Κάνιου

Το **Κάνιου** (ουκρανικά: Канів [ˈkɑniu̯]) είναι μια πόλη στο ραγιόν Τσερκάσι στην Περιφέρεια Τσερκάσι της κεντρικής Ουκρανίας. Η πόλη βρίσκεται πάνω στον ποταμό Δνείπερο και είναι ένα από τα κύρια λιμάνια του ποταμού στην ενδοχώρα του Δνείπερου. Έχει 23.172 κατοίκους (2022). 

Το Κάνιου είναι μια ιστορική πόλη, η οποία ιδρύθηκε τον 11ο αιώνα από τον πρίγκιπα του Κιέβου Γιαροσλάβ Α' τον Σοφό. Η πόλη είναι σήμερα γνωστή κυρίως για τον τόπο ταφής του Ταράς Σεβτσένκο, του μεγάλου Ουκρανού ποιητή και καλλιτέχνη.

Γραφικό και αρχαίο, το Κάνιου ήταν κάποτε μια από τις μεγαλύτερες πόλεις της Ρωσίας του Κιέβου. Εκείνη την εποχή, ήταν ένα φυλάκιο, το οποίο χρησιμοποιούνταν για διπλωματικές συναντήσεις μεταξύ Ρουθηναίων πριγκίπων και πρεσβευτών μαχόμενων φυλών. Αργότερα, τον 18ο αιώνα, έγινε δημοφιλής προορισμός για τους ηλικιωμένους Κοζάκους, οι οποίοι ήθελαν να ζήσουν τις τελευταίες μέρες τους στις όχθες του μεγάλου ποταμού Δνείπερου, και στο βουνό Τσερνέτσα, όπου, σύμφωνα με το μύθο, υπήρχε ένα μοναστήρι στο παρελθόν. Το βουνό παραμένει ένα από τα πιο σημαντικά μέρη του Κάνιου, προσελκύοντας χιλιάδες τουρίστες στην πόλη. Σήμερα είναι πιο διάσημο ως τόπος ταφής του διάσημου Ουκρανού ποιητή και ζωγράφου Ταράς Σεβτσένκο, ο οποίος θεωρείται ιδρυτής της σύγχρονης ουκρανικής λογοτεχνίας, που βρίσκεται στο λόφο Ταράς με θέα στον Δνείπερο. Το καταφύγιο Κάνιου είναι το παλαιότερο ιστορικό και πολιτιστικό καταφύγιο στην Ουκρανία.

Η βιομηχανία στην πόλη περιλαμβάνει τον υδροηλεκτρικό σταθμό, που βρίσκεται στο φράγμα Κάνιου στον Δνείπερο, φρούτα και λαχανικά, εργοστάσιο καρυκευμάτων, μεγάλο εργοστάσιο γάλακτος και τυριού και μονάδες επεξεργασίας πουλερικών.

## Ετυμολογία
Δεν υπάρχουν σαφείς πληροφορίες για την πηγή και τη σημασία του ονόματος της πόλης. Υποτίθεται ότι το όνομά της προέρχεται από το προσωπικό ψευδώνυμο *Kanya* («καρακάξα»). Ο Μίκολα Γιάνκο στο *Τοπωνυμικό λεξικό της Ουκρανίας* λέει ότι το όνομα προέρχεται από την τουρκική λέξη, που σημαίνει «τόπος του χαν». Υπάρχουν και άλλες υποθέσεις για το όνομα της πόλης.

## Ιστορία
 
μικρογραφία| Κάνιου, 1613
[μικρογραφία|155x155εσ| Εθνόσημο του Κάνιου υπό τη [Ρωσική Αυτοκρατορία (1852).]]
Η ημερομηνία ίδρυσης της πόλης είναι άγνωστη. Αναφέρθηκε για πρώτη φορά στο Πατερικόν της Λαύρας των Σπηλαίων στο Κίεβο του 11ου αιώνα, όπου αναφέρεται για μετεγκατάσταση αγιογράφων από την Κωνσταντινούπολη κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του Βσέβολοντ του Κιέβου. Η πρώτη αναφορά του Κάνιου στα χρονικά χρονολογείται στις 9 Ιουνίου 1144, όταν ο Μέγας Πρίγκιπας του Κιέβου Βσέβολοντ Β' ίδρυσε τον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Γεωργίου (αργότερα γνωστός ως Καθεδρικός Ναός της Κοιμήσεως. Στα χρονικά αναφέρεται επίσης ότι το 1149 ο Μέγας Πρίγκιπας του Κιέβου Γιούρι Ντολγκορούκι μετά την κατάκτηση του Κιέβου διόρισε τον γιο του, Γκλεμπ, ως πρίγκιπα στο Κάνιου. Η πόλη αναφέρθηκε επίσης αργότερα σε χρονικά συχνά σε σχέση με επιδρομές στους Κουμάνους. Μεταξύ των σκοτωμένων Ρουθηναίων πριγκίπων στη μάχη του 1223 στον ποταμό Κάλκα, αναφέρθηκε ο πρίγκιπας Σβιατόσλαβ του Κάνιου.

Οι αρχαιολογικές ανασκαφές έδειξαν ότι παλαιότερος σλαβικός οικισμός υπήρχε ήδη κοντά στο Κάνιου πριν από τον 10ο αιώνα. Επίσης, ορισμένα έγγραφα υποδηλώνουν την ύπαρξη του μοναστηριού της Αγίας Κοιμήσεως Κάνιου τον 11ο αιώνα.

Από τα μέσα του 12ου αιώνα το Κάνιου έγινε μεγάλη πόλη και έπαιξε εξέχοντα ρόλο στη Ρωσία του Κιέβου (Ρουθηναϊκό κράτος), όπου ήταν το κέντρο ενός πριγκιπάτου εντός του πριγκιπάτου του Κιέβου. Μέχρι τον 13ο αιώνα, το κεντρικό τμήμα του Κάνιου ονομαζόταν «ελληνική πόλη», που βρισκόταν στο όρος Μοσκόβσκα.

Σύμφωνα με δημοφιλείς ιστορικές πηγές, το 1239 η πόλη κατακτήθηκε και ισοπεδώθηκε από τους Μογγόλους. 

Το Κάνιου έχει αναφερθεί στην αναφορά του Τζιοβάνι ντα Πιάν ντελ Κάρπινε μετά το ταξίδι του στη Μογγολική Αυτοκρατορία το 1245. Στην αναφορά, η πόλη αναφέρεται ως ταταρική θέση. Στο Μεσαίωνα βρισκόταν στην εμπορική οδό Βαράγγων - Ελλήνων. Αρχικά μέρος της Ρωσίας του Κιέβου, το 1362 προσαρτήθηκε από το Μεγάλο Δουκάτο της Λιθουανίας. Τον 14ο αιώνα, ο Μέγας Δούκας της Λιθουανίας Βιτάουτας ο Μέγας έχτισε στο Κάνιου ένα κάστρο, που υπήρχε μέχρι το 1768.

Το 1431, έγινε μέρος του Λιθουανικού Βοεβοδάτου του Κιέβου. Λεηλατήθηκε από τους Οθωμανούς Τούρκους το 1458. Το 1569, το Κάνιου τέθηκε υπό την κυριαρχία της Πολωνίας και ήταν επίσης ένα από τα κέντρα του πολιτισμού των Κοζάκων και της στρατιωτικής ζωής. Το 1600, έλαβε τα δικαιώματα του Μαγδεμβούργου, αλλά η ευημερία της πόλης σταμάτησε από διαδοχικές πληγές, πυρκαγιές και αναταραχές των Κοζάκων. Το Κάνιου ήταν μια βασιλική πόλη της επαρχίας της Μικράς Πολωνίας του Πολωνικού Στέμματος. Κατά τη διάρκεια του Κατακλυσμού, η πόλη καταλήφθηκε από τις δυνάμεις του Μπογκντάν Χμελνίτσκι το 1648.

Το 1648-78, η πόλη ήταν το κέντρο του Συντάγματος Κάνιου, ο σχηματισμός των Κοζάκων του οποίου ιδρύθηκε πολύ πριν από την Εξέγερση του Χμελνίτσκι ως μέρος των Πολωνών εγγεγραμμένων σχηματισμών Κοζάκων. Το 1662, οι δυνάμεις της Δεξιάς Όχθης του Γιούρι Χμελνίτσκι, υποστηριζόμενες από πολωνικά και ταταρικά στρατεύματα της Κριμαίας, ηττήθηκαν στη μάχη του Κάνιου (1662) από τις ρωσικές δυνάμεις του Γκριγκόρι Ρομοντάνοφσκι και τους Κοζάκους της Αριστεράς Όχθης του Γιακίμ Σόμκο. Το 1678, το σύνταγμα Κάνιου καταλήφθηκε από Τούρκους και η διοίκησή του μεταφέρθηκε στο Μπόχουσλαβ. Το 1768, καταλήφθηκε από έναν από τους ηγέτες της Κολιγίβστσινα, τον Μαξίμ Ζαλίζνιακ. Ως αποτέλεσμα ενός πογκρόμ, σκοτώθηκαν οι περισσότεροι τοπικοί σλάχτα και Εβραίοι.

Το 1775 το Κάνιου έγινε προσωπική ιδιοκτησία του βασιλιά της Πολωνίας Στανίσουαφ Αύγουστου Πονιατόφσκι, ο οποίος, το 1777, το έδωσε στον ανιψιό του, Σ. Πονιατόφσκι. Το 1787, το Κάνιου το επισκέφθηκε η Αικατερίνη Β' της Ρωσίας. Εκεί, συναντήθηκε με τον Πολωνό βασιλιά. Μετά τον δεύτερο διαμελισμό της Πολωνίας το 1793, η πόλη με μεγάλα τμήματα άλλων εδαφών τέθηκε υπό τον έλεγχο της Ρωσικής Αυτοκρατορίας. 

Το 1800, ο Πονιατόφσκι πούλησε το μεγαλύτερο μέρος της πόλης στον αρχιμανδρίτη της Μονής Κάνιου του Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου, Μπ. Φιζίκιεβιτς, ο οποίος με τη σειρά του κληροδότησε την περιουσία του στο τοπικό σχολείο του Τάγματος του Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου. 

Κατά τη διάρκεια των τελευταίων σταδίων του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, στις 11 Μαΐου 1918, η πόλη ήταν η έδρα της Μάχης του Κάνιου, στην οποία οι δυνάμεις του 2ου Πολωνικού Σώματος και οι Πολωνικές Λεγεώνες υπό τον Γιούζεφ Χάλερ δεν κατάφεραν να διασχίσουν τις αυστρογερμανικές γραμμές προς τη ρωσική πλευρά. Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, το Κάνιου ήταν τόπος ανεπιτυχούς πτώσης σοβιετικών αλεξιπτωτιστών.

Το 1978, ο Ολέκσα Χίρνικ αυτοκτόνησε, σε έναν λόφο κοντά στον τάφο του Σεβτσένκο σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τον εκρωσισμό. Το 2007 τιμήθηκε ως Ήρωας της Ουκρανίας .

Ανοικοδομήθηκε το 1966–70. Από το 1972 το κτίριο του Καθεδρικού Ναού της Κοιμήσεως στεγάζει το νεοσύστατο μουσείο λαϊκής τέχνης Κάνιου. Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, ο ναός πέρασε στην Ανατολική Ορθόδοξη κοινότητα του Πατριαρχείου Μόσχας, ενώ το μουσείο μεταφέρθηκε σε άλλο πρώην θρησκευτικό κτίριο, που ανήκε στο Ουκρανικό Τάγμα του Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου .

Μέχρι τις 18 Ιουλίου 2020, το Κάνιου είχε οριστεί ως πόλη με περιφερειακή σημασία και δεν ανήκε στο ραγιόν Κάνιου, παρόλο που ήταν το κέντρο του ραγιόν. Ως μέρος της διοικητικής μεταρρύθμισης της Ουκρανίας, η οποία μείωσε τον αριθμό των ραγιόν της Περιφέρειας Τσερκάσι σε τέσσερα, η πόλη συγχωνεύτηκε στο ραγιόν Τσερκάσι.  

## Πληθυσμός

### Γλώσσα
Κατανομή του πληθυσμού ανά μητρική γλώσσα σύμφωνα με την απογραφή του 2001:

## Διοικητικό καθεστώς
Το Κάνιου είναι το διοικητικό κέντρο του ραγιόν Κάνιου. Ωστόσο, η πόλη είναι μια πόλη περιφέρειας και επομένως υπόκειται απευθείας στις Αρχές της περιφέρειας και όχι στη διοίκηση της περιοχής, που στεγάζεται μέσα στην ίδια την πόλη.

## Διεθνείς σχέσεις

### Αδελφοποιημένες πόλεις
Το Κάνιου είναι αδελφοποιημένο με:

## Φωτογραφική συλλογή

Αρχείο:Plersch_Night_illumination_of_Kaniów.jpg|εναλλ.=The "1787 fireworks in honor of Catherine II" by Jan Bogumi Plersz| Τα «πυροτεχνήματα του 1787 προς τιμήν της Αικατερίνης Β'»
Αρχείο:Plersch-Odjazd_Katarzyny_II_z_Kaniowa_w_1787_roku.jpg|εναλλ.=Catherine II leaving Kaniv in 1787, Jan Bogumił Plersch.| *Η Αικατερίνη Β' αφήνοντας το Κάνιου το 1787*
Αρχείο:View_from_Taras_Hill.jpg|εναλλ.=The 19th century postcard reads in Russian "Our Ukraine. View from the Shevchenko's grave"| Η καρτ ποστάλ του 19ου αιώνα γράφει στα ρωσικά "Η Ουκρανία μας. Θέα από τον τάφο του Σεβτσένκο"
Αρχείο:Канівський_природний_заповідник._Краєвид_з_Чернечої_гори.jpg|εναλλ.=Dnieper River in Kaniv| Ποταμός Δνείπερος στο Κάνιου
Αρχείο:Kaniv_Basilian_school.JPG|εναλλ.=Kaniv folk art museum (formerly school of the Order of Saint Basil the Great)| Μουσείο λαϊκής τέχνης Κάνιου (πρώην σχολείο του Τάγματος του Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου )
Αρχείο:Канів_Шевченківський_національний_заповідник_Канівський_музей_Тараса_Шевченка_1.jpg|εναλλ.=Taras Shevchenko museum| Μουσείο Ταράς Σεβτσένκο


## Παραπομπές

## Βιβλιογραφία

* (1972) *Історіа міст і сіл Української CCP - Черкаська область (History of Towns and Villages of the Ukrainian SSR - Cherkasy Oblast)*, Kyiv. 
* Korsun-Shevchenkivskyi στην Εγκυκλοπαίδεια της Ουκρανίας

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* JewUa.org - Ιστορία της εβραϊκής κοινότητας στο Κάνιου

Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ουκρανικά (uk)
Κατηγορία:Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα ουκρανικά
Κατηγορία:Πόλεις της Ουκρανίας