Κωμωδία. Τραγωδία μονόπρακτη

Το θεατρικό έργο με τίτλο **Κωμωδία** και υπότιτλο **Τραγωδία μονόπρακτη** είναι το πιο πρωτότυπο και το πιο μοντέρνο από τα θεατρικά έργα του Νίκου Καζαντζάκη. Πρόκειται για ένα έργο μεταφυσικού προβληματισμού, το οποίο προαναγγέλλει μεταπολεμικές θεατρικές μορφές. Γραμμένο το 1909 και δημοσιευμένο το ίδιο έτος, το έργο συγγενεύει φανερά με κομβικά έργα της ευρωπαϊκής θεατρικής πρωτοπορίας όπως, χαρακτηριστικά, με το *[[Κεκλεισμένων των θυρών]]* του Ζαν Πωλ Σαρτρ και με το *[[Περιμένοντας τον Γκοντό]]* του Σάμιουελ Μπέκετ, αλλά με τη σημαντική διαφορά ότι το έργο του Κρητικού στοχαστή και δραματογράφου είναι γραμμένο μερικές δεκαετίες νωρίτερα από τα αντίστοιχα των δυο Ευρωπαίων ομότεχνών του.

Η *Κωμωδία. Τραγωδία μονόπρακτη* έχει μεταφραστεί στα Αγγλικά από τον Κίμων Φράιερ, και ακόμη στα Γερμανικά, στα Ιταλικά και τα Γαλλικά, ενώ έχει παρουσιαστεί από διάφορους θιάσους στη Ζυρίχη, στο Μίσιγκαν και στον Καναδά. Το 2014 παραστάθηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα από την Ομάδα Αντίβαρο και το ίδιο έτος παρουσιάστηκε από τον θίασο The Canter Crew στο Λονδίνο. Ακόμη μεταδόθηκε τηλεοπτικά στον Καναδά το 1966, ραδιοφωνικά στη Γαλλία το 1969 και το 1997 διασκευάστηκε τηλεοπτικά για την ελληνική κρατική τηλεόραση με τον Πέτρο Φυσσούν στον ρόλο του ασκητή.

## Υπόθεση
Σε ένα δωμάτιο, το οποίο συμβολίζει τον εγκέφαλο του ανθρώπου «την ώρα του ψυχομαχητού», δύο ηλικιωμένοι μιλούν περιμένοντας κάποιον. Ο ένας ήταν άνθρωπος του στοχασμού και ο άλλος της εμπειρίας και των απολαύσεων. Στο δωμάτιο, σιγά σιγά, έρχονται διάφοροι άνθρωποι, ανάμεσά τους και ένας ευσεβής και φανατικός ασκητής, ο οποίος σχολιάζει επικριτικά κάθε νέα άφιξη και διαρκώς επιβεβαιώνει ότι ο αναμενόμενος θα έρθει τα μεσάνυχτα, για αυτό και όλοι πρέπει να είναι προετοιμασμένοι και σε εγρήγορση. Τα μεσάνυχτα, όμως, περνούν και δεν έρχεται κανείς. Καθώς σβήνει το τελευταίο κερί όλοι οι παριστάμενοι ξεψυχούν.

## Κριτική ανάλυση
Κατά τον Δρ. Lewis Owens, η *Κωμωδία. Τραγωδία μονόπρακτη* είναι μια καταδικαστική κριτική της χριστιανικής σωτηρίας και μια εξερεύνηση της «αβύσσου» μετά τον διακηρυγμένο «θάνατο του Θεού» του Φρειδερίκου Νίτσε.

O Δρ. Lewis Owens γράφει ότι ο Καζαντζάκης συνέχισε να παλεύει με τον «Θεό» για το υπόλοιπο της ζωής του, από το «μετακομμουνιστικό του πιστεύω» την Ασκητική (1927), η οποία καταδικάστηκε για υποτιθέμενο αθεϊσμό, μέχρι τα μεταγενέστερα μυθιστορήματά του με έντονα θρησκευτικά θέματα: *[[Ο Χριστός ξανασταυρώνεται (μυθιστόρημα)|Ο Χριστός ξανασταυρώνεται]]* (1948), *[[Ο τελευταίος πειρασμός]]* (1951), το οποίο συμπεριλήφθηκε στον Κατάλογο των Απαγορευμένων Βιβλίων από το Βατικανό το 1954, και *[[Ο φτωχούλης του Θεού]]* (1953).

Ο Πήτερ Μπην, στη μελέτη του *Καζαντζάκης: Η πολιτική του πνεύματος*, στο κεφάλαιο για την *[[Οδύσσεια (Νίκος Καζαντζάκης)|Οδύσσεια]]* (1938), παραθέτει τον Παντελή Πρεβελάκη (*Ο ποιητής και το ποίημα της Οδύσσειας*), ο οποίος παραθέτει ένα σχετικό σχόλιο από ένα από τα ανέκδοτα σημειωματάρια του Καζαντζάκη: *«Η θρησκεία του Οδυσσέα έγινε στο τέλος ακλόνητη, που καμιά ιδέα ή πράξη δεν μπορούσε πια να την γκρεμίσει – γιατί ίσα-ίσα στηρίζουνταν στο Κενό: Μήτε Θεός, μήτε ελπίδα, μήτε φόβος, μήτε αιωνιότητα.»* Στην κυριολεξία η σιγή, γράφει ο Πήτερ Μπην, σημαίνει την απουσία οποιασδήποτε απάντησης από τον κόσμο του επέκεινα και αυτή η παραίτηση είναι που ζωγραφίζεται τόσο καθαρά στο πρώιμο έργο του Καζαντζάκη *Κωμωδία. Τραγωδία μονόπρακτη*.

## Σημειώσεις


## Παραπομπές


Κατηγορία:Θεατρικά έργα του Νίκου Καζαντζάκη