Θεός στον Μορμονισμό

Στην κυρίαρχη τάση του Μορμονισμού, ο όρος **Θεός** γενικά αναφέρεται στον βιβλικό **Θεό Πατέρα**, τον οποίο οι Άγιοι των Τελευταίων Ημερών αποκαλούν επίσης Ελοχίμ ή Ουράνιο Πατέρα, ενώ ο όρος **Θεϊκή Κεφαλή** αναφέρεται σε ένα συμβούλιο τριών διακριτών θείων προσώπων που αποτελούνται από τον Θεό Πατέρα, τον Ιησού Χριστό (τον πρωτότοκο Υιό του, τον οποίο οι Άγιοι των Τελευταίων Ημερών αποκαλούν Ιεχωβά), και το Άγιο Πνεύμα. Ωστόσο, στη θεολογία των Αγίων των Τελευταίων Ημερών ο όρος Θεός μπορεί επίσης να αναφέρεται, σε ορισμένα συμφραζόμενα, στη Θεϊκή Κεφαλή στο σύνολό της ή σε κάθε μέλος της ξεχωριστά.

Οι Άγιοι των Τελευταίων Ημερών πιστεύουν ότι ο Πατέρας, ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα είναι τρία διακριτά όντα, και ότι ο Πατέρας και ο Ιησούς έχουν τελειοποιημένα, δοξασμένα, φυσικά σώματα, ενώ το Άγιο Πνεύμα είναι πνεύμα χωρίς φυσικό σώμα. Οι Άγιοι των Τελευταίων Ημερών πιστεύουν επίσης ότι υπάρχουν άλλοι θεοί και θεές εκτός της Θεϊκής Κεφαλής, όπως μία Ουράνια Μητέρα—η οποία είναι σύζυγος του Θεού Πατέρα—και ότι οι πιστοί Άγιοι των Τελευταίων Ημερών μπορούν να αποκτήσουν θεότητα στη μεταθανάτια ζωή. Ο όρος Ουράνιοι Γονείς χρησιμοποιείται για να αναφέρεται συλλογικά στη θεία σύζευξη του Ουράνιου Πατέρα και μίας Ουράνιας Μητέρας. Ο Τζόζεφ Σμιθ δίδαξε ότι ο Θεός υπήρξε κάποτε άνθρωπος σε έναν άλλο πλανήτη πριν εξυψωθεί στη Θεότητα.

Αυτή η αντίληψη διαφέρει από την παραδοσιακή χριστιανική Αγία Τριάδα σε πολλά σημεία, ένα από τα οποία είναι ότι ο Μορμονισμός δεν έχει υιοθετήσει ή διατηρήσει το δόγμα του Συμβόλου της Πίστεως της Νικαίας, ότι ο Πατέρας, ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα είναι της ίδιας ουσίας ή υπόστασης. Επίσης, ο Μορμονισμός διδάσκει ότι η νοημοσύνη που κατοικεί σε κάθε άνθρωπο είναι συναΐδια με τον Θεό. Οι Μορμόνοι χρησιμοποιούν τον όρο παντοδύναμος για να περιγράψουν τον Θεό, και τον θεωρούν Δημιουργό: τον κατανοούν ως πανίσχυρο και αιώνιο αλλά υποκείμενο σε έναν αιώνιο φυσικό νόμο που διέπει τη νοημοσύνη, τη δικαιοσύνη και την αιώνια φύση της ύλης (δηλαδή ο Θεός οργάνωσε τον κόσμο αλλά δεν τον δημιούργησε εκ του μηδενός). Η μορμονική αντίληψη του Θεού επίσης διαφέρει ουσιαστικά από την ιουδαϊκή παράδοση του ηθικού μονοθεϊσμού στην οποία ο Ελοχίμ (אֱלֹהִים) αποτελεί εντελώς διαφορετική σύλληψη.

Αυτή η περιγραφή του Θεού αντιπροσωπεύει την μορμονική κυρίαρχη τάση, η οποία διαμορφώθηκε το 1915 βασισμένη σε προγενέστερες διδασκαλίες. Άλλοι υφιστάμενοι και ιστορικοί κλάδοι του Μορμονισμού έχουν υιοθετήσει διαφορετικές αντιλήψεις για τον Θεό, όπως το δόγμα του Αδάμ–Θεού και τον Τριαδισμό.

## Πρώιμες αντιλήψεις των Αγίων των Τελευταίων Ημερών

Οι περισσότεροι από τους πρώιμους Αγίους των Τελευταίων Ημερών προέρχονταν από διαμαρτυρόμενο υπόβαθρο, πιστεύοντας στο δόγμα της Αγίας Τριάδας που είχε αναπτυχθεί κατά τους πρώτους αιώνες του Χριστιανισμού. Πριν από περίπου το 1835, οι μορμονικές θεολογικές διδασκαλίες ήταν παρόμοιες με αυτήν την καθιερωμένη άποψη. Οι διδασκαλίες του ιδρυτή Τζόζεφ Σμιθ σχετικά με τη φύση της Θεϊκής Κεφαλής άλλαξαν κατά τη διάρκεια της ζωής του, φτάνοντας στην πληρέστερη ανάπτυξή τους στα λίγα χρόνια πριν από τη δολοφονία του το 1844. Ξεκινώντας ως μια ανεπεξέργαστη περιγραφή του Πατέρα, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος ως «Ένα», ο Σμιθ δίδαξε ότι ο Πατέρας και ο Υιός ήταν διακριτά προσωπικά μέλη της Θεϊκής Κεφαλής ήδη από το 1832. Οι δημόσιες διδασκαλίες του Σμιθ περιέγραφαν τον Πατέρα και τον Υιό ως έχοντες ξεχωριστά φυσικά σώματα, όντας ένα με το Άγιο Πνεύμα όχι σε υλική ουσία, αλλά σε πνεύμα, δόξα και σκοπό. Ο μελετητής των Αγίων των Τελευταίων Ημερών Ντέιβιντ Λ. Πόλσεν αναφέρεται σε αυτήν την ενότητα ως συγκροτούσα «μία τέλεια ενωμένη, και αμοιβαία ενοικούσα, θεία κοινότητα». Μαζί με άλλους μορμόνους και μη μορμόνους μελετητές όπως οι Ρίτσαρντ Μπούσμαν, Κρεγκ Μπλόμπεργκ, και Στίβεν Χ. Γουέμπ, έχουν περιγράψει αυτήν την ενότητα της Θεϊκής Κεφαλής ως κοινωνικό τριαδισμό, ενώ ο μορμόνος επικριτής Ρόμπερτ Μ. Μπόουμαν Τζ. προτιμά τον όρο τριθεϊσμός ή «ηθικός πολυθεϊσμός».

Οι Μορμόνοι βλέπουν την έννοια της Θεϊκής Κεφαλής ως αποκατάσταση της αρχικής χριστιανικής διδασκαλίας όπως αυτή διδάχτηκε από τον Χριστό και τους Αποστόλους. Οι Μορμόνοι θεωρούν ότι η έντονη επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της φιλοσοφίας, ο λεγόμενοςΕξελληνισμός, κατά την περίοδο αυτή συνέβαλε σε μια απομάκρυνση από την παραδοσιακή Ιουδαιοχριστιανική άποψη ενός σωματικού Θεού, «κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση» του οποίου δημιουργήθηκε το ανθρώπινο γένος. Αυτοί οι θεολόγοι άρχισαν να ορίζουν τον Θεό με όρους τριών προσώπων ή υποστάσεων, που μοιράζονταν μία άυλη θεία ουσία—μια έννοια που, όπως ισχυρίζονται κάποιοι, δεν βρήκε έρεισμα στη γραφή, αλλά αντανακλούσε στενά στοιχεία της ελληνικής φιλοσοφίας όπως ο νεοπλατωνισμός.

### Διδασκαλίες κατά τη διάρκεια της ζωής του Τζόζεφ Σμιθ
Το Βιβλίο του Μορμόν διδάσκει ότι ο Θεός Πατέρας, ο Υιός του Ιησούς Χριστός και το Άγιο Πνεύμα είναι «ένα», με τον Ιησού να εμφανίζεται με σώμα πνεύματος πριν από τη γέννησή του, και με απτό σώμα μετά την ανάστασή του. Το βιβλίο περιγράφει το «Πνεύμα του Κυρίου» «με τη μορφή ενός ανθρώπου» που μιλούσε όπως θα μιλούσε ένας άνθρωπος.

Πριν από τη γέννηση του Ιησού, το βιβλίο τον παρουσιάζει ως πνεύμα «χωρίς σάρκα και αίμα», με ένα πνευματικό «σώμα» που έμοιαζε με τον τρόπο που θα εμφανιζόταν κατά τη φυσική του ζωή. Επιπλέον, στο βιβλίο του Έθερ, ο Ιησούς περιγράφει τον εαυτό του ως εξής:

«Ιδού, εγώ είμαι εκείνος που ετοιμάσθηκε από καταβολής κόσμου για να λυτρώσω τον λαό μου. Ιδού, εγώ είμαι ο Ιησούς Χριστός. Εγώ είμαι ο Πατέρας και ο Υιός. Σε μένα όλη η ανθρωπότητα θα έχει ζωή, και αυτήν αιώνια, ακόμη και εκείνοι που θα πιστεύουν στο όνομά μου, και θα γίνουν υιοί μου και θυγατέρες μου.»

Σε άλλο απόσπασμα του Βιβλίου του Μορμόν, ο προφήτης Αβιναδί λέει:Θα ήθελα να καταλάβετε ότι ο ίδιος ο Θεός θα κατεβεί ανάμεσα στα τέκνα των ανθρώπων, και θα λυτρώσει τον λαό του. Και επειδή κατοικεί ενσαρκωμένος, θα ονομαστεί ο Υιός του Θεού, και έχοντας υποτάξει τη σάρκα στο θέλημα του Πατέρα, ενώ είναι Πατέρας και Υιός –Πατέρας, επειδή η μητέρα του συνέλαβε από τη δύναμη του Θεού, και Υιός λόγω της σάρκας, κι έτσι γίνεται Πατέρας και Υιός – Και είναι ένας Θεός, μάλιστα, ο Αιώνιος Πατέρας των ουρανών και της γης.Μετά την ανάσταση και ανάληψη του Ιησού στον ουρανό, το Βιβλίο του Μορμόν αναφέρει ότι επισκέφθηκε μια ομάδα ανθρώπων στην Αμερική, οι οποίοι είδαν ότι είχε αναστημένο, απτό σώμα. Κατά την επίσκεψή του, αναγγέλθηκε από τη φωνή του Θεού Πατέρα, και όσοι ήταν παρόντες αισθάνθηκαν το Άγιο Πνεύμα, αλλά μόνο ο Υιός φάνηκε. Ο Ιησούς λέγεται ότι είπε:Πατέρα, τους έχεις δώσει το Άγιο Πνεύμα, επειδή πιστεύουν σε μένα. Και βλέπεις ότι πιστεύουν σε μένα επειδή τους ακούς, και προσεύχονται προς εμένα. Και προσεύχονται προς εμένα επειδή είμαι μαζί τους. Και τώρα, Πατέρα, προσεύχομαι σε Σένα γι’ αυτούς, και επίσης για όλους εκείνους που θα πιστέψουν στα λόγια τους, για να πιστεύουν σε μένα, ώστε να είμαι μέσα τους όπως Εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα μου, για να είμαστε ένα.Το Βιβλίο του Μορμόν δηλώνει ότι ο Ιησούς, ο Πατέρας και το Άγιο Πνεύμα είναι «ένα». Μερικοί μελετητές έχουν προτείνει ότι η άποψη για τον Ιησού στο Βιβλίο του Μορμόν είναι επίσης συνεπής, ή ίσως περισσότερο συνεπής, με τον μονοθεϊστικό Μοναρχιανισμό.

Ωστόσο, μερικοί ιστορικοί έχουν συζητήσει για την πρώιμη αντίληψη του Σμιθ για τον Θεό. Σύμφωνα με τους Μπόιντ Κίρκλαντ και Τόμας Αλεξάντερ, στις αρχές έως τα μέσα της δεκαετίας του 1830 ο Σμιθ θεωρούσε τον Θεό Πατέρα ως πνεύμα. Ωστόσο, ο Τέριλ Γκίβενς και ο Μπράιαν Χάουγκλιντ υποστηρίζουν ότι, αν και ο Σμιθ μερικές φορές μιλούσε για τον Θεό χρησιμοποιώντας τριαδική γλώσσα, αποκαλύψεις που υπαγόρευσε ήδη από το 1830 περιέγραφαν τον Θεό ως ενσαρκωμένο ον.Ο καθολικός φιλόσοφος Στίβεν Χ. Γουέμπ περιγράφει τον Σμιθ ότι είχε μια «σωματική και ανθρωπομορφική κατανόηση του Θεού», που αποδεικνύεται στο Βιβλίο του Μωυσή του 1830, όπου ο Θεός περιγράφεται ως φυσικό ον που μοιάζει κυριολεκτικά με ανθρώπους. Ο Στίβεν Σ. Χάρπερ δηλώνει ότι, επειδή τη δεκαετία του 1830 ο Σμιθ ιδιωτικά περιέγραφε σε κάποιους από τους ακολούθους του την πρώτη του όραση του 1820 ως θεοφάνεια «δύο θεϊκών, σωματικών όντων», «οι συνέπειες για την Τριάδα και τη σωματικότητα του Θεού είχαν ήδη επιβεβαιωθεί από τότε».

Σε δημόσια κηρύγματα αργότερα στη ζωή του, ο Σμιθ άρχισε να περιγράφει τι θεωρούσε ότι ήταν η αληθινή φύση της Θεϊκής Κεφαλής με πολύ μεγαλύτερη λεπτομέρεια. Το 1843, ο Σμιθ περιέγραψε τόσο τον Θεό Πατέρα όσο και τον Θεό Υιό ως έχοντες ξεχωριστά φυσικά σώματα και το Άγιο Πνεύμα ως ένα διακριτό αλλά ασώματο ον: «Ο Πατέρας έχει σώμα από σάρκα και οστά απτό όπως του ανθρώπου· το ίδιο και ο Υιός· αλλά το Άγιο Πνεύμα δεν έχει σώμα από σάρκα και οστά, αλλά είναι ένα πρόσωπο του Πνεύματος. Αν δεν ήταν έτσι, το Άγιο Πνεύμα δεν θα μπορούσε να κατοικήσει μέσα μας.» Αν και το εδάφιο αυτό περιλαμβάνεται στην κανονικοποιημένη Γραφή της Εκκλησίας των Αγίων των Τελευταίων Ημερών, κάποιοι αμφισβητούν την αυθεντικότητά του—ιδιαίτερα την ιδέα του Αγίου Πνεύματος που κατοικεί σε ανθρώπους, καθώς η διδασκαλία αυτή ήταν ασυνεπής με τη διατύπωση της πρωτότυπης χειρόγραφης πηγής και υπέστη διάφορες αναθεωρήσεις και τροποποιήσεις πριν την οριστικοποίηση.

Κατά την περίοδο αυτή, ο Σμιθ εισήγαγε επίσης μια θεολογία που θα μπορούσε να υποστηρίξει την ύπαρξη μιας Ουράνιας Μητέρας. Η κύρια πηγή για αυτή τη θεολογία είναι το κήρυγμα που έδωσε στην κηδεία του Κινγκ Φόλετ (γνωστό ως Ομιλία του Κινγκ Φόλετ). Η Εκκλησία των Αγίων των Τελευταίων Ημερών πιστεύει ότι υπάρχει Ουράνια Μητέρα, αλλά πολύ λίγα αναγνωρίζονται ή είναι γνωστά πέρα από την ύπαρξή της ή τον αριθμό των Ουράνιων Μητέρων, καθώς πρώιμοι ηγέτες των Αγίων των Τελευταίων Ημερών δίδαξαν ότι ήταν «σαφώς φανερό ότι ο Θεός Πατέρας είχε πλειάδα συζύγων».

### Μεταγενέστερες διδασκαλίες
Ο Λορέντσο Σνόου, πέμπτος πρόεδρος της Εκκλησίας του Ιησού Χριστού των Αγίων των Τελευταίων Ημερών συνοψίζει εύστοχα ένα ακόμη μέρος του δόγματος που εξηγήθηκε στην Ομιλία του Κινγκ Φόλετ χρησιμοποιώντας ένα δίστιχο:

«Όπως είναι τώρα ο άνθρωπος, υπήρξε κάποτε ο Θεός· / Όπως είναι τώρα ο Θεός, μπορεί να γίνει ο άνθρωπος.»

## Δογματικές διδασκαλίες

### Εκκλησία του Ιησού Χριστού των Αγίων των Τελευταίων Ημερών
Η Εκκλησία του Ιησού Χριστού των Αγίων των Τελευταίων Ημερών διδάσκει ότι ο Πατέρας και ο Υιός έχουν ένδοξα φυσικά σώματα, ενώ το Άγιο Πνεύμα έχει μόνο σώμα πνεύματος.

Οι ηγέτες και τα ιερά κείμενα της Εκκλησίας του Ιησού Χριστού των Αγίων των Τελευταίων Ημερών επιβεβαιώνουν την πίστη στην Αγία Τριάδα, αλλά χρησιμοποιούν τον όρο «Θεϊκή Κεφαλή» (έναν όρο που χρησιμοποίησε ο Απόστολος Παύλος στις Πράξεις Αποστόλων 17:29, Επιστολή προς Ρωμαίους 1:20 και στην Επιστολή προς Κολοσσαείς 2:9) για να διακρίνουν την πίστη τους ότι η ενότητα της Τριάδας σχετίζεται με όλα τα χαρακτηριστικά, εκτός από τη φυσική ενότητα των όντων. Τα μέλη της Εκκλησίας πιστεύουν ότι «Ο Πατέρας έχει σώμα από σάρκα και οστά απτό όπως του ανθρώπου· ο Υιός επίσης· αλλά το Άγιο Πνεύμα δεν έχει σώμα από σάρκα και οστά, αλλά είναι πρόσωπο του Πνεύματος.»

Αυτή η θεολογία είναι συνεπής με την αφήγηση του Σμιθ το 1838 για την Πρώτη Όραση. Η αφήγηση αυτή, που δημοσιεύθηκε ως μέρος του βιβλίου *Το Πολύτιμο Μαργαριτάρι* της Εκκλησίας, δηλώνει ότι ο Σμιθ είδε όραμα «δύο προσωποποιήσεων», τον Πατέρα και τον Υιό. Οι επικριτές του μορμονισμού βλέπουν αυτήν την αφήγηση του 1838 με σκεπτικισμό, επειδή οι πρωιμότερες αφηγήσεις του Σμιθ για το Πρώτο Όραμα δεν αναφέρονταν στην παρουσία δύο όντων. Η Εκκλησία διδάσκει επίσης ότι η θεολογία της είναι συνεπής με τη βιβλική αφήγηση της βάπτισης του Ιησού, η οποία αναφέρεται σε σημεία από τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα,κάτι που η ομολογία αυτή ερμηνεύει ως ένδειξη ότι τα δύο αυτά πρόσωπα έχουν διαφορετική υπόσταση από τον Ιησού.

Ο Τζόζεφ Σμιθ δίδαξε ότι υπάρχει μία Θεϊκή Κεφαλή και ότι οι άνθρωποι μπορούν να έχουν θέση, ως συγκληρονόμοι με τον Χριστό, δια της χάριτος, εάν ακολουθήσουν τους νόμους και τις διατάξεις του ευαγγελίου. Αυτή η διαδικασία της εξύψωσης σημαίνει κυριολεκτικά ότι οι άνθρωποι μπορούν να γίνουν πλήρεις, ολοκληρωμένοι συγκληρονόμοι με τον Ιησού και μπορούν, εάν αποδειχθούν άξιοι, να κληρονομήσουν όλα όσα κληρονομεί Εκείνος.  Οι ηγέτες έχουν διδάξει ότι ο Θεός είναι άπειρα αγαπητικός, αν και η αγάπη Του «δεν μπορεί σωστά να χαρακτηριστεί ως άνευ όρων». Αν και η ανθρωπότητα έχει τη δυνατότητα να γίνει θεοί μέσω της Εξιλέωσης του Ιησού, αυτά τα εξυψωμένα όντα θα παραμείνουν αιώνια υποκείμενα στον Θεό Πατέρα και «θα τον λατρεύουν πάντοτε». Μεταξύ των αναστημένων, οι δίκαιες ψυχές λαμβάνουν μεγάλη δόξα και επιστρέφουν να ζήσουν με τον Θεό, καθιστάμενες τέλειες μέσω της εξιλέωσης του Χριστού. Έτσι, «θεός» είναι όρος για έναν κληρονόμο της ύψιστης βασιλείας του Θεού. 

### Κοινότητα του Χριστού
Η Κοινότητα του Χριστού, πρώην Αναδιοργανωμένη Εκκλησία του Ιησού Χριστού των Αγίων των Τελευταίων Ημερών, επιβεβαιώνει το δόγμα της Αγίας Τριάδας. Η Τριάδα περιγράφεται στην Κοινότητα του Χριστού ως ένας «ζωντανός Θεός που μας συναντά στη μαρτυρία του Ισραήλ, αποκαλύπτεται στον Ιησού Χριστό και κινείται σε όλη τη δημιουργία ως το Άγιο Πνεύμα… [μια] κοινότητα τριών προσώπων.»Αυτή η πίστη είναι ασυνεπής με τις πρώιμες εκδοχές του κειμένου του Βιβλίου του Μορμόν και τις αφηγήσεις της Πρώτης Όρασης.

## Πολλαπλότητα Θεών
Οι Άγιοι των Τελευταίων Ημερών πιστεύουν ότι τα παιδιά του Θεού έχουν τη δυνατότητα να ζουν στην παρουσία Του, να συνεχίζουν ως οικογένειες, να γίνονται θεοί, να δημιουργούν κόσμους και να αποκτούν πνευματικά παιδιά πάνω στα οποία θα κυβερνούν. Αυτό ονομάζεται κοινώς εξύψωση μέσα στην Εκκλησία των Αγίων των Τελευταίων Ημερών. Οι ηγέτες έχουν επίσης διδάξει ότι οι άνθρωποι είναι «θεοί σε έμβρυο». Αν και ο Μορμονισμός διακηρύσσει την ύπαρξη πολλών θεών, δεν υποστηρίζει τη λατρεία άλλου εκτός από τον Θεό της Γης. Ορισμένοι ηγέτες έχουν διδάξει ότι ο Θεός υπήρξε κάποτε θνητός άνθρωπος με τον δικό Του Θεό. Ο ιδρυτής της Εκκλησίας, Τζόζεφ Σμιθ, δίδαξε στο διάσημο Κήρυγμα Κινγκ Φόλλετ ότι ο Θεός ήταν υιός ενός Πατέρα, υπονοώντας έναν κύκλο θεών που συνεχίζεται αιωνίως. Άλλοι πιο σύγχρονοι ηγέτες και εκδόσεις της εκκλησίας έχουν διδάξει παρόμοια πράγματα.

Αρκετοί μελετητές έχουν υποστηρίξει ότι η Εκκλησία των Αγίων των Τελευταίων Ημερών μπορεί να περιγραφεί ως ενοθεϊστική, αφού λατρεύει μόνο μία θεότητα ενώ παραδέχεται την ύπαρξη άλλων θεοτήτων.  Ωστόσο, αυτή η τοποθέτηση είναι κάπως αμφιλεγόμενη και δεν γίνεται πλήρως αποδεκτή από μελετητές ή τους ίδιους τους Αγίους των Τελευταίων Ημερών.

## Δείτε επίσης

* Θεός στον Μορμονισμό

## Σημειώσεις


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Περιγραφή της Θεϊκής Κεφαλής, από την επίσημη ιστοσελίδα της Εκκλησίας του Ιησού Χριστού των Αγίων των Τελευταίων Ημερών

## Παραπομπές


Κατηγορία:Δόγματα των Αγίων των Τελευταίων Ημερών που αφορούν την Θεότητα
Κατηγορία:Πολυθεϊσμός
Κατηγορία:Τριπλοί Θεοί
Κατηγορία:Μορμόνοι
Κατηγορία:Αντιλήψεις για το Θεό