Δήμος Κορδελιού-Ευόσμου

Ο **Δήμος Κορδελιού – Ευόσμου** είναι δήμος της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Ο μόνιμος πληθυσμός του ανέρχεται σε 105.352 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 2021 από την ΕΛ.ΣΤΑΤ.. Αποτελεί τον δεύτερο μεγαλύτερο Δήμο του Πολεοδομικού Συγκροτήματος Θεσσαλονίκης και δημιουργήθηκε με την εφαρμογή του Προγράμματος Καλλικράτης από τη συνένωση των Δήμων Κορδελιού και Ευόσμου. Βρίσκεται βορειοδυτικά της Θεσσαλονίκης και περιλαμβάνει τις εξής συνοικίες:

[ { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "ids": "Q2340870" } ]

## Διοικητικές μεταβολές

### Κοινότητα Κορδελιού
Αρχικά με τον *ΦΕΚ 23Α - 18/01/1934* ξεκινάει η σύσταση της Κοινότητας Κορδελιού με την απόσπαση του Οικισμού Νέο Κορδελιό από το Δήμο Θεσσαλονίκης και τον ορισμό του ως έδρα της κοινότητας. Ο Οικισμός Σταθμός αποσπάται από το Δήμο Θεσσαλονίκης και προσαρτάται στην κοινότητα. Ο οικισμός Νέος Κουκλουτζάς αποσπάται από το δήμο Θεσσαλονίκης και προσαρτάται στην κοινότητα. Αρκετά χρόνια αργότερα, με τον *ΦΕΚ 77Α - 29/03/1952*, ο οικισμός Σταθμός της κοινότητας μετονομάζεται σε Ελευθέριον.

### Κοινότητα Ελευθερίου
Με τον *ΦΕΚ 2Α - 05/01/1953* ο οικισμός Ελευθέριον αποσπάται από την κοινότητα και ορίζεται έδρα της κοινότητας Ελευθερίου. Ο οικισμός Νέο Κορδελιό αποσπάται από την κοινότητα και προσαρτάται στην κοινότητα Ελευθερίου.

### Κοινότητα Νέου Κουκλουτζά - Ευόσμου
Η έδρα της κοινότητας μεταφέρεται από τον οικισμό Νέο Κορδελιό στον οικισμό Νέος Κουκλουτζάς. Μόλις το 1955, με τον *ΦΕΚ 157Α - 21/06/1955*, ο οικισμός Νέος Κουκλουτζάς της κοινότητας μετονομάζεται σε Εύοσμον. Η κοινότητα μετονομάζεται σε κοινότητα Ευόσμου.

### Δήμος Ευόσμου
Το 1972, με τον *ΦΕΚ 88Α - 19/06/1972*, η κοινότητα αναγνωρίζεται σε δήμο Ευόσμου, ο οποίος προήλθε απο την κοινότητα Ευόσμου.

### Δήμος Κορδελιού-Ευόσμου
Τέλος, με τον *ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010*, το 2011 ο οικισμός Εύοσμον αποσπάται από το δήμο και ορίζεται έδρα του σημερινού Δήμου Κορδελιού-Ευόσμου ενώ ο δήμος Ευόσμου καταργείται.

## Ιστορία

### Χαρμάνκοϊ
Τουλάχιστον από το 17ο αιώνα, η περιοχή ήταν γνωστή με την ονομασία Χαρμάνκιοϊ (τουρκικά: Harmanköj ή Harmankioi), που στην τουρκική γλώσσα σημαίνει «χωριό με αλώνια». Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, το χωριό, που αποτέλεσε τον κεντρικό οικιστικό πυρήνα του σημερινού Ευόσμου, άρχισαν να το αποκαλούν Παλαιό Χαρμάνκιοϊ, προκειμένου να διακρίνεται από τον μεταγενέστερό του οικισμό με το όνομα Νέο ή Κάτω Χαρμάνκιοϊ, που αργότερα μετονομάστηκε σε Ελευθέριο ή Ελευθέρια. Το Κάτω Χαρμάνκιοϊ δημιουργήθηκε στα νότια του προγενέστερου χωριού, προκειμένου να φιλοξενήσει πρόσφυγες από τους Βαλκανικούς Πολέμους.

### Εύοσμος - Νέος Κουκλουτζάς
Οι ντόπιοι κάτοικοι στην περιοχή - κτηνοτρόφοι στην πλειοψηφία τους - χτίζουν την Εκκλησία του Αγίου Αθανασίου το 1818 λίγο πριν από την Ελληνική Επανάσταση. Το 1922 ο πληθυσμός αυξάνεται με την εγκατάσταση προσφύγων από τη Μικρά Ασία, οι περισσότεροι εκ των οποίων προέρχονταν απο το προάστιο της Σμύρνης *[[Αλτίνταγ (Σμύρνη)|Κουκλουτζάς]]*, που σημαίνει «εύοσμον άνθος». Η περιοχή ανήκε στον Δήμο Θεσσαλονίκης έως το 1953, οπότε και έγινε ανεξάρτητη κοινότητα με την ονομασία **Νέος Κουκλουτζάς** σε ανάμνηση της παλαιάς πατρίδας στη Μικρά Ασία, ενώ το 1955 μετονομάστηκε σε **Εύοσμον** σε μετάφραση της προηγουμένης τουρκικής ονομασίας. Οι τρεις κεντρικές οδοί του Ευόσμου φέρουν αντίστοιχα τρία σημαντικά τοπωνύμια της Μικράς Ασίας:

* οδός Σμύρνης (πρωτεύουσα της Ιωνίας), 
* οδός Νυμφαίου (πόλη της Ιωνίας και σημαντική αρχαία ελληνική αποικία)
* οδός Μαιάνδρου (ποταμός της Μικράς Ασίας), προς τιμήν των μικρασιατικών ιστορικών καταβολών των κατοίκων.

Στον Εύοσμο, στην αρχή της οδού Αριστοτέλους, έχει ανεγερθεί μαρμάρινο μνημείο για τον μεγάλο αρχαιολόγο Μανόλη Ανδρόνικο ο οποίος γεννήθηκε στην Προύσα της Μικράς Ασίας. Το μνημείο, σε σχήμα αναθηματικής στήλης με λαξευμένο τον ήλιο της Βεργίνας, αναγράφει τα ονόματα των τριών σημαντικών πόλεων της ζωής του: *Προύσα, Βεργίνα, Θεσσαλονίκη*.

### Νέα Πολιτεία
Η *Νέα Πολιτεία* είναι περιοχή βόρεια του κέντρου του Ευόσμου, που οριοθετείται κάτω από την Περιφερειακή αφενός και την παράλληλη οδό 25ης Μαρτίου αφετέρου. Η περιοχή γνώρισε στη δεκαετία του 2000 μεγάλη ανοικοδόμηση και πληθυσμιακή αύξηση. Σήμερα οι κάτοικοι ανέρχονται σε 8-12 χιλιάδες ενώ πάνω από την περιφερειακή οδό έχει αρχίσει η ανοικοδόμηση της *Άνω Νέας Πολιτείας*.

### Νέο Κορδελιό

thumb|305x305px|Το κτίριο της Στρατιωτικής Στάσης που φιλοξενεί τις συλλογές του Σιδηροδρομικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, στο Κορδελιό
Το Νέο Κορδελιό δημιουργήθηκε μετά το 1922 από Μικρασιάτες πρόσφυγες (282 άτομα) απο την περιοχή Παπά-Σκάλα του Κορδελιού της Σμύρνης. 
Το Κορδελιό είναι έως σήμερα παραθαλάσσιο προάστιο της Σμύρνης, καλούμενο επίσημα Περαία, ή κοινώς Πέρα Μεριά, και στη τουρκική Καρσίγιακα (που σημαίνει το ίδιο, αντιπέρα ακτή) και που σήμερα αποτελεί πρωτεύουσα ομώνυμης επαρχίας της ευρύτερης περιοχής της Σμύρνης. Βρίσκεται απέναντι σχεδόν της Σμύρνης (βορειοδυτικά) και σε απόσταση περίπου 20 χλμ. Το όνομα του προαστίου αυτού προέρχεται από την ονομασία παλαιού βυζαντινού Μοναστηριού του "Κορδολέοντος" που έχτισαν οι ιππότες την εποχή των Σταυροφοριών και που βρίσκεται επί του παρακείμενου όρους Σιπύλου, που είναι απόληξη του όρους του Ταντάλου. Ο πληθυσμός του Κορδελιού πριν τη Μικρασιατική Καταστροφή κατά πλειοψηφία ήταν ελληνικός που ανέρχονταν περίπου στους 15.000 κατοίκους.

## Πολιτισμικές υποδομές
***Θέατρο "Μίκης Θεοδωράκης" - Πολυλειτουργικό Κέντρο Κορδελιού** (Παρατσίκογλου - Χρυσοστόμου Σμύρνης - Μοναστηρίου 417)
**Κλειστό θέατρο 320 θέσεων
**Θερινός κινηματογράφος 260 θέσεων
***Πολιτιστικό Κέντρο Ευόσμου** (Μ.Αλεξάνδρου 57, Εύοσμος).
**Δημοτική Βιβλιοθήκη Ευόσμου
**Ιστορικό Αρχείο Δήμου Κορδελιού-Ευόσμου 
**Θεατρική Ομάδα Δήμου Κορδελιού-Ευόσμου
**Δημοτικός Κινηματογράφος 
**Κινηματογραφική Λέσχη
**Χορωδία Πνευματικού Κέντρου
**Τμήμα Ελληνικών Παραδοσιακών Χορών
***Θεματικό Ευρυζωνικό Πάρκο Νεολαίας ΘΕΠΑΝ** (Παπαδιαμάντη 1 και Κατσαντώνη, Κορδελιο)
***Πολιτιστικό Κέντρο "Μελίνα Μερκούρη"** (Καραβαγγέλη 10, Κορδελιό)
***Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Κορδελιού** (Α. Παπανδρέου 2 & Κατσαντώνη, Κορδελιό). Το κτίριο του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης σχεδιάστηκε το 1997 και αποτελεί ένα από τα λιγα δημόσια βιοκλιματικά κτίρια της Θεσσαλονίκης
***Αίθουσα Εκδηλώσεων ΕΠΑΛ** (Τέρμα οδού Σμύρνης, Εύοσμος)
***Κέντρο Πληροφόρησης Νέων** (Μοναστηρίου 326, Εύοσμος)
***Ανοικτό Θέατρο Κορδελιού** (Ανδρέα Παπανδρέου, Κορδελιό)
***Πάρκο Κυκλοφοριακής Αγωγής** (Δημ. Γληνού & Ηλέκτρας Αποστόλου, Εύοσμος)
***[[Σιδηροδρομικό Μουσείο Θεσσαλονίκης]]** (Μοναστηρίου 128, Κορδελιό)

## Παιδεία
Στον Δήμο Εύοσμου - Κορδελιού λειτουργούν συνολικά 34 Νηπιαγωγεία, 36 Δημοτικά Σχολεία, 10 Γυμνάσια και 15 Λύκεια.

Στον Εύοσμο λειτουργούν συνολικά 34 Νηπιαγωγεία, 26 Δημοτικά Σχολεία, 7 Γυμνάσια και 12 Λύκεια μεταξύ των οποίων Γενικά Λύκεια, Τεχνικά Λύκεια, ΙΕΚ και ΣΕΚ. Αναλυτικότερα για την δευτεροβάθμια εκπαίδευση:

Στο Κορδελιό λειτουργούν συνολικά 10 Δημοτικά Σχολεία, 3 Γυμνάσια και 3 Λύκεια μεταξύ των οποίων Γενικά Λύκεια και ΕΠΑΛ. Αναλυτικότερα για την δευτεροβάθμια εκπαίδευση:

## Ναοί και χώροι λατρείας
μικρογραφία|200x200εσ|Έμβλημα πρώην αυτόνομου δήμου Ευόσμου
Ο Δήμος Κορδελιού - Εύοσμου αριθμεί πάνω από 10 εκκλησίες ενώ στην περιοχή εδρεύουν επίσης δύο παλαιοημερολογίτικες εκκλησίες, μια ρωσική ορθόδοξη εκκλησία και μια αίθουσα μαρτύρων του Ιεχωβά.  
Ο Ιερός Ναός του Αγίου Αθανασίου στον Εύοσμο αποτελεί το σημαντικότερο ιστορικό και θρησκευτικό μνημείο του δήμου καθώς είναι ο παλαιότερος μεταβυζαντινό ναός της ευρύτερης περιοχής. Ο ναός αυτός ξεκίνησε να οικοδομείται το 1812 με δωρεά ενός εξισλαμισθέντος χριστιανού εν ονόματι "Αλή" και ολοκληρώθηκε το 1819. Το 2013 ο ναός αναπαλαιώθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού ενώ παράλληλα ανακηρύχθηκε διατηρητέο κτίριο. Μάλιστα, ο συγκεκριμένος ναός κοσμούσε το έμβλημα του Δήμου Ευόσμου από την δεκαετία του 90' μέχρι την συνένωση των δήμων Ευόσμου και Ελευθερίου - Κορδελιού το 2011.

Παρακάτω θα βρείτε κατάλογο με τους ναούς και τους χώρους λατρείας στην περιοχή του Ελ. Κορδελιού και του Ευόσμου: 
thumb|270px|Ο Ναός Αγίας Φωτεινής και Αγίου Ιωσήφ Ευόσμου.
[thumb|270px|Ο μεταβυζαντινός ναός Αγίου Αθανασίου Ευόσμου, ο οποίος κτίσθηκε το [1818.]]
## Αθλητισμός
### Αθλητικές ομάδες
Στον Δήμο υπάρχουν δύο επαγγελματικές ποδοσφαιρικές ομάδες, ο Αγροτικός Αστέρας και ο Οδυσσέας Κορδελιού, οι οποίες δημιουργήθηκαν και οι δύο από πρόσφυγες της Μικράς Ασίας. Υπάρχουν και άλλες ερασιτεχνικές ποδοσφαιρικές ομάδες.

Στο μπάσκετ και στο βόλεϋ δραστηριοποιείται ο Α.Σ. Πρωτέας. Ακόμη στο μπάσκετ υπάρχουν οι ομάδες Αίας Ευόσμου (Β΄ Εθνικη κατηγορία), Δόξα Ελπίδος Ευόσμου, Κρόνος και Όλυμπος Κορδελιού και η 10academy.

### Αθλητικές εγκαταστάσεις
Οι δημοτικές στεγασμένες αθλητικές εγκαταστάσεις είναι οι εξής:
*Δημοτικό Αθλητικό Κέντρο Ευόσμου
*Δημοτικό Γυμναστήριο Ευόσμου (οδού Κολοκοτρώνη)
*Διαδημοτικό Κλειστό Γυμναστήριο Αθλοπαιδιών
*Κλειστό Γυμναστήριο 2ου Γυμνασίου Ευόσμου
*Γυμναστήριο Πολιτιστικού Κέντρου Ευόσμου
*Κλειστό Γυμναστήριο 5ου & 8ου Δημοτικού Σχολείου Ευόσμου
*Γυμναστήριο 13ου Δημοτικού Σχολείου Ευόσμου
*Αίθουσα 2ου-3ου Δημοτικού Σχολείου Κορδελιού
*Κλειστό Γυμναστήριο Κορδελιού (25ης Μαρτίου)
*Κλειστό Γυμναστήριο *Παραολυμπιονίκης Δημήτρης Ζησίδης* (Παπάγου-Κορδελιό)
*Κλειστό Γυμναστήριο 11ου Δημοτικού Σχολείου Κορδελιού 

Επιπλέον υπάρχουν και πολλές δημοτικές ανοικτές αθλητικές εγκαταστάσεις: Αθλητικό Πάρκο Ευόσμου (Παπακυριαζή), Γήπεδα Τένις (Αθλητικό Πάρκο Ευόσμου), Προπονητήριο Ποδοσφαίρου (25ης Μαρτίου), Προπονητήριο Ποδοσφαίρου (Νυμφαίου), Γήπεδο Ποδοσφαίρου Ελπίδας, ανοικτά Γήπεδα Μπάσκετ Κορδελιού, Γήπεδα Τένις Ελευθερίου-Κορδελιού, Γήπεδο Ποδοσφαίρου Ελευθερίου-Κορδελιού, Προπονητήριο Διαλογής, Προπονητήριο Ποδοσφαίρου Μυτιληνάκια 5Χ5 - Ελευθερίου Κορδελιού, Ανοιχτό γήπεδο Μπάσκετ Προσκόπων (Νυμφαίου & Κολοκοτρώνη), Ανοιχτό γήπεδο Μπάσκετ Νυμφαίου (Τριών Ιεραρχών), Ανοιχτό γήπεδο Μπάσκετ περιοχή Ελπίδας (Πυθαγόρα & Αγαμέμνονος), Ανοιχτό γήπεδο Μπάσκετ και Τένις (17ης Νοέμβρη).

## Συγκοινωνία και Προσβασιμότητα
μικρογραφία|243x243εσ|Λεωφορείο Citaro C2G στην γραμμή 32Α (Κάτω Ηλιούπολη - Αριστοτέλους) στην Πλατεία Αριστοτέλους.
Ο Δήμος Κορδελιού Ευόσμου είναι προσβάσιμος στα δυτικά από την Οδό Μοναστηρίου, στα νότια από την Λεωφόρο Δενδροποτάμου, στα ανατολικά από την Οδό Καραολή και Δημητρίου και στα βόρεια από την Εσωτερική Περιφερειακή Οδό Θεσσαλονίκης. Ο δήμος εξυπηρετείται συγκοινωνιακά από τον Οργανισμό Αστικών Συγκοινωνιών Θεσσαλονίκης και από την ΚΤΕΛ Θεσσαλονίκης Α.Ε. με τις εξής γραμμές:

* μικρογραφία|243x243εσ|Λεωφορείο MAN City στην γραμμή 42 Κορδελιό - Κοιμητήρια Ευόσμου επί της οδού Μοναστηρίου στο Κορδελιό.
* 01 Τ.Σ. Ευκαρπίας - Σκλαβενίτης - Νοσοκομείο Παπαγεωργίου - ΚΤΕΛ
* 01Α Τ.Σ. Ευκαρπίας - Σκλαβενίτης - Νοσοκομείο Παπαγεωργίου - ΚΤΕΛ Μακεδονία (μέσω Αμπελοκήπων - Σταυρούπολης)
* 18 Άγιοι Ανάργυροι - Κορδελιό
* 19 Ελευθέριο Κορδελιό - Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός
* 20 Μενεμένη - Αριστοτέλους
* 21 Εύοσμος - Ερμού
* 21Α Εύοσμος - Ερμού μέσω Κοιμητηρίων
* 32 Κάτω Ηλιούπολη - Αριστοτέλους
* 32Α Κάτω Ηλιούπολη - Αριστοτέλους μέσω Γυμναστηρίου
* 32Ν Κάτω Ηλιούπολη - Ιπποκράτειο 
* 42 Κορδελιό - Κοιμητήρια Ευόσμου
* 42Α Κοιμητήρια Ευόσμου μέσω Μενεμένης
* 42Β Κοιμητήρια Ευόσμου μέσω Αμπελοκήπων
* 43 Τοπικό Ευόσμου
* 43Υ Κάτω Ηλιούπολη - Βούλγαρη (ΕΞΠΡΕΣ)

## Πληθυσμός
thumb|244x244px|Η Πλατεία Ευόσμου και στο βάθος το δημαρχείο του δήμου.Στην Απογραφή του 2021 ο Δήμος Κορδελιού Ευόσμου κατέγραψε συνολικά 105.426 κατοίκους σημειώνοντας αύξηση 3,8%. Υπήρξε ο τέταρτος εκ των 12 δήμων που σημείωσαν αύξηση πληθυσμού στην Ελλάδα (μόλις πίσω από τους Δήμους Λίμνης Πλαστήρα, Ωραιοκάστρου και Θέρμης).

## Δημοτικές Εκλογές
### 2023
Στις Δημοτικές Εκλογές του 2023 υπήρξε μικρός αριθμός υποψήφιων για τον Δήμο Κορδελιού-Ευόσμου σχετικά με άλλες χρονιές καθώς μόνο 4 υποψήφιοι διεκδίκησαν τον δημαρχιακό θώκο. Ο Ελευθέριος Αλεξανδρίδης εκλέχτηκε Δήμαρχος Κορδελιού - Ευόσμου με 56.7% έναντι 43.2% του Κλεάνθη Μανδαλιανού στον δεύτερο γύρο των Δημοτικών Εκλογών

.

### 2019
Στις Δημοτικές Εκλογές του 2019 υπήρξε αριθμός ρεκόρ υποψήφιων για τον Δήμο Θεσσαλονίκης. Ο Κλεάνθης Μανδαλιανός εκλέχτηκε Δήμαρχος Κορδελιού - Ευόσμου με 63.3% έναντι 36.7% του Ιωάννη Καμαρινού στον δεύτερο γύρο των Δημοτικών Εκλογών (2 Ιουνίου 2019).

### 2014

### 2010
Το 2010 διεξήχθησαν οι πρώτες δημοτικές εκλογές μετά την υλοποίηση του Προγράμματος Καλλικράτης και συνεπώς οι πρώτες εκλογές του νεοσύστατου τότε Δήμου Κορδελιού-Ευόσμου ο οποίος προέκυψε από την συνένωση των δήμων Ευόσμου και Ελευθερίου - Κορδελιού. Πρώτος αιρετός δήμαρχος του νέου δήμου εξελέγη ο μέχρι πρότινος δήμαρχος Ελευθερίου - Κορδελιού, Ευστάθιος Λαφαζανίδης, με 57% έναντι 43% του πρώην δημάρχου Ευόσμου, Δημητρίου Χατζηβρέττα.

## Διοίκηση

### Κατάλογος Δημάρχων του Δήμου Κορδελιού-Ευόσμου
*Στον παρακάτω κατάλογο ως προκάτοχοι των δημάρχων Κορδελιού-Ευόσμου θεωρούνται οι δήμαρχοι του Ευόσμου καθώς η έδρα του δήμου παρέμεινε στον Εύοσμο μετά την συνένωση των δήμων το 2010. Για τους δήμαρχους του Κορδελιού δείτε [[Ελευθέριο - Κορδελιό#Κατάλογος Δημάρχων του Ελευθερίου - Κορδελιού (1983-2010)|Κατάλογος Δημάρχων του Ελευθερίου - Κορδελιού]].*

### Κατάλογος Αντιδημάρχων του Δήμου Κορδελιού - Ευόσμου

## Παραπομπές


## Πηγές
* Πρόγραμμα Καλλικράτης - ΦΕΚ Α87 της 07/06/2010
* Απόφαση 45892 του Υπ. Εσωτερικών, Αποκέντρωσης & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης - ΦΕΚ Β1292 της 11/08/2010

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 
* 

Κατηγορία:Δήμοι της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας
Κατηγορία:Δήμοι της περιφερειακής ενότητας Θεσσαλονίκης