Προεδρικές εκλογές 2024 στο Αζερμπαϊτζάν

Προεδρικές εκλογές διεξήχθησαν στο Αζερμπαϊτζάν στις 7 Φεβρουαρίου 2024. Ο εν ενεργεία πρόεδρος Ιλχάμ Αλίγιεφ, ο οποίος βρίσκεται στην εξουσία από το 2003, κέρδισε για πέμπτη συνεχόμενη φορά με ποσοστό άνω του 92%, νικώντας τον πλησιέστερο αντίπαλό του Ζαχίντ Ορούτζ, ο οποίος έλαβε μόλις 2% των ψήφων.

Αρχικά προγραμματισμένες για τον Οκτώβριο του 2025, ο πρόεδρος Αλίγιεφ προκήρυξε πρόωρες εκλογές τον Δεκέμβριο του 2023 έπειτα από τη νικηφόρα επίθεση του Αζερμπαϊτζάν στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Η επίθεση αυτή οδήγησε στη λήξη της Δημοκρατίας του Αρτσάχ, ενός αποσχισθέντος κράτους με αρμενική ηγεσία, και στην πλήρη ανάκτηση του ελέγχου από το Αζερμπαϊτζάν στην αμφισβητούμενη περιοχή του Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Οι εκλογές είναι ανεπίσημα γνωστές ως «Εκλογές της Νίκης» () λόγω της επιτυχούς στρατιωτικής επιχείρησης. Σηματοδοτούν την τρίτη πρόωρη εκλογική διαδικασία στην ιστορία του Αζερμπαϊτζάν και την πρώτη που διεξάγεται κατά τη χειμερινή περίοδο.

Οι εκλογές διεξήχθησαν σε ένα αυταρχικό πλαίσιο, όπου η αντιπολίτευση και τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης καταπιέζονται στο Αζερμπαϊτζάν. Τα δύο κύρια κόμματα της αντιπολίτευσης, το Μουσαβάτ και το Λαϊκό Μέτωπο, ανακοίνωσαν ότι δεν θα κατέβαζαν υποψήφιους στις εκλογές και κάλεσαν τους πολίτες να μείνουν στα σπίτια τους, επικαλούμενα τον αντιδημοκρατικό χαρακτήρα της διαδικασίας. Επιπλέον, αρκετοί από τους υποψήφιους που εμφανίστηκαν στα ψηφοδέλτια είχαν εκφράσει στο παρελθόν δημόσιο θαυμασμό για τον Αλίγιεφ, με αποτέλεσμα την απουσία πραγματικών αντιπολιτευόμενων υποψηφίων, ενώ παράλληλα συνεχίστηκε η καταστολή ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης και δημοσιογράφων.

Πέραν των εξελίξεων που ακολούθησαν τη Σύγκρουση στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ και των μελλοντικών της επιπτώσεων, η εκλογική εκστρατεία εκτυλίχθηκε μέσα σε ένα πλαίσιο ευρύτερων γεωπολιτικών εντάσεων στην περιοχή. Σε αυτές περιλαμβανόταν ο ανταγωνισμός μεταξύ περιφερειακών δυνάμεων και οι προσπάθειες του Αζερμπαϊτζάν να ενισχύσει την επιρροή του στον Νότιο Καύκασο. Ζητήματα εσωτερικής πολιτικής όπως η οικονομική στασιμότητα, οι αυξανόμενες κοινωνικές ανισότητες και οι ανησυχίες για τη δημοκρατική διακυβέρνηση αποτέλεσαν επίσης βασικά θέματα του εκλογικού διαλόγου. Ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη εξέφρασε ανησυχίες όπως «έλλειψη μυστικότητας της ψήφου, απουσία μέτρων κατά της πολλαπλής ψήφου και ενδείξεις νοθείας,» γεγονός που εγείρει αμφιβολίες για την ακεραιότητα της καταμέτρησης και της δημοσιοποίησης των αποτελεσμάτων. Παρατηρητές σημείωσαν ότι, αν και η προετοιμασία των εκλογών πραγματοποιήθηκε με αποδοτικότητα και επάρκεια, απουσίαζε ο πραγματικός πλουραλισμός, καθώς οι κριτικές φωνές καταστέλλονταν συστηματικά.
 
## Εκλογικό σύστημα
Ο Πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν εκλέγεται για επταετή θητεία με καθολική, άμεση και ίση ψηφοφορία μέσω προσωπικής και μυστικής κάλπης. Χρησιμοποιείται το σύστημα δύο γύρων· εάν κανένας υποψήφιος δεν λάβει την πλειοψηφία των ψήφων στον πρώτο γύρο, διεξάγεται δεύτερος γύρος μεταξύ των δύο επικρατέστερων υποψηφίων που συγκέντρωσαν τις περισσότερες ψήφους στον πρώτο γύρο. Σε περίπτωση πολέμου, η προεδρική θητεία πρέπει να παραταθεί έως τη λήξη της στρατιωτικής επιχείρησης, για την οποία η απόφαση πρέπει να ληφθεί από το Συνταγματικό Δικαστήριο της Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν βάσει της αίτησης του κρατικού οργάνου που οργανώνει τις εκλογές (δημοψήφισμα).

## Αποτελέσματα

Τα μεσάνυχτα της 7ης Φεβρουαρίου, ο πρόεδρος της Κεντρικής Εκλογικής Επιτροπής (CEC), Μαζαχίρ Παναχόφ, ανακοίνωσε τα προκαταρκτικά αποτελέσματα των εκλογών. Με το 54,5% των ψήφων να έχει καταμετρηθεί, ο Ιλχάμ Αλίγιεφ ανακηρύχθηκε νικητής των εκλογών, εξασφαλίζοντας ποσοστό άνω του 92,1%.

## Συνέπειες
Συγκεντρώνοντας 92% των ψήφων από τον πρώτο γύρο σε μια διαδικασία υπό έλεγχο και χωρίς έκπληξη, ο Ιλχάμ Αλίγιεφ ανακηρύχθηκε νικητής την επομένη των εκλογών από την Κεντρική Εκλογική Επιτροπή (CEC).

Ο απερχόμενος πρόεδρος είχε ψηφίσει συμβολικά την προηγουμένη σε εκλογικό τμήμα στο Χανκέντι, γνωστό ως πρωτεύουσα του Ναγκόρνο-Καραμπάχ με την αρμενική ονομασία Στεπανακέρτ, προκειμένου να αναδείξει τη «νέα εποχή» που άνοιξε με την ανακατάληψη του αποσχιστικού εδάφους έπειτα από τρεις δεκαετίες ένοπλης σύγκρουσης.

Η ανακοίνωση της νίκης του ακολουθήθηκε αμέσως από διαδηλώσεις υποστηρικτών στις κύριες πόλεις της χώρας, όπως η Γκάντζα και η πρωτεύουσα Μπακού, ενώ το Μουσαβάτ κάλεσε ανεπιτυχώς στην ακύρωση μιας εκλογής που χαρακτήρισε μη δημοκρατική.

## Παραπομπές
 
 
2024
Αζερμπαιτζαν