Δ Παρθένου

Ο **δ (δέλτα) Παρθένου** (*Delta Virginis, δ&nbsp;Vir*) είναι ο τέταρτος ή πέμπτος σε φωτεινότητα (όπως φαίνεται από τη Γη) αστέρας στον αστερισμό Παρθένο. Με οπτικό φαινόμενο μέγεθος +3,32 έως +3,40, είναι εύκολα ορατός με γυμνό μάτι από τοποθεσίες εκτός μεγάλων πόλεων.

## Ονομασίες
Ο αστέρας φέρει την παραδοσιακή ιδιαίτερη ονομασία **Μινελάουα** (*Minelauva*), από την αραβική φράση من العواء (*min al-ʽawwāʼ*), που σημαίνει «στον σεληνιακό οίκο του *ʽawwaʼ*» (ένα όνομα με άγνωστη σημασία, παραδοσιακά αποδίδεται ως «ο γαβγίζων», δηλαδή ένας σκύλος). Πράγματι, στην παλαιά παραδοσιακή αραβική αστρονομία ο αστέρας αυτός, μαζί με τους β Παρθένου (ή Ζαβιτζάβα), γ Παρθένου (Πόρριμα), ήτα Παρθένου (Ζανία) και ε Παρθένου (Προτρυγετήρ), συγκροτούσαν μαζί τον μικρό αστερισμό *Al ʽAwwāʼ*. Η όλη ονομασία αποδόθηκε και ως *Auva* στη μεσαιωνική Ευρώπη. Το 2016 η Διεθνής Αστρονομική Ένωση (IAU) δημιούργησε μια ομάδα εργασίας (WGSN) για να καταγράψει και να επισημοποιήσει-προτυποποιήσει ιδιαίτερες ονομασίες για αστέρες. Στις 30 Ιουνίου 2017 η WGSN ενέκρινε την ονομασία *Minelauva* για τον δ Παρθένου έτσι υπάρχει σήμερα στον Κατάλογο των εγκεκριμένων από την IAU ονομασιών αστέρων.

Στην παραδοσιακή κινεζική αστρονομία η φράση 太微左垣 (*Tài Wēi Zuǒ Yuán*), που μεταφράζεται ως «αριστερό τείχος του Ανώτατου Ανακτόρου», αναφέρεται σε μια ομάδα αστέρων που αποτελείται από τους δ, η, γ και ε Παρθένου και από τον α Κόμης Βερενίκης. Ο ίδιος ο δέλτα Παρθένου είναι έτσι γνωστός ως 太微左垣三 (*Tài Wēi Zuǒ Yuán sān*), δηλαδή ο «Τρίτος [αστέρας] του αριστερού τείχους του Ανώτατου Ανακτόρου». Αντιπροσωπεύει τον 東次相 (*Dōngcìxiāng*), τον «Δεύτερο ανατολικό Υπουργό»., φράση που απέδωσε ο Ρίτσαρντ Χίνκλυ Άλλεν στο κλασικό έργο του *Star-Names and Their Meanings* ως *Tsze Seang* = «Δεύτερο Υπουργό του Κράτους».

## Αστροφυσικά δεδομένα
[thumb|[Καμπύλη φωτός του δ Παρθένου από δεδομένα της αποστολής *[[Hipparcos]]*]]
Ο δ Παρθένου είναι αστέρας με φασματικό τύπο M3&nbsp;III, ο οποίος τον κατατάσσει στους εξελιγμένους (δηλαδή γηρασμένους) αστέρες που αποκαλούνται ερυθροί γίγαντες, έχοντας φθάσει στον ασυμπτωτικό κλάδο των γιγάντων. Πράγματι, η εξωτερική ατμόσφαιρά του έχει διασταλεί τόσο, ώστε να του δίνει διάμετρο 67 φορές μεγαλύτερη από εκείνη του Ήλιου. Παρά το ότι έχει μάζα μόλις 19% μεγαλύτερη από την ηλιακή, η τεράστια επιφάνεια που τού προσδίδει η διαστολή έχει ως αποτέλεσμα μια απόλυτη λαμπρότητα σχεδόν 700 φορές μεγαλύτερη αυτής του Ήλιου. Αυτή η φωτιστική ισχύς ακτινοβολείται από μια ατμόσφαιρα με σχετικώς μικρή θερμοκρασία, 3.643&nbsp;K., στην οποία οφείλεται και η πορτοκαλοκόκκινη απόχρωση του φωτός του, με δείκτη χρώματος (B−V) = +1.565.

Ο δ Παρθένου είναι ελαφρώς μεταβλητός αστέρας, δηλαδή η λαμπρότητά του αυξομειώνεται. Συγκεκριμένα, ανήκει στην κατηγορία των ημιπεριοδικών μεταβλητών και το απόλυτο μέγεθος κυμαίνεται από −2,45 έως −2,35 περίπου. Με βάση μια ανάλυση συχνοτήτων της καμπύλης φωτός του αστέρα, αποκαλύφθηκαν πολλαπλές περίοδοι παλμικής μεταβλητότητας: 13,0, 17,2, 25,6, 110,1 και 125,8 ημέρες (24ωρα).

Η κίνηση του δ Παρθένου στο διάστημα σε σχέση με εκείνη των γειτονικών του αστέρων είναι ιδιόμορφη, καθώς έχει ως προς αυτά μια σχετική ταχύτητα μεγαλύτερη των 30 χιλιομέτρων ανά δευτερόλεπτο. Υπάρχει ένας νάνος αστέρας 11ου μεγέθους φασματικού τύπου K σε γωνιακή απόσταση 80 δευτερολέπτων της μοίρας από τον δ Παρθένου. Αν αποτελεί μαζί με τον δ ένα διπλό αστρικό σύστημα, δηλαδή κινούνται γύρω από το κοινό τους κέντρο βάρους, τότε η περίοδος περιφοράς τους πρέπει να υπερβαίνει τις 200 χιλιάδες γήινα έτη. Ανεξαρτήτως αυτού, μια μελέτη του 2023 ανίχνευσε μικρομεταβολές στην ακτινική ταχύτητα του δ Παρθένου, υποδεικνύοντας την ύπαρξη ενός υποαστρικού συνοδού, πιθανώς ενός φαιού νάνου, με ελάχιστη μάζα 13 έως 18 φορές μεγαλύτερη της μάζας του Δία, περίοδο περιφοράς 467 γήινες ημέρες, μεγάλο ημιάξονα τροχιάς 1,3 AU και σημαντική εκκεντρότητα τροχιάς, 0,36 περίπου. Κατά μέσο όρο πάντως ο δ Παρθένου πλησιάζει τη Γη και το Ηλιακό Σύστημα με ταχύτητα 18,14 ± 0,5 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο (περίπου 65.300 χιλιόμετρα την ώρα).

## Παραπομπές

Κατηγορία:Γίγαντες αστέρες τύπου M
Κατηγορία:Μεταβλητοί αστέρες
Κατηγορία:Φαιοί νάνοι
Κατηγορία:Παρθένος (αστερισμός)
Κατηγορία:Αστέρες με ονομασία κατά Bayer