Αν-Νασίρ Γιουσούφ

Ο **Αν-Νασίρ Γιουσούφ**, αραβ.: (1228–1260), πλήρως *αλ-Μαλίκ αλ-Νασίρ Σαλά αλ-Ντιν Γιουσούφ ιμπν Αζίζ ιμπν αλ-Ζαχίρ ιμπν Σαλά αλ-Ντιν Γιουσούφ ιμπν Αγιούμπ ιμπν Σαζγί*, αραβ.:  الدين يوسف بن الظاهر بن العزيز بن صلاح الزيز ), ήταν ο Αγιουβίδης Κούρδος εμίρης της Συρίας από την έδρα του στο Χαλέπιο (1236–1260) και ο σουλτάνος της αυτοκρατορίας των Αγιουβιδών από το 1250 μέχρι την λεηλασία του Χαλεπίου από τους Μογγόλους το 1260.

## Η εποχή
Ο Αν-Νασίρ Γιουσούφ ήταν δισεγγονός του Σαλαντίν. Έγινε ο Αγιουβίδης ηγεμόνας του Χαλεπίου σε ηλικία 7 ετών, μετά το τέλος τού πατέρα του, αλ-Αζίζ Μουχαμάντ. Τέθηκε υπό την ηγεσία ενός τετραμελούς συμβουλίου αντιβασιλείας, που αποτελούνταν από τον βεζίρη Ιμπν αλ-Κιφτί, τον εμίρη Σαμς αλ-Ντιν Λουλού αλ-Αμινί, τον εμίρη Ιζ αλ-Ντιν Ουμάρ ιμπν Μουτζαλί και τον Τζαμάλ αλ-Νταβλά Ικμπάλ. Ο τελευταίος ήταν ο εκπρόσωπος της γιαγιάς του αν-Νασίρ, Νταϊφάς Χατούν, κόρης του Αλ-Αντίλ Α΄, η οποία ήταν η πραγματική ηγεμόνας μέχρι το τέλος της το 1242. Έκτοτε, μέχρι το τέλος του το 1251, ο Σαμς αλ-Ντιν ήταν ο αρχιστράτηγος του αν-Νασίρ και ο πιο ισχυρός σύμβουλος.  Τα πιο πιστά στρατεύματά του ήταν της φυλής Καϊμαρίγια, στους εμίρηδες των οποίων βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό για συμβουλές. 

## Σύγκρουση με τους Αιγύπτιους Μαμελούκους
Το 1250, όταν ο Αγιουβίδης σουλτάνος της Αιγύπτου, ας-Σαλίχ Αγιούμπ, απεβίωσε και ο γιος του, Τουρανσάχ δολοφονήθηκε από τους Μαμελούκους Μπαχρί της Αιγύπτου, η Σατζάρ αλ-Ντουρ (χήρα του ας-Σαλίχ Αγιούμπ) κατέλαβε τον θρόνο της Αιγύπτου. Ο Αν-Νασίρ Γιουσούφ, όντας Αγιουβίδης, αρνήθηκε να αναγνωρίσει τη Σατζάρ αλ-Ντουρ ως σουλτάνα της Αιγύπτου, και ως ένδειξη υποστήριξης, οι εμίρηδες της Συρίας τού παραχώρησαν την πόλη τής Δαμασκού, στη Συρία. 

Ανήσυχοι από αυτές τις εξελίξεις, οι ηγέτες των Μαμελούκων στην Αίγυπτο αποφάσισαν να αντικαταστήσουν τη Σατζάρ αλ Ντουρ με τον αταμπέγκ (αρχιστράτηγο) Αϊμπάκ. Τον Οκτώβριο του 1250 ο Αν-Νασίρ Γιουσούφ έστειλε δυνάμεις στη Γάζα για να κατακτήσει την Αίγυπτο και να ανατρέψει τον Αϊμπάκ, αλλά οι αιγυπτιακές δυνάμεις με επικεφαλής τον Φαρίς αντ-Ντιν Ακταΐ τους νίκησαν.  

Τον Ιανουάριο του 1251 ο αν-Νασίρ Γιουσούφ οδήγησε έναν άλλο στρατό στην Αίγυπτο, και συγκρούστηκε με τον στρατό του Αϊμπάκ, του οποίου στην εμπροσθοφυλακή ήταν επικεφαλής ο Κουτούζ, σε μία σημαντική μάχη που οδήγησε στην ήττα του Γιουσούφ. Κατέφυγε πίσω στη Δαμασκό, αν και μερικοί από τούς στρατιώτες του που μπόρεσαν να φθάσουν στο Κάιρο, διέδωσαν την αρχική εντύπωση μέσα στην Αίγυπτο ότι ο Γιουσούφ είχε κερδίσει τη μάχη. Αργότερα, όταν έφθασε η είδηση της τελικής νίκης του Αϊμπάκ, οι στρατιώτες και οι διοικητές τους συνελήφθησαν, και ο Αϊμπάκ έστειλε πίσω τους στρατιώτες, περίπου 3.000 σε αριθμό, στη Δαμασκό πάνω σε γαϊδούρια.  

μικρογραφία|200εσ|Η ακτογραμμή αλ-Σαμ.

Το 1253, με τη μεσολάβηση ορισμένων εμίρηδων, επιτεύχθηκε συμφωνία μεταξύ του αν-Νασίρ Γιουσούφ και του Αϊμπάκ, η οποία έδωσε στους Αιγύπτιους τον έλεγχο της Γάζας, της Ιερουσαλήμ, της Ναμπλούς και της ακτογραμμής της αλ-Σαμ.

Το 1254 σημειώθηκε μία ακόμη μετατόπιση εξουσίας στην Αίγυπτο, καθώς ο Αϊμπάκ σκότωσε τον Φαρίς αντ-Ντιν Ακταΐ, τον ηγέτη των Μαμελούκων Μπαχρί. Μερικοί από τους Μαμελούκους του, μεταξύ των οποίων οι Μπαϊμπάρς αλ-Μπουντουκνταρί και Καλαβούν αλ-Αλφί, κατέφυγαν στον αν-Νασίρ Γιουσούφ στη Συρία, πείθοντάς τον να παραβιάσει τη συμφωνία, και να εισβάλει στην Αίγυπτο. Ο Αϊμπάκ έγραψε στον αν-Νασίρ Γιουσούφ προειδοποιώντας τον για τον κίνδυνο αυτών των Μαμελούκων που κατέφυγαν στη Συρία, και συμφώνησαν να του παραχωρήσουν τις εδαφικές τους περιοχές στην ακτή, αλλά ο αν-Νασίρ Γιουσούφ αρνήθηκε να τους εκδιώξει, και αντ' αυτού τους επέστρεψε τις περιοχές που είχε παραχωρήσει ο Αϊμπάκ. 

Το 1255 ο αν-Νασίρ Γιουσούφ έστειλε νέες δυνάμεις στα αιγυπτιακά σύνορα, αυτή τη φορά με πολλούς από τους Μαμελούκους του Ακταΐ, μεταξύ των οποίων οι Μπαϊμπάρς αλ-Μπουντουκνταρί και Καλαβούν αλ-Αλφί, αλλά ηττήθηκε ξανά.

## Σχέσεις με Σταυροφόρους
[μικρογραφία|200εσ|Μεταλλική κανάτα με ένθετη διακόσμηση, στο όνομα του Αγιουβίδη σουλτάνου Αν-Νασίρ Γιουσούφ. 1258-1259, [Δαμασκός, Συρία. Μουσείο του Λούβρου.]]

Ο Αν-Νασίρ είχε επαφή και αλληλογραφία με τους Ευρωπαίους Σταυροφόρους, και προσπάθησε να καταλήξει σε συμφωνία με τους βαρόνους της Άκρας. Έμμεσα πρότεινε στον βασιλιά Λουδοβίκο Θ΄ της Γαλλίας την πιθανότητα παράδοσης της Ιερουσαλήμ στον Λουδοβίκο Θ΄, με αντάλλαγμα βοήθεια για την ανάκτηση της Αιγύπτου. Αλλά ο βασιλιάς της Γαλλίας, ο οποίος είχε ήδη χάσει έναν στρατό στην Αίγυπτο κατά τη διάρκεια της Ζ΄ Σταυροφορίας και προσπαθούσε ακόμη να απελευθερώσει τους φυλακισμένους στρατιώτες του, δεν ήταν ακόμη πρόθυμος να κάνει μία τέτοια συμφωνία. Ο Λουδοβίκος Θ΄, ωστόσο, έστειλε τον βασιλικό οπλουργό του στη Δαμασκό, για να αγοράσει υλικά για την κατασκευή βαλλιστρών, και το 1254 ο Αν-Νασίρ υπέγραψε ανακωχή με τους Σταυροφόρους.

## Οι Μογγόλοι
Ήδη από το 1243-1244, ο Αν-Νασίρ Γιουσούφ, ενόσω ήταν ηγεμόνας του Χαλεπίου, είχε στείλει έναν απεσταλμένο στον Μογγόλο ηγεμόνα Αργκούν Ακά.  Το 1245-1246 πλήρωνε φόρο υποτέλειας στους Μογγόλους, και έστειλε έναν απεσταλμένο στην αυλή του Γκιουγιούκ Χαν στο Καρακορούμ, και έστειλε ξανά έναν άλλο στην αυλή του Χαν το 1250. 

Ο Αιγύπτιος ηγεμόνας Αϊμπάκ δολοφονήθηκε το 1257, και ο νεαρός γιος του αλ-Μανσούρ Αλί, μόλις 15 ετών, έγινε ο νέος σουλτάνος, με τον Κουτούζ ως αντισουλτάνο. Το επόμενο έτος (1258) οι Μογγόλοι με επικεφαλής τον Χουλαγκού Χαν λεηλάτησαν τη Βαγδάτη.

Ο Μπαϊμπάρς αλ-Μπουντουγκνταρί υποστήριξε ότι ο αν-Νασίρ Γιουσούφ έπρεπε να κινητοποιήσει τον στρατό του, και να προετοιμαστεί για να πολεμήσει τους Μογγόλους που βάδιζαν προς τη Συρία. Αλλά αντ' αυτού, ο Γιουσούφ έστειλε τον γιο του αλ-Μαλίκ αλ-Αζίζ με ένα δώρο στον Χουλαγκού, ζητώντας τη βοήθεια του Χουλαγκού για την εισβολή στην Αίγυπτο.  Η απάντηση του Χουλαγκού, ωστόσο, ήταν απλώς μία προειδοποίηση ότι ο Γιουσούφ έπρεπε να υποταχθεί γρήγορα στην μογγολική εξουσία. Αυτή η απάντηση τρόμαξε τον αν-Νασίρ Γιουσούφ, ο οποίος έστειλε αμέσως μήνυμα στην Αίγυπτο, ζητώντας βοήθεια. Ο Σαΐφ αντ-Ντιν Κουτούζ, ο αντισουλτάνος της Αιγύπτου, αποφάσισε να αντιμετωπίσει τους Μογγόλους. Υποστηρίζοντας ότι η Αίγυπτος δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει τον επερχόμενο κίνδυνο ενώ κυβερνιόταν από ένα νεαρό αγόρι, ο Κουτούζ αυτοανακηρύχθηκε σουλτάνος και άρχισε να συγκεντρώνει έναν μεγάλο στρατό, αν και διαβεβαίωσε τον αν-Νασίρ Γιουσούφ ότι η ενέργειά του ήταν μόνο ένα προσωρινό μέτρο, μέχρι να ξεπεραστεί ο κίνδυνος των Μογγόλων.

Καθώς οι Μογγόλοι βάδιζαν προς το Χαλέπιο, ορισμένοι από τούς συμβούλους τού αν-Νασίρ Γιουσούφ συνέστησαν την παράδοση στον Χουλαγκού ως την καλύτερη λύση. Αυτό εξόργισε τον Μπαϊμπάρς και τους Μαμελούκους του, οι οποίοι επιχείρησαν να δολοφονήσουν τον αν-Νασίρ Γιουσούφ, αλλά εκείνος δραπέτευσε, και κατέφυγε με τον αδελφό του στο κάστρο της Δαμασκού, στέλνοντας επίσης τη σύζυγό του, τον γιο του και τα χρήματά του στην Αίγυπτο. Πολλοί από τους πολίτες της Δαμασκού κατέφυγαν επίσης στην Αίγυπτο.

## Η λεηλασία του Χαλεπίου
Οι Μογγόλοι έφθασαν στο Χαλέπιο τον Δεκέμβριο του 1259. *Ο Τουρανσάχ*, θείος του αν-Νασίρ Γιουσούφ,  αρνήθηκε να παραδοθεί. Μετά από πολιορκία επτά ημερών, οι Μογγόλοι εισέβαλαν στο Χαλέπιο και σφαγίαζαν τον πληθυσμό του για άλλες πέντε ημέρες. Ο Τουρανσάχ εγκατέλειψε την πόλη, και απεβίωσε λίγες μέρες αργότερα. Όταν η είδηση της λεηλασίας του Χαλεπίου έφθασε στον αν-Νασίρ Γιουσούφ, αυτός και ο στρατός του κατέφυγαν προς τη Γάζα στις 31 Ιανουαρίου, σταματώντας στη Ναμπλούς για αρκετές ημέρες, και αφήνοντας ένα απόσπασμα που μπορεί να προοριζόταν ως οπισθοφυλακή. 

Η Δαμασκός έπεσε στα χέρια των Μογγόλων, υπό τον στρατηγό τους Κιτμπουκά, 16 ημέρες μετά την λεηλασία του Χαλεπίου. Οι εμίρηδες της Δαμασκού παραδόθηκαν χωρίς αντίσταση.[1]

Μετά την κατάληψη της Δαμασκού, μερικά από τα μογγολικά στρατεύματα έκαναν επιδρομές στην Παλαιστίνη, και πολέμησαν με τα στρατεύματα του αν-Νασίρ στους ελαιώνες της Ναμπλούς, νικώντας ολόκληρη τη δύναμη.

Μόλις έφθασαν στα σύνορα με την Αίγυπτο, ορισμένοι εμίρηδες του αν-Νασίρ Γιουσούφ τον εγκατέλειψαν, και ενώθηκαν με τον Κουτούζ. Ο Αν-Νασίρ Γιουσούφ, ο γιος του αλ-Αζίζ και ο αδελφός του αλ-Ζαχίρ απήχθησαν στη Γάζα από έναν από τους υπηρέτες του, και στάλθηκαν στον Χουλαγκού,   Ο Αν-Νασίρ και ο αδελφός του εκτελέστηκαν,  όταν ο Χουλαγκού άκουσε την είδηση της ήττας του μογγολικού στρατού στο Αΐν Τζαλούτ από έναν αιγυπτιακό στρατό με επικεφαλής τον Κουτούζ στις 3 Σεπτεμβρίου 1260.

## Δείτε επίσης
* Άλλοι Σαλαντίν

## Αναφορές

### Βιβλιογραφία
*Abu al-Fida, The Concise History of Humanity
*Al-Maqrizi, Al Selouk Leme'refatt Dewall al-Melouk, Dar al-kotob, 1997.
*Idem in English: Bohn, Henry G., The Road to Knowledge of the Return of Kings, Chronicles of the Crusades, AMS Press, 1969.
*Al-Maqrizi, al-Mawaiz wa al-'i'tibar bi dhikr al-khitat wa al-'athar, Matabat aladab, Cairo 1996, .
*Idem in French: Bouriant, Urbain, Description topographique et historique de l'Egypte, Paris 1895
**The New Cambridge Medieval History* (Volume 5), Cambridge University Press 1968
**O. Hassan, Al-Zahir Baibars*, Dar al-Amal 1997
**Britannica Concise Encyclopedia*, information about Ayyubid dynasty
**E.J. Brill*, Encyclopaedia of Islam 1954
**H. Sadawi*, Almamalik, Arabic center for publications
**The New Encyclopædia Britannica*,1973
**organ, David*, The Mongols, 1990.
* 
**[[Ibn Khaldun]]*, history of Ibn khaldun
* 
**Peter N. Stearns*, The Encyclopedia of World History, Sixth edition, 2001
*Ibn Taghri, al-Nujum al-Zahirah Fi Milook Misr wa al-Qahirah, al-Hay'ah al-Misreyah 1968
* History of Egypt, 1382-1469 A.D. by Yusef. William Popper, translator Abu L-Mahasin ibn Taghri Birdi, University of California Press 1954
**Coptic history Encyclopedia*, coptichistory.org
**Jaroslav Folda*, Crusader Art in the Holy Land, From the Third Crusade to the Fall of Acre, Cambridge University Press 2005

Κατηγορία:Αγιουβίδες