Εκλογές στην Αμερικανική Σαμόα

Η **Αμερικανική Σαμόα** διεξάγει **εκλογές** για κυβερνήτη και για κοινοβούλιο (*[[Φόνο (Αμερικανική Σαμόα)|Fono]]*). Ο Κυβερνήτης εκλέγεται από το λαό κάθε 4 χρόνια. Η Κάτω Βουλή (Βουλή των Αντιπροσώπων) αριθμεί 21 εκλεγμένα μέλη με διετή θητεία. Περιλαμβάνει 20 μονοεδρικές περιφέρειες και μία περιφέρεια που αποφασίζεται σε δημόσια συνάντηση στο Νησί Σουέιν. Η Γερουσία αποτελείται από 18 μέλη, τα οποία εκλέγονται για θητεία 4 ετών από τους αρχηγούς (φυλάρχους) των νησιών.

## Εκλογές για Κυβερνήτη
Όλες οι εκλογές είναι ανεπίσημα μη κομματικές.
## Πρόσφατες (2024)

### 2008

Ο Τογκιόλα Τουλαφόνο επανεξελέγη κυβερνήτης στις εκλογές που έγιναν στις 4 Νοεμβρίου 2008.

### Εκλογές για κυβερνήτη 2012
Οι εκλογές για Κυβερνήτη διεξήχθησαν στις 6 Νοεμβρίου 2012, ταυτόχρονα με τις αμερικανικές προεδρικές και βουλευτικές εκλογές, αλλά και με τις γενικές εκλογές στην Αμερικανική Σαμόα. Κανείς υποψήφιος δεν κατάφερε να πάρει πλειοψηφία στον πρώτο γύρο κι έτσι ένας δεύτερος γύρος διενεργήθηκε στις 20 Νοεμβρίου 2012. Νικητής αναδείχθηκε ο ανεξάρτητος υποψήφιος Λόλο Λετάλου Ματαλάζι Μολίγκα.

Στις εκλογές έλαβαν μέρος συνολικά 6 υποψήφιοι. Ο Τογκιόλα Τουλαφόνο δεν διεκδίκησε και τρίτη θητεία.

### 2016
Στις εκλογές για Κυβερνήτη που διενεργήθηκαν στις 8 Νοεμβρίου 2016, ο κάτοχος του αξιώματος Λόλο Λετάλου Ματαλάζι Μολίγκα επανεξελέγη με ποσοστό 60,2% έναντι 35,8 για τον Φαόα Αϊτοφέλε Σούνια και 4% για τον Τουίκα Τουίκα.

### 2020

## Γενικές εκλογές
## Πρόσφατες (2024)

### 2012
Γενικές εκλογές έγιναν στις 6 Νοεμβρίου 2012 ταυτόχρονα με την εκλογή Κυβερνήτη και με ένα δημοψήφισμα. Εξελέγησαν 20 μέλη στην Αμερικανική Βουλή των Αντιπροσώπων. Ο Ένι Φαλεομαβαέγκα εξελέγη ξανά αντιπρόσωπος στην αμερικανική Βουλή.

### 2014
Γενικές εκλογές διεξήχθησαν στις 4 Νοεμβρίου 2014. Οι ψηφοφόροι εξέλεξαν τα μέλη της συνέλευσης (Fono) και τον αντιπρόσωπο του νησιού στο Κογκρέσο των ΗΠΑ. Αντιπρόσωπος εξελέγη με 42% των ψήφων η Αουμούα Αμάτα, η οποία έγινε η πρώτη γυναίκα και η πρώτη Ρεπουμπλικανή που εκλέγεται αντιπρόσωπος της Αμερικανικής Σαμόα στο Κογκρέσο των ΗΠΑ. Ανέλαβε καθήκοντα στις 3 Ιανουαρίου 2015.

### 2016 και 2018
Γενικές εκλογές διεξήχθησαν το 2016 και τον Νοέμβριο του 2018.

### 2020

## Εκλογές για αντιπρόσωπο στη Βουλή των ΗΠΑ
### 2020

### 2018
Η Ρεπουμπλικανή κάτοχος του αξιώματος από το 2015 Αμάτα Κόλμαν Ραντεβάγκεν, επανεξελέγη για 3η θητεία ως αντιπρόσωπος της Αμερικανικής Σαμόα χωρίς εκλογή στην αμερικανική Βουλή των Αντιπροσώπων.

## Δημοψηφίσματα
### 1966
Το πρώτο συνταγματικό δημοψήφισμα διεξήχθη στις 8 Νοεμβρίου 1966. Το προτεινόμενο Σύνταγμα σχεδιάστηκε από το Συνταγματικό Συμβούλιο στις 26 Σεπτεμβρίου 1966 και εγκρίθηκε από τους ψηφοφόρους. Το αμερικανικό Υπουργείο Εσωτερικών ενέκρινε τις αλλαγές στις 2 Ιουνίου 1967, με αποτέλεσμα να τεθεί σε ισχύ την 1η Ιουλίου 1967.

### 1970
Σειρά δημοψηφισμάτων έγιναν στις 3 Νοεμβρίου 1970.  Οι ψηφοφόροι ενέκριναν ένα μέτρο για τον καθορισμό της δαπάνης χρημάτων που αποκτήθηκαν από φόρους και από δασμούς. Επίσης, υπερψήφισαν την απαγόρευση στους δημοσίους υπαλλήλους να κατέρχονται σε βουλευτικές εκλογές ενώ έχουν θέσεις στο Δημόσιο, τον καθορισμό της θητείας του κοινοβουλίου σε δύο 30ήμερες συνεδριάσεις ανά χρονιά και τον καθορισμό του μισθού για τους βουλευτές στα 6.000 δολάρια τη χρονιά.  Όλα τα μέτρα υιοθετήθηκαν και νομοθετικά έπειτα από την έγκρισή τους.

### 1972-74
Τρία δημοψηφίσματα διεξήχθησαν για το αν θα πρέπει να γίνεται από το λαό η εκλογή του κυβερνήτη και του αντικυβερνήτη. Το πρώτο τέτοιο δημοψήφισμα έγινε στις 7 Αυγούστου 1972 με συμμετοχή μόλις 28,20% . Το μέτρο απορρίφθηκε από το 82,7% των ψηφισάντων έναντι 17,30% που το είδαν θετικά. Στις 4 Αυγούστου 1973 το 65,7% ψήφισε αρνητικά, με τη συμμετοχή να είναι  χαμηλή (23,6%).
Στις 18 Ιουνίου 1974 η πρόταση καταψηφίστηκε οριακά από το 51,8% έναντι 48,2% που ψήφισαν θετικά. Η συμμετοχή ήταν μόλις 17,20%.

### 1976
Δύο δημοψηφίσματα διεξήχθησαν στο νησί εντός του 1976. Στο πρώτο, που έγινε στις 31 Αυγούστου 1976, εγκρίθηκε (69% υπέρ έναντι 30,9 κατά) η πρόταση να εκλέγονται άμεσα οι κυβερνήτες και οι αντικυβερνήτες. Ως αποτέλεσμα, από τις γενικές εκλογές του 1977 και μετά, ο κυβερνήτης εκλέγεται πλέον από το λαό.Η συμμετοχή ήταν χαμηλή (24%).
Το δεύτερο δημοψήφισμα του 1976 έγινε στις 2 Νοεμβρίου. Οι ψηφοφόροι ενέκριναν την πρόταση να δίνεται αποζημίωση στα μέλη της Βουλής.
### 1978
Στις 7 Νοεμβρίου 1978 οι πολίτες ενέκριναν την προτεινόμενη αλλαγή στον αριθμό συνεδριάσεων του κοινοβουλίου (Fono) από 30 ημέρες σε 45 ημέρες. Μετά την έγκριση του μέτρου, η απόφαση τέθηκε σε ισχύ με νόμο.

### 1986
Στις 4 Νοεμβρίου 1986 ζητήθηκε από τους πολίτες να εγκρίνουν ένα νέο σύνταγμα που σχεδιάστηκε από το Συνταγματικό Συμβούλιο. Το μέτρο απέτυχε και παρέμεινε σε ισχύ το Σύνταγμα του 1960.

### 1990
Στις 7 Νοεμβρίου 1990 οι πολίτες καταψήφισαν σε ποσοστό 75% την πρόταση να περιοριστεί η εξουσία να ασκεί βέτο ο Κυβερνήτης.

### 2008
Με οριακό ποσοστό 50,1% οι πολίτες καταψήφισαν σε δημοψήφισμα στις 4 Νοεμβρίου 2008 την πρόταση να έχει την εξουσία η βουλή (Fono) να παραβλέπει το βέτο του κυβερνήτη.

### 2010
Σε δημοψήφισμα που διενεργήθηκε στις 2 Νοεμβρίου 2010, οι πολίτες καταψήφισαν με ποσοστό 70,17% την προτεινόμενη αναθεώρηση του Συντάγματος του 1967 έναντι 29,83% που υποστήριξαν τις προτάσεις.
### 2012
Οι ψηφοφόροι στις 6 Νοεμβρίου 2012 καταψήφισαν (ξανά, όπως και το 2008) με 55,08% την πρόταση να αναθεωρηθεί το σύνταγμα ώστε να δοθεί η εξουσία στο τοπικό κοινοβούλιο και όχι στον Αμερικανό υπουργό Εσωτερικών να παραβλέπει το βέτο του Κυβερνήτη.

### 2014

Στις 4 Νοεμβρίου 2014 έγινε πάλι δημοψήφισμα για το θέμα της αρνησικυρίας του Κυβερνήτη. Η πρόταση εγκρίθηκε από τη Γερουσία στις 18 Φεβρουαρίου 2014 και υποστηρίχθηκε από τον κυβερνήτη Λόλο Λετάλου Ματαλάζι Μολίγκα. Για άλλη μία φορά, το εκλογικό σώμα καταψήφισε την πρόταση, με ποσοστό 73,8%.

### 2018
Στις 6 Νοεμβρίου 2018, ταυτόχρονα με τις γενικές εκλογές, διεξήχθη ένα ακόμα συνταγματικό δημοψήφισμα. Για μία ακόμη φορά τέθηκε η πρόταση να αναθεωρηθεί το σύνταγμα ώστε να μπορεί το τοπικό κοινοβούλιο (Φόνο) να ανατρέπει το βέτο που ασκεί ο κυβερνήτης. Η Γερουσία ενέκρινε την πρόταση με ψήφους 14 προς 1 στις 2 Οκτωβρίου 2017 και στη συνέχεια εγκρίθηκε ομόφωνα και από τη Βουλή στις 11 Απριλίου 2018. Όπως έγινε και στα δημοψηφίσματα των ετών 2008, 2010, 2012 και 2014, η πρόταση καταψηφίστηκε από το εκλογικό σώμα, με ποσοστό 69,5%. 

## Παραπομπές