Αλιμέ Αμπντενάνοβα

Η **Αλιμέ Σεϊτοσμάνοβνα Αμπντενάνοβα** (κριμαϊκά ταταρικά: Alime Seitosman qızı Abdenanova, 4 Ιανουαρίου 1924 - 5 Απριλίου 1944) ήταν ανιχνεύτρια στον Κόκκινο Στρατό κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. 

Μετά την έναρξη της γερμανικής κατοχής της Κριμαίας το 1943, ηγήθηκε της ομάδας αναγνώρισης, στην οποία ανήκε, στη συλλογή πληροφοριών σχετικά με τις θέσεις γερμανικών και ρουμανικών στρατευμάτων σε όλη τη χερσόνησο Κερτς, για την οποία της απονεμήθηκε το Τάγμα του Ερυθρού Λάβαρου. Μετά τη σύλληψη της ομάδας από τους Γερμανούς τον Φεβρουάριο, η Αμπντενάνοβα βασανίστηκε για πάνω από ένα μήνα, αλλά αρνήθηκε να αποκαλύψει οποιαδήποτε πληροφορία στους απαγωγείς της. Σε ηλικία 20 ετών, εκτελέστηκε στα περίχωρα της Συμφερούπολης στις 5 Απριλίου 1944. 

Την 1η Σεπτεμβρίου 2014, με διάταγμα του Βλαντιμίρ Πούτιν, ανακηρύχθηκε μετά θάνατον Ηρωίδα της Ρωσικής Ομοσπονδίας, καθιστώντας την την δέκατη έκτη γυναίκα και την πρώτη Τατάρα της Κριμαίας που της απονεμήθηκε ο τίτλος.

## Νεανικά χρόνια
Η Αλιμέ γεννήθηκε στις 4 Ιανουαρίου 1924 στο Κερτς από μια οικογένεια Τατάρων αγροτών της Κριμαίας. Η μητέρα της, Μεσελμέ, είχε γεννηθεί στη γειτονική πόλη Μαγιάκ-Σαλίν σε μια μεγάλη οικογένεια και μεγάλωσε στη φτώχεια, μέχρι που παντρεύτηκε σε ηλικία 17 ετών. Ο πατέρας της, Σεΐτ-Οσμάν, εργαζόταν στο Μεταλλουργικό Εργοστάσιο στο Κερτς. Το 1926 γεννήθηκε η αδερφή της Αλιμέ, Αζιφέ, και ακολούθησε η γέννηση της μικρότερης αδερφής της, Φερούζα, το 1929. Μετά τον θάνατο της μητέρας της το 1930 και του πατέρα της το 1931, η Αλιμέ και οι αδερφές της έζησαν με τη γιαγιά τους στο Τζερμάι-Κασίκ και πήραν το επώνυμο Αμπντενάνοβα.  

Αφού ολοκλήρωσε επτά χρόνια γυμνασίου με άριστα, βρήκε εργασία ως γραμματέας στο Σοβιέτ του χωριού Ουζούν-Αγιάκσκι στην περιοχή Λένινσκι. Το 1940 έγινε μέλος της Κομσομόλ. Μετά τη γερμανική εισβολή στη Σοβιετική Ένωση τον Ιούνιο του 1941, υπέβαλε αρκετές φορές αίτηση για να καταταγεί στον Κόκκινο Στρατό, αλλά κάθε φορά απορρίφθηκε με το σκεπτικό ότι ήταν μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της περιοχής Λένινσκι. Στις 16 Νοεμβρίου 1941, η επιτροπή μεταφέρθηκε στο Κερτς και αργότερα στο Τεμριούκ. Μετά τις μετεγκαταστάσεις, μπόρεσε να εγγραφεί και παρακολούθησε μαθήματα ιατρικής και στη συνέχεια τοποθετήθηκε σε νοσοκομείο στο Κρασνοντάρ. 

## Δραστηριότητες ως αρχηγός προσκόπων
Αφού τα σοβιετικά στρατεύματα ανέκτησαν εδάφη, που προηγουμένως ελέγχονταν από τη Βέρμαχτ στη Μάχη του Κουρσκ και την Επιχείρηση Νοβοροσίσκ-Ταμάν, η ηγεσία του Κόκκινου Στρατού σκόπευε να εξαπολύσει επίθεση για την ανακατάληψη της Κριμαίας. Για να το πετύχει αυτό, ο Υποστράτηγος Νικολάι Τρούσοφ, Αναπληρωτής Αρχηγός του Επιτελείου Πληροφοριών του Ναυτικού Στρατού, διέταξε την αποστολή ανιχνευτών στα νώτα των υποχωρούντων δυνάμεων του Άξονα. Σχηματίστηκε η ομάδα αναγνώρισης Μπαστ, αποτελούμενη από δύο ανιχνευτές και έξι πράκτορες εκπαιδευμένους σε δολιοφθορά, και αναπτύχθηκε στην πόλη Στάρι Κριμ. Κατάφεραν να στείλουν πάνω από 300 μεταδόσεις πληροφοριών στον Κόκκινο Στρατό. Ωστόσο, το δίκτυο οκτώ ατόμων δεν ήταν σε θέση να παρακολουθεί ολόκληρη τη χερσόνησο και υπόκειτο σε αυξανόμενο έλεγχο από τους Ναζί. Καθώς οι ταξιδιωτικοί περιορισμοί αυστηροποιούνταν από τους Ναζί, έγινε πιο δύσκολο για την ομάδα να αποφύγει την υποχρεωτική στρατολόγηση από τον Άξονα, η οποία θα είχε τερματίσει πρόωρα την αποστολή της. Ο Τρούσοφ αποφάσισε στη συνέχεια να στείλει μια δεύτερη ομάδα αναγνώρισης στη χερσόνησο και η Αμπντενάνοβα σύντομα προσφέρθηκε εθελοντικά για το έργο. Με την είσοδό της στη σχολή εκπαίδευσης στρατιωτικών πληροφοριών στο Κρασνοντάρ, προετοιμάστηκε για την αποστολή της μαθαίνοντας να πετάει με αλεξίπτωτο από αεροπλάνο και παρακολουθώντας εντατικό μάθημα κατασκοπείας.

Αργά τη νύχτα της 2ας Οκτωβρίου 1943, η Αμπντενάνοβα έπεσε με αλεξίπτωτο από ένα Po-2 πάνω από το χωριό Τζερμάι-Κασίκ μαζί με την ασυρματίστριά της, Λαρίσα Γκουλιατσένκο. Κατά την προσγείωσή της ελαφρώς εκτός στόχου, η Αμπντενάνοβα τραυμάτισε το πόδι της, αλλά κατάφερε να φτάσει στο σπίτι της γιαγιάς της. Εκεί, η Αμπντενάνοβα άρχισε να εργάζεται με το ψευδώνυμο «Σοφία» και η Γκουλιατσένκο χρησιμοποιούσε τα ονόματα «Στάσια» και «Περήφανη». Προκειμένου να συγκεντρώσει επαρκώς τις πληροφορίες που ζητούσε ο Κόκκινος Στρατός, οργάνωσε μια μικρή ομάδα ανίχνευσης, που περιλάμβανε τον θείο της, Αμπντουράκι Μπολάτοφ, τη δασκάλα Νετσίπα Μπατάλοβα, τους Σεφιντίν και Τζεβάτ Μενάνοφ, τη Βασπιέ Ατζιμπάεβα, τον Χαΐρλα Μαμπετζάνοφ και τον Μπατάλ Μπατάλοφ. 

Στους ανιχνευτές ανατέθηκαν καθήκοντα, τα οποία περιελάμβαναν τη συνεχή παρακολούθηση του τοπικού σιδηροδρόμου, τον εντοπισμό της κίνησης των εχθρικών στρατευμάτων, τη συλλογή δεδομένων για τις φρουρές στην περιοχή και την ανάπτυξη των εχθρικών μονάδων στην περιοχή. Οι συναντήσεις πραγματοποιούνταν στο σπίτι του Μπατάλ Μπατάλοφ, όπου, αφού παρείχε πληροφορίες στην Αλιμέ, επικοινωνούσε μέσω ασυρμάτου με το τμήμα πληροφοριών του Βορειοκαυκάσιου Μετώπου . Από την έναρξη της επιχείρησης στο Τζερμάι-Κασίκ έως τις 19 Οκτωβρίου, στάλθηκαν 16 ραδιογραφήματα στον Κόκκινο Στρατό, πολύ πάνω από την απαίτηση των δύο ανά εβδομάδα. Συνολικά, η μυστική οργάνωση έστειλε πάνω από 80 μεταδόσεις πληροφοριών, με αποτέλεσμα μεγαλύτερες απώλειες μεταξύ των γερμανικών στρατευμάτων.

Στις 13 Δεκεμβρίου 1943, ο Ταγματάρχης Ατεχόφσκι, επικεφαλής του δεύτερου τμήματος αναγνώρισης στο αρχηγείο του Μετώπου του Βόρειου Καυκάσου, πρότεινε την Αμπντενάνοβα και την Γκουλιατσένκο για το Τάγμα του Ερυθρού Λαβάρου. Ο Υποστράτηγος Νικολάι Τρούσοφ υποστήριξε την υποψηφιότητα και στις 5 Ιανουαρίου 1944 το συμβούλιο του Στρατού Πριμόρσκι ενέκρινε την υποψηφιότητα. Ωστόσο, επειδή η Αμπντενάνοβα βρισκόταν σε κατεχόμενο έδαφος εκείνη την εποχή και ως εκ τούτου δεν μπορούσε να παραλάβει προσωπικά το βραβείο, το μετάλλιο φυλάχθηκε σε αποθήκη στη Μόσχα μέχρι να παραδοθεί επίσημα στην αδερφή της, Φερούζα, στις 9 Μαΐου 1992. Κατόπιν, στάλθηκε στο μουσείο Λένιν στην Κρακοβία.

## Αιχμαλωσία και θάνατος
Τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο του 1944, η Αμπντενάνοβα έστειλε 42 ραδιογραφήματα στον Κόκκινο Στρατό, αλλά, στις 11 Φεβρουαρίου, οι μπαταρίες στον ασύρματό της τελείωσαν και αναγκάστηκε να ζητήσει ένα νέο σετ μπαταριών από τον τοπικό παρτιζάνο Αλεξάντερ Παβλένκο. Αφού παρείχε το σετ μπαταριών, ο Παβλένκο συνελήφθη από τους Γερμανούς, κάτι που η Αλιμέ ανέφερε στο αρχηγείο και έλαβε οδηγίες από τον Τρούσοφ να ταξιδέψει σε ένα κοντινό χωριό και να μείνει με συγγενείς. Μέχρι τότε, οι Γερμανοί άρχισαν να υποψιάζονται την παρουσία παρανομης δραστηριότητας του Κερτς και, χρησιμοποιώντας έναν ανιχνευτή κατεύθυνσης ασυρμάτου, εντοπίστηκε η τοποθεσία των προσκόπων. 

Αργά τη νύχτα της 25ης Φεβρουαρίου, οι Ναζί εξαπέλυσαν επιδρομή στο σπίτι των Μενάνοφ, κατά την οποία τα περισσότερα μέλη συνελήφθησαν και στάλθηκαν σε φυλακή στο Στάρι Κριμ. Ο ασύρματος ήταν κρυμμένος μέσα σε έναν στάβλο. Στη φυλακή, κανένας από τους προσκόπους που στρατολόγησε η Αμπντενάνοβα δεν αποκάλυψε στρατιωτικές πληροφορίες στους Γερμανούς, ακόμη και κάτω από βασανιστήρια, και οι περισσότεροι από αυτούς εκτελέστηκαν στις 9 Μαρτίου. Η Βασπιέ Ατζιμπάεβα πέθανε από βασανιστήρια στη φυλακή και η Νετσίπα Μπατάλοβα πυροβολήθηκε στην αυλή της φυλακής. Όταν έγινε μάρτυρας των βασανιστηρίων των παρτιζάνων της Κριμαίας, η ασυρματίστρια Λαρίσα Γκουλιατσένκο συμφώνησε να συνεργαστεί με τους Ναζί και τους είπε ότι ο ασύρματος που χρησιμοποιούσαν για τη μετάδοση πληροφοριών ήταν κρυμμένος στον στάβλο. Η Αμπντενάνοβα, ωστόσο, αρνήθηκε να δώσει οποιαδήποτε πληροφορία στους Ναζί και βασανίστηκε άγρια γι' αυτό. Αρκετοί φιλοναζί Ρώσοι συμμετείχαν στον βασανισμό της ξεριζώνοντας τα νύχια της, σπάζοντας τα χέρια και τα πόδια της, περιλούζοντάς την με παγωμένο νερό και παραμορφώνοντας το πρόσωπό της. Παρά τα βασανιστήρια και τις παρατεταμένες ανακρίσεις, δεν αποκάλυψε καμία πληροφορία.

Στις 27 Μαρτίου, οι παρτιζάνοι έκαναν έφοδο στη φυλακή στο Στάρι Κριμ και απελευθέρωσαν πολλούς κρατούμενους, αλλά δεν βρήκαν την Αμπντενάνοβα, αφού είχε σταλεί σε φυλακή στη Συμφερόπολη, όπου έφτασε στις 3 Απριλίου και τέθηκε σε απομόνωση. 

Στις 5 Απριλίου 1944 εκτελέστηκε από την Γκεστάπο και θάφτηκε σε άγνωστη τοποθεσία.

## Διακρίσεις
Αφού οι Σοβιετικοί ανέκτησαν τον έλεγχο της Κριμαίας τον Απρίλιο του 1944, αξιωματικοί του Κόκκινου Στρατού επισκέφθηκαν την οικογένεια της Αλιμέ και επαίνεσαν την ανδρεία της, δηλώνοντας ότι οι πράξεις της δεν θα ξεχαστούν. Ωστόσο, μετά την απέλαση των Τατάρων της Κριμαίας στην Κεντρική Ασία στις 18 Μαΐου, τα επιζώντα μέλη της οικογένειας της Αλιμέ απελάθηκαν στο Ουζμπεκιστάν, συμπεριλαμβανομένης της γιαγιάς της, η οποία βοηθούσε τους ανιχνευτές, και της αδερφής της, Αζιφέ, η οποία ήταν αντάρτισσα κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής. 

Η σοβιετική κυβέρνηση είχε συλλογικά κηρύξει όλους τους Τατάρους της Κριμαίας προδότες, ακόμη και εκείνους που είχαν υπηρετήσει με απόλυτη αφοσίωση στον Κόκκινο Στρατό. Επομένως, ακόμη και μετά από επανειλημμένες αιτήσεις για την ανακήρυξη της Αμπντενάνοβα σε Ηρωίδα της Σοβιετικής Ένωσης, δεν της απονεμήθηκε ποτέ ο τίτλος και παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό άγνωστη στο κοινό για το μεγαλύτερο μέρος της σοβιετικής εποχής.

Μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, δημοσιεύθηκαν έντυπα για τις πράξεις της κατά τη διάρκεια του πολέμου αποκαλώντας την «Ζόγια της Κριμαίας» και, κατά την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία το 2014, ανακηρύχθηκε καθυστερημένα Ηρωίδα της Ρωσικής Ομοσπονδίας την 1η Σεπτεμβρίου 2014. 

## Παραπομπές

Κατηγορία:Αντιστασιακοί φονευθέντες από τη Ναζιστική Γερμανία
Κατηγορία:Τάταροι
Κατηγορία:Σοβιετικοί
Κατηγορία:Ήρωες της Ρωσικής Ομοσπονδίας