Sora

Η **SORA** (*Specific Operations Risk Assessment*) είναι η μεθοδολογία αξιολόγησης κινδύνου που χρησιμοποιείται στην ειδική κατηγορία επιχειρήσεων UAS (*specific category*) στο ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο των μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Δημοσιεύεται από τον EASA ως αποδεκτό μέσο συμμόρφωσης (AMC) για το Άρθρο 11 του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/947.

Η SORA αποτελεί τη βασική διαδικασία με την οποία ένας operator τεκμηριώνει ότι μια επιχείρηση στην *specific category* μπορεί να διεξαχθεί με αποδεκτό επίπεδο ασφάλειας, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τον κίνδυνο στο έδαφος όσο και τον κίνδυνο στον αέρα.

## Νομική βάση

Η νομική βάση της SORA βρίσκεται κυρίως στα εξής:
* Κανονισμός (ΕΕ) 2019/947, ιδίως το **Άρθρο 11** («Rules for conducting an operational risk assessment»).
* Κανονισμός (ΕΕ) 2019/947, ιδίως το **Άρθρο 12** («Authorising operations in the specific category»).
* Τα AMC/GM to Regulation (EU) 2019/947 του EASA.
* Η επίσημη ενσωμάτωση της **SORA 2.5** μέσω του **ED Decision 2025/018/R**.

## Πότε χρησιμοποιείται

Η SORA χρησιμοποιείται όταν μια επιχείρηση με drone δεν εμπίπτει στα όρια της **open category** και δεν καλύπτεται πλήρως από ένα STS ή ένα PDRA.

Η EASA διευκρινίζει ότι η *specific category* αφορά επιχειρήσεις εκτός των επιχειρησιακών περιορισμών της *open category*, ενώ επιχειρήσεις ακόμη υψηλότερου κινδύνου ενδέχεται να εντάσσονται στην *certified category*.

## Δομή της SORA

Η EASA περιγράφει τη SORA ως μια διαδικασία 10 βημάτων που ξεκινά με την περιγραφή της επιχείρησης και συνεχίζει με την αξιολόγηση του κινδύνου στο έδαφος και στον αέρα.

Σε γενικές γραμμές περιλαμβάνει:
# Καθορισμό του *Concept of Operations* (ConOps),
# προσδιορισμό του αρχικού *Ground Risk Class* (iGRC),
# εφαρμογή mitigations για τον κίνδυνο στο έδαφος,
# προσδιορισμό του αρχικού *Air Risk Class* (ARC),
# εφαρμογή strategic mitigations για τον κίνδυνο στον αέρα,
# υπολογισμό residual values,
# προσδιορισμό του *Specific Assurance and Integrity Level* (SAIL),
# αξιολόγηση των απαιτήσεων *containment*,
# συμμόρφωση με τα *Operational Safety Objectives* (OSOs),
# σύνταξη του *Comprehensive Safety Portfolio* (CSP).

## Ground Risk

Ο *ground risk* αφορά τον κίνδυνο για ανθρώπους, περιουσία και υποδομές στο έδαφος. Σύμφωνα με το Άρθρο 11 του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/947, στην unmitigated ground risk assessment λαμβάνονται υπόψη τουλάχιστον:
* το αν η επιχείρηση διεξάγεται σε VLOS ή BVLOS,
* η πυκνότητα πληθυσμού,
* η υπέρπτηση συναθροίσεων ανθρώπων,
* και τα χαρακτηριστικά διαστάσεων του UAS.

Η EASA παρέχει επίσης το *Critical Area Assessment Tool* (CAAT), εργαλείο που υποστηρίζει τον εναρμονισμένο υπολογισμό της κρίσιμης περιοχής πρόσκρουσης.

## Air Risk

Ο *air risk* αφορά τον κίνδυνο σύγκρουσης με επανδρωμένα αεροσκάφη. Η αξιολόγηση αυτή εκφράζεται μέσω του *Air Risk Class* (ARC), το οποίο εξαρτάται από το είδος του εναέριου χώρου, την πιθανότητα συνάντησης επανδρωμένης κυκλοφορίας και τα στρατηγικά ή τακτικά mitigations που εφαρμόζονται.

## SAIL

Το *Specific Assurance and Integrity Level* (SAIL) προκύπτει από τον συνδυασμό του residual ground risk και του residual air risk. Το SAIL εκφράζει το συνολικό επίπεδο εγγενούς κινδύνου της επιχείρησης και καθορίζει το επίπεδο robustness που απαιτείται για τα mitigations και για τα αποδεικτικά στοιχεία συμμόρφωσης.

## Operational Safety Objectives

Μετά τον προσδιορισμό του SAIL, ο operator οφείλει να αξιολογήσει τα *Operational Safety Objectives* (OSOs). Τα OSOs αποτελούν το λειτουργικό και τεχνικό πλαίσιο ασφάλειας της επιχείρησης και αφορούν, μεταξύ άλλων:
* οργανωτικές διαδικασίες,
* επιχειρησιακό έλεγχο,
* ανθρώπινη επάρκεια,
* τεχνική αξιοπιστία,
* maintenance,
* contingency και emergency procedures,
* command and control integrity,
* containment.

## Containment

Η SORA 2.5 δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο *containment*, δηλαδή στην ικανότητα της επιχείρησης να παραμένει εντός του καθορισμένου operational volume και να αποτρέπεται η μη αποδεκτή επέκταση σε adjacent ground areas ή adjacent airspace, ιδίως σε περίπτωση fly-away ή σοβαρής αστοχίας.

## Comprehensive Safety Portfolio

Το τελικό αποτέλεσμα της SORA είναι το *Comprehensive Safety Portfolio* (CSP), δηλαδή το πλήρες safety case που συνοδεύει την αίτηση επιχειρησιακής έγκρισης. Σε αυτό συνήθως περιλαμβάνονται:
* το ConOps,
* το SORA report,
* η OSO compliance matrix,
* το operator manual,
* στοιχεία training,
* στοιχεία maintenance,
* στοιχεία communications,
* procedures contingency και emergency response,
* τεχνικά supporting documents.

## Σχέση με STS, PDRA και LUC

Η SORA είναι η πλήρης μεθοδολογία risk assessment της *specific category*, αλλά συνυπάρχει με άλλα κανονιστικά εργαλεία:
* τα **STS** (Standard Scenarios),
* τα **PDRA** (Predefined Risk Assessments),
* και το **LUC** (Light UAS Operator Certificate).

## Εικόνα επιχειρησιακού περιβάλλοντος

Σε επιχειρήσεις κοντά σε αεροδρόμια, CTR, ATZ ή άλλες ελεγχόμενες περιοχές, η ανάλυση SORA απαιτεί σαφή αποτύπωση του εναέριου περιβάλλοντος, των γειτονικών περιοχών κινδύνου και των περιορισμών επιχειρησιακής γεωγραφίας.

## Σημείωση επιμέλειας

Η παρούσα παρουσίαση έχει συνταχθεί με του Νικόλαου Τσουμα εκπαιδευτή ΣμηΕΑ  με σημαντική εμπειρία στον χώρο των μη επανδρωμένων αεροσκαφών, στην εκπαίδευση επαγγελματιών χειριστών και στην εφαρμογή της ευρωπαϊκής μεθοδολογίας SORA για σύνθετες επιχειρήσεις.

## Δείτε επίσης
* EASA
* Κανονισμός (ΕΕ) 2019/947
* Specific category
* PDRA
* STS
* LUC
* U-space

## Παραπομπές