Τα άγρια άλογα της Μικρόπολης

## Εισαγωγή
Τα άγρια άλογα του Μενοικίου όρους είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά και συγκινητικά θεάματα της ελληνικής φύσης.
μικρογραφία|Τα άγρια άλογα της ΜΙκρόπολης
Αν σχεδιάζεις κάποια εξόρμηση προς τα εκεί ή απλώς σε γοητεύει η ιστορία τους, ιδού όσα πρέπει να γνωρίζεις για τους «ελεύθερους κατοίκους» του βουνού.
## Η Καταγωγή τους
Αντίθετα με ό,τι πιστεύουν πολλοί, τα άλογα αυτά δεν είναι μια αρχέγονη άγρια φυλή (όπως το Przewalski), αλλά ημιάγρια.
Προέρχονται από άλογα που άφησαν ελεύθερα οι κτηνοτρόφοι της περιοχής πριν από δεκαετίες, κυρίως όταν η εκμηχάνιση της γεωργίας έκανε τα ζώα εργασίας «περιττά».
μικρογραφία|Αγέλη αλόγων στην Καλίπολλη
Με το πέρασμα των γενεών, τα ζώα αυτά προσαρμόστηκαν πλήρως στο σκληρό περιβάλλον, ανέπτυξαν άγρια ένστικτα και σχημάτισαν αγέλες.
## Η Ζωή στο Βουνό
Κοινωνική Δομή: Ζουν σε αυστηρά οργανωμένες αγέλες. Συνήθως υπάρχει ένας κυρίαρχος επιβήτορας που προστατεύει τις φοράδες και τα πουλάρια.
Προσαρμοστικότητα: Είναι εξαιρετικά ανθεκτικά στις χαμηλές θερμοκρασίες και το χιόνι του χειμώνα.
Πληθυσμός: Εκτιμάται ότι στο βουνό ζουν εκατοντάδες άλογα (κάποιες πηγές μιλούν για πάνω από 500-800), χωρισμένα σε πολλές μικρότερες ομάδες.
Πού θα τα συναντήσεις; Συνήθως κινούνται στα υψίπεδα του βουνού στο οροπέδιο της Καλλίπολης, κοντά σε πηγές ή σε σημεία με χαμηλή βλάστηση για τροφή.
## Τι να προσέξεις (Tips για επισκέπτες)
Αν αποφασίσεις να τα αναζητήσεις για φωτογραφίες ή παρατήρηση, κράτα στο μυαλό σου τα εξής:
Απόσταση ασφαλείας: Μην ξεχνάς ότι είναι άγρια ζώα. Μια ξαφνική κίνηση μπορεί να τα τρομάξει, και ένας προστατευτικός επιβήτορας μπορεί να γίνει επιθετικός αν νιώσει ότι απειλείται η αγέλη του.
Μην τα ταΐζεις: Η ανθρώπινη τροφή μπορεί να τους κάνει κακό, ενώ η εξοικείωση με τον άνθρωπο τα καθιστά ευάλωτα σε κινδύνους.
Σεβασμός στο περιβάλλον: Το Μενοίκιο είναι ένας τόπος με ιδιαίτερη χλωρίδα. Μείνε στα μονοπάτια και μην αφήνεις ίχνη.
Σημείωση: Η επιβίωσή τους είναι συχνά δύσκολη, ειδικά σε περιόδους παρατεταμένης ξηρασίας ή βαρυχειμωνιάς, και υπάρχουν τοπικοί σύλλογοι και εθελοντές που φροντίζουν για τη διάνοιξη ποτιστρών ή την παροχή τροφής όταν οι συνθήκες είναι ακραίες.
Καιρός: Ελέγξτε την πρόγνωση καιρού, καθώς στο οροπέδιο (υψόμετρο πάνω από 1.000μ.) οι συνθήκες αλλάζουν γρήγορα και η ομίχλη είναι συχνό φαινόμενο. 
## Η διαδρομή προς το οροπέδιο της Καλλίπολης με αφετηρία την Μικρόπολη
Αφετηρία: Η πιο κλασική και «σίγουρη» διαδρομή για να συναντήσεις τις αγέλες ξεκινά από το χωριό Μικρόπολη.
Η Διαδρομή: Μικρόπολη – Οροπέδιο Καλλίπολλη Μενοικίου.
μικρογραφία|Διαδρομή απο την Μικρόπολη
Αυτή η διαδρομή σε βγάζει στην καρδιά της περιοχής όπου κινούνται τα άλογα, καθώς εκεί βρίσκουν τις απαραίτητες ποτίστρες.
Πορεία: Ακολουθείς τον χωματόδρομο απο τα Πλατάνια προς την Αγία Μαρίνα και απο εκεί σενεχίζεις προς βρύση Ναλπάντη => Παναγία Καστανιώτησα => Καταφύγιο Κυνηγών => Οροπέδιο Καλλίπολης (Νροβοπόλ) => σενεχίζεις αριστερά προς τις ποτίστρες χαμηλά στο οροπέδιο.
Η θέα είναι συγκλονιστική και συχνά οι αγέλες κινούνται στις πλαγιές κάτω από την κορυφή.
## O Αντιπεριφερειάρχης Δράμας αποφάσισε να διαθέσει δωρεάν τα ιπποειδή σε ιδιώτες.
Στις 19 Ιουνίου 2024, ο Αντιπεριφερειάρχης Δράμας αποφάσισε να διαθέσει δωρεάν τα ιπποειδή σε ιδιώτες.
Πιο συγκεκριμένα μεταβίβασε:
⦁ 41 ιπποειδή (και έναν άτυχο όνο!) στον κ. Αλατζίδη Θεόδωρο στην Κερκίνη Σερρών
⦁ 20 ιπποειδή στον κ. Τσάγκα Ηλία στα Μαστοροχώρια Κόνιτσας
⦁ 6 ιπποειδή στην κα. Κατσίτη Κωνσταντίνα στο Δάτο Καβάλας
⦁ 1 ιπποειδές στον κ. Νεδέλκο Τιμόθεο στη Χωριστή Δράμας.

Ερωτάται ο Περιφερειάρχης:
⦁ Πώς έγινε η επιλογή της σταβλικής εγκατάστασης του κ. Κιλατζίδη Σάββα και γιατί πληρώσαμε τόσα χρήματα για την ανάβαθμιση ενός ιδιωτικού χώρου;
⦁ Με ποια κριτήρια έγινε η επιλογή του συνεργείου περισυλλογής και της κτηνιάτρου;
⦁ Με ποια κριτήρια έγινε η επιλογή των νέων ιδιοκτητών των αλόγων και γιατί επιλέξατε να διαθέσετε τα άλογα δωρεάν και όχι μέσω ανοιχτού πλειοδοτικό διαγωνισμού έναντι αντιτίμου; Δεδομένου ότι ο ίδιος ο κ. Αλατζίδης δηλώνει σε δημόσια πλατφόρμα ότι «αγοράζει δικαιώματα ζώων, άμεσα μετρητά», γιατί επιλέξαμε να του τα δώσουμε δωρεάν;
⦁ Τηρήθηκαν οι συνθήκες ευζωϊας των ιπποειδών όπως ορίζει ο Νόμος; Ποιος ανέλαβε να ελέγξει τις συνθήκες στις σταβλικές εγκαταστάσεις των νέων ιδιοκτητών; (due diligence)
⦁ Εαν ο στόχος μας είναι ο έλεγχος του αριθμού των ανεπιτήρητων ιπποειδών, τότε γιατί δεν στειρώθηκε κανένα ζώο;
⦁ Τέλος, επειδή το θέμα των ανεπιτήρητων αλόγων παρατηρείται και σε άλλες περιοχές της Π.Ε. Δράμας (π.χ. στο Βώλακα) και συνεπώς ενδέχεται να αντιμετωπίσουμε εκ νέου το ίδιο ζήτημα, ερωτάται ο Περιφερειαρχής εαν θα ακολουθήσει τα ίδια βήματα και σε άλλες περιοχές, επιλέγοντας να μισθώσει ιδιωτικούς στάβλους και στη συνέχεια να διαθέσει δωρεάν αστείρωτα άλογα σε ιδιώτες;
Μήπως ήρθε η στιγμή να εξετάσουμε πιο βιώσιμες και φθηνές λύσεις; 
## Τα άγρια άλογα του Μενοίκιου Όρους στο «μικροσκόπιο» των επιστημόνων
Τα άγρια άλογα θα τεθούν στο στόχαστρο του Τομέα Λιβαδοπονίας – Άγριας Πανίδας & Ιχθυοπονίας Γλυκέων Υδάτων του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ, υπό τους αναπληρωτές καθηγητές Ζωή Παρίση και Δημήτρη Μπακαλούδη.
«Σε καταμετρήσεις που έγιναν με τη χρήση drone και από εποπτικά σημεία θέας στην περιοχή αλλά και μιλώντας με κτηνοτρόφους και υλοτόμους, διαπιστώσαμε ότι υπάρχει μια αγέλη με περίπου 70 άλογα, ανάμεσά τους και ένα πουλάρι, ενώ τις περασμένες δεκαετίες είχαν καταγραφεί μέχρι 200», αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Μπακαλούδης.
Μέσω του προγράμματος, το μέγεθος και η δομή του πληθυσμού των αλόγων θα εκτιμηθούν από παρατηρητές που θα βρίσκονται σε διαφορετικά σημεία και με τη χρήση μη επανδρωμένων ιπτάμενων πολύπτερων (drone).
«Παράλληλα, κατά διαστήματα θα τοποθετούνται 5 κάμερες σε διάφορα σημεία της περιοχής για να έχουμε μια καλύτερη αποτύπωση του πληθυσμού και των χαρακτηριστικών τους», προσθέτει ο καθηγητής διευκρινίζοντας ότι η Ανάλυση Βιωσιμότητας του πληθυσμού (PVA) θα χρησιμοποιηθεί για την πρόβλεψη της μελλοντικής τάσης του πληθυσμού των άγριων αλόγων στο Μενοίκιο.
Οι μελετητές θα τοποθετήσουν σε πέντε άλογα περιλαίμια GPS προκειμένου να αξιολογήσουν τις κινήσεις τους και τη χρήση ενδιαιτημάτων.
Όπως εξηγεί ο κ. Μπακαλούδης, η ύπαρξη των άγριων αλόγων πιθανόν να έρχεται σε σύγκρουση με την αγελαδοτροφία γιατί «είναι και τα δύο είδη βοσκητές με παρόμοιο διαιτολόγιο, η περιοχή έχει καθορισμένη φέρουσα ικανότητα και ήδη εμφανίζεται υπερβοσκημένη».
«Αυτό», προσθέτει, «μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες τόσο για την αναπαραγωγή των άγριων αλόγων όσο και για την κτηνοτροφία».
«Πρόθεσή μας είναι να δημιουργηθεί μια κλείδα αναγνώρισης με φυτά της περιοχής, και μέσω μικροϊστολογικών αναλύσεων των φυτικών υπολειμμάτων από κόπρανα να εντοπιστούν τα φυτικά είδη που συμμετέχουν σημαντικά στη διατροφή των άγριων αλόγων και να αναλυθούν οι συνήθειες διατροφής του πληθυσμού τους», σημειώνει ο κ. Μπακαλούδης.
Γενικότερα, οι στόχοι του έργου είναι η ορθολογική αξιοποίηση των φυσικών λιβαδιών με βαθμιαία ελάχιστη ανθρώπινη επέμβαση, η διαχείριση της γενετικής ποικιλομορφίας για την εξασφάλιση τόσο της βιώσιμης γεωργίας, όσο και της βιοποικιλότητας του οικοσυστήματος, η ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας και η δημιουργία μιας διακρατικής πλατφόρμας συζήτησης για την ανάδειξη της περιβαλλοντικής, κοινωνικής και οικονομικής αξίας των οικοσυστημάτων και των υπηρεσιών τους.
## Φωτοβολταϊκό πάρκο στο Μενοίκιο Όρος.
Εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σταθμών
Τα τελευταία χρόνια έχει ανακύψει ζήτημα σχετικά με τον σχεδιασμό και την αδειοδότηση μεγάλων φωτοβολταϊκών πάρκων στις πλαγιές του Μενοικίου Όρους.
Συγκεκριμένα, η προοπτική εγκατάστασης χιλιάδων πάνελ σε υψόμετρο άνω των 1.000 μέτρων έχει προκαλέσει αντιδράσεις από τοπικούς φορείς, περιβαλλοντικές οργανώσεις και κατοίκους των γύρω περιοχών (π.χ. Σέρρες, Εμμανουήλ Παππάς, Προσοτσάνη).
Κύρια επιχειρήματα κατά της εγκατάστασης:
Αλλοίωση του τοπίου: Το Μενοίκιο είναι γνωστό για το ιδιαίτερο ανάγλυφό του και η εγκατάσταση βιομηχανικής κλίμακας μονάδων θεωρείται ότι υποβαθμίζει την αισθητική του βουνού.
Προστασία βιοποικιλότητας: Η περιοχή είναι ενταγμένη στο δίκτυο Natura 2000 και αποτελεί βιότοπο για σπάνια είδη χλωρίδας και πανίδας, καθώς και πέρασμα μεταναστευτικών πουλιών.
Επίπτωση στην κτηνοτροφία:
Οι τοπικοί κτηνοτροφικοί σύλλογοι υποστηρίζουν ότι η κατάληψη μεγάλων εκτάσεων θα περιορίσει τις διαθέσιμες βοσκήσιμες γαίες, πλήττοντας την παραδοσιακή οικονομία της περιοχής.
Θέση Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Το Δημοτικό Συμβούλιο Σερρών, καθώς και άλλοι όμοροι δήμοι, έχουν εκδώσει ψηφίσματα στα οποία εκφράζουν την αντίθεσή τους στη χωροθέτηση των συγκεκριμένων έργων, ζητώντας την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και την ανάπτυξη ήπιων μορφών ενέργειας που δεν επιβαρύνουν το οικοσύστημα του βουνού.
## Αντιδράσεις για φωτοβολταϊκά πάρκα στο Μενοίκιο

Το θέμα της εγκατάστασης φωτοβολταϊκών σταθμών στο Μενοίκιο όρος έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από την τοπική κοινωνία και περιβαλλοντικούς φορείς. 

### Κύρια σημεία διαφωνίας
* **Περιβαλλοντική υποβάθμιση:** Υποστηρίζεται ότι η εγκατάσταση σε περιοχές Natura 2000 αλλοιώνει το οικοσύστημα.
* **Οικονομικές επιπτώσεις:** Οι κτηνοτρόφοι της περιοχής εκφράζουν φόβους για τη μείωση των βοσκοτόπων.

### Δραστηριότητες διαμαρτυρίας
Έχουν πραγματοποιηθεί συγκεντρώσεις και έχουν εκδοθεί ψηφίσματα από τους Δήμους Σερρών, Εμμανουήλ Παππά και Προσοτσάνης καθώς και την κοινότητα της Μικρόπολης..
Ο (ΕΟΜ) Μικρόπολης έχει αναλάβει ενεργό δράση, σε συνεργασία με την Επιτροπή Αγώνα Κατοίκων Μικρόπολης, για την αποτροπή της εγκατάστασης μεγάλων φωτοβολταϊκών και αιολικών πάρκων στο Μενοίκιο Όρος.

## Παραπομπές