Κλισμός

μικρογραφία| ''Κλισμός'' στη στήλη Ξάνθιππου, Αθήνα (430-420&nbsp;π.Χ.)
Ο **κλισμός** είναι κλασική, Αρχαιοελληνική ξύλινη καρέκλα, με κυρτή *πλάτη* και κωνικά κυρτά *πόδια*. Αναπτύχθηκε και τελειοποιήθηκε τον 5ο αιώνα π.Χ. και έχει αναπαραχθεί πολλές φορές στα μεταγενέστερα χρόνια.

## Βασικά στοιχεία
Τα βασικά μέρη της καρέκλας αυτής είναι τα εμπρός πόδια, τα πίσω πόδια, οι τραβέρσες του καθίσματος και η καμπυλόγραμμη πλάτη. Τα μέρη αυτά ήταν κατασκευασμένα από μασίφ (συμπαγή) ξυλεία. Τα κομψά, τοξοειδή πόδια της καρέκλας αυτής αποτελούσαν τα δημιουργήματα επιδέξιων εργασιών της ξυλουργικής τέχνης.

## Αρχαία Ελλάδα
Κλισμοί είναι γνωστό ότι βρέθηκαν πάνω σε απεικονίσεις αρχαίων επίπλων σε έργα κεραμικής και σε ανάγλυφα από τα μέσα του 5ου αιώνα π.Χ. και μετά. Στα γραπτά αρχαία κείμενα, *κλισμός* σημαίνει μια πολυθρόνα αλλά δεν υπάρχουν περιγραφές για συγκεκριμένες μορφές της. Στην *[[Ιλιάδα]]* (24η ραψωδία), σημειώνεται *"ότι μετά από έκκληση του Πρίαμου, ο Αχιλλέας σηκώνεται από το *θρόνο του*, σηκώνει τον γέροντα στα πόδια του, βγαίνει να προετοιμάσει το σώμα του Έκτορα για την αξιοπρεπή κηδεία και επιστρέφει, για να πάρει τη θέση του στον κλισμό του"*.

Ένα αγγείο με έναν σάτυρο που κουβαλά μια καρέκλα - κλισμό στον ώμο του δείχνει πόσο ελαφριές ήταν τέτοιες καρέκλες. Τα κυρτά κωνικά πόδια της καρέκλας αυτής σαρώνουν προς τα εμπρός και προς τα πίσω, προσφέροντας σταθερότητα. Τα πίσω πόδια σαρώνουν συνεχώς προς τα πάνω για να στηρίξουν μια φαρδιά κοίλη πλάτη σαν κυρτή ταμπλέτα, η οποία υποστηρίζει τους ώμους του ατόμου που κάθεται ή που μπορεί να είναι αρκετά χαμηλά, ώστε να ακουμπάει έναν αγκώνα. 

Η μακριά και κομψή καμπύλη του ήταν αρκετά δύσκολο να δημιουργηθεί και μπορεί να είχε χαραχτεί από ένα μόνο κομμάτι ξύλου, ή με τη χρήση αρμών με σύνδεσμο μόρσου - εγκοπής  ή με κάμψη με ατμό, ή με κλασική καμπύλωση του ξύλου.  Συνήθως σκληρά είδη οξιάς ή δρυός χρησιμοποιούνταν.

Το κάθισμα ήταν φτιαγμένο από τέσσερις ξύλινες καμπυλωμένες ράβδους. Ένας ιστός από κορδόνια ή δερμάτινες λωρίδες στήριζαν ένα μαξιλάρι ή ένα πέπλο. Ο κλισμός, σχεδιαστικά ως έπιπλο, ήταν μια αποκλειστικά Αρχαιοελληνική δημιουργία, χωρίς να σχετίζεται με προγενέστερα Αιγυπτιακά ή Ασσυριακά έπιπλα - καρέκλες.

Ο κλισμός -άγνωστο γιατί- εξέλιπε εντελώς κατά την ελληνιστική περίοδο. Ωστόσο, μόνο στο θέατρο του Διονύσου στους πρόποδες της Ακρόπολης στην Αθήνα, του 1ου  αιώνα μ.Χ., υπάρχουν ορισμένες σκαλιστές παραστάσεις από *κλισμούς*. Όπου ένας κλισμός ευρίσκεται σε Ρωμαϊκά πορτρέτα προσώπων που κάθονται, τα γλυπτά είναι αντίγραφα ελληνικών έργων. Ίσως, η εξάλειψη του *Κλισμού* να οφείλεται σε σχεδιαστικό ελάττωμα, λ.χ. τα πόδια της καρέκλας να λυγίζουν προς τα έξω και χωρίς περαιτέρω στήριξη, τα πόδια θα απλωθούν και θα σπάσουν ευκολότερα.

## Νεοκλασικισμός
Ο κλισμός αναβίωσε κατά τη δεύτερη αρχαιολογική φάση του Ευρωπαϊκού νεοκλασικισμού. Τέτοιου αρχαϊκού τύπου καρέκλες εμφανίστηκαν για πρώτη φορά στο Παρίσι και μαζί με έπιπλα που κατασκευάστηκαν για τον ζωγράφο Ζακ-Λουί Νταβίντ και τον Τζώρζ Γιάκομπ το 1788. Πιθανά για να χρησιμοποιηθούν ως στηρίγματα σε πίνακες του Νταβίντ, όπου η νέα αίσθηση του ιστορικισμού απαιτούσε σαφώς μια οπτική αυθεντικότητα. 

Γαλλική καρέκλα *klismos* σχεδίασε και ο Γάλλος αρχιτέκτονας Jean-Jacques Lequeu το 1786 για μια διακόσμηση για το ξενοδοχείο Montholon, και η οποία παρήχθη από τον επιπλοποιό Jacob. Έκτοτε αυτά τα έπιπλα δεν απαντήθηκαν αλλά τα σχέδια των σε ακουαρέλες διατηρούνται στο Cabinet des Estampes. Ο Σάιμον Τζέρβις έχει καταγράψει ότι ο Τζόζεφ Ράιτ του Ντέρμπι δημιούργησε ένα κάθισμα σχεδιαστικά προσεγγιστικό του στυλ *klismos* στο *Penelope Unraveling Her Web*, 1783–84 (Μουσείο Γκέτι).
Αρχείο:Nicolai Abildgaard - Klismos chair.jpg|Καρέκλα Klismos (περίπου 1790), Κοπεγχάγη, Δανία (Μουσείο Τέχνης Δανίας)
Αρχείο:Side Chair, designed by Benjamin Henry Latrobe, decorated by George Bridport, Philadelphia, 1808, poplar and maple, gesso, paint and gold leaf, cane seat - National Gallery of Art, Washington - DSC08808.JPG|Klismos (1808), του Benjamin Henry Latrobe, Φιλαδέλφεια, Πενσυλβάνια (Εθνική Πινακοθήκη Τέχνης)
Αρχείο:Side Chair MET DP144105.jpg|Klismos (  1815-20) των John & Hugh Findlay, Βαλτιμόρη, Μέριλαντ (Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης)


## 20ος αιώνας
Τον εικοστό αιώνα, η κλασική φάση του μοντερνισμού σε συνδυασμό με το ρεύμα Art Deco συνδύασε τις απλές γραμμές του *κλισμού* για ένα επιθυμητό και ελκυστικό αποτέλεσμα. Οι καρέκλες αυτές σχεδιάστηκαν από τον Δανό Έντβαρντ Τόμσπον (*Edvard Thomspon*) και εικονογραφήθηκαν στο περιοδικό *Architekten* το 1922. Το 1960, ο Βρετανός αρχιτέκτονας και σχεδιαστής επίπλων Τέρενς Χάρολντ Ρόμπστζον-Γκίμπινς συνάντησε τους Έλληνες επιπλοποιούς και κατασκευαστές Σούζαν και Ελευθέριο Σαρίδη και μαζί δημιούργησαν τη σειρά επίπλων *Κλισμός*, αναδημιουργώντας και ανασυνθέτοντας αρχαιοελληνικά έπιπλα με κάποια ακρίβεια, συμπεριλαμβανομένων και ορισμένων καρεκλών στυλ - κλισμός.

## Παραπομπές

 
Κατηγορία:Πολιτισμός στην αρχαία Ελλάδα
Κατηγορία:Έπιπλα
Κατηγορία:Ξύλο