Οίσκος

μικρογραφία| Τοπικός χάρτης
[μικρογραφία| Το μωσαϊκό "Οι Αχαιοί του Μενάνδρου", που βρέθηκε κοντά στο Ναό της [Φορτούνα|Φορτούνας, Μουσείο Πλέβεν]]
[μικρογραφία| Μια [Καρυάτιδες|καρυάτιδα από τον Οίσκο στο ιστορικό μουσείο Πλέβεν]]
μικρογραφία| Θραύσμα τοιχογραφίας από τη δημοτική βασιλική του Οίσκου, Μουσείο Πλέβεν
Ο **Οίσκος** (βουλγαρικά Улпия Ескус) ήταν σημαντική αρχαία πόλη στον ποταμό Δούναβη στη Ρωμαϊκή Μοισία. Αργότερα έγινε γνωστός ως *Ούλπια Οίσκος*. Βρισκόταν βορειοδυτικά της σύγχρονης πόλης Πλέβεν στη Βουλγαρία, κοντά στο χωριό Τζίτζεν.

Για σύντομο χρονικό διάστημα συνδεόταν με τη μεγαλύτερη και πιο διάσημη πέτρινη γέφυρα του Δούναβη, τη γέφυρα του Κωνσταντίνου, με την αρχαία πόλη Σουκιδάβα (σημερινή Κοράμπια στη Ρουμανία ). 

Η πόλη φαίνεται ότι κάποια στιγμή έφτασε σε έκταση 280 στρέμματα και πληθυσμό 100.000 κατοίκων. 

Οι αρχαιολογικές ανασκαφές, που έφεραν στο φως τμήματα της αρχαίας πόλης, συνεχίζονται.

## Ετυμολογία
Το όνομα της ρωμαϊκής πόλης προέρχεται από τον ποταμό Οίσκο (σήμερα Ίσκαρ). Πιθανότατα σήμαινε «νερό» στην τοπική θρακική διάλεκτο.

## Ιστορία
Ο Έλληνας γεωγράφος Κλαύδιος Πτολεμαίος (περίπου 90–168 μ.Χ.) χαρακτήρισε την Ούλπια Οίσκο ως πόλη των Τριβαλλών, μιας ανεξάρτητης αρχαίας φυλής, που κατοικούσε στη σημερινή βορειοδυτική Βουλγαρία. 

Υπό τη ρωμαϊκή κυριαρχία, ο Οίσκος ξεκίνησε ως σημαντική στρατιωτική βάση και φρούριο λεγεωνάριων ως μέρος από τις Παραδουνάβιες Λίμες. Μαζί με τον παρακείμενο οικισμό εξελίχθηκε σε πόλη. Συνδεόταν με την υπόλοιπη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία με τρεις σημαντικές οδούς:

# συνδέοντας την Εγνατία Οδό με τον Δούναβη: από την Ηράκλεια Λυγκηστίδα έως Κεραμειές, Στόβους, Άστιβο, Τρανούπαρα, Παυταλία, Αηλέα, Σέρδικα, Οίσκο. 
# από τη Φιλιππούπολη στον Οίσκο: Φιλιππούπολη ‐ Βιαμάτα – Χρίστο Ντάνοβο - Μοντέμνο – Αντ Ράντικες - Σόστρα - Μέλτα – Δωρίωνες – Στοργόσια – Αντ Πούτεα – Οίσκος
# κατά μήκος του Δούναβη: Σιγγίδουνο (Βελιγράδι) – Βιμινάκιο – Ρατιάρια – **Oίσκος** – Νόβαι – Ντουρόστορουμ (Σιλίστρα) – εκβολές του ποταμού Δούναβη. 

Η Ρωμαϊκή Πέμπτη Μακεδονική Λεγεώνα διατήρησε το μόνιμο στρατιωτικό της φρούριο κατά διαστήματα σε αυτήν την τοποθεσία από το 10 έως το 101 ΜΚΕ. Το 62 ΜΚΕ, η λεγεώνα έφυγε για να λάβει μέρος στον Πάρθιο πόλεμο του Νέρωνα στην Αρμενία και αργότερα στάλθηκε στα ανατολικά για να πολεμήσει στο τέλος του πολέμου. Πολέμησε επίσης στον Εβραίο-Ρωμαϊκό Πόλεμο το 66-67 ΜΚΕ. Μετά από μια σύντομη παραμονή στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, αυτή η λεγεώνα επέστρεψε στον Οίσκο το 71 ΜΚΕ. Κατά τη διάρκεια της απουσίας της, το στρατόπεδο στον Οίσκο πιθανότατα καταλήφθηκε από την τέταρτη ημιέφιππη γαλατική κοόρτη. Όταν ενισχύθηκαν οι άμυνες του Δούναβη, μια δεύτερη λεγεώνα, η Τέταρτη Σκυθική Λεγεώνα, στάθμευε επίσης εδώ μέχρι το 101 ΜΚΕ. 

Μεταξύ 106 και 112 ΜΚΕ, ο Τραϊανός παραχώρησε στην πόλη το καθεστώς της *αποικίας* και έλαβε ένα νέο όνομα, *Ούλπια Οισκένσιουμ* ("Ούλπια" από το μεσαίο όνομα του Τραϊανού, *Ούλπιος*). Βετεράνοι της Έκτης Μακεδονικής Λεγεώνας και της Πρώτης Ιταλικής Λεγεώνας μπορεί να είχαν εγκατασταθεί εκεί, όπως δείχνει η αρχαιολογία. Η πόλη χτίστηκε στην κορυφή του φρουρίου των λεγεωνάριων.

Το 167, ο Οίσκος έλαβε το μοναδικό πρόσθετο προνόμιο να του παραχωρηθούν όλα τα ρωμαϊκά δικαιώματα.

Το 190–191, η πόλη αφιέρωσε έναν ειδωλολατρικό ναό στη θεά Φορτούνα, η οποία ορίστηκε ως προστάτιδα της πόλης. Υπήρχε επίσης ναός της Τριάδας του Καπιτωλίου (Γιούπιτερ, Γιούνο και Μινέρβα). 

Η οικονομία της πόλης περιελάμβανε την κατασκευή κοσμημάτων, χάλκινων αγαλματιδίων, χάλκινων καρφιτσών και άλλων μεταλλικών αντικειμένων και αγγείων, γυαλιού, κεραμικών (*[[λημνία γη]]*, ερυθρά αγγεία και άλλα), μεταλλικών και οστέινων ειδών. Ήταν επίσης έδρα ενός από τα μεγαλύτερα εργαστήρια γλυπτικής στην περιοχή. 

Μετά το 271, η Πέμπτη Μακεδονική Λεγεώνα επέστρεψε και έχτισε ένα δεύτερο φρούριο, που ονομάζεται Οίσκος Β'. Κατασκευάστηκε ένα υδραγωγείο για την παροχή γλυκού νερού από πηγές σε απόσταση 20 χιλιομέτρων και κατασκευάστηκε πέτρινο τείχος για την προστασία της τοποθεσίας από τους εισβολείς και από τις πλημμύρες του Δούναβη. 

Στις 5 Ιουλίου 328 ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Α' εγκαινίασε προσωπικά και καθαγίασε τη γέφυρα του Κωνσταντίνου, τη μεγαλύτερη και πιο διάσημη πέτρινη γέφυρα στον Δούναβη. Η διάβαση συνέδεε τον Οίσκο με τη Σουκιδάβα προς τα βόρεια και με μήκος 2,5 χιλιομέτρων (1,3&nbsp;χλμ πάνω από τον ποταμό) και 5,7 μέτρα πλάτος, ήταν η μεγαλύτερη γέφυρα ποταμού στην αρχαιότητα.  Ωστόσο, χρησιμοποιήθηκε μόνο για περίπου 27 χρόνια. Καταστράφηκε κατά τη διάρκεια εισβολής βαρβάρων το 355. 

Το 411, οι Ούννοι κατέστρεψαν τον Οίσκο και το 444 έγινε προσπάθεια επανεγκατάστασης του ως οικισμού των Ούννων, με το όνομα *Ούνιον*. Ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός Α' ανοικοδόμησε το αμυντικό τείχος της πόλης, σε μια προσπάθεια να αποκαταστήσει τον Οίσκο ως το προπύργιο του αμυντικού συστήματος του Δούναβη, αλλά όλες οι προσπάθειες σταμάτησαν στα τέλη του 585 και στις αρχές του 586 από την εισβολή των Αβάρων. 

### Μεσαίωνας
Ένα βουλγαρικό χωριό υπήρχε στην τοποθεσία κατά τον 10ο-14ο αιώνα.

## Αρχαιολογία
Ο Οίσκος είναι μια από τις μεγαλύτερες και πιο συνεχώς μελετημένες αρχαίες πόλεις του Κάτω Δούναβη.  Οι αρχαιολογικές ανασκαφές ξεκίνησαν στην τοποθεσία το 1904, οι οποίες διεξήχθησαν από τον Βάτσλαβ Ντομπρούσκι.

Τα υπολείμματα του αμυντικού τείχους του λεγεωναρίου είναι ακόμα ορατά και περιοχές στα ανατολικά-βορειοανατολικά δείχνουν σημάδια παρουσίας νεκρόπολης αυτής της περιόδου, που περιέχει επιγραφικά μνημεία βετεράνων. 

Η περιτειχισμένη πόλη έχει το σχήμα ενός ακανόνιστου πενταγώνου, με αρχική έκταση 18 εκταρίων. Μετά το 271 επεκτάθηκε ανατολικά με προσθήκη 10 εκταρίων. 

Το 1948 ανακαλύφθηκε το ψηφιδωτό γνωστό ως «Οι Αχαιοί» (3ος αι. μ.Χ.). Αυτή τη στιγμή εκτίθεται, μαζί με πολλά άλλα αντικείμενα της τοποθεσίας,  στο Περιφερειακό Ιστορικό Μουσείο Πλέβεν. Άλλα αντικείμενα από τον χώρο, όπως ένα άγαλμα της θεάς Φορτούνα, βρίσκονται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο στη Σόφια.  

Οι αρχαιολογικές έρευνες της ανατολικής προέκτασης του Οίσκου Β' υποδεικνύουν σπίτια της εποχής της Ηγεμονίας, μερικά από τα οποία ήταν αρκετά ογκώδη και ήταν διακοσμημένα με ψηφιδωτά, που θα μπορούσαν να χρονολογηθούν στην εποχή του Σεπτίμιου Σεβήρου. 

Τα ερείπια υποδηλώνουν τον πλούτο της πόλης στις δυναστείες των Αντωνίνων και των Σεβήρων.  Υπάρχουν μια κεντρική πύλη, διοικητικά κτίρια, μια πολιτική βασιλική, τρία δημόσια λουτρά (*[[Θέρμες]]*), πηγάδια, ένας άρτια διατηρημένος δρόμος, ειδωλολατρικοί ναοί, μια νεκρόπολη, αμυντικά τείχη, εργαστήρια και ένα φόρουμ. Υπάρχουν επίσης ερείπια της γέφυρας του Κωνσταντίνου, αλλά φαίνονται μόνο από τη βόρεια όχθη του Δούναβη. 

Στο σημείο συνεχίζεται η αρχαιολογία. Το 2020 η Aula regia, ή μεγάλη αίθουσα, βρέθηκε ότι ήταν εξαιρετικά και περίτεχνα διακοσμημένη με 14 τύπους σπάνιου πολύχρωμου μαρμάρου. Χρονολογείται από τον 4ο αιώνα και η χρονολογία και η ποιότητά της δείχνουν ότι μπορεί να χτίστηκε για την επίσκεψη του Κωνσταντίνου για να ανοίξει επίσημα η γέφυρα το 328.

## Τιμές

* Το νησί Οίσκος στην Ανταρκτική πήρε το όνομά του από τον Οίσκο.

## Φωτογραφική συλλογή

Αρχείο:Colonia_Ulpia_Escus_2010_PD_0041.JPG
Αρχείο:Stitched_Colonia_Ulpia_Escus_1.jpg
Αρχείο:Stitched_Colonia_Ulpia_Escus_2.jpg
Αρχείο:Stitched_Colonia_Ulpia_Escus_6.jpg
Αρχείο:Oescus.jpg
Αρχείο:Colonia_Ulpia_Escus_2010_PD_0164.JPG
Αρχείο:Colonia_Ulpia_Escus_2010_PD_0155.JPG
Αρχείο:Colonia_Ulpia_Escus_2010_PD_0124.JPG
Αρχείο:Colonia_Ulpia_Escus_2010_PD_0111.JPG
Αρχείο:Colonia_Ulpia_Escus_2010_PD_0102.JPG


## Δείτε επίσης

* Δακία
* Μοισία
* Ρωμαϊκή Δακία

## Παραπομπές

### Αρχαίες

* Notitia Dignitatum cca 395–413
* 
* 

### Σύγχρονες

* 

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* 
* 3D Laser scanning and rendered movie

Κατηγορία:Ρωμαϊκές πόλεις στη Βουλγαρία
Κατηγορία:Δακικές πόλεις
Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ρουμανικά (ro)
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις