Εγκυκλοπαίδεια Πάουλυ-Βίσοβα

Η **εγκυκλοπαίδεια Πάουλυ-Βίσοβα** (γερμανικά: *Pauly-Wissowa*, *P.-W.* ως συντομογραφία, πλήρης τίτλος *Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft*), είναι μια ιδιαίτερα εκτεταμένη και αναλυτική εγκυκλοπαίδεια της αρχαιότητας της οποίας οι πρώτες βάσεις τέθηκαν από την δεκαετία του 1830, και κατόπιν αναθεωρημένη και επαυξημένη εκδίδονταν από το 1893 έως το 1978.  Δημιουργήθηκε ως μια πλήρης επαναγραφή ενός παλαιότερου έργου το οποίο είχε εκδώσει ο Άουγκουστ Πάουλυ (*August Pauly*) με τίτλο *Real-Encyclopädie der classischen Alterthumswissenschaft* (1837-1864, *εγκυκλοπαίδεια της επιστήμης της κλασικής αρχαιότητας*). 

Το έργο έφτασε με την πάροδο του χρόνου να αποτελείται από 84 τόμους, έτσι αρκετά αργότερα από την πρώτη έκδοση του δημιουργήθηκε και το *Der Kleine Pauly* (1964-1975, *το μικρό Πάουλυ*) ως μια μικρότερη, ανανεωμένη, και πιο οικονομικά προσιτή έκδοση για το ευρύ κοινό των αναγνωστών. Από το 1996, η εγκυκλοπαίδεια *Der Neue Pauly* (αγγλική έκδοση *New Pauly,* μτφ *νέο Πάουλυ)* εκδίδεται σε 12 τόμους καθώς και μια σειρά από τόμους συμπληρωμάτων.

## Το αρχικό έργο
Ο Άουγκουστ Πάουλυ προχώρησε στην έκδοση του έργου *Real-Encyclopädie der classischen Alterthumswissenschaft in alphabetischer Ordnung* το 1837 (*εγκυκλοπαίδεια της επιστήμης της κλασικής αρχαιότητας σε αλφαβητική σειρά*)*.* Αρχικά προόριζε το έργο αυτό ως βοήθημα για τους υπόλοιπους καθηγητές και μαθητές του γυμνασίου στο οποίο ήταν καθηγητής, ωστόσο το έργο σταδιακά γνώρισε αυξημένη δημοτικότητα και εκτός του γυμνασίου. Μετά το θάνατο του Πάουλυ, το έργο συνεχίστηκε από άλλους γερμανούς φιλόλογους και η συντακτική ομάδα της εγκυκλοπαίδειας μεγάλωσε σημαντικά, όπως και βελτιώθηκε το επιστημονικό επίπεδο των περιεχομένων, ενώ επίσης δόθηκε επίσης μεγαλύτερη προσοχή στην κάλυψη σχετικά άγνωστων πολιτισμών καθώς και στη Βυζαντινή αυτοκρατορία.  Έως το 1852 είχαν δημιουργηθεί 7 τόμοι. 

Την περίοδο 1864-1866 εκδόθηκε ο πρώτος τόμος ξανά αναθεωρημένος, ωστόσο οι προσθήκες ήταν αρκετές ώστε ο τόμους αυτός να διαιρεθεί σε 2, έτσι το έργο ήταν πλέον 8τομο.

## Αναδιάρθρωση
### Επέκταση
thumb|Οι τόμοι της εγκυκλοπαίδειας Πάουλυ-Βίσοβα, κάτω δεξιά διακρίνονται οι πρώτοι τόμοι του Πάουλυ.
Το 1890 μετά από απροθυμία του αρχικού εκδότη του έργου να δημιουργήσει νέα έκδοση, το έργο επανεκδόθηκε από τον Γκέοργκ Βίσοβα (*Georg Wissowa*) με τον πλήρη τίτλο να είναι *Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. Neue Bearbeitung. Unter Mitwirkung zahlreicher Fachgenossen herausgegeben von Georg Wissowa* (*εγκυκλοπαίδεια της επιστήμης της κλασικής αρχαιότητας. Νέα επιμέλεια. Με την συνεργασία πολλών συναδέλφων εκδόθηκε από τον Γκέοργκ Βίσοβα*), ή εν συντομία ως *Πάουλυ-Βίσοβα*.

Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε την επέκταση του έργου σε ένα βάθος χρόνου 10 ετών. Ωστόσο το έργο αυτό συνεχίστηκε για 78 επιπλέον έτη και μετά από τον θάνατο του Βίσοβα την έκδοση ανέλαβαν άλλοι εκδοτικοί οίκοι.

Καθώς γινόταν εμφανές πως το έργο δεν θα μπορούσε να ολοκληρωθεί στο εγγύς μέλλον, και πως η καθυστέρηση της ολοκλήρωσης του θα διακινδύνευε την συνέχιση της διάθεσης του, ξεκίνησε η παράλληλη συγγραφή μια δεύτερης σειράς τόμων ξεκινώντας από το γράμμα R*.*  Σε σχέση με τους τόμους της πρώτης σειράς, οι τόμοι της δεύτερης εμφανίζονταν μετά από μια χρονική καθυστέρηση τριών με τεσσάρων ετών.

Η έκδοση του 1978, αριθμούσε πλέον 66 τόμους λημμάτων, και 15 τόμους με προσθήκες, διορθώσεις και συμπληρώματα, ενώ ο τόμος του ευρετηρίου εκδόθηκε το 1980. Το 1997 το έργο ψηφιοποιήθηκε και έτσι έγινε δυνατή η αναζήτηση πληροφοριών σε αυτό μέσω οπτικού δίσκου. Από το 2007, τα τμήματα του έργου τα οποία αποτελούν πλέον κοινό κτήμα διατίθενται ελεύθερα από διάφορους διαδικτυακούς τόπους.

### Επιρροή
Η μορφή αυτή του έργου θεωρείται ως η πλέον αναλυτική εγκυκλοπαίδεια που δημιουργήθηκε ποτέ για τη μελέτη της αρχαιότητας, και το σύνολο των συγγραφέων που συνεισέφεραν στην εγκυκλοπαίδεια και τα συμπληρώματα της ήταν πάνω από 1100.

Τα λήμματα συνήθως γράφονταν από ειδήμονες στο γνωστικό τους πεδίο, ωστόσο με την πάροδο του χρόνου κάποια από αυτά ήταν πλέον ημιτελή ή λανθασμένα με βάση τις νέες ανακαλύψεις και εξελίξεις. Ιδίως κατά την περίοδο της ναζιστικής διακυβέρνησης στη Γερμανία μεταξύ του 1933 και 1945 το πρόβλημα έγινε ιδιαίτερα σημαντικό με τις διάφορες κυβερνητικές παρεμβάσεις στην ομάδα των συντακτών.

Σε πολλές περιπτώσεις το επίπεδο των πληροφοριών δεν θεωρείται πλέον αντιπροσωπευτικό σε σχέση με τη σύγχρονη έρευνα,  ωστόσο το έργο είναι εξαιρετικά πολύτιμο ως προς την ιστορία της μελέτης του αρχαίου κόσμου καθώς και ως ευρετήριο πηγών, αναπαραστάσεων, διαφόρων πληροφοριών γενικού ενδιαφέροντος, και παλαιοτέρων έργων για τα οποία οι αναφορές έχουν εκλείψει στη σύγχρονη βιβλιογραφία.

### Περιεχόμενα

## Der Kleine Pauly (KlP)

Το *Kleine Pauly* (*μικρό Πάουλυ*) δημιουργήθηκε την περίοδο 1964 με *1975* σε 5 τόμους ως *Der Kleine Pauly. Lexikon der Antike. Auf Grundlage von Pauly's Realenzyklopädie der classischen Altertumswissenschaft unter Mitwirkung zahlreicher Fachgelehrter herausgegeben* (*Το μικρό Πάουλυ. Λεξικό της Αρχαιότητας. Βασισμένο στην εγκυκλοπαίδεια του Πάουλυ της κλασικής αρχαιολογίας με τη συνεισφορά πολλών λογίων)*. Σε σχέση με το κανονικό έργο, τα λήμματα ήταν κατά πολύ μικρότερα ωστόσο ήταν αναθεωρημένα και επικαιροποιημένα και περιείχαν πιο πρόσφατες πηγές. Επίσης, τηρουμένων των αναλογιών, αφιέρωσε περισσότερη έκτασε σε θέματα όπως αυτά του χριστιανισμού, αρχαία Μέση Ανατολή, και Βυζάντιο. 

## Der Neue Pauly (DNP)
### Έκδοση
Το 1996 αγοράστηκαν τα δικαιώματα της εγκυκλοπαίδειας από ένα άλλο εκδοτικό οίκο, ο οποίος το 1996 προχώρησε στην συγγραφή της *Der Neue Pauly. Enzyklopädie der Antike* (*Το νέο Πάουλυ. Εγκυκλοπαίδεια της Αρχαιότητας*), το οποίο μετέπειτα κυκλοφόρησε και στην αγγλική γλώσσα ως *New Pauly*.

Αντίθετα με την παλιά εγκυκλοπαίδεια, το έργο αυτό επέκτεινε τους τομείς της θεματολογίας σημαντικά πηγαίνοντας και πέρα από την κλασική αρχαιότητα, και εξερευνώντας τους πολιτισμούς της αρχαίας Αιγύπτου και της Μεσοποταμίας, όπως και τους πρώιμους πολιτισμούς της βόρειας και ανατολικής Ευρώπης όπως τους Κέλτες, και Γερμανικά και Σλαβικά φύλα, μαζί με εκτενέστερη κάλυψη του Βυζαντίου, καθώς και πολλά λήμματα σχετικά με τον πρώιμο Ιουδαϊσμό, Χριστιανισμό και Ισλάμ.

Ο πρώτος από τους αρχικά προβλεπόμενους 7 τόμους εκδόθηκε το 2004, και με τους μετέπειτα τόμους συμπεριλήφθηκε επίσης και ένας άτλαντας του αρχαίου κόσμου. Από το 2013 ξεκίνησαν να διατίθενται και τόμοι συμπληρωμάτων οι οποίοι επικεντρώνονταν στην προϊστορία, τις προρωμαϊκές και προελληνικές κοινωνίες, συνέχιση της επέκτασης της κάλυψης του Βυζαντίου, καθώς και θέματα της ευρωπαϊκής αναγέννησης σε σχέση με τον αρχαίο κόσμο. Περαιτέρω συμπληρώματα στοχεύουν στην καλύτερη κάλυψη της στρατιωτικής ιστορίας καθώς σε μια αναλυτική κάλυψη των αρχαίων γερμανικών φυλών.

### Περιεχόμενα
Η εγκυκλοπαίδεια του Neue Pauly αποτελείται από τους παρακάτω τόμους:

* Σειρά 1–12: *Altertum A–Z*
** Τόμος 1: A–Ari
** Τόμος 2: Ark–Ci
** Τόμος 3: Cl–Epi
** Τόμος 4: Epo–Gro
** Τόμος 5: Gru–Iug
** Τόμος 6: Iul–Lee
** Τόμος 7: Lef–Men
** Τόμος 8: Mer–Op
** Τόμος 9: Or–Poi
** Τόμος 10: Pol–Sal
** Τόμος 11: Sam–Tal
** Τόμος 12/1: Tam–Ve
** Τόμος 12/2: Ven–Z und Nachträge
* Σειρά 13–15: *Rezeptions- und Wissenschaftsgeschichte A-Z*
** Τόμος 13: A–Fo
** Τόμος 14: Fr–K
** Τόμος 15/1: La–Ot
** Τόμος 15/2: Pae–Sch
** Τόμος 15/3: Sco–Z und Nachträge
* Τόμος 16: Register. Listen. Tabellen

thumb|Τόμοι συμπληρωμάτων του Der Neue Pauly
* Συμπληρώματα:
** Τόμος 1 (Walter Eder, Johannes Renger): *Herrscherchronologien der antiken Welt. Namen, Daten, Dynastien.* 2004, ISBN 3-476-01912-8.
** Τόμος 2 (Manfred Landfester): *Geschichte der antiken Texte. Autoren- und Werklexikon.* 2007, ISBN 3-476-02030-4.
** Τόμος 3 (Anne-Maria Wittke, Eckart Olshausen, Richard Szydlak): *Historischer Atlas der antiken Welt.* 2007, ISBN 3-476-02031-2.
** Τόμος 4 (Manfred Landfester, Brigitte Egger): *Register zur Rezeptions- und Wissenschaftsgeschichte. Register zu den Bänden 13 – 15/3 des Neuen Pauly.* 2005, ISBN 3-476-02051-7.
** Τόμος 5 (Maria Moog-Grünewald): *Mythenrezeption. Die antike Mythologie in Literatur, Musik und Kunst von den Anfängen bis zur Gegenwart.* 2008, ISBN 3-476-02032-0.
** Τόμος 6 (Peter Kuhlmann, Helmuth Schneider): *Geschichte der Altertumswissenschaften. Biographisches Lexikon.* 2012, ISBN 3-476-02033-9.
** Τόμος 7 (Christine Walde): *Die Rezeption der antiken Literatur. Kulturhistorisches Werklexikon.* 2010, ISBN 3-476-02034-7
** Τόμος 8 (Peter von Möllendorff, Annette Simonis, Linda Simonis): *Historische Gestalten der Antike. Rezeption in Literatur, Kunst und Musik.* 2013, ISBN 978-3-476-02468-8
** Τόμος 9 (Manfred Landfester): *Renaissance-Humanismus. Lexikon zur Antikerezeption.* 2014, ISBN 978-3-476-02469-5
** Τόμος 10 (Anne-Maria Wittke): *Frühgeschichte der Mittelmeerkulturen. Historisch-archäologisches Handbuch.* 2015, ISBN 978-3-476-02470-1.
** Τόμος 11 (Falko Daim): *Byzanz. Historisch-kulturwissenschaftliches Handbuch.* vorgesehen für 2015, ISBN 978-3-476-02422-0.
** Τόμος 12 (Leonhard Burckhardt, Michael Speidel): *Militärgeschichte der griechisch-römischen Antike. Lexikon.* vorgesehen für 2016, ISBN 978-3-476-02471-8.
** Τόμος 13 (Joachim Jacob, Johannes Süßmann): *Das 18. Jahrhundert. Lexikon zur Antikerezeption in Aufklärung und Klassizismus.* vorgesehen für 2016, ISBN 978-3-476-02472-5.
** Τόμος 14 (Konrad Vössing, Matthias Becher, Jan Bemmann): *Die Germanen und das Römische Reich. Historisch-archäologisches Lexikon.* vorgesehen für 2017, ISBN 978-3-476-02473-2.

## Βιβλιογραφία
### Εκδόσεις
* Konrat Ziegler: *Der Kleine Pauly*, Lexikon der Antike (in 5 Bänden) auf der Grundlage von Pauly's Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft unter Mitwirkung zahlreicher Fachgelehrter bearbeitet und herausgegeben von Konrat Ziegler und Walther Sontheimer. dtv, München 1979, ISBN 3-423-05963-X
* *Der Neue Pauly. Enzyklopädie der Antike* (DNP). Hrsg. von Hubert Cancik. Metzler, Stuttgart 1996–2010, ISBN 3-476-01470-3 (16 Bände in 19 Teilbänden sowie 6 Supplementbände erschienen)
* Hubert Cancik, Helmuth Schneider, Manfred Landfester (Hrsg.): *Der Neue Pauly.* Enzyklopädie der Antike, Jubiläumsausgabe. Metzler, Stuttgart 2007, ISBN 978-3-476-02223-3 (Das klassische Altertum und seine Rezeptionsgeschichte: 13 Bände Altertum A - Z, 5 Bände Rezeptions- und Wissenschaftsgeschichte, 1 Registerband)
* Hubert Cancik und Helmuth Schneider (Hrsg.): *[http://referenceworks.brillonline.com/cluster/New%20Pauly%20Online?s.num=0 New Pauly Online]*, deutsche und englische Version, die laufend ergänzt wird. Brill, Leiden
* Hubert Cancik, Helmuth Schneider, Manfred Landfester (Hrsg.): *Der Neue Pauly.* Enzyklopädie der Antike, Sonderausgabe. WBG (Wissenschaftliche Buchgesellschaft), Darmstadt 2015, ISBN 978-3-534-26764-4 (Das klassische Altertum und seine Rezeptionsgeschichte: 18 Bände, 1 Registerband, inkl. Zusatzband *Historischer Atlas der Antiken Welt*)

### Μελέτες
* Johannes Irmscher: *Ein Jahrhundertunternehmen kam zum Abschluß, der Pauly-Wissowa.* In: *Philologus* 129, 1985, S. 133–142.
* Hubert Cancik, Matthias Kopp: *„Der Neue Pauly“. EDV-gestützte Redaktion und Produktion einer Enzyklopädie*. In: *Historical Social Research/Historische Sozialforschung* 23, 1998, S. 128–136 (PDF, 458 kB)
* Wolfhart Unte: *Georg Wissowa (1859-1931) als Promotor der Klassischen Altertumswissenschaft*. In: *Jahrbuch der Schlesischen Friedrich-Wilhelms-Universität zu Breslau* 40/41, 1999/2000, S. 327–356 (Nachdruck in: Wolfhart Unte: *Heroen und Epigonen. Gelehrtenbiographien der klassischen Altertumswissenschaft im 19. und 20. Jahrhundert*, St. Katherinen 2003, S. 367–398).
* Manfred Landfester: *Antikerezeption – ein enzyklopädisches Projekt. Der „Neue Pauly“. Teil II wird in Gießen herausgegeben*. In: *Spiegel der Forschung.* 18, 2001, Heft 1, S. 70–75 (PDF, 1257 kB ).
* Udo W. Scholz: *Die Breslauer klassische Philologie und die Realenzyklopädie der klassischen Altertumswissenschaft*. In: *Jahrbuch der Schlesischen Friedrich-Wilhelms-Universität zu Breslau* 62–64, 2001–2003, S. 311–326.
* Eckart Mensching: *Zur Entstehung eines Fortsetzungswerks: Die „RE“ oder der „Pauly-Wissowa“.* In: *Latein und Griechisch in Berlin und Brandenburg* 47, 2003, S. 142–157 (Nachdruck in Eckart Mensching: *Nugae zur Philologie-Geschichte XIII*. Technische Universität, Berlin 2003, ISBN 3-7983-1938-3, S. 9–33).
* Carl Joachim Classen: *«Vita brevis – ars longa»: Pauly’s beginnings and Wissowa-Kroll-Ziegler’s monumental achievement*. In: *Eikasmós* 21, 2010, S. 423–437 (PDF, 216 kB).

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Τα περιεχόμενα της εγκυκλοπαίδειας Πάουλυ-Βίσοβα στη γερμανική Βικιθήκη

## Παραπομπές


Κατηγορία:Εγκυκλοπαίδειες
Κατηγορία:Ιστοριογραφία
Κατηγορία:Γερμανική γραμματεία
Κατηγορία:Κλασική αρχαιότητα