Καθεδρικός Ναός της Αγίας Μαρίας (Τάλιν)

Ο **Καθεδρικός Ναός της Αγίας Μαρίας** (Εσθονικά: *Toomkirik*, πλήρες όνομα: *Tallinna Neitsi Maarja Piiskoplik Toomkirik*, , , επίσης γνωστή ως ***Εκκλησία Ντουόμο***) είναι  καθεδρική εκκλησία, που βρίσκεται στο λόφο Τουμπέα στο Τάλιν της Εσθονίας. Αρχικά ιδρύθηκε από Δανούς τον 13ο αιώνα, είναι η παλαιότερη εκκλησία στο Τάλινκαι την ηπειρωτική Εσθονία. Είναι επίσης το μοναδικό κτήριο στην Τουμπέα, που επέζησε από πυρκαγιά του 17ου αιώνα. 

Αρχικά ήταν Ρωμαιοκαθολικός καθεδρικός ναός, έγινε Λουθηρανικός το 1561 και τώρα ανήκει στην Εσθονική Ευαγγελική Λουθηρανική Εκκλησία. Είναι η έδρα του Αρχιεπισκόπου του Τάλιν, του πνευματικού ηγέτη της Εσθονικής Ευαγγελικής Λουθηρανικής Εκκλησίας και του προέδρου της κυβερνητικής συνόδου αυτής της εκκλησίας.

## Ιστορία
Η πρώτη εκκλησία ήταν πιθανότατα κατασκευασμένη από ξύλο και χτίστηκε το 1219, όταν οι Δανοί εισέβαλαν στο Τάλιν. Το 1229, όταν έφτασαν οι Δομινικανοί μοναχοί, άρχισαν να χτίζουν μια πέτρινη εκκλησία αντικαθιστώντας την παλιά ξύλινη. Οι μοναχοί σκοτώθηκαν σε μια σύγκρουση μεταξύ των Ιπποτών του ξίφους και των υποτελών, που υποστήριζαν τον κληροδότη του Πάπα το 1233 και έτσι η εκκλησία βεβηλώθηκε. Το 1233 εστάλη στη Ρώμη μια επιστολή με την οποία ζητήθηκε άδεια για τον εκ νέου καθαγιασμό της και αυτή είναι η πρώτη καταγραφή της ύπαρξης της εκκλησίας. 

Οι Δομινικανοί δεν μπορούσαν να τελειώσουν το κτήριο. Στην πραγματικότητα, έχτισαν μόνο τους τοίχους της βάσης. Το κτήριο ολοκληρώθηκε το 1240 και ήταν μονόκλιτο με ορθογώνιο τέμπλο.

Το 1240 ονομάστηκε επίσης καθεδρικός ναός και καθαγιάστηκε προς τιμή της Παναγίας. Στις αρχές του 14ου αιώνα άρχισε η ανοικοδόμηση του ναού. Η εκκλησία έγινε μεγαλύτερη. Η ανοικοδόμηση ξεκίνησε με την οικοδόμηση ενός νέου ιερού. Την ίδια περίπου εποχή χτίστηκε και το νέο βεστιάριο.

Η μεγέθυνση του μονόκλιτου κτηρίου σε τρίκλιτο ξεκίνησε τη δεκαετία του 1330. Οι εργασίες κατασκευής όμως κράτησαν σχεδόν 100 χρόνια. Το νέο κατά μήκος τμήμα του ναού, μήκους 29 μέτρων, χτισμένο με βάση τις αρχές της βασιλικής, ολοκληρώθηκε τη δεκαετία του 1430. Ωστόσο, οι ορθογώνιοι πεσσοί του ναού είχαν ολοκληρωθεί στο δεύτερο μισό του 14ου αιώνα.

Η εκκλησία υπέστη σημαντικές ζημιές στη μεγάλη πυρκαγιά του 1684, όταν καταστράφηκε ολόκληρη η ξύλινη επίπλωση. Κάποιοι θόλοι κατέρρευσαν και πολλές λιθόγλυφες λεπτομέρειες υπέστησαν σοβαρές ζημιές - ειδικά στο τέμπλο.

Το 1686, μετά την πυρκαγιά, ο ναός ουσιαστικά ανοικοδομήθηκε για να αποκατασταθεί στην προηγούμενη κατάσταση. Ο νέος άμβωνας με τις φιγούρες των αποστόλων (1686) και ο βωμός (1696) κατασκευάστηκαν από τον Εσθονό γλύπτη Κρίστιαν Άκερμαν.

Η εξωτερική όψη της εκκλησίας με τρούλο χρονολογείται από τον 15ο αιώνα και το κωδωνοστάσιο χρονολογείται από τον 18ο αιώνα. Τα περισσότερα από τα έπιπλα της εκκλησίας χρονολογούνται από τον 17ο και 18ο αιώνα. Από το 1778 έως το 1779, ένα νέο μπαρόκ κωδωνοστάσιο κατασκευάστηκε στο δυτικό τμήμα του ναού.

Θα πρέπει επίσης να αναφερθούν τα πολυάριθμα διαφορετικά είδη ταφόπλακων του 13ου – 18ου αιώνα, οι  σαρκοφάγοι του 17ου αιώνα με ανάγλυφη διακόσμηση, καθώς επίσης ο βωμός και το ιερό, οι πολυέλαιοι, τα πολυάριθμα οικόσημα του 17ου – 20ού αιώνα. Δύο από τις τέσσερις καμπάνες της εκκλησίας χρονολογούνται στον 17ο αιώνα, δύο χρονολογούνται στον 18ο αιώνα. Το όργανο κατασκευάστηκε το 1914.

Μεταξύ των ανθρώπων, που θάφτηκαν στον καθεδρικό ναό είναι ο εκ Βοημίας καταγώμενος  ευγενής Γίντριχ Ματίας Τουρν, ένας από τους ηγέτες της εξέγερσης των Προτεσταντών κατά του αυτοκράτορα Φερδινάνδου Β' και σε γεγονότα που οδήγησαν στον Τριακονταετή Πόλεμο, ο Σουηδός στρατιώτης Πόντους Ντε λα Γκαρντίε και η σύζυγός του, Σοφία Γιοχανσντότερ Γκίλενχιλμ (κόρη του Ιωάννη Γ '). καθώς και ο Σκωτσέζος Σάμιουελ Κάρλοβιτς Γκρέιγκ (πρώην Σαμουήλ Κάρλοβιτς Γκρέιγκ του ρωσικού ναυτικού), οι Σουηδοί στρατάρχες και ξαδέρφια Όττο Βίλχελμ και Φαμπιάν φον Φέρσεν και ο Ρώσος πλοηγός, Άνταμ Γιόχαν φον Κρούσενστερν.

## Εικόνες

Αρχείο:St. Mary's cathedral.jpg|Εξωτερικός χώρος του ναού
Αρχείο:Altar of St. Mary's Cathedral, Tallinn.JPG|Βωμός στον Καθεδρικό Ναό
Αρχείο:Interior of St Mary's Cathedral, Tallinn.JPG|Εσωτερική άποψη του ναού
Αρχείο:Tombs in St Mary's Cathedral, Tallinn.JPG|Τάφοι μέσα στον καθεδρικό ναό
Αρχείο:Sophia Gyllenhielm grave image.jpg|Λεπτομέρεια του ταφικού μνημείου της Σοφίας
Αρχείο:Organ at St Mary's Cathedral, Tallinn.JPG|Όργανο μέσα στον καθεδρικό ναό
Αρχείο:Right Interior of St Mary's Cathedral, Tallinn.JPG|Εσωτερική άποψη του ναού
Αρχείο:Tallinna Toomkiriku torni muna ja tuulelipp.jpg|Ανεμοδείκτης


## Παραπομπές

Κατηγορία:Κτίρια και κατασκευές στο Τάλιν
Κατηγορία:Εκκλησίες στην Εσθονία