Φιλί του Ιούδα

[μικρογραφία| ''Φιλί του Ιούδα'' (1304–06), νωπογραφία του [Τζόττο, Παρεκκλήσι Σκροβένι, Πάντοβα, Ιταλία]]
Το **φιλί του Ιούδα**, γνωστό και ως **Προδοσία του Χριστού**, είναι η πράξη με την οποία ο Ιούδας ταυτοποίησε τον Ιησού στο πλήθος με ξίφη και ρόπαλα που είχαν έρθει από τους αρχιερείς και τους πρεσβυτέρους του λαού για να τον συλλάβουν, σύμφωνα με τα Συνοπτικά Ευαγγέλια. Το φιλί δίνεται από τον Ιούδα στον κήπο της Γεθσημανή μετά τον Μυστικό Δείπνο και οδηγεί απευθείας στη σύλληψη του Ιησού από την φρουρά του Σανχεντρίν.

Μέσα στη ζωή του Ιησού στην Καινή Διαθήκη, τα γεγονότα της ταύτισής του με εχθρικές δυνάμεις και η επακόλουθη εκτέλεσή του προοιωνίζονται άμεσα τόσο όταν ο Ιησούς προβλέπει την προδοσία του όσο και όταν ο Ιησούς προβλέπει τον θάνατό του.

Γενικότερα, ένα *φιλί του Ιούδα* μπορεί να αναφέρεται σε «μια πράξη που φαίνεται να είναι μια πράξη φιλίας, η οποία είναι στην πραγματικότητα επιβλαβής για τον παραλήπτη».

Στον Χριστιανισμό, η προδοσία του Ιησού θρηνείται την Μεγάλη Τετάρτη της Μεγάλης Εβδομάδας.

## Στην Καινή Διαθήκη
Ο Ιούδας δεν ήταν ο μόνος μαθητής του Ιησού αλλά ένας από τους δώδεκα Αποστόλους. Οι περισσότεροι Απόστολοι κατάγονταν από τη Γαλιλαία, αλλά ο Ιούδας καταγόταν από την Ιουδαία. Τα ευαγγέλια του Ματθαίου (26:47–50) και του Μάρκου (14:43–45) χρησιμοποιούν και τα δύο το ελληνικό ρήμα καταφιλέω, που σημαίνει «φιλάω, χαϊδεύω - διακρίνεται από το φιλεῖν, ιδιαίτερα του ερωτικού φιλιού». Είναι το ίδιο ρήμα που χρησιμοποιεί ο Πλούταρχος για να περιγράψει ένα περίφημο φιλί που έδωσε ο Αλέξανδρος ο Μέγας στον Βαγώα. Το σύνθετο ρήμα (κατα-) «έχει τη δύναμη ενός εμφατικού, επιδεικτικού χαιρετισμού». Ο Λουθηρανός θεολόγος Γιόχαν Άλμπρεχτ Μπένγκελ προτείνει ότι ο Ιούδας Τον φίλησε *επανειλημμένα*: «Τον φίλησε περισσότερες από μία φορές σε αντίθεση με αυτό που είχε πει στον προηγούμενο στίχο, *φιλήσω*, ένα μόνο φιλί (Ματθαίος 26:48), και το έκανε σαν από ευγενική αίσθηση».

Σύμφωνα με το Κατά Ματθαίον 26:50, ο Ιησούς απάντησε λέγοντας: «Φίλε, κάνε αυτό που είσαι εδώ για να κάνεις». Το εδάφιο Κατά Λουκάν 22:48 αναφέρει τον Ιησού να λέει «Ιούδα, προδίδεις τον Υιό του ανθρώπου με ένα φιλί;».

Η σύλληψη του Ιησού ακολουθεί αμέσως.

## Στα λειτουργικά
Στη Θεία Λειτουργία του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου η Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία χρησιμοποιεί το τροπάριο του *Μυστικού Δείπνου σου...*, στο οποίο ο υμνητής ορκίζεται στον Ιησού ότι «...δεν θα σε φιλήσει όπως ο Ιούδας...» («... οὐ φίλημά σοι δώσω, καθάπερ ὁ Ἰούδας...»):

## Στην τέχνη
Η σκηνή περιλαμβάνεται σχεδόν πάντα, είτε ως το ίδιο το φιλί, είτε ως τη στιγμή μετά, η σύλληψη του Ιησού, είτε τα δύο συνδυασμένα (όπως παραπάνω), στους κύκλους της Ζωής του Χριστού στην τέχνη ή των Παθών του Ιησού σε διάφορα μέσα. Σε ορισμένους βυζαντινούς κύκλους είναι η μόνη σκηνή πριν από τη Σταύρωση. Μερικά παραδείγματα περιλαμβάνουν:

* Πιθανώς το πιο γνωστό είναι από τον κύκλο του Τζόττο στο Παρεκκλήσι Σκροβένι στην Πάντοβα
* *Σύλληψη του Χριστού* από τον Καραβάτζο
* Ένα βυζαντινό μωσαϊκό του έκτου αιώνα στη Ραβέννα 
* Μια τοιχογραφία του Μπάρνα ντα Σιένα
* Ένα γλυπτό που αντιπροσωπεύει το Φιλί του Ιούδα εμφανίζεται στην πρόσοψη της βασιλικής Σαγράδα Φαμίλια στη Βαρκελώνη

Αρχείο:Fra Angelico 020.jpg|Τοιχογραφία του Φρα Αντζέλικο στο Σαν Μάρκο της Φλωρεντίας, 1437–1446
Αρχείο:F463.highresBaiserJudas.jpg|Ο Ιούδας προδίδει τον Ιησού με ένα φιλί, στο *Οι μεγάλες ώρες της Άννας της Βρετάνης*, μεταξύ 1503 και 1508
Αρχείο:The Taking of Christ-Caravaggio (c.1602).jpg|*Σύλληψη του Χριστού* από τον Καραβάτζο, 1602
Αρχείο:Wilhelm Marstrand, Judaskysset, udateret, 0122NMK, Nivaagaards Malerisamling.jpg|*Φιλί του Ιούδα* του Βίλχελμ Μάρστραντ, χωρίς ημερομηνία (μεταξύ 1830 και 1873),
Αρχείο:Gustave Doré - Study for "The Judas Kiss" - Walters 371387.jpg|Μελέτη για το *φιλί του Ιούδα* του Γκυστάβ Ντορέ, 1865
Αρχείο:Brooklyn Museum - The Kiss of Judas (Le baiser de Judas) - James Tissot.jpg|*Φιλί του Ιούδα* του Τζέιμς Τισό, Μουσείο του Μπρούκλιν, μεταξύ 1886 και 1894


## Δείτε επίσης
* Παζάρι του Ιούδα
* Ευαγγέλιο του Ιούδα
* Φιλί του θανάτου (Μαφία)

## Παραπομπές


## Περαιτέρω ανάγνωση

*  

Κατηγορία:Άγια Πάθη
Κατηγορία:Ιούδας ο Ισκαριώτης
Ιουδα φιλι