Βουλγαρική εκκλησία του Αγίου Στεφάνου

[δεξιά|μικρογραφία|350x350εσ| Η βουλγαρική εκκλησία του Αγίου Στεφάνου στο [Μπαλάτ, Κωνσταντινούπολη]]
Η **Βουλγαρική Εκκλησία του [[Πρωτομάρτυρας Στέφανος|Αγίου Στεφάνου]]** (; ), επίσης γνωστή ως η **Βουλγαρική Σιδερένια Εκκλησία**, είναι βουλγαρική ορθόδοξη εκκλησία στο Μπαλάτ της Κωνσταντινούπολης, στην Τουρκία. Φημίζεται για την κατασκευή του από προκατασκευασμένα στοιχεία από χυτοσίδηρο σε νεοβυζαντινό ρυθμό. Η εκκλησία ανήκει στη βουλγαρική χριστιανική μειονότητα της πόλης.

## Ιστορία
Οι Βούλγαροι Ορθόδοξοι Χριστιανοί της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας συνήθιζαν να προσεύχονται στις εκκλησίες του Ορθόδοξου Πατριαρχείου στο Φανάρι, καθώς ήταν μέρος του Ρουμ μιλλέτ —δηλαδή της Ορθόδοξης Χριστιανικής κοινότητας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας— αλλά το βουλγαρικό εθνικιστικό κίνημα του 19ου αιώνα υποστήριξε τη δημιουργία μιας ξεχωριστής βουλγαρικής εκκλησιαστικής οργάνωσης για τους Βούλγαρους Ορθόδοξους Χριστιανούς, καθώς θεωρούσαν το Πατριαρχείο στο Φανάρι ως θεσμό κατά κύριο λόγο ελληνορθόδοξο. Αυτές οι προσπάθειες κορυφώθηκαν με την αναγνώριση της Βουλγαρικής Εξαρχίας μέσω ενό φιρμανιού, που εξέδωσε ο Οθωμανός σουλτάνος Αμπντούλ Αζίζ το 1870.

Η πλούσια διακοσμημένη εκκλησία είναι μια τρίτρουλη σταυροειδής βασιλική. Ο βωμός βλέπει προς τον Κεράτιο Κόλπο και πάνω από τον νάρθηκα υψώνεται ένα καμπαναριό ύψους 40 μέτρων, του οποίου οι έξι καμπάνες ήταν χυτές στο Γιαροσλάβλ. Αρχικά, μια μικρή ξύλινη εκκλησία ανεγέρθηκε στην ακτή του Κεράτιου Κόλπου μεταξύ των πλατειών Μπαλάτ και Φενέρ (κοντά στην περιοχή Εγιούπ), όπου βρίσκεται η σημερινή εκκλησία. Δωρεά οικίας του πολιτικού Στέφανου Βογορίδη, αναδιοργανώθηκε σε ξύλινη εκκλησία. Εγκαινιάστηκε στις 9 Οκτωβρίου 1849 και έγινε σημαντικός χώρος της Βουλγαρικής Εθνικής Αναγέννησης. Το οθωμανικό βασιλικό διάταγμα της 28ης Φεβρουαρίου 1870 για την ίδρυση της Βουλγαρικής Εξαρχίας διαβάστηκε για πρώτη φορά στην εκκλησία.
[αριστερά|μικρογραφία|250x250εσ| Η αρχική ξύλινη εκκλησία του Αγίου Στεφάνου, χτισμένη στη μνήμη του [Στέφανος Βογορίδης|Στέφανου Βογορίδη]]
Αφού η αρχική ξύλινη κατασκευή υπέστη πυρκαγιά, στη θέση της κατασκευάστηκε το μεγαλύτερο σημερινό κτήριο. Ένα σιδερένιο πλαίσιο προτιμήθηκε από τον οπλισμό σκυροδέματος λόγω των ασθενών συνθηκών εδάφους. Τα σχέδια κατασκευής εκπονήθηκαν από τον Οθωμανό Αρμένιο αρχιτέκτονα Χοβσέπ Αζναβούρ με έδρα την Κωνσταντινούπολη.

Διεξήχθη διεθνής διαγωνισμός για την παραγωγή των προκατασκευασμένων τμημάτων από χυτοσίδηρο της εκκλησίας, που κέρδισε μια αυστριακή εταιρεία, η R. Ph. Waagner. Τα προκατασκευασμένα στοιχεία, βάρους 500 τόνων, παρήχθησαν στη Βιέννη το 1893 έως το 1896 και μεταφέρθηκαν στην Κωνσταντινούπολη με πλοίο μέσω του Δούναβη και της Μαύρης Θάλασσας.
δεξιά|μικρογραφία|250x250εσ| Μια καρτ ποστάλ των αρχών του 20ου αιώνα που απεικονίζει τη βουλγαρική εκκλησία του Αγίου Στεφάνου
Μετά από ενάμιση χρόνο, η εκκλησία ολοκληρώθηκε το 1898 και εγκαινιάστηκε από τον Έξαρχο Ιωσήφ στις 8 Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους. Ο κύριος σκελετός της εκκλησίας ήταν κατασκευασμένος από ατσάλι και καλυπτόταν από μεταλλικές σανίδες. Όλα τα κομμάτια στερεώθηκαν μεταξύ τους με παξιμάδια, μπουλόνια, πριτσίνια ή συγκόλληση. Ως προς το αρχιτεκτονικό ύφος, η εκκλησία συνδυάζει νεοβυζαντινές και νεομπαρόκ επιρροές.

Ο Άγιος Στέφανος ήταν προϊόν πειραματισμού του 19ου αιώνα με προκατασκευασμένες σιδερένιες εκκλησίες. Οι Βρετανοί, οι οποίοι επινόησαν το κυματοειδές σίδερο το 1829, κατασκεύασαν φορητές σιδερένιες εκκλησίες, για να τις στείλουν σε μακρινές αποικίες όπως η Αυστραλία. Ο δημιουργός του Πύργου του Άιφελ, Γάλλος μηχανικός Γουστάβος Άιφελ, σχεδίασε σιδερένιες εκκλησίες που στάλθηκαν μέχρι τις Φιλιππίνες και το Περού. Τώρα, ο Άγιος Στέφανος είναι μια από τις λίγες προκατασκευασμένες εκκλησίες από χυτοσίδηρο που σώζονται στον κόσμο.

Στις 27 Δεκεμβρίου 2010, ανήμερα του Αγίου Στεφάνου, τελέστηκε πανηγυρική Λειτουργία στην εκκλησία προς τιμήν του πολιούχου της. Παρέστησαν ο Μητροπολίτης Βράτσας Καλίνικ, ο επίσκοπος Ναούμ, Αρχιγραμματέας της Βουλγαρικής Ιεράς Συνόδου και εκπρόσωποι του Ιδρύματος «Εκκλησία του Αγίου Στεφάνου». Τιμώντας τον εορτασμό, ο τρούλος της εκκλησίας επιχρυσώθηκε με δωρεά των Βουλγάρων της Φιλιππούπολης.
μικρογραφία| Η βουλγαρική εκκλησία του Αγίου Στεφάνου μετά την ανακαίνιση το 2018
Το κτήριο της εκκλησίας ανακαινίστηκε μέσα στα πλαίσια της βουλγαροτουρκικής συνεργασίας το 2011 και κόστισε περισσότερα από 15 εκατομμύρια ₺ . Στις 8 Ιανουαρίου 2018, ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας Μπόικο Μπορίσοφ βρέθηκαν στα εγκαίνια του ανακαινισμένου ορθόδοξου ναού του Αγίου Στεφάνου στην Κωνσταντινούπολη, με αφορμή την 120η επέτειό του. 

Εκτός από την εκκλησία του Αγίου Στεφάνου, υπάρχει μια άλλη βουλγαρική ορθόδοξη εκκλησία στην Κωνσταντινούπολη, η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου, στο Φερίκιοϊ.

## Εικόνες

Αρχείο:Iron-church-St-Stefan-1898.jpg|Σιδερένια εκκλησία του Αγίου Στεφάνου το 1898
Αρχείο:Sv stefan view from back.jpg|Θέα από τον Κεράτιο Κόλπο
Αρχείο:Istanbul092007 8875.jpg|Εξωτερική άποψη της βουλγαρικής εκκλησίας του Αγίου Στεφάνου
Αρχείο:Sv stefan waagner imprint.jpg|Ρούντολφ Φίλιπ Βάαγκνερ, Βιέννη, παραγωγός των ατσάλινων στοιχείων
Αρχείο:Istanbul092007 8874.jpg|Μπροστινή όψη της βουλγαρικής εκκλησίας του Αγίου Στεφάνου
Αρχείο:Istanbul Stephen of the Bulgars october 2018 7311.jpg|Βουλγαρικό εικονοστάσι της εκκλησίας του Αγίου Στεφάνου, που φαίνεται μέσα από τις πόρτες
Αρχείο:Istanbul Stephen of the Bulgars october 2018 7317.jpg|Βουλγαρικό εικονοστάσι της εκκλησίας του Αγίου Στεφάνου, που φαίνεται μέσα από τις πόρτες
Αρχείο:Sv stefan interior.jpg|Το εικονοστάσι μέσα στη βουλγαρική εκκλησία του Αγίου Στεφάνου
Αρχείο:Stephen of the Bulgars 8857.jpg|Το εικονοστάσι μέσα στη βουλγαρική εκκλησία του Αγίου Στεφάνου
Αρχείο:Saint-Stefan-interior.jpg|Εσωτερική άποψη της βουλγαρικής εκκλησίας του Αγίου Στεφάνου
Αρχείο:Sveti Stefan Kilisesi'nin İçi.jpg|Εσωτερική άποψη της βουλγαρικής εκκλησίας του Αγίου Στεφάνου
Αρχείο:Stephen of the Bulgars 8866.jpg|Βουλγαρική εκκλησία του Αγίου Στεφάνου, θέα από τον πρώτο όροφο
Αρχείο:Stephen of the Bulgars 7298.jpg|Βουλγαρικό εικονοστάσι εκκλησίας του Αγίου Στεφάνου, λεπτομέρεια
Αρχείο:Stephen of the Bulgars 7300.jpg|Βουλγαρικό εικονοστάσι εκκλησίας του Αγίου Στεφάνου, λεπτομέρεια
Αρχείο:Stephen of the Bulgars 7306.jpg|Βουλγαρικό εικονοστάσι εκκλησίας του Αγίου Στεφάνου, λεπτομέρεια
Αρχείο:Stephen of the Bulgars 7294.jpg|Βουλγαρική εκκλησία του Αγίου Στεφάνου, πιθανώς η έδρα του επισκόπου
Αρχείο:Stephen of the Bulgars 7274.jpg|Βουλγαρική Εκκλησία του Αγίου Στεφάνου; άγαλμα ενός φτερωτού βοδιού που παριστάνει τον Ευαγγελιστή Λουκά.
Αρχείο:Stephen of the Bulgars 8878.jpg|Βουλγαρική εκκλησία του Αγίου Στεφάνου, έμβλημα


## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Πληροφορίες για την εκκλησία σε ιστότοπο για τους Βούλγαρους στην Κωνσταντινούπολη (βουλγαρικά)
* The St Stephen Foundation  (αγγλικά, βουλγαρικά και τουρκικά)
* Ένα ρεπορτάζ της Εθνικής Ραδιοφωνίας της Βουλγαρίας που αφηγείται επίσης την ιστορία της εκκλησίας (βουλγαρικά)
* Πληροφορίες και φωτογραφίες Monkeytravel (συμπ. φωτογραφίας λεπτομερειών) (αγγλικά)
* Περισσότερες από 100 φωτογραφίες μέσα και έξω με λεπτομέρεια
* Благовеста Иванова. Църквата "Св. Стефан" край Златния рог и нейните събратя (βουλγαρικά)
* Благовеста Иванова, Ради Ганев. "Желязото" и стоманата в храма "Св. Стефан" στο Ιστανμπούλ (βουλγαρικά)
* Благовеста Иванова. Неосъщественият каменен храм "Св. Троица" на брега на Златния рог и архитектите Фосати (βουλγαρικά)
* Благовеста Иванова. Български старини в Цариград (βουλγαρικά)
* Blagovesta Ivanova, Radi Ganev, Milosh Drdacky. Έρευνα Αρχιτεκτονικής, Υλικών και Ζημιών της Βουλγαρικής Μεταλλικής Εκκλησίας του Αγίου Στεφάνου στην Κωνσταντινούπολη
* Blagovesta Ivanova, Radi Ganev & Miloš Drdácký. Ιστορική Έρευνα και Έρευνα Κατάστασης της Βουλγαρικής Μεταλλικής Εκκλησίας του Αγίου Στεφάνου στην Κωνσταντινούπολη
* Tigran Khzmalyan. Αρμένιοι Αρχιτέκτονες της Κωνσταντινούπολης: Διαδικτυακή Έκθεση, 27 Μαρτίου 2015
* Stefan Bulgar Kilisesi (τουρκικά)
* Иванова, Βλ. Невидимата страна на «желязната» църква στο Ιστανμπούλ. Инженерни науки, 1/2018, σελ. 45-60. /Ivanova, Bl. ΑΦΟΡΑ ΠΛΕΥΡΑ ΤΗΣ "ΣΙΔΕΡΙΝΗΣ" ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ. - Μηχανικές Επιστήμες, LV, 2018, Αρ. 1, σελ. 45-60 https://www.researchgate.net/publication/326020167_NONSEEN_SIDE_OF_THE_IRON_CHURCH_IN_ISTANBUL DOI:10.7546/EngSci. LV.18.01.04
* Ιβάνοβα-Τσότσοβα, Bl. Το Αρχιτεκτονικό Συγκρότημα στον Κεράτιο Κόλπο Μνημείο Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Βουλγαρίας και της Τουρκίας. - International Journal of Engineering and Technical Research (IJETR) ISSN 2321-0869 (O) 2454-4698 (P) Volume-8, Issue-3, March 2018, σελ. 27-35. https://www.researchgate.net/publication/324730779_The_Architectural_Complex_at_the_Golden_Horn_a_Monument_of_Cultural_Heritage_of_Bulgaria_and_Turkey

Κατηγορία:Κτίρια και κατασκευές στην Κωνσταντινούπολη
Κατηγορία:Φατίχ
Κατηγορία:Εκκλησίες στην Κωνσταντινούπολη