Πολιορκία του Σαϊζάρ

Η πόλη Σαϊζάρ πολιορκήθηκε από τις 28 Απριλίου έως τις 21 Μαΐου 1138. Οι συμμαχικές δυνάμεις της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, του πριγκιπάτου της Αντιόχειας και της κομητείας της Έδεσσας εισέβαλαν στην κατακτημένη από μουσουλμάνους Συρία. Έχοντας αποκρουστεί από τον κύριο στόχο τους, την ανάκτηση της πόλης του Χαλεπίου, οι συνδυασμένοι χριστιανικοί στρατοί κατέλαβαν μία σειρά από οχυρωμένους οικισμούς με επίθεση, και τελικά πολιόρκησαν το Σαϊζάρ, την πρωτεύουσα του εμιράτου των Μουνκιδιτών. Με την πολιορκία κατέλαβαν την πόλη, αλλά απέτυχαν να καταλάβουν την ακρόπολη. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ο εμίρης της Σαϊζάρ να πληρώσει αποζημίωση, και να γίνει υποτελής του Αυτοκράτορα των Ρωμαίων. Οι δυνάμεις του Ζενγκί, του μεγαλύτερου μουσουλμάνου πρίγκιπα της περιοχής, έκαναν αψιμαχίες με τον συμμαχικό στρατό, αλλά ήταν πολύ ισχυρός για εκείνους για να ρισκάρουν μία μάχη μαζί του. Η εκστρατεία υπογράμμισε την περιορισμένη φύση της Ρωμαϊκής κυριαρχίας στα βόρεια σταυροφορικά κράτη, και την έλλειψη κοινού σκοπού μεταξύ των Λατίνων πριγκίπων και τού Αυτοκράτορα των Ρωμαίων.

## Η εποχή
Απαλλαγμένος από άμεσες εξωτερικές απειλές στα Βαλκάνια ή την Μ. Ασία, έχοντας νικήσει τους Ούγγρους το 1129 και έχοντας αναγκάσει τους Σελτζούκους της Μ. Ασίας σε άμυνα με μία σειρά από εκστρατείες από το 1130 έως το 1135, ο Αυτοκράτορας των Ρωμαίων Ιωάννης Β΄ Κομνηνός (βασ. 1118–1143) μπόρεσε να στρέψει την προσοχή του στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου προσπάθησε να ενισχύσει τους ισχυρισμούς της Ρωμανίας για κυριαρχία επί των Σταυροφορικών Κρατών, και να διεκδικήσει τα δικαιώματα και την εξουσία του επί της Αντιόχειας. Αυτά τα δικαιώματα χρονολογούνται από τη συνθήκη της Δεαβόλεως του 1108, αν και η Ρωμανία δεν ήταν σε θέση να τα επιβάλει. Η απαραίτητη προετοιμασία για μία απόβαση στην Αντιόχεια ήταν η ανάκτηση τού ρωμαϊκού ελέγχου επί της Κιλικίας. Το 1137 ο Αυτοκράτορας κατέκτησε την Ταρσό, τα Άδανα και τη Μοψουεστία από το πριγκιπάτο της Κιλικίας (Μικρής Αρμενίας), και το 1138 ο πρίγκιπας Λέων Α΄ και το μεγαλύτερο μέρος της οικογένειάς του μεταφέρθηκαν ως αιχμάλωτοι στην Κωνσταντινούπολη.

Ο έλεγχος της Κιλικίας άνοιξε τον δρόμο προς το πριγκιπάτο της Αντιόχειας για τους Ρωμαίους. Αντιμέτωποι με την προσέγγιση του τρομερού Ρωμαϊκού στρατού, ο Ραϋμόνδος του Πουατιέ, πρίγκιπας της Αντιόχειας, και ο Ζοσλέν Β΄ κόμης της Έδεσσας, έσπευσαν να αναγνωρίσουν την κυριαρχία του Αυτοκράτορα. Ο Ιωάννης Β΄ απαίτησε την άνευ όρων παράδοση της Αντιόχειας, και αφού ζήτησε την άδεια του βασιλιά Φούλκωνα της Ιερουσαλήμ, ο Ραϋμόνδος του Πουατιέ συμφώνησε να παραδώσει την πόλη στον Ιωάννη Β΄. Η συμφωνία, με την οποία ο Ραϋμόνδος ορκίστηκε φόρο υποτέλειας στον Ιωάννη Β΄, βασιζόταν ρητά στη συνθήκη της Δεαβόλεως, αλλά πήγαινε παραπέρα. Ο Ραϋμόνδος, ο οποίος αναγνωρίστηκε ως αυτοκρατορικός υποτελής της Αντιόχειας, υποσχέθηκε στον Αυτοκράτορα ελεύθερη είσοδο στην Αντιόχεια, και δεσμεύτηκε να παραδώσει την πόλη σε αντάλλαγμα για τις πόλεις Χαλέπιο, Σαϊζάρ, Χομς και Χάμα μόλις αυτές κατακτηθούν από τους Μουσουλμάνους. Ο Ραϋμόνδος θα κυβερνούσε στη συνέχεια τις νέες κατακτήσεις, και η Αντιόχεια θα επανερχόταν σε άμεσο αυτοκρατορικό έλεγχο.

## Εκστρατεία
Τον Φεβρουάριο, όλοι οι έμποροι και οι ταξιδιώτες από το Χαλέπιο και άλλες μουσουλμανικές πόλεις συνελήφθησαν, για να μην μπορούν να αναφέρουν τις εξελισσόμενες στρατιωτικές προετοιμασίες. Τον Μάρτιο, ο αυτοκρατορικός στρατός, συνοδευόμενος από μία σημαντική για πολιορκίες ακολουθία, από την Κιλικία βάδισε στην Αντιόχεια, και τα αποσπάσματα από την Αντιόχεια και την Έδεσσα, καθώς και μία ομάδα Ναϊτών, ενώθηκαν μαζί του. Διέσχισαν εχθρικό έδαφος και κατέλαβαν το Μπαλάτ. Στις 3 Απριλίου έφθασαν στη Μπιζάα, η οποία άντεξε για πέντε ημέρες. Μία μεγάλη ποσότητα λαφύρων λεηλατήθηκε από την πόλη, η οποία στάλθηκε πίσω στην Αντιόχεια, αν και η συνοδεία δέχτηκε επίθεση από μουσουλμανική δύναμη, και λεηλατήθηκε με τη σειρά της. Υπήρχε η ελπίδα ότι το Χαλέπιο θα αιφνιδιαζόταν. Ωστόσο, ο πιο ισχυρός μουσουλμάνος ηγέτης στη Συρία, ο Ζενγκί, πολιορκούσε τη κοντινή Χάμα, η οποία κρατούνταν από μία φρουρά της Δαμασκού . Είχε αρκετή προειδοποίηση για τις επιχειρήσεις τού Αυτοκράτορα, για να ενισχύσει γρήγορα το Χαλέπιο. Στις 20 Απριλίου ο χριστιανικός στρατός εξαπέλυσε επίθεση στην πόλη, αλλά διαπίστωσε ότι αυτή ήταν πολύ ισχυρά αμυνόμενη. Ο Κίνναμος αναφέρει ότι η έλλειψη νερού στην περιοχή του Χαλεπίου ήταν ο λόγος, για τον οποίο δεν πολιορκήθηκε σοβαρά. Ο Αυτοκράτορας στη συνέχεια κίνησε τον στρατό προς τα νότια, καταλαμβάνοντας τα φρούρια Αθάρεμπ, Μααράτ αλ-Νουμάν και Καφαρτάμπ με επίθεση, με απώτερο στόχο την κατάληψη της πόλης Σαϊζάρ. Είναι πιθανό το Σαϊζάρ να επιλέχθηκε, επειδή ήταν ένα ανεξάρτητο αραβικό εμιράτο που το κατείχε η δυναστεία των Μουνκιδιτών, και ως εκ τούτου μπορεί να μην θεωρούνταν από τον Ζενγκί αρκετά σημαντικό για να σπεύσει να την βοηθήσει. Επίσης, η κατοχή της Σαϊζάρ θα είχε ανοίξει την πόλη Χάμα σε επίθεση.

## Η πολιορκία
δεξιά|μικρογραφία|300x300εσ|Ο Ιωάννης Β΄ Κομνηνός διευθύνει την πολιορκία του Σαϊζάρ, ενώ οι σύμμαχοί του παραμένουν αδρανείς στο στρατόπεδό τους, γαλλικό χειρόγραφο 1338.
Οι Σταυροφόροι πρίγκιπες ήταν καχύποπτοι μεταξύ τους και με τον Ιωάννη Β΄, και κανένας δεν ήθελε οι άλλοι να κερδίσουν από τη συμμετοχή τους στην εκστρατεία. Ο Ραϋμόνδος ήθελε επίσης να κρατήσει την Αντιόχεια, η οποία ήταν μία χριστιανική πόλη. Η έλξη της κυριαρχίας σε μία πόλη όπως το Σαϊζάρ ή το Χαλέπιο, με κυρίως μουσουλμανικό πληθυσμό και πιο εκτεθειμένη στην επίθεση των Ζενγκιδών, πρέπει να ήταν μικρή. Με το χλιαρό ενδιαφέρον που είχαν οι σύμμαχοί του για τη συνέχιση της πολιορκίας, ο Αυτοκράτορας σύντομα έμεινε με ελάχιστη ενεργή βοήθεια από αυτούς.

Μετά από κάποιες αρχικές αψιμαχίες, ο Ιωάννης Β΄ οργάνωσε τον στρατό του σε τρεις μοίρες με βάση τις εθνικότητες των στρατιωτών του: Μακεδόνες (ιθαγενείς Ρωμαίοι), «Κέλτες» (δηλαδή Νορμανδοί και άλλοι Φράγκοι) και Πετσενέγοι (Τούρκοι νομάδες της στέπας). Κάθε μοίρα ήταν εξοπλισμένη με τα χαρακτηριστικά της όπλα και εξοπλισμό και παρήλασε μπροστά στην πόλη για να καταπλήξει τους αμυνόμενους.

Αν και ο Ιωάννης Β΄ πολέμησε σκληρά για τον χριστιανικό σκοπό κατά τη διάρκεια της εκστρατείας στη Συρία, οι σύμμαχοί του, Ραϋμόνδος του Πουατιέ και Ζοσλέν της Έδεσσας, παρέμειναν στο στρατόπεδό τους παίζοντας ζάρια και γλεντώντας, αντί να βοηθήσουν στην επιτάχυνση τής πολιορκίας. Λόγω του παραδείγματός τους, το ηθικό των στρατευμάτων τους υπονομεύτηκε. Οι επιπλήξεις του Αυτοκράτορα μπορούσαν μόνο να παρακινήσουν τους δύο πρίγκιπες σε επιπόλαιες και ασταθείς ενέργειες. Λατινικές και μουσουλμανικές πηγές περιγράφουν την ενέργεια και το προσωπικό θάρρος του Ιωάννη Β΄ στη διεξαγωγή της πολιορκίας. Εμφανής με το χρυσό κράνος του, ο Ιωάννης ήταν ενεργός στην ενθάρρυνση των στρατευμάτων του, στην επίβλεψη των πολιορκητικών μηχανών και στην παρηγορία των τραυματιών. Τα τείχη τού Σαϊζάρ χτυπήθηκαν από τους καταπέλτες της εντυπωσιακής Ρωμαϊκής πολιορκητικής ακολουθίας. Ο ανιψιός τού εμίρη, ο ποιητής, συγγραφέας και διπλωμάτης Ουσάμα ιμπν Μουνκίζ, κατέγραψε την καταστροφή που προκάλεσε το Ρωμαϊκό πυροβολικό, το οποίο μπορούσε να καταστρέψει ένα ολόκληρο σπίτι με ένα μόνο βλήμα.

Η πόλη καταλήφθηκε, αλλά η ακρόπολη, προστατευμένη από τους βράχους της και το θάρρος των υπερασπιστών της, αψήφησε την επίθεση. Αργά, ο Ζενγκί συγκέντρωσε έναν στρατό βοήθειας και κινήθηκε προς το Σαϊζάρ. Ο στρατός βοήθειας ήταν μικρότερος από τον χριστιανικό στρατό, αλλά ο Ιωάννης Β΄ δίσταζε να εγκαταλείψει τις πολιορκητικές μηχανές του για να βαδίσει προς την αντιμετώπισή του, αφού δεν εμπιστευόταν τούς συμμάχους του. Σε αυτό το σημείο, ο σουλτάνος ιμπν Μουνκίζ, ο εμίρης της Σαϊζάρ, προσφέρθηκε να γίνει υποτελής του Ιωάννη Β΄, να πληρώσει μία μεγάλη αποζημίωση, και να καταβάλει ετήσιο φόρο υποτέλειας. Πρόσφερε επίσης ένα τραπέζι στολισμένο με κοσμήματα, και έναν εντυπωσιακό σκαλιστό σταυρό, που λέγεται ότι είχε κατασκευαστεί για τον Αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Α΄: τον σταυρό τον πάρει από τον Αυτοκράτορα Ρωμανό Δ΄ Διογένη οι Σελτζούκοι στη μάχη του Μαντζικέρτ. Ο Ιωάννης Β΄, αηδιασμένος από τη συμπεριφορά των συμμάχων του, δέχτηκε απρόθυμα την προσφορά. Στις 21 Μαΐου η πολιορκία λύθηκε.

## Συνέπεια
δεξιά|μικρογραφία|218x218εσ|Μ. Ασία και Λεβάντε περίπου το 1140.
Τα στρατεύματα του Ζενγκί έκαναν αψιμαχίες με τους υποχωρούντες Χριστιανούς, αλλά δεν τόλμησαν να εμποδίσουν ενεργά την πορεία τού στρατού. Επιστρέφοντας στην Αντιόχεια, ο Ιωάννης Β΄ έκανε μία τελετουργική είσοδο στην πόλη. Ωστόσο, ο Ραϋμόνδος και ο Ζοσλέν συνωμότησαν για να καθυστερήσουν την υποσχεμένη παράδοση τού φρουρίου τής Αντιόχειας στον Αυτοκράτορα, και προκάλεσαν λαϊκή αναταραχή στην πόλη εναντίον τού Ιωάννη Β΄ και της τοπικής ελληνικής κοινότητας. Έχοντας ακούσει για μία επιδρομή των Σελτζούκων της Μ. Ασίας στην Κιλικία, και έχοντας πολιορκηθεί στο παλάτι από τον όχλο της Αντιόχειας, ο Ιωάννης Β΄ εγκατέλειψε την απαίτησή του για τον έλεγχο τού φρουρίου. Επέμεινε, ωστόσο, στην ανανέωση των όρκων πίστης του Ραϋμόνδου και του Ζοσλέν. Ο Ιωάννης Β΄ τούς είπε ότι θα επέστρεφε με τον στρατό του, για να εφαρμόσει τις συνθήκες του μαζί τους. Στη συνέχεια έφυγε από την Αντιόχεια σκοπεύοντας να τιμωρήσει τον Σελτζούκο σουλτάνο Μασούντ (βασ. 1116–1156) και στη συνέχεια να επιστρέψει στην Κωνσταντινούπολη. Ο Ιωάννης Β΄ δεν είχε άλλη επιλογή από το να εγκαταλείψει τη Συρία, με τις φιλοδοξίες του να έχουν υλοποιηθεί μόνο εν μέρει.

Τα γεγονότα τής εκστρατείας υπογράμμισαν ότι η επικυριαρχία που διεκδίκησε ο Αυτοκράτορας των Ρωμαίων επί των Σταυροφορικών κρατών, παρά το κύρος που προσέφερε, είχε περιορισμένα πρακτικά πλεονεκτήματα. Οι Λατίνοι απολάμβαναν την ασφάλεια που τους έδινε μία μακρινή αυτοκρατορική σύνδεση, όταν απειλούνταν από τις μουσουλμανικές δυνάμεις της Συρίας. Ωστόσο, όταν η Ρωμαϊκή στρατιωτική ισχύς εκδηλωνόταν άμεσα στην περιοχή, το δικό τους συμφέρον και η συνεχιζόμενη πολιτική τους ανεξαρτησία είχαν μεγαλύτερη σημασία γι' αυτούς, από οποιοδήποτε πιθανό πλεονέκτημα που θα μπορούσε να αποκτηθεί για τον χριστιανικό σκοπό στην Ανατολική Μεσόγειο, μέσω της συνεργασίας με τον Αυτοκράτορα.

Σύμφωνα με την ιστορία του Νικήτα Χωνιάτη στις αρχές του 13ου αι., ο Ιωάννης Β΄ επέστρεψε στη Συρία το 1142, με σκοπό να καταλάβει βίαια την Αντιόχεια και να επιβάλει άμεση Ρωμαϊκή κυριαρχία, αναμένοντας ότι ο τοπικός συριακός και αρμενικός χριστιανικός πληθυσμός θα αυτομολούσε υπέρ αυτής τής εκστρατείας. Το τέλος του την άνοιξη του 1143, αποτέλεσμα κυνηγετικού ατυχήματος, παρενέβη, πριν προλάβει να επιτύχει αυτόν τον στόχο. Ο γιος και διάδοχός του, Μανουήλ Α΄ Κομνηνός (βασ. 1143–1180), πήρε τον στρατό τού πατέρα του πίσω στην Κωνσταντινούπολη για να εξασφαλίσει την εξουσία του, και η ευκαιρία για τους Ρωμαίους να κατακτήσουν την Αντιόχεια ολοκληρωτικά χάθηκε. Κατά τη γνώμη του Μιχαήλ Άνγκολντ, το αιφνίδιο τέλος τού Ιωάννη Β΄ ήταν η πιο κατάλληλη στιγμή για τους Λατίνους πρίγκιπες, καθώς θα είχαν μεγάλη δυσκολία να συνεχίσουν να τού αντιστέκονται.

## Δείτε επίσης
* Ο Ρωμαϊκός στρατός των Κομνηνών
* Πολιορκία του Σαϊζάρ (1157)

## Αναφορές

### Αναφορές

### Πηγές

#### Πρωταρχικές
* 
* 

#### Δευτερεύουσες
*  
* 
* Bucosssi, A. and Suarez, A.R. (eds.) (2016). *John II Komnenos, Emperor of Byzantium: In the Shadow of Father and Son*, Routledge, London and New York 
* 
* 

## Περαιτέρω ανάγνωση
* 
* 

Κατηγορία:Πολιορκίες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας
Κατηγορία:Πολιορκίες των Σταυροφοριών
Κατηγορία:Κομητεία της Έδεσσας