Θάνατος του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς

Στις 11 Μαρτίου 2006, ο πρώην πρόεδρος της Γιουγκοσλαβίας Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς πέθανε στο κελί του από καρδιακή προσβολή σε ηλικία 64 ετών ενώ δικαζόταν για εγκλήματα πολέμου στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την Πρώην Γιουγκοσλαβία (ICTY) στη Χάγη. Η τετραετής δίκη του Μιλόσεβιτς ήταν ένα σημαντικό διεθνές γεγονός και πέθανε λίγους μήνες πριν εκδοθεί η ετυμηγορία της. Ο θάνατός του σημειώθηκε λίγο αφότου το Δικαστήριο απέρριψε το αίτημά του να αναζητήσει εξειδικευμένη ιατρική περίθαλψη σε καρδιολογική κλινική στη Μόσχα. Μια έκθεση που δημοσιεύθηκε στις 30 Μαΐου 2006 επιβεβαίωσε ότι πέθανε από φυσικά αίτια και ότι «δεν βρέθηκε δηλητήριο ή άλλη χημική ουσία στο σώμα του που να συνέβαλε στο θάνατο του». 

## Ανακοίνωση του θανάτου
Ο Μιλόσεβιτς βρέθηκε νεκρός στο κελί του στις 11 Μαρτίου 2006 στο κέντρο κράτησης του δικαστηρίου του ΟΗΕ για εγκλήματα πολέμου στο τμήμα Σέβενινγκεν της Χάγης. Αξιωματούχος του γραφείου του γενικού εισαγγελέα είπε ότι ο Μιλόσεβιτς είχε βρεθεί περίπου στις 10 το πρωί και προφανώς ήταν νεκρός εδώ και αρκετές ώρες. Η δίκη του επρόκειτο να επαναληφθεί στις 14 Μαρτίου με κατάθεση του πρώην προέδρου του Μαυροβουνίου, Μομίρ Μπουλάτοβιτς. Το αίτημα για τη διενέργεια νεκροψίας - νεκροτομής παρουσία Σέρβου παθολογοανατόμου έγινε δεκτό και η σορός του μεταφέρθηκε στο Ολλανδικό Ιατροδικαστικό Ινστιτούτο 

Διαπιστώθηκε ότι ο Μιλόσεβιτς πέθανε από καρδιακή προσβολή. Έχουν εκφραστεί υποψίες:

# ότι του χορηγήθηκε εσκεμμένα λάθος φαρμακευτική αγωγή, προκαλώντας το έμφραγμα (ο Μιλόσεβιτς είχε ισχυριστεί ότι του χορηγήθηκε λάθος φάρμακο τρεις ημέρες πριν πεθάνει). 
# ότι πήρε ο ίδιος λάθος φάρμακα για να επιδεινώσει την κατάστασή του ή να αυτοκτονήσει. Η γενική εισαγγελέας του ICTY Κάρλα Ντελ Πόντε, πρότεινε ότι ο Μιλόσεβιτς μπορεί να αυτοκτόνησε για να αδικήσει το δικαστήριο και να «αποφύγει τη δικαιοσύνη». (ο εισαγγελέας, το ICTY PR, ορισμένα δυτικά μέσα ενημέρωσης και πολλοί πολιτικοί των ΗΠΑ)
# ότι δεν του δόθηκε, εσκεμμένα ή από αμέλεια, η καθιερωμένη θεραπεία που θα είχε αποτρέψει την καρδιακή προσβολή. (Ισπανοί γιατροί, Ρώσοι γιατροί, Σέρβοι γιατροί, οικογένεια Μιλόσεβιτς, ακαδημαϊκός και φιλόσοφος Μιχαήλο Μάρκοβιτς)  

Ο Μιλόσεβιτς υπέφερε από καρδιακά προβλήματα και υψηλή αρτηριακή πίεση. Αρχικά, ο Ολλανδός ιατροδικαστής δεν κατάφερε να εξακριβώσει την αιτία του θανάτου του.  Κατά συνέπεια, ο πρόεδρος του ICTY διέταξε αυτοψία και τοξικολογική έρευνα. Αμέσως μετά την ανακοίνωση του θανάτου του, άρχισαν να κυκλοφορούν φήμες ότι ο Μιλόσεβιτς είχε δηλητηριαστεί.

## Ερευνα
### 12 Μαρτίου
Πραγματοποιήθηκε αυτοψία στην Ολλανδία. Τα προκαταρκτικά αποτελέσματά της διαπίστωσαν ότι ο Μιλόσεβιτς είχε πεθάνει από έμφραγμα του μυοκαρδίου, ο ιατρικός όρος για την καρδιακή προσβολή. Το Δικαστήριο ανέφερε ότι ήταν αδύνατο να αποκλειστεί η δηλητηρίαση τη στιγμή της δήλωσης τους, καθώς οι τοξικολογικές εξετάσεις δεν είχαν ολοκληρωθεί. Επίσης το Δικαστήριο είχε απορρίψει το αίτημα του Μιλόσεβιτς να ταξιδέψει στη Ρωσία για εξειδικευμένη ιατρική περίθαλψη. Σχεδίαζε να ασκήσει έφεση σε αυτήν την απόφαση, λέγοντας ότι η κατάστασή του χειροτέρευε. Λίγο πριν από το θάνατό του, ο Μιλόσεβιτς παραπονέθηκε για λάθος ιατρική περίθαλψη στον Ρώσο υπουργό Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ. Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών επιβεβαίωσε ότι έλαβε την επιστολή του Μιλόσεβιτς με τις ιατρικές του καταγγελίες. Στην επιστολή, όπως δόθηκε από τον δικηγόρο του Μιλόσεβιτς, Ζντένκο Τομάνοβιτς,  ο Μιλόσεβιτς παραπονέθηκε ότι του χορηγούσαν φάρμακο που χρησιμοποιείται κατά της φυματίωσης και της λέπρας, και ότι αυτό έγινε μυστικά και χωρίς ο ίδιος (ο Μιλόσεβιτς) να γνωρίζει τίποτα γι' αυτό. Στη χειρόγραφη επιστολή του προς τον Ρώσο υπουργό Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, ο Μιλόσεβιτς είπε ότι ποτέ δεν έκανε χρήση ναρκωτικών μόνος του, ούτε ήταν άρρωστος και χρειαζόταν φάρμακα:

Ο Μιλόσεβιτς παραπονέθηκε, στην ίδια επιστολή, ότι παρόλο που η ιατρική έκθεση που περιείχε πληροφορίες ότι το φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της λέπρας βρέθηκε στο αίμα του από τις 12 Ιανουαρίου, το έμαθε και έλαβε την αναφορά μόλις τέσσερις ημέρες νωρίτερα.  Το ίδιο αναφέρθηκε αργότερα από τον πρώην πρόεδρο του Μαυροβουνίου που φιλομιλούσε τον Μιλόσεβιτς, Μομίρ Μπουλάτοβιτς, ο οποίος επρόκειτο να καταθέσει για την υπεράσπιση του Μιλόσεβιτς. Σύμφωνα με τον Μπουλάτοβιτς, ο Μιλόσεβιτς είχε σταματήσει να παίρνει το φάρμακο καθώς φοβόταν μήπως δηλητηριαστεί. Στην επιστολή του, ο Μιλόσεβιτς παρακίνησε την επιθυμία του να νοσηλευτεί στη Ρωσία (από Ρώσους γιατρούς, που κατατάσσονται στους πιο σεβαστούς γιατρούς στον κόσμο),  λέγοντας ότι:

Ο δικηγόρος Ζντένκο Τομάνοβιτς δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι φοβόταν ο πελάτης του να είχε δηλητηριαστεί και ανέφερε την προαναφερθείσα επιστολή, καθώς και την ιατρική έκθεση δύο μήνες πριν από το θάνατό του, σύμφωνα με την οποία το αίμα του Μιλόσεβιτς περιείχε ριφαμπικίνη - ένα φάρμακο που χρησιμοποιείται συνήθως για τη θεραπεία της λέπρας και φυματίωση και η οποία θα είχε εξουδετερώσει ορισμένες από τις επιπτώσεις των φαρμάκων του Μιλόσεβιτς για την υψηλή αρτηριακή πίεση και την καρδιακή του πάθηση. Ο Τομάνοβιτς είπε ότι είχε υποβάλει επίσημο αίτημα η αυτοψία να γίνει στη Μόσχα. Το Δικαστήριο απέρριψε το αίτημα, επιτρέποντας αντ' αυτού σε έναν παθολόγο από τη Σερβία να παραστεί στην αυτοψία. Στη δήλωσή του, ο Τομάνοβιτς δήλωσε: *Ζήτησα προστασία για τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς για τους ισχυρισμούς του ότι τον δηλητηρίασαν. Δεν έχω λάβει ακόμη καμία απάντηση και αυτό είναι το μόνο που έχω να πω αυτή τη στιγμή*.

### 13 Μαρτίου
Ο Ολλανδός τοξικολόγος Ντόναλντ Ουγές επιβεβαίωσε ότι το φάρμακο είχε βρεθεί στο αίμα του Μιλόσεβιτς και πρότεινε ότι μπορεί να είχε λάβει σκόπιμα αυτά τα φάρμακα για να βγει από τη φυλακή και να αναζητήσει ιατρική θεραπεία στη Ρωσία, όπου η χήρα του Μιλόσεβιτς, Μιριάνα Μάρκοβιτς, και ο γιος του, Μάρκο, ζούσαν ακόμα στην εξορία. Ομοίως, πηγές στο Δικαστήριο ανέφεραν ότι ο Μιλόσεβιτς είχε τακτική πρόσβαση σε μη συνταγογραφούμενα φάρμακα που μεταφέρονταν λαθραία στο κελί του υπό χαλαρό καθεστώς φυλακών. Ο Timothy McFadden, ο διοικητής της φυλακής που είναι υπεύθυνος για τον Μιλόσεβιτς, αναφέρεται ότι παραπονέθηκε, μάταια, τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο ότι δεν μπορούσε πλέον να παρακολουθεί τα φάρμακα που έπαιρνε ο πρώην ηγέτης. Ο Μιλόσεβιτς έχει το κλειδί του δικού του γραφείου, το οποίο διέθετε συσκευή φαξ, υπολογιστή και τηλέφωνο, καθώς και πρόσβαση σε ένα ιδιωτικό «δωμάτιο άνεσης» για επισκέψεις της συζύγου του. 

### 17 Μαρτίου
Το Δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι τα προκαταρκτικά αποτελέσματα των εξετάσεων αίματος δείχνουν ότι δεν υπάρχει ένδειξη ότι ο θάνατος του Μιλόσεβιτς από καρδιακή προσβολή προκλήθηκε από δηλητηρίαση. Ο δικαστής Φάουστο Ποκάρ, πρόεδρος του δικαστηρίου του ΟΗΕ για εγκλήματα πολέμου, είπε σε συνέντευξη Τύπου: *Μέχρι στιγμής δεν έχουν βρεθεί ενδείξεις δηλητηρίασης. Θα ήθελα να τονίσω ότι πρόκειται για προσωρινά αποτελέσματα*. Ο γραμματέας του δικαστηρίου Hans Holthuis επιβεβαίωσε ότι βρέθηκαν ίχνη ριφαμπικίνης σε προηγούμενη εξέταση αίματος στις 12 Ιανουαρίου. Ωστόσο, ο Ποκάρ είπε ότι δεν βρέθηκαν ίχνη του ναρκωτικού τη στιγμή του θανάτου του Μιλόσεβιτς. Σύμφωνα με τη Χάγη, ο περιφερειακός εισαγγελέας Moraal, αναφερόμενος στο NFI/Ολλανδικό Ιατροδικαστικό Ινστιτούτο, *η ριφαμπικίνη εξαφανίζεται γρήγορα από το σώμα και το γεγονός ότι δεν βρέθηκαν ίχνη υποδηλώνει απλώς ότι δεν είναι πιθανό ότι η ριφαμπικίνη είχε καταποθεί ή χορηγηθεί σε τις τελευταίες μέρες πριν από το θάνατο*. 
Ο Λέο Μποκέρια, Διευθυντής του Καρδιοχειρουργικού Κέντρου Bakulev της Μόσχας, επιβεβαίωσε ότι ο Μιλόσεβιτς πέθανε από καρδιακή προσβολή, αλλά είπε ότι η επαρκής θεραπεία στη Μόσχα ή σε οποιαδήποτε από τις πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ολλανδίας, θα τον είχε διασώσει. Σύμφωνα με τον Μποκέρια, οι απαραίτητες ιατρικές πράξεις (στεφανιογραφία και στεντ) ήταν «στοιχειώδεις». Ο Μποκέρια είπε ότι δεν είδε *τίποτα που να δείχνουν σημάδια αυτοκτονίας*, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν ερωτήματα σχετικά με το εάν ο Μιλόσεβιτς έλαβε την κατάλληλη φροντίδα ενώ δικαζόταν στο δικαστήριο του ΟΗΕ.

Ο Μποκέρια ισχυρίστηκε επίσης ότι το κέντρο είχε στείλει στον Ποκάρ μια επιστολή με την οποία τον ενημέρωνε ότι ο Μιλόσεβιτς χρειαζόταν νοσοκομειακή περίθαλψη και κατονομάζοντας πολλές χώρες εκτός από τη Ρωσία όπου θα μπορούσε να γίνει αυτό.   Ο ιατρικός αρθρογράφος των Times, Τόμας Στατέφορντ, σχολίασε ότι, λαμβάνοντας υπόψη όσα ήταν γνωστά για την κατάσταση της υγείας του Μιλόσεβιτς εδώ και χρόνια, ήταν «έκπληκτος που αυτός (ο Μιλόσεβιτς) έζησε όσο έζησε». Σύμφωνα με τον Στατέφορντ, δεδομένων των δεδομένων που υπήρχαν, ο Μιλόσεβιτς θα έπρεπε να είχε εξεταστεί για στεφανιαία παράκαμψη ή αγγειοπλαστική. Αν και αυτές οι επεμβάσεις μπορεί να καταστούν αδύνατες λόγω σοβαρών καρδιακών ελαττωμάτων, αυτό μπορεί να διαπιστωθεί μόνο με μια προσεκτική ανάλυση της καρδιάς και θα πίστευε κανείς ότι αν είχε γίνει αυτό, κάποιος θα το είχε αναφέρει. Σύμφωνα με τον Στατέφορντ, η χρήση ριφαμπικίνης μπορεί να ήταν ένας ύπουλος τρόπος για να σκοτώσεις έναν άνδρα που δεν χρειάζεται τεχνογνωσία.

### 5 Απριλίου
Ανακοινώθηκαν τελικά τα συμπεράσματα της ολλανδικής έρευνας για τον θάνατο του Μιλόσεβιτς.  Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο Μιλόσεβιτς πέθανε από φυσικά αίτια και οι τελικές τοξικολογικές μελέτες επιβεβαίωσαν ότι δεν υπήρχαν ίχνη δηλητηρίασης ή ουσίες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν την καρδιακή προσβολή. Οι εισαγγελείς του δικαστηρίου ανακοίνωσαν επίσης ότι, παρόλο που είχαν βρεθεί μη συνταγογραφούμενα φάρμακα στο κελί του Μιλόσεβιτς τρεις μήνες νωρίτερα, δεν βρέθηκαν τέτοια φάρμακα στο κελί του την ημέρα που πέθανε. Ο πρόεδρος του Γιουγκοσλαβικού δικαστηρίου εγκλημάτων πολέμου του ΟΗΕ χαιρέτισε την τελική έκθεση που έκλεισε επισήμως την ολλανδική έρευνα, αλλά είπε ότι το Δικαστήριο θα συνεχίσει να ερευνά την ιατρική περίθαλψη που είχε λάβει ο Μιλόσεβιτς κατά τη διάρκεια της πενταετούς κράτησής του.

## Πολιτικές αντιδράσεις
### ICTY
Η γενική εισαγγελέας του ICTY Κάρλα Ντελ Πόντε εξέφρασε τη λύπη της για τον θάνατο του Μιλόσεβιτς, λέγοντας ότι *στερούσε τη δικαιοσύνη από τα θύματα*. Σχετικά με τα αίτια του θανάτου του Μιλόσεβιτς, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν μπορούσε να αποκλειστεί η αυτοκτονία και αρνήθηκε να σχολιάσει τις εικασίες ότι ο Μιλόσεβιτς μπορεί να είχε δηλητηριαστεί.  Σε συνέντευξή της στην εφημερίδα της Ρώμης, *[[La Repubblica]]*, η Ντελ Πόντε δήλωσε:

### Σερβικές αντιδράσεις
Στη Σερβία, δεκάδες χιλιάδες υποστηρικτές του Μιλόσεβιτς επέκριναν το Δικαστήριο ότι φέρεται να είναι περισσότερο ή λιγότερο υπεύθυνο για τον θάνατό του. Τα μέλη των συμβούλων του στο Σοσιαλιστικό Κόμμα ήταν ιδιαίτερα σκληρά - για παράδειγμα, ο ανώτερος αξιωματούχος Ίβιτσα Ντάσιτς είπε ότι *ο Μιλόσεβιτς δεν πέθανε στη Χάγη, σκοτώθηκε στη Χάγη*. Ο Πρόεδρος Μπόρις Τάντιτς, ο οποίος ήταν αντίπαλος του Μιλόσεβιτς και του Σοσιαλιστικού Κόμματος, είπε ότι κατά τη γνώμη του το δικαστήριο του ΟΗΕ για εγκλήματα πολέμου ήταν υπεύθυνο για το θάνατο του Μιλόσεβιτς, αλλά πρόσθεσε ότι αυτό δεν θα παρεμπόδιζε τη μελλοντική συνεργασία της Σερβίας με το δικαστήριο.

## Οι αντιδράσεις της οικογένειας Μιλόσεβιτς
Πιο αξιοσημείωτη ήταν μια επιστολή του Μάρκο Μιλόσεβιτς, γιος του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, που εστάλη στον Πρόεδρο του ICTY, στον Πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας του OUN, στον Γενικό Γραμματέα του OUN και στον δικαστή Πάρκερ που ηγήθηκε της έρευνας για τον θάνατο του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς.  Στην επιστολή του, ο Μάρκο Μιλόσεβιτς κατηγορεί το Δικαστήριο της Χάγης για αμέλεια και για το θάνατο του πατέρα του. Σε ένα μέρος της επιστολής, ο Μιλόσεβιτς συμφωνεί ότι ο πατέρας του δεν δηλητηριάστηκε και κατηγορεί το ICTY για παραπλάνηση:

Στη συνέχεια, ο Μάρκο Μιλόσεβιτς συνεχίζει για τη λογική της έρευνας για τον θάνατο του πατέρα του:

Η οικογένεια Μιλόσεβιτς έθεσε ερωτήματα σχετικά με τη νομιμότητα της έρευνας που διεξήγαγε το ICTY:

Στη συνέχεια, ο Μάρκο Μιλόσεβιτς καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το ICTY παίζει με την πολιτική του «αχυράνθρωπου»:

Ο Μάρκο Μιλόσεβιτς αμφέβαλλε για τις προθέσεις του ICTY λέγοντας:

Ως (ένα από τα) συμπεράσματα, ο Μάρκο Μιλόσεβιτς προσφέρει:

## Κηδεία και ταφή
[μικρογραφία|200x200εσ| Άνθρωποι που αποτίουν τα σέβη τους μπροστά στο [Μουσείο της Γιουγκοσλαβίας|Μουσείο Γιουγκοσλαβικής Ιστορίας]]
Υπήρξε μια έντονη διαμάχη σε ολόκληρη τη Σερβία σχετικά με την κηδεία του Μιλόσεβιτς, καθώς το Σοσιαλιστικό Κόμμα και οι εθνικιστές ηγέτες ζήτησαν να γίνει με κρατική υποστήριξη και υψηλού προφίλ. Συγκεκριμένα, υποστηρίχθηκε ότι ο Μιλόσεβιτς θα έπρεπε να έχει εξέχουσα θέση ανάπαυσης στο «Σοκάκι των Μεγάλων», όπου είναι θαμμένοι άλλοι Σέρβοι ηγέτες, κάτι που το Δικαστήριο απέρριψε. Ως αποτέλεσμα, το Σοσιαλιστικό Κόμμα απείλησε να αποσύρει την υποστήριξή του, η οποία ήταν απαραίτητη για τον κυβερνητικό συνασπισμό. Τελικά, το Δικαστήριο αποφάσισε ότι ο Μιλόσεβιτς θα έπρεπε να έχει ιδιωτική ταφή στη γενέτειρά του, το Ποζάρεβατς.  Ωστόσο, μια αποχαιρετιστήρια τελετή οργανώθηκε από το Σοσιαλιστικό Κόμμα έξω από το ομοσπονδιακό κοινοβούλιο στο Βελιγράδι. Περίπου 50.000 υποστηρικτές του Μιλόσεβιτς παρευρέθηκαν στην τελετή, η οποία μετατράπηκε σε μαζική διαδήλωση.  με μια διαδοχή έντονων ομιλιών από εξέχοντες υποστηρικτές.  Στη συνέχεια, το φέρετρο του Μιλόσεβιτς μεταφέρθηκε στη γενέτειρά του για ταφή στην πίσω αυλή του σπιτιού της οικογένειάς του. Η οικογένεια και οι στενοί φίλοι του Μιλόσεβιτς αποχώρησαν από την κηδεία του, επικαλούμενη ανώνυμες απειλές και αντιφατικές δηλώσεις από τις σερβικές αρχές σχετικά με τις ζητούμενες εγγυήσεις ότι δεν θα συλληφθούν.  
## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Ο ιατρικός φάκελος του Μιλόσεβιτς και η έκθεση αυτοψίας (σκαναρισμένα και με δυνατότητα λήψης)

Κατηγορία:Πολιτική της Σερβίας
Κατηγορία:Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς