Ντέρμπι της Σμύρνης

Ως **Ντέρμπι της Σμύρνης** ή **Σμυρνέικο ντέρμπι**  αναφέρεται οποιαδήποτε αναμέτρηση μεταξύ των ομάδων του Γ.Σ. Απόλλων Σμύρνης και του Πανιωνίου Γ.Σ. Σμύρνης. Κυρίως οι αναμετρήσεις αυτές αφορούν το άθλημα του ποδοσφαίρου ,  όπου αμφότερες έχουν να επιδείξουν διαχρονικές παρουσίες στην κορυφαία κατηγορία ποδοσφαίρου της Ελλάδας. Παρ όλα αυτά τα τελευταία χρόνια έχει επικρατήσει αυτή η ονομασία και για τις συναντήσεις των δυο ομάδων στο άθλημα της υδατοσφαίρισης. O Απόλλων και ο Πανιώνιος αποτελούν τις δύο αρχαιότερες ελληνικές ομάδες με την πιο μακραίωνη συνεχή ιστορία έχοντας μάλιστα ιδρυθεί στην Μικρά Ασία.

## Ιστορικό
### Iδρυση των συλλόγων
150px|μικρογραφία|Το λογότυπο του Απόλλων
150px|μικρογραφία|Το λογότυπο του Πανιωνίου
Η ιστορία των δυο ομάδων αρχίζει από την ακμάζουσα Σμύρνη της δεκαετίας του 1890. Εκεί προϋπήρχε ένας Αθλητικός και Καλλιτεχνικός σύλλογος που ιδρύθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου του 1890, ο Ορφέας. Λόγω του γεγονότος ότι στην τότε εποχή ο Αθλητισμός δεν ήταν και τόσο διαδεδομένος στις υψηλές τάξεις των πόλεων (αυτές είχαν τις δυνατότητες και τα μέσα τότε να ιδρύσουν σωματεία) το σωματείο του Ορφέα είχε περιορίσει τον ρόλο του σε καλλιτεχνικές δράσεις παραγκωνίζοντας τον αθλητισμό σε δεύτερη μοίρα. Λόγω αυτού του γεγονότος μια ομάδα μελών του σωματείου αποφάσισε τον Νοέμβριο του 1891 να αποχωρίσει από τον Ορφέα και να ιδρύσει τον Γυμναστικό Σύλλογο Σμύρνης **«ο Απόλλων»** με στόχο να γίνει ο αθλητισμός η κύρια ενασχόληση του νέου σωματείου. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τα υπόλοιπα μέλη του Ορφέα να απαντήσουν  2 χρόνια αργότερα με την ίδρυση του Γυμνασίου Σμύρνης διατηρώντας όμως την καλλιτεχνική φύση του Ορφέα που διατηρούσε όμως και αυτό μια υποτυπώδη αθλητική δράση. Τον Οκτώβριο του 1898 Ορφέας και Γυμνάσιον επανένωθηκαν δημιουργώντας τον Πανιώνιο Γυμναστικό Σύλλογο Σμύρνης. Ο Πανιώνιος ωστόσο συνεχίζει ως και σήμερα να διατηρεί ως έτος ίδρυσης του την ημερομηνία ίδρυσης του Ορφέα, δηλαδή 14 Σεπτεμβρίου 1890, για λόγους ιστορικότητας.

### Πανιώνιοι και Απολλώνιοι Αγώνες
Ουσιαστικά ο ανταγωνισμός των δύο ομάδων ξεκινά στη διοργάνωση Πανιώνιοι Αγώνες, ετήσια αθλητική διοργάνωση αγωνισμάτων στίβου κυρίως, που διεξαγόταν στη Σμύρνη από 1896 με διοργανωτή τον Πανιώνιο Γυμναστικό Σύλλογο Σμύρνης. Η πρώτη συμμετοχή του Απόλλων αήταν το 1898. Ο Πανιώνιος συμμετείχε με περισσότερους αθλητές και είχε περισσότερες νίκες στους Αγώνες που γίνονταν αρχικά στο Στάδιο Μπουρνόβα και από το 1904 στο Στάδιο (ιπποδρόμιο) του Παραδείσου στη Σμύρνη. Ο Απόλλων θέλησε να συνδιοργανώσει τους Αγώνες όμως βρήκε την άρνηση του Πανιωνίου. Ετσι ξεκίνησαν οι και οι Απολλώνιοι Αγώνες ως αντίπαλο δέος, το 1904 στο Στάδιο Παρδείσου και μετά σε αυτό του Απόλλωνος.

### Διένεξη περί ιστορικότητας
Ως έτος ίδρυσης του Πανιώνιου ΓΣ παρουσιάζεται η ίδρυση του συλλόγου Ορφεύς Σμύρνης (1890) και όχι το έτος ίδρυσης με το όνομα Πανιώνιος (1898), καθιστώντας τον περήφανα αρχαιότερο αθλητικό σύλλογο της Μικράς Ασίας. Στον Απόλλωνα Σμύρνης υιοθετείται ως έτος ίδρυσης το 1891 με το τωρινό του όνομα και όχι το έτος ίδρυσης του συλλόγου της Ευαγγελικής Σχολής (1880), που μετονομάστηκε σε Απόλλων. Εν τούτοις έχει διασωθεί επιστολή του Απόλλωνα τον Ιούνιο του 1890, που σημαίνει ότι προυπήρχε.

Κάποιοι ερευνητές θεωρούν ότι πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ίδρυση του αμιγώς αθλητικού σωματείου οπότε σε αυτή την περίπτωση ο Απόλλων Σμύρνης ιδρύθηκε το 1894, και ο Πανιώνιος το 1893 (μόνο αν λάβουμε υπόψη ότι Ορφέας και Πανιώνιος είναι ακριβώς το ίδιο πράγμα). Σε αυτή την περίπτωση ο Πανιώνιος είναι ο αρχαιότερος αθλητικός σύλλογος αλλά δεν είναι σωστή η ημερομηνία που αναγράφεται (είναι 1893 και όχι 1890).

Το 1904 ο Απόλλωνας αποφασίζει να μην συμμετάσχει στους 8ους Πανιώνιους Αγώνες και διεξήχθησαν τα Α' Απολλώνια και ξεκίνησε η αντιπαλότητα των δύο αθλητικών συλλόγων για τα σκήπτρα στην Σμύρνη, με ενδεικτικό μια μεγάλη διένεξη τον Μάρτιο του 1904. Ο λόγος ήταν ότι ο Απόλλων αμφισβητούσε το έτος ίδρυσης του Πανιωνίου θεωρώντας ότι είναι το 1898 και όχι το 1890 που ιδρύθηκε ο καλλιτεχνικός σύλλογος Ορφεύς Σμύρνης. Από την άλλη ο Απόλλων ισχυρίζονταν ότι από της συστάσεώς του έδρασεν εξ ίσου καλλιτεχνικώς και αθλητικώς, άρα είναι ο αρχαιότερος στη Σμύρνη.

Με τα *Απολλώνια*, ο Απολλώνα αμφισβήτησε επίσημα την αρχαιότητα του συλλόγου του Πανιωνίου και την ιστορική συνέχεια με τον Ορφέα. Το πρώτο αθλητικό μποϊκοτάζ στην σύγχρονη ελληνική αθλητική ιστορία είχε ήδη συντελεστεί. Ομως ο Πανιώνιος ήδη από το 1896 διοργάνωνε τους Πανιώνιους Αγώνες, κάτι που αποτελούσε και τον πραγματικό λόγο για την ίδρυση των Απολλώνιων: ο Απόλλων ήθελε να είναι συν-διοργανωτής των Πανιώνιων Αγώνων.

### 1906-1922: Ποδοσφαιρική αντιπαλότητα
Το ποδοσφαιρικό τμήμα του Πανιωνίου ιδρύθηκε επίσημα πρώτο. To 1906 Απόλλων και Πανιώνιος συμμετείχαν στο Ολυμπιακό τουρνουά της Σμύρνης που κέρδισε ο αγγλικός ΑΟ Μπουρνόβα. Στις 6 Αυγούστου 1907 ο Απόλλων σε ανεπίσημο αγώνα αντιμετώπισε σε φιλική συνάντηση τον Πανιώνιο (2-0). Αυτός ήταν και ο πρώτος αγώνας ανάμεσα στους "αιώνιους' αντιπάλους της Σμύρνης. Πέρα από το τοπικό πρωτάθλημα Σμύρνης, οι δύο σύλλογοι έδιναν πολλούς φιλικούς αγώνες μεταξύ τους, ενώ συμμετείχαν και στο *Κύπελλον Πανιωνίου*' που θεσπίστηκε το 1906.

Το 1908 οι ομάδες υδατοσφαίρισης των δύο ομάδων συναντήθηκαν για πρώτη φορά, ενώ διασώζεται και και φωτογραφία δημοσιεύματος της εφημερίδας «Αμάλθεια» της 8/4/1908 με πρόγραμμα αγώνων του «αγγλικού αθλήματος», που είχε μπει τότε στη ζωή των Σμυρνιών.

Το γήπεδο του Πανιωνίου στη Σμύρνη (πριν έπαιζε κατασκευάστηκε με ενέργειες του Μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσόστομου, ο οποίος ήταν επίτιμος πρόεδρος του συλλόγου και υποστηρικτής του αθλητισμού, αλλά και παράλληλα ιδρυτικό μέλος του Απόλλωνα. Το γήπεδο στην Πούντα εγκαινιάστηκε το 1912 με τους Πανιώνιους Αγώνες και μπορούσε να φιλοξενήσει στις εξέδρες 7.000 θεατές, διαθέτοντας σύγχρονες για την εποχή εγκαταστάσεις. Αυτό ανάγκασε τον Απόλλωνα να χτίσει σύγχρονο γήπεδο στην Μπέλα Βίστα το 1916, χωρητικότητας 6.000 θεατών.

Το 1914 ο Πανιώνιος κατέκτησε το πρωτάθλημα Σμύρνης. Ακολούθησε η άνοδος του Απόλλωνα, ο οποίος είχε δουλέψει μεθοδικά μετά το 1910 και κυριάρχησε μετά το 1917. Ενώ προ του 1915 ο Πανιώνιος είχε 7-8 παίκτες στη Μικτή ομάδα της Σμύρνης, τα επόμενα χρόνια στη μεν ελληνική Μικτή Σμύρνης είχε 3 ή 4 έναντι 7-8 του Απόλλωνα, ενώ στη Διεθνή Μικτή Σμύρνης είχε μόνο έναν ή δύο, έναντι 4-5 του Απόλλωνα και 4-5 Άγγλων και Αρμενίων. Γενικά, μετά την άνοδο του Απόλλωνα, το ποδοσφαιρικό τμήμα του Πανιωνίου λειτουργούσε κάπως χαλαρά, σε σημείο ώστε σε κάποια φιλικά ματς να μην προσέρχονται όλοι οι παίκτες: «Η ομάς του Πανιωνίου δεν ενεφανίσθη πλήρης ατυχώς. Απουσίαζαν αδικαιολογήτως 3 παίκται. Εν τούτοις 2 μόνον ανεπληρώθησαν, παρά πάσαν δε πρόβλεψιν καίτοι η ομάς του Πανιωνίου ηγωνίζετο με 10 μόνον παίκτας κατώρθωσε να κρατήση μέχρι τέλους ισόπαλον τον αγώνα προς την ισχυράν ομάδα των Άγγλων στρατιωτών… Το συμβούλιον και οι αρχηγοί πρέπει να δείξουν ολίγον την πυγμήν των για κάθε αθλητήν που δεν θέλει να σεβασθή τον σύλλογον» (εφ. Κόσμος, 22/10/1919).

Τον Ιανουάριο του 1920, η διοίκηση του Απόλλωνα, ενοχλημένη από την αρθρογραφία
του περιοδικού *Ολυμπιονίκης*, που αφορούσε στην πρώτη ήττα της ποδοσφαιρικής του ομάδας από την Αρμενική Λέσχη, στο πλαίσιο του κυπέλλου Σμύρνης (το είχε αθλοθετήσει ο Πανιώνιος), μετά από ανταπόκριση του Δημητρού Δάλλα από τη Σμύρνη, προέδρου του Πανιωνίου, έστειλε διορθωτική επιστολή στον ΓΣ Πανελλήνιο. Με αυτό τον τρόπο ανακοίνωνε τα ακόλουθα αποτελέσματα του ποδοσφαιρικού κυπέλλου Σμύρνης του έτους 1919-20, όπου ο Απόλλων κέρδισε άλλο ένα συνεχόμενο τίτλο, ακυρώνοντας έτσι τα αποτελέσματα που είχε στείλει ο πρόεδρος του Πανιωνίου.

Πριν από το αποφασιστικό ματς με τον Απόλλωνα για τον τίτλο του 1920 ο Πανιώνιος δεν έκανε προπονήσεις, διότι είχε ξεμείνει από μπάλες: «Εις την ομάδα του Απόλλωνος οφείλεται μέγας έπαινος, διότι επωφεληθείσα της διακοπής των παιγνιδίων του Κυπέλλου επροπονήθη θαυμασίως, καταστρέψασα περί τας 12 σφαίρας ενώ η ομάς του Πανιωνίου δεν έπραξε το ίδιον. Πταίουν βεβαίως οι παίκται της αλλά και το συμβούλιον του Πανιωνίου, το οποίον φιλαργυρεύεται τας σφαίρας!!» (εφ. Κόσμος, 3/3/1920).

Η επιστράτευση του 1920 αποδεκάτισε την ομάδα του Πανιωνίου, η οποία δεν πήρε μέρος στο πρωτάθλημα 1920-21, ενώ το 1921-22 κατέβηκε συμπληρωμένη με παίκτες της Β΄ ομάδας και δανεικούς από τη Β΄ του Απόλλωνα. Για να τονώσει το ποδοσφαιρικό τμήμα την άνοιξη του 1922 διοργάνωσε εσωτερικό πρωτάθλημα καλώντας τους «καταγινομένους με το ποδόσφαιρον παίδας, εφήβους, άνδρας, όπως δηλώσωσι συμμετοχήν» (Κόσμος 4/2/22).

Το τελευταίο πρωτάθλημα Σμύρνης υπό τον ΣΕΓΑΣ διεξήχθη από τις 19 Δεκεμβρίου 1921 έως τις 27 Φεβρουαρίου 1922, ημέρα του μεγάλου τελικού, ανάμεσα στον Απόλλωνα και την Αρμενική Λέσχη Κυνηγών. Οι «κυανόλευκοι» επικράτησαν 3-1 και χιλιάδες Απολλωνιστές γιόρτασαν την μεγάλη επιτυχία, που έμελλε να είναι και η τελευταία πριν από την μικρασιατική καταστροφή. Ο τελικός διεξήχθη στο γήπεδο του Πανιωνίου, παρουσία 5.000 θεατών, ανάμεσα στους οποίους ήταν και ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος Σμύρνης.

### Φίλαθλοι και έντυπα μέσα
Γεγονός όμως αδιαμφισβήτητο είναι, ότι ο Απόλλων είχε την υποστήριξη της λαϊκής βάσης της Σμύρνης και των περιχώρων της, ενώ ο Πανιώνιος είχε περισσότερο απήχηση στους μεγαλοαστούς.

Η εφημερίδα Αμάλθεια του Υπερίδη  και του Σωκράτη Σολωμονίδη υποστήριζε τον Απόλλωνα, ενώ η Αρμονία του ιδρυτή της Μιλιτάδη Σεϊζάνη και του αρχισυντάκτη Δημητρού Δάλλα, προέδρου του Πανιωνίου υποστήριζε τον Πανιώνιο. Μάλιστα στην Αμάλθεια υπήρχε και στήλη για τα εβδομαδιαία νέα του Απόλλωνα.

### Οι πρώτες έδρες μετά την καταστροφή και οι μόνιμες έδρες
Μετά την καταστροφή και την μεταφορά των δράσεων των δύο ομάδων στην Αθήνα αμφότερες προσπάθησαν να επανιδρύσουν την δραστηριότητά τους. Οι 2 ιστορικοί και μοναδικοί προσφυγικοί σύλλογοι της Ελλάδας που έγιναν πρόσφυγες δεν μπορούσαν να μείνουν αδρανείς. Ο Απόλλων βρήκε αρχικά στέγη στο γήπεδο που βρισκόταν στις στήλες του Ολυμπίου Διός όμως η μεταφορά του ήταν μονόδρομος και τελικά το 1924 μετακόμισε στο Παλαιό Γήπεδο Αγίου Βασιλείου στην συνοικία του Ρουφ. Όταν όμως το γήπεδο απαλλοτριώθηκε για να γίνει γραμμή του Προαστιακού ο Απόλλων έμεινε ξανά άστεγος. Η τελική λύση δόθηκε και ο Απόλλων μετακόμισε στην συνοικία Ριζούπολη. Μια προσφυγική αλλά μικρή περιοχή των Πατησίων. Τα εγκαίνια του γηπέδου έγιναν 17 Οκτωβρίου 1948 και πραγματοποιήθηκε αγώνας μεταξύ μικτής προσφύγων Απόλλων - Πανιωνίου και ΑΕΚ και μικτής Ολυμπιακού- Παναθηναϊκού. Ο Πανιώνιος από την άλλη είχε την έδρα του σε ένα δωμάτιο στο καλλιμάρμαρο μέχρι το 1937 όταν και η τότε διοίκηση ήρθε σε συμφωνία με την τότε κοινότητα Νέας Σμύρνης για την παραχώρηση ως χώρο ανέγερσης του Γυμναστηρίου έκταση 18,3 στρεμμάτων νότια του Ασύλου Αγ. Ανδρέας. Έτσι, μπήκαν οι βάσεις για τη μεταφορά του σωματείου στη συνοικία όπου είχαν εγκατασταθεί από το 1926 οι πρόσφυγες από τη Σμύρνη.

### Το γήπεδο της Νέας Σμύρνης
Με δεδομένη την αδράνεια του Πανιωνίου (1933-1940) υπήρχαν σοβαρές σκέψεις να δοθεί το νεότευκτο Στάδιο Νεας Σμύρνης στον Απόλλωνα το 1940. Και οι δύο σύλλογοι διεκδικούσαν το γήπεδο καθώς ο Απόλλων είχε τα γραφεία του στην Ομόνοια και ο Πανιώνιος στο Καλλιμάρμαρο. Ομως ο Πανιώνιος πίεσε περισσότερο και πήρε το γήπεδο, καθώς ο Απόλλων σκεφτόταν και την επιλογή ενός χώρου στο τέρμα της οδού Πατησίων, κάτι που δεν έγινε λόγω του πολέμου. Η απαλλοτρίωση του γηπέδου του στο Ρουφ τον ανάγκασε να βρει τελικά γήπεδο στη Ριζούπολη, με τον Πανιώνιο να είναι ο μεγάλος κερδισμένος, αφού ο κύριος όγκος των Σμυρνιών προσφύγων έμενε στη Νέα Σμύρνη.

Προσφατα, ο Απόλλων χρησιμοποίησε το εν λόγω γήπεδο επί προεδρίας κ.Μονεμβασιώτη που είδε τη Νέα Σμύρνη ως τη φυσική έδρα του Απόλλωνα.

### Σχέσεις οπαδών των 2 ομάδων

Σε αντίθεση με τα περισσότερα ντέρμπι όπου είθισται οι οπαδοί που υποστηρίζουν τις 2 ομάδες να έχουν κακές σχέσεις μεταξύ τους, οι οργανωμένοι οπαδοί του Απόλλωνα και του Πανιωνίου έχουν άριστες σχέσεις με αποτέλεσμα οι αγώνες μεταξύ των 2 ομάδων να έχουν μια αγγλική χροιά. Παράλληλα εκφράζουν έντονα την αριστερή ιδεολογία, αν και παραδοσιακοί οι φίλαθλοι των δύο ιστορικών σμυρναϊκών συλλόγων ήταν βενιζελικοί εκφράζοντας το πατριωτικό κέντρο, όπως και ο φίλαθλος Χρυσόστομος Σμύρνης.

Πολλές φορές και με βάση την κοινή προσφυγική καταγωγή του έχουν σηκωθεί πανό για τις χαμένες πατρίδες της Σμύρνης που αποτελεί κοινό τόπο καταγωγής των δυο σωματείων. Το 2022 τίμησαν την κοινή τους ιστορία σε φιλικό αγώνα για τα 100 χρόνια από την Καταστροφή της Σμύρνης.

Παρ όλα αυτά οι παλαιότεροι φίλαθλοι και όχι οπαδοί κυρίως του Απόλλωνα αισθάνονται μια αδικία από το σωματείο του Πανιωνίου και διατηρούν την διένεξη περί έτος ιδρύσεως των συλλόγων. Το 1997 ο «Σύνδεσμος Φιλάθλων Απόλλωνα Σμύρνης – Θύρα 1» μάλιστα επεδιωξε την αναζωπύρωση της αντιπαλότητας με τον Πανιώνιο και τη μετάδοσή της στις νεότερες γενιές, σε αντίθεση με τις καλές σχέσεις που καλλιεργούσαν οι «Blue Angels» με τους οργανωμένους οπαδούς του Πανιωνίου.

### Σχέσεις διοικήσεων
H κόντρα ήταν πολύ έντονη στα χρόνια της Σμύρνης για τα πρωτεία στην πόλη. Το κύριο σημείο διαμάχης ήταν η ιστορικότητα και το έτος ίδρυσης του Πανιωνίου που αμφισβητούνταν από τον Απόλλωνα, που προϋπήρχε και ανεπίσημα τουλάχιστον από το 1890. Σημείο τριβής αποτέλεσαν και οι Δημόσιοι Αγώνες που ο ΑΠόλλων ήθελε να διοργανώνει μαζί με τον Πανιώνιο. Υπήρξαν περιπτώσεις που η διοίκηση του Απόλλωνα αποφάσισε να μποϊκοτάρει τη διοργανωση με τους αθλητές του να αποχωρούν. Ομως και στα ποδοσφαιρικά αποτελέσματα που έστελνε ο ανταποκριτής Δημητρός Δάλλας στην Αθήνα υπήρξε διαμάχη, με τη διοίκηση του Απόλλωνα να στέλνει άλλα αποτελέσματα.

Με την αναγκαστική μεταφορά στην Αθήνα, οι δύο σύλλογοι ήρθαν πιο κοντά ως προσφυγικοί πλέον. Ο Δημήτρης Μαρσέλλος αρνήθηκε να εντάξει τον ισχυρό ποδοσφαιρικό Απόλλωνα στο Π.Ο.Κ. το 1927 αν δεν συμμετείχε και ο Πανιώνιος του Δημητρού Δάλλα. Η αντιπαλότητα όμως επανήλθε το 1938-1940 με αφορμή το Στάδιο Νέας Σμύρνης που τελικά δόθηκε στον Πανιώνιο που ως τότε φιλοξενούσε το Παναθηναϊκό Στάδιο.

Το 2016 ο Παναγιώτης Μονεμβασιώτης μετέφερε τελικά την έδρα της ποδοσφαιρικής ομάδας στο Στάδιο Νέας Σμύρνης (μετά από 76 χρόνια) με την σύμφωνη συγκατάθεση του Πανιωνίου. Υπήρξαν έντονες αντιδράσεις του Ερασιτέχνη Απόλλωνα και του προέδρου Καταβέλου αποκαλώντας τον Πανιώνιο από τα χρόνια της Σμύρνης "αιώνιο εχθρό" ο οποίος έριξε τον Απόλλωνα 3 φορές. Ο πρώην πρόεδρος Κώστας Παπαγεωργίου επισήμανε "ότι η ομάδα παίζει στον Πανιώνιο είναι ανοσιούργημα και η ιστορία το καταγράφει αυτό".

### Οι φορές που ο Πανιώνιος έριξε τον Απόλλωνα στη Β' Εθνική
Την σεζόν 1968-69 ο Απόλλων έπαιξε στη Νέα Σμύρνη, την προτελευταία αγωνιστική θέλοντας 1 βαθμό για να παραμείνει στην Α' Εθνική. Ηττήθηκε όμως με 1-0 από τον Πανιώνιο και σε συνδυασμό με την ήττα (2-3) την τελευταία αγωνιστική από τον Ηρακλή που επίσης κινδύνευε με υποβιβασμό, βρέθηκε σε μπαράζ διαβάθμισης με την Προοδευτική και τελικά υποβιβάστηκε. Την σεζόν 1986-1987 ο Απόλλων ήθελε μόνο νίκη την τελευταία αγωνιστική στη Ριζούπολη κόντρα στον αδιάφορο Πανιώνιο. Ηττήθηκε όμως με 0-2 από τον Πανιώνιο και υποβιβάστηκε.

### Γενική δημοφιλία των συλλόγων
Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 60 ο Απόλλων ήταν πιο επιτυχημένος και πιο δημοφιλής σύλλογος από τον Πανιώνιο. Αυτό συνέβαινε κυρίως λόγο του γεγονότος ότι ακόμα και τότε βρίσκονταν στην ζωή άνθρωποι που πρόλαβαν τις 2 ομάδες να παίζουν στην Σμύρνη όπου και πάλι ο Απόλλων υπερτερούσε σε φιλάθλους λόγο της λαϊκής ( άρα και πολυπληθέστερης ) καταγωγής του σε αντίθεση με τον Πανιώνιο που είχε την στήριξη των μεγαλοαστών της πόλης. Το καθοριστικό γεγονός που άλλαξε την κατάσταση υπέρ του Πανιώνιου ήταν η μεταφορά της έδρας του στην Νέα Σμύρνη το 1937. Μια περιοχή όπου ζούσαν οι περισσότεροι Σμυρνιοί πρόσφυγες  αφού οι περισσότερες εκτάσεις της αγοράστηκαν είτε από μεγαλοαστούς που είχαν προβλέψει την καταστροφή είτε δόθηκαν μετά σε αποκλειστικά Σμυρνιούς πρόσφυγες.

Αυτή η εξέλιξη σε συνάρτηση με το γεγονός ότι ο Απόλλων δεν μπορούσε για χρόνια να κατοικοεδρεύσει μόνιμα σε μια περιοχή ( Αρχικά είχε έδρα στις Στήλες του Ολυμπίου Διός και μετά στο Ρουφ ) και την τελική μόνιμη εγκατάσταση του σε μια περιοχή σαν την Ριζούπολη ( αντί του Βύρωνα ή της Καισαριανής όπου αριθμούσε χιλιάδες φίλους) που βρισκόταν πολύ κοντά στην Νέα Φιλαδέλφεια όπου ήδη είχε κάνει το γήπεδο της η Α.Ε.Κ. . Οδήγησαν στο πέρασμα των χρόνων στην μεγέθυνση της βάσης φιλάθλων του Πανιωνίου που είχε πλέον δικές του γειτονιές φιλάθλων και οπαδών στην Νέα Σμύρνη και στην σμίκρυνσή του αριθμού φιλάθλων του Απόλλωνα αφού οι γενιές των Σμυρνιών προσφύγων έφυγαν από την ζωή και πολλοί 2ης και 3ης γενιάς πρόσφυγες επέλεξαν την Α.Ε.Κ. και όχι τον Απόλλωνα κυρίως λόγο των επιτυχιών της πρώτης.

## Αγώνες
Η πρώτη συνάντηση των δύο ομάδων σε επίσημη διοργάνωση πρωταθλήματος ήταν το 1911-12 στο πρωτάθλημα Σμύρνης του ΣΕΓΑΣ. Ο Πανιώνιος αγωνίζονταν στο πρωτάθλημα ήδη από το 1909, ενώ ο Απόλλων ξεκίνησε το 1910-11 από την Β' κατηγορία.

Ο Απόλλων και ο Πανιώνιος αποτελούν 2 από τις 4 Αθηναϊκές που προσκλήθηκαν το 1959 στο πρώτο πανελλήνιο πρωτάθλημα. Οι συναντήσεις τους ξεκίνησαν στο πρωτάθλημα Σμύρνης όπου οι αγώνες ήταν μονοί. Την περίοδο 2023-24 συναντήθηκαν για τη Γ' Εθνική και στη Ριζούπολη ταξίδεψε ο εκ Σμύρνης Λεβαντίνος αγγλόφωνος και ελληνόφωνος ερασιτέχνης ποδοσφαιριστης και φίλαθλος του Πανιωνίου, Αντριου Σάιμς που διαθέτει πλούσιο υλικό για την ιστορία του ποδοσφαίρου της Σμύρνης πριν το 1922 (η οικογένειά του ζει στη Σμύρνη από το 1815 και είναι εγγονός του Τόμας Σάιμς, πρωταθλητη Σμύρνης 1930-31 με την Αλτάι Σ.Κ.) με κασκόλ μπλε-κόκκινο-άσπρο για το παραδοσιακό *Σμυρνέικο ντέρμπι*.Συνεπάγεται ότι το πλήθος αναμετρήσεων είναι μεγάλο.
[μικρογραφία|Εικόνα από φιλικό Αγώνα του Απόλλωνα και του Πανιωνίου προς τιμή των 100 χρόνων από την [καταστροφή της Σμύρνης.]]

**[[Σμύρνη]]**

**[[Αθήνα]]**

## Στατιστικά

**Μεγαλύτερη νίκη**:

## Υψηλότερη θέση στη βαθμολογία

### Α' Εθνική (1960– )
Ο Πανιώνιος έχει συμμετάσχει **59** φορές, ενώ ο Απόλλων **42** (έως και την σεζόν 2024-25). Αν υπολογίσουμε και το πανελλήνιο πρωτάθλημα ο Πανιώνιος έχει 64 και ο Απόλλων 55 συμμετοχές.

**24** φορές ψηλότερα τερμάτισε ο Πανιώνιος, **14** ο Απόλλων.

## Mέσος όρος εισιτηρίων
**Α' Εθνική**

Πηγή: LEAGUE ATTENDANCES

## Παρουσία και στους δύο αντίπαλους
Οι πρώτες ηχηρές μετακινήσεις παρατηρούνται από το 1922 και μετά, καθώς στη Σμύρνη η κόντρα ήταν πολύ πιο έντονη. Ομως στο Πρωτάθλημα ποδοσφαίρου Σμύρνης 1921-22 η ομάδα του Πανιωνίου κατέβηκε συμπληρωμένη με παίκτες της Β΄ ομάδας και δανεικούς από τη Β΄ ομάδα του Απόλλωνα. Αυτές είναι οι πρώτες καταγεγραμμένες μετακινήσεις (πιθανώς να υπήρχαν και πιο πριν).

Μέχρι και το 1929 όλοι οι παίκτες που μεταπηδούν έχουν αγωνιστεί και στα γήπεδα της Σμύρνης.

*Όχι απαραίτητα με συμμετοχή σε ντέρμπι. Σε παρένθεση οι απευθείας μεταγραφές και το έτος.*

## Τίτλοι, διακρίσεις και αγωνιστικά στοιχεία του Απόλλωνα και του Πανιωνίου
ΟΙ 2 σύλλογοι έχουν να επιδείξουν πλήθος τίτλων και διακρίσεων στην μακρόχρονη ιστορία τους όπως αντίθετα έχουν υπάρξει περίοδοι αγωνιστικής παρακμής.

### Τίτλοι

**Τίτλοι Πανιωνίου Γ.Σ.Σ.**

* 1 Βαλκανικό Κύπελλο Συλλόγων : 1971
* 2 Κύπελλα Ελλάδος : 1979,1998
* 1 Πρωτάθλημα Β΄ Εθνικής Κατηγορίας : 1997
* 1 Πρωτάθλημα Γ΄ Εθνικής Κατηγορίας  : 2021 (6ος Όμιλος)
* 1 Πρωτάθλημα Αθήνας : 1951
* 4 Πρωτάθληματα Σμύρνης : 1909, 1910, 1911, 1914
* 1 Κύπελλο Αθηνών-Σμύρνης: 1909
* 1 Κύπελλο Κύπελλο Χριστουγέννων μικρού ΠΟΚ: 1962

**Τίτλοι Απόλλωνα Σμύρνης**

* 5 Πρωταθλήματα Σμύρνης : 1918 , 1919 , 1920 , 1921, 1922
* 4 Πρωταθλήματα Αθηνών : 1924 , 1938 , 1948 , 1958
* 5 Πρωταθλήματα Β Εθνικής : 1970 , 1973 , 1975 , 2013 , 2017
* 1 Πρωτάθλημα Γ Εθνικής : 2012
* 1 Πρωτάθλημα Δ Εθνικής : 2010
* 1 Κύπελλο Αθηνών : 2010

**Διακρίσεις Πανιωνίου**

* 4 φορές φιναλίστ στο Κύπελλο Ελλάδας : 1952 , 1961 , 1967 , 1989
* 1 φορά φιναλίστ Βαλκανικό Κύπελλο Συλλόγων : 1986
* 1 φορά σε προημιτελική φάση Κύπελλο Κυπελλούχων (''UEFA Cup Winners' Cup)'': 1998 - 1999
* 2 φορές συμμετοχή φάση ομίλων UEFA CUP/ UEFA EUROPA LEAGUE : 2004-2005, 2007-2008
* 6 φορές συμμετοχή στο UEFA CUP/ UEFA EUROPA LEAGUE : 2017 - 2018 ,2007 - 2008 ,2004 - 2005 , 2003 - 2004 , 1987 -1988, 1971 -1972
* 2 φορές συμμετοχή στο Κύπελλο Κυπελλούχων (''UEFA Cup Winners' Cup)'': 1998 - 1999, 1979 -1980
* 1 φορά συμμετοχή στο Κύπελλο Ιντερτότο ΟΥΕΦΑ  : 2008 - 2009
* 3 φορές συμμετοχή στο Βαλκανικό Κύπελλο Συλλόγων : 1971, 1975 , 1986
* 1 φορά συμμετοχή στο Κύπελλο Ραπαν : 1964
* 2 φορές 2η θέση στην Α' Εθνική( νυν Superleague 1): 1970 - 1971, 1950 - 1951
* 3 φορές 3η θέση στην Α' Εθνική( νυν Superleague 1): 1960 -1961 ,1958 -1959 ,1946 -1947

**Διακρίσεις Απόλλων Σμύρνης**

* 2 φορές δεύτερη θέση στο πανελλήνιο πρωτάθλημα : 1938 , 1948
* 5 φορές τρίτη θέση στο πανελλήνιο πρωτάθλημα : 1932, 1936, 1955, 1957, 1962
* 1 φορά Φιναλίστ Κυπέλλου Ελλάδας : 1996
* 1 φορά συμμετοχή στο UEFA CUP / UEFA EUROPA LEAGUE : 1995 - 1996
* 12 φορές συμμετοχή στα ημιτελικά του Κυπέλλου Ελλάδας

**Λοιπά αγωνιστικά στοιχεία**

* Ο Πανιώνιος αριθμεί 64 συμμετοχές στο Πρωτάθλημα της Α Εθνικής και ο Απόλλων αριθμεί 55 συμμετοχές.
* Ο Πανιώνιος έχει υποβιβαστεί 3 φορές από την κορυφαία κατηγορία ( 1992 , 1996 , 2020).  Τις 2 πρώτες επέστρεψε αμέσως ενώ την τελευταία υποβιβάστηκε για εξαγωνιστικούς λόγους στην Γ Εθνική.
* Ο Απόλλων έχει υποβιβασθεί 8 φορές ( 1969, 1972, 1974, 1987, 2000, 2014, 2019, 2022 ). Τις 4 πρώτες επέστρεψε αμέσως ενώ τον υποβιβασμό του 2000 ακολούθησαν 12 χρόνια περιπλάνησης  σε μικρότερες κατηγορίες. Ενώ το 2019 και το 2022 ( μοναδικές φορές που υποβιβάστηκε ως τελευταίος) Λόγο κακοδιαχείρισης από πλευράς της διοίκησης του.
* Οι φανατικοί οπαδοί των 2 ομάδων , Panthers Club 1983 και Basso Rango Ultras του Πανιωνίου και του Απόλλωνα αντίστοιχα , έχουν εξαιρετικές σχέσεις καθιστώντας τις αναμετρήσεις μεταξύ των 2 ομάδων ένα από τα λίγα ντέρμπι που οι αντίπαλοι δεν έχουν εχθρικές σχέσεις μεταξύ τους.
* Αμφότερες οι 2 ομάδες έχουν ιδιόκτητες έδρες αφού ο Απόλλων εδρεύει στο Γήπεδο Γεώργιος Καμάρας στην Ριζούπολη και ο Πανιώνιος στο Στάδιο Πανιωνίου στην Νέα Σμύρνη.

## Αγώνες Υδατοσφαίρισης
Το 1908 στους Πελόπειους Αγώνες οι δύο ομάδες δήλωσαν συμμετοχή, αλλά ο Απόλλων δεν κατέβηκε τελικά. Το 1922 έγινε ο τελευταίος αγώνας των δύο ομάδων στην Σμύρνη διεκδικώντας το πρωτάθλημα από τον Πέλοπα Μελαντίας. Σε δημοσίευμα του 1922 της εφημερίδας «Πατρίς», λίγο πριν τη Μικρασιατική καταστροφή, αναφέρεται ότι ο Πανιώνιος θα διεκδικούσε τον τίτλο από τον πρωταθλητή Ναυτικό Σύλλογο Πέλοπα μαζί με τον Απόλλωνα. Πιο συγκεκριμένα: «Επίσης προβλέπεται πολύ πεισματώδης ο αγών του Ουότερ Πόλο καθότι οι ομάδες του Πανιωνίου και του Απόλλωνος θα προσπαθήσουν να διεκδικήσουν τα σκήπτρα άτινα κατέχει ο Ναυτικός Σύλλογος Πέλοψ».

Το 2015 ο Απόλλων που συστάθηκε ξανά ανέβηκε στην Α2 για πρώτη φορά στην ιστορία του. Τη σεζόν 2015-16 στην πρώτη της συμμετοχή στην Α2 έφτασε αήττητη στην Τελική φάση του πρωταθλήματος αλλά ηττήθηκε στον ημιτελικό του Final 4, σε νοκ άουτ αγώνα, από τον Πανιώνιο, μη καταφέρνοντας να προβιβαστεί στην Α1.

**Αναμετρήσεις μεταξύ των ομάδων σε πρωταθλήματα**

**Φιλικά**

### Στατιστικά

## Αλλα αθλήματα
### Καλαθοσφαίριση
Ο Απόλλων και ο Πανιώνιος είχαν και τμήμα μπάσκετ στη Σμύρνη πριν το 1922. Στην Αθήνα συμμετείχαν στο Πανελλήνιο πρωτάθλημα 1927-28 στον ίδιο όμιλο, αλλά ο αγώνας τους ματαιώθηκε αναβλήθηκε λόγω βροχής ενώ την επόμενη ημέρα δεν προσήλθε ο Απόλλων. Έκτοτε ο Πανιώνιος αγωνίζονταν κατά κόρον σε μεγάλες κατηγορίες, και ο Απόλλων σε χαμηλότερες εθνικές ή το τοπικό Αθηνών.

Το 2015-16 ο Πανιώνιος κατέκτησε τον τίτλο στη Β' Εθνική και ο Απόλλων στη Γ' Εθνική, και έτσι πάλι δεν βρέθηκαν σε κοινή κατηγορία.

### Πετοσφαίριση
Το 1919 διεξήχθη πρωτάθλημα βόλεϊ στη Σμύρνη με τη συμμετοχή οκτώ συλλόγων και νικητή τον Πανιώνιο. Ήταν η πρώτη διοργάνωση αγώνων βόλεϊ από ελληνικές ομάδες και το πιο πιθανό είναι ότι συμμετείχε και ο Απόλλων, Αρα η πρώτη αναμέτρηση τους ήταν το 1919. Οι βολεϊμπολίστες του Πανιωνίου προέρχονταν κυρίως από το στίβο και βασικότεροι ήταν: οι Παναγιώτης Ρετέλας, Δημητρός Καραμπάτης (καρφί), Ερ. Ισηγόνης, Κώστας Παπάζογλου (πασαδόρος), Α. Βασιλειάδης, Κλ. Δρίβας. Ο Πανιώνιος κατέκτησε το πρωτάθλημα Σμύρνης και το 1922.

Το 2005-06 οι δυο ομάδες ηταν στον ίδιο ομιλο (2ο) της Γ' Εθνικής ανδρών. Ο Απόλλων τερμάτισε πρώτος με 46 βαθμούς και ο Πανιώνιος δεύτερος με 39 β., με τον Απόλλωνα να κερδίζει το εισιτήριο της ανόδου.

**Αναμετρήσεις μεταξύ των ομάδων σε πρωταθλήματα**

## Τίτλοι σε ομαδικά αθλήματα

## Δείτε επίσης
*Πανιώνιοι Αγώνες
*Απολλώνιοι Αγώνες
*Πρωτάθλημα ποδοσφαίρου Σμύρνης (ΣΕΓΑΣ)

## Παραπομπές


## Πηγές
*Football in Smyrna, History until 1922
*Σμύρνη στα χνάρια της Κωνσταντινούπολης; Μπορεί η ιστορική μνήμη να σώσει το ποδόσφαιρο και τον αθλητισμό;  (Ι. Μάνος)
*Το ποδόσφαιρο στην Σμύρνη και οι προσφυγικές ομάδες DieciGr
*«Σμύρνη μου Αγαπημένη»… (2022) Ιστορία Πόλο - Αquafeed24.com

## Σημειώσεις

Κατηγορία:Πανιώνιος Σμύρνης
Κατηγορία:Απόλλων Σμύρνης (ποδόσφαιρο)
Σμύρνη
Κατηγορία:Ποδοσφαιρικά παιχνίδια ελληνικών ομάδων
Κατηγορία:Αθλητισμός στη Σμύρνη