Πρωτάθλημα ποδοσφαίρου Σμύρνης 1919-20

Το **Πρωτάθλημα  ποδοσφαίρου Σμύρνης 1919-20** ή *Πρωτάθλημα Συλλόγων* διοργανώθηκε υπό την έγκριση και επίβλεψη του Σύνδεσμο Ελληνικών Αθλητικών Γυμναστικών Σωματείων (ΣΕΑΓΣ, πλέον ΣΕΓΑΣ) στη Σμύρνη, και τον Πανιώνιο που θεσμοθέτησε το έπαθλο. Οι αγώνες έγιναν στο **Στάδιο Πανιωνίου** στη Σμύρνη, 7.000 θέσεων, αλλά και του Απόλλωνος (6.000 θέσεων). 
Το πρωτάθλημα έφερε την διακριτική με την ονομασία *Κύπελλο Νίκης*, που ήταν και το όνομα του τροπαίου για τον πρωταθλητή. Ηταν η 3η συνεχόμενη διοργάνωση και τελευταία που ανέλαβε ο Πανιώνιος υπό την αιγίδα του ΣΕΑΓΣ, ενώ ήταν το πρώτο πρωτάθλημα Σμύρνης που διεξήχθη υπό Ελληνική διοίκηση μετά την Ελληνική απόβαση στη Σμύρνη στις 2/19 Μαϊου του 1919.

Στην Α' κατηγορία  συμμετείχαν ο Πανιώνιος, o ΑΟ Μπουρνόβας, ο Απόλλων, το Αγγλικό Στραταρχείο, οι Ουόντερερς Σμύρνης, και η Αρμενική Ένωση.  Πρόεδρος του ΣΕΓΑΣ ήταν από το 1914 ο Μάρκος Μίνδλερ. Την ίδια περίοδο στην Ελλάδα δεν έγινε κάποιο επίσημο πρωτάθλημα λόγω του πολέμου και της επιστράτευσης. 

## Πρωτάθλημα

### Συλλόγων
**Α' Κατηγορία**
Στο πρωτάθλημα συμμετείχαν 7 ομάδες (έτος ίδρυσης σε παρένθεση): Απόλλων, Ουόνδερερς (αγγλική), Αρμενική Ένωση ή «Αρμένια Χομενετμέν» (1918  - συγχώνευση μεταξύ Κναρ και Αρμενικής Λέσχης Κυνηγών, με κυανέρυθρα χρώματα), Όμιλος Μπουρνόβα (1894), «Ευρώπη» (ομάδα αγγλικού πλοίου), Αγγλικό Στραταρχείο και Πανιώνιος. Διεξήχθη για στο Στάδιο του Πανιωνίου, 7.000 θέσεων, στην Πούντα και του Απόλλωνα στη Μπέλα Βίστα, σε δύο γύρους με έναρξη στις 15 Δεκεμβρίου 1919 και διάρκεια ως την 1η Μαρτίου 1920. Η ομάδα του Απόλλωνα με πρόεδρο τον ιατρό Δημήτρη Μαρσέλλο, ανεδείχθη νικήτρια για 4η συνεχόμενη χρονιά στην ιστορία του. 

Τον Ιανουάριο του 1920, η διοίκηση του Απόλλωνα, ενοχλημένη από την αρθρογραφία του αθηναϊκού περιοδικού *Ολυμπιονίκης*, που αφορούσε στην πρώτη ήττα της ποδοσφαιρικής του ομάδας από την Αρμενική Ενωση και μετά από ανταπόκριση του προέδρου του Πανιωνίου Δημητρού Δάλλα από τη Σμύρνη, έστειλε επιστολή στον Πανελλήνιο Σύλλογο, με την οποία του ανακοίνωνε τα αποτελέσματα του Απόλλωνα. Οι αγώνες διεξάγονταν κυριως στο Στάδιο του Πανιωνίου, είτε του Απόλλωνος.

Ο ΑΟ Μπουρνόβας επανεμφανίστηκε μετά από 5 σεζόν, ενω δεν κατέβηκε στο β΄ γύρο, και η Ουόντερερς δημιουργήθηκε από παλιούς παίκτες του Μπουρνόβα. Η ομάδα του Στραταρχείου αποχώρησε πριν τελειώσει ο α΄ γύρος καθώς απολύθηκαν πολλοί Άγγλοι στρατιώτες. Επίσης, το Φεβρουάριο αποχώρησε η ισχυρότατη διεκδικήτρια του τίτλου. «Ευρώπη», καθώς το πλοίο αναχώρησε από τη Σμύρνη. Ο τελευταίος αγώνας Πανιωνίου - Απόλλωνα (1-4) έκρινε τον τίτλο. Λίγες ημέρες αργότερα οι περισσότεροι παίκτες στρατεύτηκαν και αναχώρησαν για το μέτωπο.

Το φθινόπωρο του 1919, ιδρύθηκε ο *Πανελλήνιος Ποδοσφαιρικός Όμιλος Σμύρνης*, και «αποτελείτο από κράμα [στρατευμένων] παικτών διαφόρων ανεγνωρισμένων συλλόγων» από την Ελλάδα, όμως έδινε μόνο φιλικά ματς, και δεν δήλωσε συμμετοχή στο πρωτάθλημα. Ηταν πιθανότατα δημιούργημα του Γ.Καλαφάτη που υπηρετούσε στη Σμύρνη. Την Κυριακή 11 Δεκεμβρίου 1919 ο ΑΠόλλων νίκησε τον Πανιώνιο στο κατάμεστο Πανιώνιο Στάδιο.
 

Τακτικός φίλαθλος στους αγώνες ήταν ο Χρυσόστομος Σμύρνης (πρώτος επίτιμος πρόεδρος του Πανιωνίου), ενώ από το 1919 η Ευαγγελική Σχολή Σμύρνης με τη φιλαρμονική της έδινε το παρών με την μπάντα της πριν τους αγώνες.

Είναι γνωστά τα ακόλουθα αποτελέσματα.

**Β' Κατηγορία**
Στην Β' κατηγορία συμμετείχαν πιθανότατα οι β' ομάδες των Απόλλωνα, Πανιωνίου, Αρμενικής, Μπουρνόβα και ίσως Ουόντερερς.

### Σχολικό πρωτάθλημα
Ο Πανιώνιος διοργάνωσε το ιστορικό σχολικό πρωτάθλημα Σμύρνης μετά από μια τετραετή διακοπή λόγω του Α' Παγκοσμίου Πολέμου και της απαγόρευσης λειτουργίας των περισσότερων Σχολών. Κάτοχοι των τίτλων από τον 1915 ήταν η Ευαγγελική Σχολή Σμύρνης στις β' ομάδες και η Σχολή Μπάξτερ στις α' ομάδες (είχε παρει και το 1914).

Οι αγώνες διεξάγονταν στο στάδιο Πανιωνίου. Μετείχαν: Ευαγγελική Σχολή Σμύρνης, Σχολή Μπάξτερ, Διεθνές Κολλέγιο, Λύκειο Αρώνη, Σχολή Γιαννίκη. Ξεκίνησε το Νοέμβριο 1919, δεν ειναι γνωστός ο νικητής. Τα Χριστούγεννα 1919 σχολικό κύπελλο διοργάνωσε όμως και ο Απόλλων.

### Προσκοπικό πρωτάθλημα
Τον Οκτώβριο 1919 ο Πανιώνιος προκήρυξε πρωτάθλημα ποδοσφαίρου προσκοπικών ομάδων των εθνοτήτων που ζούσαν στη Σμύρνη, θέλοντας μέσω στου αθλητισμού να προωθήσει την αλληλογνωριμία των νέων της πόλης. Άλλωστε ο Δημητρός Δάλλας ήταν Γεν. Έφορος Προσκόπων Σμύρνης. Η ιδέα βρήκε ανταπόκριση, όπως διαβάζουμε: «Ο Πανιώνιος προεκήρυξε ειδικούς αγώνας ποδοσφαίρου μεταξύ των προσκοπικών ομάδων όλων των εθνοτήτων αίτινες μετ’ ενθουσιασμού απεδέχθησαν την πρόσκλησιν. Ο Πανιώνιος δια των αγώνων αυτών δίδει την ευκαιρίαν εις τους προσκόπους της πόλεως αφ’ ενός να συνεχίσουν και κατά τον χειμώνα την εν τω υπαίθρω άσκησιν αφ’ ετέρου δε συμβάλει εις την καλλιτέραν γνωριμίαν και συναδέλφωσιν των προσκόπων όλων των εθνοτήτων» (εφ. Κόσμος, 1/10/1919).

Δεν είναι γνωστές πολλές λεπτομέρειες αλλά οι αγώνες ξεκίνησαν. Έλληνες και Ιταλοί πρόσκοποι έδωσαν δύο ματς στο Στάδιο του Πανιωνίου στην Πούντα: στις 3/11/1919 ήρθαν ισόπαλοι 1-1 και στις 17/11/1919 οι Έλληνες νίκησαν 3-0.

## Άλλοι αγώνες
[thumb|200px|Η εθνική Ελλάδος στην Ολυμπιάδα της Αμβέρσας με 7 παίκτες από τη [Σμύρνη.]]
Το 1920 συμμετείχαν τρεις ποδοσφαιριστές του Πανιωνίου και τέσσερις του Απόλλωνα στην Εθνική ομάδα για τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αμβέρσας. 
Από τον Απόλλωνα οι: Αντώνιος Φωτιάδης (τερματοφύλακας), Α. Γκίλλης, Δ. Γώττης, και Ι. Ζαλούμης. 
Από τον Πανιώνιο οι: Θεόδωρος Δημητρίου (*Μπέμπης* ή *Μπίμπος*, αριστερός ακραίος επιθετικός) και ο αναπληρωματικός Σωτήριος Δεσποτόπουλος (μέσος). 
Ο αγώνας της εθνικής ομάδας κόντρα στη Σουηδία στις 28 Αυγούστου 1920, θεωρείται από τη Διεθνή Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία FIFA ως ο πρώτος της εθνικής Ελλάδας και μοναδικός επίσημος πριν τη δημιουργία της ΕΠΟ το 1926. Οι διεθνείς Σμυρνιοί ποδοσφαιριστές του 1920:
*Ιωάννης Ζαλούμης (Απόλλων)
*Βασίλης Σάμιος (Απόλλων)
*Σωτήριος Δεσποτόπουλος (Πανιώνιος)
*Αντώνης Φωτιάδης (τερμ. - Απόλλων)
*Αγαμέμνονας Γκίλης (Πανιώνιος Σμύρνης)
*Δημήτρης Γώττης (Απόλλων Σμύρνης)
*Θεόδωρος Δημητρίου ή Μπίμπος (Πανιώνιος Σμύρνης)

Αναφέρονται επίσης φιλικά ματς του Πανιωνίου με τα βρετανικά πλοία Lychnis (13/10/19), Europa (27/10/19), το ελληνικό Έλλη (19/10/19), και το Europa (26/12/19). Επίσης, αγώνες με στρατ. Μονάδες και σχολές, όπως Αγγλ. Στραταρχείο (20/10/19), Μικτή Άγγλων Στρατιωτών/Ναυτών (17/11/19). Η Β' ομάδα αντιμετώπισε την Ευαγγελική Σχολή Σμύρνης (20/10/19). Στις 17 και 22/11/19 η γ΄ ομάδα (εφηβική) νίκησε 4-0 και 1-0 τους Άγγλους ναυτόπαιδες του πλοίου Europa.

Στο Στάδιο Πανιωνίου εγινε και ο αγών του αγγλικού καταδρομικού HMS Centaur κόντρα σε ομάδα Αγγλων στρατιωτών (26/10/19) και του καταδρομικού Europa κόντρα στην Ιζμίρ Εδμάν Γιουρντου (05/11/19).

Συνοπτικά οι φιλικοί αγώνες:

## Δείτε επίσης
*Πρωτάθλημα ποδοσφαίρου Σμύρνης 1914-15

## Νικητής

## Σημειώσεις

## Παραπομπές


## Πηγές

* Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΣΜΥΡΝΗ (1890 – 1922), του Ανδρέα Μπαλτά
* ΑΘΛΗΤΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΣΤΗ ΣΜΥΡΝΗ ΣΤΑ ΤΕΛΗ ΤΟΥ 19ου ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ
* Μεγάλη ιστορία στην Μικρά Ασία
* ΠΑΝΙΩΝΙΟΣ 125 ΧΡΟΝΙΑ Β΄ ΕΚΔΟΣΗ (με το Παράρτημα «125+5 έτη»), Ν. Σμύρνη - Θοδωρής Μπελίτσος (2020)
* Ο αθλητισμός στη Σμύρνη έως το 1922 – Ποιες ποδοσφαιρικές ομάδες συνέχισαν την δραστηριότητα τους στην Ελλάδα

Κατηγορία:Αθλητισμός στη Σμύρνη
Κατηγορία:Πανελλήνιο πρωτάθλημα ποδοσφαίρου