Ανατολική Φραγκίστα Ευρυτανίας

Η **Ανατολική Φραγκίστα** είναι χωριό του νομού Ευρυτανίας. Είναι κτισμένη σε υψόμετρο 680 μέτρων και απέχει 39 χλμ από το Καρπενήσι. Μέχρι το 1915 ονομαζόταν «Μεγάλη Φραγκίστα».

## Γεωγραφικά - Ιστορικά στοιχεία
Η Ανατολική Φραγκίστα είναι ένα από τα πιο ιστορικά και πιο παλιά χωριά της Ρούμελης και το παρελθόν της είναι συνυφασμένο με την πορεία ολόκληρης της Ευρυτανίας και φυσικά της Κεντρικής Ελλάδας. Η ονομασία της και η ύπαρξή της αναφέρεται από τον 14ο αιώνα. 

Τα χωριά της ονομάστηκαν Πολιτοχώρια γιατί ένα σημαντικό μέρος των κατοίκων τους ξενιτεύονταν στην Κωνσταντινούπολη κι εργάζονταν εκεί. Το γεγονός αυτό υπήρξε καθοριστικό για την εξέλιξη και την πορεία της Ανατολικής Φραγκίστας. Εξαιτίας της σχέσης που ανέπτυξε με την Κωνσταντινούπολη, το χωριό εξελίχθηκε σε ένα από τα πλουσιότερα των Πολιτοχωρίων. Εκτός από την εισροή πλούτου από την Πόλη η οικονομία του χωριού στηριζόταν στην κτηνοτροφία και τη μεταξοβιοτεχνία. Όταν έπαψε η Κωνσταντινούπολη να αποτελεί πόλο έλξης για τους κατοίκους της Ανατολικής Φραγκίστας, ένας σημαντικός αριθμός από αυτούς στράφηκε προς τις χώρες της Βόρειας Αμερικής και πολλοί εγκαταστάθηκαν και πρόκοψαν σε πόλεις των Ηνωμένων Πολιτειών. Η Ανατολική Φραγκίστα ευτύχησε να βρίσκεται κοντά στους βασικούς οδικούς άξονες που ένωναν τα περασμένα χρόνια τις μεγάλες πόλεις και τα διαμερίσματα της Κεντρικής Ελλάδας.
Μέσα από το χωριό περνάει η εθνική οδός Αγρινίου - Καρπενησίου.

## Πληθυσμιακά στοιχεία
Κατά την Απογραφή του 2021 το χωριό είχε 150 κατοίκους. Η διακύμανση του πληθυσμού του χωριού στο πέρασμα των ετών είναι η εξής:

## Αξιοθέατα
Στην κεντρική πλατεία  βρίσκεται το Ηρώο του χωριού, με μνημείο των πεσόντων και προτομή του έφεδρου ανθυπολοχαγού Δημητρίου Ε. Ζώτου (έργο του γλύπτη Χρήστου Καπράλου) που έπεσε στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο. Στον ίδιο χώρο βρίσκεται και η προτομή του Γεωργίου Καφαντάρη, έργο της γλύπτριας Βάσως Καπάνταη που έγινε με δαπάνες του Συλλόγου "Οι δώδεκα Απόστολοι". Στην είσοδο της πλατείας έχει χτιστεί πέτρινη βρύση. Δίπλα από τους Αγίους Αποστόλους βρίσκεται το πατρικό σπίτι του Γεωργίου Καφαντάρη. 

Στην περιοχή υπάρχουν δύο παλιά μοναστήρια. Το πρώτο, η Ιερά Μονή της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος ή Σωτήρα που χτίστηκε στα μέσα του 16ου αιώνα και ανακαινίστηκε το 1725 ενώ το έτερο της Παναγίας (Γέννηση της Θεοτόκου), χρονολογείται και αυτό την ίδια ακριβώς περίοδο. Νότια του χωριού, υπάρχει η βρύση του «Κοσμά». Το όνομά της οφείλει, κατά πάσα πιθανότητα, στον Ιεραπόστολο Κοσμά τον Αιτωλό που πέρασε από εκεί.

### Ίδρυμα Καφαντάρη - Λαογραφικό Μουσείο
Το 2008 εγκαινιάσθηκε, προς τιμήν του πολιτικού Γεωργίου Καφαντάρη το Ίδρυμα Καφαντάρη με πλούσιο υλικό από το αρχείο της Βουλής. Το έργο πραγματοποιήθηκε εξ ολοκλήρου με ιδιωτική πρωτοβουλία με πλήρη οικονομική ενίσχυση από τον Κωνσταντίνο Πανουργιά (επιχειρηματία εξ Αμερικής) και με επιμέρους οικονομική βοήθεια από συγχωριανούς. Λειτουργεί από την ίδρυση του μέχρι σήμερα υπό την προεδρία του συνιδρυτή Κωνσταντίνου Κωστόπουλου.

Στο χωριό στεγάζεται επίσης Λαογραφικό Μουσείο με κειμήλια του χωριού αλλά και κειμήλια από την Κωνσταντινούπολη.

### Εκκλησίες
Το χωριό διαθέτει 7 εκκλησίες. Τα σοκάκια του χωριού σου επιτρέπουν να δεις κάθε μια από αυτές σε έναν περίπατο που ξεκινάει από την κεντρική πλατεία του χωριού και περνάει μέσα από τους οικισμούς και τις εκκλησίες του:
* Δώδεκα Απόστολοι, η κεντρική εκκλησία του χωριού
* Μεταφόρφωση του Σωτήρος 
* Μοναστήρι της Παναγίας, στο νεκροταφείο του χωριού. Βάσει στοιχείων φαίνεται ότι έπαιξε ιδιαίτερο ρόλο στον αγώνα του 1821
* Άγιος Χαράλαμπος
* Προφήτης Ηλίας
* Αγία Παρασκευή 
* Άγιος Αθανάσιος, στην ομώνυμη τοποθεσία

## Ιστορικά πρόσωπα
* Γεώργιος Καφαντάρης, διετέλεσε πρωθυπουργός της Ελλάδας το 1924. Το χωριό τον τιμά ακόμα και σήμερα κάθε 2ο καλοκαίρι με 5μερες εκδηλώσεις, τα λεγόμενα Καφαντάρεια. Επίσης, με την παραχώρηση παραδοσιακού κτηρίου για τη στέγαση του ιδρύματος «Γεώργιος Καφαντάρης», το οποίο έχει πλούσιο υλικό από το Αρχείο της Βουλής.
* Δημήτριος Παπαδόπουλος (Ανατολική Φραγκίστα 1870 - Αθήνα 1930), πεζογράφος, γνωστός ως «Τυμφρηστός», έγραψε το 1928 το διήγημα «Η Ωραία του Πέραν».
* Γιαννάκης Φραγκίστας (1764 - 1861), συμπολεμιστής του Κατσαντώνη και βιογράφος του, ο οποίος το 1825 πήρε τον βαθμό του αντιστρατήγου. Σχέση με την Ανατολική Φραγκίστα έχουν και ο οπλαρχηγός του 1821 Δημήτρης Πανουργιάς, συμπολεμιστής του Μάρκου Μπότσαρη. Απόγονοί του έζησαν και μετά το 1821 στην Ανατολική Φραγκίστα. 

## Παραπομπές


## Βιβλιογραφία
* Συλλογικό έργο, 2006, *Νομός Ευρυτανίας*, τόμος 13, σειρά ΕΛΛΑΔΑ, Αθήνα, Εκδόσεις Δομή
* Τάκης Ντάσιος, 1999, *Στ' Άγραφα*, Αθήνα, Εκδόσεις Μίλητος, ISBN 960-8460-13-1

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Ο Σύλλογος Ανατολικής Φραγκίστας (Αθηνών) Οι Άγιοι Απόστολοι 

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Ευρυτανίας
Κατηγορία:Δήμος Αγράφων