Υποκατάστατο (ταινία, 1961)

Το ***Υποκατάστατο***  (πρωτότυπος τίτλος: *Surogat*) είναι μια γιουγκοσλαβική κωμική ταινία κινουμένων σχεδίων μικρού μήκους του 1961, του σκηνοθέτη Ντούσαν Βούκοτιτς, σε παραγωγή της Zagreb Film, τότε γιουγκοσλαβικής εταιρείας παραγωγής ταινιών. Η ταινία είναι επίσης γνωστή με διάφορα άλλα ονόματα σε άλλες γλώσσες: *Cyррогат*, *Der Ersatz*, *Le Succēdanē* και *Surrogatto, Ersatz* και *The Substitute*. 

## Πλοκή
Η ταινία ξεκινά με έναν άντρα που πηγαίνει στην παραλία. Αγγίζει το νερό με το πόδι του, για να ελέγξει τη θερμοκρασία του. Βρίσκοντας ότι η θερμοκρασία είναι καλή, φέρνει αντικείμενα στην παραλία, αλλά διαπιστώνει ότι κάθε αντικείμενο (καθώς και κάθε χαρακτήρας, ο ίδιος και το περιβάλλον) είναι φουσκωτά. Φουσκώνει ένα αντικείμενο με μια τρόμπα. Συνεχίζει να φουσκώνει αντικείμενα και αργότερα, πηγαίνει στο αυτοκίνητό του, βρίσκει το σορτς του, το οποίο μοιάζει με το "βύσμα" του φουσκωτού αυτοκινήτου. Όταν αφαιρεί αυτό το "βύσμα", το αυτοκίνητό του αρχίζει να ξεφουσκώνει. Ο άντρας πετάει το ξεφούσκωτο πλέον αυτοκίνητο σε ένα δέντρο. Αργότερα, ο άντρας βάζει αυτό που φορούσε πριν και συνεχίζει να φουσκώνει αντικείμενα, ένα από τα οποία είναι ένα καλάμι ψαρέματος. Φουσκώνει ένα ψάρι και το κλωτσάει να πέσει στη θάλασσα, αλλά αμέσως, το ψάρι φεύγει από το νερό και καταλήγει σε ένα τηγάνι, όπου μαγειρεύεται. Ο άντρας τρώει το ψάρι για μεσημεριανό.

Αργότερα, ο άντρας αναζητά μια γυναίκα. Κάθεται για να φουσκώσει άλλα αντικείμενα με την τρόμπα. Το πρώτο πράγμα που φουσκώνει είναι μια γυναίκα, αλλά ο άντρας την απορρίπτει, ξεφουσκώνοντάς την αμέσως. Ο άντρας προχωρά στο φούσκωμα ενός δεύτερου αντικειμένου, με αποτέλεσμα να εμφανιστεί μια άλλη γυναίκα. Ο άντρας τσεκάρει τη γυναίκα, κοιτάζοντας το στήθος της, και συνεχίζει να την φουσκώνει, κάνοντας το στήθος της να μεγαλώσει. Ο άντρας θέλει τώρα τη γυναίκα δίπλα του, αλλά η γυναίκα απομακρύνεται με δυσκολία, εκνευρισμένη. Ο άντρας την αρπάζει και αρχίζει να τη φιλάει, αλλά εκείνη του ξεφεύγει. Στη συνέχεια, φαίνεται να του προσφέρει ένα φιλί, αλλά αυτό στην πραγματικότητα είναι παγίδα, και η γυναίκα τον χαστουκίζει. Ο άντρας μπαίνει αμέσως στο νερό για να περιποιηθεί την πληγή του. Η γυναίκα πηγαίνει κοντά του και τον χρησιμοποιεί τον ως τραμπολίνο. Ο άντρας βλέπει ότι κολυμπάει στο νερό για να τον πειράξει.

Θυμωμένος, ο άντρας πηγαίνει στα αντικείμενά του, διαλέγοντας έναν καρχαρία. Ο άντρας προσπαθεί να κερδίσει την αγάπη της με μια ψεύτικη διάσωση, αλλά η γυναίκα το καταλαβαίνει. Για να αποφύγει να αποκαλυφθεί ότι η διάσωση είναι φάρσα, ο άντρας δίνει στον καρχαρία το καπέλο του και τον πετάει στο νερό. Η γυναίκα, που κολυμπάει ακόμα, παρατηρεί το καπέλο, νομίζοντας ότι είναι στην πραγματικότητα ο άντρας, και το χτυπάει. Ξαφνικά, αποκαλύπτεται ο καρχαρίας και η γυναίκα φοβάται, αλλά ο άντρας είναι έτοιμος να τη σώσει. Πιάνει τη γυναίκα με το καλάμι ψαρέματος. Ωστόσο, ο καρχαρίας κυνηγάει τώρα και τους δύο.

Η γυναίκα πανικοβάλλεται, αλλά ο άντρας είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει τον καρχαρία, φορώντας γυαλιά και αρπάζοντας ένα καμάκι. Μπαίνει στο νερό, έτοιμος να σκοτώσει τον καρχαρία. Η γυναίκα νομίζει ότι ο άντρας είναι νεκρός, αλλά ο άντρας επανεμφανίζεται ζωντανός, με τον καρχαρία μέσα σε ένα γιγάντιο κονσερβοκούτι. Η γυναίκα χειροκροτεί που ο άντρας νίκησε τον καρχαρία, αλλά το κονσερβοκούτι ανοίγει, αποκαλύπτοντας ότι ο καρχαρίας είναι ζωντανός και αποκαλύπτεται ότι η διάσωση είναι ψεύτικη όταν ξεφουσκώνει τον εαυτό του. Η γυναίκα απομακρύνεται με τα πόδια, θυμωμένη με την εξαπάτηση. Ο άντρας είναι θυμωμένος για την αποτυχία του σχεδίου του και χτυπά το κεφάλι του πολλές φορές.

Ο άντρας πηγαίνει ξανά στη γυναίκα, προσπαθώντας να της χυμήξει, αλλά η γυναίκα, ενώ χτενίζεται, βλέπει έναν όμορφο άντρα να κάνει σέρφινγκ. Η γυναίκα, μαγεμένη από τον όμορφο άντρα, πηγαίνει κοντά του, αφήνοντας τον πρώτο άντρα. Φωνάζει τον όμορφο άντρα, ο οποίος παρατηρεί τη γυναίκα και την αρπάζει γρήγορα. Ο πρώτος άντρας βλέπει ότι η γυναίκα είναι τώρα με τον όμορφο άντρα και τους παρακολουθεί καθώς πηγαίνουν προς ένα μικρό νησί. Θυμωμένος, τους ακολουθεί και βλέπει πώς ο όμορφος άντρας έχει κερδίσει την αγάπη της γυναίκας.

Ο πρώτος άντρας αρπάζει θυμωμένα το «βύσμα» της γυναίκας, που βρίσκεται στο πόδι της, και την ξεφουσκώνει. Ο όμορφος άντρας, βλέποντας ότι ο έρωτάς του έχει «πεθάνει», ξεφουσκώνει ο ίδιος τον εαυτό του. Ο πρώτος άντρας παίρνει πίσω την ξεφουσκωμένη γυναίκα.

Η νύχτα πέφτει και ο άντρας μαζεύει τα αντικείμενά του, φεύγοντας από την παραλία. Καθώς φεύγει, τραβάει το "βύσμα" του περιβάλλοντος και ολόκληρη η παραλία συμπιέζεται σε ένα μικρό αντικείμενο. Ο άντρας σηκώνει ένα άλλο αντικείμενο, το οποίο μετατρέπεται σε δρόμο. Ωστόσο, στον δρόμο υπάρχει ένα καρφί και το αυτοκίνητό του σκάει μόλις το αγγίζει. Το οδόστρωμα ξεφουσκώνει και ο άντρας πετάει και πέφτει κάτω. Η σύντομη διαδρομή τελειώνει με τον άντρα στο έδαφος, όπου το "βύσμα" του σκάει, κάνοντάς τον να ξεφουσκώσει.

## Απήχηση και κληρονομιά
Το *Υποκατάστατο* κέρδισε το Όσκαρ Μικρού Μήκους Ταινίας (Κινούμενα Σχέδια) το 1962.    

Η ταινία παρουσιάστηκε στο βιβλίο του ιστορικού κινουμένων σχεδίων Τζέρι Μπεκ με τίτλο *Τα 50 καλύτερα κινούμενα σχέδια*, όπου εμφανίζεται ως ένα από τα 57 «Άλλα απουδαία κινούμενα σχέδια» που δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις για να μπουν στην κύρια λίστα, αλλά παρ' όλα αυτά είχαν λάβει «σημαντικό αριθμό ψήφων».  Το Αρχείο Κινηματογράφου της Ακαδημίας διατήρησε την ταινία *Υποκατάστατο* το 2012. 

Σύμφωνα με τον Ντέιβιντ Σίλβερμαν, ανιμέιτορ και παραγωγό της σειράς κινουμένων σχεδίων *[[The Simpsons]]*, τα σχέδια χαρακτήρων για τη σειρά "Worker and Parasite" στο επεισόδιο "Krusty Gets Anccelled", βασίστηκαν στο *Υποκατάστατο*. ** Ο δημιουργός των *Simpsons* Ματ Γκρέινινγκ είπε ότι το "Worker and Parasite" ήταν μια από τις αγαπημένες του στιγμές από τη σειρά. 

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Κατηγορία:Ταινίες βραβευμένες με Όσκαρ Καλύτερων Κινουμένων Σχεδίων Μικρού Μήκους
Κατηγορία:Ταινίες του 1961
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις
Κατηγορία:Κροατικές ταινίες