Αναγνώριση των ομόφυλων ενώσεων στην Αλβανία

Η Αλβανία δεν αναγνωρίζει τους γάμους ούτε τα σύμφωνα συμβίωσης μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου. Ένα νομοσχέδιο για τη νομιμοποίηση του γάμου μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου κατατέθηκε στο Κοινοβούλιο το 2009 με την υποστήριξη του πρωθυπουργού Σαλί Μπερίσα, αλλά δεν τέθηκε ποτέ σε ψηφοφορία.

## Σύμφωνο συμβίωσης
Η Αλβανία δεν αναγνωρίζει το σύμφωνο συμβίωσης, το οποίο θα προσέφερε στα ομόφυλα ζευγάρια ένα υποσύνολο των δικαιωμάτων, των οφελών και των υποχρεώσεων του γάμου. Τον Ιούνιο του 2020, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας σημείωσε ότι η απουσία νομικής αναγνώρισης για τα ομόφυλα ζευγάρια «θα μπορούσε να οδηγήσει σε διάφορες μορφές διακρίσεων και θα πρέπει να διορθωθεί», συμβουλεύοντας το Κοινοβούλιο της Αλβανίας να θεσπίσει νομοθεσία που να αναγνωρίζει τις ομόφυλες σχέσεις.  Ως μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης, η Αλβανία εμπίπτει στη δικαιοδοσία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Τον Ιανουάριο του 2023, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αποφάνθηκε στην *υπόθεση Φεντότοβα και άλλοι κατά Ρωσίας* ότι το Άρθρο 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, το οποίο εγγυάται το δικαίωμα στην ιδιωτική και οικογενειακή ζωή, επιβάλλει τη θετική υποχρέωση σε όλα τα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης να θεσπίσουν ένα νομικό πλαίσιο που να αναγνωρίζει τις ομόφυλες ενώσεις. 

## Γάμος ομόφυλων ατόμων

### Ιστορικό
Κατά τη διάρκεια της κομμουνιστικής διακυβέρνησης της χώρας, η συμβίωση μεταξύ άγαμων συντρόφων είχε απαγορευτεί και ο γάμος ενθαρρυνόταν έντονα ως «νομική βάση για τη δημιουργία οικογένειας». Η ομοφυλοφιλία και οι ενώσεις ατόμων του ίδιου φύλου ήταν απαγορευμένες στην Αλβανία μέχρι το 1995, τρία χρόνια μετά το τέλος της κομμουνιστικής διακυβέρνησης.  Το Σύνταγμα της Αλβανίας, το οποίο επικυρώθηκε το 1998, δεν απαγορεύει ρητά την αναγνώριση των γάμων ατόμων του ίδιου φύλου.

Το Άρθρο 7 του Οικογενειακού Κώδικα της Αλβανίας ορίζει ότι «γάμος συνάπτεται μεταξύ ενός άνδρα και μιας γυναίκας που έχουν συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας τους».  Ο πρωθυπουργός Σαλί Μπερίσα ανακοίνωσε σε συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου στις 29 Ιουλίου 2009 ότι το Υπουργικό Συμβούλιο θα πιέσει για ένα νομοσχέδιο που θα αναγνώριζε τους γάμους μεταξύ συντρόφων του ίδιου φύλου. Είπε ότι το νομοσχέδιο είχε ήδη κατατεθεί στο Κοινοβούλιο της Αλβανίας.   Το Σοσιαλιστικό Κόμμα εξέφρασε την υποστήριξή του για την έναρξη συζήτησης επί του θέματος.  Ωστόσο, αρκετοί πολιτικοί από το Δημοκρατικό Κόμμα, συμπεριλαμβανομένων των Μεσίλα Ντόντα, Γκεντς Ρούλι και Σόκολ Ολντάσι, αντιτάχθηκαν σθεναρά στη νομιμοποίηση των συμβιώσεων ή του γάμου μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου.  Στις 5 Φεβρουαρίου 2010, το Αλβανικό Κοινοβούλιο ψήφισε έναν νόμο κατά των διακρίσεων που απαγορεύει τις διακρίσεις λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού.   Ομάδες υπεράσπισης των δικαιωμάτων των ομοφυλόφιλων επαίνεσαν τον νέο νόμο, αλλά δήλωσαν ότι ελπίζουν ότι ο Μπερίσα θα τηρήσει τελικά την υπόσχεσή του για νομιμοποίηση του γάμου μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου.  Ο Μπερίσα επανέλαβε την υποστήριξή του το 2013.  Ο Συνήγορος του Λαού, Ίγκλι Τοτοζάνι, ανακοίνωσε τον Οκτώβριο του 2013 ότι θα συνέτασσε νομοσχέδιο για αλλαγές στον Οικογενειακό Κώδικα με σκοπό τη νομιμοποίηση του γάμου μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου.  Τον Απρίλιο του 2018, η νέα Συνήγορος του Λαού, Ερίντα Μπαλάντσα, εξέφρασε την υποστήριξή της στον γάμο μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου και δεσμεύτηκε να υποστηρίξει τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων.  Από το 2024, δεν έχει γίνει καμία αλλαγή, με τους ακτιβιστές ΛΟΑΤΚΙ+ να επικρίνουν τη νομοθετική αδράνεια. 

Στις 19 Μαΐου 2024, ένα ζευγάρι λεσβιών, η Άλμπα Αχμέταϊ και η Εντλίρα Μάρα, πραγματοποίησαν μια γαμήλια τελετή στην οροφή του γραφείου του δημάρχου Έριον Βελιάϊ στα Τίρανα.  Ο γάμος τελέστηκε από δύο Βρετανούς ιερείς. Αν και δεν έχει νομική ισχύ, ο γάμος χαρακτηρίστηκε από τα μέσα ενημέρωσης ως ο «πρώτος γάμος ομοφύλων στην Αλβανία». Το ζευγάρι υπέβαλε επίσης επίσημη αίτηση για άδεια γάμου δύο ημέρες νωρίτερα, λέγοντας: «Το αίτημά μας για δήλωση γάμου συμβολίζει τον πρώτο κρίκο σε έναν μακρύ και δύσκολο, αλλά πάνω απ' όλα δίκαιο, αγώνα. Είμαστε αποφασισμένες να ακολουθήσουμε τη νόμιμη οδό και να σεβαστούμε τις διαδικασίες και τους θεσμούς της χώρας μας, αμφισβητώντας το μεροληπτικό περιεχόμενο του Οικογενειακού Κώδικα, για να επιδιώξουμε την αναγνώριση του δικαιώματός μας να παντρευτούμε, ισότιμα με κάθε άλλο ζευγάρι στην Αλβανία».    Σημειώνεται ότι, εκτός από τον αγώνα τους να παντρευτούν νόμιμα, το ζευγάρι αγωνίζεται επίσης να δηλώσει σωστά τις δίδυμες κόρες του. Το ζευγάρι υποδέχτηκε τα δίδυμα πριν από περίπου τρία χρόνια μέσω εξωσωματικής γονιμοποίησης, αλλά δεν μπόρεσε να δηλώσει τα παιδιά ως γονείς. 

### Δικαστικές υποθέσεις
Το 2017, ο Κρίστι Πιντέρι, εκτελεστική διευθύντρια της οργάνωσης PRO LGBT, ανακοίνωσε την πρόθεσή του να καταθέσει αγωγή για τη νομιμοποίηση των σχέσεων μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου.  Το 2022, η Τζένι Καράι, η οποίς είναι μια από του πρώτους ΛΟΑΤ ακτιβιστές μαζί με τον Κρίστι Πίντερι. επανέλαβε τα σχέδια για την επίτευξη νομικής αναγνώρισης των σχέσεων μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου μέσω των δικαστηρίων. «Δοκιμάσαμε αυτόν τον τρόπο αλλαγής του Οικογενειακού Κώδικα στο παρελθόν, αλλά έχουμε δει ότι δεν υπάρχει πολιτική βούληση για να προχωρήσει, και επειδή βλέπουμε ότι δεν υπάρχει πολιτική βούληση, σκεφτόμαστε να χρησιμοποιήσουμε την οδό της στρατηγικής δικαστικής διαμάχης. Πρόκειται για μια οδό όπου ένα ζευγάρι ή περισσότερα ζευγάρια που ανήκουν στην κοινότητα ακολουθούν τη νομική οδό και περνούν από όλα τα δικαστικά στάδια στην Αλβανία - και στη συνέχεια οδηγούν την υπόθεση στο Στρασβούργο, όπως έχουν κάνει πολλές άλλες χώρες στο παρελθόν», δήλωσε η Καράι. 

## Κοινή γνώμη
Μια έρευνα της Ipsos τον Δεκέμβριο του 2022 έδειξε ότι το 26% των Αλβανών θεωρούσε τον γάμο ομοφύλων «αποδεκτό» (16% «εντελώς» και 10% «κυρίως»), ενώ το 70% τον θεωρούσε «απαράδεκτο» (66% «εντελώς» και 7% «κυρίως»). Αυτό αντιπροσωπεύει μια μεγάλη αύξηση υποστήριξης από το 2015, όταν το 10% των Αλβανών υποστήριζε τον γάμο ομοφύλων. Όσον αφορά τα συγκεκριμένα δικαιώματα, το 66% των ερωτηθέντων υποστήριξε το δικαίωμα των ομόφυλων ζευγαριών να λαμβάνουν σύνταξη επιζώντων σε περίπτωση θανάτου του συντρόφου. 

## Δείτε επίσης

* Δικαιώματα ΛΟΑΤΚΙ+ στην Αλβανία
* Αναγνώριση των ενώσεων μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου στην Ευρώπη
* Ορκισμένες παρθένες στα Βαλκάνια

## Παραπομπές

Κατηγορία:Δικαιώματα ΛΟΑΤ
Κατηγορία:Αλβανία

Κατηγορία:Οικογενειακό Δίκαιο