Σταυρός της Αγίας Ευφροσύνης

δεξιά|μικρογραφία|526x526εσ| Αντίγραφο του σταυρού του 1889
Ο **Σταυρός της Αγίας Ευφροσύνης** ή **Σταυρός της Ευφροσύνης του Πολότσκ** (λευκορωσικά: Крыж Ефрасінні Полацкай) ήταν ένα σεβαστό κειμήλιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας στη Λευκορωσία, το οποίο κατασκευάστηκε το 1161 από τον Λάζαρ Μπόχσα με εντολή της Ευφροσύνης του Πόλοτσκ και θεωρείται εθνικός θησαυρός της Λευκορωσίας.

Η Ευφροσύνη, η οποία ήταν ηγουμένη της Μονής του Πόλοτσκ, διέταξε την κατασκευή του σταυρού για να διακοσμήσει τη νέα εκκλησία της Μεταμόρφωσης. Ο απλός κυπαρίσσιος σταυρός ήταν διακοσμημένος με χρυσό, πολύτιμους λίθους και σμάλτο, που απεικονίζουν τον Ιησού Χριστό, τον Ιωάννη τον Πρόδρομο, τη Θεοτόκο, τους Τέσσερις Ευαγγελιστές, τους αρχαγγέλους Γαβριήλ και Μιχαήλ και τρεις προστάτες αγίους της Ευφροσύνης και των γονιών της. Το έργο κόστισε 120 γρίβνα. Στο εσωτερικό, ο σταυρός περιείχε κομμάτια από τον Τίμιο Σταυρό και άλλα κειμήλια.

Τον 13ο αιώνα, ο σταυρός μεταφέρθηκε στο Σμολένσκ και το 1514 στη Μόσχα. Επιστράφηκε στο Πόλοτσκ από τον Ιβάν τον Τρομερό το 1563. Ο σταυρός φωτογραφήθηκε διεξοδικά για αρχειακούς λόγους το 1896. Το 1928, το εθνικοποιημένο λείψανο μεταφέρθηκε στο Μινσκ, στη συνέχεια, το 1929, στο Μογκιλιόφ και κλείστηκε σε ένα χρηματοκιβώτιο στα κεντρικά κτίρια της περιφερειακής έδρας του Κομουνιστικού Κόμματος.

## Εξαφάνιση
Ο σταυρός εξαφανίστηκε κατά τη διάρκεια της ταχείας εισβολής στη Λευκορωσία (Ιούνιος-Αύγουστος 1941) από τις γερμανικές δυνάμεις κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

Δεν είναι γνωστό τι ακριβώς συνέβη με τον σταυρό το 1941. Υπάρχουν τουλάχιστον τρεις διαφορετικές εκδοχές (εκτός από την καταστροφή από φωτιά ή λεηλασία):

* Η επίσημη σοβιετική εκδοχή ανέφερε ξαφνικά ότι ο σταυρός εκλάπη από τους Γερμανούς.
* Η γερμανική γραφειοκρατία της οργάνωσης Άλφρεντ Ρόζενμπεργκ κατέγραψε έναν *θησαυρό του Μογκιλιόφ,* που ελήφθη από τους Γερμανούς στο Σμολένσκ. Ωστόσο, δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι ήταν όντως ο Σταυρός του Πόλοτσκ.
* Το 1991, ο υπουργός Πολιτισμού της Λευκορωσίας ισχυρίστηκε ότι ο σταυρός, μαζί με άλλους θησαυρούς της Λευκορωσίας, είχαν εκκενωθεί στη Μόσχα.

Το 1997, ο Νικολάι Κούζμιτς, ένας τεχνίτης από την Μπρεστ, πόλη της Λευκορωσίας, ολοκλήρωσε ένα επίσημα επικυρωμένο αντίγραφο του σταυρού, το οποίο εκτίθεται τώρα στον καθεδρικό ναό του Πόλοτσκ.

## Σύγχρονη συμβολική χρήση
Ο Σταυρός της Αγίας Ευφροσύνης χρησιμοποιείται συχνά ως εθνικό σύμβολο της Λευκορωσίας. Η έκδοση του 1991 του λευκορωσικού θυρεού *Pahonia* και το οικόσημο της περιφέρειας Βιτσέμπσκ φέρουν έναν σταυρό, που μοιάζει με τον Σταυρό της Αγίας Ευφροσύνης, στην ασπίδα του ιππότη. Ο Σταυρός χρησιμοποιήθηκε επίσης ως στολίδι στο κοντάρι της σημαίας με την ερυθρόλευκη σημαία της Λευκορωσίας το 1991-1995.

Ο Σταυρός αποτελεί το θέμα πολλών γραμματοσήμων του Ταχυδρομείου της Λευκορωσίας, που εκδόθηκαν το 1992, 2001 και 2011, καθώς και ενός αναμνηστικού νομίσματος της Λευκορωσίας, το οποίο εκδόθηκε το 2007. 

Το εθνικοδημοκρατικό αντιπολιτευτικό κίνημα Μέτωπο Νέων έχει ως κύριο στοιχείο του συμβόλου του τον συγκεκριμένο σταυρό.
Αρχείο:Evfrosiniya_cross.jpg|εναλλ.=1863 drawing of the cross showing both sides| Σχέδιο του 1863, που δείχνει και τις δύο πλευρές
Αρχείο:Coat_of_Arms_of_Belarus_(1991).svg|εναλλ.=Pahonia, the coat of arms of Belarus (1991 version)| Pahonia, το εθνόσημο της Λευκορωσίας (έκδοση 1991)
Αρχείο:Stemp_Efrasinia_Polackaja.jpg|εναλλ.=Stamp with the Cross of St. Euphrasyne from 1992| Γραμματόσημο με τον Σταυρό της Αγίας Ευφροσύνης από το 1992
Αρχείο:2011._Stamp_of_Belarus_05-2011-03-14-blok1.jpg|εναλλ.=Stamp with the Cross of St. Euphrasyne from 2011| Γραμματόσημο με τον Σταυρό της Αγίας Ευφροσύνης από το 2011
Αρχείο:Cross_of_Saint_Euphrosyne.jpg|εναλλ.=Copy of Cross of Saint Euphrosyne 1997| Αντίγραφο του Σταυρού της Αγίας Ευφροσύνης το 1997
Αρχείο:Хрест_ЄП.gif|εναλλ.=A Belarusian commemorative coin from 2007| Αναμνηστικό νόμισμα της Λευκορωσίας από το 2007
Αρχείο:Coat_of_Arms_of_Vitsebsk_Voblasts.svg|εναλλ.=Coat of arms of Vitebsk Region| Εθνόσημο της περιφέρειας Βιτσέμπσκ
Αρχείο:Herb_mf.jpg|εναλλ.=Emblem of the Young Front, a national democratic opposition movement| Έμβλημα του Μετώπου Νέων, ενός εθνικού δημοκρατικού αντιπολιτευτικού κινήματος


## Δείτε επίσης

* Σταυρός της Λορραίνης, μια άλλη παραλλαγή με δύο οριζόντιες ράβδους

## Παραπομπές

Κατηγορία:Εθνικά σύμβολα της Λευκορωσίας
Κατηγορία:Ρως του Κιέβου
Κατηγορία:Ανατολική Ορθοδοξία στη Λευκορωσία