Γενικές εκλογές 2025 στη Γουινέα-Μπισσάου

Οι γενικές εκλογές διεξήχθησαν στη Γουινέα-Μπισσάου στις 23 Νοεμβρίου 2025 για την εκλογή του προέδρου και των μελών της Εθνοσυνέλευσης του Λαού. Ήταν προγραμματισμένο να διεξαχθούν χωριστές βουλευτικές και προεδρικές εκλογές. Οι βουλευτικές εκλογές είχαν προγραμματιστεί για τις 24 Νοεμβρίου 2024 αφού ο πρόεδρος Ουμάρο Σισόκο Εμπαλό διέλυσε το κοινοβούλιο, το οποίο ελεγχόταν από την αντιπολίτευση, στις 4 Δεκεμβρίου 2023 έπειτα από την απόπειρα πραξικοπήματος. Ωστόσο, ο Εμπαλό ανέβαλε τις βουλευτικές εκλογές στις αρχές Νοεμβρίου 2024. Οι προεδρικές εκλογές είχαν προγραμματιστεί για τον Δεκέμβριο του 2024. Αργότερα επίσης αναβλήθηκαν και η θητεία του Εμπαλό έληξε στις 27 Φεβρουαρίου 2025. Ωστόσο, παρέμεινε στην εξουσία και ήταν υποψήφιος για επανεκλογή στα τέλη του 2025. Η αντιπολίτευση και η κοινωνία των πολιτών χαρακτήρισαν την κατάσταση «θεσμικό πραξικόπημα».

Μετά τις εκλογές, τόσο ο Εμπαλό όσο και ο Φερνάντο Ντίας ντα Κόστα, που είχε λάβει τη στήριξη του κύριου κόμματος της αντιπολίτευσης PAIGC, ισχυρίστηκαν τη νίκη στις προεδρικές εκλογές. Ωστόσο, στις 26 Νοεμβρίου σημειώθηκε πραξικόπημα μία ημέρα πριν από την αναμενόμενη ανακοίνωση των επίσημων αποτελεσμάτων, οδηγώντας στη σύλληψη του Εμπαλό και στη συγκρότηση της Ανώτατης Στρατιωτικής Διοίκησης για την Αποκατάσταση της Εθνικής Ασφάλειας και της Δημόσιας Τάξης από τον στρατό της χώρας.

## Ιστορικό
Το 2019 ο Ουμάρο Σισόκο Εμπαλό κέρδισε τον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών του 2019 απέναντι στον Ντομίνγκος Σιμόες Περέιρα, με 54% έναντι 46%. Ο Σιμόες Περέιρα αμφισβήτησε τα αποτελέσματα. Αν και ούτε το Ανώτατο Δικαστήριο της Γουινέας-Μπισσάου ούτε το κοινοβούλιο είχαν εγκρίνει την επίσημη τελετή ορκωμοσίας, ο Εμπαλό οργάνωσε μια εναλλακτική τελετή ορκωμοσίας σε ξενοδοχείο στη Μπισσάου για να ανακηρύξει τον εαυτό του νόμιμο πρόεδρο της Γουινέας-Μπισσάου. Πολλοί πολιτικοί στη Γουινέα-Μπισσάου, συμπεριλαμβανομένου του πρωθυπουργού Αριστίντες Γκόμες, κατηγόρησαν τον Εμπαλό ότι οργάνωσε πραξικόπημα, αν και ο απερχόμενος πρόεδρος Βας παραιτήθηκε ώστε να επιτρέψει στον Εμπαλό να αναλάβει την εξουσία.

Το 2022 ο Εμπαλό διέλυσε το κοινοβούλιο, οδηγώντας σε νίκη της αντιπολίτευσης στις βουλευτικές εκλογές του 2023. Ο Εμπαλό διέλυσε ξανά το κοινοβούλιο στις 4 Δεκεμβρίου 2023, υποστηρίζοντας ότι μια "απόπειρα πραξικοπήματος" τον εμπόδισε να επιστρέψει από τη Διάσκεψη COP28 για το κλίμα. Σε απάντηση της διάλυσης, ο πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης Ντομίνγκος Σιμόες Περέιρα κατηγόρησε τον πρόεδρο ότι πραγματοποιεί «συνταγματικό πραξικόπημα». Ο εν ενεργεία πρόεδρος Εμπαλό απέλυσε στη συνέχεια τον πρωθυπουργό Ζεράλντο Μαρτίνς, που είχε διοριστεί από την PAIGC-ηγεσία της Εθνοσυνέλευσης και διόρισε αντ’ αυτού τον Ρουί Ντουάρτε ντε Μπαρός με προεδρικό διάταγμα.

Ο Εμπαλό, ο οποίος είναι επιλέξιμος για δεύτερη θητεία, είχε δώσει αντιφατικά μηνύματα σχετικά με τις προθέσεις του. Τον Σεπτέμβριο του 2024, έπειτα από συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου, ανακοίνωσε ότι αποφάσισε να μην είναι υποψήφιος έπειτα από συζήτηση με τη σύζυγό του, αλλά τον Νοέμβριο του 2024 δήλωσε ότι σκοπεύει να παραμείνει πρόεδρος «για πολλά χρόνια», πέρα από το 2030.

Στις 23 Φεβρουαρίου 2025 ο Εμπαλό όρισε την ημερομηνία των προεδρικών και βουλευτικών εκλογών για τις 30 Νοεμβρίου 2025. Την ίδια στιγμή, προέκυψαν αντιπαραθέσεις σχετικά με το πότε θα έληγε η θητεία του, καθώς ομάδες της αντιπολίτευσης υποστήριξαν ότι η θητεία του έληγε στις 27 Φεβρουαρίου 2025, ενώ το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι έληγε στις 4 Σεπτεμβρίου 2025. Στις 3 Μαρτίου ο Εμπαλό ανακοίνωσε ότι θα είναι ξανά υποψήφιος στις εκλογές. Στις 7 Μαρτίου ο Εμπαλό μετέφερε την ημερομηνία των εκλογών στις 23 Νοεμβρίου 2025.

Στις 7 Αυγούστου 2025 ο Εμπαλό απέπεμψε τον πρωθυπουργό Ρουί Ντουάρτε ντε Μπαρός (μέλος του PAIGC στο κοινοβούλιο) και διόρισε τον Μπραΐμα Καμαρά, μέλος του Madem G15, με ρητή εντολή να οργανώσει τις εκλογές. Αν και ο Καμαρά είχε παλαιότερα επικρίνει έντονα τον Εμπαλό και είχε υπογράψει συμφωνία με τον Ντομίνγκος Σιμόες Περέιρα για να «σωθεί η δημοκρατία και το κράτος δικαίου», κυκλοφορούσαν φήμες για την επανένωσή του με τον πρόεδρο ήδη από τον Ιούλιο του 2025.
 
## Αποτελέσματα
Αμφότεροι ο Εμπαλό και ο Φερνάντο ντίας Ντα Κόστα ισχυρίστηκαν τη νίκη στις προεδρικές εκλογές της 24ης Νοεμβρίου, παρά το ότι τα επίσημα αποτελέσματα δεν είχαν ακόμη ανακοινωθεί. Ένα μέλος της αποστολής παρατηρητών της Δυτικής Αφρικής δήλωσε ότι ο Εμπαλό είχε χάσει τις εκλογές.

Στις 26 Νοεμβρίου, μία ημέρα πριν από την ανακοίνωση των επίσημων αποτελεσμάτων, ακούστηκαν πυροβολισμοί έξω από το προεδρικό μέγαρο στη Μπισσάου και την Εθνική Εκλογική Επιτροπή, με τον Εμπαλό να δηλώνει ότι είχε συλληφθεί ως μέρος ενός πραξικοπήματος του 2025 στη Γουινέα-Μπισσάου που πραγματοποιήθηκε από τον Διευθυντή του Στρατιωτικού Γραφείου της Προεδρίας,Ταξίαρχο Ντένις Ινκάνια. Οι Επαναστατικές Ένοπλες Δυνάμεις του Λαού στη συνέχεια δήλωσαν ότι είχαν «απόλυτο έλεγχο» της χώρας και εγκαθίδρυσαν το Ανώτατο Στρατιωτικό Διοικητήριο για την Αποκατάσταση της Εθνικής Ασφάλειας και της Δημόσιας Τάξης.

Ο Ντίας αναφέρθηκε επίσης αρχικά ότι είχε συλληφθεί, αλλά αργότερα δημοσίευσε βίντεο δηλώνοντας ότι είχε διαφύγει και δεσμεύτηκε να αντισταθεί στο πραξικόπημα. Στις 27 Νοεμβρίου το Ανώτατο Στρατιωτικό Διοικητήριο ανακήρυξε τον αρχηγό του στρατού, Στρατηγό Ορτά Ιντά-Α Να Μαν, ως επικεφαλής μιας στρατιωτικής κυβέρνησης που θα επέβλεπε μια μεταβατική περίοδο ενός έτους. Αργότερα την ίδια ημέρα, ο Εμπαλό αφέθηκε ελεύθερος και κατέφυγε στη Σενεγάλη έπειτα από διαμεσολάβηση της κυβέρνησης της Σενεγάλης.
 
Στις 2 Δεκεμβρίου η CNE δήλωσε ότι αδυνατούσε να δημοσιεύσει τα αποτελέσματα των εκλογών αφού ένοπλοι που φορούσαν μπαλακλάβες κατέσχεσαν υπολογιστές από 45 υπαλλήλους και κατέστρεψαν όλα τα φύλλα καταμέτρησης εκτός από εκείνα της Μπισάου και τον κεντρικό διακομιστή υπολογιστών που αποθήκευε τα αποτελέσματα. Ωστόσο, ορισμένα μέσα ενημέρωσης δημοσίευσαν τα πρακτικά με τα εκλογικά αποτελέσματα:
Ορίστε τα αποτελέσματα σε μορφή πίνακα wikitable, έτοιμα για επικόλληση σε λήμμα της Βικιπαίδειας:

## Παραπομπές

Γουινεα-Μπισσαου
2025
2025