Ελάτη η νορντμάννειος

Η **Ελάτη η νορντμάννειος** *(*'Abies nordmanniana**)'' ή **Καυκάσιο έλατο**, είναι μια [[Ενδογενές (βιολογία)|αυτόχθονη]] [[ελάτη]] στα [[βουνό|όρη]] νότια και ανατολικά από τη [[Μαύρη Θάλασσα]], [[Τουρκία]], [[Γεωργία]], [[Ρωσία|Ρωσικό Καύκασο]], τη βόρεια [[Αρμενία]] και βορειοδυτικά του [[Αζερμπαϊτζάν]]. Εμφανίζεται στα υψόμετρα από 900-2.200&nbsp;m, σε όρη με βροχόπτωση πάνω από 1.000&nbsp;mm.

Η τρέχουσα κατανομή της Ελάτης της νορντμάννειας σχετίζεται με τα [[δάσος|δασικά]] καταφύγια που υπήρχαν κατά την [[Εποχή των Παγετώνων]] στην ανατολική και νότια [[Μαύρη Θάλασσα]] ακτή. Παρά το παρόν κατάλληλο [[κλίμα]], το είδος δεν μπορεί να βρεθεί σε περιοχές του Ανατολικού [[Μεγάλος Καύκασος|Μεγάλου Καυκάσου]], ο οποίος χωρίζεται από την [[Ακτή]] της Μαύρης Θάλασσας με περισσότερα από 400-500 χλμ.

==Περιγραφή==

Είναι ένα μεγάλο αειθαλές [[Κωνοφόρα|κωνοφόρο]] [[δέντρο]] αναπτυσσόμενο σε ύψος 55-61&nbsp;m και με ένα κορμό [[Διάμετρος|διαμέτρου]] έως 2&nbsp;m. Στο Καταφύγιο Δυτικού Καυκάσου ''(Western Caucasus Reserve)'', ορισμένα είδη έχουν αναφερθεί να είναι 78&nbsp;m (256&nbsp;ft) ακόμη και 85&nbsp;m (279&nbsp;ft) υψηλά, τα υψηλότερα [[δέντρο|δέντρα]] στον [[Καυκασία|Καύκασο]], την [[Μικρά Ασία|Ανατολία]], τη [[Ρωσία|Ρωσική Ομοσπονδία]] και την [[Ευρώπη]].

Τα [[φύλλο (βοτανική)|φύλλα]] είναι βελονοειδή, πεπλατυσμένα μήκους 1,8–3,5&nbsp;cm, πλάτους 2&nbsp;mm και πάχους 0,5&nbsp;mm, γυαλιστερά σκούρα πράσινα στην από επάνω επιδερμίδα και με δύο μπλε-λευκές ζώνες [[Στόμα (βοτανική)|στομάτων]] στην από κάτω επιδερμίδα. Η άκρη του φύλλου είναι συνήθως αμβλεία, συχνά ελαφρώς οδοντωτή στην άκρη, αλλά μπορεί να είναι αιχμηρή, ιδιαίτερα σε ισχυρή ανάπτυξη βλαστών σε νεαρά δέντρα. Οι κώνοι έχουν μήκος 10-20&nbsp;cm και πλάτος 4-5&nbsp;cm, με περίπου 150-200 κλίμακες, κάθε κλίμακα με ένα σπρωγμένο προς τα έξω ''(exserted)'' βράκειο ''(bract)'' και δύο φτερωτούς [[Σπόρος|σπόρους]]· οι οποίοι αποσυντίθενται όταν ωριμάσουν για να απελευθερώσουν τους σπόρους.

==Ταξινομική==
Το είδος ονομάστηκε από τον ''Christian von Steven'' προς τιμήν του συμπατριώτη του, [[Φινλανδία|Φινλανδού]] ζωολόγου ''Alexander von Nordmann'' (1803-1866), ο οποίος ήταν διευθυντής των Βοτανικών Κήπων Οδησσού ''(Odessa Botanical Gardens)''.

===Υποείδη===
Υπάρχουν δύο υποείδη (τα οποία αντιμετωπίζονται από ορισμένους βοτανολόγους, ως ξεχωριστά είδη), ενσωματώμενα εκεί όπου συναντιούνται στη βόρεια [[Τουρκία]] περίπου στο γεωγραφικό μήκος 36°E:

* Η **Καυκάσια ελάτη** ''(''Ελάτη η νορντμάννειος υποείδος η νορντμάννειος ''Abies nordmanniana sub.'' ''nordmanniana)''. Εγγενές στα όρη του [[Καύκασος|Καυκάσου]] και στην βορειοανατολική Τουρκία, δυτικά περίπου στο γεωγραφικό μήκος 36°E. Συχνά βλασταίνει χνουδωτά (τριχωτά).
* Η **Τουρκική ελάτη*' *(*Ελάτη η νορντμάννειος υποείδος του τρωικού ίππου,  *Abies nordmanniana sub.* *equi-trojani)* (συνών. *A. bornmuelleriana, Α. equi-trojani*). Στην Τουρκία αυτό το υποείδος αντιμετωπίζεται ως ένα ξεχωριστό είδος *(Abies equitrojani* <small>Asch. & Sint. πρώην *Bois*.</small>). Είναι ενδημικό σε μια ενιαία τοποθεσία του *Kaz Dağı* (Όρους Ίδη) προς τα ανατολικά περίπου στους 36°E στην [[Επαρχία Μπαλικεσίρ]], της βορειοδυτικής [[Τουρκία]]ς. Αυτό το υποείδος καταλαμβάνει μια έκταση μόνο 164 [[Τετραγωνικό χιλιόμετρο|τ.χλμ.]] και αξιολογείται ως «Απειλούμενο». Οι βλαστοί του συνήθως είναι λείοι (άτριχοι).

==Χρήσεις==
Η Ελάτη η νορντμάννειος είναι ένα από τα πιο σημαντικά είδη που καλλιεργούνται για [[Δένδρο των Χριστουγέννων|Χριστουγεννιάτικα δέντρα]], ευνοούμενο για το ελκυστικό του φύλλωμα, με βελόνες οι οποίες δεν είναι αιχμηρές και δεν πίπτουν εύκολα, όταν το δέντρο ξεραίνεται.

Είναι επίσης ένα δημοφιλές καλλωπιστικό δέντρο σε [[πάρκο|πάρκα]] και μεγάλους [[Κήπος|κήπους]] και μαζί με την ποικιλία *Golden Spreader* έχει αποκτήσει το *«Award of Garden Merit»* από την *Royal Horticultural Society*.

Το δέντρο έχει, επίσης χρησιμοποιηθεί στην [[Ευρώπη]], για αναδάσωση ως ένας τρόπος για να μετριαστεί η αναμενόμενη παρακμή του δάσους που προκαλείται από τις κλιματικές αλλαγές.

Η [[ξύλο|ξυλεία]] του είναι μαλακή, λευκή και χρησιμοποιείται στις γενικές κατασκευές, στη [[Χαρτί|χαρτοποιΐα]] κλπ.



==Δείτε επίσης==
* [[Έλατο]]
* [[Ελάτη η βαλσαμική]]

== Σημειώσεις ==
<references group="Σημ."/>

== Παραπομπές ==
<references />

*  [https://web.archive.org/web/20101010054135/http://abiesnormania.de/ abiesnormania.de]

==Εξωτερικοί σύνδεσμοι==


*  [http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2609993 theplantlist.org: *Abies nordmanniana* (Steven) Spach]
*  [http://www.iucnredlist.org/details/42293/0 iucnredlist.org: *Abies nordmanniana*]
**  [http://www.iucnredlist.org/details/196098/0 iucnredlist.org: *Abies nordmanniana* ssp. *nordmanniana*]
**  [http://www.iucnredlist.org/details/31325/0 iucnredlist.org: *Abies nordmanniana* ssp. *equi-trojani*]
*  [http://www.conifers.org/pi/Abies_nordmanniana.php Gymnosperm Database: *Abies nordmanniana*]
*  [https://web.archive.org/web/20150912000620/http://conifersaroundtheworld.com/photos/abies_nordmanniana_nbg_belgium_meise conifersaroundtheworld.com: *Abies nordmanniana* NBG Belgium Meise]
*  [https://www.rhs.org.uk/Plants/53/i-Abies-nordmanniana-i/Details rhs.org.uk: *Abies nordmanniana*]
*  [http://www.euforgen.org/species/abies-nordmanniana/ EUFORGEN species page: *Abies nordmanniana''] Information, distribution and related resources.

νορντμάννειος
Κατηγορία:Φυτά ελάχιστης ανησυχίας
Κατηγορία:Καλλωπιστικά δέντρα
Κατηγορία:Δέντρα του Αζερμπαϊτζάν
Κατηγορία:Δέντρα της Γεωργίας (χώρα)
Κατηγορία:Δέντρα της Ρωσίας
Κατηγορία:Δέντρα της Τουρκίας