Τζοβάννι Μπαττίστα Μορόνι

μικρογραφία| Τζοβάννι Μπαττίστα Μορόνι - ''Πορτρέτο μιας κυρίας'', ίσως της Κόμισσα Lucia Albani Avogadro («La Dama in Rosso»)
0 **Τζοβάννι Μπαττίστα Μορόνι** (ιταλικά: *Giovanni Battista Moroni*, π. 1520-24&nbsp;- 5 Φεβρουαρίου 1579) ήταν Ιταλός ζωγράφος της Ύστερης Αναγεννησιακής περιόδου. Αποκαλείται επίσης Giambattista Moroni. Γνωστός για τα κομψά ρεαλιστικά πορτρέτα της τοπικής αριστοκρατίας και του κλήρου, θεωρείται ένας από τους σπουδαίους ζωγράφους πορτρέτων της Ιταλίας του 16ου αιώνα.

## Βιογραφία
[μικρογραφία| ''Πορτρέτο του γλύπτη [Αλεσσάντρο Βιττόρια.* Πίνακας του Μορόνι, 1552-3, [[Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης (Βιέννη)|Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης]]]]
[[Αρχείο:Giovanni_Battista_Moroni_-_The_Tailor_('Il_Tagliapanni')_-_Google_Art_Project.jpg|μικρογραφία| *Ο ράπτης*, πίνακας του Μορόνι 1570–1575, [[Εθνική Πινακοθήκη Λονδίνου|Εθνική Πινακοθήκη (Λονδίνο)]]]]
Ο Μορόνι ήταν γιος του αρχιτέκτονα Αντρέα Μορόνι. Εκπαιδεύτηκε υπό τον Αλεσσάντρο Μπονβιτσίνο (Μορέττο) Alessandro Bonvicino ή [[Μορέττο ντα Μπρέσια]] στη [[Μπρέσια]], όπου ήταν ο κύριος βοηθός του εργαστηρίου κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1540 και εργάστηκε στο [[Τρέντο]], το [[Μπέργκαμο]] και την πόλη του [[Αλμπίνο]], κοντά στο Μπέργκαμο, όπου γεννήθηκε και πέθανε. Οι δύο σύντομες περιόδους του στο Τρέντο συνέπεσαν με τις δύο πρώτες συνόδους της [[Σύνοδος του Τρέντο|Συνόδου του Τρεντο]], 1546–48 και 1551–53. Και στις δύο περιπτώσεις ο Μορόνι ζωγράφισε μια σειρά από θρησκευτικά έργα (συμπεριλαμβανομένου του ρετάμπλ των *Πατέρων της Εκκλησίας* για την εκκλησία της [[Βασιλική της Αγίας Μαρίας της Μεγαλυτέρας στο Μπέργκαμο|Αγίας Μαρίας της Μεγαλυτέρας, στο Μπέργκαμο]] ), καθώς και τη σειρά πορτρέτων για τα οποία και παρέμεινε αξέχαστος.

Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο Τρέντο, ήλθε επίσης σε επαφή με τον [[Τιτσιάνο]] και τον Κόμητα-Επίσκοπο Κριστοφόρο Μαντρούτσο, του οποίου το πορτρέτο έφτιαξε ο Τιτσιάνο, αλλά ο Μορόνι ήταν αυτός που ζωγράφισε πορτρέτα των γιων του Μαντρούτσο.  Υπήρχαν ισχυρισμοί του δέκατου ένατου αιώνα ότι εκπαιδεύτηκε από τον Τιτσιάνο στο Τρέντο, ωστόσο, είναι απίθανο να εεργάστηκε ποτέ στο στούντιο του Ενετού για μεγάλο διάστημα, αν όχι και καθόλου. Η περίοδος του Μορόνι ως μοντέρνου προσωπογράφου του Μπέργκαμο δεν τεκμηριώνεται πουθενά, αλλά στις εγγεγραμμένες ημερομηνίες των πορτραίτων του, είναι απροσδόκητα συμπυκνωμένη, καλύπτοντας μόνο ττην περίοδο 1557–62, μετά από την οποία το Μπέργκαμο καταστράφηκε από εσωτερικές διαμάχες και ο Μορόνι αποσύρθηκε μόνιμα στο Άλμπινο, (Rossi, Gregori et al.) όπου, στην επαρχιακή απομόνωσή του, παραβλέφθηκε εξ ολοκλήρου από τον [[Τζόρτζο Βαζάρι]] . Η παραγωγή του στο Μπέργκαμο, που επηρεάστηκε εν μέρει από τη μελέτη του ρεαλισμού του Σαβόλντο, που δημιούργησε πριν λίγα χρόνια μια μακρά σειρά πορτρέτων που, αν και δεν είναι αρκετά ηρωικά, είναι γεμάτα αξιοπρεπή ανθρωπισμό και στηρίζονται στην καθημερινή ζωή. Τα θέματα δεν αντλούνται αποκλειστικά από την αριστοκρατία του Μπέργκαμο, αλλά από τη νέα αυτεπιγνωστική τάξη μελετητών, επαγγελματιών και υποδειγματικών κυβερνητικών γραφειοκρατών, με μερικούς στρατιώτες, που παρουσιάζονται σε αποσπασματικές και επιφυλακτικές στάσεις με τα σχολαστικά περάσματα νεκρής φύσης και μεγαλύτερη προσοχή στα υφάσματα και τα ενδύματα, παρά στην ψυχολογική διείσδυση.

Η παραγωγή θρησκευτικών έργων ζωγραφικής, που προοριζόταν για ένα λιγότερο εξελιγμένο κοινό στις τοπικές κοιλάδες των Άλπεων, ήταν μικρότερη και λιγότερο επιτυχημένη από τα πορτρέτα του: Ο Freedberg παρατήρησε τα διαγραμματικά τους σχέδια που δανείστηκαν από τους Μορέττο, Σαβόλντο και άλλων.  Για παράδειγμα, ζωγράφισε ένα *Μυστικό Δείπνο* για την ενορία στο Ρομάνο της [[Λομβαρδία|Λομβαρδίας]] . *Στέμμα της Θεοτόκου* στον ναό "Sant'Alessandro della Croce" του Μπέργκαμο; επίσης για τον καθεδρικό ναό της [[Βερόνα]], *Οι Άγιοι Πέτρος και Παύλος*, και στη [[Πινακοθήκη Μπρέρα]] του [[Μιλάνο|Μιλάνου]], την *Κοίμηση της Θεοτόκου* . Ο Μορόνι δέχτηκε παραγγελία για μια *Υπέρτατη Κρίση* στην εκκλησία του Γκορλάγκο, όταν πέθανε. Συνολικά, το ύφος του σε αυτούς τους πίνακες δείχνει επιρροές του αφεντικού του, [[Λορέντσο Λόττο]]  και [[Τζιρόλαμο Σαβόλντο]] . Ο [[Τζοβάννι Πάολο Καβάνια]] (Giovanni Paolo Cavagna) ήταν σίγουρα μαθητής του Μορόνι, ωστόσο, λέγεται ότι στις επόμενες γενεές, η διορατική του εικόνα επηρέασε τον [[Φρα' Γκαλγκάριο]] και τον [[Πιέτρο Λόνγκι]].

Ο S. J. Freedberg σημειώνει ότι ενώ οι θρησκευτικοί πίνακές του είναι «αρχαϊκοί», υπενθυμίζοντας τις συνθέσεις του ύστερου *Quattrocento* και απεικονίζουν "άκαμπτους" Αγίους, τα πορτρέτα του είναι αξιοσημείωτα για την εκλεπτυσμένη ψυχολογική τους γνώση, τον αέρα της αξιοπρέπειας, τον άπλετο έλεγχο και την εξαιρετική απαστράπτουσα τονικότητα. Οι προστάτες της θρησκευτικής τέχνης δεν ενδιαφέρονταν για μιαν εξατομικευμένη, εκφραστική "Madonna", επιθυμούσαν φωτεινούς, αρχέτυπους Αγίους. Από την άλλη πλευρά, οι προστάτες εδνιαφέρονταν για εικόνες με ζωντάνια.

== Δημόσιες συλλογές με έργα του Μορόνι ==
Η [[Εθνική Πινακοθήκη Λονδίνου|Εθνική Πινακοθήκη]] ([[Λονδίνο]]) έχει μια από τις καλύτερες συλλογές έργων του, συμπεριλαμβανομένου του περίφημου πορτρέτου που είναι γνωστό ως *Il sarto* (Ο Ράπτης). Άλλα πορτρέτα βρίσκονται στο [[Ουφίτσι]] (το *Ευγενής που δείχνει προς τη Φλόγα με την* ένδειξη "Et quid volo nisi ut ardeat;") ), Η Πινακοθήκη του [[Βερολίνο|Βερολίνου]], η αυτοπροσωπογραφία του κληρικού Ludovico de' Terzi και του Μορόνι και στην [[Εθνική Πινακοθήκη της Ουάσιγκτον|Εθνική Πινακοθήκη, Ουάσιγκτον, DC]], *Ένας κύριος σε λατρεία προ της Παναγίας*,  το πλήρες πορτρέτο του Τζαν Φεντερίκο Μαντρούτσο (Gian Federico Madruzzo),  και η καθιστή μισή μορφή του Ιησουίτη Έρκολε Τάσσο, παραδοσιακά αποκαλούμενη, "Διδάσκαλος του Τιτσιάνο",  αν και δεν υπάρχει πραγματική σχέση με τον Τιτσιάνο.

Μεταξύ των δημόσιων συλλογών που κατέχουν έργα του Μορόνι είναι, η Ακαδημία της Καρράρα (Μπέργκαμο) ( *Πορτρέτο ηλικιωμένου άνδρα* ), το [[Ασμόλειο μουσείο|Ασμόλειο Μουσείο]] (Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης), το Μουσείο Τέχνης Brooks (Μέμφις, [[Τενεσί]]), το Ινστιτούτο Τεχνών του [[Ντιτρόιτ]], το Μουσεία Καλών Τεχνών του [[Σαν Φρανσίσκο]], το [[Ερμιτάζ|Μουσείο Ερμιτάζ]], το Μουσείο Τέχνης [[Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης (Βιέννη)|της Χονολουλού, το Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης]] ([[Βιέννη]]), το [[Κατάλογος έργων του Liechtenstein Museum της Βιέννης|Μουσείο]] του [[Λιχτενστάιν]] (Βιέννη), το [[Μουσείο του Λούβρου]], το [[Κάστρο του Σαντιγί|Μουσείο Κοντέ Σαντιγί]] (Σαντιγί, [[Γαλλία]]), το Μουσείο Poldi Pezzoli ([[Μιλάνο]]), το Μουσείο Καλών Τεχνών, [[Βοστώνη]], Εθνικές Πινακοθήκες της Σκωτίας, η [[Εθνική Πινακοθήκη της Ουάσιγκτον|Εθνική Πινακοθήκη της Ουάσινγκτον]], το [[Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης (Νέα Υόρκη)|Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης]] ([[Νέα Υόρκη]]), η Πινακοθήκη της Νέας Νότιας Ουαλίας, η [[Εθνική Πινακοθήκη του Καναδά]] ( *Πορτρέτο άνδρα* ),  η [[Εθνική Πινακοθήκη Λονδίνου|Εθνική Πινακοθήκη, Λονδίνο]], το Μουσείο Norton Simon ([[Πασαντίνα (Καλιφόρνια)|Πασαντίνα]], Καλιφόρνια), [[Αμβροσιανή βιβλιοθήκη|Αμβροσιανή Πινακοθήκη]] (Μιλάνο), [[Πινακοθήκη Μπρέρα]] (Μιλάνο), το [[Ρέικσμουζεουμ]], το Μουσείο Τέχνης John and Mable Ringling (Σαρασότα, [[Φλόριντα]]), Studio Esseci ([[Πάδοβα]], Ιταλία), Μουσείο Τέχνης του Πανεπιστημίου της Αριζόνα, Μουσείο Καλών Τεχνών της [[Βιρτζίνια]], Εθνική Πινακοθήκη της [[Ιρλανδία|Ιρλανδίας]] ( *Πορτρέτο ενός τζέντλεμαν και τα δύο παιδιά του* ), το [[Ουφίτσι]] ( *Πορτρέτο του Τζιοβάνι Αντόνιο Παντέρα*), το [[Μουσείο του Πράδο]] (*ένας στρατιώτης*),  και το Μουσείο Τέχνης του Worcester (*Πορτρέτο άνδρα* ). 

== Φωτοθήκη ==
<gallery mode="packed" heights="184">
Αρχείο:'Portrait of a Man', oil on canvas painting by Giovanni Battista Moroni, 1553, Honolulu Academy of Arts.jpg|*Πορτρέτο ενός άνδρα*, λάδι σε καμβά, 1553, Μουσείο Τέχνης της [[Χονολουλού]]
Αρχείο:Bartolommeo Bonghi (died 1584) MET DT382.jpg|*Πορτρέτο του Bartolomeo Bonghi*, λάδι σε καμβά, 1553, [[Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης]]
Αρχείο:Giovanni Battista Moroni - Gian Lodovico Madruzzo - WGA16251.jpg|*Τζαν Λοντοβίκο Μαντρούτσο* - Ινστιτούτο Τέχνης του [[Σικάγο]]υ
Αρχείο:Moroni Nicoloinis.jpg|*Πορτρέτο της Angelica Agliardi de Nicolini*, γύρω στο 1560, [[Σαντιγί]], [[Μουσείο Κοντέ]]
Αρχείο:Giovanni Battista Moroni - Portrait of a Man holding a Letter ('L'Avvocato') - Google Art Project.jpg|*Πορτρέτο άνδρα που κρατά γράμμα* ( *L'Avvocato* )
Αρχείο:Giovanni Battista Moroni - The Baptism of Christ with a Donor - WGA16246.jpg|*Βάπτισμα του Χριστού με δωρητή*
Αρχείο:Giovanni Battista Moroni - Portrait of Don Gabriel de la Cueva, later Duke of Alburquerque - WGA16256.jpg|*Πορτρέτο του Gabriel de la Cueva, 5ος Δούκας της Αλμπουκέρκης*, 1560, [[Gemäldegalerie]], [[Βερολίνο]]
Αρχείο:Giovanni Battista Moroni - The Knight in Black - Google Art Project.jpg|*Ο Ιππότης στο Μαύρο*, γ. 1567, Μουσείο Poldi Pezzoli, Μιλάνο
Αρχείο:Giovanni Battista Moroni, "Titian's Schoolmaster", c. 1575, NGA 1184.jpg|*Διδάσκαλος του Τιτσιάνο*, γ. 1575, Εθνική Πινακοθήκη
Αρχείο:Giovanni Battista Moroni 021.jpg|*Πορτρέτο ενός στρατιώτη*, γ. 1560, [[Μουσείο του Πράδο]], [[Μαδρίτη]]
</gallery>

==Δείτε επίσης==
* [[Κατάλογος Ιταλών ζωγράφων]]

== Παραπομπές και πηγές ==

===Παραπομπές===
<references />

===Πηγές===
* 
* Gregori, Mina. *Giovan Battista Moroni—tutte le opere*. Bergamo: Poligrafiche Bolis, 1979.
* Ng, Aimee, Simone Facchinetti and Arturo Galansino. *Moroni: The Riches of Renaissance Portraiture*. Exh. cat. Feb. 29–June 2, 2019. New York: The Frick Collection, 2019. ([https://mailchi.mp/delanceyplace.com/the-portraits-of-moroni-71219?e=01376ceb1d review with excerpts and images], Delancy Place, July 12, 2019)
* Tiraboschi, Giampiero. Giovan Battista Μορόνι: l'uomo e l'artista. Μπέργκαμο: Tera mata, 2016.
* 

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
* [https://www.theguardian.com/artanddesign/2014/oct/14/giovanni-battista-moroni-royal-academy-tailors-favourite-artist *Guardian'' article on Moroni]
* Πίνακες του Μορόνι 
*  
* Painters of reality: the legacy of Leonardo and Caravaggio in Lombardy, an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art (fully available online as PDF), which contains material on Moroni (see index)
* Exhibition at the Frick Collection, New York, in 2019.

Κατηγορία:Ιταλοί ζωγράφοι του 16ου αιώνα
Κατηγορία:Μανιεριστές ζωγράφοι
Κατηγορία:Ζωγράφοι της Αναγέννησης