Πέτερ Τσούμτορ

O **Πέτερ Τσούμτορ** (Peter Zumthor) γεννήθηκε στις 26 Απριλίου 1943 είναι Ελβετός αρχιτέκτονας του οποίου το έργο συχνά περιγράφεται ως ασυμβίβαστο και μινιμαλιστικό.[1] Αν και διαχειρίζεται μια σχετικά μικρή εταιρεία, είναι ο νικητής του Βραβείου Pritzker 2009 και του Βασιλικού Χρυσού Μεταλλίου RIBA 2013.

**Πρώιμη ζωή**

Ο Zumthor γεννήθηκε στην Ελβετία. Ο πατέρας του ήταν επιπλοποιός, κάτι που τον ώθησε στο σχέδιο από νεαρή ηλικία και τον οδήγησε να γίνει μαθητευόμενος ξυλουργός αργότερα το 1958. Σπούδασε στο Kunstgewerbeschule (σχολή τεχνών και χειροτεχνίας) στη γενέτειρά του το 1963.

Το 1966, ο Zumthor σπούδασε βιομηχανικό σχέδιο και αρχιτεκτονική, ως φοιτητής ανταλλαγής στο Pratt Institute στη Νέα Υόρκη. Το 1968 έγινε αρχιτέκτονας συντηρητής για το Τμήμα Συντήρησης Μνημείων του καντόνιου Graubünden.[2] Αυτή η εργασία σε ιστορικά έργα αποκατάστασης του έδωσε μια περαιτέρω κατανόηση της κατασκευής και των ιδιοτήτων των διαφορετικών ρουστίκ οικοδομικών υλικών.

Καθώς αναπτύχθηκε η πρακτική του, ο Zumthor μπόρεσε να ενσωματώσει τις γνώσεις του για τα υλικά στη μοντερνιστική κατασκευή και λεπτομέρεια. Τα κτήρια του εξερευνούν τις απτικές και αισθητηριακές ιδιότητες των χώρων και των υλικών διατηρώντας παράλληλα μια μινιμαλιστική αίσθηση. Έχει ειπωθεί ότι «το βασικό δομικό υλικό του Zumthor είναι το φως».[3]

**Καριέρα**

Μουσείο Kolumba, Κολωνία

Ο Zumthor ίδρυσε τη δική του εταιρεία το 1979. Η πρακτική του αναπτύχθηκε γρήγορα και δέχτηκε περισσότερα διεθνή έργα.

Ο Zumthor έχει διδάξει στο University of Southern California Institute of Architecture and SCI-ARC στο Λος Άντζελες (1988), στο Technical University of Munich (1989), στο Tulane University (1992) και στο Harvard Graduate School of Design (1999). Από το 1996 είναι καθηγητής στην Accademia di Architettura di Mendrisio. [4]

Τα πιο γνωστά έργα του είναι το Kunsthaus Bregenz (1997), ένας αστραφτερός κύβος από γυαλί και σκυρόδεμα που έχει θέα στη λίμνη της Κωνσταντίας (Bodensee) στην Αυστρία. τα ιαματικά λουτρά που μοιάζουν με σπήλαια στο Vals, Ελβετία (1999); το Ελβετικό περίπτερο για την Expo 2000 στο Αννόβερο, μια κατασκευή από ξύλο που προορίζεται να ανακυκλωθεί μετά την εκδήλωση. το Επισκοπικό Μουσείο Κολούμπα (2007), στην Κολωνία. και το παρεκκλήσι Bruder Klaus Field, σε ένα αγρόκτημα κοντά στο Wachendorf.

Το 1993, ο Zumthor κέρδισε τον διαγωνισμό για ένα μουσείο και ένα κέντρο τεκμηρίωσης για τη φρίκη του ναζισμού που θα χτιστεί στη θέση των κεντρικών γραφείων της Γκεστάπο στο Βερολίνο. Η δήλωση του Zumthor απαιτούσε ένα εκτεταμένο τριώροφο κτίριο με πλαίσιο που αποτελείται από ράβδους από σκυρόδεμα. Το έργο, που ονομάζεται Τοπογραφία του Τρόμου , κατασκευάστηκε εν μέρει και στη συνέχεια εγκαταλείφθηκε όταν η κυβέρνηση αποφάσισε να μην προχωρήσει για οικονομικούς λόγους. Το ημιτελές κτίριο κατεδαφίστηκε το 2004. [2]

Το 1999, ο Zumthor επιλέχθηκε ως ο μόνος ξένος αρχιτέκτονας που συμμετείχε στο Εθνικό Έργο Τουριστικών Διαδρομών της Νορβηγίας, με δύο έργα, το Memorial in Memory of the Victims of the Witch Trials in Varanger, μια συνεργασία με τη Louise Bourgeois (ολοκληρώθηκε το 2010) και ένας χώρος ανάπαυσης/μουσείο στην τοποθεσία ενός εγκαταλειμμένου ορυχείου ψευδαργύρου. [5]

Για το Dia Art Foundation στο Beacon της Νέας Υόρκης, ο Zumthor σχεδίασε μια γκαλερί που επρόκειτο να στεγάσει το γλυπτό 360° I Ching του Walter de Maria, αν και το έργο δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Ο Zumthor είναι ο μόνος ξένος αρχιτέκτονας που συμμετείχε, με δύο έργα, το Memorial in Memory of the Victims of the Witch Trials in Varanger, μια συνεργασία με τη Louise Bourgeois (2011), [6] και έναν χώρο ανάπαυσης/μουσείο στο ο χώρος των εγκαταλελειμμένων ορυχείων ψευδαργύρου Allmannajuvet, σε λειτουργία από το 1882 έως το 1898, στη Νορβηγία (2016). [7] Τον Νοέμβριο του 2009, αποκαλύφθηκε ότι ο Zumthor εργάζεται σε έναν σημαντικό επανασχεδιασμό για την πανεπιστημιούπολη του Μουσείου Τέχνης της Κομητείας του Λος Άντζελες. [8] Πρόσφατα, απέρριψε την ευκαιρία να σκεφτεί μια νέα βιβλιοθήκη για το Magdalen College της Οξφόρδης. Επιλέχθηκε να σχεδιάσει το ετήσιο καλοκαιρινό περίπτερο της Serpentine Gallery με τον σχεδιαστή Piet Oudolf το 2011. [9] Το 2023, το Werkraum Haus –σχεδιασμένο 10 χρόνια νωρίτερα από τον Zumthor– παρουσίασε 40 από τα αρχιτεκτονικά του μοντέλα, συμπεριλαμβανομένων μερικών που δεν έχουν γίνει ποτέ παρουσιάστηκε στο κοινό πριν. [10]

Επί του παρόντος, ο Zumthor εργάζεται έξω από το μικρό του στούντιο με περίπου 30 υπαλλήλους, στο Haldenstein, κοντά στην πόλη Chur, στην Ελβετία. [11]

**Αναγνώριση**

Το 1994 εξελέγη στην Ακαδημία Τεχνών του Βερολίνου. Το 1996 έγινε επίτιμο μέλος του Bund Deutscher Architekten (BDA). Το 1998, ο Zumthor έλαβε το Αρχιτεκτονικό Βραβείο Carlsberg για τα σχέδιά του για το Kunsthaus Bregenz στο Bregenz της Αυστρίας και τα Ιαματικά Λουτρά στο Vals της Ελβετίας (βλ. παρακάτω). Κέρδισε το βραβείο Mies van der Rohe για την Ευρωπαϊκή Αρχιτεκτονική το 1999. Πρόσφατα, του απονεμήθηκε το Praemium Imperiale το (2008) και το Pritzker Architecture Prize (2009). Το 2012 του απονεμήθηκε το Βασιλικό Χρυσό Μετάλλιο RIBA . [12] Με αφορμή τα 80α γενέθλιά του το 2023, η FAZ αποκάλεσε τον Zumthor «τον μεγάλο μάγο του μινιμαλισμού». [13]

**Λογοτεχνία**

Το έργο του Zumthor είναι σε μεγάλο βαθμό αδημοσίευτο εν μέρει λόγω της φιλοσοφικής του πεποίθησης ότι η αρχιτεκτονική πρέπει να βιωθεί από πρώτο χέρι. [14] Το δημοσιευμένο γραπτό του έργο είναι κυρίως αφηγηματικό και φαινομενολογικό.

**Αρχιτεκτονική σκέψης**

Στο Thinking Architecture, ο Peter Zumthor εκφράζει το κίνητρό του για το σχεδιασμό κτιρίων που έχουν μια συναισθηματική σύνδεση και διαθέτουν μια ισχυρή και αναμφισβήτητη παρουσία και προσωπικότητα. Είναι εικονογραφημένο παντού με έγχρωμες φωτογραφίες της Laura J. Padgett από το νέο σπίτι και στούντιο του Zumthor στο Haldenstein.

Για μένα, τα κτίρια μπορούν να έχουν μια όμορφη σιωπή που τη συνδέω με χαρακτηριστικά όπως η ψυχραιμία, η αυτοπεποίθηση, η ανθεκτικότητα, η παρουσία και η ακεραιότητα, καθώς και με ζεστασιά και αισθησιασμό. ένα κτίριο που είναι ο εαυτός του, είναι ένα κτίριο, δεν αντιπροσωπεύει τίποτα, απλώς είναι. Η αίσθηση που προσπαθώ να εμφυσήσω στα υλικά είναι πέρα από όλους τους κανόνες σύνθεσης και η απτή, η μυρωδιά και οι ακουστικές τους ιδιότητες είναι απλώς στοιχεία της γλώσσας που είμαστε υποχρεωμένοι να χρησιμοποιήσουμε. Η αίσθηση αναδύεται όταν καταφέρνω να αναδείξω τις συγκεκριμένες έννοιες ορισμένων υλικών στα κτίριά μου, έννοιες που μπορούν να γίνουν αντιληπτές μόνο με αυτόν τον τρόπο σε αυτό το ένα κτίριο. Όταν επικεντρώνομαι σε ένα συγκεκριμένο χώρο ή μέρος για το οποίο πρόκειται να σχεδιάσω ένα κτίριο, όταν προσπαθώ να μετρήσω τα βάθη του, τη μορφή του, την ιστορία του και τις αισθησιακές του ιδιότητες, εικόνες από άλλα μέρη αρχίζουν να εισβάλλουν σε αυτή τη διαδικασία ακριβούς παρατήρησης εικόνες τόπων που γνωρίζω και που κάποτε με εντυπωσίασαν, εικόνες συνηθισμένων ή ειδικών τόπων που κουβαλάω μαζί μου ως εσωτερικά οράματα συγκεκριμένων διαθέσεων και ποιοτήτων. εικόνες αρχιτεκτονικών καταστάσεων, που πηγάζουν από τον κόσμο της τέχνης, ή τις ταινίες, το θέατρο ή τη λογοτεχνία.

**Ατμόσφαιρες**

Το Atmospheres είναι μια ποιητική αρχιτεκτονική και ένα παράθυρο στις προσωπικές πηγές έμπνευσης του Zumthor. Σε εννέα σύντομα, εικονογραφημένα κεφάλαια που πλαισιώνονται ως διαδικασία αυτοπαρατήρησης, ο Zumthor περιγράφει αυτό που έχει στο μυαλό του καθώς ετοιμάζεται να δημιουργήσει την ατμόσφαιρα των σπιτιών του: εικόνες χώρων και κτιρίων που τον επηρεάζουν είναι εξίσου σημαντικές με συγκεκριμένα κομμάτια μουσικής ή βιβλίων που τον εμπνέουν.

Από τη σύνθεση και την «παρουσία» των υλικών μέχρι τον χειρισμό των αναλογιών και την επίδραση του φωτός, αυτή η ποιητική αρχιτεκτονική δίνει τη δυνατότητα στον αναγνώστη να ανακεφαλαιώσει τι πραγματικά έχει σημασία στη διαδικασία του σχεδιασμού του σπιτιού. Συμπερασματικά, ο Peter Zumthor έχει περιγράψει αυτό που πραγματικά συνιστά μια αρχιτεκτονική ατμόσφαιρα ως «αυτή η μοναδική πυκνότητα και διάθεση, αυτό το αίσθημα παρουσίας, ευεξίας, αρμονίας, ομορφιάς...κάτω από το ξόρκι του οποίου βιώνω αυτό που διαφορετικά δεν θα βίωνα ακριβώς σε αυτό τρόπος."

**Peter Zumthor Therme Vals**

**Therme Vals, Ελβετία**

Το Therme Vals είναι η μόνη μελέτη μήκους βιβλίου αυτού του μοναδικού κτηρίου. Διαθέτει τα πρωτότυπα σκίτσα και τα σχέδια του αρχιτέκτονα για το σχέδιό του, καθώς και τις εντυπωσιακές φωτογραφίες της δομής της Hélène Binet . Η αρχιτεκτονικός μελετητής Sigrid Hauser συνεισφέρει δοκίμια για θέματα όπως «Artemis/Diana», «Baptism», «Mikvah» και «Spring»—αναδεικνύοντας τις συνδέσεις μεταξύ της στοιχειώδους φύσης του spa και της μυθολογίας, του μπάνιου και της αγνότητας.

Οι σχολιασμοί του Peter Zumthor σχετικά με τη σχεδιαστική του ιδέα και τη διαδικασία κατασκευής αποσαφηνίζουν τη συμβιωτική σχέση της δομής με το φυσικό της περιβάλλον, αποκαλύπτοντας, για παράδειγμα, γιατί επέμεινε στη χρήση πέτρας που εξορύσσονταν σε τοπικό επίπεδο. Τα γραφικά σχεδιαστικά στοιχεία του Therme Vals και οι συνεισφορές του Zumthor σε αυτό το βιβλίο, αντικατοπτρίζουν τη δέσμευση του αρχιτέκτονα στο ουσιαστικό και την περιφρόνησή του για άσκοπες αρχιτεκτονικές άνθηση. [15]

**Βλέποντας τον Zumthor**

Το Seeing Zumthor αντιπροσωπεύει μια μοναδική συνεργασία μεταξύ του Zumthor και του Ελβετού φωτογράφου Hans Danuser , που περιέχει τις εικόνες του Danuser από κτίρια που δημιουργήθηκαν από τον Zumthor. Πριν από περισσότερα από είκοσι χρόνια, σε ένα γεγονός ορόσημο της αρχιτεκτονικής φωτογραφίας του εικοστού αιώνα, ο Danuser φωτογράφισε, μετά από πρόσκληση του Zumthor, δύο κτίρια: την προστατευτική δομή που κατασκευάστηκε για αρχαιολογικές ανασκαφές στο Chur και το παρεκκλήσι του Αγίου Βενέδικτου στο Sumvitg . Όταν παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά στην έκθεση, αυτές οι φωτογραφίες πυροδότησε μια ζωηρή συζήτηση που αναζωπυρώθηκε με μια πρόσφατη έκθεση φωτογραφιών του Danuser από το πιο διάσημο έργο του Zumthor, το σπα στο Therme Vals. Το Seeing Zumthor συλλέγει αυτές τις τρεις σημαντικές σειρές εικόνων του Danuser και περιλαμβάνει δοκίμια από κορυφαίους ιστορικούς τέχνης που εξερευνούν τη σχέση μεταξύ των δύο φαινομενικά διαφορετικών κλάδων ή της αρχιτεκτονικής και της φωτογραφίας. [16]

**Αγαπητέ μου**

Το καλοκαίρι του 2017, ο Peter Zumthor επιμελήθηκε την έκθεση Dear to Me [ 17 ] στο Kunsthaus Bregenz, σηματοδοτώντας την εικοστή επέτειο ενός από τα πιο διάσημα σχέδιά του. Μέρος του προγράμματος ήταν συνομιλίες με φιλοσόφους, επιμελητές, ιστορικούς, συνθέτες, συγγραφείς, φωτογράφους, συλλέκτες και τεχνίτες που ο Zumthor είχε προσκαλέσει να συνεισφέρουν στην έκθεση. Οι διάλογοι του μαζί τους προσφέρουν πληροφορίες για τις σκέψεις και την πρακτική των συναρπαστικών προσωπικοτήτων. Μαζί με τους ομολόγους του διερευνά καλλιτεχνικές προτιμήσεις και πρακτικές, συλλογισμούς, καθώς και πρακτικές γνώσεις από τη βιοτεχνική εμπειρία. Στο Dear to Me , οι εξίσου σοβαρές και γαλήνιες συνομιλίες του Zumthor με την Anita Albus, την Aleida Assmann , τον Marcel Beyer , την Hélène Binet, τον Hannes Böhringer, τη Renate Breuss, την Claudia Comte , τον Bice Curiger , την Esther Kinsky , τον Ralf Konersmanethans, τον Walgater. , Karl Schlögel , Martin Seel, Rudolf Walli και Wim Wenders συγκεντρώνονται σε δεκαεπτά φυλλάδια που κρατούνται μαζί σε ένα εξαιρετικά κατασκευασμένο κουτί. Ο Βιμ Βέντερς θα κάνει επίσης μια ταινία για τον Zumthor. [18]

**Κύρια έργα**

1983 Δημοτικό σχολείο Churwalden, Churwalden, Graubünden , Ελβετία.

1983 House Räth, Haldenstein , Graubünden, Ελβετία.

1986 Καταφύγια για ρωμαϊκό αρχαιολογικό χώρο, Chur , Graubünden, Ελβετία. [ 19 ]

1986 Atelier Zumthor, Haldenstein , Graubünden, Ελβετία.

1989 Παρεκκλήσι Αγίου Βενέδικτου , Sumvitg , Graubünden, Ελβετία. [ 20 ]

1990 Μουσείο Τέχνης Chur , Graubünden, Ελβετία.

1993 Κατοικία για ηλικιωμένους, Masans, Chur , Graubünden, Ελβετία.

1994 Gugalun House, Versam , Graubünden, Ελβετία. [ 21 ]

1996 Στέγαση Spittelhof, Biel-Benken , Βασιλεία , Ελβετία.

1996 Therme Vals , Vals, Graubünden, Ελβετία. [ 22 ]

1997 Kunsthaus Bregenz , Bregenz, Vorarlberg, Αυστρία. [ 23 ]

1997 Τοπογραφία του Τρόμου , Διεθνές Εκθεσιακό Κέντρο και Κέντρο Τεκμηρίωσης, Βερολίνο, Γερμανία, μερικώς χτισμένο, εγκαταλελειμμένο, κατεδαφίστηκε το 2004.

1997–2000 Swiss Pavilion EXPO 2000 , Αννόβερο, Γερμανία.

1997 Βίλα στο Küsnacht am Zürichsee Küsnacht , Ελβετία.

1997 Lichtforum Zumtobel Staff, Ζυρίχη , Ελβετία.

2007 Bruder Klaus Kapelle , Mechernich-Wachendorf, Γερμανία. [ 24 ]

2007 Kolumba – Erzbischöfliches Diözesanmuseum, Κολωνία, Γερμανία.

2009 Leiser Ensemble, Leis/Vals, Graubünden , Ελβετία [ 25 ]

2011 Steilneset Memorial for the Victims of the Witch Trials, Vardø , Νορβηγία [ 6 ] [ 26 ]

2011 Serpentine Gallery Pavilion 2011, Λονδίνο, Αγγλία [ 27 ]

2012 Werkraum Bregenzerwald Hof 800, 6866 Andelsbuch , Αυστρία [ 28 ]

2016 Χώρος ανάπαυσης/μουσείο, ορυχεία ψευδαργύρου Allmannajuvet [ 7 ]

2018 'Secular Retreat' καλοκαιρινή βίλα για Living Architecture , Salcombe , Devon [ 29 ]

2018–24 (υπό κατασκευή) LACMA , Λος Άντζελες, Καλιφόρνια. [ 8 ] [ 30 ]

Kunsthaus Bregenz

Therme Vals

Παρεκκλήσι του Αγίου Βενέδικτου

Παρεκκλήσι Bruder Klaus

Kolumba—Erzbischöfliches Diözesanmuseum

**Βραβεία**

1987, 2017: Auszeichnungen für gute Bauten Graubünden , Ελβετία.

1989: Μετάλλιο Heinrich Tessenow , Technische Universität Hannover, Γερμανία.

1991: Γκουλάμ, Ευρωπαϊκό βραβείο ξυλόκολλας.

1992: Internationaler Architekturpreis für Neues Bauen in den Alpen, Graubünden, Ελβετία.

1993: Βραβείο Καλύτερου Κτηρίου 1993 από το Swiss tc's 10vor10 , Graubünden, Ελβετία.

1994: Auszeichnung guter Bauten im Kanton Graubünden, Ελβετία.

1995: Διεθνές Βραβείο Πέτρινης Αρχιτεκτονικής, Fiera di Verona, Ιταλία.

1995: Internationaler Architekturpreis für Neues Bauen στο den Alpen, Graubünden, Ελβετία.

1996: Erich-Schelling-Preis für Architektur, Erich-Schelling-Stiftung, Γερμανία.

1998: Βραβείο Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Σύγχρονη Αρχιτεκτονική (γνωστό και ως Βραβείο Mies van der Rohe) για τον Kunsthaus Bregenz .

1998: Αρχιτεκτονικό Βραβείο Carlsberg .

2006: Βραβείο Spirit of Nature Wood Architecture.

2006: Μετάλλιο του Ιδρύματος Thomas Jefferson στην Αρχιτεκτονική , Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια.

2008: Praemium Imperiale , Ιαπωνική Ένωση Τεχνών

2009: Βραβείο Pritzker

2013: RIBA Royal Gold Medal for 2013 , που ανακοινώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2012, τελετή απονομής Φεβρουάριος 2013 [ 31 ]

2017: Großer BDA Preis [ 32 ]

*Πρώην συνεργάτες και βοηθοί*

1981–1987: Jürg Conzett

1984–1988: Valentin Bearth

Αντρέα Ντεπλάζες

1985: Conradin Clavuot

1990–1992 Donatella Fioretti

1993–1996: Durisch Nolli|Pia Durisch (Βοηθός)

1993–1998: Daniel Bosshard

1996–1998: Gordian Blumenthal

1997–1998: Bosshard Vaquer|Meritxell Vaquer i Fernàndez

2000: Uta Graff

2001–2002: Francesca Torzo

2003–2006: Clemens Nuyken

**Πήτερ Χάτερ**

Δείτε τη γερμανική Wikipedia για λεπτομέρειες.

**Αναφορές**

Νιούελ, Κόνραντ (13 Σεπτεμβρίου 2013). "Αγαπητοί δημοσιογράφοι της αρχιτεκτονικής: Σταματήστε να λατρεύετε τον Peter Zumthor!" . Architizer.com . Ανακτήθηκε στις 27 Απριλίου 2016 .

Pogrebin, Robin, (12 Απριλίου 2009),"Pritzker Prize Goes to Peter Zumthor",The New York Times.

Beutler, Christian (17 Δεκεμβρίου 2023), "Το βασικό δομικό υλικό του Peter Zumthor είναι το φως" , swissinfo.ch

The VELUX Foundations (2010), "Peter Zumthor: The Daylight Award by VELUX Stiftung 2010" , The Daylight Award .

Cathy Lang Ho (5 Φεβρουαρίου 2010), Peter Zumthor Speaks ARTINFO .

Bell, Jonathan,"Dark arts: Peter Zumthor and Louise Bourgeois' brooding Steilneset memorial", 4 Ιουλίου 2011. Ανακτήθηκε στις 19 Ιανουαρίου 2017.

Frearson, Amy,"Ο Peter Zumthor δημιουργεί κτίρια σε ξυλοπόδαρα για τουριστικό μονοπάτι σε ένα νορβηγικό ορυχείο",dezeen.com, 10 Ιουνίου 2016. Ανακτήθηκε στις 19 Ιανουαρίου 2017.

Lifson, Edward (24 Νοεμβρίου 2009),"A Bolt of Zumthor", The Architect's Newspaper

Jonathan Glancey (4 Απριλίου 2011), ο Peter Zumthor αποκαλύπτει τον μυστικό κήπο για το περίπτερο Serpentine The Guardian .

Brandoli, Lucia (7 Μαρτίου 2023), "Η μεγάλη έκθεση μακέτες του Peter Zumthor στην Αυστρία" , Domus

Michael Kimmelman (11 Μαρτίου 2011), The Ascension of Peter Zumthor New York Times .

Δελτίο Τύπου (27 Σεπτεμβρίου 2012), ο Peter Zumthor απονεμήθηκε το 2013 Βασιλικό Χρυσό Μετάλλιο για την αρχιτεκτονική Αρχειοθετήθηκε στις 6 Απριλίου 2013 στο Wayback Machine The Royal Institute of British Architects .

Alexander, Matthias (26 Απριλίου 2023). "Drum prüfe sich zunächst der Bauherr" . Faz.net . Frankfurter Allgemeine Zeitung . Ανακτήθηκε στις 3 Μαΐου 2023 .

Nico Saieh (2 Νοεμβρίου 2010), Multiplicity and Memory: Talking About Architecture with Peter Zumthor ArchDaily.com .

Zumthor, Peter, ed. (Μάρτιος 2007). Peter Zumthor Therme Vals . University of Chicago Press. ISBN 9783858817044. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Ιουνίου 2010. Empty citation (βοήθεια): |website=αγνοήθηκε ( βοήθεια )

"Επεξεργασία από τον Köbi Gantenbein: Seeing Zumthor—Images by Hans Danuser" . Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Απριλίου 2009 . Ανακτήθηκε στις 13 Απριλίου 2009 .

Αγαπητέ μου

"Das Werk erfahrbar machen" , domradio.de , 12 Σεπτεμβρίου 2024

ArcDog. Καταφύγιο για ρωμαϊκά ερείπια | Πήτερ Ζούμθορ . ArcDog Film, Δημοσιεύθηκε στις 21 Οκτωβρίου 2017

zumthor.org: Παρεκκλήσι Αγίου Βενέδικτου . Ανακτήθηκε 3.1.2021.

Ιστολόγιο "The Gugalun House, by Peter Zumthor" Stories of Houses .

zumthor.org: Therme Vals . Ανακτήθηκε 3.1.2021.

zumthor.org: Kunsthaus Bregenz . Ανακτήθηκε 3.1.2021.

"Παρεκκλήσι Bruder Klaus Field - Δεδομένα, Φωτογραφίες & Σχέδια" .

zumthorferienhaeuser.ch: [1] . Ανακτήθηκε 16.05.2021.

Steilneset minnested (αγγλ.: Steilneset Memorial) Αρχειοθετήθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 2012 στο archive.today – Πληροφορίες σχετικά με το μνημείο από την κοινότητα του Vardø. (στα νορβηγικά και αγγλικά) )

Serpentine Gallery Pavilion 2011 – Πληροφορίες για το 2011 Serpentine Gallery Pavilion

«Werkraumhaus in Andelsbuch» . Bregenzerwald στο Vorarlberg (στα γερμανικά) . Ανακτήθηκε στις 8 Μαρτίου 2021 .

McCormick, Megan (22 Αυγούστου 2023). «Καλοκαιρινά καταφύγια αρχιτεκτόνων» . Αρχιτεκτονική Σήμερα . Ανακτήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2023 .

Nagourney, Adam, "Is This Los Angeles's $600 Million Man?" , The New York Times , 18 Ιανουαρίου 2017. Ο τίτλος αναφέρεται στον διευθυντή του μουσείου Michael Govan και στην ανάγκη του μουσείου να αυξήσει το ισοζύγιο της τιμής της ανακατασκευής το 2017. Ανακτήθηκε στις 19 Ιανουαρίου 2017.

Waite, Richard (27 Σεπτεμβρίου 2012). "Ειδήσεις έκτακτης ανάγκης: Ο Zumthor κερδίζει το Βασιλικό Χρυσό Μετάλλιο" . RIBA, Architects Journal . Ανακτήθηκε 1 Οκτωβρίου 2012 .

"Bund Deutscher Architekten: Architekt Peter Zumthor erhält den Großen BDA-Preis" . Der Tagesspiegel (στα γερμανικά). 6 Μαΐου 2017 . Ανακτήθηκε στις 18 Νοεμβρίου 2023.

## Παραπομπές

# ↑ <sup>Άλμα πάνω,     στο:1,0</sup> <sup>1,1</sup> Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας: (Γερμανικά) *[[Gemeinsame Normdatei]]*. Ανακτήθηκε στις     26  Απριλίου 2014.
# ↑ <sup>Άλμα πάνω,     στο:2,0</sup> <sup>2,1</sup> «Peter Zumthor». (Ολλανδικά) *RKDartists*. 225244.
# ↑ <sup>Άλμα πάνω,     στο:3,0</sup> <sup>3,1</sup> «Encyclopædia Britannica» (Αγγλικά) biography/Peter-Zumthor.     Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
# ↑ Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας: (Γερμανικά) *[[Gemeinsame Normdatei]]*. Ανακτήθηκε στις     11  Δεκεμβρίου 2014.
# ↑ Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) *καθιερωμένοι     όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας*. data.bnf.fr/ark:/12148/cb13604776r.     Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
# ↑ Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας: (Γερμανικά) *[[Gemeinsame Normdatei]]*. Ανακτήθηκε στις     25  Ιουνίου 2015.
# ↑ *The Fine Art Archive*. cs.isabart.org/person/143325. Ανακτήθηκε     στις 1  Απριλίου 2021.
# ↑ riba-prd-assets.azureedge.net/-/media/Files/Awards/2024/Royal-Gold-Medal-winners-1980-to-2024.pdf?rev=1f3606d7f48c4000917cd54d46036f68. Ανακτήθηκε στις 6  Σεπτεμβρίου 2024.
# ↑ www.dbk.de/kunst-und-kulturpreis-der-deutschen-katholiken/preistraeger-kukpdk/.     Ανακτήθηκε στις 6  Δεκεμβρίου 2014.
# ↑ www.praemiumimperiale.org/en/laureate-en/laureates-en.     Ανακτήθηκε στις 19  Μαρτίου 2022.
# ↑ www.thersa.org/about/royal-designers-for-industry/current-honorary-royal-designers-for-industry.     Αρχειοθετήθηκε από το     πρωτότυπο στις 9  Ιανουαρίου 2021.     Ανακτήθηκε στις 9  Ιανουαρίου 2021.
# Δελτίο Τύπου (27 Σεπτεμβρίου 2012), ο Peter     Zumthor απονεμήθηκε το 2013 Βασιλικό Χρυσό Μετάλλιο για την     αρχιτεκτονική Αρχειοθετήθηκε στις     6 Απριλίου 2013 στο Wayback     Machine *The Royal     Institute of British Architects* .
# **^** *"Drum prüfe sich zunächst der Bauherr". Ανακτήθηκε στις     3 Μαΐου 2023*
# **^** Nico Saieh (2 Νοεμβρίου 2010), Multiplicity and Memory: Talking About     Architecture with Peter Zumthor *ArchDaily.com* .
# **^** *Peter Zumthor Therme ValsISBN9783858817044το πρωτότυπο* ``: `|website=`αγνοήθηκε     ( βοήθεια )
# **↑** *"Επεξεργασία από τον Köbi Gantenbein: Seeing Zumthor—Images by Hans     Danuser"το πρωτότυπο. Ανακτήθηκε στις     13 Απριλίου 2009*
# **^** *Αγαπητέ μου*
# **↑** *"Das Werk erfahrbar machen"domradio.de*
# **^** ArcDog. Καταφύγιο για ρωμαϊκά ερείπια     | Πήτερ Ζούμθορ . ArcDog     Film, Δημοσιεύθηκε στις 21 Οκτωβρίου 2017
# **^** zumthor.org: Παρεκκλήσι     Αγίου Βενέδικτου . Ανακτήθηκε     3.1.2021.
# **↑** Ιστολόγιο "The Gugalun House, by Peter     Zumthor" *Stories of Houses* .
# **^** zumthor.org: Therme Vals . Ανακτήθηκε 3.1.2021.
# **^** zumthor.org: Kunsthaus Bregenz . Ανακτήθηκε 3.1.2021.
# **↑** *"Παρεκκλήσι     Bruder Klaus Field - Δεδομένα, Φωτογραφίες & Σχέδια"*
# **^** zumthorferienhaeuser.ch: [1] .     Ανακτήθηκε 16.05.2021.
# **^** *Steilneset     minnested* (αγγλ.:     Steilneset Memorial) Αρχειοθετήθηκε στις     15 Σεπτεμβρίου 2012 στο archive.today –     Πληροφορίες σχετικά με το μνημείο από την κοινότητα του Vardø. (στα     νορβηγικά και αγγλικά) )
# **^** Serpentine Gallery Pavilion 2011 – Πληροφορίες για το 2011 Serpentine Gallery     Pavilion
# **↑** *«Werkraumhaus in Andelsbuch». Ανακτήθηκε στις 8 Μαρτίου 2021*
# **↑** *«Καλοκαιρινά     καταφύγια αρχιτεκτόνων». Ανακτήθηκε στις     8 Σεπτεμβρίου 2023*
# **^** Nagourney, Adam, "Is This Los Angeles's $600 Million     Man?" , *The New York     Times* , 18 Ιανουαρίου 2017. Ο     τίτλος αναφέρεται στον διευθυντή του μουσείου Michael     Govan και στην ανάγκη του μουσείου     να αυξήσει το ισοζύγιο της τιμής της ανακατασκευής το 2017. Ανακτήθηκε     στις 19 Ιανουαρίου 2017.
# **^** *"Ειδήσεις     έκτακτης ανάγκης: Ο Zumthor κερδίζει το Βασιλικό Χρυσό Μετάλλιο". Ανακτήθηκε 1     Οκτωβρίου 2012*
# **↑** *"Bund Deutscher Architekten: Architekt Peter     Zumthor erhält den Großen BDA-Preis"Der Tagesspiegel. Ανακτήθηκε στις     18 Νοεμβρίου 2023*