Αραβικός κόσμος

[μικρογραφία|Χάρτης του αραβικού κόσμου, με βάση τον συνήθη ορισμό, ο οποίος περιλαμβάνει τις 22 χώρες του [Αραβικός Σύνδεσμος|Αραβικού Συνδέσμου.]]
Ο όρος **αραβικός κόσμος** (αραβικά: العالم العربي, λατινοποιημένα: *al-ʿālam al-ʿarabī*) αναφέρεται σε μια περιοχή που περιλαμβάνει 22 χώρες στη Μέση Ανατολή και στη Βόρεια Αφρική, όπου τα αραβικά είναι μητρική γλώσσα για περίπου 200 εκατομμύρια ανθρώπους. Περιλαμβάνει χώρες από τον Ινδικό Ωκεανό έως τον Ατλαντικό Ωκεανό, με την Αίγυπτο να χρησιμεύει ως γεωγραφικός σύνδεσμος μεταξύ Ανατολής και Δύσης.

Παρά την ευρεία χρήση του, ο όρος δεν ορίζεται με ακρίβεια (εξ ου και η πεζή ορθογραφία της αραβικής). Αρκετά κριτήρια μπορούν να εφαρμοστούν για να οριστεί η ένταξη στον αραβικό κόσμο: η κυριαρχία της αραβικής γλώσσας (γλωσσικό κριτήριο), η επιρροή του Ισλάμ (θρησκευτικό κριτήριο) και, τέλος, η συμμετοχή στον Αραβικό Σύνδεσμο (πολιτικό κριτήριο).

Οι αρχικοί Άραβες είναι οι αυτόχθονες λαοί της Αραβικής Χερσονήσου ή της Αραβίας, ενώ οι Άραβες από άλλα μέρη του αραβικού κόσμου, όπως αυτοί από το Λεβάντε ή τη Βόρεια Αφρική, είναι κυρίως λαοί που αραβοποιήθηκαν γλωσσικά και εν μέρει γενετικά μετά την ισλαμική επέκταση. Ως εκ τούτου, θεωρούνται Άραβες σήμερα. Από την ισλαμική επέκταση, υπήρξε μεγάλη γενετική και πολιτισμική ανάμειξη στον αραβικό κόσμο, γι' αυτό και σήμερα οι Άραβες από όλες τις αραβικές χώρες συχνά μοιράζονται παρόμοια φυσικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά.

Δεδομένου ότι η Σομαλία, οι Κομόρες και το Τζιμπουτί είναι μέλη του Αραβικού Συνδέσμου και έχουν τα αραβικά ως μία από τις επίσημες γλώσσες τους, θα μπορούσαν να θεωρηθούν αραβικές χώρες. Ωστόσο, δεδομένου ότι η μητρική γλώσσα της συντριπτικής πλειοψηφίας των κατοίκων τους δεν είναι ούτε τα αραβικά ούτε οι κάτοικοι αυτών των χωρών αυτοπροσδιορίζονται συνήθως ως Άραβες, η αραβική ταυτότητα αυτών των χωρών αμφισβητείται.

## Γεωγραφική ταξινόμηση των αραβικών κρατών
μικρογραφία|Βορειοαφρικανικά κράτη.
μικρογραφία|Ένωση Αραβικού Μαγκρέμπ (AMU)
μικρογραφία|Αραβική Χερσόνησος.

### Αφρική
Τα βορειοαφρικανικά κράτη στις ακτές του Ατλαντικού και της Μεσογείου, τα οποία αραβοποιήθηκαν μετά την ισλαμική κατάκτηση του Μαγκρέμπ τον 7ο και 8ο αιώνα και εξακολουθούν να έχουν λίγο-πολύ ισχυρές παραδόσεις αυτόχθονων λαών (Βέρβεροι, Τουαρέγκ), καθώς και χώρες στην κεντρική έως τη δυτική Σαχάρα:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (αμφισβητούμενο πολιτικό καθεστώς από το 1976)

Τα κράτη του Νείλου που αραβοποιήθηκαν μετά την ισλαμική κατάκτηση της Αιγύπτου και της Νουβίας τον 7ο αιώνα:

* 
* 

Τα κράτη στο Κέρας της Αφρικής που διατηρούν στενούς δεσμούς με τη Νότια Αραβία από την αρχαιότητα, αλλά όπου τα αραβικά δεν είναι η κυρίαρχη γλώσσα και όπου οι κάτοικοί τους συνήθως δεν αυτοπροσδιορίζονται ως Άραβες:

* 
* 
* 
* 
* Σομαλιλάνδη (αποσχίστηκε de facto από τη Σομαλία από το 1991)

### Ασία
Τα κράτη στην Αραβική Χερσόνησο ή στην Αραβία:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Τα κράτη του Λεβάντε και της Μεσοποταμίας (οι δύο περιοχές μαζί αναφέρονται μερικές φορές ως Βόρεια Αραβία), τα οποία αραβοποιήθηκαν μετά την ισλαμική κατάκτηση του Λεβάντε και της Αυτοκρατορίας των Σασσανιδών τον 7ο αιώνα:

* 
* 
* 
* Παλαιστίνη
* 


Αρχείο:Nile.png|Ο Νείλος και οι παραποτάμιες πολιτείες του.
Αρχείο:Horn-von-Afrika.JPG|Το κέρας της Αφρικής.
Αρχείο:Arabian Sea map.png|Αραβική Θάλασσα.
Αρχείο:Beirut corniche.jpg|Παραθαλάσσιος πεζόδρομος Κορνίς Βηρυτού.


## Γλωσσικό κριτήριο
μικρογραφία|Γεωγραφική κατανομή της αραβικής γλώσσας.<br />Μπλε: Τα αραβικά δεν είναι η μόνη επίσημη γλώσσα του κράτους.

Σύμφωνα με το γλωσσικό κριτήριο, ο αραβικός κόσμος αντιστοιχεί σε μια ομάδα 24 κρατών από τη Μαυριτανία στα δυτικά μέχρι το Σουλτανάτο του Ομάν στα ανατολικά, συν δύο μη κυρίαρχα εδάφη. Η εξάπλωση των αραβικών οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην ιστορία της εξάπλωσης του Ισλάμ τον 7ο αιώνα. Ωστόσο, το γλωσσικό κριτήριο δεν επαρκεί για να ορίσει τον αραβικό κόσμο. Ορισμένες χώρες όπου τμήματα του πληθυσμού μιλούν αραβικά ή όπου τα αραβικά είναι μία από τις επίσημες γλώσσες εξακολουθούν γενικά να μην θεωρούνται μέρος του «αραβικού κόσμου», συμπεριλαμβανομένων του Ισραήλ, της Σομαλίας, του Τζιμπουτί, της Ερυθραίας και του Τσαντ.

Στις χώρες του αραβικού κόσμου, τα σύγχρονα πρότυπα αραβικά χρησιμοποιούνται ως επίσημη γλώσσα. Επιπλέον, υπάρχουν πολυάριθμες καθομιλούμενες αραβικές διάλεκτοι, όπως ποικιλίες των μπαγκρέμπι αραβικών, μερικές από τις οποίες ενσωματώνουν επιρροές από βερβερικές γλώσσες, γαλλικά, ισπανικά ή ιταλικά, με αποτέλεσμα να υπάρχει μια διγλωσσία.

Η ακόλουθη λίστα δείχνει 26 κυρίαρχα κράτη και μη κυρίαρχα εδάφη όπου ομιλούνται αραβικά ή μία ή περισσότερες από τις πολλές, συχνά πολύ διαφορετικές, περιφερειακές ποικιλίες των αραβικών. Το ποσοστό που δίνεται αναφέρεται στο ποσοστό του γηγενούς πληθυσμού που μιλάει αραβικά ως πρώτη γλώσσα. Η στήλη «Πολίτες» υποδεικνύει τον πληθυσμό της χώρας, εκτός από τα κράτη του Κόλπου, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν και το Κατάρ, όπου οι μη γηγενείς πολίτες αποτελούν τη συντριπτική πλειοψηφία του συνολικού πληθυσμού, και οι οποίοι δεν περιλαμβάνονται στον πίνακα. Οι χώρες όπου η πλειοψηφία του πληθυσμού μιλάει αραβικά επισημαίνονται με μπλε χρώμα.

## Πολιτικό κριτήριο
μικρογραφία|Χώρες του Αραβικού Συνδέσμου.
[μικρογραφία|Οι αραβικές χώρες ως [αετός του Σαλαντίν, ιρακινο-μπααθική εκπροσώπηση.]]

Ο όρος μπορεί να αναφέρεται αφενός στο σύνολο των κρατών μελών του Αραβικού Συνδέσμου (και των κατοίκων τους) και αφετέρου στην συνεχόμενη περιοχή οικισμού των Αράβων ή την *al-watan al-arabi* / الوطن العربي / al-waṭan al-ʿarabī / «αραβική πατρίδα».

Ο Αραβικός Σύνδεσμος είναι ένας σύνδεσμος αραβικών κρατών, που ιδρύθηκε στο Κάιρο στις 22 Μαρτίου 1945 και αποτελείται από 22 κράτη μέλη. Από την άλλη πλευρά, η πλειοψηφική άποψη θεωρεί ότι ο όρος *βατάν* (πατρίδα) που αναφέρθηκε προηγουμένως περιλαμβάνει τόσο αραβικές μειονότητες σε χώρες που δεν είναι μέλη του Αραβικού Συνδέσμου (όπως η Τουρκία, το Ιράν ή το Ισραήλ), όσο και κράτη μέλη που δεν έχουν σαφή αραβική πλειοψηφία, όπως η Σομαλία, το Τζιμπουτί ή οι Κομόρες. Επιπλέον, οι εθνικιστές συνήθως περιλαμβάνουν την ιρανική επαρχία Χουζιστάν, το Σαντζάκι της Αλεξανδρέττας (Ισκεντερούν), τη Δυτική Σαχάρα και την Ερυθραία, παρόλο που αυτά τα εδάφη δεν αποτελούν μέρος του Συνδέσμου.

Πολιτικά, ο αραβικός κόσμος συμμερίζεται το κοινό όνειρο ενός αραβικού έθνους ενωμένου σε ένα ενιαίο κράτος. Ωστόσο, όλες οι προηγούμενες προσπάθειες ενοποίησης από το παναραβικό κίνημα ήταν ανεπιτυχείς. Γνωστοί παναραβικοί στοχαστές και ηγέτες της σύγχρονης εποχής περιλαμβάνουν τον Μισέλ Αφλάκ, τον Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ και τον Μουαμάρ αλ-Καντάφι. Η Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης θεωρεί επίσης τον εαυτό της ως την αιχμή του δόρατος του αραβικού κινήματος ενοποίησης, πιστεύοντας ότι η παλαιστινιακή επανάσταση θα μπορούσε να πυροδοτήσει την αραβική επανάσταση. Η αραβοϊσραηλινή σύγκρουση όχι μόνο διαμορφώνει το Ισραήλ, αλλά αναστατώνει τακτικά τις αραβικές μάζες.

Οι Άραβες μπορούν να ασπάζονται οποιαδήποτε θρησκευτική πίστη ή να είναι άθεοι. Στον Λίβανο, ολόκληρες περιοχές (όπως οι τρεις περιφέρειες Κεσερβάν, Μετν και Τζαμπάλ Λουμπνάν (Οροσειρά του Λιβάνου)) έχουν μια κυρίως αραβοχριστιανική δομή του πληθυσμού. Μέχρι το πρώτο μισό του 20ού αιώνα, αποτελούσαν ακόμη και την πλειοψηφία του πληθυσμού. Ο παναραβισμός θεωρείται έδαφος στρατολόγησης για τον ισλαμισμό, ο οποίος, ωστόσο, επιδιώκει διαφορετικούς ιδεολογικούς στόχους από τον εθνικιστικό παναραβισμό. Σε αντίθεση με τις θρησκευτικά νομιμοποιημένες αραβικές ιδεολογίες, ο ισλαμισμός αρνείται το χριστιανικό στοιχείο στον αραβικό κόσμο και τον αυτόχθονο χαρακτήρα του. Έτσι, ένας άνω του μέσου όρου αριθμός Αράβων από χριστιανικές οικογένειες ήταν ενεργοί στο παναραβικό κίνημα, συμπεριλαμβανομένων των Μισέλ Αφλάκ (Σύρος ιδρυτής του κόμματος Μπάαθ) και Ελίας Φάρα (Συρο-ιρακινός ιδεολόγος Μπάαθ), ο ιδρυτής του Συριακού Κοινωνικού Εθνικιστικού Κόμματος Αντούν Σάαντα, ο οποίος εκτελέστηκε στον Λίβανο το 1949, ο Γενικός Γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος του Λιβάνου Τζορτζ Χαουί, ο οποίος δολοφονήθηκε το 2005, και ο (μαρξιστής) ηγέτης της  Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης, Τζορτζ Χαμπάς.

## Οικονομική και κοινωνική κατάσταση
μικρογραφία|350x350εσ|Ισοζύγιο πετρελαίου Σαουδικής Αραβίας.
Τα περισσότερα αραβικά κράτη είναι αναδυόμενες ή αναπτυσσόμενες χώρες. Εξαιρέσεις αποτελούν η Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ, το Ομάν, το Κατάρ, το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία, ως βιομηχανικές χώρες, βασίζονται κυρίως στις εξαγωγές πετρελαίου. Οι πετρελαϊκοί πόροι αποτελούν επίσης τη βάση της γεωπολιτικής σημασίας της περιοχής, στην οποία το Ηνωμένο Βασίλειο, και από την Ιρανική Επανάσταση, οι Ηνωμένες Πολιτείες, έχουν εμπλακεί ολοένα και περισσότερο στρατιωτικά. Αυτή η εξάρτηση από το πετρέλαιο καθυστερεί επίσης την ανάπτυξη μιας διαφοροποιημένης βιομηχανικής δομής (η λεγόμενη κατάρα των πόρων). Ενώ υπάρχει υψηλό ποσοστό μικρών και πολύ μικρών επιχειρηματιών, οι περισσότεροι από αυτούς δραστηριοποιούνται σε παραδοσιακούς επιχειρηματικούς τομείς. Το ποσοστό νεοσύστατων επιχειρήσεων είναι κάτω από τον παγκόσμιο μέσο όρο (εκτός από το Κατάρ και το Μαρόκο). Οι γυναίκες βρίσκονται πολύ κάτω από τον μέσο όρο στη διαδικασία εκκίνησης επιχειρήσεων και αυτό αλλάζει μόνο αργά. Μια κυρίαρχη πατριαρχική κοινωνική δομή εμποδίζει τη συμμετοχή των γυναικών στην οικονομική ζωή. Μεγάλα κρατικά επενδυτικά ταμεία, όπως το ADIA στο Άμπου Ντάμπι, κυριαρχούν σε μεγάλα τμήματα της οικονομίας και παρεμποδίζουν τις ιδιωτικές πρωτοβουλίες.

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, οι οικονομίες της Μέσης Ανατολής αναπτύχθηκαν κατά μέσο όρο 5,31% ετησίως μεταξύ 2000 και 2006. Το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (ΑΕΠ) και των 22 χωρών του Αραβικού Συνδέσμου ήταν 631,2 δισεκατομμύρια δολάρια το 1999. Το 2006, το ΑΕΠ αυξήθηκε στα 1.585,14 δισεκατομμύρια δολάρια. Η Σαουδική Αραβία έχει το μεγαλύτερο ΑΕΠ στον αραβικό κόσμο.

## Δείτε επίσης

* Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική (MENA)
* Ισλαμική επέκταση
* Ούμα
* Αραβικός εθνικισμός
* Αραβικός Σύνδεσμος
* Κατάλογος αραβικών εφημερίδων
* Αραβική Άνοιξη
* Αραβικός Ψυχρός Πόλεμος

## Παραπομπές


## Βιβλιογραφία

* Andreas Kaplony (Hrsg.): *Geschichte der arabischen Welt.* C.H. Beck, München 2024.
* Alexander Flores: *Die Arabische Welt. Ein kleines Sachlexikon.* Reclam-Verlag, Stuttgart 2003, ISBN 978-3-15-018270-3.
* Ulrich Haarmann: *Geschichte der arabischen Welt.* C. H. Beck, München 2004, ISBN 978-3-406-47486-6.
* Khalid Al-Maaly: *Die arabische Welt. Zwischen Tradition und Moderne.* Palmyra, Heidelberg 2004, ISBN 978-3-930378-56-2.
* Alfred Schlicht: *Geschichte der arabischen Welt*. Reclam-Verlag, Stuttgart 2013, ISBN 978-3-15-010916-8.
* Udo Steinbach: *Die arabische Welt im 20. Jahrhundert: Aufbruch – Umbruch – Perspektiven.* Kohlhammer, Stuttgart 2016, ISBN 978-3-17-032541-8.
* Günter Barthel, Kristina Stock: *Lexikon Arabische Welt. Kultur, Lebensweise, Wirtschaft, Politik und Natur im Nahen Osten und Nordafrika.* Reichert, 1994, ISBN 978-3-88226-783-9.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
*