Σφενδάμι Πιερίας

Η **Σφενδάμη** ή **Σφενδάμι** είναι χωριό της Πιερίας και είναι κτισμένο σε υψόμετρο 160 μέτρων. Έχει 694 κατοίκους (απογραφή 2021) και βρίσκεται βορειανατολικά της Κατερίνης, 5 χιλιόμετρα από τη διασταύρωση προς Μακρύγιαλο και το 450o χιλιόμετρο της Εθνικής οδού Αθηνών - Θεσσαλονίκης. Είναι έδρα της ομώνυμης Τοπικής Κοινότητας στο Δήμο Πύδνας - Κολινδρού. Η γεωργία και δευτερευόντως η κτηνοτροφία αποτελούν τις κυριότερες ασχολίες των κατοίκων. Καλλιεργούνται κυρίως τα καπνά, τα σιτηρά και οι ελιές. Τον Απρίλιο του 2007 στη Σφενδάμη έγινε αγώνας ορεινής ποδηλασίας, με τη συμμετοχή 118 ποδηλατών σχεδόν από όλη την Ελλάδα.

## Υποδομή
Στο χωριό σήμερα υπάρχει τριθέσιο Δημοτικό Σχολείο και μονοθέσιο νηπιαγωγείο, αγροτικό ιατρείο, γεωργικός συνεταιρισμός, ΚΑΠΗ και επίσης σύλλογος εθελοντών αιμοδοτών (λειτουργεί στο ιατρείο της Κοινότητας), που είναι μάλιστα και πολύ δραστήριος. Στο χωριό δραστηριοποιείται αθλητικά ο Μορφωτικός Αθλητικός Σύλλογος Αναγέννηση Σφενδάμης, με έτος ιδρύσεως το 1936. Υπάρχει επίσης ο Ποντιακός Χορευτικός Σύλλογος «Πυρρίχιος» και ο Λαογραφικός - Πολιτιστικός σύλλογος «Η Πάλιανη» (όπως η παλιά ονομασία του χωριού), που δραστηριοποιείται στα της παράδοσης, όχι μόνο της Ποντιακής, αλλά της Πανελλήνιας.

Η Αναγέννηση Σφενδάμης είναι ποδοσφαιρική ομάδα της ΕΠΣ Πιερίας και έχει δικό της γήπεδο. Αγωνίζεται στην Β΄ ερασιτεχνική. Τα τελευταία χρόνια στη Σφενδάμη έχουν γίνει σημαντικά αρδευτικά έργα. Το εξωκλήσι του Προφήτη Ηλία αλλά και αυτό της Παναγίας αποτελούν πόλο έλξης επισκεπτών. Υπάρχουν επίσης οι ναοί της Αγίας Παρασκευής και του Αγίου Δημητρίου. Σημαντικές πολιτιστικές εκδηλώσεις γίνονται όλη τη διάρκεια του χρόνου, όπως οι ετήσιοι χοροί των συλλόγων, το Καρναβάλι της Αποκριάς, ο χορός την Ημέρα της Γυναίκας, η εκδήλωση της Ζωοδόχου Πηγής, η χορευτική εκδήλωση για τον Προφήτη Ηλία "Στη σκιά του Αι-Λιά" (κάθε Ιούλιο) και το  "Αντάμωμα" (κάθε Αύγουστο).

## Ιστορικά στοιχεία
Στην τοποθεσία «Παλιοχώρι» υπήρχε οικισμός μέχρι και τους χρόνους του Μακεδονικού Αγώνα με την ονομασία «Πάλιανη». Ο οικισμός αυτός για λόγους που δεν μας είναι γνωστούς εγκαταλείφθηκε. Μετά την Επανάσταση των Νεοτούρκων το 1908, κτίζονται τα πρώτα σπίτια στη σημερινή θέση του χωριού για να στεγάσουν Μουσουλμάνους από τη Βοσνία. Σ' αυτά τα σπίτια κατοίκησαν οι πρώτοι Έλληνες κάτοικοι μετά την απελευθέρωση του 1912. Αυτοί οι πρώτοι κάτοικοι ήταν Έλληνες πρόσφυγες από τη Σκόπελο της Ανατολικής Θράκης από όπου εκδιώχθηκαν από το Τουρκικό καθεστώς. Οι συγκεκριμένοι μετονόμασαν ανεπίσημα το χωριό σε «Νέα Σκόπελος», επίσημα η ονομασία του οικισμού παρέμεινε «Πάλιανη». Παράλληλα με τους Θρακιώτες πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν στον νεοσύστατο οικισμό και κτηνοτρόφοι Βλαχικής καταγωγής. Το 1920, στο χωριό εγκαταστάθηκαν γύρω στις 20 οικογένειες ακτημόνων γεωργών από την περιοχή της Στερεάς Ελλάδας. Μετά το 1923, αρχίζουν να καταφτάνουν στο χωριό πρόσφυγες από τον Πόντο, οι οποίοι τελικά θα αποτελέσουν και την πλειοψηφία του πληθυσμού. Εκείνη την περίοδο το χωριό μετονομάζεται σε Σφενδάμη από το ομώνυμο δέντρο. Μετέπειτα, ορισμένοι από τους Ποντίους πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν στον οικισμό Πλατανάκια κοντά στο Δίον. 

Στην περίοδο της Κατοχής, οι Ναζί προέβησαν σε πυρπολήσεις σπιτιών αλλά και αργότερα στον Εμφύλιο συνέβησαν πολλές καταστροφές. Μεταπολεμικά, το χωριό υπέστη μείωση του πληθυσμού του εξαιτίας μετανάστευσης στο εξωτερικό. Σημαντικά έθιμα είναι το πανηγύρι που γίνεται στις 20 Ιουλίου (Προφήτη Ηλία) και η γιορτή της Ζωοδόχου Πηγής. Από τη Σφενδάμη καταγόταν ο αγρότης Βασίλης Χαρισόπουλος, ο οποίος αυτοπυρπολήθηκε τον Απρίλιο του 1987 στην Κατερίνη σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την πολιτική της κυβέρνησης στα αγροτικά θέματα.

Από τη Σφενδάμη κατάγονται οι ποδοσφαιριστές Νίκος Πανταζής με θητεία στον Πιερικό (Α΄ Εθνική), την ΑΕΚ και τον Ηρακλή Θεσσαλονίκης και ο Ευστάθιος («Σούλης») Παρουσιάδης με θητεία στον Πιερικό και στην Καστοριά (α΄ εθνική). Από τη Σφενδάμη κατάγεται ο δολοφονηθείς αγωνιστής κατά της δικτατορίας των συνταγματαρχών Γιάννης Χαλκίδης, ο πρώην δήμαρχος Περάματος Δημήτρης Κασαπίδης και ο λόγιος Όμηρος Ταχμαζίδης. Από την Σφενδάμη κατάγεται και η εικαστικός καλλιτέχνης Μαρίνα Προβατίδου. Η Μαρίνα Προβατίδου Σπούδασε στην ΑΣΚΤ της Αθήνας ζωγραφική και χαρακτική. Αποφοίτησε από το μεταπτυχιακό πρόγραμμα οπτικοακουστικά μέσα-κινούμενα γραφικά από το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής. 
Το έργο της αφορά κυρίως αναπαραστάσεις γυναικείων μορφών, τον φεμινισμό και τη μετανάστευση, τα έργα της είναι κοινωνικά σχόλια και μνήμες.
Συμμετείχε σε διάφορες εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Η δουλειά της έχει παρουσιαστεί σε πολλές ομαδικές και 8 ατομικές εκθέσεις σε ιδρύματα και σε γκαλερί.  Έχει βραβευτεί από το Ολυμπιακό Μουσείο της Θεσσαλονίκης το 2022 για την εκπροσώπησή της ως καλλιτέχνης στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς αγώνες της Κίνας από το Μουσείο Χαρακτικής της Shenzhen και στο Changyang Art Museum στην Κίνα.
## Παραπομπές


Σφενδαμι