Βερβερίς η κοινή

Η ***Βερβερίς η κοινή*** *(*'Berberis vulgaris**)'', επίσης γνωστή και ως **Ευρωπαϊκή οξυάκανθα** ''(European barberry)'' ή απλά **οξυάκανθα** ''(barberry)'', είναι [[θάμνος]] του γένους ''[[Βερβερίς]]'' ''(Berberis)''. Παράγει βρώσιμους αλλά αισθητά όξινους [[καρπός|καρπούς]], τους οποίους, οι άνθρωποι σε πολλές χώρες τρώνε σαν τάρτα ή / και σαν δροσιστικό φρούτο.

Ο θάμνος είναι ιθαγενής στην κεντρική και νότια [[Ευρώπη]], βορειοδυτική [[Αφρική]] και δυτική [[Ασία]]· Επίσης έχει εγκλιματιστεί στη βόρεια Ευρώπη, περιλαμβανομένων των [[Βρετανικά Νησιά|Βρετανικών Νήσων]], της [[Σκανδιναβία]]ς και της [[Βόρεια Αμερική|Βόρειας Αμερικής]]. Στις [[Ηνωμένες Πολιτείες]] και τον [[Καναδάς|Καναδά]] έχει καθιερωθεί ως άγριο, σε μια περιοχή από τη [[Νέα Σκωτία]] προς τη [[Νεμπράσκα]], με επιπλέον πληθυσμούς στο [[Κολοράντο]], [[Άινταχο]], [[Ουάσινγκτον (πολιτεία)|Πολιτεία της Ουάσιγκτον]], [[Μοντάνα]] και [[Βρετανική Κολομβία]].

==Περιγραφή==
Πρόκειται για φυλλοβόλο θάμνο ύψους έως 4 μ., με λεπτούς καστανοκίτρινους βλαστούς, γεμάτους αγκάθια. Τα μέτριου μεγέθους [[Φύλλο (βοτανική)|φύλλα]] του ενώνονται σε δεσμίδες και είναι αντοωειδή ή ελλειψοειδή, με αγκαθωτές παρυφές. Τα [[άνθος|άνθη]] του είναι μικρά και κίτρινα, πλάτους 4-6 χιλ., με έξι πέταλα και έξι [[ανθήλη|ανθήλες]] μήκους 3-6 εκ., που παράγονται στα τέλη της άνοιξης και οι οποίοι διατάσσονται σε βότρεις. Ο [[καρπός]] του είναι μια μακρόστενη κόκκινη [[Ράγα (βοτανική)|ράγα]], μήκους 7-10 χιλ. και πλάτους 3-5 χιλ., η οποία ωριμάζει στα τέλη του καλοκαιριού ή του φθινοπώρου· είναι βρώσιμος, αλλά πολύ όξινος και πλούσιος σε [[βιταμίνη C]].

==Ελληνική χλωρίδα==
Η ελληνική χλωρίδα περιλαμβάνει επίσης το είδος Βερβερίς η κρητική ''(Berberis cretica)'', το οποίο –­όπως υποδηλώνει και η ονομασία του– φύεται κυρίως στην [[Κρήτη]] και στα [[νησιά του Αιγαίου]], όπου είναι γνωστό με διάφορες κοινές ονομασίες, όπως: γλυκαγκαθιά, οξαγκαθιά, δράτσινο, λουτσιά, ξαγκαθιά, σαγκαθιά, μπερβερίτσι ([[Κύπρος]]) κ.ά. Ο θάμνος αυτός φτάνει σε ύψος μέχρι το 1 μ., φέρει αντωοειδή λειόχειλα φύλλα και κίτρινα, εύοσμα άνθη σε μικρούς βότρεις. Ο καρπός του είναι μελανή [[Ράγα (βοτανική)|ράγα]].

==Μαγειρικές χρήσεις== 
[[Αρχείο:Dried barberries on a plate.JPG|thumb|250px|left|Αποξηραμένες οξυάκανθες.]]
Τα μούρα (ή άλλως οι [[Ράγα (βοτανική)|ράγες]]) είναι βρώσιμα και πλούσια σε [[βιταμίνη C]], αν και με πολύ όξινη γεύση· Οι ακανθώδεις θάμνοι κάνουν τη συγκομιδή τους δύσκολη, έτσι ώστε στις περισσότερες περιοχές, δεν τυγχάνουν ευρείας κατανάλωσης. Αποτελεί σημαντική τροφή για πολλά μικρά [[πουλί|πουλιά]], τα οποία διασπείρουν τους [[σπόρο]]υς με τα περιττώματά τους. Η μακρουλή της [[Ράγα (βοτανική)|ράγα]], έχει βαθύ κόκκινο χρώμα και ελαφρώς όξινη σάρκα η οποία χρησιμοποιείται στην παρασκευή ηδύποτων, σιροπιών κ.ά.

Μία ευρέως διαθέσιμη ρωσική καραμέλα που ονομάζεται «Барбарис» ''(Μπαρμπαρίς)'', παρασκευάζεται με τη χρήση του εκχυλίσματος από τα μούρα τα οποία απεικονίζονται στο περιτύλιγμα.

Στην Ευρώπη τα μούρα χρησιμοποιήθηκαν παραδοσιακά ως συστατικό στην παραγωγή [[μαρμελάδα]]ς. Τα μούρα έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε [[πηκτίνη]] η οποία ευνοεί την πήξη της μαρμελάδας καθώς ψύχεται αφού έχει βράσει προηγουμένως. Στη νοτιοδυτική [[Ασία]], ιδίως στο [[Ιράν]], τα μούρα χρησιμοποιούνται για το μαγείρεμα, καθώς και για την παρασκευή μαρμελάδας. Στο Ιράν οι βερβερίδες χρησιμοποιούνται συνήθως όπως η [[σταφίδα]] στο [[πιλάφι]].

**Ζερέσκ*' *(Zereshk)* (زرشک) ή σερέσκ *(sereshk)* είναι η περσική ονομασία για τον αποξηραμένο καρπό των βερβερίδων, ειδικά εκείνον της *Berberis integerrima «Bidaneh»*, η οποία καλλιεργείται ευρέως στο Ιράν. Το Ιράν είναι παγκοσμίως ο μεγαλύτερος παραγωγός του *zereshk* και του [[σαφράν]]. Τόσο το *zereshk* όσο και το σαφράν παράγονται στα ίδια εδάφη και η συγκομιδή τους γίνεται ταυτοχρόνως.

Η επαρχία του Νοτίου [[Χορασάν]] στο Ιράν είναι η κύρια περιοχή παραγωγής του *zereshk* και του σαφράν στον κόσμο, ιδιαίτερα γύρω από την *Birjand* και την *Qaen*. Περίπου το 85% της παραγωγής είναι στην *Qaen* και περίπου το 15% στην *Birjand*. Υπάρχουν ενδείξεις για την καλλιέργεια της χωρίς κουκούτσια βερβεριτζιάς, στο Νότιο Χορασάν, πριν από διακόσια χρόνια.

Στο Ιράν, ο κήπος που αποτελείται από *zereshk*, λέγεται *zereshk-estan*. 

Το *zereshk* χρησιμοποιείται ευρέως στη μαγειρική, προσδίδοντας μια όξινη γεύση στα πιάτα [[κοτόπουλο]]υ. Συνήθως μαγειρεύεται με [[ρύζι]], που ονομάζεται *zereshk polo* και παρέχει ένα νόστιμο γεύμα με [[Όρνιθα|κοτόπουλο]]. Στο Ιράν παράγονται επίσης μαρμελάδα, χυμός και φρούτο-ρολά από *zereshk*.

==Άλλες χρήσεις==
Πολλά είδη, όπως τα *Berberis thunbergii*, *Berberis julianiae*, *Berberis darwinii* κ.ά. καλλιεργούνται ως καλλωπιστικά για τα ελκυστικά τους άνθη, το γυαλιστερό πράσινο, ή κοκκινωπό το φθινόπωρο, φύλλωμά τους και τους χρωματιστούς καρπούς τους. Επίσης και η ποικιλία *atropurpurea* του είδους αυτού, έχει όμορφα βαθυκόκκινα φύλλα και χρησιμοποιείται για το στόλισμα των κήπων.

Το [[ξύλο]] των βλαστών είναι σκληρό και χρήσιμο για ξυλουργικές εργασίες του τόρνου· περιέχει επίσης μια κίτρινη χρωστική ουσία, τη βερβερίνη, η οποία χρησιμοποιείται στη βαφή υφασμάτων.

Τα διάφορα φυτικά μέρη της βερβερίδας περιέχουν ουσίες που χρησιμοποιούνται στη φαρμακευτική ως καθαρτικά για τη χολολιθίαση, τη νεφρολιθίαση και τους κολικούς των νεφρών.

Το [[φυτό]] είναι και δηλητηριώδες. Στην [[Αυστρία|Αυστριακή]] λαϊκή ιατρική πιστεύεται πως έχει θεραπευτικές ιδιότητες. Εκτός από τους καρπούς και τους [[σπόρος|σπόρους]] του, το φυτό είναι ήπια δηλητηριώδες.

Αν και δεν είναι εγκλιματισμένος στην αγροτική [[Νέα Ζηλανδία]], καλλιεργείται ευρέως ως φράχτης αγροκτημάτων. Επίσης, σε πολλές χώρες, καλλιεργείται για τους καρπούς του.

Η Βερβερίς η κοινή *(Berberis vulgaris)* (Ευρωπαϊκή οξυάκανθα), αποτελεί ενδιάμεσο ξενιστή του μύκητα *Puccinia graminis*, γι’ αυτό είναι επικίνδυνη η παρουσία του κοντά σε καλλιέργειες [[σίτος|σιτηρών]]. Για το λόγο αυτό, η καλλιέργεια της *Β. vulgaris* απαγορεύεται στον [[Καναδάς|Καναδά]] και σε πολλές σιτοπαραγωγικές περιοχές των Ηνωμένων Πολιτειών ([[Κονέκτικατ]], [[Μασαχουσέτη]], [[Μίσιγκαν]], [[Νιου Χάμσαϊρ]]).

Οι καρποί της *Berberis vulgaris*, έχουν χρησιμοποιηθεί στην παραδοσιακή Αυστριακή ιατρική εσωτερικά ως τσάι, ζελέ ή σιρόπι για τη θεραπεία των διαταραχών της αναπνευστικής οδού, του πυρετού, των λοιμώξεων, του κρυολογήματος και της γρίπης.

==Εικόνες==
<gallery class="center" caption="" widths="210px" heights="210px">
Αρχείο:Berberis vulgaris 'Atropurpurea' 001.JPG|Η Βερβερίς η κοινή *(Berberis vulgaris)* ή άλλως Ευρωπαϊκή οξυάκανθα.
Αρχείο:Berberis vulgaris Zweig.jpg|Φύλλα οξυάκανθας.
Αρχείο:Zuurbes R0021694.JPG|Άνθη οξυάκανθας.
Αρχείο:Berberis vulgaris Dornen BOGA.jpg|Τα αγκάθια της οξυάκανθας.
Αρχείο:Berberis vulgaris4.jpg|Ράγες από την Ευρωπαϊκή οξυάκανθα.
Αρχείο:Berberis vulgaris 'Atropurpurea' 003.JPG|Ράγες από την Ευρωπαϊκή οξυάκανθα, ποικιλία *Atropurpurea*.
</gallery>

== Σημειώσεις ==
<references group="Σημ." />

== Παραπομπές ==
<references />

==Εξωτερικοί σύνδεσμοι==

*  [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Berberis+&SPECIES_XREF=vulgaris&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Flora Europaea: *Berberis vulgaris'' distribution]
*  Berberis vulgaris at NRCS
*  Berberis vulgaris at abchomeopathy
*  Berberis integerrima 'Bidaneh'

Κατηγορία:Βερβεριδοειδή
Κατηγορία:Χλωρίδα της Αφρικής
Κατηγορία:Χλωρίδα της Ασίας
Κατηγορία:Ευρωπαϊκή χλωρίδα
Κατηγορία:Μπαχαρικά
Κατηγορία:Φαρμακευτικά φυτά