Νωτιαία νεύρα

Τα **νωτιαία νεύρα** είναι ζεύγη νεύρων που εκφύονται από τον νωτιαίο μυελό και αποτελούν μέρος του περιφερικού νευρικού συστήματος. Είναι υπεύθυνα για τη μετάδοση αισθητηριακών και κινητικών πληροφοριών μεταξύ του νωτιαίου μυελού και του υπόλοιπου σώματος. Υπάρχουν 31 ζεύγη νωτιαίων νεύρων, καθένα από τα οποία ονομάζεται ανάλογα με την περιοχή του νωτιαίου μυελού από την οποία εκφύονται: 8 αυχενικά, 12 θωρακικά, 5 οσφυϊκά, 5 ιερά και 1 κοκκυγικό.

Η νευροπάθεια των νωτιαίων νεύρων, γνωστή και ως ριζοπάθεια, αναφέρεται στον νευρικό πόνο που προκαλείται από τη συμπίεση ή τον ερεθισμό των ριζών των νωτιαίων νεύρων καθώς εξέρχονται από τον νωτιαίο μυελό. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μια σειρά συμπτωμάτων, όπως πόνο, μούδιασμα, μυρμήγκιασμα και αδυναμία, που συχνά εξακτινίζονται στα χέρια ή στα πόδια, ανάλογα με το προσβεβλημένο επίπεδο της σπονδυλικής στήλης. Η ριζοπάθεια μπορεί να προκληθεί από κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου, υπερτροφία σπονδυλικών συνδέσμων, λοίμωξη της σπονδυλικής στήλης, καλοήθεις όγκους στη σπονδυλική στήλη και οστεόφυτα στη σπονδυλική στήλη.

Η ριζοπάθεια και η περιφερική νευροπάθεια είναι και οι δύο παθήσεις που επηρεάζουν τα νεύρα, αλλά διαφέρουν ως προς την θέση και την αιτία. Η ριζοπάθεια περιλαμβάνει συμπίεση ή ερεθισμό της νευρικής ρίζας στο νωτιαίο μυελό, ενώ η περιφερική νευροπάθεια αναφέρεται σε νευρική βλάβη στο περιφερικό νευρικό σύστημα, εκτός του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού.

## Δομή
αριστερά|μικρογραφία|300x300εσ|Απεικόνιση νωτιαίου νεύρου. Η οπίσθια ρίζα (με μπλε) και η πρόσθια ρίζα (με κόκκινο) ενώνονται για να εξέλθουν από το μεσοσπονδύλιο τρήμα της σπονδυλικής στήλης, όπου στη συνέχεια διακλαδίζονται ξανά σε οπίσθιο κλάδο και σε πρόσθιο κλάδο.
αριστερά|μικρογραφία|319x319εσ|Οπίσθια απεικόνιση νωτιαίων νεύρων. Στην εικόνα είναι εμφανή τα μεσοσπονδύλια τρήματα από τα οποία εξέρχονται τα νωτιαία νεύρα.
Τα νωτιαία νεύρα είναι ζεύγη μικτών νεύρων που συνδέουν τον νωτιαίο μυελό με την περιφέρεια, μεταδίδοντας αισθητηριακές και κινητικές πληροφορίες. Οι αισθητηριακές νευρικές ρίζες αναδύονται από το οπίσθιο μέρος του νωτιαίου μυελού (ραχιαίο μέρος) και οι κινητικές νευρικές ρίζες από το πρόσθιο μέρος του νωτιαίου μυελού (κοιλιακό μέρος). Καθώς ενώνονται, σχηματίζουν τα νωτιαία νεύρα στα πλάγια του νωτιαίου μυελού, από τον οποίο εξέρχονται μέσω των μεσοσπονδύλιων τρημάτων. Τα νωτιαία νεύρα διακλαδίζονται ξανά στον οπίσθιο κλάδο (τροφοδοτεί τους μύες και το δέρμα της πλάτης) και στον πρόσθιο κλάδο (τροφοδοτεί τους μύες και το δέρμα των άκρων και του μπροστινού μέρους του σώματος). Κάθε νωτιαίο νεύρο νευρώνει μια συγκεκριμένη περιοχή του δέρματος που ονομάζεται δερματοτόμιο.

#### Ίνες των νωτιαίων νεύρων
Τα νωτιαία νεύρα περιέχουν διαφορετικούς τύπους νευρικών ινών που μεταδίδουν διάφορους τύπους πληροφοριών. Αυτές οι ίνες μπορούν να κατηγοριοποιηθούν γενικά σε αισθητηριακές (προσαγωγές) και κινητικές (απαγωγές) νευρικές ίνες, με περαιτέρω υποδιαιρέσεις με βάση τον τύπο των πληροφοριών που μεταφέρουν και την ταχύτητα μετάδοσής τους.

##### Αισθητηριακές ίνες
Αυτές οι ίνες μεταφέρουν πληροφορίες από την περιφέρεια του σώματος προς τον νωτιαίο μυελό και τον εγκέφαλο. Περιλαμβάνουν:

* Σωματικές προσαγωγές ίνες: Αυτές μεταδίδουν πληροφορίες από το δέρμα, τους μύες και τις αρθρώσεις, συμπεριλαμβανομένης της αφής, του πόνου, της θερμοκρασίας και της ιδιοδεκτικότητας (αίσθηση της θέσης του σώματος).
* Σπλαγχνικές προσαγωγές ίνες: Αυτές μεταφέρουν αισθητηριακές πληροφορίες από τα εσωτερικά όργανα.

##### Κινητικές ίνες
Αυτές οι ίνες μεταφέρουν εντολές από τον νωτιαίο μυελό και τον εγκέφαλο στους μύες και στους αδένες. Περιλαμβάνουν:

* Σωματικές απαγωγές ίνες: Αυτές νευρώνουν τους σκελετικούς μύες, ελέγχοντας τις εκούσιες κινήσεις.
* Σπλαγχνικές απαγωγές ίνες: Αυτές είναι αυτόνομες ίνες που νευρώνουν τους λείους μύες, τον καρδιακό μυ και τους αδένες. Διαιρούνται περαιτέρω σε συμπαθητικές και παρασυμπαθητικές ίνες, οι οποίες έχουν αντίθετες επιδράσεις στη λειτουργία των οργάνων.

##### Τύποι νευρικών ινών και ταχύτητα μετάδοσης των ερεθισμάτων
Οι νευρικές ίνες ποικίλλουν σε μέγεθος και μυελίνωση (την παρουσία ενός ελύτρου μυελίνης γύρω από τον άξονα). Η μυελίνωση επιτρέπει την ταχύτερη μετάδοση των νευρικών ερεθισμάτων.

* Μεγάλες, μυελινωμένες ίνες: Γενικά σχετίζονται με κινητικές λειτουργίες και αισθητηριακές πληροφορίες που σχετίζονται με την αφή και την ιδιοδεκτικότητα.
* Μικρές, μυελινωμένες ίνες: Συνδέονται με ορισμένες αυτόνομες λειτουργίες και ταχύτερη αίσθηση πόνου και θερμοκρασίας.
* Μη μυελινωμένες ίνες: Συνδέονται με πιο αργή αίσθηση πόνου και κνησμού, καθώς και με ορισμένες αυτόνομες λειτουργίες.
αριστερά|μικρογραφία|Το νευρικό γάγγλιο απεικονίζεται στο 8. Περιέχει αισθητηριακές νευρικές ίνες.

#### Νωτιαία γάγγλια
αριστερά|μικρογραφία|Τα πλέγματα των νωτιαίων νεύρων.
Τα νωτιαία γάγγλια, επίσης γνωστά ως γάγγλια οπίσθια ρίζας (DRGs), είναι δομές που βρίσκονται στις οπίσθιες ρίζες των νωτιαίων νεύρων και περιέχουν τα κυτταρικά σώματα των αισθητηριακών νευρώνων. Αυτοί οι νευρώνες μεταδίδουν αισθητηριακές πληροφορίες όπως αφή, θερμοκρασία και πόνο από το σώμα στο κεντρικό νευρικό σύστημα.

#### Νωτιαία πλέγματα
Το νωτιαίο πλέγμα είναι ένα δίκτυο τεμνόμενων νεύρων που σχηματίζεται από τη συγχώνευση και διακλάδωση των νωτιαίων νεύρων, κυρίως στις αυχενικές, βραχιόνιες, οσφυϊκές και ιερές περιοχές του σώματος. Αυτά τα πλέγματα επιτρέπουν την αποτελεσματική κατανομή των νευρικών ινών σε συγκεκριμένα μέρη του σώματος, εξασφαλίζοντας την κατάλληλη κινητική και αισθητηριακή νεύρωση. Τα κύρια νωτιαία πλέγματα είναι τα εξής:

* Αυχενικό πλέγμα: Βρίσκεται στον αυχένα και νευρώνει τον αυχένα, το κεφάλι και τους ώμους.
* Βραχιόνιο πλέγμα: Βρίσκεται στην περιοχή του ώμου και νευρώνει το στήθος, τους ώμους, τον  βραχίονα, το αντιβράχιο και τα χέρια.
* Οσφυϊκό πλέγμα: Βρίσκεται στο κάτω μέρος της πλάτης και νευρώνει την πλάτη, την κοιλιά, τη βουβωνική χώρα, τους μηρούς, τα γόνατα και τις γάμπες.
* Ιερό πλέγμα: Βρίσκεται κοντά στο ιερό οστό και νευρώνει τη λεκάνη, τους γλουτούς, τα γεννητικά όργανα, τους μηρους, τις γάμπες και τα πόδια.
* Κοκκυγικό πλέγμα: Ένα μικρό πλέγμα κοντά στον κόκκυγα, που παρέχει νεύρωση στα γεννητικά όργανα και στους μύες που ελέγχουν την αφόδευση. 
Τα θωρακικά νωτιαία νεύρα δεν σχηματίζουν πλέγμα. Διέρχονται απευθείας ανάμεσα στις πλευρές ως μεσοπλεύρια νεύρα.

## Λειτουργία
Τα νωτιαία νεύρα λειτουργούν ως ζωτικές γραμμές επικοινωνίας, μεταδίδοντας αισθητηριακές πληροφορίες από το σώμα στον νωτιαίο μυελό και τον εγκέφαλο και μεταφέροντας κινητικές εντολές από τον εγκέφαλο στους μύες και άλλα όργανα-τελεστές. Παίζουν επίσης ρόλο στις αυτόνομες λειτουργίες, επηρεάζοντας ακούσιες διεργασίες όπως ο καρδιακός ρυθμός και η πέψη.




#### Αισθητηριακή λειτουργία
Τα νωτιαία νεύρα μεταδίδουν αισθητηριακές πληροφορίες, όπως η αφή, ο πόνος, η θερμοκρασία και η ιδιοδεκτικότητα (επίγνωση της θέσης του σώματος), από την περιφέρεια του σώματος στον νωτιαίο μυελό. Αυτές οι πληροφορίες μεταφέρονται μέσω των οπίσθιων ριζών των νωτιαίων νεύρων και στη συνέχεια μεταδίδονται στον εγκέφαλο για επεξεργασία.

#### Κινητική λειτουργία
Τα νωτιαία νεύρα μεταφέρουν κινητικές εντολές από τον εγκέφαλο στους μύες, επιτρέποντας την εκούσια κίνηση. Αυτές οι εντολές ταξιδεύουν μέσω των πρόσθιων ριζών των νωτιαίων νεύρων. Επιπλέον, τα νωτιαία νεύρα συμβάλλουν στη λειτουργία των αντανακλαστικών κινήσεων, οι οποίες είναι ακούσιες αντιδράσεις σε ερεθίσματα, επιτρέποντας γρήγορες αντιδράσεις όπως το τράβηγμα του χεριού μακριά από ένα ζεστό αντικείμενο.

#### Αυτόνομη λειτουργία
Τα νωτιαία νεύρα παίζουν ρόλο στο αυτόνομο νευρικό σύστημα, το οποίο ρυθμίζει ακούσιες λειτουργίες όπως ο καρδιακός ρυθμός, η αρτηριακή πίεση, η πέψη και η θερμοκρασία του σώματος. Το αυτόνομο νευρικό σύστημα έχει δύο κλάδους: το συμπαθητικό και το παρασυμπαθητικό. Τα νωτιαία νεύρα συμβάλλουν τόσο στις συμπαθητικές όσο και στις παρασυμπαθητικές λειτουργίες, επηρεάζοντας την αντίδραση του σώματος σε διάφορες καταστάσεις.

Συνολικά, τα νωτιαία νεύρα είναι ζωτικής σημασίας για την ενσωμάτωση αισθητηριακών και κινητικών πληροφοριών, τη διατήρηση των σωματικών λειτουργιών και τη διευκόλυνση των αλληλεπιδράσεων του σώματος με το περιβάλλον.
αριστερά|μικρογραφία|Περιοχές κατανομής των δερματικών κλάδων των οπίσθιων νωτιαίων νεύρων.

## Παθήσεις

### Ριζοπάθεια
Η ριζοπάθεια είναι μια πάθηση κατά την οποία ρίζες των νωτιαίων νεύρων στη σπονδυλική στήλη συμπιέζονται ή ερεθίζονται, οδηγώντας σε πόνο, μούδιασμα, αδυναμία ή αλλοιωμένη αίσθηση στις περιοχές που εξυπηρετούνται από αυτά τα νεύρα. Αυτό μπορεί να συμβεί στις περιοχές του αυχένα (αυχενική), της πλάτης (θωρακική) ή της μέσης (οσφυϊκή) της σπονδυλικής στήλης.

#### Συνήθεις αιτίες

* Κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου: Στην περίπτωση αυτή ο μεσοσπονδύλιος δίσκος μπορεί να διογκωθεί ή να σπάσει, πιέζοντας μια νευρική ρίζα που βρίσκεται κοντά.
* Οστεόφυτα: Οι ανώμαλες οστικές αναπτύξεις στους σπονδύλους μπορούν να περιορίσουν τους χώρους από όπου εξέρχονται οι νευρικές ρίζες, προκαλώντας συμπίεση.
* Σπονδυλική στένωση: Περιλαμβάνει τη στένωση του σπονδυλικού σωλήνα ή των τρημάτων, ασκώντας πίεση στα νεύρα.
* Σπονδύλωση: Οι εκφυλιστικές αλλαγές στη σπονδυλική στήλη, που συχνά σχετίζονται με τη γήρανση, μπορούν να οδηγήσουν στον εκφυλισμό του μεσοσπονδύλιου δίσκου, οστεόφυτα και σπονδυλική στένωση.
* Τραυματισμοί: Οι τραυματισμοί όπως πτώσεις ή τροχαία ατυχήματα μπορούν να προκαλέσουν κατάγματα, εξαρθρώσεις ή κήλες μεσοσπονδύλιου δίσκου που συμπιέζουν τις νευρικές ρίζες.

#### Άλλες αιτίες

* Γήρανση: Καθώς οι άνθρωποι μεγαλώνουν, η σπονδυλική στήλη εκφυλίζεται φυσικά, αυξάνοντας τον κίνδυνο ριζοπάθειας.
* Κακή στάση σώματος: Η παρατεταμένη κακή στάση σώματος μπορεί να καταπονήσει τη σπονδυλική στήλη και να συμβάλει στη συμπίεση των νεύρων.
* Παχυσαρκία: Το υπερβολικό βάρος μπορεί να ασκήσει πρόσθετη πίεση στη σπονδυλική στήλη και να αυξήσει τον κίνδυνο συμπίεσης των νεύρων.
* Επαναλαμβανόμενες κινήσεις: Ορισμένες εργασίες ή δραστηριότητες που περιλαμβάνουν επαναλαμβανόμενες κινήσεις μπορούν να καταπονήσουν τη σπονδυλική στήλη και να οδηγήσουν σε ερεθισμό των νεύρων.
* Ορισμένες ιατρικές παθήσεις: Παθήσεις όπως ο διαβήτης, οι όγκοι και οι λοιμώξεις μπορούν επίσης να συμβάλουν στη συμπίεση των νεύρων.

#### Τύποι ριζοπάθειας
Η ριζοπάθεια μπορεί να επηρεάσει διαφορετικές περιοχές της σπονδυλικής στήλης, οδηγώντας σε ποικίλα συμπτώματα:

* Αυχενική ριζοπάθεια: Επηρεάζει τον αυχένα και μπορεί να προκαλέσει πόνο, μούδιασμα και αδυναμία στα άνω άκρα.
* Θωρακική ριζοπάθεια: Επηρεάζει το μέσο μέρος της πλάτης και μπορεί να προκαλέσει πόνο στο στήθος και στον θώρακα.
* Οσφυϊκή ριζοπάθεια: Επηρεάζει το κάτω μέρος της πλάτης και μπορεί να προκαλέσει πόνο, μούδιασμα και αδυναμία στα κάτω άκρα.
Η διάγνωση πραγματοποιείται με φυσική εξέταση, όπου πραγματοποιείται έλεγχος αντανακλαστικών, μυϊκής δύναμης και αισθητικότητας, και την απεικόνιση, όπως οι ακτινογραφίες, η μαγνητική τομογραφία ή η αξονική τομογραφία, τα οποία μπορούν να βοηθήσουν στην απεικόνιση της σπονδυλικής στήλης και στον εντοπισμό της πηγής της νευρικής συμπίεσης.

Η αντιμετώπιση μπορεί να γίνει είτε συντηρητικά με φυσικοθεραπεία, παυσίπονα και ενέσεις στεροειδών, είτε με χειρουργική επέμβαση, η οποία επιλέγεται σε σοβαρές περιπτώσεις όπου η συντηρητική θεραπεία δεν είναι αποτελεσματική.

### Περιφερική νευροπάθεια
Η περιφερική νευροπάθεια αναφέρεται σε βλάβη ή ασθένεια που επηρεάζει τα νεύρα εκτός του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού, τα οποία είναι γνωστά ως περιφερικά νεύρα. Αυτή η βλάβη μπορεί να οδηγήσει σε μια ποικιλία συμπτωμάτων, όπως μούδιασμα, μυρμήγκιασμα, πόνο και μυϊκή αδυναμία, που συχνά επηρεάζουν τα χέρια και τα πόδια. Είναι ένας ευρύς όρος που περιλαμβάνει πολλές διαφορετικές παθήσεις, καθεμία με το δικό της σύνολο συμπτωμάτων και πρόγνωση.

Οι κύριοι τύποι περιφερικής νευροπάθειας περιλαμβάνουν: αισθητικές, κινητικές και αυτόνομες νευροπάθειες, με ορισμένες περιπτώσεις να περιλαμβάνουν συνδυασμούς αυτών. Επιπλέον, οι νευροπάθειες μπορούν να ταξινομηθούν με βάση τον αριθμό των νεύρων που επηρεάζονται, όπως μονονευροπάθεια (που επηρεάζει ένα νεύρο), πολλαπλή μονονευροπάθεια (που επηρεάζει πολλαπλά νεύρα σε διαφορετικές περιοχές) και πολυνευροπάθεια (που επηρεάζει πολλά νεύρα).

#### Αιτίες

* Διαβήτης: Τα υψηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα μπορούν να βλάψουν τα νεύρα με την πάροδο του χρόνου, οδηγώντας σε διαβητική νευροπάθεια.
* Τραυματισμοί: Η νευρική βλάβη από ατυχήματα ή τραύματα μπορεί να προκαλέσει περιφερική νευροπάθεια.
* Λοιμώξεις: Ορισμένες λοιμώξεις, όπως ο έρπητας ζωστήρας ή ο HIV, μπορούν να βλάψουν τα νεύρα.
* Αυτοάνοσα νοσήματα: Παθήσεις όπως ο λύκος και η ρευματοειδής αρθρίτιδα μπορούν να οδηγήσουν σε φλεγμονή και βλάβη των νεύρων.
* Έκθεση σε τοξικές ουσίες: Η έκθεση σε ορισμένες τοξίνες, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων χημειοθεραπευτικών φαρμάκων, μπορεί να προκαλέσει νευροπάθεια.
* Κληρονομικοί παράγοντες: Ορισμένες μορφές περιφερικής νευροπάθειας κληρονομούνται, όπως η νόσος Charcot-Marie-Tooth.
* Διατροφικές ελλείψεις: Οι ελλείψεις σε βιταμίνες όπως η Β12 και άλλες μπορούν να συμβάλουν στη νευρική βλάβη.

#### Συγκεκριμένα παραδείγματα

* Διαβητική νευροπάθεια: Μια συχνή επιπλοκή του διαβήτη, που συχνά προκαλεί αισθητική και αυτόνομη νευροπάθεια, ιδιαίτερα στα κάτω άκρα.
* Φλεγμονώδης νευροπάθεια: Μπορεί να προκληθεί από λοιμώξεις ή αυτοάνοσες διαταραχές, οδηγώντας σε μια σειρά συμπτωμάτων ανάλογα με τα νεύρα που έχουν προσβληθεί.
* Κρανιακή νευροπάθεια: Επηρεάζει τα νεύρα που εκφύονται από τον εγκέφαλο (κρανιακά νεύρα), προκαλώντας προβλήματα με την όραση, την κίνηση του προσώπου, την ακοή και την κατάποση.

Η αντιμετώπιση επικεντρώνεται στη διαχείριση της υποκείμενης αιτίας και στην ανακούφιση των συμπτωμάτων. Η φαρμακευτική αγωγή, η φυσικοθεραπεία και οι αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση του πόνου, της αδυναμίας και άλλων συμπτωμάτων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να εξεταστεί η νευρική διέγερση ή η χειρουργική επέμβαση.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Κεντρικό νευρικό σύστημα