Τζαμάικα

Η **Τζαμάικα** ή αλλιώς **Ιαμαϊκή** (, τζαμαϊκανικά πατουά*: Jumieka*) είναι μια νησιωτική χώρα με έκταση 10.991 τ.χλμ. και πληθυσμό 2.774.538 κατοίκους, σύμφωνα με την απογραφή του 2022. Πρωτεύουσα της χώρας είναι το Κίνγκστον, με πληθυσμό 584.627 κατοίκους, σύμφωνα με την απογραφή του 2011.

Η Τζαμάικα είναι η τρίτη σε έκταση νήσος των λεγομένων Μεγάλων Αντιλλών στην Καραϊβική θάλασσα και βρίσκεται περίπου 145 χλμ. (90 ναυτικά μίλια) νότια από την Κούβα και 191 χλμ. (119 μίλια) δυτικά της νήσου Ισπανιόλας, η οποία χωρίζεται σε δύο κράτη την Αϊτή και τη Δομινικανή Δημοκρατία. Οι ιθαγενείς της την αποκαλούν «Σαϋμάκα» (= νήσος με άφθονα νερά) εξ ου και το κατά παραφθορά διεθνές της όνομα Τζαμάικα.

Η Τζαμάικα κατοικούνταν από τους αυτόχθονες πληθυσμούς των Αραουάκων και των Ταΐνο και τέθηκε υπό ισπανική κυριαρχία μετά την άφιξη του Χριστόφορου Κολόμβου το 1494. Πολλοί από τους αυτόχθονες πέθαναν από νόσους που έφεραν οι Ευρωπαίοι και έτσι οι Ισπανοί μετέφεραν Αφρικανούς σκλάβους ως εργάτες. Οι Ισπανοί ονόμασαν τη νήσο Σαντιάγκο και παρέμεινε στην κατοχή της Ισπανίας μέχρι το 1655, όταν η Αγγλία (αργότερα Μεγάλη Βρετανία) κατέκτησε το νησί και το μετονόμασε σε Τζαμάικα. Υπό τη Βρετανική αποικιακή αυτοκρατορία, η Τζαμάικα έγινε ο μεγαλύτερος εξαγωγέας ζάχαρης, με τις φυτείες ζάχαρης να εξαρτώνται από τους σκλάβους που εισάγονταν από την Αφρική. Όλοι οι δούλοι απελευθερώθηκαν το 1838 και πολλοί απελεύθεροι επέλεξαν να έχουν μικρά αγροκτήματα αντί να εργάζονται στις φυτείες. Από το 1840, οι Βρετανοί άρχισαν να φέρνουν Κινέζους και Ινδούς εργάτες για να εργαστούν στις φυτείες. Το νησί απέκτησε την ανεξαρτησία του από το Ηνωμένο Βασίλειο στις 6 Αυγούστου του 1962.

Με 2,7 εκατομμύρια ανθρώπους, η Τζαμάικα είναι η τρίτη πιο πολυπληθής αγγλόφωνη χώρα στην Αμερική (μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά) και η τέταρτη πολυπληθέστερη χώρα στην Καραϊβική. Οι Τζαμαϊκανοί είναι κυρίως αφρικανικής καταγωγής. Λόγω του υψηλού ποσοστού μετανάστευσης για εργασία από το 1960, η Τζαμάικα έχει μια μεγάλη διασπορά σε όλο τον κόσμο, ιδιαίτερα στον Καναδά, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

## Ιστορία

### Προϊστορία
Οι ιθαγενείς, Αραουάκοι και Ταΐνο, έχοντας καταγωγή από τη Νότιο Αμερική, εγκαταστάθηκαν στο νησί μεταξύ 4000 και 1000 π.Χ. Όταν ο Χριστόφορος Κολόμβος έφτασε το 1494, υπήρχαν περισσότερα από 200 χωριά, τα οποία διοικούνταν από τους «caciques» (αρχηγοί των χωριών). Η νότια ακτή της Τζαμάικα ήταν η πιο πυκνοκατοικημένη, ιδιαίτερα γύρω από την περιοχή που σήμερα είναι γνωστή ως Παλιό Λιμάνι. Ακόμα και όταν οι Άγγλοι πήραν τον έλεγχο του νησιού, το 1655, οι Ταΐνο εξακολουθούσαν να κατοικούν στην Τζαμάικα.

### Ισπανική κυριαρχία (1509–1655)
Ο Χριστόφορος Κολόμβος διεκδίκησε την Τζαμάικα για την Ισπανία μόλις έφτασε εκεί το 1494. Ενάμισι χιλιόμετρο δυτικά του κόλπου της Αγίας Άννας βρίσκεται η τοποθεσία του πρώτου ισπανικού οικισμού στο νησί, της Σεβίλλης, η οποία ιδρύθηκε το 1509 και εγκαταλείφθηκε γύρω στο 1524 επειδή κρίθηκε ανθυγιεινή. Το 1534 η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε στο Βίγια δε λα Βέγκα (Villa de la Vega) [αργότερα Σαντιάγο δε λα Βέγκα (Santiago de la Vega)], που σήμερα ονομάζεται Σπάνις Τάουν. Ο οικισμός αυτός χρησίμευσε ως πρωτεύουσα της Τζαμάικα κατά τη διάρκεια της ισπανικής αλλά και της αγγλικής κυριαρχίας, από την ίδρυσή της το 1534 μέχρι το 1872, οπότε η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε στο Κίνγκστον.

### Βρετανική κυριαρχία (1655–1962)
Τον Μάιο του 1655, περίπου 7.000 Άγγλοι στρατιώτες έφτασαν στην πρωτεύουσα της Τζαμάικα, Σπάνις Τάουν και σύντομα την κατέλαβαν νικώντας το μικρό αριθμό των ισπανικών στρατευμάτων (εκείνη την περίοδο ολόκληρος ο πληθυσμός της Τζαμάικα αριθμούσε περίπου 2.500 άτομα). Η Ισπανία ποτέ δεν ανέκτησε την Τζαμάικα, χάνοντας τη μάχη του Ocho Rios το 1657 και τη μάχη του Rio Nuevo το 1658. Με τη Συνθήκη της Μαδρίτης του 1670, περιήλθε επίσημα στις κτήσεις της Αγγλίας ως Τζαμάικα (Jamaica) και αποτέλεσε σημαντική ναυτική βάση των Δυτικών Ινδιών.

Το 1944 η Αγγλία παραχώρησε αυτονομία και στις 6 Αυγούστου του 1962 ανακηρύχθηκε ανεξάρτητη χώρα. Στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν μια από τις βρετανικές αποικίες που συμπεριελήφθησαν στη αμερικανο-βρετανική Συμφωνία αντιτορπιλικών έναντι βάσεων όπου και δημιουργήθηκε στρατιωτική βάση στη νότια περιοχή.

## Γεωγραφία
### Μορφολογία
Η Τζαμάικα αποτελεί υπόλειμμα του εν μέρει καταποντισθέντος «τόξου των Αντιλλών» και έχει ως σημαντικότερη οροσειρά τα Κυανά όρη που φθάνουν σε ύψος τα 2.250 μέτρα. Προς τα ΒΔ. της νήσου βρίσκεται η μεγάλη θαλάσσια τάφρος των Κέιμαν της οποίας το βάθος υπολογίζεται να υπερβαίνει τα 6.000 μέτρα.

### Κλίμα
Το κλίμα είναι θερμό, τροπικό με άφθονες βροχές που τροφοδοτούν πολλούς αλλά μικρής διαδρομής ποταμούς που ορισμένοι απορροφούνται από το αμμώδες έδαφος πριν εκβάλουν στη θάλασσα. Η Τζαμάικα βρίσκεται εντός της ζώνης τυφώνων (Hurricane zone).

## Διοικητική διαίρεση

thumb|250px|Οι επαρχίες είναι χρωματισμένες και οι ενορίες αριθμημένες
Η Τζαμάικα διαιρείται σε 14 ενορίες, οι οποίες ομαδοποιούνται σε τρεις επαρχίες. Οι επαρχίες είναι με μαύρα γράμματα:

## Δημογραφία

### Φυλετική δημογραφία
Στοιχεία από την απογραφή του πληθυσμού της χώρας το 2011, η οποία έγινε από το Πανεπιστήμιο των Δυτικών Ινδιών (University of the West Indies):

Οι ποικίλες εθνοτικές ρίζες της Τζαμάικας αποτυπώνονται στο εθνικό σύνθημα «Out of Many One People» («Από πολλούς, ένας λαός»). Ωστόσο, η καταλληλότητά του έχει αμφισβητηθεί, καθώς οι Ιαμαϊκανοί ανήκουν στη συντριπτική τους πλειονότητα σε μία μόνο φυλή. Οι «πατέρες του έθνους» υπήρξαν κυρίως λευκοί ή μιγάδες, μη αντιπροσωπευτικοί των απόψεων της πλειοψηφικής μαύρης πληθυσμιακής ομάδας.

Η πλειονότητα του πληθυσμού είναι αφρικανικής ή μερικώς αφρικανικής καταγωγής, με πολλούς να εντοπίζουν την προέλευσή τους στις χώρες της Δυτικής Αφρικής, κυρίως στη σημερινή Γκάνα και Νιγηρία. Άλλες σημαντικές προγονικές ρίζες προέρχονται από την Ευρώπη, τη Νότια Ασία και την Ανατολική Ασία. Είναι ασυνήθιστο για τους Τζαμαϊκανούς να αυτοπροσδιορίζονται βάσει φυλής, όπως συμβαίνει σε άλλες χώρες, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες. Οι περισσότεροι θεωρούν την τζαμαϊκανή εθνικότητα ως ταυτότητα από μόνη της, προσδιοριζόμενοι απλώς ως «Τζαμαϊκανοί», ανεξαρτήτως εθνοτικής προέλευσης. Έρευνα έδειξε ότι ο μέσος γενετικός συνδυασμός στο νησί είναι 78,3% Υποσαχάρια Αφρική, 16,0% Ευρώπη και 5,7% Ανατολική Ασία.

Πιο ακριβής μελέτη που πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο των Δυτικών Ινδιών έδειξε ότι ο πληθυσμός της Τζαμάικα αποτελείται από 76,3% άτομα αφρικανικής καταγωγής ή μαύρους, 15,1% άτομα αφροευρωπαϊκής καταγωγής (γνωστοί τοπικά ως *Brown Man* ή *Browning Class*), 3,4% ινδικής και αφροϊνδικής καταγωγής, 3,2% λευκούς, 1,2% Κινέζους και 0,8% άλλες ομάδες. Οι Μαρούν της Τζαμάικα, στις κοινότητες του Ακομπόνγκ και αλλού, είναι απόγονοι σκλάβων που δραπέτευσαν από τις φυτείες και εγκαταστάθηκαν στην ενδοχώρα, όπου δημιούργησαν αυτόνομες κοινότητες. Πολλοί Μαρούν εξακολουθούν να διατηρούν τις δικές τους παραδόσεις και να μιλούν την τοπική γλώσσα τους, γνωστή ως Κρομάντι (*Kromanti)*.

Οι Ασιάτες αποτελούν την τρίτη μεγαλύτερη ομάδα (μετά την τάξη των αφροευρωπαίων, δηλαδή απογόνων μιγάδων της δουλοκτητικής περιόδου και μεταγενέστερων μεικτών ενώσεων) και περιλαμβάνουν ινδοτζαμαϊκανούς και κινεζοτζαμαϊκανούς. Οι περισσότεροι κατάγονται από συμβασιούχους εργάτες που έφερε η βρετανική αποικιακή διοίκηση για να καλύψουν τα κενά εργασίας μετά την κατάργηση της δουλείας το 1838. Μαζί με τους Ινδούς, οι Κινέζοι της Τζαμάικα διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην κοινότητα και την ιστορία του νησιού. Περίπου 20.000 Τζαμαϊκανοί έχουν λιβανέζικη και συριακή καταγωγή. Οι περισσότεροι ήταν Χριστιανοί μετανάστες που διέφυγαν από την οθωμανική κατοχή του Λιβάνου στις αρχές του 19ου αιώνα. Οι απόγονοί τους εξελίχθηκαν σε επιτυχημένους πολιτικούς και επιχειρηματίες.

Το πρώτο κύμα Άγγλων εποίκων κατέφθασε στο νησί το 1655, μετά την κατάληψή του από τους Ισπανούς και ιστορικά αποτέλεσε την κυρίαρχη ομάδα. Οι πρώτοι Ιρλανδοί έφτασαν στην Τζαμάικα τον 17ο αιώνα ως αιχμάλωτοι πολέμου και αργότερα ως συμβασιούχοι εργάτες. Κατάδικοι πολέμου από τη Σκωτία, που ταυτοποιήθηκαν από τον Όλιβερ Κρόμγουελ, εξορίστηκαν στην Τζαμάικα τη δεκαετία του 1650. Απόρροια αυτού υπήρξε η σημαντική επιρροή των Σκωτσέζων και των σκωτσέζων-τζαμαϊκανών στο νησί, με αποτέλεσμα πολλά κοινά σκωτσέζικα επώνυμα στους κατοίκους, τοπωνύμια σκωτσέζικης προέλευσης, την ίδρυση πρεσβυτεριανών εκκλησιών τον 17ο αιώνα, αλλά και την έμπνευση της εθνικής σημαίας της Τζαμάικα από τη σημαία της Σκωτίας.

Σημαντική είναι και η παρουσία Τζαμαϊκανών πορτογαλικής καταγωγής, οι οποίοι ανήκουν κατά κύριο λόγο στην εβραϊκή σεφαραδίτικη παράδοση. Οι πρώτοι Εβραίοι έφθασαν ως εξερευνητές από την Ισπανία τον 15ο αιώνα, αφού εξαναγκάστηκαν να επιλέξουν μεταξύ εξορίας ή εξαναγκαστικού εκχριστιανισμού. Μικρός αριθμός από αυτούς έγινε ιδιοκτήτες σκλάβων ή πειρατές. Ο Ιουδαϊσμός απέκτησε σταδιακά σημαντική επιρροή στην Τζαμάικα, κάτι που διαφαίνεται και σήμερα από τα πολυάριθμα εβραϊκά κοιμητήρια στη χώρα. Κατά το ολοκαύτωμα, η Τζαμάικα αποτέλεσε καταφύγιο για Εβραίους που διέφευγαν από τους διωγμούς στην Ευρώπη.

Μέχρι το 2015 η μετανάστευση είχε αυξηθεί, κυρίως από την Κίνα, την Αϊτή, την Κούβα, την Κολομβία και άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής. Περίπου 20.000 Λατινοαμερικανοί ζούσαν στην Τζαμάικα. Το 2016 ο πρωθυπουργός Άντριου Χόλνες πρότεινε να καθιερωθεί η ισπανική ως δεύτερη επίσημη γλώσσα της χώρας. Περίπου 7.000 Αμερικανοί κατοικούν στην Τζαμάικα.

### Μεγαλύτερες πόλεις

### Προσδόκιμο ζωής
Το προσδόκιμο ζωής στο σύνολο του πληθυσμού, σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2023 του Τμήματος Οικονομικών και Κοινωνικών Θεμάτων των Ηνωμένων Εθνών, ήταν 71,5 έτη (69,0 έτη για τους άνδρες και 74,0 έτη για τις γυναίκες) ενώ η διάμεση ηλικία ήταν τα 31,7 έτη.

## Θρησκεία

Ο Χριστιανισμός είναι η κύρια θρησκεία της Τζαμάικα. Περίπου το 70% του πληθυσμού ανήκει σε προτεσταντικές ομολογίες, ενώ οι καθολικοί αποτελούν μόλις το 2% του πληθυσμού. Σύμφωνα με την απογραφή του 2001, οι μεγαλύτερες προτεσταντικές εκκλησίες της χώρας είναι: η Εκκλησία του Θεού (24%), η Εκκλησία Αντβεντιστών της Εβδόμης Ημέρας (11%), οι Πεντηκοστιανοί (10%), οι Βαπτιστές (7%), οι Αγγλικανοί (4%), η Ενωμένη Εκκλησία (2%), οι Μεθοδιστές (2%), οι Μοραβιανοί (1%) και οι Αδελφοί του Πλύμουθ (1%). Ο Μπεντουαρντισμός (*Bedwardism)* αποτελεί μορφή χριστιανισμού εγχώριας προέλευσης, που ορισμένες φορές θεωρείται ξεχωριστή θρησκεία. Η χριστιανική πίστη ενισχύθηκε με την αποδοχή που βρήκε μέσω των Βρετανών χριστιανών πολέμιων της δουλείας και βαπτιστών ιεραποστόλων, οι οποίοι συνεργάστηκαν με μορφωμένους πρώην σκλάβους στον αγώνα κατά της δουλείας.

Το κίνημα του Ρασταφαριανισμού αριθμούσε 29.026 πιστούς σύμφωνα με την απογραφή του 2011, εκ των οποίων 25.325 άνδρες και 3.701 γυναίκες. Η θρησκεία γεννήθηκε στην Τζαμάικα τη δεκαετία του 1930 και παρότι έχει ρίζες στον χριστιανισμό, διαθέτει έντονο αφροκεντρικό προσανατολισμό, αποδίδοντας τιμές σε μορφές όπως ο Τζαμαϊκανός μαύρος εθνικιστής Μάρκους Γκάρβι και ο Χαϊλέ Σελασιέ, πρώην αυτοκράτορας της Αιθιοπίας. Ο Ρασταφαριανισμός διαδόθηκε στη συνέχεια διεθνώς, ιδίως σε περιοχές με μεγάλες αφρικανικές ή μαύρες διασπορές.

Διάφορα θρησκευτικά συστήματα και παραδοσιακές πρακτικές αφρικανικής προέλευσης εξακολουθούν να ασκούνται στο νησί, όπως τα *Kumina*, *Convince*, *Myal* και *Obeah*.

Άλλες θρησκείες στην Τζαμάικα περιλαμβάνουν τους Μάρτυρες του Ιεχωβά (2% του πληθυσμού), την πίστη Μπαχάι —η οποία εκτιμάται ότι έχει περίπου 8.000 οπαδούς και 21 Τοπικές Πνευματικές Συνελεύσεις— την Εκκλησία του Ιησού Χριστού των Αγίων των Τελευταίων Ημερών, τον Βουδισμό και τον Ινδουισμό. Η ινδουιστική εορτή Ντιβάλι γιορτάζεται κάθε χρόνο από την ινδοτζαμαϊκανή κοινότητα.

Υπάρχει επίσης μία μικρή εβραϊκή κοινότητα περίπου 200 ατόμων, που αυτοπροσδιορίζονται ως Φιλελεύθεροι-Συντηρητικοί. Οι πρώτοι Εβραίοι στην Τζαμάικα εντοπίζουν τις ρίζες τους στην Ισπανία και την Πορτογαλία του πρώιμου 15ου αιώνα. Η Καχάλ Καντός Σάαρε Σαλόμ (*Kahal Kadosh Shaare Shalom)*, γνωστή και ως Ενωμένη Κοινότητα Ισραηλιτών (United Congregation of Israelites), είναι ιστορική συναγωγή που βρίσκεται στο Κίνγκστον. Χτισμένη αρχικά το 1912, αποτελεί την επίσημη και μοναδική συναγωγή που διατηρείται στο νησί. Ο άλλοτε πολυπληθής εβραϊκός πληθυσμός της Τζαμάικα έχει στο πέρασμα του χρόνου εθελοντικά ασπαστεί τον χριστιανισμό. Η Σάρε Σαλόμ είναι μία από τις ελάχιστες συναγωγές στον κόσμο με δάπεδο καλυμμένο με άμμο και αποτελεί δημοφιλή τουριστικό προορισμό.

Άλλες μικρότερες κοινότητες περιλαμβάνουν τους Μουσουλμάνους, που δηλώνουν περίπου 5.000 πιστούς. Οι μουσουλμανικές γιορτές της Ασούρα (γνωστής τοπικά ως *Hussay* ή *Hosay*) και του Ιντ εορτάζονται στο νησί εδώ και αιώνες. Στο παρελθόν, κάθε φυτεία σε κάθε ενορία γιόρταζε το *Hosay*. Σήμερα αποκαλείται «ινδικό καρναβάλι» και είναι ιδιαίτερα γνωστό στην Κλάρεντον, όπου γιορτάζεται κάθε Αύγουστο. Στην τελετή συμμετέχουν άνθρωποι όλων των θρησκειών, δείχνοντας αμοιβαίο σεβασμό.

## Διακυβέρνηση
Πολίτευμα της χώρας είναι η Βασιλευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία στα πλαίσια της Κοινοπολιτείας. Αρχηγός του Κράτους είναι ο βασιλιάς Κάρολος Γ΄ του Ηνωμένου Βασιλείου και εκπροσωπείται από τον Γενικό Κυβερνήτη (στο αξίωμα αυτό υπηρετεί από τις 26 Φεβρουαρίου του 2009 ο Πάτρικ Άλεν).

## Εκλογές

Δικαίωμα ψήφου στις εκλογές έχουν όσες και όσοι είναι ηλικίας 18 ετών και άνω.

Στις βουλευτικές εκλογές στις 3 Σεπτεμβρίου του 2007 το αντιπολιτευόμενο Εργατικό Κόμμα της Τζαμάικα κέρδισε οριακή νίκη και πρωθυπουργός ορκίστηκε οκτώ ημέρες μετά ο Μπρους Γκόλντινγκ. Ο Γκόλντινγκ παραιτήθηκε το 2011 και αντικαταστάθηκε από τον Άντριου Χόλνες. Ο τελευταίος ηττήθηκε στις εκλογές του 2011. Τον Ιανουάριο του 2012 η Πόρσια Σίμσον-Μίλερ ορκίστηκε ξανά στην πρωθυπουργία.

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* 


Κατηγορία:Χώρες της Βόρειας Αμερικής
Κατηγορία:Τρέχουσες μοναρχίες
Κατηγορία:Κράτη μέλη των Ηνωμένων Εθνών
Κατηγορία:Κράτη μέλη της Κοινοπολιτείας των Εθνών
Κατηγορία:Νησιωτικές χώρες