Διονύσιος (όνομα)

**Διονύσιος**  [*στα [[Νέα ελληνική γλώσσα|νέα ελληνικά]]:* δionísios, δjonísios] (γενική: *Διονυσίου*)· καθημερινός τύπος: *Διονύσης* [δionísis, δjonísis], Υποκοριστικά:Διώνης, Διόνης Διονυσάκης Ντένης. ελληνικό αντρικό κύριο όνομα (βαφτιστικό όνομα).

## Ετυμολογία του ονόματος Διονύσιος
[right|thumb|250px|''[Διόνυσος με πάνθηρα και Σάτυρο*.<br/><small>([[2ος αιώνας|2ος αι.]] μ.Χ.)</small>]]

Το [[Αρχαία ελληνική γλώσσα|αρχαιοελληνικό]] όνομα *Διονύσιος*, προέρχεται από το *Διόνυσος*, το όνομα του θεού του οίνου και της γονιμότητας, γιου του Δία και της θνητής [[Σεμέλη]]ς στην [[Ελληνική Μυθολογία|αρχαιοελληνική μυθολογία]], σχηματισμένο με τρόπο ανάλογο με άλλα [[θεοφόρο|θεοφόρα]], λ.χ. *Αρτέμιος*, *Δημήτριος* κ.ά., και σημαίνει «αφιερωμένος στον [[Διόνυσος|Διόνυσο]]». Το ίδιο το [[θεωνύμιο]] *Διόνυσος*, επίσης *Διόννυσος* και *Ζόννυσος*, από το **Διόσ-νυσος*, είναι αβέβαιου ετύμου. Σύμφωνα με τον [[Γεώργιος Μπαμπινιώτης|Γ. Μπαμπινιώτη]], αν για το πρώτο συνθετικό του ονόματος είναι βέβαιο ότι προέρχεται από το *Ζεύς*, γενική *Διός*, για το δεύτερο συνθετικό, από τις πολλές υποθέσεις οι οποίες έχουν διατυπωθεί, η πιο αληθοφανής το συνδέει με το *Νῦσα / Νῦσσα*, όνομα νυμφών οι οποίες θεωρούνταν από τη μυθολογία ως τροφοί του [[Διόνυσος|Διονύσου]]. Η αναγωγή του θεού σε [[Θράκη|θρακικές]] και [[Λυδία|λυδικές]] πηγές δεν ευσταθεί μετά τη διαπίστωση της ύπαρξής του ήδη στη μυκηναϊκή εποχή (πβ. [[Μυκηναϊκή ελληνική|μυκηναϊκό]] *di-wo-nu-so-jo*, τύπος γενικής).

Οι [[Ρωμαίοι]] αποκαλούσαν τον [[Διόνυσος|Διόνυσο]] *Bacchus* ([[Βάκχος]]). Τα ίχνη της καταγωγής και αυτού του ονόματος χάνονται στο χώρο του αρχαίου μύθου. Σύμφωνα με τον [[Γεώργιος Μπαμπινιώτης|Γ. Μπαμπινιώτη]], το λατινικό *Bacchus* προέρχεται από το ελληνικό *Βάκχος*, και είναι άγνωστου ετύμου, πιθανό δάνειο ανατολικής προέλευσης. (Βλ. όνομα *Βάκχος*.) Από το *Βάκχος* έρχεται το [[Αρχαία ελληνική γλώσσα|αρχαιοελληνικό]] *Βακχυλίδης* (βλ. τον χορικό ποιητή [[Βακχυλίδης|Βακχυλίδη]]), *Βάκχος* + επίθυμα *-υλ-* (πβ. Αισχ-ύλος, Κρατ-ύλος) + παραγωγικό επίθημα *-ίδης*, αλλά και ο [[Άγιοι Σέργιος και Βάκχος|άγιος Βάκχος]], που στην Κύπρο λέγεται *Βάκκος*.

Με τον [[Διόνυσος|Διόνυσο]] από πολύ νωρίς ταυτίστηκε ο [[Λίμπερ]], αρχαία λατινική αγροτική θεότητα, που το όνομά του σημαίνει «ελεύθερος» και θυμίζει τις συνηθισμένες επωνυμίες του [[Διόνυσος|Διονύσου]], *Λυαῖος*, *Ἐλευθέριος* «αυτός που απελευθερώνει».

Από το πρώτο συνθετικό *Δίας* παράγονται πολλά άλλα ονόματα, λ.χ. *Διόδωρος*, *Διογένης*, *Διομήδης*, *Διοκλητιανός* κ.ά. Τέλος, από το *Διόνυσος* παράγονται τα ονόματα: *Διονυσοφῶν*, *Διονυσοφάνης*, *Διονυσόδωρος*, / *Διονυσοδώρα*, *Διονυσόδοτος*, *Διονυσογένης*, *Διονυσιφάνης* κτλ.

== Ονομαστική εορτή ==
* Στις [[3 Οκτωβρίου]], ημέρα κατά την οποία η [[Ορθόδοξη Εκκλησία|Ορθόδοξη]] και η [[Καθολική Εκκλησία]] τιμούν τη μνήμη του [[Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης|Διονυσίου του Αρεοπαγίτου]].  Την ίδια ημέρα η [[Ορθόδοξη Εκκλησία|Ορθόδοξη]] τιμά και τη μνήμη του επισκόπου Αλεξανδρείας [[Διονύσιος Αλεξανδρείας|Διονυσίου]]· η [[Καθολική Εκκλησία]] τιμά τη μνήμη του στις [[3 Οκτωβρίου]] αλλά και στις [[8 Απριλίου]].
* Στις [[17 Δεκεμβρίου]], ημέρα κατά την οποία η [[Ορθόδοξη Εκκλησία]] τιμά τη μνήμη του αρχιεπισκόπου [[Αίγινα|Αιγίνης]] [[Άγιος Διονύσιος Ζακύνθου|Διονυσίου νέου τού εκ Ζακύνθου]].

== Γυναικείος τύπος == 
* *Διονυσία*.

== Διάδοση του ονόματος Διονύσιος ==
Ο [[Αθανάσιος Χ. Μπούτουρας|Αθ. Μπούτουρας]] κατατάσσει το όνομα *Διονύσιος* στα «Ονόματα εξ αγίων», εξαιτίας της πανελλήνιας απήχησης δύο κυρίως αγίων, καταρχάς του πολιούχου [[Αθήνα]]ς και συνεργάτη του αποστόλου [[Απόστολος Παύλος|Παύλου]] [[Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης|Διονυσίου του Αρεοπαγίτου]] ([[1ος αιώνας|1ος αι.]]) (βλ. [[Πράξεις των Αποστόλων]], [[s:Πράξεις των Αποστόλων#v15|ιζ΄ 34]]) και ύστερα του πολιούχου [[Ζάκυνθος|Ζακύνθου]] αρχιεπισκόπου [[Αίγινα|Αιγίνης]] [[Άγιος Διονύσιος Ζακύνθου|Διονυσίου της Ζακύνθου]] ([[16ος αιώνας|16ος]]–[[17ος αιώνας|17ος]] αι.). Στη [[Δυτική Ευρώπη]] ξεχωρίζει ο πρώτος επίσκοπος του [[Παρίσι|Παρισιού]] [[Άγιος Διονύσιος, επίσκοπος Παρισίων|Διονύσιος]] ([[λατινικά]]: *Dionysius*, [[γαλλικά]]: *saint Denis de Paris*), που μαρτύρησε στο [[Παρίσι]] τον  ([[3ος αιώνας|3ο αι.]]) μαζί με τον Ελευθέριο και τον Ρούστικο, και που η εκκλησιαστική παράδοση τον συνέχεε για αιώνες με τον [[Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης|Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη]]. Ο επίσκοπος Παρισίων διέδωσε τον χριστιανισμό στους [[Γαλατία|Γαλάτες]] και από εκεί στη [[Δυτική Ευρώπη|Δυτική]] και τη [[Βόρεια Ευρώπη]], και μαζί διαδόθηκε και το όνομα *Διονύσιος*, ή *Denis*, *Dennis*, στους λαούς της [[Δυτική Ευρώπη|Δύσης]]. Στην [[Αγγλία]] έφθασε με τους [[Νορμανδοί|Νορμανδούς]].

Ενδεικτικά, σήμερα στον ελλαδικό χώρο, σε μια προσπάθεια στατιστικής αποτίμησης της συχνότητας των ελληνικών ονομάτων από τον Απρίλιο του 2009, το [[βαφτιστικό όνομα|βαφτιστικό]] *Διονύσιος* παρουσιάζεται ως το 96ο πιο συχνό όνομα (32ο ανάμεσα στα αντρικά). Το φέρουν γύρω στους 26.000 Έλληνες ή ποσοστό 2,7%. Ενώ, σύμφωνα με τον [[Νικόλαος Γ. Κοντοσόπουλος|Νικ. Κοντοσόπουλο]], το όνομα *Διονύσιος* είναι το πιο συνηθισμένο όνομα στη [[Ζάκυνθος|Ζάκυνθο]], όπου το φέρουν το 19,5% των Ζακυνθινών. Στην Κύπρο, κατά την 
απογραφή του πληθυσμού το [[2011]], το όνομα *Διονύσιος* παρουσιάζεται 280ό σε συχνότητα, με 305 εμφανίσεις σε σύνολο 145.612 ή ποσοστό 2%.

Ιδιαίτερα συχνό ήταν στην αρχαιότητα το όνομα *Διονύσιος*. Σύμφωνα με τον  [[Βρετανός|Βρετανό]] λεξικογράφο [[Γουίλλιαμ Σμιθ|William Smith]], ο πρώτος που κατάρτισε έναν κατάλογο με τα πρόσωπα που ονομάζονταν *Διονύσιος* στην ιστορία της ελληνικής φιλολογίας ήταν ο [[Γιοχάννες φαν Μόιρς|Μέρσιος]] στο *Thesaurus antiquitatum Graecarum*, έκδ. Gronovius, [[1697]]–[[1702]]  (x. σ. 577, κ.ε.), ακολούθησε ο [[Ιωάννης Ιόνσιος|Ιόνσιος]] (Johannes Jonsius) στο *De scriptoribus historiae philosophiae*, [[1659]] (iii. 6, σ. 42, κ.ε.), και τέλος ο [[Ιωάννης Αλβέρτος Φαβρίκιος|Φαβρίκιος]] (Fabricius) στο *Bibliotheca Graeca*, [[1705]]–[[1728]] (iv. σ. 405). Συνολικά πάνω από εκατό πρόσωπα στρατηγοί, συγγραφείς, φιλόσοφοι που ονομάζονταν *Διονύσιος* καταλογραφήθηκαν.

Σύμφωνα με τη *Θετίμα*, το όνομα *Διονύσιος* εμφανίζεται στο *Lexicon of Greek Personal Names (LGPN)* να το φέρουν 4.762 διαφορετικά πρόσωπα, αριθμός που το αναδεικνύει ως ένα από τα πιο συχνά αν όχι το πιο συχνό όνομα στην [[Αρχαία Ελλάδα|αρχαία]] και [[Ελληνιστική περίοδος|ελληνιστική εποχή]]. Η πρωιμότερη βέβαιη μαρτυρία του ονόματος προέρχεται από τη [[Θράκη]] την αρχαϊκή περίοδο και γεωγραφικά απλώνεται, εκτός από τον ελλαδικό και κυπριακό χώρο, στη [[Δαλματία]], [[Ιλλυρία]], τη σημερινή [[Βόρεια Μακεδονία]], τον [[Κιμμερικός Βόσπορος|Κιμμερικό Βόσπορο]], τον [[Πόντος|Πόντο]], την [[Ταυρίδα]], την [[Κολχίδα]], τη [[Σκυθία]], την [[Τρωάδα]], τη [[Λυκία]], τη [[Λυδία]], την [[Κιλικία]], τη [[Βιθυνία]], την [[Ιωνία]], την [[Παμφυλία]], τη [[Μυσία]], την [[Καρία]], τη [[Σικελία]], τις [[Συρακούσες]], τη [[Λουκανία]], την [[Καμπανία (Ιταλία)|Καμπανία]], την [[Καλαβρία]], την [[Απουλία]] και την [[Κυρήνη]].

Στο *LGPN* καταχωρίζονται και οι τύποι:
* Διονύσις (= Διονύσης)· με παράλληλους τύπους: *Δινυσις* (3ος αι. μ.Χ., [[Κως]]), *Δειονύσις* (2ος–3ος αι. μ.Χ., [[Λητή]]), *Διονύσεις* (2ος–3ος αι. μ.Χ., [[Μυσία]]), *Διονυσίου* (γεν., 1ος–2ος αι. μ.Χ., [[Θάσος]]), *Dionisis* ([[Ρωμαϊκή αυτοκρατορία|αυτοκρατορική περίοδος]], [[Θράκη]]). Με 74 καταγραφές (προσώπων) στο *LGPN*. Πρωιμότερη βέβαιη μαρτυρία του ονόματος στη [[Σικελία]] τον 5ο αι. π.Χ., τελευταία μαρτυρία στη [[Θεσσαλονίκη]] τον 5ο–6ο αι. μ.Χ. και γεωγραφική διασπορά, εκτός από τον ελλαδικό και κυπριακό χώρο, στη [[Λυκία]], τη [[Λυδία]], τον [[Κιμμερικός Βόσπορος|Κιμμερικό Βόσπορο]], τη [[Βιθυνία]], την [[Ιωνία]], [[Καρία]], τη [[Μικρά Σκυθία]], τη [[Μυσία]], την [[Παμφυλία]], τη [[Σικελία]] και τις [[Συρακούσες]].
* *Διονυσᾶς*· με παράλληλους τύπους: *Διονοισάς* (2ος αι. π.Χ., [[Λυδία]]), *Διονυσᾶδος* (γεν., 4ος αι. π.Χ., [[Θράκη]] / [[ελληνιστική περίοδος]], [[Ιωνία]]). Με 34 καταγραφές (προσώπων) στο *LGPN*. Πρωιμότερες βέβαιες μαρτυρίες στη [[Θράκη]] και την [[Ταυρίς|Ταυρίδα]] τον 4ο αι. π.Χ. και τελευταία μαρτυρία στο [[Δίον]] τον 2ο–3ο αι. μ.Χ.
* *Διονῦς*· με παράλληλους τύπους: *Διονῦδος* (γεν., 5ος–4ος αι. π.Χ., 4ος αι. π.Χ., 3ος/2ος αι. π.Χ., [[Ιωνία]]), *Dionus* (2ος/3ος αι. μ.Χ., [[Θράκη]]). Με 29 καταγραφές (προσώπων) στο *LGPN*. Πρωιμότερη βέβαιη μαρτυρία στην [[Ιωνία]] τον 5ο–4ο αι. π.Χ. και τελευταίες μαρτυρίες στη [[Μικρά Σκυθία]] και τη [[Θράκη]] τον 2ο–3ο αι. μ.Χ.

== Τύποι και υποκοριστικά του Διονύσιος ==
* *Διονύσης*, κοινός τύπος σε όλο τον ελληνόφωνο χώρο.
* *Νιόνιος* [ñóños], κοινός τύπος σε όλο τον ελληνόφωνο χώρο.
* *Νύσης*, με αποκοπή από *Διονύσης*.
* *Διονυσάκης*, υποκοριστικό, κοινό σε όλο τον ελληνόφωνο χώρο. *Σάκης*, σύντομος τύπος, κοινός σε όλο τον ελληνόφωνο χώρο.
=== Διαλεκτικοί τύποι ===
* *Διονύης* [δjon(íi)s], *Δονέης* [δon(éi)s], στον [[Πόντος|Πόντο]]. 
* *Διόνης* [δjónis], στην [[Καππαδοκία]], *Διονής* [δjonís], στην [[Κύπρος|Κύπρο]]. 
* *Διανής* [δjanís], στη [[Μακεδονία]]. Το *Διανής* ωστόσο παρουσιάζεται στα ακριτικά άσματα ως σύντομος τύπος του *Διγενής*.
* *Βγενύσιος* [vjenísẋos], στον [[Πόντος|Πόντο]] και στην [[Τριφυλία]], σύμφωνα με τον [[Αθανάσιος Χ. Μπούτουρας|Αθ. Μπούτουρα]], από παρετυμολόγηση πιθανώς προς τα *ευγενής*, *βγαίνω*.
* *Νύσιος*· *Βγενύσιος*, στην [[Πελοπόννησος|Πελοπόννησο]], «εκ συσχετισμού ψευδούς προς το ευγενής».
* *Διουνύης*, *Διουνυσάκ’ς*, στη [[Σκιάθος|Σκιάθο]].
=== Τύποι από επίδραση άλλων γλωσσών ===
* *Ντένης*, *Ντέννης*, *Ντένις*, από το αγγλικό *Dennis* ή *Denis*. 
=== Το όνομα σε σύνθεση με άλλα ονόματα ===
* *Νικοδιονύσιος* κτλ.
	
== Το όνομα σε άλλες γλώσσες ==

* [[αγγλικά]]:  *Dennis*, *Denis*· σύντομος τύπος: *Den*· υποκοριστικός τύπος: *Denny*. Dion.
* [[βουλγαρικά]]: *Дионисий* (Ντιονίσι), *Денис* (Ντένις)
* [[γαλλικά]]: *Denis*· (moyen français:) *Denis*, *Denys*.
* [[γερμανικά]]: *Dionysius*, *Dionys*· σύντομος τύπος: *Dion*.
* [[δανέζικα]]: *Dines*.
* [[ισπανικά]]: *Dionisio*, *Denis*. [[καταλανικά]]: *Dionisi*, *Dionís*, *Denís*. [[βασκικά]]: *Dunixi*, *Denis*.
* [[ιταλικά]]: *Dionisio*, *Dionigio*, *Dioniso*, *Deonisio*, *Donizio*, *Addnizio*, *Dionigio*, *Dionisi*, *Denisio*, *Denis*.
* [[λατινικά]]: *Dionysius*.
* [[κροατικά]]: *Dionizije* (Ντιονίζιε), *Denis*.
* [[ολλανδικά]]: *Dennis*.
* [[ουγγρικά]]: *Dénes*, *Gyenes* (Ντένες).
* [[ουκρανικά]]: Денис (Ντένις)
* [[πολωνικά]]: *Dionizjusz*, *Dionyzy*.
* [[πορτογαλικά]]: *Dionísio*· *Dinis*, *Diniz* (Τζινίς).
* [[ρουμανικά]]: *Dionisie*, *Denis*
* [[ρωσικά]]: Дионисий (Ντιονίσι)· Денис (Ντενίς).
* [[τσεχικά]]: *Diviš*, *Dionýz*, *Dionýsos*· [[σλοβακικά]]: *Dionýz*, *Denis*, *Dino*.
* [[σουηδικά]]: *Dionysius*, σύντομος τύπος: *Dion*. *Dennis*. *Dinius*. *Dynius*.

== Άγιοι με το όνομα Διονύσιος ==

* Μαρτύρων Ευφρασίας, Λουκιανού, Παύλης και των νηπίων Κλαυδίου, Υπατίου, Παύλου και Διονυσίου, η [[Εκκλησία της Ελλάδος]] τιμά τη μνήμη τους στις [[19 Ιανουαρίου]].
* [[Άγιος Διονύσιος ο εν Ολύμπω|Διονύσιος ο εν τω Ολύμπω]], η [[Ορθόδοξη Εκκλησία]] τιμά τη μνήμη του στις [[24 Ιανουαρίου]]. Στον ιστότοπο της [[Εκκλησία της Ελλάδος|Εκκλησίας της Ελλάδος]] αναφέρεται ως ημερομηνία μνήμης του η [[23 Ιανουαρίου|23η Ιανουαρίου]].
* Των επτά οσίων της μονής Φιλοθέου, Φιλόθεου πρωτίστου δομήτορος αυτής, Θεοδοσίου ηγουμένου και μητροπολίτου Τραπεζούντας, Διονυσίου και Συμεώνος, Δομετίου του ησυχαστού, Δαμιανού και ιερομάρτυρος Κοσμά του ισαποστόλου, η [[Εκκλησία της Ελλάδος]] τιμά τη μνήμη τους στις [[24 Ιανουαρίου]].
* Κοδράτος, Ανεκτός, Παύλος, Διονύσιος, Κρήσκος και Κυπριανός οι εν [[Κόρινθος|Κορίνθω]], η [[Ορθόδοξη Εκκλησία]] τιμά τη μνήμη τους στις [[10 Μαρτίου]].
* Αγάπιος μάρτυς και οι συν αυτώ Πλησίος, Ρωμύλος, Τιμόλαος, Αλέξανδροι δύο και Διονύσιοι δύο, η [[Ορθόδοξη Εκκλησία]] τιμά τη μνήμη τους στις [[15 Μαρτίου]] και η [[Καθολική Εκκλησία|Καθολική]] στις  [[24 Μαρτίου]].
* Σωκράτης και Διονύσιος μάρτυρες, η [[Ορθόδοξη Εκκλησία]] τιμά τη μνήμη του στις [[19 Απριλίου]].
* Πέτρος, Παύλος, Διονύσιος, Ανδρέας και Χριστίνα, η [[Ορθόδοξη Εκκλησία]] τιμά τη μνήμη τους στις [[18 Μαΐου]]  και η [[Καθολική Εκκλησία|Καθολική]] στις [[15 Μαρτίου]].
* Οσίων Εράσμου, Πύρρου, του παρθένου, Διονυσίου του θαυματουργού και μακαρίου Αγαπητού, αμίσθου, των Ρώσων, η [[Εκκλησία της Ελλάδος]] τιμά τη μνήμη τους την [[1 Ιουνίου]].
* Λουκιλιανός, Παύλη και τα συν αυτοίς νήπια, Κλαύδιος, Υπάτιος, Παύλος και Διονύσιος, η [[Ορθόδοξη Εκκλησία]] τιμά τη μνήμη τους στις [[3 Ιουνίου]].
* Διονύσιος όσιος ο Κτίτωρ τής εν τω Άθω μονής Προδρόμου, η [[Ορθόδοξη Εκκλησία]] τιμά τη μνήμη του στις [[25 Ιουνίου]].
* Οσίων Φωτίου κτίτορος της εν Θεσ/νίκη ιεράς μονής Ακαπνίου, Διονυσίου του ρήτορος και Μητροφάνους, των εν Άθω, η [[Εκκλησία της Ελλάδος]] τιμά τη μνήμη τους στις [[9 Ιουλίου]].
* Μαξιμιλιανός, Ιάμβλιχος, Μαρτινιανός, Διονύσιος, Αντωνίνος, Κωνσταντίνος και Εξακουστοδιανός, οι εν [[Έφεσος|Εφέσω]] επτά παίδες, η [[Ορθόδοξη Εκκλησία]] τιμά τη μνήμη τους στις [[4 Αυγούστου]]. Ο [[Σωφρόνιος Ευστρατιάδης|Σωφρ. Ευστρατιάδης]] διορθώνει στις [[22 Οκτωβρίου]]· την ίδια ημερομηνία αναφέρει και η [[Εκκλησία της Ελλάδος]].
* Κυριακός, Διονύσιος και Ανδρόνικος, η [[Ορθόδοξη Εκκλησία]] τιμά τη μνήμη τους στις [[6 Σεπτεμβρίου]].
* [[Διονύσιος Αλεξανδρείας|Διονύσιος, επίσκοπος Αλεξανδρείας]], και οι οκτώ μαθητές του, Φαύστος, Γάιος, Πέτρος, Παύλος, Ευσέβιος, Χαιρήμων, η [[Ορθόδοξη Εκκλησία]] τιμά τη μνήμη τους στις [[3 Οκτωβρίου]] αλλά και στις [[4 Οκτωβρίου]], και η [[Καθολική Εκκλησία|Καθολική]] στις [[3 Οκτωβρίου]] αλλά και στις [[8 Απριλίου]].
* [[Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης]], ιερομάρτυς, η [[Ορθόδοξη Εκκλησία|Ορθόδοξη]] και η [[Καθολική Εκκλησία]] τιμούν τη μνήμη του στις [[3 Οκτωβρίου]].
* [[Άγιος Διονύσιος, επίσκοπος Παρισίων|Διονύσιος, επίσκοπος Παρισίων]], η [[Καθολική Εκκλησία]] τιμά τη μνήμη του στις [[9 Οκτωβρίου]].
* Ιάκωβος οσιομάρτυς, μετά των δύο μαθητών αυτού Ιακώβου διακόνου και Διονυσίου μοναχού, η [[Ορθόδοξη Εκκλησία]] τιμά τη μνήμη τους την [[1 Νοεμβρίου]]. Ο [[Σωφρόνιος Ευστρατιάδης|Σωφρ. Ευστρατιάδης]] σημειώνει την [[2 Νοεμβρίου|2α Νοεμβρίου]].
* [[Πατριάρχης Διονύσιος Α΄|Διονύσιος πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως]], η [[Ορθόδοξη Εκκλησία]] τιμά τη μνήμη του στις [[23 Νοεμβρίου]].  Στον ιστότοπο της [[Εκκλησία της Ελλάδος|Εκκλησίας της Ελλάδος]] αναφέρεται ως ημερομηνία μνήμης του Διονυσίου πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, του «Σοφού» η [[23 Νοεμβρίου|23η Νοεμβρίου]], αλλά και των οσίων Κυριακού του Αναχωρητού (†556) και Διονυσίου Α΄ πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως η [[29 Σεπτεμβρίου|29η Σεπτεμβρίου]].
* Διονύσιος επίσκοπος Κορίνθου, η [[Ορθόδοξη Εκκλησία|Ορθόδοξη]] και η [[Καθολική Εκκλησία]] τιμούν τη μνήμη του στις [[29 Νοεμβρίου]].
* [[Άγιος Διονύσιος Ζακύνθου|Διονύσιος νέος ο εκ Ζακύνθου]], αρχιεπίσκοπος [[Αίγινα|Αιγίνης]], η [[Ορθόδοξη Εκκλησία]] τιμά τη μνήμη του στις [[17 Δεκεμβρίου]]. Η ανακομιδή του λειψάνου του τιμάται στις [[24 Αυγούστου]].
* Για το πλήθος των αγίων της [[Καθολική Εκκλησία|Καθολικής Εκκλησίας]] βλ.  [http://www.santiebeati.it/santi_search.php?query=Dioni «Διονύσιος»], στον ιστότοπο *Santi e Beati*.

== Πρόσωπα ==

=== Με το όνομα Διονύσιος, Διονύσης ===
* [[Διονύσιος Κόκκινος]] (1884–1967), ιστορικός και ακαδημαϊκός.
* [[Διονύσιος Ζακυθηνός]] (1905–1993), ιστορικός  και ακαδημαϊκός.
* [[Διονύσιος Ταβουλάρης]] (1840–1928), ηθοποιός του θεάτρου.
* [[Διονύσιος Ρώμας (συγγραφέας)|Διονύσιος Ρώμας]] (1906–1981), λογοτέχνης και πολιτικός.
* [[Διονύσιος Σολωμός]] (1798–1857), ο εθνικός ποιητής της Ελλάδας.
* [[Διονύσης Χαριτόπουλος]] (1947), λογοτέχνης.
* [[Διονύσης Παπαγιαννόπουλος]] (1912–1984), ηθοποιός του κινηματογράφου.
* [[Διονύσης Τσακνής]] (1954), τραγουδιστής και συνθέτης.
* [[Διονύσης Σαββόπουλος]] (1944), τραγουδιστής και συνθέτης.
* [[Διονύσης Ηλιάδης]] (1983), πρωταθλητής του τζούντο.
* [[Διονύσης Σιμόπουλος]] (1943), φυσικός και αστρονόμος, επίτιμος διευθυντής του Ευγενιδείου Πλανηταρίου.
* Μητροπολίτης Διονύσιος (Митрополит Дионисий, 1300–1385), Ρώσος μητροπολίτης της Μόσχας.
=== Με το όνομα Νύσης ===
* [[Νύσης Μεσσηνέζης]] (1902–1992), λογοτέχνης.
=== Με το όνομα Ντένις (Dennis), Ντενί (Denis) ===

* [[Ντενί Παπέν]] (Denis Papin, 1647–1712), Γάλλος φυσικός.
* [[Ντενί Ντιντερό|Ντενί Ντιντερώ]] (Denis Diderot, 1713–1784), Γάλλος φιλόσοφος, εγκυκλοπαιδιστής.
* [[Ντένις Χόπερ]] (Dennis Hopper, 1936–2010), Αμερικανός ηθοποιός και σκηνοθέτης.
* *Ντένις ο τρομερός* (*Dennis the Menace*), τίτλος σειράς κόμικς, αμερικανικών και βρετανικών, ταινιών κινηματογραφικών και τηλεοπτικών, και βίντεο γκέιμ με τον ομώνυμο ήρωα.
* [[Ντένις Ρόντμαν]] (Dennis Rodman, 1961), Αμερικανός καλαθοσφαιριστής.
* [[Ντένις Κουέιντ]] (Dennis Quaid, 1954), Αμερικανός ηθοποιός.
* [[Ντένις Μπέργκαμπ]] (Dennis Bergkamp, 1969), Ολλανδός ποδοσφαιριστής.
* [[Διονύσιος Α΄ της Πορτογαλίας|Τζινίς της Πορτογαλίας]] (Dinis ή Diniz, 1261–1325), βασιλιάς της Πορτογαλίας.

== Δείτε επίσης ==
* [[Διόνυσος]], στην [[ελληνική μυθολογία|αρχαιοελληνική μυθολογία]], γιος του [[Δίας (μυθολογία)|Δία]] και της [[Σεμέλη]]ς, θεός του οίνου και της γονιμότητας.
* [[Διονύσιος]], για άλλα πρόσωπα με το όνομα *Διονύσιος''.
* Ντενίζ, αντρικό και γυναικείο όνομα της τουρκικής γλώσσας, που σημαίνει «θάλασσα» (Μαύρη Θάλασσα, τουρκικά: Καρά-Ντενίζ). Με το όνομα αυτό είναι γνωστοί στην Ελλάδα ο Τούρκος πολιτικός Ντενίζ Μπαϊκάλ, η Τούρκισσα ηθοποιός Ντενίζ Τσακίρ.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

## Παραπομπές


Κατηγορία:Ανδρικά ελληνικά ονόματα
Κατηγορία:Αγιωνύμια
Κατηγορία:Αρχαία ελληνικά ονόματα
Κατηγορία:Θεοφόρα ονόματα