Σόμπατεϊ

Το **Σόμπατεϊ** (ουγγρικά: *Szombathely*, γερμανικά: *Steinamanger*, *Σταϊναμάνγκερ*) είναι η 10η μεγαλύτερη πόλη της Ουγγαρίας. Είναι το διοικητικό κέντρο της κομητείας Βας στα δυτικά της χώρας και βρσίκεται κοντά στα σύνορα με την Αυστρία. Το Σόμπατεϊ βρίσκεται δίπλα στα ρέματα Πέριντ και Γκιόνγκιος (κυριολεκτικά «μαργαριτάρι»), όπου τα όρη Αλποκάλια (κάτω Άλπεις) συναντούν τη Μικρή Ουγγρική Πεδιάδα. 

Σύμφωνα με την Ουγγρική απογραφή το 2025 ο πληθυσμός της πόλης ανερχόταν στους 76.918 κατοίκους. Είναι η παλαιότερη πόλη της Ουγγαρίας, γνωστή και ως η γενέτειρα του Αγίου Μαρτίνου της Τουρ.

## Ιστορία
### Ίδρυση της πόλης και Μεσαίωνας
Ιδρύθηκε από τους Ρωμαίους το 45 μ.Χ. ως Σαβαρία και ήταν η πρωτεύουσα της επαρχίας της Άνω Παννονίας. Ο αυτοκράτορας Μέγας Κωνσταντίνος επισκέφθηκε τη Σαβαρία αρκετές φορές και έβαλε τέλος στις διώξεις κατά Χριστιανών, που προηγουμένως στοίχισαν τη ζωή σε πολλούς ανθρώπους στην περιοχή.

Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αυτοκράτορα Ουαλεντινιανού Γ΄, οι Ούννοι εισέβαλαν στην περιοχή. Οι στρατοί του Αττίλα κατέλαβαν τη Σαβαρία μεταξύ 441 και 445. Η πόλη καταστράφηκε από σεισμό το 456.

Η πόλη παρέμεινε κατοικημένη καθ' όλη τη διάρκεια του Μεσαίωνα. Τα τείχη της αναστηλώθηκαν και νέα κτίρια κατασκευάστηκαν χρησιμοποιώντας τα υλικά από τα ερείπια ρωμαϊκών κτιρίων. Μεγάλο μέρος του λατινικού πληθυσμού μετανάστευσε, κυρίως στην Ιταλία, ενώ έφτασαν νέοι άποικοι, κυρίως Γότθοι και Λομβαρδοί.

Τον 6ο-8ο αιώνα, η πόλη κατοικούνταν από Αβάρους και Σλάβους. Το 795, οι Φράγκοι νίκησαν αυτούς τους λαούς και κατέλαβαν την πόλη. Ο βασιλιάς Αρνούλφος της Καρινθίας παραχώρησε την πόλη στον αρχιεπίσκοπο του Σάλτσμπουργκ το 875. Είναι πιθανό ότι το κάστρο χτίστηκε περίπου αυτή την εποχή, χρησιμοποιώντας τις πέτρες από τα ρωμαϊκά λουτρά. Γύρω στο 900, τους διαδέχτηκαν οι Ούγγροι, οι οποίοι έγιναν ο κυρίαρχος πληθυσμός.

Το 1009, ο Στέφανος Α΄ παραχώρησε την πόλη στη νεοσύστατη Επισκοπή του Γκιούρ. Η πόλη υπέφερε κατά τη διάρκεια του πολέμου μεταξύ του Βασιλιά Σαμουήλ Άμπα και του Αυτοκράτορα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας Ερρίκου Γ΄, μεταξύ 1042 και 1044. Το Σόμπατεϊ καταστράφηκε κατά την εισβολή των Μογγόλων στην Ουγγαρία το 1241–1242, αλλά ξαναχτίστηκε λίγο αργότερα. Το 1407 χορηγήθηκε στη πόλη το καθεστώς της ελεύθερης βασιλικής πόλης.

### Νεότερη ιστορία
Κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής κατοχής της Ουγγαρίας, οι Οθωμανοί εισέβαλαν στην περιοχή δύο φορές, πρώτα το 1664, όταν ηττήθηκαν στην κοντινή πόλη Σεντγκότταρντ. Σχεδόν είκοσι χρόνια αργότερα, εισέβαλαν ξανά το 1683, κατά τη διάρκεια της Μάχης της Βιέννης. Τα τείχη της πόλης προστάτευαν το Σόμπατεϊ και τις δύο φορές.

Μια ειρηνική περίοδος ακολούθησε μετά την υποχώρηση των Οθωμανών μέχρι την εξέγερση του Φραγκίσκου Β΄ Ράκοτσι εναντίον των Αψβούργων στις αρχές του 18ου αιώνα. Κατά τη διάρκεια της εξέγερσης, οι κάτοικοι της πόλης υποστήριξαν τον πρίγκιπα. Η πόλη καταλήφθηκε από στρατούς των Αψβούργων το 1704, απελευθερώθηκε τον Νοέμβριο του 1705 και στη συνέχεια καταλήφθηκε εναλλάξ από τους δύο στρατούς τα επόμενα χρόνια. Τον Ιούνιο του 1710, περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι πέθαναν από πανώλη και στις 3 Μαΐου 1716 η πόλη καταστράφηκε από πυρκαγιά.

Μετά από τέτοιες απώλειες σε όλη την περιοχή, το Στέμμα των Αψβούργων στρατολόγησε Γερμανούς για να επανεγκαταστήσουν τις ερημωμένες περιοχές, ιδιαίτερα κατά μήκος του ποταμού Δούναβη. Το Στέμμα τους επέτρεψε να διατηρήσουν τη γλώσσα και τη θρησκεία τους. Ως αποτέλεσμα, η πόλη είχε γερμανική πλειοψηφία για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η Επισκοπή του Σόμπατεϊ ιδρύθηκε το 1777 από τη Μαρία Θηρεσία.

Το 1809, τα στρατεύματα του Ναπολέοντα κατέλαβαν την πόλη και την κράτησαν για 110 ημέρες, μετά από μια σύντομη μάχη στην κεντρική πλατεία. Το 1813, μια επιδημία χολέρας στοίχισε τη ζωή σε πολλούς κατοίκους. Το 1817, τα δύο τρίτα της πόλης καταστράφηκαν από πυρκαγιά.

Μετά τη Συνθήκη του Τριανόν το 1920, η Ουγγαρία έχασε πολλά από τα δυτικά της εδάφη από την Αυστρία. Μόλις 10 χιλιόμετρα από τα νέα κρατικά σύνορα, το Σόμπατεϊ έπαψε να είναι το κέντρο της δυτικής Ουγγαρίας. 

Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, όπως και πολλές άλλες πόλεις στην περιοχή, το Σόμπατεϊ ήταν στρατηγικής σημασίας λόγω του σιδηροδρόμου, του κόμβου, των σταθμών διαλογής, του τοπικού αεροδρομίου και του στρατώνα. Η πόλη αποτελούσε μέρος της στρατιωτικής υποδομής υλικοτεχνικής υποστήριξης των δυνάμεων του Άξονα. Το 1944 και το 1945, η πόλη και η περιοχή βομβαρδίστηκαν επανειλημμένα από αεροσκάφη της 15ης Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ και της 205ης Ομάδας της Βασιλικής Πολεμικής Αεροπορίας του Ηνωμένου Βασίλειου. Σοβιετικές δυνάμεις ανέλαβαν τον έλεγχο του Σόμπατεϊ στις 29 Μαρτίου 1945.

Η κυβέρνηση της Ουγγαρίας στη συνέχεια κυριαρχούνταν από τη Σοβιετική Ένωση. Κατά τη διάρκεια της Ουγγρικής επανάστασης του 1956, η πόλη καταλήφθηκε από τον σοβιετικό στρατό. Τη δεκαετία του 1970, η πόλη βιομηχανοποιήθηκε και χτίστηκαν πολλά εργοστάσια. Τη δεκαετία του 1980, η πόλη άκμασε και χτίστηκαν αρκετά νέα δημόσια κτίρια. 

Το 2006, ολοκληρώθηκε η ανακαίνιση της κεντρικής πλατείας της πόλης, με οικονομική βοήθεια από κονδύλια της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Κατηγορία:Πόλεις της Ουγγαρίας