Μικροκώμη Σερρών

Η **Μικροκώμη**, έως το 1927 γνωστή ως **Τσαλίκ Μαχαλέ**, είναι πρώην οικισμός στον σημερινό Δήμο Σιντικής της Περιφερειακής Ενότητας Σερρών της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Βρίσκεται σε υψόμετρο 100 μέτρων, στις βορειοδυτικές παρυφές του όρους Μαυροβούνι της οροσειράς των Κρουσσίων, ανατολικά της σημερινής λίμνης Κερκίνης. Απέχει περίπου 1,5 χλμ. νοτιοδυτικά από το Κορυφούδι Σερρών.

## Ιστορία

### Οθωμανική περίοδος
Κατά την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ανήκε διοικητικά στον Καζά του Ντεμίρ Ισάρ του Σαντζακίου των Σερρών του Βιλαετίου της Θεσσαλονίκης. Ο οικισμός μαρτυρείται σε ιστορικές πηγές με ποικίλες ονομασίες και μεταγραφές, όπως «Τσαλήκ Μαχαλά», «Τσελίκ Μαχαλέ», «Τσαλί Μαχαλέ» κ.ά. Η ονομασία «Τσαλί» θεωρείται ότι προέρχεται από την τουρκική λέξη *çalı*, η οποία σημαίνει θάμνος ή βάτος.

Σύμφωνα με τη δημογραφική μελέτη *«[[Le Courrier d'Orient (εφημερίδα της Κωνσταντινούπολης)|Εθνογραφία των Βιλαετίων Αδριανούπολης, Μοναστηρίου και Θεσσαλονίκης]]»* που εκδόθηκε το 1878 στην Κωνσταντινούπολη, το 1873 ο οικισμός αριθμούσε 16 σπίτια και 42 μουσουλμάνους κατοίκους, στοιχεία τα οποία επαναλαμβάνει και ο Σέρβος Σπυρίδων Γκόπτσεβιτς το 1889. Το 1889, ο Στέφαν Βέρκοβιτς, στο έργο *«Τοπογραφικό-Εθνογραφικό Σκίτσο της Μακεδονίας»* με στατιστικά στοιχεία της περιόδου 1857-1883, καταγράφει το «Τσαλί-Μαχαλέ» ως ένα χωριό με 16 σπίτια και 55 Τούρκους κατοίκους. Ακολούθως, το 1891 ο Γκεόργκι Στρέζοφ περιγράφει: *«Τσαλί-Μαχαλέ, ένα χωριό ανατολικά της Λοζίστης με 40 τουρκικά και 5 τσιγγάνικα σπίτια. Χωράφια στο βουνό και στον κάμπο.»*.**' Στη στατιστική μελέτη του [[Βούλγαροι|Βούλγαρου]] γεωγράφου [[Βασίλης Καντσόφ|Βασίλ Κάντσωφ]], ''«Μακεδονία, Εθνογραφία και Στατιστική»'', εκτιμάται ότι το 1900 υπήρχαν 120 Τούρκοι και 50 [[τσιγγάνοι]], ενώ στην ''«Εθνολογική Στατιστική των Βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου»'' του Αθανάσιου Χαλκιόπουλου, που εκδόθηκε το 1910 στην [[Αθήνα]], ο οικισμός αποδίδεται με πληθυσμό 100 μουσουλμάνων κατοίκων. Σε χάρτη του λιθογραφείου Κοντογόνη (1910), παράγωγο της [[Αυστροουγγαρία|αυστροουγγρικής]] σειράς ''«Generalkarte von Mitteleuropa»'', εμφανίζεται ως «Τσαλίκ-μαχ.», με σχετική ένδειξη ότι επρόκειτο για τουρκικό χωριό.**** Τέλος, σε υπολογισμούς που εξέδωσε το 1919 η Επιτελική Υπηρεσία του [[Ελληνικός Στρατός|Ελληνικού Στρατού]], προ του 1912 αναφέρονται 126 [[Μωαμεθανός|μωαμεθανοί]] κάτοικοι.

=== Σύγχρονη ιστορία ===
Με το τέλος των [[Βαλκανικοί πόλεμοι|Βαλκανικών Πολέμων]] ο οικισμός περιήλθε στην [[Βασίλειο της Ελλάδας|ελληνική επικράτεια]] και κατά την [[Ελληνική απογραφή 1913|απογραφή πληθυσμού του 1913]] που πραγματοποιήθηκε από το ελληνικό κράτος καταγράφηκαν 326 κάτοικοι. Σύμφωνα με τους στατιστικούς πίνακες του [[Ελληνικός Στρατός|Ελληνικού Στρατού]], έως τον Αύγουστο του 1915 ο πληθυσμός είχε μειωθεί σε 110 [[Μουσουλμάνος|μουσουλμάνους]] κατοίκους. Kάτοψη του οικισμού αποτυπώθηκε σε [[Ηνωμένο Βασίλειο|βρετανικό]] στρατιωτικό χάρτη κατά την περίοδο του [[Μακεδονικό Μέτωπο (Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος)|Μακεδονικού Μετώπου]] του [[Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος|Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου]], σύμφωνα με τον οποίο το 1917 όλα τα κτήρια του «Τσαλή Μαχαλέ», 14 συνολικά, ήταν κατεστραμμένα.

Το 1920 προσαρτήθηκε στη νεοσύστατη Κοινότητα Λοζίστης ([[Μεσόλοφος Σερρών|Μεσόλοφος]]) της [[Σιδηρόκαστρο Σερρών|Υποδιοίκησης Σιδηροκάστρου]] του [[Νομός Σερρών|Νομού Σερρών]], μαζί με τα χωριά Καϊράν Μαχαλέ ([[Δαφνούσα Σερρών|Δαφνούσα]]), Καρασούλι ([[Μαυροσούλι Σερρών|Μαυροσούλι]]), Κιουλεμελή, Κιράν Μαχαλέ ([[Άκρα Σερρών|Άκρα]]), Μενεξελή ([[Αχλαδερό Σερρών|Αχλαδερό]]), Μεράς, Μπες Ταουκλή (Κοίλο), Ντενικτσελή, Ντεντελή, Οραπλή, Ουρουμλή ([[Κληματερό Σερρών|Κληματερό]]), Τσαβδαρλή και Τσελίκ Μαχαλέ.***********'' Στην [[Ελληνική απογραφή 1920|απογραφή της ίδιας χρονιάς]] καταγράφηκαν μόλις 30 κάτοικοι.

Μετά τον [[Ελληνοτουρκικός πόλεμος (1919-1922)|ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1919–1922]] και τη [[Μικρασιατική Καταστροφή]], οι μουσουλμάνοι κάτοικοι που είχαν απομείνει στην περιοχή αποχώρησαν στο πλαίσιο της [[Ελληνοτουρκική ανταλλαγή πληθυσμών του 1923|ανταλλαγής πληθυσμών]] και στη θέση τους εγκαταστάθηκαν Έλληνες [[Πρόσφυγας|πρόσφυγες]]. Σύμφωνα με στοιχεία της [[Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων|Επιτροπής Αποκατάστασης Προσφύγων (ΕΑΠ)]], στο γειτονικό Καϊράν Μαχαλέ ([[Δαφνούσα Σερρών|Δαφνούσα]]) καταγράφηκαν 40 δικαιούχοι ''«αρχηγοί οικογενειών αγροτικώς εγκατεστημένων και των μελών τοιούτων οικογενειών, δικαιούχων, κατά τους ισχυρισμούς τους, αποζημίωσης εξ ανταλλαγής»'', ενώ για το Τσαλίκ Μαχαλέ δεν υπάρχει αντίστοιχη αναφορά.

Σύμφωνα με τον Σιμόφσκι, εξαιτίας της έλλειψης ευνοϊκών συνθηκών διαβίωσης, οι πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στο Καϊράν Μαχαλέ σύντομα εγκατέλειψαν τον οικισμό και μετακόμισαν σε άλλους οικισμούς. Πιθανόν, μέρος τους εγκαταστάθηκε στον γειτονικό ερειπωμένο οικισμό της Μικροκώμης, ο οποίος βρισκόταν σε χαμηλότερο υψόμετρο με ευκολότερη πρόσβαση. Την υπόθεση αυτή ενισχύει το γεγονός ότι λειτούργησε κοινό σχολείο, το οποίο αναφέρεται πως βρισκόταν στο ''«χωριό Μικροκώμη–Δαφνούσα»'', ενώ και σε κτηματολογικό επίπεδο, σύμφωνα με διανομή του 1961, η περιοχή καταγράφεται ως ''«αγρόκτημα Μικροκώμης–Δαφνούσας».*****

Το 1927, στα πλαίσια [[Αλλαγές γεωγραφικών ονομάτων στην Ελλάδα|εξελληνισμού των γεωγραφικών ονομάτων]], το ''Τσαλή Μαχαλέ'' μετονομάστηκε σε ''Μικροκώμη''. Κατά την [[Ελληνική απογραφή 1928|απογραφή του 1928]], αριθμούσε 38 κατοίκους.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1930, υλοποιήθηκαν στην πεδιάδα των Σερρών μεγάλα αντιπλημμυρικά και εγγειοβελτιωτικά δημόσια έργα. Η εκτροπή της κοίτης του ποταμού [[Στρυμόνας|Στρυμόνα]] στο ύψος του [[Στρυμονοχώρι Σερρών|Στρυμονοχωρίου]], σε συνδυασμό με την κατασκευή του πρώτου φράγματος του [[Λιθότοπος Σερρών|Λιθοτόπου]] το 1932, οδήγησαν στον σχηματισμό της τεχνητής λίμνης [[Λίμνη Κερκίνη|Κερκίνη]], ανατολικά του οικισμού. Η εξέλιξη αυτή είχε ως ως συνέπεια την κατάκλυση από τα νερά σημαντικού τμήματος της καλλιεργήσιμης γης του χωριού.

Οι συνέπειες των τεχνικών έργων και του [[Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος|Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου]], σε συνδυασμό με τον [[Ελληνικός εμφύλιος πόλεμος (1946–1949)|εμφύλιο πόλεμο]] που ακολούθησε και τη συνεχιζόμενη ένοπλη δράση στην παραμεθόρια περιοχή της Σιντικής, οδήγησαν σταδιακά στην οριστική εγκατάλειψη του χωριού. Οι κάτοικοί του, όπως και εκείνοι των γειτονικών οικισμών [[Δαφνούσα Σερρών|Δαφνούσας]], [[Κάτω Κορυφούδι Σερρών|Κορυφουδίου]] και [[Μεσόλοφος Σερρών|Μεσολόφου]], αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους. Η πλειονότητα των εκτοπισμένων κατοίκων κατέφυγε στην [[Κερκίνη Σερρών|Κερκίνη]], όπου συγκεντρώθηκαν πληθυσμοί από διάφορους εγκαταλελειμμένους οικισμούς της περιοχής. Η μετεγκατάσταση αυτή πραγματοποιήθηκε χωρίς να έχει επιλυθεί το ζήτημα της αποκατάστασης των πληγέντων, οι οποίοι στερήθηκαν τόσο τα χωριά τους όσο και τα κτήματά τους, τα οποία είχαν πλέον μετατραπεί σε τμήμα της κοίτης της λίμνης Κερκίνης. Παρά τα επανειλημμένα αιτήματα των κατοίκων προς το κράτος για την καλλιέργεια των παλαιών τους κτημάτων ή για ουσιαστική αποκατάσταση, το πρόβλημα παρέμενε άλυτο επί δεκαετίες.

Ο οικισμός καταργήθηκε επίσημα το 1951, καθώς έπαψε να καταγράφεται στις ελληνικές απογραφές. Κάτοψή του διακρίνεται σε [[Αεροφωτογραφία|αεροφωτογραφίες]] της [[Γεωγραφική Υπηρεσία Στρατού|Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού]] από την περίοδο 1945-1960.

Από τη Μικροκώμη διέρχεται το ρέμα ''Δασόρεμα'', παλιότερα γνωστό ως ''Φουντουλούκ''. Μετά τη συμβολή του με το ρέμα ''Ξηρόρεμα (Κερεσλή)'', συνεχίζει την πορεία του με την ονομασία ''Ρέμα Γειτονιάς'' ''(Τσαλίκ Μαχαλέ)'', διασχίζει το [[Κορυφούδι Σερρών|Κορυφούδι]] και εκβάλει στη λίμνη [[Λίμνη Κερκίνη|Κερκίνη]].******'

## Πληθυσμός

## Φωτογραφίες

Αρχείο:Μικροκώμη Σερρών 1.jpg
Αρχείο:Μικροκώμη Σερρών 2.jpg
Αρχείο:Μικροκώμη Σερρών 4.jpg
Αρχείο:Μικροκώμη Σερρών 5.jpg
Αρχείο:Μικροκώμη Σερρών 6.jpg
Αρχείο:Μικροκώμη Σερρών 7.jpg
Αρχείο:Μικροκώμη Σερρών 8.jpg
Αρχείο:Μικροκώμη Σερρών 9.jpg
Αρχείο:Μικροκώμη Σερρών 10.jpg
Αρχείο:Μικροκώμη Σερρών 11.jpg


## Σημειώσεις


## Παραπομπές


## Πηγές
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Κατηγορία:Εγκαταλελειμμένα χωριά της περιφερειακής ενότητας Σερρών
Κατηγορία:Δήμος Σιντικής