Τσουέτα

Οι **Τσουέτες** ( Xuetes, ενικός , επίσης  με προφορά ) είναι μια κοινωνική ομάδα στο ισπανικό νησί της Μαγιόρκα στη Μεσόγειο Θάλασσα, οι οποίοι είναι απόγονοι Εβραίων της Μαγιόρκα που είτε ήταν κονβέρσο (βίαια προσήλυτοι στον Χριστιανισμό) είτε ήταν Κρυπτο-Εβραίοι, που αναγκάστηκαν να κρατήσουν κρυφή τη θρησκεία τους. Άσκησαν αυστηρή ενδογαμία με γάμους μόνο μέσα στην ομάδα τους. Πολλοί από τους απογόνους τους ακολουθούν μια συγκρητιστική μορφή χριστιανικής λατρείας γνωστή ως Χριστιανισμός Τσουέτα.

Οι Τσουέτες στιγματίστηκαν μέχρι το πρώτο μισό του 20ού αιώνα. Στο δεύτερο μέρος του αιώνα, η διάδοση της θρησκευτικής ελευθερίας και της λαϊκότητας μείωσε τόσο την κοινωνική πίεση όσο και τους δεσμούς της κοινότητας. Υπολογίζεται ότι 18.000 άνθρωποι στο νησί φέρουν επώνυμα Τσουέτα τον 21ο αιώνα, αλλά μόνο ένα μικρό κλάσμα της κοινωνίας (συμπεριλαμβανομένων εκείνων με επώνυμα Τσουέτα) γνωρίζει την περίπλοκη ιστορία αυτής της ομάδας.

## Ετυμολογία
[μικρογραφία| Εκκλησία του Μοντεσιόν (Όρος Σιών) στην [Πάλμα ντε Μαγιόρκα, κύρια εκκλησία των Τσουέτα της Μαγιόρκα.]]
Η βαλεαρική λέξη  προέρχεται, σύμφωνα με ορισμένους ειδικούς, από τον όρο , υποκοριστικό του  ("Εβραίος"), από το οποίο προέκυψε το , όρος που επίσης επιβιώνει ακόμη. Άλλοι συγγραφείς θεωρούν ότι μπορεί να προέρχεται από τη λέξη  (προφέρεται *xuia* ή *xua*, που σημαίνει ένα είδος αλατισμένου μπέικον και, κατ' επέκταση, χοιρινό) και, σύμφωνα με τη δημοφιλή πεποίθηση, αναφέρεται σε Τσουέτες, που τους είδαν να τρώνε χοιρινό για να δείξουν ότι δεν ασκούσαν τον Ιουδαϊσμό.  Αλλά αυτή η ετυμολογία έχει επίσης συνδεθεί με την τάση, που υπάρχει σε διάφορους πολιτισμούς, της χρήσης προσβλητικών ονομάτων σχετικών με το χοιρινό για τον προσδιορισμό Εβραίων και Εβραίων προσήλυτων (βλ., για παράδειγμα, Μαράνο). Μια τρίτη πιθανότητα συνδέει και τις δύο υποθετικές ετυμολογίες. Η λέξη  μπορεί να προκάλεσε την αντικατάσταση του *j* του  από το *x* του , και το  θα μπορούσε να είχε επιβληθεί από το  λόγω μεγαλύτερης φωνητικής ομοιότητας. 

Οι Τσουέτα έχουν επίσης ονομαστεί  («του Σέγκελ»), από έναν δρόμο στον οποίο ζούσαν πολλοί, ή  ("του δρόμου") ως συντομευμένη μορφή του , πιθανώς επίσης μέσω του καστιλιάνικου ισπανικού , που προκλήθηκε από μια κατά προσέγγιση φωνητική μετάφραση του  («της εβραϊκής συνοικίας», «του γκέτο», καταλανικό , από το εβραϊκό  ( , κοινότητα, συναγωγή, σημαίνει «εβραϊκή συνοικία»), που ίσως έγινε από στελέχη της Ισπανικής Ιεράς Εξέτασης καστιλιανικής καταγωγής, σε σχέση με την παλιά εβραϊκή συνοικία της πόλης Πάλμα ντε Μαγιόρκα. Στη σύγχρονη εποχή, σχετίζεται με το  ή *δρόμο των αργυροχρυσοχόων*, μετά από μια οδό Τσουέτα που ορίζει τη γειτονιά γύρω από την εκκλησία της Αγίας Ευλαλίας. Αυτή η γειτονιά είναι, όπου ζούσε η πλειονότητα των Τσουέτα, και πήρε το όνομά της από ένα δημοφιλές επάγγελμα αυτής της ομάδας. Σε ορισμένα παλαιότερα επίσημα έγγραφα, οι εκφράσεις  ("του εβραϊκού γένους") ή  ("εβραϊκής καταγωγής") χρησιμοποιούνται επίσης. Οι Τσουέτα αναφέρονται απλώς ως  ("Εβραίοι") ή, πιο συχνά, με το καστιλιάνικο "".

Οι Τσουέτες, γνωρίζοντας την αρχική προσβλητική σημασία του όρου , προτίμησαν να χαρακτηρίζονται ως ,  ή, συνηθέστερα, με τα  ή  ("εμείς"), σε αντίθεση με το  ("οι άλλοι") ή  («εκείνοι εκτός του δρόμου»).

## Επώνυμα
Επώνυμα Τσουέτα είναι Αγκιλό, Μπονίν, Κορτές, Φορτέσα, Φουστέρ, Μαρτί, Μιρό, Πικό, Πίνια, Πομάρ, Σεγούρα, Ταρονγκί, Βαλεντί, Βαλεριόλα και Βαλς, όπως εμφανίζονται δημόσια στο μοναστήρι του Άγιου Δομίνικου. Οι Πικό και Σεγούρα δεν βρίσκονται μεταξύ όσων καταδικάστηκαν από την Ιερά Εξέταση, ενώ απουσιάζουν και οι Βαλεντί, το οποίο αρχικά ήταν το παρατσούκλι μιας οικογένειας τότε γνωστής ως Φορτέσα. Πολλά από αυτά τα επώνυμα είναι επίσης πολύ κοινά στον γενικό πληθυσμό των καταλανόφωνων περιοχών.

Τα επώνυμα Γκαλιάνα, Μογιά και Σουρέδα περιλαμβάνονται στους μετανοούντες χωρίς να έχουν θεωρηθεί Τσουέτες.

Πολλά επώνυμα στη Μαγιόρκα με ξεκάθαρη εβραϊκή καταγωγή υπάρχουν στο νησί, αλλά δεν θεωρείται ότι ανήκουν στην κοινότητα Τσουέτα. Παραδείγματα είναι οι Αμπραχάμ, Αμάρ, Μποφίλ, Μπονέτ, Δαβίου, Ντουράν, Χομάρ, Γιορδά, Μαϊμό, Σαλόμ και Βιδάλ, μεταξύ άλλων. Τα μητρώα της Ιεράς Εξέτασης από τα τέλη του 15ου αιώνα και τις αρχές του 16ου αιώνα τεκμηρίωσαν περισσότερα από 330 επώνυμα για τα άτομα που καταδικάστηκαν στη Μαγιόρκα.

Επομένως, η προέλευση Κονβέρσο δεν αρκεί για να θεωρηθεί κανείς Τσουέτα. Αν και οι Τσουέτες είναι απόγονοι των κονβέρσο, μόνο ένα κλάσμα των απογόνων κονβέρσο θεωρούνται Τσουέτες. 

## Γενετική
Μια ποικιλία γενετικών μελετών που διεξήχθησαν, κυρίως, από το Τμήμα Ανθρώπινης Γενετικής του Πανεπιστημίου των Βαλεαρίδων Νήσων έδειξαν ότι οι Τσουέτες αποτελούν μια γενετικά ομοιογενή ομάδα στους πληθυσμούς των Εβραίων Μιζραχιτών και σχετίζονται επίσης με τους Εβραίους Ασκεναζίτες και εκείνους της Βόρειας Αφρικής, με βάση την ανάλυση τόσο του χρωμοσώματος Υ, με ίχνη πατρογραμμικής καταγωγής, και του μιτοχονδριακού DNA, που εντοπίζει μητρογραμμική καταγωγή. 

Ομοίως, ο πληθυσμός υπόκειται σε ορισμένες παθολογίες γενετικής προέλευσης, όπως ο Οικογενής μεσογειακός πυρετός, που μοιράζεται με τους Σεφαραδίτες Εβραίους, και μια υψηλή συχνότητα υπερφόρτωσης σιδήρου ειδικά για αυτήν την κοινότητα. 

## Ιστορικά προηγούμενα

### Οι κονβέρσο (1391–1488)
αριστερά|μικρογραφία| Άγιος Βικέντιος Φερέρ, προγνωστικά στοιχεία για τη μεταστροφή των Εβραίων.
Η επίθεση στα εβραϊκά γκέτο της Μαγιόρκας το 1391, το κήρυγμα του Βίνσεντ Φερέρ το 1413 και η μεταστροφή της υπόλοιπης εβραϊκής κοινότητας της Μαγιόρκα το 1435 αποτέλεσαν τα τρία γεγονότα, που οδήγησαν σε πολυάριθμους Κονβέρσο. Είχαν συμφωνήσει σε μαζικές μεταστροφές για να διαχειριστούν έναν συλλογικό κίνδυνο παρά μεμονωμένες πνευματικές αλλαγές.

Πολλοί από τους νέους Χριστιανούς συνέχισαν τις παραδοσιακές κοινοτικές και θρησκευτικές πρακτικές τους. Ίδρυσαν την  ή  («Αδελφότητα του Αγίου Μιχαήλ» ή «των Μεταστραφέντων»). Αντικατέστησε σε μεγάλο βαθμό τις πρώην *[[Αλζάμα]]* στη φροντίδα των κοινωνικών αναγκών της ομάδας, για παράδειγμα, βοήθεια σε άπορους, ένα εσωτερικό όργανο δικαιοσύνης, ιερουργία σε γάμους και υποστήριξη της θρησκευτικής συνοχής. Στα τέλη του τελευταίου τέταρτου του 15ου αιώνα, οι κονβέρσο συνέχισαν τις δραστηριότητές τους, μερικές από αυτές λαθραία, χωρίς να υποστούν εξωτερικές πιέσεις. Οι συντεχνίες δεν έκαναν διακρίσεις με βάση την εβραϊκή καταγωγή. Οι κονβέρσο κατάφεραν κάποια κοινωνική συνοχή.

### Οι απαρχές της Ισπανικής Ιεράς Εξέτασης (1488-1544)
μικρογραφία| Ασπίδα της Ιεράς Εξέτασης που χρησιμοποιήθηκε στη Μαγιόρκα.
Το 1488, ενώ μερικοί από τους τελευταίους προσήλυτους του 1435 ήταν ακόμη ζωντανοί, οι πρώτοι Ιεροεξεταστές της Ισπανικής Ιεράς Εξέτασης, ενός δικαστηρίου, που δημιουργήθηκε από τους Καθολικούς Μονάρχες ως μέρος μιας προσπάθειας να δημιουργηθεί ένα έθνος κράτος με βάση θρησκευτική ομοιομορφία, έφτασαν στη Μαγιόρκα. Την καθιέρωση ενός τέτοιου δικαστηρίου ακολούθησαν δημόσιες καταγγελίες και γενική αντιπολίτευση στη Μαγιόρκα, όπως και σε όλο το υπόλοιπο Στέμμα της Αραγονίας, αλλά ήταν άχρηστες. Κεντρικός στόχος τους ήταν η καταστολή του Κρυπτο-Ιουδαϊσμού, την οποία ξεκίνησαν εφαρμόζοντας τα Διατάγματα Χάριτος, τα οποία επιτρέπουν την αποφυγή της αυστηρής τιμωρίας για την κατηγορία της αίρεσης μέσω της αυτοενοχοποίησης.

Με τα Διατάγματα Χάριτος (1488–1492), 559 Μαγιορκανοί ομολόγησαν εβραϊκές πρακτικές και η Ιερά Εξέταση έλαβε τα ονόματα της πλειοψηφίας των Ιουδαϊστών Μαγιορκανών, εναντίον των οποίων, μαζί με τις οικογένειές τους και τους στενότερους συνεργάτες τους, άσκησαν σκληρή τιμωρητική δραστηριότητα. Στη συνέχεια, μέχρι το 1544, 239 Κρυπτοεβραίοι συμφιλιώθηκαν και 537 «μεταφέρθηκαν», δηλαδή παραδόθηκαν στις αστικές Αρχές για να εκτελεστούν, 82 από τους οποίους ουσιαστικά εκτελέστηκαν στην πυρά. Οι περισσότεροι από τους υπόλοιπους 455, που κατάφεραν να τραπούν σε φυγή, εκτελέστηκαν με απαγχονισμό και πυρά. Αυτή η εξορία ήταν διαφορετική από το διάταγμα της απέλασης του 1492, το οποίο δεν ίσχυε για τη Μαγιόρκα, η οποία επίσημα δεν είχε κανέναν Εβραίο ως το 1435.

### Η νέα μυστικότητα (1545-1673)
Μετά από αυτή την περίοδο, η Ιερά Εξέταση της Μαγιόρκα έπαψε να ενεργεί εναντίον των ιουδαϊστών, παρόλο που υπήρχαν ενδείξεις απαγορευμένων πρακτικών. Τα αίτια μπορεί να ήταν: η συμμετοχή της ανακριτικής δομής σε συγκρούσεις μεταξύ τοπικών ένοπλων φατριών (), η εμφάνιση νέων θρησκευτικών φαινομένων όπως ορισμένοι προσηλυτισμοί στο Ισλάμ και στον Προτεσταντισμό ή ο έλεγχος της ηθικής του κλήρου. Αλλά, χωρίς αμφιβολία, και η υιοθέτηση πιο αποτελεσματικών στρατηγικών προστασίας από την πλευρά των κρυπτο-Εβραίων: οι μεταγενέστερες ανακριτικές δίκες μιλούν για το πώς μεταφέρθηκαν οι θρησκευτικές πρακτικές μες στις οικογένειες, όταν ένα παιδί έφτανε στην ηλικία της εφηβείας και, πολύ συχνά στην περίπτωση των γυναικών, όταν γινόταν σαφές ποιον θα παντρευόταν και ποια ήταν η θρησκευτική πεποίθηση του συζύγου.

Σε κάθε περίπτωση, αυτή η περίοδος χαρακτηρίστηκε από τη μείωση της ομάδας μέσω της φυγής των μετανοούντων της προηγούμενης εποχής, της άνευ όρων προσκόλλησης στον καθολικισμό της πλειονότητας όσων παρέμειναν και της γενίκευσης των καταστατικών  (κυριολεκτικά "καθαρότητα αίματος", που αναφέρεται πιο συχνά από την ισπανική έκφραση ) στην πλειονότητα των συντεχνιακών οργανώσεων και των θρησκευτικών ταγμάτων. Όμως, παρ' όλα αυτά, μια μικρή ομάδα επέμενε στις μυστικές πρακτικές της, ουσιαστικά εκείνοι που αργότερα θα ονομάζονταν Τσουέτες, αυτοί που, επιπλέον, διατήρησαν και υιοθέτησαν κοινωνικές, οικογενειακές και οικονομικές στρατηγικές εσωτερικής συνοχής.
μικρογραφία| Η Συναγωγή του Λιβόρνο (χτίστηκε τον 17ο αιώνα), πόλης αναφοράς για τους κρυπτοεβραίους της Μαγιόρκα
Από το 1640, οι απόγονοι των προσήλυτων ξεκίνησαν μια αξιοσημείωτη διαδικασία οικονομικής ανόδου και αυξανόμενης εμπορικής επιρροής. Προηγουμένως, και με ορισμένες εξαιρέσεις, ήταν τεχνίτες, καταστηματάρχες και διανομείς λιανικής, αλλά από τότε, και για λόγους που δεν εξηγήθηκαν καλά, κάποιοι άρχισαν να επικεντρώνονται έντονα στην οικονομική δραστηριότητα: δημιούργησαν περίπλοκες εμπορικές εταιρείες, συμμετείχαν στο εξωτερικό εμπόριο, με αποτέλεσμα να έχουν τον έλεγχο, κατά το τέλος των ανακριτικών δικών, του 36% των συνολικών εισαγωγών λιανικού εμπορίου. Διαφορετικά, οι εταιρείες ανήκαν συνήθως σε κονβέρσο και έδιναν μέρος των κερδών τους σε φιλανθρωπικά έργα προς όφελος της «κοινότητας», σε αντίθεση με τον υπόλοιπο πληθυσμό, που έδινε τα κέρδη του ως φιλανθρωπικές δωρεές στην Εκκλησία.

Λόγω της έντονης εξωτερικής οικονομικής δραστηριότητας, οι Τσουέτες ξανάρχισαν την επαφή τους με τις διεθνείς κοινότητες των Εβραίων, ιδιαίτερα του Λιβόρνο, της Ρώμης, της Μασσαλίας και του Άμστερνταμ, μέσω των οποίων οι προσήλυτοι είχαν πρόσβαση στην εβραϊκή λογοτεχνία. Είναι γνωστό ότι ο Ραφέλ Βαλς, γνωστός ως  («ο Ραβίνος»), θρησκευτικός ηγέτης των προσήλυτων της Μαγιόρκα, ταξίδεψε στην Αλεξάνδρεια και τη Σμύρνη την εποχή του Σαμπατάι Ζεβί, αλλά είναι άγνωστο αν είχε κάποια επαφή μαζί του.

Ένα εσωτερικό σύστημα κοινωνικής διαστρωμάτωσης ξεκίνησε πιθανότατα εκείνη την περίοδο, αν και πιστεύεται επίσης ότι είναι κατάλοιπο της εβραϊκής (προ της μεταστροφής) περιόδου. Αυτό το σύστημα διέκρινε ένα είδος αριστοκρατίας, που ονομάζεται  (κυριολεκτικά "ψηλά αυτιά"), από την υπόλοιπη ομάδα,  («χαμηλά αυτιά»). Μαζί με άλλες διακρίσεις με βάση τη θρησκεία, τα επαγγέλματα και την καταγωγή, αυτό διαμόρφωσε ένα μωσαϊκό από συμμαχίες και αποστροφές μεταξύ των επωνύμων, που είχαν μεγάλη επιρροή στις ενδογαμικές πρακτικές της περιόδου.

## Προέλευση

### Ο δεύτερος διωγμός (1673-1695)
Οι λόγοι για τους οποίους η Ιερά Εξέταση επέστρεψε για να δράσει εναντίον των ιουδαϊστών Μαγιορκανών μετά από περίπου 130 χρόνια αδράνειας και σε μια εποχή, στην οποία η Ιερά Εξέταση ήταν ήδη σε παρακμή, δεν είναι πολύ ξεκάθαροι: η ενασχόληση των παρακμιακών οικονομικών τομέων πριν από την άνοδο και ο εμπορικός δυναμισμός των προσήλυτων, η ανάληψη θρησκευτικών πρακτικών στην κοινότητα αντί σε περιορισμένο πλαίσιο εντός οικίας, μια νέα ανάπτυξη θρησκευτικού ζήλου και η κρίση εναντίον του Αλόνσο Λόπεζ θα μπορούσε να ήταν παράγοντες επιρροής.

#### Τα προηγούμενα
Τον Ιούλιο του 1672, ένας έμπορος ενημέρωσε την Ιερά Εξέταση ότι κάποιοι Εβραίοι του Λιβόρνο είχαν κάνει έρευνες για Εβραίους της Μαγιόρκα με τα ονόματα Φορτέσε, Αγκουιλόν, Μαρτίν, Ταρονγκίν, Κορτές και Πικόν.
μικρογραφία| Χάρτης του συμποσίου της πράξης της πίστης του 1675 στη Μαγιόρκα
Την ίδια χρονιά που συνελήφθη ο Λόπεζ, κάποιοι υπηρέτες των κονβέρσο ενημέρωσαν τους εξομολογητές τους ότι είχαν κατασκοπεύσει τα αφεντικά τους και παρατήρησαν ότι συμμετείχαν σε εβραϊκές τελετές.

Το 1674, ο εισαγγελέας του δικαστηρίου της Μαγιόρκα έστειλε μια αναφορά στην Ανώτατη Ιερά Εξέταση, στην οποία κατηγόρησε τους κρυπτοεβραίους της Μαγιόρκα για 33 κατηγορίες, μεταξύ των οποίων και την άρνησή τους να παντρευτούν  ("φυσικούς Χριστιανούς") και την κοινωνική τους απόρριψη για όσα άτομα το έκαναν· την πρακτική της μυστικότητας· την απόδοση ονομάτων της Παλαιάς Διαθήκης στα παιδιά τους· την ταύτιση με τη φυλή καταγωγής τους και τη διευθέτηση γάμων ως συνάρτηση αυτού του γεγονότος· τον αποκλεισμό στα σπίτια τους της εικονογραφίας της Καινής Διαθήκης και την παρουσία εικονογραφίας της Παλαιάς· περιφρόνηση και προσβολές προς τους χριστιανούς· άσκηση επαγγελμάτων που σχετίζονται με μέτρα και σταθμά για να εξαπατήσουν χριστιανούς· θέσεις στην Εκκλησία για να τις κοροϊδεύουν αργότερα ατιμώρητα· εφαρμογή του δικού τους νομικού συστήματος· φιλόπτωχο ταμείο για τους φτωχούς τους· χρηματοδότηση συναγωγής στη Ρώμη, όπου είχαν έναν εκπρόσωπο· διεξαγωγή μυστικών συναντήσεων· συμμόρφωση με τις εβραϊκές διατροφικές πρακτικές, συμπεριλαμβανομένων εκείνων της θυσίας ζώων και των ημερών νηστείας· την τήρηση του εβραϊκού Σαββάτου και αποφυγή ευχελαίου κατά τη στιγμή του θανάτου.

#### Συνωμοσιολογία
αριστερά|μικρογραφία| Χάρτης της έδρας της Ιεράς Εξέτασης της Μαγιόρκα, που χτίστηκε επιφορτισμένη με τη δήμευση των καταδικασθέντων το 1678
Τέσσερα χρόνια αργότερα, το 1677, η Ανώτατη Ιερά Εξέταση διέταξε την Ιερά Εξέταση της Μαγιόρκας να ενεργήσει για την υπόθεση της ομολογίας των υπηρετών. Σύμφωνα με τους υπηρέτες, συναντήθηκαν σε έναν κήπο στην Πάλμα, όπου γιόρτασαν το Γιομ Κιπούρ. Αυτό οδήγησε στη σύλληψη ορισμένων από τους ηγέτες της κρυπτο-εβραϊκής κοινότητας της Μαγιόρκα, τον Πατέρα Ονόφρε Κορτές (γνωστό και ως Μοϊσίνα), κύριο ενός από τους υπηρέτες και ιδιοκτήτη του κήπου, μαζί με άλλα πέντε άτομα. Από εκείνο το σημείο και μετά, προχώρησαν στη σύλληψη 237 ατόμων στη διάρκεια ενός έτους.

Βοηθούμενοι από διεφθαρμένους λειτουργούς, οι κατηγορούμενοι μπόρεσαν να κανονίσουν να παρέχουν περιορισμένες μόνο πληροφορίες στις δικές τους ομολογίες και να καταγγείλουν όσο το δυνατόν λιγότερους ομοθρήσκους τους. Όλοι οι κατηγορούμενοι ζήτησαν την ευκαιρία να επιστρέψουν στην Εκκλησία και συμφιλιώθηκαν.

Μέρος της ποινής συνίστατο στη δήμευση όλων των αγαθών των καταδικασθέντων, η αξία των οποίων ήταν δύο εκατομμύρια λίρες Μαγιόρκας, τα οποία, σύμφωνα με τις συνήθεις διαδικασίες της ανάκρισης, έπρεπε να καταβληθούν σε πραγματικό νόμισμα. Αυτό αποτελούσε μια υπερβολική ποσότητα για την εποχή.

Τελικά, την άνοιξη του 1679, πραγματοποιήθηκαν πέντε *πράξεις πίστης*, της πρώτης της οποίας είχε προηγηθεί η κατεδάφιση του κτιρίου στον κήπο και το αλάτισμα της γης όπου συναντήθηκαν οι *κονβέρσο*. Ενώπιον ενός προσδοκώμενου πλήθους, απαγγέλθηκε η καταδίκη 221 κονβέρσο. Στη συνέχεια, όσοι καταδικάστηκαν σε φυλάκιση μεταφέρθηκαν για να εκτίσουν τις ποινές τους σε νέες φυλακές, που είχε στήσει η Ιερά Εξέταση, και κατασχέθηκαν τα εμπορεύματά τους.

#### ''Κρεμαδίσσα'' (μαζική καύση)
[δεξιά|μικρογραφία| Καταδίκη από την Ιερά Εξέταση ([Φρανθίσκο Γκόγια|Φρανσίσκο Γκόγια)]]
Μόλις εκτίστηκαν οι ποινές φυλάκισης, ένα μεγάλο μέρος όσων επέμειναν στην εβραϊκή πίστη, των οποίων οι κρυφές πρακτικές έγιναν αντιληπτές, παρενοχλούνταν από την ιεροεξεταστική επαγρύπνηση και εξόργιζαν μια κοινωνία, που θεωρούσαν υπεύθυνη για την οικονομική κρίση που προκλήθηκε από τις κατασχέσεις, αποφάσισαν να εγκαταλείψουν σταδιακά το νησί σε μικρές ομάδες.

Στη μέση αυτής της διαδικασίας, ένα ανέκδοτο γεγονός προκάλεσε ένα νέο κύμα ανακρίσεων. Ο Ραφέλ Κορτές είχε ξαναπαντρευτεί, αυτή τη φορά με μια γυναίκα με επώνυμο κονβέρσο, τη Μιρό, αλλά η οποία ήταν καθολική. Η οικογένειά του δεν τον συνεχάρη που παντρεύτηκε και τον επέκρινε, επειδή παντρεύτηκε κάποια μη εβραϊκής καταγωγής. Έχοντας πληγωθεί η περηφάνια του, κατήγγειλε μερικούς από τους ομοθρήσκους του ενώπιον της Ιεράς Εξέτασης ότι ασκούσαν την απαγορευμένη πίστη. Υποψιαζόμενοι ότι είχε κάνει γενική καταγγελία, συμφώνησαν σε μαζική απόδραση. Στις 7 Μαρτίου 1688, μια μεγάλη ομάδα προσήλυτων επιβιβάστηκε λαθραία σε ένα αγγλικό πλοίο, αλλά ο απροσδόκητος άσχημος καιρός τους εμπόδισε να φύγουν και το ξημέρωμα επέστρεψαν στα σπίτια τους. Η Ιερά Εξέταση ειδοποιήθηκε γι' αυτό και όλη η ομάδα συνελήφθη.

Οι δίκες κράτησαν τρία χρόνια και η συνοχή της ομάδας αποδυναμώθηκε από ένα αυστηρό καθεστώς απομόνωσης, που απέτρεπε κάθε κοινή δράση, μαζί με την αντίληψη θρησκευτικής ήττας λόγω αδυναμίας διαφυγής. Το 1691, η Ιερά Εξέταση, σε τρεις *πράξεις πίστης*, καταδίκασε 73 άτομα, εκ των οποίων τα 45 παραδόθηκαν στις αστικές Αρχές για να καούν, 5 κάηκαν δι' απαγχονισμού, σε 3 ήδη νεκρούς κάηκαν τα οστά τους και τρεις – ο Ραφέλ Βαλς και τα αδέρφια Ραφέλ Μπένετ και Κατερίνα Ταρονγκί – κάηκαν ζωντανοί. Παρακολούθησαν 30.000 άτομα.

Οι ποινές που υπαγόρευσε η Ιερά Εξέταση περιελάμβαναν άλλες ποινές, που επρόκειτο να διατηρηθούν για τουλάχιστον δύο γενιές: όσοι ήταν στο σπίτι των καταδικασμένων, καθώς και τα παιδιά και τα εγγόνια τους, δεν μπορούσαν να κατέχουν δημόσια αξιώματα, να χειροτονηθούν ιερείς, να παντρευτούν άλλα άτομα εκτός από Τσουέτες, να φέρουν κοσμήματα ή να ιππεύουν. Αυτές οι δύο τελευταίες ποινές δεν φαίνεται να έχουν εκτελεστεί, αν και οι άλλες εξακολούθησαν να ισχύουν ως έθιμο πέρα από τις δύο προβλεπόμενες γενιές.

#### Οι τελικές δίκες
Η Ιερά Εξέταση άνοιξε και τελικά έκλεισε πολλές δίκες ατόμων που κατήγγειλαν οι κατηγορούμενοι των *πράξεων πίστης* του 1691, η πλειοψηφία νεκροί. Μία μόνο πράξη πίστης ασκήθηκε το 1695 εναντίον 11 νεκρών και μιας ζωντανής γυναίκας. Επίσης, τον 18ο αιώνα, η Ιερά Εξέταση διεξήγαγε δύο μεμονωμένες δίκες: το 1718, ο Ραφέλ Πίνια ενοχοποιήθηκε αυθόρμητα και το 1720 ο Γκαμπριέλ Κορτές (επίσης γνωστός ως Μοροφές) κατέφυγε στην Αλεξάνδρεια και επέστρεψε επίσημα στον Ιουδαϊσμό. Κάηκε οδι' απαγχονισμού ως το τελευταίο άτομο που καταδικάστηκε σε θάνατο από την Ιερά Εξέταση της Μαγιόρκα. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτές οι τελευταίες περιπτώσεις είναι ανέκδοτες. Με τις δίκες του 1691 ήρθε το τέλος του κρυπτοεβραϊσμού της Μαγιόρκας. Η επίδραση της φυγής των ηγετών, η απόγνωση από τις μαζικές καύσεις και ο γενικευμένος φόβος κατέστησαν αδύνατη τη διατήρηση της προγονικής πίστης. Μετά από αυτά τα γεγονότα μπορούμε να αρχίσουμε να μιλάμε πραγματικά για Τσουέτες.

### Προπαγάνδα κατά των Τσουέτες

#### ''Πίστη Θριαμβεύουσα''
αριστερά|μικρογραφία| Πρώτη έκδοση του  (1691)
Την ίδια χρονιά με τις πράξεις πίστης του 1691, ο Φρανσέσκ Γκαράου, Ιησουίτης θεολόγος και ενεργός συμμετέχων στις ανακριτικές δίκες, δημοσίευσε το  (*Η Πίστη Θριαμβευτής σε τέσσερις πράξεις, τιμούμενη στη Μαγιόρκα από το Ιερό Θεσμό της Ιεράς Εξέτασης στην οποία δικάστηκαν ογδόντα οκτώ κατηγορούμενοι, και από τους τριάντα επτά που παραδόθηκαν στις αστικές Αρχές μόνο τρεις παρέμειναν πείσμονες*). Εκτός από τη σημασία του ως τεκμηριωμένη και ιστορική πηγή, το βιβλίο προοριζόταν να διαιωνίσει το αρχείο και τη δυσφημία των προσήλυτων και συνέβαλε σημαντικά στην παροχή μιας ιδεολογικής βάσης για τον διαχωρισμό των Τσουέτες και στη διαιώνισή του. Επανεκδόθηκε το 1755, χρησιμοποιήθηκε στην επιχειρηματολογία για τον περιορισμό των πολιτικών δικαιωμάτων των Τσουέτες και χρησίμευσε ως βάση του λίβελου του 1857  (*Η Συναγωγή των Βαλεαρίδων ή η ιστορία των Εβραίων της Μαγιόρκας*). Τον 20ό αιώνα, υπήρξαν άφθονες αναδημοσιεύσεις, όλες με πρόθεση αντίθετη με αυτή του συγγραφέα, δεδομένου ότι ορισμένα αποσπάσματα ήταν σκανδαλώδους ωμότητας και στερούνταν της πιο στοιχειώδους ευαισθησίας.

#### 
Η  ή *[[σαμπενίτο]]* ήταν ένας χιτώνας, που καταδικασμένα άτομα από την Ιερά Εξέταση αναγκάζονταν να φορούν ως τιμωρία. Τα διακοσμητικά υποδείκνυαν ποιο έγκλημα είχε διαπράξει ο κομιστής και την ποινή που επιβλήθηκε. Δημιουργούνταν ένας πίνακας με τον κατάδικο αιρετικό, που φορούσε το σανμπενίτο και το όνομα του κομιστή του περιλαμβανόταν στον πίνακα. Στην περίπτωση της Μαγιόρκας, αυτά εκτίθεντο δημόσια στο μοναστήρι του Αγίου Δομίνικου για παραδειγματισμό.

Λόγω της παρακμής αυτής της δημόσιας έκθεσης, η Ανώτατη Ιερά Εξέταση διέταξε την ανανέωσή της σε πολλές περιπτώσεις τον 17ο αιώνα. Το θέμα οδήγησε σε σύγκρουση λόγω της παρουσίας μεγάλου αριθμού γενεών, μερικές από τις οποίες συνέπιπταν με εκείνες των ευγενών, αλλά τελικά το 1755 η διαταγή εκτελέστηκε, σίγουρα επειδή τώρα περιοριζόταν στην ανανέωση των *σαμπενίτο* μετά το 1645 και ότι οι γενιές, που εμπλέκονταν έτσι στις ιουδαϊκές πρακτικές, περιορίζονταν αυστηρά σε Τσουέτες, όχι στην ευρεία έκταση διωκόμενων ατόμων σε προηγούμενες περιόδους. Τα σαμπενίτο έμειναν εκτεθειμένα μέχρι το 1820, όταν μια ομάδα Τσουέτες επιτέθηκε και έκαψε τον Άγιο Δομίνικο.

## Η κοινότητα Τσουέτα
Η στάση της Ιεράς Εξέτασης, που σκόπευε να εξαναγκάσει την εξαφάνιση των Εβραίων μέσω της βίαιης ενσωμάτωσής τους στη χριστιανική κοινότητα, πέτυχε στην πραγματικότητα το αντίθετο: διαιώνισε τη μνήμη των καταδικασμένων και, κατ' επέκταση, όλων όσων έφεραν τη διαβόητη καταγωγή, ακόμη κι αν δεν ήταν συγγενείς και έστω και αν ήταν ειλικρινείς χριστιανοί, και βοήθησαν στη δημιουργία μιας κοινότητα που, ακόμα και δεν περιείχε πλέον ιουδαϊκό στοιχείο, αναγκαζόταν ακόμη να διατηρεί μια ισχυρή συνοχή. Αντίθετα, οι απόγονοι των άλλων κρυπτοεβραίων του νησιού, εκείνοι που δεν ήρθαν τόσο στην δημόσια προβολή, έχασαν κάθε ιδέα για την καταγωγή τους.

Όμως, αμέσως μετά, οι Τσουέτες ανέκτησαν τον πρωταγωνιστικό ρόλο που είχαν πριν από τις ανακριτικές δίκες. Τώρα, στερούμενοι το θρησκευτικό τους δίκτυο και τις περιουσίες τους που είχαν κατασχεθεί, προσπάθησαν να προστατεύσουν τις εμπορικές συμμαχίες με τους ευγενείς και τον κλήρο, ακόμη και με τους λειτουργούς της Ιεράς Εξέτασης. Η ανανεωμένη ενέργεια και οι πολιτικές συμμαχίες που επιτεύχθηκαν τους επέτρεψαν να αγωνιστούν ενεργά για ίσα δικαιώματα, προσαρμοζόμενοι όποιες κι αν ήταν οι περιστάσεις.

### Ο Πόλεμος της Ισπανικής Διαδοχής (1705-1715)
Όπως και με τον υπόλοιπο πληθυσμό του νησιού κατά τη διάρκεια του Πολέμου της Ισπανικής Διαδοχής, μεταξύ των Τσουέτες υπήρχαν υποστηρικτές του Καρόλου ΣΤ' της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας των Αψβούργων και υποστηρικτές του Φιλίππου Ε΄ της Ισπανίας των Βουρβόνων. Μερικοί από τους τελευταίους αντιλήφθηκαν τη γαλλική δυναστεία ως στοιχείο εκσυγχρονισμού όσον αφορά τη θρησκεία και την κοινωνία, καθώς η Γαλλία των Βουρβόνων δεν είχε ποτέ επιδείξει στάση καταστολής και διακρίσεων συγκρίσιμη με την κυριαρχία των Αψβούργων στην Ισπανία, που ανανεώθηκε –στην περίπτωση της Μαγιόρκας– με τον Κάρολο Β΄.

Έτσι, μια ομάδα Τσουέτες, με επικεφαλής τον Γκασπάρ Πίνια, έμπορο και εισαγωγέα ρούχων, προμηθευτή των ευγενών υπέρ των Βουρβόνων, πολύ ενεργά υποστήριζαν τον Φίλιππο Ε'. Το 1711, ανακαλύφθηκε μια συνωμοσία, που χρηματοδοτήθηκε από τον Πίνια. Καταδικάστηκε σε φυλάκιση και οι περιουσίες του κατασχέθηκαν, αλλά, καθώς ο πόλεμος τελείωσε με νίκη των Βουρβόνων, ανταμείφθηκε με δικαιώματα κατώτερου ευγενούς. Αυτό δεν επηρέασε την υπόλοιπη κοινότητα.

### Η αναδημοσίευση του ''Πίστη Θριαμβεύουσα'' (1755)
αριστερά|μικρογραφία|Σελίδα τίτλου της δεύτερης έκδοσης το 1755.
Ο ράφτης Ραφέλ Κορτές, ο Τομάς Φορτέζα και ο καμπούρης Τζερόνι Κορτές, μεταξύ άλλων, υπέβαλαν αίτημα στο  (Βασιλικό Ανώτατο Δικαστήριο της Μαγιόρκας, το ανώτατο δικαστήριο του νησιού), με στόχο να αποτρέψουν την επανέκδοση της *Πίστης Θριαμβεύουσας* το 1755, κάτι που έγινε αποδεκτό και έτσι η διανομή του βιβλίου απετράπη για ένα διάστημα. Τελικά, οι Ιεροεξεταστές επέτρεψαν να ξαναρχίσει η διανομή.

### Οι βουλευτές του ''Καρέρ'' (1773-1788)
μικρογραφία| Ισχυρισμός για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των ''τσουέτες'' μπροστά στην αυλή του Καρόλου Γ'.
Το 1773, οι Τσουέτες όρισαν μια ομάδα έξι βουλευτών - ευρέως γνωστών με το όνομα *περούκες* λόγω του πολυτελούς στολισμού που χρησιμοποιούσαν - προκειμένου να απευθυνθούν στον βασιλιά Κάρολο Γ' για να διεκδικήσουν την απόλυτη κοινωνική και νομική ισότητα με άλλους Μαγιορκανούς. Ως προς αυτό, το Δικαστήριο αποφάσισε να ρωτήσει τα θεσμικά όργανα της Μαγιόρκας, τα οποία αντιτάχθηκαν μετωπικά και αποφασιστικά στις αξιώσεις των απογόνων των κονβέρσο. Ακολούθησε μια μακρά και δαπανηρή δίκη, στην οποία οι διάδικοι δήλωσαν με πάθος τις υποθέσεις τους. Τα έγγραφα που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτή τη δίκη καταδεικνύουν τον βαθμό, στον οποίο οι διακρίσεις ήταν ζωντανές και είχαν βαθιές ιδεολογικές ρίζες. Αντίστροφα, αποτελούν επίσης απόδειξη της επιμονής των Τσουέτες στις απαιτήσεις τους για ισότητα.

Τον Οκτώβριο του 1782, ο εισαγγελέας του Βασιλικού Ανώτατου Δικαστηρίου της Μαγιόρκας, παρά το γεγονός ότι γνώριζε το αποτέλεσμα αυτών των διαβουλεύσεων ευνοούσε τους Τσουέτες, υπέβαλε ένα υπόμνημα με άκρως ρατσιστικό σκεπτικό προτείνοντας την αναστολή της συμφωνίας και την εξορία των Τσουέτες στη Μινόρκα και στην Καμπρέρα, όπου θα περιορίζονταν με ισχυρούς περιορισμούς στην ελευθερία τους.
αριστερά|μικρογραφία| Το πρώτο από τα τρία βασιλικά διατάγματα που υπογράφηκαν για τον Κάρολο Γ' (1782)
Τελικά, ο βασιλιάς τάχθηκε, δειλά, υπέρ των Τσουέτες: στις 29 Νοεμβρίου 1782 υπέγραψε Βασιλικό Διάταγμα, που καθόριζε την ελευθερία μετακίνησης και διαμονής, την εξάλειψη όλων των αρχιτεκτονικών στοιχείων που διαχώριζαν την περιοχή Σεγκέλ και την απαγόρευση των προσβολών, της κακομεταχείρισης και της χρήσης εξευτελιστικών εκφράσεων. Επίσης, με επιφυλάξεις, ο βασιλιάς φάνηκε ευνοϊκός για την εγκαθίδρυση της απόλυτης επαγγελματικής ελευθερίας και τη συμμετοχή των Τσουέτες στο ναυτικό και τον στρατό, αλλά έδωσε οδηγίες ότι δεν θα ίσχυαν μέχρι να περάσει αρκετός καιρός, προκειμένου να χαλαρώσει η διαμάχη.

Πριν περάσει μισός χρόνος, οι βουλευτές επέμειναν ξανά οι Τσουέτες να αποκτήσουν πρόσβαση σε ό,τι επάγγελμα αναζητούσαν και ανέφεραν ότι οι προσβολές και οι διακρίσεις δεν είχαν σταματήσει. Οι βουλευτές παραπονέθηκαν και για την έκθεση των σαμπενίτο στον Άγιο Δομίνικο. Ο βασιλιάς όρισε μια ομάδα για να μελετήσει το πρόβλημα. Η επιτροπή πρότεινε την απόσυρση των σαμπενίτο, την απαγόρευση της *Πίστης Θριαμβεύουσας,* τη διασπορά σε όλη την πόλη, αν χρειαστεί με τη βία, των Τσουέτες και την εξάλειψη όλων των επίσημων μηχανισμών αμοιβαίας βοήθειας μεταξύ τους, πρόσβαση χωρίς περιορισμό σε όλες τις εκκλησιαστικές, πανεπιστημιακές και στρατιωτικές θέσεις, κατάργηση των συντεχνιών και των καταστατικών της «καθαρότητας του αίματος» και, αν αυτό δεν ήταν δυνατό, περιορισμό αυτών σε 100 χρόνια. Αυτά τα δύο τελευταία προτάθηκαν να εφαρμοστούν σε όλο το βασίλειο.

Τότε ξεκίνησε μια νέα περίοδος διαβουλεύσεων και μια νέα δίκη, η οποία δημιούργησε τον Οκτώβριο του 1785 ένα δεύτερο Βασιλικό Διάταγμα, το οποίο αγνόησε σε μεγάλο βαθμό την πρόταση της επιτροπής και περιορίστηκε στο να επιτρέψει την πρόσβαση στον στρατό και την πολιτική διοίκηση. Τελικά, το 1788, μια τελική διάθεση καθιέρωσε απλή ισότητα στην άσκηση οποιουδήποτε αξιώματος, χωρίς όμως λέξη για το πανεπιστήμιο ή τις εκκλησιαστικές θέσεις. Την ίδια χρονιά, το Δικαστήριο και η Γενική Εξέταση ανέλαβαν δράση με σκοπό την απόσυρση των σαμπενίτο από το μοναστήρι, αλλά χωρίς αποτέλεσμα.

Ίσως το πιο απτό αποτέλεσμα ήταν η αργή αποδιάρθρωση της κοινότητας Σεγκέλ (ελ Καρέρ). Αντίθετα, υπήρχαν μικροί πυρήνες Τσουέτες στην πλειοψηφία του πληθυσμού και, δειλά, κάποιοι άρχισαν να εγκαθίστανται σε άλλους δρόμους και γειτονιές. Για όσους παρέμειναν στο Σεγκέλ, διατηρήθηκαν οι ίδιες συμπεριφορές κοινωνικής διάκρισης, ενδογαμίας και παραδοσιακών επαγγελμάτων, αλλά, σε κάθε περίπτωση, ο διαχωρισμός ήταν φανερός και δημόσιος στον κόσμο της εκπαίδευσης και της θρησκείας, προπύργια ανέγγιχτα από τις μεταρρυθμίσεις του Καρόλου Γ'.

### Το τέλος του παλαιού καθεστώτος (1812-1868)
Η Μαγιόρκα δεν καταλήφθηκε κατά τη διάρκεια της ναπολεόντειας εισβολής και, σε αντίθεση με τον φιλελευθερισμό που κυριάρχησε στο νέο ισπανικό Σύνταγμα του 1812, το νησί έγινε καταφύγιο για εκείνους, των οποίων η ιδεολογία ήταν πιο αδιάλλακτη και ευνοϊκή για το Παλαιό Καθεστώς. Σε αυτό το πλαίσιο, το 1808, στρατιώτες που είχαν κινητοποιηθεί για να πάνε στο μέτωπο κατηγόρησαν τους Τσουέτες ότι ήταν υπεύθυνοι για την κινητοποίησή τους και επιτέθηκαν στην συνοικία Σεγκέλ.

Το Σύνταγμα του 1812, σε ισχύ μέχρι το 1814, κατάργησε την Ιερά Εξέταση και καθιέρωσε την πλήρη ισότητα των πολιτών, που οι Τσουέτες επιζητούσαν από καιρό. Κατά συνέπεια, οι πιο δραστήριοι Τσουέτες προσχώρησαν στο φιλελεύθερηο κίνημα. Το 1820, όταν αποκαταστάθηκε το Σύνταγμα, μια ομάδα Τσουέτες επιτέθηκε στα κεντρικά γραφεία της Ιεράς Εξέτασης και στο μοναστήρι του Αγίου Δομίνικο, καίγοντας τα αρχεία και τα σαμπενίτο. Με τη σειρά του, όταν το Σύνταγμα καταργήθηκε ξανά το 1823, το Καρέρ δέχθηκε ξανά επιδρομές και καταστήματα λεηλατήθηκαν. Τέτοια επεισόδια ήταν συχνά κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, όπως και παρόμοια περιστατικά σε άλλα μέρη του νησιού.

Το 1836, ο Ονόφρε Κορτές διορίστηκε σύμβουλος του δημαρχείου της Πάλμα. Ήταν η πρώτη φορά από τον 16ο αιώνα που ένας Τσουέτα είχε καταλάβει δημόσιο αξίωμα σε τέτοιο επίπεδο. Από τότε, είναι συχνό φαινόμενο ένας Τσουέτα να κατέχει δημόσιο αξίωμα.
[μικρογραφία|Εσωτερική σελίδα τίτλου του  Η Συναγωγή των Βαλεαρίδων]
Το 1857, *Η συναγωγή των Βαλεαρίδων ή η ιστορία των Εβραίων της Μαγιόρκας* εκδόθηκε και υπογράφηκε από τον Χουάν ντε λα Πουέρτα Βιθκάινο. Ένα μεγάλο μέρος αυτού του βιβλίου αναπαρήγαγε *την Πίστη Θριαμβεύουσα* και θα αναπαραχθεί ένα χρόνο αργότερα με το έργο  ( *Ένα θαύμα και ένα ψέμα. Δικαίωση των Μαγιορκανών Χριστιανών εβραϊκής καταγωγής*).

Αν και η ιδεολογική δυαδικότητα εντός της κοινότητας Τσουέτα μπορεί να ανιχνευθεί σε μια εποχή πριν από τις ανακριτικές δίκες, μέσα σε αυτό το πλαίσιο βίαιων ξαφνικών αλλαγών έγινε σαφές ότι ένα ποσοστό, σαφώς μειοψηφία, αλλά με επιρροή, ήταν δηλωμένη φιλελεύθερο, αργότερα ρεπουμπλικανικό και μετρίως αντικληρικό, αγωνιζόμενο για την εξάλειψη κάθε ίχνους διακρίσεων. Και μια άλλη πλευρά, πιθανώς η πλειοψηφία, αλλά σχεδόν ανεπαίσθητη στα ιστορικά αρχεία, ήταν ιδεολογικά συντηρητική, ένθερμα θρησκευόμενη και ήθελε να περάσει όσο πιο απαρατήρητη γινόταν. Στη ρίζα, και οι δύο στρατηγικές ήθελαν να επιτύχουν τον ίδιο στόχο: την εξαφάνιση του ζητήματος των Τσουέτες, παρόλο που ήθελαν να το λύσουν με διαφορετικούς τρόπους: ή κάνοντας ορατή την αδικία ή ανάμειξη με τη γύρω κοινωνία.

Συμπίπτοντας με αυτές τις προοδευτικές περιόδους, οι Τσουέτες δημιούργησαν κοινωνικούς συλλόγους και ενώσεις αλληλοβοήθειας. Επίσης κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου κέρδισαν θέσεις σε πολιτικούς θεσμούς μέσω των φιλελεύθερων κομμάτων.

### Από την Πρώτη Δημοκρατία στη Δεύτερη Δημοκρατία (1869–1936)
Από τη στιγμή που τα κατάφεραν, κάποιες ευκατάστατες οικογένειες έδωσαν στα παιδιά τους υψηλό βαθμό πνευματικής εκπαίδευσης και έπαιξαν σημαντικό ρόλο στα καλλιτεχνικά κινήματα της περιόδου. Οι Τσουέτες έλαβαν πρωταγωνιστικό ρόλο στη *Ρενεσένσα* (αναβίωση της καταλανικής κουλτούρας), στην υπεράσπιση της καταλανικής γλώσσας και στην ανάκαμψη των λογοτεχνικών διαγωνισμών στην καταλανική και βαλεαρική γλώσσα. Πρόδρομος αυτής της αναγέννησης ήταν ο Τομάς Αγκουιλό ι Κορτές αρχές του 19ου αιώνα και μερικοί εξέχοντες διάδοχοι ήταν οι Τομάς Αγκουιλό ι Φορτέζα, Μαριάν Αγκουιλό ι Φουστέρ, Τομάς Φορτέζα ι Κορτές και Ραμόν Πικό ι Καμπαμάρ.

Ο Γιόσεπ Ταρονγκί (1847–1890), ιερέας και συγγραφέας, αντιμετώπισε δυσκολίες στη μελέτη και την αποφοίτησή του, αλλά τελικά χειροτονήθηκε. Απέκτησε μια θέση εκτός Μαγιόρκα. Ήταν ο πρωταγωνιστής της μεγαλύτερης πολεμικής του 19ου αιώνα για το ζήτημα Τσουέτα: όταν του απαγόρευσαν το 1876 να κηρύξει στην εκκλησία του Αγίου Μιχαήλ, ξεκίνησε μια πολεμική εναντίον του ιερέα Μικέλ Μάουρα, αδερφό του πολιτικού Αντόνιο Μάουρα, στην οποία συμμετείχαν και άλλες πλευρές και είχε μεγάλο αντίκτυπο εντός και εκτός νησιού.

Από τον Ιανουάριο έως τον Οκτώβριο του 1923, ο Τσουέτα πολιτικός Γκιλέμ Φορτέζα Πίνια ήταν δήμαρχος της Πάλμα. Επίσης, μεταξύ 1927 και 1930, κατά τη διάρκεια της δικτατορίας του Πρίμο ντε Ριβέρα, αυτό το αξίωμα κατείχαν οι Ζοάν Αγκουιλό Βαλεντί και Ραφέλ Ινιάσι Κορτές Αγκουιλό.

Η σύντομη περίοδος της Δεύτερης Ισπανικής Δημοκρατίας ήταν επίσης σημαντική τόσο λόγω του επίσημου λαϊκισμού όσο και επειδή ένας μεγάλος αριθμός των Τσουέτες συμπαθούσε το νέο μοντέλο του κράτους, όπως και οι πρόγονοί τους είχαν ταχθεί με τις ιδέες του Διαφωτισμού και των φιλελεύθερων. Κατά τη διάρκεια της Δημοκρατίας, για πρώτη φορά ένας ιερέας Τσουέτα κήρυξε ένα κήρυγμα στον καθεδρικό ναό της Πάλμα. Αυτό είχε μεγάλη συμβολική σημασία.

### Από τον Ισπανικό Εμφύλιο μέχρι σήμερα (1936–σήμερα)
Κατά τη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου, η Μαγιόρκα κυβερνήθηκε από τη φασιστική Ιταλία σε συμμαχία με την ισπανική εθνικιστική πλευρά. Οι ναζιστικές Αρχές ζήτησαν λίστες με άτομα με εβραϊκή καταγωγή, σχεδιάζοντας να τους απελάσουν σε στρατόπεδα στη Γαλλία και την Ιταλία, αλλά η παρέμβαση του επισκόπου της Μαγιόρκας εμπόδισε την παράδοσή τους. Η ανάμειξη γερμανικών και ιταλικών στρατευμάτων με ντόπιους οδήγησε ορισμένες γυναίκες της Πάλμα, που σκόπευαν να παντρευτούν ξένους στρατιώτες, να λάβουν από τον δήμαρχο Ματέο Ζαφορτέζα Μουσόλες πιστοποιητικά ότι δεν είχαν εβραϊκή καταγωγή. Ενώ η ναζιστική Γερμανία είχε τους νόμους της Νυρεμβέργης, τέτοιες διαδικασίες δεν ήταν γνωστές στην Ισπανία από τον 19ο αιώνα. 

Η προκατάληψη κατά των Τσουέτες συνέχισε να μειώνεται με το άνοιγμα του νησιού στον τουρισμό τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, μαζί με την οικονομική ανάπτυξη που ξεκίνησε στα τέλη του προηγούμενου αιώνα. Η παρουσία — σε πολλές περιπτώσεις, η μόνιμη κατοικία — ξένων στο νησί (Ισπανών ή ξένων), για τους οποίους το καθεστώς των Τσουέτες δεν σήμαινε τίποτα, σηματοδότησε ένα συγκεκριμένο σημείο καμπής στην ιστορία αυτής της κοινότητας.

Επίσης, το 1966, η έκδοση του βιβλίου  (*Οι απόγονοι των προσήλυτων Εβραίων της Μαγιόρκας. Τέσσερις λέξεις αλήθειας*) του Μιγκέλ Φορτέζα Πίνα, αδελφού του δημάρχου Γκιλέμ, που δημοσιοποίησε την έρευνα του Μπαρούχ Μπραουνστάιν στο Εθνικό Ιστορικό Αρχείο της Μαδρίτης (δημοσιεύτηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες τη δεκαετία του '30) σχετικά με αρχεία της Ιεράς Εξέτασης, που έδειξαν ότι στην Μαγιόρκα η καταδίκη ατόμων για "ιουδαϊσμό" επηρέασε περισσότερα από 200 επώνυμα της Μαγιόρκας. Αυτό προκάλεσε την τελευταία λαϊκή διαμάχη σχετικά με το ζήτημα Τσουέτα. 
[μικρογραφία| Η εκκλησία της Αγίας Ευλαλίας στην [Πάλμα ντε Μαγιόρκα χρησιμοποιήθηκε από τις οικογένειες των Εβραίων προσήλυτων (Τσουέτα). ]]
Η θρησκευτική ελευθερία, αν και περιοριζόταν μόνο στην ιδιωτική άσκηση της θρησκείας, καθιερώθηκε νομικά στο τέλος της εποχής του Φράνκο. Αυτό επέτρεψε σε ορισμένους από τους Τσουέτες να αποκαταστήσουν την επαφή τους με τον Ιουδαϊσμό. Ενισχύθηκε επίσης κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '60 σε ορισμένα αναβιωτικά κινήματα, τα οποία δεν προχώρησαν περισσότερο από την περίπτωση του Νικολάου Αγκουιλό, ο οποίος το 1977 μετανάστευσε στο Ισραήλ και επέστρεψε στον ιουδαϊσμό με το όνομα Νισάν Μπεν Αβραχάμ αποκτώντας αργότερα τον τίτλο του ραβίνου. Εν πάση περιπτώσει, ο Ιουδαϊσμός και οι Τσουέτες είχαν μια σχέση κάποιας αμφιθυμίας, καθώς η αντιμετώπιση των Εβραίων που ακολουθούσαν μια χριστιανική παράδοση ήταν ένα θέμα που δεν είχε εξεταστεί από τις πολιτικές και θρησκευτικές αρχές του Ισραήλ. Φαίνεται να δίνουν σημασία στο γεγονός ότι οι Τσουέτες είναι "χριστιανικής παράδοσης", ενώ για τους Τσουέτες που ενδιαφέρονται για κάποια μορφή προσέγγισης με τον παγκόσμιο εβραϊσμό, η διαφοροποιημένη ύπαρξή τους εξηγείται μόνο από το γεγονός ότι είναι "Εβραίοι". Παραδοσιακά, η εκκλησία της Αγίας Ευλαλίας και η εκκλησία Μοντεσιόν (Όρος Σιών) στην Πάλμα ντε Μαγιόρκα χρησιμοποιούνταν από τις οικογένειες των Εβραίων προσήλυτων και οι δύο αποτελούν τα κέντρα της θρησκευτικής τελετουργικής ζωής των Τσουέτα.
δεξιά|μικρογραφία| (Μνημείο των Τσουέτες), Πλατεία Γκομίλα, Πάλμα ντε Μαγιόρκα. Εγκαινιάστηκε το 2018 εις μνήμη των 37 Τσουέτα, που εκτελέστηκαν στο ίδιο μέρος το 1691 από την Ισπανική Ιερά Εξέταση.
Ένα σημαντικό γεγονός, με την έλευση της δημοκρατίας, ήταν η εκλογή το 1979 του Ραμόν Αγκουιλό (με άμεση καταγωγή Τσουέτα), επανεκλεγμένου σοσιαλιστή δήμαρχου της Πάλμα μέχρι το 1991, η εκλογή του οποίου με λαϊκή ψήφο θα μπορούσε να θεωρηθεί η κύρια απόδειξη της μείωσης των διακρίσεων.

Όλα αυτά, ωστόσο, δεν συνεπάγονται πλήρη εξάλειψη της απόρριψης των Τσουέτες, όπως δείχνει μια δημοσκόπηση που διεξήχθη από το Πανεπιστήμιο των Βαλεαρίδων Νήσων το 2001, στην οποία το 30% των Μαγιορκανών επιβεβαίωσε ότι δεν θα παντρευόταν ένα άτομο Τσουέτα και το 5% δήλωσε ότι δεν θα ήθελε καν να έχει Τσουέτες για φίλους. 

Η μετανάστευση στις αρχές του 21ου αιώνα τονώνει την ανανεωμένη δραστηριότητα στην κοινότητα, συμπεριλαμβανομένης της συναγωγής της Πάλμα, με τη συμμετοχή νεοφερμένων και Τσουέτα.  

## Αναγνώριση
Το 2011, ο Ραβίνος Νισίμ Κάρελιτζ, κορυφαίος ραβίνος και χαλαχική αρχή και πρόεδρος του ραβινικού δικαστηρίου στο Μπνέι Μπρακ του Ισραήλ, αναγνώρισε τους Τσουέτες της Πάλμα ντε Μαγιόρκα ως Εβραίους. 

Η διάκριση των Τσουέτες αναγνωρίστηκε επισήμως τον Σεπτέμβριο του 2023 από το κοινοβούλιο των Βαλεαρίδων Νήσων . Η Ομοσπονδία Εβραϊκών Κοινοτήτων της Ισπανίας χαιρέτισε μια τέτοια θεσμική ομόφωνη αναγνώριση «των διακρίσεων και της περιθωριοποίησης που υπέστησαν οι απόγονοι των Εβραίων του νησιού». Το 2015, η ισπανική κυβέρνηση είχε ήδη προσφέρει επιτυχώς (περισσότερες από 30.000 αιτήσεις) υπηκοότητα σε απογόνους Εβραίων, που εκδιώχθηκαν το 1492, «για να αντισταθμίσουν τα επαίσχυντα γεγονότα στο παρελθόν της χώρας». 

## Παραπομπές

Κατηγορία:Ιστορία των Εβραίων στην Ισπανία
Κατηγορία:Μαγιόρκα
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις