Ναβάρρα

Η **Ναβάρρα** (, ) είναι μια από τις 17 αυτόνομες κοινότητες (περιοχές) της Ισπανίας. Πρωτεύουσά της είναι η Παμπλόνα. Οι κάτοικοι ομιλούν ισπανικά και βασκικά.

## Ιστορία

Την εποχή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, το έδαφος της επαρχίας κατοικήθηκε από τους Βάσκονες, μια προ-Ρωμαϊκή φυλή που κατοικούσε τις νότιες πλαγιές των Πυρηναίων, απόγονοι των οποίων είναι οι σύγχρονοι Βάσκοι. Οι Βάσκονες κατάφεραν να διατηρήσουν την ιδιαίτερη Βασκική γλώσσα τους και τις παραδόσεις του ακόμη υπό τον Ρωμαϊκό ζυγό.

Η περιοχή ποτέ δεν κατακτήθηκε πλήρως είτε από τους Βησιγότθους είτε από τους Άραβες. Το 778 μ.Χ. οι Βάσκοι νίκησαν ένα Φραγκικό στρατό στη Μάχη του Περάσματος Ρονσεβώ. Δύο γενιές μετά, το 824, ο οπλαρχηγός Ίνιγο Αρίστα εκλέχθηκε Βασιλιάς της Παμπλόνα, αποτελώντας ένα θεμέλιο για το μεταγενέστερο Βασίλειο της Ναβάρρας. Αυτό το βασίλειο έφθασε στο ζενίθ του κατά τη βασιλεία του Σάντσο Γ' της Παμπλόνα όταν και κάλυπτε την περιοχή της σημερινής Ναβάρρας, της Χώρας των Βάσκων, και της Λα Ριόχα, μαζί με τμήματα της σύγχρονης Κανταβρίας, της Καστίλης και Λεόν, και της Αραγωνίας.

Όταν πέθανε ο Σάντσο Γ', το Βασίλειο της Ναβάρρας διαιρέθηκε μεταξύ των γιων του και έπειτα ποτέ δεν ανέκτησε ξανά πλήρως την αίγλη του. Ο στρατός της Ναβάρρας πολέμησε στο πλάι άλλων Χριστιανών Ισπανικών βασιλείων στην αποφασιστική Μάχη του Λας Νάβας ντε Τολόσα το 1212, μετά από την οποία οι Μουσουλμανικές κατακτήσεις στην Ιβηρική Χερσόνησο μειώθηκαν σταδιακά σε ένα μικρό έδαφος στο νότο.

Το 1515 μ. Χ., ο όγκος της Ναβάρρας νότια των Πυρηναίων —Άνω Ναβάρρα— απορροφήθηκε σε ένα επανενωμένο Βασίλειο των Ισπανιών αλλά διατήρησε κάποια ειδικά δικαιώματα του. Το μικρό τμήμα της Ναβάρρας στα βόρεια των Πυρηναίων —Κάτω Ναβάρρα— αργότερα τέθηκε υπό Γαλλικό έλεγχο, όταν Ουγενότος μονάρχης του έγινε ο Βασιλιάς Ερρίκος Δ' της Γαλλίας· με τη διακήρυξη της Γαλλικής Δημοκρατίας και την εκτέλεση του Λουδοβίκου ΙΣΤ', του τελευταίου Βασιλιά της Γαλλίας και της Ναβάρρας, το βασίλειο συγχωνεύθηκε σε ένα ενωμένο Γαλλικό κράτος.



Αρχείο:Coins of Arsaos in Navarre Spain 150BCE 100BCE Roman stylistic influence.jpg|Νομίσματα του Αρσάου, Ναβάρρα, 150-100 π.Χ., που δείχνει τη Ρωμαϊκή στυλιστική επιρροή.
Αρχείο:castillo javier.jpg|Το Κάστρο Χαβιέρ



## Κοινότητα, γεωγραφία, και κλίμα

[right|thumb|160px|Ένα παρεκκλήσι στο [Ρονθεσβάγιες.]]

Η κοινότητα διοικείται ως αυτόνομη περιοχή με το δικό της κοινοβούλιο (*Parlamento de Navarra*) και τη δική της κυβέρνηση (*Gobierno de Navarra*). Όπως σε άλλες αυτόνομες περιοχές στην Ισπανία, οι πολιτικές της υγείας, της εργασίας, της εκπαίδευσης, και οι κοινωνικές υπηρεσίες, μαζί με τη στέγαση, της αστικής ανάπτυξης, και της περιβαλλοντική προστασίας είναι υπό την ευθύνη των δικών της ινστιτούτων. Αντίθετα από άλλες περιοχές (και όπως στη Χώρα των Βάσκων), έχει σχεδόν πλήρη ευθύνη για τη συλλογή και τη διανομή των φόρων η οποία πρέπει να ακολουθεί τις γενικές οδηγίες που έχει εγκαθιδρυθεί από την Ισπανική κυβέρνηση αλλά μπορεί να έχει κάποιες μικρές διαφορές.

Συνίσταται από 272 δήμους και έχει συνολικό πληθυσμό 601.874 (2006), από τον οποίο περίπου το ένα τρίτο ζει στην πρωτεύουσα, την Παμπλόνα, (πληθυσμός 195.769), και το μισό της μητροπολιτικής περιοχής της πρωτεύουσας (315,988 pop.). Δεν υπάρχουν άλλοι μεγάλοι δήμοι στην περιοχή. Ο επόμενος μεγαλύτερος είναι η Τουδέλα (32.802), Μπαρανιάιν (22.401), Μπουρλάδα (18.388), Εστέγια - Λιθάρρα (13.892), Θιθούρ Μαγιόρ (13.197), Ταφάγια (11.040), Βιγιάβα/Αταρράμπια (10.295), και Ανσοάιν (9.952).

Παρά το σχετικά μικρό της μέγεθος, η Ναβάρρα παρουσιάζει μεγάλες ποικιλίες στη γεωγραφία, από την οροσειρά των Πυρηναίων που κυριαρχεί στο έδαφος έως τις πεδιάδες της κοιλάδας του ποταμού Έβρου στα νότια.

### Κλίμα
Το κλίμα της Ναβάρρας αναμειγνύει επιρροές από τα Πυρηναία όρη και την κοιλάδα του ποταμού Έβρου, δημιουργώντας μεγαλύτερη διαφορά μεταξύ των κλιμάτων στα βόρεια (πολύ πιο υγρός και με συχνή βροχόπτωση) και στα νότια (πιο Μεσογειακό με υψηλότερες θερμοκρασίες και πιο σποραδική πτώση χιονιού ή βροχής). Κάποιος μπορεί να περάσει από τις υγρές Κανταβριανές πεδιάδες στα βόρεια προς τις άνυδρες, -σαν στέπες- Μπαρντένας Ρεάλες στις όχθες του ποταμού Έβρου σε μόλις μερικά χιλιόμετρα πιο μακρυά.

## Πολιτιστική κληρονομιά
[right|thumb|180px|Το [Μοναστήρι της Λέυρε]]
Η Ναβάρρα είναι μια ανάμειξη της αρχαίας παράδοσης και των Μεσογειακών επιρροών από τον Έβρο. Η κοιλάδα του Έβρου είναι πρόσφορη για σιτάρι, λαχανικά, κρασί, ακόμη και ελαιόδεντρα όπως στην Αραγωνία και τη Λα Ριόχα. Ήταν τμήμα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και το Μεσαίωνα έγινε το βασίλειο (ταϊφά) της Τουδέλης. Κατά την Ανακατάκτηση (Reconquista), οι Βόρειοι επεκτάθηκαν νότια. Τον Μεσαίωνα η Παμπλόνα ήταν ένα σταυροδρόμι για τους Γασκώνους πέρα από τα Πυρηναία και για τους ομιλούντες Ρωμανικές γλώσσες.

## Πολιτική ενέργειας

Η Ναβάρρα ηγείται της Ευρώπης στη χρήση τεχνολογίας ανανεώσιμης ενέργειας και σχεδιάζει να φθάσει το 100% της γενιάς ανανεώσιμου ηλεκτρισμού το 2010. Το 2004, το 61% του ηλεκτρισμού της περιοχής δημιουργείτο από ανανεώσιμες πηγές και σύσταση 43,6% από 28 αιολικά πάρκα, 12% από περισσότερες από 100 μικρής ισχύος τουρμπίνες νερού, 5,3% από 2 εγκαταστάσεις βιομάζας και 2 βιοαερίου. Επιπροσθέτως, η περιοχή είχε αυτό που ήταν τότε η μεγαλύτερη εγκατάσταση φωτοβολταϊκής ενέργειας της Ισπανίας στο Μόντες ντε Θιέρθο ντε Τουδέλα (ισχύος 1,2 MWp) συν πολλές εκατοντάδες μικρότερες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις.

Οι εξελίξεις από το 2004 έχουν συμπεριλάβει εκτενέστερα φωτοβολταϊκά πάρκα στη Λαρριόν (0.25 MWp) και στην Καστεχόν (2.44 MWp), που ήταν κάποτε το μεγαλύτερο της Ισπανίας.

## Γλώσσες
[thumb|right|Χάρτης που δείχνει την πυκνότητα των ομιλητών της [Βασκική γλώσσα|Βασκικής]]
Τα Ισπανικά είναι η επίσημη γλώσσα στη Ναβάρρα, μαζί με τα Βασκικά τα οποία είναι επίσης μια επίσημη γλώσσα αλλά μόνο στη Βασκόφωνη περιοχή. Το βορειοδυτικό μέρος της κοινότητας είναι ευρέως Βασκόφωνο, ενώ το νότιο μέρος είναι σχεδόν τελείως Ισπανόφωνο. Η πρωτεύουσα Παμπλόνα είναι στη μικτή περιοχή. Η Ναβάρρα διαιρείται σε τρία μέρη γλωσσικά: τις περιοχές που τα Βασκικά είναι ευρέως διαδεδομένα (τη Βασκόφωνη περιοχή), τις περιοχές όπου είναι παρόντα τα Βασκικά (τη μικτή περιοχή), και τις περιοχές όπου τα Βασκικά απουσιάζουν (την Ισπανόφωνη περιοχή).

### Διοίκηση
Πρόεδρος της περιφερειακής κυβέρνησης είναι η Μαρία Τσιβίτε από τις 6 Αυγούστου 2019. Οι τελευταίες εκλογές για την εκλογή του κοινοβουλίου της αυτόνομης κοινότητας διεξήχθησαν στις 28 Μαΐου 2023.

## Δείτε επίσης
* Βασκική γλώσσα 
* Χώρα των Βάσκων
* Βασίλειο της Παμπλόνα
* Βασίλειο της Ναβάρρας
* Βασιλείς της Ναβάρρας
* Κάτω Ναβάρρα
* Κοινοβούλιο της Ναβάρρας
* Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
*