Savoia-Marchetti SM.95

Το **Savoia-Marchetti SM.95** ήταν τετρακινητήριο μεταγωγικό και επιβατηγό αεροσκάφος μεσαίων αποστάσεων το οποίο πέταξε για πρώτη φορά το 1943. Ήταν ο διάδοχος του τρικινητήριου Savoia-Marchetti SM.75.

## Σχεδιασμός και ανάπτυξη
Η ανάπτυξη του SM.95 ανακοινώθηκε το 1937, όταν το μέλλον θεωρούνταν ότι βρισκόταν στα τετρακινητήρια αεροσκάφη. Μέχρι τότε στην Ιταλία είχαν κατασκευαστεί κυρίως τρικινητήρια αεροσκάφη. Το SM.95 ήταν δημιούργημα του Αλεσσάντρο Μαρκέτι (Alessandro Marchetti) και πέταξε για πρώτη φορά στις 8 Μαΐου 1943. Αρχικά ονομαζόταν SM.76 και προωθούνταν από τέσσερις κινητήρες A.R. 126 RC.34 μέγιστης ισχύος 750 hp έκαστος. Το 1939 το αεροσκάφος μετονομάστηκε σε SM.95C (το C από την ιταλική λέξη *Civil*) και οι κινητήρες του αντικαταστάθηκαν από τους ισχυρότερους Alfa Romeo RC.18 των 860 hp. Με την έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου διεκόπησαν οι εργασίες για να ξεκινήσουν ξανά τον Δεκέμβριο του 1941, όταν η L.A.T.I. ζήτησε ένα τετρακινητήριο για τις γραμμές προς Νότια Αμερική. Ωστόσο το SM.95 είχε κατώτερες επιδόσεις σε σύγκριση με τα Piaggio P.108C και CANT Z.511A, τα οποία ήταν εξ ολοκλήρου μεταλλικής κατασκευής και είχαν ισχυρότερους κινητήρες. Από την άλλη το SM.95 είχε χαμηλότερο κόστος και ήταν εφικτή η συντομότερη ολοκλήρωσή του.

Το Savoia ήταν παρόμοιο με άλλα επιβατικά της εποχής, αλλά μικτής κατασκευής. Ο σκελετός αποτελούνταν από συγκολλημένες ατσάλινες δοκούς, με επικάλυψη από ελαφρά μεταλλικά κράματα στο ρύγχος, το κάτω μέρος και το πίσω τμήμα της ατράκτου, ενώ τα πλαϊνά και η οροφή της είχαν υφασμάτινη επικάλυψη. Η πτέρυγα ήταν  ξύλινης κατασκευής, με επένδυση από κόντρα-πλακέ και οι κινητήρες έστρεφαν τρίφυλλες μεταλλικές έλικες σταθερού βήματος. Οι δύο πιλότοι κάθονταν δίπλα-δίπλα σε κλειστό κόκπιτ ενώ πίσω τους κάθονταν ο μηχανικός (αριστερά) και ο ασυρματιστής (δεξιά). Πίσω από το κόκπιτ υπήρχαν συνήθως θέσεις για 20–30 επιβάτες, με δυνατότητα μεταφοράς έως και 38 σε μικρές αποστάσεις.

Εκφράστηκε επίσης η ανάγκη για την δημιουργία μιας έκδοσης που θα ήταν βομβαρδιστικό. Ονομάστηκε SM.95B και διέθετε ισχυρότερους κινητήρες καθώς και οπλισμό. Πρώτο πέταξε το πολιτικό SM.95C, στις 3 Αυγούστου 1943, με τον Γκουλιέλμο Αλγαρότι (Savoia) στα χειριστήρια.

## Επιχειρησιακή ιστορία
Εξαιτίας της Ανακωχής του Καζίμπιλε τον Σεπτέμβριο του 1943 διεκόπη το πρόγραμμα ανάπτυξης του SM.95. Τα δύο αεροσκάφη που είχαν κατασκευαστεί μέχρι τότε επιτάχθηκαν από τους Γερμανούς, εντάχθηκαν σε υπηρεσία με τη *[[Luftwaffe]]* και στη συνέχεια χάθηκαν.

Στις 28 Ιουλίου 1945 ολοκληρώθηκε και τρίτο αεροσκάφος, το οποίο χρησιμοποιήθηκε μαζί με ένα τέταρτο (που παρέμεινε ημιτελές στο τέλος του πολέμου) από την Ιταλική Πολεμική Αεροπορία (*Aeronautica Militare*). Η Alitalia αγόρασε έξι αεροσκάφη, τα οποία τέθηκαν σε υπηρεσία από το 1947, ενώ η LATI αγόρασε τρία αεροσκάφη το 1949. Τέλος, τέσσερα SM.95 αγοράστηκαν από την SAIDE και εξυπηρέτησαν την αερογραμμή Κάιρο–Ρώμη–Παρίσι. Η Ιταλική Αεροπορία παρέμεινε ο μοναδικός στρατιωτικός χρήστης του τύπου, εντάσσοντας σε υπηρεσία πέντε αεροσκάφη συνολικά.

Τα πρώτα δύο SM.95C ολοκληρώθηκαν με τους κινητήρες AR.128 RC.18, το τρίτο με τους A.R. 131 RC.14/50 και τα επόμενα δείγματα με τους βρετανικούς Bristol Pegasus 48 (1.005 hp), ενώ τα αεροσκάφη της LATI είχαν τους ακόμη ισχυρούς Twin Wasp R-1830 των 1.217 hp. Η τελευταία έκδοση που προτάθηκε, αλλά δεν κατασκευάστηκε, ήταν το ολομεταλλικής κατασκευής το SM.95S με μεταλλική δομή, είχε προγραμματιστεί αλλά δεν κατασκευάστηκε. Το τελευταίο SM.95 ολοκληρώθηκε στις 18 Νοεμβρίου 1949. Οι επιδόσεις του τύπου δεν ήταν αξιοσημείωτες, ακόμη και με τους ισχυρούς αμερικάνικους κινητήρες και δεδομένου ότι η καμπίνα δεν ήταν συμπιεζόμενη, τα SM.95 δεν μπορούσαν να πετάξουν σε μεγάλο ύψος.

Στις 27 Ιανουαρίου 1951, κεραυνός χτύπησε το Savoia-Marchetti SM.95B *Ugolino Vivaldi* (I-DALO) της Alitalia κατά τη διάρκεια πτήσης από το Παρίσι στη Ρώμη. Το αεροσκάφος τυλίχθηκε στις φλόγες και συνετρίβη βόρεια της με συνέπεια να χάσουν τη ζωή τους τα 14 από τα 17 άτομα που επέβαιναν σε αυτό.

### Η Επιχείρηση «S»
Στα χρόνια του πολέμου προτάθηκε μια εξαιρετικά τολμηρή αποστολή: ο βομβαρδισμός της Νέας Υόρκης. Τον Ιούλιο του 1939 ένα  SM.75 κατέγραψε ρεκόρ απόστασης καταφέρνοντας να διανύσει 12.935 km, ενώ πραγματοποιήθηκαν αρκετές αποστολές μεγάλου βεληνεκούς τόσο με το SM.82 όσο και με το SM.75. Για την Επιχείρηση «S» εξετάστηκε το τετρακινητήριο υδροπλάνο CANT Z.511. Ωστόσο, με τον συγκεκριμένο τύπο ήταν αναγκαίος ο ανεφοδιασμός από υποβρύχιο στη μέση του Ατλαντικού. Παρόλο που μπορούσε να επιχειρεί υπό δυσμενείς θαλάσσιες συνθήκες (έως και ανέμους ισχύος 5 μποφόρ) κάτι τέτοιο δεν θεωρήθηκε καλή ιδέα, ειδικά τον τελευταίο χρόνο του πολέμου. Προτάθηκε ότι μια έκδοση μεγάλης εμβέλειας του SM.95, που ονομάστηκε **SM.95 GA** και θα είχε εμβέλεια ανώτερη των 11.000 km, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να βομβαρδιστεί η Νέα Υόρκη εφόσον απογειώνονταν από τη δυτική Γαλλία. Εξαιτίας της παρουσίας πολλών Ιταλοαμερικανών στην πόλη, ο Μουσολίνι ενέκρινε μονάχα τη ρίψη προπαγανδιστικών φυλλαδίων. Αναφέρθηκε ότι το φορτίο καυσίμου αυξήθηκε στα 23.800 kg και το συνολικό βάρος στους 39,3 t. Η αποστολή βρισκόταν ακόμη υπό προετοιμασία όταν υπεγράφη η Ανακωχή του Καζίμπιλε τον Σεπτέμβριο του 1943.

## Χρήστες

### Πολιτικοί
;Βασίλειο της Ιταλίας
* LATI (*Linee Aeree Transcontinentali Italiane*)

;Ιταλία (μεταπολεμικά)
* Alitalia

;Αίγυπτος (μεταπολεμικά)
* SAIDE

### Στρατιωτικοί
;Βασίλειο της Ιταλίας
*Ιταλική Βασιλική Αεροπορία (*[[Regia Aeronautica]]*)

;Ιταλία (μεταπολεμικά)
*Η Ιταλική Πολεμική Αεροπορία αξιοποίησε πέντε αεροσκάφη, όλα τους αποσύρθηκαν το 1953.

;Γερμανία
*Η γερμανική *[[Luftwaffe]]* χρησιμοποίησε ως μεταγωγικά αεροσκάφη που πέρασαν στην κατοχή της έπειτα από τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας τον Σεπτέμβριο του 1943.

## Παραπομπές


## Βιβλιογραφία
* Angelucci, Enzi. *World Encyclopedia of Civil Aircraft*. London: Willow Books, 1984. .
*
* Stroud, John. "Post War Propliners, Part 3: S.M.95." *Aeroplane Monthly*, August 1992, Vol. 20, No 8, Issue No 232, pp.&nbsp;64–68. London: IPC. ISSN 0143-7240.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

SM95
Κατηγορία:Εμβολοκινητήρια στρατιωτικά αεροσκάφη
Κατηγορία:Αεροσκάφη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου
Κατηγορία:Μεταγωγικά αεροσκάφη
Κατηγορία:Επιβατηγά αεροσκάφη