Πρωτάθλημα Ελλάδας πετοσφαίρισης ανδρών

H **Α1 Εθνική Κατηγορία πετοσφαίρισης ανδρών** ή **Volley League** (Βόλεϊ Λιγκ) είναι το πρώτο τη τάξει πρωτάθλημα πετοσφαίρισης ανδρών στην Ελλάδα. Διεξάγεται από την Ένωση Σωματείων Αμειβόμενων Πετοσφαιριστών (Ε.Σ.Α.Π.) υπό την εποπτεία της Ελληνικής Ομοσπονδίας Πετοσφαίρισης (Ε.Ο.ΠΕ.). Από το 2026, το πρωτάθλημα είναι γνωστό και με την ονομασία **Novibet Volley League** λόγω της χορηγίας από την εν λόγω εταιρεία. Ο Ολυμπιακός Πειραιώς είναι ο πολυνίκης του θεσμού με 32 κατακτήσεις, ενώ κατέχει και το ρεκόρ συνεχόμενων κατακτήσεων με 8.

## Ιστορία
thumb|right|150px|<center>Η προκήρυξη του 2ου πρωταθλήματος βόλεϊ, εφ. "Βραδυνή", 4/1/1926.

Στην Ελλάδα το βόλεϊ εισήχθη το 1922 από τον Πανιώνιο και τη ΧΑΝΘ. Πρώτος διδάξας του αθλήματος στην Ελλάδα θεωρείται ο γυμναστής Λευκαδίτης του Π.Γ.Σ. Στη συνέχεια, το βόλεϊ διαδόθηκε και σε άλλους συλλόγους με αποτέλεσμα να προκηρυχτούν τα πρώτα πρωταθλήματα 1924–1926 με πρωταθλητή τον Πανιώνιο το 1924, τον Π.Γ.Σ το 1925 και τα Διδασκαλία το 1926.

Για πρώτη φορά διοργανώθηκε το 1928 ως Πανελλήνιο πρωτάθλημα στο περιθώριο των αγώνων στίβου. Από το 1936 έως το 1940 γίνονται πανελλήνια πρωταθλήματα που διοργανώνει ο ΣΕΓΑΣ, ενώ από τότε έως και το 1960 διοργανώνονται μόνο τοπικά πρωταθλήματα (Αθηνών, Πειραιώς, Κέντρου, Θεσσαλονίκης, Πανεπαρχιακά).
 
Το Μάιο του 1961 ο ΣΕΓΑΣ κάνει μια πρώτη προσπάθεια ανασύστασης του Πανελλήνιου πρωταθλήματος, με τη διοργάνωση ενός τουρνουά με τη συμμετοχή των δύο πρώτων από τα τοπικά πρωταθλήματα Κέντρου και Θεσσαλονίκης του 1960. Τις τελευταίες ημέρες του Δεκεμβρίου του 1961 διεξάγεται το πρώτο επίσημο πρωτάθλημα μετά από δύο δεκαετίες, όπου ως πρώτος μεταπολεμικός πρωταθλητής Ελλάδας αναδείχθηκε ο Πανελλήνιος, καθώς συμμετείχαν για πρώτη φορά 7 ομάδες από όλη την Ελλάδα, 4 από το πρωτάθλημα κέντρου, ο πρωταθλητής Α.Ο. Παγκρατίου, ο Παναθηναϊκός, ο Πανελλήνιος και ο Μίλωνας, 2 από το πρωτάθλημα Θεσσαλονίκης, η ΧΑΝΘ και ο Ηρακλής και μία από την περιφέρεια ο Τάλως Χανίων, ενώ ήταν να συμμετάσχει και η Ε.Α. Πατρών, αλλά αποσύρθηκε.
 
Το 1965 ιδρύεται από τον ΣΕΓΑΣ η Ελληνική Ομοσπονδία Αθλοπαιδιών (Ε.Ο.ΑΠ.), και ακολουθεί μια στάσιμη περίοδο μέχρι το 1967. Το 1968 αρχίζει μια συστηματική προσπάθεια ανάπτυξης του βόλεϊ από την Ε.Ο.ΑΠ. και τον τότε διορισμένο κυβερνητικό επίτροπο, σύνδεσμο με τη ΓΓΑ.

Την αγωνιστική περίοδο 1968–1969 δημιουργήθηκε η ανώτατη σε επίπεδο ανδρών Α΄ Εθνική κατηγορία, ενώ το 1970 δημιουργείται αυτόνομη ομοσπονδία, αποκλειστικά για το άθλημα του βόλεϊ, η Ε.Ο.ΠΕ..

### Ε.Σ.Α.Π.
Την περίοδο 2006–2007 συστάθηκε η Ένωση Σωματείων Αμειβόμενων Πετοσφαιριστών (Ε.Σ.Α.Π.), από τις ομάδες που είχαν δικαίωμα συμμετοχής στην Α1 Εθνική Κατηγορία πετοσφαίρισης, η οποία και ανέλαβε την ευθύνη της διοργάνωσης του πρωταθλήματος. Το πρωτάθλημα της Α1 Εθνικής Κατηγορίας μετονομάστηκε την περίοδο 2010–11 σε Volley League.

## Επωνυμίες
* 1936–1940 & 1961–1968: **Πανελλήνιο Πρωτάθλημα**
* 1968–1990: **Α΄ Εθνική Κατηγορία**
* 1990–2010: **Α1 Εθνική Κατηγορία**
* 2010–Σήμερα: **Volley League**

## Πρωταθλητές
### Σύνολο κατακτήσεων του πρωταθλήματος βόλεϊ ανδρών

#### Κατακτήσεις ανά πόλη

### Πανελλήνιο Πρωτάθλημα

#### Σύνολο τίτλων

### Α΄ Εθνική Κατηγορία

#### Σύνολο τίτλων

### Α1 Εθνική Κατηγορία και Volley League

***Σημειώσεις**:
Υπογραμμισμένες είναι οι ομάδες που είχαν πλεονέκτημα έδρας στους τελικούς.
1 Τις περιόδους 1990–91, 1991–92 (μόνο στους τελικούς), 1992–93, 1995–96 και 1996–97 τα αποτελέσματα της κανονικής περιόδου μεταφέρθηκαν στα πλέι οφ.
2 Την περίοδο 1993–94 δεν διεξήχθησαν πλέι οφ. Πρωταθλητής αναδείχθηκε ο πρώτος της κανονικής περιόδου.
3 Το βραβείο MVP καθιερώθηκε το 1999.
4 Η βαθμολογία της κανονικής περιόδου μεταφέρθηκε αυτούσια στα πλέι οφ που έγιναν σε όμιλο των 4 πρώτων ομάδων και όχι με νοκ άουτ.
5 Η βαθμολογία της κανονικής περιόδου των έξι πρώτων ομάδων μεταφέρθηκε στη Β' φάση διαιρεμένη δια του 2 και εκεί έγινε μίνι πρωτάθλημα 10 αγωνιστικών. Η πρώτη ομάδα της βαθμολογίας της Β΄φάσης στέφθηκε πρωταθλήτρια Ελλάδας.

#### Σύνολο τίτλων

#### Παρουσίες στους τελικούς των πλέι οφ

***Σημείωση**:
4 Τις περιόδους 1993–94, 2020–21, 2021–22 δεν διεξήχθησαν τελικοί play off. Έτσι πρωταθλητής αναδείχθηκε ο πρώτος της κανονικής περιόδου ή των επιμέρους αγωνιστικών και δεν προσμετρώνται οι παρουσίες των δύο ομάδων στους τελικούς.

#### Πρωτιές κανονικής περιόδου

***Σημείωση**:
5 Στις "Πρωτιές κανονικής περιόδου" προσμετράται και η 1η θέση του Ολυμπιακού την περίοδο 1993–94, παρότι την περίοδο εκείνη δεν έγιναν πλέι-οφ, ώστε το σύνολο να ταυτίζεται με τον συνολικό αριθμό πρωταθλημάτων.

## Συμμετοχές στις Α΄ και Α1 και Βόλεϊ Λιγκ (1968–69 έως 2025–26)
### Ανά σύλλογο
Από την καθιέρωση της Α΄ Εθνικής την περίοδο 1968–69 έως και την περίοδο 2025–26, μόνον οι Ολυμπιακός Πειραιώς και Παναθηναϊκός Α.Ο. έχουν μετάσχει ανελλιπώς στη διοργάνωση. Την αγωνιστική περίοδο 2012–13, ο Παναθηναϊκός τερμάτισε στην 11η θέση του πρωταθλήματος, και υποβιβάστηκε μαζί με τον Μίλωνα. Όμως ο Ηρακλής Θεσσαλονίκης αποβλήθηκε από το πρωτάθλημα της συγκεκριμένης περιόδου λόγω χρεών, και έτσι ο Παναθηναϊκός παρέμεινε στην Α1 κατηγορία. Ακολουθούν οι Θεσσαλονικείς Ηρακλής με 49 παρουσίες και ο Π.Α.Ο.Κ. με 47. Από την περιφέρεια πρώτος σε συμμετοχές είναι ο Εθνικός Αλεξανδρούπολης με 43. Συνολικά 64 σωματεία έχουν λάβει μέρος στη μεγάλη Εθνική Κατηγορία μέχρι και την περίοδο 2025–26, τα ακόλουθα:

* Σε παρένθεση αναφέρεται η κατηγορία που αγωνιζόταν το σωματείο για την περίοδο 2025−26. Οι κατηγορίες κατά σειρά είναι: **Βόλεϊ Λιγκ**, Πρε Λιγκ, Α2, Β΄ Εθνική (Β), Τοπική (Τ).
* Η κυπριακή Ανόρθωσις Αμμοχώστου μετείχε την περίοδο 1973−74, αποχώρησε όμως εξαιτίας της τουρκικής εισβολής έχοντας δώσει 19 στους 24 αγώνες.

### Ανά γεωγραφική περιφέρεια (1969–2026)
Από τα 63 σωματεία που έχουν αγωνιστεί σε Α΄, Α1 Εθνική και Βόλεϊ Λιγκ από την περίοδο 1968−69 έως και την περίοδο 2025–26, τα περισσότερα προέρχονται από την Αττική (23) και ακολουθούν της Θεσσαλονίκης (14). Όλες οι γεωγραφικές περιφέρειες της χώρας έχουν έως τώρα εκπροσωπηθεί από τουλάχιστον ένα σωματείο, εκτός των νησιών του Ιονίου.

* Το 44,6% των συνολικών συμμετοχών αντιστοιχούν σε αυτές των σωματείων του νομού Αττικής. Το ποσοστό ανέρχεται στο 72,0% (τρεις σε κάθε τέσσερις περίπου) αν συνυπολογιστούν και οι συμμετοχές των σωματείων από το νομό Θεσσαλονίκης.

### Παρουσία των ομάδων στην 1η τριάδα του πρωταθλήματος Α΄, Α1 Εθνικής και Βόλεϊ Λιγκ (1968–69 έως και 2025–26)

## Οι τελικοί πλέι οφ από την καθιέρωσή τους
Τα πλέι οφ καθιερώθηκαν την περίοδο 1990–91, εναρκτήρια της Α1 Εθνικής.
* *Αγώνες κανονικής περιόδου (πλάγια γραφή)* — Αγώνες στην έδρα της ομάδας με πλεονέκτημα — Αγώνες στην έδρα της ομάδας με μειονέκτημα
* Τις περιόδους 1990−91, 1991-92 (μόνο στους τελικούς), 1992−93, 1995−96 και 1996−97 τα αποτελέσματα της κανονικής περιόδου μεταφέρθηκαν στα πλέι οφ.
1 ο 5ος τελικός της περιόδου 2011–12 αρχικά αναβλήθηκε εξαιτίας της παρουσίας στο γήπεδο υπεράριθμων οπαδών του Ηρακλή. Ορίστηκε να διεξαχθεί 20 ημέρες αργότερα, ο Φοίνικας όμως αρνήθηκε να προσέλθει και η αναμέτρηση κατακυρώθηκε με 3–0 σετ υπέρ των Θεσσαλονικέων.

## Πολυτιμότεροι παίκτες (MVP)
Πολυτιμότεροι παίκτες του Πρωταθλήματος ανά έτος, από το 1999, έχουν ανακηρυχθεί οι εξής:

### Πολυνίκεις θεσμού
* Ερνάρδο Γκόμες: 3 (2004, 2006, 2015)
* Μάριος Γκιούρδας: 2 (1999, 2003)
* Αντρέι Κράβαρικ: 2 (2001, 2012)
* Δημήτρης Τζούριτς: 2 (2009, 2024)

## Σημειώσεις


## Παραπομπές


## Πηγές
* «*Αλμανάκ Βόλεϊ 2007*», Γιώργος Στεφανής, έκδοση ΑΠΕ - ΜΠΕ, Αθήνα 2007, ISSN 1791-0870
* Πρωταθλήτριες Ομάδες, Ένωση Σωματείων Αμειβόμενων Πετοσφαιριστών
* Οι πολυτιμότεροι παίκτες (MVP) των πρωταθλημάτων , Ένωση Σωματείων Αμειβόμενων Πετοσφαιριστών
* Πρωταθλητές, ιστότοπος sport.gr.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 
* 

*
*
*
*
Πετοσφαίριση