Μίθριλ

Το **μίθριλ** είναι ένα φανταστικό μέταλλο στα γραπτά του Τζ.Ρ.Ρ. Τόλκιν για τη Μέση Γη. Περιγράφεται ως κάτι που μοιάζει με ασήμι, αλλά είναι ισχυρότερο και ελαφρύτερο από τον χάλυβα. Χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή πανοπλιών, όπως τα κράνη της φρουράς της ακρόπολης της Μίνας Τίριθ, και κράματος *ίθιλδιν*, που χρησιμοποιήθηκε για τη διακόσμηση πυλών με γραφή ορατή μόνο από το φως των αστεριών ή του φεγγαριού. Πάντα εξαιρετικά πολύτιμο, μέχρι το τέλος της Τρίτης Εποχής ήταν ανεκτίμητο και μόνο λίγα αντικείμενα κατασκευασμένα από αυτό παρέμειναν σε χρήση.

Η αδιαπέραστη πανοπλία εμφανίζεται στη σκανδιναβική μυθολογία στη *[[Σάγκα της Χέρβερ και του Χέιντρεκ]]*, μια ιστορία που ο Τόλκιν σίγουρα γνώριζε και θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει για την πανοπλία από μίθριλ. Το μίθριλ είναι το μόνο επινοημένο ορυκτό στα γραπτά του για τη Μέση Γη. Οι χημικοί σημειώνουν τις αξιοσημείωτες ιδιότητες του μίθριλ, ισχυρού και ελαφρού όπως το τιτάνιο, ίσως όταν μετατρέπεται σε κράματα με στοιχεία όπως το τιτάνιο ή το νικέλιο, και στην καθαρή του μορφή ελατού όπως ο χρυσός.

Ο μελετητής Τσαρλς Χάταρ δηλώνει ότι ο Τόλκιν αντιμετωπίζει τους ορυκτούς θησαυρούς ως έχοντες τη δυνατότητα να κάνουν τόσο καλό όσο και κακό, υπενθυμίζοντας τη σύνδεση της εξόρυξης και της μεταλλουργίας στο έργο του Τζον Μίλτον *«[[Χαμένος Παράδεισος]]»* με τον Σατανά. Ο μελετητής Πολ Κόχερ ερμηνεύει την έντονη μυστικότητα των Νάνων γύρω από το μίθριλ ως έκφραση σεξουαλικής απογοήτευσης, δεδομένου ότι έχουν πολύ λίγες γυναίκες νάνους.

Το μέταλλο εμφανίζεται σε πολλά παράγωγα έργα φαντασίας μεταγενέστερων συγγραφέων.

## Τόλκιν

### Ετυμολογία
Το όνομα *μίθριλ* προέρχεται από δύο λέξεις στη γλώσσα σίνταριν του Τόλκιν: *mith*, που σημαίνει «γκρι», και *ril*, που σημαίνει «λάμψη». Οι Νάνοι κράτησαν μυστικό το όνομά τους για το υλικό. 

### Ιδιότητες
Στο *[[Το Χόμπιτ|«Χόμπιτ»]]*, ο Θόριν Δρύασπις περιέγραψε ορισμένους θησαυρούς των Νάνων ως «επιχρυσωμένα, ασημωμένα και αδιαπέραστα» και "ένα που όμοιό του δεν είχε κατασκευαστεί ποτέ πριν, γιατί ήταν φτιαγμένο από καθαρό ασήμι με τη δύναμη και την αντοχή τριπλού ατσαλιού». Λίγο αργότερα ο αφηγητής περιγράφει «έναν μικρό αλυσιδωτό θώρακα, φτιαγμένο για κάποιον νεαρό ξωτικοπρίγκιπα πριν από πολύ καιρό. Ήταν από ασημένιο ατσάλι, που τα ξωτικά αποκαλούν μίθριλ» .

Στην *[[Η Συντροφιά του Δαχτυλιδιού|ταινία Η Συντροφιά του Δαχτυλιδιού]]*, ο μάγος Γκάνταλφ εξήγησε το μίθριλ στην υπόλοιπη Συντροφιά στη Μόρια:

Οι Νόλντορ του Ερέγκιον, της γης των Ξωτικών δυτικά της Μόρια, έφτιαξαν ένα κράμα από αυτό που ονομάζεται *ίθιλντιν* («αστροφέγγαρο»), το οποίο χρησιμοποιείται για τη διακόσμηση πυλών και μονοπατιών. Ήταν ορατό μόνο υπό το φως των αστεριών ή του φεγγαριού. Η Δυτική Πύλη της Μόρια έφερε ένθετα σχέδια *ίθιλντιν* και ρούνους. 

### Αφθονία
Στη Μέση-Γη του Τόλκιν, το μίθριλ είναι εξαιρετικά σπάνιο μέχρι το τέλος της Τρίτης Εποχής, καθώς πλέον βρισκόταν μόνο στο Καζάντ-ντουμ. Μόλις ο Μπάλρογκ κατέστρεψε το Καζάντ-ντουμ, το βασίλειο των Νάνων στη Μόρια, η μόνη πηγή νέου μεταλλεύματος μίθριλ αποκόπηκε. Πριν εγκαταλειφθεί η Μόρια από τους Νάνους, ενώ εξακολουθούσε να γίνεται ενεργή εξόρυξη, το μίθριλ άξιζε δεκαπλάσια από το βάρος του σε χρυσό. Αφού οι Νάνοι εγκατέλειψαν τη Μόρια και η παραγωγή νέου μίθριλ σταμάτησε εντελώς, έγινε ανεκτίμητο. 

Ο Τόλκιν υπονοεί ότι το μίθριλ βρέθηκε στο χαμένο νησιωτικό βασίλειο του Νούμενορ  και στην απρόσιτη ήπειρο του Άμαν.

### Ο θώρακας από μίθριλ
Το κύριο αντικείμενο από μίθριλ στα έργα του Τόλκιν είναι ο «μικρός αλυσιδωτός θώρακας» που έδωσε ο Θόριν Δρύασπις στον Μπίλμπο Μπάγκινς, αφού ανακτήθηκε από τον θησαυρό του δράκου Σμάουγκ. Ο Γκάνταλφ δήλωσε ότι η αξία του ήταν «μεγαλύτερη από την αξία ολόκληρου του Σάιρ και όλων όσων υπήρχαν σε αυτό». Περιγράφηκε για πρώτη φορά στο *[[Το Χόμπιτ|Χόμπιτ]]* το 1937. αλλά χωρίς καμία αναφορά στο μίθριλ. Ο Τόλκιν περιέγραψε για πρώτη φορά τον θώρακα ως φτιαγμένο από μίθριλ στον *[[Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών|Άρχοντα των Δαχτυλιδιών]]* το 1954 και αναφέρθηκε αναδρομικά στην τρίτη αναθεωρημένη έκδοση του *[[Το Χόμπιτ|Χόμπιτ]]* το 1966.  Στην πρώτη έκδοση του 1937, ο αλυσιδωρός θώρακας, που δόθηκε στον Μπίλμπο Μπάγκινς, περιγράφεται ως κατασκευασμένος από «ασημωμένο ατσάλι».

Ο Μπίλμπο τον φορούσε κατά τη διάρκεια της Μάχης των Πέντε Στρατών. Τον δώρισε στο Οίκο Μάθομ, ένα μουσείο στο Μίτσελ Ντέλβινγκ. Ωστόσο, αργότερα τον ανέκτησε και τον πήρε μαζί του, όταν έφυγε από το Σάιρ για το ταξίδι του προς το Ρίβεντελ. Εκεί, μερικά χρόνια αργότερα, τον έδωσε στον Φρόντο Μπάγκινς, όταν ο νεότερος χόμπιτ ξεκίνησε την αναζήτησή του στον *[[Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών|Άρχοντα των Δαχτυλιδιών]]*. Ο Φρόντο φορούσε την πανοπλία κάτω από τον χιτώνα του και το άλλο πουκάμισό του, εν αγνοία των υπόλοιπων μελών της συντροφιάς. Έσωσε τη ζωή του Φρόντο, όταν χτυπήθηκε από το δόρυ ενός αρχηγού ορκ κατά τη διάρκεια της μάχης στο Θάλαμο του Μαζαρμπούλ και ξανά, όταν βέλη ορκ τον χτύπησαν, ενώ δραπέτευε από τη Μόρια και διέσχιζε τον ποταμό Άντουιν.

Όταν ο Σαμ Γκάμτζι πίστεψε ότι ο Φρόντο ήταν νεκρός έξω από τη Φωλιά της Σέλομπ, άφησε το πουκάμισο στον Φρόντο. Ο Φρόντο πιάστηκε από τους ορκ, οι οποίοι πολέμησαν για τον θώρακα. Ο Φρόντο σώθηκε, αλλά ένας από τους ορκ δραπέτευσε με τον θώρακα. Και στις δύο εκδοχές του Τόλκιν και του Πίτερ Τζάκσον, ο θώρακας, μαζί με τα άλλα υπάρχοντα του Φρόντο, παρουσιάστηκε στους συμμάχους του Φρόντο στη Μάχη του Μοράνον για να υπονοηθεί ψευδώς ότι ήταν φυλακισμένος στο Μπάραντ Ντουρ. Ο Γκάνταλφ πήρε τον θώρακα και άλλα αντικείμενα, αλλά αρνήθηκε οποιαδήποτε προσφορά για διαπραγμάτευση.

Στο τέλος της ιστορίας, ο Φρόντο φορούσε τον αλυσιδωτό θώρακα στους εορτασμούς και στο ταξίδι της επιστροφής. Του έσωσε τη ζωή για τελευταία φορά, όταν ο Σάρουμαν, ο οποίος είχε καταλάβει το Σάιρ, προσπάθησε να μαχαιρώσει τον Φρόντο, αφού ο Φρόντο του χάρισε τη ζωή. Όταν έφυγε για να πλεύσει προς την πατρίδα των Ξωτικών, έδωσε όλα τα υπάρχοντά του στον Σαμ. 

### Άλλα αντικείμενα
[μικρογραφία| Καλλιτεχνική απεικόνιση του λάβαρου των βασιλιάδων της [Γκόντορ, με στέμμα φτιαγμένο από μίθριλ και χρυσό.]]
Η Νένυα, το Δαχτυλίδι της Δύναμης που κρατούσε η Γκαλάντριελ, ήταν φτιαγμένη από μίθριλ. 

Οι φρουροί της ακρόπολης της Μίνας Τίριθ φορούσαν κράνη από μίθριλ, «κειμήλια από τη δόξα των παλιών ημερών». Ήταν οι μόνοι στρατιώτες στη Γκόντορ που έφεραν ακόμα τα εμβλήματα των χαμένων βασιλιάδων κατά την εποχή των επιτρόπων.

Καθώς τα πλοία του Άραγκορν έπλεαν στον Άντουιν για να ανακουφίσουν την πολιορκημένη Μίνας Τίριθ κατά τη διάρκεια της Μάχης των Πεδίων του Πέλεννορ, το λάβαρο που κυμάτιζε στο πλοίο του έδειχνε ένα στέμμα φτιαγμένο από μίθριλ και χρυσό. 

Αφού ο Γκίμλι έγινε άρχοντας του Άγκλαροντ, αυτός και οι Νάνοι του σφυρηλάτησαν μεγάλες πύλες από μίθριλ και ατσάλι για να αντικαταστήσουν τις πύλες της Μίνας Τίριθ, οι οποίες είχαν σπάσει από τον Μάγο-βασιλιά της Άνγκμαρ.

Το *Ελεντίλμιρ*, το Άστρο της Άρνορ, ήταν ένα «λευκό αστέρι από κρύσταλλο Ξωτικών πάνω σε ένα διάδημα μίθριλ». Φτιάχτηκε για τη Σιλμάριεν, τη μητέρα του Βαλάντιλ. Πέρασε στον Ελέντιλ. Βρέθηκε στο Όρθανκ, όταν οι Έντ επέστρεψαν τον πύργο στον Βασιλιά Άραγκορν, απόδειξη ότι ο Σάρουμαν είχε βρει και προφανώς είχε καταστρέψει τα λείψανα του Ισίλντουρ .

Το σπουδαιότερο από όλα, σύμφωνα με τον θρύλο, ήταν το πλοίο του Εαρέντιλ, το Βινγκιλότε, το οποίο έπλευσε στον ουρανό, κάνοντας τη λάμψη του *αληθινού ασημιού* ορατή στον κόσμο ως το άστρο του Εσπερινού και της Αυγής. Η «Ωδή του Εαρέντιλ», γραμμένη από τον Μπίλμπο και τον Άραγκορν, περιέχει τους στίχους «Ένα πλοίο τότε νέο έχτισαν γι' αυτόν / από μίθριλ και ξωτικό γυαλί». Ο γλωσσολόγος των ξωτικών γλωσσών Άντονι Άπλγιαρντ έγραψε ότι αυτή η μηχανή, «χωρίς κουπί ούτε πανί», ήταν προφανώς προηγμένης τεχνολογίας, «σαν να έμοιαζε ύποπτα με την εικόνα των περισσότερων ανθρώπων για ένα διαστημόπλοιο».

## Ανάλυση

### Προέλευση
Η σκανδιναβική κουλτούρα περιέχει μύθους για αδιαπέραστη πανοπλία, όπως ο θώρακας, που φτιάχνουν τα ξωτικά και χρησιμοποιείται στη μάχη από τον Έρβαρ-Όντρ, όπως αναφέρεται στο *έπος Χέρβερ και Χέιντρεκ*. Η ιστορία μεταφράστηκε από τον Κρίστοφερ Τόλκιν με σχολιασμό και ο πατέρας του ήταν σίγουρα εξοικειωμένος με το κείμενο.

μικρογραφία| Ημισχηματικό σχέδιο του ορυχείου διαμαντιών Κίμπερλι στη Νότια Αφρική, 1885. Ο Τόλκιν γεννήθηκε κοντά σε ορυχεία και ίσως επέλεξε να τα χρησιμοποιήσει στη μυθοπλασία του.
Ο Τόλκιν γεννήθηκε στο Μπλουμφοντέιν της Νότιας Αφρικής, σε μια δραστήρια περιοχή εξόρυξης. Γράφεται ότι είναι «αδύνατο... να μην γίνουν παραλληλισμοί» μεταξύ των περιγραφών του Τόλκιν για τα βαθιά ορυχεία της Μόρια και του εξαιρετικού βάθους των ορυχείων της Νότιας Αφρικής, μερικά από τα οποία φτάνουν έως και 4.000 μέτρα βάθος.

### Μεταλλουργία
Η χημικός Σούζε Κούντου περιγράφει το μίθριλ ως μέταλλο, ένα καθαρό χημικό στοιχείο με «μια σειρά από εκπληκτικές χημικές και φυσικές ιδιότητες», που δεν συγκρίνονται με κανένα πραγματικό μέταλλο, και με πολλές εφαρμογές. Από όσα μέταλλα του μοιάζουν, το τιτάνιο είναι ελαφρύ (έχει χαμηλή πυκνότητα) και ανθεκτικό, αλλά δεν είναι εύπλαστο όπως το μίθριλ. Κατά την άποψή της, το πλησιέστερο υλικό θα ήταν ένα κράμα σιδήρου από ανοξείδωτο χάλυβα με αρκετό άνθρακα σε νανοκλίμακα για να το κάνει σκληρό. 

Ο μεταλλουργός Τζέιμς Όουεν υποστηρίζει ότι το μίθριλ θα μπορούσε να είναι «ένα μέταλλο όπως το αλουμίνιο ή το νικέλιο, ή πιθανώς ένα μέταλλο όπως το τιτάνιο». Ο Όουεν σχολιάζει ότι θα μπορούσε να σχηματίσει «ισχυρά, άκαμπτα, σκληρά κράματα» με αυτά τα στοιχεία, κατάλληλα για «ελαφριές λεπίδες σπαθιών και πανοπλίες», ή να χρησιμοποιηθεί ως καθαρό στοιχείο, όταν «θα ήταν μαλακό και εύπλαστο» όπως ο χαλκός ή ο χρυσός. Ο γεωλόγος Γουίλιαμ Σάρτζεντ, ωστόσο, σημειώνει ότι το μίθριλ κρυσταλλώνεται «σε τόσο υψηλή θερμοκρασία που βρίσκεται μόνο σε φλέβες σε μεγάλα βάθη» και προτείνει ότι μπορεί να είναι ένα φυσικό κράμα πλατίνας με ένα άλλο μέταλλο, το οποίο μπορεί να είναι το παλλάδιο.

### Σημασία
Ο μελετητής της αγγλικής λογοτεχνίας Τσαρλς Χάταρ γράφει ότι *το μίθριλ* ήταν το μόνο ορυκτό που εφηύρε ο Τόλκιν. Σημειώνει ότι στον υπόκοσμο του Τόλκιν, είτε στις σπηλιές στο Φαράγγι του Χελμ είτε στα ορυχεία της Μόρια, «η ομορφιά και ο τρόμος [ήταν] δίπλα-δίπλα». Η απληστία για το *μίθριλ* μπορούσε να εξαπολύσει τον τρόμο του Μπάλρογκ, σκάβοντας πολύ βαθιά στο σκοτεινό βασίλειο, αλλά ταυτόχρονα, γράφει, το μέταλλο ήταν πολύτιμο τόσο για την ομορφιά του όσο και για τη χρησιμότητά του, αποδίδοντας την καλύτερη πανοπλία. Συγκρίνει την απληστία των Νάνων για το *μίθριλ* με αυτήν των δράκων στο *[[Το Χόμπιτ|Χόμπιτ]]* και *[[Μπέογουλφ (έπος)|του Μπέογουλφ]]* για χρυσό. Κατά την άποψή του, αυτά συμβολίζουν το κακό «που ενυπάρχει στους ορυκτούς θησαυρούς που είναι κρυμμένοι στη μήτρα της Γης», όπως ακριβώς η εξόρυξη και η μεταλλουργία συνδέονται με τον Σατανά στο έργο του Τζον Μίλτον «*[[Χαμένος Παράδεισος|Paradise Lost]]*». Ο Χάταρ συνοψίζει με μια αναστοχαστική σκέψη πάνω στο ηθικό όραμα του Τόλκιν στην ιστορία: όπως ακριβώς οι χαρακτήρες σε κάθε σημείο πρέπει να αποφασίσουν για το καλό ή το κακό, έτσι και τα αντικείμενα έχουν τη δυνατότητα να είναι ταυτόχρονα καλά και κακά: «Το μίθριλ είναι ταυτόχρονα ο μεγαλύτερος θησαυρός και μια θανάσιμη καταστροφή». 

Ο κριτικός του Τόλκιν Πολ Κόχερ ερμηνεύει την έντονη μυστικότητα των Νάνων γύρω από το μίθριλ και την αφοσίωσή τους στην τέχνη του μετάλλου και της πέτρας ως «εξιδανίκευση της σεξουαλικής τους απογοήτευσης», δεδομένου ότι έχουν πολύ λίγες γυναίκες νάνους και αγαπούν την ομορφιά με «ζηλότυπη κτητικότητα» ή (παραθέτοντας τον Τόλκιν) «όντας απορροφημένοι στις χειροτεχνίες τους».

Το όνομα «μίθριλ» (επίσης γράφεται *μιθ*, *μίθραλ* ή *μύθριλ*) χρησιμοποιείται σε πολλαπλά φανταστικά παράγωγα έργα επηρεασμένα από τον Τόλκιν. Για παράδειγμα, η σειρά παιχνιδιών *[[Final Fantasy]]*, που ξεκίνησε το 1987, περιλαμβάνει νάνους και μίθριλ. 

## Παραπομπές

Κατηγορία:Μέση Γη