Δημήτριος ο Πολιορκητής

Ο **Δημήτριος Α΄ ο Πολιορκητής** (337 π.Χ. – 283 π.Χ.) ήταν ένας από τους διαδόχους του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ιστορικό πρόσωπο κατά τους αιματηρούς πολέμους που ξέσπασαν γύρω από την επικράτηση στα εδάφη της Ανατολικής Μεσογείου μετά τον θάνατο του Μακεδόνα στρατηλάτη.

Ήταν γιος του επιφανούς στρατηγού του Αλεξάνδρου, Αντίγονου του Μονόφθαλμου, στρατεύματα του οποίου διοίκησε και την ασιατική αυτοκρατορία του οποίου αποπειράθηκε να επανακτήσει. Αφού απέτυχε να νικήσει τον Πτολεμαίο, Σατράπη της Αιγύπτου το 312 π.Χ., και τους Ναβαταίους Άραβες λίγο αργότερα, ο Δημήτριος κατέκτησε την Αθήνα από τον Κάσσανδρο το 307 π.Χ., ενώ το 306 π.Χ. υποχρέωσε σε ταπεινωτική ήττα τον Πτολεμαίο στη Σαλαμίνα της Κύπρου. Οι επιδόσεις του στην ανεπιτυχή Πολιορκία της Ρόδου το 305 π.Χ. του έδωσαν την επωνυμία *«ο Πολιορκητής»*. Κατόπιν πολέμησε στο πλευρό του Αντίγονου στην καθοριστική Μάχη της Ιψού το 301 π.Χ., όπου ο πατέρας του έχασε τη ζωή του. Ο Δημήτριος διατήρησε εδάφη στον ελληνικό χώρο και αφού έθεσε και πάλι την Αθήνα υπό τη σφαίρα επιρροής του, έγινε τελικά κύριος της Μακεδονίας το 294 π.Χ.. Κυβέρνησε συνολικά για έξι χρόνια, μέχρι που έχασε τον θρόνο του από τους ανταγωνιστές του, Λυσίμαχο και Πύρρο. Ο Δημήτριος εξεστράτευσε στην Ασία, όπου και παραδόθηκε τελικά στον Σέλευκο τον Νικάτορα το 285 π.Χ. Πέρασε την υπόλοιπη ζωή του σε αιχμαλωσία στη Συρία, όπου και απεβίωσε το 283 π.Χ. στην ηλικία των 54 ετών.

Όταν πραγματοποιούσε επιθέσεις ήταν αρκετά ικανός στην κατασκευή πολιορκητικών μηχανών, ο Δημήτριος έμεινε στην ιστορία για τις εντυπωσιακού μεγέθους και φιλοδοξίας εκστρατείες που διεξήγαγε.

## Βιογραφικά στοιχεία
### Οικογενειακό περιβάλλον
Ο Δημήτριος ήταν γιος του αξιωματικού του Μεγάλου Αλεξάνδρου, Αντιγόνου Α' του Μονόφθαλμου και της (πολύ μικρότερής του) Στρατονίκης, κόρης του επιφανούς Μακεδόνα Κορράγου. Ο νεότερος αδελφός του, Φίλιππος, γεννήθηκε στις Κελαινές, πρωτεύουσα της Μείζονος Φρυγίας, καθώς η Στρατονίκη ακολούθησε τον σύζυγό της κατά τη μικρασιατική του εκστρατεία. Ο μεν Δημήτριος έλκει το όνομά του από τον αδελφό του πατέρα του, ενώ ο Φίλιππος από τον παππού τους και πατέρα του Αντίγονου.

Δημήτριος και Αντίγονος διατηρούσαν πάντοτε άριστες σχέσεις, κάτι το οποίο ο τελευταίος καμάρωνε πολύ, δεδομένου πως σε καιρούς αστάθειας και καχυποψίας οι δολοφονίες ανάμεσα σε στενούς συγγενείς ήταν σύνηθες φαινόμενο. Αντίθετα ο Αντίγονος επέτρεπε στον γιο του να διατηρεί κατά την παρουσία του τον οπλισμό του χωρίς φόβο. Η παράδοση αυτή καλών σχέσεων μεταδόθηκε σε όλους τους μετέπειτα βασιλείς της Δυναστείας και μόνον ο Φίλιππος Ε' διέταξε κάποτε την εκτέλεση ενός από τους γιους του.

Ο Δημήτριος πέρασε τα παιδικά του χρόνια στις Κελαινές και εικάζεται ότι έλαβε κυρίως στρατιωτική παιδεία, που έδινε ίσως έμφαση και στα ελληνικά γράμματα.

### Ιστορικό πλαίσιο

Ο θάνατος του Αλεξάνδρου του Μεγάλου το 323 π.Χ. στη Βαβυλώνα σηματοδότησε την αρχή ενός λυσσαλέου αγώνα για επικράτηση ανάμεσα στους παλαιούς του συντρόφους και στρατηγούς, ο οποίος δεν καταλάγιασε πριν το 275 π.Χ. Ο πρώτος πόλεμος των Διαδόχων διεξήχθη την περίοδο 322 – 320 π.Χ. και έληξε με τον θάνατο του Περδίκκα και του Κρατερού. Το 321 π.Χ. έλαβε χώρα η εκ νέου διανομή της αυτοκρατορίας στον Τριπαράδεισο της Άνω Συρίας. Εκεί ο Αντίγονος ο Μονόφθαλμος ορίστηκε στρατηγός αυτοκράτωρ της Ασίας και ανέλαβε τη διεξαγωγή πολέμου κατά του πιστού οπαδού του Περδίκκα, του Ευμένη του Καρδιανού. Πολύ σύντομα, ωστόσο, παραβιάζοντας τον διακανονισμό του Τριπαραδείσου, στράφηκε εναντίον κι άλλων σατραπών της αυτοκρατορίας και απέκτησε τον αποκλειστικό έλεγχο του μεγαλύτερου μέρους της κεντρικής Μικράς Ασίας.

Ωστόσο, ο θάνατος του Αντιπάτρου το 319 π.Χ. και ο διορισμός του Πολυπέρχοντος ως αντικαταστάτη του, πυροδότησε τον δεύτερο πόλεμο των Διαδόχων (319 – 315 π.Χ.) Στα πλαίσια των εχθροπραξιών που έλαβαν χώρα την περίοδο αυτή, ο Αντίγονος έστειλε στρατεύματα για να συλλάβουν τον Ευμένη στην Καππαδοκία και αργότερα στην Κιλικία, αποτρέποντάς τον τελικά από τη συγκρότηση αξιόμαχου στόλου στις φοινικικές ακτές. Μετά την απόκρουση των στρατευμάτων του Αντιγόνου από τον Ευμένη στα Σούσα, κοντά στον ποταμό Κοπράτα, ο πρώτος στράφηκε στη Μηδία και την Περσία, για να νικήσει τα στρατεύματα του Ευμένους αρχικά στη Μάχη της Παραιτακηνής (317 π.Χ.) και στη συνέχεια στη Μάχη της Γαβιηνής (316 π.Χ.) Στα πλαίσια της εκστρατείας αυτής, ο γιος του Αντίγονου, Δημήτριος, έλαβε το βάπτισμα του πυρός ως διοικητής ιππικού, σε ηλικία όχι πολύ μεγαλύτερη των είκοσι ετών. Αξιοσημείωτο είναι ότι ο Δημήτριος, αντίθετα με τη γνώμη των περισσότερων συμμάχων του Αντίγονου, συμβούλεψε τον πατέρα του να μη θανατώσει τον ηττημένο στρατηγό.
Κυνηγημένος από τον Αντίγονο, ο Ευμένης τελικά παραδόθηκε στον αντίπαλό του από τα στρατεύματά του, δικάστηκε, καταδικάστηκε και εκτελέστηκε, ενώ ο Αντίγονος κατέστη πλέον κυρίαρχος των Άνω Σατραπειών, ικανός να αναλάβει την πρωτοβουλία ανασυγκρότησης του ενιαίου μακεδονικού κράτους. Σε αιφνιδιαστική επίθεση στη Βαβυλώνα, ο Μονόφθαλμος υποχρέωσε τον Σέλευκο τον Νικάτορα να εγκαταλείψει την περιοχή και να ζητήσει καταφύγιο στην πτολεμαϊκή επικράτεια την άνοιξη του 315 π.Χ. Η δραστηριότητά του αυτή προκάλεσε την ανησυχία των άλλων Διαδόχων, που συνασπίστηκαν εναντίον του.

### Τρίτος πόλεμος των Διαδόχων (314-311 π.Χ.)
Ο Δημήτριος ανέλαβε την πρώτη του αυτόνομη στρατιωτική αποστολή κατά τη διάρκεια του τρίτου πολέμου των Διαδόχων (314 - 311 π.Χ.), όταν ο πατέρας του, Αντίγονος, συγκρούστηκε με τους επίσης πρώην συντρόφους του Αλεξάνδρου του Μεγάλου, Πτολεμαίο, Λυσίμαχο και Κάσσανδρο. Μαθαίνοντας πως ο Πτολεμαίος ήταν απασχολημένος στη Λιβύη με την κατάπνιξη επανάστασης στην πόλη της Κυρήνης, ο Αντίγονος εισέβαλε στη Συρία και τη Φοινίκη. Τη δύσκολη αποστολή της υπεράσπισής τους απέναντι στον Πτολεμαίο ανέλαβε ο Δημήτριος σε ηλικία μόλις 22 ετών, έχοντας στο πλευρό του τέσσερις πεπειραμένους συμβούλους. Προτού αναχωρήσει για τον βορρά, ο πατέρας του τού άφησε σύμφωνα με τον ιστορικό Διόδωρο μια δύναμη που την αποτελούσαν 10.000 μισθοφόροι, 2.000 Μακεδόνες, 5.000 Λύκιοι και Πάμφυλοι, 4.000 Πέρσες τοξότες και σφενδονήτες, 5.000 ιππείς και 43 ελέφαντες. Όσο ο Αντίγονος απουσίαζε στη Φρυγία, Πτολεμαίος και Δημήτριος συγκρούστηκαν στη Μάχη της Γάζας (312 π.Χ.) Η διαφορά πείρας ανάμεσα στους δύο στρατιωτικούς αποδείχτηκε καταλυτικός παράγων, με αποτέλεσμα να γνωρίσει ο Δημήτριος ταπεινωτική ήττα. Πέντε χιλιάδες από τους άνδρες του έχασαν τη ζωή τους, ενώ οκτώ χιλιάδες συνελήφθησαν αιχμάλωτοι και εστάλησαν στην Αίγυπτο.

[thumb|''Δορυφορική εικόνα της [Κοίλη Συρία|Κοίλης Συρίας. Με τα σημερινά δεδομένα διακρίνονται τα εδάφη του Ισραήλ με την ανατολική ακτή της Μεσογείου, οι χώρες της Ιορδανίας στα νοτιοανατολικά και της Συρίας στα βορειοανατολικά.*]]Κατόπιν ο Πτολεμαίος εξεστράτευσε εναντίον των πόλεων της Φοινίκης, προσαρτώντας τις στην επικράτειά του είτε με τα όπλα είτε με την πειθώ. Ο Δημήτριος από την πλευρά του, επειδή δεν διέθετε πλέον ισχυρό στρατό, έστειλε μήνυμα στον πατέρα του ζητώντας ενίσχυση το γρηγορότερο. Ο ίδιος μετέφερε την έδρα των επιχειρήσεών του στην [[Τρίπολη (Λίβανος)|Τρίπολη]] της Φοινίκης (σημερινός [[Λίβανος]]), όπου συγκέντρωσε τους άνδρες που προηγουμένως φρουρούσαν την [[Κιλικία]] κι διάφορες πόλεις που είχε καταλάβει ο εχθρός. Ο Πτολεμαίος τότε επέλεξε τον Κίλλη, έναν από τους Μακεδόνες εταίρους του, να αποτελειώσει τις δυνάμεις του Δημητρίου διώχνοντάς τον εντελώς από την [[Κοίλη Συρία]]. Ο τελευταίος ωστόσο πληροφορήθηκε από τους κατασκόπους του ότι ο Κίλλης κάποια δεδομένη στιγμή στρατοπέδευσε σε ένα σημείο χωρίς να λάβει ιδιαίτερες προφυλάξεις. Έτσι λοιπόν, αφήνοντας πίσω την αποσκευή, κινήθηκε αστραπιαία με ελαφρά οπλισμένους στρατιώτες και επιτέθηκε στο στρατόπεδο νωρίς το πρωί σπέρνοντας χάος. Έτσι κέρδισε χωρίς ουσιαστική μάχη, πιάνοντας δε τον Κίλλη αιχμάλωτο.

Όταν ο Αντίγονος πληροφορήθηκε τα νέα, ικανοποιήθηκε ιδιαίτερα που ο νεαρός γιος του ανέστρεψε την κατάσταση με τις προσωπικές του προσπάθειες και σύντομα οι δύο άνδρες ένωσαν δυνάμεις. Από την πλευρά του ο Πτολεμαίος αναγκάστηκε να λάβει τη δύσκολη απόφαση να αποσυρθεί πίσω στην Αίγυπτο την οποία και μπορούσε να υπερασπιστεί με περισσότερη άνεση. Προτού όμως εγκαταλείψει την Κοίλη Συρία στους εχθρούς του, λεηλάτησε τις κυριότερες από τις πόλεις που είχε καταλάβει: την [[Άκρα|Άκη]] στη Φοινίκη, την [[Γιάφα|Ιόππη]] στη [[Σαμάρεια]] και τη [[Γάζα]] στη Συρία. Αξιοσημείωτο είναι ότι την ίδια περίοδο ([[311 π.Χ.]]) ο [[Σέλευκος Α' Νικάτωρ|Σέλευκος ο Νικάτωρ]] εδραίωσε την κυριαρχία του στην ευρύτερη περιοχή της [[Βαβυλώνα]]ς.

Ακολούθως ο Δημήτριος ανέλαβε μια εκστρατεία εναντίον των [[Ναβαταίοι|Ναβαταίων Αράβων]], η οποία ωστόσο έληξε με συμβιβασμό ανάμεσα στις δύο πλευρές. Κατά τη διάρκειά της, ο Δημήτριος διερεύνησε τον τρόπο με τον οποίον οι ντόπιοι εξήγαγαν [[Άσφαλτος|άσφαλτο]] από τη [[Νεκρά θάλασσα|Νεκρά Θάλασσα]] και επιστρέφοντας έπεισε τον πατέρα του να αποπειραθούν να εξάγουν και οι ίδιοι το προϊόν. Το σχέδιο βρήκε μεγάλη αντίσταση από τους γηγενείς πληθυσμούς και σύντομα εγκαταλείφθηκε λόγω πιεστικότερων περιστάσεων. Είχε καταφθάσει ένα μήνυμα του Νικάνορος, στρατηγού της [[Μηδία]]ς, που πληροφορούσε για τις ανησυχητικές κινήσεις του Σέλευκου στην περιοχή. Ο Αντίγονος, λοιπόν, παρείχε στον Δημήτριο 5.000 Μακεδόνες και 10.000 μισθοφόρους πεζούς, καθώς και 4.000 ιππείς, προκειμένου να σταθεροποιήσει την κατάσταση στη Βαβυλώνα και κατόπιν να επιστρέψει ταχύτατα στη θάλασσα. Μαθαίνοντας την αναχώρηση του Δημητρίου από τη [[Δαμασκός|Δαμασκό]] της Συρίας, οι κάτοικοι και οι φρουρές της Βαβυλώνας εγκατέλειψαν την περιοχή αναμένοντας ενισχύσεις από τον Σέλευκο. Ο Δημήτριος βρήκε την περιοχή έρημη, κι αφού ανεφοδίασε τον στρατό του μέσω λεηλασιών, άφησε έναν έμπιστο φίλο του υπεύθυνο της κατάστασης και επέστρεψε πίσω.

Τελικά μέχρι το τέλος του [[311 π.Χ.]] οι Κάσσανδρος, Πτολεμαίος και Λυσίμαχος υπέγραψαν συνθήκη ανακωχής με τον Αντίγονο θέτοντας τέρμα στον τρίτο πόλεμο των Διαδόχων. Ο Κάσσανδρος ορίστηκε ηγεμόνας των [[Ευρώπη|ευρωπαϊκών]] κτήσεων μέχρι την ενηλικίωση του [[Αλέξανδρος Δ΄ της Μακεδονίας|Αλεξάνδρου]], γιου του Μεγάλου Αλεξάνδρου από τη [[Ρωξάνη]]. Ο Λυσίμαχος ορίστηκε ηγεμόνας της [[Θράκη]]ς, ο Πτολεμαίος της Αιγύπτου και των γειτονικών περιοχών της Λιβύης και της [[Αραβία]]ς. Στον Αντίγονο και τον Δημήτριο αποδόθηκαν όλες οι κτήσεις της [[Ασία]]ς, ενώ οι [[Αρχαία Ελλάδα|ελληνικές]] [[Πόλη-κράτος|πόλεις]] θα διατηρούσαν την αυτονομία τους. Ωστόσο, κανένας από τους ηγεμόνες δεν τήρησε τον λόγο του, καθώς υπόγεια προσπαθούσαν να αυξήσουν τη δύναμή τους σε βάρος των άλλων.


=== Εκστρατεία στην Κιλικία (310 π.Χ.) ===

Κάποια χρονική στιγμή, μετά τη συμφωνία ανάμεσα στους στρατηγούς, ο Πτολεμαίος κινητοποιήθηκε και πάλι (περ. [[310 π.Χ.]]), κατηγορώντας τον Αντίγονο πως παρενόχλησε ορισμένες ελληνικές πόλεις οι οποίες σύμφωνα με τους όρους της ανακωχής θα έμεναν αυτόνομες. Σε πρώτη φάση κατέλαβε εδάφη και πόλεις της [[Τραχεία Κιλικία|Τραχείας Κιλικίας]] οι οποίες ήταν υποτελείς του Αντίγονου και, κατόπιν, επικοινώνησε με τις πόλεις που ήλεγχαν ο Λυσίμαχος και ο Κάσσανδρος προτρέποντάς τες να σταθούν εμπόδιο σε τυχόν σχέδια επεκτατισμού του Μονόφθαλμου. Εντούτοις, ο τελευταίος δεν έμεινε άπρακτος μπροστά στην πρόκληση: αφενός κατέστειλε επανάσταση στον [[Ελλήσποντος|Ελλήσποντο]] με τη βοήθεια του μικρότερου γιου του, του [[Φίλιππος (γιος Αντίγονου Μονόφθαλμου)|Φιλίππου]], αφετέρου έστειλε τον Δημήτριο στην [[Κιλικία]]. Ο τελευταίος αντιμετωπίζοντας αποφασιστικά την κατάσταση ανέκτησε τα χαμένα εδάφη αντιμετωπίζοντας με επιτυχία τους στρατηγούς του Πτολεμαίου.

Την ίδια χρονιά ο [[Κάσσανδρος]], διαβλέποντας πως ο νεαρός [[Αλέξανδρος Δ΄ της Μακεδονίας|Αλέξανδρος Δ΄]], γιος του Μεγάλου Αλεξάνδρου από τη [[Ρωξάνη]], σύντομα θα απελευθερωνόταν από τα χέρια του με απαίτηση των [[Αρχαίοι Μακεδόνες|Μακεδόνων]] ώστε να αναλάβει την εξουσία, διέταξε τον επικεφαλής της φρουράς που φύλαγε το παιδί, τον Γλαυκία, να θανατώσει τον νεαρό βασιλιά και τη μητέρα του, διατηρώντας το γεγονός κρυφό. Ένα χρόνο αργότερα, το [[309 π.Χ.]], την ίδια μοίρα είχαν ο έτερος γιος του Αλεξάνδρου, [[Ηρακλής ο Μακεδών|Ηρακλής]], και η μητέρα του [[Βαρσίνη]], οι οποίοι δολοφονήθηκαν από τον Πολυπέρχοντα με την παρότρυνση του Κάσσανδρου. Με τον τρόπο αυτό οι Διάδοχοι απαλλάχτηκαν από τον φόβο της νόμιμης διαδοχής της Αυτοκρατορίας, ενώ η [[Δυναστεία των Αργεαδών]] έδυσε μετά από πέντε περίπου αιώνες στην εξουσία.

=== Εκστρατεία στην Αθήνα (307 π.Χ.) ===
Το [[307 π.Χ.]] ο Δημήτριος έλαβε από τον πατέρα του ισχυρότατο στόλο και στρατεύματα - 250 πλοία και 5.000 ασημένια τάλαντα κατά τον [[Πλούταρχος|Πλούταρχο]]  - προκειμένου να αποσπάσει την ηπειρωτική [[Αρχαία Ελλάδα|Ελλάδα]] από την επιρροή του [[Κάσσανδρος|Κάσσανδρου]] και του [[Πτολεμαίος ο Σωτήρ|Πτολεμαίου]], άσχετα με το γεγονός ότι η συνθήκη του [[311 π.Χ.]] όριζε ρητά την αυτονομία των ελληνικών πόλεων. Πρώτος στόχος τέθηκε η [[Αρχαία Αθήνα|Αθήνα]], στρατιωτικός διοικητής της οποίας ήταν επί μία δεκαετία ο [[Φιλοσοφία|φιλόσοφος]] και [[πολιτικός]], [[Δημήτριος ο Φαληρεύς]].

Ο Δημήτριος απέπλευσε από την [[Έφεσος|Έφεσο]] διαθέτοντας στο οπλοστάσιό του ισχυρές και καινοτόμες πολιορκητικές μηχανές. Προσέγγισε την ακτή χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα καθώς αρχικά η φρουρά θεώρησε πως επρόκειτο για τον πτολεμαϊκό στόλο. Η πολιορκία των Αθηνών ξεκίνησε με σφοδρή επίθεση στον [[Πειραιάς|Πειραιά]]. Απέναντί του στάθηκε ο ίδιος ο Δημήτριος ο Φαληρεύς, καθώς και ο Διονύσιος, διοικητής της φρουράς του λιμένος της [[Μουνιχία]]ς. Σε διάστημα μίας ημέρας περίπου ο Πειραιάς κατελήφθη, με αποτέλεσμα ο Δημήτριος να στραφεί κατά της Μουνιχίας από στεριά και θάλασσα. Ο Διονύσιος είχε το πλεονέκτημα του εδάφους, ωστόσο ο Δημήτριος αφενός είχε ισχυρότατο εξοπλισμό, αφετέρου την πολυτέλεια να εναλλάσσει συνεχώς τους στρατιώτες του ώστε να μην εξαντλούνται. Μετά από δύο δύσκολες ημέρες, οπότε και τα τείχη είχαν σχεδόν πια καταστραφεί, οι αμυνόμενοι παραδόθηκαν και ο Διονύσιος συνελήφθη ζωντανός. Ο Δημήτριος ο Φαληρεύς είχε ήδη διασφαλίσει μέσω συμφωνίας τη διαφυγή του πρώτα στη [[Αρχαία Θήβα|Θήβα]] και κατόπιν στην αυλή του Πτολεμαίου στην [[Αρχαία Αίγυπτος|Αίγυπτο]].

Το φρούριο της Μουνιχίας ισοπεδώθηκε. Ομοίως, είτε λίγο πριν είτε λίγο μετά την οριστική κατάληψη του οχυρού αυτου, ο Δημήτριος απάλλαξε και τους [[Μεγαρείς]] από τη μακεδονική φρουρά που επιτηρούσε την πόλη τους, κερδίζοντας τιμές.

Με τον τρόπο αυτό η Αθήνα, η οποία είχε χάσει την αυτονομία της κατά τη διάρκεια του [[Λαμιακός πόλεμος|Λαμιακού Πολέμου]] δεκαπέντε χρόνια πριν, ανέκτησε το παλαιό της πατροπαράδοτο [[Αθηναϊκή δημοκρατία|δημοκρατικό πολίτευμα]]. Οι πολίτες εξέφρασαν την ευγνωμοσύνη τους με εξωφρενικές τιμές: ψήφισαν την ανέγερση [[Χρυσός|χρυσών]] αγαλμάτων του Δημητρίου και του Αντίγονου στο πλευρό εκείνων που απεικόνιζαν τους τυραννοκτόνους [[Αρμόδιος και Αριστογείτονας|Αρμόδιο και Αριστογείτονα]], την απόδοση και στους δύο χρυσών στεμμάτων κόστους διακοσίων ταλάντων, την ανέγερση βωμού προς τιμήν των *«Σωτήρων»*, την προσθήκη δύο φυλών στις ήδη υπάρχουσες δέκα οι οποίες θα ονομάζονταν *«Δημητριάς»* και *«Αντιγονίς»*, την ετήσια διεξαγωγή αγώνων προς τιμήν τους με τελετές και θυσίες, καθώς και την ύφανση των πορτραίτων τους στον πέπλο του αγάλματος της θεάς [[Αθηνά]]ς. Με τη σειρά του ο Αντίγονος τους παραχώρησε μεγάλη ποσότητα [[Σιτάρι|σίτου]] και ξυλείας για την κατασκευή εκατό πλοίων, καθώς και τη νήσο [[Ίμβρος|Ίμβρο]].

=== Σύζυγοι και ερωμένες ===
Ο πρώτος [[γάμος]] του Δημητρίου έλαβε χώρα σε απροσδιόριστη στιγμή κατά την περίοδο [[319 π.Χ.|319]] - [[315 π.Χ.]] όταν βρισκόταν ακόμη στο τέλος της [[Εφηβεία|εφηβικής]] του ηλικίας. Ως νύφη επιλέχτηκε μια γυναίκα, γνωστή για τον ενάρετο χαρακτήρα και τη σωφροσύνη της: η [[Φίλα (κόρη Αντίπατρου)|Φίλα]], κόρη του [[Αντίπατρος|Αντιπάτρου]]. Εντούτοις το ζευγάρι πρέπει να το χώριζε μεγάλη διαφορά ηλικίας, καθώς η Φίλα είχε ήδη στο ενεργητικό της δύο γάμους. Ο Πλούταρχος μας πληροφορεί πως ο νεαρός αντιστάθηκε τότε στην ένωση αυτή, εντούτοις ενέδωσε τελικά στην επιμονή του πατέρα του. Κατά τη διάρκεια των μακρόχρονων εκστρατειών του Δημητρίου και των μεγάλων εναλλαγών της τύχης που υπέστη, η Φίλα έστελνε στον σύζυγό της γράμματα και ακριβά δώρα, ενώ μεσολάβησε στον Κάσσανδρο για να πάψει η διαμάχη ανάμεσα στον αδελφό και στον άντρα της. Το ζευγάρι απέκτησε δύο παιδιά, τη [[Στρατονίκη της Συρίας|Στρατονίκη]], μετέπειτα σύζυγο του [[Σέλευκος Α' Νικάτωρ|Σέλευκου]], και τον [[Αντίγονος Β' Γονατάς|Αντίγονο Γονατά]], η καταγωγή του οποίου από τη γενιά του Αντιπάτρου αποτέλεσε σημαντικό πλεονέκτημα κατά τη διεκδίκηση του θρόνου της [[Μακεδονικό βασίλειο|Μακεδονίας]].

Κατά τη διάρκεια της πρώτης του αυτής παραμονής του στην Αθήνα, ο Δημήτριος νυμφεύτηκε επίσης την [[Ευρυδίκη η Αθηναία|Ευρυδίκη]], μια απόγονο του ένδοξου στρατηγού [[Μιλτιάδης|Μιλτιάδη]]. Η γυναίκα αυτή ήταν χήρα, καθώς είχε υπάρξει στο παρελθόν σύζυγος του [[Οφέλλας|Οφέλλα]], ηγεμόνα της [[Κυρηναϊκή]]ς στη [[Βόρεια Αφρική]]. Οι Αθηναίοι θεώρησαν το γεγονός μεγάλη τιμή και κολακεία προς την πόλη τους. Το ζευγάρι μαθαίνουμε πως απέκτησε έναν γιο που ονομάστηκε [[Κόρραγος (γιος Δημητρίου)|Κόρραγος]].

Μέχρι το τέλος της ζωής του, ο Δημήτριος απέκτησε τουλάχιστον τρεις ακόμη επίσημες συζύγους, χωρίς απαραιτήτως να παίρνει διαζύγιο από τις προηγούμενες. Χαρακτηριστικά ο [[Πλούταρχος]] αναφέρει πως συνευρισκόταν ελεύθερα με πολλές [[Πορνεία στην αρχαία Ελλάδα|εταίρες]], αλλά και με πολλές γυναίκες ελεύθερης καταγωγής, και πως ως προς το θέμα αυτό κατείχε τη χειρότερη φήμη ανάμεσα στους συγχρόνους του βασιλείς.

Οι αρχαίες πηγές παραθέτουν πολλές «πικάντικες» λεπτομέρειες από την ερωτική ζωή του Δημητρίου, παραδίδοντάς μας πολλά ονόματα γυναικών που σύναψαν σχέσεις μαζί του: [[Μανία (εταίρα)|Μανία]], [[Δημώ (εταίρα)|Δημώ]], [[Λέαινα (εταίρα)|Λέαινα]], [[Χρυσηίδα (εταίρα)|Χρυσηίδα]], [[Αντικύρα (εταίρα)|Αντικύρα]] και κυρίως τη [[Λάμια (εταίρα)|Λάμια]], με την οποία υπήρξε παράφορα ερωτευμένος, αποκτώντας μαζί της και μία κόρη, τη [[Φίλα (κόρη Δημητρίου Πολιορκητή)|Φίλα]]. Η Λάμια εργαζόταν ως μουσικός και [[πορνεία|εταίρα]], και βρισκόταν ήδη σε προχωρημένη ηλικία, όταν έπεσε στα χέρια του Δημητρίου ανάμεσα στα λάφυρα που ο τελευταίος απέσπασε από τον Πτολεμαίο. Η επιρροή που ασκούσε στον βασιλιά με τις καλλονές της ήταν τόσο διαβόητη, που δεν έμενε ασχολίαστη από τους εχθρούς του, ενώ ένας κωμικός ποιητής κάποτε την παρομοίασε με την «[[ελέπολις|<span style="font-family:palatino linotype;"></span>]]», την ξακουστότερη πολιορκητική μηχανή που κατασκεύασε ποτέ ο Δημήτριος. Τόσο στην [[Αρχαία Αθήνα|Αθήνα]], όσο και στη [[Σικυώνα]], μάλιστα, ανεγέρθη ιερό αφιερωμένο στη Λάμια Αφροδίτη (στην Αθήνα υπήρχε και δεύτερο αφιερωμένο στη Λέαινα Αφροδίτη).

Από την προσοχή του Δημητρίου δεν διέφευγαν ούτε τα νεαρά αγόρια. Από τον Πλούταρχο μαθαίνουμε πως κάποτε πολιόρκησε ασφυκτικά έναν ιδιαίτερα όμορφο Αθηναίο έφηβο, τον Δημοκλή. Ο τελευταίος δεν ενέδωσε ούτε στα δώρα, ούτε στις απειλές, και άρχισε να αποφεύγει τις δημόσιες εμφανίσεις. Όταν όμως κάποια ημέρα ο Δημήτριος του έκλεισε τον δρόμο τη στιγμή που βρισκόταν σε ένα ιδιωτικό λουτρό, προκειμένου να αποφύγει την ατίμωση, ο νέος σήκωσε το πώμα της χύτρας με το ζεματιστό νερό και αυτοκτόνησε πηδώντας μέσα.

Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις η απερισκεψία του Δημητρίου στα ερωτικά ζητήματα απέβη μέχρι και επικίνδυνη. Για παράδειγμα, καθώς προετοιμαζόταν να χτυπήσει τα Μέγαρα, έλαβε ένα μήνυμα από την ξακουστή για την ομορφιά της Κρατεσίπολη, σύζυγο του γιου του [[Πολυπέρχων|Πολυπέρχοντα]], η οποία επιθυμούσε να τον δει. Μαθαίνοντας πως ο Δημήτριος είχε στήσει τη σκηνή του μακριά από τους άνδρες του, ώστε να μη γίνει αντιληπτή η επίσκεψη της γυναίκας, ορισμένοι εχθροί του επιτέθηκαν μέσα στη νύχτα απροσδόκητα. Ο Δημήτριος διέφυγε την τελευταία στιγμή μεταμφιεσμένος, εντούτοις όλα του τα προσωπικά αντικείμενα έμειναν στα χέρια τους.

Από την πλευρά του ο Αντίγονος, που γνώριζε καλά την αγάπη του γιου του για τις απολαύσεις του ποτού και του ποδόγυρου, αντιμετώπιζε τα πάντα με συγκατάβαση, περισσότερο σαν παιδικές αταξίες, παρά σαν κάτι σοβαρό. Από τα διάφορα περιστατικά που αναφέρει ο Πλούταρχος, φαίνεται ότι ο Αντίγονος γνώριζε καλά πως όντας νηφάλιος και εν καιρώ καθήκοντος, ο γιος του έδειχνε μεγάλη ενεργητικότητα και άριστες επιδόσεις, γι' αυτό και δεν ανησυχούσε. Ωστόσο διασκέδαζε να τον πειράζει καλοπροαίρετα. Για παράδειγμα, κάποια φορά που αναζητούσε τον Δημήτριο και τον ενημέρωσαν πως ήταν άρρωστος, συνάντησε στην πόρτα του γιου του κάποια από τις αγαπημένες του να βγαίνει. Μπήκε μέσα, κάθισε στο πλάι του γιου του και του έπιασε το χέρι. Όταν ο Δημήτριος είπε απολογητικά πως μόλις του έφυγε ο πυρετός, ο Αντίγονος απάντησε: «Το ξέρω, γιατί τον συνάντησα πριν από λίγο στην πόρτα».

=== Εκστρατεία στην Κύπρο (306 π.Χ.) ===
Η επόμενη αποστολή που ανέθεσε ο Αντίγονος στον Δημήτριο αφορούσε την κατάληψη της [[Κύπρος|Κύπρου]], η οποία βρισκόταν στη σφαίρα επιρροής του Πτολεμαίου. Κυβερνήτης της είχε οριστεί ο αδελφός του τελευταίου, [[Μενέλαος (γιος του Λάγου)|Μενέλαος]]. Για να επιτύχει τους στόχους του, ο Δημήτριος έκανε σύντομη στάση στην [[Καρία]] προκειμένου να ζητήσει τη βοήθεια των [[Ρόδος|Ροδίων]] στον επικείμενο πόλεμο. Η απόφαση των τελευταίων να παραμείνουν ουδέτεροι δημιούργησε αυτόματα ψυχρότητα στις σχέσεις του νησιού με το στρατόπεδο του Αντίγονου.

[[Αρχείο:Model of a greek trireme.jpg|thumb|left|Μοντέλο αρχαίας ελληνικής [[Τριήρης|τριήρους]], Deutsches Museum, [[Μόναχο]], [[Γερμανία]].]]
Σύμφωνα με τους αριθμούς που δίνει ο [[Διόδωρος Σικελιώτης|Διόδωρος]], ο Δημήτριος έφτασε στην [[Κιλικία]] με δύναμη 15.000 [[Πεζικό|πεζικαρίων]] και 400 [[Ιππικό|ιππέων]], περισσότερες από 110 ταχείς [[Τριήρης|τριήρεις]], 53 βαρύτερα μεταφορικά πλοία και διάφορα άλλα ναυλωμένα ώστε να μεταφέρουν επιτυχώς όλες του τις δυνάμεις. Οι επιχειρήσεις ξεκίνησαν με την άμεση κατάληψη των πόλεων [[Ουρανία (αρχαία πόλη)|Ουρανία]] και [[Καρπασία (αρχαία πόλη)|Καρπασία]] στη χερσόνησο της [[Καρπασία]]ς, προτού η προσοχή του Δημητρίου στραφεί στη [[Σαλαμίνα Κύπρου|Σαλαμίνα]] όπου τον περίμενε ο Μενέλαος. Στη μάχη που ακολούθησε έξω από τα τείχη της πόλης, οι πτολεμαϊκές δυνάμεις παρέταξαν 12.000 πεζούς και 800 ιππείς. Ο Δημήτριος αναδείχθηκε νικητής μετά από σύντομη μάχη, καταδιώκοντας τον εχθρό μέχρι τις παρυφές της πόλης. Σύμφωνα πάντα με τον Διόδωρο, έλαβε 3.000 αιχμαλώτους και θανάτωσε 1.000 στρατιώτες. Από την πλευρά του ο Μενέλαος προετοίμασε τις άμυνες της πόλης για [[πολιορκία]], στέλνοντας παράλληλα μήνυμα στον Πτολεμαίο στην [[Αρχαία Αίγυπτος|Αίγυπτο]] να του αποστείλει βοήθεια.

Κατά τη διάρκεια της πολιορκίας, ο Δημήτριος αξιοποίησε στο έπακρο την πολεμική τεχνολογία της εποχής του, παραγγέλνοντας πληθώρα πολιορκητικών μηχανών σε εξειδικευμένους τεχνίτες από την [[Ασία]]. Ανάμεσά τους απαντά και η περίφημη «[[ελέπολις|<span style="font-family:palatino linotype;"></span>]]», ένα είδος [[Πολιορκητικός πύργος|πολιορκητικού πύργου]] με [[Τροχός|ρόδες]], πανύψηλου και εξοπλισμένου με [[Καταπέλτης|καταπέλτες]] και [[Βαλλίστρα|βαλλίστρες]] κάθε είδους. Οι άνδρες του Μενελάου κατόρθωσαν σε τουλάχιστον μια περίσταση να καταστρέψουν πολλές από τις μηχανές αυτές με [[φωτιά]], ωστόσο ο Δημήτριος επέμεινε στην προσπάθεια κατάληψης της πόλης.

Μαθαίνοντας τη δυσχερή κατάσταση στην οποία είχε περιέλθει ο αδελφός του, ο Πτολεμαίος απέπλευσε από την Αίγυπτο με προορισμό την [[Πάφος|Πάφο]]. Αφού ενώθηκαν με τον στόλο του και πλοία άλλων συμμαχικών του πόλεων, ανεχώρησε για το [[Κίτιο]]. Τον στόλο του αποτελούσαν, σύμφωνα με τον Διόδωρο, 140 πολεμικά πλοία, εκ των οποίων τα μεγαλύτερα ήταν πεντήρεις και τα μικρότερα τετρήρεις. Ακολουθούσαν περισσότερα από 200 μεταφορικά πλοία, με τα οποία ταξίδεψαν τουλάχιστον 10.000 πεζοί.

Το σχέδιό του ήταν να ενώσει τον στόλο του με τα 60 πλοία που διέθετε ο αδελφός του στη Σαλαμίνα, πετυχαίνοντας συντριπτική αριθμητική υπεροχή. Εντούτοις, υπολογίζοντας ορθά τις προθέσεις του, ο Δημήτριος άφησε τμήμα των στρατιωτών του να συνεχίσουν να ασκούν πίεση στην πολιορκημένη πόλη και επάνδρωσε τα καράβια του με τους επίλεκτους και γενναιοτέρους των ανδρών του. Τα ίδια τα πλοία είχαν δε ενισχυθεί από πριν με βαλλιστικές μηχανές, [[Πετροβόλος|πετροβόλους]] και καταπέλτες, ενώ στις πλώρες είχαν εγκατασταθεί ισχυροί καταπέλτες που εκτόξευαν μυτερά (οξυβελή) βλήματα μήκους τριών σπιθαμών. Αφού επιβιβάστηκε και ο ίδιος, διέταξε τους ναυάρχους του να αποκλείσουν το λιμάνι της Σαλαμίνας, εμποδίζοντας την έξοδο των πλοίων του Μενελάου.

Συνεπώς ο Πτολεμαίος δεν είχε άλλη επιλογή από το να αναχωρήσει από το Κίτιο με προορισμό τη Σαλαμίνα. Ο Διόδωρος στέκεται ιδιαίτερα στην τρομερή όψη του στόλου αυτού, που πλήρως επανδρωμένος και σε σχηματισμό μάχης πρέπει να παρουσίαζε μαγευτικό θέαμα. Ο Δημήτριος, έχοντας τοποθετήσει προφανώς κατασκόπους σε στρατηγικά σημεία δεν αιφνιδιάστηκε. Διέταξε τον στόλο του να βγει στα ανοιχτά, αφήνοντας 10 πεντήρεις με ναύαρχο τον Αντισθένη να παρεμποδίζουν την έξοδο των πλοίων του Μενελάου. Ο αριθμός αυτός θεωρήθηκε αρκετός γιατί το στόμιο του λιμένος ήταν πολύ στενό. Το ιππικό παράλληλα έλαβε τη διαταγή να περιπολεί την παραλία, προκειμένου να παράσχει άμεση βοήθεια σε τυχόν ναυαγούς. Ο Δημήτριος θα αγωνιζόταν ο ίδιος στην ισχυρότερη αριστερή πτέρυγα του στόλου του, τον οποίο απάρτιζαν τριήρεις, τετρήρεις, πεντήρεις, εξήρεις, ακόμα και επτήρεις. Οι αρχαίες πηγές δεν συμφωνούν απολύτως αναφορικά με τον αριθμό των δυνάμεων του Πολιορκητή: ο Διόδωρος αναφέρει 108 πλοία, ο Πλούταρχος και ο Πολύαινος 180. Τη γενική αρχηγία ολόκληρου του στόλου είχε ο Πλειστίας ο Κώος.

Η [[Ναυμαχία της Σαλαμίνας της Κύπρου (306 π.Χ.)|Ναυμαχία της Σαλαμίνας της Κύπρου]] ([[306 π.Χ.]]), όπως έμεινε γνωστή στη στρατιωτική ιστορία και την οποία περιγράφει λεπτομερώς ο Διόδωρος, υπήρξε σφοδρή, δεδομένων των τεράστιων στόλων που συγκρούστηκαν και των μεγάλων συμφερόντων που διακυβεύονταν. Όταν δόθηκαν τα σινιάλα της επίθεσης κι από τις δύο πλευρές, οι δύο στόλοι συγκρούστηκαν με τρομακτικό τρόπο, αρχικά με [[Τόξο (όπλο)|τόξα]] και βαλλίστρες και κατόπιν με βροχή από [[Βέλος (όπλο)|βέλη]] εναντίον των στρατιωτών που βρίσκονταν εντός πεδίου βολής. Τη στιγμή που δύο πλοία επρόκειτο πια να εμβολίσουν το ένα το άλλο, οι στρατιώτες έσκυβαν όσο χαμηλότερα μπορούσαν, και τη δράση αναλάμβαναν οι κωπηλάτες που έπρεπε να συγχρονιστούν απόλυτα και να αποδώσουν τα μέγιστα. Στόχος της σύγκρουσης ήταν σε ορισμένες περιπτώσεις η καταστροφή των κουπιών του αντίπαλου πλοίου ώστε αυτό να μη διαθέτει πια αυτόνομη κίνηση και να μη μπορεί ούτε να εκτελέσει μανούβρες ούτε να καταδιώξει άλλα. Άλλη περίπτωση ήταν ο εμβολισμός πλώρης με πλώρη. Αν από τη σύγκρουση τα πλοία δεν εμπλέκονταν, οι κωπηλάτες οπισθοχωρούσαν με ταχύτητα, ενώ οι στρατιώτες τόξευαν με μεγάλη ταχύτητα τον αντίπαλο που βρισκόταν σε πολύ κοντινή θέση. Αν ωστόσο τα πλοία μπλέκονταν στέρεα μεταξύ τους, οι στρατιώτες μάχονταν σώμα με σώμα, φροντίζοντας να μην πέσουν στο νερό καθώς αυτό απέβαινε θανατηφόρο.

Σύμφωνα με τον Διόδωρο, ο Δημήτριος πολέμησε με θαυμαστό τρόπο, ενώ κύματα ανδρών προσπαθούσαν να τον εξουδετερώσουν είτε με το [[Ξίφος (αρχαία Ελλάδα)|σπαθί]] είτε με βέλη και ακόντια. Ένας υπασπιστής του έπεσε νεκρός και άλλοι δύο τραυματίστηκαν σοβαρά. Τελικά η αριστερή πτέρυγα, στην οποία πολεμούσε και ο ίδιος, κατανίκησε τη δεξιά πτέρυγα του Πτολεμαίου, αναγκάζοντας πολλά καράβια του δευτέρου να τραπούν σε φυγή. Από την πλευρά του ο Πτολεμαίος, είχε μεγάλη επιτυχία απέναντι στην εχθρική πτέρυγα που αντιμετώπισε κατά μέτωπο. Βλέποντας, ωστόσο, ότι η δεξιά πτέρυγά του είχε συντριβεί από τον Δημήτριο, κι ότι πολλά από τα πλοία του εγκατέλειπαν τη μάχη, αναγνώρισε την ήττα του και διέταξε υποχώρηση με προορισμό το Κίτιο. Από την πλευρά του ο Μενέλαος, κινητοποίησε τα 60 πλοία που διέθετε, με ναύαρχο τον Μενοίτιο. Ο τελευταίος κατόρθωσε να διασπάσει τον κλοιό των 10 πλοίων που εμπόδιζαν την έξοδο από το λιμάνι της Σαλαμίνας, εντούτοις έφτασε στη μάχη πολύ αργά για να προσφέρει βοήθεια. Έτσι επέστρεψε άπρακτος στο λιμάνι. Ο Δημήτριος, φρόντισε να περισυλλεγούν οι επιζήσαντες ναυαγοί και κατόπιν, στολίζοντας όμορφα τα νικητήρια πλοία, έπλευσε προς το οικείο του στρατόπεδο.

Ο [[Πολύαινος ο ρήτορας|Πολύαινος]] δίνει στο έργο του μια εντελώς διαφορετική αλλά σύντομη μαρτυρία αναφορικά με τη σύγκρουση αυτή, αποδίδοντας τη νίκη του Δημητρίου σε ένα τέχνασμα. Αφηγείται λοιπόν πως ο Δημήτριος, έχοντας επίγνωση πως ο πτολεμαϊκός στόλος υπερτερούσε αριθμητικά, έκρυψε τον στόλο του πίσω από ένα [[Ακρωτήριο|ακρωτήρι]] που σχημάτιζε δίπλα του ένα φυσικό λιμάνι. Ο Πτολεμαίος φτάνοντας στο φαινομενικά έρημο κόλπο της Σαλαμίνας αγκυροβόλησε στο αμμουδερό ακρογιάλι κι άρχισε να αποβιβάζει τα στρατεύματά του. Έτσι λοιπόν ο Δημήτριος τον αιφνιδίασε στη στεριά και τον νίκησε. Ο Πλούταρχος και ο Αππιανός στη δική τους αφήγηση αναφέρονται σε θαλάσσια μάχη, συμφωνώντας με τον Διόδωρο.

Ο Διόδωρος αναφέρει ρητά πως τα μεταγωγικά πλοία που αιχμαλωτίστηκαν από τους νικητές ξεπερνούσαν τα εκατό, στα οποία επενέβαιναν περίπου 8.000 στρατιώτες. Από τα πολεμικά πλοία 40 αιχμαλωτίστηκαν, ενώ 80 αχρηστεύτηκαν. Ο Πλούταρχος υποστηρίζει από την πλευρά του πως ο Πτολεμαίος διέσωσε μόλις 8 πλοία, πως 70 αιχμαλωτίστηκαν μαζί με τα πληρώματά τους και πως τα υπόλοιπα κατέληξαν στον βυθό. Το μέγεθος της επιτυχίας του Δημητρίου φαίνεται από το γεγονός πως έχασε μόλις 20 πλοία, τα οποία αργότερα επισκευάστηκαν και επέστρεψαν στην υπηρεσία τους. Ο Δημήτριος ακολούθως έθεσε υπό τον έλεγχό του όλες τις πόλεις του νησιού, στρατολογώντας σύμφωνα με τον Διόδωρο για τον στρατό του 16.000 πεζούς και 600 ιππείς. Ο Πλούταρχος κάνει αναφορά σε 1.200 ιππείς και 12.000 πεζικαρίους τους οποίους και παρέδωσε πριν αναχωρήσει ο Μενέλαος. Μετά τη νίκη του, ο Δημήτριος κήδεψε με μεγαλοπρέπεια τους πεσόντες της μάχης, ανεξαρτήτως του στρατοπέδου που άνηκαν, και άφησε τους αιχμαλώτους να φύγουν. Δώρησε δε στους Αθηναίους, που τον είχαν ενισχύσει στρατιωτικά, 1.200 πανοπλίες από τα λάφυρα.

Ως αποτέλεσμα της περίφημης αυτής ναυμαχίας ο Πτολεμαίος εγκατέλειψε οριστικά την Κύπρο και επέστρεψε στην Αίγυπτο. Με τον τρόπο αυτό οι Αντιγονίδες κέρδισαν τον έλεγχο και στο νότιο [[Αιγαίο Πέλαγος|Αιγαίο]], σε ολόκληρη την ανατολική [[Μεσόγειος Θάλασσα|Μεσόγειο]] και στην [[Εγγύς Ανατολή]]. Όταν ο Αντίγονος πληροφορήθηκε για την έκταση της νίκης, τόσο πολύ ικανοποιήθηκε από το αποτέλεσμα, που από τη στιγμή εκείνη αυτοανακηρύχθηκε «[[Μοναρχία|βασιλιάς]]», τίτλος που υιοθετήθηκε επίσημα τόσο από τον ίδιο, όσο κι από τον γιο του. Οι υπόλοιποι Διάδοχοι τους μιμήθηκαν κι αναγορεύτηκαν κι αυτοί βασιλείς : ο Πτολεμαίος, ο Σέλευκος, ο Λυσίμαχος και ο Κάσσανδρος.

Την ίδια χρονιά (306 π.Χ.) πέθανε ο μικρότερος αδελφός του Δημητρίου, [[Φίλιππος (γιος Αντίγονου Μονόφθαλμου)|Φίλιππος]] και ο Αντίγονος τον κήδεψε με βασιλικές τιμές.

=== Εκστρατεία στην Αίγυπτο (306 π.Χ.) ===
Ενισχυμένος υλικά και ψυχολογικά από τις επιτυχίες του Δημητρίου στην Κύπρο, ο Αντίγονος θεώρησε πως πλέον είχε έρθει η κατάλληλη στιγμή να χτυπήσει τον Πτολεμαίο στην καρδιά της δύναμής του, την [[Αρχαία Αίγυπτος|Αίγυπτο]]. Την αρχιστρατηγία την ανέλαβε αυτή τη φορά ο ίδιος, οδηγώντας δια μέσου της [[Κοίλη Συρία|Κοίλης Συρίας]] περισσότερους από 80.000 πεζούς, 8.000 ιππείς και 83 [[Πολεμικός ελέφαντας|ελέφαντες]]. Στον Δημήτριο ανατέθηκε η αρχηγία του στόλου, μιας δύναμης 150 πολεμικών πλοίων και 100 μεταγωγών, ο οποίος θα ακολουθούσε παράλληλη με τον στρατό πορεία μέσω της θαλάσσιας οδού. Η διαδρομή αποδείχτηκε ιδιαίτερα επίπονη. Ο μεν στρατός είχε να αντιμετωπίσει δύσκολο έδαφος γεμάτο [[Έλος|έλη]], ο δε στόλος σφοδρή κακοκαιρία, που λίγο έλειψε να οδηγήσει στον αφανισμό των πληρωμάτων από δίψα μιας και η προσέγγιση της ξηράς αποδείχτηκε επεισοδιακή. Τελικά οι άνδρες και των δύο σωμάτων ενώθηκαν σε μια περιοχή που απείχε δύο στάδια από τον ποταμό [[Νείλος|Νείλο]].

Ο Πτολεμαίος είχε προνοήσει και τοποθετήσει ισχυρές φρουρές σε όλα τα σημεία που δεν προστατεύονταν από κάποιο φυσικό εμπόδιο. Φρόντισε δε να δημιουργήσει ένα ισχυρό κύμα αποστασίας από το στρατόπεδο του Αντίγονου, δελεάζοντας τους [[Μισθοφορικός στρατός|μισθοφόρους]] του τελευταίου με χρηματικά ποσά. Από την πλευρά του ο Αντίγονος φρόντισε τη θανάτωση πολλών από τους [[Λιποταξία|λιποτάκτες]], καθώς και τον ανελέητο βασανισμό ορισμένων από αυτούς για παραδειγματισμό. Ωστόσο η κακή επιλογή εποχής του χρόνου για την επίθεση, η οποία και προξένησε πολλές φθορές και καθυστερήσεις στην ανάπτυξη του πολεμικού του σχεδίου, ανάγκασε τον Αντίγονο και τους συμβούλους του να κρίνουν την κατάσταση αποθαρρυντική και να διατάξουν την υποχώρηση στη [[Συρία]], προκειμένου να επιστρέψουν κάποια ευνοϊκότερη περίοδο. Τα νέα χαροποίησαν ιδιαίτερα τον Πτολεμαίο, ο οποίος φρόντισε να καταστήσει γνωστές τις λεπτομέρειες στους άλλους Διαδόχους προτού επιστρέψει ήσυχος στην [[Αλεξάνδρεια]].

=== Πολιορκία της Ρόδου (305-304 π.Χ.) ===
[[Αρχείο:Roman siege machines.gif|thumb|Αρχαίες [[Αρχαία Ρώμη|ρωμαϊκές]] πολιορκητικές μηχανές, εξέλιξη των παλαιότερων της [[Ελληνιστική περίοδος|ελληνιστικής περιόδου]].]]
Κατά την πρώιμη [[Ελληνιστική περίοδος|ελληνιστική εποχή]] η [[πόλη-κράτος]] της [[Ρόδος (πόλη)|Ρόδου]] βρισκόταν στο απόγειο της ακμής της, αποτελώντας υπολογίσιμη δύναμη στον χώρο της ανατολικής [[Μεσόγειος Θάλασσα|Μεσογείου]], καθώς διέθετε ισχυρότατο [[Στόλος|πολεμικό]] και [[Εμπορικός στόλος|εμπορικό στόλο]]. Οι δε ορθοί διπλωματικοί ελιγμοί των κυβερνώντων της πόλης εξασφάλισαν μακροχρόνια ειρήνη στο νησί, χαρίζοντας στους κατοίκους πλούτο και ευημερία. Ο ίδιος ο [[Αλέξανδρος ο Μέγας|Αλέξανδρος]] είχε προσφέρει τιμές στην πόλη, ενώ οι [[Διάδοχοι του Μεγάλου Αλεξάνδρου|Διάδοχοί]] του της προσέφεραν βασιλικά δώρα επιζητώντας τη φιλία της. Οι Ρόδιοι, αν και σε γενικές γραμμές διατήρησαν αυστηρή στάση ουδετερότητας, έδειξαν διακριτική εύνοια προς τον [[Πτολεμαίος ο Σωτήρ|Πτολεμαίο]], με τον οποίο τους συνέδεαν σημαντικά [[Εμπόριο|εμπορικά]] συμφέροντα. Η διατάραξη των σχέσεων ανάμεσα στη Ρόδο και το στρατόπεδο του [[Αντίγονος ο Μονόφθαλμος|Αντίγονου]] εκδηλώθηκε κατά την προετοιμασία της εκστρατείας του Δημητρίου στην Κύπρο, οπότε και οι κάτοικοι του νησιού αρνήθηκαν ευγενικά να διαλύσουν τη συμμαχία τους με την Αίγυπτο. Οι διπλωματικές επαφές ανάμεσά τους τους αμέσως επόμενους μήνες χαρακτηρίστηκαν από έλλειψη εμπιστοσύνης και ακαμψία, με αποτέλεσμα οι δύο πλευρές να ετοιμαστούν για σύγκρουση το 305 π.Χ.

Προκειμένου να παρεμποδίσει την αποστολή οποιασδήποτε βοήθειας προς το νησί, ο Αντίγονος διακήρυξε σε όλους τους εμπόρους της Συρίας, της Φοινίκης, της [[Κιλικία]]ς, της [[Παμφυλία]]ς, ακόμη και της ίδιας της Ρόδου, πως θα διαφύλασσε τις δραστηριότητές τους στη θάλασσα, με την προϋπόθεση να παραμείνουν μακρυά από το νησί για όσο κρατήσει η σύγκρουση.

Τη διεξαγωγή [[Πολιορκία της Ρόδου (305–304 π.Χ.)|πολιορκίας στη Ρόδο]] ανέλαβε ο έμπειρος πια Δημήτριος, που είχε πλέον κλείσει τα τριάντα του χρόνια. Ο Διόδωρος μας πληροφορεί πως τον στόλο του αποτελούσαν 200 πολεμικά πλοία όλων των μεγεθών και περισσότερα από 170 βοηθητικά πλεούμενα. Με αυτά ταξίδεψαν περίπου 40.000 στρατιώτες, χωρίς να προσμετρώνται οι [[Ιππικό|ιππείς]]. Με τις δυνάμεις αυτές ενώθηκε και μια αξιόλογη δύναμη [[Πειρατεία στον αρχαίο μεσογειακό κόσμο|πειρατών]], καθώς και 1.000 ιδιωτικά εμπορικά πλοιάρια, οι ιδιοκτήτες των οποίων εποφθαλμιούσαν τα πλούτη της θαλασσοκράτειρας Ρόδου. Τέτοιο ήταν το μέγεθος του στόλου αυτού που φαινόταν σε πλήρη ανάπτυξη να καλύπτει ολόκληρη την απόσταση ανάμεσα στο νησί και την απέναντι [[Μικρά Ασία|μικρασιατική]] ξηρά, δημιουργώντας μια τρομακτική εικόνα για τους κατοίκους της πόλης. Αφού αποβίβασε τους άνδρες του στην ξηρά, ο Δημήτριος διέταξε την ολοκληρωτική καταστροφή των χωραφιών, των αγροικιών και των [[Δάσος|δασών]] της περιοχής, προκειμένου να αντληθούν πολεμοφόδια και υλικά για οχυρωματικά έργα στο στρατόπεδό του. Κατασκεύασε δε μια βαθειά τάφρο ανάμεσα στην πόλη και τη θαλάσσια έξοδο του νησιού, καθώς κι ένα [[Λιμένας|λιμάνι]] αρκετά μεγάλο για να φιλοξενηθούν τα πλοία του. Εντούτοις, το κομμάτι στην αφήγηση του [[Ιστοριογραφία|ιστορικού]] [[Διόδωρος Σικελιώτης|Διόδωρου]] που εξάπτει περισσότερο τη φαντασία των σύγχρονων μελετητών είναι η περιγραφή των επιβλητικών πολιορκητικών μηχανών που είχε στη διάθεσή του ο Μακεδόνας στρατιωτικός ([[Βαλλίστρια|βαλλίστρες]], [[Καταπέλτης|καταπέλτες]] και [[Πολιορκητικός πύργος|πολιορκητικοί πύργοι]] που ξεπερνούσαν σε ύψος τα τείχη της πόλης), οι οποίες μεταφέρονταν από πλοία που έπλεαν παράλληλα με τέτοιο τρόπο ώστε να μη χάνουν την επαφή και αλληλοκάλυψή τους κατά τη διάρκεια της μάχης.

Όταν οι Ρόδιοι συνειδητοποίησαν πως τυχόν συμβιβασμός με τον Δημήτριο ήταν ανέφικτος, έστειλαν πρέσβεις στον Πτολεμαίο, τον [[Λυσίμαχος|Λυσίμαχο]] και τον [[Κάσσανδρος|Κάσσανδρο]], ζητώντας τους να μην αφήσουν τη Ρόδο να διεξάγει μοναχή της τον δικό τους πόλεμο για χάρη τους. Για να απομακρύνουν τον κίνδυνο της προδοσίας και να οικονομήσουν τα εφόδια, έδιωξαν τους ξένους από την πόλη, εκτός από εκείνους που δήλωσαν πως ήθελαν να πολεμήσουν. Η καταμέτρηση των αξιόμαχων ανδρών κατέδειξε 6.000 περίπου πολίτες και 1.000 [[Μέτοικος|μετοίκους]] και ξένους. Όσοι δούλοι έδειχναν γενναιότητα στην πολιορκία, θ’ αγοράζονταν από την πολιτεία, θ’ απελευθερώνονταν και θα πολιτογραφούνταν. Οι νεκροί του πολέμου θα κηδεύονταν δημοσία δαπάνη, οι γονείς και τα παιδιά τους θα τρέφονταν από το κοινό ταμείο, οι κόρες τους θα προικίζονταν από το κράτος, και οι γιοι τους στην ενηλικίωσή τους θα στεφανώνονταν κατά τα Διονύσια στο θέατρο φορώντας πανοπλία χαρισμένη από την πόλη. Οι πλούσιοι έδωσαν χρήματα, οι τεχνίτες την επιτηδειότητά τους, οι άλλοι πολίτες την προσωπική τους εργασία, κι άρχισαν αμέσως να κατασκευάζουν πολεμικές μηχανές, να επισκευάζουν και να δυναμώνουν τα τείχη. Παρά την αριθμητική υπεροχή του αντιπάλου, σε πρώτο στάδιο κατάφεραν καίρια πλήγματα στον αντίπαλο στρατόπεδο και κυρίως απέναντι στα πλοία των καιροσκόπων που επιθυμούσαν να καπηλευτούν την εκστρατεία του Δημητρίου για να πλουτίσουν. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε από τους πολιορκούμενους στην οχύρωση του λιμένος, ο οποίος θα αποτελούσε και τον κυριότερο στόχο της επίθεσης του Δημητρίου, με τη μεταφορά εκεί πολιορκητικών μηχανών και την ενίσχυση των τειχών. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως σε κάποια συνέλευση κατά τη διάρκεια της πολιορκίας τέθηκε το ζήτημα καταστροφής των αγαλμάτων με τη μορφή του Αντίγονου και του Δημητρίου που κοσμούσαν την πόλη, καθώς ήταν οξύμωρο να τιμούν τους εχθρούς τους ως ευεργέτες. Οι πολίτες οργίστηκαν μ' εκείνους που έκαναν την πρόταση, θεωρώντας φρόνιμο να έχουν διατηρήσει σε περίπτωση κατάληψης του νησιού, ζωντανή την ανάμνηση μιας παλαιάς φιλίας.

Οι πρώτες μέρες χαρακτηρίστηκαν από αποφασιστικές επιθέσεις του Δημητρίου εναντίον του λιμανιού, με ιδιαίτερο βάρος να έχει δοθεί στη χρήση των πολιορκητικών μηχανών. Εναντίον του, εκτός από τη λυσσαλέα αντίσταση των Ροδίων στάθηκε τόσο η κακοκαιρία όσο και η γεωμορφολογία του εδάφους, καθώς τα νερά ήταν αφιλόξενα για ναυτικούς που δεν τα γνώριζαν καλά. Ο Δημήτριος βασιζόταν στις πολιορκητικές του μηχανές που δημιούργησαν βροχή βλημάτων, ενώ με φωνές και σαλπίσματα επιχειρούσε να προκαλέσει τρόμο και σύγχυση στον αντίπαλο. Από την πλευρά τους οι Ρόδιοι, παρά την αριθμητική υπεροχή του αντιπάλου, αντεπιτέθηκαν δίνοντας έμφαση στην υπεράσπιση του λιμένος, βασιζόμενοι κατά μεγάλο μέρος σε βλήματα φωτιάς και φλεγόμενα πλεούμενα τα οποία εστάλησαν εναντίον των ευαίσθητων [[Ξύλο|ξύλινων]] μηχανών και πολεμικών πλοίων. Σφοδρές συγκρούσεις έγιναν πάνω στα τείχη στα σημεία όπου κατάφεραν να αναρριχηθούν με [[Σκάλα (πολιορκία)|σκάλες]] οι επιτιθέμενοι. Πεισματώδης ήταν επίσης και ο κατά θάλασσαν αγών. Οι συγκρούσεις υπήρξαν αμφίρροπες με επιτυχίες και αποτυχίες κι από τις δύο πλευρές, ενώ αναφέρονται και ονόματα επιφανών στρατιωτικών που αιχμαλωτίστηκαν ή βρήκαν τον θάνατο. Κατά τη διάρκεια των περιόδων ανάπαυλας και οι δύο πλευρές ασχολούνταν με την ταφή των νεκρών, την ανασύνταξη δυνάμεων, την επισκευή των πολιορκητικών μηχανών και των οχυρώσεων. Στην ανακούφιση των Ροδίων συνέβαλε, τελικά, η άφιξη 150 στρατιωτών από την [[Κνωσός|Κνωσσό]] της [[Κρήτη]]ς, και περισσότερων από 500 ανδρών του Πτολεμαίου, ορισμένοι από τους οποίους ήταν Ρόδιοι μισθοφόροι του αιγυπτιακού στρατού. Παράλληλα ορισμένοι ικανοί κυβερνήτες πλοίων, όπως οι Δαμόφιλος και Μενέδημος, προξένησαν καίρια πλήγματα σε πλοία ανεφοδιασμού του μακεδονικού στόλου, κατάσχοντας τρόφιμα, πλοία, υλικά χρήσιμα για την κατασκευή πολιορκητικών μηχανών, καθώς και 11 ξακουστούς για την ικανότητά τους μηχανικούς. Ανάμεσα στα λάφυρα βρέθηκε και μια συλλογή βασιλικών ενδυμάτων τα οποία η [[Φίλα (κόρη Αντίπατρου)|Φίλα]] έστελνε στον σύζυγό της, Δημήτριο. Καθώς τα τελευταία ήταν [[Πορφύρα (χρωστική)|πορφυρού]] [[χρώμα]]τος, το οποίο φορούσαν μόνο οι [[Μοναρχία|βασιλείς]], ο Δαμόφιλος τα έστειλε δώρο στον Πτολεμαίο στην Αίγυπτο. Ο Πλούταρχος λέει ότι βρέθηκαν και γράμματα της Φίλας προς τον Δημήτριο, κι ότι αυτός θύμωσε με την αδιακρισία των Ροδίων, που τα έστειλαν στον Πτολεμαίο.

Μετά από προσπάθειες μηνών, το [[304 π.Χ.]], ο Δημήτριος αποφάσισε να μεταφέρει τις εχθροπραξίες από τη θάλασσα στην ξηρά. Για τον λόγο αυτό επιστράτευσε το θαύμα της μηχανικής για την εποχή εκείνη, την ίδια μηχανή που είχε χρησιμοποιήσει και παλαιότερα και που ονομαζόταν «[[ελέπολις]]», η οποία όταν 9όροφη ξεπερνούσε σε μέγεθος οτιδήποτε είχε κατασκευαστεί για ανάλογο σκοπό μέχρι τις μέρες εκείνες. Για τη μετακίνησή της επιλέχθηκαν ειδικά άνδρες από όλο το στράτευμα, 3.400 άνδρες που ξεχώριζαν για τη σωματική τους ρώμη. Τα δε πληρώματα των πλοίων επιφορτίστηκαν με τον καθαρισμό ενός διαδρόμου πλάτους 4 σταδίων ώστε να μπορέσουν να κινηθούν με άνεση οι μηχανές. Οι εργάτες υπολογίζονται από τον Διόδωρο σε όχι πολύ λιγότερους από 30.000. Από την πλευρά τους οι Ρόδιοι ενίσχυσαν την άμυνα της πόλης με την κατασκευή ενός δεύτερου τείχους εσωτερικά του πρώτου, λαμβάνοντας υλικά από τον εξωτερικό τοίχο του [[Αρχαίο ελληνικό θέατρο (αρχιτεκτονική)|θεάτρου]] της πόλης και από παρακείμενα σπίτια και [[Αρχαίος ελληνικός ναός (αρχιτεκτονική)|ναούς]], παίρνοντας τον όρκο να χτίσουν μεγαλοπρεπέστερους σε περίπτωση σωτηρίας. Επιπλέον, μαθαίνοντας πως ο Δημήτριος είχε διατάξει την κατασκευή υπονόμων που θα έβγαιναν πίσω από τα τείχη, άρχισαν να σκάβουν και οι ίδιοι ανθυπόνομο παράλληλα προς το τείχος, συνάντησαν την υπόνομο του Δημητρίου και το εγχείρημα ματαιώθηκε.

Μόλις οι εργασίες κατασκευής και οι προετοιμασίας των νέων πολιορκητικών μηχανών ολοκληρώθηκαν, μάλιστα νωρίτερα από το αναμενόμενο, ο Δημήτριος διέταξε κατά μέτωπο επίθεση, με τη δράση να επικεντρώνεται γύρω από την ελέπολη. Οι εχθροπραξίες διακόπηκαν, για μικρό χρονικό διάστημα, όταν κατεύθασαν απεσταλμένοι από την [[Κνίδος Καρίας|Κνίδο]], οι οποίοι υποσχέθηκαν να μεσολαβήσουν ανάμεσα στις δύο αντιμαχόμενες παρατάξεις. Όταν οι συνομιλίες αποδείχθηκαν άκαρπες ο πόλεμος συνεχίστηκε με την ίδια σφοδρότητα. Περίπου την ίδια περίοδο κατέφθασαν στην πόλη μεγάλες ποσότητες τροφίμων από τους Πτολεμαίο, Κάσσανδρο και Λυσίμαχο, κάτι που αναπτέρωσε κατά πολύ το ηθικό των αμυνομένων. Κατά τη διάρκεια νυχτερινού αιφνιδιασμού, με τη χρήση φλεγόμενων βλημάτων λίγο έλειψε να καταστραφεί ολοκληρωτικά η ελέπολις, ενώ μετρώντας τα βλήματα από το πεδίο της μάχης, ο Δημήτριος μπόρεσε να υπολογίσει πως ο εξοπλισμός των Ροδίων ακόμη ήταν άφθονος. Κατά τη διάρκεια της ανάπαυλας που χρησιμοποίησε ο Δημήτριος για να κηδέψει τους νεκρούς και να επισκευάσει τις μηχανές του, οι Ρόδιοι βρήκαν χρόνο να κατασκευάσουν και τρίτο εσωτερικό τείχος, καθώς και μία βαθιά τάφρο. Κατόπιν οι εχθροπραξίες ξεκίνησαν για άλλη μια φορά με την ίδια ορμή.

Στο μεταξύ ο Πτολεμαίος έστειλε πρόσθετες προμήθειες, καθώς και 1.500 στρατιώτες, ενώ από την πλευρά του ο Δημήτριος υποδέχτηκε πρεσβείες διάφορων ελληνικών πόλεων που του ζήτησαν να λύσει την πολιορκία. Ο βασιλιάς, ωστόσο, αποφασισμένος να κυριεύσει την πόλη από ένα ρήγμα στα τείχη εξαπέλυσε μια ισχυρότατη ταυτόχρονη επίθεση από στεριά και θάλασσα, κατά τη διάρκεια της οποίας τμήμα του στρατού του πράγματι κατόρθωσε να εισέλθει στον χώρο του θεάτρου της πόλης. Οι πολίτες άρχισαν να πανικοβάλονται, ωστόσο οι άρχοντες διέταξαν τους στρατιώτες να παραμείνουν ήρεμοι στις θέσεις τους, οι μισοί να υπερασπιστούν το λιμάνι και οι υπόλοιποι να πολεμήσουν ενάντια στους άνδρες που είχαν εισέλθει στην πόλη. Τελικά οι Ρόδιοι, οι οποίοι κατά τα φαινόμενα μάχονταν με περισσότερη γενναιότητα εφόσον υπερασπίζονταν την πατρίδα και τα αγαπημένα τους πρόσωπα, κατάφεραν σε μια απελπισμένη προσπάθεια να αποκρούσουν για άλλη μια φορά τον εχθρό, ενώ ο Δημήτριος έχασε ορισμένους από τους σημαντικότερους συνεργάτες του, ανάμεσα στους οποίους και τον Άλκιμο από την [[Αρχαία Ήπειρος|Ήπειρο]], τον οποίο είχε τιμήσει στο παρελθόν για την ανδρεία του. Από την πλευρά των Ροδίων χάθηκε ο Δαμοτέλης, ένας άνδρας που είχε διακριθεί για την αξία του.

Στο σημείο αυτό της πολιορκίας έφτασαν δύο επιστολές: στη μία ο Πτολεμαίος υποσχόταν νέες ενισχύσεις στους πολίτες της Ρόδου, παροτρύνοντάς τους ωστόσο να καθίσουν στο τραπέζι τον διαπραγματεύσεων. Με την άλλη επιστολή ο Αντίγονος παρότρυνε τον γιο του να συνθηκολογήσει με όσο ευνοϊκότερους όρους ήταν δυνατό. Έτσι οι δύο πλευρές συναντήθηκαν κλίνοντας κι οι δυο προς την ειρήνη. Τελικά συμφωνήθηκε να παραμείνει η Ρόδος [[Αυτονομία|αυτόνομη]], χωρίς φρουρά του Αντίγονου και να διαχειρίζεται κατά βούλησιν τις προσόδους της. Επιπλέον όφειλε να συντάσσεται με τον Αντίγονο σε όλους τους πολέμους που θα διεξήγε στο μέλλον εκτός από εκείνους εναντίον του Πτολεμαίου. Τέλος, θα έστελνε ως ομήρους εκατό πολίτες τους οποίους θα επέλεγε ο Δημήτριος, με εξαίρεση αυτών που είχαν εκλεγεί εκείνη την περίοδο σε κάποιο αξίωμα.

Με τον τρόπο αυτό, μετά από έναν ολόκληρο χρόνο πολιορκίας, ο πόλεμος έλαβε τέλος. Οι Ρόδιοι τίμησαν τους πολίτες και ξένους που διακρίθηκαν στον πόλεμο, απελευθέρωσαν τους [[Δουλεία στην αρχαία Ελλάδα|δούλους]] που πολέμησαν με ανδρεία και ανοικοδόμησαν στερεότερα και λαμπρότερα τα τείχη και τα κτίσματα που καταστράφηκαν. Ανήγειραν δε [[Άγαλμα|αγάλματα]] των βασιλέων Κασσάνδρου και Λυσιμάχου, ενώ απέδωσαν θεϊκές τιμές στον Πτολεμαίο κατασκευάζοντας ένα σύμπλεγμα που ονομάστηκε προς τιμήν του *«Πτολεμαίον»*.

Παρά τον τρόμο που έριξε πάνω στην πόλη τους, οι Ρόδιοι δεν μπόρεσαν παρά να θαυμάσουν και να δείξουν σεβασμό απέναντι στην ευστροφία και την ενεργητικότητα που επέδειξε ο Δημήτριος όλους αυτούς τους μήνες. Ο Μακεδόνας στρατηγός έκτοτε έμεινε στην ιστορία με την επωνυμία *«ο Πολιορκητής»*, για τη μεγάλη του εφευρετικότητα και τις επινοήσεις του κατά τις πολιορκίες. Σε ανάμνηση δε των απίθανων τεχνολογικών επιτευγμάτων του ιδίου και των μηχανικών του, οι Ρόδιοι παρακάλεσαν να αφήσει στο νησί τους ορισμένες από τις περίφημες μηχανές του, ως ενθύμιο τόσο της δύναμής του όσο και της δικής τους αξίας. Σύμφωνα με μια εκδοχή ήταν τα υλικά των ίδιων αυτών μηχανών που αποτέλεσαν την πρώτη ύλη για την κατασκευή του περίφημου «[[Κολοσσός της Ρόδου|Κολοσσού της Ρόδου]]», ενός γιγαντιαίου αγάλματος προς τιμήν του [[Ήλιος (μυθολογία)|Θεού Ήλιου]], ως ευχαριστήρια δέηση για τη σωτηρία της πόλης.

=== Εκστρατεία στη Νότια Ελλάδα (304 - 303 π.Χ.) ===
Η επόμενη αποστολή που ανέλαβε ο Δημήτριος ήταν η εκδίωξη από τις πόλεις της νότιας Ελλάδας των φρουρών που είχαν εγκαταστήσει σε αυτές οι [[Κάσσανδρος]] και [[Πολυπέρχων]]. Σύμφωνα με τον [[Διόδωρος Σικελιώτης|Διόδωρο τον Σικελιώτη]] στην απόφαση αυτή τον οδήγησε από τη μία η αναζήτηση δόξας ανάμεσα στους υπόλοιπους [[Αρχαία Ελλάδα|Έλληνες]] κι από την άλλη η προοπτική να κατακτήσει τελικά τα εδάφη της [[Μακεδονικό βασίλειο|Μακεδονίας]] τα οποία και ήλεγχε ο Κάσσανδρος.

Πάντα μέσα στο [[304 π.Χ.]] ο Δημήτριος αναχώρησε με 330 πλοία για την [[Αρχαία Αθήνα|Αθήνα]], την οποία πολιορκούσε ο Κάσσανδρος. Όχι μόνο κατόρθωσε να εκδιώξει τον Μακεδόνα βασιλιά από την [[Αρχαία Αθήνα|Αττική]], αλλά τον υποχρέωσε και σε ήττα στις [[Θερμοπύλες]]. Στα χέρια του Δημητρίου έπεσαν οι [[Κεχρεές]], καθώς και τα προπύργια της Αττικής, [[Φυλή Αττικής|Φυλή]] και [[Πάνακτος]], τα οποία αποδόθηκαν στους Αθηναίους. Έπειτα ο Δημήτριος στράφηκε κατά των [[Βοιωτοί|Βοιωτών]] εξαναγκάζοντάς τους αφενός να παραδόσουν την πόλη της [[Χαλκίδα]]ς κι αφετέρου να διαλύσουν τη συμμαχία τους με τον Κάσσανδρο. Ακολούθως συνήψε συμμαχία με την [[Αιτωλική Συμπολιτεία]] κατά των Μακεδόνων ανταγωνιστών του. Οι Αθηναίοι ενθουσιασμένοι απέδωσαν εκ νέου εξωφρενικές τιμές στον Δημήτριο.

Από την πλευρά του ο Δημήτριος εκμεταλλευόταν στο έπακρο την ανοχή και τον θαυμασμό των Αθηναίων για να ικανοποιεί τη ματαιοδοξία του και τις ακολασίες του. Του παραχωρήθηκε μάλιστα δωμάτιο στον [[Παρθενώνας|Παρθενώνα]] για να διαμένει, όπου δε δίσταζε να διοργανώνει συμπόσια με [[Πορνεία στην αρχαία Ελλάδα|πόρνες]]. Σε μια άλλη περίσταση διέταξε τους πολίτες να συγκεντρώσουν σε μικρό χρονικό διάστημα 250 [[Τάλαντο|τάλαντα]], κάτι που έσπευσαν να πράξουν. Ωστόσο όταν τα χρήματα συγκεντρώθηκαν, τελικά δόθηκαν στη [[Λάμια (εταίρα)|Λάμια]] και στις άλλες γυναίκες του περιγύρου του για να αγοράσουν καλλυντικά. Όπως ήταν λογικό, το περιστατικό ενόχλησε έντονα τους Αθηναίους.

Κατά τους πρώτους μήνες του [[303 π.Χ.]] ο Δημήτριος απέπεμψε την [[Πτολεμαίος ο Σωτήρ|πτολεμαϊκή]] φρουρά που ήλεγχε την πόλη της [[Σικυώνα]]ς στον [[Κορινθιακός κόλπος|Κορινθιακό Κόλπο]], αποκαθιστώντας το [[πολίτευμα]] και την [[αυτονομία]] της. Παράλληλα φρόντισε για την εκ νέου ανοικοδόμηση της πόλης σε καταλληλότερο και ασφαλέστερο σημείο, λαμβάνοντας θεϊκές τιμές από τους κατοίκους, ανάμεσα στις οποίες και την (προσωρινή όπως αποδείχθηκε) μετονομασία της Σικυώνας σε «Δημητριάδα». Ακολούθως απέκτησε τον έλεγχο της Κορίνθου αποσπώντας την από τον Πρεπέλαο, στρατηγό του Κάσσανδρου. Κατόπιν αιτήσεως των κατοίκων τοποθέτησε φρουρά στον [[Ακροκόρινθος|Ακροκόρινθο]], προκειμένου να διαθέτουν προστασία μέχρι τη λήξη του πολέμου. Ακολούθησαν οι πόλεις [[Βούρα]] στην [[Αρχαία Αχαΐα|Αχαΐα]], η [[Σκύρος]] και ο [[Ορχομενός Αρκαδίας|Ορχομενός]] στην [[Νομός Αρκαδίας|Αρκαδία]], ο διοικητής της οποίας, Στρόμβιχος, [[Σταύρωση|σταυρώθηκε]] ανάμεσα σε άλλους μπροστά στα τείχη της πόλης. Μπροστά στην πειστικότητα της δύναμης του Δημητρίου παραδόθηκαν γειτονικά φρούρια και πόλεις, χωρίς να αφήσουν περιθώρια αντίδρασης στον Κάσσανδρο και στον Πολυπέρχοντα.

Κατά τη διάρκεια συγκέντρωσης αντιπροσώπων των πόλεων-κρατών στον [[Ισθμός της Κορίνθου|Ισθμό της Κορίνθου]], ο Δημήτριος αναγορεύθηκε «ηγεμών της Ελλάδος», όπως ακριβώς ο [[Φίλιππος Β' της Μακεδονίας|Φίλιππος Β']] και ο [[Αλέξανδρος ο Μέγας|Αλέξανδρος]] στο παρελθόν, ενώ στο περιβάλλον του είχε συγκεντρωθεί μεγάλος αριθμός από κόλακες που μόνο αυτόν και τον πατέρα αποκαλούσαν βασιλείς. Κατά την περίοδο αυτή, οπότε και έλαβαν χώρα εορτασμοί προς τιμήν της [[Ήρα (μυθολογία)|θεάς Ήρας]] στο [[Αργείοι|Άργος]], ο Δημήτριος ορίστηκε αγωνοθέτης των διάφορων εκδηλώσεων. Κατά τη διάρκεια των ιεροτελεστιών νυμφεύθηκε τη [[Δηιδάμεια Α' της Ηπείρου|Δηιδάμεια]], κόρη του βασιλιά των [[Μολοσσοί|Μολοσσών]], [[Αιακίδης της Ηπείρου|Αιακίδη]], και αδελφή του περίφημου μελλοντικού βασιλιά της [[Αρχαία Ήπειρος|Ηπείρου]], [[Πύρρος της Ηπείρου|Πύρρου Α']]. Από την ένωση αυτή ήρθε στον κόσμο ένας γιος, ο [[Αλέξανδρος (γιος Δημητρίου Πολιορκητή)|Αλέξανδρος]], ο οποίος και έζησε στην [[Αρχαία Αίγυπτος|Αίγυπτο]].

=== Πριν την Ιψό (302 π.Χ.) ===
Οι στρατιωτικές και διπλωματικές επιτυχίες των [[Δυναστεία των Αντιγονιδών|Αντιγονιδών]] δημιούργησαν όπως ήταν φυσικό ανησυχία ανάμεσα στους υπόλοιπους [[Διάδοχοι του Μεγάλου Αλεξάνδρου|Διαδόχους]], οι οποίοι έκριναν σκόπιμο να παραμερίσουν για λίγο τις όποιες διαφορές τους και να αντιμετωπίσουν την απειλή ενωμένοι. Ενώ ο Δημήτριος περνούσε τον χειμώνα του βυθισμένος στις απολαύσεις που του προσέφερε η [[Αρχαία Αθήνα|Αθήνα]], ο [[Κάσσανδρος]] έστειλε στον γείτονά του, [[Λυσίμαχος|Λυσίμαχο]], μια στρατιωτική δύναμη υπό τον [[Πρεπέλαος|Πρεπέλαο]], ενώ ο ίδιος προήλασε εναντίον της [[Θεσσαλοί|Θεσσαλίας]]. Τα στρατεύματα του Λυσίμαχου δραστηριοποιήθηκαν αρχικά στις βόρειες ακτές της [[Μικρά Ασία|Μικράς Ασίας]] και κατόπιν επιτέθηκαν εναντίον των πόλεων της [[Αιολίδα|Αιολίδος]] και της [[Ιωνία]]ς (ανάμεσα τους συναντούμε την [[Έφεσος|Έφεσο]], το [[Σίγειο]] και την [[Κολοφώνα]]) τις οποίες φρουρούσαν έμπιστοι του Αντίγονου. Ο ιστορικός Διόδωρος μας πληροφορεί πως άντρες σταλμένοι από τον Δημήτριο απέτρεψαν με επιτυχία την κατάληψη της [[Άβυδος Μυσίας|Αβύδου]].

Ο Αντίγονος, ο οποίος εκείνη την περίοδο διέμενε στην [[Αντιγονεία]], τέθηκε ο ίδιος επικεφαλής ενός εκστρατευτικού σώματος που επιφορτίστηκε με το καθήκον της αναχαίτισης του Λυσίμαχου και της εκ νέου προσάρτησης των χαμένων εδαφών. Μετά από μια σειρά επιτυχιών συνάντησε τα στρατεύματα του Λυσιμάχου αποκόπτοντας τον ανεφοδιασμό του. Ο τελευταίος, φοβούμενος την έλλειψη προμηθειών, έκρινε σωστότερο να περιμένει την άφιξη του [[Σέλευκος Α' Νικάτωρ|Σέλευκου]] προτού εμπλακεί σε μάχη. Συνεπώς στρατοπέδευσε κοντά στο [[Δορύλαιον]] (κοντά στη σύγχρονη πόλη [[Εσκισεχίρ]]), περιοχή της οποίας η γεωμορφολογία διευκόλυνε την άμυνα. Ωστόσο ο Αντίγονος τον πολιόρκησε και τον έφερε σε δεινή θέση, αναγκάζοντάς τον να αναχωρήσει. Καθώς όμως ο καιρός χειροτέρευε, ο Αντίγονος δεν μπόρεσε να καταδιώξει τον Λυσίμαχο, αφήνοντάς τον να διαφύγει και να δημιουργήσει χειμερινό στρατόπεδο. Το ίδιο φρόντισε να κάνει κι ο ίδιος στέλνοντας παράλληλα αγγελιοφόρους στην Ελλάδα να καλέσουν τον Δημήτριο κοντά του, καθώς ήταν πια εμφανές πως πλησίαζε καθοριστική μάχη ανάμεσα στους Διαδόχους.

Ο Δημήτριος, προτού αναχωρήσει από την Αθήνα, εξέφρασε την επιθυμία να συμμετάσχει στα [[Ελευσίνια Μυστήρια]]. Οι Αθηναίοι, οι οποίοι υπέκυπταν στις διάφορες παρορμήσεις του και εξακολουθούσαν να του παρέχουν ανήκουστα μέχρι εκείνη την εποχή προνόμια, μετέφεραν την ιερή ημερομηνία μήνες πίσω προκειμένου να ικανοποιήσουν το αίτημά του. Κατόπιν, ο Πολιορκητής συγκέντρωσε στρατό και στόλο στη [[Χαλκίδα]] και αναχώρησε μέσω θαλάσσης για τη Θεσσαλία ([[302 π.Χ.]]). Σημαντικά του επιτεύγματα ήταν η κατάκτηση και παροχή αυτονομίας στη [[Λάρισα]], τους [[Αντρώνες]], στις [[Φερές]] και το [[Πτελεόν]], καθώς και άλλες ανάλογες επιχειρήσεις στη γύρω περιοχή. Ο Κάσσανδρος βρισκόταν στην περιοχή με αξιόμαχες δυνάμεις, αλλά οι δύο αντίπαλοι δεν ήρθαν σε σύγκρουση. Όταν έφτασε το μήνυμα του πατέρα του για άμεση αναχώρηση, ο Δημήτριος, που δεν ήθελε να φύγει με ατιμωτικό τρόπο, συνάντησε τον Κάσσανδρο για να συζητήσουν όρους και αποχώρησε λέγοντας πως θα τους μετέφερε στον πατέρα του, αν και ο ίδιος γνώριζε καλά πως ο Αντίγονος είχε πλέον λάβει την απόφαση να λύσει οριστικά το ζήτημα με τη δύναμη των όπλων. Έτσι οι άνδρες του Δημητρίου αποβιβάστηκαν στην Έφεσο από την οποία εκδίωξαν τη φρουρά που είχε τοποθετήσει λίγο πριν ο Πρεπέλαος και κατόπιν ανέκτησαν χαμένες πόλεις στην ευρύτερη περιοχή του [[Ελλήσποντος|Ελλησπόντου]]. Φτάνοντας στον [[Πόντος|Πόντο]], τοποθέτησε μια φρουρά 3.000 [[Πεζικό|πεζικαρίων]] και 30 πλοίων, και κατόπιν μοίρασε τους στρατιώτες του στις διάφορες πόλεις για τον [[Χειμώνας|χειμώνα]].

Ελάχιστα μετά την αναχώρηση του Δημητρίου, ο Κάσσανδρος ανέκτησε τον έλεγχο στο σύνολο της Θεσσαλίας και κατόπιν έστειλε στον Λυσίμαχο στρατιωτική βοήθεια υπό τις διαταγές του αδελφού του, [[Πλείσταρχος (γιος Αντίπατρου)|Πλείσταρχου]]. Καθώς όμως είχε ήδη τοποθετηθεί αμυντική φρουρά στον Πόντο, μόλις το ένα τρίτο της δύναμης αυτής έφτασε με ασφάλεια. Την ίδια περίοδο ο [[Πτολεμαίος ο Σωτήρ|Πτολεμαίος]], εκστρατεύοντας από την [[Αρχαία Αίγυπτος|Αίγυπτο]], έθεσε υπό την κυριαρχία του ολόκληρη την [[Κοίλη Συρία]]. Αλλά ψευδείς ειδήσεις αναφορικά με την έκβαση του πολέμου, τον αποθάρρυναν με αποτέλεσμα να γυρίσει στην Αίγυπτο αφού οχύρωσε τις κατακτήσεις του. Με τη σειρά του ο Σέλευκος αφίχθει με ισχυρό στρατό στην [[Καππαδοκία]], κατασκευάζοντας καταλύματα για τους άνδρες του. Με τον τρόπο αυτό συγκεντρώθηκαν οι Διάδοχοι σε κοινό πεδίο μάχης, αποφασισμένοι να θέσουν τέλος στις διαφορές τους με τη δύναμη των όπλων το επόμενο [[καλοκαίρι]].

=== Μάχη της Ιψού (301 π.Χ.) ===
[[Αρχείο:Ellinistikos Kosmos 300pX el.PNG|thumb|
Ο [[Ελληνιστική περίοδος|Ελληνιστικός Κόσμος]] το [[300 π.Χ.]], μετά τη [[Μάχη της Ιψού]].











|390x390εσ]]

Παραδόξως ελάχιστες είναι οι αφηγήσεις από αρχαίες πηγές αναφορικά με την εξέλιξη της καθοριστικής [[Μάχη της Ιψού|Μάχης της Ιψού]] στη [[Φρυγία]], η οποία έλαβε χώρα το [[301 π.Χ.]] Κύρια πηγή αποτελεί το έργο του [[Πλούταρχος|Πλουτάρχου]] *«Βίοι Παράλληλοι»*, ενώ το όνομα του πεδίου της μάχης αναφέρει και ο [[Αππιανός]] από την [[Αλεξάνδρεια]] στο έργο του *«Συριακά»*. Ορισμένες λεπτομέρειες εντοπίζονται στην *«Ιστορική Βιβλιοθήκη»* του [[Διόδωρος Σικελιώτης|Διόδωρου]]. Και οι τρεις πηγές δείχνουν να αντλούν τις πληροφορίες τους από το έργο του [[Ιερώνυμος ο Καρδιανός|Ιερώνυμου του Καρδιανού]].

Από τους [[Διάδοχοι του Μεγάλου Αλεξάνδρου|Διαδόχους]] παρόντες στο πεδίο της μάχης ήταν: ο [[Σέλευκος Α' Νικάτωρ|Σέλευκος]], βασιλιάς της [[Βαβυλώνα]]ς, ο [[Λυσίμαχος]], βασιλιάς της [[Θράκη]]ς και στρατιώτες του [[Κάσσανδρος|Κάσσανδρου]], βασιλιά της [[Μακεδονικό βασίλειο|Μακεδονίας]], υπό τις διαταγές του αδελφού του, [[Πλείσταρχος (γιος Αντίπατρου)|Πλείσταρχου]]. Επικεφαλής του [[Ιππικό|ιππικού]] ήταν ο γιος του Σέλευκου, [[Αντίοχος Α' Σωτήρ|Αντίοχος]]. Ο σύμμαχός τους [[Πτολεμαίος ο Σωτήρ|Πτολεμαίος]] απουσίαζε. Επικεφαλής του στρατού των [[Δυναστεία των Αντιγονιδών|Αντιγονιδών]] ήταν ο [[Αντίγονος ο Μονόφθαλμος|Αντίγονος]] σε ηλικία 81 ετών, και επικεφαλής του ιππικού ήταν ο Δημήτριος. Αξιοσημείωτο είναι ότι μαζί τους βρισκόταν ο δεκαεπτάχρονος [[Πύρρος της Ηπείρου|Πύρρος]], μετέπειτα βασιλιάς της [[Αρχαία Ήπειρος|Ηπείρου]], ο οποίος είχε καταφύγει εξόριστος στην αυλή του γαμπρού του.

Κατά τα φαινόμενα η μάχη ξεκίνησε όταν ο Δημήτριος, ο οποίος διοικούσε το ιππικό του Αντίγονου, επιτέθηκε στον γιο του Σέλευκου, τον [[Αντίοχος Α΄ Σωτήρ|Αντίοχο]], καταδιώκοντάς τον μακρυά από τη μάχη. Κατά τον Πλούταρχο η καταδίωξη του Αντίοχου υπήρξε μια εντελώς ασύνετη ενέργεια του Δημήτριου που παρασύρθηκε από πολεμικό μένος Γιατί ο Αντίγονος, που διοικούσε τη φάλαγγα, έμεινε χωρίς την κάλυψη του ιππικού, καθώς ο Δημήτριος βρισκόταν μακρυά. Ο Σέλευκος την περικύκλωσε χωρίς να της επιτίθεται, με αποτέλεσμα πολλοί να παραδοθούν. Σύμφωνα με τον Πλούταρχο ο Αντίγονος πίστευε μέχρι την τελευταία στιγμή στην επιστροφή του γιου του. Πράγματι ο Δημήτριος προσπάθησε να επιστρέψει για να βοηθήσει, ωστόσο βρήκε τον δρόμο κλεισμένο από τους [[Πολεμικός ελέφαντας|ελέφαντες]] του Σέλευκου. Έτσι ο Αντίγονος βρήκε τον θάνατο κάτω από ένα καταιγισμό βλημάτων. Πλάι στο σώμα του παρέμεινε μόνο ο [[Θώραξ|Θώρακας]] από τη [[Λάρισα]]. Ο Δημήτριος κατόρθωσε να διαφύγει στην [[Έφεσος|Έφεσο]] με πέντε χιλιάδες πεζούς και τέσσερις χιλιάδες ιππείς.

Η Μάχη της Ιψού έδωσε το τελικό πλήγμα στις όποιες προσπάθειες ανασύστασης της Αυτοκρατορίας του Αλεξάνδρου. Μετά από αυτήν σταθεροποιήθηκαν τα βασίλεια: η [[Δυναστεία των Πτολεμαίων|Πτολεμαϊκή]] [[Αρχαία Αίγυπτος|Αίγυπτος]], η [[Αυτοκρατορία των Σελευκιδών]] και το [[Μακεδονικό βασίλειο|Μακεδονικό Βασίλειο]]. Οι κτήσεις του Αντίγονου ([[Συρία]] και [[Μικρά Ασία]]) μοιράστηκαν ανάμεσα στον Λυσίμαχο (που έλαβε το δυτικό τμήμα της [[Μικρά Ασία|Ανατολίας]]), στον Κάσσανδρο (που παραχώρησε την [[Κιλικία]] και τη [[Λυκία]] στον αδελφό του Πλείσταρχο) και στον Σέλευκο (που επρόκειτο να αναλάβει την ενδοχώρα της [[Φρυγία]]ς  και τη Συρία, μόνο για να ανακαλύψει πως το νότιο τμήμα της, η [[Κοίλη Συρία]], είχε κατακτηθεί βιαστικά από τον Πτολεμαίο). Την ίδια εποχή τέθηκαν και οι βάσεις για την ίδρυση ανεξάρτητων βασιλείων στην [[Καππαδοκία]] υπό τον [[Αριαράθης Β' της Καππαδοκίας|Αριαράθη Β']] και στον [[Πόντος|Πόντο]] υπό τον [[Μιθριδάτης Α' του Πόντου|Μιθριδάτη Α']].

Το σώμα του Αντίγονου τάφηκε με βασιλικές τιμές.

=== Ανασύνταξη δυνάμεων (301 - 298 π.Χ.) ===
Ο Δημήτριος στην εξαιρετικά δύσκολη αυτή στιγμή απέπλευσε για την [[Αρχαία Αθήνα|Αττική]], προσβλέποντας στη φιλία των [[Αρχαία Αθήνα|Αθηναίων]]. Απεσταλμένοι, ωστόσο, των τελευταίων συναντήθηκαν μαζί του στις [[Κυκλάδες]] ανακοινώνοντάς του πως βάσει ενός νέου [[Ψήφισμα|ψηφίσματος]] δεν θα επέτρεπαν σε κανέναν από τους βασιλείς να εισέλθει στην πόλη της. Εντούτοις του έστειλαν πίσω με προθυμία τα πολεμικά πλοία του που είχαν στη φύλαξή τους, ενώ οδήγησαν με κάθε σεβασμό τη σύζυγό του, [[Δηιδάμεια Α' της Ηπείρου|Δηιδάμεια]], στα [[Μέγαρα]]. Ο Δημήτριος εξοργίστηκε και πληγώθηκε βαθύτατα από τη συμπεριφορά αυτή, που ήταν σε πλήρη αντιδιαστολή με τις πομπώδεις τιμές που του απέδιδαν μόλις ένα χρόνο πριν, ωστόσο δεν είχε τη δύναμη να εκδικηθεί ή να διεκδικήσει το οτιδήποτε. Πρόσθετο πλήγμα ήταν η αποστασία των πόλεων της βόρειας [[Πελοπόννησος|Πελοποννήσου]], οι οποίες απέπεμψαν τις φρουρές που τους είχε τοποθετήσει, συμμαχώντας με τους εχθρούς του.

Αποφασισμένος να ανατρέψει την κακοδαιμονία του, και αφήνοντας τον [[Πύρρος της Ηπείρου|Πύρρο]] στην Ελλάδα, ο Δημήτριος έπλευσε το [[300 π.Χ.]] στη [[Θρακική χερσόνησος|Θρακική Χερσόνησο]], όπου λεηλάτησε την ύπαιθρο, ξεκινώντας λίγο λίγο να αναλαμβάνει τη δύναμή του. Προκάλεσε έτσι καίριο πλήγμα στον [[Λυσίμαχος|Λυσίμαχο]], οι σύμμαχοι του οποίου αδιαφόρησαν να βοηθήσουν. Μετά από λίγο καιρό έφτασε στο στρατόπεδο του Δημητρίου μήνυμα από τον [[Σέλευκος Α' Νικάτωρ|Σέλευκο]] με πρόταση [[Γάμος|γάμου]] ανάμεσα στον ίδιο και την κόρη του Δημητρίου και της [[Φίλα (κόρη Αντίπατρου)|Φίλας]], τη [[Στρατονίκη της Συρίας|Στρατονίκη]]. Η νέα αυτή συμμαχία ήταν προφανώς συμφέρουσα για τον Δημήτριο, αλλά και για τον ίδιο τον Σέλευκο που είδε τον Λυσίμαχο να επισυνάπτει επιγαμίες με τον [[Δυναστεία των Πτολεμαίων|οίκο του Πτολεμαίου]]. Σταθμός στο ταξίδι του προς τη [[Συρία]] ήταν τα εδάφη της [[Κιλικία]]ς, όπου παρέλαβε τη μητέρα του, [[Στρατονίκη της Θράκης|Στρατονίκη]], για να τη μεταφέρει στη [[Σαλαμίνα Κύπρου|Σαλαμίνα]] της [[Κύπρος|Κύπρου]] την οποία και ήλεγχε ακόμη. Ενοχλημένος από την απόβαση του Δημητρίου στα εδάφη του, ο [[Πλείσταρχος (γιος Αντίπατρου)|Πλείσταρχος]] ταξίδεψε προς τον αδελφό του [[Κάσσανδρος|Κάσσανδρο]], παραπονούμενος για τη νέα πολιτική του Σέλευκου.
 
Ο Δημήτριος επωφελήθηκε της απουσίας του Πλείσταρχου για να μεταβεί στην πόλη [[Κύινδα]], όπου και ανέκτησε 1.200 [[Τάλαντο|τάλαντα]], υπολείμματα των θησαυρών του πατέρα του. Η συνάντηση του Δημητρίου με τον Σέλευκο πραγματοποιήθηκε σε πολύ εγκάρδιο κλίμα, με τους δύο άνδρες να περνούν χρόνο μαζί οπότε και συζητούσαν χωρίς την παρουσία σωματοφυλάκων. Κατόπιν ο Σέλευκος οδήγησε τη Στρατονίκη με μεγαλόπρεπες εκδηλώσεις στη νεοιδρυθείσα πόλη της [[Αντιόχεια]]ς. ο Δημήτριος πήρε τον χρόνο του να προσαρτήσει την Κιλικία στα εδάφη του και έστειλε τη σύζυγό του, Φίλα - η οποία βρισκόταν στο πλάι του για τους εορτασμούς -, στον αδελφό της, Κάσσανδρο, ώστε να καταπραϋνει την οργή του. Λίγο αργότερα κατέφθασε στο πλάι του η Δηιδάμεια, η οποία σε σύντομο χρονικό διάστημα ασθένησε και απεβίωσε. Την ίδια εποχή, ο αδελφός της, Πύρρος, μετέβη στην [[Αρχαία Αίγυπτος|Αίγυπτο]] ως όμηρος χάριν του Δημήτριου.

Τότε ο Σέλευκος, συνεχίζοντας την προσέγγιση του, διαμεσολάβησε στον [[Πτολεμαίος ο Σωτήρ|Πτολεμαίο]] ώστε να παντρευτεί το [[298 π.Χ.]] ο Δημήτριος την κόρη του από την [[Ευρυδίκη της Αιγύπτου|Ευρυδίκη]], την [[Πτολεμαΐδα (πριγκίπισσα)|Πτολεμαΐδα]], αν και για άγνωστους λόγους ο γάμος δεν τελέστηκε εκεί και τότε. Οι σχέσεις των δύο ανδρών κλονίστηκαν όταν ο Σέλευκος αξίωσε να αγοράσει την Κιλικία, κάτι που ο Δημήτριος αρνήθηκε. Τότε ο πρώτος με θυμό απαίτησε να παραλάβει την [[Τύρος|Τύρο]] και τη [[Σιδώνα]], τις οποίες ο Δημήτριος όχι μόνο δεν παρέδωσε αλλά και φρόντισε να οχυρώσει καλύτερα.

=== Εκστρατεία στη Νότια Ελλάδα (297 - 294 π.Χ.) ===
Μετά την παλινόρθωση της [[Αθηναϊκή δημοκρατία|αθηναϊκής δημοκρατίας]] από τον Δημήτριο το [[304 π.Χ.]] νέοι κίνδυνοι ανατροπής του πολιτεύματος εμφανίστηκαν την επόμενη πενταετία. Κύριος υποκινητής των αναταραχών αυτών ήταν ο [[Λαχάρης (τύραννος)|Λαχάρης]], [[δημαγωγός]] με μεγάλη επιρροή στα πολιτικά πράγματα. Ο τελευταίος κατέληξε τελικά σε συμφωνία με τον [[Κάσσανδρος|Κάσσανδρο]], ο οποίος σκόπευε να βοηθήσει τον Λαχάρη να γίνει [[Τυρρανίδα|τύραννος]], καθιστώντας τον δορυφόρο της πολιτικής του.

Μαθαίνοντας για την πολιτική αστάθεια στην πόλη των Αθηνών, ο Δημήτριος θεώρησε τη στιγμή κατάλληλη να αναμειχθεί. Η πρώτη του προσπάθεια να φτάσει στην [[Αρχαία Αθήνα|Αττική]] απέτυχε καθώς ο στόλος του επλήγη από σφοδρή καταιγίδα που του κόστισε πολλούς άνδρες και πλοία. Μέχρι να κατασκευαστούν νέα πλοία και να συγκεντρωθούν πρόσθετοι στρατιώτες, ο Δημήτριος εξεστράτευσε στην [[Πελοπόννησος|Πελοπόννησο]]. Σύμφωνα με τον [[Πλούταρχος|Πλούταρχο]], ενώ πολιορκούσε την πόλη της [[Μεσσήνη]]ς, τραυματίστηκε πολύ σοβαρά, ωστόσο επιβίωσε. Μετά την ανάρρωσή του εξασφάλισε τη συμμαχία αρκετών πόλεων που στο παρελθόν είχαν επαναστατήσει εναντίον του και εισήλθε στην Αττική. Αφού κατέλαβε την [[Ελευσίνα]] και το [[Ραμνούντας|Ραμνούντα]], λεηλάτησε την ύπαιθρο. Υπό αυτές τις συνθήκες ο Λαχάρης κατάφερε να εκδιώξει τον πολιτικό του αντίπαλο, [[Δημοχάρης|Δημοχάρη]], κι έτσι έγινε ο αδιαφιλονίκητος κύριος της πόλης. Σύμφωνα με τον [[Παυσανίας|Παυσανία]], διακρινόταν για την απανθρωπιά και την έλλειψη σεβασμού του προς τους θεούς, καθώς γύμνωσε τους ναούς και τα ιερά, ανάμεσα στα οποία και τον [[Παρθενώνας|Παρθενώνα]]. Κατά την αρχή της εξουσίας του πέρασε ψήφισμα βάσει του οποίου θα τιμωρούνταν με θάνατο αυτός που τολμούσε να αναφέρει δημόσια το όνομα του Δημητρίου. Ο Πολιορκητής φρόντισε για την αποκοπή του ανεφοδιασμού της πόλης με τρόφιμα από οποιαδήποτε πηγή. Μικρή ανακούφιση πρόσφεραν στους Αθηναίους πλοία του [[Πτολεμαίος ο Σωτήρ|Πτολεμαίου]], αλλά ο Δημήτριος κατόρθωσε τελικά να τα απομακρύνει. Ο Λαχάρης, αφού άφησε την πόλη να λιμοκτονήσει στο ύστατο σημείο, το έσκασε κρυφά μεταμφιεσμένος στη [[Βοιωτοί|Βοιωτία]].

Οι Αθηναίοι είχαν φτάσει στο ύστατο σημείο εξαθλίωσης από την πείνα και παρόλο που φοβούνταν το χειρότερο έστειλαν πρέσβεις στον Δημήτριο. Ο τελευταίος συγκέντρωσε τον λαό, ο οποίος περίμενε σκληρή τιμωρία αλλά ο Δημήτριος αρκέστηκε να τους επιπλήξει ελαφρά, τους προσέφερε τρόφιμα και εγκατέστησε τους άρχοντες που ήθελε ο δήμος. Οι Αθηναίοι παρέδωσαν τελικά τον έλεγχο του [[Πειραιάς|Πειραιά]] και της [[Μουνιχία]]ς στα στρατεύματα του Πολιορκητή, ενώ ο ίδιος τοποθέτησε φρουρά στο Μουσείο, η οποία θα διαφύλασσε την τάξη.

Μόλις έγινε κύριος της Αθήνας, ο Δημήτριος έστρεψε την προσοχή του στη [[Αρχαία Σπάρτη|Σπάρτη]], η οποία μέχρι τότε δεν είχε ποτέ καταληφθεί από εχθρό. Αφού υποχρέωσε σε ήττα τον βασιλιά [[Αρχίδαμος Δ΄|Αρχίδαμο Δ']] κοντά στη [[Μαντίνεια Αρκαδίας|Μαντίνεια]], στην περιοχή του [[Λύκαιο όρος|Λύκαιου όρους]], εισέβαλε στη [[νομός Λακωνίας|λακωνική]] γη. Μια δεύτερη καθοριστική νίκη του έδωσε βάσιμες ελπίδες πως γρήγορα η πόλη θα γινόταν δική του. Εντούτοις τότε ακριβώς πληροφορήθηκε πως ο [[Λυσίμαχος]] τού είχε στερήσει τις πόλεις που ήλεγχε στη [[Μικρά Ασία]], ενώ ο Πτολεμαίος είχε καταλάβει την [[Κύπρος|Κύπρο]] με εξαίρεση την πόλη της [[Σαλαμίνα Κύπρου|Σαλαμίνας]], όπου βρίσκονταν υπό πολιορκία η μητέρα και τα παιδιά του. Συνεπώς, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τα σχέδιά του και να αναχωρήσει από την Πελοπόννησο.

=== Βασιλιάς της Μακεδονίας (294 π.Χ.) ===
Μετά τον θάνατο του [[Κάσσανδρος|Κάσσανδρου]] το [[297 π.Χ.]], στον θρόνο της [[Μακεδονικό βασίλειο|Μακεδονίας]] τον διαδέχτηκε ο γιος του [[Φίλιππος Δ' της Μακεδονίας|Φίλιππος]], ο οποίος πέθανε λίγους μήνες αργότερα. Συνεπώς ο θρόνος πέρασε στα χέρια των δύο μικρότερων αδελφών του, [[Αλέξανδρος Ε΄ της Μακεδονίας|Αλεξάνδρου]] και [[Αντίπατρος Α΄ της Μακεδονίας|Αντίπατρου]], υπό την επίβλεψη της μητέρας τους, [[Θεσσαλονίκη της Μακεδονίας|Θεσσαλονίκης]], της ετεροθαλούς αδελφής του Αλέξανδρου. Η τελευταία δολοφονήθηκε τελικά από τον Αντίπατρο με την αιτιολογία πως έδειχνε εύνοια στον αδελφό του. Ο Αλέξανδρος ζήτησε τότε τη βοήθεια του βασιλιά της [[Αρχαία Ήπειρος|Ηπείρου]], [[Πύρρος της Ηπείρου|Πύρρου]], καθώς και του Δημητρίου. Ο πρώτος ανταποκρίθηκε πρώτος στο κάλεσμα ζητώντας ως αντάλλαγμα για τις υπηρεσίες του τις περιοχές [[Τυμφαία]] και [[Παραυαία]] στη [[Μακεδονικό βασίλειο|Μακεδονία]], καθώς και τις γειτονικές του χώρες [[Αμβρακία]], [[Ακαρνανία]] και [[Αμφιλοχία]]. Αφού εγκατέστησε φρουρές στα νέα του εδάφη, ο Πύρρος κινήθηκε ενάντια στον Αντίπατρο, αποσπώντας του τα υπόλοιπα εδάφη που είχε στην κατοχή του και παραδίδοντάς τα στον Αλέξανδρο. (Σύμφωνα με τον γεωγράφο [[Παυσανίας|Παυσανία]] ο Δημήτριος ήταν εκείνος που «τιμώρησε» τον Αντίπατρο).

Τα γεγονότα αυτά ακολούθησε η άφιξη του Δημητρίου στη Μακεδονία. Όμως, εφόσον οι υπηρεσίες του δεν ήταν πλέον απαραίτητες, του ζητήθηκε από τον Αλέξανδρο, έστω και με διπλωματικό τρόπο, να φύγει. Οι σχέσεις των δύο μερών ήταν, φαινομενικά μόνο, εγκάρδιες, ενώ στην πραγματικότητα ο ένας συνωμοτούσε να εξολοθρεύσει τον άλλο. Ο Δημήτριος προσποιήθηκε ότι αναχωρεί χωρίς δυσαρέσκεια και ο Αλέξανδρος προσποιήθηκε ότι μετά χαράς τον συνοδεύει. Κατά τη διάρκεια δείπνου στη [[Λάρισα]], ο Δημήτριος σηκώθηκε νωρίς από το τραπέζι. Ο Αλέξανδρος, γεμάτος ανησυχία τον ακολούθησε με μερικούς άνδρες του. Φτάνοντας στην πόρτα της αίθουσας, όπου τον περίμεναν οι σωματοφύλακές του, ο Δημήτριος στάθηκε για μια στιγμή και έδωσε τη διαταγή να θανατώσουν όποιον βγει αμέσως μετά ακολουθώντας τον. Κι έτσι ο Αλέξανδρος βρήκε τον θάνατο. Ο [[Διόδωρος Σικελιώτης|Διόδωρος]], από την πλευρά του, υποστηρίζει πως την ίδια τύχη επεφύλαξε αργότερα και στον Αντίπατρο.

Την επόμενη ημέρα φόβος απλώθηκε πάνω από τους Μακεδόνες, οι οποίοι περίμεναν πως ο Δημήτριος θα πραγματοποιούσε επίθεση εναντίον τους. Εκείνος όμως πήγε στο συμβούλιό τους για ν' απολογηθεί και πριν προλάβει να τελειώσει, οι Μακεδόνες τον ανακήρυξαν βασιλιά τους. Σύμφωνα με τον [[Πλούταρχος|Πλούταρχο]], οι λόγοι που ώθησαν τους Μακεδόνες να τον ανακηρύξουν βασιλιά τους ήταν: πρώτον, το μίσος τους για τον Αντίπατρο που είχε διατάξει μητροκτονία, δεύτερον, οι νωπές μνήμες από τη σκληρή διακυβέρνηση του Κάσσανδρου, τρίτον, η έλλειψη σοβαρού ανταγωνισμού για τον θρόνο και τέταρτον, ο σεβασμός που έτρεφαν ακόμη για τον οίκο του παλαιού αντιβασιλέα [[Αντίπατρος|Αντίπατρου]], την [[Φίλα (κόρη Αντίπατρου)|ενάρετη κόρη]] του οποίου είχε παντρευτεί ο Δημήτριος, έχοντας μάλιστα αποκτήσει μαζί της τον [[Αντίγονος Β' Γονατάς|μεγαλύτερο γιο του]], ο οποίος ήδη υπηρετούσε στον στρατό του πατέρα του.

Έτσι, μετά από πολλές εναλλαγές της τύχης, ο Δημήτριος απέκτησε και πάλι ένα ισχυρότατο βασίλειο το οποίο περιελάμβανε το μεγαλύτερο μέρος της Μακεδονίας, της [[Πελοπόννησος|Πελοποννήσου]] και την [[Αρχαία Αθήνα|Αττική]], στο οποίο σύντομα προσάρτησε και τη [[Θεσσαλοί|Θεσσαλία]]. Παράλληλα πληροφορήθηκε τα ευχάριστα νέα πως ο [[Πτολεμαίος ο Σωτήρ|Πτολεμαίος]] είχε απελευθερώσει τη [[Στρατονίκη της Θράκης|μητέρα]] και τα παιδιά του που βρίσκονταν στην αιχμαλωσία, ενώ η κόρη του, [[Στρατονίκη της Συρίας|Στρατονίκη]], σύζυγος μέχρι πρό τινος του [[Σέλευκος Α' Νικάτωρ|Σέλευκου]], είχε γίνει σύζυγος του γιου του [[Αντίοχος Α' Σωτήρ|Αντίοχου]], γιατί κυριολεκτικά έλειωνε αυτός βουβά από έρωτα για τη μητριά του. Τον έρωτα διέγνωσε κι αποκάλυψε στον Σέλευκο ο γιατρός Ερασίστρατος. Ο Σέλευκος, φοβούμενος πως θα πεθάνει ο γιος του, του έδωσε τη Στρατονίκη και τους έστειλε βασιλείς στις Άνω Σατραπείες.

Για να εγκαταστήσει τη βασιλική κατοικία, ο Δημήτριος κατασκεύασε μία νέα πόλη και επίνειο στη [[Νομός Μαγνησίας|Μαγνησία]], ανάμεσα στη Νηλεία και τις Παγασές, την οποία και ονόμασε «[[Δημητριάδα Μαγνησίας (αρχαία πόλη)|Δημητριάδα]]». Σε αυτή προσκάλεσε να κατοικήσουν οι οικογένειες που προέρχονταν από τις πόλεις: [[Νηλεία]], [[Παγασές]], [[Ορμίνιο]], [[Σηπιάδα]], [[Ριζούς]], [[Ολιζών]], [[Βοίβη]] και [[Ιωλκός]].

=== Κατάκτηση της Βοιωτίας (293 - 291 π.Χ.) ===
Επόμενος στόχος του Δημητρίου ήταν η υποταγή των [[Βοιωτοί|Βοιωτών]], οι οποίοι κατά τη διάρκεια των μεταξύ τους συγκρούσεων από το [[293 π.Χ.|293]] έως το [[291 π.Χ.]] συνήψαν συνθήκες φιλίας μαζί του, για να τις παραβιάσουν μόλις ο βασιλιάς έστρεφε την προσοχή του αλλού. Στην εκστρατεία αυτή μαθαίνουμε για πρώτη φορά κάποιο στρατιωτικό επίτευγμα του γιου του Δημητρίου, [[Αντίγονος Β' Γονατάς|Αντίγονου]], από κοινού με τον οποίο πολιόρκησε και κατέλαβε δύο φορές την πόλη των [[Αρχαία Θήβα|Θηβών]]. Το πόσο αποφασισμένος ήταν ο Δημήτριος να υποτάξει την πόλη φαίνεται από το γεγονός πως επιστράτευσε τις περίφημες μηχανές του, ανάμεσα στις οποίες και την [[Ελέπολις|ελέπολη]]. Κατά τη διάρκεια δε των μαχών του 291 π.Χ. τραυματίστηκε σοβαρά στον [[Λαιμός|λαιμό]], κάτι που δεν τον εμπόδισε να συνεχίσει να πολεμά. Όταν πια απέκτησε τον ολικό έλεγχο της πόλης, θανάτωσε και εξόρισε ορισμένους από τους Θηβαίους. Προκειμένου να κρατά τους στρατιώτες του απασχολημένους, ο βασιλιάς στράφηκε κατόπιν κατά των [[Αιτωλική Συμπολιτεία|Αιτωλών]], τα εδάφη των οποίων λεηλάτησε.

=== Σύγκρουση με τον Πύρρο (290 - 288 π.Χ.) ===
Στο μεσοδιάστημα των δύο πολιορκιών της [[Αρχαία Θήβα|Θήβα]]ς, ο βασιλιάς της [[Αρχαία Ήπειρος|Ηπείρου]], [[Πύρρος της Ηπείρου|Πύρρος]], εισέβαλε στη [[Θεσσαλοί|Θεσσαλία]] για να αποσυρθεί τελικά προτού καταφθάσει ο Δημήτριος με τα στρατεύματά του. Τόσο ο ένας όσο και ο άλλος κατείχαν μέρος της [[Μακεδονία]]ς και η επιθυμία τους για νέα εδάφη και κατακτήσεις στάθηκε πάνω από την παλαιά τους φιλία, ενώ ο συνεκτικός δεσμός της [[Δηιδάμεια Α' της Ηπείρου|Δηιδάμειας]] χάθηκε μετά τον θάνατό της.

[[Αρχείο:Pyrrhus.JPG|thumb|left|*Προτομή του ηγεμόνα της Ηπείρου, Πύρρου Α', Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Νάπολης, Ιταλία.*]]
Οι σχέσεις τους χειροτέρευσαν και με ακόμη ένα προσωπικό περιστατικό: η [[Λάνασσα (κόρη του Αγαθοκλή)|Λάνασσα]], κόρη του [[Τυραννία|τυράννου]] των [[Συρακούσες|Συρακουσών]], [[Αγαθοκλής (τύραννος)|Αγαθοκλή]], και σύζυγος του Πύρρου, όταν θεώρησε πως ο άνδρας της έδειχνε μεγαλύτερη εύνοια στις βάρβαρες συζύγους του παρά στην ίδια, μετέβη στην [[Κέρκυρα]] που ήταν [[προίκα]] της κι εκεί σχεδίασε την εκδίκησή της. Γνωρίζοντας την ισχύ του Δημητρίου αλλά και την τάση του να πραγματοποιεί πολιτικούς γάμους, τον προσκάλεσε στο νησί και του προσέφερε το χέρι της. Ο Δημήτριος δέχτηκε ευχαρίστως και προτού αναχωρήσει τοποθέτησε φρουρά στο νησί. Παράλληλα, ο ίδιος ο Αγαθοκλής απέστειλε στον βασιλιά ως απεσταλμένο τον γιο του, ο οποίος έγινε δεκτός με μεγάλες τιμές.

Αφού προσάρτησε την [[Αιτωλία]]. ο Δημήτριος άφησε εκεί τον επιφανέστερο στρατηγό του, τον [[Πάνταυχος|Πάνταυχο]], να τη φυλάει, ενώ ο ίδιος κινήθηκε εναντίον του Πύρρου που είχε με τη σειρά του και πάλι εκστρατεύσει. Εξαιτίας κακών υπολογισμών οι δύο στρατοί δεν συναντήθηκαν στον δρόμο, με αποτέλεσμα να φτάσουν οι Ηπειρώτες στην Αιτωλία και να συγκρουστούν με τους άνδρες που στρατοπέδευαν εκεί το [[189 π.Χ.|289 π.Χ.]]. Ο Πύρρος ενεπλάκη σε μάχη σώμα με σώμα με τον γνωστό για τη σωματική του ρώμη Πάνταυχο, τον οποίο και νίκησε. Μαθαίνοντας τα νέα οι Ηπειρώτες πήραν μεγάλο θάρρος, απέκρουσαν τους άνδρες του Δημητρίου που είχαν ήδη αρχίσει να προκαλούν καταστροφές στην αφύλακτη από τον βασιλιά της Ήπειρο, και μάλιστα 5.000 Μακεδόνες πιάστηκαν αιχμάλωτοι στα δύο αυτά μέτωπα. Παραδόξως, ο Πύρρος μετά το περιστατικό αυτό κέρδισε μεγάλη δημοφιλία και ανάμεσα στους Μακεδόνες, οι οποίοι διέδιδαν ιστορίες για τον χαρακτήρα και την πολεμική του αρετή, παρομοιάζοντάς τον συχνά με τον συγγενή του, [[Αλέξανδρος ο Μέγας|Αλέξανδρο τον Μέγα]]. Ο Πολιορκητής, αντίθετα, μέρα με τη μέρα έχανε την εκτίμηση του λαού και των συμμάχων του, καθώς γινόταν ολοένα και πιο δυσπρόσιτος, ολοένα και πιο αλαζόνας και επιδεικτικός με τα πλούτη που είχε αποκομίσει.

Όταν λίγο αργότερα μαθεύτηκε στο βασίλειο πως ο Δημήτριος είχε πέσει σοβαρά άρρωστος στην [[Αρχαία Πέλλα|Πέλλα]], ο Πύρρος πήρε το θάρρος να εισβάλλει στην ίδια τη Μακεδονία για να λεηλατήσει και να προσαρτήσει ό,τι μπορούσε. Εντούτοις, παραλίγο να κατακτήσει το σύνολο του Μακεδονικού Βασιλείου χωρίς μάχη, φτάνοντας μέχρι την [[Έδεσσα]] χωρίς να συναντήσει αντίσταση. Αντίθετα, πολλοί πρώην υποστηρικτές του Δημητρίου συντάχθηκαν μαζί του παρέχοντάς του βοήθεια.

Τελικά, αφού ανάρρωσε, ο Δημήτριος απέσπασε με ευκολία από τον Πύρρο τις κατακτήσεις του αναγκάζοντάς τον να αποτραβηχτεί και πάλι στο βασίλειό του. Και καθώς δεν επιθυμούσε να ανησυχεί πια για τις κινήσεις του γείτονά του, εφόσον ήθελε να καταπιαστεί με μεγαλεπήβολα έργα, έφτασε σε κάποιο είδος συμφωνίας μαζί του.

=== Πτώση (288 π.Χ.) ===
Από τη στιγμή που απέκτησε σταθερή βάση επιχειρήσεων στη Μακεδονία ο Δημήτριος ξεκίνησε να κάνει σχέδια για να πετύχει το μεγαλύτερο και πιο φιλόδοξο όνειρό του: την ανάκτηση του συνόλου των εδαφών που κάποτε κυβέρνησε ο πατέρας του. Για τον σκοπό αυτό δρομολόγησε τη συγκρότηση ενός από τους ισχυρότερους στρατούς που είχε δει ποτέ η Ελλάδα, συγκεντρώνοντας 98.000 πεζούς και 12.000 ιππείς. Παράλληλα παρήγγειλε πρωτοποριακής τεχνολογίας πλοία σε διάφορους ναύσταθμους τους οποίους επισκεπτόταν ο ίδιος με μεγάλη ενεργητικότητα για να επιβλέψει την πρόοδο των εργασιών.

Αποφασισμένοι να βάλουν τέλος στις φιλοδοξίες του Δημητρίου, οι τρεις ανταγωνιστές του [[Σέλευκος Α' Νικάτωρ|Σέλευκος]], [[Πτολεμαίος ο Σωτήρ|Πτολεμαίος]] και [[Λυσίμαχος]], συμμάχησαν για ακόμη μια φορά εναντίον του, προσεταιριζόμενοι και τον [[Πύρρος της Ηπείρου|Πύρρο]]. Ο Πτολεμαίος έπλευσε στα ελληνικά ύδατα με δυνατό [[Στόλος|στόλο]] και υποκίνησε επανάσταση των πόλεων κατά του Μακεδόνα βασιλιά, ενώ ταυτόχρονα οι Λυσίμαχος και Πύρρος εισέβαλαν στη Μακεδονία, ο ένας από την Ανατολή κι ο άλλος από τη Δύση, καταστρέφοντας και λεηλατώντας. Μέσα στη γενικότερη σύγχυση οι Μακεδόνες, κουρασμένοι από τους συνεχείς πολέμους και αγανακτισμένοι από τον εκκεντρικό και αλλαζονικό τρόπο με τον οποίο συμπεριφερόταν ο Δημήτριος, άρχισαν να εγκαταλείπουν το στρατόπεδό του, αρχικά λίγοι λίγοι και κατόπιν ομαδικά, προσχωρώντας στις γραμμές των εχθρών του και κυρίως στου Πύρρου τον οποίο και είχαν σε μεγάλη εκτίμηση. Αντιλαμβανόμενος πως το παιχνίδι ήταν πια χαμένο, ο Δημήτριος εγκατέλειψε κρυφά το στρατόπεδό του μεταμφιεσμένος με σκούρα ρούχα 
με κατεύθυνση την [[Κασσάνδρεια Χαλκιδικής|Κασσάνδρεια]]. Το στρατόπεδο έπεσε αμαχητί στα χέρια του Πύρρου κι έτσι η Μακεδονία διαιρέθηκε ανάμεσα στον βασιλιά της Ηπείρου και στον Λυσίμαχο, μετά από επτά χρόνια διακυβέρνησης από τον Δημήτριο.

Κοντά σε αυτές τις συμφορές τον Δημήτριο περίμενε και μια οικογενειακή τραγωδία: η σύζυγός του, [[Φίλα (κόρη Αντίπατρου)|Φίλα]], μην αντέχοντας τον πόνο του να βλέπει τον άνδρα της για άλλη μια φορά έκπτωτο και εξόριστο, αυτοκτόνησε με [[δηλητήριο]] το [[287 π.Χ.]] Από την πλευρά του ο Δημήτριος, αποφασισμένος να κάνει αυτό που ήξερε καλύτερα, δηλαδή να αλλάζει την κακοδαιμονία του, μετέβη στη νότια Ελλάδα όπου τον περίμενε ο γιος του, [[Αντίγονος Β' Γονατάς|Αντίγονος]], σε αναζήτηση συμμάχων από πόλη σε πόλη, αφήνοντας στο παρελθόν τα μεγαλόπρεπα ενδύματα ενός βασιλιά.

=== Εκστρατεία στη Μικρά Ασία (287 - 285 π.Χ.) ===
Η κατάσταση αποδείχθηκε ευνοϊκότερη από ό,τι ίσως περίμενε κι ο ίδιος και μια νέα ελπίδα φάνηκε όταν κατόρθωσε για άλλη μια φορά να συγκεντρώσει στρατιώτες και προμήθειες. Από τον [[Πλούταρχος|Πλούταρχο]] μαθαίνουμε πως κατά την περίοδο αυτή αποκατέστησε στη [[Αρχαία Θήβα|Θήβα]] το πατροπαράδοτό της [[πολίτευμα]], ενώ για πολλοστή φορά πολιόρκησε την πόλη των [[Αρχαία Αθήνα|Αθηνών]] που δεν στάθηκε στο πλευρό του, αλλά συντάχθηκε με τον Πύρρο. Η πολιορκία λύθηκε, εντούτοις, μετά από τη διαμεσολάβηση του [[Φιλοσοφία|φιλοσόφου]] [[Κράτης ο Αθηναίος|Κράτη]], άνδρα με μεγάλη υπόληψη.

Έχοντας συγκεντρώσει όλα του τα πλοία, στα οποία επιβίβασε 11.000 στρατιώτες και ιππείς, έπλευσε στην [[Ασία]] για να διεκδικήσει την [[Καρία]] και τη [[Λυδία]] από τον Λυσίμαχο.

Στη [[Μίλητος|Μίλητο]] συναντήθηκε με την [[Ευρυδίκη της Αιγύπτου|Ευρυδίκη]], αδελφή της Φίλας και πρώην βασίλισσα της [[Αρχαία Αίγυπτος|Αιγύπτου]]. Η Ευρυδίκη είχε εγκαταλείψει τον σύζυγό της, Πτολεμαίο, όταν αυτός έδειξε εύνοια στην άσπονδη φίλη της [[Βερενίκη Α' της Αιγύπτου|Βερενίκη Α']]. Εκεί κανονίστηκε να παντρευτεί ο Δημήτριος την κόρη της Ευρυδίκης και του Πτολεμαίου, [[Πτολεμαΐδα (πριγκίπισσα)|Πτολεμαΐδα]], την οποία είχε [[Αρραβώνας|αρραβωνιαστεί]] με τη διαμεσολάβηση του Σέλευκου το [[298 π.Χ.]], χωρίς να ολοκληρωθεί τότε ο [[γάμος]]. Το ζεύγος απέκτησε μαζί ένα γιο, που ονομάστηκε επίσης [[Δημήτριος ο Καλός|Δημήτριος]], κι ο οποίος βασίλεψε όταν ενηλικιώθηκε στην [[Κυρήνη]].

Μετά τις τελετές ο Δημήτριος καταπιάστηκε με την κατάληψη των [[Μικρά Ασία|μικρασιατικών]] πόλεων. Προσάρτησε πολλές από αυτές, ανάμεσα στις οποίες και τις [[Σάρδεις]], άλλες με τη δύναμη των όπλων και άλλες μετά την παράδοση των στρατιωτικών που τις κυβερνούσαν. Όταν, ωστόσο, εμφανίστηκε στο προσκήνιο ο [[Αγαθοκλής (γιος Λυσίμαχου)|Αγαθοκλής]], γιος του Λυσίμαχου και ικανός στρατιωτικός, ο Δημήτριος αποσύρθηκε στη [[Φρυγία]] υπολογίζοντας να φτάσει στην [[Αρμενία]] και να υποκινήσει επανάσταση στη [[Μηδία]]. Ο Αγαθοκλής τον ακολούθησε στενά φέρνοντας σε δύσκολη θέση τον ίδιο και τους άνδρες του, που βασανίζονταν από την πείνα, τις ασθένειες και τις κακουχίες. Ο τελικός απολογισμός της κατάστασης αυτής ήταν η απώλεια 8.000 ανδρών.

[[Αρχείο:Seleucus I Louvre.jpg|thumb|Προσωπογραφία του [[Σέλευκος Α' Νικάτωρ|Σέλευκου Α' του Νικάτορος]], [[Αρχαίοι Μακεδόνες|Μακεδόνα]] αξιωματικού του [[Αλέξανδρος ο Μέγας|Αλεξάνδρου του Μεγάλου]] και ιδρυτή της [[Αυτοκρατορία των Σελευκιδών|Αυτοκρατορίας των Σελευκιδών]]. Μάρμαρο, [[Συρία|συριακό]] εργαστήριο του 1ου ή 2ου μ.Χ. αιώνα, [[Μουσείο του Λούβρου]].]]
Με τους άνδρες που του απέμειναν, και με δεδομένο ότι ο Αγαθοκλής απέκλεισε τα περάσματα της οροσειράς του [[Ταύρος (οροσειρά)|Ταύρου]], ο Πολιορκητής κατέφυγε στην [[Ταρσός|Ταρσό]] της [[Κιλικία]]ς από όπου έγραψε ένα απελπισμένο γράμμα στον Σέλευκο, περιγράφοντας τη δυσμενή του κατάσταση και επικαλούμενος τους συγγενικούς δεσμούς των δύο Οίκων. Αρχικά ο Σέλευκος αντιμετώπισε συναισθηματικά την κατάσταση, αλλά σύντομα πείστηκε από τους συμβούλους του να διδαχθεί από την ιστορία και να μην αφήσει τον Δημήτριο ανενόχλητο στην περιοχή αυτή. Αφενός του επέτρεψε να ξεχειμωνιάσει στην [[Καταονία]], αφετέρου απαίτησε για την εξυπηρέτηση ομήρους, οχυρώνοντας παράλληλα τα περάσματα προς τη [[Συρία]].

Ο Δημήτριος τότε, παίρνοντας δύναμη από την απελπιστική κατάσταση στην οποία είχε περιέλθει, αντιμετώπισε με επιτυχία σε διάφορες τοποθεσίες τους στρατιώτες του Σέλευκου, λεηλατώντας την ύπαιθρο και καταλαμβάνοντας τελικά τα περάσματα. Αυτό ανέβασε το ηθικό τόσο του ιδίου όσο και των ανδρών του. Από την πλευρά του ο Σέλευκος δίσταζε πάρα πολύ να αντιμετωπίσει τον Δημήτριο, που κινούνταν από την απελπισία ενός πληγωμένου θηρίου, και δυστυχώς για εκείνον είχε ήδη αρνηθεί τη βοήθεια που του πρότεινε ο Λυσίμαχος, τον οποίο δεν εμπιστευόταν καθόλου. Από τη δύσκολη κατάσταση τον έβγαλε η ατυχία του Δημητρίου να ασθενήσει βαρειά για σαράντα ολόκληρες ημέρες, με αποτέλεσμα ο στρατός του, ακέφαλος, να αποδυναμωθεί σημαντικά. Όταν ανάρρωσε, ο Δημήτριος κατευθύνθηκε αρχικά κατά της Κιλικίας, τελικά όμως πέρασε ξαφνικά το όρος [[Αμανός]], και λεηλάτησε τις πεδιάδες μέχρι και την [[Κυρρηστική]].

Όταν εμφανίστηκε ο Σέλευκος και στρατοπέδευσε στην περιοχή, ο Δημήτριος αποφάσισε να επιτεθεί εναντίον του κινούμενος κατά τη διάρκεια της νύχτας. Δυστυχώς για αυτόν, κάποιοι λιποτάκτες προειδοποίησαν τον εχθρό του. Παρά την προσπάθειά του να διαφύγει, ξέσπασε τελικά μάχη ανάμεσα στους δύο στρατούς στην οποία συμμετείχαν οι δύο βασιλείς προσωπικά. Κατά τη διάρκειά της παρατηρήθηκε μεγάλο κύμα λιποταξίας προς το στρατόπεδο του Σέλευκου, κάτι που έκανε τον Δημήτριο να αντιληφθεί πως όλα είχαν τελειώσει. Κατέφυγε με ελάχιστους ακολούθους σε ένα [[δάσος]], από όπου σκόπευε να μεταβεί κρυφά στη θάλασσα όπου περίμενε ο στόλος του. Όταν αυτό στάθηκε αδύνατο και χάθηκαν κι άλλοι άνδρες, ο Δημήτριος έμεινε με μία και μοναδική επιλογή: να παραδοθεί.

Στο μεταξύ, στη Μακεδονία, ο Λυσίμαχος είχε θανατώσει το [[286 π.Χ.]] τον γιο του Κάσσανδρου, [[Αντίπατρος Α΄ της Μακεδονίας|Αντίπατρο Α΄]] (τον αδελφό του οποίου, [[Αλέξανδρος Ε΄ της Μακεδονίας|Αλέξανδρο Ε΄]], είχε σκοτώσει παλαιότερα ο Δημήτριος), ενώ ένα χρόνο αργότερα, το [[285 π.Χ.]] αφαίρεσε από τον Πύρρο τις κτήσεις του στη Μακεδονία για να γίνει ο μόνος κυρίαρχός της.

=== Αιχμαλωσία (285 - 283 π.Χ.) ===
Όταν έφτασαν οι αγγελιοφόροι του Δημητρίου στον Σέλευκο, ο τελευταίος, σε μια επίδειξη μεγαλοσύνης, διέταξε προετοιμασίες για μεγαλόπρεπη υποδοχή και έστειλε μήνυμα παρηγοριάς στον Δημήτριο, υπενθυμίζοντάς του πως ήταν σύμμαχοι και συγγενείς. Επειδή όμως παρατήρησε πως οι αυλικοί του άρχισαν να κάνουν αγώνα δρόμου για το ποιος θα δείξει πρώτος τη φιλία του στον Δημήτριο, ο οποίος φαινόταν πως θα αποτελέσει πρόσωπο με μεγάλη επιρροή στα πράγματα της χώρας, κυριεύθηκε αμέσως από φθόνο και ανησυχία. Κι εκεί που ο Δημήτριος άρχισε να σκέφτεται πως η καταστασή του δεν ήταν τόσο τρομακτική όσο την περίμενε, έφθασε ο στρατηγός Παυσανίας με 1.000 πεζούς και ιππείς κι αφού έδιωξε τους πάντες, οδήγησε τον Δημήτριο όχι στον Σέλευκο, αλλά στη [[Απάμεια (Ορόντου)|Χερρόνησο]] της Συρίας.

Εκεί, για το υπόλοιπο των ημερών του, τον φύλασσε ισχυρή φρουρά. Ωστόσο ο Σέλευκος εξασφάλισε στον συγγενή του άνετη και πολυτελή διαμονή, με υπηρέτες, βασιλικούς περιπάτους και κυνήγια, ελεύθερη πρόσβαση από τους φίλους του που τυχόν ήθελαν να τον επισκεφθούν και αισιόδοξα μηνύματα από τον Σέλευκο για μελλοντική απελευθέρωσή του από τα παιδιά τους, [[Αντίοχος Α' Σωτήρ|Αντίοχο]] και [[Στρατονίκη της Συρίας|Στρατονίκη]].

Ο Δημήτριος μολαταύτα έστειλε μήνυμα στον γιο του, τον Αντίγονο, και στους συμμάχους και διοικητές του στην [[Αρχαία Αθήνα|Αθήνα]] και την [[Αρχαία Κόρινθος|Κόρινθο]], να μην εμπιστεύονται κανένα γράμμα με τη σφραγίδα του και να τον θεωρήσουν πλέον νεκρό, παραδίδοντας ό,τι εξουσία του είχε απομείνει στον γιο του. Ο [[Αντίγονος Β' Γονατάς|Αντίγονος]], μαθαίνοντας την τύχη του πατέρα του στεναχωρέθηκε βαθύτατα και ντυμένος πάντα πένθιμα, άρχισε να γράφει γράμματα όπου μπορούσε και κυρίως στον Σέλευκο, παρακαλώντας την απελευθέρωση του πατέρα του, προσφέροντας μάλιστα τον εαυτό του σε αντάλλαγμα ως όμηρο. Πολλές πόλεις και διοικητές επαίνεσαν την πρόταση, και μόνο ο Λυσίμαχος προσέφερε στον Σέλευκο ένα μεγάλο χρηματικό ποσό με αντάλλαγμα τη ζωή του Δημητρίου. Εντούτοις ο Σέλευκος, που πάντα αντιπαθούσε τον Λυσίμαχο, βρήκε την πρόταση αυτή βάρβαρη και απάνθρωπη.

=== Θάνατος (283 π.Χ.) ===
Ο Δημήτριος τελικά προσαρμόστηκε στη νέα του ζωή και αρχικά φρόντιζε να αθλείται και να κρατά τον εαυτό του σε καλή φυσική κατάσταση. Καθώς όμως ο καιρός περνούσε και περνούσε, άρχισε να αντιμετωπίζει διάφορα πράγματα με αδιαφορία και παραδόθηκε στο ποτό και στα τυχερά παιχνίδια με τα οποία άφηνε τον χρόνο να κυλά. Ο Πλούταρχος εικάζει πως είτε με το μεθύσι ξεχνούσε τον πόνο της αιχμαλωσίας, είτε ανακάλυψε τελικά τη χαρά της ειρηνικής ζωής την οποία στέρησε στον εαυτό του με τη φιλοδοξία του και τη δίψα του για νέες κατακτήσεις.

Κι έτσι, ο Δημήτριος, μετά από τριετή αιχμαλωσία στη Χερρόνησο, ασθένησε τελικά, πιθανώς εξαιτίας της καθιστικής και πολυτελούς διαβίωσής του και απεβίωσε στο 54<sup>ο</sup> έτος της ζωής του.

Σύμφωνα πάντα με τον Πλούταρχο, ο Σέλευκος στενοχωρήθηκε πολύ για το γεγονός και μετάνιωσε για τις υποψίες που έτρεφε κατά του Δημητρίου. Ο Αντίγονος κινητοποίησε ολόκληρο στόλο για να υποδεχθεί στη μέση του πελάγους την τεφροδόχο με τις στάχτες του πατέρα του. Η υδρία στολίστηκε με βασιλικά εμβλήματα και η υποδοχή του πλοίου στην Κόρινθο έγινε με κάθε μεγαλοπρέπεια. Μετά την απόδοση βασιλικών τιμών, ο Αντίγονος μετέφερε τα λείψανα του πατέρα του για να κηδευτούν στη [[Δημητριάδα Μαγνησίας (αρχαία πόλη)|Δημητριάδα]], την πόλη που ο πατέρας του είχε ιδρύσει στη [[Νομός Μαγνησίας|Μαγνησία]].

== Προσωπικότητα ==
Οι αρχαίες πηγές επισημαίνουν ότι καμία φιλολογική ή εικαστική του αναπαράσταση δεν αποδίδει ικανοποιητικά την ξεχωριστή φυσική ομορφιά του Δημητρίου, που αποτελούσε κράμα ηρωικής επιφάνειας, σπάνιας για τη νεαρή ηλικία του, και βασιλικής σεμνότητας, και που συνδύαζε «χάρη και βαρύτητα, επιβλητικότητα και ομορφιά».

Ο Δημήτριος κατά τα νεανικά του χρόνια ήταν προσηνής και προσιτός· η πρωτεϊκή του ικανότητα του επέτρεπε να ελίσσεται σε δύσκολες καταστάσεις, συχνά ωστόσο με κίνδυνο να τις αντιμετωπίζει με παρορμητισμό, καιροσκοπισμό, αστάθεια και απερισκεψία. Ο τρόπος του ενέπνεε ταυτόχρονα φόβο και επιδοκιμασία. Υπήρξε πολύ ευχάριστος ως σύντροφος στις απολαύσεις της ειρηνικής ζωής, αλλά και τρομερά ενεργητικός και δραστήριος όταν τον καλούσε το καθήκον.

Σύμφωνα με τον Πλούταρχο, υπήρξε πολύ καλύτερος στο να προετοιμάζει εκστρατείες παρά να τις διεξάγει, καθώς φρόντιζε στον μέγιστο βαθμό για την επάρκεια των προμηθειών, και ποτέ δεν ένιωθε απόλυτα ικανοποιημένος από το μέγεθος και τη φιλοδοξία των σχεδίων του. Αφιέρωνε τον χρόνο και τη μεγάλη του εφευρετικότητα, όχι σε άχρηστες απολαύσεις, αλλά σε έργα «βασιλικής αξίας», που μαρτυρούσαν μεγαλοπρέπεια, κομψότητα και ευφυΐα. Χαρακτηριστικά αναφέρεται πως ακόμη και οι φίλοι του καταπλήσσονταν από τα μεγέθη των μηχανών και των πλοίων του, τα οποία θαύμαζαν και οι εχθροί. Όσο για τα πλοία του, φρόντιζε ώστε το μέγεθος και η ομορφιά τους να μη μειώνει στο παραμικρό τη μαχητική τους ικανότητα, αλλά να διατηρούν αξιοσημείωτη αποτελεσματικότητα αν αναλογιστεί κανείς το μεγάλο τους μέγεθος.

<gallery style="text-align:center" widths="250" heights="150">
Tetradrachm, 301-295, Demetrius Poliorketes - Macedonia.jpg| [[Τετράδραχμο]] όπου στη μία όψη αναπαριστάται [[τριήρης]] με [[Νίκη (μυθολογία)|Νίκη]] στην κορυφή της, και στην άλλη η μορφή του [[Ποσειδώνας (μυθολογία)|Ποσειδώνα]] ενώ στοχεύει με την τρίαινα. Επιγραφή «ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ» και [[ήλιος της Βεργίνας]] κάτω από το χέρι του Ποσειδώνα, 301-295 π.Χ.
Tetradrachm, 291-290, Demetrius Poliorketes - Macedonia.jpg|[[Τετράδραχμο]] με τη μορφή του Δημητρίου και Ποσειδώνα σε καθιστή θέση, 291-290 π.Χ.
Stater, 289-288, Demetrius Poliorketes - Macedonia.jpg|Χρυσός [[στατήρας]] του Δημητρίου, και έφιππη μορφή, 289-299 π.Χ.
</gallery>

Όλα αυτά, βέβαια, είναι η εικόνα του όπως *θα τον ήθελε πάντα* ο Πλούταρχος. Ο ίδιος περιγράφει διά μακρών τις ακολασίες του Δημήτριου και την εκκεντρικότητά του στην Αθήνα και αλλού, και τη μεγάλη του επιπολαιότητα, που θα του στοίχιζε παρά λίγο την ζωή για μια εξωφρενική ερωτική συνάντηση και που στοίχισε τελικά την ήττα στην Ιψό.

Τις τελευταίες δεκαετίες της ζωής του Δημητρίου, ωστόσο, έχοντας απολαύσει δόξα, χρήματα, αγαθά και δύναμη, βγήκαν στην επιφάνεια οι αυταρχικές του τάσεις και η μεγαλομανία του, οι οποίες ενθάρρυναν εκκεντρικές εκδηλώσεις προς το πρόσωπό του από τους γύρω. Η τάση του αυτή εκδηλωνόταν πολύ και διαμέσου του τρόπου που επέλεγε να ντύνεται, με χρυσοποίκιλτα ρούχα και υποδήματα, από πανάκριβα και εκλεπτυσμένα υφάσματα. Η υπερβολή αυτή προκαλούσε μεγάλη δυσφορία στους υπηκόους του που δεν την είχαν συνηθίσει, ωστόσο τίποτε δεν υπήρξε απωθητικότερο για αυτούς από την απροθυμία του να παρέχει ακροάσεις σε ανθρώπους που είχαν ανάγκη να συναντηθούν μαζί του. Χαρακτηριστικά, σύμφωνα με τον Πλούταρχο, μια πρεσβεία των Αθηναίων, τους οποίους θεωρούσε πολύτιμους συμμάχους, χρειάστηκε κάποτε να περιμένει δύο χρόνια για ακρόαση. Σε μιαν άλλη περίσταση, συγκέντρωσε με φαινομενική προθυμία γραπτά αιτήματα υπηκόων του τα οποία δίπλωσε στον μανδύα του, μόνο για να τα σκορπίσει λίγο αργότερα στα νερά του [[Αξιός|ποταμού Αξιού]].

== Αποτίμηση ==
Κατά τον Ντρόυζεν "Κανείς από τους Διαδόχους ή του Επιγόνους δεν είναι η εικόνα της εποχής του τόσο πιστή όσο ο Δημήτριος ο Πολιορκητής...κανείς δεν ξέρει τι να πρωτοθαυμάσει: την ενεργητικότητα, τη μεγαλοφυΐα ή την ελαφρότητά του ;" 
Είναι δύσκολο να δώσει κανείς συνοπτικά το στίγμα της ζωής του Δημητρίου του Πολιορκητή, που αναντίρρητα παρουσίασε πολλές διακυμάνσεις. Οι στρατηγικές του ικανότητες αναδείχθηκαν και αξιοποιήθηκαν με τον καλύτερο τρόπο υπό τη στιβαρή καθοδήγηση του πατέρα του, [[Αντίγονος ο Μονόφθαλμος|Αντιγόνου του Μονόφθαλμου]]. Καινοτομίες όπως η χρήση νέων πολιορκητικών μηχανών ή η κατασκευή πεντηκοντόρων πλοίων τού επέτρεψαν να πετύχει ικανοποιητικά αποτελέσματα στις πολεμικές αναμετρήσεις με τους εκάστοτε αντιπάλους του.

Σε πολιτικό επίπεδο, το μεγαλύτερο επίτευγμα του Δημητρίου είναι ότι κατόρθωσε να μετατρέψει τη ναυτική του δύναμη σε ηπειρωτική. Υπήρξε επίσης ιδρυτής σημαντικών πόλεων, όπως η [[Θεσσαλία|θεσσαλική]] [[Δημητριάδα Μαγνησίας (αρχαία πόλη)|Δημητριάδα]] ([[293 π.Χ.]]).

Γεγονός όμως είναι ότι ουδέποτε ανέπτυξε συγκροτημένη πολιτική ανάλογη με αυτή του πατέρα του. Δε συνειδητοποίησε εξάλλου έγκαιρα ότι η εποχή των μεγάλων εκστρατειών ήταν πια παρελθόν, με αποτέλεσμα να αποβεί σε βάρος του η προσπάθεια να επαναπροσαρτήσει τις [[Ασία|ασιατικές]] κτήσεις που στο παρελθόν ανήκαν στον πατέρα του. Ο ιστορικός [[Πολύβιος]] από την πλευρά του επικρίνει τόσο τον ίδιο όσο και τον γιο του, τον [[Αντίγονος Β' Γονατάς|Αντίγονο]], επειδή, τοποθετώντας φρουρές ή τυράννους, δεν άφησαν σχεδόν καμία ελληνική πόλη ουσιαστικά ελεύθερη και αυτόνομη.

Σε γενικές γραμμές, οι δραματικές μεταπτώσεις της πολυτάραχης ζωής του Πολιορκητή αντικατοπτρίζουν τη ρευστότητα της εποχής των Διαδόχων.

== Ιστορικά ανέκδοτα ==
* Μετά την ήττα του [[Ευμένης της Καρδίας|Ευμένη]] στη [[Μάχη της Γαβιηνής]] ([[316 π.Χ.]]), ένας από τους παλαιούς του συμμάχους, ο Μιθριδάτης, συντάχθηκε με τον Αντίγονο τον Μονόφθαλμο. Κατά τα φαινόμενα απολάμβανε μεγάλη εκτίμηση, ενώ ανέπτυξε προσωπική φιλία με τον γιο του Αντίγονου, Δημήτριο. Ωστόσο κάποια στιγμή η κατάσταση αυτή άλλαξε και ο Αντίγονος αποφάσισε την εξόντωση του Μιθριδάτη, ορκίζοντας τον Δημήτριο να σιωπήσει. Μην τολμώντας να παραβεί τον όρκο του, ο νεαρός πήρε παράμερα τον φίλο του και σχεδίασε με ένα ραβδί στο έδαφος: *«Φύγε, Μιθριδάτη»*. Ο Μιθριδάτης κατάλαβε και απέδρασε τη νύχτα. Λίγα χρόνια αργότερα, ο άνθρωπος αυτός έθεσε τα θεμέλια του [[Πόντος|Βασιλείου του Πόντου]], μένοντας στην ιστορία ως «[[Μιθριδάτης Α' του Πόντου|Μιθριδάτης Α' ο Κτίστης]]».
* Όταν ο στρατός του Δημητρίου κατέλαβε και λεηλάτησε τα [[Μέγαρα]] το [[307 π.Χ.]], ο Δημήτριος συνάντησε τον φιλόσοφο [[Στίλπων]]α, ο οποίος απολάμβανε μεγάλο σεβασμό ανάμεσα στους συγχρόνους του για την πολιτική του οξυδέρκεια, την ευθύτητα του λόγου του και την υπομονή του απέναντι στις ατυχίες της ζωής. Ο Δημήτριος, λοιπόν, διέταξε τους άνδρες του να σεβαστούν τα υπάρχοντα του ανθρώπου αυτού και προσφέρθηκε να τον αποζημιώσει για τυχόν καταστροφές στην περιουσία του. Τον ρώτησε, λοιπόν, εάν κανείς του είχε κλέψει κάτι πολύτιμο. *«Κανείς»*, απάντησε ο Στίλπων, *«γιατί δεν είδα κανένα να μεταφέρει μαζί του τη γνώση»*.
* Κατά τη διάρκεια της [[Πολιορκία της Ρόδου (305–304 π.Χ.)|πολιορκίας της Ρόδου]], έπεσε στα χέρια του Δημητρίου ένα έργο [[ζωγραφική]]ς που είχε φιλοτεχνήσει ο [[Πρωτογένης]], ζωγράφος από την [[Καρία]], που διέμενε πλέον στο νησί. Όταν οι Ρόδιοι έστειλαν σε εκείνον αγγελιοφόρους με την παράκληση να μην καταστρέψει τον πίνακα, ο ίδιος απάντησε: *«Προτιμώ να καταστρέψω τα αγάλματα με τη μορφή του πατέρα μου, παρά ένα τέτοιο έργο τέχνης»*.
* Όταν έφταναν οι ημέρες να γιορταστούν τα [[Πύθια]] του [[290 π.Χ.]], καθώς η [[Αιτωλική Συμπολιτεία]] είχε αποκλείσει τα περάσματα προς τους [[Δελφοί|Δελφούς]], ο Δημήτριος διέταξε τη διεξαγωγή των διάφορων τελετών και αγωνισμάτων παρουσία του στην [[Αρχαία Αθήνα|Αθήνα]], ένα γεγονός χωρίς προηγούμενο.
* Κάποια φορά ο Δημήτριος έστειλε πρέσβεις στον [[Λυσίμαχος|Λυσίμαχο]], ο οποίος, διασκεδάζοντας, τους έδειξε μια μέρα τις βαθιές πληγές που έφερε στο σώμα του από τα νύχια ενός [[Λιοντάρι|λιονταριού]] με το οποίο είχε παλέψει την εποχή της παντοδυναμίας του [[Αλέξανδρος ο Μέγας|Αλεξάνδρου]]. Τότε οι απεσταλμένοι γέλασαν πονηρά, και κάνοντας λογοπαίγνιο ανάμεσα στη [[Λάμια (εταίρα)|γυναίκα]] και το [[Λάμια|μυθικό τέρας]], ομολόγησαν πως και ο κύριός τους έφερε βαθιά κοψίματα στον λαιμό από ένα άλλο τρομακτικό πλάσμα, που λεγόταν Λάμια.
* Ανάμεσα στα μεγαλεπήβολα μηχανικά σχέδια που απασχόλησαν το μυαλό του Δημητρίου υπήρξε και το σκάψιμο [[διώρυγα]]ς στον [[Ισθμός της Κορίνθου|Ισθμό της Κορίνθου]] ώστε να παρέχει πέρασμα στα πλοία του. Τελικά τον απέτρεψαν οι μηχανικοί του, οι οποίοι, αφού έκαναν μετρήσεις, αποφάνθηκαν πως η στάθμη του νερού ήταν άνιση ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ισθμού, κι αν ανοιγόταν κανάλι, το στενό, η [[Αίγινα]] και τα κοντινά νησιά θα βυθίζονταν κάτω από το νερό.
* Όταν κάποτε έφτασε στην αυλή του Δημητρίου ένας απεσταλμένος της [[Αρχαία Σπάρτη|Σπάρτης]], ο βασιλιάς αγανάκτησε και άρχισε να ξεφωνίζει: «Τι είναι αυτά που λες; Οι Λακεδαιμόνιοι έπεμψαν μόλις έναν πρεσβευτή»; Ωστόσο ο άνδρας απάντησε με τη χαρακτηριστική λακωνική λιτότητα: «Ναι, βασιλιά, ένας προς έναν άνδρα». (<span style="font-family:Palatino Linotype;">«»</span>) 
* Κάποτε μια ηλικιωμένη γυναίκα πλησίασε τον Δημήτριο και παρακάλεσε πολλές φορές να της δοθεί ακρόαση. «Δεν προλαβαίνω», είπε ο Δημήτριος, για να εισπράξει την απάντηση «Τότε μη βασιλεύεις» (<span style="font-family:Palatino Linotype;">«»</span>). Τόση εντύπωση έκανε η φράση αυτή στον Δημήτριο, που επέστρεψε σπίτι του, ανέβαλε οτιδήποτε είχε προγραμματίσει και αφιέρωσε πολλές ημέρες στο να ακούει αιτήματα υπηκόων του, ξεκινώντας από εκείνη τη γυναίκα.

== Σημειώσεις ==
<div class="references-small" style="font-size:85%; -moz-column-count:1; -webkit-column-count:1; column-width:30em;"><i>
*'α.**  Η Μάχη της Γάζας περιγράφεται αναλυτικά από τον ιστορικό Διόδωρο. Σύμφωνα με την αφήγησή του συμπαραστάτης του Πτολεμαίου στη μάχη ήταν ο Σέλευκος ο Νικάτωρ.><br />
**β.**  Στο σημείο αυτό ο Διόδωρος παρέχει μία ενδιαφέρουσα περιγραφή του τρόπου ζωής και της κοσμοθεωρίας των Ναβαταίων Αράβων, δίνοντας στοιχεία για τη σχέση τους με την έρημο, την αγάπη τους για την ελευθερία και τις καθημερινές τους ασχολίες.><br />
**γ.**  Αξιοσημείωτο είναι ότι μετά τη φυγή του από την Αθήνα, ο Δημήτριος ο Φαληρεύς έγινε δεκτός με τιμές στην πτολεμαϊκή αυλή, όπου ασχολήθηκε με έργα πνεύματος. Ως σημαντικότερα αναφέρονται η σύνταξη νόμων και η εμπλοκή του στην ίδρυση της περίφημης Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας.<br />
**δ.**  Σύμφωνα με την αφήγηση του Πλουτάρχου, όταν ο Δημήτριος προέβαλλε τις αντιρρήσεις του για τον γάμο του με τη Φίλα, με την οποία είχαν μεγάλη διαφορά ηλικίας, ο πατέρας του τον έπεισε ψιθυρίζοντάς του στο αυτί παραφρασμένη μια ρήση του Ευριπίδη: <span style="font-family:Palatino Linotype;">«»</span> (αντί για <span style="font-family:Palatino Linotype;">«»</span>).<br /> 
**ε.**  Κατά την εκστρατεία αυτή του Λυσιμάχου, με το μέρος του πήγε ένας στρατηγός του Αντίγονου που στασίασε, με το όνομα Δόκιμος, παραδίδοντας τον εαυτό και την περιουσία του. Στο περιβάλλον του ο Δόκιμος είχε έναν ευνούχο από την Παφλαγονία, τον Φιλέταιρο, ο οποίος έμελλε να ιδρύσει τη Δυναστεία των Ατταλιδών, ηγεμόνων της Περγάμου κατά την ελληνιστική εποχή.><br />
**στ.**  Αξιοσημείωτο είναι ότι ο πρώτος που μπήκε στην πόλη της Σπάρτης ως κατακτητής ήταν ο εγγονός του Δημητρίου, Αντίγονος Γ' ο Δώσων το 222 π.Χ. μετά τη Μάχη της Σελλασίας.<br />
**ζ.**  Σε αυτή τη βασίλισσα, κόρη του Φιλίππου Β' της Μακεδονίας, οφείλει το όνομά της η πόλη της Θεσσαλονίκης.<br />
**η.**  Ο Ιουστίνος παραθέτει μια εκδοχή του λόγου που εκφώνησε στο συμβούλιο των Μακεδόνων ο Δημήτριος.<br />
**θ.**  Σύμφωνα με την «Παντοδαπή Ιστορία» του Ευσεβίου, ο Δημήτριος κυβέρνησε συνολικά για έξι χρόνια, από το τέταρτο έτος της 121ης Ολυμπιάδας [293 π.Χ.] μέχρι τον πρώτο χρόνο της 123ης Ολυμπιάδας [288 π.Χ.]. 
</i></div>

== Χρονολόγιο ==


== Δείτε επίσης ==

* [[Αντίγονος ο Μονόφθαλμος|Αντίγονος Α' Μονόφθαλμος]]
* [[Αντίγονος Β' Γονατάς]]
* [[Αρχαία Αθήνα]]
* [[Δημητριάδα Μαγνησίας (αρχαία πόλη)|Δημητριάδα (αρχαία πόλη)]]
* [[Ελέπολις]]
* [[Ελληνιστική περίοδος]]
* [[Διάδοχοι του Μεγάλου Αλεξάνδρου]]

* [[Κάσσανδρος]]
* [[Λυσίμαχος]]
* [[Μακεδονικό βασίλειο]]
* [[Πτολεμαίος ο Σωτήρ|Πτολεμαίος Α' Σωτήρ]]
* [[Πύρρος της Ηπείρου]]
* [[Σέλευκος Α' Νικάτωρ]]


==Παραπομπές==
<references />

== Βιβλιογραφία ==


**Αρχαίες πηγές (Έλληνες και Ρωμαίοι)**
*[http://books.google.gr/books?id=BQYPAAAAYAAJ&printsec=frontcover&hl=el&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Διόδωρος Σικελιώτης ''«Βιβλιοθήκη Ιστορική»'']
* [http://el.wikisource.org/wiki/%CE%92%CE%AF%CE%BF%CE%B9_%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BB%CE%BF%CE%B9/%CE%94%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BF%CF%82 Πλούταρχος, ''«Βίοι Παράλληλοι:Δημήτριος»'']
* [http://el.wikisource.org/wiki/%CE%92%CE%AF%CE%BF%CE%B9_%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BB%CE%BF%CE%B9/%CE%95%CF%85%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B7%CF%82 Πλούταρχος, ''«Βίοι Παράλληλοι:Ευμένης»'']
* [http://el.wikisource.org/wiki/%CE%92%CE%AF%CE%BF%CE%B9_%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BB%CE%BF%CE%B9/%CE%A0%CF%8D%CF%81%CF%81%CE%BF%CF%82 Πλούταρχος, ''«Βίοι Παράλληλοι:Πύρρος»'']
* [[Πλούταρχος]], ''«Ηθικά: Βασιλέων αποφθέγματα και στρατηγών'' 
* [[Πλούταρχος]], ''«Ηθικά: Πολιτικά Παραγγέλματα»'' 
* [http://el.wikisource.org/wiki/%CE%91%CF%84%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AC Παυσανίας, ''«Ελλάδος Περιήγησις : Αττικά»'']
* [http://el.wikisource.org/wiki/%CE%9A%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B8%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CE%AC Παυσανίας, ''«Ελλάδος Περιήγησις : Κορινθιακά»'']
* [http://el.wikisource.org/wiki/%CE%97%CE%BB%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CF%8E%CE%BD/%CE%92 Παυσανίας, ''«Ελλάδος Περιήγησις : Ηλιακών Β΄»'']
* [http://el.wikisource.org/wiki/%CE%91%CF%87%CE%B1%CF%8A%CE%BA%CE%AC Παυσανίας, ''«Ελλάδος Περιήγησις : Αχαϊκά»'']
* [http://el.wikisource.org/wiki/%CE%92%CE%BF%CE%B9%CF%89%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AC Παυσανίας, ''«Ελλάδος Περιήγησις : Βοιωτικά»'']
* [http://el.wikisource.org/wiki/%CE%A6%CF%89%CE%BA%CE%B9%CE%BA%CE%AC,_%CE%9B%CE%BF%CE%BA%CF%81%CF%8E%CE%BD_%CE%9F%CE%B6%CF%8C%CE%BB%CF%89%CE%BD Παυσανίας, ''«Ελλάδος Περιήγησις : Φωκικά, Λοκρών Οζόλων»'']
* [http://el.wikisource.org/wiki/%CE%99%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1%CE%B9/%CE%B8%27 Πολύβιος, ''«Ιστορίαι»'' βιβλίο Θ΄] 
* [http://el.wikisource.org/wiki/%CE%93%CE%B5%CF%89%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%B9%CE%BA%CE%AC/%CE%91 Στράβων, ''«Γεωγραφικά»'']
* [[Αθήναιος]], ''«Δειπνοσοφισταί»'' 
* [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0229%3Atext%3DMith. Αππιανός, ''«Ρωμαϊκή Ιστορία: Μιθριδατικοί Πόλεμοι»'']
* [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0229%3Atext%3DSyr. Αππιανός, ''«Ρωμαϊκή Ιστορία: Συριακοί Πόλεμοι»'']
*[http://el.wikisource.org/wiki/%CE%92%CE%AF%CE%BF%CE%B9_%CF%86%CE%B9%CE%BB%CE%BF%CF%83%CF%8C%CF%86%CF%89%CE%BD/%CE%95#.CE.94.CE.B7.CE.BC.CE.AE.CF.84.CF.81.CE.B9.CE.BF.CF.82 Διογένης Λαέρτιος, ''«Βίοι φιλοσόφων : Δημήτριος»'' (Ο Φαληρεύς)]
* [http://books.google.gr/books?id=mm_6466Qj4MC&printsec=frontcover&hl=el&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Ευσέβιος Καισαρείας, ''«Παντοδαπή Ιστορία»''] 
* [http://books.google.gr/books?id=A54XAAAAYAAJ&printsec=frontcover&hl=el&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Ιωάννης Μαλάλας, ''«Χρονογραφία»'']
* [[Λουκιανός]], ''«Μακρόβιοι»'' 
* [[Πολύαινος ο ρήτορας|Πολύαινος]], ''«Στρατηγήματα»'' 
* [http://www.ccel.org/ccel/swete/greekot.vii.ii.html?scrBook=Lev&scrCh=11&scrV=0#highlight ''Επιστολή του Αριστέα στον Φιλοκράτη'']
* [[Κορνήλιος Νέπως]], ''«Βίοι»'' ([http://www.tertullian.org/fathers/nepos.htm Αγγλικά])
* [[Αμμιανός Μαρκελλίνος]], ''«Ρωμαϊκή Ιστορία»'' ([http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Ammian/home.html Αγγλικά])
* [[Ιουστίνος (ιστορικός)|Ιουστίνος]], ''«Επιτομή των Φιλιππικών του Πομπήιου Τρόγου»'' ([http://www.forumromanum.org/literature/justin/english/index.html Λατινικά, Αγγλικά, Γαλλικά])

<br />**Βιβλιογραφία'''
* Johann Gustav Droysen : «Geschichte des Hellenismus», 1836-1843 (μετάφραση Ρένου Αποστολίδη ως «Ιστορία των Διαδόχων του Μεγάλου Αλεξάνδρου», έκδ. Ελευθεροτυπίας, 1993).
* Aperghis, G.G., (2005). «The Seleukid Royal Economy: The Finances and Financial Administration of the Seleukid Empire». Cambridge University Press, UK. ISBN 978-0-521-83707-1 
* Bergmann, M., (1997). «Hymnos der Athener auf Demetrios Poliorketes», Barner, W., Querlektüren: Weltliteratur zwischen den Disziplinen, Göttingen, 25–47. 
* Billows R.A., (1990). «Antigonos the One-Eyed and the Creation of the Hellenistic State». University of California Press, Berkeley, USA. ISBN 978-0-520-20880-3 
* Bosworth, A.B., (2002). «The Legacy of Alexander: Politics, Warfare and Propaganda under the Successors». Oxford University Press, USA. ISBN 978-0-19-815306-1   →  (E-Book)
* Βοwsworth, Α.Β., (1996). «Demetrius (4) I of Makedonia». Οxford Classical Dictionary, Οξφόρδη. 1996
* Buraselis, Kostas, (1982). «Das hellenistische Makedonien und die Ägäis: Forschungen zur Politik des Kassandros und der ersten drei Antigoniden (Antigonos Monophthalmos, Demetrios Poliorketes und Antigonos Gonatas) im Ägäischen Meer und in Westkleinasien». Beck, Μόναχο. ISBN 978-3-406-07673-2 
* Cloché, Paul, (1959). «La Dislocation D'Un Empire; Les Premiers Successeurs D'Alexandre Le Grand». Société Editions Payot, Παρίσι. ASIN B004746YF0 
* Dimitrakos, G. (1937). «Demetrius Poliorketes und Athen», Αμβούργο. 
* Ellis, Walter M., (1993). «Ptolemy of Egypt». Routledge. ISBN 978-0-415-10020-5 
* Errington, Malcolm, (2008). «A History of the Hellenistic World: 323 - 30 BC (Blackwell History of the Ancient World)». Wiley-Blackwell. ISBN 978-0-631-23387-9 
* Habicht, Christian, (1997). «Athens from Alexander to Antony». Harvard University Press. ISBN 978-0-674-05111-9 
* Lefèvre, F., (1988). «Traité de paix entre Démétrios Poliorcète et la confédération étolienne (fin 289 ?)», BCH, 122, 109–141.   →  (E-Book)
* Μikalson, Jon D. (1998). «Religion in Hellenistic Athens». University of California Press, Berkeley. ISBN 978-0-520-21023-3   →  (E-Book)
* Newell, Edward T., (1978). «The Coinages of Demetrius Poliorcetes». Obol International. ISBN 978-0-916710-36-1 
* Will, Édouard, (1983). «Histoire politique du monde hellénistique, 323-30 av. J.-C.». Seuil; Points histoire edition. ISBN 978-2-02-060387-4 

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* «Ancient Coinage of Macedonia, Kings, Demetrios Poliorcetes», κατάλογος νομισμάτων του Δημητρίου Α' Πολιορκητή. 
* Μάχη της Ιψού, animation της εξέλιξης της μάχης ως Microsoft Powerpoint Slideshow, ιστότοπος TheArtOfBattle.com
*  
*  
*  
*  
* Bosworth, A.B., (2002). «The Legacy of Alexander: Politics, Warfare and Propaganda under the Successors». Oxford University Press, USA. 
*  
*  
*  
*  
* Μikalson, Jon D. (1998). «Religion in Hellenistic Athens». University of California Press, Berkeley. ISBN 978-0-520-21023-3 
*  
*  
*  

Κατηγορία:Βασιλείς της Δυναστείας των Αντιγονιδών
Κατηγορία:Μακεδόνες μονάρχες
Κατηγορία:Αρχαίοι Έλληνες στρατηγοί
Κατηγορία:Διάδοχοι του Μεγάλου Αλεξάνδρου