Δαλβεργία

Η **δαλβεργία** (λατινική και επιστημονική ονομασία *Dalbergia*) είναι μεγάλο γένος δικοτυλήδονων φυτών (δένδρων, θάμνων και κληματίδων), που ανήκει στην υποοικογένεια ψυχανθή (τα φυτά που δίνουν τα όσπρια). Οι δαλβεργίες συναντώνται στη φύση στις περισσότερες τροπικές περιοχές της Γης: Κεντρική και Νότια Αμερική, Αφρική και Μαδαγασκάρη, καθώς και νότια Ασία. `Όλα τα είδη δαλβεργίας προστατεύονται από τη Σύμβαση για το Διεθνές Εμπόριο Κινδυνευόντων Ειδών άγριας πανίδας και χλωρίδας (CITES). Η *Dalbergia nigra* αναφέρεται στο Παράρτημα I, ενώ όλα τα άλλα είδη αναφέρονται στο Παράρτημα I.

## Χρήσεις
Πολλά είδη δαλβεργίας θεωρούνται πολύτιμα εξαιτίας του ξύλου τους, διακοσμητικής ποιότητας, που συχνά είναι και αρωματικό χάρη στα αιθέρια έλαια που περιέχει. Το ξύλο αυτό είναι γνωστό ως **[[παλίσανδρος]]** και σπανιότερα (από το άρωμά του) ως ροδόξυλο (αγγλ. *rosewood*). Είδη όπως το *Dalbergia nigra* δίνουν ξύλο γνωστό ως παλίσανδρος του Ρίο, της Μπαΐα, του Ρίο Γκράντε, ή και γενικώς βραζιλιανικός παλίσανδρος ή βραζιλιανικό ροδόξυλο. Η *[[Dalbergia latifolia]]* της Ινδίας δίνει το λεγόμενο *Sonokeling*, που χρησιμεύει πολύ στην κατασκευή επίπλων και μουσικών οργάνων, εξαιτίας του χρώματος και της υφής τους. Αρκετά είδη της ανατολικής Ασίας δίνουν ξύλο που υπήρξε σημαντικό υλικό της παραδοσιακής κινεζικής επιπλοποιίας.

Το ξύλο του *Dalbergia decipularis* έχει κρεμ χρώμα με κόκκινες ή ρόδινες λωρίδες, ενώ εκείνο του *[[Dalbergia cearensis]]*, βαρύ και σκληρό, έχει χρώμα βιολετί με μελανές φλέβες και για τον λόγο αυτόν ήταν γνωστό παλαιότερα στα ελληνικά με την ονομασία *ξύλον βιολέττας* από τη γαλλική ονομασία του *bois de violette*. Αμφότερα τα είδη είναι επίσης βραζιλιανικά δέντρα, μικρομεσαίου έως μεσαίου μεγέθους, με ύψος μέχρι 10 μέτρα. Αξιοσημείωτο είναι και το ξύλο κοκομπόλο, κυρίως από το είδος *[[Dalbergia retusa]]* της Κεντρικής Αμερικής, με εντυπωσιακά πορτοκαλοκόκκινο χρώμα σε φρεσκοκομμένες επιφάνειες που ξεθωριάζει αργά στον αέρα προς απαλότερες αποχρώσεις.

Το «βορειοϊνδικό ροδόξυλο» του είδους *[[Dalbergia sissoo]]* χρησιμεύει κυρίως για κατασκευή ποιοτικών επίπλων στη βόρεια Ινδία. Η εξαγωγή του από τη χώρα είναι ρυθμίζεται από αυστηρούς κανόνες. Είναι ισχυρό και εξαιρετικά ανθεκτικό, με χρώμα που ποικίλλει από χρυσό έως σκούρο καφετί, ενώ διατηρεί το σχήμα του καλά. Είναι δύσκολο στην κατεργασία, αλλά επιδέχεται εξαιρετική λείανση. Η πυκνότητά του είναι 770&nbsp;kg/m3.

Το αφρικανικό μελανόξυλο από το *[[Dalbergia melanoxylon]]* είναι σχεδόν μαύρο ξύλο που έχει ζήτηση για την κατασκευή ξύλινων πνευστών μουσικών οργάνων.

Μερικά είδη δαλβεργίας αποτελούν τροφή για μερικά είδη κάμπιας, όπως εκείνη του είδους *[[Bucculatricidae|Bucculatrix mendax]]*, που τρέφεται αποκλειστικά από το *Dalbergia sissoo*.

Από την άλλη, οι δαλβεργίες είναι διαβόητες για το ότι προκαλούν αλλεργικές αντιδράσεις εξαιτίας της παρουσίας ευαισθητοποιητικών κινονών στο ξύλο τους.

## Είδη
Σήμερα καταχωρούνται στο γένος *Dalbergia* τα εξής 275 είδη φυτών:

* *[[Dalbergia abbreviata]]* Craib
* *[[Dalbergia abrahamii]]* Bosser & R. Rabev.
* *[[Dalbergia acariiantha]]* Harms
* *[[Dalbergia acuta]]* Benth.
* *[[Dalbergia acutifoliolata]]* Mendonca & Sousa
* *[[Dalbergia adami]]* Berhaut
* *[[Dalbergia afzeliana]]* G. Don
* *[[Dalbergia ajudana]]* Harms
* *[[Dalbergia albertisii]]* Prain
* *[[Dalbergia albiflora]]* Hutch. & Dalziel
** subsp. *albiflora* Hutch. & Dalziel
** subsp. *echinocarpa* Hepper
* *[[Dalbergia altissima]]* Baker f.
* *Dalbergia altissima* Pittier
* *[[Dalbergia amazonica]]* (Radlk.) Ducke
* *[[Dalbergia andapensis]]* Bosser & R. Rabev.
* *[[Dalbergia antsirananae]]* Phillipson, Crameri & N.Wilding
* *[[Dalbergia arbutifolia]]* Baker
* *[[Dalbergia armata]]* E. Mey. — Hluhluwe creeper
* *[[Dalbergia assamica]]* Benth.
* *[[Dalbergia aurea]]* Bosser & R. Rabev.
* *[[Dalbergia bakeri]]* Baker
* *[[Dalbergia balansae]]* Prain
* *[[Dalbergia baronii]]* Baker — Madagascar rosewood, Palisander rosewood, Palissandre voamboana
* *[[Dalbergia bathiei]]* R. Vig.
* *[[Dalbergia beccarii]]* Prain
* *[[Dalbergia beddomei]]* Thoth.
* *[[Dalbergia benthamii]]* Prain
* *[[Dalbergia bignonae]]* Berhaut
* *[[Dalbergia bintuluensis]]* Sunarno & Ohashi
* *[[Dalbergia boehmii]]* Taub.
* *[[Dalbergia bojeri]]* Drake
* *[[Dalbergia boniana]]* Gagnep.
* *[[Dalbergia borneensis]]* Prain
* *[[Dalbergia brachystachya]]* Bosser & R. Rabev.
* *[[Dalbergia bracteolata]]* Baker
* *[[Dalbergia brasiliensis]]* Vogel
* *[[Dalbergia brownei]]* (Jacq.) Urb. — Coin vine
* *[[Dalbergia burmanica]]* Prain
* *[[Dalbergia calderonii]]* Standl.
** subsp. *calderonii* Standl.
** subsp. *molinae* Rudd
* *[[Dalbergia calycina]]* Benth.
* *[[Dalbergia campenonii]]* Drake
* *[[Dalbergia cana]]* Kurz
* *[[Dalbergia candenatensis]]* (Dennst.) Prain
* *[[Dalbergia canescens]]* (Elmer) Merr.
* *[[Dalbergia capuronii]]* Bosser & R. Rabev.
* *[[Dalbergia carringtoniana]]* Sousa
* *[[Dalbergia catingicola]]* Harms
* *[[Dalbergia caudata]]* G. Don
* *[[Dalbergia cearensis]]* Ducke — Kingwood
* *[[Dalbergia chapelieri]]* Baill.
* *[[Dalbergia chlorocarpa]]* R. Vig.
* *[[Dalbergia chontalensis]]* Standl. & L.O. Williams
* *[[Dalbergia clarkei]]* Thoth.
* *[[Dalbergia cochinchinensis]]* Pierre ex Laness. — Siamese rosewood, Thailand rosewood, Tracwood (synonym *[[Dalbergia cambodiana]]* Pierre)
* *[[Dalbergia commiphoroides]]* Baker f.
* *[[Dalbergia confertiflora]]* Benth.
* *[[Dalbergia congensis]]* Baker f.
* *[[Dalbergia congesta]]* Wight & Arn.
* *[[Dalbergia congestiflora]]* Pittier
* *[[Dalbergia coromandeliana]]* Prain
* *[[Dalbergia crispa]]* Hepper
* *[[Dalbergia cubilquitzensis]]* (Donn. Sm.) Pittier
* *[[Dalbergia cucullata]]* Pittier
* *[[Dalbergia cuiabensis]]* Benth.
* *[[Dalbergia cultrata]]* Benth.
* *[[Dalbergia cumingiana]]* Benth.
* *[[Dalbergia curtisii]]* Prain
* *[[Dalbergia cuscatlanica]]* (Standl.) Standl.
* *[[Dalbergia dalzielii]]* Hutch. & Dalziel
* *[[Dalbergia darienensis]]* Rudd
* *[[Dalbergia davidii]]* Bosser & R. Rabev.
* *[[Dalbergia debilis]]* J.F. Macbr.
* *[[Dalbergia decipularis]]* Rizzini & A. Mattos — Tulipwood
* *[[Dalbergia delphinensis]]* Bosser & R. Rabev.
* *[[Dalbergia densa]]* Benth.
* *[[Dalbergia densiflora]]* (Benth.) Benth.
* *[[Dalbergia discolor]]* Blume
* *[[Dalbergia duarensis]]* Thoth.
* *[[Dalbergia dyeriana]]* Harms
* *[[Dalbergia ealaensis]]* De Wild.
* *[[Dalbergia ecastaphyllum]]* (L.) Taub. — Coin vine
* *[[Dalbergia elegans]]* A.M. Carvalho
* *[[Dalbergia emirnensis]]* Benth.
* *[[Dalbergia enneaphylla]]* Pittier
* *[[Dalbergia entadoides]]* Prain
* *[[Dalbergia eremicola]]* Polhill
* *[[Dalbergia ernest-ulei]]* Hoehne
* *[[Dalbergia errans]]* Craib
* *[[Dalbergia erubescens]]* Bosser & R. Rabev.
* *[[Dalbergia falcata]]* Prain
* *[[Dalbergia fischeri]]* Taub.
* *[[Dalbergia floribunda]]* Craib
* *[[Dalbergia florifera]]* De Wild.
* *[[Dalbergia foliolosa]]* Benth.
* *[[Dalbergia foliosa]]* (Benth.) A.M. Carvalho
* *[[Dalbergia forbesii]]* Prain
* *[[Dalbergia fouilloyana]]* Pellegr.
* *[[Dalbergia frutescens]]* (Vell.) Britton — Brazilian tulipwood, Jacarandá rosa, Pau de fuso, Pau rosa, Pinkwood, Tulipwood
* *[[Dalbergia funera]]* Standl.
* *[[Dalbergia fusca]]* Pierre
* *[[Dalbergia gardneriana]]* Benth.
* *[[Dalbergia gentilii]]* De Wild.
* *[[Dalbergia gilbertii]]* Cronquist
* *[[Dalbergia glaberrima]]* Bosser & R. Rabev.
* *[[Dalbergia glabra]]* (Mill.) Standl.
* *[[Dalbergia glandulosa]]* Benth.
* *[[Dalbergia glaucescens]]* (Benth.) Benth.
* *[[Dalbergia glaucocarpa]]* Bosser & R. Rabev.
* *[[Dalbergia glaziovii]]* Harms
* *[[Dalbergia glomerata]]* Hemsl.
* *[[Dalbergia godefroyi]]* Prain
* *[[Dalbergia gossweileri]]* Baker f.
* *[[Dalbergia gracilis]]* Benth.
* *[[Dalbergia granadillo]]* Pittier
* *[[Dalbergia grandibracteata]]* De Wild.
* *[[Dalbergia grandistipula]]* A.M. Carvalho
* *[[Dalbergia greveana]]* Baill.
* *[[Dalbergia guttembergii]]* A.M. Carvalho
* *[[Dalbergia hainanensis]]* Merr. & Chun
* *[[Dalbergia hancei]]* Benth.
* *[[Dalbergia havilandii]]* Prain
* *[[Dalbergia henryana]]* Prain
* *[[Dalbergia heudelotii]]* Stapf
* *[[Dalbergia hiemalis]]* Malme
* *[[Dalbergia hildebrandtii]]* Vatke
* *[[Dalbergia hirticalyx]]* Bosser & R. Rabev.
* *[[Dalbergia horrida]]* (Dennst.) Mabb.
* *[[Dalbergia hortensis]]* Heringer & al.
* *[[Dalbergia hoseana]]* Prain
* *[[Dalbergia hostilis]]* Benth.
* *[[Dalbergia hullettii]]* Prain
* *[[Dalbergia humbertii]]* R. Vig.
* *[[Dalbergia hupeana]]* Hance
* *[[Dalbergia hygrophila]]* (Benth.) Hoehne
* *[[Dalbergia intermedia]]* A.M. Carvalho
* *[[Dalbergia intibucana]]* Standl. & L.O. Williams
* *[[Dalbergia inundata]]* Benth.
* *[[Dalbergia iquitosensis]]* Harms
* *[[Dalbergia jaherii]]* Burck
* *[[Dalbergia junghuhnii]]* Benth.
* *[[Dalbergia kerrii]]* Craib
* *[[Dalbergia kingiana]]* Prain
* *[[Dalbergia kisantuensis]]* De Wild. & T. Durand
* *[[Dalbergia kostermansii]]* Sunarno & Ohashi
* *[[Dalbergia kunstleri]]* Prain
* *[[Dalbergia kurzii]]* Prain
* *[[Dalbergia lacei]]* Thoth.
* *[[Dalbergia lactea]]* Vatke
* *[[Dalbergia lakhonensis]]* Gagnep.
* *[[Dalbergia lanceolaria]]* L. f. – Viet. vảy ốc, bạt ong, trắc múi giáo, Burmese: သစ်ပုပ်, Malayalam: വെള്ളീട്ടി
* *[[Dalbergia lastoursvillensis]]* Pellegr.
* *[[Dalbergia lateriflora]]* Benth.
* *[[Dalbergia latifolia]]* Roxb. — Bombay blackwood, East Indian rosewood, Indian palisandre, Indian rosewood, Irugudujava, Java palisandre, Malabar, Sonokeling, Shisham, Sitsal, Satisal
* *[[Dalbergia laxiflora]]* Micheli
* *[[Dalbergia lemurica]]* Bosser & R. Rabev.
* *[[Dalbergia librevillensis]]* Pellegr.
* *[[Dalbergia louisii]]* Cronquist
* *[[Dalbergia louvelii]]* R. Vig. — violet rosewood
* *[[Dalbergia macrosperma]]* Baker
* *[[Dalbergia madagascariensis]]* Vatke
* *[[Dalbergia malabarica]]* Prain
* *[[Dalbergia malangensis]]* Sousa
* *[[Dalbergia marcaniana]]* Craib
* *[[Dalbergia maritima]]* R. Vig.
* *[[Dalbergia martinii]]* F. White
* *[[Dalbergia mayumbensis]]* Baker f.
* *[[Dalbergia melanocardium]]* Pittier
* *[[Dalbergia melanoxylon]]* Guill. & Perr. — African blackwood, African ebony, African grenadilo, Banbanus, Ebene, Granadilla, Granadille d'Afrique, Mpingo, Pau preto, Poyi, Zebrawood
* *[[Dalbergia menoeides]]* Prain
* *[[Dalbergia mexicana]]* Pittier
* *[[Dalbergia microphylla]]* Chiov.
* *[[Dalbergia millettii]]* Benth.
* *[[Dalbergia mimosella]]* (Blanco) Prain
* *[[Dalbergia mimosoides]]* Franch.
* *[[Dalbergia miscolobium]]* Benth.
* *[[Dalbergia mollis]]* Bosser & R. Rabev.
* *[[Dalbergia monetaria]]* L. f. — Moneybush
* *[[Dalbergia monophylla]]* G.A. Black
* *[[Dalbergia monticola]]* Bosser & R. Rabev.
* *[[Dalbergia multijuga]]* E. Mey.
* *[[Dalbergia negrensis]]* (Radlk.) Ducke
* *[[Dalbergia neoperrieri]]* Bosser & R. Rabev.
* *[[Dalbergia ngounyensis]]* Pellegr.
* *[[Dalbergia nigra]]* (Vell.) Benth. — Bahia rosewood, Brazilian rosewood, Cabiuna, Caviuna, Jacarandá, Jacarandá de Brasil, Palisander, Palisandre da Brésil, Pianowood, Rio rosewood, Rosewood, Obuina
* *[[Dalbergia nigrescens]]* Kurz
* *[[Dalbergia nitida]]* (Benth.) Hoehne
* *[[Dalbergia nitidula]]* Baker
* *[[Dalbergia noldeae]]* Harms
* *[[Dalbergia normandii]]* Bosser & R. Rabev.
* *[[Dalbergia obcordata]]* N.Wilding, Phillipson & Crameri
* *[[Dalbergia obovata]]* E. Mey. — Climbing flat bean
* *[[Dalbergia obtusifolia]]* (Baker) Prain
* *[[Dalbergia odorifera]]* T.C. Chen — Fragrant rosewood
* *[[Dalbergia oligophylla]]* Hutch. & Dalziel
* *[[Dalbergia oliveri]]*, Prain (συνών. *[[Dalbergia bariensis]]* Pierre, *[[Dalbergia dongnaiensis]]* Pierre, *D. duperreana* Pierre & *[[Dalbergia mammosa]]* Pierre)
* *[[Dalbergia orientalis]]* Bosser & R. Rabev.
* *[[Dalbergia ovata]]* Benth.
* *[[Dalbergia pachycarpa]]* (De Wild. & T. Durand) De Wild.
* *[[Dalbergia palo-escrito]]* Rzed. — Palo escrito
* *[[Dalbergia parviflora]]* Roxb.
* *[[Dalbergia paucifoliolata]]* Lundell
* *[[Dalbergia peguensis]]* Thoth.
* *[[Dalbergia peishaensis]]* Chun & T. Chen
* *[[Dalbergia peltieri]]* Bosser & R. Rabev.
* *[[Dalbergia pervillei]]* Vatke
* *[[Dalbergia pierreana]]* Prain
* *[[Dalbergia pinnata]]* (Lour.) Prain
* *[[Dalbergia pluriflora]]* Baker f.
* *[[Dalbergia polyadelpha]]* Prain
* *[[Dalbergia polyphylla]]* Benth.
* *[[Dalbergia prainii]]* Thoth.
* *[[Dalbergia pseudo-ovata]]* Thoth.
* *[[Dalbergia pseudo-sissoo]]* Miq.
* *[[Dalbergia pseudobaronii]]* R. Vig.
* *[[Dalbergia purpurascens]]* Baill.
* *[[Dalbergia reniformis]]* Roxb.
* *[[Dalbergia reticulata]]* Merr.
* *[[Dalbergia retusa]]* Hemsl. — Caviuna, Cocobolo, Cocobolo prieto, Funeram, Granadillo, Jacarandáholz, Nambar, Nicaraguan rosewood, Palisander, Palissandro, Palo negro, Pau preto, Rosewood, Urauna
* *[[Dalbergia revoluta]]* Ducke
* *[[Dalbergia richardsii]]* Sunarno & Ohashi
* *[[Dalbergia riedelii]]* (Benth.) Sandwith
* *[[Dalbergia rimosa]]* Roxb.
* *[[Dalbergia riparia]]* (Mart.) Benth.
* *[[Dalbergia rostrata]]* Hassk.
* *[[Dalbergia rubiginosa]]* Roxb.
* *[[Dalbergia rufa]]* G. Don
* *[[Dalbergia rugosa]]* Hepper
* *[[Dalbergia sacerdotum]]* Prain
* *[[Dalbergia sambesiaca]]* Schinz
* *[[Dalbergia sampaioana]]* Kuhlm. & Hoehne
* *[[Dalbergia sandakanensis]]* Sunarno & Ohashi
* *[[Dalbergia saxatilis]]* Hook. f.
* *[[Dalbergia scortechinii]]* (Prain) Prain
* *[[Dalbergia sericea]]* G. Don
* *[[Dalbergia setifera]]* Hutch. & Dalziel
* *[[Dalbergia simpsonii]]* Rudd
* *[[Dalbergia sissoides]]* Wight & Arn.
* *[[Dalbergia sissoo]]* DC. — Agara, Agaru, Errasissu, Gette, Hihu, Indian rosewood, Irugudujava, Iruvil, Iti, Khujrap, Padimi, Safedar, Sheesham, Shinshapa, Shisham, Shishma, Shishom, Sinsupa, Sissoo, Sisu, Tali, Tenach, Tukreekung, Yette
* *[[Dalbergia spinosa]]* Roxb.
* *[[Dalbergia spruceana]]* (Benth.) Benth. — Amazon rosewood
* *[[Dalbergia stenophylla]]* Prain
* *[[Dalbergia stercoracea]]* Prain
* *[[Dalbergia stevensonii]]* Standl. — Honduras rosewood, Nagaed
* *[[Dalbergia stipulacea]]* Roxb.
* *[[Dalbergia suaresensis]]* Baill.
* *[[Dalbergia subcymosa]]* Ducke
* *[[Dalbergia succirubra]]* Gagnep. & Craib
* *[[Dalbergia teijsmannii]]* Sunarno & Ohashi
* *[[Dalbergia teixeirae]]* Sousa
* *[[Dalbergia thomsonii]]* Benth.
* *[[Dalbergia thorelii]]* Gagnep.
* *[[Dalbergia tilarana]]* N. Zamora
* *[[Dalbergia tinnevelliensis]]* Thoth.
* *[[Dalbergia tonkinensis]]* Prain
* *[[Dalbergia travancorica]]* Thoth.
* *[[Dalbergia trichocarpa]]* Baker
* *[[Dalbergia tricolor]]* Drake
* *[[Dalbergia tsaratananensis]]* Bosser & R. Rabev.
* *[[Dalbergia tsiandalana]]* R. Vig.
* *[[Dalbergia tsoi]]* Merr. & Chun
* *[[Dalbergia tucurensis]]* Donn. Sm. — Guatemalan rosewood
* *[[Dalbergia uarandensis]]* (Chiov.) Thulin
* *[[Dalbergia urschii]]* Bosser & R. Rabev.
* *[[Dalbergia vacciniifolia]]* Vatke
* *[[Dalbergia velutina]]* Benth.
* *[[Dalbergia verrucosa]]* Craib
* *[[Dalbergia viguieri]]* Bosser & R. Rabev.
* *[[Dalbergia villosa]]* (Benth.) Benth.
* *[[Dalbergia volubilis]]* Roxb.
* *[[Dalbergia wattii]]* C.B. Clarke
* *[[Dalbergia xerophila]]* Bosser & R. Rabev.
* *[[Dalbergia yunnanensis]]*, Franch.

## Παραπομπές


Δαλβεργια