Ντέρμπι Παναθηναϊκού - Ολυμπιακού (μπάσκετ ανδρών)

**Ντέρμπι των αιωνίων αντιπάλων** στην Ελλάδα αποκαλείται η αναμέτρηση των δύο ιστορικών αθλητικών σωματείων, του Ολυμπιακού Συνδέσμου Φιλάθλων Πειραιώς και του Παναθηναϊκού Αθλητικού Ομίλου, στα ομαδικά αθλήματα. Όπως και σε άλλα (βόλεϊ ανδρών ή γυναικών, ποδόσφαιρο ανδρών) ομαδικά αθλήματα, στο μπάσκετ ανδρών, ο αγώνας θεωρείται κορυφαίας σημασίας σε εγχώριο επίπεδο, καθώς και σε ευρωπαϊκό ευρύτερα.

## Ιστορία

Οι δύο ομάδες κυριαρχούν στις ελληνικές αλλά και τις ευρωπαϊκές διοργανώσεις, με τον Παναθηναϊκό να μετράει μέχρι στιγμής 7 πρωταθλήματα Ευρώπης, 1 Διηπειρωτικό, 40 πρωταθλήματα, 22 κύπελλα και 1 Σούπερ Καπ Ελλάδας και τον Ολυμπιακό 3 πρωταθλήματα Ευρώπης, 1 Διηπειρωτικό, 15 πρωταθλήματα, 12 κύπελλα και 4 Σούπερ Καπ Ελλάδας. Το γεγονός ότι κατά την τελευταία τριακονταετία οι δύο σύλλογοι συγκαταλέγονται σταθερά στους κορυφαίους της Ευρώπης, προσδίδει πλέον πανευρωπαϊκή σπουδαιότητα στο ντέρμπι αυτό.

Έχουν συγκρουστεί σε εγχώριες και ευρωπαϊκές διοργανώσεις και αποτελούν το συνηθέστερο ζευγάρι σε τελικούς ελληνικού πρωταθλήματος και κυπέλλου.

### Αναμετρήσεις στην Ευρωλίγκα
[δεξιά|μικρογραφία|120px|[Βασίλης Σπανούλης]]
Οι δύο ομάδες κυριαρχούν στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις, με τον Παναθηναϊκό να μετράει μέχρι στιγμής 7 πρωταθλήματα Ευρώπης και τον Ολυμπιακό 3 πρωταθλήματα Ευρώπης. Ξεχωρίζουν οι τρεις αναμετρήσεις τους που πραγματοποιήθηκαν στην ημιτελική φάση του Φάιναλ Φορ της διοργάνωσης. Η πρώτη φορά ήταν στο Φάιναλ Φορ της περιόδου 1993–94, που πραγματοποιήθηκε στο Τελ Αβίβ. Στην αναμέτρηση αυτή επικράτησε ο Ολυμπιακός με σκορ 77–72 και έγινε έτσι η πρώτη ελληνική ομάδα που εξασφάλιζε συμμετοχή σε τελικό Ευρωλίγκα. Η δεύτερη φορά ήταν την αμέσως επόμενη χρονιά στο Φάιναλ Φορ που πραγματοποιήθηκε στη Σαραγόσα και επικράτησε ξανά ο Ολυμπιακός με σκορ 58–52. Όπως και την προηγούμενη χρονιά όμως ο Ολυμπιακός δεν κατάφερε πάλι να κατακτήσει το κύπελλο στον τελικό.

Η τρίτη τους συνάντηση σε Φάιναλ Φορ ήταν την περίοδο 2008–09 στο Βερολίνο, όπου επικράτησε ο Παναθηναϊκός 84–82 και κατάφερε στο μεγάλο τελικό να κατακτήσει και το κύπελλο. Άλλη μία φορά έχουν συναντηθεί οι δύο ομάδες στη προημιτελική φάση, την περίοδο 1996–97 όπου ο Ολυμπιακός επικράτησε και στα δύο παιχνίδια. Στην πρώτη αναμέτρηση μάλιστα επικράτησε του Παναθηναϊκού με 69–49 μέσα στο ΟΑΚΑ, νίκη που αποτελεί και την ευρύτερη στην ιστορία των ευρωπαϊκών αναμετρήσεων των δύο ομάδων. Με 2–0 νίκες (στο ΣΕΦ κέρδισε με 65–57) ο Ολυμπιακός προκρίθηκε στο Φάιναλ Φορ όπου και κατέκτησε το κύπελλο στη Ρώμη. Η επόμενη συνάντησή τους ήταν σε γκρουπ του TOP16 την περίοδο 2001–02 με τον πρώτο του γκρουπ να προκρίνεται και στο Φάιναλ Φορ. Στο πρώτο παιχνίδι στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας ο Ολυμπιακός επικράτησε με 92–75, ενώ στο δεύτερο στο ΟΑΚΑ ο Παναθηναϊκός με 88–78. Στον όμιλο αυτόν μάλιστα οι τρεις από τις τέσσερις ομάδες που συμμετείχαν ήταν ελληνικές (συμμετείχε και η ΑΕΚ). Την πρόκριση στο Φάιναλ Φόρ πήρε τελικά ο Παναθηναϊκός ως ο πρώτος του γκρουπ και μάλιστα στη συνέχεια κατάφερε να κατακτήσει και το κύπελλο στη Μπολόνια. Η επόμενη συνάντηση τους ήταν στο TOP16 της περιόδου 2013–14, όπου οι δύο ομάδες πήραν από μία νίκη (66–62 ο Παναθηναϊκός στο ΟΑΚΑ, 68–65 ο Ολυμπιακός στο ΣΕΦ). Από τη σεζόν 2016–17 και έπειτα συναντιούνται κάθε χρόνο, εξαιτίας του νέου τρόπου διεξαγωγής της διοργάνωσης σε έναν ενιαίο όμιλο. Το 2016–17 ο Ολυμπιακός επικράτησε και στα δύο παιχνίδια (79–77 στο ΟΑΚΑ και 77–69 στο ΣΕΦ).Την επόμενη περίοδο οι δύο ομάδες πήραν από μία νίκη (70–62 ο Παναθηναϊκός στο ΣΕΦ και 87–85 ο Ολυμπιακός στο ΟΑΚΑ), όπως και τη μεθεπόμενη (93–80 ο Παναθηναϊκός στο ΟΑΚΑ και 79–65 ο Ολυμπιακός στο ΣΕΦ) αλλά και τη περίοδο 2019–20 (99–93 ο Παναθηναϊκός στο ΟΑΚΑ και 81–78 ο Ολυμπιακός στο ΣΕΦ). Οι δύο ομάδες έχουν αναμετρηθεί 30 φορές στην διοργάνωση με τον Ολυμπιακό να έχει επικρατήσει 23 φορές και τον Παναθηναϊκό 7.

### Αναμετρήσεις στους τελικούς Πρωταθλήματος Ελλάδας
[δεξιά|μικρογραφία|100px|Ο [Δημήτρης Διαμαντίδης.]]
Οι δύο ομάδες έχουν βρεθεί 20 φορές αντιμέτωπες σε τελικό στην Α1 Εθνική Κατηγορία. Στις συναντήσεις αυτές ο πολυνίκης του θεσμού Παναθηναϊκός ήταν τελικός νικητής 12 φορές και ο Ολυμπιακός 8. Οι δύο ομάδες συναντήθηκαν για πρώτη φορά σε τελικό την περίοδο 1992–93, με τον Παναθηναϊκό να διατηρεί το πλεονέκτημα έδρας. Νικητής του τελικού αναδείχθηκε ο Ολυμπιακός με 3–1 νίκες, ανατρέποντας το πλεονέκτημα έδρας του Παναθηναϊκού. Ο τελικός αυτός σημαδεύτηκε από την άρνηση του Παναθηναϊκού να αγωνιστεί στον τέταρτο αγώνα της σειράς. Αποτέλεσμα ήταν να αναδειχθεί νικητής ο Ολυμπιακός και να κατακτήσει τον τίτλο.

Την σεζόν 1994–95 πλεονέκτημα έδρας είχε ο Ολυμπιακός ο οποίος τελικά επικράτησε στον πέμπτο αγώνα που είχε δραματικό φινάλε και έληξε με το ισχνό σκορ 45–44. Μία χρονιά μετά (την περίοδο 1995–96) η σειρά κρίθηκε ξανά στους πέντε αγώνες μόνο που αυτή τη φορά ο Ολυμπιακός επικράτησε εύκολα στον τελευταίο αγώνα με το εντυπωσιακό σκορ 73–38.  Η νίκη αυτή του Ολυμπιακού με 35 πόντους διαφορά είναι η μεγαλύτερη σε εύρος νίκη στις αναμετρήσεις των δύο ομάδων στο Πρωτάθλημα Ελλάδος, και η δεύτερη μεγαλύτερη σε οποιαδήποτε διοργάνωση, με την πρώτη να ανήκει κι αυτή στον Ολυμπιακό, που είχε κερδίσει με 42 πόντους διαφορά και σκορ 68–110 εκτός έδρας τον Παναθηναϊκό το 1977 για το Κύπελλο Ελλάδος.

Τελικό ανάμεσα στις δύο ομάδες είχαμε πάλι την περίοδο 1998–99. Αν και το πλεονέκτημα έδρας το είχε ο Ολυμπιακός, στον τελικό επικράτησε ο Παναθηναϊκός πετυχαίνοντας τρεις νίκες έναντι δύο του Ολυμπιακού. Την περίοδο 2000–01 νικητής αναδείχθηκε ξανά ο Παναθηναϊκός, σε μία σειρά τελικών που κρίθηκε ξανά στον τελευταίο αγώνα. Επόμενη συνάντηση των δύο ομάδων ήταν την περίοδο 2005–06 όπου ο Παναθηναϊκός επικράτησε εύκολα με 3–0 νίκες. Τις επόμενες χρονιές οι δύο ομάδες συναντώνται σταθερά στον τελικό. Την περίοδο 2006–07 όπου επικράτησε ο Παναθηναϊκός, εξαιρετικά δύσκολα, κερδίζοντας το τρίτο παιχνίδι στην παράταση. Επανέλαβε την επιτυχία του και την επόμενη χρονιά, άλλα και την περίοδο 2008–09 κατά την οποία χρειάστηκε να ανατρέψει το μειονέκτημα έδρας που είχε. Την περίοδο 2009–10 ο τελικός υπήρξε επεισοδιακός με τον τέταρτο αγώνα της σειράς να διακόπτεται από σοβαρά επεισόδια στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας. 
Τελικός νικητής ήταν ξανά ο Παναθηναϊκός. Την επόμενη περίοδο (2010–11) ο Παναθηναϊκός κατάφερε για μία ακόμα φορά να επικρατήσει αν και βρισκόταν πάλι με μειονέκτημα έδρας. 

Οι 2 ομάδες συνέχισαν να αναμετρούνται στους τελικούς του πρωταθλήματος και τις επόμενες 7 σεζόν, έχοντας 3 κατακτήσεις πρωταθλημάτων ο Ολυμπιακός και 4 ο Παναθηναϊκός. Ο Ολυμπιακός τις σεζόν 2011–12 (3–2 νίκες), 2014–15 (3–0 νίκες) και 2015–16 (3–1 νίκες) και ο Παναθηναϊκός τις σεζόν 2012–13 (0–3 νίκες), 2013–14 (3–2 νίκες), 2016–17 (2–3 νίκες) και 2017–18 (3–2 νίκες).

Συναντήθηκαν ξανά μετά από 4 χρόνια σε τελικό πρωταθλήματος, τη σεζόν 2021–22 και ο Ολυμπιακός κατέκτησε τον τίτλο εύκολα με 3–0 νίκες, κάτι που επανέλαβε και την επόμενη σεζόν με 3–1 νίκες.

### Αναμετρήσεις στο Κύπελλο Ελλάδας
[δεξιά|μικρογραφία|100px|Ο [Γιώργος Πρίντεζης.]]
Οι δύο ομάδες έχουν αναμετρηθεί 31 φορές για τον θεσμό του κυπέλλου. Τις 13 από αυτές βρέθηκαν αντιμέτωπες στον τελικό της διοργάνωσης, με αποτέλεσμα να αποτελούν το συνηθέστερο ζευγάρι του τελικού. Στις συναντήσεις των δύο ομάδων στον τελικό της διοργάνωσης 9 φορές έχει επικρατήσει ο Παναθηναϊκός και 4 ο Ολυμπιακός. Οι δύο ομάδες έχουν βρεθεί αντιμέτωπες 6 φορές στην ημιτελική φάση με τον πολυνίκη του θεσμού Παναθηναϊκό να υπερέχει με 4 νίκες έναντί 2.

Η πρώτη συνάντηση των δύο ομάδων σε τελικό ήταν στις 2–6–1979 όταν αναμετρήθηκαν στο Παναθηναϊκό Στάδιο, με τελικό νικητή τον Παναθηναϊκό με σκορ 79–72. Η τελευταία αναμέτρηση σε τελικό ήταν την περίοδο 2025–26, στο Κλειστό Γυμναστήριο «Δυο Αοράκια», στην οποία επικράτησε ο Παναθηναϊκός με σκορ 79–68.

Η μεγαλύτερη σε εύρος νίκη στα παιχνίδια μεταξύ των δύο ομάδων από τον Ολυμπιακό έγινε στο πλαίσιο της διοργάνωσης του Κυπέλλου, με σκορ 68–110 (42 πόντοι διαφορά) επί του Παναθηναϊκού μέσα στο Παναθηναϊκό Στάδιο το 1977, σε αγώνα νοκ–άουτ για την Δ΄ φάση του Κυπέλλου Ελλάδας 1976–77 . Στον αγώνα αυτόν, ο ήδη πρωταθλητής της σεζόν 1976–77 Παναθηναϊκός κατέβηκε τυπικά ακολουθώντας την οδηγία της "μη αγωνιστικότητας" που πρότεινε ο play maker της ομάδας Χρήστος Κέφαλος (περιοδικό "Active", Δεκέμβριος 1997), διότι η διοίκηση δεν είχε δώσει πριμ, όπως είχε υποσχεθεί, στους παίκτες για την κατάκτηση του πρωταθλήματος. Μια μαύρη σελίδα στην ιστορία του Παναθηναϊκού, που προκλήθηκε από μία απαράδεκτη απόφαση των παικτών του οι οποίοι δεν έδωσαν την πρέπουσα σημασία στο γόητρο του αγώνα.

## Επίσημοι αγώνες
### Συνοπτικά

### Αναλυτικά
#### Τοπικό πρωτάθλημα και πανελλήνιο (1946–1963)

#### Α΄ και Α1 Εθνική κατηγορία (από 1964)


* **Σημειωση**: Κατά τις περιόδους 1964-65 έως 1971-72 όλοι οι αγώνες της Α' Εθνικής διεξάγονταν σε ουδέτερα γήπεδα. Έτσι μετά το πρωτάθλημα του 1964, οι επόμενοι αγώνες που διεξήχθησαν στις έδρες των δύο ομάδων ήταν για την περίοδο 1972-73.

#### Κύπελλο Ελλάδας (από 1976)



#### Σούπερ Καπ Ελλάδας (από 2022)

#### Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα και Ευρωλίγκα (από 1994)

## Στατιστικά στοιχεία επίσημων αγώνων
### Ευρύτερες νίκες ανά διοργάνωση
**Κύπελλο Ελλάδας**
: Παναθηναϊκός - **Ολυμπιακός** 68–110** (+42)**, Παναθηναϊκό Στάδιο, 1 Ιουνίου 1977

**Πρωτάθλημα Ελλάδας**
: **Ολυμπιακός** - Παναθηναϊκός 73–38 **(+35)**, ΣΕΦ, 19 Μαΐου 1996

**Ευρωλίγκα**
: **Ολυμπιακός** - Παναθηναϊκός 101–73 **(+28)**, ΣΕΦ, 17 Μαρτίου 2022

**Σούπερ Καπ Ελλάδας**
: **Ολυμπιακός** - Παναθηναϊκός 75–51** (+24)**, Κλειστό Ρόδου, 30 Σεπτεμβρίου 2023

### Μεγαλύτερες διαφορές (20+ πόντοι)

## Συγκριτικές θέσεις στην Α' και Α1 Εθνική

## Στελέχη και στους δύο συλλόγους
### Παίκτες
Ο Πέτρος Δημητρόπουλος το 1950 υπήρξε ο πρώτος καλαθοσφαιριστής που αναδείχθηκε πρωταθλητής Ελλάδας με τον Παναθηναϊκό ενώ είχε αποκτηθεί από τον Ολυμπιακό.  Το 1979 ο Ολυμπιακός απέκτησε από τον Παναθηναϊκό τον Χρήστο Ιορδανίδη. Ο πρώτος Αμερικανός που έπαιξε και στις δύο ομάδες και μάλιστα χωρίς ενδιάμεσο σταθμό ήταν ο Τζέρι Τζένκινς, ο οποίος μπορεί να μην κατέκτησε τίτλο, αλλά συνδέθηκε, ειδικά με τον Ολυμπιακό, με την ιστορική πρόκριση στο Final-6 το 1979. Το 1982 ο Κιθ Γούλφοκ μεταπήδησε όπως και ο Τζένκινς από τον Παναθηναϊκό στον Ολυμπιακό. Το 1983 ο Γιώργος Σκροπολίθας μεταγράφηκε από τον Ολυμπιακό στον Παναθηναϊκό. Την ίδια χρονιά, ο Νίκος Δαρίβας μετακινήθηκε από τον Παναθηναϊκό στον Ολυμπιακό.

Από το 1994 και μετά 37 παίκτες συνολικά έχουν αγωνιστεί με τη φανέλα και των δύο ομάδων. Πρώτη περίπτωση ήταν ο Ζάρκο Πάσπαλι που αγωνίστηκε με μεγάλη επιτυχία στον Ολυμπιακό και αμέσως μετά μεταγράφηκε στον Παναθηναϊκό και τελευταία ο Ιωάννης Παπαπέτρου που από τον Ολυμπιακό πήγε απευθείας στον Παναθηναϊκό. Παίχτες που έπαιξαν αρχικά στον Παναθηναϊκό και στην συνέχεια αγωνίστηκαν με τη φανέλα του Ολυμπιακού ήταν οι: Άριαν Κόμαζετς, Αλεξάντερ Βολκόφ, Ντίνο Ράτζα, Νίκος Μπουντούρης, Νταμίρ Μουλαομέροβιτς, Νίκος Οικονόμου, Ανδρέας Γλυνιαδάκης, Λάζαρος Παπαδόπουλος, Γκιόργκι Σερμαντίνι, Βασίλης Σπανούλης, Στράτος Περπέρογλου, Πάρης Μαραγκός, Γιώργος Μπόγρης, Βασίλης Χαραλαμπόπουλος, Αντώνης Κόνιαρης, Μιχάλης Λούντζης, Λούκα Βιλντόζα και Κώστας Αντετοκούνμπο ενώ παίκτες που έπαιξαν αρχικά στον Ολυμπιακό και στην συνέχεια αγωνίστηκαν στον Παναθηναϊκό ήταν οι: Ζάρκο Πάσπαλι, Αλέξανδρος Ανθής (χωρίς επίσημη συμμετοχή με καποιον εκ των δύο), Τζόνι Ρότζερς, Δημήτρης Παπανικολάου, Πάτρικ Φέμερλινγκ, Άντρια Ζίζιτς, Βασίλης Ξανθόπουλος (είχε αγωνιστεί στο εφηβικό του Ολυμπιακού και όχι στην πρώτη ομάδα), Χάρης Γιαννόπουλος, Ίαν Βουγιούκας, Σοφοκλής Σχορτσιανίτης, Λουκάς Μαυροκεφαλίδης, Γιάννης Μπουρούσης, Ματ Λοτζέσκι, Ιωάννης Παπαπέτρου, Γιάννης Αθηναίου, Βασίλης Καββαδάς, Δημήτρης Αγραβάνης, Κώστας Σλούκας και Βασίλης Τολιόπουλος. 

Ο Δημήτρης Παπανικολάου υπήρξε ο αθλητής που είχε την πιο επιτυχημένη καριέρα αγωνιζόμενος και με τους 2 συλλόγους αφού κατέκτησε το Τριπλ Κράουν και με τις 2 ομάδες. Συνολικά κατέκτησε 6 πρωταθλήματα (2 με τον Ολυμπιακό και 4 με τον Παναθηναϊκό), 5 κύπελλα (2 με τον Ολυμπιακό και 3 με τον Παναθηναϊκό) και 2 φορές την Ευρωλίγκα (1 με τον Ολυμπιακό και 1 με τον Παναθηναϊκό).

### Προπονητές
Ο Κώστας Μουρούζης κατέκτησε το πρωτάθλημα Ελλάδας και με τις 2 ομάδες. Ο Μίμης Στεφανίδης, Κώστας Αναστασάτος, ο Μιχάλης Κυρίτσης, ο Λευτέρης Σούμποτιτς και ο Μίλαν Μίνιτς, ο Θανάση Παπαχατζής (Βοηθοί προπονητή). βρέθηκαν στην τεχνική ηγεσία και των 2 συλλόγων. Αξιοσημείωτες υπήρξαν περιπτώσεις του Φαίδωνα Ματθαίου και του Παναγιώτη Γιαννάκη οι οποίοι έκαναν μεγάλη καριέρα ως αθλητές με τον Παναθηναϊκό και σημείωσαν αξιόλογες επιτυχίες ως προπονητές του Ολυμπιακού.

## Σημειώσεις


## Παραπομπές


## Πηγές
* infoblog
* express.gr
* in.gr
* sport.gr

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Αφιέρωμα φωτογραφικού υλικού, μεταξύ των δύο ομάδων sport24.gr μέσω web.archive

Κατηγορία:Καλαθοσφαίριση στην Ελλάδα
Κατηγορία:Παναθηναϊκός (καλαθοσφαίριση)
Κατηγορία:Ολυμπιακός Σ.Φ.Π. (καλαθοσφαίριση)