Φορεσιά των Γιαννιτσών

[μικρογραφία|260x260εσ|Παραδοσιακές φορεσιές στο [Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Γιαννιτσών. Από αριστερά η πρώτη φορεσιά είναι η γυναικεία, δίπλα η ανδρική και μετά ακολουθούν παραλλαγές της πρώτης]]
Ως **Φορεσιά των [[Γιαννιτσά|Γιαννιτσών]]** αναφέρεται ο τρόπος ένδυσης που καθιερώθηκε, κατά τους παλαιότερους αιώνες (19ος-μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα), στην ομώνυμη πόλη της Κεντρικής Μακεδονίας. Οι κάτοικοι είχαν δύο φορεσιές: μια απλή-καθημερινή και μια επίσημη. Άλλη ήταν η φορεσιά του άντρα και της γυναίκας, και άλλη του παιδιού, είχαν όμως την ίδια όλο το χρόνο.

## Ανδρική φορεσιά
Την επίσημη ανδρική φορεσιά την έφτιαχνε το παλληκάρι όταν παντρευόταν. Αποτελείται από:

* το **ποντούρουτ**, ένα παντελόνι υφαντό, χρώματος μαύρου που δένονταν στη μέση με κορδόνι που δεν φαινόταν. Στη μέση ζώνονταν υφασμάτινο υφαντό ζωνάρι πέντε πήχες μάκρος και φαρδύ 30 πόντους περίπου με κρόσια στις άκρες. 
* τον **λιμπαντέ**, σακάκι χρώματος μαύρου, φτιαγμένο από τσόχα. 
* το **κοντογούνι**, μια κοντή γούνα με σιάκι απ' έξω, την οποία βάζαν τον χειμώνα.
* την **πουκαμίσα**, την οποία είχαν από μέσα με ένα στενό γιακαδάκι που να μη φαίνεται. 
* το **κασκέτο**, χρώματος μαύρου, που έβαζαν στο κεφάλι.
* τα **τσαρούχια**, τα οποία έφτιαχναν οι ίδιοι από γουρουνίσιο δέρμα. Άλλοτε φορούσαν χοντρά παπούτσια φτιαγμένα από τον τσαγκάρη.

## Γυναικεία φορεσιά
Η επίσημη αστική γυναικεία φορεσιά των Γιαννιτσών αποτελείται από:

* την **πουκαμίσα**, την οποία είχαν από μέσα. Στα άκρα των χεριών έβγαιναν έξω οι «κινάδες» πλεγμένες με βελονάκι όπως και στο λαιμό το ίδιο. Αυτές οι δαντέλες ήταν από μετάξι.
* το **φουστάνι**, που φορούσαν πάνω από την πουκαμίσα. Ήταν εφαρμοστό στο πάνω μέρος του κορμιού και από την μέση και κάτω φαρδύ. Τα δυο καλά φορέματα γίνονταν από βελούδα και το νυφικό από ατλάζι. Ήταν μακρύ ως τα πόδια κάτω. Πάνω του ήταν ζωγραφισμένα συνήθως διάφορα σχέδια π.χ. λουλούδια.
* το **μεσοφόρι**, το οποίο ήταν υφαντό ή χασεδένιο με δαντέλα κάτω, και το φορούσαν από κάτω από το φόρεμα για να στέκεται μπόλικο και φουσκωτό. 
* τη **ποδιά**, που φορούσαν πάνω από το φόρεμα, φτιαγμένη κι αυτή από το ίδιο ύφασμα. 
* τον **λιμπαντέ**, σακάκι από τσόχα. Τον φορούσαν στητό, πάνω του ήταν κεντημένα διάφορα σχέδια με χρυσή κλωστή.
* τον **[[Τζουμπές|τσουμπέ]]**, διαφόρων χρωμάτων γούνα που φορούσαν τον χειμώνα. Αυτή έφτανε λίγο κάτω από το γόνατο.
* το **τσεμπέρι**, ωραία μεταξωτή μαντήλα με κρόσια, την οποία στήριζαν στο κεφάλι με χρωματιστές καρφίτσες. Την στόλιζαν άλλοτε με φρέσκα λουλούδια και λεπτούς μίσχους. Παλαιότερα (μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα) φορούσαν φέσι με μακριά φούντα.
* τα **παπούτσια**, που ήταν χοντρά. Στο σπίτι φορούσαν παντόφλες από καλό βελούδο, που το κεντούσαν οι ίδιες και τις πάτωνε ο τσαγκάρης.

### Καλλωπισμός
Το χτένισμα των γυναικών ήταν πάντα δυο πλεξούδες χοντρές και μακριές. Είχαν δε ξένες συνήθως γιατί έφταναν μέχρι κάτω από την μέση. Οι Γιαννιτσιώτισσες στολίζονταν με πολλά χρυσαφικά, τα οποία αγόραζαν από τους Εβραίους της Θεσσαλονίκης: έβαζαν νομίσματα για σκουλαρίκια, περαστά στο λοβό του αυτιού. Στον λαιμό κρέμαγαν σειρές από ντουμπλέ και πεντόλιρα, όσα έπαιρναν από τον γαμπρό στον αρραβώνα. Στα χέρια έβαζαν δαχτυλίδι και χρυσά πλατιά βραχιόλια, από τα οποία κρέμονταν νομίσματα. Φορούσαν και καρφίτσες στα ενδύματα με τρεις λίρες. Συνήθιζαν να κάνουν και φτιασίδια που τα βάζανε στο πρόσωπο.

## Φωτογραφίες

Αρχείο:Giannitsa 1918.jpg|Γυναίκες των Γιαννιτσών φορώντας τις παραδοσιακές φορεσιές τους. 1918
Αρχείο:ΑΠΟΚΡΙΕΣ-1937-GIANNITSA.jpg|Απόκριες στα Γιαννιτσά. Γυναίκες φορούν την παραδοσιακή φορεσιά. 1937
Αρχείο:Women of Giannitsa 1900.jpg|Γυναίκες των Γιαννιτσών με τις παραδοσιακές μακεδονικές φορεσιές τους. Αρχές 20ού αιώνα
Αρχείο:WomenGiannitsa 1922.jpg|Τρεις γυναίκες των Γιαννιτσών με τις τοπικές ενδυμασίες της εποχής. 1922
Αρχείο:GiannitsaWoman 1910s.jpg|Γιαννιτσιώτισσα με την φορεσιά της. Δεκαετία 1910
Αρχείο:Young Women from Giannitsa.jpg|Νεαρές Γιαννιτσιώτισσες. Αρχές 20ού αιώνα


## Πηγές

* *Υλικός Βίος Β΄: ΕΝΔΥΜΑ – ΥΠΟΔΗΣΙΣ – ΚΟΜΜΩΣΙΣ – ΚΑΛΛΩΠΙΣΜΟΣ (Στα Γιαννιτσά)* του Χρηστάκη Ιωαννίδη, Ιστορική και Λαογραφική Εταιρεία Γιαννιτσών «Φίλιππος», 5 Ιανουαρίου 2015. 

Κατηγορία:Ελληνικές φορεσιές
Κατηγορία:Ιστορία των Γιαννιτσών