Τύμπανο (αρχιτεκτονική)

[μικρογραφία|280x280εσ|''Η Αποκαθήλωση'' κοσμεί το τύμπανο  πύλης της [Βασιλική του Αγίου Μάρκου|βασιλικής του Αγίου Μάρκου στη Βενετία.]]
Το **τύμπανο** στην αρχιτεκτονική είναι η ημικυκλική ή τριγωνική διακοσμητική επιφάνεια αετώματος πάνω από μια είσοδο ή πύλη. Συχνά περιέχει γλυπτική, ζωγραφική ή άλλου τύπου διακόσμηση και αποτελεί διακοσμητικό στοιχείο πολλών αρχιτεκτονικών ρυθμών. Εναλλακτικά, το τύμπανο μπορεί να περιέχει επιγραφή, ή στη σύγχρονη εποχή, ένα ρολόι.

## Ιστορικό
[αριστερά|μικρογραφία|[Γοτθική τέχνη|Γοτθικό γλυπτό τύμπανο, Στράλζουντ, Γερμανία]]
Στην αρχαία ελληνική, ρωμαϊκή, Βυζαντινή και χριστιανική αρχιτεκτονική, τα τύμπανα των θρησκευτικών κτηρίων περιέχουν συχνά αετωματικά γλυπτά ή ψηφιδωτά με μυθολογικές ή θρησκευτικές παραστάσεις. Στην αρχαία αρχιτεκτονική, ιδιαίτερα στη ναοδομία, το τύμπανο περιλάμβανε συνήθως αγάλματα. Στους ρωμαϊκούς ναούς, οι μορφές υποχωρούν προς όφελος αναγλύφων ή οι περιοχές των αετωμάτων παραμένουν αδιακόσμητες.

Στη ρομανική αρχιτεκτονική, το τύμπανο έχει συχνά ημικυκλικό σχήμα, στη γοτθική αρχιτεκτονική είναι πιο κατακόρυφο. Στην κλασική και κλασικιστική αρχιτεκτονική και κυρίως από την Αναγέννηση και μετά, τα τύμπανα είναι συνήθως τριγωνικά. Αυτά τα σχήματα επηρεάζουν φυσικά τις συνθέσεις της διακόσμησης εντός του τυμπάνου. Συχνά περιβάλλεται από διακοσμημένα αψιδωτά περιζώματα. Το τύμπανο πάνω από την πύλη είναι πολύ συχνά η πιο σημαντική ή μοναδική θέση για μνημειακά γλυπτά στον εξωτερικό χώρο του ναού.

Το τύμπανο συχνά φέρει εικόνες ή γλυπτά, σκηνοθετημένα σε διάφορα επίπεδα. Χρησιμοποιήθηκε ιδιαίτερα για την παρουσίαση αναγλύφων στην πρόσοψη εκκλησιών ρομανικής ή γοτθικής αρχιτεκτονικής. Το τύμπανο της δυτικής κύριας θύρας, το σημαντικότερο, παρουσιάζει τα θεμελιώδη δόγματα της χριστιανικής πίστης (Χριστός εν Μεγαλειότητι, Τελευταία Κρίση, Δευτέρα Παρουσία).

## Άλλες χρήσεις του όρου
Τύμπανο στην αρχιτεκτονική ονομάζεται επίσης τμήμα της στέγης ορισμένων τύπων κτηρίων, το οποίο απαντά κυρίως στη ναοδομία βυζαντινού ρυθμού και αποτελεί το στήριγμα του τρούλου. Τύμπανο ονομάζεται επίσης τοίχος κυκλικής, ελλειπτικής ή πολυγωνικής κάτοψης, πάνω στον οποίο στηρίζεται θόλος.

## Επιλογή έργων

Αρχείο:02 Basilique Ste-Marie-Madeleine de Vézelay - Tympan.jpg|Το ύστερο ρομανικό τύμπανο της βασιλικής της Αγίας Μαρίας της Μαγδαληνής του Βεζελαί, Βουργουνδία, Γαλλία, χρονολογείται από το 1130.
Αρχείο:Strasbourg Cathédrale3.JPG|Το τύμπανο της κεντρικής πύλης του Καθεδρικού ναού του Στρασβούργου
Αρχείο:Main portal st Nicolas cathedral Fribourg.jpg|Κύρια πύλη του καθεδρικού ναού του Φριμπούρ, Ελβετία
Αρχείο:Vitoria - San Pedro 50.JPG|Σκηνές της ζωής του Αγίου Πέτρου και της Παναγίας, Βιτόρια-Γκαστέις, Ισπανία
Αρχείο:Trier - Dom, Portal Liebfrauenkirche, Tympanon (2017-05-30).JPG|Ρομανικό τύμπανο στον καθεδρικό ναό του Τριρ, Γερμανία, περ. 1180.
Αρχείο:Ulm-Muenster-ReliefHauptportal-061104.jpg|Μίνστερ της Ουλμ, δυτική πύλη, Ιστορία της Δημιουργίας, γύρω στο 1380
Αρχείο:ND portail central tympan.jpg|Το γοτθικό τύμπανο της Παναγίας των Παρισίων
Αρχείο:Washington National Cathedral Crucifix constructed from war material.jpg|Τύμπανο κεντρικής πύλης, Εθνικός Καθεδρικός Ναός της Ουάσιγκτον.


## Παραπομπές

    


Κατηγορία:Αρχιτεκτονικά στοιχεία κτιρίων