Άλμποργκ

Το **Άλμποργκ** (), επίσης γνωστό ως **Ώλμποργκ** (προφέρεται περίπου *Όλμπο(ρ)*), είναι πόλη και δήμος της Δανίας. Το 2025 η πόλη του Άλμποργκ είχε πληθυσμό 121.878 κατοίκων, Ο δήμος είχε συνολικό πληθυσμό 224.612, καθιστώντας τον τον τρίτο πιο πυκνοκατοικημένο στη χώρα μετά τους δήμους της Κοπεγχάγης και του Ώρχους.

## Ιστορία
### Πρώιμη ιστορία και ετυμολογία
Το Άλμποργκ έχει ιστορία άνω των χιλίων ετών. Αρχικά κατοικήθηκε ως εμπορικός σταθμός λόγω της θέσης του στο Λίμφιορδ. Οι τοποθεσίες όπου υπήρχαν δύο οικισμοί και ένα νεκροταφείο βρίσκονται στο Λίντχολμ Χόγιε (*Lindholm Høje*), έναν λόφο της πόλης.

Η πρώτη αναφορά στο Άλμποργκ με το αρχικό του όνομα "Άλαμπου" (*Alabu*) ή "Άλαμπουρ" (*Alabur*) βρίσκεται σε νομίσματα του 1040 περίπου, την περίοδο που ο βασιλιάς Αρθακανούτος Α΄ εγκαταστάθηκε στην περιοχή. Περίπου το 1075, ο Αδάμ της Βρέμης ανέφερε ότι το Άλαμπουργκ (*Alaburg*), όπως το ονόμασε στα γερμανικά, ήταν ένα σημαντικό λιμάνι για τα πλοία που έπλεαν προς τη Νορβηγία. Σε απογραφικό βιβλίο του 1231 η πόλη αναφέρεται ως Άλεμπουργκ (*Aleburgh*), που πιθανώς σημαίνει «το οχυρό δίπλα στο ρέμα», αφού στην αρχαία σκανδιναβική γλώσσα το "*all*" σήμαινε ρέμα και το "*bur*" ή "*burgh*" οχυρό ή κάστρο.

### Μεσαίωνας
Τα πρώτα εμπορικά προνόμια του Άλμποργκ χρονολογούνται το 1342, όταν ο βασιλιάς Βάλντεμαρ Δ΄ έλαβε την πόλη ως προίκα του όταν παντρεύτηκε τον Χέλβιγκ του Σλέσβιχ. Τα προνόμια παρατάθηκαν από τον Ερρίκο της Πομερανίας το 1430 και από τον Χριστόφορο Γ' το 1441. Η πόλη άκμασε και εξελίχθηκε σε μια από τις μεγαλύτερες κοινότητες της Δανίας. Η ευημερία της αυξήθηκε όταν ιδρύθηκε ο εμπορικός σύλλογος *Guds Legems Laug* το 1481, διευκολύνοντας το εμπόριο με τη Χανσεατική Ένωση, ειδικά από το 1516, όταν ο Χριστιανός Β' της παραχώρησε το μονοπώλιο στην αλάτιση της ρέγγας του Λίμφιορδ. Η αλιεία ρέγγας συνέδεε το Άλμποργκ με την ανατολική ακτή της Αγγλίας, διασχίζοντας τη Βόρεια θάλασσα, τόσο στο πλαίσιο εμπορικού ανταγωνισμού όσο και πολιτιστικών ανταλλαγών.

Το 1530 ένα μεγάλο μέρος της πόλης καταστράφηκε από πυρκαγιά και τον Δεκέμβριο του 1534 δέχθηκε έφοδο και λεηλασία από τα στρατεύματα του βασιλιά μετά από μια εξέγερση των πολιτών η οποία είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο περίπου 2.000 ανθρώπων. Ως αποτέλεσμα της Μεταρρύθμισης, το Άλμποργκ έγινε Λουθηρανική επισκοπή το 1554.

### 17ος με 19ος αιώνας
Ο πληθυσμός αυξήθηκε παράλληλα με την ανάπτυξη πολλών κτιρίων στην πόλη, καθώς οι έμποροι επωφελήθηκαν από τις ναυτιλιακές διαδρομές από τη Νορβηγία προς την Πορτογαλία. Το 1767, η δεύτερη εφημερίδα που εκδόθηκε ποτέ στη Δανία εκδόθηκε στην πόλη. Ο πληθυσμός αυξήθηκε από 4.160 το 1769 σε 5.579 το 1801. 
thumb|left|Το Άλμποργκ σε ζωγραφιά της δεκαετίας του 1830
Όταν η Δανία παραχώρησε τη Νορβηγία στη Σουηδία το 1814, το Άλμποργκ έχασε τον σημαντικό ρόλο του ως κέντρου του νορβηγικού εμπορίου της χώρας. Οι συνέπειες της χρεοκοπίας του κράτους συνέβαλαν επίσης στην εκτεταμένη φτώχεια στην πόλη. Στα μέσα του 19ου αιώνα, το Άλμποργκ ξεπεράστηκε από το Ώρχους ως η μεγαλύτερη πόλη της Γιουτλάνδης. 

Ωστόσο, προς τα τέλη του 19ου αιώνα υπήρξε ανάκαμψη. Μια γέφυρα κατασκευάστηκε, έγιναν σημαντικές σιδηροδρομικές συνδέσεις και οι λιμενικές εγκαταστάσεις βελτιώθηκαν επίσης, καθιστώντας το Άλμποργκ το δεύτερο λιμάνι της Δανίας. Το Άλμποργκ έγινε ο κύριος παραγωγός προϊόντων καπνού και οινοπνευματωδών ποτών της χώρας, και από τη δεκαετία του 1890 λιπάσματος και τσιμέντου. Το 1901, ο πληθυσμός είχε αυξηθεί σε σχεδόν 31.500 κατοίκους.

### Βιομηχανοποίηση του 20ού αιώνα
Γύρω στις αρχές του 20ού αιώνα, ως αποτέλεσμα αποφάσεων που έλαβε ο δήμος, πολλά από τα ξύλινα σπίτια της πόλης κατεδαφίστηκαν. Αντικαταστάθηκαν από εκατοντάδες σύγχρονα κτίρια, αλλάζοντας εντελώς την όψη της πόλης. Τα εργοστάσια γίνονταν όλο και πιο πολλά στα προάστια. Τη δεκαετία του 1930, το Άλμποργκ προωθούνταν ως «το νέο κέντρο της Δανίας για τη βιομηχανία και τους εργάτες».
thumb|right|Γερμανοί στρατιώτες σε διαμάχη με πολίτες της πόλης (Αύγουστος 1943)
Το αεροδρόμιο του Άλμποργκ, το οποίο άνοιξε επίσημα το 1938, στην πραγματικότητα εκτελούσε πτήσεις προς την Κοπεγχάγη από το 1936. Κατά τη διάρκεια της γερμανικής εισβολής στη Δανία το 1940, το αεροδρόμιο καταλήφθηκε από Γερμανούς αλεξιπτωτιστές τη νύχτα της 21ης Απριλίου ως βάση για γερμανικά αεροσκάφη που πετούσαν προς τη Νορβηγία. Μετά τον πόλεμο, η Βασιλική Πολεμική Αεροπορία κατέστρεψε όλες τις γερμανικές εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων αεροπλάνων, υπόστεγων και εξοπλισμού, αλλά άφησε άθικτες τις εγκαταστάσεις επιβατών.

Το 1960, το Άλμποργκ είχε γίνει γνωστό ως η «πόλη με τις καμινάδες καπνού», με τους μισούς κατοίκους να εργάζονται στη βιομηχανία ή στην κατασκευή. Το 1970, ο πληθυσμός του Άλμποργκ είχε αυξηθεί σε περίπου 97.000 κατοίκους.

### Πρόσφατη ιστορία
Το 2000, οι τομείς των υπηρεσιών και της εκπαίδευσης αντιπροσώπευαν περίπου το 60% του εργατικού δυναμικού, εν μέρει ως αποτέλεσμα της ίδρυσης του Πανεπιστημίου του Άλμποργκ (AAU) το 1974.

Το κέντρο του Άλμποργκ, μαζί με ορισμένες ανατολικές συνοικίες, επλήγη από έναν ισχυρό σίφωνα στις 10 Αυγούστου 2009. Ο σίφωνας προκάλεσε σοβαρές ζημιές στις στέγες πολλών κτιρίων, έσπασε και ξερίζωσε δέντρα και πέταξε αυτοκίνητα πάνω από φράκτες κατά μήκος της διαδρομής του, μήκους 6,6 χιλιομέτρων. Το Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Σοβαρών Καταιγίδων (*ESSL*) αξιολόγησε τον σίφωνα ως F2 στην κλίμακα Φουτζίτα.

Μια έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το 2014 διαπίστωσε ότι οι πολίτες του Άλμποργκ είναι οι πιο ικανοποιημένοι άνθρωποι στην Ευρώπη με την πόλη τους.

## Γεωγραφία
thumb|left|180px|Πάρκο της πόλης (''Kildeparken'')
Το Άλμποργκ βρίσκεται στη βόρεια Γιουτλάνδη, στο στενότερο σημείο του Λίμφιορδ. Η περιοχή κοντά στην προκυμαία είναι χαμηλή, με μέσο υψόμετρο περίπου 5 μέτρα, αλλά υπάρχουν πολλοί λόφοι μέσα και γύρω από την πόλη, μερικοί από τους οποίους φτάνουν σε ύψος πάνω από 60 μέτρα.

### Πάρκα και χώροι πρασίνου
Το Άλμποργκ διαθέτει πολλά αστικά πάρκα και εγκαταστάσεις αναψυχής. Το πάρκο *Østre Anlæg*, έκτασης 65 στρεμμάτων, είναι ένα από τα παλαιότερα πάρκα της πόλης, το οποίο επισκέπτονται έως και 175.000 άτομα ετησίως. Περιέχει διάφορα λουλούδια, ψηλά δέντρα, θάμνους και μια λίμνη και έχουν καταγραφεί 51 είδη πτηνών στο πάρκο. Το Φιόρδπαρκ Λίντχολμ, αποτελεί σημαντικό μέρος του πράσινου τομέα της πόλης, κατά μήκος της ακτής του κόλπου, καλύπτοντας περίπου 485 στρέμματα.

### Κλίμα
Το Άλμποργκ έχει ωκεάνιο κλίμα σύμφωνα με την κλιματική ταξινόμηση Κέππεν, με σύντομα, ήπια καλοκαίρια και μεγάλους, μέτρια κρύους χειμώνες.

## Οικονομία
Το Άλμποργκ είναι το σημαντικότερο βιομηχανικό και εμπορικό κέντρο της βόρειας Γιουτλάνδης. Εξάγει δημητριακά, τσιμέντο και οινοπνευματώδη ποτά. Η βαριά βιομηχανία έπαιζε σημαντικό ρόλο στην ευημερία της πόλης μέχρι σχετικά πρόσφατα. Οι βιομηχανίες κινητών και ασύρματων επικοινωνιών έχουν αναπτυχθεί σημαντικά από τη δεκαετία του 1990, όπως και η παραγωγή ροτόρων για ανεμογεννήτριες.
thumbnail|Τσιμεντοφορέας του Άλμποργκ
Τον Ιανουάριο του 2011, υπήρχαν περίπου 9.200 επιχειρήσεις στο Άλμποργκ, που απασχολούσαν περίπου 109.000 άτομα ή περίπου το 35% του εργατικού δυναμικού της βόρειας περιφέρειας. Τη δεκαετία του 2010, η πόλη είχε θέσει ως στόχο την αύξηση της συμμετοχής της στην παγκόσμια οικονομία μέσω τόσο υφιστάμενων εταιρειών όσο και νέων. Οι προσπάθειές της επικεντρώνονται σε τέσσερις τομείς: ενέργεια και περιβάλλον, τεχνολογία πληροφοριών, συστήματα υποστήριξης υγείας και «αρκτικές επιχειρήσεις». Το τελευταίο καλύπτει το εμπόριο με τη Γροιλανδία, καθώς το λιμάνι του Άλμποργκ χειρίζεται πάνω από το 60% όλων των εμπορευμάτων που αποστέλλονται στη Γροιλανδία. Ο τουρισμός επίσης αναπτύσσεται, με σημαντική αύξηση στον αριθμό των επιβατών στο αεροδρόμιο του Άλμποργκ. Ο δήμος του Άλμποργκ έχει τα δεύτερα υψηλότερα έσοδα από τον τουρισμό στη Δανία και είναι ο μόνος δήμος στο βόρειο τμήμα της Δανίας όπου οι διανυκτερεύσεις αυξάνονται.

### Μαγαζιά και ξενοδοχεία
Το Άλμποργκ διαθέτει μεγάλη ποικιλία από καταστήματα και εστιατόρια. Στο κέντρο της πόλης υπάρχουν τόσο μεγάλα πολυκαταστήματα όσο και μικρότερα εξειδικευμένα καταστήματα. Ένα από τα μεγαλύτερα εμπορικά κέντρα στη Δανία, το *Aalborg Storcenter*, βρίσκεται νότια της πόλης και διαθέτει περίπου 75 καταστήματα. Η πόλη διαθέτει πάνω από 300 εστιατόρια, που σερβίρουν δανέζικα, ευρωπαϊκά και ασιατικά πιάτα. Το Άλμποργκ είναι γνωστό για το αλκοόλ και τη νυχτερινή ζωή του και υπάρχουν επίσης και αρκετά καφέ.

Η πόλη διαθέτει 12 μεγάλα ξενοδοχεία, τα περισσότερα σε κοντινή απόσταση με τα πόδια από το κέντρο της πόλης. Το ξενοδοχείο *Helnan Phønix* είναι το μεγαλύτερο, καταλαμβάνοντας αυτό που αρχικά χτίστηκε ως πολυτελής ιδιωτική κατοικία το 1783 για έναν Δανό ταξίαρχο. Μετατράπηκε σε ξενοδοχείο το 1853 και το 2011 διέθετε 210 δωμάτια.

## Πολιτισμός
### Μουσεία
thumb|Το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης ''KUNSTEN'' και ο κήπος με τα γλυπτά του
Υπάρχουν διάφορα μουσεία στην πόλη. Το Ιστορικό Μουσείο του Άαλμποργκ (*Aalborg Historiske Museum*) ιδρύθηκε το 1863, καθιστώντας το ένα από τα πρώτα επαρχιακά μουσεία της χώρας. Το 1992, άνοιξε το Μουσείο Λίντχολμ Χέγε (*Lindholm Høje*) και επεκτάθηκε το 2008, αποκαλύπτοντας αρχαίους χώρους ταφής. Το "*Springeren - Marine Experience Center*" είναι ένα ναυτικό μουσείο στην προβλήτα της πόλης με μια μεγάλη ποικιλία εκθεμάτων, όπως το "*Springeren*", ένα παλιό δανικό υποβρύχιο, από όπου πήρε και το όνομά του. Το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης "*KUNSTEN*" ολοκληρώθηκε το 1972. Η συλλογή του αποτελείται από περίπου 1.500 αντικείμενα τέχνης, συμπεριλαμβανομένων πινάκων ζωγραφικής, γλυπτών και άλλων εκθεμάτων.

### Εκπαίδευση
thumb|left|200px|Κτίριο του πανεπιστημίου του Άλμποργκ (AAU)
Το μεγαλύτερο πανεπιστήμιο της πόλης είναι το Πανεπιστήμιο του Άαλμποργκ (AAU), το οποίο ιδρύθηκε το 1974. Έχει περισσότερους από 17.000 φοιτητές και περισσότερους από 3.000 υπαλλήλους. Το πανεπιστήμιο προσπάθησε εξαρχής να αναπτύξει μια πιο «σχετική» μορφή εκπαίδευσης από αυτήν που προσέφεραν τότε τα καθιερωμένα πανεπιστήμια. Έχει επιδιώξει μια μορφή μάθησης βασισμένη σε λύση προβλημάτων σε εργασίες και έργα που διεξάγονται από τους μαθητές, αντί για το πρόγραμμα σπουδών που επικεντρώνεται σε παραδοσιακούς ακαδημαϊκούς κλάδους.

Το ένα από τα δύο τμήματα της Βασιλικής Σχολής Βιβλιοθηκονομίας και Επιστήμης της Πληροφόρησης (RSLIS) του πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης βρίσκεται στην πόλη παρέχοντας ανώτατη εκπαίδευση στη βιβλιοθηκονομία και την επιστήμη της πληροφόρησης. Με περίπου 4.500 φοιτητές ετησίως και 700 υπαλλήλους, το Τεχνολογικό Κολλέγιο του Άλμποργκ προσφέρει ένα ευρύ φάσμα επαγγελματικής κατάρτισης. Το Επιχειρηματικό Κολλέγιο του Άλμποργκ παρέχει βασική εκπαίδευση στο λιανικό εμπόριο, το εμπόριο ιδιωτικών επιχειρήσεων και τον δημόσιο τομέα, με μαθήματα που καλύπτουν την τεχνολογία πληροφοριών, τα οικονομικά, τις πωλήσεις και την επικοινωνία.

### Καρναβάλι
Το ετήσιο καρναβάλι του Άλμποργκ συνήθως λαμβάνει χώρα το τελευταίο σαββατοκύριακο του Μαΐου. Προσελκύοντας περίπου 100.000 επισκέπτες, είναι το μεγαλύτερο καρναβάλι στη Σκανδιναβία και ένα από τα μεγαλύτερα στη βόρεια Ευρώπη.

## Αξιοθέατα
thumb|Το παλιό δημαρχείο της πόλης
Παρά το βιομηχανικό υπόβαθρο της πόλης και τα εργοστάσια κατά μήκος της προκυμαίας της, η πόλη είναι αρκετά ενεργή τουριστικά τα τελευταία χρόνια, προσφέροντας μια μεγάλη ποικιλία αξιοθέατων και ιστορικών κτιρίων.

### Ιστορικά κτίρια
Τα πιο αξιοσημείωτα ιστορικά κτίρια του Άλμποργκ είναι τα παρακάτω:
*Το σπίτι του Γενς Μπανγκ (*Jens Bangs Stenhus*) είναι ένα από τα καλύτερα παραδείγματα οικιακής αρχιτεκτονικής του 17ου αιώνα στη Δανία. Χτισμένο το 1624 από τον έμπορο του Άλμποργκ, Γενς Μπανγκ, σε ολλανδικό αναγεννησιακό στιλ, το τετραώροφο κτίριο από αμμόλιθο είναι γνωστό για τα υψωμένα αετώματα του και τις διακοσμήσεις των παραθύρων του. Για πάνω από 300 χρόνια, στεγάζει το παλαιότερο φαρμακείο της πόλης.thumb|left|Το σπίτι του Γιούργκεν Όλουφσεν
*Το σπίτι του Γιούργκεν Όλουφσεν (*Jørgen Olufsens Gård*) είναι η καλύτερα διατηρημένη εμπορική έπαυλη της Δανίας σε αναγεννησιακό στιλ. Χτισμένο κυρίως από αμμόλιθο το 1616, έχει επίσης ένα τμήμα με ημιξύλινη επένδυση. Το στυλ του θυμίζει παρόμοια κτίρια στη βόρεια Γερμανία και στην Ολλανδία.
*Το κάστρο του Όλμπορχους (*Aalborghus Slot*) είναι ένα ημιξύλινο κτίριο με κόκκινες ξυλουργικές κατασκευές και ασβεστωμένα πάνελ τοίχου. Χτίστηκε στα μέσα του 16ου αιώνα από τον βασιλιά Χριστιανό Γ΄ για τους υποτελείς του που εισέπρατταν φόρους και είναι το μόνο σωζόμενο παράδειγμα του είδους του στη χώρα.
*Το παλιό δημαρχείο του Άλμποργκ (*Aalborg Gamle Rådhus*), ήταν σε λειτουργία μέχρι το 1912 και χτίστηκε το 1762. Πλέον χρησιμοποιείται μόνο για τελετουργικούς και αντιπροσωπευτικούς σκοπούς. Σχεδιασμένο σε ύστερο μπαρόκ στιλ, το κτίριο με την κεραμοσκεπή με μαύρο υαλοπίνακα αποτελείται από δύο ορόφους και ένα κελάρι. Η κιτρινωπή πρόσοψη είναι διακοσμημένη με λευκές στήλες και ένα προμετωπίδα με το δανικό εθνόσημο και μια προτομή του βασιλιά Φρειδερίκου Ε΄.

### Άλλα αξιοθέατα
*Η οδός της παρθένου Άννας (*Jomfru Ane Gade*) είναι ένας από τους πιο διάσημους δρόμους του Άλμποργκ και γενικά της Δανίας. Δημοφιλής για τις καφετέριες και τα εστιατόριά κατά τη διάρκεια της ημέρας, είναι ακόμη πιο πολυσύχναστη το βράδυ με τα κλαμπ, τις ντίσκο και τα μπαρ της.
*Το Αββαείο της Παναγίας (*Vor Frue Kloster*) σχεδιάστηκε το 1878 σε νεορομανικό ρυθμό. Η αρχική εκκλησία της Παναγίας από τις αρχές του 12ου αιώνα κατεδαφίστηκε μετά τη μεταρρύθμιση επειδή ήταν παλιά και ασταθής, αλλά ο πύργος του 12ου αιώνα και η αρχική πύλη με τις γλυπτές διακοσμήσεις εξακολουθούν να είναι ορατά. Ο σκαλιστός άμβωνας χρονολογείται γύρω στο 1581.

## Αθλητισμός
Στην πόλη εδρεύει ο αθλητικός σύλλογος Άλμποργκ Μπόλντσπιλκλουμπ που ιδρύθηκε το 1885 και διαθέτει επαγγελματικά τμήματα ποδοσφαίρου, χάντμπολ και χόκεϊ επί πάγου. Η ποδοσφαιρική ομάδα προκρίθηκε στους ομίλους του ΟΥΕΦΑ Τσάμπιονς Λιγκ τις σεζόν 1995-96 και 2008-09. 

Η πόλη είναι επίσης γνωστή για τον ανδρικό σύλλογο χάντμπολ *Aalborg Håndbold* και τον γυναικείο *Aalborg DH*. Στο Άλμποργκ εδρεύει επίσης ομάδα ράγκμπι και κρίκετ.

## Παραπομπές



Κατηγορία:Πόλεις της Δανίας
Κατηγορία:Λιμένες