Μορίν Στέιπλετον

Η **Λόις Μορίν Στέιπλετον** (21 Ιουνίου 1925 &ndash; 13 Μαρτίου 2006) ήταν Αμερικανίδα ηθοποιός. Έλαβε πολυάριθμες διακρίσεις, όπως ένα Όσκαρ, μια Χρυσή Σφαίρα, ένα Βραβείο BAFTA, ένα Βραβείο Έμμυ Ζώνης Υψηλής Τηλεθέασης και δύο Βραβεία Τόνυ, καθώς και μια υποψηφιότητα για Βραβείο Grammy.

Ήταν υποψήφια για το Όσκαρ Β´ Γυναικείου Ρόλου για τα *Γεννημένοι για την αμαρτία* (1958), *Διεθνές αεροδρόμιο* (1970) και *Εσωτερικές σχέσεις* (1978), ενώ το κέρδισε για την ερμηνεία της ως Έμμα Γκόλντμαν στους *[[Οι κόκκινοι|Κόκκινους]]* (1981). Για *τους Κόκκινους*, η Στέιπλετον κέρδισε και βραβείο BAFTA καλύτερης ηθοποιού σε δεύτερο ρόλο. Ήταν υποψήφια για πέντε Χρυσές Σφαίρες, κερδίζοντας για το *Διεθνές αεροδρόμιο.* Άλλοι αξιόλογοι κινηματογραφικοί ρόλοι της ήταν στα *Ο πειρασμός* (1963), *Ξενοδοχείο Πλάζα* (1971), *The Fan* (1981), *Κοκούν* (1985), *Το κελεπούρι* (1986) και *Σε αντίστροφη μέτρηση* (1987).

Ήταν υποψήφια για επτά βραβεία Emmy και κέρδισε ένα για την τηλεταινία *Among the Paths to Eden* (1967).

Η Στέιπλετον έκανε το ντεμπούτο της στο Μπρόντγουεϊ το 1946 στο *The Playboy of the Western World* και κέρδισε το 1951 Βραβείο Τόνυ καλύτερης ηθοποιού σε θεατρικό έργο για τα *[[Τριαντάφυλλο στο στήθος]]* και *The Gingerbread Lady*. Έλαβε τέσσερις επιπλέον υποψηφιότητες για το Βραβείο Τόνυ και εισήχθη στο American Theatre Hall of Fame το 1981.

## Τα πρώτα χρόνια
Η Στέιπλετον γεννήθηκε στο Τρόι της Νέας Υόρκης. Ήταν κόρη του Τζον Στέιπλετον και της Αϊρίν (το γένος Γουόλς) και μεγάλωσε σε μια αυστηρή ιρλανδοαμερικανική καθολική οικογένεια. Ο πατέρας της ήταν αλκοολικός και οι γονείς της χώρισαν στα παιδικά της χρόνια.

## Καριέρα
[μικρογραφία|234x234εσ| Η Στέιπλετον με τον Ντον Μάρεϊ στο ''[Τριαντάφυλλο στο στήθος* (1951)]]
Ο Στέιπλετον μετακόμισε στη [[Νέα Υόρκη]] σε ηλικία 18 ετών και εργάστηκε ως πωλήτρια, υπάλληλος ξενοδοχείου και [[Μοντέλο (επάγγελμα)|μοντέλο]]. Έκανε το ντεμπούτο της στο [[Θέατρο Μπρόντγουεϊ (Νέα Υόρκη)|Μπρόντγουεϊ]] το 1946, στην παράσταση του *The Playboy of the Western World* με τον [[Μπέρτζες Μέρεντιθ]]. Την ίδια χρονιά, έπαιξε στο έργο *Αντώνιος και Κλεοπάτρα* του [[Ουίλλιαμ Σαίξπηρ]] σε περιοδεία. Έχοντας πάρει τον ρόλο επειδή η [[Άννα Μανιάνι]] τον αρνήθηκε λόγω των περιορισμένων [[Αγγλική γλώσσα|αγγλικών]] της, η Στέιπλετον κέρδισε ένα [[Βραβεία Τόνυ|Βραβείο Τόνυ]] για τον ρόλο της στο *Τριαντάφυλλο στο στήθος* του [[Τενεσί Ουίλιαμς|Τένεσι Ουίλιαμς]] το 1951 (τα αγγλικά της Μανιάνι βελτιώθηκαν, ωστόσο, και κατάφερε να παίξει τον ρόλο στην [[Το στιγματισμένο ρόδο|κινηματογραφική έκδοση]], κερδίζοντας [[Όσκαρ Α΄ Γυναικείου Ρόλου|Όσκαρ]]).

Η Στέιπλετον έπαιξε επίσης και σε άλλα δύο έργα του Τένεσι Ουίλιαμς, *Η φωνή του πόθου* και *Ο Ορφέας στον Άδη* (και στην κινηματογραφική του μεταφορά *Ο φυγάς*, με συμπρωταγωνιστή τον φίλο της [[Μάρλον Μπράντο]]), καθώς και στο *The Cold Wind and the Warm* (1959) και στο *Παιχνίδια στη σοφίτα* (1960) της [[Λίλιαν Χέλμαν]], για τα οποία έλαβε άλλη μια υποψηφιότητα για βραβείο Τόνυ. Ήταν επίσης υποψήφια για Τόνυ για το *Ξενοδοχείο Πλάζα* του [[Νιλ Σάιμον]] το 1968 και κέρδισε ένα δεύτερο [[Βραβεία Τόνυ|βραβείο Tony]] για το *The Gingerbread Lady* του Σάιμον, το οποίο γράφτηκε ειδικά για εκείνη, το 1971. Αργότερα, οι ρόλοι του Μπρόντγουεϊ περιελάμβαναν μια σειρά από υποψηφιότητες για τον Τόνι στις *Μικρές αλεπούδες*, δίπλα στην [[Ελίζαμπεθ Τέιλορ]] και ως αντικαταστάτρια της [[Τζέσικα Τάντι]] στο *The Gin Game*.

Η κινηματογραφική καριέρα της Στέιπλετον, αν και περιορισμένη, της έφερε την άμεση επιτυχία, με το ντεμπούτο της στο *Γεννημένοι για την αμαρτία* (1958) να κερδίζει υποψηφιότητες για [[Όσκαρ Β´ Γυναικείου Ρόλου]] και [[Χρυσές Σφαίρες|Χρυσή Σφαίρα]]. Εμφανίστηκε στην κινηματογραφική έκδοση του 1963 του *Ο πειρασμός*, με τους [[Ντικ Βαν Ντάικ]], [[Τζάνετ Λι]], Πολ Λίντι και [[Αν Μάργκρετ]]. Η Στέιπλετον έπαιξε τον ρόλο της μητέρας του Ντικ Βαν Ντάικ, παρόλο που ήταν μόλις πέντε μήνες και 22 ημέρες μεγαλύτερή του. Προτάθηκε ξανά για Όσκαρ για τα *Διεθνές αεροδρόμιο* (υποψηφιότητα για Χρυσή Σφαίρα, 1970) και *Εσωτερικές σχέσεις* του [[Γούντι Άλεν]] (υποψηφιότητα για Χρυσή Σφαίρα, 1978). Κέρδισε Όσκαρ Β΄ Γυναικείου Ρόλου για την ταινία *Οι κόκκινοι* (1981), σε σκηνοθεσία [[Γουόρεν Μπίτι]], όπου υποδύθηκε τη γεννημένη στη Λιθουανία [[Αναρχισμός|αναρχική]] [[Έμμα Γκόλντμαν]]. Στην ομιλία αποδοχής της, δήλωσε: «Θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους όσους έχω γνωρίσει ποτέ σε ολόκληρη τη ζωή μου». Οι μετέπειτα εμφανίσεις της περιελάμβανανρόλους στα *Τζόνι, ο επικίνδυνος* (1984), *Κοκούν* (1985) και τη συνέχειά του *Κοκούν: Η επιστροφή* (1988).
[[Αρχείο:Maureen_Stapleton_Jason_Robards_Seven_Lively_Arts_1958.jpg|μικρογραφία|180x180εσ| Η Στέιπλετον με τον [[Τζέισον Ρόμπαρντς]] το 1958]]
Η Στέιπλετον κέρδισε [[Βραβεία Έμμυ|Βραβείο Έμμυ]] το 1968 για την ερμηνεία της στο *Among the Paths of Eden* και ήταν υποψήφια για άλλα έξι, για τα *Σάρα, περιπέτειες στο Άβονλι* (1996), *Miss Rose White* (1992), *Στράικερ* (1989), την τηλεοπτική έκδοση του *Όλοι οι άνθρωποι του βασιλιά* (1959), *Queen of the Stardust Ballroom* (1975) και *The Gathering* (1977) και *Kraft Theatre* (1959). Εμφανίστηκε επίσης δίπλα στους [[Λόρενς Ολίβιε]] και [[Νάταλι Γουντ]] στη *Λυσσασμένη γάτα* (1976).

Εισήχθη στο American Theatre Hall of Fame το 1981. Ήταν απόφοιτος του διάσημου Actors Studio στη [[Νέα Υόρκη]], όπου έγινε φίλη με τη [[Μέριλιν Μονρόε]], η οποία ήταν μόλις ένα χρόνο νεότερή της. Εντυπωσιάστηκε με το ταλέντο της Μονρόε και πάντα πίστευε ότι ήταν κρίμα που σπάνια της δινόταν η ευκαιρία να παίξει ρόλους πέρα από τη χαζή ξανθιά. Μία από τις πιο γνωστές σκηνές στο στούντιο ήταν όταν ο Στέιπλετον και η Μονρόε έπαιξαν μαζί στην *Άννα Κρίστι*.

Η Στέιπλετον εμφανίστηκε με τον [[Μοντγκόμερι Κλιφτ]] στο εκτός Μπρόντγουεϊ θεατρικό έργο [[Ο Γλάρος|*Ο γλάρος*]] (1954).

Ήταν υποψήφια για ένα [[Βραβεία Grammy|Βραβείο Grammy]] το 1975 για την ηχογράφηση του *To Kill a Mockingbird*.

Παρουσίασε το 19ο επεισόδιο του 4ου κύκλου του *Saturday Night Live* του [[NBC]] το 1979.

== Προσωπική ζωή και θάνατος ==
Ο πρώτος σύζυγος της Στέιπλετον ήταν ο Μαξ Άλεντακ, βοηθός του παραγωγού Κέμιτ Μπλούμγκαρντεν και ο δεύτερός της ήταν ο θεατρικός συγγραφέας [[Ντέιβιντ Ρέιφιλ]], από τον οποίο χώρισε το 1966. Απέκτησε έναν γιο, τον Ντάνιελ, και μια κόρη, την Κάθριν, από τον πρώτο της σύζυγο. Η κόρη της, 1966 Άλεντακ, έπαιξε έναν μόνο κινηματογραφικό ρόλο, στην ταινία *Μαζί σου γνώρισα τον έρωτα'' (η ίδια η Στέιπλετον είχε επίσης έναν μικρό ρόλο στην ταινία ως μητέρα της πρωταγωνίστριας, αν και ακούγεται μόνο η φωνή της χωρίς να εμφανίζεται στην κάμερα). Ο γιος της, Ντάνιελ Άλεντακ, είναι σκηνοθέτης ντοκιμαντέρ.

Η Στέιπλετον υπέφερε από άγχος και αλκοολισμό επί σειρά ετών και είπε κάποτε σε μια συνέντευξη: «Με το που έπεφτε η αυλαία, άρχιζα τη βότκα». Είπε επίσης ότι η δυστυχισμένη παιδική της ηλικία συνέβαλε στις ανασφάλειές της, όπως ο φόβος για τα αεροπλάνα και τους ανελκυστήρες. Η Στέιπλετον, που κάπνιζε σε όλη της τη ζωή, πέθανε από χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια το 2006 στο σπίτι της στο Λένοξ της Μασαχουσέτης.

Το 1981 το κοινοτικό κολέγιο Hudson Valley στην πόλη όπου μεγάλωσε η Στέιπλετον, το Τρόι της Νέας Υόρκης, ονόμασε ένα θέατρο προς τιμήν της.

## Φιλμογραφία

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* 
* 
* Maureen Stapleton at the University of Wisconsin's Actors Studio audio collection
* 

Κατηγορία:Νικητές βραβείου Tony
Κατηγορία:Βραβευμένες με Χρυσή Σφαίρα Β΄ Γυναικείου Ρόλου
Κατηγορία:Βραβευμένες με Όσκαρ Β' Γυναικείου Ρόλου
Κατηγορία:Βραβευμένες με BAFTA B' Γυναικείου Ρόλου
Κατηγορία:Βραβεία Έμμυ Ζώνης Υψηλής Τηλεθέασης (νικητές-Α' Γυναικείος Ρόλος)
Κατηγορία:Αμερικανίδες ηθοποιοί τηλεόρασης
Κατηγορία:Αμερικανίδες ηθοποιοί θεάτρου
Κατηγορία:Αμερικανίδες ηθοποιοί κινηματογράφου