Ναιτεριανός τοπολογικός χώρος

Στα μαθηματικά, ο **Ναιτεριανός τοπολογικός χώρος**, πήρε το όνομά του από την Έμι Νέτερ, είναι ένας τοπολογικός χώρος στον οποίο τα κλειστά υποσύνολα ικανοποιούν τη συνθήκη της φθίνουσας αλυσίδας. Ισοδύναμα, θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα ανοικτά υποσύνολα ικανοποιούν τη συνθήκη της αύξουσας αλυσίδας, αφού είναι τα συμπληρώματα των κλειστών υποσυνόλων. Η ιδιότητα του Ναιτεριανού  τοπολογικού χώρου μπορεί επίσης να θεωρηθεί ως μια ισχυρή συνθήκη συμπαγούς, δηλαδή ότι κάθε ανοικτό υποσύνολο ενός τέτοιου χώρου είναι συμπαγές, και στην πραγματικότητα είναι ισοδύναμη με τη φαινομενικά ισχυρότερη δήλωση ότι κάθε υποσύνολο είναι συμπαγές.

## Ορισμός
Ένας τοπολογικός χώρος X καλείται **Ναιτεριανός** αν ικανοποιεί τη συνθήκη φθίνουσας αλυσίδας για κλειστά υποσύνολα: για κάθε ακολουθία  

: Y_1 \supseteq Y_2 \supseteq \cdots 

κλειστών υποσυνόλων Y_i του X, υπάρχει ένας ακέραιος m τέτοιος ώστε Y_m=Y_{m+1}=\cdots.

## Ιδιότητες
*Ένας τοπολογικός χώρος  X είναι Ναιτεριανός αν και μόνο αν κάθε υποχώρος του X είναι συμπαγής (δηλαδή,  X είναι κληρονομικά συμπαγής), και αν και μόνο αν κάθε ανοικτό υποσύνολο του  X είναι συμπαγές.
* Κάθε υποχώρος ενός Ναιτεριανού χώρου είναι Ναιτεριανός.
* Η συνεχής εικόνα ενός  Ναιτεριανού χώρου είναι Ναιτεριανή.
* Μια πεπερασμένη ένωση Ναιτεριανών υποχώρων ενός τοπολογικού χώρου είναι Ναιτεριανή.
* Κάθε Ναιτεριανός χώρος Χάουσντορφ είναι πεπερασμένος με τη διακριτή τοπολογία.
: Απόδειξη: *Κάθε υποσύνολο του X είναι συμπαγές σε ένα χώρο Χάουσντορφ, άρα κλειστό.  Άρα ο X έχει τη διακριτή τοπολογία, και επειδή είναι συμπαγής, πρέπει να είναι πεπερασμένος.*
* Κάθε Ναιτεριανός χώρος *X* έχει πεπερασμένο αριθμό μη αναγώγιμων συνιστωσών. Αν οι μη αναγώγιμες συνιστώσες είναι X_1,...,X_n, τότε X=X_1\cup\cdots\cup X_n, και καμία από τις συνιστώσες X_i δεν περιέχεται στην ένωση των άλλων συνιστωσών.

## Από την αλγεβρική γεωμετρία
Πολλά παραδείγματα Ναιτεριανών  τοπολογικών χώρων προέρχονται από την αλγεβρική γεωμετρία, όπου για την τοπολογία Ζαρίσκι ένα μη αναγώγιμο σύνολο έχει τη διαισθητική ιδιότητα ότι κάθε κλειστό κατάλληλο υποσύνολο έχει μικρότερη διάσταση. Δεδομένου ότι η διάσταση μπορεί να " μεταβεί προς τα κάτω" μόνο έναν πεπερασμένο αριθμό φορών, και τα αλγεβρικά σύνολα αποτελούνται από πεπερασμένες ενώσεις μη αναγώγιμων συνόλων, οι φθίνουσες αλυσίδες κλειστών συνόλων Ζαρίσκι πρέπει τελικά να είναι σταθερές.

Ένας πιο αλγεβρικός τρόπος για να το δούμε αυτό είναι ότι τα συσχετιζόμενα ιδεώδη που ορίζουν αλγεβρικά σύνολα πρέπει να ικανοποιούν τη συνθήκη της αύξουσας αλυσίδας. Αυτό προκύπτει επειδή οι δακτύλιοι της αλγεβρικής γεωμετρίας, με την κλασική έννοια, είναι Ναιτεριανοί δακτύλιοι. Αυτή η κατηγορία παραδειγμάτων αιτιολογεί επομένως και το όνομα.

Αν ο *R* είναι ένας αντιμεταθετικός Ναιτεριανὀς δακτύλιος, τότε το Spec(*R*), το πρωταρχικό φάσμα του *R*, είναι ένας Ναιτεριανὀς τοπολογικός χώρος. Γενικότερα, ένα Ναιτεριανὀ σχήμα είναι ένας Ναιτεριανὀς τοπολογικός χώρος. Το αντίστροφο δεν ισχύει, αφού υπάρχουν μη-Ναιτεριανοί δακτύλιοι με ένα μόνο πρώτο ιδεώδες, οπότε το Spec(*R*) αποτελείται από ακριβώς ένα σημείο και επομένως είναι ένας Ναιτεριανὀς χώρος.

## Παράδειγμα
Ο χώρος \mathbb{A}^n_k (αφινικός n-χώρος πάνω από ένα πεδίο k) σύμφωνα με την τοπολογία Ζαρίσκι είναι ένα παράδειγμα τοπολογικού χώρου Noetherian. Από τις ιδιότητες των ιδεωδών ενός υποσυνόλου του \mathbb{A}^n_k, γνωρίζουμε ότι αν

:Y_1 \supseteq Y_2 \supseteq Y_3 \supseteq \cdots

είναι μια φθίνουσα αλυσίδα κλειστών υποσυνόλων Ζαρίσκι, τότε

:I(Y_1) \subseteq I(Y_2) \subseteq I(Y_3) \subseteq \cdots

είναι μια αύξουσα αλυσίδα ιδεωδών του k[x_1,\ldots,x_n]. Εφόσον το k[x_1,\ldots,x_n] είναι ένας Ναιτεριανός δακτύλιος, υπάρχει ένας ακέραιος m τέτοιος ώστε  

:I(Y_m)=I(Y_{m+1})=I(Y_{m + 2})=\cdots.

Δεδομένου ότι V(I(Y)) είναι το κλείσιμο του *Y* για όλα τα *Y*, V(I(Y_i))=Y_i για όλα τα i. Συνεπώς

:Y_m=Y_{m+1}=Y_{m + 2}=\cdots όπως απαιτείται.

## Εφαρμογή

* Ένας Ναιτεριανός τοπολογικός χώρος έχει μόνο πεπερασμένο αριθμό μη αναγώγιμων συνιστωσών .

Ειδικότερα, μια αφινική ποικιλία έχει πεπερασμένο αριθμό μη αναγώγιμων συνιστωσών.

Δεδομένου ότι η απλή απόδειξη απεικονίζει τον τυπικά "Ναιτεριανό" τρόπο συλλογισμού, την αναπαράγουμε εν συντομία εδώ: Έστω \mathcal A το σύνολο όλων των κλειστών υποσυνόλων που δεν είναι πεπερασμένη ένωση μη αναγώγιμων συνόλων. Υποθέτοντας ότι το σύνολο αυτό δεν είναι κενό, περιέχει ένα ελάχιστο στοιχείο A_0 λόγω της συνθήκης του ελαχίστου για τα κλειστά σύνολα. Αυτό δεν μπορεί να είναι μη αναγώγιμο ως στοιχείο του \mathcal A, οπότε είναι η ένωση δύο πραγματικών κλειστών συνόλων A_1 και A_2. Εφόσον το A_0 είναι ελάχιστο, τα A_1 και A_2 δεν είναι του \mathcal A και επομένως είναι πεπερασμένες ενώσεις μη αναγώγιμων συνόλων. Αλλά τότε η A_0 = A_1\cup A_2 είναι επίσης πεπερασμένη ένωση μη αναγώγιμων συνόλων, πράγμα που έρχεται σε αντίθεση με την A_0\in {\mathcal A} . Επομένως, το  \mathcal A είναι κενό, και ειδικότερα ο ίδιος ο χώρος είναι πεπερασμένη ένωση μη αναγώγιμων συνόλων, κάτι που έπρεπε να αποδειχθεί.

## Συμβατότητα
Αν ορίσουμε τη Συμβατότητα με την ιδιότητα της επικάλυψης και εγκαταλείψουμε την ιδιότητα Χάουσντορφ (ορισμένοι συγγραφείς μιλούν για οιονεί συμπαγείς χώρους), έχουμε : 

* Κάθε Ναιτεριανός χώρος είναι οιονεί συμπαγής.
* Ένας τοπολογικός χώρος είναι Ναιτεριανός αν και μόνο αν κάθε υποσύνολο είναι οιονεί συμπαγές με τη σχετική τοπολογία.

## Δημοσιεύσεις
*  COMMUTATIVE ALGEBRA (pdf)
* Algebraic geometry by Hartshorne, Robin Springer, 1977, ISBN 0-387-90244-9.

## Δείτε επίσης
* Lie Groups and Algebraic Groups

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
*English - Greek Dictionary of Pure and Applied Mathematics Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο
* Topology. 
*Encyclopaedia of Mathematics: Monge—Ampère Equation — Rings and Algebras 
*Commutative Algebra: Chapters 1-7, Τόμος 1

## Παραπομπές


 

Κατηγορία:Αλγεβρική γεωμετρία
Κατηγορία:Τοπολογία
Κατηγορία:Περιοχές των μαθηματικών