Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδoς

Ο **Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδος** (**Ο.Σ.Ε.**) αποτελούσε ανώνυμη εταιρεία του Δημοσίου και ήταν ο διαχειριστής της εθνικής σιδηροδρομικής υποδομής στην ελληνική επικράτεια για 54 χρόνια. Κατά την διάρκεια λειτουργίας του διαχειριζόταν, συντηρούσε, λειτουργούσε, εκσυγχρόνιζε και επέκτεινε ένα σιδηροδρομικό δίκτυο πλέον των 2.800 χιλιομέτρων κατά μήκος της ηπειρωτικής Ελλάδας.

Από το 1971 αποτελούσε τον διάδοχο των Σιδηροδρόμων Ελληνικού Κράτους, στον οποίο εντάχθηκε το σύνολο των αρμοδιοτήτων των προηγούμενων φορέων. Το 2025, τον ΟΣΕ διαδέχτηκαν οι Σιδηρόδρομοι Ελλάδος (ΣΕ).

## Ιστορικό

### 1970-1971
Το 1970, σύμφωνα με το Νομοθετικό Διάταγμα 674/1970, ιδρύεται ο Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδας ως διάδοχος των Σιδηροδρόμων Ελληνικού Κράτους, οι οποίοι έως τότε κατείχαν στην δικαιοδοσία τους την διαχείριση και συντήρηση της ελληνικής σιδηροδρομικής υποδομής ήδη από το 1920. Η σύσταση του οργανισμού τέθηκε σε ισχύς την 1η Ιανουαρίου 1971 και του οποίου μέτοχος αποτελούσε αποκλειστικά το Ελληνικό Δημόσιο. 

### 1971-1995
Τα επόμενα χρόνια ο ελληνικός σιδηρόδρομος εξελίχθηκε με αργούς και σταθερούς ρυθμούς. Τον κύριο λόγο στην μετακίνηση των τρένων πάνω σε ένα δίκτυο το οποίο ήδη μετρούσε αρκετά χρόνια ζωής, τον είχαν οι αιτήσεις γραμμής που γινόντουσαν από μηχανοδηγούς ώστε οι αμαξοστοιχίες να κινούνται με ασφάλεια στον προορισμό τους, με τηλεγραφήματα και μηνύματα από ραδιοτηλέφωνα, ενώ το τροχαίο υλικό που χρησιμοποιούταν ήταν σχετικά ώριμο σε ηλικία όπως οι αυτοκινητάμαξες Fiat και Ferrostaal. Ταυτόχρονα οι εξελίξεις στην επέκταση των υπεραστικών δικτύων ήταν σχεδόν μηδαμινή, καθώς το δίκτυο της περιφέρειας δεν επεκτάθηκε ή αναβαθμίστηκε σε σημαντικό βαθμό.

### 1996-2009
Το 1996 συστήθηκε η ΕΡΓΟΣΕ, ως θυγατρική εταιρεία υπεύθυνη για την εκπόνηση μελετών  και για την προμήθεια υλικών. Ειδικότερα, στα πλαίσια της αναδιάρθρωσης του ΟΣΕ και των δραστηριοτήτων του, η νέα εταιρεία ανέλαβε την διαχείριση και πραγματοποίηση έργων και παρεμβάσεων επί του σιδηροδρομικού υλικού, καθώς και την μεταχείριση των κονδυλίων προερχόμενα από ευρωπαϊκά προγράμματα και ταμεία. Ταυτόχρονα, η εταιρεία αυτή έως και σήμερα είναι υπεύθυνη για την διεξαγωγή απαλλοτριώσεων σε εκτάσεις που τίθενται προς αξιοποίηση για την επέκταση της σιδηροδρομικής υποδομής.

Το 2001 ιδρύθηκε η ΓΑΙΑΟΣΕ, η οποία δραστηριοποιείται έως και σήμερα στον τομέα του κτηματολογίου της εταιρείας (real estate) και στη διαχείριση της ακίνητης περιουσίας του οργανισμού. Επιπλέον υπό την ιδιοκτησία της βρίσκεται το σημαντικότερο κομμάτι του τροχαίου υλικού, του οποίου μέρος έχει μισθώσει η Hellenic Train στα πλαίσια της διεξαγωγής δρομολογίων επί του δικτύου.

Το 2005, από τον ΟΣΕ αποσχίστηκε και συστάθηκε μια νέα θυγατρική εταιρία, η οποία ανέλαβε την εκμετάλλευση του δικτύου, την εκτέλεση του μεταφορικού έργου επιβατών και εμπορευμάτων και την διοίκηση του ΕΔΙΣΥ (Εθνικός Διαχειριστής Σιδηροδρομικής Υποδομής) που αφορά τη διαχείριση και συντήρηση της σιδηροδρομικής υποδομής. Από την 1η Ιανουαρίου 2007 και μετά, αφού ολοκληρώθηκε η διαδικασία απόσχισης, η ΤΡΑΙΝΟΣΕ λειτουργεί ως πλήρως ανεξάρτητη εταιρεία με ξεχωριστή διοίκηση και οργάνωση, σε ευθυγράμμιση πάντα με τις διατάξεις της Κοινοτικής νομοθεσίας.

Τον Ιούλιο του 2007, έπειτα από διαπραγματεύσεις ολοκληρώθηκε η συγχώνευση με απορρόφηση της εταιρείας ΠΡΟΑΣΤΙΑΚΟΣ Α.Ε. από την ΤΡΑΙΝΟΣΕ (η οποία διαχειριζόταν τον Προαστιακό Σιδηρόδρομο της Αθήνας), επεκτείνοντας το πεδίο δραστηριότητάς της για τη διαχείριση και λειτουργία των προαστιακών γραμμών.

### 2010-2025
Το 2008, υπό το πρίσμα της επερχόμενης οικονομικής κρίσης, ο ΟΣΕ εισήλθε σε μία διαδικασία ανασυγκρότησης εξαιτίας σοβαρών οικονομικών προβλημάτων και ελλειμμάτων. Στα πλαίσια της ανασύστασης αυτής, η ΤΡΑΙΝΟΣΕ ανεξαρτητοποιήθηκε και οι μετοχές της μεταβιβάστηκαν απευθείας στο Ελληνικό Δημόσιο. Ταυτόχρονα η ΕΔΙΣΥ απορροφήθηκε από τον ΟΣΕ, όπως προβλεπόταν και αντίστοιχο σχέδιο συγχώνευσης της ΓΑΙΑΟΣΕ με την ΕΡΓΟΣΕ, ωστόσο αυτό δεν πραγματοποιήθηκε. Επιπλέον, το 2013 οι μετοχές της ΓΑΙΑΟΣΕ μεταβιβάστηκαν αντίστοιχα στο Ελληνικό Δημόσιο και ανεξαρτητοποιήθηκε διοικητικά.

Τα τελευταία έτη στα πλαίσια ενός δυσλειτουργικού εταιρικού μοντέλου και μιας ασυντήρητης και προβληματικής υποδομής, το ελληνικό κράτος σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση, προώθησε τη δημιουργία ενός νέου δημόσιου φορέα διαχείρισης της σιδηροδρομικής υποδομής. Το 2025 ο νέος φορέας, αντικατέστησε τον ΟΣΕ και ενσωμάτωσε εκ νέου τις λειτουργίες των υφιστάμενων θυγατρικών εταιρειών (ΓΑΙΑΟΣΕ, ΕΡΓΟΣΕ) με ενισχυμένες νομοθετικά και διοικητικά αρμοδιότητες, υπό την επωνυμία Σιδηρόδρομοι Ελλάδος (ΣΕ).

## Δίκτυο Διαχείρισης
Ο *ΟΣΕ* διαχειριζόταν το σύνολο της ελληνικής σιδηροδρομικής υποδομής (γραμμές και εγκαταστάσεις) το οποίο ετίθετο προς χρήση από τρίτες σιδηροδρομικές επιχειρήσεις (με κυριότερες τις: Hellenic Train, Σταθερές Συγκοινωνίες, Rail Cargo Logistics Goldair), ενώ ήταν υποχρεωμένος να μεριμνά για την διασφάλιση της ακεραιότητας του δικτύου. Το 2025, το ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο που διαχειριζόταν ο *ΟΣΕ* αποτελούταν από 2.812,15 χιλιόμετρα εκ των οποίων την εποχή εκείνη διαθέσιμα προς επιβατική και εμπορική χρήση ήταν μόλις λιγότερα από 1500 χιλιόμετρα.

### Εν λειτουργία
Το δίκτυο του *ΟΣΕ* αποτελούταν από δύο κύριους σιδηροδρομικούς άξονες, οι οποίοι συνέδεαν την Αθήνα με τη Θεσσαλονίκη και την Πάτρα, τις διακλαδώσεις αυτών, καθώς και περιφερειακές γραμμές, που συνέδεαν τη Θεσσαλονίκη με τις πόλεις της βόρειας Ελλάδας. Επρόκειτο για γραμμές κανονικού εύρους. Συνοπτικά, ήταν οι εξής:

* Σιδηροδρομική γραμμή Πειραιά - Θεσσαλονίκης
**Σιδηροδρομική γραμμή Οινόης - Χαλκίδας
** Σιδηροδρομική γραμμή Λιανοκλαδίου - Στυλίδας
** Σιδηροδρομική γραμμή Παλαιοφαρσάλου - Καλαμπάκας
** Σιδηροδρομική γραμμή Λαρίσης - Βόλου
* Σιδηροδρομική γραμμή Αεροδρομίου Αθηνών - Πάτρας
* Σιδηροδρομική γραμμή Θεσσαλονίκης - Φλώρινας
* Σιδηροδρομική γραμμή Θεσσαλονίκης - Ειδομένης
* Σιδηροδρομική γραμμή Θεσσαλονίκης - Αλεξανδρούπολης
** Σιδηροδρομική γραμμή Στρυμόνος – Προμαχώνα
* Σιδηροδρομική γραμμή Αλεξανδρούπολης – Ορμενίου

Σε χρήση για τουριστικούς λόγους βρισκόταν το Τρενάκι Πηλίου, ο Οδοντωτός σιδηρόδρομος και η γραμμή Κατάκολο – Αρχαία Ολυμπία.

### Σε αναστολή λειτουργίας
Το σιδηροδρομικό δίκτυο της Πελοποννήσου και της Δυτικής Μακεδονίας βρισκόταν υπό την διαχείριση του *ΟΣΕ* και από το 2011 βρισκόταν σε αναστολή λειτουργίας. Επρόκειτο για γραμμές μετρικού εύρους, οι οποίες τέθηκαν εκτός λειτουργίας εξαιτίας οικονομικών προβλημάτων. Συνοπτικά, είναι οι εξής:

* Σιδηροδρομική Γραμμή Αμυνταίου - Κοζάνης
* Σιδηροδρομική γραμμή Πάτρας - Κυπαρισσίας
* Σιδηροδρομική γραμμή Κορίνθου - Καλαμάτας
* Σιδηροδρομική γραμμή Ζευγολατειού - Καλού Νερού
* Σιδηροδρομική γραμμή Ασπροχώματος - Μεσσήνης

## Μελλοντικά έργα
Κατά την διάρκεια της διαχείρισης του δικτύου από τον ΟΣΕ, ορισμένα σημαντικά έργα υποδομής τα οποία μεταβιβάστηκαν στην αρμοδιότητα των Σιδηροδρόμων Ελλάδος (οι οποίοι είχαν ενσωματώσει και το επιχειρησιακό τομέα της ΕΡΓΟΣΕ) αποτελούσαν τα εξής:
* **[[Σιδηροδρομική Εγνατία]]** (τμήμα Θεσσαλονίκη – Καβάλα – Τοξότες Ξάνθης)
* **Κορωπί – Λαύριο**
* **Αεροδρόμιο – Ραφήνα**
* **Αλεξανδρούπολη – Ορμένιο** (διπλή γραμμή με ηλεκτροκίνηση)

## Δυστυχήματα
***[[Κρυονέρι Αττικής]], 23/12/1971:** Σύγκρουση αυτοκινητάμαξας με εμπορική αμαξοστοιχία, 5 νεκροί, ανάμεσά τους ο μηχανοδηγός και ο προϊστάμενος της αυτοκινητάμαξας.
***[[Δοξαράς Λάρισας]], 16/01/1972:** Στην τότε μονή γραμμή ανάμεσα στα Ορφανά Καρδίτσας και στον Δοξαρά Λάρισας, συνέβη δυστύχημα με 21 νεκρούς από την μετωπική σύγκρουση δύο αμαξοστοιχιών. Ο Γιάννης Ρίτσος έγραψε την ίδια χρονιά το σχετικό με την τραγωδία τραγούδι "Άιντε και ντε", το οποίο μελοποίησε ο Νίκος Μαμαγκάκης και ερμήνευσε ο Γιάννης Πουλόπουλος.
***[[Σιδηροδρομικός Σταθμός Πλατανιάς|Πλατανιά Δράμας]], 25/07/1982:** Αμαξοστοιχία εκτροχιάστηκε και ανατράπηκε έξω από το χωριό Πλατανιά Δράμας, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν 4 και να τραυματιστούν 57 επιβάτες.
*Λιβερά Ξάνθης, 1987: Μετωπική σύγκρουση δύο αμαξοστοιχιών με 4 νεκρούς.
***[[Τιθορέα]] Φθιώτιδας, 11/09/1994:** Εκτροχιασμός ΙnterCity από Αθήνα για Βόλο λόγω εισόδου στον σταθμό με υπερβολική ταχύτητα, με 5 νεκρούς.
***[[Χρυσό Σερρών]], 17/02/2006:** Δύο νεκροί και 18 τραυματίες από σύγκρουση τρένου με αγροτικό όχημα που είχε ακινητοποιηθεί στις σιδηροδρομικές γραμμές. Νεκροί ο οδηγός του αυτοκινήτου και μια επιβάτης. Πρώτο Σιδηροδρομικό δυστύχημα στο χωριό.
***[[Αχλαδόκαμπος Αργολίδας]], 09/12/2010:** Ένας νεκρός από εκτροχιασμό αυτοκινητάμαξας railbus της γραμμής Ναύπλιο - Άργος - Τρίπολη
***Χρυσό Σερρών, 16/05/2016:** Μπουρέζα αλλαγών προσέκρουσε σε μηχανοκίνητο όχημα γραμμής Unimog, με αποτέλεσμα τον θάνατο των δύο επιβαινόντων στο Unimog. Δεύτερο Σιδηροδρομικό δυστύχημα στο χωριό, δέκα χρόνια μετά το σιδηροδρομικό δυστύχημα του 2006.
***[[Άδενδρο]] Θεσσαλονίκης, 13/05/2017:** Αμαξοστοιχία του ΟΣΕ με 70 επιβάτες, εκτροχιάστηκε στην περιοχή του Άδενδρου με 3 νεκρούς, τον μηχανοδηγό, τον προϊστάμενο κίνησης και έναν επιβάτη.
***[[Καλοχώρι Σερρών]], 15/12/2018:** Γεωργικός ελκυστήρας (τρακτέρ) που οδηγούσε 84χρονος ημεδαπός, συγκρούστηκε στο ύψος του Καλοχωρίου Σερρών, με επιβατική αμαξοστοιχία που εκτελούσε το δρομολόγιο Αλεξανδρούπολη – Θεσσαλονίκη, με αποτέλεσμα τον θανάσιμο τραυματισμό του 84χρονου.
***[[Ξάνθη]], 20/07/2019:** Αμαξοστοιχία παρέσυρε άτομο στις γραμμές του τρένου, 1 νεκρός.
***[[Διαβατά]] Θεσσαλονίκης, 19/08/2019:** Σύγκρουση αμαξοστοιχίας με επιβατικό αυτοκίνητο σε φυλασσόμενη διάβαση, 1 νεκρή και 1 τραυματίας.
***[[Ευαγγελισμός Τεμπών Λάρισας]], 28/02/2023:** Σύγκρουση αμαξοστοιχίας με εμπορική αμαξοστοιχία στα Τέμπη με 57 νεκρούς.

## Λογότυπο

Αρχείο:OSE-Logo-old.svg|Το παλαιότερο λογότυπο του Ο.Σ.Ε. (1971 - 2003)
Αρχείο:OSE-Logo.svg|Το σημερινό λογότυπο του Ο.Σ.Ε. (2003 - σήμερα)


## Φωτογραφίες

Αρχείο:Railway station Greece.JPG|Νέα διπλή σιδηροδρομική γραμμή με ηλεκτροκίνηση
Αρχείο:Inoi distant railway signals (south).jpg|Πυλώνες ηλεκτροκίνησης στην Οινόη Βοιωτίας
Αρχείο:Korinthos-Patras-2007 Braxati Korinthiakos-Gulf.jpg|Η κατασκευή της νέας γραμμής στην Κόρινθο
Αρχείο:20070420-Corinth-0037A.jpg|Φωτοσήμανση '''Σ.Σ. Κορίνθου'''
Αρχείο:Kiato suburban railway station 3.JPG|**[[Σιδηροδρομικός Σταθμός Κιάτου|Σ.Σ. Κιάτου]]**
Αρχείο:Railbus Proastiakos Agioi Anargyroi.jpg|Άγιοι Ανάργυροι Αττικής: Γραμμές κανονικού και μετρικού εύρους πριν την υπογειοποίηση
Αρχείο:Volos station 1995.jpg|**[[Σιδηροδρομικός Σταθμός Βόλου|Σ.Σ. Βόλου]]**
Αρχείο:20090131-80506-Dekelia.jpg|'''Σ.Σ. Δεκελείας'''
Αρχείο:Railway Station, Ancient Olympia (Archea Olympia), Peloponnese, Greece 02.jpg|'''Σ.Σ. Ολυμπίας'''
Αρχείο:Livadia Train Station.jpg|Σιδηροδρομικό δίκτυο και **[[Σιδηροδρομικός Σταθμός Λιβαδειάς|Σ.Σ. Λιβαδειάς]]**
Αρχείο:20091129-7520-PapadiaBridge-A325 A326.jpg|Σιδηροδρομική γέφυρα Παπαδιάς (Μπράλλος)
Αρχείο:20080513-335-Thessaloniki-120016.jpg|Ηλεκτρομηχανή στον **[[Σιδηροδρομικός Σταθμός Θεσσαλονίκης|Σ.Σ. Θεσσαλονίκης]]**
Αρχείο:20080513-IC50-Thessaloniki-220019.jpg|Πετρελαιοκίνητη μηχανή στον **Σ.Σ. Θεσσαλονίκης**
Αρχείο:20090516-Kallipefki-521157.jpg|Αμαξοστοιχία στην Καλλιπέυκη Λάρισας
Αρχείο:Diakofto Kalavrita railway (7).jpg|**[[Οδοντωτός σιδηρόδρομος Διακοπτού - Καλαβρύτων|Οδοντωτός σιδηρόδρομος]]**
Αρχείο:BRALLO 1917.jpg|Ο Σιδηροδρομικός Σταθμός Μπράλλου σε επιστολικό δελτάριο του 1917
Αρχείο:20081101-Pelion-Railway.jpg|**[[Τρενάκι Πηλίου|Μουτζούρης Πηλίου]]**
Αρχείο:Railway Station of Patras.jpg|**[[Σιδηροδρομικός σταθμός Πάτρας|Σ.Σ. Πατρών]]**
Αρχείο:Bahnhof Pithion Züge.jpg|Ο **[[Σιδηροδρομικός Σταθμός Πυθίου|Σ.Σ. Πυθίου]]** στον Έβρο όπου το δίκτυο του ΟΣΕ συνδέεται με εκείνο των τουρκικών κρατικών σιδηροδρόμων (TCDD)
Αρχείο:20070307-KOZANI-621210-D.jpg|**[[Σιδηροδρομικός Σταθμός Κοζάνης|Σ.Σ. Κοζάνης]]**
Αρχείο:Ο σιδηροδρομικός σταθμός της Καλαμπάκας - panoramio.jpg|**[[Σιδηροδρομικός Σταθμός Καλαμπάκας|Σ.Σ. Καλαμπάκας]]**
Αρχείο:Athens Larissa Station 05.jpg|Αποβάθρες στον '''Σ.Σ. Αθήνας'''
Αρχείο:C6.17 Bf Thessaloniki, I–561.jpg|**[[Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός Θεσσαλονίκης|Ν.Σ.Σ. Θεσσαλονίκης]]**
Αρχείο:OSE 220 029 Kifera.jpg|Γέφυρα Γοργοποτάμου
Αρχείο:OSE bus at Kiato railway station.JPG|Λεωφορείο του ΟΣΕ
Αρχείο:06.11.92 Volos A.258.jpg|**[[Σιδηροδρομικός Σταθμός Βόλου|Σ.Σ. Βόλου]]**
Αρχείο:OSE Baureihe 660.jpg|**[[Σιδηροδρομικός Σταθμός Πειραιά|Σ.Σ. Πειραιά]]**
Αρχείο:OSE MAN4 Piraeus.jpg|Αυτοκινητάμαξα ΜΑΝ4
Αρχείο:OSE Class 520 in Leianokladi.jpg|Αυτοκινητάμαξα AEG
Αρχείο:OSE Class 520 interior in Trikala.jpg|Εσωτερικό βαγονιού


## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Κατηγορία:Σιδηροδρομικές επιχειρήσεις στην Ελλάδα
Κατηγορία:Πρώην επιχειρήσεις της Ελλάδας