Σιδηροδρομικός Σταθμός Λιμένα Κρυονερίου

Ο **Σιδηροδρομικός Σταθμός Λιμένα Κρυονερίου** αποτελούσε σταθμό των *[[Σιδηρόδρομοι Βορειοδυτικής Ελλάδος|Σιδηροδρόμων Βορειοδυτικής Ελλάδος]]* (*[[Σιδηρόδρομοι Βορειοδυτικής Ελλάδος|ΣΒΔΕ]]*) και βρισκόταν επί της μετρικού εύρους σιδηροδρομικής γραμμής Κρυονερίου–Αγρινίου. Ο σταθμός κατασκευάστηκε το 1890 και ως τερματικός, βρισκόταν επί του λιμανιού του Κρυονερίου και εξυπηρετούσε την εμπορική κίνηση της περιοχής, ενώ υποστήριζε αντίστοιχα και τη σιδηροδρομική φόρτωση βαγονιών σε πλοία (πορθμείο), με σκοπό την σύνδεση της γραμμής με την Πάτρα και το εθνικό δίκτυο.

Τον Φεβρουάριο του 1970 με απόφαση των *[[Σιδηρόδρομοι Ελληνικού Κράτους|ΣΕΚ]]*, ο σταθμός ανέστειλε την λειτουργία του και κατ' επέκταση την σύνδεση με την Πάτρα, ενώ λίγους μήνες αργότερα, το σύνολο του δικτύου της γραμμής τέθηκε εξίσου εκτός λειτουργίας.

## Ιστορικό

### 19ος Αιώνας
Η απόφαση για την κατασκευή της γραμμής και του σταθμού στο λιμάνι του Κρυονερίου ελήφθη κατά τη δεκαετία του 1880, στο πλαίσιο ενός μεγάλου σιδηροδρομικού αναπτυξιακού προγράμματος του πρωθυπουργού Χαρίλαου Τρικούπη, ο οποίος και καταγόταν από το Μεσολόγγι. Η περιοχή της Αιτωλοακαρνανίας διέθετε πλούσια αγροτική παραγωγή (κυρίως καπνά, σταφίδα και σιτηρά), αλλά παρουσίαζε σοβαρές δυσκολίες μεταφοράς λόγω του ορεινού ανάγλυφου και της έλλειψης λιμένων που μπορούσαν να εξυπηρετήσουν μεγάλους όγκους εμπορευμάτων.

Την περίοδο 1888-1890, κατασκευάστηκε η σιδηροδρομική γραμμή Κρυονερίου–Αγρινίου και σχεδιάστηκε με τρόπο τέτοιο, ώστε να έχει ως αφετηρία τον λιμένα Κρυονερίου, ο οποίος βρισκόταν σε κομβικό σημείο του Κορινθιακού και διέθετε φυσικό αγκυροβόλιο. Η λειτουργία της γραμμής ξεκίνησε το 1890 και μαζί με αυτήν εγκαινιάστηκε και ο σταθμός του λιμανιού, του οποίου οι εγκαταστάσεις περιλάμβαναν ορισμένες αποθήκες εμπορευμάτων, υπόστεγα για φόρτωση και εκφόρτωση, καθώς και σύνδεση με τον λιμένα, όπου κατασκευάστηκαν ειδικές ράμπες για τη μεταφόρτωση φορτίων από τα πλοία στα βαγόνια, αλλά και μεταφορά αυτοκινηταμαξών και βαγονιών μέσω του πορθμείου. Με τον τρόπο αυτό, ο σταθμός αποτέλεσε αμέσως το κεντρικό σημείο διακίνησης εμπορευμάτων της περιοχής, ενώ εξυπηρετούσε και σημαντική επιβατική κίνηση, δεδομένου ότι μέσω αυτού εξασφαλιζόταν η σύνδεση της Αιτωλοακαρνανίας με τον Πειραιά και την Πάτρα.

### 20ος Αιώνας
Κατά τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, ο σταθμός του λιμανιού του Κρυονερίου γνώρισε μεγάλη άνθηση, καθώς αποτέλεσε τον βασικό κόμβο εξαγωγής αγροτικών προϊόντων της Αιτωλοακαρνανίας. Η σταφίδα, τα καπνά και τα δημητριακά φορτώνονταν στα ατμόπλοια του Κορινθιακού με προορισμό το εξωτερικό ή άλλα μεγάλα λιμάνια της Ελλάδας. Ταυτόχρονα, μέσω του Κρυονερίου εισάγονταν σιδηροδρομικά στην περιοχή βιομηχανικά προϊόντα, καύσιμα και άλλα αγαθά.

Από την άλλη πλευρά, κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, παρά το γεγονός ότι δεν εκτυλίχθηκαν μεγάλες μάχες στην περιοχή, ο σταθμός  εξυπηρετούσε μεταφορές πολεμικού υλικού, ενώ το ίδιο συνέβη και στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, περίοδο κατά την οποία σταθμός υπέστη σημαντικές καταστροφές. Μετά το 1950, η εμπορική και επιβατική κίνηση άρχισε να μειώνεται αισθητά, καθώς τα φορτηγά και το οδικό δίκτυο σταδιακά αντικαθιστούσαν τις σιδηροδρομικές μεταφορές. Την εποχή εκείνη, η γραμμή και οι σταθμοί της ενσωματώθηκαν αρχικά στους *[[Σιδηρόδρομοι Πειραιώς - Αθηνών - Πελοποννήσου|ΣΠΑΠ]]* και τους *[[Σιδηρόδρομοι Ελληνικού Κράτους|ΣΕΚ]]*, χωρίς ωστόσο να λάβουν χώρα σημαντικές επενδύσεις στο απαρχαιωμένο για την εποχή και περιοχή σιδηροδρομικό δίκτυο.

Προς τα τέλη της δεκαετίας του 1960, η γραμμή είχε ελάχιστη επιβατική και εμπορική κίνηση, γεγονός το οποίο οδήγησε τον Φεβρουάριο του 1970 στην αναστολή λειτουργίας του σταθμού και της ακτοπλοϊκής σύνδεσης με την Πελοπόννησο, ενώ λίγους μήνες αργότερα, ο άξονας στο σύνολό του εγκαταλείφθηκε οριστικά, εξαιτίας της διαχρονικής ζημιογόνας λειτουργίας του.

### 21ος Αιώνας
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, με την υποστήριξη του *[[Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδoς|ΟΣΕ]]*, εκδηλώθηκε προσπάθεια αναβίωσης της γραμμής Κρυονερίου–Αγρινίου μέσω συγχρηματοδότησης από το *Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης*, στο πλαίσιο του οποίου ξεκίνησαν εργασίες ανακατασκευής των γραμμών και αποκατάστασης τμημάτων των σταθμών, συμπεριλαμβανομένου και του Κρυονερίου. Το 2003, μεταφέρθηκε στην γραμμή ένα σύγχρονο railbus για δοκιμαστικά δρομολόγια, αλλά λόγω πολιτικών αλλαγών την περίοδο εκείνη, το έργο σταμάτησε το 2004 και εγκαταλείφθηκε οριστικά. Σήμερα, ατόφιο αλλά σε αρκετά κακή κατάσταση παραμένει το κτήριο των αποθηκών και ορισμένες σιδηροτροχιές, ωστόσο πάνω στην αποβάθρα οι ταμπονιέρες και οι γραμμές έχουν αποξηλωθεί εδώ και αρκετά χρόνια.

## Δομή Σταθμού
Το κτηριακό Συγκρότημα του *Σιδηροδρομικού Σταθμού* *Λιμένα Κρυονερίου*, αποτελείται αποκλειστικά από ένα κτήριο αποθήκευσης εμπορευμάτων και από δύο σιδηροτροχιές, οι οποίες απολήγουν σε τρεις επί της προβλήτας του λιμανιού, εκ των οποίων οι δύο συνδέονταν με ατμόπλοια μεταφοράς βαγονιών και αυτοκινητάμαξων. Παρακάτω παρατίθεται τοπογραφική απεικόνιση του κτηριακού συγκροτήματος του σταθμού:
κέντρο|χωρίς-πλαίσιο|953x953εσ

## Υπηρεσίες
Ο *Σιδηροδρομικός Σταθμός* *Λιμένα Κρυονερίου* εξυπηρετούταν από το 1890 έως το καλοκαίρι του 1970 από τακτικά ημερήσια επιβατικά δρομολόγια προς το Μεσολόγγι (έως το 1943 και προς την Κατοχή) και το Αγρίνιο, καθώς και μέσω ακτοπλοϊκής σύνδεσης (έως τον Φεβρουάριο του 1970) με την Πάτρα και το υπόλοιπο σιδηροδρομικό δίκτυο.

## Παραπομπές

Κατηγορία:Σιδηροδρομική γραμμή Κρυονερίου - Αγρινίου
Κατηγορία:Σιδηροδρομικοί σταθμοί στην Αιτωλοακαρνανία
Κατηγορία:Σιδηροδρομικοί σταθμοί στην Ελλάδα