Τζουμπλέτα

[μικρογραφία|Γυναίκα από το Γκρούντα που φοράει τζουμπλέτα, σε φωτογραφία του [Πιέτρο Μαρούμπι του 19ου αιώνα.]]
Η **τζουμπλέτα** () είναι κυματοειδής, σε σχήμα καμπάνας παραδοσιακή φούστα, που φορούν παραδοσιακά οι Αλβανιίδες στη βόρεια Αλβανία, το Κοσσυφοπέδιο, τη Βόρεια Μακεδονία και το Μαυροβούνιο. Είναι ένα ένδυμα που έχει επιβιώσει από την αρχαιότητα αποκλειστικά σε κατοικημένα εδάφη της Αλβανίας και είναι ένα μοναδικό είδος φορεσιάς για το ιδιαίτερο σχήμα, τη δομή και το σύστημα διακόσμησης του. Υπάρχουν δύο ειδών τζουμπλέτα: ένας είναι στενός και ο άλλος είναι μεγάλος. Η τζουμπλέτα συμπεριλήφθηκε στον κατάλογο της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς που χρειάζονται επείγουσα προστασία από την UNESCO το 2022.

## Ετυμολογία
Το αλβανικό όνομα **' θεωρείται ότι προέρχεται από το [[Πρωτοαλβανική γλώσσα|πρωτοαλβανικό]] ''*jú-(m)blit-ā'', «[[μέλισσα]]», το οποίο με τη σειρά του προέρχεται από το παλαιοβαλκανικό ''*h1sú-melit'', «που έχει καλό μέλι». Ο [[Σημασιολογία|σημασιολογικός]] δεσμός μεταξύ του αλβανικού τζουμπλέτα και της μέλισσας υποστηρίζεται από ένα δίκτυο σχέσεων που περιλαμβάνει τον αλβανικό πολιτισμό και τον αρχαίο μεσογειακό πολιτισμό, συμπεριλαμβανομένου του [[Μινωικός πολιτισμός|Μινωϊκού πολιτισμού]] και της μυθολογίας του [[Δίας (μυθολογία)|Δία]] και της [[Μέλισσα (μυθολογία)|Μέλισσας]].

== Ιστορία ==
[[Αρχείο:Kličevac_Idol,_Serbia.jpg|αριστερά|μικρογραφία|150x150εσ|Ιλλυρική φιγούρα από τερακότα της Εποχής του Χαλκού με ένδυμα που μοιάζει με τζουμπλέτα.]]
Η τζουμπλέτα έχει αρχαία προέλευση. Αντιπροσωπεύει ομοιότητες με την φορεσιά ορισμένων Βαλκανικών [[Νεολιθική περίοδος|Νεολιθικών]] και Ιλλυρικών φιγούρων της [[Εποχή του Χαλκού|Εποχής του Χαλκού]], αλλά και ορισμένων φιγούρων σε άλλες περιοχές της [[Μεσόγειος Θάλασσα|Μεσογείου]], που ανήκουν στην δεύτερη χιλιετία π.Χ., και συνδέεται ανάλογα με τους παλαιούς Μεσογειακούς πολιτισμούς. Ενδύματα με παρόμοια σχήματα καμπάνας φορούν επίσης θεότητες και χορεύτριες που απεικονίζονται σε μνημεία της [[Ρωμαϊκή εποχή|ρωμαϊκής εποχής]] στα [[Βαλκάνια]].

Η τζουμπλέτα διακοσμείται συνήθως με αλβανικά ιερά συμβολικά στοιχεία αρχαίας ειδωλολατρικής προέλευσης, όπως τα σύμβολα του ήλιου (Dielli), του φεγγαριού (Hana), των αστέρων, των αετών και των φιδιών (Vitore). Τα κυρίως γεωμετρικά διακοσμητικά δείχνουν ένα ιδιαίτερα αρχαϊκό χαρακτηριστικό αυτής της φορεσιάς. Πολλά από αυτά τα σύμβολα ανήκουν στο νότιο [[Ιλλυρική θρησκεία|ιλλυρικό θρησκευτικό]] ρεπερτόριο. Μερικά σύμβολα είναι [[Αποτροπαϊκή μαγεία|αποτροπαϊκής]] φύσης κατά του κακού (ασθένειες, κακά πνεύματα και επιρροές όπως το **', το κακό μάτι), και ταιριάζουν με τις ιλλυρικές αλυσίδες που βρίσκονται σε τύμβους στην Αλβανία. Μερικά διακοσμητικά της τζουμπλέτα είναι αναπαραστάσεις των χεριών, τα οποία είναι επίσης το σχήμα ορισμένων Ιλλυρικών φυλαχτών.

## Περιγραφή
Η τζουμπλέτα κρέμεται συνήθως στους ώμους χρησιμοποιώντας δύο λουριά. Έχει 13 έως 17 λωρίδες και 5 κομμάτια τσόχας. Το στήθος και το μέρος της τζουμπλέτα που καλύπτεται από την ποδιά είναι κατασκευασμένα από κροσέ μαύρο μαλλί. Το σχήμα της καμπάνας τονίζεται στο πίσω μέρος.

Υπάρχουν δύο ειδών τζουμπλέτα: ένας είναι στενός και ο άλλος είναι μεγάλος. Όσον αφορά τα χρώματα, σήμερα χρησιμοποιούνται μόνο δύο χρώματα: το λευκό για τις ανύπαντες γυναίκες και το μαύρο για τις παντρεμένες, ωστόσο στο παρελθόν χρησιμοποιήθηκαν πολλά χρώματα, όπως μαρτυρά ένας συγγραφέας του 17ου αιώνα, ο οποίος ισχυρίστηκε ότι το παγώνι δεν είχε τόσα χρώματα όσο η τζουμπλέτα που φορούσαν οι γυναίκες της φυλής Κελμέντι. Σχετικά με την παραγωγή, η μείωση των χρωμάτων των τελευταίων δύο αιώνων οφείλεται στη περιορισμένη χρήση της μόνο σε απομακρυσμένες ορεινές περιοχές.

## Παραπομπές


## Βιβλιογραφία

* 
* 
Κατηγορία:Πολιτισμός της Αλβανίας
Κατηγορία:Γυναικεία ένδυση
Κατηγορία:Φούστες