V476 Κύκνου

Ο **V476 Κύκνου** (*V476 Cygni*, *V476 Cyg*) είναι αστέρας στον αστερισμό Κύκνο. Είναι γνωστός και ως **Καινοφανής του Κύκνου του 1920** (*Nova Cygni 1920*) και ως τέτοιος ανακαλύφθηκε, στις 20 Αυγούστου 1920 από τον Άγγλο ερασιτέχνη αστρονόμο Γουίλιαμ Φρέντερικ Ντένινγκ. Τη στιγμή εκείνη είχε φαινόμενο μέγεθος +3,7 και συνέχισε να γίνεται φωτεινότερος, μέχρι που έφθασε σε μέγεθος +1,7 στις 23 Αυγούστου και ήταν ορατός με γυμνό μάτι ακόμα και από μέρη με νυκτερινό φωτισμό. Εκείνη τη νύκτα ήταν ο δεύτερος φωτεινότερος αστέρας στον Κύκνο, μετά τον α Κύκνου (Ντενέμπ). Σήμερα, έχοντας επιστρέψει στη φάση του κατακλυσμικού μεταβλητού αστέρα, έχει μέγεθος +17,09, δηλαδή διακρίνεται μόνο με μεγάλα τηλεσκόπια.

Η καμπύλη φωτός του V476 Κύκνου είναι αρκετά ασυνήθιστη, εμφανίζοντας μια ταχεία μείωση της λαμπρότητας από το μέγιστο του καινοφανούς (θεωρείται «πολύ ταχύς» υπερκαινοφανής), ακολουθούμενη από αργή, σχεδόν γραμμική περαιτέρω εξασθένηση..

Καθώς συμβαίνει με όλους τους καινοφανείς, ο V476 Κύκνου είναι ένας κατακλυσμικός μεταβλητός, δηλαδή αποτελείται στην πραγματικότητα από δύο αστέρες: έναν λευκό νάνο και έναν αστέρα της Κύριας Ακολουθίας, πάρα πολύ κοντά ο ένας στον άλλο, που περιφέρονται γύρω από το κοινό κέντρο μάζας τους (στη συγκεκριμένη περίπτωση μία φορά κάθε δέκα ώρες), οπότε ο λευκός νάνος δέχεται ύλη από τον άλλο αστέρα, που δημιουργεί έναν δίσκο προσαυξήσεως, ο οποίος εκπέμπει περισσότερο φως από όσο όλο το άλλο σύστημα, ιδίως το σημείο όπου η ύλη του καταλήγει πάνω στην επιφάνεια του λευκού νάνου, υπερθερμασμένη εξαιτίας της τεράστιας βαρύτητας του νάνου. Στο σύστημα του V476 Κύκνου ο λευκός νάνος έχει μάζα 18% μεγαλύτερη από τη μάζα του Ήλιου και δέχεται από τον άλλο αστέρα υλικό μάζας 0,6 δισεκατομμυριοστό της ηλιακής μάζας ανά έτος. Ο V476 Κύκνου έχει μεταπέσει στην κατηγορία των επαναληπτικών «νάνων καινοφανών», πολύ ενωρίτερα από όσο θα αναμενόταν με βάση τις παραμέτρους του συστήματος.

Γύρω από τον V476 Κύκνου είναι ορατό ένα νεφέλωμα εκπομπής (κέλυφος), παρόμοιο με πλανητικό νεφέλωμα. Ο Santamaria κ.ά. εξέτασαν εικόνες του νεφελώματος αυτού που είχαν ληφθεί το 1944, 1993 και 2018 και διεπίστωσαν ότι διαστέλλεται. Το σχήμα του είναι ελαφρώς ελλειπτικό, με μεγάλο ημιάξονα 14,6 δευτερόλεπτα της μοίρας (΄΄) και μικρό ημιάξονα 13,4΄΄ (όπως παρατηρήθηκε το έτος 2018), και επεκτείνεται με ρυθμό 0,073΄΄ × 0,067΄΄ ανά έτος, που στην απόσταση στην οποία βρίσκεται αντιστοιχεί σε πραγματικό ρυθμό διαστολής 230 επί 200&nbsp;χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο. Το νεφέλωμα έχει από τα τέλη του 20ού αιώνα τόσο μικρή επιφανειακή φωτεινότητα, ώστε το 1997 μια απόπειρα να απεικονισθεί με το Διαστημικό τηλεσκόπιο Χαμπλ απέτυχε. Ο V476 Κύκνου απέχει από τη Γη (και το Ηλιακό Σύστημα γενικότερα) περίπου 665 έτη φωτός, μια πιθανότερη μέση τιμή, με ελάχιστη εκτιμώμενη απόσταση τα 612 έτη φωτός και μέγιστη τα 770 έτη φωτός.

## Εικόνες

V476CygLocation.png|Η θέση του V476 Κύκνου (κόκκινος κύκλος) σε χάρτη του ουρανού
V476CygLightCurve.png|Η καμπύλη φωτός του V476 Κύκνου από δεδομένα της AAVSO


## Δείτε επίσης
* Κατάλογος αστέρων του Κύκνου

## Παραπομπές

Κατηγορία:Κατακλυσμικοί μεταβλητοί και καινοφανείς αστέρες
Κατηγορία:Κύκνος (αστερισμός)