Βουαντίσουαφ Γουκάσιουκ

μικρογραφία|Αναμνηστική πλάκα για την 6η Ταξιαρχία του Βίλνο, η οποία για ένα διάστημα τελούσε υπό τη διοίκηση του Βουαντίσουαφ Γουκάσιουκ.
Ο **Βουαντίσουαφ Γουκάσιουκ** (, 16 Φεβρουαρίου 1906 - 27 Ιουνίου 1949), γνωστός και με το πολεμικό ψευδώνυμο «**Σφυρί**» (*Młot*), ήταν λοχαγός του Πολωνικού Στρατού, του Εσωτερικού Στρατού (*Armia Krajowa*) και του αντικομμουνιστικού υπόγειου κινήματος.

## Πρώτα χρόνια
Ο Γουκάσιουκ γεννήθηκε στο χωριό Τοκάρι, σε οικογένεια χωρικών, όπου ολοκλήρωσε το δημοτικό και το λύκειο. Το 1929 κατατάχθηκε στον στρατό, όπου γρήγορα προήχθη στον βαθμό του διοικητή διμοιρίας. Ωστόσο, η επίσημη στρατιωτική του σταδιοδρομία διακόπηκε πρόωρα εξαιτίας ενός ατυχήματος που υπέστη ενώ ίππευε άλογο. Το αριστερό του πόδι παρέλυσε και αποδεσμεύθηκε από τον στρατό.

Παντρεύτηκε τη Γιαντβίγκα Οκσιουτούβνα (Jadwiga Oksiutówna) και εγκαταστάθηκαν στο χωριό Μενζένιν, στον ποταμό Μπουκ, όπου απέκτησαν τρία παιδιά. Μέχρι το ξέσπασμα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου υπηρέτησε ως αναπληρωτής βούιτ (πρόεδρος χωριού) του Σαρνάκι και διατηρούσε παντοπωλείο στο χωριό. Ορισμένοι ιστορικοί έχουν υποθέσει ότι εκείνη την περίοδο ήταν αναμεμειγμένος στις πολωνικές στρατιωτικές υπηρεσίες πληροφοριών, ιδίως στη συλλογή πληροφοριών για την Πολωνή κομμουνίστρια Βάντα Βασιλέφσκα, την οποία γνώριζε προσωπικά.

## Εναντίον των Ναζί
Λόγω του τραυματισμού, του δεν έλαβε μέρος στην Εισβολή στην Πολωνία, ωστόσο, σύντομα εντάχθηκε στην αντιναζιστική αντίσταση ως μέλος της Ένωσης Ενόπλων Μάχης (ΕΕΜ) και του Πολωνικού Εσωτερικού Στρατού (ΠΕΣ). Συμμετείχε στην ανάκτηση των γερμανικών πυραύλων V2 που δοκιμάζονταν στην Πολωνία και στη μεταφορά τους στη Μεγάλη Βρετανία. Η μονάδα του έλαβε επίσης μέρος σε αρκετές συμπλοκές με τους Γερμανούς και σε άλλες στρατιωτικές ενέργειες, συμπεριλαμβανομένης της ανατίναξης της σιδηροδρομικής γέφυρας στη γραμμή Σιέντλτσε–Τσερέμχα. Ωστόσο, απ΄ όσο είναι γνωστό, ο Γουκάσιουκ δεν συμμετείχε στην Επιχείρηση Καταιγίδα, καθώς το μέτωπο είχε ήδη μετακινηθεί πέρα από την περιοχή όπου δρούσε. Στη συνέχεια, διαμορφώθηκε σχέδιο για την ενοποίηση όλων των τοπικών ομάδων του ΠΕΣ και την πορεία τους προς τη Βαρσοβία, ώστε να συνδράμουν στην Εξέγερση της Βαρσοβίας. Εξαιτίας όμως των συλλήψεων και των διώξεων μελών του ΠΕΣ από τους Σοβιετικούς, το σχέδιο δεν υλοποιήθηκε. Μετά τις συλλήψεις και τα κατασταλτικά μέτρα του Λαϊκού Επιτροπείου Εσωτερικών Υποθέσεων (ΛΕΕΥ) κατά του ντόπιου πληθυσμού (συμπεριλαμβανομένης της σύλληψης και εκτόπισης του κουνιάδου του Βουαντίσουαφ στα γκουλάγκ), αποφάσισε να ενταχθεί στην αντικομμουνιστική αντίσταση και συγκρότησε αντάρτικη μονάδα.

## Εναντίον των κομμουνιστών
Κατά τους πρώτους μήνες στο νέο υπόγειο κίνημα, η μονάδα του «Σφυριού» περιλάμβανε τέσσερα ή πέντε τακτικά μέλη, καθώς και αποστρατευμένους στρατιώτες του ΠΕΣ μερικής απασχόλησης, οι οποίοι παρέμεναν υπό τις διαταγές του. Λίγες πληροφορίες είναι γνωστές για τη δράση του εκείνη την περίοδο, ωστόσο είναι γνωστό ότι η μονάδα κατάφερε να συγκεντρώσει ένα εντυπωσιακό οπλοστάσιο από όπλα που είχαν φέρει μαζί τους από τον ΠΕΣ, από ρίψεις εφοδίων των Συμμάχων προς τους αντάρτες και από οπλισμό που είχε απομείνει μετά τη διέλευση του μετώπου. Τον χειμώνα του 1944/45, ενώ είχε ακόμη τον βαθμό του δεκανέα, ήρθε σε επαφή με τη διοίκηση του ΠΕΣ στην περιοχή του Μπιαουίστοκ. Τον Ιανουάριο του 1945 διεύρυνε την αντάρτικη μονάδα του σε μερικές δεκάδες στρατιώτες. Λίγο αργότερα, στην πρώτη τους συμπλοκή με τους Σοβιετικούς, η ομάδα του νίκησε και διέλυσε μια επιχειρησιακή ομάδα του ΛΕΕΥ κοντά στο Μενζένιν. Στη συνέχεια, οι αντάρτες του ενσωματώθηκαν στη μεγαλύτερη αντάρτικη μονάδα του Τεόντορ Σμιαουκόφσκι (Teodor Śmiałkowski), γνωστού με το ψευδώνυμο «Szumny». Η διμοιρία του διακρίθηκε για την ετοιμότητα και το θάρρος της στη μάχη. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο Γουκάσιουκ παρακολούθησε υπόγεια στρατιωτικά μαθήματα και προήχθη στον βαθμό του ανθυπολοχαγού και αργότερα του λοχαγού.

Το Σεπτέμβριο του 1945, ο «Szumny» σκοτώθηκε και η μονάδα του διαλύθηκε. Η διμοιρία υπό την ηγεσία του Γουκάσιουκ αποφάσισε να συνεχίσει τον αγώνα κατά της νέας κομμουνιστικής εξουσίας, εντάχθηκε στην 5η Ταξιαρχία του Βίλνο του Εσωτερικού Στρατού και συμμετείχε σε αρκετές συμπλοκές στα Σκιόρι, Ζαλέσιε και Μιοντούσι Ποκσίβνε. Μετά την αποστράτευση της ταξιαρχίας, και θέλοντας να συνεχίσει τη μάχη, πέρασε υπό τη διοίκηση του Ζίγκμουντ Σεντζιέλας, γνωστού με το ψευδώνυμο «Łupaszka». Σύντομα, η ταξιαρχία του Σεντζιέλας μετακινήθηκε από την αριστερή όχθη του ποταμού Μπουκ στην περιοχή του Σοκόουουφ Ποντλάσκι, όπου, τον Οκτώβριο του 1945, το «Σφυρί» ορίστηκε διοικητής της 6ης Ταξιαρχίας του Βίλνο. Ο Γουκάσιουκ ηγήθηκε της μονάδας για τα επόμενα τρία χρόνια, καθοδηγώντας την με ικανότητα στο πεδίο της μάχης, αποφεύγοντας πολυάριθμες απόπειρες σύλληψης από τις κομμουνιστικές αρχές και διασφαλίζοντας την επιβίωσή της ακόμα και στις πιο δύσκολες συνθήκες. Σε ένα σημείο, το Γραφείο Ασφαλείας προσέφερε αμοιβή 100.000 ζλότι για πληροφορίες που θα οδηγούσαν στη σύλληψή του.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η αδελφή του Γουκάσιουκ, Μάρια Σομπολέφσκα, συνελήφθη από το Γραφείο Ασφαλείας, αφού ένας γείτονας την είχε καταδώσει στις κομμουνιστικές αρχές. Κατά τη διάρκεια της κράτησής της, υπέστη βασανιστήρια και ξυλοδαρμό για τρεις μήνες, αλλά δεν αποκάλυψε καμία πληροφορία σχετικά με τη θέση του αδελφού της και αρνήθηκε να συνεργαστεί με την κομμουνιστική μυστική αστυνομία. Το 1945, δικάστηκε για «προδοσία κατά της Λαϊκής Δημοκρατίας της Πολωνίας» και καταδικάστηκε σε 10 χρόνια φυλάκισης, από τα οποία εξέτισε τα 6. Δεδομένου ότι το Γραφείο Ασφαλείας γνώριζε ότι ο Γουκάσιουκ κούτσαινε στο αριστερό πόδι, κατέφυγε στη σύλληψη και βασανισμό τυχαίων ατόμων με την ίδια αναπηρία στην περιοχή, ελπίζοντας να τον συλλάβει κατά τύχη.

## Θάνατος
Η επίσημη εκδοχή της κομμουνιστικής κυβέρνησης ήταν ότι ο Βουαντίσουαφ Γουκάσιουκ, το «Σφυρί», πέθανε κατά τη διάρκεια μιας σύντομης ανάπαυλας από τον αγώνα στο χωριό Τσάγε-Βούλκα τον Ιούνιο του 1947. Δολοφονήθηκε από έναν από τους υπαρχηγούς του, τον Τσέσουαφ Ντιμπόφσκι (Czesław Dybowski), γνωστό ως «Rejtan», επειδή ο Γουκάσιουκ είχε μόλις εκτελέσει τον μικρότερο αδελφό του Τσέσουαφ, Λεόπολντ, για ανυπακοή στις διαταγές (ο Λεόπολντ αρνήθηκε να εκτελέσει έναν φερόμενο ως μέλος της κομμουνιστικής πολωνικής μυστικής αστυνομίας). Μετά τη δολοφονία του Γουκάσιουκ, ο Τσέσουαφ πήγε τον μικρότερο αδελφό του στο γιατρό. Ο Λεόπολντ πέθανε σύντομα λόγω γάγγραινας. Η κομμουνιστική μυστική αστυνομία ξέθαψε τα πτώματα του Γουκάσιουκ και του Λεόπολντ και τα μετέφερε σε άγνωστη τοποθεσία.

## Χαρακτήρας και κληρονομιά
Ο Βουαντίσουαφ Γουκάσιουκ έλαβε σεβασμό από τους άνδρες του για το προσωπικό του θάρρος και τις αντάρτικες ικανότητές του. Παρά τις δυσκολίες στην κίνηση λόγω του παραλυμένου ποδιού του, πάντα προπορευόταν της μονάδας του, χρησιμοποιώντας μια καραμπίνα SWT-40 ως πατερίτσα (παρά το γεγονός ότι η μονάδα διέθετε αρκετές άμαξες για μεταφορά). Χαρακτηριζόταν από τη φροντισμένη και σεβαστή στάση απέναντι στον ντόπιο άμαχο πληθυσμό, ανεξαρτήτως εθνοτικής καταγωγής, τάξης ή θρησκείας, και πολλές φορές ανταποκρινόταν σε αιτήματα των κατοίκων για την καταπολέμηση κοινών ληστών και κλεφτών, που αφθονούσαν στο μεταπολεμικό χάος. Αυτό, σε συνδυασμό με τη συνεχή του πάλη πρώτα κατά των Ναζί και στη συνέχεια κατά των κατασταλτικών κομμουνιστικών αρχών, έκανε το «Σφυρί» θρύλο της περιοχής της Ποντλάχια ήδη κατά τη διάρκεια της ζωής του. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της κομμουνιστικής εποχής στην Πολωνία, ο ίδιος ήταν επίσημα δυσφημισμένος και διαστρεβλωμένος.

Στις 11 Νοεμβρίου 2007, ο Πρόεδρος της Πολωνίας, Λεχ Κατσίνσκι, απένειμε μεταθανάτια στον Βουαντίσουαφ Γουκάσιουκ τον Μεγαλόσταυρο του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Πολωνοί στρατιωτικοί
Κατηγορία:Μέλη του Πολωνικού Εσωτερικού Στρατού
Κατηγορία:Μεγαλόσταυροι του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας