Τουλουνίδες

Οι **Τουλουνίδες** (αραβ.: الطولونيون) ήταν μία δυναστεία Μαμελούκων τουρκικής καταγωγής , η οποία ήταν η πρώτη ανεξάρτητη δυναστεία που κυβέρνησε την Αίγυπτο, καθώς και μεγάλο μέρος τής Συρίας, από την εποχή τής δυναστείας των Πτολεμαίων.  Ήταν ανεξάρτητοι από το 868, όταν αποσχίστηκαν από την κεντρική εξουσία τού χαλιφάτου των Αββασιδών, έως το 905, όταν οι Αββασίδες επανέφεραν τις κτήσεις των Τουλουνιδών στον έλεγχό τους.

Το Κράτος των Τουλουνιδών αναδύθηκε σε μία περίοδο, που χαρακτηρίστηκε από την αυξανόμενη δύναμη των Τουρκικών φυλών εντός τού χαλιφάτου των Αββασιδών. Αυτή ήταν μία εποχή, που η Τουρκική φρουρά ασκούσε τον έλεγχο των υποθέσεων τής αυτοκρατορίας, και όταν άρχισαν να εμφανίζονται εθνοτικές Σουουμπίγια και αυτονομιστικές τάσεις μεταξύ των διαφόρων λαών και κυβερνητών, των τεράστιων εδαφών των Αββασιδών. Η ίδρυση τού Κράτους των Τουλουνιδών ήταν ένα από τα αναπόφευκτα αποτελέσματα αυτού τού αυξανόμενου αισθήματος. Στα τέλη τού 9ου αι., η εσωτερική σύγκρουση μεταξύ των Αββασιδών έκανε τον έλεγχο των απομακρυσμένων περιοχών τής αυτοκρατορίας ολοένα και πιο αδύναμο, και το 868 ο Τούρκος αξιωματικός Αχμάντ ιμπν Τουλούν καθιερώθηκε ως ανεξάρτητος κυβερνήτης τής Αιγύπτου. Στη συνέχεια επέτυχε ονομαστική αυτονομία από την κεντρική κυβέρνηση των Αββασιδών. Κατά τη διάρκεια τής βασιλείας του (868 &#x2013; 884) και των διαδόχων του οι περιοχές των Τουλουνιδών επεκτάθηκαν, ώστε να συμπεριλάβουν την Κοιλάδα τού Ρήγματος τού Ιορδάνη, καθώς και τη Χετζάζη, την Κύπρο και την Κρήτη. Τον Αχμάντ διαδέχθηκε ο γιος του Χουμαραβάι, τού οποίου τα στρατιωτικά και διπλωματικά επιτεύγματα τον κατέστησαν σημαντικό παράγοντα στην πολιτική σκηνή τής Μέσης Ανατολής. Οι Αββασίδες επιβεβαίωσαν την αναγνώρισή τους ως νομίμων ηγεμόνων, και το καθεστώς τής δυναστείας ως υποτελών στο χαλιφάτο. Μετά το τέλος τού Χουμαραβάι, οι διάδοχοί του εμίρηδες ήταν αναποτελεσματικοί ηγεμόνες, επιτρέποντας στούς Τούρκους και μαύρους σκλάβους στρατιώτες τους να διευθύνουν τις υποθέσεις τού κράτους. Το 905 οι Τουλουνίδες δεν μπόρεσαν να αντισταθούν σε μία εισβολή των στρατευμάτων των Αββασιδών, τα οποία αποκατέστησαν την άμεση χαλιφική κυριαρχία στη Συρία και την Αίγυπτο.  

Η περίοδος των Τουλουνιδών χαρακτηρίστηκε από οικονομικές και διοικητικές μεταρρυθμίσεις, παράλληλα με πολιτιστικές. Ο Αχμάντ ιμπν Τουλούν άλλαξε το φορολογικό σύστημα, και ευθυγραμμίστηκε με την εμπορική κοινότητα. Ίδρυσε επίσης τον στρατό των Τουλουνιδών. Η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε από τη Φουστάτ στο αλ-Κατάι, όπου κατασκευάστηκε το περίφημο τζαμί τού Ιμπν Τουλούν.

## Η εποχή

### Η εμφάνιση των Σουουμπίγια στο κράτος των Αββασιδών
Η τάση Σου'ουμπίγια χαρακτηρίζεται από μία προτίμηση για μη αραβικά «Aτζάμ» έναντι αραβικών «φυλών». Η ετυμολογία αυτού τού όρου μπορεί να αναχθεί σε μία ερμηνεία ενός κορανικού στίχου: «και σας έκανα λαούς και φυλές για να γνωριστείτε μεταξύ σας». (Κοράνι 49:13). Ορισμένοι ερμηνευτές έχουν προτείνει ότι ο όρος «λαοί» σε αυτό το πλαίσιο, μπορεί να ερμηνευτεί ως αναφορά σε «πολιτισμένους λαούς».  Αυτή η τάση εκδηλώθηκε για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια τού χαλιφάτου των Αββασιδών, αναδυόμενη ως συνέπεια διαφόρων παραγόντων, κυρίως τής εθνικής ποικιλομορφίας που χαρακτήριζε το τεράστιο κράτος των Αββασιδών, και τού διορισμού μη Αράβων σε θέσεις εντός των Αυλών και τού διοικητικού μηχανισμού των Αββασιδών χαλιφών. 

Κατά την εγκαθίδρυση τής κυριαρχίας τους, οι Αββασίδες βασίστηκαν στους Πέρσες, οι οποίοι έτρεφαν δυσαρέσκεια προς τούς Ομεϋάδες. Αυτό ερχόταν σε αντίθεση με τους Ομεϋάδες, οι οποίοι βασίζονταν σε αραβικά στοιχεία για να διαχειρίζονται το κράτος τους, και να ηγούνται των στρατών τους. Σε αντάλλαγμα για την υποστήριξή τους, οι πρώτοι Αββασίδες χαλίφες αντάμειψαν τούς Πέρσες συμμάχους τους διορίζοντάς τους σε υπουργικούς και στρατιωτικούς ηγετικούς ρόλους. Ωστόσο αυτοί οι χαλίφες σύντομα αναγνώρισαν, ότι η επιρροή των Περσών υπουργών είχε ξεπεράσει τη δική τους, οδηγώντας τους στην εξάλειψή τους. Για παράδειγμα ο Αμπού Τζαφέρ αλ-Μανσούρ σκότωσε τον υπουργό του, Αμπού Μουσλίμ αλ-Χουρασανί, και ο Χαρούν αλ-Ρασίντ εκτέλεσε τον υπουργό του, Τζαφέρ ιμπν Γιαχία Μπαρμακί, και καταδίωξε την οικογένειά του. Αυτή η πολιτική διαμάχη μεταξύ Περσών και Αράβων στην αυγή τής εποχής των Αββασιδών οδήγησε στο κίνημα Σου'ουμπίγια, το οποίο επιδίωκε να ανυψώσει τούς μη αραβικούς λαούς επάνω από τους Άραβες. Αυτό το κίνημα υποστήριξε, ότι αυτοί οι λαοί ήταν ανώτεροι από άποψη πολιτισμού, λογοτεχνίας και ποίησης. Ακολούθησε μία μακρά συζήτηση μεταξύ των δύο πλευρών, με κάθε παράταξη να εκπροσωπείται από τούς ποιητές, τούς συγγραφείς και τούς πολιτικούς της. Αυτό το σχίσμα μεταξύ τού πληθυσμού τού κράτους τελικά οδήγησε στην εμφάνιση των πρώτων αυτονομιστικών κινημάτων κατά τού χαλιφάτου των Αββασιδών, με επικεφαλής τον στρατιωτικό διοικητή Ταχίρ ιμπν Χουσεΐν, ο οποίος εγκαθίδρυσε τη δυναστεία των Ταχιριδών στο Χορασάν το 821 μ.Χ. 

Οι εσωτερικοί παράγοντες που ενθάρρυναν την εξάπλωση των αυτονομιστικών κινημάτων, περιλάμβαναν την τεράστια έκταση τού χαλιφάτου των Αββασιδών, το οποίο είχε εξελιχθεί σε μία αυτοκρατορία, που εκτεινόταν σε όλη την περιοχή από τα σύνορα τής Κίνας έως το κεντρικό Μαγκρέμπ στη Βόρεια Αφρική. Ωστόσο αυτή η απεραντοσύνη, αντί να παρέχει πηγή δύναμης για το κράτος, έγινε πηγή αδυναμίας, συμβάλλοντας στην αποσύνθεση και τον κατακερματισμό του. Η σημαντική απόσταση μεταξύ των διαφόρων τμημάτων τής αυτοκρατορίας και τής πρωτεύουσάς της, σε συνδυασμό με τις εγγενείς δυσκολίες επικοινωνίας εκείνης τής εποχής, επέτρεπε στους κυβερνήτες σε απομακρυσμένες επαρχίες να υπερβαίνουν τα όρια τής εξουσίας τους, και να κυβερνούν τις περιοχές τους ανεξάρτητα, χωρίς να ανησυχούν για τούς στρατούς που αποστέλλονταν από την πρωτεύουσα, για να καταστείλουν τα αυτονομιστικά κινήματά τους, οι οποίοι συχνά έφθαναν πολύ αργά, για να έχουν οποιαδήποτε σημασία. Η αδυναμία των χαλιφών επιδείνωσε περαιτέρω αυτά τα ζητήματα, επιτρέποντάς τους να υποβαθμίσουν και να αποδυναμώσουν το κράτος. Οι κυβερνήτες εκμεταλλεύτηκαν αυτήν την αδυναμία, με ορισμένους να διαμένουν ακόμη και στη Βαγδάτη, και να στέλνουν αντιπροσώπους για να διαχειρίζονται τις επαρχίες τους. Αυτοί οι αντιπρόσωποι, με τη σειρά τους, άρχισαν να επιδιώκουν ανεξαρτησία για τις περιοχές τους, μετατρέποντας τις θέσεις τους σε κληρονομικούς ρόλους, που πέρασαν στους γιους τους. Ως αποτέλεσμα, εμφανίστηκαν μικρά κράτη, που συνδέονταν μόνο ονομαστικά με το χαλιφάτο των Αββασιδών. 

### Χρήση τουρκικών φυλών στον κρατικό μηχανισμό των Αββασιδών
μικρογραφία|Τμήμα, πιθανώς περιθώριο από το στρίφωμα ενός χιτώνα. Αίγυπτος, ύστερη περίοδος Αββασιδών ή Τουλουνιδών, 9ος αι. Μουσείο Τέχνης του Κλίβελαντ.
Οι Ομεϋάδες ήταν οι πρώτοι, που έφεραν Τουρκικές φυλές από τα εδάφη τους μετά τον προσηλυτισμό τους στο Ισλάμ, απασχολώντας τους στους στρατούς και τον κρατικό μηχανισμό τους.  Μετά την κατάρρευση τού χαλιφάτου των Ομεϋαδών και την άνοδο τού χαλιφάτου των Αββασιδών, το οποίο εδραιώθηκε υπό την ηγεσία τού Αμπού Τζαφέρ αλ-Μανσούρ, αρκετοί Τούρκοι άρχισαν να αναλαμβάνουν εξέχοντες ρόλους στην αυλή των Αββασιδών, καθώς ο αριθμός τους αυξανόταν. Οι Αββασίδες χαλίφες τής πρώιμης Αββασιδικής εποχής τούς απασχολούσαν στα παλάτια τους, τούς εμπιστεύονταν απόρριτες πληροφορίες, και τους ανέθεταν την ευθύνη να φροντίζουν για την ασφάλειά τους. Ο Αμπού Τζαφέρ αλ-Μανσούρ ήταν ο πρώτος Αββασίδης χαλίφης, που ενσωμάτωσε τούς Τούρκους ως στενούς συνεργάτες και αξιωματούχους, εμπιστευόμενος τον Χαμάντ αλ-Τουρκί, ο οποίος στη συνέχεια έγινε ένας από τούς πιο κοντινούς εμπιστευτικούς και βοηθούς του. Τέτοια ήταν η εμπιστοσύνη του σε αυτόν, που τού εμπιστεύτηκε μόνος του να έχει τα αρχεία τού κράτους, κρατώντας το κλειδί των αρχείων στο μανίκι του. 

Ο αλ-Μανσούρ απέφευγε την απασχόληση Αράβων στα παλάτια του, αρνούμενος να επιτρέψει σε οποιονδήποτε Άραβα να υπηρετήσει στην αυλή ή το χαρέμι του.  Αντ' αυτού, ευνόησε άλλες ομάδες, όπως τούς Τούρκους. Ήταν ο πρώτος, που τους διόρισε ως θαλαμηπόλους, επιλέγοντας τον Χαμάντ αλ-Τουρκί ως θαλαμηπόλο του μετά την εδραίωση τού κράτους, και διορίζοντάς τον επίσης κυβερνήτη τής περιοχής Σαβάντ.  Ο Αμπού Αμπντ Αλλάχ αλ-Μαχντί προσέλαβε επίσης αρκετούς Τούρκους στα παλάτια του, συμπεριλαμβανομένου τού Σακίρ αλ-Τουρκί, στρατιωτικού ηγέτη στο Φαρς, και τού Φαράζ αλ-Χαντίμ, ο οποίος στη συνέχεια έγινε εξέχων κατά τη διάρκεια τής βασιλείας τού Χαρούν αλ-Ρασίντ. Επιπλέον, διόρισε τον Γιαχία ιμπν Σαΐντ αλ-Χαρασί ως κυβερνήτη τής Αιγύπτου το 778 μ.Χ. 

Οι Τούρκοι στρατιώτες έπαιξαν σημαντικό ρόλο κατά τη διάρκεια τής βασιλείας τού αλ-Μαχντί, κυρίως στην καταστολή των Χαριτζιτών, όταν επαναστάτησαν υπό τον Αμπντούλ Σαλάμ αλ-Γιασκουρί το 776 μ.Χ. στο Μπατζάρμα.  Ο Χαρούν αλ-Ρασίντ επέκτεινε περαιτέρω τη χρήση Τούρκων στα παλάτια, τα τμήματα και τον στρατό του, με τον Αμπού Σαλίμ Φαράζ αλ-Χαντίμ αλ-Τουρκί να γίνεται ένας από τους στρατιωτικούς ηγέτες του. Το 786 μ.Χ.  ο αλ-Ρασίντ διόρισε τον Αμπού Σαλίμ Φαράζ αλ-Χαντίμ αλ-Τουρκί, για να επιβλέψει την ανοικοδόμηση και την ολοκλήρωση τής πόλης τής Ταρσού. Ένας άλλος εξέχων Τούρκος βοηθός ήταν ο υπηρέτης Μασρούρ, ο οποίος ήταν ένα από τα πιο στενά άτομα τού Χαρούν αλ-Ρασίντ, και τον οποίο ο χαλίφης εμπιστευόταν απεριόριστα. Στον Μασρούρ ανατέθηκε το έργο τής εξάλειψης τού Τζαφάρ ιμπν Γιαχία αλ-Μπαρμακί, μίας εξέχουσας προσωπικότητας στην αυλή των Αββασιδών και στενού συνεργάτη τού χαλίφη. Εκτέλεσε αυτήν την αποστολή με ακρίβεια και επιτυχία. Η συνοδεία τού Χαρούν αλ-Ρασίντ περιλάμβανε πολλούς Τούρκους, και προσέλαβε οδαλίσκες από τη Φεργκάνα και την Οσρουσάνα, μερικές από τις οποίες έγιναν αγαπημένες. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η Μαριντά μπιντ Σαμπίμπ, η μητέρα τού αλ-Μουτασίμ, μίας Τουρκάλας που κατείχε ξεχωριστή θέση με τον χαλίφη. 

Ομοίως, ο Αμπού Τζαφέρ Αμπντουλάχ αλ-Μαμούν απασχολούσε επίσης Τούρκους στα παλάτια και τους στρατούς του, στρατολογώντας τους από την Υπερωξιανή μετά την προσηλυτισμό τους στο Ισλάμ. Οι αντιπροσωπείες τους ήταν πολυάριθμες και συχνές, και ήταν γνωστός για τη μεγαλοψυχία του προς τούς Τούρκους ηγεμόνες, που τον επισκέπτονταν.  Μερικοί από αυτούς τούς Τούρκους κατέλαβαν εξέχουσες θέσεις εξουσίας, όπως ο Τουλούν, πατέρας τού Αχμάντ, ο οποίος ήταν ο ιδρυτής τού κράτους των Τουλουνιδών, και ο Χαούς, ο οποίος διορίστηκε από τον αλ-Μαμούν κυβερνήτης τής Οσρουσάνα. Ο γιος του, Χαϊντάρ ιμπν Καβούς αλ-Αφσίν, έγινε ένας από τους πιο εξέχοντες στρατιωτικούς διοικητές τού αλ-Μαμούν, και έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην καταστολή πολυάριθμων εξεγέρσεων. Με την άνοδο τού αλ-Μουτασίμ στο χαλιφάτο, η σύγκρουση μεταξύ Αράβων και Περσών, οι οποίοι είχαν κερδίσει την εύνοια κατά τα πρώτα χρόνια τής διακυβέρνησης τού αλ-Μαμούν, είχε ενταθεί, διαταράσσοντας την ισορροπία μεταξύ των διαφόρων παρατάξεων εντός τού κράτους των Αββασιδών. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την εμφάνιση κινημάτων που υποστηρίζονταν από τούς Πέρσες και αντιτίθεντο στο κράτος, γεγονός που οδήγησε τον αλ-Μουτασίμ να χάσει την εμπιστοσύνη του στους Πέρσες. 

Αντίθετα, ο αλ-Μουτασίμ δεν εμπιστευόταν τούς Άραβες, ούτε βασιζόταν σε αυτούς ως πηγή υποστήριξης. Αυτό οφειλόταν στο γεγονός ότι είχαν ιστορικό επαναστάσεων και αναταραχών εναντίον των χαλίφηδων. Επιπλέον, είχαν χάσει ένα σημαντικό μέρος τής πολιτικής και στρατιωτικής τους επιρροής, μειώνοντας έτσι την ικανότητά τους να αποτελούν σημαντική απειλή και μειώνοντας τη σημασία τους.  Αυτές οι συνθήκες ώθησαν τον αλ-Μουτασίμ να εμπιστευτεί την ασφάλειά του στα χέρια μίας μονάδας Τούρκων στρατιωτών, των οποίων τα ψυχολογικά και σωματικά χαρακτηριστικά κρίθηκαν κατάλληλα για τον ρόλο τους. Αυτό το τουρκικό στοιχείο άσκησε στη συνέχεια σημαντική επιρροή στον πολιτικό και κοινωνικό ιστό τού χαλιφάτου, καθιστώντας το ένα κεντρικό στοιχείο κατά τη διάρκεια τής θητείας τού αλ-Μουτασίμ. Για να διασφαλίσει τη σταθερότητα τής διακυβέρνησής του και τη συνέχιση τής ύπαρξης τού χαλιφάτου στο πλαίσιο τής αραβο-περσικής σύγκρουσης, ο αλ-Μουτασίμ χρησιμοποίησε εκτενώς τούς Τούρκους στον στρατό του, θέτοντάς τους υπό τη διοίκηση Τούρκων ηγετών. Αυτή η ενέργεια είχε σημαντικό αντίκτυπο στους Άραβες διοικητές και στρατιώτες, καθώς και στην παραδοσιακή πολιτική τού Αμπού Τζαφέρ αλ-Μανσούρ, η οποία στόχευε στη διατήρηση ισορροπίας στον στρατό μεταξύ αραβικών και μη αραβικών παρατάξεων. Ο αλ-Μουτασίμ επανεγκατέστησε τούς Τούρκους στην πόλη Σαμάρα, την οποία είχε κατασκευάσει ειδικά γι' αυτούς. 

### Η αυξανόμενη τουρκική επιρροή και ο αντίκτυπός της στο χαλιφάτο
[μικρογραφία|Χάρτης τής [Σαμάρα (Ιράκ)|Σαμάρα, τής πρωτεύουσας τού χαλιφάτου των Αββασιδών κατά τον 9ο αι. μ.Χ., η οποία γνώρισε την άνοδο των Τούρκων και τον έλεγχό τους επί τού κρατικού μηχανισμού των Αββασιδών.]]
Η πρωτεύουσα τού χαλιφάτου των Αββασιδών μεταφέρθηκε στη Σαμάρα, η οποία χρησίμευσε ως έδρα τού κράτους των Αββασιδών για σχεδόν 50 χρόνια, και έγινε το κέντρο τής νέας τουρκικής κυριαρχίας. Από την εποχή τού αλ-Μουτασίμ, εξέχουσες τουρκικές προσωπικότητες άρχισαν να εμφανίζονται στην πολιτική σκηνή, και να παίζουν σημαντικό ρόλο στη δημόσια ζωή. Μεταξύ αυτών ήταν οι αλ-Αφσίν, Ασινάς, Ιτάχ, Ουασίφ και Σιμά αλ-Ντιμασκί, οι οποίοι υπηρέτησαν το κράτος και το υποστήριξαν στους εσωτερικούς πολέμους του εναντίον διαφόρων επαναστατικών κινημάτων στα εδάφη του, καθώς και στους εξωτερικούς πολέμους του εναντίον τής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Με την πάροδο τού χρόνου, αυτοί οι Τούρκοι άρχισαν να αναζητούν τη βάση τής εξουσίας τους, είτε εντός τού χαλιφάτου είτε ανεξάρτητα, καθώς ορισμένοι από αυτούς άρχισαν να επιδιώκουν να ελέγχουν τις υποθέσεις τής πρωτεύουσας, συνειδητοποιώντας ότι το χαλιφάτο δεν μπορούσε να λειτουργήσει χωρίς τις υπηρεσίες τους. Το χαλιφάτο τού Αμπού Τζαφέρ αλ-Ουαθίκ σηματοδότησε μία μεταβατική περίοδο μεταξύ δύο εποχών: η πρώτη ήταν η περίοδος τουρκικού ελέγχου στις κρατικές υποθέσεις, διατηρώντας παράλληλα το κύρος τού χαλιφάτου, και η δεύτερη ήταν η περίοδος τουρκικής κυριαρχίας, σε συνδυασμό με την παρακμή τού κύρους τού χαλιφάτου και τη μείωση τού κύρους των χαλιφών. 

Κατά τη διάρκεια τής βασιλείας τού αλ-Ουαθίκ, οι Τούρκοι εδραίωσαν την εξουσία τους, και οι ηγέτες τους απέκτησαν σημαντική επιρροή, σε σημείο που ο χαλίφης αναγκάστηκε να απονείμει στον Ασνάς τον τίτλο τού «σουλτάνου», αναγνωρίζοντας την εξουσία του πέρα από τα απλά στρατιωτικά καθήκοντα.  Ο Ασνάς έγινε το πρώτο άτομο, που τού απονεμήθηκε ο τίτλος τού σουλτάνου από χαλίφη, και τού ανατέθηκε η διοίκηση τής Άνω Μεσοποταμίας, τής Συρίας και τής Αιγύπτου. Ομοίως, ο Ιτάχ διορίστηκε κυβερνήτης τού Χορασάν, τού Σιντ και των περιοχών κατά μήκος τού Τίγρη.  Ως αποτέλεσμα αυτής τής επέκτασης τής εξουσίας, η επιρροή των Τούρκων αυξήθηκε τόσο εντός, όσο και εκτός Ιράκ, επιτρέποντάς τους να κυριαρχήσουν στην αυλή των Αββασιδών, και να ελέγχουν αποτελεσματικά όλες τις επαρχίες της. 

Οι Τούρκοι έκαναν στη συνέχεια ένα ακόμη σημαντικό βήμα, επιβάλλοντας τον έλεγχο τού ίδιου τού χαλίφη, διασφαλίζοντας έτσι τη συνέχεια τής εξουσίας τους. Παρακολουθούσαν τις κινήσεις του και συμμετείχαν σε πολιτικές συζητήσεις. Για να διατηρήσουν αυτόν τον έλεγχο, δεν προχωρούσαν απευθείας στις διορισμένες επαρχίες τους. Αντίθετα, όριζαν αντιπροσώπους για να τις διαχειρίζονται. Αυτή η στρατηγική αποτέλεσε ένα κρίσιμο στάδιο στην τελική διάλυση τής κεντρικής εξουσίας, καθώς οι αντιπρόσωποι αγωνίζονταν για αυτονομία, εκμεταλλευόμενοι την αδυναμία τής κεντρικής εξουσίας, και την έλλειψη επίγνωσης τού χαλίφη για τις συνθήκες, που επικρατούσαν στις επαρχίες. Βασίζονταν στους Τούρκους που είχαν διορίσει. Για να εδραιώσουν τον έλεγχό τους στο χαλιφάτο, οι Τούρκοι άρχισαν να παρεμβαίνουν στην επιλογή και τον διορισμό των χαλιφών. Ο Αλ-Ουαθίκ ήταν ο τελευταίος χαλίφης, που διορίστηκε με τις παραδοσιακές μεθόδους. Μετά το τέλος του, χωρίς να οριστεί ο νεαρός γιος του Μουχαμάντ ως διάδοχός του, ακολούθησε μία διαμάχη εξουσίας μεταξύ δύο κύριων παρατάξεων, σχετικά με την επιλογή τού επόμενου χαλίφη. Η πρώτη παράταξη αποτελούνταν από υψηλόβαθμους κρατικούς αξιωματούχους, συμπεριλαμβανομένων μελών τής οικογένειας των Αββασιδών, τού βεζίρη Μουχαμάντ ιμπν αλ-Ζαγιάτ και τού αρχιδικαστή Αχμάντ ιμπν Αμπί Ντουάντ, ο οποίος εξέφρασε την υποστήριξή του στην υποψηφιότητα τού Μουχάμαντ ιμπν αλ-Ουαθίκ. Η δεύτερη παράταξη ήταν η ανερχόμενη τουρκική δύναμη, η οποία όρισε τον Τζαφάρ ιμπν αλ-Μουταβακίλ, και τον επέβαλε με επιτυχία ως χαλίφη με τον τίτλο «αλ-Μουταβακίλ αλά Αλλάχ». 

Αυτό το γεγονός δημιούργησε ένα επικίνδυνο προηγούμενο για την επιλογή των μελλοντικών χαλιφών, καθώς οι Τούρκοι διοικητές έγιναν οι πραγματικοί μεσίτες εξουσίας, χωρίς να διορίζεται κανένας χαλίφης χωρίς την έγκρισή τους. Ανέβαζαν τον άνθρωπο που ευνοούσαν, και απέλυαν αυτόν που δεν ευνοούσαν, ενισχύοντας έτσι τον έλεγχό τους στις υποθέσεις τού χαλιφάτου, και κυβερνώντας το σύμφωνα με τη δική τους βούληση. 

Ο αλ-Μουταβακίλ, και στη συνέχεια ο γιος του αλ-Μουντασίρ, γνώριζαν τις αρνητικές επιπτώσεις τής τουρκικής επιρροής στο χαλιφάτο, και την αυξανόμενη περιφρόνηση τής εξουσίας τού χαλίφη. Και οι δύο προσπάθησαν να περιορίσουν τη δύναμη των Τούρκων και την επιρροή τους. Ωστόσο οι Τούρκοι, αντιλαμβανόμενοι μία άμεση απειλή για τη θέση τους, ενήργησαν γρήγορα για να εξαλείψουν και τους δύο χαλίφες, με αποτέλεσμα το τέλος τους. Κατά συνέπεια οι Τούρκοι έγιναν οι αδιαμφισβήτητοι κυρίαρχοι τής πρωτεύουσας τού χαλιφάτου, χωρίς κάποια αντίσταση ικανή να αμφισβητήσει την κυριαρχία τους. 

### Οι εσωτερικές συνθήκες της Αιγύπτου πριν από το Εμιράτο των Τουλουνιδών
Το κίνημα των Αλιδών στην Αίγυπτο απέκτησε σημαντική ώθηση κατά τη διάρκεια τής βασιλείας τού Αμπού Τζαφάρ αλ-Μανσούρ (136-158 ΈΕ / 753-775 μΧ), και συνεχίστηκε καθ' όλη τη διάρκεια τής πρώιμης περιόδου των Αββασιδών. Ο διωγμός των Αλιδών από τούς Αββασίδες στις ανατολικές ισλαμικές περιοχές, ανάγκασε πολλούς Αλίδες να αναζητήσουν καταφύγιο σε μακρινές τοποθεσίες, συμπεριλαμβανομένης τής Αιγύπτου, πέρα από την εμβέλεια τής πρωτεύουσας των Αββασιδών. Η βασική αιτία τού βαθέως σχίσματος μεταξύ των Αλιδών και των Αββασιδών ήταν η σιιτική πεποίθηση, ότι οι Αββασίδες, όπως και οι Ομεϋάδες που είχαν προηγηθεί, είχαν παράνομα αναλάβει τον έλεγχο τού χαλιφάτου. Παρά το γεγονός ότι η γενεαλογία των Αββασιδών ανάγεται στον Προφήτη Μωάμεθ (Ahl al-Bayt), οι Αλίδες θεωρούσαν τούς εαυτούς τους ως τούς νόμιμους κληρονόμους τού χαλιφάτου. 

Φαίνεται ότι μετά την κυριαρχία τού Αμπού Τζαφέρ αλ-Μανσούρ, οι επόμενοι Αββασίδες χαλίφες δεν εδίωκαν ενεργά τούς Αλίδες στην Αίγυπτο. Αυτό μπορεί να οφείλεται στη σχετική ηρεμία των Σιιτών ή στις προσπάθειες των Αββασιδών να κερδίσουν την υποστήριξή τους. Αυτό παρέμεινε στην κατάσταση, μέχρι που ο αλ-Μουταβακίλ ανέλαβε τον ρόλο τού χαλίφη. Ο αλ-Μουταβακίλ, ο οποίος έτρεφε βαθιά εχθρότητα προς το κόμμα των Αλιδών, εξέδωσε εντολή στον κυβερνήτη τής Αιγύπτου, Ισάκ ιμπν Γιαχία, διατάσσοντας την απέλαση των απογόνων τού Αλί ιμπν Αμπί Ταλίμπ από την Αίγυπτο. Ως αποτέλεσμα, το Ρατζάμπ τού 236 ΈΕ (Ιανουάριος 851 μ.Χ.), οι Σιίτες εκδιώχθηκαν από τη Φουστάτ και μεταφέρθηκαν στο Ιράκ, και στη συνέχεια εξορίστηκαν στη Μεδίνα. Όσοι παρέμειναν στην Αίγυπτο αναγκάστηκαν να κρυφτούν, καθώς η ασφάλειά τους δεν ήταν πλέον εγγυημένη. Ο διάδοχος τού Αλ-Μουταβακίλ, Γιαζίντ ιμπν Αμπντουλάχ, ενέτεινε περαιτέρω την καταστολή των Αλιδών, απελαύνοντας βίαια έναν σημαντικό αριθμό από αυτούς στο Ιράκ υπό απάνθρωπες συνθήκες. 

Ο Γιαζίντ ιμπν Αμπντουλάχ διατηρήθηκε ως κυβερνήτης τής Αιγύπτου από τον χαλίφη αλ-Μουντασίρ, ο οποίος εξέδωσε διαταγές -σχετικά με τούς Σιίτες- που χαρακτηρίζονταν από αυστηρότητα. Εξέδωσε διάταγμα, που όριζε ότι κανένας Σιίτης δεν επιτρεπόταν να κατέχει περιουσία, να ιππεύει άλογο ή να ταξιδεύει πέρα από τα όρια τής Φουστάτ. Επιπλέον, τούς επιτρεπόταν να κατέχουν μόνο έναν σκλάβο και, σε περίπτωση που ένας Αλίδης εμπλεκόταν σε νομική διαμάχη, η μαρτυρία τού αντιπάλου του θεωρούνταν επαρκής, χωρίς την ανάγκη για πρόσθετα αποδεικτικά στοιχεία. 

Η κατάσταση στην Αίγυπτο έγινε ολοένα και πιο ασταθής, μετά την εκθρόνιση τού χαλίφη Αμπού αλ-Αμπάς Αχμάντ αλ-Μουστά τον Μουχαρέμ τού 252 ΈΕ (Δεκέμβριος 856 μ.Χ.) και την επακόλουθη ενθρόνιση τού αλ-Μουτάζ. Η επικρατούσα αναταραχή στη Βαγδάτη έδωσε την ευκαιρία σε φιλόδοξα άτομα να αμφισβητήσουν την επικρατούσα αββασιδική κυριαρχία. Το Ραμπί αλ-Αχίρ τού 252 ΈΕ (Μάρτιος 866 μ.Χ.), ο Τζαμπέρ ιμπν αλ-Ουαλίντ αλ-Μουντλατζί υποκίνησε μία εξέγερση στην Αλεξάνδρεια, συγκεντρώνοντας σημαντική δύναμη, και επεκτείνοντας την επιρροή του σε ένα σημαντικό μέρος τής περιοχής τού Δέλτα, όπου επέβαλε φόρους. Ο κυβερνήτης τής Αιγύπτου, Γιαζίντ ιμπν Αμπντουλάχ, δεν μπόρεσε να καταστείλει την εξέγερση, γεγονός που ώθησε τον χαλίφη αλ-Μουτάζ να στείλει στρατιωτική δύναμη υπό τη διοίκηση τού Μουζαχίμ ιμπν Χακάν. Ο Μουζαχίμ κατάφερε να καταστείλει την εξέγερση, και να συλλάβει τον Τζαμπέρ. Ως αποτέλεσμα, ο χαλίφης διόρισε τον Μουζαχίμ κυβερνήτη τής Αιγύπτου το Ραμπί αλ-Αουάλ του 253 ΈΕ (Μάρτιος 867 μ.Χ.), αντικαθιστώντας τον Γιαζίντ ιμπν Αμπντουλάχ. 

Οι εξεγέρσεις των Αλιδών στην Αίγυπτο συνεχίστηκαν από την εποχή τού χαλίφη αλ-Μουταβακίλ, με στόχο την ανατροπή τής κυριαρχίας των Αββασιδών, και την εγκαθίδρυση ενός σιιτικού κράτους στην περιοχή. Αυτές οι εξεγέρσεις ενθαρρύνθηκαν από την διάχυτη αναταραχή στον ανατολικό ισλαμικό κόσμο, ιδιαίτερα στη Βαγδάτη, όπου υπήρχε διαμάχη για την εξουσία μεταξύ τού χαλιφάτου και των τουρκικών στρατιωτικών παρατάξεων. Αυτή η κατάσταση συνεχίστηκε μέχρι την άφιξη τού Αχμάντ ιμπν Τουλούν στην Αίγυπτο, ο οποίος ίδρυσε το αυτόνομο εμιράτο του. 

## Ιστορία
[δεξιά|μικρογραφία|270x270εσ|Χάρτης τού κατακερματισμού τού [Χαλιφάτο των Αββασιδών|χαλιφάτου των Αββασιδών στα τέλη τού 9ου και 10ου αι.]]
Η άνοδος και η πτώση των Τουλουνιδών συνέβησαν σε ένα πλαίσιο αυξανόμενου περιφερειακού χαρακτήρα στον μουσουλμανικό κόσμο. Το χαλιφάτο των Αββασιδών αντιμετώπιζε πολιτικές αναταραχές, και έχανε την αύρα τής καθολικής νομιμότητάς του. Προηγουμένως είχαν υπάρξει κινήματα υπό την ηγεσία των Κοπτών και των Σιιτών Αλιδών στην Αίγυπτο και τη Βαγδάτη, με μόνο προσωρινή και τοπική επιτυχία. Υπήρχε επίσης ένας αγώνας για την εξουσία μεταξύ τής τουρκικής στρατιωτικής διοίκησης, και τής διοίκησης τής Βαγδάτης. Επιπλέον, υπήρξε μία διευρυνόμενη αυτοκρατορική οικονομική κρίση. Όλα αυτά τα θέματα θα επανεμφανίζονταν κατά τη διάρκεια τής κυριαρχίας των Τουλουνιδών. 

Η εσωτερική πολιτική τού ίδιου τού χαλιφάτου των Αββασιδών φαίνεται να ήταν ασταθής. Το 870, ο Αμπού Αχμάντ (μπιν αλ-Μουταβακίλ) αλ-Μουβαφάκ (απεβ. 891) κλήθηκε από την εξορία στη Μέκκα, για να αποκαταστήσει την εξουσία των Αββασιδών στο νότιο Ιράκ. Γρήγορα, ωστόσο, έγινε ο *de facto* ηγεμόνας τού χαλιφάτου. Ως αποτέλεσμα αυτής τής αβεβαιότητας, ο Αχμάντ ιμπν Τουλούν μπόρεσε να εδραιώσει και να επεκτείνει την εξουσία του. Έτσι, οι Τουλουνίδες ασκούσαν περιφερειακή δύναμη, σε μεγάλο βαθμό ανεμπόδιστη από την αυτοκρατορική βούληση. Ως εκ τούτου, οι Τουλουνίδες μπορούν να συγκριθούν με άλλες δυναστείες τού 9ου αι. στον μουσουλμανικό κόσμο, συμπεριλαμβανομένων των Αγλαβιδών και των Ταχιριδών. 
[αριστερά|μικρογραφία|[Μπουχάρα|Η Μπουχάρα, η γενέτειρα τής οικογένειας τού Αχμάντ ιμπν Τουλούν, βρίσκεται τώρα στο Ουζμπεκιστάν.]]

### Αχμάντ ιμπν Τουλούν
Οι ρίζες τού Αχμάντ ιμπν Τουλούν μπορούν να εντοπιστούν στην τουρκική φυλή των Τουγκουζγκούζ, και συγκεκριμένα σε μία οικογένεια με έδρα τη Μπουχάρα. Ο πατέρας του, Τουλούν, ο οποίος στη συνέχεια ονομάστηκε έτσι από το κράτος που ίδρυσε στη συνέχεια ο Αχμάντ, ήταν Μαμελούκος που μεταφέρθηκε στον Νουχ ιμπν Άσαντ, τον κυβερνήτη τής Μπουχάρα και τού Χουρασάν. Στη συνέχεια, ο Νουχ τον έστειλε ως δώρο στον Αββασίδη χαλίφη αλ-Μαμούν, συνοδευόμενο από άλλους Τούρκους Μαμελούκους, το έτος 200 ΈΕ (816 μ.Χ.).  Ο χαλίφης αλ-Μαμούν εντυπωσιάστηκε πολύ από αυτόν τον Τούρκο μαμελούκο, ο οποίος επέδειξε ενδείξεις ευγένειας και αφοσίωσης. Κατά συνέπεια, ο Τουλούν απέκτησε την εύνοια τού χαλίφη και η θέση του ανυψώθηκε, με αποτέλεσμα τον διορισμό του σε διάφορες θέσεις, τις οποίες στη συνέχεια διαχειρίστηκε με σημαντική επιτυχία. Στη συνέχεια διορίστηκε επικεφαλής τής φρουράς, και τού απονεμήθηκε ο τίτλος "αμίρ αλ-Σιτρ" (διοικητής τού Πέπλου). Κατείχε αυτή την εξέχουσα θέση για μία περίοδο είκοσι ετών. 

Ο Τουλούν είχε πολλά παιδιά, μεταξύ των οποίων και ο Αχμάντ, ο οποίος ήταν γνωστός με το kunya (αραβικό ψευδώνυμο) Abu al-Abbas. Ο Αχμάντ γεννήθηκε στις 23 Ραμαζανιού του 220 ΈΕ (22 Αυγούστου 835 μ.Χ.) στη Βαγδάτη από μία παλλακίδα ονόματι Κασίμ.  Μεγάλωσε υπό την φροντίδα τού πατέρα του, κάτι που τον ξεχώριζε από τούς συγχρόνους του, τα παιδιά άλλων μη Αράβων. Κατέβαλε συνειδητή προσπάθεια να αποφύγει τη διεφθαρμένη και ανήθικη συμπεριφορά, που ήταν κοινή στην τουρκική ελίτ. Μεταξύ των γνωστών του, ήταν γνωστός για την ευσέβεια και τη δικαιοσύνη του, καθώς και για τη δύναμη, το θάρρος και τη στρατιωτική του ανδρεία, τα οποία ήταν αποτέλεσμα τής ανατροφής του. 

### Η ανάληψη της αιγυπτιακής διασποράς από τον Αχμάντ ιμπν Τουλούν
αριστερά|μικρογραφία|Χάρτης τού κράτους των Αββασιδών, καθώς αυτό διασπάστηκε σε διάφορα κράτη, συμπεριλαμβανομένου τού κράτους των Τουλουνιδών.
Υπό αυτή την ιδιότητα, ήταν επιφορτισμένος με την παρακολούθηση των δραστηριοτήτων ανώτερων αξιωματούχων, και την αναφορά τής συμπεριφοράς τους στο χαλιφάτο. Ο Σουκάιρ συχνά συμμετείχε σε ενέργειες, που είχαν ως αποτέλεσμα τη διάσπαση συμμαχιών μεταξύ των διαφόρων δυνάμεων. Ο Μπακάρ ιμπν Κουτάιμπα διετέλεσε αρχιδικαστής, ο Ισάκ ιμπν Ντινάρ κυβερνούσε την Αλεξάνδρεια, και ο Αχμάντ ιμπν Ισά αλ-Σαϊντί ήταν υπεύθυνος για τη Μπάρκα. Με την άφιξή του στη Φουστάτ, ο Αχμάντ ιμπν Τουλούν αντιμετώπισε γρήγορα μία σειρά από ανταγωνιστικά συμφέροντα και δομές εξουσίας. Η σχέση μεταξύ του Ιμπν αλ-Μουνταμπίρ και τού Ιμπν Τουλούν επιδεινώθηκε στη συνέχεια μετά από μία προσπάθεια τού τελευταίου να κερδίσει την υποστήριξή του μέσω τής παρουσίασης ενός δώρου, που αποτελούνταν από δέκα χιλιάδες δηνάρια, το οποίο τελικά απορρίφθηκε από τον Ιμπν Τουλούν. Ο Αχμάντ ιμπν Τουλούν είχε εισέλθει στην Αίγυπτο με μεγάλες φιλοδοξίες, που ξεπερνούσαν το απλό οικονομικό κέρδος. Αναγνωρίζοντας τη φιλόδοξη φύση τού Ιμπν Τουλούν, ο Ιμπν αλ-Μουνταμπίρ τον αντιλήφθηκε ως πιθανή απειλή. Ξεκίνησε μία πλεκτάνη για να τον απομακρύνει από την Αίγυπτο. Ο Ιμπν αλ-Μουνταμπίρ έστειλε μία αναφορά στο χαλιφάτο, υποστηρίζοντας ότι ο Αχμάντ ιμπν Τουλούν ήταν αναξιόπιστος για να κυβερνήσει την Αίγυπτο ή οποιαδήποτε άλλη περιοχή, και κατηγορώντας τον ότι σκόπευε να ανακηρύξει ανεξαρτησία στην Αίγυπτο. 

Ο Αχμάντ ιμπν Τουλούν απάντησε στη συνωμοσία που ξεκίνησε ο Ιμπν αλ-Μουνταμπίρ εξασφαλίζοντας την υποστήριξη εξέχοντων εμπόρων, τόσο στην Αίγυπτο, όσο και στο Ιράκ.  Αξιοποίησε την επιρροή τους, για να επηρεάσει τις αρχές στη Βαγδάτη μέσω οικονομικών κινήτρων, εξασφαλίζοντας έτσι με επιτυχία τη θέση του ως ηγεμόνα τής Αιγύπτου παρά τις πολυάριθμες κατηγορίες και παράπονα, που έστειλαν ο Ιμπν αλ-Μουνταμπίρ και ο Σουκάιρ αλ-Χατζίμπ. Αυτή η στρατηγική, σε συνδυασμό με την υποστήριξη κρίσιμων Τούρκων διοικητών, όπως ο Μπαϊκμπάκ και ο Γιαρτζούχ, οι οποίοι είχαν σημαντική επιρροή εντός τού χαλιφάτου, ενίσχυσε την εξουσία του. 

Επιπλέον, ο Αχμάντ ιμπν Τουλούν κατάφερε να κερδίσει την υποστήριξη τού βεζίρη, αλ-Χασάν ιμπν Μαχλάντ, μέσω τής παροχής οικονομικών κινήτρων. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ο βεζίρης να στείλει στον Αχμάντ τις επιστολές που είχαν γραφτεί από τον Ιμπν αλ-Μουνταμπίρ και τον Σουκάιρ αλ-Χατζίμπ, οι οποίες προηγουμένως κρατούνταν μυστικές. Αυτό επέτρεψε στον Αχμάντ ιμπν Τουλούν να εντοπίσει τους αντιπάλους του, και να κατανοήσει τούς πραγματικούς τους στόχους. Κατά συνέπεια, αποφάσισε να τούς εξαλείψει, για να καθαρίσει το πολιτικό τοπίο. Κάλεσε τον Σουκάιρ αλ-Χατζίμπ και τον συνέλαβε, κάτι που αποδείχθηκε σημαντικό σοκ για τον Σουκάιρ, με αποτέλεσμα τον επακόλουθο θάνατό του. 

Στη συνέχεια, ο Αχμάντ ιμπν Τουλούν έστρεψε την προσοχή του στην απομάκρυνση τού Ιμπν αλ-Μουνταμπίρ, ο οποίος αποτελούσε σημαντική απειλή για τις φιλοδοξίες του στην Αίγυπτο. Έγραψε στον χαλίφη αλ-Μουχταντί, ζητώντας την απόλυση τού Ιμπν αλ-Μουνταμπίρ από τον ρόλο του ως επιβλέποντος τής είσπραξης φόρων τής Αιγύπτου, και τον διορισμό στη θέση του τού Μουχαμάντ ιμπν Χιλάλ, στενού συμμάχου τού Αχμάντ. Δεδομένου ότι ο Μπαϊκμπάκ είχε την εξουσία στο χαλιφάτο εκείνη την εποχή, ο χαλίφης συναίνεσε στο αίτημα τού Αχμάντ. 

Οι πολιτικές εξελίξεις στη Βαγδάτη ενίσχυσαν τη θέση τού Αχμάντ ιμπν Τουλούν στην Αίγυπτο. Ο Μπαϊκμπάκ δολοφονήθηκε το 256 ΈΕ (870 μ.Χ.) και ο διάδοχός του, ο Τούρκος διοικητής Γιαρτζούχ, ο οποίος ήταν επίσης πεθερός τού Αχμάντ ιμπν Τουλούν, τού έγραψε, λέγοντας: «Πάρε στα χέρια σου ό,τι δικαιωματικά σού ανήκει». Αυτή ήταν μία σαφής ένδειξη, ότι ο Αχμάντ ιμπν Τουλούν επρόκειτο να αναλάβει τον έλεγχο ολόκληρης τής αιγυπτιακής διοίκησης, αν και η είσπραξη των φόρων παρέμεινε υπό την περιορισμένη εξουσία τού Ιμπν αλ-Μουνταμπίρ, τού οποίου η επιρροή διαβρώθηκε προοδευτικά.  

Ο Αχμάντ ιμπν Τουλούν προχώρησε στην εδραίωση τής εξουσίας του στην Αίγυπτο, οδηγώντας μία στρατιωτική δύναμη στην Αλεξάνδρεια, όπου διόρισε τον Τουγλούκ κυβερνήτη τής Φουστάτ και τον Ταχσί ιμπν Γιαλμπαρντά αρχηγό τής αστυνομίας. Κατά την άφιξή του στην Αλεξάνδρεια κατά τη διάρκεια τού μήνα Ραμαζανιού το 257 ΈΕ (Ιούνιος 871 μ.Χ.), ο κυβερνήτης τής πόλης, Ισάκ ιμπν Ντινάρ, τον καλωσόρισε θερμά, και ο Αχμάντ επιβεβαίωσε δεόντως τη θέση τού κυβερνήτη. Επίσης, ανέλαβε τον έλεγχο τής Μπάρκα από τον Αχμάντ ιμπν Ισά αλ-Σαϊντί, μία κίνηση που βοήθησε στην περαιτέρω ενίσχυση τού κύρους του, και στην επιδείνωση τού άγχους και τής αγωνίας τού Ιμπν αλ-Μουνταμπίρ. Αυτό σηματοδότησε την αρχή μίας νέας εποχής στην αιγυπτιακή ιστορία. 

Το έτος 259 ΈΕ (873 μΧ), ο Γιαρτζούχ, ο οποίος ήταν ο de facto ηγεμόνας των εδαφών τής Αιγύπτου που κυβερνούσε εκ μέρους του ο Αχμάντ ιμπν Τουλούν, πέθανε. Στη συνέχεια, ο χαλίφης αλ-Μουταμίντ όρισε επίσημα τον Αχμάντ ιμπν Τουλούν ως κυβερνήτη τής Αιγύπτου, αναγνωρίζοντάς τον έτσι ως τον νόμιμο κυρίαρχο εκ μέρους τού χαλιφάτου. Αυτό το έτος θεωρείται το έτος ίδρυσης τού εμιράτου των Τουλουνιδών. 

Το 263 ΈΕ (877 μ.Χ.), ο Aχμάντ ιμπν Τουλούν έλαβε μία επιστολή από τον αλ-Μουταμίντ, με την οποία ζητούσε τη μεταφορά των αιγυπτιακών φορολογικών εσόδων. Ο Aχμάντ απάντησε ότι δεν μπορούσε να συμμορφωθεί, επικαλούμενος το γεγονός ότι τα έσοδα βρίσκονταν στα χέρια κάποιου άλλου. Σε απάντηση, ο αλ-Μουταμίντ παραχώρησε στον Aχμάντ ιμπν Τουλούν τον έλεγχο των φορολογικών εσόδων, και τον διόρισε κυβερνήτη των συριακών παραμεθόριων περιοχών, μετά από αναταραχές εκεί. Κατά συνέπεια, ο Aχμάντ ιμπν Τουλούν έγινε ο αδιαμφισβήτητος ηγεμόνας ολόκληρης τής Αιγύπτου, και ο επιβλέπων όλων των στρατιωτικών, διοικητικών, δικαστικών και οικονομικών υποθέσεων. Επιπλέον, έκοψε το δηνάριο τού Aχμάντ ως σύμβολο αυτής τής νεοαποκτηθείσας ανεξαρτησίας.  

### Αντιπολίτευση κατά του Ιμπν Τουλούν

### Επέκταση στο Λεβάντε
Το ενδιαφέρον του Αχμάντ ιμπν Τουλούν για το Λεβάντε (αλ-Σαμ) ανάγεται στα νεανικά του χρόνια, ιδιαίτερα στις ημέρες που πέρασε στην παραμεθόρια περιοχή τής Ταρσού, όπου αναγνώρισε τη στρατηγική σημασία των παραμεθόριων περιοχών, για την υπεράσπιση τής ισλαμικής χώρας ενάντια στις Ρωμαϊκές ανακτήσεις. Η εξέγερση με επικεφαλής τον Ισά ιμπν αλ-Σαΐχ αλ-Σαϊμπανί στην Παλαιστίνη και την Ιορδανία, έδωσε στον Ιμπν Τουλούν την ευκαιρία να παρέμβει στις υποθέσεις τού Λεβάντε, ειδικά αφού ο χαλίφης αλ-Μουταμίντ τού ανέθεσε να καταστείλει την εξέγερση. Αν και οι προσπάθειές του δεν ήταν άμεσα επιτυχείς, η εξέγερση τον ενημέρωσε για την πολιτική και στρατιωτική σημασία τού Λεβάντε σχετικά με τις φιλοδοξίες του στην Αίγυπτο. Τον ώθησε επίσης να σχηματίσει έναν ιδιωτικό στρατό, για να υποστηρίξει τις επεκτατικές του φιλοδοξίες. 

Ο Ιμπν Τουλούν συνειδητοποίησε ότι έπρεπε να επεκταθεί ανατολικά στο Λεβάντε, μέχρι τα σύνορα τού Ιράκ και τής Μ. Ασίας, τόσο για στρατιωτικούς, όσο και για πολιτικούς λόγους. Ο πιο σημαντικός από αυτούς ήταν να διασφαλίσει την ικανότητά του να παρεμβαίνει στις υποθέσεις τού χαλιφάτου, και να εγγυηθεί την ασφάλεια τής Αιγύπτου, καθώς το Λεβάντε ήταν η πύλη προς την Αίγυπτο. Οποιοσδήποτε εισβολέας, είτε Ρωμαίος, είτε Αββασίδης, είτε ακόμα και από το Λεβάντε, θα έπρεπε αναπόφευκτα να περάσει από αυτή την περιοχή, για να φθάσει στην Αίγυπτο. Επιπλέον, η θρησκευτική του δέσμευση στη τζιχάντ τον οδήγησε να προσαρτήσει το Λεβάντε, για να ελέγξει τα σύνορά του και να υπερασπιστεί τα μουσουλμανικά εδάφη από την αυξανόμενη Ρωμαϊκή ανάκτηση. Αυτό ήταν ιδιαίτερα επείγον, καθώς οι Ρωμαίοι ασκούσαν αυξανόμενη πίεση στα ισλαμικά σύνορα, ειδικά μετά το χαλιφάτο τού αλ-Μουταβακίλ, κατά τη διάρκεια τού οποίου το χαλιφάτο των Αββασιδών αγωνιζόταν να αποκρούσει τις Ρωμαϊκές επιθέσεις. 
αριστερά|μικρογραφία|Τα σύνορα τού Λεβάντε πριν προσαρτηθούν στο εμιράτο των Τουλουνιδών.
Επιπλέον, η οικονομική σημασία τού Λεβάντε για την Αίγυπτο έπαιξε κρίσιμο ρόλο στην επεκτατική στρατηγική τού Ιμπν Τουλούν. Η Αίγυπτος χρειαζόταν τις πρώτες ύλες τού Λεβάντε, όπως το ξύλο για τη ναυπηγική βιομηχανία, καθώς και άλλους πόρους απαραίτητους για τις φιλοδοξίες τού Ιμπν Τουλούν. Κατά τη διάρκεια αυτής τής περιόδου, τα σύνορα τού Λεβάντε χαρακτηρίζονταν από αναταραχή, λόγω τής εμφάνισης διαφόρων συγκρούσεων μεταξύ των κυβερνητών, που διορίζονταν από το χαλιφάτο. Δεν ήταν ασυνήθιστο αυτοί οι κυβερνήτες να σκοτώνονται, πριν καν φθάσουν να αναλάβουν τα καθήκοντά τους. Επιπλέον, όσοι επιζούσαν, συνήθως δεν διέμεναν στις περιοχές που τούς είχε ανατεθεί να κυβερνήσουν. Αντί τής άμεσης εμπλοκής τους διόριζαν αναπληρωτές, για να επιβλέπουν τη διοίκηση, τη φορολογία και τις στρατιωτικές επιχειρήσεις εντός των αντίστοιχων δικαιοδοσιών τους. Ομοίως, ο ίδιος ο Αχμάντ ιμπν Τουλούν ανέθεσε την είσπραξη των φόρων από αυτές τις περιοχές. Αυτή η πρακτική προκάλεσε την οργή τού πρίγκιπα Αμπού Αχμάντ αλ-Μουαφάκ Ταλχά, αδελφού τού χαλίφη αλ-Μουταμίντ. Αυτό οδήγησε στη λήψη απόφασης για την απομάκρυνση τού Ιμπν Τουλούν από τη θέση του και τον διορισμό τού Μουχαμάντ ιμπν Χαρούν αλ-Ταγλιμπί, ο οποίος τότε κυβερνούσε τη Μοσούλη. Ωστόσο, ο Ιμπν Χαρούν δολοφονήθηκε στις όχθες τού ποταμού Τίγρη το 260 ΈΕ (874 μ.Χ.), πριν αναλάβει τη νέα του θέση. 

Ο χαλίφης διόρισε στη συνέχεια τον Μουχαμάντ ιμπν Αλί ιμπν Γιαχία ως διάδοχό του, και τού ανέθεσε τη διακυβέρνηση των παραμεθόριων περιοχών. Ωστόσο, δολοφονήθηκε επίσης μετά την υποκίνηση εξέγερσης μεταξύ των οπαδών τού Σίμα αλ-Ταβίλ, τού Τούρκου διοικητή που είχε την κυριαρχία στις παραμεθόριες περιοχές. Κατά συνέπεια, ο Τούρκος αξιωματικός Αρθούρ ιμπν Ουλούκ Ταρχάν διορίστηκε ως διάδοχός του. Ωστόσο, ασχολήθηκε με τις επιείκειες, και έτσι αποδείχθηκε ένας άπειρος και ανίκανος ηγεμόνας. Δεν μπόρεσε να διαχειριστεί αποτελεσματικά τούς πόρους, γεγονός που οδήγησε σε καθυστέρηση στις προμήθειες για τούς κατοίκους τού Φρουρίου Λουλούα. Αυτό τελικά οδήγησε στην πτώση τού φρουρίου στα Ρωμαϊκά χέρια, καθώς οι κάτοικοι δεν μπόρεσαν να αντέξουν τις επιθέσεις. Ο χαλίφης απογοητεύτηκε από αυτή την αποτυχία, και θεώρησε συνετό να επιστρέψει τον έλεγχο τής περιοχής στον Αχμάντ ιμπν Τουλούν. 

Αυτή η απόφαση είχε σημαντικές επιπτώσεις, καθώς έγινε φανερό στον τοπικό πληθυσμό ότι μόνο ο Αχμάντ ιμπν Τουλούν ήταν ικανός να διαφυλάξει τις παραμεθόριες περιοχές και να ηγηθεί τού τζιχάντ εναντίον των Ρωμαίων. Εκείνη την εποχή, ο κυβερνήτης τής Συρίας, Αμαζούρ, απεβίωσε, και ο γιος του Αλί διορίστηκε διάδοχός του παρά το νεαρό τής ηλικίας του. Αυτό, σε συνδυασμό με τις αυξανόμενες προκλήσεις τού αλ-Μουαφάκ λόγω τής συνεχιζόμενης Εξέγερσης Ζαντζ, η οποία εξάντλησε σημαντικά τη στρατιωτική του δύναμη, έδωσε στον Ιμπν Τουλούν την ευκαιρία να αποκτήσει τον έλεγχο τής Συρίας, και να την ενσωματώσει στην αιγυπτιακή του επικράτεια. Αρνήθηκε να αναγνωρίσει τη νομιμότητα τής εξουσίας τού Αλί ιμπν Αμαζούρ, και εξέφρασε τη συμπάθειά του για το τέλος τού πατέρα του σε μία επιστολή. Ταυτόχρονα ενημέρωσε τον Αλί, ότι ο χαλίφης τού είχε αναθέσει τη διαχείριση τής Συρίας και των παραμεθόριων περιοχών της. Επιπλέον, ο Ιμπν Τουλούν διακήρυξε την πρόθεσή του να εμπλακεί σε τζιχάντ εναντίον των Ρωμαίων, και ζήτησε προμήθειες και υποστήριξη για τα στρατεύματά του. Αντιμέτωπος με την έλλειψη βιώσιμων εναλλακτικών λύσεων, ο σχετικά άπειρος και αδύναμος Αλί ιμπν Αμαζούρ, συναίνεσε στην εξουσία τού Ιμπν Τουλούν, και ορκίστηκε δημόσια πίστη σε αυτόν. 

Το Σαββάλ τού 264 ΈΕ (Ιούνιος 878 μ.Χ.), ο Αχμάντ ιμπν Τουλούν αναχώρησε από το Αλ-Κατάι και προχώρησε προς τη Ράμλα, όπου τον υποδέχτηκε ο κυβερνήτης τής πόλης, Μουχαμάντ ιμπν Ραφί. Ο Ιμπν Ραφί τού παρείχε προμήθειες και επιβεβαίωσε την αφοσίωσή του, για την οποία ο Ιμπν Τουλούν τού επέτρεψε να διατηρήσει τη θέση του. Καθώς προχωρούσε μέσα από την Παλαιστίνη, ο Ιμπν Τουλούν διακήρυξε ότι βρισκόταν εκεί για να διεξάγει τζιχάντ, προσελκύοντας στρατιώτες και εθελοντές που εντάχθηκαν στις τάξεις του, καθώς προχωρούσε προς τη Δαμασκό . Ο Αλί ιμπν Αμαζούρ και η αυλή του τον υποδέχτηκαν, αναγνωρίζοντας την εξουσία του και τού παρείχαν τις απαραίτητες προμήθειες και ζωοτροφές. 

Ο Ιμπν Τουλούν πέρασε αρκετές ημέρες στη Δαμασκό, κατά τη διάρκεια των οποίων προέβη σε μία ολοκληρωμένη αναδιοργάνωση των διοικητικών και στρατιωτικών δομών τής πόλης. Επιπλέον, διέταξε να προσεύχονται στο όνομά του από τα μινμπάρ (άμβωνες). Επιπλέον, ενσωμάτωσε στον στρατό του το στρατιωτικό προσωπικό τής πόλης, συμπεριλαμβανομένων στρατιωτών και διοικητών. Συνεχίζοντας την εκστρατεία του, προχώρησε στη Χομς, όπου απέλυσε τον κυβερνήτη, Ισά αλ-Καρκί, λόγω παραπόνων τού τοπικού πληθυσμού σχετικά με την τυραννική του διακυβέρνηση. Αυτή η πράξη έγινε δεκτή με την έγκριση των κατοίκων τής Χομς. Ο Ιμπν Τουλούν στη συνέχεια προχώρησε στη Χάμα, την οποία κατέλαβε, και προχώρησε στο Χαλέπιο, το οποίο επίσης τέθηκε υπό τον έλεγχό του. Οι στρατιωτικές του επιχειρήσεις στη συνέχεια επεκτάθηκαν στις παραμεθόριες περιοχές, όπου κατέλαβε με επιτυχία την Κινασρίν και την περιοχή αλ-Αουασίμ. 

Στην Αντιόχεια, ο κυβερνήτης Σιμά αλ-Ταβίλ αρνήθηκε να υποταχθεί στην εξουσία τού Ιμπν Τουλούν, με αποτέλεσμα την πολιορκία. Η πόλη τελικά καταλήφθηκε με τη βοήθεια τού τοπικού πληθυσμού, ο οποίος είχε υποκινηθεί σε δράση από δυσαρέσκεια για την τυραννία τού κυβερνήτη τους, και στη συνέχεια τον σκότωσε. Μετά την πτώση τής Αντιόχειας, ήταν αναπόφευκτο ο Αχμάντ ιμπν Τουλούν να στρέψει την προσοχή του στις υπόλοιπες παραμεθόριες περιοχές. Προχώρησε στην κατάληψη τής Μοψουεστίας και των Αδάνων, και τελικά έφθασε στην Ταρσό, μία πόλη μεγάλης σημασίας γι' αυτόν. Ωστόσο, ο κυβερνήτης τής πόλης αρνήθηκε να τον καλωσορίσει, και έκλεισε τις πύλες εναντίον του. Σύμφωνα με ορισμένες πηγές, ο Ιμπν Τουλούν τελικά εισήλθε στην πόλη με μεγάλη συνοδεία, αποφεύγοντας οποιαδήποτε αντίσταση. 

Ο Αχμάντ ιμπν Τουλούν θα μπορούσε να συνεχίσει την τζιχάντ του στο έπακρο, ακόμη και πιθανώς εισερχόμενος στην ίδια τη Βαγδάτη. Ωστόσο, η πολιτική κατάσταση στην Αίγυπτο, συμπεριλαμβανομένης τής εξέγερσης τού γιου του Αμπάς και τής λήψης ανησυχητικών ειδήσεων από την πατρίδα του, τον ανάγκασαν να εγκαταλείψει προσωρινά τις τζιχαντιστικές του φιλοδοξίες, και να επιστρέψει στο αλ-Κατάι για να καταστείλει την εξέγερση. Πριν από αυτό, έπρεπε να διασφαλίσει την ασφάλεια των βορειοανατολικών συνόρων τού εμιράτου του, όπου ορισμένοι τοπικοί ηγέτες θεωρούνταν απειλή για την περιοχή και τα επιτεύγματά του. Κατά συνέπεια, έστειλε έναν στρατό στη Ράκα και έναν άλλο στη Χαρράν, κάτι που είχε ως αποτέλεσμα την επιτυχή υποταγή αυτών των περιοχών στην εξουσία των Τουλουνιδών. Εν τω μεταξύ, οι πόλεις κατά μήκος των ακτών τού Λεβάντε, συμπεριλαμβανομένων τής Τρίπολης, τής Άκρας και τής Γιάφας, τέθηκαν επίσης υπό την κυριαρχία τού Ιμπν Τουλούν, καθώς συνέχισε την πορεία του μέσα από τη Δαμασκό. 

Αυτό σηματοδότησε την έναρξη μίας νέας φάσης στις σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Συρίας, καθώς και οι δύο περιοχές τέθηκαν υπό την ηγεσία ενός μόνο ηγεμόνα, ο οποίος συντόνιζε στρατιωτικές εκστρατείες και ναυτικές επιχειρήσεις σε όλη την περιοχή τού Λεβάντε και πέραν αυτής. Το ναυτικό των Τουλουνιδών, με έδρα τη Συρία, ξεκίνησε επιχειρήσεις, εξαπολύοντας επιθέσεις σε νησιά τού Αιγαίου Πελάγους και ελληνικές πόλεις. Παρά τη μακροχρόνια έχθρα μεταξύ τους, το χαλιφάτο των Αββασιδών ανέθεσε ακόμη και στον Αχμάντ ιμπν Τουλούν την υπεράσπιση των συνόρων του εναντίον των Ρωμαίων, ιδιαίτερα κατά μήκος τού μετώπου τού Ευφράτη στο βόρειο Ιράκ, το οποίο αποτελούσε άμεση απειλή για την ίδια τη Βαγδάτη.  

### Αναταραχές στο Λεβάντε κατά της κυριαρχίας των Τουλουνιδών
Ο Αχμάντ ιμπν Τουλούν είχε διορίσει τον θαλαμηπόλο του, Λου'λού, ο οποίος τον είχε βοηθήσει να αναλάβει τον έλεγχο τού Λεβάντε, ως γενικού κυβερνήτη τής περιοχής, πριν από την επιστροφή του στην Αίγυπτο. Κατά συνέπεια, η εξουσία τού Λουλού αυξήθηκε σημαντικά, με προσευχές να προσφέρονται στο όνομά του μετά από εκείνες τού χαλίφη και τού Ιμπν Τουλούν, και το όνομά του να χαράσσεται στο νόμισμα. Παρ' όλα αυτά, μέχρι το 268 ΈΕ (881-882 μ.Χ.), άρχισαν να εμφανίζονται ενδείξεις σχίσματος μεταξύ τού Αχμάντ ιμπν Τουλούν και τού πρώην σκλάβου υπηρέτη του Λουλού, κυρίως λόγω δύο κύριων παραγόντων. 

Το αρχικό σημείο διαμάχης ήταν οικονομικό. Ο Ιμπν Τουλούν είχε επιβάλει αυστηρά μέτρα είσπραξης φόρων στον Λουλού. Ο φοροεισπράκτορας ήταν άμεσα υπόλογος στον Ιμπν Τουλούν, γεγονός που περιόρισε την αυτονομία τού Λουλού και τον ώθησε να εκφράσει τη δυσαρέσκειά του, κατάσχοντας ένα μέρος των φορολογικών εσόδων. Ο δεύτερος παράγοντας ήταν πολιτικός. Ο Αχμάντ ιμπν Τουλούν διόρισε τον γαμπρό του, Μουχαμάντ ιμπν Φαθ ιμπν Χακάν, ως κυβερνήτη τού Ντιγιάρ Μουντάρ, χωρίς πρώτα να συμβουλευτεί τον Λουλού. Το χαλιφάτο των Αββασιδών αντιλήφθηκε αυτή τη διαφωνία, και ο Μουχαμάντ ιμπν Σουλεϊμάν αλ-Κατίμπ, σύμβουλος στην αυλή των Αββασιδών, εκμεταλλεύτηκε την κατάσταση, για να υπονομεύσει τον Ιμπν Τουλούν, ενθαρρύνοντας τον Λουλού να συμμαχήσει με τον Αμπού Αχμάντ αλ-Μουαφάκ Ταλχά, και να στείλει τα φορολογικά έσοδα σε αυτόν. 

Οι προσπάθειες τού Ιμπν Τουλούν να αποκαταστήσει την υποταγή τού Λουλού αποδείχθηκαν ανεπιτυχείς. Ο Λουλού οικειοποιήθηκε ένα εκατομμύριο δηνάρια, και αυτομόλησε στον αλ-Μουαφάκ, εξαπολύοντας επιθέσεις και λεηλατώντας τη Βασόρα στην πορεία. Προχώρησε στην κατάληψη τού Κιρκησίου καθ' οδόν προς το Ιράκ. Αυτή η πολιτική εξέλιξη ανάγκασε τον Αχμάντ ιμπν Τουλούν να ξεκινήσει μία στρατιωτική εκστρατεία στο Λεβάντε, για να καταστείλει την εξέγερση τού Λουλού. Στόχος του ήταν να εμποδίσει τον Λουλού να εισέλθει στο Ιράκ, καθώς μία τέτοια ενέργεια θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει το κράτος του. Ο Ιμπν Τουλούν επιτάχυνε, γνωρίζοντας ότι ο αλ-Μουαφάκ, ο οποίος βρισκόταν στα πρόθυρα τής καταστολής τής Εξέγερσης Ζαντζ, θα μπορούσε να αξιοποιήσει την αυτομόληση τού Λουλού εναντίον του. Παρ' όλα αυτά, όταν ο Ιμπν Τουλούν έφθασε στη Δαμασκό, ο Λουλού είχε ήδη καταφύγει στο Ιράκ, και είχε ενώσει τις δυνάμεις του με τον αλ-Μουαφάκ. 

Ενώ βρισκόταν στη Δαμασκό, ο Αχμάντ ιμπν Τουλούν έκρινε σκόπιμο να επαναφέρει τον έλεγχό του στις παραμεθόριες περιοχές. Ήταν γνωστό ότι ο Γιαζμάν, υπηρέτης τού Φαθ ιμπν Χακάν, είχε κυριαρχήσει στην περιοχή, και είχε υποκινηθεί από τον αλ-Μουαφάκ να επαναστατήσει εναντίον των Τουλουνιδών. Ο Γιαζμάν είχε ξεκινήσει τη διαδικασία απόκτησης υποστήριξης και άσκησης ελέγχου στον τοπικό πληθυσμό, μία εξέλιξη που προκάλεσε ανησυχία στον Ιμπν Τουλούν. Γνωρίζοντας τις πιθανές συνέπειες των ενεργειών τού Γιαζμάν και την πιθανότητα Ρωμαϊκής απειλής, ο Ιμπν Τουλούν επέλεξε μία διπλωματική προσέγγιση, για να πείσει τον Γιαζμάν να επιστρέψει στην υποταγή του, ενώ ταυτόχρονα έδωσε εντολή στον αναπληρωτή του, Χαλάφ αλ-Φαργκάνι, να ξεκινήσει μία εκστρατεία εναντίον των Ρωμαίων, για να εξασφαλίσει την υποστήριξη τού τοπικού πληθυσμού. 

Ο Γιαζμάν απέρριψε τις συμφιλιωτικές προτάσεις τού Ιμπν Τουλούν, γεγονός που ώθησε τον Ιμπν Τουλούν να διατάξει τον Χαλάφ αλ-Φαργκανί να τον συλλάβει. Ωστόσο, οι υποστηρικτές τού Γιαζμάν στην Ταρσό απέλασαν τον αλ-Φαργκανί, ανακήρυξαν τον Γιαζμάν αρχηγό τους, σταμάτησαν να προσεύχονται για τον Ιμπν Τουλούν στα τζαμιά τους, και τον καταράστηκαν. Μόλις το άκουσε αυτό, ο Ιμπν Τουλούν ξεκίνησε προσωπικά να πειθαρχήσει τον επαναστάτη. Μόλις έφτασε στη Μοψουεστία, έστειλε απεσταλμένους στον Γιαζμάν, προσφέροντάς του μία τελευταία ευκαιρία να υποταχθεί, με αντάλλαγμα την ασφάλεια. Ο Γιαζμάν αρνήθηκε και πάλι, και οχυρώθηκε στα Άδανα. 

Στη συνέχεια, ο Ιμπν Τουλούν ξεκίνησε πολιορκία των Αδάνων, εγκαθιδρύοντας ένα στρατόπεδο στις πεδιάδες έξω από την πόλη, στην Τζουμάντα αλ-Ακίρα, το 270 ΈΕ (Δεκέμβριος 883 μ.Χ.). Σε απάντηση, ο Γιαζμάν διέταξε την απελευθέρωση των νερών τού ποταμού Μπερντάν. Η χειμερινή περίοδος χαρακτηρίστηκε από ακραίο κρύο, έντονες βροχοπτώσεις και πυκνή χιονόπτωση. Οι πλημμύρες των πεδιάδων παραλίγο να πνίξουν τον στρατό τού Ιμπν Τουλούν, αναγκάζοντάς τον να υποχωρήσει υπό την κάλυψη τής νύχτας, χωρίς να επιτύχει τον στόχο του. Πέρασε αρκετές ημέρες στη Μοψουεστία, πριν επιστρέψει στη Δαμασκό, και στη συνέχεια στην Αίγυπτο. Κατά συνέπεια, οι προσπάθειες τού Αχμάντ ιμπν Τουλούν να διατηρήσει τον πλήρη έλεγχο των εδαφών του στο Λεβάντε, τελικά αποδείχθηκαν ανεπιτυχείς.  
μικρογραφία|Χάρτης που δείχνει την τοποθεσία τής Μάχης των Μύλων μεταξύ των Τουλουνιδών και των Αββασιδών, κοντά στη Ράμλα τής Παλαιστίνης.

### Η άνοδος του Χουμαραβάι στην εξουσία
μικρογραφία|Κεντημένο ''tiraz'' τού εμίρη Kουμαραβάι μπιν Αχμάντ υπό τον χαλίφη αλ Μουταμίντ. Αίγυπτος, Τίννις, περίοδος Τουλουνιδών. Μουσείο Τέχνης τού Κλίβελαντ.
αριστερά|μικρογραφία|Χάρτης που δείχνει όλες τις κτήσεις τού εμιράτου των Τουλουνιδών στην Αίγυπτο και την Ανατολική Μεσόγειο το 893 μ.Χ., όταν ο Αββασίδης χαλίφης αλ-Μουταντάντ αναγνώρισε το δικαίωμα τού Χουμαρουέχ να κυβερνήσει τη χώρα, που εκτεινόταν από τις ακτές τού Ευφράτη μέχρι την Κυρηναϊκή, η οποία παρέμεινε στην κατοχή του για 30 χρόνια.

### Ρήξη και παρακμή του εμιράτου των Τουλουνιδών

## Η πνευματική καλλιέργεια

### Αστική κατασκευή
αριστερά|μικρογραφία|Το Φουστάτ και τα περίχωρά του.
μικρογραφία|Ο μιναρές τού τζαμιού Ιμπν Τουλούν, τού μεγαλύτερου σωζόμενου αρχιτεκτονικού μνημείου από την εποχή των Τουλουνιδών.
αριστερά|μικρογραφία|Ο κυρίως ναός τού τζαμιού Ιμπν Τουλούν.

### Θρησκεία

### Επιστήμη και λογοτεχνία

## Στρατός
μικρογραφία|Θραύσμα διακοσμητικού περιγράμματος χιτώνα. Αίγυπτος, ύστερη Αββασιδική ή Τουλουνική περίοδος, 9ος αι. Μουσείο Τέχνης τού Κλίβελαντ.
αριστερά|μικρογραφία|Ένας βασιλικός ιππότης τοξότης.
μικρογραφία|Ρωμαϊκή (Βυζαντινή) μικρογραφία που απεικονίζει τον μουσουλμανικό στόλο των Τουλουνιδών από την Ανατολική Μεσόγειο και την Αίγυπτο να εισβάλλει στην πόλη τής Θεσσαλονίκης.

## Οικονομία

### Οικονομική αυτονομία
μικρογραφία|Χρυσό δηνάριο τού Χαρούν ιμπν Χουμαραβάι .

### Η διοίκηση των Τουλουνιδών

## Σχέσεις με γειτονικές χώρες

### Σχέσεις με το χαλιφάτο των Αββασιδών
αριστερά|μικρογραφία|Το εμιράτο Τουλουνί (με ροζ) και οι γύρω περιοχές των Αββασιδών (με γκρι).

### Σχέσεις με τη Ρωμαϊκή (Βυζαντινή) Αυτοκρατορία
μικρογραφία|Μέρος ψηφιδωτού που απεικονίζει τον Ρωμαίο Καίσαρα Αυτοκράτορα Λέοντα ΣΤ΄, γνωστό ως αλ-Χακίμ, να προσκυνάει τον Χριστό στην Αγία Σοφία. Αυτός ο Αυτοκράτορας παρέμεινε μέχρι την κατάρρευση τού κράτους των Τουλουνιδών, και η βασιλεία του είδε τούς Μουσουλμάνους να προελαύνουν εις βάρος των Ρωμαίων στην Ανατολία.
Η σχέση μεταξύ των Τουλουνιδών και των Ρωμαίων τής Κωνσταντινούπολης σημαδεύτηκε από ένα ιστορικό εχθρότητας, που προέκυψε από το γεγονός ότι ο Αχμάντ ιμπν Τουλούν κατείχε τη θέση τού εμίρη στις παραμεθόριες περιοχές. Οι Ρωμαίοι επιθυμούσαν να ανακτήσουν τον έλεγχό τους σε αυτό το τμήμα τής Μ. Ασίας και να εκδιώξουν τούς Μουσουλμάνους, ιδιαίτερα καθώς το κράτος των Αββασιδών αποδυνάμωνε, μειώνοντας έτσι το κύρος τού χαλιφάτου, και επιτρέποντας στους στρατιωτικούς ηγέτες να αποκτήσουν μεγαλύτερη επιρροή. Οι Ρωμαίοι κατάφεραν να εξασφαλίσουν μερικά φρούρια και παραμεθόριες πόλεις, αλλά δεν προχώρησαν περαιτέρω. 

Κατά τη διάρκεια τής βασιλείας τού Αυτοκράτορα Λέοντα ΣΤ΄ (273-299 ΈΕ / 886-912 μΧ), η Ρωμαϊκή (Βυζαντινή) Αυτοκρατορία δεν διέθετε την στρατιωτική δύναμη για να αντιμετωπίσει τούς Μουσουλμάνους, τόσο στην ανατολή, όσο και στη δύση. Κατά συνέπεια, αυτός ο Αυτοκράτορας προσπάθησε να συμμαχήσει με το βασίλειο τής Αρμενίας, για να αντιμετωπίσει τούς Μουσουλμάνους στο ανατολικό μέτωπο. Ωστόσο, οι εσωτερικές διαμάχες μεταξύ των Ρωμαίων σχετικά με τον 4ο γάμο τού Αυτοκράτορα, περιέπλεξαν τον αγώνα μεταξύ Ρωμαίων και Μουσουλμάνων. Κατά τα πρώτα δεκατέσσερα χρόνια τής βασιλείας τού Λέοντα ΣΤ΄, η Αυτοκρατορία υπέστη μία σειρά από ήττες, τόσο στο ανατολικό, όσο και στο δυτικό μέτωπο. Στην ανατολή, οι Ρωμαίοι ηττήθηκαν στις πύλες τής Κιλικίας, ενώ στη δύση, οι μουσουλμανικές νίκες οδήγησαν στην προέλασή τους κατά μήκος των ακτών, και στη βαθιά διείσδυσή τους στη Μ. Ασία. 

Ο Χαμαραβάι ακολούθησε μία πολιτική τζιχάντ εναντίον των Ρωμαίων, που ήταν σύμφωνη με την προσέγγιση τού πατέρα του, συνεργαζόμενος με τον Γιαζμάν, τον κυβερνήτη των παραμεθόριων περιοχών. Αυτή η στρατηγική είχε ως αποτέλεσμα αξιοσημείωτες νίκες στην ξηρά και στη θάλασσα. Η καρποφόρα συνεργασία μεταξύ των δύο στον αγώνα εναντίον των Ρωμαίων συνεχίστηκε καθ' όλη τη διάρκεια τής ζωής τού Γιαζμάν. Ο Γιαζμάν, γνωστός για τις στρατιωτικές του αποστολές, ξεκίνησε τη θερινή εκστρατεία στην Τζουμαντά αλ-Ακιράχ το 278 ΈΕ (Σεπτέμβριος 891 μ.Χ.) μαζί με τον Αχμάντ ιμπν Τουγκάν αλ-Ατζιφί. Τραυματίστηκε από βλήμα καταπέλτη πριν από την πολιορκία της Σιλίνδου, και στη συνέχεια υπέκυψε στα τραύματά του στις 14 Ρατζάμπ, που αντιστοιχεί στις 22 Οκτωβρίου. Στη συνέχεια μεταφέρθηκε στην Ταρσό για ταφή. 

Μετά το τέλος τού Γιαζμάν, ο Χαμαραβάι ήταν πρόθυμος να συνεχίσει την τζιχάντ, παρεμβαίνοντας στον διορισμό και την απόλυση αξιωματούχων στην Ταρσό, και παρέχοντάς τούς οικονομικούς και στρατιωτικούς πόρους. Αυτή η χερσαία στρατιωτική δραστηριότητα ήταν παράλληλη με ανάλογες ναυτικές επιχειρήσεις, που διεξήγαγε το ναυτικό των Τουλουνιδών. Οι Ρωμαίοι υπέστησαν ήττες στην ξηρά και στη θάλασσα, αναγκάζοντας τη Ρωμαϊκή κυβέρνηση να καλέσει τον γενναίο διοικητή της Νικηφόρο Β' Φωκά από την Ιταλία. Ο Χαμαραβάι απεβίωσε χωρίς να δει τις πλήρεις συνέπειες τής εκτεταμένης τζιχάντ του. Μέχρι το έτος 283 ΈΕ (896 μΧ), οι Ρωμαίοι είχαν επιλέξει την ειρήνη, και είχαν ζητήσει ανακωχή. 

## Κατάλογος ηγεμόνων

## Γενεαλογία Τουλουνιδών

## Σημειώσεις

## Αναφορές

* 
* Behrens-Abouseif, Doris (1989). "Early Islamic Architecture in Cairo". *In Islamic Architecture in Cairo: An Introduction*. Leiden; New York: E.J. Brill.
* Bianquis, Thierry, Guichard, Pierre et Tillier, Mathieu (ed.), *Les débuts du monde musulman (VII<sup>e</sup>-X<sup>e</sup> siècle). De Muhammad aux dynasties autonomes*, Nouvelle Clio, Presses Universitaires de France, Paris, 2012.
* 
* 
* 
* "Tulunid dynasty", *The New Encyclopædia Britannica* (Rev Ed edition). (2005). Encyclopædia Britannica, Incorporated. ISBN&nbsp;
* Rapoport, Yossef. "Matrimonial Gifts in Early Islamic Egypt," *Islamic Law and Society*, **7** (1): 1-36, 2000.
* Tillier, Mathieu (présenté, traduit et annoté par). *Vies des cadis de Miṣr (257/851-366/976). Extrait du Rafʿ al-iṣr ʿan quḍāt Miṣr d’Ibn Ḥağar al-ʿAsqalānī*, Institut Français d’Archéologie Orientale (Cahier des Annales Islamologiques, 24), Cairo, 2002. ISBN&nbsp;
* Tillier, Mathieu. « The Qāḍīs of Fusṭāṭ–Miṣr under the Ṭūlūnids and the Ikhsh

* Εγκυκλοπαίδεια της Μουσουλμανικής Οικογένειας, Ισλαμική Ιστορία: Κράτος των Τουλουνιδών (254-292 AH / 868-905 μ.Χ.).
* Καντάρα: Τουλουνίδες (835-884).
* Κόπτες και ανεξάρτητοι ηγεμόνες (τα κράτη Τουλούνι και Αχσίντι).
* Ιδίδες: η Δικαστική Εξουσία και η Αιγυπτιακή Αυτονομία », *Περιοδικό της Αμερικανικής Ανατολίτικης Εταιρείας*, 131 (2011), 207–222. Διαδικτυακά: https://web.archive.org/web/20111219040853/http://halshs.archives-ouvertes.fr/IFPO/halshs-00641964/fr/

Κατηγορία:Δυναστεία των Τουλουνιδών
Κατηγορία:Μεσανατολικές δυναστείες
Κατηγορία:Αφρικανικές δυναστείες
Κατηγορία:9ος αιώνας στην Αίγυπτο
Κατηγορία:10ος αιώνας στην Αίγυπτο
Κατηγορία:10ος αιώνας στην Ασία