Ιωάννης Δεσποτόπουλος

Ο **Ιωάννης Δεσποτόπουλος** (γνωστός στο εξωτερικό ως **Jan Despo**) (Σμύρνη, 7 Ιανουαρίου 1903 - Αθήνα, 1 Οκτωβρίου 1992) ήταν Έλληνας Μικρασιάτης, διεθνούς φήμης και πρωτοπόρος αρχιτέκτων και πολεοδόμος, καθηγητής του ΕΜΠ.

## Βιογραφικό σημείωμα
### Νεανικά χρόνια και σπουδές
Ο Ιωάννης Δεσποτόπουλος γεννήθηκε στη Σμύρνη της Μικράς Ασίας στις 7 Ιανουαρίου 1903. Αποπεράτωσε τις εγκύκλιες σπουδές του στη Χίο, όπου μετακόμισε η οικογένειά του λίγο μετά τη γέννησή του. Το 1921 έγινε φοιτητής της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου στην Αθήνα, αλλά σύντομα έφυγε για τη Γερμανία, όπου φοίτησε στη περίφημη σχολή Bauhaus της Βαϊμάρης. Αποφοίτησε το 1927 από την Αρχιτεκτονική Σχολή του Πανεπιστήμιο του Ανόβερου. Μετά την εκπόνηση της διπλωματικής εργασίας του εργάστηκε στο Γραφείο του Έριχ Μέντελσον στο Βερολίνο. 

### Καριέρα
Επέστρεψε στην Ελλάδα το 1930 κι έγραψε αρκετά άρθρα, υπερασπιζόμενος τη μοντέρνα αρχιτεκτονική και πολεοδομία. Ήταν ένα από τα μέλη της ελληνικής επιτροπής του 4ου Διεθνούς Συνεδρίου της Μοντέρνας Αρχιτεκτονικής (CIAM), που έγινε στο πλοίο Πατρίς ΙΙ εν πλω από τη Μασσαλία στην Αθήνα και πάλι πίσω στη Μασσαλία, μαζί με το Στάμο Παπαδάκη. Την ίδια εποχή έχτισε το μοντέρνο σχολικό συγκρότημα στην Ακαδημία Πλάτωνος της Αθήνας, συμμετέχοντας στο πρόγραμμα της κυβέρνησης Βενιζέλου για την ανέγερση σχολικών κτηρίων. Το 1943 εξελέγη καθηγητής  Ειδικής Κτηριολογίας και Αρχιτεκτονικών Συνθέσεων στην Αρχιτεκτονική Σχολή του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου, απολύθηκε όμως το 1946 λόγω πολιτικών πεποιθήσεων.  Το διάστημα μεταξύ των ετών 1947 και 1961 εγκαθίσταται στη Σουηδία προσκεκλημένος του κρατικού σουηδικού ιδρύματος Svenska Institutet, όπου ασκεί ελεύθερο επάγγελμα και διδάσκει ως έκτακτος καθηγητής στα Πολυτεχνεία της Στοκχόλμης και του Γκέτεμποργκ και στο Πανεπιστήμιο Ουψάλας. Το 1961 επιστρέφει στην Ελλάδα και επαναδιορίζεται ως καθηγητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, απ' όπου συνταξιοδοτήθηκε το 1968. Στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στη Γερμανία, όπου έγινε καθηγητής στην Έδρα Κτηριολογίας και Αρχιτεκτονικών Συνθέσεων του Πολυτεχνείου Στουτγάρδης,  αλλά παραιτήθηκε και επέστρεψε στην Αθήνα. Το 1974 υπέβαλε υποψηφιότητα στην Ακαδημία Αθηνών χωρίς επιτυχία. Πέθανε την 1η Οκτωβρίου 1992 στην Αθήνα.

## Βραβεύσεις και εκτίμηση του έργου του
Το 1959 πήρε το Α΄ βραβείο και την ανάθεση έργου στον πολεοδομικό διαγωνισμό ιδεών για το Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων. Τα κτήριά του στην Ελλάδα θεωρούνται από τα σημαντικότερα της πρωτοπόρας σύγχρονης αρχιτεκτονικής, ενώ και κτήρια του στη Σουηδία κηρύχθηκαν διατηρητέα. Το βιβλίο του «Η ιδεολογική δομή των πόλεων: Διάλεξη στην Ακαδημία Γραμμάτων και Τεχνών του Βερολίνου το 1966», στο όποιο ο Δεσποτόπουλος διατυπώνει το φιλοσοφικό πλαίσιό του για την έννοια της πόλης και της πολεοδομίας, κυκλοφόρησε από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις ΕΜΠ το 1997 σε μετάφραση από τη γερμανική.

## Αξιοσημείωτα έργα
* Ναός Παναγίας Μαγαζιώτισσας Χίου
* Δημοτικά Λουτρά Χίου
* Νοσοκομείο «Σωτηρία» Αθηνών (1932-1935) 
* Σανατόριο Τρίπολης (1936-1940)
* Νοσοκομείο Ασβεστοχωρίου Θεσσαλονίκης (1937-1940)
* Κινηματοθέατρο Χίου
* Σχολικό συγκρότημα στην Ακαδημία Πλάτωνος Αθηνών
* Ωδείο Αθηνών (1969-1985) 
* Νοσοκομείου Ερυθρού Σταυρού στην Αθήνα, το οποίο όμως ανατινάχθηκε

## Παραπομπές


## Πηγές
* 

* Δ.Φιλιππίδης, Νεοελληνική Αρχιτεκτονική, εκδ. Μέλισσα, Αθήνα.
* Λουκάς Μπαρτατίλας. Ο Δεσποτόπουλος και το αθηναϊκό όνειρο του μοντερνισμού. LiFO Podcasts. Παρουσίαση: Αγιάτη Μπενάρδου. Δημοσιεύθηκε στις 10 Ιουλίου 2025.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* [Σπύρος Παπαδόπουλος:Πορτραίτα και διαδρομές Ελλήνων αρχιτεκτόνων [ΕΡΤ]] Ιωάννης Δεσποτόπουλος – Το μυστικό αξίωμα (Τηλεοπτικό πορτρέτο), σελ. 2-3 (.doc 5,05 MB)
* www.answers.com, 
* [Υποψηφιότητα του νοσοκομείου Paimio για συμπερίληψη στα [Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς|Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς] της UNESCO Νοσοκομείο Σωτηρία, σελ. 41 (.pdf 5,73 MB), 
* Architekturmuseum München Ausstellung Architektur im Kreis der Künste – 200 Jahre Kunstakademie München, σελ. 34, σελ. 72 (.pdf 6,6 MB) 
* Ωδείο Αθηνών (πανοραμική φωτογραφία)
* Η «Σωτηρία» των μεσοπολεμικών κτιρίων, Τάσσης Παπαϊωάννου, Ελευθεροτυπία 17/02/2005, ανακτήθηκε 13/11/2008
* Μελέτη εξοχικής κατοικίας Αρχεία Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής, Μουσείο Μπενάκη, ανακτήθηκε 13/11/2008
* Δημήτρης Φιλιππίδης: Από τον Καλλικράτη στον Καλατράβα ΕΡΤ Αρχιτεκτονικοί οραματισμοί για την ιδανική πόλη και κοινωνία

Κατηγορία:Έλληνες αρχιτέκτονες
Κατηγορία:Έλληνες πανεπιστημιακοί του 20ού αιώνα
Κατηγορία:Μέλη Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου
Κατηγορία:Μικρασιατικός Ελληνισμός