Ρώμη (θεότητα)

[μικρογραφία|Τάφος του Ιταλού Άγνωστου Στρατιώτη, κάτω από το άγαλμα της Ρώμης, στο [Εθνικό Μνημείο του Βιτόριο Εμανουέλε Β΄|Βωμό της Πατρίδας. Πάνω από αυτό διακρίνεται το έφιππο άγαλμα του Βίκτωρα Εμμανουήλ Β΄ της Σαβοΐας, του πρώτου βασιλιά της ενωμένης Ιταλίας.]]
Στην αρχαία ρωμαϊκή θρησκεία, η **Ρώμη** (λατινικά: *Roma*) ήταν μια γυναικεία θεότητα, που προσωποποιούσε την πόλη της Ρώμης και, γενικότερα, το ρωμαϊκό κράτος. 

Δημιουργήθηκε και προωθήθηκε για να αντιπροσωπεύει και να διαδίδει ορισμένες από τις ιδέες της Ρώμης για τον εαυτό της και να δικαιολογεί την κυριαρχία της. 

Απεικονιζόταν σε νομίσματα, γλυπτά, αρχιτεκτονικά σχέδια και σε επίσημα παιχνίδια και εορτές. Οι εικόνες της Ρώμης είχαν κοινά στοιχεία με άλλες θεές, όπως η Μινέρβα της Ρώμης, η ελληνική αντίστοιχη Αθηνά και διάφορες εκδηλώσεις της ελληνικής Τύχης, η οποία προστάτευε τις ελληνικές πόλεις-κράτη. Μεταξύ αυτών, η Ρώμη κυριαρχεί, πάνω από στοιβαγμένα όπλα, που αντιπροσωπεύουν τις κατακτήσεις της, και υπόσχεται προστασία στους υπάκουους. Η «αμαζονική» εικονογραφία της δείχνει την «ανδρική αρετή» της (βίρτους) ως άγρια μητέρα μιας πολεμικής φυλής, ενισχύοντας αντί αντικαθιστώντας τις τοπικές θεές. Σε ορισμένα νομίσματα της ρωμαϊκής αυτοκρατορικής εποχής, απεικονίζεται ως γαλήνια σύμβουλος, σύντροφος και προστάτιδα των κυβερνώντων αυτοκρατόρων. 

Στη Ρώμη, ο αυτοκράτορας Αδριανός έχτισε και αφιέρωσε έναν γιγάντιο ναό σε αυτήν ως *Roma Aeterna* («Αιώνια Ρώμη») και στην *[[Βένους|Αφροδίτη Φήλιξ]]* («Αφροδίτη η Φέρουσα την Καλή Τύχη»), τονίζοντας την ιερή, παγκόσμια και αιώνια φύση της αυτοκρατορίας. 

Η επίσημη λατρεία της Ρώμης χρησίμευε για την προώθηση του προπαγανδιστικού μηνύματος της Αυτοκρατορικής Ρώμης. Στη ρωμαϊκή τέχνη και τα νομίσματα, απεικονίζεται συνήθως με στρατιωτική μορφή, με κράνος και όπλα. Στις ανατολικές επαρχίες της Ρώμης, συχνά απεικονιζόταν με τοιχογραφημένο στέμμα ή κέρας της Αμάλθειας, ή και τα δύο. Η εικόνα της σπάνια βρίσκεται σε κοινότοπο ή οικιακό πλαίσιο. Η Ρώμη πιθανότατα ήταν αγαπητή από τους υψηλού κύρους αυτοκρατορικούς εκπροσώπους της Ρώμης στο εξωτερικό, παρά από τον ρωμαϊκό πληθυσμό γενικότερα. Απεικονιζόταν σε ασημένια κύπελλα, αψίδες και γλυπτά, συμπεριλαμβανομένης της βάσης της στήλης του Αντωνίνου Πίου. Επέζησε μέχρι και τη χριστιανική περίοδο ως προσωποποίηση του ρωμαϊκού κράτους. Η απεικόνισή της καθισμένη με ασπίδα και δόρυ επηρέασε αργότερα αυτήν της Μπριτάνιας, προσωποποίησης της Βρετανίας.

## Ρωμαϊκή Δημοκρατία

### Ταυτότητα και εικονογραφία
[μικρογραφία|Η Ρώμη στην Πιάτσα ντελ Καπιντόλιο· διασκευή από άγαλμα της [Μινέρβα|Μινέρβας με την προσθήκη όπλων, στη σύγχρονη εποχή]]
Μια μορφή με κράνος σε ρωμαϊκά νομίσματα του 280–276 και 265–242 π.Χ. ερμηνεύεται μερικές φορές ως ρώμη, αλλά η ταύτισή της είναι αμφισβητήσιμη. Άλλα πρώιμα ρωμαϊκά νομίσματα απεικονίζουν έναν πολεμοχαρή τύπο «Αμαζόνας», πιθανώς την Ρώμη, αλλά πιθανότατα γκένιους παρά θεότητα. Κατά τα τέλη του Δεύτερου Καρχηδονιακού Πολέμου και του Πύρρειου Πολέμου, η Ρώμη εξέδωσε νομίσματα με φρυγική κεφαλή με κράνος. Μερικά φέρουν σφραγίδα **'. Σε μεταγενέστερες νομισματικές εκδόσεις, η Ρώμη φοράει παραλλαγές του [[Αττικό κράνος|αττικού κράνους]], του τυπικού σχεδίου για τους αξιωματικούς του ρωμαϊκού στρατού. Σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν σαφείς επιγραφές στα νομίσματα, η ταυτοποίηση δεν έχει ακόμη διευκρινιστεί. Άλλα γυναικεία μέλη του επίσημου πάνθεου της Ρώμης φορούσαν επίσης κράνος, συμπεριλαμβανομένων [[Μπελλόνα|των Μπελόνα]] και [[Μινέρβα]]. Η τελευταία ισοδυναμεί με την Ελληνίδα [[Αθηνά]], η οποία θεωρείται από ορισμένους μελετητές ως η πηγή της Ρώμης.

Η παλαιότερη, λίγο-πολύ αδιαμφισβήτητη ταυτοποίηση της Ρώμης σε νόμισμα είναι ένας ασημένιος [[στατήρας]] του 275 π.Χ. περίπου, που κυκλοφόρησε από τους Έλληνες συμμάχους της Ρώμης στην πόλη Λόκρι στην ιταλική χερσόνησο. Απεικονίζει μια ένθρονη γυναίκα με ασπίδα και άλλο πολεμικό εξοπλισμό, σαφώς επισημασμένη ως Ρώμη. Μια άλλη γυναίκα ως [[Πίστις]] (ελληνικό αντίστοιχο της ρωμαϊκής [[Φίντες]], ή «καλή πίστη»), στέκεται μπροστά στη Ρώμη με ένα στέμμα από φύλλα υψωμένο πάνω από το κεφάλι της. Ένα ρωμαϊκό δηνάριο του 114/115 απεικονίζει τη Ρώμη με [[Ρωμύλος|τον Ρωμύλο]], [[Ρωμύλος και Ρώμος|τον Ρέμο]] και τη [[Λύκαινα (ρωμαϊκή μυθολογία)|λύκαινα]], το μυθολογικό πλάσμα που τους μεγάλωσε και τους έθρεψε με το γάλα της. Η εικόνα του νομίσματος υπονοεί ότι η Ρώμη έχει προστατεύσει και θρέψει τη Ρώμη από την ίδρυσή της. Η «αμαζονιακή» εμφάνισή της θυμίζει τις άγριες, βάρβαρες, γυμνόστηθες Αμαζόνες, που πολέμησαν στον [[Τρωικός Πόλεμος|Τρωικό Πόλεμο]] στο πλευρό των Τρώων, φερόμενων προγόνων των Ρωμαίων. 

Στα τέλη της δημοκρατικής και στις αρχές της αυτοκρατορικής εποχής, η ρωμαϊκή λογοτεχνία παρουσιάζει τη Ρώμη ως μία από τις πολλές «[[Μεγάλη Μητέρα|Μεγάλες Μητέρες]]» του ρωμαϊκού λαού, στις οποίες περιλαμβάνονταν [[Βένους|η Αφροδίτη]] και [[Κυβέλη (μυθολογία)|η Κυβέλη]], [[Έννιος|Ο Έννιος]] προσωποποίησε τη «ρωμαϊκή πατρίδα» ως Ρώμη: για [[Μάρκος Τύλλιος Κικέρων|τον Κικέρωνα]], ήταν το «ρωμαϊκό κράτος», αλλά κανένα από αυτά δεν είναι ''θεότητα'' Ρώμη. Αν και η ρωμαϊκή καταγωγή της είναι πιθανή – ίσως απλώς το όνομά της και οι ιδέες που ανακαλούσε – αναδεικνύεται ως ελληνική θεότητα, της οποίας η ουσιαστική εικονογραφία και ο χαρακτήρας είχαν ήδη καθιερωθεί στην Ιταλία, [[Μεγάλη Ελλάδα|τη Μεγάλη Ελλάδα]] και τη Ρώμη. 

=== Πρώιμες λατρείες ===
[[Αρχείο:Roman_-_Coin_with_Denarius_with_Roma_-_Walters_59763_(cropped).jpg|μικρογραφία|Ρώμη σε [[δηνάριο]], 93–92 π.Χ. ([[Μουσείο Τέχνης Ουόλτερς]])]]
Η παλαιότερη συγκεκριμένη λατρεία της ''θεότητας'' Ρώμης ιδρύθηκε στη [[Σμύρνη]] το 195 π.Χ., πιθανώς για να σηματοδοτήσει την επιτυχημένη συμμαχία της Ρώμης εναντίον [[Αντίοχος Γ΄ ο Μέγας|του Αντίοχου Γ΄]] .  Ο Μέλορ έχει προτείνει τη λατρεία της ως μια μορφή θρησκευτικοπολιτικής διπλωματίας, που προσάρμοζε τις παραδοσιακές ελληνοανατολικές θεϊκές μοναρχικές τιμές στα δημοκρατικά ήθη: οι θεϊκές τιμές προς τη θεϊκή προσωποποίηση του ρωμαϊκού κράτους αναγνώριζαν την εξουσία των αξιωμάτων του, της Δημοκρατίας και της πόλης, αλλά δεν εκτόπιζαν την τοπική, ελληνική λατρεία προς μεμονωμένους Ρωμαίους ευεργέτες.

Δημοκρατικές πόλεις-κράτη όπως [[Αρχαία Αθήνα|η Αθήνα]] και [[Ρόδος|η Ρόδος]] αποδέχτηκαν τη Ρώμη ως ανάλογη με τις παραδοσιακές λατρευτικές προσωποποιήσεις του ''δήμου'' (απλοί άνθρωποι). Το 189 π.Χ., [[Δελφοί|οι Δελφοί]] και [[Λυκία|η Λυκία]] καθιέρωσαν φεστιβάλ προς τιμήν της. Η Ρώμη, ως «θείος χορηγός» του αθλητισμού και του πανελλήνιου πολιτισμού, φαίνεται να είχε ενταχθεί άψογα σε ένα καθιερωμένο και ενθουσιώδες εορταστικό κύκλωμα και οι ναοί προς τιμήν της υπερτερούσαν σε αριθμό από τα αστικά αγάλματα και τα αφιερώματά της. Το 133 π.Χ., [[Άτταλος Γ΄ της Περγάμου|ο Άτταλος Γ΄]] κληροδότησε τον λαό και τα εδάφη της [[Πέργαμος|Περγάμου]] στη Ρώμη, ως έμπιστο σύμμαχο και προστάτη. Το κληροδότημα της Περγάμου έγινε η νέα ρωμαϊκή επαρχία της [[Ασία (ρωμαϊκή επαρχία)|Ασίας]] και η λατρεία της Ρώμης εξαπλώθηκε γρήγορα σε αυτήν. 

Σε αντίθεση με το υποτιθέμενο «[[Αμαζόνες|αμαζονιακό]]» ρωμαϊκό πρωτότυπο, τα ελληνικά νομίσματα μειώνουν την αγριότητα της εικόνας της και την απεικονίζουν με το «αξιοπρεπές και μάλλον αυστηρό ύφος» μιας Ελληνίδας θεάς, συχνά φορώντας [[Κορώνα muraria|τοιχογραφημένο στέμμα]] ή μερικές φορές [[φρυγικό κράνος]]. Περιστασιακά είναι γυμνή. Σε αυτή και σε μεταγενέστερες περιόδους, συχνά συνδεόταν με [[Δίας (μυθολογία)|τον Δία]] (ως φύλακα των όρκων) και την [[Φίντες]], προσωποποίηση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης. Η ανατολική λατρεία της ζητούσε τη συμμαχία και την προστασία της Ρώμης. Ένας πανηγυρικός στίχος προς τιμήν της σώζεται, σε πέντε [[Σαπφική στροφή|σαπφικές στροφές]] που αποδίδονται στην Ελληνίδα ποιήτρια [[Μελιννώ]], η οποία ισχυρίζεται ότι είναι κόρη του [[Άρης (μυθολογία)|Άρη]] και τιμά την έντονη δέσμευσή της στους απογόνους και τους προστατευόμενούς της. 

Εκείνη την εποχή, η λατρεία της στη Ρωμαϊκή Δημοκρατία και στις ανατολικές αποικίες της ήταν ουσιαστικά ανύπαρκτη. Στον «αμαζονιακό» τύπο της, το συνήθως μονό γυμνό στήθος της υποδηλώνει την ίδια τόλμη και έντονα μητρικές, στοργικές αρετές. Στην [[Ελληνιστική περίοδος|ελληνιστική]] θρησκευτική παράδοση, οι θεοί υπηρετούνταν από ιερείς και οι θεές από ιέρειες, αλλά το ιερατείο της Ρώμης ήταν ανδρικό, ίσως σε αναγνώριση της αρρενωπότητας της στρατιωτικής δύναμης της Ρώμης. Η ιεροσύνη της λατρείας της Ρώμης ανταγωνιζόταν μεταξύ των υψηλόβαθμων τοπικών ελίτ.

== Αυτοκρατορική εποχή ==
[[Αρχείο:Statuette_of_Roma_or_Virtus,_front_-_Getty_Museum_(84.AB.671).jpg|αριστερά|μικρογραφία|Χάλκινο αγαλματίδιο της Ρώμης ή [[Βίρτους|της Βίρτους]]. Αρχικά κρατούσε ένα δόρυ στο αριστερό της χέρι και, αν ήταν η Ρώμη, μια μορφή της Νίκης στο δεξί της, περ. 50–75 μ.Χ. [[Βίλα Γκέτι]]]]
Η [[δολοφονία]] του [[Ιούλιος Καίσαρ|Ιούλιου Καίσαρα]] οδήγησε στην [[Αποθέωση|αποθέωσή]] του και στη λατρεία του ως θεού του κράτους στη Ρώμη και τις ανατολικές [[Αποικία|αποικίες]] της. Ο θετός κληρονόμος του Καίσαρα, [[Οκταβιανός Αύγουστος|Αύγουστος,]] έθεσε τέλος στον εμφύλιο πόλεμο της Ρώμης και έγινε ''πρίγκιπας'' («ηγέτης») της Δημοκρατίας, και το 30/29 π.Χ., η [[συμπολιτεία]] Ασίας και [[Βιθυνία|Βιθυνίας]] ζήτησαν άδεια να τον τιμήσουν ως ζωντανό θεό. Οι δημοκρατικές αξίες περιφρονούσαν τη μοναρχία και απεχθάνονταν τις ελληνικές τιμές - ο Καίσαρας είχε φλερτάρει μοιραία και τα δύο - αλλά μια κατηγορηματική άρνηση θα μπορούσε να προσβάλει τους πιστούς επαρχιακούς και συμμάχους. Καταρτίστηκε μια προσεκτική φόρμουλα: οι μη Ρωμαίοι μπορούσαν να του προσφέρουν λατρεία μόνο από κοινού με τη ''θεότητα'' Ρώμη. Η Ρώμη είχε αυτοκρατορικό ρόλο ως σύζυγος του αυτοκράτορα και μητέρα ολόκληρου του ρωμαϊκού λαού. Στις ελληνικές πόλεις-κράτη, η εικονογραφία της είχε συγχωνευθεί με αυτήν της τοπικής [[Τύχη (μυθολογία)|Τύχης]]. Συνήθως περιελάμβανε ένα τοιχογραφημένο στέμμα και [[Αμαλθείας κέρας|κέρας της Αμάλθειας]]. Η καθιστή στάση της Ρώμης, που παρατηρείται σε περισσότερες από τις μισές γνωστές απεικονίσεις, χρησιμοποιούνταν επίσης για [[Αθηνά|την Αθηνά]], το ελληνικό αντίστοιχο της ρωμαϊκής [[Μινέρβα|Μινέρβας]]. Όπως και η Αθηνά, η Ρωμαία αντιπροσωπεύει τις «ανδρικές» γυναικείες αρετές, μια προσωποποίηση μιας αυτοκρατορίας που χτίστηκε πάνω στην κατάκτηση. Από εδώ και στο εξής, η Ρώμη υιοθέτησε όλο και περισσότερο τα χαρακτηριστικά μιας αυτοκρατορικής ή θεϊκής συζύγου στον αυτοκρατορικό θεό, αλλά ορισμένοι ελληνικοί τύποι νομισμάτων την απεικονίζουν ως καθιστή ή ένθρονη αρχή και ο αυτοκρατορικός θεός στέκεται όρθιος σαν να είναι ο ικέτης ή ο υπηρέτης της.

Στο δυτικό τμήμα της Αυτοκρατορίας, η ίδρυση του αυτοκρατορικού κέντρου λατρείας στο [[Λούγδουνο]] εισήγαγε ρωμαϊκά μοντέλα για τις επαρχιακές και δημοτικές συνελεύσεις και διακυβέρνηση, έναν εκρωμαϊσμένο τρόπο ζωής και μια ευκαιρία για τις τοπικές ελίτ να απολαύσουν τα πλεονεκτήματα της ρωμαϊκής υπηκοότητας μέσω της εκλογής τους σε ιερατεία λατρείας. Βωμός της αφιερώθηκε στη Ρώμη και τον Αύγουστο. Έκτοτε, η παρουσία της Ρώμης τεκμηριώνεται επαρκώς από επιγραφές και νομίσματα σε όλες τις δυτικές επαρχίες. Οι λογοτεχνικές πηγές έχουν λίγα να πουν γι' αυτήν, αλλά αυτό μπορεί να αντανακλά την πανταχού παρουσία της παρά την παραμέλησή της: στις αρχές της εποχής του Αυγούστου, όπως και στην Ελλάδα, μπορεί να τιμούνταν περισσότερο από τη ζώσα αυτοκρατορική σύζυγο.

Στην [[Αφρική (ρωμαϊκή επαρχία)|επαρχιακή Αφρική]], ένας ναός αφιερωμένος στην Ρώμη και τον Αύγουστο είναι γνωστός στη [[Λέπτις Μάγκνα]] και ένας άλλος στη [[Μακτάρ]]. Στην ιταλική χερσόνησο, έχουν τεκμηριωθεί έξι: το [[Λάτιο]] έχτισε δύο, ο ένας εκ των οποίων χρηματοδοτήθηκε ιδιωτικά. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Τιβέριου, η [[Όστια Αντίκα|Όστια]] έχτισε έναν μεγαλοπρεπή δημοτικό ναό αφιερωμένο στην Ρώμη και τον Αύγουστο. 

Στην ίδια την πόλη της Ρώμης, η παλαιότερη γνωστή κρατική λατρεία προς τη θεότητα Ρώμη συνδυάστηκε με λατρεία προς την Αφροδίτη στον [[Αδριανός|Αδριανικό]] [[Ναός της Αφροδίτης και της Ρώμης|Ναό της Αφροδίτης και της Ρώμης]]. Αυτός ήταν ο μεγαλύτερος ναός της πόλης, πιθανώς αφιερωμένος για να εγκαινιάσει τη μεταρρυθμισμένη εορτή [[Παρίλια]], η οποία έκτοτε έγινε γνωστή ως **' από την ανατολική γιορτή προς τιμήν της Ρώμης. Ο ναός περιείχε την καθιστή, πλήρως ντυμένη, εξελληνισμένη και εξαιρετικά επιδραστική εικόνα της θεότητας Ρώμης: το Παλλάδιο στο δεξί της χέρι συμβόλιζε την αιωνιότητα της Ρώμης. Στη Ρώμη, αυτή ήταν μια πρωτότυπη υλοποίηση. Οι ελληνικές ερμηνείες της Ρώμης ως αξιοπρεπούς θεότητας την είχαν μετατρέψει από σύμβολο στρατιωτικής κυριαρχίας σε σύμβολο αυτοκρατορικής προστασίας και **.Μετά την ήττα του Κλαύδιου Αλβίνου και των συμμάχων του από τον Σεπτίμιο Σεβήρο στο Λούγδουνο, η Ρώμη απομακρύνθηκε από τον βωμό του Λούγδουνου στον ναό, όπου μαζί με τους Αυγούστους ενσωματώθηκε σε μια νέα διατύπωση της αυτοκρατορικής λατρείας. Ο Φίσγουικ ερμηνεύει τις μεταρρυθμισμένες τελετές στο Λούγδουνο ως εκείνες που προσφέρονταν σε οποιονδήποτε πάτερ φαμίλιας από τους σκλάβους του. Δεν είναι γνωστό πόσο διήρκεσε αυτή η φάση, αλλά φαίνεται ότι ήταν μια μοναδική εξέλιξη. Σε μια μεταγενέστερη, ακόμη πιο ταραγμένη εποχή, ένας κοινός τύπος νομίσματος του Πρόβου τον απεικονίζει στο ακτινωτό ηλιακό στέμμα της Δεσποτείας: η πίσω όψη απεικονίζει τον Ναό της Αφροδίτης της Ρώμης και τη θεά Ρώμη. Ενώ η εικόνα του Πρόβου δείχνει το μοναρχικό του *ιμπέριουμ*, η Ρώμη δείχνει τους ισχυρισμούς του για την αποκατάσταση της ρωμαϊκής παράδοσης και της αυτοκρατορικής ενότητας.

## Στις τέχνες, την τέχνη και τη λογοτεχνία της αυτοκρατορικής εποχής
μικρογραφία|Η Ρώμη συνοδεύει τον αυτοκράτορα σε άρμα στην Αψίδα του Τίτου.
Το ποίημα του Λουκανού, *Φαρσάλια*, απεικονίζει τη Ρώμη ως μια δυναμική γυναίκα, που αντιπροσωπεύει τις ρωμαϊκές αξίες. Το ποίημα ακολουθεί τον εμφύλιο πόλεμο μεταξύ του Ιούλιου Καίσαρα και των δυνάμεων της Ρωμαϊκής Γερουσίας, με επικεφαλής τον Μέγα Πομπήιο. Ο Καίσαρας, έχοντας αποκηρύξει τη Ρώμη και τις αξίες της, καταλήγει με μια ερωμένη στην Αίγυπτο (Κλεοπάτρα) έχοντας θέσει το δικό του πεπρωμένο σε μια πορεία προς την τελική αυτοκαταστροφή, Ο ποιητής προσδιορίζει τη Ρώμη () με την εξιδανικευμένη Ρωμαία δέσποινα. Ένας άνθρωπος που απορρίπτει οποιαδήποτε από τις δύο δεν μπορεί να είναι πραγματικά Ρωμαίος.

Η Ρώμη απεικονίζεται ως σημαντικό πρόσωπο στο ασημένιο κύπελλο Μποσκορεάλε. Στέκεται με κράνος, έτοιμη για πόλεμο, σε εγρήγορση αλλά γαλήνια. Το πόδι της ακουμπά σε «σωρό όπλων»· τρόπαια παρελθουσών συγκρούσεων. Συνομιλεί με έναν νεαρό, όρθιο άνδρα που συνήθως αναγνωρίζεται ως ο γκένιους του ρωμαϊκού λαού, ο οποίος φαίνεται να περιμένει να μιλήσει με τον καθισμένο αυτοκράτορα (πιθανώς τον Αύγουστο). Στο γλυπτό Gemma Augustea του Διοσκουρίδη, η Ρώμη κάθεται δίπλα στον Αύγουστο με στρατιωτική ενδυμασία. 

Στην Αψίδα του Τίτου (1ος αιώνας μ.Χ.), στην αψίδα του Σεπτίμιου Σεβήρου και στην αψίδα του Κωνσταντίνου, η Ρώμη συνοδεύει τον αυτοκράτορα στο άρμα του ως συνοδός του.

Οι μορφές της Ρώμης είναι σπάνιες σε οικιακό πλαίσιο, σε όλη την Αυτοκρατορία, και στις επαρχίες μπορεί να συνδέονταν με Ρωμαίους κατοίκους. Στην Κόρινθο, ένα αγαλματίδιο βρέθηκε μαζί με εκείνα άλλων θεοτήτων σε ένα οικιακό ιερό στην Παναγία Οικουμένη, που χρονολογείται πιθανώς στον 2ο ή 3ο αιώνα μ.Χ. Οι θεότητες ήταν μικρότερες από το φυσικό μέγεθος, αλλά όλες ήταν καλοφτιαγμένες και οι περισσότερες είχαν ίχνη επιχρύσωσης: η μορφή της Ρώμης κάθεται σε μια καρέκλα χωρίς πλάτη και φοράει τριπλό πολεμικό κράνος και πέπλο. Έχει το ένα στήθος εκτεθειμένο και φοράει ανοιχτές μπότες μέχρι την κνήμη, βασισμένες σε έναν πολεμικό τύπο «Αμαζόνας». Ο Στέρλινγκ εικάζει μια επίσημη σύνδεση μεταξύ των ιδιοκτητών αυτής της μορφής της Ρώμης και του κοντινού Κορινθιακού Ναού 1.

## Στο Βιβλίο της Αποκάλυψης
Στο Βιβλίο της Αποκάλυψης, η επιστολή προς την εκκλησία στην Πέργαμο (2:12–17) προειδοποιεί κατά της εμπλοκής των Χριστιανών στην κατανάλωση φαγητού που θυσιαζόταν σε είδωλα, πιθανώς μια αναφορά στη ρωμαϊκή αυτοκρατορική λατρεία, που ήταν δημοφιλής στην Πέργαμο εκείνη την εποχή και λάτρευε τον θεοποιημένο Αύγουστο και τη θεά Ρώμη. Αργότερα, το βιβλίο εισάγει έναν κακό χαρακτήρα, που ονομάζεται Πόρνη της Βαβυλώνας, που γενικά θεωρείται αναφορά στη Ρώμη, την κυρίαρχη δύναμη της εποχής, και ενδεχομένως μια καθαρή καρικατούρα της Ρώμης.

Επιπλέον, η Πόρνη της Βαβυλώνας περιγράφεται ως καβάλα σε ένα θηρίο με επτά κεφάλια και το βιβλίο λέει ότι «τα επτά κεφάλια είναι επτά βουνά στα οποία κάθεται η γυναίκα», που συνήθως νοούνται ως οι επτά λόφοι της Ρώμης . Μια εικόνα της Ρώμης σε ένα σηστέρτιο του αυτοκράτορα Βεσπασιανού την δείχνει να ξαπλώνει στους επτά λόφους της Ρώμης. Σε αυτή την ερμηνεία, οι αναγνώστες του Βιβλίου της Αποκάλυψης, εξοικειωμένοι με την εικονογραφία των ρωμαϊκών νομισμάτων, θα καταλάβαιναν σε τι αναφερόταν. Αντί για την απεικόνιση της Ρώμης ως μιας κομψής και βασιλικής γυναίκας στολισμένης με κοσμήματα και που δαμάζει ένα άγριο ζώο κατά την κατάκτηση στη ρωμαϊκή τέχνη, ο συγγραφέας της Αποκάλυψης βλέπει τη Ρώμη ως μια διεφθαρμένη και κακή δύναμη «μεθυσμένη από αίμα». 

Ενώ οι περισσότεροι μελετητές αναγνωρίζουν ότι η Βαβυλώνα είναι ένα κρυπτογραφημένο σύμβολο για τη Ρώμη, λένε επίσης ότι η Βαβυλώνα αντιπροσωπεύει κάτι περισσότερο από τη ρωμαϊκή πόλη του πρώτου αιώνα. «Η πόρνη είναι η Ρώμη, αλλά κάτι περισσότερο από τη Ρώμη. Είναι ο ρωμαϊκός αυτοκρατορικός κόσμος, ο οποίος με τη σειρά του αντιπροσωπεύει τον κόσμο που έχει αποξενωθεί από τον Θεό».

## Σύγχρονη εποχή
[μικρογραφία|[Εθνικό Μνημείο του Βιτόριο Εμανουέλε Β΄|Η Αγία Τράπεζα της Πατρίδας στη Ρώμη]]
Η Αγία Τράπεζα της Πατρίδας είναι το πιο διάσημο μέρος του Μνημείου του του Βιτόριο Εμανουέλε στη Ρώμη και είναι αυτή με την οποία συχνά ταυτίζεται. Στην κορυφή της σκάλας εισόδου, σχεδιάστηκε από τον γλύπτη από την Μπρέσια Άντζελο Τζανέλι, ο οποίος κέρδισε έναν διαγωνισμό που διεξήχθη ειδικά το 1906. Σχηματίζεται από την πλευρά του Τάφου του Ιταλού Άγνωστου Στρατιώτη που βλέπει προς το εξωτερικό του κτιρίου από το *[[σάκελλο]]* του αγάλματος της Ρώμης (το οποίο βρίσκεται ακριβώς πάνω από τον τάφο του Άγνωστου Στρατιώτη) και δύο κάθετα μαρμάρινα ανάγλυφα που κατεβαίνουν από τις άκρες του ναού που περιέχει το άγαλμα της θεάς Ρώμης και τα οποία εκτείνονται προς τα κάτω πλευρικά προς τον τάφο του Άγνωστου Στρατιώτη. 

Ο Άντζελο Τζανέλι, στο έργο του, αποφάσισε να χαρακτηρίσει περαιτέρω το άγαλμα παρέχοντας επίσης αναφορά στην Αθηνά, Ελληνίδα θεά της σοφίας και των τεχνών, καθώς και του πολέμου. Το μεγάλο άγαλμα της θεότητας αναδύεται από ένα χρυσό φόντο. Η παρουσία της θεάς Ρώμης υπογραμμίζει την αδιάλλακτη βούληση των πατριωτών της Ενοποίησης της Ιταλίας να έχουν τη Ρώμη ως πρωτεύουσα της Ιταλίας, μια ουσιαστική έννοια, σύμφωνα με την κοινή πεποίθηση, από την ιστορία της χερσονήσου και των νησιών του ιταλικού πολιτισμού.

## Κληρονομιά
Ο Ρόναλντ Μέλορ έγραψε στην εισαγωγή του έργου του για τη Ρώμη, συνοψίζοντας την επιρροή της, ότι «ως προσωποποίηση, ως θεά ή ως σύμβολο, το όνομα *Ρώμη* εκτείνεται από την κλασική Ελλάδα έως τη φασιστική προπαγάνδα του Μουσολίνι» .&nbsp;... *Η Ρώμη* έχει θεωρηθεί ως θεά, πόρνη, σχεδόν αγία και ως σύμβολο του ίδιου του πολιτισμού. Παραμένει το παλαιότερο συνεχές πολιτικοθρησκευτικό σύμβολο στον δυτικό πολιτισμό».

## Παραπομπές

## Βιβλιογραφία

* 
* Fishwick, Duncan. *The imperial cult in the Latin West: studies in the ruler cult of the western provinces of the Roman Empire.* Brill, 1987–2005.
* 

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* 

Κατηγορία:Ελληνιστικές θεότητες
Κατηγορία:Εθνικά σύμβολα της Ιταλίας
Κατηγορία:Θεές της ρωμαϊκής μυθολογίας
Κατηγορία:Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα λατινικά
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις