Οπή του Λόκμαν

Η **Οπή του Λόκμαν (Lockman Hole)** ή «άνοιγμα του Λόκμαν» είναι μία περιοχή του Γαλαξία στον αστερισμό Μεγάλη `Αρκτο που είναι σχεδόν ελεύθερη από απορρόφηση ακτίνων Χ από ουδέτερο υδρογόνο του διαστρικού χώρου. Για τον λόγο αυτό τα (εξωγαλαξιακά) αστρονομικά αντικείμενα που παρατηρούνται «μέσα» από την Οπή διακρίνονται, στις ακτίνες Χ αλλά και σε άλλα μήκη κύματος, με καθαρότητα μεγαλύτερη από ό,τι προς οποιαδήποτε άλλη κατεύθυνση. Η Οπή του Λόκμαν ονομάστηκε έτσι από το επώνυμο του αστρονόμου που διεπίστωσε την ύπαρξή της, του Φέλιξ Λόκμαν. Στο ορατό φως η αντίστοιχη περιοχή ονομάζεται και **Οπή του Μπάαντε**.

## Αστρομετρία

Σε ισημερινές συντεταγμένες για την εποχή J2000.0 το κέντρο της Οπής του Λόκμαν βρίσκεται σε ορθή αναφορά 10 ώ. 52 λ. και απόκλιση +57° 22΄. Ταυτίζεται με την περιοχή SFD98 σε χάρτες υπέρυθρης ακτινοβολίας από την κοσμική σκόνη.

Το σχέδιο στα δεξιά δείχνει τα αστρονομικά αντικείμενα σε ακτίνα μισής μοίρας από τη θέση του κέντρου της Οπής του Λόκμαν. Περιέχονται περί τα 1.217 αντικείμενα, κυρίως αστρονομικές πηγές υπερύθρου και μακρινοί γαλαξίες. Από αυτά μόνο 349 είναι πηγές ακτίνων Χ.

Η **Ανατολική Οπή του Λόκμαν** (Lockman Hole East) είναι μια υποπεριοχή της Οπής του Λόκμαν με κέντρο σε ορθή αναφορά 10 ώ. 52 λ. 8,8 δ. και απόκλιση +57° 21΄ 34΄΄ (συντ/νες J2000.0). Μια συγκρίσιμη απεικόνιση της Ανατολικής Οπής περιέχει 1.223 αντικείμενα σε ακτίνα μισής μοίρας από αυτό το κέντρο.

Η **Βορειοδυτική Οπή του Λόκμαν** (Lockman Hole Northwest, LHNW) είναι μια υποπεριοχή της Οπής του Λόκμαν με κέντρο σε ορθή αναφορά 10 ώ. 34 λ. και απόκλιση +57° 40΄ . Μια συγκρίσιμη απεικόνιση της Ανατολικής Οπής περιέχει 718 αντικείμενα σε ακτίνα μισής μοίρας από αυτό το κέντρο, με τα 532 από αυτά να είναι πηγές ακτίνων Χ.

## Ουδέτερο υδρογόνο
Η κατεύθυνση της Οπής του Λόκμαν καταγράφεται η απόλυτα χαμηλότερη πυκνότητα στήλης ουδέτερου υδρογόνου. Η πυκνότητα αυτή είναι 6 x 1019 άτομα/cm2 . Η περιοχή του κέντρου της παρουσιάζει ένα ελάχιστο στα 4,5 x 1019 άτομα/cm2 . Υπάρχει ένα διάχυτο νέφος που καλύπτει το μισό πεδίο.

Η Βορειοδυτική Οπή του Λόκμαν παρουσιάζει τη μικρότερη γαλαξιακή απορρόφηση, *N*H = 5,72 x 1019 cm−2 .

## Γαλαξίες
Το σχετικώς καθαρό οπτικό πεδίο που προσφέρει η Οπή του Λόκμαν έχει επιτρέψει την παρατήρηση εξαιρετικά μακρινών περιοχών του Σύμπαντος. Παρατηρήσεις με το όργανο «Δέκτης Φασματικής και Φωτομετρικής Απεικονίσεως» (Spectral and Photometric Imaging RΕceiver, SPIRE) του Διαστημικού Τηλεσκοπίου Χέρσελ στην Οπή του Λόκμαν έχουν καταγράψει χιλιάδες γαλαξίες κοντά στα όρια του ορατού Σύμπαντος, που εμφανίζονται όπως ήταν πριν από 10 ως 12 δισεκατομμύρια χρόνια. Μία εικόνα που λήφθηκε τον Μάιο 2010 για την Εξωγαλαξιακή Επισκόπηση του Χέρσελ (Herschel Multi-tiered Extragalactic Survey, HerMES) δείχνει καθαρά τάσεις συγκεντρώσεως αυτών των γαλαξιών σε σμήνη και παρέχει ενδείξεις για τη μεγάλης κλίμακας τριδιάστατη κατανομή της ύλης στο Σύμπαν.

Η πλειονότητα (80 ως 90 %) των ανιχνευόμενων λαμπρών στο υπέρυθρο γαλαξιών σε ερυθρομεταθέσεις 0,5 

## Παραπέρα διάβασμα
Lockman, F.J., Jahoda, K., McCammon, D.: "The structure of galactic HI in directions of low total column density", *Ap.J.* **302**, 432L-49 (Μάρτιος 1986) (doi=10.1086/164002)

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Η Οπή του Λόκμαν στο «Τσάντρα»
* Απεικονίσεις της Οπής
* Η Οπή του Λόκμαν από το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Χέρσελ
* Το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Spitzer και η Οπή του Λόκμαν 
* Παρατηρήσεις στην Οπή του Λόκμαν με το XMM-Newton
* Η Οπή του Λόκμαν από το Max-Planck-Institut für extraterrestrische Physik
* Βάση Αστρονομικών Δεδομένων SIMBAD

Κατηγορία:Διάστημα