Ντζάλμα Σάντος

Ο **Ντζάλμα Περέιρα Ντίας ντος Σάντος** (*Djalma Pereira Dias dos Santos*,  όνομα γέννησης: *Dejalma dos Santos*, πορτογαλική προφορά: *Ντιζάλμα ντος Σάντος*, 27 Φεβρουαρίου 1929 – 23 Ιουλίου 2013), γνωστός ως **Ντζάλμα Σάντος** (πορτογαλικά Βραζιλίας: [diˈʒawmɐ ˈsɐ̃tus]), ήταν  Βραζιλιάνος ποδοσφαιριστής. Αγωνιζόμενος ως δεξιός πλάγιος αμυντικός, αναδείχθηκε σε έναν από τους καλύτερους αμυντικούς όλων των εποχών και για πολλούς ο κορυφαίος στη θέση του. Συμμετείχε σε τέσσερα Παγκόσμια Κύπελλα, κατέκτησε τα δύο και ήταν στην καλύτερη ενδεκάδα στα τρία.

## Βιογραφία

### Πρώτα χρόνια
Γεννήθηκε σε μια ταπεινή οικογένεια στη γειτονιά *Jaçanã*, στο Σάο Πάολο, στις 27 Φεβρουαρίου 1929. Ο ίδιος ήθελε να γίνει πιλότος αεροπορικής εταιρείας. Ο πατέρας του, στρατιωτικός στην πρώην Δημόσια Δύναμη του Σάο Πάολο, συμμετείχε στο κίνημα του στρατού το 1932 και μετά το τέλος δεν επέστρεψε στην οικογένειά του δημιουργώντας νέα. Η οικογένεια μετά από αυτό είχε μείνει με τα δύο κορίτσια και το μικρότερο γιο, με τη μητέρα να αποβιώνει το 1942. Ο Ντζάλμα άρχισε σε εφηβική ηλικία να δουλεύει ως τσαγκάρης. Ένα ατύχημα που είχε με μηχανή περιόρισε τις ικανότητες του δεξιού χεριού του και εξάλειψε τις ελπίδες του για καριέρα στους αιθέρες. Το πάθος του για το ποδόσφαιρο έτσι άνθισε στους δρόμους της γειτονιάς του, όπου συνήθιζε να κλωτσάει μια αυτοσχέδια μπάλα με τους  φίλους του. Η πρώτη του ποδοσφαιρική ομάδα ήταν η Νασιονάλ Ατλέτικο Κλούμπε (*Nacional Atlético Clube*), όπου ξεκίνησε να παίζει ως μέσος. Η ταχύτητα και η ικανότητά του στο μαρκάρισμα τράβηξαν σύντομα την προσοχή των ανιχνευτών ταλέντων και έτσι ξεκίνησε το ταξίδι του στον κόσμο του επαγγελματικού ποδοσφαίρου. Δοκιμάστηκε στην Ιπιράνγκα Φουτεμπόλ Κλούμπε (*Ypiranga Football Clube*) και την Κορίνθιανς αλλά κατέληξε στην Πορτουγκέσα.

### Καριέρα σε συλλόγους
Έκανε το ντεμπούτο του για την πρώτη ομάδα τον Αύγουστο του 1948 ως μέσος σε μια ήττα από τη Σάντος εκτός έδρας.
Άρχισε την καριέρα του αγωνιζόμενος στο κέντρο της άμυνας, αλλά  μετακινήθηκε στη δεξιά πλευρά έχοντας τα απαραίτητα προσόντα για να διακριθεί σε περισσότερες από μία θέσεις, σε μια περίοδο που η ομάδα βρίσκονταν σε διαδικασία ανανέωσης. Η Πορτουγκέσα διένυσε την πιο ένδοξη περίοδο της ιστορίας της κατακτώντας το τουρνουά Ρίο-Σάο Πάολο δύο φορές, ενώ κέρδισε και το *Taça San Isidoro* στην Ισπανία (ένα αφιέρωμα στον προστάτη άγιο της Μαδρίτης), το οποίο δεν είχε χαθεί ποτέ από την Ατλέτικο Μαδρίτης και τη Ρεάλ Μαδρίτης. Οι παίκτες έγιναν δεκτοί ως ήρωες στο Σάο Πάολο. 

Το 1959 μετακόμισε στην Παλμέιρας. Συμμετείχε σε 501 παιχνίδια για τον σύλλογο, κατακτώντας συνολικά επτά τίτλους πρωταθλήματος και κυπέλλου: τον τίτλο του Σάο Πάολο το 1959, το 1963 και το 1966, το Taça Brasil (ισοδύναμο με εθνικό Πρωτάθλημα της Βραζιλίας) το 1960 και το 1967 και το τουρνουά Ρίο-Σάο Πάολο το 1965. Το 1960 η Παλμέιρας σημείωσε  τη μεγαλύτερη νίκη σε τελικό πρωταθλήματος Βραζιλίας επί της Φορταλέζα με 8–2 και προκρίθηκε στο Κόπα Λιμπερταδόρες του 1961. Έγινε ο πρώτος βραζιλιάνικος σύλλογος που έφτασε στον τελικό της διοργάνωσης και συνάντησε στη διπλή αναμέτρηση την κάτοχο του τίτλου Πενιαρόλ. Ένα λάθος του Σάντος στον πρώτο αγώνα στη Βραζιλία οδήγησε σε γκολ των Ουρουγουανών, που απέσπασαν την ισοπαλία με 1–1 και νικώντας στην έδρα τους πήραν το τρόπαιο για δεύτερη φορά. Ο Σάντος επικρίθηκε έντονα στη Βραζιλία. Έφυγε από το σύλλογο το 1968 και μετά από ένα χρόνο στην Ατλέτικο Παραναένσε εγκατέλειψε την ενεργό δράση σε ηλικία 42 ετών. Στις 21 Ιανουαρίου 1971 αποχαιρέτησε τα γήπεδα, κόντρα στην Γκρέμιο, σε φιλικό αγώνα.

### Διεθνής σταδιοδρομία
Ο Σάντος έκανε 98 επίσημες εμφανίσεις για τη Βραζιλία μεταξύ του 1952 και του 1968 (επίδοση που ήταν εθνικό ρεκόρ για σχεδόν τρεις δεκαετίες) και ήταν στην ομάδα για τέσσερα συνεχόμενα Παγκόσμια Κύπελλα μεταξύ 1954 και 1966. Έκανε την πρώτη του εμφάνιση απέναντι στο Περού στο Παναμερικανικό Πρωτάθλημα  του 1952 (μετέπειτα Κόπα Αμέρικα) σε αγώνα που έληξε με 0–0. Η εθνική Βραζιλίας κέρδισε το τρόπαιο σε αυτή τη διοργάνωση. Στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1954 λογίζονταν ως αναπληρωματικός, όμως ο τραυματισμός του βασικού Νίλτον Ντε Σόρντι (*Nílton de Sordi*) του έδωσε την ευκαιρία να κάνει το ντεμπούτο του στη νίκη με 5–0 με αντίπαλο το Μεξικό. Έπαιξε σε όλους τους αγώνες της Βραζιλίας κατά τη διάρκεια της διοργάνωσης. Σημείωσε το πρώτο του γκολ για τη Βραζιλία με πέναλτι στην ήττα με 4–2 από την Ουγγαρία, συνάντηση που έμεινε γνωστή ως «Μάχη της Βέρνης».

Έκτοτε καθιερώθηκε ως βασικό στέλεχος της ομάδας μαζί με τους Νίλτον Σάντος, Ντίντι, Ζιλμάρ και μετέπειτα τους Γκαρίντσα και Πελέ που συνέθεσαν μία από τις καλύτερες ομάδες όλων των εποχών. 
Στο επόμενο Παγκόσμιο Κύπελλο της Σουηδίας έχασε τη θέση του από τον ντε Σόρντι. Ο τελευταίος έπαιξε στη διοργάνωση μέχρι τους ημιτελικούς και ο Σάντος αγωνίστηκε μόνο στον τελικό έχοντας αξιομνημόνευτη απόδοση. Παρά την ελλειπή παρουσία του συμπεριλήφθηκε στην καλύτερη ομάδα της διοργάνωσης με τον ίδιο να εκφράζει την έκπληξη του για το γεγονός. Η επιστροφή στη Βραζιλία ήταν  εξαντλητική, ανάμεσα σε στάσεις στην Ευρώπη και σε πόλεις της χώρας, κάθε φορά με δεξιώσεις με τον ίδιο να θυμάται: «Ήταν πιο εύκολο να κερδίσεις το Παγκόσμιο Κύπελλο παρά να φτάσω στο σπίτι. Μας περίμενε τόσος κόσμος, πρώτα στο Ρίο ντε Τζανέιρο και μετά στο Σάο Πάολο. Το πιο αξιοσημείωτο ήταν αυτό το αίσθημα του καθήκοντος που ολοκληρώθηκε». Στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1962 ήταν στην αρχική ενδεκάδα, παίζοντας σε όλα τα παιχνίδια της εθνικής. Στον τελικό απέναντι στην  Τσεχοσλοβακία έδωσε την τελική πάσα (ασίστ) για το τελευταίο γκολ της Βραζιλίας. Ήταν στην καλύτερη ενδεκάδα της διοργάνωσης, ο πρώτος παίκτης (από τους τρεις συνολικά) που κατάφερε κάτι τέτοιο. 
Στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1966 ο Σάντος ήταν σε ηλικία 37 ετών, ο μεγαλύτερος σε ηλικία παίκτης Βραζιλίας που αγωνίστηκε σε Παγκόσμιο Κύπελλο μέχρι τότε, επιλέχθηκε για τέταρτη συνεχή διοργάνωση και ήταν βασικός, αν και αυτό ήταν έκπληξη για ορισμένους. Η ομάδα ήταν μίγμα παλαιών και νέων παικτών, θεωρούταν ως το πρώτο φαβορί και η ανακοίνωση της σύνθεσης που θα ταξίδευε στην Ευρώπη έγινε μόλις δύο εβδομάδες πριν την έναρξη της διοργάνωσης. Η αποτυχία της εθνικής δεν άφησε περιθώρια διάκρισης για τον πολύπειρο παίκτη.  Συμμετείχε στους δύο πρώτους αγώνες: στη νίκη με 2–0 επί της Βουλγαρίας και στην ήττα με 3–1 από την Ουγγαρία. Έμεινε εκτός ομάδας της άλλης ήττας με 3–1, αυτή τη φορά από την Πορτογαλία, σε ένα παιχνίδι που απέκλεισε τη Βραζιλία από τη διεκδίκηση του τίτλου - μια από τις μεγαλύτερες απογοητεύσεις στην ιστορία του Παγκοσμίου Κυπέλλου.

Γνώρισε μεγάλη επιτυχία ως δεξιός πλάγιος αμυντικός με χαρακτηριστικά την ηρεμία του, την εργατικότητα, τον υποδειγματικό επαγγελματισμό καθώς και των συνεπών εμφανίσεων του στη θέση για  διάστημα πολλών ετών. Ήταν γρήγορος και σωματικά ισχυρός αμυντικός, γνωστός για την αντοχή του, και την ικανότητα αντιμετώπισης τόσο χαμηλά, όσο και στον αέρα. Ήταν εξαιρετικός στα τάκλιν, ιδιαίτερα γρήγορος για να καλύψει το έδαφος μετά από επιθετική προσπάθεια με το χαρακτηριστικό του τρέξιμο. Εκτός από την αμυντική ικανότητά του, που του έδωσε το ψευδώνυμο *Muralha* (ο τοίχος) από τον Ουρουγουανό συγγραφέα Εδουάρδο Γκαλεάνο, είχε και εξαιρετική τεχνική και επιθετικές ικανότητες, με καλό έλεγχο και δημιουργικότητα όταν το απαιτούσαν οι συνθήκες.
Ήταν επίσης ικανός στις εκτελέσεις πέναλτι. Οι περιορισμένες κινήσεις που μπορούσε να κάνει με το δεξί χέρι του, ο Σάντος του άρεσε να λέει ότι μετέτρεψε το χέρι του σε μοχλό που έδιωχνε τη μπάλα στην περιοχή. Το 1956, η εφημερίδα The Times περιέγραψε: «Σίγουρα δεν υπάρχει καλύτερος δεξιός μπακ στον κόσμο σήμερα από τον Ντζάλμα Σάντος. Ο έλεγχος της μπάλας και ο τρόπος που τη χρησιμοποιεί αντιστοιχεί σε όλα όσα μπορεί να κάνει ένας επιθετικός». Ο Σάντος μαζί με τον Νίλτον Σάντος, τον αριστερό πλάγιο αμυντικό της εθνικής Βραζιλίας της ίδιας εποχής αποτέλεσαν τους πρωτοπόρους στο επιθετικό παιχνίδι των πλάγιων αμυντικών και υπήρξαν το παράδειγμα για γενιές αμυντικών που αναδύθηκαν όχι μόνο στη Βραζιλία αλλά και στην Ευρώπη από τη δεκαετία του 1960.
thumb|Ο Ντζαλμα Σάντος (αριστερά) μετά τον τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1958 με τον Πελέ στην αγκαλιά του Ζιλμάρ. 
Στις 23 Οκτωβρίου 1963 συμμετείχε ως μέλος της Μικτής Κόσμου στον αγώνα απέναντι στην Εθνικής Αγγλίας για τον εορτασμό των 100 χρόνων της αγγλικής ποδοσφαιρικής ιστορίας μαζί με τους Αλφρέδο Ντι Στέφανο, Φέρεντς Πούσκας, Λεβ Γιασίν, Εουσέμπιο, Γιόζεφ Μάζοπουστ, Φρανσίσκο Χέντο, Ρεϊμόν Κοπά, Ούβε Ζέελερ, Ντένις Λόου κα.
Συνολικά κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του αγωνίστηκε σε 1.065 επίσημους αγώνες χωρίς να αποβληθεί ποτέ. Το 1994 επιλέχθηκε από τη FIFA στην καλύτερη ομάδα όλων των εποχών του Παγκοσμίου Κυπέλλου.

### Μετά το ποδόσφαιρο
Μετά την αποχώρησή του από την ενεργό δράση, αποφάσισε να γίνει προπονητής περνώντας βραχύβια χρονικά διαστήματα: αρχικά στην πατρίδα του και αργότερα στη Βολιβία και το Περού, αλλά  συνειδητοποίησε ότι δεν του άρεσε πλέον ο ανταγωνιστικός κόσμος του επαγγελματικού ποδοσφαίρου. Έτσι, ξεκίνησε μια νέα ζωή ως προπονητής ποδοσφαίρου και εκπαιδευτής για μικρά παιδιά, εστιάζοντας όχι στα αθλητικά αποτελέσματα, αλλά πάνω απ' όλα να τους οδηγήσει να διασκεδάζουν παίζοντας. Απομακρύνθηκε από την πατρίδα του στη Σαουδική Αραβία και - στη δεκαετία του 1980 - έφτασε και στην Ιταλία, σε μια μικρή πόλη που ονομάζεται Μπασάνο ντελ Γκράπα (*Bassano del Grappa*), προσκεκλημένος από στενό του φίλο, τον Βραζιλιάνο πρώην παίκτη Σίντνεϊ Κολόνια Κούνια, γνωστό ως *Chinesinho*, ο οποίος ήταν προπονητής στην τοπική ομάδα ποδοσφαίρου, Βίρτους Μπασάνο (*Virtus Bassano*). Εκεί, άνοιξε  με το φίλο του μια ακαδημία ποδοσφαίρου για παιδιά παραμένοντας για δύο χρόνια (1985–87). Ωστόσο, η πορεία του αθλητισμού και της εκπαίδευσης δεν τελείωσε, καθώς στη χώρα του ίδρυσε μια άλλη ακαδημία ποδοσφαίρου τη δεκαετία του 1990 στον δήμο Ουμπεράμπα για φτωχά παιδιά. Αποφάσισε να δώσει μια ευκαιρία σε αγόρια και κορίτσια, δίνοντας προσοχή και στα σχολικά τους αποτελέσματα.
Το 2004 επιλέχθηκε από τον Πελέ στη λίστα FIFA 100. Το 2013 η βραζιλιάνικη εφημερίδα *O Estado de São Paulo* στην επέτειο των 150 χρόνων ποδοσφαίρου τον συμπεριέλαβε στην καλύτερη ενδεκάδα όλων των εποχών.

## Στατιστικά στοιχεία διεθνούς σταδιοδρομίας

## Τίτλοι και διακρίσεις

**Πορτουγκέσα**
* Τουρνουά Ρίο - Σάο Πάολο (2): 1952, 1955
**Παλμέιρας**
* Καμπεονάτο Παουλίστα (3): 1959, 1963, 1966
* Καμπεονάτο Μπραζιλέιρο (3): 1960, 1967, 1967 
* Τουρνουά Ρίο - Σάο Πάολο: 1965
**Βραζιλία**
* Παγκόσμιο Κύπελλο (2): 1958, 1962
* Παναμερικανικό Πρωτάθλημα (Κόπα Αμέρικα): 1952
**Ατομικές διακρίσεις**
* Καλύτερη ομάδα Παγκόσμιου Κυπέλλου (3): 1954, 1958, 1962 
* FIFA XI: 1963 
* Ομάδα όλων των εποχών του Παγκόσμιου Κυπέλλου: 1994
* FIFA 100 
* The Best of The Best-Παίκτες του αιώνα: Κορυφαίοι 50 
* Καλύτερη ενδεκάδα όλων των εποχών της *Estado de São Paulo*: 2013
* Hall of Fame ποδοσφαίρου της Βραζιλίας

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

 
*  

 

Κατηγορία:Βραζιλιάνοι ποδοσφαιριστές 
Κατηγορία:Αμυντικοί ποδοσφαιριστές
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Ασοσιασάο Πορτουγκέσα ντε Ντεσπόρτος 
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Σοσιεντάντε Εσπορτίβα Παλμέιρας
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Ατλέτικο Παραναένσε 
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Εθνικής Βραζιλίας
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Παγκοσμίου Κυπέλλου 1954
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Παγκοσμίου Κυπέλλου 1958
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Παγκοσμίου Κυπέλλου 1962
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Παγκοσμίου Κυπέλλου 1966
Κατηγορία:FIFA 100
Κατηγορία:Παίκτες νικητές Παγκοσμίου Κυπέλλου ποδοσφαίρου FIFA
Κατηγορία:Παίκτες νικητές Κόπα Αμέρικα