Περσικό χαλί

[μικρογραφία|350x350εσ|Χαλί Αρνταμπίλ, 1539-40, το παλαιότερο χρονολογημένο χαλί στον κόσμο. [Μουσείο Βικτωρίας και Αλβέρτου, Λονδίνο, ΗΒ.]]
μικρογραφία|Χαλί από το Ιράν, κατασκευασμένο από τον Mohammad Seirafian. Το χαλί βρίσκεται στο Κτίριο Συνεδρίων του ΟΗΕ, Νέα Υόρκη, ΗΠΑ.
Ένα **περσικό χαλί**, ένα σημαντικό συστατικό της ιρανικής τέχνης και του πολιτισμού, είναι ένα χειροποίητο χαλί που κατασκευάζεται στο Ιράν (ιστορικά Περσία). Κάθε χαλί είναι ένα μοναδικό έργο τέχνης που διακρίνεται για τα περίτεχνα σχέδιά του, τα υψηλής ποιότητας υλικά (κυρίως μαλλί, βαμβάκι και μετάξι) και τα παραδοσιακά μοτίβα που υποδηλώνουν την περιοχή προέλευσής του.

Βασικά χαρακτηριστικά ενός περσικού χαλιού περιλαμβάνουν περίπλοκα και παραδοσιακά σχέδια, υψηλή πυκνότητα κόμπων για λεπτομέρεια και ανθεκτικότητα, και ζωντανά, φυσικά χρώματα που προέρχονται από βαφές από φυτά, ορυκτά ή έντομα. Αυτά τα χαλιά είναι επίσης γνωστά για την απαλή, εύπλαστη αφή τους και την πολιτιστική τους σημασία, συχνά υφασμένα στο χέρι με μαλλί, βαμβάκι ή μετάξι.

Το πέλος είναι συνήθως από μαλλί προβάτου, το οποίο εκτιμάται για την ανθεκτικότητα και την απαλή του υφή, ενώ το βαμβάκι αποτελεί τη γερή βάση των νημάτων στο στημόνι και στο υφάδι. Ακριβά, υψηλής ποιότητας χαλιά από πόλεις όπως το Κομ και το Ισφαχάν μπορεί να έχουν πέλος από μετάξι ή μεταξωτές λεπτομέρειες.

## Αξιοσημείωτοι τύποι περιοχής προέλευσης
[μικρογραφία|350x350εσ|Γωνιακό κομμάτι χαλιού Πολωνέζ. Αυτό το έντονα χρωματισμένο κομμάτι προέρχεται από την επάνω δεξιά γωνία ενός διάσημου τύπου περσικού χαλιού με μεγάλα λουλουδάτα σχέδια, που παραδοσιακά ονομάζεται Πολωνέζ. Τέτοια χαλιά ήταν πολύ δημοφιλή στην Ευρώπη κατά το πρώτο μισό του 17ου αιώνα. Συχνά παραγγέλνονταν ή αποκτούνταν ανά ζεύγη από το Ιράν. Ο σάχης Αμπάς (βασ. 1587-1629), ο Ιρανός ηγεμόνας που καθιέρωσε την [Ισφαχάν ως πρωτεύουσά του, έστειλε ένα χαλί αυτού του τύπου στον δόγη, ή ηγεμόνα, της Βενετίας ως δώρο το 1603.]]Αξιοσημείωτοι τύποι περιοχής προέλευσης των περσικών χαλιών περιλαμβάνουν την Ταμπρίζ, την Κασάν, την Ισφαχάν, και το Κομ από εργαστήρια της πόλης, γνωστά για τα ωραία, περίπλοκα σχέδια, και τη Χερίζ, την Γκάμπεχ, και την Κασκάι από χωριά και νομαδικές φυλές, που χαρακτηρίζονται από πιο έντονα, γεωμετρικά ή απλούστερα σχέδια. Κάθε τοπικό στυλ αντανακλά μοναδικά χαρακτηριστικά της περιοχής όπου κατασκευάστηκε.

* Ισφαχάν: Συχνά θεωρούνται από τα καλύτερα, αυτά τα χαλιά διαθέτουν εξαιρετικά περίπλοκα, συμμετρικά σχέδια και συχνά ενσωματώνουν μετάξι και λεπτό μαλλί.
* Ταμπρίζ: Πόλη γνωστή για τα ποικίλα και περίτεχνα μοτίβα και υλικά υψηλής ποιότητας, η Ταμπρίζ είναι ένα σημαντικό, ιστορικό κέντρο ύφανσης στο βορειοδυτικό Ιράν.
* Κομ: Αυτά τα χαλιά είναι γνωστά για την πολύ υψηλή ποιότητα, τους σφιχτούς κόμπους και τα περίπλοκα σχέδιά τους, συχνά κατασκευασμένα με πολυτελή πέλος από μετάξι.
* Χερίζ: Διακριτικά για τους έντονους, γεωμετρικούς, υπερμεγέθη ρόμβους και την στιβαρή δομή τους, αυτά τα χαλιά είναι ιδιαίτερα περιζήτητα.
* Γκάμπεχ: Υφαντά από νομαδικές φυλές, αυτά τα χαλιά έχουν πιο χονδροειδή ύφανση και απλά, αφηρημένα σχέδια με πολύ ψηλό πέλος, που προσελκύουν τους μοντέρνους εσωτερικούς χώρους.
* Κερμάν: Παραγόμενα στο νοτιοκεντρικό Ιράν, τα χαλιά Κερμάν διαθέτουν μια μεγάλη γκάμα σχεδίων, συμπεριλαμβανομένων λουλουδιών, κήπων και εικαστικών μοτίβων, συχνά σε αποχρώσεις του κόκκινου ή του μπλε.

## Ύφανση
[μικρογραφία|350x350εσ|Ένας [αργαλειός για την παραγωγή χειροποίητων περσικών χαλιών.]][μικρογραφία|350x350εσ|Χρωματισμός νημάτων για τα περσικά χαλιά, [Κασάν (Ιράν)|Κασάν, Ιράν.]]
Η ύφανση των περσικών χαλιών είναι μια αρχαία τέχνη, αναγνωρισμένη από την UNESCO ως μέρος της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της ανθρωπότητας. Αυτή η περίπλοκη τέχνη, που παραδοσιακά γίνεται με το χέρι, μετατρέπει μια ποικιλία υλικών σε ανθεκτικά υφάσματα, φημισμένα για τα πολύπλοκα σχέδια, τα πλούσια χρώματα και την τοπική τους ιδιαιτερότητα.
#### Διαδικασία και τεχνικές
Η δημιουργία ενός περσικού χαλιού είναι μια επίπονη διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει από μήνες έως χρόνια, ανάλογα με το μέγεθος και την πολυπλοκότητα του χαλιού.

* Υλικά: Η βάση (στημόνι και υφάδι) είναι συνήθως κατασκευασμένη από βαμβάκι ή μαλλί, ενώ το πέλος είναι συνήθως μαλλί, το οποίο εκτιμάται για την ανθεκτικότητα και την απαλότητά του. Τα χαλιά υψηλής ποιότητας, ειδικά από πόλεις όπως το Κομ και το Κασάν, συχνά χρησιμοποιούν μετάξι για τη λάμψη του και την ικανότητά του να συγκρατεί τις λεπτομέρειες.
* Βαφές: Παραδοσιακά, το μαλλί ή το μετάξι βάφεται χρησιμοποιώντας φυσικές φυτικές βαφές που προέρχονται από φυτά, ρίζες και έντομα, όπως ρίζα ριζάριου (κόκκινη), ίντιγκο (μπλε) και επικάλυψη καρυδιάς (καφέ). Οι σύγχρονες βαφές χρωμίου χρησιμοποιούνται επίσης ευρέως σήμερα για τη συνοχή και την ευρύτερη γκάμα χρωμάτων τους.
* Αργαλειοί: Οι υφάντες χρησιμοποιούν είτε οριζόντιους αργαλειούς (συνήθεις μεταξύ των νομαδικών φυλών για τη φορητότητά τους) είτε σταθερούς κάθετους αργαλειούς (που χρησιμοποιούνται σε χωριά και αστικά εργαστήρια). Ο αργαλειός κρατά τα κάθετα νήματα του στημονιού υπό τάση, επιτρέποντας στον υφαντή να δένει κόμπους και να περνάει οριζόντια νήματα υφαδιού μέσα από αυτά.
* Κόμποι: Το βασικό χαρακτηριστικό ενός περσικού χαλιού είναι ο χειροποίητος κόμπος. Χρησιμοποιούνται δύο κύριοι τύποι:
** Ασύμμετρος (περσικός) κόμπος: Πιο συνηθισμένος στο κεντρικό και νότιο Ιράν, αυτός ο κόμπος τυλίγεται γύρω από ένα νήμα στημονιού και περνά χαλαρά κάτω από το διπλανό, επιτρέποντας μια λεπτότερη ύφανση και πιο περίπλοκα, λεπτομερή σχέδια.
** Συμμετρικός (τουρκικός) κόμπος: Βρίσκεται κυρίως στο βορειοδυτικό Ιράν (π.χ. Ταμπρίζ) και την περιοχή του Καυκάσου, αυτός ο κόμπος δένεται γύρω από δύο διπλανά νήματα στημονιού, δημιουργώντας μια πιο ανθεκτική και πυκνή ύφανση.

* Φινίρισμα: Μετά το δέσιμο, τα νήματα του υφαδιού σφίγγονται σφιχτά με ένα εργαλείο που μοιάζει με χτένα για να στερεωθούν οι κόμποι. Στη συνέχεια, το πέλος κόβεται σε ομοιόμορφο μήκος για να αποκαλυφθεί το σχέδιο. Το τελικό χαλί πλένεται και μερικές φορές τεντώνεται για να διασφαλιστεί το σχήμα και η αντοχή του χρώματος.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Ιράν