Ουγενότοι

μικρογραφία|Σταυρός των Ουγενότων
Οι **Ουγενότοι** (γαλ. *Huguenots* /ˈhjuːɡənɒts/, [yɡ(ə)no]) αποτελούσαν θρησκευτική ομάδα Γάλλων Προτεσταντών, που ακολούθησαν την Καλβινιστική παράδοση του Προτεσταντισμού. Ο όρος, που μπορεί να προέρχεται από το όνομα ενός Ελβετού πολιτικού ηγέτη, του δημάρχου της Γενεύης Μπεσανσόν Υγκ (Besançon Ηugues), ήταν σε κοινή χρήση ήδη από τα μέσα του 16ου αιώνα. Ο όρος «Ουγενότος» χρησιμοποιείτο συχνά για τα μέλη της Καλβινιστικής Εκκλησίας της Γαλλίας από την εποχή της Μεταρρύθμισης. Αντίθετα, οι προτεσταντικοί πληθυσμοί της ανατολικής Γαλλίας, στην Αλσατία, τη Μοζέλ και το Μονμπελιάρ, ήταν κυρίως Λουθηρανοί.

Στην *Εγκυκλοπαίδεια του Προτεσταντισμού*, ο Χανς Χίλλερμπραντ έγραψε ότι την παραμονή της σφαγής της Nύχτας του Αγίου Βαρθολομαίου το 1572, η κοινότητα των Ουγενότων αποτελούσε έως και το 10% του γαλλικού πληθυσμού. Μέχρι το 1600, μειώθηκε στο 7–8%, και μειώθηκε ακόμα περισσότερο αργότερα μέσα στον αιώνα, μετά την επιστροφή των διωγμών υπό τον Λουδοβίκο ΙΔ΄, ο οποίος θέσπισε τις Δραγωνάδες για να εξαναγκάσει τους Προτεστάντες να μεταστραφούν, και στη συνέχεια ανακάλεσε όλα τα προτεσταντικά δικαιώματα με το Διάταγμα του Φονταινεμπλώ του 1685. Το 1686, ο προτεσταντικός πληθυσμός βρισκόταν στο 1% του συνολικού πληθυσμού.

Οι Ουγενότοι ήταν συγκεντρωμένοι στα νότια και δυτικά μέρη του Βασιλείου της Γαλλίας. Καθώς οι Ουγενότοι αποκτούσαν επιρροή και έδειχναν πιο ανοιχτά την πίστη τους, η καθολική εχθρότητα αυξανόταν. Ακολούθησε μια σειρά θρησκευτικών συγκρούσεων, γνωστών ως Γαλλικοί Θρησκευτικοί Πόλεμοι, που διεξήχθησαν κατά διαστήματα από το 1562 έως το 1598. Οι Ουγενότοι ηγούνταν από την Ιωάννα Γ΄ της Ναβάρρας, τον γιο της, τον μελλοντικό Ερρίκο Δ΄ (ο οποίος αργότερα θα μεταστρεφόταν στον Καθολικισμό για να γίνει βασιλιάς), και τους πρίγκιπες του Κοντέ. Οι πόλεμοι έληξαν με το Διάταγμα της Νάντης του 1598, το οποίο έδωσε στους Ουγενότους σημαντική θρησκευτική, πολιτική και στρατιωτική αυτονομία.

Οι εξεγέρσεις των Ουγενότων στη δεκαετία του 1620 είχαν ως αποτέλεσμα την κατάργηση των πολιτικών και στρατιωτικών τους προνομίων. Διατήρησαν τις θρησκευτικές πρόνοιες του Διατάγματος της Νάντης μέχρι την εξουσία του Λουδοβίκου ΙΔ΄, ο οποίος σταδιακά αύξησε τους διωγμούς των Διαμαρτυρόμενων έως ότου εξέδωσε το Διάταγμα του Φονταινεμπλώ (1685). Αυτό έθεσε τέλος στη νομική αναγνώριση του Προτεσταντισμού στη Γαλλία και οι Ουγενότοι αναγκάστηκαν είτε να μεταστραφούν στον Καθολικισμό (ενδεχομένως ως Νικοδημίτες) είτε να φύγουν ως πρόσφυγες. Ο Λουδοβίκος ΙΔ΄ ισχυρίστηκε ότι ο πληθυσμός των Ουγενώτων στη Γαλλία μειώθηκε από περίπου 900.000 ή 800.000 πιστούς σε μόλις 1.000 ή 1.500. Υπερβολή εκ μέρους του, αλλά οι Δραγωνάδες ήταν καταστροφικές για την προτεσταντική κοινότητα της Γαλλίας. Η έξοδος των Ουγενότων προκάλεσε μεγάλη διαρροή εργατικού δυναμικού, καθώς πολλοί από αυτούς κατείχαν σημαντικές θέσεις στην κοινωνία.

Οι Ουγενότοι που παρέμειναν αντιμετώπισαν συνεχιζόμενους διωγμούς υπό τον Λουδοβίκο ΙΕ΄. Μέχρι τον θάνατό του το 1774, ο Καλβινισμός είχε σχεδόν εξαλειφθεί από τη Γαλλία. Οι διώξεις των Διαμαρτυρόμενων τερματίστηκαν επίσημα με το Διάταγμα των Βερσαλλιών, που υπέγραψε ο Λουδοβίκος ΙΣΤ΄ το 1787. Δύο χρόνια αργότερα, με τη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη του 1789, οι Διαμαρτυρόμενοι απέκτησαν ίσα δικαιώματα ως πολίτες.

## Σύμβολο
μικρογραφία|Ο Σταυρός των Ουγενότων
Ο σταυρός των Ουγενότων είναι το διακριτικό έμβλημα των Ουγενότων (*croix huguenote*). Σήμερα αποτελεί επίσημο σύμβολο της Γαλλικής Προτεσταντικής Καλβινιστικής Εκκλησίας (*Église des Protestants réformés)*. Οι απόγονοι των Ουγενότων μερικές φορές επιδεικνύουν αυτό το σύμβολο ως σημάδι αναγνώρισης μεταξύ τους.

## Δημογραφικά στοιχεία

Το ζήτημα της δημογραφικής ισχύος και της γεωγραφικής εξάπλωσης της Αναμορφωμένης παράδοσης στη Γαλλία έχει καλυφθεί σε ποικίλες πηγές. Οι περισσότερες συμφωνούν ότι ο πληθυσμός των Ουγενότων έφτασε έως και το 10% του συνολικού πληθυσμού, ή περίπου 2 εκατομμύρια άτομα, την παραμονή της σφαγής της Νύχτας του Αγίου Βαρθολομαίου το 1572.

### Δεσμοί με την αριστοκρατία
Η νέα διδασκαλία του Ιωάννη Καλβίνου προσέλκυσε σημαντικά τμήματα της αριστοκρατίας και της μεγαλοαστικής τάξης. Αφού ο Ιωάννης Καλβίνος εισήγαγε τη Μεταρρύθμιση στη Γαλλία, ο αριθμός των Γάλλων Διαμαρτυρόμενων αυξήθηκε σταθερά στο δέκα τοις εκατό του πληθυσμού, ή περίπου 1,8 εκατομμύρια άτομα, στη δεκαετία μεταξύ 1560 και 1570. Κατά την ίδια περίοδο λειτουργούσαν στη Γαλλία περίπου 1.400 Καλβινιστικές εκκλησίες. Ο Χανς Γ. Χίλλερμπραντ, ειδικός στο θέμα, στην *Εγκυκλοπαίδεια του Προτεσταντισμού: τετράτομο σύνολο* υποστηρίζει ότι η κοινότητα των Ουγενότων έφτασε έως και το 10% του γαλλικού πληθυσμού την παραμονή της σφαγής της Νύχτας του Αγίου Βαρθολομαίου, μειώθηκε σε 7 έως 8% μέχρι το τέλος του 16ου αιώνα, και ακόμα περισσότερο μετά την εκ νέου έναρξη των σφοδρών διωγμών με την ανάκληση του Διατάγματος της Νάντης από τον Λουδοβίκο ΙΔ΄ το 1685. Ανάμεσα στην αριστοκρατία, ο Καλβινισμός κορυφώθηκε την παραμονή της σφαγής της Νύχτας του Αγίου Βαρθολομαίου. Έκτοτε, μειώθηκε απότομα καθώς οι Ουγενότοι έπαψαν να είναι ανεκτοί τόσο από τη γαλλική μοναρχία όσο και από τον καθολικό λαό. Μέχρι το τέλος του 16ου αιώνα, οι Ουγενότοι αποτελούσαν το 7–8% του συνολικού πληθυσμού, ή 1,2 εκατομμύρια άτομα. Όταν ο Λουδοβίκος ΙΔ΄ ανακάλεσε το Διάταγμα της Νάντης το 1685, οι Ουγενότοι αριθμούσαν 800.000 έως 1 εκατομμύριο άτομα.

Οι Ουγενότοι έλεγχαν σημαντικές περιοχές στη νότια και δυτική Γαλλία. Επιπλέον, πολλές περιοχές, ιδιαίτερα στο κεντρικό τμήμα της χώρας, αμφισβητούνταν μεταξύ Γάλλων Καλβινιστών και Καθολικών αριστοκρατών. Δημογραφικά, υπήρχαν ορισμένες περιοχές όπου ολόκληροι πληθυσμοί είχαν ασπαστεί την Καλβινιστική πίστη. Σε αυτές περιλαμβάνονταν χωριά μέσα και γύρω από το Μασίφ Σαντράλ, καθώς και η περιοχή γύρω από τη Δορδόνη, η οποία παλαιότερα ήταν σχεδόν εξ ολοκλήρου Αναμορφωμένη. Ο Ιωάννης Καλβίνος ήταν Γάλλος και σε μεγάλο βαθμό υπεύθυνος για την εισαγωγή και διάδοση της Καλβινιστικής παράδοσης στη Γαλλία. Έγραφε στα γαλλικά, αλλά σε αντίθεση με την προτεσταντική ανάπτυξη στη Γερμανία, όπου τα λουθηρανικά συγγράμματα κυκλοφορούσαν ευρέως και μπορούσαν να διαβαστούν από τον απλό λαό, στη Γαλλία δεν συνέβη το ίδιο, καθώς μόνο οι αριστοκράτες υιοθέτησαν τη νέα πίστη ενώ ο λαός παρέμεινε καθολικός. Αυτό ίσχυε για πολλές περιοχές στη δύση και στον νότο που ελέγχονταν από την ουγενότικη αριστοκρατία. Αν και σχετικά μεγάλα τμήματα του αγροτικού πληθυσμού ασπάστηκαν την Καλβινιστική πίστη εκεί, ο γενικός πληθυσμός εξακολούθησε να παραμένει κατά πλειονότητα καθολικός.

Συνολικά, η παρουσία των Ουγενότων ήταν έντονα συγκεντρωμένη στα δυτικά και νότια τμήματα του γαλλικού βασιλείου, καθώς εκεί οι αριστοκράτες εξασφάλισαν την πρακτική της νέας πίστης. Σε αυτές περιλαμβάνονταν η Λανγκντόκ-Ρουσιγιόν, η Γασκώνη και ακόμη μια λωρίδα γης που εκτεινόταν έως το Ντωφινέ. Οι Ουγενότοι ζούσαν στις ακτές του Ατλαντικού στη Λα Ροσέλ και εξαπλώθηκαν επίσης στις επαρχίες της Νορμανδίας και του Πουατού. Στον νότο, πόλεις όπως το Καστρ, η Μοντωμπάν, το Μονπελιέ και η Νιμ αποτέλεσαν οχυρά των Ουγενότων. Επιπλέον, ένα πυκνό δίκτυο προτεσταντικών χωριών διαπερνούσε την αγροτική ορεινή περιοχή των Σεβέννων. Κατοικούμενη από τους λεγόμενος Καμιζάρς (Camisards), εξακολουθεί να αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του γαλλικού Προτεσταντισμού. Οι ιστορικοί εκτιμούν ότι περίπου το 80% όλων των Ουγενότων ζούσαν στις δυτικές και νότιες περιοχές της Γαλλίας.

Σήμερα, υπάρχουν κάποιες Αναμορφωμένες κοινότητες ανά τον κόσμο που εξακολουθούν να διατηρούν την ουγενότικη ταυτότητά τους. Στη Γαλλία, οι Καλβινιστές της Ενωμένης Προτεσταντικής Εκκλησίας της Γαλλίας και επίσης ορισμένοι της Καλβινιστικής Προτεσταντικής Εκκλησίας της Αλσατίας και της Λωρραίνης θεωρούν τον εαυτό τους Ουγενότους. Μια αγροτική ουγενότικη κοινότητα στις Σεβέννες που επαναστάτησε το 1702 εξακολουθεί να αποκαλείται Καμιζάρς, ειδικά σε ιστορικά συμφραζόμενα. Οι Ουγενότοι εξόριστοι στο Ηνωμένο Βασίλειο, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Νότια Αφρική, την Αυστραλία και σε αρκετές άλλες χώρες εξακολουθούν να διατηρούν την ταυτότητά τους.

## Μετανάστευση και διασπορά
[μικρογραφία|Ένας Ουγενότος, στην [Νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου|Νύχτα του Αγίο Βαρθολομαίου, αρνείται να φορέσει ένα ρωμαιοκαθολικό έμβλημα για να φυλάξει τον εαυτό του από τον κίνδυνο]]
Ως τελικό προορισμό, οι περισσότεροι από τους Ουγενότους μετανάστες κατευθύνθηκαν σε προτεσταντικά κράτη όπως η Ολλανδική Δημοκρατία, η Αγγλία και η Ουαλία (ιδιαίτερα στο Κεντ και στο Λονδίνο), στην Ιρλανδία που βρισκόταν υπό προτεσταντικό έλεγχο, στα Νησιά της Μάγχης, στη Σκωτία, στη Δανία, στη Σουηδία, στην Ελβετία, στα εκλεκτοράτα του Βρανδεμβούργου και του Παλατινάτου στην Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, και στο Δουκάτο της Πρωσίας. Ορισμένοι κατέφυγαν ως πρόσφυγες στην Ολλανδική Νότια Αφρική, στις Ολλανδικές Ανατολικές Ινδίες, σε διάφορες αποικίες της Καραϊβικής, και σε αρκετές από τις ολλανδικές και αγγλικές αποικίες στη Βόρεια Αμερική. Μερικές οικογένειες πήγαν στην ορθόδοξη Ρωσία και στο καθολικό Κεμπέκ.

Ύστερα από αιώνες, οι περισσότεροι Ουγενότοι αφομοιώθηκαν στις διάφορες κοινωνίες και πολιτισμούς όπου εγκαταστάθηκαν. Εναπομείνασες κοινότητες Καμιζάρ στις Σεβέννες, τα περισσότερα Καλβινιστικά μέλη της Ενωμένης Καλβινιστικής Προτεσταντικής Εκκλησίας της Γαλλίας, μέλη από την Γαλλία της κατά κύριο λόγο γερμανικής Καλβινιστικής Προτεσταντικής Εκκλησίας της Αλσατίας και της Λωρραίνης, καθώς και η διασπορά Ουγενότων στην Αγγλία και στην Αυστραλία, εξακολουθούν να διατηρούν τις πεποιθήσεις και την ουγενότικη ονομασία τους.

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Κατηγορία:Ιστορία του Προτεσταντισμού
Κατηγορία:Γαλλική διασπορά
Κατηγορία:Αντικαθολικισμός
Κατηγορία:Χριστιανισμός στη Γαλλία
Κατηγορία:Καλβινισμός