Εθνικό Ανεξάρτητο Κόμμα (Νεπάλ)

Το **Εθνικό Ανεξάρτητο Κόμμα** ή **Κόμμα** **Ραστρίγια Σβατάντρα** (νεπαλικά: **राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी**, *Rāṣṭriya Svatantra Pārṭī*, συντομ. **RSP**) είναι πολιτικό κόμμα του Νεπάλ με κύριες αρχές την καταπολέμηση της διαφθοράς και την αλλαγή του τρόπου διακυβέρνησης της χώρας. Το κόμμα ιδρύθηκε το 2022 από τον Ράμπι Λαμιτσάνε ο οποίος είναι επικεφαλής του, αν και ο πραγματικός ηγέτης πλέον θεωρείται ο εκλεγμένος πρωθυπουργός του Νεπάλ Μπαλέντρα Σάχ.

Η καθοδηγητική του αρχή έχει διατυπωθεί ως «πλουραλιστική δημοκρατία», με δέσμευση σε σοσιαλφιλελεύθερο πολιτικό πρόγραμμα, δημοκρατικό-ρεπουμπλικανικό σύστημα διακυβέρνησης και κράτος πρόνοιας. 

Το κόμμα αναδείχθηκε σε σημαντική πολιτική δύναμη ήδη από τις γενικές εκλογές του 2022 όπου τερμάτισε τέταρτο. Στις γενικές εκλογές του 2026 το κόμμα κέρδισε 182 από τις 275 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων και αναδείχθηκε σε πρώτη πολιτική δύναμη σε εθνικό επίπεδο με αυτοδυναμία.

## Ιστορία

### Ίδρυση και πρώτα χρόνια (2022–2025)
Στις 16 Ιουνίου 2022, ο Ράμπι Λαμιτσάνε παραιτήθηκε από τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου του τηλεοπτικού σταθμού Galaxy 4K και ανακοίνωσε ότι θα κατέλθει στις γενικές εκλογές του 2022. Στις 21 Ιουνίου 2022 ανακοίνωσε την ίδρυση του κόμματος μαζί με 21μελή κεντρική επιτροπή. Το κόμμα καταχωρίστηκε επίσημα στην Εκλογική Επιτροπή του Νεπάλ την 1η Ιουλίου 2022.

Στις εκλογές του 2022 το Εθνικό Δημοκρατικό Κόμμα κατέβασε υποψηφίους σε 131 μονοεδρικές περιφέρειες, χωρίς να συμμετάσχει στις επαρχιακές εκλογές. Κέρδισε επτά μονοεδρικές και 13 έδρες αναλογικής εκπροσώπησης στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Συγκέντρωσε 10,70% στην κομματική ψήφο και έγινε ένα από τα επτά εθνικά κόμματα του ομοσπονδιακού κοινοβουλίου.

Μετά τις εκλογές, το κόμμα εντάχθηκε στην κυβέρνηση συνασπισμού του Πούσπα Καμάλ Νταχάλ, με τον Λαμιτσάνε να αναλαμβάνει αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Εσωτερικών. Η Ιντίρα Ράνα Μαγκάρ, επίσης μέλος του κόμματος, εξελέγη αναπληρώτρια πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων.

Το κόμμα αποχώρησε από το υπουργικό συμβούλιο όταν το Ανώτατο Δικαστήριο του Νεπάλ έκρινε άκυρη την υπηκοότητα του Λαμιτσάνε, χωρίς όμως να αποσύρει τότε τη στήριξή του προς την κυβέρνηση. Κατά το διάστημα αυτό, ο Ντολ Πρασάντ Αριάλ ανέλαβε υπηρεσιακός πρόεδρος του κόμματος.

Τον Μάρτιο του 2024 το κόμμα επανήλθε στην κυβέρνηση Νταχάλ, αναλαμβάνοντας τέσσερα υπουργεία, αλλά η συμμετοχή του έληξε τον Ιούλιο του ίδιου έτους.

Τον Οκτώβριο του 2024 ο Λαμιτσάνε συνελήφθη με κατηγορίες σχετικές με απάτη σε συνεταιρισμούς, και ο Αριάλ ανέλαβε ξανά υπηρεσιακά την ηγεσία.

Το 2025 το κόμμα προχώρησε σε οργανωτικές αλλαγές, με τον Καμπίντρα Μπουρλακότι να αναλαμβάνει γενικός γραμματέας του κόμματος.

### Από το 2025 και έπειτα
Μετά τις κινητοποιήσεις της «γενιάς Z», το κόμμα αντιμετώπισε εσωτερικές ανακατατάξεις με αποχωρήσεις βουλευτών και μελών.

Τον Δεκέμβριο του 2025 ανακοινώθηκε πολιτική συμφωνία για την ένταξη του έως τότε ανεξάρτητου δημάρχου του Κατμαντού, Μπαλέντρα Σαχ, στο κόμμα, εξέλιξη που συνδέθηκε με την εκλογική του άνοδο το 2026.

Στις γενικές εκλογές του 2026, το Εθνικό Ανεξάρτητο Κόμμα σημείωσε σαρωτική νίκη με 182 έδρες, σε αποτέλεσμα που περιγράφηκε ως ιστορική ανατροπή του παραδοσιακού κομματικού συστήματος του Νεπάλ. Σύμφωνα με αναλύσεις, η επιτυχία του κόμματος στηρίχθηκε κυρίως στην κοινωνική δυσαρέσκεια απέναντι στη διαφθορά, στην πολιτική ακινησία και στην απαίτηση για μια νέα πολιτική κουλτούρα.

## Οργάνωση
Το κόμμα είχε ανακοινώσει εξαρχής ότι δεν θα αναπτύξει παραδοσιακές «αδελφές οργανώσεις», αλλά θα λειτουργεί με μέλη και όχι με «κομματικούς σωλήνες», ενώ δήλωσε επίσης ότι θα επιλέγει υποψηφίους μέσω εσωκομματικών προκριματικών διαδικασιών.

## Ιδεολογική κατεύθυνση και πολιτική πλατφόρμα
Τον Νοέμβριο του 2023 το κόμμα υιοθέτησε την «πλουραλιστική δημοκρατία» ως καθοδηγητική αρχή του. Στο σχετικό πολιτικό του κείμενο αναφέρει ότι δεσμεύεται στην «ισότιμη πρόοδο όλων των Νεπαλέζων μέσω φιλελεύθερης οικονομίας με κοινωνική δικαιοσύνη, σε μια δίκαιη και συμπεριληπτική κοινωνία στο πλαίσιο του δημοκρατικού ρεπουμπλικανικού συστήματος, καθώς και στην οικοδόμηση κράτους πρόνοιας με αξιοποίηση δημόσιων, ιδιωτικών και κοινοτικών πόρων». Το κόμμα επίσης έχει δηλώσει ότι σέβεται τον «συνταγματικό σοσιαλισμό», όπως αναφέρεται στο σύνταγμα του Νεπάλ. Αναλυτές έχουν επισημάνει ότι, παρά την εκλογική του δυναμική, η ιδεολογική διατύπωση του κόμματος παραμένει εν μέρει ασαφής, ιδίως ως προς την θέση του για τον ομοσπονδιακό χαρακτήρα του κράτους και για ορισμένες πτυχές της οικονομικής και διοικητικής μεταρρύθμισης.

Η πολιτική πλατφόρμα του κόμματος δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην καταπολέμηση της διαφθοράς, στην ενεργοποίηση των κρατικών αντικειμένων ελέγχου, στη διαφάνεια και στην αυστηρή λογοδοσία των δημόσιων λειτουργών. Στο δημόσιο λόγο του κόμματος μετά τις εκλογές του 2026 προβλήθηκε επίσης η δέσμευση για διερεύνηση των περιουσιακών στοιχείων όσων άσκησαν εξουσία από τη δεκαετία του 1990 και για δήμευση περιουσιών που αποκτήθηκαν παρανόμως.

Στον τομέα της διακυβέρνησης, το κόμμα υποστηρίζει εκτεταμένη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, ψηφιοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών, αξιολόγηση προσωπικού με βάση την απόδοση, καθώς και σύστημα διορισμών και προαγωγών που θα στηρίζεται στην αρχή «ο κατάλληλος άνθρωπος στην κατάλληλη θέση» και στην αξιοκρατία. Συνδεδεμένη με αυτό είναι και η εξαγγελία για κίνητρα προς τη γραφειοκρατία και για αναδιοργάνωση των αμοιβών και των προαγωγών των δημοσίων υπαλλήλων.

Το κόμμα τάσσεται επίσης υπέρ μηχανισμών άμεσης και συμμετοχικής δημοκρατίας, όπως το δικαίωμα στην άρνηση, το δικαίωμα στην ανάκληση, η ψηφιακή δημοκρατία και διαδικασίες προκριματικών εκλογών, καθώς και υπέρ της δυνατότητας ψήφου των Νεπαλέζων του εξωτερικού σε όλα τα επίπεδα εκλογών. Η σημασία του δικαιώματος στην ανάκληση επανήλθε και στη μετεκλογική περίοδο του 2026, όταν η ηγεσία του κόμματος το επικαλέστηκε ως εσωκομματικό εργαλείο πειθαρχίας.

Στην οικονομία, το κόμμα προβάλλει πρόγραμμα ενίσχυσης της αυτάρκειας, υποκατάστασης εισαγωγών, προώθησης εξαγωγών, δημιουργίας επιχειρηματικά φιλικού κράτους και απλούστευσης διαδικασιών μέσω κέντρων «μίας στάσης» για επενδύσεις και επιχειρήσεις. Μετά τις εκλογές του 2026 στελέχη του υποστήριξαν ότι βασική προϋπόθεση για την επίτευξη των οικονομικών του στόχων είναι η κατάργηση ή η τροποποίηση δεκάδων νόμων που παράγουν διοικητικά εμπόδια στην οικονομική δραστηριότητα.

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται επίσης στην απασχόληση και στον περιορισμό της μετανάστευσης εργατικού δυναμικού, με μέτρα για εγχώρια δημιουργία θέσεων εργασίας, στήριξη της επιχειρηματικότητας, καλύτερη διαχείριση της εξωτερικής απασχόλησης και κίνητρα για την επιστροφή Νεπαλέζων του εξωτερικού. Σχετικές παρεμβάσεις συνδέονται με τη δημόσια συζήτηση για το «brain drain», που αναδείχθηκε ως ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικοοικονομικά προβλήματα της χώρας.

Στους τομείς της παιδείας και της υγείας, το κόμμα υποστηρίζει ελεύθερη εκπαίδευση έως τη 12η τάξη, ενίσχυση των υποτροφιών, μεταρρύθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος προς πιο πρακτική κατεύθυνση, καθώς και την ενσωμάτωση πολιτιστικής κληρονομιάς και πνευματικής γνώσης στο σχολικό πρόγραμμα. Επίσης υποστηρίζςι καθολικότερη και ποιοτικότερη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας, με έμφαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα, στην ενίσχυση των δημόσιων δομών και στη ρύθμιση των ιδιωτικών νοσοκομείων.

Στην κοινωνική πολιτική, το κόμμα προβάλλει ένα πρότυπο κοινωνικού κράτους με προστασία των χαμηλών εισοδημάτων, ειδική μέριμνα για ηλικιωμένους, παιδιά, μειονότητες και περιθωριοποιημένες κοινότητες, καθώς και αυστηρότερη αντιμετώπιση της βίας κατά των γυναικών, των παιδιών και των σεξουαλικών μειονοτήτων.

Στην εξωτερική πολιτική, το κόμμα δηλώνει προσήλωση στην αρχή της αδέσμευτης εξωτερικής πολιτικής, απορρίπτει την ένταξη του Νεπάλ σε στρατιωτικές συμμαχίες και τονίζει ότι το έδαφος της χώρας δεν πρέπει να χρησιμοποιείται εναντίον γειτονικών ή φιλικών κρατών. Μετά τη νίκη του 2026, στελέχη του επανέλαβαν ότι δεν προβλέπεται ουσιώδης μεταβολή στη διπλωματική κατεύθυνση της χώρας και ότι προτεραιότητα παραμένει η ισορροπημένη σχέση με την Ινδία και την Κίνα. Ταυτόχρονα τάσσεται υπέρ της ανάκτησης της νεπαλέζικης επικράτειας που αποτυπώνεται στους επίσημους χάρτες, μέσω διπλωματικών πρωτοβουλιών και, εφόσον χρειαστεί, με προσφυγή στη στήριξη διεθνών οργανισμών. Επίσης υποστηρίζει την ενίσχυση και αποκατάσταση των συνοριακών σημάνσεων και τη μετατροπή της ένοπλης αστυνομίας σε εξειδικευμένη δύναμη συνοριοφυλακής.

Το κόμμα υποστηρίζει την προώθηση του σανατανισμού και της πνευματικότητας. Παράλληλα, δηλώνει ότι υποστηρίζει την προστασία των θρησκευτικών και πολιτιστικών τόπων, των ιερών κειμένων και των υλικών όλων των θρησκευτικών κοινοτήτων, ενώ ζητεί αυστηρή τιμωρία για εξαναγκαστικές ή παραπλανητικές θρησκευτικές μεταστροφές. Το κόμμα διακηρύσσει επίσης ότι επιδιώκει, με σεβασμό προς όλους τους πιστούς, έναν προσανατολισμό του Νεπάλ προς έναν «πνευματικό» εθνικό χαρακτήρα.

Στο πεδίο της εσωτερικής ασφάλειας, το κόμμα προτείνει αυστηρότερη αντιμετώπιση της οργανωμένης εγκληματικότητας, της εμπορίας ανθρώπων και της διακίνησης ναρκωτικών, ενίσχυση της αστυνόμευσης μέσω συστημάτων παρακολούθησης όπως CCTV, καθώς και σύστημα αυστηρής λογοδοσίας και αξιολόγησης για την αστυνομία.

## Εκλογικά αποτελέσματα

### Βουλή των Αντιπροσώπων

Το κόμμα κατέβασε 131 υποψηφίους στις μονοεδρικές περιφέρειες στις εκλογές του 2022. Στις εκλογές του 2026 κατέβασε 164 υποψηφίους σε μονοεδρικές περιφέρειες.

## Ηγεσία

### Πρόεδροι

## Παραπομπές



Κατηγορία:Πολιτικά κόμματα στο Νεπάλ
Κατηγορία:Πολιτικά κόμματα που ιδρύθηκαν το 2022
Κατηγορία:Ιδρύσεις του 2022 στο Νεπάλ