Υκεάνιος πλανήτης

μικρογραφία|Καλλιτεχνική απεικόνιση ενός υκεάνιου πλανήτη
**Υκεάνιος πλανήτης** ονομάζεται ο τύπος εξωπλανήτη, ο οποίος διαθέτει ωκεάνιο φλοιό που καλύπτει όλη την επιφάνειά του και ατμόσφαιρα πλούσια σε υδρογόνο. Με άλλα λόγια είναι εξωπλανήτης που πληρεί δύο κριτήρια: 1) Ο φλοιός του να αποτελείται εξ ολοκλήρου από ωκεανό, 2) Η ατμόσφαιρά του να είναι πλούσια σε Υδρογόνο. Εξού και η ονομασία του 'Υκεάνιος' : υδρογόνο + ωκεανός. 

## Ορισμός
Οι Υκεάνιοι πλανήτες είναι  υποθετικός τύπος πλανήτων που αποτελούνται από ωκεανούς νερού σε υγρή κατάσταση κάτω από ατμόσφαιρα υδρογόνου.  Η παρουσία νερού καθιστά τους Υκεάνιους πλανήτες υποσχόμενους υποψήφους για πιθανή ύπαρξη εξωγηίνης ζωής. Συνήθως παρατηρούνται να έχουν μεγάλη μάζα και να είναι πιο ογκώδεις από τη Γη.  Τα δεδομένα που διαθέτουμε δείχνουν ότι όσο οι πλανήτες που θεωρούνται Υπεργαίες τόσο και οι αποκαλούμενοι 'υπο - Ποσειδώνες'  (όπως ο K2-18b και ο TOI-1231 b) ταιριάζουν σε αυτή την κατηγορία των Υκεάνιων, με αποτέλεσμα να θεωρηθούν ευνοϊκοί εξωπλανήτες. Το τηλεσκόπιο Kepler είναι γνωστό πως είχε παρατηρήσει στο παρελθόν τέτοιου είδους πλανήτες, οι οποίοι πλέον 

## Ιστορία
Ο όρος "Υκεάνιος πλανήτης" δημιουργήθηκε το 2021 από μια ομάδα ερευνητών εξωπλανητών στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, ως συνδυασμός των λέξεων "υδρογόνου" και "ωκεανού", που χρησιμοποιείται για να περιγράψει πλανήτες που πιστεύεται ότι έχουν μεγάλα ωκεανούς και ατμόσφαιρες πλούσιες σε υδρογόνο. Οι Υκεάνιοι πλανήτες απαντώνται συχνά γύρω από τα κόκκινους νάνους αστέρια και θεωρούνται πολύ υποσχόμενος τόπος για την ύπαρξη ζωής πέρα από τη Γη. Ο όρος χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά σε μια εργασία που δημοσιεύθηκε στο The Astrophysical Journal στις 31 Αυγούστου 2021.

Η ζωή σε έναν Υκεάνιο πλανήτη κατά πάσα πιθανότητα θα είναι υδρόβια, καθώς άλλα είδη ζωής θα ήταν δυσκολότερο να αναπτυχθούν σε αυτό το περιβάλλον. Οι Υκεάνιοι πλανήτες συνήθως είναι μεγαλύτεροι σε σχέση με κοινούς βραχώδεις πλανήτες, γεγονός που τους καθιστά ευκολότερους στον εντοπισμό, αλλά και πιο προσιτούς στην ανίχνευση τυχόν ενδείξεων ζωής. Το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb παρατήρησε το έτος 2023 τον Υκεάνιο πλανήτη K2-18b. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αυτού του πλανήτη ήταν η ανίχνευση Διμεθυλοσουλφιδίου (DMS), που από όσα γνωρίζουμε μέχρι στιγμής, είναι μία χημική ένωση που σχετίζεται με τη ζωή στη γη. Συμπεραίνουμε πως ο K2-18b πιθανότατα φέρει υδρόβιους οργανισμούς στον ωκεάνιο φλοιό του. Ωστόσο, παραμένει μυστήριο το αν όντως υπάρχει ζωή σε αυτόν τον πλανήτη, καθώς βρίσκεται στον αστερισμό του Λέοντα που απέχει 120 έτη φωτός από τη γη, με αποτέλεσμα να μην είναι τεχνικά εφικτό να πάει η ανθρωπότητα εκεί και να το διελευκάνει.

## Ιδιότητες
Οι Υκεάνιοι πλανήτες προκειμένου να ικανοποιούν τα κριτήρια που έχουν προταθεί από επιστήμονες για να κατατάσσονται σε αυτή την κατηγορία, προβλέπονται να έχουν ακτίνες διπλάσιες από αυτή της γης και δεκαπλάσια μάζα περίπου. Αξίζει να αναφερθεί όμως πως ένας Υκεάνιος πλανήτης δεν είναι απαραίτητα και ένας πλανήτης βιώσιμος που ευνοεί την ύπαρξη ζωής. Για παράδειγμα, αν ένας Υκεάνιος πλανήτης περιφέρεται γύρω από κάποιον νάνο αστέρα φασματικού τύπου Μ και απέχει σε κλίμακα περίπου όσο η γη από τον ήλιο, τότε θα αναπτύσσει θερμοκρασίες μέχρι και 430 Κ.

Τέτοιοι πλανήτες μπορούν να έχουν πολλές διαφορετικές ατμοσφαιρικές συστάσεις και δομές. Επίσης είναι θεωρητικά εφικτή η ύπαρξη "σκοτεινών Υκεάνιοι" πλανήτες που να είναι παλιρροϊκά κλειδωμένοι με τον αστέρα τους (κατοικήσιμοι μόνο στην πλευρά της μόνιμης νύχτας)  ή οι "ψυχροί Υκεάνιοι" πλανητές (δεχόμενοι σχεδόν αμελητέα ακτινοβολία, που κρατούνται θερμοί από την επίδραση του Φαινομένου του θερμοκηπίου). Ένας σκοτεινός Υκεάνιος μπορεί να σχηματιστεί όταν η ατμόσφαιρα δεν μεταφέρει αποτελεσματικά τη θερμότητα από τη μόνιμη πλευρά της ημέρας στη μόνιμη σκοτεινή πλευρά,  με αποτέλεσμα η σκοτεινή πλευρά να έχει θερμοκρασίες σαν αυτές που έχουμε εδώ στη γη, ενώ η ημερήσια πλευρά να είναι υπερβολικά θερμή για τη ζωή.  Ψυχροί Υκεάνιοι μπορεί να υπάρχουν ακόμη και στην απουσία των αστέρων, βλ. Ορφανός πλανήτης. 

Αν και η παρουσία νερού μπορεί να τους βοηθήσει να είναι κατοικήσιμοι πλανήτες, η κατοικία τους μπορεί να περιοριστεί από μια πιθανή αποφυγή της θερμοκηπίου. Το υδρογόνο αντιδρά διαφορετικά στα μήκη κύματος του φωτός των αστέρων από τα βαρύτερα αέρια όπως το αζώτο και οξυγόνο. Αν ο πλανήτης περιστρέφεται γύρω από ένα άστρο που μοιάζει με τον ήλιο σε μια Αστρονομική μονάδα (ΑU), η θερμοκρασία θα ήταν τόσο υψηλή ώστε οι ωκεανοί να βράζουν και το νερό να γίνεται ατμός. Οι τρέχοντες υπολογισμοί εντοπίζουν την κατοικήσιμη ζώνη όπου το νερό θα παραμείνει υγρό σε 1,6 AU, αν η ατμοσφαιρική πίεση είναι παρόμοια με αυτή της Γης, ή σε 3,85 AU. αν είναι δέκαπλασια έως και εικοσαπλάσια. Όλοι οι σημερινοί υποψήφιοι Υκεάνιοι βρίσκονται στην περιοχή όπου θα βράζουν οι ωκεανοί, και ως εκ τούτου είναι απίθανο να έχουν ωκεανούς υγρού νερού.

## Συνοπτικά οι ιδιότητές τους

* Καλύπτονται από ωκεανούς στον φλοιό τους.
* Έχουν ατμόσφαιρες πλούσιες σε υδρογόνο. Οι ατμόσφαιρες στους Υκεάνιους, συγκεκριμένα πιστεύεται ότι αποτελούνται από υδρογόνο, ηλιο και υδρατμούς.
* Σκοτεινοί Υκεάνιοι προβλέπεται να βρίσκονται σε τροχιά γύρω από ερυθρούς νάνους. Οι ερυθροί νάνοι είναι ο πιο κοινός τύπος άστρων στον γαλαξία μας. 
* Θεωρούνται ένα υποσχόμενο μέρος για την αναζήτηση ζωής πέρα από τη Γη. Οι Υκεάνιοι πλανήτες έχουν τα συστατικά που είναι απαραίτητα για τη ζωή, συμπεριλαμβανομένου του υγρού νερού, της ενέργειας και των οργανικών μορίων. 
* Οι ατμόσφαιρές τους προβλέπεται να έχουν λιγότερο μεθάνιο και αμμωνία από ό,τι πλανήτες όπως ο Ποσειδώνας.

Οι Υκεάνιοι πλανήτες πιθανότατα είναι ικανοί να υποστηρίξουν εξωγήινη ζωή, παρά τις ιδιότητες τους που διαφέρουν από εκείνες της Γης. Οι αστρονόμοι χρησιμοποιούν τηλεσκόπια όπως το James Webb για να αναζητήσουν Υκεάνιους πλανήτες και να μάθουν περισσότερα για εκείνους.

## Υποψήφιοι Υκεάνιοι πλανήτες

### K2-18b

Ένας από αυτούς τους υποψηφίους πλανήτες είναι ο K2-18b, ο οποίος περιφέρεται γύρω από ένα αμυδρό άστρο με περίοδο περίπου 33 ημερών. Αυτός ο υποψήφιος πλανήτης θα μπορούσε να έχει νερόσε υγρή κατάσταση στον φλοιό του,  υψηλή ποσότητα αερίου υδρογόνου στην ατμόσφαιρα του, αλλά και ιδανική απόσταση από το άστρο του ώστε να θεωρείται πιθανώς κατοικήσιμος. Το 2023, το Διαστημικό Τηλεσκόπιο James Webb ανίχνευσε διοξείδιο του άνθρακα και μεθάνιο στην ατμόσφαιρα του K2-18b, αλλά δεν ανίχνευσε μεγάλες ποσότητες αμμωνίας. Αυτό υποστηρίζει την υπόθεση ότι το K2-18b μπορεί πράγματι να έχει ένα ωκεανό νερού στην επιφάνειά του. Οι ίδιες παρατηρήσεις δείχνουν επίσης ότι η ατμόσφαιρα του K2-18b μπορεί να περιέχει διμεθυλοσουλφίδιο (DMS), μια χημική ένωση που σχετίζεται με τη ζωή στη Γη, κάτι που επιβεβαιώθηκε το 2025 με νέες παρατηρήσεις του Διαστημικού Τηλεσκοπίου James Webb, αυτή τη φορά στο μέσο υπέρυθρο μέρος του φάσματος. Οι νέες παρατηρήσεις ανίχνευσαν επίσης την πιθανότητα παρουσίας διμεθυλοδισουλφίδιου (DMDS), μίας άλλης ουσίας που επίσης συνδέεται με την παρουσία ζωής. Ένα εναλλακτικό (κακό) σενάριο είναι ότι το K2-18b είναι ένας πλανήτης νεοσύστατος φτιαγμένος από λάβα με ατμόσφαιρα υδρογόνου.

### Άλλοι υποψήφιοι

* Το K2-3b, ένας πιθανός Υκεάνιος πλανήτης, αλλά μπορεί να είναι πολύ ζεστός.
* K2-3c αλλά μπορεί να είναι επίσης πολύ ζεστός.
* Κέπλερ-138 δ
* LTT 1445 Α β  αλλά ενδέχεται να είναι φτωχός σε νερό και οι θερμοκρασίες να είναι πολύ υψηλές.
* Το TOI-732 c 
* Το TOI-1266 c 
* Το TOI-175 d 
* ΤΟΙ-2136 β
* Το TOI-270 c
* Το TOI-270 d 
* Το TOI-776 b
* Το TOI-776 c

## Δείτε επίσης
* Πλανητική κατοικισιμότητα
* Κατοικήσιμη ζώνη

## Παραπομπές


### Πηγές

* 
* 
* 

## Επιπρόσθετες πηγές
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Κατηγορία:Είδη πλανητών