Αλ-Χακίμ μπι-Αμρ Αλάχ

O **Αμπού Αλί αλ-Μανσούρ**, *Abu Ali al-Mansur,* αραβ.: (13 Αυγούστου 985 – 13 Φεβρουαρίου 1021), πιο γνωστός με το βασιλικό του όνομα **αλ-Χακίμ μπι-Αμρ Αλάχ** (αραβ.: ), ήταν ο 6ος Φατιμίδης χαλίφης και ο 16ος Ισμαηλίτης ιμάμης (996–1021). Ο Αλ-Χακίμ είναι μία σημαντική προσωπικότητα σε μία σειρά από σιιτικές Ισμαηλικές αιρέσεις, όπως οι 15 εκατομμύρια Νιζαρίτες του κόσμου και οι 1–2 εκατομμύρια Μουσταλί, επιπλέον των 2 εκατομμυρίων Δρούζων.     

Οι ιστορίες για τον αλ-Χακίμ μπορούν να αποδειχθούν αμφιλεγόμενες, καθώς υπάρχουν ποικίλες απόψεις για τη ζωή και την υστεροφημία του.   Ο ιστορικός Πολ Γουόκερ γράφει: «τελικά, και οι δύο απόψεις γι' αυτόν, τον τρελό και δεσποτικό τύραννο (όπως οι Γερμανοί και οι Ρωμαίοι δεσπότες) που παράλογα επιδίωκε να σκοτώνει τους γύρω του αυθόρμητα, και τον ιδανικό ανώτατο ηγεμόνα, θεϊκά διορισμένο και επιλεγμένο, του οποίου κάθε πράξη ήταν δίκαιη και εύλογη, έπρεπε να επιμένουν, η μία ανάμεσα στους εχθρούς του και σε εκείνους που επαναστάτησαν εναντίον του, και η άλλη στις καρδιές των αληθινών πιστών, οι οποίοι, ενώ ίσως μπερδεύτηκαν από τα γεγονότα, παρέμειναν άπληστα πιστοί σε αυτόν μέχρι το τέλος».  Οι εκτιμήσεις των πιο αμφιλεγόμενων αφηγήσεων  για τη ζωή και τη διακυβέρνηση του αλ-Χακίμ του έχουν χαρίσει παρωνύμια όπως «ο Νέρωνας της Αιγύπτου»,  και «ο τρελός χαλίφης».   

## Βιογραφία
Γεννημένος το 985 στο Κάιρο, ο Αμπού Αλί αλ-Μανσούρ ήταν ο πρώτος Φατιμίδης ηγεμόνας που γεννήθηκε στην Αίγυπτο. Ο Αμπού Αλί αλ-Μανσούρ είχε ανακηρυχθεί διάδοχος (*βαλί αλ-αχντ*) το 993 και διαδέχθηκε τον πατέρα του Αλ-Αζίζ Μπιλάχ (975–996) σε ηλικία ένδεκα ετών, στις 14 Οκτωβρίου 996, με τον χαλιφικό τίτλο *αλ-Χακίμ Μπι-Αμρ Αλάχ*. Αναφέρεται ότι ο αλ-Χακίμ είχε μπλε μάτια με κοκκινωπό χρυσό. 

### Καταγωγή
Ο Αλ-Χακίμ γεννήθηκε την Πέμπτη, 3 Ραμπί αλ-αβάλ το 985 μ.Χ. (375 Έ.Ε.). Ο πατέρας του, χαλίφης αλ-Αζίζ μπιλ-Λαχ, είχε δύο συζύγους. Η μία ήταν μία *ουμ αλ-βαλάντ,* η οποία είναι γνωστή μόνο με τον τίτλο *ας-Σαγιντά αλ-Αζιζίγια* ή *αλ-Αζιζά* (απεβ. 385/995).  Ήταν Χριστιανή Μελχίτη, της οποίας οι δύο αδελφοί διορίστηκαν πατριάρχες της Μελχιτικής Εκκλησίας από τον χαλίφη αλ-Αζίζ.  Διαφορετικές πηγές αναφέρουν ότι είτε ένας από τους αδελφούς της, είτε ο πατέρας της, στάλθηκε από τον αλ-Αζίζ ως πρεσβευτής στη Σικελία. 

Η αλ-Αζιζά θεωρείται η μητέρα της Σιτ αλ-Μουλκ, μίας από τις πιο διάσημες γυναίκες στην ισλαμική ιστορία, η οποία είχε μία θυελλώδη σχέση με τον ετεροθαλή αδελφό της αλ-Χακίμ, και ενδέχεται να τον δολοφόνησε.  Κάποιοι, όπως ο Σταυροφόρος χρονικογράφος Γουλιέλμος της Τύρου, ισχυρίστηκαν ότι *η αλ-Αζιζά* ήταν επίσης η μητέρα του χαλίφη αλ-Χακίμ, αν και οι περισσότεροι ιστορικοί το απορρίπτουν αυτό. Ο Γουλιέλμος της Τύρου έφθασε στο σημείο να ισχυριστεί, ότι η καταστροφή της Εκκλησίας του Παναγίου Τάφου από τον αλ-Χακίμ το 1009 οφειλόταν στην προθυμία του να διαψεύσει τους χλευασμούς, ότι ήταν Χριστιανός γεννημένος από Χριστιανή γυναίκα.  Αντίθετα, ο χρονικογράφος αλ-Μουσαμπιχί αφηγείται ότι το 981, η μουσουλμάνα μητέρα τού αλ-Χακίμ ζήτησε τη βοήθεια ενός φυλακισμένου Ισλαμιστή σοφού ονόματι ιμπν αλ-Γουασά, και του ζήτησε να προσευχηθεί για τον γιο της που είχε αρρωστήσει. Ο σοφός έγραψε ολόκληρο το Κοράνιο στην εσωτερική επιφάνεια ενός μπολ, και της ζήτησε να πλύνει τον γιο της από αυτό. Όταν ο αλ-Χακίμ ανάρρωσε, απαίτησε την απελευθέρωση του σοφού από ευγνωμοσύνη. Το αίτημά της έγινε δεκτό, και ο σοφός και οι συνεργάτες του απελευθερώθηκαν από τη φυλακή. 

Οι Δρούζες πηγές υποστηρίζουν ότι η μητέρα του αλ-Χακίμ ήταν κόρη του Αμπντού λ-Λαχ, ενός από τους γιους του αλ-Μουίζ λι-Ντιν Αλάχ και επομένως ανιψιά του αλ-Αζίζ.  Ιστορικοί όπως η Ντέλια Κορτέζε ασκούν κριτική σε αυτόν τον ισχυρισμό:

:"[Είναι] πιο πιθανό αυτή η γυναίκα να ήταν στην πραγματικότητα σύζυγος τού αλ-Χακίμ, παρά η μητέρα του. Θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι η έμφαση των Δρούζων στην καταγωγή του αλ-Χακίμ από ενδογαμική ένωση, εξυπηρετούσε τον δογματικό σκοπό της ενίσχυσης του χαρίσματος, που μεταδίδεται γενεαλογικά με την «αγία οικογένεια», ενισχύοντας έτσι το πολιτικό και δογματικό καθεστώς που προσδίδουν στον αλ-Χακίμ." 

## Το χαλιφάτο
Το 996 ο πατέρας τού αλ-Χακίμ, χαλίφης αλ-Αζίζ, ξεκίνησε ένα ταξίδι για να επισκεφθεί τη Συρία (η οποία κατεχόταν από τους Φατιμίδες μόνο με τη δύναμη των όπλων, και βρισκόταν υπό πίεση από τους Ρωμαίους). Ο χαλίφης αρρώστησε στην αρχή του ταξιδιού στο Μπιλμπέις, και παρέμεινε στο κρεβάτι της ασθένειας για αρκετές ημέρες. Υπέφερε από «πέτρα με πόνους στα έντερα». Όταν ένιωσε ότι πλησίαζε το τέλος του, ανέθεσε στον καδή Μουχαμάντ ιμπν αν-Νουμάν και στον στρατηγό Αμπού Μουχαμάντ αλ-Χασάν ιμπν Αμάρ να φροντίσουν τον αλ-Χακίμ, ο οποίος ήταν τότε μόνο ένδεκα ετών. Στη συνέχεια μίλησε στον γιο του. Ο αλ-Χακίμ αργότερα θυμήθηκε το γεγονός:

:«Τον βρήκα μόνο με κουρέλια και επιδέσμους. Τον φίλησα και με έσφιξε στο στήθος του, αναφωνώντας: «πόσο λυπάμαι για εσένα, αγαπημένε της καρδιάς μου», και δάκρυα έτρεχαν από τα μάτια του. Τότε είπε: «Πήγαινε, αφέντη μου, και παίξε, γιατί είμαι καλά». Υπάκουσα και άρχισα να διασκεδάζω με αθλήματα που συνηθίζονται με τα αγόρια, και λίγο αργότερα ο Θεός τον πήρε κοντά του. Ο Μπατζαβάν [ο ταμίας] έσπευσε τότε σε εμένα, και βλέποντάς με στην κορυφή ενός πλάτανου, αναφώνησε: «Κατέβα, αγόρι μου· είθε ο Θεός να σε προστατεύει εσένα και όλους μας». Όταν κατέβηκα, έβαλε στο κεφάλι μου το τουρμπάνι στολισμένο με κοσμήματα, φίλησε το έδαφος μπροστά μου και είπε: «Χαίρε στον Αρχηγό των πιστών, με το έλεος του Θεού και την ευλογία του». Στη συνέχεια με οδήγησε έξω με αυτή την ενδυμασία, και με έδειξε σε όλο τον κόσμο, ο οποίος φίλησε το έδαφος μπροστά μου, και με χαιρέτησε με τον τίτλο του Χαλίφη».
 
Την επόμενη ημέρα, αυτός και η νέα του αυλή προχώρησαν από το Μπιλμπάις στο Κάιρο, πίσω από την καμήλα που μετέφερε το σώμα τού πατέρα του, και με τα πόδια του νεκρού χαλίφη να προεξέχουν από την άμαξα.  Έφθασαν λίγο πριν την βραδινή προσευχή, και ο πατέρας του τάφηκε το επόμενο βράδυ δίπλα στον τάφο του προκατόχου του αλ-Μουίζ. Ο αλ-Χακίμ ορκίστηκε από τον Μπατζαβάν, έναν «λευκό ευνούχο τον οποίο ο αλ-Αζίζ είχε διορίσει ως «διδάσκαλο» *του Ουστάντ*». 

Επειδή δεν ήταν σαφές εάν θα κληρονομούσε τη θέση τού πατέρα του, αυτή η επιτυχημένη μεταβίβαση εξουσίας ήταν μία επίδειξη της σταθερότητας της δυναστείας των Φατιμιδών. Ο πατέρας τού Αλ-Χακίμ είχε σκοπό ο ευνούχος Μπατζαβάν να ενεργεί ως αντιβασιλιάς μέχρι ο αλ-Χακίμ να είναι αρκετά μεγάλος, για να κυβερνά μόνος του. Ο Ιμπν Αμάρ και ο καδής Μουχαμάντ ιμπν Νουμάν επρόκειτο να βοηθήσουν στην κηδεμονία του νέου χαλίφη.

Παρ' όλα αυτά, οι Βέρβεροι Κουτάμα άδραξαν την ευκαιρία να ανακτήσουν την κυρίαρχη θέση τους στο κράτος, η οποία είχε διαβρωθεί υπό τον αλ-Αζίζ λόγω της εισροής Τούρκων και Νταϊλαμιτών μισθοφόρων από την Ισλαμική Ανατολή (των *Μασαρίκα*, «Ανατολικών»). Ανάγκασαν τον ανήλικο αλ-Χακίμ να απολύσει τον Χριστιανό βεζίρη Ισά ιμπν Νεστόριο (ο οποίος εκτελέστηκε λίγο αργότερα) και να διορίσει τον ηγέτη τους Ιμπν Αμάρ επικεφαλής της κυβέρνησης, με τον τίτλο του *βασιτά* («ενδιάμεσου») αντί για τον πλήρη τίτλο του βεζίρη.    Εκείνη την εποχή, το αξίωμα του *σιφαρά* «γραμματέα του κράτους» συνδυάστηκε επίσης σε αυτό το αξίωμα. Ο Ιμπν Αμάρ πήρε στη συνέχεια τον τίτλο του *Αμίν αντ-Νταβλά* «αυτός που ήταν έμπιστος στην αυτοκρατορία».  Αυτή ήταν η πρώτη φορά που ο όρος «αυτοκρατορία» συνδέθηκε με το κράτος των Φατιμιδών.  Η διακυβέρνηση του Ιμπν Αμάρ γρήγορα κατέληξε σε τυραννία των Βερβέρων: άρχισε αμέσως να στελεχώνει την κυβέρνηση με Βερβέρους, οι οποίοι ουσιαστικά λεηλάτησαν τα κρατικά ταμεία. Οι προσπάθειες των Βερβέρων να αποκλείσουν τις άλλες ομάδες συμφερόντων από την εξουσία -όχι μόνο τους Τούρκους και τις άλλες εθνοτικές ομάδες του στρατού, αλλά και την πολιτική γραφειοκρατία, της οποίας ο μισθός μειώθηκε- αποξένωσαν όχι μόνο τους *Μασαρίκα*, αλλά ανησύχησαν και τον Μπατζαβάν. Ο Μπατζαβάν επικοινώνησε με τον Φατιμίδη κυβερνήτη της Δαμασκού, τον Τούρκο Μαντζουτακίν, και τον κάλεσε να βαδίσει στην Αίγυπτο και να εκθρονίσει τον Ιμπν Αμάρ. Ο Μαντζουτακίν δέχθηκε, αλλά ηττήθηκε από τα στρατεύματα του Ιμπν Αμάρ υπό τον Σουλεϊμάν ιμπν Τζαφάρ ιμπν Φαλάχ στην Ασκαλώνα, και συνελήφθη. Ο Μπατζαβάν, ωστόσο, σύντομα βρήκε έναν νέο σύμμαχο, στο πρόσωπο του ηγέτη των Κουτάμα, Τζαΐς ιμπν Σαμσάμ, κυβερνήτη της Τρίπολης, τον οποίο ο Ιμπν Φαλάχ είχε απολύσει και αντικατέστησε με τον ίδιο του τον αδελφό. Ο Τζαΐς και ο Μπατζαβάν συγκέντρωσαν οπαδούς από άλλους δυσαρεστημένους Βέρβερους ηγέτες, και ξεκίνησαν μία εξέγερση στο Κάιρο τον Οκτώβριο του 997. Ο Ιμπν Αμάρ αναγκάστηκε να φύγει, και ο Μπατζαβάν τον αντικατέστησε ως βα*σιτά*.   

Κατά τη διάρκεια της κυριαρχίας του, ο Μπαρτζαβάν κατάφερε να εξισορροπήσει τις δύο παρατάξεις, ικανοποιώντας τις απαιτήσεις των *Mασαρίκα*, φροντίζοντας παράλληλα και τους Kουτάμα. Σε αυτό το πνεύμα, έδωσε χάρη στον Iμπν Αμάρ και του επέστρεψε τον μηνιαίο μισθό του των 500 χρυσών δηναρίων . Μετά τη δολοφονία του Μπατζαρβάν στις 26 Μαρτίου 1000, ωστόσο, ο χαλίφης αλ-Χακίμ ανέλαβε τα ηνία της κυβέρνησης, και ξεκίνησε μία εκκαθάριση των ελίτ των Φατιμιδών, κατά την οποία εκτελέστηκαν ο Iμπν Αμάρ και πολλοί από τους άλλους ηγέτες των Kουτάμα.   Για να διασφαλίσει τη δική του εξουσία, ο Χακίμ περιόρισε την εξουσία, και τις θητείες των βασιτά και των βεζίρηδών του, από τους οποίους υπήρχαν περισσότεροι από 15 κατά τα υπόλοιπα 20 χρόνια του χαλιφάτου του.
[μικρογραφία|292x292εσ|Το Τζαμί αλ-Χακίμ βρίσκεται στο [Ισλαμικό Κάιρο, στην ανατολική πλευρά της οδού αλ-Μουίζ, ακριβώς νότια του Μπαμπ αλ-Φουτούχ (της βόρειας παλιάς πύλης της πόλης)]]

## Οικογένεια
Η μητέρα του κληρονόμου του αλ-Χακίμ, Αλί αλ-Ζαχίρ, ήταν η *ουμ αλ-βαλάντ* Αμινά Ρουκαγιά, κόρη του εκλιπόντος πρίγκιπα Αμπντ Αλάχ, γιου του αλ-Μουίζ. Κάποιοι τη θεωρούν ίδια με τη γυναίκα στην πρόβλεψη που αναφέρει ο αλ-Χαμιντί, η οποία υποστήριζε «ότι το 390 Έ.Ε. (1000 μ.Χ.) ο αλ-Χακίμ θα επέλεγε ένα ορφανό κορίτσι καλής καταγωγής, που θα ανατρεφόταν [από;] τον πατέρα του αλ-Αζίζ, και ότι αυτή θα γινόταν η μητέρα τού διαδόχου του».  Ενώ ο χρονικογράφος αλ-Μακριζί ισχυρίζεται ότι η ετεροθαλής αδελφή του αλ-Χακίμ, Σιτ αλ-Μουλκ, ήταν εχθρική προς την Αμινά, άλλες πηγές αναφέρουν ότι έδωσε καταφύγιο σε αυτήν και το παιδί της, όταν προσπαθούσαν να ξεφύγουν από τις διώξεις του αλ-Χακίμ. Ορισμένες πηγές αναφέρουν ότι ο αλ-Χακίμ νυμφεύτηκε την *τζαρίγια* (νεαρή υπηρέτρια) γνωστή με τον τίτλο ας-Σαγιντά, αλλά οι ιστορικοί δεν είναι σίγουροι, αν αυτό είναι απλώς ένα άλλο όνομα για την Αμινά. 

Εκτός από τον αλ-Ζαχίρ, ο αλ-Χακίμ είχε μία κόρη ονόματι Σιτ Μισρ (απεβ. το 455/1063), η οποία λέγεται ότι ήταν πριγκίπισσα με γενναιόδωρη προστασία και ευγενή χαρακτήρα. 

## Δείτε επίσης
* Γενεαλογικό δέντρο του Μωάμεθ
* Λίστα Αιγυπτίων
* Λίστα Ισμαηλιτών ιμάμηδων
* Λίστα ανθρώπων που εξαφανίστηκαν μυστηριωδώς (πριν το 1910)
* Κατάλογοι ηγεμόνων της Αιγύπτου
* Τζαμί Αλ-Χακίμ

## Αναφορές

## Πηγές
* 
* 
* 
* 

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* αλ-Χακίμ
* Ινστιτούτο Ισμαηλικών Σπουδών: Archived   αλ-Χακίμ μπι-Αμρ Αλλάχ.
* αλ-Χακίμ μπι Αμρ Αλλάχ

Κατηγορία:Ιδρυτές θρησκειών
Κατηγορία:Δυναστεία των Φατιμιδών