Μεθυλο(φθορομεθυλ)αιθέρας

Ο **μεθυλο(φθορομεθυλ)αιθέρας** ή **μεθοξυφθορομεθάνιο** ή **FMM** (**F**luoro**M**ethoxy**M**ethane) είναι ένας αλαλκυλαλκυλαιθέρας, δηλαδή ένας μονοαλογονούχος άκυκλος κορεσμένος μονοαιθέρας. Ο σύντομος συντακτικός τύπος του είναι: CH3OCH2F. Με βάση το χημικό τύπο του, C2H5OF, έχει τα ακόλουθα δύο (2) ισομερή θέσης:
# 1-φθοραιθανόλη, με σύντομο συντακτικό τύπο CH3CH(F)OH, ασταθής αλαλκανόλη που αυτοϋδροφθοριώνεται παράγοντας αιθανάλη.
# 2-φθοραιθανόλη, με σύντομο συντακτικό τύπο FCH2CH2OH.

## Μοριακή δομή





## Παραγωγή

### Από μεθυλο(χλωρομεθυλ)αιθέρα

Με επίδραση φθοριούχου υφυδραργύρου (Hg2F2) σε μεθυλο(χλωρομεθυλ)αιθέρα (CH3OCH2Cl):

\mathrm{2CH_3OCH_2Cl + Hg_2F_2 \xrightarrow{} 2CH_3OCH_2F + Hg_2Cl_2 \downarrow} 


### Φθορομεθυλίωση μεθανολικού άλατος

Εναλλακτικά μπορεί να παραχθεί με φθορομεθυλίωση μεθανολικού άλατος (π.χ. CH3ONa) με φθορομεθυλαλογονίδιο, συνήθως ιωδοφθορομεθάνιο:

\mathrm{CH_3OH + Na \xrightarrow{-\frac{1}{2}H_2} CH_3ONa \xrightarrow{+CH_2FI} CH_3OCH_2F + NaI}


### Με φωτοχημική φθορίωση διμεθυλαιθέρα

Με φωτοχημική φθορίωση διμεθυλαιθέρα:

\mathrm{CH_3OCH_3 + F_2 \xrightarrow[\triangle]{UV} CH_3OCH_2F + HF} 

* Ακολουθεί το συνηθισμένο μηχανισμό φωτοχημικής αλογόνωσης αλκανίων. Παράγονται και πολυφθοροπαράγωγα. Η συγκέντρωση των τελευταίων περιορίζεται με χρήση περίσσειας διμεθυλαιθέρα.

## Χημικές ιδιότητες και παράγωγα

* Ο μεθυλο(φθορομεθυλ)αιθέρας συμπεριφέρεται χημικά ως συνδυασμός αιθέρα και αλκυλαλογονίδιου.

### Αντιδράσεις ως αιθέρας

#### Αυτοξείδωση

Υπό την επίδραση φωτός (hv) και ατμοσφαιρικού οξυγόνου σχηματίζει ασταθή και εκρηκτικά υπεροξείδια:

\mathrm{CH_3OCH_2F + O_2 \xrightarrow{hv} FCH_2OCH_2O_2H}


#### Επίδραση οξέων

Με τη επίδραση οξέων, κλασσικών ή κατά Lewis, παράγει διάφορα οξώνια, δηλαδή ασταθή και πολύ δραστικά παράγωγα του τετρασθενή O+:

\mathrm{CH_3OCH_2F +  H^+ \xrightarrow{} [(FCH_2)(CH_3)OH]^+}
\mathrm{CH_3OCH_2F + BF_3 \xrightarrow{} [FCH_2OCH_3][BF_3] \xrightarrow{+RF} [(FCH_2)(CH_3)OR][BF_4]} 


#### Θειικό διμεθύλιο

Μια από τις κύριες εφαρμογές του μεθυλο(φθορομεθυλ)αιθέρα και της δράσης του ως βάσης κατά Lewis είναι η παραγωγή θειικού μεθυλο(φθορομεθυλ)ίου [CH3SO4CH2F]:

\mathrm{CH_3OCH_2F + SO_3 \xrightarrow{} CH_3SO_4CH_2F}


#### Αιθανικό οξύ

Μια από τις κύριες εφαρμογές του μεθυλο(φθορομεθυλ)αιθέρα και της δράσης του ως βάσης κατά Lewis είναι η παραγωγή μίγματος αιθανικού οξέος και φθοραιθανικού οξέος:

\mathrm{CH_3OCH_2F + 2CO + H_2O \xrightarrow{} CH_3COOH + FCH_2COOH}


#### Υδρόλυση

1. Με επίδραση νερού, σε όξινο περιβάλλον, υδρολύεται προς μεθανόλη και μεθανάλη :

\mathrm{CH_3OCH_2F + H_2O \xrightarrow{H^+} CH_3OH + HCHO + HF}


2. Με επίδραση ψυχρού υδροϊωδίου (HI) παράγεται μίγμα μεθανόλης,ιωδοφθορομεθανίου, μεθάλης και ιωδομεθανίου:

\mathrm{2CH_3OCH_2F + 2HI \xrightarrow{} CH_2FI + CH_3OH + HCHO + CH_3I + HF}


3. Με επίδραση θερμού υδροϊωδίου (HI) παράγεται μεθυλοϊωδίδιο, διιωδομεθάνιο και νερό:

\mathrm{CH_3OCH_3 + 3HI \xrightarrow{\triangle} CH_3I + CH_2I_2 + HF + H_2O}


### Αντιδράσεις του φθορίου

#### Υποκατάσταση από υδροξύλιο

Υδρόλυση με αραιό διάλυμα υδροξειδίου του νατρίου (NaOH) προς μεθοξυμεθανόλη (CH3OCH2OH):

\mathrm{CH_3OCH_2F + NaOH \xrightarrow{} CH_3OCH_2OH + NaF} 


#### Υποκατάσταση από αλκοξύλιο

Με αλκοολικά άλατα (RONa) προς αλκοξυμεθοξυμεθάνιο (CH3OCH2OR):

\mathrm{CH_3OCH_2F + RONa \xrightarrow{} CH_3OCH_2OR + NaF} 


#### Υποκατάσταση από αλκινύλιο

Με αλκινικά άλατα (RC≡CNa) προς 1-αλκοξυαλκίνιο-1 (RC≡CCH2OCH3). Π.χ.:

\mathrm{CH_3OCH_2F + RC \equiv CNa \xrightarrow{} RC \equiv CCH_2OCH_3 + NaF} 


#### Υποκατάσταση από ακύλιο

Με καρβονικά άλατα (RCOONa) προς καρβονικό μεθοξυμεθυλεστέρα (RCOOCH2ΟCH3):

\mathrm{CH_3OCH_2F + RCOONa \xrightarrow{} RCOOCH_2OCH_3 + NaF} 


#### Υποκατάσταση από κυάνιο

Με κυανιούχο νάτριο (NaCN) προς μεθοξυαιθανονιτρίλιο (CH3OCH2CN):

\mathrm{CH_3OCH_2F +NaCN \xrightarrow{} CH_3OCH_2CN + NaF} 


#### Υποκατάσταση από αλκύλιο

Με αλκυλολίθιο (RLi) προς μεθοξυαλκάνιο:

\mathrm{CH_3OCH_2F + RLi \xrightarrow{} CH_3OCH_2R + LiF} 


#### Υποκατάσταση από σουλφυδρύλιο

Με όξινο θειούχο νάτριο (NaSH) προς μεθοξυμεθανοθειόλη (CH3ΟCH2SH):

\mathrm{CH_3OCH_2F + NaSH \xrightarrow{} CH_3OCH_2SH + NaF} 


#### Υποκατάσταση από αλκυλοσουλφύλιο

Με θειολικό νάτριο (RSNa) προς αλκυλοθειομεθοξυμεθάνιο (CH3OCH2SR):

\mathrm{CH_3OCH_2F + RSNa \xrightarrow{} CH_3OCH_2SR + NaF} 


#### Υποκατάσταση από ιώδιο

Με ιωδιούχο νάτριο (NaI) προς (ιωδομεθυλο)μεθυλαιθέρα (CH3ΟCH2I):

\mathrm{CH_3OCH_2F + NaI \xrightarrow{} CH_3OCH_2I + NaF} 


#### Υποκατάσταση από αμινομάδα

1. Με αμμωνία (NH3) προς μεθοξυμεθαναμίνη (CH3OCH2NH2):

\mathrm{CH_3OCH_2F + NH_3 \xrightarrow{} CH_3OCH_2NH_2 + HF} 


2. Με πρωτοταγή αμίνη (RNH2) προς N-αλκυλομεθοξυμεθαναμίνη (CH3OCH2NHR):

\mathrm{CH_3OCH_2F + RNH_2 \xrightarrow{} CH_3OCH_2NHR + HF} 


3. Με δευτεροταγή αμίνη (RNHR) προς N,N-διαλκυλομεθοξυμεθαναμίνη (CH3OCH2NR2):

\mathrm{CH_3OCH_2F + RNHR \xrightarrow{} CH_3OCH_2NR_2 + HF} 

* όπου R εδώ όχι απαραίτητα ίδια.

#### Υποκατάσταση από νιτρομάδα

Με νιτρώδη άργυρο (AgNO2) προς μεθοξυνιτρομεθάνιο (CH3ΟCH2NO2):

\mathrm{CH_3OCH_2F + AgNO_2 \xrightarrow{} CH_3OCH_2NO_2 + AgF} 


#### Παραγωγή οργανομεταλλικών ενώσεων

1. Με λίθιο (Li). Παράγεται μεθοξυμεθυλολίθιο:


\mathrm{CH_3OCH_2F + 2Li \xrightarrow CH_3OCH_2Li + LiF}


2. Με μαγνήσιο (Mg) (αντιδραστήριο Grignard):


\mathrm{CH_3OCH_2F + Mg \xrightarrow CH_3OCH_2MgF}



#### Υποκατάσταση από φαινύλιο

Με επίδραση τύπου Friedel-Crafts σε βενζολίου παράγεται μεθοξυφαινυλομεθάνιο:

\mathrm{PhH + CH_3OCH_2F \xrightarrow{AlF_3} CH_3OCH_2Ph + HF}



#### Αναγωγή

1. Με λιθιοαργιλιοϋδρίδιο (LiAlH4):


\mathrm{4CH_3OCH_2F + LiAlH_4 \xrightarrow{} 4CH_3OCH_3 + LiF + AlF_3}


2. Με «υδρογόνο εν τω γενάσθαι», δηλαδή μέταλλο + οξύ:


\mathrm{CH_3OCH_2F + Zn + HCl \xrightarrow{} CH_3OCH_3 + ZnClF}



### Επίδραση καρβενίων

Παρεμβολή καρβενίων, π.χ. με μεθυλενίου παράγεται αιθυλο(φθορομεθυλ)αιθέρας και 1-μεθοξυ-1-φθορομεθάνιο:


\mathrm{CH_3OCH_2F + CH_3Cl + KOH \xrightarrow{} \frac{3}{5} CH_3CH_2OCH_2F  + \frac{2}{5} CH_3OCHFCH_3 + KCl + H_2O}



## Αναφορές και σημειώσεις


## Πηγές

* Γ. Βάρβογλη, Ν. Αλεξάνδρου, *Οργανική Χημεία*, Αθήνα 1972
* Α. Βάρβογλη, «Χημεία Οργανικών Ενώσεων», παρατηρητής, Θεσσαλονίκη 1991
* SCHAUM'S OUTLINE SERIES, ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ, Μτφ. Α. Βάρβογλη, 1999
* Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982
* Δημήτριου Ν. Νικολαΐδη: Ειδικά μαθήματα Οργανικής Χημείας, Θεσσαλονίκη 1983.

Κατηγορία:Αιθέρες
Κατηγορία:C2
Κατηγορία:Οργανικές ενώσεις φθορίου