Οδός Θηβών

Η **Οδός Θηβών** ή **Λεωφόρος** **Θηβών** αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους οδικούς άξονες των δυτικών προαστίων της Αθήνας, διατρέχοντας μια εκτεταμένη ζώνη που συνδέει τον Πειραιά με τα βορειοδυτικά προάστια της Αττικής. Πρόκειται για δρόμο με έντονη ιστορική, εμπορική και συγκοινωνιακή σημασία, ο οποίος εξυπηρετεί τόσο τοπικές όσο και διαδημοτικές μετακινήσεις.

Εκτείνεται από την περιοχή του Πειραιά (Λεύκα, Καμίνια, Μανιάτικα, Παλαιά Κοκκινιά) και του Ρέντη, διασχίζοντας διαδοχικά περιοχές όπως η Νίκαια, το Αιγάλεω, το Περιστέρι, το Ίλιον και το Καματερό, φτάνοντας έως και τις παρυφές των Αχαρνών. Αποτελεί βασικό κάθετο άξονα σε σχέση με τις μεγάλες αρτηρίες της δυτικής Αθήνας, όπως η Λεωφόρος Αθηνών, η Ιερά Οδός και η Πέτρου Ράλλη.

= Ονομασία και ιστορική εξέλιξη =
Η ονομασία της προέρχεται από την κατεύθυνση που οδηγεί προς τη Βοιωτία και την πόλη των Θηβών, ακολουθώντας εν μέρει παλαιότερες διαδρομές επικοινωνίας της Αττικής με την ενδοχώρα. Κατά τον 20ό αιώνα, η ανάπτυξη της βιομηχανίας και η αστικοποίηση των δυτικών προαστίων, ειδικά μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, συνέβαλαν στη μετατροπή της Θηβών σε σημαντικό αστικό οδικό άξονα της πρωτεύουσας. Μέχρι τη δεκαετία του 1950, το μεγαλύτερο μέρος της ήταν χωματόδρομος.

## Τοπόσημα και ιστορία

### Εργοστάσιο Ρετσίνα
Η οδός Ρετσίνα αποτελεί το σημείο έναρξης της οδού Θηβών, και το -εγκαταλελειμμένο πλέον- εργοστάσιο Ρετσίνα δεσπόζει στο σημείο, με τα ερείπιά του να βρίσκονται στο μεγάλο τρίγωνο μεταξύ της Θηβών, της οδού Υμηττού και των σιδηροδρομικών γραμμών του ΟΣΕ. Το εργοστάσιο αποτέλεσε για έναν περίπου αιώνα τη μεγαλύτερη κλωστοϋφαντουργική εταιρεία σε ολόκληρη την Ελλάδα απασχολώντας χιλιάδες εργατικά χέρια. Η κλωστοϋφαντουργία Ρετσίνα ιδρύθηκε το 1872 στον Πειραιά από τους αδελφούς Θεόδωρο, Αλέξανδρο και Δημήτριο Ρετσίνα, γιους του εμπόρου και ποτοποιού Γεωργίου Ρετσίνα από το Άργος, ενός από τους πρώτους οικιστές της πόλης. Ο Θεόδωρος Ρετσίνας σημαντική πολιτική προσωπικότητα είχε διατελέσει δημοτικός σύμβουλος Πειραιά, δήμαρχος της πόλης την περίοδο (1887-1895) και βουλευτής Πειραιά το 1899 με το κόμμα του Χαρίλαου Τρικούπη. 

Η οικογένεια Ρετσίνα μετά το 1890 κατασκεύασε άλλα 4 μεγάλα εργοστάσια σε διάφορα άλλα σημεία του Πειραιά (στο Νέο Φάληρο, στον Άγιο Διονύσιο, στα Μανιάτικα και στην γέφυρα Ιπποδάμειας), τα οποία πουλήθηκαν και κατεδαφίστηκαν το 1957, ενώ όλες οι δραστηριότητες της οικογένειας συγκεντρώθηκαν στο πρώτο εργοστάσιο της Λεύκας. Νέα ανάκαμψη του εργοστασίου είχαμε μετά το 1960 υπό τη διεύθυνση του Ανδρέα Κ. Δρούλια με σύγχρονο εξοπλισμό αλλά τα οικονομικά προβλήματα ήταν μεγάλα σταδιακά έφεραν κάμψη και το οριστικό κλείσιμο του εργοστασίου το 1981. Τα κτίρια του εργοστασίου θεωρήθηκαν σαν διατηρητέα μνημεία, απαγορεύτηκε η κατεδάφισή τους παρά τις προσπάθειες κάποιων επιχειρηματιών αλλά μια πυρκαγιά το 2003 τα κατέστρεψε σε σημαντικό βαθμό.

Το εργοστάσιο Ρετσίνα είχε σημαντικό ρόλο στην δημιουργία της φυσιογνωμίας της σύγχρονης πόλης του Πειραιά, ειδικά στο θέμα της μετατροπής της στην μεγαλύτερη εργατούπολη της Ελλάδας, όλες οι περιοχές γύρω από την Ρετσίνα όπως τα Καμίνια, η Παλαιά Κοκκινιά, ο Παπαστράτος, ο Άγιος Ιωάννης Ρέντη είναι εργατικές συνοικίες. Το εργοστάσιο την περιοχή της μεγάλης ακμής του είχε στην διοίκηση του σημαντικές προσωπικότητες όλοι από αυτούς είχαν διατελέσει δήμαρχοι ή δημοτικοί σύμβουλοι ή βουλευτές Πειραιά. Μετά την παρακμή του εργοστασίου τη δεκαετία του 1960 οι απολυόμενοι εργάτες διασκορπίστηκαν στην γύρω περιοχή της Λεύκας δημιουργώντας μηχανουργεία, μικρότερα εργοστάσια, συνεργεία αυτοκινήτων και πολλά εργαστήρια υφαντουργίας χωρίς να λείπουν ούτε οι εργατικές κατοικίες. Σήμερα πολλά από αυτά λειτουργούν ακόμα κανονικά ενώ άλλα έχουν κλείσει, η περιοχή γενικά είναι σήμερα αρκετά ήσυχη με χαμηλό κυκλοφοριακό φόρτο.

## Άλσος Δηλαβέρη (Λεύκα)
Απέναντι από το πρώην εργοστάσιο Ρετσίνα, βρίσκεται το Άλσος Δηλαβέρη, το μεγαλύτερο πάρκο του Πειραιά, με έκταση 2.37 εκτάρια. Το πάρκο έλαβε την ονομασία του από τον Κρίτωνα Δηλαβέρη (1894-1972), του βιομήχανου, και υιού του επίσης βιομήχανου, Ευσταθίου Δηλαβέρη (1855-1932). Ο Κρίτων Δηλαβέρης ήταν νυμφευμένος με την Αθηνά, αδελφή της Κατίνας Παξινού και κόρη του μεγάλου αλευροβιομήχανου Κωνσταντόπουλου. Ήταν ένας εξαιρετικά δραστήριος άνθρωπος, βουλευτής, ιδρυτής, ευεργέτης και πρόεδρος σε πολλά σωματεία της εποχής.

Εντός του πάρκου, διασώζονται εγκαταστάσεις από το εργοστάσιο πλίνθο-κεραμοποιίας του Δηλαβέρη, το οποίο κατασκευάστηκε το 1935 και λειτούργησε μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του 1970, λίγο μετά το θάνατο του βιομήχανου. Το 2002 το κεντρικό κτήριο του εργοστασίου κηρύσσεται διατηρητέο μνημείο βιομηχανικής κληρονομιάς ενώ ο περιβάλλον χώρος ως χώρος πρασίνου, που σήμερα φιλοξενεί συναυλίες και άλλες υπαίθριες εκδηλώσεις.

## Εργοστάσιο Δηλαβέρη (Νίκαια)
Γύρω στα 2.5 χιλιόμετρα μακριά, απέναντι από το Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Νίκαιας, βρίσκεται το έτερο -και παλαιότερο- εργοστάσιο πλίνθο-κεραμοποιίας του Δηλαβέρη, το οποίο σήμερα είναι εγκαταλελειμμένο. Κατασκευάστηκε το 1888 ως εργοστάσιο μωσαϊκών πλακών, από τον Ευστάθιο Δηλαβέρη, πατέρα του Κρίτωνα. Το 1900 το εργοστάσιο αυτό απασχολούσε 30 άτομα. Το 1897, επεκτείνει την επιχειρηματική του δραστηριότητα, ιδρύοντας εργοστάσιο κεραμοποιίας και λίγο αργότερα, το 1902, ένα ακόμη εργοστάσιο “ευρωπαϊκών κεράμων και μωσαϊκών πλακών”. Η κεραμοποιία το 1920 είχε τη δυνατότητα παραγωγής 4 εκατ. κεράμων γαλλικού τύπου και ομοστρόγγυλου και 2 εκατ. πλίνθων, με προσωπικό 150 ανδρών και 20 γυναικών.

Στο εργοστάσιο αρχικά χρησιμοποιήθηκε καμίνι γερμανικού τύπου με ανεστραμμένη φλόγα, που λειτουργούσε με γαιάνθρακες. Η βιομηχανία Δηλαβέρη εισήγαγε στην αγορά τα επίπεδα κεραμίδια (τύπου Μασσαλίας) και τους διάτρητους οπτόπλινθους που κατασκευάζονταν με ατμοκίνητα μηχανήματα -και όχι πια με τις χειροκίνητες πρέσσες και ξύλινα καλούπια της παραδοσιακής πλινθοκεραμοποιίας-, ενώ με ειδικά μηχανήματα εμπλούτιζε άργιλο με σκόνη από ψημένα κεραμίδια και τούβλα. Μετά το θάνατο του Ευσταθίου Δηλαβέρη (1932), τα ηνία αναλαμβάνει ο γιος του Κρίτων, που το 1935 αποφασίζει να επεκτείνει τις δραστηριότητές του, κατασκευάζοντας ένα νέο εργοστάσιο πλινθοκεραμοποιίας στη Λεύκα.

Πολλά δημόσια κτίρια είχαν πλακοστρωθεί με τις πλάκες Δηλαβέρη, όπως το Νοσοκομείο Ευαγγελισμός, το Στρατιωτικό Νοσοκομείο, η Ιερατική Σχολή, το Αμαλίειο Ορφανοτροφείο, η Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, το Νοσοκομείο Παίδων, το κατάστημα της Εθνικής Τράπεζας στον Πειραιά, το Ζάννειο Νοσοκομείο, η Βασάνειος Ναυτική Σχολή, το Ακταίον στο Φάληρο, το Μουσείο των Δελφών, το Βαλλειάνειο Νοσοκομείο Κεφαλληνίας, το Νοσοκομείο Ζακύνθου και πολλά άλλα.

## Τρίτο Νεκροταφείο Αθηνών (Νίκαια)
Βρίσκεται στο ύψος του κόμβου της Θηβών με την Πέτρου Ράλλη και η κεντρική του είσοδος του είναι επί της οδού Καυκάσου. Η έκταση του κοιμητηρίου εντάσσεται στο Δήμο Νίκαιας και νυν Δήμο Νίκαιας-Αγ. Ιωάννη Ρέντη, αν και διοικητικά υπάγεται στο Δήμο Αθηναίων.

Αποτελεί το μεγαλύτερο κοιμητήριο σε έκταση των Βαλκανίων, με περισσότερα από 27.000 ταφικά μνημεία. Θεωρείται επίσης σημαντικό, επειδή εκεί αναπαύονται αρκετοί επώνυμοι Έλληνες. Στο βορειοδυτικό τμήμα του, στο ύψος όπου συναντώνται τα όρια των δήμων Νίκαιας, Κορυδαλλού, Αγ. Βαρβάρας και Αιγάλεω, περιλαμβάνει και Εβραϊκό νεκροταφείο, το δεύτερο συνολικά νεκροταφείο εβραϊκής κοινότητας στην Αθήνα. Στον περιβάλλοντα χώρο εντός του κοιμητηρίου, υπάρχουν μνημεία για τους εκτελεσθέντες του Μπλόκου της Κοκκινιάς και της Σφαγής του Αιγάλεω, αντίστοιχα.

Πλησίον του κοιμητηρίου βρίσκονται το Δημοτικό Γήπεδο Νίκαιας, το Δ.Α.Κ. Νικαίας «ο Πλάτων» και το Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας Πειραιά «Άγιος Παντελεήμων».

## Συγκοινωνίες
Από τη Θηβών περνούν πλήθος γραμμών λεωφορείων και τρόλεϊ, που συνδέουν τον Πειραιά με τα δυτικά προάστια ή περιοχές της δυτικής Αθήνας μεταξύ τους:

* **24** (ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ - ΙΛΙΟΝ - ΣΤ. ΑΓ. ΑΝΤΩΝΙΟΣ)
* **25** (ΣΤ. ΑΓ. ΑΝΤΩΝΙΟΣ - ΙΛΙΟΝ - ΚΑΜΑΤΕΡΟ)
* **700** (ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ ΑΓ. ΤΡΙΑΔΑ - ΣΤ. ΑΝΘΟΥΠΟΛΗ)
* **701** (ΚΑΜΑΤΕΡΟ - ΙΛΙΟΝ - ΣΤ. ΑΝΘΟΥΠΟΛΗ)
* **703** (ΠΕΙΡΑΙΑΣ - ΑΓ. ΑΝΑΡΓΥΡΟΙ - ΑΓ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ)
* **706** (ΣΤ. ΑΓ. ΑΝΤΩΝΙΟΣ - ΙΛΙΟΝ)
* **719** (ΚΗΠΟΥΠΟΛΗ - ΠΑΛΑΤΙΑΝΗ - ΣΤ. ΛΑΡΙΣΗΣ)
* **730** (ΖΩΟΔ. ΠΗΓΗ - ΣΤ. ΑΓ. ΑΝΤΩΝΙΟΣ - ΛΟΦΟΣ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ)
* **731** (ΑΝΘΟΥΠΟΛΗ - ΣΤ. Μ. ΑΝΘΟΥΠΟΛΗ - ΑΤΤΙΚΟ ΝΟΣ. - ΔΑΣΟΣ)
* **732** (ΙΛΙΟΝ - ΑΓ. ΦΑΝΟΥΡΙΟΣ - ΑΚΑΔΗΜΙΑ)
* **747** (ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ - ΠΑΝΟΡΑΜΑ - ΣΤ. ΑΝΘΟΥΠΟΛΗ)
* **748** (ΧΡΥΣΟΥΠΟΛΗ - ΑΝΘΟΥΠΟΛΗ - ΣΤ. ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ)
* **750** (ΑΤΤΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ - ΣΤ. ΜΕΤΡΟ ΑΙΓΑΛΕΩ - ΝΙΚΑΙΑ)
* **803** (ΠΕΙΡΑΙΑΣ - ΔΑΣΟΣ ΧΑΪΔΑΡΙΟΥ)
* **827** (ΠΕΙΡΑΙΑΣ - ΑΣΠΡΑ ΧΩΜΑΤΑ - ΣΤ. ΝΙΚΑΙΑ)
* **828** (ΠΕΙΡΑΙΑΣ- ΘΗΒΩΝ- ΣΤ. ΝΙΚΑΙΑ)
* **829** (ΠΑΔΑ ΑΡΧΑΙΟΣ ΕΛΑΙΩΝΑΣ - ΣΤ. ΑΙΓΑΛΕΩ - ΠΑΔΑ ΑΛΣΟΣ ΑΙΓΑΛΕΩ)
* **831** (ΠΕΙΡΑΙΑΣ- ΑΙΓΑΛΕΩ)
* **845** (ΠΕΙΡΑΙΑΣ - ΕΛΕΥΣΙΝΑ)
* **852** (ΝΕΑΠΟΛΗ - ΜΕΤΡΟ ΑΙΓΑΛΕΩ)
* **860** (Π. ΦΑΛΗΡΟ - ΓΕΝ. ΚΡΑΤΙΚΟ ΝΙΚΑΙΑΣ - ΣΧΙΣΤΟ ΚΕΡΑΤΣΙΝΙ)
* **891** (AΓ. ΒΑΡΒΑΡΑ - ΑΙΓΑΛΕΩ - ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ - ΣΤ. ΑΤΤΙΚΗΣ)
* **914** (ΟΜΟΝΟΙΑ - ΛΑΧΑΝΑΓΟΡΑ - ΠΑΛ. ΚΟΚΚΙΝΙΑ)

## Παραπομπές