Εκλογές στο Ιράκ

Στο Ιράκ διεξάγονται εκλογές ανά 4 χρόνια για την ανάδειξη των 325 μελών του Συμβουλίου των Αντιπροσώπων. Διενεργούνται επίσης προεδρικές εκλογές και έχουν διεξαχθεί δύο δημοψηφίσματα.

Δικαίωμα ψήφου στις εκλογές έχουν όσες και όσοι είναι ηλικίας 18 ετών και άνω. 

## Βουλευτικές εκλογές

### Πρόσφατες εκλογές (2025)

### Προηγούμενες βουλευτικές εκλογές
Βουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν στο Ιράκ τα έτη 1922–24, 1925, 1928, 1930, 1933, 1934, 1935, 1936–37, 1937, 1939, 1943, 1946–47, 1948, 1953, 1954 (Ιούνιος και Σεπτέμβριος), 1958, 1980, 1984, 1989, 1996, 2000, 2005 (Ιανουάριος και Δεκέμβριος), 2010, 2014, 2018, 2021 και 2025.

## Ιστορικό βουλευτικών εκλογών
Στον παρακάτω πίνακα, παρουσιάζονται συνοπτικά τα αποτελέσματα των εκλογών αυτών από το 1922 έως σήμερα.

#### 2005
Δύο βουλευτικές εκλογές σε διαφορετικές ημερομηνίες διεξήχθησαν στο Ιράκ το 2005.
Εκλογές για την ανάδειξη της νέας Εθνοσυνέλευσης διεξήχθησαν στις 30 Ιανουαρίου 2005, ταυτόχρονα με τις εκλογές κυβερνείων και κοινοβουλευτικές εκλογές στην Περιοχή του Κουρδιστάν. Το νομοθετικό σώμα των 275 μελών είχε δημιουργηθεί βάσει του Μεταβατικού Νόμου κατά τη διάρκεια της διεθνούς κατοχής. Το νεοεκλεγέν σώμα έλαβε την εντολή να συντάξει ένα νέο σύνταγμα και να ασκεί νομοθετικές λειτουργίες μέχρι την έναρξη ισχύος του νέου συντάγματος. Οι εκλογές οδήγησαν επίσης στον σχηματισμό της Ιρακινής Μεταβατικής Κυβέρνησης.

Η Εθνική Ιρακινή Συμμαχία, η οποία υποστηρίχθηκε σιωπηρά από τον Σιίτη Μεγάλο Αγιατολλάχ Αλί αλ-Σιστάνι, αναδείχθηκε ως το μεγαλύτερο μπλοκ με 48% των ψήφων και 140 από τις συνολικά 275 έδρες. Η Δημοκρατική Πατριωτική Συμμαχία του Κουρδιστάν ήρθε δεύτερη με 26%, ενώ το κόμμα του μεταβατικού πρωθυπουργού Ιγιάντ Αλάουι, η Ιρακινή Λίστα, ήρθε τρίτο με 14%. Συνολικά, δώδεκα κόμματα έλαβαν αρκετές ψήφους για να κερδίσουν μια έδρα στη συνέλευση.

Η χαμηλή συμμετοχή των Σουνιτών Αράβων απείλησε τη νομιμότητα των εκλογών, με τη συμμετοχή των ψηφοφόρων να φτάνει μόλις το 2% στο Κυβερνείο Αλ Άνμπαρ. Περισσότερες από 100 ένοπλες επιθέσεις σε εκλογικά κέντρα έλαβαν χώρα, σκοτώνοντας τουλάχιστον 44 ανθρώπους (συμπεριλαμβανομένων εννέα βομβιστών αυτοκτονίας) σε όλη τη χώρα, συμπεριλαμβανομένων τουλάχιστον 20 στη Βαγδάτη.

Οι εκλογές παρακολουθήθηκαν εκτός Ιράκ από τη Διεθνή Αποστολή για τις Ιρακινές Εκλογές (IMIE), η οποία αποτελούνταν από μέλη από εννέα έθνη και είχε επικεφαλής τον Καναδάς. Υποστηρίχθηκε από τα Ηνωμένα Έθνη, αλλά δεν ήταν επιχείρηση του ΟΗΕ. Τα Ηνωμένα Έθνη απείχαν από την παρακολούθηση των εκλογών, καθώς είχαν διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην οργάνωσή τους. Αρκετοί υπάλληλοι του ΟΗΕ εργάστηκαν εντός της Ιρακινής εκλογικής επιτροπής για την προετοιμασία των εκλογών και θεωρούνται από ορισμένους ως εκ των πραγμάτων διεθνείς παρατηρητές. Αποδείχθηκε αδύνατο να βρεθούν παρατηρητές που θα παρακολουθούσαν πραγματικά τις εκλογές μέσα στη χώρα. Αντιθέτως, οι παρατηρητές της IMIE είχαν την έδρα τους στο Αμμάν της Ιορδανίας και παρακολουθούσαν τις εκλογές από εκεί. Υπήρχαν επίσης εκπρόσωποι στη Βαγδάτη, γενικά το προσωπικό στις πρεσβείες των χωρών της IMIE. Η επιστολική ψηφοφορία που διεξήχθη σε δεκατέσσερις χώρες σε όλο τον κόσμο παρακολουθήθηκε από ένα ευρύ φάσμα διεθνών κυβερνητικών και μη κυβερνητικών οργανώσεων (ΔΚΟ και ΜΚΟ), αλλά αυτές οι ομάδες δεν ήταν πρόθυμες να παρακολουθήσουν τις εκλογές στο ίδιο το Ιράκ.

Οι δεύτερες μέσα στον ίδιο χρόνο βουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν στο Ιράκ στις 15 Δεκεμβρίου 2005, μετά την έγκριση ενός νέου συντάγματος σε δημοψήφισμα στις 15 Οκτωβρίου.

Οι εκλογές διεξήχθησαν με ένα σύστημα λίστας, όπου οι ψηφοφόροι επέλεγαν από μια λίστα κομμάτων και συνασπισμών. 230 έδρες κατανεμήθηκαν μεταξύ των 18 κυβερνείων του Ιράκ με βάση τον αριθμό των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων σε κάθε μία, όπως είχε καθοριστεί κατά τις εκλογές του Ιανουαρίου του 2005, συμπεριλαμβανομένων 59 εδρών για το Κυβερνείο της Βαγδάτης. Οι έδρες εντός κάθε κυβερνείου κατανεμήθηκαν στις λίστες μέσω ενός συστήματος αναλογικής εκπροσώπησης. Επιπλέον 45 «αντισταθμιστικές» έδρες κατανεμήθηκαν στα κόμματα των οποίων το ποσοστό επί του συνόλου των εθνικών ψήφων (συμπεριλαμβανομένων των ψήφων του εξωτερικού) υπερέβαινε το ποσοστό του συνόλου των 275 εδρών που τους είχαν κατανεμηθεί. Οι γυναίκες έπρεπε να καταλαμβάνουν το 25% των 275 εδρών.

Η αλλαγή στο εκλογικό σύστημα έδωσε μεγαλύτερη βαρύτητα στους Άραβες Σουνίτες ψηφοφόρους, οι οποίοι αποτελούσαν την πλειοψηφία των ψηφοφόρων σε διάφορες επαρχίες. Αναμενόταν ότι αυτές οι επαρχίες θα εξέλεγαν έτσι ως επί το πλείστον Σουνίτες Άραβες εκπροσώπους, μετά το μποϊκοτάζ των προηγούμενων εκλογών από τους περισσότερους Σουνίτες.

#### 2010

Το 2010 εξελέγησαν 325 μέλη του Συμβουλίου των Αντιπροσώπων, το οποίο εκλέγει με τη σειρά του τον Πρόεδρο και τον Πρωθυπουργό του Ιράκ. Οι εκλογές είχαν ως αποτέλεσμα τη μερική νίκη του Ιρακινού Εθνικού Κινήματος του πρώην πρωθυπουργού Ιγιάντ Αλάουι με 91 έδρες (έγινε ο μεγαλύτερος συνασπισμός στο Συμβούλιο). Στη δεύτερη θέση αναδείχθηκε ο Συνασπισμός του Κράτους Δικαίου, του πρωθυπουργού Νούρι αλ-Μαλίκι, με 89 έδρες.

Οι εκλογές ήταν αμφιλεγόμενες. Τον Ιανουάριο του 2010 απαγορεύτηκε σε 499 υποψηφίους  να μετάσχουν στις εκλογές, εξαιτίας των φερόμενων δεσμών τους με το Κόμμα Μπάαθ. Στις 19 Απριλίου 2010 έγινε επαναληπτική καταμέτρηση των ψηφοδελτίων. Στις 14 Μαΐου ανακοινώθηκε ότι δεν υπήρξαν παρατυπίες έπειτα και από τη νέα καταμέτρηση.

#### 2014

#### 2018

#### 2021

## Προεδρικές εκλογές
Άμεσες προεδρικές εκλογές διεξήχθησαν τα έτη 1995 και 2002. Έμμεσες εκλογές διεξήχθησαν τα έτη 2004, 2005, 2006, 2010, 2014, 2018 και 2022.

### Πρόσφατη προεδρική εκλογή (2022)

Η προεδρική εκλογή του 2022 διεξήχθη στις 13 Οκτωβρίου 2022 για να εκλεγεί με έμμεση ψηφοφορία ο Πρόεδρος του Ιράκ για τετραετή θητεία. Η θέση είναι σε μεγάλο βαθμό εθιμοτυπική, με το Ιράκ να έχει κοινοβουλευτικό πολίτευμα. Ο απερχόμενος πρόεδρος Μπαρχάμ Σαλίχ είχε δικαίωμα επανεκλογής, αλλά ηττήθηκε στον δεύτερο γύρο από τον Αμπντούλ Λατίφ Ρασίντ με ποσοστό 62,07%.

### Προηγούμενες προεδρικές εκλογές
#### 1995
Ένα προεδρικό δημοψήφισμα διεξήχθη στο Ιράκ στις 15 Οκτωβρίου 1995. Ήταν η πρώτη άμεση προεδρική εκλογή στο Μπααθικό Ιράκ υπό τη διακυβέρνηση του Σαντάμ Χουσεΐν, ο οποίος είχε καταλάβει την εξουσία μέσω του Συμβουλίου Επαναστατικής Διοίκησης (ΣΕΔ) το 1979. Με τη μορφή δημοψηφίσματος χωρίς άλλους υποψηφίους, η εκλογή περιελάμβανε τη διανομή στους ψηφοφόρους χάρτινων ψηφοδελτίων που έγραφαν: «Εγκρίνετε τον Πρόεδρο Σαντάμ Χουσεΐν ως Πρόεδρο της Δημοκρατίας;» Στη συνέχεια χρησιμοποιούσαν στυλό για να σημειώσουν «ναι» ή «όχι». Την επόμενη μέρα ανακοινώθηκε από την κυβέρνηση ότι ο εν ενεργεία πρόεδρος είχε κερδίσει το 99,96% από περίπου 8,4 εκατομμύρια έγκυρες ψήφους. Επισήμως, 3.052 άτομα ψήφισαν εναντίον του (45 από αυτά στη Βαγδάτη), και η συμμετοχή ήταν 99,47%. Η διεθνής κοινότητα αντέδρασε με ευρεία δυσπιστία σε αυτά τα στοιχεία.

#### 2002
Ένα προεδρικό δημοψήφισμα διεξήχθη στις 16 Οκτωβρίου 2002. Ήταν η δεύτερη προεδρική εκλογή υπό τη διακυβέρνηση του Σαντάμ Χουσεΐν. Σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά στοιχεία, η συμμετοχή ήταν 100%, με όλους τους 11.445.638 εγγεγραμμένους Ιρακινούς ψηφοφόρους να έχουν ψηφίσει «ναι» σε δημοψήφισμα για την υποστήριξη μιας ακόμη επταετούς θητείας για τον πρόεδρο Σαντάμ Χουσεΐν, η οποία νομικά θα έληγε το 2009.

Το δημοψήφισμα θεωρείται ότι ήταν νοθευμένο, και απορρίφθηκε ως προπαγάνδα από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Βρετανία. Οι ξένοι παρατηρητές εκλογών αποκλείστηκαν από την παρακολούθηση της ψηφοφορίας, και οι δημοσιογράφοι περιορίστηκαν σε μια συγκεκριμένη περιοχή· ως εκ τούτου, η πραγματική συμμετοχή των ψηφοφόρων δεν μπορούσε να εκτιμηθεί. Η *[[The Washington Post|Washington Post]]* σημείωσε ότι δεν δόθηκε καμία εξήγηση για το πώς καταμετρήθηκαν όλες οι υποτιθέμενες ψήφοι μέσα σε μια νύχτα. 

#### 2014
Προεδρικές εκλογές διεξήχθησαν στο Ιράκ στις 24 Ιουλίου 2014 για την εκλογή του Προέδρου του Ιράκ για τετραετή θητεία μέσω έμμεσης ψηφοφορίας από το Συμβούλιο Αντιπροσώπων. Νικητής αναδείχθηκε ο Φουάτ Μασούμ, ο οποίος έλαβε 211 ψήφους.
### 2018
Προεδρικές εκλογές διεξήχθησαν  στις 2 Οκτωβρίου 2018 για την εκλογή του Προέδρου του Ιράκ για τετραετή θητεία μέσω έμμεσης ψηφοφορίας από το Συμβούλιο Αντιπροσώπων. Νικητής αναδείχθηκε ο Μπαρχάμ Σαλίχ, ο οποίος έλαβε 219 ψήφους. 

Υπήρχαν 31 υποψήφιοι για την εκλογή, με μόνο επτά να εγκρίνονται για να θέσουν υποψηφιότητα.

## Δημοψηφίσματα
Για τα προεδρικά δημοψηφίσματα των ετών 1995 και 2002, δείτε στην υποενότητα Προηγούμενες προεδρικές εκλογές αυτού του λήμματος.

### 1921
Ένα δημοψήφισμα διεξήχθη στο Ιράκ υπό Βρετανική Εντολή μεταξύ 16 Ιουλίου και 11 Αυγούστου 1921 για να καθοριστεί η μορφή διακυβέρνησης και ο αρχηγός του κράτους.

Μια ομάδα Ιρακινών πολιτικών συναντήθηκε στο Κάιρο το 1921 και ζήτησε τη δημιουργία μοναρχίας με επικεφαλής τον Φαϊσάλ μπιν Χουσεΐν. Η Ιρακινή κυβέρνηση και η βρετανική διοίκηση ενέκριναν αυτή την απόφαση· και διεξήχθη δημοψήφισμα για να καθοριστεί η δημόσια έγκριση.

Τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος ανακοινώθηκαν στις 19 Αυγούστου 1921, με το 96% των ψηφοφόρων να εγκρίνει τον Φαϊσάλ ως Βασιλιά.
Ο Φαϊσάλ στέφθηκε στις 23 Αυγούστου 1921. Στη συνέχεια, σχηματίστηκε νέα ιρακινή κυβέρνηση από τον Αμπντούλ-Μουχσίν Αλ-Σααντούν στις 20 Νοεμβρίου 1922, και διεξήχθησαν εκλογές για μια συντακτική συνέλευση μεταξύ 1922 και 1924.

### 2005
Το εκλογικό σώμα του Ιράκ προσήλθε στις κάλπες στις 15 Οκτωβρίου 2005 για να ψηφίσει σε ένα δημοψήφισμα σχετικά με το εάν θα επικυρωνόταν ή όχι το προτεινόμενο Σύνταγμα του Ιράκ. Έπειτα από 10 ημέρες καταμέτρησης των ψήφων, η εκλογική επιτροπή της χώρας ανακοίνωσε ότι το σύνταγμα είχε εγκριθεί με μεγάλη διαφορά (78,5%) σε εθνικό επίπεδο. Ορισμένοι κριτικοί, κυρίως Σουνίτες, όπως ο μελλοντικός αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Σάλεχ αλ-Μούτλακ, ισχυρίστηκαν μαζικές παρατυπίες, λέγοντας ότι στρατιώτες εισέβαλαν σε εκλογικά κέντρα και άλλαξαν ψήφους σε «ναι» στην κρίσιμη επαρχία της Νινευή, η οποία αναμενόταν από αυτούς να δώσει την τρίτη (και καθοριστική) ψήφο «όχι».

## Σημειώσεις και παραπομπές