Γκαλλερία Μποργκέζε

Η **Γκαλλερία Μποργκέζε** (Galleria Borghese) βρίσκεται στον Οίκο Μποργκέζε (Casino Borghese) της ομώνυμης βίλλας, στη Ρώμη. Πρόκειται για μικρό σχετικά μουσείο, μοναδικό όμως ως προς τους πίνακες του Καραβάτζο και τα γλυπτά του Μπερνίνι που διαθέτει.

Το ανάκτορο οικοδομήθηκε στις αρχές του 17ου αιώνα από τον αρχιτέκτονα Flaminio Ponzio για τον καρδινάλιο Σκιπίωνα Μποργκέζε, συλλέκτη έργων τέχνης και προστάτη του Μπερνίνι. Ήδη από τον 18ο αιώνα η βίλα ήταν δημόσιο μουσείο και το 1902 αγοράστηκε από το ιταλικό κράτος. 

Ο καρδινάλιος ήταν ένας από τους πρώτους προστάτες του Μπερνίνι και ένας ενθουσιώδης συλλέκτης έργων του Καραβάτζιο, που εκπροσωπείται καλά στην πινακοθήκη με τα έργα *Αγόρι με καλάθι με φρούτα*, *Η γραφή του Αγ. Ιερωνύμου*, *Νεαρός Βάκχος ασθενής*, κ.ά. Άλλοι αξιοσημείωτοι πίνακες περιλαμβάνουν τον *Ιερό και βέβηλο έρωτα* του Τιτσιάνο, την *Ταφή του Ιησού* του Ραφαήλ, έργα των Πέτερ Πάουλ Ρούμπενς, Φεντερίκο Μπαρότσι, κ.ά.

## Ιστορία
Ο *οικίσκος (casino) Μποργκέζε* βρισκόταν στα προάστεια της Ρώμης του 17ου αι. Το 1655 ο συγγραφέας Τζων Έβελυν τον περιέγραψε ως "έναν ευχάριστο Παράδεισο" με "αναβρυτήρια με διάφορες εφευρέσεις, αλσύλια και ρυάκια νερού". Επίσης περιγράφει τα κλουβιά (vivarium) με στρουθοκαμήλους, κύκνους, γερανούς "και διάφορα σπάνια ζώα". Ο πρίγκιπας Μαρκαντόνιο Γ΄ (1730-1800) ξεκίνησε τη μετατροπή της αρχιτεκτονικής του πάρκου σε κήπο αγγλικού τοπίου. Επίσης το 1775, υπό την επίβλεψη του αρχιτέκτονα Αντόνιο Ασπρούτσι, άρχισε την αντικατάσταση της παλαιάς ταπετσαρίας και των δερμάτινων καλυμμάτων· αναδιάταξε τη θέση των γλυπτών και αρχαιοτήτων σε νέα, θεματική σειρά. Η ανανεωμένη βίλα έγινε πολυσύχναστο μουσείο. Τα 42 σχέδια της ανακαίνισης της βίλας αποκτήθηκαν από το Ίδρυμα Ερευνών Γκέτι, που έκανε έκθεση το 2000 στο Λος Άντζελες με το θέμα αυτό.

Το 1808 ο πρίγκιπας Καμίλλο Μποργκέζε της Σουλμόνα, του οποίου η σύζυγος Πωλίνα Βοναπάρτη ήταν αδελφή του Ναπολέοντα Α΄, πιέστηκε να πωλήσει τα ρωμαϊκά γλυπτά και αρχαιότητες της Συλλογής στον αυτοκράτορα των Γάλλων. Έτσι ο διάσημος *Μονομάχος*, το πιο διάσημο γλυπτό της Συλλογής, τώρα θαυμάζεται στο Μουσείο του Λούβρου, όπως και ο *Ερμαφρόδιτος*.

Η βίλα Μποργκέζε τροποποιόταν και επεκτεινόταν για χρόνια, ώσπου πωλήθηκε στην ιταλική κυβέρνηση το 1902, μαζί με τους κήπους που την περιβάλλουν και τα άλση της ιδιοκτησίας Μποργκέζε.

## Η συλλογή

Η Πινακοθήκη περιλαμβάνει 20 δωμάτια, σε δύο ορόφους. Ο κύριος όροφος είναι αφιερωμένος στις κλασικές αρχαιότητες από τον 1ο αι. μ.Χ. ως τον 3ο αι., όπως το περίφημο ψηφιδωτό των μονομάχων (320-330 μ.Χ.), που βρέθηκε στην ιδιοκτησία των Μποργκέζε στην Τορρενόβα, στη βίλα Καζιλίνα έξω από τη Ρώμη το 1834. Επίσης κλασικά και νεο-κλασικά γλυπτά, όπως η "Νικηφόρος Αφροδίτη (Venus Victrix)". Η διακόσμηση της βίλας υιοθετεί την οφθαλμαπάτη (trompe l' oeil), όπως στη οροφογραφία του πρώτου σαλονιού, έργο του Σικελού Μαριάνο Ρόσι, που κάνει καλή χρήση της προοπτικής βράχυνσης, ώστε το έργο να μοιάζει τρισδιάστατο.

### Ο Τζαν Λορέντσο Μπερνίνι στους Μποργκέζε
Πολλά γλυπτά εκτίθενται στους χώρους για τους οποίους φτιάχτηκαν, όπως αρκετά έργα του Τζαν Λορέντσο Μπερνίνι. Τα τελευταία αποτελούν ένα σημαντικό ποσοστό της παραγωγής του σε κοσμικά γλυπτά. Από τα πρώτα του  έργα είναι *Η αίγα Αμάλθεια με τον Δία βρέφος και Φαύνο* (1615) και *Ο Αινείας, ο Αγχίσης και ο Ασκάνιος* (1618-19). Πιο δυναμικά είναι τα έργα *Η αρπαγή της Περσεφόνης* (1621-22), Ο *Απόλλων και η Δάφνη* (1622-25) και ο *Δαβίδ* (1623), τα οποία θεωρούνται από τα έργα που επηρέασαν πολύ. Επιπρόσθετα, στην Πινακοθήκη περιλαμβάνονται αρκετές προτομές του: μία με τον πάπα Παύλο Ε΄ και δύο με τον Σκιπίωνα Μποργκέζε, πρώιμο προστάτη του. Η δεύτερη προτομή οφείλεται σε ένα μεγάλο ράγισμα, που ανακαλύφθηκε στο μάρμαρο της πρώτης κατά τη δημιουργία της.

## Κοντινά μουσεία
Κοντά στους κήπους Μποργκέζε βρίσκεται η Εθνική Πινακοθήκη της Σύγρονης Τέχνης, που εξειδικεύεται σε έργα της ιταλικής τέχνης του 19ου και 20ου αι. και το Εθνικό Ετρουσκικό Μουσείο της Βίλλα Τζούλια, συλλογή από προ-Ρωμαϊκά αντικείμενα, κυρίως Ετρουσκικά, που ανακαλύφθηκαν στη Ρώμη.

## Επιλογή των έργων
### Γλυπτά


image:Bernini Truth unveiled by Time Gal Borghese.jpg|Η Αλήθεια ξεσκεπάζεται από τον Χρόνο, Μπερνίνι π. 1645-1652.
image:Apollo and Daphne (Bernini).jpg|Απόλλων και Δάφνη, Μπερνίνι π. 1622
image:RapeOfProserpina.jpg|Η Αρπαγή της Περσεφόνης, Μπερνίνι π. 1621
image:Bernini's David.jpg| Δαβίδ του Μπερνίνι, π. 1623-1624
image:Paolina Borghese (Canova).jpg|Η Πωλίνα Βοναπάρτη, Αντόνιο Κανόβα.
image:Bernini ScipioneBorghese.jpg|προτομή του Σκιπίωνα Μποργκέζε, Μπερνίνι π. 1632


### Πίνακες


Αρχείο:DossoDossi.jpg|Η Μέλισσα, Ντόσσο Ντόσσι, π. 1507
Αρχείο:Saint Jerome Writing-Caravaggio (1605-6).jpg|Ο Άγ. Ιερώνυμος γράφει, Καραβάτζιο π. 1606
Αρχείο:Rafael - A deposição.jpg|Η Αποκαθήλωση, Ραφαήλ, π. 1507
Αρχείο:Michelangelo Merisi da Caravaggio - St John the Baptist - WGA04196.jpg|Ο Άγ. Ιωάννης ο Βαπτιστής, Καραβάτζιο π. 1610
Αρχείο:Jacopo da Ponte - The Last Supper - WGA01433.jpg|Το τελευταίο δείπνο, Τζάκοπο Μπεσσάνο, π. 1546
Αρχείο:Madonna and Child with St. Anne-Caravaggio (c. 1605-6).jpg|Μαντόνα, Παιδί και φίδι, Καραβάτζιο π. 1605-1606
Αρχείο:Correggio - Danaë - WGA05341.jpg|Η Δανάη, Κορρέτζο π. 1530
Αρχείο:Boy with a Basket of Fruit-Caravaggio (1593).jpg|Παιδί με καλάθι γεμάτο φρούτα, κραβάτζιο π. 1593
Αρχείο:Domenichino - Diana and her Nymphs - WGA06390.jpg|Η Άρτεμη και οι Νύμφες της, Ντομενιτσίνο π. 1616-1617
Αρχείο:Titian - The Scourging of Christ - WGA22826.jpg|Η Μαστίγωση του Ιησού, Τίσιαν π. 1560
Αρχείο:Sisto Badalocchio - The Entombment of Christ, 1610.jpg|Η Αποκαθήλωση, Σίστο Μπανταλόκιο π. 1610
Αρχείο:Paolo Veronese - St John the Baptist Preaching - WGA24813.jpg|Ο Άγ. Ιωάννης ο Βαπτιστής, Πάολο Βερονέζε, π. 1562
Αρχείο:Peter Paul Rubens - The Deposition (Galleria Borghese.jpg|Η Αποκαθήλωση, Πάτερ Πάουλ Ρούμπενς π. 1602
Αρχείο:Gerrit van Honthorst cat02.jpg|Το κονσέρτο, Γκέρριτ φαν Χόντηορστ π. 1626-1630
Αρχείο:Antonello da Messina 054.jpg|Πορτραίτο ενός άνδρα, Αντονέλλο ντα Μεσσίνα π. 1474-1475
Αρχείο:Lady with unicorn by Rafael Santi.jpg|Κυρία με Μονόκερο, Ραφαήλ π. 1505
Αρχείο:Titian - Venus Blindfolding Cupid - WGA22908.jpg|Η Αφροδίτη δένει τα μάτια του έρωτα, Τίσιαν π. 1565
Αρχείο:Dominikus von Tizian.jpg|Ο Άγ. Δομίνικος, Τίσιαν π. 1565
Αρχείο:Parmigianino - Portrait of a Man - WGA17040.jpg|Πορτραίτο ενός άνδρα, Παρμιτζινίνο π. 1528
Αρχείο:Lorenzo Lotto - Madonna and Child with St Ignatius of Antioch and St Onophrius - WGA13663.jpg|Η Μαντόνα, το Παιδί και δύο άγιοι, Λορέντσο Λόττο π. 1508
Αρχείο:Peter Paul Rubens - Susanna and the Elders (Galleria Borghese).jpg|Η Σωσάνα και οι πρεσβύτεροι, Πέτερ Πάουλ Ρούμπενς π. 1607-1608
Αρχείο:Giovanni Bellini - Madonna and Child - WGA01777.jpg|Η Μαντόνα και το Παιδί, Τζοβάννι Μπελλίνι π. 1510
Αρχείο:Michelangelo Merisi da Caravaggio - Sick Bacchus - WGA04072.jpg|Νεαρός Βάκχος ασθενής, Καραβάτζιο π. 1593
Αρχείο:Gianlorenzo Bernini - Self-Portrait as a Young Man - WGA01971.jpg|Αυτοπροσωπογραφία, Τζαν Λορέντσο Μπερνίνι π. 1623



## Παραπομπές


## Πηγές
* Web Gallery of Art, image collection, virtual museum, searchable database of European fine arts (1100–1850)
* Bust of Scipione Borghese by BERNINI, Gian Lorenzo

## Δείτε επίσης
* Κατάλογος μουσείων στη Ρώμη
* Κατάλογος έργων της Γκαλλερία Μποργκέζε

Κατηγορία:Μουσεία τέχνης στην Ιταλία
Κατηγορία:Οίκος των Μποργκέζε