Μεζ (νομός)

Η **Μεζ** (γαλλικά: *Meuse*) είναι γαλλικός νομός που βρίσκεται στην ιστορική και πολιτιστική περιοχή της Λωρραίνης. Είναι τμήμα της διοικητικής περιοχής Γκραντ Εστ, στα βορειοανατολικά της Γαλλίας, στα σύνορα με το Βέλγιο. Ο νομός οφείλει το όνομά του στον ποταμό Μεζ (Μεύση), που τον διασχίζει από το νότο προς το βορρά.

Πρωτεύουσα του νομού είναι το Μπαρ-λε-Ντυκ. Οι δύο υπονομαρχίες είναι οι κοινότητες Κομερσί στο νότο και Βερντέν στο κέντρο.

Το Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής και Οικονομικών Μελετών (INSEE) και το Ταχυδρομείο του αποδίδουν τον κωδικό 55.

Οι κάτοικοι του νομού αναφέρονται ως Μεζιάν (θηλ. Μεζιέν). 

Από το 1960 έως το 2015, ο νομός ήταν μέρος της διοικητικής περιοχής της Λωρραίνης, η οποία μαζί με τις πρώην περιοχές Καμπανία-Αρδέννες και Αλσατία από την 1 Ιανουαρίου 2016 συγκροτούν τη νέα περιοχή Γκραντ Εστ, ως αποτέλεσμα του νόμου σχετικά με την τροποποίηση των περιοχών που ψηφίστηκε το 2014.

## Γεωγραφικά στοιχεία
αριστερά|μικρογραφία|250x250εσ|Άνοιξη στις πεδιάδες του νομού Μεζ
[μικρογραφία|370x370εσ|Θέση του νομού Μεζ στην περιοχή [Γκραντ Εστ|Γκραντ-Εστ]]
Ο νομός Μεζ είναι τμήμα της διοικητικής περιοχής Γκραντ-Εστ. Έχει έκταση 6.211 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Διοικητικά αποτελείται από 3 διαμερίσματα και περιλαμβάνει 499 κοινότητες. Ο πληθυσμός του νομού είναι 189.055 κάτοικοι (στην απογραφή του 2016).

Συνορεύει στα ανατολικά με το νομό Μερτ-ε-Μοζέλ, στα νότια με το νομό Βοζ, στα νοτιοδυτικά με το νομό Ωτ-Μαρν, στα δυτικά με το νομό Μαρν και στα βορειοδυτικά βρίσκονται οι Αρδέννες. Το βόρειο άκρο του νομού βρίσκεται στα σύνορα με το Βέλγιο.

Η πρωτεύουσα του νομού είναι το Μπαρ-λε-Ντυκ και υπονομαρχίες οι κοινότητες Κομερσί και Βερντέν, που είναι η μεγαλύτερη πόλη στο νομό.

Οι κύριοι ποταμοί που διέρχονται από το νομό είναι οι Μεζ, Αιρ και Σιέρ. Μια κορυφογραμμή που εκτείνεται από το νότο στο βορρά χωρίζει τις λεκάνες απορροής του Σηκουάνα και του Ρήνου. Αυτοί οι χαμηλοί λόφοι αποτελούν την περιοχή της Αργκόν, περιοχή με πυκνά δάση.

Τμήμα του νομού περιλαμβάνεται στο Περιφερειακό Φυσικό Πάρκο της Λωρραίνης, που εκτείνεται ανατολικά από το Μετς και το Νανσύ και καλύπτει τρεις νομούς. Το πάρκο έχει πολλά φυσικά ενδιαιτήματα, όπως ασβεστολιθικά λιβάδια, δασωμένες κοιλάδες, υγρά λιβάδια, λίμνες και ρυάκια. Υπάρχουν πολλές προστατευόμενες περιοχές Natura 2000 και αποτελεί σημαντική περιοχή ανάπαυσης για τα αποδημητικά πτηνά. Η συνολική έκταση του πάρκου είναι 510.000 στρέμματα. 

Χάρτης του νομού Μεζ.

## Κλίμα
Επικρατεί εύκρατο κλίμα με ωκεάνιες και ηπειρωτικές επιρροές. Ο όγκος των βροχοπτώσεων κυμαίνεται γύρω στα 900 χιλιοστά.

## Ιστορία
*Δείτε επίσης:* Δουκάτο της Λωρραίνης *και* Λωρραίνη
[μικρογραφία|250x250εσ|Η [φυγή στη Βαρέν. Ο Λουδοβίκος ΙΣΤ' και η οικογένειά του, ντυμένοι ως αστοί, συνελήφθησαν στη Βαρέν. Πίνακας του Τόμας Φάλκον Μάρσαλ (1854)]]
Ο νομός Μεζ είναι ένας από τους αρχικά 83 νομούς (πλέον 101) που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης στις 4 Μαρτίου 1790, σύμφωνα με το νόμο της 22ας Δεκεμβρίου 1789, με την κατάργηση των παλαιών επαρχιών. Δημιουργήθηκε από το πιο δυτικό μέρος της επαρχίας της Λωρραίνης. Σε αντίθεση με τον γειτονικό νομό Μοζέλ, ο νομός Μεζ υπέστη ελάχιστες διαφοροποιήσεις στα όριά του από τη δημιουργία του.

Κατά τη διάρκεια της Γαλλικής επανάστασης στη μικρή κοινότητα Βαρέν διαδραματίστηκε η σύλληψη του βασιλιά Λουδοβίκου ΙΣΤ', ο οποίος με την οικογένειά του προσπάθησε να διαφύγει από τα ανάκτορα του Κεραμεικού στις 20 Ιουνίου 1791 και να ενωθεί με τους αντεπαναστάτες.

Κατά τη διάρκεια του Γαλλοπρωσικού πολέμου του 1870, το δυτικό τμήμα του νομού ήταν το θέατρο των επιχειρήσεων που οδήγησαν στην ήττα του Σεντάν.
[αριστερά|μικρογραφία|Το οχυρό Ντουωμόν στο [Βερντέν]]
Ο νομός ήταν ένα από τα κύρια πεδία μαχών του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, ιδιαίτερα στο Βερντέν το 1916. Εδώ επίσης διεξήχθησαν οι τελευταίες μάχες του πολέμου, επίθεση της Μεζ-Αργκόν, που οδήγησαν το γερμανικό στρατό στην τελική ήττα και την υπογραφή της ανακωχή της 11ης Νοεμβρίου.

Μετά την ανακωχή, οι ζημιές ήταν τέτοιου μεγέθους που 20.000 εκτάρια γης χαρακτηρίστηκαν *Κόκκινη Ζώνη (συνέπειες του πολέμου)* σε αυτό μόνο το νομό κατά τις πρώτες εκτιμήσεις. Ο νόμος της 24ης Απριλίου 1923 καθόρισε τελικά 15.000 εκτάρια επιφάνειας που αποτέλεσαν αντικείμενο απαλλοτρίωσης και ταξινόμησης ως δάσος πολέμου, όπου οι πληγές του πολέμου (κρατήρες) εξακολουθούν να είναι εμφανείς και σήμερα.

Στα τέλη του 20ού αιώνα, άρχισε να λειτουργεί στο νομό το Κέντρο ερευνών του Μπουρ  με σκοπό την έρευνα σχετικά με την αποθήκευση ραδιενεργών αποβλήτων σε βαθιά γεωλογικά στρώματα.

Από το 1960 έως το 2015, ο νομός ήταν μέρος της διοικητικής περιοχής της Λωρραίνης, η οποία μαζί με τις πρώην περιοχές Καμπανία-Αρδέννες και Αλσατία από την 1 Ιανουαρίου 2016 συγκροτούν τη νέα περιοχή Γκραντ Εστ, ως αποτέλεσμα του νόμου σχετικά με την τροποποίηση των περιοχών που ψηφίστηκε το 2014.

## Γλώσσα
Περί το 1893, η συντριπτική πλειοψηφία των κατοίκων του νομού μιλούσε και κατανοούσε την επίσημη γαλλική γλώσσα. Ωστόσο, η διάλεκτος της Λωρραίνης, παραδοσιακή γλώσσα της περιοχής, διατηρούνταν σε πολλά μέρη.

## Δημογραφία
[μικρογραφία|280x280εσ|Η πλατεία Σαιν-Πιέρ στο [Μπαρ-λε-Ντυκ|εναλλ.=]]
Ο νομός Μεζ είναι ένας αραιοκατοικημένος αγροτικός νομός. Η πληθυσμιακή τάση είναι σε πτώση από τη δεκαετία του 1970. Η πυκνότητα του πληθυσμού είναι πολύ χαμηλή (μόνο 30 κάτοικοι ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο, σε σύγκριση με τον εθνικό μέσο όρο των 100 κατοίκων ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο).

Η πιο πυκνοκατοικημένη κοινότητα είναι το Βερντέν, με 17.913 κατοίκους το 2016 και η μικρότερη είναι η κοινότητα Ορν, με μόνο 5 κατοίκους το 2015.

Από τα μέσα του 19ου αιώνα, η μετακίνηση των κατοίκων της υπαίθρου στις πόλεις προκάλεσε την πτώση του πληθυσμού της αγροτικής Γαλλίας. Επί πλέον, ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος έπληξε σοβαρά το νομό. Πολλοί κάτοικοι έφυγαν και ολόκληρα χωριά που βρίσκονταν στην ή κοντά στην πρώτη γραμμή το 1916 καταστράφηκαν. Έτσι, ο νομός Μεζ έχει αρκετές ακατοίκητες κοινότητες επειδή τα χωριά δεν ξαναχτίστηκαν και είναι γνωστά ως «Νεκρά για τη Γαλλία» (Morts pour la France).  Στο υπόλοιπο του 20ού αιώνα, ο αριθμός των κατοίκων στο νομό διαφοροποιήθηκε ελάχιστα και τελικά έπεσε κάτω από 200.000 κατοίκους στη δεκαετία του 1980.

## Διοικητική διαίρεση
μικρογραφία|Τα διοικητικά διαμερίσματα του νομού Μεζ
Ο νομός Μεζ χωρίζεται σε 3 διοικητικά διαμερίσματα, 17 καντόνια και 499 κοινότητες:

## Πόλεις
[εναλλ.=|μικρογραφία|350x350εσ|Χάρτης της περιοχής [Γκραντ Εστ|Γκραντ-Εστ με τις κυριότερες πόλεις. Ο νομός Μεζ στο κέντρο]]
Οι κυριότερες πόλεις του νομού:

## Οικονομία
εναλλ.=|αριστερά|μικρογραφία|Οι μαντλέν του Κομερσί
Τα κύρια αγροτικά προϊόντα  που καλλιεργούνται είναι σιτάρι, κριθάρι και βρώμη, πατάτες, ελαιοκράμβη, λαχανικά και φρούτα. Η κτηνοτροφία και η υλοτομία είναι αρκετά ανεπτυγμένες. Οι κύριες βιομηχανίες είναι η ζυθοποιία, η υαλουργία και η παραγωγή πλακιδίων. Η δημιουργία δαντέλας είναι μια παραδοσιακή τέχνη στο νομό.  Μερικά τυπικά προϊόντα της περιοχής:

* Το Βερντέν είναι η πρωτεύουσα των κουφέτων.
* Το Μπαρ-λε-Ντυκ ειδικεύεται στις μαρμελάδες.
* Το Στεναί διαθέτει ένα σημαντικό μουσείο μπύρας.
* Το Κομερσί είναι γνωστό για τις μαντλέν του.
* Στο Σαιν-Μιγιέλ, τα τυπικά γλυκίσματα είναι μπισκότα και σοκολατάκια.
* Οι λόφοι του Μεζ, όπου καλλιεργούνται τα δαμάσκηνα της Λωρραίνης, παράγονται το αλκοολούχο ποτό δαμάσκηνων και το γκρίζο κρασί Κοτ ντε Μεζ.

Σημαντικότερες βιομηχανίες είναι η μεταλλουργία, η επιπλοποιία, η τυροκομία, η υαλουργία, η κεραμική και η τσιμεντοβιομηχανία.

## Τουρισμός-Αξιοθέατα
[εναλλ.=|αριστερά|μικρογραφία|250x250εσ|Το [κάστρο του Κομερσί]]
μικρογραφία|250x250εσ|Αμερικανικό μνημείο πεσόντων στο Μονσέκ
μικρογραφία|250x250εσ|Γαλλικό στρατιωτικό νεκροταφείο στην κοινότητα Επάρζ
Ο τουρισμός στην περιοχή βασίζεται σε τρεις τομείς: στη φύση (δάση στην περιοχή Αργκόν, λίμνες στην περιοχή Βέβρ), στην ιστορική κληρονομιά του Α' Παγκόσμιου Πολέμου  (Βερντέν, Ντουωμόν) και στην αρχιτεκτονική κληρονομιά.

350.000 επισκέπτες επισκέπτονται κάθε χρόνο τις ιστορικές τοποθεσίες του Μεγάλου Πολέμου στο νομό, καθώς ο νομός Μεζ και ιδιαίτερα το Βερντέν είναι σύμβολα του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. Από το 1914 έως το 1918, ολόκληρος ο νομός Μεζ ήταν στην πρώτη γραμμή του Μεγάλου Πολέμου. Στο κέντρο αυτών των πεδίων μαχών, η μάχη του Βερντέν είναι η πιο γνωστή και η πιο θανατηφόρα μάχη στην ιστορία μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας.

Άλλα αξιοθέατα στο νομό Μεζ:

* η Πύλη της Γαλλίας και η εκκλησία στο Βωκουλέρ παραμένουν μια ζωντανή ανάμνηση από το πέρασμα της Ιωάννας της Λωρραίνης. Ένα μουσείο είναι αφιερωμένο στη ζωή και τα έργα της.
* το Μουσείο Μπύρας στο Στεναί, στο βόρειο τμήμα του νομού, όπου εκτίθεται η ιστορία της γαλλικής ζυθοποιίας.
* η βασιλική του Αβιότ.

* Το κάστρο του Κομερσί, κτισμένο από τον αρχιτέκτονα Ζερμαίν Μποφράν για τον Κάρολο Ερρίκο του Βωντεμόν, κτίριο με αρχιτεκτονική του 18ου αιώνα.

* η συνοικία Ρεναισάνς (Αναγέννηση) της άνω πόλης του Μπαρ-λε-Ντυκ.
* Η λίμνη Μαντίν, που υδρεύει τις πόλεις Μετς και Νανσί, για δραστηριότητες αναψυχής.
* η ακρόπολη του Μονμεντί.
* οχυρωμένες εκκλησίες όπως αυτή του Σεπβινί.
* η κοινότητα Μαρβίλ με έναν αέρα Ισπανικής Αναγέννησης.

* το εργοστάσιο Petitcollin στην κοινότητα Εταίν είναι το τελευταίο και παλιότερο εργοστάσιο παιχνιδιών και κούκλας που δημιουργήθηκε το 1860, βρίσκεται σε λειτουργία.
* ο καθεδρικός ναός Νοτρ-Νταμ στο Βερντέν.

Αρχείο:Chapelle Castrale Vaucouleurs.JPG|Η εκκλησία στο Βωκουλέρ
Αρχείο:Vaucouleurs10b.jpg|Η Πύλη της Γαλλίας στο Βωκουλέρ
Αρχείο:Verdun - cathédrale Notre-Dame (03).JPG|Ο καθεδρικός ναός του Βερντέν
Αρχείο:Avioth-de la route principale.JPG|Η εκκλησία στο Αβιότ
Αρχείο:Hattonchâtel - Château 20131008-04.JPG|Το κάστρο Ατονσατέλ
Αρχείο:Façades arrières du Château de Jean d'Heurs à Lisle-en-Rigault (Meuse).JPG|Το κάστρο του Ζαν ντΈρ
Αρχείο:F55-Saint-Mihiel-Abbaye-Hôtel-de-ville.jpg|Το Δημαρχείο του Σαιν-Μιγιέλ
Αρχείο:15 Citadelle.jpg|Το υπόγειο φρούριο του Βερντέν


## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Η επίσημη ιστοσελίδα του νομού (γαλλικά)
* Η ιστοσελίδα του Γραφείου Τουρισμού


Κατηγορία:Νομοί του Γκραντ Εστ
Κατηγορία:Νομοί της Γαλλίας