Α΄ κατηγορία καλαθοσφαίρισης ανδρών Κύπρου

Το **Πρωτάθλημα Καλαθοσφαίρισης Κύπρου**, γνωστό ως ***ΟΠΑΠ Basket League*** για λόγους χορηγίας, είναι ένα Κυπριακό επαγγελματικό πρωτάθλημα για ανδρικούς συλλόγους καλαθοσφαίρισης. Στο Σύστημα πρωταθλημάτων καλαθοσφαίρισης της Κύπρου, είναι το πρωταρχικό πρωτάθλημα της χώρας και διοργανώνεται από την Κυπριακή Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης (ΚΟΚ). Το πρωτάθλημα αποτελείται από 9 ομάδες (2024–25) και λειτουργεί με το σύστημα προώθησης και υποβιβασμού με την Β1 Κατηγορία.

Το πρωτάθλημα διοργανώθηκε για πρώτη φορά το 1966 και αυτή τη στιγμή χρηματοδοτείται από την ελληνική εταιρεία διοργάνωσης και διεξαγωγής τυχερών παιχνιδιών ΟΠΑΠ, και έτσι είναι επίσημα γνωστό ως ΟΠΑΠ Basket League. Οι αγωνιστικές περίοδοι διαρκούν από το Οκτώβριο μέχρι τον Μάιο (κανονική περίοδος και πλέι-οφ).

Από την έναρξη του Κυπριακού Πρωταθλήματος το 1966, 10 ομάδες έχουν κερδίσει τον τίτλο. Πολυνίκης ομάδα του θεσμού είναι η ΑΕΛ Λεμεσού με (13) κατακτήσεις. 

## Μορφή διοργάνωσης
### Διοργάνωση
Στο πρωτάθλημα συμμετέχουν 10 ομάδες οι οποίες αναμετρώνται τρείς φορές μεταξύ τους στην κανονική περίοδο. Οι πρώτες οκτώ συμμετέχουν στα πλέι-οφ. Η τελευταία ομάδα στο τέλος της κανονικής περιόδου διαβαθμίζεται στη Β1 κατηγορία. Τη θέση στο νέο πρωτάθλημα παίρνει η πρωταθλήτρια της Β1 κατηγορίας. Η πρωταθλήτρια ομάδα συμμετέχει στη διοργάνωση Basketball Champions League και η κυπελλούχος ομάδα στο FIBA Europe Cup. Και οι δύο διοργανώσεις ανήκουν στην FIBA.

Τα πλέι-οφ ξεκίνησαν την περίοδο 1983-84. Πρώτοι αντίπαλοι στον τελικό, σε αυτήν τη νέα διαδικασία, ήταν ο Αχιλλέας και ο Κεραυνός, με την ομάδα του Καϊμακλίου να αναδεικνύεται πρωταθλήτρια με 2-1 στις νίκες. Από το 1984-85 ως το 1986-87 ο πρωταθλητης κρινόταν στις τρεις νίκες, ενώ από το 1987-88 και μετά το σύστημα άλλαξε καθώς προσμετρούνταν και οι αγώνες πρωταθλήματος και ο τιτλος κρινόταν στις τέσσερις νίκες. Τη δεκαετία του 1990 οι ομάδες ηταν 12 με τις 6 να προκρίνονται στη β' φάση.

## Ιστορία
Το μπάσκετ πρωτοεμφανίστηκε στον ελληνικό χώρο το 1918 μέσω της Χ.Α.Ν. (κυρίως) και του «Οίκου του Στρατιώτη». Τότε, στο γήπεδο της Χ.Α.Ν. Αθηνών, για πρώτη φορά παίχτηκε μπάσκετ στην Αθήνα. Μερικά μέλη της, μεταξύ των οποίων και ο Μάικ Στεργιάδης, που υπήρξε μαθητής του Νέισμιθ στο Σπρίνγκφιλντ, πήραν δύο καρέκλες, τις στερέωσαν ανάποδα σε δύο τοίχους και με μία μπάλα ποδοσφαίρου πρωτόπαιξαν μπάσκετ. Η Χ.Α.Ν. φρόντισε να διαδοθεί το άθλημα στα σχολεία και στους συλλόγους, ενώ συγχρόνως άρχισε να διοργανώνει και αγώνες. Μάλιστα, το 1920 έγινε στη Σμύρνη και το πρώτο τουρνουά, με τη συμμετοχή πέντε ομάδων και νικητής ήταν ο Πανιώνιος. Αυτά τα τουρνουά συνεχίστηκαν μέχρι το 1924 και άρχισαν να παίρνουν μέρος φοιτητές και μαθητές. Στη συνέχεια, τη διοργάνωση ανέλαβε ο Σ.Ε.Γ.Α.Σ. και το πρώτο πρωτάθλημα υπό την αιγίδα του, διεξήχθη την αγωνιστική περίοδο 1927–28 με νικητή τον Ηρακλή Θεσσαλονίκης. 

Στην Κύπρο αρχικά διεξάγονταν τοπικά πρωταθλήματα ανά επαρχία. 

### Δεκαετία 1960
Το 1965-66 ξεκίνησε ομως το πρώτο πρωτάθλημα το οποίο διακόπηκε με τον Διγενή Ακρίτας Μόρφου να προηγείται στη βαθμολογία.

### Δεκαετία 1970
Το 1974 η κυπριακή καλαθόσφαιρα απόλεσε στην τουρκική εισβολή και στις μάχες που έγιναν, αρκετούς αθλητές, οι οποίοι έτρεξαν να βοηθήσουν την πατρίδα τους και δεν επέστρεψαν ποτέ. Η ΠΑΕΕΚ Κερύνειας είχε χαρακτηριστεί Dream Team, τοτε, και οι μισοί παίκτες της ομάδας είχαν πέσει κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής.

Την σεζόν 1977-1978 η ΑΕΛ πήρε τον τίτλο για μια νίκη διαφορά από τον ΑΠΟΕΛ και ισοδυναμούσε με ευρωπαϊκό εισιτήριο. Ετσι, το 1978-79, η ΑΕΛ γίνεται η πρώτη ομάδα που εκπροσωπεί την Κύπρο σε ευρωπαϊκή διοργάνωση καλαθόσφαιρας, αφού ως τότε οι πρωταθλητές δεν εβγαιναν στην Ευρώπη.

### Δεκαετία 1980
Την σεζόν 1981-82 η ΑΕΛ κατέκτησε ξανά τον τίτλο, αφήνοντας δεύτερο τον Κεραυνό που όμως για πρώτη φορά πήρε την πρόκριση για το Κύπελλο Κόρατς της επόμενης περιόδου. Την σεζόν 1982-83 και ο Κυπελλούχος απέκτησε δικαίωμα συμμετοχής στο Κυπελλούχων της ΦΙΜΠΑ, με την ΑΕΛ Λεμεσού να προκρίνεται. Την σεζόν 1983-84 καθιερώθηκαν για πρωτη φορά τα πλεϊ οφφ και απαιτούνταν 2 νίκες για τον τίτλο χωρίς να υπολογίζονται οι αγωνες της κανονικής περιόδου. Στη σειρά τον τελικών βρέθηκαν ο Κεραυνός και ο Αχιλλέας με τον πρώτο να κερδίζει στον Στρόβολο και τον Αχιλλέα να ισοφαρίζει τη σειρά στο Καϊμακλί στη Λευκωσία (ανοιχτά γήπεδα τότε). Στον τρίτο τελικό που έγινε σε ουδέτερο γήπεδο, στο Λευκόθεο, ο Κεραυνός νίκησε με 64-62 και πήρε το πρωτάθλημα.

Την σεζόν 1984-85 απαιτούνταν 3 νίκες πλέον για τον στους τελικούς (χωρίς να υπολογίζονται οι αγωνες της κανονικής περιόδου). Το 1984-85 θα έδινε και δεύτερο ειστήριο συμμετοχής στο Κύπελλο Κόρατς της επόμενης περιόδου και έτσι για το 1985-86 οι κυπριακές ομάδες στα Κύπελλα Ευρώπης έγιναν 4 (ο δεύτερος ΑΠΟΕΛ και ο Κεραωνός στο Κύπελλο Κόρατς, η νταμπλούχος ΑΕΛ Λεμεσού στο Πρωταθλητριών και η φιναλίστ Κυπελλου ΕΝΑΔ στο Κυπελλούχων). Το 1988-89 οι ομάδες στην Ευρώπη μειώθηκαν και πάλι σε τρεις, ενώ από το 1989-90 έγιναν 5. Ετσι την σεζόν 1989-90 επιτράπηκε για πρώτη φορά, η έλευση ξένων, αν και δεν είχαν προχωρήσει ολες οι ομάδες σε προσθήκες.

### Δεκαετία 1990
Την σεζόν 1994-95 ο τελικός κρίθηκε στο Κοινοτικό της Λάρνακας με τον ΑΠΟΕΛ να νικάει την νεοϊδρυθείσα ΑΕΚ και να κάνει το 4-2 στις νίκες (προσμετρούσαν και οι αγωνες της κανονικής περιόδου). Στο πρωτάθλημα της αγωνιστικής περιόδου 1996-97, σε μια διοργάνωση 12 ομάδων, οι πρώτες τέσσερις (Αχιλλέας, Κεραυνός, ΑΠΟΕΛ και ΑΕΛ) είχαν μεταξύ τους ένα μόλις βαθμό διαφορά και στα μεταξύ τους ντέρμπι το σκορ νικών-ηττών, ήταν σε όλα τα ζευγάρια στο 1-1, για την κανονική περίοδο. Την αγωνιστική περίοδο 1999-2000 ο Παναθηναϊκός της Λεμεσού είχε τερματίσει στη 2η θέση, πίσω από τον Κεραυνό στην κανονική διάρκεια, αλλα στα πλέι-οφ, είχε πέσει θύμα της μεγαλύτερης ανατροπής στην ιστορία, όταν αποκλείστηκε με 4-3 από την ΑΕΛ, ενώ κέρδιζε με 3-0 νικες.

Την σεζόν 1997-98 ο ΑΠΟΕΛ των οικονομικών προβλημάτων αποκλείει στα ημιτελικά τον ισχυρό τότε Αχιλλέα Καϊμακλίου και περνά στον τελικό απέναντι στον Κεραυνό, με την σειρά να φτάνει στο 3-3 και ο μεγάλος τελικός πρωταθλήματος παίχθηκε στην έδρα του Κεραυνού  πανηγυρίζοντας το έβδομο πρωτάθλημα της ιστορίας του. Την σεζόν 1999-00 για πρώτη φορά η κατηγορία είχε ομάδες και από τις έξι πόλεις της Κύπρου: η Λεμεσός είχε τρεις ομάδες, την ΑΕΛ, τον Απόλλωνα και τον Παναθηναϊκό Λεμεσού, η Λάρνακα είχε την ΑΕΚ, η επαρχία της ελεύθερης Αμμοχώστου είχε την Ένωση, η Πάφος είχε τη Γεροσκήπου, η ΠΑΕΕΚ από την Κερύνεια και οι υπόλοιπες από την Λευκωσία.

### Δεκαετία 2000
Το 2002-03 οι τελικοί ήταν ακρως συναρπαστικοί αφού πλέον οι νίκες πρωταθλήματος δεν μετρούσαν. Η ΑΕΛ είχε τερματίσει δεύτερη κατά την κανονική περίοδο και νίκησε με 80-69 μέσα στην έδρα του Κεραυνού και στον δεύτερο τελικό, μέσα στη Λεμεσό, η ΑΕΛ φθάνει στο ένα βήμα πριν από την κατάκτηση του τίτλου, για πρώτη φορά μετά το 1988 (σκορ 83-76). Ο Κεραυνός νίκησε στον τρίτο τελικό μετά από παράταση με 103-95 (85-85 στο 40`) και στον τέταρτο η ΑΕΛ νίκησε με 79-74.

### Δεκαετία 2010
Τη σεζόν 2019–20 το πρωτάθλημα διεκόπη λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού. Στις 21 Μαΐου 2020, έπειτα από ψηφοφορία του Διοικητικού Συμβουλίου του αποφασίστηκε η πρωταθλήτρια να μην αναδειχτεί εκείνη τη σεζόν.

## Ομάδες
Οι ακόλουθες 10 ομάδες (με αλφαβητική σειρά) που αγωνίζονται στο ΟΠΑΠ Basket League κατά τη διάρκεια της περιόδου 2025–26:

*Πετρολίνα ΑΕΚ
*Προτέας ΕΚΑ ΑΕΛ
*Ανόρθωσις Αμμοχώστου
*ΑΠΟΕΛ
*Απόλλων Λεμεσού
*Αχιλλέας Καϊμακλίου
*Διγενής Ακρίτας Μόρφου
*Ένωσις Θυέλλης Αναγεννήσεως Έγκωμης (ΕΘΑ Έγκωμης)
*Ένωσις Νέων Παραλιμνίου (ΕΝΠ)
*Κεραυνός Στροβόλου

## Πρωταθλητές
### Κάτοχοι τίτλου

* 1965–66: Διεκόπη 
* 1966–67: Διγενής Μόρφου 
* 1967–68: Διγενής Μόρφου 
* 1968–69: ΕΝΑΔ 

* 1969–70: ΠΑΕΚ 
* 1970–71: ΠΑΕΚ
* 1971–72: ΠΑΕΚ
* 1972–73: Πεζοπορικός 
* 1973–74: ΑΕΛ Λεμεσού 
* 1974–75: Αχιλλέας Καϊμακλίου 
* 1975–76: ΑΠΟΕΛ 

* 1976–77: Αχιλλέας Καϊμακλίου
* 1977–78: ΑΕΛ Λεμεσού 

* 1978–79: ΑΠΟΕΛ
* 1979–80: ΑΕΛ Λεμεσού
* 1980–81: ΑΠΟΕΛ
* 1981–82: ΑΕΛ Λεμεσού

* 1982–83: ΑΕΛ Λεμεσού
* 1983–84: Αχιλλέας Καϊμακλίου 
* 1984–85: ΑΕΛ Λεμεσού
* 1985–86: Αχιλλέας Καϊμακλίου
* 1986–87: ΑΕΛ Λεμεσού
* 1987–88: ΑΕΛ Λεμεσού
* 1988–89: Κεραυνός Στροβόλου 
* 1989–90: ΕΝΑΔ 
* 1990–91: Πεζοπορικός 

* 1991–92: Πεζοπορικός
* 1992–93: Αχιλλέας Καϊμακλίου
* 1993–94: Πεζοπορικός  
* 1994–95: ΑΠΟΕΛ 
* 1995–96: ΑΠΟΕΛ  
* 1996–97: Κεραυνός Στροβόλου 
* 1997–98: ΑΠΟΕΛ
* 1998–99: ΑΠΟΕΛ
* 1999–00: Κεραυνός Στροβόλου 
* 2000–01: Κεραυνός Στροβόλου 
* 2001–02: ΑΠΟΕΛ
* 2002–03: ΑΕΛ Λεμεσού 
* 2003–04: ΑΕΛ Λεμεσού
* 2004–05: ΑΕΛ Λεμεσού
* 2005–06: ΑΕΛ Λεμεσού
* 2006–07: ΑΕΛ Λεμεσού
* 2007–08: Κεραυνός Στροβόλου 

* 2008–09: ΑΠΟΕΛ
* 2009–10: ΑΠΟΕΛ
* 2010–11: ΕΘΑ Έγκωμης 
* 2011–12: ΕΘΑ Έγκωμης
* 2012–13: ΑΕΚ Λάρνακας

* 2013–14: ΑΠΟΕΛ
* 2014–15: ΑΕΚ Λάρνακας
* 2015–16: ΑΕΚ Λάρνακας
* 2016–17: Κεραυνός Στροβόλου
* 2017–18: ΑΕΚ Λάρνακας
* 2018–19: Κεραυνός Στροβόλου
* 2019–20: Διεκόπη
* 2020–21: ΑΕΚ Λάρνακας
* 2021–22: Κεραυνός Στροβόλου
* 2022–23: ΑΕΚ Λάρνακας
* 2023–24: Κεραυνός Στροβόλου
* 2024–25: ΑΕΚ Λάρνακας

### Σύνολο τίτλων

## Βραβεία
### Kύπριος Παίκτης της χρονιάς
Απονέμονταν από το 1974 ως το 1988 από την ΕΑΚ (Ένωση Αθλητικογράφων Κύπρου, ιδρύθηκε το 1973).

Απονέμονταν από την ΕΑΚ (Ενωση Αθλητικογράφων Κύπρου) μετά το 1988 περιοδικά σε αθλητές μπάσκετ (ως μέρος της κατάταξης ολων των αθλητών).

## Ρεκόρ
### Ομάδες
* Τρεις φορές πρωταθλήτρια αναδείχθηκε ομάδα που τερμάτισε στην 4η θέση της κανονικής περιόδου και ανέτρεψε δύο μειονεκτήματα έδρας. Πρώτος ήταν ο Πεζοπορικός, την περίοδο 1990-91 (κόντρα στον ΑΠΟΕΛ ο τελικός). Επίσης ο ΑΠΟΕΛ, το 2002 και το 2009, και στα δύο νίκησε στον τελικό τον Κεραυνό, ενώ νωρίτερα απέκλεισε τις πρώτες της κανονικής περιόδου (το 2002 ο Απόλλωνας και το 2009 η ΑΕΛ). 
* Ως 4η της κανονικής περιόδου στέφθηκε πρωταθλήτρια το 2011 και η ΕΘΑ, ωστόσο στον τελικό είχε το πλεονέκτημα έδρας, αντιμετωπίζοντας την ΑΕΛ (είχε τερματίσει 6η).
* Το 1983, σε επίσημο αγώνα του πρωταθλήματος καλαθόσφαιρας, η ΑΕΛ συντρίβει τον Εθνικό με 177-39 και δημιουργεί παγκύπριο ρεκόρ καλύτερης επίθεσης και μεγαλύτερης διαφοράς σε ένα αγώνα.

### Παίκτες
*Τρεις σερί τίτλους, με την ίδια ομάδα πανηγύρισαν οι προπονητες Αλέκος Ιακωβίδης (1970-72 με την ΠΑΕΚ) και ο Σερβοκύπριος Ντράγκαν Ράτσα (2003-05 με την ΑΕΛ). 
*Το ρεκόρ συνεχόμενων τίτλων κατέχει ο Μέμος Ιωάννου με τέσσερα πρωταθλήματα, δύο με τον ΑΠΟΕΛ (1998, 1999) και δύο με τον Κεραυνό (2000, 2001).
*Ο Γιώργος Αναστασιάδης, πανηγύρισε πέντε συνεχόμενους τίτλους πρωταθλητή με τρεις διαφορετικές ομάδες: 2008 Κεραυνός, 2009 και 2010 ΑΠΟΕΛ, 2011 και 2012 ΕΘΑ.
*Ο Τζο-Τζο Γκαρσία είναι ο ξένος πανηγύρισε τρία πρωταθλήματα με τον ΑΠΟΕΛ, το 1998, το 2002 και το 2009.
*Πολυνίκης προπονητης του θεσμού είναι ο Γιώργος Θυρώτος, ο οποίος οδήγησε την ΑΕΛ σε πέντε κατακτήσεις πρωταθλημάτων (1982, 1983, 1985, 1987, 1988).
*Στις 30 Ιανουαρίου 1988, ο Χρίστος Στυλιανίδης σκοραρε 127 πόντους σε παιχνίδι της ΕΝΑΔ κόντρα στην ΑΕΚ Καθολικής (149-51).
*Την προηγούμενη σεζόν 1986-87 ο Τάκης Μιράλλαης σημειωσε 99 πόντους στον αγωνα Αχιλλέα - ΕΘΑ.
*Στις 6 Φεβρουαρίου 1988, ο Χρίστος Στυλιανίδης σκοραρε 102 πόντους σε παιχνίδι της ΕΝΑΔ κόντρα στην Ολυμπιάδα Νεαπόλεως (127-71).
*Την σεζόν 1995-1996 ο Τόνι Χάρις του ΑΠΟΕΛ σκόραρε κόντρα στον Αχιλλέα Αγρού με 75 πόντους.
*Τα 15/20 τρίποντα του θρυλικού Κύπριου σουτέρ, Κώστα Εγγλέζου, παραμένει η κορυφαία επίδοση -σε παγκόσμιο επίπεδο- όσον αφορά τα περισσότερα τρίποντα σε έναν αγώνα (ΑΠΟΕΛ-ΕΘΑ, σεζον 1987-88) και μάλιστα 11 συνεχόμενα (αρχικά είχε 4/9). Την ίδια σεζόν, στις 30 Ιανουαρίου 1988 ο Δημήτρης Γρίβας με 13 τ΄ριποντα για τον Απόλλωνα πέρασε 2ος στη σχετική λίστα.
*Tην σεζόν 1994-95 ο Δημήτρης Τηλεμάχου της ΠΑΕΕΚ είχε οκτώ στα οκτώ τρίποντα σε παιχνίδι κόντρα στον Απόλλωνα στη Λεμεσό (σκόραρε και για ένατη φορά σε ισάριθμες προσπάθειες, αλλά είχε λήξει ο χρόνος)
*Tην σεζόν 1993-94 στη β' φαση του φάιναλ 6 ο Νταρελ Αρμστρονγκ του Πεζοπορικού σκοραρε 10 τρίποντα (ΠΟΛ-Απόλλων Λ. 125-96).
*Ο νεαρότερος σκόρερ πάνω από 30 πόντους σε αγώνα είναι ο Χρίστος Στυλιανίδης σε ηλικία 16 ετών. Σημείωσε 36 πόντους κόντρα στον ΑΠΟΕΛ, οδηγώντας την ομάδα του Αγίου Δομετίου στον θρίαμβο με 99-85, στο ντεμπούτο του, τη σεζον 1985-86.

## Δείτε επίσης
*Κύπελλο Κύπρου
*Σούπερ Καπ

## Παραπομπές


## Σημειώσεις

## Πηγές
*
*
*Αφιέρωμα: Οι “δυναστείες” του Κυπριακού πρωταθλήματος
*ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΡΕΤΡΟ
*Ποιοι είναι οι καλύτεροι ξένοι όλων των εποχών;
*ΤΟ ΣΗΚΩΣΕ Η ΠΕΤΡΟΛΙΝΑ ΑΕΚ
*Ο κυπριακός αθλητισμός μετά το καλοκαίρι του 1974
*Οι κορυφαίοι αθλητές 1972-2000
*Οι κορυφαίοι αθλητές 1986
*Η ΕΛΙΤ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ ΚΑΛΑΘΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ ΣΤΙΣ ΔΕΚΑΕΤΙΕΣ ΤΟΥ ’80 & ’90
*HALL OF FAME keravnosbc
*

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Κυπριακή Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης