Προαστιακός σιδηρόδρομος Αθήνας

Ο **Προαστιακός Σιδηρόδρομος Αθηνών** αποτελεί μια υπηρεσία δημόσιας σιδηροδρομικής συγκοινωνίας που εξυπηρετεί την πόλη των Αθηνών, συνδέοντας την με σημαντικά αστικά κέντρα και προάστια της Περιφέρειας Αττικής, καθώς και με περιοχές των όμορων περιφερειακών ενοτήτων Κορινθίας, Βοιωτίας, Αχαΐας και Ευβοίας. Υπεύθυνη για την λειτουργία του είναι η Hellenic Train.

Ξεκίνησε την λειτουργία του το 2004, λίγο πριν την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων. Η πρώτη γραμμή συνέδεε τον τότε Σταθμό Λαρίσης με το Αεροδρόμιο, ενώ οι 4 πλέον γραμμές του Προαστιακού συνδέουν το Κιάτο, την Κόρινθο και την Χαλκίδα με την Αθήνα, τον Πειραιά και το Αεροδρόμιο.

## Ιστορικό
Η πρώτη γραμμή του Προαστιακού τέθηκε σε λειτουργία στις 30 Ιουλίου 2004, δύο εβδομάδες πριν την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων, εκτελώντας τότε το δρομολόγιο από τον Σιδηροδρομικό Σταθμό της Αθήνας ως το Αεροδρόμιο, με πετρελαιοκίνητους συρμούς και συχνότητα ανά μισή ώρα. Παράλληλα, τον Ιανουάριο του 2005 άρχισαν τα δοκιμαστικά δρομολόγια προς την Κόρινθο και η γραμμή παραδόθηκε στο κοινό στις 27 Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους.

Δύο χρόνια αργότερα και με την ολοκλήρωση των έργων της γραμμής Αεροδρομίου – Πάτρας μέχρι το Κιάτο, ο Προαστιακός επεκτάθηκε ως εκεί, ενώ το 2009 επεκτάθηκε ως την Χαλκίδα.

Από το 2010 άρχισαν να ολοκληρώνονται τα έργα ηλεκτροκίνησης των γραμμών με εναλλασσόμενο ρεύμα 25kV, δίνοντας την ευκαιρία να χρησιμοποιηθούν οι συρμοί Siemens Desiro 460. Τα έργα ηλεκτροκίνησης ολοκληρώθηκαν στο τμήμα ΣΚΑ – Κιάτο το 2010, στην γραμμή Οινόη –Χαλκίδα το 2013, στα τμήματα ΣΚΑ – Οινόη και Τρεις Γέφυρες – ΣΚΑ το 2015, και τέλος στο τμήμα Τρεις Γέφυρες – Πειραιάς το 2018. Η έλευση της ηλεκτροκίνησης στον Προαστιακό στις 30 Ιουλίου 2017 οδήγησε στην τροποποίηση των γραμμών του Προαστιακού ώστε να έχουν ως αφετηρία τον κεντρικό σταθμό της πρωτεύουσας. Την 1η Φεβρουαρίου 2018 ολοκληρώθηκε η εγκατάσταση ηλεκτροκίνησης στο τμήμα Πειραιάς – Αθήνα, και οι γραμμές τροποποιήθηκαν ξανά με αφετηρία τον Πειραιά. Πλέον όλο το δίκτυο είναι ηλεκτροδοτούμενο.

## Δίκτυο Υπηρεσιών

Ο προαστιακός σιδηρόδρομος Αθήνας αποτελείται από τις παρακάτω γραμμές:

[δεξιά|μικρογραφία|300px|Ηλεκτροκίνητη αυτοκινητάμαξα τύπου [Αυτοκινητάμαξα Σειράς 460 Σιδηροδρόμων Ελλάδος (Desiro Electric)|Desiro 460 στην νησίδα της Αττικής Οδού.]]
## Σταθμοί Ανταπόκρισης
Ο προαστιακός σιδηρόδρομος συνδέεται με το υπόλοιπο (αστικό και υπεραστικό) σιδηροδρομικό δίκτυο στους εξής σταθμούς:
* Πειραιάς: Ανταπόκριση με τις γραμμές 1 και 3 του Μετρό.
* Αθήνα (πρώην Σταθμός Λαρίσης): Ανταπόκριση μεταξύ των προαστιακών σιδηροδρομικών υπηρεσιών [Α1 Πειραιάς - Αεροδρόμιο], [Α3 Αθήνα - Χαλκίδα] και [Α4 Πειραιάς - Κιάτο]. Επίσης ανταπόκριση με την Γραμμή 2 του Μετρό και με υπεραστικές αμαξοστοιχίες.
* Άγιοι Ανάργυροι: Ανταπόκριση μεταξύ των προαστιακών σιδηροδρομικών υπηρεσιών [Α1 Πειραιάς - Αεροδρόμιο], [Α3 Αθήνα - Χαλκίδα] και [Α4 Πειραιάς - Κιάτο].
* Πύργος Βασιλίσσης: Ανταπόκριση μεταξύ των προαστιακών σιδηροδρομικών υπηρεσιών [Α1 Πειραιάς - Αεροδρόμιο] και [Α4 Πειραιάς - Κιάτο].
* Κάτω Αχαρναί: Ανταπόκριση μεταξύ των προαστιακών σιδηροδρομικών υπηρεσιών [Α1 Πειραιάς - Αεροδρόμιο] και [Α4 Πειραιάς - Κιάτο].
* Άνω Λιόσια: Ανταπόκριση μεταξύ των προαστιακών σιδηροδρομικών υπηρεσιών [Α2 Αεροδρόμιο - Άνω Λιόσια] και [Α4 Πειραιάς - Κιάτο].
* Σιδηροδρομικό Κέντρο Αχαρνών (Σ.Κ.Α.): Ανταπόκριση μεταξύ των προαστιακών σιδηροδρομικών υπηρεσιών [Α2 Άνω Λιόσια - Αεροδρόμιο] και [Α3 Αθήνα - Χαλκίδα]. Επίσης ανταπόκριση με υπεραστικές αμαξοστοιχίες.
* Νερατζιώτισσα: Ανταπόκριση με την Γραμμή 1 του Μετρό.
* Δουκίσσης Πλακεντίας: Ανταπόκριση με την Γραμμή 3 του Μετρό.
* Παλλήνη: Κοινός σταθμός με την Γραμμή 3 του Μετρό.
* Παιανία–Κάντζα: Κοινός σταθμός με την Γραμμή 3 του Μετρό.
* Κορωπί: Κοινός σταθμός με την Γραμμή 3 του Μετρό.
* Αεροδρόμιο: Κοινός σταθμός με την Γραμμή 3 του Μετρό.
[δεξιά|μικρογραφία|300px|Ντιζελοκίνητη αυτοκινητάμαξα τύπου [Αυτοκινητάμαξες Railbus ΟΣΕ|Railbus 560 στον Σταθμό Λαρίσης το 2005, πριν την εγκατάσταση ηλεκτροκίνησης το 2017.]]

## Εισιτήρια
Ο προαστιακός, στον οριζόντιο άξονα στο τμήμα Κινέτα – Αεροδρόμιο και στον κατακόρυφο άξονα στο τμήμα Πειραιάς – ΣΚΑ εντάσσεται στο ενιαίο ηλεκτρονικό αυτόματο σύστημα συλλογής κομίστρου (Α.Σ.Σ.Κ.) του ΟΑΣΑ και διαθέτει πύλες επικύρωσης εισιτηρίου Συνεπώς στην παραπάνω «αστική» ζώνη (εκτός των σταθμών Αεροδρόμιο, Νέα Πέραμος, Μέγαρα, Κινέτα) ισχύει το ενιαίο κόμιστρο που χρησιμοποιείται και συνδυάζεται με όλα τα δημόσια μέσα μαζικής μεταφοράς της Αθήνας, ενώ για το αεροδρόμιο ισχύει το κοινό και προσαυξημένο κόμιστρο μετρό και προαστιακού αποκλειστικά για μετακίνηση από/προς το αεροδρόμιο. 

Για τα τμήματα Μαγούλα - Κιάτο και ΣΚΑ - Χαλκίδα ισχύει διαφορετικό εισιτήριο που τιμολογείται κλιμακωτά και εκδίδεται από την Hellenic Train.

## Τροχαίο υλικό

Η Hellenic Train χρησιμοποιεί τροχαίο υλικό το οποίο άνηκε στη ΓΑΙΟΣΕ, ενώ από το 2025 μεταφέρθηκε στους Σιδηροδρόμους Ελλάδος. Επειδή ολόκληρο το δίκτυο είναι ηλεκτροδοτούμενο, χρησιμοποιούνται εξ ολοκλήρου ηλεκτρικές αυτοκινητάμαξες (EMUs). Ο συνηθέστερος τύπος συρμού που κυκλοφορεί πρόκειται για την σειρά 460 τύπου Desiro Classic από την Siemens και τα Ελληνικά Ναυπηγεία. Ενίοτε όμως χρησιμοποιούνται και πετρελαιοκίνητες αυτοκινητάμαξες σειράς 560 τύπου Stadler GTW κυρίως σε περίπτωση ελλείψεων τροχαίου υλικού.

Τον Δεκέμβριο του 2025, η Hellenic Train, ο κύριος πάροχος σιδηροδρομικής επιβατικής μεταφοράς, προχώρησε στην σύναψη σύμβασης με την Alstom για την προμήθεια 23 ηλεκτροκίνητων μονάδων Coradia Stream τόσο υπεραστικού, όσο και προαστιακού είδους με σκοπό την αναβάθμιση και ενίσχυση του διαθέσιμου τροχαίου υλικού και της ποιότητας δρομολογίων, καθώς και την αύξηση της συχνότητάς τους. Η συμφωνία προβλέπει ταυτόχρονη μακροπρόθεσμη συντήρηση των μονάδων από την Alstom με ορίζοντα 10 ετών, ενώ οι πρώτες παραλαβές συρμών αναμένονται το β' τρίμηνο του 2027.

## Χρονολόγιο Υπηρεσιών
δεξιά|χωρίς-πλαίσιο
μικρογραφία|ΣΣ Δουκίσσης Πλακεντίας 06/2013

## Εταιρεία λειτουργίας

Η εταιρεία «Προαστιακός Α.Ε.» ιδρύθηκε το 2003 ως θυγατρική εταιρεία του ΟΣΕ για να εξυπηρετήσει τη λειτουργία του προαστιακού δικτύου στο πολεοδομικό συγκρότημα της Αθήνας την περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων 2004. Το 2007 απορροφήθηκε από την εταιρεία ΤΡΑΙΝΟΣΕ Α.Ε., η οποία ήταν πλέον υπεύθυνη για την παροχή όλων των σιδηροδρομικών επιβατικών και εμπορικών μεταφορών. Η ΤΡΑΙΝΟΣΕ ,πλέον υπό το όνομα Hellenic Train, λειτουργεί από το 2008 ως εταιρεία ανεξάρτητη από τον ΟΣΕ, χρησιμοποιώντας σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη το έμβλημα του Προαστιακού.

## Επεκτάσεις, επαναλειτουργίες και προσθήκες σταθμών
μικρογραφία|Αυτοκινητάμαξα στον Σ.Σ. Σ.Κ.Α.
Στο μέλλον, αναμένεται η επαναλειτουργία της γραμμής προς Ισθμό, Καζίνο/Σχολή Μηχανικού και Λουτράκι εντός του 2026.

Τον Φεβρουάριο του 2028 προβλέπεται από την ΕΡΓΟΣΕ, με πολύ μεγάλη καθυστέρηση, η παράδοση του τετραπλού σιδηροδρομικού διαδρόμου Αθήνα - Τρεις Γέφυρες με σημαντικό υπογειοποιημένο τμήμα στα Σεπόλια.

Προβλέπεται ακόμη η λειτουργία του προαστιακού δυτικής Αττικής με κανονικού εύρους μόνη σιδηροδρομική γραμμή από τα Άνω Λιόσια προς την Ελευσίνα, με εξυπηρέτηση και των Ελληνικών Πετρελαίων, και συνέχεια προς Λουτρόπυργο και παλαιό σιδηροδρομικό σταθμό Μεγάρων με μονή κανονική γραμμή και χρονοδιάγραμμα παράδοσης στο τέλος του 2026.

Εντός του 2026 θα προστεθεί στον προαστιακό, δοκιμαστικά σε πρώτη φάση, η περιφερειακή υπηρεσία από την Αθήνα έως την Θήβα και την Λιβαδειά.

Μετά την σύναψη σύμβασης κατασκευής στις 21 Δεκεμβρίου του 2023, το 2027 θα ενεργοποιηθεί η νέα προαστιακή στάση στο Κρυονέρι Αττικής μεταξύ Δεκέλειας και Αγίου Στεφάνου για τα προαστιακά δρομολόγια.

Υπάρχουν ακόμη σχέδια για την επέκταση από το Αεροδρόμιο προς την Αρτέμιδα και την Ραφήνα, από την Δουκίσσης Πλακεντίας προς την Ραφήνα, αλλά από Κορωπί προς Λαύριο. Ωστόσο δεν υπάρχει κανένα χρονοδιάγραμμα για αυτές τις επεκτάσεις ούτε έχουν ξεκινήσει οι απαραίτητες απαλλοτριώσεις.

## Δείτε επίσης

* Γραμμή Α1 (Προαστιακός Αθήνας)
* Γραμμή Α2 (Προαστιακός Αθήνας)
* Γραμμή Α3 (Προαστιακός Αθήνας)
* Γραμμή Α4 (Προαστιακός Αθήνας)
* Γραμμή Α5 (Προαστιακός Αθήνας)
* Προαστιακές Σιδηροδρομικές Υπηρεσίες Ελλάδος
* Σιδηροδρομικές μεταφορές στην Ελλάδα
* Συγκοινωνίες στην Αθήνα – Σύστημα Μέσων Μαζικής Μεταφοράς Αθηνών

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Οργανισμός Αστικών Συγκοινωνιών Αθηνών (Ο.Α.Σ.Α.)
* Hellenic Train 


Προαστιακος