Χίλντα Γκάιρινγκερ

Η **Χίλντα Γκάιρινγκερ φον Μίζες**, πρώην Χίλντα Πόλλατσεκ (*Hilda Pollaczek*)  και Χίλντα Πόλατσεκ (*Hilda Polatschek* ) (Δημοσίευε με τα ονόματα Χίλντα Πόλατσεκ, Χίλντα Γκάιρινγκερ ή Χίλντα Πόλατσεκ-Γκάιρινγκερ) σύζυγος φον Μίζες, (28 Σεπτεμβρίου 1893 στη Βιέννη, Αυστροουγγαρία, 22 Μαρτίου 1973 στη Σάντα Μπάρμπαρα (Καλιφόρνια)) ήταν Αυστροαμερικανίδα μαθηματικός και η πρώτη γυναίκα που δίδαξε εφαρμοσμένα μαθηματικά στη Γερμανία. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα περιλάμβαναν τη θεωρία της ελαστικότητας και τη στατιστική, καθώς και την εφαρμογή και ανάπτυξη στατιστικών μεθόδων στη γενετική.

## Βιογραφία
Η Χίλντα Γκάιρινγκερ καταγόταν από την οικογένεια του Ούγγρου κλωστοϋφαντουργού Λούντβιχ Γκάιρινγκερ και της συζύγου του Μάρθας, το γένος Βερτχάιμερ. Τα αδέλφια της ήταν ο Έρνστ Γκάιρινγκερ, ο οποίος έγινε γιατρός, ο Πέτερ Γκάιρινγκερ, ο οποίος έγινε μηχανικός, και ο Καρλ Γκάιρινγκερ (1899-1989), ο οποίος αργότερα ασχολήθηκε με τη μουσική. Πριν από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, δραστηριοποιήθηκε στα κινήματα νεολαίας, ιδιαίτερα στο εκπαιδευτικό πείραμα του "Νηπιαγωγείου Baumgarten". Σπούδασε μαθηματικά στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης, όπου έλαβε το διδακτορικό της το 1917 υπό την επίβλεψη του Βίλχελμ Βίρτινγκερ με θέμα τις σειρές Φουριέ σε δύο μεταβλητές. Στη συνέχεια εργάστηκε το 1918/19 ως συντάκτρια της "Επετηρίδας Μαθηματικής Προόδου" υπό τη διεύθυνση του Λέον Λιχτενστάιν, επέστρεψε για λίγο στη Βιέννη το 1919 για να εργαστεί ως εκπαιδεύτρια και λέκτορας δημόσιων πανεπιστημίων και στη συνέχεια εντάχθηκε στο δυναμικό του Ρίχαρντ φον Μίζες στο Βερολίνο το 1921 ως βοηθός στο Ινστιτούτο Εφαρμοσμένων Μαθηματικών. Εκεί, το 1921, παντρεύτηκε τον στατιστικολόγο Φέλιξ Πόλατσεκ, επίσης από τη Βιέννη, ο οποίος είχε λάβει το διδακτορικό του στο Βερολίνο υπό την επίβλεψη του Ισάι Σουρ. Ο γάμος έληξε το 1925 (με διαζύγιο το 1932) και η Χίλντα Γκάιρινγκερ μεγάλωσε μόνη της την κόρη τους Μάγκντα (γεννημένη το 1922). Ως βοηθός του Μίζες, εργάστηκε στον τομέα της στατιστικής και της θεωρίας της πλαστικότητας. Το 1928, έλαβε τη χειραφέτησή της στο Βερολίνο και έγινε λέκτορας και Επικουρη Καθηγητρια. Ήταν μέλος της συντακτικής επιτροπής της Zeitschrift für Angewandte Mathematik und Mechanik, που ίδρυσε ο Μίζες. Όταν οι εθνικοσοσιαλιστές ανέβηκαν στην εξουσία το 1933, οι ελπίδες της να λάβει τη θέση έκτακτης καθηγήτριας, για την οποία είχε ήδη υποβάλει αίτηση, έπεσαν στο κενό. Ως Εβραία, απολύθηκε από το πανεπιστήμιο το 1933 και τελικά ακολούθησε τον Ρίχαρντ φον Μίζες (μετά από μια σύντομη περίοδο στο Ινστιτούτο Μηχανικής των Βρυξελλών) στην Κωνσταντινούπολη το 1934, όπου ίδρυσε ένα νέο ινστιτούτο μαθηματικών, όπου έγινε καθηγήτρια (αρχικά διδάσκοντας στα γαλλικά, στη συνέχεια στα τουρκικά).

Εν τέλει, και οι δύο τους εγκαταστάθηκαν  στις Ηνωμένες Πολιτείες, εν μέρει επειδή η πολιτική κατάσταση στην Τουρκία ήταν πολύ αβέβαιη γι' αυτούς (ο Κεμάλ Ατατούρκ πέθανε το 1938). Ο φον Μίζες έφυγε πρώτος, και στη συνέχεια η Χίλντα Γκάιρινγκερ το 1939, αφού δεν ανανεώθηκε η θέση της στην Τουρκία. Η Χίλντα Γκάιρινγκερ δίδαξε πρώτα στο Κολέγιο Bryn Mawr. Το 1942, ενώ εκτελούσε μυστικές εργασίες για την κυβέρνηση των ΗΠΑ, έδωσε διαλέξεις για τη γεωμετρία της μηχανικής στο Πανεπιστήμιο Μπράουν, οι σημειώσεις των οποίων κυκλοφόρησαν ευρέως. Το 1943 παντρεύτηκε τον φον Μίζες και έγινε καθηγήτρια στο Κολλέγιο Γουίτον στο Νόρτον της Μασαχουσέτης, προκειμένου να βρίσκεται πιο κοντά στον Μίζες στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ. Το 1953, δημοσίευσε το σύνολο των εργασιών του Μίζες μετά τον θάνατό του (ως ερευνήτρια στο Χάρβαρντ), καθώς και το μεταθανάτιο έργο του "Μαθηματική θεωρία των πιθανοτήτων και της στατιστικής" (1964) και τη "Μαθηματική θεωρία της ροής συμπιεζόμενων ρευστών" (1958). Το 1959 αποσύρθηκε από τη διδασκαλία στο Κολλέγιο Wheaton, αφού το 1956 είχε διοριστεί έκτακτη ομότιμη καθηγήτρια στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, με πλήρη συνταξιοδότηση. Το 1951/52, συνόδευσε τον Ρίτσαρντ φον Μίζες σε ένα ταξίδι στην Ευρώπη και, όπως και εκείνος, έδωσε διαλέξεις, κυρίως στη Βιέννη και την Κωνσταντινούπολη (Διεθνές Συνέδριο Εφαρμοσμένης Μηχανικής).

Το 1930 ανέπτυξε τις "εξισώσεις Γκάιρινγκερ" για επίπεδες πλαστικές παραμορφώσεις. Το 1958, το άρθρο ανασκόπησης της για τη θεωρία της πλαστικότητας με τον Άλφρεντ Μ. Φρόιντενταλ ("The mathematical theory of the inelastic continuum" - Η μαθηματική θεωρία του ανελαστικού συνεχούς) δημοσιεύθηκε στο "Handbuch der Physik" (επιμέλεια Ζίγκφριντ Φλουγκ). Ενδιαφέρθηκε επίσης για τη γενετική. Συνολικά, δημοσίευσε περίπου 80 επιστημονικά έργα.

Η Γκάιρινγκερ ήταν μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών (1955). Το 1960, της απονεμήθηκε τιμητικός διδακτορικός τίτλος από το κολλέγιο Wheaton. Το 1967, το Πανεπιστήμιο της Βιέννης διοργάνωσε μια τελετή για την 50ή επέτειο του διδακτορικού της τίτλου (Goldene Promotion). Το 2016, η οδός Χίλντα-Γκάιρινγκερ-Γκάσε (Hilda-Geiringer-Gasse) ονομάστηκε προς τιμήν της στη Βιέννη-Φαβόριτεν (10ο διαμέρισμα). Το 2017, ο δρόμος Χίλντα-Γκάιρινγκερ-Βεγκ στο Χουμπολντχάφεν στο Βερολίνο-Moabit ονομάστηκε επίσης προς τιμήν της.

## Δημοσιεύσεις (επιλογή)
*Οι μη ευκλείδειες γεωμετρίες και το πρόβλημα του χώρου. Natural Sciences 6(45), 635-641; 653-658, 1918.
*Ο νοητός κόσμος των μαθηματικών. Εκδότης της ομάδας εργασίας, Βερολίνο/Φραγκφούρτη 1922.
*Σε ένα οριακό θεώρημα που οδηγεί σε μια σύνθετη κατανομή Poisson. στην: Μαθηματική Εφημερίδα. Τόμος 72, 1960 (on line).
*Συμβολή στα θεμελιώδη θεωρήματα του λογισμού των πιθανοτήτων. στην: Μαθηματική Εφημερίδα. Τόμος 24, 1926 (on line).
*Περί ενός προβλήματος οριακών τιμών της θεωρίας των συνήθων γραμμικών διαφορικών εξισώσεων δεύτερης τάξης. στα: Μαθηματικά χρονογραφήματα (Mathematische Zeitschrift. Τόμος 12, 1922 (on line).

## Παραπομπές


Κατηγορία:Αυστριακοί μαθηματικοί
Κατηγορία:Μαθηματικοί αναλυτές
Κατηγορία:Μαθηματικοί του 20ού αιώνα
Κατηγορία:Απόφοιτοι του Πανεπιστημίου της Βιέννης