Κρεατίνη

Η **κρεατίνη** (Creatine)  είναι μια οργανική ένωση με ονομαστικό τύπο . Υπάρχει σε διάφορα ταυτομερή σε διαλύματα (μεταξύ των οποίων η ουδέτερη μορφή και διάφορες αμφιτεριονικές μορφές). Η κρεατίνη βρίσκεται στα σπονδυλωτά, όπου διευκολύνει την ανακύκλωση της τριφωσφορικής αδενοσίνης (ATP), κυρίως στον μυϊκό και τον εγκεφαλικό ιστό. Η ανακύκλωση επιτυγχάνεται με τη μετατροπή της διφωσφορικής αδενοσίνης (ADP) πίσω σε ATP μέσω δωρεάς φωσφορικής ομάδας. Η κρεατίνη δρα επίσης ως ρυθμιστικό.

## Ιστορικό
Η κρεατίνη αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά το 1832 όταν ο Michel Eugène Chevreul την απομόνωσε από το βασικό υδατικό εκχύλισμα του σκελετικού μυός. Αργότερα ονόμασε το κρυσταλλωμένο ίζημα από την ελληνική λέξη κρέας. Το 1928, αποδείχθηκε ότι η κρεατίνη υπάρχει σε ισορροπία με την κρεατινίνη. Μελέτες της δεκαετίας του 1920 έδειξαν ότι η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων κρεατίνης δεν οδήγησε στην απέκκρισή της. Αυτό το αποτέλεσμα υποδείκνυε την ικανότητα του σώματος να αποθηκεύει κρεατίνη, γεγονός που με τη σειρά του υποδήλωνε τη χρήση της ως συμπλήρωμα διατροφής.

Το 1912, οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, Ότο Φόλιν και Γουίλι Γκλόβερ Ντενίς, βρήκαν στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η λήψη κρεατίνης μπορεί να αυξήσει δραματικά την περιεκτικότητα σε κρεατίνη των μυών. Στα τέλη της δεκαετίας του 1920, αφού διαπιστώθηκε ότι τα ενδομυϊκά αποθέματα κρεατίνης μπορούν να αυξηθούν με την πρόσληψη κρεατίνης σε μεγαλύτερες από τις κανονικές ποσότητες, οι επιστήμονες ανακάλυψαν την φωσφοκρεατίνη (φωσφορική κρεατίνη) και διαπίστωσαν ότι η κρεατίνη είναι βασικός παράγοντας στον μεταβολισμό του σκελετικού μυός. Σχηματίζεται φυσικά στα σπονδυλωτά.

Η ανακάλυψη της φωσφοκρεατίνης  αναφέρθηκε το 1927. Τη δεκαετία του 1960, αποδείχθηκε ότι το ένζυμο κρεατινική κινάση (creatine kinase CK) φωσφορυλιώνει το ADP χρησιμοποιώντας φωσφοκρεατίνη (phosphocreatine, PCr) για την παραγωγή ATP. Συνεπώς, το ATP - όχι η PCr - καταναλώνεται άμεσα στη μυϊκή συστολή. Η CK χρησιμοποιεί κρεατίνη για να *ρυθμίσει* την αναλογία ATP/ADP.

Ενώ η επίδραση της κρεατίνης στη σωματική απόδοση έχει τεκμηριωθεί επαρκώς από τις αρχές του εικοστού αιώνα, ήρθε στο φως της δημοσιότητας μετά τους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 1992 στη Βαρκελώνη. Ένα άρθρο της 7ης Αυγούστου 1992 στους Times ανέφερε ότι ο Λίνφορντ Κρίστι, ο νικητής του χρυσού μεταλλίου στα 100 μέτρα, είχε χρησιμοποιήσει κρεατίνη πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες (ωστόσο, θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι ο Κρίστι κρίθηκε ένοχος για ντόπινγκ αργότερα στην καριέρα του). Ένα άρθρο στο *Bodybuilding Monthly* κατονόμασε την Sally Gunnell, η οποία ήταν η χρυσή Ολυμπιονίκης στα 400 μέτρα μετ' εμποδίων, ως άλλη μια χρήστρια κρεατίνης. Επιπλέον, οι *The Times* σημείωσαν επίσης ότι ο δρομέας των 100 μέτρων μετ' εμποδίων Colin Jackson άρχισε να παίρνει κρεατίνη πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες.

Εκείνη την εποχή, συμπληρώματα κρεατίνης χαμηλής ισχύος ήταν διαθέσιμα στη Βρετανία, αλλά τα συμπληρώματα κρεατίνης που είχαν σχεδιαστεί για την ενίσχυση της δύναμης δεν ήταν εμπορικά διαθέσιμα μέχρι το 1993, όταν μια εταιρεία με την επωνυμία Experimental and Applied Sciences (EAS) εισήγαγε την ένωση στην αγορά αθλητικής διατροφής με την ονομασία *Phosphagen*. Έρευνες που πραγματοποιήθηκαν στη συνέχεια έδειξαν ότι η κατανάλωση υδατανθράκων υψηλού γλυκαιμικού δείκτη σε συνδυασμό με κρεατίνη αυξάνουν τα αποθέματα κρεατίνης στους μύες.

## Μεταβολικός ρόλος
Η κρεατίνη είναι μια φυσική μη πρωτεϊνική ένωση και το κύριο συστατικό της φωσφοκρεατίνης, η οποία χρησιμοποιείται για την αναγέννηση του ATP μέσα στο κύτταρο. Το 95% των συνολικών αποθεμάτων κρεατίνης και φωσφοκρεατίνης του ανθρώπινου σώματος βρίσκεται στους σκελετικούς μύες, ενώ το υπόλοιπο κατανέμεται στο αίμα, τον εγκέφαλο, τους όρχεις και άλλους ιστούς. Η τυπική περιεκτικότητα σε κρεατίνη των σκελετικών μυών (τόσο ως κρεατίνη όσο και ως φωσφοκρεατίνη) είναι 120&nbsp;mmol ανά κιλό ξηρής μυϊκής μάζας, αλλά μπορεί να φτάσει έως και 160&nbsp;mmol/kg μέσω συμπληρωμάτων. Περίπου το 1-2% της ενδομυϊκής κρεατίνης αποικοδομείται ανά ημέρα και ένα άτομο θα χρειαζόταν περίπου 1-3 γραμμάρια κρεατίνης την ημέρα για να διατηρήσει τη μέση (χωρίς συμπληρώματα) αποθήκευση κρεατίνης. Μια παμφάγα διατροφή παρέχει περίπου το ήμισυ αυτής της τιμής, με το υπόλοιπο να συντίθεται στο ήπαρ και τα νεφρά.

Η κρεατίνη δεν είναι απαραίτητο θρεπτικό συστατικό. Είναι ένα παράγωγο αμινοξύ, που παράγεται φυσικά στο ανθρώπινο σώμα από τα αμινοξέα γλυκίνη και αργινίνη, με πρόσθετη απαίτηση για *S*-αδενοσυλομεθειονίνη (ένα παράγωγο της μεθειονίνης) για να καταλύσει τον μετασχηματισμό του γουανιδινοοξικού σε κρεατίνη. Στο πρώτο βήμα της βιοσύνθεσης, το ένζυμο αργινίνη:γλυκίνη αμιδινομεταφοράση (arginine:glycine amidinotransferase, AGAT, EC:2.1.4.1) μεσολαβεί στην αντίδραση γλυκίνης και αργινίνης για τον σχηματισμό γουανιδινοοξικού. Αυτό το προϊόν στη συνέχεια μεθυλιώνεται από γουανιδινοοξική *Ν*-μεθυλομεταφοράση (guanidinoacetate *N*-methyltransferase, GAMT) EC:2.1.1.2), χρησιμοποιώντας την *S*-αδενοσυλομεθειονίνη ως δότη μεθυλίου. Η ίδια η κρεατίνη μπορεί να φωσφορυλιωθεί από την κρεατινική κινάση για να σχηματίσει φωσφοκρεατίνη, η οποία χρησιμοποιείται ως ενεργειακό ρυθμιστικό διάλυμα στους σκελετικούς μύες και τον εγκέφαλο. Μια κυκλική μορφή κρεατίνης, που ονομάζεται κρεατινίνη, υπάρχει σε ισορροπία με το ταυτομερές της και με την κρεατίνη.

### Σύστημα φωσφοκρεατίνης

Η κρεατίνη μεταφέρεται μέσω του αίματος και προσλαμβάνεται από ιστούς με υψηλές ενεργειακές απαιτήσεις, όπως ο εγκέφαλος και οι σκελετικοί μύες, μέσω ενός ενεργού συστήματος μεταφοράς. Η συγκέντρωση της ATP στους σκελετικούς μύες είναι συνήθως 2–5&nbsp;mM, γεγονός που θα είχε ως αποτέλεσμα τη συστολή των μυών μόνο λίγων δευτερολέπτων. Σε περιόδους αυξημένων ενεργειακών απαιτήσεων, το σύστημα φωσφογόνου (ή ATP/PCr) επανασυνθέτει ταχέως ATP από ADP με τη χρήση φωσφοκρεατίνης (PCr) μέσω μιας αναστρέψιμης αντίδρασης που καταλύεται από το ένζυμο κρεατινική κινάση (CK). Η φωσφορική ομάδα συνδέεται με ένα κέντρο NH της κρεατίνης. Στον σκελετικό μυ, οι συγκεντρώσεις PCr μπορεί να φτάσουν τα 20-35&nbsp;mM ή περισσότερο. Επιπλέον, στους περισσότερους μύες, η ικανότητα αναγέννησης ATP της CK είναι πολύ υψηλή και επομένως δεν αποτελεί περιοριστικό παράγοντα. Αν και οι κυτταρικές συγκεντρώσεις ATP είναι μικρές, οι αλλαγές είναι δύσκολο να ανιχνευθούν επειδή το ATP αναπληρώνεται συνεχώς και αποτελεσματικά από τις μεγάλες δεξαμενές PCr και CK. Μια προτεινόμενη αναπαράσταση έχει παρουσιαστεί από τους Krieder κ.α.. Η κρεατίνη έχει την ικανότητα να αυξάνει τα αποθέματα PCr στους μυς, αυξάνοντας ενδεχομένως την ικανότητα του μυός να επανασυνθέτει ATP από ADP για να καλύψει τις αυξημένες ενεργειακές απαιτήσεις.

Τα συμπληρώματα κρεατίνης φαίνεται να αυξάνουν τον αριθμό των μυοπυρήνων που τα δορυφορικά κύτταρα θα 'δώσουν' στις κατεστραμμένες μυϊκές ίνες, γεγονός που αυξάνει την πιθανότητα ανάπτυξης αυτών των ινών. Αυτή η αύξηση των μυοπυρήνων πιθανότατα προέρχεται από την ικανότητα της κρεατίνης να αυξάνει τα επίπεδα του μυογενούς μεταγραφικού παράγοντα MRF4.

### Γενετικές ανεπάρκειες
Οι γενετικές ανεπάρκειες στη βιοσυνθετική οδό της κρεατίνης οδηγούν σε διάφορα σοβαρά νευρολογικά ελαττώματα. Κλινικά, υπάρχουν τρεις διακριτές διαταραχές του μεταβολισμού της κρεατίνης, που ονομάζονται εγκεφαλικές ανεπάρκειες κρεατίνης (cerebral creatine deficiencies). Οι ανεπάρκειες στα δύο ένζυμα σύνθεσης μπορούν να προκαλέσουν ανεπάρκεια αμιδινομεταφοράσης γλυκίνης που προκαλείται από παραλλαγές στο γονίδιο GATM και ανεπάρκεια γουανιδινοοξικής μεθυλομεταφοράσης, που προκαλείται από παραλλαγές στο *GAMT*. Και τα δύο βιοσυνθετικά ελαττώματα κληρονομούνται με αυτοσωμικό υπολειπόμενο τρόπο. Ένα τρίτο ελάττωμα, το ελάττωμα μεταφορέα κρεατίνης, προκαλείται από μεταλλάξεις στο *SLC6A8* και κληρονομείται με φυλοσύνδετο τρόπο. Αυτή η πάθηση σχετίζεται με τη μεταφορά κρεατίνης στον εγκέφαλο.

### Αυστηρά χορτοφάγοι και χορτοφάγοι
Οι αυστηρά χορτοφαγικές και χορτοφαγικές δίαιτες σχετίζονται με χαμηλότερα επίπεδα μυϊκής κρεατίνης και οι αθλητές που ακολουθούν αυτές τις δίαιτες μπορεί να επωφεληθούν από τα συμπληρώματα κρεατίνης.

## Φαρμακοκινητική
Το μεγαλύτερο μέρος της έρευνας μέχρι σήμερα σχετικά με την κρεατίνη έχει επικεντρωθεί κυρίως στις φαρμακολογικές ιδιότητες της κρεατίνης, ωστόσο υπάρχει έλλειψη έρευνας σχετικά με τη φαρμακοκινητική της. Οι μελέτες δεν έχουν καθορίσει φαρμακοκινητικές παραμέτρους για την κλινική χρήση της κρεατίνης, όπως ο όγκος κατανομής, η κάθαρση, η βιοδιαθεσιμότητα, ο μέσος χρόνος παραμονής, ο ρυθμός απορρόφησης και ο χρόνος ημιζωής. Θα πρέπει να καθοριστεί μία σαφής φαρμακοκινητική κατατομή (προφίλ) πριν από τη βέλτιστη κλινική δοσολογία.

### Δοσολογία

#### Φάση φόρτωσης

Έχει προταθεί μια κατά προσέγγιση δόση 0,3 g/kg/ημέρα, διαιρούμενη σε 4 ίσα διαστήματα, καθώς οι ανάγκες σε κρεατίνη μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με το σωματικό βάρος. Έχει επίσης αποδειχθεί ότι η λήψη χαμηλότερης δόσης 3 γραμμαρίων την ημέρα για 28 ημέρες μπορεί επίσης να αυξήσει τη συνολική αποθήκευση κρεατίνης στους μυς στην ίδια ποσότητα με τη δόση ταχείας φόρτωσης των 20 γραμμαρίων/ημέρα για 6 ημέρες. Ωστόσο, μια φάση φόρτωσης 28 ημερών δεν επιτρέπει την επίτευξη των εργογόνων οφελών από τα συμπληρώματα κρεατίνης μέχρι την πλήρη κορεσμό της αποθήκευσης μυών.

Αυτή η αύξηση στην αποθήκευση κρεατίνης στους μυς έχει συσχετιστεί με εργογόνα οφέλη που συζητήθηκαν στην ενότητα της έρευνας. Ωστόσο, μελετώνται υψηλότερες δόσεις για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα για την αντιστάθμιση των ελλείψεων στη σύνθεση κρεατίνης και τον μετριασμό των ασθενειών.

#### Φάση συντήρησης
Μετά τη φάση φόρτωσης 5-7 ημερών, τα αποθέματα κρεατίνης στους μυς είναι πλήρως κορεσμένα και τα συμπληρώματα χρειάζονται μόνο να καλύψουν την ποσότητα κρεατίνης που διασπάται ανά ημέρα. Αυτή η δόση συντήρησης αναφέρθηκε αρχικά ότι ήταν περίπου 2-3 g/ημέρα (ή 0,03 g/kg/ημέρα), Ωστόσο, ορισμένες μελέτες έχουν προτείνει δόση συντήρησης 3-5 g/ημέρα για τη διατήρηση της κορεσμένης μυϊκής κρεατίνης.

### Απορρόφηση

Οι ενδογενείς συγκεντρώσεις κρεατίνης στον ορό ή το πλάσμα σε υγιείς ενήλικες κυμαίνονται κανονικά στην περιοχή των 2–12&nbsp;mg/L. Μία εφάπαξ δόση 5 γραμμαρίων (5000&nbsp;mg) από το στόμα σε υγιείς ενήλικες έχει ως αποτέλεσμα ένα μέγιστο επίπεδο κρεατίνης στο πλάσμα περίπου 120&nbsp;mg/L 1–2 ώρες μετά την κατάποση. Η κρεατίνη έχει αρκετά σύντομο χρόνο ημιζωής αποβολής, κατά μέσο όρο λίγο λιγότερο από 3 ώρες, επομένως για να διατηρηθεί ένα αυξημένο επίπεδο στο πλάσμα θα ήταν απαραίτητο να λαμβάνονται μικρές δόσεις από το στόμα κάθε 3–6 ώρες καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας.

## Άσκηση και αθλητισμός
Τα συμπληρώματα κρεατίνης διατίθενται στην αγορά σε μορφή αιθυλεστέρα, γλυκονικού, μονοϋδρικού και νιτρικού.

Τα συμπληρώματα κρεατίνης για τη βελτίωση της αθλητικής απόδοσης θεωρούνται ασφαλή για βραχυπρόθεσμη χρήση, αλλά υπάρχουν ελλιπή δεδομένα ασφάλειας για μακροχρόνια χρήση ή για χρήση σε παιδιά και εφήβους.

Σύμφωνα με ένα άρθρο ανασκόπησης του 2018 στο *Journal of the International Society of Sports Nutrition*, η μονοϋδρική κρεατίνη είναι το πιο αποτελεσματικό συμπλήρωμα διατροφής για την αύξηση της ικανότητας άσκησης υψηλής έντασης και της μυϊκής μάζας κατά τη διάρκεια της προπόνησης.

Η χρήση κρεατίνης μπορεί να αυξήσει τη μέγιστη ισχύ και απόδοση σε αναερόβια επαναλαμβανόμενη προπόνηση υψηλής έντασης (περίοδοι εργασίας και ανάπαυσης) κατά 5% έως 15%. Τα συμπληρώματα κρεατίνης ασκουν θετικά εργογόνα αποτελέσματα σε μεμονωμένες και πολλαπλές περιόδους άσκησης μικρής διάρκειας και υψηλής έντασης, εκτός από την ενίσχυση των προσαρμογών της προπόνησης. Η κρεατίνη δεν έχει σημαντική επίδραση στην αερόβια αντοχή.

## Έρευνα

### Γνωστική απόδοση
Η κρεατίνη αναφέρεται μερικές φορές ότι έχει ευεργετική επίδραση στη λειτουργία του εγκεφάλου και στη γνωστική επεξεργασία, αν και τα στοιχεία είναι δύσκολο να ερμηνευθούν συστηματικά και η κατάλληλη δοσολογία είναι άγνωστη. Η μεγαλύτερη επίδραση φαίνεται να παρατηρείται σε άτομα που είναι πιεσμένα (λόγω, για παράδειγμα, στέρησης ύπνου) ή έχουν γνωστική εξασθένηση.

Μια συστηματική ανασκόπηση του 2018 διαπίστωσε ότι *γενικά, υπήρχαν ενδείξεις ότι η βραχυπρόθεσμη μνήμη και η νοημοσύνη/συλλογιστική σκέψη μπορούν να βελτιωθούν με τη χορήγηση κρεατίνης*, ενώ για άλλους γνωστικούς τομείς *τα αποτελέσματα ήταν αντικρουόμενα*.

### Μυϊκοί νόσοι
Μια μετα-ανάλυση διαπίστωσε ότι η θεραπεία με κρεατίνη αύξησε τη μυϊκή δύναμη στις μυϊκές δυστροφίες και ενδεχομένως βελτίωσε τη λειτουργική απόδοση. Η θεραπεία με κρεατίνη δεν φαίνεται να βελτιώνει τη μυϊκή δύναμη σε άτομα που έχουν μεταβολικές μυοπάθειες. Υψηλές δόσεις κρεατίνης οδηγούν σε αυξημένο μυϊκό πόνο και σε διαταραχή των καθημερινών δραστηριοτήτων όταν λαμβάνονται από άτομα που πάσχουν από τη νόσο McArdle.

### Μιτοχονδριακές ασθένειες
#### Νόσος Πάρκινσον
Η επίδραση της κρεατίνης στη λειτουργία των μιτοχονδρίων έχει οδηγήσει σε έρευνα σχετικά με την αποτελεσματικότητα και την ασφάλειά της για την επιβράδυνση της νόσου του Πάρκινσον. Από το 2014, τα στοιχεία δεν παρείχαν αξιόπιστη βάση για τη λήψη θεραπευτικών αποφάσεων, λόγω του κινδύνου μεροληψίας, του μικρού μεγέθους του δείγματος και της σύντομης διάρκειας των δοκιμών.

#### Νόσος του Χάντινγκτον
Αρκετές πρωτογενείς μελέτες  έχουν ολοκληρωθεί, αλλά δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη καμία συστηματική ανασκόπηση για τη νόσο του Χάντινγκτον.

### Αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση
Είναι αναποτελεσματική ως θεραπεία για την αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση.

### Τεστοστερόνη
Μια συστηματική ανασκόπηση μελετών του 2021 διαπίστωσε ότι *το τρέχον σύνολο στοιχείων δεν δείχνει ότι τα συμπληρώματα κρεατίνης αυξάνουν την ολική τεστοστερόνη, την ελεύθερη τεστοστερόνη, τη διυδροτεστοστερόνη ή προκαλούν τριχόπτωση/φαλάκρα*.

### Καρδιαγγειακές νόσοι

Μια συστηματική ανασκόπηση του 2011 αξιολόγησε την αποτελεσματικότητα της κρεατίνης και των αναλόγων της σε ενήλικες με καρδιαγγειακά νοσήματα, συμπεριλαμβανομένης της καρδιακής ανεπάρκειας και του εμφράγματος του μυοκαρδίου. Οι μελέτες αξιολόγησαν τη χρήση διαφόρων ενώσεων με βάση την κρεατίνη—όπως η κρεατίνη, η φωσφορική κρεατίνη και η φωσφοκρεατινίνη—χορηγούμενες από το στόμα, ενδοφλέβια ή ενδομυϊκά, συνήθως ως συμπληρωματικά στην τυπική θεραπεία.

Η ανάλυση δεν βρήκε οριστικά στοιχεία ότι η κρεατίνη ή τα ανάλογά της επηρεάζουν σημαντικά τη θνησιμότητα, την εξέλιξη του εμφράγματος του μυοκαρδίου ή το κλάσμα εξώθησης. Ωστόσο, ορισμένες μελέτες υπέδειξαν πιθανή βελτίωση στις καρδιακές αρρυθμίες και τη δύσπνοια. Οι δοκιμές διέφεραν σημαντικά ως προς τη σύνθεση του φαρμάκου, τη δοσολογία, τη διάρκεια της θεραπείας και τους πληθυσμούς των ασθενών. Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν εντοπίστηκαν μελέτες που να εξέτασαν τις επιδράσεις αυτών των ενώσεων σε ασθενείς με ιδιοπαθή υπέρταση.

Λόγω του μικρού μεγέθους του δείγματος, της κλινικής ετερογένειας και των ασυνεπών αποτελεσμάτων μεταξύ των δοκιμών, οι συγγραφείς κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι απαιτούνται πιο αυστηρές και μεγαλύτερης κλίμακας μελέτες για να τεκμηριωθεί η κλινική χρησιμότητα των αναλόγων κρεατίνης στην καρδιαγγειακή φροντίδα.

## Ανεπιθύμητες ενέργειες
Οι παρενέργειες περιλαμβάνουν:

* Αύξηση βάρους λόγω επιπλέον κατακράτησης νερού στον μυ
* Πιθανές μυϊκές κράμπες / τραβήγματα 
* Στομαχικές διαταραχές
* Διάρροια
* Ζάλη

Ένα καλά τεκμηριωμένο αποτέλεσμα συμπληρωμάτων κρεατίνης είναι η αύξηση βάρους εντός της πρώτης εβδομάδας του προγράμματος συμπληρωμάτων, αποδιδόμενη πιθανώς σε μεγαλύτερη κατακράτηση νερού λόγω των αυξημένων συγκεντρώσεων κρεατίνης στους μυς μέσω όσμωσης.

Μια συστηματική ανασκόπηση του 2009 απέρριψε τις ανησυχίες ότι τα συμπληρώματα κρεατίνης θα μπορούσαν να επηρεάσουν την κατάσταση ενυδάτωσης και την αντοχή στη θερμότητα και να οδηγήσουν σε μυϊκές κράμπες και διάρροια.

Παρά το γεγονός ότι η αύξηση βάρους λόγω κατακράτησης υγρών και οι πιθανές κράμπες είναι δύο φαινομενικά *συχνές* παρενέργειες, νέα έρευνα δείχνει ότι αυτές οι παρενέργειες πιθανότατα δεν είναι αποτέλεσμα της χρήσης κρεατίνης. Επιπλέον, η αρχική κατακράτηση υγρών αποδίδεται σε πιο βραχυπρόθεσμη χρήση κρεατίνης (φάση *φόρτωσης*). Μελέτες έχουν δείξει ότι η χρήση κρεατίνης δεν επηρεάζει απαραίτητα το συνολικό νερό του σώματος σε σχέση με τη μυϊκή μάζα μακροπρόθεσμα.

### Νεφρική λειτουργία
Μια συστηματική ανασκόπηση του 2019 που δημοσιεύτηκε από το Εθνικό Ίδρυμα Νεφρών διερεύνησε εάν η συμπλήρωση κρεατίνης είχε δυσμενείς επιπτώσεις στη νεφρική λειτουργία. Εντόπισαν 15 μελέτες από το 1997 έως το 2013 που εξέτασαν τα τυπικά πρωτόκολλα φόρτωσης και συντήρησης κρεατίνης 4-20 g/ημέρα έναντι εικονικού φαρμάκου. Χρησιμοποίησαν την κρεατινίνη ορού, την κάθαρση κρεατινίνης και τα επίπεδα ουρίας ορού ως μέτρο της νεφρικής βλάβης. Ενώ γενικά τα συμπληρώματα κρεατίνης οδήγησαν σε ελαφρώς αυξημένα επίπεδα κρεατινίνης που παρέμειναν εντός των φυσιολογικών ορίων, η συμπλήρωση δεν προκάλεσε νεφρική βλάβη (τιμή P 

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Creatine bound to proteins in the PDB

Κατηγορία:Συμπληρώματα διατροφής
Κατηγορία:Εργογονικά βοηθήματα
Κατηγορία:Γουανιδίνες