Τεστοστερόνη

Η **τεστοστερόνη** (Testosterone) είναι η κύρια φυλετική ορμόνη και ανδρογόνο στα αρσενικά. Στους ανθρώπους, η τεστοστερόνη παίζει βασικό ρόλο στην ανάπτυξη ιστών του ανδρικού αναπαραγωγικού συστήματος όπως οι όρχεις και ο προστάτης, καθώς και στην προώθηση δευτερογενών σεξουαλικών χαρακτηριστικών, όπως η αυξημένη μυϊκή και οστική μάζα, και η ανάπτυξη ανδρογόνων τριχών στο σώμα. Σχετίζεται με αυξημένη επιθετικότητα, σεξουαλική ορμή, κυριαρχία, ερωτική έκφραση και ένα ευρύ φάσμα συμπεριφορικών χαρακτηριστικών. Επιπλέον, η τεστοστερόνη και στα δύο φύλα εμπλέκεται στην υγεία και την ευεξία, όπου έχει σημαντική επίδραση στη συνολική διάθεση, τη γνωστική λειτουργία, την κοινωνική και σεξουαλική συμπεριφορά, τον μεταβολισμό και την ενεργειακή απόδοση, το καρδιαγγειακό σύστημα και στην πρόληψη της οστεοπόρωσης. Τα ανεπαρκή επίπεδα τεστοστερόνης στους άνδρες μπορεί να οδηγήσουν σε ανωμαλίες, όπως ευθραυστότητα, συσσώρευση λιπώδους ιστού στο σώμα, άγχος και κατάθλιψη, προβλήματα σεξουαλικής απόδοσης και απώλεια οστικής μάζας.

Τα υπερβολικά επίπεδα τεστοστερόνης στους άνδρες μπορεί να σχετίζονται με υπερανδρογονισμό, υψηλότερο κίνδυνο καρδιακής ανεπάρκειας, αυξημένη θνησιμότητα σε άνδρες με καρκίνο του προστάτη, και ανδρική φαλάκρα.

Η τεστοστερόνη είναι μια στεροειδής ορμόνη από την κατηγορία των ανδροστανών που περιέχει μια κετόνη και μια υδροξυλική ομάδα στις θέσεις τρία και δεκαεπτά αντίστοιχα. Βιοσυνθέτεται σε διάφορα στάδια από τη χοληστερόλη και μετατρέπεται στο ήπαρ σε ανενεργούς μεταβολίτες. Ασκεί τη δράση της μέσω σύνδεσης και ενεργοποίησης του υποδοχέα ανδρογόνων. Στους ανθρώπους και στα περισσότερα άλλα σπονδυλωτά, η τεστοστερόνη εκκρίνεται κυρίως από τους όρχεις των αρσενικών και, σε μικρότερο βαθμό, από τις ωοθήκες των θηλυκών. Κατά μέσο όρο, στους ενήλικες άνδρες, τα επίπεδα τεστοστερόνης είναι περίπου επτά έως οκτώ φορές μεγαλύτερα από ό,τι στις ενήλικες γυναίκες. Καθώς ο μεταβολισμός της τεστοστερόνης στους άνδρες είναι πιο έντονος, η ημερήσια παραγωγή είναι περίπου 20 φορές μεγαλύτερη στους άνδρες. Οι γυναίκες είναι επίσης πιο ευαίσθητες στην ορμόνη.

Εκτός από τον ρόλο της ως φυσική ορμόνη, η τεστοστερόνη χρησιμοποιείται ως φάρμακο για τη θεραπεία του υπογοναδισμού και του καρκίνου του μαστού. Δεδομένου ότι τα επίπεδα τεστοστερόνης μειώνονται καθώς οι άνδρες μεγαλώνουν, η τεστοστερόνη χρησιμοποιείται μερικές φορές σε ηλικιωμένους άνδρες για την αντιμετώπιση αυτής της ανεπάρκειας. Χρησιμοποιείται επίσης παράνομα για βελτίωση της σωματικής διάπλασης και της απόδοσης, για παράδειγμα σε αθλητές. Ο Παγκόσµιος Οργανισµός Αντιντόπινγκ το κατατάσσει ως ουσία S1 αναβολικού παράγοντα *απαγορευμένη ανά πάσα στιγμή*.

## Βιολογικές επιδράσεις

### Επιδράσεις στη φυσιολογική ανάπτυξη
Γενικά, τα ανδρογόνα όπως η τεστοστερόνη προάγουν την πρωτεϊνοσύνθεση και επομένως την ανάπτυξη ιστών με υποδοχείς ανδρογόνων. Η τεστοστερόνη μπορεί να περιγραφεί ως έχουσα αναβολικές και ανδρογόνες (αρρενοποίηση) επιδράσεις, αν και αυτές οι κατηγορικές περιγραφές είναι κάπως αυθαίρετες, καθώς υπάρχει μεγάλη αμοιβαία επικάλυψη μεταξύ τους. Η σχετική ισχύς αυτών των επιδράσεων μπορεί να εξαρτάται από διάφορους παράγοντες και αποτελεί θέμα συνεχιζόμενης έρευνας. Η τεστοστερόνη μπορεί είτε να ασκήσει άμεση επίδραση στους ιστούς-στόχους, είτε να μεταβολιστεί από την 5α-αναγωγάση σε διυδροτεστοστερόνη (DHT), ή να αρωματιστεί σε οιστραδιόλη (E2). Τόσο η τεστοστερόνη όσο και η DHT συνδέονται με έναν υποδοχέα ανδρογόνων. Ωστόσο, η DHT έχει ισχυρότερη συγγένεια σύνδεσης από την τεστοστερόνη και μπορεί να έχει μεγαλύτερη ανδρογόνο δράση σε ορισμένους ιστούς σε χαμηλότερα επίπεδα.
* Οι *αναβολικές επιδράσεις* περιλαμβάνουν την ανάπτυξη μυϊκής μάζας και δύναμης, την αυξημένη οστική πυκνότητα και δύναμη, καθώς και την διέγερση της γραμμικής ανάπτυξης και ωρίμανσης των οστών.
* Οι *ανδρογόνες επιδράσεις* περιλαμβάνουν την ωρίμανση των γεννητικών οργάνων, ιδιαίτερα του πέους, και τον σχηματισμό του όσχεου στο έμβρυο, και μετά τη γέννηση (συνήθως στην εφηβεία) την εμβάθυνση της φωνής, την ανάπτυξη τριχοφυΐας του προσώπου (όπως η γένια) και τριχοφυΐας μασχάλης. Πολλά από αυτά εμπίπτουν στην κατηγορία των ανδρικών δευτερογενών χαρακτηριστικών φύλου.

Οι επιδράσεις της τεστοστερόνης μπορούν επίσης να ταξινομηθούν με βάση την ηλικία συνήθους εμφάνισης. Για τις μεταγεννητικές επιδράσεις τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες, αυτές εξαρτώνται κυρίως από τα επίπεδα και τη διάρκεια της κυκλοφορίας της ελεύθερης τεστοστερόνης.

#### Πριν από τη γέννηση
Οι επιπτώσεις πριν από τη γέννηση χωρίζονται σε δύο κατηγορίες, οι οποίες ταξινομούνται σε σχέση με τα στάδια ανάπτυξης.

Η πρώτη περίοδος συμβαίνει μεταξύ 4ης και 6ης εβδομάδας της κύησης. Παραδείγματα περιλαμβάνουν την αρρενοποίηση των γεννητικών οργάνων, όπως η σύντηξη της μέσης γραμμής, η φαλλική ουρήθρα, η λέπτυνση του οσχέου και η αυλάκωση, καθώς και η φαλλική διεύρυνση. Αν και ο ρόλος της τεστοστερόνης είναι πολύ μικρότερος από αυτόν της διυδροτεστοστερόνης. Υπάρχει επίσης ανάπτυξη του προστατικού αδένα και των σπερματοδόχων κύστεων.

Κατά τη διάρκεια του δεύτερου τριμήνου, τα επίπεδα ανδρογόνων σχετίζονται με τον σχηματισμό φύλου. Συγκεκριμένα, η τεστοστερόνη, μαζί με την αντιμυλλεριανή ορμόνη (AMH), προάγουν την ανάπτυξη του πόρου Wolff και την εκφύλιση του πόρου Müller αντίστοιχα. Αυτή η περίοδος επηρεάζει τη θηλυκοποίηση ή αρρενοποίηση του εμβρύου και μπορεί να αποτελέσει καλύτερο προγνωστικό παράγοντα για θηλυκές ή αρσενικές συμπεριφορές, όπως η συμπεριφορά που καθορίζεται από το φύλο, σε σχέση με τα ίδια τα επίπεδα ενός ενήλικα. Τα προγεννητικά ανδρογόνα φαίνεται να επηρεάζουν τα ενδιαφέροντα και την εμπλοκή σε δραστηριότητες που σχετίζονται με το φύλο και έχουν μέτριες επιδράσεις στις χωρικές ικανότητες. Μεταξύ των γυναικών με συγγενή υπερπλασία των επινεφριδίων, ένα τυπικό παιχνίδι για αγόρια στην παιδική ηλικία συσχετίστηκε με μειωμένη ικανοποίηση από το γυναικείο φύλο και μειωμένο ετεροφυλοφιλικό ενδιαφέρον στην ενήλικη ζωή.

#### Πρώιμη βρεφική ηλικία
Οι επιδράσεις των ανδρογόνων στην πρώιμη βρεφική ηλικία είναι οι λιγότερο κατανοητές. Κατά τις πρώτες εβδομάδες ζωής των αρσενικών βρεφών, τα επίπεδα τεστοστερόνης αυξάνονται. Τα επίπεδα παραμένουν σε ένα εφηβικό εύρος για μερικούς μήνες, αλλά συνήθως φτάνουν στα μόλις ανιχνεύσιμα επίπεδα της παιδικής ηλικίας μέχρι την ηλικία των 4-7 μηνών. Η λειτουργία αυτής της αύξησης στους ανθρώπους είναι άγνωστη. Έχει διατυπωθεί η θεωρία ότι συμβαίνει αρρενοποίηση του εγκεφάλου, καθώς δεν έχουν εντοπιστεί σημαντικές αλλαγές σε άλλα μέρη του σώματος. Ο ανδρικός εγκέφαλος αρρενοποιείται με την αρωματοποίηση της τεστοστερόνης σε οιστραδιόλη, η οποία διασχίζει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και εισέρχεται στον αρσενικό εγκέφαλο, ενώ τα θηλυκά έμβρυα έχουν α-εμβρυϊκή πρωτεΐνη, η οποία δεσμεύει τα οιστρογόνα έτσι ώστε οι θηλυκοί εγκέφαλοι να μην επηρεάζονται.

#### Πριν από την εφηβεία
Πριν από την εφηβεία, οι επιπτώσεις της αύξησης των επιπέδων ανδρογόνων εμφανίζονται τόσο σε αγόρια όσο και σε κορίτσια. Αυτές περιλαμβάνουν την οσμή του σώματος, την αυξημένη λιπαρότητα του δέρματος και των μαλλιών, την ακμή, την ηβική τριχοφυΐα, την τριχοφυΐα μασχάλης, την επιταχυνόμενη ωρίμανση των οστών και την τριχοφυΐα του προσώπου.

#### Εφηβεία
Εφηβικές επιδράσεις αρχίζουν να εμφανίζονται όταν τα ανδρογόνα είναι υψηλότερα από τα φυσιολογικά επίπεδα στις ενήλικες γυναίκες για μήνες ή χρόνια. Στους άνδρες, αυτές είναι συνήθεις επιδράσεις στην όψιμη εφηβεία και εμφανίζονται στις γυναίκες μετά από παρατεταμένες περιόδους αυξημένων επιπέδων ελεύθερης τεστοστερόνης στο αίμα. Οι επιδράσεις περιλαμβάνουν:
* Παρατηρείται ανάπτυξη σπερματογενετικού ιστού στους όρχεις, ανδρική γονιμότητα, διεύρυνση του πέους ή της κλειτορίδας, αυξημένη λίμπιντο και συχνότητα στύσης ή διόγκωση της κλειτορίδας.
* Σε συνδυασμό με την ανθρώπινη αυξητική ορμόνη, παρατηρείται ανάπτυξη της γνάθου, του φρυδιού, του πηγουνιού και της μύτης και αναδιαμόρφωση του περιγράμματος των οστών του προσώπου.
* Ολοκλήρωση της ωρίμανσης των οστών και τερματισμός της ανάπτυξης. Αυτό συμβαίνει έμμεσα μέσω μεταβολιτών οιστραδιόλης και επομένως πιο σταδιακά στους άνδρες παρά στις γυναίκες.
* Αυξημένη μυϊκή δύναμη και μάζα, πλατύτεροι ώμοι και διαστολή θωρακικού κλωβού, εμβάθυνση της φωνής, ανάπτυξη του μήλου του Αδάμ.
* Διεύρυνση των σμηγματογόνων αδένων. Αυτό μπορεί να προκαλέσει ακμή, μείωση του υποδόριου σωματικού λίπους στο πρόσωπο.
* Η ηβική τρίχα εκτείνεται στους μηρούς και προς τον ομφαλό, ανάπτυξη τριχοφυΐας προσώπου (φαβορίτες, γένια, μουστάκι), απώλεια τριχών στο τριχωτό της κεφαλής (ανδρογενής αλωπεκία), καθώς και αύξηση τριχοφυΐας στο στήθος, στην περιθηλαία περιοχή, στην περιπρωκτική περιοχή, στα πόδια, και στις μασχάλες.

#### Ενηλικίωση
Η τεστοστερόνη είναι απαραίτητη για την φυσιολογική ανάπτυξη του σπέρματος. Ενεργοποιεί γονίδια στα κύτταρα Sertoli, τα οποία προάγουν τη διαφοροποίηση των σπερματογονίων. Ρυθμίζει την οξεία απόκριση του άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων (άξονας HPA) υπό την πρόκληση της κυριαρχίας. Τα ανδρογόνα, συμπεριλαμβανομένης της τεστοστερόνης, ενισχύουν την ανάπτυξη των μυών. Η τεστοστερόνη ρυθμίζει επίσης τον πληθυσμό των υποδοχέων της θρομβοξάνης Α2 στα μεγακαρυοκύτταρα και αιμοπετάλια και, ως εκ τούτου, τη συσσώρευση αιμοπεταλίων στους ανθρώπους.

Οι επιδράσεις της τεστοστερόνης στους ενήλικες είναι πιο εμφανείς στους άνδρες παρά στις γυναίκες, αλλά είναι πιθανώς σημαντικές και για τα δύο φύλα. Ορισμένες από αυτές τις επιδράσεις μπορεί να μειωθούν καθώς τα επίπεδα τεστοστερόνης μπορεί να μειωθούν στις τελευταίες δεκαετίες της ενήλικης ζωής.

Ο εγκέφαλος επηρεάζεται επίσης από αυτή τη σεξουαλική διαφοροποίηση. Το ένζυμο αρωματάση μετατρέπει την τεστοστερόνη σε οιστραδιόλη, η οποία είναι υπεύθυνη για την αρρενοποίηση του εγκεφάλου σε αρσενικά ποντίκια. Στους ανθρώπους, η αρρενοποίηση του εμβρυϊκού εγκεφάλου φαίνεται, με παρατήρηση της προτίμησης φύλου σε ασθενείς με συγγενείς διαταραχές σχηματισμού ανδρογόνων, ή λειτουργίας των υποδοχέων ανδρογόνων, ότι σχετίζεται με λειτουργικούς υποδοχείς ανδρογόνων.

Υπάρχουν ορισμένες διαφορές μεταξύ ανδρικού και γυναικείου εγκεφάλου που μπορεί να οφείλονται σε διαφορετικά επίπεδα τεστοστερόνης, μία από τις οποίες είναι το μέγεθος: ο ανδρικός ανθρώπινος εγκέφαλος είναι, κατά μέσο όρο, μεγαλύτερος.

### Επιπτώσεις στην υγεία
Η τεστοστερόνη δεν φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του προστάτη. Σε άτομα που έχουν υποβληθεί σε θεραπεία στέρησης τεστοστερόνης, οι αυξήσεις της τεστοστερόνης πέρα από το επίπεδο ευνουχισμού έχουν αποδειχθεί ότι αυξάνουν τον ρυθμό εξάπλωσης ενός υπάρχοντος καρκίνου του προστάτη.

Έχουν ληφθεί αντικρουόμενα αποτελέσματα σχετικά με τη σημασία της τεστοστερόνης στη διατήρηση της καρδιαγγειακής υγείας. Παρ 'όλα αυτά, η διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων τεστοστερόνης σε ηλικιωμένους άνδρες έχει αποδειχθεί ότι βελτιώνει πολλές παραμέτρους που πιστεύεται ότι μειώνουν τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, όπως η αυξημένη άλιπη σωματική μάζα, η μειωμένη σπλαχνική λιπώδης μάζα, η μειωμένη ολική χοληστερόλη και ο βελτιωμένος γλυκαιμικός έλεγχος.

Τα υψηλά επίπεδα ανδρογόνων σχετίζονται με ανωμαλίες του εμμηνορροϊκού κύκλου τόσο σε κλινικούς πληθυσμούς όσο και σε υγιείς γυναίκες.  Μπορεί επίσης να υπάρξουν επιπτώσεις σε ασυνήθιστη τριχοφυΐα, ακμή, αύξηση βάρους, υπογονιμότητα, ακόμη και τριχόπτωση στο τριχωτό της κεφαλής. Αυτές οι επιπτώσεις παρατηρούνται κυρίως σε γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS). Για τις γυναίκες με PCOS, ορμόνες όπως αντισυλληπτικά χάπια μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να βοηθήσουν στη μείωση των επιπτώσεων αυτού του αυξημένου επιπέδου τεστοστερόνης.

Η προσοχή, η μνήμη και η χωρική ικανότητα είναι βασικές γνωστικές λειτουργίες που επηρεάζονται από την τεστοστερόνη στους ανθρώπους. Προκαταρκτικά στοιχεία υποδηλώνουν ότι τα χαμηλά επίπεδα τεστοστερόνης μπορεί να αποτελούν παράγοντα κινδύνου για γνωστική εξασθένηση και πιθανώς για άνοια τύπου Αλτσχάιμερ, ένα βασικό επιχείρημα στην ιατρική παράτασης της ζωής για τη χρήση της τεστοστερόνης σε θεραπείες κατά της γήρανσης. Μεγάλο μέρος της βιβλιογραφίας, ωστόσο, υποδηλώνει μια καμπυλόγραμμη ή ακόμη και τετραγωνική σχέση μεταξύ της χωρικής απόδοσης και της κυκλοφορούσας τεστοστερόνης, όπου τόσο η υπο- όσο και η υπερέκκριση (ανεπαρκής και υπερβολική έκκριση) κυκλοφορούντων ανδρογόνων έχουν αρνητικές επιπτώσεις στη γνωστική λειτουργία.

#### Ανοσοποιητικό σύστημα και φλεγμονή
Η ανεπάρκεια τεστοστερόνης σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο μεταβολικού συνδρόμου, καρδιαγγειακής νόσου και θνησιμότητας, τα οποία είναι επίσης επακόλουθα χρόνιας φλεγμονής. Η συγκέντρωση τεστοστερόνης στο πλάσμα συσχετίζεται αντιστρόφως με πολλαπλούς βιοδείκτες φλεγμονής, συμπεριλαμβανομένης της συγκέντρωσης C-αντιδρώσας πρωτεΐνης (CRP), ιντερλευκίνης 1 βήτα, ιντερλευκίνης 6, TNF άλφα και ενδοτοξίνης, καθώς και του αριθμού λευκοκυττάρων. Όπως καταδεικνύεται από μια μετα-ανάλυση, η θεραπεία υποκατάστασης με τεστοστερόνη έχει ως αποτέλεσμα σημαντική μείωση των δεικτών φλεγμονής. Αυτές οι επιπτώσεις προκαλούνται από διαφορετικούς μηχανισμούς με συνεργιστική δράση. Σε άνδρες με ανεπάρκεια ανδρογόνων και συνυπάρχουσα αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα, η θεραπεία υποκατάστασης με τεστοστερόνη οδηγεί σε μείωση των τίτλων θυρεοειδικών αυτοαντισωμάτων και αύξηση της εκκριτικής ικανότητας του θυρεοειδούς (SPINA-GT).

#### Ιατρική χρήση
Η τεστοστερόνη χρησιμοποιείται ως φάρμακο για τη θεραπεία του ανδρικού υπογοναδισμού, της δυσφορίας φύλου και ορισμένων τύπων καρκίνου του μαστού. Αυτό είναι γνωστό ως θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης (hormone replacement therapy, HRT) ή θεραπεία υποκατάστασης τεστοστερόνης (testosterone replacement therapy, TRT), η οποία διατηρεί τα επίπεδα τεστοστερόνης στον ορό σε φυσιολογικά όρια. Η μείωση της παραγωγής τεστοστερόνης με την ηλικία έχει οδηγήσει σε ενδιαφέρον για τη θεραπεία υποκατάστασης ανδρογόνων. Δεν είναι σαφές εάν η χρήση τεστοστερόνης για χαμηλά επίπεδα λόγω γήρανσης είναι ωφέλιμη ή επιβλαβής.

Η τεστοστερόνη περιλαμβάνεται στον κατάλογο βασικών φαρμάκων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, ο οποίος είναι τα πιο σημαντικά φάρμακα που απαιτούνται σε ένα βασικό σύστημα υγείας. Διατίθεται ως γενόσημο φάρμακο. Μπορεί να χορηγηθεί ως κρέμα ή διαδερμικό έμπλαστρο που εφαρμόζεται στο δέρμα, με ένεση σε μυ, ως δισκίο που τοποθετείται στο μάγουλο ή μέσω κατάποσης.

Συχνές παρενέργειες από τη φαρμακευτική αγωγή με τεστοστερόνη περιλαμβάνουν ακμή, οίδημα και μεγέθυνση του στήθους στους άνδρες. Οι σοβαρές παρενέργειες μπορεί να περιλαμβάνουν ηπατική τοξικότητα, καρδιακή νόσο (αν και μια τυχαιοποιημένη δοκιμή δεν βρήκε στοιχεία για σοβαρά ανεπιθύμητα καρδιακά συμβάντα σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο σε άνδρες με χαμηλή τεστοστερόνη)), και αλλαγές συμπεριφοράς. Οι γυναίκες και τα παιδιά που εκτίθενται μπορεί να αναπτύξουν αρρενοποίηση. Συνιστάται η μη χρήση του φαρμάκου από άτομα με καρκίνο του προστάτη. Μπορεί να προκαλέσει βλάβη εάν χρησιμοποιηθεί κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή του θηλασμού.

Οι κατευθυντήριες γραμμές του 2020 από το Αμερικανικό Κολλέγιο Ιατρών υποστηρίζουν τη συζήτηση για τη θεραπεία με τεστοστερόνη σε ενήλικες άνδρες με χαμηλά επίπεδα τεστοστερόνης που σχετίζονται με την ηλικία οι οποίοι έχουν σεξουαλική δυσλειτουργία. Συνιστούν ετήσια αξιολόγηση σχετικά με την πιθανή βελτίωση και, εάν δεν υπάρχει, τη διακοπή της τεστοστερόνης. Οι γιατροί θα πρέπει να εξετάζουν ενδομυϊκές θεραπείες, αντί για διαδερμικές θεραπείες, λόγω του κόστους και επειδή η αποτελεσματικότητα και η βλάβη και των δύο μεθόδων είναι παρόμοιες. Η θεραπεία με τεστοστερόνη για λόγους διαφορετικούς από την πιθανή βελτίωση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας ενδέχεται να μην συνιστάται. Οι τρέχουσες κλινικές οδηγίες συνιστούν ολοκληρωμένη αρχική αξιολόγηση, συμπεριλαμβανομένης της γενικής αίματος, του λιπιδικού πλαισίου, του ειδικού προστατικού αντιγόνου και της αξιολόγησης καρδιαγγειακού κινδύνου πριν από την έναρξη της θεραπείας υποκατάστασης τεστοστερόνης. Η τακτική παρακολούθηση κατά τη διάρκεια της θεραπείας περιλαμβάνει συνήθως μέτρηση των επιπέδων αιματοκρίτη κάθε 3-6 μήνες για την πρόληψη της πολυκυτταραιμίας, μαζί με παρακολούθηση του PSA σε άνδρες άνω των 40 ετών.

### Συμπεριφορικές συσχετίσεις

#### Σεξουαλική διέγερση

Τα επίπεδα τεστοστερόνης ακολουθούν έναν κιρκάδιο ρυθμό που κορυφώνεται νωρίς κάθε μέρα, ανεξάρτητα από τη σεξουαλική δραστηριότητα.

Στις γυναίκες, μπορεί να υπάρχουν συσχετίσεις μεταξύ της θετικής εμπειρίας οργασμού και των επιπέδων τεστοστερόνης. Μελέτες έχουν δείξει μικρές ή ασυνεπείς συσχετίσεις μεταξύ των επιπέδων τεστοστερόνης και της εμπειρίας του ανδρικού οργασμού, καθώς και της σεξουαλικής αυτοπεποίθησης και στα δύο φύλα.

Η σεξουαλική διέγερση και ο αυνανισμός στις γυναίκες προκαλούν μικρές αυξήσεις στις συγκεντρώσεις τεστοστερόνης. Τα επίπεδα διαφόρων στεροειδών στο πλάσμα του αίματος αυξάνονται σημαντικά μετά τον αυνανισμό στους άνδρες και τα επίπεδα τεστοστερόνης συσχετίζονται με αυτά τα επίπεδα.

#### Μελέτες θηλαστικών
Μελέτες που διεξήχθησαν σε αρουραίους έχουν δείξει ότι ο βαθμός σεξουαλικής τους διέγερσης είναι ευαίσθητος στις μειώσεις της τεστοστερόνης. Όταν σε αρουραίους που είχαν στερηθεί τεστοστερόνη χορηγήθηκαν μέτρια επίπεδα τεστοστερόνης, οι σεξουαλικές τους συμπεριφορές (συνουσία, προτίμηση συντρόφου κ.λπ.) επανήλθαν, αλλά όχι όταν τους χορηγήθηκαν χαμηλές ποσότητες της ίδιας ορμόνης. Επομένως, αυτά τα θηλαστικά μπορούν να αποτελέσουν ένα πρότυπο για τη μελέτη κλινικών πληθυσμών μεταξύ ανθρώπων με ελλείμματα σεξουαλικής διέγερσης, όπως διαταραχή υποδραστικής σεξουαλικής επιθυμίας.

Κάθε είδος θηλαστικού που εξετάστηκε παρουσίασε αξιοσημείωτη αύξηση στα επίπεδα τεστοστερόνης ενός αρσενικού κατά την επαφή με ένα νέο θηλυκό. Οι αντανακλαστικές αυξήσεις της τεστοστερόνης στα αρσενικά ποντίκια σχετίζονται με το αρχικό επίπεδο σεξουαλικής διέγερσης του αρσενικού.

Στα μη ανθρώπινα πρωτεύοντα, είναι πιθανό η τεστοστερόνη στην εφηβεία να διεγείρει τη σεξουαλική διέγερση, η οποία επιτρέπει στο πρωτεύον να αναζητά ολοένα και περισσότερο σεξουαλικές εμπειρίες με τα θηλυκά και έτσι να δημιουργεί μια σεξουαλική προτίμηση για τα θηλυκά. Ορισμένες έρευνες έχουν επίσης δείξει ότι εάν η τεστοστερόνη αποβάλλεται από το σύστημα ενός ενήλικου αρσενικού ανθρώπου ή άλλου ενήλικου πρωτευόντος αρσενικού, το σεξουαλικό του κίνητρο μειώνεται, αλλά δεν υπάρχει αντίστοιχη μείωση στην ικανότητα εμπλοκής σε σεξουαλική δραστηριότητα (ερεθισμός, εκσπερμάτιση κ.λπ.).

Σύμφωνα με τη θεωρία του ανταγωνισμού σπέρματος, τα επίπεδα τεστοστερόνης φαίνεται να αυξάνονται ως απόκριση σε προηγουμένως ουδέτερα ερεθίσματα όταν προετοιμάζονται για σεξουαλική δραστηριότητα σε αρσενικούς αρουραίους. Αυτή η αντίδραση ενεργοποιεί τα αντανακλαστικά του πέους (όπως η στύση και η εκσπερμάτιση) που βοηθούν στον ανταγωνισμό του σπέρματος όταν υπάρχουν περισσότερα από ένα αρσενικά στις συναντήσεις ζευγαρώματος, επιτρέποντας μεγαλύτερη παραγωγή επιτυχημένου σπέρματος και μεγαλύτερες πιθανότητες αναπαραγωγής.

#### Άνδρες
Στους άνδρες, τα υψηλότερα επίπεδα τεστοστερόνης σχετίζονται με περιόδους σεξουαλικής δραστηριότητας.

Οι άνδρες που παρακολουθούν ταινίες με σεξουαλικό περιεχόμενο έχουν κατά μέσο όρο αύξηση 35% στην τεστοστερόνη, με κορύφωση 60-90 λεπτά μετά το τέλος της ταινίας, αλλά δεν παρατηρείται αύξηση στους άνδρες που παρακολουθούν ουδέτερες ταινίες. Οι άνδρες που παρακολουθούν ταινίες με σεξουαλικό περιεχόμενο αναφέρουν επίσης αυξημένο κίνητρο και ανταγωνιστικότητα, καθώς και μειωμένη εξάντληση. Έχει επίσης βρεθεί μια σύνδεση μεταξύ της χαλάρωσης μετά τη σεξουαλική διέγερση και των επιπέδων τεστοστερόνης.

#### Γυναίκες
Τα ανδρογόνα μπορούν να τροποποιήσουν τη φυσιολογία του κολπικού ιστού και να συμβάλουν στη σεξουαλική διέγερση των γυναικείων γεννητικών οργάνων. Τα επίπεδα τεστοστερόνης των γυναικών είναι υψηλότερα όταν μετρώνται πριν από τη σεξουαλική επαφή ως προς πριν από την αγκαλιά, καθώς και μετά τη σεξουαλική επαφή ως προς μετά την αγκαλιά. Υπάρχει μια χρονική υστέρηση κατά τη χορήγηση τεστοστερόνης στη διέγερση των γεννητικών οργάνων στις γυναίκες. Επιπλέον, η συνεχής αύξηση της κολπικής σεξουαλικής διέγερσης μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερες αισθήσεις των γεννητικών οργάνων και σε υψηλότερες σεξουαλικές συμπεριφορές όρεξης.

Η τεστοστερόνη μπορεί να αποδειχθεί αποτελεσματική θεραπεία σε διαταραχές γυναικείας σεξουαλικής διέγερσης, και διατίθεται ως δερμικό έμπλαστρο. Δεν υπάρχει εγκεκριμένο από τον FDA παρασκεύασμα ανδρογόνου για τη θεραπεία της ανεπάρκειας ανδρογόνων. Ωστόσο, έχει χρησιμοποιηθεί ως χρήση εκτός ενδείξεων για τη θεραπεία της χαμηλής λίμπιντο και της σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε μεγαλύτερες γυναίκες. Η τεστοστερόνη μπορεί να αποτελέσει θεραπεία για μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, εφόσον λαμβάνουν αποτελεσματικά οιστρογόνα.

#### Ρομαντικές σχέσεις
Ο έρωτας έχει συνδεθεί με μειώσεις στα επίπεδα τεστοστερόνης των ανδρών, ενώ έχουν αναφερθεί ανάμεικτες αλλαγές στα επίπεδα τεστοστερόνης των γυναικών. Υπάρχουν εικασίες ότι αυτές οι αλλαγές στην τεστοστερόνη έχουν ως αποτέλεσμα την προσωρινή μείωση των διαφορών στη συμπεριφορά μεταξύ των φύλων. Ωστόσο, οι παρατηρούμενες αλλαγές στην τεστοστερόνη δεν φαίνεται να διατηρούνται καθώς οι σχέσεις αναπτύσσονται με την πάροδο του χρόνου.

Οι άνδρες που παράγουν λιγότερη τεστοστερόνη είναι πιο πιθανό να έχουν σχέση  ή παντρεμένοι, και οι άνδρες που παράγουν περισσότερη τεστοστερόνη είναι πιο πιθανό να χωρίσουν. Ο γάμος ή η δέσμευση θα μπορούσαν να προκαλέσουν μείωση των επιπέδων τεστοστερόνης. Οι ελεύθεροι άνδρες που δεν έχουν εμπειρία σε σχέσεις έχουν χαμηλότερα επίπεδα τεστοστερόνης από τους ελεύθερους άνδρες με εμπειρία. Υποστηρίζεται ότι αυτοί οι ελεύθεροι άνδρες με προηγούμενη εμπειρία βρίσκονται σε πιο ανταγωνιστική κατάσταση από τους μη έμπειρους ομολόγους τους. Οι παντρεμένοι άνδρες που ασχολούνται με δραστηριότητες διατήρησης του δεσμού, όπως το να περνούν την ημέρα με τη σύζυγό τους ή το παιδί τους, δεν έχουν διαφορετικά επίπεδα τεστοστερόνης σε σύγκριση με τις ώρες που δεν ασχολούνται με τέτοιες δραστηριότητες. Συλλογικά, αυτά τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι η παρουσία ανταγωνιστικών δραστηριοτήτων και όχι δραστηριοτήτων διατήρησης του δεσμού είναι πιο σχετική με τις αλλαγές στα επίπεδα τεστοστερόνης.

Οι άνδρες που παράγουν περισσότερη τεστοστερόνη είναι πιο πιθανό να κάνουν εξωσυζυγικό σεξ. Τα επίπεδα τεστοστερόνης δεν εξαρτώνται από τη φυσική παρουσία της συντρόφου. Τα επίπεδα τεστοστερόνης των ανδρών που έχουν σχέσεις στην ίδια πόλη και σε σχέσεις εξ αποστάσεως είναι παρόμοια. Η φυσική παρουσία μπορεί να απαιτείται για τις γυναίκες που βρίσκονται σε σχέση για την αλληλεπίδραση τεστοστερόνης-συντρόφου, όπου οι γυναίκες που έχουν συντροφιά στην ίδια πόλη έχουν χαμηλότερα επίπεδα τεστοστερόνης από τις γυναίκες που έχουν συντροφιά από απόσταση.

#### Πατρότητα
Η πατρότητα μειώνει τα επίπεδα τεστοστερόνης στους άνδρες, γεγονός που υποδηλώνει ότι τα συναισθήματα και η συμπεριφορά που συνδέονται με την πατρική φροντίδα μειώνουν τα επίπεδα τεστοστερόνης. Στους ανθρώπους και σε άλλα είδη που χρησιμοποιούν αλλομητρική φροντίδα, η πατρική επένδυση στους απογόνους είναι ευεργετική για την επιβίωση των εν λόγω απογόνων, επειδή επιτρέπει στους δύο γονείς να μεγαλώνουν πολλά παιδιά ταυτόχρονα. Αυτό αυξάνει την αναπαραγωγική ικανότητα των γονέων, επειδή οι απόγονοί τους είναι πιο πιθανό να επιβιώσουν και να αναπαραχθούν. Η πατρική φροντίδα αυξάνει την επιβίωση των απογόνων λόγω της αυξημένης πρόσβασης σε τρόφιμα υψηλότερης ποιότητας και των μειωμένων σωματικών και ανοσολογικών απειλών. Αυτό είναι ιδιαίτερα ωφέλιμο για τους ανθρώπους, καθώς οι απόγονοι εξαρτώνται από τους γονείς για μεγάλα χρονικά διαστήματα και οι μητέρες έχουν σχετικά σύντομα διαστήματα μεταξύ των τοκετών.

Ενώ η έκταση της πατρικής φροντίδας ποικίλλει μεταξύ των πολιτισμών, η υψηλότερη επένδυση στην άμεση φροντίδα των παιδιών έχει παρατηρηθεί ότι συσχετίζεται με χαμηλότερα μέσα επίπεδα τεστοστερόνης, καθώς και με προσωρινές διακυμάνσεις. Για παράδειγμα, η διακύμανση των επιπέδων τεστοστερόνης όταν ένα παιδί βρίσκεται σε δυσφορία έχει βρεθεί ότι υποδηλώνει τον τρόπο ανατροφής του πατέρα. Εάν τα επίπεδα τεστοστερόνης ενός πατέρα μειώνονται όταν ακούει το μωρό του να κλαίει, αυτό αποτελεί ένδειξη ενσυναίσθησης προς το μωρό. Αυτό σχετίζεται με αυξημένη συμπεριφορά φροντίδας και καλύτερα αποτελέσματα για το βρέφος.

#### Κίνητρο
Τα επίπεδα τεστοστερόνης παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάληψη κινδύνων κατά τη λήψη οικονομικών αποφάσεων. Τα υψηλότερα επίπεδα τεστοστερόνης στους άνδρες μειώνουν τον κίνδυνο να μείνουν ή να παραμείνουν άνεργοι. Έρευνες έχουν επίσης διαπιστώσει ότι τα αυξημένα επίπεδα τεστοστερόνης και κορτιζόλης σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο παρορμητικής και βίαιης εγκληματικής συμπεριφοράς. Από την άλλη πλευρά, η αυξημένη τεστοστερόνη στους άνδρες μπορεί να αυξήσει τη γενναιοδωρία τους, κυρίως για να προσελκύσουν έναν πιθανό σύντροφο.

#### Επιθετικότητα και εγκληματικότητα
Οι περισσότερες μελέτες υποστηρίζουν μια σύνδεση μεταξύ της εγκληματικότητας των ενηλίκων και της τεστοστερόνης. Σχεδόν όλες οι μελέτες για την νεανική παραβατικότητα και την τεστοστερόνη δεν είναι σημαντικές. Οι περισσότερες μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι η τεστοστερόνη σχετίζεται με συμπεριφορές ή χαρακτηριστικά προσωπικότητας που συνδέονται με αντικοινωνική συμπεριφορά και αλκοολισμό. Πολλές μελέτες έχουν διεξαχθεί σχετικά με τη σχέση μεταξύ της γενικότερης επιθετικής συμπεριφοράς και των συναισθημάτων και της τεστοστερόνης. Περίπου οι μισές μελέτες έχουν βρει κάποια σχέση και περίπου οι μισές καμία. Μελέτες έχουν δείξει ότι η τεστοστερόνη διευκολύνει την επιθετικότητα τροποποιώντας τους υποδοχείς της αγγειοπιεσίνης στον υποθάλαμο.

Υπάρχουν δύο θεωρίες σχετικά με τον ρόλο της τεστοστερόνης στην επιθετικότητα και τον ανταγωνισμό. Η πρώτη είναι η υπόθεση πρόκλησης (challenge hypothesis) η οποία δηλώνει ότι η τεστοστερόνη θα αυξηθεί κατά την εφηβεία, διευκολύνοντας έτσι την αναπαραγωγική και ανταγωνιστική συμπεριφορά που θα περιλαμβάνει και την επιθετικότητα. Επομένως, η πρόκληση του ανταγωνισμού μεταξύ των ανδρών είναι αυτή που διευκολύνει την επιθετικότητα και τη βία. Μελέτες που έχουν διεξαχθεί έχουν βρει άμεση συσχέτιση μεταξύ τεστοστερόνης και κυριαρχίας, ειδικά μεταξύ των πιο βίαιων εγκληματιών στη φυλακή που είχαν την υψηλότερη τεστοστερόνη. Η ίδια έρευνα διαπίστωσε ότι οι πατέρες (εκτός ανταγωνιστικού περιβάλλοντος) είχαν τα χαμηλότερα επίπεδα τεστοστερόνης σε σύγκριση με άλλους άνδρες.

Η δεύτερη θεωρία είναι παρόμοια και είναι γνωστή ως *εξελικτική νευροανδρογονική θεωρία (Evolutionary neuroandrogenic, ENA) της ανδρικής επιθετικότητας*. Η τεστοστερόνη και άλλα ανδρογόνα έχουν εξελιχθεί για να αρρενοποιήσουν έναν εγκέφαλο ώστε να είναι ανταγωνιστικός, ακόμη και σε σημείο που να διακινδυνεύουν βλάβη στο άτομο και στους άλλους. Με αυτόν τον τρόπο, τα άτομα με αρρενοποιημένο εγκέφαλο ως αποτέλεσμα της τεστοστερόνης και των ανδρογόνων στην προγεννητική και ενήλικη ζωή, ενισχύουν τις ικανότητές τους στην απόκτηση πόρων για να επιβιώσουν, να έλκονται και να συνουσιάζονται με συντρόφους όσο το δυνατόν περισσότερο.. Η αρρενοποίηση του εγκεφάλου δεν προκαλείται μόνο από τα επίπεδα τεστοστερόνης στο στάδιο της ενηλικίωσης, αλλά και από την έκθεση σε τεστοστερόνη στη μήτρα. Η υψηλότερη προγεννητική τεστοστερόνη υποδεικνύεται από χαμηλό λόγο δακτύλων (digit ratio), καθώς και τα επίπεδα τεστοστερόνης στην ενήλικη ζωή αυξάνουν τον κίνδυνο φάουλ ή επιθετικότητας μεταξύ των ανδρών παικτών σε έναν αγώνα ποδοσφαίρου. Μελέτες έχουν δείξει ότι η υψηλότερη προγεννητική τεστοστερόνη, ή η χαμηλότερη αναλογία δακτύλων συσχετίζονται με υψηλότερη επιθετικότητα.

Η αύξηση της τεστοστερόνης κατά τη διάρκεια του αγώνα προέβλεπε επιθετικότητα στους άνδρες, αλλά όχι στις γυναίκες. Τα άτομα που αλληλεπίδρασαν με πιστόλια χειρός και ένα πειραματικό παιχνίδι εμφάνισαν αύξηση της τεστοστερόνης και της επιθετικότητας. Η φυσική επιλογή μπορεί να έχει εξελίξει τα αρσενικά ώστε να είναι πιο ευαίσθητα σε ανταγωνιστικές καταστάσεις και σε καταστάσεις πρόκλησης κύρους, και ότι οι αλληλεπιδρώντες ρόλοι της τεστοστερόνης είναι το απαραίτητο συστατικό για την επιθετική συμπεριφορά σε αυτές τις καταστάσεις. Η τεστοστερόνη μεσολαβεί στην έλξη προς σκληρά και βίαια ερεθίσματα στους άνδρες, προωθώντας την παρατεταμένη θέαση βίαιων ερεθισμάτων. Τα δομικά χαρακτηριστικά του εγκεφάλου που σχετίζονται με την τεστοστερόνη μπορούν να προβλέψουν την επιθετική συμπεριφορά σε άτομα.

Τα *Χρονικά της Ακαδημίας Επιστημών της Νέας Υόρκης* διαπίστωσαν ότι η χρήση αναβολικών στεροειδών (που αυξάνουν την τεστοστερόνη) είναι υψηλότερη στους εφήβους και αυτό συσχετίστηκε με αυξημένη βία. Μελέτες έχουν δείξει ότι η χορήγηση τεστοστερόνης αυξάνει τη λεκτική επιθετικότητα και τον θυμό σε ορισμένους συμμετέχοντες.

Μερικές μελέτες δείχνουν ότι το παράγωγο τεστοστερόνης οιστραδιόλη μπορεί να παίζει σημαντικό ρόλο στην ανδρική επιθετικότητα. Η οιστραδιόλη είναι γνωστό ότι συσχετίζεται με την επιθετικότητα σε αρσενικά ποντίκια. Επιπλέον, η μετατροπή της τεστοστερόνης σε οιστραδιόλη ρυθμίζει την αρσενική επιθετικότητα στα σπουργίτια κατά την αναπαραγωγική περίοδο. Οι αρουραίοι στους οποίους χορηγήθηκαν αναβολικά στεροειδή που αυξάνουν την τεστοστερόνη ήταν επίσης πιο σωματικά επιθετικοί στην πρόκληση ως αποτέλεσμα της *ευαισθησίας στην απειλή*.

Η σχέση μεταξύ τεστοστερόνης και επιθετικότητας μπορεί επίσης να λειτουργεί έμμεσα, καθώς έχει προταθεί ότι η τεστοστερόνη δεν ενισχύει τις τάσεις προς την επιθετικότητα, αλλά μάλλον ενισχύει οποιεσδήποτε τάσεις θα επιτρέψουν σε ένα άτομο να διατηρήσει την κοινωνική του θέση όταν αντιμετωπίζει προκλήσεις. Στα περισσότερα ζώα, η επιθετικότητα είναι το μέσο διατήρησης της κοινωνικής θέσης. Ωστόσο, οι άνθρωποι έχουν πολλαπλούς τρόπους απόκτησης θέσης. Αυτό θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί ορισμένες μελέτες βρίσκουν μια σύνδεση μεταξύ τεστοστερόνης και φιλοκοινωνικής συμπεριφοράς, εάν η φιλοκοινωνική συμπεριφορά ανταμείβεται με κοινωνική θέση. Έτσι, η σύνδεση μεταξύ τεστοστερόνης και επιθετικότητας και βίας οφείλεται στο ότι αυτά ανταμείβονται με κοινωνική θέση. Η σχέση μπορεί επίσης να είναι μια σχέση *επιτρεπτικής επίδρασης*, όπου η τεστοστερόνη αυξάνει τα επίπεδα επιθετικότητας, αλλά μόνο με την έννοια ότι επιτρέπει τη διατήρηση των μέσων επιπέδων επιθετικότητας. Ο χημικός ή φυσικός ευνουχισμός του ατόμου θα μειώσει τα επίπεδα επιθετικότητας (αν και δεν θα τα εξαλείψει), αλλά το άτομο χρειάζεται μόνο ένα μικρό επίπεδο τεστοστερόνης πριν από τον ευνουχισμό για να επιστρέψουν τα επίπεδα επιθετικότητας στο φυσιολογικό, το οποίο θα παραμείνει ακόμη και αν προστεθεί επιπλέον τεστοστερόνη. Η τεστοστερόνη μπορεί επίσης απλώς να υπερβάλλει ή να ενισχύει την υπάρχουσα επιθετικότητα. Για παράδειγμα, οι χιμπατζήδες που λαμβάνουν αυξήσεις τεστοστερόνης γίνονται πιο επιθετικοί απέναντι στους χιμπατζήδες που βρίσκονται χαμηλότερα στην κοινωνική ιεραρχία, αλλά εξακολουθούν να είναι υποτακτικοί απέναντι στους χιμπατζήδες που βρίσκονται υψηλότερα από αυτούς. Έτσι, η τεστοστερόνη δεν καθιστά τον χιμπατζή αδιακρίτως επιθετικό, αλλά αντίθετα ενισχύει την προϋπάρχουσα επιθετικότητά του απέναντι στους χιμπατζήδες χαμηλότερης ιεραρχίας.

Στους ανθρώπους, η τεστοστερόνη φαίνεται να προωθεί περισσότερο την επιδίωξη κύρους και κοινωνικής κυριαρχίας παρά απλώς την αύξηση της σωματικής επιθετικότητας. Κατά τον έλεγχο των επιπτώσεων της πίστης στην λήψη τεστοστερόνης, οι γυναίκες που έχουν λάβει τεστοστερόνη κάνουν πιο δίκαιες προσφορές από τις γυναίκες που δεν έχουν λάβει τεστοστερόνη.

#### Δικαιοσύνη

Η τεστοστερόνη μπορεί να ενθαρρύνει τη δίκαιη συμπεριφορά. Σε μια μελέτη, τα άτομα συμμετείχαν σε ένα πείραμα συμπεριφοράς όπου αποφασίστηκε η κατανομή ενός πραγματικού χρηματικού ποσού. Οι κανόνες επέτρεπαν τόσο δίκαιες όσο και αθέμιτες προσφορές. Ο διαπραγματευτικός εταίρος μπορούσε στη συνέχεια να αποδεχτεί ή να απορρίψει την προσφορά. Όσο πιο δίκαιη ήταν η προσφορά, τόσο λιγότερο πιθανή ήταν η άρνηση του διαπραγματευτικού εταίρου. Εάν δεν επιτυγχανόταν συμφωνία, κανένα από τα μέρη δεν κέρδιζε τίποτα. Τα άτομα με τεχνητά αυξημένο επίπεδο τεστοστερόνης έκαναν γενικά καλύτερες, πιο δίκαιες προσφορές από εκείνα που έλαβαν εικονικά φάρμακα, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο απόρριψης της προσφοράς τους στο ελάχιστο. Δύο μεταγενέστερες μελέτες επιβεβαίωσαν εμπειρικά αυτά τα αποτελέσματα. Ωστόσο, οι άνδρες με υψηλή τεστοστερόνη ήταν σημαντικά 27% λιγότερο γενναιόδωροι σε ένα παιχνίδι τελεσιγράφου. Αυτές οι πρόσθετες πληροφορίες θα μπορούσαν να υποδηλώνουν, αντιθέτως, ότι η τεστοστερόνη μπορεί να ενθαρρύνει την απληστία ή τον εγωισμό. Οι πιο δίκαιες προσφορές από τα άτομα με υψηλότερη τεστοστερόνη στην αρχική μελέτη αυξάνουν την πιθανότητα αποδοχής της προσφοράς από τον διαπραγματευτικό εταίρο, μειώνοντας έτσι την πιθανότητα να φύγουν και οι δύο συμμετέχοντες χωρίς χρήματα.

## Βιολογική δραστηριότητα

### Ελεύθερη τεστοστερόνη
Οι λιποφιλικές ορμόνες (διαλυτές σε λιπίδια αλλά όχι σε νερό), όπως οι στεροειδείς ορμόνες, συμπεριλαμβανομένης της τεστοστερόνης, μεταφέρονται σε πλάσμα αίματος με βάση το νερό μέσω ειδικών και μη ειδικών πρωτεϊνών. Ειδικές πρωτεΐνες περιλαμβάνουν την σφαιρίνη δέσμευσης ορμονών φύλου (sex hormone-binding globulin, SHBG), η οποία δεσμεύει την τεστοστερόνη, την διυδροτεστοστερόνη, την οιστραδιόλη και άλλα στεροειδή φύλου. Οι μη ειδικές πρωτεΐνες δέσμευσης περιλαμβάνουν την λευκωματίνη. Το μέρος της συνολικής συγκέντρωσης ορμόνης που δεν είναι συνδεδεμένο με την αντίστοιχη ειδική πρωτεΐνη-φορέα είναι το ελεύθερο μέρος. Ως αποτέλεσμα, η τεστοστερόνη που δεν είναι συνδεδεμένη με την SHBG ονομάζεται *ελεύθερη τεστοστερόνη*. Μόνο η ελεύθερη ποσότητα τεστοστερόνης μπορεί να συνδεθεί με έναν ανδρογόνο υποδοχέα, πράγμα που σημαίνει ότι έχει βιολογική δράση. Ενώ ένα σημαντικό μέρος της τεστοστερόνης συνδέεται με την SHBG, ένα μικρό κλάσμα της τεστοστερόνης (1%-2%) συνδέεται με την λευκωματίνη και η σύνδεση της τεστοστερόνης με την λευκωματίνη είναι ασθενής και μπορεί να αντιστραφεί εύκολα. Ως εκ τούτου, τόσο η συνδεδεμένη με την λευκωματίνη όσο και η μη συνδεδεμένη τεστοστερόνη θεωρούνται βιοδιαθέσιμη τεστοστερόνη. Αυτή η σύνδεση παίζει σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση της μεταφοράς, της ιστικής διανομής, της βιοδραστικότητας και του μεταβολισμού της τεστοστερόνης. Σε επίπεδο ιστού, η τεστοστερόνη αποσυνδέεται από την λευκωματίνη και διαχέεται γρήγορα στους ιστούς. Το ποσοστό της τεστοστερόνης που συνδέεται με την SHBG είναι χαμηλότερο στους άνδρες από ό,τι στις γυναίκες. Τόσο το ελεύθερο κλάσμα όσο και το κλάσμα που συνδέεται με την λευκωματίνη είναι διαθέσιμα σε επίπεδο ιστού (το άθροισμά τους αποτελεί τη βιοδιαθέσιμη τεστοστερόνη), ενώ η SHBG αναστέλλει αποτελεσματικά και μη αναστρέψιμα τη δράση της τεστοστερόνης. Η σχέση μεταξύ των στεροειδών του φύλου και της SHBG σε φυσιολογικές και παθολογικές καταστάσεις είναι πολύπλοκη, καθώς διάφοροι παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν τα επίπεδα της SHBG στο πλάσμα, επηρεάζοντας τη βιοδιαθεσιμότητα της τεστοστερόνης.

### Δράση στεροειδών ορμονών
Οι επιδράσεις της τεστοστερόνης στους ανθρώπους και σε άλλα σπονδυλωτά εμφανίζονται μέσω πολλών μηχανισμών: με την ενεργοποίηση του υποδοχέα ανδρογόνων (άμεσα ή ως διυδροτεστοστερόνη) και με τη μετατροπή σε οιστραδιόλη και την ενεργοποίηση ορισμένων υποδοχέων οιστρογόνων. Έχει επίσης βρεθεί ότι ανδρογόνα όπως η τεστοστερόνη συνδέονται με τους υποδοχείς ανδρογόνων μεμβράνης και τους ενεργοποιούν.

Η ελεύθερη τεστοστερόνη (Τ) μεταφέρεται στο κυτόπλασμα των ιστών των κυττάρων-στόχων, όπου μπορεί να συνδεθεί με τον υποδοχέα ανδρογόνων ή μπορεί να αναχθεί σε 5α-διυδροτεστοστερόνη (5α-DHT) από το κυτταροπλασματικό ένζυμο 5α-αναγωγάση. Η 5α-DHT συνδέεται με τον ίδιο υποδοχέα ανδρογόνων ακόμη πιο ισχυρά από την τεστοστερόνη, έτσι ώστε η ανδρογόνος της ισχύς να είναι περίπου 5 φορές μεγαλύτερη από την Τ. Το σύμπλεγμα Τ-υποδοχέα ή DHT-υποδοχέα υφίσταται μια δομική αλλαγή που του επιτρέπει να μετακινηθεί στον πυρήνα του κυττάρου και να συνδεθεί απευθείας με συγκεκριμένες νουκλεοτιδικές αλληλουχίες του χρωμοσωμικού DNA. Οι περιοχές σύνδεσης ονομάζονται στοιχεία ορμονικής απόκρισης (hormone response elements, HREs) και επηρεάζουν τη μεταγραφική δραστηριότητα ορισμένων γονιδίων, παράγοντας ανδρογονικές επιδράσεις.

Οι υποδοχείς ανδρογόνων εμφανίζονται σε πολλούς διαφορετικούς ιστούς των σπονδυλωτών και τόσο τα αρσενικά όσο και τα θηλυκά αντιδρούν παρόμοια σε παρόμοια επίπεδα. Οι πολύ διαφορετικές ποσότητες τεστοστερόνης προγεννητικά, κατά την εφηβεία και καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής ευθύνονται για ένα μέρος των βιολογικών διαφορών μεταξύ αρσενικών και θηλυκών.

Τα οστά και ο εγκέφαλος είναι δύο σημαντικοί ιστοί στους ανθρώπους όπου η κύρια επίδραση της τεστοστερόνης είναι μέσω της αρωματοποίησης σε οιστραδιόλη. Στα οστά, η οιστραδιόλη επιταχύνει την οστεοποίηση του χόνδρου σε οστό, οδηγώντας στο κλείσιμο των επιφύσεων και στο τέλος της ανάπτυξης. Στο κεντρικό νευρικό σύστημα, η τεστοστερόνη αρωματοποιείται σε οιστραδιόλη. Η οιστραδιόλη αντί της τεστοστερόνης χρησιμεύει ως το πιο σημαντικό σήμα ανάδρασης προς τον υποθάλαμο (επηρεάζοντας ιδιαίτερα την έκκριση ωχρινοτροπίνης). Σε πολλά θηλαστικά, η προγεννητική ή περιγεννητική *αρρενοποίηση* των φυλετικά διμορφικών περιοχών του εγκεφάλου από την οιστραδιόλη που προέρχεται από την τεστοστερόνη προγραμματίζει την μετέπειτα ανδρική σεξουαλική συμπεριφορά.

### Δράση νευροστεροειδών
Η τεστοστερόνη, μέσω του ενεργού μεταβολίτη της 3α-ανδροστανοδιόλης, είναι ένας ισχυρός θετικός αλλοστερικός τροποποιητής του υποδοχέα GABAA.

Έχει βρεθεί ότι η τεστοστερόνη δρα ως ανταγωνιστής των TrkA και p75NTR, υποδοχέων για την παράγοντα ανάπτυξης νεύρων (nerve growth factor, NGF) της νευροτροφίνης, με υψηλή συγγένεια (περίπου 5&nbsp;nM). Σε αντίθεση με την τεστοστερόνη, η DHEA και η θειική DHEA έχουν βρεθεί ότι δρουν ως αγωνιστές υψηλής συγγένειας αυτών των υποδοχέων.

Η τεστοστερόνη είναι ανταγωνιστής του υποδοχέα σίγμα-1 (Ki = 1.014 ή 201&nbsp;nM). Ωστόσο, οι συγκεντρώσεις τεστοστερόνης που απαιτούνται για τη σύνδεση με τον υποδοχέα είναι πολύ υψηλότερες ακόμη και από τις συνολικές συγκεντρώσεις τεστοστερόνης στην κυκλοφορία σε ενήλικες άνδρες (οι οποίες κυμαίνονται μεταξύ 10 και 35&nbsp;nM).

## Βιοχημεία

### Βιοσύνθεση

Όπως και άλλες στεροειδείς ορμόνες, η τεστοστερόνη προέρχεται από χοληστερόλη.  Το πρώτο βήμα στη βιοσύνθεση περιλαμβάνει την οξειδωτική διάσπαση της πλευρικής αλυσίδας της χοληστερόλης από το ένζυμο διάσπασης πλευρικής αλυσίδας χοληστερόλης (P450scc, CYP11A1), μια μιτοχονδριακή οξειδάση κυτοχρώματος P450 με την απώλεια έξι ατόμων άνθρακα για να δώσει πρεγνενολόνη. Στο επόμενο βήμα, δύο επιπλέον άτομα άνθρακα απομακρύνονται από το ένζυμο CYP17A1 (17α-υδροξυλάση/17,20-λυάση) στο ενδοπλασματικό δίκτυο για να παράγουν μια ποικιλία στεροειδών C19. Επιπλέον, η 3β-υδροξυλική ομάδα οξειδώνεται από την 3β-υδροξυστεροειδή αφυδρογονάση για να παραχθεί ανδροστενεδιόνη. Στο τελικό και περιοριστικό του ρυθμού βήμα, η κετοομάδα C17 ανδροστενεδιόνης ανάγεται από την 17β-υδροξυστεροειδή αφυδρογονάση για να παραχθεί τεστοστερόνη.

Οι μεγαλύτερες ποσότητες τεστοστερόνης (>95%) παράγονται από τους όρχεις στους άνδρες, ενώ τα επινεφρίδια αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο μέρος του υπολοίπου. Η τεστοστερόνη συντίθεται επίσης σε πολύ μικρότερες συνολικές ποσότητες στις γυναίκες από τα επινεφρίδια, τη θήκη των ωοθυλακίων των ωοθηκών και, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, από τον πλακούντα. Στους όρχεις, η τεστοστερόνη παράγεται από τα κύτταρα Leydig. Οι ανδρικοί γενετικοί αδένες περιέχουν επίσης κύτταρα Sertoli, τα οποία απαιτούν τεστοστερόνη για τη σπερματογένεση. Όπως οι περισσότερες ορμόνες, η τεστοστερόνη παρέχεται στους ιστούς-στόχους στο αίμα, όπου μεγάλο μέρος της μεταφέρεται δεσμευμένη σε μια συγκεκριμένη πρωτεΐνη πλάσματος, τη σφαιρίνη δέσμευσης ορμονών φύλου (sex hormone-binding globulin, SHBG).

#### Ρύθμιση

Στους άνδρες, η τεστοστερόνη συντίθεται κυρίως στα κύτταρα Λέιντιγκ. Ο αριθμός των κυττάρων Λέιντιγκ (Leydig) με τη σειρά του ρυθμίζεται από την ωχρινοτροπίνη (Luteinizing hormone, LH) και την ωοθυλακιοτρόπο ορμόνη (follicle-stimulating hormone, FSH). Επιπλέον, η ποσότητα τεστοστερόνης που παράγεται από τα υπάρχοντα κύτταρα Λέιντιγκ βρίσκεται υπό τον έλεγχο της LH, η οποία ρυθμίζει την έκφραση της 17β-υδροξυστεροειδικής αφυδρογονάσης.

. Η ποσότητα της τεστοστερόνης που συντίθεται ρυθμίζεται από τον άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-όρχεων (Σχήμα 2). Όταν τα επίπεδα τεστοστερόνης είναι χαμηλά, η ορμόνη απελευθέρωσης γοναδοτροπίνης (gonadotropin-releasing hormone, GnRH) απελευθερώνεται από τον υποθάλαμο, ο οποίος με τη σειρά του διεγείρει την υπόφυση για την απελευθέρωση FSH και LH. Αυτές οι δύο τελευταίες ορμόνες διεγείρουν τους όρχεις για τη σύνθεση τεστοστερόνης. Τέλος, η αύξηση των επιπέδων τεστοστερόνης μέσω ενός αρνητικού βρόχου ανάδρασης δρουν στον υποθάλαμο και την υπόφυση αναστέλλοντας την απελευθέρωση GnRH και FSH/LH, αντίστοιχα.

Παράγοντες που επηρεάζουν τα επίπεδα τεστοστερόνης μπορεί να περιλαμβάνουν:
* Ηλικία: Τα επίπεδα τεστοστερόνης μειώνονται σταδιακά καθώς οι άνδρες μεγαλώνουν. Αυτό το φαινόμενο αναφέρεται μερικές φορές ως ανδρόπαυση (andropause) ή υπογοναδισμός όψιμης έναρξης (late-onset hypogonadism).
* Άσκηση: Η προπόνηση αντίστασης αυξάνει τα επίπεδα τεστοστερόνης απότομα, Ωστόσο, σε ηλικιωμένους άνδρες, αυτή η αύξηση μπορεί να αποφευχθεί με την πρόσληψη πρωτεΐνης. Η προπόνηση αντοχής (Endurance training) στους άνδρες μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερα επίπεδα τεστοστερόνης.
* Θρεπτικά συστατικά: Η ανεπάρκεια βιταμίνης Α μπορεί να οδηγήσει σε μη βέλτιστα επίπεδα τεστοστερόνης στο πλάσμα. Το σεκοστεροειδές βιταμίνη D σε επίπεδα 400–1000&nbsp; IU/ημέρα (10–25&nbsp;μg/ημέρα) αυξάνει τα επίπεδα της τεστοστερόνης. Η έλλειψη ψευδαργύρου μειώνει τα επίπεδα τεστοστερόνης  αλλά η υπερβολική χορήγηση συμπληρωμάτων δεν έχει καμία επίδραση στην τεστοστερόνη ορού. Υπάρχουν περιορισμένα στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι δίαιτες χαμηλών λιπαρών μπορεί να μειώσουν τα συνολικά επίπεδα και την ελεύθερη τεστοστερόνη στους άνδρες.
* Απώλεια βάρους: Η μείωση του βάρους μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση των επιπέδων τεστοστερόνης. Τα λιποκύτταρα συνθέτουν το ένζυμο αρωματάση, το οποίο μετατρέπει την τεστοστερόνη, την ανδρική ορμόνη φύλου, σε οιστραδιόλη, την γυναικεία ορμόνη φύλου. Ωστόσο, δεν έχει βρεθεί σαφής συσχέτιση μεταξύ του δείκτη σωματικής μάζας και των επιπέδων τεστοστερόνης.
* Διάφορα: *Ύπνος*: (Ύπνος REM) αυξάνει τα επίπεδα τεστοστερόνης κατά τη διάρκεια της νύχτας. 
* Συμπεριφορά: Οι προκλήσεις κυριαρχίας μπορούν, σε ορισμένες περιπτώσεις, να διεγείρουν την αυξημένη απελευθέρωση τεστοστερόνης στους άνδρες. 
* Τρόφιμα: Τα φυσικά ή τεχνητά αντιανδρογόνα συμπεριλαμβανομένου του τσαγιού δυόσμου μειώνουν τα επίπεδα τεστοστερόνης. Η γλυκόριζα μπορεί να μειώσει την παραγωγή τεστοστερόνης και αυτό το φαινόμενο είναι μεγαλύτερο στις γυναίκες.

### Κατανομή
Η δέσμευση της τεστοστερόνης με τις πρωτεΐνες του πλάσματος είναι 98,0 έως 98,5%, με 1,5 έως 2,0% ελεύθερη ή αδέσμευτη. Συνδέεται κατά 65% με την σφαιρίνη δέσμευσης ορμονών φύλου (sex hormone-binding globulin, SHBG) και κατά 33% με την λευκωματίνη.

### Μεταβολισμός

Τόσο η τεστοστερόνη όσο και η 5α-DHT μεταβολίζονται κυρίως στο ήπαρ. Περίπου το 50% της τεστοστερόνης μεταβολίζεται μέσω σύζευξης σε γλυκουρονίδιο τεστοστερόνης και σε μικρότερο βαθμό σε θειική τεστοστερόνη από γλυκουρονοζυλομεταφοράσες και θειομεταφοράσες, αντίστοιχα. Ένα επιπλέον 40% της τεστοστερόνης μεταβολίζεται σε ίσες αναλογίες στα 17-κετοστεροειδή ανδροστερόνης και ετιοχολανολόνης μέσω των συνδυασμένων δράσεων των 5α- και 5β-αναγωγασών, 3α-υδροξυστεροειδούς αφυδρογονάσης και 17β-HSD, με αυτή τη σειρά. Η ανδροστερόνη και η ετιοχολανολόνη στη συνέχεια υφίστανται γλυκουρονιδίωση και σε μικρότερο βαθμό θείωση παρόμοια με την τεστοστερόνη. Τα συζυγή της τεστοστερόνης και οι ηπατικοί μεταβολίτες της απελευθερώνονται από το ήπαρ στην κυκλοφορία και απεκκρίνονται στα ούρα και τη χολή. Only a small fraction (2%) of testosterone is excreted unchanged in the urine.

Στην ηπατική οδό του μεταβολισμού της τεστοστερόνης μέσω των 17-κετοστεροειδών, η τεστοστερόνη μετατρέπεται στο ήπαρ από την 5α-αναγωγάση και την 5β-αναγωγάση σε 5α-DHT και την ανενεργή 5β-διυδροτεστοστερόνη (5β-DHT), αντίστοιχα. Στη συνέχεια, η 5α-DHT και η 5β-DHT μετατρέπονται από την 3α-HSD σε 3α-ανδροστανεδιόλη και 3α-ετιοχολανεδιόλη, αντίστοιχα. Στη συνέχεια, η 3α-ανδροστανεδιόλη και η 3α-ετιοχολανοδιόλη μετατρέπονται από την 17β-HSD σε ανδροστερόνη και ετιοχολανολόνη, ακολουθούμενη από τη σύζευξη και την απέκκρισή τους. Η 3β-ανδροστανεδιόλη και η 3β-ετιοχολανεδιόλη μπορούν επίσης να σχηματιστούν σε αυτήν την οδό όταν η 5α-DHT και η 5β-DHT δέχονται δράση από την 3β-HSD αντί για την 3α-HSD, αντίστοιχα, και στη συνέχεια μπορούν να μετασχηματιστούν σε επιανδροστερόνη και επιετιοχολανολόνη, αντίστοιχα. Ένα μικρό μέρος, περίπου 3% της τεστοστερόνης, μετατρέπεται σε ανδροστενεδιόνη στο ήπαρ μέσω της 17β-HSD, με αναστρέψιμη αντίδραση.

Εκτός από τη σύζευξη και την οδό των 17-κετοστεροειδών, η τεστοστερόνη μπορεί επίσης να υδροξυλιωθεί και να οξειδωθεί στο ήπαρ από ένζυμα κυτοχρώματος P450, συμπεριλαμβανομένων των CYP3A4, CYP3A5, CYP2C9, CYP2C19 και CYP2D6. Η 6β-υδροξυλίωση και σε μικρότερο βαθμό η 16β-υδροξυλίωση είναι οι κύριοι μετασχηματισμοί. Η 6β-υδροξυλίωση της τεστοστερόνης καταλύεται κυρίως από το CYP3A4 και σε μικρότερο βαθμό από το CYP3A5 και είναι υπεύθυνη για το 75 έως 80% του μεταβολισμού της τεστοστερόνης που προκαλείται από το κυτόχρωμα P450. Εκτός από την 6β- και την 16β-υδροξυτεστοστερόνη, σχηματίζονται επίσης ως δευτερεύοντες μεταβολίτες οι 1β-, 2α/β-, 11β- και 15β-υδροξυτεστοστερόνες. Ορισμένα ένζυμα του κυτοχρώματος P450 όπως το CYP2C9 και το CYP2C19 μπορούν επίσης να οξειδώσουν την τεστοστερόνη στη θέση C17 για να σχηματίσουν ανδροστενεδιόνη.

Δύο από τους άμεσους μεταβολίτες της τεστοστερόνης, η 5α-DHT και η οιστραδιόλη, είναι βιολογικά σημαντικοί και μπορούν να σχηματιστούν τόσο στο ήπαρ όσο και σε εξωηπατικούς ιστούς. Περίπου το 5 έως 7% της τεστοστερόνης μετατρέπεται από την 5α-αναγωγάση σε 5α-DHT, με τα επίπεδα κυκλοφορίας της 5α-DHT να είναι περίπου 10% εκείνων της τεστοστερόνης, και περίπου το 0,3% της τεστοστερόνης μετατρέπεται σε οιστραδιόλη από την αρωματάση. Η 5α-αναγωγάση εκφράζεται σε υψηλό βαθμό στα ανδρικά αναπαραγωγικά όργανα (συμπεριλαμβανομένου του προστάτη, των σπερματοδόχων κύστεων και των επιδιδυμίδων), στο δέρμα, στα θυλάκια τριχών και στον εγκέφαλο και η αρωματάση εκφράζεται σε υψηλό βαθμό στον λιπώδη ιστό, στα οστά και στον εγκέφαλο. Έως και το 90% της τεστοστερόνης μετατρέπεται σε 5α-DHT στους λεγόμενους ανδρογενετικούς ιστούς με υψηλή έκφραση 5α-αναγωγάσης, και λόγω της πολλαπλάσια μεγαλύτερης ισχύος της 5α-DHT ως αγωνιστή AR σε σχέση με την τεστοστερόνη, Έχει εκτιμηθεί ότι οι επιπτώσεις της τεστοστερόνης ενισχύονται 2 έως 3 φορές σε αυτούς τους ιστούς.

### Επίπεδα
Συνολικά επίπεδα τεστοστερόνης στον οργανισμό έχουν αναφερθεί από 264 έως 916&nbsp;ng/dL (νανογραμμάρια ανά δεκατόλιτρο) σε μη παχύσαρκους Ευρωπαίους και Αμερικανούς άνδρες ηλικίας 19 έως 39 ετών. ενώ τα μέσα επίπεδα τεστοστερόνης σε ενήλικες άνδρες έχουν αναφερθεί ως 630 ng/dL. Αν και χρησιμοποιείται συνήθως ως εύρος αναφοράς, ορισμένοι γιατροί έχουν αμφισβητήσει τη χρήση αυτού του εύρους για τον προσδιορισμό του υπογοναδισμού. Αρκετές επαγγελματικές ιατρικές ομάδες έχουν συστήσει ότι τα 350&nbsp;ng/dL θεωρούνται γενικά το ελάχιστο φυσιολογικό επίπεδο, που συμφωνεί με προηγούμενα ευρήματα. Τα επίπεδα τεστοστερόνης στους άνδρες μειώνονται με την ηλικία. Στις γυναίκες, τα μέσα επίπεδα συνολικής τεστοστερόνης έχουν αναφερθεί ότι είναι 32,6&nbsp;ng/dL. Σε γυναίκες με υπερανδρογονισμό, τα μέσα επίπεδα συνολικής τεστοστερόνης έχουν αναφερθεί ότι είναι 62,1&nbsp;ng/dL.

## Μέτρηση
Στις μετρήσεις της τεστοστερόνης σε δείγματα αίματος, διαφορετικές τεχνικές δοκιμασίας μπορούν να δώσουν διαφορετικά αποτελέσματα. Οι δοκιμασίες ανοσοφθορισμού παρουσιάζουν σημαντική μεταβλητότητα στην ποσοτικοποίηση των συγκεντρώσεων τεστοστερόνης σε δείγματα αίματος λόγω της διασταυρούμενης αντίδρασης δομικά παρόμοιων στεροειδών, γεγονός που οδηγεί σε υπερεκτίμηση των αποτελεσμάτων. Αντίθετα, η μέθοδος υγρής χρωματογραφίας/φασματομετρίας μάζας σε συνδυασμό είναι πιο επιθυμητή: προσφέρει ανώτερη εξειδίκευση και ακρίβεια, καθιστώντας την καταλληλότερη επιλογή για αυτήν την εφαρμογή.

Η βιοδιαθέσιμη συγκέντρωση της τεστοστερόνης προσδιορίζεται συνήθως χρησιμοποιώντας τον υπολογισμό Vermeulen ή, ακριβέστερα, χρησιμοποιώντας την τροποποιημένη μέθοδο Vermeulen. που εξετάζει τη διμερή μορφή της σφαιρίνης που συνδέεται με τις φυλετικές ορμόνες.

Και οι δύο μέθοδοι χρησιμοποιούν χημική ισορροπία για να υπολογίσουν τη συγκέντρωση της βιοδιαθέσιμης τεστοστερόνης: στην κυκλοφορία, η τεστοστερόνη έχει δύο κύριους συνδετικούς εταίρους, τη λευκωματίνη (ασθενώς συνδεδεμένη) και τη σφαιρίνη που συνδέεται με τις φυλετικές ορμόνες (ισχυρά συνδεδεμένη). Αυτές οι μέθοδοι περιγράφονται λεπτομερώς στο συνοδευτικό σχήμα.


File:Dimeric SHBG.png| Διμερής σφαιρίνη δέσμευσης ορμονών φύλου με τα προσδέματα τεστοστερόνης της
File:Method for determining testosterone.png| Δύο μέθοδοι για τον προσδιορισμό της συγκέντρωσης της βιοδιαθέσιμης τεστοστερόνης


## Κατανομή
Η τεστοστερόνη έχει ανιχνευθεί σε διάφορα υψηλότερα και χαμηλότερα επίπεδα μεταξύ ανδρών διαφόρων εθνών και από διαφορετικά υπόβαθρα, με τις εξηγήσεις για τις αιτίες αυτού να είναι σχετικά ποικίλες.

## Ιστορικό και παραγωγή

Μια ορχική δράση συνδέθηκε με τα κλάσματα του κυκλοφορούντος αίματος - που τώρα θεωρείται ότι αποτελούν μια οικογένεια ανδρογόνων ορμονών - στις πρώτες εργασίες του Arnold Adolph Berthold (1803–1861) για τον ευνουχισμό και τη μεταμόσχευση όρχεων σε πτηνά. Η έρευνα σχετικά με τη δράση της τεστοστερόνης έλαβε μια σύντομη ώθηση το 1889, όταν ο καθηγητής του Χάρβαρντ Charles-Édouard Brown-Séquard (1817–1894), τότε στο Παρίσι, έκανε στον εαυτό του υποδόρια ένεση ενός *αναζωογονητικού ελιξίριου* που αποτελούνταν από εκχύλισμα όρχεων σκύλου και ινδικού χοιριδίου. Ανέφερε στο *The Lancet* ότι το σθένος και η αίσθηση ευεξίας του αποκαταστάθηκαν σημαντικά, αλλά τα αποτελέσματα ήταν παροδικά, και οι ελπίδες του Brown-Séquard για την ένωση διαψεύστηκαν. Υποφέροντας από τον χλευασμό των συναδέλφων του, εγκατέλειψε το έργο του σχετικά με τους μηχανισμούς και τις επιδράσεις των ανδρογόνων στους ανθρώπους.

Το 1927, ο καθηγητής Φυσιολογικής Χημείας του Πανεπιστημίου του Σικάγο, Φρεντ Κ. Κοχ, απέκτησε εύκολη πρόσβαση σε μια μεγάλη πηγή όρχεων βοοειδών - τα κτηνοτροφεία του Σικάγο - και στρατολόγησε φοιτητές που ήταν πρόθυμοι να υπομείνουν την κουραστική εργασία της εξαγωγής των απομονωμένων στελεχών τους. Εκείνη τη χρονιά, ο Κοχ και ο μαθητής του, Λέμουελ ΜακΓκι, παρήγαγαν 20 mg μιας ουσίας από μια προμήθεια 40 λιβρών όρχεων βοοειδών, οι οποίοι, όταν χορηγούνταν σε ευνουχισμένους κόκορες, χοίρους και αρουραίους, τους επανααρρενοποιούσαν. Η ομάδα του Ernst Laqueur στο Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ καθάρισε την τεστοστερόνη από όρχεις βοοειδών με παρόμοιο τρόπο το 1934, αλλά η απομόνωση της ορμόνης από ζωικούς ιστούς σε ποσότητες που επέτρεπαν σοβαρή μελέτη σε ανθρώπους δεν ήταν εφικτή μέχρι που τρεις ευρωπαϊκοί φαρμακευτικοί κολοσσοί - Schering AG (Βερολίνο, Γερμανία), Organon International (Oss, Ολλανδία) και Novartis - ξεκίνησαν προγράμματα έρευνας και ανάπτυξης στεροειδών πλήρους κλίμακας τη δεκαετία του 1930.

Η ομάδα Organon στην Ολλανδία ήταν η πρώτη που απομόνωσε την ορμόνη, η οποία προσδιορίστηκε σε μια δημοσίευση του Μαΐου 1935 με τίτλο *Σχετικά με την κρυσταλλική ανδρική ορμόνη από όρχεις (τεστοστερόνη)*. Ονόμασαν την ορμόνη *τεστοστερόνη*, από το θέμα των λέξεων * testicle* (όρχις) και *sterol* (στερόλη), και την κατάληξη της λέξης ketone (κετόνη). Η δομή ανακαλύφθηκε από τον Άντολφ Μπούτεναντ, στο Γκντανσκ.

Η χημική σύνθεση της τεστοστερόνης από τη χοληστερόλη επιτεύχθηκε τον Αύγουστο του ίδιου έτους από τους Butenandt και Hanisch. Μόλις μια εβδομάδα αργότερα, η ομάδα Ciba στη Ζυρίχη, Leopold Ruzicka (1887–1976) και A. Wettstein, δημοσίευσαν τη σύνθεση τεστοστερόνης. Αυτές οι ανεξάρτητες μερικές συνθέσεις τεστοστερόνης από μια βάση χοληστερόλης χάρισαν τόσο στον Butenandt όσο και στον Ruzicka το κοινό βραβείο Νόμπελ Χημείας το 1939. Η τεστοστερόνη ταυτοποιήθηκε ως 17β-υδροξυανδροστ-4-εν-3-όνη (C19H28O2), μια στερεά πολυκυκλική αλκοόλη με υδροξυλομάδα στο 17ο άτομο άνθρακα. Αυτό κατέστησε επίσης σαφές ότι θα μπορούσαν να γίνουν πρόσθετες τροποποιήσεις στην συντιθέμενη τεστοστερόνη, δηλαδή εστεροποίηση και αλκυλίωση.

Η μερική σύνθεση, τη δεκαετία του 1930, άφθονων, ισχυρών εστέρων τεστοστερόνης επέτρεψε τον χαρακτηρισμό των επιδράσεων της ορμόνης, έτσι ώστε οι Kochakian και Murlin (1936) να μπορέσουν να δείξουν ότι η τεστοστερόνη αύξησε την κατακράτηση αζώτου (ένας κεντρικός μηχανισμός για τον αναβολισμό) στον σκύλο, μετά την οποία η ομάδα του Allan Kenyon, μπόρεσε να αποδείξει τόσο αναβολικές όσο και ανδρογόνες επιδράσεις της προπιονικής τεστοστερόνης σε ευνουχοειδείς άνδρες, αγόρια και γυναίκες. Η περίοδος από τις αρχές της δεκαετίας του 1930 έως τη δεκαετία του 1950 έχει ονομαστεί *Χρυσή Εποχή της Χημείας των Στεροειδών*. και οι εργασίες κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου προχώρησαν γρήγορα.

Όπως και άλλα ανδροστεροειδή, η τεστοστερόνη παρασκευάζεται βιομηχανικά από μικροβιακή ζύμωση φυτικής χοληστερόλης (π.χ., από σογιέλαιο). Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η αγορά στεροειδών ζύγιζε περίπου ένα εκατομμύριο τόνους και η αξία της ήταν 10 δισεκατομμύρια δολάρια, καθιστώντας την τη δεύτερη μεγαλύτερη βιοφαρμακευτική αγορά μετά τα αντιβιοτικά.

## Άλλα είδη
Η τεστοστερόνη παρατηρείται στα περισσότερα σπονδυλωτά. Η τεστοστερόνη και ο κλασικός πυρηνικός υποδοχέας ανδρογόνων εμφανίστηκαν για πρώτη φορά σε γναθοστόματα (σπονδυλωτά με γνάθο). Οι Άγναθοι (σπονδυλωτά χωρίς σαγόνι) όπως οι λάμπραινες δεν παράγουν τεστοστερόνη, αλλά αντ' αυτού χρησιμοποιούν την ανδροστενεδιόνη ως ανδρική ορμόνη φύλου. Τα ψάρια παράγουν μια ελαφρώς διαφορετική μορφή που ονομάζεται 11-κετοτεστοστερόνη. Το αντίστοιχο στα έντομα είναι η εκδυσόνη. Η παρουσία αυτών των πανταχού παρόντων στεροειδών σε ένα ευρύ φάσμα ζώων υποδηλώνει ότι οι φυλετικές ορμόνες έχουν μια αρχαία εξελικτική ιστορία.

## Παραπομπές


## Παραπέρα μελέτη

* 
* 
* 


Κατηγορία:Ανδρογόνα
Κατηγορία:Οιστρογόνα
Κατηγορία:Ενόνες
Κατηγορία:Νευροενδοκρινολογία
Κατηγορία:Ανθρώπινες ορμόνες
Κατηγορία:Σεξουαλικές ορμόνες