Εσθονικές βουλευτικές εκλογές 2023

Οι κοινοβουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν στην Εσθονία στις 5 Μαρτίου 2023 για την εκλογή και των 101 μελών του Riigikogu. Τα επίσημα δημοσιευμένα εκλογικά δεδομένα δείχνουν τη νίκη του Κόμματος Μεταρρύθμισης, το οποίο κέρδισε συνολικά 37 έδρες, ενώ το Συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα Εσθονίας (EKRE) κατέλαβε τη δεύτερη θέση με 17 έδρες. Το Κεντρώο Κόμμα κέρδισε 16 έδρες, χάνοντας 10, ενώ το Εσθονία 200 κέρδισε 14 έδρες, αποκτώντας εκπροσώπηση στο Κοινοβούλιο.

Μετά τις προηγούμενες βουλευτικές εκλογές του 2019, το Κεντρώο Κόμμα, υπό την ηγεσία του Γιούρι Ράτας, σχημάτισε κυβέρνηση με τον Ράτας στη θέση του πρωθυπουργού. Η κυβέρνησή του κατέρρευσε τον Ιανουάριο του 2021 έπειτα από έρευνα για διαφθορά, και η Κάγια Κάλας του Κόμματος Μεταρρύθμισης σχημάτισε κυβέρνηση συνασπισμού με το Κεντρώο Κόμμα, η οποία κατέρρευσε τον Ιούνιο του 2022. Η Κάλας στη συνέχεια σχημάτισε τη δεύτερη κυβέρνησή της με το κόμμα Ισάμαα και το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα και παρέμεινε στη θέση της πρωθυπουργού.

Τον Ιανουάριο του 2023 η Εθνική Εκλογική Επιτροπή ανακοίνωσε ότι εννέα πολιτικά κόμματα και δέκα ανεξάρτητοι υποψήφιοι είχαν εγγραφεί για να συμμετάσχουν στις βουλευτικές εκλογές του 2023. Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου, τα ζητήματα που συζητήθηκαν περισσότερο αφορούσαν την οικονομία της Εσθονίας και την εθνική άμυνα και ασφάλεια της χώρας λόγω της εν εξελίξει ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Υποψήφιοι από τα κόμματα που συμμετείχαν στις εκλογές έλαβαν επίσης μέρος σε πολυάριθμες οργανωμένες συζητήσεις κατά τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο του 2023. Η ψηφοφορία σε ξένες πρεσβείες για τους Εσθονούς εκτός χώρας πραγματοποιήθηκε από τις 18 έως τις 23 Φεβρουαρίου, ενώ οι κάτοικοι της Εσθονίας μπορούσαν να ψηφίσουν κατά την προεκλογική περίοδο από τις 27 Φεβρουαρίου έως τις 4 Μαρτίου.

Αυτές ήταν οι πρώτες εθνικές εκλογές όπου περισσότερο από το ήμισυ των ψήφων κατατέθηκε ηλεκτρονικά μέσω διαδικτύου. Μετά τις εκλογές, το EKRE υπέβαλε προσφυγή στο Ανώτατο Δικαστήριο της Εσθονίας, ζητώντας την ακύρωση των αποτελεσμάτων και ισχυριζόμενο ότι «παρατηρήθηκαν ανωμαλίες και τεχνικά σφάλματα στη διαδικασία της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας», αν και η προσφυγή απορρίφθηκε στη συνέχεια. Το Κόμμα Μεταρρύθμισης διαπραγματεύτηκε με επιτυχία στη συνέχεια με το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα και το Εσθονία 200, σχηματίζοντας την τρίτη κυβέρνηση υπό την ηγεσία της Κάλας τον Απρίλιο.

## Ιστορικό
Οι προηγούμενες κοινοβουλευτικές εκλογές, οι οποίες διεξήχθησαν τον Μάρτιο του 2019, οδήγησαν στην απώλεια της απόλυτης πλειοψηφίας που κατείχε η πρώτη κυβέρνηση του Γιούρι Ράτας στο μονοθάλαμο κοινοβούλιο της Εσθονίας. Το Κεντρώο Κόμμα του Ράτας, η Ισάμαα και το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SDE) υπέστησαν πλήγμα υπέρ του Κόμματος Μεταρρύθμισης, υπό την ηγεσία της Κάλας, και του EKRE. Η Κέρστι Κάλιουλαϊντ, τότε πρόεδρος της Εσθονίας, έδωσε εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στην Κάλας μετά τις εκλογές. Το Κόμμα Μεταρρύθμισης διαπραγματεύτηκε με το Κεντρώο Κόμμα, την Ισάμαα και το SDE αλλά τελικά απέτυχε να σχηματίσει κυβέρνηση. Μετά την ψηφοφορία τον Απρίλιο του 2019, ο Ράτας έλαβε εντολή σχηματισμού κυβέρνησης και το πέτυχε με την Ισάμαα και το EKRE. Το δεύτερο υπουργικό συμβούλιο του Γιούρι Ράτας ορκίστηκε στις 29 Απριλίου 2019.

Τον Ιανουάριο του 2021 η κυβέρνηση με επικεφαλής το Κεντρώο Κόμμα κατέρρευσε ύστερα από έρευνα διαφθοράς, στην οποία το Κεντρώο Κόμμα κατηγορήθηκε ότι ζήτησε οικονομική στήριξη έως και 1 εκατ. € εντός ενός έτους, σε αντάλλαγμα για το δάνειο ύψους 39 εκατ. € για την ανάπτυξη ακινήτων του Χίλαρ Τέντερ στο Ταλίν. Ως αντίδραση, ο Ράτας παραιτήθηκε από πρωθυπουργός της Εσθονίας, ενώ η Κάλας προσκλήθηκε να σχηματίσει κυβέρνηση. Η ίδια κατέληξε σε συμφωνία με το Κεντρώο Κόμμα, με την Κάλας πλέον στη θέση της πρωθυπουργού. Τον Ιούνιο του 2022, ωστόσο, η κυβέρνηση συνασπισμού μεταξύ Κεντρώου και Κόμματος Μεταρρύθμισης κατέρρευσε εξαιτίας της αντίθεσης του Κεντρώου Κόμματος σε νόμο για την εκπαίδευση. Αυτό συνέβη κατά τη διάρκεια της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, ενώ το Κεντρώο Κόμμα θεωρούνταν ότι είχε στενούς δεσμούς με τους Ρώσους στην Εσθονία. Ως αντίδραση, η Κάλας ξεκίνησε διαπραγματεύσεις για την Τριπλή Συμμαχία με την Ισάμαα και το SDE, σχηματίζοντας επιτυχώς το δεύτερο υπουργικό συμβούλιο της Κάλας στις 15 Ιουλίου 2022.

## Εκλογικό σύστημα

Το Ρίιγκικογκου αποτελείται από 101 έδρες και οι εκπρόσωποί του εκλέγονται με αναλογική εκπροσώπηση με ανοικτή λίστα σε δώδεκα πολυεδρικές εκλογικές περιφέρειες. Πρώτα, οι έδρες κατανέμονται σε 12 περιφέρειες των 5 έως 16 εδρών, ανάλογα με τον πληθυσμό τους, και οι υπόλοιπες έδρες, γνωστές ως «έδρες αντιστάθμισης», κατανέμονται χρησιμοποιώντας τη μέθοδο ντ’Οντ σε όλα τα κόμματα που ξεπέρασαν το εκλογικό όριο του 5%, ώστε τα αποτελέσματα σε έδρες να προσεγγίζουν όσο το δυνατόν περισσότερο την ψήφο του πληθυσμού. Το 2023, 75 έδρες κατανέμονταν μέσω των εκλογικών περιφερειών και οι υπόλοιπες 26 κατανεμήθηκαν με τη μέθοδο ντ’Οντ. Οι ψηφοφόροι έχουν τη δυνατότητα να δώσουν σταυρό προτίμησης σε έναν από τους υποψηφίους της λίστας που επιλέγουν. Αν ένας υποψήφιος συγκεντρώσει περισσότερους σταυρούς από το απλό πηλίκο στην εκλογική του περιφέρεια, εκλέγεται, ακόμη κι αν η λίστα στην οποία συμμετέχει δεν περάσει το εκλογικό όριο του 5%.

Τον Νοέμβριο του 2022 ο Άλαρ Κάρις, πρόεδρος της Εσθονίας, υπέγραψε το διάταγμα για τις εκλογές, ορίζοντας ως ημερομηνία την 5η Μαρτίου 2023. Δικαίωμα ψήφου έχουν οι Εσθονοί πολίτες που είναι τουλάχιστον 18 ετών, είναι εγγεγραμμένοι στον εκλογικό κατάλογο, δεν έχουν κηρυχθεί ανίκανοι ή καταδικαστεί για έγκλημα από δικαστήριο, ή δεν εκτίουν ποινή φυλάκισης. Στις ξένες πρεσβείες, η ψηφοφορία διεξήχθη από 18 έως 23 Φεβρουαρίου 2023, ενώ για να ψηφίσει κανείς ταχυδρομικά από το εξωτερικό, έπρεπε να υποβάλει γραπτό αίτημα έως τις 3 Φεβρουαρίου 2023. Η πρόωρη ψηφοφορία στην Εσθονία διεξήχθη από τις 27 Φεβρουαρίου έως τις 4 Μαρτίου, πράγμα που σήμαινε ότι ο ψηφοφόρος μπορούσε να ψηφίσει εκτός της εκλογικής του περιφέρειας και ηλεκτρονικά. Σε αντίθεση με τις προηγούμενες εκλογές, στις 5 Μαρτίου οι ψηφοφόροι μπορούσαν να ψηφίσουν σε οποιοδήποτε εκλογικό τμήμα εντός της περιφέρειάς τους, ενώ όσοι είχαν ήδη ψηφίσει ηλεκτρονικά κατά την πρόωρη ψηφοφορία μπορούσαν να ψηφίσουν και με φυσικό ψηφοδέλτιο — σε αυτήν την περίπτωση, η ηλεκτρονική ψήφος ακυρωνόταν. Οι πολίτες που δεν μπορούσαν να μεταβούν σε εκλογικά κέντρα ή να ψηφίσουν ηλεκτρονικά, μπορούσαν να παραγγείλουν κάλπη στο σπίτι και να ψηφίσουν μεταξύ 3 και 5 Μαρτίου 2023. Περίπου ογδόντα ξένοι παρατηρητές παρακολούθησαν τη διεξαγωγή των εκλογών.

## Αποτελέσματα
Η ψηφοφορία στις εσθονικές πρεσβείες στο εξωτερικό πραγματοποιήθηκε μεταξύ 18 και 23 Φεβρουαρίου 2023. Η Εθνική Εκλογική Επιτροπή είχε ανακοινώσει ότι το 47,3% των ψηφοφόρων ψήφισε κατά την προεκλογική περίοδο, η οποία ξεκίνησε στις 27 Φεβρουαρίου και έληξε πριν τις 5 Μαρτίου, με την πλειονότητα να ψηφίζει διαδικτυακά. Τα εκλογικά κέντρα στις 5 Μαρτίου 2023 ήταν ανοιχτά από τις 9:00 π.μ. έως τις 8:00 μ.μ. Συνολικά 966.129 πολίτες είχαν το δικαίωμα ψήφου στις εκλογές.

Η προσέλευση των ψηφοφόρων έφτασε στο 63% έως τις 7:00 μ.μ., σύμφωνα με την *[[Εσθονική Δημόσια Ραδιοτηλεόραση]] (Eesti Rahvusringhääling)*, με τη μεγαλύτερη συμμετοχή στην κομητεία Ράπλα και τη χαμηλότερη στην υποκομητεία Ίντα-Βίρου (Ida-Viru County). Με 312.181 ηλεκτρονικές ψήφους, αυτές ήταν οι πρώτες εκλογές στις οποίες περισσότερες από τις μισές ψήφοι κατατέθηκαν διαδικτυακά. Αργότερα την ίδια ημέρα, η *[[Εσθονική Δημόσια Ραδιοτηλεόραση|Eesti Rahvusringhääling]]*, το Reuters και το Associated Press ανέφεραν ότι το Κόμμα Μεταρρύθμισης συγκέντρωσε τις περισσότερες ψήφους και έδρες στο κοινοβούλιο, με το EKRE να έρχεται δεύτερο και το Κεντρώο Κόμμα τρίτο. Επιπλέον, το *[[Εσθονική Δημόσια Ραδιοτηλεόραση|Eesti Rahvusringhääling]]* ανέφερε ότι το Εσθονία 200 θα εισερχόταν για πρώτη φορά στο κοινοβούλιο από τη δημιουργία του.

## Σχηματισμός κυβέρνησης
Ως το κόμμα που κέρδισε τις περισσότερες έδρες στις εκλογές, το Κόμμα Μεταρρύθμισης ξεκίνησε διαπραγματεύσεις μεταξύ των κομμάτων με σκοπό τον σχηματισμό κυβέρνησης. Το *[[Eesti Rahvusringhääling|Εσθονικό Δημόσιο Ραδιοτηλεοπτικό Ίδρυμα]]* ανέφερε ότι ενώ οι ειδικοί προέβλεπαν τον σχηματισμό ενός συνασπισμού Μεταρρυθμίσεων–Estonia 200–Σοσιαλδημοκρατών μετά τις εκλογές, η Κάγια Κάλας απέκλεισε μόνο τον σχηματισμό κυβέρνησης με το Συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα Εσθονίας (EKRE). Μία ημέρα μετά τις εκλογές, η Κάλας δήλωσε «ότι είναι σαφές πως οι ψηφοφόροι αναμένουν να δουν το Estonia 200 στην κυβέρνηση», ενώ παράλληλα είπε ότι υπάρχουν τέσσερις πιθανοί συνασπισμοί που μπορεί να σχηματίσει το Κόμμα Μεταρρυθμίσεων. Η Κάλας προσκάλεσε το Estonia 200 και το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα σε συνομιλίες για τον σχηματισμό κυβέρνησης στις 7 Μαρτίου 2023. Ο Λάουρι Λάανεμετς, ηγέτης των Σοσιαλδημοκρατών, επιβεβαίωσε στις 7 Απριλίου ότι το Κόμμα Μεταρρυθμίσεων, το Estonia 200 και οι Σοσιαλδημοκράτες κατέληξαν σε συμφωνία. Την επόμενη ημέρα, η Κάλας ανακοίνωσε τη σύνθεση του νέου της υπουργικού συμβουλίου. Η συμφωνία του συνασπισμού υπογράφηκε στις 10 Απριλίου. Σύντομα μετά, η Κάλας έγινε εντολοδόχος πρωθυπουργός, και το κοινοβούλιο της Εσθονίας ενέκρινε τη νέα κυβέρνηση στις 12 Απριλίου. Το υπουργικό της συμβούλιο ορκίστηκε στις 17 Απριλίου.

## Παραπομπές


2023
Εσθονια