Μαμελουκική δυναστεία του Δελχί

Μιναρές Κουτμπ ΜιναρέςΒάση με επιγραφές Ο μιναρές Κουτμπ, που ξεκίνησε από τον Κουτμπ αλ-Ντιν Αϊμπάκ το 1199 και ολοκληρώθηκε από τον γαμπρό του Ιλτουτμίς το 1220, αποτελεί παράδειγμα των έργων τής δυναστείας των Μαμελούκων. Είναι κάπως παρόμοιος με τον προγενέστερο μιναρέ τού Τζαμ στο Αφγανιστάν.Η **δυναστεία των Μαμελούκων** (κυριολεκτικά: «δυναστεία των σκλάβων), ή το **σουλτανάτο των Μαμελούκων**, είναι το ιστοριογραφικό όνομα ή ο γενικός όρος που χρησιμοποιείται, για να αναφερθούμε στις τρεις δυναστείες Μαμελουκικής καταγωγής που κυβέρνησαν τα εδάφη των Γκουριδών στην Ινδία, και στη συνέχεια το σουλτανάτο τού Δελχί, από το 1206 έως το 1290   : η δυναστεία Κουτμπί (1206–1211), η πρώτη δυναστεία Ιλμπαρί ή αμσί (1211–1266), και η δεύτερη δυναστεία Ιλμπαρί (1266–1290). 

Πριν από την εγκαθίδρυση τής δυναστείας των Μαμελούκων, η θητεία τού Κουτμπ αλ-Ντιν Αϊμπάκ ως διοικητή τής δυναστείας των Γκουριδών διήρκεσε από το 1192 έως το 1206, μία περίοδος κατά την οποία ηγήθηκε των επιδρομών στην πεδιάδα τού Γάγγη, και απέκτησε τον έλεγχο ορισμένων από τις νέες περιοχές.   Ο τελευταίος ηγεμόνας, ο Σαμσουντίν Καγιουμάρς, ένα βρέφος, δολοφονήθηκε από τον Τζαλάλ-ουντ-Ντιν Χαλτζί, έναν ευγενή που στη συνέχεια εγκαθίδρυσε τη δυναστεία τού Χαλτζί.

## Ιστορία
Η δυναστεία των Μαμελούκων ιδρύθηκε από τον Κουτμπ ουντ-Ντιν Αϊμπάκ, έναν Τούρκο Μαμελούκο σκλάβο-στρατηγό τής Αυτοκρατορίας των Γκουριδών από την Κεντρική Ασία. Οι Μαμελούκοι ήταν στρατιώτες που κατάγονταν από σκλάβους, που είχαν ασπαστεί το Ισλάμ. Το φαινόμενο ξεκίνησε τον 9ο αι. και σταδιακά οι Μαμελούκοι έγιναν μία ισχυρή στρατιωτική τάξη σε διάφορες μουσουλμανικές κοινωνίες. Οι Μαμελούκοι κατείχαν πολιτική και στρατιωτική εξουσία, κυρίως στην Αίγυπτο, αλλά και στην Ανατολική Μεσόγειο, το Ιράκ και την Ινδία.

Το 1206 ο Μουχαμάντ τού Γκορ, ο σουλτάνος τής αυτοκρατορίας των Γκουριδών, δολοφονήθηκε.  Δεδομένου ότι δεν είχε άρρενες κληρονόμους, η αυτοκρατορία του χωρίστηκε σε μικρά σουλτανάτα με επικεφαλής τούς πρώην Μαμελούκους στρατηγούς του. Ο Τατζ-ουντ-Ντιν Γιλντόζ έγινε ηγεμόνας τού Γκαζνί, ο Μουχαμάντ μπιν Μπαχτιγιάρ Χιλτζί πήρε τη Βεγγάλη, και ο Νασίρ-ουντ-Ντιν Καμπατσά έγινε σουλτάνος τού Μουλτάν. Ο Κουτμπ ουντ-Ντιν Αϊμπάκ έγινε σουλτάνος τού Δελχί, εγκαθιδρύοντας τη δυναστεία των Μαμελούκων.  Ωστόσο, η βασιλεία του ως σουλτάνου τού Δελχί ήταν βραχύβια, με τον θάνατό του το 1210. Ο διάδοχός του, Αράμ Σαχ, ανέβηκε στον θρόνο, μόνο και μόνο για να δολοφονηθεί από τον Ιλτουτμίς το 1211.

Το σουλτανάτο υπό τον Ιλτουτμίς καθιέρωσε εγκάρδιες διπλωματικές επαφές με το χαλιφάτο των Αββασιδών μεταξύ 1228-29, και είχε καταφέρει να κρατήσει την Ινδία ανεπηρέαστη από τις εισβολές τού Τζένγκις Χαν και των διαδόχων του.  Μετά το τέλος τού Ιλτουτμίς το 1236, μία σειρά από αδύναμους ηγεμόνες παρέμειναν στην εξουσία, και αρκετοί ευγενείς απέκτησαν αυτονομία στις επαρχίες τού σουλτανάτου. Η εξουσία μετατοπίστηκε από το Ρουκν ουντ ντιν Φιρούζ στη Ραζιά Σουλτάνα, μέχρι που ο Γκιγιάς ουντ ντιν Μπαλμπάν ανέβηκε στον θρόνο, και απέκρουσε με επιτυχία τόσο τις εξωτερικές απειλές για το σουλτανάτο από τις εισβολές τού χανάτου Τσαγκατάι, όσο και τις εσωτερικές απειλές από τούς επαναστατημένους ευγενείς τού σουλτανάτου.  

Τουλάχιστον μέχρι τα τέλη τού 13ου αι., όταν κυβερνούσαν το σουλτανάτο των Μαμελούκων στην Ινδία, οι Γκουρίδες Τούρκοι διατήρησαν τα εθνοτικά τους χαρακτηριστικά, συνεχίζοντας να χρησιμοποιούν τα τουρκικά ως κύρια γλώσσα τους, αντί για τα περσικά, και επιμένοντας στους αγενείς και πολεμοχαρείς τρόπους τους ως «άνθρωποι τού σπαθιού», σε αντίθεση με τους Πέρσες «άνθρωπους τής πένας». 

Η δυναστεία τού Χαλτζί δημιουργήθηκε, όταν ο Τζαλάλ ουντ ντιν Φιρούζ Χαλτζί ανέτρεψε τον τελευταίο από τούς ηγεμόνες τής δυναστείας των Σλάβων, τον Μουίζ ουντ ντιν Καϊκαμπάντ, εγγονό του Μπαλμπάν, και ανέλαβε τον θρόνο στο Δελχί. 

## Σουλτάνοι
[μικρογραφία|250x250εσ|Χρυσό νόμισμα του Γκιγιάθ αλ-Ντιν Ιβάντ, κυβερνήτη τής [Βεγγάλη|Βεγγάλης (614–616 ΈΕ,. 1217–1220 μΧ). Κόπηκε στο όνομα τού Σαμς αλ-Ντιν Ιλτουτμίς, σουλτάνου τού Δελχί.]]
Ο πρώτος ηγεμόνας τής δυναστείας των Μαμελούκων ήταν ο Κουτμπ ουντ-Ντιν Αϊμπάκ, ο οποίος είχε το τιμητικό όνομα σουλτάνος, και βασίλευσε από το 1206 έως το 1210. Κατέστειλε προσωρινά τις εξεγέρσεις τού Νασίρ-ουντ-Ντιν Καμπατσά τού Μουλτάν και τού Τατζουντίν Γιλντόζ τού Γκαζνί.  ] Κάνοντας τη Λαχόρη πρωτεύουσά του, εδραίωσε τον έλεγχό του στη Βόρεια Ινδία μέσω διοικητικής κατοχής τού Δελχί. Ξεκίνησε επίσης την κατασκευή των πρώτων μουσουλμανικών μνημείων τού Δελχί, τού τζαμιού Κουβάτ-ουλ-Ισλάμ και τού Μιναρέ Κουτμπ.  Το 1210 απεβίωσε λόγω τραυματισμών, που είχε λάβει από ατύχημα, ενώ έπαιζε πόλο στη Λαχόρη. Το άλογό του έπεσε, και αυτός καρφώθηκε στο εμπρός εξόγκωμα τής σέλας του. Τάφηκε κοντά στο παζάρι Αναραλί στη Λαχόρη. 

Ο δεύτερος ηγεμόνας ήταν ο Αράμ Σαχ, ο οποίος είχε το τιμητικό όνομα σ*ουλτάνος* και βασίλευσε από το 1210 έως το 1211. Μία επίλεκτη ομάδα σαράντα ευγενών με το όνομα *Τσιχαλγκάνι* (κυριολεκτικά: οι Τεσαράκοντα) συνωμότησαν εναντίον τού Αράμ Σαχ, και κάλεσαν τον Σαμς-ουντ-ντίν Ιλτουτμίς, τότε κυβερνήτη τού Μπανταούν, να αντικαταστήσει τον Αράμ. Ο Ιλτουτμίς νίκησε τον Αράμ στην πεδιάδα τού Τζουντ κοντά στο Δελχί, το 1211. Δεν είναι απολύτως βέβαιο τι απέγινε ο Αράμ. 

Ο τρίτος ηγεμόνας ήταν ο Σαμς-ουντ-ντιν Ιλτουτμίς, ο οποίος είχε το τιμητικό όνομα *Νασίρ Αμίρ-ουλ-Μουμινίν,* και βασίλευσε από το 1211 έως το 1236. Μετέφερε την πρωτεύουσα από τη Λαχόρη στο Δελχί, και τριπλασίασε το δημόσιο ταμείο.  Νίκησε τον Νασίρ-ουντ-ντιν Καμπατσά τού Μουλτάν και τον Τατζουντίν Γιλντόζ τού Γκαζνί, οι οποίοι είχαν δηλώσει διεκδικητές τού Δελχί.  Οι Μογγόλοι εισέβαλαν στην Ινδία καταδιώκοντας τον τελευταίο σαχ των Χορασμίων, Τζαλάλ-ουντ-ντιν Μανγκαμπαρνί, ο οποίος ηττήθηκε στη Μάχη τού Ινδού από τον Τζένγκις Χαν το 1221. Μετά το τέλος τού Τζένγκις Χαν, ο Ιλτουτμίς εδραίωσε την κυριαρχία του στη βόρεια Ινδία, ανακτώντας πολλά από τα χαμένα εδάφη. Η Βεγγάλη, την οποία κατείχε ο Τουρκο-Αφγανός στρατηγός Μπαχτιγιάρ Χιλτζί και οι διάδοχοί του από τη δυναστεία Χαλτζί τής Βεγγάλης, ενσωματώθηκε τελικά στο σουλτανάτο τού Δελχί το 1227.  Το 1230 ο Ιλτουτμίς έκτισε τη δεξαμενή Χαουζ-ι-Σαμσί στο Μεχραουλί, και το 1231 έκτισε το Σουλτάν Γκαρί, το οποίο ήταν το πρώτο ισλαμικό μαυσωλείο στο Δελχί. 
[αριστερά|μικρογραφία|Τάφος του Ιλτουτμίς (βασ. 1211–1236) στο συγκρότημα [Μιναρές Κουτμπ|τού Μιναρέ Κουτούμπ.]]
Ο τέταρτος ηγεμόνας ήταν ο Ρουκν-ουντ-ντιν Φεροζέ, ο οποίος είχε το τιμητικό όνομα σ*ουλτάνος* και βασίλευσε από τον Απρίλιο τού 1236 έως τον Νοέμβριο τού 1236. Κυβέρνησε μόνο για επτά μήνες, και η κυβέρνηση διοικούνταν στην πράξη από τη μητέρα του, Σαχ Τουρκάν. Αυτός παραδόθηκε στην επιδίωξη τής προσωπικής ευχαρίστησης και της ακολασίας, προς μεγάλη αγανάκτηση των πολιτών. Στις 9 Νοεμβρίου 1236, τόσο ο Ρουκν-ουντ-ντιν Φεροζέ, όσο και η μητέρα του Σαχ Τουρκάν δολοφονήθηκαν από τούς Τσιχαλγκανί.

Η πέμπτη ηγεμόνας ήταν η Ραζιά αλ-Ντιν, η οποία είχε το τιμητικό όνομα *Τζαλαλάτ-ουντ-ντιν Ραζιγιά σουλτάνα,* και βασίλευσε από το 1236 έως το 1240. Ως η πρώτη γυναίκα Μουσουλμάνα ηγεμόνας στην Ινδία, αρχικά κατάφερε να εντυπωσιάσει τούς ευγενεί,ς και διοικητικά χειρίστηκε καλά το σουλτανάτο. Ωστόσο, άρχισε να συνδέεται με τον Αφρικανό Τζαμάλ-ουντ-Ντιν Γιακούτ, προκαλώντας φυλετικό ανταγωνισμό μεταξύ των ευγενών και τοή κλήρου, οι οποίοι ήταν κυρίως Τουρκικής καταγωγής από την Κεντρική Ασία, και ήδη δυσανασχετούσαν με την κυριαρχία μίας γυναίκας μονάρχη. Ηττήθηκε από τον ισχυρό ευγενή Μαλίκ Αλτουνιά, τον οποίο συμφώνησε να παντρευτεί. Ο ετεροθαλής αδελφός της, Μουίζ-ουντ-ντιν Μπαχράμ, ωστόσο, σφετερίστηκε τον θρόνο με τη βοήθεια των Τσιχαλγκανί, και νίκησε τις συνδυασμένες δυνάμεις τής σουλτάνας και τού συζύγου της. Το ζευγάρι έφυγε, και έφθασε στο Καϊθάλ, όπου οι υπόλοιπες δυνάμεις τους τούς εγκατέλειψαν. Και οι δύο έπεσαν στα χέρια των Τζατ, όπου ληστεύθηκαν και σκοτώθηκαν στις 14 Οκτωβρίου 1240. 

Ο έκτος ηγεμόνας ήταν ο Μουίζ-ουντ-ντιν Μπαχράμ, ο οποίος είχε το τιμητικό όνομα σ*ουλτάνος* και βασίλευσε από το 1240 έως τις 15 Μαΐου 1242. Κατά τη διάρκεια τής βασιλείας του, οι Τσιχαλγκανί έγιναν άτακτοι, και διαπληκτίζονταν συνεχώς μεταξύ τους. Ήταν κατά τη διάρκεια αυτής τής περιόδου αναταραχής, που οι Μογγόλοι εισέβαλαν στο Παντζάμπ, και λεηλάτησαν τη Λαχόρη. Ο Μουίζ-ουντ-ντιν Μπαχράμ ήταν πολύ αδύναμος, για να αναλάβει οποιαδήποτε δράση εναντίον τους, και οι Τσιχαλγκανί τον πολιόρκησαν στο Λευκό Φρούριο τού Δελχί, και τον θανάτωσαν το 1242. 
 
Ο 7ος ηγεμόνας ήταν ο Αλα-ουντ-ντίν Μασούντ, ο οποίος είχε το τιμητικό όνομα σ*ουλτάνος,* και βασίλευσε από το 1242 έως το 1246. Ήταν ουσιαστικά μία μαριονέτα των Τσιχαλγκανί, και δεν είχε στην πραγματικότητα μεγάλη δύναμη ή επιρροή στην κυβέρνηση. Αντίθετα, έγινε διαβόητος για την αγάπη του για τη διασκέδαση και το κρασί. Μέχρι το 1246, οι αρχηγοί είχαν αναστατωθεί από την αυξανόμενη δίψα τού Αλα-ουντ-ντίν Μασούντ για περισσότερη δύναμη, και τον αντικατέστησαν με τον εξάδελφό του Νασιρουντίν Μαχμούντ, ο οποίος ήταν ένας άλλος εγγονός τού Ιλτουτμίς. 

Ο 8ος ηγεμόνας ήταν ο Νασιρουντίν Μαχμούντ, ο οποίος είχε το τιμητικό όνομα *Νασιρ-ουντ-ντίν Φεροζέ Σαχ,* και βασίλευσε από το 1246 έως το 1266. Ως ηγεμόνας, ο Μαχμούντ ήταν γνωστός για την πολύ θρησκευόμενη προσωπικότητά του, περνώντας τον περισσότερο χρόνο του στην προσευχή, και ήταν γνωστός για την υποστήριξή του στους φτωχούς και τούς αναξιοπαθούντες. Ο αναπληρωτής σουλτάνος του, Γκιγιάθ-ουντ-ντίν Μπαλμπάν, ήταν αυτός που ασχολούνταν κυρίως με τις κρατικές υποθέσεις. 

Ο 8ος ηγεμόνας ήταν ο Γκιγιάθ-ουντ-ντίν Μπαλμπάν, ο οποίος είχε το τιμητικό όνομα σ*ουλτάνος,* και βασίλευσε από το 1266 έως το 1287. Ο Μπαλμπάν κυβέρνησε με σιδηρά πυγμή, και διέλυσε την ομάδα ευγενών Τσιχαλγκανί. Προσπάθησε να εδραιώσει την ειρήνη και την τάξη στην Ινδία, και έκτισε πολλά φυλάκια με φρουρές στρατιωτών, σε περιοχές όπου υπήρχε αναταραχή. Ο Μπαλμπάν ήθελε να βεβαιωθεί ότι όλοι ήταν πιστοί στο στέμμα, γι' αυτό και εγκαθίδρυσε ένα αποτελεσματικό σύστημα κατασκοπείας. Πολέμησε επίσης εναντίον των Μογγόλων, και απέκρουσε πολλές εισβολές τους. Έχασε τον αγαπημένο του γιο, τον πρίγκιπα Μουχαμάντ, στη Μάχη τού ποταμού Μπεάς εναντίον των Μογγόλων. 

Ο 10ος και τελευταίος ηγεμόνας ήταν ο Μουίζ-ουντ-ντίν Μουχαμάντ Καϊκαμπάντ, ο οποίος είχε το τιμητικό όνομα σ*ουλτάνος,* και βασίλευσε από το 1287 έως το 1290. Όντας ακόμη νέος εκείνη την εποχή, αγνόησε όλες τις κρατικές υποθέσεις. Μετά από τέσσερα χρόνια, υπέστη παραλυτικό εγκεφαλικό επεισόδιο, και δολοφονήθηκε αργότερα το 1290 από έναν αρχηγό των Χαλτζί. Ο τρίχρονος γιος του, Καγιουμάρ, τον διαδέχθηκε ονομαστικά, αλλά η δυναστεία των Σκλάβων είχε τερματιστεί με την άνοδο των Χαλτζί. 

## Αρχιτεκτονική
Η αρχιτεκτονική κληρονομιά τής δυναστείας περιλαμβάνει: 

### Κουτμπ ουντ-Ντιν Αϊμπάκ (1150–1210)
* Ο Μινάρ Κουτμπ, χτισμένος από τον Κουτμπ ουντ-Ντιν Αϊμπάκ, ιδρυτή της δυναστείας, το 1192 μ.Χ. στο συγκρότημα Κουτμπ στο Μεχράουλι του Δελχί.
* Το τζαμί Quwwat-ul-Islam («Η Δύναμη του Ισλάμ»), στο συγκρότημα Qutb στο Δελχί, ξεκίνησε να κατασκευάζεται το 1193 μ.Χ. από τον Qutb-ud-din-Aibak για να σηματοδοτήσει τη νίκη του επί των Rajput.
* Ο τάφος του Κουτμπ ουντ-Ντιν Αϊμπάκ, στο παζάρι Αναρκάλι στη Λαχόρη

### Ιλτουτμίς (βασ. 1211–1236)
* Η δεξαμενή Χαούζ-ι-Σαμς στα νότια τού Μιναρέ Κουτμπ, και το μεντρεσέ (σχολείο) γύρω από αυτήν, κτισμένη από τον Iλτουμίς.
* Το Γκαντάκ κι Μπαολί, ένα κλιμακωτό πηγάδι για τον άγιο σούφι, Κουτμπουτίν Μπαχτιάρ Kακί.[21]
* Ο τάφος του Iλτουμίς, 2ου σουλτάνου τού Δελχί (βασ. 1211–1236), κτισμένος το 1235, και μέρος τού Συγκροτήματος Μιναρέ Κουτμπ στο Mεραουλί, Νέο Δελχί.
* Το Μαυσωλείο τού πρίγκιπα Nασιρούντ-Ντιν Mαχμούντ, μεγαλύτερου γιου του Iλτουμίς, γνωστού ως σουλτάνου Γκαρί κοντά στο Βασάντ Kουντζ, κτισμένο το 1231.

### Άλλοι ηγεμόνες
* Ο τάφος του Μπαλμπάν, στο Αρχαιολογικό Πάρκο Μεχραουλί.

Αρχείο:Quwwat-al-Islam_Mosque,_Delhi.jpg|εναλλ.=The Quwwat-ul-Islam ("Might of Islam") mosque, at the Qutb complex in Delhi, started in 1193 CE by Qutb-ud-din-Aibak to mark his victory over the Rajputs| Το τζαμί Κουβάτ ουλ-Ισλάμ («Η Δύναμη τού Ισλάμ»), στο συγκρότημα Κουτμπ στο Δελχί, ξεκίνησε να κατασκευάζεται το 1193 μ.Χ. από τον Κουτμπ-ουντ-Ντιν Αίμπάκ, για να σηματοδοτήσει τη νίκη του επί των Ρατζπούτ.
Αρχείο:Intricate_stone_carvings_in_the_cloister_of_Quwwat_ul-Islam_mosque,_near_Qutub_Minar.jpg|εναλλ.=Intricate stone carvings on the cloister columns at Quwwat ul-Islam Mosque, Qutb complex, Delhi. These are recycled Hindu temple pillars displaying Hindu iconography.| Περίπλοκες πέτρινες σκαλιστές κολόνες στο τζαμί Κουβάτ ουλ-Ισλάμ, στο συγκρότημα Κουτμπ τού Δελχί. Πρόκειται για κίονες σε δεύτερη χρήση ινδουιστικού ναού, που απεικονίζουν ινδουιστική εικονογραφία.
Αρχείο:Adhai_Din-ka-Jhonpra_Screen_wall_(6133975257).jpg|εναλλ.=The Adhai Din Ka Jhonpra mosque in Ajmer was started in 1192 and completed in 1199 by Qutb al-Din Aibak.| Το τζαμί Aντνάι Ντιν Κα Τζονπρά στο Aτζμέρ ξεκίνησε το 1192, και ολοκληρώθηκε το 1199 από τον Κουτμπ αλ-Ντιν Αϊμπάκ.
Αρχείο:Inside_the_Marble_Mehrab_at_Sultan_Ghari.jpg|εναλλ.=Decoration inside the Marble Mehrab at Sultan Ghari| Διακόσμηση μέσα στο μαρμάρινο Mιχράμπ στο *Σουλτάν Γκαρί.*


* Δυναστεία Τουγκλάκ
* Ινδικές εκστρατείες τού Μουχαμάντ τού Γκορ
* Περσικά κράτη

## Αναφορές

## Πηγές
* Anzalone, Christopher (2008). "Delhi Sultanate". In Ackermann, M. E. etc (ed.). Encyclopedia of World History. Vol. 2. Facts on File. pp. 100–101. ISBN 978-0-8160-6386-4.
* 
* Dynastic Chart  The Imperial Gazetteer of India, v. 2, *p.&nbsp;368.*
* 

## Περαιτέρω ανάγνωση
* Srivastava, A. L. (1967). The History of India, 1000–1707 A.D. Shiva Lal Agarwala.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Κατηγορία:Μαμελούκοι