Πρωτάθλημα Ελλάδας καλαθοσφαίρισης γυναικών

Το **Πρωτάθλημα Ελλάδος Γυναικών**, γνωστό σήμερα με την ονομασία **Α1 Εθνική Κατηγορία**, αποτελεί το ανώτατο επίπεδο διαγωνισμού συλλόγων στην πυραμίδα των γυναικείων πρωταθλημάτων καλαθοσφαίρισης στην Ελλάδα. Διοργανώνεται και υπάγεται στη δικαιοδοσία της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καλαθοσφαίρισης (Ε.Ο.Κ.). Η διοργάνωση με τη σημερινή της μορφή έλαβε χώρα πρώτη φορά κατά την αγωνιστική περίοδο 1967-68 και έκτοτε έχει αλλαξεί κατά διαστήματα ονόματα και μορφές. Πολυνίκης του θεσμού είναι ο Σπόρτιγκ Αθηνών, ενώ τρέχων πρωταθλητής είναι ο Ολυμπιακός Πειραιώς. Από την επόμενη αγωνιστική περίοδο, 2026–27, θα μετονομαστεί σε **Women Greek Basketball League**.

## Ιστορία
Το πρώτο Πανελλήνιο Πρωτάθλημα διεξήχθη το 1967, όταν οι πρωταθλητές Αθήνας-Πειραιά (Πειραϊκός Σύνδεσμος) και Θεσσαλονίκης (Ηρακλής Θεσσαλονίκης), αναμετρήθηκαν στις 19 Νοεμβρίου σε μονό αγώνα που διεξήχθη στο γυμναστήριο της Χ.Α.Ν. Θεσσαλονίκης. Ο Ηρακλής Θεσσαλονίκης επικράτησε με 25–22 και αναδείχθηκε Πρωταθλητής Ελλάδας. . Αν και η ΕΟΚ δεν αναγνωρίζει τη διοργάνωση αυτή, διεξήχθη υπό την επίσημη ομοσπονδία Αθλοπαιδιών, που είχε υπό την εποπτεία της το άθλημα του μπάσκετ από το 1965 ως το 1970 . Υπάρχει αναφορά για πανελλήνια διοργάνωση και το 1966 με πρωταθλητή τον Ηρακλή Θεσσαλονίκης.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Ε.Ο.Κ., το Πρωτάθλημα Ελλάδας έκανε πρεμιέρα κατά την αγωνιστική περίοδο 1967–1968 με διοργανώτρια την Ελληνική Ομοσπονδία Αθλοπαιδιών (Ε.Ο.ΑΠ.). Η επίσημη ονομασία του ήταν «Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Καλαθοσφαίρισης Γυναικών». Από την αγωνιστική περίοδο 1969–1970 η ευθύνη της διοργάνωσης του θεσμού πέρασε στη νεοσύστατη Ελληνική Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης (Ε.Ο.Κ.). 

Κατά την αγωνιστική περίοδο 1984–1985 το «Πανελλήνιο Πρωτάθλημα» (το οποίο δεν αποτελούσε τακτική κατηγορία, αλλά ήταν, ουσιαστικά, ένα τουρνουά) μετονομάστηκε σε «Πρωτάθλημα Καλαθοσφαίρισης Α΄ Εθνικής Κατηγορίας Γυναικών», με τις συμμετέχουσες σε αυτό ομάδες να απαγκιστρώνονται από τις τοπικές διοργανώσεις. Αργότερα (1989) δημιουργήθηκε κι ένα νέο πρωτάθλημα, δεύτερο ιεραρχικά, με την επωνυμία «Πρωτάθλημα Καλαθοσφαίρισης Β΄ Εθνικής Κατηγορίας Γυναικών» (το οποίο αυτό, καταργήθηκε το 2003–2004).

Την αγωνιστική περίοδο 1997–1998 με απόφαση του διοικητικού συμβουλίου της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καλαθοσφαίρισης δημιουργήθηκαν νέες Εθνικές Κατηγορίες για το γυναικείο μπάσκετ οι οποίες εξακολουθούν να υπάρχουν μέχρι σήμερα και αυτές είναι:
* Α1 Εθνική Κατηγορία
* Α2 Εθνική Κατηγορία

Τον Ιούνιο του 2009 η Ελληνική Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης ανακοίνωσε πως από την αγωνιστική περίοδο 2010–2011 ο αριθμός των ομάδων που συμμετείχαν στα πρωταθλήματα της Α1 Εθνικής και καθενός από τους 2 ομίλους της Α2 Εθνικής, μειώθηκαν από 14 σε 12.

Στις 1 Ιουλίου 2009 ανακοινώθηκε από την Ε.Ο.Κ. πως πλέον οι ομάδες που θα συμμετέχουν στο πρωτάθλημα της Α1 θα έχουν το δικαίωμα να περιλαμβάνουν στο ρόστερ τους μέχρι 3 ξένες παίκτριες, δηλ. μια κοινοτική και 2 από χώρες εκτός Ευρώπης.

Σε συνεδρίαση που πραγματοποιήθηκε στις 28 Ιουλίου 2010 αποφασίστηκε η διεξαγωγή play off και play out κατά τη λήξη της εκάστοτε αγωνιστικής περιόδου. Συγκεκριμένα ο σύλλογος που θα τερματίζει στην κορυφή της βαθμολογικής κατάταξης θα αναμετράται με τον τέταρτο και ο δεύτερος με τον τρίτο. Παράλληλα, όσες ομάδες βρεθούν στις θέσεις 811 θα διαγωνίζονται μεταξύ τους για το ποια θα κερδίσει το εισιτήριο της παραμονής, ενώ η 12η ομάδα θα υποβιβάζεται απευθείας στην Α2 Εθνική Κατηγορία. 

## Πρωταθλητές
Ακολουθούν αναλυτικά οι ομάδες που κατέκτησαν την πρώτη θέση στο θεσμό από το 1968 μέχρι σήμερα. 

## Οι τελικοί και μικροί τελικοί των play off
Τα play off καθιερώθηκαν την αγωνιστική περίοδο 2010–2011.
}
| Εσπερίδες Καλλιθέας
| align=center|**1–3**
| **[[Ο.Α. Χανίων (καλαθοσφαίριση γυναικών)|Ο.Α. Χανίων]]**
|-
| align=center|2022–23
| **[[Ολυμπιακός Σ.Φ.Π. (καλαθοσφαίριση γυναικών)|Ολυμπιακός]]**
| align=center|**4–1**
| Παναθηναϊκός
| 
| 63–77
| 
| 66–60
| 
|
|
| **[[Ελευθερία Μοσχάτου (καλαθοσφαίριση γυναικών)|Ελευθερία Μοσχάτου]]**
| align=center|**3–0**
| Εσπερίδες Καλλιθέας
|-
| align=center|2023–24
| **[[Ολυμπιακός Σ.Φ.Π. (καλαθοσφαίριση γυναικών)|Ολυμπιακός]]**
| align=center|**3–2**
| Παναθηναϊκός
| 
| 
| 
| 65–68
| 
| 50–60
|
| **[[Γ.Σ. Εσπερίδες Καλλιθέας|Εσπερίδες Καλλιθέας]]**
| align=center|**3–0**
| Πρωτέας Βούλας
|-
| align=center|2024–25
|  **[[Ολυμπιακός Σ.Φ.Π. (καλαθοσφαίριση γυναικών)|Ολυμπιακός]]**
| align=center| **3–1**
| Αθηναϊκός
| 
| 
| 
| 75–63
| 
| 78–69
|
| **[[Παναθηναϊκός (καλαθοσφαίριση γυναικών)|Παναθηναϊκός]]**
| align=center| 2–0
| Πρωτέας Βούλας
|}
* με  σημειώνονται οι αγώνες που έγιναν στην έδρα της ομάδας με το μειονέκτημα.
* με  σημειώνονται οι αγώνες που έγιναν στην έδρα της ομάδας με το πλεονέκτημα.
* Απ' την σεζόν 2023-24, τα αποτελέσματα της κανονικής περιόδου δεν μεταφέρονταν πλέον στους τελικούς.

## Διακρίσεις ανά σύλλογο

Τις περισσότερες διακρίσεις στο θεσμό κατέχει σήμερα ο Α.Ο. Σπόρτιγκ Αθηνών με 21 στο σύνολο. Ολική ήταν η επικράτηση του συλλόγου κατά την περίοδο που ο θεσμός έφερε το όνομα «Α΄ Εθνική Κατηγορία» με εξαίρεση μόλις μία χρονιά. Τωρινή κάτοχος του πρωταθλήματος Ελλάδας είναι η ομάδα του Ολυμπιακού Πειραιώς.

### Σύνολο τίτλων

## Συμμετοχές ομάδων στην Α΄ και Α1 Εθνική κατηγορία (1984–2026)
Η Εθνική κατηγορία καθιερώθηκε την αγωνιστική περίοδο 1984–1985, κι έκτοτε έχουν διεξαχθεί 42 διοργανώσεις. Τις περισσότερες συμμετοχές, 41, έχει ο Παναθηναϊκός, ενώ ακολουθεί ο Σπόρτιγκ με 27 συμμετοχές. Συνολικά 73 σύλλογοι έχουν αγωνιστεί στην Α΄ και Α1 Εθνική κατηγορία. Με γαλάζιο χρώμα είναι οι ομάδες που μετέχουν στο πρωτάθλημα της περιόδου 2025–2026.

## Παραπομπές


## Δείτε επίσης
* Κύπελλο Ελλάδος καλαθοσφαίρισης γυναικών
* Ελληνικές ομάδες καλαθοσφαίρισης στις διεθνείς διοργανώσεις

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 
* https://www.agapotobasket.gr/gynaikeio-basket/item/13726-to-programma-tis-sezon-2024-2025-tis-a1-ginaikon

Κατηγορία:Ελληνικό πρωτάθλημα καλαθοσφαίρισης
Κατηγορία:Α1 εθνική κατηγορία καλαθοσφαίρισης γυναικών
Κατηγορία:Α εθνική κατηγορία καλαθοσφαίρισης γυναικών
Καλαθοσφαίριση Γυναικών