Διονυσιακή λατρεία

[μικρογραφία|350x350εσ| Αιγυπτιακό πάνελ ενδυμάτων με διονυσιακά θέματα, 5ος αιώνας. Η δημοτικότητα της λατρείας του Διονύσου, που εισήχθη στην Αίγυπτο από τους πρώτους [Δυναστεία των Πτολεμαίων|Πτολεμαίους ηγεμόνες τον 3ο αιώνα π.Χ., συνεχίστηκε και στους πρώιμους βυζαντινούς χρόνους (4ος-7ος αιώνας).]]
Η **Διονυσιακή λατρεία,** ήταν η λατρεία που υπήρχε στην αρχαία Ελλάδα, προς τον θεό Διόνυσο. Συνδέθηκε έντονα με τους Σατύρους, τους Κένταυρους και τους Σειληνούς. Χαρακτηριστικά σύμβολά της Διονυσιακής λατρείας, ήταν ο ταύρος, το φίδι, οι τίγρεις, οι λεοπαρδάλεις, ο κισσός και το κρασί. Στον Διόνυσο, ήταν αφιερωμένες οι γιορτές των Διονυσίων (ή αλλιώς τα μεγάλα Διονύσια), οι γιορτές των Ληναίων στην Αθήνα, καθώς και τα Φαλληφόρια. Οι μυημένοι τον λάτρευαν στα Διονυσιακά Μυστήρια, τα οποία ήταν συγκρίσιμα και συνδεδεμένα με τα Ορφικά μυστήρια, και πιθανώς επηρέασαν τον Γνωστικισμό. Ο Ορφέας λέγεται ότι επινόησε τα Μυστήρια του Διονύσου.

Η λατρεία του Διονύσου ανάγεται από την μυκηναϊκή εποχή και πίσω, αφού το όνομά του βρίσκεται στις πινακίδες της Μυκηναϊκής Γραμμικής Β ως  , *di-wo-nu-so*. Ο Διόνυσος εμφανίζεται συχνά να καβαλάει μια λεοπάρδαλη, να φοράει δέρμα λεοπάρδαλης ή να βρίσκεται σε ένα άρμα που το σύρουν πάνθηρες, ενώ μπορεί επίσης να αναγνωριστεί από τον θύρσο που φέρει. Εκτός από το αμπέλι και το φυτό του κισσού, τα δύο πιο ιερά γι' αυτόν σύμβολα, το σύκο ήταν επίσης ένα από τα σύμβολά του. Το κουκουνάρι που ακουμπούσε τον θύρσο του, τον συνέδεε επίσης με την Κυβέλη.

## Βακχανάλια

[αριστερά|μικρογραφία| ''Βάκχος'' του [Καραβάτζο|Καραβάτζιο]]
Τα Βακχανάλια, ήταν οι αντίστοιχες γιορτές του Διονύσου στην αρχαία Ρώμη. Εισήχθησαν στη Ρώμη περίπου το 200 π.Χ. λόγω των ελληνικών αποικιών της Μεγάλης Ελλάδας. Σύμφωνα με τον Λίβιο, οι πιστοί τιμούσαν τον Διόνυσο σε στενό κύκλο. Η γιορτή διαρκούσε 3 μέρες και διεξαγόταν πάντα υπό από το φως του ηλίου. Τα βακχανάλια τελούνταν αρχικά κρυφά και παρακολουθούνταν μόνο από γυναίκες. Στη συνέχεια όμως, η είσοδος στις τελετές επιτράπηκε και στους άνδρες και οι εορτασμοί γίνονταν πέντε φορές το μήνα. Σύμφωνα με τον Λίβιο, η κατάσταση στις γιορτές είχε ξεφύγει το 186 π.Χ., με πολλούς συμμετέχοντες, όντας υπό την επήρεια κρασιού, να ασκούν σεξουαλική βία ή να παρεβρίσκονται ερωτικά με ανθρώπους του ίδιου φύλου. Αυτό οδήγησε την σύγκλητο στην έκδοση διατάγματος που απαγόρευε τα βακχανάλια. Το διάταγμα αυτό, τέθηκε σε ισχύ έπειτα από μαρτυρία μίας δούλας στον Ύπατο για τα όργια που γινόντουσαν στις συγκεκριμένες γιορτές. Από κει και έπειτα, χρειαζόταν ειδική άδεια από την Γερουσία, για να μπορεί κανείς να συμμετάσχει σε αυτές τις εορτές. Παρά την αυστηρή τιμωρία που επιβλήθηκε σε όσους υπέπεσαν σε παράβαση αυτού του διατάγματος, τα Βακχανάλια σε καμία περίπτωση δεν εξαλείφθηκαν στη νότια Ιταλία, για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα.

Ο Διόνυσος εξισώνεται και με τον Βάκχο και τον Λίμπερ (επίσης *Liber Pater*). Ο Λίμπερ («ο ελεύθερος») ήταν θεός της γονιμότητας, του κρασιού και της ανάπτυξης, παντρεμένος με τη Προσερπίνα (Περσεφόνη). Οι γιορτές προς τιμήν του, ήταν τα Λιμπεράλια, που γιορταζόταν στις 17 Μαρτίου, αλλά σε ορισμένους μύθους οι γιορτές αυτές διεξαγόντουσαν επίσης στις 5 Μαρτίου.

## Ονομασίες
[δεξιά|μικρογραφία| Μαρμάρινη κεφαλή του Διονύσου στα μουσεία του [Μουσεία Καπιτωλίου|Καπιτωλίου, Ρώμη]]
Ο Διόνυσος κατά καιρούς, εμφανιζόταν με διαφορετικό επίθετο, κυρίως ανάλογα την γεωγραφική θέση. Εμφανιζόταν μερικές φορές, το επίθετο *"Ακρατοφόρος"*, με το οποίο ορίστηκε ως ο δωρητής του αμιγούς κρασιού και λατρευόταν στη Φιγαλεία της Αρκαδίας. Στη Σικυώνα λατρευόταν με το όνομα *"Ακρορείτης"*. Ως Βάκχος, ονομαζόταν από το λατινικό επίθετο *"Adoneus"*, που σημαίνει «κυβερνήτης». *Αιγοβόλος, «κατσικοκτόνος»*, ήταν το όνομα με το οποίο λατρευόταν στις Πότνιες της Βοιωτίας. Ως ''Αισυμνήτης'' ("ηγεμόνας" ή "άρχοντας") λατρευόταν στην Αρόη και στην Πάτρα της Αχαΐας. Ένα άλλο επίθετο ήταν το *Βρώμιος*, που σήμαινε «ο βροντερός» ή «αυτός της δυνατής κραυγής». Επίσης παρουσιαζόταν ως *"Δενδρίτης"* ή *«θεός των δέντρων»*, από την στιγμή που θεωρούταν ένας ισχυρός θεός της γονιμότητας. Ο Διθύραμβος χρησιμοποιείται μερικές ως αναφορά σε αυτόν σε επίσημα τραγούδια που του τραγουδούσαν σε πανηγύρια. το όνομα αναφέρεται στην πρόωρη γέννησή του. Ο Ελευθέριος («ο ελευθερωτής») ήταν επίθετο τόσο για τον Διόνυσο όσο και για τον Έρωτα . Άλλες μορφές του θεού όπως αυτή της γονιμότητας περιλαμβάνουν το επίθετο "ενόρχης" («με όρχεις»  ή ίσως «στους όρχεις» σε σχέση με τον Δία που έραψε το μωρό Διόνυσο στον μηρό του, δηλαδή στους όρχεις του) στη Σάμο και τη Λέσβο. Ο Ευήιος είναι ένα επίθετό του που χρησιμοποιείται εξέχοντα στο έργο του Ευριπίδη, *[[Βάκχαι (τραγωδία)|Οι Βάκχες]]*. Ίακχος (ελληνικά: ), πιθανώς ένα επίθετο του Διονύσου, συνδέεται με τα Ελευσίνια Μυστήρια. Στην Ελευσίνα είναι γνωστός ως γιος του Δία και της Δήμητρας. Το όνομα "Ίακχος", προέρχεται από το "Ίακχο", έναν ύμνο που τραγουδήθηκε προς τιμήν του. Με το επίθετο *Λικνίτης*, αναφέρεται ως θεός της γονιμότητας που συνδέεται με τις μυστηριακές θρησκείες. Επιπλέον, ο Διόνυσος είναι γνωστός ως *Λυαίος* ("αυτός που λύνει") ως θεός της χαλάρωσης και της απαλλαγής από την ανησυχία και ως Οινεύς, ως θεός του πατητηρίου.

Στο ελληνικό πάνθεον, ο Διόνυσος (μαζί με τον Δία) έχει τον ρόλο του Σαβάζιου, μιας φρυγικής θεότητας. Στο ρωμαϊκό πάνθεον, ο Σαβάζιος είναι εναλλακτικό όνομα για τον Βάκχο.

## Δείτε επίσης

* *[[Η γέννηση της τραγωδίας|Η Γέννηση της Τραγωδίας]]* του Φρίντριχ Νίτσε
* Λατρεία (θρησκευτική πρακτική)
* Θέατρο Διονύσου

## Παραπομπές


## Πηγές
* Βιβλίο "Τα ρεκόρ της αρχαιότητας"

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Κατηγορία:Ελληνική μυθολογία