Χαζαρασπίδες

Οι **Χαζαρασπίδες,** *Hazaraspids*, γνωστοί και ως **Φαντλουγίδες** ή **Φαντλαβί**, **δυναστεία Φαζλαβί**   (1115–1424) ήταν μία κουρδική σουνιτική μουσουλμανική δυναστεία  , που κυβέρνησε την περιοχή των βουνών Ζάγκρος στο νοτιοδυτικό Ιράν, ουσιαστικά στο Λορεστάν και η οποία άκμασε στις μεταγενέστερες περιόδους Σελτζούκιδών, Ιλχανιδών, Μουζαφαριδών και Τιμουριδών. 

Οι Χαζαρασπίδες ήταν γείτονες της δυναστείας των Χορσιδών, οι οποίοι κυβέρνησαν το μικρό Λορέεστάν,  ενώ οι Χαζαρασπίδες ήταν πιο σημαντικοί πολιτικά, λόγω της τεράστιας επικράτειάς τους, και του γεγονότος ότι κατείχαν σημαντικές οδούς επικοινωνίας. 

## Ετυμολογία
Αν και ο ιδρυτής ήταν ο Αμπού Ταχίρ ιμπν Μουχαμάντ, η δυναστεία πήρε το όνομά της από τον γιο και διάδοχο του τελευταίου, Μαλίκ Χαζαράπ. Το όνομα της δυναστείας είναι κουρδικής και περσικής προέλευσης, και σημαίνει «χίλια άλογα».   η δυναστεία χρησιμοποιούσε το επώνυμο Φαζλουγιά (Φαζλαβαγίχ),  γι' αυτό και σε ορισμένες πηγές αναφέρονται ως δυναστεία **Φαντλουγιδών** ή **Φαζλαβαγιδών** . 

Το επίσημο όνομα του βασιλείου ήταν Atābakān-e Lor-e Bozorg, ή Atābagān-e Lor-e Bozorg, (περσικ.:   , κουρδικ.:   , "Αταμπαγκάτο του Μεγάλου Λορεστάν"). 

## Ιστορία

### Προέλευση
Οι Χαζαρασπίδες ήταν απόγονοι ενός Κούρδου αρχηγού φυλής στη Συρία, του Φαντλάουι.  Ο Φαντλάουι μαζί με τη φυλή του μετανάστευσε από τη Συρία στο Λουριστάν και το Χουζιστάν, περνώντας από τη Μαγιαφαρίκιν και το Αδαρμπαϊτζάν στο δρόμο του. Ενώ βρισκόταν στο Αδαρμπαϊτζάν, σύναψε συμμαχία με τον ηγεμόνα των Γκιλάν . Το 1006, ο Φαντλάουι έφτασε στο βόρειο Λουριστάν, όπου ο Αμπού Ταχίρ, ο 9ος απόγονός του, εγκαθιδρύθηκε ως ανεξάρτητος ηγεμόνας του Λουριστάν. 

### Αταμπαγκάτης του Μεγάλου Λουριστάν
Ο Αμπού Ταχίρ, ο οποίος αρχικά ήταν διοικητής των Σαλγουριδών του Φαρς και διορίστηκε κυβερνήτης του Κουχγκιλούγια, αλλά τελικά απέκτησε ανεξαρτησία στο Λουριστάν και επέκτεινε το βασίλειό του μέχρι το Ισφαχάν, και ανέλαβε τον περίφημο τίτλο του *[[Ατάμπεης|αταμπέγκ]]. *  Ο γιος του, Μαλίκ Χαζαράσπ, πολέμησε μία επιτυχημένη εκστρατεία εναντίον των Σαλγουριδών, και βοήθησε τον Τζαλαλ-αλ-ντίν Χβαρέζμσαχ στον αγώνα του εναντίον των Μογγόλων. Ένας άλλος ηγεμόνας των Χαζαρασπιδών, ο Τακλά, συνόδευσε τον Χουλεγκού στην πορεία του προς τη Βαγδάτη, αλλά λιποτάκτησε λόγω της δολοφονίας του τελευταίου χαλίφη. Τελικά συνελήφθη και εκτελέστηκε με εντολή του Χουλεγκού.

Ο Γιουσούφ Σαχ Α΄ έλαβε την επιβεβαίωση της κυριαρχίας του από τον Ιλχάν Αμπακά, και πρόσθεσε στην επικράτειά του το Χουζιστάν, το Κουχγκιλούγια, το Φιρουζάν (κοντά στο Ισφαχάν) και το Γκολπαγιγκάν. Ο Αφρασιάμπ Α΄ προσπάθησε να επεκτείνει τον έλεγχό του στις ακτές του Περσικού Κόλπου, αλλά αντιμετώπισε σθεναρή αντίσταση από τους Μογγόλους, οι οποίοι νίκησαν τον στρατό του στο Κουχρούντ κοντά στο Κασάν. Αποκαταστάθηκε από τον Ιλχάν Γκαϊχατού, αλλά εκτελέστηκε από τον Γκαζάν τον Οκτώβριο του 1296. 

Η πρωτεύουσα των Χαζαρασπιδών βρισκόταν στο Ιντάζ, που βρίσκεται στο σημερινό βόρειο Χουζεστάν. Ο Γιουσούφ Σαχ Β' προσάρτησε τις πόλεις Σουστάρ, Χοβεϊζέ και Βασόρα στο πρώτο μισό του 14ου αι.  Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Σαμσ-αλ-ντίν Πασάνγκ, η δυναστεία αντιμετώπισε επιθέσεις από τους Μουζαφαρίδες και η πρωτεύουσα Ιντάζ έπεσε προσωρινά στα χέρια τους, μέχρι που οι κατακτητές αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν, λόγω των δικών τους εσωτερικών συγκρούσεων.

Το 1424 ο Τιμουρίδης ηγεμόνας Σαχρούχ Μιρζά ανέτρεψε τον τελευταίο Χαζαρασπίδη ηγεμόνα Γκιγιάθ αλ-Ντιν, τερματίζοντας έτσι τη δυναστεία. Διατηρώντας την κυριαρχία τους καθ' όλη τη διάρκεια της εποχής των Σελτζούκων, των Μογγόλων και κάπως μέχρι την εποχή των Τιμουριδών, οι Χαζαρασπίδες έπαιξαν ρόλο στη διατήρηση της ιρανικής ταυτότητας, κατά τη διάρκεια της ξένης κυριαρχίας. 

## Πληθυσμός
Η επικράτεια των Χαζαρασπιδών είχε έναν μικτό πληθυσμό Κούρδων και Λουρ. 

## Ηγεμόνες
# Aμπού ταχίρ ιμπν Αλί ιμπν Μουχαμάντ (βασ. 1115–1153)
# Γιουσούφ Σαχ Α΄ (βασ. 1023-1153)
# Mαλίκ Χαζαράσπ (βασ. 1204–1248)
# Iμάντ αλ-Ντιν ιμπν Χαζαράσπ (βασ. 1248–1251)
# Nουστράτ αλ-Ντιν (βασ. 1252–1257)
# Τακλά (βασ. 1257–1259)
# Σαμπς αλ-Ντιν Αλπ Αργκούν (βασ. 1259-1274)
# Γιουσούφ Σαχ Α΄ (βασ. 1274–1288)
# Αφρασιάμπ Α΄ (βασ. 1288–1296)
# Nουσράτ αλ-Ντιν Αχμάντ (βασ. 1296–1330)
# Ρουκν αλ-Ντιν Γιουσούφ Σαχ Β΄ (βασ. 1330–1340)
# Mουζαφάρ αλ-Ντιν Αφρασιάμπ Β΄ (βασ. 1340–1355)
# Σαμς αλ-Ντιν Πασάνγκ (βασ. 1355–1378)
# Mαλίκ Πιρ Αχμάντ (βασ. 1378–1408)
# Αμπού Σαΐντ (βασ. 1408–1417)
# Σαχ Χουσεΐν (βασ. 1417–1424)
# Γκιγιάθ αλ-Ντιν (βασ. 1424)

## Δείτε επίσης
* Κατάλογος κουρδικών δυναστειών και χωρών
* Δυναστεία Χορσίντι

## Σημειώσεις

## Αναφορές

## Πηγές
* 
* 
* 
*  

## Περαιτέρω ανάγνωση
* 

Κατηγορία:Ιστορία του Κουρδιστάν
Κατηγορία:Ιστορία των Κούρδων