Απαγγελία

[μικρογραφία|''Ο [Όμηρος απαγγέλλει τα ποιήματά του*, [[Τόμας Λώρενς|Τόμας Λόρενς]], 1790]]
*'Απαγγελία** είναι η πράξη της εκφώνησης από μνήμης ή της [[ανάγνωση]]ς [[ποίηση]]ς ή άλλου κειμένου. **Δημόσια απαγγελία*' είναι η πράξη της απαγγελίας ενός έργου ενώπιον ακροατηρίου.
== Θρησκευτική απαγγελία ==
Οι απαγγελίες ιερών κειμένων και οι [[Προσευχή|προσευχές]] συνηθίζονται στις λειτουργίες των [[Αβρααμικές θρησκείες|σβρααμικών θρησκειών]].

=== Χριστιανισμός ===
Τον 2ο αι., υπάρχει σχετική γραμματεία, σύμφωνα με την οποία στο πρώτο μέρος της [[Θεία Ευχαριστία|Θείας Ευχαριστίας]] απαγγέλλονταν αναγνώσματα από προφητικά βιβλία της [[Παλαιά Διαθήκη|*Παλαιάς Διαθήκης*]] ή από τους [[Ψαλμός|*Ψαλμούς*]] και ανάγνωση ευχών. Ο [[Τερτυλλιανός]] αναφέρεται επίσης στην ύπαρξη απαγγελίας [[Ψαλμός|ψαλμών]] και [[Ύμνος|ύμνων]].

=== Ισλάμ ===
*Κοράνι* σημαίνει κυριολεκτικά «απαγγελία». Το Κοράνι του Καΐρου του 1924, η έκδοση του Κορανίου που χρησιμοποιείται σε όλον σχεδόν τον [[Ισλάμ|μουσουλμανικό κόσμο]] σήμερα, βασίζεται στην απαγγελία του Ασίμ, του 8ου αι. Χρησιμοποιεί ένα σύστημα πρόσθετων συμβόλων και ένα περίτεχνο σύστημα τροποποιημένων [[Φωνήεν|φωνηέντων]] που δεν είναι πανομοιότυπο με κανένα παλαιότερο σύστημα.

== Η απαγγελία ως παραστατική τέχνη ==

=== Αρχαιότητα ===
Στην [[αρχαία Ελλάδα]], απαγγελίες γίνονταν συχνά από ένα είδος [[Έπος|επικών ποιητών]], των [[Αοιδός|αοιδών]], οι οποίοι αυτοσχεδίαζαν τα ποιήματά τους με συνοδεία [[μουσική]]ς. Ένας από τους αοιδούς λέγεται πως ήταν και ο [[Όμηρος]], ο δημιουργός της [[Ιλιάδα|*Ιλιάδας*]] και της *Οδύσσεια*ς, που φαίνεται ότι ταξίδευε για να απαγγέλλει τα ποιήματά του. Στην ίδια την *Οδύσσεια* εμφανίζονται και άλλοι αοιδοί, όπως οι [[Φήμιος]] και [[Δημόδοκος (Φαίακας αοιδός)|Δημόδοκος]]. Η συνάφεια της απαγγελίας με τη μουσική στην αρχαιότητα γίνεται φανερή και από τον πρώτο στίχο της *Ιλιάδας* (Μῆνιν ἄειδε, θεά) και της *Οδύσσειας* (Ἄνδρα μοι ἔννεπε, Μοῦσα), που παραπέμπουν στη μουσική υπόκρουση κατά τη διάρκεια της απαγγελίας των επών. Στα μέσα του 6ου αι. π.Χ., ο ποιητής [[Θέσπις]], που θεωρείται ο πατέρας της [[τραγωδία]]ς, άρχισε να παρεμβάλλει στους [[Διθύραμβος|διθυράμβους]] του, λατρευτικά άσματα προς τιμή του [[Διόνυσος|Διονύσου]], κομμάτια απαγγελίας. Ενώ ο διθύραμβος τραγουδιόταν από τον [[Χορός (αρχαίο δράμα)|χορό]], η απαγγελία γινόταν από ένα μόνο πρόσωπο, τον κορυφαίο του χορού.

Επίσης, οι απαγγελίες ήταν συνηθισμένος τρόπος με τον οποίον έκαναν γνωστά τα έργα τους και οι [[Αρχαία Ρώμη|Ρωμαίοι]] ποιητές.

=== Σύγχρονη εποχή ===
[[Αρχείο:USMC-080330-M-3790H-7.jpg|μικρογραφία|Μαθητής απαγγέλλει ποίημα σε γιορτή σχολείου του [[Ιράκ]]]]
Στη σύγχρονη εποχή, οι απαγγελίες παραμένουν ένα από τα μέσα προώθησης ποιητικών συλλογών. Συχνά, απαγγέλλονται ποιήματα ή άλλα κείμενα σε διάφορες επίσημες εκδηλώσεις, όπως εορτασμούς, εγκαίνια ή μνημόσυνα. Για παράδειγμα, στην τελετή των εγκαινίων του [[Δημοτικό Θέατρο Πειραιά|Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά]], ο ποιητής [[Γεώργιος Στρατήγης]] απήγγειλε ποίημα προς τις [[Μούσες]], ενώ στους [[Βαλκανικοί Αγώνες Στίβου 1939|Βαλκανικούς Αγώνες Στίβου 1939]] που έλαβαν χώρα στο [[Παναθηναϊκό Στάδιο]] της [[Αθήνα]]ς, ο ηθοποιός [[Αλέξης Μινωτής]] απήγγειλε πανηγυρικά τον [[Ολυμπιακός Ύμνος|Ολυμπιακό Ύμνο]] του [[Σπυρίδων Σαμάρας|Σπυρίδωνος Σαμάρα]]. Αντίστοιχα, κατά την [[Απελευθέρωση της Αθήνας (1944)|απελευθέρωση της Ελλάδας]] το 1944, ο σκηνοθέτης και ηθοποιός [[Σωκράτης Καραντινός]] επιμελήθηκε μια πανηγυρική παράσταση του [[Εθνικό Θέατρο|Εθνικού Θεάτρου]], κατά την οποία (μεταξύ άλλων) έγινε και απαγγελία πατριωτικών ποιημάτων και αποσπάσματος από τους *Πέρσες* του [[Αισχύλος|Αισχύλου]]. Εξάλλου, τον Μάιο του 2015, σε πολιτικό μνημόσυνο του πρώην Γ. Γ. του [[Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας|ΚΚΕ]] [[Χαρίλαος Φλωράκης|Χαρίλαου Φλωράκη]], έγινε απαγγελία του ποιήματος του [[Γιάννης Ρίτσος|Γιάννη Ρίτσου]] «Τρία κόκκινα γράμματα».

Στις αρχές του 20ού αι., η απαγγελία εξελίχθηκε σε αυτόνομη μορφή τέχνης. Πολλές απαγγελίες ποιητικών και άλλων έργων έχουν καταγραφεί στη διεθνή και ελληνική [[δισκογραφία]]. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι οι δίσκοι *Η Έλλη Λαμπέτη διαβάζει Καβάφη* και *Ο Σεφέρης διαβάζει Σεφέρη.*

Η απαγγελία ασκείται ως [[παραστατική τέχνη]] ειδικά στο [[Μπανγκλαντές|Μπαγκλαντές]] και την [[Ινδία]]. Σήμερα είναι μια δημοφιλής μορφή τέχνης στη [[Βεγγάλη]]. Οι καλλιτέχνες απαγγέλλουν ποιήματα στα [[Μπενγκάλι]] επί σκηνής αλλά και σε ηλεκτρονικά μέσα. Υπάρχουν πολλά κέντρα απαγγελίας, τα περισσότερα από τα οποία βρίσκονται στο Μπαγκλαντές.

== Η απαγγελία στη λαϊκή κουλτούρα ==
Η απαγγελία ποιημάτων έχει χρησιμοποιηθεί συχνά στη λαϊκή κουλτούρα ως μέσο ερωτικής προσέγγισης:

* Στην ασπρόμαυρη κωμωδία του 1959 *Λαός και Κολωνάκι* του [[Γιάννης Δαλιανίδης|Γιάννη Δαλιανίδη]], ο εβγατζής Κώστας προσπαθεί να γοητεύσει την Κολωνακιώτισσα γειτόνισσά του Ντέντη ([[Ρίκα Διαλυνά]]) απαγγέλλοντάς της το αυτοσχέδιο ποίημά του: «Φρεγάτα μου πανέμορφη / Φρεγάτα μου πανώρια / Σε βλέπουν και ζουλεύουνε / τα άλλα τα βαπόρια».
* Στην ταινία *Τύφλα να 'χει ο Μάρλον Μπράντο* του 1963 σκηνοθεσίας [[Ορέστης Λάσκος|Ορέστη Λάσκου]], ο δημόσιος υπάλληλος Στέφανος Αυγερινός ([[Θανάσης Βέγγος]]) προσπαθεί να γοητεύσει διάφορες γυναίκες προσποιούμενος ότι είναι ένας συνονόματός του γνωστός ποιητής ([[Κώστας Κακκαβάς]]). Οι στίχοι που επαναλαμβάνονται κατά κόρον στην ταινία είναι: «Ήσυχο, ήσυχο το ποταμάκι / αργοκυλάει το γαλάζιο του νεράκι / και τραγουδάει την αγάπη τη χρυσή / μια κι ήρθες, αγαπούλα μου εσύ».
* Στην κωμωδία του 1969 [[Ξύπνα Βασίλη (ταινία)|*Ξύπνα Βασίλη*]] σκηνοθεσίας [[Γιάννης Δαλιανίδης|Γιάννη Δαλιανίδη]], ο ποιητής Τιμολέων Φανφάρας ([[Γιώργος Μιχαλακόπουλος]]), που συνεργάζεται με τον εκδοτικό οίκο όπου δουλεύει ο πρωταγωνιστής Βασίλης Βασιλάκης ([[Γιώργος Κωνσταντίνου (ηθοποιός)|Γιώργος Κωνσταντίνου]]) έχει την ευκαιρία να απαγγείλει με χαρακτηριστικό στόμφο αρκετά από τα ποιήματά του, όπως "Ο σκοταδόψυχος", "Μαύρα κοράκια, κόκκινα κοράκια" και "Το κόκκινο τυρί".
* Στην αμερικανική ταινία του 1993 [[Η Μέρα της Μαρμότας (ταινία)|*Η μέρα της μαρμότας*]] σκηνοθεσίας [[Χάρολντ Ράμις]], ο αλαζονικός τηλεοπτικός [[Μετεωρολογία|μετεωρολόγος]] Φιλ Κόνορς ([[Μπιλ Μάρεϊ]]), προσπαθώντας να γοητεύσει τημ παραγωγό του δελτίου, Ρίτα Χάνσον ([[Άντι Μακ Ντάουελ|Άντι Μακντάουελ]]), απαγγέλλει στα [[Γαλλική γλώσσα|γαλλικά]] το τραγούδι του [[Ζακ Μπρελ]] "La bourrée du célibataire", γνωρίζοντας ότι εκείνη έχει σπουδάσει γαλλική ποίηση του 19ου αιώνα.

Απαγγελία εμφανίζεται και σε άλλες περιστάσεις στη λαϊκή κουλτούρα. Δύο παραδείγματα από τον [[Αμερικανικός κινηματογράφος|αμερικανικό κινηματογράφο]] είναι:

* Στην ταινία του 1966 *Ελντοράντο* σκηνοθεσίας [[Χάουαρντ Χοκς]], ο νεαρός Μισισίπι ([[Τζέιμς Κάαν]]) απαγγέλλει μέρη του ομότιτλου ποιήματος του [[Έντγκαρ Άλλαν Πόε|Έντγκαρ Άλαν Πόε]] σε διάφορα μέρη της ταινίας. Το ποίημα έχει γι' αυτόν συναισθηματική αξία, επειδή το έμαθε από τον θετό του πατέρα, του οποίου τον θάνατο θέλει να εκδικηθεί ο νεαρός στην ταινία.
* Στην ταινία του 1994 *Pulp Fiction* του [[Κουέντιν Ταραντίνο]], o επαγγελματίας δολοφόνος Τζουλς Γουίνφιλντ ([[Σάμιουελ Λ. Τζάκσον|Σάμιουελ Τζάκσον]]) απαγγέλλει δύο φορές ένα εδάφιο που υποτίθεται ότι είναι από την [[Αγία Γραφή]] (*Ιεζεκιήλ* 25:17), ενώ πρόκειται για φόρο τιμής του σκηνοθέτη στην ιαπωνική ταινία πολεμικών τεχνών *Karate Kiba'', όπου επίσης ακούγεται.

## Δείτε επίσης

* Ρητορική

## Παραπομπές

Κατηγορία:Ρητορική
Κατηγορία:Παραστατικές τέχνες