Άλαν Άλντα

Ο **Άλαν Άλντα** (αγγλικά: *Alan Alda*, 28 Ιανουαρίου 1936) είναι Αμερικανός ηθοποιός.

## Βιογραφία
Γεννήθηκε το 1936 στο Μπρονξ ως Αλφόνσο Τζόζεφ Ντ'Αμπρούτσο και έχει ιταλική και ιρλανδική καταγωγή. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Φόρνταμ.

Έγινε γνωστός από τον πρωταγωνιστικό του ρόλο στην τηλεοπτική σειρά *[[M*A*S*H (τηλεοπτική σειρά)|M*A*S*H]]*, για την οποία κέρδισε έξι Χρυσές Σφαίρες και πέντε Βραβεία Έμμυ. Στη συνέχεια, εμφανίστηκε στις σειρές *30 Rock*, *The Blacklist* και *Η δυτική πτέρυγα*, για την οποία κέρδισε ακόμη ένα βραβείο Emmy. Στον κινηματογράφο, έχει συμμετάσχει στις ταινίες *Απιστίες και αμαρτίες* και *[[Μυστηριώδεις φόνοι στο Μανχάταν]]* του Γούντι Άλεν, *[[Η γέφυρα των κατασκόπων]]* του Στίβεν Σπίλμπεργκ, καθώς και στις *[[Καλιφόρνια Οτέλ]]*, *Αυτό που θέλουν οι γυναίκες* και *[[Ιστορία γάμου]]*. Το 2004 έπαιξε στην ταινία *[[Ιπτάμενος κροίσος]]* και προτάθηκε για Όσκαρ Β' Ανδρικού Ρόλου. Στην πορεία του στο θέατρο, έχει προταθεί τρεις φορές για Βραβείο Τόνυ.

## Τα πρώτα χρόνια
O Αλφόνσο Τζόζεφ Ντ'Αμπρούτσο γεννήθηκε στις 28 Ιανουαρίου 1936, στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης. Πέρασε τα παιδικά του χρόνια ταξιδεύοντας στις Ηνωμένες Πολιτείες με τους γονείς του λόγω της δουλειάς του πατέρα του. Ο πατέρας του, Ρόμπερτ Άλντα (πραγματικό όνομα: Αλφόνσο Τζουζέπε Τζοβάνι Ρομπέρτο Ντ'Αμπρούτσο), ήταν ηθοποιός και τραγουδιστής; και η μητέρα του, Τζόαν Μπράουν, ήταν νοικοκυρά και πρώην νικήτρια σε διαγωνισμούς ομορφιάς. Ο πατέρας του ήταν ιταλικής καταγωγής (το Αμπρούτσο είναι μια περιφέρεια της Ιταλίας) και η μητέρα ιρλανδικής καταγωγής.

Όταν ο Άλντα ήταν επτά ετών, προσβλήθηκε από πολιομυελίτιδα. Για την καταπολέμηση της ασθένειας, οι γονείς του του χορήγησαν μια επώδυνη θεραπευτική αγωγή με εφαρμογή καυτών μάλλινων κουβερτών στα άκρα του και τέντωμα των μυών του. Ο Άλντα φοίτησε στο Λύκειο Archbishop Stepinac της Νέας Υόρκης. Σπούδασε αγγλική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Φόρνταμ στο Μπρονξ, όπου ήταν μέλος του σταθμού του FM radio, WFUV. Σπούδασε επίσης έναν χρόνο στο Παρίσι, έπαιξε σε μια παράσταση στη Ρώμη και έπαιξε μαζί με τον πατέρα του στην τηλεόραση στο Άμστερνταμ.

Το 1956, ο Άλντα έλαβε πτυχίο Bachelor of Arts. Στον Στρατό, υπηρέτησε έξι μήνες στο Φορτ Μπένινγκ. Παρά ορισμένες εσφαλμένες αναφορές ότι ο Άλντα υπηρετούσε τότε στην Κορέα, ο ίδιος έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι δεν υπηρέτησε εκεί, αλλά στο Φορτ Μπένινγκ με έναν χρόνο εφεδρεία στη Νέα Υόρκη. Σε μια συνέντευξη το 2013, αστειεύτηκε ότι ήταν υπεύθυνος σεσ ένα στρατιωτικό αντίσκηνοε ένα στρατιωτικό αντίσκηνο.

Ο ετεροθαλής αδερφός του Άλντα, Άντονι Άλντα, γεννήθηκε το 1956 και έγινε επίσης ηθοποιός.

## Καριέρα

### 1958–1971: Ντεμπούτο στο Μπρόντγουεϊ

Ο Άλντα ξεκίνησε την καριέρα του τη δεκαετία του 1950 με μια αυτοσχεδιαστική κωμικής επιθεώρηση που σκηνοθέτησε ο Πολ Σιλς. Αργότερα, εντάχθηκε στην αυτοσχεδιαστική ομάδα Second City στο Σικάγο. Έγινε μέλος του θιάσου Cleveland Play House μεταξύ 1958-1959 με υποτροφία από το Ίδρυμα Φορντ, εμφανιζόμενος σε παραστάσεις όπως *To Dorothy a Son*, *Heaven Come Wednesday*, *Monique* και *Job*. Το 1958, εμφανίστηκεστο *The Phil Silvers Show*.

Ο Άλντα υποδύθηκε τον Τσάρλι στο έργο του 1961 του Όσι Ντέιβις *Purlie Victorious* στο Μπρόντγουεϊ. Στην παγκόσμια πρεμιέρα, τον Νοέμβριο του 1964, στο ANTA Playhouse της θεατρικής εκδοχής του *Η τροτέζα και ο πρωτάρης *(*The Owl and the Pussycat*), έπαιξε τον Φίλιξ δίπλα στην ηθοποιό/τραγουδίστρια Νταϊάνα Σαντς, μια Αφροαμερικανή ηθοποιό, και το φιλί τους επί σκηνής προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Συνέχισε να παίζει τον ρόλο του Φίλιξ τη σεζόν 1964–65. Το 1966, πρωταγωνίστησε στο μιούζικαλ *The Apple Tree* στο Μπρόντγουεϊ με την Μπάρμπαρα Χάρις και ήταν υποψήφιος για Βραβείο Τόνυ Α' ανδρικού ρόλου σε μιούζικαλ για αυτόν τον ρόλο.

Ο Άλντα ήταν μέρος του καστ της αμερικανικής τηλεοπτικής έκδοσης του *That Was The Week That Was*, που προβλήθηκε από τις 10 Ιανουαρίου 1964 έως τον Μάιο του 1965. Έκανε το ντεμπούτο του στο Χόλιγουντ στο *Gone Are the Days!*, μια κινηματογραφική εκδοχή του θεατρικού έργου *Purlie Victorious*. Ακολούθησαν κι άλλοι κινηματογραφικοί ρόλοι, όπως η ερμηνεία του ως συγγραφέας και ηθοποιός Τζορτζ Πλίμπτον στην ταινία *Paper Lion* (1968), το *Ο θαλασσόλυκος της χήρας* (1969), και το αποκρυφιστικό θρίλερ *Χορεύοντας με το Διάβολο* με τις ηθοποιούς Ζακλίν Μπισέ και Μπάρμπαρα Πάρκινς. Την ίδια περίοδο, ο Άλντα εμφανιζόταν συχνά στα τηλεπαιχνίδια *What's My Line?* (1968) και *I've Got a Secret* (1972). Ο Άλντα έγραψε αρκετά από τα διηγήματα και τα ποιήματα που εμφανίζονται στην τηλεοπτική εκπομπή του Μάριο Τόμας *Free to Be... You and Me*.
αριστερά|μικρογραφία|170x170px|Το καστ του ''M*A*S*H'' το 1974 με τον Άλντα στο τιμόνι

### 1972–1983: ''M*A*S*H'' και αναγνώριση
Στις αρχές του 1972, ο Άλντα πέρασε από ακρόαση και επιλέχθηκε να παίξει τον Χόκαϊ Πιρς στην τηλεοπτική μεταφορά της ταινίας του 1970 *[[MASH (ταινία)|M*A*S*H]]*. Ήταν υποψήφιος για 21 Βραβεία Έμμυ και κέρδισε πέντε. Συμμετείχε στη συγγραφή 19 επεισοδίων, μεταξύ των οποίων και το διάρκειας 2 1/2 ωρών φινάλε της σειράς του 1983, το οποίο ήταν και το 32ο επεισόδιο που σκηνοθέτησε. Παραμένει το μοναδικό επεισόδιο με τις περισσότερες προβολές από οποιαδήποτε τηλεοπτική σειρά αμερικανικού δικτύου. Ήταν η μόνη σειρά στην οποία ο Άλντα εμφανίστηκε σε όλα τα (256) επεισόδια.

Ο Άλντα πήγαινε από το Λος Άντζελες στο σπίτι του στο Νιου Τζέρσεϊ κάθε Σαββατοκύριακο επί 11 χρόνια ενώ πρωταγωνιστούσε στο *M*A*S*H*. Η γυναίκα του και οι κόρες του ζούσαν στο Νιου Τζέρσεϊ και δεν ήθελε να μετακομίσει η οικογένειά του στο Λος Άντζελες, αρχικά επειδή δεν ήξερε πόσο θα διαρκούσε η εκπομπή. Ο πατέρας του, Ρόμπερτ Άλντα και ο ετεροθαλής αδερφός του, Άντονι Άλντα, εμφανίστηκαν μαζί στο 20ό επεισόδιο του όγδοου κύκλου του *M*A*S*H*. Ο Robert είχε εμφανιστεί και στον τρίτο κύκλο.

Στους πρώτους πέντε κύκλους, η σειρά ήταν σε μεγάλο βαθμό μια παραδοσιακή «στρατιωτική κωμωδίας» στο πρότυπο εκπομπών όπως το *McHale's Navy* με τον Έρνεστ Μποργκνάιν. 
αριστερά|μικρογραφία|224x224εσ|Ο Άλντα (κέντρο αριστερά) ως Χόκαϊ Πιρς στο ''M*A*S*H'', 1972
Καθώς οι αρχικοί συγγραφείς εγκατέλειπαν σταδιακά την εκπομπή, ο Άλντα απέκτησε αυξανόμενο έλεγχο και στους τελευταίους κύκλους είχε γίνει παραγωγός και δημιουργικός σύμβουλος. Το M*A*S*H διατήρησε την κωμική του βάση, αλλά σταδιακά πήρε πιο σοβαρό τόνο, θίγοντας ανοιχτά πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα. Ο ίδιος ο Άλντα, σε συνέντευξή του το 2016 είπε: "Δεν μου αρέσει να γράφω πολιτικά μηνύματα. Δεν μου αρέσουν τα έργα που έχουν πολιτικά μηνύματα. Δεν νομίζω ότι είμαι υπεύθυνος γι' αυτό".

Ο Άλντα και οι συμπρωταγωνιστές του Γουέιν Ρότζερς και Μακλίν Στίβενσον συνεργάστηκαν καλά στη διάρκεια των τριών πρώτων κύκλων, αλλά με την πάροδο του χρόνου αναπτύχθηκαν εντάσεις, καθώς ο ρόλος του Άλντα απέκτησε περισσότερη δημοτικότητα και διέλυσε την αρχική «ισότιμη» θέση των χαρακτήρων τους. Οι Ρότζερς και Στίβενσον αποχώρησαν από την εκπομπή στο τέλος του τρίτου κύκλου. Αναμένοντας τον τέταρτο κύκλο, ο Άλντα και οι παραγωγοί αναζήτησαν αντικαταστάτη για τον ρόλο του συνταγματάρχη Μπλέικ. Ο βετεράνος ηθοποιός Χάρι Μόργκαν, ο οποίος ήταν θαυμαστής της σειράς, εντάχθηκε στο καστ ως συνταγματάρχης Σέρμαν Τ. Πότερ και συνέχισε ως ένας από τους κύριους πρωταγωνιστές της σειράς. Ο Μάικ Φαρέλ προστέθηκε ως ο νέος συγκάτοικος του Χόκαϊ στη σκηνή.

Στην αυτοβιογραφία του (1981), ο Τζάκι Κούπερ, ο οποίος σκηνοθέτησε αρκετά από τα πρώτα επεισόδια του M*A*S*H, έγραψε ότι ο Άλντα είχε πολλή εχθρότητα και ότι οι δυο τους μετά βίας μιλούσαν μέχρι που έφυγε ο Κούπερ από τη σειρά. Όσο έπαιζε στο M*A*S*H, ο Άλντα έκανε πολλές εμφανίσεις σε τηλεπαιχνίδια, κυρίως στο *The $10.000 Pyramid* και στο *What's My Line*. Επίσης, έγραψε και πρωταγωνίστησε στον ομώνυμο ρόλο της πολιτικής δραματικής ταινίας του 1979 *Η αποπλάνηση του Τζο Τίναν*. Τα αγαπημένα του επεισόδια του M*A*S*H είναι το "Dear Sigmund" και το "In Love and War". Το 1996, ο Άλντα κατατάχθηκε στην 41η θέση του καταλόγου με τους 50 καλύτερους τηλεοπτικούς αστέρες όλων των εποχών του *[[TV Guide]]*.

### 1984–1999: Φτασμένος ηθοποιός
αριστερά|μικρογραφία|170x170εσ|Οι Άλαν και Ρόμπερτ Άλντα το 1975
Η εξέχουσα θέση του Άλντα στο M*A*S*H τού παρείχε μια πλατφόρμα για να μιλήσει ανοιχτά για πολιτικά θέματα. Υπήρξε σθεναρός υποστηρικτής των δικαιωμάτων των γυναικών και του φεμινιστικού κινήματος. Συμπροέδρευσε, μαζί με την πρώην πρώτη κυρία Μπέτι Φορντ, στην εκστρατεία Equal Rights Amendment Countdown. Το 1976, η εφημερίδα *[[The Boston Globe]]* τον ονόμασε «φεμινιστικό είδωλο» για τον ακτιβισμό του υπέρ της τροπολογίας για ίσα δικαιώματα.

Κατά τη συνέχιση του M*A*S*H τη δεκαετία του 1980, ο Άλντα ξεκίνησε μια επιτυχημένη καριέρα ως συγγραφέας και σκηνοθέτης. Στη συνέχεια συνεργάστηκε με τον παραγωγό Μάρτιν Μπρέγκμαν σε διάφορες ταινίες, πρώτα στη Universal Pictures το 1983 και μετά στην Lorimar Motion Pictures το 1986. Το 1988, ο Άλντα πρωταγωνίστησε δίπλα στην Αν Μάργκρετ στην κωμωδία *A New Life*. Εμφανίστηκε επίσης συχνά σε ταινίες του Γούντι Άλεν, ξεκινώντας από το *Απιστίες και αμαρτίες* (1989).

*Ο γάμος της Μπέτσι* (1990) είναι η τελευταία σκηνοθεσία του Άλντα μέχρι σήμερα. Ήταν πέντε φορές γκεστ σταρ στη σειρά *[[Στην Εντατική|Στην εντατική]]*, παίζοντας τον μέντορα του δρα Κένι Γουίβερ, Γκάμπριελ Λόρενς. Σε μεταγενέστερα επεισόδια, αποκαλύφθηκε ότι ο Λόρενς βρισκόταν στα αρχικά στάδια της νόσου Αλτσχάιμερ. Ο Άλντα έπαιξε επίσης τον συμπρωταγωνιστικό ρόλο του δρα Ρόμπερτ Γκάλο στην τηλεταινία του 1993 *Και η ζωή συνεχίζεται*. Συνέχισε να εμφανίζεται στις ταινίες του φίλου του, Γούντι Άλεν, όπως *[[Μυστηριώδεις φόνοι στο Μανχάταν]]* (1993) και *[[Όλοι λένε σ' αγαπώ]]* (1996). Όταν ρωτήθηκε για τη δικαστική διαμάχη του Άλεν το 2019,οη Άλντα δήλωσε: «Θα δούλευα ξανά μαζί του αν με ήθελε. Δεν είμαι ικανός να τον κρίνω...».

Ο Άλντα έπαιξε τον βραβευμένο με Νόμπελ φυσικό Ρίτσαρντ Φίλιπς Φάινμαν στο έργο *QED*, το οποίο είχε μόνο έναν άλλο χαρακτήρα. Αν και ο Πίτερ Παρνέλ έγραψε το έργο, ο Άλντα έκανε την παραγωγή και αποτέλεσσε την έμπνευση για τη δημιουργία του. Από την φθινοπωρινή σεζόν του 1993 μέχρι το τέλος της εκπομπής το 2005, ο Άλντα ήταν παρουσιαστής στη σειρά *Scientific American Frontiers*, η οποία ξεκίνησε στο PBS το 1990. Το 1995, πρωταγωνίστησε ως πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών στην πολιτική σάτιρα/κωμωδία του Μάικλ Μουρ *Καναδικό μπέικον*. Εκείνη την εποχή, κυκλοφόρησαν φήμες ότι ο Άλντα σκεφτόταν να θέσει υποψηφιότητα για τη Γερουσία των Ηνωμένων Πολιτειών στο Νιου Τζέρσεϊ, αλλά τις διέψευσε. Το 1996, ο Άλντα έπαιξε τον Χένρι Φορντ, ιδρυτή της Ford Motor Company στο *Camping With Henry and Tom* και εμφανίστηκε στην κωμωδία, *Φλερτάροντας τις συμφορές*. Το 1997, ο Άλντα έπαιξε τον σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας Άλβιν Τζόρνταν στο *Φόνος στο Λευκό Οίκο*. Το 1999, ο Άλντα υποδύθηκε τον δρα Γκάμπριελ Λόρενς στο πρόγραμμα του NBC *Στην εντατική* για πέντε επεισόδια και ήταν υποψήφιος για Βραβεία Έμμυ καλύτερου γκεστ ρόλου σε δραματική σειρά.

Ο Άλντα πρωταγωνίστησε στην αρχική παραγωγή του Μπρόντγουεϊ του έργου *Art*, που έκανε πρεμιέρα την 1η Μαρτίου 1998, στο θέατρο Μπέρναρντ Μπ. Τζέικομπς. Το έργο κέρδισε Βραβείο Τόνυ καλύτερου θεατρικού έργου.

### 2000–σήμερα: ''Η δυτική πτέρυγα'' και άλλοι ρόλοι
Από το 2004, ο Άλντα ήταν τακτικό μέλος του καστ στην εκπομπή του NBC *Η δυτική πτέρυγα*, υποδυόμενος τον ρεπουμπλικανό γερουσιαστή των ΗΠΑ και υποψήφιο για την προεδρία Άρνολντ Βίνικ, μέχρι το τέλος της σειράς τον Μάιο του

2006.

Τον Αύγουστο του 2006, ο Άλντα κέρδισε Βραβείο Έμμυ για την ερμηνεία του Βίνικ στον τελευταίο κύκλος της *Δυτικής πτέρυγας*. Εμφανίστηκε συνολικά σε 28 επεισόδια κατά τη διάρκεια του έκτου και έβδομου κύκλου της σειράς. Ο Άλντα ήταν σοβαρός υποψήφιος, μαζί με τον Σίντνεϊ Πουατιέ, για τον ρόλο του προέδρου Τζοσάια Μπάρτλετ, προτού τελικά επιλεγεί για τον ρόλο ο Μάρτιν Σιν. Το 2004, ο Άλντα υποδύθηκε τον συντηρητικό γερουσιαστή του Μέιν Όουεν Μπρούστερ στη βραβευμένη με Όσκαρ ταινία του Μάρτιν Σκορσέζε *[[Ιπτάμενος κροίσος]]*, στην οποία συμπρωταγωνίστησε με τον Λεονάρντο Ντι Κάπριο. Ο Άλντα έλαβε την πρώτη του υποψηφιότητα για Όσκαρ για αυτόν τον ρόλο το 2005. Ο Άλντα συμμετείχε επίσης στη ρομαντική κομεντί του 2000 *Αυτό που θέλουν οι γυναίκες*, ως διευθύνων σύμβουλος της διαφημιστικής εταιρείας όπου εργάζονταν οι κύριοι χαρακτήρες.

Στις αρχές του 2005, ο Άλντα πρωταγωνίστησε στη βραβευμένη με Τόνυ θεατρική παράσταση *Glengarry Glen Ross* του Ντέιβιντ Μάμετ, για την οποία έλαβε υποψηφιότητα για Tony Α' Ανδρικού Ρόλου σε θεατρικό έργο χάνοντας από τον συμπρωταγωνιστή του Λιβ Σράιμπερ. Καθ' όλη τη διάρκεια του 2009 και του 2010, εμφανίστηκε σε τρία επεισόδια του *30 Rock* ως Μίλτον Γκριν δίπλα στον Άλεκ Μπάλντουιν. Τον Ιανουάριο του 2010, ο Άλντα παρουσίασε το *The Human Spark*, μια σειρά τριών επεισοδίων που μεταδόθηκε αρχικά από το PBS και είχε θέμα τη φύση της ανθρώπινης μοναδικότητας και πρόσφατες μελέτες για τον ανθρώπινο εγκέφαλο. Το 2006, ο Άλντα συνέβαλε με τη φωνή του στο ακουστικό βιβλίο του Μαξ Μπρουκς *World War Z*.

Ο Άλντα επέστρεψε στο Μπρόντγουεϊ τον Νοέμβριο του 2014, παίζοντας τον ρόλο του Άντριου Μέικπις στο *Love Letters* στο Θέατρο Brooks Atkinson μαζί με την Κάντις Μπέργκεν. Το 2015, ο Άλντα εμφανίστηκε ως δικηγόρος Τόμας Γουότερς, δίπλα στον Τομ Χανκς στη δραματική ταινία του Στίβεν Σπίλμπεργκ με θέμα τον Ψυχρό Πόλεμοο *[[Η γέφυρα των κατασκόπων]]*, που ήταν υποψήφια για Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας. Το 2016, ο Άλντα επαινέθηκε από τους κριτικούς για την ερμηνεία του στη διαδικτυακή σειρά *Horace and Pete* οξύθυμος θείος Πιτ. Ο κριτικός Σαμ Άνταμς περιέγραψε τον ρόλο αυτό ως «τον καλύτερό του ρόλο εδώ και χρόνια».

Από το 2018 έως το 2020, ο Άλντα υποδύθηκε τον ψυχίατρο δρα Άρθουρ Άμιοτ στη σειρά *Ρέι Ντόνοβαν*. Επανέλαβε αυτόν τον ρόλο στην τηλεταινία *Ray Donovan: The Movie* (2022). Το 2019, ο Άλντα εμφανίστηκε στη δέκατη τρίτη ταινία του Νόα Μπάουμπαχ *[[Ιστορία γάμου]]* ως δικηγόρος που εκπροσωπεί έναν σκηνοθέτη (Άνταμ Ντράιβερ) στο διαζύγιό του. Σε μια συνέντευξη στην εφημερίδα *[[The Wall Street Journal]]*, ο Άλντα μίλησε για τις επιπτώσεις της ασθένειάς του, κυρίως τη νόσο του Πάρκινσον, και άλλα σχετικά θέματα. Δήλωσε "Έχω μια τρεμούλα. Δεν είναι μέρος του σεναρίου, οπότε δεν ήθελα να αποσπά την προσοχή αν ο Νόα πίστευε ότι θα αποσπούσε την προσοχή". Ο Άλντα έχει λάβει ευρεία αναγνώριση για την ερμηνεία του.

## Φιλανθρωπικό έργο
Ο Άλντα έχει εκτεταμένο φιλανθρωπικό έργο. Βοήθησε στην αφήγηση του τηλεοπτικού αφιερώματος *Fighting for Life*, παραγωγής του 2005 του παιδιατρικού νοσοκομείου St. Jude. Μαζί με τη σύζυγό του, Αρλίν, είναι στενοί φίλοι της Μάρλο Τόμας, η οποία είναι πολύ ενεργή στη συγκέντρωση χρημάτων για το νοσοκομείο που ίδρυσε ο πατέρας της, Ντάνι Τόμας. Το τηλεοπτικό αφιέρωμα παρουσίαζε έναν από τους έξι ασθενείς που νοσηλεύονται με παιδικό καρκίνο στο νοσοκομείο. Ο Άλντα και η Μάρλο Τόμας είχαν συνεργαστεί στις αρχές της δεκαετίας του 1970 σε ένα παιδικό άλμπουμ με τίτλο *Free to Be You and Me*, στο οποίο συμμετείχαν και αρκετοί άλλοι γνωστοί ηθοποιοί. Αυτό το έργο παραμένει ένα από τα πρώτα δημόσια σημάδια της υποστήριξής του στα δικαιώματα των γυναικών. Ο Άλντα ήταν μέλος της επιτροπής για το Διεθνές Έτος Γυναικών.

## Επικοινωνία της επιστήμης
Για 14 χρόνια, ο Άλντα παρουσίαζε το *Scientific American Frontiers*, μια τηλεοπτική εκπομπή με θέματα αιχμής στην επιστήμη και την τεχνολογία. Το 2010 έγινε επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Stony Brook. Το 2009, ίδρυσε το του Alan Alda Center for Communicating Science του πανεπιστημίου. Συνεχίζει ως μέλος του συμβουλευτικού συμβουλίου του. Είναι επίσης μέλος του συμβουλευτικού συμβουλίου του Future of Life Institute. Υπηρετεί στο διοικητικό συμβούλιο του World Science Festival και είναι κριτής στο Math-O-Vision.

Ο Άλντα έχει έντονο ενδιαφέρον για την κοσμολογία και συμμετείχε στην κάλυψη από το BBC του ανοίγματος του Μεγάλου Επιταχυντή Αδρονίων, στο CERN της Γενεύης, τον Σεπτέμβριο του 2008.

Ο Άλντα θέλησε να χρησιμοποιήσει την τεχνογνωσία του στην υποκριτική και την επικοινωνία για να βοηθήσει τους επιστήμονες να επικοινωνούν πιο αποτελεσματικά με το κοινό. Το 2014 ο Άλντα τιμήθηκε με το βραβείο James T. Grady-James H. Stack της Αμερικανικής Χημικής Εταιρείας για την ερμηνεία της χημείας στο κοινό και για το έργο του στην επικοινωνία της επιστήμης. Του απονεμήθηκε το Μετάλλιο Δημόσιας Πρόνοιας της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών το 2016 «για την εξαιρετική εφαρμογή των δεξιοτήτων που εξέλιξε ως ηθοποιός στην επικοινωνία της επιστήμης στην τηλεόραση και το θέατρο και διδάσκοντας σε επιστήμονες καινοτόμες τεχνικές που τους επιτρέπουν να πουν τις ιστορίες τους στο κοινό».

Το 2011 ο Άλντα έγραψε το *Radiance: The Passion of Marie Curie*, ένα εκτενές θεατρικό έργο με θέμα την επαγγελματική και προσωπική ζωή της Μαρία Κιουρί κατά την περίοδο μεταξύ των βραβείων Νόμπελ για φυσικής και χημείας, από το 1903 έως το 1911.

Στις 18 Φεβρουαρίου 2021, έλαβε το νεοσύστατο βραβείο Distinguished Kavli Science Communicator του Ιδρύματος Kavli για το πρωτοποριακό του έργο στην επικοινωνία της επιστήμης.

## Προσωπική ζωή
Το 1956, ενώ φοιτούσε στο Φόρνταμ, ο Άλντα γνώρισε την Αρλίν Βάις, η οποία πήγαινε στο Κολέγιο Χάντερ. Ήρθαν κοντά στο δείπνο ενός κοινού φίλου, όταν μια τούρτα έπεσε κατά λάθος στο πάτωμα της κουζίνας, και ήταν οι μόνοι δύο καλεσμένοι που δεν δίστασαν να τη φάνε. Μίλησε για το περιστατικό λέγοντας "Πράγματι φάγαμε το κέικ με ρούμι από το πάτωμα και έκτοτε γίναμε αχώριστοι. Αλλά με είχε συνεπάρει και νωρίτερα, όταν την άκουσα στην άκρη του τραπεζιού να γελάει με τα αστεία μου». Ένα χρόνο μετά την αποφοίτησή του, στις 15 Μαρτίου, παντρεύτηκαν. Απέκτησαν τρεις κόρες: την Εύα, την Ελίζαμπεθ και τη Μπίατρις. Δύο από τα οκτώ εγγόνια του είναι ηθοποιοί. Η Αρλίν τον αποκαλεί μερικές φορές "Φόνζι" από το βαφτιστικό του όνομα "Αλφόνσο". Το ζεύγος Άλντα ήταν επί μακρόν κάτοικοι της Λεόνια του Νιου Τζέρσεϊ.

Στο *Things I Heard while Talking to Myself*, ο Άλντα αναφέρει ότι μεγάλωσε ως καθολικός και τελικά συνειδητοποίησε ότι είχε αρχίσει να σκέφτεται σαν αγνωστικιστής ή άθεος. Ενώ δηλώνει ότι εξακολουθεί να προσεύχεται περιστασιακά, είπε ότι θέλει να βρει νόημα σε αυτήν τη ζωή παρά να ανησυχεί για την επόμενη. Δηλώνει ότι όταν μιλάει με τον Θεό έρχεται συχνά σε στιγμές φόβου και όχι από αίσθηση πίστης. Επιπλέον, δεν του αρέσει να τον χαρακτηρίζουν αγνωστικιστή, δηλώνοντας σε μια συνέντευξη ότι παραείναι πομπώδης λέξη γι' αυτόν. Υποστηρίζει ότι δεν είναι πιστός και διερωτάται γιατί οι άνθρωποι φοβούνται τόσο πολύ τους άλλους που έχουν πεποιθήσεις διαφορετικές από τις δικές τους.

Στις 31 Ιουλίου 2018, ο Άλντα εμφανίστηκε στην εκπομπή *This Morning* του CBS και ανακοίνωσε ότι έπασχε από νόσο του Πάρκινσον επί τρία χρόνια.

## Απομνημονεύματα
Το 2005, ο Άλντα δημοσίευσε τα πρώτα του απομνημονεύματα με τίτλο *Never Have Your Dog Stuffed: and Other Things I've Learned* (Μη βαλσαμώσετε ποτέ τον σκύλο σας: και άλλα πράγματα που έχω μάθει). Μεταξύ άλλων, μιλάει για τα προβλήματα της μητέρας του με τη σχιζοφρένεια. Ο τίτλος προέρχεται από ένα περιστατικό στην παιδική του ηλικία, όταν ο Άλντα ήταν στενοχωρημένος για τον θάνατο του σκύλου του και ο πατέρας του έβαλε να βαλσαμώσουν το ζώο. Ο Άλντα τρομοκρατήθηκε με το αποτέλεσμα και συμπέρανε ότι μερικές φορές πρέπει να δεχόμαστε τα πράγματα όπως είναι, αντί να προσπαθούμε απεγνωσμένα και μάταια να τα αλλάξουμε.

Τα δεύτερα απομνημονεύματά του, με τίτλο *Things I Heard while Talking to Myself* (2008), συνδυάζουν συμβουλές από δημόσιες ομιλίες που έχει δώσει με προσωπικές αναμνήσεις για τη ζωή και τις πεποιθήσεις του.

Τα τρίτα απομνημονεύματά του, με τίτλο *If I Understood You, Would I Have This Look on My Face? My Adventures in the Art and Science of Relating and Communicating* (2017), είναι μια καταγραφή της προσπάθειάς του να μάθει να επικοινωνεί καλύτερα και να διδάξει τους άλλους να κάνουν το ίδιο.
## Φιλμογραφία

## Διακρίσεις
Ο Άλντα έχει λάβει πολλές διακρίσεις, μεταξύ των οποίων έξι Primetime Βραβεία Έμμυ και έξι Χρυσές Σφαίρες, καθώς και υποψηφιότητες για ένα Όσκαρ, δύο Βραβεία BAFTA, ένα βραβείο Grammy και τρία βραβεία Τόνυ. Εισήχθη στο Television Hall of Fame το 1994 και έλαβε Screen Actors Guild Life Achievement Award το 2018. Έχει επίσης λάβει πολυάριθμα πτυχία ως επίτιμος.

## Βιβλιογραφία

* 
* 
* 
* 
* 

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* 
* 
* 
* Alan Alda συνέντευξη στο BBC Radio 4 *[[:en:Desert Island Discs|Desert Island Discs]]*, 1 Νοεμβρίου 1991
* Alan Alda at TVArchive.ca
*

Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί κινηματογράφου
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί τηλεόρασης
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί θεάτρου
Κατηγορία:Ιταλοαμερικανοί
Κατηγορία:Βραβευμένοι με Χρυσή Σφαίρα
Κατηγορία:Βραβεία Έμμυ Ζώνης Υψηλής Τηλεθέασης (νικητές-Α' Αντρικός Ρόλος)