Ένωση Ποδοσφαιρικών Σωματείων Αθηνών

Η **Ένωση Ποδοσφαιρικών Σωματείων Αθηνών** (**Ε.Π.Σ.Α.**) είναι το όργανο διοίκησης του ποδοσφαίρου στη Νομαρχία Αθηνών με έδρα την Αθήνα.

Ιδρύθηκε το 1924 και είναι επίσημα αναγνωρισμένη από τη FIFA, ενώ αποτελεί και ένα από τα τρία ιδρυτικά μέλη της Ελληνικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας (Ε.Π.Ο.). Είναι υπεύθυνη για τη διεξαγωγή των τοπικών πρωταθλημάτων και του Κυπέλλου, όπως και των πρωταθλημάτων εφήβων και παίδων. Συντονίζει επίσης τις δραστηριότητες των μικτών ομάδων νέων και παίδων, οι οποίες εκπροσωπούν τη Νομαρχία Αθηνών σε εθνικό επίπεδο.

## Ιστορία
Ιδρύθηκε επίσημα το 1924, η ιστορία της ωστόσο ξεκινά το 1919 όταν ιδρύεται η Ε.Π.Σ. Ελλάδος. Λόγω της μεγάλης αντιπαλότητας Αθήνας και Πειραιά που υπήρχε τότε, η Ε.Π.Σ. Ελλάδος διαλύθηκε και έτσι δημιουργήθηκαν οι Ε.Π.Σ. Αθηνών και Ε.Π.Σ. Πειραιώς.

Κατά τη διεξαγωγή του Πρωταθλήματος 1923–1924 της Ε.Π.Σ. Ελλάδος, οι αθηναϊκές ομάδες είχαν πολλά παράπονα από τη διαιτησία, την οποία κατηγορούσαν για μεροληψία εις βάρος τους. Αποκορύφωμα των διαμαρτυριών ήταν η αποχώρηση από το πρωτάθλημα τριών ομάδων της Αθήνας στις 30 Μαρτίου 1924, δύο αγωνιστικές πριν από τη λήξη του και ενώ ο τίτλος φαινόταν πως θα κριθεί ανάμεσα στον Ο.Φ. Πειραιώς και τον Α.Π.Σ. Πειραιώς, ο οποίος τελικά κατέκτησε τον τίτλο. Οι ομάδες που αποχώρησαν ήταν ο Παναθηναϊκός, ο Απόλλων Αθηνών και ο Αθηναϊκός Βύρωνα

Σχεδόν αμέσως οι τρεις αυτοί σύλλογοι μαζί με τον Ατρόμητο Αθηνών, τον Πανιώνιο Σμύρνης και τον τότε ιδρυθέντα Μίλωνα Αθηνών δημιούργησαν την «Ένωση Ποδοσφαιρικών Σωματείων Αθηνών» (Ε.Π.Σ. Αθηνών) και προχώρησαν στη διεξαγωγή ξεχωριστού πρωταθλήματος με τη συμμετοχή πέντε συλλόγων (δεν μετείχε ο Ατρόμητος Αθηνών), το οποίο ξεκίνησε στις 20 Απριλίου και έληξε στις 8 Ιουνίου 1924. Πρωτοπόροι παράγοντες για τη δημιουργία της Ε.Π.Σ. Αθηνών ήταν οι: Καλαφάτης, Δεμερτζής, Νικολαΐδης, Καμπουρόπουλος, Μαντούδης και Παπάζογλου. Το πρώτο Πρωτάθλημα Ε.Π.Σ. Αθηνών 1923–1924 κατέκτησε ο Απόλλων Σμύρνης, ο οποίος ισοβάθμησε με τον Παναθηναϊκό αλλά τον νίκησε στον τελικό αγώνα κατάταξης.

Τη δεκαετία του 2000 αποσπάστηκαν τα σωματεία της πρώην Νομαρχίας Ανατολικής Αττικής δημιουργώντας την Ε.Π.Σ. Ανατολικής Αττικής, όπως και τα αντίστοιχα της πρώην Νομαρχίας Δυτικής Αττικής ιδρύοντας την Ε.Π.Σ. Δυτικής Αττικής.

## Πρωταθλήματα

Τα πρωταθλήματα της Ε.Π.Σ. Αθηνών απoτελούνται από 3 κατηγορίες. Η πρωταθλήτρια και δευτεραθλήτρια ομάδες της Α΄ Κατηγορίας μέχρι και την περίοδο ανέβαιναν απευθείας στη Δ΄ Εθνική Κατηγορία. Για την αγωνιστική περίοδο 2011–2012 δεν προβιβάστηκαν κατευθείαν, αλλά έδωσαν αγώνες μπαράζ σε όμιλο μαζί με τους αντίστοιχους πρωταθλητή και δευτεραθλητή της Ε.Π.Σ. Πειραιά για δυο θέσεις ανόδου, σύμφωνα με το πρόγραμμα που κατάρτισε η Επιτροπή Πρωταθλήματος.

Αρχικά η Α΄ Κατηγορία διεξάγονταν σε έναν όμιλο, ενώ από το 1967–1968 (κατόπιν αναδιάρθρωσης) αποτελείται από δυο ομίλους και ο υπέρ-πρωταθλητής αναδεικνύεται μετά από αγώνα μπαράζ μεταξύ των δυο πρωταθλητών ομίλων. Ο ηττημένος αυτού του αγώνα λογίζεται σαν δευτεραθλητής της Α΄ Κατηγορίας.

Ο πρωταθλητής και ο δευτεραθλητής της Α΄ Κατηγορίας Ε.Π.Σ. Αθηνών προκρίνονται στο Πρωτάθλημα Πρωταθλητριών Ε.Π.Σ. για την άνοδο στην Γ΄ Εθνική Κατηγορία. Η δομή των πρωταθλημάτων της Ε.Π.Σ. Αθηνών για την αγωνιστική περίοδο 2025–2026 είναι η εξής:
* Α΄ Κατηγορία: 32 Ομάδες
** Α΄ Όμιλος: 16 Ομάδες
** Β΄ Όμιλος: 16 Ομάδες
* Β΄ κατηγορία: 48 Ομάδες
** Α΄ Όμιλος: 16 Ομάδες
** Β΄ Όμιλος: 16 Ομάδες
** Γ΄ Όμιλος: 16 Ομάδες
* Γ΄ κατηγορία: 52 Ομάδες
** Α΄ Όμιλος: 13 Ομάδες
** Β΄ Όμιλος: 13 Ομάδες
** Γ΄ Όμιλος: 13 Ομάδες
** Δ΄ Όμιλος: 13 Ομάδες

### Πρωταθλητές Α΄ Κατηγορίας Ε.Π.Σ. Αθηνών
#### Πριν από την καθιέρωση των εθνικών κατηγοριών
[250px|thumb|Ο [Απόλλων Σμύρνης (ποδόσφαιρο)|Απόλλων Σμύρνης τροπαιούχος του πρώτου πρωταθλήματος Ε.Π.Σ. Αθηνών.]]

Από το 1924 ως το 1959 η Α΄ Κατηγορία Ε.Π.Σ. Αθηνών περιελάμβανε στη σύνθεσή της τις κορυφαίες ομάδες της Αθήνας (Παναθηναϊκός, Α.Ε.Κ., Πανιώνιος Σμύρνης, Ατρόμητος Αθηνών, Απόλλων Σμύρνης, Φωστήρας Ταύρου, Αστέρας Αθηνών, Αθηναϊκός Βύρωνα, Α.Ο. Αιγάλεω). Έως και την αγωνιστική περίοδο 1958-59, οι πρώτες δυο, τρεις ή τέσσερις ομάδες της τελικής βαθμολογίας της Α´ Αθηνών έπαιρναν "εισιτήριο" για την τελική φάση του πρωταθλήματος Ελλάδας, μαζί με τις αντίστοιχες ομάδες από τις Ε.Π.Σ. Πειραιώς και Μακεδονίας και μερικούς επαρχιακούς συλλόγους που προκρίνονταν μέσω ειδικού τουρνουά το οποίο ονομαζόταν "Περιφερειακό Πρωτάθλημα". Αντιλαμβάνεται ο καθένας πόσο σπουδαία ήταν η κατάκτηση κάποιας από τις πρώτες θέσεις, αφού τα σωματεία είχαν έτσι τη δυνατότητα να ξεφύγουν από πολύμηνη αγωνιστική απραξία, αλλά και να διεκδικήσουν τον Πανελλήνιο τίτλο.

Η Α΄ Κατηγορία Ε.Π.Σ. Αθηνών ήταν η δυσκολότερη από κάθε άλλη τοπική κατηγορία, καθώς οι σύλλογοι που την απάρτιζαν ήταν σαφώς ισχυρότεροι τόσο από τους αντιστοίχους του Πειραιά (αν εξαιρεθεί ο Ολυμπιακός Πειραιώς και ο Εθνικός Πειραιώς), όσο και από εκείνους της Θεσσαλονίκης (πλην Π.Α.Ο.Κ.). Από πολλούς μάλιστα έχει υποστηριχθεί ότι οι Αθηναϊκές ομάδες έφθαναν σχεδόν εξουθενωμένες (λόγω μεγάλου ανταγωνισμού αλλά και έλλειψης των σημερινών προπονητικών υποδομών) στην Τελική φάση του Πρωταθλήματος Ελλάδας. Μέχρι το 1959 η Α΄ Κατηγορία Ε.Π.Σ. Αθηνών ήταν ουσιαστικά το πιο ισχυρό τοπικό πρωτάθλημα της χώρας. Στη συνέχεια όμως, με τη δημιουργία των εθνικών πρωταθλημάτων, σταδιακά έχανε έδαφος στην ποδοσφαιρική ιεραρχία.

#### Μετά την καθιέρωση των εθνικών κατηγοριών
### Σύνολο
Αναλυτικά οι πρωταθλητές του θεσμού έχουν ως εξής:

Οι Πρωταθλητές της Ε.Π.Σ. Αθηνών ανά αγωνιστική περίοδο:

### Πρωταθλητές Β΄, Γ' και Δ' Κατηγορίας Ε.Π.Σ. Αθηνών
#### Πριν από την καθιέρωση των εθνικών κατηγοριών
H B' κατηγορία μετονομάστηκε σε Α2, αργότερα σε Β1, ενώ και η Β' σε Γ' και αργότερα Β2 (1950-1959). Η τέταρτη τη τάξει κατηγορία ξεκίνησε ΤΟ 1949 ως *Δόκιμη* και έπειτα ονομάστηκε Β2.

#### Μετά από την καθιέρωση των εθνικών κατηγοριών

Οι Πρωταθλητές της Β' Ε.Π.Σ. Αθηνών ανά αγωνιστική περίοδο (με μαύρα γράμματα ο υπερπρωταθλητής):

Πηγή: Ελληνικό Ερασιτεχικό Ποδόσφαιρο - Ε.Π.Σ. Αθηνών

### Οι πρώτοι σκόρερ

## Κύπελλο

Στον θεσμό του Κυπέλλου συμμετέχουν τα σωματεία της Ε.Π.Σ. Αθηνών. Ο κυπελλούχος της Ε.Π.Σ. Αθηνών προκρίνεται στο Κύπελλο Ερασιτεχνών.

Στο παρελθόν, πριν ακόμη τη δημιουργία των Ε.Π.Σ. Ανατολικής Αττικής (2000) και Ε.Π.Σ. Δυτικής Αττικής (2003), συμμετείχαν στον θεσμό και σωματεία των παραπάνω, που τότε ανήκαν στην Ε.Π.Σ. Αθηνών.

### Τελικοί

**Σημειώσεις**1 Την περίοδο 2019–20 η διοργάνωση του κυπέλλου διεκόπη λόγω της πανδημίας του κορονοϊού. Έτσι το αποτέλεσμα του τελικού κρίθηκε μέσω κλήρωσης.2 Την περίοδο 2020–21 η διοργάνωση του κυπέλλου, όπως και τα τοπικά πρωταθλήματα, διακόπηκαν λόγω νέας έξαρξης της πανδημίας του κορονοϊού. Κατόπιν αποφασίστηκε η οριστική τους ματαίωση, θεωρούμενα ως μη γενόμενα.

### Σύνολα
Αναλυτικά οι κυπελλούχοι και οι φιναλίστ του θεσμού έχουν ως εξής:

### Κύπελλο Αθηνών
Αποτελούσε την προκριματική φάση του Κυπελλου Ελλαδος. Ο τροπαιούχος μαζί με το Κύπελλο Περιφέρειας Αθηνών έπαιρνε και το εισιτήριο για την επόμενη πανελλαδική φάση. Συνήθως την πρόκριση στην τελική φάση χωρίς αγώνες έπαιρναν οι ΑΕΚ, Απόλλων Αθηνών, Παναθηναϊκός και δεν συμμετείχαν. Από το 1948 δημιουργήθηκε η Περιφέρεια *Κέντρο-Νησιά*.

**Σημείωση 1:** H διοργάνωση 1940-41 διακόπηκε.

## Συμμετοχές ομάδων της Ε.Π.Σ. Αθηνών στα εθνικά πρωταθλήματα

## Μικτές Ομάδες
### Τίτλοι – Διακρίσεις
* Κύπελλο πόλεων ποδοσφαίρου ανδρών (**7 Τίτλοι**): 1929, 1933, 1936, 1938, 1946, 1947, 1951
* Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Μικτών Νέων (**3 Τίτλοι**): 1993, 1998, 2007
** Φιναλίστ: 2010
* Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Μικτών Παίδων (**4 Τίτλοι**): 1989, 1993, 1998, 2003, 2023
** Φιναλίστ: 1988, 1991, 1996, 1997, 2001

## Το δυναμικό της Ε.Π.Σ. Αθηνών

## Δείτε επίσης
* Α΄ Κατηγορία Ε.Π.Σ. Αθηνών
* ΕΠΣ Πειραιά

## Παραπομπές


## Πηγές
* 
* Ε.Π.Σ. Αθηνών, stoplekto.gr

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 
* 

*
Κατηγορία:Ενώσεις Ποδοσφαιρικών Σωματείων
Κατηγορία:Ποδόσφαιρο στην Αθήνα