Καρδάμωμον το γνήσιον

Το **Καρδάμωμον το γνήσιον** ή άλλως **Ελεττάρια το καρδάμωμον** *(*'Elettaria cardamomum**)'', κοινώς γνωστό και ως **πράσινο κάρδαμο*', είναι ένα αυτοφυές [[Ποώδης|ποώδες]] [[πολυετές φυτό]] της οικογένειας [[Ζιγγιβερίδες|Ζιγγιβερίδων]] *(Zingiberaceae)*, το οποίο προέρχεται από τη νότια [[Ινδία]]. Είναι το πιο κοινό από τα είδη των οποίων οι σπόροι χρησιμοποιούνται ως το καρύκευμα που ονομάζεται [[κάρδαμο]]. Καλλιεργείται ευρέως στις τροπικές περιοχές και σύμφωνα με πληροφορίες, έχει εγκλιματιστεί στη [[Ρεϋνιόν]], [[Ινδοκίνα]] και την [[Κόστα Ρίκα]].

==Ανάπτυξη==
[[Αρχείο:ElettariaCardamomum.jpg|thumb|left|Καρδάμωμον το γνήσιον.]] 
Το Καρδάμωμον το γνήσιον, είναι ένα πικάντικο, αρωματικό, ποώδες, πολυετές φυτό το οποίο αναπτύσσεται σε ύψος 2-4 μ. Τα φύλλα του εναλλάσσονται σε δύο σειρές, γραμμικά-λογχοειδή, μήκους 40-60 εκατοστών, με μια μακρυά αιχμηρή κορυφή. Τα άνθη είναι λευκά έως λιλά ή απαλό βιολετί, που παράγονται σε μια χαλαρή ακίδα μήκους 30-60 εκατοστών. Ο καρπός είναι ένας κίτρινο-πράσινος λοβός, τριών όψεων μήκους 1-2 εκατοστών, που περιέχει αρκετούς μαύρους και καφέ σπόρους.

==Χρήσεις==
Οι πράσινοι λοβοί του σπόρου του φυτού ξηραίνονται και οι σπόροι μέσα στο λοβό χρησιμοποιούνται στην [[Ινδική κουζίνα|Ινδική]] και τις άλλες [[Ασιατική κουζίνα|Ασιατικές κουζίνες]], είτε ολόκληροι είτε αλεσμένοι. Είναι το πιο ευρέως καλλιεργούμενο είδος κάρδαμου· για τους άλλους τύπους και τις χρήσεις, δείτε [[κάρδαμο]], [[μαύρο κάρδαμο]].
[[Αρχείο:Cardamone.jpg|thumb|Λοβοί από κάρδαμο που χρησιμοποιούνται ως μπαχαρικό.]]
Το τριμμένο κάρδαμο είναι ένα συστατικό σε πολλά Ινδικά [[κάρυ]] και αποτελεί την πρωταρχική συμβολή στη γεύση του *masala chai*. Στο [[Ιράν]], το κάρδαμο χρησιμοποιείται για να αρωματίσει τον [[καφές|καφέ]] και το [[τσάι]]. Στην [[Τουρκία]], χρησιμοποιείται για να αρωματίσει το μαύρο τούρκικο τσάι, το *kakakule* στα τουρκικά.

Εκτός από τη φυσική του περιοχή, καλλιεργείται επίσης στο [[Νεπάλ]], το [[Βιετνάμ]], την [[Ταϊλάνδη]] και την [[Κεντρική Αμερική]]. Στην [[Ινδία]], οι [[Πολιτείες και τα Ενωτικά εδάφη της Ινδίας]] [[Σικκίμ]] και [[Κεράλα]], είναι οι κύριοι παραγωγοί κάρδαμου· Κατατάσσονται δε στις χώρες με τις περισσότερες καλλιεργούμενες εκτάσεις και την υψηλότερη παραγωγή.

Τα [[φύλλο (βοτανική)|φύλλα]] του που φύονται κοντά στη βάση του, έχουν δυνατή πικάντικη γεύση και χρησιμοποιούνται σε σαλάτες και διάφορα γαρνιρίσματα.

Οι λοβοί του πράσινου κάρδαμου, μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν ως συστατικό του [[μπαχαράτ]].

Στην [[Ευρώπη]], εισήχθη για πρώτη φορά γύρω στο 1300 π.Χ.

==Οικολογία==
Το Καρδάμωμον το γνήσιον, χρησιμοποιείται ως τροφή των φυτών από τις προνύμφες του σκόρου *Endoclita hosei*.

==Ποικιλίες==
[[Αρχείο:Cardamom plant.jpg|thumb|Φυτό καρδάμου.]]
Οι τρεις φυσικές ποικιλίες των φυτών του πράσινου καρδάμου είναι:

* *Malabar* (ιθαγενές του Ναντάν *(Nadan)*), όπως υποδηλώνει το όνομα, είναι η γηγενής ποικιλία της Κεράλα. Αυτά τα φυτά έχουν ανθήλες, οι οποίες αναπτύσσονται οριζόντια κατά μήκος του εδάφους.
* *Mysore*, όπως υποδηλώνει το όνομα, είναι μια γηγενής ποικιλία της [[Καρνάτακα]]. Αυτά τα φυτά έχουν ανθήλες, οι οποίες αναπτύσσονται κάθετα προς τα επάνω. Η ποικιλία *Mysore*, ωστόσο, έχει μειωθεί τις τελευταίες δεκαετίες, λόγω της εμφάνισης της ανθεκτικότερης και παραγωγικότερης ποικιλίας «Πράσινος χρυσός» και η οποία είναι η πιο κοινή μορφή καρδάμου που συγκομιδείται στην Κεράλα.
* *Vazhuka* είναι ένα φυσικό υβρίδιο που απαντάται μεταξύ των ποικιλιών *Malabar* και *Mysore*, όπου οι ανθήλες του δεν αναπτύσσονται ούτε οριζοντίως-κατά μήκος του εδάφους, ούτε όμως και καθέτως-προς τα επάνω, αλλά ανάμεσα τους.

Πρόσφατα, μερικοί καλλιεργητές απομόνωσαν φυτά υψηλής απόδοσης και άρχισαν τον πολλαπλασιασμό τους σε μεγάλη κλίμακα. Η πιο δημοφιλής ποικιλία υψηλής απόδοσης είναι η *«Njallani»*. Η *«Njallani»*, είναι επίσης γνωστή και ως *rup-ree-t* (σ.σ. τοπικό γλωσσικό λογοπαίγνιο, σχετικό με το νόμισμα της περιοχής τη ρουπία), είναι μια μοναδική υψηλής απόδοσης ποικιλία κάρδαμου, η οποία αναπτύχθηκε από τον Ινδό αγρότη *Sebastian Joseph* από την *Kattappana*, στο Νότιο-δυτικό Ινδικό κρατίδιο [[Κεράλα]]. Ο *K. J. Baby* από την Περιοχή *Idukki* στην Κεράλα, έχει αναπτύξει μια αμιγώς λευκό-ανθη ποικιλία πράσινου κάρδαμου, προερχομένη από την ποικιλία *Vazhuka*, με ακόμη υψηλότερη απόδοση από ό,τι η *«Njallani»*. Η ποικιλία έχει υψηλή προσαρμοστικότητα σε διαφορετικές συνθήκες σκίασης και μπορεί επίσης να καλλιεργηθεί σε νεροκρατούμενες περιοχές.

==Δείτε επίσης==
* [[Ελεττάρια]]
* [[Καρδάμωμο]]
* [[Κάρδαμο (χόρτο)]]
* [[Μαύρο κάρδαμο]]

== Παραπομπές ==
<references />

== Πηγές ==


* [http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Elettaria.html University of Melbourne: Sorting *Elettaria* names]
* [https://web.archive.org/web/20150924115132/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?4169 Germplasm Resources Information Network: *Elettaria'']

Κατηγορία:Ζιγγιβεροειδή
Κατηγορία:Μπαχαρικά
Κατηγορία:Χλωρίδα της Ινδίας
Κατηγορία:Φαρμακευτικά φυτά της Ασίας