Φιλύρα Σερρών

Η **Φιλύρα** ή **Φιλήρα**, έως το 1927 γνωστή ως **Λιπόσι** (βλάχικα: Liposh, *Λιπός*) είναι πρώην οικισμός στον σημερινό Δήμο Σιντικής της Περιφερειακής Ενότητας Σερρών της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Βρίσκεται σε υψόμετρο 320 μέτρων, στους νότιους πρόποδες της οροσειράς Μπέλλες, σε απόσταση περίπου 2 χλμ. βόρεια-βορειοανατολικά από το Νεοχώρι.***'

== Ιστορία ==

=== Οθωμανική περίοδος ===
Κατά την περίοδο της [[Οθωμανική Αυτοκρατορία|Οθωμανικής Αυτοκρατορίας]] ανήκε διοικητικά στον Καζά του Ντεμίρ Ισάρ του [[Σαντζάκι των Σερρών|Σαντζακίου των Σερρών]] του [[Βιλαέτι της Θεσσαλονίκης|Βιλαετίου της Θεσσαλονίκης]]. Στα τέλη του 18<sup>ου</sup> και στις αρχές του 19<sup>ου</sup> αιώνα, μαζί με τους ντόπιους εγκαταστάθηκαν στον οικισμό και [[Βλάχοι]] πρόσφυγες, οι οποίοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις πατρογονικές τους εστίες εξαιτίας αναταραχών και διώξεων. Οι Βλάχοι του Λιποσίου περιγράφονται ως φτωχοί νομαδοκτηνοτρόφοι, που αναζητούσαν ευκαιρίες για πιο σταθερή και μόνιμη εγκατάσταση. Στην ευρύτερη περιοχή του όρους Μπέλλες, μάλιστα, υπήρχε και ο οικισμός της [[Ράμνα Σερρών|Ράμνας]], το μοναδικό χωριό στην ανατολική [[Μακεδονία]] όπου διέμεναν αποκλειστικά Βλάχοι καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

Σημαντικές πληροφορίες για τον οικισμό αντλούνται από τις πολυάριθμες στατιστικές μελέτες υπολογισμού του πληθυσμού της [[Μακεδονία|Μακεδονίας]] μέχρι τις αρχές του 20<sup>ου</sup> αιώνα. Ωστόσο, οι καταγραφές αυτές επηρεάστηκαν έντονα από τις γεωπολιτικές συνθήκες και τις εθνολογικές διεκδικήσεις της εποχής, με αποτέλεσμα να μην βασίζονται σε ενιαία και αντικειμενικά κριτήρια. Ως εκ τούτου, το κύρος και η αξιοπιστία τους τίθενται υπό αμφισβήτηση. Παρόλα αυτά, μπορεί να επιτευχθεί μια πιο αξιόπιστη κατανόηση του παρελθόντος, εφόσον τα δεδομένα αυτά ερμηνεύονται με κριτική σκέψη και συνδυαστική προσέγγιση. Σύμφωνα, λοιπόν, με τη δημογραφική μελέτη ''«[[Le Courrier d'Orient (εφημερίδα της Κωνσταντινούπολης)|Εθνογραφία των Βιλαετίων Αδριανούπολης, Μοναστηρίου και Θεσσαλονίκης]]»'' που εκδόθηκε το 1878 στην [[Κωνσταντινούπολη]], ο οικισμός το 1873 περιλάμβανε 30 σπίτια και 100 κατοίκους. Το 1876, σε υπηρεσιακή έκθεση του [[Έλληνες|Έλληνα]] [[Πρόξενος|πρόξενου]] [[Σέρρες|Σερρών]], Ιωάννη Παπακωστόπουλου, αναφέρεται ότι στον οικισμό διέμεναν 48 οικογένειες [[Χριστιανός|Χριστιανών]] που μιλούσαν τη [[βουλγαρική γλώσσα]]. Την ίδια περίοδο, στοιχεία από δύο [[Σλάβοι|Σλάβους]] εθνογράφους εκτιμούν ότι το 1878 ο πληθυσμός αριθμούσε 74 κατοίκους. Το 1889, ο Στέφαν Βέρκοβιτς στο έργο του ''«Τοπογραφικό-Εθνογραφικό Σκίτσο της Μακεδονίας»'', βασισμένος σε στατιστικά στοιχεία από την περίοδο 1857-1883, σημείωσε 84 σπίτια.

Το 1891, ο Γκεόργκι Στρέζοφ έγραψε σχετικά: ''«Λιπός, τσιφλίκι του πλούσιου μπέη Ομέρ από τα Πορόια. Γεωργοί, ξυλουργοί και κτηνοτρόφοι· εκτρέφουν χοίρους. Υπάρχει ελληνική εκκλησία και ελληνικό σχολείο με 15 μαθητές. Αν ο δάσκαλος γνωρίζει βουλγαρικά, διδάσκει μερικές φορές και βουλγαρικά. 10 τουρκικά και 50 βουλγαρικά σπίτια».'' Η στατιστική μελέτη του [[Βούλγαροι|Βούλγαρου]] [[Βασίλης Καντσόφ|Βασίλ Κάντσωφ]], ''«Μακεδονία, Εθνογραφία και Στατιστική»'', εκτιμά ότι το 1900 ο οικισμός είχε 350 κατοίκους, ενώ σύμφωνα με τη μελέτη ''«La Macédoine et sa Population Chrétienne»'' του Βούλγαρου Ντίμιταρ Μπρανκόφ, το 1904 ζούσαν εκεί 570 κάτοικοι, μεταξύ αυτών 90 [[Βλάχοι]]. Στην ''«Εθνολογική Στατιστική των Βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου»'' του Αθανάσιου Χαλκιόπουλου, που εκδόθηκε το 1910 στην [[Αθήνα]], καταγράφονται 150 ''«ορθόδοξοι Έλληνες υπό την βουλγαρικήν πίεσιν»'' και 80 ''«Βλαχόφωνοι Ρουμανίζοντες».'' Τέλος, σε υπολογισμούς που εξέδωσε το 1919 η Επιτελική Υπηρεσία του [[Ελληνικός Στρατός|Ελληνικού Στρατού]], προ του 1912 αναφέρονται 140 Έλληνες και 320 ''«Βούλγαροι Σχισματικοί Διαμαρτυρόμενοι κ.λπ.»''.

=== Σύγχρονη ιστορία ===
Με το τέλος των [[Βαλκανικοί πόλεμοι|Βαλκανικών Πολέμων]], ο οικισμός περιήλθε στην [[Βασίλειο της Ελλάδας|ελληνική επικράτεια]] και κατά την [[Ελληνική απογραφή 1913|ελληνική απογραφή του 1913]] είχε πληθυσμό 456 κατοίκων. Τα χρόνια που ακολούθησαν, αρκετοί κάτοικοι κατέφυγαν στη [[Βασίλειο της Βουλγαρίας|Βουλγαρία]]. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του [[Ελληνικός Στρατός|Ελληνικού Στρατού]], τον Αύγουστο του 1915 υπήρχαν 310 κάτοικοι και 150 άτομα είχαν ήδη μεταναστεύσει στη Βουλγαρία. Ακολούθησε ο [[Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος]], που συνέτεινε στη συρρίκνωση του οικισμού. Σύμφωνα με αναφορά του κοινοτάρχη του χωριού Παρίση Κουκουλίτση, κατά την έναρξη της [[Βουλγαρική κατοχή της ανατολικής Μακεδονίας (1916-1918)|Β΄ Βουλγαρικής Κατοχής (1916–1918)]] ο πληθυσμός ήταν 300 κάτοικοι, ενώ τον Μάρτιο του 1919 ήταν 190 κάτοικοι. Κατά τη διάρκεια της κατοχής, καταστράφηκαν 75 σπίτια.

Το Λιπόσι προσαρτήθηκε το 1920 στη νεοσύστατη κοινότητα Άνω Πορροΐων ([[Άνω Πορόια Σερρών|Άνω Πορόια]]) της Υποδιοίκησης [[Σιδηρόκαστρο Σερρών|Σιδηροκάστρου]] του [[Νομός Σερρών|Νομού Σερρών]], μαζί με τα χωριά [[Θεοδωρίτσι Σερρών|Θεοδωρίτσι]], Μαντρατζίκ ([[Μανδράκι Σερρών|Μανδράκι]]) και [[Τζαφερλή Σερρών|Τζαφερλή]].****** Σύμφωνα με στοιχεία της [[Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων|Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων]], στον οικισμό προωθήθηκαν και εγκαταστάθηκαν τη δεκαετία του 1920 τουλάχιστον 60 οικογένειες Ελλήνων προσφύγων. Το 1927, στο πλαίσιο του [[Αλλαγές γεωγραφικών ονομάτων στην Ελλάδα|εξελληνισμού των γεωγραφικών ονομάτων]], μετονομάστηκε σε ''Φιλήρα'', ονομασία που προέκυψε από την ύπαρξη πολλών [[Φιλύρα (φυτό)|φλαμουριών]] στην περιοχή. Το 1928 αριθμούσε, πλέον, 184 κατοίκους.

Ο οικισμός εγκαταλείφθηκε την περίοδο του [[Ελληνικός εμφύλιος πόλεμος (1946–1949)|ελληνικού εμφυλίου πολέμου (1946–1949)]] και οι κάτοικοι οδηγήθηκαν από τις ελληνικές αρχές στην κοντινή [[Λιβαδιά Σερρών|Λιβαδιά]]. Κάτοψη του πρώην οικισμού είναι ορατή σε [[Αεροφωτογραφία|αεροφωτογραφίες]] της [[Γεωγραφική Υπηρεσία Στρατού|Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού]] από την περίοδο 1945-1960. Μετά τη λήξη του πολέμου, οι πρώην κάτοικοι της Φιλύρας και του [[Θεοδωρίτσι Σερρών|Θεοδωριτσίου]] έχτισαν ένα νέο χωριό, βόρεια ακριβώς από την επαρχιακή οδό Νέου Πετριτσίου – Ροδόπολης, το οποίο αναγνωρίστηκε το 1951 ως [[Νεοχώρι Σιντικής Σερρών|Νεοχώρι]].******

Σήμερα, στη θέση του πρώην οικισμού εντοπίζονται τα ερείπια των σπιτιών που υπήρχαν κάποτε εκεί, έχοντας αφομοιωθεί στην ανεπτυγμένη δασική βλάστηση. Το μοναδικό οικοδόμημα που έχει απομείνει όρθιο είναι η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, καθώς και τμήματα τοιχοποιιών του δημοτικού σχολείου. Στη δυτική πλευρά του πρώην οικισμού, κυλάει το ρέμα ''Νταούλ'' ή ''Τύμπανο''.*****'

## Πληθυσμός

## Φωτογραφίες

Αρχείο:Φιλύρα Σερρών 3.jpg
Αρχείο:Φιλύρα Σερρών 2.jpg
Αρχείο:Φιλύρα Σερρών 4.jpg
Αρχείο:Φιλύρα Σερρών 5.jpg
Αρχείο:Φιλύρα Σερρών 6.jpg
Αρχείο:Φιλύρα Σερρών 7.jpg


## Σημειώσεις


## Παραπομπές


Κατηγορία:Εγκαταλελειμμένα χωριά της περιφερειακής ενότητας Σερρών
Κατηγορία:Δήμος Σιντικής