Ελληνική κουζίνα

[μικρογραφία|270x270εσ|Η [χωριάτικη σαλάτα, το πιο δημοφιλές ορεκτικό πιάτο της ελληνικής κουζίνας.]]
Η **ελληνική κουζίνα** αποτελεί έναν όρο που αναφέρεται στην παραδοσιακή γαστρονομία των Ελλήνων, η οποία χαρακτηρίζεται από την ποικιλία των γεύσεων, τη χρήση φρέσκων και τοπικών υλικών και την έντονη σύνδεση με την ιστορία, τον πολιτισμό και το φυσικό περιβάλλον της Ελλάδας. Η ελληνική κουζίνα δεν περιορίζεται μόνο στην καθημερινή διατροφή, αλλά αποτελεί και στοιχείο κοινωνικής και πολιτισμικής έκφρασης, συνδέοντας τους ανθρώπους σε γιορτές, θρησκευτικές τελετές και οικογενειακές συγκεντρώσεις, με βάση τις παραδοσιακές μεθόδους προετοιμασίας των φαγητών, οι οποίες μεταφέρονται από γενιά σε γενιά.

Η ελληνική κουζίνα, παρόλο που έχει επηρεαστεί από ποικίλους πολιτισμούς και λαούς που πέρασαν από την περιοχή, όπως οι Βυζαντινοί, οι Ρωμαίοι, οι Οθωμανοί και οι Ενετοί, καταφέρνει να διατηρήσει τις πανάρχαιες ρίζες της, προσφέροντας έναν μοναδικό συνδυασμό γεύσεων και τεχνικών μαγειρικής. Οι παραδοσιακές συνταγές παραμένουν αναλλοίωτες σε πολλές περιοχές της χώρας, ενώ, ταυτόχρονα, η σύγχρονη ελληνική κουζίνα εξελίσσεται και προσαρμόζεται στις σύγχρονες διατροφικές τάσεις και ανάγκες.

Η ελληνική κουζίνα διακρίνεται για την ευρεία χρήση βασικών τροφικών προϊόντων, τα οποία ενσωματώνουν στοιχεία από την πλούσια φυσική παραγωγή της χώρας. Κεντρική θέση κατέχει το ελαιόλαδο, το οποίο χρησιμοποιείται ευρέως σε όλες σχεδόν τις παρασκευές και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της διατροφικής κουλτούρας των Ελλήνων. Εκτός από το ελαιόλαδο, βασικά συστατικά της ελληνικής διατροφής είναι τα δημητριακά, τα ζυμαρικά, το κρέας, τα λαχανικά, τα οπωροφόρα και τα όσπρια, ενώ ιδιαίτερη σημασία δίνεται στα ψάρια και τα θαλασσινά, τα οποία καταναλώνονται ευρέως λόγω της γεωγραφικής θέσης της Ελλάδας και της άμεσης πρόσβασης στην Μεσόγειο Θάλασσα. Επιπλέον, σημαντικά προϊόντα της ελληνικής γαστρονομίας είναι οι ελιές, οι ντομάτες, τα τυριά (όπως η φέτα και η μυζήθρα), οι μελιτζάνες, τα κολοκυθάκια, το κρεμμύδι, το σκόρδο, οι πιπεριές και διάφορα μυρωδικά, τα οποία προσδίδουν ιδιαίτερη γεύση και άρωμα στα φαγητά. Το γιαούρτι, με την ιδιαίτερη υφή και την έντονη γεύση του, αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ελληνικής διατροφής, ενώ ο χυμός λεμονιού χρησιμοποιείται συχνά για να ενισχύσει τη φρεσκάδα των πιάτων. Στο καθημερινό ελληνικό τραπέζι, το ψωμί, που παρασκευάζεται παραδοσιακά με φυσικά ζύγια και προζύμι, κατέχει επίσης κεντρική θέση.

Τα ελληνικά γλυκά χαρακτηρίζονται από τη χρήση ξηρών καρπών, μελιού και σουσαμιού, ενώ δεν είναι λίγες οι φορές που φρούτα, κυρίως εποχιακά, χρησιμοποιούνται για την παρασκευή των γνωστών «γλυκών του κουταλιού». Αυτά τα γλυκά είναι συνήθως φτιαγμένα με φρέσκα φρούτα που μαγειρεύονται σε σιρόπι με ζάχαρη και μέλι, και προσφέρονται ως επιδόρπιο ή ως κέρασμα. 

Ακόμα μια σημαντική παράμετρος της ελληνικής κουζίνας και κουλτούρας είναι οι μεζέδες, οι οποίοι αποτελούν ένα συλλογικό όνομα για μια ποικιλία μικρών γευμάτων, τα οποία συνήθως σερβίρονται σε κοινωνικές περιστάσεις, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερο κλίμα φιλοξενίας και συντροφικότητας. Οι μεζέδες περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα εδεσμάτων, από παραδοσιακά ορεκτικά έως πιο περίτεχνα πιάτα, τα οποία καταναλώνονται σε μικρές ποσότητες και σε συνδυασμό με ποτά όπως το κρασί, το ούζο ή το τσίπουρο. Η κουλτούρα των μεζέδων έχει βαθιές ρίζες στην ελληνική κοινωνία και αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής ζωής, αλλά και των κοινωνικών εκδηλώσεων. Συνήθως σερβίρονται σε ειδικά καταστήματα, όπως τα μεζεδοπωλεία, τα ουζερί και τα τσιπουράδικα, που έχουν διαμορφωθεί ως χώροι κοινωνικής συνάθροισης.

Η κουζίνα των Ελλήνων χαρακτηρίζεται ως Μεσογειακή, καθώς βασίζεται σε διατροφικά πρότυπα που προάγουν τη χρήση φρέσκων, εποχιακών υλικών και υγιεινών μεθόδων μαγειρικής, τα οποία αναδεικνύουν τη φυσική γεύση των προϊόντων. Οι βασικές αρχές της μεσογειακής διατροφής αντικατοπτρίζουν μια διατροφή πλούσια σε αντιοξειδωτικά, βιταμίνες και υγιεινά λιπαρά. Ωστόσο, η ελληνική κουζίνα, αν και εντάσσεται στο πλαίσιο της Μεσογειακής διατροφής, διατηρεί και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που την καθιστούν ξεχωριστή, καθώς συνδυάζει τοπικές παραδόσεις, πολιτισμικές επιρροές και μοναδικές τεχνικές μαγειρικής που αναπτύχθηκαν μέσα από τους αιώνες.

Επιπλέον, η ελληνική κουζίνα παρουσιάζει ομοιότητες με τις παραδοσιακές κουζίνες άλλων μεσογειακών χωρών, όπως η Ιταλία, τα Βαλκάνια και το Λεβάντε (τμήμα της Μέσης Ανατολής), λόγω της γεωγραφικής γειτνίασης και των ιστορικών αλληλεπιδράσεων μεταξύ αυτών των περιοχών.

## Ιστορία

[μικρογραφία|Μετά την τέλεση της θυσίας, ένας νεαρός απεικονίζεται να προετοιμάζει το κεφάλι ενός χοίρου ενώπιον ναού, όπως υποδηλώνεται από την κορινθιακού ρυθμού στήλη στα δεξιά της παράστασης. Απουλικός ερυθρόμορφος κρατήρας του 4ου αιώνα π.Χ. [Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Μαδρίτης.]]
Κατά την αρχαιότητα και συγκεκριμένα το 320 π.Χ., γράφτηκε το πρώτο βιβλίο μαγειρικής στην ιστορία από τον αρχαίο Έλληνα Αρχέστρατο, ο οποίος έχει χαρακτηριστεί ως ο «Πατέρας της Γαστρονομίας». Το έργο του, που αναφέρεται σε διάφορες μαγειρικές τεχνικές και την τέχνη της γαστρονομίας, αποτελεί ένα από τα πρώτα καταγεγραμμένα δείγματα της σχέσης του ανθρώπου με την τροφή και τη γευστική του απόλαυση. Η προσέγγιση του Αρχέστρατου απέναντι στη μαγειρική υπογραμμίζει τη σημασία της ισορροπίας και της ευχαρίστησης που προκύπτει από την τέχνη του μαγειρεύειν, ενώ ταυτόχρονα αναδεικνύει τη σημασία της κουζίνας ως πολιτισμικού και κοινωνικού φαινομένου.

Η αρχαία ελληνική κουζίνα, όπως καταγράφεται στους πρώτους μαγειρικούς οδηγούς, χαρακτηριζόταν από λιτότητα και απλότητα, βασιζόμενη στην «τριάδα της Μεσογείου»: σιτάρι, ελαιόλαδο και κρασί. Αυτά τα βασικά υλικά ήταν τα θεμέλια της καθημερινής διατροφής, ενώ οι ελληνικές συνταγές επικεντρώνονταν στην ανάδειξη της φυσικής γεύσης των τροφών χωρίς υπερβολές και περίπλοκες τεχνικές. Το ελαιόλαδο, ως κύρια πηγή λίπους, χρησιμοποιούνταν όχι μόνο για το μαγείρεμα, αλλά και για την κατανάλωση με το ψωμί, ενώ το κρασί, το οποίο ήταν βασικό ποτό, συνοδευόταν συχνά από τα εδέσματα σε κοινωνικές περιστάσεις. Τα ψάρια και τα θαλασσινά αποτελούσαν τη βασική πηγή πρωτεΐνης στην αρχαία ελληνική κουζίνα, καθώς οι αρχαίοι Έλληνες ζούσαν σε μια χώρα περιτριγυρισμένη από θάλασσα. Το κρέας καταναλωνόταν σε περιορισμένη ποσότητα και συχνά ήταν συνδεδεμένο με θρησκευτικές τελετές ή γιορτές, ενώ η βασική πηγή θρεπτικών ουσιών προερχόταν από τα οπωροκηπευτικά, τα όσπρια και τα γαλακτοκομικά προϊόντα, με το τυρί να κατέχει κεντρική θέση στην ελληνική διατροφή. Αυτή η λιτή και φυσική διατροφή αποτέλεσε θεμέλιο για τη διατροφική παράδοση, η οποία παρέμεινε σχετικά αμετάβλητη για αιώνες.

Η εξάπλωση της αμπελουργίας και της ελαιοκαλλιέργειας σε ολόκληρη τη Μεσόγειο και πέρα από αυτήν συνδέεται άμεσα με το φαινόμενο του ελληνικού αποικισμού, ιδίως κατά την Αρχαϊκή περίοδο (8ος–6ος αιώνας π.Χ.). Καθώς οι Έλληνες ίδρυαν αποικίες στις ακτές της Νότιας Ιταλίας, της Μικράς Ασίας, της Σικελίας, της Μαύρης Θάλασσας και της Βόρειας Αφρικής, μετέφεραν μαζί τους όχι μόνο τον πολιτισμό τους, αλλά και τις αγροτικές τους πρακτικές. Η διάδοση της ελιάς και του αμπελιού στις νέες αυτές περιοχές υπήρξε καθοριστικής σημασίας για τη διαμόρφωση της μεσογειακής διατροφής, η οποία μέχρι σήμερα στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στα δύο αυτά προϊόντα.
[μικρογραφία|Βυζαντινό εγχάρακτο πιάτο του 12ου αιώνα, [Αρχαιολογικό Μουσείο Αρχαίας Αγοράς|Μουσείο Αρχαίας Αγοράς]]
Κατά τη βυζαντινή περίοδο, η ελληνική γαστρονομική κουλτούρα απέκτησε πιο εκλεπτυσμένο χαρακτήρα, καθώς εντάχθηκε στο ευρύτερο πολιτισμικό πλαίσιο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Ως αποτέλεσμα της γεωγραφικής θέσης του Βυζαντίου στο σταυροδρόμι Ανατολής και Δύσης, η κουζίνα εμπλουτίστηκε με νέες γεύσεις και συστατικά, επηρεαζόμενη από εμπορικές και πολιτισμικές ανταλλαγές. Αν και η βυζαντινή κουζίνα διατηρεί σημαντικά στοιχεία της αρχαιοελληνικής μαγειρικής, διαφοροποιείται μέσω της εισαγωγής νέων προϊόντων, όπως το χαβιάρι, το μοσχοκάρυδο, ο βασιλικός και τα λεμόνια. Το ψάρι εξακολουθεί να αποτελεί βασικό διατροφικό στοιχείο, ιδίως για τους πληθυσμούς που κατοικούν κοντά στις παράκτιες περιοχές. Η γεωστρατηγική σημασία της Κωνσταντινούπολης, ως παγκόσμιου κέντρου εμπορίου μπαχαρικών, συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση της βυζαντινής γαστρονομικής ταυτότητας, προσφέροντας πλούτο πρώτων υλών και ενισχύοντας την ποικιλία και τη λεπτότητα των γεύσεων.
[μικρογραφία|290x290εσ|''Γεύμα στο Χρισσό'', χαλκογραφία του [Έντουαρντ Ντόντουελ|Έντουαρτ Ντόντουελ, 1819.]]
Αυτή η τάση στην ελληνική διατροφή συνεχίστηκε κατά τη διάρκεια των επόμενων χρόνων, όπου παρέμεινε στενά συνδεδεμένη με τα παραδοσιακά προϊόντα και τις τοπικές πρακτικές μαγειρικής. Παράλληλα, οι εξωτερικές επιρροές, όπως τα σιτηρά και τα μπαχαρικά από την Ανατολή κατά την Οθωμανική περίοδο, προσέφεραν μια νέα διάσταση στη γεύση της ελληνικής κουζίνας. Ωστόσο, η κατανάλωση κρέατος μειώθηκε εξαιρετικά και έμεινε συνδεδεμένη με ειδικές περιστάσεις.

Η μεγάλη αλλαγή στην ελληνική διατροφή ήρθε με την τεχνολογική πρόοδο και την αύξηση της παραγωγής τροφίμων, η οποία κατέστησε το κρέας πιο εύκολα διαθέσιμο και προσιτό σε μεγαλύτερα στρώματα του πληθυσμού. Οι διατροφικές συνήθειες, που μέχρι τότε επικεντρώνονταν γύρω από το λάδι, το ψωμί και τα λαχανικά, άρχισαν να περιλαμβάνουν περισσότερο κρέας και επεξεργασμένα τρόφιμα, όπως το τυρί, τα αλλαντικά και τα κονσερβοποιημένα προϊόντα.

Η αστικοποίηση που επήλθε μετά το 1960, σε συνδυασμό με τις κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές, συνέβαλε σε σημαντικές διαφοροποιήσεις στην παραδοσιακή ελληνική κουζίνα. Νέες συνταγές αναπτύχθηκαν, επηρεασμένες από διεθνείς τάσεις και τη σύγχρονη γαστρονομία, ενώ νέοι τρόποι παρουσίασης των φαγητών και η αυξημένη κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων άλλαξαν τον χαρακτήρα του ελληνικού τραπεζιού. Παρά τις αλλαγές αυτές, η σύνδεση με την παραδοσιακή διατροφή παρέμεινε, διατηρώντας τη γαστρονομική κληρονομιά και τα χαρακτηριστικά της ελληνικής κουλτούρας.

## Επισκόπηση
[thumb|left|200px|[Ρίγανη.]]Το πιο χαρακτηριστικό και αναπόσπαστο στοιχείο της ελληνικής κουζίνας είναι το ελαιόλαδο, όπου χρησιμοποιείται συχνά στα περισσότερα πιάτα. Παράγεται από τους καρπούς των ελαιόδεντρων και αποτελεί χαρακτηριστική γεύση της ελληνικής διατροφής. Ακόμα, τα δημητριακά είναι αναπόσπαστο και βασικό κομμάτι της ελληνικής κουζίνας διαχρονικά. Η βασική παραγωγή σιτηρών στην Ελλάδα είναι το σιτάρι και το κριθάρι. Σημαντικά λαχανικά είναι οι ντομάτες, οι μελιτζάνες, οι πατάτες, τα φασόλια, οι μπάμιες, οι πιπεριές, τα σκόρδα, τα αγγούρια, τα καρότα και τα κρεμμύδια. Το μέλι στην Ελλάδα παράγεται κυρίως από το νέκταρ των οπωροφόρων, εσπεριδοειδών και κωνοφόρων δέντρων, καθώς και από θυμάρι και άνθη. Επίσης υπάρχει και η Μαστίχα που είναι αρωματική φυσική ρητίνη που εξάγεται από το μαστιχόδεντρο που καλλιεργείται μόνο στο νησί της Χίου.

Η Ελληνική κουζίνα χρησιμοποιεί κάποια αρώματα πιο συχνά από ότι άλλες μεσογειακές κουζίνες, δηλαδή: ρίγανη, μέντα, σκόρδο, κρεμμύδι, μαϊντανός, άνηθο και φύλλα δάφνης. Άλλα κοινά βότανα και μπαχαρικά όπως ο βασιλικός, το θυμάρι, ο δυόσμος, ο άνηθος και ο μάραθος. Σε πολλές ελληνικές συνταγές, χρησιμοποιούνται και γλυκό-μπαχαρικά σε συνδυασμό με κρέας, όπως η κανέλα και το γαρίφαλο.

Το κλίμα και το έδαφος της χώρας έχει την τάση να ευνοεί την εκτροφή αιγών και προβάτων σε περισσότερο βαθμό απ' ότι βοοειδών όπως οι αγελάδες και ως εκ τούτου πιάτα με ντόπιο βόειο κρέας είναι λιγότερο συχνά. Τα ψάρια και τα θαλασσινά είναι περισσότερο κοινά, όπως είναι φυσικό, στις παραθαλάσσιες περιοχές και στα νησιά, χωρίς αυτό ωστόσο να σημαίνει πως δεν είναι κοινά και στις υπόλοιπες περιοχές και ειδικά στις μέρες μας που η αγορά είναι εξελιγμένη με μεγάλη ποικιλία τροφίμων.

Στην ελληνική κουζίνα σημαντικό ρόλο έχει και το τυρί. Χρησιμοποιείται μια μεγάλη ποικιλία από τυριά, όπως η φέτα, το κασέρι, το κεφαλοτύρι, η γραβιέρα, η φορμαέλλα, το ανθότυρο, το μετσοβόνε, η μυζήθρα και το χαλούμι (κυρίως στην Κύπρο).

Οι ταβέρνες και κάποια εστιατόρια είναι από τους βασικούς χώρους που σερβίρουν παραδοσιακά ελληνικά πιάτα για τους ντόπιους και τους τουρίστες. Πρόσφατα, τα ταχυφαγεία (fast food) έχουν γίνει επίσης δημοφιλή στην Ελλάδα και την Ευρώπη. Παρά το γεγονός ότι το γρήγορο φαγητό κερδίζει τη δημοτικότητα και πολλές μεγάλες αλυσίδες ταχυφαγείων έχουν ανοίξει σε όλη την Ελλάδα, οι Έλληνες εξακολουθούν να βασίζονται κατά κύριο λόγο στην πλούσια και εκτεταμένη ελληνική διατροφή. Επιπλέον, μερικά παραδοσιακά ελληνικά φαγητά, ειδικά το σουβλάκι και η πίτα με γύρο συχνά σερβίρονται σε στυλ γρήγορου φαγητού.

## Κλασικά πιάτα
Η ελληνική κουζίνα είναι πολύ ιδιαίτερη, παρόλο που υπάρχουν πολλά κοινά χαρακτηριστικά μεταξύ των γαστρονομικών παραδόσεων των διαφόρων περιοχών στο εσωτερικό της χώρας, υπάρχουν επίσης και πολλές διαφορές, γεγονός που καθιστά δύσκολο να παρουσιάσει έναν πλήρη καθολικό κατάλογο των αντιπροσωπευτικών πιάτων. Για παράδειγμα, το χορτοφαγικό πιάτο *χανιώτικο μπουρέκι* είναι ένα τυπικό πιάτο της δυτικής Κρήτης, στην περιοχή των Χανίων. Μια οικογένεια στα Χανιά μπορεί να καταναλώσει αυτό το πιάτο 1-2 φορές την εβδομάδα κατά τη θερινή περίοδο. Ωστόσο, δεν είναι δημοφιλές σε οποιαδήποτε άλλη περιοχή της Ελλάδας.

Ο κατάλογος παρουσιάζει μερικά από τα πιο αντιπροσωπευτικά ελληνικά πιάτα που μπορούν να βρεθούν σε όλη τη χώρα και τα πιο δημοφιλή από τους τοπικούς φορείς:

### Ορεκτικά
[thumb|250px|[Ντάκος, παραδοσιακή κρητική σαλάτα.]]
[μικρογραφία|250x250εσ|[Τζατζίκι.]]
* Ντάκος, μια κρητική σαλάτα που αποτελείται από αποξηραμένο ή κρίθινο παξιμάδι, που ολοκληρώνεται με ψιλοκομμένες ντομάτες και θρυμματισμένη φέτα ή μυζήθρα.
* Ντολμαδάκια, αμπελόφυλλα γεμιστά με ρύζι και λαχανικά που συχνά περιλαμβάνει κρέας.
* Χωριάτικη σαλάτα, είναι ουσιαστικά μια σαλάτα με ντομάτα, αγγούρι, κρεμμύδι, φέτα, ελιές και ελαιόλαδο.
* Μαρουλοσαλάτα: Μαρούλι κομμένο, αλάτι, ξερό κρεμμύδι, λάδι, ξύδι.
* Λαχανοσαλάτα, πολύ λεπτο-αλεσμένο λάχανο με αλάτι, ελαιόλαδο και χυμό λεμονιού ή ξιδιού.
* Παντζαροσαλάτα, με ελαιόλαδο και ξίδι.
* Πατατοσαλάτα, με ελαιόλαδο, ψιλοκομμένο κρεμμύδι, μαγιονέζα και χυμό λεμονιού ή ξιδιού.
* Χόρτα, άγρια ή καλλιεργούμενα χόρτα, στον ατμό ή καθαρισμένα με ελαιόλαδο.
* Μπρόκολο σαλάτα: Βρασμένο μπρόκολο, αλάτι, λάδι, λεμόνι.
* Μελιτζανοσαλάτα
* Καλαμαράκια, συνήθως τηγανιτά αλλά και κοκκινιστά.
* Κολοκυθάκια
* Κολοκυθανθοί, γεμιστοί με ρύζι ή τυρί και μυρωδικά.
* Κολοκυθοκεφτέδες, συνήθως τηγανιτοί.
* Μαρίδες τηγανητές, συνήθως σερβίρονται με φέτες λεμονιού.
* Μελιτζάνες, αξιοσημείωτη είναι η λευκή μελιτζάνα Σαντορίνης.
* Σαγανάκι, τηγανητό κίτρινο τυρί (συνήθως γραβιέρα).
* Σκορδαλιά, παχύ σκόρδο και πουρέ πατάτας, συνήθως συνοδεύεται με τηγανητά ψάρια.
* Σπανακόπιτα, με σπανάκι, τυρί φέτα, κρεμμύδια (ξερά, φρέσκα), άνηθο ή μάραθο, πράσσα, Αλάτι, Πιπέρι, ελαιόλαδο. Τυλιγμένα σε φύλλο σε μορφή πίτας.
* Ταραμοσαλάτα
* Τζατζίκι, γιαούρτι με αγγούρι και σκόρδο πουρέ, που χρησιμοποιείται ως μια βουτιά. Σερβίρεται και ζεστό με πίτα.
* Τυρόπιτα, λευκό τυρί κρέμα (συνήθως μυζήθρα) τυλιγμένο σε πίτα με φύλλο κρούστας.
* Τυροπιτάκια 
* Λουκάνικο χωριάτικο
* Λαδόπιτα, πίτα με ελαιόλαδο και τυρί (συνήθως φέτα).

### Σούπες
[thumb|right|250px|[Φασολάδα]]
* Φασολάδα, ορίζεται σε πολλά βιβλία μαγειρικής, σαν το παραδοσιακό ελληνικό πιάτο, μερικές φορές ακόμη ονομάζεται και "το εθνικό φαγητό των Ελλήνων".
* Φακές, σούπα με φακές, συνήθως σερβίρεται με ξύδι και το ελαιόλαδο.
* Ρεβυθόσουπα
* Τραχανάς
* Γιουβαρλάκια
* Κοτόσουπα
* Μαγειρίτσα, η παραδοσιακή σούπα του Πάσχα που γίνεται με εντόσθια αρνιού, πυκνώνει με αυγολέμονο.
* Πατσάς
* Κακαβιά
* Ψαρόσουπα, μπορεί να γίνει με μια ποικιλία ψαριών, καθώς και διάφορα είδη λαχανικών, διάφορες ποικιλίες περιλαμβάνουν την κλασική κακαβιά με ελαιόλαδο.
* Κρεμμυδόσουπα, σερβίρεται με τριμμένο τυρί.
* Ντοματόσουπα

### Χορτοφαγικά πιάτα
[thumb|right|250px|Ένα πιάτο [γεμιστά.]]
* Αγκινάρες
* Αμπελοφάσουλα
* Αρακάς
* Μπάμιες, με σάλτσα ντομάτας.
* Μπριάμ, συνήθως περιλαμβάνει πατάτες, μελιτζάνες, ντομάτες, κολοκυθάκια, κρεμμύδια,  σκόρδο και άφθονα αρωματικά βότανα και καρυκεύματα.
* Τοματοκεφτέδες, με δυόσμο, τηγανισμένοι σε ελαιόλαδο και συνήθως σερβίρονται με φάβα. Είναι κυρίως ένα κυκλαδίτικο πιάτο.
* Φασολάκια, φρέσκα πράσινα φασόλια βρασμένα με πατάτες, κολοκυθάκια και σάλτσα ντομάτας.
* Γεμιστά, ντομάτες, πιπεριές, κολοκυθάκια και άλλα λαχανικά κούφια με γέμιση ρύζι ή κάποιες φορές με κιμά.
* Μελιτζάνες κοκκινιστές: με φρέσκες μελιτζάνες, πατάτες, σάλτσα ντομάτας, κρεμμύδι ξερό σκόρδο, μαϊντανό ψιλοκομμένο, ελαιόλαδο.
* Κουνουπίδι κοκκινιστό: Κουνουπίδι, κρεμμύδι ψιλοκομμένο, πατάτες, πελτέ ντομάτας, αλάτι, πιπέρι, μαϊντανό λάδι.
* Γαρίδες πλακί
* Χόρτα (έχει ήδη αναφερθεί στην ενότητα ορεκτικά), αρκετά συχνά καταναλώνονται ως ένα ελαφρύ κύριο γεύμα, με βραστές πατάτες και ψωμί.
* Ντολμαδάκια, τυλιχτό φαγητό από αμπελόφυλλα με ρύζι και ενίοτε μοσχαρίσιο κιμά.
* Λαχανοντολμάδες, γεμιστοί με ρύζι (και μερικές με φορές κρέας), καρυκευμένοι με διάφορα βότανα.
* Λαχανόρυζο
* Πρασόρυζο
* Σπανακόρυζο, σπανάκι και ρύζι, μαγειρεύεται στιφάδο με λεμόνι και ελαιόλαδο.

### Κρέας & θαλασσινά πιάτα
[μικρογραφία|250x250εσ|[Παστίτσιο.]]
[thumb|250px|right|Μία μερίδα [σπετζοφάι.]]
[thumb|250px|[Χταπόδια που λιάζονται πριν το ψήσιμο.]]
* Παστίτσιο, ένα παράδειγμα της μαγειρικής επιρροής από την Ιταλία (βενετσιάνικη κουζίνα).
* Απάκι, άπαχο χοιρινό μαριναρισμένο σε ξίδι, καπνιστό με αρωματικά βότανα.
* Αστακομακαρονάδα
* Αθερίνα
* Χταπόδι στη σχάρα, ψητό χταπόδι σε ξίδι, λάδι και ρίγανη.
* Χταπόδι ξιδάτο
* Φαγκρί στη σχάρα
* Γαριδομακαρονάδα
* Γαύρος τηγανητός
* Γιουβέτσι, αρνί ή μοσχάρι ψημένο σε πήλινο δοχείο με κριθαράκι και ντομάτες.
* Γόπες τηγανιτές
* Γύρος, κρέας που ψήνεται σε κάθετη σούβλα και σερβίρεται συχνότερα με πίτα. Συνήθως είναι χοιρινός, ενώ μπορεί να είναι ή κοτόπουλο και ή αρνίσιος (ντονέρ).
* Χυλοπίτες με κοτόπουλο
* Καλαμαράκια πιο συχνά τηγανητά.
* Κοτόπουλο στον φούρνο
* Κλέφτικο, είναι αρνί ψημένο, πρώτα μαριναρισμένο σε σκόρδο και χυμό λεμονιού.
* Κεφτεδάκια
* Λουκάνικο
* Μουσακάς
* Μοσχάρι κοκκινιστό ή λεμονάτο
* Μπακαλιάρος
* Μπριζόλες ψητές
* Μπαρμπούνια
* Μπιφτέκι
* Μύδια
* Αρνάκι φούρνου με πατάτες, Ένα από τα πιο κοινά πιάτα της "Κυριακής". Υπάρχουν πολλές παραλλαγές με πρόσθετα συστατικά.
* Κατσικάκι στον φούρνο
* Κατσικάκι λαδορίγανη
* Παϊδάκια, ψητά παϊδάκια με λεμόνι, ρίγανη, αλάτι και πιπέρι.
* Χοιρινό με σέλινο
* Οφτό (αντικριστό), παραδοσιακός τρόπος ψησίματος (κυρίως αρνί) στην Κρήτη
* Σουπιές στο μελάνι τους
* Σουτζουκάκια σμυρνέικα (σμυρνέικοι κεφτέδες)
* Σουβλάκι
* Κοντοσούβλι
* Σπετσοφάι ένα στιφάδο από χωριάτικο λουκάνικο, πράσινες πιπεριές, κρεμμύδια και κρασί. Προέρχεται από το Πήλιο.
* Στιφάδο, κουνέλι ή λαγός, καθώς και αγριογούρουνο
* Ξιφίας
* Γιουβαρλάκια, κεφτεδάκια σούπα με σάλτσα αυγολέμονο
* Τηγανιά, κομματάκια χοιρινού κρέατος με ελαιόλαδο. Πολλές φορές επίσης βάζουν κρασί ή ούζο (για σβήσιμο).

### Επιδόρπια και γλυκά
[thumb|right|250px|[Μελομακάρονα.]]
* Αμυγδαλωτά
* Γιαούρτι με μέλι, συνοδεύεται συχνά από καρύδια
* Παστέλι
* Φοινικιά, μπισκότο ολοκληρώνεται με τεμαχισμένα καρύδια.
* Δίπλες
* Γαλακτομπούρεκο, κρέμα που ψήνεται μεταξύ των στρωμάτων της φύλλο, και στη συνέχεια, εμποτισμένο με άρωμα λεμόνι σιρόπι μελιού.
* Καρυδόπιτα, ένα κέικ από θρυμματισμένα καρύδια, εμποτισμένο ή όχι σε σιρόπι.
* Κουλουράκια
* Κουραμπιέδες, σφαιρικά μπισκότα με βούτυρο και άχνη ζάχαρη.
* Κρέμα βανίλια
* Λουκουμάδες, είναι ουσιαστικά τηγανητές μπάλες από ζυμάρι βουτηγμένες σε μέλι και πασπαλίζονται με κανέλα.
* Λουκούμι κατασκευάζεται από άμυλο και ζάχαρη. Μια παραλλαγή από τις Σέρρες ονομάζεται Ακανές.
* Μελομακάρονα
* Μηλόπιτα
* Μουστοκούλουρα, μπισκότα από αλεύρι ζυμωμένα με φρέσκο χυμό σταφυλιών (μούστος) αντί για νερό.
* Μπακλαβάς, πίτα με αμύγδαλο και καρύδι
* Ρυζόγαλο
* Γλυκά του κουταλιού από διάφορα φρούτα, ώριμα ή άγουρα αλλά και καρύδια και αμύγδαλα.
* Τσουρέκι, ένα παραδοσιακό γλυκό ψωμί των Χριστουγέννων και του Πάσχα.
* Βασιλόπιτα, παραδοσιακό γλυκό που παρασκευάζεται τις παραμονές της Πρωτοχρονιάς και κόβεται λίγο αφότου αλλάξει ο χρόνος.
* Γιαούρτι με μέλι και καρύδια
* Φανουρόπιτα, πίτα που τη τρώμε στις 27 Αυγούστου για τη μνήμη του Άγιου Φανουρίου.
* Χαλβάς

## Τοπικές κουζίνες
Οι κύριες περιφερειακές-τοπικές κουζίνες είναι οι εξής:

**Περιφερειακές Κουζίνες Εντός της Ελληνικής Επικράτειας, βασισμένες στα εννέα [[Γεωγραφικά Διαμερίσματα της Ελλάδας]]:**
*Κουζίνα των Επτανήσων
*Κουζίνα της Ηπείρου
*Κουζίνα της Θεσσαλίας
*Κουζίνα της Θράκης
*Κουζίνα της Κρήτης
*Κουζίνα της Μακεδονίας
*Κουζίνα των Νησιών του Αιγαίου
*Κουζίνα της Πελοποννήσου
*Κουζίνα της Στερεάς Ελλάδας

**Τοπικές Κουζίνες Εντός της Ελληνικής Επικράτειας, παρακλάδια των πάνω:**
*Κουζίνα της Δωδεκανήσου
*Κουζίνα των Κυκλάδων
*Κουζίνα των Σποράδων

**Κουζίνες προερχόμενες από τις χαμένες Πατρίδες της Ελλάδας, και Εκτός της Ελληνικής Επικράτειας:**
*Κουζίνα της Κύπρου
*Κουζίνα της Μικράς Ασίας (συμπεριλαμβάνει και την Πολίτικη κουζίνα)
*Κουζίνα του Πόντου

**Κουζίνες προερχόμενες από τις Μειονότητες της Ελληνικής Επικράτειας:**
*Κουζίνα των Ελλήνων Εβραίων
*Κουζίνα των Πομάκων
*Κουζίνα των Ρομά (διαφέρει από περιοχή σε περιοχή)

## Παραπομπές


## Πηγές
*
*
*
*


Κατηγορία:Κυπριακή κουζίνα
Κατηγορία:Ευρωπαϊκή κουζίνα
Κατηγορία:Εθνικές κουζίνες