Τοσκανική λυρική ποίηση

Η **Τοσκανική λυρική ποίηση** (), επίσης **Τοσκανική μεταβατική σχολή**, αναπτύχθηκε στην Τοσκάνη από τη δεκαετία του 1260 έως τη δεκαετία του 1290. Οι Τοσκανοί ποιητές συνέχισαν την παράδοση της Σικελικής σχολής με κεντρικό θέμα τον αυλικό έρωτα αλλά εισήγαγαν και νέα θέματα όπως η πολιτική, ο πόλεμος, η ηθική και η καθημερινή ζωή.   

Στην ιστορία της ιταλικής λογοτεχνίας του 13ου αιώνα, θεωρείται ένα μεταβατικό στάδιο μεταξύ της Σικελικής σχολής και του *[[Γλυκό νέο ύφος|Γλυκού νέου ύφους]]*.  

## Παρουσίαση
Μετά  το τέλος της κυριαρχίας των Χοενστάουφεν στη Σικελία, μετά τον θάνατο του Φρειδερίκου Β΄ το 1250 και την ήττα και θάνατο του Μανφρέδου στη μάχη του Μπενεβέντο το 1266, η δραστηριότητα της Σικελικής σχολής τελείωσε. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα μια μετατόπιση του πολιτιστικού άξονα από τη Σικελία στις πόλεις της Τοσκάνης.

Ο θρύλος αποδίδει την επαφή του τοσκανικού και του σικελικού πολιτισμού στον Έντσο, γιο του Φρειδερίκου Β΄, ο οποίος, αιχμάλωτος κοντά στην Μπολόνια, μετέδωσε στους κατοίκους της πόλης κάποιες ιδέες από την ποίηση του βασιλείου του. Στην πραγματικότητα, οι Τοσκανοί ποιητές γνώριζαν την ποίηση και τα θέματα των Σικελών (ήδη αντιγραφείς είχαν μεταγράψει τα κείμενα «τοσκανοποιώντας» τα) αλλά επηρεάστηκαν επίσης κατευθείαν από την λυρική ποίηση των τροβαδούρων της Προβηγκίας, η οποία παράλληλα με την ύμνηση του αυλικού έρωτα παρουσιάζει και κοινωνικοπολιτικά θέματα, σε αντίθεση με τη σικελική στην οποία ήταν ανύπαρκτα. 

Η πιο σημαντική καινοτομία αυτής της ομάδας συγγραφέων έγκειται στο κοινωνικό τους περιβάλλον, το οποίο δεν είναι πλέον φεουδαρχικό. Οι ποιητές δεν είναι πλέον αυλικοί αξιωματούχοι, αλλά πολίτες. Ζούσαν μέσα στην κοινωνία, με τη ζωντάνια και τα προβλήματά της και εξέφρασαν τις εσωτερικές συγκρούσεις και τις κοινωνικοοικονομικές και ηθικές αλλαγές. Για το λόγο αυτό, παράλληλα με το θέμα του αυλικού έρωτα εμφανίζονται θρησκευτικά ή πολιτικά θέματα και παθιασμένες πολεμικές παρεμβάσεις στην πολιτική πραγματικότητα. Στο κλίμα των σκληρών πολιτικών συγκρούσεων της εποχής τους αναδύθηκε η αστική τάξη, που αναζητούσε ένα σύστημα ηθικών και πολιτικών αξιών προσαρμοσμένο στον πιο ανοιχτό και πολύπλοκο κόσμο των πόλεων.

Οι μορφές του καντσόνε και του σονέτου, που προέρχονται από τη Σικελική σχολή, συνεχίστηκαν και προστέθηκαν και άλλες, όπως η μπαλάντα. Η γλώσσα που χρησιμοποίησαν είναι η τοσκανική, η οποία περιστασιακά συμπληρωνόταν από λαϊκές εκφράσεις ή άλλες ιταλικές διαλέκτους (σικελική, ουμπριακή) και οξιτανικά-προβηγκιανά γλωσσικά δάνεια. 

### Εκπρόσωποι
Οι σημαντικότεροι συγγραφείς ήταν ο Γκουιτόνε ντ' Αρέτσο, ο Τζιοβάνι ντελ' Όρτο επίσης από το Αρέτσο, ο Μπονατσούντα Ορμπιτσιάνι από τη Λούκα, ο Φλωρεντινός Κιάρο Νταβανσάτι, η Κομπιούτα Ντοντσέλα, ψευδώνυμο άγνωστης Φλωρεντινής ποιήτριας, ο Μίνο Αμπρατσαβάκα από την Πιστόια και ο Μπρουνέτο Λατίνι, όλοι έγραψαν στο δεύτερο μισό του 13ου αιώνα. 

### Χαρακτηριστικά

* η πιο οικεία και ρεαλιστική αντίληψη του αυλικού έρωτα
* η πνευματοποίηση της γυναικείας φιγούρας
* η εισαγωγή θεμάτων όπως ο πόλεμος, η εξορία, τα πολιτικά πάθη
* η χρήση γλώσσας κοντά στην καθημερινή πραγματικότητα 

## Αποτίμηση
Στις λογοτεχνικές σπουδές, η Τοσκανική λυρική ποίηση θεωρείται ένα μεταβατικό στάδιο μεταξύ της Σικελικής ποίησης και του *[[Γλυκό νέο ύφος|Γλυκού νέου ύφους]]*. Είναι σημαντικό ότι οι συντάκτες των ποιητικών συλλογών του 13ου αιώνα συγκέντρωσαν τα ποιήματα των Τοσκανών και των Σικελών στα ίδια χειρόγραφα, ενώ συμπεριέλαβαν τα ποιήματα του νέου ύφους σε ξεχωριστούς κώδικες.

Γενικά, η τοσκανική ποίηση ήταν περίτεχνη, πολύπλοκη και σκοτεινή και χαρακτηρίζεται από περίπλοκη σύνταξη που καθιστά τα ποιήματα δυσνόητα. Ακόμη και ο μεγαλύτερος εκφραστής της, ο Γκουιτόνε ντ' Αρέτσο, ο οποίος πειραματίστηκε με τόλμη με τις μορφές στίχων, δεν είχε την αποφασιστικότητα να απομακρυνθεί από την αποστεωμένη αυλική παράδοση, αν και χάραξε μια προσέγγιση μεταξύ ερωτικής και θρησκευτικής ποίησης. Μέχρι τα τέλη του 13ου αιώνα, η τοσκανική λυρική ποίηση είχε φτάσει σε αδιέξοδο, από το οποίο αναδύθηκε το Γλυκό νέο ύφος, όπως ονόμασε τη νέα τεχνοτροπία ο Δάντης για να αποδώσει τη σαφή διαφορά μεταξύ του νέου ποιητικού ύφους και αυτού των Τοσκανών ποιητών.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Λογοτεχνικά είδη
Κατηγορία:Ιταλική λογοτεχνία
Κατηγορία:Μεσαιωνικά λογοτεχνικά είδη
Κατηγορία:Μεσαιωνικός πολιτισμός
Κατηγορία:Μεσαιωνική λογοτεχνία
Κατηγορία:Μεσαιωνική ιταλική λογοτεχνία