Νεφρική αγενεσία

Η **νεφρική αγενεσία** είναι μια συγγενής διαταραχή στην οποία ο ένας ή και οι δύο νεφροί δεν αναπτύσσονται. Αν αφορά μόνο τον έναν νεφρό, σε πολλούς ανθρώπους δεν εμφανίζονται συμπτώματα, ωστόσο ορισμένοι εμφανίζουν υπέρταση and νεφρική ανεπάρκεια. Αν απουσιάζουν και οι δύο νεφροί, οι πνεύμονες δεν θα μπορέσουν να αναπτυχθούν και το παιδί θα πεθάνει λίγο μετά τη γέννηση.

Μια σειρά γενετικών μεταλλάξεων, όπως το πρωτο-ογκογονίδιο RET, μπορεί να οδηγήσει σε αυτή την κατάσταση. Μερικές περιπτώσεις εμφανίζουν κληρονομικότητα είτε αυτοσωμική επικρατή είτε αυτοσωμική υπολειπόμενη. Άλλοι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν τον διαβήτη και τη χρήση ορισμένων φαρμάκων κατά τη διάρκεια της κύησης. Η διάγνωση μπορεί να γίνει είτε πριν είτε μετά τη γέννηση μέσω ιατρικής απεικόνισης.

Σε όσους έχουν μόνο έναν νεφρό συνιστάται τακτική παρακολούθηση της νεφρικής λειτουργίας και της αρτηριακής πίεσης. Εάν η αρτηριακή πίεση είναι υψηλή, ενδέχεται να συστηθούν αναστολείς ΜΕΑ. Σε περίπου 1 στους 2.000 ανθρώπους έχει επηρεαστεί μόνο ο ένας νεφρός, ενώ σε περίπου 1 στους 8.500 έχουν επηρεαστεί και οι δύο νεφροί. Και οι δύο νεφροί επηρεάζονται πιο συχνά στους άνδρες από ό,τι στις γυναίκες.

## Τύπος

### Μονόπλευρη
Αυτός ο τύπος είναι πολύ πιο συχνός, αλλά συνήθως δεν έχει σημαντικές συνέπειες στην υγεία, εφόσον ο ένας νεφρός είναι υγιής. Ωστόσο, ο νεφρός αυτός τείνει να είναι υπερτροφικός, έκτοπος και ευάλωτος σε λοιμώξεις και βλάβες.

Μπορεί να σχετίζεται με αυξημένη συχνότητα εμφάνισης ανωμαλιών του μυλλέρειου πόρου, οι οποίες είναι αναπτυξιακές διαταραχές του γυναικείου αναπαραγωγικού συστήματος και μπορεί να αποτελούν αιτία υπογονιμότητας, απόφραξης της εμμηνορροϊκής ροής (αιματόκολπος), αυξημένης ανάγκης για καισαρική τομή, ή άλλων προβλημάτων. Το σύνδρομο Herlyn-Werner-Wunderlich αποτελεί ένα από τα σύνδρομα στα οποία η μονόπλευρη νεφρική αγενεσία συνδυάζεται με αποφραγμένο ημικόλπο και δίδελφη μήτρα. Σε ως και το 40% των γυναικών με κάποια ανωμαλία του ουρογεννητικού συστήματος υπάρχει επίσης κάποια σχετική ανωμαλία του νεφρικού συστήματος.

Οι ενήλικες με μονόπλευρη νεφρική αγενεσία έχουν σημαντικά περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν υπέρταση (υψηλή αρτηριακή πίεση). Σε άτομα με αυτή την κατάσταση συνιστάται να είναι προσεκτικά στην ενασχόληση με αθλήματα επαφής.

Μια επιπλοκή που ενδέχεται να προκύψει αργότερα στη ζωή ατόμων με μονόπλευρη νεφρική αγενεσία είναι η Εστιακή Τμηματική Σπειραματοσκλήρυνση (ΕΤΣΚ), η οποία θα προκαλέσει νεφρωσικό σύνδρομο, πιθανότατα ως αποτέλεσμα της νεφρικής επιβάρυνσης.

### Αμφοτερόπλευρη

Η αμφοτερόπλευρη νεφρική αγενεσία είναι μια κατάσταση στην οποία κανένας από τους δύο νεφρούς του εμβρύου δεν αναπτύσσεται κατά τη διάρκεια της κύησης. Είναι ασύμβατη με τη ζωή. Αποτελεί έναν αιτιώδη παράγοντας της ακολουθίας Potter. Η απουσία των νεφρών προκαλεί ολιγοϋδράμνιο, μια ελλάττωση στον όγκο του αμνιακού υγρού μιας εγκύου η οποία μπορεί να ασκήσει επιπλέον πίεση στο αναπτυσσόμενο έμβρυο και να προκαλέσει περαιτέρω δυσπλασίες. Η κατάσταση είναι συχνά, αλλά όχι πάντα, αποτέλεσμα κάποιας γενετικής διαταραχής, και είναι πιο συχνή σε βρέφη με έναν ή περισσότερους γονείς με δυσπλασία ή απουσία νεφρού.  &#x5B;*[[Βικιπαίδεια:Εκκρεμεί παραπομπή|<span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2017)">citation needed</span>]]*&#x5D;

## Γενετική
Η μονόπλευρη και η αμφοτερόπλευρη νεφρική αγενεσία στους ανθρώπους, στα ποντίκια και στα ψάρια ζέβρα έχει συνδεθεί με μεταλλάξεις στο γονίδιο GREB1L. Έχει επίσης συνδεθεί με μεταλλάξεις στα γονίδια *RET* ή *UPK3A*. στους ανθρώπους και στα ποντίκια αντίστοιχα.

Το 2008 ερευνητές ανακάλυψαν μέσω PCR ανάλυσης και ανάλυσης αλληλουχίας βάσεων ότι επικρατείς αυτοσωμικές μεταλλάξεις στα γονίδια RET και GDNF συνδέονται με νεφρική αγενεσία σε θνησιγενή έμβρυα χωρίς συγγένεια. Κατά τη μελέτη ελέγχθηκε το DNA από 33 θνησιγενή έμβρυα για μεταλλάξεις στα γονίδια RET, GDNF και GFRA1. Δεκαεννέα από τα έμβρυα είχαν αμφοτερόπλευρη νεφρική αγενεσία, δέκα είχαν μονόπλευρη νεφρική αγενεσία και τέσσερα είχαν συγγενή νεφρική δυσπλασία. Επτά από τα 19 έμβρυα με αμφοτερόπλευρη νεφρική αγενεσία βρέθηκαν να εμφανίζουν μια μετάλλαξη του γονιδίου RET (37%), ενώ μόνο δύο από τα δέκα έμβρυα με μονόπλευρη εμφάνιζαν μετάλλαξη του ίδιου γονιδίου (20%). Ένα από τα έμβρυα με μονόπλευρη νεφρική αγενεσία εμφάνιζε δύο μεταλλάξεις του γονιδίου RET και μία του γονιδίου GDNF. Δεν βρέθηκαν μεταλλάξεις του γονιδίου GFRA1.

Ωστόσο, τα αποτελέσματα της μελέτης Skinner et al. αμφισβητήθηκαν από μια πιο πρόσφατη μελέτη με μεγαλύτερο αριθμό περιπτώσεων. Σε αυτή τη μελέτη έγινε ανάλυση σε 105 έμβρυα. 65 έμβρυα είχαν αμφοτερόπλευρη ενώ 24 είχαν μονόπλευρη νεφρική αγενεσία με ανωμαλία στον ετερόπλευρο νεφρό. Οι μεταλλάξεις στο γονίδιο RET βρέθηκαν μόνο σε επτά από τα έμβρυα (6,6%).

Το 2014 οι ερευνητές διαπίστωσαν υπολειπόμενες αυτοσωμικές μεταλλάξεις στο γονίδιο ITGA8 σε τρία μέλη δύο μη συγγενών οικογενειών εφαρμόζοντας αλληλούχηση των εξονίων. Στη μία από τις οικογένειες υπήρχε συγγένεια εξ αίματος μεταξύ των γονέων.

Το 2017 οι ερευνητές αναγνώρισαν επικρατείς αυτοσωμικές κληρονομικές μεταλλάξεις στο γονίδιο GREB1L σε δύο μη συγγενείς οικογένειες ως αιτία τόσο της αμφοτερόπλευρης όσο και της μονόπλευρης νεφρικής αγενεσίας, εφαρμόζοντας αλληλούχηση των εξονίων και ανάλυση αλληλουχίας βάσεων. Αυτή είναι η πρώτη αναφερθείσα γενετική βλάβη που εμπλέκεται στην ενεργοποίηση των κυττάρων-στόχων του υποδοχέα ρετινοϊκού οξέος (RAR) που έχει συσχετιστεί με νεφρική αγενεσία στους ανθρώπους. Οι ερευνητές διαπίστωσαν δύο διαφορετικές μεταλλάξεις του γονιδίου GREB1L, καθεμία εκ των οποίων ανευρέθηκε αποκλειστικά στο αντίστοιχο γενεαλογικό δέντρο. Συνολικά εξέτασαν 23 άτομα μεταξύ των δύο οικογενειών, από τα οποία τέσσερα είχαν αμφοτερόπλευρη και πέντε μονόπλευρη νεφρική αγενεσία. Οι μεταλλάξεις του γονιδίου GREB1L εντοπίστηκαν σε όλα τα επηρεασμένα άτομα καθώς και σε τρία μη επηρεασμένα μέλη της οικογένειας, αποδεικνύοντας ατελή διεισδυτικότητα και ποικίλη εκφραστικότητα.

Υπάρχουν αρκετές εκατοντάδες έως ίσως αρκετές χιλιάδες γονίδια που, αν εμφάνιζαν το κατάλληλο είδος μετάλλαξης, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νεφρική αγενεσία στους ανθρώπους. Είναι πιθανό ότι κάθε άτομο ή οικογένεια με νεφρική αγενεσία έχει ένα μοναδικό γονίδιο ή γενετική μετάλλαξη που αποτελεί την αιτία αυτής της κατάστασης, λόγω του γεγονότος ότι υπάρχουν τόσα πολλά γονίδια που παίζουν κρίσιμο ρόλο για την ορθή νεφρική ανάπτυξη.

Xρωμοσωμικές ανωμαλίες έχουν συσχετιστεί σε ορισμένες περιπτώσεις (χρωμοσώματα 1, 2, 5 και 21) με την αμφοτερόπλευρη νεφρική αγενεσία, αυτές όμως οι ανωμαλίες δεν κληρονομήθηκαν και δεν παρατηρήθηκαν σε μεταγενέστερες περιπτώσεις. Επιπλέον, δεν έχει αναφερθεί ότι η ακραία κατάχρηση ουσιών ή περιβαλλοντικοί παράγοντες (γραμμές υψηλής τάσης, υδράργυρος, προβλήματα υπόγειων υδάτων κλπ.) συνδέονται με αυξημένη συχνότητα αμφοτερόπλευρης νεφρικής αγενεσίας ή άλλη αιτία της ακολουθίας Potter. Ωστόσο, η νεφρική αγενεσία και άλλες αιτίες της αλληλουχίας ολιγοϋδραμνίου έχουν συσχετιστεί με μια σειρά άλλων καταστάσεων και συνδρόμων, όπως το σύνδρομο Ντάουν, το σύνδρομο Κάλμαν, το βραγχιο-ωτο-νεφρικό σύνδρομο και άλλα.

## Επιδημιολογία
Η συχνότητα μονόπλευρης νεφρικής αγενεσίας στον πληθυσμό είναι περίπου 1 στους περίπου 1.000 ανθρώπους. Η αμφοτερόπλευρη αγενεσία εμφανίζεται σε 1 στα περίπου 2.500 έμβρυα.

## Αναφορές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι