Κόιντος Φούφιος Καλενός

μικρογραφία|300εσ|Αργυρό οδοντωτό (serrate) δηνάριο που έκοψε ο Κ. Φ. Καλενός και ο Mούκιος Κόρδος το 70 π.Χ. Εμπρός όψη: όμοιες (jugate) κεφαλές της Τιμής (Honos) με στεφάνι δάφνης, και της Αρετής (Virtue) με κράνος, επιγρ.: HO. VIRT. KALENI. Πίσω όψη: η Ιταλία (αριστερά) όρθια με κέρας αφθονίας δίνει το χέρι στη Ρώμη (δεξιά) που πατά σε σφαίρα και κρατά σκήπτρο, επιγρ. ITAL. RO. CORDI. 3,96 γραμ., 20 χλστ.

Ο **Κόιντος Φούφιος Καλενός**, λατινικά: *Quintus Fufius Calenus* (απεβ. το 40 π.Χ.) ήταν Ρωμαίος Δημοκρατικός πολιτικός και στρατηγός. Όταν ο Φούφιος ήταν πληβείος το 61 π.Χ. ήταν σύμμαχος του Πόπλιου Κλόδιου Πούλχερ κατά τη διάρκεια της υπόθεσης της Καλής Θεάς (Bona Dea). Κατά τη διάρκεια της πραιτορίας του το 59 π.Χ. υποστήριξε τον Ιούλιο Καίσαρα, που ήταν τότε ύπατος. Ο Φούφιος υπηρέτησε αργότερα υπό τον Καίσαρα στο τέλος των Γαλατικών Πολέμων, και κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου του Καίσαρα που ακολούθησε. Για τις υπηρεσίες του έγινε ύπατος το 47 π.Χ. Μετά το τέλος του Καίσαρα το 44 π.Χ. υποστήριξε τον Μάρκο Αντώνιο εναντίον του Μ. Τ. Κικέρωνα κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης που ακολούθησε στη Σύγκλητο. Ως σύμμαχος του Μ. Aντώνιου που κυβερνούσε την Εντεύθεν των Άλπεων Γαλατία, απεβίωσε από ασθένεια το 40 π.Χ. στο κατώφλι της παρέμβασης στον πόλεμο της Περουσίας.

## Τριβούνος και πραίτωρ
Ο Φρήντριχ Μύντσερ, γράφοντας στην *Realencyclopädie*, υποστήριξε ότι το γεγονός ότι είχε έναν ενήλικα γιο το 47 π.Χ. δείχνει, ότι εισήλθε στη ρωμαϊκή πολιτική ζωή στα χρόνια της *κυριαρχίας* (dominatio) του Λ. Κ. Κίννα και ότι η σταδιοδρομία του σταμάτησε κατά τη διάρκεια και μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο του Σύλλα.  Προερχόμενος από μία οικογένεια που είχε κάποια θέση στη ρωμαϊκή πολιτική –ο Κικέρων περιγράφει ότι ο πατέρας του είχε κάποια επιρροή– ο Φούφιος ήταν ένας *νέος άνθρωπος* (homo novus) από ένα γένος που ποτέ πριν δεν είχε την υπατεία. 

Ήταν τριβούνος των πληβείων το 61 π.Χ., και εξασφάλισε την τροποποίηση ενός συγκλητικού νομοσχεδίου που συγκροτούσε ένα δικαστήριο για να δικάσει τον Πόπλιο Κλόδιο Πούλχερ για βεβήλωση των τελετουργιών της Καλής Θεάς (Bona Dea): το αρχικό νομοσχέδιο είχε μία κριτική επιτροπή, που διορίστηκε από τον πραίτορα της πόλης. Μετά από μία σειρά πολιτικών διαφωνιών με τον Κόιντο Ορτήνσιο, ο Καλενός εξασφάλισε μία αναθεώρηση στη Σύγκλητο με μία διττή πρόταση: μία για να εγκρίνει τη δημιουργία ενός ειδικού δικαστηρίου, και μία δεύτερη για να εξασφαλίσει τον διορισμό των ενόρκων με τακτική διάταξη. Με το πρώτο πέρασμα και το δεύτερο να αποτυγχάνει, στη συνέχεια έφερε την εξουσιοδοτητική νομοθεσία, που οδήγησε στη δίκη του Κλόδιου με ευνοϊκότερους όρους.  

Το 59&nbsp;π.Χ., ο Καλενός ήταν πραίτωρ και υποστήριξε τον Καίσαρα κατά τη διάρκεια της υπατείας τού τελευταίου την ίδια χρονιά.  Σύμφωνα με τον Δίωνα Κάσσιο ψήφισε νομοθεσία, για να διασφαλίσει ότι οι τρεις ομάδες των ενόρκων των *quaestiones perpetuae* (συγκλητικοί, ιππείς και *[[tribuni aerarii]]*) θα ανέφεραν τις ψήφους τους ξεχωριστά.  Ωστόσο, ο Τ. Ρ. Σ. Μπρώτον σημειώνει επίσης, ότι οι ψήφοι των ενόρκων αναφέρονταν ήδη ξεχωριστά κατά τη διάρκεια της δίκης του Κατιλίνα το 65 π.Χ., που σημαίνει ότι ο νόμος του Φούφιου μπορεί να είχε μικρή επίδραση. 

Μετά την πραιτορία του, λίγα είναι γνωστά για τις δραστηριότητές του. Ωστόσο ήταν παρών στη Ρώμη στις 3–4 Απριλίου 56 π.Χ., ως μάρτυρας στη δίκη του Mάρκου Καίλιου Ρούφου.  Τεκμηριώνεται επίσης στη Ρώμη το 52 π.Χ., όπου στον απόηχο της δολοφονίας του Κλόδιου από τον Τίτο Άννιο Μίλωνα, μετέτρεψε τη διαίρεση της αρχικής πρότασης του Ορτήνσιου να δικάσει τον Μίλωνα στα τακτικά δικαστήρια με ταχεία διαδικασία, σε δύο μέρη: ταχεία διαδικασία και χρήση των τακτικών δικαστηρίων. Αυτό επέτρεψε στο δεύτερο μέρος, που αφορούσε τα τακτικά δικαστήρια, να ασκηθεί βέτο από δύο τριβούνους, τον Σαλλούστιο και τον Tίτο Πλάνκο Βούρσα. Αυτό άνοιξε το δρόμο για τον Μίλωνα να δικαστεί σε ειδικό δικαστήριο υπό τη *lex Pompeia de vi*.  Ο Ασκόνιος σημειώνει στα σχόλιά του, πώς ο Φούφιος, τόσο στο 61 π.Χ. όσο και στο 52 π.Χ., ξεπέρασε τον Ορτήνσιο με κοινοβουλευτική διαδικασία.  

## Υπηρεσία υπό τον Καίσαρα και τα μέλη της Τραινδρίας
Το επόμενο έτος ο Φούφιους υπηρέτησε υπό τον Καίσαρα ως λεγάτος στους Γαλατικούς Πολέμους,  λαμβάνοντας μέρος σε επιχειρήσεις καθαρισμού εναντίον του Ουξελόδουνου. Στο ξεκίνημα του Εμφυλίου Πολέμου του Καίσαρα, προσχώρησε στον Καίσαρα και πολέμησε στην εκστρατεία κατά των Πομπηίων στην Ισπανία και τη Μασσηλία.  Έχοντας ως αποστολή να φέρει ενισχύσεις στην Ελλάδα με τον Mάρκο Αντώνιο, ο Φούφιος απωθήθηκε πρώτα από τον στόλο του Bίβουλου, και καθυστέρησε λόγω της κατάληψης των θέσεων απόβασης από τον εχθρό. Διοικώντας ένα απόσπασμα στρατευμάτων, ο Φούφιος εξασφάλισε την παράδοση των Δελφών, της Θήβας και του Πειραιά χωρίς αντίσταση. Η Αθήνα και τα Μέγαρα πολιορκήθηκαν, αλλά γρήγορα παραδόθηκαν μετά την είδηση της ήττας του Γν. Πομπήιου στη Φάρσαλο.  Όταν ο Καίσαρας ακολούθησε τον Πομπήιο στην Αίγυπτο και ενεπλάκη στον Αλεξανδρινό Πόλεμο, ο Φούφιος παρέμεινε στην Ελλάδα για να εξασφαλίσει την επικράτεια, και να στείλει ενισχύσεις στην Αίγυπτο. 

Γι' αυτές τις υπηρεσίες, ο Φούφιος έλαβε την υπατε το 47 π.Χ. για την επιστροφή του δικτάτορα στην Ιταλία. Οι εκλογές για εκείνο το έτος είχαν αναβληθεί παράτυπα μέχρι τον Σεπτέμβριο, και η εκλογική *συνέλευση* επέστρεψε καθυστερημένα τον Φούφιο και τον Πόπλιο Βατίνιο ως *κανονικούς υπάτους* (consules ordinarii).  Μετά τη δολοφονία του Καίσαρα το 44 π.Χ. και τη στρατιωτική κρίση που ακολούθησε μεταξύ της Συγκλήτου και του Αντώνιου, ο Φούφιος προέτρεψε να σταλούν απεσταλμένοι στον Μ. Αντώνιο, κερδίζοντας την οργή του Κικέρωνα στον 5ο *Φιλιππικό*. Ο Δίων τοποθετεί στο στόμα του Φούφιου έναν ευρηματικό λόγο κατά του Κικέρωνα, ο οποίος σύμφωνα με τον Μούντσερ μπορεί να αντανακλά ιστορικές θέσεις.  Ανεξάρτητα από αυτό, οι απεσταλμένοι της Συγκλήτου στον Μ. Αντώνιο ήταν ανεπιτυχείς, και μετά το τέλος και των δύο υπάτων στις μάχες του Φόρουμ Γκάλορουμ και της Μουτίνας, ο Αντώνιος μπόρεσε να εδραιώσει τη θέση του μεταξύ των Καισαρικών διοικητών στη Γαλατία και τη βόρεια Ιταλία.  Κατά τη διάρκεια των προγραφών που ακολούθησαν την ήττα της Συγκλήτου στον πόλεμο, τη *lex Titia* και τη δημιουργία της Δεύτερης Τριανδρίας, ο Φούφιος μεσολάβησε για να σώσει τη ζωή του Μάρκου Τερέντιου Βάρρωνα. 

Οι απόψεις διίστανται ως προς την πολιτική θέση του Καλενού στον απόηχο του τέλους του Καίσαρα. Σύμφωνα με την Άννα Μιασέβσκα, οι περισσότερες αρχαίες πηγές τον περιγράφουν ως «λογικό και ευχάριστο πολιτικό, που υποστήριξε την ειρήνη» κατά τη διάρκεια της κρίσης της Μουτίνα.  Οι περισσότεροι μελετητές πιστεύουν ότι ο Φούφιους ήταν από τους πρώτους υποστηρικτές, και συνέβαλε στην εδραίωση της υποστήριξης πίσω από τον Μ. Αντώνιο στον απόηχο της δολοφονίας.  Ωστόσο δεν είναι σαφές σε ποιο βαθμό οι προσπάθειες του Φούφιου να διατηρήσει την ειρήνη -υποστηρίζοντας τη διαπραγμάτευση και όχι την επιθετική δράση εναντίον του Αντώνιου, όπως επιθυμούσε ο Κικέρων- ήταν μέρος μίας συνωμοσίας με τον Μ. Αντώνιο. 

Κατά τη διάρκεια του πολέμου που ακολούθησε κατά των τυραννοκτόνων, ο Μ. Αντώνιος έβαλε τον Φούφιο επικεφαλής δύο λεγεώνων, για να υπερασπιστεί την Ιταλία.  Στο 41 π.Χ. ανέλαβε κυβερνήτης της Πέραν των Άλπεων Γαλατίας και της Εγγύς Ισπανίας ως επικεφαλής 11 λεγεώνων.  Κατά τη διάρκεια του Πολέμου της Περουσίας, ήθελε να επέμβει με τις δυνάμεις του υπέρ του Λεύκιου Αντώνιου (αδελφού του Μ. Αντώνιου) εναντίον του Οκταβιανού, αλλά πριν προλάβει να ξεκινήσει, απεβίωσε από ασθένεια το 40 π.Χ. Ο ομώνυμος γιος του παρέδωσε τις λεγεώνες στον Οκταβιανό. 

## Οικογένεια
Ο Φούφιος είχε δύο παιδιά: μία κόρη που ονομαζόταν Φουφία, η οποία ήταν σύζυγος του Γάιου Βίβιου Πάνσα Καιτρονιανού (υπάτου το 43 π.Χ.) και έναν ομώνυμο γιο.  Είναι πιθανό ότι ο Λεύκιος Καλενός, που σημειώνεται στους *Verrines* του Κικέρωνα, ήταν ο αδελφός αυτού του Φούφιου,  ή αλλιώς γιος αυτού του Φούφιου. 

## Παραπομπές


## Βιβλιογραφία

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Q. Fufius (10) Q. f. C. n. Pob. Calenus in the Digital Prosopography of the Roman Republic.

Κατηγορία:Αρχαίοι Ρωμαίοι στρατηγοί
Κατηγορία:Ρωμαίοι πολιτικοί
Κατηγορία:Ρωμαίοι ύπατοι του 1ου αιώνα π.Χ.