Φατίχ Τερίμ

Ο **Φατίχ Τερίμ** (· γενν. Άδανα, 4 Σεπτεμβρίου 1953) είναι Τούρκος πρώην ποδοσφαιριστής και προπονητής ποδοσφαίρου. Είναι από τους σπουδαιότερους προπονητές στην ιστορία της Γαλατασαράι και του τουρκικού ποδοσφαίρου.  

Ο Τερίμ έχει προπονήσει αρκετούς συλλόγους στην Ιταλία και στην Τουρκία, καθώς και την Εθνική Τουρκίας, πιο πρόσφατα από το 2013 έως το 2017. Σε μια έρευνα που διεξήγαγε η Διεθνής Ομοσπονδία Ιστορίας και Στατιστικής του Ποδοσφαίρου (IFFHS) σε 80 χώρες, τοποθετήθηκε ανάμεσα στους οκτώ καλύτερους προπονητές στον κόσμο, παραλαμβάνοντας το βραβείο του σε τελετή που πραγματοποιήθηκε στο Ρότενμπουργκ ομπ ντερ Τάουμπερ της Γερμανίας, στις 8 Ιανουαρίου 2001. Ο Τερίμ έλαβε υποψηφιότητα για τον Προπονητή της Χρονιάς της UEFA για το έτος 2008 και το Eurosport τον χαρακτήρισε τον καλύτερο προπονητή στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα του 2008. Το Δεκέμβριο του 2008, κατατάχθηκε ως ο έβδομος καλύτερος προπονητής ποδοσφαίρου στον κόσμο από το *[[World Soccer (περιοδικό)|World Soccer]]* για το 2008. Το τουρκικό ψευδώνυμό του είναι *İmparator* και το ιταλικό είναι *Imperatore*, όπου και τα δύο ονόματα σημαίνουν «Αυτοκράτορας».

## Σταδιοδρομία ως ποδοσφαιριστής
### Σε συλλόγους
Το 1969, ο Τερίμ ξεκίνησε την επαγγελματική του ποδοσφαιρική σταδιοδρομία με την Αντάνα Ντεμίρσπορ. Λόγω των οικονομικών δυσκολιών του, ήταν ο μόνος παίκτης στην ομάδα που πληρωνόταν κρυφά από τον σύλλογο εκείνη την εποχή. Έγινε αρχηγός της ομάδας τρία χρόνια αργότερα. Ο Τερίμ έπαιξε για την Αντάν Ντεμίρσπορ μέχρι το 1974, όταν εντάχθηκε στη Γαλατασαράι στις 8 Ιουλίου 1974. Ο Τερίμ έπαιξε 11 χρόνια για την ομάδα της Κωνσταντινούπολης. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο σύλλογος δεν κατέκτησε ποτέ το πρωτάθλημα Τουρκίας.

Τερμάτισε την καριέρα του στη Γαλατασαράι το 1985. Ο Αμπντουλάχ Γκέγκιτς, διάσημος προπονητής ποδοσφαίρου στην Παρτιζάν στην πρώην Γιουγκοσλαβία και στην Εσκίσεχιρσπορ στην Τουρκία, γνώριζε τον Τερίμ από την εποχή του ως κεντρικός αμυντικός και τον περιέγραψε ως έναν έξυπνο αμυντικό με ιδιότητες «σαν τον Μπεκενμπάουερ». Ο Γκέγκιτς απέδωσε τις επιτυχίες του Τερίμ ως προπονητή στη μοναδική κατανόηση του παιχνιδιού που ανέπτυξε παίζοντας ως κεντρικός αμυντικός.

### Εθνική ομάδα
Ο Τερίμ έπαιξε για την Εθνική Τουρκίας 51 φορές μεταξύ 1974 και 1985 και ήταν αρχηγός της ομάδας για 35 διεθνείς αγώνες, θέτοντας το εθνικό ρεκόρ και στις δύο κατηγορίες εκείνη την εποχή.

## Σταδιοδρομία ως προπονητής

### Πρώτα χρόνια
Η προπονητική σταδιοδρομία του Τερίμ ξεκίνησε από την Άνκαραγκιουτζου. Ήταν προπονητής του συλλόγου για 18 μήνες, προτού μετακινηθεί στην Γκεζτεπέ της Σμύρνης για ένα χρόνο. Δεν είχε καμία σημαντική επιτυχία με τις δύο ομάδες. Διορίστηκε ως βοηθός του προπονητή της Εθνικής Τουρκίας, Σεπ Πιόντεκ, το 1990. Επίσης, ήταν προπονητής της Εθνικής Τουρκίας Κ21. Αφού υπηρέτησε ως βοηθός προπονητή για τρία χρόνια, διορίστηκε προπονητής το 1993. Υπό τη διαχείρισή του, η Τουρκία προκρίθηκε στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα του 1996, για πρώτη φορά στην ιστορία της. Παρόλο που δεν είχαν καλή απόδοση στη διοργάνωση, χάνοντας όλους τους αγώνες και χωρίς να σκοράρουν, η πρόκριση εξακολουθούσε να θεωρείται μεγάλο επίτευγμα για το τουρκικό ποδόσφαιρο.

Μετά το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα του 1996, ο Τερίμ υπέγραψε συμβόλαιο με τη Γαλατασαράι. Υπό τη διαχείρισή του, η Γαλατασαράι κέρδισε το πρωτάθλημα Τουρκίας για τέσσερα συνεχόμενα χρόνια και το Κύπελλο ΟΥΕΦΑ 1999-2000, καθιστώντας τον Τερίμ τον πιο επιτυχημένο προπονητή της Γαλατασαράι στην ιστορία της. Η αποχώρησή του επέτρεψε στον Μίρτσεα Λουτσέσκου να κερδίσει το ΟΥΕΦΑ Σούπερ Καπ το 2000 για τη Γαλατασαράι.

### Η σεζόν 1999-2000
Η ιστορική για την Γαλατασαράι και για το τουρκικό ποδόσφαιρο σεζόν 1999-2000, κατά την οποία η ομάδα του Τερίμ κατέκτησε το τρεμπλ (Πρωτάθλημα Τουρκίας, Κύπελλο Τουρκίας και το Κύπελλο ΟΥΕΦΑ), με παίκτες όπως ο Γκεόργκε Χάτζι, ο τερματοφύλακας Ταφαρέλ, ο Γκεόργκε Ποπέσκου, αλλά και η ραχοκοκαλιά της Εθνικής Τουρκίας (ο Χακάν Σουκούρ, ο Χασάν Σας, ο Εμρέ Μπελόζογλου, ο Ουμίτ Νταβαλά, ο Οκάν Μπουρούκ, ο Αρίφ Ερντέμ), ξεκίνησε με την ήττα 0-5 από την Τσέλσι μέσα στην Κωνσταντινούπολη, και τον Νοέμβριο η ομάδα ήταν τελευταία στον όμιλό της στο Τσάμπιονς Λιγκ με μόλις 1 βαθμό σε 4 αγώνες. Η νίκη (1-4) επί της Χέρτα στο Βερολίνο έδωσε στη Γαλατασαράι την ευκαιρία να διεκδικήσει την τρίτη θέση του ομίλου και την πρόκριση στο Κύπελλο ΟΥΕΦΑ στον αγώνα της τελευταίας αγωνιστικής με τη Μίλαν στο Στάδιο Αλί Σαμί Γεν. H Γαλατά ήθελε μόνο νίκη, αλλά ως το 87ο λεπτό η Μίλαν προηγούταν στο σκορ με 1-2. Στα τελευταία λεπτά, δυο γκολ από τους Σουκούρ και Ουμίτ έδωσαν τη νίκη στη Γαλατά (3-2) και την πρόκριση, ως τρίτη, στο Κύπελλο ΟΥΕΦΑ. Εκεί, οι Τούρκοι απέκλεισαν διαδοχικά τις Μπολόνια, Μπορούσια Ντόρτμουντ, Μαγιόρκα και Λιντς Γιουνάιτεντ, και ανέλπιστα έφτασαν στον τελικό της 17ης Μαΐου στο Μονακό απέναντι στην Άρσεναλ. Με τον κανονικό αγώνα και την παράταση να μην αναδεικνύουν νικητή (0-0) μετά από 120 λεπτά, η τουρκική ομάδα πήρε τη νίκη (4-1) και το τρόπαιο στη διαδικασία των πέναλτι. Ήταν το πρώτο Ευρωπαϊκό τρόπαιο που κατέκτησε τουρκικός σύλλογος.

### Φιορεντίνα
Ο Τερίμ μετακόμισε από τη Γαλατασαράι στη Φιορεντίνα της Σέριε Α, υπογράφοντας μονοετές συμβόλαιο. Το επιθετικό του στυλ ποδοσφαίρου και η τεταμένη σχέση του με τον πρόεδρο και ιδιοκτήτη του συλλόγου, Βιττόριο Τσέκι Γκόρι, έκαναν τον Τερίμ δημοφιλή στους οπαδούς της Φιορεντίνα. Έκανε ένα καλό ξεκίνημα, νικώντας τη Μίλαν (4-0), κρατώντας τη Γιουβέντους σε ισοπαλία με 3-3 και αποκλείοντας τη Μίλαν με συνολικό σκορ 4-2 για να φτάσει στον τελικό του Κυπέλλου Ιταλίας. Ωστόσο, στα μέσα της σεζόν 2000-2001, ανακοίνωσε ότι δεν θα ανανεώσει το συμβόλαιό του, επειδή ο Τσέκι Γκόρι δεν είχε σκοπό να κάνει τις επενδύσεις που ζήτησε. Η απόδοση της ομάδας μειώθηκε σημαντικά από τότε και οι συνεχείς συγκρούσεις του με τον Τσέκι Γκόρι οδήγησαν τον Τερίμ να παραιτηθεί πριν από το τέλος της σεζόν. Ο Ρουμάνος θρύλος του ποδοσφαίρου, Γκεόργκι Χάτζι, επαίνεσε το έργο του στη Φλωρεντία: «Σε πέντε μήνες έφτιαξε μια εκπληκτική ομάδα. Ονομάστε μου έναν άλλο ξένο ικανό για αυτό. Είναι εξαιρετικός - θα μπορούσε να προπονήσει οποιαδήποτε ομάδα».

### Μίλαν
Στα μέσα του 2001, ο Τερίμ διορίστηκε προπονητής της Μίλαν. Μεταμόρφωσε το σύστημα της Μίλαν, εφαρμόζοντας ένα στυλ πολύ παρόμοιο με το ολοκληρωτικό ποδόσφαιρο του Ρίνους Μίχελς, παίζοντας ένα σχήμα 4–3–1–2 με τον Ρούι Κόστα ως παίκτη-κλειδί, τον οποίο έφερε από την προηγούμενη ομάδα του, τη Φιορεντίνα. Ο Τερίμ έχτισε μια άκρως επιθετική ομάδα, αλλά κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου η Μίλαν ήταν επίσης ευάλωτη στην άμυνα, όπου συχνά δεχόταν απροσδόκητα γκολ και έφερνε ισοπαλία εναντίον «υποδεέστερων» ομάδων. Μετά από αρκετά απογοητευτικά αποτελέσματα, ιδιαίτερα την ήττα με 0-1 από την Τορίνο στις 4 Νοεμβρίου 2001, το συμβόλαιό του λύθηκε μετά από μόλις πέντε μήνες.

### Γαλατασαράι (δεύτερη θητεία)
Το καλοκαίρι του 2002, ο Τερίμ επέστρεψε στη Γαλατασαράι. Ωστόσο, τα εσωτερικά προβλήματα στη διοίκηση της Γαλατασαράι, οι οικονομικές δυσκολίες στο σύλλογο και η αποτυχία των πολιτικών μεταγραφών του, οδήγησαν σε μια απογοητευτική απόδοση και παραιτήθηκε τον Μάρτιο του 2004, κάνοντας ένα διάλειμμα στην καριέρα του. Ομάδες όπως η Ίντερ και η Ρόμα προσπάθησαν να τον φέρουν πίσω στη Σέριε Α, αλλά δεν τα κατάφεραν.

### Εθνική Τουρκίας (δεύτερη θητεία)
Το καλοκαίρι του 2005, ο Τερίμ έγινε ο προπονητής της Εθνικής Τουρκίας για δεύτερη φορά, αναλαμβάνοντας τους τρεις τελευταίους αγώνες πρόκρισης (που διεξήχθησαν τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο του 2005) - με τη Δανία, την Ουκρανία και την Αλβανία - στον 2ο προκριματικό όμιλο της UEFA για το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2006. Η Τουρκία τερμάτισε δεύτερη στον όμιλο και έτσι προκρίθηκε στα πλέι οφ δύο αγώνων με την Ελβετία, η οποία κέρδισε τον πρώτο αγώνα με 2-0 στη Βέρνη. Η Τουρκία κέρδισε τον επαναληπτικό αγώνα με 4–2 στην Κωνσταντινούπολη, αλλά η Ελβετία προκρίθηκε στους τελικούς του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2006 με τον κανονισμό των εκτός έδρας γκολ.

Στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα του 2008 η Τουρκία ξεκίνησε χάνοντας από την Πορτογαλία. Απέναντι στην Ελβετία, είχαν μείνει πίσω στο σκορ στο ημίχρονο, αλλά κατέκτησε τη νίκη στις καθυστερήσεις. Στον τελευταίο αγώνα των ομίλων, εναντίον της Τσεχίας, η Τουρκία έκανε την ανατροπή από δύο γκολ πίσω, σημειώνοντας τρία γκολ στο τελευταίο 15λεπτο. Ο αγώνας των προημιτελικών εναντίον της Κροατίας πήγε στα πέναλτι, όπου κέρδισε η Τουρκία. Η Τουρκία ηττήθηκε από τη Γερμανία στον ημιτελικό. Κατά τη διάρκεια των 490 λεπτών του χρόνου συμμετοχής της σε αυτή τη διοργάνωση, η Τουρκία προηγήθηκε στο σκορ μόνο για 13 λεπτά.

Στον 5ο Όμιλο των προκριματικών του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2010, μέχρι τον Απρίλιο του 2009, η Τουρκία είχε δύο νίκες, δύο ισοπαλίες και δύο ήττες, αφήνοντάς τους τέσσερις βαθμούς πίσω από τη δεύτερη Βοσνία και Ερζεγοβίνη. Αυτή η επίδοση οδήγησε την Τουρκία να ανέβει στη δέκατη θέση στην Παγκόσμια Κατάταξη της FIFA. Στις 11 Οκτωβρίου 2009, βλέποντας ότι η χώρα του δεν μπορούσε πλέον να τερματίσει στις δύο πρώτες ομάδες του 5ου Ομίλου, ο Τερίμ ανακοίνωσε την παραίτησή του. Η Τουρκία τερμάτισε στην τρίτη θέση στον όμιλο.

### Γαλατασαράι (τρίτη θητεία)
[δεξιά|μικρογραφία|254x254εσ| Ο Τερίμ στη [Γαλατασαράι (ποδόσφαιρο)|Γαλατασαράι το 2011]]
Η Γαλατασαράι δεν κατάφερε να προκριθεί στο ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο τη σεζόν 2010-11. Μετά από εσωτερική σύγκρουση μεταξύ των μελών του διοικητικού συμβουλίου και την κακή απόδοση της ομάδας κατά τη σεζόν 2010-11, η Γαλατασαράι διόρισε νέο πρόεδρο, τον Ουνάλ Αϊσάλ. Η πρώτη πράξη του Αϊσάλ ήταν να προσλάβει τον Τερίμ, την πρώτη και μοναδική επιλογή του, ως προπονητή - την τρίτη του φορά του στη Γαλατασαράι.

Η Γαλατασαράι ολοκλήρωσε το πρωτάθλημα της σεζόν 2011-12 με 77 βαθμούς, εννέα πόντους μπροστά από την αντίπαλο Φενέρμπαχτσε. Οι τέσσερις πρώτες ομάδες της κανονικής περιόδου - Γαλατασαράι, Φενέρμπαχτσε, Τράμπζονσπορ και Μπεσίκτας - μπήκαν στον Όμιλο Πρωταθλήματος των πλέι οφ της Ευρώπης. Μια νέα μορφή πλέι-οφ γύρου εισήχθη αυτή τη σεζόν για πρώτη φορά στο πρωτάθλημα. Στον τελευταίο γύρο των πλέι οφ, η Γαλατασαράι κατέκτησε τον 18ο τίτλο της με ισοπαλία χωρίς σκορ απέναντι στη Φενέρμπαχτσε στο Στάδιο Σουκρού Σαρατσόγλου. Ήταν μία από τις καλύτερες σεζόν της Γαλατασαράι, που χαρακτηρίστηκε από τις καλές εμφανίσεις νεαρών παικτών.

Τη σεζόν 2012-13, η Γαλατασαράι προκρίθηκε ως δεύτερη από τον όμιλο του Τσάμπιονς Λιγκ, και τον Ιανουάριο του 2013 προσέθεσε στο ρόστερ της τους Ντιντιέ Ντρογκμπά και Γουέσλεϊ Σνάιντερ, χάρη στους οποίους απέκλεισε τη Σάλκε στη φάση των 16 και προκρίθηκε, για πρώτη φορά μετά από δώδεκα χρόνια, στα προημιτελικά του θεσμού, όπου κέρδισε 3-2 τη Ρεάλ Μαδρίτης στην Κωνσταντινούπολη, έχασε όμως 3-0 στη Μαδρίτη. Το Μάιο η ομάδα κατέκτησε άλλο ένα πρωτάθλημα Τουρκίας.

### Εθνική Τουρκίας (τρίτη θητεία)
Στις 22 Αυγούστου 2013, ο Τερίμ διορίστηκε προσωρινός προπονητής της Τουρκίας, αντικαθιστώντας τον Αμπντουλάχ Άβτσι, πριν από τέσσερις κρίσιμους αγώνες του 4ου Ομίλου των προκριματικών του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2014. Η Τουρκία κέρδισε τους επόμενους τρεις αγώνες πρόκρισης (με Ανδόρα, Ρουμανία και Εσθονία), αλλά έχασε τον τελευταίο της προκριματικό αγώνα από την Ολλανδία με 2-0 στην Κωνσταντινούπολη. Η Τουρκία τερμάτισε στην τέταρτη θέση στον 4ο Όμιλο και ως εκ τούτου δεν προκρίθηκε στους τελικούς του Παγκοσμίου Κυπέλλου 2014.

### Γαλατασαράι (τέταρτη θητεία)
Στις 22 Δεκεμβρίου 2017, ο Τερίμ ανακοινώθηκε ως προπονητής της Γαλατασαράι, αντικαθιστώντας τον Ίγκορ Τούντορ, με συμβόλαιο μέχρι το τέλος της σεζόν 2018-19.

Την σεζόν 2017-18, έγινε ο επτάκις νικητής του Πρωταθλήματος Τουρκίας με τη Γαλατασαράι.

Το Μάιο του 2019 κατέκτησε το όγδοο δικό του πρωτάθλημα και δεύτερο συνεχόμενο για την ομάδα της Κωνσταντινούπολης.

### Παναθηναϊκός
Στις 26 Δεκεμβρίου 2023, ο Τερίμ υπέγραψε συμβόλαιο 1,5 έτους με τον Παναθηναϊκό. Λίγους μήνες αργότερα και λίγο πριν την λήξη του πρωταθλήματος, στις 17 Μαΐου 2024, ο Φατίχ Τερίμ αποχώρησε από τους Πράσινους.

## Στατιστικά σταδιοδρομίας

### Διεθνή

### Διεθνή γκολ

## Διακρίσεις

### Ως παίκτης

#### Γαλατασαράι
* Κύπελλο Τουρκίας: 1975-76, 1981-82, 1984-85
* Σούπερ Καπ Τουρκίας: 1982

### Ως προπονητής

#### Τουρκία Κ21
* Μεσογειακοί Αγώνες: 1993

#### Τουρκία
* Ημιτελικοί Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος: 2008

#### Γαλατασαράι
* Κύπελλο ΟΥΕΦΑ: 1999-2000
* Σούπερ Λιγκ Τουρκίας (8): 1996-97, 1997-98, 1998-99, 1999-2000, 2011-12, 2012-13, 2017-18, 2018-19
* Κύπελλο Τουρκίας: 1998-99, 1999-2000, 2018-19
* Σούπερ Καπ Τουρκίας: 1996, 1997, 2012, 2013, 2019

### Τάγματα

* 2008 Ιταλία *Commendatore dell'Ordine della Stella della Solidarietà Italiana* (Διοικητής του Τάγματος του Αστέρα της Ιταλικής Αλληλεγγύης) από το ιταλικό κράτος σε δεξίωση που φιλοξένησε η ιταλική πρεσβεία στην Άγκυρα.

## Προσωπική ζωή
Γεννήθηκε στα Άδανα της Τουρκίας. Ο Ταλάτ, ο πατέρας του, είναι Τουρκοκύπριος που μετανάστευσε στην Τουρκία. Είναι παντρεμένος με τη Φούλια Τερίμ. Έχουν δύο κόρες, τη Μέρβε και την Μπούσε.

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

*    
* Άρθρο στο περιοδικό Turkish Football Magazine
* Προφίλ στο Mackolik.com

Κατηγορία:Τούρκοι ποδοσφαιριστές
Κατηγορία:Αμυντικοί ποδοσφαιριστές
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Εθνικής Τουρκίας Κ21
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Εθνικής Τουρκίας
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Αντάνα Ντεμίρσπορ
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Σούπερ Λιγκ Τουρκίας
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Γαλατασαράι
Κατηγορία:Τούρκοι προπονητές ποδοσφαίρου
Κατηγορία:Προπονητές Σούπερ Λιγκ Τουρκίας
Κατηγορία:Προπονητές ποδοσφαίρου Εθνικής Τουρκίας
Κατηγορία:Προπονητές Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Ποδοσφαίρου 2016
Κατηγορία:Προπονητές Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Ποδοσφαίρου 2008
Κατηγορία:Προπονητές Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Ποδοσφαίρου 1996
Κατηγορία:Προπονητές ποδοσφαίρου Φιορεντίνα
Κατηγορία:Προπονητές ποδοσφαίρου Σέριε Α
Κατηγορία:Προπονητές ποδοσφαίρου ΑΚ Μίλαν
Κατηγορία:Προπονητές ποδοσφαίρου Γαλατασαράι
Κατηγορία:Προπονητές νικητές Κυπέλλου ΟΥΕΦΑ
Κατηγορία:Προπονητές ποδοσφαίρου Παναθηναϊκού
Κατηγορία:Ξένοι προπονητές ποδοσφαίρου στην Ελλάδα
Κατηγορία:Προπονητές Σούπερ Λιγκ Ελλάδας