Γκιλμάν

Οι **Γκιλμάν** (αραβικά ενικός غُلاَم *ghulām*, πληθυντικός  *ghilmān*) ήταν σκλάβοι-στρατιώτες ή/και μισθοφόροι σε στρατούς σε όλο τον ισλαμικό κόσμο. Τα ισλαμικά κράτη από τις αρχές του 9ου αιώνα έως τις αρχές του 19ου αιώνα ανέπτυξαν σκλάβους ως στρατιώτες, ένα φαινόμενο πολύ σπάνιο εκτός του ισλαμικού κόσμου.

Το Κοράνι αναφέρει τους *ghilman* () ως υπηρέτες αγόρια, που αποτελούν μια από τις απολαύσεις της *[[Τζάνα]]* (του παραδείσου του Ισλάμ) στο εδάφιο 52:24 (το εδάφιο 56:17 θεωρείται επίσης ότι αναφέρεται στους ghilman).  

## Ετυμολογία
Οι λέξεις *γκιλμάν* (  ) και η παραλλαγή ***γκουλάμ*** (  ) είναι αραβικής προέλευσης, σημαίνει *αγόρια* ή *υπηρέτες.* Προέρχεται από την αραβική ρίζα *ḡ-lm* (  ).  

## Ιστορία
Οι *γκιλμάν* ήταν σκλάβοι-στρατιώτες, που συλλαμβάνονταν ως αιχμάλωτοι πολέμου από κατακτημένες περιοχές ή παραμεθόριες ζώνες, ειδικά από τα τουρκικά φύλα της Κεντρικής Ασίας και τους λαούς του Καυκάσου (τουρκικά: *Kölemen*). Πολεμούσαν σε ομάδες και απαιτούσαν υψηλή αμοιβή για τις υπηρεσίες τους.

Η χρήση σκλάβων στρατιωτών στον ισλαμικό κόσμο χρονολογείται από το 625, όταν αναφέρονται Αφρικανοί σκλάβοι στρατιώτες, που υπηρετούσαν υπό τον Μωάμεθ και το Χαλιφάτο Ρασιντούν. Σλάβοι και Βέρβεροι χρησιμοποιήθηκαν επίσης υπό τους Ομεϋάδες Χαλίφηδες. Ωστόσο, η χρήση σε μεγάλη κλίμακα έγινε διαδεδομένη στα μέσα του 9ου αιώνα. Ο πρώτος μουσουλμάνος ηγεμόνας που σχημάτισε στρατό σκλάβων στρατιωτών, πριν από τους Αββασίδες Χαλίφηδες, φαίνεται να ήταν ο Ιμπραήμ Α΄ ιμπν αλ-Αγλάμπ (800–812), ιδρυτής των Αγλαβιδών της Ιφρικίγια, όπου υπήρχε ήδη μεγάλος πληθυσμός γεωργικών σκλάβων και πρόσβαση σε εκτεταμένα δίκτυα δουλεμπορίου σε όλη την έρημο Σαχάρα. 

Οι Γκιλμάν εισήχθησαν στο Χαλιφάτο των Αββασιδών κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αλ-Μουτασίμ (833–842), ο οποίος τους έδειξε μεγάλη εύνοια και βασίστηκε σε αυτούς για την προσωπική του φρουρά. Οι αναφορές αναφέρουν ότι ο αριθμός τους αυξήθηκε στον χαλιφικό οίκο, καθώς ο Μουτασίμ προσπάθησε να αντιμετωπίσει τις φατρίες της αυλής. Αυτοί οι σκλάβοι-στρατιώτες αντιτάχθηκαν στον γηγενή αραβικό πληθυσμό και οι ταραχές εναντίον τους στη Βαγδάτη το 836 ανάγκασαν τον Μουτασίμ να μεταφέρει την πρωτεύουσά του στη Σαμάρα.

Η χρήση των γκιλμάν έφτασε στην ωριμότητά της υπό τον αλ-Μουταντίντ και η εκπαίδευσή τους σχεδιάστηκε και εμπνεύστηκε από την ευγενή φ''ουρουσίγια''. Από σκλάβος, ένας *γκουλάμ* αποκτούσε την ελευθερία του μετά την ολοκλήρωση της περιόδου διαμορφωτικής εκπαίδευσης και εντασσόταν στο επίλεκτο σώμα ως έφιππος πολεμιστής.

Οι γκιλμάν ανήλθαν γρήγορα σε δύναμη και επιρροή και υπό τους αδύναμους ηγεμόνες που ακολούθησαν τον Μουτασίμ, έγιναν βασιλείς: επαναστάτησαν αρκετές φορές κατά τη διάρκεια της λεγόμενης «Αναρχίας στη Σαμάρα» τη δεκαετία του 860 και σκότωσαν τέσσερις χαλίφηδες. Τελικά, ξεκινώντας με τον Αχμάντ ιμπν Τουλούν στην Αίγυπτο, μερικοί από αυτούς έγιναν αυτόνομοι ηγεμόνες και εγκαθίδρυσαν τις δικές τους δυναστείες οδηγώντας στη διάλυση του Χαλιφάτου των Αββασιδών μέχρι τα μέσα του 10ου αιώνα.

Στην Ισπανία των Ομεϋαδών, οι σκλάβοι στρατιώτες των «σακάλιμπα» (Σλάβων) χρησιμοποιούνταν από την εποχή του Αλ-Χακάμ Α΄, αλλά έγιναν μια μεγάλη επαγγελματική δύναμη τον 10ο αιώνα, όταν η στρατολόγηση σκλάβων στρατιωτών μετατοπίστηκε προς τη χριστιανική Ισπανία, ιδιαίτερα στο Βασίλειο του Λεόν.

Ένας γκουλάμ εκπαιδευόταν και μορφωνόταν με έξοδα του κυρίου του και μπορούσε να κερδίσει την ελευθερία του μέσω της αφοσιωμένης υπηρεσίας του. Οι Γκιλμάν ήταν υποχρεωμένοι να παντρεύονται σκλάβες τουρκικής καταγωγής, τις οποίες επέλεγαν οι αφέντες τους. Μερικοί γκιλμάν φαίνεται να ζούσαν άγαμοι. Η απουσία οικογενειακής ζωής και απογόνων ήταν πιθανώς ένας από τους λόγους, για τους οποίους οι γκιλμάν, ακόμη και όταν απέκτησαν εξουσία, γενικά δεν κατάφεραν να ξεκινήσουν δυναστείες ή να διακηρύξουν την ανεξαρτησία τους. Υπάρχουν, ωστόσο, μερικές εξαιρέσεις σε αυτόν τον κανόνα, όπως η δυναστεία των Γαζναβιδών του Αφγανιστάν και η δυναστεία των Χωρεσμίων, η οποία τη διαδέχθηκε.

Οι σκλάβοι στρατιώτες έγιναν ο πυρήνας των ισλαμικών στρατών, καθώς οι Βεδουίνοι, οι ιεροί πολεμιστές Γαζήδες και οι στρατιώτες Χασαριγιάν δεν ήταν τόσο αξιόπιστοι, ενώ οι Γκιλμάν αναμενόταν να είναι πιστοί, καθώς δεν είχαν προσωπικές διασυνδέσεις με την υπόλοιπη κοινωνία. Ωστόσο, οι Γκιλμάν συχνά δεν παρέμεναν τόσο πιστοί όσο αναμενόταν. 

Από τον 10ο αιώνα, οι αφέντες διένειμαν φορολογικές επιχορηγήσεις γεωργικής γης στους Γκιλμάν για να υποστηρίξουν τους στρατούς των σκλάβων τους. 

Οι Μπουγίδες και πιθανώς οι Ταχιρίδες δημιούργησαν επίσης στρατούς από Τούρκους σκλάβους στρατιώτες. Οι Σαφαρίδες προσέλκυσαν σκλάβους στρατιώτες από Τούρκους, Ινδούς και Αφρικανούς. Η δυναστεία των Γαζναβιδών, η οποία προήλθε από έναν σκλάβο στρατιώτη των Σαμανιδών, έχτισε επίσης τον στρατό της γύρω από σκλάβους στρατιώτες, πρώτα Τούρκους και αργότερα Ινδούς.
[δεξιά|μικρογραφία|[Φαθ Αλί Σαχ Κατζάρ|Ο Φαθ-Αλί Σαχ Κατζάρ κάθεται στον Θρόνο του Ήλιου, πλαισιωμένος από έναν πρίγκιπα, πιθανώς τον Αμπάς Μίρζα, και δύο *γκολάμ* με την ασπίδα και το ρόπαλό του, δίνοντας ακρόαση σε δύο υπουργούς. Φύλλο από το *Σαχανσαχναμέ* του Φαθ-Αλί Χαν Σαμπά, με ημερομηνία 1810.]]
Οι Τούρκοι Σελτζούκοι και οι διάδοχοί τους, οι Γκουρίδες και η τουρκική δυναστεία των Χωρεσμίων, συνέχισαν επίσης με έναν στρατό κυρίως Τούρκων σκλάβων στρατιωτών. Οι Σελτζούκοι πρίγκιπες της περιοχής τέθηκαν υπό την κηδεμονία σκλάβων στρατιωτών-κηδεμόνων (αταμπάκ), οι οποίοι σχημάτισαν τις δικές τους δυναστείες. Μετά από μια σύντομη διακοπή υπό τους Μογγόλους, ο θεσμός επέστρεψε υπό τους Τουρκομάνους Μαυροπροβατάδες και Ασπροπροβατάδες. Οι διάφορες ιρανικές δυναστείες (Σαφαβίδες, Αφσαρίδες, Κατζάροι) προσέλκυσαν σκλάβους στρατιώτες από τον Καύκασο, όπως Γεωργιανούς, Κιρκάσιους και Αρμένιους. Σε αντίθεση με τους Σελτζούκους, οι οποίοι εγκατέλειψαν γρήγορα τους φυλετικούς πολεμιστές τους για να αυξήσουν τις δυνάμεις των σκλάβων-στρατιωτών, οι Μογγόλοι δεν υιοθέτησαν τον θεσμό των σκλάβων-στρατιωτών.

Το Σουλτανάτο του Δελχί έκανε επίσης εκτεταμένη χρήση του τουρκικού ιππικού γκιλμάν ως βασικών στρατευμάτων κρούσης. Μετά την πτώση της Κεντρικής Ασίας στους Μογγόλους, στράφηκαν στην αιχμαλωσία αγοριών Ινδών για να τα μετατρέψουν σε Ισλαμιστές σκλάβους στρατιώτες. 

Υπήρξαν βίαιες εθνοτικές συγκρούσεις μεταξύ των διαφόρων ομάδων των Γκιλμάν, ιδίως των Τούρκων, των Σλάβων, των Νούβιων και των Βερβέρων. 

## Τακτικές και εξοπλισμός
Οι χαλίφηδες συχνά στρατολογούσαν σκλάβους στρατιώτες από τα τουρκικά φύλα της Κεντρικής Ασίας λόγω της ανθεκτικότητάς τους σε συνθήκες ερήμου και της εμπειρίας τους στην ιππασία. *Οι Γκιλμάν* στο Χαλιφάτο των Αββασιδών πολεμούσαν κυρίως ως έφιππη δύναμη κρούσης, σκοπός της οποίας ήταν να αποδυναμώσουν τον εχθρό με γρήγορες και ραγδαίες επιθέσεις πριν σταλεί το συμμαχικό πεζικό στη μάχη. Έφεραν μια λόγχη, που μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να καρφώσει εύκολα το εχθρικό πεζικό, και μια στρογγυλή ξύλινη ασπίδα ενισχυμένη είτε με δέρμα ζώου είτε με λεπτές μεταλλικές πλάκες. Αυτοί οι *Γκιλμάν* έφεραν επίσης ένα σπαθί στη ζώνη τους, από όπου ήταν πιο εύκολο να το τραβήξουν σε αντίθεση με την πλάτη ή το στήθος. 

## Παράδεισος
Το Κοράνι αναφέρει τον όρο *ghilman* στο εδάφιο 52:24: «Θα κυκλοφορούν ανάμεσά τους *ghilman* για αυτούς, σαν να ήταν μαργαριτάρια καλά προστατευμένα». Οι γκιλμάν παραδοσιακά περιγράφονται ως υπηρέτες, που παρέχονται ειδικά για τους πιστούς στον παράδεισο. Στο εδάφιο 56:17: «Θα κυκλοφορούν ανάμεσά τους [τους πιστούς στον παράδεισο] νεαρά αγόρια που έγιναν αιώνια». Οι περιγραφές των *ghilman* από θεολόγους του 10ου και 16ου επικεντρώνονταν στην ομορφιά τους. Τα σχόλιά τους υποστηρίζουν επίσης ότι οι εξωχρονικές παράμετροι του Παραδείσου, στον οποίο κατοικούν οι νεαροί υπηρέτες, επεκτείνονται και σε αυτούς, ώστε να μην γερνούν ή πεθαίνουν. Κάποιοι έχουν προτείνει ότι η ομοφυλοφιλία μπορεί να ισχύει στον παράδεισο, όπου δεν υπάρχει ανάγκη για τεκνοποίηση, και ότι οι *ghilman* μπορεί να είναι το ανδρικό ισοδύναμο των διάσημα όμορφων γυναικών (ουρί) που παντρεύονται οι πιστοί στον παράδεισο.

## Δείτε επίσης

* Μαμελούκοι
* Γενίτσαροι
* Κιζιλμπάς
* Σακάλιμπα
* Βάραγγοι

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Το σύστημα των “gulam” στην οθωμανική αυτοκρατορία

Κατηγορία:Άραβες σκλάβοι και απελεύθεροι
Κατηγορία:Στρατιωτική δουλεία
Κατηγορία:Πολιτισμός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας
Κατηγορία:Γκιλμάν
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις