Φίννοι του Βόλγα

[μικρογραφία|205x205εσ| Ο κατά προσέγγιση εθνογλωσσικός χάρτης της [Ευρωπαϊκή Ρωσία|Ευρωπαϊκής Ρωσίας τον 9ο αιώνα: οι πέντε φιννικές ομάδες του Βόλγα - Μέρυα, Μάρι, Μουρόμιοι, Μεστσέρα και Μορδβίνοι - παρουσιάζονται να περιβάλλονται από τους Σλάβους στα δυτικά, τους (Φίννους) Βέπους στα βορειοδυτικά, τους Πέρμιους στα βορειοανατολικά και τους Βουλγάρους στα νότια και τους Βούλγαρους και Χαζάρους στα νοτιοανατολικά και νότια.]]
Οι **Φίννοι του Βόλγα** είναι μια ιστορική ομάδα λαών, οι οποίοι ζουν στην περιοχή του Βόλγα, οι οποίοι μιλούν ουραλικές γλώσσες. Οι σύγχρονοι εκπρόσωποί τους είναι ο λαός Μάρι, οι Έρζια και οι Μόκσα (συνήθως ομαδοποιούνται ως Μορδβίνοι). 

Οι σύγχρονοι εκπρόσωποι των Φίννων του Βόλγα ζουν στις λεκάνες των ποταμών Σουρά και Μόκσα, καθώς και (σε μικρότερους αριθμούς) στο ενδιάμεσο μεταξύ των ποταμών Βόλγα και Μπελάγια. Η γλώσσα μάρι έχει δύο διαλέκτους, την ανατολική και τη δυτική.

Παραδοσιακά οι γλώσσες μάρι και οι μορδβινικές γλώσσες (έρζυα και μόκσα) θεωρούνταν ότι σχημάτιζαν μια *βολγο-φιννική* ή *βολγαϊκή* ομάδα εντός της οικογένειας των ουραλικών γλωσσών  , την οποία αποδέχονταν γλωσσολόγοι όπως ο Ρόμπερτ Άουστερλιτς (1968), ο Ορελιέν Σοβαζό κι ο Καρλ Χάινριχ Μένγκες (1973) και ο Χάραλντ Χάαρμαν (1974), αλλά απέρριπταν άλλοι, όπως ο Μπγιορν Κόλιντερ (1965) και ο Ρόμπερτ Τόμας Χαρμς (1974). Αυτή η ομαδοποίηση έχει επίσης επικριθεί από τον Σάλμινεν (2002), ο οποίος προτείνει ότι μπορεί να είναι απλώς μια γεωγραφική και όχι μια φυλογενετική ομάδα. 

## Μάρι
Οι **Μάρι** ή **Τσερεμίς** (ρωσικά: черемисы / cheremisy, ταταρικά: Çirmeş) ζούσαν παραδοσιακά κατά μήκος των ποταμών Βόλγα και Κάμα στη Ρωσία. Η πλειοψηφία των Μάρι σήμερα ζει στη Δημοκρατία Μαρί Ελ, με σημαντικούς πληθυσμούς στις δημοκρατίες του Ταταρστάν και του Μπασκορτοστάν. Ο λαός Μάρι αποτελείται από τρεις διαφορετικές ομάδες: τους πεδινούς Μάρι κατά μήκος της αριστερής όχθης του Βόλγα, τους ορεινούς Μάρι στη δεξιά όχθη του Βόλγα και τους ανατολικούς Μάρι στη δημοκρατία του Μπασκορτοστάν. Στη ρωσική απογραφή του 2002, 604.298 άτομα αυτοπροσδιορίστηκαν ως "Μάρι", με 18.515 από αυτούς να προσδιορίζουν ότι ήταν ορεινοί Μάρι και 56.119 ως ανατολικοί Μάρι. Σχεδόν το 60% των Μάρι ζούσε σε αγροτικές περιοχές. 

## Μέρυα
Ο λαός **Μέρυα** (ρωσικά: меря / *merya,* επίσης *Merä*) κατοικούσε σε μια περιοχή, που αντιστοιχεί περίπου στη σημερινή περιοχή του Χρυσού Δακτυλίου ή των περιοχών Ζαλέσιε της Ρωσίας, συμπεριλαμβανομένων των σημερινών περιοχών της Μόσχας, του Γιαροσλάβλ, της Κοστρομά, του Ιβάνοβο και του Βλαντίμιρ. Στη σύγχρονη βεψιανή γλώσσα, η λέξη *meri* σημαίνει *θάλασσσα*. Είναι πιθανό ότι αφομοιώθηκαν ειρηνικά από τους Ανατολικούς Σλάβους μετά την ενσωμάτωση της επικράτειάς τους στη Ρωσία τον 10ο αιώνα. 

Τον 6ο αιώνα ο Ιορδάνης ο Αλανός τους ανέφερε εν συντομία (ως **Μερένους**). Αργότερα, το *[[Πρώτο Χρονικό]]* τους περιέγραψε με περισσότερες λεπτομέρειες. Οι Σοβιετικοί αρχαιολόγοι πίστευαν ότι η πρωτεύουσα των Μέρυα ήταν το Σάρσκο Γκοροντίστσε κοντά στην όχθη της λίμνης Νέρο στα νότια του Ροστόφ. Οι αναλυτές αναφέρουν επίσης τους Μέρυα σε σχέση με ορισμένα αξιοσημείωτα γεγονότα: το 859 φορολογήθηκαν από τους Βίκινγκς και το 862 συμμετείχαν στη μάχη εναντίον τους. Το 882 συνόδευσαν τον Όλεγκ τον Σοφό στο Κίεβο, όπου εδραίωσε την εξουσία του, και το 907 ήταν μεταξύ των συμμετεχόντων στη βυζαντινή εκστρατεία του Όλεγκ. Το 1235, ο μοναχός Ιουλιανός ξεκινά να επισκεφθεί τους Ούγγρους, που παραμένουν στα ανατολικά. Στο δεύτερο οδοιπορικό του αναφέρει ότι οι Τάταροι έχουν κατακτήσει μια χώρα που ονομάζεται Μερόβια. 

Μια υπόθεση ταξινομεί τους Μέρυα ως δυτικό κλάδο του λαού Μάρι και όχι ως ξεχωριστή φυλή. Τα εθνώνυμά τους είναι βασικά πανομοιότυπα, καθώς *Merya* είναι μια ρωσική μεταγραφή του αυτοπροσδιορισμού Mari, *Мäрӹ (Märӛ)* . 

Η μη επιβεβαιωμένη γλώσσα μέρυα  θεωρείται παραδοσιακά ότι ήταν μέλος της βολγοφιννικής ομάδας . Αυτή η άποψη αμφισβητήθηκε.

Οι Μέρυα αναφέρθηκε ότι πολέμησαν με τους Βούλγαρους σε πολέμους κατά των Τατάρων. 

Μερικοί από τους κατοίκους πολλών περιοχών των περιφερειών Κοστρομά και Γιαροσλάβλ παρουσιάζονται ως Μέρυα, αν και σε πρόσφατες απογραφές είχαν καταγραφεί ως Ρώσοι. Οι σύγχρονοι Μέρυα έχουν ιστοσελίδες  , που εμφανίζουν τη σημαία τους, το εθνόσημο και τον εθνικό τους ύμνο,  και συμμετέχουν σε συζητήσεις για το θέμα στα φιννο-ουγγρικά δίκτυα.

Το 2010 κυκλοφόρησε η ταινία *Ovsyanki*, βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα, αφιερωμένη στη φανταστική ζωή των σύγχρονων Μέρυα.

Στις αρχές του 21ου αιώνα, εμφανίστηκε ένας νέος τύπος κοινωνικού κινήματος, ο λεγόμενος «Εθνοφουτουρισμός Μέρυα». Διανέμεται σε κεντρικές περιοχές της Ρωσίας, για παράδειγμα, στη Μόσχα, στο Περεσλάβλ-Ζαλέσκι, στην περιφέρεια Κοστρομά και στο Πλιός. Τον Μάιο του 2014, η *Νέα Πινακοθήκη* στην πόλη Ιβάνοβο άνοιξε το έργο τέχνης *Volga, Sacrum* κατά τη διάρκεια της «Νύχτας των Μουσείων». Τον Οκτώβριο του 2014, πραγματοποιήθηκε μια παρουσίαση της γλώσσας μέρυα στο Γ' Φεστιβάλ Γλωσσών στο Πανεπιστήμιο του Νόβγκοροντ.

## Μεσέρα
Οι **Μεσέρα** (ρωσικά: мещера / meshchera ή мещёра / meshchyora) ζούσαν στην περιοχή μεταξύ του ποταμού Οκά και του ποταμού Κλιάζμα. Ήταν μια γη με δάση, βάλτους και λίμνες. Η περιοχή εξακολουθεί να ονομάζεται κάμπος Μεσέρα.

Η πρώτη ρωσική γραπτή πηγή που τους αναφέρει είναι η *Tolkovaya Paleya*, από τον 13ο αιώνα. Αναφέρονται επίσης σε αρκετά μεταγενέστερα ρωσικά χρονικά από την περίοδο πριν από τον 16ο αιώνα. Αυτό έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις συγγενείς φυλές Μέρυα και Μουρόμα, οι οποίες φαίνεται να έχουν αφομοιωθεί από τους Ανατολικούς Σλάβους τον 10ο και τον 11ο αιώνα.

Ο Ιβάν Β', πρίγκιπας της Μόσχας, έγραψε στη διαθήκη του, το 1358, για το χωριό Μεσέρκα, το οποίο είχε αγοράσει από τον ιθαγενή Μεσέριο οπλαρχηγό Αλεξάντερ Ούκοβιτς. Το χωριό φαίνεται να έχει προσηλυτιστεί στη χριστιανική ορθόδοξη πίστη και να ήταν υποτελές της Μοσχοβίας.

Οι *Μεσιέρα* (μαζί με *[[Μορδβίνοι|τους Μορδούα]]*, τους *[[Χανάτο της Σιβηρίας|Σιμπίρ]]* και μερικές άλλες δυσερμήνευτες ομάδες) αναφέρονται στην "Επαρχία της Ρωσίας" στον Ενετικό παγκόσμιο χάρτη του πατρός Μάουρο (περίπου 1450). 

Πολλά έγγραφα αναφέρουν τους Μεσέρα σχετικά με την εκστρατεία στο Καζάν από τον Ιβάν τον Τρομερό τον 16ο αιώνα. Αυτές οι μαρτυρίες αφορούν μια πολιτεία Μεσέρα, που είχε αφομοιωθεί από τους Μορδβίνους και τους Τατάρους. Ο πρίγκιπας Αντρέι Κούρμπσκι έγραψε ότι η μορδβινική γλώσσα μιλιόταν στα εδάφη των Μεσέρα.

Η γλώσσα μεσέρα  δεν είναι επιβεβαιωμένη και οι θεωρίες σχετικά με την υπαγωγή της παραμένουν εικασιακές. Μερικοί γλωσσολόγοι πιστεύουν ότι θα μπορούσε να ήταν μια διάλεκτος της Μορδβινικής .

## Μορδβίνοι
Οι **Μορδβίνοι** παραμένουν ένας από τους μεγαλύτερους αυτόχθονες πληθυσμούς της Ρωσίας. Λιγότερο από το ένα τρίτο τους ζουν στην αυτόνομη δημοκρατία της Μορδοβίας στη Ρωσική Ομοσπονδία, στη λεκάνη του ποταμού Βόλγα. Αποτελούνται από δύο μεγάλες υποομάδες, τους **[[Έρζια]]** και τους **[[Μόκσα]]**, εκτός από τις μικρότερες υποομάδες των *Καρατάι, Τεριουχάν και Τενγκούσεβο* Μορδβίνων, που ρωσικοποιήθηκαν πλήρως ή τουρκοποιήθηκαν κατά τον 19ο έως τον 20ο αιώνα.

Οι Έρζυα Μορδβίνοι, που μιλούν έρζυα, και οι Μόκσα Μορδβίνοι, που μιλούν Μόκσα, είναι οι δύο μεγάλες ομάδες. Οι Καρατάι Μορδβίνοι ζουν στην περιοχή Κάμα Ταμάγι του Ταταρστάν και έχουν στραφεί στην ομιλία της ταταρικής γλώσσας, αν και με μεγάλο ποσοστό μορδβινικού λεξιλογίου. Οι Τεριουχάν, που ζούσαν στην περιφέρεια Νίζνι Νόβγκοροντ της Ρωσίας, μεταπήδησαν στα ρωσικά τον 19ο αιώνα. Οι Τεριουχάν αναγνωρίζουν τον όρο *Mordva* ότι αφορά τους εαυτούς τους, ενώ οι Καρατάι αυτοαποκαλούνται επίσης *Μούκσα*. Οι Τενγκούσεβο Μορδβίνοι είναι μια μεταβατική ομάδα μεταξύ Μόκσα και Έρζυα. 

## Μουρόμιοι
μικρογραφία|431x431εσ| Ανακατασκευή γυναικείων ενδυμάτων και μεταλλικών μερών κόμμωσης από τάφο Μουρόμα του 9ου-10ου αιώνα.
Οι **Μουρόμιοι** ή **Μουρόμα** ζούσαν στη λεκάνη του ποταμού Οκά. Αναφέρονται στο *[[Πρώτο Χρονικό]]* και στο *Χρονικό του Ρογκόζ*. Οι Μουρόμα ως εθνότητα σχηματίστηκαν γύρω στον έβδομο αιώνα μ.Χ., σύμφωνα με την ημερομηνία των νεκροταφείων Μουρόμα. Η παλιά πόλη του Μουρόμ εξακολουθεί να φέρει το όνομά τους. Απέτισαν φόρο τιμής στους πρίγκιπες των Ρώσων και, όπως και η γειτονική φυλή Μέρυα, αφομοιώθηκαν από τους Ανατολικούς Σλάβους τον 11ο έως τον 12ο αιώνα, καθώς η επικράτειά τους ενσωματώθηκε στη Ρωσία. Μια ομάδα από αυτούς μετανάστευσε στη λεκάνη των Καρπαθίων μαζί με τους Ούγγρους ή Βούλγαρους, όπως καταγράφονται από τον *Χρονικό του Ρογκόζ*, μεταξύ των λαών που κατοικούσαν στη λεκάνη των Καρπαθίων το 897. 

Κατά τη διάρκεια της ανασκαφής τάφων Μουρόμα, οι αρχαιολόγοι αποκάλυψαν μια πλούσια αρχαιολογική κληρονομιά. Τα όπλα ήταν από τα καλύτερα στις γύρω περιοχές ως προς την κατασκευή και τα κοσμήματα, που βρίσκονται σε αφθονία στις ταφές, είναι αξιοσημείωτα για την ευρηματικότητα της μορφής και την προσεγμένη κατασκευή τους. Χαρακτηρίζονταν από στολίδια κεφαλής σε σχήμα τόξου υφασμένα από τρίχες αλόγου και λωρίδες δέρματος, οι οποίες ήταν σπειροειδώς πλεγμένες με μπρούτζινο σύρμα. Αυτό είναι ενδιαφέρον, γιατί δεν παρατηρείται σε άλλους φιννικούς λαούς του Βόλγα. 

Όπως και άλλοι μεσαιωνικοί Φίννοι του Βόλγα, οστά ζώων υπήρχαν στις ταφές ως τροφή για κηδεία. Τα άλογα θάβονταν χωριστά, τους περνούσαν χαλινάρι και σέλα, δίνοντάς τους μια στάση που μιμείται ένα ζωντανό ζώο ξαπλωμένο στην κοιλιά του με τα πόδια μαζεμένα και το κεφάλι σηκωμένο (το τοποθετούσαν σε ένα σκαλοπάτι στον τάφο). 

Το 2023, 13 τάφοι Μουρόμα ανασκάφηκαν στις όχθες του ποταμού Οκά, συνοδευόμενοι από μια σειρά αντικειμένων, ένα από τα οποία ήταν μια πόρπη ζώνης, η οποία έμοιαζε περισσότερο με τις πόρπες της ζώνης των κατακτητών Ούγγρων. Όπλα όπως δόρατα και τσεκούρια, καθώς και νομίσματα (ντιρχάμ) και πέντε μολύβδινα βάρη, μεταξύ άλλων, ανασύρθηκαν από τον τάφο ενός από τους πιθανώς ευγενείς άνδρες. 

Οι οικισμοί Μουρόμα βρίσκονταν σε ψηλό έδαφος πάνω από τα λιβάδια της πλημμυρικής πεδιάδας. Η κτηνοτροφία αποτέλεσε τη βάση της οικονομίας τους, με χοίρους, μεγάλα βοοειδή με κέρατα και σε μικρότερο βαθμό εκτροφή προβάτων. Τα άλογα έπαιξαν ιδιαίτερο ρόλο και εκτρέφονταν και για κρέας. Η γεωργία κοπής και καύσης έπαιξε δευτερεύοντα ρόλο στην οικονομία τους. Το εμπορικό τους κυνήγι είχε ως στόχο το κυνήγι γούνας. 

Το Πρώτο Χρονικό παρέχει λεπτομέρειες για αυτούς: "Κατά μήκος του ποταμού Οκά, που χύνεται στον Βόλγα, οι *Μουρόμα*, οι Τσερεμίς και οι Μόρδβα διατηρούν τις μητρικές τους γλώσσες". Το *Χρονικό του Ρογκόζ* λέει: «Το έτος 6405 (897) ζούσαν Σλάβοι κατά μήκος του Δούναβη, καθώς και Ούγγροι, *Μουρόμα* και Παραδουνάβιοι Βούλγαροι».

## Δείτε επίσης

* Φίννοι της Βαλτικής
* Πέρμιοι

## Παραπομπές

## Πηγές

* 
* Aleksey Uvarov, "Étude sur les peuples primitifs de la Russie. Les mériens" (1875).
* 

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Η Πύλη προς το Meshchera

Κατηγορία:Φίννοι του Βόλγα
Κατηγορία:Φίννοι