Χασάν ιμπν αλ-Χαφίζ

Ο **Χασάν ιμπν αλ-Χαφίζ,** *Ḥasan ibn al-Ḥāfiẓ* ήταν νεότερος γιος του 11ου Φατιμίδη χαλίφη και ιμάμη του Ισμαηλισμού των Χαφιζί, αλ-Χαφίζ, και βεζίρης και κληρονόμος του χαλιφάτου των Φατιμιδών από τις 19 Ιουλίου 1134 μέχρι το τέλος του τον Μάρτιο του 1135. Ο Χασάν ανέλαβε την εξουσία επαναστατώντας ενάντια στον πατέρα του, και φέρεται να είχε ασπαστεί τον Σουνισμό. Η βασιλεία του σημαδεύτηκε από βαρβαρότητα και καταστολή που του κόστισαν την υποστήριξη, και πυροδότησαν μία άλλη εξέγερση που οδήγησε στην πτώση του. Δηλητηριάστηκε από τον αλ-Χαφίζ και τον διαδέχθηκε ο Μπαχράμ αλ-Αρμανί.

## Ο βίος του

### Προέλευση
Ο Χασάν ήταν νεότερος γιος του Φατιμίδη χαλίφη αλ-Χαφίζ (βασ. 1132–1149 ).   Η νομιμότητα τής διακυβέρνησης τού αλ-Χαφίζ αμφισβητήθηκε, καθώς είχε διαδεχθεί τον εξάδελφό του, αλ-Αμίρ, με πραξικόπημα. Αυτό οδήγησε σε σχίσμα μεταξύ των πιστών Ισμαηλιτών, διαιρώντας τους στους κλάδους Χαφιζί και Ταγιμπί.  

Το 1134, σε μία προσπάθεια να εδραιώσει τη γραμμή διαδοχής, ο αλ-Χαφίζ διόρισε τον μεγαλύτερο γιο του, Σουλαϊμάν, τόσο ως διάδοχο του θρόνου (βαλί αντ αλ-μουσλιμίν) όσο και ως βεζίρη (αρχηγό της κυβέρνησης). Ήταν η πρώτη φορά που ένας Φατιμίδης πρίγκιπας, ή ακόμη και ο διάδοχος του θρόνου, διοριζόταν βεζίρης.   Ο Σουλαϊμάν απεβίωσε μετά από μόλις δύο μήνες, θέτοντας για άλλη μία φορά υπό αμφισβήτηση το υποτιθέμενο αλάθητο του αλ-Χαφίζ ως ιμάμη των Ισμαηλιτών, και επομένως τη νομιμότητά του.  Ο νεότερος αδελφός του Σουλαϊμάν, Χαϊνταρά, διορίστηκε αμέσως ως διάδοχος και βεζίρης, αλλά αυτό προκάλεσε τον φθόνο του Χασάν.   

### Εξέγερση και βεζίρης
Ο Χασάν κέρδισε την υποστήριξη του συντάγματος Γιουγουσίγια, το οποίο από ό,τι φαίνεται στρατολογήθηκε από Αρμένιους, ενώ ο αλ-Χαφίζ και ο Χαϊνταρά υποστηρίχθηκαν από το σύνταγμα των Μαύρων Αφρικανών των Ραγιανίγια.   Ο στρατιωτικός φατριασμός φαίνεται να είχε και θρησκευτικά κίνητρα, καθώς λέγεται ότι ο Χασάν και οι οπαδοί του υποστήριξαν τον Σουνιτισμό, και επιτέθηκαν σε Ισμαηλίτες ιεροκήρυκες.  Στις 28 Ιουνίου 1134, οι Γιουγουσίγια νίκησαν τους Ραγιανίγια, αναγκάζοντας τον Χαϊνταρά να καταφύγει στο παλάτι του χαλιφάτου, το οποίο τώρα πολιορκούνταν από τα στρατεύματα του Χασάν. Αντιμέτωπος με αυτή την πρωτοφανή κατάσταση, ο αλ-Χαφίζ υποχώρησε, και στις 19 Ιουλίου διόρισε τον Χασάν βεζίρη και διάδοχο. Όπως σχολιάζει ο ιστορικός Μάικλ Μπρετ, ο αλ-Χαφίζ ουσιαστικά διόρισε τον γιο του «σε αντίθεση με τον εαυτό του».   

Για να εξασφαλίσει τη θέση του, ο Χασάν οργάνωσε μία ιδιωτική πολιτοφυλακή, την σιμπγιάν αλ-ζαράντ, με την οποία τρομοκρατούσε την ελίτ.   Ο αλ-Χαφίζ υποκίνησε τη μαύρη αφρικανική φρουρά της Άνω Αιγύπτου να προσπαθήσει να εκθρονίσει τον γιο του, αλλά και πάλι οι άνδρες του Χασάν βγήκαν νικητές.  Τελικά, η τυραννική διακυβέρνηση του Χασάν ήταν αυτή που προκάλεσε την πτώση του. Η βάναυση μεταχείριση των εχθρών του, οι εκτελέσεις εξέχοντων ανδρών και η δήμευση περιουσίας, τού κόστισαν οποιαδήποτε υποστήριξη μπορεί να είχε.   Λέγεται ότι έως και 15.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν στις αναταραχές που προκλήθηκαν από τη διακυβέρνηση του Χασάν. 

### Η πτώση και το τέλος
Μετά τη δολοφονία αρκετών ανώτερων διοικητών, ο στρατός εξεγέρθηκε τον Μάρτιο του 1135. Ο Χασάν κατέφυγε στο παλάτι του χαλιφάτου, όπου ο αλ-Χαφίζ τον συνέλαβε. Τα στρατεύματα συγκεντρώθηκαν στη συνέχεια στην πλατεία μπροστά από το παλάτι, και απαίτησαν την εκτέλεσή του, διαφορετικά απειλώντας να πυρπολήσουν το παλάτι. Ο αλ-Χαφίζ κάλεσε για βοήθειά του τον κυβερνήτη της επαρχίας Γκαρμπίγια (το δυτικό Δέλτα του Νείλου), Μπαχράμ αλ-Αρμανί. Πριν ο Μπαχράμ φθάσει στην πρωτεύουσα, ο χαλίφης υποτάχθηκε στις απαιτήσεις των στρατιωτών, και δηλητηρίασε τον γιο του από τον Εβραίο γιατρό του. Τα στρατεύματα δεν διαλύθηκαν, μέχρι που ένας από αυτούς κλήθηκε να επιθεωρήσει το σώμα. Για να μην μακρηγορεί, τον μαχαίρωσε αρκετές φορές με ένα μαχαίρι, πριν φύγει.   

## Αναφορές

## Πηγές
* 
* Daftary, Farhad (2007). The Ismāʿı̄lı̄s: Their History and Doctrines (Second ed.). Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-61636-2.
* Güner, Ahmet (1997). "Hâfız-Lidînillâh". TDV Encyclopedia of Islam, Vol. 15 (Hades – Hanefî Mehmed) (in Turkish). Istanbul: Presidency of Religious Affairs, Centre for Islamic Studies. pp. 108–110. ISBN 978-975-389-442-5.
* Halm, Heinz (2014). Kalifen und Assassinen: Ägypten und der vordere Orient zur Zeit der ersten Kreuzzüge, 1074–1171 [Caliphs and Assassins: Egypt and the Near East at the Time of the First Crusades, 1074–1171] (in German). Munich: C. H. Beck. doi:10.17104/9783406661648-1. ISBN 978-3-406-66163-1. : Invalid |url-access=free (help)
* Magued, A. M. (1971). "al-Ḥāfiẓ". In Lewis, B.; Ménage, V. L.; Pellat, Ch. & Schacht, J. (eds.). The Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Volume III: H–Iram. Leiden: E. J. Brill. pp. 54–55. doi:10.1163/1573-3912_islam_SIM_2612. OCLC 495469525.

Κατηγορία:Θάνατοι από δηλητηρίαση