Ρόμπερτ Ρέντφορντ

Ο **Τσαρλς Ρόμπερτ Ρέντφορντ Τζούνιορ** (), γνωστότερος ως **Ρόμπερτ Ρέντφορντ** (18 Αυγούστου 1936 – 16 Σεπτεμβρίου 2025) ήταν Αμερικανός ηθοποιός, σκηνοθέτης και ακτιβιστής. 

Είχε κερδίσει δύο βραβεία Όσκαρ: το πρώτο (1980) για τη σκηνοθεσία της ταινίας *[[Συνηθισμένοι άνθρωποι]] (Ordinary People)* και το δεύτερο (2002) για τη συνολική του προσφορά στο χώρο του κινηματογράφου. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, για ένα διάστημα γύρω στα 25 χρόνια, το όνομά του ήταν συνώνυμο των λέξεων «*ξανθός*» και «*ωραίος*». 

## Πρώτα χρόνια
Ο Ρέντφορντ γεννήθηκε στη Σάντα Μόνικα της Καλιφόρνιας, στις 18 Αυγούστου 1936. Ο πατέρας του ήταν, αρχικά, γαλατάς και, στη συνέχεια, λογιστής, ενώ η μητέρα του ήταν νοικοκυρά. Η καταγωγή των προγόνων του είναι βρετανική (Αγγλία και Σκωτία) και ιρλανδική, κάτι που εξηγεί, τα πυρόξανθα μαλλιά του, τα οποία είναι και το κύριο γνώρισμά του. Κατά τα σχολικά του χρόνια, ήταν συμμαθητής με το διάσημο παίκτη του μπέιζμπολ Ντον Ντιρσντέιλ. Λέγεται πως, όταν γύριζε από το σχολείο του στο σπίτι, σταματούσε έξω από τα στούντιο της Fox, για να παρακολουθήσει τους διάσημους ηθοποιούς της εποχής. Στην εφηβεία του, συνήθιζε να κάνει μικροκλοπές (τάσια αυτοκινήτων), ενώ κατανάλωνε πολύ αλκοόλ. Η παραβατική αυτή συμπεριφορά του, τον εμπόδισε να κερδίσει κάποια υποτροφία, ώστε να μπορέσει να σπουδάσει στο πανεπιστήμιο.

Μόλις αποφοίτησε από το σχολείο το 1954, κέρδισε, τελικά, υποτροφία για το Πανεπιστήμιο του Κολοράντο, χάρις στην ικανότητά του στον αθλητισμό και -κυρίως- στο μπέιζμπολ. Φοίτησε για ενάμιση χρόνο και στο χρονικό διάστημα δούλευε ως σερβιτόρος σε ένα εστιατόριο-μπαρ, το The Sink. Ενώ βρισκόταν στο Κολοράντο, ο Ρέντφορντ άρχισε να πίνει πολύ και, ως αποτέλεσμα, έχασε τη μισή υποτροφία του και αποβλήθηκε από το σχολείο. kΈπειτα, ξεκίνησε να δουλεύει στις πετρελαιοπηγές της Καλιφόρνιας, ώστε να μαζέψει χρήματα, για να μπορέσει να κάνει ένα ταξίδι στην Ευρώπη. Κατάφερε να μείνει στη Γηραιά Ήπειρο για ένα διάστημα γύρω στον 1 χρόνο. Τον περισσότερό του καιρό τον πέρασε στο Παρίσι, ενώ γράφτηκε και στη Σχολή Καλών Τεχνών της Φλωρεντίας. Όμως, οι κακές κριτικές των καθηγητών του, τον οδήγησαν στην επιστροφή του στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αργότερα, μετέβη στο Μπρούκλιν, για να κάνει μαθήματα ζωγραφικής στο Ινστιτούτο Πρατ, κάτι που επηρέασε αρκετά τη ζωή του και τον ίδιο, αφού για μια περίοδο είχε αποκτήσει ένα αρκετά μποέμικο στυλ. Στη συνέχεια, πήγε στην Αμερικανική Ακαδημία Δραματικών Τεχνών στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης, μετά από παρότρυνση ενός φίλου του. Στην ακρόασή του, κατάφερε να εκπλήξει τους κριτές, οι οποίοι ανέφεραν πως: "διαθέτει μια φυσική άνεση στην έκφραση, ζωηρή φαντασία, ένα χάρισμα". Παρακολούθησε μαθήματα στην Ακαδημία (Τάξη του 1959) και η επαφή του αυτή με την υποκριτική τον κέρδισε και τον έκανε να ασχοληθεί σοβαρά με το αντικείμενο.

## Θέατρο και τηλεόραση
Ο πρώτος του ρόλος ήταν στην παράσταση *Tall Story* το 1958, η οποία παίχτηκε στο θέατρο Μπρόντγουεϊ. Ακολούθησαν μικροί ρόλοι στις τηλεοπτικές σειρές *The Naked City* και *Route 66*. Το πρωταγωνιστικό ντεμπούτο του σε τηλεοπτική σειρά έγινε το 1960 στο *Maverick*. Ακολούθησαν και άλλες σειρές και θεατρικές παραστάσεις. Η σπουδαιότερη παράσταση, στην οποία συμμετείχε ήταν το "Ξυπόλυτοι στο πάρκο", με συμπρωταγωνίστρια την Ελίζαμπεθ Άσλι. Η παράσταση παίχθηκε στο Θέατρο Μπρόντγουεϊ το 1963 και, το 1967, κυκλοφόρησε και ως ομώνυμη κινηματογραφική ταινία (όπου και πρωταγωνίστησε μαζί με την Τζέιν Φόντα). Μέσα στο ίδιο έτος, έπαιξε στην τηλεοπτική σειρά *Alcoa Premiere*, για την εμφάνισή του στην οποία, κέρδισε το βραβείο Έμμυ β' ανδρικού ρόλου.

## Κινηματογράφος
Η πρώτη φορά που συμμετείχε σε κινηματογραφική ταινία ήταν το 1962, στην ανεξάρτητη ταινία *War Hunt (Ο πόλεμος μας έκανε σκληρούς)*, η οποία μάλιστα γυρίστηκε μέσα σε δύο εβδομάδες. Το 1965, έπαιξε στο *Situation Hopeless... But Not Serious*, το οποίο ήταν η πρώτη του επίσημη ταινία. Την ίδια χρονιά, συμπρωταγωνίστησε με τους Νάταλι Γουντ και Κρίστοφερ Πλάμερ, στο *Inside Daisy Clover*, του Ρόμπερτ Μάλιγκαν, το οποίο προτάθηκε, τελικά, για δύο βραβεία Όσκαρ, ενώ ο ίδιος ο Ρέντφορντ κέρδισε την πρώτη του Χρυσή Σφαίρα, αφού ανακηρύχθηκε ο πιο πολλά υποσχόμενος ηθοποιός. Το 1966, του δόθηκε ο ρόλος του σερίφη στο *The Chase*, του Άρθουρ Πεν, όμως, ο ίδιος επέλεξε αυτόν του κατάδικου. Ο σερίφης ενσαρκώθηκε από το Μάρλον Μπράντο. Επίσης, συνεργάσθηκε και πάλι με τη Νάταλι Γουντ, αυτή τη φορά, για το *This Property Is Condemned*, του Σίντεϊ Πόλακ, το οποίο είχε βασιστεί στο ομότιτλο έργο του Τένεσι Ουίλιαμς.
right|thumb|270px|Ο Ρέντφορντ στην κινηματογραφική ταινία του 1967 "''Ξυπόλυτοι στο πάρκο''".

Το 1967, πρωταγωνίστησε μαζί με την Τζέιν Φόντα στην κινηματογραφική εκδοχή του *Barefoot in the Park*. To 1968, υπέγραψε συμφωνία για το γύρισμα μιας ταινίας γουέστερν με την Paramount. Ωστόσο, αθέτησε την υπόσχεσή του, με αποτέλεσμα η υπόθεση να οδηγηθεί στα δικαστήρια και ο Ρέντφορντ να μείνει για αρκετό χρονικό διάστημα χωρίς δουλειά. Το 1969, πρωταγωνίστησε στο γουέστερν Οι δύο ληστές του Τζορτζ Ρόι Χιλ, μαζί με τον Πωλ Νιούμαν. Ο Ρέντφορντ κατάφερε να κερδίσει τους υπόλοιπους υποψήφιους (Στιβ Μακ Κουήν, Μάρλον Μπράντο, Γουόρεν Μπίτι), για τον δεύτερο πρωταγωνιστικό ρόλο. Η ταινία αυτή είχε μεγάλη επιτυχία, καθώς βραβεύθηκε με τέσσερα Όσκαρ. Ωστόσο, απέρριψε πρωταγωνιστικούς ρόλους στα *[[Ποιος Φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ; (ταινία)|Ποιος Φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ;]]* και *[[Ο πρωτάρης]]* του Μάικ Νίκολς, επειδή ανησυχούσε για την πιθανή δημιουργία του "στερεοτύπου του ξανθού αρσενικού". Στη συνέχεια, πρωταγωνίστησε σε ταινίες που είχαν μέτρια απήχηση, όπως, το *Downhill racer*, του Μάικλ Ρίτσι (1969). Παρ' όλα αυτά κέρδισε βραβεία BAFTA καλύτερου ηθοποιού για το *Downhill racer* και το *Tell them Willie Boy is here*.
right|thumb|270px|Ο Ρέντφορντ το 1975.

Συνεργάσθηκε ξανά με το Σίντεϊ Πόλακ το 1972 για το γουέστερν *Jeremiah Johnson* και το 1973 για τη δραματική ιστορία αγάπης *The Way We Were*, μαζί με τη Μπάρμπρα Στρέιζαντ. Στην ταινία αυτή, η οποία συγκαταλέγεται στις κορυφαίες του είδους της, έπαιξε έναν από τους πιο χαρακτηριστικούς ρόλους του, αυτόν του Χάμπελ. Ακόμη, το τραγούδι της Στράιζαντ *The Way We Were* κέρδισε βραβείο Όσκαρ. Μεταξύ των δύο ταινιών του Πόλακ, μεσολάβησε το *The Candidate* του Μάικλ Ρίτσι (1972). Ακολούθησε μια ταινία μέτριας απήχησης, το *The Hot Rock*. Στην επόμενη συνεργασία του με τους Τζορτζ Ρόι Χιλ και Πωλ Νιούμαν, ο Ρέντφορντ κατάφερε να γίνει υποψήφιος για το βραβείο α' ανδρικού ρόλου για την ταινία *[[Το Κεντρί]]*.

Το 1974, ακολούθησε μια νέα επιτυχία, *[[Ο μεγάλος Γκάτσμπυ (ταινία, 1974)|Ο μεγάλος Γκάτσμπυ]]*, η οποία βασίσθηκε στο ομότιτλο μυθιστόρημα του Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ. Η ταινία αυτή, πέρασε από πολλές ανατροπές, έως ότου ξεκίνησαν τα γυρίσματά της, καθώς ο πρωταγωνιστικός ρόλος αρχικά προοριζόταν για τον Τζακ Νίκολσον, όμως ο Ρόμπερτ Ρέντφορντ τον κέρδισε την τελευταία στιγμή, ενώ ο σκηνοθέτης Τζακ Κλέυτον πίεζε ασφυκτικά τον τελικό πρωταγωνιστή να απαρνηθεί το προσωπικό του στυλ και να βάψει τα μαλλιά του μαύρα, κάτι που εκείνος αρνείτο πεισματικά. Το 1975, συνεργάσθηκε και πάλι με τον Πόλακ για το πολιτικό θρίλερ *[[Οι τρεις μέρες του κόνδορα]]*, ενώ το 1976, στην ταινία *All the President's Men*, η οποία και βραβεύθηκε με τέσσερα Όσκαρ, πήρε το ρόλο του δημοσιογράφου Μπομπ Γούντγουορντ, ο οποίος πάσχιζε να διαλευκάνει το σκάνδαλο Γουότεργκεϊτ.

Ακολούθησαν δύο ακόμη ταινίες, με τον Πόλακ παραγωγό και τη Φόντα συμπρωταγωνίστρια, οι οποίες ήταν: το *A Bridge Too Far*, του 1977 και το *The Electric Horsemen*, του 1979. Το 1980, ο Ρέντφορντ σκηνοθέτησε την πρώτη του ταινία (*Ordinary People*), στην οποία πρωταγωνιστούσε ο Ντόναλντ Σάδερλαντ. Η ταινία αυτή κέρδισε τέσσερα Όσκαρ και ο Ρέντφορντ αυτό του καλύτερου σκηνοθέτη. Οι κριτικοί ανέφεραν πως, ο Ρέντφορντ κατάφερε να βγάλει μια πολύ δυνατή δραματική ερμηνεία τόσο από τη Μάιρη Τάιλερ Μουρ, όσο και από το Σάδερλαντ και τον Τίμοθυ Χάτον, ο οποίος κέρδισε βραβείο β' ανδρικού ρόλου. Η δεκαετία του 1970 έκλεισε με το *Brubaker*, του 1980.

Η δεκαετία του 1980 ήταν μια πολύ λιγότερο δραστήρια περίοδος για το Ρέντφορντ, αφού συμμετείχε σε ελάχιστες ταινίες. Αυτές ήταν: το *The Natural*, του 1984, στην οποία υποδύθηκε τον πρωταθλητή του μπέιζμπολ, το *[[Πέρα από την Αφρική|Out of Africa]]* του 1985, το οποίο βραβεύθηκε με επτά Όσκαρ και ήταν καρπός μιας νέας συνεργασίας του και του Σίντεϊ Πόλακ, ωστόσο, ο ίδιος ο Ρέντφορντ παραδέχθηκε πως πρόκειται για τη χειρότερη ταινία που έχει γυρίσει σε ολόκληρη την καριέρα του, η κωμωδία *Legal Eagles*, του 1986, στο οποίο συμπρωταγωνίστησε με τις Ντέμπρα Ουίνγκερ και Ντάριλ Χάνα και το *Havana*, του 1990, ενώ το 1988, σκηνοθέτησε την ταινία *The Milagro Beanfield War*.

Το 1992, συμπρωταγωνίστησε με τον Σίντεϊ Πουατιέ στην κωμωδία *Sneakers* και σκηνοθέτησε τη δραματική ταινία *A River Runs Through It*, με πρωταγωνιστή τον Μπραντ Πιτ. Ο Ρέντφορντ διεκδίκησε το βραβείο της Χρυσής Σφαίρας για τη δουλειά του στην ταινία αυτή. To 1993 συμπρωταγωνίστησε με τους Γούντι Χάρελσον και Ντέμι Μουρ, στην ταινία *[[Ανήθικη πρόταση]]*, του Έιντριαν Λάιν. Ωστόσο, ο ρόλος του χαμηλής ηθικής εκατομμυριούχου τον έφερε αντιμέτωπο για πρώτη και μοναδική φορά (σε όλη τη ζωή του) με την υποψηφιότητα για το βραβείο του Χρυσού Βατόμουρου. Το 1994, σκηνοθέτησε το *Quiz Show* και έθεσε, έτσι, υποψηφιότητα για δύο βραβεία Όσκαρ: αυτού του καλύτερου σκηνοθέτη και αυτού της καλύτερης τανίας. Το 1996, έπαιξε, μαζί με τη Μισέλ Φάιφερ, στο *Up Close & Personal*. Το 1998, πρωταγωνίστησε και σκηνοθέτησε το *The Horse Whisperer*, όπου συμμετείχε και η πολύ νεαρής ηλικίας -τότε- Σκάρλετ Γιόχανσσον. Η ταινία αυτή πήγε σχετικά καλά εμπορικά, ενώ οι κριτικές που απέσπασε ήταν -ως επί το πλείστον- θετικές. Ο Ρέντφορντ προτάθηκε για τη Χρυσή Σφαίρα καλύτερου σκηνοθέτη. Το 2000, σκηνοθέτησε το *The Legend of Bagger Vance*, με πρωταγωνιστές τους Γουίλ Σμιθ, Ματ Ντέιμον και Σαρλίζ Θερόν.

Το 2001, συμπρωταγωνίστησε με τον Μπραντ Πιτ στο *Spy Game*, του Τόνυ Σκοτ. Το 2002, βραβεύθηκε με Όσκαρ για τη συνολική του προσφορά στον κινηματογράφο. Ακολούθησε το θρίλερ μυστηρίου *The Clearing*, του 2004 με συμπρωταγωνιστές τους Γουίλεμ Νταφόε και Έλεν Μίρεν. Το 2005, έπαιξε με τους Τζένιφερ Λόπεζ και Μόργκαν Φρίμαν στην ταινία *An Unfinished Life*. Το 2007, σκηνοθέτησε το *Lions for Lambs*, συμπρωταγωνιστώντας με τη Μέριλ Στριπ και τον Τομ Κρουζ. To 2011, ο Ρέντφορντ σκηνοθέτησε το *The Conspirator*. To 2012, γύρισε, σε συνεργασία με το γιο του, το *Watershed* ένα ντοκιμαντέρ, με θέμα την αλόγιστη εκμετάλλευση και τη σταδιακή πτώση της στάθμης του νερού του ποταμού Κολοράντο, ο οποίος αποτελεί την κύρια πηγή νερού για τις δυτικές πολιτείες της Αμερικής. Το 2012 παρουσίασε την ταινία *The Company You Keep*, στην οποία συμπρωταγωνιστεί με τη Τζούλι Κρίστι και τη Σούζαν Σαράντον, ενώ είναι και σκηνοθέτης. Το 2013 πρωταγωνίστησε στην ταινία *Όλα Χάθηκαν* του Τζέι Σι Τσάντορ, που προβλήθηκε στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Καννών και απέσπασε θερμά χειροκροτήματα από το κοινό , ενώ επίσης αναμένεται να κυκλοφορήσει ένα ακόμη ντοκυμανταίρ δικής του σκηνοθεσίας, με θέμα το σκάνδαλο Γουότεργκεϊτ.

## Προσωπική ζωή και θάνατος
[thumb|270px|Ο Ρέντφορντ, στο [Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών|Φεστιβάλ των Καννών, το 1988.]]
To 1958, νυμφεύθηκε για πρώτη φορά τη Λόλα βαν Γουάγκενεν, ενώ, το 1985, κατά τη διάρκεια της μείωσης της επαγγελματικής του δραστηριότητας, πήραν διαζύγιο. Απέκτησαν μαζί τέσσερα παιδιά. Το 2009, ο Ρέντφορντ νυμφεύθηκε τη Σίμπιλε Ζάγκαρς.

To 1980, ίδρυσε στη Γιούτα το *[[Sundance Institute]]*, τη "μητρόπολη" του ανεξάρτητου κινηματογράφου.

To Δεκέμβριο του 2010, απηύθυνε έκκληση προς την ιρανική κυβέρνηση, μαζί με καλλιτέχνες όπως, ο Ρόμπερτ ντε Νίρο και ο Στινγκ, για τη ματαίωση της εκτέλεσης της Σακινέ Μοχαμαντί Αστιανί, η οποία είχε καταδικαστεί σε θάνατο διά λιθοβολισμού, λόγω μοιχείας και συνέργειας στη δολοφονία του συζύγου της.

Ήταν ακτιβιστής και πολιτικά στρατευμένος με την αριστερά.

Απεβίωσε στις 16 Σεπτεμβρίου 2025 στο σπίτι του στη Γιούτα, σε ηλικία 89 ετών.

## Βραβεύσεις
Ως καλλιτέχνης

* Βραβείο Όσκαρ για τη συνολική προσφορά του στον κινηματογράφο (2002)

Ως ηθοποιός:

* Βραβείο Emmy β' ανδρικού ρόλου για την τηλεοπτική σειρά *Alcoa Premiere*
* Χρυσή Σφαίρα πιο πολλά υποσχόμενου ηθοποιού για την ταινία *Inside Daisy Clover*
* Βραβείο BAFTA καλύτερου ηθοποιού για την ταινία *Tell Them Willie Boy Is Here*
* Βραβείο BAFTA καλύτερου ηθοποιού για την ταινία *Downhill Racer*

Ως σκηνοθέτης:

* Όσκαρ σκηνοθεσίας για την ταινία *Ordinary People*

## Φιλμογραφία
### Ως ηθοποιός

### Ως σκηνοθέτης

## Παραπομπές


## Βιβλιογραφία
* 
* 
* 

## Περαιτέρω ανάγνωση
* 

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* 
* 
* 
* Sundance Founder Robert Redford on His Life, His Activism and the Importance of Independent Films—*[[Democracy Now]]*, January 2010
* 
* 
* Obituary in ''The Guardian''
*  Κριτική της ταινίας ''The Chase''

Κατηγορία:Αμερικανοί σκηνοθέτες
Κατηγορία:Αμερικανοί ακτιβιστές
Κατηγορία:Βραβευμένοι με BAFTA Α' Ανδρικού Ρόλου
Κατηγορία:Βραβευμένοι με Όσκαρ Καλύτερης Σκηνοθεσίας
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί θεάτρου
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί κινηματογράφου
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί τηλεόρασης
Κατηγορία:Βραβευμένοι με Χρυσή Σφαίρα Καλύτερης Σκηνοθεσίας