Ονομασίες της Πολωνίας

[δεξιά|μικρογραφία|300x300εσ| Ένας [c:Atlas of Poland|χάρτης του 18ου αιώνα με την ένδειξη «Πολωνία»]]
[μικρογραφία|300x300εσ| Ένα [δηνάριο από τον 11ο αιώνα με το λατινικό όνομα *Polonie*.]]
[μικρογραφία|300x300εσ| Πολωνία του 11ου αιώνα υπό τον [Βολέσλαος Α΄ ο Γενναίος|Μπολέσλαφ Α΄ τον Γενναίο]]
[μικρογραφία|300x300εσ| Όνομα ''Polonia'' τον 11ο αιώνα στα [Χρονικά του Κβέντλινμπουργκ]]
[μικρογραφία|300x300εσ| 11ος αιώνας, «''[Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum*». Ο [[Αδάμ της Βρέμης]] σημειώνει τους [[Δυτικοί Πολάνοι|Πολάνους]] «trans Oddaram sunt Polanos».]]
Τα *'εθνωνύμια** για τους **Πολωνούς** (πρόσωπα) και την **Πολωνία** (η χώρα τους) περιλαμβάνουν [[Ενδώνυμο - εξώνυμο|ενδώνυμα]] (τον τρόπο με τον οποίο ο πολωνικός λαός αναφέρεται στον εαυτό τους και τη χώρα τους) και εξώνυμα (τον τρόπο με τον οποίο άλλοι λαοί αναφέρονται στους Πολωνούς και τη χώρα τους). Τα ενδώνυμα και τα περισσότερα εξώνυμα για τους Πολωνούς και την Πολωνία συνδέονται συνήθως με την προέλευση από το όνομα της [[Λεχίτες|λεχιτικής]] φυλής των [[Δυτικοί Πολάνοι|Δυτικών Πολάνων]] (''Polanie''), που αναφέρεται επίσης από ορισμένες πηγές ότι υπήρξε η ένωση σε ορισμένες γλώσσες για την προέλευση των εξωνύμων για την Πολωνία από την ονομασία μιας άλλης φυλής, των [[Λένδιοι|Λένδιων]] (''Lędzianie'').

== Ενδώνυμα ==
Οι [[Πολωνική γλώσσα|πολωνικές]] λέξεις για τον Πολωνό είναι ''Polak'' (''Πόλακ,'' αρσενικό) και ''Polka'' (''Πόλκα'', θηλυκό), με το ''Polki'' (''Πόλκι'') να είναι ο [[πληθυντικός]] για δύο ή περισσότερες γυναίκες και ''Polacy'' (''Πολάτσι'') να είναι ο πληθυντικός για τους υπόλοιπους. Το επίθετο «πολωνικό» μεταφράζεται στα πολωνικά ως ''polski'' (''πόλσκι'', αρσενικό), ''polska'' (''πόλσκα'', θηλυκό) και ''polskie'' (''πόλσκιε'', ουδέτερο). Το κοινό πολωνικό όνομα για την [[Πολωνία]] είναι ***Polska**' (*Πόλσκα*). Η τελευταία λέξη είναι μια μορφή [[Επίθετο|επιθέτου]] που έχει εξελιχθεί ως [[ουσιαστικό]], όπου πιθανότατα προέρχεται από τη φράση *ziemia polska*, που σημαίνει «πολωνική γη». 

=== Rzeczpospolita ===
Το πλήρες επίσημο όνομα του πολωνικού κράτους είναι *Rzeczpospolita Polska* (*Ζετσποσπόλιτα Πόλσκα*) που μεταφράζεται σε «Δημοκρατία της Πολωνίας». Η λέξη *rzeczpospolita* χρησιμοποιείται στην Πολωνία τουλάχιστον από τον 16ο αιώνα και αρχικά ήταν ένας γενικός όρος για να δηλώσει οποιοδήποτε κράτος με μια [[Πολιτεία (έννοια)|δημοκρατική]] ή παρόμοια μορφή διακυβέρνησης. Σήμερα, ωστόσο, η λέξη χρησιμοποιείται σχεδόν αποκλειστικά για αναφορά στο [[Πολωνία|πολωνικό κράτος]]. Οποιαδήποτε άλλη δημοκρατία αναφέρεται ως *republika* στα σύγχρονα πολωνικά.

=== Γλωσσικές ρίζες ===
Εικάζεται συχνά ότι όλα τα παραπάνω ονόματα προέρχονται από το όνομα των [[Δυτικοί Πολάνοι|Πολάνων]] (Polanie), μιας δυτικής σλαβικής φυλής που κατοίκησε στα εδάφη της σημερινής Πολωνίας τον 9ο-10ο αιώνα. Η προέλευση του ονόματος Polanie θεωρείται ότι κατάγεται τελικά από τα [[Πρωτοσλαβική γλώσσα|πρωτοσλαβικά]]. Μπορεί να προέρχεται από τη λέξη *pole*, πολωνικά για το «χωράφι».

Πολλές αρχαίες φυλές στην Ευρώπη παρήγαγαν τα ονόματά τους από τη φύση της γης που κατοικούσαν. Ο [[Τζερβέις του Τίλμπουρι]] έγραψε στο Otia imperialia («Αναψυχή για τον αυτοκράτορα», 1211): *Inter Alpes Huniae et Oceanum est Polonia, sic dicta in eorum idiomate quasi Campania* (μετάφραση: «Ανάμεσα στα Καρπάθια Όρη και τον Ωκεανό εκεί είναι η Πολωνία, έτσι ονομάζεται "Εξοχή" στο ιδίωμα τους.»). Οι Πολάνοι μπορεί να είχαν χρησιμοποιήσει το *Polska* για να περιγράψουν τη δική τους περιοχή στη λεκάνη του [[Βάρτα|ποταμού Βάρτα]]. Κατά τη διάρκεια του 10ου αιώνα, κατάφεραν να υποτάξουν και να ενώσουν τις σλαβικές φυλές μεταξύ των ποταμών [[Όντερ]] και [[Μπουγκ (ποταμός)|Μπουγκ]] σε ένα ενιαίο [[Φεουδαρχία|φεουδαρχικό κράτος]] και στις αρχές του 11ου αιώνα, το όνομα *Polska* επεκτάθηκε σε ολόκληρη την εθνικά πολωνική επικράτεια. Τα εδάφη που αρχικά κατοικήθηκαν από τους Πολάνους έγιναν γνωστά ως *Staropolska,* ή «Παλαιά Πολωνία», και αργότερα ως *Wielkopolska,* ή «[[Μεγάλη Πολωνία]]», ενώ τα εδάφη που κατέκτησαν προς το τέλος του 10ου αιώνα, σπίτι των [[Βιστούλοι|Βιστούλων]] *(Wiślanie)* και των [[Λένδιοι|Λένδιων]], έγιναν γνωστά ως *Małopolska*, ή «[[Μικρά Πολωνία]]».

Στην [[πολωνική λογοτεχνία]], η Πολωνία μερικές φορές αναφέρεται ως [[Λεχία]], προερχόμενη από τον Lech (Λεχ), τον θρυλικό [[Λεχ, Τσεχ και Ρους|ιδρυτή της Πολωνίας]]. Τον 17ο-18ο αιώνα, το *Sarmaci* («Σαρμάτες») ήταν ένα δημοφιλές όνομα με το οποίο οι Πολωνοί ευγενείς αναφέρονταν στον εαυτό τους (βλ. [[Σαρματισμός]]).

=== «Πολωνία» σε ευρωπαϊκές λογοτεχνικές πηγές ===
Η πιο πρώιμη καταγεγραμμένη αναφορά για την «Πολωνία» βρίσκεται σε ένα λατινικό κείμενο που γράφτηκε το 1003 μ.Χ. και είχε τον τίτλο «Annales Hildesheimenses»: «Heinricus Berthaldi comitis filius, et Bruno frater regis, et ambo Bolizavones, Polianicus vide licet ac Boemicus, a rege infideliter maiestatis rei deficient». Σε μετάφραση: Ο Ερρίκος, γιος του Μπέρτολντ, και ο Μπρούνο, αδελφός του βασιλιά, και οι Μπολεσλάβοι, Πολωνοί και Τσέχοι, άφησαν τον κύκλο των φίλων του αυτοκράτορα.

== Εξώνυμα ==
Οι παραλλαγές του ενδώνυμου ονόματος *Polska* έγιναν εξώνυμα σε άλλες γλώσσες.

=== Σε σλαβικές γλώσσες ===
Εξώνυμα για την Πολωνία σε [[σλαβικές γλώσσες]]. Οι δυτικές σλαβικές γλώσσες, όπως η [[Τσεχική γλώσσα|τσεχική]] και η [[Σλοβακική γλώσσα|σλοβακική]], έχουν ιδιαίτερη ομοιότητα με το πολωνικό ενδώνυμο:

* [[Κασουβική γλώσσα|Κασουβικά]]: *Pòlskô*
* [[Τσεχική γλώσσα|Τσεχικά]]: *Polsko*
* [[Σλοβακική γλώσσα|Σλοβακικά]]: *Poľsko*
* [[Σερβοκροατική γλώσσα|Σερβοκροατικά]]: Пољска/Poljska
* [[Σλοβενική γλώσσα|Σλοβενικά]]: 
* [[Λευκορωσική γλώσσα|Λευκορωσικά]]: *Польшча*, *Pol'shcha*
* [[Ουκρανική γλώσσα|Ουκρανικά]]: Польща, *Pol'shcha*
* [[Ρωσική γλώσσα|Ρωσικά]]: Польша, *Pol'sha*
* [[Βουλγαρική γλώσσα|Βουλγαρικά]]: *Полша*, *Polsha*
* [[Σλαβομακεδονική γλώσσα|Σλαβομακεδονικά]]: Полска, *Polska*

=== Στις ρομανικές γλώσσες ===
Στα [[Λατινική γλώσσα|λατινικά]], η οποία ήταν η κύρια γραπτή γλώσσα του [[Μεσαίωνας|Μεσαίωνα]], το εξώνυμο για την Πολωνία έγινε *Polonia*. Αργότερα έγινε η βάση για το όνομα της Πολωνίας σε όλες τις [[Ρομανικές γλώσσες|ρομανικές]] γλώσσες:

* [[Καταλανική γλώσσα|Καταλανικά]]: *Polònia*
* [[Οξιτανική γλώσσα|Οξιτανικά]]: *Polonha*
* [[Γαλλική γλώσσα|Γαλλικά]]: *Pologne*
* [[Ιταλική γλώσσα|Ιταλικά]], [[Γαλικιανή γλώσσα|γαλικιανά]], [[Ρουμανική γλώσσα|ρουμανικά]], [[Ισπανική γλώσσα|ισπανικά]]: *Polonia*
* [[Πορτογαλική γλώσσα|Πορτογαλικά]]: *Polónia* ([[Ευρωπαϊκά πορτογαλικά|ευρωπαϊκά]]) / *Polônia* ([[Βραζιλιάνικα πορτογαλικά|βραζιλιάνικα]])

Πολλές άλλες γλώσσες (π.χ. [[Αλβανική γλώσσα|αλβανικά]]: *Polonia,* [[Ελληνική γλώσσα|ελληνικά]]: Πολωνία και [[Μαλτεζική γλώσσα|μαλτέζικα]]: *Polonja*) χρησιμοποιούν μια παραλλαγή του λατινικού ονόματος.

=== Σε γερμανικές γλώσσες ===
Οι [[Γερμανοί]], οι δυτικοί γείτονες της Πολωνίας, την ονόμασαν *Polen* (*Πόλεν*). Άλλες [[γερμανικές γλώσσες]] χρησιμοποιούν σχετικά εξώνυμα:

* [[Ολλανδική γλώσσα|Ολλανδικά]], [[Δανική γλώσσα|δανικά]], [[Σουηδική γλώσσα|σουηδικά]], [[Νορβηγική γλώσσα|νορβηγικά]]: *Polen*
* [[Αγγλική γλώσσα|Αγγλικά]]: *Poland*
* [[Ισλανδική γλώσσα|Ισλανδικά]], [[Φεροϊκή γλώσσα|φεροϊκά]]: *Pólland*
* [[Γίντις]]: פױלן, *Poyln*

Οι μη γερμανικές γλώσσες που δανείστηκαν τη λέξη τους για την Πολωνία από τα γερμανικά περιλαμβάνουν:

* [[Αραβική γλώσσα|Αραβικά]]:  , *Bolánda*
* [[Εβραϊκή γλώσσα|Εβραϊκά]]: פּוֹלִין‎*, Polin* (παλαιά προφορά: Polin και Polánia)
* [[Ινδονησιακή γλώσσα|Ινδονησιακά]]: *Polandia*
* [[Ιρλανδική γλώσσα|Ιρλανδικά]]: *An Pholainn*
* [[Ιαπωνική γλώσσα|Ιαπωνικά]]: ポ ー ラ ン ド, *Pōrando*
* [[Κινεζική γλώσσα|Κινέζικα]]: 波兰 (απλοποιημένα) ή 波蘭 (παραδοσιακά), *Bōlán*
* [[Κορεατική γλώσσα|Κορεάτικα]] στη Νότια Κορέα 폴란드, *Pollandeu*
* [[Βιετναμική γλώσσα|Βιετναμικά]]: *Ba Lan*

=== Άλλες γλώσσες ===
Οι [[Λένδιοι]], μια πρωτοπολωνική φυλή που ζούσε γύρω από τη συμβολή των ποταμών [[Βιστούλας|Βιστούλα]] και [[Σαν (ποταμός)|Σαν]] (νοτιοανατολική Πολωνία), έχουν συχνά παραπλανητικά συσχετιστεί ως η πηγή ενός άλλου εξωνύμου, του Lechia (Λεχία). Το όνομα της φυλής πιθανότατα προέρχεται από την πρωτοπολωνική λέξη *lęda*, ή «καμένη γη».  Το όνομά τους δανείστηκε για να αναφέρεται στην Πολωνία κυρίως από λαούς που ζούσαν ανατολικά ή νότια της Πολωνίας:

* Το лях (*lyakh*) χρησιμοποιείται σε [[ανατολικές σλαβικές γλώσσες]]. Εμφανίζεται επίσης στην πολωνική λογοτεχνία ως *Lachy*, συνώνυμο των «Πολωνών» και της «Πολωνίας» που χρησιμοποιούν οι ανατολικοί σλαβικοί χαρακτήρες. Το Podlasie ([[Ποντλάχια]]), μια πολωνική περιοχή στα σύνορα με τη [[Λευκορωσία]], προέρχεται από την ίδια ρίζα. Το *Lachy Sądeckie* (*Λάχι Σοντέτσκιε*) είναι το όνομα μιας μικρής πολιτιστικής ομάδας γύρω από το [[Νόβι Σοντς]] στη νότια Ελάσσον Πολωνία.
* [[Λιθουανική γλώσσα|Λιθουανικά]]: *Lenkija*
* [[Ουγγρική γλώσσα|Ουγγρικά]]: *Lengyelország*
* [[Περσική γλώσσα|Περσικά]]: , *Lahestan*. Η λέξη συνδυάζει το Lah με ένα κοινό περσικό επίθημα, το [[-σταν]], που σημαίνει «Η γη του».
* [[Τουρκική γλώσσα|Τουρκικά]]: *Lehistan.* Τώρα θεωρείται παρωχημένο και έχει αντικατασταθεί από το *Polonya*. 
* [[Αρμενική γλώσσα|Αρμενικά]]: Լեհաստան, *Lehastan''. Δανεισμένη επίσης από τα περσικά.

## Δείτε επίσης
* Τσίβιτας Σκινέσγκε (πρώτο καταγεγραμμένο όνομα της Πολωνίας)
* Ενδώνυμο - εξώνυμο
* Λεχία
* Πολωνικά ονόματα
* Πολωνικές φυλές
* Λαϊκή Πολωνία

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Λίστα εξωνύμων για την Πολωνία στο Geonames

Κατηγορία:Ιστορία της Πολωνίας
Κατηγορία:Πολωνική γλώσσα
Κατηγορία:Ετυμολογία ονόματος χώρας