Οίκος των Γιαγκελλόνων

Ο **Οίκος των Γιαγκελλόνων** είναι δυναστικός Οίκος που τρία μέλη του ήταν μεγάλοι δούκες της Λιθουανίας, πέντε ήταν βασιλείς της Πολωνίας & μεγάλοι δούκες της Λιθουανίας, ένας βασιλιάς της Πολωνίας (μόνο), ένας βασιλιάς της Πολωνίας & της Ουγγαρίας, δύο βασιλείς της Ουγγαρίας & της Βοημίας και ένας άγιος, ο Καζίμιρ.

Αρχηγέτης τού Οίκου είναι ο Σκαλμάντας. Από τον εγγονό του Γκεντιμίνας ο Οίκος ονομάστηκε των **Γκεντιμινιδών**. Ήταν παγανιστές. Ο εγγονός αυτού Γιαγκιέλλο μεγάλος δούκας της Λιθουανίας βαπτίσθηκε [Β]Λαδίσλαος· με το γάμο του με την Γιαντβίγκα των Καπετιδών-Ανζού βασίλισσα της Πολωνίας, κόρη του Λουδοβίκου Α΄ της Πολωνίας, έγινε βασιλιάς της χώρας. Οι απόγονοί του αποτελούν τον κύριο Οίκο των Γιαγκελλόνων.

## Όνομα
Το όνομα προέρχεται από τον Γιογκάιλα, το πρώτο Μεγάλο Δούκα της Λιθουανίας που έγινε Βασιλιάς της Πολωνίας. Στην πολωνική, η δυναστεία είναι γνωστή ως Γιαγκελονόβι και το πατρώνυμο ως Γιαγκιελόντσικ, στα λιθουανικό ονομάζεται , στα Λευκορωσικά  (), στα ουγγρικά  και στα τσεχικά , καθώς και  ή  στην λατινική. Το Γιογκάιλα ετυμολογικά σημαίνει *ισχυρός αναβάτης,* από τις λιθουανικές λέξεις  (πάω βόλτα) και  (δυνατός).  [παραπομπή που απαιτείται]

## Προδυναστικό παρασκήνιο
Η διακυβέρνηση των Πιαστ, η προηγούμενη δυναστεία που κυβέρνηση την Πολωνία (γύρω στο 962-1370) είχε τελειώσει με τον θάνατο του Βασιλιά Καζίμιρ Γ΄ του Μέγα. Οι Γκεντιμινίδες, άμεσοι προκάτοχοι των πρώτων Γιαγκελόνιων, ήταν ηγεμόνες της Λιθουανίας με τον τίτλο του *Μεγάλου Δούκα*. Το βασίλειο τους, το Μεγάλο Δουκάτο της Λιθουανίας, κατοικούταν κυρίως από Λιθουανούς και Ρουθήνιους.

Ο Γιογκάιλα, ο ομώνυμος πρώτος κυβερνήτης της Γιαγκελονιανής δυναστείας ξεκίνησε ως ο μέγας Δούκας της Λιθουανίας. Ως αποτέλεσμα της Ένωσης των Κρέβο, έγινε Χριστιανός και παντρεύτηκε την 11χρονη Γιαντβίγκα της Πολωνίας (Jadwiga στα πολωνικά) (κόρη του Βασιλιά Λουδοβίκου Α΄ της Ουγγαρίας από τη δυναστεία των Ανδεγαυών). Έτσι έγινε Βασιλιάς της Πολωνίας και ίδρυσε την δυναστεία. Οι Ανδεγαυικοί κυβερνώντες ήταν η δεύτερη και τρίτη Γιαγκελονιανή δυναστεία των πολωνών Βασιλιάδων.

## Οι ηγεμόνες
* Μπουτβύντας μέγας δούκας της Λιθουανίας (1292-95)
* Γκεντιμίνας μέγας δούκας της Λιθουανίας (1315-16), γιος του προηγουμένου
* Αλγκίρντας μέγας δούκας της Λιθουανίας (1345-77), γιος του προηγουμένου
* Γιαγκέλλο ως [Β]Λαδίσλαος Β΄ μέγας δούκας της Λιθουανίας (1345-77), μαζί με τη σύζυγό του βασιλιάς της Πολωνίας, γιος του προηγουμένου
* Βλαδίσλαος Γ΄ βασ. της Πολωνίας (1434-44) και Α΄ της Ουγγαρίας (1440-44), γιος του προηγουμένου
* Καζίμιρ Δ΄ βασ. της Πολωνίας (1447-92) και μέγας δούκας της Λιθουανίας (1440-92), αδελφός του προηγουμένου
* Βλαδίσλαος Β΄ βασ. της Ουγγαρίας (1490-1516) και της Βοημίας (1471-1516), πρώτος υιός του προηγουμένου
* Λουδοβίκος Β΄ βασ. της Ουγγαρίας-Βοημίας (1516-26), γιος του προηγουμένου
* Ιωάννης Α΄ βασ. της Πολωνίας (1492-1501), δεύτερος γιος του Καζίμιρ Δ'
* Αλέξανδρος βασ. της Πολωνίας (1501-06) και μέγας δούκας της Λιθουανίας (1492-1506), αδελφός του προηγουμένου
* Σιγισμούνδος Α΄ βασ. της Πολωνίας-Λιθουανίας (1506-48), αδελφός του προηγουμένου
* Σιγισμούνδος Β΄ βασ. της Πολωνίας-Λιθουανίας (1548-72), γιος του προηγουμένου
* Άννα βασ. της Πολωνίας (1575-87), αδελφή του προηγουμένου

## Γενεαλογία Γιαγκελλόνων

Σημείωση: οι Γιαγκέλλο / Βλαδίσλαος (Β΄) και Στέφανος Μπάτορυ ήταν βασιλείς της Πολωνίας συζυγικώ δικαιώματι (jure auxoris)

## Πινακοθήκη

Žygimont Aŭgust-Jagajła. Жыгімонт Аўгуст-Ягайла (K. Aleksandrovič, 1790).jpg|(Γιαγκιέλλο) [Β]Λαδίσλαος Β΄ βασ. της Πολωνίας ως σύζυγος της Γιαντβίγκα και μέγας δούκας της Λιθουανίας
Bacciarelli - Władysław III.jpeg|Βλαδίσλαος Γ΄ βασ. της Πολωνίας, Α΄ Ουγγαρίας
Casimir IV Jagiellon.PNG|Καζίμιρ Δ΄ βασ. της Πολωνίας-Λιθουανίας
Vladislaus II of Bohemia and Hungary.jpg|Βλαδίσλαος Β΄ βασ. της Ουγγαρίας-Βοημίας
Jan I Olbracht by Bacciarelli.jpg|Ιωάννης Α΄ βασ. της Πολωνίας
Alexander of Poland (20838622) (cropped).jpg|Αλέξανδρος Α΄ βασ. της Πολωνίας-Λιθουανίας
Sigismund I of Poland.PNG|Σιγισμούνδος Α΄ βασ. της Πολωνίας-Λιθουανίας
Lajos II.jpg|Λουδοβίκος Β΄ βασ. της Ουγγαρίας-Βοημίας
Cranach the Younger Sigismund II Augustus.jpg|Σιγισμούνδος Β΄ βασ. της Πολωνίας-Λιθουανίας


## Πηγές
* Małgorzata Duczmal, Jagiellonowie. Leksykon biograficzny, Kraków 1996.
* Stanisław Grzybowski, Dzieje Polski i Litwy (1506–1648), Kraków 2000. ISBN 83-85719-48-2
* Paweł Jasienica, Polska Jagiellonów (1963), ISBN 978-83-7469-522-0
* Wojciech Dominiak, Bożena Czwojdrak, Beata Jankowiak-Konik, Jagiellonowie
* Marek Derwich, Monarchia Jagiellonów (1399–1586)
* Krzysztof Baczkowski, Polska i jej sąsiedzi za Jagiellonów


Γιαγκελλονοι
Κατηγορία:Πολωνική-Λιθουανική Ένωση