Μη-επιστήμη

Η **μη-επιστήμη** (non-science) είναι ένας τομέας μελέτης που δεν είναι επιστημονικός, ειδικά εκείνος που δεν είναι φυσική επιστήμη ή κοινωνική επιστήμη που να αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής έρευνας. Σε αυτή τη κατηγορία, η ιστορία, η τέχνη και η θρησκεία είναι όλα παραδείγματα μη επιστημών.  

## Ταξινόμηση γνώσεων
Από τον 17ο αιώνα, ορισμένοι συγγραφείς έχουν χρησιμοποιήσει τη λέξη *επιστήμη* για να αποκλείσουν ορισμένους τομείς σπουδών, όπως οι τέχνες και οι *ελεύθερες τέχνες* (liberal arts).  Η περιγραφή μη επιστημονικών ακαδημαϊκών κλάδων με τον όρο "μη επιστήμη", έγινε για πρώτη φορά στα μέσα του 19ου αιώνα. 

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο προσδιορισμός των ακριβών ορίων μεταξύ της επιστήμης και της μη επιστήμης είναι δυσχερής. Το πρόβλημα της οριοθέτησης είναι η μελέτη των δυσκολιών στον προσδιορισμό του κατά πόσον ορισμένα πεδία σπουδών, κοντά στα όρια της επιστήμης και της μη επιστήμης, πρέπει να θεωρηθούν ως το ένα ή το άλλο. Δεν έχει επινοηθεί ακόμη ένας έλεγχος που να μπορεί σαφώς να διαχωρίσει την επιστήμη από τη μη επιστήμη, αλλά χρησιμοποιούνται συνήθως ορισμένοι παράγοντες, που λαμβάνονται ως σύνολο και αξιολογούνται με την πάροδο του χρόνου.  Κατά την άποψη του Τόμας Κουν, αυτοί οι παράγοντες περιλαμβάνουν την επιθυμία των επιστημόνων να διερευνήσουν ένα ερώτημα σαν να ήταν αίνιγμα. Η άποψη του Κουν για την επιστήμη εστιάζεται επίσης στη διαδικασία της επιστημονικής έρευνας, παρά στο αποτέλεσμα. 

Η εργασία στα όρια της ταξινόμησης των γνωστικών αντικειμένων μεταξύ τους και σε σχέση με την μη επιστήμη είναι διαδικασία δύσκολή και επηρεάζεται από κοινωνιολογικά στοιχεία. Οι ανταμοιβές που συνδέονται με την επίτευξη κάποιας συγκεκριμένης κατάταξης για ένα γνωστικό αντικείμενο, υποδηλώνουν ότι το όριο μεταξύ της επιστήμης και της μη επιστήμης είναι κοινωνικά δομημένο και ιδεολογικά υποκινούμενο, και δεν αντιπροσωπεύει κάποια ευκρινή φυσική διαφορά μεταξύ της επιστήμης και της μη επιστήμης.  Η πεποίθηση ότι η επιστημονική γνώση (π.χ. βιολογία) είναι πιο πολύτιμη από άλλες μορφές γνώσης (π.χ. ηθική) ονομάζεται *επιστημονισμός* . 

## Τομείς μη επιστημών
Η μη επιστήμη περιλαμβάνει όλους τους τομείς σπουδών που δεν είναι επιστήμη.  Η μη επιστήμη περιλαμβάνει όλες τις ανθρωπιστικές επιστήμες, όπως:

* ιστορία,   συμπεριλαμβανομένης της ιστορίας της επιστήμης ,
* τα γλωσσικά αντικείμενα, όπως γλωσσολογία, συγκεκριμένες γλώσσες και λογοτεχνία ,
* φιλοσοφία, ηθική και θρησκεία και
* τέχνη, όπως μουσική, παραστατικές τέχνες, καλές τέχνες και χειροτεχνίες .

Ο φιλόσοφος Martin Mahner πρότεινε την απόδοση αυτών των ακαδημαϊκών πεδίων με τον όνομα , για να τα ξεχωρίσει από κακόφημες μορφές μη-επιστήμης, όπως η ψευδοεπιστήμη . 

Οι μη επιστήμες προσφέρουν πληροφορίες σχετικά με το νόημα της ζωής, τις ανθρώπινες αξίες, την ανθρώπινη κατάσταση και τους τρόπους αλληλεπίδρασης με άλλους ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένων των μελετών πολιτισμών, ηθικότητας (morality) και ηθικής .  

## Περιοχές διαφωνίας
εναλλ.=diagram representing multiple connected and overlapping groups|μικρογραφία|Μερικοί φιλόσοφοι βλέπουν τη γνώση ως προϊόν αλληλεπικαλυπτόμενων κοινοτήτων γνώσης. Άλλοι προσπαθούν να βρουν μια ευκρινή διάκριση μεταξύ της επιστήμης και της μη επιστήμης.
Οι φιλόσοφοι διαφωνούν για το εάν οι τομείς της μελέτης που περιλαμβάνουν αφηρημένες έννοιες, όπως τα καθαρά μαθηματικά, είναι επιστημονικοί ή μη επιστημονικοί.  

Οι διεπιστημονικές μελέτες μπορεί να καλύπτουν έργο δημιουργίας γνώσεων που περιλαμβάνει τόσο επιστημονικές όσο και μη επιστημονικές μελέτες. Η αρχαιολογία είναι ένα παράδειγμα ενός πεδίου που δανείζεται τόσο από τις φυσικές επιστήμες όσο και από την ιστορία. 

Τα πεδία έρευνας μπορεί να αλλάξουν κύρος με την πάροδο του χρόνου. Για πολλούς αιώνες, η αλχημεία είχε γίνει αποδεκτή ως επιστημονική: παρήγαγε μερικές χρήσιμες πληροφορίες και υποστήριζε πειράματα και ανοιχτή έρευνα στην αναζήτηση της κατανόησης του φυσικού κόσμου. Από τον 20ο αιώνα, θεωρείται ψευδοεπιστήμη.   Η σύγχρονη χημεία, η οποία αναπτύχθηκε από την αλχημεία, θεωρείται σημαντική φυσική επιστήμη.

## Εναλλακτικά συστήματα
Μερικοί φιλόσοφοι, όπως ο Πωλ Φάϊεράμπντ, αντιτίθενται στην προσπάθεια ταξινόμησης της γνώσης σε επιστήμη και μη επιστήμη.  Η διάκριση είναι τεχνητή, καθώς υπάρχει λίγο ή τίποτα που να συνδέει μαζί όλα τα πεδία της γνώσης που ονομάζονται «επιστήμες». 

Ορισμένα συστήματα οργάνωσης γνώσης διαχωρίζουν τη συστηματική γνώση από μη συστηματικές μεθόδους γνώσης ή εκμάθησης, όπως προσωπικές εμπειρίες, διαίσθηση και έμφυτη γνώση . Ο όρος *Wissenschaft* (επιστήμη, στα γερμανικά) είναι μια ευρεία έννοια που περιλαμβάνει αξιόπιστες γνώσεις χωρίς να κάνει διάκριση μεταξύ θεματικής περιοχής.  Η έννοια του *Wissenschaft* είναι πιο χρήσιμη από τη διαφορά μεταξύ επιστήμης και μη-επιστήμης κατά τη διάκριση μεταξύ γνώσης και ψευδο-γνώσης, καθώς τα λάθη που έγιναν σε όλες τις μορφές ψευδο-μελέτης, από ψευδοϊστορία έως ψευδοεπιστήμη, είναι παρόμοια.  Αυτή η έννοια του *Wissenschaft* χρησιμοποιείται στον κατάλογο των *τομέων της επιστήμης και της τεχνολογίας του 2006* που δημοσιεύτηκε από τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), ο οποίος ορίζει την «επιστήμη και τεχνολογία» ως όλους τους ανθρωπιστικούς κλάδους, συμπεριλαμβανομένων της θρησκείας και των καλών τεχνών. 

## Βιβλιογραφικές αναφορές

Κατηγορία:Φιλοσοφία της επιστήμης
Κατηγορία:Γνώση