Ηπατοπάθεια

**Ηπατοπάθεια** ή **Ηπατική νόσος** (Liver disease ή hepatic disease) είναι οποιαδήποτε από τις πολλές ασθένειες του ήπατος. Εάν είναι μακροχρόνια, ονομάζεται χρόνια ηπατική νόσος. Αν και οι ασθένειες διαφέρουν σε λεπτομέρειες, οι ηπατικές νόσοι έχουν συχνά κοινά χαρακτηριστικά.

## Ηπατοπάθειες


File:Ground glass hepatocytes high mag cropped 2.jpg|Ηπατοκύτταρα εσμυρισμένης υάλου (Ground glass hepatocytes)
File:Primary biliary cirrhosis intermed mag much cropping.jpg|Πρωτοπαθής χολική κίρρωση
File:Buddchiari2.PNG| Σύνδρομο Budd-Chiari
File:Non-alcoholic_fatty_liver_disease1.jpg|Μικρογραφία της μη αλκοολικής λιπώδους νόσου του ήπατος

Υπάρχουν περισσότερες από εκατό διαφορετικές ασθένειες του ήπατος. Μερικές από τις πιο συνηθισμένες είναι:
* Διστομίαση, μια παρασιτική λοίμωξη του ήπατος που προκαλείται από ένα ηπατικό τρηματώδες του γένους *FascioIa*, κυρίως *FascioIa hepatica*.
* Ηπατίτιδα, φλεγμονή του ήπατος, προκαλείται από διάφορους ιούς (ιογενής ηπατίτιδα), επίσης από ορισμένες ηπατικές τοξίνες (π.χ. αλκοολική ηπατίτιδα), αυτοάνοσα νοσήματα (αυτοάνοση ηπατίτιδα), ή κληρονομικές παθήσεις.
* Αλκοολική ηπατική νόσος είναι μια ηπατική εκδήλωση της υπερκατανάλωσης οινοπνεύματος, συμπεριλαμβανομένης της λιπώδους ηπατικής νόσου, της αλκοολικής ηπατίτιδας και της κίρρωσης. Ανάλογοι όροι όπως *φαρμακευτική* ή *τοξική* ηπατική νόσος χρησιμοποιούνται επίσης για να αναφερθούν σε διαταραχές που προκαλούνται από διάφορα φάρμακα.
* Νόσος λιπώδους ήπατος (ηπατική στεάτωση) είναι μια αναστρέψιμη πάθηση όπου μεγάλα κενοτόπια τριγλυκεριδίων λίπους συσσωρεύονται στα ηπατικά κύτταρα. Η μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος είναι ένα φάσμα ασθενειών που σχετίζονται με την παχυσαρκία και το μεταβολικό σύνδρομο.
* Κληρονομικές ασθένειες που προκαλούν βλάβη στο ήπαρ περιλαμβάνουν την αιμοχρωμάτωση, που περιλαμβάνει συσσώρευση σιδήρου στο σώμα, και τη νόσο του Wilson. Η ηπατική βλάβη είναι επίσης ένα κλινικό χαρακτηριστικό της ανεπάρκειας άλφα 1-αντιθρυψίνης και τη νόσο αποθήκευσης γλυκογόνου τύπου II.
* Στην κληρονομική αμυλοείδωση που σχετίζεται με την τρανσθυρετίνη, το ήπαρ παράγει μια μεταλλαγμένη πρωτεΐνη τρανσθυρετίνης η οποία έχει σοβαρές νευροεκφυλιστικές ή καρδιοπαθητικές επιδράσεις. Η μεταμόσχευση ήπατος μπορεί να είναι θεραπευτική.
* Το σύνδρομο Gilbert, μια γενετική διαταραχή του μεταβολισμού της χολερυθρίνης που εντοπίζεται σε ένα μικρό ποσοστό του πληθυσμού, μπορεί να προκαλέσει ήπιο ίκτερο.
* Η κίρρωση είναι ο σχηματισμός ινώδους ιστού (ίνωση) στη θέση των ηπατικών κυττάρων που έχουν πεθάνει λόγω ποικίλων αιτιών, όπως η ιογενής ηπατίτιδα, η υπερκατανάλωση οινοπνεύματος και άλλες μορφές ηπατικής τοξικότητας. Η κίρρωση προκαλεί χρόνια ηπατική ανεπάρκεια.
* Ο πρωτοπαθής καρκίνος του ήπατος εκδηλώνεται συχνότερα ως ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα ή χολαγγειοκαρκίνωμα. Σπανιότερες μορφές περιλαμβάνουν το αγγειοσάρκωμα και το αιμαγγειοσάρκωμα του ήπατος. (Πολλές κακοήθειες του ήπατος είναι δευτερογενείς αλλοιώσεις που έχουν κάνει μετάσταση από πρωτοπαθείς καρκίνους στο γαστρεντερικό σωλήνα και σε άλλα όργανα, όπως τα νεφρά, τους πνεύμονες.)
* Η πρωτοπαθής χολική κίρρωση είναι μια σοβαρή αυτοάνοση νόσος των χολικών τριχοειδών αγγείων.
* Η πρωτοπαθής σκληρυντική χολαγγειίτιδα είναι μια σοβαρή χρόνια φλεγμονώδης νόσος του χοληδόχου πόρου, η οποία πιστεύεται ότι είναι αυτοάνοσης αιτιολογίας.
* Το σύνδρομο Budd-Chiari είναι η κλινική εικόνα που προκαλείται από απόφραξη των ηπατικών φλφβών.

## Σημάδια και συμπτώματα
Μερικά από τα σημάδια και συμπτώματα μιας ηπατικής νόσου είναι τα ακόλουθα:
* Ίκτερος
* Σύγχυση και αλλοιωμένη συνείδηση που προκαλείται από ηπατική εγκεφαλοπάθεια.
* Θρομβοκυτταροπενία και θρομβοπάθεια.
* Κίνδυνος εμφάνισης συμπτωμάτων αιμορραγίας, ιδιαίτερα στην γαστρεντερική οδό

## Μηχανισμοί
Οι ασθένειες του ήπατος μπορούν να αναπτυχθούν μέσω διαφόρων μηχανισμών:

### Βλάβη στο DNA
Ένας γενικός μηχανισμός, η αυξημένη βλάβη του DNA, είναι κοινός σε ορισμένες από τις κύριες ηπατικές παθήσεις, συμπεριλαμβανομένης της λοίμωξης από τον *ιό της ηπατίτιδας Β* ή τον *ιό της ηπατίτιδας C*, τη βαριά κατανάλωση οινοπνεύματος και την παχυσαρκία.

Η ιογενής λοίμωξη από τον ιό της ηπατίτιδας Β ή C προκαλεί αύξηση των δραστικών μορφών οξυγόνου. Η αύξηση των ενδοκυτταρικών δραστικών ειδών οξυγόνου είναι περίπου 10.000 φορές μεγαλύτερη με τη χρόνια λοίμωξη από τον ιό της ηπατίτιδας Β και 100.000 φορές μεγαλύτερη μετά από λοίμωξη από τον ιό της ηπατίτιδας C. Αυτή η αύξηση των αντιδραστικών μορφών οξυγόνου προκαλεί φλεγμονή  και περισσότερους από 20 τύπους βλάβης του DNA. Η οξειδωτική βλάβη του DNA είναι μεταλλαξιογόνος  και προκαλεί επίσης επιγενετικές αλλοιώσεις στις θέσεις επιδιόρθωσης του DNA. Οι επιγενετικές αλλοιώσεις και μεταλλάξεις επηρεάζουν τον κυτταρικό μηχανισμό που μπορεί να προκαλέσει την αναπαραγωγή του κυττάρου με υψηλότερο ρυθμό ή να οδηγήσει στην αποφυγή της απόπτωσης από το κύτταρο και έτσι να συμβάλει στην ηπατική νόσο. Μέχρι τη στιγμή που οι συσσωρευμένες επιγενετικές και μεταλλαξιολογικές αλλαγές τελικά προκαλούν ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα, οι επιγενετικές αλλοιώσεις φαίνεται να έχουν ακόμη μεγαλύτερο ρόλο στην καρκινογένεση από τις μεταλλάξεις. Μόνο ένα γονίδιο, το TP53, μεταλλάσσεται σε περισσότερο από 20% των καρκίνων του ήπατος, ενώ 41 γονίδια έχουν το καθένα υπερμεθυλιωμένους υποκινητές (καταστέλλοντας την γονιδιακή έκφραση) σε περισσότερο από 20% των καρκίνων του ήπατος.

Η υπερβολική κατανάλωση οινοπνεύματος προκαλεί συσσώρευση ακεταλδεΰδης. Η ακεταλδεΰδη και οι ελεύθερες ρίζες που παράγονται από τον μεταβολισμό του οινοπνεύματος προκαλούν βλάβη στο DNA και οξειδωτική καταπόνηση. Επιπλέον, η ενεργοποίηση των ουδετερόφιλων στην αλκοολική ηπατική νόσο συμβάλλει στην παθογένεση της ηπατοκυτταρικής βλάβης απελευθερώνοντας δραστικά είδη οξυγόνου (τα οποία μπορούν να βλάψουν το DNA). Το επίπεδο οξειδωτικής καταπόνησης και των προϊόντων προσθήκης DNA που προκαλούνται από την ακεταλδεΰδη λόγω της κατανάλωσης οινοπνεύματος δεν φαίνεται επαρκές για να προκαλέσει αυξημένη μεταλλαξιογένεση. Ωστόσο, όπως ανασκόπησαν οι Nishida κ.α., η έκθεση στο οινόπνευμα, που προκαλεί οξειδωτική βλάβη στο DNA (η οποία είναι επισκευάσιμη), μπορεί να οδηγήσει σε επιγενετικές αλλοιώσεις στις θέσεις επιδιόρθωσης του DNA. Οι επιγενετικές αλλοιώσεις της γονιδιακής έκφρασης που προκαλούνται από το οινόπμευμα φαίνεται να οδηγούν σε ηπατική βλάβη και τελικά σε καρκίνωμα.

Η παχυσαρκία σχετίζεται με υψηλότερο κίνδυνο πρωτοπαθούς καρκίνου του ήπατος. Όπως φαίνεται με τα ποντίκια, τα παχύσαρκα ποντίκια είναι επιρρεπή σε καρκίνο του ήπατος, πιθανώς λόγω δύο παραγόντων. Τα παχύσαρκα ποντίκια έχουν αυξημένες προφλεγμονώδεις κυτοκίνες. Τα παχύσαρκα ποντίκια έχουν επίσης υψηλότερα επίπεδα δεοξυχολικού οξέος, ενός προϊόντος αλλοίωσης του χολικού οξέος από ορισμένα μικρόβια του εντέρου και αυτά τα μικρόβια αυξάνονται με την παχυσαρκία. Η περίσσεια δεοξυχολικού οξέος προκαλεί βλάβη στο DNA και φλεγμονή στο ήπαρ, η οποία, με τη σειρά της, μπορεί να οδηγήσει σε καρκίνο του ήπατος.

### Άλλες σχετικές πτυχές
Αρκετές ηπατικές παθήσεις οφείλονται σε ιογενή λοίμωξη. Ιογενείς ηπατίτιδες όπως οι ιοί ηπατίτιδας Β και C μπορούν να μεταδοθούν κάθετα κατά τη γέννηση μέσω επαφής με μολυσμένο αίμα. Σύμφωνα με μια δημοσίευση του NICE του 2012, *περίπου το 85% των λοιμώξεων από ηπατίτιδα Β σε νεογνά γίνονται χρόνιες*. Σε λανθάνουσες περιπτώσεις, ο ιός της ηπατίτιδας Β υπάρχει μέσω του ιού της ηπατίτιδας Β DNA, αλλά η εξέταση για HBsAg είναι αρνητική. Η υψηλή κατανάλωση οινοπνεύματος μπορεί να οδηγήσει σε διάφορες μορφές ηπατικής νόσου, όπως αλκοολική ηπατίτιδα, αλκοολική λιπώδης νόσο του ήπατος, κίρρωση και καρκίνο του ήπατος. Στα πρώιμα στάδια της αλκοολικής ηπατικής νόσου, λίπος συσσωρεύεται στα κύτταρα του ήπατος λόγω αυξημένης δημιουργίας τριγλυκεριδίων και λιπαρών οξέων και μειωμένης ικανότητας διάσπασης των λιπαρών οξέων. Η εξέλιξη της νόσου μπορεί να οδηγήσει σε φλεγμονή του ήπατος από την περίσσεια λίπους στο ήπαρ. Ουλές στο ήπαρ εμφανίζονται συχνά καθώς το σώμα προσπαθεί να επουλωθεί και εκτεταμένες ουλές μπορούν να οδηγήσουν στην ανάπτυξη κίρρωσης σε πιο προχωρημένα στάδια της νόσου. Περίπου το 3-10% των ατόμων με κίρρωση αναπτύσσουν μια μορφή καρκίνου του ήπατος γνωστή ως ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα. Σύμφωνα με τον Tilg κ.α., το εντερικό μικροβίωμα θα μπορούσε κάλλιστα να έχει επίδραση και να εμπλέκεται στην παθοφυσιολογία, στους διάφορους τύπους ηπατικής νόσου που μπορεί να αντιμετωπίσει ένα άτομο. Η κατανόηση των ακριβών αιτιών και μηχανισμών που μεσολαβούν στην παθοφυσιολογία του ήπατος προχωρά ραγδαία λόγω της εισαγωγής νέων τεχνολογικών προσεγγίσεων όπως η αλληλούχιση μεμονωμένων κυττάρων και η δημιουργία κινωμάτων. 

### Ατμοσφαιρικοί ρύποι
Τα αιωρούμενα σωματίδια ή η αιθάλη είναι συνηθισμένοι ρύποι. Έχουν άμεση τοξική επίδραση στο ήπαρ. Προκαλούν φλεγμονή του ήπατος που προκαλείται με αυτόν τον τρόπο και επηρεάζει τον μεταβολισμό των λιπιδίων και τη λιπώδη νόσο του ήπατος, και μπορούν να μεταφερθούν από τους πνεύμονες στο ήπαρ.

Επειδή τα σωματίδια και η αιθάλη παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλομορφία και το καθένα έχει διαφορετική τοξικοδυναμική, οι λεπτομερείς μηχανισμοί μετατόπισης δεν είναι σαφείς. Τα υδατοδιαλυτά κλάσματα σωματιδιών αποτελούν το πιο σημαντικό μέρος της μετατόπισης στο ήπαρ, μέσω της εξωπνευμονικής κυκλοφορίας. Όταν τα σωματίδια εισέρχονται στην κυκλοφορία του αίματος, συνδυάζονται με τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος και διεγείρουν τις έμφυτες ανοσολογικές αποκρίσεις. Απελευθερώνονται προφλεγμονώδεις κυτοκίνες και προκαλούν την εξέλιξη της νόσου.

## Επιδημιολογία
Οι ηπατικές παθήσεις, συμπεριλαμβανομένων παθήσεων όπως η μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος (NAFLD), η ηπατική νόσος που σχετίζεται με το οινόπνευμα (ALD) και η ιογενής ηπατίτιδα, αποτελούν σημαντικές ανησυχίες για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η NAFLD είναι η πιο συχνή χρόνια ηπατική πάθηση, που επηρεάζει περίπου το 24% του πληθυσμού, με την επικράτηση να αυξάνεται λόγω των αυξανόμενων ποσοστών παχυσαρκίας και μεταβολικού συνδρόμου. Οι σχετιζόμενες με το οινόπνευμα ηπατικές παθήσεις ευθύνονται για περίπου το 4,5% των θανάτων που σχετίζονται με το ήπαρ παγκοσμίως, υπογραμμίζοντας το σημαντικό βάρος της κατάχρησης οινοπνεύματος. Η ιογενής ηπατίτιδα, κυρίως η ηπατίτιδα Β και η ηπατίτιδα C, παραμένει η κύρια αιτία κίρρωσης του ήπατος και καρκίνου του ήπατος παγκοσμίως, παρά την πρόοδο στις αντιιικές θεραπείες και τις προσπάθειες εμβολιασμού. Επιπλέον, πρόσφατες μελέτες έχουν επισημάνει την στεατωτική νόσο του ήπατος (SLD), ένα υποσύνολο της NAFLD, που επηρεάζει πάνω από το 12% των ενηλίκων στις ΗΠΑ, ακόμη και χωρίς παχυσαρκία. Αυτά τα δεδομένα υπογραμμίζουν τη σημασία της έγκαιρης ανίχνευσης και των στοχευμένων παρεμβάσεων για την αποτελεσματική διαχείριση της ηπατικής νόσου και των σχετιζόμενων με αυτήν επιπλοκών.

Νέα έρευνα αναφέρει την επικράτηση της στεατωτικής ηπατικής νόσου (SLD) στις ΗΠΑ. Χρησιμοποιώντας δεδομένα από την Εθνική Έρευνα Εξέτασης Υγείαςς και Διατροφής (2017-2023), οι ερευνητές εκτίμησαν την προσαρμοσμένη ανάλογα με την ηλικία συχνότητα εμφάνισης της άπαχης SLD στο 12,8%. Αυτό περιλαμβάνει το 9,3% για στεατωτική ηπατική νόσο που σχετίζεται με δυσλειτουργία του άπαχου μεταβολισμού, το 1,3% για μεταβολική δυσλειτουργία και στεατωτική ηπατική νόσο που σχετίζεται με το οινόπνευμα και το 1,0% για ηπατική νόσο που σχετίζεται με το οινόπνευμα.

## Διάγνωση
Διατίθενται διάφορες δοκιμασίες ηπατικής λειτουργίας για τον έλεγχο της σωστής λειτουργίας του ήπατος. Αυτές ελέγχουν την παρουσία ενζύμων στο αίμα, τα οποία συνήθως είναι πιο άφθονα στον ηπατικό ιστό, μεταβολίτες ή προϊόντα. Πρωτεΐνες ορού, αλβουμίνη ορού, σφαιρίνη ορού, τρανσαμινάση αλανίνης, ασπαρτική τρανσαμινάση, χρόνος προθρομβίνης, χρόνος μερικής θρομβοπλαστίνης.

Απεικονιστικές εξετάσεις όπως η παροδική ελαστογραφία, ο υπέρηχος και η μαγνητική τομογραφία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την απεικόνιση του ηπατικού ιστού και των χοληφόρων αγωγών. Η βιοψία ήπατος μπορεί να πραγματοποιηθεί για την εξέταση του ηπατικού ιστού, ώστε να γίνει διάκριση μεταξύ διαφόρων παθήσεων. Εξετάσεις όπως η ελαστογραφία μπορεί να μειώσουν την ανάγκη για βιοψία σε ορισμένες περιπτώσεις.

Σε ηπατικές νόσους, ο χρόνος προθρομβίνης είναι μεγαλύτερος από το συνηθισμένο. Επιπλέον, οι ποσότητες τόσο των παράγοντων πήξης όσο και των αντιπηκτικών παραγόντων μειώνονται, καθώς ένα νοσούν ήπαρ δεν μπορεί να τα συνθέσει παραγωγικά όπως έκανε όταν ήταν υγιές. Παρ 'όλα αυτά, υπάρχουν δύο εξαιρέσεις σε αυτήν την πτωτική τάση: ο παράγοντας πήξης VIII και ο παράγοντας von Willebrand, μια πρωτεΐνη προσκόλλησης αιμοπεταλίων. Και οι δύο αυξάνονται αντίστροφα σε περιπτώσεις ηπατικής ανεπάρκειας, χάρη στην πτώση της ηπατικής κάθαρσης και των αντισταθμιστικών παραγωγών από άλλα σημεία του σώματος. Η ινωδόλυση γενικά προχωρά ταχύτερα στην οξεία ηπατική ανεπάρκεια και την ηπατική νόσο σε προχωρημένο στάδιο, σε αντίθεση με τη χρόνια ηπατική νόσο στην οποία η συγκέντρωση του ινωδογόνου παραμένει αμετάβλητη.

Μια προηγουμένως αδιάγνωστη ηπατική νόσος μπορεί να γίνει εμφανής πρώτα μετά από αυτοψία. Ακολουθούν εικόνες μακροσκοπικής παθολογίας:

File:Gross pathology of alcoholic liver cirrhosis.jpg| Διάχυτη κίρρωση
File:Wątroba marska (Ultima Thule).jpg| Μακροοζώδης κίρρωση
File:Nutmeg liver (crop).jpg|Υφή μοσχοκάρυδου για συμφορητική ηπατοπάθεια


## Θεραπεία

Αντιιικά φάρμακα είναι διαθέσιμα για τη θεραπεία λοιμώξεων όπως η ηπατίτιδα Β.
Άλλες παθήσεις μπορούν να αντιμετωπιστούν με την επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου, για παράδειγμα:
* Με τη χρήση φαρμάκων που βασίζονται σε στεροειδή στην αυτοάνοση ηπατίτιδα.
* Με τακτική αφαίρεση ποσότητας αίματος από μια φλέβα (φλεβεκτομή) στην κατάσταση υπερφόρτωσης σιδήρου, αιμοχρωμάτωση.
* Η νόσος του Γουίλσον, μια πάθηση κατά την οποία ο χαλκός συσσωρεύεται στο σώμα, μπορεί να αντιμετωπιστεί με φάρμακα που δεσμεύουν τον χαλκό, επιτρέποντάς του να αποβληθεί από το σώμα μέσω των ούρων.
* Σε χολοστατική ηπατική νόσο (όπου η ροή της χολής επηρεάζεται λόγω κυστικής ίνωσης) ) μπορεί να χορηγηθεί ένα φάρμακο που ονομάζεται ουρσοδεοξυχολικό οξύ.

## Παραπομπές

## Παραπέρα μελέτη
* 

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Κατηγορία:Παθήσεις του ήπατος
Κατηγορία:Αλκοόλ