Δυναστεία Ρουσταμιδών

Η **δυναστεία των Ρουσταμιδών** (αραβ.: الرستميون) ήταν μία δυναστεία Ιμπαντί περσικής καταγωγής  , που κυβέρνησε ένα κράτος με κέντρο τη σημερινή Αλγερία.    Η δυναστεία κυβέρνησε ως μουσουλμανική θεοκρατία για ενάμιση αιώνα από την πρωτεύουσά της, Ταχέρτ (σημερινό Ταγκντέμτ)  μέχρι που το χαλιφάτο των Ισμαηλιτών Φατιμιδών την νίκησε. Η εξουσία των Ρουσταμιδών εκτεινόταν σε αυτό που είναι τώρα η κεντρική και δυτική Αλγερία, τμήματα της νότιας Τυνησίας και τις περιοχές Τζεμπέλ Ναφούυσά και Φεζάν στη Λιβύη μέχρι τη Ζαουιλά.    

## Ιστορία

### Προέλευση
Οι Ρουσταμίδες ήταν περσικής καταγωγής, και κατάγονταν από μία μαβλά του χαλίφη Ρασιντούν Ουθμάν ιμπν Αφφάν, ο οποίος μπορεί να είχε συγγένεια με έναν Πέρση στρατηγό που σκοτώθηκε στη Μάχη της αλ-Καντισίγια. 

### Φόντο
Το κίνημα των Ιμπαντί έφθασε στη Βόρεια Αφρική το 719, όταν ο ιεραπόστολος Σαλαμά ιμπν Σαάντ στάλθηκε από την *τζαμαά* των Ιμπαντί της Βασόρας στην Καϊρουάν.   Μέχρι το 740, οι προσπάθειές τους είχαν προσηλυτίσει τις κύριες βερβερικές φυλές της Χουβάρα γύρω από την Τρίπολη, στα βουνά Ναφούσα και στη Ζενάτα στη δυτική Τριπολιτανία.  Το 757 (140 Έ.Ε.), μία ομάδα τεσσάρων ιεραποστόλων που σπούδασαν στη Βασόρα, συμπεριλαμβανομένου του Αμπντ αλ-Ραχμάν ιμπν Ρουστάμ, ανακήρυξε ένα ιμαμάτο Ιμπαντί στην Τριπολιτανία, ξεκινώντας ένα αποτυχημένο κράτος με επικεφαλής τον Αμπού αλ-Χαττάμπ Αμπντούλ-Αλά ιμπν ας-Σαμχ, το οποίο διήρκεσε μέχρι που το χαλιφάτο των Αββασιδών απέστειλε τον Μουχαμάντ ιμπν αλ-Ασάθ αλ-Χουζαΐ για να το καταστείλει το 761. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο Αμπντ αλ-Ραχμάν διετέλεσε κυβερνήτης του Καϊραβάν από το 758 έως το 761.  Η Ιφρικίγια κατακτήθηκε από τους Αββασίδες από τον έλεγχο των Χαριτζιτών και ο Αμπού αλ-Χαττάμπ ιμπν ας-Σαμχ σκοτώθηκε.  Μετά το τέλος του, ο Ιμπαντιά της Τριπολιτανίας εξέλεξε τον Αμπού αλ-Χατίμ αλ-Μαλζουζί ως Ιμάμη. Σκοτώθηκε το 772 μετά την έναρξη μίας δεύτερης ανεπιτυχούς εξέγερσης το 768. 

### Ακμή
Το 777 ο Αμπντ αλ-Ραχμάν ιμπν Ρουστάμ, ένας γεννημένος στην Ιφρικίγια, προσηλυτισμένος στο κίνημα των Ιμπαντί περσικής καταγωγής  και ένας από τους τέσσερις ιδρυτές του ιμαμάτου, εξελέγη Ιμάμης. Μετά από αυτό, η θέση παρέμεινε στην οικογένειά του, μία πρακτική την οποία οι Ιμπαντί δικαιολόγησαν, επισημαίνοντας ότι δεν προερχόταν από κάποια φυλή, και ως εκ τούτου η εκλογή του ως ιμάμη δεν θα ευνοούσε την κυριαρχία μίας φυλής Ιμπαντί έναντι των άλλων.  Αρχικά, ο ιμπν Ρουστάμ έλαβε οικονομική βοήθεια από τους Χαριτζίτες της Βασόρας. 

Το νέο ιμαμάτο είχε ως κέντρο την νεόκτιστη πρωτεύουσα Ταχέρτ (ή Ταχάρτ), κοντά στο σημερινό Τιαρέτ.   Αρκετές φυλές Ιμπαντί που εκτοπίστηκαν από την Τυνησία και την Τριπολιτανία εγκαταστάθηκαν εκεί και κτίστηκαν ισχυρές οχυρώσεις.  Ο Αλ-Μπακιρί αναφέρει ότι μετά την ίδρυση του Ταχέρτ, οι φυλές της περιοχής συγκεντρώθηκαν γύρω από το Ταχέρτ, καθώς η πόλη θεωρήθηκε ως στρατιωτική βάση του Ιμάμη και ηγέτη των φυλών Ιμπαντί. Η πόλη περιβαλλόταν από ένα ισχυρό τείχος, είχε φρούριο, εμπορικό κέντρο, τακτική παροχή νερού, κήπους με φρούτα και λαχανικά, και ήταν πρωτίστως θρησκευτικό και οικονομικό κέντρο της περιοχής. Τελικά έγινε κέντρο κατά μήκος της εμπορικής διαδρομής των καραβανιών προς την Εγγύς Ανατολή, και αυτή η οικονομική ευημερία είχε ως αποτέλεσμα την μεταγενέστερη εγκατάσταση μη Ιμπαντί Μουσουλμάνων, και Χριστιανών. 

Στις αρχές του 9ου αι. οι Ρουσταμίδες έλεγχαν μεγάλο μέρος του κεντρικού Μαγκρέμπ, και η επικράτειά τους εκτεινόταν μέχρι το Τλεμσέν στα δυτικά. Ωστόσο, η έκτασή του συρρικνώθηκε προς το Ταχέρτ και την περιοχή που το περιέβαλλε τη δεκαετία του 880. Παρά ταύτα, η πνευματική εξουσία των Ρουσταμιδών ιμάμηδων επεκτάθηκε πέρα από την επικράτειά του, καθώς οι φυλές Χαριτζιτών αναγνώρισαν την εξουσία τους στις Aουρές και Zαμπ -περιοχές που ονομαστικά βρίσκονταν υπό την κυριαρχία των Αγλαβιδών- καθώς και στην Τζαμπάλ Ναφουσά. 

Το 812 ο Ιμάμης Αμπντ αλ-Ουαχάμπ ιμπν Αμπντ αλ-Ραχμάν υποστήριξε τους Χουβαρά στην πολιορκία της Τρίπολης, η οποία βρισκόταν υπό την κατοχή των Αγλαβιδών. Κατέληξαν σε ένα *modus vivendi*. Αυτό δυσαρέστησε τις φυλές Ιμπαντί στα σύνορα των Αγλαβιδών, οι οποίες εξαπέλυσαν μερικές εξεγέρσεις. Ο Αγλαβίδης εμίρης Αμπνταλά ιμπν Ιμπραήμ έκανε ειρήνη με τους Ρουσταμίδες παραχωρώντας την Τριπολίτιδα. Τελικά η εξουσία των Ρουσταμιδών αναγνωρίστηκε από τους Ιμπαντί της νότιας Τυνησίας, της Τζέρμπα, της Γουάργκλα και τους Σουφρίτες της Σιτζιλμάσα. 

Οι Ρουσταμίδες δημιούργησαν θετικές σχέσεις με τη δυναστεία των Μιδραριδών του Σιτζιλμάσα και τους Ομεϋάδες της Κόρδοβας, αλλά δέχτηκαν επίθεση από τη δυναστεία των Ιδρισιδών της Φεζ το 789 ή το 790.  Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Αμπού αλ-Γιαζκάν, οι Ρουσταμίδες αναγνώρισαν την επικυριαρχία των Ομεϋαδών. 

### Πτώση
Το 873 ξεκίνησε μία κρίση διαδοχής, καθώς ο 3ος ιμάμης Αμπού Μπακρ, φοβούμενος την απώλεια του τίτλου του από τον μεγαλύτερο αδελφό του Μοχαμέντ Αμπού αλ-Γιακζάν, επιχείρησε να τον δολοφονήσει. Ωστόσο, το σχέδιό του απέτυχε, οδηγώντας στην εξέγερση του πληθυσμού εναντίον του Αμπού Μπακρ, με αποτέλεσμα την ανατροπή και το τέλος του το 874. Κατά συνέπεια, ο Μοχαμέντ Αμπού αλ-Γιακζάν ανέλαβε τον τίτλο. 

Μετά τον Αμπντ αλ-Ουαχάμπ, οι Ρουσταμίδες αποδυναμώθηκαν στρατιωτικά. Κατακτήθηκαν εύκολα από τους Ισμαηλίτες Φατιμίδες το 909, οπότε πολλοί Ιβαδίτες -συμπεριλαμβανομένου του τελευταίου ιμάμη- κατέφυγαν στη φυλή Σεντράτα της Ουάργκλα, από όπου τελικά μετανάστευσαν στο Μζαμπ. Μεταξύ των λόγων πίσω από την πτώση του κράτους των Ρουσταμιδών ήταν η μη συμμόρφωσή τους με την απαίτηση των Χαριτζιτών ότι ο ιμάμης έπρεπε να εκλέγεται με διαβούλευση. Η απόφαση των Ρουσταμιδών να κυβερνήσουν ως κληρονομική δυναστεία, τούς έχασε τη λαϊκή υποστήριξη από τον πληθυσμό, ο οποίος θεωρούσε την κυριαρχία τους τυραννική, παρόμοια με αυτή του χαλιφάτου των Αββασιδών. 

## Κοινωνία και πολιτισμός
Η δυναστεία των Ρουσταμιδών «ανέπτυξε μία κοσμοπολίτικη φήμη στην οποία ζούσαν Χριστιανοί, μη Χαριτζίτες Μουσουλμάνοι και οπαδοί διαφορετικών αιρέσεων Χαριτζιτών».  Στον πνευματικό τομέα, οι Ρουσταμίδες είχαν πολλούς λόγιους και μορφωμένους άνδρες, όπως ο Αμπντ αλ-Ραχμάν ιμπν Ρουστάμ, ο Αμπντ αλ-Ουαχάμπ ιμπν Αμπντ αλ-Ραχμάν, ο Αφλάχ ιμπν Αμπντ αλ-Ουαχάμπ, ο νταν Αμπού αλ-Γιακζάν ιμπν Αφλά, ο Μαχντί αν-Ναφουσί, ο Αμπντ Αλάχ αλ-Λαμθί και ο Μαχμούντ ιμπν Μπακρ. Ο Αμπντ αλ-Ραχμάν είχε μία ερμηνεία του Κορανίου. Ο Αμπντ αλ-Ουαχάμπ έγραψε το Mασαίλ Ναφουσά του για την ισλαμική νομολογία. Ο Αφλάχ κατείχε την αραβική λογοτεχνία, τα μαθηματικά και την αστρονομία. Ο Αμπού αλ-Γιακζάν έγραψε περίπου 40 έργα. Λόγω του πνευματικού τους ενθουσιασμού, οι Ρουσταμίδες μετέφεραν δυναμικά πολύτιμα έργα από το Μασρίκ στο Μαγρέμπ, ιδιαίτερα στη βιβλιοθήκη του αλ-Μασούμα (στην Ταχέρτ) και σε αυτήν της Χιζάνα Ναφουσά (στην Τζαμπάλ Ναφουσά). 

Επιπλέον, η Ταχέρτ ήταν διάσημη ως «Ιράκ αλ-Μαγκρέμπ», «αλ-Ιράκ ας-Σαγκίρ», «Μπαλχ αλ-Μαγκρέμπ» ή «Μικρή Βασόρα». Εκτός από αυτά τα επιτεύγματα, οι Ρουσταμίδες είχαν επίσης σημαντική συμβολή στον εξισλαμισμό του Μαγκρέμπ και του Μπιλάντ ας-Σουδάν. Για περίπου δύο αιώνες (130–340 Έ.Ε. / 750–950 μ.Χ.), ο λαός των Χαριτζιτών απέκτησε τον έλεγχο των εμπορικών δρόμων στο Μαγκρέμπ και το Μπιλάντ ας-Σουδάν. Πολλοί Ιμπαντί έμποροι έκαναν ταξίδια κατά μήκος της τεράστιας περιοχής, όπως η Ταχέρτ, η Γουάργκλα, η Ναφζάουα, η Τζαμπάλ Ναφουσά, η Ταντμακάτ, η Γκάο και η Γκάνα. Με αυτή την οικονομική δραστηριότητα, οι Ιμπαντί εκμεταλλεύτηκαν τις εμπορικές επιχειρήσεις και το κήρυγμα του Ισλάμ ταυτόχρονα. 

Η προέλευση της δυναστείας των Ρουσταμιδών εξηγεί τη μεγάλη παρουσία Περσών στην Ταχέρτ τον 9ο αι. 

## Ρουσταμίδες ιμάμηδες
* Aμπντ αλ-Ραχμάν ιμπν Ρουστάμ *(Μπανού Μπαντουσγιάν)* (776–788)
* Aμπντ αλ-Βαχάμπ ιμπν Αμπντ αλ-Ραχμάν (788–824)
* Aφλάχ ιμπν Αμπντί λ-Βαχάμπ (824–872)
* Aμπού Μπακρ ιμπν Αφλάχ (872–874)
* Mουχαμάντ Αμπού αλ-Γιακζάν ιμπν Αφλάχ (874–894)
* Γιουσούφ Αμπού Χατίμ ιμπν Μουχαμάντ (894–895)
* Γιακούμπ ιμπν Αφλάχ (895–899)
* Γιουσούφ Αμπού Χατίμ ιμπν Μουχαμάντ, πάλι (899–906)
* Γιακζάν ιμπν Μουχαμάντ Αμπί λ-Γιακζάν (906–909)

## Δείτε επίσης
* Μπανού Μασαλά

## Αναφορές

### Πηγές
* 
* 
* 
* Wheatley, Paul, "The Places where Men Pray Together: Cities in Islamic Lands, Seventh Through the Tenth Centuries", Published by University of Chicago Press, 2001, .
* The Encyclopedia of World History
* Card of Rustamid or Tahert Kingdom.
* Rustamid Dynasty Encyclopedy Britanica.
* 

Κατηγορία:Πρώην βασίλεια
Κατηγορία:Πρώην κράτη της Αφρικής
Κατηγορία:Μουσουλμανικές δυναστείες