Γουίλιαμ Ντέραμ

Ο **Γουίλιαμ Ντέραμ** (, 26 Νοεμβρίου 1657 – 5 Απριλίου 1735) ήταν Άγγλος κληρικός, φυσικός φιλόσοφος και φυσικός θεολόγος. Είναι ο πρώτος άνθρωπος στην ιστορία που μέτρησε την ταχύτητα του ήχου με κάποια ακρίβεια.

Γεννήθηκε στο χωριό Στούλτον του Γούστερσιρ και ο πατέρας του ονομαζόταν Τόμας. Σπούδασε στο Κολέγιο Τρίνιτυ του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, παίρνοντας το πτυχίο του το 1679, και στις 29 Μαΐου 1681 χειροτονήθηκε κληρικός της Αγγλικανικής Εκκλησίας. Το 1682 διορίσθηκε στην ενορία του χωριού Γουόργκρέιβ του Μπέρκσαϊρ, ενώ από το 1689 μέχρι τον θάνατό του ήταν εφημέριος στο Απμίνστερ, προάστιο του Λονδίνου. Από το 1716 διορίσθηκε και στο Παρεκκλήσιο του Αγίου Γεωργίου (Κάστρο Ουίνδσορ) και μοίραζε τον χρόνο του ανάμεσα στις δύο θέσεις. Τα αρχεία της ενορίας του αναφέρουν την ταφή του Ντέραμ στον ναό της του Αγίου Λαυρεντίου το 1735, αλλά η θέση του τάφου του είναι άγνωστη και, σύμφωνα με την επιθυμία του ίδιου δεν υπάρχει κάποιο μνήμα ή άλλο μνημείο για αυτόν στον ναό.

## Τα έργα του

Το 1696 ο Ντέραμ δημοσίευσε το βιβλίο του *Artificial Clockmaker*, που πραγματοποίησε πολλές εκδόσεις από τότε. Το γνωστότερα όμως έργα του είναι εκείνα με τους «προκλητικούς» τίτλους *Physico-Theology* («φυσικο-θεολογία», εκδόθηκε το 1713), *Astro-Theology* («αστροθεολογία», 1714) και *Christo-Theology* (1730). Και τα τρία είναι βιβλία τελεολογικών επιχειρημάτων για την ύπαρξη και τις ιδιότητες του Θεού, τα οποία επικαλέσθηκε και ο Γουίλιαμ Πέιλυ σχεδόν έναν αιώνα αργότερα. Ωστόσο περιέχουν και πρωτογενείς επιστημονικές παρατηρήσεις. Π.χ. η *Φυσικο-θεολογία* περιέχει παρατηρήσεις της φυσικής ποικιλομορφίας σε ζώα ενός και του αυτού είδους. Υπάρχει επίσης σε αυτό το βιβλίο μία από τις πρώτες θεωρητικές περιγραφές ενός θαλάσσιου χρονομέτρου, συνοδευόμενη από μια συζήτηση για τη χρήση αεροστεγών σφραγισμάτων για την αύξηση της ακρίβειας στη λειτουργία των ρολογιών. Ο Ντέραμ είναι ο πρώτος που χρησιμοποίησε στην αγγλική γλώσσα τη λέξη *chronometer*.

Παρόμοια, η *Αστροθεολογία* παραθέτει αρκετά αστρονομικά νεφελώματα (όρος που τότε περιελάμβανε όλα τα ουράνια σώματα που δεν ήταν μεμονωμένοι αστέρες: κάποια από τα «νεφελώματα» που αναφέρει ο συγγραφέας είναι αστρικά σμήνη). Το τηλεσκόπιό του, μήκους 4,9 μέτρων, ήταν εγκατεστημένο πάνω στον πύργο του Ναού του Αγίου Λαυρεντίου.

Στις 3 Φεβρουαρίου 1703 ο Ντέραμ εκλέχθηκε εταίρος της Βασιλικής Εταιρείας. Το τελευταίο γνωστό έργο του, με τίτλο *A Defence of the Church's Right in Leasehold Estates*, εκδόθηκε το 1731.

Εκτός από τα βιβλία του, ο Ντέραμ συνεισέφερε ποικιλία εργασιών στο δελτίο *[[Transactions of the Royal Society]]* (= «πρακτικά της Βασιλικής Εταιρείας»). Εκτός των άλλων, συνέγραψε βιογραφία του Τζων Ρέυ, του οποίου την παράδοση στη «φυσική θεολογία» συνέχισε επάξια, επιμελήθηκε τη *Φυσική Ιστορία* του Ελεάζαρ Άλμπιν και εξέδωσε μερικά από τα χειρόγραφα του φυσικού Ρόμπερτ Χουκ. Οι μετεωρολογικές παρατηρήσεις του Ντέραμ από το Απμίνστερ (δημοσιευμένες στις *Transactions of the Royal Society*) συγκαταλέγονται ανάμεσα στις παλαιότερες σειρές τέτοιων παρατηρήσεων στην Αγγλία.

### Η ταχύτητα του ήχου
Το 1709 ο Ντέραμ δημοσίευσε μια ακριβέστερη τιμή για την ταχύτητα του ήχου στον αέρα, που την εξέφρασε ως 1072 παρισινούς πόδας ανά δευτερόλεπτο. Το πέτυχε χρησιμοποιώντας το τηλεσκόπιό του στον πύργο του ναού του Αγίου Λαυρεντίου για να παρατηρήσει τη λάμψη της εκπυρσοκροτήσεως ενός μακρινού τουφεκιού και μετρώντας τον χρόνο από εκείνη τη στιγμή μέχρι που άκουσε τον πυροβολισμό με τη χρήση ενός εκκρεμούς μισού δευτερολέπτου. Το τουφέκι βρισκόταν σε άλλο ένα τοπόσημο, με την απόσταση μεταξύ των δύο να είναι γνωστή από τριγωνισμό, οπότε η ταχύτητα του ήχου μπορούσε να υπολογισθεί με μια απλή διαίρεση.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Φυσικοί φιλόσοφοι
Κατηγορία:Φυσιοδίφες
Κατηγορία:Εταίροι της Βασιλικής Εταιρείας