Κανονικά Ατυχήματα

***Το «Κανονικά Ατυχήματα: Ζώντας με Τεχνολογίες Υψηλού-Ρίσκου»*** είναι ένα βιβλίο του κοινωνιολόγου του Γέιλ, Τσαρλς Πέροου, εκδοθέν το 1984, το οποίο αναλύει περίπλοκα συστήματα από κοινωνιολογική άποψη. Ο Πέροου υποστηρίζει ότι πολλαπλές και απροσδόκητες βλάβες είναι ενσωματωμένες στα πολύπλοκα και στενά συνδεδεμένα (tightly coupled) συστήματα της κοινωνίας. Υποστηρίζει πως τα ατυχήματα είναι αναπόφευκτα και πως δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη (ώστε να αποφευχθούν) κατά το σχεδιασμό.. 

## Ατυχήματα Συστημάτων
 
Τα «Κανονικά» ατυχήματα ή ατυχήματα συστημάτων αποκαλούνται έτσι από τον Πέροου δεδομένου ότι είναι αναπόφευκτα σε εξαιρετικά πολύπλοκα συστήματα. Λόγω της φύσης των συγκεκριμένων συστημάτων, θα προκύψουν πολλαπλές βλάβες που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, παρά τις προσπάθειες που καταβάλλονται για την αποφυγή τους. Ο Πέροου αναφέρει ότι, ενώ το ανθρώπινο σφάλμα είναι ένα πολύ συνηθισμένο πρόβλημα, πολλές αστοχίες σχετίζονται με τους οργανισμούς και όχι με την τεχνολογία, ενώ τα σοβαρά ατυχήματα σχεδόν πάντα ξεκινούν από κάτι πολύ μικρό. Γεγονότα που φαίνονται αρχικά ασήμαντα, προτού κλιμακωθούν απρόβλεπτα σε όλο το σύστημα και προκαλέσουν ένα μεγάλο συμβάν με σοβαρές συνέπειες.Το βιβλίο «*Κανονικά Ατυχήματα*» συνεισέφερε εννοιολογικά σε μια σειρά πνευματικών εξελίξεων της δεκαετίας του 1980 που έφεραν επανάσταση στην αντίληψη για την ασφάλεια και το ρίσκο. Υποστήριξε το ότι οι τεχνολογικές βλάβες πρέπει να εξεταστούν ως ποιόν συστημάτων με υψηλό βαθμό αλληλεπίδρασης και ανέδειξε τους οργανωσιακούς και διαχειριστικούς παράγοντες ως τις κύριες αιτίες των βλαβών. Οι τεχνολογικές καταστροφές δεν μπορούσαν πλέον να αποδοθούν σε μεμονωμένες περιπτώσεις δυσλειτουργίες του εξοπλισμού, λάθη των χειριστών ή καθαρή ατυχία. Ο Πέροου αναγνωρίζει τρεις συνθήκες που καθιστούν ένα σύστημα πιθανά ευάλωτο σε Κανονικά Ατυχήματα. Αυτές είναι:

* Το σύστημα είναι περίπλοκο.
* Το σύστημα είναι στενά συνδεδεμένο (tightly coupled)
* Αποτυχία του συστήματος δύναται να οδηγήσει σε καταστροφικές επιπτώσεις

## Θρι Μάιλ Άιλαντ
Η έμπνευση για τα βιβλία του Πέροου ήταν το ατύχημα στο Three Mile Island του 1979, όπου ένα πυρηνικό ατύχημα προέκυψε ως αποτέλεσμα μιας  απρόβλεπτης αλληλεπίδρασης πολλαπλών βλαβών σε ένα περίπλοκο σύστημα. Το συμβάν ήταν ένα παράδειγμα κανονικού ατυχήματος μιας και ήταν «απροσδόκητο, αδιανόητο, ανεξέλεγκτο και αναπόφευκτο».Ο Πέροου συμπαίρανε ότι η καττάρευση του Θρι Μάιλ Άιλαντ ήταν συνέπεια της τεράστιας περιπλοκότητας του συστήματος. Τέτοια σύγχρονα συστήματα υψηλού κινδύνου, συνειδητοποίησε, ήταν επιρρεπή σε βλάβες, ασχέτως του πόσο καλή ήταν η διαχείριση. Ήταν αναπόφευκτο να υποστούν τελικά αυτό που ο ίδιος χαρακτήρισε ως «κανονικό ατύχημα». Επομένως, πρότεινε, ότι θα ήταν καλύτερο να εξετάσουμε έναν ριζικό επανασχεδιασμό ή, αν αυτό δεν ήταν δυνατό, να εγκαταλείψουμε εντελώς μια τέτοια τεχνολογία.

## Νέα σχέδια αντιδραστήρων
Ένα μειονέκτημα κάθε νέας τεχνολογίας πυρηνικών αντιδραστήρων είναι ότι οι κίνδυνοι για την ασφάλεια ενδέχεται να είναι μεγαλύτεροι στην αρχή, καθώς οι χειριστές των αντιδραστήρων έχουν ελάχιστη εμπειρία με τον νέο σχέδιο. Ο πυρηνικός μηχανικός David Lochbaum έχει δηλώσει ότι σχεδόν όλα τα σοβαρά πυρηνικά ατυχήματα έχουν συμβεί με την τότε πιο πρόσφατη τεχνολογία. Υποστηρίζει ότι «το πρόβλημα με τους νέους αντιδραστήρες και τα ατυχήματα είναι διττό: αφενός προκύπτουν σενάρια που είναι αδύνατο να προβλεφθούν στις προσομοιώσεις, και αφετέρου οι άνθρωποι κάνουν λάθη». Όπως το έθεσε και ο Dennis Berry, Ομότιμος Διευθυντής του Εθνικού Εργαστηρίου Sandia (Sandia National Laboratory), «Οι κατασκευαστές, οι χειριστές και οι συντηρητές των νέων αντιδραστήρων θα αντιμετωπίσουν μια απότομη καμπύλη μάθησης: οι προηγμένες τεχνολογίες θα ενέχουν αυξημένο κίνδυνο ατυχημάτων και λαθών. Η τεχνολογία μπορεί να είναι δοκιμασμένη, αλλά οι άνθρωποι δεν είναι». 

Μερικές φορές, τα εφεδρικά συστήματα που τοποθετούνται για να διασφαλίσουν την ασφάλεια μπορεί να αποτύχουν και να παράγουν λιγότερη, αντί για περισσότερη, αξιοπιστία. Αυτό μπορεί να συμβεί με τρεις τρόπους: Πρώτον, οι εφεδρικές διατάξεις ασφαλείας έχουν ως αποτέλεσμα ένα πιο περίπλοκο σύστημα, το οποίο είναι πιο επιρρεπές σε σφάλματα και ατυχήματα. Δεύτερον, η ύπαρξη εφεδρικών συστημάτων μπορεί να οδηγήσει σε αποφυγή ευθυνών από τους εργαζόμενους. Τρίτον, η ύπαρξη εφεδρικών συστημάτων μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένες πιέσεις στην παραγωγή, με αποτέλεσμα ένα σύστημα που λειτουργεί με υψηλότερες ταχύτητες, αλλά μειωμένη ασφάλεια. 

## Αναγνωστικό κοινό
Το βιβλίο *«Κανονικά Ατυχήματα»* έχει περισσότερες από 1.000 αναφορές στον Δείκτη Αναφορών Κοινωνικών Επιστημών (Social Sciences Citation Index) και στον Δείκτη Επιστημονικών Αναφορών      (Science Citation Index) έως το 2003. Γερμανική μετάφραση του βιβλίου δημοσιεύτηκε το 1987 με μια δεύτερη έκδοση το 1992. 

## Δείτε επίσης

* Λίστα βιβλίων σχετικά με πυρηνικά ζητήματα
* Θεωρία του Μαύρου Κύκνου
* *Μεγάλα έργα και κίνδυνος*
* Βορειοανατολική συσκότιση του 2003
* *Εύθραυστη Δύναμη*
* *[[Πυρηνικά ατυχήματα στο σταθμό Φουκουσίμα 1 το 2011|Πυρηνική καταστροφή στη Φουκουσίμα]]*
* Διεθνής Κλίμακα Πυρηνικών Γεγονότων
* *Το μικρό είναι όμορφο*
* Τραγωδία του Τσάλεντζερ
* Κατάρρευση: Γιατί τα συστήματά μας αποτυγχάνουν και τι μπορούμε να κάνουμε γι' αυτό
* Πολ Βιρίλιο

## Παραπομπές


## Βιβλιογραφία
* Τσαρλς Πέροου, (1984). *Κανονικά Ατυχήματα: Ζώντας με Τεχνολογίες Υψηλού-Ρίσκου,*
* Τσαρλς Πέροου: *Ατυχήματα, Κανονικά*, στο: Διεθνής Εγκυκλοπαίδεια Κοινωνικών και Συμπεριφορικών Επιστημών (International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences), Elsevier 2001, Σελίδες 33–38, 

Κατηγορία:Αποτυχία