Χίος (πόλη)

Η **πόλη της Χίου**, αναφερόμενη και ως **Χώρα της Χίου**, είναι η πρωτεύουσα του νησιού και αποτελεί την έδρα του Δήμου Χίου.

Είναι μια πόλη 27.015 κατοίκων (απογραφή 2021), η οποία είναι κτισμένη στο μέσο της ανατολικής πλευράς του νησιού, προσανατολισμένη προς τη χερσόνησο της Ερυθραίας στη Μικρά Ασία.

Το Κάστρο της Χίου βρίσκεται στη βόρεια πλευρά του λιμανιού της πόλης της Χίου. Η στρατηγική της θέση είναι σπουδαία, καθώς βρίσκεται στο στενότερο πέρασμα προς το βόρειο Αιγαίο. Για το λόγο αυτό αναπτύχθηκε πολύ νωρίς. Ανασκαφές έχουν φέρει στο φως ευρήματα που μαρτυρούν την ύπαρξη μεγάλης ακμάζουσας πόλης, όπως αναφέρεται και στον Ηρόδοτο. Ήταν πόλη Ιωνική, με θέατρο, τεράστιο λιμάνι για 80 πλοία, και με μεγάλο ναό αφιερωμένο στη θεά Αθηνά.

## Ιστορία της πόλης
thumb|220px|left|Η παλαιά πόλη, εντός του κάστρου.
Για τη ζωή της πόλης κατά τους βυζαντινούς χρόνους πολύ λίγα μας είναι γνωστά. Σταδιακά κέντρο της πόλης, αλλά και του νησιού, γίνεται το Κάστρο της Χίου. Κατά τα χρόνια της γενουοκρατίας, άρχισε να αναπτύσσεται ένας οικισμός έξω από τα τείχη και στα τέλη του 17ου αιώνα αναφέρεται ως πόλη πλούσια και ευχάριστη, η οποία θύμιζε τη Γένοβα. Σύμφωνα με απογραφή της μητρόπολης Χίου που πραγματοποιήθηκε λίγο καιρό πριν την Ελληνική Επανάσταση, ο πληθυσμός της Χώρας ανερχόταν στους 24.000 κατοίκους, στους οποίους συγκαταλέγονταν 20.000 ορθόδοξοι, 2.500 μουσουλμάνοι και 1.500 καθολικοί.

Το 1822 οι Τούρκοι κατάσφαξαν επί δεκαπέντε ημέρες τον πληθυσμό της Χίου ως τιμωρία για τη συμμετοχή τους στην Επανάσταση. Περισσότεροι από 25.000 άνθρωποι έχασαν τότε τη ζωή τους, ενώ χιλιάδες άλλοι πουλήθηκαν σε σκλαβοπάζαρα. Η σφαγή ήταν τόσο μαζική και απάνθρωπη, ώστε ξεσήκωσε τους λαούς της Ευρώπης. Ο Γάλλος ζωγράφος Ευγένιος Ντελακρουά ζωγράφισε τον πίνακα «Η Σφαγή της Χίου», που εκτίθεται σήμερα στο Μουσείο του Λούβρου. Αντίγραφο του οποίου βρίσκονταν στο βυζαντινό μουσείο Χίου αλλά αποσύρθηκε τον Νοέμβριο του 2009 ως ένδειξη καλής γειτονίας. Η σφαγή αυτή ισοπέδωσε εντελώς την πόλη της Χίου. Από τον οικισμό που εντυπωσίαζε τους ταξιδιώτες του 18ου αιώνα απέμειναν μόνο μερικά ερείπια.

Μερικές δεκαετίες αργότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία οθωμανικής απογραφής του 1885, η πόλη της Χίου (μαζί με τα περίχωρά της) είχε πληθυσμό 13.000 κατοίκων. Σε αυτούς περιλαμβανόταν και η ολιγάριθμη τουρκική κοινότητα, η οποία τα επόμενα χρόνια - πριν ακόμη την προσάρτηση του νησιού στην Ελλάδα - υπέστη περαιτέρω συρρίκνωση.

## Σύγχρονη πόλη
thumb|250px|left|Η Προκυμαία της Χίου (Λιμάνι Χίου).
μικρογραφία|Άποψη της Χίου από την προκυμαία.
Η νεότερη πόλη χτίστηκε με νεοκλασικά κτίρια, έχοντας σαφείς επιρροές από την κοντινή Σμύρνη. Η σημερινή πόλη έχει τα χαρακτηριστικά κάθε σύγχρονης πόλης, διατηρεί όμως κάποια χαρακτηριστικά από το παρελθόν της. Μεταξύ αυτών, το παλιό τζαμί με τον ψηλό μιναρέ, το οποίο στεγάζει σήμερα το Βυζαντινό Μουσείο, το νεοκλασικό γυμνάσιο της Χίου (πρώην Σχολή της Χίου, που λειτούργησε την περίοδο 1792-1822), η επιβλητική νεοκλασική Βιβλιοθήκη Κοραή, η Οθωμανική Σχολή, κ.ά.

Η πλατεία Βουνακίου,-στην οποία επί Οθωμανικής κατοχής γίνονταν οι θανατικές εκτελέσεις και ονομάζονταν από τους Τούρκους «Πλατεία του ξίφους» (Κιλίτζ-μεϊντάν)- όπου βρίσκονται τα διοικητικά κτίρια της Περιφερειακής Ενότητας Χίου και το Δημαρχείο, το Οθωμανικό τέμενος (Μετζιτιέ Τζαμί), που στεγάζει το Βυζαντινό Μουσείο Χίου, ο μεγάλος και δροσερός Δημοτικός Κήπος, είναι μια περιοχή που συνδυάζει αρμονικά το παρόν με το παρελθόν του τόπου.
Κοντά στην πλατεία, υπάρχουν τα αξιοπρόσεκτα κτίσματα που διασώθηκαν από την εποχή της Τουρκοκρατίας στο νησί, το Μπαιρακλή Τζαμί, το Οσμανιέ Τζαμί, καθώς και Οθωμανικές κρήνες.

Από το κέντρο της πλατείας, η οδός Κένεντυ οδηγεί στην επίσημη πύλη του μεσαιωνικού κάστρου της Χίου. Η οικοδόμηση του φρουρίου ανάγεται στα τέλη του 10ου αιώνα και κυρίως στον 11ο αιώνα στη θέση περίπου της αρχαίας πόλης και σε άμεση σχέση με το λιμάνι.
Το κάστρο που κατοικείται συνεχώς από την εποχή που κτίσθηκε μέχρι σήμερα, έχει τα χαρακτηριστικά του παλαιού κατοικημένου φρουρίου, δηλαδή στενά δρομάκια, πολλά ερείπια και κτίρια ποικίλων εποχών.

Στα νότια της πλατείας εκτείνεται ο κεντρικός δρόμος της πόλης, η Απλωταριά. Ο δρόμος διασχίζει τον πυρήνα της παλιάς πόλης, κρατώντας και σήμερα το μεγαλύτερο μέρος της εμπορικής κίνησης, με πολλά καταστήματα που συνθέτουν μια αξιόλογη αγορά.
Στην Απλωταριά βρίσκονται τα περισσότερα κτίρια του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα, παλιά αρχοντικά κτίρια. Προς το τέλος της Απλωταριάς και προς τα ανατολικά, ένας δρόμος οδηγεί στο Γυμνάσιο το οποίο ιδρύθηκε το 1792, στη Μητρόπολη, στη Βιβλιοθήκη του Κοραή η οποία αριθμεί 135.000 τόμους και διαθέτει στον πάνω όροφο Πινακοθήκη και Λαογραφικό Μουσείο.

Στα νότια της πόλης εκτείνονται συνοικίες που κατοικήθηκαν κατά τον 20ό αιώνα και έκτοτε περιλαμβάνουν τις τάσεις επέκτασης της πόλης. Στην περιοχή αυτή βρίσκεται το Αρχαιολογικό Μουσείο, το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, το κεντρικό γήπεδο της πόλης, αλλά και το Ναυτικό Μουσείο.
## Μεταφορές
### Αεροπορικές

### Ακτοπλοϊκές
Στο Λιμάνι της Χίου η Hellenic Seaways συνδέει τη Χίο με τη Μυτιλήνη, τον Πειραιά και άλλα νησιά του Αιγαίου. . Επίσης υπάρχουν πλοία προς Τσεσμέ από την Erturk Lines , τη Sunrise Lines και την Turyol.
### Οδικές

#### Λεωφορεία
Το υπεραστικό ΚΤΕΛ Χίου συνδέει την πόλη με το υπόλοιπο νησί . Υπάρχουν 4 γραμμές αστικών λεωφορείων που ενώνουν τα προάστια του νησιού, το αεροδρόμιο και τις φοιτητικές εστίες του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Τα δρομολόγια εκτελεί το Αστικό ΚΤΕΛ Χίου

## Πληθυσμός

Σύμφωνα με την απογραφή του 2021 η πόλη της Χίου έχει 27.015 κατοίκους. Αυτό αποτελεί μία ελαφρύ αύξηση απο την απογραφή του 2011. Σε γενικές γραμμές ο πληθυσμός της Χίου έχει παραμείνει σταθερός απο την απελευθέρωση με μικρές διακυμάνσεις μόνο. Μόνη αξιοσημείωτη αύξηση είναι μεταξύ του 1920 και 1928. 

**Διάγραμμα εξέλιξης πληθυσμού από το 1920**
ImageSize  = width:540 height:300
PlotArea   = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = late
Colors =
 id:linegrey2 value:gray(0.9)
 id:linegrey value:gray(0.7)
 id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
 id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
 id:cobar3 value:rgb(0.7,0.3,0.3)
DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:31000
ScaleMajor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:2500 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:19 align:left
  bar:1920 color:cobar3 from:0 till:20032
  bar:1928 from:0 till:26167
  bar:1940 from:0 till:26557
  bar:1951 from:0 till:24361
  bar:1961 from:0 till:24053
  bar:1971 from:0 till:24084
  bar:1981 from:0 till:24070
  bar:1991 from:0 till:25231
  bar:2001 from:0 till:25671
  bar:2011 from:0 till:26850
  bar:2021 color:cobar2 from:0 till:27015
PlotData=
  textcolor:black fontsize:S
  bar:1920 at: 20032 text: 20.032 shift:(-14,5)
  bar:1928 at: 26167 text: 26.167 shift:(-14,5)
  bar:1940 at: 26557 text: 26.557 shift:(-14,5)
  bar:1951 at: 24361 text: 24.361 shift:(-14,5)
  bar:1961 at: 24053 text: 24.053 shift:(-14,5)
  bar:1971 at: 24084 text: 24.084 shift:(-14,5)
  bar:1981 at: 24070 text: 24.070 shift:(-14,5)
  bar:1991 at: 25231 text: 25.231 shift:(-14,5)
  bar:2001 at: 25671 text: 25.671 shift:(-14,5)
  bar:2011 at: 26850 text: 26.850 shift:(-14,5)
  bar:2021 at: 27015 text: 27.015 shift:(-14,5)

## Δήμαρχοι Χίου

Ο δήμος Χίου συστάθηκε στις 5 Μαΐου 1918 με έδρα τον οικισμό Χίος. Μεταπολεμικά ο δήμαρχος με τη μακροβιότερη θητεία ήταν ο Παντελής Πατελίδας.

## Παραπομπές

## Βιβλιογραφία
*Gaston Deschamps «Στους δρόμους της Μικρασίας. Οδοιπορικό 1890» εκδ.Τροχαλία,1990

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

*Επίσημη Ιστοσελίδα Δήμου Χίου
*Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου
*Στοιχεία για τον Δήμο Χίου από το Υπουργείο Εσωτερικών

Κατηγορία:Πόλεις της Ελλάδας
*
Κατηγορία:Δήμος Χίου