Σύγχρονη σερβοβυζαντινή αρχιτεκτονική

[δεξιά|μικρογραφία|250x250εσ|Το παλιό τηλεφωνικό κέντρο στο [Βελιγράδι]]
Ο **σύγχρονος σερβοβυζαντινός αρχιτεκτονικός ρυθμός** ή αλλιώς **νεοβυζαντινός ρυθμός** ή **εθνικός σερβικός ρυθμός** είναι το στιλ σερβικής αρχιτεκτονικής που είχε διάρκεια από το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα έως και το πρώτο μισό του 20ού αιώνα. Αυτό το στιλ προέρχεται από την παράδοση της μεσαιωνικής σερβοβυζαντινής σχολής και ήταν μέρος του νεοβυζαντινού ρυθμού ο οποίος αναπτύχθηκε σε διεθνές επίπεδο.

## Ιστορία και χαρακτηριστικά
[δεξιά|μικρογραφία|Ο καθεδρικός ναός του Αγίου Γεωργίου στο [Σμεντέρεβο]]
[δεξιά|μικρογραφία|Η εκκλησία του αγίου Σπυρίδωνα στην [Τεργέστη]]
Η αρχή της σύγχρονης σερβοβυζαντινής αρχιτεκτονικής μπορεί να βρεθεί στο ρομαντικό πνεύμα, το οποίο ήταν διαδεδομένο στην Ευρώπη κατά το πρώτο μισό του 19ου αιώνα, ενώ στα σερβικά εδάφη εμφανίστηκε στα μέσα του αιώνα και παρέμεινε ζωντανό μέχρι τις τελευταίες δεκαετίες του. Η αρχή αυτού του ρυθμού μπορεί να θεωρηθεί κάτι σαν «αντίσταση» στις επιρροές των νεοφερμένων, «δυτικών στιλ» (κλασικισμός, νεομπαρόκ) στο Πριγκιπάτο της Σερβίας.  Ο ρυθμός αυτός χαρακτηρίζεται από μορφές και διακοσμήσεις οι οποίες προέρχονται από τη σερβοβυζαντινή αρχιτεκτονική κληρονομιά.  Αυτή η αρχιτεκτονική προσέγγιση δεν συνδέεται αυστηρά με την εκκλησιαστική αρχιτεκτονική. Στην πραγματικότητα, ο ρυθμός αυτός άκμασε στην κοσμική αρχιτεκτονική. Συνδέεται επίσης στενά με την επιρροή η οποία ασκήθηκε από την Αρ Νουβό. 

Η σύγχρονη σερβοβυζαντινή αρχιτεκτονική αποτελείται από τρεις περιόδους: η πρώτη περίοδος ή πρώιμη περίοδος αντιπροσωπεύει έναν συνδυασμό «δυτικού στιλ» με στοιχεία βυζαντινής αρχιτεκτονικής. Ένα από τα πιο τυπικά παραδείγματα είναι η εκκλησία του αγίου Γεωργίου στο Σμεντέρεβο, της οποίας η διαμήκης βάση (χαρακτηριστική της δυτικής αρχιτεκντονικής) εμφανίζεται με πέντε τρούλους σε σχήμα του λεγόμενου «ελληνικού σταυρού». Η δεύτερη περίοδος της σύγχρονης σερβοβυζαντινής αρχιτεκτονικής συνδέεται με την επέκταση και την ενίσχυση της Σερβίας, πλέον ως βασίλειο (1882–1914). Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, το στιλ «καθορίζεται». Παράλληλα, χτίζεται μεγάλος αριθμός εκκλησιών, οι οποίες σπάνια χαρακτηρίζονται από άλλες μορφές κατασκευής. Παραδείγματα τέτοιων κτισμάτων εκτός της επικράτειας του Βασιλείου της Σερβίας είναι σπάνια. Η τρίτη και τελευταία περίοδος της σύγχρονης σερβοβυζαντινής αρχιτεκτονικής συνδέεται με την περίοδο μεταξύ των δύο παγκοσμίων πολέμων, κατά την οποία υπήρξε μια ξαφνική επέκταση του ρυθμού αυτού σε ολόκληρη την επικράτεια του Βασιλείου των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων, το οποίο αργότερα σχημάτισε τη Γιουγκοσλαβία, αν και η παρουσία του ήταν πολύ πιο κυρίαρχη στην ανατολή, στο «σερβικό» τμήμα του Βασιλείου (και κυρίως Κεντρική Σερβία). Παραδείγματα τέτοιων κατασκευών στο δυτικό τμήματ του Βασιλείου της Γιουγκοσλαβίας είναι σπάνια και συνδέονται κυρίως με συγκεκριμένα παραδείγματα εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Επιπλέον, υπάρχουν παραδείγματα που σχετίζονται με τους Σέρβους της διασποράς, όπως η εκκλησία του αγίου Σπυρίδωνα στην Τεργέστη, που έχει σχεδιαστεί από τον Κάρλο Μακιακίνι. Τα κτήρια τα οποία προέρχονται από αυτή την περίοδο είναι τόσο θρησκευτικής όσο και κοσμικής μορφής.

Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος και οι εποχές που τον ακολούθησαν ήταν ένα σημείο καμπής. Μετά τον πόλεμο, με την έλευση του κομμουνισμού, απορρίπτονται όλες οι μορφές ιστορικισμού στη σερβική αρχιτεκτονική, ανάμεσα στις οποίες και ο σερβοβυζαντινός ρυθμός.  Μετά την διάλυση της σοσιαλιστικής Γιουγκοσλαβίας, ο σερβοβυζαντινός ρυθμός έκανε την επιστροφή του μέσω της ανέγερσης νέων θρησκευτικών κτηρίων, όπως εκκλησίες και μοναστήρια.

## Αρχιτέκτονες
Εξέχοντες αρχιτέκτονες αυτού του αρχιτεκτονικού ρυθμού είναι οι παρακάτω (κατά σειρά εποχής κατά την οποία δραστηριοποιήθηκαν):
 
*Γιαν Νέβολε
*Αντρέα Νταμιάνοβιτς
*Αλεξάνταρ Ντερόκο
*Μομίρ Κορούνοβιτς
*Σβετοζάρ Ιβάτσκοβιτς
*Βλαντίμιρ Νίκολιτς
*Γιοβάν Ίλκιτς
*Ντούσαν Ζιωάνοβιτς
*Άντρα Στεβάνοβιτς
*Μπράκνο Τανάζεβιτς
*Πέταρ Πόποβιτς
*Γιοβάν Νοβάκοβιτς
*Ντραγκούτιν Μάσλατς
*Ντραγκούτιν Ινκιόστρι Μεντένιακ
*Βασίλιε Αντρόσοβ
*Γκριγκόριε Σαμοΐλοβ
*Αδελφοί Κρστιτς

## Παραδείγματα σύγχρονης σερβοβυζαντινής αρχιτεκτονικής
δεξιά|μικρογραφία|Η εκκλησία του αγίου Γεωργίου στο Όπλενατς
[δεξιά|μικρογραφία|Το [Παλιό Ταχυδρομείο στο Βελιγράδι|Παλιό Ταχυδρομείο στο Βελιγράδι]]
[μικρογραφία|Ο καθεδρικός ναός του Χριστού του Σωτήρα στη [Μπάνια Λούκα]]
[δεξιά|μικρογραφία|Ο σερβικός ορθόδοξος καθεδρικός ναός στη [Νις (Σερβία)|Νις]]
[μικρογραφία|Το [Ίδρυμα Βουκ στο Βελιγράδι]]

### Πρώιμη περίοδος της σύγχρονης σερβοβυζαντινής αρχιτεκτονικής (γύρω στο 1850-1880)

* Ο καθεδρικός ναός του αγίου Γεωργίου στο Σμεντέρεβο, έργο του Αντρέι Νταμιάνοφ
* Ο σερβικός ορθόδοξος καθεδρικός ναός στη Νις, έργο του Αντρέι Νταμιάνοφ
* Ο σερβικός ορθόδοξος καθεδρικός ναός στη Βράνιε, έργο του Αντρέι Νταμιάνοφ
* Ο σερβικός ορθόδοξος καθεδρικός ναός στο Σαράγεβο, έργο του Αντρέι Νταμιάνοφ
* Ο καθεδρικός ναός της αγίας Τριάδας στο Μόσταρ, έργο του Αντρέι Νταμιάνοφ
* Η εκκλησία της Ανάληψης στο Βελιγράδι από τους Πάβλε Στανίσιτς και Γιοβάν Ρίστιτς

### Μέση περίοδος της σύγχρονης σερβοβυζαντινής αρχιτεκτονικής (1880-1914)

* Ο Ναός του αγίου Σπυρίδωνος στην Τεργέστη, έργο του Κάρλο Μακιακίνι
* Η παλιά εκκλησία στο Πάντσεβο από τον Σβετοζάρ Ιβάτσκοβιτς
* Η εκκλησία του προφήτη Ηλία στο Λέσκοβατς από τον Σβετοζάρ Ιβάτσκοβιτς
* Η εκκλησία στο νέο νεκροταφείο στο Βελιγράδι, έργο του Σβέτοζαρ Ιβάτσκοβιτς
* Η εκκλησία του αγίου Πέτρου στη Γιαγκόντινα από τον Σβέτοζαρ Ιβάτσκοβιτς
* Το παρεκκλήσι στο νεκροταφείο στο Σρέμσκι Κάρλοβτσι του Βλαντίμιρ Νίκολιτς
* Η εκκλησία της αγίας Τριάδας στο Παράτσιν από τον Γιοβάν Ίλκιτς
* Η εκκλησία του αγίου Γεωργίου στο Κρούσεβατς από τον Ντούσαν Ζιβάνοβιτς
* Η εκκλησία του αγίου αρχαγγέλου Μιχαήλ στο Χέρτσεγκ Νόβι
* Η εκκλησία του αγίου Σάββα στην Κόσοβσκα Μιτροβίτσα από τον Άντρα Στεβάνοβιτς
* Η εκκλησία του αγίου Γεωργίου στο Όπλενατς, έργο του Άντρα Στεβάνοβιτς
* Το κτίριο του παλιού τηλεφωνικού κέντρου στο Βελιγράδι, έργο του Μπράνκο Τανάζεβιτς
* Το κτήριο του Ιδρύματος Βουκ στο Βελιγράδι από τον Μπράνκο Τανάζεβιτς 
* Τα επαρχιακά γραφεία στο Βράνιε από τον Πέταρ Πόποβιτς

### Ύστερη περίοδος της σύγχρονης σερβοβυζαντινής αρχιτεκτονικής (1914-1941)

* Το γυμνάσιο στο Τσάτσακ από τον Ντραγκούτιν Μάσλατς
* Το γυμνάσιο στη Σρέμσκα Μιτρόβιτσα από τον Μόμιρ Κορούνοβιτς
* Η εκκλησία της Αναλήψεως του Χριστού στο Κρούπανι, έργο του Μόμιρ Κορούνοβιτς
* Το Υπουργείο Ταχυδρομείων στο Βελιγράδι από τον Μόμιρ Κορούνοβιτς
* Οι οικία Σόκολ στην Μπιέλινα από τον Μόμιρ Κορούνοβιτς
* Το Παλιό Ταχυδρομείο στο Βελιγράδι του Μόμιρ Κορούνοβιτς 
* Ο καθεδρικός ναός του Χριστού του Σωτήρος στη Μπάνια Λούκα από τον Ντούσαν Ζιβάνοβιτς
* Ο καθεδρικός ναός του Αγίου Σάββα των Μπόγκνταν Νεστέροβιτς και Αλεξάνταρ Ντερόκο
* Το Λευκό Ανάκτορο στην περιοδή Ντέντινιε του Βελιγραδίου από τους Ζινόγιν Νικολιτς, Βίκτορ Λουκόμσκι και Νικολάι Κράσνοβ
* Η οικία Ελέζοβιτς στο Βελιγράδι του Αλεξάνταρ Ντερόκο
* Το κτήριο του Πατριαρχείου στο Βελιγράδι από τον Βίκτορ Λουκόμσκι
* Η εκκλησία του αγίου Μάρκου στο Βελιγράδι από τους Μπράβκο και Πέταρ Κρστιτς
* Η εκκλησία των αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στην Πόζεγκα από τον Βασίλι Αντρόσοβ
* Η οικία Σόκολ στο Σόμπορ από τους Γ. Μπάζλερ και Β. Σάμπο
* Το κτήριο του πολιτιστικού κέντρου Μπάνσκι Ντβορ στη Μπάνια Λούκα
* Το μαυσωλείο στην Κέρκυρα, έργο του Νικολάι Κρασνόφ
* Το σπίτι του Ντόρντεβιτς στην περιοψή Τόπτσιντερ του Βελιγραδίου του Μπρανισλάβ Κότζιτς
* Το ξενοδοχείο στο Σοποτσάνι, κοντά στο Νόβι Παζάρ, από τον Ντράγκισα Μπράσοβαν

## Δείτε επίσης

* Σερβοβυζαντινή αρχιτεκτονική

## Παραπομπές

## Περαιτέρω ανάγνωση

*  (Στα Σερβικά)
Κατηγορία:Βασίλειο της Σερβίας
Κατηγορία:20ός αιώνας στη Σερβία
Κατηγορία:19ος αιώνας στη Σερβία
Κατηγορία:Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία
Κατηγορία:Αρχιτεκτονικοί ρυθμοί στη Σερβία