Έλεν Μπέρστιν

[μικρογραφία|260x260εσ|Με τη Λίντα Μπλερ (αριστερά) σε σκηνή από την ταινία [Ο Εξορκιστής|''Ο εξορκιστής'' (1974)]]
Η **Έλεν Μπέρστιν** (αγγλ.:*Ellen Burstyn*, 7 Δεκεμβρίου 1932) είναι Αμερικανίδα ηθοποιός.

## Βιογραφία
Η Μπέρστιν ξεκίνησε την καριέρα της στο χώρο του θεάτρου κατά τα τέλη της δεκαετίας του '50 κι έκανε την πρώτη της κινηματογραφική εμφάνιση το 1964 στην ταινία του Βιντσέντε Μινέλι *Μερικοί το προτιμούν...ντούμπλεξ (Goodbye Charlie)*. Έλαβε παγκόσμια αναγνωρισιμότητα το 1971 μετά τη συμμετοχή της στην ταινία του Πίτερ Μπογκντάνοβιτς *[[Η Τελευταία Παράσταση|Η τελευταία παράσταση]] (The Last Picture Show)*. Ο ρόλος της Λόις Φάροου, μητέρας της Σίμπιλ Σέπερντ στην ταινία της χάρισε την πρώτη της υποψηφιότητα για Όσκαρ. Στη συνέχεια πρωταγωνίστησε στην ταινία του Γουίλιαμ Φρίντκιν *[[Ο Εξορκιστής|Ο εξορκιστής]] (The Exorcist, 1973)* που της χάρισε υποψηφιότητα για Όσκαρ Α' Γυναικείου Ρόλου και βραβεύτηκε με το αγαλματίδιο ένα χρόνο αργότερα για την ερμηνεία της στην ταινία του Μάρτιν Σκορσέζε *[[Η Αλίκη δε μένει πια εδώ|Η Αλίκη δεν μένει πια εδώ]] (Alice Doesn't Live Here Anymore, 1974)*.

Το 1975 εμφανίστηκε στο Μπρόντγουεϊ στην κωμωδία του Μπέρναρντ Μπλέιντ *Same Time, Next Year* μια ερμηνεία που της χάρισε Βραβείο Τόνυ και το 1978 επανέλαβε το ρόλο που είχε ερμηνεύσει στο θέατρο στην κινηματογραφική μεταφορά του έργου με τίτλο *Κάθε χρόνο, τέτοια μέρα*. Η ηθοποιός προτάθηκε για άλλη μια φορά για Όσκαρ Α' Γυναικείου Ρόλου, αλλά έχασε από την Τζέιν Φόντα.

Η Μπέρστιν συνέχισε τόσο τις κινηματογραφικές όσο και τις θεατρικές της εμφανίσεις κατά τις επόμενες δεκαετίες κι έλαβε ακόμη δυο υποψηφιότητες για όσκαρ, με τελευταία εκείνη για την ταινία του Ντάρεν Αρονόφσκι *[[Ρέκβιεμ για ένα όνειρο]] (Requiem for a Dream, 2000).

== Πρώτα Βήματα ==
Η Μπέρστιν γεννήθηκε στο [[Ντιτρόιτ]] του [[Μίτσιγκαν]] το [[1932]], οι γονείς της Κορέιν Μαρί και Τζον Όστιν Τζιλόουλι ήταν ιρλανδικής, γαλλικής, ολλανδικής και καναδικής καταγωγής. Ήταν [[Καθολική Εκκλησία|καθολική]], αλλά αργότερα ασπάστηκε το [[Σούφι|σουφισμό]].

== Καριέρα ==
Η Μπέρστιν έκανε το ντεμπούτο της στο [[Θέατρο Μπρόντγουεϊ (Νέα Υόρκη)|Μπρόντγουεϊ]] το 1957. Από τις αρχές έως και τα μέσα της δεκαετίας του 1960, εμφανιζόταν στην αμερικανική σαπουνόπερα *The Doctors*. Έπειτα συνέχισε την πορεία της στο χώρο της τηλεόρασης συμμετέχοντας τόσο σε τηλεοπτικές σειρές, όσο και σε τηλεταινίες, ενώ παράλληλα έκανε και την πρώτη της κινηματογραφική εμφάνιση στην ταινία του [[Βινσέντε Μινέλι|Βιντσέντε Μινέλι]] *'Μερικοί το προτιμούν...ντούμπλεξ*. Το 1967 γράφτηκε στη σχολή του Λι Στράσμπεργκ *Actor's Studio*, όπου διδάχτηκε την Μέθοδο Υποκριτικής Στανισλάφσκι. Μέχρι και το 1970, πιστωνόταν ως Έλεν ΜακΡέι σε όλες σχεδόν τις ταινίες και τηλεοπτικές της εμφανίσεις.

Το 1971 ήταν υποψήφια για [[Όσκαρ Β' Γυναικείου Ρόλου]] για τη συμμετοχή της στην ταινία *Η τελευταία παράσταση* του [[Πίτερ Μπογκντάνοβιτς]], το οποίο έχασε από τη συμπρωταγωνίστριά της [[Κλόρις Λίτσμαν]]. Ακολούθησε η ταινία *Ο βασιλιάς των Μάρβιν Γκάρντενς (The King of Marvin Gardens, 1972)* πλάι στον [[Τζακ Νίκολσον]] και η ταινία *Ο εξορκιστής* του 1973, για την οποία προτάθηκε για [[Όσκαρ Α' Γυναικείου Ρόλου]]. Ένα χρόνο αργότερα έλαβε το αγαλματίδιο για την ταινία του [[Μάρτιν Σκορσέζε]] *Η Αλίκη δεν μένει πια εδώ*. Την ίδια χρονιά εμφανίστηκε στο πλευρό του [[Αρτ Κάρνεϊ]] στην ταινία του [[Πολ Μαζούρσκι]] *Χάρι και Τόντο (Harry and Tonto, 1974)* και την επόμενη χρονιά βραβεύτηκε με [[Βραβεία Τόνυ|Βραβείο Τόνυ]] για την ερμηνεία της στο θεατρικό έργο του Μπέρναρντ Μπλέιντ *Κάθε χρόνο, τέτοια μέρα*.

Το 1977, αποτέλεσε μέλος της κριτικής επιτροπής στο 27ο [[Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βερολίνου]] κάτι που επανέλαβε και το 1988. Ένα χρόνο αργότερα συμπρωταγωνίστησε με τη [[Μελίνα Μερκούρη]] στην ταινία του [[Ζυλ Ντασέν]] *Κραυγή γυναικών (A Dream of Passion)* κι έλαβε την τέταρτη της υποψηφιότητα για όσκαρ, για την κινηματογραφική μεταφορά του *Same Time, Next Year*. Το 1980 έλαβε την πέμπτη της υποψηφιότητα για [[Όσκαρ Α' Γυναικείου Ρόλου]] για την ταινία *Resurrection*.

Το 1986, πρωταγωνίστησε στην τηλεοπτική κωμωδία καταστάσεων με τίτλο *The Ellen Burstyn Show*, ενώ η εμφάνισή της στην ταίνια *Ρέκβιεμ για ένα όνειρο* το 2000 της εξασφάλισε την έκτη και τελευταία υποψηφιότητα για όσκαρ. Από το 2000 έως το 2002, η ηθοποιός εμφανίστηκε στην τηλεοπτική δραματική σειρά *That's Life*. Το 2006, η Μπέρστιν συνεργάστηκε για μια ακόμη φορά με τον [[Ντάρεν Αρονόφσκι]], αναλαμβάνοντας ένα μικρό ρόλο στην ταινία *Η πηγή της ζωής (The Fountain)*, ενώ το 2008 ανέλαβε το ρόλο της [[Μπάρμπαρα Μπους]], πρώην [[Πρώτη Κυρία των Ηνωμένων Πολιτειών|πρώτης κυρίας των Ηνωμένων Πολιτειών]] στην αμφιλεγόμενη ταινία του [[Όλιβερ Στόουν]] *W*.

Το 2009, κέρδισε [[Βραβεία Έμμυ|Βραβείο Έμμυ]] για τη σύντομη της εμφάνιση στη σειρά *Νόμος και Τάξη: Ειδική Ομάδα*.

== Πορεία στο Θέατρο ==
Η Μπέρστιν πέρα από την πλούσια κινηματογραφική καριέρα, χαίρει και αξιόλογης πορείας στο θέατρο, η οποία εκτός από το [[Βραβείο Τόνυ]] για το *Κάθε χρόνο, τέτοια μέρα* συμπεριλαμβάνει ρόλους τόσο εντός, όσο κι εκτός του [[Μπρόντγουεϊ]].

Έκανε το ντεμπούτο της στο Μπρόντγουεϊ στο θεατρικό του Σαμ Λόκι *Fair Game* κι επέστρεψε το 1975 με το *Κάθε χρόνο, τέτοια μέρα*, το 1982 με το *84 Charing Cross Road* του Τζέιμς Ρουζ Έβανς, το 1989 με το *Shirley Valentine* του Γουίλιαμ Ράσελ, το 1992 με το *Shimada* της Τζιλ Σίρερ (στο πλευρό του [[Μπεν Γκαζάρα]]), το 1995 με το *Sacrilege* της Ντάιαν Σάφερ και το 2002 με το Oldest Living Confederate Widow Tells All του Μάρτιν Τάχσε.

Το 1990 της απένειμαν το βραβείο *Σάρα Σίντονς* για τη δουλειά της σε θέατρο του Σικάγου.

== Προσωπική ζωή ==
Η ηθοποιός υπήρξε παντρεμένη τρεις φορές. Ο πρώτος της γάμος με τον Μπιλ Αλεξάντερ κράτησε 7 χρόνια (από το 1950 μέχρι και το 1957). Τη χρονιά που έκανε το ντεμπούτο της στο [[Θέατρο Μπρόντγουεϊ (Νέα Υόρκη)|Μπρόντγουεϊ]] παντρεύτηκε τον Πολ Ρόμπερτς με τον οποίο υιοθέτησε ένα αγόρι το 1962, αλλά το ζευγάρι χώρισε την ίδια χρονιά.

Το 1964 παντρεύτηκε τον ηθοποιό Νιλ Μπέρστιν, αλλά η σύζευξή τους ήταν θυελλώδης καθώς ο Μπέρστιν έπασχε από [[σχιζοφρένεια]]. Ο Μπέρστιν είχε έντονα ξεσπάσματα βίας και κάποια στιγμή την εγκατέλειψε. Όταν επέστρεψε στη ζωή της το 1972, η Μπέρστιν τον απέρριψε και του ζήτησε διαζύγιο, το οποίο εκδόθηκε το 1972. Σύμφωνα με την [[αυτοβιογραφία]] της ηθοποιού, ο Μπέρστιν την παρακολουθούσε για έξι χρόνια μετά το διαζύγιο και κάποια στιγμή μπήκε στο διαμέρισμά της και την βίασε. Η Μπέρστιν δεν κατέθεσε όμως μήνυση. Ο Μπέρστιν αυτοκτόνησε την ίδια χρονιά, την περίοδο που η Μπέρστιν ήταν υποψήφια για το *Κάθε χρόνο, τέτοια μέρα*. Οι συγγενείς του πρώην της συζύγου της έστειλαν μήνυμα στο οποίο αναγραφόταν: *Συγχαρητήρια κέρδισες κι άλλο όσκαρ, ο Νιλ είναι νεκρός*.

== Άλλες Δραστηριότητες ==
Η ηθοποιός είναι πρόεδρος του *Actor's Studio* από το 2000, μαζί με τους [[Χάρβεϊ Καϊτέλ]] και [[Αλ Πατσίνο]].

== Επιλεγμένη Φιλμογραφία ==
* [[1971]] - *Η τελευταία παράσταση The Last Picture Show* (Υποψηφιότητα - Όσκαρ Β' Γυναικείου Ρόλου)
* [[1972]] - *Ο βασιλιάς των Μάρβιν Γκάρντενς (The King of Marvin Gardens)*
* [[1973]] - *Ο εξορκιστής (The Exorcist)* (Υποψηφιότητα - Όσκαρ Α' Γυναικείου Ρόλου)
* [[1974]] - *Η Αλίκη δεν μένει πια εδώ Alice Doesn't Live Here Anymore* (Νίκη - Όσκαρ Α' Γυναικείου Ρόλου)
* [[1974]] - *Χάρι και Τόντο (Harry and Tonto)*
* [[1977]] - *Providence*
* [[1978]] - *Κάθε χρόνο, τέτοια μέρα (Same Time, Next Year)* (Υποψηφιότητα - Όσκαρ Α' Γυναικείου Ρόλου)
* [[1979]] - *Κραυγή γυναικών (A Dream of Passion)*
* [[1980]] - *Resurrection* (Υποψηφιότητα - Όσκαρ Α' Γυναικείου Ρόλου)
* [[1991]] - *Για πάντα νέοι (Dying Young)*
* [[1997]] - *Ακολουθώντας την καρδιά (Playing By Heart)*
* [[2000]] - *Ρέκβιεμ για ένα όνειρο (Requiem for a Dream)* (Υποψηφιότητα - Όσκαρ Α' Γυναικείου Ρόλου)
* [[2006]] - *Η πηγή της ζωής (The Fountain)''

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

*  
* Η Έλεν Μπέρστιν στο ibdb
* Η Έλεν Μπέρστιν στο cine.gr 

Κατηγορία:Βραβευμένες με Όσκαρ Α' Γυναικείου Ρόλου
Κατηγορία:Βραβευμένες με BAFTA Α' Γυναικείου Ρόλου
Κατηγορία:Βραβευμένες με Χρυσή Σφαίρα Α΄ Γυναικείου Ρόλου (Κωμωδία ή Μιούζικαλ)
Κατηγορία:Αμερικανίδες ηθοποιοί θεάτρου
Κατηγορία:Αμερικανίδες ηθοποιοί κινηματογράφου
Κατηγορία:Αμερικανίδες ηθοποιοί τηλεόρασης
Κατηγορία:Αμερικανοί καναδικής καταγωγής
Κατηγορία:Νικητές βραβείου Tony