Χάρι Σάλτσμαν

Ο **Χέρσελ Σάλτσμαν** ( – 29 Σεπτεμβρίου 1994) ήταν Καναδός παραγωγός του θεάτρου και του κινηματογράφου. Είναι περισσότερο γνωστός για τη συμπαραγωγή των πρώτων εννέα ταινιών της σειράς *[[Τζέιμς Μποντ]]* με τον Άλμπερτ Μπρόκολι. Εκτός από μια δεκαετή περίοδο που έζησε στο Σεντ Πίτερσμπεργκ της Φλόριντα, έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στο Ντέναμ του Μπάκιγχαμσιρ, στην Αγγλία.

## Τα πρώτα χρόνια
Ο Σάλτσμαν γεννήθηκε σε νοσοκομείο στο Σερμπρούκ του Κεμπέκ.  Ήταν γιος Εβραίων μεταναστών, του Άμπραχαμ Σάλτσμαν και της Ντόρας Χόρσταϊν.  Ο πατέρας του ήταν κηπουρός και μετανάστευσε στις ΗΠΑ το 1905 από το Κοζιενίτσε της Πολωνίας (τότε Βασίλειο της Πολωνίας εντός της Ρωσικής Αυτοκρατορίας). Οι γονείς του παντρεύτηκαν το 1909. Το 1910, το ζευγάρι μετακόμισε στον Καναδά,  όπου γεννήθηκαν τα τέσσερα μεγαλύτερα παιδιά τους (Μίνι, Φλόρενς, Χέρσελ και Ίζαντορ). Το 1922, η οικογένεια μετακόμισε στο Κλίβελαντ του Οχάιο,  όπου γεννήθηκε ο μικρότερος γιος τους, Ντέιβιντ. Ο Σάλτσμαν έζησε στο Σεντ Τζον του Νιου Μπράνσγουικ τα πρώτα επτά χρόνια της ζωής του. Έφυγε από το σπίτι του σε ηλικία 15 ετών.  Ο Σάλτσμαν ήταν 30 ετών όταν έμαθε πού είχε πραγματικά γεννηθεί. 

## Καριέρα
Σε ηλικία περίπου 17 ετών, ο Σάλτσμαν έγινε μέλος ενός τσίρκου και ταξίδεψε με αυτό για μερικά χρόνια.

Το 1932, ο Σάλτσμαν μετακόμισε στο Παρίσι για να σπουδάσει πολιτικές επιστήμες και οικονομικά. Ωστόσο, μέσα σε έναν χρόνο, επέλεγε καλλιτέχνες για 40 αίθουσες βοντβίλ σε όλη την Ευρώπη.  Ο Σάλτσμαν ισχυρίστηκε ότι είχε εργαστεί ως βοηθός του Γάλλου σκηνοθέτη Ρενέ Κλερ, ο οποίος πήγε στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1940 για να γυρίσει την ταινία *Εξωτική γυναίκα* με τη Μαρλέν Ντίτριχ. 

Το 1942, ο Σάλτσμαν υπέγραψε συμφωνητικό με την Fanchon & Marco Enterprises, βάσει του οποίου πήγε στη Δυτική Ακτή για να κλε΄΄ισει με μεγάλα ονόματα του κινηματογράφου. Αναζήτησε τους αδελφούς Ριτζ, αλλά λόγω κινηματογραφικών υποχρεώσεων, δεν μπόρεσαν να υπογράψουν.  Το 1943, ο Σάλτσμαν διαχειριζόταν το Combined Circus των αδελφών Γκίλμπερτ. 

Λίγο μετά την έναρξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ο Σάλτσμαν κατατάχθηκε στη Βασιλική Καναδική Πολεμική Αεροπορία στο Βανκούβερ.  Αποστρατεύθηκε για ιατρικούς λόγους στο Τρέντον του Οντάριο το 1943 και εντάχθηκε στο Γραφείο Ψυχολογικού Πολέμου των ΗΠΑ, επειδή ήθελε να επιστρέψει στην Ευρώπη.  Ο Σάλτσμαν αρχικά τοποθετήθηκε στο θέατρο επιχειρήσεων της Βόρειας Αφρικής το 1943 και στη συνέχεια μετατέθηκε στο Λονδίνο.

Το 1945, ο Σάλτσμαν βοήθησε τον Λιν Γιούτανγκ να ιδρύσει το τμήμα κινηματογράφου της UNESCO,  το οποίο αρχικά επικεντρωνόταν στην προσπάθεια μεσολάβησης στον Κινεζικό Εμφύλιο Πόλεμο μεταξύ του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας και του Κουομιντάνγκ. Τελικά παραιτήθηκε λόγω «διαφορών Ανατολής-Δύσης», οι οποίες του φαίνονταν «απελπιστικές».  Ο Σάλτσμαν πέρασε έναν χρόνο στο Υπουργείο Ανασυγκρότησης της γαλλικής κυβέρνησης, μέχρι που αποφάσισε ότι ήθελε να επιστρέψει στον χώρο του θεάματος. 

Μετά τον πόλεμο, στο Παρίσι, ο Σάλτσμαν έγινε μέλος της παρέας της συγγραφέα Κολέτ.  Εργάστηκε ως ανιχνευτής ταλέντων για ευρωπαϊκές παραγωγές στο θέατρο, την τηλεόραση και τον κινηματογράφο, αλλά σταδιακά απέκτησε μεγαλύτερη επιτυχία κάνοντας την παραγωγή θεατρικών έργων. Μετακόμισε στις Ηνωμένες Πολιτείες τη δεκαετία του 1950. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950, οι Σάλτσμαν και Ρία Φινκ ίδρυσαν την Mountie Enterprises Corporation, για τη λειτουργία αλόγων με κερματοδέκτη, που πρωτοεμφανίστηκαν σε πολυκαταστήματα, στους ορόφους όπου πωλούνταν παιδικά είδη.  Μέχρι τον Φεβρουάριο του 1951, η Mountie Enterprises Corporation και η νέα εταιρεία του Σάλτσμαν, Rider Amusement Corporation, είχαν έντονη επιχειρηματική δραστηριότητα σε πολλές αμερικανικές πόλεις. Ο Σάλτσμαν ισχυρίστηκε ότι κέρδιζε 35 δολάρια την ημέρα ανά αλογάκι (ισοδύναμα με 413,30 δολάρια το 2023).

Στα μέσα της δεκαετίας του 1950, ο Σάλτσμαν μετακόμισε, με την τότε τετραμελή οικογένειά του, στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου έκανε ξανά θεατρικές παραγωγές. Μπήκε στον κινηματογράφο με το *Ουίσκι, βότκα και σιδερένια φούστα* (1956), μια διασκευή θεατρικού έργου. Ο Σάλτσμαν ίδρυσε τη Woodfall Film Productions με τους Τόνι Ρίτσαρντσον και Τζων Όσμπορν και γύρισε κι άλλα αναγνωρισμένα δράματα κοινωνικού ρεαλισμού, όπως *Οργισμάνα νιάτα* (1959) με τον Ρίτσαρντ Μπάρτον και *Σάββατο βράδυ... Κυριακή πρωί* (1960) με τον Άλμπερτ Φίνεϊ. Ο σκηνοθέτης Άντονι Μαν παρατηρεί τη διχοτομία στην καριέρα του Σάλτσμαν: «Ο Χάρι συνήθιζε να γυρίζει σπουδαίες ταινίες. Τώρα γυρίζει πολύ επιτυχημένες. Άλλωστε, δεν μπορείς να είσαι καλλιτέχνης όλη σου τη ζωή».  Το 1960, η ταινία του *Ο γελωτοποιός* ήταν ανάμεσα στις δέκα καλύτερες ταινίες της δεκαετίας του 1960 σύμφωνα με τους κριτικούς κινηματογράφου της εφημερίδας *[[The New York Times]]* και προτάθηκε για πέντε Όσκαρ. Ο Λόρενς Ολίβιε κέρδισε Όσκαρ Α' Ανδρικού Ρόλου. Ήταν επίσης υποψήφια για τρία βραβεία BAFTA.

Στις αρχές του 1961, διαβάζοντας ενθουσιασμένος το μυθιστόρημα *Goldfinger* με ήρωα τον Τζέιμς Μποντ, επιχείρησε να εξασφαλίσει τα δικαιώματα για τον χαρακτήρα. Η Ζακλίν Σάλτσμαν ίδρυσε την Danjaq, SA με την Ντάνα Μπρόκολι στις 14 Σεπτεμβρίου 1961.  Ήταν μια εταιρεία συμμετοχών, υπεύθυνη για τα πνευματικά δικαιώματα και τα εμπορικά σήματα του Τζέιμς Μποντ στην οθόνη και η μητρική εταιρεία της Eon Productions, την οποία ίδρυσαν επίσης ως εταιρεία παραγωγής ταινιών για τις ταινίες Μποντ. Η επωνυμία Danjaq είναι συνδυασμός των ονομάτων της τρίτης συζύγου του Μπρόκολι και της δεύτερης συζύγου του Σάλτσμαν (Ντάνα και Ζακλίν, αντίστοιχα).

Το 1958, ο Σάλτσμαν ίδρυσε την εταιρεία παραγωγής Lowndes Productions,  αλλά δεν τη χρησιμοποίησε για παραγωγή ταινιών μέχρι το 1965, οπότε γύρισε οκτώ παραγωγές στη σειρά, μεταξύ των οποίων και οι τρεις ταινίες του με ήρωα τον Χάρι Πάλμερ με τον Μάικλ Κέιν: *[[Απόρρητος Φάκελος Ίπκρες|Απόρρητος φάκελος Ίπκρες]]* (1965), *[[Κηδεία στο Βερολίνο]]* (1966) και *Η μπαλάντα ενός κατασκόπου* (1967). Η τελευταία παραγωγή της εταιρείας κυκλοφόρησε το 1988 και η εταιρεία διαλύθηκε το 1992. 

Ο Σάλτσμαν έκανε την παραγωγή και σε άλλες ταινίες Τζέιμς Μποντ και Χάρι Πάλμερ. Σε αυτές περιλαμβάνονται το αγαπημένο του έργο για τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο με τίτλο *Η μάχη της Βρετανίας* (1969) και *Η κατάσκοπος της FBI* (1963), μία από τις τρεις μόνο ταινίες που παρήχθησαν από την Eon Productions εκτός του φραντσάιζ του Τζέιμς Μποντ.  Ο Σάλτσμαν προσπάθησε να γυρίσει και μια ταινία για τον Κάθμπερτ Γκραντ ηγέτη των Καναδών Μετίς. 

Το 1969, ο Σάλτσμαν δανείστηκε 70 εκατομμύρια ελβετικά φράγκα από την τράπεζα Union Bank of Switzerland.  Το 1970, πήρε τον έλεγχο της Technicolor Motion Picture Corporation από τον πρόεδρο Πάτρικ Φρόλεϊ σε μια διαμάχη μέσω πληρεξουσίων.  Ωστόσο, μέχρι το 1972, ο Σάλτσμαν πούλησε 370.500 μετοχές της Technicolor έναντι 7,6 εκατομμυρίων δολαρίων για να αποπληρώσει το δάνειό του από την Union Bank of Switzerland.  Το *Film Bulletin* ισχυρίστηκε ότι ορισμένοι από τους πρώην συμμάχους του Σάλτζμαν στην διαμεσολάβηση του 1970 τον είχαν αναγκάσει να πουλήσει τις μετοχές — τις οποίες αγόρασαν — και επιδίωκαν να τον εκδιώξουν από το διοικητικό συμβούλιο της Technicolor. Ο Σάλτσμαν υπέβαλε αρκετές αγωγές κατά μελών του εκτελεστικού συμβουλίου της Technicolor, ισχυριζόμενος συνωμοσία.  Ο σεναριογράφος Τομ Μάνκιεβιτς ισχυρίζεται ότι η Technicolor πουλούσε στα 30 δολάρια ανά μετοχή, όταν ο Σάλτζμαν ανέλαβε τον έλεγχο της εταιρείας το 1970, ενώ πωλούσε στα 8 δολάρια ανά μετοχή μέχρι το 1972, όταν ο Σάλτζμαν εκδιώχθηκε. 

Σύμφωνα με δικαστική απόφαση του 1978, οι Σάλτσμαν και Μπρόκολι φέρονται να είχαν συμφωνήσει να διαλύσουν την Danjaq, SA το 1972, αλλά ο Μπρόκολι αργότερα φέρεται να αρνήθηκε να τηρήσει τη συμφωνία.  Ο Σάλτσμαν προσπάθησε ανεπιτυχώς να πείσει τα ελβετικά δικαστήρια να διαλύσουν την εταιρεία.  Μέχρι το φθινόπωρο του ίδιου έτους, η οικονομική κατάσταση του Σάλτσμαν ήταν απελπιστική.  Τον Μάρτιο του 1974, η εφημερίδα *[[Los Angeles Times]]* ανέφερς ότι ο Σάλτσμαν προσπαθούσε να πουλήσει στην Paramount Pictures το 50% των μετοχών του στο φραντσάιζ των ταινιών Μποντ.  Στις 24 Απριλίου 1978, ο σερ Πάτρικ Ο'Κόνορ του Βρετανικού Ανώτατου Δικαστηρίου διέταξε τον Σάλτσμαν να καταβάλει σε μια αμερικανική δικηγορική εταιρεία 13.000 λίρες  συν 5.000 λίρες σε τόκους και δικαστικά έξοδα.  Ο Σάλτσμαν είχε διατηρήσει την εταιρεία για να επιλύσει τις οικονομικές του δυσκολίες. 

Οι παραγωγές του Σάλτσμαν τη δεκαετία του 1970 αποδείχθηκαν επίσης προβληματικές. Ένα μιούζικαλ επιστημονικής φαντασίας, *Toomorrow* με πρωταγωνίστρια την Ολίβια Νιούτον Τζον, αποσύρθηκε από την κυκλοφορία και οδήγησε σε αρκετές αγωγές. Επίσης, το 1970, ο Σάλτσμαν ακύρωσε μια προγραμματισμένη ταινία, αρκετές εβδομάδες πριν από την έναρξη των γυρισμάτων, με θέμα τον χορευτή Βάτσλαφ Νιζίνσκι, με πρωταγωνιστή τον Ρούντολφ Νουρέγιεφ. Ο σκηνοθέτης Τόνι Ρίτσαρντσον πίστευε ότι ο Σάλτσμαν είχε ξεπεράσει τον εαυτό του και δεν είχε τα κεφάλαια για να γυρίσει την ταινία.  Καθ' όλη τη δεκαετία της δεκαετίας του 1970, ο Σάλτσμαν προσπαθούσε να γυρίσει την ταινία *The Micronauts*, μια ιστορία επιστημονικής φαντασίας με πρωταγωνιστές τους Γκρέγκορι Πεκ και Λι Ρέμικ, επενδύοντας πολλά χρήματα στο καταδικασμένο έργο, το οποίο τελικά εγκαταλείφθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1970.  Λόγω πολλών οικονομικών δυσκολιών, ο Σάλτσμαν πούλησε το 50% των μετοχών του στην Danjaq στην United Artists το 1975. Στη συνέχεια, η υγεία του επιδεινώθηκε και έπεσε σε κατάθλιψη.

Το 1980, ο Σάλτσμαν αγόρασε την εταιρεία θεατρικών παραγωγών HM Tennent Ltd. και έγινε πρόεδρός της. 

Έκτοτε, ο Σάλτσμαν σχεδόν αποσύρθηκε από τον κινηματογράφο. Επιθυμούσε από καιρό να γυρίσει μια ταινία για τη ζωή του Βάτσλαφ Νιζίνσκι, βασισμένη σε βιογραφίες, τα δικαιώματα των οποίων είχε αποκτήσει τη δεκαετία του 1960. Έχει διατελέσει εκτελεστικός παραγωγός στην ταινία *Νιζίνσκι* του 1980 και στη βρετανοϊταλογιουγκοσλαβική συμπαραγωγή του 1988 *[[Ο καιρός των τσιγγάνων]]* του Εμίρ Κουστουρίτσα.

Το 1992, ο Σάλτσμαν διέλυσε την HM Tennant. 

## Προσωπική ζωή
Ο Σάλτσμαν παντρεύτηκε τρεις φορές και απέκτησε τέσσερα παιδιά,  ένα με την πρώτη του σύζυγο και τρία με τη δεύτερη.

Έκανε έναν σύντομο γάμο στην Καλιφόρνια.  Η πρώτη του σύζυγος, η Τάνια, «βοήθησε με εκπληκτικό τρόπο να αναδειχθεί το έργο και η συμβολή του στο Ανώτατο Αρχηγείο Συμμαχικών Εκστρατευτικών Δυνάμεων και στην αμερικανική μυστική υπηρεσία OSS», έγραψε το *[[The Hollywood Reporter|Hollywood Reporter]]*. Το πρώτο παιδί του Σάλτσμαν, η Μαίρη, γεννήθηκε το 1946. Ως παιδί, έπαιζε με άτομα όπως οι Ίαν Φλέμινγκ, Σον Κόνερι, Ουρσούλα Άντρες, Μάικλ Κέιν και Κάρι Γκραντ.  Πέθανε στο σπίτι της, στο Σαν Χοσέ της Καλιφόρνιας, στις 30 Οκτωβρίου 2024, σε ηλικία 77 ετών, μετά από μια σύντομη μάχη με τον καρκίνο.

Η Τζούντιθ Κραντς ισχυρίζεται ότι αυτή και ο Σάλτσμαν είχαν σύντομη σχέση. Ο πατέρας της Κραντς συμπαθούσε τον Σάλτσμαν και τον έβρισκε διασκεδαστικό συνομιλητή. Η Κραντς ισχυρίζεται ότι ο Σάλτσμαν της έκανε πρόταση γάμου. Εκείνη αρνήθηκε, λέγοντας ότι δεν ήταν ο σωματότυπός της, κάτι που μετάνιωσε επειδή τον θεωρούσε «υπέροχο σύντροφο, με τρομερή φαντασία». 

Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Σάλτσμαν βρέθηκε στο Παρίσι, όπου γνώρισε την Ζακλίν Κολάν, πρόσφυγα από τη Ρουμανία, την οποία στη συνέχεια παντρεύτηκε. Ο Χάρι και η Ζακλίν Σάλτσμαν απέκτησαν τρία παιδιά: τη Χίλαρι, τον Στίβεν και τον Κρίστοφερ. Η Χίλαρι και ο Κρίστοφερ φοίτησαν στο ιδιωτικό σχολείο Shorecrest στο Σεντ Πίτερσμπουργκ της Φλόριντα στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και στις αρχές της δεκαετίας του 1980. 

Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, η σύζυγος του Σάλτσμαν, Ζακλίν, διαγνώστηκε με καρκίνο σε τελικό στάδιο. Το 1972, οι Σάλτζμαν μετακόμισαν στο Σεντ Πίτερσμπουργκ, όπου ζούσε η αδελφή της Ζακλίν.  Τον Μάρτιο του 1977, ο Σάλτσμαν πούλησε την αγγλική εξοχική του έπαυλη και μετακόμισε μόνιμα στο Σεντ Πίτερσμπουργκ.  Η Ζακλίν Σάλτζμαν πέθανε από καρκίνο στις 31 Ιανουαρίου 1980. 

Το 1982, ο Σάλτσμαν πούλησε το σπίτι του στη Φλόριντα και μετακόμισε πίσω στο Λονδίνο. Τα δύο μεγαλύτερα παιδιά του με τη Ζακλίν είχαν τελειώσει τις σπουδές τους και το μικρότερο σπούδαζε στην Ελβετία.  Ο Σάλτσμαν στη συνέχεια παντρεύτηκε την Αντριάνα Γκίνσμπεργκ. 

Πέθανε από καρδιακή προσβολή στις 28 Σεπτεμβρίου 1994, ενώ βρισκόταν στο Παρίσι. 

## Λίστα παραγωγών του Σάλτσμαν

## Παραπομπές

## Πηγές

* 
* 
* 
* 
* 

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* 

Κατηγορία:Τζέιμς Μποντ
Κατηγορία:Αμερικανοί επιχειρηματίες
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις
Κατηγορία:Αμερικανοί παραγωγοί