Προεδρικές εκλογές στη Σομαλιλάνδη 2024

Προεδρικές εκλογές διεξήχθησαν στη Σομαλιλάνδη στις 13 Νοεμβρίου 2024. Στις εκλογές, ο εν ενεργεία πρόεδρος Μούσα Μπιχί Αμπντί του κόμματος Kulmiye επεδίωκε δεύτερη και τελική θητεία, έναντι των υποψηφίων της αντιπολίτευσης Αμπντιραχμάν Μοχάμεντ Αμπντουλάχι "Irro" του κόμματος Waddani και Φαϊσάλ Άλι Γουαράμπε του κόμματος UCID. Οι εκλογές διεξήχθησαν ταυτόχρονα με μια εκλογή για τον καθορισμό των τριών εθνικών πολιτικών κομμάτων για την επόμενη δεκαετία. 

Η εκλογή, η οποία αναμενόταν να έχει συμμετοχή άνω του ενός εκατομμυρίου ατόμων σε δύο χιλιάδες εκλογικά τμήματα, σηματοδότησε την τέταρτη εκλογή στην ιστορία του ντε φάκτο έθνους. Παράλληλα με την επανέναρξη της σύγκρουσης Λας Ανούντ στα ανατολικά της χώρας, η οποία είχε καθυστερήσει τη διεξαγωγή των εκλογών από την αρχικά προγραμματισμένη ημερομηνία της 13ης Νοεμβρίου 2022, σημαντικά ζητήματα που οι ψηφοφόροι ήθελαν να αντιμετωπίσει ο επόμενος πρόεδρος περιλάμβαναν την οικονομία/πληθωρισμό, την επισιτιστική ασφάλεια, τη διαθεσιμότητα θέσεων εργασίας και την αναγνώριση του έθνους στην παγκόσμια σκηνή. Τις εκλογές κέρδισε ο Αμπντουλάχι.

Από μια ευρύτερη περιφερειακή οπτική γωνία, οι εκλογές της Σομαλιλάνδης του 2024 ήταν μία από τις συνολικά πέντε προεδρικές εκλογές στην Αφρική το 2024 που κατέληξαν σε μεταβίβαση εξουσίας από τον εν ενεργεία στην αντιπολίτευση (οι άλλες ήταν Σενεγάλη, Μαυρίκιος, Μποτσουάνα και Γκάνα). Αυτή ήταν η πιο σημαντική μεταβίβαση εξουσίας σε μία μόνο εκλογική χρονιά στην Αφρική από την αναγέννηση της συνταγματικής διακυβέρνησης στην ήπειρο στις αρχές της δεκαετίας του 1990.

## Ιστορικό
Η εκλογή σηματοδοτεί την τέταρτη απευθείας προεδρική εκλογή από την υιοθέτηση του συστήματος μία-ψήφος-ανά-άτομο στη Σομαλιλάνδη. Η εκλογή είχε αρχικά προγραμματιστεί για το 2022, αλλά αναβλήθηκε για δύο χρόνια από τη Βουλή των Γερόντων, λόγω ανεπίλυτων διαφορών μεταξύ της κυβέρνησης και των κομμάτων της αντιπολίτευσης. Μετά την αναβολή των εκλογών, ξέσπασαν εμφύλιες αναταραχές στην ανατολική περιοχή Σουλ της χώρας μετά τη δολοφονία ενός άνδρα. Οι αναταραχές οδήγησαν τελικά στην έναρξη της συνεχιζόμενης σύγκρουσης του Λας Ανούντ και στην απώλεια του ελέγχου από τη Σομαλιλάνδη σε τμήματα του Σουλ που ήλεγχε από τη Μάχη του Λας Ανούντ (2007). 

Την 1η Ιανουαρίου 2024 κατά την προεκλογική περίοδο, ο πρόεδρος Μπιχί υπέγραψε ένα Μνημόνιο Κατανόησης (MoU) με τον πρωθυπουργό της Αιθιοπίας Άμπιι Αχμέτ. Η υπογραφή αυτού του MoU οδήγησε σε διαμάχη στην ευρύτερη περιοχή και προκάλεσε κριτική από την κυβέρνηση της Σομαλίας και τους συμμάχους της.

## Εκλογικό σύστημα
Σύμφωνα με το Σύνταγμα της Σομαλιλάνδης, οι προεδρικές εκλογές πρέπει να διεξάγονται κάθε πέντε χρόνια. Στις 24 Σεπτεμβρίου 2022 η Εθνική Εκλογική Επιτροπή ανακοίνωσε ότι οι εκλογές, που είχαν αρχικά προγραμματιστεί για τις 13 Νοεμβρίου 2022, είχαν αναβληθεί για τον Ιούλιο του 2023. Την 1η Οκτωβρίου 2022 η Βουλή των Γερόντων ψήφισε την περαιτέρω αναβολή των εκλογών κατά δύο χρόνια αντί για τους εννέα μήνες που είχε προηγουμένως συστήσει η Εθνική Εκλογική Επιτροπή, ορίζοντας ουσιαστικά την εκλογή για τον Νοέμβριο του 2024. Στις 8 Ιανουαρίου 2024 η Βουλή των Γερόντων κατάφερε να συμφωνήσει σε εκλογικές λεπτομέρειες, και η ψηφοφορία ορίστηκε για τις 13 Νοεμβρίου 2024.

## Υποψήφιοι
Ο εν ενεργεία πρόεδρος Μούσα Μπιχί Αμπντί του Kulmiye είχε δικαίωμα να διεκδικήσει δεύτερη και τελική θητεία, έχοντας εκλεγεί για πρώτη φορά στις 2017. Επιβεβαιώθηκε ως υποψήφιος του κόμματός του κατά τη διάρκεια του συνεδρίου του κόμματος το 2023 στο Μπούρκο. Ο πρόεδρος Μπιχί έθεσε υποψηφιότητα μαζί με έναν νέο συνυποψήφιο, τον υπουργό Εμπορίου Μοχαμούντ Χασάν Σαατζίν. Αυτό συνέβη επειδή ο Αντιπρόεδρος Αμπντιραχμάν Σεϊλισί έφτασε στο όριο της θητείας του, έχοντας υπηρετήσει δύο θητείες ως Αντιπρόεδρος (πρώτα μία θητεία υπό τον πρόεδρο Silanyo και στη συνέχεια μία δεύτερη υπό τον πρόεδρο Μπιχί). Τα δύο κόμματα της αντιπολίτευσης, το Waddani και το UCID, ανακοίνωσαν επίσης τους αντίστοιχους υποψηφίους τους για την προεδρία. Ο Abdirahman Mohamed Irro έθεσε υποψηφιότητα ως ο υποψήφιος του κόμματος Waddani, όντας επίσης ο υποψήφιος του κόμματος το 2017. Ο Φαϊσάλ Άλι Γουαράμπε έθεσε υποψηφιότητα ως υποψήφιος του UCID για τέταρτη συνεχή φορά, καθιστώντας τον το μοναδικό πρόσωπο που ήταν υποψήφιος σε όλες τις απευθείας προεδρικές εκλογές που διεξήχθησαν στη Σομαλιλάνδη από το 2003.

Η εκστρατεία του Αμπντί επικεντρώθηκε στη συγκέντρωση διπλωματικής αναγνώρισης για τη Σομαλιλάνδη, ενώ του Αμπντουλαχί επικεντρώθηκε περισσότερο σε δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις και κοινωνική συνοχή, και του Warabe στην εθνική ενότητα. Ο εκπρόσωπος της Σομαλιλάνδης στην Κένυα, Μοχάμετ Α. Μοχάμουντ, δήλωσε ότι η οντότητα ήταν αισιόδοξη ότι ο Τραμπ, ο οποίος είχε εκλεγεί πρόεδρος των ΗΠΑ λίγες ημέρες νωρίτερα, θα αναγνώριζε τη Σομαλιλάνδη ως ανεξάρτητο κράτος από τη Σομαλία. Οι εκλογές ήταν επίσης καθοριστικές για την τύχη μιας αμφιλεγόμενης συμφωνίας με την Αιθιοπία που περιελάμβανε τη χορήγηση πρόσβασης στη θάλασσα στην περίκλειστη χώρα με τη μορφή ναυτικής βάσης στο λιμάνι της Μπερμπέρα, σε αντάλλαγμα για μια «σε βάθος αξιολόγηση» της αναγνώρισης.

## Διεξαγωγή
Η απευθείας ψηφοφορία ξεκίνησε στις 13 Νοεμβρίου 2024. Σύμφωνα με συνεντεύξεις που λήφθηκαν από ντόπιους, τα κύρια ζητήματα που ήθελαν να αντιμετωπιστούν από τους ψηφοφόρους περιελάμβαναν την οικονομία/πληθωρισμό, την επισιτιστική ασφάλεια και τη διαθεσιμότητα θέσεων εργασίας. Η συμμετοχή των ψηφοφόρων ήταν ύποπτο να ξεπεράσει το ένα εκατομμύριο σε περισσότερα από δύο χιλιάδες εκλογικά τμήματα. Ο Μπιχί ψήφισε δημόσια, προσευχόμενος για μια δημοκρατική «μεταβίβαση εξουσίας εν ειρήνη». Η Εθνική Εκλογική Επιτροπή της Σομαλιλάνδης (NEC) ανακοίνωσε ότι οι κάλπες έκλεισαν χωρίς προβλήματα έως τις 6 μ.μ. τοπική ώρα, και ότι οι ψήφοι θα καταμετρηθούν και ο νικητής θα ανακοινωθεί έως τις 21 Νοεμβρίου.

Οι διεθνείς παρατηρητές χαρακτήρισαν την προεκλογική περίοδο και την ημέρα των εκλογών ως γενικά ειρηνικές.

## Αποτελέσματα
Τα επίσημα αποτελέσματα που δημοσιεύθηκαν στις 19 Νοεμβρίου έδειξαν ότι ο Αμπντιραχμάν Μοχάμεντ Αμπντουλάχι είχε κερδίσει το 63,92% των ψήφων, ενώ ο εν ενεργεία πρόεδρος Μούσα Μπιχί Αμπντί έλαβε το 34,81%. Η εκλογή θεωρήθηκε σαρωτική νίκη για την αντιπολίτευση και ένα σημείο καμπής καθώς έρχεται στην εξουσία για πρώτη φορά έπειτα από 14 χρόνια.

Ο Αμπντουλάχι αντέδρασε με συμφιλιωτικό τόνο δηλώνοντας ότι «όλοι είχαν κερδίσει» και ότι «κανείς δεν ηττήθηκε», και ότι ήταν «μια εκλογή αδελφοσύνης, με στόχο την ενοποίηση του λαού».

Η ήττα του εν ενεργεία Μπιχί αποδόθηκε στην ευρεία αντιδημοτικότητά του, που προκλήθηκε από διάφορες αμφιλεγόμενες αποφάσεις, ιδίως την παράταση της προεδρικής του θητείας το 2022, η οποία οδήγησε σε θανατηφόρες διαδηλώσεις, και την κακή διαχείριση της διαμάχης με το Ανατολικό Sool.

## Αποτελέσματα

## Αντιδράσεις
* Ο πρόεδρος του Τζιμπουτί Ισμαήλ Ομάρ Γκουέλεχ εξέφρασε συγχαρητήρια στον Αμπντουλάχι μετά τη νίκη του στις εκλογές. 
* Το υπουργείο Εξωτερικών της Αιθιοπίας συνεχάρη τον λαό της Σομαλιλάνδης για τη διεξαγωγή ειρηνικών και δημοκρατικών εκλογών.
* Ο πρωθυπουργός της Σομαλίας Χάμζα Άμπντι Μπάρε συνεχάρη τον Αμπντουλάχι.
* Το Γραφείο Εκπροσώπησης της Ταϊβάν στη Σομαλιλάνδη εξέφρασε συγχαρητήρια στον εκλεγμένο πρόεδρο Αμπντουλάχι.
* Το Γραφείο Αφρικανικών Υποθέσεων των Ηνωμένων Πολιτειών συνεχάρη τον λαό της Σομαλιλάνδης για την επιτυχή εκλογή, προσθέτοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες προσβλέπουν στη συνεργασία με τον εκλεγμένο πρόεδρο Αμπντουλάχι για να «προωθήσουν την ειρήνη, τη σταθερότητα και την ευημερία». Ομοίως, η πρεσβεία των Ηνωμένων Πολιτειών δήλωσε ότι το «εντυπωσιακό ιστορικό εκλογών και ειρηνικών μεταβιβάσεων εξουσίας της Σομαλιλάνδης είναι ένα πρότυπο για την περιοχή και πέρα από αυτήν».

## Παραπομπές

2024
Σομαλιλάνδη