Τουρμπάνι της Χετζάζης

[μικρογραφία|Τυπικό παράδειγμα ενός λευκού τουρμπανιού της Χετζάζης. Φωτογραφία Μουσουλμάνου από την [Μέκκα, 1873]]
Το **τουρμπάνι της Χετζάζης** (αραβικά: العِمامة الحِجازيّة, ʾimāmah προφορά: ΔΦΑ ʕi.maː.mah) είναι είδος καλύμματος κεφαλής (τουρμπάνι), με προέλευση από την Χετζάζη, σημερινή δυτική Σαουδική Αραβία, το οποίο συνηθίζεται να φοριέται από τους Μουσουλμάνους της περιοχής. 

Αποτελεί μία μόνο εκδοχή των αραβικών τουρμπανιών που φοριούνται στην Αραβική Χερσόνησο από την προϊσλαμική εποχή έως και σήμερα. Μουσουλμάνοι Άραβες της Χερσονήσου, όπως οι Κουραϊσίτες, οι Ανσάρ, οι Καχτανίτες, οι Κινδίτες, οι Ναβαταίοι, οι Κιδαρίτες, οι Αντνανίτες, οι Χιμιαρίτες, οι Λαχμίδες, οι Γασσανίδες και άλλοι, φορούσαν τουρμπάνι μαζί με την καφίγια, η οποία παραμένει δημοφιλής σήμερα σε όλη την Μεσανατολική επικράτεια.

Κατά την ισλαμική εποχή, το τουρμπάνι της Χετζάζης σταδιακά σταμάτησε να φοριέται, καθότι προτιμήθηκε η *ιμάμα* (Imama), η οποία, αιώνες αργότερα, αντικαταστάθηκε από την καφίγια. 

## Εκδοχές
Το αραβικό τουρμπάνι της Χετζάζης εξακολουθεί να φοριέται και σήμερα από ορισμένους ουλεμάδες και ιμάμηδες.

Πιο πολύ σε έγχρωμες ή λευκές παραλλαγές, το τουρμπάνι ήταν ένα κοινό είδος κάλυψης του κεφαλιού, περασμένο από γενιά σε γενιά και άρρηκτα συνδεδεμένο με την πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής της Χετζάζης. Η ιμάμα αποτελούσε παραδοσιακό κάλυμμα για πολλούς στην περιοχή, από εμπορικούς έως θρησκευτικούς λόγιους, ενώ διέφεραν και τα χρώματα ανά άτομο.

Το έγχρωμο τουρμπάνι είναι γνωστό ως *Γκαμπάνα* (Ghabanah), κοινή ενδυμασία κεφαλής για τους κατοίκους της Μέκκας, της Μεδίνας και της Τζέντα. Σήμερα, η γκαμπάνα αποτελεί την παραδοσιακή/πολιτιστική ενδυμασία κεφαλής για τους τοπικούς εμπόρους και γενικά για τις υψηλές και μεσαίες κοινωνικές τάξεις. Υπάρχουν διάφοροι τύποι γκαμπάνα· ίσως η πιο γνωστή είναι η κίτρινη (*Halabi*), η οποία κατασκευάζεται στο Χαλέπι και διακρίνεται από διαφορετικές επιγραφές. Αυτή τυλίγεται γύρω από ένα κούφιο καπέλο *τακίγια* (Taqiyah) σε σχήμα «θόλου», είτε τουρκικό φέσι είτε καλπάκι. Είναι παρόμοια με τουρμπάνια γειτονικών περιοχών, όπως το *μάσαρ* (Masar) —ένα παραδοσιακό ανοιχτόχρωμο τουρμπάνι του Ομάν, που είναι επίσης κοινό σε περιοχές όπως η νότια Υεμένη και η Χαντραμαούτ.

Επιπλέον, μερικές φορές η καφίγια τυλίγεται γύρω από το κεφάλι με τρόπο που μοιάζει με τουρμπάνι.

## Αφομοίωση
Με τη Χετζάζη να περνά υπό τη διοίκηση της Σαουδικής Αραβίας, υπήρξαν προσπάθειες καταστολής της τοπικής ενδυματολογικής παράδοσης και επιβολής πολιτιστικής ομοιομορφίας με την ευρύτερη ντόπια κοινωνία. Με την εισαγωγή ενός νόμου το 1964, επιβλήθηκε προσωρινή απαγόρευση της χρήσης του παραδοσιακού τουρμπανιού· οι αστοί κάτοικοι της Χετζάζης δεν μπορούσαν πλέον να το φορούν και ήταν υποχρεωμένοι να φορούν την εθνική σαουδαραβική ενδυμασία, η οποία περιλάμβανε ειδικότερα τη καφίγια.

## Παραπομπές


## Πηγές
* Danforth, L.M., 2016. 6. Saving Jeddah, the Bride of the Red Sea. In *Crossing the Kingdom* (σελ. 168-185). University of California Press.

Κατηγορία:Παραδοσιακές φορεσιές
Κατηγορία:Ενδύματα κεφαλής
Κατηγορία:Πολιτισμός της Μέσης Ανατολής
Κατηγορία:Αξεσουάρ
Κατηγορία:Ιστορία της Αραβικής Χερσονήσου