Φόρμια

Η **Φόρμια** (ιταλικά: *Formia*) είναι αρχαιότατη παραθαλάσσια πόλη της Δ. Ιταλίας, στην περιφέρεια Λάτσιο, βόρεια της Καμπανίας, στην επαρχία της Λατίνας. Βρίσκεται στο μυχό του Κόλπου της Γαέτας, του αρχαίου Καιάτα ή Καιήτου κόλπου, του Τυρρηνικού πελάγους, επί της αρχαία Αππίας οδού και της σύγχρονης σιδηροδρομικής γραμμής Ρώμη – Φόρμια – Νάπολη.

Το 1928 αριθμούσε περίπου 12.000 κατοίκους. Σήμερα φθάνει τις 37.000. Διαθέτει εργοστάσια ζυμαρικών, ελαιουργεία καθώς και καλό λιμένα.

## Ιστορία

Σύμφωνα με την Ρωμαϊκή μυθολογία ιδρυτής της Φόρμιας ήταν ο Λάμος, γιος του Ποσειδώνα ο οποίος ήταν βασιλιάς των Λαιστρυγόνων. Η Φόρμια ιδρύθηκε από τον Ιταλικό πληθυσμό των Αουρούγκων, οι αρχαίοι συγγραφές την καταγράφουν ως *"Ορμία"* ή *"Ορμίαι"*, κηρύχθηκε “*civitas sine suffragio*”, αργότερα (188 π.Χ.) απέκτησε πολιτικά δικαιώματα. Η Φόρμια εμφανίζεται για πρώτη φορά αμέσως μετά τους Λατινικούς Πολέμους (338 π.Χ.), παρέμεινε ουδέτερη μαζί με την γειτονική πόλη Φοντί, η Γκαέτα ανήκε επίσης στην ευρύτερη περιοχή. Στην Ρωμαϊκή Δημοκρατία η Φόρμια έγινε ένα διάσημο θέρετρο για όλους τους πλούσιους Ρωμαίους που ανήγειραν Βίλες. Ο Οράτιος την καταγράφει ως *"πόλη των Μαμούρρων"* αφού η συγκεκριμένη διάσημη οικογένεια Ιππέων είχε έντονα συμφέροντα, ανάμεσα τους ένα κτήμα με βίλες στην Τζιανόλα που είναι ορατές ακόμα και σήμερα. Τα ερείπια από τις εντυπωσιακές Ρωμαϊκές βίλες είναι ορατά ακόμα και σήμερα κατά μήκος τις ακτής από τις ιχθυοκαλλιέργειες στο Νουόβο Πόρτο μέχρι την Γκαέτα.
Ο Μάρκος Τύλλιος Κικέρων διατηρούσε μια Βίλλα στην Φόρμια, εκεί δολοφονήθηκε στην Αππία οδό λίγο έξω από την πόλη, το ταφικό του μνημείο είναι ορατό και σήμερα. Η *"Βίλα Ρουμπίνο"* που ανήκε πιθανότατα στον Κικέρων περιέχει ένα περίτεχνο Νυμφαίον και δωμάτια διακοσμημένα με γύψινες τοιχογραφίες. Το ξενοδοχείο *"Χότελ Ιρλάντα"* περιέχει μια κρυπτοστοά με στόκο από την διάσημη βίλα του Λεύκιου Μάρκιου Φιλίππου, θετού πατέρα του Οκταβιανού Αυγούστου. 

Η *"Βίλλα των [[Οίκος των Καρατσιόλο|Καρατσιόλο]]"* είχε μια τεράστια κεντρική αυλή που περικλείετε από δωμάτια, αφαιρέθηκαν από αυτήν πολλά μαρμάρινα γλυπτά που βρίσκονται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Νάπολης, σε ένα από αυτά οι Νηρηίδες ιππεύουν θαλάσσια τέρατα. Σήμερα διακρίνονται ερείπιά του αμφιθεάτρου, του θεάτρου και μια δεξαμενή μεταφοράς γλυκού νερού 15 μέτρα κάτω από το έδαφος, ήταν η μεγαλύτερη αστική Ρωμαϊκή δεξαμενή μέχρι την εποχή που κατασκευάστηκε στα τέλη του 1ου αιώνα π.Χ. η *"Πισίνα Μιραμπίλις"* στην Νάπολη.  Ο Φροντίνος που έγραψε το μεγαλύτερο έργο σχετικά με τα υδραγωγεία της Ρώμης κατείχε μια Βίλα στην Φόρμια, σε αυτήν ο Αιλιανός ο Τακτικός συνάντησε τον αυτοκράτορα Νέρβα. Ο Έρασμος της Φόρμιας βρήκε μαρτυρικό θάνατο στην πόλη την εποχή που εξαπέλυσε τους διωγμούς του ο Διοκλητιανός, έμεινε γνωστός ως *"Σαίντ Έλμο"* προστάτης των ναυτικών. Ο Παουλίνους της Νώλα και η Θηρεσία στο ταξίδι της επιστροφής τους το Πάσχα του 400 από την Ρώμη στην Νώλα έκαναν στάση στην Φόρμια, εκεί διάβασαν την *"Επιστολή 95"* του Αγίου Αυγοστίνου που απευθυνόταν στους ίδιους. Την εποχή που έπεσε η Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία η πόλη κατακλύστηκε από *"βαρβάρους"*, ο πληθυσμός μεταφέρθηκε σε δύο προάστια στον γειτονικό λόφο που κατείχε η Γκαέτα. Ο Κάρολος Β΄ της Νεαπόλεως οικοδόμησε ένα κάστρο στο παραθαλάσσιο προάστιο γνωστό ως *"Μόλα ντι Γκαέτα"* και ο Ονοράτο Α΄ Καετάνι κόμης της Φοντί οικοδόμησε ένα κάστρο στο ορεινό προάστιο γνωστό ως *"Καστελλόνε"*. Τα δύο χωριά ενώθηκαν με το σημερινό όνομα Φόρμια (1863), η νέα πόλη γνώρισε σκληρές καταστροφές στην Μάχη του Άντσιο την διετία 1943-1944 που βομβαρδίστηκε από τους Συμμάχους.

## Μνημεία
Αξιόλογα μνημεία της πόλης είναι το αρχαίο καστέλιο, η ρωμαϊκή δεξαμενή (1ος αιώνας π.Χ.), ο ναός των Αγίων Ιωάννη του Βαπτιστή και Λαυρεντίου που κτίσθηκε το 841, ο ναός του Αγίου Λουκά του 11ου αιώνα κ.ά.

## Παραπομπές



## Πηγές

*"Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια" Π. Δρανδάκη  τομ. ΚΔ΄, σελ. 117.

Κατηγορία:Πόλεις του Λάτιου
Κατηγορία:Ρωμαϊκές πόλεις