Δημήτρης Κ. Κώνστας

Ο **Δημήτρης Κώνστας** είναι Έλληνας Διεθνολόγος, καθηγητής Πανεπιστημίου, από τους ιδρυτές του κλάδου των Διεθνών Σχέσεων στην Ελλάδα.
Συνέγραψε διδακτικά εγχειρίδια για τις Διεθνείς Σχέσεις και την Εξωτερική Πολιτική και ίδρυσε το  Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ), το οποίο συμπλήρωσε  το 2019 30 συναπτά έτη λειτουργίας.

Διετέλεσε Πρέσβης εκ Προσωπικοτήτων (1997-2000) και Υπηρεσιακός Υπουργός Τύπου και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης (Αυγ-Σεπτ. 1996).

## Βιογραφικά στοιχεία και εκπαίδευση

Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη στις 3 Οκτωβρίου 1946. Από τα 16 του χρόνια, άρχισε να εργάζεται παράλληλα με τις γυμνασιακές του σπουδές. Αποφοίτησε από το  Ζ΄ Νυχτερινό Γυμνάσιο της Αθήνας. Είναι Πτυχιούχος της Παντείου Ανωτάτης Σχολής Πολιτικών Επιστημών (1969) και της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (1972). Με υποτροφία του εκεί Πανεπιστημίου έκανε μεταπτυχιακά στις Διεθνείς Σχέσεις στο Norman Paterson School of International Affairs του Πανεπιστημίου Carleton της Οττάβα του Καναδά και το 1975 έλαβε  μεταπτυχιακό τίτλο Master’s.  Επιστρέφοντας στην Ελλάδα διαγωνίστηκε και πέτυχε υποτροφία του Ιδρύματος Fulbright για μεταπτυχιακές σπουδές στις ΗΠΑ Fulbright Scholarship grantees. 
Με την υποτροφία αυτή ξεκίνησε  και ολοκλήρωσε μεταπτυχιακές σπουδές στο Fletcher School of Law and Diplomacy των Πανεπιστημίων Tufts και Harvard της Βοστώνης και έλαβε  τους μεταπτυχιακούς τίτλους MA, MALD (Master’s in Law and Diplomacy) και το διδακτορικό τίτλο Ph. D. (1979). Το ίδιο έτος  παντρεύτηκε την καθηγήτρια Ξανθή Πετρινιώτη.

## Διδακτικό, Ερευνητικό και Διοικητικό έργο

Διορίστηκε Επιμελητής στην Πάντειο Α.Σ.Π.Ε. το 1979, εκπόνησε Υφηγεσία, έλαβε τον τίτλο του Υφηγητή και τα επόμενα χρόνια (1979-2013) δίδαξε Διεθνείς Σχέσεις ως Εντεταλμένος Υφηγητής και στη συνέχεια ως Επίκουρος, Αναπληρωτής και Τακτικός Καθηγητής 
 
Διετέλεσε επίσης: Επισκέπτης Ερευνητής στο Woodrow Wilson Center, το ερευνητικό ίδρυμα του Κογκρέσου των ΗΠΑ, Washington, DC (Μάρτιος - Αύγουστος 1988), Ανώτερος Υπότροφος του Ιδρύματος Fulbright στο Πανεπιστήμιο Princeton, New Jersey, ΗΠΑ (Σεπτέμβριος - Νοέμβριος 1996),   και Ερευνητής Διεθνών Σχέσεων στο Κέντρο Ευρωπαϊκών Σπουδών, Harvard University, Cambridge, Mass.(Ιαναουάριος - Απρίλιος 2011).

Το 1989 πήρε την πρωτοβουλία της ίδρυσης του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ) του Παντείου του οποίου υπήρξε και Διευθυντής μέχρι το έτος 2005. 
Μία από τις πρώτες δραστηριότητες του ΙΔΙΣ ήταν η διοργάνωση του πρώτου debate πολιτικών Αρχηγών που πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα (12 Μαρτίου 1990) και μεταδόθηκε σε ζωντανή μετάδοση από το σύνολο των τηλεοπτικών σταθμών της εποχής. Η συζήτηση που είχε θέμα της «Τα Βαλκάνια μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου» πραγματοποιήθηκε σε αίθουσα του Παντείου με τη συμμετοχή των Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, Ανδρέα Παπανδρέου και Χαρίλαου Φλωράκη και του ίδιου του Δ. Κώνστα και είχε συντονιστή το Γιάννη Καψή. 

Επίσης, στο ίδιο Πανεπιστήμιο εξελέγη Αντιπρύτανης (1984-87) και δύο φορές Πρύτανης ( 1990-1993 και 1993-1995).  

Η ανάληψη Πρυτανικών καθηκόντων στη συγκεκριμένη περίοδο συνεπαγόταν την υλοποίηση της απόφασης του Υπουργείου Παιδείας για την πανεπιστημοποίηση της Παντείου Ανωτάτης Σχολής. 

Το 2024 εκδόθηκε τιμητικός τόμος για τον Κώνστα
στον οποίο συνέβαλαν με επιστημονικά κείμενα τους 29 συνάδελφοι του και νεότεροι διεθνολόγοι από 8 διαφορετικά ΑΕΙ. Ο τόμος τον οποίο επιμελήθηκαν οι Καθ. Μαριλένα Κοππά (Πάντειο Πανεπιστήμιο) και Παναγιώτης Τσάκωνας (Πανεπιστήμιο Αθηνών)
παρουσιάστηκε στο κοινό στις 14 Φεβρουαρίου, 2024 στο Βιβλιοπωλείο Ιανός.

## Διπλωματικό και συναφές επαγγελματικό έργο
Κατά την προεκλογική περίοδο των Βουλευτικών Εκλογών  της 22ας Σεπτεμβρίου 1996, άσκησε καθήκοντα Υπηρεσιακού Υπουργού Τύπου και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης. (29.8. - 25.9.1996). 

Επίσης εκπροσώπησε την Ελλάδα,  στο Ανώτατο Συμβούλιο του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου της Φλωρεντίας (European University Institute) (1994-2004). 

Τον Μάρτιο του 1997, με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, διορίστηκε Πρέσβης εκ Προσωπικοτήτων και του ανατέθηκαν καθήκοντα Μονίμου  Αντιπροσώπου της Ελλάδος στο Συμβούλιο της Ευρώπης. 
 

Δύο μήνες μετά την τοποθέτησή του ξεκίνησε η Ελληνική Προεδρία σε  αυτόν τον  οργανισμό, ευκαιρία που δίνεται σε κάθε χώρα-μέλος ανά μία εικοσαετία περίπου. Ασκησε καθήκοντα Προέδρου της Επιτροπής Μονίμων Αντιπροσώπων (Νοέμβριος 1997 – Μάιος  1998). 
Στη διάρκεια της άσκησης των καθηκόντων του συνέβαλε στη δικαίωση της Κύπριας Τιτίνας Λοϊζίδου μετά την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου που διαπίστωσε παραβίαση του δικαιώματός της στην περιουσία της στην  κατεχόμενη Κερύνεια και στη μερική  υλοποίηση της μοναδικής, μέχρι σήμερα, διεθνούς καταδίκης της Τουρκίας για την εισβολή της στην Κύπρο το 1974.  

Επεξεργάστηκε με την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΞ σχέδιο παρέμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την αποτροπή της Νατοϊκής στρατιωτικής επέμβασης στη Γιουγκοσλαβία, σχέδιο  που εγκρίθηκε από την Κοινοβουλευτική Συνέλευση αλλά ματαιώθηκε, την τελευταία στιγμή, από ενέργειες του καθεστώτος Μιλόσεβιτς   

Προετοίμασε και συμμετείχε προσωπικά στην πρωτοβουλία επιτόπιας παρέμβασης στην Αλβανία για την αποτροπή εμφύλιας σύρραξης μετά τη δολοφονία του Βουλευτή Azem Hajdari  και συνέβαλε στην αποτροπή αρνητικών για την Ελλάδα συνεπειών, από την εμπλοκή της χώρας στην Υπόθεση Οτσαλάν, στο Συμβούλιο της Ευρώπης - Ευρωπαϊκό οργανισμό στον οποίο συμμετέχει και η  Τουρκία- 

Μετά την ολοκλήρωση της  πρεσβευτικής του θητείας ανέλαβε καθήκοντα Εκπροσώπου της Ελλάδος στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη Δημοκρατία μέσω του Δικαίου (Επιτροπή της Βενετίας) (2002-2006) όπου εξελέγη Πρόεδρος  της Υποεπιτροπής Διεθνούς Δικαίου (2003-2006) 

Διετέλεσε Παρατηρητής στις Βουλευτικές Εκλογές του Μαΐου 2005 στη Μολδαβία  εκ μέρους της Επιτροπής της Βενετίας  και εκπροσώπησε την Επιτροπή στο South Caucasus Parliament Initiative με την εισήγηση “Respect for Council of Europe Standards as a Means for European Integration” (Ljubljana, Slovenia, Ιανουάριος, 2005). 
 
Υπήρξε επίσης Εισηγητής της Επιτροπής της Βενετίας στη Γνωμοδότησή της προς την Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη Δημοκρατική Εποπτεία των Σωμάτων Ασφαλείας  (Οκτώβριος, 2005).  

Είχε τακτική συνεργασία επί σειρά ετών  με τις εφημερίδες «Τα Νέα» (1986-2002), 
«Ελευθεροτυπία» (2002-2007) και από το 2020,  
με την «Εφημερίδα των Συντακτών».

## Υπόθεση οικονομικών ατασθαλιών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
Ο Δημήτρης Κώνστας ενεπλάκη σε υπόθεση ατασθαλιών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, που αφορούσαν την περίοδο 1992 - 1998.
Η διευρεύνηση ξεκίνησε το 2004, και ο Κώνστας μαζί με άλλους Πανεπιστημιακούς αφέθηκε ελεύθερος με περιοριστικούς όρους (μέχρι την εκδίκαση) για το έλλειμμα 2 δις. δραχμών που παρουσίασε το ταμείο του Πανεπιστημίου.  
Ο πρώην Πρύτανης καταδικάστηκε πρωτόδικα (Ιούνιος 2007) σε κάθειρξη 14 ετών. 

Παράλληλα, ο Δ. Κώνστας κατέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στις 25 Νοεμβρίου 2007 υποστηρίζοντας ότι δηλώσεις ανώτερων κυβερνητικών αξιωματούχων εναντίον του κατά τη διάρκεια της δίκης στο Εφετείο, παραβίαζαν το τεκμήριο αθωότητας. Πράγματι, το δικαστήριο, καταδίκασε ομόφωνα την Ελλάδα, με απόφαση στις 24 Μαϊου 2011, που στη  συνέχεια επικυρώθηκε από την Ολομέλεια του και κατέστη αμετάκλητη. 
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι  δηλώσεις, προερχόμενες από Υπουργούς, περιλαμβανομένου της Δικαιοσύνης, υπονόμευσαν το δικαίωμά του σε δίκαιη δίκη στο δεύτερο βαθμό όπου η υπόθεση πρέπει να κρίνεται εξαρχής.

Το δευτεροβάθμιο δικαστήριο παρά την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και την αθωωτική πρόταση της Εισαγγελέως της Έδρας, επικύρωσε κατά πλειοψηφία, τον Ιούνιο 2012, την πρωτοβάθμια καταδίκη του Δημήτρη Κώνστα.

Ο Άρειος Πάγος, τον Δεκέμβριο του 2015, απέρριψε τις αιτήσεις αναίρεσης όλων των καταδικασθέντων που προσέφυγαν. 

Ο Κώνστας επέστρεψε στη φυλακή, αφού είχε ήδη αποφυλακιστεί λόγω σοβαρών προβλημάτων υγείας, τον Ιούλιο του 2013, μετά από απόφαση του τμήματος αναστολών του Εφετείου Αθηνών, παραμένοντας έτσι έγκλειστος γιά δυόμιση χρόνια συνολικά.
Το 2019 η νομολογία του ΕΔΔΑ σχετικά με το σεβασμό του τεκμηρίου αθωότητας (συμπεριλαμβανομένης και της απόφασης   στην υπόθεση «Κώνστας κατά Ελλάδος»),  έλαβε τη μορφή της Κοινοτικής Οδηγίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης η οποία ενσωματώθηκε στην ελληνική έννομη τάξη με νόμο που ψηφίστηκε από το Ελληνικό Κοινοβούλιο   (Νόμος 4596-2019 ). Στο Άρθρο 45 αυτού του Νόμου,  με τροπολογία που ψηφίστηκε από όλα σχεδόν τα κόμματα της Βουλής, προβλέπεται ρητά ότι σε περίπτωση παραβίασης του Τεκμηρίου της Αθωότητας από δηλώσεις δημοσίων αρχών, παραβίαση  η οποία  έχει αναγνωριστεί με απόφαση του ΕΔΑΔ, ενώ έχουν εξαντληθεί όλα τα ένδικα μέσα, το Συμβούλιο Χαρίτων υποχρεούται να γνωμοδοτεί θετικά υπέρ του αιτούντος χάρη. 

Tον Νοέμβριο του 2019, του δόθηκε χάρη με τη σύμφωνη γνώμη διαδοχικά τριών Υπουργών Δικαιοσύνης, δύο διαφορετικών κυβερνήσεων (Κοντονής, Καλογήρου, Τσιάρας) και την υπογραφή του  σχετικού Προεδρικού Διατάγματος.

Στις 19 Ιουλίου 2024 η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ που επιβλέπει τη
τήρηση του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα, έκανε δεκτή την
προσφυγή του Δημήτρη Κώνστα και καταδίκασε την Ελλάδα για παραβίαση του δικαιωματος σε
δίκαιη δίκη (Κρίση της Επιτροπης Αριθ.3582/201). Η Ελλάδα υποχρεούται εντός έξι μηνών να καταβάλει αποζημίωση, να λάβει μέτρα για να μην επαναληφθεί η παραβίαση και να διαδώσει ευρέως την απόφαση της Επιτροπής. 

Το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους στις 8/5/2025 αποδεχόμενο τις κρίσεις της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Ο.Η.Ε. αποφάσισε την καταβολή αποζημίωσης για την αποκατάσταση της ηθικής βλάβης που υπέστη από την διαπιστωθείσα παραβίαση του άρθρου 14, παρ. 3 (δίκαιη δίκη) του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά δικαιώματα. 

Την εμπειρία του από την Ελληνική Ποινική Δικαιοσύνη και τον εγκλεισμό του στη φυλακή, περιγράφει σε βιβλίο του με τίτλο *Αγάπα το Κελί σου. Ιστορίες Φυλακής*  που κυκλοφόρησε τον Ιούλιο 2021. 

## Βιβλία

* Η Ελληνική Υπόθεση στο Συμβούλιο της Ευρώπης 1967-69  (Εκδόσεις Παπαζήση, 1976).  
 
* Η Συμμετοχή των Εργαζομένων στη Διοίκηση των Επιχειρήσεων κατά το Κοινοτικό Δίκαιο  (Εκδόσεις Αντ. Σάκκουλας, 1979).  

* Η Εναρμονιστική Λειτουργία των Ενδοκοινοτικών Συμβάσεων (Εκδόσεις Παπαζήση, 1981).  

* Θεωρία και Μεθοδολογία  των Διεθνών Σχέσεων (Εκδόσεις Αντ. Σάκκουλας, 1983).

* (με τον Θ. Κουλουμπή) Διεθνείς Σχέσεις: Μία Συνολική Προσέγγιση  Τόμος Α’ (Εκδόσεις Παπαζήση, 1985).  

* (με τον Θ. Κουλουμπή)  Διεθνείς Σχέσεις: Μία Συνολική Προσέγγιση  Τόμος Β΄ (Εκδόσεις Παπαζήση, 1985).

* (με τον. Θ. Κουλουμπή)  Το Ελληνικό Κοινοβούλιο στην Εξωτερική Πολιτική 1974-1984 (Εκδόσεις Αντ.Σάκκουλας, 1986). 

* (με τον Χ. Τσαρδανίδη) Σύγχρονη Ελληνική Εξωτερική Πολιτική  Τόμος Α’ (Εκδόσεις Αντ. Σάκκουλας, 1989).   

* (με τον Χ. Τσαρδανίδη) Σύγχρονη Ελληνική Εξωτερική Πολιτική  Τόμος  Β’ (Εκδόσεις Αντ. Σάκκουλας, 1989).   

* Για την Εξωτερική Πολιτική  (Εκδόσεις Παπαζήση, 1989).  

* The Greek-Turkish Conflict in the 1990s: Domestic and External Influences (London: Palgrave Macmillan, 1989).   

* (με τον Αθ. Πλατιά) Diasporas in World Politics: The Greeks in Comparative Perspective  (London: Palgrave Macmillan, 1993).   

* (με τον Π. Τσάκωνα) Eλληνική Εξωτερική Πολιτική: Εσωτερικές και Διεθνείς Παράμετροι   (Εκδόσεις Οδυσσέας, 1994).  

* (με τον Θ. Σταύρου) Greece Prepares for the 21st Century (Wilson Center Press & Johns Hopkins University Press, 1995).   

* (με τον Κ. Αρβανιτόπουλο) Διεθνείς Σχέσεις-Συνέχεια και Μεταβολή  (Εκδόσεις Ι. Σιδέρη: 1997).  

* Ελληνική και Ευρωπαϊκή Πολιτική 1991- 1999 Αναλύσεις και Μαρτυρίες (Εκδόσεις Παπαζήση: 1999).   

* Διπλωματία και Πολιτική  (Εκδόσεις Αντ. Λιβάνη: 2002).   

* Αγάπα το Κελί σου. Ιστορίες Φυλακής Εκδόσεις Παπαζήση: 2021. 

## Άρθρα σε Επιστημονικά Περιοδικά

Άρθρα του δημοσιεύτηκαν σε πλειάδα επιστημονικών περιοδικών

Ενδεικτικά:

* Revue Internationale et Stratégique (2006)
* Mediterranean Journal of Human Rights (2006 & 2002)   
* Εξωτερικά Θέματα (2004)
* Γεωστρατηγική (2003)
* Mésogeios - Mediterranee (2001)
* Etudes Helleniques/Hellenic Studies (2000)  
* Ευρωπαϊκή Έκφραση (1996)                   
* Διεθνές Δίκαιο και Διεθνής Πολιτική (1992)
* Επιθεώρηση Κυπριακού Δικαίου (1986)	
* Revue Hellénique de Droit Européen (1983)
* Legal Issues of European Integration (1982)							             
* Το Σύνταγμα (1980 & 1978)
* New York University Journal of International Law and Politics (1978)			 
* Journal of the Hellenic Diaspora (1978)	  
* The Greek Review of Social Research (1978) 
* Revue Hellénique de Droit International (1975)

## Κεφάλαια σε Βιβλία (επιλογή)

* «Διεθνείς Σχέσεις στην Ελλάδα: Η Θεμελίωση ενός Κλάδου» στο A. Γκόφας, Γ. Ευαγγελόπουλος και M. Κοππά (Επ.)  100 Χρόνια Διεθνών Σχέσεων 1919-2019.  (Αθήνα: Εκδόσεις Πεδίο, 2020). 

* «EU-US Relations in a Multipolar System» in Ν. Kotzias and P. Liakouras (Eds.) EU-US Relations: Repairing the Transatlantic Rift  (London: Palgrave-Macmillan, 2006). 

* «Greek Security Concerns in the Eastern Mediterranean” in S. V. Papacosma, A.Theophanous,  and J. Sperling (Εds.) EU Εnlargement and Νew Security Challenges in the Eastern Mediterranean. (Nicosia: Intercollege Press, 2004).  

* «Η Ελλάδα, η Γιουγκοσλαβία και η κρίση στο Κόσοβο» στο Σ. Ντάλης (Επ.) Η Κρίση στο Κόσοβο: Η Ελλάδα, η Διεθνής Κοινότητα και τα ΜΜΕ (Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση, 1999).  

* (with Ch. Papasotiriou) “Greek Policy Responses to the Post-Cold War Balkan Environment” in V. Coufoudakis, H. J. Psomiades and A. Gerolymatos (Eds.), Greece and the New Balkans - Challenges and Opportunities, (New York:  Pella, 1999).  

* «Southern European Countries in the European Community” in J. Holmes (Ed.) Maelstrom- The United States, Southern Europe and the Challenges of the Mediterranean  (Cambridge, Mass.: The World Peace Foundation, 1995).  

* “Greek Foreign Policy Objectives” in Sp. Vryonis (Ed.) Greece on the Road to Democracy: From the Junta to PASOK 1974 - 1986  (New York: A. Caratzas, 1991).  

* (with Th. Veremis) “The  Beginning  of  the  Discussion  on  European  Union  in  Greece” in  W. Lipgens, and W. Loth, (Eds.) Documents on the History of European Integration: The Struggle for the European Union by Political Parties and Pressure Groups in Western European Countries, 1945-1950. Vol. 3. (Berlin, New York: De Gruyter, 1988).  

## Παραπομπές


Κατηγορία:Έλληνες πανεπιστημιακοί του 20ού αιώνα