Δυναστεία Χουρασανιδών

Οι **Μπανού Χουρασάν**, *Banu Khurasan* (αραβ.:  ) ή δυναστεία των Χουρασανιδών  ήταν μία σουνιτική μουσουλμανική δυναστεία που κυβέρνησε ένα ανεξάρτητο πριγκιπάτο με κέντρο την Τύνιδα, στη σημερινή Τυνησία, μεταξύ π. 1058 και 1159.  Ανήλθαν στην εξουσία μετά το πολιτικό κενό που άφησαν πίσω τους οι Ζιρίδες όταν εγκατέλειψαν το Καϊρουάν για τη Μαχντία το 1157, αντιμετωπίζοντας την πίεση από τους Μπανού Χιλάλ. Ενώ ήταν *de facto* ανεξάρτητοι, συνέχισαν να αναγνωρίζουν την επικυριαρχία είτε των Ζιριδών είτε των Χαμαδιδών για μεγάλο μέρος αυτής της περιόδου. Η κυριαρχία τους διακόπηκε από την προσάρτηση των Χαμαδιδών από το 1128 έως το 1148, και η εξουσία τους έφθασε στο οριστικό τέλος με την κατάκτηση των Αλμοαδών το 1159.

## Ιστορία
Η δυναστεία των Χουρασανιδών ιδρύθηκε τον 11ο αι. Το 1057 ο σουλτάνος της δυναστείας των Ζιριδών, Αλ-Μουίζ ιμπν Μπαντίς, εγκατέλειψε την πρωτεύουσά του στην Καϊρουάν και υποχώρησε στη Μαχντία στην ακτή. Με αυτόν τον τρόπο, άφησε τόσο την Καϊρουάν όσο και την Τύνιδα στους τοπικούς ηγέτες. Σύμφωνα με τον Ιμπν Χαλντούν, η Τύνιδα δέχτηκε επιδρομές από τους Μπανού Χιλάλ (τις αραβικές φυλές που είχαν πρόσφατα φθάσει στην περιοχή) και οι κάτοικοι εξόρισαν τον δικό τους κυβερνήτη, έναν μισθοφόρο ονόματι Καχρούν ιμπν Γκανούς, για την ανίκανη διοίκησή του.  Αναζητώντας προστασία και ηγεσία, η πόλη στράφηκε για βοήθεια στον εμίρη της δυναστείας των Χαμαδιδών, αλ-Νασίρ, και ζήτησε να διορίσει έναν κυβερνήτη. Αρχικά, ο αλ-Νασίρ επέτρεψε στις τοπικές τυνησιακές ελίτ να προτείνουν έναν υποψήφιο, αλλά τελικά απέρριψε την επιλογή τους, και διόρισε τον Αμπντ αλ-Χακ ιμπν Αμπντ αλ-Αζίζ ιμπν Χουρασάν, έναν ηγέτη των Βερβέρων Σανχατζά.

Ο Αμπντ αλ-Χακ κυβέρνησε ένα *de facto* ανεξάρτητο πριγκιπάτο, που θα κυβερνιόταν από την οικογένειά του για σχεδόν έναν αιώνα. Κυβέρνησε μόνο με τον τίτλο του *[[Σεΐχης|σεΐχη]]* και με τη βοήθεια ενός συμβουλίου *σεΐχηδων*, του *μασγιαχά*, το οποίο πιθανότατα αποτελούνταν από την ελίτ της πόλης. Έκανε ειρήνη με τους Μπανού Χιλάλ διαπραγματευόμενος μία συμφωνία, που περιελάμβανε τακτικές πληρωμές φόρου υποτέλειας στις φυλές.  Αναγνώρισε επίσημα τον αλ-Νασίρ ως κυρίαρχο μέχρι το 1067, όταν αναγκάστηκε να αναγνωρίσει την εξουσία του εμίρη των Ζιριδών Ταμίμ ιμπν αλ-Μουίζ, μετά από μία δεκατετράμηνη πολιορκία.  Ο γιος του, Αμπντ αλ-Αζίζ (βασ. 1095–1105), συνέχισε να αναγνωρίζει την επικυριαρχία των Ζιριδών. Ο αδελφός του Αμπντ αλ-Ταχίρ Ισμαΐλ, τον διαδέχθηκε το 1105, αλλά κυβέρνησε μόνο για σύντομο χρονικό διάστημα. 

Ο 4ος Χουρασανίδης ηγεμόνας, ο Αχμάντ ιμπν Αμπντ αλ-Αζίζ (βασ. 1107–1128), θεωρούνταν από τον Ιμπν Χαλντούν ο πιο αξιοσημείωτος της οικογένειάς του. Έκτισε τείχη γύρω από την Τύνιδα για να την υπερασπιστεί, και εξασφάλισε εγγυήσεις ασφαλούς διέλευσης για τους ταξιδιώτες από τους Μπανού Χιλάλ.  Επίσης, απέλυσε το συμβούλιο *μασγιαχά*, εξορίζοντας μερικούς από αυτούς στη Μαχντία, και επαναδιαπραγματεύτηκε τη συμφωνία της πόλης με τις αραβικές φυλές.  Παρ' όλα αυτά, συνέχισε να αναγνωρίζει επίσημα την κυριαρχία πιο ισχυρών ηγεμόνων. Αρχικά αναγνώρισε τους Ζιρίδες, οι οποίοι πολιόρκησαν ξανά την πόλη το 1116–7, και στη συνέχεια αναγνώρισε ξανά τους Χαμαδίδες το 1120–1. 

Υπό την κυριαρχία των Χουρασανιδών, το μικρό ανεξάρτητο βασίλειο απολάμβανε κάποια ευημερία και ασφάλεια,  αν και οι πόροι του ήταν περιορισμένοι.  Σε σχέση με τις άλλες πόλεις της Ιφρικίγια, η Τύνιδα απέκτησε μεγαλύτερη σημασία κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.  Η κατασκευή του μαυσωλείου της δυναστείας των Χουρασανιδών, που σώζεται μέχρι σήμερα και είναι γνωστό ως Σιντί Μπου Χρισάν, ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο του 1093, σύμφωνα με την επιγραφή της ίδρυσής του.  Εκτός από τα νέα τείχη της πόλης, ο Αχμάντ ιμπν Αμπντ αλ-Αζίζ έκτισε επίσης ένα παλάτι () και ένα τζαμί, γνωστό σήμερα ως Τζαμί Κσαρ, νοτιοδυτικά του παλιού Τζαμιού Zαϊτούνια.  Αυτό με τη σειρά του μετατόπισε το κέντρο εξουσίας εντός της πόλης, και ανέπτυξε τις διοικητικές της δυνατότητες, μια διαδικασία που κορυφώθηκε με τον μεταγενέστερο ρόλο της ως πρωτεύουσας της Ιφρικίγια. 

Το 1128 ο Αχμάντ εκθρονίστηκε, και το πριγκιπάτο προσαρτήθηκε στο βασίλειο των Χαμαδιδών. Η Τύνιδα ελέγχθηκε από Χαμαδίδες κυβερνήτες μέχρι την ανάκτηση της ανεξαρτησίας της το 1148. Μετά τη διακυβέρνηση των Χαμαδιδών, υπήρξε μία σύντομη μεσοβασιλεία, κατά την οποία ο λαός της Τύνιδας εξέλεξε έναν νέο ηγέτη, τον *[[Καδής|καδή]]* Αμπού Μουχαμάντ Αμπντ αλ-Μουμίν. Με την υποστήριξη των άλλων ελίτ, ο Αμπού Μουχαμάντ κάλεσε τον Μουχρίζ ιμπν Ριγιά, τον Ριγιά εμίρη (της φυλής Μπανού Ριγιά), να κυβερνήσει την πόλη ως βασιλιάς. Ωστόσο, όταν ο Μουχρίζ έγινε δεκτός έξω από την πόλη, ο απλός λαός διαμαρτυρήθηκε, και η πρόταση απέτυχε. Ο Αμπού Μουχαμάντ εκδιώχθηκε από την πόλη, και ακολούθησε τον Μουχρίζ πίσω στη Λα Μαλγκά. 

Η κυριαρχία των Χουρασάν αποκαταστάθηκε, όταν ο Αμπού Μπακρ ιμπν Ισμαΐλ πέρασε λαθραία επάνω από τα τείχη της πόλης τη νύχτα μέσα σε ένα καλάθι. Επτά μήνες αργότερα πνίγηκε από τον ανιψιό του Αμπντ Αλάχ ιμπν Αμπντ αλ-Αζίζ, ο οποίος τον διαδέχθηκε.  Ενώ η Τύνιδα δεν κατακτήθηκε από τους Νορμανδούς, ορισμένοι ιστορικοί έχουν υποστηρίξει ότι οι Μπανού Χουρασάν εκείνη την εποχή είχαν λάβει την εξουσία να κυβερνούν από τον Ρογήρο Β΄ της Σικελίας.

Το 1159 ο τελευταίος ηγεμόνας των Χουρασανιδών, ο Αλί ιμπν Αχμάντ ιμπν Αμπντ αλ-Αζίζ, εκδιώχθηκε από το χαλιφάτο των Αλμοαδών, και στάλθηκε στην εξορία. Οι Αλμοάδες προσάρτησαν ολόκληρη την Ιφρικίγια στην αυτοκρατορία τους, θέτοντας τέλος στην κυριαρχία των Χουρασανιδών. 

## Κατάλογος ηγεμόνων της δυναστείας των Χουρασανιδών
* 1059–1095: Aμπντ αλ-Χακ ιμπν Αμπντ αλ-Αζίζ ιμπν Χουρασάν
* 1095–1105: Aμπντ αλ-Αζίζ ιμπν Αμπντ αλ-Χακ 
* 1105–1107: Aμπού αλ-Ταχίρ Ισμαΐλ ιμπν Αμπντ αλ-Χακ 
* 1107–1128: Aχμάντ ιμπν Αμπντ Αλ-Αζίζ 
* *1128–1148: Προσάρτηση από τους Χαμααδίδες*

* 1148: Αμπού Μουχαμάντ Αμπντ αλ-Μουμίν ιμπν Αμπού αλ-Χασάν (εκλεγμένος, δεν ανήκε στη δυναστεία) 
* 1148–1148/1149;: Αμπού Μπακρ ιμπν Ισμαΐλ ιμπν Αμπντ αλ-Χακ (κυβέρνησε για επτά μήνες)
* 1149–1159: Aμπντ Αλάχ ιμπν Αμπντ αλ-Αζίζ 
* 1159: Αλί ιμπν Αχμάντ ιμπν Αμπντ αλ-Αζίζ (βασίλευσε για πέντε μήνες) 
* *1159: Κατάκτηση από τους Αλμοάδες*

## Παραπομπές


Κατηγορία:Σουνιτικές δυναστείες
Κατηγορία:Μουσουλμανικές δυναστείες