Κλεοπάτρα Α΄ της Αιγύπτου

Η **Κλεοπάτρα Α΄ της Αιγύπτου**, γνωστή και ως **Κλεοπάτρα Α' η Σύρα** ( π. 212 π.Χ. – 176 π.Χ. ) ήταν βασίλισσα της Αιγύπτου κατά την Ελληνιστική περίοδο, ως μέλος της Δυναστείας των Πτολεμαίων. Η Κλεοπάτρα Α΄ ήταν πριγκίπισσα από την Αυτοκρατορία των Σελευκιδών, κόρη του βασιλέως της Συρίας Αντίοχου Γ' του Μέγα και της συζύγου του  Λαοδίκης Γ΄. Με τον γάμο της με τον Φαραώ  Πτολεμαίο Ε' τον Επιφανή (193 π.Χ.) έγινε αντιβασίλισσα για λογαριασμό του ανήλικου γιου τους Πτολεμαίου Στ' τον Φιλομήτωρα από τον θάνατο του συζύγου της μέχρι τον επίσης δικό της πρόωρο θάνατο (180/176 π.Χ.)

## Βιογραφία

Ο πατέρας της Αντίοχος Γ΄ κατέκτησε μια μεγάλη σειρά από πόλεις στην Μικρά Ασία που ανήκαν στους Πτολεμαίους της Αιγύπτου. Στις διαπραγματεύσεις που ακολούθησαν στην Λυσιμάχεια οι Ρωμαίοι υποστήριξαν έντονα τους Πτολεμαίους (196 π.Χ.). Ο Αντίοχος Γ΄ τους απάντησε ότι είναι πρόθυμος να κλείσει ειρήνη και να δώσει την κόρη του Κλεοπάτρα σύζυγο στον ανήλικο Πτολεμαίο Ε΄, ακολούθησε ο αρραβώνας τους (195 π.Χ.) και ο γάμος τους στην Ράφα (193 π.Χ.). Την εποχή του γάμου τους ο βασιλιάς Πτολεμαίος Ε΄ ήταν 16 ετών και η μικρή Κλεοπάτρα γύρω στα 10. Οι βασιλείς των Πτολεμαίων ισχυρίστηκαν ότι έλαβαν την Κοίλη Συρία ως προίκα της Κλεοπάτρας Α΄ για αυτό η περιοχή τους ανήκε. Η Κοίλη Συρία παρέμεινε ωστόσο μετά την Μάχη του Πανείου (198 π.Χ.) κτήση της Αυτοκρατορίας των Σελευκιδών. Με την άφιξη της στην Αλεξάνδρεια η Κλεοπάτρα Α΄ καταγράφεται ως *"Σύρα"* όπως αποδίδει ο Αππιανός λόγω της καταγωγής της. Η Κλεοπάτρα Α΄ εισήλθε αμέσως στην Πτολεμαική λατρεία και σύμφωνα με τα Αιγυπτιακά έθιμα πήρε τον τίτλο της *"αδελφής"* του συζύγου της, ενσωματώθηκαν και οι δυο ως *"Θεοί επιφανείς"*. Ακολούθησε σύνοδος ιερέων στην Μέμφιδα (185 π.Χ.) η οποία της απένειμε τις ίδιες τιμές με τον Πτολεμαίο Ε΄, καταγράφονται στην Στήλη της Ροζέττας. H Κλεοπάτρα Α΄ ήταν επιπλέον η μοναδική από τις δύο βασίλισσες της Αρχαίας Αιγύπτου μετά την Βερενίκη Β΄ της Αιγύπτου που πήρε τον τίτλο του Βεζίρη.

Ο Πτολεμαίος Ε΄ πέθανε αιφνίδια σε ηλικία 29 ετών (180 π.Χ.), ο μεγαλύτερος γιος τους Πτολεμαίος ΣΤ΄ ήταν μόλις 6 ετών, ανέβηκε στον θρόνο με την μητέρα του ως αντιβασιλέα, ήταν η πρώτη βασίλισσα της Αιγύπτου που κυβέρνησε χωρίς τον σύζυγο της. Τα έγγραφα της εποχής την καταγράφουν ως *"Θεά Επιφανή"*, το όνομα της καταγράφεται πριν από αυτό του Πτολεμαίου ΣΤ΄, τα νομίσματα κόπηκαν υπό την κοινή εξουσία της ίδιας και του γιου της. Ο Πτολεμαίος Ε΄ είχε στόχο πριν τον πρόωρο θάνατο του να ξεκινήσει νέο πόλεμο εναντίον των Σελευκιδών, η Κλεοπάτρα Α΄ τα διέκοψε αμέσως τόσο επειδή ανήκε και η ίδια στους Σελευκίδες όσο επειδή κινδύνευε η θέση της. Η Κλεοπάτρα Α΄ πέθανε επίσης και αυτή σύντομα και πρόωρα την περίοδο 178/176 π.Χ. Στην επιθανάτια κλίνη της η Κλεοπάτρα Α΄ όρισε ως αντιβασιλείς του ανήλικου γιου της δύο από τους στενότερους συνεργάτες της τον Ευλαίο και τον Ληναίο. Ο Ευλαίος ήταν ευνούχος του Πτολεμαίου Ε΄ και ο Ληναίος ήταν Σύριος δούλος που είχε έρθει στην Αίγυπτο όταν παντρεύτηκε ως μέλος της συνοδείας της. Οι δύο αντιβασιλείς δεν μπόρεσαν να αποτρέψουν τις τεταμένες σχέσεις με την Δυναστεία των Σελευκιδών, το αποτέλεσμα ήταν να ξεσπάσει ο ΣΤ΄ Συριακός Πόλεμος. Τα μικρότερα παιδιά της ήταν οι μελλοντικοί Φαραώ Κλεοπάτρα Β΄ της Αιγύπτου και Πτολεμαίος Θ΄ Λάθυρος.

## Χρονολόγιο

## Δείτε επίσης

*Δυναστεία των Σελευκιδών
*Δυναστεία των Πτολεμαίων
*Αυτοκρατορία των Σελευκιδών
*Αρχαία Αίγυπτος
*Ελληνιστική περίοδος

## Παραπομπές



## Πηγές

*Βιογραφία από τον Christopher Bennett. 
*Βιογραφία στο livius.org. 
*Grainger, John D. (2010). The Syrian Wars. Brill. σσ. 281–328. 
*Hölbl, Günther (2001). A History of the Ptolemaic Empire. London & New York: Routledge. σσ. 143–152 & 181–194. 
*Morkholm, Otto (1961). "Eulaios and Lenaios". Classica et Medievalia. 22: 32–43.
*Stähelin, Kleopatra 14). In: Realencyclopädie der Classischen Altertumswissenschaft, vol. XI 1, 1921, col. 738–740.
*Werner Huß, Ägypten in hellenistischer Zeit (Egypt in the Hellenistic Period). Munich 2001, σσ. 499; 514f.; 535; 537–540.
*Günther Hölbl, Geschichte des Ptolemäerreichs (History of the Ptolemaic Empire). Darmstadt 1994, σσ. 125; 127f.; 147f.; 153.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* 

Κατηγορία:Βασίλισσες και Πριγκίπισσες της Πτολεμαϊκής Αιγύπτου
Κατηγορία:Βασίλισσες και Πριγκίπισσες της Συρίας με ελληνική καταγωγή
Κατηγορία:Ελληνίδες Βασίλισσες και Πριγκίπισσες Ελληνιστικής περιόδου
Κατηγορία:Δυναστεία των Πτολεμαίων
Κατηγορία:Δυναστεία των Σελευκιδών