Κλασικές σπουδές

Όμηρος, ο θρυλικός Έλληνας ποιητής της *[[Ιλιάδα|Ιλιάδας]]* και της *[[Οδύσσεια|Οδύσσειας]]*Κικέρων, ο Ρωμαίος πολιτικός που θεωρείται ο πατέρας της λατινικής πεζογραφίαςΑριστοτέλης, ο Έλληνας φιλόσοφος και πολυμαθής που διαμόρφωσε τη δυτική επιστήμη επί αιώνεςΒιργίλιος, θεωρείται ο μεγαλύτερος Ρωμαίος ποιητήςΟι **κλασικές σπουδές** είναι η μελέτη της κλασικής αρχαιότητας. Στον δυτικό κόσμο, οι κλασικές σπουδές αναφέρονται παραδοσιακά στη μελέτη της κλασικής ελληνικής και ρωμαϊκής λογοτεχνίας και των αντίστοιχων πρωτότυπων γλωσσών τους, της αρχαίας ελληνικής και της λατινικής. Οι κλασικές σπουδές περιλαμβάνουν επίσης την ελληνορωμαϊκή φιλοσοφία, την ιστορία, την αρχαιολογία, την ανθρωπολογία, την τέχνη, τη μυθολογία και την κοινωνία ως δευτερεύοντα θέματα.

Στον δυτικό πολιτισμό, η μελέτη των Ελλήνων και Ρωμαϊκών κλασικών θεωρούνταν παραδοσιακά το θεμέλιο των ανθρωπιστικών επιστημών και ο ακρογωνιαίος λίθος της τυπικής ευρωπαϊκής εκπαίδευσης.

## Ετυμολογία
Ο όρος *κλασικές σπουδές* προέρχεται από το λατινικό επίθετο **', που σημαίνει «αυτός που ανήκει στην ανώτατη [[Κοινωνική τάξη|τάξη]] πολιτών». Η λέξη χρησιμοποιήθηκε αρχικά για να περιγράψει τους  [[Πατρίκιοι|πατρικίους]], την ανώτατη τάξη στην [[αρχαία Ρώμη]]. Μέχρι τον 2ο αιώνα μ.Χ. ο όρος χρησιμοποιήθηκε στη λογοτεχνική κριτική για να περιγράψει συγγραφείς υψηλής ποιότητας. Για παράδειγμα, ο [[Αύλος Γέλλιος]], στις ''Αττικές νύχτες'' του, αντιπαραβάλλει τους συγγραφείς «classicus» και «». Τον 6ο αιώνα μ.Χ., ο όρος είχε αποκτήσει και δεύτερη σημασία, αναφερόμενος σε μαθητές σχολείου. Έτσι, και οι δύο σύγχρονες έννοιες της λέξης, που αναφέρονται τόσο στη [[λογοτεχνία]] που θεωρείται υψηλότερης ποιότητας όσο και στα συνήθη κείμενα που χρησιμοποιούνται ως μέρος ενός τέτοιου προγράμματος σπουδών, προέρχονται από τη ρωμαϊκή χρήση της λέξης.

== Ιστορία ==

=== Μεσαίωνας ===
[[Αρχείο:Catullus,_Itally.jpg|εναλλ.=Photograph of a bronze bust of a man. It rests on a stone plinth, on which the words "Gaius Valerius Catullus 87 AC–54 AC" are written.|δεξιά|μικρογραφία| Ο Ρωμαίος ποιητής [[Γάιος Βαλέριος Κάτουλλος|Κάτουλλος]] ήταν ουσιαστικά άγνωστος κατά τον [[Μεσαίωνας|μεσαίωνα]], ενώ έγινε δημοφιλής αργότερα.]]
Κατά τον [[Μεσαίωνας|μεσαίωνα]], οι κλασικές σπουδές ήταν στενά συνυφασμένες με την παιδεία. Σύμφωνα με τον Γιαν Ζιολκόφσκι, δεν υπάρχει εποχή στην ιστορία όπου ο δεσμός των δύο να ήταν πιο στενός. Η μεσαιωνική εκπαίδευση δίδασκε τους μαθητές να μιμούνται τα προηγούμενα [[Κλασική παράδοση|κλασικά μοντέλα]], και τα [[Λατινική γλώσσα|λατινικά]] συνέχισαν να είναι η γλώσσα της [[Επιστήμη|επιστήμης]] και του [[Πολιτισμός|πολιτισμού]], παρά την αυξανόμενη διαφορά μεταξύ των λογοτεχνικών λατινικών και των παραδοσιακών γλωσσών της [[Ευρώπη|Ευρώπης]] κατά τη διάρκεια της περιόδου.

Ενώ τα λατινικά άσκησαν τεράστια επιρροή, σύμφωνα με τον Άγγλο φιλόσοφο του 13ου αι. [[Ρότζερ Μπέικον]], «δεν υπάρχουν στον λατινικό χριστιανικό κόσμο τέσσερις άνδρες που να είναι εξοικειωμένοι με την [[Ελληνική γλώσσα|ελληνική]], την [[Εβραϊκή γλώσσα|εβραϊκή]] και την [[Αραβική γλώσσα|αραβική]] γραμματική». Τα ελληνικά μελετούνταν σπάνια στη Δύση και [[Ελληνική Λογοτεχνία|η ελληνική λογοτεχνία]] ήταν γνωστή σχεδόν αποκλειστικά σε λατινική μετάφραση. Τα έργα ακόμη και μεγάλων [[Αρχαία ελληνική λογοτεχνία|Ελλήνων συγγραφέων]] όπως ο [[Ησίοδος]] ή ο [[Πλάτων]], τα ονόματα των οποίων συνέχισαν να είναι γνωστά στους μορφωμένους Ευρωπαίους, δεν ήταν διαθέσιμα στη χριστιανική Ευρώπη. Μερικά επανανακαλύφθηκαν μέσω αραβικών μεταφράσεων. Μια [[Σχολή Μεταφραστών του Τολέδο|Σχολή Μεταφραστών]] ιδρύθηκε στην ισπανική πόλη [[Τολέδο]], για μεταφράσεις από τα αραβικά προς τα λατινικά.

Μαζί με τη μη διαθεσιμότητα Ελλήνων συγγραφέων, υπήρχαν και άλλες διαφορές μεταξύ της [[Κλασική παράδοση|κλασικής παράδοσης]] που είναι γνωστή σήμερα και των έργων που εκτιμώνταν κατά τον μεσαίωνα. Ο [[Γάιος Βαλέριος Κάτουλλος|Κάτουλλος]], για παράδειγμα, ήταν σχεδόν άγνωστος στη μεσαιωνική περίοδο. Η δημοτικότητα διαφόρων συγγραφέων επίσης γνώρισε αυξομειώσεις σε όλη εκείνητην περίοδο: ο[[Λουκρήτιος]], δημοφιλής κατά την [[Καρολίγγεια Αναγέννηση|καρολίγγεια αναγέννηση]], μόλις και μετά βίας διαβαζόταν τον 120 αι., ενώ ισχύει το αντίστροφο για τον [[Μάρκος Φάβιος Κοϊντιλιανός|Κοϊντιλιανό]].

=== Αναγέννηση ===
Η [[αναγέννηση]] οδήγησε στην αυξανόμενη μελέτη τόσο της αρχαίας λογοτεχνίας όσο και της [[Αρχαία Ιστορία|αρχαίας ιστορίας]], καθώς και στην αναβίωση των κλασικών μορφών της [[Λατινική γλώσσα|λατινικής γλώσσας]]. Από τον 14ο αι., αρχικά στην [[Ιταλική Χερσόνησος|Ιταλία]] και στη συνέχεια σε όλη την [[Ευρώπη]], αναπτύχθηκε ο [[αναγεννησιακός ουμανισμός]], ένα πνευματικό κίνημα που υποστήριξε «τη μελέτη και τη μίμηση της [[Κλασική αρχαιότητα|κλασικής αρχαιότητας]]». Ο ουμανισμός έφερε μεταρρυθμίσεις στην [[εκπαίδευση]] στην Ευρώπη, εισάγοντας ένα ευρύτερο φάσμα λατινόφωνων συγγραφέων καθώς και επαναφέροντας τη μελέτη της [[Ελληνική γλώσσα|ελληνικής γλώσσας]] και [[Αρχαία ελληνική λογοτεχνία|λογοτεχνίας]] στη [[Δυτική Ευρώπη]]. Αυτή η επανεισαγωγή ξεκίνησε από τον [[Πετράρχης|Πετράρχη]] (1304-1374) και τον [[Βοκάκιος|Βοκάκιο]] (1313-1375), οι οποίοι ανέθεσαν σε έναν [[Καλαβρία|Καλαβριανό]] λόγιο να μεταφράσει τα [[Όμηρος|ομηρικά έπη]]. Αυτή η ουμανιστική εκπαιδευτική μεταρρύθμιση εξαπλώθηκε από την Ιταλία, στις [[Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία|καθολικές]] χώρες όπως υιοθετήθηκε από τους [[Εταιρεία του Ιησού|Ιησουίτες]] και σε χώρες που έγιναν [[Προτεσταντισμός|προτεσταντικές]] όπως η [[Ηνωμένο Βασίλειο|Αγγλία]], η [[Γερμανία]] και η [[Ολλανδία]], προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι μελλοντικοί κληρικοί θα μπορούσαν να μελετήσουν την [[Καινή Διαθήκη]] στην πρωτότυπη γλώσσα.

=== Νεοκλασικισμός ===
Τα τέλη του 17ου και 18ου αιώνα είναι η περίοδος της δυτικοευρωπαϊκής λογοτεχνικής ιστορίας που συνδέεται περισσότερο με την [[κλασική παράδοση]], καθώς οι συγγραφείς προσάρμοσαν συνειδητά τα κλασικά μοντέλα. Τα κλασικά μοντέλα εκτιμήθηκαν τόσο πολύ, ώστε τα έργα του [[Ουίλλιαμ Σαίξπηρ|Ουίλιαμ Σέξπιρ]] ξαναγράφτηκαν σύμφωνα με τον νεοκλασικό τρόπο, και αυτές οι «βελτιωμένες» εκδοχές παίζονταν σε όλη τη διάρκεια του 18ου αιώνα. Στις [[Ηνωμένες Πολιτείες]], οι Ιδρυτές της χώρας επηρεάστηκαν έντονα από τους κλασικούς και στράφηκαν ιδιαίτερα στη [[Ρωμαϊκή Δημοκρατία]] για να καθορίσουν τη μορφή διακυβέρνησής τους.

Από τις αρχές του 18ου αιώνα, η μελέτη της [[Ελληνική γλώσσα|ελληνικής]] έγινε όλο και πιο σημαντική σε σχέση με αυτή της [[Λατινική γλώσσα|λατινικής]]. Την περίοδο αυτή, οι αξιώσεις του [[Γιόχαν Γιοάχιμ Βίνκελμαν]] για την ανωτερότητα των ελληνικών [[Εικαστικές τέχνες|εικαστικών τεχνών]] έφεραν μια αλλαγή στην [[αισθητική]], ενώ στη [[Λογοτεχνία|λογοτεχνική]] σφαίρα, ο [[Γκότχολντ Εφραίμ Λέσσινγκ|Γκότχολντ Εφραίμ Λέσινγκ]] «επανέφερε τον [[Όμηρος|Όμηρο]] στο επίκεντρο των καλλιτεχνικών επιτευγμάτων». Στο [[Ηνωμένο Βασίλειο]], η μελέτη της ελληνικής στα σχολεία ξεκίνησε στα τέλη του 18ου αιώνα. Ο ποιητής Γουόλτερ Σάβατζ Λάντορ ισχυριζόταν ότι ήταν ένας από τους πρώτους Άγγλους μαθητές που έγραφαν ελληνικά στη Σχολή Ράγκμπι. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο [[Φιλέλληνες|φιλελληνισμός]] άρχισε να αναδύεται τη δεκαετία του 1830, με μια στροφή «από την αγάπη για τη [[Αρχαία Ρώμη|Ρώμη]] και την εστίαση στην κλασική γραμματική σε μια νέα εστίαση στην [[Αρχαία Ελλάδα|Ελλάδα]] και στο σύνολο της κοινωνίας, της τέχνης και του πολιτισμού της».

=== 19ος αιώνας ===
Κατά τον 19ο αι., σημειώθηκε επιρροή του [[Κλασική αρχαιότητα|κλασικού κόσμου]] και της αξίας των κλασικών σπουδών, ιδιαίτερα στις [[Ηνωμένες Πολιτείες]], όπου το θέμα επικρίθηκε πολύ για ελιτισμό. Μέχρι τον 19ο αι., λίγη νέα λογοτεχνία εξακολουθούσε να γράφεται στα [[Λατινική γλώσσα|λατινικά]] –μια πρακτική που συνεχίστηκε μέχρι τον 18ο αι.– και η γνώση των λατινικών μειώθηκε σε σημασία. Αντίστοιχα, η κλασική εκπαίδευση από τον 19ο αι. και μετά άρχισε να υπογραμμίζει όλο και περισσότερο τη σημασία της ικανότητας γραφής και ομιλίας λατινικών. Στο [[Ηνωμένο Βασίλειο]], αυτή η διαδικασία κράτησε περισσότερο από όσο αλλού. Η παραγωγή γραπτού λόγου συνέχισε να είναι η κυρίαρχη κλασική δεξιότητα στην Αγγλία μέχρι τη δεκαετία του 1870. Την ίδια δεκαετία ήρθαν οι πρώτες προκλήσεις για την απαίτηση γνώσης των [[Ελληνική γλώσσα|ελληνικών]] στα πανεπιστήμια της [[Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης|Οξφόρδης]] και του [[Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ|Κέιμπριτζ]], αν και χρειάστηκαν άλλα 50 χρόνια για να καταργηθεί οριστικά αυτή η απαίτηση.

Αν και η επιρροή των κλασικών ως κυρίαρχου τρόπου εκπαίδευσης στην [[Ευρώπη]] και τη [[Βόρεια Αμερική]] είχε παρακμάσει τον 19ο αι., οι κλασικές σπουδές εξελίσσονταν γρήγορα την ίδια περίοδο. Γίνονταν, έτσι, πιο συστηματικές και [[Επιστήμη|επιστημονικές]], ιδιαίτερα με τη «νέα [[φιλολογία]]» που δημιουργήθηκε στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου αι. Επίσης, διευρύνθηκε το πεδίο εφαρμογής τους: κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα, η [[Αρχαία Ιστορία|αρχαία ιστορία]] και η [[κλασική αρχαιολογία]] άρχισαν να θεωρούνται μέρος των κλασικών σπουδών παρά ξεχωριστοί κλάδοι.

=== 20ός αιώνας μέχρι σήμερα ===
Κατά τον 20ό αι., η μελέτη των κλασικών έγινε λιγότερο διαδεδομένη. Στην [[Ηνωμένο Βασίλειο|Αγγλία]], για παράδειγμα, τα πανεπιστήμια της [[Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης|Οξφόρδης]] και του [[Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ|Κέμπριτζ]] σταμάτησαν να απαιτούν από τους φοιτητές να έχουν γνώσεις [[Αρχαία ελληνική γλώσσα|ελληνικών]] το 1920 και [[Λατινική γλώσσα|λατινικών]] στα τέλη της δεκαετίας του 1950. Όταν εισήχθη στην [[Αγγλία]], την [[Ουαλία]] και τη [[Βόρεια Ιρλανδία]] το Εθνικό Πρόγραμμα Σπουδών το 1988, δεν ανέφερε τις κλασικές σπουδές. Μέχρι το 2003, μόνο το 10% περίπου των κρατικών σχολείων στη Βρετανία πρόσφεραν κλασικά μαθήματα στους μαθητές τους. Το 2016, η AQA, η μεγαλύτερη εξεταστική επιτροπή για τις εξετάσεις A-Levels και GCSE στην Αγγλία, την Ουαλία και τη Βόρεια Ιρλανδία, ανακοίνωσε ότι θα καταργούσε τα μαθήματα A-Level στον κλασικό πολιτισμό, την [[αρχαιολογία]] και την [[ιστορία της τέχνης]]. Έκτοτε, μόνο μία από τις πέντε εξετάσεις στην Αγγλία εξακολουθούσαν να προσφέρουν τον κλασικό πολιτισμό ως μάθημα. Την απόφαση κατήγγειλαν αμέσως αρχαιολόγοι και ιστορικοί, με την εφημερίδα ''[[The Guardian]]'' να δηλώνει ότι η απώλεια των εξετάσεων A-Level θα στερήσει από τους μαθητές δημόσιων σχολείων, δηλαδή από το 93% του συνόλου των μαθητών, την ευκαιρία να ακολουθήσουν κλασικές σπουδές, καθιστώντας τες για μία ακόμη φορά αποκλειστικό αντικείμενο πλούσιων μαθητών των ιδιωτικών σχολείων.

Ωστόσο, η μελέτη των κλασικών δεν έχει υποχωρήσει τόσο γρήγορα στην υπόλοιπη [[Ευρώπη]]. Το 2009, μια έρευνα σχετικά με τη διδασκαλία λατινικών στην Ευρώπη, σημείωσε ότι αν και υπάρχει αντίδραση για τη διδασκαλία των λατινικών στην [[Ιταλία]], ωστόσο εξακολουθεί να είναι υποχρεωτική στα περισσότερα σχολεία [[Δευτεροβάθμια εκπαίδευση|δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης]]. Το ίδιο μπορεί να ειπωθεί και στην περίπτωση της [[Γαλλία|Γαλλίας]] ή της [[Ελλάδα|Ελλάδας]]. Πράγματι, τα αρχαία ελληνικά είναι ένα από τα υποχρεωτικά μαθήματα στην ελληνική δευτεροβάθμια εκπαίδευση, ενώ στη Γαλλία τα λατινικά είναι ένα από τα προαιρετικά μαθήματα που μπορούν να επιλεγούν στην πλειονότητα των γυμνασίων και των λυκείων. Τα αρχαία ελληνικά επίσης διδάσκονται ακόμη, αλλά όχι τόσο όσο τα λατινικά.

== Επιμέρους κλάδοι ==
Ένα από τα πιο αξιοσημείωτα χαρακτηριστικά της σύγχρονης μελέτης των κλασικών είναι η ποικιλομορφία του πεδίου. Αν και παραδοσιακά επικεντρωνόταν στην [[αρχαία Ελλάδα]] και τη [[Αρχαία Ρώμη|Ρώμη]], περιλαμβάνει πλέον ολόκληρο τον αρχαίο μεσογειακό κόσμο, επεκτείνοντας έτσι τις μελέτες στη [[Βόρεια Αφρική]] καθώς και σε μέρη της [[Μέση Ανατολή|Μέσης Ανατολής]].

=== Φιλολογία ===
[[Αρχείο:Friedrich_August_Wolf_-_Imagines_philologorum.jpg|εναλλ.=Black-and-white image of Friedrich August Wolf in profile|δεξιά|μικρογραφία| Ο κλασικιστής του 18ου αι. Φρίντριχ Όγκουστ Βολφ ήταν ο συγγραφέας του ''Prolegomena ad Homerum'', ενός από τα πρώτα σπουδαία έργα κλασικής φιλολογίας.]]
[[Φιλολογία]] είναι η [[Γλωσσολογία|μελέτη της γλώσσας]] που διατηρείται σε γραπτές πηγές. Η **κλασική φιλολογία*' ασχολείται λοιπόν με την κατανόηση οποιωνδήποτε κειμένων από την [[Κλασική εποχή|κλασική περίοδο]] που είναι γραμμένα στη [[Λατινική γλώσσα|λατινική]] ή την [[ελληνική γλώσσα]]. Οι ρίζες της κλασικής φιλολογίας βρίσκονται στην [[Αναγέννηση|σναγέννηση]], καθώς οι [[Αναγεννησιακός ουμανισμός|ουμανιστές]] διανοούμενοι προσπάθησαν να επιστρέψουν στα λατινικά της κλασικής περιόδου, και ιδιαίτερα του [[Μάρκος Τύλλιος Κικέρων|Κικέρωνα]], και καθώς οι μελετητές προσπάθησαν να παραγάγουν πιο ακριβείς εκδόσεις αρχαίων κειμένων. Ορισμένες από τις αρχές της φιλολογίας που χρησιμοποιούνται ακόμη σήμερα αναπτύχθηκαν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Για παράδειγμα, έγινε η παρατήρηση ότι εάν μπορούσε να αποδειχθεί ότι ένα [[χειρόγραφο]] είναι αντίγραφο προγενέστερου σωζόμενου χειρογράφου, τότε δεν παρέχει περαιτέρω στοιχεία για το αρχικό κείμενο, ήδη από το 1489 με τον [[Άντζελο Πολιτσιάνο]]. Άλλα φιλολογικά εργαλεία χρειάστηκαν περισσότερο χρόνο για να αναπτυχθούν: η πρώτη δήλωση, για παράδειγμα, της αρχής ότι πρέπει να προτιμάται μια πιο δύσκολη από μια πιο απλή ανάγνωση, έγινε το 1697 από τον Ζαν Λε Κλερκ.

Ο σύγχρονος κλάδος της κλασικής φιλολογίας ξεκίνησε στη [[Γερμανική Συνομοσπονδία|Γερμανία]] στις αρχές του δέκατου ένατου αιώνα. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι επιστημονικές αρχές της φιλολογίας άρχισαν να συγκεντρώνονται σε ένα συνεκτικό σύνολο, προκειμένου να παράσχουν ένα σύνολο κανόνων βάσει των οποίων οι μελετητές θα μπορούσαν να καθορίσουν ποια χειρόγραφα ήταν πιο ακριβή. Αυτή η «νέα φιλολογία», όπως έγινε γνωστή, επικεντρωνόταν στην κατασκευή μιας γενεαλογίας χειρογράφων, με τα οποία θα μπορούσε να ανακατασκευαστεί ένας υποθετικός κοινός πρόγονος, πιο κοντά στο αρχικό κείμενο από οποιοδήποτε υπάρχον χειρόγραφο.

=== Αρχαιολογία ===
[[Αρχείο:Lion_Gate_Mykene_with_Wilhelm_Dörpfeld_1891.jpg|εναλλ.=Black and white photograph of the Lion Gate at Mycenae.|δεξιά|μικρογραφία| Η [[Ανασκαφή (αρχαιολογία)|ανασκαφή]] των [[Ερρίκος Σλήμαν|Σλίμαν]] και [[Βίλελμ Ντέρπφελντ|Ντέρπφελντ]] στις [[Μυκήνες]], από τις πρώτες ανασκαφές στην κλασική [[αρχαιολογία]]]]
Η κλασική αρχαιολογία είναι ο παλαιότερος κλάδος της [[Αρχαιολογία|αρχαιολογίας]], με τις ρίζες της να ανάγονται στο έργο του [[Γιόχαν Γιοάχιμ Βίνκελμαν]] για το [[Ερκολάνο]] τη δεκαετία του 1760. Μόνο τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα, ωστόσο, η κλασική αρχαιολογία έγινε μέρος της παράδοσης των δυτικών κλασικών σπουδών. Συμπεριλήφθηκε στο πρόγραμμα σπουδών του [[Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ|Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ]] για πρώτη φορά μετά τις μεταρρυθμίσεις της δεκαετίας του 1880 και της [[Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης|Οξφόρδης]] πολύ αργότερα.

Το δεύτερο μισό του 19ου αι. έγιναν ανασκαφές από τον [[Ερρίκος Σλήμαν|Ερρίκο Σλίμαν]] στην [[Τροία]] και τις [[Μυκήνες]], οι πρώτες ανασκαφές στην [[Ολυμπία]] και [[Δήλος|Δήλο]] και το έργο του [[Άρθουρ Έβανς]] στην [[Κρήτη]], και ιδιαίτερα στην [[Κνωσός|Κνωσό]]. Αυτή την περίοδο, ιδρύθηκαν επίσης σημαντικές αρχαιολογικές ενώσεις (π.χ. το Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Αμερικής το 1879), καθώς και πολλά ξένα αρχαιολογικά ιδρύματα στην [[Αθήνα]] και τη [[Ρώμη]] (η [[Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα]] το 1881, η [[Βρετανική Σχολή Αθηνών]] το 1886, η Αμερικανική Ακαδημία στη Ρώμη το 1895 και η Βρετανική Σχολή στη Ρώμη το 1900).

Πιο πρόσφατα, η κλασική αρχαιολογία συμμετείχε ελάχιστα στις θεωρητικές αλλαγές στον υπόλοιπο κλάδο των κλασικών σπουδών, αγνοώντας σε μεγάλο βαθμό τη δημοτικότητα της «Νέας Αρχαιολογίας», η οποία εστίασε στην ανάπτυξη γενικών νόμων που προέρχονται από τη μελέτη του υλικού πολιτισμού, τη δεκαετία του 1960. Η Νέα Αρχαιολογία εξακολουθεί να επικρίνεται από τους παραδοσιακούς μελετητές της κλασικής αρχαιολογίας παρά την ευρεία αποδοχή των βασικών τεχνικών της.

=== Ιστορία της τέχνης ===
Ορισμένοι [[Ιστορία της τέχνης|ιστορικοί τέχνης]] επικεντρώνουν τη μελέτη τους στην ανάπτυξη της τέχνης στον [[Ελληνορωμαϊκός πολιτισμός|κλασικό κόσμο]]. Πράγματι, η [[Τέχνες|τέχνη]] και η [[αρχιτεκτονική]] της [[Αρχαία Ρώμη|αρχαίας Ρώμης]] και της [[Αρχαία Ελλάδα|Ελλάδας]] εκτιμάται ιδιαίτερα και παραμένει στην καρδιά μεγάλου μέρους της τέχνης μας έως σήμερα. Για παράδειγμα, η [[αρχαία ελληνική αρχιτεκτονική]] μάς έδωσε τους [[Αρχιτεκτονικός ρυθμός|κλασικούς ρυθμούς]]: [[Δωρικός ρυθμός|δωρικό]], [[Ιωνικός ρυθμός|ιωνικό]] και [[Κορινθιακός ρυθμός|κορινθιακό]]. Ο [[Παρθενώνας]] εξακολουθεί να είναι το αρχιτεκτονικό σύμβολο του κλασικού κόσμου.

Η [[Αρχαία ελληνική γλυπτική|ελληνική γλυπτική]] είναι γνωστή και γνωρίζουμε τα ονόματα αρκετών αρχαίων Ελλήνων καλλιτεχνών: για παράδειγμα, ο [[Φειδίας]] και ο [[Ονάτας]].

=== Αρχαία ιστορία ===
Με τη [[φιλολογία]], την [[αρχαιολογία]] και την [[ιστορία της τέχνης]], οι μελετητές αναζητούν την κατανόηση της [[Ιστορία|ιστορίας]] και του [[Πολιτισμός|πολιτισμού]], μέσω κριτικής μελέτης των σωζόμενων λογοτεχνικών και υλικών έργων, προκειμένου να συνθέσουν μια ιστορική αφήγηση του αρχαίου κόσμου και των λαών του. Το εγχείρημα είναι δύσκολο λόγω έλλειψης υλικών αποδεικτικών στοιχείων: για παράδειγμα, η [[Αρχαία Σπάρτη|Σπάρτη]] ήταν μια κορυφαία ελληνική [[πόλη-κράτος]], ωστόσο ελάχιστα στοιχεία σώζονται για μελέτη, και ό,τι είναι διαθέσιμο προέρχεται από την [[Αρχαία Αθήνα|Αθήνα]], τον κύριο αντίπαλο της Σπάρτης. Ομοίως, η [[Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία]] κατέστρεψε τα περισσότερα στοιχεία (πολιτιστικά αντικείμενα) παλαιότερων, κατακτημένων πολιτισμών, όπως αυτός των [[Ετρούσκοι|Ετρούσκων]].

=== Φιλοσοφία ===
Η λέξη "[[φιλοσοφία]]" είναι [[Αρχαία ελληνική γλώσσα|αρχαίας ελληνικής]] προέλευσης και σημαίνει "αγάπη της σοφίας", μια λέξη πιθανότατα επινοημένη από τον [[Πυθαγόρας|Πυθαγόρα]]. Μαζί με την ίδια τη λέξη, ο κλάδος της φιλοσοφίας όπως τον γνωρίζουμε σήμερα έχει τις ρίζες του στην [[Αρχαία ελληνική φιλοσοφία|αρχαία ελληνική σκέψη]] και σύμφωνα με τον Μάρτιν Γουέστ «η φιλοσοφία όπως την καταλαβαίνουμε είναι ελληνικό δημιούργημα». Η αρχαία φιλοσοφία παραδοσιακά χωριζόταν σε τρεις κλάδους: τη λογική, τη φυσική και την ηθική. Ωστόσο, δεν ταιριάζουν όλα τα έργα των αρχαίων φιλοσόφων σε έναν από αυτούς τους τρεις κλάδους. Για παράδειγμα, η *Ρητορική* και η *Ποιητική* του [[Αριστοτέλης|Αριστοτέλη]] έχουν ταξινομηθεί παραδοσιακά στη [[Δυτικός Κόσμος|Δύση]] ως «ηθική», αλλά στον [[Άραβες|αραβικό κόσμο]] ομαδοποιήθηκαν μαζί με τη λογική. Στην πραγματικότητα, δεν ταιριάζουν καλά σε καμία κατηγορία.

Από την τελευταία δεκαετία του 18ου αι., οι μελετητές της αρχαίας φιλοσοφίας άρχισαν να μελετούν τον κλάδο ιστορικά. Ως τότε, τα έργα για την αρχαία φιλοσοφία δεν ασχολούνταν με τη χρονολογική σειρά και την ανακατασκευή του συλλογισμού των αρχαίων στοχαστών, δηλαδή με αυτό που ο Βόλφγκαγκ-Ράινερ Μαν αποκαλεί «Νέα Φιλοσοφία».

=== Μελέτες υποδοχής ===
Ένας άλλος κλάδος των κλασικών σπουδών είναι οι "μελέτες υποδοχής", που αναπτύχθηκαν τη δεκαετία του 1960 στο Πανεπιστήμιο της Κωνστάντζας. Οι σπουδές υποδοχής ασχολούνται με το πώς έχουν κατανοηθεί και ερμηνευθεί τα κλασικά κείμενα. Ως εκ τούτου, οι μελέτες υποδοχής ενδιαφέρονται για την αμφίδρομη αλληλεπίδραση μεταξύ αναγνώστη και κειμένου, που λαμβάνει χώρα μέσα σε ένα ιστορικό πλαίσιο.

Αν και η ιδέα της «αισθητικής της υποδοχής» προτάθηκε για πρώτη φορά από τον Χανς Ρόμπερτ Γιάους το 1967, οι αρχές της μελέτες υποδοχής είναι πολύ παλιότερες. Ήδη από το 1920, ο [[Τόμας Στερνς Έλιοτ]] έγραψε ότι «το παρελθόν [αλλάζει] από το παρόν όσο το παρόν κατευθύνεται από το παρελθόν». Αυτό είναι κάτι που ο Τσαρλς Μάρτιντεϊλ περιγράφει ως «βασική αρχή» για πολλές εκδοχές της σύγχρονης θεωρίας υποδοχής.

== Κλασική Ελλάδα ==
Η [[αρχαία Ελλάδα]] ήταν ο πολιτισμός που ανήκε στην περίοδο της [[Ελληνική ιστορία|ελληνικής ιστορίας]] που διήρκησε από την [[Αρχαϊκή εποχή|αρχαϊκή περίοδο]], ξεκινώντας από τον 80 αι. π.Χ., έως τη ρωμαϊκή κατάκτηση της Ελλάδας μετά τη [[Μάχη της Λευκόπετρας|Μάχη της Κορίνθου]] το 146 π.Χ. Η [[Κλασική εποχή|κλασική περίοδος]], κατά τον 5ο και 40 αι. π.Χ., θεωρείται παραδοσιακά το απόγειο του ελληνικού πολιτισμού. Η κλασική περίοδος της ελληνικής ιστορίας γενικά θεωρείται ότι ξεκίνησε με την [[Α΄ Περσικός Πόλεμος|πρώτη]] και [[Β΄ Περσικός Πόλεμος|δεύτερη περσική εισβολή στην Ελλάδα]] κατά την έναρξη των [[Περσικοί Πόλεμοι|ελληνοπερσικών πολέμων]] και ότι τελείωσε με τον θάνατο του [[Αλέξανδρος ο Μέγας|Μεγάλου Αλεξάνδρου]].

Ο κλασικός ελληνικός πολιτισμός είχε ισχυρή επιρροή στη [[Αρχαία Ρώμη|Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία]], η οποία μετέφερε μια εκδοχή του σε πολλά μέρη της [[Λεκάνη της Μεσογείου|λεκάνης της Μεσογείου]] και της [[Ευρώπη|Ευρώπης]]. Έτσι, η κλασική Ελλάδα θεωρείται γενικά ο πρωταρχικός πολιτισμός που αποτέλεσε τη βάση του [[Δυτικός Κόσμος|δυτικού πολιτισμού]].

=== Γλώσσα ===
[[Αρχείο:AncientGreekDialects_(Woodard)_en.svg|εναλλ.=|δεξιά|μικρογραφία| Χάρτης με τις περιφερειακές [[Διάλεκτος|διαλέκτους]] της [[Ελληνική γλώσσα|ελληνικής]] κατά την [[Κλασική εποχή|κλασική περίοδο]]]]
Τα [[αρχαία ελληνικά]] είναι το ιστορικό στάδιο ανάπτυξης της [[Ελληνική γλώσσα|ελληνικής γλώσσας]] που εκτείνεται στην [[Αρχαϊκή εποχή|αρχαϊκή]] ( έως 6ος αι. π.Χ.), [[Κλασική εποχή|κλασική]] ( έως 4ος αι. π.Χ.), και [[Ελληνιστική περίοδος|ελληνιστική]] ( αι. π.Χ. έως 6ος αι. μ.Χ.) περίοδο της [[Αρχαία Ελλάδα|αρχαίας Ελλάδας]] και του αρχαίου κόσμου. Χρονολογείται στη 2η χιλιετία π.Χ. από τα [[μυκηναϊκή ελληνική]]. Η ελληνιστική της φάση είναι γνωστή ως [[Ελληνιστική Κοινή|ελληνιστική κοινή]] και η ύστερη περίοδός της μεταλλάσσεται ανεπαίσθητα σε [[μεσαιωνική ελληνική γλώσσα]]. Η κοινή θεωρείται ξεχωριστή ιστορική περίοδος της γλώσσας από μόνη της, αν και στην πρώτη μορφή της μοιάζει πολύ με την κλασική ελληνική. Πριν από την περίοδο της κοινής, τα ελληνικά της κλασικής και των προγενέστερων περιόδων περιελάμβαναν αρκετές τοπικές διαλέκτους.

Τα αρχαία ελληνικά ήταν η γλώσσα του [[Όμηρος|Ομήρου]] και των κλασικών [[Αρχαία Αθήνα|Αθηναίων]] [[Ιστορικός (επάγγελμα)|ιστορικών]], [[Δραματική ποίηση|θεατρικών συγγραφέων]] και [[Φιλοσοφία|φιλοσόφων]]. Έχει συνεισφέρει πολλές λέξεις στο [[λεξιλόγιο]] της [[Αγγλική γλώσσα|αγγλικής]] και πολλών άλλων ευρωπαϊκών γλωσσών, και αποτελεί σταθερό αντικείμενο μελέτης στα δυτικά εκπαιδευτικά ιδρύματα από την [[αναγέννηση]] μέχρι σήμερα. Λατινοποιημένες μορφές αρχαιοελληνικής προέλευσης χρησιμοποιούνται σε πολλές [[Διωνυμική ονοματολογία|επιστημονικές ονομασίες]] των ειδών και σε άλλες επιστημονικές ορολογίες.

=== Λογοτεχνία ===
Τα πρώτα σωζόμενα έργα της [[Αρχαία ελληνική λογοτεχνία|ελληνικής λογοτεχνίας]] ανήκουν στην [[Έπος|επική ποίηση]]. Η *Ιλιάδα* [[Όμηρος|και]] η *Οδύσσεια* του [[Όμηρος|Ομήρου]] είναι τα πρώτα από αυτά που σώζονται σήμερα. Πιθανότατα συντέθηκαν τον 8ο αι. π.Χ. Αυτά τα πρώιμα έπη ήταν προφορικές συνθέσεις, που δημιουργήθηκαν χωρίς τη χρήση [[Γραφή|γραφής]]. Την ίδια περίπου εποχή που συντέθηκαν τα ομηρικά έπη, εισήχθη και το [[ελληνικό αλφάβητο]]. Οι παλαιότερες σωζόμενες επιγραφές χρονολογούνται γύρω στο 750 π.Χ.

Το ευρωπαϊκό [[Δραματική ποίηση|δράμα]] επινοήθηκε στην [[αρχαία Ελλάδα]]. Παραδοσιακά αποδίδεται στον [[Θέσπις|Θέσπι]], γύρω στα μέσα του 6ου αι. π.Χ., αν και το παλαιότερο σωζόμενο έργο ελληνικής δραματουργίας είναι η [[τραγωδία]] *Πέρσες* του [[Αισχύλος|*Αισχύλου*]], η οποία χρονολογείται στο 472 π.Χ. Η πρώιμη ελληνική τραγωδία παιζόταν από έναν [[Χορός (αρχαίο δράμα)|χορό]] και δύο [[Ηθοποιός|ηθοποιούς]], αλλά λίγο πριν από τον θάνατο του Αισχύλου είχε εισαχθεί και τρίτος ηθοποιός, είτε από τον ίδιο είτε από τον [[Σοφοκλής|Σοφοκλή]]. Οι τελευταίες ελληνικές τραγωδίες που διασώθηκαν είναι οι *Βάκχαι* του [[Ευριπίδης|Ευριπίδη]] και ο *Οιδίπους επί Κολωνώ* του Σοφοκλή, από τα τέλη του 5ου αι. π.Χ.

Η [[ελληνική κωμωδία]] όπως έχει σωθεί μέχρι σήμερα αρχίζει αργότερα από την τραγωδία. Το αρχαιότερο σωζόμενο κωμικό έργο, οι *Αχαρνής* του [[Αριστοφάνης|Αριστοφάνη]], προέρχεται από το 425 π.Χ. Ωστόσο, η κωμωδία χρονολογείται ήδη από το 486 π.Χ., όταν στα [[Μεγάλα Διονύσια|Διονύσια]] προστέθηκε διαγωνισμός κωμωδίας στον πολύ παλαιότερο διαγωνισμό για τραγωδίας. Η κωμωδία του 5ου αι. είναι γνωστή ως [[αρχαία κωμωδία]] από την οποία υπάρχουν μόνο 11 σωζόμενα έργα του Αριστοφάνη και μερικά αποσπάσματα. Εξήντα χρόνια μετά το τέλος της καριέρας του Αριστοφάνη, ο επόμενος κωμωδιογράφος που έχει αφήσει σημαντικό έργο είναι ο [[Μένανδρος]], του οποίου το έργο είναι γνωστό ως [[νέα κωμωδία]].

Δύο ιστορικοί άκμασαν κατά την [[κλασική εποχή]] της Ελλάδας: ο [[Ηρόδοτος]] και ο [[Θουκυδίδης]]. Ο Ηρόδοτος αποκαλείται συνήθως "πατέρας της ιστορίας" και οι *Ιστορίαι* του περιέχουν την πρώτη αληθινά λογοτεχνική χρήση της πεζογραφίας στη δυτική λογοτεχνία. Από τους δύο, ο Θουκυδίδης ήταν ο πιο προσεκτικός ιστορικός. Η κριτική του χρήση των πηγών, η συμπερίληψη εγγράφων και η επίπονη έρευνα έκαναν την *Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου* έργο με σημαντική επιρροή στις μεταγενέστερες γενιές ιστορικών. Το μεγαλύτερο επίτευγμα του 4ου αι. ήταν η [[φιλοσοφία]]. Υπήρχαν πολλοί Έλληνες φιλόσοφοι, αλλά τρία ονόματα ξεχωρίζουν ιδιαίτερα: [[Σωκράτης]], [[Πλάτων]] και [[Αριστοτέλης]]. Αυτοί οι τρεις άσκησαν βαθιά επιρροή στον [[Δυτικός Κόσμος|δυτικό κόσμο]].

=== Μυθολογία και θρησκεία ===
Η [[ελληνική μυθολογία]] αποτελείται από το σύνολο των [[Μύθος|μύθων]] και των [[Θρύλος|θρύλων]] των [[Αρχαία Ελλάδα|αρχαίων Ελλήνων]] σχετικά με τους [[Θεότητα|θεούς]] και τους [[Ήρωας|ήρωές]] τους, τη φύση του κόσμου και την προέλευση και τη σημασία των λατρευτικών και τελετουργικών τους πρακτικών. Αυτοά αποτελούσαν μέρος της [[Αρχαία ελληνική θρησκεία|θρησκείας στην αρχαία Ελλάδα]]. Οι σύγχρονοι μελετητές αναφέρονται στους μύθους και τους μελετούν σε μια προσπάθεια να ρίξουν φως στους θρησκευτικούς και πολιτικούς θεσμούς της αρχαίας Ελλάδας και του πολιτισμού της και να κατανοήσουν τη φύση της ίδιας της δημιουργίας μύθων.

Η αρχαία ελληνική θρησκεία αποτελούνταν από μια σειρά δοξασιών και τελετουργιών που ασκούνταν στην αρχαία Ελλάδα με τη μορφή τόσο λαϊκής δημόσιας θρησκείας όσο και λατρευτικών πρακτικών. Αυτές οι διαφορετικές ομάδες διέφεραν αρκετά ώστε να μιλάμε για ελληνικές θρησκείες ή λατρείες στον πληθυντικό, αν και οι περισσότερες είχαν ομοιότητες. Επίσης, η ελληνική θρησκεία επεκτάθηκε και εκτός της ηπειρωτικής Ελλάδας και των νησιών της.

Πολλοί Έλληνες αναγνώριζαν τους κύριους θεούς και θεές: [[Δίας (μυθολογία)|Δίας]], [[Ποσειδώνας (μυθολογία)|Ποσειδώνας]], [[Άδης (μυθολογία)|Άδης]], [[Απόλλων]], [[Άρτεμις]], [[Αφροδίτη (μυθολογία)|Αφροδίτη]], [[Άρης (μυθολογία)|Άρης]], [[Διόνυσος]], [[Ήφαιστος]], [[Αθηνά]], [[Ερμής (μυθολογία)|Ερμής]], [[Δήμητρα (μυθολογία)|Δήμητρα]], [[Εστία (μυθολογία)|Εστία]] και [[Ήρα]], αν και φιλοσοφικές σχολές όπως ο [[στωικισμός]] και ορισμένες μορφές του [[Πλατωνισμός|πλατωνισμού]] χρησιμοποιούσαν γλώσσα που φαίνεται να προϋποθέτει μια υπερβατική ενιαία θεότητα. Οι διάφορες πόλεις λάτρευαν συχνά τις ίδιες θεότητες, ενίοτε με επίθετα που τις ξεχώριζαν και καθόριζαν την τοπική τους φύση.

=== Φιλοσοφία ===
[[Αρχείο:Socrates_Louvre.jpg|εναλλ.=A bust of Socrates|δεξιά|μικρογραφία| Ο [[Σωκράτης]] είχε τόσο μεγάλη επιρροή στην κλασική [[φιλοσοφία]], που οι προηγούμενοι φιλόσοφοι είναι σήμερα γνωστοί ως [[Προσωκρατικοί φιλόσοφοι|προσωκρατικοί]].]]
Η παλαιότερη σωζόμενη [[Φιλοσοφία|φιλοσοφική σχολή]] της [[Αρχαία Ελλάδα|αρχαίας Ελλάδας]] χρονολογείται από τον 6ο αι. π.Χ., όταν σύμφωνα με τον [[Αριστοτέλης|Αριστοτέλη]] ο [[Θαλής|Θαλής ο Μιλήσιος]] θεωρήθηκε ο πρώτος Έλληνας φιλόσοφος. Άλλοι σημαντικοί [[προσωκρατικοί φιλόσοφοι]] περιλαμβάνουν είναι ο [[Πυθαγόρας]] και ο [[Ηράκλειτος]]. Οι πιο διάσημες και σημαντικές μορφές της κλασικής αθηναϊκής φιλοσοφίας, από τον 5ο έως τον 3ο αι. π.Χ., είναι ο [[Σωκράτης]], ο μαθητής του, [[Πλάτων]], και [[Αριστοτέλης|ο Αριστοτέλης]], ο οποίος σπούδασε στην [[Ακαδημία Πλάτωνος]] πριν ιδρύσει τη δική του σχολή, γνωστή ως [[Λύκειο (φιλοσοφική σχολή)|Λύκειο]]. Οι μεταγενέστερες ελληνικές φιλοσοφικές σχολές, όπως οι [[Κυνισμός|κυνικοί]], οι [[Στωικισμός|στωικοί]] και οι [[Επικουρισμός|επικούρειοι]], συνέχισαν να ασκούν επιρροή μετά την προσάρτηση της Ελλάδας στην [[αρχαία Ρώμη]] και στον μετακλασικό κόσμο.

Η ελληνική φιλοσοφία ασχολήθηκε με μια μεγάλη ποικιλία θεμάτων, όπως [[πολιτική φιλοσοφία]], [[ηθική]], [[μεταφυσική]], [[οντολογία]] και [[λογική]], καθώς και με κλάδους που δεν θεωρούνται σήμερα μέρος της φιλοσοφίας, όπως η [[βιολογία]] και η [[ρητορική]].

== Κλασική Ρώμη ==

=== Γλώσσα ===
[[Αρχείο:Lapis-niger.jpg|μικρογραφία|Το [[Lapis Niger]], πιθανότατα η παλαιότερη επιζώσα γραπτή καταγραφή της [[Λατινική γλώσσα|λατινικής γλώσσας]], από τη [[Αρχαία Ρώμη|Ρώμη]]. Χρονολογείται γύρω στο 600 π.Χ.]]

Η γλώσσα της [[Αρχαία Ρώμη|αρχαίας Ρώμης]] ήταν τα [[Λατινική γλώσσα|λατινικά]], μέλος του [[Ιταλικές γλώσσες|ιταλικού]] κλάδου γλωσσών. Η παλαιότερη σωζόμενη επιγραφή στα λατινικά προέρχεται από τον 7ο αι. π.Χ. Τα λατινικά από αυτό το σημείο και τις αρχές του 1ου αι. π.Χ. είναι γνωστά ως παλαιά λατινική γλώσσα. Το μεγαλύτερο μέρος της σωζόμενης [[Λατινική λογοτεχνία|λατινικής λογοτεχνίας]] είναι γραμμένο στην κλασική λατινική γλώσσα, από τον 1ο αι. π.Χ. έως τον 2ο αι. μ.Χ. Στη συνέχεια, τα λατινικά εξελίχθηκαν σε ύστερη λατινική γλώσσα, σε χρήση κατά την [[ύστερη αρχαιότητα]]. Η ύστερη λατινική επιβίωσε πολύ μετά το τέλος της [[Κλασική αρχαιότητα|κλασικής αρχαιότητας]] και τελικά αντικαταστάθηκε από γραπτές [[ρομανικές γλώσσες]] γύρω στον 9ο αι. μ.Χ. Εκτός από τις γραπτές μορφές της λατινικής, υπήρχαν διάφορες δημώδεις διάλεκτοι, γενικά γνωστές ως [[Λαϊκή Λατινική γλώσσα|λαϊκή λατινική γλώσσα]], που ήταν σε χρήση σε όλη την αρχαιότητα. Αυτά διατηρούνται κυρίως σε πηγές όπως οι [[πινακίδες της Βιντολάντα]].

=== Λογοτεχνία ===
Η [[λατινική λογοτεχνία]] φαίνεται να ξεκίνησε το 240 π.Χ., όταν το ρωμαϊκό κοινό είδε ένα έργο διασκευασμένο από τα [[Ελληνική γλώσσα|ελληνικά]] από τον [[Λίβιος Ανδρόνικος|Λίβιο Ανδρόνικο]]. Ο Ανδρόνικος μετέφρασε επίσης την *Οδύσσεια* του [[Όμηρος|Ομήρου]]. Ακολούθησαν οι ποιητές [[Έννιος]], Άκκιος και Πατρούβιος. Το έργο τους σώζεται μόνο αποσπασματικά. Οι πρώτοι Λατίνοι συγγραφείς των οποίων έχουμε πλήρη έργα είναι οι θεατρικοί συγγραφείς [[Τίτος Μάκκιος Πλαύτος|Πλαύτος]] και [[Τερέντιος]]. Πολλά από τα πιο γνωστά έργα λατινικής λογοτεχνίας προέρχονται από την κλασική περίοδο, με ποιητές όπως ο [[Βιργίλιος]], ο [[Οράτιος]] και ο [[Οβίδιος]], ιστορικούς όπως ο [[Ιούλιος Καίσαρ|Ιούλιος Καίσαρας]] και ο [[Τάκιτος (ιστορικός)|Τάκιτος]], ρήτορες όπως ο [[Μάρκος Τύλλιος Κικέρων|Κικέρων]] και φιλοσόφους όπως ο [[Σενέκας ο Νεότερος|Σενέκας ο νεότερος]] και ο [[Λουκρήτιος]]. Στους ύστερους Λατίνους συγγραφείς ανήκουν πολλοί [[Χριστιανισμός|χριστιανοί]] συγγραφείς όπως ο [[Λακτάντιος]], ο [[Τερτυλλιανός]] και ο [[Αμβρόσιος Μεδιολάνων|Αμβρόσιος]]. Σώζονται επίσης και έργα μη χριστιανών συγγραφέων, όπως του ιστορικού [[Αμμιανός Μαρκελλίνος]].

=== Ιστορία ===
Σύμφωνα με τον [[Μύθος|μύθο]], η πόλη της [[Ρώμη|Ρώμης]] ιδρύθηκε το 753 π.Χ. Στην πραγματικότητα, υπήρχε οικισμός στην ίδια θέση περίπου από το 1000 π.Χ., οπότε εποικίστηκε ο [[Παλατίνος λόφος]]. Η πόλη αρχικά διοικούνταν από βασιλιάδες, πρώτα Ρωμαίους και μετά [[Ετρούσκοι|Ετρούσκους]]σύμφωνα με τη ρωμαϊκή παράδοση, ο πρώτος Ετρούσκος βασιλιάς της Ρώμης, ο Ταρκίνιος Πρίσκος, κυβέρνησε από το 616 π.Χ. Κατά τη διάρκεια του 6ου αιώνα π.Χ., η πόλη επέκτεινε την επιρροή της σε ολόκληρο το [[Παλαιό Λάτιο|Λάτιο]]. Γύρω στα τέλη του 6ου αι. – παραδοσιακά το 510 π.Χοι [[Ρωμαϊκό Βασίλειο|βασιλείς της Ρώμης]] εκδιώχθηκαν και η πόλη έγινε [[Ρωμαϊκή Δημοκρατία|δημοκρατία]].

Γύρω στο 387 π.Χ., η Ρώμη λεηλατήθηκε από τους [[Γαλάτες]] μετά τη μάχη της Άλια. Σύντομα όμως συνήλθε από αυτή την ταπεινωτική ήττα και το 381 οι κάτοικοι του [[Τούσκουλο|Τούσκουλου]] στο Λάτιο έγιναν Ρωμαίοι πολίτες. Ήταν η πρώτη φορά που αποκτήθηκε με αυτόν τον τρόπο η ρωμαϊκή υπηκοότητα. Η [[Αρχαία Ρώμη|Ρώμη]] συνέχισε να επεκτείνει την περιοχή επιρροής της, έως ότου το 269 ολόκληρη η [[ιταλική χερσόνησος]] βρισκόταν υπό ρωμαϊκή κυριαρχία. Λίγο αργότερα, το 264, άρχισε ο [[Α΄ Καρχηδονιακός Πόλεμος]] που κράτησε μέχρι το 241. Ο [[Β΄ Καρχηδονιακός Πόλεμος]] ξεκίνησε το 218, και μέχρι το τέλος του ίδιου έτους, ο [[Καρχηδόνα|Καρχηδόνιος]] στρατηγός [[Αννίβας]] είχε εισβάλει στην Ιταλία. Σε αυτόν τον πόλεμο σημειώθηκε η χειρότερη ήττα της Ρώμης μέχρι τότε, στη [[μάχη των Καννών]]. Ωστόσο, η Ρώμη συνέχισε να πολεμά, προσαρτώντας μεγάλο μέρος της [[Ισπανία|Ισπανίας]]  και τελικά νικώντας την Καρχηδόνα, τερματίζοντας τη θέση της ως μεγάλης δύναμης και εξασφαλίζοντας τη ρωμαϊκή κυριαρχία στη Δυτική Μεσόγειο.

== Κληρονομιά του κλασικού κόσμου ==
Οι κλασικές γλώσσες του αρχαίου [[Λεκάνη της Μεσογείου|μεσογειακού κόσμου]] επηρέασαν κάθε ευρωπαϊκή γλώσσα. Έτσι, τα [[Λατινική γλώσσα|λατινικά]] αναπτύχθηκαν από ένα εξαιρετικά ανεπτυγμένο πολιτιστικό προϊόν της χρυσής και αργυρής εποχής της [[Λατινική λογοτεχνία|λατινικής λογοτεχνίας]] για να γίνουν *διεθνής γλώσσα* σε διπλωματικό, επιστημονικό, φιλοσοφικό και θρησκευτικό επίπεδο, μέχρι τον 17ο αι. Πολύ πριν από αυτό, τα λατινικά είχαν εξελιχθεί στις [[ρομανικές γλώσσες]] και τα [[αρχαία ελληνικά]] στη [[Νέα ελληνική γλώσσα|νέα ελληνική]] και τις [[Διάλεκτοι της Νεοελληνικής γλώσσας|διαλέκτους]] της. Στα εξειδικευμένα επιστημονικά και τεχνολογικά [[Λεξιλόγιο|λεξιλόγια]], η επίδραση των λατινικών και των ελληνικών είναι αξιοσημείωτη. Τα εκκλησιαστικά λατινικά, η επίσημη γλώσσα της [[Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία|Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας]], παραμένουν ζωντανή κληρονομιά του κλασικού κόσμου στη σύγχρονη εποχή.

Τα λατινικά είχαν αντίκτυπο πολύ πέρα από τον κλασικό κόσμο. Συνέχισαν να είναι η κατεξοχήν γλώσσα σοβαρής γραφής στην [[Ευρώπη]] πολύ μετά την πτώση της [[Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία|ρωμαϊκής αυτοκρατορίας]]. Όλες οι σύγχρονες [[ρομανικές γλώσσες]] ([[Γαλλική γλώσσα|γαλλικά]], [[Γαλικιανή γλώσσα|γαλικιανά]], [[Ισπανική γλώσσα|ισπανικά]], [[Ιταλική γλώσσα|ιταλικά]], [[Καταλανική γλώσσα|καταλανικά]], [[Πορτογαλική γλώσσα|πορτογαλικά]], [[Ρουμανική γλώσσα|ρουμανικά]]) προέρχονται από τα λατινικά. Τα λατινικά εξακολουθούν να θεωρούνται θεμελιώδης πτυχή του ευρωπαϊκού πολιτισμού.

Η κληρονομιά του κλασικού κόσμου δεν περιορίζεται στην επιρροή των κλασικών γλωσσών. Η ρωμαϊκή αυτοκρατορία ελήφθη ως πρότυπο από μεταγενέστερες ευρωπαϊκές αυτοκρατορίες, όπως η [[Ισπανική αυτοκρατορία|ισπανική]] και η [[Βρετανική Αυτοκρατορία|βρετανική αυτοκρατορία]]. Η κλασική τέχνη έχει ληφθεί ως πρότυπο σε μεταγενέστερες περιόδους - για παράδειγμα, τόσο η μεσαιωνική [[Ρομανικός αρχιτεκτονικός ρυθμός|ρομανική αρχιτεκτονική]] όσο και η νεοκλασική λογοτεχνία της εποχής του [[Διαφωτισμός|διαφωτισμού]] επηρεάστηκαν από κλασικά μοντέλα, ενώ ο *Οδυσσέας'' του Τζέιμς Τζόις είναι ένα από τα τα πιο σημαντικά έργα της λογοτεχνίας του 20ύ αι.

## Δείτε επίσης

* Ελληνορωμαϊκός πολιτισμός
* Κλασική μυθολογία
* Κλασική παράδοση
* Νεοκλασικισμός

## Παραπομπές

### Πηγές

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Περαιτέρω ανάγνωση

### Γενικά
* 
* 
* 

### Τέχνη και αρχαιολογία
* 

### Ιστορία, Ελληνική
* 
* 
* 

### Ιστορία, Ρωμαϊκή
* 
* 
* 
* 

### Λογοτεχνία
* 

### Φιλολογία
* 

### Φιλοσοφία
* 
* 
* 

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Electronic Resources for Classicists από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, Irvine.
* Ιστοσελίδα του έργου Perseus στο Πανεπιστήμιο Tufts
* Ιστοσελίδα Alpheios Project

Κατηγορία:Κλασικές σπουδές
Κατηγορία:Κλασσικές επιστήμες
Κατηγορία:Αρχαία Ελλάδα
Κατηγορία:Αρχαίες ρωμαϊκές σπουδές
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις