Τιρολέζικο καπέλο

μικρογραφία| Τιρολέζικο καπέλο με κονκάρδες
μικρογραφία| Τιρολέζικα καπέλα ως μέρος παραδοσιακής φορεσιάς
μικρογραφία| Τιρολέζικο καπέλο με εντυπωσιακό λοφίο τύπου «βούρτσα»
Το **τιρολέζικο καπέλο** (, ), γνωστό επίσης και ως **βαυαρέζικο καπέλο** ή **καπέλο των Άλπεων**, είναι ένα είδος καπέλου το οποίο προήλθε αρχικά από το Τιρόλο στις Άλπεις, και πιο συγκεκριμένα στην περιοχή η οποία σήμερα είναι μέρος που μοιράζονται τα κράτη της Αυστρίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας και της Ελβετίας. Το τιρολέζικο καπέλο αποτελεί ουσιαστικό και χαρακτηριστικό στοιχείο της τοπικής παραδοσιακής φορεσιάς.

Ένα τυπικό τιρολέζικο καπέλο είναι φτιαγμένο από τσόχα πράσινου χρώματος, με μια κορυφή η οποία αρχικά λέπταινε σε ένα σημείο και ένα γείσο το οποίο έχει κατά προσέγγιση έχει το ενός χεριού. Αυτή η μορφή είναι ιδιαίτερα κοινή ως επί το πλείστον στην περιοχή του Τσίλερταλ, μιας τιρολέζικης κοιλάδας στην Αυστρία. 

Εκτός από τις όποιες διαφορές μπορεί να έχουν ως προς το σχήμα και το πλάτος του χείλους, τα τιρολέζικα καπέλα είναι χαρακτηριστικά διακοσμημένα με ένα χρωματιστό, κορδόνι καπέλου και μια γιρλάντα από λουλούδια, φτερά ή «βούρτσα» στο πλάι. Η παραδοσιακή «βούρτσα», γνωστή ως *gamsbart*, είναι φτιαγμένη από το γένι τράγου του είδους σαμουά. Ένα μεγάλο και εντυπωσιακό *gamsbart* μπορεί να περιέχει χιλιάδες τρίχες και να κοστίζει ανάμεσα σε 2.500 και 3.000 δολάρια.  Επίσης, το *gamsbart* μπορεί να πάρει διάφορες μορφές, συχνά ενδέχεται να συνδυαστεί με φτερά. 

Κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα, οι τιρολέζικες φορεσιές ανέπτυξαν έναν ορισμένο βαθμό ομοιομορφίας ως προς την εμφάνισή τους. Στις τοπικές στολές των χωριών του Τιρόλου, τα διάφορα στιλ του τιρολέζικου καπέλου χρονολογούνται από την εποχή της δεκαετίας του 1830-1840, αν και είναι παρόμοια με εκείνα της σύγχρονης μόδας. Αυτές οι πρώτες μορφές καπέλων ποικίλλουν, από τα ψηλά καπέλα με σχετικά στενό γείσο του Βόρειου Τιρόλου, τα οποία ήταν βαθουλωμένα στην κορυφή, έως τα μικρά, πλατύγυρα καπέλα της οινοπαραγωγικής περιοχής του Νοτίου Τιρόλου.

Αργότερα, το τιρολέζικο καπέλο έγινε ο εκπρόσωπος της «τιρολέζικης κουλτούρας» ως τουριστικό σύμβολο και παραμένει πολύ δημοφιλές σε λαϊκές συγκεντρώσεις και φεστιβάλ μπίρας, όπως το Οκτόμπερφεστ του Μονάχου, με επιρροές από συγκροτήματα λαϊκής μουσικής. Σήμερα, αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικά σουβενίρ που έχει την ευκαιρία να αγοράσει ένας τουρίστας ο οποίος θέλει να αγοράσει κάτι χαρακτηριστικό της περιοχής του Τιρόλου.  Ο μουσικός Μπίλι Μο έγραψε ένα τραγούδι το 1962 με τίτλο "I Prefer to Buy a Tyrolean Hat", το οποίο ενίσχυσε τη σύνδεση μεταξύ του συγκεκριμένου είδους καπέλου και της παραδοσιακής λαϊκής μουσικής των Άλπεων (που παίζεται με χάλκινα πνευστά). Το 1965, εμφανίστηκε μια μουσική κωμωδία με τον ίδιο τίτλο. 

Το τιρολέζικο καπέλο έγινε ακόμη πιο γνωστό χάρη στον Εδουάρδος Η΄ του Ηνωμένου Βασιλείου, ο οποίος, μετά την παραίτησή του, έμενε συχνά στην αυστριακή Στυρία και συχνά φορούσε καπέλο τιρολέζικου στιλ, αν και δεν προερχόταν από εκεί.  Λέγεται ότι το τιρολέζικο καπέλο ήταν η έμπνευση για το *χόμπουργκ*  ένα στιλ που διαδόθηκε πέρα από την πατρίδα του παππού του μονάρχη, του Εδουάρδου Ζ΄ του Ηνωμένου Βασιλείου. 

## Εικόνες

Αρχείο:Petzenburg Knabe mit Tirolerhut und Äffchen.jpg|*Αγόρι με τιρολέζικο καπέλο και μαϊμού* (*Knabe mit Tirolerhut und Äffchen*). Λάδι σε καμβά, περίπου 1834
Αρχείο:Andreas hofer mit hut.jpg|Ο Αντρέας Χόφερ, φορώντας το τυπικό, πλατύγυρο επίπεδο καπέλο τύπου Νοτίου Τιρόλου (μεταθανάτιο πορτρέτο, μέσα του 19ου αιώνα)
Αρχείο:Lovis Corinth - Selbstportraet mit Tiroler Hut 1913.jpg|*Αυτοπροσωπογραφία με τιρολέζικο καπέλο* (*Selbstporträt mit Tiroler Hut*), Λόβις Κορίντ
Αρχείο:Tyrolean hat.jpg|Απλή εκδοχή του τιρολέζικου καπέλου
Αρχείο:Chapeau tyrolien.jpg|Γκρίζα παραλλαγή του τιρολέζικου καπέλου
Αρχείο:Simon CA Selbstbildnis m Tirolerhut 1830@20150929.JPG|Καρλ Αλεξάντερ Σάιμον, αυτοπροσωπογραφία με τιρολέζικο καπέλο
Αρχείο:Franz von Defregger A young man in tyrolean costume.jpg|Νέος με τιρολέζικη φορεσιά, Φραντς Ντεφρέγκερ (1835-1921)
Αρχείο:Hat, slouch (AM 653644-6).jpg|Εσωτερικό τιρολέζικου καπέλου
Αρχείο:Brothers Rainer and their sister.jpg|Οι Τιρολέζοι τραγουδιστές αδελφοί Ράινερ με παραδοσιακές φορεσιές και καπέλα, 1827


## Παραπομπές

Κατηγορία:Ένδυση στη Γερμανία
Κατηγορία:Βαυαρία