Ρωμαϊκή Κριμαία

Η χερσόνησος της Κριμαίας (την εποχή εκείνη γνωστή ως *Ταυρική*) ήταν υπό μερικό έλεγχο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας κατά την περίοδο 47 π.Χ. 340 μ.Χ. Η περιοχή υπό τον ρωμαϊκό έλεγχο συνέπεσε ως επί το πλείστον με το Βασίλειο του Βοσπόρου (αν και υπό τον Νέρωνα, από το 62 έως το 68 μ.Χ.· προσαρτήθηκε για λίγο στη ρωμαϊκή επαρχία της Μοισίας Κατωτέρας). Η Ρώμη έχασε την επιρροή της στην Ταυρική στα μέσα του τρίτου αιώνα μ.Χ., όταν σημαντικά τμήματα της χερσονήσου έπεσαν στους Γότθους, αλλά τουλάχιστον ονομαστικά το βασίλειο επέζησε μέχρι τη δεκαετία του 340 μ.Χ. Η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, το ανατολικό τμήμα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας που επέζησε της απώλειας του δυτικού τμήματος της αυτοκρατορίας, ανέκτησε αργότερα την Κριμαία υπό τον Ιουστινιανό Α'. Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία έλεγχε τμήματα της χερσονήσου μέχρι τον Ύστερο Μεσαίωνα.

## Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία
Η Ρώμη άρχισε να κυριαρχεί στη χερσόνησο της Κριμαίας (τότε ονομαζόταν *Ταυρική*) τον 1ο αιώνα π.Χ. Η αρχική περιοχή διείσδυσής τους ήταν κυρίως στην ανατολική Κριμαία (βασίλειο του Βοσπόρου) και στη δυτική ελληνική πόλη Χερσόνησο. Το εσωτερικό ήταν μόνο ονομαστικά υπό ρωμαϊκή κυριαρχία. 
[μικρογραφία| Μια ελληνική [Νωπογραφία|τοιχογραφία που απεικονίζει τη θεά Δήμητρα, από το Παντικάπαιον στο αρχαίο Βασίλειο του Βοσπόρου (πελατειακό κράτος της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας), 1ος αιώνας μ.Χ., Κριμαία.]]
Στην αρχαιότητα η Κριμαία ήταν γνωστή ως «Χερσόνησος Ταυρική», από το όνομα των Ταύρων, που ήταν απόγονοι των Κιμμερίων. Πολλοί Έλληνες άποικοι εγκαταστάθηκαν στην Ταυρική: η πιο φημισμένη αποικία τους ήταν η Χερσόνησος. Το 114 π.Χ. το βασίλειο του Βοσπόρου αποδέχτηκε την κυριαρχία του Μιθριδάτη ΣΤ' Ευπάτορα, βασιλιά του Πόντου, ως προστασία από φυλές Σκυθών. Για σχεδόν πέντε αιώνες μετά την ήττα του Μιθριδάτη από τον Ρωμαίο Πομπήιο, η Κριμαία βρισκόταν υπό την επικυριαρχία της Ρώμης.

Ο κύριος ρωμαϊκός οικισμός ήταν ο Χάραξ, ένα κάστρο που χτίστηκε πιθανότατα γύρω στο 60–65, και η κύρια ναυτική ρωμαϊκή βάση ήταν στη Χερσόνησο. 

Όταν οι Ρωμαίοι έφτασαν στην Ταυρική, έστησαν το στρατόπεδό τους και έχτισαν ένα φρούριο και έναν ναό του Δία Δολιχηνού στην ακτή του λιμανιού της Μπαλακλάβα, που τότε ονομαζόταν *Σύμβολον Λιμήν*.

Ο Τιβέριος Ιούλιος Άσπουργος (8&nbsp;π.Χ. – 38) ίδρυσε μια σειρά Βασιλέων του Βοσπόρου, που άντεξε με κάποιες διακοπές μέχρι το 341. Αρχικά ονομαζόταν Άσπουργος, αλλά υιοθέτησε τα ρωμαϊκά ονόματα «Τιβέριος Ιούλιος», επειδή έλαβε τη ρωμαϊκή υπηκοότητα και απολάμβανε την αιγίδα των δύο πρώτων Ρωμαίων Αυτοκρατόρων, του Αυγούστου και του Τιβέριου. Όλοι οι ακόλουθοι βασιλείς υιοθέτησαν αυτά τα δύο ρωμαϊκά ονόματα ακολουθούμενα από ένα τρίτο όνομα, κυρίως ποντιακής, θρακικής ή σαρματικής καταγωγής. Οι βασιλιάδες του Βοσπόρου έκοβαν νομίσματα σε όλη την περίοδο του βασιλείου, η οποία περιελάμβανε χρυσούς στατήρες που έφεραν πορτρέτα των αντίστοιχων Ρωμαίων Αυτοκρατόρων.

Το 67, ο αυτοκράτορας Νέρων προετοίμασε μια στρατιωτική αποστολή για να κατακτήσει για τη Ρώμη όλες τις βόρειες ακτές της Μαύρης Θάλασσας από τον Καύκασο μέχρι τη σημερινή Ρουμανία-Μολδαβία-Ουκρανία, αλλά ο θάνατός του σταμάτησε το έργο. Για το λόγο αυτό, μάλλον έθεσε την Ταυρική υπό άμεση ρωμαϊκή κυριαρχία και δημιούργησε το κάστρο του Χάρακα. Επέκτεινε τη ρωμαϊκή επαρχία της Κάτω Μοισίας στην Τύρα, την Ολβία και την Ταυρική (τη χερσόνησο της Κριμαίας).

Η Ταυρική γνώρισε μια σχετικά χρυσή περίοδο υπό την ηγεσία των Ρωμαίων κατά τον 2ο αιώνα μ.Χ., με τεράστιο εμπόριο σιταριού, ενδυμάτων, κρασιού και σκλάβων:
Η περιοχή κατακτήθηκε προσωρινά από τους Γότθους το 250. Ο τελευταίος πελάτης βασιλιάς της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στην Ταυρική ήταν ο Τιβέριος Ιούλιος Ρησκούπορις ΣΤ', ο οποίος πέθανε το 342. Ο Ρησκούπορις φαίνεται ότι έκοψε νομίσματα μέχρι το 341 υποδεικνύοντας ότι υπήρχε κάποιος βαθμός πολιτικού ελέγχου στα υπολείμματα του βασιλείου σε αυτό το σημείο. Τα απομεινάρια του βασιλείου του Βοσπόρου τελικά παρασύρθηκαν με την εισβολή των Ούννων το 375/6.
### Χάραξ
Ο μεγαλύτερος ρωμαϊκός στρατιωτικός οικισμός στην Ταυρική ήταν ο Χάραξ. Βρισκόταν σε μια έκταση τεσσάρων εκταρίων στη δυτική κορυφογραμμή του "Άι Τόντορ", κοντά στο σύγχρονο κάστρο της Γιάλτας της Φωλιάς του Χελιδονιού.

Όταν το 62–66 μ.Χ. εγκαταστάθηκαν οι ρωμαϊκές φρουρές στην Ταυρική, ο Χάραξ έγινε ένα από τα προπύργιά τους. Οι Ρωμαίοι έχτισαν ένα φρούριο και τοποθέτησαν μια υπομονάδα (vexillatio) της «Μοίρας Ραβέννας». Ο Χάραξ ήταν ένα πολύ σημαντικό στρατηγικό σημείο, γιατί επέτρεπε στους Ρωμαίους να ελέγξουν τη ναυσιπλοΐα κατά μήκος της ακτής της Κριμαίας.

Το στρατόπεδο αναπτύχθηκε πλήρως υπό τον Βεσπασιανό με σκοπό να προστατεύσει τη Χερσόνησο και άλλες εμπορικές θέσεις του Βοσπόρου από τους Σκύθες. Στα τέλη του 1ου αιώνα, οι ρωμαϊκές δυνάμεις εκκενώθηκαν από τη χερσόνησο της Κριμαίας.

Αρκετές δεκαετίες αργότερα το στρατόπεδο αποκαταστάθηκε από ένα vexillatio της Α' Ιταλικής Λεγεώνας: φιλοξένησε ένα απόσπασμα της ΙΑ' Κλαυδίας Λεγεώνας στα τέλη του 2ου αιώνα. Σε αυτόν τον αιώνα, στο φρούριο προστέθηκαν νέοι πέτρινοι τοίχοι και κατασκευάστηκε ένας νέος ρωμαϊκός δρόμος που ένωνε τον Χάραξ με τη Χερσόνησο. 

Το στρατόπεδο εγκαταλείφθηκε από τους Ρωμαίους στα τέλη του 3ου αιώνα.

### Ρωμαίοι βασιλιάδες
[μικρογραφία| Ερείπια του [Παντικάπαιον|Παντικάπαιου, κύριας πόλης του Βασιλείου του Βοσπόρου κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους]]
[μικρογραφία| Προτομή του [Τιβέριος Ιούλιος Σαυρομάτης Β΄|Τιβέριου Ιούλιου Σαυρομάτη Β' (π. 210 μ.Χ.), από το Μουσείο της Ακρόπολης]]
Αυτοί είναι οι Ρωμαίοι-πελάτες βασιλιάδες του Βασιλείου του Βοσπόρου :

* Φαρνάκης Β' 64 π.Χ. – 47 π.Χ.
* Μιθριδάτης Α' 47 π.Χ. – 44 π.Χ.
* Άσανδρος 47 π.Χ., μετά 44 π.Χ. – 17 π.Χ.
* Σκριβόνιος 17 π.Χ. – 16 π.Χ.
* Δύναμις με τον Άσανδρο 47 π.Χ., μετά 44 π.Χ. – 17 π.Χ., μετά με τον Πολέμωνα απότο 16 π.Χ. μέχρι τον θάνατό της το 14 π.Χ.
* Πολέμων Α' 16 π.Χ. – 8 π.Χ.
* Άσπουργος 8 π.Χ. – 38
* Ρησκούπορις Α' 14 – 42
* Πολέμων Β' 38 – 41 
* Μιθριδάτης Β' 42 – 46 
* Κότυς Α' 46 – 78
** Ρωμαϊκή Επαρχία 63 – 68
* Ρησκούπορις Β' 78 – 93
* Σαυρομάτης Α' 93 – 123
* Κότυς Β' 123 – 131
* Ροιμητάλκης 131 – 153
* Ευπάτωρ 154 – 170
* Σαυρομάτης Β' 172 – 210
* Ρησκούπορις Γ' 211 – 228
* Κότυς Γ' 228 – 234
* Σαυρομάτης Γ' 229 – 232
* Ρησκούπορις Δ' 233 – 234
* Χηδόσβιος 233 – 234 (;)
* Ινινθίμεος 234 – 239
* Ρησκούπορις Ε' 240 – 276
* Φαρσάνζης 253 – 254
* Τειράνης 276 – 278
* Σαυρομάτης Δ' 276
* Θεοθόρσης 279 – 309
* Ραδαμσάδης 309 – 322
* Ρησκούπορις ΣΤ' 314 – 341

### Επισκοπικές έδρες
Οι αρχαίες επισκοπικές έδρες της Ρωμαϊκής **Κριμαίας** που αναφέρονται στο *[[Annuario Pontificio]]* ως τιμητικές έδρες περιλαμβάνουν: 

* Βόσπορος, Βυζαντινός, Αρχιεπισκοπή
* Χερσόνησος η Ταυρική
* Ματρέγκα
* Νίκοψις
* Φούλι (Στάρι Κριμ), Αρχιεπισκοπή
* Σολδαία
* Σουγδαία
* Ταναΐς

[αριστερά|μικρογραφία| Το "Regnum Bosporanum" κατά τις κατακτήσεις του αυτοκράτορα [Τραϊανός|Τραϊανού ( r. 98–117 )]]

## Βυζαντινή Αυτοκρατορία
Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία (Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία) αποκατέστησε τον ρωμαϊκό έλεγχο της περιοχής υπό τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό Α' ( r. 527–565 ).

Τον 6ο αιώνα, πιθανώς στο τέλος της βασιλείας του Ιουστινιανού Α', το καθεστώς της Ρωμαϊκής Κριμαίας άλλαξε. Η Ταυρική έγινε η επαρχία της Χερσονήσου, η οποία περιλάμβανε επίσης τον Βόσπορο και τη νότια ακτή της Κριμαίας.

Αυτή η διεύρυνση της βυζαντινής Ταυρικής είχε ως αποτέλεσμα την ανύψωση των βαθμίδων των διοικητών της. Στο δεύτερο μισό του 6ου αιώνα, οι στρατιωτικές και πολιτικές αρχές της περιοχής ανατέθηκαν στον στρατιωτικό «*δούκα Χερσώνος».*

Επιπλέον, η πόλη της Χερσονήσου χρησιμοποιήθηκε από τους Ρωμαίους ως τόπος εξορίας: ο Άγιος Κλήμης της Ρώμης πέθανε εκεί εξόριστος το 99 μ.Χ., αφού πρώτα κήρυξε το Ευαγγέλιο στην περιοχή. Ένας άλλος εξόριστος, ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός Β', πέρασε τα χρόνια ~695-~703 εκεί. Αφού επέστρεψε στην εξουσία (το 705) φέρεται να κατέστρεψε την πόλη για εκδίκηση.

Το μεγαλύτερο μέρος της Ρωμαϊκής Κριμαίας έπεσε υπό την κυριαρχία των Χαζάρων στα τέλη του 7ου αιώνα.

Στα μέσα του 8ου αιώνα, οι Χάζαροι κατέστρεψαν τους επαναστατημένους Γότθους της Κριμαίας και η πόλη τους, ο Δώρος (σύγχρονο Μανγκούπ), καταλήφθηκε. Ένας Χαζάρος *tudun* (ηγεμόνας) κατοικούσε στη Χερσόνησο ήδη το 690, παρά το γεγονός ότι αυτή η πόλη υπαγόταν ονομαστικά στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Οι Βυζαντινοί αυτοκράτορες ήλεγχαν τις νότιες ακτές της χερσονήσου της Κριμαίας (το θέμα της Χερσώνας) μέχρι τον 13ο αιώνα. Ο έλεγχος πέρασε στη συνέχεια στην Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας, ένα από τα κράτη διάδοχα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας μετά την λεηλασία της Κωνσταντινούπολης το 1204. Ένα άλλο παρακλάδι, η Αυθεντία Θεοδωρούς με έδρα την Κριμαία, άντεξε από τον 14ο αιώνα μέχρι το 1475, όταν το κατέκτησε η Οθωμανική Αυτοκρατορία . 

Πολλές σειρές ρωμαϊκών νομισμάτων σώζονται από τον 1ο αιώνα π.Χ. έως το 300 περίπου, καθώς και μερικές από τη βυζαντινή περίοδο. 

## Δείτε επίσης

* Ιστορία της Κριμαίας
* Ιταλοί της Κριμαίας
* Στενό του Κερτς
* Κατάλογος Βασιλέων του Κιμμέριου Βοσπόρου

## Παραπομπές

## Βιβλιογραφία

* 
* 
* 
Κατηγορία:Ρωμαϊκή ιστορία σύγχρονων κρατών και εδαφών
Κατηγορία:Αρχαία Κριμαία
Κατηγορία:Κριμαία
Κατηγορία:Αρχαία Ουκρανία
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις