Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (Ρουμανία)

Το **Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα** (ρουμανικά: *Partidul Social Democrat*, **PSD**) είναι πολιτικό κόμμα στη Ρουμανία και σήμερα αποτελεί την μεγαλύτερη πολιτική δύναμη στην χώρα, με πρόεδρο τον Μαρσέλ Τσολάκου. Αν και κινείται στον χώρο της κεντροαριστεράς, το κόμμα ενστερνίζεται και θέσεις μετριοπαθούς κοινωνικού συντηρητισμού σε πολιτισμικά ζητήματα, ενώ διαθέτει οικονομικά πατριωτικό πρόγραμμα. Ιδρύθηκε από τον Ιόν Ιλιέσκου, τον πρώτο εκλεγμένο πρόεδρο της Ρουμανία μετά την αλλαγή του καθεστώτος της χώρας, στις γενικές εκλογές του 1990.

Το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα κατάγεται από το Μέτωπο Δημοκρατικής Εθνικής Σωτηρίας (FDSN), που ιδρύθηκε το 1992 αφού είχε αποσχιστεί από το πολυσυλλεκτικό-κεντροαριστερό Εθνικό Μέτωπο Σωτηρίας (FSN). Το 1993, συγχωνεύτηκε με άλλα τρία κόμματα για να γίνει το **Κόμμα της Σοσιαλδημοκρατίας στη Ρουμανία** (ρουμανικά: Partidul Democrației Sociale in Romanian). Το σημερινό όνομα υιοθετήθηκε μετά από συγχώνευση με το μικρότερο Ρουμανικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (PSDR) το 2001.

## Ιστορικό
Από το 1992 έως το 1996, το κόμμα κυβερνούσε σε συμμαχία με τα εθνοσυντηρητικά κόμματα Ρουμανικό Κόμμα Εθνικής Ενότητας (PUNR) και το Κόμμα της Μεγάλης Ρουμανίας (PRM), και το αριστερό Σοσιαλιστικό Κόμμα Εργασίας (PSM), που ονομάζεται από τον Τύπο ως το Κόκκινο Τριμερές.

Οι Σοσιαλδημοκράτες μπήκε στην αντιπολίτευση μετά τις γενικές εκλογές του 1996 στη Ρουμανία, που κέρδισε ο κεντροδεξιός συνασπισμός Ρουμανική Δημοκρατική Συνέλευση (CDR).

Μετά από τέσσερα χρόνια κυβερνητικών αναταραχών και οικονομικής πτώσης, που δεν διαχειρίστηκε καλά από την διαλυμένη κεντροδεξιά, το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα επέστρεψε με μεγάλη επιτυχία, κερδίζοντας τις γενικές εκλογές του 2000 στη Ρουμανία, αυτή τη φορά σε συνασπισμό με όνομα Σοσιαλδημοκρατικός Πόλος Ρουμανίας. Αφού συγχωνεύτηκε με παρόμοια κόμματα, ηγέτης του κόμματος και πρωθυπουργός της χώρας ανέλαβε ο Αντριάν Ναστάσε, μία αμφιλεγόμενη προσωπικότητα λόγω των σκανδάλων διαφθοράς στα οποία εμπλέκονται αυτός και το κόμμα του. Παρόλα αυτά ο Ναστάσε επαινείται ως αποτελεσματικός από τους θαυμαστές αλλά ακόμα και από κεντροδεξιούς και φιλο-δυτικούς αντιπάλους του (συμπεριλαμβανομένου του αρχιεπικριτή του Τραϊάν Μπασεσκού).

Τον Νοέμβριο του 2004, ο Ναστάσε, υποψήφιος του κόμματος και πρωθυπουργός της Ρουμανίας, κέρδισε τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών, αλλά δεν είχε πλειοψηφία και έπρεπε να πάει σε δεύτερο γύρο ψηφοφορίας, τον οποίο έχασε με μικρή απόδοση από τον Τραϊάν Μπασεσκού της αντιπολίτευσης. Στις γενικές εκλογές του 2004 στη Ρουμανία, το κόμμα κέρδισε το μεγαλύτερο μερίδιο των ψήφων, αλλά επειδή δεν είχε πλειοψηφία, και επειδή δύο κεντροδεξιά κόμματα που κατάφεραν να εισέλθουν στο κοινοβούλιο εγκατέλειψαν τις αντίστοιχες προεκλογικές συμφωνίες τους με το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα και εντάχθηκαν στην Συμμαχία Δικαιοσύνης και Αλήθειας, κυρίως υπό την πίεση του Μπασέσκου. Ο Μιρτσέα Τζεοάνα εκλέχθηκε πρόεδρος του κόμματος τον Απρίλιο του 2005 από αντιπροσώπους σε συνέδριο που πραγματοποιήθηκε στο Βουκουρέστι. Η νίκη του αντιπροσώπευε μια έκπληξη ήττα για τον Ιλιέσκου. Στις 17 Απριλίου 2008, το PSD και το PC ανακοίνωσαν ότι θα σχηματίσουν πολιτική συμμαχία για τις τοπικές εκλογές της Ρουμανίας του 2008.

Τον Φεβρουάριο του 2010, το Κογκρέσο εξέλεξε τον Βίκτορ Πόντα ως πρόεδρο μετά την απώλεια της Τζεοάνα στις προεδρικές εκλογές του 2009 στη Ρουμανία. Στις 5 Φεβρουαρίου 2011, το PSD σχημάτισε μια πολιτική συμμαχία γνωστή ως Σοσιαλφιλελεύθερη Ένωση (USL) με κεντροδεξιό Εθνικό Φιλελεύθερο Κόμμα (PNL). Η Ένωση διαλύθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2014 με την έξοδο των εθνικο-φιλελεύθερων, η οποία εισήλθε στην αντιπολίτευση.

Μετά την απομάκρυνση από την εξουσία τον Οκτώβριο του 2019, το κόμμα έχασε επίσης τις προεδρικές εκλογές της Ρουμανίας του 2019. Η πτώση αυτή προκάλεσε σοκ σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), ιδίως στους σοσιαλιστές, καθώς είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια εξουσίας αυτών στην Επιτροπή Φον ντερ Λάιεν.

Τον Αύγουστο του 2020, ο Μαρσέλ Σιολάκου έγινε πρόεδρος του κόμματος (μετά από την προηγούμενη θητεία του ως προσωρινός πρόεδρος μεταξύ Νοεμβρίου 2019 και Αυγούστου 2020). Τον ίδιο μήνα, το κόμμα ήταν πρόθυμο να ψηφίσει μια πρόταση δυσπιστίας κατά του δεύτερου υπουργικού συμβουλίου του Ορμπάν. Λίγο μετά το Δεκέμβριο του 2020, ενώ ήταν ακόμα το μεγαλύτερο κόμμα μετά τις βουλευτικές εκλογές του 2020 στη Ρουμανία, το κόμμα υπέστη σημαντικές πολιτικές ζημίες (όπως και στο παρελθόν στις τοπικές εκλογές στο 2020 στη Ρωμανία) λόγω της χαοτικής και αρνητικής κυβερνητικής δραστηριότητας για την οποία ήταν υπεύθυνο το κόμμα κατά τη διάρκεια της πρώην νομοθετικής περιόδου (ειδικά κατά τη διάρκεια των ετών 2017 και 2019), ωστόσο παρέμεινε η μεγαλύτερη κοινοβουλευτική ομάδα της αντιπολίτευσης μέχρι τα τέλη του 2021.

Κατά τη διάρκεια της πολιτικής κρίσης του 2021, οι Σοσιαλδημοκράτες ήταν ξανά πρόθυμοι να ρίξουν την κυβέρνηση, αυτή τη φορά εναντίον της κεντροδεξιάς κυβέρνησης Κίτσου, το οποίο αργότερα έκανε, συμβάλλοντας έτσι στην τελική απολύσή του. Τον Νοέμβριο του 2021, επιτυχημένες διαπραγματεύσεις με τους εθνικο-φιλελεύθερους οδήγησαν τους σοσιαλδημοκράτες πιο κοντά στην επιστροφή στην κυβέρνηση, υπό το υπουργικό συμβούλιο του Τσιούκα εντός μιας μεγάλης κυβέρνησης συνασπισμού γνωστή ως *[[Εθνικός Συνασπισμός για τη Ρουμανία|Εθνική Συμμαχία για τη Ρουμανία]]* (CNR). Το PSD συγκυβερνά ακόμα τη Ρουμανία από τις αρχές του 2022, αν και με μεγάλες εντάσεις στο πλαίσιο του εν λόγω μεγάλου συνασπισμού, που σήμερα ονομάζεται *Εκλογική Συμμαχία Ρουμανία Εμπρός* (A.Ro). Ο συνασπισμός έχει περιγραφεί και ως αυταρχικός.

## Ιδεολογία και θέσεις
Όπως και το αντίστοιχα κεντροαριστερά κόμματα, προοπτική και έχει περιγραφεί ως κυβερνώντα αλλά έχει επίσης περιγραφεί σαν πραγματιστκό λόγω των διαφοροποιήσεων στην πολιτική του. Το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα δημιουργήθηκε ως αποτέλεσμα της συγχώνευσης σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων, ενώ με την απορρόφηση του PSM και του PSRN το 2003, ενισχύθηκε ο αριστερός εθνικισμός στο εσωτερικό του κόμματος. Μέχρι το 2021 σε αντίθεση με την πλειοψηφία των υπόλοιπων κεντροαριστερών κομμάτων στην Ε.Ε., το κόμμα ενστερνιζόταν μία ελαφρώς ευρωσκεπτική προοπτική, αν και είναι ουδέτερη όσον αφορά την Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα παρόλα αυτά δηλώνει ότι υποστηρίζει την ένταξη στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ. Το κόμμα είναι μετριοπαθώς συντηρητικό όταν πρόκειται για κοινωνικά ζητήματα,    αντανακλώντας το γενικότερα κοινωνικοσυντηρητικό προφίλ της χώρας, στοιχείο που συμπεριλαμβάνεται του κεντροδεξιού αντιπάλου του, του Εθνικού Φιλελεύθερου Κόμματος (PNL). Έχει περιγραφεί ως αριστερό εθνικιστικό κόμμα ενώ κατηγορείται και για αριστερό λαϊκισμό.

Το κόμμα περιγράφεται ως το οποίο έχει κεντροαριστερή ρητορική και οικονομικές πολιτικές, ενώ είναι πιο συντηρητικό σε προσωπικά και ηθικά θέματα. Σύμφωνα με τον Φλόριν Πουενάρου, "*το κίνημα που ηγήθηκε από τον Ίoν Ιλιεσκού ήταν από την αρχή το κόμμα των τοπικών καπιταλιστών και όχι του βιομηχανικού προλεταριάτου. ... Το PSD ήταν το κόμμα που υπηρέτησε τα συμφέροντα των αυτοχθόνων καπιταλιστών, αλλά η εκλογική βάση του ήταν το πρώην βιομηχανικό προλεταριάτο*". Ο Πουενάρού δηλώνει ότι το PSD δεν είπε ποτέ όχι στην νεοφιλελεύθερη ατζέντα αλλά την εφαρμόζει μάλλον αργά. Ο Ανδρέι Πλέσου δήλωσε κάποτε ότι τα κύρια μετακομμουνιστικά Ρουμανικά κόμματα δεν ενεργούν σύμφωνα με κάποια ιδεολογία ή δόγμα.

Ο πολιτικός αναλυτής Ραδού Μαγκδίν είπε ότι το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα είναι "*ένα πολυσυλλεκτικό κόμμα: οι αξίες του είναι συντηρητικές, η οικονομική πολιτική του είναι φιλελεύθερη και έχει μια κοινωνική, αριστερή ρητορική όταν πρόκειται για δημόσιες πολιτικές*". Ένα παράδειγμα είναι οι κλήσεις για φορολογικές μειώσεις και συντάξεις και αύξηση των μισθών το 2016. Η πιο συντηρητική προοπτική της οφείλεται στο κοινωνικοσυντηρητικό χαρακτήρα των μετακομμουνιστικών χωρών, και έχει υιοθετηθεί τόσο από το κέντρο-αριστερά (PSD) όσο και από την κεντροδεξιά (PNL). Ο δημοσιογράφος Jean-Baptiste Chastand δήλωσε ότι η φιλοευρωπαϊκή κυβέρνηση της Ρουμανίας, η οποία ηγείται από το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, ακολούθησε μια εθνοσυντηρητική στροφή. Ο ιστορικός Ιωάν Στανόμιρ δήλωσε ότι το PSD είναι ένα συντηρητικό κόμμα, που δεν έχει καμία σχέση με την αριστερά, ενώ ο δημοσιογράφος Μπογκνταν Τιμπέρου Ιακόμπ περιέγραψε το κόμμα ως προοδευτικό-συντηρητικό. Το PSD επίσης αντιτάχθηκε στις υποχρεωτικές ποσοστώσεις προσφύγων. Ο δημοσιογράφος Daniel Mihăilescu επισήμανε το κόμμα ως Εθνικό λαϊκιστικό.

Όσον αφορά τα αιτήματα που αφορούν την ΛΟΑΤΚΙ+ ατζέντα, γενικά, το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα αντιτίθεται στην αναγνώριση των γάμων μεταξύ ομοφυλόφιλων και των πολιτικών ενώσεων. Ωστόσο, το 2018, ο τότε πρόεδρος του, Λίβιου Ντράγκνεα, υπονόησε ότι το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα θα μπορούσε να υποστηρίξει την αναγνώριση των πολιτικών ενώσεων μεταξύ ομοφυλόφιλων. Επίσης, τον Ιανουάριο του 2001, η κυβέρνηση του Ναστάσε, στην οποία κυριαρχούσε το PSD, υιοθέτησε τον κανονισμό έκτακτης ανάγκης αριθ. 89/2001, ο οποίος εξαλείφει το άρθρο 200 του Ποινικού Κώδικα και προσαρμόζει άλλα άρθρα που αναφέρονται σε σεξουαλικά αδικήματα για να αποφευχθεί η διάκριση στην μεταχείριση των παραβατών, νομιμοποιώντας έτσι τις σχέσεις του ίδιου φύλου. Η διάταξη αυτή τέθηκε σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2002, αφού ο Πρόεδρος Ιόν Ιλιέσκου (ο ιδρυτής του PSD) υπέγραψε τον νέο νόμο. Ωστόσο, ο σημερινός πρόεδρος των Σοσιαλδημοκρατών, Μαρσέλ Σιολάκου, είναι ένας ισχυρός αντίπαλος της αναγνώρισης του γάμου μεταξύ ομοφυλόφιλων και της πολιτικής ένωσης.

## Πρόεδροι

## Εκλογές

### Προεδρικές εκλογές
### Εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

## Σημειώσεις


## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Κατηγορία:Πολιτικά κόμματα της Ρουμανίας