Ισαβέλλα ντε Κλερ, 4η κόμισσα του Πέμπροκ

Η **Ισαβέλλα ντε Κλερ**. αγγλ.: *Isabel de Clare,  4th Countess of Pembroke and Striguil*, suo jure 4η Κόμισσα τού Πέμπροκ και του Στρίγκυλ (π. 1172 - 11 Μαρτίου 1220), ήταν Αγγλο-Νορμανδή και Ιρλανδή ευγενής, κόρη τής Αόιφ ΜακΜάρροου και τού Ριχάρδου, 2ου κόμη του Πέμπροκ και μία από τις πλουσιότερες κληρονόμους στην Ουαλία και την Ιρλανδία.  Ήταν σύζυγος τού Γουλιέλμου Μάρσαλ 1ου κόμη τού Πέμπροκ, ο οποίος υπηρέτησε τέσσερις βασιλείς ως Μάρσαλ τής Αγγλίας. Ο γάμος της είχε κανονιστεί από τον βασιλιά Ριχάρδο Α΄.

## Οικογενειακή κληρονομιά
[αριστερά|μικρογραφία|400εσ|Ο πίνακας τού Ντάνιελ Μακλίζ που απεικονίζει τον γάμο των γονιών τής Ισαβέλλας, [Ριχάρδος ντε Κλερ, 2ος κόμης του Πέμπροκ|Ριχάρδου ντε Κλερ, 2ου κόμη τού Πέμπροκ, και τής συζύγου του Αόιφ τού Λένστερ τον Αύγουστο τού 1170, την επόμενη ημέρα από την κατάληψη τού Γουότερφορντ.]]

Η Ισαβέλλα ήταν ένα από τα δύο γνωστά νόμιμα παιδιά τού κόμη Ριχάρδου "Strongbow". Η Ισαβέλλα μπορεί να ήταν μεγαλύτερη από τον αδελφό της Γιλβέρτο, ο οποίος γεννήθηκε το 1173 αλλά απεβίωσε έφηβος λίγο μετά το 1185, οπότε η Ισαβέλλα έγινε κληρονόμος των μεγάλων κτημάτων των γονιών της στην Αγγλία, την Ουαλία και το Λένστερ. Η μητέρα της ήταν κόρη τού Ντιαρμάιτ Μακ Μουρτσάντα, τού έκπτωτου βασιλιά τού Λένστερ και τής Μορ Νι Τουατάιλ. Η τελευταία ήταν κόρη τού Μιούιρχερταχ Ουά Τουατάιλ και τής Καχτ ίνγκεν Λόιγκσιγκ. Ο γάμος τού Strongbow και τής Αόιφε έλαβε χώρα τον Αύγουστο τού 1170, την επόμενη ημέρα από την κατάληψη τού Γουότερφορντ από τις δυνάμεις τού Καμπρο-Νορμανδικού κράτους με επικεφαλής τον Strongbow.

Οι γονείς τού πατέρα τής Ισαβέλλας ήταν ο Γιλβέρτος ντε Κλερ 1ος κόμης τού Πέμπροκ, και η σύζυγός του Ισαβέλλα ντε Μπώμοντ. Αφού στερήθηκε την περιουσία τού πατέρα του Γιλβέρτου στο Πέμπροκσιρ από τον βασιλιά το 1153, όταν διαδέχθηκε τον θρόνο ως παιδί, ο Ριχάρδος Strongbow συνέχισε να ισχυρίζεται ότι ήταν κόμης, αλλά πήρε τον τίτλο του ως Στρίγκυλ (το Ουαλικό όνομα για την κυριαρχία τού Τσέπστοου, το κέντρο των κτημάτων του στη νότια περιοχή τής Ουαλίας).  Η κομητεία τού Πέμπροκ δεν ξεχάστηκε, ωστόσο, και το 1199 αναδημιουργήθηκε και απονεμήθηκε στον σύζυγο τής Ισαβέλλας, Γουλιέλμου Μάρσαλ, αναμφίβολα βάσει τής κληρονομικής αξίωσης τής Ισαβέλλας σε αυτήν. Με αυτόν τον τρόπο, η Ισαβέλλα θα μπορούσε να θεωρηθεί διάδοχος στην κομητεία τού Πέμπροκ τού παππού της Γιλβέρτου, τού πρώτου κόμη, ειδικά επειδή ο σύζυγός της πριν από το 1199 ήταν σχολαστικός στο να την αποκαλεί «κόμισσα Ισαβέλλα».

Η Ισαβέλλα περιγράφηκε ως «η καλή, η όμορφη, η σοφή, η ευγενική κυρία υψηλού βαθμού».  Λέγεται ότι μιλούσε γαλλικά, ιρλανδικά και λατινικά. Μετά το τέλος τού αδελφού της Γιλβέρτου, η Ισαβέλλα έγινε μία από τις πλουσιότερες κληρονόμους τού βασιλείου, κατέχοντας εκτός από τούς τίτλους Πέμπροκ και Στρίγκυλ, πολλές εκτάσεις στην Ουαλία και την Ιρλανδία.  Είχε επίσης κληρονομική αξίωση στα πολυάριθμα κάστρα στον κόλπο τού Μίλφορντ Χέιβεν, που φρουρούσαν το κανάλι τού Αγίου Γεωργίου, συμπεριλαμβανομένου τού κάστρου Πέμπροκ.  Είχε τη δική της προσωπική σφραγίδα, που την έδειχνε με φόρεμα, μακρύ μανδύα και κωνικό πίλο (wimple) να κρατάει ένα γεράκι. Ένα γύψινο εκμαγείο τής σφραγίδας της βρίσκεται στη συλλογή τού Βρετανικού Μουσείου. 

Η Ισαβέλλα ήταν κηδεμόνας τού βασιλιά Ερρίκου Β΄, ο οποίος φρόντιζε προσεκτικά την κληρονομιά της, και το 1189 την είχε εμπιστευτεί στην φύλαξη τού Ρανούλφου ντε Γκλάνβιλ, αρχιδικαστή τής Αγγλίας.

## Οικογένεια
Ο νέος βασιλιάς Ριχάρδος Α΄ κανόνισε τον γάμο της τον Αύγουστο του 1189 με τον Γουλιέλμο Μάρσαλ, ο οποίος θεωρούνταν από πολλούς ο σπουδαιότερος ιππότης και στρατiωτικός τού βασιλείου. Ο Ερρίκος Β΄ είχε υποσχεθεί στον Μάρσαλ, ότι θα του έδιναν την Ισαβέλλα ως νύφη του, και ο γιος και διάδοχός του, Ριχάρδος Α΄, τήρησε την υπόσχεση ένα μήνα μετά την άνοδό του στο θρόνο. Κατά τη στιγμή τού γάμου της, η Ισαβέλλα εξακολουθούσε να διαμένει στον Πύργο τού Λονδίνου υπό την προστατευτική επιμέλεια τού Δικαστή τής Αγγλίας, Ρανούλφ ντε Γκλάνβιλ.  Μετά τον γάμο, ο οποίος εορτάστηκε στο Λονδίνο «με την πρέπουσα μεγαλοπρέπεια και τελετή»,  πέρασαν το μήνα τού μέλιτος στο Στόουκ ντ'Αμπερνόν στο Σάρεϋ, το οποίο ανήκε στον Ενγκερράν ντ'Αμπερνόν.  Ο γάμος με την Ισαβέλλα ανύψωσε τον Γουλιέλμο Μάρσαλ από στρατιωτικό υποδιοικητή και ιππότη σε έναν από τούς πλουσιότερους άνδρες τού βασιλείου και τού προσέδωσε αριστοκρατικό κύρος. 

Κατά τούς πρώτους μήνες τού γάμου, η Ισαβέλλα συνόδευσε τον σύζυγό της, ενώ εκείνος υπηρετούσε τον βασιλιά Ριχάρδο Α΄, στη Νορμανδία, διασχίζοντας από το Ντόβερ στο Καλαί στις 11 Δεκεμβρίου 1189.  Ο Γουλιέλμος θα υπηρετούσε ως λόρδος στρατάρχης τής Αγγλίας, συνολικά τέσσερις βασιλείς: ο Ερρίκος Β΄, ο Ριχάρδος Α΄, ο Ιωάννης και ο Ερρίκος Γ΄. Αν και ο στρατάρχης δεν έγινε κόμης τού Πέμπροκ μέχρι το 1199 -μία αναβίωση τού τίτλου από τον βασιλιά Ιωάννη ως πράξη εύνοιας- ανέλαβε παρ' όλα αυτά την κυριαρχία τού Λένστερ στην Ιρλανδία και τις κυριότητες των Συνόρων στο Τσέπστοου και το Ουσκ, καθώς και τα πολλά άλλα κτήματα τής Ισαβέλλας σε διάφορες αγγλικές κομητείες, τα οποία ανήκαν στην κομητεία τού πατέρα της και στη δική της κομητεία τού Στρίγκυλ.

Ο στρατάρχης και η Ισαβέλλα δεν έπλευσαν στην Ιρλανδία μέχρι το 1200, αφού κατέλαβαν το Πέμπροκ. Αυτή ήταν η πρώτη φορά που επέστρεψε στην Ιρλανδία, από τότε που ήταν παιδί.  Η Ισαβέλλα παρέμεινε στην Ιρλανδία, όταν ο σύζυγός της επέστρεψε στην Αγγλία, και ενώ εκείνος πολεμούσε στη Νορμανδία το 1202.  Πιθανότατα κυβέρνησε το Λένστερ κατά την απουσία του μέχρι και το 1203, με σενεσάλη της έναν ιππότη τού Γουίλτσιρ, τον Τζέφρυ ΦιτςΡόμπερτ, ο οποίος ήταν νυμφευμένος με τη θεία τής Ισαβέλλας, Βασιλία ντε Κλερ, αδελφή τού Strongbow. Η Ισαβέλλα πιστώνεται ότι έπαιξε σημαντικό ρόλο εκείνη την εποχή στην ίδρυση τού δήμου, που είναι γνωστός ως Νέο Ρος. 

Κυβέρνησε ξανά το Λένστερ το 1207-8 κατά τη διάρκεια τού κατ' οίκον περιορισμού τού συζύγου της στην αυλή τού βασιλιά Ιωάννη στην Αγγλία, όταν -αν και έγκυος- ηγήθηκε με επιτυχία τής εκστρατείας, που νίκησε τούς επαναστάτες βαρόνους τής επαρχίας με επικεφαλής τον Μάιλερ ΦιτζΧένρι.

Ο Γουλιέλμος Μάρσαλ και η Ισαβέλλα απέκτησαν συνολικά πέντε γιους και πέντε κόρες.  Ο σύζυγός της απεβίωσε το 1219.

## Χηρεία
Η Ισαβέλλα έζησε ως χήρα μόνο για δέκα μήνες μετά τον θάνατο του Γουλιέλμου Μάρσαλ, αν και η περίοδος δεν ήταν καθόλου ομαλή. Μέσα σε λίγες μέρες έγραψε στον παπικό απεσταλμένο και στον δικαστή της Αγγλίας ζητώντας την άμεση παράδοση των εδαφών της, και στις 18 Ιουνίου 1219, ο δικαστής εξέδωσε διατάγματα που διέταζαν τους τοπικούς αξιωματούχους να της παραδώσουν τον έλεγχο της κληρονομιάς της σε τέσσερις αγγλικές κομητείες και στην Ιρλανδία. Το Πέμπροκ δεν αναφέρεται, γεγονός που υπονοεί ότι ο μεγαλύτερος γιος της μπορεί να κληρονόμησε απευθείας την κομητεία, καθώς μπορεί να αντιμετωπίστηκε ως βασιλική παραχώρηση στον πατέρα του, όχι ως μέρος της κληρονομιάς της μητέρας του.  . Η αρχοντιά των στρατιωτών του Στριγκίλ ήρθε επίσης σε αυτήν.

Τον Ιούλιο του 1219 βρισκόταν στη Γαλλία, όπου διαπραγματεύτηκε με επιτυχία με τον βασιλιά Φίλιππο Αύγουστο την κατοχή της Νορμανδικής κληρονομιάς της και του απέδωσε φόρο τιμής. Ενώ βρισκόταν εκεί, αυτή και ο γιος της ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις με τον βασιλιά για τον γάμο του νεότερου Γουλιέλμου Μάρσαλ με την πρώτη του εξαδέλφη, ένα τέχνασμα που προκάλεσε πανικό στην αγγλική αυλή και μια αντιπρόταση γάμου με τη νεότερη αδελφή του βασιλιά Ερρίκου Γ΄, Ελεονώρα. Υπάρχουν στοιχεία ότι χρησιμοποίησε τον μεγαλύτερο γιο της ως αντιπρόσωπό της στη διαχείριση των μεγάλων κτημάτων που της ανήκαν για να τα διαθέσει τους μήνες που τα είχε, και οι δύο κωλυσιεργώντας τους εκτελεστές του εκλιπόντος συζύγου της για να αποφύγει την πληρωμή των χρεών που άφησε.  .

Ως χήρα, η Ισαβέλλα επιβεβαίωσε τις επιχορηγήσεις που είχε κάνει ο σύζυγός της και παρείχε κάποιες. Παραχώρησε ένα υδάτινο λιβάδι στο αβαείο στο Κάβερσαμ και στο Χένλεϊ-ον-Τάμεση. 

Τον Φεβρουάριο του 1220 η Ισαβέλλα αρρώστησε θανάσιμα στο Τσέπστοου και στις 2 Μαρτίου ο γιος της βρισκόταν στο Σάιρενσεστερ καθ' οδόν προς την Ουαλία για να παρακολουθήσει την επιθανάτια κλίνη της. Πηγές του Αβαείου Τίντερν αναφέρουν τον θάνατό της στις 11 Μαρτίου 1220.  Τάφηκε στο βόρειο διάδρομο της χορωδίας του οικογενειακού αβαείου του Τίντερν, δίπλα στη μητέρα της Αόιφε. 

### Απόγονοι
* Γουλιέλμος, 2ος κόμης τού Πέμπροκ (1190) 6 Απριλίου 1231). Ανώτατος δικαστής τής Ιρλανδίας. Νυμφεύτηκε πρώτα την Άλις ντε Μπετύν και έπειτα την Ελεονώρα Πλανταγενέτη, κόρη τού βασιλιά Ιωάννη.
* Ριχάρδος, 3ος κόμης τού Πέμπροκ (1191) 1 Απριλίου 1234 Κάστρο Κίλκενυ, Ιρλανδία), που πήρε το όνομά του από τον πατέρα της.  Νυμφεύτηκε τον Ζερβάζ λε Ντινάν. Απεβίωσε άτεκνος.
* Μωντ (1192) 27 Μαρτίου 1248). Παντρεύτηκε πρώτα τον Ούγο Μπίγκοντ 3ο κόμη τού Νόρφολκ, με τον οποίο απέκτησε απογόνους. Παντρεύτηκε μετά τον Γουίλιαμ ντε Βαρέν 5ο κόμη τού Σάρεϋ, με τον οποίο απέκτησε απογόνους, συμπεριλαμβανομένου τού Ιωάννη ντε Βαρέν 6ου κόμη τού Σάρεϋ, ο οποίος νυμφεύτηκε την Αλίκη λε Μπρυν ντε Λουζινιάν. Παντρεύτηκε έπειτα τον Γουόλτερ ντε Ντάνστανβιλ. Πέντε βασιλικές σύζυγοι τού Ερρίκου Η΄, η Αικατερίνη της Αραγονίας, η Άννα Μπολέυν, η Τζέιν Σίμουρ, η Αικατερίνη Χάουαρντ και η Αικατερίνη Παρ ήταν απόγονοί της.
* Γιλβέρτος, 4ος κόμης τού Πέμπροκ (1194) - 27 Ιουνίου 1241). Νυμφεύτηκε πρώτα τη Μάρτζορη τής Σκωτίας, κόρη τού βασιλιά Γουλιέλμου Α΄ τής Σκωτίας, και έπειτα τη Μωντ ντε Λανβάλεϋ. Είναι γνωστό ότι είχε μία νόθη κόρη, ενόσω ήταν νεαρός κληρικός, η οποία παντρεύτηκε τον Μέλγκουιν Φάιχαν, πρίγκιπα τού βασιλικού οίκου τού Ντεχιούμπαρθ.
* Γουόλτερ, 5ος κόμης τού Πέμπροκ (1196) - 24 Νοεμβρίου 1245). Νυμφεύτηκε τη Μαργαρίτα ντε Κουίνσυ κόμισσα τού Λίνκολν, χήρα τού Ιωάννη ντε Λασύ 1ου κόμη τού Λίνκολν, ως δεύτερο σύζυγό της. Ο γάμος ήταν άτεκνος.
* Άνσελ, 6ος κόμης τού Πέμπροκ (1198) 22 Δεκεμβρίου 1245). Νυμφεύτηκε τη Μωντ ντε Μποάν. Απεβίωσε άτεκνος.
* Ισαβέλλα (9 Οκτωβρίου 1200) - 17 Ιανουαρίου 1240).  Παντρεύτηκε πρώτα τον Γιλβέρτο ντε Κλερ 4ο κόμη τού Χέρτφορντ και έπειτα τον Ριχάρδο 1ο κόμη τής Κορνουάλης.  Απέκτησε απογόνους και από τούς δύο γάμους. Ο βασιλιάς Ροβέρτος Α΄ τής Σκωτίας και οι βασιλικοί σύζυγοι Άννα Μπολέυν, Τζέιν Σίμουρ, Αικατερίνη Χάουαρντ και Αικατερίνη Παρ ήταν απόγονοι.
* Σίβυλλα (1201) πριν από το 1238), παντρεύτηκε τον Γουλιέλμο ντε Φέρερς 5ο κόμη τού Ντέρμπυ, με τον οποίο απέκτησε απογόνους. Η βασίιλική σύζυγος Αικατερίνη Παρ ήταν απόγονος αυτού τού γάμου.
* Ιωάννα (1202–1234) παντρεύτηκε τον Γουόριν ντε Μούνχενσι, κύριο τού Σουάνσκομπ, με τον οποίο απέκτησε απογόνους. Δόθηκε παπική απαλλαγή για τον γάμο, καθώς η μητέρα τού Γουόριν ήταν εξαδέλφη τής Ισαβέλλας.  Και οι δύο βασιλικές σύζυγοι τού βασιλιά Ερρίκου Η΄, η Τζέιν Σίμουρ και η Αικατερίνη Παρ, ήταν απόγονοι αυτού τού γάμου.
* Εύα (1203–1246), παντρεύτηκε τον Γουλιέλμο ντε Μπραόζ (απεβ. το 1230). Οι βασιλικές σύζυγοι Άννα Μπολέυν, Τζέιν Σίμουρ, Αικατερίνη Χάουαρντ και Αικατερίνη Παρ ήταν απόγονοι αυτού τού γάμου.

## Υστεροφημία
δεξιά|μικρογραφία|Το αβαείο Τίντερν, ο τόπος ταφής τής Ισαβέλλας ντε Κλερ.
Ένα κενοτάφιο ανακαλύφθηκε μέσα στην εκκλησία τής Αγίας Μαρίας, στο Νιου Ρος τής Ιρλανδίας, η πλάκα τού οποίου φέρει μερική επιγραφή «ISABEL: LAEGEN» (το Leinster στα λατινικά είναι ) και μία χαραγμένη εικόνα, που λέγεται ότι είναι δική της. Αυτή η ταύτιση απορρίφθηκε στη συνέχεια, ακόμη και πριν η σύγχρονη έρευνα εντοπίσει τον πραγματικό τόπο ταφής της στο Τίντερν.

Το 1892 ο Paul Meyer πρότεινε ότι η Iσαβέλλα μπορεί να ενθάρρυνε τη σύνθεση τού *Τραγουδιού τού Ντέρμοτ*, το οποίο αφηγείται τα κατορθώματα τού πατέρα της και τού εκ μητρός παππού της. Το βιβλίο "Οι *Πράξεις των Νορμανδών στην Ιρλανδία",* όπως είναι πλέον γνωστό, χρονολογείται από τον τελευταίο εκδότη του στη δεκαετία τού 1190, επομένως η πρόταση τού Meyer είναι πιθανή. Ωστόσο, το κείμενο δεν αναφέρει ούτε την Iσαβέλλα, ούτε τον σύζυγό της, και είναι πιο πιθανό να χρηματοδοτήθηκε από την κοινότητα των βαρόνων τού Λέινστερ σε μία εποχή πριν η Iσαβέλλα και ο Γουλιέλμος Μάραλ ασκήσουν αποτελεσματικά την κυριαρχία τους στην Ιρλανδία το 1200.

Αν και οι κόρες της απέκτησαν πολλά παιδιά, οι πέντε γιοι τής Ισαβέλλας, παραδόξως, απεβίωσαν άτεκνοι, εκτός από τον Γιλβέρτο, ο οποίος πριν κληρονομήσει την κομητεία, είχε μία νόθη κόρη, την οποία πάντρεψε με έναν γιο τού Ουαλού άρχοντα Μαέλγκουιν Φάιχαν το 1240.  Αυτή η έλλειψη κληρονόμων υποτίθεται ότι αποδίδεται σε μία κατάρα, που έβαλε στην οικογένεια των Μάρσαλ ο Ιρλανδός επίσκοπος των Φερνς, Άλμπιν Ο'Μόλοϊ.  Ο τίτλος τού στρατάρχη στη συνέχεια πέρασε στον Οϋγο ντε Μπίγκοντ, σύζυγο τής μεγαλύτερης κόρης τής Ισαβέλλας, Μωντ, ενώ ο τίτλος τού κόμη τού Πέμπροκ πήγε στον Γουλιέλμο ντε Βαλένς 1ο κόμη τού Πέμπροκ, σύζυγο τής Ιωάννας ντε Μουνχένσι, κόρης τής Ιωάννας Μάρσαλ. Ήταν ο πρώτος τής γραμμής των κόμητων τού Πέμπροκ από τη γραμμή των ντε Βαλένς.

Μέσα σε λίγες γενιές, οι απόγονοί τους περιλάμβαναν μεγάλο μέρος τής αριστοκρατίας τής Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένων όλων των μοναρχών τής Σκωτίας, από τον Ροβέρτο Α΄ (1274–1329), και όλων εκείνων τής Αγγλίας, τής Μεγάλης Βρετανίας και τού Ηνωμένου Βασιλείου από τον Ερρίκο Δ΄ (1367–1413), καθώς και τής Αικατερίνης της Αραγωνίας και όλων των Αγγλίδων βασιλικών συζύγων τού Ερρίκου Η΄.

## Πρόγονοι

## Αναφορές

## Πηγές
* 
* 
* 
* 
* Gillian Kenny. "The Wife's Tale: Isabel Marshal and Ireland", *William Marshal and Ireland*, ed. J. Bradley and others (Dublin: Four Courts, 2017), pp.&nbsp;315–24.
* Linda E. Mitchell, "The Most Perfect Knight's Countess, Isabella de Clare, her daughters and women's exercise of power", *Medieval Elite Women and the Exercise of Power, 1100–1400*, ed. H. Tanner (Palgrave Macmillan, 2019), pp.&nbsp;45–65.

Κατηγορία:Αγγλίδες κόμισσες
Κατηγορία:Οίκος ντε Κλερ