Τίτος Λαβιηνός

Ο **Τίτος Λαβιηνός**, λατινικά: *Titus Labienus* (17 Μαρτίου 45 π.Χ.) ήταν υψηλόβαθμος στρατιωτικός στην ύστερη Ρωμαϊκή Δημοκρατία. Υπηρέτησε ως τριβούνος των πληβείων το 63 π.Χ. Αν και ως επί το πλείστο τον θυμούνται ως έναν από τους καλύτερους υποδιοικητές του Ιουλίου Καίσαρα στη Γαλατία και αναφέρεται συχνά στις αφηγήσεις των στρατιωτικών του εκστρατειών, ο Λαβιηνός επέλεξε να του εναντιωθεί κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου του Καίσαρα, και σκοτώθηκε στη Μούνδα. Ήταν ο πατέρας του Κόιντου Λαβιηνού.

## Βιογραφία

### Πρώιμη σταδιοδρομία
Καθώς η πραιτορία του ήταν το 60 ή το 59 π.Χ., ο Τίτος Λαβιηνός πιθανότατα γεννήθηκε γύρω στο 100 π.Χ.  Πολλές πηγές αναφέρουν ότι καταγόταν από την πόλη Κίνγουλον στο Πικηνόν. Η οικογένειά του ήταν ιππικής τάξης. Πιθανότατα είχε νωρίς δεσμούς με τον Γν. Πομπήιο κατά τη διάρκεια της εποχής του ως προστάτης του Οικηνού, και της επιθυμίας του να ανέλθει σε στρατιωτικό βαθμό. Η πρώιμη υπηρεσία του ήταν π. 78–75 π.Χ. στην Κιλικία υπό τον Πόπλιο Σερουίλιο Βατία Ισαυρικό πολεμώντας τους πειρατές και τις φυλές των λόφων της Ισαυρίας.

### Tριβούνος των πληβείων, δίκη του Γάιου Ραβίριου
Το 63 π.Χ. ο Tίτος Λαβιηνός ήταν τριβούνος των πληβείων με στενούς δεσμούς με τον Πομπήιο. Ο Γάιος Ιούλιος Καίσαρας συνεργαζόταν επίσης στενά με τον Πομπήιο, και επομένως αυτός και ο Λαβιηνός συνεργάζονταν κατά καιρούς. Αυτές οι αλληλεπιδράσεις ήταν η αρχή, που τελικά εξελίχθηκε σε μία φιλία μεταξύ του Λαβιηνού και του Καίσαρα.

Με προτροπή του Καίσαρα, ο Λαβιηνός κατηγόρησε τον Γάιο Ραβίριο για *εσχάτη προδοσία* (perduellio) για τη δολοφονία του τριβούνου Λεύκιου Απουλήιου Σατούρνου και του θείου του Tίτου Λαβιηνού το 100 π.Χ. Ο σκοπός αυτής της δίκης ήταν να δυσφημήσει το λεγόμενο «τελικό διάταγμα της Συγκλήτου» (senatus consultum ultimum), ένα έκτακτο μέτρο της Συγκλήτου, που χρησιμοποιείται συνήθως κατά των Λαϊκών (Populares) και των ρωμαϊκών Συνελεύσεων. Ο Λαβιηνός χρησιμοποίησε την απαρχαιωμένη διαδικασία των δύο ανδρών (duumviri), που χρησιμοποιήθηκε στην αρχή της Δημοκρατίας, εναντίον του Ραβίριου. Η διαδικασία παρέκαμψε το κανονικό ποινικό δίκαιο, και ο Ραβίριος θα δικαζόταν χωρίς υπεράσπιση. Δεδομένου ότι οι τριβούνοι ήταν , θεωρήθηκε ως πράξη εναντίον των θεών να σκοτώσει έναν. Έτσι η τιμωρία του ενόχου θεωρήθηκε περισσότερο ως κάθαρση, για να κατευνάσουν τους θεούς. Η δολοφονία θεωρήθηκε ως ένα άγος τόσο βαρύ, που μία κανονική ποινική δίκη ήταν περιττή, και η άμεση κάθαρση ήταν απαραίτητη, για να αποφευχθεί η οργή των θεών. Στους δύο άνδρες (duumviri) ανατέθηκε να κατηγορήσουν με το πρόσχημα της προφανούς ενοχής, και να καθαρίσουν τον ένοχο μέσω μαστίγωσης.

Ο Ραβίριος έκανε έκκληση στη Συνέλευση των Εκατό, και ο Κικέρων μίλησε προς υπεράσπισή του. Ωστόσο, πριν προλάβει να ψηφίσει η Συνέλευση, ο Mέτελλος Κέλερ χρησιμοποίησε τη θέση του ως οιωνοσκόπου (augur), δήλωσε θεάσεις κακών οιωνών και κατέβασε τη σημαία στο λόφου Ιανίκουλου (Janiculum). Αυτό ανέβαλε τη δίκη. Ο Ραβίριος καταδικάστηκε τελικά σε εξορία, καθώς δεν μπόρεσε να πληρώσει ένα παράλογο πρόστιμο. 

Την ίδια χρονιά, ο Λαβιηνός διεξήγαγε δημοψήφισμα επιστρέφοντας τις εκλογές των ποντιφίκων στον λαό. Αυτό εξασφάλισε έμμεσα στον Καίσαρα τη διάκριση του μεγίστου αρχιερέως (pontifex maximus), με την πράξη του να υποστηρίξει τον Λαβιηνό σε αυτόν τον σκοπό (Δίων Κάσσιος xxxvii. 37). 

Ο Labienus ήταν περισσότερο στρατιώτης παρά πολιτικός και χρησιμοποιούσε κυρίως το γραφείο του ως πύλη για να εξασφαλίσει θέσεις υψηλής στρατιωτικής διοίκησης. Μετά τη θητεία του ως tribune, ο Labienus υπηρέτησε ως λεγάτος του Καίσαρα (δεύτερος στην εξουσία) στη Γαλατία και έτσι έπαιρνε τη θέση του Καίσαρα όποτε ήταν εκτός Γαλατίας. 

### Υποδιοικητής υπό τον Καίσαρα στη Γαλατία
Ως ανώτερος λεγάτος του Καίσαρα κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του στη Γαλατία, ο Λαβιηνός ήταν ο μόνος κληρικός, που αναφέρεται ονομαστικά στα γραπτά του Καίσαρα για την πρώτη του εκστρατεία.  Ήταν ικανός διοικητής ιππικού.

Ο Λαβιηνός διοικούσε τις χειμερινές διαμονές στο Βεσόντιο το 58 π.Χ. Είχε επίσης πλήρη διοίκηση των λεγεώνων στη Γαλατία κατά την απουσία του Καίσαρα, ως *[[Λεγάτος (Αρχαία Ρώμη)|λεγάτος αντί του πραίτορα]]* (legatus pro praetore).  Είχε αυτό το προνόμιο, όταν ο Καίσαρας απένειμε τη δικαιοσύνη στην Εντεύθεν των Άλπεων Γαλατία, καθώς και κατά τη δεύτερη εκστρατεία του Καίσαρα στη Βρετανία (το 54 π.Χ.). 

Το 57 π.Χ., κατά τη διάρκεια της Βελγικής εκστρατείας, σε μία μάχη κατά των Ατρεβατών και των Νερβίων κοντά στη Σάβις, ο Λαβιηνός, επικεφαλής της 9ης και 10ης λεγεώνας, νίκησε την αντίπαλη δύναμη των Ατρεβατών και προχώρησε στην κατάληψη του εχθρικού στρατοπέδου.  Από εκεί έστειλε τη 10η Λεγεώνα ενάντια στο πίσω μέρος της γραμμής των Nερβίων, ενώ είχαν εμπλακεί με τον υπόλοιπο στρατό του Καίσαρα, ανατρέποντας μόνοι τους το ρεύμα της μάχης και εξασφαλίζοντας στον Καίσαρα τη νίκη. 

Ο Λαβιηνός πιστώνεται επίσης με την ήττα των Tρεβιρίων υπό τον Ινδουτιόμαρο. Ο Λαβιηνός περνούσε ημέρες με τον στρατό του οχυρωμένο στο στρατόπεδό τους, ενώ ο Iνδουτιόμαρος τον παρενοχλούσε καθημερινά, σε μία προσπάθεια εκφοβισμού και απογοήτευσης. Ο Λαβιηνός περίμενε την κατάλληλη στιγμή, όταν ο Iνδουτιόμαρος και οι δυνάμεις του επέστρεφαν αποδιοργανωμένοι στο στρατόπεδό τους, για να στείλει το ιππικό του μέσα από δύο πύλες. Τους έδωσε διαταγές να σκοτώσουν πρώτα τον Iνδουτιόμαρο και μετά τις δυνάμεις του, κατά την επιστροφή τους. Οι άνδρες του Λαβιηνού ήταν επιτυχείς, και με το τέλος τού αρχηγού τους, ο στρατός των Τριβιρίων διασκορπίστηκε.  Οι δυνάμεις των Τρεβιρίων ανασυγκροτήθηκαν αργότερα υπό τους συγγενείς του Iνδουτιομάρου, και προχώρησαν στον Λαβιηνό, δημιουργώντας στρατόπεδο πέρα από τον ποταμό από τις λεγεώνες του, περιμένοντας ενισχύσεις από τους Γερμανούς. Ο Λαβιηνός προσποιήθηκε ότι αποσύρθηκε, δελεάζοντας τους Τριβίριους να διασχίσουν το ποτάμι, μετά από το οποίο γύρισε και έβαλε τους άνδρες του να επιτεθούν. Όντας σε τόσο μειονεκτική θέση, οι δυνάμεις των Τρεβιρίων καταστράφηκαν. Αφού το άκουσαν αυτό, οι γερμανικές ενισχύσεις γύρισαν. 

Η νίκη του Λαβιηνού επί των Παρισίων στη Λουτέτια στη μάχη της Λουτετίας είναι άλλο ένα παράδειγμα της τακτικής του ιδιοφυΐας. Στέλνοντας πέντε κοόρτεις πίσω προς το Aγεδίνκον, και ο ίδιος διασχίζοντας τον ποταμό Σεκουάνα με τρεις λεγεώνες, ξεγέλασε τον εχθρό να σκεφτεί ότι είχε χωρίσει τον στρατό του και διέσχιζε τον ποταμό σε τρία σημεία.  Ο εχθρικός στρατός χωρίστηκε σε τρία μέρη, και καταδίωξε τον Λαβιηνό. Το κύριο σώμα συνάντησε τον Λαβιηνό, το οποίο στη συνέχεια αυτός περικύκλωσε με τις υπόλοιπες λεγεώνες του. Στη συνέχεια εξολόθρευσε τις ενισχύσεις με το ιππικό του. 

Τον Σεπτέμβριο του 51 π.Χ., ο Καίσαρας έκανε τον Λαβιηνό κυβερνήτη της Εντεύθεν των Άλπεων Γαλατίας. 

### Αποστασία από τον Καίσαρα, διοίκηση υπό τον Πομπήιο στον Εμφύλιο Πόλεμο
Αφού ο Καίσαρας πέρασε τον Ρουβίκωνα, ο Λαβιηνός άφησε τη θέση του στην Εντεύθεν των Άλπεων Γαλατία, και προσχώρησε στον Πομπήιο.  Έγινε δεκτός με ενθουσιασμό από την πλευρά των οπαδών τού Πομπήιου,  φέρνοντας μαζί του λίγο Γαλλικό και Γερμανικό ιππικό. Έφερε επίσης μία αναφορά για τη στρατιωτική δύναμη του Καίσαρα. 

Ο Πομπήιος έκανε τον Λαβιηνό *διοικητή του ιππικού* (magister equitum). Ο Λαβιηνός προσπάθησε να πείσει τον Πομπήιο να αντιμετωπίσει τον Καίσαρα στην Ιταλία, και να μην υποχωρήσει στην ''Ισπανία'' (Ιβηρική Χερσόνησο, που περιλαμβάνει τη σύγχρονη Ισπανία και Πορτογαλία) για να ανασυνταχθεί, επιμένοντας ότι ο στρατός του Καίσαρα ήταν ισχνός και αποδυναμωμένος, μετά την εκστρατεία του στη Γαλατία. 

Αλλά η κακή τύχη του Λαβιηνού υπό τον Πομπήιο ήταν τόσο σημαντική, όσο και η επιτυχία του επί Καίσαρα. Από την ήττα στη μάχη της Φαρσάλου, όπου διοικούσε το ιππικό, κατέφυγε στην Κέρκυρα, και αφού άκουσε το τέλος του Πομπήιου, προχώρησε στην Αφρική.  Δημιούργησε εμπιστοσύνη στους οπαδούς του Πομπήιου λέγοντάς τους ψέματα, υποστηρίζοντας ότι ο Καίσαρας είχε υποστεί θανάσιμη πληγή στη μάχη των Φαρσάλων.  Μπόρεσε μέσω της τεράστιας δύναμης αριθμών να επιβάλει έναν ελαφρύ έλεγχο στον Καίσαρα στη μάχη της Ρουσπίνας το 46 π.Χ.  Τακτοποιώντας τα στρατεύματά του σε πυκνούς σχηματισμούς, ξεγέλασε τον Καίσαρα, ώστε να πιστεύει ότι είχε μόνο πεζούς, και ήταν σε θέση να κατατροπώσει το ιππικό του Καίσαρα, και να περικυκλώσει τον στρατό του. Ωστόσο ο Λαβιηνός δεν μπόρεσε να νικήσει τις δυνάμεις του Καίσαρα, και αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το πεδίο. Μετά την ήττα στη μάχη της Θάψου, ενώθηκε με τον νεότερο Γναίο Πομπηία στην Ισπανία. 

Το τέλος ήρθε στον Λαβιηνό στη μάχη της Mούνδας, μία ισόροπη σύγκρουση μεταξύ των στρατών του Καίσαρα και των γιων του Πομπήιου. Ο βασιλιάς Bόγουντ, σύμμαχος του Καίσαρα, πλησίασε τους Πομπηίους με τον στρατό του από τα μετόπισθεν. Ο Λαβιηνός διοικούσε τη μονάδα ιππικού των Πομπηίων εκείνη την εποχή, και βλέποντας αυτό, πήρε το ιππικό από τις πρώτες γραμμές, για να τον συναντήσει. Οι λεγεώνες των Πομπηίων παρερμήνευσαν αυτό ως υποχώρηση, αποκαρδιώθηκαν, και άρχισαν να σπάνε.  Οι Πομπήιοι υπέστησαν τεράστιες απώλειες κατά τη διάρκεια της μάχης, στην οποία σκοτώθηκε ο ίδιος ο Λαβιηνός. Αυτή η ήττα τερμάτισε τον Εμφύλιο Πόλεμο του Καίσαρα. Σύμφωνα με τον Αππιανό, (2.105), το κεφάλι του μεταφέρθηκε στον Καίσαρα, ο οποίος στη συνέχεια έστειλε άνδρες, για να εντοπίσουν το σώμα του παλαιού του φίλου, και τον έθαψαν με πλήρεις τιμές.

## Δείτε επίσης

* Labiena (γένος)

## Παραπομπές


## Αναφορές
* *Caesar's Bellum Africum*
* *Caesar's Bellum Civile*
* *Caesar's Bellum Gallicum*
* *Η Ρωμαϊκή Ιστορία του Cassius Dio*
* *Κικέρων, Epistulae ad Familiares*
* Σέξτος Ιούλιος Φροντίνος

Κατηγορία:Πρόσωπα της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας
Κατηγορία:Ρωμαίοι πολιτικοί