Ντικέμπε Μουτόμπο

Ο **Ντικέμπε Μουτόμπο Μπολόντο Μουκάμπα Ζαν-Ζακ Ουαμουτομπό** (*Dikembe Mutombo Mpolondo Mukamba Jean-Jacques Wamutombo*, 25 Ιουνίου 1966 – 30 Σεπτεμβρίου 2024) ήταν Κονγκολέζος και Αμερικανός πρώην επαγγελματίας καλαθοσφαιριστής. Αγωνίστηκε σε 18 σεζόν στο NBA και εκτός από την αθλητική του σταδιοδρομία έχει γίνει πολύ γνωστός για το ανθρωπιστικό έργο του.

Ο ύψους 2,18 μ. και βάρους 111 κιλών σέντερ, ο οποίος ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του με τους Τζορτζτάουν Χόγιας, θεωρείται συχνά ως ένας από τους καλύτερους μπλοκέρ και αμυντικούς παίκτες όλων των εποχών, κερδίζοντας το βραβείο του Αμυντικού Παίκτη της Χρονιάς στο NBA τέσσερις φορές. Ήταν επίσης οκτώ φορές All-Star. Τον  Ιανουάριο του 2007, ξεπέρασε τον Καρίμ Αμπντούλ Τζαμπάρ ως ο δεύτερος στα κοψίματα στην ιστορία του ΝΒΑ και είχε μέσο όρο νταμπλ-νταμπλ για το μεγαλύτερο διάστημα της σταδιοδρομίας του.

Στις 11 Σεπτεμβρίου 2015, εισήχθη στο Naismith Memorial Basketball Hall of Fame.

## Πρώιμη ζωή
Ο Μουτόμπο γεννήθηκε στις 25 Ιουνίου 1966, στην Κινσάσα της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, ως ένα από τα 10 παιδιά του Σάμουελ και της Μπιάμπα Μαρί Μουτόμπο. Ο πατέρας του εργάστηκε ως διευθυντής σχολείου και στη συνέχεια στο τμήμα εκπαίδευσης του Κονγκό. Ο Μουτόμπο μιλά αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, πορτογαλικά και πέντε γλώσσες της Κεντρικής Αφρικής, συμπεριλαμβανομένων των λινγκάλα και λούμπα. Είναι μέλος της εθνοτικής ομάδας των Λούμπα. Για το λύκειο, ο Μουτόμπο πήγε στο Κολέγιο Μπομπότο στην Κινσάσα για να θέσει τις βάσεις για την ιατρική σταδιοδρομία του, καθώς τα μαθήματα ήταν πιο απαιτητικά εκεί. Έπαιζε ποδόσφαιρο και εκπαιδεύτηκε σε πολεμικές τέχνες. Σε ηλικία περίπου 16 ετών,  αποφάσισε να ασχοληθεί επίσης με την καλαθοσφαίριση, με την ενθάρρυνση του πατέρα και του αδελφού του λόγω του ύψους του. Μετακόμισε στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1987 σε ηλικία 21 ετών για να εγγραφεί στο κολέγιο.

## Κολέγιο
Ο Μουτόμπο φοίτησε στο Πανεπιστήμιο Τζώρτζταουν με υποτροφία του ΟΗΕΔΑ. Αρχικά σκόπευε να γίνει ιατρός, αλλά ο προπονητής μπάσκετ των Τζορτζτάουν Χόγιας, Τζον Τόμσον, τον κατεύθυνε για να παίξει μπάσκετ. Δεν μιλούσε σχεδόν καθόλου αγγλικά όταν έφτασε στο Τζορτζτάουν και σπούδασε στο πρόγραμμα αγγλικών. Βασιζόμενοι στη δύναμη του Μουτόμπο και του συμπαίκτη του, Αλόνζο Μούρνινγκ, να κόβουν σουτ, οι φίλαθλοι της Τζορτζτάουν δημιούργησαν γραμμή "Rejection Row" κάτω από το καλάθι, προσθέτοντας μια μεγάλη σιλουέτα ενός απλωμένου χεριού σε ένα πανό για κάθε κόψιμο κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού. Ο Μουτόμπο ανακηρύχθηκε ο καλύτερος Αμυντικός Παίκτης της Χρονιάς στη Ανατολή δύο φορές, το 1990 (μαζί με το Μούρνινγκ) και το 1991.

Στο Τζορτζτάουν, το διεθνές υπόβαθρο και τα ενδιαφέροντα του Μουτόμπο ξεχώρισαν. Όπως πολλοί άλλοι φοιτητές κολεγίου στην περιοχή της Ουάσιγκτον, υπηρέτησε ως θερινός ασκούμενος, μία φορά για το Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών και μία για την Παγκόσμια Τράπεζα. Το 1991 αποφοίτησε με πτυχίο γλωσσολογίας και διπλωματίας.

## Σταδιοδρομία στο ΝΒΑ
### Ντένβερ Νάγκετς
Στο ντραφτ του NBA του 1991, οι Ντένβερ Νάγκετς επέλεξαν τον Μουτόμπο με την τέταρτη συνολική επιλογή. Οι Νάγκετς κατετάγησαν τελευταίοι στο ΝΒΑ σε πόντους αντιπάλου ανά παιχνίδι και αμυντική βαθμολογία, και η αμυντική ικανότητα του Μουτόμπο είχε άμεσο αντίκτυπο στο πρωτάθλημα. Ανέπτυξε την κίνηση που τον χαρακτήρισε το 1992 για εμπορικούς λόγους. Αφού έκανε το κόψιμο, έδειχνε το δεξί του δείκτη στον παίκτη και τον μετακινούσε πλάι-πλάι. Ως πρωτοεμφανιζόμενος,  επιλέχθηκε για το NBA All-Star Game του 1992. Στο πρωτάθλημα είχε μέσο όρο 16,6 πόντους, 12,3 ριμπάουντ και σχεδόν τρία κοψίματα ανά παιχνίδι.

Άρχισε να καθιερώνεται ως ένας από τους καλύτερους αμυντικούς παίκτες του πρωταθλήματος. Η σεζόν 1993-94 είδε τους Νάγκετς να συνεχίζουν να βελτιώνεται με τον Μουτόμπο ως τον ακρογωνιαίο λίθο της ομάδας. Κατά τη διάρκεια αυτής της χρονιάς είχε μέσο όρο 12,0 πόντους, 11,8 ριμπάουντ και 4,1 κοψίματα ανά παιχνίδι. Με αυτούς τους αριθμούς, βοήθησε τους Νάγκετς να τερματίσουν με ρεκόρ 42-40 και να προκριθούν ως όγδοοι στα πλέι οφ. Εκεί διασταυρώθηκαν Σιάτλ Σούπερσονικς με ρεκόρ 63-19 στον πρώτο γύρο. Αφού έμειναν πίσω με 0-2 στη σειρά των πέντε αγώνων, οι Νάγκετς κέρδισαν τρία συνεχόμενα παιχνίδια για να πετύχουν μια μεγάλη ανατροπή στα πλέι οφ και έγινε η πρώτη ομάδα που τερμάτισε στην όγδοη θέση στην κανονική περίοδο που νίκησε το νούμερο ένα σε σειρά πλέι οφ του ΝΒΑ. Στο τέλος του  πέμπτου παιχνιδιού, ο Μουτόμπο άρπαξε το καθοριστικό ριμπάουντ νίκης και έπεσε στο έδαφος, κρατώντας τη μπάλα πάνω από το κεφάλι του σε  στιγμή χαράς. Η αμυντική παρουσία του Μουτόμπο ήταν το κλειδί για τη νίκη. Το σύνολο των 31 κοψιμάτων του παραμένει ρεκόρ για  σειρά πέντε αγώνων. Στον δεύτερο γύρο των πλέι οφ, οι Νάγκετς αποκλείστηκαν από τους Γιούτα Τζαζ με 4-3.

Την επόμενη σεζόν, επιλέχθηκε για τον δεύτερο αγώνα του All-Star και έλαβε το Βραβείο του Αμυντικού Παίκτη της Χρονιάς στο NBA. Όμως οι Νάγκετς απέτυχαν να αξιοποιήσουν την επιτυχία τους από τα προηγούμενα πλέι οφ, καθώς ο Μουτόμπο δεν είχε ποιοτικούς βοηθητικούς παίκτες γύρω του. Κατά την τελευταία του σεζόν με τους Νάγκετς,  είχε κατά μέσο όρο 11,0 πόντους, 11,8 ριμπάουντ και 4,5 κοψίματα (ρεκόρ καριέρας) ανά παιχνίδι.

Στο τέλος της σεζόν 1995-96, ο Μουτόμπο έμεινε ελεύθερος και φέρεται να αναζήτησε 10ετές συμβόλαιο, κάτι που οι Νάγκετς θεωρούσαν αδύνατο να προσφέρουν. Ο Μπέρνι Μπίκερσταφ, τότε γενικός διευθυντής των Νάγκετς, είπε αργότερα το ότι δεν έφερε πίσω τον Κονγκολέζο ήταν το μεγαλύτερο λάθος του ως μάνατζερ.

### Ατλάντα Χοκς
Μετά τη σεζόν 1995–96, ο Μουτόμπο υπέγραψε πενταετές συμβόλαιο αξίας 55 εκατομμυρίων δολαρίων με τους Ατλάντα Χοκς. Μαζί με τον All-Star συμπαίκτη του, Στιβ Σμιθ, οδήγησαν την Ατλάντα σε συνεχόμενες νίκες, με ρεκόρ πάνω από 50 νίκες το 1996–97 (56–26) και το 1997–98 (50–32). Ο Μουτόμπο κέρδισε το βραβείο του Αμυντικού Παίκτη της Χρονιάς και τις δύο σεζόν, συνεχίζοντας να έχει εξαιρετικά αμυντικά νούμερα με τους Χοκς. Στα πλέι οφ του 1997, οι Χοκς νίκησαν τους Ντιτρόιτ Πίστονς σε πέντε αγώνες. Στο Παιχνίδι 1 αυτής της σειράς, ο Μουτόμπο ηγήθηκε   των σκόρερ και των ριμπάουντερ, με 26 πόντους και 15 ριμπάουντ αντίστοιχα, στη νίκη με 89-75. Στον επόμενο γύρο, παρά το γεγονός ότι είχε κατά μέσο όρο ένα νταμπλ-νταμπλ και 2,6 κοψίματα ανά παιχνίδι, οι Χοκς έχασαν στους πέντε αγώνες από τους υπερασπιστές του τίτλου, Σικάγο Μπουλς.   Την επόμενη χρονιά  τελείωσε με παρόμοιες επιδόσεις (είχε μέσο όρο μόνο 8,0 πόντους και 12,8 ριμπάουντ ανά παιχνίδι),  οι Χοκς έχασαν από τους Σάρλοτ Χόρνετς στα τρία παιχνίδια στον πρώτο γύρο.  Τη χρονιά 1998-99 το ΝΒΑ απαγόρευσε το κούνημα των δακτύλων του Μουτόμπο και μετά από μια περίοδο διαμαρτυρίας, συμμορφώθηκε με τον νέο κανόνα.

Σε αυτή που θα ήταν η τελευταία του πλήρης σεζόν με τους Χοκς κατά τη διάρκεια της σεζόν 1999-00, ο Μουτόμπο είχε μέσο όρο 11,5 πόντους, 14,1 ριμπάουντ (ρεκόρ καριέρας και πρωταθλήματος) και 3,3 κοψίματα ανά παιχνίδι. Στις 14 Δεκεμβρίου 1999,  σημείωσε 27 πόντους, με 11 στα 11 σουτ εντός πεδιάς, μάζεψε 29 ριμπάουντ (ρεκόρ καριέρας) και έκανε 6 κοψίματα, στη νίκη επί των Μινεσότα Τίμπεργουλβς.

### Φιλαδέλφεια 76ερς
σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/Lipofsky-Dikembe_Mutombo.jpg/220px-Lipofsky-Dikembe_Mutombo.jpg|αριστερά|μικρογραφία| Ο Μουτόμπο με τους 76ερς το 2002
Στην προθεσμία ανταλλαγών του Φεβρουαρίου 2001, οι Χοκς αντάλλαξαν τον Μουτόμπο στους Φιλαδέλφεια 76ερς της Ανατολικής Περιφέρειας μαζί με τον Ρόσον ΜακΛέοντ. Μια εβδομάδα νωρίτερα, ο Μουτόμπο έπαιξε στο All-Star Game, όπου είχε 22 ριμπάουντ και τρία κοψίματα. Μαζί με τον Πολυτιμότερο Παίκτη του αγώνα, Άλεν Άιβερσον και τον προπονητή Λάρι Μπράουν, και οι δύο από τους 76ερς, η Ανατολή κέρδισε ύστερα από ανατροπή με 111-110, χάρη στις δυνατές επιδόσεις των δύο παικτών. Μετά το παιχνίδι, άρχισαν οι φήμες για μία ανταλλαγή που έστειλε τον Μουτόμπο στη Φιλαδέλφεια. Οι Σίξερς χρειάζονταν ένα σέντερ για να αντιμετωπίσει τους σέντερ των ομάδων της Δυτικής Περιφέρειας, Βλάντε Ντίβατς, Τιμ Ντάνκαν, Ντέιβιντ Ρόμπινσον ή Σακίλ Ο'Νιλ, εάν έφταναν στους Τελικούς του ΝΒΑ.

Στην αναμφισβήτητα καλύτερη σεζόν του ως επαγγελματίας, ο Μουτόμπο κέρδισε το τέταρτο βραβείο του Αμυντικού Παίκτη της χρονιάς εκείνη τη σεζόν. Κατά τη διάρκεια των πλέι οφ του 2001, νίκησαν τους Ιντιάνα Πέισερς σε τέσσερις αγώνες, τους Τορόντο Ράπτορς σε επτά αγώνες και τους Μιλγουόκι Μπακς σε σειρά επίσης επτά αγώνων. Κατά τη διάρκεια του τελευταίου αγώνα εναντίον των Μπακς, ο Μουτόμπο σημείωσε 23 πόντους, άρπαξε 19 ριμπάουντ και έκανε 7 κοψίματα. Βοήθησε τους Σίξερς να φτάσουν στους Τελικούς του ΝΒΑ. Αφού έκαναν μια ανατροπή και κέρδισαν το Παιχνίδι 1 εναντίον των Λος Άντζελες Λέικερς (το μόνο παιχνίδι πλέι οφ που έχασαν οι Λέικερς το 2001), οι Σίξερς έχασαν τους επόμενους τέσσερις αγώνες και τη σειρά. Είχε μέσους όρους 16,8 πόντους, 12,2 ριμπάουντ και 2,2 κοψίματα. Ως ελεύθερος, υπέγραψε ξανά με τους Σίξερς μετά τη σεζόν, με τετραετές συμβόλαιο 68 εκατομμυρίων δολαρίων.

Η σεζόν 2001–02 είδε μια αλλαγή στην ιεραρχία της Ανατολικής Περιφέρειας. Οι Σίξερς αποκλείστηκαν στον πρώτο γύρο των πλέι οφ, ενώ οι Νιου Τζέρσεϊ Νετς ανέβηκαν στην κορυφή της βαθμολογίας, φτάνοντας μέχρι τους Τελικούς εναντίον των Λέικερς (οι Νετς έχασαν).

### Νιου Τζέρσεϊ Νετς
Αναζητώντας έναν μεγαλόσωμο παίκτη για να ανταγωνιστεί τους Σακίλ Ο'Νιλ και Τιμ Ντάνκαν, οι Νετς έστειλαν δύο παίκτες στη Φιλαδέλφεια με αντάλλαγμα τον Μουτόμπο. Όμως, ο Μουτόμπο πέρασε το μεγαλύτερο μέρος εκείνης της σεζόν με έναν  τραυματισμό που τον περιόρισε σε μόλις 24 παιχνίδια. Συνήθως, ήταν ο έκτος παίκτης κατά τη διάρκεια της δεύτερης συνεχόμενης σειράς Τελικών των Νετς (έχασαν από τους Σπερς σε έξι παιχνίδια) και έτσι οι Νετς εξαγόρασαν τα υπόλοιπα δύο χρόνια του συμβολαίου του.

### Νιου Γιορκ Νικς
Τον Οκτώβριο του 2003, υπέγραψε διετές συμβόλαιο με τους Νιου Γιορκ Νικς. Μετά από μια εξαιρετική εμφάνιση εναντίον των Νιου Τζέρσεϊ Νετς, που περιελάμβανε 10 κοψίματα, οι οπαδοί των Νικς άρχισαν να κουνάνε τα δάχτυλά τους στον Μουτόμπο. Επέλεξε να απαντήσει με τον ίδιο τρόπο καθώς ένας διαιτητής του είπε ότι εφόσον η χειρονομία δεν απευθύνεται σε έναν συγκεκριμένο παίκτη, το πρωτάθλημα δεν θα τον τιμωρούσε. Τον Αύγουστο του 2004, οι Νικς τον αντάλλαξαν στους Σικάγο Μπουλς.

### Χιούστον Ρόκετς
Πριν από τη σεζόν 2004–05, οι Μπουλς αντάλλαξαν τον Μουτόμπο στους Χιούστον Ρόκετς. Ο Γιάο Μινγκ και ο Μουτόμπο σχημάτισαν ένα από τα πιο αποτελεσματικά δίδυμα σέντερ του NBA. Στην πρώτη του σεζόν με τους Ρόκετς, ο Μουτόμπο είχε κατά μέσο όρο 15,2 λεπτά, 5,3 πόντους και 4,0 ριμπάουντ  ανά παιχνίδι. Οι Ρόκετς αποκλείστηκαν στον πρώτο γύρο των πλέι οφ από τους Ντάλας Μάβερικς.

Στις 2 Μαρτίου 2007, στη νίκη επί των Ντένβερ Νάγκετς, σε ηλικία 40 ετών, ο Μουτόμπο έγινε ο μεγαλύτερος σε ηλικία παίκτης στην ιστορία του ΝΒΑ που κατέγραψε περισσότερα από 20 ριμπάουντ σε έναν αγώνα, με 22. Τη σεζόν 2007–08, ο Μουτόμπο έλαβε πολύ χρόνο συμμετοχής, όταν ο Γιάο έμεινε εκτός λόγω τραυματισμού και είχε διψήφιο μέσο όρο στα ριμπάουντ ως βασικός. Εν μέσω μιας σειράς 10 νικηφόρων αγώνων τη στιγμή του τραυματισμού του Γιάο, ο Μουτόμπο βοήθησε τους Ρόκετς να κερδίσουν 12 ακόμη παιχνίδια για να ολοκληρώσουν ένα σερί 22 νικών, τότε ρεκόρ ομάδας.

Στις 10 Ιανουαρίου 2007, στη νίκη με 102-77 επί των Λος Άντζελες Λέικερς, ο Μουτόμπο κατέγραψε πέντε κοψίματα και ξεπέρασε τον Καρίμ Αμπντούλ Τζαμπάρ σε συνολικές κοψίματα καριέρας, πίσω μόνο από τον Χακίμ Ολάζουον.

Πέρασε το πρώτο μέρος του 2008 ως ελεύθερος μένοντας εκτός δράσης, στις 31 Δεκεμβρίου 2008, ο Μουτόμπο υπέγραψε με τους Χιούστον Ρόκετς για το υπόλοιπο της σεζόν 2008-09 δηλώνοντας ότι το 2009 θα ήταν η η τελευταία του σεζόν. Σε ηλικία 43 ετών ήταν ο μεγαλύτερος σε ηλικία παίκτης στο ΝΒΑ το 2009. Στη δεύτερη περίοδο του Παιχνιδιού 2 των πλέι οφ απέναντι στους Πόρτλαντ Τρέιλ Μπλέιζερς, προσγειώθηκε άτσαλα και μεταφέρθηκε εκτός παρκέ. Μετά το παιχνίδι, είπε, «τελείωσε για μένα η σταδιοδρομία μου» και ότι θα χρειαζόταν χειρουργική επέμβαση. Αργότερα επιβεβαιώθηκε ότι ο τένοντας του τετρακέφαλου στο αριστερό γόνατο υπέστη ρήξη. Ανακοίνωσε την αποχώρησή του στις 23 Απριλίου 2009, μετά από 18 σεζόν στο ΝΒΑ.

## Προφίλ παίκτη
Ο Μουτόμπο αγωνιζόταν ως σέντερ και θεωρήθηκε ως ένας από τους κορυφαίους αμυντικούς όλων των εποχών. Με το παρατσούκλι «Mt. Mutombo» («Όρος Μουτόμπο»), ο συνδυασμός του ύψους, της δύναμης και των μακριών χεριών του, οδήγησε σε τέσσερα βραβεία Αμυντικού Παίκτη της Χρονιάς στο NBA, ένα κατόρθωμα που ισοφάρισε μόνο ο Μπεν Γουάλας. Ο Μουτόμπο ήταν μεταξύ των τριών κορυφαίων παικτών για το βραβείο του Αμυντικού Παίκτη της Χρονιάς για εννέα συνεχόμενες σεζόν από το 1994 έως το 2002. Βασικά στοιχεία της αμυντικής ικανότητας του Μουτόμπο ήταν η εξαιρετική του δύναμη στα κοψίματα και στα ριμπάουντ, έχοντας κατά μέσο όρο 2,8  και 10,3 ριμπάουντ ανά παιχνίδι στο σύνολο της καριέρας του. Είναι ο δεύτερος όλων των εποχών στα κοψίματα με 3.289 στην κανονική περίοδο. Ήταν επίσης οκτώ φορές All-Star και εξελέγη σε τρεις καλύτερες ομάδες του NBA και έξι καλύτερς αμυντικές ομάδες. Μαζί με την αμυντική του ικανότητα, ο Μουτόμπο συνέβαλε και επιθετικά, έχοντας κατά μέσο όρο τουλάχιστον 10 πόντους ανά παιχνίδι μέχρι να φτάσει στην ηλικία των 35 ετών.

## Προσωπική ζωή και θάνατος
thumb|Ο Μουτόμπο μιλά σε συνέδριο το 2012
Το 1987, ο μεγαλύτερος αδερφός του Μουτόμπο, Ίλο, άρχισε να παίζει κολεγιακή καλαθοσφαίριση στην τρίτη Κατηγορία για τους Σάθερν Ιντιάνα Σκρίμινγκ Ιγκλς ως 26χρονος πρωτοετής. Τα αδέρφια έπαιξαν μεταξύ τους σε ένα παιχνίδι το 1990 στο Κάπιταλ Σέντερ.

Γνώρισε τη σύζυγό του, Ρόουζ, κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψης στην Κινσάσα το 1995. Ζουν στην Ατλάντα και έχουν μαζί τρία παιδιά. Υιοθέτησαν επίσης τέσσερα παιδιά από τους νεκρούς αδελφούς της Ρόουζ.

Ο Μουτόμπο τιμήθηκε με επίτιμο διδακτορικό Ανθρωπίνων Γραμμάτων από το Κρατικό Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης στο Κόρτλαντ το 2004 για το ανθρωπιστικό του έργο στην Αφρική. Επίσης, ανακηρύχθηκε επίτιμος διδάκτορας από το Πανεπιστήμιο Τζόρτζταουν το 2010. Εκεί παρέδωσε την έναρξη της ομιλίας για το Κολέγιο Τεχνών και Επιστημών του Τζόρτζταουν, του οποίου είναι απόφοιτος. Έλαβε επίσης επίτιμο διδάκτορα από το Κολέγιο Χάβερφορντ τον Μάιο του 2011.

Τον Νοέμβριο του 2015, το NCAA ανακοίνωσε τον Μουτόμπο ως παραλήπτη των «Silver Anniversary Awards» για το 2016. Τα βραβεία απονέμονται ετησίως σε έξι πρώην αθλητές του NCAA στην 25η επέτειο του τελευταίου ακαδημαϊκού έτους της σταδιοδρομίας τους στο κολέγιο, αναγνωρίζοντας τόσο την αριστεία του παιχνιδιού όσο ήταν στο κολέγιο και τα επαγγελματικά επιτεύγματα μετά από αυτό. Στην ανακοίνωση αναφερόταν τόσο η μπασκετική του καριέρα όσο και η εκτεταμένη ανθρωπιστική του δράση.

Απεβίωσε από καρκίνο του εγκεφάλου στις 30 Σεπτεμβρίου 2024, σε ηλικία 58 ετών.

## Ανθρωπιστικό έργο
[σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/14/Dikembe-Mutombo.jpg/220px-Dikembe-Mutombo.jpg|μικρογραφία| Ο Μουτόμπο μιλά σε κόσμο στη [Σενεγάλη για τη σημασία του ύπνου κάτω από κουνουπιέρες]]
Ο Μουτόμπο ξεκίνησε το Ίδρυμα Ντικέμπε Μουτόμπο για να βελτιώσει τις συνθήκες διαβίωσης στη γενέτειρά του, Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, το 1997. Οι προσπάθειές του του απέφεραν το Βραβείο Ιθαγένειας Τ. Ουόλτερ Κένεντι του NBA το 2001 και το 2009. Το 1999 εξελέγη ως ένας από τους 20 νικητές των Βραβείων Υπηρεσίας του Προέδρου, της υψηλότερης τιμής του έθνους για εθελοντική υπηρεσία. Το 2004, συμμετείχε στο πρόγραμμα Basketball Without Borders του NBA, όπου αστέρια του NBA,  έκαναν περιοδεία στην Αφρική για να διαδώσουν την καλαθοσφαίριση και να βελτιώσουν τις υποδομές. Πλήρωσε για στολές και έξοδα για τη γυναικεία ομάδα μπάσκετ του Ζαΐρ κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων του 1996 στην Ατλάντα. Ο Μουτόμπο είναι εκπρόσωπος της διεθνούς υπηρεσίας αρωγής CARE και είναι ο πρώτος απεσταλμένος για νέους για το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για την Ανάπτυξη. Είναι μακροχρόνιος υποστηρικτής των Special Olympics και επί του παρόντος είναι μέλος του Διεθνούς Συμβουλίου Διευθυντών των Special Olympics, καθώς και Παγκόσμιος Πρεσβευτής. Υπήρξε πρωτοπόρος του Unified Sports, που φέρνει κοντά άτομα με και χωρίς διανοητική αναπηρία. Έπαιξε επίσης στο Unity Cup στη Νότια Αφρική πριν από τον Προημιτελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2010, μαζί με τον Νοτιοαφρικανό Πρόεδρο Τζέικομπ Ζούμα και αθλητές των Special Olympics από όλο τον κόσμο. Ο Μουτόμπο συμμετείχε για δεύτερη φορά στο Unity Cup το 2012.

Το 2012 το Ίδρυμα Μουτόμπο, σε συνεργασία με το alma mater του Μουτόμπο, το Πανεπιστήμιο Τζόρτζταουν, ξεκίνησε μια νέα πρωτοβουλία που στοχεύει να παρέχει φροντίδα σε παιδιά με προβλήματα όρασης από οικογένειες χαμηλού εισοδήματος στην περιοχή της Ουάσιγκτον. Το 2020 το ίδρυμα ξεκίνησε την κατασκευή ενός σύγχρονου σχολείου νηπιαγωγείου και δημοτικού. Πήρε το όνομα του πατέρα του, ο οποίος πέθανε το 2003. Είναι το *Samuel Mutombo Institute of Science & Entrepreneurship*, που βρίσκεται έξω από την πόλη Μπούτζι-Μάγι στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό.

Ο Μουτόμπο υπηρετεί στο Διοικητικό Συμβούλιο του Εθνικού Συνταγματικού Κέντρου στη Φιλαδέλφεια, το οποίο είναι ένα μουσείο αφιερωμένο στο Σύνταγμα των Ηνωμένων Πολιτειών.

Το 2011 ο Μουτόμπο ταξίδεψε επίσης στο Νότιο Σουδάν ως αθλητικός απεσταλμένος για το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ. Υπό αυτή την ιδιότητα, συνεργάστηκε με τον Σαμ Πέρκινς για να ηγηθεί μιας σειράς κλινικών μπάσκετ και ασκήσεων συγκρότησης ομάδων με 50 νέους και 36 προπονητές. Αυτό συνέβαλε στην αποστολή του Στέιτ Ντιπάρτμεντ να άρει τα εμπόδια και να δημιουργήσει έναν κόσμο στον οποίο τα άτομα με αναπηρία απολαμβάνουν αξιοπρέπεια και πλήρη ένταξη στην κοινωνία.

Τον Απρίλιο του 2020 ο Μουτόμπο εντάχθηκε επίσημα στην ομάδα του Ask The Doctor ως παγκόσμιος επικεφαλής διευθυντής της. Το Ask The Doctor είναι μια πλατφόρμα που συνδέει ανθρώπους από όλο τον κόσμο με κορυφαίους ιατρούς και επαγγελματίες υγείας.

Το 2021, δημιούργησε την ομώνυμη εταιρεία καφέ, αρχικά επικεντρωμένη στο Κονγκό, για να ενισχύσει τη συμμετοχή των γυναικών καλλιεργητών στο διεθνές εμπόριο.

## Διακρίσεις

* Αμυντικός Παίκτης της Χρονιάς του ΝΒΑ (4): 1995, 1997, 1998, 2001
* NBA All-Star Game (8): 1992, 1995, 1996, 1997, 1998, 2000, 2001, 2002
* Κορυφαία Ομάδα του NBA (3):
** Δεύτερη Ομάδα: 2001
** Τρίτη Ομάδα: 1998, 2002
* Κορυφαία Αμυντική Ομάδα του ΝΒΑ (6):
** Πρώτη Ομάδα: 1997, 1998, 2001
** Δεύτερη Ομάδα: 1995, 1999, 2002
* Πρώτη Ομάδα Πρωτοεμφανιζόμενων του NBA: 1992
* 2ος σε κοψίματα καριέρας στο NBA: 3.256
* 2 φορές κορυφαίος της κανονικής περιόδου του NBA σε μέσο όρο ριμπάουντ: 2000 (14,1), 2001 (13,5)
* 4 φορές κορυφαίος της κανονικής περιόδου του NBA σε συνολικά ριμπάουντ: 1995 (1.029), 1997 (929), 1999 (610), 2000 (1.157)
* Κορυφαίος της κανονικής περιόδου του NBA σε επιθετικά ριμπάουντ: 2001 (307)
* 2 φορές κορυφαίος της κανονικής περιόδου του NBA σε αμυντικά ριμπάουντ: 1999 (418), 2000 (853)
* 3 φορές κορυφαίος της κανονικής περιόδου του NBA σε μέσο όρο κοψιμάτων: 1994 (4,1), 1995 (3,9), 1996 (4,5)
* 5 φορές κορυφαίος της κανονικής περιόδου του NBA σε συνολικά κοψίματα: 1994 (336), 1995 (321), 1996 (332), 1997 (264), 1998 (277)
* Προσκεκλημένος ως ειδικός καλεσμένος στην ομιλία του Προέδρου Τζορτζ Μπους για την Κατάσταση της Ένωσης το 2007. Έλαβε έπαινο για την ανθρωπιστική του βοήθεια στην πατρίδα του
* Ο μεγαλύτερος σε ηλικία παίκτης στην ιστορία του ΝΒΑ που συγκέντρωσε πάνω από 20 ριμπάουντ σε έναν αγώνα (40 ετών, 2 Μαρτίου 2007 εναντίον των Ντένβερ Νάγκετς)
* Παλαίμαχος του NBA στην Team Africa στο NBA Africa Game 2015.
* Τάξη Hall of Fame του 2015
* NCAA Silver Anniversary Award (Τάξη του 2016)
* Το Νο. 55 αποσύρθηκε από τους Ατλάντα Χοκς (24 Νοεμβρίου 2015)
* Το Νο. 55 αποσύρθηκε από τους Ντένβερ Νάγκετς (29 Οκτωβρίου 2016)
* Βραβείο Sager Strong (25 Ιουνίου 2018)

## Στατιστικά σταδιοδρομίας στο ΝΒΑ

### Κανονική περίοδος

|-
| style="text-align:left;"| 1991–92
| style="text-align:left;"| Ντένβερ
| 71 || 71 || **38.3** || .493 || .000 || .642 || 12.3 || **2.2** || .6 || 3.0 || **16.6**
|-
| style="text-align:left;"| 1992–93
| style="text-align:left;"| Ντένβερ
| **82** || **82** || 36.9 || .510 || .000 || .681 || 13.0 || 1.8 || .5 || 3.5 || 13.8
|-
| style="text-align:left;"| 1993–94
| style="text-align:left;"| Ντένβερ
| **82** || **82** || 34.8 || **.569** || .000 || .583 || 11.8 || 1.5 || **.7** || style="background:#cfecec;"|4.1* || 12.0
|-
| style="text-align:left;"| 1994–95
| style="text-align:left;"| Ντένβερ
| **82** || **82** || 37.8 || .556 || .000 || .654 || 12.5 || 1.4 || .5 || style="background:#cfecec;"|3.9* || 11.5
|-
| style="text-align:left;"| 1995–96
| style="text-align:left;"| Ντένβερ
| 74 || 74 || 36.7 || .499 || .000 || .695 || 11.8 || 1.5 || .5 || style="background:#cfecec;"|**4.5*** || 11.0
|-
| style="text-align:left;"| 1996–97
| style="text-align:left;"| Ατλάντα
| 80 || 80 || 37.2 || .527 || .000 || .705 || 11.6 || 1.4 || .6 || 3.3 || 13.3
|-
| style="text-align:left;"| 1997–98
| style="text-align:left;"| Ατλάντα
| **82** || **82** || 35.6 || .537 || .000 || .670 || 11.4 || 1.0 || .4 || 3.4 || 13.4
|-
| style="text-align:left;"| 1998–99
| style="text-align:left;"| Ατλάντα
| 50 || 50 || 36.6 || .512 || .000 || .684 || 12.2 || 1.1 || .3 || 2.9 || 10.8
|-
| style="text-align:left;"| 1999–2000
| style="text-align:left;"| Ατλάντα
| **82** || **82** || 36.4 || .562 || .000 || .708 || style="background:#cfecec;"|**14.1*** || 1.3 || .3 || 3.3 || 11.5
|-
| style="text-align:left;"| 2000–01
| style="text-align:left;"| Ατλάντα
| 49 || 49 || 35.0 || .477 || .000 || .695 || **14.1** || 1.1 || .4 || 2.8 || 9.1
|-
| style="text-align:left;"| 2000–01
| style="text-align:left;"| Φιλαδέλφεια
| 26 || 26 || 33.7 || .495 || .000 || .759 ||style="background:#cfecec;"| 12.4* || .8 || .3 || 2.5 || 11.7
|-
| style="text-align:left;"| 2001–02
| style="text-align:left;"| Φιλαδέλφεια
| 80 || 80 || 36.3 || .501 || .000 || **.764** || 10.8 || 1.0 || .4 || 2.4 || 11.5
|-
| style="text-align:left;"| 2002–03
| style="text-align:left;"| Νιου Τζέρσεϊ
| 24 || 16 || 21.4 || .374 || .000 || .727 || 6.4 || .8 || .2 || 1.5 || 5.8
|-
| style="text-align:left;"| 2003–04
| style="text-align:left;"| Νιου Γιορκ
| 65 || 56 || 23.0 || .478 || .000 || .681 || 6.7 || .4 || .3 || 1.9 || 5.6
|-
| style="text-align:left;"| 2004–05
| style="text-align:left;"| Χιούστον
| 80 || 2 || 15.2 || .498 || .000 || .741 || 5.3 || .1 || .2 || 1.3 || 4.0
|-
| style="text-align:left;"| 2005–06
| style="text-align:left;"| Χιούστον
| 64 || 23 || 14.9 || .526 || .000 || .758 || 4.8 || .1 || .3 || .9 || 2.6
|-
| style="text-align:left;"| 2006–07
| style="text-align:left;"| Χιούστον
| 75 || 33 || 17.2 || .556 || .000 || .690 || 6.5 || .2 || .3 || 1.0 || 3.1
|-
| style="text-align:left;"| 2007–08
| style="text-align:left;"| Χιούστον
| 39 || 25 || 15.9 || .538 || .000 || .711 || 5.1 || .1 || .3 || 1.2 || 3.0
|-
| style="text-align:left;"| 2008–09
| style="text-align:left;"| Χιούστον
| 9 || 2 || 10.7 || .385 || .000 || .667 || 3.7 || .0 || .0 || 1.2 || 1.8
|- class="sortbottom"
| style="text-align:center;" colspan="2"| Σταδιοδρομία
| 1196 || 997 || 30.8 || .518 || .000 || .684 || 10.3 || 1.0 || .4 || 2.8 || 9.8
|- class="sortbottom"
| style="text-align:center;" colspan="2"| All-Star
| 8 || 3 || 17.5 || .595 || .000 || .750 || 9.3 || .3 || .4 || 1.2 || 6.3

### Πλέι οφ

|-
| style="text-align:left;"| 1994
| style="text-align:left;"| Ντένβερ
| 12 || 12 || 42.6 || .463 || .000 || .602 || 12.0 || **1.8** || **.7** ||style="background:#cfecec;"| **5.8*** || 13.3
|-
| style="text-align:left;"| 1995
| style="text-align:left;"| Ντένβερ
| 3 || 3 || 28.0 || .600 || .000 || .667 || 6.3 || .3 || .0 || 2.3 || 6.0
|-
| style="text-align:left;"| 1997
| style="text-align:left;"| Ατλάντα
| 10 || 10 || 41.5 || style="background:#cfecec;"|.628* || .000 || .719 || 12.3 || 1.3 || .1 || 2.6 || **15.4**
|-
| style="text-align:left;"| 1998
| style="text-align:left;"| Ατλάντα
| 4 || 4 || 34.0 || .458 || .000 || .625 || 12.8 || .3 || .3 || 2.3 || 8.0
|-
| style="text-align:left;"| 1999
| style="text-align:left;"| Ατλάντα
| 9 || 9 || 42.2 || .563 || .000 || .702 || style="background:#cfecec;"|**13.9*** || 1.2 || .6 || 2.6 || 12.6
|-
| style="text-align:left;"| 2001
| style="text-align:left;"| Φιλαδέλφεια
| **23** || **23** || **42.7** || .490 || .000 || .777 || 13.7 || .7 || .7 || style="background:#cfecec;"|3.1* || 13.9
|-
| style="text-align:left;"| 2002
| style="text-align:left;"| Φιλαδέλφεια
| 5 || 5 || 34.6 || .452 || .000 || .615 || 10.6 || .6 || .4 || 1.8 || 8.8
|-
| style="text-align:left;"| 2003
| style="text-align:left;"| Νιου Τζέρσεϊ
| 10 || 0 || 11.5 || .467 || .000 || **1.000** || 2.7 || .6 || .3 || .9 || 1.8
|-
| style="text-align:left;"| 2004
| style="text-align:left;"| Νιου Γιορκ
| 3 || 0 || 12.7 || .333 || .000 || **1.000** || 3.3 || .0 || .3 || 1.3 || 2.3
|-
| style="text-align:left;"| 2005
| style="text-align:left;"| Χιούστον
| 7 || 0 || 14.4 || .545 || .000 || .769 || 5.0 || .3 || .3 || 1.0 || 3.1
|-
| style="text-align:left;"| 2007
| style="text-align:left;"| Χιούστον
| 7 || 0 || 5.7 || **1.000** || .000 || **1.000** || 1.6 || .1 || .0 || .4 || 1.3
|-
| style="text-align:left;"| 2008
| style="text-align:left;"| Χιούστον
| 6 || 6 || 20.5 || .615 || .000 || .636 || 6.5 || .3 || .2 || 1.8 || 3.8
|-
| style="text-align:left;"| 2009
| style="text-align:left;"| Χιούστον
| 2 || 0 || 10.0 || .000 || .000 || .000 || 4.5 || .0 || .5 || 1.0 || .0
|- class="sortbottom"
| style="text-align:center;" colspan="2"| Σταδιοδρομία
| 101 || 72 || 30.9 || .517 || .000 || .703 || 9.5 || .8 || .4 || 2.5 || 9.1

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Προφίλ στο NBA
* Ντικέμπε Μουτόμπο  στο Basketball-Reference.com
* «Charting damage by Dikembe» στο ESPN
* Ίδρυμα Ντικέμπε Μουτόμπο
* Προφίλ Ντικέμπε Μουτόμπο  – ClutchFans.net (Ιστότοπος φιλάθλων των Χιούστον Ρόκετς)
* "On the Shoulders of a Giant", *[[Time]]*, 20 Απριλίου 2003.

Κατηγορία:Καλαθοσφαιριστές από τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό
Κατηγορία:Αμερικανοί καλαθοσφαιριστές
Κατηγορία:Σέντερ
Κατηγορία:Καλαθοσφαιριστές Ντένβερ Νάγκετς
Κατηγορία:Καλαθοσφαιριστές του NBA
Κατηγορία:Καλαθοσφαιριστές Ατλάντα Χοκς
Κατηγορία:Καλαθοσφαιριστές Φιλαδέλφεια 76ers
Κατηγορία:Καλαθοσφαιριστές Νιου Τζέρσεϊ Νετς
Κατηγορία:Καλαθοσφαιριστές Νιου Γιορκ Νικς
Κατηγορία:Καλαθοσφαιριστές Χιούστον Ρόκετς
Κατηγορία:Καλαθοσφαιριστές All-Star Game (NBA)
Κατηγορία:Εισαχθέντες στο Naismith Memorial Basketball Hall of Fame