Τσεχικές βουλευτικές εκλογές 2025

Διεξήχθησαν κοινοβουλευτικές εκλογές στην Τσεχική Δημοκρατία στις 3 και 4 Οκτωβρίου 2025. Και οι 200 βουλευτές της Βουλής των Αντιπροσώπων, της Κάτω Βουλής του Κοινοβουλίου, εκλέχθηκαν και ο ηγέτης της προκύπτουσας κυβέρνησης έγινε πρωθυπουργός. Μετά τις εκλογές του 2021, το Μαζί σχημάτισε κυβερνητικό συνασπισμό με τη συμμαχία Πειρατές και Δήμαρχοι, με τον Πετρ Φιάλα να αντικαθιστά τον Αντρέι Μπάμπις στη θέση του πρωθυπουργού. Το ΑΝΟ παρέμεινε το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης και το Ελευθερία και Άμεση Δημοκρατία (SPD) διατήρησε επίσης έδρες στη Βουλή των Αντιπροσώπων.

Τα κύρια ζητήματα των εκλογών αναμενόταν να είναι η οικονομία, ο πληθωρισμός, η εξωτερική πολιτική και οι αμυντικές δαπάνες. Οι εκλογές του 2025 σηματοδοτούν την πρώτη φορά που επιτρέπεται η επιστολική ψήφος για πολίτες που ζουν ή υπηρετούν στο εξωτερικό. Οι εκλογές ανέδειξαν το ANO ως το μεγαλύτερο κόμμα στο κοινοβούλιο. Τα κόμματα που σχημάτισαν την προηγούμενη κυβέρνηση έχασαν την πλειοψηφία τους αλλά απέδωσαν καλύτερα από ό,τι προέβλεπαν οι δημοσκοπήσεις, κερδίζοντας 92 έδρες ενώ αναμενόταν να κερδίσουν μόνο 62–70 έδρες. Το ANO επίσης απέδωσε καλύτερα από το αναμενόμενο, ενώ το SPD απέδωσε χειρότερα από τις δημοσκοπικές προβλέψεις. Η αριστερή συμμαχία Stačilo! δεν κατάφερε να εισέλθει στο Κοινοβούλιο.

Ο ηγέτης του ANO, Αντρέι Μπάμπις, σχημάτισε κυβερνητικό συνασπισμό με το SPD και το νέο δεξιό κόμμα Αυτοκινητιστές (AUTO). Διορίστηκε πρωθυπουργός για δεύτερη φορά στις 9 Δεκεμβρίου.

## Ιστορικό
### Εκλογές 2021
Οι βουλευτικές εκλογές του 2021 βρήκαν τη συντηρητική συμμαχία Μαζί (αποτελούμενη από το Πολιτικό Δημοκρατικό Κόμμα (ODS), το KDU-ČSL και το TOP 09) να τερματίζει πρώτη με 27,8% των ψήφων. Το ΑΝΟ τερμάτισε δεύτερο και η φιλελεύθερη συμμαχία Πειρατές και Δήμαρχοι τρίτη. Η Ελευθερία και Άμεση Δημοκρατία ήταν το μόνο άλλο κόμμα που κέρδισε έδρες. Το Μαζί σχημάτισε κυβέρνηση με τους Πειρατές και Δήμαρχοι με πρωθυπουργό τον ηγέτη του ODS, Πετρ Φιάλα.

Λίγο μετά τις εκλογές του 2021, ο ηγέτης των Δημάρχων και Ανεξάρτητων, Βιτ Ρακούσαν, δήλωσε ότι το κόμμα του θα κατέβαινε στις επόμενες εκλογές ως ενιαίο κόμμα αντί να συνεχίσει τη συμμαχία του με το Κόμμα Πειρατών. Σύμφωνα με εσωτερική ανάλυση του Κόμματος Πειρατών, οι Δήμαρχοι παραβίασαν την κοινή τους συμφωνία ζητώντας από τους ψηφοφόρους τους να δώσουν προτιμησιακές ψήφους στους υποψηφίους τους στην κοινή λίστα, με αποτέλεσμα να εκλεγούν μόνο τέσσερις Πειρατές βουλευτές.

### Ευρωεκλογές 2024
Στις Ευρωεκλογές του 2024 σημειώθηκαν απώλειες για τα κυβερνώντα κόμματα, καθώς το Κόμμα Πειρατών έχασε δύο από τις τρεις έδρες του, και τόσο οι Πολιτικοί Δημοκράτες όσο και το KDU-ČSL έχασαν από έναν Ευρωβουλευτή αντίστοιχα. Το TOP 09 διατήρησε και τις δύο εντολές του και οι Δήμαρχοι και Ανεξάρτητοι κέρδισαν μία, με αποτέλεσμα συνολική απώλεια τριών εδρών για τον κυβερνητικό συνασπισμό.

Μεταξύ της κοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης, το ΑΝΟ κέρδισε μία έδρα σε σύγκριση με τις προηγούμενες εκλογές, και το SPD έχασε μία, περνώντας οριακά το κοινοβουλευτικό όριο. Τα περισσότερα κέρδη πήγαν σε λαϊκιστικά εξωκοινοβουλευτικά κόμματα, με δύο Ευρωβουλευτές το καθένα να κερδίζονται από το Stačilo! και το δεξιό λαϊκιστικό Přísaha and Motorists, του οποίου ο ηγέτης Φίλιπ Τούρεκ είχε αντιμετωπίσει κατηγορίες για νεοναζισμό λίγες μέρες πριν τις εκλογές. Οι εκλογές είδαν επίσης το χειρότερο αποτέλεσμα στην ιστορία για τη Σοσιαλδημοκρατία, η οποία κέρδισε μόλις το 1,8% των ψήφων, πολύ κάτω από το όριο.

### Περιφερειακές εκλογές και εκλογές Γερουσίας 2024
Οι Τσεχικές περιφερειακές εκλογές του 2024 σημείωσαν σχεδόν ολοκληρωτική εξαφάνιση για το Κόμμα Πειρατών, το μικρότερο κόμμα στον κυβερνητικό συνασπισμό, το οποίο ξεπέρασε το όριο μόνο σε μία από τις 13 περιφέρειες που διεκδικούσαν και έχασε όλους εκτός από τέσσερις συμβούλους σε εθνικό επίπεδο. Αυτό οδήγησε στην παραίτηση της ηγεσίας του κόμματος και στην αποχώρηση του κόμματος από την κυβέρνηση Φιάλα. Οι εκλογές ήταν επίσης επιτυχημένες για τον συνασπισμό Stačilo!, ο οποίος εισήλθε σε 12 από τις 13 περιφερειακές συνελεύσεις, κερδίζοντας 40 συμβούλους.

#### Αποχώρηση του Κόμματος Πειρατών από την Κυβέρνηση Φιάλα
Μετά τα απογοητευτικά αποτελέσματα στις περιφερειακές εκλογές, αρκετά περιφερειακά παραρτήματα του Κόμματος Πειρατών ζήτησαν την παραίτηση της εθνικής ηγεσίας, με επικεφαλής τον Ιβάν Μπάρτος, ο οποίος δήλωσε ότι θα σεβαστεί τα αποτελέσματα ενός εσωτερικού δημοψηφίσματος για το θέμα αυτό. Ωστόσο, υπήρξαν λίγες εκκλήσεις για αποχώρηση από την κυβέρνηση Φιάλα.

Λίγες μέρες αργότερα, ο πρωθυπουργός Πετρ Φιάλα ανακοίνωσε ότι θα προτείνει την αποπομπή του Μπάρτος ως υπουργού Περιφερειακής Ανάπτυξης και Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης για την Ψηφιοποίηση, λόγω της αποτυχίας του Μπάρτος να προχωρήσει στην ψηφιοποίηση των οικοδομικών αδειών. Ο Φιάλα ζήτησε από το Κόμμα Πειρατών να προτείνει νέο υποψήφιο για υπουργό Περιφερειακής Ανάπτυξης. Αυτή η απόφαση αποτέλεσε έκπληξη για τον Μπάρτος και την ηγεσία του Κόμματος Πειρατών. Ο Μπάρτος δήλωσε ότι είχε συνάντηση με τον Φιάλα νωρίτερα την ίδια μέρα, όπου η αποπομπή του δεν είχε αναφερθεί, και ότι έμαθε για την αποπομπή του μέσω τηλεφωνικής κλήσης. Η υπόλοιπη ηγεσία του Κόμματος Πειρατών εξέφρασε θυμό για το ότι δεν είχε προηγηθεί διαβούλευση, όπως απαιτείται από τη συμφωνία συνασπισμού.

Ο Φιάλα επιβεβαίωσε αργότερα ότι είχε ανακοινώσει την απόφασή του στον Μπάρτος μέσω κλήσης. Δήλωσε ότι ήλπιζε οι Πειρατές να παραμείνουν στην κυβέρνηση και ότι δεν είχε παραβιάσει τη συμφωνία συνασπισμού, καθώς ολόκληρη η ηγεσία των Πειρατών παραιτήθηκε και παρέμεινε ως υπηρεσιακή ηγεσία μέχρι να διεξαχθούν νέες εκλογές ηγεσίας. Τα μέλη του Κόμματος Πειρατών ζήτησαν στη συνέχεια ένα εσωτερικό δημοψήφισμα για την αποχώρηση από την κυβέρνηση, το οποίο υποστηρίχθηκε από συντριπτική πλειοψηφία των μελών. Οι εναπομείναντες υπουργοί των Πειρατών υπέβαλαν στη συνέχεια τις παραιτήσεις τους. Ωστόσο, ο Φιάλα δεν αποδέχτηκε την παραίτηση του υπουργού Εξωτερικών Γιαν Λιπάβσκι, ο οποίος κλήθηκε να ολοκληρώσει τη θητεία του ως ανεξάρτητος, ως κοινός υποψήφιος και των τεσσάρων εναπομεινάντων κομμάτων του συνασπισμού.

### Σκάνδαλο Bitcoin
Το σκάνδαλο Bitcoin της τσεχικής κυβέρνησης του 2025, το οποίο προέκυψε αφότου έγινε γνωστό ότι το Υπουργείο Δικαιοσύνης είχε αποδεχθεί μια μεγάλη δωρεά σε Bitcoin από τον εγκληματία , έγινε θέμα της εκλογικής εκστρατείας. Η διαμάχη οδήγησε στην παραίτηση του υπουργού Δικαιοσύνης Πάβελ Μπλάζεκ, ο οποίος ενέκρινε τη δωρεά χωρίς να επαληθεύσει την προέλευσή της, προκαλώντας ισχυρισμούς για πιθανό ξέπλυμα χρήματος.

## Εκλογικό σύστημα
Το Σύνταγμα της Τσεχίας ορίζει ότι οι εκλογές για τη Βουλή των Αντιπροσώπων, την κάτω βουλή του Κοινοβουλίου της Τσεχικής Δημοκρατίας, πρέπει να διεξάγονται κάθε τέσσερα χρόνια. Η εκτελεστική κυβέρνηση είναι υπόλογη στη Βουλή των Αντιπροσώπων και παραμένει στην εξουσία μόνο εφόσον έχει την εμπιστοσύνη της πλειοψηφίας των μελών της. Το Άρθρο 19(1) του Συντάγματος ορίζει ότι κάθε πολίτης της Τσεχικής Δημοκρατίας άνω των 21 ετών έχει το δικαίωμα να υπηρετήσει ως βουλευτής. Και οι 200 βουλευτές εκλέγονται με αναλογική εκπροσώπηση σε ανοιχτές λίστες σε 14 εκλογικές περιφέρειες, οι οποίες ακολουθούν τα σύνορα των 13 Τσεχικών περιφερειών και της πρωτεύουσας Πράγα. Οι έδρες κατανέμονται στις περιφέρειες με βάση τον αριθμό των έγκυρων ψήφων σε κάθε περιφέρεια. Οι εντολές κατανέμονται χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του μεγαλύτερου υπολοίπου, χρησιμοποιώντας το Imperiali quota στον πρώτο γύρο και το Hagenbach-Bischoff quota στον δεύτερο γύρο. Στον πρώτο γύρο, οι εντολές κατανέμονται μεταξύ κάθε περιφέρειας. Οι έδρες που δεν κατανέμονται στον πρώτο γύρο μεταφέρονται στη συνέχεια σε έναν εθνικό δεύτερο γύρο, όπου χρησιμοποιείται το άθροισμα των υπολειπόμενων ψήφων των κομμάτων από όλες τις περιφέρειες. Για να είναι επιλέξιμο για έδρες, ένα ενιαίο κόμμα πρέπει να κερδίσει τουλάχιστον το 5% της εθνικής ψήφου, ένας συνασπισμός δύο κομμάτων χρειάζεται 8% και ένας συνασπισμός τριών ή περισσοτέρων κομμάτων απαιτεί 11%, εκτός εάν μόνο μία ομάδα εισέλθει στη Βουλή.

### Ταχυδρομική ψηφοφορία
Για πρώτη φορά στην τσεχική ιστορία, οι πολίτες που ζουν στο εξωτερικό μπόρεσαν να ψηφίσουν μέσω ταχυδρομικής ψηφοφορίας, έπειτα από τροποποίηση του εκλογικού νόμου του 2024. Αρκετές πηγές μέσων ενημέρωσης, συμπεριλαμβανομένων των *[[Seznam Zprávy]]* και ''e15'', σημείωσαν ότι ο αριθμός των πολιτών που εγγράφηκαν για ταχυδρομική ψηφοφορία ήταν πολύ χαμηλότερος από τις αρχικές εκτιμήσεις του Υπουργείου Εξωτερικών.

### Μη συνασπισμοί
Πριν τις εκλογές, τρεις λίστες υποψηφίων (η συμμαχία Stačilo!, η κοινή λίστα των Πειρατών και των Πρασίνων, και η κοινή λίστα των SPD, Tricolour, PRO και Svobodní) κατηγορήθηκαν ότι δημιούργησαν «μη-συνασπισμούς», καθώς καταχωρίστηκαν ως λίστες ενιαίου κόμματος αντί για συνασπισμούς προκειμένου να περάσουν χαμηλότερο εκλογικό όριο. Αυτή η πρακτική επικρίθηκε από ορισμένα άλλα κόμματα, πολιτικούς αναλυτές από το *[[Seznam Zprávy]]* και το ''Reflex'', και ακαδημαϊκούς από το Πανεπιστήμιο του Καρόλου, οι οποίοι υπέδειξαν ότι αυτοί οι «μη-συνασπισμοί» παρακάμπτουν τον εκλογικό νόμο.

## Αποτελέσματα
### Σε εθνικό επίπεδο

## Επακόλουθα
Μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, ο απερχόμενος πρωθυπουργός Πετρ Φιάλα παραδέχτηκε την ήττα στις εκλογές και συνεχάρη τον Αντρέι Μπάμπις για τη νίκη του ANO στις εκλογές, αναγνωρίζοντας ότι δεν ήταν δυνατόν να σχηματιστεί κυβέρνηση από το Spolu, τους STAN και το Κόμμα Πειρατών. Ο ηγέτης του ΑΝΟ, Αντρέι Μπάμπις, κήρυξε τη νίκη και επανέλαβε ότι δεν θα εισερχόταν σε συνασπισμό με τα τρέχοντα κυβερνητικά κόμματα (SPOLU και STAN) ή με τους Πειρατές, ενώ και αυτά τα τρία κόμματα απέκλεισαν τον συνασπισμό με το ΑΝΟ. Δήλωσε την πρόθεσή του να προσπαθήσει να σχηματίσει κυβέρνηση μειοψηφίας, με το ΑΝΟ να κυβερνά μόνο του, και είπε ότι θα επιδιώξει να διαπραγματευτεί με την Ελευθερία και Άμεση Δημοκρατία (SPD) και τους Motorists για να συμφωνήσουν σε συμφωνία εμπιστοσύνης και στήριξης για την κυβέρνησή του. Στις 6 Οκτωβρίου 2025 η Μαλάτσοβα ανακοίνωσε ότι η ηγεσία του SOCDEM θα παραιτηθεί σε έκτακτο συνέδριο.

Στις 7 Οκτωβρίου 2025 ο Φιάλα αποδέχτηκε την ευθύνη για το εκλογικό αποτέλεσμα και ανακοίνωσε ότι δεν θα επιδιώξει την επανεκλογή του ως ηγέτης του ODS. Είπε ότι δεν θα εγκατέλειπε εντελώς την πολιτική και θα υπηρετούσε τη θητεία του ως βουλευτής στα πίσω έδρανα. Ο πρώτος αναπληρωτής ηγέτης του ODS Ζμπίνεκ Στανγιούρα δήλωσε επίσης ότι δεν θα έθετε υποψηφιότητα για επανεκλογή στο μέλλον, αφού έχασε την εντολή του λόγω προτιμησιακών ψήφων.

### Σχηματισμός κυβέρνησης
Στις 5 Οκτωβρίου, την επομένη των εκλογών, ο Μπάμπις είπε ότι το ΑΝΟ θα ηγηθεί συνομιλιών με το SPD και το AUTO για να επιδιώξει μια μονοκομματική κυβέρνηση. Όλα τα άλλα κόμματα (SPOLU, STAN και Πειρατές) είχαν αποκλείσει τη συνεργασία με το ΑΝΟ. Ο πρόεδρος Πετρ Πάβελ είχε συναντήσεις με τους ηγέτες όλων των κομμάτων που εισήλθαν στο κοινοβούλιο τις ημέρες μετά τις εκλογές. Στις 6 Οκτωβρίου ο Πάβελ είπε ότι ήταν «σαφές» πως υπήρχε ενδιαφέρον για τον σχηματισμό κυβέρνησης συνασπισμού αποτελούμενης από το ΑΝΟ, το SPD και το AUTO. Ο αρχικός στόχος του ΑΝΟ να σχηματίσει μονοκομματικό υπουργικό συμβούλιο μειοψηφίας είχε γίνει «δύσκολο να επιτευχθεί», καθώς τόσο το SPD όσο και το AUTO δήλωσαν ότι ήθελαν να συμμετάσχουν άμεσα στην κυβέρνηση. Αναφέρθηκε ότι και τα δύο μικρότερα κόμματα ήθελαν τουλάχιστον δύο υπουργεία το καθένα. Το SPD ενδιαφερόταν για τα υπουργεία Παιδείας, Άμυνας, Εξωτερικών Υποθέσεων, Βιομηχανίας και Εσωτερικών και πρότεινε να ορίσει μη κομματικούς εμπειρογνώμονες για να τα ηγηθούν προκειμένου να αποφευχθούν εσωτερικές κομματικές τριβές. Το AUTO είπε ότι επιθυμούσε να ορίσει τον ηγέτη Πετρ Ματσίνκα ως Υπουργό Περιβάλλοντος, τον Φίλιπ Τούρεκφ ως υπουργό Εξωτερικών Υποθέσεων, και τον Ότο Κλέμπιρ ως υπουργό Πολιτισμού. Αναφέρθηκε επίσης ότι το SPD ήθελε να ορίσει τον ηγέτη του Τομίο Οκαμούρα για τη θέση του Προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων, κάτι που δεν αποκλείστηκε ούτε από τον Μπάμπις ούτε από τονΟκαμούρα.

Πάνω από 470 καλλιτέχνες, ακαδημαϊκοί και εκπρόσωποι της πολιτιστικής κοινότητας υπέγραψαν ανοιχτή επιστολή προς τον Αντρέι Μπάμπις και τον πρόεδρο Πετρ Πάβελ αντιτιθέμενοι σε έναν υποψήφιο του AUTO για τη θέση του υπουργού Πολιτισμού. Η ένωση των τσεχικών μη κερδοσκοπικών περιβαλλοντικών οργανώσεων Zelený kruh εξέφρασε την αντίθεσή της σε έναν υποψήφιο του AUTO για τη θέση του υπουργού Περιβάλλοντος. Στις 19 Οκτωβρίου 2025 χιλιάδες άνθρωποι παρακολούθησαν μια διαδήλωση ενάντια στον διορισμό του Macinka στην Πλατεία Χρατσάνι της Πράγας, που διοργανώθηκε από μη κερδοσκοπικές περιβαλλοντικές οργανώσεις Greenpeace, Re-set και Fridays for Future.

Στις 27 Οκτωβρίου 2025 ο Πάβελ ζήτησε από τον Μπάμπις να σχηματίσει κυβέρνηση. Οι ηγέτες του ΑΝΟ, του SPD και του AUTO υπέγραψαν τη συμφωνία συνασπισμού στις 3 Νοεμβρίου. Η νέα Βουλή των Αντιπροσώπων πραγματοποίησε την ιδρυτική της συνεδρίαση την ίδια ημέρα. Οι βουλευτές του ΑΝΟ Ρίχαρτ Μπράμπετς, Πετρ Κούμπις και Ρομάν Ζαρζίτσκι παραιτήθηκαν προκειμένου να επικεντρωθούν στην περιφερειακή πολιτική. Αντικαταστάθηκαν από τους Γιάνα Ντεμιάνοβα, Γίρι Πεντς και Βλάστιμιλ Χεμπρ.

Ο Μπάμπις συναντήθηκε με τον Πάβελ στις 26 Νοεμβρίου για να παρουσιάσει το υπουργικό του συμβούλιο και τους προτεινόμενους υπουργούς. Ο Πάβελ δήλωσε ότι θα διορίσει τον Μπάμπις ως νέο πρωθυπουργό μέσα σε μια εβδομάδα αφότου ο τελευταίος αντιμετώπιζε δημόσια τα επιχειρηματικά του συμφέροντα, και εξέφρασε τη συνεχιζόμενη διαφωνία του με τον πιθανό υπουργό Φίλιπ Τούρεκ, τον υποψήφιο για υπουργό Περιβάλλοντος. Ο ηγέτης του AUTO Ματσίνκα δήλωσε ότι δεν έβλεπε νομικούς λόγους για τους οποίους ο Τούρεκ δεν μπορούσε να διοριστεί υπουργός.
Ο Πάβελ ξεκίνησε τις συναντήσεις με τους υποψήφιους υπουργούς στις 28 Νοεμβρίου 2025, όταν συναντήθηκε με τους όμπερτ Πλάγκα, Άνταμ Βόιτεκ και Γιέρονιμ Τέιτς. Ο Μπάμπις ανακοίνωσε στο Facebook ότι θα μεταφέρει την εταιρεία συμμετοχών του Agrofert σε μια ανεξάρτητα διοικούμενη δομή καταπιστεύματος. Σε απάντηση, ο Πάβελ είπε ότι θα διορίσει τον Μπάμπις ως πρωθυπουργό στις 9 Δεκεμβρίου. Οι συναντήσεις ολοκληρώθηκαν όταν ο Πάβελ συναντήθηκε με τους Ότο Κλέμπιρ και Μπόρις Στάσνι στις 8 Δεκεμβρίου 2025. Ο υποψήφιος υπουργός Περιβάλλοντος Φίλιπ Τούρεκ ακύρωσε την προγραμματισμένη συνάντηση με τον Πάβελ, όπου ήθελε να εξηγήσει τις υποθέσεις του, αφού νοσηλεύτηκε με κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου.

Η κυβέρνηση Μπάμπις ανέλαβε στις 15 Δεκεμβρίου 2025.

## Παραπομπές


2025
Τσεχ