Τζον Κλιζ

Ο **Τζον Μάργουντ Κλιζ** (, 27 Οκτωβρίου 1939 - ) είναι Άγγλος ηθοποιός, κωμικός, σεναριογράφος και παραγωγός. Ξεκινώντας από τη θεατρική ομάδα Footlights του Κέιμπριτζ τη δεκαετία του 1960, ο Κλιζ σημείωσε για πρώτη φορά επιτυχία στο Φεστιβάλ Fringe του Εδιμβούργου και ως σεναριογράφος και ηθοποιός στο *The Frost Report*. Στα τέλη της δεκαετίας του 1960, ίδρυσε τους Monty Python, τον κωμικό θίασο που ήταν υπεύθυνος για τις εκπομπές κωμικών σκετς *Monty Python's Flying Circus.* Μαζί με τους συμπρωταγωνιστές του στους Python, Τέρι Γκίλιαμ, Έρικ Άιντλ, Τέρι Τζόουνς, Μάικλ Πέιλιν και Γκράχαν Τσάπμαν, ο Κλιζ πρωταγωνίστησε στις ταινίες Monty Python *[[Οι Ιππότες της Ελεεινής Τραπέζης|Οι ιππότες της ελεεινής τραπέζης]]* (Monty Python and the Holy Grail, 1975), *[[Ένας Προφήτης... Μα τι Προφήτης!|Ένας προφήτης... μα τι προφήτης]]* (Monty Python's Life of Brian, 1979) και *Το νόημα της ζωής* (Monty Python's The Meaning of Life, 1983).

Στα μέσα της δεκαετίας του 1970, ο Κλιζ και η πρώτη σύζυγός του, Κόνι Μπουθ, συνέγραψαν την κωμική σειρά *[[Ένα τρελό, τρελό ξενοδοχείο]]* (Fawlty Towers) και πρωταγωνίστησε σε αυτήν ως Μπάζιλ Φόλτι και Πόλυ Σέρμαν αντίστοιχα. Η σειρά είχε ως αποτέλεσμα ο Κλιζ να αποσπάσει βραβείο BAFTA το 1980 για την Καλύτερη Ψυχαγωγική Ερμηνεία, ενώ το 2000 η εκπομπή έφτασε στην κορυφή της λίστας του Βρετανικού Ινστιτούτου Κινηματογράφου με τα 100 καλύτερα βρετανικά τηλεοπτικά προγράμματα. Σε μια δημοσκόπηση του Channel 4 το 2001, ο Μπάζιλ κατατάχθηκε δεύτερος στη λίστα με τους 100 καλύτερους τηλεοπτικούς ρόλους. Ο Κλιζ συμπρωταγωνίστησε με τον Κέβιν Κλάιν, την Τζέιμι Λι Κέρτις και τον πρώην συνάδελφό του στους Python Μάικλ Πέιλιν στις ταινίες *[[Ένα ψάρι που το έλεγαν Γουάντα]]* (A Fish Called Wanda, 1988) και *Τρομερά πλάσματα* (Fierce Creatures, 1997), τα οποία έγραψε επίσης. Για το *Ένα ψάρι που το έλεγαν Γουάντα* ήταν επίσης υποψήφιο για το Όσκαρ Καλύτερου Πρωτότυπου Σεναρίου. Έχει επίσης πρωταγωνιστήσει στις ταινίες *Υπέροχοι ληστές και τα κουλουβάχατα της ιστορίας* (Time Bandits, 1981) και *Το τρελό κυνήγι του θησαυρού* (Rat Race, 2001) και έχει εμφανιστεί σε πολλές άλλες ταινίες, όπως *Σιλβεράντο* (Silverado, 1985), *Φρανκενστάιν της Μαίρης Σέλεϊ* (Frankenstein, 1994), δύο ταινίες της σειράς Τζέιμς Μποντ (ως R και Q), δύο ταινίες της σειράς Χάρι Πότερ (ως Σχεδόν Ακέφαλος Νικ ) και οι τρεις τελευταίες ταινίες της σειράς Σρεκ*.*

Ο Κλιζ έχει ειδικευτεί στη σάτιρα, τη μαύρη κωμωδία, τα κωμικά σκετς και το σουρεαλιστικό χιούμορ. Με τον συγγραφέα της σειράς *Μάλιστα, κύριε υπουργέ* (Yes Minister), Άντονι Τζέι, συνίδρυσε την Video Arts, μια εταιρεία παραγωγής που δημιουργούσε διασκεδαστικές εκπαιδευτικές ταινίες. Το 1976, ο Κλιζ συνίδρυσε τις φιλανθρωπικές εκπομπές *Ο χορός του ξεφωνημένου μπάτσου* (The Secret Policeman's Ball) για να συγκεντρώσει κεφάλαια για την οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων Διεθνής Αμνηστία. Αν και ένθερμος υποστηρικτής των Φιλελεύθερων Δημοκρατών, το 1999 απέρριψε μια πρόταση συνεργασίας από το κόμμα.

## Τα πρώτα χρόνια
Ο Κλιζ γεννήθηκε στο Weston-super-Mare, στο Σόμερσετ. Ήταν το μοναχοπαίδι του Ρέτζιναλντ Φράνσις Κλιζ (1893–1972), ασφαλιστικού πράκτορα, και της συζύγου του, Μιούριελ Έβελιν (το γένος Κρος, 1899–2000), κόρης ενός δημοπράτη. Το επώνυμο της οικογένειάς του ήταν αρχικά Τσιζ (τυρί), αλλά ο πατέρας του είχε θεωρήσει ότι ήταν ντροπή και χρησιμοποίησε το όνομα Κλιζ όταν κατατάχθηκε στον στρατό κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, ενώ το άλλαξε επίσημα το 1923. Ως παιδί, ο Κλιζ  υποστήριζε τις ομάδες Μπρίστολ Σίτι και Somerset County Cricket Club. Ο Κλιζ φοίτησε στο St Peter's Preparatory School (πληρωμένο με χρήματα που κληρονόμησε η μητέρα του), όπου έλαβε βραβείο στα αγγλικά και είχε καλές επιδόσεις στο κρίκετ και την πυγμαχία. Όταν ήταν 13 ετών, βραβεύτηκε για μια έκθεση στο Clifton College, στο Μπρίστολ. Είχε ήδη ύψος πάνω από 1,83 μ.

Ο Κλιζ φέρεται να βανδάλισε τον χώρο του σχολείου ως φάρσα, ζωγραφίζοντας ίχνη για να υποδηλώσει ότι το άγαλμα του στρατάρχη Ντάγκλας Χέιγκ είχε κατέβει από το βάθρο του και είχε πάει στην τουαλέτα. Ο Κλιζ έπαιξε κρίκετ στο First XI και τα είχε καλές ακαδημαϊκές επιδόσεις, περνώντας οκτώ O-Levels και τρία A-Levels στα μαθηματικά, τη φυσική και τη χημεία.

Ο Κλιζ δεν μπορούσε να πάει κατευθείαν στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, καθώς η κατάργηση της στρατιωτικής θητείας κατέληξε σε διπλάσιο από τον συνηθισμένο αριθμό αιτούντων, έτσι επέστρεψε στο προπαρασκευαστικό του σχολείο για δύο χρόνια  για να διδάξει επιστήμες, αγγλικά, γεωγραφία, ιστορία και λατινικά  (χρησιμοποίησε την εμπειρία του στη διδασκαλία των λατινικών αργότερα για μια σκηνή στο *Ένας προφήτης... μα τι προφήτης!*, στην οποία διορθώνει τα ανορθόγραφα λατινικά γκράφιτι του Μπράιαν). Στη συνέχεια πήρε μια θέση που είχε κερδίσει στο Downing College του Κέιμπριτζ, για να σπουδάσει νομική. Εντάχθηκε επίσης στους Cambridge Footlights. Θυμάται ότι πήγε στο Cambridge Guildhall, όπου κάθε πανεπιστημιακή κοινότητα είχε έναν πάγκο, και ανέβηκε στον πάγκο των Footlights, όπου τον ρώτησαν αν μπορούσε να τραγουδήσει ή να χορέψει. Απάντησε «όχι» καθώς δεν του επέτρεπαν να τραγουδήσει στο σχολείο του γιατί ήταν πολύ παράφωνος, και αν υπήρχε κάτι χειρότερο από το τραγούδι του, ήταν ο χορός του. Τότε τον ρώτησαν «Λοιπόν, τι κάνεις;» στο οποία απάντησε: «Κάνω τον κόσμο να γελάει».

Στη θεατρική λέσχη Footlights, ο Κλιζ πέρασε πολύ χρόνο με τον Τιμ Μπρουκ-Τέιλορ και τον Μπιλ Όντι και γνώρισε τον μελλοντικό του συνεργάτη στη συγγραφή, Γκράχαμ Τσάπμαν. Ο Κλιζ έγινε γραμματέας του Footlights Club το 1962. Αποφοίτησε από το Κέιμπριτζ το 1963 με διάκριση. Παρά τις επιτυχίες του, ο πατέρας του του έστελνε αποκόμματα από την εφημερίδα *[[The Daily Telegraph|Daily Telegraph]]* για διευθυντικές θέσεις σε επιχειρήσεις όπως το Marks & Spencer.

## Καριέρα

### Πριν από τους Python
Ο Κλιζ ήταν σεναριογράφος, καθώς και μέλος του καστ, στο Footlights Revue *A Clump of Plinths* του 1963. Η επιθεώρηση είχε τέτοια επιτυχία στο Edinburgh Festival Fringe που μετονομάστηκε σε *Cambridge Circus* και μεταφέρθηκε στο West End στο Λονδίνο και στη συνέχεια σε μια περιοδεία στη Νέα Ζηλανδία και το Μπρόντγουεϊ, με το καστ να παρουσιάζει επίσης μερικά από τα σκετς της επιθεώρησης στην τηλεοπτική εκπομπή *The Ed Sullivan Show* τον Οκτώβριο του 1964.

Μετά το *Cambridge Circus*, ο Κλιζ έμεινε για λίγο στις ΗΠΑ, κάνοντας εμφανίσεις εντός και εκτός Μπρόντγουεϊ . Ενώ έπαιζε στο μιούζικαλ *Για μια μισή δεκάρα* (Half a Sixpence), ο Κλιζ γνώρισε τον μελλοντικό Python Τέρι Γκίλιαμ καθώς και την Αμερικανίδα ηθοποιό Κόνι Μπουθ, την οποία παντρεύτηκε στις 20 Φεβρουαρίου 1968. Στον γάμο τους σε μια ουνιταριανική εκκλησία στο Μανχάταν, το ζευγάρι προσπάθησε να εξασφαλίσει την απουσία οποιασδήποτε θεϊστικής γλώσσας. «Η μόνη απογοητευτική στιγμή», θυμάται ο Κλιζ, «ήρθε στο τέλος της λειτουργίας, όταν ανακάλυψα ότι δεν είχα καταφέρει να αφαιρέσω μια συγκεκριμένη αναφορά της λέξης 'Θεός'»  Αργότερα, η Μπουθ έγινε συνεργάτις του στη συγγραφή. Σύντομα του προσφέρθηκε η ευκαιρία να εργαστεί ως συγγραφέας στο ραδιόφωνο του BBC, όπου εργάστηκε σε πολλά προγράμματα, κυρίως στο *The Dick Emery Show*. Η επιτυχία του Footlights Revue οδήγησε στην ηχογράφηση μιας σύντομης σειράς ημίωρων ραδιοφωνικών προγραμμάτων, με το όνομα *I'm Sorry, I'll Read That Again*, τα οποία ήταν τόσο δημοφιλή, ώστε το BBC του ανέθεσε μια κανονική σειρά με τον ίδιο τίτλο που διήρκεσε από το 1965 έως το 1974. Ο Κλιζ επέστρεψε στη Βρετανία και εντάχθηκε στο καστ. Σε πολλά επεισόδια, εμφανίζεται ως Τζον Ότι Κλιζ (σύμφωνα με τον Τζεμ Ρόμπερτς, αυτό μπορεί να οφείλεται στην αμηχανία που προκαλούσε το πραγματικό μεσαίο του όνομα, που ήταν Μάργουντ).

Επίσης το 1965, ο Κλιζ και ο Τσάπμαν άρχισαν να γράφουν στην κωμική σειρά *The Frost Report*. Η συγγραφική ομάδα που επιλέχθηκε για το *The Frost Report* αποτελούνταν από αρκετούς συγγραφείς και ερμηνευτές που συνέχισαν να κάνουν όνομα στην κωμωδία. Περιλάμβαναν συν-ερμηνευτές από το *I'm Sorry, I'll Read That Again* και άλλα ονόματα όπως τους Μπιλ Όντι και Τιμ Μπρουκ-Τέιλορ, Φρανκ Μούιρ, Μπάρι Κράιερ, Μάρτι Φέλντμαν, Ρόνι Μπάρκερ, Ρόνι Κορμπέτ, Ντικ Βόσμπεργκ και τους μελλοντικούς Python Έρικ Άιντλ, Τέρι Τζόουνς και Μάικλ Πέιλιν. Ενώ εργάζονταν στο *The Frost Report*, οι μελλοντικοί Pythons ανέπτυξαν το στιλ γραφής που θα έκανε τη συνεργασία τους σημαντική. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου ο Κλιζ γνώρισε και έγινε φίλος με τον Βρετανό κωμικό Πίτερ Κουκ, με τον οποίο συνεργαζάστηκε τελικά σε πολλά έργα και δημιούργησε στενή φιλία που κράτησε μέχρι τον θάνατο του Κουκ το 1995.

Ως ηθοποιός στο *The Frost Report,* ο Κλιζ κατάφερε να γίνει γνωστός στη βρετανική τηλεόραση ως κωμικός. Το Βρετανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου σχολίασε: «Ο συνδυασμός του ύψους και της κοινωνικής του θέσης, σε συνδυασμό με ένα μινιμαλιστικό σενάριο, δημιούργησαν μια κλασική τηλεοπτική στιγμή». Αυτή η σειρά ήταν τόσο δημοφιλής, που το 1966 οι Κλιζ και Τσάπμαν προσκλήθηκαν να δουλέψουν ως συγγραφείς και ερμηνευτές με τους Μπρουκ-Τέιλορ και Μάρτι Φέλντμαν στο *At Last the 1948 Show*, κατά τη διάρκεια της οποίας γράφτηκε το σκετς των *Four Yorkshiremen* και από τους τέσσερις συγγραφείς/ερμηνευτές (το σκετς είναι πλέον περισσότερο γνωστό ως σκετς των Monty Python).

Ο Κλιζ και ο Τσάπμαν έγραψαν επίσης επεισόδια για την πρώτη σειρά του *Doctor in the House* (αργότερα ο Κλιζ έγραψε μόνος του έξι επεισόδια του *Doctor at Large* το 1971). Αυτές οι σειρές σημείωσαν επιτυχία και το 1969 προσφέρθηκε στους Κλιζ και Τσάπμαν η δική τους σειρά. Ωστόσο, λόγω του αλκοολισμού του Τσάπμαν, ο Κλιζ εαυτό ανέλαβε αυξανόμενο φόρτο εργασίας στη συνεργασία. Είχε βρει τη συνεργασία με τον Πέιλιν στο *The Frost Report* ευχάριστη και τον κάλεσε να συμμετάσχει στη σειρά. Ο Πέιλιν είχε δουλέψει στο παρελθόν στο *Do Not Adjust Your Set* με τον Άιντλ και τον Τζόουνς, με τον Τέρι Γκίλιαμ να δημιουργεί τα κινούμενα σχέδια. Στους τέσσερις από αυτούς, μετά την επιτυχία του *Do Not Adjust Your Set*, είχε προταθεί μια σειρά για το τηλεοπτικό δίκτυο Thames Television, την οποία περίμεναν να ξεκινήσει όταν έφτασε η προσφορά του Κλιζ. Ο Πέιλιν είχε στο μεταξύ συμφωνήσει να συνεργαστεί με τους Κλιζ και Τσάπμαν, φέρνοντας μαζί του τον Γκίλιαμ, τον Τζόουνς και τον Άιντλ.

### [[Monty Python]]
Το *Monty Python's Flying Circus* προβλήθηκε για τέσσερις σεζόν από τον Οκτώβριο του 1969 έως τον Δεκέμβριο του 1974 στην τηλεόραση του BBC, αν και ο Κλιζ εγκατέλειψε την εκπομπή μετά την τρίτη σεζόν. Οι δύο βασικοί ρόλοι του Κλιζ ήταν ο σοφιστικέ και ο τρελάρας. Απεικόνισε τον πρώτο σε μια σειρά εκφωνητών, παρουσιαστών τηλεοπτικών εκπομπών και κυβερνητικών αξιωματούχων. Ο Κλιζ εμφανιζόταν επίσης κατά τη διάρκεια κάποιων απότομων αλλαγών σκηνής ως σχολιαστής ραδιοφώνου (συνήθως φορώντας ένα βραδινό κοστούμι) όπου, με έναν μάλλον πομπώδη τρόπο, έκανε την επίσημη και αποφασιστική ανακοίνωση "Και τώρα, κάτι τελείως διαφορετικό", που αργότερα έγινε ο τίτλος της πρώτης ταινίας των Monty Python.

**Συνεργασία με τον Γκράχαμ Τσάπμαν**

Μαζί με τα κινούμενα σχέδια του Γκίλιαμ, η δουλειά του Κλιζ με τον Γκράχαμ Τσάπμαν έδωσε στους Python τις πιο σκοτεινές και οργισμένες στιγμές τους, και πολλοί από τους ρόλους τους βγάζουν μια καταπιεσμένη οργή που βράζει, που χαρακτήρισε αργότερα την ερμηνεία του Μπάζιλ Φόλτι.

Σε αντίθεση με τους Πέιλιν και Τζόουνς, ο Κλιζ και ο Τσάπμαν έγραφαν μαζί στο ίδιο δωμάτιο. Ο Κλιζ ισχυρίζεται ότι η συγγραφική τους συνεργασία τον ανάγκαζε να κάνει ο ίδιος το μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς, ενώ ο Τσάπμαν καθόταν αναπαυτικά, χωρίς να μιλάει για μεγάλα διαστήματα, πριν ξαφνικά βγει μια ιδέα που συχνά ανέβαζε το σκίτσο σε ένα νέο επίπεδο. Ένα κλασικό παράδειγμα αυτού είναι το σκετς με τον νεκρό παπαγάλο, το οποίο συνελήφθη από τον Κλιζ ως σάτιρα για την κακή εξυπηρέτηση πελατών, και αρχικά περιελάμβανε μια σπασμένη τοστιέρα και αργότερα ένα χαλασμένο αυτοκίνητο (αυτή η έκδοση στην πραγματικότητα εκτελέστηκε και μεταδόθηκε στο *How to Irritate People*). Ήταν πρόταση του Τσάπμαν να αλλάξει το ελαττωματικό αντικείμενο σε νεκρό παπαγάλο, δίνοντας στο σκετς έναν σουρεαλιστικό αέρα που το έκανε αξέχαστο.
μικρογραφία|Το σκετς Argument Clinic με τον Πέιλιν (όρθιος) στο ''Monty Python Live (Mostly)'', το 2014

### Δεκαετία του 1970
Από το 1970 έως το 1973, ο Κλιζ ήταν πρύτανης του Πανεπιστημίου του St Andrews. Η εκλογή του αποδείχθηκε ορόσημο για το πανεπιστήμιο, φέρνοντας επανάσταση και εκσυγχρονίζοντας τη θέση. Για παράδειγμα, ο πρύτανης είχε παραδοσιακά το δικαίωμα να διορίζει έναν «αξιολογητή», έναν αναπληρωτή του σε σημαντικές συνεδριάσεις. Ο Κλιζ έβαλε σε αυτήν τη θέση έναν φοιτητή, που εκλέγεται από το φοιτητικό σώμα όλου του πανεπιστημίου, με αποτέλεσμα την άμεση πρόσβαση και εκπροσώπηση του φοιτητικού σώματος.

Ο Κλιζ πρωταγωνίστησε στη χαμηλού προϋπολογισμού σειρά-παρωδία του ντετέκτιβ Σέρλοκ Χολμς *The Strange Case of the End of Civilization as We Know It* (1977) ως εγγονός του μεγαλύτερου ντετέκτιβ στον κόσμο. Τον Δεκέμβριο του 1977, ο Κλιζ εμφανίστηκε ως καλεσμένος στο *[[The Muppet Show|Muppet Show]]*. Θεωρήθηκε ένας από τους καλύτερους καλεσμένους που εμφανίστηκαν στην εκπομπή. Ο Κλιζ ήταν θαυμαστής του *Muppet Show* και συνέγραψε μεγάλο μέρος του επεισοδίου. Σε αυτό, τον "απάγουν" πριν ξεκινήσει η παράσταση, παραπονιέται για τον αριθμό των γουρουνιών και αναγκάζεται να κάνει ένα νούμερο κλεισίματος με τον Κέρμιτ τον Βάτραχο, γουρούνια, κότες και τέρατα. Ο Κλιζ έκανε επίσης μια εμφάνιση στην ταινία του 1981 *The Great Muppet Caper* και κέρδισε το βραβείο του περιοδικού *TV Times* ως ο πιο αστείος άνδρας στην τηλεόραση για το έτος 1978–79. Το 1979, πρωταγωνίστησε στο τηλεοπτικό σπέσιαλ *To Norway, Home of Giants*, σε παραγωγή του Τζόν Μπεργκ.

Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1970, ο Κλιζ έκανε την παραγωγή και έπαιξε σε μια σειρά επιτυχημένων ταινιών επαγγελματικής κατάρτισης, συμπεριλαμβανομένων των *Meetings, Bloody Meetings* και *More Bloody Meetings*.

#### ''[[Ένα τρελό, τρελό ξενοδοχείο]]''
Ο Κλιζ πέτυχε μεγαλύτερη προβολή στο Ηνωμένο Βασίλειο ως ο νευρωτικός ξενοδόχος Μπάζιλ Φόλτι στη σειρά *Ένα τρελό, τρελό ξενοδοχείο*, την οποία έγραφε μαζί με τη σύζυγό του, Κόνι Μπουθ. Η σειρά κέρδισε τρία βραβεία BAFTA και το 2000 βρέθηκε στην κορυφή της λίστας του Βρετανικού Ινστιτούτου Κινηματογράφου με τα 100 καλύτερα βρετανικά τηλεοπτικά προγράμματα. Σε μια δημοσκόπηση του 2001 που διεξήχθη από το Channel 4, ο Μπάζιλ Φόλτι κατατάχθηκε δεύτερος (πίσω από τον Homer Simpson) στη λίστα τους με τους 100 καλύτερους τηλεοπτικούς χαρακτήρες. Στη σειρά έπαιζαν επίσης η Προυνέλα Σκέιλς ως η καταπιεστική σύζυγος του Μπάζιλ, Σίμπιλ, ο Άνρτιου Σακς ως ο κακοποιημένος Ισπανός σερβιτόρος Μανουέλ και η Μπουθ ως καμαριέρα και σερβιτόρα Πόλυ, που ήταν η φωνή της λογικής στη σειρά. Ο Κλιζ βάσισε τον ρόλο του Μπάζιλ Φόλτι σε ένα πραγματικό πρόσωπο, τον Ντόναλντ Σενκλέρ, τον οποίο είχε γνωρίσει το 1970, ενώ η ομάδα των Monty Python έμενε στο ξενοδοχείο Gleneagles στο Τορκί, όπου έκανε εξωτερικά γυρίσματα για την τηλεοπτική της σειρά. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Κλιζ εμπνεύστηκε το μάντρα του Σενκλέρ «Θα μπορούσα να διευθύνω αυτό το ξενοδοχείο μια χαρά αν δεν υπήρχαν επισκέπτες». Αργότερα περιέγραψε τον Σενκλέρ ως «τον πιο υπέροχα αγενή άνθρωπο που έχω γνωρίσει ποτέ», αν και η χήρα του Σενκλέρ είπε ότι ο σύζυγός της παρερμηνεύτηκε εντελώς στη σειρά. Κατά τη διάρκεια της παραμονής των Python, ο Σενκλέρ φέρεται να πέταξε τον χαρτοφύλακα του Άιντλ έξω από το ξενοδοχείο «μήπως τυχόν περιείχε βόμβα» και παραπονέθηκε για τους «αμερικανικούς» τρόπους του Γκίλιαμ στο τραπέζι.

Η πρώτη σειρά προβλήθηκε από τις 19 Σεπτεμβρίου 1975 από το BBC 2, αρχικά με κακές κριτικές, αλλά κέρδισε το κοινό όταν επαναλήφθηκε από το BBC 1 την επόμενη χρονιά. Παρ' όλα αυτά, η δεύτερη σεζόν δεν βγήκε στον αέρα παρά το 1979, όταν ο γάμος του Κλιζ με την Μπουθ είχε τελειώσει, αλλά αναβίωσαν τη συνεργασία τους για τη δεύτερη σειρά. Η σειρά αποτελούνταν από δύο σεζόν, καθεμία από τις οποίες είχε μόνο έξι επεισόδια. Ο Κλιζ και η Μπουθ υποστηρίζουν ότι αυτό έγινε για να αποφευχθεί η μείωση της ποιότητας της σειράς. Η δημοτικότητα της σειράς έχει διατηρηθεί και, εκτός από το ότι έχει υψηλή παρουσία στις δημοσκοπήσεις των καλύτερων τηλεοπτικών εκπομπών που έγιναν ποτέ, αναμεταδίδεται συχνά. Σε μια δημοσκόπηση του 2002, το σχόλιο του Μπάζιλ «μην αναφέρεις τον πόλεμο» (που έλεγε στη σερβιτόρα Πόλυ για τους Γερμανούς καλεσμένους) κατατάχθηκε στη δεύτερη πιο αστεία ατάκα στην τηλεόραση.

### Δεκαετίες 1980 και 1990
Κατά τη διάρκεια των δεκαετιών του 1980 και του 1990, ο Κλιζ επικεντρώθηκε στον κινηματογράφο, αν και δούλεψε με τον Πίτερ Κουκ στην τηλεοπτική του εκπομπή *Peter Cook and Co.* το 1980. Την ίδια χρονιά, Κλιζ έπαιξε τον ρόλο του Πετρούκιου *[[Το ημέρωμα της στρίγγλας|Ημέρωμα της στρίγγλας]]* του Ουίλιαμ Σαίξπηρ στη σειρά του BBC Σαίξπηρ. Το 1981 εμφανίστηκε στην ταινία *Υπέροχοι Ληστές και τα Κουλουβάχατα της Ιστορίας* σε σκηνοθεσία του Τέρι Γκίλιαμ ως Ρομπέν των Δασών. Συμμετείχε επίσης στο Α*δελφάτο των ξεφωνημένων* (Monty Python Live at the Hollywood Bowl), που γυρίστηκε το 1980 και κυκλοφόρησε το 1982, και πρωταγωνίστησε στον *Χορό του ξεφωνημένου μπάτσου* για τη Διεθνή Αμνηστία. Το 1985, ο Κλιζ έπαιξε έναν μικρό δραματικό ρόλο ως σερίφης στο αμερικανικό γουέστερν *Σιλβεράντο*, όπου έπαιζε επίσης ο Κέβιν Κλάιν, με τον οποίο πρωταγωνίστησε στο *[[Ένα ψάρι που το έλεγαν Γουάντα]]* τρία χρόνια αργότερα. Το 1986, πρωταγωνίστησε στη βρετανική κωμωδία *[[Όλα στραβά κι ανάποδα (ταινία)|Όλα στραβά κι ανάποδα]]* ως αυστηρός γυμνασιάρχης με εμμονή στην ακρίβεια που έμπαινε συνεχώς σε μπελάδες κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού για να μιλήσει στο Συνέδριο Γυμνασιαρχών. Σε σενάριο του Μάικλ Φράιν, η ταινία γνώρισε επιτυχία στο Ηνωμένο Βασίλειο αλλά όχι στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ ο Κλιζ απέσπασε το βραβείο κωμωδίας Πίτερ Σέλερς το 1987 στα Evening Standard British Film Awards.
[μικρογραφία| Ο Cleese στα [Βραβεία Αμερικανικής Ακαδημίας Κινηματογράφου 1988|61α Όσκαρ τον Μάρτιο του 1989]]
Το 1988, ο Κλιζ έγραψε και πρωταγωνίστησε στο *Ένα ψάρι που το έλεγαν Γουάντα* ως Άρτσι Λιτς, μαζί με τους Τζέιμι Λι Κέρτις, Κέβιν Κλάιν και Μάικλ Πέιλιν. Η ταινία γνώρισε εμπορική και κριτική επιτυχία, καθώς έγινε μία από τις δέκα καλύτερες ταινίες της χρονιάς στο αμερικανικό box office και ο Κλιζ ήταν υποψήφιος για Όσκαρ πρωτότυπου σεναρίου. Ο Γκράχαμ Τσάπμαν διαγνώστηκε με καρκίνο του οισοφάγου το 1989. Ο Κλιζ, ο Μάικλ Πέιλιν, ο Πίτερ Κουκ και ο σύντροφος του Τσάπμαν, Ντέιβιντ Σέρλοκ, έγιναν μάρτυρες του θανάτου του Τσάπμαν. Ο θάνατος του Τσάπμαν συνέβη μια μέρα πριν από την 20ή επέτειο της πρώτης μετάδοσης του *Flying Circus*, με τον Τζόουνς να σχολιάζει ότι ήταν «το χειρότερο πάρτι στην ιστορία». Ο Κλιζ διάβασε μια νεκρολογία στην κηδεία του Τσάπμαν.

Ο Κλιζ αργότερα έπαιξε έναν δεύτερο ρόλο στην ταινία *Ο Φρανκενστάιν της Μαίρης Σέλεϊ* (1994) του Κένεθ Μπράνα μαζί με τον ίδιο τον Μπράνα και τον Ρόμπερτ ντε Νίρο. Μαζί με τον Άγγλο ψυχίατρο Ρόμπιν Σκίνερ, ο Κλιζ έγραψε δύο βιβλία για τις σχέσεις: *Families and How to Survive Them* and *Life and How to Survive It*. Τα βιβλία παρουσιάζονται ως διάλογοι μεταξύ του Σκίνερ και του Κλιζ.

Η συνέχεια του *Ένα ψάρι που το έλεγαν Γουάντα*, το *Τρομερά πλάσματα* —στο οποίο πρωταγωνίστησε ξανά ο Κλιζ μαζί με τους Κέβιν Κλάιν, Τζέιμι Λι Κέρτιν και Μάικλ Πέιλιν—κυκλοφόρησε το 1997, αλλά έτυχε ανάμεικτης υποδοχής από κριτικούς και κοινό. Έκτοτε ο Κλιζ έχει δηλώσει συχνά ότι η δημιουργία της δεύτερης ταινίας ήταν λάθος.

Το 1999, ο Κλιζ εμφανίστηκε στην ταινία Τζέιμς Μποντ *[[Ο Κόσμος δεν Είναι Αρκετός|Ο κόσμος δεν είναι αρκετός]]* (The World Is Not Enough) ως βοηθός του Q, ο οποίος αναφέρεται από τον Μποντ ως "R".

### 21ος αιώνας
Ο Κλιζ είναι επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κορνέλ, όπου κάνει περιστασιακά εμφανίσεις. Το 2001, ο Κλιζ πήρε μέρος στην κωμωδία *Το τρελό κυνήγι του θησαυρού* (Rat Race) ως εκκεντρικός ξενοδόχος Ντόναλντ Π. Σενκλέρ, το όνομα του ξενοδόχου στο Τορκί στον οποίο είχε βασίσει τον ρόλο του Μπάζιλ Φόλτι. Την ίδια χρονιά, εμφανίστηκε ως Σχεδόν Ακέφαλος Νικ στην πρώτη ταινία Χάρι Πότερ *[[Ο Χάρι Πότερ και η Φιλοσοφική Λίθος (ταινία)|Ο Χάρι Πότερ και η φιλοσοφική λίθος]]* (2001), ένας ρόλο που θα έπαιζε ξανά στο *[[Ο Χάρι Πότερ και η Κάμαρα με τα Μυστικά (ταινία)|Ο Χάρι Πότερ και η κάμαρα των μυστικών]]* (2002). Το 2002, ο Κλιζ έκανε μια καμέο εμφάνιση στην ταινία *The Adventures of Pluto Nash*, στην οποία έπαιξε τον Τζέιμς, έναν ηλεκτρονικό οδηγό ενός αιωρούμενου αυτοκινήτου που είχε κλαπεί από τον χαρακτήρα του τίτλου (που υποδύθηκε ο Έντι Μέρφι). Το όχημα στη συνέχεια καταστρέφεται σε μια καταδίωξη, αφήνοντας τον οδηγό εγκλωβισμένο σε μια απομακρυσμένη περιοχή της Σελήνης. Το 2002, ο Τζον Κλιζ επανέλαβε τον ρόλο του στο *[[Πέθανε μια Άλλη Μέρα|Πέθανε μια άλλη μέρα]]* (Die Another Day).Στην ταινία αυτήν ο χαρακτήρας προήχθη, καθιστώντας τον Κλιζ ως τον νέο Quartermaster (Q) της MI6.Ο Κλιζ δεν εμφανίστηκε σε καμία άλλην ταινία από στις επόμενες ταινίες του Τζειμς Μποντ. Το 2004, ο Κλιζ εμφανίστηκε ως Q στο βιντεοπαιχνίδι *[[James Bond 007: Everything or Nothing]]*, με την εμφάνιση και τη φωνή του. Το 2003, ο Κλιζ εμφανίστηκε ως Λάιλ Φίνστερ στην αμερικανική κωμική σειρά *Will & Grace*. Την κόρη του χαρακτήρα του, Λορέιν, υποδύθηκε η Μίνι Ντράιβερ. Το 2004, ο Κλιζ ήταν ένας από τους σεναριογράφους ενός graphic novel της DC Comics με τίτλο *Superman: True Brit*. Μέρος της σειράς φανταστικών ιστοριών "Elseworlds *" της DC,* το *True Brit*, που γράφτηκε κυρίως από τον Κιμ Χάουαρντ Τζόνσον, υποδηλώνει τι θα μπορούσε να είχε συμβεί εάν το διαστημικό όχημα του Σούπερμαν είχε προσγειωθεί σε ένα αγρόκτημα στη Βρετανία αντί για την Αμερική.
αριστερά|μικρογραφία| Ο Κλιζ το 2008
Από τις 10 Νοεμβρίου έως τις 9 Δεκεμβρίου 2005, ο Κλιζ περιόδευσε στη Νέα Ζηλανδία με την παράστασή του *John Cleese—His Life, Times and Current Medical Problems*. Ο Κλιζ το περιέγραψε ως "ένα one-man show με πολλά άτομα". Η παράσταση ανέβηκε στη Νέα Υόρκη με τον Γουίλιαμ Γκόλντμαν και την κόρη του Κλιζ, Καμίλα, ως συγγραφέα και ηθοποιό (τις παραστάσεις σκηνοθέτησε ο Αυστραλός Μπίλι Μπράουν).

Ο Κλιζ δάνεισε τη φωνή του στο βιντεοπαιχνίδι BioWare *Jade Empire*. Ο ρόλος του ήταν αυτός ενός εξωγήινου ονόματι σερ Ρόντερικ Πονς φον Φοντλμπότομ, που είχε εγκλωβιστεί στην Αυτοκρατορική Πόλη της Αυτοκρατορίας των Τζεντάι. Ο ρόλος του είναι ουσιαστικά ένα βρετανικό αποικιοκρατικό στερεότυπο. Η πανοπλία του έχει το σχέδιο ενός πιρουνιού κολλημένο σε ένα κομμάτι τυρί. Το 2007, ο Κλιζ εμφανίστηκε σε διαφημίσεις της Titleist ως σχεδιαστής γηπέδων γκολφ με το όνομα Ίαν Μακάλιστερ. Επίσης, το 2007, συμμετείχε στα γυρίσματα του σίκουελ των ταινιών Ροζ Πάνθηρας, με τίτλο *Ο ροζ πάνθηρας 2*, με τους Στιβ Μάρτιν και Αϊσβάρια Ράι.
μικρογραφία|Ο Κλιζ (δεξιά) με τους υπόλοιπους Monty Python στη σκηνή του O  Arena στο Λονδίνο, τον Ιούλιο του 2014
Ο Κλιζ συνέπραξε με τον Έρικ Άιντλ το 2015 και το 2016 για μια περιοδεία στη Βόρεια Αμερική, τον Καναδά και τα έθνη ANZUS με τίτλο "John Cleese & Eric Idle: Together Again At Last . . . For The Very First Time", παίζοντας σε μικρά θέατρα και αλληλεπιδρώντας με το κοινό.  Σε μια συνέντευξη στην εκπομπή Ask Me Anything του Reddit, ο Κλιζ εξέφρασε τη λύπη του που είχε αρνηθεί τον ρόλο που έπαιξε ο Ρόμπιν Ουίλιαμς στο *Φτερά και Πούπουλα* (The Birdcage), του μπάτλερ που υποδύθηκε ο Άντονι Χόπκινς στα *Απομεινάρια μιας μέρας* (The Remains of the Day) και του κληρικού που υποδύθηκε ο Πίτερ Κουκ στο *Τρελές ιστορίες έρωτα και φαντασίας* (The Princess Bride).

## Προσωπική ζωή
Ο Κλιζ γνώρισε την Κόνι Μπουθ στις ΗΠΑ και παντρεύτηκαν το 1968. Το 1971, η Μπουθ γέννησε το μοναχοπαίδι τους, τη Σίνθια Κλιζ, η οποία εμφανίστηκε με τον πατέρα της στις ταινίες *Ένα ψάρι που το έλεγαν Γουάντα* και *Τρομερά πλάσματα*. Με την Μπουθ, ο Κλιζ έγραψε τα σενάρια και συμπρωταγωνίστησε και στις δύο σεζόν του *Ένα τρελό, τρελό ξενοδοχείο*, αν και οι δυο τους χώρισαν στην πραγματικότητα πριν ολοκληρωθεί και προβληθεί η δεύτερη σειρά. Ο Κλιζ και η Μπουθ λέγεται ότι παρέμειναν στενοί φίλοι από τότε. Ο Κλιζ έχει δύο εγγόνια, τον Ίβαν και την Ολίβια, από τον γάμο της Σίνθια με τον συγγραφέα/σκηνοθέτη Εντ Σόλομον. Ο Κλιζ παντρεύτηκε την Αμερικανίδα ηθοποιό Μπάρμπαρα Τρένταμ το 1981. Η κόρη τους Καμίλα, το δεύτερο παιδί του Κλιζ, γεννήθηκε το 1984. Με την Τρένταμ χώρισαν το 1990. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο Κλιζ μετακόμισε στο Λος Άντζελες.

Το 1992 παντρεύτηκε την Αμερικανίδα ψυχοθεραπεύτρια Άλις Φέι Άιχελμπεργκ. Χώρισαν το 2008. Μετά το διαζύγιο, η Άιχελμπεργκ πήρε 12 εκατομμύρια λίρες σε μετρητά και περιουσιακά στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων 600.000 λιρών ετησίως για επτά χρόνια. Ο Κλιζ είπε «Αυτό που βρίσκω τόσο άδικο είναι ότι αν πεθαίναμε και οι δύο σήμερα, τα παιδιά της θα έπαιρναν πολύ περισσότερα από τα δικά μου. . .» 

Λιγότερο από ένα χρόνο αργότερα, επέστρεψε στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου έχει περιουσία στο Λονδίνο και ένα σπίτι στο Royal Crescent στο Μπαθ του Σόμερσετ. Τον Αύγουστο του 2012, ο Κλιζ παντρεύτηκε την Αγγλίδα σχεδιάστρια κοσμημάτων και πρώην μοντέλο Τζένιφερ Γουέιντ σε μια τελετή στο νησί Μιστίκ της Καραϊβικής.

Σε συνέντευξή του το 2014, ο Κλιζ κατηγόρησε τη μητέρα του, που έζησε μέχρι τα 101 της, για τα προβλήματά του στις σχέσεις με τις γυναίκες. Ο Κλιζ είπε ότι είχε περάσει "μεγάλο μέρος της ζωής μου σε κάποια μορφή θεραπείας" λόγω των σχέσεών του με τις γυναίκες.

### Αστεροειδής
Ο Τζον Κλιζ έδωσε το όνομά του στον αστεροειδή 9618 Τζον Κλιζ, που ανακαλύφθηκε στις 17 Μαρτίου 1993.

## Φιλμογραφία

## Βιβλιογραφία

* *The Rectorial Address of John Cleese*, Epam, 1971, 8 pages
* *Cleese Encounters: The Unauthorized Biography of Monty Python Veteran John Cleese*, Jonathan Margolis, St. Martin's Press, 1992, 
* *The Human Face* (with Brian Bates) (DK Publishing Inc., 2001, )
* Foreword for *Time and the Soul*, Jacob Needleman, 2003,  (paperback)
* *Superman: True Brit*, DC Comics, 2004, 
* *So, Anyway...*, 2014, Crown Archetype, 
* *Professor at Large: The Cornell Years*, 2018, Cornell University Press, 
* *Creativity: A Short and Cheerful Guide*, 2020, Crown, 

### Διάλογοι

* *Families and How to Survive Them*, w/Robin Skynner, 1983&nbsp;&nbsp; (hardc.),  (p/back)
* *Life and How to Survive It*, w/Robin Skynner 1993&nbsp;&nbsp; (hardcover),  (paperback)

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* 
* John Cleese  στο Museum of Broadcast Communications
* John Cleese στον Οδηγό Κωμωδίας του BBC
* Podcast για τον εορτασμό του The Life of Brian (Μάρτιος 2008)  
* Daily Llama: Ο John Cleese επισκέπτεται τους Λεμούριους στο ζωολογικό κήπο του Σαν Φρανσίσκο 
* John Cleese Μιλώντας στο American School στο Λονδίνο
* Μια συνομιλία με τον John Cleese στο Πανεπιστήμιο Cornell (Σεπτέμβριος 2017)

Κατηγορία:Άγγλοι απομνημονευματογράφοι
Κατηγορία:Άγγλοι ηθοποιοί φωνής
Κατηγορία:Άγγλοι ηθοποιοί τηλεόρασης
Κατηγορία:Άγγλοι ηθοποιοί θεάτρου
Κατηγορία:Άγγλοι ηθοποιοί ραδιοφώνου
Κατηγορία:Άγγλοι ηθοποιοί μουσικού θεάτρου
Κατηγορία:Άγγλοι ηθοποιοί κινηματογράφου
Κατηγορία:Άγγλοι κωμικοί
Κατηγορία:Βρετανοί άνδρες κωμικοί ηθοποιοί