Ντόροθι Γκάροντ

Η **Ντόροθι Γκάροντ** (Dorothy Annie Elizabeth Garrod) (1892–1968) υπήρξε μία από τις πιο καθοριστικές μορφές της αρχαιολογίας του 20ού αιώνα, με ιδιαίτερη συμβολή στη μελέτη του Παλαιολιθικής και της Επιπαλαιολιθικής στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή. Αναγνωρίζεται διεθνώς ως η πρώτη γυναίκα που κατείχε πανεπιστημιακή έδρα στο πανεπιστήμιο Κέιμπριτζ. Η συνεισφορά της στην ανασκαφική πρακτική, στη μεθοδολογική προσέγγιση και στη διαμόρφωση του χρονολογικού πλαισίου της προϊστορίας είναι ανεκτίμητη.

## Βιογραφία και εκπαίδευση
Η Γκάροντ γεννήθηκε στο Λονδίνο σε οικογένεια με επιστημονική παράδοση· ο πατέρας της ήταν ο Σερ Άρτσιμπαλντ Γκάροντ (Sir Archibald Garrod), γιατρός και πανεπιστημιακός. Σπούδασε στο Κολλέγιο Νιούχαμ του Κέιμπριτζ και αργότερα εκπαιδεύτηκε στη Γαλλία με τον Αμπέ Ανρί Μπρέιγ (Abbé Henri Breuil), έναν από τους κορυφαίους προϊστορικούς μελετητές της εποχής.

Το 1926 εξέδωσε το έργο *The Upper Palaeolithic of Britain*, που θεωρείται η πρώτη μεγάλη επιστημονική της συμβολή. Το 1939 εξελέγη Disney Professor of Archaeology στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, γενόμενη η πρώτη γυναίκα που κατείχε πανεπιστημιακή έδρα στο Κέιμπριτζ ή την Οξφόρδη.

## Ανασκαφές και μεθοδολογικές καινοτομίες
Η μεγαλύτερη ανασκαφική της συμβολή ήταν στα σπήλαια του Όρους Κάρμηλο (Tabun, El-Wad, Es-Skhul, Shuqbah) από το 1929 έως το 1934. Εκεί τεκμηρίωσε μια συνεχή ακολουθία κατοίκησης από την Κατώτερή Παλαιολιθική μέχρι την Επιπαλαιολιθική και εισήγαγε τον όρο Νατούφια για την ομώνυμη πολιτισμική φάση.

Η Garrod επίσης ανέσκαψε στο σπήλαιο Ζαρζί στο Νότιο  Κουρδιστάν, αναγνωρίζοντας την «ζαρζιανή» μικρολιθική βιοτεχνία. Αργότερα εργάστηκε στη Βουλγαρία και τη Γαλλία.

Η μεθοδολογία της ήταν καινοτόμα για την εποχή: έδινε έμφαση στη στρωματογραφία, στην τυπολογική ανάλυση εργαλείων και στη συγκριτική μελέτη πολλών περιοχών (Price, 2009). Εφάρμοσε ακόμη και αεροφωτογράφηση για τη χαρτογράφηση ανασκαφικών περιοχών.

Ένα αξιοσημείωτο κοινωνικό στοιχείο ήταν η επιλογή τοπικών γυναικών ως εργατριών στις ανασκαφές της, γεγονός που είχε πρακτικό αλλά και κοινωνικο-πολιτισμικό αντίκτυπο.

## Επίδραση και κληρονομιά
Η Γκάροντ καθιέρωσε τη μελέτη της παγκόσμιας προϊστορίας ως αντικείμενο πανεπιστημιακής διδασκαλίας στο Cambridge. Το έργο της *Dorothy Garrod and the Progress of the Palaeolithic* συγκέντρωσε μελέτες που αναδεικνύουν τη σημασία της και επισημαίνουν την πρόοδο που έφερε στην παλαιολιθική αρχαιολογία.

Σήμερα θεωρείται θεμελιώδης μορφή όχι μόνο για τις επιστημονικές της ανακαλύψεις αλλά και για τον ρόλο της ως γυναίκα σε μια εποχή που η ακαδημαϊκή αρχαιολογία κυριαρχούνταν από άνδρες.

## Η Γκάροντ και η ραδιοχρονολόγηση
Αν και η ραδιοχρονολόγηση (C¹⁴) αναπτύχθηκε λίγο μετά τον θάνατο της, το έργο της αποτέλεσε κρίσιμο υπόβαθρο για την εφαρμογή της. Η λεπτομερής στρωματογραφική ανάλυση που είχε επιβάλει στις ανασκαφές της, ιδιαίτερα στο όρος Κάρμηλο, έδωσε στους μετέπειτα ερευνητές τη δυνατότητα να εφαρμόσουν τις νέες μεθόδους χρονολόγησης με αξιόπιστα αποτελέσματα. Το έργο της λειτούργησε ως «γέφυρα» ανάμεσα στην κλασική τυπολογική αρχαιολογία και στις φυσικο-επιστημονικές μεθόδους του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα.

## Η θέση της στη φεμινιστική αρχαιολογία
Παρότι η ίδια δεν αυτοπροσδιορίστηκε ποτέ ως φεμινίστρια, η παρουσία και η επιτυχία της σε έναν έντονα ανδροκρατούμενο χώρο θεωρούνται σήμερα θεμελιώδεις για την ιστορία των γυναικών στην επιστήμη. Η εκλογή της στην έδρα Disney Professorship στο Cambridge αποτέλεσε σημείο-ορόσημο, αναδεικνύοντας την ικανότητα των γυναικών να καταλαμβάνουν κορυφαίες θέσεις ακαδημαϊκής εξουσίας.

Επιπλέον, η επιλογή της να εντάξει γυναίκες από τις τοπικές κοινωνίες στις ανασκαφές της, αν και είχε πρακτικά κίνητρα (π.χ. μεγαλύτερη διαθεσιμότητα), αναδεικνύεται σήμερα ως μια πράξη με έμφυλες διαστάσεις. Έσπαγε τα κυρίαρχα στερεότυπα περί της «φυσικής ακαταλληλότητας» των γυναικών για την αρχαιολογική εργασία.

Στο πλαίσιο της σύγχρονης φεμινιστικής αρχαιολογίας η Γκάροντ αναφέρεται συχνά ως «παράδοξη μορφή». Δεν αμφισβήτησε ανοιχτά τις έμφυλες ανισότητες, αλλά η ίδια η επαγγελματική της πορεία υπήρξε καταλυτική για την ανατροπή τους.

## Παραπομπές


## Βιβλιογραφία
*Callander, J., Davies, W., & Barker, G. (2022). *Dorothy Garrod in words and pictures*. Antiquity Publications. Retrieved from https://www.academia.edu/84274259
*Davies, W. (1999). Dorothy Annie Elizabeth Garrod: A short biography. In W. Davies & R. Charles (Eds.), *Dorothy Garrod and the progress of the Palaeolithic: Studies in the prehistoric archaeology of the Near East and Europe* (pp.&nbsp;1–14). Oxbow Books. DOI: 10.2307/j.ctvh1dppc.5 — ISBN 9781785705199
*Davies, W., & Charles, R. (Eds.). (1999). *Dorothy Garrod and the progress of the Palaeolithic: Studies in the prehistoric archaeology of the Near East and Europe*. Oxford: Oxbow Books. ISBN 1-900188-87-2 / ISBN 978-1-78570-519-9
*Libby, W. F. (1949). *Radiocarbon dating*. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 9780226488930
*Price, K. M. (2009). One vision, one faith, one woman: Dorothy Garrod and the crystallisation of prehistory. In R. Hosfield, F. F. Wenban-Smith, & M. Pope (Eds.), *Great Prehistorians: 150 years of Palaeolithic research, 1859–2009* (Lithics, 30, Special Issue). London: Lithic Studies Society. Retrieved from https://journal.lithics.org/wp-content/uploads/lithics_30_2009_14_Price.pdf
*Smith, P. J. (2000). Dorothy Garrod, first woman Professor at Cambridge. *Antiquity*, 74(283), 131–136. https://doi.org/10.1017/S0003598X00066230

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

*The Dorothy Garrod photographic archive at the Pitt Rivers Museum in Oxford
*Dorothy Garrod (1892–1968): Eine Archäologin erobert die Eliteuniversität Cambridge  

Κατηγορία:Βρετανίδες αρχαιολόγοι