Παντελής Ψύχας

Ο **Παντελής Ψύχας** (1887 - ;) ήταν Έλληνας αεροπόρος του Πολεμικού Ναυτικού, με δράση στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και στη Μικρασιατική Εκστρατεία, και υδατοσφαιριστής.

## Βιογραφία
Ο Ψύχας γεννήθηκε το 1887 και κατατάχθηκε στην 3η σειρά της Αεροπορικής Σχολής του Ναυτικού Αεροπορικού Σώματος (ΝΑΣ) στις αρχές του 1915 (όπως και ο Δημήτριος Αργυρόπουλος).

Ολοκλήρωσε επιτυχώς την εκπαίδευση στις εγκαταστάσεις της Σχολής του ΝΑΣ στο Παλαιό Φάληρο στα τέλη Ιουνίου του ίδιου έτους. Κατετάγη στη ναυτική αεροπορία ως ιδιώτης εθελοντής, καθόσον με εισήγηση του Αριστείδη Μωραϊτίνη επιτράπηκε για πρώτη φορά το 1915 η συμμετοχή ιδιωτών στην αεροπορική εκπαίδευση, λόγω της μικρής συμμετοχής των μάχιμων αξιωματικών του Πολεμικού Ναυτικού, ενώ μεγάλο ποσοστό των εκπαιδευόμενων από τις άλλες ειδικότητες αποτύγχανε στην πτητική εκπαίδευση.

Ο Ψύχας ήταν διακεκριμένος κολυμβητής, μέλος του Εθνικού Γυμναστικού Συλλόγου. Αν και δεν ανήκε στο Πολεμικό Ναυτικό μέχρι την κατάταξή του στο ΝΑΣ, γρήγορα ξεχώρισε ως ναυτικός αεροπόρος στις επιχειρήσεις του Α΄ Π.Π. και στη Μικρασιατική Εκστρατεία.

Κατά τον Α΄ Π.Π. έλαβε γρήγορα το βάπτισμα του πυρός και πήρε μέρος σε πολλές αερομαχίες στον εναέριο χώρο της Δράμας, των Σερρών, της Καβάλας, της Θάσου και του Πόρτο Λάγο Κομοτηνής. Ο Ψύχας τιμήθηκε με τον Σταυρό Διακεκριμένης Πτήσης από την αγγλική διοίκηση για τη δράση του στην αποστολή βομβαρδισμού στις περιοχές της Ξάνθης και της Δράμας στις 5 Ιουνίου 1917, στην οποία καταρρίφθηκε το Farman HF.27 στο οποίο επέβαινε, με χειριστή τον Δημήτριο Αργυρόπουλο, ο οποίος έχασε τη ζωή του. Τιμήθηκε ξανά με ηθική αμοιβή για τη συμμετοχή, την 9η Ιουνίου του 1921, κατά τις επιχειρήσεις της μικρασιατικής εκστρατείας, στον βομβαρδισμό της Κιουτάχειας, πετώντας με ομάδα επτά αεροσκαφών DH9, με στόχους το σιδηροδρομικό σταθμό, το αεροδρόμιο, δημόσια κτίρια, στρατώνες, αποθήκες, γέφυρες και στρατιωτικούς καταυλισμούς, με σημαντικά αποτελέσματα. Μετά την 25η Ιουλίου του 1921, ο Ψύχας, ως Υποπλοίαρχος, ανέλαβε διοικητής των Προκεχωρημένων Σμηνών της Ναυτικής Αεροπορικής Μοίρας Σμύρνης (ΝΑΜΣ), συμμετέχοντας στις επιχειρήσεις της μικρασιατικής εκστρατείας μέχρι το τέλος της.

Τον Ιούνιο του 1917, τα αεροσκάφη του ΝΑΣ εκτέλεσαν βομβαρδισμούς με εμπρηστικές βόμβες στις σιτοπαραγωγικές περιοχές της Ξάνθης και της Δράμας, που βρίσκονταν υπό κατοχή, προκαλώντας έλλειψη άρτου στον εχθρό. Σε μία αποστολή στις 5 Ιουνίου 1917, ο Ψύχας πέταξε με ένα διθέσιο βομβαρδιστικό Farman HF.27 (Ν3010), ως παρατηρητής με τον Τάκη Αργυρόπουλο ως χειριστή. Ο Ψύχας έριξε με επιτυχία τέσσερις εμπρηστικές βόμβες από ύψος 3.000 ποδιών. Πριν όμως ολοκληρώσουν την αποστολή τους αντιλήφθηκαν γερμανικό αεροπλάνο που ερχόταν εναντίον τους από την κατεύθυνση της Καβάλας. Το υψηλότερων επιδόσεων γερμανικό καταδιωκτικό τύπου Albatross D.III, είχε πιλότο τον Γερμανό άσο, Ρούντολφ φον Έσβεγκε. Το γερμανικό αεροσκάφος άνοιξε πυρ, τραυματίζοντας τον Ψύχα στην κνήμη και στο αυτί και αχρηστεύοντας το μοναδικό πολυβόλο του ελληνικού αεροσκάφους Farman.
εναλλ.=Επιστολή του Ναυάρχου Κουντουριώτη στον πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο, τον Ιούνιο του 1917|μικρογραφία|''Επιστολή του Ναυάρχου Κουντουριώτη στον πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο, τον Ιούνιο του 1917, για την κατάρριψη του Δημήτρη Αργυρόπουλου και του Παντελή Ψύχα''|484x484εσ
Το γερμανικό καταδιωκτικό επιτέθηκε ξανά και ο Αργυρόπουλος δέχτηκε σφαίρες στην πλάτη, ενώ ο Ψύχας δέχτηκε άλλα δύο ελαφρά τραύματα και το αεροπλάνο τους συνετρίβη στη θάλασσα. Ο Ψύχας κολυμπώντας ανάμεσα στα συντρίμμια ανέβασε τον Αργυρόπουλο σε ένα κομμάτι του φτερού που επέπλεε, όμως ο Αργυρόπουλος δυστυχώς ήταν ήδη νεκρός. Τότε ο Ψύχας ξεκίνησε να κολυμπά προς τη Θάσο. Ένα βρετανικό Sopwith Schneider που πετούσε στην περιοχή εντόπισε τον Ψύχα στο νερό και προσπάθησε να προσθαλασσωθεί κοντά του για να τον περισυλλέξει, όμως λόγω της θαλασσοταραχής και του ανέμου έπαθε ζημιά και βυθίστηκε. Ο Ψύχας, δεν εντοπίσθηκε από άλλα φίλια αεροπλάνα ή τα πλοία που είχαν σταλεί για τη διάσωσή του και συνέχισε να κολυμπά για 4 ½ ώρες διανύοντας απόσταση 2,5 μίλια μέχρι τη Θάσο. Κοντά στις ακτές της διασώθηκε τελικά από ένα ελληνικό ιστιοφόρο.

Μετά τη περιπετειώδη διάσωσή του, μόλις έφτασε στη Θάσο οι Έλληνες και Άγγλοι συνάδελφοί του, αλλά και οι κάτοικοι του νησιού, τον υποδέχτηκαν με ενθουσιασμό και τον μετέφεραν στο νοσοκομείο. Ο Ψύχας, δεν είχε τραυματιστεί σοβαρά και παρά την περιπέτειά του στη θάλασσα και την απώλεια του συμπολεμιστή του Τάκη Αργυρόπουλου, την επόμενη μέρα παρουσιάστηκε κανονικά στη Μονάδα του και εκτέλεσε ελαφρά υπηρεσία. Το σώμα του Αργυρόπουλου είχε στο μεταξύ ανευρεθεί από βρετανικά πλοία, που είχαν διασώσει και το πλήρωμα του Sopwith Schneider που είχε βυθισθεί νωρίτερα κατά την προσπάθεια διάσωσης του Ψύχα. Η κηδεία του Αργυρόπουλου έγινε στη Θάσο την επόμενη μέρα, παρουσία του ελληνικού πληθυσμού του νησιού και των Ελλήνων και Άγγλων Αεροπόρων. Στην από 7-1917 (29-5-1917 με το παλαιό ημερολόγιο) έκθεσή του για το συμβάν ο Πλοίαρχος F.R. Scarlett, διοικητής του συμμαχικού Στόλου Ανατολικής Μεσογείου, αναφέρει για τον Ψύχα ότι οι ενέργειές του κατά την αποστολή της 5 Ιουνίου του 1917, αποτελούν κατόρθωμα ανδρείας και καρτερίας, γιατί ενώ βρισκόταν σε μειονεκτική θέση διατήρησε την ψυχραιμία του και επιχείρησε να υπερασπισθεί το αεροπλάνο του κάνοντας ό,τι ήταν δυνατόν, ενώ πέφτοντας στη θάλασσα δεν εγκατέλειψε τον συμπολεμιστή του Σημαιοφόρο Αργυρόπουλο, μέχρι να βεβαιωθεί ότι ήταν νεκρός.

Ο Ψύχας πέραν της δράσης του στη Ναυτική Αεροπορία στις επιχειρήσεις της Μικράς Ασίας, παρέμεινε ενεργός αθλητής της υδατοσφαίρισης και συμμετείχε με την εθνική ομάδα στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1920 στην Αμβέρσα του Βελγίου, αλλά και σε μεγαλύτερη ηλικία μετά τη μικρασιατική εκστρατεία, στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1924 στο Παρίσι. O Παντελής Ψύχας  αποστρατεύθηκε επισήμως από την ενιαία πια Πολεμική Αεροπορία το 1946, ως Αντισμήναρχος.

## Παραπομπές


## Βιβλιογραφία
* Ιστορία της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας Τόμος Α΄, 1980
* «Ιστορικό Λεύκωμα Πολεμικής Αεροπορίας Πέτρου Κασσάρα ε.α. Ταξιάρχου Πολεμικής Αεροπορίας» , αυτοέκδοση, Αθήνα 2023 (διαθέσιμο σε προεπισκόπηση https://www.blurb.fr/b/11796889)
* «Από τα πελάγη… στους αιθέρες. Το χρονικό της Ναυτικής Αεροπορίας  1913 - 1941 - From the seas… to the skies. The Naval Air Force Chronicle 1913 – 1941» Ιωάννη Παλούμπη, Αντιναυάρχου Π.Ν. ε.α.,έκδοση του Ναυτικού Μουσείου Ελλάδας, 2009
* Υπηρεσιακή έκδοση Αεροπορική Επιθεώρηση Τεύχος 115 Απρίλιος 2019, https://www.haf.gr/news/publications/aeroporiki-epitheorisi/ae115/
* «Η Πορεία Προς την Ενιαία Πολεμική Αεροπορία - Παραγωγή Ιπτάμενου Προσωπικού 1912 – 1946», Μουσείο Ιστορίας Π.Α., 2010, https://www.haf.gr/history/historical-publications/
* Η σελίδα Δημήτριου Αργυρόπουλου στον ιστότοπο του Πανελλήνιου Συλλόγου Οικογενειών Πεσόντων Αεροπόρων (ΠΑΣΟΙΠΑ) http://www.pasoipa.org.gr/lefkoma/pilot_details/?id=37
* Ιστολόγιο Αλέξανδρου Αργυρόπουλου, απογόνου του αεροπόρου Τάκη Αργυρόπουλου  https://neopenteliotis.blogspot.com/2020/10/blog-post.html
* Ιστότοπος Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας πληροφορίες για τη Ναυτική Αεροπορία κατά τον Α΄ΠΠ https://www.haf.gr/history/haf-history/1914-1918/
* Ψηφιακό αρχείο περιοδικών και εφημερίδων Βουλής των Ελλήνων library.parliament.gr/Ψηφιακή-Βιβλιοθήκη/Εφημερίδες-και-Περιοδικά/ - φύλλο εφημερίδας «ΕΣΤΙΑ» της 27-07-1917, δημοσίευμα για τον «Fearless Aviator» Αριστείδη Μωραϊτίνη, την αποστολή βομβαρδισμού των Ελλήνων αεροπόρων στο Τσανάκ Καλέ,το θάνατο του Αργυρόπουλου και σην ηρωική πράξη του Ψύχα. https://library.parliament.gr/
* Ιστότοπος για την ελληνική Πολεμική Αεροπόρία, Δημήτρης (Τάκης) Αργυρόπουλος και Παντελής Ψύχας η αερομαχία με τον Γερμανό άσο του Α΄ Π.Π. Rudolf von Eschwege https://www.historicwings.gr/
* Ντοκιμαντέρ για τη δράση των Ελλήνων αεροπόρων στον Α΄ΠΠ «The Knights of the Aegean Sea - Documentary | English Subtitles» https://www.youtube.com/watch?v=ftzzFgxSPow
* Πληροφορίες για τον Παντελή Ψύχα και τη συμμετοχή του ως αθλητή του πόλο στους Ολυμπιακούς Αγώνες https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Pantelis_Psychas&oldid=1157020612
* Πληροφορίες για τη συμμετοχή του Παντελή Ψύχα στους Ολυμπιακούς Αγώνες  https://web.archive.org/web/20200418061748/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ps/pantelis-psykhas-1.html

Κατηγορία:Έλληνες πιλότοι
Κατηγορία:Έλληνες υδατοσφαιριστές
Κατηγορία:Αθλητές στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες 1920
Κατηγορία:Έλληνες αθλητές στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες
Κατηγορία:Ελληνική Πολεμική Αεροπορία
Κατηγορία:Έλληνες αεροπόροι
Κατηγορία:Ναυτικό Αεροπορικό Σώμα
Κατηγορία:Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό
Κατηγορία:Ελληνική Ναυτική Αεροπορία
Κατηγορία:Πρωτοπόροι της αεροπορίας
Κατηγορία:Υδατοσφαιριστές στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες 1920
Κατηγορία:Υδατοσφαιριστές στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες 1924
Κατηγορία:Υδατοσφαιριστές Εθνικής Ελλάδας