Απόλυτη μετοχή

Η **απόλυτη μετοχή** είναι το ένα από τα δύο είδη επιρρηματικής μετοχής της αρχαίας ελληνικής γλώσσας (το άλλο είδος είναι η συνημμένη μετοχή). Πρόκειται για μετοχή, το υποκείμενο της οποίας δεν έχει άλλη συντακτική θέση στην πρόταση, αλλά λειτουργεί μόνον ως υποκείμενο της μετοχής. Η απόλυτη μετοχή απαντάται συνήθως σε πτώση γενική, οπότε ονομάζεται *γενική απόλυτη* ή σπανιότερα σε αιτιατική, οπότε ονομάζεται *αιτιατική απόλυτη*.

## Γενική απόλυτη
Με **γενική απόλυτη** εκφέρονται οι επιρρηματικές μετοχές των προσωπικών ρημάτων πλην της τελικής. Παραδείγματα.
* ᾿Αναχωρησάντων δὲ αὐτῶν οἱ ᾿Αθηναῖοι φυλακὰς κατεστήσαντο κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλασσαν. [μτφ.: Αφού αυτοί αναχώρησαν, οι Αθηναίοι εγκατέστησαν φρουρές στη στεριά και στη θάλασσα]Το υποκείμενο *αὐτῶν* της μετοχής *᾿Αναχωρησάντων* χρησιμεύει αποκλειστικά και μόνο ως υποκείμενο της μετοχής.
* ἀποπλεῖ οἴκαδε καίπερ μέσου χειμῶνος ὄντος. [μτφ.: αποπλέει (ενν. ο Αγησίλαος) για την πατρίδα, αν και ήταν μεσοχείμωνο]Το υποκείμενο *χειμῶνος* της μετοχής *ὄντος* χρησιμεύει αποκλειστικά και μόνο ως υποκείμενο της μετοχής.
* Κῦρος δ᾽ οὖν ἀνέβη ἐπὶ τὰ ὄρη οὐδενὸς κωλύοντος. [μτφ.: ο Κύρος λοιπόν ανέβηκε στα βουνά χωρίς να τον εμποδίζει κανείς]Το υποκείμενο *οὐδενὸς* της μετοχής *κωλύοντος* χρησιμεύει αποκλειστικά και μόνο ως υποκείμενο της μετοχής.
* ἐστράτευσαν ἐπ’ αὐτούς, οὐδεμιᾶς διαφορᾶς πρότερον πρὸς Καδμείους ὑπαρχούσης. [μτφ.: εξεστράτευσαν εναντίον τους, χωρίς να υπάρχει κανένα προηγούμενο με τους Καδμείους]Το υποκείμενο *οὐδεμιᾶς* της μετοχής *ὑπαρχούσης* χρησιμεύει αποκλειστικά και μόνο ως υποκείμενο της μετοχής.
* ναυμαχίας δὲ πρὸς σελήνην γενομένης, τέτταρας τριήρεις λαμβάνει ὁ Γοργώπας. [μτφ.: όταν έγινε η ναυμαχία υπό το σεληνόφως, ο Γοργώπας κυρίευσε τέσσερις τριήρεις]Το υποκείμενο *ναυμαχίας* της μετοχής *γενομένης* χρησιμεύει αποκλειστικά και μόνο ως υποκείμενο της μετοχής.

### Σημειώσεις στη γενική απόλυτη
**Α**. Σπάνια μια γενική απόλυτη μπορεί να έχει ως υποκείμενό της το υποκείμενο ή το αντικείμενο του ρήματος, αλλά πάντα σε πτώση γενική, όπως στα παρακάτω παραδείγματα:
* βοηθησάντων ὑμῶν προθύμως πόλιν προσλήψεσθε ναυτικὸν ἔχουσαν μέγα. [μτφ.: αν μας βοηθήσετε, θα προσθέσετε στη συμμαχία σας μια πόλη με ισχυρό ναυτικό]Ισοδύναμη πρόταση: βοηθήσαντες ὑμεῖς...Υποκείμενο μετοχής *βοηθησάντων* (γενική απόλυτη): ὑμῶν. Υποκείμενο ρήματος *προσλήψεσθε*: ὑμεῖς (εννοείται).
* ἐπεὶ δὲ μεταγνόντες πως οἱ ἔφοροι ἤδη ἔξω ὄντος ἀποστρέφειν αὐτὸν ἐπειρῶντο ἐξ Ἰσθμοῦ. [μτφ.: επειδή άλλαξαν γνώμη οι έφοροι, όταν πια αυτός είχε απομακρυνθεί, προσπαθούσαν να τον γυρίσουν πίσω απ' τον Ισθμό]Ισοδύναμη πρόταση: ... μεταγνόντες πως οἱ ἔφοροι ἤδη ἔξω ὄντα αὐτὸν ἀποστρέφειν ἐπειρῶντο...Υποκείμενο μετοχής *ὄντος* (γενική απόλυτη): αὐτοῦ (εννοείται). Αντικείμενο απαρεμφάτου *ἀποστρέφειν*: αὐτὸν.

**Β**. Το υποκείμενο της απόλυτης μετοχής παραλείπεται όταν εύκολα εννοείται, όταν είναι γενικό, όταν η μετοχή είναι ρήματος που δηλώνει φυσικό φαινόμενο και όταν τη μετοχή ακολουθεί ειδική πρόταση, οπότε ως υποκείμενό της εννοείται το *τούτου* ή *τούτων*:

* οὕτω δ’ ἐχόντων εἰκὸς τοῖς μὲν πολεμίοις ἐναντίους εἶναι τοὺς θεούς, ἡμῖν δὲ συμμάχους. [μτφ.: Αφού έτσι έχουν τα πράγματα, οι θεοί φυσικά θα είναι εχθροί στους αντιπάλους μας και σύμμαχοι δικοί μας]Υποκείμενο της μετοχής *ἐχόντων* είναι το εννοούμενο *πραγμάτων*.  
* μετὰ δὲ τὴν ἐκκλησίαν παρασκευασάμενος ὡς ἐπὶ ναυμαχίαν ἀνηγάγετο ἐπὶ τὴν Κύζικον ὕοντος πολλῷ. [μτφ.: μετά τη συνέλευση, προετοιμάστηκε για ναυμαχία και ξεκίνησε με τον στόλο του εναντίον της Κυζίκου, ενώ έβρεχε καταρρακτωδώς]Η μετοχή *ὕοντος* δηλώνει φυσικό φαινόμενο και το υποκείμενό της παραλείπεται.

## Αιτιατική απόλυτη
Με **αιτιατική απόλυτη** εκφέρεται η μετοχή των απρόσωπων ρημάτων ή απρόσωπων εκφράσεων. Η μετοχή αυτή απαντάται στην αιτιατική του ουδετέρου γένους συνήθως ενικού αριθμού. Η αιτιατική απόλυτη είναι κατά κανόνα εναντιωματική και σπανιότερα αιτιολογική, χρονική ή υποθετική. Αφού η αιτιατική απόλυτη προέρχεται από απρόσωπα ρήματα ή απρόσωπες εκφράσεις, το υποκείμενό της είναι απαρέμφατο. Σπάνια ως υποκείμενό της τίθεται αντωνυμία ουδετέρου γένους.
* οἵ τε γὰρ Συρακόσιοι καὶ οἱ ξύμμαχοι ὡς κρατοῦντες παρεκελεύοντο κραυγῇ οὐκ ὀλίγῃ χρώμενοι, ἀδύνατον ὂν ἐν νυκτὶ ἄλλῳ τῳ σημῆναι. [μτφ.: γιατί οι Συρακούσιοι και οι σύμμαχοί τους, καθώς νικούσαν, ενθάρρυναν ο ένας τον άλλον με δυνατές κραυγές, γιατί ήταν αδύνατον να συνεννοηθούν με κάποιον άλλο τρόπο μέσα στη νύχτα]Υποκείμενο της μετοχής *ἀδύνατον ὂν* (= ἐπεὶ ἀδύνατον ἦν) είναι το απαρέμφατο *σημῆναι*.
* προσταχθὲν γὰρ αὐτῷ ἀναγράψαι τοὺς νόμους τοὺς Σόλωνος, ἀντὶ μὲν Σόλωνος αὑτὸν νομοθέτην κατέστησεν. [μτφ.: ενώ δόθηκε σ' αυτόν η εντολή να καταγράψει τους νόμους του Σόλωνος, όρισε τον εαυτό του ως νομοθέτη αντί του Σόλωνος]Υποκείμενο της μετοχής *προσταχθὲν* είναι το απαρέμφατο *ἀναγράψαι*.
* ἡμῖν δὲ ἐξὸν ζῆν μὴ καλῶς, καλῶς αἱρούμεθα μᾶλλον τελευτᾶν. [μτφ.: εμείς, αν και θα μπορούσαμε να ζούμε χωρίς τιμή, προτιμούμε να πεθάνουμε τιμημένα]Υποκείμενο της μετοχής *ἐξὸν* είναι το απαρέμφατο *ζῆν*.
* ὅταν ἀναγκασθῇ (ενν. τὶς) δυοῖν κακοῖν τὸ ἕτερον αἱρεῖσθαι, οὐδεὶς τὸ μεῖζον αἱρήσεται ἐξὸν τὸ ἔλαττον (ενν. αἱρεῖσθαι). [μτφ.: όταν αναγκαστεί κανείς να επιλέξει ανάμεσα σε δύο κακά το ένα, κανείς δεν θα προτιμήσει το μεγαλύτερο κακό, ενώ θα ήταν δυνατό να επιλέξει το μικρότερο]Υποκείμενο της μετοχής *ἐξὸν* είναι το εννοούμενο απαρέμφατο *αἱρεῖσθαι*.

Οι πιο **συνηθισμένες αιτιατικές απόλυτες** είναι οι εξής:

ἐξὸν (ἔξεστι)=επειδή, ενώ, μολονότι είναι/ήταν/θα ήταν δυνατόὂν (ἔστιν)=επειδή, ενώ, μολονότι είναι/ήταν/θα ήταν δυνατόδέον/δεῆσον (δεῖ)=επειδή, ενώ, μολονότι είναι/ήταν/θα ήταν αναγκαίομετὸν (μέτεστι)=επειδή, ενώ, μολονότι υπάρχει συμμετοχή ή υπάρχει δικαίωμαπαρὸν (πάρεστι)=επειδή, ενώ, μολονότι είναι/ήταν/θα ήταν δυνατόμέλον (μέλει)=επειδή, ενώ, μολονότι υπάρχει φροντίδα/σκέψηχρεὼν (χρή)=επειδή, ενώ, μολονότι είναι/ήταν/θα ήταν αναγκαίοπρέπον (πρέπει)=επειδή, ενώ, μολονότι είναι/ήταν/θα ήταν πρέπονπροσῆκον (προσήκει)=επειδή, ενώ, μολονότι είναι/ήταν/θα ήταν πρέποντυχὸν (=ἐὰν τύχῃ· τυγχάνει· ίσως)=επειδή, ενώ, μολονότι έτυχεὑπάρχον (ὑπάρχει)=επειδή, ενώ, μολονότι είναι/ήταν/θα ήταν δυνατό/επιτρέπεταιπαρασχὸν (παρέχει)=επειδή, ενώ, μολονότι είναι/ήταν/θα ήταν στην εξουσία κάποιου ή επειδή, ενώ, μολονότι μπορούσε/είχε μπορέσειδοκοῦν/συνδοκοῦν ή δόξαν/δόξαντα (δοκεῖ)=επειδή, ενώ, μολονότι είναι/ήταν/θα ήταν αποφασισμένοπαρατυχόν=ενώ ήταν στην εξουσία κάποιου/αφού μπορούσεδυνατὸν ὂν=επειδή, ενώ, μολονότι είναι/ήταν/θα ήταν δυνατόἀδύνατον ὂν=επειδή, ενώ, μολονότι είναι/ήταν/θα ήταν αδύνατοοἷόν τε ὂν=επειδή, ενώ, μολονότι είναι/ήταν/θα ήταν δυνατόδίκαιον ὂν=επειδή, ενώ, μολονότι είναι δίκαιο ή υπάρχει το δικαίωμα/η υποχρέωσηῥᾴδιον ὂν=επειδή, ενώ, μολονότι είναι/ήταν/θα ήταν εύκολο/απλό ή απαιτεί λίγη σκέψηαἰσχρὸν ὂν=επειδή, ενώ, μολονότι είναι/ήταν/θα ήταν επονείδιστοἄδηλον ὂν=επειδή, ενώ, μολονότι είναι/ήταν/θα ήταν άγνωστογεγραμμένον (γέγραπται)=επειδή, ενώ, μολονότι έχει προταθεί στο κατηγορητήριοεἰρημένον (εἴρηται)=επειδή, ενώ, μολονότι είχε συμφωνηθεί/δοθεί υπόσχεση/αναφερθείπροσταχθὲν/προστεταγμένον=επειδή, ενώ, μολονότι είχε δοθεί ως διαταγήδεδογμένον=επειδή, ενώ, μολονότι είναι/ήταν/θα ήταν αποφασισμένο

### Σημειώσεις στην αιτιατική απόλυτη
**Α**. Ενίοτε με αιτιατική απόλυτη εκφέρεται η μετοχή και προσωπικών ρημάτων, σε οποιοδήποτε γένος και αριθμό, όμως στην περίπτωση αυτή συνοδεύεται από το *ὡς* ή *ὣσπερ*. Αυτός ο τρόπος εκφοράς φανερώνει υποκειμενική γνώμη ή υπόθεση:
* φίλους κτῶνται, ὡς βοηθῶν δεόμενοι, τῶν δ᾽ ἀδελφῶν ἀμελοῦσιν, ὥσπερ ἐκ πολιτῶν μὲν γιγνομένους φίλους, ἐξ ἀδελφῶν δὲ οὐ γιγνομένους. [μτφ.: αποκτούν φίλους, επειδή έχουν ανάγκη από βοηθούς, αλλά παραμελούν τους αδελφούς τους, σαν να γίνονται φίλοι από τους πολίτες, από τους αδελφούς όμως να μη γίνονται]
* τοὺς υἱεῖς οἱ πατέρες, κἂν ὦσι σώφρονες, ὅμως ἀπὸ τῶν πονηρῶν ἀνθρώπων εἴργουσιν, ὡς τὴν μὲν τῶν χρηστῶν ὁμιλίαν ἄσκησιν οὖσαν τῆς ἀρετῆς, τὴν δὲ τῶν πονηρῶν κατάλυσιν. [μτφ.: οι πατέρες τους υιούς των, και αν ακόμη είναι σώφρονες, τους εμποδίζουν να συναναστρέφονται κακούς ανθρώπους, γιατί νομίζουν ότι η συναναστροφή με ενάρετους ανθρώπους είναι άσκηση της αρετής, ενώ με φαύλους καταστροφή της]

**Β**. Η αιτιατική απόλυτη *δόξαν* ή *δόξαντα* δέχεται ως υποκείμενό της ουδέτερο αντωνυμίας πληθυντικού αριθμού. Απαντάται και ως γενική απόλυτη, οπότε το *δοκεῖ* λαμβάνεται ως προσωπικό:
* δόξαν δὲ ταῦτα ἐκήρυξαν οὕτω ποιεῖν. [μτφ.: αφού αποφασίστηκαν αυτά, δήλωσαν ότι έτσι θα πράξουν]
*  δοξάντων δὲ καὶ τούτων, ἐκπέμπουσιν οἱ Λακεδαιμόνιοι Εὐδαμίδαν. [μτφ.: όταν και αυτό το σχέδιο  εγκρίθηκε, στέλνουν οι Λακεδαιμόνιοι τον Ευδαμίδα]

## Ονομαστική απόλυτη
Σπάνια η απόλυτη μετοχή προσωπικού ρήματος τίθεται σε ονομαστική πτώση αντί γενικής και ονομάζεται ονομαστική απόλυτη (Σχήμα ανακόλουθο):
* ἐκεῖνοι δὲ εἰσελθόντες σὺν τοῖς ὑπηρέταις (...) εἶπε μὲν ὁ Κριτίας. [μτφ.: κι όταν εκείνοι μπήκαν με τους υπηρέτες τους, είπε ο Κριτίας]Κανονικά η διατύπωση θα ήταν: ἐκείνων δὲ εἰσελθόντων... (γενική απόλυτη).

### Σημειώσεις στην ονομαστική απόλυτη
Σε κάποιες περιπτώσεις και μια συνημμένη μετοχή απαντάται σε ονομαστική πτώση, ενώ το υποκείμενό της βρίσκεται σε πλάγια πτώση (Σχήμα ανακόλουθο):
* ἀποβλέψας γὰρ πρὸς τοῦτον τὸν στόλον οὗ πέρι διαλεγόμεθα, ἔδοξέ μοι πάγκαλός τε εἶναι.Κανονικά η διατύπωση θα ήταν: ἀποβλέψαντι...

## Παραπομπές


## Βιβλιογραφία
* Ασωνίτης, Ν. Σ., Αναγνωστόπουλος, Β. Δ. χ. χ. *Συντακτικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (σε 66 ενότητες)*. Αθήνα: "Φιλολογικές εκδόσεις Εμμ. Αναστασάκη".
* Liddell, H. G., Scott, R. 1940. *A Greek-English Lexicon*. Revised and augmented throughout by Sir Henry Stuart Jones with the assistance of Roderick McKenzie. Oxford: Clarendon Press
* Μανδηλαράς, Β. 1990³. *Η δομή της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας*. Αθήνα: Εκδόσεις Καρδαμίτσα.
* Μουμτζάκης, Α. Β. 2004. *Συντακτικό της Αρχαίας Ελληνικής. Α΄, Β΄, Γ΄ Ενιαίου Λυκείου*. Αθήνα: ΟΕΔΒ.
* Μπαχαράκης, Μ. Ι. 1987. *Συντακτικό της Αρχαίας Ελληνικής*. Θεσσαλονίκη: Μπαχαράκης.
* Μπίλλα, Π. 2007. *Συντακτικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. Α΄, Β΄, Γ΄ Γυμνασίου*. Αθήνα: ΟΕΔΒ.
* Rydberg-Cox, J. A. 2000. *Overview of Greek Syntax*. Text created electronically:http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3atext%3a1999.04.0052
* Σταματάκος, Ι. Δ. 1972. *Λεξικόν τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Γλώσσης*. Αθήνα: Βιβλιοπρομηθευτική.
* Smyth, H. W. 1920. *A Greek Grammar for Colleges*: American Book Company
* Χαιρόπουλος, Π. 2011. "Αρχές Σύνταξης της Αρχαιοελληνικής Γλώσσας", στην *Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα*:Το έργο είναι διαθέσιμο στον σύνδεσμο: http://www.greek-language.gr/greekLang/ancient_greek/tools/composition/page_045.html

Κατηγορία:Αρχαία ελληνική γλώσσα
Κατηγορία:Γραμματική