Κάστρο του Κορβίνου

Το **Κάστρο του Κορβίνου**, **Κάστρο του Ουνιάδη** ή **Κάστρο της Χουνεντοάρα** (; ) είναι ένα από τα πιο σημαντικά κοσμικά κτίρια στην Τρανσυλβανία. Το κάστρο χτίστηκε στα ερείπια μιας οχύρωσης του 14ου αιώνα. Είναι κτισμένο σε έναν ασβεστολιθικό βράχο στο νοτιοδυτικό τμήμα της πόλης Χουνεντοάρα, στη Ρουμανία. Μετά το 1440, ο Ούγγρος πολιτικός και στρατηγός Ιωάννης Ουνυάδης είχε μια υπάρχουσα οχύρωση που μετατράπηκε σε προγονικό κάστρο του οίκου του Ουνυάδη. Στη δεύτερη κατασκευαστική φάση μετά το 1458, το συγκρότημα επεκτάθηκε υπό τον βασιλιά Ματθία Κορβίνο. Στις αρχές 17ου αιώνα, περαιτέρω σημαντικές μετατροπές στο κτίριο έγιναν υπό τον πρίγκιπα Γκάμπορ Μπέτλεν. Το σημερινό συγκρότημα αποτελεί μείγμα διαφορετικών αρχιτεκτονικών ρυθμών. Από το 1918 ανήκει στο ρουμανικό κράτος. Υπάρχει ένα μουσείο στο κάστρο. Περιστασιακά χρησιμεύει ως σκηνικό ταινιών.

## Ιστορία
μικρογραφία|Ιωάννης Ουνιάδης, κατασκευαστής του κάστρου
Σύμφωνα με ένα έγγραφο της 18ης Οκτωβρίου 1409, ο βασιλιάς Σιγισμούνδος του Λουξεμβούργου παραχώρησε τη βασιλική επικράτεια της Χουνεντοάρα με μια οχύρωση στον ευγενή Βόιτσου Κόρμπου. Αυτός ο  βογιάρος, που πιθανώς μετανάστευσε από τη Βλαχία, υπηρέτησε στο παρελθόν ως ιππότης στην αυλή του βασιλιά. Την εποχή εκείνη, η περιοχή της Τρανσυλβανίας ανήκε στο Βασίλειο της Ουγγαρίας.

### Κάτοικοι και ιδιοκτήτες του κάστρου

#### Από τον κατασκευαστή του κάστρου μέχρι τον Ματθία Κορβίνο
Ο Ιωάννης Ουνυάδης ήταν ο κατασκευαστής του κάστρου. Το έκτισε την εποχή που κατείχε το αξίωμα του κυβερνήτη ή βοεβόδα (ουγγρικά: Vajda) του Βασιλείου της Ουγγαρίας. Η γενέτειρα αυτού του ανθρώπου και η καταγωγή του είναι αβέβαιες. Ήταν ο υποτιθέμενος γιος του ευγενή Βόιτσου Κόρμπου και της Ελισάβετ Μορσινάι. Ένας λαϊκός θρύλος τον θεωρούσε επίσης γιο του βασιλιά Σιγισμούνδου της Ουγγαρίας. Ο πολιτικός και στρατιωτικός ηγέτης από την Τρανσυλβανία ήταν ένας από τους σημαντικότερους πολιτικούς και στρατιωτικούς ηγέτες του 15ου αιώνα. Αιώνας στην Ευρώπη.

Ο πρώτος γιος του Ουνυάδη, Λαδίσλαος Ουνυάδης, ο οποίος γεννήθηκε στο κάστρο το 1433, έγινε ιδιοκτήτης του μεταξύ 1456 και 1457. Μετά την καταδίκη και τον αποκεφαλισμό του στις 16 Μαρτίου 1457, η περιουσία περιήλθε στην κατοχή του Ματθία Κορβίνου, τον δεύτερο γιο του Ιωάννη Ουνυάδη και της Ελισάβετ Σιλάγκι. Λόγω των δραστηριοτήτων του, ο βασιλιάς Ματθίας Κορβίνος έμεινε στο κάστρο μόνο προσωρινά. Το 1490 ο βασιλιάς πέθανε.

#### Μετά τον Κορβίνο
Ο νόθος γιος του Ματθία Κορβίνου,  Ιωάννης Κορβίνος, έγινε τότε ο νέος ιδιοκτήτης του κάστρου. Πέθανε το 1504 σε ηλικία τριάντα ενός ετών. Η χήρα του, Βεατρίκη Φρανκοπάν, έγινε η νέα κυρία του κάστρου ως κηδεμόνας των Χριστόφ και Ελισάβετ. Τον επόμενο χρόνο πέθανε ο γιος της Χριστόφ και το 1507 η κόρη της Ελισάβετ. Μετά την περίοδο του πένθους, η Βεατρίκη παντρεύτηκε τον Γεώργιο του Βρανδεμβούργου το 1509.
αριστερά|μικρογραφία| Ματθίας Κορβίνος
Ο Μαργράβος του Βραδεμβούργου-Άνσμπαχ έγινε έτσι ο μοναδικός κληρονόμος των περιουσιών του Κάστρου της Χουνεντοάρα. Ωστόσο, πριν από το θάνατό του, ο Γεώργιος του Βρανδεμβούργου παρέδωσε το κάστρο και τα σχετικά αγαθά στους ευγενείς Γκασπάρ και Νικολάους Τέρεκ του Έννινγκ. Μέχρι το 1526 η ιδιοκτησία ήταν ήδη στα χέρια των Τέρεκ.

Στη συνέχεια, η ιδιοκτησία πέρασε στον Βαλεντίνο Τέρεκ. Μετά το θάνατο του Βαλεντίνου Τέρεκ στο μπουντρούμι του Γεντικουλέ, ένας καπετάνιος, ο Γεώργιος Μπάντας παντρεύτηκε τη χήρα. Έτσι απέκτησε δικαιώματα και σε μέρος της περιοχής του κάστρου. Οι γιοι του Βαλεντίν, Ιωάννης και Φραγκίσκος Τέρεκ του Ένιγκ, ανέκτησαν αργότερα την πλήρη κατοχή της κληρονομιάς του πατέρα τους καταβάλλοντας στον Μπάντας ένα ποσό αποζημίωσης ύψους 12.000 τάλερ.

Ο Ιωάννης και Φραγκίσκος Τέρεκ άφησαν πίσω τους έναν γιο, τον Ιωάννη με το ίδιο όνομα, και τον Φραγκίσκο Στέφανο Τέρεκ, ο οποίος αναφέρεται πολλές φορές στην ιστορία της Τρανσυλβανίας. Στις αρχές του 1605, ο Στέφανος, ως το τελευταίο αρσενικό μέλος της οικογένειάς του, έδωσε ενέχυρο το κάστρο στον στρατηγό του ιππικού και αργότερα Πρίγκιπα της Τρανσυλβανίας, Γκάμπορ Μπέτλεν. Ωστόσο, τα χρήματα κατάσχεσης ύψους 12.000 φιορίνιων δεν συγκεντρώθηκαν από τους κληρονόμους του Στέφανου μέχρι το 1618, επειδή η αδερφή του Καταρίνα ήταν ακόμα ζωντανή μετά το θάνατο του Στέφανου το 1612.

#### Από το Γκάμπορ Μπέτλεν μέχρι το θάνατο της Καταρίνα Ζόλιομι
μικρογραφία|Γκάμπορ Μπέτλεν
Ως εκ τούτου, ο Γκάμπορ Μπέτλεν απέκτησε το συγκρότημα περιουσίας μόνο μετά το θάνατο της Καταρίνα Τέρεκ ως περιουσία του στέμματος. Ο πρίγκιπας Μπέτλεν είχε δύο γιους, τον Γαβριήλ και τον Μιχαήλ Μπέτλεν, με τη σύζυγό του Σουσάννα Κάρολι, η οποία πέθανε το 1626, αλλά πέθαναν νέοι. Αφού με το δεύτερο γάμο του, με την την Αικατερίνη του Βρανδεμβούργου δεν απέκτησε απογόνους, ο πρίγκιπας αναδιοργάνωσε τις κληρονομικές του υποθέσεις. Βρήκε κληρονόμο ανάμεσα στους συγγενείς του. Ο αδελφός του Στέφαν Μπέτλεν και η σύζυγός του είχαν τέσσερις γιους και τρεις κόρες. Ο Γκάμπορ μεγάλωσε τον ομώνυμο γιο του αδερφού του και τον υιοθέτησε ως γιο του. Μετά το θάνατο του Γκάμπορ στις 15 Νοεμβρίου 1629, ο Στέφαν Μπέτλεν ο νεότερος απέκτησε το κάστρο και τα κτήματα του Ουνυάδη με βάση τη διαθήκη του.

Ένα χρόνο αργότερα, ο Στέφανος Μπέτλεν ο νεότερος πέθανε στο κάστρο του στο Έσεντ. Στη συνέχεια, η σύζυγος του Στεφάνου κατέληξε σε συμφωνία με τον πατέρα του Στεφάνου και τον εν ζωή γιο του Πέτρο σχετικά με την περιουσία και τα κληρονομικά της δικαιώματα. Αφού ο Πέτρος Μπέτλεν πέθανε στις 3 Αυγούστου 1646 και ο πατέρας του τον ακολούθησε δύο χρόνια αργότερα, η περιουσία πέρασε στην κόρη του Καταρίνα Μπέτλεν. Οι κληρονομικές τους αξιώσεις έχουν αμφισβητηθεί πολλές φορές.

Η Καταρίν ήταν παντρεμένη με τον Δαυίδ Ζόλιομι, ο οποίος προσπάθησε ο ίδιος να διεκδικήσει τον πριγκιπικό θρόνο της Τρανσυλβανίας. Ως αποτέλεσμα, καταδικάστηκε για εσχάτη προδοσία στις 21 Αυγούστου 1633 και στη συνέχεια φυλακίστηκε στο Κάστρο Kővár. Οι επίμονες εκκλήσεις και η επιμονή οδήγησαν την Καταρίνα αργότερα να μοιραστεί τη φυλακή με τον σύζυγό της, όπου γέννησε την κόρη της. Κατά τη διάρκεια της εκούσιας φυλάκισής της, για να διατηρήσει την ασφάλεια και την τάξη της περιουσίας, μετέφερε μέρος των εμπορευμάτων στον Στέφαν Τόκολι, σύζυγο της ανιψιάς της Μαρίας. Μετά τον θάνατο του συζύγου της το 1651, η Καταρίνα Μπέτλεν επέστρεψε στην Χουνεντοάρα. Στη συνέχεια προσπάθησε να ανακτήσει την περιουσία που κατασχέθηκε κατά τη διάρκεια της δίκης για προδοσία και πέτυχε εν μέρει ανάκτησή της. Έζησε εκεί μέχρι το 1666. Στη συνέχεια, η κληρονομιά της πέρασε στα παιδιά της Μαρία και Νικόλαος Ζόλιομι, τα οποία στη συνέχεια μοίρασαν την περιουσία. Για ανεξήγητους λόγους, η κόρη της Κόβαρι Καταρίνα δεν αναφέρθηκε στη συμφωνία διαίρεσης.

#### Από τον Νικόλαο Ζόλιομι στη μεταβίβαση στη ρουμανική ιδιοκτησία
αριστερά|μικρογραφία| Μιχαήλ Απάφη Α΄.
Η συνθήκη των έντεκα σημείων αμφισβητήθηκε το 1667 από τον Νικόλαο Ζόλιομι πριν από τη δίαιτα που πραγματοποιήθηκε στο Marosvásárhely λόγω μιας παρεμβαλλόμενης ρήτρας υπέρ του Στεφάνου Τόκολι. Η δίκη έληξε με συμβιβασμό. Στη συνέχεια, για πολιτικούς λόγους, ο Νικόλαος Ζολιόμι παντρεύτηκε μια αδερφή του Γεώργιου Α' Ρακότσι, προκειμένου να τερματιστούν οι υπάρχουσες εχθροπραξίες μεταξύ των δύο ευγενών οικογενειών Μπέτλεν και Ράκοτσι. Ωστόσο, αφού χώρισε από την ανέραστη σύζυγό του, πήρε θέση εναντίον του Γεωργίου Β΄ Ράκοτσι. Σε μια μάχη με τον Ákos Barcsay, πολιόρκησε το κάστρο στην Χουνεντοάρα για να εκδικηθεί την απιστία του Ζόλιομι. Μετά την πολιορκία, ο Νικόλαος αιχμαλωτίστηκε και φυλακίστηκε στην Ουγγαρία μέχρι τον Ιούνιο του 1660. Μετά τη φυλάκισή του, οι πολιτικές δραστηριότητες του Νικολάου συνεχίστηκαν ακόμη και κατά τη διάρκεια της διαμάχης για τον θρόνο μεταξύ του Ιωάννη Κέμενι και του Μιχαήλ Α΄ Απάφη. Για το λόγο αυτό, κατηγορήθηκε για εσχάτη προδοσία και φυλακίστηκε στο φρούριο του Φαιγκαιράς για εννέα μήνες μέχρι την επιτυχή απόδρασή του στις 14 Μαρτίου 1664. Ο Νίκολας Ζόλιομι χρησιμοποίησε την νεοαπεκτηθείσα ελευθερία του για να ανακτήσει την πλήρη κατοχή της περιουσίας του. Ως εκ τούτου, επικοινώνησε με τους Τούρκους διοικητές γύρω από τον Σουλτάνο Μωάμεθ Δ', οι οποίοι στη συνέχεια ζήτησαν από τον Μιχαήλ Α' Απάφη να επιστρέψει την περιουσία του Μιχαήλ.

Ο θάνατος του Ζόλιομι το 1671 ήταν επομένως ευπρόσδεκτη είδηση για τον Πρίγκιπα Μιχαήλ Α΄. Τα κτήματα περιήλθαν πλέον εξ ολοκλήρου στα χέρια του Μιχαήλ. Αργότερα, ο Έμεριχ Τόκολι απέκτησε την ιδιοκτησία από τον Μιχαήλ Α΄. Ο Μιχαήλ Β' Απάφη , γιος του Μιχαήλ Α', στη συνέχεια έγινε ιδιοκτήτης του κάστρου. Όταν πέθανε την 1η Φεβρουαρίου 1713, η χήρα του Κατερίνα Απάφη έγινε κάτοχος του κάστρου. Πέθανε το 1724, μετά το οποίο το κάστρο πέρασε στο κρατικό ταμείο.

Από τότε, το Κάστρο Χουνεντοάρα παρέμεινε στην ιδιοκτησία του κράτους: από το 1724 έως το 1867, αρχικά στην κατοχή της Αυστρίας και στη συνέχεια από το 1867 έως το 1918 στην κατοχή της Αυστροουγγαρίας. Το κτίριο είναι ιδιοκτησία του κράτους της Ρουμανίας από το 1918.

### Ιστορίες και θρύλοι
μικρογραφία|Πηγή-πηγάδι
Υπάρχουν πολλές ιστορίες και θρύλοι για το κάστρο. Μαζί με άλλα κάστρα στην Τρανσυλβανία, θεωρείται επίσης «το πραγματικό κάστρο του Δράκουλα»,  αν και ο Βλαντ Γ΄ δεν τα κατείχε. Στο κάστρο επισκέφτηκε μόνο τον τότε ιδιοκτήτη και σύμμαχο Ματθία Κορβίνο. Το 1462, ο Βλαντ Γ΄ κατέφυγε στην Τρανσυλβανία μετά από μια σταυροφορία κατά των Τούρκων. Κατά τη διάρκεια της απόδρασής του, βρήκε αρχικά καταφύγιο στον Ματθία Κορβίνο, τον τότε βασιλιά της Ουγγαρίας, ο οποίος αργότερα φυλάκισε τον Βλαντ για δώδεκα χρόνια στο Κάστρο του Βίσεγκραντ και πιθανότατα προσωρινά στο Κάστρο της Χουνεντοάρα για υποτιθέμενη προδοσία.

#### Ο θρύλος του Πηγαδιού
Σύμφωνα με την ιστορία, το βάθους 28 μέτρων πηγάδι έσκαψαν στην αυλή του κάστρου τρεις Τούρκοι αιχμάλωτοι στους οποίους υποσχέθηκαν την ελευθερία τους αν έσκαβαν μέχρι να φτάσουν στο νερό. Όταν ολοκλήρωσαν το έργο τους μετά από 15 χρόνια δουλειάς, οι πελάτες τους δεν ήθελαν να κρατήσουν τις υποσχέσεις τους. Σύμφωνα με το μύθο, η επιγραφή των κρατουμένων, «Μπορεί να έχεις νερό, αλλά σχεδόν καθόλου συναισθήματα», σε έναν τοίχο του κάστρου κοντά στο πηγάδι, που μεταφράστηκε λανθασμένα εκείνη την εποχή, μαρτυρεί την πικρή απογοήτευση των Τούρκων.

#### Ο θρύλος του κορακιού
μικρογραφία|Έμβλημα με κοράκι και δαχτυλίδι
Το οικόσημο της οικογένειας του Κορβίνου απεικονίζει ένα κοράκι με ένα χρυσό δαχτυλίδι στο ράμφος του. Υπάρχουν διάφορες ιστορίες και μια αλληγορική τοιχογραφία στο κάστρο για το εραλδικό πουλί με ένα δαχτυλίδι. Ένας θρύλος λέει ότι ο Ιωάννης Ουνυάδης ήταν νόθος γιος του βασιλιά Σιγκισμούνδου του Λουξεμβούργου και της μητέρας του Ελισάβετ Μορσινάι. Στη συνέχεια, ο Σιγισμούνδος λέγεται ότι πάντρεψε την Ελισάβετ με τον ευγενή Βόικ Κόρμπου.

Ως ένδειξη αναγνώρισης, ο Σιγισμούνδος έδωσε ένα δαχτυλίδι ως δώρο για το αγέννητο παιδί. Κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού, ένα κοράκι έκλεψε το λαμπερό δαχτυλίδι κατά τη διάρκεια ενός γεύματος. Ο Ιωάννης Ουνυάδης σκότωσε τότε το κοράκι και έτσι ανέκτησε το δαχτυλίδι του. Για να τιμήσει αυτό το γεγονός, επέλεξε αργότερα το κοράκι ως σύμβολο για το οικόσημό του. Σύμφωνα με μια άλλη διαδεδομένη ιστορία, ο γιος του Ιωάννη Ουνυάδη, Ματθίας Α΄, αποκαλούσε τον εαυτό του *Corvinus* (Λατινικά σημαίνει κοράκι), επειδή πήρε αυτό το όνομα από το οικόσημο της οικογένειας Ουνυάδη.

## Ιστορία κατασκευής

### Προϋπάρχον κάστρο
μικρογραφία|Αεροφωτογραφία, 2014
Το κτίριο, το οποίο χτίστηκε στη θέση ενός προηγούμενου κάστρου, έχει υποστεί πολλές ανακατασκευές, ανακαινίσεις και επεκτάσεις με την πάροδο των ετών, καθεμία με το τυπικό στυλ της εποχής του. Μερικοί ιστορικοί χρονολογούν την πρώτη πέτρινη οχύρωση στον 14ο αιώνα. Άλλοι, ωστόσο, υποθέτουν το 15ο αιώνα. Η οχύρωση αυτή είχε ελλειπτικό σχήμα με μυτερά άκρα. Οι τοίχοι ήταν μέχρι 2&nbsp;μέτρα παχείς. Χρησιμοποιήθηκαν ασβεστόλιθος, χαλίκι και δολομίτης. Έρευνες από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο αποκάλυψαν ότι το φρούριο είχε έναν τριγωνικό πύργο.

Αφού απονεμήθηκε στον Βόικου Κόρμπου, το κάστρο αποτέλεσε επίσης την κεντρική πόλη της κομητείας Ουνυάδη. Ήταν ένας κρίκος σε μια αλυσίδα πρώην αμυντικών δομών που βρίσκονταν κοντά στα σύνορα της χώρας. Τέτοια κάστρα χτίστηκαν σύμφωνα με τις στρατηγικές απαιτήσεις της εποχής, ιδιαίτερα με φόντο την τουρκική απειλή.

### Προγονικό κάστρο του Ουνυάδη
αριστερά|μικρογραφία| Άποψη του κάστρου από το νότο, 1822
Το κάστρο, που παραγγέλθηκε από τον Ιωάννη Ουνυάδη μετά το 1440, είναι ένα αριστούργημα της γοτθικής κοσμικής αρχιτεκτονικής, που θυμίζει τα γαλλικά κάστρα εκείνης της περιόδου. Ο Ουνυάδης είχε μετατρέψει το φρούριο σε προγονικό του κάστρο. Πότε ακριβώς το κληρονόμησε είναι άγνωστο. Ωστόσο, στη συνέχεια διόρισε έναν άγνωστο κυβερνήτη του κάστρου για να εκπροσωπήσει τα συμφέροντά του κατά τη διάρκεια της απουσίας του.

Το 1446, όταν ο Ιωάννης Ουνυάδης έγινε Αντιβασιλέας της Ουγγαρίας, το παρεκκλήσι, η κατασκευή του οποίου είχε ήδη ξεκινήσει το 1442, στεκόταν. Αποτελεί το παλαιότερο τμήμα του κάστρου. Στην πρώτη οικοδομική φάση χτίστηκαν πρόσθετα τείχη γύρω από το υπάρχον φρούριο. Επιπλέον, χτίστηκαν οι στρογγυλοί πύργοι Pustiu, Tobosarilor και Capistrano καθώς και οι ορθογώνιοι πύργοι πύλης Nou de poarta και Vechi de poarta στη βορειοδυτική και νοτιοανατολική πλευρά του κάστρου. Η αντιπροσωπευτική οικιστική πτέρυγα και η Αίθουσα των Ιπποτών κάτω από αυτήν, που χρονολογούνται από το 1452, χτίστηκαν στο δυτικό τμήμα. Μια μεγάλη στοά συνέδεε τον νεόκτιστο πύργο Njebois με το κάστρο.
μικρογραφία|Παρεκκλήσι του Κάστρου
Ο Ιωάννης Ουνυάδης ζούσε πάνω από την Αίθουσα των Ιπποτών σε κοντινή απόσταση από τον φίλο του Ιωάννη του Καπιστράνο – έναν πλανόδιο ιεροκήρυκα – που ζούσε σε ένα κελί στον προμαχώνα της βορειοδυτικής γωνίας. Μετέπειτα άρχοντες του κάστρου έμειναν στο τμήμα του κάστρου πάνω από την κύρια πύλη. Το σαλόνι βρισκόταν κοντά στο μπουντρούμι με το «Σιδηρά Παρθένα» κάτω από την Αίθουσα των Ιπποτών. Ο πρώτος γιος του Ουνιάδη, Λαδίσλαος Ουνυάδης, λέγεται ότι γεννήθηκε το 1433 στο πέτρινο κάθισμα στο τυφλό άνοιγμα του δεύτερου βόρειου παραθύρου του έρκερ του κάστρου.

Η Λότζια του Ματθία, που ονομάζεται επίσης πτέρυγα του Ματθία, χτίστηκε στη δεύτερη φάση κατασκευής, υπό τον βασιλιά Ματθία Κορβίνο, μετά το 1458. Κατά την οικοδομική αυτή φάση, στον βασιλιά αποδίδονται και η ανατολική προέκταση που εφάπτεται στη βόρεια πλευρά του κάστρου και η γέφυρα πρόσβασης που υψώνεται από τον πυθμένα της κοιλάδας, η οποία στηρίζεται σε πέντε ψηλούς πλίνθινους πυλώνες. Οι εργασίες κατασκευής αναγεννησιακού τύπου ολοκληρώθηκαν γύρω στο 1480 υπό τον Ματθία Κορβίνο. Το έτος 1480 λαξευμένο σε πέτρα πάνω από την κύρια πύλη επιβεβαιώνει αυτή την υπόθεση. Η περιοχή του κάστρου Ουνιάδη έγινε κομητεία ένα χρόνο αργότερα.

### Αποκατάσταση και επανασχεδιασμός τον 16ο και 17ο αιώνα
Το 1534, ως αποτέλεσμα διαφωνιών μεταξύ του τότε άρχοντα του κάστρου, Βαλεντίνου Τέρεκ, και του πρίγκιπα Ιωάννη Ζαπόλυα, το κάστρο πολιορκήθηκε, κατακτήθηκε και καταστράφηκε μερικώς από τον Έμεριχ Κσίμπακ, ένθερμο υποστηρικτή του Ζαπόλυα. Λίγο αργότερα, ο Βαλεντίνος Τέρεκ άλλαξε τις απόψεις του υπέρ του Ζαπόλια. Ως αποτέλεσμα, το 1535 η Ζαπόλια επιβεβαίωσε την ιδιοκτησία του κάστρου από τον Βαλεντίνο. Επίσης, ανακαίνισε το κτίριο του Κσίμπακ. Το 1599, ο Μιχαήλ ο Γενναίος κέρδισε για λίγο τον έλεγχο της Τρανσυλβανίας. Την ίδια χρονιά, μέρος του κάστρου και η παρακείμενη πόλη Χουνεντοάρα πυρπολήθηκαν από τους Βλαχούς του Μιχαήλ κατά τη διάρκεια μαχών.
αριστερά|μικρογραφία| Τοίχος μπροστά, βιομηχανικός χώρος στο βάθος
Στις αρχές 17ου αιώνα ο πρίγκιπας Γκάμπορ Μπέτλεν κατέλαβε το κάστρο. Ο Γκάμπορ ήταν ο τρίτος ιδιοκτήτης που έκανε σημαντικές αλλαγές στο κτίριο. Ο Μπέτλεν τροποποίησε ορισμένες περιοχές του κάστρου για νέα πολιτική και στρατιωτική χρήση. Έκτισε το μεγάλο μέγαρο και τον λευκό πύργο στην ανατολική πλευρά, τον προμαχώνα των πυρομαχικών και τη βεράντα που μοιάζει με κάστρο. Επιπλέον, η εμφάνιση του εσωτερικού του παρεκκλησίου άλλαξε ριζικά υπό την κυριαρχία του Μπέτλεν.

Την εποχή του Πέτρου Μπέτλεν, χτίστηκε ένα τείχος σε κάποια απόσταση από τη γέφυρα του κάστρου. Αποτελούσε ένα είδος ρείθρου. Αρκετά κτίρια στέκονταν στον προστατευόμενο χώρο που δημιουργούσε αυτό το τείχος. Το ισόγειο των κτιρίων, που είχαν είκοσι τρεις πολεμίστρες, χρησίμευαν και ως άμυνα. Οι επάνω χώροι των κτιρίων προορίζονταν ως διαμερίσματα για δικαστές και στάβλους. Χρησιμοποιήθηκαν επίσης για τη στέγαση των Παντούρων.

### Εργασίες επισκευής και ανακαίνισης έως τον 21ο αιώνα
μικρογραφία|Άποψη πριν από το 1865, άγνωστη ακριβής ημερομηνία
Μετά το θάνατο της Καταρίνα Απάφη το 1724, το ακίνητο περιήλθε στο θησαυροφυλάκιο, το οποίο στέγαζε το γραφείο ορυχείων στο κάστρο και χρησιμοποιούσε το κτίριο για αποθήκευση σιδήρου. Ένα χρόνο αργότερα, το κάστρο επισκευάστηκε για πρακτικούς σκοπούς. Περαιτέρω επισκευές πραγματοποιήθηκαν το 1748 και το 1754. Το 1786 ανακαλύφθηκαν σημαντικές ζημιές στην οροφή, η οποία επισκευάστηκε ένα χρόνο αργότερα.

Μια μεγάλη επισκευή έγινε το 1817. Αυτό το έτος, ο αυτοκράτορας Φραγκίσκος Α΄ και η τέταρτη σύζυγός του, η Καρολίνα Αυγούστα της Βαυαρίας, ταξίδεψαν στην Τρανσυλβανία. Μετά από τριήμερη διαμονή στο κάστρο, ο αυτοκράτορας διέθεσε ένα ποσό τριάντα χιλιάδων φιορινιών για τις πιο επείγουσες ανακαινίσεις. Ωστόσο, μόλις ολοκληρώθηκαν οι κατασκευαστικές εργασίες, κεραυνός χτύπησε το παρεκκλήσι κατά τη διάρκεια μιας καταιγίδας. Αυτό προκάλεσε σημαντικές ζημιές από πυρκαγιά σε αυτό το κτίριο και στη γύρω κατασκευή.

Λόγω της κακής κατάστασης του κάστρου ως αποτέλεσμα της ζημιάς από κεραυνό, αργότερα επενέβη δημόσια ένας επιθεωρητής ορυχείων της περιοχής Ουνιάδη. Τα επόμενα χρόνια το κάστρο αναστηλώθηκε.

Μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα, τμήμα του κάστρου που χτίστηκε τον 16ο αιώνα και η πτέρυγα που χτίστηκε την εποχή του Ιωάννη Ουνιάδη ήταν ακόμα ερειπωμένα. Επιπλέον, ούτε ο πύργος ούτε η στοά ήταν καλυμμένα. Ο μεγάλος παλιός ανατολικός προμαχώνας που ανήκε στο κεντρικό κτίριο ήταν βαμμένος κόκκινος και λευκός. Το κάστρο είχε ενενήντα επτά παράθυρα, μερικά από τα οποία έβλεπαν στην αυλή, και εκατόν ογδόντα μία πολεμίστρες. Κάποια από τα παρακείμενα γοτθικά παράθυρα υπέστησαν ζημιές από σφαίρες. Πάνω από τις πόρτες είχαν σκαλιστεί πολλά οικόσημα. Στις γωνίες των τοίχων υπήρχαν ανοίγματα για το νερό της βροχής. Η αυλή του κάστρου ήταν ακανόνιστη και ανώμαλη. Ο βράχος αποτελούσε το πεζοδρόμιο. Εκτός από τα κτίρια της φάρμας, στην περιοχή γύρω από το κάστρο υπήρχαν δύο αχυρώνες, ένας στάβλος για βοοειδή και ένα πτηνοτροφείο. Μετά την ανακαίνιση, το Επαρχιακό Γραφείο Ουνιάδη στεγάστηκε στα δωμάτια του κάστρου το 1852. Ωστόσο, δεν λειτούργησε σε αυτή την τοποθεσία για πολύ.
μικρογραφία|Το κάστρο το 2014
Στις 13 Απριλίου 1854, στις 23.00, ξέσπασε πυρκαγιά στα δωμάτια της βόρειας πλευράς, η οποία, φουντωμένη από τον δυνατό βόρειο άνεμο, μεγάλωσε σε μέγεθος και τελικά κατέκλυσε ολόκληρο το κτίριο. Παρά όλες τις προσπάθειες, η φωτιά δεν μπορούσε πλέον να ελεγχθεί. Λόγω αυτής της πυρκαγιάς και των προηγούμενων πυρκαγιών, το κτίριο ονομάζεται επίσης «μαύρο κάστρο».

Οι σημαντικές εργασίες ανακαίνισης στα ερείπια ξεκίνησαν μόλις το 1868 υπό τον αρχιτέκτονα Φέρεντς Σουλτς. Ο Σουλτς ξεκίνησε, μεταξύ άλλων, την αποκατάσταση της γοτθικής αρχιτεκτονικής στην Αίθουσα των Ιπποτών και την αποκατάσταση παλαιών γλυπτών. Μετά τον θάνατό του, ο Ίμρε Στέιντλ, ο κατασκευαστής του κτιρίου του Κοινοβουλίου στη Βουδαπέστη, συνέχισε τις εργασίες μέχρι το 1874 με διαφορετική έμφαση. Ο Στέιντλ προφανώς δεν ενδιαφερόταν για την αποκατάσταση του κάστρου, αλλά μάλλον για την ανανέωσή του. Μεταγενέστερες ανακαινίσεις πραγματοποιήθηκαν από τους αρχιτέκτονες Ιούλιου Πιάτσεκ και Άνταλ Χούεν. Από τη σημερινή σκοπιά, το κάστρο έχει υποφέρει πολύ από τις ανεπαρκείς εργασίες αποκατάστασης του 19ου αιώνα.

Το 1907, ο αρχιτέκτονας Στέφαν Μέλερ συνέχισε τις εργασίες που είχαν διακοπεί. Μια νέα φάση αποκατάστασης ξεκίνησε το 1956 με βάση την έρευνα του Όλιβερ Βελέσκου, ιστορικού και αρχιτέκτονα συντήρησης μνημείων. Με την ένταξη στο Εθνικό Σχέδιο Αναστήλωσης το 1997, πραγματοποιήθηκαν περαιτέρω κατασκευαστικές, ηλεκτρολογικές και θερμαντικές εργασίες, καθώς και εργασίες αποκατάστασης και συντήρησης τοιχογραφιών και καλλιτεχνικών αντικειμένων. Το ρουμανικό κοινοβούλιο παρείχε κεφάλαια για τις επισκευές μέχρι το 2004.

## Περιγραφή του συγκροτήματος του κάστρου
μικρογραφία|Σχέδιο-περίγραμμα του κάστρου
Το κάστρο βρίσκεται δυτικά της παλιάς πόλης της Χουνεντοάρα σε έναν βράχο με έκταση περίπου 7.000&nbsp;τετραγωνικά μέτρα. Η δομή περικλείεται στη δυτική και νότια πλευρά από τον ποταμό Ζλάστι. Μια μεγάλη τάφρος περιβάλλει το κάστρο στην ανατολική και νότια πλευρά. Σώζονται ακόμη τμήματα του απομακρυσμένου περιβόλου, ο οποίος χτίστηκε σε κάποια απόσταση από τη γέφυρα του κάστρου.

Οι διαστάσεις του κάστρου ποικίλλουν σε πλάτος μεταξύ 10&nbsp;μέτρων (στην περιοχή της πτέρυγας Νιεμπόισα) και 50&nbsp;μέτρων. Στην προέκτασή του βορρά-νότου (συμπεριλαμβανομένου του πύργου Νιεμπόισα), το κάστρο είναι περίπου 120&nbsp;μέτρα μήκος. Τα δωμάτια του κάστρου και των βοηθητικών του κτιρίων αποτελούνται από πέντε προμαχώνες, δύο αίθουσες, δύο δωμάτια, πέντε προθάλαμους, είκοσι οκτώ σαλόνια, εννέα προεξέχοντα δωμάτια, ένα φούρνο και μια οχυρή πολεμίστρα στην ανατολική πλευρά. Υπάρχει επίσης ένα παρεκκλήσι και δύο βεράντες στη βόρεια πλευρά.
αριστερά|μικρογραφία| Η γέφυρα της κυρίας εισόδου
Η είσοδος στο κάστρο γίνεται μέσω δύο γεφυρών. Η κύρια πρόσβαση στη δυτική πλευρά γίνεται μέσω μιας τεράστιας ξύλινης γέφυρας που στέκεται πάνω σε πέτρινους πυλώνες, στο τέλος της οποίας υπάρχει μια κινητή γέφυρα που διασχίζει το φαράγγι του Ζλάστι. Αμέσως μπροστά από το γεφύρι υπάρχει προσκυνητάρι. Ακριβώς κάτω από την κύρια γέφυρα δίπλα στον ποταμό Ζλάστι, έχουν διατηρηθεί τα ερείπια ενός ερειπωμένου σπιτιού υπηρετών. Το μικρό παλαιότερο ξύλινο γεφύρι βρίσκεται στην ανατολική πλευρά του κάστρου. Στο τέλος της κύριας γέφυρας πρόσβασης βρίσκεται ο τετράγωνος πύργος της πύλης (Turnul nou de poarta). Πάνω από την κύρια πύλη φαίνεται το έτος *1480* . Στο τέλος της γέφυρας, λίγα βήματα πίσω από το άγαλμα του Αγίου Ιωάννη του Νέπομουκ, βρίσκεται η επιγραφή *BEATVS IOANNES NEPOMVCENVS SANGVIN(IS) VNDA VT VE(STE) PVRPVRATVS HVNGARIAE (PATRONVS)* με το έτος 1664.
μικρογραφία|Αίθουσα Ιπποτών
Τα πρώην σαλόνια και τα δωμάτια αντιπροσωπείας ομαδοποιούνται γύρω από τη αυλή του κάστρου. Το μπουντρούμι και το οστεοφυλάκιο βρίσκονται στο υπόγειο, η αίθουσα των ιπποτών και η αίθουσα του παρεκκλησίου στο ισόγειο. Το οικόσημο της οικογένειας Ουνιάδη, με το κοράκι και το δαχτυλίδι, εκτίθεται σε πολλά σημεία του κτιρίου. Ορισμένα οικόσημα είναι προσαρτημένα σε πόρτες ή έχουν λαξευθεί στην τοιχοποιία πάνω από τις πόρτες. Στην αίθουσα των Ιπποτών, υπάρχουν πέτρινες διακοσμήσεις με περαιτέρω οικόσημα στη θολωτή οροφή όπου συναντώνται οι άκρες των θόλων. Η πιο διάσημη επιγραφή του κάστρου είναι προσαρτημένη δύο φορές σε μια γοτθική στήλη στήριξης στην αίθουσα των ιπποτών. Η επιγραφή, η οποία ήδη αναφέρεται στον κτήτορα, Ιωάννη Ουνιάδη, είναι σκαλισμένη σε μια ταινία στήλης μια φορά σε γοτθική και μια άλλη σε λατινική γραφή. Η λατινική επιγραφή γράφει: *Hoc opus fecit fieri Magnificus Johannes de Hunyad regni Hungariae gubernator.* *Anno Domini – MCCCCLII.* Στο ισόγειο στεγάζονταν και οι υπηρέτες. Η αίθουσα του συμβουλίου ήταν στον επάνω όροφο. Οι φιλοξενούμενοι έμεναν στο 2ο όροφο ή σοφίτα στο νότιο τμήμα του κάστρου.

Δίπλα στην κύρια γέφυρα πρόσβασης με τον πύργο της πύλης, είναι χτισμένες δεξιόστροφα η πρώτη βεράντα και η *Loggia Matia* (Πτέρυγα Ματθία). Η πιο διάσημη τοιχογραφία του κάστρου, από τον 15ο αιώνα, βρίσκεται στην πτέρυγα Ματθία. Δείχνει τρεις σκηνές σε έξι εικόνες. Η πρώτη σκηνή στο κάτω μέρος της κακοδιατηρημένης εικόνας δείχνει έναν άνδρα με το δεξί του χέρι υψωμένο. Στην καλύτερη εικόνα απέναντι, μια γυναίκα κρατά ένα μήλο με ένα σταυρό στο δεξί της χέρι. Στη δεύτερη σκηνή στο μεσαίο τμήμα της εικόνας, ένας άνδρας κρατά ένα δαχτυλίδι στο δεξί του χέρι. Η γυναίκα στη διπλανή εικόνα σηκώνει το αριστερό της χέρι και στρέφει το κεφάλι της μακριά. Επιπλέον, η εικόνα δείχνει ένα κοράκι με μια κορδέλα στο ράμφος του. Η τρίτη σκηνή στο πάνω μέρος της εικόνας δείχνει μια χειρονομία του άνδρα. Από την άλλη πλευρά, μια έγκυος κρατά μια θηλιά με δύο δαχτυλίδια στο αριστερό της χέρι. Η τοιχογραφία ταιριάζει με μια άλλη εικόνα που απεικονίζει μια σκηνή κυνηγιού με ένα αγριογούρουνο.
μικρογραφία|Αυλή του κάστρου
Στο κάστρο έχουν διατηρηθεί και άλλες τοιχογραφίες από την εποχή του Ματθία Κορβίνου, ο οποίος ζήτησε να διακοσμηθούν οι τοίχοι με τοιοχογραφίες. Εκτός από τις τοιχογραφίες που απεικονίζουν παιχνίδια δικαστηρίου σε αναγεννησιακό στυλ, είναι πιθανό να συμπεριληφθούν και οι ακόμα διατηρημένες εικόνες από τον θρύλο των κορακιών. Οι τοιχογραφίες ανακαλύφθηκαν το 1883 από τον Στέφαν Μέλερ, καθηγητή μεσαιωνικής αρχιτεκτονικής ιστορίας από τη Βουδαπέστη. Ο Μέλερ θεώρησε αυτό ως απόδειξη της υποτιθέμενης καταγωγής του Ουνιάδη από τον βασιλιά Σιγισμούνδο. Άλλοι ιστορικοί είδαν τις εικόνες ως την ιστορία προέλευσης του οικογενειακού οικόσημου. Σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη των ειδικών, οι αλληγορικές τοιχογραφίες απεικονίζουν μια συνεκτική σειρά γεγονότων.
αριστερά|μικρογραφία| Μικρή γέφυρα στην ανατολική πλευρά
Πίσω από το χαγιάτι στο βόρειο τμήμα του κάστρου βρίσκεται ο Πύργος *Pictat* (ονομάζεται επίσης πύργος *Buzdugan*) με τη δεύτερη βεράντα *(Platforma de artilerie)* . Ανάμεσα στους δύο στρογγυλούς πύργους *Pictat* και *Tobosarilor*, στο ανατολικό τμήμα του κτιρίου, βρίσκονται το παρεκκλήσι και δίπλα το πηγάδι του κάστρου. Στα στηρίγματα του παρεκκλησίου υπάρχει μια αρχαία αραβική επιγραφή. Για πολύ καιρό η επιγραφή συνδέθηκε με τον θρύλο του πηγαδιού. Ερμηνεύτηκε ως: «Μπορεί να έχεις νερό, αλλά σχεδόν καθόλου συναισθήματα». Ο ειδικός της αραβικής γραφής Μιχαήλ Γκουμπόγλου μετέφρασε την επιγραφή διαφορετικά. Σύμφωνα με τη μετάφρασή του, ένας κρατούμενος πιθανότατα χάραξε την ακόλουθη πρόταση στην πέτρα: «Αυτός που έσκαψε αυτό το πηγάδι είναι ο Χασάν, που μένει αιχμάλωτος με τους Γκιαούρους, στο φρούριο δίπλα στην εκκλησία». Στην ανατολική πτέρυγα του κάστρου, σε έναν πέτρινο τοίχο, υπάρχουν επίσης τα γράμματα *GB* (για το Gábor Bethlen) και τα έτη *1624* και *1629*.

Ακολουθεί το Μεγάλο Μέγαρο (*Palatul mare*) και η παλιά πύλη *(Turnul vechi de porta)*. Ενδιάμεσα βρίσκεται ο παλιός χώρος πρόσβασης με τη μικρή ξύλινη γέφυρα. Ο Λευκός Πύργος *(Turnul alb)* βρίσκεται ακριβώς δίπλα στη γέφυρα, στη νότια πλευρά του κάστρου βρίσκεται ο Στρογγυλός Πύργος *Pustiu*. Ο νότιος πύργος *Njeboisa*, που ξεχωρίζει, είναι προσβάσιμος μέσω μιας στοάς μήκους 33&nbsp;μέτρων που στέκεται σε στρογγυλούς, περιτοιχισμένους τοξωτούς πυλώνες που συνδέονται με το κάστρο, με μια σκεπαστή κινητή γέφυρα στο τέλος της στοάς. Δίπλα στη πινακοθήκη στα δυτικά βρίσκονται ο Πύργος *Capistrano* και η Αίθουσα των Ιπποτών. Τέσσερις περίτεχνοι γοτθικοί πυργίσκοι κοσμούν αυτήν την περιοχή. Από εκεί φτάνετε ξανά στην κεντρική γέφυρα με τον πύργο της πύλης.

### Αντίγραφα του κάστρου
Το Κάστρο Βαϊνταχουνιάντ χτίστηκε το 1896 στο πάρκο της πόλης της Βουδαπέστης. Το κάστρο χτίστηκε αρχικά ως ξύλινο μοντέλο για να απεικονίσει την ουγγρική αρχιτεκτονική για τους εορτασμούς της χιλιετίας του ουγγρικού λαού. Λόγω της μεγάλης ανταπόκρισης, ο Ούγγρος αρχιτέκτονας Ίγκνατς Άλπαρ έχτισε στη συνέχεια το σημερινό πέτρινο κάστρο. Το κύριο μέρος του κτιρίου διαμορφώθηκε στο πρότυπο του Κάστρου της Χουνεντοάρα. Μεταξύ άλλων, αντιγράφηκαν ο πύργος Νιεμπόισα και οι περίτεχνοι γοτθικοί πυργίσκοι.

Επιπλέον, το Κάστρο της Χουνεντοάρα ξαναχτίστηκε σε μοντέλο Lego μεταξύ Νοεμβρίου 2006 και Ιανουαρίου 2007.

## Τρέχουσα χρήση
μικρογραφία|Πλάγια όψη στις βεράντες
Μια περιήγηση στο κάστρο, συμπεριλαμβανομένης μιας επίσκεψης στο μουσείο ή ενοικίασης εμπορικών ταινιών είναι δυνατή κατόπιν προηγούμενης συνεννόησης. Το κάστρο είναι ανοιχτό για το κοινό όλο το χρόνο. Προσφέρονται ειδικές εκδρομές για άτομα και ομάδες. Το ίδιο ισχύει και για τη φωτογραφία και τη μαγνητοσκόπηση. Στους χώρους του κάστρου πραγματοποιούνται τακτικά μεσαιωνικές εκδηλώσεις και φεστιβάλ.

Το μουσείο του κάστρου άνοιξε το 1974. Αρχικά στέγαζε μεσαιωνικά κομμάτια. Οι συλλογές επεκτάθηκαν αργότερα για να συμπεριλάβουν αρχαιολογία, εθνολογία, διακοσμητικές τέχνες και παλιά βιβλία. Από το 1990, το μουσείο εστιάζει επίσης στη Δακική και Ρωμαϊκή ιστορία. Το μουσείο έχει τώρα εκδώσει τη σειρά CORVINIANA – Acta Musei Corvinensis, Εκδ. Muzeul Castelul Corvinilor, που εκδόθηκε σε δέκα τόμους (Τόμος 1: 1994, Τόμος 2: 1995, Τόμος 3: 1996, Τόμος 4: 1997, Τόμος 5: 1998, Τόμος 6: 1999, Τόμος 2010,00: 9: 2005, Τόμος 10: 2006).

Το κάστρο συχνά νοικιάζεται ως σκηνικό ταινιών. Ένας μεγάλος αριθμός ρουμανικών και διεθνών κινηματογραφικών παραγωγών (καλλιτεχνικές ταινίες, ντοκιμαντέρ ή διαφημίσεις) έχουν ήδη γυριστεί εκεί. Οι παραγωγές περιλαμβάνουν τις *François Villon*, *Mihai Viteazul*, *Michelangelo Buonarotti*, *The Damned Kings*, *Vlad*, *Jacqou le Croquat*, *Blood Rayne*, *Martin Luther*, *Nostradamus (1994)* και *Henry VIII.* Η τηλεοπτική σειρά Pro7 *48 Hours of Fear*  γυρίστηκε επίσης στο κάστρο το 2002. Το κάστρο εμφανίζεται πολλές φορές ως σκηνικό στο single βίντεο της τραγουδίστριας Κέλλυ Κλάρκσον το 2007 *Don't Waste Your Time*.

Το κάστρο είναι επίσης μία από τις τοποθεσίες γυρισμάτων στην ταινία του 2018 *[[Η Καλόγρια]]*. Χρησιμοποίησε επίσης για εξωτερικά πλάνα της ταινίας *[[Νοσφεράτου (ταινία, 2024)|Νοσφεράτου]],* του 2024.

## Παραπομπές


## Βιβλιογραφία

* Johann Samuel Ersch, Johann Gottfried Gruber : *Hunyad.* Στο: *Allgemeine Encyclopädie der Wissenschaften und Künste. (Γενική Εγκυκλοπαίδεια Επιστημών και Τεχνών).* Gleditsch 1835 (ηλεκτρονική έκδοση στα Βιβλία Google).
* Johann Gottfried Sommer : *Die Burg Vajda Hunyad in Siebenbürgen. (Το κάστρο του Vajda Hunyad στην Τρανσυλβανία.)* Στο: *Taschenbuch zur Verbreitung geographischer Kenntnisse. (Βιβλίο τσέπης για τη διάδοση της γεωγραφικής γνώσης.)* JG Calvesche, Πράγα 1847, σελ. 1–10 (ηλεκτρονική έκδοση στα Βιβλία Google).
* Wilhelm Schmidt: *Die Stammburg der Hunyade in Siebenbürgen. (Το προγονικό κάστρο των Ουνυάδων στην Τρανσυλβανία.)* Εκδότης Theodor Steinhausen, Hermannstadt 1865 (ηλεκτρονική έκδοση στα Βιβλία Google).
* Oliver Velescu: *Castelul de la Hunedoara.* *Εκδ.* *II.* Editura Meridians, Βουκουρέστι 1968.
* Gheorghe Anghel: *Mittelalterliche Burgen in Transsilvanien. (Μεσαιωνικά κάστρα στην Τρανσυλβανία.)* Βουκουρέστι 1973.
* Gustav Gündisch : *Studien zur Siebenbürgischen Kunstgeschichte. (Μελέτες στην Ιστορία της Τέχνης της Τρανσυλβανίας.)* Böhlau 1976, ISBN 3-412-01476-1.
* Birgitta Gabriela Hannover: *Rumänien entdecken: Kunstschätze und Naturschönheiten. (Ανακαλύψτε τη Ρουμανία: θησαυροί τέχνης και φυσική ομορφιά.)* Trescher Verlag, 2007, ISBN 978-3-89794-104-5.

Κατηγορία:Οίκος του Ουνυάδη
Κορβινου
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις
Κατηγορία:Τρανσυλβανία