Βουαντίσουαφ Σικόρσκι

Ο **Βουαντίσουαφ Εουγκένιους Σικόρσκι** (πολωνικά: *Władysław Eugeniusz Sikorski*) (20 Μαΐου 1881 - 4 Ιουλίου 1943) ήταν Πολωνός στρατιωτικός και πολιτικός ηγέτης.

Πριν από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Σικόρσκι ίδρυσε και συμμετείχε σε αρκετές υπόγειες οργανώσεις που προωθούσαν τον σκοπό της ανεξαρτησίας της Πολωνίας από τη Ρωσική Αυτοκρατορία. Πολέμησε με διακρίσεις στις Πολωνικές Λεγεώνες κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και αργότερα στον νεοσύστατο Πολωνικό Στρατό κατά τον Πολωνο-Σοβιετικό Πόλεμο του 1919 έως το 1921. Σε αυτόν τον πόλεμο, έπαιξε εξέχοντα ρόλο στην αποφασιστική Μάχη της Βαρσοβίας (1920). Στα πρώτα χρόνια της Δεύτερης Πολωνικής Δημοκρατίας, ο Σικόρσκι κατείχε κυβερνητικές θέσεις, μεταξύ των οποίων διετέλεσε Πρωθυπουργός (1922 έως 1923) και Υπουργός Στρατιωτικών Υποθέσεων (1923 έως 1924). Μετά το Πραξικόπημα του Μαΐου του Γιούζεφ Πιουσούτσκι του 1926 και την εγκατάσταση της κυβέρνησης *[[Σανάτσια]]*, έπεσε σε δυσμένεια με το νέο καθεστώς.

Κατά τη διάρκεια του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, ο Σικόρσκι έγινε πρωθυπουργός της πολωνικής εξόριστης κυβέρνησης, γενικός διοικητής των Πολωνικών Ενόπλων Δυνάμεων και ισχυρός υποστηρικτής του πολωνικού σκοπού στον διπλωματικό τομέα. Υποστήριξε την αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων μεταξύ Πολωνίας και Σοβιετικής Ένωσης, οι οποίες είχαν διακοπεί μετά το σοβιετικό σύμφωνο με τη Γερμανία και την εισβολή στην Πολωνία το 1939. Ωστόσο, ο Σοβιετικός ηγέτης, Ιωσήφ Στάλιν, διέκοψε τις διπλωματικές σχέσεις Σοβιετικής Ένωσης-Πολωνίας τον Απρίλιο του 1943 μετά από αίτημα του Σικόρσκι στη Διεθνής Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού να ερευνήσει τη σφαγή στο δάσος Κάτιν.

Τον Ιούλιο του 1943, ένα αεροπλάνο που μετέφερε τον Σικόρσκι έπεσε στη θάλασσα αμέσως μετά την απογείωση από το Γιβραλτάρ, σκοτώνοντας όλους τους επιβάτες εκτός από τον πιλότο. Οι ακριβείς συνθήκες θανάτου του Σικόρσκι αμφισβητούνται και έχουν οδηγήσει σε έναν αριθμό διαφορετικών θεωριών γύρω από το δυστύχημα και τον θάνατό του. Ο Σικόρσκι ήταν ο πιο διάσημος ηγέτης των Πολωνών εξόριστων και ο θάνατός του αποτέλεσε σοβαρή οπισθοδρόμηση για τον πολωνικό σκοπό.

## Πρώιμος βίος και Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος
Ο Σικόρσκι γεννήθηκε στο Τούσουφ Ναροντόβι της Γαλικίας, εκείνη την εποχή στην Αυστροουγγρική Αυτοκρατορία. Ήταν το τρίτο παιδί στην οικογένειά του. ο πατέρας του ήταν ο Τόμας Σικόρσκι, δάσκαλος σχολείου και η μητέρα του ήταν η Εμίλια Χαμπρόφσκα. Ο παππούς του, Τόμας Κοπασίνα Σικόρσκι, είχε πολεμήσει και τραυματιστεί στη Μάχη της Ολσίνκα Γκροχόφσκα στη Νοεμβριανή Εξέγερση, για την οποία έλαβε το μετάλλιο του Τάγματος Στρατιωτικής Αξίας της Πολωνίας.
αριστερά|μικρογραφία| Ο Σικόρσκι στα νιάτα του
Ο Σικόρσκι παρακολούθησε το γυμνάσιο στο Ζέσουφ από το 1893 έως το 1897, στη συνέχεια μεταφέρθηκε για ένα χρόνο σε κολέγιο δασκάλων του Ζέσουφ. Το 1899 παρακολούθησε το Γυμνάσιο Φραντσίσεκ Γιούζεφ στο Λβουφ και το 1902 έδωσε εκεί τις τελευταίες του εξετάσεις λυκείου. Ξεκινώντας εκείνο το έτος, ο νεαρός Σικόρσκι σπούδασε μηχανικός στο Πολυτεχνείο του Λβουφ, με ειδίκευση στην κατασκευή δρόμων και γεφυρών και αποφοίτησε το 1908 με δίπλωμα υδραυλικής μηχανικής. Το 1906 ο Σικόρσκι προσφέρθηκε εθελοντικά για υπηρεσία ενός έτους στον αυστροουγγρικό στρατό και παρακολούθησε τη Στρατιωτική Σχολή της Αυστρίας, έλαβε δίπλωμα αξιωματικού και έγινε έφεδρος ανθυπολοχαγός στρατού (*podporucznik rezerwy*). Το 1909 παντρεύτηκε την Χελένα Ζουμπτσέφσκα, την οποία γνώρισε ενώ ήταν στο γυμνάσιο του Λβουφ. Το 1912 απέκτησαν μια κόρη, τη Ζόφια. Μετά την αποφοίτησή του έζησε στο Λέζαϊσκ και εργάστηκε στο τμήμα υδραυλικής μηχανικής της διοίκησης της Γαλικίας, εργαζόμενος στη ρύθμιση του ποταμού Σαν, και αργότερα συμμετείχε σε ιδιωτικές επιχειρήσεις που σχετίζονταν με κατασκευές, ακίνητα και εμπόριο πετρελαίου.

Κατά τη διάρκεια των σπουδών του στο Πολυτεχνείο, ο Σικόρσκι ασχολήθηκε με τη Λαϊκή Σχολική Ένωση (*Towarzystwo Szkoły Ludowej*), μια οργάνωση αφιερωμένη στη διάδοση της παιδείας στον πληθυσμό της επαρχίας. Γύρω στο 1904-1905 ασχολήθηκε για λίγο με την Πολωνική Ένωση Νεολαίας «Ζετ» και στη συνέχεια μετακινήθηκε προς παραστρατιωτικές σοσιαλιστικές οργανώσεις που σχετίζονταν με το Πολωνικό Σοσιαλιστικό Κόμμα, το οποίο ήταν η πρόθεση για την εξασφάλιση της πολωνικής ανεξαρτησίας. Ήρθε σε επαφή με το σοσιαλιστικό κίνημα γύρω στα έτη 1905-1906 μέσω της *Ένωσης για την Ανάσταση του Πολωνικού Έθνους* (*Związek Odrodzenia Narodu Polskiego*). Το 1908, στο Λβουφ, ο Σικόρσκι - μαζί με τους Γιούζεφ Πιουσούτσκι, Μάριαν Κούκιελ, Βαλέρι Σουάβεκ, Καζίμιες Σοσνκόφσκι, Βίτολντ Γιόντκο-Ναρκιέβιτς και Χένρικ Μινκιέβιτς - οργάνωσαν την μυστική Ένωση Ενεργού Αγώνα *(Związek Walki Czynnej),* με στόχο την επίτευξη μιας εξέγερσης κατά της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, μια από τις τρεις χώρες διαμελισμού της Πολωνίας. Το 1910, όπως και στο Λβουφ, ο Σικόρσκι βοήθησε να οργανωθεί η Ένωση Τυφεκιοφόρων (*Związek Strzelecki*), έγινε πρόεδρος του Χάρτη του Λβουφ και έγινε υπεύθυνος για τον στρατιωτικό βραχίονα της Επιτροπής των Συνομοσπονδιακών Ανεξαρτητικών Κομμάτων (ΕΣΑΚ, πολωνικά: *Komisja Skonfederowanych Stronnictwo Niepodległoś*). Έχοντας στρατιωτική εκπαίδευση, έδωσε διαλέξεις σε άλλους ακτιβιστές για στρατιωτικές τακτικές.

Με το ξέσπασμα του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου τον Ιούλιο του 1914, ο Σικόρσκι κινητοποιήθηκε, αλλά μέσω της επιρροής της ΕΣΑΚ του επιτράπηκε να συμμετάσχει στην οργάνωση των πολωνικών στρατιωτικών μονάδων, αντί να ανατεθεί σε άλλα καθήκοντα από την αυστροουγγρική στρατιωτική διοίκηση. Τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου έγινε επικεφαλής του Στρατιωτικού Τμήματος στην Ανώτατη Εθνική Επιτροπή (ΑΕΕ, *Naczelny Komitet Narodowy*) και παρέμεινε στη θέση αυτή μέχρι το 1916. Ήταν επίτροπος υπεύθυνος για την πρόσληψη στις Πολωνικές Λεγεώνες στην Κρακοβία, επιλέγοντας αυτόν τον ρόλο έναντι της ευκαιρίας να υπηρετήσει στις Λεγεώνες ως διοικητής της πρώτης γραμμής. Στις 30 Σεπτεμβρίου 1914 προήχθη σε αντισυνταγματάρχης (*podpułkownik*) και αμέσως μετά έγινε διοικητής σχολής αξιωματικών των Λεγεώνων *(Szkoła Podchorążych*). Οι Λεγεώνες -ο στρατός που δημιουργήθηκε από τον Γιούζεφ Πιουσούτσκι για να απελευθερώσει την Πολωνία από τη ρωσική και, τελικά, την αυστροουγγρική και γερμανική κυριαρχία -αρχικά πολέμησε σε συμμαχία με την Αυστροουγγαρία εναντίον της Ρωσίας. Από τον Αύγουστο του 1915 υπήρχε αυξανόμενη ένταση μεταξύ του Σικόρσκι, ο οποίος υποστήριζε τη συνεργασία με την Αυστροουγγαρία, και του Πιουσούτσκι, ο οποίος θεώρησε ότι η Αυστροουγγαρία και η Γερμανία πρόδωσαν την εμπιστοσύνη του πολωνικού λαού. Το 1916 ο Πιουσούτσκι έκανε ενεργή εκστρατεία για τη διάλυση του Στρατιωτικού Τμήματος της ΑΕΕ. Τον Ιούλιο εκείνου του έτους, ο Σικόρσκι προήχθη σε συνταγματάρχη (*pułkownik*). Μετά την Πράξη της 5ης Νοεμβρίου (1916), ο Σικόρσκι ασχολήθηκε με τις εναλλακτικές των Λεγεώνων, το Πολωνικό Βοηθητικό Σώμα και του Βασιλικού Πολωνικού Στρατού (*Polnische Wehrmacht*). Τον Ιούνιο του 1917, ο Πιουσούτσκι αρνήθηκε τις αυστροουγγρικές διαταγές να ορκιστεί πίστη στον Αυτοκράτορα των Αψβούργων (η «κρίση του όρκου») και φυλακίστηκε στο φρούριο του Μαγδεμβούργου, ενώ ο Σικόρσκι εγκατέλειψε την *Polnische Wehrmacht* και επέστρεψε στον Αυστροουγγρικό Στρατό. Το 1918, ωστόσο, μετά τη Συνθήκη του Μπρεστ-Λιτόφσκ τον Φεβρουάριο και τη Μάχη της Ραράντσα, ο Σικόρσκι επέλεξε καθυστερημένα να υποστηρίξει τον Πιουσούτσκι, ανακοινώνοντας αλληλεγγύη με τις ενέργειές του, διαμαρτυρόμενος για τον προγραμματισμένο διαχωρισμό της Περιοχής Χέουμ από το προγραμματισμένο πολωνικό κράτος και έτσι σύντομα βρέθηκε με τον Πιουσούτσκι στη φυλακή (θα κρατούνταν στη Ντουλφάλβα). Παρ΄ όλα αυτά, αυτό δεν ήταν αρκετό για να εξομαλύνει τις διαφορές μεταξύ του Σικόρσκι και του Πιουσούτσκι, και αυτοί οι δύο μεγάλοι Πολωνοί ηγέτες θα απομακρύνονταν περισσότερο τα επόμενα χρόνια.

## Πόλεμος με τους Μπολσεβίκους

### Πολωνικός-Ουκρανικός Πόλεμος
δεξιά|μικρογραφία| Ο Σικόρσκι το 1918
Το 1918 η ρωσική, η αυστροουγγρική και η γερμανική αυτοκρατορία κατέρρευσαν και η Πολωνία έγινε για άλλη μια φορά ανεξάρτητη, αλλά τα σύνορα της Δεύτερης Πολωνικής Δημοκρατίας δεν ήταν πλήρως καθορισμένα και ήταν ασταθή. Στα ανατολικά θα σχηματίζονταν στις κλιμακούμενες συγκρούσεις μεταξύ πολωνικών, ουκρανικών, λιθουανικών και σοβιετικών δυνάμεων σε αυτό που κορυφώθηκε με τον Πολωνο-Σοβιετικό Πόλεμο (1919-1921). Ο Ουίνστον Τσώρτσιλ σχολίασε: «Ο πόλεμος των γιγάντων τελείωσε, άρχισαν οι πόλεμοι των πυγμαίων». Οι Μπολσεβίκοι ηγέτες είδαν την Πολωνία ως μια γέφυρα που θα πρέπει να αναγκάσει με την κομμουνιστική επανάσταση να φέρει τον κομμουνισμό στη Δύση και η ίδια η ύπαρξη της Πολωνίας θα διακυβευόταν σύντομα.

### Πολωνικός-Σοβιετικός Πόλεμος
Μετά την αποφυλάκισή του, από την 1η Μαΐου 1918, ο Σικόρσκι εργάστηκε στο Αντιβασιλικό Συμβούλιο, οργανώνοντας τον νέο Πολωνικό Στρατό. Σύντομα βρέθηκε ξανά στην πρώτη γραμμή, αυτή τη φορά στον Πολωνικό-Ουκρανικό Πόλεμος, όπου τα στρατεύματα υπό τη διοίκησή του εξασφάλισαν και υπερασπίστηκαν τον Πσέμισλ τον Οκτώβριο-Νοέμβριο.

Η πολωνική ανεξαρτησία ήρθε τον Νοέμβριο του 1918 με τη δημιουργία της Δεύτερης Δημοκρατίας της Πολωνίας. Κατά τη διάρκεια του Πολωνικού-Ουκρανικού Πολέμου, και στην έναρξη του Πολωνικού-Σοβιετικού Πολέμου, ο Σικόρσκι, πλέον ανώτερος αξιωματικός του Πολωνικού Στρατού, συμμετείχε σε περαιτέρω επιχειρήσεις στην περιοχή της Γαλικίας. Τον Ιανουάριο του 1919 διέταξε τα στρατεύματα που υπερασπίζονταν τον Γκρούντεκ Γιαγκιελόνσκι και τον Μάρτιο του ίδιου έτους διέταξε μια μεραρχία πεζικού, προχωρώντας στο Σταβτσάνι και το ποταμό Ζμπρουτς. Από την 1η Αυγούστου 1918, ο Σικόρσκι διοίκησε την Ανεξάρτητη Επιχειρησιακή Ομάδα Πολεσίας και την 9η Μεραρχία Πεζικού. Προκειμένου να περιορίσει τις υπερβολές των δυνάμεων υπό τις διαταγές του, επέβλεψε δίκες 36 αξιωματικών. Οι δυνάμεις του κατέλαβαν το Μόζιρ και το Καλενκοβίτσε τον Μάρτιο του 1920 και θα διοικούσε την Ανεξάρτητη Επιχειρησιακή Ομάδα Πολεσίας κατά την επίθεση της Πολωνίας στο Κίεβο τον Απρίλιο του 1920, προχωρώντας στον ποταμό Δνείπερο και την περιοχή του Τσερνόμπιλ. Την 1η Απριλίου εκείνου του έτους προήχθη σε ταξίαρχο.

Καθώς ο Πολωνικός-Σοβιετικός Πόλεμος αυξανόταν σε ένταση, στα τέλη Απριλίου 1920 ο Κόκκινος Στρατός του νέου σοβιετικού καθεστώτος της Ρωσίας έσπρωξε πίσω τις πολωνικές δυνάμεις και εισέβαλε στην Πολωνία. Στη συνέχεια, ο Σικόρσκι υπερασπίστηκε με επιτυχία το Μόζιρ και τον Καλενκοβίτσε μέχρι τις 29 Ιουνίου, αλλά αργότερα δεν κατάφερε να κρατήσει το φρούριο της Μπρεστ, αν και το υπερασπίστηκε αρκετά για να επιτρέψει στις πολωνικές δυνάμεις στην περιοχή να υποχωρήσουν με τακτικό τρόπο. Στις 6 Αυγούστου ονομάστηκε διοικητής του νεοσύστατου 5ου Πολωνικού Στρατού, ο οποίος είχε ως αποστολή να κρατήσει το μέτωπο στα βόρεια του Μόντλιν, μεταξύ των ποταμών Νάρεφ και Φκρα. Διακρίθηκε ως αρχηγός του 5ου Στρατού στο μέτωπο του Κάτω Βιστούλα κατά τη Μάχη της Βαρσοβίας. Εκείνη την εποχή, οι σοβιετικές δυνάμεις, περιμένοντας μια εύκολη τελική νίκη, αιφνιδιάστηκαν και υπέστησαν μεγάλες φθορές από την πολωνική αντεπίθεση. Κατά τη διάρκεια αυτής της μάχης (μερικές φορές αναφέρεται ως «Το θαύμα στο Βιστούλα») ο Σικόρσκι σταμάτησε την προέλαση των Μπολσεβίκων βόρεια της Βαρσοβίας και έδωσε στον Πιουσούτσκι, τον Πολωνό αρχηγό, τον χρόνο που χρειαζόταν για την αντεπίθεσή του. Ξεκινώντας από τις 15 Αυγούστου, οι δυνάμεις του εμπλέχθηκαν με επιτυχία με τον 5ο και 15ο Σοβιετικούς Στρατούς. Μετά τη Μάχη της Βαρσοβίας, από τις 30 Αυγούστου, ο Σικόρσκι διοίκησε τον 3ο Πολωνικό Στρατό. Οι δυνάμεις του κατέλαβαν το Πινσκ και πολέμησαν στα τελευταία στάδια της Μάχης του Λβουφ και της Μάχης του Κομάρουφ, και στη συνέχεια, μετά τη Μάχη του ποταμού Νιέμεν, προχώρησε με τις δυνάμεις του προς τη Λετονία και βαθιά στη Λευκορωσία. Οι Πολωνοί νίκησαν τους Σοβιετικούς και η Πολωνο-Σοβιετική Συνθήκη της Ρίγας (Μάρτιος 1921) έδωσε στην Πολωνία σημαντικές περιοχές της Λευκορωσίας και της Ουκρανίας (Κρέσι). Η φήμη του Σικόρσκι ενισχύθηκε καθώς έγινε γνωστός στο πολωνικό κοινό ως ένας από τους ήρωες του Πολωνο-Σοβιετικού Πολέμου. Συνέχισε επίσης να δημοσιεύει άρθρα στρατιωτικής επιστήμης κατά τη διάρκεια του ίδιου του πολέμου. Για τα θαρραλέα επιτεύγματά του, ο Σικόρσκι προήχθη σε στρατηγό μεράρχίας στις 28 Φεβρουαρίου 1921 και του απονεμήθηκε ο υψηλότερος στρατιωτικός τίτλος της Πολωνίας, το Τάγμα Στρατιωτικής Αξίας της Πολωνίας, στις 15 Μαρτίου εκείνου του έτους.

## Στην κυβέρνηση και στην αντιπολίτευση
δεξιά|μικρογραφία| Ο Σικόρσκι το 1923
Παρά τις διαφορές τους, ο Πιουσούτσκι επαίνεσε τον Σικόρσκι στις εκθέσεις του, προτείνοντάς τον για Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου και Υπουργό Πολέμου. Μόνο οι Στρατηγοί Καζίμιες Σοσνκόφσκι και Έντβαρντ Ριντζ-Σμίγκουι έλαβαν καλύτερες αξιολογήσεις από αυτόν. Ο Σικόρσκι ήταν δημοφιλής μεταξύ πολλών στρατιωτών, καθώς και στην πολιτική, ιδιαίτερα ελκυστικός για τους Πολωνούς συντηρητικούς και φιλελεύθερους. Την 1η Απριλίου 1921, ο Σικόρσκι αντικατέστησε τον Στρατηγό Ταντέους Γιόρνταν-Ροζβαντόφσκι ως Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Στρατού. Μεταξύ 1922 και 1925 κατείχε μια σειρά από υψηλά κυβερνητικά αξιώματα. Με βάση την ανάλυσή του, το Πολωνικό Υπουργικό Συμβούλιο υιοθέτησε νέα εξωτερική πολιτική που θα παρέμενε σχεδόν αμετάβλητη μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1930 (διατήρηση του *[[status quo]]* στην Ευρώπη και αντιμετώπιση της Γερμανίας και της Ρωσίας ως ίσων πηγών πιθανής απειλής). Στις 12 Δεκεμβρίου 1922 εξέδωσε μια γενική εντολή, τονίζοντας την ανάγκη να μείνει ο στρατός εκτός πολιτικής. Μετά τη δολοφονία του Προέδρου της Πολωνίας Γκάμπριελ Ναρουτόβιτς στις 16 Δεκεμβρίου 1922, ο Διευθύνων του Σέιμ (το Σέιμ είναι το πολωνικό κοινοβούλιο), Μάτσεϊ Ράταϊ, όρισε τον Σικόρσκι πρωθυπουργό. Από τις 18 Δεκεμβρίου 1922, έως τις 26 Μαΐου 1923, ο Σικόρσκι υπηρέτησε ως Πρωθυπουργός και επίσης ως Υπουργός Εσωτερικών, και μάλιστα θεωρήθηκε ως πιθανός μελλοντικός Πρόεδρος. Κατά τη διάρκεια της σύντομης θητείας του ως πρωθυπουργού, έγινε δημοφιλής στο πολωνικό κοινό και πραγματοποίησε ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις, εκτός από την καθοδήγηση της εξωτερικής πολιτικής της χώρας σε μια κατεύθυνση που έλαβε την έγκριση και τη συνεργασία της Κοινωνίας των Εθνών και ενίσχυσε τη συνεργασία Πολωνίας-Γαλλίας. Έλαβε την αναγνώριση των ανατολικών συνόρων της Πολωνίας από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες κατά το Συνέδριο των Πρεσβευτών στις 15 Μαρτίου 1923. Βοήθησε τις μεταρρυθμίσεις του Υπουργού Οικονομικών Βουαντίσουαφ Γκράμπσκι με στόχο τον περιορισμό του πληθωρισμού και τη μεταρρύθμιση του νομίσματος και υποστήριξε τις εθνικές μειονότητες. Η κυβέρνησή του παρόλα αυτά έχασε την υποστήριξή της στο Σέιμ και παραιτήθηκε στις 26 Μαΐου 1923.

[αριστερά|μικρογραφία| Ο Σικόρσκι με τον [Στρατάρχης της Γαλλίας|Στρατάρχη της Γαλλίας Φερντινάν Φος (1923)]]
Από τις 30 Σεπτεμβρίου 1923 έως το 1924 κατείχε τη θέση του Γενικού Επιθεωρητή Πεζικού (*Generalny Inspektor Piechoty*). Από τις 17 Φεβρουαρίου 1924 έως το 1925, υπό τον Πρωθυπουργό Γκράμπσκι, ήταν Υπουργός Στρατιωτικών Υποθέσεων και καθοδήγησε τον εκσυγχρονισμό του πολωνικού στρατού. Δημιούργησε επίσης το Σώμα Προστασίας Συνόρων (*Korpus Ochrony Pogranicza*). Εργάστηκε ενεργά για την προώθηση του σκοπού της πολωνικής-γαλλικής στρατιωτικής συμμαχίας. Η πρότασή του να αυξήσει τις εξουσίες του Υπουργού Στρατιωτικών Υποθέσεων, μειώνοντας παράλληλα τις εξουσίες του Επικεφαλής Επιθεωρητή των Ενόπλων Δυνάμεων, συνάντησε έντονη αποδοκιμασία από τον Πιουσούτσκι, ο οποίος εκείνη τη στιγμή συγκέντρωνε πολλούς αντιπάλους της τρέχουσας κυβέρνησης. Από το 1925 έως το 1928 ο Σικόρσκι διοικούσε την την 4η Μεραρχία του Στρατιωτικού Σώματος (*Okręg Korpusu*) στο Λβουφ.

Δημοκράτης και υποστηρικτής του Σέιμ, ο Σικόρσκι δήλωσε την αντίθεσή του στο Πραξικόπημα του Μαΐου Μάϊου του 1926 του Πιουσούτσκι. Ωστόσο παρέμεινε στο Λβουφ, αρνήθηκε να στείλει τις δυνάμεις του και δεν έπαιξε κανένα σημαντικό ρόλο στον σύντομο αγώνα γύρω από το πραξικόπημα. Το 1928 απαλλάχθηκε από τον Πιουσούτσκι από τη διοίκησή του και ενώ παρέμεινε σε ενεργό υπηρεσία, δεν έλαβε άλλη απόσπαση. Εκείνη τη χρονιά κυκλοφόρησε επίσης το βιβλίο του για τον Πολωνο-Σοβιετικό Πόλεμο*,* *Nad Wisłą i Wkrą. Studium do polsko–radzieckiej wojny 1920 roku* («*Στους ποταμούς Βιστούλα και Φκρα: Συμβολή στη μελέτη του Πολωνικού-Σοβιετικού Πολέμου του 1920*»). Θα περάσει τα επόμενα χρόνια μελετώντας τη στρατιωτική θεωρία, δημοσιεύοντας έργα για τη στρατιωτική θεωρία, την ιστορία και την εξωτερική πολιτική. Το πιο διάσημο έργο του ήταν το βιβλίο του 1934 *Przyszła wojnajej możliwości i charakter oraz związane z nimi zagadnienia obrony kraju* («*Πόλεμος στο Μέλλον:* *Οι ικανότητές του και ο χαρακτήρας και σχετικές ερωτήσεις για την Εθνική Άμυνα*»), στα οποία προέβλεψε την επιστροφή του πολέμου ελιγμών. Έγραψε αρκετά άλλα βιβλία και πολλά άρθρα, προβλέποντας, μεταξύ άλλων, την ταχεία στρατιωτικοποίηση της Γερμανίας.

Σε εύθετο χρόνο, αμέσως μετά την απαλλαγή του από τη διοίκησή του, και καθώς καθιερώθηκε ένα ημιδικτατορικό καθεστώς Σανάτσια, ο Σικόρσκι προσχώρησε στην αντιπολίτευση κατά του Πιουσούτσκι. Ο Σικόρσκι αποσύρθηκε σε μεγάλο βαθμό από την πολιτική, περνώντας μεγάλο μέρος του χρόνου του στο Παρίσι και συνεργαζόμενος με το γαλλικό *[[École supérieure de guerre]]* ( πολεμικό κολέγιο). Ακόμη και μετά το θάνατο του Πιουσούτσκι το 1935, ήταν ακόμα περιθωριοποιημένος, πολιτικά και στρατιωτικά, από τους διαδόχους του Πιουσούτσκι. Τον Φεβρουάριο του επόμενου έτους, μαζί με πολλούς εξέχοντες Πολωνούς πολιτικούς (Βιντσέτι Βίτος, Ιγκνάτσι Γιαν Παντερέφσκι και Στρατηγό Γιούζεφ Χάλερ) εντάχθηκε στο Front Morges, μια πολιτική ομάδα κατά της Σανάτσια.

## Πρωθυπουργός στην εξορία
Τις ημέρες πριν από την γερμανική εισβολή στην Πολωνία τον Σεπτέμβριο του 1939, και κατά τη διάρκεια της ίδιας της εισβολής, το αίτημα του Σικόρσκι για στρατιωτική διοίκηση συνέχισε να απορρίπτεται από τον Πολωνό αρχηγό, Στρατάρχη Έντβαρντ Ριντζ-Σμίγκουι. Ο Σικόρσκι διέφυγε μέσω της Ρουμανίας στο Παρίσι, όπου στις 28 Σεπτεμβρίου ενώθηκε με τους Βουαντίσουαφ Ρατσκιέβιτς και Στανίσουαφ Μικοουάιτσικ σε μια πολωνική εξόριστη κυβέρνηση, αναλαμβάνοντας τη διοίκηση των νεοσύστατων Πολωνικών Ενόπλων Δυνάμεων στη Γαλλία. Δύο ημέρες αργότερα, στις 30 Σεπτεμβρίου, ο Πρόεδρος Ρατσκιέβιτς τον κάλεσε να υπηρετήσει ως ο πρώτος Πολωνός πρωθυπουργός στην εξορία. Στις 7 Νοεμβρίου έγινε Αρχηγός και Γενικός Επιθεωρητής των Ενόπλων Δυνάμεων (*Naczelny Wódz i Generalny Inspektor Sił Zbrojnych*), μετά την παραίτηση του Ριντζ-Σμίγκουι. Ο Σικόρσκι θα κατείχε επίσης τη θέση του Πολωνού Υπουργού Στρατιωτικών Υποθέσεων, ενώνοντας έτσι στο πρόσωπο του όλο τον έλεγχο του Πολωνικού Στρατού σε καιρό πολέμου.

Στα χρόνια του ως πρωθυπουργός στην εξορία, ο Σικόρσκι προσωποποίησε τις ελπίδες και τα όνειρα εκατομμυρίων Πολωνών, όπως αντικατοπτρίζεται στο ρητό, «Όταν ο ήλιος είναι πιο ψηλά, ο Σικόρσκι είναι πιο κοντά» (πολωνικά: *«Gdy słoneczko wyżej, to Sikorski bliżej*»). Ταυτόχρονα, από νωρίς έπρεπε να εργαστεί για να συμφιλιώσει τις φατρίες που ήταν υπέρ ή κατά του Πιουσούτσκι.

Η κυβέρνησή του αναγνωρίστηκε από τους δυτικούς συμμάχους. Ωστόσο, η κυβέρνηση του Σικόρσκι αγωνίστηκε να ακουστεί η άποψή της από τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι δυτικοί σύμμαχοι αρνήθηκαν να αναγνωρίσουν τη Σοβιετική Ένωση ως επιτιθέμενο, παρά τη σοβιετική εισβολή στην Πολωνία στις 17 Σεπτεμβρίου 1939. Επιπλέον, αγωνίστηκε να εξασφαλίσει πόρους που απαιτούνται για την αναδημιουργία του Πολωνικού Στρατού στην εξορία.

Η Πολωνία, ακόμη και με κατεχόμενα εδάφη, εξακολουθούσε να διοικεί σημαντικές ένοπλες δυνάμεις: το Πολωνικό Ναυτικό είχε πλεύσει στη Βρετανία και πολλές χιλιάδες πολωνικά στρατεύματα είχαν διαφύγει μέσω της Ρουμανίας και της Ουγγαρίας ή μέσω της Βαλτικής Θάλασσας. Αυτές οι διαδρομές θα χρησιμοποιούνταν μέχρι το τέλος του πολέμου τόσο από στρατιώτες όσο και από εθελοντές από την Πολωνία, οι οποίοι αυτοχαρακτηρίζονταν «τουρίστες του Σικόρσκι» και ξεκινούσαν τα επικίνδυνα ταξίδια τους, αντιμετωπίζοντας τον θάνατο ή τη φυλάκιση σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, εάν πιάνονταν από τους Γερμανούς ή τους συμμάχους τους. Με τη σταθερή ροή νεοσυλλέκτων, ο νέος Πολωνικός Στρατός επανασυναρμολογήθηκε σύντομα στη Γαλλία και στη υπό γαλλική εντολή Συρία. Επιπλέον, η Πολωνία είχε ένα μεγάλο κίνημα αντίστασης και οι πολιτικές του Σικόρσκι περιελάμβαναν την ίδρυση της Ένωσης Ενόπλων Μάχης (Związek Walki Zbrojnej), που αργότερα μετατράπηκε σε Πολωνικό Εσωτερικό Στρατό (Armia Krajowa) και τη δημιουργία της Κυβερνητικής Αντιπροσωπείας για τη θέση της Πολωνίας, για να εποπτεύει το Πολωνικό Υπόγειο Κράτος στην κατεχόμενη Πολωνία.

Το 1940, η Πολωνική Ανεξάρτητη Ορεινή Ταξιαρχία συμμετείχε στις Μάχες του Ναρβίκ (Νορβηγία) και δύο πολωνικές μεραρχίες συμμετείχαν στην άμυνα της Γαλλίας, ενώ μια πολωνική μηχανοκίνητη ταξιαρχία και δύο τμήματα πεζικού ήταν σε διαδικασία σχηματισμού. Μια Πολωνική Ανεξάρτητη Τυφεκιοφόρος Ταξιαρχία Καρπαθίων δημιουργήθηκε στη υπό γαλλική εντολή Συρία. Η Πολωνική Πολεμική Αεροπορία στη Γαλλία διέθετε 86 αεροσκάφη με τα 3/4 αυτών σε πλήρη λειτουργία και τα υπόλοιπα 1/4 σε διάφορα στάδια εκπαίδευσης. Αν και πολλοί Πολωνοί στρατιώτες είχαν πεθάνει στις μάχες ή είχαν φυλακιστεί στην Ελβετία μετά την πτώση της Γαλλίας, ο Στρατηγός Σικόρσκι αρνήθηκε την πρόταση του Γάλλου Στρατάρχη Φιλίπ Πεταίν για μια πολωνική συνθηκολόγηση στη Γερμανία. Στις 19 Ιουνίου 1940, ο Σικόρσκι συναντήθηκε με τον Βρετανό Πρωθυπουργό Ουίνστον Τσώρτσιλ και υποσχέθηκε ότι οι πολωνικές δυνάμεις θα πολεμήσουν στο πλευρό των Βρετανών μέχρι την τελική νίκη. Ο Σικόρσκι και η κυβέρνησή του μετακόμισαν στο Λονδίνο και μπόρεσαν να απομακρύνουν πολλά πολωνικά στρατεύματα στη Βρετανία. Μετά την υπογραφή Πολωνικής-Βρετανικής Στρατιωτικής Συμφωνίας στις 5 Αυγούστου 1940, προχώρησαν στη δημιουργία και εκπαίδευση των Πολωνικών Ενόπλων Δυνάμεων στη Δύση. Έμπειροι Πολωνοί πιλότοι έλαβαν μέρος στη Μάχη της Βρετανίας, όπου η 303η Πολωνική Μοίρα πέτυχε τον μεγαλύτερο αριθμό σκοτωμών από οποιαδήποτε συμμαχική μοίρα. Οι πολωνικές δυνάμεις του Σικόρσκι θα αποτελούσαν ένα από τα σημαντικότερα συμμαχικά στρατεύματα.
[δεξιά|μικρογραφία| Ο Σικόρσκι (αριστερά) με τους [Άντριου ΜακΝότον, Ουίνστον Τσώρτσιλ και Σαρλ ντε Γκωλ]]
[δεξιά|μικρογραφία| Ο [Βουαντίσουαφ Άντερς και ο Σικόρσκιi με τον Ιωσήφ Στάλιν (1941)]]
Η πτώση της Γαλλίας αποδυνάμωσε τη θέση του Σικόρσκι και η πρότασή του να εξετάσει τη δημιουργία ενός νέου Πολωνικού Στρατού στην κατεχόμενη από τη Σοβιετική Ένωση επικράτεια οδήγησε σε πολλές επικρίσεις από την εξόριστη πολωνική κοινότητα. Στις 19 Ιουλίου ο Ρατσκιέβιτς τον αποδέσμευσε από τη θέση του Πρωθυπουργού, αντικαθιστώντας τον με τον Αούγκουστ Ζαλέσκι, ωστόσο μέσα σε λίγες μέρες η πίεση των συμπαθούντων του Σίκορσκι, συμπεριλαμβανομένης της βρετανικής κυβέρνησης, έκανε τον Ρατσκιέβιτς να επανεξετάσει την απόφασή του και ο Σικόρσκι επανήλθε ως Πρωθυπουργός στις 25 Ιουλίου.

Ένας από τους πολιτικούς στόχους του Σικόρσκι ήταν η δημιουργία μιας ομοσπονδίας Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, ξεκινώντας από την Πολωνική-Τσεχοσλοβακική Συνομοσπονδία. Έβλεπε μια τέτοια οργάνωση ως απαραίτητη για να σταθούν μικρότερα κράτη στον παραδοσιακό γερμανικό και ρωσικό ιμπεριαλισμό. Αυτή η ιδέα, αν και τελικά μάταιη, απέκτησε κάποια απήχηση εκείνη την εποχή, καθώς ο Σικόρσκι και ο Έντουαρντ Μπένες από την τσεχοσλοβακική εξόριστη κυβέρνηση, υπέγραψαν μια συμφωνία που δήλωνε την πρόθεση συνέχισης της στενότερης συνεργασίας στις 10 Νοεμβρίου του ίδιου έτους. Στις 24 Δεκεμβρίου 1940 ο Σικόρσκι προήχθη σε στρατηγό του στρατού. Τον Μάρτιο του 1941 επισκέφθηκε τις Ηνωμένες Πολιτείες. Θα επισκέπτοταν ξανά τις ΗΠΑ τον Μάρτιο και τον Δεκέμβριο του 1942.

Μετά τη γερμανική εισβολή στη Σοβιετική Ένωση («Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα») τον Ιούνιο του 1941, ο Σικόρσκι ξεκίνησε διαπραγματεύσεις με τον Σοβιετικό πρέσβη στο Λονδίνο, Ιβάν Μάισκι, για την αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων μεταξύ Πολωνίας και Σοβιετικής Ένωσης, οι οποίες είχαν διακοπεί μετά η σοβιετική εισβολή στην Πολωνία τον Σεπτέμβριο του 1939. Τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους, ο Σικόρσκι πήγε στη Μόσχα με διπλωματική αποστολή. Η πολωνική κυβέρνηση κατέληξε σε συμφωνία με τη Σοβιετική Ένωση (το Συμφωνία Σικόρσκι-Μάισκι της 17ης Αυγούστου 1941), που επιβεβαιώθηκε από τον Ιωσήφ Στάλιν τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους. Ο Στάλιν συμφώνησε να ακυρώσει τον Σεπτέμβριο του 1939 τον σοβιετο-γερμανικό διαμελισμό της Πολωνίας, να κηρύξει άκυρο το Γερμανοσοβιετικό Σύμφωνο μη Επίθεσης του Αυγούστου 1939 και να απελευθερώσει δεκάδες χιλιάδες Πολωνούς αιχμαλώτους πολέμου που κρατούνταν σε σοβιετικά στρατόπεδα. Σύμφωνα με μια συμφωνία μεταξύ της πολωνικής εξόριστης κυβέρνησης και του Στάλιν, οι Σοβιετικοί έδωσαν «αμνηστία» σε πολλούς Πολωνούς πολίτες, από τους οποίους σχηματίστηκε νέος στρατός (2ο Σώμα Πολωνικού Στρατού) υπό τον Στρατηγό Βουαντίσουαφ Άντερς και αργότερα στάλθηκε στη Μέση Ανατολή, όπου η Βρετανία αντιμετώπισε τρομερή έλλειψη στρατιωτικών δυνάμεων. Ωστόσο, το πού βρίσκονταν χιλιάδες άλλοι Πολωνοί αξιωματικοί, θα παραμείνει άγνωστο για δύο ακόμη χρόνια, και αυτό θα βαρύνει τόσο τις σχέσεις Πολωνίας-Σοβιετικής Ένωσης όσο και τη μοίρα του Σικόρσκι.

Αρχικά, ο Σικόρσκι υποστήριξε την πολωνική-σοβιετική προσέγγιση, η οποία επανέφερε την κριτική στο πρόσωπό του από ορισμένες πολωνικές παρατάξεις. Παρ΄ όλα αυτά, ο Σικόρσκι σύντομα συνειδητοποίησε ότι η Σοβιετική Ένωση είχε σχέδια για πολωνικά εδάφη, τα οποία θα ήταν απαράδεκτα για το πολωνικό κοινό. Οι Σοβιετικοί άρχισαν τη διπλωματική τους επίθεση μετά την πρώτη μεγάλη στρατιωτική νίκη τους στη Μάχη της Μόσχας και ενέτειναν αυτήν την πολιτική μετά τη Μάχη του Στάλινγκραντ, δείχνοντας όλο και λιγότερο σεβασμό για τις συμφωνίες τους με την Πολωνία. Τον Ιανουάριο του 1942, ο Βρετανός διπλωμάτης Στάφορντ Κριπς ενημέρωσε τον Στρατηγό Σικόρσκι ότι ενώ ο Στάλιν σχεδίαζε να επεκτείνει τα πολωνικά σύνορα στα δυτικά, δίνοντας στην Πολωνία την Ανατολική Πρωσία της Γερμανίας, ήθελε επίσης να σπρώξει σημαντικά τα ανατολικά σύνορα της Πολωνίας προς τα δυτικά, σύμφωνα με τις γραμμές της Συνθήκης των Βερσαλλιών για τη Γραμμή Κάρζον, και να αποκτήσουν το Λβουφ ή το Βίλνο, αν όχι και τα δύο. Η στάση του Σικόρσκι στα ανατολικά σύνορα δεν ήταν άκαμπτη. Σημείωσε σε ορισμένα έγγραφα ότι ορισμένες παραχωρήσεις θα μπορούσαν να γίνουν αποδεκτές, ωστόσο, η παραίτηση τόσο από το Λβουφ όσο και από το Βίλνο δεν ήταν. Αρχικά αναφέρθηκε επίσης στα σχέδια προσάρτησης της γερμανικής γης στο Όντερ ως μεγαλομανία.

## Αποκάλυψη του Κάτιν και θάνατος

Το 1943, οι εύθραυστες σχέσεις μεταξύ της Σοβιετικής Ένωσης και της πολωνικής εξόριστης κυβέρνησης έφτασαν τελικά στο σημείο διάλυσης όταν, στις 13 Απριλίου, οι Γερμανοί ανακοίνωσαν μέσω της Επιτροπής του Κάτιν την ανακάλυψη των σωμάτων 20.000 Πολωνών αξιωματικών που είχαν δολοφονηθεί από τους Σοβιετικούς και θάφτηκαν στο δάσος Κάτιν, κοντά στο Σμολένσκ στη Ρωσία. Ο Στάλιν ισχυρίστηκε ότι η θηριωδία διεξήχθη από τους Γερμανούς, ενώ η ναζιστική προπαγάνδα ενορχηστρωμένη από τον Γιόζεφ Γκαίμπελς εκμεταλλεύτηκε επιτυχώς τη σφαγή του Κάτιν για να προκαλέσει μια σφήνα μεταξύ της Πολωνίας, των Δυτικών Συμμάχων και της Σοβιετικής Ένωσης. Η Σοβιετική Ένωση, και στη συνέχεια η Ρωσία, δεν αναγνώρισε την ευθύνη για αυτήν και παρόμοιες σφαγές Πολωνών αξιωματικών μέχρι τη δεκαετία του 1990.

Όταν ο Σικόρσκι αρνήθηκε να δεχτεί τη σοβιετική εξήγηση και ζήτησε έρευνα από την Διεθνή Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού στις 16 Απριλίου, οι Σοβιετικοί κατηγόρησαν την εξόριστη κυβέρνηση για συνεργασία με τη ναζιστική Γερμανία και διέκοψαν τις διπλωματικές τους σχέσεις στις 25 Απριλίου.

Από τα τέλη Μαΐου 1943, ο Σικόρσκι άρχισε να επισκέπτεται τις πολωνικές δυνάμεις που βρίσκονταν στη Μέση Ανατολή. Εκτός από την επιθεώρηση των δυνάμεων και την αύξηση του ηθικού, ο Σικόρσκι ασχολήθηκε επίσης με πολιτικά θέματα. Εκείνη την εποχή, μια σύγκρουση γινόταν μεταξύ εκείνου και του Στρατηγού Βουαντίσουαφ Άντερς, καθώς ο Σικόρσκι ήταν ακόμη ανοιχτός σε κάποια εξομάλυνση των πολωνοσοβιετικών σχέσεων, στην οποία ο Άντερς ήταν έντονα αντίθετος. Στις 4 Ιουλίου 1943, ενώ ο Σικόρσκι επέστρεφε από την επιθεώρηση των πολωνικών δυνάμεων που είχαν αναπτυχθεί στη Μέση Ανατολή, σκοτώθηκε, μαζί με την κόρη του, τον αρχηγό του επιτελείου, Ταντέους Κλιμέτσκι και άλλους επτά, όταν το αεροπλάνο του, ένα Liberator II, σειρά *AL523*, συνετρίβη στη θάλασσα 16 δευτερόλεπτα μετά την απογείωση από το Διεθνές Αεροδρόμιο Γιβραλτάρ στις 23:07. Η συντριβή αποδόθηκε σε φορτίο στο αεροπλάνο που μετατοπίστηκε προς τα πίσω κατά την απογείωση. Μόνο ο πιλότος, Εντούαρντ Πρχαλ (1911-1984), επέζησε του ατυχήματος. Ο Σικόρσκι θάφτηκε στη συνέχεια σε τάφο με τούβλα στο Πολωνικό Πολεμικό Νεκροταφείο στο Νιούαρκ-ον-Τρεντ της Αγγλίας στις 16 Ιουλίου του ίδιου έτους. Ο Ουίνστον Τσώρτσιλ εκφώνησε επικήδειο στην κηδεία του. Στις 14 Σεπτεμβρίου 1993, τα λείψανά του εκταφιάστηκαν και μεταφέρθηκαν με TU-154 της Πολωνικής Πολεμικής Αεροπορίας, και συνοδεύτηκαν από τα αεροσκάφη RAF 56 Sqn Tornado F3, στις βασιλικές κρύπτες στο Κάστρο Βάβελ στην Κρακοβία της Πολωνίας.

## Επακόλουθα και μνήμη
[αριστερά|μικρογραφία| ''[Biuletyn Informacyjny* από 15 Ιουλίου 1943 που ενημερώνει για τον θάνατο του Στρατηγού Σικόρσκι και διατάσσει εθνική ημέρα πένθους]]
Αμέσως μετά τη συντριβή, ένας Πολωνός αξιωματικός που ήταν μάρτυρας του γεγονότος από το αεροδρόμιο άρχισε να κλαίει ήσυχα με αναφιλητά και να επαναλαμβάνει: «Τώρα η Πολωνία έχει χαθεί! Τώρα η Πολωνία έχει χαθεί!» («To Polska stracona!»). Ο θάνατος του Στρατηγού Σικόρσκι σηματοδότησε ένα σημείο καμπής για την πολωνική επιρροή μεταξύ των αγγλοαμερικανών συμμάχων. Κανένας Πολωνός μετά από αυτόν δεν θα είχε μεγάλη επιρροή με τους συμμαχικούς πολιτικούς. Ο Σικόρσκι ήταν ο πιο διάσημος ηγέτης των Πολωνών εξόριστων και ο θάνατός του ήταν ένα σοβαρό πισωγύρισμα για τον πολωνικό σκοπό. Αφού οι Σοβιετικοί διέκοψαν τις διπλωματικές τους σχέσεις με την κυβέρνηση του Σικόρσκι τον Απρίλιο του 1943, τον Μάιο και τον Ιούνιο ο Στάλιν είχε ανακαλέσει αρκετούς Σοβιετικούς πρέσβεις για «διαβουλεύσεις»: τον [[Μαξίμ Λιτβίνοφ]] από την [[Ουάσινγκτον]], τον [[Φιόντορ Γκούσεφ]] από το [[Μόντρεαλ]] και τον Ιβάν Μάισκι από το Λονδίνο. Ενώ ο Τσώρτσιλ υποστήριζε δημόσια την κυβέρνηση του Σικόρσκι, υπενθυμίζοντας στον Στάλιν το σύμφωνό του με τη ναζιστική Γερμανία το 1939 και την κοινή επίθεσή τους στην Πολωνία, σε μυστικές διαβουλεύσεις με τον Ρούσβελτ παραδέχτηκε ότι θα έπρεπε να γίνουν κάποιες παραχωρήσεις από την Πολωνία για να κατευνάσει τους ισχυρούς Σοβιετικούς. Η πολωνοσοβιετική κρίση είχε αρχίσει να απειλεί τη συνεργασία μεταξύ των Δυτικών Συμμάχων και της Σοβιετικής Ένωσης σε μια εποχή που η σημαντικότητα των Πολωνών για τους Δυτικούς Συμμάχους, ουσιαστική τα πρώτα χρόνια του πολέμου, είχε αρχίσει να εξασθενεί με την είσοδο στη σύγκρουση των στρατιωτικών και βιομηχανικών γιγάντων, της Σοβιετικής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών.

Οι Σύμμαχοι δεν είχαν καμία πρόθεση να επιτρέψουν στον διάδοχο του Σικόρσκι, τον [[Στανίσουαφ Μικοουάιτσικ]], να απειλήσει τη συμμαχία με τους Σοβιετικούς. Κανένας εκπρόσωπος της πολωνικής κυβέρνησης δεν προσκλήθηκε στη [[Διάσκεψη της Τεχεράνης]] (28 Νοεμβρίου - 1 Δεκεμβρίου 1943) ή στη [[Διάσκεψη της Γιάλτας]] (4–11 Φεβρουαρίου 1945), τα δύο κρίσιμα γεγονότα στα οποία οι Δυτικοί Σύμμαχοι και η Σοβιετική Ένωση συζήτησαν το σχήμα του μεταπολεμικού κόσμου και αποφάσισαν για την τύχη της Πολωνίας. Μόνο τέσσερις μήνες μετά το θάνατο του Σικόρσκι, το Νοέμβριο του 1943, στην [[Τεχεράνη]], ο Τσώρτσιλ και ο Ρούσβελτ συμφώνησαν με τον Στάλιν ότι ολόκληρη η Πολωνία ανατολικά της [[Γραμμή Κάρζον|Γραμμής Κάρζον]] θα παραχωρηθεί στους Σοβιετικούς. Στην Τεχεράνη, ούτε ο Τσώρτσιλ ούτε ο Ρούσβελτ αντιτάχθηκαν στην πρόταση του Στάλιν ότι η πολωνική εξόριστη κυβέρνηση στο Λονδίνο δεν εκπροσωπούσε τα πολωνικά συμφέροντα. Όπως σημείωσε η [[ιστορικός]] [[Ανίτα Γ. Πραζμόφσκα]], «αυτό σήμανε το τέλος της πενιχρής επιρροής και του λόγου ύπαρξης αυτής της κυβέρνησης». Μετά τη Διάσκεψη της Τεχεράνης, ο Στάλιν αποφάσισε να δημιουργήσει τη δική του [[Κράτος-μαριονέτα|κυβέρνηση-μαριονέτα]] για την Πολωνία και μια [[Πολωνική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης|Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης]] κηρύχθηκε το καλοκαίρι του 1944. Η επιτροπή αναγνωρίστηκε από τη Σοβιετική Κυβέρνηση ως η μόνη νόμιμη αρχή στην Πολωνία, ενώ η Κυβέρνηση του Μικοουάιτσικ στο Λονδίνο, χαρακτηρίστηκε από τους Σοβιετικούς ως «παράνομη και αυτοαποκαλούμενη αρχή». Ο Μικοουάιτσικ θα υπηρετούσε στο ρόλο του πρωθυπουργού μέχρι τις 24 Νοεμβρίου 1944, όταν, αντιλαμβανόμενος την αυξανόμενη αδυναμία της εξόριστης κυβέρνησης, παραιτήθηκε και τον διαδέχθηκε ο [[Τόμας Αρτσισέφσκι]], «του οποίου η αφάνεια», σύμφωνα με τα λόγια του ιστορικού [[Μιετσίσουαφ Μ. Μπισκούπσκι]], «σήμανε την άφιξη της εξόριστης κυβέρνησης σε απόλυτα ασήμαντη». Ο Στάλιν άρχισε σύντομα μια εκστρατεία για την αναγνώριση από τους Δυτικούς Συμμάχους μιας πολωνικής κυβέρνησης που υποστηρίζονταν από τη Σοβιετική Ένωση με επικεφαλής τη [[Βάντα Βασιλέφσκα]], αφοσιωμένη κομμουνίστρια με έδρα στο [[Ανώτατο Σοβιέτ]], με τον Στρατηγό [[Ζίγκμουντ Μπέρλινγκ]], διοικητή του [[Πρώτος Πολωνικός Στρατός (1944-1945)|1ου Πολωνικού Στρατού]] στη Ρωσία ως αρχηγός όλων των πολωνικών ενόπλων δυνάμεων. Μέχρι τη [[Διάσκεψη του Πότσδαμ]] το 1945, η Πολωνία έχει υποβιβαστεί στη σοβιετική σφαίρα επιρροής, συνέπεια της εγκατάλειψης της πολωνικής εξόριστης κυβέρνησης που οδήγησε στην άνοδο της αντίληψης της [[Προδοσία της Δύσης|προδοσίας της Δύσης]].

[[Αρχείο:PL_-_Władysław_Sikorski_Monument_-_Rzeszów.jpg|δεξιά|μικρογραφία| Μνημείο του Βουαντίσουαφ Σικόρσκι στο [[Ζέσουφ]]]]
Πολλά [[Ποίημα|ποιήματα]] αφιερωμένα στον Σικόρσκι γράφτηκαν από Πολωνούς συγγραφείς κατά τη διάρκεια του πολέμου. Στη συνέχεια, στη [[Λαϊκή Δημοκρατία της Πολωνίας]], ο ιστορικός ρόλος του Σικόρσκι, όπως και όλων των υποστηρικτών της κυβέρνησης του Λονδίνου, θα ελαχιστοποιηθεί και θα αλλοιωθεί από την [[προπαγάνδα]], και οι πιστοί στην εξόριστη κυβέρνηση θα υπόκεινταν σε φυλάκιση και ακόμη και εκτέλεση. Με τον καιρό, άρχισαν να μειώνονται οι περιορισμοί στη συζήτηση για τον Σικόρσκι. Σε μια εκατονταετηρίδα από τη γέννησή του το 1981, πραγματοποιήθηκαν αναμνηστικές εκδηλώσεις στο [[Βοεβοδάτο Ζέσουφ]], συμπεριλαμβανομένου ενός ακαδημαϊκού συνεδρίου και αποκάλυψης πλακών στο [[Νίσκο]] και στο [[Λέζαϊσκ]]. Ο [[Ρίσαρντ Ζιελίνσκι]] δημοσίευσε ένα μυθιστόρημά για τον Σικόρσκι, *Wejście w mrok* («Είσοδος στο σκοτάδι», 1971), και το 1983 γυρίστηκε μια ταινία από τον Μπόχνταν Πορέμπα, *Katastrofa w Gibraltarze* («Καταστροφή στο Γιβραλτάρ»). Η πολωνική εξόριστη κυβέρνηση, της οποίας ο Σικόρσκι ήταν ο πρώτος πρωθυπουργός, θα συνέχιζε να υπάρχει μέχρι το τέλος της [[Λαϊκή Δημοκρατία της Πολωνίας|κομμουνιστικής κυριαρχίας στην Πολωνία]] το 1990, όταν ο [[Λεχ Βαλέσα]] έγινε ο πρώτος μετακομμουνιστής πρόεδρος της Πολωνίας. Στις 17 Σεπτεμβρίου 1993, ένα άγαλμα του Σικόρσκι αποκαλύφθηκε στο [[Ζέσουφ]]. Το 1995, ο Σικόρσκι έγινε προστάτης της νεοσύστατης 9ης Πολωνικής Μηχανοποιημένης Ταξιαρχίας.  Το 2003, το πολωνικό κοινοβούλιο ([[Σέιμ]]) κήρυξε το έτος (60η επέτειος του θανάτου του Σικόρσκι) ως «Έτος του Στρατηγού Σικόρσκι». Πολλοί δρόμοι και σχολεία στην Πολωνία φέρουν το όνομα του Σικόρσκι.

Η μνήμη του Στρατηγού Σικόρσκι διατηρήθηκε επίσης στην Πολωνία και στο εξωτερικό, από οργανώσεις όπως το [[Πολωνικό Ινστιτούτο και Μουσείο Σικόρσκι|Ινστιτούτο Σικόρσκι]] στο Λονδίνο. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο Σικόρσκι έλαβε τιμητικό πτυχίο από το [[Πανεπιστήμιο Λίβερπουλ|Πανεπιστήμιο του Λίβερπουλ]] και το [[Πανεπιστήμιο του Σαιντ Άντριους]]. Το 1981, μια αναμνηστική πλάκα αποκαλύφθηκε στο Hotel Rubens στο Λονδίνο, όπου κατά τη διάρκεια του πολέμου βρίσκονταν το Πολωνικό Στρατιωτικό Αρχηγείο, συμπεριλαμβανομένου του γραφείου του Σικόρσκι. Τιμάται στο Portland Place του Λονδίνου, κοντά στην [[Πρεσβεία της Πολωνίας (Λονδίνο)|Πρεσβεία της Πολωνίας]], με ένα άγαλμα που αποκαλύφθηκε το 2000. Ένας έλικας από το αεροπλάνο στο οποίο πέθανε είναι το επίκεντρο ενός νέου [[Μνημείο του Σικόρσκι|μνημείου του Σικόρσκι]] στο [[Europa Point]] του [[Γιβραλτάρ]].

== Διαμάχη για τον θάνατό του ==

[[Αρχείο:Sikorski_plaque,_Cathedral_of_St._Mary_the_Crowned.jpg|μικρογραφία| Πλάκα στη μνήμη του Σικόρσκι στον [[Καθεδρικός της Παναγίας (Γιβραλτάρ)|Καθεδρικό Ναό της Στεφανωμένης Παναγίας]] στο [[Γιβραλτάρ]].]]
[[Αρχείο:Statue of General Wladyslaw Sikorski in the Portland Place in London, June 2013 (5).jpg|αριστερά|μικρογραφία| Το άγαλμα του Σικόρσκι στο Portland Place του Λονδίνου, που ανεγέρθηκε το 2000.]]
Ένα βρετανικό Ερευνητικό Δικαστήριο συνεδρίασε στις 7 Ιουλίου 1943 και διερεύνησε τη συντριβή του Liberator II *AL 523* του Σικόρσκι, αλλά δεν μπόρεσε να προσδιορίσει την αιτία, διαπιστώνοντας μόνο ότι επρόκειτο για ατύχημα και «λόγω εμπλοκής των χειριστηρίων του ανελκυστήρα εμπορευμάτων», σημειώνοντας ότι «δεν ήταν δυνατό να προσδιοριστεί πώς συνέβη το μπλοκάρισμα, αλλά διαπιστώθηκε ότι δεν υπήρξε δολιοφθορά». Η πολωνική κυβέρνηση αρνήθηκε να εγκρίνει αυτήν την έκθεση, λόγω της αντίφασης σχετικά με τον προσδιορισμό της αιτίας αλλά τον αποκλεισμό της δολιοφθοράς.

Το πολιτικό πλαίσιο του γεγονότος, σε συνδυασμό με μια ποικιλία περίεργων περιστάσεων (για παράδειγμα, ο Σοβιετικός πράκτορας [[Κιμ Φίλμπυ]] ήταν επικεφαλής αντιπληροφόρησης της [[MI6]] στο Γιβραλτάρ εκείνη την εποχή), έδωσε αμέσως αφορμή για πολλές εικασίες ότι ο θάνατος του Σικόρσκι δεν ήταν ατύχημα, και μπορεί να ήταν το άμεσο αποτέλεσμα μιας σοβιετικής, βρετανικής ή ακόμη και πολωνικής συνωμοσίας. Ορισμένες σύγχρονες πηγές σημειώνουν ότι το ατύχημα δεν εξηγείται πλήρως. Ωστόσο, όπως σημείωσε ο [[Ρόμαν Βαπίνσκι]] στη βιογραφική του καταχώρηση για το Σικόρσκι στο *Πολωνικό Βιογραφικό Λεξικό* το 1997, δεν έχουν βρεθεί οριστικά στοιχεία για οποιαδήποτε παράβαση και η επίσημη αιτία θανάτου του Σικόρσκι αναφέρεται ως ατύχημα.

Το 2008, ο Σικόρσκι εκταφιάστηκε και τα λείψανά του εξετάστηκαν από Πολωνούς επιστήμονες, οι οποίοι το 2009 κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι πέθανε λόγω τραυματισμών που συνέβησαν σε αεροπορικό δυστύχημα και ότι δεν υπήρχαν στοιχεία ότι ο Σικόρσκι δολοφονήθηκε, αποκλείοντας τις θεωρίες ότι πυροβολήθηκε ή στραγγαλίστηκε πριν από το περιστατικό. Ωστόσο δεν απέκλεισαν το ενδεχόμενο δολιοφθοράς, το οποίο ερευνάται ακόμη από το Πολωνικό [[Ινστιτούτο Εθνικής Μνήμης]]. Ως το 2012, η έρευνα συνεχιζόταν.

== Τιμές και βραβεία ==
[[Αρχείο:Władysław_Sikorski_pomnik.JPG|δεξιά|μικρογραφία| Καθίμενο γλυπτό του Σικόρσκι ως νεαρού αξιωματικού στο [[Ινοβρότσουαφ]], Πολωνία]]
* ***':
**  [[Τάγμα του Λευκού Αετού (Πολωνία)|Τάγμα του Λευκού Αετού]] (μετά θάνατον το 1943)
**  Διοικητής του [[Τάγμα Στρατιωτικής Αξίας της Πολωνίας|Τάγματος Στρατιωτικής Αξίας της Πολωνίας]] (1923)
**  Ασημένιος Σταυρός του [[Τάγμα Στρατιωτικής Αξίας της Πολωνίας|Τάγματος Στρατιωτικής Αξίας της Πολωνίας]] (1921)
**  Μεγαλόσταυρος του [[Τάγμα της Αναγέννησης της Πολωνίας|Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας]] (1923)
**  Σταυρός του Διοικητή του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας (1921)
**  [[Τάγμα του Σταυρού του Γκρούνβαλντ]], 1η τάξη (μετά θάνατον το 1946 από το Κρατικό Εθνικό Συμβούλιο)
**  [[Σταυρός της Ανδρείας (Πολωνία)|Σταυρός της Ανδρείας]], τέσσερις φορές
**  Χρυσός [[Σταυρός της Αξίας (Πολωνία)|Σταυρός της Αξίας]]
**  [[Σταυρός της Ανεξαρτησίας (Πολωνία)|Σταυρός της Ανεξαρτησίας]]
**  Σταυρός της Αξίας του Στρατού της Κεντρικής Λιθουανίας
**  Αναμνηστικό Μετάλλιο για τον Πόλεμο 1918-1921
**  Μετάλλιο της Δεκαετίας της Ανακτημένης Ανεξαρτησίας
* **Άλλες χώρες*':
**  [[Στρατιωτικός Σταυρός της Αξίας (Αυστροουγγαρία)|Στρατιωτικός Σταυρός της Αξίας]] ([[Αυστροουγγαρία]])
**  Τιμητικός Σταυρός της Κινητοποίησης 1912-1913 (Αυστροουγγαρία)
**  Μεγάλος Αξιωματικός του [[Τάγμα του Λεοπόλδου|Τάγματος του Λεοπόλδου]] ([[Βέλγιο]])
**  [[Τάγμα του Λευκού Λέοντος]] ([[Τσεχοσλοβακία]])
**  [[Τσεχοσλοβακικός Πολεμικός Σταυρός 1939-1945]] (Τσεχοσλοβακία)
**  [[Τσεχοσλοβακικός Πολεμικός Σταυρός 1918]] (Τσεχοσλοβακία)
**  [[Σταυρός της Ελευθερίας (Εσθονία)|Σταυρός της Ελευθερίας]] ([[Εσθονία]])
**  Σταυρός της Ελευθερίας για Προσωπικό Κουράγιο (Εσθονία)
**  Μεγαλόσταυρος του [[Τάγμα του Λευκού Ρόδου της Φινλανδίας|Τάγματος του Λευκού Ρόδου της Φινλανδίας]] ([[Φινλανδία]])
**  Διοικητής του Λευκού Τριαντάφυλλου της Φινλανδίας (Φινλανδία)
**  Μεγαλόσταυρος της [[Εθνικό Τάγμα της Λεγεώνας της Τιμής|Λεγεώνας της Τιμής]] ([[Γαλλία]])
**  Διοικητής της Λεγεώνας της Τιμής (Γαλλία)
**  Μεγαλόσταυρος Ιππότης του [[Τάγμα του Στέματος της Ιταλίας|Τάγματος του Στέμματος της Ιταλίας]] ([[Ιταλία]])
**  [[Τάγμα του Ανατέλλοντος Ηλίου]], 2η τάξη, Χρυσό και Ασημένιο Αστέρι ([[Αυτοκρατορία της Ιαπωνίας|Ιαπωνία]])
**  Μεγάλος Αξιωματικός του [[Τάγμα των Τριών Αστέρων|Τάγματος των Τριών Αστέρων]] ([[Λετονία]])
**  Μεγαλόσταυρος του [[Τάγμα του Αετού των Αζτέκων|Τάγματος του Αετού των Αζτέκων]] ([[Μεξικό]])
**  [[Σταυρός του Πολέμου (Νορβηγία)|Σταυρός του Πολέμου]] ( [[Νορβηγία]] )
**  Μεγαλόσταυρος του [[Τάγμα του Αστέρα της Ρουμανίας|Τάγματος του Αστέρα της Ρουμανίας]] ([[Βασίλειο της Ρουμανίας|Ρουμανία]])
**  Μεγαλόσταυρος του [[Τάγμα του Στέμματος της Ρουμανίας|Τάγματος του Στέμματος]] (Ρουμανία)
**  Διοικητής του [[Τάγμα του Αγίου Σάββα|Τάγματος του Αγίου Σάββα]] ([[Βασίλειο της Γιουγκοσλαβίας|Γιουγκοσλαβία]])
**  Μεγαλόσταυρος του [[Τάγμα του Λευκού Αετού (Σερβία)|Τάγματος του Λευκού Αετού]] (Γιουγκοσλαβία)

== Έργα ==
Ο Στρατηγός Σικόρσκι ήταν επίσης ενεργός [[συγγραφέας]] σε θέματα στρατιωτικών τακτικών και περιέγραφε τις προσωπικές του πολεμικές εμπειρίες. Τα έργα του περιλαμβάνουν:
* *Regulamin musztry Związku Strzeleckiego i elementarna taktyka piechoty* (Κανονισμοί ασκήσεων της Ένωσης Τυφεκιορόφων και Βασικές Τακτικές Πεζικού), 1911
* *Nad Wisłą i Wkrą. Studium do polsko–radzieckiej wojny 1920 roku* (Στους ποταμούς Βιστούλα και Φκρα: μια συμβολή στη μελέτη του Πολωνοσοβιετικού Πολέμου του 1920), 1923. τελευταία έκδοση, Βαρσοβία, 1991.
* *O polską politykę państwową. Umowy i deklaracje z okresu pełnienia urzędu prezesa Rady Ministrów 18 XII 1922–26 V 1923* (Πολωνικές εθνικές πολιτικές: Συμφωνίες και δηλώσεις από τη θητεία μου ως πρωθυπουργού, 18 Δεκεμβρίου 1922 έως 26 Μαΐου 1923), 1923.
* *Podstawy organizacji naczelnych władz wojskowych w Polsce* (Βασικός Οργανισμός των Ανώτατων Στρατιωτικών Αρχών στην Πολωνία), 1923.
* *Polesie jako węzeł stratezny wschodniego frontu* (Η Πολεσία ως στρατηγικός κόμβος του Ανατολικού Μετώπου), 1924.
* *La campagne polono-russe de 1920* ([[Γαλλική γλώσσα|γαλλικά]], Πολωνική-Ρωσική εκστρατεία του 1920), 1928.
* *Polska i Francja w przeszłości iw dobie współczesnej* (Πολωνία και Γαλλία στο παρελθόν και στις μέρες μας), 1931.
* *Przyszła wojnajej możliwości i charakter oraz związane z nimi zagadnienia obrony kraju* (Πόλεμος στο μέλλον: Οι δυνατότητές και ο χαρακτήρας του και σχετικές ερωτήσεις για την Εθνική Άμυνα), 1934. μεταφράστηκε στα γαλλικά το 1934 και στα [[Αγγλική γλώσσα|αγγλικά]] το 1943, τελευταία έκδοση Βαρσοβία, ΜΟΝ, 1972.

Μερικά από τα έργα του έχουν συγκεντρωθεί στο:
* *Generał Władysław Sikorski: Publicystyka generała Władysława Sikorskiego na łamach Kuriera Warszawskiego w latach 1928–1939* (Στρατηγός Βουαντίσουαφ Σικόρσκι: Άρθρα του Στρατηγού Βουαντίσουαφ Σικόρσκι στο Courier της Βαρσοβίας, 1928–1939),  .

== Παραπομπές ==
<references />

== Περαιτέρω ανάγνωση ==
* Baluk, Stefan και Terry A. Tegnazian. *Sikorski: No Simple Soldier: A Visual History of the Second World War's Unsung Allied Leader* (2014)
* Κουτουβίδης, Τζον και Jaime Reynolds. *Poland, 1939–1947* (1986) 424 σελίδες στο [https://www.questia.com/read/59840758/poland-1939-1947 διαδίκτυο] 
* Γκέλι, Φρανκ Τζούλιαν. *The Dark Side of England* (2014) , https://www.amazon.co.uk/Dark-England-Frank-Julian-Gelli-ebook/dp/B00QJ19TXI
* Korpalska, Walentyna. *Wadysaw Eugeniusz Sikorski: Biografia polityczna* (2η έκδ. 1988), η τυπική βιογραφία [https://books.google.com/books?id=1KMdAAAAMAAJ στο Google]
* [[Μάικλ Άλφρεντ Πέσκε]], *The Polish Underground Army, the Western Allies, and the Failure of Strategic Unity in* Second World War, πρόλογος του [[Πιοτρ Σ. Βάντιτς]], (Jefferson, NC, McFarland & Company, 2005)
* Ponichtera, RM "The Military Thought of Wladyslaw Sikorski," *Journal of Military History* (1995) 59#2 σελ. 279–301; ευρεία επισκόπηση με έρευνα της ιστοριογραφίας στις σελίδες 280–82
* Rozek, Edward J. *Allied Wilime Diplomacy: A Pattern in Poland* (1958) [https://www.questia.com/read/3112408/allied-wartime-diplomacy-a-pattern-in-poland online] 
* Sword, Keith, εκδ. *Sikorski: Soldier and Stateman* (1990) σημαντικά δοκίμια από μελετητές [https://books.google.com/books?id=hTxpAAAAMAAJ στο Google]
* Terry, Sarah Meiklejohn, *Place of Poland in Europe: General Sikorski and the Origin of the Oder-Neisse Line, 1939–1943*, (Princeton University Press, 1983), 
* Waszak, Leon και P. Lang, «Agreement in Principle: the Wartime Partnership of General Wladyslaw Sikorski and Winston Churchill», *Studies in Modern European History*, vol. 20 Απριλίου 1996,
* Whiteley, Justin, *Smierc Generala Sikorskiego*, Bellona, 2007,
* Woodward, Llewellyn. *British Foreign Policy in the Second World War* (1971) τόμος 2, σελ. 612-662

=== Πηγές ===
* *Dead Men's Secrets the Mysterious Death of General Sikorski*, DVD του History Channel 
* *Generał Sikorski, premier, naczelny wodz'', Λονδίνο, Πολωνικό Ινστιτούτο και Μουσείο Σικόρσκι, 1981, .

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Podcast του Πολωνικού Ραδιοφώνου με θέμα το θάνατο του Σικόρσκι.  (πολωνικά)
* Πολωνικές δυνάμεις στα δυτικά κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου
* «Was General Sikorski a victim of the Katyn massacre?» του Γιούζεφ Καζίμιες Κούμπιτ, Polish News Monthly, Μέρος I Μέρος II Μέρος III
* Σταρτηγός Καζίμιες Ντούντα - 1η Πολωνική Τεθωρακισμένη Μεραρχία - CKM 
* Σικόρσκι: ήταν δολοφονία; The Times, 4 Ιουλίου 2003
* Καθεστώς Σανάτσια, Κάτιν και ο πολωνικός χρυσός

Κατηγορία:Πρωθυπουργοί της Πολωνίας
Κατηγορία:Πολωνοί στρατηγοί
Κατηγορία:Πολωνοί ευγενείς
Κατηγορία:Πολωνοί Ρωμαιοκαθολικοί
Κατηγορία:Πολωνοί εθνικιστές
Κατηγορία:Πολωνοί στρατιωτικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Πολωνοί λεγεωνάριοι (Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος)
Κατηγορία:Πολωνοί του Πολωνο-Σοβιετικού Πολέμου
Κατηγορία:Πολιτικοί ηγέτες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου
Κατηγορία:Πολιτικοί του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου
Κατηγορία:Εξόριστοι πολιτικοί
Κατηγορία:Σφαγή του Κάτιν
Κατηγορία:Αποδέκτες του Σταυρού της Ανεξαρτησίας (Πολωνία)
Κατηγορία:Αποδέκτες του Τάγματος του Λευκού Αετού (Πολωνία)
Κατηγορία:Αποδέκτες του Χρυσού Σταυρού της Αξίας (Πολωνία)
Κατηγορία:Αποδέκτες του Σταυρού της Ανδρείας (Πολωνία)
Κατηγορία:Διοικητές του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας
Κατηγορία:Ταξιάρχες της Λεγεώνας της Τιμής
Κατηγορία:Διοικητές του Τάγματος του Αγίου Σάββα
Κατηγορία:Αποδέκτες του Τάγματος του Ανατέλλοντος Ηλίου, 2η τάξη
Κατηγορία:Αποδέκτες του Τσεχοσλοβακικού Πολεμικού Σταυρού
Κατηγορία:Αποδέκτες του Σταυρού του Πολέμου (Νορβηγία)
Κατηγορία:Αποδέκτες του Τάγματος του Σταυρού του Γκρούνβαλντ, 1η τάξη
Κατηγορία:Μεγαλόσταυροι του Τάγματος της Αναγέννησης της Πολωνίας
Κατηγορία:Μεγαλόσταυροι του Τάγματος του Στέμματος της Ρουμανίας
Κατηγορία:Διοικητές του Τάγματος Στρατιωτικής Αξίας της Πολωνίας
Κατηγορία:Μεγαλόσταυροι του Τάγματος της Λεγεώνας της Τιμής
Κατηγορία:Ενταφιασμοί στον Καθεδρικό Ναό της Κρακοβίας
Κατηγορία:Αποδέκτες του Αργυρού Σταυρού του Τάγματος Στρατιωτικής Αξίας της Πολωνίας