Κάστρο Βάβελ

Το **Βασιλικό Κάστρο Βάβελ** (πολωνικά: *Zamek Królewski na Wawelu*), γνωστό απλά ως **Κάστρο Βάβελ**, είναι κάστρο που βρίσκεται στο κέντρο της Κρακοβίας της Πολωνίας. Χτισμένο με εντολή του βασιλιά Καζίμιρ Γ΄ του Μέγα, αποτελείται από μια σειρά από δομές από διαφορετικές περιόδους που βρίσκονται γύρω από την ιταλικού στιλ κύρια αυλή. Το κάστρο, που είναι ένα από τα μεγαλύτερα στην Πολωνία, αντιπροσωπεύει σχεδόν όλα τα ευρωπαϊκά αρχιτεκτονικά στυλ της μεσαιωνικής, αναγεννησιακής και μπαρόκ περιόδου. Το Βασιλικό Κάστρο Βάβελ και ο Λόφος Βάβελ αποτελούν την πιο σημαντική ιστορικά και πολιτιστικά τοποθεσία της χώρας.

Το κάστρο είναι μέρος ενός οχυρωματικού αρχιτεκτονικού συγκροτήματος που έχει ανεγερθεί στην κορυφή μιας ασβεστολιθικής προεξοχής στην αριστερή όχθη του ποταμού Βιστούλα, σε υψόμετρο 228 μέτρων πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Το συγκρότημα αποτελείται από πολλά κτίρια μεγάλης ιστορικής και εθνικής σημασίας, συμπεριλαμβανομένου του Καθεδρικού Ναού της Κρακοβίας, όπου στέφθηκαν και θάφτηκαν Πολωνοί μονάρχες. Μερικά από τα παλαιότερα πέτρινα κτίρια του Βάβελ χρονολογούνται από το 970 μ.Χ., εκτός από τα παλαιότερα παραδείγματα ρομανικής και γοτθικής αρχιτεκτονικής στην Πολωνία. Το σημερινό κάστρο χτίστηκε τον 14ο αιώνα και επεκτάθηκε τα επόμενα εκατοντάδες χρόνια. Το 1978, το Βάβελ ανακηρύχθηκε το πρώτο Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς ως μέρος του Ιστορικού Κέντρου της Κρακοβίας.

Για αιώνες, το κάστρο ήταν η κατοικία των βασιλιάδων της Πολωνίας και το σύμβολο του πολωνικού κράτους και πλέον είναι ένα από τα κορυφαία μουσεία τέχνης της χώρας. Το μουσείο ιδρύθηκε το 1930 και περιλαμβάνει δέκα επιμελητικά τμήματα υπεύθυνα για συλλογές ζωγραφικής, συμπεριλαμβανομένης μιας σημαντικής συλλογής ιταλικών αναγεννησιακών έργων ζωγραφικής, χαρακτικών, γλυπτών, υφασμάτων, μεταξύ των οποίων η συλλογή ταπισερί του Σιγισμούνδου Β΄ Αύγούστου, έργα χρυσοχόου, όπλα και πανοπλίες, κεραμικά, πορσελάνες και έπιπλα εποχής. Τα αποθέματα του μουσείου στην ανατολίτικη τέχνη περιλαμβάνουν τη μεγαλύτερη συλλογή οθωμανικών σκηνών στην Ευρώπη. Με επτά εξειδικευμένα στούντιο συντήρησης, το μουσείο είναι επίσης σημαντικό κέντρο για τη συντήρηση έργων τέχνης.

## Πρώιμη ιστορία
δεξιά|μικρογραφία|250x250εσ| Ένα παλαιότερο τμήμα του Βάβελ από τον 14ο αιώνα, τώρα το Μουσείο του Καθεδρικού Ναού.
Η ιστορία του Βάβελ είναι βαθιά συνυφασμένη με την ιστορία των πολωνικών εδαφών και των πολωνικών βασιλικών δυναστειών ήδη από τον Μεσαίωνα. Οι πολιτικές και δυναστικές εντάσεις που οδήγησαν στην άνοδο της Κρακοβίας ως βασιλικής έδρας είναι περίπλοκες, αλλά για το μεγαλύτερο μέρος του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης το Βάβελ ήταν η έδρα της εθνικής κυβέρνησης και της Δίαιατας (συνέλευση). Καθώς η Πολωνική-Λιθουανική Κοινοπολιτεία σχηματίστηκε και μεγάλωνε, το Βάβελ έγινε η έδρα ενός από τα μεγαλύτερα και πιο σημαντικά κράτη της Ευρώπης. Αυτό το καθεστώς χάθηκε μόνο όταν η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε στη Βαρσοβία το 1596 (ονομάστηκε επίσημα το 1793).
αριστερά|μικρογραφία|350x350εσ| Το Βάβελ, μεσαιωνικό σχέδιο με το έργο ανοικοδόμησης του 1502 έως το 1544 σκιαγραφημένο με κόκκινο χρώμα. Κλειδί: '''1''': Πύργος κατοικιών; '''2(0)''': καλά; '''3''': κουζίνα; '''4''': κουζίνα; '''5''': περιπατητικό; '''6''': ροτόντα των Αγίων Φέλιξ και Αουντάκτα. '''7''': Παρεκκλήσι της Αγίας Μαρίας της Αιγύπτου. '''8''': Κάτω πύλη. '''9''': Άνω πύλη. '''10''': Καθεδρικός Ναός. '''11''': Οχυρωμένος πύργος '''12''': Δανέζικος πύργος; '''13''': Πύργος με τα πόδια της κότας.
Από τα τέλη του 18ου αιώνα, όταν η Πολωνία έχασε την ανεξαρτησία της κατά την περίοδο των ξένων διαμελισμών, το Βάβελ έγινε σύμβολο αντοχής και ήταν το σκηνικό για διαδηλώσεις και συγκεντρώσεις Κρακοβιανών που διαμαρτύρονταν ενάντια στη συνεχιζόμενη ξένη κατοχή από την Αυστριακή, την Πρωσική και τη Ρωσική Αυτοκρατορία. Έτσι, η σημασία του λόφου Βάβελ προέρχεται εν μέρει από τον συνδυασμό της πολιτικής και θρησκευτικής σημασίας του. Ο καθεδρικός ναός κρατά τα λείψανα του Αγίου Στανίσλαου και βρίσκεται ακριβώς δίπλα στο Βασιλικό Κάστρο. Ο λόφος έχει μακρά ιστορία θρησκευτικών λειτουργιών. Μερικά από τα παλαιότερα σωζόμενα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα είναι αυτά της Ροτόντας της Παναγίας.

Ο λόφος που έχει τη μορφή ράχης προέρχεται από τη Μειόκαινο εποχή (23–25 εκατομμύρια χρόνια πριν) και αποτελείται από ασβεστόλιθο της Ιουράσιας περιόδου που χρονολογείται από την Οξφόρδια περίοδο (155–161 εκατομμύρια χρόνια πριν). Αυτός ο ασβεστόλιθος είναι έντονα καρστωμένος και αφθονεί σε σπηλιές. Αυτό εξηγεί πιθανώς γιατί ο λόφος ονομαζόταν αρχικά "wąwel", που σημαίνει χαράδρα στα πολωνικά. Αυτή η χαράδρα χώριζε κάποτε τον λόφο. Μια εναλλακτική θεωρία είναι ότι η λέξη σημαίνει «προεξοχή από τα έλη» που περιέβαλλαν τον λόφο. Ωστόσο, η πιο πρόσφατη θεωρία είναι ότι το "Wawel" είναι κανονική συνέχεια του ονόματος Βάβελ στην ελληνική γλώσσα (το σύμφωνο [B] ακολουθούμενο από [V]/[W]).

Ο λόφος Βάβελ έχει αρχαιολογικά κατάλοιπα που υποδηλώνουν οικισμό από τον 4ο αιώνα. Οι αρχαιολογικές μελέτες υποδηλώνουν ότι ο αρχαιότερος οικισμός χρονολογείται στη Μέση Παλαιολιθική εποχή, περ. 100.000 π.Χ. Το Βάβελ πιστεύεται ότι είναι ένα από τα προπύργια της φυλής των Βιστούλων που σχημάτισε ένα έθνος στις αρχές του 8ου και 9ου αιώνα μ.Χ. Οι θρυλικοί ηγεμόνες του, Κράκος και Πριγκίπισσα Βάντα, που λέγεται ότι έζησαν τον 7ο και 8ο αιώνα, αναφέρονται από τον χρονικογράφο του 13ου αιώνα Βιντσέτι Καντουούμπεκ. Τον 10ο αιώνα, τα εδάφη των Βιστούλων και η Κρακοβία έγιναν μέρος του αναδυόμενου κράτους της Πολωνίας.
[δεξιά|μικρογραφία|250x250εσ| Το συγκρότημα Βάβελ, με τον [Καθεδρικός Ναός της Κρακοβίας|Καθεδρικό Ναό στα αριστερά και το Κάστρο στα δεξιά. Κατά τη διάρκεια των αιώνων, διάφορα στυλ αρχιτεκτονικής έχουν εξελιχθεί δίπλα-δίπλα.]]
Το έτος 1000 ιδρύθηκε η επισκοπή της Κρακοβίας και ακολούθησε η ανέγερση ενός καθεδρικού ναού - η έδρα του επισκόπου. Ωστόσο, ως αποτέλεσμα μιας συνεχιζόμενης σύγκρουσης με την Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, η κατασκευή δεν ξεκίνησε παρά μόνο μέχρι την υπογραφή της Ειρήνης του Μπάουτσεν, το 1018. Μόνο μικρά θραύσματα έχουν απομείνει από τον αρχικό καθεδρικό ναό (ο οποίος μερικές φορές ονομάζεται «Chrobrowska» από τον Μπολέσλαφ Α΄ το Γενναίο) και παρά την εκτεταμένη αρχαιολογική έρευνα, έχει αποδειχθεί αδύνατο να ανακατασκευαστεί το εξωτερικό του. Μέχρι τη δεκαετία του 1980, τα λείψανα της εκκλησίας του Αγίου Γερεών ταυτίζονταν με τον πρώτο καθεδρικό ναό, αλλά αυτή η θεωρία, που προτάθηκε από τον Άντολφ Σίσκο-Μπόχους (Adolf Szyszko-Bohusz), έχει καταρριφθεί από πιο πρόσφατη έρευνα. Υπάρχουν επίσης ασυνέπειες στη χρονολόγηση της καταστροφής του αρχικού καθεδρικού ναού. Ορισμένες πηγές την τοποθετούν την εποχή της εισβολής του Μπρετίσλαφ Α΄ της Βοημίας στη δεκαετία του 1040, ενώ άλλες χρονολογούν την καταστροφή σε πυρκαγιά τη δεκαετία του 1080.

Εκτός από τον καθεδρικό ναό, ο λόφος ήταν επίσης ο χώρος άλλων οικοδομικών εργασιών. Τα παλαιότερα στοιχεία είναι ξύλινες κατασκευές που χρονολογούνται από τον 9ο αιώνα, με τα παλαιότερα πέτρινα κτίρια να χρονολογούνται στον 10ο και 11ο αιώνα. Τα ερείπια των ακόλουθων κτηρίων χρονολογούνται από αυτήν την εποχή: η Ροτόντα της Παναγίας – πιθανώς από τις αρχές του 10ου και 11ου αιώνα, η Εκκλησία Β (τα παλαιότερα μέρη προέρχονται από τον 10ο αιώνα), η Εκκλησία του Αγίου Γερεών (πιθανώς το παρεκκλήσι του παλατιού), η Εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, η Εκκλησία του Αγίου Μιχαήλ, το Δωμάτιο Εικοσιτεσσάρων Πυλώνων, ο οχυρωμένος πύργος και ο Οικιστικός Πύργος.

### Δράκος του Βάβελ

αριστερά|μικρογραφία|220x220εσ| Smok Wawelski, ο θρυλικός δράκος του Βάβελ
Από αυτή την πρώιμη περίοδο της ιστορίας του Βάβελ προέρχεται ο δημοφιλής και διαρκής πολωνικός μύθος του Δράκου του Βάβελ. Σήμερα, τιμάται στις χαμηλότερες πλαγιές του λόφου Βάβελ, όπου δίπλα στο ποτάμι, βρίσκεται ένα σύγχρονο μεταλλικό άγαλμα του δράκου που βγάζει φωτιά. Το άγαλμα βρίσκεται μπροστά από το Άνδρο του Δράκου (Smocza Jama), ένα από τα ασβεστολιθικά σπήλαια που είναι διάσπαρτα στον λόφο. Ο δράκος, ο Smok Wawelski, ήταν ένα μυστικιστικό θηρίο που υποτίθεται ότι τρομοκρατούσε την τοπική κοινότητα, τρώγοντας τα πρόβατά τους και τις ντόπιες παρθένες, πριν (σύμφωνα με μια εκδοχή) σκοτωθεί ηρωικά από τον Κράκο, έναν θρυλικό Πολωνό πρίγκιπα, ο οποίος υποτίθεται ότι ίδρυσε την πόλη της Κρακοβίας και έχτισε το παλάτι του πάνω από τη φωλιά του σκοτωμένου δράκου. Η παλαιότερη γνωστή λογοτεχνική αναφορά στον δράκο του Βάβελ προέρχεται από τον 12ο αιώνα, σε έργο του Βιντσέτι Καντουούμπεκ.

## Μεσαιωνική περίοδος
[δεξιά|μικρογραφία|250x250εσ| Καθεδρικός Ναός — το Αργυρό Καμπαναριό με [Κώνος|κωνική στέγη και το Παρεκκλήσι του Σιγισμούνδου με έναν μικρό χρυσό τρούλο.]]
[δεξιά|μικρογραφία|250x250εσ| Η [Κρύπτη του Αγίου Λεονάρδου κάτω από τον Καθεδρικό Ναό είναι απομεινάρι ενός παλαιότερου ναού που χτίστηκε τον 11ο αιώνα.]]

### Ρομανισμός (11ος–12ος αι.)
Μεταξύ 1038 και 1039, ο Δούκας Καζίμιρ Α΄ ο Αποκαταστάτης επέστρεψε στην Πολωνία και πιστεύεται ότι η Κρακοβία έγινε για πρώτη φορά βασιλική κατοικία και πρωτεύουσα της Πολωνίας εκείνη την εποχή.

Στα τέλη του 11ου αιώνα, ξεκίνησαν οι εργασίες κατασκευής ενός αντικαταστάτη καθεδρικού ναού, που σήμερα ονομάζεται "Hermanowska", καθώς είναι πιθανό ότι ο Βλαντίσλαφ Α΄ Χέρμαν ήταν ο προστάτης του. Ο νέος καθεδρικός ναός καθαγιάστηκε το 1142. Πολλά είναι γνωστά για το κτήριο, επειδή μια εικόνα του είναι χαραγμένη σε μια σφραγίδα του κεφαλαίου του 13ου αιώνα και μερικά από τα ερείπια και τα θεμέλιά του διατηρούνται καλά. Εκτός από τα χαμηλότερα 12 μέτρα του Αργυρού Καμπαναριού, η κρύπτη του Αγίου Λεονάρδου, η ροτόντα από τον Προμαχώνα του Βλαδίσλαου Δ΄ Ουγγαρίας (κάποτε βαπτιστήριο) και η ροτόντα δίπλα στον Πύργο του Σαντόμιες χρονολογούνται από αυτήν την εποχή, όπως και μια εκκλησία κοντά στο Σπήλαιο του Δράκου.

Το 1118, ο επίσκοπος Μαύρος θάφτηκε στην κρύπτη. Το άγιο δισκάριο και το δισκοπότηρο, που θάφτηκαν μαζί με τον επίσκοπο, εκτάφηκαν αργότερα από τον τάφο του κατά την τυχαία ανακάλυψή του το 1938.

#### Αργυρό Καμπαναριό
Το Αργυρό Καμπαναριό χρονολογείται από τις αρχές του 12ου αιώνα και είναι ο παλαιότερος από τους πολλούς πύργους του Βάβελ. Ωστόσο, ο πύργος έχει πολλές μεταγενέστερες προσθήκες και μόνο η ορθογώνια βάση ύψους 12 μέτρων μπορεί να χρονολογηθεί ότι ανήκει στον καθεδρικό ναό του Χέμρνα του 11ου αιώνα. Το καμπαναριό κατασκευάστηκε στο τελευταίο τέταρτο του 14ου αιώνα και το κωδωνοστάσιο το 1769. Ο πύργος περιέχει τρεις καμπάνες. Η μεγαλύτερη κατασκευάστηκε το 1423, η επόμενη μεγαλύτερη γύρω στο 1271 και η μικρότερη το 1669. Στα θεμέλια του πύργου βρίσκεται ένας ταφικός θόλος που περιέχει τα λείψανα αξιόλογων Πολωνών από όλες τις περιόδους της ιστορίας.

### Γοτθική (13ος–15ος αι.)

#### Καθεδρικός Ναός
Γύρω στο 1305 έως το 1306, ο καθεδρικός ναός του Χέρμαν καταστράφηκε μερικώς από πυρκαγιά. Ωστόσο, η στέψη του Βασιλιά Βλαδίσλαου Α΄ του Βραχύ, το 1320, ήταν ακόμα σε θέση να πραγματοποιηθεί εντός του περιβόλου του. Την ίδια χρονιά ξεκίνησε η κατασκευή ενός τρίτου καθεδρικού ναού, που εγκαινιάστηκε το 1364, με εντολή του βασιλιά. Τα βασικά στοιχεία αυτού του καθεδρικού ναού διατηρούνται σήμερα.

Ο καθεδρικός ναός είναι τρίοδος στην κατασκευή και περιβάλλεται από πλευρικά παρεκκλήσια, που προστέθηκαν στους επόμενους αιώνες. Τα παλαιότερα από αυτά τα παρεκκλήσια χτίστηκαν έξω από το ιερό. Το παρεκκλήσι της Αγίας Μαργαρίτας καθαγιάστηκε (σήμερα λειτουργεί ως σκευοφυλάκιο) το 1322 και λίγα χρόνια το παρεκκλήσι, που αργότερα έγινε γνωστό ως παρεκκλήσι των Μπάτορυ, ολοκληρώθηκε. Η δυτική είσοδος του καθεδρικού ναού πλαισιώνεται από δύο παρεκκλήσια. Το ένα αφιερωμένο στη Βασίλισσα Σοφία (τελευταία σύζυγο του Βλαδίσλαου Β΄ Γιαγκέλο) και το δεύτερο στον Τίμιο Σταυρό. Αυτά χτίστηκαν κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Καζίμιρ Δ΄ της Πολωνίας (1440–1492). Το πρώτο είναι αξιοσημείωτο για την πολύχρωμη θολωτή οροφή του. Από τα τέλη του 15ου αιώνα χτίστηκαν ή ξαναχτίστηκαν άλλα 19 πλευρικά παρεκκλήσια.

Ο Βλαδίσλαος Α΄ ο Βραχύς ήταν ο πρώτος βασιλιάς που θάφτηκε στον καθεδρικό ναό το 1333. Η σαρκοφάγος του από ψαμμίτη στήθηκε από τον γιο και διάδοχό του, Καζίμιρ Γ΄ το Μέγα, τον τελευταίο βασιλιά της Πολωνίας από τον Οίκο των Πιαστ. Ο καθεδρικός ναός περιέχει επίσης τους τάφους του Καζίμιρ Γ΄ του Μέγα και του Γιαγκιέλο, αλλά ο πιο πολύτιμος είναι αυτός του Καζίμιρ Δ΄ της Πολωνίας, σκαλισμένος από τον Φάιτ Στος το 1492. Η ύστερη γοτθική ταφόπλακα του Ιωάννη Α΄ Αλβέρτου σκαλίστηκε στις αρχές του 16ου αιώνα και αποδίδεται στον Γιοργκ Χούμπερ. Ο καθεδρικός ναός περιέχει επίσης μνημεία του Στέφανου Μπάτορυ και του επισκόπου Φίλιπ Παντνιέφσκι – και τα δύο σχεδιασμένα από τον Σάντι Γκούτσι και επίσης την ταφόπλακα του επισκόπου Άντζεϊ Ζεμπζιντόφσκι που σχεδιάστηκε από τον Γιάν Μιχαουόβιτς. Κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα, ο καθεδρικός ναός έγινε ο τόπος της ιεροσύνης του Κάρολ Βοϊτίλα το 1946 και του επισκόπου το 1958 ως βοηθός επίσκοπος της Κρακοβίας.

## Περίοδος Αναγέννησης και Μπαρόκ (16ος και 17ος αιώνας)
[δεξιά|μικρογραφία|250x250εσ| Οι κλιμακωτές στοές του [Σιγισμούνδος Α΄ της Πολωνίας|Σιγισμούνδου Α΄ της Πολωνίας στην αναγεννησιακή ιταλική αυλή μέσα στο Κάστρο Βάβελ]]
Η βασιλεία του τελευταίου μέλους της δυναστείας των Γιαγκελλόνων, του Σιγισμούνδου Α΄ του Παλαιού, ήταν ένα από τα κορυφαία σημεία της μοίρας του Βάβελ. Μετά από μια άλλη πυρκαγιά το 1499, από το 1507 έως το 1536, ο Σιγισμούνδος ξαναέχτισε τη βασιλική κατοικία. Ο βασιλιάς Σιγισμούνδος είχε περάσει μέρος της νιότης του στην αυλή του αδελφού του, του βασιλιά Βλαδίσλαου της Ουγγαρίας και της Βοημίας στη Βούδα. Αυτό η αυλή είχε μια μικρή ομάδα Ιταλών τεχνιτών που πρωτοστάτησαν στο κίνημα της Αναγέννησης, εκείνη την εποχή ελάχιστα γνωστή εκτός Φλωρεντίας. Έτσι, εμπνευσμένος ο Σιγισμούνδος πήρε την απόφαση να ξαναχτίσει σε αναγεννησιακό στυλ μέσα στα τείχη του παλιού κάστρου. Μεγάλη επιρροή στον βασιλιά είχε η δεύτερη σύζυγός του, η ιταλικής καταγωγής Μπόνα Σφόρτσα. Έφερε τους καλύτερους ντόπιους και ξένους καλλιτέχνες, συμπεριλαμβανομένων Ιταλών αρχιτεκτόνων και γλυπτών και Γερμανών διακοσμητών, για να ανακαινίσουν το κάστρο σε ένα υπέροχο παλάτι της Αναγέννησης.

Οι εργασίες στο νέο αβάν-γκαρντ παλάτι επιβλέπονταν αρχικά από δύο τεχνίτες από την Ιταλία: τον Φρανσίσκο από τη Φλωρεντία και τον Μπαρτολομέο Μπερέτσι, και μετά τον θάνατό τους από τον Βενέδικτο του Σαντόμιες. Χαρακτηριστικό της ανοικοδόμησης ήταν οι μεγάλοι, φωτεινοί χώροι που ανοίγουν από κλιμακωτές στοές που καλύπτουν μια αυλή. Οι νέες αίθουσες περιλάμβαναν την περίτεχνη Αίθουσα των Αντιπροσώπων με την οροφή της, που αποτελεί παράδειγμα των δεξιοτήτων τόσο των Ιταλών όσο και των Πολωνών τεχνιτών. Για να διακοσμήσει τα δωμάτια του παλατιού, ο Σιγισμούνδος (και αργότερα ο γιος του) αγόρασε πάνω από 350 ταπετσαρίες, γνωστές συλλογικά ως γιαγκελόνιες ταπετσαρίες, οι οποίες υφάνθηκαν στην Ολλανδία και τη Φλάνδρα, εκ τις οποίες πολλές βασισμένες σε σχέδια του Μίχιελ Κόξι.
αριστερά|μικρογραφία|225x225εσ| Ένα από τα δωμάτια με γιαγκελόνιες ταπετσαρίες.
Ενώ η τοξωτή αυλή θεωρείται εξαιρετικό παράδειγμα αναγεννησιακής τέχνης, έχει λεπτές εκκεντρικότητες—ενδείξεις πολωνικού γοτθικού στη μορφή της, μια απότομη κεκλιμένη και προεξέχουσα οροφή (απαραίτητη σε ένα βόρειο κλίμα) που εξισορροπεί το αυξανόμενο αποτέλεσμα που δημιουργείται από το ανώτερο Η αψίδα είναι υψηλότερη από τα παρακάτω (ένα χαρακτηριστικό άγνωστο στην Ιταλία) για να δώσει στην αυλή μια μοναδική πολωνική αναγεννησιακή εμφάνιση. Το επιπλέον ύψος της ανώτερης στοάς είναι πραγματικά ασυνήθιστο καθώς δείχνει και τοποθετεί το επίπεδο ευγενών στον τρίτο όροφο, ενώ οι κανόνες της ιταλικής αρχιτεκτονικής της Αναγέννησης το τοποθετούν στον δεύτερο όροφο, όπου και πάλι αυτό δείχνει ότι ενώ το σχέδιο ήταν εμπνευσμένο από Ιταλούς, η πολωνική καλλιτεχνική και πολιτιστική παράδοση δεν έσβησε κατά την εκτέλεση.

Μετά από μια πυρκαγιά το 1595 όταν κάηκε το βορειοανατολικό τμήμα του κάστρου, ο Βασιλιάς Σιγισμούνδος Γ΄ της Πολωνίας αποφάσισε να το ξαναχτίσει με τις εργασίες να γίνονται υπό τη διεύθυνση του Ιταλού αρχιτέκτονα Τζοβάνι Μπατίστα Τρέβανο. Ωστόσο, το κάστρο εξακολουθεί να διατηρεί πολλούς από τους προηγούμενους εσωτερικούς χώρους που σχεδίασε ο Μπερέτσι. Ενώ πολλά έχουν αλλοιωθεί λόγω της παραμέλησης, των καταστροφών από τον πόλεμο και, μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, μέσω της υπερενθουσιαστικής αποκατάστασης, το πνεύμα των αναγεννησιακών ιδανικών του Μπερέτσι αναμειγνύεται με τα γοτθικά μοτίβα των ντόπιων τεχνιτών. Η Αίθουσα των Πρεσβευτών διατηρεί ακόμα μεγάλο μέρος της ξυλογλυπτικής του, με πιο αξιοσημείωτη την οροφή του με κουφώματα με τριάντα σκαλιστά κεφάλια γοτθικού ρυθμού από τον Σεμπάστιαν Τάουερμπαχ.

Τον 17ο αιώνα, το Βάβελ έγινε σημαντικό αμυντικό σημείο και εκσυγχρονίστηκε και οχυρώθηκε σε μεγάλο βαθμό. Αργότερα, η μεταφορά της εξουσίας στη Βαρσοβία δεν άλλαξε τον συμβολικό ρόλο και τη σημασία του καθεδρικού ναού Βάβελ, ο οποίος ήταν ακόμα ο τόπος των βασιλικών στέψεων.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, πολλές αλλαγές εισήχθησαν στον καθεδρικό ναό - ο ψηλός βωμός ανακαινίστηκε, το μοναστήριο ανυψώθηκε και κατασκευάστηκε το Ιερό του Αγίου Στανίσλαου (μαρμάρινος βωμός και ένα αργυρό φέρετρο) και το Παρεκκλήσι του Βάσα. Ανεγέρθηκαν επίσης μπαρόκ μνημεία, μεταξύ άλλων οι τάφοι επισκόπων και των βασιλιάδων Μιχαήλ Α΄ και Γιαν Γ΄ Σομπιέσκι.

### Καμπάνα του Σιγισμούνδου
[δεξιά|μικρογραφία| Θησαυροφυλάκιο του Στέμματος (κέντρο) και Πύργος του Σιγισμούνδου (δεξιά) όπου κρέμεται η [Καμπάνα του Σιγισμούνδου από το 1521.]]
Το 1520, χυτεύτηκε η Καμπάνα του Σιγισμούνδου, από τον Χανς Μπέχεμ, σε μπρούτζο. Είναι η μεγαλύτερη από τις 5 καμπάνες που κρέμονται στον Πύργο του Σιγισμούνδου και ονομάστηκε για να τιμήσει τον Βασιλιά Σιγισμούνδο Α΄ τον Παλαιό. Ζυγίζει σχεδόν 13 τόνους και απαιτούνται 12 κουδουνιστές για να τη χτυπήσουν. Ηχεί μόνο σε ειδικές περιπτώσεις (στη σύγχρονη εποχή αυτά ήταν εκδηλώσεις όπως ο θάνατος του Γιούζεφ Πιουσούτσκι, ο θάνατος του Μπολέσουαφ Μπιέρουτ, η εκλογή του Κάρολ Βοϊτίλα ως Πάπα, η ένταξη της Πολωνίας στην ΕΕ), κυρίως θρησκευτικές και εθνικές εορτές, και θεωρείται ένα από τα εθνικά σύμβολα της χώρας. Σήμερα, οι επίσκοποι της Κρακοβίας τη χρησιμοποιούν αρκετά συχνά, γεγονός που μειώνει τη σημασία της Καμπάνας του Σιγισμούνδου. Το κρέμασμα της καμπάνας είναι θέμα ενός πίνακα του Γιαν Ματέικο.

## 18ος και 19ος αιώνες
Ο 18ος και 19ος αιώνες επρόκειτο να είναι μια περίοδος παρακμής και ατυχίας για το Βάβελ. Η παρακμή είχε αρχίσει ήδη από το 1609, όταν ο Βασιλιάς Σιγισμούνδος Γ΄ μετακόμισε μόνιμα στη Βαρσοβία. Παρά τις ανησυχίες των διάδοχων κυβερνητών, τόσο το κάστρο όσο και ο περίβολός του άρχισαν να καταστρέφονται, κάτι που εν μέρει οφειλόταν στην κατοχή των Σουηδών μεταξύ 1655 και 1657 και ξανά το 1702.

Η παρακμή επιδεινώθηκε δραστικά όταν ο λόφος καταλήφθηκε από τον Πρωσικό Στρατό το 1794. Εκείνη την εποχή, τα βασιλικά διακριτικά λεηλατήθηκαν (εκτός από το στσέρμπιετς) και μεταφέρθηκαν στο Βερολίνο, όπου έλιωσαν για τον χρυσό, τους πολύτιμους λίθους και τα μαργαριτάρια τους, τα οποία παραδόθηκαν στη Διεύθυνση Ναυτικού Εμπορίου στο Βερολίνο.
[δεξιά|μικρογραφία| ''Λόφος Βάβελ'', ελαιογραφία του 1847 από τον [Γιαν Νεπομούτσεν Γκουοβάτσκι, τον πιο σημαντικό τοπιογράφο του πολωνικού ρομαντισμού υπό τους ξένους διαμελισμούς.]]
Μετά τον τρίτο διαμελισμό της Πολωνίας (1795), το Βαβέλ έπεσε στην αυστριακή κυριαρχία. Αυστριακοί στρατιώτες μετέτρεψαν τον λόφο σε στρατώνες και ως αποτέλεσμα, σημειώθηκαν πολλές καταστροφές και αλλοιώσεις: οι αναγεννησιακές στοές της αυλής περιτοιχίστηκαν, το εσωτερικό του κάστρου άλλαξε και τμήματα των κτιρίων κατεδαφίστηκαν. Ανάμεσα στα κτίρια που καταστράφηκαν ήταν οι εκκλησίες του Αγίου Μιχαήλ και του Αγίου Γεωργίου.

Μετά την ανεπιτυχή Εξέγερση της Κρακοβίας και την πτώση της Δημοκρατίας της Κρακοβίας, τρία μεγάλα κτίρια που στέγασαν ένα στρατιωτικό νοσοκομείο χτίστηκαν στον λόφο. Κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, οι Αυστριακοί ξαναέχτισαν τα αμυντικά τείχη, καθιστώντας τα μέρος του διευρυμένου οχυρωματικού συστήματος της Κρακοβίας. Την ίδια στιγμή, οι Πολωνοί προσπάθησαν να ανακαταλάβουν το λόφο.

Το 1815, η κηδεία του Πρίγκιπα Γιούζεφ Πονιατόφσκι πραγματοποιήθηκε στον Καθεδρικό Ναό του Βάβελ. Από εκείνο το γεγονός, εθνικοί ήρωες έχουν ενταφιαστεί στον καθεδρικό ναό. Πριν από αυτή την ημερομηνία, μόνο σώματα μοναρχών ήταν ενταφιασμένα εκεί. Το 1818, το σώμα του εθνικού ήρωα Ταντέους Κοστσιούσκο θάφτηκε στην Κρύπτη του Αγίου Λεονάρδου. Κατά τη διάρκεια της ανακατασκευής του Παρεκκλησιού του Ποτότσκι σε κλασικό στυλ, το άγαλμα του πρίγκιπα Άρθουρ Ποτότσκι από τον Δανό γλύπτη Μπέρτελ Θόρβαλντσεν τοποθετήθηκε μέσα στο παρεκκλήσι. Ένα δεύτερο έργο του Θόρβαλντσεν τοποθετήθηκε στο Παρεκκλήσι της Βασίλισσας Σοφίας.

Το 1869, λόγω του τυχαίου ανοίγματος του φέρετρου του Βασιλιά Καζίμιρ Γ΄, τελέστηκε μια δεύτερη κηδεία. Κατά συνέπεια, αναλήφθηκε πρωτοβουλία για την ανακαίνιση των τάφων άλλων μοναρχών στον καθεδρικό ναό. Οι υπόγειες κρύπτες συνδέθηκαν με σήραγγες, οι σαρκοφάγοι καθαρίστηκαν και ανακαινίστηκαν και χρηματοδοτήθηκαν νέες. Ο Αυτοκράτορας Φραγκίσκος Ιωσήφ Α΄ της Αυστρίας πλήρωσε για μια σαρκοφάγο για τον Βασιλιά Μιχαήλ Κορύμπουτ Βισνιοβιέτσκι, του οποίου η σύζυγος καταγόταν από τον Οίκο των Αψβούργων.

## 20ος και 21ος αιώνες
αριστερά|μικρογραφία|300x300εσ| Σήμερα, το Βάβελ είναι ταυτόχρονα τόπος εθνικού προσκυνήματος και δημοφιλής τουριστικός προορισμός.
Το 1905, ο Αυτοκράτορας Φραγκίσκος Ιωσήφ Α΄ της Αυστρίας, με την ιδιότητά του ως Βασιλιάς της Γαλικίας και της Λοδομερίας, διέταξε τα στρατεύματά του να εγκαταλείψουν το Βάβελ. Η αυστριακή απόσυρση επέτρεψε την έναρξη των εργασιών αποκατάστασης που διαχειρίστηκαν οι Ζίγκμουντ Χέντελ και Άντολφ Σίσκο-Μπόχους. Κατά την ανακαίνιση ανακαλύφθηκε η Ροτόντα της Παναγίας, καθώς και άλλα αξιόλογα κειμήλια του παρελθόντος. Η ανακαίνιση του λόφου Βάβελ χρηματοδοτήθηκε με δημόσια συνδρομή. Τα ονόματα των δωρητών είναι χαραγμένα στα τούβλα που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή του τείχους κοντά στη βόρεια πύλη του κάστρου. Η Πύλη του Εθνόσημου χτίστηκε εκείνη την εποχή και το άγαλμα του Ταντέους Κοστσιούσκο τοποθετήθηκε κοντά.

Μεταξύ 1902 και 1904, ο ζωγράφος Βουοντζίμιες Τετμάγερ διακόσμησε τους τοίχους του Παρεκκλησίου της Βασίλισσας Σοφίας με πίνακες που απεικονίζουν Πολωνούς αγίους και εθνικούς ήρωες.

Ο Γιούζεφ Μεχόφερ ζωγράφισε τοιχογραφίες στο θησαυροφυλάκιο του καθεδρικού ναού και δημιούργησε παράθυρα από βιτρό στο παρεκκλήσι του Τιμίου Σταυρού, καθώς και πίνακες στο Παρεκκλήσι Σαφράντσι. Ο Μεχόφερ είναι επίσης υπεύθυνος για τα βιτρό στο εγκάρσιο τμήμα που απεικονίζουν τα βάσανα του Χριστού και της Παναγίας.

Κατά τη διάρκεια της εικοσαετούς ανεξαρτησίας της Πολωνίας μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι πολωνικές αρχές αποφάσισαν ότι το Κάστρο Βάβελ επρόκειτο να είναι αντιπροσωπευτικό κτίριο της Πολωνικής Δημοκρατίας και να χρησιμοποιηθεί ως επίσημη κατοικία από τον κυβερνήτη του κράτους. Αυτή η θέση ενισχύθηκε περαιτέρω όταν, το 1921, το πολωνικό κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα που έδινε στο Βάβελ επίσημη ιδιότητα ως κατοικία του Προέδρου της Πολωνίας. Δεν έχουν εκδοθεί νομικές πράξεις από τις ανεξάρτητες πολωνικές αρχές που να συντάσσουν αυτό το ψήφισμα (εκτός από την απόφαση του Εθνικού Συμβουλίου του Σταλινικού Κράτους (KRN) να μετατρέψει το Κάστρο Βάβελ σε μουσείο).

Το 1921, ένα άγαλμα του Ταντέους Κοστσιούσκο σμιλεμένο από τους Λεάντρο Μαρκόνι και Αντόνι Πόπιεου τοποθετήθηκε στο προπύργιο του Βασιλιά Βλαδίσλαου Δ΄ στη βόρεια πλευρά.

Το 1925, ένα θραύσμα στήλης του Κάστρου Βάβελ ενσωματώθηκε στον ουρανοξύστη Tribune Tower του Σικάγο. Βρίσκεται στη δική του θέση πάνω από την επάνω αριστερή γωνία της κύριας εισόδου. Είναι ένας οπτικός φόρος τιμής στον μεγάλο πολωνικό πληθυσμό του Σικάγο, τη μεγαλύτερη παρουσία εκτός της Δημοκρατίας της Πολωνίας.
δεξιά|μικρογραφία|250x250εσ| Άποψη του καθεδρικού ναού από τον ποταμό Βιστούλα τη δεκαετία του 1930
Η παράδοση της ταφής αξιόλογων Πολωνών στον καθεδρικό ναό συνεχίστηκε και τον 21ο αιώνα: το 1927, οι στάχτες του ρομαντικού ποιητή Γιούλιους Σουοβάτσκι μεταφέρθηκαν στον καθεδρικό ναό, δέκα χρόνια αργότερα ο πολιτικός και πρώην ηγέτης της Δεύτερης Πολωνικής Δημοκρατίας, Στρατάρχης Γιούζεφ Πιουσούτσκι, ενταφιάστηκε σε ένα θησαυροφυλάκιο κάτω από τον Αργυρό Πύργο και το 1993 τα λείψανα του στρατιωτικού ηγέτη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου Βουαντίσουαφ Σικόρσκι επιστράφηκαν τελικά στην Πολωνία για ταφή στην κρύπτη. Πιο πρόσφατα, τα σώματα του Προέδρου Λεχ Κατσίνσκι και της συζύγου του ενταφιάστηκαν σε μια σαρκοφάγο, στον προθάλαμο του θόλου κάτω από το Αργυρό Καμπαναριό.

Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν η Πολωνία καταλήφθηκε από τη Ναζιστική Γερμανία, το Κάστρο Βάβελ ήταν η κατοικία του γενικού κυβερνήτη Χανς Φρανκ, ο οποίος αργότερα εκτελέστηκε ως Γερμανός ναζί εγκληματίας πολέμου κατά τη διάρκεια του δεσποτικού του καθεστώτος. Το *Πορτρέτο ενός Νεαρού* του Ραφαήλ (1513–14), μέρος της συλλογής Τσαρτορίσκι, αφαιρέθηκε από το Βάβελ και μέχρι σήμερα δεν έχει επιστραφεί ακόμη στην Πολωνία. Πολλές από τις ταπετσαρίες έχουν επίσης εξαφανιστεί, άγνωστο πού βρίσκονται. Ωστόσο, 150 από τις ταπετσαρίες που μαζί με πολλούς από τους άλλους θησαυρούς του Βάβελ είχαν περάσει τα χρόνια του πολέμου, για ασφάλεια, στον Καναδά, έχουν επιστραφεί στο κάστρο και αποτελούν, σήμερα, μέρος της Εθνικής Συλλογής Τέχνης του Βασιλικού Κάστρου Βάβελ σε δημόσια έκθεση με αμέτρητους θησαυρούς τέχνης και αντικείμενα ιστορικής πολωνικής σημασίας.

### Μουσείο του Καθεδρικού Ναού του Βάβελ «Ιωάννης Παύλος Β΄»
Το πρώην σπίτι του καθεδρικού ναού του 14ου αιώνα, στη σκιά του Αργυρού Καμπαναριού, μεταξύ της Πύλης του Βάσα και της πρώην Κληρικής Σχολής, τώρα στεγάζει το Μουσείο του Καθεδρικού Ναού του Βάβελ «Ιωάννης Παύλος Β΄». Άνοιξε το 1978 από τον Καρδινάλιο Κάρολ Βοϊτίλα, Αρχιεπίσκοπο της Κρακοβίας (μετέπειτα Πάπας Ιωάννης Παύλος Β') και εκθέτει πολλά ιστορικά πολωνικά αντικείμενα, πνευματικά και εγκόσμια, τα οποία παλαιότερα φυλάσσονταν στο θησαυροφυλάκιο του καθεδρικού ναού.

## Θησαυροφυλάκιο και οπλοστάσιο
δεξιά|μικρογραφία| Αντίγραφα των πολωνικών κοσμημάτων του στέμματος
Το Θησαυροφυλάκιο του Στέμματος που βρίσκεται στα ιστορικά γοτθικά δωμάτια που χρησιμοποιήθηκαν από τον 15ο αιώνα και μετά για την αποθήκευση των πολωνικών κοσμημάτων της στέψης και των κοσμημάτων του στέμματος, εκθέτουν ανεκτίμητα αντικείμενα από το πρώην Θησαυροφυλάκιο που επέζησαν από τη λεηλασία, μεταξύ των οποίων τα αναμνηστικά Πολωνών μοναρχών, συμπεριλαμβανομένων μελών των οικογένειών τους και τις εξέχουσες προσωπικότητες τους, όπως το καπέλο και το σπαθί που έδωσε ο Πάπας στον Γιαν Γ΄ Σομπιέσκι μετά τη Μάχη της Βιέννης, καθώς και το ξίφος της στέψης, στσέρμπιετς.

Τον Φεβρουάριο του 2021, μια μοναδική παιδική πανοπλία του 16ου αιώνα που ανήκε στον Πολωνό βασιλιά Σιγισμούνδο Β΄ Αύγουστο επιστράφηκε επίσημα στην Πολωνία από την Ουγγαρία και τώρα φυλάσσεται στις συλλογές του Κάστρου Βάβελ. Από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο φυλασσόταν στο Μουσείο Καλών Τεχνών της Βουδαπέστης, όπου μεταφέρθηκε κατά λάθος.

## Εικόνες

Αρχείο:Wawel end 16th cent.jpg|alt=A woodcut of Wawel Castle in 1617|Ξυλογραφία του Κάστρου Βάβελ, 1617
Αρχείο:Wawel hill (view from W), Old Town, Krakow, Poland.jpg|alt=The castle seen from the Dębnicki Bridge|Το κάστρο όπως φαίνεται από τη γέφυρα Ντεμπνίτσκι
Αρχείο:Krakow Wawel 20070804 0930.jpg|alt=Sigismund III Vasa Tower (1595) and defensive walls|Πύργος του Σιγισμούνδου Γ΄ Βάσα (1595) και αμυντικά τείχη
Αρχείο:Saint Leonardo vault.PNG|alt=St. Leonard's Crypt under the Wawel Castle|Η Κρύπτη του Αγίου Λεονάρδου κάτω από το Κάστρο Βάβελ
Αρχείο:Wawel Royal Castle Krakow Poland by blaat.jpg|alt=Wawel Royal Castle from the Vistulan Boulevards|Βασιλικό Κάστρο Βάβελ όπως φαίνεται από τον ποταμό Βιστούλα
Αρχείο:Rotunda sw. Feliksa.JPG|alt=Saint Felix and Adaukt Rotunda, 10/11th century|Ροτόντα των Αγίων Φέλιξ και Ανταούκτ, 10/11ος αιώνας
Αρχείο:Wawel Krakow June 2006-2.jpg|alt=The 16th century Renaissance inner courtyard|Η εσωτερική αναγεννησιακή αυλή  του 16ου αιώνα
Αρχείο:Zespol Wzgórza Wawelskiego 009.jpg|alt=Wawel Royal Castle Complex|Συγκρότημα του Βασιλικού Κάστρου Βάβελ
Αρχείο:Kraków - Wawel - Cathedral Museum 01.jpg|alt=Cathedral Museum|Μουσείο του Καθεδρικού Ναού
Αρχείο:616300 Kraków zamek królewski 03.JPG|alt=Wawel Royal Castle|Βασιλικό Κάστρο Βάβελ
Αρχείο:Ogrody Królewskie Wawel 2006-06-20 01.jpg|alt=Queen Bona Sforza's gardens (1536)|Οι κήποι της Βασίλισσας Μπόνα Σφόρτσα (1536)
Αρχείο:Royal Garden in castle of Wawel in Kraków 2015 (1).JPG|alt=Royal Gardens|Βασιλικοί Κήποι
Αρχείο:Archaeological Museum Garden in Krakow2.jpg|alt=View from the Archaeological Museum Gardens|Θέα από τους Κήπους του Αρχαιολογικού Μουσείου
Αρχείο:Wawel from Grodzka.jpg|alt=View from Grodzka|Θέα από την οδό Γκρότσκα

Αρχείο:Szczerbiec obverse retouched.jpg|alt=Szczerbiec, the coronation sword of Polish monarchs|Στσέρμπιετς, το ξίφος της στέψης των Πολωνών μοναρχών
Αρχείο:Child armour of Sigismund Augustus.jpg|alt=Child armour of Sigismund Augustus, 1533|Παιδική πανοπλία του Σιγισμούνδου Β΄ Αυγούστου, 1533
Αρχείο:Dosso Dossi 010.jpg|alt=Jupiter, Mercury and Virtue by Dosso Dossi, 1524, is one of the most valuable paintings in the collection.|*Ο Δίας, ο Ερμής και η Αρετή* του Ντόσσο Ντόσσι, 1524, είναι ένας από τους πιο πολύτιμους πίνακες της συλλογής.
Αρχείο:Rubens Władysław Vasa.jpg|alt=Portrait of Władysław IV Vasa, 1624, Peter Paul Rubens|*Πορτρέτο του [[Βλαδίσλαος Δ΄ της Πολωνίας|Βλαδίσλαου Δ΄]]*, 1624, Πέτερ Πάουλ Ρούμπενς 
Αρχείο:Cranach the Elder Christ blessing the children.jpg|alt=Christ Blessing the Children, 1537, Lucas Cranach the Elder|Ο *Χριστός ευλογεί τα παιδιά*, 1537, Λούκας Κράναχ ο Πρεσβύτερος
Αρχείο:Botticelli Madonna and Child with angels.jpg|alt=Madonna and Child with Angels, 1475, Sandro Botticelli|*Παναγία και βρέφος με αγγέλους*, 1475, Σάντρο Μποττιτσέλλι
Αρχείο:Eugène Ferdinand Victor Delacroix 065.jpg|alt=The Rape of the Sabine Women, 19th century, Eugène Delacroix|*Βιασμός των σαβίνιων γυναικών*, 19ος αιώνας, Ευγένιος Ντελακρουά
Αρχείο:Domenico Ghirlandaio 008.jpg|alt=Adoration of the Child, ca. 1490, Domenico Ghirlandaio|*Λατρεία του Παιδιού*, περ. 1490, Ντομένικο Γκιρλαντάιο 
Αρχείο:Guercino Allegory of painting.jpg|alt=Allegory of Painting, 17th century, Guercino|*Αλληγορία της ζωγραφικής*, 17ος αιώνας, Γκουερτσίνο
Αρχείο:Arras Lynx and Unicorn detail.jpg|alt=Detail of Lynx and Unicorn, tapestry woven in Brussels to Michiel Coxie's design, ca. 1550|Λεπτομέρεια από *Λυγξ και Μονόκερο*, ταπετσαρία υφασμένη στις Βρυξέλλες σε σχέδιο του Μίχιελ Κόξι, περ. 1550
Αρχείο:Pitati Holy Family.jpg|alt=Holy Family, 16th century, Bonifazio Veronese|*Άγια οικογένεια*, 16ος αιώνας, Μπονιφάτσιο Βερονέζε
Αρχείο:Giovanni Battista Tiepolo 097.jpg|alt=The Annunciation, ca.1725, Giovanni Battista Tiepolo|*Ευαγγελισμός*, περίπου 1725, Τζανμπαττίστα Τιέπολο 
Αρχείο:Hemessen The Holy Family.jpg|alt=The Holy Family, 1540, Jan Sanders van Hemessen|*Άγια οικογένεια*, 1540, Γιαν Σάντερς φαν Χέμεσσεν
Αρχείο:Siemiradzki By the spring.jpg|alt=By the Spring, 1899, Henryk Siemiradzki|*Μέχρι την Άνοιξη*, 1899, Χένρικ Σιεμιράντζκι


## Δείτε επίσης
* Πολιτισμός της Κρακοβίας
* Βασιλικό Κάστρο της Βαρσοβίας

## Παραπομπές


## Βιβλιογραφία
* Franaszek Antoni *Wawel*, Βαρσοβία: Wydawnictwo Arkady, 1988, 
* Grychowki Michał, Czyżewski Krzysztof J., *Katedra wawelska*, Κατοβίτσε: Videograf II, 2001, 
* Ostrowski Jan K., Podlecki Janusz, *Wawel. Zamek i katedra*, Κρακοβία: Wydawnictwo Karpaty, 1996, 
* Skowron Ryszard, "Wawel. Kronika dziejów", *Kraków: Zamek Królewski na Wawelu*, 2001, 

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Ιστότοπος του Βάβελ
* Γιαγκελόνιες ταπετσαρίες

Καστρο Βαβελ
Κατηγορία:Κατοικίες Πολωνών μοναρχών
Κατηγορία:Βασιλικές κατοικίες στην Πολωνία
Κατηγορία:Μουσεία στην Κρακοβία
Κατηγορία:Κάστρα στην Πολωνία
Κατηγορία:Ιστορικά σπίτια μουσεία στην Πολωνία
Κατηγορία:Ιστορία της Μικράς Πολωνίας
Κατηγορία:Ιστορικά μνημεία της Πολωνίας