Τιρουνές Ντιμπάμπα

Η **Τιρουνές Ντιμπάμπα Κενένε** (*Tirunesh Dibaba Kenene*, γεννήθηκε 1 Ιουνίου 1985) είναι Αιθιόπισσα πρώην αθλήτρια στίβου, δρομέας μεγάλων αποστάσεων που κατέκτησε έξι μετάλλια σε τέσσερις διοργανώσεις Ολυμπιακών Αγώνων. Μια από τις καλύτερες αθλήτριες στην ιστορία του κλασσικού αθλητισμού, το 2024 η Διεθνής Ένωση Αθλητικού Τύπου (AIPS) στην επέτειο των 100 χρόνων της την ψήφισε ως όγδοη καλύτερη αθλήτρια όλων των αθλημάτων, ενώ ήταν δεύτερη Αφρικανή.

## Βιογραφία

### Πρώτα χρόνια
Γεννήθηκε στο χωριό Μπεκόζι, στην Περιφέρεια Ορόμια και ήταν το τέταρτο από τα έξι παιδιά. Άρχισε να αγωνίζεται στο στίβο σε ηλικία 14 ετών, δείχνοντας όμως πολύ αδύναμη για να καταφέρει να διακριθεί. Μεγάλωσε στη Ζώνη Άρσι σε υψόμετρο 2.800 μετρών στην Ορόμια της Αιθιοπίας, αλλά από το 2000 ζει στην πρωτεύουσα Αντίς Αμπέμπα. 

Η Τιρουνές προέρχεται από αθλητική οικογένεια. Η μεγαλύτερη αδερφή της, η Ετζεγκαγιεχού, κέρδισε το ασημένιο μετάλλιο στα 10.000 μέτρα στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 στην Αθήνα. Στις 25 Ιουνίου 2017, η μικρότερη αδερφή της  Γκενζέμπε Ντιμπάμπα, κατείχε το παγκόσμιο ρεκόρ στα 1.500 μέτρα και και στα 5.000 μέτρα. Η Τιρουνές και η Γκενζέμπε είναι τα μόνα αδέρφια στην ιστορία που κατείχαν ταυτόχρονα παγκόσμια ρεκόρ.

### Καριέρα
Το πρώτο πλήρως διεθνές αγώνισμα δρόμου της Ντιμπάμπα ως νεανίδα ήταν το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Ανώμαλου Δρόμου (WCCC) του 2001 στην Οστάνδη, όπου, σε ηλικία 15 ετών, τερμάτισε πέμπτη.  Τερμάτισε δεύτερη στον αγώνα εφήβων στο αντίστοιχο πρωτάθλημα του 2002 στο Δουβλίνο, πριν κερδίσει τον αγώνα στη Λωζάνη το 2003. Κατέκτησε επίσης ασημένιο μετάλλιο στα 5.000 μέτρα στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Νέων του 2002 στο Κίνγκστον της Τζαμάικα, 1,05 δευτερόλεπτα πίσω από τη Μεσερέτ Ντεφάρ. 

Ο πρώτος τίτλος της στην κατηγορία γυναικών ήρθε το 2003 σε ηλικία 18 ετών με την κατάκτηση του πρωταθλήματος της χώρας της. Στο Παρίσι την ίδια χρονιά (2003), στο ντεμπούτο της στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα, η Τιρουνές κέρδισε τα 5.000 μέτρα σε σπριντ στα τελευταία μέτρα. Έγινε η νεότερη αθλήτρια που κέρδισε χρυσό ατομικό μετάλλιο σε Παγκόσμιο Πρωτάθλημα. Η πρώιμη επιτυχία της σε εφηβική ηλικία, της χάρισε το παρατσούκλι «Καταστροφέας με το μωρουδίστικο πρόσωπο». Αναπολώντας τον αγώνα, η Τιρουνές είπε: «Αγωνίστηκα στο Παρίσι μόνο και μόνο επειδή είχα το πρότυπο 'Α'. Κανείς δεν περίμενε να κερδίσω. Δεν υπήρχε πίεση από πουθενά. Όλοι τους [τα φαβορί πριν από τον αγώνα] κοιτάζονταν ο ένας τον άλλον [κατά τη διάρκεια του αγώνα] και κανείς δεν επικεντρωνόταν στη γραμμή τερματισμού. Απλώς το έψαξα και εξεπλάγην που είχα κερδίσει». Τον Οκτώβριο, τερμάτισε τέταρτη στα 5.000 μέτρα στους Παναφρικανικούς Αγώνες στην Αμπούτζα της Νιγηρίας και δεύτερη στο ίδιο αγώνισμα στους Αφροασιατικούς Αγώνες στο Χαϊντεραμπάντ της Ινδίας. Η  Ντεφάρ κέρδισε και τους δύο αγώνες. 

Στην πρώτη συμμετοχή της στους Ολυμπιακούς Αγώνες ήταν τρίτη στα 5.000 μέτρα στη διοργάνωση του 2004, η νεότερη κάτοχος Ολυμπιακού μεταλλίου της χώρας της. Σε αγώνες κλειστού στίβου τον Ιανουάριο του 2005 στη Βοστόνη, σημείωσε παγκόσμιο ρεκόρ στα 5.000 μέτρα με χρόνο 14:32,93, 6,36 δευτερόλεπτα γρηγορότερο από το προηγούμενο παγκόσμιο ρεκόρ, με την αδερφή της Ετζεγκαγιεχού να τερματίζει δεύτερη. Την ίδια χρονιά κατέκτησε δύο χρυσά μετάλλια στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Ανωμάλου Δρόμου. Στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του 2005, η Ντιμπάμπα ξεπέρασε σε σπριντ την αδερφή της Ετζεγκαγιεχού, κερδίζοντας τα 10.000 μέτρα. Μία εβδομάδα αργότερα, η Τιρουνές κατέρριψε το ρεκόρ του πρωταθλήματος, νικώντας τη Ντεφάρ και την αδερφή της, κερδίζοντας τα 5.000 μέτρα και γίνοντας η πρώτη γυναίκα που κέρδισε το διπλό στα 10.000 και 5.000 μέτρα στο ίδιο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα. Η Διεθνής Ένωση Ομοσπονδιών Κλασικού Αθλητισμού (IAAF) αναγνώρισε αυτές τις δύο νίκες ως τις Γυναικείες Επιδόσεις της Χρονιάς για το 2005. 

Στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του 2007 υπερασπίστηκε τον τίτλο της στα 10.000 μέτρα παρά την πτώση της κατά τη διάρκεια του αγώνα. 
Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Πεκίνου το 2008 ήταν χρυσή Ολυμπιονίκης στα 5.000 μέτρα με παγκοσμιο ρεκόρ 14:11,15 που διατηρήθηκε για περισσότερα από 12 χρόνια. Στα 10.000 μ. ήταν νικήτρια με Ολυμπιακό ρεκόρ 29:54,66, 22 περίπου δευτερόλεπτα κάτω από το προηγούμενο. 

Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2012, υπερασπίστηκε με επιτυχία τον τίτλο της στα 10.000 μέτρα με μια δυνατή εμφάνιση στα τελευταία 600 μέτρα, κερδίζοντας σε χρόνο 30:20,75. Αυτό την έκανε την πρώτη γυναίκα που κέρδισε συνεχόμενους Ολυμπιακούς τίτλους στα 10.000 μέτρα. Στα 5.000 μέτρα, τερμάτισε τρίτη πίσω από τις Ντεφάρ και Βίβιαν Τσέρουγιοτ. Στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του 2013 κατέκτησε τον τρίτο τίτλο της στα 10.000 μέτρα. Τα επόμενα δύο χρόνια αγωνίστηκε ελάχιστα λόγω της εγκυμοσύνης της. 

μικρογραφία|Το 2017 από το μαραθώνιο του Λονδίνου 

Στις 29 Ιουνίου 2016, η Ντιμπάμπα έχασε αγώνα 10.000 μέτρων για πρώτη φορά στην καριέρα της. Η Αλμάζ Αγιάνα την νίκησε στο Χένγκελο της Ολλανδίας με τον ταχύτερο χρόνο με την Τιρούνες να είναι τρίτη. Στον ίσως σπουδαιότερο αγώνα 10.000 μέτρων όλων των εποχών, η Τιρουνές σημείωσε τον τέταρτο ταχύτερο χρόνο στην ιστορία, κερδίζοντας το χάλκινο μετάλλιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2016. Ο χρόνος τερματισμού της, 29:42,56, ήταν 12,1 δευτερόλεπτα ταχύτερος από το προηγούμενο προσωπικό της ρεκόρ, το οποίο είχε σημειώσει στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2008 στο Πεκίνο. Η Αγιάνα, κατέρριψε το 22χρονο παγκόσμιο ρεκόρ κατά 14,33 δευτερόλεπτα, κατακτώντας το χρυσό μετάλλιο με 29:17,45. Η ασημένια Ολυμπιονίκης Τσερουγιότ σημειώσε τον τρίτο ταχύτερο χρόνο στην ιστορία (29:32,53). Πριν από αυτόν τον αγώνα, μια γυναίκα είχε τερματίσει έναν αγώνα 10.000 μέτρων σε λιγότερο από 30 λεπτά μόνο πέντε φορές - αλλά τέσσερις το έκαναν σε αυτόν τον αγώνα. Τελευταία διάκριση της καριέρας του ήταν το αργυρό μετάλλιο στα 10.000 στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του 2017.

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 
* World Athletics Tirunesh DIBABA
* Sports reference - Tirunesh Dibaba 

 

Κατηγορία:Αιθίοπες αθλητές του στίβου
Κατηγορία:Αιθίοπες Ολυμπιονίκες
Κατηγορία:Δρομείς μεγάλων αποστάσεων
Κατηγορία:Κάτοχοι μεταλλίων του Παγκοσμίου Πρωταθλήματος Στίβου
Κατηγορία:Χρυσοί Ολυμπιονίκες του στίβου
Κατηγορία:Χάλκινοι Ολυμπιονίκες του στίβου
Κατηγορία:Αθλητές του στίβου στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες 2004
Κατηγορία:Αθλητές του στίβου στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες 2008
Κατηγορία:Αθλητές του στίβου στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες 2012
Κατηγορία:Αθλητές του στίβου στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες 2016