Ρόμπερτ Α. Μ. Στερν

**Ο Ρόμπερτ Άρθουρ Μόρτον Στερν**, που συνήθως αποδίδεται ως **Ρόμπερτ Α.Μ. Στερν** (23 Μαΐου 1939 – 27 Νοεμβρίου 2025), ήταν Αμερικανός αρχιτέκτονας, πανεπιστημιακός και συγγραφέας με έδρα τη Νέα Υόρκη. 

Ήταν ο ιδρυτικός συνεργάτης της αρχιτεκτονικής εταιρείας Αρχιτεκτόνων του Ρόμπερτ Α.Μ. Στερν, γνωστή και ως RAMSA. Από το 1998 έως το 2016, ήταν ο Κοσμήτορας της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Πανεπιστημίου Γέιλ.

Τα σημαντικότερα έργα της εταιρείας του περιλαμβάνουν, την κλασική πολυκατοικία της Νέας Υόρκης 15 Central Park West, δύο σχολές κατοικιών στο Πανεπιστήμιο Γέιλ, το Μουσείο της Αμερικανικής Επανάστασης της Φιλαδέλφεια και τον μοντερνιστικό ουρανοξύστη του Κέντρου Ψυχαγωγίας στη Φιλαδέλφεια. Το 2011, ο Στερν τιμήθηκε με το Βραβείο Αρχιτεκτονικής Ντριχάους για τα επιτεύγματά του στη σύγχρονη κλασική αρχιτεκτονική.

## Βιογραφία
### Πρώτα χρόνια και εκπαίδευση
Ο Στερν γεννήθηκε στο Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης το 1939 σε μια εβραϊκή οικογένεια. τα πρώτα του χρόνια τα πέρασε με τους γονείς του στο Μανχάταν .  Μετά το 1940, μετακόμισαν ξανά στο Μπρούκλιν, όπου και μεγάλωσε. Πήρε πτυχίο από το Πανεπιστήμιο Κολούμπια το 1960 και μεταπτυχιακό στην Αρχιτεκτονική από το Πανεπιστήμιο Γέιλ το 1965. Ο Στερν ανέφερε τον ιστορικό Βίνσεντ Σκάλι και τον αρχιτέκτονα Φίλιπ Τζόνσον ως πρώτους μέντορες και επιρρεαστές του.

### Καριέρα
Μετά την αποφοίτησή του από το Γέιλ, ο Στερν εργάστηκε ως επιμελητής για την Αρχιτεκτονική Ένωση της Νέας Υόρκης, μια δουλειά που απέκτησε μέσω της σύνδεσής του με τον Φίλιπ Τζόνσον. Ενώ ήταν στο πρωτάθλημα, οργάνωσε το δεύτερο σόου *40 Under 40*, το οποίο παρουσίαζε τη δική του δουλειά μαζί με έργα των ελάχιστα γνωστών τότε αρχιτεκτόνων Τσαρλς Μουρ, Ρόμπερτ Βεντούρι και Ρομάλντο Γκιουργόλα, όλοι τους εμφανίστηκαν στο σημαντικό τεύχος του *Perspecta* that Stern επιμελήθηκε ένα χρόνο πριν στο Γέιλ. Μετά την αποχώρησή του από την πρωτάθλημα Αρχιτεκτόνων το 1966, ο Στερν εργάστηκε για λίγο ως σχεδιαστής στο γραφείο του αρχιτέκτονα Ρίτσαρντ Μάιερ, στη συνέχεια εργάστηκε για δυόμισι χρόνια στη Διοίκηση Στέγασης και Ανάπτυξης της Νέας Υόρκης, μετά την οποία ίδρυσε την Στερν & Χάγκμαν με τον Τζον Σ. Χάγκμαν, συμφοιτητή του από τις μέρες του στο Γέιλ. Το 1977 ίδρυσε την εταιρεία διάδοχό της, Αρχιτέκτονες του Ρόμπερτ ΑΜ Στερν, γνωστή πλέον ως RAMSA. Ο Στερν παρέμεινε συνεργάτης στη RAMSA έως τον θάνατό του.

### Διδασκαλία
Ο Στερν ήταν κοσμήτορας της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Γέιλ από το 1998 έως το 2016 και συνέχισε να διδάσκει εκεί από το τέλος της θητείας του. Προηγουμένως, δίδαξε στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, στη  Μεταπτυχιακή Σχολή Αρχιτεκτονικής, Σχεδιασμού και Συντήρησης της Κολούμπια, και από το 1984 έως το 1988 ήταν διευθυντής του Κέντρου Μελέτης Αμερικανικής Αρχιτεκτονικής Τεμπλ Χόιν Μπουέλ, της Κολούμπια.

### Άλλες δραστηριότητες
Ήταν ένας παραγωγικός συγγραφέας. Ο Στερν είχε συγγράψει, συνυπογράψει και επιμεληθεί πολλά βιβλία για την αρχιτεκτονική, συμπεριλαμβανομένων πέντε τόμων για την αρχιτεκτονική ιστορία της πόλης της Νέας Υόρκης, ο καθένας εστιάζει σε μια διαφορετική περίοδο. Το 1986, φιλοξένησε το «Υπερηφάνεια: Χτίζοντας το αμερικανικό όνειρο», μια σειρά ντοκιμαντέρ οκτώ μερών που προβλήθηκε στο PBS. Στη σειρά συμμετείχαν οι Πίτερ Άιζενμαν, Λέον Κρίερ, Φίλιπ Τζόνσον, Φρανκ Γκέρι και άλλοι αξιόλογοι αρχιτέκτονες. Το «Υπερηφάνεια» είχε θετική αποδοχή από το κοινό, αν και ορισμένοι αρχιτέκτονες το αντιπαθούσαν. 

### Δουλειά
σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Comcast_Philly.JPG/200px-Comcast_Philly.JPG|δεξιά|μικρογραφία|267x267εσ| Comcast Center, στη Φιλαδέλφεια
Πολλά από τα πρώτα έργα του Στερν ήταν ιδιωτικές κατοικίες στη μητροπολιτική περιοχή της Νέας Υόρκης, συμπεριλαμβανομένων των Χάμπτονς και της κομητείας Γουέστσεστερ. Οι πρώτες εμπορικές προμήθειες περιλάμβαναν έργα για τον κόσμο του Γουόλτ Ντίσνεϊ, όπως το Θέρετρο γιοτ κλαμπ της Disney, το Disney's Beach Club Resort και το γενικό σχέδιο για το Celebration, Florida, και από το 1992–2003, ο Στερν υπηρέτησε στο διοικητικό συμβούλιο της Εταιρεία του Γουόλτ Ντίσνεϊ. 

Ο Στερν ήταν πλέον περισσότερο γνωστός για τα έργα μεγάλης κλίμακας συγκυριαρχίας και πολυκατοικιών στη Νέα Υόρκη, τα οποία περιλαμβάνουν τη Λεωφόρος Ιστ Εντ 20, το Τσάταμ, το Μπρόμπτον και 15 Σέντραλ Παρκ Γουέστ. Η τελευταία ήταν, τη στιγμή της ολοκλήρωσής της, μια από τις πιο επιτυχημένες οικονομικά πολυκατοικίες που κατασκευάστηκαν ποτέ, με πωλήσεις συνολικά 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Ο Στερν είχε σχεδιάσει μερικές από τις ψηλότερες κατασκευές στις Ηνωμένες Πολιτείες, συμπεριλαμβανομένου του γυάλινου Κέντρου Comcast, του δεύτερου ψηλότερου κτιρίου τόσο στη Φιλαδέλφεια όσο και στην Πενσυλβάνια. Η επιτροπή του Βραβείου Ντρίχαους (σχολιάζοντας ένα προκαταρκτικό σχέδιο, ντυμένο με πέτρα, με πυραμιδοειδές σχήμα) χαρακτήρισε το σχέδιο ως «πρωτοπόρο των αναλογιών του κλασικού οβελίσκου». Το σχέδιο, μαζί με το Stern's 15 Central Park West, και το γενικό του σχέδιο για τον εορτασμό, αναφέρθηκαν ως παράγοντες που συνέβαλαν στο να κερδίσει το βραβείο. Στα κατοπινά χρόνια, ο Στερν σχεδίασε τρεις ουρανοξύστες στην πόλη της Νέας Υόρκης, τους 220 Central Park South, 520 Park Avenue και 30 Park Place, τα οποία θα είναι από τα ψηλότερα κτίρια στην πόλη και τις Ηνωμένες Πολιτείες όταν ολοκληρωθούν.   Το 2017 η RAMSA ολοκλήρωσε μια σημαντική προσθήκη στην πανεπιστημιούπολη του Πανεπιστημίου Γέιλ, με δύο νέα οικιστικά κολλέγια, το κολλέγιο Πάουλι Μάρεϊ και το κολλέγιο Μπέντζαμιν Φράνκλιν, και τα δύο σχεδιασμένα σε συλλογικό γοτθικό στιλ. 

### Στυλ
Στη δεκαετία του 1970 και στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο Στερν ανέπτυξε τη φήμη ως μεταμοντέρνος αρχιτέκτονας για την ενσωμάτωση κλασικών στοιχείων στα σχέδιά του για σύγχρονα κτίρια, αλλά στα μέσα της δεκαετίας του 1980, το έργο του έγινε πιο παραδοσιακό, περισσότερο σύμφωνο με το τότε αναδυόμενο νέο κλασικό αρχιτεκτονικό κίνημα. Ο Στερν ωστόσο, είχε απορρίψει τέτοιους χαρακτηρισμούς, υποστηρίζοντας ότι τα έργα του αντλούνται απο το λαϊκό πλαίσιο και τις τοπικές παραδόσεις. Τα τελευταία χρόνια, το έργο του γραφείου του Στερν κυμαίνεται από παραδοσιακό έως μοντερνιστικό, ανάλογα με τον τύπο του κτιρίου και τη θέση του έργου και χαρακτηρίζεται καλύτερα ως εκλεκτικό και συναφές με το περιβάλλον.

### Αξιόλογα έργα

Αρχείο:15 Central Park West (2483816045).jpg|15 Central Park West στη Νέα Υόρκη, Νέα Υόρκη, ΗΠΑ, 2008
Αρχείο:520 Park Av 60th St side jeh.jpg|520 Park Avenue στη Νέα Υόρκη, Νέα Υόρκη, ΗΠΑ, 2018
Αρχείο:George W. Bush Presidential Center 121 - jpfagerback - 2013-04-28.JPG|Προεδρικό Κέντρο George W. Bush στο Ντάλας, Τέξας, ΗΠΑ, 2013
Αρχείο:Beach Club (9680821321).jpg|Το Disney's Beach Club Resort στο Walt Disney World, Φλόριντα, ΗΠΑ, 1990
Αρχείο:Federal Reserve Bank of Atlanta Headquarters.jpg|Κεντρικά γραφεία της Federal Reserve Bank of Atlanta στην Ατλάντα, Τζόρτζια, ΗΠΑ, 2001
Αρχείο:WeillHall.jpg|Gerald R. Ford School of Public Policy στο Ann Arbor, Michigan, ΗΠΑ, 2006
Αρχείο:Jacksonville Main Library 2008.jpg|Jacksonville Main Library στο Jacksonville, Florida, US, 2005
Αρχείο:Museum of the American Revolution - Joy of Museums 3.jpg|Μουσείο της Αμερικανικής Επανάστασης στη Φιλαδέλφεια, Πενσυλβάνια, ΗΠΑ, 2017
Αρχείο:Rockwell museum.jpg|Μουσείο Norman Rockwell στο Stockbridge, Μασαχουσέτη, ΗΠΑ, 1993
Αρχείο:Darden Business School.jpg|alt=Darden School of Business|University of Virginia Darden School of Business στο Charlottesville, Virginia, ΗΠΑ, 2017


### Προσωπική ζωή και θάνατος
Ο Στερν έμενε σε ένα διαμέρισμα στο The Chatham, ένα κτίριο που σχεδίασε στη Νέα Υόρκη. Το 1966, παντρεύτηκε τη φωτογράφο Λιν Γκίμπελ Σόλινγκερ, κόρη του Ντέιβιντ Σόινγκερ και εγγονή του Μπέρναρντ Γκίμπελ, ένας γάμος που έληξε με διαζύγιο το 1977.  Έχουν έναν γιο, τον Νίκολας Σ. Στερν, ο οποίος διαχειρίζεται την εταιρεία κατασκευής και σχεδιασμού μπουτίκ Stern Projects.

Απεβίωσε στις 27 Νοεμβρίου 2025, σε ηλικία 86 ετών.

## Βραβεία

* 1993: Βραβείο Χρυσής Πλάκας της Αμερικανικής Ακαδημίας Επιτεύξεων 
* 2006: Βραβείο Edmund N. Bacon 
* 2007: Μετάλλιο Αθηνάς από το Συνέδριο για τη Νέα Πολεοδομία 
* 2008: Βραβείο Vincent Scully  
* 2010: Βραβείο Landmarks Lion του Συμβουλίου Historic Districts 
* 2011: Βραβείο Αρχιτεκτονικής Driehaus 
* 2019: Βραβείο Louis Auchincloss 

## Βιβλιογραφία
Μια επιλογή βιβλίων που έγραψε και συνέγραψε ο Στερν:

* *New Directions in American Architecture* (1969)
* *Τζορτζ Χάου : Toward a Modern American Architecture* (1975)
* *Νέα Υόρκη 1900 : Metropolitan Architecture and Urbanism 1890–1915* (1983)
* *Νέα Υόρκη 1930 : Architecture and Urbanism Between the Two World Wars* (1987)
* *Modern Classicism* (1988)
* *Pride of Place : Building the American Dream* (1986)
* *Νέα Υόρκη 1960 : Architecture and Urbanism Between the Second World War and the Bicentennial* (1997)
* *Νέα Υόρκη 1880 : Architecture and Urbanism in the Golded Age* (1999)
* *Νέα Υόρκη 2000 : Architecture and Urbanism Between the Bicentennial and the Millennium* (2006)
* *Οι κασέτες Philip Johnson : Συνεντεύξεις από τον Robert AM Stern* (2008)
* *Σχεδιασμένος Παράδεισος : The Garden Suburb and the Modern City* (2013)
* *Παιδαγωγική και Τόπος: 100 Χρόνια Αρχιτεκτονικής Εκπαίδευσης στο Γέιλ* (2016)
* *The New Residential Colleges at Yale: A Conversation Across Time* (2018)

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Ιστότοπος Robert AM Stern Architects
*   

Κατηγορία:Εβραίοι αρχιτέκτονες