Πάργα

μικρογραφία
Η **Πάργα** είναι παραθαλάσσια κωμόπολη που βρίσκεται στο βορειοδυτικό τμήμα της περιφερειακής ενότητας Πρέβεζας. Είναι κτισμένη θεατρικά επί του γήλοφου *Πεζόβολος* σε υψόμετρο 139 μ. και έως τα παράλια του Ιόνιου Πελάγους. Έχει πληθυσμό 2.415 κατοίκους. Αποτελεί ιστορική έδρα του δήμου Πάργας ενώ η δημοτική ενότητα Πάργας έχει πληθυσμό 3.904 κατοίκους (Απογραφή 2011). Έδρα του δήμου είναι το Καναλλάκι, αλλά η Πάργα αποτελεί οικονομικό, εμπορικό και τουριστικό κέντρο της περιοχής. Στη δημοτική κοινότητα ανήκουν οι τοπικές κοινότητες Αγιάς, Ανθούσας, Λιβαδαρίου.

## Δήμος Πάργας
Ο δήμος Πάργας ανήκει στο νομό Πρέβεζας αν και περικλείεται εδαφικά από τον Νομό Θεσπρωτίας και βρίσκεται στα νοτιοδυτικά της Ηπείρου, κοντά στον ποταμό Αχέροντα. Η Πάργα απέχει περίπου 68 χιλιόμετρα από την Πρέβεζα και 40 χιλιόμετρα από την Ηγουμενίτσα και έχει απέναντι της τα γραφικά νησιά των Παξών και Αντίπαξων.

Η Πάργα από τη δεκαετία του 1950 ήταν έδρα Ειρηνοδικείου, ταμείου οικονομικής εφορίας, Δασονομείου, Τελωνείου, Γραφείου Γεωπόνου με ημιγυμνάσιο και δημοτικά σχολεία. Υπήρξε μάλιστα περιώνυμη για τις πολλές της εκκλησίες. Η πόλη διατηρεί την οχύρωσή της ενώ στη δεξιά πλευρά της, υψώνεται το μεσαιωνικό κάστρο της Πάργας με πολλά κτίρια μέσα σ΄ αυτό, που προφύλασσε τη νοτιοδυτική πλευρά της πόλης.

Παλαιότερα η Πάργα ήταν επίσης γνωστή από τα εκλεκτά κίτρα που παράγονταν στη γύρω περιοχή, τα λεγόμενα "*εβραϊκά κίτρα*", που εξάγονταν στην Ευρώπη και την Αμερική.

## Τουριστικό θέρετρο
thumb|right|260px|Το νησί της Παναγίας στην Πάργα.
Σήμερα η Πάργα αποτελεί το πιο πολυσύχναστο τουριστικό θέρετρο της περιοχής. Σε κοντινή απόσταση υπάρχουν οι παραλίες Κρυονέρι, Πίσω Κρυονέρι (εντός του οικισμού της Πάργας), ο Βάλτος και το Σαρακήνικο στα δυτικά, ο Λίχνος και ο Άι Γιαννάκης στα ανατολικά. Απέναντι ακριβώς από την πόλη υπάρχει το γραφικό Νησί της Παναγιάς στο οποίο είναι κτισμένη εκκλησία καθώς και μεσαιωνικά ενετικά και γαλλικά κτίσματα. Ένα ακόμα διάσημο τουριστικό αξιοθέατο της περιοχής είναι το Κάστρο του Αλή Πασά. Αποτελεί τον πιο δημοφιλή τουριστικό προορισμό της Ηπείρου. Είναι χτισμένη στις παρυφές του ενετικού κάστρου και είναι εμφανώς επηρεασμένη από την επτανησιακή αρχιτεκτονική.

Η Πάργα τους καλοκαιρινούς μήνες συνδέεται καθημερινά μέσω ακτοπλοϊκής σύνδεσης με τους Παξούς και τους Αντίπαξους. Επίσης συνδέεται με την Αμμουδιά, την Κέρκυρα και τη Λευκάδα.

Περίπου δεκαπέντε χιλιόμετρα από την Πάργα βρίσκεται το σημαντικότερο αρχαίο μνημείο της περιοχής. Πρόκειται για το σπουδαιότερο νεκρομαντείο της αρχαιότητας, το Νεκρομαντείο του Αχέροντα. Οι Αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι οι πηγές του ποταμού Αχέροντα αποτελούσαν τις Πύλες του Κάτω Κόσμου.

## Ιστορία
250px|thumb|Η Πάργα σε χαρακτικό του 19ου αι.
### Αρχαίοι και ρωμαϊκοί χρόνοι

Στην αρχαιότητα κατοικούσε στην περιοχή η Ελληνική φυλή Θεσπρωτοί, στην ευρύτερη περιοχή της Πάργας βρέθηκαν Μυκηναϊκοί θόλοι.
Στη βραχώδη και απόκρημνη χερσόνησο, όπου είναι χτισμένη η σημερινή Πάργα, τοποθετείται η ελληνιστική πολίχνη Τορύνη (του Πτολεμαίου και του Πλουτάρχου), η οποία φαίνεται ότι επέζησε ως τα υστερορωμαϊκά χρόνια εξαρτώμενη διοικητικά από τη ρωμαϊκή αποικία της Φωτικής. Η Τορύνη κατείχε μια πολύ επίκαιρη θέση τόσο από γεωσυγκοινωνιακή όσο κι από γεωοικονομική άποψη. Συγκεκριμένα έλεγχε τον χερσαίο ρωμαϊκό δρόμο, που οδηγούσε από τις θεσπρωτικές ακτές στην ενδοχώρα (στην πεδιάδα Μαργαριτίου). Έπειτα είχε τον έλεγχο των δυο όρμων, του Βάλτου και του Κρυονερίου, απ' όπου περνούσαν υποχρεωτικά τα πλοία που ακολουθούσαν τον διεθνή θαλάσσιο δρόμο Απολλωνίας-Βουθρωτού-Νικόπολης. Τέλος, η Τορύνη βρισκόταν σε μια περιοχή που θα ήταν, όπως και σήμερα, κατάφυτη από ελαιόδεντρα, ενώ η θάλασσα θα πρόσφερε στους κατοίκους της πλούσια αλιεύματα και δυνατότητες για ανάπτυξη του θαλάσσιου εμπορίου. 

### Βυζαντινοί (Μεσαιωνικοί) χρόνοι

Η πρώτη μνεία της Πάργας με αυτή την ονομασία γίνεται το 1318, το όνομα της το έδωσαν πιθανότατα Σλάβοι (1318). Δυο χρόνια αργότερα, ο Δεσπότης της Ηπείρου Νικόλαος Ορσίνι την προσφέρει, μαζί με τις προσόδους από τις καλλιέργειες ζαχαροκάλαμου, στην Δημοκρατία της Βενετίας, με αντάλλαγμα βοήθεια ενάντια στους Παλαιολόγους του Βυζαντίου. Κατά την εξέγερση της Ηπείρου κατά του Ανδρόνικου Γ' Παλαιολόγου το 1338/39, η Πάργα παρέμεινε πιστή στον αυτοκράτορα.
Το 1387 αναφέρεται από τον Ιωάννη Καντακουζηνό ως μια από τις κυριότερες πόλεις της Ηπείρου. Ο πληθυσμός της πόλης αυξήθηκε με τη συρροή των κατοίκων της περιοχής της Βαγενετίας (απέναντι από την Κέρκυρα), γύρω στο 1370.
Οι Αλβανοί λεηλάτησαν και κατέλαβαν περιοχές της Ηπείρου, την δεκαετία του 1390 κατέλαβε την Πάργα ο Ιωάννης Μπούας Σπάτας που κυβερνούσε το Δεσποτάτο της Άρτας. Αργότερα την κυβέρνησε ο σφετεριστής Βογκόης που ήταν υποτελής των Βενετών στο Φανάρι, ήταν τυραννικός, οι κάτοικοι τον ανέτρεψαν (1400) και ζήτησαν την προστασία των Βενετών.

### Βενετοκρατία

Η Πάργα πέρασε στην Δημοκρατία της Βενετίας (1401), ήταν από τις ελάχιστες πόλεις των ακτών της Ηπείρου που παρέμειναν στην Δημοκρατία μέχρι το τέλος της, κυβερνήθηκε με έδρα την Κέρκυρα. Παρέμεινε υπό βενετική κυριαρχία με μικρά διαλείμματα ως την κατάλυση της Βενετικής Δημοκρατίας το 1797. Στα χρόνια της Ενετοκρατίας είχε σημαντικά προνόμια, γνώρισε οικονομική ακμή και αποτέλεσε γέφυρα ανάμεσα στην Τουρκοκρατούμενη Ελλάδα και τη Βενετία.
Η Οθωμανική αυτοκρατορία έκανε σκληρές επιδρομές στα μέσα του 15ου αιών, οι Βενετοί έδωσαν δεκαετή φοροαπαλλαγή για τους κατοίκους (1454). Μια κοινότητα με Ρωμανιώτες Ιουδαίους καταγράφεται στην Βενετική Πάργα (1496).
Οι αντι-Οθωμανικές εξεγέρσεις που ξέσπασαν υπό την ηγεσία του Εμμανουήλ Μορμόρη (1570) και είχαν στόχο να ανατρέψουν την Οθωμανική κυριαρχία στην Ήπειρο χρησιμοποιούσαν σαν έδρα την Πάργα. Οι Βενετοί της Πάργας βρίσκονταν σε συνεχή πόλεμο με τους Τουρκαλβανούς που κυβερνούσαν το γειτονικό Μαργαρίτι Θεσπρωτίας, αντιμετώπιζαν συνεχείς επιδρομές.
 Το σημείο τριβής για την σύγκρουση ήταν ο έλεγχος στα εύφορα εδάφη που βρισκόντουσαν ανάμεσα στις δυο περιοχές. Μια τέτοια επίθεση οργάνωσε ο πρώην χριστιανός Σπάχης που κυβερνούσε τότε την Αγιά Πρέβεζας στα όρια του σημερινού Δήμου Πάργας, σύμφωνα με Βενετικές αναφορές ενοχλούσαν την πόλη σε καθημερινή βάση. Ο διοικητής του Βενετικού στόλου και μετέπειτα Δόγης Σεμπαστιάνο Βενιέρ επιθυμούσε μια πολιτική σύγκρουσης με το Μαργαρίτι αλλά ταυτόχρονα φιλικών σχέσεων με τις Αλβανικές φυλές γύρω από την Πάργα. Οι επιδρομές των Τουρκαλβανών του Μαργαριτίου εντάθηκαν τον 17ο αιώνα, την διετία 1640-1642 η Πάργα δέχτηκε ασταμάτητες επιδρομές από τον Μπέη του Μαργαριτίου, οι κάτοικοι έστειλαν αντιπροσώπους στην Κωνσταντινούπολη να διαμαρτυρηθούν στην Οθωμανική αυλή.
 
Κατά τη διάρκεια της βενετικής διοίκησης η Πάργα οχυρώνεται καθώς χτίζεται το Κάστρο Πάργας, γίνεται εμπορικό κέντρο (στο Βάλτο σώζεται ακόμα η Ντογάνα, δηλαδή το τελωνείο της εποχής), αποκτά προνόμια και αυτοδιοίκηση και αναπτύσσεται οικονομικά. Παράλληλα, οι Βενετοί διατάζουν τη φύτευση του ελαιώνα, με αποτέλεσμα ένα σημαντικό μέρος των Παργινών να ασχολούνται με την παραγωγή ελιάς και λαδιού. Στην Πάργα, όπως και στην Πρέβεζα λειτούργησαν λιοτριβιά (ελαιοτριβεία) και σαπωνοποιεία. Την ίδια αυτή περίοδο αναπτύσσεται σημαντική εκπαιδευτική κίνηση με πρωτεργάτες ονομαστούς δασκάλους, όπως τον Ιερομόναχο Φιλόθεο, τον Αναστάσιο Μοσπινιώτη, τον Ανδρέα Ιδρωμένο και Χριστόφορο Περραιβό, τον Αγάπιο Λεονάρδο, κ.ά. Κατά την Τουρκοκρατία, αρκετοί Σουλιώτες περνούν μέσω Πάργας προς τα Επτάνησα.
thumb|right|260px|Οι πρόσφυγες της Πάργας του Francesco Hayez. Πινακοθήκη Tosio-Martinengo, Brescia, Ιταλία
Το 1797 πέρασε από ενετική σε γαλλική κυριαρχία και το 1814 σε αγγλική.

Στα τέλη του 1798 και αρχές του 1799 η Ρωσία υπέγραψε σύμφωνο συμμαχίας με την Οθωμανική αυτοκρατορία (Σύμφωνο Συμμαχίας της Κωνσταντινούπολης, 23.12.1798 (3.1.1799 ν. η.)), ώστε από κοινού να αντιμετωπίσουν τον Ναπολέοντα, που δόλια επιτέθηκε κατά της Τουρκίας στην Αίγυπτο. Ο συμμαχικός στόλος των Ρώσων και Τούρκων υπό τον Ρώσο ναύαρχο Ουσακώφ (μαζί με τούρκο ναύαρχο Καντίρ-μπέη, που έπαιζε δευτερεύοντα ρόλο) μέσω των Στενών Βοσπόρου και Ελλησπόντου στάλθηκε προς το Ιόνιο πέλαγος, ώστε να καταλάβει τα τελούμενα υπό Γαλλική κατοχή Επτάνησα. Στις 21 Μαρτίου (2 Απριλίου) 1800 υπογράφηκε νέο Σύμφωνο μεταξύ Τουρκίας και Ρωσίας, με το οποίο δημιουργήθηκε η Επτάνησος πολιτεία (ως αυτόνομο υποτελές κρατίδιο υπό την επικυριαρχία του σουλτάνου), ενώ τα πρώην ενετικά εδάφη στις ακτές της Ηπείρου (η Πάργα, η Πρέβεζα, η Βόνιτσα και το Βουθρωτό) αναγνωρίστηκαν ως άμεσα υποταγόμενες στην τουρκική διοίκηση. Μετά από την κατάληψη αυτών των νησιών, ο Ουσακώφ με τον ρωσικό στόλο αποχώρησε (στα τέλη Αυγούστου και αρχές Σεπτεμβρίου), ξανά μέσω των Στενών, προς τη βάση του στην Κριμαία. Ουσιαστικά οι Ρώσοι παραδίδοντας την Πάργα στην τουρκική διοίκηση πλάσαραν το γεγονός ότι αυτή (και οι άλλες τρεις πρώην ενετικές πόλεις των ακτών της Ηπείρου) δεν πέρασε υπό την εξουσία του αιμοβόρου Αλή Πασα (εξαναγκάζοντάς τον, μάλιστα, να αποχωρήσει (προσωρινά, όπως αποδείχθηκε) και από Πρέβεζα, Βόνιτσα και Βουθρωτό, που στο μεταξύ τις είχε καταλάβει δια της βίας από τους Γάλλους), ως έναν διπλωματικό τους θρίαμβο.

Αργότερα, οι Γάλλοι επέστρεψαν στα Επτ[ανησα και ανακατέλαβαν τις στρατιωτικές βάσεις τους στην Ήπειρο. Όταν οι Άγγλοι ξαναέδιωξαν τους Γάλλουσ από το Ιόνιο πέλαγος, τότε αυτοί πούλησαν την Πάργα το 1819 με συνθήκη στον Αλή Πασά (σχεδόν ολόκληρο το ποσό της "πώλησης" αποδόθηκε στους Παργινούς πρόσφυγες, εκτός της παρακράτησης του περίπου ενός πέμπτου του συνολικού ποσού, που έγινε για να αποπληρωθούν τα έξοδα της αγγλικής διοίκησης των Ιονίων νήσων σχετικά με τη μεταφορά των Παργινών από την Πάργα στην Κέρκυρα με βρετανικό στόλο, η μοιρασιά τροφήμων στους πρόσφυγες, οι εργασίας της επιτροπής εκτίμησης της τιμής της περιουσίας των Παργινών κτλ). Οι Παργινοί αντέδρασαν στη συνθήκη και για να μην υποδουλωθούν κατέφυγαν τον Μάρτιο του ίδιου έτους μαζικά στην Κέρκυρα, παίρνοντας μαζί τους ακόμη και τα οστά των προγόνων τους.

### Η Πάργα στην επανάσταση του 1821
Από το λιμάνι της Πάργας εφοδιάζονταν οι Σουλιώτες με τρόφιμα και πυρομαχικά για τον αγώνα τους ενάντια στον τύραννο, στο κάστρο της Πάργας κατέφευγαν όταν αναγκάζονταν προσωρινά να εγκαταλείψουν το Σούλι. Στην Πάργα κατέφυγαν μετά την πτώση του Σουλίου και από εκεί ξεριζώθηκαν μαζί με τους Παργινούς όταν ο Άγγλος διοικητής των Επτανήσων Τόμας Μέτλαντ (Thomas Maitland) πούλησε την Πάργα στον Αλή Πασά.

Οι Παργινοί οι οποίοι διατηρούσαν στενή σχέση με τα Επτάνησα πλέον βρίσκονταν και αυτοί υπό την κυριαρχία των Άγγλων. Οι Άγγλοι όμως και ο Τόμας Μέτλαντ μετά την απελευθέρωση της Κέρκυρας το 1814 θέλοντας να ενισχύσει τον Αλή Πασά και με τον τρόπο αυτό να μειώσει την επιρροή των Ρώσων στην περιοχή αποφασίζει να "πουλήσει" την Πάργα στον Αλή Πασά ο οποίος για χρόνια την πολιορκούσε και δεν μπορούσε να την κατακτήσει. Τελικά όσα δεν κατάφερε ο Τουρκαλβανός άρχοντας δια τις βίας επί σειρά ετών, είχε φτάσει μάλιστα στο σημείο να κατασκευάσει το κάστρο της Ανθούσας σε ύψωμα πάνω από την Πάργα για να πολιορκεί συνεχόμενα και να ελέγχει την πόλη, το κατάφερε με ένα πλούσιο αντάλλαγμα προς τους Άγγλους (στην ουσία, όμως, το αντάλλαγμα αυτό, έστω ελάχιστο όντας, πήγε στους Παργινούς, όμως).

Αυτό έγινε μετά από αλλεπάλληλες συνεννοήσεις Άγγλων με τον Αλή Πασά. Εφόσον ήδη είχε συμφωνηθεί η παραχώρηση της Πάργας στους Οθωμανούς (αλλά όχι στα χέρια του Αλή Πασά, με το πρόσχημα ότι μετά τη σφαγή της Πρέβεζας που αυτός διέπραξε οι Παργινοί, που δήθεν "διακαώς" ήθελαν να τους κυβερνήσει ο σουλτάνος, εξίσου δυνατά απέρριπταν την εξουσία επ'αυτών του πασά των Ιωαννίνων) από τους Ρώσους από την εποχή της Ρωσικής κατοχής στα Επτάνησα, οι Άγγλοι ως σύμμαχοι Ρώσων αποδέχθηκαν αυτήν την παραχώρηση - ήδη με τη Συμφωνία των Παρισίων, τον Νοέμβριο του 1815. Υπό την πίεση του Αλή Πασά (και πιθανότατα του ιδίου του σουλτάνου) αποδέχθηκαν μάλιστα να παραχωρήσουν την Πάργα στον πασά των Ιωαννίνων, με αντάλλαγμα να δεχτεί να πληρώσει σε όσους Παργινούς θελήσουν να εγκαταλείχουν την πόλη τους, προτιμώντας την προσφυγιά από τη σκλαβιά χρηματική αποζημίωση για τα ακίνητα και την περιουσία που θα εγκατέλειπαν. Μετά από αυτή τη συμφωνία ο Μαίτλαντ έκανε το "λάθος" να μοιραστεί αυτή τη χαρμόσυνη είδηση με τους εκπροσώπους των Παργινών, και εκείνη την διέδωσαν στους συμπολίτες τους. Ως αποτέλεσμα, σύσσωμος ο πληθυσμός της Πάργας, μέχρι ενός, αποφάσισε να εγκαταλείψει την πατρίδα του, πράγμα που εξέπληξε και τον Μαίτλαντ, και κυρίως τον Αλή Πασα. Μετά την προσέλευση της επιτροπής εκτίμησης των τιμών των περιουσιών των κατοίκων από τον Αλή-πασά απαιτήθηκε ένα πολύ μεγάλο, κατά τη γνώμη του, ποσόν. Εκείνος το απέρριψε, δηλώνοντας μάλιστα, ότι αρνείται ότι πληρώνει αποζημιώσεις στους κατοίκους, αλλά δηλώνοντας ότι πληρώνει αποζημιώσεις το βρετανικό στέμμα. Επίσης δήλωσε ευθαρσώς ότι αδυνατεί να βρει ένα τόσο μεγάλο ποσο. Η επιτροπή επί των αποζημιώσεων μειώσε τότε (λόγω των πιέσεων από τον Μαίτλαντ) τις απαιτήσεις στο "ελάχιστο" ποσό, που μόλις που ξεπερνούσε το 1 εκατομμύριο τάληρα σε χρήμα. Αλλά ούτε και αυτό το ποσό δήλωσε ικανός να αποπληρώσει ο πονηρός Αλή. Και έτσι, μετά από μια παράταση των διαπραγματεύσεων, τελικά συμφωνήθηκε να αποπληρώσει ο Αλή Πασάς το ποσό των μόλις 150 χιλιάδων λίρων στερλίνας. Αλλά ούτε και αυτά τα αποπλήρωσε ολόκληρα, διότι περίπου το 1/4 του ποσού το πλήρωσε σε υποτιμημένο τουρκικό νόμισμα. Ουσιαστικά, δηλαδή, ο Αλή Πασάς πλήρωσε συνολικά γύρω στις 142 χιλιάδες λίρες στερλίνας, ήτοι 666666 (!) τάληρα. Στην ουσία δηλαδή ο κάθε Παργινός θα έπρεπε να λάβει 35,5 λίρες στερλίνας (που έκτοτε υποτιμήθηκε κατά περίπου 110 φορές - δηλ. επρόκειτο για περίπου 3900 σημερινές λίρες στερλίνας, σε αντιστοιχεία).

Τότε περίπου 4.000 Παργινοί αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους και να καταστούν πρόσφυγες στα Επτάνησα, αφού προηγουμένως ημέρα Μεγάλη Παρασκευή, ανάσκαψαν τους πατρώους τάφους και συναθροίζοντας τα οστά των προγόνων τους τα έκαψαν στη πλατεία της αγοράς για να μη βεβηλωθούν από τους Αλβανούς που εγκαταστάθηκαν στη συνέχεια στη περιοχή, λαμβάνοντας την τέφρα μαζί τους! Το απόγευμα της ίδιας ημέρας επιβιβάστηκαν σε πλοία και πέρασαν στη Κέρκυρα (προς τη μεταφορά τους με την αίτησή τους χρησιμοποιήθηκε βρετανικός στόλος). Επίσης μαζί τους πήραν σε σάκους χώμα της πατρώας γης, ενώ για άλλα σκεύη εκκλησιών και οικογενειακά εμποδίστηκαν από τους Άγγλους. Το ποσόν της εξαγοράς της Πάργας ήταν 150.000 λίρες που συγκέντρωσε ο Αλή Πασάς με εράνους που διενήργησε στο πασαλίκι του.
Τα έξοδα μετακίνησης Παργινών στην Κέρκυρα με τον βρετανικό στόλο (που εκτιμήθηκαν ως 1400 λίρες στερλίνας, και που έγινε με αυτόν τον τρόπο μετά από επιμονή των ιδίων των Παργινών να μεταφερθούν από τους Άγγλους), όπως και τα έξοδα για τη μοιρασιά τροφήμων και άλλα έξοδα διαμονής των Παργινών προσφύγων τον πρώτο καιρό στην Κέρκυρα (η μοιρασιά ψωμιού στους πρόσφυγες, πχ, εκτιμήθηκε σε 300 λίρες στερλίνας) αφαιρέθηκαν επίσης από το συνολικό ποσό των αποζημιώσεων που έλαβαν. Έτσι, οι αποζημιώσεις που έλαβαν συνολικά οι Παργινοί μειώθηκαν κατά 1/5 σε σχέση με το ποσό που πλήρωσε ο Αλή Πασάς (αυτό το 1/5 το παρακράτησαν οι Άγγλοι), και έφτασε περίπου στις 112 χιλιάδες λίρες στερλίνας πλήρους αξίας. Δηλαδή ανά άτομο οι Παργινοί έλαβαν για το βίον τους γύρω στις 28 λίρες στερλίνας  εκείνης της εποχής, πράγμα που ήδη τότε κρίθηκε εντελώς ανεπαρκές από όλους που ασχολήθηκαν με αυτό το θέμα.

Έτσι η Πάργα ήταν η τελευταία πόλη του ηπειρωτικού ελλαδικού χώρου που πέρασε σε τουρκική κατοχή. 
Το 1913 η Πάργα εντάσσεται στο Ελληνικό κράτος. Πολλοί Παργινοί επιστρέφουν στον τόπο τους μετά την απελευθέρωση, 23 Φεβρουαρίου του 1913.

### Η αποκοπή της Πάργας από τη Θεσπρωτία
Μόλις λίγα χρόνια μετά την απελευθέρωσή της το 1913, θ' αποκοπεί διοικητικά από τον νομό Θεσπρωτίας για να υπαχθεί στον νομό Πρέβεζας. Η πρωτοβουλία πάρθηκε από τον τότε βουλευτή και υπουργό Στρατιωτικών, Θεόδωρο Χαβίνη σε δύο «δόσεις». Μία το 1928 και μία το 1946 επί κυβερνήσεως Σοφούλη. Μαζί της μετακόμισαν και οι γειτονικοί οικισμοί: Αγιάς, Ανθούσας, Αμμουδιάς, Θέμελου, Καστρίου, Κορώνης, Μεσοποτάμου, Σταυροχωρίου και Τουρκοπάλουκου (=σημερινή Κυψέλη). Όμως, μαζί με τα όμορα χωριά παραμένει ξεκομμένη γεωγραφικά από την υπόλοιπη περιοχή του νομού Πρέβεζας.
Τρεις βασικούς λόγους επικαλούνται οι Παργινοί, για την επανένωσή τους με τον νομό Θεσπρωτίας:

# Ιστορικούς-πολιτισμικούς και γεωγραφικούς δεσμούς.
# Πολιτικούς, οικονομικούς και πρακτικούς λόγους λόγω του τουρισμού, ώστε η Πάργα να μη χάσει την αυτονομία της και να παραμείνει δήμος.
# Ηθικούς, ώστε ν' αποκατασταθεί μια διαχρονική αδικία, αφού ουδέποτε οι πρόγονοί τους ρωτήθηκαν για την υπαγωγή της Πάργας στον νομό Πρέβεζας.

### Γερμανική Κατοχή
Στις 12 Αυγούστου του 1943 η γειτονική Αμμουδιά πυρπολήθηκε και λεηλατήθηκε από τους Γερμανούς με αποτέλεσμα να αναγκαστούν οι κάτοικοι να εγκαταλείψουν το χωριό και να μεταβούν στην Πάργα.

### Το κάστρο

thumb|right|260px|Το κάστρο της Πάργας, όπως φαίνεται από τον Βάλτο.
Πριν κατασκευαστεί το ισχυρό κάστρο της Πάργας που σώζεται μέχρι και σήμερα, οι κάτοικοι της Πάργας προσπαθούσαν να διατηρούσαν οχυρωμένη την πόλη, που ήταν εκτεθειμένη προς τη θάλασσα, ώστε να μπορούν να αντιμετωπίζουν τους επιδρομείς. Στην προσπάθεια τους αυτή είχαν φτιάξει τις πρώτες οχυρωματικές κατασκευές και με τη βοήθεια των Νορμανδών. Το 1452 καταλαμβάνει την οχυρωμένη θέση ο Χατζή Μπέης αλλά το 1454 το ανακαταλαμβάνουν οι κάτοικοι της. Ο Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα το 1537 κατεδάφισε το υπάρχον φρούριο και τη πόλη.
 
Το κάστρο κατασκευάζεται εκ νέου με τη βοήθεια των Ενετών, αλλά πριν ολοκληρωθεί κατεδαφίζεται ξανά από τους Τούρκους. Οι Ενετοί το 1792 χτίζουν για τρίτη και τελευταία φορά ένα τέλειο, δυνατό φρούριο, που μένει απόρθητο μέχρι το 1819, παρά τις επιθέσεις κυρίως του Αλή Πασά των Ιωαννίνων που ψηλά από το κάστρο της Αγιάς - Ανθούσας τους πολιορκεί.
thumb|right|260px|Το κάστρο της Πάργας - Λεπτομέρεια από πίνακα του Francesco Hayez.
Οι Ενετοί δημιούργησαν αρτιότητα σχεδίου άμυνας που μαζί με τη φυσική οχύρωση το καθιστούσαν φρούριο ανίκητο. Έξω από το κάστρο οκτώ πύργοι σε διάφορες θέσεις, συμπλήρωναν την άμυνα. Μέσα στο στενό χώρο της ακρόπολης ήταν στοιβαγμένα 400 σπίτια, με τρόπο που να καταλαμβάνουν μικρό χώρο, απυρόβλητα από τη θάλασσα.

Από τη βρύση «Κρέμασμα» εφοδιάζονταν με νερό οι δεξαμενές του κάστρου και τα σπίτια. Το κάστρο για τον εφοδιασμό του, χρησιμοποιούσε τους δύο όρμους: του Βάλτου και της Πωγωνιάς.Το κάστρο της Πάργας ήταν απόρθητο σε όλη τη διάρκεια της διοίκησης του Αλή Πασά και πρόσφερε μεγάλη ανακούφιση στους Σουλιώτες που τον αντιμάχονταν. Στο κάστρο αυτό, ελεύθεροι πολιορκημένοι Παργινοί και Σουλιώτες έδωσαν ηρωικές μάχες και κράτησαν την ελευθερία τους επί αιώνες.

Στο κάστρο της Πάργας θα μπορεί κανείς να φτάσει μέσα από στενά δρομάκια και σκαλοπάτια από το λιμάνι της Πάργας και υπάρχει και πλακοστρωμένος δρόμος που οδηγεί στην παραλία του Βάλτου.

Όταν η Πάργα πουλήθηκε στους Τούρκους το 1819, ο Αλής το ενίσχυσε ακόμη περισσότερο και εγκατέστησε στην κορυφή του το χαρέμι του και τα χαμάμ, αναμορφώνοντας ριζικά τους χώρους του κάστρου.

Στην τοξωτή πύλη της εισόδου διακρίνονται στο τείχος ο φτερωτός λέων του Αγίου Μάρκου, το όνομα «ΑΝΤΟΝΙΟ CERVASS 1764», εμβλήματα του Αλή πασά, δικέφαλοι αετοί και σχετικές επιγραφές. Θολωτοί διάδρομοι, αίθουσες πυροβολείων, στοές εφοδίων, θυρίδες πυροβόλων και ελαφρών όπλων, στρατώνες, φυλακές, αποθήκες και δύο οχυρά στην τελευταία γραμμή αμύνης : Όλα τούτα δείχνουν αρτιότητα σχεδίου αμύνης που μαζί με τη φυσική οχύρωση καθιστούσαν το φρούριο ανίκητο. Φημολογείται ότι υπάρχει μυστική δίοδος προς τη θάλασσα.

Σήμερα το κάστρο φωτίζεται και έχει τη δυνατότητα το κοινό να το επισκέπτεται. Στον κεντρικό χώρο έχουν ανακατασκευαστεί δύο κεντρικά κτήρια που φιλοξενούν θεατρικές παραστάσεις και εκθέσεις. Στο Κάστρο λειτουργεί αναψυκτήριο-καφετέρια, εκθεσιακός χώρος όπου στεγάζεται έκθεση φωτογραφίας. Το κάστρο είναι επισκέψιμο από νωρίς το πρωί έως αργά το βράδυ.

## Παργινά - Κανάρεια
thumb|right|260px|Οι κόλποι και τα νησάκια γύρω από την Πάργα.
Κάθε χρόνο τον Δεκαπενταύγουστο πραγματοποιούνται πολιτιστικές εκδηλώσεις στο Δήμο Πάργας, τα επονομαζόμενα Παργινά ή Κανάρεια. Οι εορτασμοί έχουν θρησκευτικό και ιστορικό χαρακτήρα.

Το βράδυ του εορτασμού της Παναγίας ο κόσμος μεταφέρεται με βάρκες στο νησάκι της Παναγιάς που βρίσκεται μπροστά από την πόλη της Πάργας. Το επόμενο βράδυ ανήμερα της Παναγιάς (15 Αυγούστου) πλήθος κόσμου συγκεντρώνεται στον χώρο του λιμανιού για να παρακολουθήσει τη "βαρκαρόλα" η οποία αναπαριστά την επιστροφή των Παργινών και των Ιερών Κειμηλίων τους στην Πάργα. Το 1817 οι Άγγλοι που είχαν υπό την κατοχή τους την Πάργα προχώρησαν στην πώληση της στον Αλή Πασά των Ιωαννίνων. Σχεδόν ένα αιώνα μετά κατά την απελευθέρωση της Ηπείρου οι Παργινοί επέστρεψαν στην, ελεύθερη πια, Πάργα και το γεγονός αυτό αναπαρίσταται στη βαρκαρόλα. Δύο σειρές βάρκες από το κάστρο και τις Παυλούκες, στολισμένες φαντασμαγορικά με ενετικά φανάρια, κινούνται προς το λιμάνι όπου και τους γίνεται υποδοχή με πλήθος πυροτεχνημάτων και βεγγαλικών.

## Αξιοθέατα
thumb|right|260px|Το κάστρο του Αλή Πασά.
* Το ιστορικό Βενετσιάνικο κάστρο της πόλης 
* Το νησάκι με την εκκλησία της Παναγίας
* Το εκκλησιαστικό μουσείο, στο κέντρο της πόλης 
* Ο ναός του Αγίου Νικολάου, Πολιούχου της Πάργας
* Το Μοναστήρι της Αγίας Βλαχέρνας
* Το εκκλησάκι στου Άι Σώστη κάτω από το βράχο σε μοναδικό τοπίο πάνω από την ομώνυμη παραλία
* Τα γραφικά πλακόστρωτα δρομάκια μέσα στην πόλη
* Το κάστρο "του Αλή Πασά" στην Ανθούσα
* Η υποβρύχια πηγή στον κόλπο Άι Γιαννάκη
* Τα φυσικά σπήλαια στο Λίχνο
* Τα δεκάδες εκκλησάκια εντός της πόλης

## Εκκλησίες
thumb|right|260px|Ο Ιερός Ναός Δώδεκα Αποστόλων στην Πάργα.
Η Πάργα διαθέτει μεγάλο αριθμό εκκλησιών. Πιθανώς οι πολλές επιδρομές και επιθέσεις που δεχόταν, έκανε τους κατοίκους να στρέφονται στο θρησκευτικό τους συναίσθημα και την ασφάλεια που αυτό προσφέρει. Οι εκκλησίες που βρίσκονταν έξω από την πόλη διέθεταν πολεμίστρες για αμυντικούς σκοπούς.

Στα δυτικά της πόλης, στο ακρωτήριο Χελαδιό βρίσκεται η Μονή των Βλαχερνών, μεγαλοπρεπές κτίριο της βυζαντινής περιόδου με ψηλό καμπαναριό που σύμφωνα με την παράδοση είχε εννιά καμπάνες που όταν χτυπούσαν ακουγόταν από απόσταση 12 μιλίων. Αξιόλογες επίσης είναι η εκκλησία του Αγίου Νικολάου (Πολιούχος Πάργας), που είναι η μεγαλύτερη της πόλης, η εκκλησία της Αγίας Ελένης (λόφος Αγίας Ελένης), η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου (Κρυονέρι), η εκκλησία του Αγίου Σώστη (Άγιος Σώστης - παραλία), η εκκλησία της Αγίας Μαρίνας, η εκκλησία της Παναγίας (στο ομώνυμο νησάκι), η εκκλησία του Αγίου Νικόλα (στο Χαλιόπουλο), η εκκλησία του Αγίου Νικόλα (στο Μονόλιθο), η εκκλησία των Δώδεκα Αποστόλων όπου εκεί βρίσκονται τα ιερά κειμήλια της Πάργας το ιερό λάβαρο, ευαγγέλια, εικόνες και σκεύη, η εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα (στο Βάλτο).
αριστερά|μικρογραφία|Η περιοχή είναι προστατευόμενος βιότοπος του Natura 2000

## Παραλίες
thumb|right|260px|Η παραλία του Βάλτου, όπως φαίνεται από την Πάργα.
Εντός του Δήμου της Πάργας υπάρχουν αρκετές παραλίες και κόλποι. Τους νεότερους χρόνους χρησίμευαν ως λιμάνια ή αγκυροβόλια για τη ναυσιπλοΐα. Συγκεκριμένα εντός της πόλης της Πάργας είναι το **Κρυονέρι**, το οποίο αντικρίζει το Νησάκι της Παναγίας. Στο κέντρο απέναντι από την παραλία δεσπόζει μια μικρή ψηλή βραχονησίδα που οι ντόπιοι την ονομάζουν Σκορδά. Δίπλα ακριβώς προς τα ανατολικά βρίσκεται το **Πίσω Κρυονέρι** μια μικρή παραλία επίσης εντός του οικισμού της Πάργας που περιστοιχίζεται από ψηλούς βράχους. Στα δυτικά της Πάργας εκτείνεται η ίσως πιο γνωστή παραλία της περιοχής. ο **Βάλτος**.thumb|right|260px|Η παραλία του Κρυονερίου.
Μια μεγάλη και τουριστικά ανεπτυγμένη παραλία που έχει θέα τη πίσω πλευρά του κάστρου αλλά και τα σπίτια της περιοχής της Πάργας είναι το *Τουρκοπάζαρο*. Στα Ανατολικά, 3 χιλιόμετρα έξω από την πόλη υπάρχει η παραλία **Λίχνος**, η οποία έχει και δύο μικρά θαλάσσια σπήλαια. Η παραλία είναι αμμώδης, αλλά έχει και σημεία με χαλίκια, και θεωρείται μια από τις πιο όμορφες της Πάργας. Περίπου 6 χιλιόμετρα ανατολικά από τη Πάργα μετά τον υδροβιότοπο του Καλοδικίου υπάρχει ο **Αι Γιαννάκης**. Τέλος, έξι χιλιόμετρα στα Δυτικά της Πάργας κοντά στο χωριό Αγιά υπάρχει η παραλία **Σαρακήνικο**. Τελός, μια μικρή και απομωνωμένη παραλία ειναι ο **Άγιος Σώστης,** γύρω στα 5 χιλιόμετρα βορειοδυτικά από την Ανθούσα. Όλες οι παραπάνω παραλίες είναι προσβάσιμες οδικά.

Επίσης υπάρχει μια σειρά από παραλίες που προσεγγίζονται μόνο από τη θάλασσα όπως η **Σπαρτίλα**, η **Πωγωνιά,** το **Πλακερό** κ.α..

## Αδελφοποιημένες πόλεις
Η πόλη της Πάργας είναι «αδελφοποιημένη» με τις παρακάτω πόλεις:
* 20px|border Άμπενσμπεργκ

## Συλλογή φωτογραφιών

Αρχείο:Παραλία Βάλτος, Πάργα.jpg|Η παραλία Βάλτος
Αρχείο:Παραλία.jpeg|Υπέροχη παραλία κοντά στην Πάργα


## Παραπομπές


## Πηγές

*Balta, Evangelia; Oğuz, Mustafa; Yaşar, Filiz (2011). "Εthnic and Religious Composition of Ottoman Thesprotia in the 15th to 17th centuries". In Forsén, Björn; Tikkala, Esko (eds.). *Thesprotia Expedition II. Environment and Settlement Patterns. Foundation of the Finnish Institute at Athens.=
*Isufi, Hajredin (2002). Musa Demi dhe qëndresa çame: 1800-1947. Botime Dudaj. 
*Ψιμούλη, Βάσω Δ. (2006). Σούλι και Σουλιώτες. Ιστορία και Πολιτική (4th ed.). Athens: Βιβλιοπωλείον της Εστίας.
*Osswald, Brendan (2007). "The Ethnic Composition of Medieval Epirus". In Ellis, Steven G.; Klusáková, Lud'a (eds.). Imagining Frontiers, Contesting Identities. Pisa: Edizioni Plus – Pisa University Press. 
*Osswald, Brendan (2011). L'Epire du treizième au quinzième siècle : autonomie et hétérogénéité d'une région balkanique (Thesis). Université Toulouse le Mirail - Toulouse II.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Ιστοσελίδα Δημοτικής Ενότητας Πάργας, Δήμος Πάργας
* Ιστοσελίδα Παραδοσιακοί οικισμοί Ηπείρου, Πάργα
* Ιστοσελίδα Εφημερίδας Ελευθεροτυπία, http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=142592
*«Η Πάργα 15 Αυγούστου μες τα πυροτεχνήματα» από epirustravel.eu. Πλάνα της περιοχής από drone.

### Ψηφιακό αρχείο ΕΡΤ
* 

Κατηγορία:Δήμος Πάργας
Κατηγορία:Κωμοπόλεις της Ηπείρου
Κατηγορία:Περιφερειακή ενότητα Πρέβεζας