Γουέστερν

μικρογραφία|Ο Γιούστους Ντ. Μπαρνς ως "Μπρόνκο Μπιλ Άντερσον" στο ''Η μεγάλη ληστεία του τρένου'' (1903) την πρώτη ταινία γουέστερν όλων των εποχών
Το **γουέστερν** είναι είδος κινηματογραφικής ταινίας η οποία αναφέρεται κυρίως στο διάστημα από τα μέσα έως τα τέλη του 19ου αιώνα στις περιοχές των δυτικών ΗΠΑ γνωστές ως Άγρια Δύση. Οι ιστορίες έχουν σύνηθες σημείο αναφοράς τις συμπλοκές που δημιουργούνταν μεταξύ Ινδιάνων, καουμπόηδων, συμμοριών και τις συχνές διενέξεις τους με σερίφηδες για την τήρηση των νόμων.

## Ιστορία
Τα γουέστερν ήταν αρκετά δημοφιλή στην εποχή του βωβού κινηματογράφου (1894-1927). Τη δεκαετία του 1930 τα μεγάλα στούντιο του Χόλιγουντ τα εγκατέλειψαν αφήνοντας τις παραγωγές σε μικρότερα στούντιο με χαμηλό προϋπολογισμό. Από το 1939 τα γουέστερν άρχισαν να γνωρίζουν και πάλι άνθηση αναδεικνύοντας σημαντικά έργα όπως το *[[Ντοτζ Σίτι]]* με τους Έρολ Φλιν και Τζέσε Τζέιμς. Η δημοτικότητά τους έφθασε στο απόγειο τις δεκαετίες του 1950 και 1960 με μεγάλο αριθμό παραγωγών αλλά και πολλά υποείδη.

## Τύποι γουέστερν
### Κλασικό γουέστερν
Η ταινία *Η μεγάλη ληστεία του τρένου* (*The Great Train Robbery*, 1903) συχνά θεωρείται το πρώτο γουέστερν, αν και ο Τζορτζ Φένιν και ο Γουίλιαμ Έβερσον αναφέρουν ότι η εταιρία Έντισον είχε παίξει με υλικό γουέστερν κάποια χρόνια πρίν από αυτήν την ταινία.

### Σπαγκέτι γουέστερν
[μικρογραφία|[Κλιντ Ίστγουντ]]
μικρογραφία|''Western Mail'' (1942) - Τομ Κιν
 
Τις δεκαετίες του 1960 και 1970 αναδύθηκε μια αναζωπύρωση των γουέστερν στην Ιταλία με τα σπαγκέτι γουέστερν. Από τις διασημότερες είναι η ταινία ''Ο καλός ο κακός και ο άσχημος'' (1966). Το χαρακτηριστικό τους ήταν η ύπαρξη περισσότερης δράσης και βίας σε σχέση με τα γουέστερν του Χόλιγουντ. Επίσης, οι πρωταγωνιστές συνήθως δρούσαν περισσότερο με ατομικά κίνητρα (χρήματα ή εκδίκηση τα κυριότερα) απ' ό,τι στα κλασικά γουέστερν.

Τα γουέστερν που σκηνοθετήθηκαν από τον Σέρτζιο Λεόνε έδωσαν διαφορετικό τόνο από εκείνα του Χόλιγουντ. Ηθοποιοί όπως ο Λι Βαν Κλιφ, ο Τσαρλς Μπρόνσον και ο Κλιντ Ίστγουντ έγιναν διάσημοι πρωταγωνιστώντας σε σπαγκέτι γουέστερν, αν και τα έργα αυτά ανέδειξαν και άλλους αξιοσημείωτους ηθοποιούς όπως ο Τζέιμς Κόμπερν, ο Χένρι Φόντα, ο Κλάους Κίνσκι, και ο Τζέισον Ρόμπαρντς. Ο Κλιντ Ίστγουντ πρωταγωνίστηκε στην αμερικάνικη σειρά *[[Rawhide]]* και βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της βιομηχανίας με την ταινία *[[Για μια χούφτα δολάρια]]*.

### Acid γουέστερν
Ο κριτικός κινηματογράφου Τζόναθαν Ρόζενμπαουμ χρησιμοποίησε αυτόν τον όρο για να περιγράψει ένα λατρευτό, όνειρο αντικουλτούρας από τις δεκαετίες του 1960 και 1970 συνδεδεμένενο με πρόσωπα όπως ο Μόντε Χέλμαν, ο Ντένις Χόπερ, ο Τζιμ Μακμπράιντ και ο Ρούντι Βέρλιτζερ και ταινίες όπως το *[[Greaser's Palace]]*. Ο Άλεξ Κοξ έκανε κάτι παρόμοιο τη δεκαετία του 1980 με το *[[Γουόκερ, ο κατακτητής]]*.

### Charro, cabrito ή chili γουέστερν
Καθιερωμένα του μεξικάνικου σινεμά συχνά παρουσίαζαν μουσικούς σταρ, αφού η δράση παρουσιάστηκε στα μεξικάνικα σινεμά από τη δεκαετία του 1930. Τις δεκαετίες του 1930 και 1940, ήταν τυπικές ταινίες με καβαλάρηδες στην υπαίθρια μεξικάνικη κοινωνία εκθέτοντας πολιτιστικές ανησυχίες πολύ διαφορετικές από του Χόλιγουντ, αλλά οι ταινίες τσάρρο και τα γουέστερν συνέπιψαν εμφανέστερα τις δεκαετίες του 1950 και 1960.

### Contemporary γουέστερν
Είναι γνωστά και ως νεογουέστερν, έχουν σύγχρονο αμερικανικό υπόβαθρο και χρησιμοποιούν θέματα και μοτίβα της παλιάς δύσης.

### Electric γουέστερν
Η ταινία *[[Zachariah]]* (1971) θεωρήθηκε η πρώτη αυτού του είδους. Η ταινία παρουσίασε διάφορες μπάντες του ροκ σε έναν διαφορετικό αμερικάνικο δυτικό χώρο. Η ταινία *[[Hate Horses]]* θεωρήθηκε η δεύτερη.

### Ευρωγουέστερν
Τα ευρωγουέστερν γυρίστηκαν στη Δυτική Ευρώπη. Σε αυτά μπορεί κάποιες φορές να συμπεριλαμβάνονται και τα σπαγκέτι γουέστερν.  Ένα παράδειγμα είναι η ταινία *[[Μέχρις αίματος]]* (*Tierra brutal*, 1962).

### Ελληνικό γουέστερν
Ελληνικές ταινίες με θεματολογία παρόμοια των γουέστερν, προσαρμοσμένες στην ελληνική ύπαιθρο. Σε αντιστοιχία με τα ιταλικά σπαγκέτι γουέστερν, αποκαλούνταν χαριτολογώντας "γουέστερν φασολάδα".

Ήδη από το 1929 είχε γυριστεί μια τέτοια παραγωγή από τον Φιλοποίμενα Φίνο, μετάπειτα ιδρυτή της Φίνος Φιλμ, με τίτλο «Τρεις Έλληνες απ’ την Αμερική». Ενώ όμως η ταινία γυρίστηκε πλήρως, κατά την τελική φάση παραγωγής που κόντευε να ολοκληρωθεί το τελικό μοντάζ μέσα στο στούντιο επεξεργασίας, η μοναδική κόπια της ταινίας κάηκε σε ατύχημα, όταν μια ξεχασμένη γόπα μέσα στο στούντιο πήρε φωτιά.

Άλλες ταινίες που έχουν χαρακτηριστεί ελληνικά γουέστερν είναι *Η κατάρα της μάνας* (1961), *[[Το χώμα βάφτηκε κόκκινο]]* (1966), *[[Οι σφαίρες δεν γυρίζουν πίσω]]* (1967), *Αγάπη και αίμα* (1968), *Για ένα ταγάρι δολάρια* (1969), *Ο Αστραπόγιαννος* (1970), ''Digger'' (2020), *Αγέλη προβάτων* (2021), καθώς και η τηλεοπτική σειρά *Έρημη χώρα* (2023).

### Γουέστερν φαντασίας
Τα γουέστερν φαντασίας έχουν θεματολογία και σκηνικά που προκύπτουν κυρίως από φανταστική μυθολογία.

### Φλόριντα γουέστερν
Τα Φλόριντα γουέστερν τοποθετούνται στην Φλόριντα κατά τη διάρκεια του Πόλεμος της Φλόριντας.

### Γουέστερν τρόμου
Τα γουέστερν τρόμου αναφέρονται σε μάχες ανθρώπων εναντίον βαμπίρ, κανιβαλισμό κλπ.

### Curry γουέστερν και indo γουέστερν
Μπορούν να θεωρηθούν υποκατηγορία των κλασικών και σπαγκέτι γουέστερν.

### Martial arts γουέστερν
Σε αυτήν την κατηγορία ανήκουν τα γουέστερν στα οποία προβάλλονται πολεμικές τέχνες.

### Meat pie γουέστερν
Στην κατηγορία αυτή ανήκουν τα γουέστερν που διαδραματίζονται στην Αυστραλία και ειδικότερα στις αυστραλιανές αγροτικές περιοχές.

Χαρακτηριστικές ταινίες της κατηγορίας είναι οι εξής: *[[Rangle River]]* (1936), *[[Kangaroo]]* (1952), *[[Mad Dog Morgan]]* (1976), *[[Ο άνθρωπος απ' το χιονισμένο ποτάμι]]* (*The Man from Snowy River*, 1982), *[[Five Mile Creek]]* (1983–85) και το θεατρικό έργο *[[Quigley Down Under]]* (1991). Ο όρος χρησιμοποιήθηκε για να διαφοροποιηθούν περισσότερες αμερικανοποιημένες αυστραλιανές ταινίες από εκείνες με περισσότερο ιστορική βάση, όπως εκείνες σχετικά με τους bushrangers.

### Νορθγουέστερν
Είναι υποκατηγορία γουέστερν που η ιστορία λαμβάνει χώρα στην Αλάσκα και τον δυτικό Καναδά.

### Ostern ή red γουέστερν
Τα ostern ή red γουέστερν πραγματοποιούνται στην ανατολική ευρώπη.

### Πορνογραφικό γουέστερν
Τα γουέστερν αυτά έχουν ως κύριο θέμα πορνογραφικές ιστορίες.

### Revisionist γουέστερν
Από τη δεκαετία του 1960 Αμερικάνοι παραγωγοί άλλαξαν παραδοσιακά στοιχεία των γουέστερν δείχνοντας λιγότερη βία και παρουσίαζαν περισσότερο θετικά τους ιθαγενείς της Αμερικής που σε παλαιότερες ταινίες τους εξέθεταν ως άγριους.

### Γουέστερν επιστημονικής φαντασίας
Η σειρά *[[The Fantom Empire]]* θεωρήθηκε ότι είναι πιθανώς το πρωϊμότερο γουέστερν επιστημονικής φαντασίας επειδή λαμβάνει χώρα σε ένα ράντσο προβάλλοντας τεχνολογία που δεν υπήρχε εκείνη την περίοδο. Η σειρά του 2002 *Firefly* περιγράφτηκε ως γουέστερν επιστημονικής φαντασίας επειδή συνδιάζει τα οπτικά στοιχεία που συνδέονται με τα γουέστερν όπως τα περίστροφα, άλογα κ.λπ. με αυτά της επιστημονικής φαντασίας. Ωστόσο ο παραγωγός Τζος Γουίντον είπε πως ο όρος αυτός έκανε τον κόσμο να ανατριχιάζει.

### Διαστημικό γουέστερν
[μικρογραφία|207x207εσ|[Λέοναρντ Νίμοϊ και Γουίλιαμ Σάτνερ στο ''Σταρ Τρεκ: Η αρχική σειρά'', 1968]]
To διαστημικό γουέστερν είναι μια υποκατηγορία του γουέστερν επιστημονικής φαντασίας. Ο Τζιν Ροντενμπέρι περιέγραψε το ''Σταρ Τρεκ: Η αρχική σειρά'' ως διαστημικό γουέστερν.

### Αλλόκοτο γουέστερν
Στην κατηγορία αυτή γίνεται μείξη στοιχείων των κλασικών γουέστερν με διάφορα άλλα όπως σατανικών, υπερφυσικών κ.ά.

### Σατιρικό γουέστερν
Αναφέρονται στην διακωμώδηση, ειρωνεία και σάτιρα του είδους.

## Εικόνες

Αρχείο:Otter Tipi with otter skin fastened to a pole at the top. 827 (crop).jpg|Χαρακτηριστική σκηνή ερυθρόδερμων στη Μοντάνα
Αρχείο:Old tucson 1984.jpg|Σκηνικό γουέστερν στο Τούσον της Αριζόνας
Αρχείο:Before the restaurant in Mini Hollywood.jpg|Σκηνικό γουέστερν στην Αλμερία της Ανδαλουσίας
Αρχείο:Fort Bravo Texas Hollywood September 2013.JPG|Το οχυρό Μπράβο στην Αλμερία της Ανδαλουσίας


## Δείτε επίσης
*Άγρια Δύση

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Most Popular Westerns at Internet Movie Database

Κατηγορία:Κινηματογράφος

Κατηγορία:Άγρια Δύση