Ρόρσαχ (πόλη)

Το **Ρόρσαχ** (γερμ. *Rorschach*) είναι μικρή πόλη και δήμος στο βορειοανατολικό άκρο της Ελβετίας, στο καντόνι του Σανκτ Γκάλεν. Το Ρόρσαχ είναι κτισμένο στη νότια όχθη της Λίμνης της Κωνσταντίας (γερμ. Μπόντενζεε, *Bodensee*). Ο πληθυσμός του το 2019 ήταν 9.438 κάτοικοι.

## Ιστορία
Το Ρόρσαχ αναφέρεται για πρώτη φορά το 850 μ.Χ. με την ονομασία *Rorscachun*. Το 947 ο Όθωνας παρεχώρησε στον ηγούμενο του Αββαείου του Σαιν Γκαλ το δικαίωμα να λειτουργεί αγορές, να κόβει νομίσματα και να επιβάλλει τέλη στο Ρόρσαχ.

thumb|upright|left|Δυνάμεις των πόλεων Άπεντσελ και Σανκτ Γκάλεν επιτίθενται στο Αββαείο (μονή) Μαρίαμπεργκ στο Ρόρσαχ τον Ιούλιο του 1489 (εικόνα από το Χρονικό ''Amtliche Luzerner'', 1513)
Μετά από δεκαετίες συγκρούσεων του Αββαείου με την ομώνυμη πόλη Σανκτ Γκάλεν, στα τέλη του 1480 ο αββάς (ηγούμενος) Ούλριχ Ρες (*Rösch*) άρχισε να σχεδιάζει να μετεγκαταστήσει το μοναστήρι από το Σανκτ Γκάλεν στο Ρόρσαχ. Με την κίνηση αυτή ήλπιζε να ξεφύγει από τις τάσεις ανεξαρτησίας και τις συγκρούσεις με την πόλη. Επιπλέον, προσεγγίζοντας τις σημαντικές εμπορικές διαδρομές της λίμνης, θα μπορούσε να καταστήσει το Ρόρσαχ ένα σημαντικό λιμάνι και να εισπράξει έτσι ολόκληρη περιουσία από φόρους. Με τη σειρά τους ο δήμαρχος Φάρνμπύλερ και η πόλη φοβήθηκαν ότι ένα νέο λιμάνι στη λίμνη θα έκανε το εμπόριο να παρακάμψει το Σανκτ Γκάλεν και το Άπεντσελ. Σε μια τέτοια περίπτωση, θα αναγκάζονταν να διέρχονται από το λιμάνι του Πρίγκιπα-Επισκόπου προκειμένου να πουλήσουν τα υφάσματά τους. Αν και η πόλη του Σανκτ Γκάλεν και το Άπεντσελ αντιτάχθηκαν στο νέο μοναστήρι, μετά την έγκριση του Πάπα Σίξτου Δ΄ και μετά από παρατεταμένες διαπραγματεύσεις με τον Αυτοκράτορα Φρειδερίκο Γ΄, ο θεμέλιος λίθος του νέου «Αββαείου Μαρίαμπεργκ» τέθηκε στις 21 Μαρτίου 1487.

Στην αρχή η πόλη απλώς διαμαρτυρήθηκε για το σχέδιο του Ηγουμένου, αλλά όταν αυτό δεν είχε αποτέλεσμα, άρχισαν να σχεδιάζουν μια επίθεση στο αββαείο. Πίστευαν ότι η Ελβετική Συνομοσπονδία δεν θα παρενέβαινε λόγω των εντάσεων μεταξύ αυτής και της Σουαβικής Ενώσεως. Στις 28 Ιουλίου 1489 μια ομάδα 1200 ανδρών από το Άπεντσελ και 350 από το Σανκτ Γκάλεν συγκεντρώθηκε στο Γκρουμπ (τώρα μέρος του Έγκερσρητ) και προήλασε προς το Αββαείο Μαρίαμπεργκ στο Ρόρσαχ. Γρήγορα κατεδάφισαν τα τείχη και έκαψαν ό,τι βρήκαν μπροστά τους. Αφού πέρασαν τη νύχτα τρώγοντας και πίνοντας τα εφόδια του Ηγουμένου, επέστρεψαν στα σπίτια τους. Η επίθεση κόστισε στον Ηγούμενο τα 13.000 *γκούλντεν* που είχε ήδη ξοδέψει στην κατασκευή μαζί με 3.000 επιπλέον σε επίπλωση και προμήθειες. Οι υποτελείς του Αββαείου υπεστήριξαν τις ενέργειες των λεηλατών και στις 21 Οκτωβρίου 1489 υπέγραψαν το «Waldkircher Bund» με τους εξεγερμένους. Ο Ηγούμενος πέρασε τους επόμενους μήνες ζητώντας υποστήριξη από τους συμμάχους του στην Παλαιά Ελβετική Συνομοσπονδία για να τιμωρήσει το Σανκτ Γκάλεν και το Άπεντσελ. Στην αρχή είχε μικρή μόνο επιτυχία. Ενώ τα τέσσερα συνασπισμένα καντόνια (Ζυρίχη, Λουκέρνη, Σβυτς και Γκλάρους) υπεστήριζαν γενικώς τον Ηγούμενο, το υπόλοιπο της Συνομοσπονδίας δεν τον υπεστήριξε. Ωστόσο, η δημιουργία του Waldkircher Bund φάνηκε να απειλεί τη Συνομοσπονδία, κάτι που την παρακίνησε στο να υποστηρίξει τον Ηγούμενο. Στις 24 Ιανουαρίου 1490, η Συνομοσπονδία επέτρεψε στα τέσσερα καντόνια να επιτεθούν στην πόλη και στο Άπεντσελ. Αντιμέτωπο με τις δυνάμεις της Συνομοσπονδίας, το Waldkircher Bund διαλύθηκε, καθώς κάθε ομάδα ετοιμάσθηκε να υπερασπιστεί μόνο τον εαυτό της. Ο ελβετικός στρατός πολιόρκησε το Σανκτ Γκάλεν στις 11 ή 12 Φεβρουαρίου και στις 15 Φεβρουαρίου η πόλη παραδόθηκε. Η συνθήκη ειρήνης διέλυσε το Bund, αποκατέστησε τα εδάφη του Ηγούμενου, του επέτρεψε να ανοικοδομήσει το Αββαείο του Μαρίαμπεργκ, αλλά του επέβαλε να διαμένει στο Σανκτ Γκάλεν. Το Μαρίαμπεργκ ξαναχτίστηκε, αρχίζοντας από το 1497 και τελειώνοντας το 1518. Αλλά εξυπηρετούσε μόνο το μοναστήρι του Σανκτ Γκάλεν ως διοικητικό κέντρο και αργότερα έγινε σχολείο. Τα γεγονότα του 1489-1490 είναι γνωστά ως «Πόλεμος του Σανκτ Γκάλεν» ή «Rorschacher Klosterbruch» (με έμφαση στην επίθεση της 28ης Ιουλίου 1489).

Ως προς την εξέλιξη του πληθυσμού του, το Ρόρσαχ το 1468 είχε περί τους 875 κατοίκους, το 1850 είχε 1.751 κατοίκους, το 1900 είχε 9.140, το 1950 είχε 11.325 και το 2000 8.647 κατοίκους.

## Γεωγραφία
Το Ρόρσαχ ως δήμος έχει έκταση μόλις 1,78 τετραγωνικό χιλιόμετρο. Από αυτή την έκταση το 7,3% απογράφηκε (το 2006) ως γεωργικών χρήσεων, ενώ το 1,7% καλύπτεται από δάσος, το 90,4% από κτήρια ή δρόμους και το υπόλοιπο 0,6% είναι μη παραγωγικό (ποτάμια ή λίμνες). Ο Δήμος του Ρόρσαχ συνορεύει με τους δήμους του Ρορσάχερμπεργκ και του Γκόλνταχ. Η πόλη βρίσκεται στη νότια όχθη της Λίμνης της Κωνσταντίας (γερμ. Μπόντενζεε, *Bodensee*), σε γεωγραφικές συντεταγμένες 47°28΄ Βόρειο πλάτος και 9°30΄ Ανατολικό μήκος, ενώ το υψόμετρό της αναφέρεται ως 400 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας ή 5 μέτρα πάνω από τη μέση στάθμη της λίμνης.

### Δημογραφικά
Το Ρόρσαχ έχει πληθυσμό 9.438 κατοίκους κατά την τελευταία απογραφή. Τα τελευταία 10 χρόνια ο πληθυσμός μειώθηκε κατά 5%. Σύμφωνα με παλαιότερα στοιχεία, του 2007 και του 2000, το 43,7% του πληθυσμού αποτελείται από ξένους υπηκόους. Από τους ξένους αυτούς, 156 προέρχονταν από τη Γερμανία, 747 από την Ιταλία, 1.353 από την πρώην Γιουγκοσλαβία, 103 από την Αυστρία, 329 από την Τουρκία και 740 από άλλη χώρα. Το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού μιλάει γερμανικά (76,0%), με την ιταλική γλώσσα να είναι η δεύτερη πιο κοινή (5,3%) και τη σερβοκροατική τρίτη (4,4%). 

Ως προς τη θρησκεία, το έτος 2000 το 46,6% των κατοίκων ήταν Ρωμαιοκαθολικοί, το 21,6% ήταν μέλη της «Μεταρρυθμισμένης Ελβετικής Εκκλησίας» (Καλβινισμός), το 4,71% Χριστιανοί Ορθόδοξοι και το 2,16% δήλωσε ότι ανήκε σε κάποια άλλη χριστιανική Εκκλησία. Συνολο Χριστιανών 76%. Μόλις ένας άνθρωπος δήλωσε Ιουδαίος και 1.106 (ποσοστό 12,79%) δήλωσαν Μουσουλμάνοι, ενώ άθεοι ή αγνωστικιστές δήλωσαν 652 κάτοικοι (το 7,54% του πληθυσμού).

## Αξιοσημείωτοι άνθρωποι από την πόλη
150px|thumb|Ο δούκας της Πάρμας Ερρίκος
Στο Ρόρσαχ έχουν γεννηθεί μεταξύ άλλων και οι ακόλουθοι (με χρονολογική σειρά):

* Άουγκουστ φον Μπάγιερ (1803-1875), Γερμανός ζωγράφος αρχιτεκτονικών θεμάτων
* Ερρίκος της Πάρμας (1873-1939), αρχηγός του Οίκου των Βουρβόνων-Πάρμας
* Εμίλ Γιάνινγκς (1884-1950), ηθοποιός που βραβεύθηκε με «Όσκαρ» Ανδρικής Ερμηνείας στην πρώτη στην ιστορία απονομή των Βραβείων «Όσκαρ», το 1929
* Έλσα Καβέλτι (1907-2001), τραγουδίστρια της όπερας
* Ουρς Απ (γενν. 1949), ιστορικός των ιδεών, των θρησκειών και της φιλοσοφίας
* Νηλ Γιάνι (γενν. 1983), επαγγελματίας οδηγός αγώνων
* Ντάνιελ Πάβλοβιτς (γενν. 1988), Βόσνιος ποδοσφαιριστής

## Εικόνες

Αρχείο:Schweiz_Rorschach_004.jpg|Το *Kornhaus* (σιταποθήκη, 1749)
Αρχείο:Picswiss SG-35-11.jpg|Το Αββαείο Μαρίαμπεργκ
Αρχείο:Kloster Mariaberg.jpg|Σχέδιο του Αββαείου Μαρίαμπεργκ το 1689
Αρχείο:Schweiz_Rorschach_006.jpg|Η προκυμαία
Αρχείο:Schweiz_Rorschach_003.jpg|Η προκυμαία
Αρχείο:Schweiz_Rorschach_001.jpg|Το δημαρχείο


## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Επίσημος ιστότοπος (στη γερμανική)
* Τουριστικές πληροφορίες  για την περιοχή Σανκτ Γκάλεν-Μπόντενζεε

Ρορσαχ