Αμανίτης ο μυγοκτόνος

Ο ***Αμανίτης ο μυγοκτόνος''' (Amanita muscaria)'', κοινώς γνωστός ως τρελομανίταρο, ζουρλομανίταρο ή "μαγικό" μανιτάρι, είναι [[Βασιδιομύκητες|βασιδιομύκητας]] του γένους ''[[Αμανίτης (γένος)|Αμανίτης]]''. Είναι επίσης μανιτάρι [[Μουσκιμόλη|μουσκιμόλης]]. Ενδημικός σε όλες τις [[Εύκρατη ζώνη|εύκρατες]] και ψυχρές περιοχές του βορείου ημισφαιρίου, ο ''Αμανίτης ο μυγοκτόνος'' έχει ακούσια εισαχθεί σε πολλές χώρες στο νότιο ημισφαίριο, σε γενικές γραμμές ως [[Συμβίωση (βιολογία)|συμβιωτικό είδος]] σε φυτείες πεύκων και σημύδας, και πλέον είναι ένα πραγματικά παγκόσμιο είδος. [[Μυκόρριζα|Συσχετίζεται]] με διάφορα φυλλοβόλα και [[κωνοφόρα]] δέντρα.

Αναμφισβήτητα ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα είδη [[Μανιτάρι|μανιταριού]] στη λαϊκή κουλτούρα, ο αμανίτης ο μυγοκτόνος είναι ένα μεγάλο μανιτάρι με λευκά [[Ελάσματα (μυκητολογία)|ελάσματα]] και λευκά εξογκώματα, συνήθως με κόκκινο [[Πιλίδιο (μυκητολογία)|πιλίδιο]].

Παρά τα ευκόλως διακριτά χαρακτηριστικά του, το ''Amanita muscaria'' είναι ένας μύκητας με πολλές γνωστές παραλλαγές ή υποείδη. Αυτά τα υποείδη είναι ελαφρώς διαφορετικά, μερικά έχουν κίτρινα ή λευκά πιλίδια, αλλά συνήθως αναγνωρίζονται από τις αξιοσημείωτες λευκές κηλίδες τους. Η πρόσφατη γενετική έρευνα έχει δείξει ότι το ''Amanita muscaria'' είναι μάλλον ένα σύγμπλεγμα ειδών, παρά ένα και μοναδικό είδος.

Το όνομα του μυγοκτόνος προέρχεται από την παραδοσιακή του χρήση ως εντομοκτόνο. Μπορεί να προκαλέσει δηλητηρίαση, ειδικά σε παιδιά, και όσους το χρησιμοποιούν για τα παραισθησιογόνα του αποτελέσματα, λόγω των ψυχοδραστικών του συστατικών όπως η [[μουσκιμόλη]] και το ιβοτενικό οξύ. Παρόλα αυτά οι αναφορές για πρόκληση θανάτου είναι εξαιρετικά σπάνιες. Το βράσιμο του μειώνει την τοξικότητα, απομακρύνοντας και πετώντας το νερό με το υδατοδιαλυτό ιβοτενικό οξύ.  Η αποξήρανση  μετατρέπει το ιβοτενικό οξύ σε μουσκιμόλη, μειώνοντας την τοξικότητα, αλλά διατηρώντας τις ψυχοδραστικές ιδιότητες. Κάποιες κουλτούρες το καταναλώνουν ως φαγώσιμο έπειτα από προετοιμασία.

Οι αυτόχθονες λαοί της Σιβηρίας το χρησιμοποιούν σαν [[Ψυχαγωγική χρήση ναρκωτικών|ψυχαγωγικό ναρκωτικό]] ή σαν [[ενθεογόνο]].  Η χρήση του σαν ψυχαγωγικό ναρκωτικό έχει αυξηθεί στο Δυτικό Κόσμο τη δεκαετία του 2020 και αυτό έχει προκαλέσει το μεγαλύτερο έλεγχο από τις αρχές.

''Ο Αμανίτης ο μυγοκτόνος'' παρουσιάζεται στην τέχνη και στην λογοτεχνία από την [[Αναγέννηση]], με απεικονίσεις σε παραμύθια, παιδικά παιχνίδια και μέσα όπως τα παιχνίδια του [[Super Mario]] ή την ταινία [[Φαντασία (ταινία, 1940)|Φαντασία]] του Ντίσνεϊ. Έχει επιπλέον επηρεάσει τις απεικονίσεις της αλλοιωμένης αντίληψης - με σημαντικό παράδειγμα το βιβλίο ''[[Οι Περιπέτειες της Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων]].''

== Ταξινόμηση και ονομασία ==
Το όνομα του [[Μανιτάρι|μανιταριού]] σε πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες θεωρείται ότι προέρχεται από τη χρήση του ως [[Εντομοκτόνο|εντομοκτόνου]] όταν διαλύεται στο γάλα. Αυτή η πρακτική έχει καταγραφεί σε [[Γερμανικές γλώσσες|γερμανόφωνα]] και [[Σλαβικές γλώσσες|σλαβόφωνα]] μέρη της Ευρώπης, καθώς και στα [[Βόσγια όρη]] και άλλα μέρη αλλού στη Γαλλία και τη Ρουμανία.  Ο [[Αλβέρτος ο Μέγας]] ήταν ο πρώτος που το κατέγραψε στο έργο του ''De vegetabilibus'' λίγο πριν από το 1256, σχολιάζοντας το ''vocatur fungus muscarum, eo quod in lacte pulverizatus interfuits muscas'', «ονομάζεται μανιτάρι μύγας επειδή γίνεται σκόνη και διαλύεται στο γάλα για να σκοτώσει τις μύγες.»
[[Αρχείο:Fly_Agaric_mushroom_05.jpg|μικρογραφία| Δείχνοντας το μερικό πέπλο κάτω από το καπέλο να πέφτει για να σχηματίσει ένα δαχτυλίδι γύρω από το στύπο]]
Το 16ο αιώνα, ο Φλαμανδός βοτανολόγος Κάρολος Κλούσιος εντόπισε την πρακτική της διάλυσης του μανιταριού σε γάλα στην [[Φραγκφούρτη|Φρανκφούρτη]] στη Γερμανία, ενώ ο [[Κάρολος Λινναίος]], ο «πατέρας της ταξινομίας», το ανέφερε από το [[Σμόλαντ]] στη νότια [[Σουηδία]], όπου είχε ζήσει ως παιδί. Το περιέγραψε στον τόμο δύο του ''Species Plantarum'' το 1753, δίνοντάς του το όνομα ''Agaricus muscarius'', με το συγκεκριμένο επίθετο να προέρχεται από το [[Λατινική γλώσσα|λατινικό]] ''musca που'' σημαίνει «μύγα». Κέρδισε το σημερινό του όνομα το 1783, όταν τοποθετήθηκε στο γένος ''[[Αμανίτης (γένος)|Αμανίτης]]'' από τον [[Ζαν Μπατίστ Λαμάρκ|Ζαν-Μπαμπίστ Λαμάρκ]], ένα όνομα που εγκρίθηκε το 1821 από τον «πατέρα της [[Μυκητολογία|μυκητολογίας]]», Σουηδό φυσιοδίφη [[Ηλίας Μάγκνους Φρις]]. Η ημερομηνία έναρξης της ονοματοδοσίας για όλους τους [[Μύκητας|μύκητες]] είχε οριστεί με γενική συμφωνία ως την 1η Ιανουαρίου 1821, την ημερομηνία δημοσίευσης της εργασίας του Φρις, και έτσι το πλήρες όνομα ήταν τότε ''Amanita muscaria'' (L.:Fr.) Hook. Η έκδοση του Διεθνούς Κώδικα Βοτανικής Ονοματολογίας του 1987 άλλαξε τους κανόνες σχετικά με την ημερομηνία έναρξης και την πρωτογενή εργασία για ονόματα μυκήτων και τα ονόματα μπορούν πλέον να θεωρηθούν έγκυρα από την 1η Μαΐου 1753, ημερομηνία δημοσίευσης του έργου του Λινναίου. Ως εκ τούτου, ο Λινναίος και ο Λαμάρκ θεωρούνται πλέον οι ονοματιστές του ''Amanita muscaria'' (L.) Lam.

Ο Άγγλος μυκητολόγος Τζον Ραμσμπόντομ ανέφερε ότι το ''Amanita muscaria'' χρησιμοποιήθηκε για την απαλλαγή από ζωύφια στην Αγγλία και τη Σουηδία και ότι το "''αγαρικό ζωυφίων"'' ήταν ένα παλιό λαϊκό όνομα για το είδος. Ο Γάλλος μυκητολόγος [[Ζαν Μπατίστ Φρανσουά Πιερ Μπυλιάρ|Πιερ Μπυλιάρ]] ανέφερε ότι προσπάθησε χωρίς επιτυχία να αναπαράγει τις μυγοκτόνες ιδιότητές του στο έργο του '''' (1784), και πρότεινε ένα νέο διωνυμικό όνομα ''Agaricus pseudo-aurantiacus'' λόγω αυτού.  Μία ένωση που απομονώθηκε από τον μύκητα είναι η 1,3-διολεΐνη (1,3-δι (cis-9-οκταδεκενόυλο) γλυκερόλη), η οποία προσελκύει έντομα. Έχει υποτεθεί ότι οι μύγες αναζητούν σκόπιμα τον Αμανίτη το μυγοκτόνο για τις μεθυστικές του ιδιότητες. Μια εναλλακτική ερμηνεία προτείνει ότι η συσχέτιση με τις μύγες δεν αναφέρεται στα έντομα ως τέτοια αλλά μάλλον στο [[Ντελίριο|παραλήρημα]] που προκύπτει από την κατανάλωση του μύκητα. Αυτό βασίζεται στη μεσαιωνική πεποίθηση ότι οι μύγες θα μπορούσαν να εισέλθουν στο κεφάλι ενός ατόμου και να προκαλέσουν ψυχικές ασθένειες. Αρκετά τοπικά ονόματα φαίνεται να συνδέονται με αυτήν την έννοια, που σημαίνει την «τρελή» ή «ανόητη» εκδοχή του πολύ γνωστού βρώσιμου μανιταριού [[Αμανίτης ο Καισαρικός|Αμανίτη του καισαρικού]] (''Amanita caesarea)''. Ως εκ τούτου υπάρχει '''' στα [[Καταλανική γλώσσα|καταλανικά]], ''mujolo folo'' από την [[Τουλούζη]], ''concourlo fouolo'' από το τμήμα [[Αβερόν (νομός)|Αβερόν]] στη Νότια Γαλλία, ''ovolo matto'' από το [[Τρέντο (επαρχία)|Τρεντίνο]] στην Ιταλία. Το τοπικό όνομα διαλέκτου στο [[Φριμπούρ]] στην Ελβετία είναι το ''tsapi de diablhou'', το οποίο μεταφράζεται ως "καπέλο του διαβόλου".  

=== Ταξινόμηση ===
Ο ''Αμανίτης ο μυγοκτόνος (Amanita muscaria'') είναι το τυπικό [[Είδος (βιολογία)|είδος]] του [[Γένος (βιολογία)|γένους]] ''[[Αμανίτης (γένος)|Αμανίτης]]'' (''Amanita''). Κατ 'επέκταση, είναι επίσης το τυπικό είδος του ''Amanita'' υπογένος ''Amanita'', καθώς και το [[Τμήμα (βοτανική)|τμήμα]] ''Amanita'' εντός αυτού του υπογένους. Το υπόειδος ''Amanita'' περιλαμβάνει όλα τα ''Amanita'' με αναμυλοειδή [[Σπόριο|σπόρια]]. Το [[Τμήμα (βοτανική)|τμήμα]] ''Amanita'' περιλαμβάνει τα είδη με τα ελαστικά υπολείμματα καθολικού πέπλου, συμπεριλαμβανομένου μίας [[Βόλβα (μυκητολογία)|βόλβας]] που καταλήγει σε μια σειρά ομόκεντρων δακτυλίων και τα υπολείμματα πέπλου στο [[Πιλίδιο (μυκητολογία)|πιλίδιο]] σε μια σειρά μπαλωμάτων ή εξογκωμάτων. Τα περισσότερα είδη αυτής της ομάδας έχουν επίσης βολβοειδή βάση. Το τμήμα ''Amanita'' αποτελείται από τον ''Αμανίτη το μυγοκτόνο'' και τους στενούς συγγενείς του, συμπεριλαμβανομένου του ''Αμανίτη του πάνθηρα (Amanita pantherina)'', ''Amanita gemmata'', ''Amanita farinosa'' και ''του Αμανίτη του ξανθοκέφαλου (Amanita  xanthocephala)''.  Οι σύγχρονοι ταξινομιστές μυκήτων έχουν ταξινομήσει τον  ''Αμανίτη το μυγοκτόνο'' και τους συγγενείς του με αυτόν τον τρόπο, βασιζόμενη στην γενική μορφολογία και τα αναμυλοειδή σπόρια. Δύο πρόσφατες μοριακές φυλογενετικές μελέτες επιβεβαίωσαν αυτή την ταξινόμηση ως φυσική.[[Αρχείο:Amanita_muscaria_var._formosa_sensu_Thiers.jpg|δεξιά|μικρογραφία| ''Amanita muscaria'' var. ''formosa'' είναι πλέον συνώνυμο του ''Amanita muscaria'' var. ''guessowii''.]]

=== Αμφισβητήσεις ===
Ο ''Αμανίτης ο μυγοκτόνος'' ποικίλλει σημαντικά στη μορφολογία του και πολλές αυθεντίες αναγνωρίζουν πολλά υποείδη ή ποικιλίες εντός του είδους. Στο ''έργο του Τα Αγαρικώδη στη Σύγχρονη Ταξινομία'', ο Γερμανός [[Μυκητολογία|μυκητολόγος]] [[Ρολφ Ζίνγκερ]] ανέφερε τρία υποείδη, αν και χωρίς περιγραφή: ''Amanita muscaria ssp. muscaria'', ''Αmanita muscaria ssp.'' ''americana'' και ''Αmanita'' ''muscaria'' ssp. ''flavivolvata''.

Ωστόσο, μια μοριακή φυλογενετική μελέτη του 2006 για διάφορους περιφερειακούς πληθυσμούς του ''Αmanita'' ''muscaria'' από το μυκητολόγο Γιόσεφ Γκεμλ και οι συνεργάτες του βρήκαν τρεις διακριτούς [[Κλάδος|κλάδους]] μέσα σε αυτό το είδος που αντιπροσωπεύουν, περίπου, τους πληθυσμούς της [[Ευρασία|Ευρασίας]], της υπαλπικής Ευρασίας και της Βόρειας Αμερικής. Στην Αλάσκα βρέθηκαν δείγματα που ανήκουν και στις τρεις ομάδες. Αυτό οδήγησε στην υπόθεση ότι αυτό ήταν το κέντρο διαφοροποίησης για αυτό το είδος. Η μελέτη εξέτασε επίσης τέσσερις ονομαστικές ποικιλίες του είδους: var. ''alba'', var. ''flavivolvata'', var. ''formosa'' (συμπεριλαμβανομένου του var. ''kira'' ) και var. ''regalis'' και από τις δύο περιοχές. Και οι τέσσερις ποικιλίες βρέθηκαν τόσο στους Ευρασιατικούς όσο και τους Βορειοαμερικανικούς κλάδους, στοιχεία που αποδεικνύουν ότι αυτές οι μορφολογικές μορφές είναι πολυμορφισμοί και όχι ξεχωριστά υποείδη ή ποικιλίες. Περαιτέρω μοριακή μελέτη από τον Γκελμ και τους συναδέλφους που δημοσιεύτηκαν το 2008 δείχνουν ότι για αυτές οι τρεις γενετικές ομάδες, καθώς και μια τέταρτη που σχετίζεται με τα δάση στις νοτιοανατολικές Ηνωμένες Πολιτείες και δύο ακόμη στο νησί Σάντα Κρουζ στην [[Καλιφόρνια]], η γενετική οριοθέτηση μεταξύ τους είναι αρκετά μεγάλη έτσι ώστε να θεωρούνται ξεχωριστά είδη. Έτσι ο ''Αμανίτης ο μυγοκτόνο''ς με όσα γνωρίζουμε σήμερα είναι προφανώς ένα σύμπλεγμα ειδών. Το σύμπλεγμα περιλαμβάνει επίσης τουλάχιστον τρία άλλα στενά συνδεδεμένα - έως σήμερα θεωρούμενα ξεχωριστά είδη: το ''Amanita breckonii'' είναι μανιτάρι που συνδέεται με κωνοφόρα από τον βορειοδυτικό Ειρηνικό και τα καφέ ''Amanita gioiosa'' και ''Αμανίτης ο ετερόχρωμος (Amanita heterochroma)'' από τη λεκάνη της Μεσογείου και από τη [[Σαρδηνία]] αντίστοιχα. Και τα δύο αυτά τελευταία βρέθηκαν με δέντρα ''[[Ευκάλυπτος|ευκαλύπτου]]'' και ''[[Άσπρη λαδανιά|λαδανιάς]]'' και δεν είναι σαφές εάν είναι εγγενή ή έχουν εισαχθεί από την Αυστραλία.

== Περιγραφή ==
[[Αρχείο:Amanita_muscaria_section_1_WF_orig.jpg|εναλλ.=A white-fleshed mushroom with a red skin cut in half|δεξιά|μικρογραφία| Διατομή του καρποφόρου σώματος, που δείχνει χρωστική ουσία κάτω από το δέρμα και ελεύθερα βράγχια]]
Ο ''Αμανίτης ο μυγοκτόνος'' είναι ένα μεγάλο και ευδιάκριτο μανιτάρι, το οποίο είναι σχετικά κοινό και πολυάριθμο, στους τόπους που αναπτύσσεται, και συχνά εντοπίζεται σε ομάδες με βασιδιοκάρπια σε όλα τα στάδια ανάπτυξης. Τα μανιτάρια προβάλλουν από το χώμα στην αρχή μοιάζοντας με λευκά αυγά. Αφού ξεπροβάλλουν, το [[Πιλίδιο (μυκητολογία)|πιλίδιο]] καλύπτεται από πολυάριθμα μικρά λευκά έως κίτρινα πυραμιδοειδή εξογκώματα. Αυτά είναι υπολείμματα του καθολικού πέπλου, μια μεμβράνη που περικλείει το μανιτάρι όσο είναι νεαρό. Εάν κόψουμε ένα νεαρό μανιτάρι θα παρατηρήσουμε ένα χαρακτηριστικό υποκίτρινο στρώμα δέρματος κάτω από το πέπλο, το οποίο βοηθάει στην αναγνώριση. Όσο μεγαλώνει ο μύκητας, εμφανίζεται το κόκκινο χρώμα κάτω από το σπασμένο πέπλο και τα εξογκώματα μειώνονται : δεν αλλάζουν σε μέγεθος, αλλά δεν προεξέχουν τόσο από την επιδερμίδα. Το πιλίδιο αλλάζει από σφαιρικό σε ημισφαιρικό, και τελικά επιπεδώνεται στα ώριμα μανιτάρια.  Στην πλήρη ανάπτυξη το έντονα κόκκινο πιλίδιο έχει διάμετρο 8-20 εκατοστά, αν και έχουν βρεθεί και μεγαλύτερα δείγματα. Το έντονο κόκκινο μπορεί να θαμπώσει μετά από βροχή και όσο το μανιτάρι γερνάει.

Τα [[Ελάσματα (μυκητολογία)|ελάσματα]] είναι ελεύθερα και λευκά, όπως λευκό είναι και το αποτύπωμα των [[Σπόριο|σπορίων]]. Τα σπόρια έχουν σχήμα οβάλ με διαστάσεις 9–13 επί 6.5–9 μm. Η εφαρμογή [[Ιώδιο|ιώδιου]] δεν τους αλλάζει χρώμα σε μπλε. Ο [[Στύπος (μυκητολογία)|στύπος]] είναι λευκός, με ύψος 5-20 εκατοστά και πλάτος 1-2 εκατοστά, και έχει ελαφρώς εύθραυστη, ινώδη υφή που χαρακτηρίζει πολλά μεγάλα μανιτάρια. Στη βάση υπάρχει μία [[Βόλβα (μυκητολογία)|βόλβα]] που φέρει υπολείμματα του καθολικού πέπλου με τη μορφή δύο έως τεσσάρων διακριτών δαχτυλιδιών. Μεταξύ των βασικών υπολειμμάτων καθολικού πέλματος και των ελασμάτων είναι απομεινάρια του μερικού πέπλου (που καλύπτει τα ελάσματα κατά την ανάπτυξη) με τη μορφή λευκού δακτυλίου. Γενικά δεν υπάρχει κάποια σχετική οσμή πέρα από μια ήπια γήινη μυρωδιά.

Αν και έχει πολύ χαρακτηριστική εμφάνιση, ο Αμανίτης ο μυγοκτόνος έχει αναγνωριστεί λανθασμένα ως άλλα είδη κίτρινων και κόκκινων μανιταριών στην Αμερική, όπως το ''Armillaria'' cf. ''mellea'' και το βρώσιμο ''Amanita basii'' - ένα είδος στο Μεξικό παρόμοιο με τον ''[[Αμανίτης ο Καισαρικός|Αμανίτη τον καισαρικό]]'' της Ευρώπης. Τα κέντρα ελέγχου δηλητηριάσεων στις [[Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής|ΗΠΑ]] και τον [[Καναδάς|Καναδά]] έχουν συνειδητοποιήσει η λέξη  (Ισπανικά για «κίτρινο») είναι κοινό όνομα για τα είδη που μοιάζουν με τον ''Αμανίτη τον καισαρικό'' στο [[Μεξικό]]. Ο ''Αμανίτης ο καισαρικός'' διακρίνεται από το εντελώς πορτοκαλί έως κόκκινο πιλίδιο, το οποίο στερείται των πολυάριθμων λευκών κηλίδων του ''Αμανίτη του μυγοκτόνου.'' Επιπλέον, ο στύπος, τα ελάσματα και ο δακτύλιος του ''Αμανίτη του καισαρικού'' είναι φωτεινά κίτρινα, όχι λευκά. Η βόλβα είναι διακριτή λευκή σακούλα, που δεν σπάει σε λέπια. Στην Αυστραλία, ο εισαγόμενος ''Αμανίτης ο μυγοκτόνος'' μπορεί να συγχέεται με το ενδημικό ''Αμανίτη τον ξανθοκέφαλο'' (''Amanita xanthocephala)'', ο οποίος αναπτύσσεται σε συνδυασμό με ευκαλύπτους. Ο τελευταίος στερείται γενικά τα λευκά εξογκώματα του ''Αμανίτη του μυγοκτόνου'' και δεν φέρει δακτύλιο.

== Κατανομή και ενδιαίτημα ==
[[Αρχείο:Amanita_muscaria_Marriott_Falls_1.jpg|αριστερά|μικρογραφία| ''A. muscaria'' σε φυτεία ''Pinus radiata'', κοντά στο Εθνικό Πάρκο όρους Φιλντ, [[Τασμανία]]]]
Ο ''Αμανίτης ο μυγοκτόνος'' είναι παγκόσμιο μανιτάρι, ιθαγενές σε κωνοφόρα και φυλλοβόλα δάση σε όλες τις [[Εύκρατη ζώνη|εύκρατες]] και βόρειες περιοχές του Βόρειου Ημισφαιρίου, συμπεριλαμβανομένων υψηλότερων υψομέτρων σε θερμότερα γεωγραφικά πλάτη, σε περιοχές όπως ο [[Χίντου Κους|Ινδοκαύκασος]], η Μεσόγειος και η Κεντρική Αμερική. Μια πρόσφατη μοριακή μελέτη προτείνει ότι είχε προγονική προέλευση στην περιοχή [[Σιβηρία|Σιβηρίας]] - [[Βερίγγεια γέφυρα|Βερίγγειου]] στην [[Τριτογενής περίοδος|Τριτογενή περίοδο,]] πριν εξαπλωθεί σε όλη την Ασία, την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική.  Η εποχή της καρποφορίας ποικίλλει σε διαφορετικά κλίματα: η καρποφορία εμφανίζεται το καλοκαίρι και το φθινόπωρο στο μεγαλύτερο τμήμα της Βόρειας Αμερικής, αλλά αργότερα το φθινόπωρο και τις αρχές του χειμώνα στις ακτές του Ειρηνικού. Αυτό το είδος βρίσκεται συχνά σε παρόμοιες τοποθεσίες με τον ''[[Βωλίτης ο εδώδιμος|Βωλίτη τον εδώδιμο]]'' (''Boletus edulis)'' και καμιά φορά σχηματίζει κύκλους μανιταριών. Μεταφερόμενος με σπορόφυτα πεύκου, έχει εισαχθεί ευρέως στο νότιο ημισφαίριο, συμπεριλαμβανομένης της Αυστραλίας, Νέας Ζηλανδίας, Νότιας Αφρικής και Νότιας Αμερικής, όπου μπορεί να βρεθεί στις νότιες βραζιλιάνικες πολιτείες [[Παρανά (πολιτεία)|Παρανά]]  και [[Ρίο Γκράντε ντο Σουλ]]. 

Ως [[Μυκόρριζα|εκτομυκορριζικό]], το ''Amanita muscaria'' σχηματίζει [[Συμβίωση (βιολογία)|συμβιωτικές σχέσεις]] με πολλά δέντρα, όπως [[πεύκο]], [[βελανιδιά]], [[ερυθρελάτη]], [[Ελάτη|έλατο]], [[σημύδα]] και [[Κέδρος|κέδρο]]. Συνήθως φαίνεται κάτω από εισαγόμενα δέντρα,  Ο ''Αμανίτης ο μυγοκτόνος'' είναι το μυκητιακό ισοδύναμο ενός ζιζανίου στη [[Νέα Ζηλανδία]], την [[Τασμανία]] και τη [[Βικτώρια (Αυστραλία)|Βικτώρια]], σχηματίζοντας νέες σχέσεις με τη νότια οξιά (''Nothofagus''). Το είδος εισβάλλει επίσης στο τροπικό δάσος στην Αυστραλία, όπου μπορεί να εκτοπίζει τα γηγενή είδη. Φαίνεται να εξαπλώνεται προς τα βόρεια, με πρόσφατες αναφορές να το τοποθετούν κοντά στο Πορτ Μακουάρι στη βόρεια ακτή της [[Νέα Νότια Ουαλία|Νέας Νότιας Ουαλίας]]. Καταγράφηκε κάτω από ασημένια σημύδα ( ''Betula pendula'' ) στο Μαντζιμούπ της Δυτικής Αυστραλίας το 2010. Αν και φαίνεται να μην έχει εξαπλωθεί σε [[Ευκάλυπτος|ευκαλύπτους]] στην Αυστραλία, έχει καταγραφεί ότι σχετίζεται με αυτούς στην Πορτογαλία.

== Τοξικότητα ==
[[Αρχείο:Amanita_muscaria_After_Rain.jpg|εναλλ.=a tall red mushroom with a few white spots on the cap|μικρογραφία| Ώριμο δείγμα. Οι λευκές κηλίδες μπορεί να ξεπλυθούν με έντονες βροχοπτώσεις.]]
Η δηλητηρίαση από τον ''Αμανίτη το μυγοκτόνο'' έχει καταγραφεί σε μικρά παιδιά και σε άτομα που κατανάλωσαν τα μανιτάρια για την παραισθησιογόνο τους επίδραση. Περιστασιακά έχει καταναλωθεί από λάθος, επειδή οι ανώριμες μορφές του σαν αυγά μοιάζουν με το [[λυκόπερδο]]. Οι λευκές κηλίδες μερικές φορές ξεπλένονται κατά τη διάρκεια της έντονης βροχής και τα μανιτάρια τότε μπορεί να μοιάζουν με τον βρώσιμο ''Αμανίτη τον καισαρικό''.

Ο ''Αμανίτης ο μυγοκτόνος'' περιέχει αρκετούς βιοδραστικούς παράγοντες, τουλάχιστον ένας από τους οποίους, η [[μουσκιμόλη]], είναι γνωστό ότι είναι ψυχοδραστική. Το ιβοτενικό οξύ, μια νευροτοξίνη, λειτουργεί ως πρόδρομος της μουσκιμόλης, με περίπου 10-20% να μετατρέπεται σε μουσκιμόλη μετά την κατάποση. Μια ενεργή δόση σε ενήλικες είναι περίπου 6 mg μουσκιμόλης ή 30 έως 60 mg ιβοτενικού οξέος: πρόκειται συνήθως για την ποσότητα που βρίσκεται σε ένα πιλίδιο του ''Αμανίτη του μυγοκτόνου''. Η ποσότητα και ο λόγος των χημικών ενώσεων ανά μανιτάρι ποικίλλει ευρέως από περιοχή σε περιοχή και εποχή. Τα μανιτάρια της άνοιξης και του καλοκαιριού έχουν αναφερθεί ότι περιέχουν έως και 10 φορές περισσότερο ιβοτενικό οξύ και μουσκιμόλη από τα φθινοπωρινά μανιτάρια.

Η θανατηφόρα δόση έχει υπολογιστεί έως τα 15 πιλίδια.  Υπάρχουν καταγεγραμμένοι θάνατοι από κατανάλωση ''Αμανίτη του μυγοκτόνου'' σε ιστορικά άρθρα περιοδικών και εφημερίδων, αλλά με τη σύγχρονη ιατρική θεραπεία, η θανατηφόρα δηλητηρίαση από την κατάποση αυτού του μανιταριού είναι εξαιρετικά σπάνια. Πολλά βιβλία αναφέρουν τον ''Αμανίτη το μυγοκτόνο'' ως θανατηφόρο, αλλά σύμφωνα με τον Ντέιβιντ Αρόρα, αυτό είναι ένα σφάλμα που υποδηλώνει ότι το μανιτάρι είναι πιο τοξικό από ότι είναι. Η Μυκολογική Εταιρεία Βόρειας Αμερικής δήλωσε ότι «δεν υπήρχαν αξιόπιστα τεκμηριωμένα κρούσματα θανάτου από τοξίνες σε αυτά τα μανιτάρια τα τελευταία 100 χρόνια».

Τα δραστικά συστατικά αυτού του είδους είναι υδατοδιαλυτά, και το βράσιμο και η απόρριψη του νερού μαγειρέματος απομακρύνουν τουλάχιστον μερικώς  τις τοξικές ουσίες. Η αποξήρανση μπορεί να αυξήσει τη δραστικότητα, καθώς η διαδικασία διευκολύνει τη μετατροπή του ιβοτενικού οξέος στην πιο ισχυρή μουσκιμόλη. Σύμφωνα με ορισμένες πηγές, μόλις απομακρυνθούν οι τοξικές ουσίες, το μανιτάρι γίνεται βρώσιμο. Ο Δρ Πάτρικ Χάρντινγκ περιγράφει το έθιμο της Λαπωνίας για την επεξεργασία του αμανίτη του μυγοκτόνου μέσω των ταράνδων

=== Φαρμακολογία ===
[[Αρχείο:Muscimol_chemical_structure.svg|δεξιά|μικρογραφία| Η μουσκιμόλη, το κύριο ψυχοδραστικό συστατικό του ''A.&nbsp;μυγοκτόνου'']]
[[Αρχείο:Ibotenic_acid2.png|δεξιά|μικρογραφία| Ιμποτινικό οξύ, ένα προφάρμακο για τη μουσκιμόλη που βρίσκεται στο ''A.&nbsp;μυγοκτόνο'']]
Η [[μουσκαρίνη]], που ανακαλύφθηκε το 1869, θεωρούταν για καιρό ότι είναι ο ενεργός παραισθησιογόνος παράγοντας του ''Αμανίτη του μυγοκτόνου''. Η μουσκαρίνη συνδέεται με μουσκαρινικούς υποδοχείς ακετυλοχολίνης που οδηγούν στη διέγερση νευρώνων που φέρουν αυτούς τους υποδοχείς. Τα επίπεδα μουσκαρίνης στο συγκεκριμένο μανιτάρι είναι ελάχιστα σε σύγκριση με άλλους δηλητηριώδεις μύκητες όπως το ''Inosperma erubescens'', το μικρό λευκό είδος ''Clitocybe'' ''dealbata'' και ''Clitocybe rivulosa''. Το επίπεδο της μουσκαρίνης στον ''Αμανίτη το μυγοκτόνο'' είναι πολύ χαμηλή για να παίξει ρόλο στα συμπτώματα της δηλητηρίασης.

Οι κύριες τοξίνες που εμπλέκονται στη δηλητηρίαση από ''Αμανίτη τον μυγοκτόνο'' είναι η [[μουσκιμόλη]] (3-υδροξυ-5-αμινομεθυλ-1-ισοξαζόλη, ένα ακόρεστο κυκλικό [[υδροξαμικό οξύ]] ) και το σχετικό αμινοξύ ιβοτενικό οξύ. Η [[μουσκιμόλη]] είναι το προϊόν της αποκαρβοξυλίωσης (συνήθως με ξήρανση) του ιβοτενικού οξέος. Η μουσκιμόλη και το ιβοτενικό οξύ ανακαλύφθηκαν στα μέσα του 20ού αιώνα.  Ερευνητές στην Αγγλία, Ιαπωνία, και Ελβετία έδειξαν ότι οι επιδράσεις που παράγονται οφείλονται κυρίως στο ιβοτενικό οξύ και στη μουσκιμόλη και όχι στη μουσκαρίνη. Αυτές οι τοξίνες δεν κατανέμονται ομοιόμορφα στο μανιτάρι. Οι περισσότερες εντοπίζονται στο πιλίδιο, μέτρια ποσότητα στη βάση, με τη μικρότερη ποσότητα στο στύπο. Αρκετά γρήγορα, μεταξύ 20 και 90 λεπτών μετά την κατάποση, ένα σημαντικό κλάσμα του ιβοτενικού οξέος απεκκρίνεται μη μεταβολισμένο στα ούρα του καταναλωτή. Δεν εκκρίνεται σχεδόν καθόλου μουσκιμόλη όταν καταναλώνεται καθαρό ιβοτενικό οξύ, αλλά η μουσκιμόλη ανιχνεύεται στα ούρα μετά την κατανάλωση ''Αμανίτη του μυγοκτόνου'', το οποίο περιέχει τόσο ιβοτινικό οξύ όσο και μουσκιμόλη.

Το ιβοτενικό οξύ και η μουσκιμόλη σχετίζονται δομικά και μεταξύ τους και με δύο κύριους [[Νευροδιαβιβαστής|νευροδιαβιβαστές]] του κεντρικού νευρικού συστήματος: το [[γλουταμινικό οξύ]] και το [[Γ-αμινοβουτυρικό οξύ]] αντίστοιχα. Το ιβοτενικό οξύ και η μουσκιμόλη δρουν όπως αυτοί οι νευροδιαβιβαστές, με τη μουσκιμόλη να είναι ισχυρός [[Αγωνιστής υποδοχέα|αγωνιστής]] του υποδοχέα Γ-αμινοβουτυρικού οξέος<sub>A</sub>, ενώ το ιβουτενικό οξύ είναι αγωνιστής των υποδοχέων NMDA γλουταμάτης και ορισμένων μεταβοτροπικών υποδοχέων γλουταμάτης  που εμπλέκονται στον έλεγχο της νευρωνικής δραστηριότητας. Αυτές οι αλληλεπιδράσεις πιστεύεται ότι προκαλούν τα ψυχοδραστικά αποτελέσματα που παρατηρούνται στη μέθη.

Η μουσκαζόνη είναι μια άλλη ένωση που έχει πρόσφατα απομονωθεί από τα ευρωπαϊκά δείγματα του ''Αμανίτη του μυγοκτόνου''. Είναι προϊόν της διάσπασης του ιβοτενικού οξέος από  την [[Υπεριώδης ακτινοβολία|υπεριώδη ακτινοβολία]]. Η μουσκαζόνη έχει μικρή φαρμακολογική δραστηριότητα σε σύγκριση με τους άλλους παράγοντες. Ο ''Αμανίτης ο μυγοκτόνος'' και τα σχετικά είδη είναι γνωστά ως αποτελεσματικοί [[Βιοσυσσώρευση|βιοσυσσωρευτές]] του [[Βανάδιο|βαναδίου]]. Ορισμένα είδη συγκεντρώνουν το βανάδιο σε επίπεδα έως και 400 φορές μεγαλύτερα από αυτά που συνήθως βρίσκονται στα φυτά.  Το βανάδιο υπάρχει στο καρπόσωμα ως οργανομεταλλική ένωση που ονομάζεται αμαβαδίνη. Η βιολογική σημασία της διαδικασίας συσσώρευσης είναι άγνωστη.

=== Συμπτώματα ===
Οι ''Αμανίτες οι μυγοκτόνοι'' είναι γνωστοί για το απρόβλεπτο των επιδράσεών τους. Ανάλογα με το βιότοπο και την ποσότητα που καταναλώνεται ανά σωματικό βάρος, οι επιδράσεις μπορεί να κυμαίνονται από ήπια [[ναυτία]] και συσπάσεις έως υπνηλία, επιδράσεις που μοιάζουν με χολινεργική κρίση (χαμηλή [[Πίεση αίματος|αρτηριακή πίεση]], [[Ιδρώτας|εφίδρωση]] και [[Σάλιο|σιελόρροια]] ), ακουστικές και οπτικές στρεβλώσεις, αλλαγές στη διάθεση, [[ευφορία]], χαλάρωση, αταξία και [[Ίλιγγος|απώλεια ισορροπίας]] (όπως στον [[Τέτανος|τετάνο)]].

Σε περιπτώσεις σοβαρής δηλητηρίασης, το μανιτάρι προκαλεί [[Ντελίριο|παραλήρημα]], κάπως παρόμοιο με την αντιχολινεργική δηλητηρίαση (όπως αυτή που προκαλείται από το ''[[Στραμώνιο|Datura stramonium]]''), που χαρακτηρίζεται από περιόδους έντονης διέγερσης με σύγχυση, παραισθήσεις και ευερεθιστότητα ακολουθούμενες από περιόδους καταστολής του [[Κεντρικό νευρικό σύστημα|κεντρικού νευρικού συστήματος]]. [[Επιληπτική κρίση|Επιληπτικές κρίσεις]] και [[κώμα]] μπορεί επίσης να εμφανιστούν σε σοβαρές δηλητηριάσεις. Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως μετά από περίπου 30 έως 90 λεπτά και κορυφώνονται εντός τριών ωρών, αλλά ορισμένα αποτελέσματα μπορεί να διαρκέσουν αρκετές ημέρες. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων η ανάρρωση είναι πλήρης εντός 12 έως 24 ωρών. Το αποτέλεσμα είναι πολύ μεταβλητό μεταξύ των ατόμων, με παρόμοιες δόσεις που πιθανώς προκαλούν εντελώς διαφορετικές αντιδράσεις. Μερικοί άνθρωποι μετά από μέθη παρουσιάζουν πονοκεφάλους έως και δέκα ώρες μετά.  Μετά την ανάρρωση μπορεί να προκύψει αναδρομική αμνησία και υπνηλία.

=== Θεραπεία ===
Θα πρέπει να αναζητηθεί ιατρική βοήθεια σε περιπτώσεις που υπάρχει υποψία δηλητηρίασης. Εάν ο χρόνος μεταξύ κατάποσης κα ιατρικής αντιμετώπισης είναι μικρότερος από τέσσερις ώρες, δίνεται [[ενεργός άνθρακας]]. Η πλύση στομάχου μπορεί να εξεταστεί εάν ο ασθενής εμφανιστεί εντός μίας ώρας από την κατάποση. 

Δεν υπάρχει αντίδοτο και η η βάση της περαιτέρω θεραπείας για την μέθη είναι η υποστηρικτική φροντίδα. Αν και μερικές φορές η μουσκιμόλη αναφέρεται ως παραισθησιογόνο και απομονώθηκε για πρώτη φορά από ''τον Αμανίτη το μυγοκτόνο,'' λαμβάνοντας και το όνομά της η μουσκιμόλη δεν έχει δράση, είτε ως αγωνιστής ή ανταγωνιστής, στο μουσκαρινικό υποδοχέα [[Ακετυλοχολίνη|ακετυλοχολίνης]], και ως εκ τούτου η [[ατροπίνη]] ή η [[φυσοστιγμίνη]] δεν συνίστανται ως αντίδοτα. Εάν ένας ασθενής είναι [[Ντελίριο|παραληρηματικός]] ή ταραγμένος, αυτό μπορεί συνήθως να αντιμετωπιστεί με καθησυχασμό και, εάν είναι απαραίτητο, με φυσικό περιορισμό. Μια [[βενζοδιαζεπίνη]] όπως η [[διαζεπάμη]] ή η [[λοραζεπάμη]] μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον έλεγχο του εκνευρισμού, της διέγερσης, της μυϊκής υπερδραστηριότητας και των επιληπτικών κρίσεων. Θα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο μικρές δόσεις, καθώς ενδέχεται να επιδεινώσουν τις αναπνευστικές κατασταλτικές επιδράσεις της μουσκιμόλης. Ο επαναλαμβανόμενος έμετος είναι σπάνιος, αλλά εάν υπάρχει μπορεί να οδηγήσει σε ανισορροπίες υγρών και ηλεκτρολυτών. Ενδέχεται να απαιτείται ενδοφλέβια ενυδάτωση ή αντικατάσταση ηλεκτρολυτών. Σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να αναπτύξουν απώλεια [[Συνείδηση|συνείδησης]] ή [[κώμα]] και μπορεί να χρειάζονται [[διασωλήνωση]] και [[Τεχνητός αερισμός|τεχνητό αερισμό]]. Η [[αιμοκάθαρση]] μπορεί να απομακρύνει τις τοξίνες, αν και αυτή η παρέμβαση θεωρείται γενικά περιττή. Με τη σύγχρονη ιατρική θεραπεία, η πρόγνωση είναι συνήθως καλή μετά από υποστηρικτική θεραπεία.

== Χρήση ==

=== Ψυχοδραστική χρήση ===
[[Αρχείο:Mushroom_in_the_Hills_of_Adelaide.jpg|εναλλ.=Amanita muscaria in Mount Lofty, South Australia|μικρογραφία| Στους βοτανικούς κήπους όρους Λόφτι, Νότια Αυστραλία]]
Το ευρύ φάσμα ψυχοδραστικών επιδράσεων έχει περιγραφεί διαφορετικά ως ανασταλτικό, ηρεμιστικό - υπνωτικό, [[Ψυχεδελικό φάρμακο|ψυχεδελικό]], διαχωριστικό ή παραληρηματικό. Ωστόσο, μπορεί να εμφανιστούν παράδοξα αποτελέσματα όπως η διέγερση. Ενδέχεται να εμφανιστούν αντιληπτικές επιδράσεις όπως [[συναισθησία]], [[μακροψία]] και [[μικροψία]]. Οι δύο τελευταίες επιδράσεις μπορεί να εμφανιστούν ταυτόχρονα ή εναλλακτικά ως μέρος του "συνδρόμου της Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων", που είναι συλλογικά γνωστές ως δυσμετρωπία, μαζί με σχετικές παραμορφώσεις της πελοψίας και της τηλεοψίας. Ορισμένοι χρήστες αναφέρουν [[Συνειδητό όνειρο|συνειδητά όνειρα]] υπό την επίδραση των υπνωτικών του αποτελεσμάτων. Σε αντίθεση με τη ''Ψιλοκύβη την κουβανή'' (''Psilocybe cubensis)'', ο ''Αμανίτης ο μυγοκτόνος'' δεν μπορεί να καλλιεργηθεί εμπορικά, λόγω της [[Μυκόρριζα|μυκορριζικής]] σχέσης του με τις ρίζες των [[Πεύκο|πεύκων]]. Ωστόσο, μετά την απαγόρευση των μανιταριών ψιλοκυβίνης στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2006, η πώληση του νόμιμου ''Αμανίτη του μυγοκτόνου'' άρχισε να αυξάνεται. 

Η καθηγήτρια [[Μαρίγια Γκιμπούτας]], μια διάσημη Λιθουανή ιστορικός, ανέφερε στον Ρ. Γκόρντον Γουάσον τη χρήση αυτού του μανιταριού στη Λιθουανία. Σε απομακρυσμένες περιοχές της [[Λιθουανία|Λιθουανίας]], ο ''Αμανίτης ο μυγοκτόνο''ς καταναλωνόταν σε γαμήλιες γιορτές, όπου τα μανιτάρια αναμειγνύονταν με [[βότκα]]. Ο καθηγητής ανέφερε επίσης ότι οι Λιθουανοί εξήγαγαν τον ''Αμανίτη τον μυγοκτόνο'' προς τους [[Σαάμι]] του Βορρά για χρήση σε [[Σαμανισμός|σαμανικές]] τελετές. Οι λιθουανικές γιορτές είναι η μόνη αναφορά που έλαβε ο Γουάσον για κατάποση Αμανίτη του μυγοκτόνου για θρησκευτική χρήση στην Ανατολική Ευρώπη. 

=== Σιβηρία ===
[[Αρχείο:Amanita_muscaria._Eastern_Siberia.jpg|μικρογραφία| ''Amanita muscaria'', Ανατολική Σιβηρία]]
Ο Αμανίτης ο μυγοκτόνος χρησιμοποιούνταν ευρέως ως [[ενθεογόνο]] από πολλούς από τους [[Αυτόχθονες λαοί της Σιβηρίας|αυτόχθονες λαούς της Σιβηρίας]]. Η χρήση του ήταν γνωστή σε όλους σχεδόν τους λαούς που μιλούν την [[Ουραλικές γλώσσες|Ουραλική]] της δυτικής Σιβηρίας και τους λαούς που [[Παλαιοσιβηρικές γλώσσες|μιλούν τις παλαιοσιβηρικές γλώσσες]] της [[Ρωσική Άπω Ανατολή|Ρωσικής Άπω Ανατολής]]. Υπάρχουν μόνο μεμονωμένες αναφορές για χρήση Αμανίτη του μυγοκτόνου στους [[Τουρκικά φύλα|Τουρκικούς]] και Τουγκουσικούς λαούς της κεντρικής Σιβηρίας και πιστεύεται ότι συνολικά η ενθεογόνος χρήση του Αμανίτη του μυγοκτόνου δεν ασκείται από αυτούς τους λαούς. Στη δυτική Σιβηρία, η χρήση του Αμανίτη του μυγοκτόνου περιοριζόταν στους [[Σαμανισμός|σαμάνους]], οι οποίοι το χρησιμοποίησαν ως εναλλακτική μέθοδο για την επίτευξη [[Μεταβαλλόμενη κατάσταση συνείδησης|έκστασης]]. (Κανονικά, οι σαμάροι της Σιβηρίας επιτυγχάνουν έκσταση με παρατεταμένη μουσική με τύμπανα και χορό). Στην ανατολική Σιβηρία, ο ''Αμανίτης ο μυγοκτόνος'' χρησιμοποιούνταν τόσο από τους σαμάνους όσο και από τους κοσμικούς, τόσο ψυχαγωγικά όσο και θρησκευτικά.  Στην ανατολική Σιβηρία, ο [[Σαμανισμός|σαμάνος]] έπαιρνε τα μανιτάρια και άλλοι έπιναν τα ούρα του.  Αυτά τα ούρα, που εξακολουθούν να περιέχουν ψυχοδραστικά στοιχεία, μπορεί να είναι πιο ισχυρά από το μανιτάρι με λιγότερα αρνητικά αποτελέσματα, όπως εφίδρωση και συσπάσεις, γεγονός που υποδηλώνει ότι ο αρχικός χρήστης μπορεί να λειτουργήσει ως φίλτρο διαλογής για άλλα συστατικά του μανιταριού.

Οι [[Κοριάκες]] της ανατολικής Σιβηρίας έχουν μια ιστορία για τον ''Αμανίτη τον μυγοκτόνο'' (''wapaq'') που επέτρεψε στο Μεγάλο Κοράκι να μεταφέρει μια φάλαινα στο σπίτι του. Στην ιστορία, η θεότητα ''Vahiyinin'' ( «Ύπαρξη») έφτυσε στο χώμα, και του [[σάλιο]] έγινε ο ''wapaq'' με τα εξογκώματα του''.'' Αφού βίωσε τη δύναμη του ''wapaq'', το Κοράκι ήταν τόσο ενθουσιασμένο που του είπε να μεγαλώνει για πάντα στη γη, ώστε τα παιδιά του, οι άνθρωποι, να μπορούν να μάθουν από αυτό. Μεταξύ των [[Κοριάκες|Κοριάκων]], μια καταγραφή ανέφερε ότι οι φτωχοί κατανάλωναν τα ούρα των πλουσίων, οι οποίοι  μπορούσαν να αγοράσουν τα μανιτάρια.  Αναφέρεται ότι οι τοπικοί τάρανδοι συχνά ακολουθούσαν τα μεθυσμένα από τα μανιτάρια άτομα, και όταν το άτομο αυτό ουρούσε στο χιόνι ο τάρανδος μπορούσε να μεθύσει με παρόμοιο τρόπο και οι Κοριάκοι εκμεταλλευόντουσαν την κατάσταση για να τους πιάσουν πιο εύκολα και να τους κυνηγήσουν.

=== Άλλες αναφορές χρήσης ===
Ο Φινλανδός ιστορικός Τ.Ι. Ικτόνεν αναφέρει ότι ο ''Αμανίτης ο μυγοκτόνος'' κάποτε χρησιμοποιούταν από τους [[Σαάμι]]: οι μάγοι στο Ινάρι της Φινλανδίας κατανάλωναν αμανίτες με επτά στίγματα.  Το 1979, οι Σαΐντ Γκολάμ Μοχτάρ και Χάρμουτ Γκέερκεν δημοσίευσαν ένα άρθρο στο οποίο ισχυρίζονται ότι ανακάλυψαν μια παράδοση ιατρικής και ψυχαγωγικής χρήσης αυτού του μανιταριού σε μια ομάδα που μιλάει [[Γλώσσα Παράτσι|Παράτσι]] στο [[Αφγανιστάν]]. Υπάρχουν επίσης μη επιβεβαιωμένες αναφορές θρησκευτικής χρήσης του ''Αμανίτη του μυγοκτόνου'' σε δύο φυλές των υποαρκτικών [[Ιθαγενείς πληθυσμοί της Αμερικής|ιθαγενών της Αμερικής]]. Η ιθαγενής Οτζίμπβα εθνοβοτανίστρια, Keewaydinoquay Peschel, ανέφερε τη χρήση του σε μέλη της φυλής της, όπου ήταν γνωστό ως . (συντόμευση του ''oshtimisk wajashkwedo'' (= "μανιτάρι με κόκκινο καπέλο") Αυτές οι πληροφορίες ελήφθησαν με ενθουσιασμό από τον Γουάσον, αν και δεν υπήρχαν στοιχεία από άλλες πηγές. Υπάρχει επίσης η καταγραφή ενός Ευρωαμερικανού που ισχυρίζεται ότι έχει εισαχθεί στην παράδοση των Τλίτσο σχετικά με τον ''Αμανίτη το μυγοκτόνο''.

=== Βίκινγκς ===
Η ιδέα ότι οι [[Βίκινγκ|Βίκινγκς]] χρησιμοποιούσαν τον ''Αμανίτη το μυγοκτόνο'' για επάγουν τη μανία Μπερσέρκερ προτάθηκε για πρώτη φορά από τον Σουηδό καθηγητή Σάμουελ Έντμαν το 1784.  Ο Έντμαν βάσισε τις θεωρίες του σε εκθέσεις σχετικά με τη χρήση του ''Αμανίτη του μυγοκτόνου'' στους σαμάνους της Σιβηρίας. Η θεωρία έχει γίνει ευρέως διαδεδομένη από τον 19ο αιώνα, αλλά καμία σύγχρονη πηγή δεν αναφέρει αυτήν τη χρήση ή κάτι παρόμοιο στην περιγραφή τους για τους Μπερσέρκερ. Η μουσκιμόλη είναι γενικά ήπιο χαλαρωτικό, αλλά μπορεί να δημιουργήσει μια σειρά διαφορετικών αντιδράσεων σε μια ομάδα ανθρώπων. Είναι πιθανό ότι θα μπορούσε να κάνει ένα άτομο θυμωμένο, ή να το κάνει να είναι «πολύ χαρούμενο ή λυπημένο, να πηδά, να χορεύει, να τραγουδά ή να υποχωρεί σε μεγάλο φόβο»  Ωστόσο, η συγκριτική ανάλυση των συμπτωμάτων έχει δείξει ότι το φυτό ''Υοσκύαμος ο μέλας'' (''Hyoscyamus niger)'' ταιριάζει καλύτερα με την κατάσταση που χαρακτηρίζει την οργή.

=== Πρόσφατη αύξηση στη δημοτικότητα ===
Σαν αποτέλεσμα στην έλλειψη ρυθμιστικής νομοθεσίας, η χρήση του ''Αμανίτη του μυγοκτόνου'', ως δημοφιλής νόμιμη εναλλακτική στα παραισθησιογόνα, έχει αυξηθεί εκθετικά τα τελευταία χρόνια. Το 2024 οι αναζητήσεις στη μηχανή αναζήτησης Google για το ''Amanita muscaria'' αυξήθηκαν κατά 200% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, μια τάση που το περιοδικό ''American Journal of Preventive Medicine'' συνέδεσε με την ξαφνική εμπορευματοποίηση του μανιταριού στο διαδίκτυο. 

Αν και δεν υπάρχει νομοθεσία κατά των Αμανιτών στις ΗΠΑ, είναι καταχωρημένα ως δηλητήριο από την Διοίκηση Τροφίμων και Φαρμάκων FDA).Ένα πρόσφατο ξέσπασμα δηλητηριάσεων και τουλάχιστον ένας θάνατος, που σχετίστηκε με προϊόντα που περιέχουν παράγωγα από Αμανίτη το μυγοκτόνο, προκάλεσε συζητήσεις για το ρυθμιστικό πλαίσιο των Αμανιτών και τα ψυχοδραστικά τους συστατικά, οδηγώντας τον FDA να απαγορεύσει τη χρήση του σε τρόφιμα το Δεκέμβριο του 2024. Αυτά τα προϊόντα συχνά χρησιμοποιούν παραπλανητική διαφήμιση, όπως λανθασμένες συγκρίσεις με τα μανιτάρια του γένους ''Ψιλοκύβη'' ή απλά δεν αναφέρουν την ύπαρξη Αμανιτών στη συσκευασία. 

=== Στη θρησκεία ===

=== Σόμα ===
Το 1968, ο Ρ. Γκόρντον Γουάσον πρότεινε ότι ο Αμανίτης ο μυγοκτόνος ήταν το ***σόμα**' που αναφέρεται στο Ριγκβέντα της Ινδίας, ένας ισχυρισμός που έλαβε ευρεία δημοσιότητα και λαϊκή υποστήριξη εκείνη την εποχή. Σημείωσε ότι οι περιγραφές του σόμα παρέλειψαν οποιαδήποτε περιγραφή των ριζών, των στελεχών ή των σπόρων, πράγμα που υποδηλώνει ένα μανιτάρι, και χρησιμοποιούσαν το επίθετο *hári* «εκθαμβωτικό» ή «φλεγόμενο» το οποίο ο συγγραφέας ερμηνεύει ως κόκκινο. Μια γραμμή περιγράφει τους άνδρες που ουρούν σόμα*.* Αυτό θυμίζει την πρακτική της ανακύκλωσης ούρων στη Σιβηρία. Το σόμα αναφέρεται ότι προέρχεται "από τα βουνά", το οποίο ο Γουάσον ερμήνευσε ως το μανιτάρι που είχε μεταφερθεί με τους Άριους εισβολείς από τα βόρεια. Οι Ινδοί μελετητές Σάντος Κούμαρ Ντας και Σαχινάντα Πάντι επεσήμαναν ότι τόσο η κατανάλωση μανιταριών όσο και η κατανάλωση ούρων απαγορεύτηκαν, χρησιμοποιώντας ως πηγή το *Μανούσμρτι*. Το 1971, ο Βεντικός μελετητής Τζον Μπραχ από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ απέρριψε τη θεωρία του Γουάσον και σημείωσε ότι η γλώσσα ήταν πολύ ασαφής για να προσδιορίσει περιγραφή του σόμα. Στην έρευνα του 1976, *Hallucinogens and Culture*, ο ανθρωπολόγος Πίτερ Φερστ αξιολόγησε τα στοιχεία υπέρ και κατά της ταυτοποίησης του *Αμανίτη του μυγοκτόνου* ως το βεδικό σόμα, καταλήγοντας διστακτικά υπέρ του.
[μικρογραφία| [Ψηφιδωτό με κόκκινα μανιτάρια, που βρέθηκε στη Χριστιανική Βασιλική της Ακουιλιάς στη βόρεια Ιταλία, που χρονολογείται πριν από το 330 μ.Χ.]]

### Χριστιανισμός
Ο φιλόλογος, αρχαιολόγος και μελετητής των Χειρογράφων της Νεκράς Θάλασσας Τζον Μαρκ Αλέγκρο ισχυρίστηκε ότι η παλαιοχριστιανική θεολογία προήλθε από μια αίρεση γονιμότητας, η οποία δημιουργήθηκε γύρω από την ενθεογόνο κατανάλωση του *Αγαρικού του μυγοκτόνου* στο βιβλίο του 1970, *The Sacred Mushroom and the Cross*, αλλά η θεωρία του βρήκε λίγη υποστήριξη από μελετητές εκτός του πεδίου της εθνομυκητολογίας. Το βιβλίο επικρίθηκε από ακαδημαϊκούς και θεολόγους, όπως ο σερ Γκόντφρι Ντράιβερ, ομότιμος καθηγητής σημιτικής φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και ο Χένρι Τσάντγουικ, Διάκονος της Εκκλησίας του Χριστού στην Οξφόρδη. Ο Χριστιανός συγγραφέας Τζον Κινγκ έγραψε μια λεπτομερή αντίρρηση της θεωρίας του Αλέγκρο στο βιβλίο του 1970 «*Christian View of the Mushroom Myth»*. Σημειώνει ότι ούτε ο *Αμανίτης ο μυγοκτόνος*, ούτε τα δέντρα ξενιστές του βρίσκονται στη Μέση Ανατολή, παρόλο που υπάρχουν κέδροι και πεύκα εκεί, και επισημαίνει τη αδύναμη φύση των δεσμών μεταξύ των βιβλικών και των σουμεριακών ονομάτων που επινόησε ο Αλέγκρο. Καταλήγει στο συμπέρασμα ότι εάν η θεωρία ήταν αληθινή, η χρήση του μανιταριού πρέπει να ήταν «το καλύτερα κρυμμένο μυστικό στον κόσμο», καθώς ήταν τόσο καλά κρυμμένο για δύο χιλιάδες χρόνια.

### Μυγοπαγίδα
Ο *Αμανίτης ο μυγοκτόνος* χρησιμοποιείται παραδοσιακά για να πιάνει μύγες πιθανώς λόγω της περιεκτικότητάς του σε ιβοτενικό οξύ και μουσκιμόλη. Πρόσφατα, μια ανάλυση εννέα διαφορετικών μεθόδων για την προετοιμασία του *Αμανιτή του μυγοκτόνου* για να χρησιμοποιηθεί ως μυγοπαγίδα στη Σλοβενία έδειξε ότι η απελευθέρωση ιβοτενικού οξέος και μουσκιμόλης δεν εξαρτάται από τον διαλύτη (γάλα ή νερό) και ότι η θερμική και μηχανική επεξεργασία οδήγησε σε ταχύτερη εκχύλιση ιβοτενικού οξέος και μουσκιμόλης.

### Μαγειρική χρήση
Οι τοξίνες στον *Αμανίτη το μυγοκτόνο* είναι υδατοδιαλυτές. Το βράσιμο του μανιταριού μπορεί να αποτοξινώσει και να καταστήσει βρώσιμο το καρπόσωμα Αν και η κατανάλωσή του ως τροφή δεν ήταν ποτέ διαδεδομένη, η κατανάλωση του αποτοξινωμένου μανιταριού έχει παρατηρηθεί σε ορισμένα μέρη της Ευρώπης (κυρίως από Ρώσους εποίκους στη Σιβηρία) τουλάχιστον από τον 19ο αιώνα, και μάλλον νωρίτερα. Ο Γερμανός γιατρός και φυσιοδίφης Γκέοργκ Χάινριχ φον Λάνγκσντορφ (Georg Heinrich von Langsdorff) συνέταξε την πρώτη δημοσιευμένη καταγραφή σχετικά με τον τρόπο αποτοξίνωσης αυτού του μανιταριού το 1823. Στα τέλη του 19ου αιώνα, ο Γάλλος ιατρός Φέλιξ Αρκιμέντ Πουσέ (Félix Archimède Pouchet) ήταν  υποστηρικτής της κατανάλωσης *Αγαρικού του μυγοκτόνου*, συγκρίνοντάς το με τη μανιόκα, μια σημαντική πηγή τροφής στην τροπική Νότια Αμερική που πρέπει να αποτοξινωθεί πριν από την κατανάλωση. 

Η χρήση αυτού του μανιταριού ως πηγή τροφής φαίνεται επίσης να υπήρχε στη Βόρεια Αμερική. Μια κλασική περιγραφή αυτής της χρήσης του μανιταριού από έναν Αφροαμερικανό πωλητή μανιταριών στην πόλη Ουάσιγκτον, στα τέλη του 19ου αιώνα περιγράφεται από τον Αμερικανό βοτανολόγο Φρέντερικ Βέρνομ Κόβιλ (Frederick Vernon Coville). Σε αυτήν την περίπτωση, το μανιτάρι, μετά το βρασμό και το μούσκεμα σε ξύδι, μετατρέπεται σε σάλτσα μανιταριού για μπριζόλα. Επίσης καταναλώνεται ως τροφή σε μέρη της Ιαπωνίας. Η πιο γνωστή τρέχουσα χρήση ως βρώσιμο μανιτάρι είναι στην περιφέρεια Ναγκάνο της Ιαπωνίας. Εκεί, καταναλώνεται κυρίως αλατισμένο και τουρσί. 

Μια δημοσίευση του 2008 από τον ιστορικό τροφίμων Γουίλιαμ Ρούμπελ και τον μυκητολόγο David Arora  δίνει την ιστορία κατανάλωσης του Αμανίτη του μυγοκτόνου ως φαγητού και περιγράφει μεθόδους αποτοξίνωσης. Οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι πρέπει να αλλάξει η περιγραφή του μανιταριού στους οδηγούς μανιταριών, ως βρώσιμο, με την προϋπόθεση ότι θα προστεθούν οι μέθοδοι αποτοξίνωσης του. Υποστηρίζουν ότι οι διαδεδομένες περιγραφές του μανιταριού αυτού ως δηλητηριώδες στους οδηγούς αποτελεί μια αντανάκλαση πολιτισμικής προκατάληψης, καθώς πολλά άλλα δημοφιλή βρώσιμα είδη, με κυρίως παράδειγμα τις μορχέλλες, είναι επίσης τοξικά μέχρι να μαγειρευτούν με το σωστό τρόπο.  

## Πολιτιστικές απεικονίσεις
μικρογραφία| Ο πίνακας ''Rübezahl'' του Μόριτζ φον Σβιντ το 1851 απεικονίζει και αμανίτες μυγοκτόνους.
Το κόκκινο μανιτάρι με τις άσπρες βούλες είναι συνηθισμένη εικόνα σε πολλές πτυχές της λαϊκής κουλτούρας.  Διακοσμητικά κήπου και εικονογραφημένα βιβλία για παιδιά που απεικονίζουν ξωτικά και νεράιδες, όπως τα Στρουμφάκια, συχνά απεικονίζουν αυτά τα μανιτάρια να χρησιμοποιούνται ως καθίσματα ή σπίτια. Οι *Αμανίτες οι μυγοκτόνοι* απεικονίζονται σε πίνακες από την Αναγέννηση, αν και με διακριτικό τρόπο. Για παράδειγμα, στον πίνακα του Ιερώνυμου Μπος, Ο κήπος των επίγειων απολαύσεων, το μανιτάρι φαίνεται στο αριστερό πλαίσιο του έργου. Στη βικτωριανή εποχή έγιναν πιο ορατά, καθιστώντας το κύριο θέμα μερικών παραμυθιών. Δύο από τις πιο διάσημες χρήσεις του μανιταριού είναι στο franchise του βιντεοπαιχνιδιού *[[Mario (franchise)|Mario]]* (συγκεκριμένα δύο από τα είδη Super-Mushroom power-up και οι πλατφόρμες σε διάφορα επίπεδα που βασίζονται στον αμανίτη),  και στη σκηνή του μανιταριού που χορεύει στην ταινία *[[Φαντασία (ταινία, 1940)|Φαντασία]]* του 1940 της Disney.
[αριστερά|μικρογραφία| Οι μυγοκτόνοι αμανίτες εμφανίζονται συχνά στη βικτοριανή λογοτεχνία, συμπεριλαμβανομένης της δημοφιλούς ιστορίας ''[Οι Περιπέτειες της Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων|Η Αλίκη της Χώρα των Θαυμάτων* (1865) του Λιούις Κάρολ.<br />(Εδώ: Το γλυπτό του *Alice in Wonderland του* Χοσέ Δε Κρέεφτ στο ανατολικό [[Σέντραλ Παρκ (Νέα Υόρκη)|Σέντραλ Παρκ]] της Νέας Υόρκης)]]
Η περιγραφή των ταξιδιών του Φίλιπ φον Στράλενμπεργκ (Philip von Strahlenberg) στη Σιβηρία και οι περιγραφές του για τη χρήση του *mukhomor* εκεί, δημοσιεύθηκαν στα Αγγλικά το 1736. Η κατανάλωση ούρων όσων είχαν καταναλώσει το μανιτάρι σχολιάστηκε από τον Αγγλο-ιρλανδό συγγραφέα [[Όλιβερ Γκόλντσμιθ]] στο δημοφιλές μυθιστόρημα του 1762, *Ο Πολίτης του Κόσμου.* Το μανιτάρι αυτό αναγνωρίστηκε ως ο *Αμανίτης ο μυγοκτόνος*. Άλλοι συγγραφείς κατέγραψαν τις στρεβλώσεις στην αντίληψη του μεγέθους των αντικειμένων ενώ βρίσκονταν σε κατάσταση μέθης από το μύκητα, συμπεριλαμβανομένου του φυσιοδίφη Μορντεκάι Κιούμπιτ Κουκ (Mordecai Cubitt Cooke) στα βιβλία του *Οι Επτά Αδερφές του Ύπνου και ένας Απλός και Εύκολος Κατάλογος των Βρετανικών Μυκήτω*ν. Αυτή η παρατήρηση θεωρείται ότι αποτέλεσε τη βάση των αποτελεσμάτων της κατανάλωσης μανιταριού στη δημοφιλή ιστορία *Οι περιπέτειες της Αλίκης στη χώρα των θαυμάτων* του 1865. Ένα παραισθησιογόνο "ερυθρό μανιτάρι" από τη Λαπωνία εμφανίζεται ως στοιχείο της πλοκής στο μυθιστόρημα του Τσαρλς Κίνγκλεϊ το 1866 *Hereward the Wake,* βασισμένο στη ζωή ενός μεσαιωνικού Αγγλοσάξωνα ήρωα. Το μυθιστόρημα του "*Το ουράνιο τόξο της βαρύτητας"* του [[Τόμας Πίντσον]] το 1973 περιγράφει τον μύκητα ως «συγγενή του δηλητηριώδους καταστροφικού αγγέλου» (*Amanita virosa*) και παρουσιάζει μια λεπτομερή περιγραφή ενός χαρακτήρα που ετοιμάζει ένα μείγμα μπισκότων από *Αμανίτη μυγοκτόνο* .  Ο σαμανισμός με τον *Αμανίτη το μυγοκτόνο* διερευνάται επίσης στο μυθιστόρημα *Thursbitch* του 2003 του [[Άλαν Γκάρνερ]].


== Παραπομπές ==
<references />

=== Βιβλιογραφία ===

* 
* 
* 
* 
* 
* 


== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==

* [http://www.amanitaceae.org/ Ιστοσελίδες για *είδη Amanita''] από τους Tulloss και Yang Zhuliang
* Amanita στο erowid.org
* Aminita muscaria, Amanita pantherina και άλλοι (Group PIM G026) από την IPCS INCHEM

Κατηγορία:Μανιτάρια
Κατηγορία:Αμανιτοειδή
Κατηγορία:Παραισθησιογόνα