Ντεσπεράντο (ταινία)

Το ***Ντεσπεράντο*** (αγγλ.: *Desperado*) είναι αμερικανική νεο-γουέστερν ταινία δράσης του 1995 σε σενάριο, παραγωγή και σκηνοθεσία του Ρόμπερτ Ροντρίγκεζ. Είναι το δεύτερο μέρος της *Τριλογίας του Μεξικού* του Ροντρίγκεζ. Πρωταγωνιστεί ο Αντόνιο Μπαντέρας ως Ελ Μαριάτσι που ζητά εκδίκηση από τον βαρόνο των ναρκωτικών που σκότωσε την ερωμένη του. Η ταινία προβλήθηκε εκτός συναγωνισμού στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών το 1995.  Το *Ντεσπεράντο* συγκέντρωσε 58 εκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως. Έχει αναφερθεί ως ο πρωταγωνιστικός ρόλος της Σάλμα Χάγιεκ . 

## Πλοκή
Στο μπαρ Ταράσκο  στο Μεξικό, ένας Αμερικανός ονόματι Μπουσέμι αφηγείται την ιστορία μιας σφαγής σε ένα άλλο μπαρ, που διαπράχθηκε από έναν Μεξικανό που είχε μια θήκη κιθάρας γεμάτη όπλα. Οι θαμώνες του μπαρ δεν ενδιαφέρονται μέχρι που ο Μπουσέμι αναφέρει το όνομα "Μπούτσο". Εν τω μεταξύ, ο Ελ Μαριάτσι ονειρεύεται τη |συνάντησή του με τον Μόκο, τον υποχείριο του Μπούτσο, ο οποίος σκότωσε την ερωμένη του και πυροβόλησε το αριστερό του χέρι, αλλά ο Μπουσέμι τον ξυπνά και του λέει να συνεχίσει να ψάχνει για τον Μπούτσο.

Ο Ελ Μαριάτσι συναντά ένα παιδί, του οποίου ο πατέρας φέρεται να παίζει κιθάρα για να ζήσει. Έχοντας γίνει κιθαρίστας ο ίδιος, παραδίδει στο αγόρι μερικά μαθήματα κιθάρας. Στο μπαρ Ταράσκο, ο Ελ Μαριάτσι μπλέκει σε μια τεταμένη αντιπαράθεση με τους κολλητούς του Μπούτσο, ακολουθούμενη από μια μαζική συμπλοκή. Ο Ελ Μαριάτσι σκοτώνει όλους στο μπαρ εκτός από τον Τάβο, ο οποίος βρισκόταν σε ένα πίσω δωμάτιο κάνοντας παράνομες επιχειρήσεις. Ο Τάβο επιζεί και ακολουθεί τον Ελ Μαριάτσι έξω και τον τραυματίζει, αλλά σκοτώνεται από τον Ελ Μαριάτσι. Η Καρολίνα, μια γυναίκα που ο Ελ Μαριάτσι προστάτευσε από τις σφαίρες του Τάβο, τον πηγαίνει στο βιβλιοπωλείο της. Ο Μπούτσο φτάνει στο μπαρ για να ερευνήσει το μακελειό. Απειλούμενος από την κατάσταση, ο Μπούτσο διατάζει τους άντρες του να κυνηγήσουν τον «άντρα ντυμένο στα μαύρα».

Στο βιβλιοπωλείο της, η Καρολίνα φροντίζει τις πληγές του Ελ Μαριάτσι. Ενώ εκείνος ξεκουράζεται, εκείνη ανακαλύπτει τα όπλα στη θήκη της κιθάρας του και συμπεραίνει την ταυτότητά του, βασισμένη στην ιστορία του Μπουσέμι. Ο Ελ Μαριάτσι της ζητά να τον βοηθήσει να εντοπίσει τον Μπούτσο. Πηγαίνει στην εκκλησία της πόλης και μιλά με τον Μπουσέμι. Αναστατωμένος από τη σφαγή στο μπαρ, ο Μπουσέμι πείθει τον Ελ Μαριάτσι  να εγκαταλείψει την προσπάθειά του για εκδίκηση. Έξω από την εκκλησία, πέφτουν σε ενέδρα από έναν άνδρα οπλισμένο με μαχαίρια, ο οποίος σκοτώνει τον Μπουσέμι και τραυματίζει βαριά τον Ελ Μαριάτσι . Οι άντρες του Μπούτσο φτάνουν στη σκηνή και μπερδεύουν τον άνδρα (που είναι ντύνεται στα μαύρα) με τον Ελ Μαριάτσι και τον σκοτώνουν. Μεταφέρουν το πτώμα πίσω στον Μπούτσο, ο οποίος συνειδητοποιεί ότι έχουν σκοτώσει το λάθος άτομο, έναν δολοφόνο που ονομάζεται Navajas που εστάλη από τους Κολομβιανούς για να σκοτώσει τον Ελ Μαριάτσι.

Καθώς ένας τραυματίας Ελ Μαριάτσι περιπλανιέται στους δρόμους, συναντά το παιδί με την κιθάρα, για άλλη μια φορά. Μαθαίνει ότι το παιδί χρησιμοποιείται από τον πατέρα του για να πουλά ναρκωτικά κρυμμένα στην κιθάρα του. Αντιμετωπίζει θυμωμένος το αγόρι, το οποίο του λέει ότι οι περισσότεροι άνθρωποι στην πόλη εργάζονται για τον Μπούτσο. Ο Ελ Μαριάτσι επιστρέφει στην Καρολίνα και μαθαίνει ότι ο Μπούτσο χρηματοδότησε το βιβλιοπωλείο της ως βιτρίνα για τη διακίνηση ναρκωτικών. Ο Μπούτσο φτάνει, απροσδόκητα, και η Καρολίνα κρύβει βιαστικά τον Ελ Μαριάτσι. Προσποιείται ότι αγνοεί την αναταραχή στην πόλη και ο Μπούτσο φεύγει. Η Καρολίνα ολοκληρώνει τη συρραφή των πληγών του Ελ Μαριάτσι. Εκείνο το βράδυ, δίνει στον Ελ Μαριάτσι  μια νέα κιθάρα, την οποία παίζει για εκείνη πριν κάνουν παθιασμένο έρωτα. Στο μεταξύ, ο Μπούτσο συνειδητοποιεί ότι η Καρολίνα του είπε ψέματα.

Το πρωί φτάνουν οι άντρες του Μπούτσο όπου τους επιτίθενται και βάζουν φωτιά στο βιβλιοπωλείο. Οι δυο τους παλεύουν για να βγουν από το φλεγόμενο κτίριο σε μια διπλανή ταράτσα, όπου ο Ελ Μαριάτσι σημαδεύει μια καθαρή βολή στον Μπούτσο, αλλά επιλέγει ανεξήγητα να μην επιχειρήσει να τον σκοτώσει. Οι δυο τους κρύβονται σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου.

Θυμωμένος για την αποτυχία τους να σκοτώσουν τον Ελ Μαριάτσι, ο Μπούτσο μαζεύει τους άντρες του και τους βρίζει. Στη συνέχεια πυροβολεί έναν άνδρα, για παράδειγμα. Συνειδητοποιώντας ότι ο Μπούτσο δεν θα σταματήσει ποτέ να τον κυνηγάει, ο Ελ Μαριάτσι επικοινωνεί με τους φίλους του, Κάμπα και Γκουίνο, για βοήθεια. Το τρίο συναντιέται στην άκρη της πόλης και συναντά τους κολλητούς του Μπούτσο. Ακολουθεί μια μεγάλη μάχη και οι περισσότεροι από τους άνδρες του Μπούτσο, μαζί με τον Κάμπα και τον Γκουίνο, σκοτώνονται. Ο Ελ Μαριάτσι ανακαλύπτει ότι το αγόρι που παίζει κιθάρα έχει τραυματιστεί από τα διασταυρούμενα πυρά και τον μεταφέρει στο νοσοκομείο.

Ο Ελ Μαριάτσι και η Καρολίνα ταξιδεύουν στο συγκρότημα του Μπούτσο με σκοπό να τον αντιμετωπίσουν. Στη συνέχεια αποκαλύπτεται ότι ο Μπούτσο είναι ο μεγαλύτερος αδερφός του Ελ Μαριάτσι, Σέζαρ. Ο Ελ Μαριάτσι δεν γνώριζε την ταυτότητα του «Μπούτσο», μέχρι που είδε το πρόσωπο του αδελφού του, από την ταράτσα, και απέφυγε να τον πυροβολήσει. Ο Μπούτσο προσφέρεται να απελευθερώσει τον Ελ Μαριάτσι εάν τον επιτρέψει να σκοτώσει την Καρολίνα. Ο Ελ Μαριάτσι σκοτώνει τον αδερφό του και στη συνέχεια πυροβολεί τους εναπομείναντες μπράβους. Οι δυο τους επισκέπτονται το αγόρι στο νοσοκομείο και ο Ελ Μαριάτσι φεύγει μόνος. Η Καρολίνα τον προλαβαίνει στο δρόμο, με τον Ελ Μαριάτσι να αφήνει αρχικά τα όπλα του στην άκρη του δρόμου. Οι δυο τους απομακρύνονται μαζί, αλλά σε λίγο επιστρέφουν και παίρνουν τη θήκη της κιθάρας, γεμάτη όπλα, μόνο και μόνο για να είναι ασφαλείς.

## Διανομή ρόλων
*Αντόνιο Μπαντέρας - Ελ Μαριάτσι
*Σάλμα Χάγιεκ - Καρολίνα
*Κουέντιν Ταραντίνο - Pick-up Guy
*Στιβ Μπουσέμι - Μπουσκέμι
*Χοακίμ Ντε Αλμέιντα - Μπούτσο
*Ντάνι Τρέχο - Navajas

## Παραγωγή
### Επιλογή ηθοποιών
Ο φίλος του Ροντρίγκεζ, Κουέντιν Ταραντίνο παίζει ως "Pick-up Guy". Ο Κάρλος Καλιάρντο, ο οποίος έπαιξε τον ομώνυμο ρόλο του *Ελ Μαριάτσι*, εμφανίζεται στο *Ντεσπεράντο* ως Κάμπα, φίλος του Ελ Μαριάτσι.  Δεδομένου ότι ο Μπαντέρας αντικατέστησε τον Καλιάρντο για τον βασικό χαρακτήρα, οι σκηνοθέτες ξαναγύρισαν την τελική αναμέτρηση από τον Ελ Μαριάτσι ως σεκάνς αναδρομής για τον χαρακτήρα του Μπαντέρας στο *Ντεσπεράντο* . 

Ο Ραούλ Τζούλια είχε αρχικά τον ρόλο του Μπούτσο αλλά πέθανε στις 24 Οκτωβρίου 1994, πριν ξεκινήσει η παραγωγή. 

### Γυρίσματα
Η κύρια κινηματογράφιση έγινε εξ ολοκλήρου στο Ciudad Acuña του Μεξικού, απέναντι από το Ντελ Ρίο, στο Τέξας.  Κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της σκηνής του σεξ, η Σάλμα Χάγιεκ ένιωσε άβολα και άρχισε να κλαίει.   Η Χάγιεκ έχει δηλώσει ότι ο Ροντρίγκεζ και ο Μπαντέρας «ήταν καταπληκτικοί» και ότι ο Ροντρίγκεζ «ποτέ δεν άσκησε πίεση πάνω της». 

### Λογοκρισία
Αφού υποβλήθηκε στην Ένωση Κινηματογράφου της Αμερικής, η ταινία έλαβε ένα πιστοποιητικό NC-17 λόγω της γραφικής βίας και έπρεπε να κοπεί σοβαρά για να έχει βαθμολογία R. Μεταξύ των σκηνών που κόπηκαν είναι οι θάνατοι του χαρακτήρα του Ταραντίνο και του φίλου του στο μπαρ, καθώς και ο χαρακτήρας του Τρέχο.  Μακράν η πιο σημαντική κοπή ήρθε στο τέλος της ταινίας, η οποία αρχικά περιείχε μια μεγάλης κλίμακας ανταλλαγή πυροβολισμών μεταξύ του Ελ Μαριάτσι, της Καρολίνα, του Μπούτσο και των κακοποιών του στην έπαυλη του Μπούτσο. Λόγω του μεγάλου όγκου των πλάνων που απαιτούσε η MPAA να αφαιρεθεί από την ταινία, ο Ροντρίγκεζ επέλεξε να αφαιρέσει ολόκληρη τη σκηνή, δίνοντας στην ταινία το τρέχον ξεθωριασμένο τέλος της.  Διαγράφηκαν επίσης δύο πρόσθετες σκηνές με το πιστόλι του Ελ Μαριάτσι. Αρχικά, το όπλο χρησιμοποιήθηκε από τον Ελ Μαριάτσι κατά τη διάρκεια του δεύτερου πυροβολισμού στο μπαρ, όταν το χρησιμοποίησε για να πυροβολήσει τον πρώτο κακοποιό προτού βγάλει τα πιστόλια του από τα μανίκια του και τον τελειώσει. Σε μια δεύτερη κομμένη σκηνή, το όπλο του Ελ Μαριάτσι επρόκειτο να πυροβολήσει κατά λάθος ενώ ο Μπαντέρας είναι στο κρεβάτι με την Χάγιεκ, ανοίγοντας μια τρύπα στην κιθάρα.  Το όπλο χρησιμοποιήθηκε τελικά στις άσχετες ταινίες του Rodriguez *From Dusk till Dawn* και *Machete Kills* .

### Μουσική
Η μουσική της ταινίας είναι γραμμένη και ερμηνευμένη από το ροκ συγκρότημα Los Lobos του Λος Άντζελες, ερμηνεύοντας ροκ Chicano και παραδοσιακή μουσική Ραντσέρα. Η ερμηνεία τους στο "Mariachi Suite" κέρδισε το βραβείο Grammy για την Καλύτερη Ποπ Ενόργανη Ερμηνεία στα βραβεία Grammy το 1995.  Άλλοι καλλιτέχνες στο άλμπουμ soundtrack περιλαμβάνουν τους Dire Straits, Link Wray, Latin Playboys και Κάρλος Σαντάνα. Ο μουσικός Tito Larriva έχει έναν μικρό ρόλο στην ταινία και η μπάντα του, Tito & Tarantula, συνέβαλε επίσης στο soundtrack.

## Υποδοχή
### Κριτικές
Στο Rotten Tomatoes η ταινία έχει βαθμολογία θετικής έγκρισης 69% με βάση κριτικές 51 κριτικών, με μέση βαθμολογία 6,5/10. Η κριτική συναίνεση του ιστοτόπου αναφέρει: *Το Ντεσπεράντο περιέχει σχεδόν πάρα πολύ δράση και πολύ λίγη ιστορία για να διατηρήσει το ενδιαφέρον, αλλά ο Αντόνιο Μπαντέρας αποδεικνύει ένα χαρισματικό προβάδισμα στην εφευρετική υπερβολή του Ρόμπερτ Ροντρίγκεζ*.  Στο Metacritic έχει βαθμολογία 55 στα 100, με βάση κριτικές από 18 κριτικούς, υποδεικνύοντας *μεικτές ή μέσες κριτικές*.  Το κοινό που συμμετείχε σε μια δημοσκόπηση από το CinemaScore έδωσε στην ταινία έναν μέσο βαθμό "B+" σε μια κλίμακα Α+ έως F. 

Ο Τοντ Μακάρθι του *Variety* έγραψε ότι η ταινία *δεν θα μπορούσε να είναι πιο εκθαμβωτική σε καθαρά οπτικό επίπεδο, αλλά είναι θανάσιμα αναιμική στην ιστορία, τους χαρακτήρες και τα θεματικά τμήματα*.  Ο Οουέν Γκλέιμπερμαν του *[[Entertainment Weekly]]* βαθμολόγησε την ταινία με "B" και επαίνεσε τις σεκάνς δράσης παρά την έλλειψη χαρακτήρων. Η Τζάνετ Μάσλιν των *[[The New York Times|New York Times]]* έγραψε: *Η υπερβολική εξάρτηση από τη βία περιθωριοποιεί το *Ντεσπεράντο* ως ένα καινοτόμο αντικείμενο, αντί για την ευρύτερη προσπάθεια προς την οποία θα μπορούσε να φιλοδοξούσε αυτός ο ταλαντούχος νεαρός σκηνοθέτης*. 

Ο Ρότζερ Ίμπερτ από τους *The Chicago Sun-Times* βαθμολόγησε την ταινία με 2/4 αστέρια και έγραψε: *Αυτό που συμβαίνει φαίνεται υπέροχο. Τώρα, αν μπορέσει να αξιοποιήσει αυτή την τεχνική δυνατότητα σε ένα σενάριο που είναι περισσότερο ιστορία παρά στήσιμο, μπορεί πραγματικά να έχει κάτι.*  Ο Ντέσον Χόουι της *[[The Washington Post|Washington Post]]* έγραψε ότι *η εμπορική μετάβαση ήταν αξιοσημείωτα επιτυχής. Αυτό οφείλεται κυρίως στον Ροντρίγκεζ, ο οποίος όχι μόνο διατηρεί το κινητικό ταλέντο της αρχικής ταινίας, αλλά το προχωρά ακόμη περισσότερο*.  Ο Μπομπ Μακ Κέιμπ Bob του *[[Empire (κινηματογραφικό περιοδικό)|Empire]]* το βαθμολόγησε με 4/5 αστέρια και έγραψε πως *Είναι μεγάλο, είναι αστείο, αλλά το Ντεσπεράντο έχει αυτοπεποίθηση και εξαιρετικά διασκεδαστικό κινηματογραφικό έργο*.  Η Χάιντι Στρομ της *Daily Press* έγραψε πως *Μια καθαρή έκρηξη αδρεναλίνης από την αρχή μέχρι το τέλος, το *Ντεσπεράντο* θα σοκάρει, θα διασκεδάσει, θα ενθουσιάσει και θα αηδιάσει - αλλά ποτέ δεν θα απογοητεύσει*. 

### Εισπράξεις
Η ταινία απέσπασε 25,4 εκατομμύρια δολάρια στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά και 58 εκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως.  

### Βραβεία & υποψηφιότητες
*Υποψηφιότητες
**Κινηματογραφικό Βραβείο MTV Καλύτερου Φιλιού 
**Κινηματογραφικό Βραβείο MTV Πιο Επιθυμητού Ανδρα (Μπαντέρας)

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
*

Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στο Μεξικό
Κατηγορία:Ταινίες τοποθετημένες στο Μεξικό
Κατηγορία:Ταινίες παραγωγής Columbia Pictures
Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες δράσης
Κατηγορία:Ταινίες του 1995