Προπυλοβενζόλιο

To **προπυλοβενζόλιο** ή **προπυλοβενζένιο** ή **προπυλοκυκλοεξατριένιο** ή **1-φαινυλοπροπάνιο** είναι ένα αρένιο με σύντομο συντακτικό τύπο PhCH2CH2CH3.

## Δομή





## Παραγωγή

### Προπυλίωση βενζολίου

Με προπυλίωση βενζολίου κατά Friedel-Crafts, παράγεται προπυλοβενζόλιο:


\mathrm{PhH + CH_3CH_2CH_2X \xrightarrow{AlCl_3} PhCH_2CH_2CH_3 + HX}


* Στη θέση του τριχλωριούχου αργιλίου (AlCl3), χρησιμοποιούνται (κατά περίπτωση) επίσης οι ακόλουθοι καταλύτες: τριχλωριούχο αντιμόνιο (SbCl3), τετραχλωριούχος κασσίτερος (SnCl4), τριφθοριούχο βόριο (BF3), διχλωριούχος ψευδάργυρος (ZnCl2), διχλωριούχος υδράργυρος (HgCl2) και διβρωμιούχος σίδηρος (FeBr2). Ιδιαίτερα ο τελευταίος, είναι ο καλύτερος, αν X = Br και ο BF3, αν X = F.
* Η απόδοση είναι μεγαλύτερη αν χρησιμοποιηθεί 3-αλοπροπένιο, σχηματίζοντας αρχικά 3-φαινυλοπροπένιο, που στη συνέχεια υδρογονώνεται, παράγοντας προπυλοβενζόλιο:


\mathrm{PhH + CH_2=CHCH_2X \xrightarrow{AlCl_3} PhCH_2CH=CH_2 + HX}
\mathrm{PhCH_2CH=CH_2 + H_2 \xrightarrow{Ni, Pd} PhCH_2CH_2CH_3}



### Μέθοδος Fitting

Από φαινυλαλογονίδιο (PhX), με τη μεθοδο Fitting, παράγεται προπυλοβενζόλιο:


\mathrm{PhX + 2Na \xrightarrow{-NaX} PhNa \xrightarrow{+CH_3CH_2CH_2X} PhCH_2CH_2CH_3 + NaX}



### Μέθοδος Grignard

Από φαινυλαλογονίδιο (PhX), με τη μέθοδο Grignard, παράγεται προπυλοβενζόλιο:


\mathrm{PhX + Mg \xrightarrow PhMgX \xrightarrow{+CH_3CH_2CH_2X} PhCH_2CH_2CH_3 + MgX_2}



### Με αποκαρβοξυλίωση κατάλληλων καρβοξυλικών οξέων

1. Από 1-φαινυλοβουτανικό οξύ και 1-φαινυλοβουτανικό οξύ, με αποκαρβοξυλίωση παράγεται προπυλοβενζόλιο:


\mathrm{PhCH_2CH_2CH_2COOH + NaOH \xrightarrow{} PhCH_2CH_2CH_2COONa + H_2O}



\mathrm{PhCH_2CH_2CH_2COONa + H_2O \xrightarrow{\triangle} PhCH_2CH_2CH_3 + NaHCO_3}



2. Από οποιοδήποτε προπυλοβενζοϊκό οξύ:


\mathrm{PrC_6H_4COOH + \xrightarrow{} PrC_6H_4COONa + H_2O}



\mathrm{PrC_6H_4COONa + H_2O \xrightarrow{\triangle} PhCH_2CH_2CH_3 + NaHCO_3}



### Με αναγωγή οξυγονούχων ενώσεων

1. Από οποιαδήπτε προπυλοφαινόλη, με αποξυγόνωση, παράγεται προπυλοβενζόλιο::


\mathrm{PrC_6H_4OH + Zn \xrightarrow{} PhCH_2CH_2CH_3 + ZnO}



2. Από 3-φαινυλοπροπανάλη, με τη μέθοδο Wolff-Kishner, παράγεται προπυλοβενζόλιο. Π.χ.:


\mathrm{PhCH_2CH_2CHO + NH_2NH_2 \xrightarrow{-H_2O} PhCH_2CH_2CH=NHNH_2 \xrightarrow{KOH} PhCH_2CH_2CH_3 + N_2 \uparrow}



3. Με αναγωγή οποιασδήποτε φαινυλοπροπανόνης - Αντίδραση Clemmensen . Π.χ.:

\mathrm{PhCOCH_2CH_3 + 2Zn + 2HCl \xrightarrow{} PhCH_2CH_2CH_3 + ZnCl_2 + ZnO} 


## Χημική συμπεριφορά και παράγωγα

* Ο βενζολικός δακτύλιος στο προπυλοβενζόλιο είναι ελαφρά ενεργοποιημένος σε σχέση με το βενζόλιο, με αποτέλεσμα οι αντιδράσεις αρωματικής ηλεκτρονιόφιλης υποκατάστασης να γίνονται με λίγο μεγαλύτερη ταχύτητα και παράγονται κυρίως ο- και π- διπαράγωγα του βενζολίου.
* Οι περισσότερες απόπειρες υποκατάστασης των υδρογόνων έχουν σαν αποτέλσμα την υποκατάσταση και εκείνων τοu αρωματικού δακτυλίου. Ο μόνος μηχανισμός που ευνοεί την υποκατάσταση στο προπύλιο είναι ο SN2, που ευνοείται από απρωτικούς και μη πολικούς διαλύτες. Ο SN1 μηχανισμός και η φωτοχημική αλογόνωση ευνοεί την υποκατάσταση στον αρωματικό δακτύλιο.

### Καταλυτική αφυδρογόνωση

Αυτή είναι η κύρια βιομηχανική εφαρμογή του προπυλοβενζολίου, από την οποία παράγεται (κυρίως) 1-φαινυλοπροπένιο:

\mathrm{PhCH_2CH_2CH_3 \xrightarrow[Pd, Pt]{\triangle} PhCH=CHCH_3 + H_2} 


### Νίτρωση

Με νίτρωση παράγει o- και π- νιτροπροπυλοβενζόλιο::


\mathrm{PhCH_2CH_2CH_3 + HNO_3 \xrightarrow{\pi.H_2SO_4} o,\pi-PrC_6H_4NO_2 + H_2O}



### Σουλφούρωση

Με σουλφολυρωση παράγει o- και π- προπυλοβενζοσουλφονικό οξύ:


\mathrm{PhCH_2CH_2CH_3 + H_2SO_4 \xrightarrow{} o,\pi-PrC_6H_4SO_3H + H_2O}



### Αλογόνωση

Με αλογόνωση παράγει o- και π- αλοπροπυλοβενζόλιο:


\mathrm{PhCH_2CH_2CH_3 + X_2 \xrightarrow{AlX_3} o,\pi-PrC_6H_4X + HX}


* όπου Χ Cl ή Br. Τα άλλα φαινυλαλονονίδια προκύπτουν σε δεύτερη φάση με υποκατάσταση αυτών με χρήση KI ή Hg2F2, αντίστοιχα.
* Ειδικά για το βρώμιο καλύτερος καταλύτης είναι ο FeBr3.
* Αν χρησιμοποιηθεί φωτοχημική αλογόνωση παράγεται κυρίως PhCHXCH2CH3.

### Αλκυλίωση

Αλκυλίωση κατά Friedel-Crafts:


\mathrm{PhCH_2CH_2CH_3 + RX \xrightarrow{AlX_3} o,\pi-PrC_6H_4R + HX}



### Ακυλίωση

Ακυλίωση κατά Friedel-Crafts:


\mathrm{PhCH_2CH_2CH_3 + RCOX \xrightarrow{AlX_3} o,\pi-PrC_6H_4COR + HX}



### Υδροξυλίωση

Υδροξυλίωση κατά Friedel-Crafts προς o- και π- προπυλοφαινόλη:


\mathrm{PhCH_2CH_2CH_3 + XOH \xrightarrow{AlX_3} o,\pi-PrC_6H_4OH + HX}



### Αμίνωση

Αμίνωση κατά Friedel-Crafts προς o- και π- προπυλανιλίνη:


\mathrm{PhCH_2CH_2CH_3 + NH_2X \xrightarrow{AlX_3} o,\pi-PrC_6H_4NH_2 + HX}



### Καρβοξυλίωση

Καρβοξυλίωση κατά Friedel-Crafts προς o- και π- προπυλοβενζοϊκό οξύ:


\mathrm{PhCH_2CH_2CH_3 + XCOOH \xrightarrow{AlX_3} o,\pi-PrC_6H_4COOH + HX}



### Αναγωγή

Αναγωγή προς προπυλοκυκλεξάνιο:


\mathrm{PhCH_2CH_2CH_3 + 3H_2 \xrightarrow{Pt} (C_6H_{11})CH_2CH_2CH_3} 


### Οζονόλυση

Με οζονόλυση παράγονται αιθανοδιάλη και 2-οξοπεντανάλη:


\mathrm{PhCH_2CH_2CH_3 + 2O_3 \xrightarrow{Zn} + CH_3CH_2CH_2COCHO + 2HCOCHO}



### Οξείδωση

Με οξείδωση με KMnO4 παράγεται 1-φαινυλοπροπανόνη:


\mathrm{3PhCH_2CH_2CH_3 + 4KMnO_4 + 2H_2SO_4 \xrightarrow{} 3PhCOCH_2CH_3 + 2MnO_2 + 2K_2SO_4 + 5H_2O}



### Αλομεθυλίωση

Με αλομεθυλίωση κατά Blanc παράγονται ορθοαλομεθυλοπροπυλοβενζόλιο και παρααλομεθυλοπροπυλοβενζόλιο::


\mathrm{PhCH_2CH_2CH_3 + HCHO + HX \xrightarrow{ZnX_2} \frac{2}{3} o-C_6H_4(CH_2CH_2CH_3)CH_2X + \frac{1}{3} \pi-C_6H_4(CH_2CH_2CH_3)CH_2X + H_2O}



### Επίδραση καρβενίων

Με μεθυλένιο προς μεθυλοπροπυλοβενζόλια, βουτυλοβενζόλιο, ισοβουτυλοβενζόλιο, δευτεροταγές βουτυλοβενζόλιο και προπυλοκυκλοεπτατριένια:


\mathrm{PhCH_2CH_2CH_3 + CH_3X + KOH \xrightarrow{} \frac{5}{18} PrC_6H_4Me + \frac{1}{9} PhsBu + \frac{1}{9} PhiBu + \frac{1}{6} PhBu + \frac{1}{3} C_7H_7Pr + KX + H_2O}


* Η αντίδραση είναι ελάχιστα εκλεκτική και γι' αυτό επικρατεί η αναλογία που προκύπτει από την αναλογία των ατόμων υδρογόνου: 12 συνολικά άτομα: 7 στο Pr και 5 στο βενζολικό δακτύλιο. Με παρεμβολή στους 6 αρωματικούς δεσμούς σχηματίζονται 3 ισομερή προπυλοκυκλοεπτατριένια.

## Αναφορές και σημειώσεις


## Πηγές
* Γ. Βάρβογλη, Ν. Αλεξάνδρου, *Οργανική Χημεία*, Αθήνα 1972
* Α. Βάρβογλη, «Χημεία Οργανικών Ενώσεων», παρατηρητής, Θεσσαλονίκη 1991
* SCHAUM'S OUTLINE SERIES, Οργανική Χημεία, Μτφ. Α. Βάρβογλη, 1999
* Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982

Κατηγορία:Αρένια
Κατηγορία:C9