Στέβαν Κραγκούγιεβιτς

Ο **Στέβαν Κραγκούγιεβιτς** (Σερβικά, κυριλλικό αλφάβητο: Стеван Крагујевић, 4 Φεβρουαρίου 1922 – 17 Απριλίου 2002) ήταν Σέρβος φωτορεπόρτερ και φωτογράφος τέχνης.

## Καριέρα
Ο Κραγκούγιεβιτς γεννήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 1922 στη Σέντα, στο Βασίλειο της Γιουγκοσλαβίας.  Ξεκίνησε να ασχολείται με τη φωτογραφία σε ηλικία 14 ετών, κατόπιν επιμονής του πατέρα του,  σε ένα μικρό στούντιο στην πόλη του. Στη συνέχεια, μετακόμισε στο Βελιγράδι, όπου τελικά άρχισε να εργάζεται ως επαγγελματίας για το πρακτορείο Tanjug. 

Η πρώτη αξιοσημείωτη φωτογραφία του ήταν της γέφυρας στη Σέντα η οποία καταστράφηκε κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, την οποία τράβηξε σε ηλικία 19 ετών  Το 1943, αγόρασε ένα έγχρωμο φιλμ και το χρησιμοποίησε μόνο για τις πιο πολύτιμες λήψεις, μία από τις οποίες ήταν το «Κορίτσι με χήνες», μια φωτογραφία μιας νεαρής γυναίκας με ένα καλάθι και χήνες σε ένα σοκάκι της Βοϊβοντίνα. Η φωτογραφία, με τίτλο «Μοτίβο από το χωριό της Βοϊβοντίνα», δημοσιεύτηκε στο εξώφυλλο του περιοδικού *Duga* το 1950.  Το *Duga* ήταν το πρώτο εικονογραφημένο περιοδικό της Γιουγκοσλαβίας με το πρώτο έγχρωμο εξώφυλλο.
[δεξιά|μικρογραφία|189x189εσ|Φωτογραφία του [Ίβο Άντριτς]]
Ο Κραγκούγιεβιτς ήταν ο πρώτος φωτορεπόρτερ που προσλήφθηκε από το νεοσύστατο Γραφείο Πληροφοριών στο Προεδρείο της Σοσιαλιστική Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας.  Έγινε μέλος μιας επίλεκτης ομάδας φωτογράφων στο Tanjug (1951–1953) και από το 1953 μέχρι τη συνταξιοδότησή του το 1982 και ήταν φωτορεπόρτερ της ημερήσιας εφημερίδας *Politika*. 

Το 1950 ο Κραγκούγιεβιτς φιλοτέχνησε το πρώτο επίσημο πορτρέτο του προέδρου Γιόσιπ Μπροζ Τίτο, το οποίο προοριζόταν για ξένες πρεσβείες και ανταποκριτές.  Στη συνέχεια, συνόδευε τον Τίτο σε ταξίδια στο εξωτερικό, κατά τη διάρκεια των οποίων τον φωτογράφιζε. Η συνοδεία του Τίτο επιμελούνταν προσεκτικά τις φωτογραφίες που προορίζονταν για επίσημη χρήση. 

Κατά τη διάρκεια της καριέρας του, ο Κραγκούγιεβιτς συγκέντρωσε ένα πλούσιο απόθεμα από φωτογραφίες του προέδρου Τίτο, οι οποίες κάλυπταν τα ταξίδια του σε όλη τη χώρα, τις επισκέψεις του σε διάφορες εταιρείες, τις συναντήσεις του με ξένους πολιτικούς, μαζί με μια σειρά από ανεπίσημες φωτογραφίες.   Εξαιτίας αυτού, πολλοί τον θεωρούσαν προσωπικό φωτογράφο του Τίτο - κάτι που δεν ήταν. 

Κατά τη διάρκεια της εργασίας του στην εφημερίδα *Politika*, ειδικά κατά την περίοδο του εκσυγχρονισμού (μετά τη μετακόμισή της στο νέο, σημερινό της κτήριο), κατείχε και άλλες σημαντικές θέσεις, καθώς έγινε επικεφαλής του Φωτογραφικού Εργαστηρίου και του Φωτογραφικού Τμήματος της εφημερίδας. Για μεγάλο χρονικό διάστημα, ήταν επικεφαλής του Φωτογραφικού Τμήματος, μετέδωσε την εμπειρία του στους νεότερους συναδέλφους του και οργάνωσε το έργο του φωτογραφικού γραφείου. Μέχρι τη συνταξιοδότησή του, συνέχισε να είναι φωτοσυντάκτης και βοήθησε στην εισαγωγή μιας νέας ενότητας στην *Politika*, ειδικά αυτής που τόνιζε την πραγματική αξία και σημασία της φωτογραφίας *U slici i reči* (με εικόνες και λέξεις). 

## Φωτογραφική τεκμηρίωση
[δεξιά|μικρογραφία|225x225εσ|Φωτογραφία του [Γιουλ Μπρίνερ στο Σεράγεβο]]
Μέσα από το πλούσιο έργο του, ο Κραγκούγιεβιτς δημιούργησε ένα μοναδικό ντοκιμαντέρ για την ανάπτυξη της Γιουγκοσλαβίας, ως φωτορεπόρτερ όλων των σημαντικών πολιτικών, πολιτιστικών, καλλιτεχνικών και αθλητικών γεγονότων. Ως διαπιστευμένος ανταποκριτής, ήταν παρών σε όλες τις εκδηλώσεις της Γιουγκοσλαβικής Συνέλευσης, των συνεδρίων του Κόμματος και της Ένωση Κομμουνιστών Γιουγκοσλαβίας, της Παρέλασης της Πρωτομαγιάς και της Ημέρας της Νεολαίας, της ίδρυσης του Κινήματος των Αδεσμεύτων (Μπριόνι, 1956), των φοιτητικών διαμαρτυριών του 1968, των φυσικών καταστροφών και ατυχημάτων (όπως ο σεισμός στα Σκόπια το 1963).

Η συλλογή με τα πορτρέτα πολιτικών, πολιτικών και μοναρχών του δεύτερου μισού του εικοστού αιώνα, που επισκέφθηκαν τη Γιουγκοσλαβία εκείνη την εποχή, περιλαμβάνει πρωσοπικότητες όπως ο Τζαβαχαρλάλ Νεχρού, ο Μουαμάρ Καντάφι, ο Γκαμάλ Άμπντελ Νάσερ, η Ίντιρα Γκάντι, ο Νικίτα Χρουστσόφ, ο Τεντ Κένεντι, η Ελισάβετ Β΄ του Ηνωμένου Βασιλείου, το τότε ελληνικό βασιλικό ζεύγος, καθώς και άλλες εξέχουσες προσωπικότητες στους τομείς της επιστήμης, της λογοτεχνίας, του κινηματογράφου και του αθλητισμού, όπως ο Αμερικανός αστροναύτης Νιλ Άρμστρονγκ, ο σταρ της όπερας Μάριο ντελ Μονακό, ο μάγος του σκακιού Μπόμπι Φίσερ, οι αστέρες του κινηματογράφου Λόρενς Ολίβιε, Ζεράρ Φιλίπ, Ιβ Μοντάν, Ελίζαμπεθ Τέιλορ, Όρσον Γουέλς, Γιουλ Μπρίνερ, καθώς και πολλοί καλλιτέχνες και θρύλοι της χώρας: μουσικοί, ηθοποιοί και συγγραφείς - ο βραβευμένος με Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας Ίβο Άντριτς, ο συγγραφέας Μπράνκο Τσόπιτς, η συγγραφέας Ντεσάνκα Μαξίμοβιτς, ο συγγραφέας Ντόμπριτσα Τσόσιτς και ο ποιητής Βάσκο Πόπα. 

### Εκθέσεις
Ο Κραγκούγιεβιτς συμμετείχε σε πολυάριθμες διεθνείς και γιουγκοσλαβικές εκθέσεις και ήταν επίσης ο δημιουργός ειδικών ατομικών εκθέσεων, τις περισσότερες φορές αφιερωμένων στην πόλη καταγωγής του, τη Σέντα. Η πρώτη του ατομική έκθεση, με τίτλο "Εκατό φωτογραφίες του Στέβαν Κραγκούγιεβιτς" πραγματοποιήθηκε στην πόλη καταγωγής του, τη Σέντα, από τις 28 Απριλίου έως τις 5 Μαΐου 1956. Η τελευταία του έκθεση έλαβε χώρα στο Μουσείο της ίδιας πόλης τον Μάρτιο του 2000, σημειώνοντας την 65η επέτειο της ενασχόλησής του με τη φωτογραφία και αντιπροσωπεύοντας συμβολικά ολόκληρο το έργο του Κραγκούγιεβιτς.

## Κληρονομιά
[αριστερά|μικρογραφία|186x186εσ|Φωτογραφία της [Ελισάβετ Β΄ του Ηνωμένου Βασιλείου και του προέδρου Γιόσιπ Μπροζ Τίτο στο Βελιγράδι]]
Ένα από τα σημαντικότερα βιβλία για τη ζωή και το έργο του Στέβαν Κραγκούγιεβιτς εκδόθηκε μετά τον θάνατό του. Τη φωτογραφική μονογραφία με τίτλο *Prostor večnosti* (*Ο χώρος της αιωνιότητας*) επιμελήθηκε ο Μπόριβοϊ Μιροσάβλιεβιτς. Το έργο δημοσιεύτηκε στη σειρά *Zlatno oko* (*Το χρυσό μάτι*) από τις εκδόσεις Foto i kino savez Vojvodine, στη Νόβι Σαντ, το 2003, από την Ένωση Φωτογραφίας και Κινηματογράφου της Βοϊβοντίνα, με την υποστήριξη του Δημοτικού Συμβουλίου της Σέντα. Το βιβλίο προωθήθηκε τον Απρίλιο του 2003 στη Σέντα, στο Βελιγράδι και στο Νόβι Σαντ, ακολουθούμενο από εκθέσεις των σημαντικότερων έργων του.

Το 2015, η κληρονομιά του Στέβαν Κραγκούγιεβιτς, η οποία περιείχε σχεδόν 10.000 φωτογραφίες και αρνητικά, καθώς και ιδιωτικά αντικείμενα, ενσωματώθηκε στο Μουσείο της Γιουγκοσλαβίας.  Η συλλογή φωτογραφιών του περιλαμβάνει ασπρόμαυρα έγχρωμα αρνητικά σε διάφορες μορφές, που καταγράφουν γεγονότα που κυμαίνονται από τις δραστηριότητες του προέδρου Τίτο έως την πολιτική, οικονομική, πολιτιστική και αθλητική ζωή της Γιουγκοσλαβίας.  Η κληρονομιά περιέχει επίσης υλικό που σχετίζεται με την επαγγελματική ζωή του Κραγκούγιεβιτς, όπως επιστολές, έγγραφα, άρθρα στον Τύπο, καταλόγους, βραβεία και άλλες διακρίσεις. 

## Συγγραφικά έργα

### Βιβλία με έργα του Στέβαν Κραγκούγιεβιτς

* Turnir nacija, IX šahovska olimpijada, Dubrovnik, 1950. Izdanje Šahovskog saveza Jugoslavije, 1950.
* Tanja Kragujević: Vratio se Volođa. Edicija "Prva knjiga", Matica srpska, Novi Sad, 1966. Sa fotosima Stevana Kragujevića.
* Momčilo Stevanović: Titov putokaz. Fotografije: Stevan Kragujević. Dečje novine, Gornji Milanovac, 1977.
* Momčilo Stefanović, Stevan Kragujević: Ljubav bez granica. Tito i pioniri. Izdavač: NIRO “Mladost”, Beograd. Suizdavač: Savet Saveza pionira Jugoslavije. Oprema: Nenad Čonkić. Beograd, 1980.
* Mirko Arsić, Dragan R. Marković: 68.Studentski bunt i društvo. Fotografije: Stevan Kragujević'. Novinska organizacija “Prosvetni pregled”, Beograd, Istraživačko-izdavački centar SSO Srbije. Urednici: Milivoje Pavlović, Velimir Ćurguz Kazimir. Recenzenti: Dušan Janjić, Karel Turza. Grafička i likovna oprema: Brano Gavrić. Fotografije Stevan Kragujević. Beograd, 1984.
* Kragujević. Senta koje više nema. Sa stihovima Tanje Kragujević iz zbirke "Pejzaži nevidljivog". Povodom 300-te godišnjice bitke kod Sente. Kulturno-obrazovni centar "Turzo Lajoš" i štamparija "Udarnik", Senta, 1997.

### Σημαντικές δημοσιεύσεις με έργα του συγγραφέα

* SKOPJE, 1963. Urednik: Jovan Popovski. Crtež na ovitku izradio Vasilije Popović-Cico. Fotografije: Kiro Georgievski, Blagoja Drnkov, Kiro Bilbilovski, Cvetko Ivanovski, Slave Kaspinov, Edo Meršinjak, Kočo Nedkov, Foto “Nova Makedonija”, Nikola Bibić, Jovan Ritopečki, Gogo Popov, Aleksandar Minčev, Steva Kragujević, Drago Rendulić Izdavač: Agencija za fotodokumentaciju, Zagreb, 1963.
* YUGOSLAV FEDERAL ASSEMBLY. Belgrade, 1965. Board of Editors: Živan Mitrović, Branko Kostić, Dragoljub Đurović. Editor: Dragoljub Đurović. Photographs by: Miodrag Đorđević, Stevan Kragujević. Lay-out by: Ante Šantić. Translated by: DR Marko Pavičić. Published by: “Mladost”, Beograde, Maršala Tita 2. Štampa: Grafičko preduzuće “Slobodan Jović”, Beograd.
* SKUPŠTINA SFRJ, Beograd, 1978. Izdaje: Sekretarijat za informacije Skupštine SFRJ. Pripremili i uredili Aleksandar Petković, Dragoljub Đurović. Sarađivali: Branko Kostić. Željko Škalamera (na tekstu o zgradi Skupštine SFRJ). Fotografije: Miodrag Đorđević, Ivo Eterović, Stevan Kragujević, Tomislav Peternek, Žorž Skrigin, Tanjug. Tehniči urednik Sveta Mandić. Izdavač: “Turistička štampa “, Beograd. Štampa: Beogradski izdavačko-grafički zavod, Beograd.
* TITO U PRIRODI I LOVU. Izdavač: Izdavačko instruktivni biro, Zagreb. Monogorafiju pripremilo Beogradsko lovačko društvo, Beograd.1980.
* TITO. ILUSTROVANA BIOGRAFIJA. Uvod: Pavle Savić. Tekst: Rajko Bobot. Recenzent: Jovo Kapičić. Umetnički urednik Miodrag Vartebedijan. Fotografije:Branibor Debeljković, Ivo Eterović, Džon Filips, Historijski arhiv Bjelovar, Radovan Ivanović, Duško Jovanović, Stevan Kragujević, Mirko Lovrić, Dimitrije Manolev, Muzej grada Beograda, Muzej revolucije naroda i narodnosti Jugoslavije, Milan Pavić, Miloš Rašeta, Žorž Skrigin, Aleksandar Stojanović, Filmoteka Osjek, Foto Tanjug, Žirovrad Vučić. Izdavaći: Jugoslovenska revija. Beograd, Vuk Karadžić, Beograd. Štampa: Mladinska knjiga, Ljubljana, 1980, 1981.
* TITO U KRUŠEVCU. Bagdala, Kruševac, 1981.
* Đorđe Kablar: Crvena kolonija. Povodom 40. godišnjice pobede nad fašizmom. Senta. Deo fotografija snimio Stevan Kragujević. 1985.
* PISAC U FOTOGRAFIJI. IVO ANDRIĆ 1892–1975. Povodom izložbe Muzeja grada Beograda i Salona fotografije. Izdavač: Muzej grada Beograda, posebna izdanja, 1985.
* Radovan Popović: Ivo Andrić, Život. Autori fotografija: Piotr Barqcz, Foto Tanjug, Mladen Grčević, RTV Beograd, Vojni muzej JNA, Arhiv grada Beograda, Đorđe Popović, Dimitar Manolev, Stevan Kragujević, Rade Milojković, A. Aškania, Nikola Bibić, Budim Budimovski, Vojislav Beloica, Arhiv Josipa Broza Tita, Gvozden Jovanić, i drugi, neoznačeni autori.Zadružbina Ive Andrića, Beograd, 1988.
* Živojin Pavlović: Ispljuvak pun krvi. Biblioteka Zabrane! Kolo 1, knjiga 1. Urednik Miroslav Dereta, Dijana Dereta. Grafički atelje Dereta. Likovno grafička oprema: Živojin Pavlović, Miroslav Dereta, Neboša Rogić. Fotografija – korice, Stevan Kragujević. Beograd, 1990.Fotografije u knjizi: Stevan Kragujević, T. Peternek, D. Konstantinović, S. Sulejmanović, Ž. Pavlović, P. Otoranov
* Dragan Vlahović, Nataša Marković : Jovanka Broz – Život na dvoru. Fotografije Dragutin Grbić i Stevan Kragujević. Biblioteka “Misterije politike”. Akvarius, Novi Beograd, 1990.
* Tija voda. Edicija "Istorija poljoprivrede, salaša i sela", XI knjiga. Glavni urednik prof. dr Veselin Lazić. Izdavač: Kulutrno-istorijsko društvo "Proleće na čenejskim salašima", PČESA, Novi Sad, 1995.
* Komšija pa Bog. Edicija "Istorija poljoprivrede, salaša i sela", XII knjiga. PČESA, Novi Sad, 1996. Glavni urednik Prof. dr Veselin Lazić. Urednici: Prof. dr Miloš Marjanović, Milan Grujić, književnik. Izdavač: Kulutrno istorijsko društvo “Proleće na čenejskim salašima”. Štampa: Mala knjiga, Novi Sad, Bulevar Vojvode Stepe 137. Novi Sad, oktobar 1996.
* Pavlović, Živojin: Ispljuvak pun krvi, Dnevnik ' 68. Dnevnici, knjiga treća. Prometej, Novi Sad, Kwit podium, Beograd, 1999.
* Petar Terzić: Sremac. Izdavač: Kulturno-obrazovni centar "Turzo Lajoš", Senta, 2002.
* Petar Terzić: Srpska čitaonica u Senti 1868–1957. Izdavač : PP Rapido, Senta, i Kulutrno-obrazovni centar "Turzo Lajoš", Senta, 2002.
* Borivoj Mirosavljević : Vojvodina. Predeli i ljudi. Dnevnik, novine i časopisi. Novi Sad, 2005.
* Narodna biblioteka Srbje. Vodič. Izdanje Narodne biblioteke Srbije, 1973. (Izuzev fotosa iz istorijata Biblioteke I reprinta starih rukopisa, sve fotose novog zdanja Narodne biblioteke, svečano otvorene za javnost 6. aprila 1973. godine, načinio je Stevan Kragujević)

### Ανθολογίες, συλλογές, λεξικά

* Dragoljub Milivojević: “Politika” – svedok našeg doba 1904–1984. Narodna knjiga, Prosveta, Beograd. 1984.
* DVA VEKA SRPSKOG NOVINARSTVA. Institut za novinarstvo, Beograd, 1992.
* Borivoj Mirosavljević: Antologija fotografije Vojvodine, knjiga 1. Foto, kino i video savez Vojvodine, Novi Sad, 2000.
* Borivoj Mirosavljević: Antologija fotografije Vojvodine, knjiga 2, Foto, kino i video savez Vojvodine, Novi Sad, 2001.
* Borivoj Mirosavljević: Antologija fotografije Vojvodine, knjiga 3, Foto, kino i video savez Vojvodine, Novi Sad, 2002.
* Borivoj Mirosavljević: Antologija fotografije Vojovidne, knjiga 4, Foto, kino i video savez Vojvodine, Novi Sad, 2003.
* TANJUG, FOTO. 60 GODINA POSTOJANJA. Priredio Živorad Vućić. JP Novinska agenicija Tanjug. Beograd, 2003.
* STO FOTOREPORTERA POLITIKE. Vek Politike, 1904 – 2004. Publikacija povodom izložbe u Holu “Politike”, Beograd, 2004.
* Dušan Đurić: NOVINARSKI LEKSIKON, YU Marketing pres, Kompanija Novosti, Beograd, 2003.
* Borivoj Mirosavljević: Antologija fotografije Vojvodine, knjiga 5, Foto, kino i video savez Vojvodine, Novi Sad, 2004.
* Borivoj Mirosavljević: Antologija fotografije Vojvodine, knjiga 6, Foto, kino i video savez Vojvodine, Novi Sad, 2005.
* Goran Malić: Letopis srpske fotografije, 1939–2008. Fotogram, Beograd, 2009.
* Miško Šuvaković: ISTORIJA UMETNOSTI U SRBIJI, XX VEK. Drugi tom. Realizmi i modernizmi oko hladnog rata. O fotografiji: Jelena Matić/Fotografija socijalističkog realizma. Orion art, Beograd, 2012.
* ČUVARI USPOMENA I SVEDOCI ISTORIJE. FOTOREPORTERI VOJVODINE. GUARDIANS OF MEMORIES AND WITNESSES OF HISTORY. PHOTOJOURNALISTS OF VOJVODINA. Priredio Darko Dozet. Predgovor: Misija hrabrosti i podvig neponovljivosti, dr Draško Ređep; Slikom do istine, Borivoj Mirosavljević, majstor fotografije. Prevodi: Snežana Kovačić. Izdavač: Foto asocijacija Vojvodine. Dizajn i štampa Graphit plus doo. Novi Sad, 2014.

## Βραβεία και διακρίσεις
[μικρογραφία|Ο Στέβαν Κραγκούγιεβιτς σε γραμματόσημο της [Σερβία|Σερβίας από το 2022]]
Ο Στέβαν Κραγκούγιεβιτς έχει τιμηθεί με πολλά βραβεία για το δημοσιογραφικό του έργο και την καλλιτεχνική του φωτογραφία. Μεταξύ άλλων, είναι και τα εξής:

* Αργυρό Μετάλλιο της πόλης Σέντα, Οκτώβριος 1967.
* Αργυρό Μετάλλιο της πόλης Σέντα, Οκτώβριος 1978.
* Χρυσό Μετάλλιο της Σέντα, 8 Οκτωβρίου 1982.
* Βραβείο «Politika» – χρυσό ρολόι, 25 Ιανουαρίου 1973
* Αναμνηστική πλακετα και δίπλωμα της πόλης του Βελιγραδίου (τριάντα χρόνια ελευθερίας, σε αναγνώριση του έργου και της αφοσίωσης στην ανάπτυξη του Βελιγραδίου, 1944–1974).
* Πλακέτα για τα 25 χρόνια δημοσιογραφίας στην Ένωση Δημοσιογράφων της Γιουγκοσλαβίας.
* Πλακέτα για τα 25 χρόνια συνεχούς εργασίας στην «Politika», 25 Ιανουαρίου 1978.
* Χρυσό Μετάλλιο επ' ευκαιρία του ιωβηλαίου της «Politika», 25 Ιανουαρίου 1978.
* Χρυσό Μετάλλιο επ' ευκαιρία του ιωβηλαίου της «Politika», 1944–1984.
* Befu '85, 7η Παγκόσμια Μπιενάλε Φωτογραφίας, Βελιγράδι, 19 Οκτωβρίου – 2 Νοεμβρίου 1985.
* Χρυσό Μετάλλιο της «Politika» με την ευκαιρία των 80 χρόνων του φωτογραφικού τμήματος της  «Politika», 1 Φεβρουαρίου 1987.

Ειδικές ευχαριστίες:

* Χρυσό ρολόι που δώρισε ο Γιόσιπ Μπροζ Τίτο, 27 Δεκεμβρίου 1979.
* Βραβείο Πόλης της Σέντα, Pro Urbe, 9 Σεπτεμβρίου 2001.
* Βραβείο Ζωής – Επιτευγμάτων «Σβέτοζαρ Μάρκοβιτς» της Ένωσης Δημοσιογράφων της Σερβίας, 13 Ιουνίου 1996, «για εκατό χιλιάδες φωτογραφίες ιστορικής αξίας και για την αφοσιωμένη ζωή στο επάγγελμα».

## Παραπομπές

## Πηγές

* 

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Επίσημος ιστότοπος
* Draginja Ramadanski / Pesnici tihosti

Κατηγορία:Γιουγκοσλάβοι
Κατηγορία:Σέρβοι ανά ιδιότητα
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις