Σίτος ο μαλακός

***Σίτος ο μαλακός*** (**μαλακό σιτάρι**) ή ***σίτος ο κοινός*** (**κοινό σιτάρι**) *(*'Triticum aestivum**)'', επίσης γνωστός ως ο **αρτόσιτος*' *(bread wheat)*, είναι είδος καλλιεργούμενου [[σιτάρι|σίτου]]. Περίπου το 95% του σίτου που παράγεται είναι μαλακό σιτάρι, το οποίο είναι το πιο ευρέως καλλιεργούμενο είδος από όλες τις καλλιέργειες και το δημητριακό με την υψηλότερη χρηματική απόδοση.

== Ονοματολογία και ταξινομική του σιταριού και των ποικιλιών του ==

Πολλές μορφές σίτου έχουν εξελιχθεί κάτω από την ανθρώπινη επιλογή. Η ποικιλομορφία αυτή έχει οδηγήσει σε σύγχυση, την ονομασία των σιτηρών, με ονόματα που βασίζονται τόσο στα γενετικά όσο και στα μορφολογικά χαρακτηριστικά.

=== Κατάσταση με τις κοινές ποικιλίες ===

==Εξέλιξη==
Ο αρτόσιτος είναι ένα είδος αλλοεξαπλοειδές (αγγλ.: *allohexaploid*) (δλδ. αλλοαπλοειδές (*allopolyploid*) με έξι σετ χρωμοσωμάτων: δύο σετ από κάθε ένα από τα τρία διαφορετικά είδη). Από τα έξι σύνολα των χρωμοσωμάτων, τα δύο προέρχονται από το *Triticum urartu* (μονόκοκκο σιτάρι) και τα δύο από το *Aegilops speltoides*. Αυτός ο υβριδισμός, δημιούργησε πριν από 5.800-8.200 χρόνια, το είδος *Triticum turgidum* (σκληρό σιτάρι [*durum wheat*]). Τα δύο τελευταία ζεύγη των χρωμοσωμάτων, προήλθαν πριν από 2.300-4.300 χρόνια, από το γρασίδι του άγριου αίγαγρου-*Aegilops tauschii*.

Ο ελεύθερα-αλωνισμένος [[σιτάρι|σίτος]], είναι στενά συνδεδεμένος με την [[όλυρα]]. Όπως και με την όλυρα, τα γονίδια από το *Aegilops tauschii*, συνέβαλλαν στη δημιουργία αρτόσιτου *(bread wheat)*, με μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στο κρύο από ό, τι οι περισσότεροι σίτοι και καλλιεργείται σε όλες τις εύκρατες περιοχές ανά τον κόσμο.

==Ιστορία==

Το κοινό σιτάρι *(common wheat)* εξημερώθηκε πρωτίστως στη [[Δυτική Ασία]], κατά τις αρχές του [[Ολόκαινος εποχή|Ολόκαινου]] και από εκεί εξαπλώθηκε κατά την προϊστορική περίοδο, στη [[Βόρεια Αφρική]], την [[Ευρώπη]] και την [[Ανατολική Ασία]].

Το [[σιτάρι]] έφθασε για πρώτη φορά στη [[Βόρεια Αμερική]] το 16ο αιώνα, με τις [[Ισπανία|Ισπανικές]] αποστολές, αλλά ο ρόλος της Βόρειας Αμερικής ως σημαντικού εξαγωγέα σίτου, χρονολογείται από τον αποικισμό των λιβαδιών, στη δεκαετία του 1870. Καθώς οι εξαγωγές των σιτηρών από τη [[Ρωσία]] σταμάτησαν κατά τον [[Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος|Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο]], η παραγωγή των σιτηρών στο [[Κάνσας]] διπλασιάστηκε.

Σε όλο τον κόσμο, ο αρτόσιτος *(bread wheat)* έχει αποδείξει ότι είναι ευπροσάρμοστος στις σύγχρονες βιομηχανικές ψησίματος και έχει εκτοπίσει πολλά άλλα από τα είδη σίτου, [[κριθάρι|κρίθης]] και [[σίκαλη]]ς, που κάποτε συνήθως χρησιμοποιούνταν για την [[ψωμί|αρτοποιΐα]], ιδιαίτερα στην Ευρώπη.

==Αναπαραγωγή των φυτών==

Οι σύγχρονες ποικιλίες σίτου έχουν βραχείς μίσχους, το αποτέλεσμα νανοποιημένων *RHt* γονιδίων τα οποία μειώνουν την ευαισθησία του φυτού στο *gibberellic* οξύ, μια φυτική [[ορμόνη]] που επιμηκύνει τα [[κύτταρο|κύτταρα]]. Τα γονίδια *RHt*, εισήχθησαν κατά τη δεκαετία του 1960 από το *Norman Borlaug*, στις σύγχρονες ποικιλίες σιταριού, από τις ποικιλίες σιταριού *«Norin 10»*, που καλλιεργούνταν στην [[Ιαπωνία]]. Οι βραχείς μίσχοι είναι σημαντικοί, επειδή η εφαρμογή υψηλών επιπέδων χημικών λιπασμάτων θα προκαλούσαν τα στελέχη, να αυξηθούν πάρα πολύ υψηλά, με αποτέλεσμα την κατάρρευση των βλαστών. Το ύψος των στελεχών είναι επίσης όμοιο, το οποίο είναι σημαντικό για τις σύγχρονες τεχνικές θερισμού.

==Άλλες μορφές μαλακού σίτου==
Συμπαγείς σίτοι (π. χ., το *club* σιτάρι *Triticum compactum*, αλλά στην Ινδία, το *Triticum sphaerococcum*) είναι στενά συνδεδεμένοι με το μαλακό σιτάρι, αλλά έχει ένα πολύ πιο συμπαγές *αυτί*. Τα κοντύτερα τμήματα ραχιαίων στελεχών, καταλήγουν σε σταχύδια που συγκεντρώνονται πλησιέστερα. Οι συμπαγείς σίτοι *(compact wheats)*, συχνά θεωρούνται μάλλον ως υποείδος από ό, τι τα είδη με το δικό τους δικαίωμα (και συνεπώς *T. aestivum* υποείδος *compactum'').

## Δείτε επίσης
* Σιτάρι
* Σιτόχορτο

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Κατηγορία:Σιτηρά
Κατηγορία:Φαρμακευτικά φυτά της Ασίας