Ιρλανδικές βουλευτικές εκλογές 2024

Οι **ιρλανδικές γενικές εκλογές του 2024** για την ανάδειξη της 34ης Κάτω Βουλής διεξήχθησαν την Παρασκευή, 29 Νοεμβρίου 2024, μετά τη διάλυση της 33ης Βουλής στις 8 Νοεμβρίου από τον πρόεδρο Μάικλ Ντ. Χίγκινς κατόπιν αιτήματος του Τίσεχ Σάιμον Χάρις. Οι κάλπες ήταν ανοιχτές από τις 7 π.μ. έως τις 10 μ.μ. UTC. Αναδείχθηκαν 174 Teachta Dála (TDs) σε 43 εκλογικές περιφέρειες από 3 έως 5 έδρες για τη Dáil Éireann, την κάτω βουλή του Οϊρέχτας, του Ιρλανδικού νομοθετικού σώματος. Σύμφωνα με τον Νόμο περί Εκλογών (Τροποποίηση) του 2023, ο αριθμός των TDs αυξήθηκε από 160 σε 174, καθιστώντας την τη μεγαλύτερη κάτω βουλή στην ιστορία του κράτους, με αύξηση των περιφερειών από 39 σε 43. Τα κύρια ζητήματα της προεκλογικής εκστρατείας ήταν το κόστος ζωής, η προσιτότητα και διαθεσιμότητα στέγασης, η μετανάστευση και διαχείριση ασύλουκαι η οικονομική σταθερότητα εν μέσω εξωτερικών εμπορικών αβεβαιοτήτων, αντανακλώντας τις ανησυχίες των ψηφοφόρων παρά τη γενικά ισχυρή οικονομική κατάσταση της χώρας.

Οι εκλογές είχαν ως αποτέλεσμα τη διατήρηση του Φιάνα Φαλ ως του μεγαλύτερου κόμματος, αυξάνοντας τον αριθμό των εδρών της σε 48. Ο κυβερνητικός της εταίρος Φάιν Γκέιλ κέρδισε 38 έδρες, με τα δύο κόμματα μαζί να κατακτούν 86 έδρες, δύο λιγότερες από την απαιτούμενη πλειοψηφία. Το Πράσινο Κόμμα, το τρίτο κόμμα της κυβέρνησης, έχασε όλες εκτός μίας από τις έδρες του, με μόνο τον αρχηγό Ρόντερικ Ο'Γκόρμαν να επιστρέφει στην Κάτω Βουλή. Το Σιν Φέιν παρέμεινε ως το δεύτερο μεγαλύτερο κόμμα, κερδίζοντας 39 έδρες, ενώ οι Σοσιαλδημοκράτες και το Εργατικό Κόμμα κέρδισαν από 11 έδρες, αυξάνοντας κατά πέντε ο καθένας.

Στις 15 Ιανουαρίου 2025 η συγκρότηση κυβέρνησης συνασπισμού συμφωνήθηκε μεταξύ του Φιάνα Φαλ, του Φάιν Γκέιλ και εννέα ανεξάρτητων βουλευτών. Ο Μιχόλ Μάρτιν διορίστηκε Τίσεχ στις 23 Ιανουαρίου 2025.

## Πλαίσιο
Η 33η Κάτω Βουλή συνεδρίασε για πρώτη φορά στις 20 Φεβρουαρίου 2020 και μπορούσε να έχει διαλυθεί το αργότερο έως τις 19 Φεβρουαρίου 2025. Αυτό σήμαινε ότι, σύμφωνα με υπολογισμό της *The Irish Times*, η τελευταία ημερομηνία κατά την οποία θα μπορούσαν να διεξαχθούν οι εκλογές ήταν η 22α Μαρτίου 2025.

Τον Ιούνιο του 2020 τα κόμματα Fianna Fáil, Fine Gael και το Πράσινο Κόμμα συγκρότησαν μια κυβέρνηση συνασπισμού της 33ης Κάτω Βουλής. Τα κόμματα συμφώνησαν σε ένα σύστημα εναλλαγής, με τους αρχηγούς των δύο μεγάλων κομμάτων να εναλλάσσονται στη θέση του Τίσεχ. Ο Μιχόλ Μάρτιν, αρχηγός του Φιάνα Φέιλ, διετέλεσε Τίσεχ από τις 27 Ιουνίου 2020 έως τις 17 Δεκεμβρίου 2022· ο Λίο Βαράντκαρ, αρχηγός του Fine Gael, διετέλεσε Τίσεχ από τις 17 Δεκεμβρίου 2022 έως τις 9 Απριλίου 2024· και ο Σάιμον Χάρις ανέλαβε Τίσεχ από τις 9 Απριλίου 2024, λίγο μετά τη διαδοχή του Βαράντκαρ στην ηγεσία της Φάιν Γκέιλ.

Για το μεγαλύτερο μέρος του 2024, πολλοί αναλυτές πίστευαν ότι πιθανότερο ήταν ένα φθινοπωρινό εκλογικό κάλεσμα· οι ηγέτες του συνασπισμού επαναλάμβαναν ότι θα επιθυμούσαν η κυβέρνηση να ολοκληρώσει την πλήρη θητεία της, αλλά ήταν ανοιχτοί σε πρόωρες εκλογές εάν το επέτρεπαν οι συνθήκες. Δημοσκοπήσεις του Οκτωβρίου 2024 έδειξαν ότι η πλειοψηφία του κοινού υποστήριζε τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών τον Νοέμβριο του ίδιου έτους.

Μετά την ανακοίνωση, την 1η Οκτωβρίου 2024, του προϋπολογισμού του 2025, εντάθηκαν οι εικασίες ότι θα προκηρύσσονταν εκλογές για τον Νοέμβριο ή τον Δεκέμβριο. Στα τέλη Οκτωβρίου ο Χάρις δήλωσε ότι ανέμενε πως οι εκλογές θα διεξάγονταν πριν από το τέλος του 2024. Στις 6 Νοεμβρίου, ο Χάρις επιβεβαίωσε ότι θα ζητούσε τη διάλυση της Κάτω Βουλής στις 8 Νοεμβρίου. Δύο ημέρες αργότερα, ζήτησε από τον πρόεδρο να διαλύσει την Κάτω Βουλή. Αργότερα την ίδια ημέρα, ο Ντάρα Ο'Μπράιαν, υπουργός Στέγασης, Τοπικής Αυτοδιοίκησης και Κληρονομιάς, υπέγραψε το διάταγμα για τη διεξαγωγή των εκλογών στις 29 Νοεμβρίου 2024 και ξεκίνησε μια εκστρατεία τριών εβδομάδων.

Για να είναι κάποιος υποψήφιος για εκλογή στην Κάτω Βουλή, πρέπει να είναι Ιρλανδός πολίτης ηλικίας τουλάχιστον 21 ετών και, αν δεν είναι μέλος εγγεγραμμένου πολιτικού κόμματος, πρέπει είτε να εξασφαλίσει 30 υποστηρικτές από την εκλογική περιφέρεια είτε να καταθέσει εγγύηση 500 €. 

## Αποτελέσματα
Το Fianna Fáil και Fine Gael κέρδισαν συνολικά 86 έδρες, μόλις δύο λιγότερες από τις 88 που απαιτούνται για πλειοψηφία. Πολιτικοί αναλυτές πρότειναν ότι αυτά τα κόμματα θα μπορούσαν να σχηματίσουν κυβέρνηση, είτε ως κυβέρνηση μειοψηφίας με τη στήριξη ανεξάρτητων, είτε σε συνασπισμό με το Εργατικό Κόμμα ή τους Σοσιαλδημοκράτες. Μια κυβέρνηση μειοψηφίας με τη στήριξη ανεξάρτητων σχηματίστηκε τελικά έπειτα από αρκετούς γύρους διαπραγματεύσεων και χωριστές ανακοινώσεις τόσο από το Εργατικό Κόμμα όσο και από τους Σοσιαλδημοκράτες ότι δεν θα συμμετάσχουν σε κυβέρνηση με το Fine Gael και το Fianna Fáil.

Το Sinn Féin, η οποία αύξησε τις έδρες του από 37 σε 39, έγινε το δεύτερο μεγαλύτερο κόμμα στην Κάτω Βουλή και ξεκίνησε διαπραγματεύσεις με τα ίδια δύο κόμματα για τον σχηματισμό μιας αριστερής κυβέρνησης μειοψηφίας. Αυτές οι διαπραγματεύσεις τελικά κατέρρευσαν όταν δεν κατέστη δυνατή η επίτευξη συμφωνίας εγκαίρως.

Το Πράσινο Κόμμα, ο τρίτος εταίρος του κυβερνητικού συνασπισμού της Κυβέρνησης της 33ης Κάτω Βουλής, έχασε όλες εκτός από μία από τις 12 έδρες του, σημειώνοντας μία από τις μεγαλύτερες ήττες στην ιστορία του κόμματος. Μόνο ο αρχηγός του κόμματος, Ρόντερικ Ο’Γκόρμαν, διατήρησε την έδρα του. Μετεκλογικές αναλύσεις απέδωσαν την ήττα του κόμματος στην αντίδραση για την απόφασή του να συμμετάσχει στον προηγούμενο κυβερνητικό συνασπισμό.

Οι Σοσιαλδημοκράτες είχαν το καλύτερο εκλογικό αποτέλεσμα στην ιστορία τους, αυξάνοντας τις έδρες τους από 6 σε 11. Η αρχηγός του κόμματος, Χόλι Κερνς, η οποία επανεξελέγη στη |Νοτιοδυτική Κορκ, θα βρίσκεται σε άδεια μητρότητας για τους πρώτους 9 μήνες της θητείας της, καθώς γέννησε μια κόρη την ημέρα των εκλογών, γεγονός που την καθιστά την πρώτη αρχηγό ιρλανδικού κόμματος που γέννησε ενώ ήταν εν ενεργεία. Ο αναπληρωτής αρχηγός του κόμματος, Κίαν Ο’Κάλαχαν, ανέλαβε ως προσωρινός αρχηγός κατά την απουσία της. Στις 10 Δεκεμβρίου 2025 ο Ο’Κάλαχαν ανακοίνωσε ότι ο νεοεκλεγείς Σοσιαλδημοκράτης βουλευτής Ίον Χέις είχε τεθεί σε αναστολή από το κόμμα για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα για παραβίαση των πολιτικών του κόμματος σχετικά με το Ισραήλ και τη Γάζα· αργότερα η αναστολή έγινε επ’ αόριστο. Αυτό μείωσε τον αριθμό των βουλευτών των Σοσιαλδημοκρατών σε 10. Στις 25 Ιουλίου 2025 ο Χέις επανεντάχθηκε στο κόμμα μετά από ανακοίνωση του Ο’Κάλαχαν, ανεβάζοντας ξανά τον αριθμό των βουλευτών σε 11.

Το Εργατικό Κόμμα αύξησε τις έδρες του από έξι σε 11. Σε ανακοίνωση που εκδόθηκε μετά τις εκλογές, το κόμμα ανέφερε ότι θα εισέλθει στην κυβέρνηση μόνο με ένα «προοδευτικό, κεντροαριστερό μπλοκ με ομοϊδεάτικα κόμματα», καθώς και ότι παρουσίασε τη βασική του πλατφόρμα για διαπραγματεύσεις. Στις 19 Δεκεμβρίου το Εργατικό Κόμμα δήλωσε ότι δεν θα συμμετάσχει σε συνασπισμό με το Fianna Fáil και το Fine Gael. Το κόμμα εισήλθε στην Αντιπολίτευση μετά την αποτυχία διαπραγματεύσεων με τη Σιν Φέιν.

## Επακόλουθα
Στις 17 Δεκεμβρίου το Fianna Fáil και το Fine Gael συμφώνησαν να στηρίξουν την υποψηφιότητα της Βερόνα Μέρφι για το αξίωμα της Ceann Comhairle, ώστε να διευκολυνθούν οι συνομιλίες για τον σχηματισμό κυβέρνησης μεταξύ των δύο κομμάτων και της Περιφερειακής Ομάδας Ανεξάρτητων, της οποίας η Μέρφι ήταν μέλος. Η 34η Κάτω Βουλή συνεδρίασε για πρώτη φορά την επόμενη ημέρα και η Μέρφι εξελέγη στην τρίτη καταμέτρηση.

Οι διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης συνασπισμού συνεχίστηκαν κατά την περίοδο των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς. Στις 15 Ιανουαρίου 2025 ανακοινώθηκε ότι είχε επιτευχθεί συμφωνία για τον σχηματισμό κυβέρνησης συνασπισμού αποτελούμενης από το Fianna Fáil, το Fine Gael και έναν αριθμό ανεξάρτητων από τις Τεχνικές Ομάδες Ανεξάρτητων και Περιφερειακών Ανεξάρτητων, με τον Μιχάλ Μάρτιν να προτείνεται ως Τίσεχ και τον Σάιμον Χάρις ως Tánaiste, και με τρεις ανεξάρτητους βουλευτές να λαμβάνουν θέσεις υφυπουργών. Ένα πρόγραμμα διακυβέρνησης δημοσιεύθηκε αργότερα την ίδια ημέρα. Αμφισβητήσεις προέκυψαν τις επόμενες ημέρες όταν ανακοινώθηκε ότι ορισμένοι από τους ανεξάρτητους που στήριζαν τον σχηματισμό της νέας κυβέρνησης, αλλά δεν θα λάμβαναν υπουργεία, επεδίωκαν να σχηματίσουν τεχνική ομάδα της Κάτω Βουλής ώστε να διατηρήσουν χρόνο ομιλίας της αντιπολίτευσης. Αυτό καταδικάστηκε από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, με το Σιν Φέιν να απειλεί με νομικές ενέργειες εάν η Βερόνα Μέρφι, η Κέαν Κομόρλε —η οποία πριν την εκλογή της στο αξίωμα ήταν μέλος της ίδιας τεχνικής ομάδας— επέτρεπε κάτι τέτοιο.

Η Κάτω Βουλή επανήλθε στις εργασίες της στις 22 Ιανουαρίου, αλλά οι διαδικαστικές διαμάχες για το ζήτημα της τεχνικής ομάδας επισκίασαν τις εξελίξεις, οδηγώντας σε χαοτικές σκηνές καθώς η συνεδρίαση ανεστάλη τέσσερις φορές, χωρίς να ληφθούν υποψηφιότητες για Τίσεχ. Το Aontú αποχώρησε από την Περιφερειακή Ομάδα Ανεξάρτητων και προσχώρησε στην Ομάδα Ανεξάρτητων. Στις 23 Ιανουαρίου ο Μιχάλ Μάρτιν προτάθηκε για διορισμό ως Τίσεχ με ψήφους 95–76 από την Κάτω Βουλή.

## Εκλογή της Άνω Βουλής
Μετά τις εκλογές για την Κάτω Βουλή ακολούθησανοι εκλογές της Άνω Βουλής 2025 για την 27η Άνω Βουλή, στις οποίες οι κάλπες έκλεισαν στις 29 και 30 Ιανουαρίου.

## Παραπομπές


2024
Ιρλανδ