Επίθεση στην Ταμπόρα

Η **Επίθεση στην Ταμπόρα** (Απρίλιος – Σεπτέμβριος 1916) ήταν μια Αγγλο-Βελγική επίθεση εντός της Γερμανικής Ανατολικής Αφρικής, η οποία έληξε με τη Μάχη της Ταμπόρα στα βορειο-δυτικά της Γερμανικής Ανατολικής Αφρικής (σημερινή Τανζανία), ήταν τμήμα της Εκστρατείας στην Ανατολική Αφρική κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι δυνάμεις από το Βελγικό Κονγκό πέρασαν τα σύνορα με τη Γερμανική Ανατολική Αφρική και κατέλαβαν την παραλίμνια πόλη Κιγκόμα και την πόλη Ταμπόρα (τη μεγαλύτερη πόλη στο εσωτερικό της Γερμανικής αποικίας). Τον Αύγουστο μία μικρότερη Δύναμη Λίμνης (*Lake Force*) υπό τις διαταγές του Νοτιοαφρικανού Ταξίαρχου *Crewe*, εξαπέλυσε μία παράλληλη επίθεση από την Ουγκάντα, στοχεύοντας την κατάληψη της Ταμπόρα. Η ολοκλήρωση της επίθεσης στην Ταμπόρα όχι μόνο άφησε μεγάλο τμήμα της επικράτειας Ρουάντα-Ουρούντι υπό Βελγική στρατιωτική κατοχή, αλλά έδωσε στους Συμμάχους και τον έλεγχο της σημαντικής κεντρικής σιδηροδρομικής γραμμής *Tanganjikabahn*.

## Προαγγελία
δεξιά|μικρογραφία|308x308εσ|Η Κεντρική Σιδηροδρομική Γραμμή (Αγγλ.: ''Central Line –'' Γερμ.:''Tanganjikabahn'') της Τανγκανίκας (1914).
Η Γερμανική Αποικία της Ανατολικής Αφρικής ήταν απειλή για το ουδέτερο Βελγικό Κονγκό, αλλά η Βελγική κυβέρνηση, ήλπιζε να συνεχίσει την ουδετερότητά της στην Αφρική. Η *Force Publique* αναγκάστηκε να υιοθετήσει αμυντική στρατηγική μέχρι τις 15 Αυγούστου 1914, όταν τα Γερμανικά πλοία στη Λίμνη Τανγκανίκα  βομβάρδισαν το λιμάνι του Μοκολόμπου (*Mokolobu*) και εν συνεχεία μία εβδομάδα αργότερα, το φυλάκιο Λουκούγκα (*Lukuga*) (που σύντομα θα γίνει γνωστό ως Άλμπερβιλ [*Albertville*]). Στις 24 Σεπτεμβρίου 1914 οι Γερμανοί κατέλαβαν τη Νήσο Κουίτζουι (*Kwijwi Island*) και κατ'αυτόν τον τρόπο τον έλεγχο της Λίμνης Κίβου (*Lake Kivu*). Στις 23 Οκτωβρίου 1914, το ατμόπλοιο *Hedwig von Wissmann* βύθισε το Βελγικό *Alexandre  Delcommune* στη Λίμνη Τανγκανίκα, πλησίον της Μτόα (*Mtoa*). Το Νοέμβριο του ιδίου έτους, δύο Γερμανικά πλοία βύθισαν το ατμόπλοιο *Cecil Rhodes*, στη Λίμνη Τανγκανίκα.

Μετά τη Βρετανική επίθεση στη βορειοανατολική περιοχή της Γερμανικής Ανατολικής Αφρικής και την απόβαση στην Τάνγκα το 1914, το 1915, τα δυτικά της αποικίας θεωρήθηκαν από τη Γερμανική διοίκηση, ως πιο επείγοντα για θέατρο επιχειρήσεων. Ο Στρατηγός φον Λέτοβ-Φόρμπεκ, είχε ορίσει τρία ζωτικής σημασίας στρατηγικά σημεία για τον έλεγχο της Δύσης· τη ναυσιπλοΐα στη Λίμνη Τανγκανίκα, την κορυφή του κεντρικού σιδηροδρόμου στην Κιγκόμα και την ασφάλεια των βασικών προμηθειών τροφίμων του στρατού, στην περιοχή ''Neu Langenburg'' (στο σημερινό Τουκούγιου).

### Ανακτώντας τον έλεγχο της Λίμνης Τανγκανίκα

Ήδη από τον Μάρτιο του 1915, ο στρατηγός *Charles Tombeur* είχε ζητήσει από τη Βελγική κυβέρνηση έναν μικρό στόλο, ένα υποβρύχιο και υδροπλάνα, αρχικά ο Βέλγος υπουργός *Jules Renkin* αρνήθηκε αυτό το αίτημα, αλλά τον Ιούνιο οι Βρετανοί δεσμεύτηκαν να υποστηρίξουν τους Βέλγους στην ανάκτηση του ελέγχου της λίμνης. Τα *HMS Mimi and Toutou* —δύο Βρετανικά μηχανοκίνητα σκάφη, τα οποία μεταφέρθηκαν στη Νότια Αφρική και από εκεί σιδηροδρομικώς, μέσω ποταμού και συρόμενα μέσα από την Αφρικανική ζούγκλα, στη Λίμνη Τανγκανίκα— καθελκύστηκαν στη λίμνη στα τέλη Δεκεμβρίου του 1915. Δύο ναυτικές συμπλοκές έγιναν μεταξύ στοιχείων του Βρετανικού Βασιλικού Ναυτικού (*Royal Navy*), της *Force Publique* και της Γερμανικής *Kaiserliche Marine*. Κατά την πρώτη κίνηση, στις 26 Δεκεμβρίου 1915 το *Kingani* πλήγηκε και καταλήφθηκε, γινόμενο το *HMS Fifi*. Στη δεύτερη σύγκρουση, αρχές Φεβρουαρίου του 1916, ο μικρός στολίσκος κατατρόπωσαν και βύθισαν το ατμόπλοιο *Hedwig von Wissmann*. Η Γερμανική Αυτοκρατορία διατηρούσε στη λίμνη, ένα τρίτο μεγάλο και βαριά εξοπλισμένο σκάφος, το *[[MV Liemba|Graf von Goetzen]]*.

Η Βελγική αεροπορική βάση επί της δυτικής ακτής πλησίον του Αλμπερβίλ στις 10 Ιουνίου 1916, η *Force Publique* έστειλε το *Short Admiralty Type 827*  αεροσκάφος — για βομβιστική επιδρομή επί του *Graf von Goetzen* καθώς αυτό ήταν αγκυροβολημένο στο λιμένα της Κιγκόμα. Το *Graf von Goetzen* δέχθηκε επίθεση από ένα από τα  αεροπλάνα των Βέλγων, αλλά δεν υπέστη σοβαρή ζημία. Ο πόλεμος στη λίμνη, σε αυτό το στάδιο, είχε φτάσει σε τέλμα. Ωστόσο, ο πόλεμος στη ξηρά σημείωνε πρόοδο, κυρίως υπέρ των Συμμάχων, οι οποίοι τον Ιούλιο του 1916, απέκοψαν τη σιδηροδρομική σύνδεση και απείλησαν να απομονώσουν εντελώς την Κιγκόμα.

## Κατάληψη των Ρουάντα, Ουρούντι και Κιγκόμα
Τον Απρίλιο του 1916 δύο φάλαγγες της *Force Publique* προωθήθηκαν στην Ταμπόρα. Η πρώτη φάλαγγα (*Brigade Nord*), υπό τις διαταγές του Συνταγματάρχη *Philippe François Joseph Molitor*, διέσχισε τα σύνορα της Γερμανικής Ανατολικής Αφρικής βορείως της Λίμνης Κίβου και στις 6 Μαΐου 1916, κατέλαβε το Κιγκάλι. Μετά την κατάληψη της Ρουάντα τον Μάιο του 1916 από τις Βελγικο-Κονγκολέζικες δυνάμεις, στις 24 Ιουνίου, η ταξιαρχία προωθήθηκε στο Μπιχαραμούλο (*Biharamulo*). Στις 30 Ιουλίου 1916, μετά από σκληρή μάχη στην περιφέρεια Ουσούουι (*Ussuwi*), η ταξιαρχία έφθασε στη Λίμνη Βικτώρια πλησίον της Μουάνζα, συμπεριλαμβανομένης μιας αιματηρής συμπλοκής στο Κάτο (*Kato*) στις 2 Ιουλίου. Το Σέιντ Μάικλ (*St. Michaël*, η σημερινή Καχάμα (*Kahama*)) καταλήφθηκε στις 21 Αυγούστου 1916.
[δεξιά|μικρογραφία|200x200εσ|Η ''Brigade Sud'' στο σιδηροδρομικό σταθμό της [Αστική Περιοχή Κιγκόμα|Κιγκόμα, Αύγουστος 1916.]]
Η Δεύτερη φάλαγγα (*Brigade Sud*) κατέλαβε την Ουζουμπούρα (*Usumbura*) στις 6 Ιουνίου και την Γκιτέγκα (*Gitega*) στις 16 Ιουνίου. Στις αρχές Ιουλίου προωθήθηκαν νότια από την Ουζουμπούρα (*Usumbura*) κατά μήκος των ακτών της Λίμνης Τανγκανίκα. Το Βελγικό πλοίο *Netta* έπλεε κατά μήκος της βορειοανατολικής ακτής για την υποστήριξη της χερσαίας επίθεσης, αυτή η ναυτική παρουσία, οδήγησε στις παράκτιες πόλεις του Ρουμόνγκε (*Rumonge*) και της Νυάνζα (*Nyanza*), που είχαν εγκαταληφθεί από την *Schutztruppe*. Στις 18 Ιουλίου, οι οχυρώσεις στην Κιγκόμα, βομβαρδίστηκαν από δύο από τα Βελγικά πλωτά αεροπλάνα και πυρπολήθηκε μια αποθήκη καυσίμων. Στις 19 Ιουλίου, τραβήχτηκαν αεροφωτογραφίες και ερίφθησαν από αέρος, προπαγανδιστικά φυλλάδια επάνω από την παλιά πόλη Ουτζίτζι (*Ujiji*), τυπωμένα στα Σουαχίλι, ώστε να προετοιμαστεί ο τοπικός πληθυσμός για την επικείμενη άφιξη των Συμμαχικών στρατευμάτων. Η Δεύτερη φάλαγγα (*Brigade Sud*) κατέλαβε στις 24 Ιουλίου, το φρούριο στην Κασούλου (*Kasulu*). Προκειμένου να αποφευχθεί η κατάληψη του *Graf von Goetzen* στα χέρια των Συμμάχων, ο στρατηγός Λέτοβ-Φόρμπεκ διέταξε ώστε το πλοίο να βυθιστεί.
[αριστερά|μικρογραφία|200x200εσ|Επισκευασθείσα γέφυρα πάνω από τον [Ποταμός Μαλαγκαράσι|Ποταμό Μαλαγκαράσι (*Malagarasi River*), Σεπτέμβριος 1916.]]
Στις 27 Ιουλίου το *Netta* βομβάρδισε στόχους νοτίως της Κιγκόμα. Αργότερα, την ίδια ημέρα, οι Σύμμαχοι κατέλαβαν μία σιδηροδρομική γέφυρα πλησίον του λιμένα, προελαύνοντας από τα βόρεια και τα ανατολικά, απειλώντας να απομονώσουν εντελώς την Κιγκόμα. Αυτό οδήγησε τον *Gustav Zimmer*, τον Γερμανό ναυτικό διοικητή στη λίμνη, να υποχωρήσει από την πόλη και να κατευθυνθεί νότια μέσω του σιδηροδρόμου και χρησιμοποιώντας το *Wami*, ένα ατμόπλοιο που είχε σταλεί σιδηροδρομικώς από το Νταρ ες Σαλάαμ. Στις 28 Ιουλίου, το *Netta* αιφνιδίασε το Γερμανικό πλοιάριο *Wami*, καθώς αυτό αποβίβαζε στρατεύματα και προμήθειες, το πλήρωμά του έκλεισε όλα του τα στεγανά και το βύθισε. Στις 29 Ιουλίου η *Brigade Sud* κατέλαβε το λιμάνι της Κιγκόμα, τον τερματικό σταθμό της στρατηγικής σιδηροδρομικής γραμμής από το Νταρ ες Σαλάαμ που περνούσε μέσω της Ταμπόρα στην Κιγκόμα και στις 2 Αυγούστου, το Ουτζίτζι (*Ujiji*) ήταν υπό Συμμαχικό έλεγχο. Μετά την απόσυρση των Γερμανών από τη λίμνη, ο έλεγχος της επιφάνειας της Λίμνης Τανγκανίκα πέρασε στους Βρετανούς και τους Βέλγους.

Στις αρχές Αυγούστου του 1916 και οι δύο φάλαγγες, ξεκίνησαν τις συγκλίνουσες πορείες των προς την Ταμπόρα. Η μικρότερη Βρετανική δύναμη (η Δύναμη Λίμνης), υπό την αιγίδα του Νοτιοαφρικανού Ταξίαρχου (*Brigadier General*) *Charles Crewe*, πήρε τη Μουάνζα (*Mwanza*) στις 14 Ιουλίου 1916 και τη Σινυάνγκα (*Shinyanga*) στις 28 Αυγούστου. Ο *Crewe* βρισκόταν σε αγώνα δρόμου με τις Βελγικές δυνάμεις προκειμένου να φτάσει πρώτος στην Ταμπόρα, αλλά η Βρετανική Δύναμη Λίμνης, επιβραδύνθηκε λόγω σοβαρών προβλημάτων εφοδιασμού.

## Μάχη της Ταμπόρα

δεξιά|μικρογραφία|250x250εσ|Βελγο-Κονγκολέζικα στρατεύματα της ''Force Publique'' μετά από της Μάχη της Ταμπόρα, 19 Σεπτεμβρίου 1916.
Η *Southern Brigade* την οποία διοικούσε ο Συνταγματάρχης *Frederik Valdemar Olsen* προέλασε προς την Ταμπόρα ακολουθώντας την Κεντρική Σιδηροδρομική Γραμμή *(Central Line* ή *Tanganjikabahn*), την οποία είχαν καταστρέψει οι Γερμανοί καθώς υποχωρούσαν προς τα ανατολικά. Η Ταμπόρα ήταν μία ανοιχτή πεδιάδα που περιβαλλόταν από λόφους και που ο Γερμανός Υποστράτηγος Κουρτ Βάλε (*Kurt Wahle*) τους χρησιμοποίησε, προκειμένου να αναπτύξει την άμυνά του. Η *Southern Brigade* πήρε τον έλεγχο του Γερμανικού σιδηροδρομικού σταθμού στο Ουσόκε (*Usoke*) στις 30 Αυγούστου 1916, σε απάντηση, ο Βάλε έστειλε ενισχύσεις σιδηροδρομικώς από την Ταμπόρα στο Ουσόκε.

Η Γερμανική *Schutztruppen*, στις 2-3 Σεπτεμβρίου, εξαπέλυσε αντεπίθεση στο Ουσόκε, η οποία απωθήθηκε από την *Force Publique*. Στις 7 Σεπτεμβρίου, ο Υποστράτηγος Βάλε εξαπέλυσε άλλη μία αντεπίθεση στον σιδηροδρομικό σταθμό του Ουσόκε, αυτή τη φορά είχε φορτώσει σε μία από της σιδηροδρομικές άμαξες, ένα ναυτικό πυροβόλο (*10,5 cm SK L/40 naval gun*). Αμφότερες οι πλευρές, υπέστησαν σημαντικές απώλειες, βομβαρδίστηκε ο σιδηροδρομικός σταθμός, η *Force Publique* εξαπέλυσε μία επίθεση και οι Γερμανοί απωθήθηκαν.

Όταν κάμφθηκε και η τελευταία αντίσταση στο Ουσόκε (δυτικά της Ταμπόρα), στις 8 Σεπτεμβρίου οι Βέλγοι προωθήθηκαν ώστε να φθάσουν στις Γερμανικές άμυνες της Ταμπόρα στο Ιλολανγκούρου (*Ilolanguru*). Η Νότια ταξιαρχία, ηγήθηκε των επιθετικών ενεργειών για τις επόμενες τέσσερεις ημέρες, πλησιάζοντας προς την Ταμπόρα, από τα δυτικά. Ο Βάλε εδραίωσε τις βασικές του θέσεις στην Ιτάγκα (*Itaga*), βόρεια της Ταμπόρα. Από τις 10–12 Σεπτεμβρίου η Βόρεια ταξιαρχία συνάντησε ισχυρή Γερμανική αντίσταση στους λόφους της Ιτάγκα, όπου υπέστησαν σημαντικές απώλειες. Μέχρι εκείνη τη στιγμή, οι δυνάμεις του Βάλε είχαν μειωθεί σε 1.100 τουφέκια και η λιποταξίες των ασκάρι στρατιωτών του πολλαπλασιάστηκαν. Διέλυσε τη ναυτική μονάδα που είχε υπό τις διαταγές του και ανακατένειμε αυτούς τους στρατιώτες αναμεταξύ των πεδινών του δυνάμεων.

Στις 16 Σεπτεμβρίου οι Γερμανοί υπέκλεψαν μία επιστολή του *Crewe* προς τον Συνταγματάρχη *Molitor* (Βόρεια ταξιαρχία), όπου δήλωνε ότι η κύρια επίθεση από τα βόρεια είχε προγραμματιστεί για τις 19 Σεπτεμβρίου. Μετά από σκληρές μάχες, ο Γερμανικός στρατός υποχώρησε προς τα νοτιοανατολικά, σε τρεις φάλαγγες, αρχικά οι δύο ακολουθώντας το σιδηρόδρομο και η μία με σκοπό να πάει από την Ταμπόρα προς το Σικόνγκε (*Sikonge*).

Οι πολιτικές αρχές της Ταμπόρα παραδόθηκαν στις 19 Σεπτεμβρίου 1916, δυνάμεις της *Force Publique*. Οι Βέλγοι απελευθέρωσαν περί τους 200 Συμμαχικούς αιχμαλώτους πολέμου (κυρίως Βέλγους και Βρετανούς) και συνέλαβαν 228 Γερμανούς στρατιώτες. Η *Force Publique* έχασε 1.300 στρατώτες. Στις 3 Οκτωβρίου, αφότου οι Σύμμαχοι είχαν πλέον εδραιώσει τον έλεγχο στην περιοχή των Μεγάλων Αφρικανικών Λιμνών, διαλύθηκε η Δύναμη Λίμνης (*Lake Force*). Οι φάλαγγες του Βάλε, εν αναμονή μίας Συμμαχικής καταδίωξης, υποχωρούσαν με ταχύ βηματισμό προς την Ιρίνγκα και το Μαχένγκε, σε μία προσπάθεια να επανενωθεί με τον Λέτοβ. Ο Στρατηγός Βάλε, βρέθηκε σε ανεξερεύνητα και ακατοίκητα εδάφη, χωρίς νερό και τρόφιμα στην κατοχή του.

## Επακόλουθα

[δεξιά|μικρογραφία|250x250εσ|Βέλγο-Κονγκολέζικα στρατεύματα βαδίζοντας μέσα στην [Κιλόσα (πόλη)|Κιλόσα, προετοιμαζόμενα για την Επίθεση στο Μαχένγκε, Ιούλιος 1917.]]
Μετά την επίθεση της Ταμπόρα, οι κυβερνήσεις της Βρετανίας και του Βελγίου συμφώνησαν στις 19 Ιανουαρίου 1917, ότι η τελευταία θα υποχωρούσε την πλειοψηφία των δυνάμεών της στη Ρουάντα και το Ουρούντι —2.000 στρατιώτες απέμειναν για να εξασφαλίσουν τα κατεχόμενα, όπως πρότεινε ο Στρατηγός Σματς— και για να φέρει προς ένα τέλος, τα στρατεύματα της εκστρατείας στη Γερμανική Ανατολική Αφρική. Στις 25 Φεβρουαρίου 1917 δόθηκε στους Βρετανούς ο έλεγχος της Ταμπόρα. Στις 25 Φεβρουαρίου 1917, παραχωρήθηκε στους Βρετανούς ο έλεγχος της Ταμπόρα.

Λόγω της συνεχιζόμενης Γερμανικής αντίστασης και στη αυξανόμενη εμπειρία τους στις τακτικές του ανταρτοπόλεμου, οι δυνάμεις της *Force Publique* τον Ιούλιο του 1917, μετά από αίτημα της Βρετανικής κυβέρνησης, μετατέθηκαν στην περιοχή Ντοντόμα-Κιλόσα και τον Σεπτέμβριο του 1917, βάδισαν προς το Μαχένγκε. Μετά την επίθεση στο Μαχένγκε και της κατάληψή του τον Οκτώβριο του 1917, ο Βελγο-Κονγκολέζικος στρατός ήλεγχε μέσες-άκρες, περί το ένα τρίτο της Γερμανικής Ανατολικής Αφρικής. Στα τέλη του 1917, μέρος των μονάδων που κατέλαβαν το Μαχένγκε στάλθηκαν στην κεντρική σιδηροδρομική γραμμή για αναδιάταξη στην Κίλουα (*Kilwa*) και το Λίντι (*Lindi*).

### Στρατιωτική ανάλυση
Η στρατηγική των Γερμανικών δυνάμεων, με επικεφαλής τον Υποστράτηγο (γερμ. *Generalmajor*) Πάουλ φον Λέτοβ-Φόρμπεκ, ήταν να εκτρέψει Συμμαχικούς πόρους από το Δυτικό Μέτωπο στην Αφρική. Η στρατηγική του μετά το 1916, πέτυχε μόνο μικτά αποτελέσματα, όταν οι Συμμαχικές δυνάμεις ενισχύθηκαν με τα στρατεύματα της Νοτίου Αφρικής, τη Βελγο-Κονγκολέζικη *Force Publique* και Πορτογαλικά αποικιακά στρατεύματα. Η εκστρατεία στην Αφρική κατανάλωσε σημαντικά ποσά χρημάτων και πολεμικό υλικό που θα μπορούσαν να είχαν πάει σε άλλα μέτωπα. Ο φον Λέτοβ-Φόρμπεκ επέστρεψε στη Γερμανία στις αρχές Μαρτίου του 1919, με τιμές ήρωα, ηγούμενος 120 αξιωματικών της *Schutztruppe* σε μία νικηφόρο παρέλαση, κάτω από την Πύλη του Βραδεμβούργου και η οποία είχε διακοσμηθεί προς τιμήν τους. Ο κύριος στόχος της Βελγικής κυβέρνησης ήταν να υπερασπισθεί το Βελγικό Κονγκό και να πάρει τον έλεγχο της Λίμνης Τανγκανίκα. Ο *Charles Tombeur* τιμήθηκε για τις υπηρεσίες του κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, με τον τίτλο του Βαρόνου. Ο Γιαν Σματς το 1919,  έγινε Πρωθυπουργός στη Νότιο Αφρική και δόθηκε στη Νότιο Αφρική εντολή διαταγής 3ου βαθμού (*Class C mandate*) πάνω στη Γερμανική Νότιο-Δυτική Αφρική (μετέπειτα Ναμίμπια).

### Διεθνή πολιτική
Η Επίθεση στην Ταμπόρα, αύξησε τη διαπραγματευτική δύναμη της εξόριστης Βελγικής κυβέρνησης και ήταν για να εξασφαλίσει την αποκατάσταση του Βελγίου μετά τον πόλεμο. Κατά τις μεταπολεμικές διαπραγματεύσεις της Διάσκεψης Ειρήνης του Παρισιού, ο Βέλγος Υπουργός Αποικιών, *Jules Renkin*, προσπάθησε να ανταλλάξει εδαφικά κέρδη στη Γερμανική Ανατολική Αφρική για την κατανομή της Πορτογαλίας στη βόρεια Αγκόλα, για να αποκτήσει το Βελγικό Κονγκό μια μεγαλύτερη ακτογραμμή.

Μετά τον πόλεμο, όπως περιγράφεται στη Συνθήκη των Βερσαλλιών, η Γερμανία αναγκάστηκε τελικά να παραχωρήσει τον «έλεγχο» της Γερμανικής Ανατολικής Αφρικής στις Συμμαχικές Δυνάμεις. Εκτός από τη Ρουάντα-Ουρούντι (η οποία ανατέθηκε στο Βέλγιο) και το μικρό Τρίγωνο Κιόνγκα (ανατέθηκε στην Πορτογαλική Μοζαμβίκη), το έδαφος μεταβιβάστηκε στον Βρετανικό έλεγχο. Η Τανγκανίκα υιοθετήθηκε από τους Βρετανούς ως το όνομα για το τμήμα της πρώην Γερμανικής αποικίας στην Ανατολική Αφρική.

## Δείτε επίσης
* Εκστρατεία Ανατολικής Αφρικής (Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος)
* Πάουλ Έμιλ φον Λέτοβ-Φόρμπεκ (*Paul Emil von Lettow-Vorbeck*)
* Κουρτ Βάλε
* Μάχη του Μλάλι
* Μάχη του Κισάκι

## Σημειώσεις


;Παραπομπές Σημειώσεων


## Παραπομπές


## Βιβλιογραφικές πηγές
* 
* 
* 
* 

## Πρόσθετη ανάγνωση
* 
* 
* 

Ταμπορα