Εκκλησία του Ιησού Χριστού των Αγίων των Τελευταίων Ημερών

Η **Εκκλησία του Ιησού Χριστού των Αγίων των Τελευταίων Ημερών** (, συντμ. *LDS*), της οποιάς οι πιστοί είναι επίσης γνωστοί ως Μορμόνοι, είναι μια αντιτριαδική, Χριστιανική ομολογία, με ρίζες από το Κίνημα Αποκατάστασης στις ΗΠΑ, και η μεγαλύτερη ομολογία στο κίνημα των Αγίων των Τελευταίων Ημερών. Ιδρύθηκε κατά τη διάρκεια της Δεύτερης Μεγάλης Αφύπνησης (Second Great Awakening) των ΗΠΑ, μια προτεσταντική χριστιανική αναγέννηση που συνέβη κατά τη διάρκεια του 18ου και του 19ου αίωνα. Η έδρα της εκκλησίας βρίσκεται στο Σολτ Λέικ Σίτι της πολιτείας Γιούτα και έχει οργανώσει ενορίες και οικοδομήσει ναούς σε όλο τον κόσμο. Σύμφωνα με την ίδια την εκκλησία, το 2024 αριθμούσε πάνω απο 17,5 εκατομμύρια μέλη, εκ των οποίων πάνω από 6,8 εκατομμύρια ζουν στις ΗΠΑ. Η εκκλησία αναφέρει επίσης ότι έχει περισσότερους από 109.000 εθελοντές ιεραπόστολους και 207 αφιερωμένους ναούς.

Η θεολογία της Εκκλησίας είναι χριστιανοπρωτογονική και αντιτριαδικη· η Εκκλησία αυτοπροσδιορίζεται ως χριστιανική και περιλαμβάνει πίστη στη διδασκαλία της σωτηρίας μέσω του Ιησού Χριστού και της υποκατάστατης εξιλέωσής Του υπέρ της ανθρωπότητας. Συχνά περιλαμβάνεται σε λίστες μεγάλων χριστιανικών ομολογιών, αν και οι περισσότεροι καθολικοί, ορθόδοξοι, ευαγγελιστές και ορισμένοι προτεστάντες θεωρούν ότι είναι διακριτή και ξεχωριστή από τον κύριο κορμό του χριστιανισμού. Η Εκκλησία έχει ένα ανοικτό κανόνα τεσσάρων ιερών κειμένων: την Αγία Γραφή, το Βιβλίο του Μόρμον, το Διδαχή και Διαθήκες και Το Πολύτιμο Μαργαριτάρι. Εκτός από τη Βίβλο, το μεγαλύτερο μέρος του κανόνα της Εκκλησίας αποτελείται από υλικό που οι πιστοί θεωρούν ότι αποκαλύφθηκε από τον Θεό στον Τζόζεφ Σμιθ, συμπεριλαμβανομένων κειμένων που περιγράφονται ως χαμένα μέρη της Βίβλου, καθώς και άλλων έργων που πιστεύεται ότι γράφτηκαν από αρχαίους προφήτες, όπως το Βιβλίο του Μόρμον. Τα μέλη τηρούν νόμους περί σεξουαλικής καθαρότητας, υγείας, νηστείας και τήρησης του Σαββάτου, και συνεισφέρουν το δέκα τοις εκατό του εισοδήματός τους στην Εκκλησία ως δεκάτη. Η Εκκλησία διδάσκει ιεροτελεστίες μέσω των οποίων οι πιστοί συνάπτουν διαθήκες με τον Θεό, όπως το βάπτισμα, το δώρο του ενδυναμισμού (endowment) και ο ουράνιος γάμος.

Η Εκκλησία ιδρύθηκε από τον Τζόζεφ Σμιθ το 1830, αρχικά με το όνομα Εκκλησία του Χριστού στo δυτικό μέρος της πολιτείας της Νεάς Υόρκης. Υπό την ηγεσία του Σμιθ, η έδρα της Εκκλησίας μεταφέρθηκε διαδοχικά στο Οχάιο, στο Μιζούρι και στο Ιλινόι. Μετά τον θάνατό του το 1844 και την επακόλουθη κρίση διαδοχής, η πλειοψηφία των οπαδών του ακολούθησε τον Μπρίγκαμ Γιανγκ, ο οποίος οδήγησε την Εκκλησία στην τρέχουσα έδρα της στο Σολτ Λέικ Σίτι. Ο Γιανγκ και οι διάδοχοί του συνέχισαν την ανάπτυξη της Εκκλησίας, πρώτα σε ολόκληρη τη δυτική περιοχή των ΗΠΑ μεταξύ των βουνών, και αργότερα σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Η Εκκλησία έχει δεχθεί κριτική σε όλη την ιστορία της· η σύγχρονη κριτική περιλαμβάνει διαμάχες για τις ιστορικές της αξιώσεις, τη μεταχείριση μειονοτήτων και τα οικονομικά της. Η πρακτική της πολυγαμίας αποτέλεσε πηγή αντιπαραθέσεων μέχρι που περιορίστηκε το 1890 και καταργήθηκε επίσημα το 1904.

Τα μέλη της Εκκλησίας είναι γνωστοί ως Άγιοι των Τελευταίων Ημερών ή ανεπίσημα ως Μορμόνοι, και πιστεύουν ότι ο πρόεδρος της Εκκλησίας είναι ένας σύγχρονος «προφήτης, βλέπων και αποκαλυπτής» και ότι ο Ιησούς Χριστός, υπό την καθοδήγηση του Θεού Πατέρα, ηγείται της Εκκλησίας αποκαλύπτοντας το θέλημά Του και μεταβιβάζοντας την ιεροσύνη Του στον πρόεδρο. Ο πρόεδρος ηγείται μιας ιεραρχικής δομής που κατέρχεται από τις ευρύτερες περιοχές στις επισκοπές και τις ενορίες. Σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, η Εκκλησία έχει εθελοντικό κλήρο, και οι ενορίες διοικούνται από επισκόπους. Οι άνδρες μπορούν να χειροτονηθούν στην ιεροσύνη, εφόσον ζουν σύμφωνα με τα πρότυπα της Εκκλησίας. Οι γυναίκες δεν χειροτονούνται στην ιεροσύνη, αλλά κατέχουν ηγετικούς ρόλους σε ορισμένους οργανισμούς της Εκκλησίας. Η Εκκλησία διατηρεί ένα μεγάλο ιεραποστολικό πρόγραμμα που συνδυάζει προσηλυτισμό και ανθρωπιστικές υπηρεσίες παγκοσμίως· και άνδρες και γυναίκες μπορούν να υπηρετήσουν ως ιεραπόστολοι. Η Εκκλησία χρηματοδοτεί επίσης και συμμετέχει σε ανθρωπιστικά έργα που είναι ανεξάρτητα από τις ιεραποστολικές της δραστηριότητες.

## Ιστορία

### Αρχές
Ο Τζόζεφ Σμιθ οργάνωσε επίσημα την εκκλησία με την ονομασία «*Εκκλησία του Χριστού»* στις 6 Απριλίου 1830, στη δυτική Νέα Υόρκη. Το όνομα αργότερα άλλαξε σε *Εκκλησία του Ιησού Χριστού των Αγίων των Τελευταίων Ημερών*. Οι πρώτοι προσηλυτισμένοι προσήλθαν εν μέρει εξαιτίας του νεοεκδοθέντος Βιβλίου του Μόρμον, το οποίο παρουσιάζεται ως χρονικό ιθαγενών Αμερικανών προφητών που, σύμφωνα με τον Σμιθ, μετέφρασε από χρυσές πλάκες.

Ο Σμιθ σκόπευε να ιδρύσει τη Νέα Ιερουσαλήμ στη Βόρεια Αμερική, την αποκαλούμενη Σιών. Το 1831 η εκκλησία μεταφέρθηκε στο Κίρτλαντ του Οχάιο και άρχισε να εγκαθιδρύει προπύργιο στην κομητεία Τζάκσον του Μιζούρι, όπου ο Σμιθ σχεδίαζε να μεταφέρει αργότερα την έδρα της εκκλησίας. Ωστόσο, το 1833, άποικοι του Μιζούρι απέβαλαν βίαια τους Αγίους των Τελευταίων Ημερών από την κομητεία Τζάκσον. Η εκκλησία προσπάθησε ανεπιτυχώς να ανακτήσει τη γη μέσω παραστρατιωτικής εκστρατείας. Παρά τις δυσκολίες, η εκκλησία άνθισε στο Κίρτλαντ: ο Σμιθ δημοσίευσε νέες αποκαλύψεις και χτίστηκε ο Ναός του Κίρτλαντ (Kirtland Temple), του οποίου τα εγκαίνια συγκρίθηκαν με την ημέρα της Πεντηκοστής. Η περίοδος του Κίρτλαντ έληξε το 1838, όταν οικονομικό σκάνδαλο συγκλόνισε την εκκλησία και προκάλεσε μαζικές αποστασίες. Ο Σμιθ ανασυγκρότησε την εκκλησία στο Φαρ Ουέστ του Μιζούρι, αλλά οι εντάσεις κλιμακώθηκαν σε βίαιες συγκρούσεις με τους αποίκους. Ο κυβερνήτης του Μιζούρι διέταξε τότε οι Μορμόνοι να «εξολοθρευτούν ή να εκδιωχθούν από την Πολιτεία». Το 1839 οι Άγιοι των Τελευταίων Ημερών μετέτρεψαν έναν βάλτο στις όχθες του Μισισιπή σε πόλη, τη Ναβού (Nauvoo) του Ιλινόις, η οποία έγινε η νέα έδρα της εκκλησίας.

Η Ναβού αναπτύχθηκε ραγδαία καθώς ιεραπόστολοι στην Ευρώπη και αλλού προσήλκυαν νέους πιστούς που συνέρρεαν στην πόλη. Στο μεταξύ, ο Σμιθ εισήγαγε την πολυγαμία στους στενότερους συνεργάτες του. Καθιέρωσε επίσης τελετές που, όπως ισχυρίστηκε, του αποκαλύφθηκαν από τον Κύριο, ώστε οι δίκαιοι να γίνουν θεοί στη μετά θάνατον ζωή, και ίδρυσε κοσμικό θεσμό για τη διακυβέρνηση της Χιλιετούς Βασιλείας. Την ίδια περίοδο, παρουσίασε πλήρη εκδοχή της *Πρώτης Οράσεώς* του, όπου ισχυρίστηκε ότι δύο ουράνια «πρόσωπα» εμφανίστηκαν σ’ εκείνον σε ηλικία 14 ετών. Η όραση αυτή θεωρείται από την Εκκλησία ως το σημαντικότερο γεγονός στην ιστορία της ανθρωπότητας μετά την ανάσταση του Ιησού.

Στις 27 Ιουνίου 1844, ο Σμιθ και ο αδελφός του, Χάιραμ, σκοτώθηκαν από όχλο στην πόλη Κάρθιτζ του Ιλινόις, ενώ κρατούνταν με την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας. Καθώς ο Χάιραμ ήταν ο ορισμένος διάδοχος, οι θάνατοί τους προκάλεσαν κρίση διαδοχής. Τελικά, η πλειονότητα των μελών ακολούθησε τον Μπρίγκαμ Γιανγκ (Brigham Young), ο οποίος ανέλαβε την ηγεσία.

Άλλες ομάδες ακολούθησαν διαφορετικούς ηγέτες· συλλογικά ονομάζονται «κίνημα των Αγίων των Τελευταίων Ημερών». Η μεγαλύτερη από αυτές είναι η *Κοινότητα του Χριστού* *(Community of Christ)* με έδρα το Ιντεπέντενς του Μιζούρι, ενώ δεύτερη μεγαλύτερη είναι η *Εκκλησία του Ιησού Χριστού* *(Church of Jesus Christ)* με έδρα την Πενσιλβάνια. Μοιράζονται την πίστη στον Σμιθ ως προφήτη και στο Βιβλίο του Μόρμον, αλλά διαφέρουν σε δογματικά και οργανωτικά θέματα από την κύρια Εκκλησία.

### Εποχή των Πρωτοπόρων

Μετά τον θάνατο του Σμιθ, οι συγκρούσεις με τους κατοίκους του Ιλινόι συνεχίστηκαν. Ο Μπρίγκαμ Γιανγκ οδήγησε τους οπαδούς του –τους λεγόμενους Μορμόνους πρωτοπόρους (Mormon Pioneers)– προς δυσμάς, αρχικά στη Νεμπράσκα και το 1847 στην περιοχή που αργότερα έγινε η Επικράτεια της Γιούτα (Utah Territory), τότε γη των εθνών Γιούτε, Γκοσούτ και Σοσόνι (Ute, Goshute and Shoshone) και υπό διεκδίκηση από το Μεξικό μέχρι το 1848. Περίπου 80.000 άποικοι κατέφθασαν μεταξύ 1847 και 1869 και αποίκισαν την περιοχή που σήμερα είναι γνωστή ως «Διάδρομος των Μορμόνων». Την ίδια περίοδο υπήρξαν προσπάθειες να παγκοσμοιοποιηθεί η εκκλησία άρχισαν, με ιεραπόστολους να έχουν σταλθεί στους Νήσους Σάντουϊτς (σημερινή Χαβάη), στην Ινδία, στη Κίνα, στην Αυστραλία, στη Νότια Αφρική και σε όλη την Ευρώπη.

Ο Γιανγκ ενσωμάτωσε νομικά την εκκλησία και κυβέρνησε αρχικά θεοκρατικά τόσο την εκκλησία όσο και την επικράτεια. Το 1852 δημοσιοποίησε την πρακτική της πολυγαμίας (plural marriage), στην οποία σύμφωνα με τις σύγχρονες έρευνες συμμετείχε περίπου το 20% των οικογενειών.

Το 1857, η ένταση με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και τους γείτονες κορυφώθηκε, κυρίως λόγω κατηγοριών που αφορούσαν την πολυγαμία και την θεοκρατική διακυβέρνηση της Επικράτειας της Γιούτα από τον Γιανγκ. Ως αποτέλεσμα, προέκυψε ο «Μορμονικός Πόλεμος της Γιούτα» (1857–1858), που κατέληξε σε ειρηνική σχετικά εισβολή του στρατού των ΗΠΑ. Το πιο αξιοσημείωτο περιστατικό μορμονικής βίας κατά τη διάρκεια αυτής της σύγκρουσης ήταν η σφαγή του Μάουντεν Μέντοους (Mountain Meadows), κατά την οποία οι ηγέτες μιας τοπικής παραστρατιωτικής οργάνωσης Μορμόνων διέταξαν τη σφαγή ενός άμαχου μεταναστευτικού καραβανιού που ταξίδευε διαμέσου της Γιούτα κατά την περίοδο της κλιμακούμενης στρατιωτικής έντασης.  Μετά την αποκάλυψη της σφαγής, η εκκλησία έγινε στόχος σημαντικής κριτικής από τα μέσα ενημέρωσης.

Μετά την αποχώρηση του Στρατού, ο Γιανγκ συμφώνησε να παραιτηθεί από την εξουσία και να αντικατασταθεί από έναν μη Μορμόνο εδαφικό κυβερνήτη, τον Άλφρεντ Κάμινγκ (Alfred Cumming). Παρ’ όλα αυτά, η Εκκλησία του Ιησού Χριστού των Αγίων των Τελευταίων Ημερών εξακολουθούσε να ασκεί σημαντική πολιτική επιρροή στην Επικράτεια της Γιούτα. Ταυτόχρονα, οι εντάσεις ανάμεσα στους Μορμόνους εποίκους και τους ιθαγενείς συνέχισαν να κλιμακώνονται, καθώς οι άποικοι άρχισαν να εγκαθίστανται σε ολοένα και μεγαλύτερη περιοχή γης των ιθαγενών φυλών. Παρόλο που έγιναν προσπάθειες για ειρηνική συνύπαρξη ανάμεσα σε Μορμόνους και ιθαγενείς, ξέσπασαν συγκρούσεις περίπου από το 1849 έως το 1873, που κορυφώθηκαν σε ένοπλες συρράξεις όπως ο Πόλεμος του Γουακάρα (Wakara’s War), η Σφαγή στον Ποταμό Μπέαρ (Bear River Massacre) και ο Πόλεμος του Μαύρου Γερακιού (Black Hawk War).

Μετά τον θάνατο του Γιανγκ το 1877, τον διαδέχθηκαν διαδοχικά στην προεδρία της Εκκλησίας ο Τζον Τέιλορ (John Taylor) και ο Γουίλφορντ Γούντραφ (Wilford Woodruff), οι οποίοι αντιστάθηκαν στις προσπάθειες του Κογκρέσου των Ηνωμένων Πολιτειών να απαγορεύσει τους πολυγαμικούς γάμους των Μορμόνων. Το 1878, το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών, στην υπόθεση Ρέινολτς εναντίων Ηνωμένων Πολιτείων (Reynolds v. United States), αποφάνθηκε ότι το «θρησκευτικό καθήκον» για την τέλεση πολυγαμίας δεν αποτελούσε έγκυρη υπεράσπιση για διώξεις που σχετίζονταν με την παραβίαση των πολιτειακών νόμων κατά της πολυγαμίας. Η σύγκρουση ανάμεσα στους Μορμόνους και την ομοσπονδιακή κυβέρνηση κλιμακώθηκε σε τέτοιο βαθμό ώστε, το 1890, το Κογκρέσο διέλυσε νομικά την Εκκλησία και κατέσχεσε το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας της. Λίγο αργότερα, ο Γούντραφ εξέδωσε μανιφέστο με το οποίο ανέστειλε επίσημα την τέλεση νέων πολυγαμικών γάμων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες βελτιώθηκαν αισθητά μετά το 1890, σε σημείο που η Γιούτα έγινε δεκτή ως πολιτεία των Η.Π.Α. το 1896. Οι σχέσεις βελτιώθηκαν περαιτέρω μετά το 1904, όταν ο πρόεδρος της Εκκλησίας Τζόζεφ Φ. Σμιθ αποκήρυξε εκ νέου την πολυγαμία ενώπιον του Κογκρέσου των Ηνωμένων Πολιτειών και εξέδωσε ένα «Δεύτερο Μανιφέστο», το οποίο ζητούσε την πλήρη παύση όλων των πολυγαμικών γάμων στην Εκκλησία. Τελικά, η Εκκλησία υιοθέτησε πολιτική αφορισμού των μελών της που εξακολουθούσαν να ασκούν την πολυγαμία. Ορισμένες φονταμενταλιστικές ομάδες, με σχετικά μικρό αριθμό μελών, αποσχίστηκαν και συνεχίζουν να ασκούν την πολυγαμία, ωστόσο η Εκκλησία αποστασιοποιείται από αυτές.

### Σύγχρονη εποχή
Κατά τον 20ό αιώνα, η Εκκλησία αναπτύχθηκε σημαντικά και έγινε διεθνής οργανισμός. Το 2000, η Εκκλησία ανέφερε περισσότερους από 60.000 ιεραποστόλους και η παγκόσμια ιδιότητα μέλους ανερχόταν σε λίγο πάνω από 11 εκατομμύρια. Ονομαστικά, η παγκόσμια ιδιότητα μέλους ξεπέρασε τα 16 εκατομμύρια το 2018. Λιγότερο από το ήμισυ των μελών ζει στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ακαδημαϊκοί έχουν χαρακτηρίσει την εκκλησία ως αποκαταστατική (Restorationist), νέο θρησκευτικό κίνημα, και πιθανή παγκόσμια θρησκεία.

Η Εκκλησία έχει καταστεί ένθερμος υποστηρικτής της πυρηνικής οικογένειας και κατά καιρούς έχει παίξει εξέχοντα ρόλο σε πολιτικά ζητήματα, μεταξύ των οποίων η αντίθεση στην εγκατάσταση βάσεων πυραύλων MX Peacekeeper στην Γιούτα και τη Νεβάδα, στην Τροπολογία Ίσων Δικαιωμάτων (Equal Rights Amendment), στη νομιμοποίηση του τζόγου, στον γάμο ομοφυλόφιλων,και στην ιατρικώς υποβοηθούμενη ευθανασία.

Ένας αριθμός επίσημων αλλαγών έλαβε χώρα στον οργανισμό κατά τη σύγχρονη εποχή. Το 1978, η Εκκλησία ανέτρεψε την προηγούμενη πολιτική της να αποκλείει μαύρους άνδρες αφρικανικής καταγωγής από την ιεροσύνη, πολιτική που ίσχυε από το 1852 πλέον μέλη όλων των φυλών μπορούν να χειροτονηθούν στην ιεροσύνη. Επίσης, από τις αρχές του 1900, η Εκκλησία θέσπισε το Πρόγραμμα Ιερατικής Συσχέτισης (Priesthood Correlation Program), ώστε να κεντρικοποιήσει τις λειτουργίες της και να τις υπαγάγει σε ιεραρχία ιερατικών ηγετών. Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης, η Εκκλησία άρχισε επίσης να λειτουργεί σύστημα πρόνοιας, ενώ έχει διεξάγει ανθρωπιστικές προσπάθειες σε συνεργασία με άλλες θρησκευτικές οργανώσεις όπως η Catholic Relief Services, καθώς και με κοσμικές οργανώσεις όπως η Care International. Από το 1913 έως το 2020, η Εκκλησία υπήρξε ο κύριος χορηγός προσκοπικών προγραμμάτων για αγόρια, ιδίως στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Εκκλησία ήταν ο μεγαλύτερος χορηγός του Boy Scouts of America, αλλά το 2020, η Εκκλησία τερμάτισε τη συνεργασία της με την BSA και ξεκίνησε ένα εναλλακτικό, θρησκευτικά επικεντρωμένο πρόγραμμα νεολαίας, το οποίο αντικατέστησε όλα τα άλλα προγράμματα νεολαίας.

Κατά το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα και στις αρχές του 21ου, η Εκκλησία έχει απαντήσει σε διάφορες προκλήσεις για το δόγμα και την αυθεντία της. Οι προκλήσεις αυτές αφορούσαν την αυξανόμενη εκκοσμίκευση, αμφισβητήσεις σχετικά με την ορθότητα της μετάφρασης του Βιβλίου του Αβραάμ από το Πολύτιμο Μαργαριτάρι, καθώς και πρωτογενή έγγραφα που παραχαράχθηκαν από τον καταδισκαμένο δολοφόνο Μαρκ Χόφμαν (Mark Hoffman) και τα οποία φαινόταν να αντικρούουν σημαντικές πτυχές της πρώιμης επίσημης εκκλησιαστικής ιστορίας.

## Πεποιθήσεις

### Φύση του Θεού

Η θεολογία της Εκκλησίας του Ιησού Χριστού των Αγίων των Τελευταίων Ημερών περιλαμβάνει την πίστη σε μια Θεϊκή Κεφαλή που αποτελείται από τον Θεό Πατέρα, τον Υιό του τον Ιησού, τον οποίο οι Άγιοι των Τελευταίων Ημερών πιστεύουν ότι είναι ο Χριστός, και το Άγιο Πνεύμα ως τρία ξεχωριστά πρόσωπα που μοιράζονται μια ενότητα μέσω σκοπού ή θελήματος, ωστόσο θεωρούνται τρεις διακριτές υπάρξεις. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με την επικρατούσα χριστιανική άποψη, σύμφωνα με την οποία ο Θεός είναι Τριάδα τριών διακριτών προσώπων σε μία ουσία. Η αντίληψη των Αγίων των Τελευταίων Ημερών για τη Θεότητα είναι παρόμοια με αυτό που οι σύγχρονοι χριστιανοί θεολόγοι αποκαλούν κοινωνικό τριαδισμό. Η εκκλησία πιστεύει επίσης ότι ο Θεός Πατέρας και ο Υιός του, Ιησούς Χριστός, είναι ξεχωριστές υπάρξεις με σώματα από σάρκα και οστά, ενώ το Άγιο Πνεύμα δεν διαθέτει τέτοιο φυσικό σώμα.

Σύμφωνα με δηλώσεις ηγετών της εκκλησίας, ο Θεός βρίσκεται στην κεφαλή της ανθρώπινης οικογένειας και είναι παντρεμένος με μια Ουράνια Μητέρα, η οποία είναι η μητέρα των ανθρώπινων πνευμάτων. Ωστόσο, οι ηγέτες της εκκλησίας έχουν επίσης αποθαρρύνει κατηγορηματικά τις προσευχές προς αυτήν και έχουν συμβουλεύσει να αποφεύγονται οι εικασίες σχετικά με αυτήν.

### Ιησούς Χριστός
Τα μέλη της εκκλησίας πιστεύουν στον Ιησού Χριστό ως τον κυριολεκτικό Υιό του Θεού και Μεσσία, στη σταύρωσή Του ως την ολοκλήρωση μιας προσφοράς για την αμαρτία και στη μεταγενέστερη ανάστασή του. Ωστόσο, οι Άγιοι των Τελευταίων Ημερών απορρίπτουν το Σύμβολο της Πίστεως και τον ορισμό της Αγίας Τριάδας. Ο Ιησούς θεωρείται επίσης ο μεγαλύτερος αδελφός όλων όσων ζουν σε αυτόν τον κόσμο. Η εκκλησία διδάσκει ότι ο Ιησούς πραγματοποίησε μια εξιλεωτική θυσία ως υποκατάστατος για την ανθρωπότητα. Σε αντίθεση με άλλα χριστιανικά δόγματα, η εκκλησία διδάσκει ότι αυτή η εξιλέωση άρχισε στον κήπο της Γεθσημανής και συνεχίστηκε μέχρι τη σταύρωσή του (αντί της ορθόδοξης αντίληψης ότι μόνο η σταύρωση αποτέλεσε τη φυσική εξιλέωση). Η εκκλησία διδάσκει επίσης ότι μετά τον θάνατό του ο Ιησούς εμφανίστηκε και σε άλλους λαούς, συμπεριλαμβανομένων των πνευμάτων των νεκρών στον πνευματικό κόσμο, καθώς και στους αυτόχθονες λαούς της Αμερικής.

Η εκκλησία διδάσκει επίσης ότι ο Ιησούς είναι ο αληθινός ιδρυτής και ηγέτης της ίδιας της εκκλησίας. Η φυσική ίδρυση της εκκλησίας από τον Τζόζεφ Σμιθ το 1830 θεωρείται απλώς η επανίδρυση της ίδιας αρχαίας εκκλησίας που υπήρχε υπό τον Ιησού και τους Αποστόλους του. Παρομοίως, η εκκλησία διδάσκει ότι ο Ιησούς καθοδηγεί την εκκλησία και σήμερα μέσω των αποστόλων και των προφητών της, ιδιαίτερα μέσω του σημερινού προέδρου της.

### Σύγκριση με τον Νικαιωτικό Χριστιανισμό
Η Εκκλησία του Ιησού Χριστού των Αγίων των Τελευταίων Ημερών έχει κοινές διάφορες διδασκαλίες με άλλες ομολογίες του Χριστιανισμού. Αυτές περιλαμβάνουν την πίστη στη Βίβλο, τη θεότητα του Ιησού, την εξιλέωση και την ανάστασή Του, καθώς και μια μορφή αποστολικής διαδοχής.

Η Εκκλησία του Ιησού Χριστού των Αγίων των Τελευταίων Ημερών διαφέρει από άλλες εκκλησίες του σύγχρονου Χριστιανισμού και με άλλους τρόπους. Οι διαφορές μεταξύ της Εκκλησίας των Αγίων των Τελευταίων Ημερών και του μεγαλύτερου μέρους του παραδοσιακού Χριστιανισμού αφορούν διαφωνίες σχετικά με τη φύση του Θεού, πίστη σε μια θεωρία ανθρώπινης σωτηρίας που περιλαμβάνει τρεις παράδεισους, μια μορφή «Θέωσης» που περιλαμβάνει τη δυνατότητα των ανθρώπων να γίνουν θεοί και θεές στη μετά θάνατον ζωή, πίστη στη συνεχιζόμενη αποκάλυψη και σε έναν ανοιχτό βιβλικό κανόνα, καθώς και μοναδικές τελετές που τελούνται ιδιωτικά σε ναούς. Ένας αριθμός μεγάλων χριστιανικών ομολογιών θεωρεί ότι η Εκκλησία των Αγίων των Τελευταίων Ημερών βρίσκεται εκτός του δογματικού Χριστιανισμού. Ωστόσο, τα μέλη της εκκλησίας αυτοπροσδιορίζονται ως Χριστιανοί.

Η ίδια η Εκκλησία θεωρεί ότι άλλες σύγχρονες χριστιανικές ομολογίες έχουν απομακρυνθεί από τον αληθινό Χριστιανισμό μέσω μιας γενικής αποστασίας και υποστηρίζει ότι αποτελεί αποκατάσταση του Χριστιανισμού του 1ου αιώνα και τη μόνη αληθινή και εξουσιοδοτημένη χριστιανική εκκλησία. Οι ηγέτες της εκκλησίας δηλώνουν ότι είναι η μόνη αληθινή εκκλησία και ότι άλλες εκκλησίες δεν έχουν την εξουσία να ενεργούν στο όνομα του Ιησού.

### Κοσμολογία και σωτηρία
Η κοσμολογία της εκκλησίας και το σχέδιο σωτηρίας περιλαμβάνουν τα δόγματα της προΰπαρξης, της επίγειας θνητής ύπαρξης, της ιδέας των τριών βαθμών παραδείσου και μια μορφή θέωσης, αποκαλούμενη εξύψωση.

Σύμφωνα με αυτά τα δόγματα, κάθε ανθρώπινο πνεύμα είναι πνευματικό παιδί ενός Ουράνιου Πατέρα και το καθένα έχει τη δυνατότητα να συνεχίσει να μαθαίνει, να αναπτύσσεται και να προοδεύει στις αιωνιότητες, επιτυγχάνοντας τελικά την αιώνια ζωή, η οποία σημαίνει να γίνει ένα με τον Θεό με τον ίδιο τρόπο που ο Ιησούς Χριστός είναι ένα με τον Πατέρα, επιτρέποντας έτσι στα παιδιά του Θεού να γίνουν θεϊκά όντα, δηλαδή θεοί, τα ίδια. Αυτή η άποψη της διδασκαλίας της θέωσης αναφέρεται επίσης ως το να γίνει κανείς «συγκληρονόμος με τον Χριστό». Η διαδικασία μέσω της οποίας επιτυγχάνεται αυτο μεταφράζεται από τα αγγλικά ως εξύψωση (exaltation), ένα δόγμα που περιλαμβάνει την επανένωση της θνητής οικογένειας μετά την ανάσταση και τη δυνατότητα να αποκτήσουν πνευματικά παιδιά στη μετά θάνατον ζωή και να κληρονομήσουν ένα μέρος της βασιλείας του Θεού.

Σύμφωνα με τη θεολογία της Εκκλησίας του Ιησού Χριστού των Αγίων των Τελευταίων Ημερών, άνδρες και γυναίκες μπορούν να επισφραγιστούν μεταξύ τους ώστε ο γαμήλιος δεσμός τους να συνεχίζεται στις αιωνιότητες. Τα παιδιά μπορούν επίσης να επισφραγισούν στους βιολογικούς ή θετούς γονείς τους ώστε να δημιουργηθούν μόνιμοι οικογενειακοί δεσμοί, επιτρέποντας έτσι σε όλες τις άμεσες και εκτεταμένες οικογενειακές σχέσεις να διαρκούν πέρα από τον θάνατο. Οι σημαντικότερες τελετές της εκκλησίας μπορούν να τελούνται δι’ αντιπροσώπου εκ μέρους εκείνων που έχουν πεθάνει, όπως το βάπτισμα για τους νεκρούς. Η εκκλησία διδάσκει ότι όλοι θα έχουν την ευκαιρία να ακούσουν και να αποδεχθούν ή να απορρίψουν το ευαγγέλιο του Ιησού Χριστού, είτε σε αυτή τη ζωή είτε στην επόμενη.

Στην κοσμολογία της εκκλησίας, η πτώση του Αδάμ και της Εύας από την Εδέμ θεωρείται ένα θετικό γεγονός. Η εκκλησία διδάσκει ότι ήταν απαραίτητη ώστε να επιτραπεί στην ανθρωπότητα να βιώσει τον χωρισμό από τον Θεό και να ασκήσει πλήρως την ελεύθερη βούληση στη λήψη αποφάσεων για τη δική της ευτυχία.

### Ηγεσία
μικρογραφία|Ο Ντάλιν Ωξ είναι ο πρόεδρος της Εκκλησίας από το 2025
Η εκκλησία διοικείται από έναν πρόεδρο. Μέσα στην εκκλησία αναφέρεται ως «ο Προφήτης». Θεωρείται ότι είναι «προφήτης, βλέπων και αποκαλυπτής» και είναι το μόνο πρόσωπο που έχει την εξουσιοδότηση να λαμβάνει αποκάλυψη από τον Θεό εκ μέρους ολόκληρου του κόσμου ή ολόκληρης της εκκλησίας. Ως εκ τούτου, η εκκλησία διδάσκει ότι είναι ουσιαστικά αλάθητος όταν μιλά εκ μέρους του Θεού—αν και οι ακριβείς περιστάσεις υπό τις οποίες οι δηλώσεις του πρέπει να θεωρούνται αυθεντικές αποτελούν αντικείμενο συζήτησης μέσα στην εκκλησία. Σε κάθε περίπτωση, σύγχρονες δηλώσεις με ευρείες δογματικές συνέπειες εκδίδονται συχνά με κοινή δήλωση της Πρώτης Προεδρίας: σε αυτές μπορεί επίσης να συμμετέχει και η Απαρτία των Δώδεκα Αποστόλων. Τα μέλη της εκκλησίας πιστεύουν ότι ο Τζόζεφ Σμιθ ήταν ο πρώτος σύγχρονος προφήτης. Μετά τον θάνατο του προέδρου της εκκλησίας Ράσελ Μ. Νέλσον, ο πρεσβύτερος απόστολος Ντάλιν Χ. Ωξ ανακοινώθηκε ως πρόεδρος στις 14 Οκτωβρίου 2025.

Κανονικά, ο πρόεδρος επιλέγει δύο άλλους χειροτονημένους αποστόλους ως συμβούλους, και μαζί σχηματίζουν την Πρώτη Προεδρία, το προεδρεύον σώμα της εκκλησίας. Δώδεκα άλλοι απόστολοι σχηματίζουν την Απαρτία των Δώδεκα Αποστόλων. Όταν ένας πρόεδρος πεθαίνει, ο διάδοχός του επιλέγεται από τους υπόλοιπους αποστόλους. Σύμφωνα με μια μακροχρόνια παράδοση, ο απόστολος με τη μεγαλύτερη διάρκεια υπηρεσίας γίνεται ο επόμενος πρόεδρος της εκκλησίας. Τα τελευταία χρόνια, αυτή η διαδικασία έχει συμβάλει ώστε η ηγεσία της εκκλησίας να είναι ολοένα και μεγαλύτερης ηλικίας, δεδομένου ότι οι απόστολοι υπηρετούν ισόβια.

Νέοι απόστολοι επιλέγονται από τον πρόεδρο της εκκλησίας μετά τον θάνατο ενός υπάρχοντος αποστόλου. Η Πρώτη Προεδρία, η Απαρτία των Δώδεκα Αποστόλων, οι δύο πρώτες Απαρτίες των Εβδομήκοντα και η Προεδρεύουσα Επισκοπή αποτελούν τις γενικές αρχές της εκκλησίας. 

### Οικογένεια
μικρογραφία|Ένα ζευγάρι μετά το γάμο τους στο ναό Μάντι στη Γιούτα. Η Εκκλησία διδάσκει ότι οι γάμοι, που καλούνται και επισφραγίσεις, οι οποίοι τελούνται σε ναούς μπορούν να συνεχιστούν μετά το θάνατο
Η εκκλησία και τα μέλη της θεωρούν τον γάμο και την οικογένεια εξαιρετικά σημαντικά, δίνοντας έμφαση σε πολύτεκνες πυρηνικές οικογένειες. Το 1995, η Πρώτη Προεδρία και η Απαρτία των Δώδεκα Αποστόλων της εκκλησίας εξέδωσαν το κείμενο «Η οικογένεια: Μία επίσημη διακήρυξη προς όλο τον κόσμο», το οποίο υπογραμμίζει τη σημασία της πυρηνικής οικογένειας. Η διακήρυξη όρισε τον γάμο ως ένωση μεταξύ ενός άνδρα και μιας γυναίκας και δήλωσε ότι η οικογένεια είναι «κεντρική στο σχέδιο του Δημιουργού για την αιώνια μοίρα των παιδιών Του». Το έγγραφο αναφέρει επίσης ότι «το φύλο αποτελεί ουσιώδες χαρακτηριστικό της ατομικής προθνητής, θνητής και αιώνιας ταυτότητας και αποστολής», ότι ο πατέρας και η μητέρα έχουν διαφορετικούς ρόλους ως «ίσοι σύντροφοι» στην ανατροφή των παιδιών, ότι «τα παιδιά δικαιούνται να γεννιούνται μέσα στους δεσμούς του γάμου», και ότι επιτυχημένοι γάμοι και ευτυχισμένες οικογένειες είναι πιθανότερο να δημιουργηθούν όταν βασίζονται στις διδασκαλίες του Ιησού Χριστού. Η διακήρυξη προωθεί επίσης συγκεκριμένους ρόλους που θεωρούνται απαραίτητοι για τη διατήρηση της δύναμης της οικογένειας—τους παραδοσιακούς ρόλους του συζύγου και πατέρα ως κύριου οικονομικού υποστηρικτή της οικογένειας και της συζύγου και μητέρας ως στοργικής φροντίστριας. Καταλήγει καλώντας το κοινό της να «προωθήσει εκείνα τα μέτρα που έχουν σχεδιαστεί για να διατηρούν και να ενισχύουν την οικογένεια ως τη θεμελιώδη μονάδα της κοινωνίας». Ανώτεροι ηγέτες της εκκλησίας έχουν συνεχίσει να τονίζουν συντηρητικές διδασκαλίες σχετικά με τον γάμο και το φύλο μέχρι σήμερα.

Τα μέλη της Εκκλησίας του Ιησού Χριστού των Αγίων των Τελευταίων Ημερών ενθαρρύνονται να αφιερώνουν ένα βράδυ κάθε εβδομάδα, συνήθως τη Δευτέρα, για να το περνούν μαζί στην «οικογενειακή βραδιά», το οποίο συνήθως περιλαμβάνει τη συγκέντρωση της οικογένειας για μελέτη των αρχών του ευαγγελίου της πίστης τους, καθώς και άλλες οικογενειακές δραστηριότητες. Ενθαρρύνεται επίσης η καθημερινή οικογενειακή προσευχή.

## Παραδόσεις

### Τελετές
μικρογραφία|Σχέδιο ενός Μορμόνου άνδρα που τελεί βάπτισμα με κατάδυση για μια γυναίκα (1852). Αυτή η απεικόνιση από περίπου το 1850 δείχνει τα ολόλευκα ρούχα που χρησιμοποιούνται στην τελετή.
Στην Εκκλησία του Ιησού Χριστού των Αγίων των Τελευταίων Ημερών, μια διάταξη (αγγλικά: οrdinance) είναι μια ιερή πράξη ή τελετουργία που έχει πνευματικές και συμβολικές σημασίες και τελείται υπό την εξουσία της ιεροσύνης. Για ορισμένες τελετές, η πράξη συνδέεται με μια διαθήκη μεταξύ του προσώπου που λαμβάνει την τελετή και του Θεού.

Η τελετή του βαπτίσματος θεωρείται ότι συνδέει τον συμμετέχοντα με τον Ιησού Χριστό, ο οποίος τον σώζει παρά την ατέλειά του εφόσον τηρεί συνεχώς τις υποσχέσεις του προς αυτόν. Το βάπτισμα τελείται με κατάδυση και συνήθως χορηγείται σε παιδιά από την ηλικία των οκτώ ετών.

Τα μέλη της εκκλησίας πιστεύουν ότι μέσω των τελετών της επισφράγησης και της προικοδότησης, που τελούνται στον ναό, οποιοσδήποτε μπορεί να φτάσει στο υψηλότερο επίπεδο σωτηρίας στο ουράνιο βασίλειο και να ζει αιώνια στην παρουσία του Θεού, να συνεχίζει να υπάρχει ως οικογένεια, να γίνεται θεός, να δημιουργεί κόσμους και να αποκτά πνευματικά παιδιά πάνω από τα οποία θα έχει εξουσία.

Άλλες τελετές που τελούνται στην εκκλησία περιλαμβάνουν την επικύρωση, τη μετάληψη (ανάλογο με την Θεία Κοινωνία), τη χειροτονία στην ιεροσύνη, την πατριαρχική ευλογία, το Ευχέλαιο για τους αρρώστους και τις ευλογίες της ιεροσύνης.

### Διατροφή και υγεία
Η Εκκλησία του Ιησού Χριστού των Αγίων των Τελευταίων Ημερών ζητά από τα μέλη της να τηρούν έναν διατροφικό κώδικα που ονομάζεται «Λόγος Σοφίας», σύμφωνα με τον οποίο απέχουν από την κατανάλωση αλκοόλ, καφέ, τσαγιού, καπνού και παράνομων ή επιβλαβών ουσιών. Ο Λόγος Σοφίας ενθαρρύνει επίσης την κατανάλωση βοτάνων και δημητριακών, καθώς και τη μέτρια κατανάλωση κρέατος.

Όταν ο Τζόζεφ Σμιθ δημοσίευσε τον Λόγο Σοφίας το 1833, θεωρούνταν μόνο συμβουλή: η παραβίασή του δεν περιόριζε την ιδιότητα μέλους στην εκκλησία. Κατά τη δεκαετία του 1890, ωστόσο, οι ηγέτες της εκκλησίας άρχισαν να δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στον Λόγο Σοφίας. Το 1921, ο πρόεδρος της εκκλησίας Χέμπερ Τζ. Γκραντ κατέστησε την τήρηση του Λόγου Σοφίας προϋπόθεση για τη συμμετοχή στη λατρεία μέσα στους ναούς της εκκλησίας. Από τότε, η ηγεσία της εκκλησίας έχει δώσει έμφαση στην απαγόρευση του καφέ, του τσαγιού, του καπνού και του αλκοόλ, αλλά όχι στις άλλες οδηγίες που αφορούν το κρέας, τα δημητριακά και τα βότανα.

Το 2019, η εκκλησία διευκρίνισε περαιτέρω ότι η χρήση μαριχουάνας και οπιοειδών απαγορεύεται, εκτός εάν χορηγούνται από αρμόδιο γιατρό για ιατρικούς σκοπούς.

### Σεξουαλικότητα
Τα μέλη της εκκλησίας αναμένεται να ακολουθούν έναν ηθικό κώδικα που ονομάζεται νόμος της αγνότητας, ο οποίος απαγορεύει τη μοιχεία, την ομοφυλοφιλία και τις σεξουαλικές σχέσεις πριν από τον γάμο ή εκτός γάμου. Ως μέρος του νόμου της αγνότητας, η εκκλησία αντιτίθεται έντονα στην πορνογραφία και θεωρεί τον αυνανισμό ανήθικη πράξη. Παραβιάσεις του νόμου της αγνότητας μπορούν να αποτελέσουν λόγο για εκκλησιαστική πειθαρχία: πιθανές συνέπειες περιλαμβάνουν την απώλεια της πρόσβασης στον ναό και στη μετάληψη. Η εκκλησία αποθαρρύνει επίσης τις ρομαντικές σχέσεις πριν περίπου από την ηλικία των 16 ετών.

## Δημογραφία

Σύμφωνα με την ίδια την Εκκλησία, η Εκκλησία αριθμεί 17 εκατομμύρια μέλη, εκ των οποίων 6.8 εκατομμύρια ζουν στις ΗΠΑ. Ο ορισμός της «ιδιότητας μέλους» που χρησιμοποιεί περιλαμβάνει όλα τα άτομα που έχουν βαπτιστεί ποτέ ή των οποίων οι γονείς ήταν μέλη όσο το άτομο ήταν κάτω των οκτώ ετών, τα οποία δεν έχουν αφοριστεί ούτε έχουν ζητήσει τη διαγραφή του ονόματός τους από τα μητρώα της εκκλησίας. Από τον Σεπτέμβριο του 2019, περίπου 9,6 εκατομμύρια μέλη ζούσαν εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών.

Σύμφωνα με τα στατιστικά της ίδιας, η εκκλησία αποτελεί το τέταρτο μεγαλύτερο θρησκευτικό σώμα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αν και δεν δημοσιεύει στοιχεία για την συμμετοχή σε θρησκευτικές τελετές, οι ερευνητές εκτιμούν ότι η συμμετοχή στις εβδομαδιαίες λατρευτικές συνάξεις των Αγίων των Τελευταίων Ημερών παγκοσμίως ανέρχεται περίπου σε 4 εκατομμύρια άτομα. Τα μέλη που ζουν στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά αποτελούν το 46% του συνόλου, εκείνα στη Λατινική Αμερική το 38%, ενώ το υπόλοιπο 16% βρίσκεται στον υπόλοιπο κόσμο. Έρευνα του 2012 από το Pew Forum on Religion & Public Life, που διεξήχθη από την Princeton Survey Research Associates International, έδειξε ότι περίπου το 2% του ενήλικου πληθυσμού των Ηνωμένων Πολιτειών αυτοπροσδιοριζόταν ως Μορμόνοι.

Τα περισσότερα μέλη είναι γεωγραφικά συγκεντρωμένα στην ορεινή Δύση των Ηνωμένων Πολιτειών, σε μια περιοχή που συχνά αποκαλείται «Διάδρομος των Μορμόνων» (δηλαδή την πολιτεία της Γιούτα, καθώς και τμήματα της Αριζόνα, του Κολοράντο, του Άινταχο, της Νεβάδα και του Ουαϊόμινγκ). Μέλη της εκκλησίας, μαζί με άλλους εποίκους από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αποίκισαν την περιοχή αυτή από τα μέσα έως τα τέλη του 19ου αιώνα, εκτοπίζοντας αρκετές αυτόχθονες φυλές.

## Παραπομπές


## Σημειώσεις


Κατηγορία:Αντιτριαδισμός