Μάκρενα Μεσσηνίας

Η **Μάκρενα**, αναφερόμενη παλαιότερα ως οι *Μάκρενοι* ή η *Μάκραινα*, είναι ορεινός οικισμός κοντά στον Αριστομένη και υπάγεται διοικητικά στον Δήμο Μεσσήνης, του Νομού Μεσσηνίας.

## Τοποθεσία
Η *Μάκρενα* βρίσκεται νοτιοανατολικά από το Ραπτόπουλο από το οποίο απέχει 9,5 περίπου χιλιόμετρα και βορειοδυτικά από τον Αριστομένη από τον οποίο απέχει περίπου 12 χιλιόμετρα. Έχει υψόμετρο 636 μέτρα και απέχει από τις ακτές του Κόλπου της Μεσσηνίας περίπου 30 χιλιόμετρα. Κοντά στην Μάκρενα βρίσκονται, προς τα βόρειά της το Κλωνί σε απόσταση 5,5 περίπου χιλιομέτρων, προς τα ανατολικά της η Κουλκάδα και το Κεφαλόβρυσο σε απόσταση 2,5 και 5 περίπου χιλιομέτρων αντίστοιχα και προς τα νοτιά της η Άνω Βούταινα και η Κάτω Βούταινα σε απόσταση 1,5 και 5 περίπου χιλιομέτρων αντίστοιχα. Επίσης η Μάκρενα βρίσκεται στα βορειοδυτικά από την έδρα του δήμου, την Μεσσήνη, από την οποία απέχει 36 περίπου χιλιόμετρα.

## Ιστορία
Το χωριό, το οποίο θεωρείται ως ένα από τα χωριά του ημιορεινού συμπλέγματος των Κοντοβουνίων, έχει μακρόχρονη ιστορία που ακολουθεί την ιστορία της Μεσσηνίας και της ευρύτερης περιοχής τόσο της Μεσσήνης στη σύγχρονη εποχή, όσο και της Αρκαδιάς (Κυπαρισσία) κατά την μεσαιωνική εποχή και της Πυλίας κατά την μυκηναϊκή εποχή. Η περιοχή του οικισμού, κατά την αρχαιότητα, ήταν τμήμα του βασιλείου του Νέστορα, της αρχαίας Πύλου. Το χωριό υπάρχει, τουλάχιστον από τα χρόνια της Ενετοκρατίας και η παλαιότερη ονομασία του ήταν *Μάκρενα*.

### Β΄ Ενετοκρατία

Την εποχή της Β΄ Ενετοκρατίας αναφερόταν ως *Μάκρενα* (Macrena ή Mairena ή Machiera). Ο οικισμός αναφέρεται επίσης σε διάφορες απογραφές των Βενετών Προνοητών της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας, οι οποίες έγιναν στο χρονικό διάστημα της τριακονταετίας (1683/84-1715), κατά την οποία οι Βενετοί κατείχαν την Πελοπόννησο.

Το χωριό *Μάκρενα* (Macrena), ανήκε, το 1689, στην επαρχία της Αρκαδίας ή Αρκαδιάς (Territorio d' Arcadia), η οποία ήταν μια από τις 4 επαρχίες, στις οποίες χωριζόταν τότε το διαμέρισμα της Μεθώνης (επαρχία Φαναριού, επαρχία Αρκαδιάς, επαρχία Ναβαρίνου και επαρχία Μεθώνης). Με βάση την ενετική απογραφή Corner του 1689, το χωριό είχε 49 κατοίκους. Η *Μάκρενα*, αναφερόταν με αυτό το όνομα κατά την *Καταγραφή της Εκκλησιαστικής περιουσίας* (1699), ως *Macrena*, στην απογραφή Grimani του 1700 και  ως *Machiera* στην απογραφή Pacifico/Alberghetti του 1704.

### Νεότερη ιστορία
Επίσης το χωριό αναφερόταν τον 19ο αιώνα ως *Kachrcna* ή *Micrena* σύμφωνα με τον Pouqueville το 1815 και ως *Makrena* σύμφωνα με την απογραφή του 1829, που έγινε από την «επιστημονική αποστολή του Μοριά» (Mission scientifique de Morée), τμήμα της γαλλικής αποστολής με την ονομασία Εκστρατεία του Μοριά (*Expédition de Morée*), η οποία ήταν αποστολή εκστρατευτικού σώματος 13.000-15.000 ανδρών, υπό την αρχηγία του Νικολάου - Ιωσήφ Μαιζώνος στην Πελοπόννησο, μεταξύ των ετών 1828 και 1833, ενώ η πρώτη επίσημη ονομασία του χωριού, μετά από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους, ήταν η ονομασία οι *Μάκρενοι*.

### Διοικητική ιστορία
Οι *Μάκρενοι* ή η *Μάκρενα* προσαρτήθηκε αρχικά, το 1835, στον Δήμο Τομέως, που είχε ως έδρα το *Χαλβάτσο* (σήμερα το Κεφαλόβρυσο), ως το 1840, που ο δήμος αυτός καταργήθηκε και ο οικισμός αποσπάται από τον Δήμο Τομέως και προσαρτάται στον παλαιό Δήμο Αριστομένους, με έδρα το *Μουσταφάπασα* (σήμερα ο Αριστομένης), όπου και παρέμεινε ως το 1912 που ο δήμος καταργήθηκε. Τουλάχιστον από το 1844 ως το 1907 το χωριό αναφερόταν επίσημα ως η *Μάκρενα* και από το 1907 ως το 1940 ως η *Μάκραινα*. Το χωριό αναφέρεται, το 1853, επίσης σαν *Μάκρενα* στον β΄ τόμο των «Ελληνικών» του Ιάκωβου Ρίζου Ραγκαβή, ως χωριό του Δήμου Αριστομένους της Επαρχίας Μεσσήνης με πληθυσμό 240 κατοίκων, με βάση την απογραφή του 1851. Στην ίδια πηγή αναφέρεται ως «πρώην έδρα» του Δήμου Αριστομένους η *Πολαίνα* (σήμερα η Πλατανόβρυση) και ως «νυν έδρα» (το 1853) το χωριό *Κουτήφαρι* (σήμερα ο Κουτίφαρης). Το 1912 η *Μάκρενα* προσαρτάται στην *Κοινότητα Χαλβάτσου*, με έδρα το *Χαλβάτσο* (Κεφαλόβρυσο), Στην ίδια κοινότητα προσαρτώνται επίσης, το 1912, οι οικισμοί *Ράδου* (η Περδικόβρυση), *Κουλυκάδα* (η Κουλκάδα), Πουλίτσι και *Ξηροκάσι* (το Παλαιόκαστρο). Το 1919 η *Μάκραινα* αποσπάται από την *Κοινότητα Χαλβάτσου* και προσαρτάται στην *Κοινότητα Βουτένων* ή *Βουτίνων* με έδρα τον οικισμό *Άνω Βούτενα* ή *Άνω Βούτινα* (Άνω Βούταινα), ενώ στην κοινότητα αυτή προσαρτήθηκε επίσης ο οικισμός *Κάτω Βούτενα* ή *Κάτω Βούτινα* (Κάτω Βούταινα). Το 1940 διορθώνονται τα ονόματα των οικισμών ως εξής: Από *Άνω Βούτενα* σε *Άνω Βούταινα*, από *Κάτω Βούτενα* σε *Κάτω Βούταινα* και από *Μάκραινα* σε *Μάκρενα*, ενώ η *Κοινότητα Βουτένων* γίνεται *Κοινότητα Βουταίνης*. Η Μάκρενα παρέμεινε ως οικισμός της *Κοινότητας Βουταίνης*, με τις αλλαγές των ονομασιών κοινότητας και οικισμού, από το 1919 ως το 1997, όταν τότε, στα πλαίσια των αλλαγών που επήλθαν στη τοπική αυτοδιοίκηση, μέσω του σχεδίου «Καποδίστριας», η Μάκρενα υπήχθη στον κατηργημένο Δήμο Αριστομένους, ως το 2010. Από το 2011, μετά τις νέες αλλαγές του σχεδίου «Καλλικράτης» η Μάκρενα ανήκει πλέον στον νέο Δήμο Μεσσήνης. Ο δήμος αυτός, συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης με τη συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Αιπείας, Ανδρούσας, Αριστομένους, Βουφράδων, Ιθώμης, Μεσσήνης, Πεταλιδίου και της Κοινότητας Τρικόρφου. Η Μάκρενα σήμερα είναι οικισμός της *Τοπικής Κοινότητας της Βουταίνης* του *Δήμου Μεσσήνης*, στην οποία υπάγονται επίσης οι οικισμοί Άνω Βούταινα και Κάτω Βούταινα.

## Κάτοικοι
Ο οικισμός, με βάση την απογραφή του 2011, έχει 27 μόνιμους κατοίκους, οι οποίοι απασχολούνται κυρίως σε διάφορες αγροτικές εργασίες, ενώ παλαιότερα η κύρια απασχόληση ήταν η κτηνοτροφία.

## Κτίρια
Εκτός από τα παραδοσιακά σπίτια, στο χωριό υπάρχει και μνημείο πεσόντων κατά τον πόλεμο του 1940.

## Δείτε επίσης
* Αριστομένης
* Δήμος Μεσσήνης
* Διοικητική διαίρεση Περιφερειακής Ενότητας Μεσσηνίας
* Διοικητική διαίρεση νομού Μεσσηνίας
* πρώην Δήμος Αριστομένους

## Παραπομπές


## Πηγές
* Οι απογραφές των Προνοητών της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας, *Corner* (1689), *Grimani* (1700) *Angelo Emo* (ίσως το 1708), η αχρονολόγητη απογραφή που αναφέρεται στο χειρόγραφο *Querini-Stampalia* (ίσως το 1711), είναι τέσσερις από τις διάφορες βενετσιάνικες απογραφές, οι οποίες επιχειρήθηκαν στο χρονικό διάστημα της τριακονταετίας (1683/84-1715), κατά την οποία οι Βενετοί κατείχαν την Πελοπόννησο. Μέχρι σήμερα πλήρως έχει δημοσιευθεί μόνο η απογραφή *Grimani*, από τον ιστορικό και  ομότιμο διευθυντή ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΕΙΕ) Βασίλη Παναγιωτόπουλο, στο έργο του "Πληθυσμός και οικισμοί της Πελοποννήσου. 13ος - 18ος αιώνας", (1985).
* Βασίλης Παναγιωτόπουλος, "Πληθυσμός και οικισμοί της Πελοποννήσου. 13ος - 18ος αιώνας", Σειρά: Μελέτες Νεοελληνικής Ιστορίας, μετάφραση: Χριστίνα Αγριαντώνη, επιμέλεια: Αγγελική Κόκκου, έκδοση: Εμπορική Τράπεζα Ελλάδος - Ιστορικό Αρχείο, Αθήνα 1985, 2η έκδοση: 1987. 
* Κωνσταντίνος Ντόκος, "BREVE DESCRITTONE DEL REGNO DI MOREA. Αφηγηματική ιστορική πηγή ή επίσημο βενετικό έγγραφο της Β' Βενετοκρατίας στην Πελοπόννησο;", "ΕΩΑ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΑ", Vol 1, DOI: http://dx.doi.org/10.12681/eoaesperia.24 Αθήνα 1993.
* Σπυρίδων Λάμπρος, «Απογραφή Νομού Μεθώνης επί Βενετών», Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τόμος 2ος, Εκ του Τυπογραφείου Αδελφών Περρή, Εν Αθήναις 1883, σελ. 686-710. Από την *Ψηφιακή Βιβλιοθήκη* του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Δήμος Μεσσήνης, από την ιστοσελίδα: www.messini.gr του Δήμου Μεσσήνης.

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Μεσσηνίας
Κατηγορία:Δήμος Μεσσήνης