Βασιλιάς Ψαράς

Ο **Βασιλιάς Ψαράς** ή ο **Πληγωμένος Βασιλιάς** (γαλλικά: *Le Roi pêcheur* ή *Roi blessé*) επίσης και **βασιλιάς Ανφόρτας** (αγγλ. *King Anfortas*) είναι μυθικός βασιλιάς που εμφανίζεται σε ορισμένα έργα του κύκλου του Αρθούρου ως ο τελευταίος σε μια μακρά σειρά Βρετανών βασιλιάδων που έχουν επιφορτιστεί με τη φύλαξη του Ιερού Δισκοπότηρου. Στα κείμενα του ύστερου Μεσαίωνα, αναφέρεται συχνά ως ο «Πλούσιος Βασιλιάς Ψαράς» σε σχέση με τον ανεκτίμητο πνευματικό θησαυρό που φυλάει.

Οι εκδοχές της ιστορίας του διαφέρουν σημαντικά, αλλά ο Βασιλιάς Ψαράς ή βασιλιάς Ανφόρτας συνήθως απεικονίζεται ως τραυματισμένος στη βουβωνική χώρα, στα πόδια ή στο μηρό και δεν μπορεί να κινηθεί μόνος του. Ανίκανος να περπατήσει ή να ιππεύσει άλογο, περνά το χρόνο του ψαρεύοντας ενώ περιμένει τον «εκλεκτό» που έχει τη δύναμη να τον θεραπεύσει, γιατί η επούλωση των πληγών του εξαρτάται πάντα από την ολοκλήρωση της αποστολής του ήρωα-ιππότη. Η αναπηρία του έχει επιπτώσεις στο βασίλειό του, το οποίο έχει μεταμορφωθεί σε έρημο και ακατοίκητο τόπο, λες και η αδυναμία του Βασιλιά έκανε τη γη άγονη, είναι ο μύθος της *Έρημης Χώρας*. Ιππότες από όλα τα κοινωνικά στρώματα έρχονται για να τον θεραπεύσουν, αλλά μόνο ο εκλεκτός, ο «καλός ιππότης», μπορεί να πραγματοποιήσει αυτό το θαύμα. Στον *[[Πάρσιφαλ (μυθιστορία)|Πάρσιφαλ]]* του Βόλφραμ φον Έσενμπαχ, ο εκλεκτός ιππότης είναι ο Πάρσιφαλ (γνωστός στα αγγλικά ως ''Πέρσιβαλ''), αλλά υπάρχει και ο θρύλος ότι ο γιος του Λάνσελοτ, Γκάλαχαντ, συνοδευόμενος από τους ιππότες Μπορς και Πέρσιβαλ, ήταν αυτός που ανακάλυψε το Δισκοπότηρο και θεράπευσε τον βασιλιά φύλακά του.

## Στη λογοτεχνία
Ως λογοτεχνικός χαρακτήρας, ο Βασιλιάς Ψαράς προέρχεται από το ημιτελές έργο του Κρετιέν ντε Τρουά *[[Πέρσιβαλ ή Ο θρύλος του Άγιου Δισκοπότηρου]]* (περ. 1180 ή 1190) στο οποίο το Δισκοπότηρο δεν σχετίζεται με τον Ιησού. Η εικόνα του αναπτύχθηκε περαιτέρω από τον Ρομπέρ ντε Μπορόν στη *Μυθιστορία της ιστορίας του Γκράαλ* (τέλη 12ου αιώνα), το πρώτο έργο που συνδέει το Δισκοπότηρο με τον Ιησού. Εδώ ο Βασιλιάς Ψαράς ονομάζεται *Μπρον* (όνομα αρκετά κοντά στο όνομα ''Μπραν'' αμπ Λυρ ο Ευλογημένος για να υποδηλώνει σύνδεση) και είναι ο σύζυγος της αδερφής του Ιωσήφ της Αριμαθαίας, ο οποίος χρησιμοποίησε το Άγιο Δισκοπότηρο για να συλλέξει το αίμα από το σταυρωμένο σώμα του Χριστού. Ο Τόμας Μάλορυ στο ''Θάνατο του Αρθούρου'' (1485) τον ονομάζει *Πέλαμ*. Πολλές φορές απεικονίζονται δύο τραυματισμένοι βασιλιάδες, πατέρας και γιος (ή παππούς και εγγονός): ο ηλικιωμένος είναι καθηλωμένος λόγω ασθένειας στο κάστρο του και συντηρείται στη ζωή από το Δισκοπότηρο, ο νεότερος, επίσης ανάπηρος, καταφέρνει να πάει για ψάρεμα και υποδέχεται τους φιλοξενούμενους. 

## Προέλευση του ονόματος
Το όνομα του Βασιλιά Ψαρά προέρχεται από διάφορες πηγές, οι οποίες δεν αλληλοαποκλείονται.

* Παλαιοχριστιανικός συμβολισμός: το ψάρι συμβολίζει τον Χριστό. Οι πρώτοι Απόστολοι ήταν ψαράδες μέχρι που ο Ιησούς τους έστειλε σε όλο τον κόσμο ως «Αλιείς ανθρώπων» (Ματθ. 4:19· Μκ 1:17).
* Κελτική μυθολογία: Η ιρλανδική μυθολογία αναφέρει το ψάρι *[[Σολομός του Ατλαντικού|Σολομός]] της [[Σοφία|Σοφίας]]*. Θα μπορούσε επίσης να προέρχεται από τον Νόντενς, τον θεό των νεκρών, που ψάρευε τις ψυχές των νεκρών σαν ψάρια, ή/και από τον Μπραν αμπ Λυρ τον Ευλογημένο, έναν τραυματισμένο βασιλιά της  Βρετανίας στα ουαλικά κείμενα που κατείχε μια μαγική χύτρα, το καλντρόν, που ανάσταινε νεκρούς. Ή/ και από τον θεό Ντάγδα που κατείχε ένα καζάνι με απεριόριστη ποσότητα φαγητού και άλλες μαγικές δυνάμεις.
* Μια συνάφεια μεταξύ των γαλλικών λέξεων *pêcheur* και *pécheur* (ψαράς και αμαρτωλός).
* Επειδή περνά τις μέρες του στις όχθες του ποταμού ψαρεύοντας.

## Μεταγενέστερες αναφορές
Οι αναφορές του Βασιλιά Ψαρά στη λογοτεχνία, τον κινηματογράφο και τηλεοπτικές σειρές είναι πολλές, μεταξύ των οποίων εμφανίζεται:

Στη δραματική όπερα *[[Πάρσιφαλ (όπερα)|Πάρσιφαλ]]* (*Parsifal*, 1882) του Ρίχαρντ Βάγκνερ, εμφανίζεται με το όνομα *Ανφόρτας*, παρουσιάζεται η ιστορία, ο τραυματισμός και η λύτρωσή του.

Στο πολυσύνθετο ποίημα του Τ. Σ. Έλιοτ *[[Η έρημη χώρα|Η Έρημη Χώρα]]* (*The Waste Land*, 1922), ο Βασιλιάς Ψαράς παίζει επίσης σημαντικό ρόλο.

Στον κύκλο μυθιστορημάτων *[[Ο Τροχός του Χρόνου]]* (*The Wheel of Time*, 1990-2013) του Ρόμπερτ Τζόρνταν, ένας από τους βασικούς χαρακτήρες, ο Ραντ αλ Θορ, δέχεται έναν τραυματισμό που δεν επουλώνεται. Ένας αντίπαλός του, αναφέρεται σ'αυτόν ως ψαρά.

Η ταινία του Ερίκ Ρομέρ *Πέρσιβαλ ο Ουαλός* (*Perceval le Gallois*, 1978) που βασίζεται στο έργο του Κρετιέν ντε Τρουά αναφέρει το σχετικό επεισόδιο.

Η ταινία του Τέρρυ Γκίλλιαμ *Ο βασιλιάς της μοναξιάς* (*The Fisher* *King*, 1991), που διαδραματίζεται στη Νέα Υόρκη, χρησιμοποιεί το μοτίβο της αναζήτησης του Αγίου Δισκοπότηρου και την ιστορία του Βασιλιά Ψαρά. Ο άστεγος πρώην καθηγητής λογοτεχνίας Πάρρυ (Ρόμπιν Ουίλλιαμς) διηγείται στον κυνικό ραδιοφωνικό παρουσιαστή Τζακ Λούκας (Τζεφ Μπρίτζες) τον θρύλο του βασανισμένου Βασιλιά Ψαρά, που σώζεται από τον Πάρσιφαλ - ένα κλειδί για την πλοκή της ταινίας.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Μυθικοί βασιλείς
Κατηγορία:Μεσαιωνική λογοτεχνία
Κατηγορία:Μεσαιωνική γαλλική λογοτεχνία
Κατηγορία:Αρθουριανή λογοτεχνία
Κατηγορία:Αρθουριανός κύκλος