Φρανκ Ντάραμποντ

Ο **Φρανκ Αρπάντ Ντάραμποντ** (*Frank Árpád Darabont*, γεννημένος ως *Ferenc Árpád Darabont* στις 28 Ιανουαρίου 1959) είναι Ουγγρο-αμερικανός σκηνοθέτης, σεναριογράφος και παραγωγός του κινηματογράφου, ο οποίος έχει μέχρι σήμερα στο ενεργητικό του τρεις υποψηφιότητες για Βραβείο «Όσκαρ» και μία για Χρυσή Σφαίρα. Τις πρώτες δύο δεκαετίες της σταδιοδρομίας του υπήρξε κυρίως σεναριογράφος για ταινίες τρόμου, όπως τις *[[Εφιάλτης στο Δρόμο με τις Λεύκες Νο.3: Πολεμιστές του Ονείρου|Εφιάλτης στο Δρόμο με τις λεύκες Νο. 3]]*, *[[Κινούμενη μάζα (ταινία)|Κινούμενη μάζα]]* και *[[Η μύγα (ταινία του Κρόνενμπεργκ)|Η μύγα]]*. Ως σκηνοθέτης είναι γνωστός για τις κινηματογραφικές μεταφορές έργων του Στίβεν Κινγκ, όπως η *[[Τελευταία έξοδος: Ρίτα Χέιγουορθ]]*, *[[Το πράσινο μίλι (ταινία)|Το Πράσινο Μίλι]]* και *[[Η Ομίχλη (ταινία)|Η Ομίχλη]]*.

## Τα πρώτα χρόνια
Ο Φρανκ Ντάραμποντ γεννήθηκε σε ένα στρατόπεδο προσφύγων στο Μονμπελιάρ της Γαλλίας, κοντά στα σύνορα με την Ελβετία. Οι γονείς του είχαν εγκαταλείψει την Ουγγαρία μετά την Ουγγρική Επανάσταση του 1956, μαζί και με τους 5 αδελφούς του, τις 4 αδελφές του και τρία εξαδέλφια του. Με τον Φρανκ σε νηπιακή ακόμη ηλικία, οι οικογένεια εγκαταστάθηκε στις ΗΠΑ: στο Σικάγο και λίγο αργότερα στο Λος Άντζελες.

Ο Φρανκ εμπνεύσθηκε να σταδιοδρομήσει στον κινηματογράφο όταν είδε την ταινία *[[THX 1138]]* του Τζορτζ Λούκας. Τελείωσε το Γυμνάσιο του Χόλυγουντ το 1977 και δεν συνέχισε στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η πρώτη του εργασία ήταν ως ταξιθέτης (και στην καντίνα) της ιστορικής κινηματογραφικής αίθουσας «Grauman's Egyptian Theatre» στο Χόλυγουντ, οπότε έβλεπε ταινίες δωρεάν. Ο ίδιος ισχυρίζεται ότι ανέπτυξε τη σεναριογραφική του δεξιότητα από «ατελείωτες ώρες συγγραφής με μια γραφομηχανή κατά τον ελεύθερο χρόνο του και από τον παιδικό του φίλο Κόντυ Χιλς.

## Σταδιοδρομία
### Πρώιμη περίοδος
Η δημιουργική αρχή του Ντάραμποντ στην κινηματογραφική βιομηχανία σημειώθηκε όταν έγινε βοηθός παραγωγής σε ταινίες όπως οι *Hell Night* (1981), *The Seduction* (1982) και *Trancers* (1984). Η πρώτη ταινία που έγραψε και σκηνοθέτησε ήταν μια μικρού μήκους προσαρμογή του διηγήματος του Στίβεν Κινγκ *The Woman in the Room* (1983). Αν και ο ίδιος δεν ήταν ευχαριστημένος με το τελικό αποτέλεσμα, η ταινία οδήγησε σε έναν σύνδεσμο με τον Κινγκ, ο οποίος του χάρισε τα πνευματικά δικαιώματα σε ένα άλλο σύντομο έργο του, τη νουβέλα *Rita Hayworth and Shawshank Redemption* από τη συλλογή *Different Seasons*.

Ο Ντάραμποντ πούλησε το πρώτο του σενάριο, με τίτλο *Black Cat Run*, το 1986, αλλά αυτό «έμεινε στο συρτάρι» πάνω από δέκα χρόνια, ώσπου έδωσε μια τηλεταινία με τον ίδιο τίτλο. Τότε ο Ντάραμποντ προσεγγίσθηκε από τον Τσακ Ράσελ (έναν από τους παραγωγούς των *Hell Night* και *The Seduction*) με την πρόταση να γράψουν σενάρια μαζί. Πράγματι άρχισαν να δουλεύουν σενάριο για ένα ξαναγύρισμα («ριμέικ») της ταινίας *[[Ηφαίστειο αίματος]]* (1958, προβλήθηκε και με τους τίτλους «Εισβολή από Αγνωστο Πλανήτη» και «Επικίνδυνες Επαφές απ` το Διάστημα»), που θα το πρότειναν σε διάφορα στούντιο, μέχρι που προσλήφθηκαν κι οι δυο για να ξαναγράψουν το σενάριο της ταινίας *[[Εφιάλτης στο Δρόμο με τις λεύκες Νο. 3]]* με διορία δύο εβδομάδες. Κατάφεραν να το τελειώσουν σε μόνο 10 ημέρες και ο Ράσελ σκηνοθέτησε το έργο. Η επιτυχία αυτής της ταινίας της σειράς του *Εφιάλτη στο Δρόμο με τις λεύκες* τους επέτρεψε να παραγάγουν οι ίδιοι το σενάριο του «Ηφαιστείου αίματος», ως την ταινία *[[Κινούμενη μάζα (ταινία)|Κινούμενη μάζα]]*. Ο Ντάραμποντ ήταν πλέον ένας επιτυχημένος σεναριογράφος και συνέχισε με τη *Μύγα* και μια πρώτη εκδοχή του σεναρίου του *[[Οι Περιπέτειες του Rocketeer]]*.

Ο Ντάραμποντ έκανε το σκηνοθετικό του «ντεμπούτο» με την τηλεταινία τρόμου *Buried Alive*, προϋπολογισμού 2 εκατομμυρίων δολαρίων, που προβλήθηκε το 1990. Μετά προσλήφθηκε ως σεναριογράφος για την τηλεοπτική σειρά του Τζορτζ Λούκας *[[Ο νεαρός Ιντιάνα Τζόουνς]]*, ενώ έγραψε και δύο επεισόδια της σειράς *[[Tales from the Crypt]]*.

### ''Τελευταία έξοδος: Ρίτα Χέιγουορθ'' (1994)
Ο Ντάραμποντ επωφελήθηκε από τη συμφωνία του με τον Στίβεν Κινγκ όταν έγραψε και σκηνοθέτησε την ταινία *[[Τελευταία έξοδος: Ρίτα Χέιγουορθ]]* (*The Shawshank Redemption*, 1994). Ο Ρομπ Ράινερ, που είχε μεταφέρει μια άλλη νουβέλα του Κινγκ στον κινηματογράφο σκηνοθετώντας το *[[Στάσου πλάι μου]]*, προσέφερε στον Ντάραμποντ 2,5 εκατομμύρια δολάρια για τα δικαιώματα της νουβέλας. Ο Ντάραμποντ σκέφθηκε σοβαρά την πρόταση, αλλά στο τέλος απεφάσισε ότι αυτή ήταν η ευκαιρία του «να κάνει κάτι το πραγματικά σπουδαίο», σκηνοθετώντας ο ίδιος την ταινία.

Παρά την απογοητευτική εμπορική πορεία της ταινίας, αυτή έλαβε εξαιρετικές κριτικές και προτάθηκε για 7 βραβεία Όσκαρ (από τα οποία δεν κέρδισε κανένα), μεταξύ των οποίων το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας και το Όσκαρ Καλύτερου Προσαρμοσμένου Σεναρίου για τον Ντάραμποντ. Μετά από αυτές τις υποψηφιότητες το έργο απέκτησε ελκυστικότητα και έγινε η πλέον ενοικιασθείσα ταινία του 1995. Σήμερα θεωρείται από πολλούς ως μία από τις καλύτερες ταινίες που γυρίστηκαν ποτέ.

### ''Το Πράσινο Μίλι'' (1999)
Η επόμενη σκηνοθετική προσπάθεια του Ντάραμποντ ήταν μία ακόμα μεταφορά έργου του Στίβεν Κινγκ, με *[[Το πράσινο μίλι (ταινία)|Το Πράσινο Μίλι]]*, στο οποίο πρωταγωνίστησε ο Τομ Χανκς. Αρχικά ο Ντάραμποντ ήταν διστακτικός επειδή το βιβλίο τού φαινόταν υπερβολικά όμοιο με το *Τελευταία έξοδος: Ρίτα Χέιγουορθ* (διαδραματίζονται και τα δύο μέσα σε φυλακή), ωστόσο άλλαξε γνώμη όταν το διάβασε. Είχε συναντηθεί για πρώτη φορά με τον Χανκς σε ένα γεύμα των «Όσκαρ» το 1994 και από τότε ήταν και οι δύο πρόθυμοι να συνεργασθούν. Ο Κινγκ δήλωσε ότι φανταζόταν κι εκείνος τον Χανκς στον πρωταγωνιστικό ρόλο και χάρηκε όταν ο Ντάραμποντ ανέφερε το όνομά του.

Η ταινία πήρε επίσης υποψηφιότητα για Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας και ο Ντάραμποντ απέσπασε τη δεύτερη υποψηφιότητά του για Όσκαρ Καλύτερου Προσαρμοσμένου Σεναρίου. Η ταινία πήγε από την αρχή πολύ καλύτερα εμπορικά, καθιστάμενη η με μεγαλύτερα έσοδα ταινία που βασιζόταν σε μυθιστόρημα του Σ. Κινγκ με 286,8 εκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως (την ξεπέρασε μόλις το 2017 η ταινία Το Αυτό, με 603 εκατομ. δολάρια).

### ''Κινηματογράφος Majestic'' (2001)
Η επόμενη ταινία του σκηνοθέτη ήταν η *[[Κινηματογράφος Majestic]]*, με πρωταγωνιστές τους Τζιμ Κάρεϊ, Μάρτιν Λαντάου και Λώρι Χόλντεν. Ο Μάικλ Σλόουν, τον οποίο ο Ντάραμποντ γνώριζε από το γυμνάσιο, έγραψε το σενάριο και η ταινία παραμένει μία από τις λίγες που σκηνοθέτησε ο Ντάραμποντ χωρίς να γράψει το σενάριο ο ίδιος. Θέλησε να τη γυρίσει επειδή την είδε ως «ένα γράμμα αγάπης» στα έργα του Φρανκ Κάπρα και όλες τις άλλες ταινίες που αγάπησε σε όλη τη ζωή του. Η ταινία αυτή πήρε ανάμικτες κριτικές και υπήρξε εμπορική αποτυχία.

### ''Η Ομίχλη'' (2007)
Ο Ντάραμποντ είχε την επιθυμία να σκηνοθετήσει την *Ομίχλη* ακόμα και πριν γυρίσει το *Τελευταία έξοδος*, αλλά το ανέβαλλε διαρκώς, ώσπου το 2004 άρχισε να γράφει τους διαλόγους. Τα περισσότερα μέλη του συνεργείου είχαν εργασθεί στην τηλεοπτική σειρά *[[The Shield]]*, καθώς ο Ντάραμποντ τους είχε προσλάβει μετά τη σκηνοθέτησει από αυτόν ενός επεισοδίου της σειράς και σκέφθηκε ότι θα μπορούσαν να βοηθήσουν ώστε να προσδώσουν στην ταινία «μια πιο ρευστή, τραχιά, ντοκιμαντερίστικη κατεύθυνση». Ο Ντάραμποντ επίσης βοήθησε στη σχεδίαση των τεράτων της ταινίας τους καλλιτέχνες Τζόρντου Σελ, Μπέρνι Ράιτσον και τον επικεφαλής των εφέ μακιγιάζ Γκρεγκ Νικοτέρο.

Αρχικά ο Ντάραμποντ οραματίστηκε την ταινία ασπρόμαυρη, κάτι που θα τόνιζε την ασφυχτική ατμόσφαιρα και b-movie του '50 αισθητική, όμως τελικά υπαναχώρησε στις πιέσεις του στούντιο, που φοβήθηκε την εμπορική αποτυχία ,καθώς θα ήταν δύσκολο να έχει καλή εμπορική προοπτική μια ασπρόμαυρη ταινία εν έτει 2007. Μπορεί κάποιος να βρεί την ταινία ασπρόμαυρη, όπως την οραματίστηκε ο Ντάραμποντ στο blu ray της ταινίας. Τα ψηφιακά εφέ της ταινίας έγιναν αντικείμενο κριτικής, καθώς ήταν παρωχημένης τεχνολογίας και δεν είναι ξεκάθαρο αν έγινε εσκεμμένα για λόγους b-movie αισθητικής ή γιατί ο Ντάραμποντ ήθελε την ταινία ασπρόμαυρη ή απλά για λόγους προϋπολογισμού. 

Η ταινία υπήρξε μέτρια εμπορική επιτυχία, αλλά απέσπασε θετικές κριτικές και θετική αποδοχή από το κοινό και θεωρήθηκε cult απο την πρώτη στιγμή. Επιπλέον, ο Κινγκ επαίνεσε το συγκλονιστικό νέο τέλος της ταινίας από τον Ντάραμποντ.

### Μετέπειτα σταδιοδρομία
[thumb|Ο Ντάραμποντ (μπροστά) και ο [Ντριού Στρούζαν υπογράφουν ένα πόστερ περιορισμένου αριθμού αντιτύπων της σειράς *Walking Dead* το 2010.]]
Ο Ντάραμποντ ανέπτυξε και παρήγαγε την πρώτη σεζόν της τηλεοπτικής σειράς *[[The Walking Dead (τηλεοπτική σειρά)|The Walking Dead]]*, που βασίζεται σε ομώνυμη σειρά κόμικς. Αρχικώς συμφώνησε με το NBC, αλλά αργότερα η προσφορά του απορρίφθηκε και τελικώς έκλεισε συμφωνία με το AMC, που επέλεξε τη σειρά  με βάση το πρωτογενές υλικό και το όνομα του Ντάραμποντ. Ο Ντάραμποντ έγραψε το σενάριο και έκανε τη σκηνοθεσία για το επεισόδιο-πιλότο. Παρά τις θετικές κριτικές, τον Ιούλιο του 2011 το κανάλι AMC τον απέλυσε, εξαιτίας της επιθυμίας του καναλιού να περιορισθεί σημαντικά ο προϋπολογισμός της σειράς. Ο σκηνοθέτης και οι εκπρόσωποί του από την Creative Artists Agency  κινήθηκαν νομικά κατά του AMC, απαιτώντας 280 εκατομμύρια σε απλήρωτα κέρδη για τον Ντάραμποντ.

Στη συνέχεια ο Ντάραμποντ γύρισε το βιβλίο *L.A. Noir* του Τζων Μπάντιν, που του άρεσε πολύ, στην τηλεοπτική σειρά *[[Mob City]]*. Το σίριαλ έκανε πρεμιέρα τον Δεκέμβριο του 2013 και είχε μέτριες έως και θετικές κριτικές, και διάρκεσε μόνο μία σεζόν.

## Φιλμογραφία
### Κινηματογράφος

#### Μη αναφερόμενα σενάρια

### Τηλεόραση

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Ο 
* Lilja, Hans-Åke. Συνέντευξη στο *Lilja's Library – The World of Stephen King*, 6 Φεβρουαρίου 2007

Κατηγορία:Αμερικανοί σκηνοθέτες
Κατηγορία:Αμερικανοί σεναριογράφοι
Κατηγορία:Αμερικανοί παραγωγοί ταινιών
Κατηγορία:Ουγγροαμερικανοί