Χίτζρα

Στη Νότια Ασία, οι **χίτζρα** (χίντι: हिजड़ा ˈɦɪdʒɽa, ούρντου: ہِجڑا, βεγγαλ.: হিজড়া, κανάντα: ಹಿಜಡಾ, τελούγκου:హిజ్రా, παντζάμπι: ਹਿਜੜਾ, όντια: ହିନ୍ଜଡା) είναι τρανς, ίντερσεξ ή ευνούχα άτομα, που ζουν σε κοινότητες, που ακολουθούν ένα σύστημα συγγένειας γνωστό ως σύστημα γκουρού-τσέλα. Άλλοι όροι που χρησιμοποιούνται: *χούσρα (**χαουάτζα σάρα* (χίντι: ख़वाजा सरा / ούρντου: خواجہ سرا), *χάντρα* (σίντι: खदड़ा / کدڙا).

Είναι επίσης γνωστοί ως **αραβάνι** και **αρουβάνι** και στο Πακιστάν ως **χαουάτζα σίρα**.

Με δυτικούς όρους, οι περισσότεροι χίτζρα είναι άτομα, που προσδιορίζονται ως θηλυκά και τους αποδόθηκε αρσενικό φύλο κατά τη γέννησή τους. Οι χίτζρα αναγνωρίζονται επίσημα ως τρίτο φύλο σε όλες τις χώρες της ινδικής υποηπείρου θεωρούμενοι ούτε εντελώς αρσενικό ούτε θηλυκό. Η ταυτότητα των χίτζρα προέρχεται από τον αρχαίο Ινδουισμό και εξελίχθηκε κατά τη διάρκεια του Σουλτανάτου του Δελχί (1206–1526) και της Μογγολικής Αυτοκρατορίας της Ινδίας (1526–1707).

Τον 21ο αιώνα, πολλοί χίτζρα ζουν σε σαφώς καθορισμένες και οργανωμένες κοινότητες, με επικεφαλής έναν γκουρού. Για γενιές, αυτές οι κοινότητες αποτελούνταν από άτομα, που ζουν σε απόλυτη φτώχεια ή που έχουν απορριφθεί από την οικογένειά τους ή έχουν εγκαταλείψει την οικογένειά τους. Πολλά άτομα εξ αυτών είναι εργαζόμενοι του σεξ.

Η λέξη *χίτζρα* είναι ινδουιστική λέξη. Παραδοσιακά μεταφράζεται στα αγγλικά ως «ευνούχος» ή «ερμαφρόδιτος», όπου «η ανωμαλία των ανδρικών γεννητικών οργάνων είναι κεντρικής σημασίας στον ορισμό». Ωστόσο, γενικά οι χίτζρα έχουν γεννηθεί άνδρες, με λίγα άτομα να έχουν γεννηθεί με διαφυλικές παραλλαγές. Μερικοί χίτζρα υποβάλλονται σε τελετή μύησης στην κοινότητα χίτζρα, που ονομάζεται *νιρβαάν*, η οποία περιλαμβάνει την αφαίρεση του πέους, του όσχεου και των όρχεων.

Από τα τέλη του 20ού αιώνα, ορισμένοι ακτιβιστές χίτζρα και μη κυβερνητικές οργανώσεις έχουν ασκήσει πιέσεις για την επίσημη αναγνώριση των χίτζρα ως ένα είδος «τρίτου φύλου», ούτε άνδρα ούτε γυναίκας, ενώ άλλοι έχουν ασκήσει πιέσεις για την αναγνώριση ως γυναίκες και την πρόσβαση σε ορμονοθεραπεία και χειρουργικές επεμβάσεις επαναπροσδιορισμού φύλου. Στο Μπαγκλαντές, οι χίτζρα έχουν αναγνωριστεί ως τρίτο φύλο και είναι επιλέξιμοι για προτεραιότητα στην εκπαίδευση και σε ορισμένα είδη χαμηλά αμειβόμενων θέσεων εργασίας. Στην Ινδία, το Ανώτατο Δικαστήριο τον Απρίλιο του 2014 αναγνώρισε τους χίτζρα, τα τρανς άτομα, τους ευνούχους και τα ίντερσεξ άτομα ως «τρίτο φύλο» στο νόμο. Το Νεπάλ, το Πακιστάν, η Ινδία και το Μπαγκλαντές έχουν αποδεχτεί νομικά την ύπαρξη ενός τρίτου φύλου, με την Ινδία, το Πακιστάν και το Νεπάλ να περιλαμβάνουν μια επιλογή για αυτά στα διαβατήρια και σε ορισμένα επίσημα έγγραφα.

## Ορολογία
Η λέξη *hijra* στα χίντι μπορεί εναλλακτικά να εκλατινιστεί ως *hijira*, *hijda*, *hijada*, *hijara* ή *hijrah*. Αυτός ο όρος θεωρείται γενικά υποτιμητικός στα ουρντού και αντί αυτού χρησιμοποιείται ο όρος *khwaja Sara*. Ο όρος *Khwaja Sara* μερικές φορές θεωρείται πιο αξιοσέβαστος και έχει ανακτηθεί από την κοινότητα δεδομένης της προαποικιακής του προέλευσης και της πιο αποδεκτής του θέσης στην πακιστανική κοινωνία.  Ένας άλλος τέτοιος όρος είναι ο *khasuaa* (खसुआ) ή *khusaraa* (खुसरा).

Αρκετοί όροι σε ολόκληρη την πολιτισμικά και γλωσσικά ποικιλόμορφη ινδική υποήπειρο αντιπροσωπεύουν παρόμοιες κατηγορίες φύλου ή γένους. Ενώ αυτά είναι πρόχειρα συνώνυμα, μπορεί να γίνουν καλύτερα κατανοητά ως ξεχωριστές ταυτότητες λόγω περιφερειακών πολιτισμικών διαφορών. Στην όντια, ένα άτομο hijra αναφέρεται ως *hinjida* ή *hinjda*, στα ταμίλ ως *ali*, *aravanni*, *aravani* ή *aruvani* (συχνά θεωρούνται υποτιμητικά και έχουν αντικατασταθεί από όρους εντός της κοινότητας, που απορρίπτουν την έννοια του hijra για μια ευρύτερη τρανς ταυτότητα, όπως *το thirunangai* (, σεβαστή γυναίκα), *thirunambi* ( , σεβαστός άνθρωπος) και *thirunar* (, «σεβαστό άτομο») για τρανς γυναίκες, άνδρες και άτομα αντίστοιχα), στα παντζάμπι ως *khusra* ή *jankha*, στα κανάντα ως *mangalamukhi* (), στα σίντι ως *khadro* () και στα γκουτζαράτι ως *pavaiyaa* (). Στα μπενγκάλι, το άτομο hijra ονομάζεται *hijra* (), *hijla*, *hijre*, *hizra*, ή *hizre.* Στα κονκάνι, είναι γνωστά ως *hizddem* ή *hizdô*.

Στη Βόρεια Ινδία, η θεά Μπαχουτσάρα Μάτα λατρεύεται από τα άτομα παβάγιαα. Στη Νότια Ινδία, πιστεύεται ότι η θεά Ρενούκα έχει τη δύναμη να αλλάξει το φύλο κάποιου. Οι άνδρες πιστοί με γυναικεία ενδυμασία είναι γνωστοί ως *τζογκάπα*. Εκτελούν παρόμοιους ρόλους με τους χίτζρα, όπως χορό και τραγούδι σε τελετές γέννησης και γάμους.

Η λέξη *kothi* (ή *koti*) είναι κοινή σε όλη την Ινδία, παρόμοια με την *λέξη kathoey* της Ταϊλάνδης, αν και τα kothi συχνά διακρίνονται από τα hijra. Τα kothi θεωρούνται θηλυπρεπείς άνδρες ή αγόρια, που αναλαμβάνουν θηλυκό ρόλο στο σεξ με άνδρες, αλλά δεν ζουν στο είδος των συνειδητών κοινοτήτων, στις οποίες ζουν συνήθως οι χίτζρα. Επιπλέον, δεν έχουν όλα τα kothi υποβληθεί σε τελετές μύησης ή σε βήματα τροποποίησης του σώματος για να γίνουν χίτζρα. Τα τοπικά ισοδύναμα περιλαμβάνουν *durani* (Καλκούτα), *menaka* (Κότσιν), *meti* (Νεπάλ) και *zenana* (Πακιστάν).

Η λέξη Hijra μεταφραζόταν στα αγγλικά ως «ευνούχος» ή «ερμαφρόδιτος», αν και οι ιστορικοί ΛΟΑΤΚΙ+  και τα ακτιβιστικά κινήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν επιδιώξει να συμπεριλάβουν τους χίτζρα ως τρανς. Σε μια σειρά συναντήσεων που συγκλήθηκαν μεταξύ Οκτωβρίου 2013 και Ιανουαρίου 2014 από την επιτροπή εμπειρογνωμόνων για τα τρανς άτομα του Υπουργείου Κοινωνικής Δικαιοσύνης και Ενδυνάμωσης της Ινδίας, χίτζρα και άλλα τρανς άτομα, που δραστηριοποιούνται στον ακτιβισμό, ζήτησαν να διακοπεί η χρήση του όρου «ευνούχος» σε κυβερνητικά έγγραφα, καθώς δεν είναι όρος, με τον οποίο ταυτίζονται οι κοινότητες. Ο όρος έχει συγκριθεί με εκείνους των όρων *mustarjil* και *mukhannath*.

## Φύλο και σεξουαλικότητα
Μια κοινή παρανόηση που επικρατεί σε πολλούς στην ινδική κοινωνία είναι ότι όλοι οι χίτζρα είναι ίντερσεξ, ασεξουαλικοί και ανίκανοι. Αυτό δεν είναι απολύτως ακριβές, καθώς πολλοί χίτζρα είναι σεξουαλικά ενεργοί, σε σχέσεις ή συμμετέχουν σε σεξουαλική εργασία. Στην Ινδία, ορισμένοι χίτζρα δεν αυτοπροσδιορίζονται με βάση συγκεκριμένο σεξουαλικό προσανατολισμό, αλλά μάλλον αποκηρύσσουν εντελώς τη σεξουαλικότητά τους. Ωστόσο, αυτές οι έννοιες μπορεί να έρθουν σε σύγκρουση με την πρακτική, η οποία είναι ότι οι χίτζρα συχνά απασχολούνται ως πόρνες.

Επιπλέον, στην Ινδία, ένας θηλυκός άνδρας, που αναλαμβάνει έναν «δεκτικό» ρόλο στο σεξ με έναν άνδρα, συχνά αυτοπροσδιορίζεται ως *kothi* (ή ο τοπικός ισοδύναμος όρος). Ενώ οι *κότι* συνήθως διακρίνονται από τους χίτζρα ως ξεχωριστή ταυτότητα φύλου, συχνά ντύνονται ως γυναίκες και ενεργούν με θηλυκό τρόπο σε δημόσιους χώρους, χρησιμοποιώντας ακόμη και γυναικεία γλώσσα για να αναφερθούν στον εαυτό τους και ο ένας στον άλλον. Οι συνήθεις σύντροφοι των χίτζρα και των *κότι* είναι άνδρες, που θεωρούν τους εαυτούς τους ετεροφυλόφιλους, καθώς αυτοί διεισδύουν.  Αυτοί οι άνδρες σύντροφοι είναι συχνά παντρεμένοι και τυχόν σχέσεις ή σεξ με κότι ή χίτζρα συνήθως κρατούνται μυστικά από την κοινότητα γενικότερα. Μερικοί χίτζρα μπορεί να δημιουργήσουν σχέσεις με άνδρες και ακόμη και να παντρευτούν,  αν και ο γάμος τους συνήθως δεν αναγνωρίζεται από το νόμο ή τη θρησκεία.

Οι χίτζρα και οι κότι συχνά έχουν ένα όνομα για αυτούς τους αρρενωπούς σεξουαλικούς ή ρομαντικούς συντρόφους: για παράδειγμα *panthi* στο Μπαγκλαντές, *giriya* στο Δελχί ή *sridhar* στο Κοτσί. Μια μελέτη του 2015 διαπίστωσε ότι οι συμμετέχοντες που αυτοπροσδιορίζονται *ως panthi* ανέφεραν τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό ως αμφιφυλόφιλο, αλλά κατά τα άλλα ευθυγραμμίζονται με τον ανδρικό τυπικό σε άλλα μέτρα μελέτης. Η ταυτοποίηση ως *hijra*, *kothi* και *panthi* μπορεί να διακριθεί από τις δυτικές κατηγορίες, καθώς υπερβαίνουν τη σεξουαλική έλξη (όπως ομοφυλόφιλος, λεσβία ή αμφιφυλόφιλος στη Δύση) και περιλαμβάνουν επίσης τους ρόλους/παρουσίαση των φύλων και την προτίμηση στη σεξουαλική στάση.

Μια ποιοτική μελέτη, βασισμένη σε συνεντεύξεις, διαπίστωσε ότι όσοι εμπίπτουν στην ομπρέλα των χίτζρα τείνουν να ταυτίζονται με ορισμένες «σχολές σκέψης», συμπεριλαμβανομένων των *Κουσραπάν* και *Ζαναναπάν*. Αυτοί οι όροι αναφέρονται σε κατηγορίες λειτουργίας χίτζρα. Όσοι ακολουθούν το *Κουσραπάν* ταυτίζονται με το να είναι Ερμαφρόδιτοι απορρίπτοντας την εργασία στο σεξ, ενώ πιστεύουν ότι πρέπει να βασίζονται στις αρχαίες πρακτικές προσφοράς προσευχών και ευλογιών για την επιβίωσή τους. Αντίθετα, η σχολή σκέψης *Ζαναναπάν* έχει οπαδούς, που μπορεί να γεννηθούν βιολογικά άνδρες, αλλά να ταυτίζονται με το να είναι γυναίκες μέσω της εμφάνισης και του τρόπου ζωής τους. Συχνά στρέφονται στην επαιτεία ή την εργασία στο σεξ ως συνέπεια του κοινωνικού αποκλεισμού. Πολλά τρανσθηλυκά στις ινδικές κοινότητες απορρίπτουν το να θεωρούνται τρίτο φύλο λέγοντας ότι είναι ένας όρος, που αποδίδεται στις τρανς γυναίκες, ακόμη και αν δεν θεωρούν τους εαυτούς τους τρίτο φύλο.

## Ιστορία

### Αρχαία εποχή
Το αρχαίο ινδικό ερωτικό βιβλίο Κάμα Σούτρα αναφέρει την εκτέλεση πεολειχίας από θηλυκά άτομα τρίτου φύλου (*tritiya prakriti*). Αυτό το απόσπασμα έχει ερμηνευτεί ποικιλοτρόπως ως αναφορά σε άνδρες, που επιθυμούσαν άλλους άνδρες, τους λεγόμενους ευνούχους («αυτούς που μεταμφιέζονται σε άνδρες και αυτούς που μεταμφιέζονται σε γυναίκες»), άνδρες και γυναίκες τρανς άτομα («το αρσενικό παίρνει την εμφάνιση γυναίκας και η γυναίκα παίρνει την εμφάνιση άνδρα») ή δύο είδη βιολογικών αρσενικών, το ένα ντυμένο ως γυναίκα και το άλλο ως άνδρας. Επιπλέον, στις Πουράνες αναγνωρίστηκαν τρία είδη *ντέβα* ή θεϊκών όντων μουσικής και χορού. Αυτά περιλάμβαναν τους *απσάρα*, τους *γκαντάρβα* και τους *κινάρ*, με τα δύο πρώτα να αναφέρονται σε θηλυκό και αρσενικό, ενώ το δεύτερο αναφέρεται σε «ουδέτερους». Επιπλέον, τα πρώιμα γραπτά του Μάνου Σμρίτι εξηγούσαν τη βιολογική προέλευση των φύλων προσδιορίζοντας ένα τρίτο φύλο, που θα μπορούσε να προκύψει, εάν υπήρχε ίση επικράτηση αρσενικού και θηλυκού «σπόρου».

### Ισλαμική εποχή
Η ταυτότητα και ο πολιτισμός των Χίτζρα τεκμηριώνεται ότι εξελίχθηκαν κατά τη διάρκεια του Σουλτανάτου του Δελχί (1206–1526) και της Μογγολικής Αυτοκρατορίας της Ινδίας (1526–1707), όπου οι χίτζρα κατείχαν αξιοσέβαστες θέσεις ως υπηρέτες βασιλικών και αριστοκρατικών οικογενειών, κυρίως ως φύλακες και υπηρέτες χαρεμιών, και σε διοικητικές θέσεις. Λόγω της εγγύτητάς τους με την ελίτ, οι ίδιοι οι Χίτζρα ανήλθαν σε υψηλές βαθμίδες και έγιναν στρατιωτικοί διοικητές, πολιτικοί σύμβουλοι, εισπράκτορες φόρων (μανσαμπντάρ) κ.λπ. Οι ηγεμόνες βασιλείων όπως το Αουάντ και το Μαράθα συχνά έβαζαν τους χίτζρα να συμμετέχουν σε βασιλικές αυλές και θρησκευτικές τελετές και στους χίτζρα χορηγούνταν *βαρσάσαν* (χρηματικά επιδόματα) και *ιμάμ* (χωρίς ενοίκιο επιχορηγήσεις γης).

Φραγκισκανοί ταξιδιώτες τη δεκαετία του 1650 παρατήρησαν την παρουσία «ανδρών και αγοριών που ντύνονταν σαν γυναίκες» να περιφέρονται στους δρόμους της Θάτα, στο Σιντ (στη σημερινή περιοχή του σύγχρονου Πακιστάν). Η παρουσία αυτών των ατόμων θεωρήθηκε ένδειξη της εξαχρείωσης της πόλης.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι, ενώ οι χίτζρα σήμερα αναφέρονται σε άνδρες, που αυτοπροσδιορίζονται ως γυναίκες και ως εκ τούτου ευνουχίζονται οικειοθελώς, οι χίτζρα/ευνούχοι, που υπηρετούσαν τα σουλτανάτα και τις αυτοκρατορίες, ήταν συχνά σκλάβοι, που ευνουχίζονταν βίαια ή καταναγκαστικά. Ο αριθμός τέτοιων ευνούχων σκλάβων ήταν πάντα μικρός, καθώς οι ευνούχοι θεωρούνταν τα πιο ακριβά και ελίτ είδη σκλάβων, που ικανοποιούσαν αποκλειστικά τις απαιτήσεις της βασιλικής οικογένειας και των ευγενών.

### Βρετανικός αποικισμός και η εκστρατεία κατά των Χίτζρα (1858–1947)
μικρογραφία|Χίτζρα και οι σύντροφοί τους στην Ανατολική Βεγγάλη το 1860
Ξεκινώντας από τη δεκαετία του 1850, οι αποικιακές Αρχές ανέπτυξαν διάφορες στρατηγικές για να τερματίσουν τις πρακτικές χίτζρα, τις οποίες θεωρούσαν «παραβίαση της δημόσιας ευπρέπειας» και ανίκανες για «ηθικό μετασχηματισμό», ως μέρος της επιρροής τους στη σεξουαλικότητα της αποικιακής εποχής στην Ινδία. Παρόλο που οι χίτζρα είχαν ήδη ποινικοποιηθεί από το Άρθρο 377 του Ινδικού Ποινικού Κώδικα το 1861, οι Αρχές των Βορειοδυτικών Επαρχιών επιδίωξαν να θεσπίσουν έναν «ειδικό νόμο» κατά των χίτζρα. Μέχρι το 1870, κανένας υψηλόβαθμος Βρετανός αξιωματούχος δεν τάχθηκε κατά της εφαρμογής ειδικής νομοθεσίας για την αντιμετώπιση του «προβλήματος χίτζρα» ενισχύοντας έτσι μια εκστρατεία κατά των χίτζρα σε όλη την ινδική υποήπειρο.

Θεσπίστηκαν νόμοι κατά των χίτζρα, συμπεριλαμβανομένου ενός νόμου, που απαγόρευε τον ευνουχισμό, μια περιθωριακή πρακτική της κοινότητας των χίτζρα, αν και σπάνια εφαρμοζόταν. Οι χίτζρα συμπεριλήφθηκαν στον Νόμο περί Ποινικών Φυλών (1871), με την επιφύλαξη καταγραφής, παρακολούθησης και στιγματισμού. Λόγω του οικονομικού κόστους, οι χίτζρα και άλλες λεγόμενες «εγκληματικές φυλές» δεν μπόρεσαν να απομονωθούν συλλογικά από την αποικιακή κοινωνία. Ο Βρετανός Αντικυβερνήτης Έντμουντ Ντράμοντ (1814–1895) χαρακτήρισε την εκστρατεία κατά των χίτζρα απαραίτητο έργο. Οι χίτζρα παρακολουθούνταν με την ελπίδα να τερματιστούν οι πρακτικές τους. Από την ψήφιση του Νόμου περί Ποινικών Φυλών (1871), οι χίτζρα μπορούσαν να αποκτήσουν παιδιά. Αυτός ο νόμος εμπόδισε επίσης τον ευνουχισμό, καθώς υποστηρίχθηκε ότι τα παιδιά χίτζρα δεν συναινούσαν ή δεν μπορούσαν να συναινέσουν σε αυτό.

### Μετα-αποικιακή εποχή (1947–σήμερα)
Κοινότητες χίτζρα παραμένουν σε όλα τα σύγχρονα κράτη του Πακιστάν, της Ινδίας, του Νεπάλ και του Μπαγκλαντές, αν και συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν κοινωνική περιθωριοποίηση και αστυνομική κακοποίηση. Στα τέλη του 20ού και στις αρχές του 21ου αιώνα, τα χίτζρα έγιναν αντικείμενο μεγαλύτερης προσοχής αποτελώντας το επίκεντρο πολυάριθμων ντοκιμαντέρ, ειδησεογραφικών ρεπορτάζ, εθνογραφιών, μονογραφιών και διατριβών. Στον 21ο αιώνα, τα χίτζρα έχουν επίσης «ενσωματωθεί» σε δημοφιλείς ταινίες: «δεδομένης αυτής της ιστορίας της σχεδόν αορατότητας, η πρόσφατη προσοχή που επικεντρώνεται στα χίτζρα ήταν ανησυχητική τόσο για τα χίτζρα όσο και για τα μη χίτζρα άτομα».

## Κοινωνική κατάσταση και οικονομικές συνθήκες
μικρογραφία|Δημόσιες τουαλέτες ανδρών, γυναικών και χίτζρα στην Ινδία
Οι περισσότεροι χίτζρα ζουν στο περιθώριο της κοινωνίας με πολύ χαμηλή κοινωνική θέση. Η ίδια η λέξη «χίτζρα» χρησιμοποιείται μερικές φορές με υποτιμητικό τρόπο. Ο Ινδός δικηγόρος και συγγραφέας Ρατζές Ταλγουάρ έχει γράψει ένα βιβλίο με τίτλο *«Το Τρίτο Φύλο και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα*» επισημαίνοντας τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων που υφίσταται η κοινότητα.

Λίγες ευκαιρίες απασχόλησης είναι διαθέσιμες στους χίτζρα. Πολλοί αντλούν το εισόδημά τους από την εμφάνισή τους σε τελετές (toli), την επαιτεία (dheengna) ή την πορνεία («raarha»), ένα επάγγελμα ευνούχων, που έχει καταγραφεί και στην προνεωτερική εποχή. Η βία κατά των χίτζρα, ιδίως εκείνων που είναι πόρνες, είναι συχνά βάναυση και συμβαίνει σε δημόσιους χώρους, αστυνομικά τμήματα, φυλακές και στα σπίτια τους. Όπως και με τα τρανς άτομα στο μεγαλύτερο μέρος του κόσμου, αντιμετωπίζουν ακραίες διακρίσεις στην υγεία, τη στέγαση, την εκπαίδευση, την απασχόληση, τη μετανάστευση, τη νομοθεσία και οποιαδήποτε γραφειοκρατία, που δεν μπορεί να τους κατατάξει σε κατηγορίες φύλου ανδρών ή γυναικών.

## Κοινότητα
Η κοινότητα των χίτζρα αποτελείται από μεγάλες ομάδες χίτζρα από διαφορετικές περιοχές, που σχηματίζουν ιεραρχικές γενεαλογίες ή *gharana*. Ένας *naayak* είναι ο επικεφαλής και ο κύριος υπεύθυνος λήψης αποφάσεων για μια gharana, καθορίζοντας πολιτικές για την κοινότητα. Στους naayak εμπίπτουν οι *γκουρού* (κυριολεκτικά "δάσκαλοι"). Οι γκουρού είναι πάνω από τα μέλη της κοινότητας και ρυθμίζουν την καθημερινή ζωή στον χώρο τους (γνωστός ως *dera*). Οι οπαδοί ενός *γκουρού* ονομάζονται *chela*. Παραδοσιακά, οι δάσκαλοι και οι μαθητές τους χρησιμοποιούν αυτούς τους όρους σε πολλούς τομείς, όπως η θρησκευτική μάθηση. Ωστόσο, έχουν συγκεκριμένη σημασία στις κοινότητες χίτζρα, καθώς αφορούν την πολιτιστική μάθηση: οι χίτζρα chela διδάσκονται για τα έθιμα από τον γκουρού τους. Αυτές οι κοινότητες αντανακλούν ομοιότητες με τις δυτικές αντιλήψεις για την οικογένεια.

Σε αυτές τις κοινότητες, οι χίτζρα συνήθως αναφέρονται μεταξύ τους με γυναικείους όρους. Έτσι, αναφέρονται στις συγγενείς τους ως αδελφές με εκείνες που εμπίπτουν στην ηλικιακή τους ομάδα ή ως θείες με εκείνες που είναι μεγαλύτερες από αυτές, και ούτω καθεξής.

### Στέγαση
Τον Οκτώβριο του 2013, Πακιστανοί Χριστιανοί και Μουσουλμάνοι (Σιίτες και Σουνίτες) άσκησαν πιέσεις στους ιδιοκτήτες της αποικίας Ιμάμια να εκδιώξουν τυχόν τρανς κατοίκους. Ο I.A. Ρεχμάν, διευθυντής της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Πακιστάν, δήλωσε: «Γενικά στο Πακιστάν, οι χουάτζα Σίρα δεν απειλούνται. Αλλά βρίσκονται στην επαρχία Χίμπερ Παχτούνχβα λόγω ενός «νέου Ισλάμ» που βρίσκεται σε εξέλιξη».

### Υγειονομική περίθαλψη
Η κοινωνική θέση των χίτζρα στην κοινωνία παίζει ρόλο στη δυσκολία τους να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης, καθώς οι γιατροί θα απορρίψουν πελάτες χίτζρα λέγοντας ότι η παρουσία τους θα ενοχλήσει άλλους πελάτες. Οι χίτζρα πρέπει να κρύψουν την ταυτότητά τους ή δεν μπορούν να αποκαλύψουν ασθένειες όπως ΣΜΝ. Οι περισσότεροι γιατροί δεν είναι επίσης καλά εκπαιδευμένοι και ενημερωμένοι σχετικά με τους χίτζρα ή τη σεξουαλικότητα, συμβάλλοντας περαιτέρω σε αυτό το ζήτημα. Ο κοινωνικός αποκλεισμός των χίτζρα έχει επίσης ορισμένες σοβαρές συνέπειες για την υγεία τους.

Οι χίτζρα στην Ντάκα του Μπαγκλαντές διαπιστώθηκε ότι έχουν τα υψηλότερα ποσοστά σύφιλης από όλες τις ομάδες υψηλού κινδύνου στην πόλη. Σε μια μελέτη για τους χίτζρα του Μπαγκλαντές, οι συμμετέχοντες ανέφεραν ότι δεν τους επιτρεπόταν να αναζητήσουν υγειονομική περίθαλψη σε ιδιωτικά ιατρεία και ότι υφίσταντο κακοποίηση, εάν απευθύνονταν σε δημόσια νοσοκομεία.

Το 2008, η επικράτηση του HIV ήταν 27,6% μεταξύ των χίτζρα ιερόδουλων στη Λαρκάνα του Πακιστάν.  Η γενική επικράτηση του HIV στον ενήλικο πληθυσμό του Πακιστάν εκτιμάται σε 0,1%.

Οι προαναφερθείσες κοινωνικές ανισότητες και η ιατρική αμέλεια καθιστούν επίσης τους εργαζόμενους του σεξ χίτζρα έναν πιο ευάλωτο πληθυσμό στον ιό HIV. Η εργασία στο σεξ αυξάνει την ευαλωτότητα των εργαζομένων στη βία και η προστασία συνήθως δεν χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις εξαναγκαστικού σεξ, αυξάνοντας τον κίνδυνο άμεσης έκθεσης στον ιό HIV. 40% του δείγματος σε μια μελέτη στο Πακιστάν για τον ιό HIV ανέφερε ότι είχε βιώσει εξαναγκαστικό σεξ ή κακοποίηση. Επιπλέον, από αυτό το δείγμα, το 58% των συμμετεχόντων είχε ΣΜΝ, με τα πιο συνηθισμένα να είναι η σύφιλη και η γονόρροια.

Μια ινδική μελέτη, που περιελάμβανε 68 τρανς συμμετέχοντες, ανέφερε ότι οι ερωτηθέντες εξέφρασαν έντονα συναισθήματα χαμηλής αυτοεκτίμησης, ντροπής, κατάθλιψης και αυτοκτονικών σκέψεων, εσωτερικεύοντας τις αρνητικές απόψεις που έχει η κοινωνία γύρω τους. Πολλοί χίτζρα βιώνουν έλλειψη συστήματος υποστήριξης, αντιμετωπίζουν απόρριψη από μέλη της οικογένειας ή δυσκολίες όσον αφορά τη διατήρηση σταθερών σχέσεων με ρομαντικούς συντρόφους. Αυτή η απόρριψη από την κοινωνία συμβάλλει σε προβλήματα ψυχικής υγείας, καθώς και στο να αισθάνονται οι τρανς εργαζόμενοι του σεξ υποχρεωμένοι να αποδεχτούν τη βία και το στίγμα που υφίστανται.

### Ποινικοποίηση της σεξουαλικότητας
Αφότου το Ανώτατο Δικαστήριο της Ινδίας επανεγκρίνει το ομοφυλοφιλικό σεξ στις 11 Δεκεμβρίου 2013, υπήρξε μια απότομη αύξηση της σωματικής, ψυχολογικής και σεξουαλικής βίας κατά της τρανς κοινότητας από την Ινδική Αστυνομική Υπηρεσία, η οποία συχνά δεν διερευνά αναφορές σεξουαλικής επίθεσης εναντίον τους. Στις 6 Σεπτεμβρίου 2018, το Ανώτατο Δικαστήριο ανέτρεψε το Άρθρο 377 της Ινδίας, το οποίο ποινικοποιούσε το πρωκτικό και στοματικό σεξ.

### Εκπαίδευση και απασχόληση
Σε μια εθνογραφική μελέτη σχετικά με την εμπειρία των χίτζρα στο Μπαγκλαντές, πολλοί χίτζρα αφηγήθηκαν εμπειρίες παιδικής ηλικίας, όπου αντιμετώπισαν κακοποίηση και απομόνωση από τους συνομηλίκους τους, επειδή παρουσιάστηκαν ως θηλυκά αρσενικά. Επιπλέον, πολλοί χίτζρα ανέφεραν ότι αντιμετώπισαν κακοποίηση και ταπείνωση και από τους δασκάλους τους, καθιστώντας το σχολείο ένα εχθρικό και άβολο περιβάλλον για αυτούς. Αυτές οι εμπειρίες τελικά οδήγησαν στην απροθυμία τους να φοιτήσουν στο σχολείο ή να συνεχίσουν την εκπαίδευσή τους. Αυτή η έλλειψη εκπαίδευσης καταλήγει να παίζει ρόλο στα ποσοστά ανεργίας των χίτζρα. Οι χίτζρα στο Μπαγκλαντές βιώνουν επίσης σεξουαλική παρενόχληση και κακοποίηση στην εργασία, απομακρυνόμενοι από τις δουλειές τους, όταν αποκαλυφθούν ως χίτζρα, ή γενικά τους απαγορεύεται η πρόσβαση σε θέσεις εργασίας. Αντιμετωπίζουν κατηγορίες για διατάραξη του εργασιακού περιβάλλοντος.

Απομακρυνόμενοι από τις παραδοσιακές σταδιοδρομίες, πολλοί χίτζρα έχουν ασχοληθεί με την εργασία στο σεξ. Ωστόσο, αυτό έχει τα δικά του προβλήματα, καθώς οι χίτζρα αντιμετωπίζουν παρενόχληση, αναγκαστικό σεξ χωρίς προφυλάξεις και επίθεση από πελάτες, αλλά πολλοί δεν είναι σε θέση να το καταγγείλουν λόγω φόβου παρενόχλησης και από την αστυνομία.

Το 2002, σχεδόν 5.000 άτομα παρακολούθησαν το Πανινδικό Συνέδριο Ευνούχων, που πραγματοποιήθηκε στο Βαρανάσι. Η πλατφόρμα του συνεδρίου απαιτούσε από τα πανεπιστήμια και την κυβέρνηση να ανοίξουν περισσότερες ευκαιρίες εργασίας σε αυτόν τον πληθυσμό.  Στις 15 Απριλίου 2014, το Ανώτατο Δικαστήριο της Ινδίας έκρινε ότι τα τρανς άτομα θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως τρίτη κατηγορία φύλου ή ως κοινωνικά και οικονομικά «οπισθοδρομική» τάξη, που δικαιούται αναλογική πρόσβαση και εκπροσώπηση στην εκπαίδευση και την απασχόληση.

Από το 2006, οι χίτζρα είχαν αναλάβει να συνοδεύουν τους φορολογικούς υπαλλήλους της πόλης της Πάτνα για την είσπραξη απλήρωτων φόρων, λαμβάνοντας προμήθεια 4%.

## Γλώσσα
Η κοινότητα των Χίτζρα ανέπτυξε μια μυστική γλώσσα γνωστή ως Χίτζρα Φαρσί. Η γλώσσα έχει μια δομή προτάσεων, που βασίζεται χαλαρά στα Χίντι  και ένα μοναδικό λεξιλόγιο τουλάχιστον χιλίων λέξεων. Μερικοί από τους όρους συγγένειας και τα ονόματα για τελετουργίες που χρησιμοποιούνται από την κοινότητα Χίτζρα που μιλάει Χίντι διαφέρουν στη χρήση από αυτά που χρησιμοποιούνται από άτομα εκτός της κοινότητας Χίτζρα. Για παράδειγμα, *το dādī*, η τυπική λέξη χίντι για *τη γιαγιά από την πλευρά του πατέρα*, χρησιμοποιείται στην κοινότητα Χίτζρα για να απευθυνθεί στον γκουρού του γκουρού κάποιου. Πέρα από τις περιοχές της υποηπείρου που μιλούν ουρντού-χίντι, το λεξιλόγιο εξακολουθεί να χρησιμοποιείται από την κοινότητα Χίτζρα στις δικές της μητρικές γλώσσες.

## Στην πολιτική της Νότιας Ασίας
[μικρογραφία|Διαμαρτυρία Χίτζρα στο [Ισλαμαμπάντ, την πρωτεύουσα του Πακιστάν]]
Οι κυβερνήσεις τόσο της Ινδίας (1994)  όσο και του Πακιστάν (2009)  έχουν αναγνωρίσει τους χίτζρα ως «τρίτο φύλο» παρέχοντάς τους έτσι τα βασικά πολιτικά δικαιώματα κάθε πολίτη. Στην Ινδία, οι χίτζρα έχουν πλέον την επιλογή να αυτοπροσδιορίζονται ως ευνούχοι («Ε») στα διαβατήρια και σε ορισμένα κυβερνητικά έγγραφα. Ωστόσο, δεν έχουν πλήρως προσαρμοστεί. Για να ψηφίσουν, για παράδειγμα, οι πολίτες πρέπει να αυτοπροσδιορίζονται ως άνδρες ή γυναίκες. Υπάρχουν επίσης περαιτέρω διακρίσεις από την κυβέρνηση. Στις γενικές εκλογές του 2009, η εκλογική επιτροπή της Ινδίας απέρριψε τρεις υποψηφιότητες χίτζρα, εκτός εάν αυτοπροσδιορίζονταν ως άνδρες ή γυναίκες. Το 2013, τα τρανς άτομα στο Πακιστάν είχαν την πρώτη τους ευκαιρία να θέσουν υποψηφιότητα. Η Σανάμ Φακίρ, μια 32χρονη χίτζρα, έθεσε υποψηφιότητα ως ανεξάρτητη υποψήφια για το Σουκούρ στις γενικές εκλογές του Πακιστάν τον Μάιο του 2013.

Τον Απρίλιο του 2014, κηρύχθηκαν τα τρανς άτομα ως τρίτο φύλο στο ινδικό δίκαιο. Η απόφαση ανέφερε:

Ο Δικαστής Ραντακρίσναν δήλωσε ότι τα τρανς άτομα θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με συνέπεια όπως και οι άλλες μειονότητες βάσει του νόμου, επιτρέποντάς τους να έχουν πρόσβαση σε θέσεις εργασίας, υγειονομική περίθαλψη και εκπαίδευση. Χαρακτήρισε το ζήτημα ως ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, λέγοντας ότι «αυτοί οι τρανς, αν και ασήμαντοι σε αριθμό, εξακολουθούν να είναι άνθρωποι και ως εκ τούτου έχουν κάθε δικαίωμα να απολαμβάνουν τα ανθρώπινα δικαιώματά τους», καταλήγοντας δηλώνοντας ότι: 
 
Ένα νομοσχέδιο που υποστηρίχθηκε από όλα τα πολιτικά κόμματα κατατέθηκε στο ινδικό κοινοβούλιο για να διασφαλιστεί ότι τα τρανς άτομα θα λαμβάνουν παροχές όπως οι προστατευόμενες κοινότητες και λαμβάνει μέτρα για να διασφαλίσει ότι θα μπορούν να εγγραφούν σε σχολεία και να εργαστούν στην κυβέρνηση, εκτός από την προστασία από τη σεξουαλική παρενόχληση.

Τη δεκαετία του '90, περίπου 10.000 άτομα ανήκαν σε μια εθνική οργάνωση που ονομάζεται Treetiya Panthi Sanghatana (TPS). Από το 2003, πρόεδρος ήταν η Καγιάλ Ναγιάκ. Μια νεότερη Καγιάλ Ναγιάκ, η οποία ήταν 27 ετών το 2019, είναι η πρόεδρος της Ένωσης Τρανς της Τζαϊπούρ.

## Στη θρησκεία
δεξιά|μικρογραφία|Οι Ινδοί τρανς χίτζρα ή Αραβάνι παντρεύονται τελετουργικά τον ινδουιστικό θεό Αραβάν και στη συνέχεια θρηνούν τον τελετουργικό θάνατό του (φαίνεται) σε ένα 18ήμερο φεστιβάλ στο Κουβαγκάμ της Ινδίας.
Πολλοί εφαρμόζουν μια μορφή συγκρητισμού, που βασίζεται σε πολλαπλές θρησκείες. Θεωρώντας τους εαυτούς τους ούτε άνδρες ούτε γυναίκες, οι χίτζρα εφαρμόζουν τελετουργίες τόσο για άνδρες όσο και για γυναίκες.

Συνήθως είναι λάτρεις της μητέρας θεάς Μπαχουτσάρα Μάτα, του Σίβα ή και των δύο.

### Μπαχουτσάρα Μάτα
Η Μπαχουτσάρα Μάτα είναι μια ινδουιστική θεά με δύο άσχετες ιστορίες, οι οποίες συνδέονται και οι δύο με την τρανς συμπεριφορά. Μία ιστορία λέει ότι εμφανίστηκε στο άβαταρ μιας πριγκίπισσας, που ευνούχισε τον άντρα της, επειδή έτρεχε στο δάσος και συμπεριφερόταν σαν γυναίκα αντί να κάνει σεξ μαζί της. Μια άλλη ιστορία λέει ότι ένας άντρας προσπάθησε να τη βιάσει, οπότε εκείνη τον καταράστηκε με ανικανότητα. Όταν ο άντρας την παρακάλεσε να φύγει η κατάρα, εκείνη υποχώρησε, μόνο αφού εκείνος συμφώνησε να τρέξει στο δάσος και να φερθεί σαν γυναίκα.

Ο κύριος ναός αφιερωμένος σε αυτή τη θεά βρίσκεται στο Γκουτζαράτ  και αποτελεί τόπο προσκυνήματος για τους χίτζρα.

### Αρνταναρισβάρα
Μία από τις μορφές του Σίβα ονομάζεται Αρνταναρισβάρα, μια σύνθετη αναπαράσταση με το μισό της μορφής να απεικονίζει την Παρβάτι. Ο Αρνταναρισβάρα έχει ιδιαίτερη σημασία ως προστάτης των χίτζρα, οι οποίοι ταυτίζονται με την ασάφεια του φύλου. Σύμφωνα με τον θρύλο, ο σοφός Μπρίγκι ήθελε να λατρεύει μόνο τον Σίβα και αγνόησε την Παρβάτι, ενώ τον λάτρευε και τον περιέτρεχε. Ταραγμένη, η Παρβάτι καταράστηκε τον Μπρίγκι να χάσει όλη του τη σάρκα και το αίμα, κάνοντάς τον σκελετό. Σε αυτή τη μορφή, ο Μπρίγκι δεν μπορούσε να σταθεί όρθιος, έτσι οι συμπονετικοί που παρακολούθησαν τη σκηνή ευλόγησαν τον σοφό με ένα τρίτο πόδι για στήριξη. Καθώς η προσπάθειά της να ταπεινώσει τον σοφό είχε αποτύχει, η Παρβάτι τιμώρησε τον εαυτό της με αυστηρότητες, που ικανοποίησαν τον Σίβα και τον οδήγησαν να της δώσει το χάρισμα να ενωθεί μαζί του, αναγκάζοντας έτσι τον Μπρίγκι να λατρέψει το θεϊκό ζευγάρι με τη μορφή του Αρνταναρισβάρα, μιας συνδυασμένης μορφής των θεοτήτων, που πιστεύεται ότι ενσωματώνει το αρσενικό και το θηλυκό.

### Στη ''Ραμαγιάνα''
Σε ορισμένες εκδοχές της *[[Ραμαγιάνα]]*, όταν ο Ράμα φεύγει από την Αγιόντγια για την 14χρονη εξορία του, ένα πλήθος υπηκόων του τον ακολουθεί στο δάσος λόγω της αφοσίωσής τους σε αυτόν. Σύντομα ο Ράμα το παρατηρεί αυτό και τους συγκεντρώνει για να τους πει να μην πενθούν και ότι όλοι οι «άνδρες και οι γυναίκες» του βασιλείου του πρέπει να επιστρέψουν στις θέσεις τους στην Αγιόντγια. Ο Ράμα στη συνέχεια φεύγει για 14 χρόνια. Όταν επιστρέφει στην Αγιόντγια, διαπιστώνει ότι οι χίτζρα, που δεν είναι ούτε άνδρες ούτε γυναίκες, δεν έχουν μετακινηθεί από το μέρος όπου έδωσε την ομιλία του. Εντυπωσιασμένος από την αφοσίωσή τους, ο Ράμα δίνει στους χίτζρα το χάρισμα να απονέμουν ευλογίες στους ανθρώπους κατά τη διάρκεια ευοίωνων περιστάσεων έναρξης, όπως ο τοκετός και οι γάμοι. Συγκεκριμένα, οι χίτζρα θα εκτελέσουν και θα απονείμουν τις ευλογίες τους όταν γεννηθεί ένας γιος. Αυτό το χάρισμα είναι η προέλευση του *badhai* στο οποίο οι χίτζρα τραγουδούν, χορεύουν και δίνουν ευλογίες.

### Στη ''Μαχαμπαράτα''
μικρογραφία|Φεστιβάλ Kuttantavar στο Κουβαγκάμ
Η *[[Μαχαμπαράτα]]* περιλαμβάνει ένα επεισόδιο στο οποίο ο Αρτζούνα, ένας ήρωας του έπους, στέλνεται στην εξορία. Εκεί υιοθετεί την ταυτότητα ενός ευνούχου-τραβεστί και εκτελεί τελετουργίες κατά τη διάρκεια γάμων και τοκετών, οι οποίες τώρα εκτελούνται από τους χίτζρα.

Σε ένα άλλο επεισόδιο, ο Αραβάν προσφέρει την ψυχή του στη θεά Κάλι για να εξασφαλίσει τη νίκη των Παντάβα και η Κάλι συμφωνεί. Το βράδυ πριν από τη μάχη, ο Αραβάν εκφράζει την επιθυμία να παντρευτεί πριν πεθάνει. Καμία γυναίκα δεν ήταν πρόθυμη να παντρευτεί έναν άντρα καταδικασμένο να πεθάνει σε λίγες ώρες, οπότε ο Κρίσνα (ως Μοχίνι) τον παντρεύεται. Στη Νότια Ινδία, οι χίτζρα διεκδικούν τον Αραβάν ως πρόγονό τους και αυτοαποκαλούνται *αραβάνι*.

Κάθε χρόνο στο Ταμίλ Ναντού, κατά τη διάρκεια του Απριλίου και του Μαΐου, οι χίτζρα γιορτάζουν μια δεκαοκταήμερη θρησκευτική εορτή σε έναν ναό στο χωριό Κουβαγκάμ. Ο ναός είναι αφιερωμένος στη θεότητα Κουτανταβάρ, η οποία ταυτίζεται με τον Αραβάν. Κατά τη διάρκεια της γιορτής, οι χίτζρα αναπαριστούν τον γάμο του Θεού Κρίσνα και του Θεού Αραβάν, ακολουθούμενο από την επακόλουθη θυσία του Αραβάν. Στη συνέχεια θρηνούν τον θάνατο του Αραβάν μέσα από τελετουργικούς χορούς και σπάζοντας τα βραχιόλια τους. Διοργανώνεται επίσης ένας ετήσιος διαγωνισμός ομορφιάς, καθώς και διάφορα σεμινάρια με επίκεντρο την υγεία και τον HIV/AIDS. Χίτζρα από όλη τη χώρα ταξιδεύουν σε αυτό το φεστιβάλ. Το ντοκιμαντέρ του BBC Three *India's Ladyboys,* καθώς και η τηλεοπτική σειρά *Taboo* του National Geographic, απεικονίζουν προσωπικές εμπειρίες χίτζρα, που γιορτάζουν αυτή τη γιορτή.

### Στο Ισλάμ
Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι Ινδοί χίτζρα, που αυτοπροσδιορίζονται ως Μουσουλμάνοι, ενσωματώνουν επίσης πτυχές του Ινδουισμού. Ωστόσο, παρά αυτόν τον συγκρητισμό, οι χίτζρα δεν ασκούν το Ισλάμ διαφορετικά από τους άλλους Μουσουλμάνους και υποστηρίζει ότι ο συγκρητισμός τους δεν τους καθιστά λιγότερο Μουσουλμάνους. Στο Χιντεραμπάντ της Ινδίας, μια ομάδα προσήλυτων Μουσουλμάνων υποβλήθηκε σε περιτομή, κάτι που θεωρείται ως το κατεξοχήν σημάδι της ανδρικής μουσουλμανικής ταυτότητας.

## Δείτε επίσης

* Γάλλοι, οι ευνούχοι ιερείς της Φρυγικής θεάς Κυβέλης στην αρχαιότητα
* Lên đồng, τρανσέξουαλ ιερέας ή μέντιουμ στο Βιετνάμ
* Δικαιώματα ΛΟΑΤΚΙ+ στο Πακιστάν
* Μούσε, μια ανάλογη έννοια των Ζαποτέκων
* Δύο πνεύματα
* Ταυτότητες φύλου στην Ταϊλάνδη
* Ομοφυλοφιλία στην Ινδία

## Παραπομπές

### Βιβλιογραφία

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Περαιτέρω ανάγνωση

* Ahmed, Mona και Dayanita Singh (φωτογράφος). *Εγώ ο ίδιος Mona Ahmed* . Εκδόσεις Scalo, 15 Σεπτεμβρίου 2001. ISBN&nbsp;
* Bakshi, Sandeep. «Μια συγκριτική ανάλυση των Hijra και των Drag Queens: Οι ανατρεπτικές δυνατότητες και τα όρια της επιδείξεως της θηλυπρέπειας και της διαπραγμάτευσης της αρρενωπότητας». Επιμ. Stephen Hunt, Θρησκείες της Ανατολής. Surrey: Ashgate, 2010.
* Gannon, Shane Patrick. *Μεταφράζοντας το hijra: Η συμβολική ανασυγκρότηση της Βρετανικής Αυτοκρατορίας στην Ινδία* . Διδακτορική Διατριβή. Πανεπιστήμιο της Αλμπέρτα, 2009.
* Τζάφρεϊ, Ζία. «Οι Αόρατοι: Μια ιστορία των Ευνούχων της Ινδίας». Vintage, 1998.
* Jami, Humaira. « Κατάσταση και Καθεστώς των Hijra (Τρανς, Τραβεστί κ.λπ.) στο Πακιστάν », Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Quaid-i-Azam (nd, 2005?)
* 
* Khan, Faris A. (2014). «Khwajasara: «Τρανς» Ακτιβισμός και Διακρατικότητα στο Πακιστάν». Στο *South Asia in the World: An Introduction*, επιμέλεια Susan Wadley, 170–184. Νέα Υόρκη: Routledge.
* Kugle, Scott. *Σώματα Σούφι και Αγίων: Μυστικισμός, Σωματικότητα και Ιερή Δύναμη στο Ισλάμ.* University of North Carolina Press, 2007.
* Malloy, Ruth Lor, Meen Balaji και άλλοι. *Hijras: Ποιοι Είμαστε* . Τορόντο: Σκεφτείτε την Ασία, 1997.
* Money, John . *Lovemaps* . Irvington Publishers, 1988. Σελίδα 106. ISBN&nbsp;
* 
* Patel, Geeta. *Home, Homo, Hybrid: Translating Gender.* Στο *[[A Companion to Postcolonial Studies]]* . Malden, Μασαχουσέτη: Blackwell, 2000. 410–27.
* Zipfel, Isabell «Hijras, το τρίτο φύλο» ηλεκτρονικό βιβλίο με 34 φωτογραφίες https://www.amazon.com/Hijras-the-third-sex-ebook/dp/B009ETN58C

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Παραβιάσεις Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κατά της Τρανς Κοινότητας, περίληψη έκθεσης του 2003 της Λαϊκής Ένωσης για τις Πολιτικές Ελευθερίες, Καρνατάκα
* Οι ευνούχοι της Ινδίας απαιτούν δικαιώματα, BBC News, 4 Σεπτεμβρίου 2003
* Τα Έργα για τη Χίτζρα στην Ινδική Υποήπειρο – Φωτογραφίες *(Σύνδεσμος προς την πιο πρόσφατη αρχειοθετημένη έκδοση στο Archive.org.)*
* Γιατί οι Ινδοί ευνούχοι προειδοποιούνται για το σεξ χωρίς προφυλάξεις;
* Παγκόσμιος Τύπος: Τα Χίτζρα του Πακιστάν
* a – Κορυφαίος Οργανισμός Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Hijra στην Ινδία

Κατηγορία:Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα Βεγγαλικά
Κατηγορία:Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα ούρντου
Κατηγορία:Τρίτο φύλο
Κατηγορία:Transgender
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις