Υποκείμενο (γραμματική)

Το **Υποκείμενο** (**Υποκείμενο του ρήματος**) είναι η λέξη για την οποία γίνεται λόγος σε μία πρόταση. Υποκείμενο, απλούστερα, είναι η λέξη που δείχνει σε μια πρόταση ποιος ενεργεί· ποιος δέχεται μια ενέργεια· ποιος βρίσκεται σε μια κατάσταση. Όλες οι γλώσσες  χρησιμοποιούν υποκείμενο, δηλαδή -και πάλι απλούστερα, όλες οι γλώσσες έχουν μια ονομαστική πληροφορία, η οποία ενεργεί ή δέχεται ενέργεια . Η δομή που  έχει μια   πρόταση, στα ελληνικά ή στα αγγλικά κ.ο.κ., είναι η εξής: **Υ**ποκείμενο-'''Ρ'''ήμα-**Α**ντικείμενο.

Αυτό, βεβαίως, δεν ισχύει σε όλες τις γλώσσες. Τα λατινικά είναι μια τέτοια περίπτωση, που η δομή μιας πρότασης συντάσσεται ως εξής: **Υ**ποκείμενο-**Α**ντικείμενο-**Ρ**ήμα.

*Μετάφραση: Ο ηγεμών την πόλη αγαπά

## Νέα Ελληνική Γλώσσα
*Κύριο λήμμα: [[Νέα ελληνική γλώσσα]]*

### Παραδείγματα
***Ο Σωκράτης** είναι φιλόσοφος.
***Το χαρτί** καίγεται.
* **Ο Λουντέμης** έγραψε πολλά βιβλία.
* **Το Ίντερνετ** έχει πολλές πληροφορίες.

#### Παρατηρήσεις
#*Το υποκείμενο του ρήματος βρίσκεται πάντα σε [[Ονομαστική|ονομαστική πτώση]]!*
# *Υπάρχει συμφωνία μεταξύ ρήματος και υποκειμένου.*

### Εντοπισμός
*Για να εντοπίσουμε το υποκείμενο, πρώτα πρώτα πρέπει βρούμε το ρήμα της πρότασης ή της περιόδου.
*Και μετά, τέλος, θα πρέπει να εντοπίσουμε το πρόσωπο που βρίσκεται το ρήμα. Αν το ρήμα βρίσκεται σε α' ή β' πρόσωπο ενικού ή πληθυντικού, τότε ο εντοπισμός του υποκειμένου γίνεται εύκολος. Σε αυτή την περίπτωση το υποκείμενο θα είναι μια προσωπική αντωνυμία. (εγώ, εσύ, εμείς, εσείς)

**Παραδείγματα:**

*Το υποκείμενο το βρίσκουμε, συνήθως, με την ερωτηματική αντωνυμία «ποιος-α-ο»δηλαδή: **''Εσύ** τρέχεις.-Ποιος τρέχει;- Εσύ!*(=υποκείμενο)

=== Παράλειψη υποκειμένου σε μια πρόταση ===

==== Περιπτώσεις ====

*'Α)** Όταν γίνεται χρήση α' ή β' ενικού και πληθυντικού προσώπου, τότε ο εντοπισμός του υποκειμένου είναι εύκολος.

**Παραδείγματα:**
* Τρέχεις γρήγορα.
Σε αυτή την περίπτωση εννοείται εύκολα η προσωπική αντωνυμία «εσύ», δηλαδή «**Εσύ** τρέχεις γρήγορα».
*Τρέχουμε γρήγορα
«**Εμείς** τρέχουμε γρήγορα»

**Β)** Όταν το υποκείμενο είναι ομόρριζο του ρήματος (σύστοιχο υποκείμενο).

**Παραδείγματα**

*Τα ερμηνεύει άσχημα τα τραγούδια.
Εννοείται ο «**ερμηνευτής**».
*Μας προπονεί σωστά.
Εννοείται ο «**προπονητής**».

**Γ)** Όταν εύκολα, εννοείται από τα συμφραζόμενα.

**Παραδείγματα**
*Ο **Γιάννης**, γεννήθηκε, έζησε και πέθανε στην Αθήνα.
Ο «**Γιάννης**» γεννήθηκε στην Αθήνα. Ο «**Γιάννης**» έζησε στην Αθήνα. Ο «**Γιάννης**» πέθανε στην Αθήνα.

=== Λέξεις που χρησιμοποιούνται ως υποκείμενο     ===



== Άλλες γλώσσες ==
Όπως αναφέρθηκε και προηγουμένως, όλες οι γλώσσες χρησιμοποιούν υποκείμενο του ρήματος, ασχέτως δομής των προτάσεων.

*<small>(ενδεικτικά η χρήση υποκειμένου στην αγγλική)</small>
=== Αγγλικά ===



=== Κλασικές Γλώσσες ===
''Κύριο λήμμα: [[Κλασική γλώσσα]]''
==== Αρχαία Ελληνικά ====
''Κύριο λήμμα: [[Αρχαία ελληνική γλώσσα|Αρχαία ελληνικά]]''

Στα αρχαία ελληνικά το υποκείμενο του ρήματος εντοπίζεται και χρησιμοποιείται ακριβώς όπως και στη νέα ελληνική. Όμως με κάποιες επιπλέον χρήσεις. Για παράδειγμα στα αρχαία ελληνικά το [[απαρέμφατο]] μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως υποκείμενο του ρήματος:


<small>*Μετάφραση: Το να μιλάς με λίγα λόγια είναι φιλοσοφία.</small>

*Στα αρχαία ελληνικά, το υποκείμενο του ρήματος το βρίσκουμε, συνήθως, με την ερωτηματική αντωνυμία «τίς <small>(αρσενικό -θηλυκό)</small>  τί <small>(ουδέτερο)</small>» <small>(μτφ: ποιoς)</small>.
==== Λατινικά ====
''Κύριο λήμμα: [[Λατινική γλώσσα|Λατινικά]]''

Στα λατινικά, εκτός από τη δομή της πρότασης (Υ-Α-Ρ) ισχύει ο,τι ισχύει και στα αρχαία ελληνικά, γενικά, οι κανόνες της γραμματικής -πλην λίγων εξαιρέσεων- είναι ίδιοι.

**Παραδείγματα:*'



*Τέλος, στα λατινικά, το υποκείμενο του ρήματος το βρίσκουμε, συνήθως, με την ερωτηματική αντωνυμία « quĭs <small>(αρσενικό θηλυκό)</small> quĭd <small>(ουδέτερο)</small> <small>(μτφ: ποιος)</small>.

== Παραπομπές ==
<references/>

== Πηγές ==
# [https://web.archive.org/web/20140812081756/http://www.onlineclass.gr/books/Latinikh_Grammatikh.pdf *Λατινική Γραμματική(Grammatica Latina)*]
# *Νεοελληνική γραμματική της δημοτικής* (ΟΕΣΒ (1941) (με διορθώσεις). (Νεοελληνική Γραμματική)
# [http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/Theoria%20arxaia/ypokeimeno.rim.htm *Το υποκείμενο του ρήματος'']

Κατηγορία:Γραμματική
Κατηγορία:Συντακτικό