Γεωργιανές βουλευτικές εκλογές 2024

Οι κοινοβουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν στη Γεωργία στις 26 Οκτωβρίου 2024. Οι εκλογές πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με τους κανόνες που εγκρίθηκαν το 2017 μέσω των συνταγματικών τροποποιήσεων, οι οποίες μετέβαλαν το εκλογικό σύστημα προς ένα πλήρως αναλογικό σύστημα εκπροσώπησης με εκλογικό όριο 5%. Το κυβερνών κόμμα Γεωργιανό Όνειρο (GD) επιδίωξε να κερδίσει τέταρτη συνεχόμενη θητεία. Ο ιδρυτής του, ο Μπιτζίνα Ιβανισβίλι—ένας επιδραστικός ολιγάρχης και πρώην πρωθυπουργός, που συχνά θεωρείται ως το *[[éminence grise]]* (ισχυρός δημιουργός αποφάσεων) επέστρεψε στην πολιτική λίγους μήνες πριν από τις εκλογές, για να ηγηθεί του Γεωργιανού Ονείρου στην εκστρατεία.

Κατά την προεκλογική εκστρατεία, το Γεωργιανό Όνειρο προώθησε τη θεωρία συνωμοσίας του Παγκόσμιου Κόμματος του Πολέμου και υποσχέθηκε «διασφάλιση της ειρήνης» μέσω μιας «πραγματιστικής πολιτικής» με τη Ρωσία εν μέσω του πολέμου στην Ουκρανία. Επανειλημμένα απείλησε να απαγορεύσει τα περισσότερα μεγάλα κόμματα της αντιπολίτευσης, υποστήριξε την υιοθέτηση του "νόμου κατά της ΛΟΑΤ προπαγάνδας" και την ενίσχυση του καθεστώτος της Γεωργιανής Ορθόδοξης Εκκλησίας, ενώ ταυτόχρονα προωθούσε την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση «με γεωργιανούς κανόνες». Ο Ιβανισβίλι επίσης έκανε ανοίγματα προς το Κρεμλίνο, προτείνοντας ότι η Γεωργία θα έπρεπε να ζητήσει συγγνώμη για τον πόλεμο του 2008, προκαλώντας αντιδράσεις.

Κατά την προεκλογική περίοδο, η αντιπολίτευση τόνισε αυτό που θεωρούσε ως τη φιλορωσική στροφή του Γεωργιανού Ονείρου και την απροθυμία του να εκπληρώσει τα κριτήρια που είχε θέσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ένταξη στην ΕΕ, πραγματοποιώντας εκστρατεία υπέρ της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Οι εκλογές προηγήθηκαν των διαδηλώσεων του 2023–2024 στη Γεωργία για τον αμφιλεγόμενο νόμο που απαιτούσε από οργανισμούς που λαμβάνουν ξένη χρηματοδότηση να εγγράφονται ως «ξένοι πράκτορες», προκαλώντας κατηγορίες για αυταρχισμό. Ο νόμος αυτός επιδείνωσε τις σχέσεις με τη Δύση· η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι Ηνωμένες Πολιτείες έλαβαν διάφορα μέτρα κατά του νόμου, συμπεριλαμβανομένων των αμερικανικών περιορισμών θεωρήσεων και οικονομικών κυρώσεων σε δεκάδες Γεωργιανούς αξιωματούχους και τις οικογένειές τους, «ντε φάκτο» παγώνοντας το καθεστώς υποψήφιας χώρας της Γεωργίας στην ΕΕ, και προτείνοντας τον νόμο MEGOBARI στο Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών.

Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά αποτελέσματα που δημοσίευσε η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή της Γεωργίας, το Γεωργιανό Όνειρο ανακοίνωσε τη νίκη του με ποσοστό άνω του 53%, ενώ οι τέσσερις κύριες συμμαχίες της αντιπολίτευσης—που συμφώνησαν να μην συνεργαστούν με το Γεωργιανό Όνειρο στο κοινοβούλιο μέσω του Γεωργιανού Χάρτη—καταγράφηκαν με συνολικό ποσοστό 37,79%. Το Γεωργιανό Όνειρο σημείωσε τα υψηλότερα αποτελέσματα στις αγροτικές περιοχές, ιδίως στις περιφέρειες Σαμτσχε-Τζαβαχέτι, Κβέμο Καρτλί, Σβανέτι, Ράτσα-Λετσχούμι, Γκουρία και Ατζαρία, αλλά έχασε την πρωτεύουσα Τιφλίδα και τη Ρουστάβι από την αντιπολίτευση, ενώ κέρδισε οριακά άλλες μεγάλες πόλεις. Στην πρωτεύουσα, το GD έλαβε 42% των ψήφων, ενώ οι τέσσερις κύριες συμμαχίες της αντιπολίτευσης συγκέντρωσαν 46%· το μικρότερο φιλελεύθερο κόμμα Γκίρτσι έλαβε 5,3%. Το Γεωργιανό Όνειρο επίσης έχασε δραματικά από την αντιπολίτευση μεταξύ της Γεωργιανής διασποράς.

Οι τέσσερις μεγάλες συμμαχίες της αντιπολίτευσης και η πρόεδρος Σαλομέ Ζουραμπισβίλι δήλωσαν ότι οι εκλογές διεξήχθησαν με εξαγορά ψήφων, νοθεία, εκφοβισμό και πίεση στους ψηφοφόρους. Κατηγόρησαν το Γεωργιανό Όνειρο ότι «έκλεψε τις εκλογές», με τη Ζουραμπισβίλι να αρνείται να αναγνωρίσει τα επίσημα αποτελέσματα, τα οποία χαρακτήρισε παράνομα. Η αντιπολίτευση ανακοίνωσε ότι θα μποϊκοτάρει το νέο κοινοβούλιο. Η αποστολή παρατηρητών του Διεθνούς Ρεπουμπλικανικού Ινστιτούτου (IRI) αξιολόγησε ότι «οι κοινοβουλευτικές εκλογές της Γεωργίας ήταν θεμελιωδώς ελαττωματικές», με τον πρόεδρο του IRI να δηλώνει ότι «μόνο νέες εκλογές μπορούν να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη του γεωργιανού λαού στη νομιμότητα της κυβέρνησής του». Οι αμφισβητούμενες εκλογές αποτέλεσαν το πρώτο στάδιο της συνταγματικής κρίσης του 2024 στη Γεωργία. Μετά τις εκλογές, το Ινστιτούτο V-Dem υποβάθμισε την ποιότητα της δημοκρατίας στη Γεωργία από «εκλογική δημοκρατία» σε «εκλογική απολυταρχία».

Στις 13 Φεβρουαρίου 2025 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα δηλώνοντας ότι δεν αναγνωρίζει τα αποτελέσματα των εκλογών στη Γεωργία ως νόμιμα.

## Εκλογικό σύστημα

Το Κοινοβούλιο της Γεωργίας αποτελείται από 150 μέλη που εκλέγονται για τετραετή θητεία. Όπως ορίζεται από τις συνταγματικές τροποποιήσεις που εγκρίθηκαν στις 26 Σεπτεμβρίου 2017, οι εκλογές του 2024 θα σημάνουν τη μετάβαση σε ένα πλήρως αναλογικό σύστημα. Τα 150 μέλη του κοινοβουλίου εκλέγονται μέσω κλειστής λίστας σε μία ενιαία εθνική περιφέρεια, με εκλογικό όριο 5% για την απόκτηση εδρών. Για να καθοριστεί ο αριθμός των εδρών που λαμβάνει ένα πολιτικό κόμμα, ο αριθμός των ψήφων που έλαβε πολλαπλασιάζεται επί 150 και διαιρείται με το άθροισμα των ψήφων όλων όσοι έλαβαν τουλάχιστον 5% των έγκυρων ψήφων στις εκλογές. Εάν το άθροισμα των εδρών που λαμβάνουν τα κόμματα είναι μικρότερο από 150, οι υπόλοιπες έδρες απονέμονται διαδοχικά στα κόμματα με τα καλύτερα αποτελέσματα. Στις 6 Φεβρουαρίου 2023, η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή της Γεωργίας (CEC) υιοθέτησε διάταγμα που εισάγει ηλεκτρονική καταγραφή ψηφοφόρων και ηλεκτρονική ψηφοφορία στα περισσότερα εκλογικά τμήματα.

Στις 4 Απριλίου 2024 το Κοινοβούλιο της Γεωργίας κατάργησε τις υποχρεωτικές ποσοστώσεις φύλου, με 85 βουλευτές να ψηφίζουν υπέρ και 22 κατά. Προηγουμένως, ο νόμος απαιτούσε τουλάχιστον μία γυναίκα σε κάθε τέσσερις υποψηφίους σε κάθε λίστα κόμματος. Η απόφαση αυτή αποτέλεσε μέρος συμφωνίας μεταξύ του κυβερνώντος κόμματος Γεωργιανό Όνειρο και του κόμματος της αντιπολίτευσης Γκιρτσί, σύμφωνα με την οποία το Γεωργιανό Όνειρο υποστήριξε την πρόταση του Γκιρτσί για την κατάργηση των ποσοστώσεων, ενώ το Γκιρτσί συμφώνησε να στηρίξει τον υποψήφιο του Γεωργιανού Ονείρου για τη θέση του προέδρου της CEC. Στις 27 Αυγούστου 2024 η πρόεδρος Σαλομέ Ζουραμπισβίλι υπέγραψε διάταγμα με το οποίο όρισε την 26η Οκτωβρίου ως ημερομηνία διεξαγωγής των βουλευτικών εκλογών.

Στις 20 Φεβρουαρίου 2024 το Κοινοβούλιο της Γεωργίας ενέκρινε τροπολογίες στον εκλογικό κώδικα με 81 ψήφους υπέρ στην τρίτη ανάγνωση. Οι τροπολογίες αυτές αλλάζουν τον τρόπο εκλογής του προέδρου και των «επαγγελματιών μελών» της CEC και καταργούν τη θέση του αναπληρωτή προέδρου, η οποία παραδοσιακά κατεχόταν από εκπρόσωπο της αντιπολίτευσης. Σύμφωνα με τον νέο νόμο, ο πρόεδρος του κοινοβουλίου, και όχι η πρόεδρος της χώρας, προτείνει και ανοίγει τη διαδικασία επιλογής για την εκλογή του προέδρου και των επαγγελματιών μελών της CEC. Το κοινοβούλιο απαιτεί πλειοψηφία 3/5 (90 ψήφους) στην πρώτη ψηφοφορία για την εκλογή υποψηφίων. Αν αποτύχει, μπορεί να χρησιμοποιηθεί απλή πλειοψηφία (76 ψήφοι) στις επόμενες δύο προσπάθειες. Αν αποτύχουν και οι δύο, η πρόεδρος αποκτά την εξουσία να διορίσει τον πρόεδρο ή το μέλος της CEC. Ο νόμος επίσης ορίζει ότι τα μέλη της CEC υπηρετούν πλήρη πενταετή θητεία, ακόμη κι αν εκλεγούν με χαμηλότερη απαρτία. Η CEC αποτελείται από 17 μέλη: 7 προτείνονται από τον πρόεδρο του κοινοβουλίου και διορίζονται από το κοινοβούλιο, και 9 προτείνονται από κόμματα της αντιπολίτευσης. Η αντιπολίτευση και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών υποστηρίζουν ότι αυτές οι αλλαγές αυξάνουν την πολιτική πίεση στην CEC και υπονομεύουν την ουδετερότητά της, παραβιάζοντας τις προϋποθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και αγνοώντας τις συστάσεις της Επιτροπής της Βενετίας κατά των τροπολογιών αυτών.

Στις 30 Μαΐου το Κοινοβούλιο υιοθέτησε περαιτέρω τροπολογίες στον εκλογικό κώδικα, οι οποίες περιλαμβάνουν αλλαγές στους κανόνες λειτουργίας της CEC και την κατάργηση της συμβουλευτικής ομάδας της CEC, που περιελάμβανε εκπροσώπους του Συνηγόρου του Πολίτη και επιλεγμένους εθνικούς και διεθνείς εμπειρογνώμονες. Το κυβερνών κόμμα Γεωργιανό Όνειρο δικαιολόγησε αυτές τις αλλαγές ισχυριζόμενο ότι η συμβουλευτική ομάδα δεν ήταν λειτουργική λόγω έλλειψης συμμετοχής από οργανισμούς παρακολούθησης. Μία ακόμη σημαντική τροποποίηση είναι η αλλαγή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της CEC. Προηγουμένως, οι αποφάσεις απαιτούσαν πλειοψηφία δύο τρίτων. Πλέον, εάν μια απόφαση δεν εγκριθεί σε συνεδρίαση, επανατίθεται σε ψηφοφορία στην ίδια συνεδρίαση και θεωρείται εγκριθείσα εφόσον λάβει απλή πλειοψηφία. Το κυβερνών κόμμα υποστηρίζει ότι αυτό λειτουργεί ως μηχανισμός αποτροπής αδιεξόδων. Στις 16 Αυγούστου η CEC εξέδωσε διάταγμα που απαιτεί από τον πρόεδρο κάθε εφορευτικής επιτροπής να πραγματοποιεί κλήρωση για την κατανομή των καθηκόντων μεταξύ των μελών της επιτροπής μία εβδομάδα πριν από τις εκλογές, αντί για την ημέρα των εκλογών. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι αυτή η αλλαγή δίνει στις αρχές χρόνο να επηρεάσουν τη διαδικασία των εκλογών και απειλεί τη διαφάνεια. Η αντιπολίτευση έχει προσφύγει στο δικαστήριο κατά του διατάγματος, αλλά το Δημοτικό Δικαστήριο της Τιφλίδας επικύρωσε την απόφαση της CEC. Ανεξάρτητοι παρατηρητές και κόμματα της αντιπολίτευσης εξακολουθούν να ανησυχούν ότι αυτές οι αλλαγές υπονομεύουν τη δικαιοσύνη και τη διαφάνεια της εκλογικής διαδικασίας, ιδιαίτερα ενόψει των κρίσιμων εκλογών του Οκτωβρίου.

Έχουν εκφραστεί ανησυχίες σχετικά με τα εκλογικά δικαιώματα των Γεωργιανών μεταναστών. Παρά τον σημαντικό οικονομικό τους αντίκτυπο μέσω εμβασμάτων, η συμμετοχή τους στις εθνικές εκλογές παραμένει περιορισμένη. Επίσημα στατιστικά δείχνουν ότι πάνω από 125.000 άτομα εγκατέλειψαν τη Γεωργία τον περασμένο χρόνο, ενώ εκτιμάται ότι ο συνολικός αριθμός των Γεωργιανών μεταναστών μπορεί να φτάνει τα 1,6 εκατομμύρια. Οι τρέχουσες διαδικασίες ψηφοφορίας για τους Γεωργιανούς του εξωτερικού επικρίνονται ως δυσλειτουργικές, καθώς υπάρχουν λίγα εκλογικά τμήματα, συνήθως μόνο σε μεγάλες πόλεις, καθιστώντας δύσκολη τη συμμετοχή όσων ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές. Ως αποτέλεσμα, η προσέλευση των μεταναστών είναι σχετικά χαμηλή· για παράδειγμα, μόνο 66.217 εγγράφηκαν για να ψηφίσουν στις βουλευτικές εκλογές του 2020, εκ των οποίων μόλις 12.247 συμμετείχαν τελικά. Διάφοροι φορείς, όπως κόμματα της αντιπολίτευσης, μη κυβερνητικές οργανώσεις και η πρόεδρος Σαλομέ Ζουραμπισβίλι, ζητούν πιο προσβάσιμες επιλογές ψηφοφορίας, όπως επιπλέον εκλογικά τμήματα, ηλεκτρονική ψηφοφορία ή παρατεταμένες περιόδους ψηφοφορίας. Ωστόσο, η κυβέρνηση, υπό την ηγεσία του κυβερνώντος κόμματος Γεωργιανό Όνειρο, έχει κινηθεί αργά, επικαλούμενη γραφειοκρατικά και υλικοτεχνικά εμπόδια. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι αυτή η απροθυμία για μεταρρύθμιση μπορεί να αποσκοπεί στον περιορισμό της επιρροής των μεταναστών, οι οποίοι θεωρούνται εν δυνάμει φιλοαντιπολιτευόμενο εκλογικό σώμα. Τον Σεπτέμβριο του 2024 η CEC ανακοίνωσε ότι θα ανοίξει 60 εκλογικά τμήματα σε 42 χώρες.

## Αποτελέσματα

## Μετεκλογικά

### Διαδηλώσεις, νομικές υποθέσεις και προεδρικές εκλογές
Διαδηλώσεις κατά του εκλογικού αποτελέσματος πραγματοποιήθηκαν μπροστά από το κτήριο του Κοινοβουλίου της Γεωργίας κατά μήκος της Λεωφόρου Ρουσταβέλι στην Τιφλίδα στις 28 Οκτωβρίου, στις οποίες εκτιμάται ότι συμμετείχαν δεκάδες χιλιάδες άτομα. Άλλη διαδήλωση πραγματοποιήθηκε στις 4 Νοεμβρίου.

Στις 29 Οκτωβρίου η CEC ανακοίνωσε επανακαταμέτρηση ψήφων σε πέντε εκλογικά τμήματα που επιλέχθηκαν τυχαία σε κάθε εκλογική περιφέρεια, αντιπροσωπεύοντας το 14% όλων των εκλογικών τμημάτων. Στις 30 Οκτωβρίου η Εισαγγελία της Γεωργίας άνοιξε έρευνα σχετικά με καταγγελίες για εκλογική νοθεία κατόπιν αιτήματος της CEC και κάλεσε την πρόεδρο Ζουραμπισβίλι στο πλαίσιο της διαδικασίας. Ωστόσο, τα κόμματα της αντιπολίτευσης εξέφρασαν αμφιβολίες για την ανεξαρτησία της έρευνας, επικαλούμενα το γεγονός ότι ο επικεφαλής του οργανισμού διορίστηκε από το κοινοβούλιο που ελέγχεται από το Γεωργιανό Όνειρο. Η Ζουραμπισβίλι αρνήθηκε να παρουσιαστεί στην κλήση.

Η αντιπολίτευση ανακοίνωσε ότι θα μποϊκοτάρει το νέο κοινοβούλιο, στερώντας του έτσι απαρτία. Στις 4 Νοεμβρίου τα κόμματα της αντιπολίτευσης διοργάνωσαν άλλη συγκέντρωση έξω από το Κοινοβούλιο της Γεωργίας, αποκαλύπτοντας μια στρατηγική για την αμφισβήτηση των εκλογικών αποτελεσμάτων. Οι ηγέτες της αντιπολίτευσης ανακοίνωσαν ότι οι διαδηλώσεις θα είναι καθημερινές και θα ενταθούν με την πάροδο του χρόνου, καλώντας τους υποστηρικτές να συγκεντρωθούν σε μεγάλους αριθμούς σε όλη την Τιφλίδα για να εμποδίσουν την πρόσβαση στο κοινοβούλιο και να διατηρήσουν ορατή πίεση στις αρχές. Το σχέδιο δράσης της αντιπολίτευσης περιλαμβάνει αιτήματα για επαναληπτικές εκλογές, μη αναγνώριση της νομιμότητας του νέου κοινοβουλίου και την έναρξη ενός συντονισμένου κινήματος αντίστασης που θα ξεκινήσει από την Τιφλίδα και θα επεκταθεί πανεθνικά.

Στις 15 Νοεμβρίου δικαστήριο της Τιφλίδας απέρριψε 11 αγωγές που κατέθεσαν κόμματα της αντιπολίτευσης και ομάδες της κοινωνίας των πολιτών αμφισβητώντας τη διεξαγωγή των εκλογών, στις οποίες η CEC κατονομάστηκε ως εναγόμενη. Καθώς η CEC επικύρωσε επίσημα τα αποτελέσματα την επόμενη ημέρα, ο πρόεδρός της, Γκιόργκι Καλανταρισβίλι, δέχθηκε επίθεση με μαύρη μπογιά από τον επίτροπο της CEC, Νταβίντ Κιρταντζέ, μέλος του UNM, ο οποίος δήλωσε ότι τα επίσημα αποτελέσματα δεν αντικατοπτρίζουν την «πραγματική επιλογή» του εκλογικού σώματος. Στις 17 Νοεμβρίου διαδηλωτές που ζητούσαν νέες εκλογές έστησαν καταυλισμό έξω από το Κρατικό Πανεπιστήμιο της Τιφλίδας, ο οποίος διαλύθηκε από την αστυνομία στις 19 Νοεμβρίου. Συνελήφθησαν τουλάχιστον 16 άτομα, μεταξύ των οποίων και ένας εικονολήπτης του τηλεοπτικού καναλιού της αντιπολίτευσης Μταβάρι Άρχι. Την ίδια ημέρα, η πρόεδρος Ζουραμπισβίλι κατέθεσε αγωγή στο Συνταγματικό Δικαστήριο της Γεωργίας ζητώντας την ακύρωση των εκλογικών αποτελεσμάτων, επικαλούμενη «εκτεταμένες παραβιάσεις της καθολικότητας της ψήφου και του απορρήτου της κάλπης». Η αγωγή απορρίφθηκε από το δικαστήριο στις 3 Δεκεμβρίου.

Το νέο κοινοβούλιο πραγματοποίησε την εναρκτήρια συνεδρίασή του στις 25 Νοεμβρίου, με την παρουσία μόνο 88 βουλευτών από το Γεωργιανό Όνειρο. Η Ζουραμπισβίλι μποϊκόταρε τη συνεδρίαση, ενώ οι διαδηλώσεις συνεχίζονταν έξω από το κτήριο του κοινοβουλίου.

Στις 27 Νοεμβρίου το Γεωργιανό Όνειρο πρότεινε τον Μιχεΐλ Καβελασβίλι, πρώην ποδοσφαιριστή και συνιδρυτή του ευρωσκεπτικιστικού κόμματος Λαϊκή Δύναμη, ως υποψήφιό του για την προεδρία της Γεωργίας. Για πρώτη φορά στην ιστορία της Γεωργίας, ο πρόεδρος εκλέχθηκε στις 14 Δεκεμβρίου από εκλογικό σώμα και όχι με άμεση καθολική ψηφοφορία. Το εκλογικό σώμα των 300 μελών περιλαμβάνει και τους 150 βουλευτές, καθώς και δημοτικούς συμβούλους και εκπροσώπους από το Ανώτατο Συμβούλιο της Αμπχαζίας και το Ανώτατο Συμβούλιο της Ατζαρίας. Ως αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών, το Γεωργιανό Όνειρο διατηρεί πλειοψηφία σε αυτό το σώμα, γεγονός που δίνει στο κόμμα καθοριστική επιρροή στο αποτέλεσμα των εκλογών.

## Παραπομπές


2024
Γεωργια