Κρουσώνας Ηρακλείου

Ο **Κρουσώνας** (επίσημο: **Κρουσών**) είναι κωμόπολη και έδρα ομώνυμης κοινότητας του Δήμου Μαλεβιζίου στην Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου της Κρήτης. Ανήκε στην Επαρχία Μαλεβιζίου του Νομού Ηρακλείου. Βρίσκεται στους ανατολικούς πρόποδες του Ψηλορείτη. Η περιοχή κατοικείται συνεχόμενα από την προϊστορία, διατηρώντας το όνομά της.

## Ετυμολογία
Η περιοχή γύρω από τον Κρουσώνα παρουσιάζει αδιάκοπη ιστορική συνέχεια ζωής από την Νεολιθική περίοδο. Το τοπωνύμιο “Κρουσώνα” διατηρείται «άνευ ουδεμίας λογίας αναμίξεως τυπικώς και φθογγικώς αλώβητον την αρχαίαν μορφήν». Ο Κρουσώνας είναι ο τόπος γέννησης και κατοικίας των Κουρητών (Ιδαίων δακτύλων). Οι πέντε αποτυπωμένοι Ιδαίοι δάκτυλοι που βρίσκονται στα πλάγια του όρους Γούρνος, οι οποίοι ξεκινούν από την κορυφή και καταλήγουν στα ριζά του όρους, δεν απαντώνται σε κανένα άλλο σημείο της Ίδης άλλα και σε κανένα άλλο βουνό της Κρήτης γενικότερα. Ο τόπος των Κουρητών ονομάστηκε ο τόπος των Κουρησών, τα γειτονικά σύμφωνα τ και σ σε πολλές περιπτώσεις λέξεων εναλλάσσονται με αποτέλεσμα να προφέρεται Κρουσών. Κουρητών – Κουρησών – Κουρσών – Κρουσών και Κρουσώνα.

Μετά το 1200 π.Χ. ο Μινωικός πολιτισμός έχει παρακμάσει και όλη η Κρήτη βρίσκεται υπό την εξουσία των Μυκηναίων. Την περίοδο αυτή έχει βρεθεί στο ανάκτορο της Κνωσσού, πήλινη πινακίδα γραμμικής Β, η οποία αναγράφει **Ku-ru-so-no** (KN Lc (2) 504+), Κου-ρου-σό-νο. Όμως σύμφωνα με τους Μηκηναιολόγους το Ku-ru-so-no πιθανόν να είναι  ανθρωπωνύμιο και όχι τοπωνύμιο, οπότε δεν μπορεί να αναφέρεται στον οικισμό του Κρουσώνα.Tο Ku-ru-so όμως που απαντάται σε αρκετές πινακίδες γραμμικής Β σημαίνει χρυσός. Ίσως να υπήρχαν στην περιοχή του Κρουσώνα εξειδικευμένοι τεχνίτες που ονομάζονταν στην γραμμική Β **ku-ru-so-wo-ko**, που σημαίνει χρυσουργός και δραστηριοποιούνταν σε εργαστήρια επεξεργασίας χρυσού φτιάχνοντας περίτεχνα κοσμήματα και σκεύη. εξαιτίας των εργαστηρίων αυτών ονομάστηκε η τοποθεσία **Κουρουσώ** το οποίο έγινε με τα χρόνια Κρουσώνας λόγω συντομίας καθώς ήταν και πιο εύηχο. Κάτι αντίστοιχο συναντούμε και σήμερα καθώς μια περιοχή τείνει να παίρνει το όνομά της από το είδος των εργαστηρίων που βρίσκονται σε αυτή. Για παράδειγμα υπάρχει η περιοχή επονομαζόμενη «Ταμπακαριά» από τα εργαστήρια βυρσοδεψίας, ή η περιοχή Ντερμιτζίδικα λόγω των εργαστήριων σιδήρου (Τούρκικη λέξη «ντερμιτζής» που σημαίνει σιδηρουργός), κ.α. 

Μια άλλη εκδοχή του ονόματος είναι ότι προέρχεται από το ινδοευρωπαικό **korsā** >ιωνικά η Κόρση που σημαίνει κεφαλή, η κορυφή (ἢ κορυφαί. Ἀχαιοὶ δὲ κεφαλίδας, ἐπάλξεις, προμαχῶνας. στεφάναι πύργω) – επίθετο η Κορσία (χώρα) – ουσιαστικό η Κορσία, **ο Κορσιών – ο Κουρσιών** όπως αποτυπώνεται στο έγγραφο του 1280 με το όνομα **Cursiona** (Κουρσιώνα). Το όνομα πιθανολογείται ότι το έδωσαν οι Μυκηναίοι έποικοι στην ακρόπολη του Κούπου καθώς αυτή βρισκόταν στο υψηλότερο σημείο του και η ονομασία συνεχίστηκε για όλα τα επόμενα χρόνια, μέχρι να μεταφερθεί ο οικισμός λίγο παρακάτω από το αρχικό του σημείο, στη θέση δηλαδή που βρίσκεται ακόμα και σήμερα. 

Με την κατάκτηση της Κρήτης από τους Ρωμαίους το 67 π.Χ., ο Κρουσώνας μεταφέρεται από την περιοχή του Κούπου στην σημερινή του θέση, παίρνοντας μαζί και την ονομασία του. Οι Ρωμαίοι έδωσαν τότε την ονομασία στην ακρόπολη του χωριού Κρουσώνα, Κούπος από το λατινικό cupa Δείτε ***[[Κοινότητα Κρουσώνος]]***

## Υποδομές
Έχει ανάμεσα στα άλλα 2 Δημοτικά Σχολεία, 2 νηπιαγωγεία, Γυμνάσιο, Λύκειο, ΚΕΠ, ΟΤΕ, περιφερειακό ιατρείο, Πολιτιστικό Σύλλογο με όνομα "Νέα Γενιά", επιμορφωτικό σύλλογο με το όνομα «Άγιος Χαράλαμπος» και τους ιερούς ναούς του Αγίου Χαραλάμπους (πολιούχου), της Παναγίας της Κεράς, του Αγίου Γεωργίου και ο νέος της Αγίας Τριάδος.

Στο χωριό δημιουργήθηκε ο πρώτος γυναικείος Αγροτοβιοτεχνικός Συνεταιρισμός του Νομού Ηρακλείου με το όνομα "Η Κρουσανιώτισσα", διαθέτει ποδοσφαιρική ομάδα περιφερειακού επίπεδου Π.Α.Ο. Κρουσώνα και Σκοπευτήριο που κατέχει ο Σκοπευτικός Όμιλος Κρουσώνα ΜΑΛΕΒΙΖΙ.

## Μονή Αγίας Ειρήνης
Η κοινοβιακή Μονή καλογριών βρίσκεται στις ανατολικές παρυφές του υψώματος Γούρνος και καταστράφηκε από τους Τούρκους το 1822. Όλοι οι μοναχοί της σφαγιάστηκαν στη θέση Τροχάλακας, επειδή ήταν καταφύγιο για τους επαναστάτες. Το 1944 άρχισε η ανοικοδόμησή της και έπειτα από δεκαετίες άρχισε ξανά να λειτουργεί, με λίγες μοναχές.

## Σημαίνοντες Κρουσανιώτες
**(επαναστατικοί περίοδοι κατά την Τουρκοκρατία)**
* Οικογένεια Τζουνιά , Καπετάν Μανόλης Τζουνιάς (ανασκολοπίστηκε κατά την Επανάσταση του 1821)
* Μακατούνης Μανόλης, οπλαρχηγός – χαϊνης
* Γιαμαλής (Ξυλούρης) Γεώργιος, οπλαρχηγός - χαϊνης
* Λιανδρογιαννάκης Ιωάννης - Λιανδροκωνσταντής, οπλαρχηγοί Μαλεβιζίου
* Βαμβουκάκης Ιωάννης - Μπαμπουκογιάννης, οπλαρχηγός Μαλεβιζίου
* Μανούσος Χριστοδουλάκης (πεντακοσιαρχος 1866-1878)
* Ξυλούρης Γιάννης
* Ξυλούρης Γεώργιος ή Αδοντάρος

**Βουλευτές Κρητικής Βουλής**
* Ιερωνυμίδης Ιερώνυμος
* Πρινιανάκης Χριστόδουλος

**Β' Παγκόσμιος Πόλεμος**
* Γρηγοράκης Αντώνιος ή Σατανάς, αρχηγός Εθνικής Αντίστασης περιοχής Κρουσώνα και ιδρυτής του **ΕΑΟ ΣΑΤΑΝΑ**.
* Ξυλούρης Μενέλαος

**Βουλευτές Ελληνικού Κοινοβουλίου**
* Ξυλούρης Μενέλαος (Δικηγόρος - Αντιστασιακός Β' ΠΠ), βουλευτής Ένωσης Κέντρου / ΕΔΗΚ, νομού Ηρακλείου
* Φουντουλάκης Ιωάννης (Ιατρός), Κόμμα Βενιζελικών Φιλελευθέρων (ΚΒΦ)
* Φουντουλάκης Γεώργιος (Αντιστράτηγος), Κόμμα Φιλελευθέρων (ΚΦ)
* Δεικτάκης Γιώργος (Οδοντίατρος), βουλευτής ΝΔ Ηρακλείου
* Γιανναδάκης Χ. Νικόλαος, Έφορος Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης 
* Κοκοσαλάκη Σοφία, σχεδιάστρια μόδας
* Ζωζωνάκης Ιωάννης, αντιστράτηγος
* Γωνιανάκης Νίκος, λυράρης

## Παραπομπές


## Πηγές
* 

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
*  Πληροφορίες για το χωριό 
* O Κρουσώνας, στα 1913
* Ο δικός μας Κρουσώνας (*από μαθήτριες του Λυκείου Κρουσώνα)*
* Το χρονικό της εξόντωσης 300 Τουρκαλβανών στον ναό του Αγίου Χαραλάμπου στον Κρουσώνα

Κρουσωνας
Κρουσωνας
Κατηγορία:Δήμος Μαλεβιζίου