Ερρίκος ο ΣΤ΄ (τρίτο μέρος)

Ο ***Ερρίκος ο ΣΤ΄ (τρίτο μέρος)*** (αγγλικός τίτλος: *Henry VI, Part 2*) είναι ιστορικό θεατρικό έργο του Ουίλιαμ Σαίξπηρ, πιθανότατα γράφτηκε το 1592 και δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1595.

Είναι το τελευταίο μέρος του κύκλου των τριών θεατρικών έργων που συνθέτουν την ''τριλογία του Ερρίκου ΣΤ΄'' και τα οποία, μαζί με τον *[[Ριχάρδος ο Γ' (Σαίξπηρ)|Ριχάρδο Γ'<nowiki/>]]* σχηματίζουν την πρώτη τετραλογία του Σαίξπηρ που καλύπτει την περίοδο από τον θάνατο του Ερρίκου Ε' το 1422 έως την άνοδο στην εξουσία του Ερρίκου Ζ' το 1485.

Ενώ ο ''Ερρίκος ο ΣΤ΄ (πρώτο μέρος)'' ασχολείται με την απώλεια των γαλλικών εδαφών της Αγγλίας κατά τον Εκατονταετή πόλεμο και τις πολιτικές μηχανορραφίες που οδήγησαν στον Πόλεμο των Ρόδων και ο *[[Ερρίκος ο ΣΤ΄ (δεύτερο μέρος)]]* επικεντρώνεται στην αδυναμία του βασιλιά να καταπνίξει τις διαμάχες των ευγενών του και το αναπόφευκτο της ένοπλης σύγκρουσης, το τρίτο μέρος εστιάζει εξ ολοκλήρου στη φρίκη του εμφύλιου πολέμου, με το άλλοτε σταθερό έθνος ριγμένο στο χάος και τη βαρβαρότητα καθώς οι βασιλικοί οίκοι καταρρέουν και οι ηθικοί κώδικες ανατρέπονται στην επιδίωξη της εκδίκησης και της εξουσίας.

Το έργο περιλαμβάνει έναν από τους μεγαλύτερους μονόλογους και τις περισσότερες σκηνές μάχης (τέσσερις στη σκηνή, η μία αναφέρεται) από οποιοδήποτε άλλο έργο του Σαίξπηρ.

Εκτός μιας σκηνής στη Γαλλία, όλη η δράση διαδραματίζεται στην Αγγλία. Η επιτυχία αυτής της σειράς θεατρικών έργων καθιέρωσε σταθερά τη φήμη του Σαίξπηρ ως θεατρικό συγγραφέα.

## Υπόθεση
Το έργο αρχίζει από εκεί που σταμάτησε ο ''Ερρίκος ο ΣΤ΄'' (δεύτερο μέρος), με τους νικητές του Οίκου της Υόρκης να καταδιώκουν τον Ερρίκο ΣΤ΄ και τη βασίλισσα από το πεδίο της μάχης στον απόηχο της πρώτης μάχης του εμφυλίου Πολέμου των Ρόδων στο Σεντ Όλμπανς (1455). Φτάνοντας στα βασιλικά ανάκτορα στο Λονδίνο, ο Ριχάρδος της Υόρκης καταλαμβάνει τον θρόνο και ακολουθεί μια αντιπαράθεση μεταξύ των υποστηρικτών του και των υποστηρικτών του βασιλιά. Απειλούμενος από τον κόμη Γουόρικ, ο οποίος έφερε μέρος του στρατού του μαζί του, ο βασιλιάς καταλήγει σε συμφωνία με τον Ριχάρδο που θα του επέτρεπε να παραμείνει βασιλιάς μέχρι το θάνατό του, οπότε ο θρόνος θα περάσει οριστικά στον Οίκο της Υόρκης και στους απογόνους του. Διαφωνώντας μ' αυτή την απόφαση, η οποία απέκλειε από τον θρόνο τον γιο του βασιλιά, τον πρίγκιπα Εδουάρδο, οι υποστηρικτές του βασιλιά, με επικεφαλής τη βασίλισσα Μαργαρίτα, τον εγκαταλείπουν και η βασίλισσα κηρύσσει τον πόλεμο στον Οίκο της Υόρκης, υποστηριζόμενη από τον λόρδο Κλίφορντ, ο οποίος είναι αποφασισμένος να πάρει εκδίκηση για το θάνατο του πατέρα του κατά τη μάχη του Σεντ Όλμπανς.
[μικρογραφία|''Ο Κλίφορντ σκοτώνει τον νεαρό γιο του [Ριχάρδος της Υόρκης|Ριχάρδου της Υόρκης, Εδμόνδο κόμη του Ράτλαντ* Πίνακας του Τσαρλς Ρόμπερτ Λέσλι (1815)]]
[[Αρχείο:Battle_Near_Towton_bw.jpg|μικρογραφία|250x250εσ|Στη μάχη του Τάουτον, ο [[Ερρίκος ΣΤ΄ της Αγγλίας|Ερρίκος ΣΤ΄]] θρηνεί βλέποντας έναν πατέρα να σκοτώνει τον γιο του και έναν γιο να σκοτώνει τον πατέρα του. Εικονογράφηση του 1794.]]
Η Μαργαρίτα επιτίθεται στο κάστρο του [[Ριχάρδος της Υόρκης|Ριχάρδου]] στο [[Ουέικφιλντ]] και κερδίζει τη μάχη που ακολούθησε (1460). Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, ο Κλίφορντ σκοτώνει τον νεαρό γιο του Ριχάρδου, [[Εδμόνδος, κόμης του Ράτλαντ|Εδμόνδο κόμη του Ράτλαντ]]. Στη συνέχεια, η Μαργαρίτα και ο Κλίφορντ αιχμαλωτίζουν και χλευάζουν τον ίδιο τον [[Ριχάρδος της Υόρκης|Ριχάρδο της Υόρκης]] αναγκάζοντάς τον να σταθεί σε έναν λόφο, του δίνουν ένα μαντήλι καλυμμένο με το αίμα του Ράτλαντ για να σκουπίσει το μέτωπό του και του τοποθετούν μια χάρτινη κορόνα στο κεφάλι, πριν τον μαχαιρώσουν μέχρι θανάτου. Μετά τη μάχη, καθώς ο Εδουάρδος (μελλοντικός [[Εδουάρδος Δ΄ της Αγγλίας|Εδουάρδος Δ΄]]) και ο Ριχάρδος (μελλοντικός [[Ριχάρδος Γ΄ της Αγγλίας|Ριχάρδος Γ΄]]) θρηνούν τον θάνατο του πατέρα τους, ο [[Ριχάρδος Νέβιλ, 16ος κόμης του Γουόρικ|Γουόρικ]] φέρνει την είδηση ότι και ο δικός του στρατός του ηττήθηκε από τον στρατό της Μαργαρίτας στη δεύτερη μάχη του Σεντ Όμπανς (1461) και ο βασιλιάς επέστρεψε στο Λονδίνο, όπου, υπό την πίεση της Μαργαρίτας, ανακάλεσε τη συμφωνία του με τον Ριχάρδο. Ωστόσο, ο [[Γεώργιος Πλανταγενέτης, 1ος δούκας του Κλάρενς|Γεώργιος Πλανταγενέτης]], τρίτος γιος του [[Ριχάρδος της Υόρκης|Ριχάρδου της Υόρκης]], ορκίζεται εκδίκηση, με τη συμπαράσταση της αδερφής του, της [[Μαργαρίτα της Υόρκης|δούκισσας της Βουργουνδίας]]. Επιπλέον, ο [[Ριχάρδος Νέβιλ, 16ος κόμης του Γουόρικ|Γουόρικ]] έχει ενισχυθεί με στρατό του μικρότερου αδερφού του, [[Ιωάννης Νέβιλ, 1ος μαρκήσιος του Μόνταγκιου|μαρκήσιου του Μόνταγκιου]].

Οι [[Οίκος της Υόρκης|Υορκιστές]] ανασυντάσσονται και κερδίζουν τη μάχη του Τάουτον (1461), όπου ο Κλίφορντ σκοτώνεται. Κατά τη διάρκεια της μάχης, ο [[Ερρίκος ΣΤ΄ της Αγγλίας|Ερρίκος ΣΤ΄]] κάθεται σε έναν λόφο και θρηνεί για τη φρίκη του εμφυλίου πολέμου. Μετά τη νίκη του, ο [[Εδουάρδος Δ΄ της Αγγλίας|Εδουάρδος]] ανακηρύσσεται βασιλιάς και ο οίκος της Υόρκης εγκαθίσταται στον αγγλικό θρόνο. Ο Ερρίκος ΣΤ' αιχμαλωτίζεται και κλείνεται στον [[Πύργος του Λονδίνου|Πύργο του Λονδίνου]]. Ο [[Γεώργιος Πλανταγενέτης, 1ος δούκας του Κλάρενς|Γεώργιος]] ανακηρύσσεται δούκας του Κλάρενς και ο [[Ριχάρδος Γ΄ της Αγγλίας|Ριχάρδος]] δούκας του Γκλόστερ, αν και παραπονιέται στον Εδουάρδο ότι πρόκειται για ένα δυσοίωνο δουκάτο. Ο βασιλιάς Εδουάρδος Δ΄ και ο Γεώργιος εγκαταλείπουν τη σκηνή και ο  [[Ριχάρδος Γ΄ της Αγγλίας|Ριχάρδος]] αποκαλύπτει στο κοινό τη φιλοδοξία του να ανεβεί στην εξουσία και να πάρει τον θρόνο από τον αδελφό του, αν και ακόμη δεν είναι σίγουρος πώς θα το πραγματοποιήσει.
[[Αρχείο:Complete_works_of_William_Shakespeare_(1900)_(14778709804).jpg|μικρογραφία|339x339εσ|Η [[Ελισάβετ Γούντβιλ|λαίδη Γκρέυ]] ζητά τη βοήθεια του [[Εδουάρδος Δ΄ της Αγγλίας|Εδουάρδου Δ΄]]]]
Μετά τη μάχη του Τάουτον, ο [[Ριχάρδος Νέβιλ, 16ος κόμης του Γουόρικ|κόμης Γουόρικ]] πηγαίνει στη Γαλλία για να εξασφαλίσει στον νεαρό βασιλιά το χέρι της [[Μπόνα της Σαβοΐας|Μπόνας της Σαβοΐας,]] κουνιάδας του [[Λουδοβίκος ΙΑ΄ της Γαλλίας|Λουδοβίκου ΙΑ΄]],  διασφαλίζοντας με τον γάμο την ειρήνη μεταξύ των δύο εθνών. Ο Γουόρικ φτάνει στη γαλλική αυλή και ανακαλύπτει ότι η [[Μαργαρίτα του Ανζού (1430-1482)|Μαργαρίτα]], ο πρίγκιπας [[Εδουάρδος του Ουεστμίνστερ|Εδουάρδος]] και ο κόμης της Οξφόρδης έχουν έρθει στον Γάλλο βασιλιά για να ζητήσουν τη βοήθειά του για την ανάκτηση του θρόνου. Ακριβώς τη στιγμή που ο Λουδοβίκος πρόκειται να συμφωνήσει να παραχωρήσει στη Μαργαρίτα στρατεύματα, ο Γουόρικ επεμβαίνει και τον πείθει ότι είναι προς το συμφέρον του να υποστηρίξει τον Εδουάρδο και να εγκρίνει τον γάμο. Πίσω στην Αγγλία, ωστόσο, η χήρα [[Ελισάβετ Γούντβιλ|λαίδη Γκρέυ]] έρχεται στον βασιλιά Εδουάρδο Δ΄ ζητώντας να της επιστραφούν τα εδάφη του πρόσφατα εκλιπόντος συζύγου της, οπαδού του [[Οίκος του Λάνκαστερ|οίκου των Λάνκαστερ]]. Ο Εδουάρδος σαγηνεύεται από την ομορφιά της και υπόσχεται να της επιστρέψει τα εδάφη του συζύγου της αν γίνει ερωμένη του, αλλά αυτή αρνείται. Ο βασιλιάς διαπιστώνει ότι εκτός από όμορφη είναι έξυπνη και ενάρετη και παρορμητικά την παντρεύεται παρά τις συμβουλές των αδελφών του και χωρίς να το ανακοινώσει στον πρεσβευτή του και στον βασιλιά της Γαλλίας. Όταν μαθαίνει για τον γάμο, ο Γουόρικ εξοργίζεται νιώθοντας ότι τον γελοιοποίησαν, καταγγέλλει την πίστη του στον [[Οίκος της Υόρκης|οίκο της Υόρκης]] και τον Εδουάρδο και συμπαρατάσσεται με τον [[Οίκος του Λάνκαστερ|οίκο των Λάνκαστερ]], υποσχόμενος τον γάμο της κόρης του [[Άννα Νέβιλ|Άννας]] με τον πρίγκιπα [[Εδουάρδος του Ουεστμίνστερ|Εδουάρδο]] ως ένδειξη της πίστης του.

Στη συνέχεια ο [[Ριχάρδος Νέβιλ, 16ος κόμης του Γουόρικ|Γουόρικ]] εισβάλλει στην Αγγλία με γαλλικά στρατεύματα, αιχμαλωτίζει τον [[Εδουάρδος Δ΄ της Αγγλίας|Εδουάρδο Δ΄]] και τον μεταφέρει στον αδερφό του [[Τζωρτζ Νέβιλ (αρχιεπίσκοπος)|Αρχιεπίσκοπο της Υόρκης]], ενώ η έγκυος [[Ελισάβετ Γούντβιλ|λαίδη Γκρέυ]] (τώρα βασίλισσα Ελισάβετ) καταφεύγει σε [[Αββαείο του Ουέστμινστερ|αββαείο]].

Ωστόσο, ο Ριχάρδος σύντομα καταφέρνει να ελευθερώσει τον αδελφό του και τον βοηθά να δραπετεύσει στη Γαλλία. Εν τω μεταξύ, ο Γουόρικ πηγαίνει στο Λονδίνο και ελευθερώνει τον Ερρίκο ΣΤ' που ανακτά τον θρόνο του και διορίζει τον Γουόρικ και τον Γεώργιο ως Λόρδους Προστάτες του. Τα νέα της απόδρασης του Εδουάρδου φτάνουν στην αυλή του Ερρίκου ΣΤ΄. Ο κίνδυνος ενός νέου εμφυλίου πολέμου είναι μεγάλος, ο νεαρός κόμης του Ρίτσμοντ, ο μελλοντικός [[Ερρίκος Ζ΄ της Αγγλίας|Ερρίκος Ζ']], που θα έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στο επόμενο έργο, τον *Ριχάρδο Γ',* στέλνεται για ασφάλεια στη [[Βρετάνη]]. Ο Ρίτσμοντ είναι απόγονος του [[Ιωάννης της Γάνδης|Ιωάννη της Γάνδης]], ιδρυτή του [[Οίκος του Λάνκαστερ|Οίκου του Λάνκαστερ]] και επομένως πιθανός κληρονόμος των Λάνκαστερ αν συμβεί οτιδήποτε στον Ερρίκο και τον γιο του, εξ ου και η ανάγκη να τον προστατέψουν.
[[Αρχείο:Death_of_Henry.jpg|μικρογραφία|Δολοφονία του [[Ερρίκος ΣΤ΄ της Αγγλίας|Ερρίκου ΣΤ']] από τον Ριχάρδο, δούκα του Γκλόστερ, μελλοντικό [[Ριχάρδος Γ΄ της Αγγλίας|Ριχάρδο Γ']], στον [[Πύργος του Λονδίνου|Πύργο του Λονδίνου]]. Εικονογράφηση του 1709]]
Ο [[Εδουάρδος Δ΄ της Αγγλίας|Εδουάρδος Δ΄]] αναδιοργανώνει τις δυνάμεις του, αντιμετωπίζει τον στρατό του [[Ριχάρδος Νέβιλ, 16ος κόμης του Γουόρικ|Γουόρικ]] και πετυχαίνουν αποφασιστική νίκη στη μάχη του Μπάρνετ (1471), κατά την οποία σκοτώνονται ο Γουόρικ και ο αδελφός του [[Ιωάννης Νέβιλ, 1ος μαρκήσιος του Μόνταγκιου|Μόνταγκιου]]. Εν τω μεταξύ, ανακηρύσσεται ξανά βασιλιάς, συλλαμβάνει τον [[Ερρίκος ΣΤ΄ της Αγγλίας|Ερρίκο ΣΤ΄]] και τον φυλακίζει στον [[Πύργος του Λονδίνου|πύργο του Λονδίνου]].

Ο δούκας της Οξφόρδης και ο [[Εδμόνδος Μπωφόρ, 4ος δούκας του Σόμερσετ|δούκας του Σόμερσετ]] αναλαμβάνουν τώρα τη διοίκηση των δυνάμεων των [[Οίκος του Λάνκαστερ|Λάνκαστερ]] και ενισχύονται από τα στρατεύματα που έφτασαν πρόσφατα από τη Γαλλία με επικεφαλής τη [[Μαργαρίτα του Ανζού (1430-1482)|Μαργαρίτα]] και τον πρίγκιπα [[Εδουάρδος του Ουεστμίνστερ|Εδουάρδο]]. Στην επόμενη μάχη του Τιούκσμπερι (1471), οι [[Οίκος της Υόρκης|Υορκιστές]] κατατροπώνουν τους Λάνκαστερ, αιχμαλωτίζοντας τη Μαργαρίτα, τον πρίγκιπα Εδουάρδο και τους δούκες του Σόμερσετ και της Οξφόρδης. Ο Σόμερσετ καταδικάζεται σε θάνατο, ο δούκας της Οξφόρδης σε ισόβια κάθειρξη, η Μαργαρίτα εξορίζεται και ο πρίγκιπας Εδουάρδος μαχαιρώνεται μέχρι θανάτου από τους τρεις αδερφούς, καθώς αρνείται να αναγνωρίσει τον Οίκο της Υόρκης ως νόμιμο βασιλικό οίκο. Σ' αυτό το σημείο, ο Ριχάρδος πηγαίνει στο Λονδίνο για να σκοτώσει τον Ερρίκο. Κατά την άφιξη του στον πύργο του Λονδίνου μαλώνουν και ο Ριχάρδος εξαγριωμένος τον μαχαιρώνει. Ετοιμοθάνατος ο [[Ερρίκος ΣΤ΄ της Αγγλίας|Ερρίκος ΣΤ΄]] (1471) προφητεύει τη μελλοντική δράση του Ριχάρδου και το χάος που θα κατακλύσει τη χώρα.

Επιστρέφοντας στη βασιλική αυλή, ο [[Εδουάρδος Δ΄ της Αγγλίας|Εδουάρδος Δ΄]] ξαναβρίσκει τη βασίλισσά του και βλέπει τον νεογέννητο γιο του. Διατάζει να αρχίσουν οι εορτασμοί, πιστεύοντας ότι ο εμφύλιος πόλεμος τελείωσε επιτέλους και η διαρκής ειρήνη πλησιάζει. Αγνοεί, ωστόσο, τη μοχθηρία του αδελφού του Ριχάρδου (μελλοντικός [[Ριχάρδος Γ΄ της Αγγλίας|Ριχάρδος Γ΄]]) και την επιθυμία του για εξουσία με οποιοδήποτε κόστος.

== Πηγές ==
Η κύρια πηγή του [[Ουίλλιαμ Σαίξπηρ|Σαίξπηρ]] για τον *Ερρίκο ΣΤ΄* ήταν η *Ένωση των δύο ευγενών και διακεκριμένων οίκων του Λάνκαστερ και της Υόρκης* (1548) του Έντουαρντ Χολ. Επίσης, όπως και στα περισσότερα ιστορικά του έργα, ο Σαίξπηρ συμβουλεύτηκε επίσης τα *Χρονικά της Αγγλίας, της Σκωτίας και της Ιρλανδίας* (1577) του Ράφαελ Χόλινσεντ. Ο Χόλινσεντ στήριξε πολλές από τις πληροφορίες του για τον [[Πόλεμος των Ρόδων|Πόλεμο των Ρόδων]] στο έργο του Χολ, σε σημείο να αναπαράγει μεγάλα τμήματα κατά λέξη. Ωστόσο, υπάρχουν αρκετές διαφορές μεταξύ του Χολ και του Χόλινσεντ και θεωρείται ότι ο Σαίξπηρ πρέπει να είχε συμβουλευτεί και τους δύο.

== Μεταφράσεις στα ελληνικά ==

* *Ο βασιλιάς Ερρίκος ο ΣΤ¨* *(τρίτο μέρος)*, μετάφραση: [[Βασίλης Ρώτας]], Βούλα Δαμιανάκου, εκδόσεις Επικαιρότητα, 1997
* *Ερρίκος ο ΣΤ΄(τρίτο μέρος)'', μετάφραση: Ερρίκος Μπελιές, εκδόσεις Κέδρος, 2007

## Παραπομπές


Κατηγορία:Ιστορικά έργα του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ