Φλωρεντινός Κώδικας

[δεξιά|μικρογραφία|331x331εσ|Σελίδα 51 του Βιβλίου IX από τον ''Φλωρεντινό Κώδικα.'' Το κείμενο είναι στα [Γλώσσα Νάουατλ|Nahuatl · Παγκόσμια Ψηφιακή Βιβλιοθήκη.]]

***Ο Φλωρεντινός Κώδικας*** είναι μια εθνογραφική ερευνητική μελέτη του 16ου αιώνα στη Μεσοαμερική από τον Ισπανό Φραγκισκανό μοναχό Μπερναντίνο ντε Σααγούν. Αρχικά το ονόμασε  (*Γενική Ιστορία των Πραγμάτων στην Νέα Ισπανία)*. Μετά από ένα μεταφραστικό λάθος, του δόθηκε το όνομα **'. Το καλύτερα διατηρημένο χειρόγραφο αναφέρεται συνήθως ως ''Φλωρεντινός Κώδικας'', καθώς ο [[Κώδικας (παλαιογραφία)|κώδικας]] φυλάσσεται στη [[Λαυρεντιανή Βιβλιοθήκη]] της [[Φλωρεντία|Φλωρεντίας]] στην Ιταλία.

Σε συνεργασία με πρεσβύτερους [[Νάουα]] και συγγραφείς που ήταν παλαιότερα μαθητές του στο [[Κολέγιο ντε Σάντα Κρουζ ντε Τλατελόλκο]], ο Σααγούν διεξήγαγε έρευνα, οργάνωσε στοιχεία, έγραψε και επεξεργάστηκε τα ευρήματά του. Εργάστηκε σε αυτό το έργο από το 1545 μέχρι τον θάνατό του το 1590. Το έργο αποτελείται από 2.500 σελίδες οργανωμένες σε δώδεκα βιβλία. Περισσότερες από 2.000 εικόνες σχεδιασμένες από ιθαγενείς καλλιτέχνες παρέχουν ζωντανές εικόνες αυτής της εποχής. Καταγράφει τον πολιτισμό, [[Θρησκευτική κοσμολογία|τη θρησκευτική κοσμολογία]] (κοσμοθεωρία) και τις τελετουργικές πρακτικές, την κοινωνία, την οικονομία και [[Φυσική ιστορία|τη φυσική ιστορία]] του λαού [[Αζτέκοι|των Αζτέκων]].  Έχει χαρακτηριστεί ως «μία από τις πιο αξιοσημείωτες αφηγήσεις ενός μη δυτικού πολιτισμού που έχει συνταχθεί ποτέ». 

Οι [[Τσαρλς Ντιμπλ]] και [[Άρθουρ Άντερσον]] ήταν οι πρώτοι που μετέφρασαν τον Κώδικα από [[Γλώσσα Νάουατλ|τη ναχουάτλ]] στα αγγλικά, σε ένα έργο που χρειάστηκε 30 χρόνια για να ολοκληρωθεί. Το 2012, σαρώσεις υψηλής ανάλυσης όλων των τόμων του ''Φλωρεντινού Κώδικα'', στα ναχουάτλ και τα ισπανικά, με εικόνες, προστέθηκαν στην [[Παγκόσμια Ψηφιακή Βιβλιοθήκη]].  Το 2015, το έργο εγγράφηκε στο [[μητρώο Μνήμης του Κόσμου]] από την [[UNESCO]]. Το 2023, το [[Ινστιτούτο Ερευνών Getty]] κυκλοφόρησε τον Ψηφιακό ''Φλωρεντινό Κώδικα'', ο οποίος παρέχει πρόσβαση στο πλήρες χειρόγραφο.

== Ιστορία του χειρογράφου ==
[[Αρχείο:Centro_america,_bernardino_de_Sahagún,_historia_general_de_las_cosas_de_nueva_españa,_1576-77,_cod._m.p._220.JPG|μικρογραφία|400x400εσ|**' (πρωτότυπο από τη Λαυρεντιανή Βιβλιοθήκη)]]
Το 1575, το Συμβούλιο των Ινδιών πρότεινε στο Ισπανικό Στέμμα να εκπαιδεύσει τους αυτόχθονες λαούς στα ισπανικά αντί να χρησιμοποιεί τις αυτόχθονες γλώσσες. Για το λόγο αυτό, οι ισπανικές Αρχές απαίτησαν από τον Σααγούν να παραδώσει όλα τα έγγραφά του σχετικά με τον πολιτισμό των Αζτέκων και τα αποτελέσματα της έρευνάς του, προκειμένου να λάβει περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με αυτό το θέμα. Εν τω μεταξύ, ο Επίσκοπος Ντιέγο ντε Εσπινόσα, ο οποίος ήταν επίσης Γενικός Ιεροεξεταστής και Πρόεδρος του Βασιλικού Συμβουλίου της Καστίλης, ανέθεσε στον κληρικό Λουίς Σάντσεθ να υποβάλει έκθεση σχετικά με την κατάσταση των ιθαγενών Αμερικανών. 

Τα ανησυχητικά ευρήματα αυτής της έκθεσης πυροδότησαν την επίσκεψη του Χουάν δε Οβάντο στο Συμβούλιο των Ινδιών, επειδή κατέδειξε πλήρη άγνοια των ισπανικών Αρχών σχετικά με τους αυτόχθονες πολιτισμούς και, κατά τη γνώμη του Οβάντο, δεν ήταν δυνατόν να ληφθούν σωστές αποφάσεις χωρίς αξιόπιστες πληροφορίες. Κατά συνέπεια, το Συμβούλιο των Ινδιών διέταξε την Αντιβασιλεία του Περού το 1568 να συμπεριλάβει εθνογραφικές και γεωγραφικές πληροφορίες σχετικά με οποιαδήποτε νέα ανακάλυψη εντός των ορίων της. Παρόμοια διάταξη δόθηκε στην Αντιβασιλεία της Νέας Ισπανίας το 1569, η οποία καθόριζε ότι έπρεπε να αναφερθούν 37 κεφάλαια. Το 1570, η έκταση της έκθεσης τροποποιήθηκε σε απαιτούμενες πληροφορίες για 200 κεφάλαια. Την ίδια χρονιά, ο Φίλιππος Β' της Ισπανίας δημιούργησε μια νέα θέση ως «Κοσμογράφος και Χρονικός Δήμαρχος των Ινδιών» για τη συλλογή και οργάνωση αυτών των πληροφοριών. Διόρισε τον Δον Χουάν Λόπεζ ντε Βελάσκο, ώστε να μπορεί να γράψει τη «*Γενική Ιστορία των Ινδιών»*. Κύριο μέλημά του ήταν μια συλλογή για την ιστορία των Ινδιών. 

Ο βασιλιάς Φίλιππος Β΄ της Ισπανίας κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αυτό δεν ήταν ωφέλιμο για τις ισπανικές αποικίες στην Αμερική και, ως εκ τούτου, δεν έλαβε χώρα ποτέ. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι ιεραπόστολοι, συμπεριλαμβανομένου του Σααγούν, συνέχισαν το ιεραποστολικό τους έργο και ο ίδιος μπόρεσε να φτιάξει δύο ακόμη αντίγραφα του έργου της *Γενικής Ιστορίας*. Οι τρεις δεμένοι τόμοι του *Φλωρεντινού Κώδικα* βρίσκονται στη Λαυρεντιανή Βιβλιοθήκη στη Φλωρεντία της Ιταλίας, με τον τίτλο να επιλέγεται από τους Άγγλους μεταφραστές του, Αμερικανούς Άρθουρ Άντερσον και Τσαρλς Ντιμπλ ακολουθώντας την παράδοση των Μεξικανών λογίων του 19ου αιώνα Φρανσίσκο ντελ Πάσο ι Τρονκόσο και Χοακίν Γκαρσία Ικαζμπαλσέτα.

Το χειρόγραφο έγινε μέρος της συλλογής της βιβλιοθήκης της Φλωρεντίας κάποια στιγμή μετά τη δημιουργία του στα τέλη του 16ου αιώνα. Μόλις στα τέλη του 18ου αιώνα το έμαθαν οι μελετητές, όταν ο βιβλιογράφος Άντζελο Μαρία Μπαντίνι δημοσίευσε μια περιγραφή του στα λατινικά το 1793. Το έργο έγινε ευρύτερα γνωστό τον 19ο αιώνα, με μια περιγραφή που δημοσιεύτηκε από τον Π. Π. Μαρσελίνο ντα Τσιβέζα το 1879. 

Η Ισπανική Βασιλική Ακαδημία Ιστορίας έμαθε για αυτό το έργο και, στην πέμπτη συνεδρίαση του Διεθνούς Συνεδρίου Αμερικανιστών, το εύρημα ανακοινώθηκε στην ευρύτερη ακαδημαϊκή κοινότητα. Το 1888, ο Γερμανός ακαδημαϊκός Έντουαρντ Σέλερ παρουσίασε μια περιγραφή των εικονογραφήσεων στην 7η συνεδρίαση του Διεθνούς Συνεδρίου Αμερικανιστών. Ο Μεξικανός ακαδημαϊκός Φρανσίσκο ντελ Πάσο ι Τρονκόσο έλαβε άδεια το 1893 από την ιταλική κυβέρνηση να αντιγράψει το αλφαβητικό κείμενο και τις εικονογραφήσεις. 

Το τρίτομο χειρόγραφο του *Φλωρεντινού Κώδικα* έχει αναλυθεί διεξοδικά και συγκριθεί με προηγούμενα σχέδια που βρέθηκαν στη Μαδρίτη. Το Χειρόγραφο Τολόσα ήταν γνωστό τη δεκαετία του 1860 και μελετήθηκε από τον Χοσέ Φερνάντο Ραμίρεζ. Το Χειρόγραφο Τολόσα υπήρξε η πηγή για όλες τις δημοσιευμένες εκδόσεις στα ισπανικά της *Γενικής Ιστορίας*. 

Η αγγλική μετάφραση του πλήρους κειμένου νάουατλ και των δώδεκα τόμων του *Φλωρεντινού Κώδικα* ήταν ένα δεκαετές έργο των Άρθουρ Άντερσον και Τσαρλς Ντιμπλ, μια σημαντική συμβολή στην ακαδημαϊκή έρευνα για την μεσοαμερικανική εθνο-ιστορία. Το 1979, η μεξικανική κυβέρνηση δημοσίευσε ένα έγχρωμο τρίτομο αντίγραφο του *Φλωρεντινού Κώδικα* σε περιορισμένη έκδοση 2.000 αντιτύπων επιτρέποντας στους μελετητές να έχουν ευκολότερη πρόσβαση στο χειρόγραφο. Το Γενικό Αρχείο της Φλωρεντίας επέβλεψε το έργο, που δημοσιεύθηκε από τη Γραμματεία Εσωτερικών. Η ψηφιακή έκδοση υψηλής ανάλυσης του χειρογράφου της Παγκόσμιας Ψηφιακής Βιβλιοθήκης του 2012 το καθιστά πλήρως προσβάσιμο στο διαδίκτυο σε όλους όσους ενδιαφέρονται για αυτήν την πηγή για την ιστορία του Μεξικού και των Αζτέκων. Το 2023, το Ινστιτούτο Ερευνών Getty κυκλοφόρησε τον Ψηφιακό *Φλωρεντινό Κώδικα,* ο οποίος παρέχει πρόσβαση στο πλήρες χειρόγραφο και σε πολλαπλές μεταφράσεις.
μικρογραφία|Χρυσοχόος που μετρά ένα χρυσό αντικείμενο
Ο ιεραπόστολος Σααγκούν είχε ως στόχο να ευαγγελίσει τους αυτόχθονες μεσοαμερικανικούς λαούς και τα γραπτά του ήταν αφιερωμένα σε αυτόν τον σκοπό. Περιέγραψε αυτό το έργο ως μια εξήγηση των «θεϊκών, ή μάλλον ειδωλολατρικών, ανθρώπινων και φυσικών πραγμάτων της Νέας Ισπανίας». Συνέκρινε το σύνολο των γνώσεών του με αυτό που χρειάζεται ένας γιατρός για να θεραπεύσει τον «ασθενή», που πάσχει από ειδωλολατρία.

Είχε τρεις πρωταρχικούς στόχους για την έρευνά του:

* Να περιγράψει και να εξηγήσει την αρχαία θρησκεία, τις πεποιθήσεις, τις πρακτικές και τις θεότητες των ιθαγενών. Αυτό έγινε για να βοηθήσει τους μοναχούς και άλλους να κατανοήσουν αυτή την «ειδωλολατρική» θρησκεία, προκειμένου να ευαγγελίσουν τους Αζτέκους.
* Να δημιουργηθεί ένα λεξιλόγιο της γλώσσας των Αζτέκων, της ναχουάτλ. Αυτό παρέχει περισσότερα από ορισμούς από ένα λεξικό, καθώς δίνει μια εξήγηση της πολιτιστικής τους προέλευσης, με εικόνες. Αυτό έγινε για να βοηθήσει τους μοναχούς και άλλους να μάθουν τηγλώσσα και να κατανοήσουν το πολιτισμικό πλαίσιό της.
* Να καταγραφεί και να τεκμηριωθεί η μεγάλη πολιτιστική κληρονομιά των ιθαγενών λαών της Νέας Ισπανίας.

Ο Σααγκούν διεξήγαγε έρευνα για αρκετές δεκαετίες, επεξεργάστηκε και αναθεώρησε το έργο του κατά τη διάρκεια αρκετών δεκαετιών, δημιούργησε αρκετές εκδοχές ενός χειρογράφου 2.400 σελίδων και ασχολήθηκε με ένα σύνολο θρησκευτικών, πολιτιστικών και θεμάτων φύσης. Αντίγραφα του έργου στάλθηκαν με πλοίο στη βασιλική αυλή της Ισπανίας και στο Βατικανό στα τέλη του 16ου αιώνα για να εξηγήσουν τον πολιτισμό των Αζτέκων. Τα αντίγραφα του έργου ουσιαστικά χάθηκαν για περίπου δύο αιώνες, μέχρι που ένας μελετητής το ανακάλυψε ξανά στη Λαυρεντιανή Βιβλιοθήκη, μια αρχειακή βιβλιοθήκη στη Φλωρεντία. Οι Ισπανοί είχαν επίσης προηγούμενα προσχέδια στα αρχεία τους. Μια ακαδημαϊκή κοινότητα ιστορικών, ανθρωπολόγων, ιστορικών τέχνης και γλωσσολόγων έκτοτε ερευνά το έργο του, τις λεπτότητες και τα μυστήριά του, για περισσότερα από 200 χρόνια. 

## Εξέλιξη, μορφή και δομή
[μικρογραφία|Μια απεικόνιση της τελετής του «Ένα Λουλούδι», από τον Φλωρεντινό Κώδικα του 16ου αιώνα. Τα δύο τύμπανα είναι το ''[τεπονάζτλι* (πρώτο πλάνο) και το *χουεχουέτλ* (φόντο).]]
Ο *Φλωρεντινός Κώδικας* είναι ένα σύνθετο έγγραφο, που έχει συναρμολογηθεί, επεξεργαστεί και αυξηθεί σε διάστημα δεκαετιών. Ουσιαστικά, αποτελείται από τρία ενιαία κείμενα:  

# στη γλώσσα νάουατλ
# ένα ισπανικό κείμενο
# εικονογραφημένα κείμενα.

Η τελική έκδοση του Φλωρεντινού Κώδικα ολοκληρώθηκε το 1569. Οι στόχοι του Σααγκούν να προσανατολίσει τους συναδέλφους του ιεραποστόλους στον πολιτισμό των Αζτέκων, να παρέχει ένα πλούσιο λεξιλόγιο νάουατλ και να καταγράψει την ιθαγενή πολιτιστική κληρονομιά βρίσκονται κατά καιρούς σε ανταγωνισμό εντός του έργου. Οι σελίδες του χειρογράφου είναι γενικά διατεταγμένες σε δύο στήλες, με τη γλώσσα νάουατλ, γραμμένη πρώτη, στα δεξιά και μια ισπανική μετάφραση στα αριστερά. Σε αυτές τις 2.400 σελίδες εκφράζονται ποικίλες φωνές, απόψεις και γνώμες και το αποτέλεσμα είναι ένα έγγραφο ενίοτε αντιφατικό. 

Οι μελετητές έχουν προτείνει αρκετούς κλασικούς και μεσαιωνικούς συγγραφείς παγκόσμιων βιβλίων, που ενέπνευσαν τον Σααγκούν, όπως [[Αριστοτέλης|ο Αριστοτέλης]], [[Πλίνιος ο Πρεσβύτερος|ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος]], [[Ισίδωρος της Σεβίλλης|ο Ισίδωρος της Σεβίλλης]] και [[Βαρθολομαίος ο Άγγλος|ο Βαρθολομαίος ο Άγγλος]]. Αυτοί διαμόρφωσαν την προσέγγιση του ύστερου Μεσαίωνα στην οργάνωση της γνώσης. 

Τα δώδεκα βιβλία του Φλωρεντινού Κώδικα είναι οργανωμένα ως εξής:

* Θεοί, θρησκευτικές πεποιθήσεις και τελετουργίες, κοσμολογία και ηθική φιλοσοφία
* Ανθρωπότητα (κοινωνία, πολιτική, οικονομία, συμπεριλαμβανομένης ανατομίας και ασθενειών)
* Φυσική ιστορία και γενική ιστορία

Το Δωδέκατο Βιβλίο, η αφήγηση της κατάκτησης της Αυτοκρατορίας των Αζτέκων από την οπτική γωνία των κατακτημένων της [[Τενοτστιτλάν]] - [[Τλατελόλκο]], είναι το μόνο αυστηρά ιστορικό βιβλίο της *Γενικής Ιστορίας*.

Αυτό το έργο ακολουθεί την οργανωτική λογική που συναντάται στις μεσαιωνικές εγκυκλοπαίδειες και ιδιαίτερα στο 19τομο *De proprietatibus rerum* του συναδέλφου του Σααγκούν, Φραγκισκανού Αδελφού Βαρθολομαίου του Άγγλου. Ένας μελετητής έχει υποστηρίξει ότι το έργο του Βαρθολομαίου χρησίμευσε ως εννοιολογικό μοντέλο για τον Σααγκούν, αν και τα στοιχεία είναι έμμεσα. Και οι δύο άνδρες παρουσιάζουν περιγραφές του κόσμου, της κοινωνίας και της φύσης του ύστερου μεσαιωνικού παραδείγματος.  Επιπλέον, σε έναν από τους προλόγους, ο Σααγκούν αναλαμβάνει την πλήρη ευθύνη για τη διαίρεση του κειμένου νάουατλ σε βιβλία και κεφάλαια, αρκετά αργά στην εξέλιξη του Κώδικα (περίπου 1566–1568). «Πολύ πιθανό», σημειώνει ο ιστορικός [[Τζέιμς Λόκχαρτ]], «ο ίδιος ο Σααγκούν να επινόησε τους τίτλους των κεφαλαίων, στα ισπανικά, και οι τίτλοι των κεφαλαίων νάουατλ μπορεί κάλλιστα να είναι μια μετάφρασή τους, αντιστρέφοντας τη συνήθη διαδικασία». 

== Εικόνες εντός του Φλωρεντινού Κώδικα ==
Αφού η έκδοση σε αντίγραφο έγινε γενικά διαθέσιμη το 1979, οι εικόνες του *Φλωρεντινού Κώδικα* μπορούσαν να αναλυθούν λεπτομερώς. Προηγουμένως, οι εικόνες ήταν γνωστές κυρίως μέσω των ασπρόμαυρων σχεδίων, που βρέθηκαν σε διάφορες προηγούμενες δημοσιεύσεις, τα οποία ήταν χωρισμένα από το αλφαβητικό κείμενο. Οι εικόνες στον *Φλωρεντινό Κώδικα* δημιουργήθηκαν ως αναπόσπαστο στοιχείο του ευρύτερου έργου. Αν και πολλές από τις εικόνες παρουσιάζουν ενδείξεις ευρωπαϊκής επιρροής, μια προσεκτική ανάλυση από έναν μελετητή υποστηρίζει ότι δημιουργήθηκαν από «μέλη του κληρονομικού επαγγέλματος του *τλακουίλο* ή ιθαγενή γραφέα-ζωγράφου». 

Οι εικόνες εισήχθησαν σε σημεία του κειμένου που είχαν μείνει ανοιχτά για αυτές και σε ορισμένες περιπτώσεις το κενό διάστημα δεν έχει συμπληρωθεί. Αυτό υποδηλώνει έντονα ότι, όταν τα χειρόγραφα στάλθηκαν στην Ισπανία, ήταν ακόμη ημιτελή. Οι εικόνες είναι δύο τύπων, αυτό που μπορεί να ονομαστεί «πρωτογενείς φιγούρες», που ενισχύουν την έννοια των αλφαβητικών κειμένων, και «διακοσμητικές». Η πλειονότητα των σχεδόν 2.500 εικόνων είναι «πρωτογενείς φιγούρες» (περίπου 2000), με τις υπόλοιπες διακοσμητικές. Οι φιγούρες σχεδιάστηκαν πρώτα με μαύρο περίγραμμα, με χρώμα να προστίθεται αργότερα. Οι μελετητές έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι αρκετοί καλλιτέχνες, ποικίλων δεξιοτήτων, δημιούργησαν τις εικόνες. Συνήχθη το συμπέρασμα ότι είκοσι δύο καλλιτέχνες εργάστηκαν στις εικόνες του Κώδικα. Αυτό έγινε αναλύοντας τους διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους σχεδιάζονταν οι μορφές του σώματος, όπως τα μάτια, το προφίλ και οι αναλογίες του σώματος.

Δεν είναι σαφές από ποιες καλλιτεχνικές πηγές αντλούσαν οι γραμματείς, αλλά η βιβλιοθήκη του Κολεγίου δε Σάντα Κρουζ ντε Τλατελόλκο είχε ευρωπαϊκά βιβλία με εικονογραφήσεις και βιβλία με χαρακτικά. Ευρωπαϊκά στοιχεία εμφανίζονται στις εικόνες, καθώς και εικόνες πριν από την Κατάκτηση που έγιναν σε «ιθαγενές στυλ». Ορισμένες από τις εικόνες έχουν χριστιανικά στοιχεία, τα οποία ο Πίτερσον έχει περιγράψει ως «χριστιανική επιμέλεια». Ολόκληρος ο Κώδικας χαρακτηρίζεται από την πεποίθηση των Νάχουα ότι η χρήση του χρώματος ενεργοποιεί την εικόνα και την κάνει να ενσωματώνει την αληθινή φύση, ή *ixiptla*, του αντικειμένου ή του προσώπου που απεικονίζεται. Για τους Αζτέκους, ο αληθινός εαυτός ή η ταυτότητα ενός ατόμου ή αντικειμένου φαινόταν μέσω του εξωτερικού στρώματος ή δέρματος. Η προσκόλληση χρώματος σε μια εικόνα την άλλαζε, έτσι ώστε να της δινόταν η ταυτότητα αυτού που απεικόνιζε. Το χρώμα χρησιμοποιούνταν επίσης ως όχημα για τη μετάδοση γνώσης, που λειτουργούσε παράλληλα με την ίδια την εικόνα. 

== Βιβλία ==
[[Αρχείο:Florentine_Codex_Fol_56_lapidarios_medición_piedras_preciosas_regla.png|μικρογραφία|Έμποροι επιλέγουν πολύτιμους λίθους, από το Βιβλίο 9 του Κώδικα.]]
Ο κώδικας αποτελείται από τα ακόλουθα δώδεκα βιβλία: 

# Οι Θεοί. Ασχολείται με θεούς που λατρεύονται από τους ιθαγενείς αυτής της γης, η οποία είναι η Νέα Ισπανία.
# Οι Τελετές. Ασχολείται με γιορτές και θυσίες με τις οποίες οι ιθαγενείς τιμούσαν τους θεούς τους σε περιόδους απιστίας.
# Η Προέλευση των Θεών. Σχετικά με τη δημιουργία των θεών.
# Οι Μάντεις. Σχετικά με την ινδική δικαστική αστρολογία ή τους οιωνούς και τις τέχνες της μαντείας.
# Οι Οιωνοί. Ασχολείται με την πρόβλεψη αυτών των ιθαγενών φτιαγμένων από πουλιά, ζώα και έντομα, προκειμένου να προφητεύσουν το μέλλον.
# Ρητορική και Ηθική Φιλοσοφία. Σχετικά με τις προσευχές προς τους θεούς τους, τη ρητορική, την ηθική φιλοσοφία και τη θεολογία στο ίδιο πλαίσιο.
# Ο Ήλιος, η Σελήνη και τα Άστρα, και το Δέσιμο των Χρόνων. Ασχολείται με τον ήλιο, τη σελήνη, τα αστέρια και το ιωβηλαίο έτος.
# Βασιλιάδες και Άρχοντες. Σχετικά με βασιλιάδες και άρχοντες και τον τρόπο που διεξήγαγαν τις εκλογές τους και κυβερνούσαν τις βασιλείες τους.
# Οι Έμποροι. Σχετικά με τους εμπόρους ελίτ των μεγάλων αποστάσεων, οι οποίοι επέκτειναν το εμπόριο, αναγνώρισαν νέες περιοχές για να κατακτήσουν και χρησίμευσαν ως πράκτορες-προβοκάτορες.
# Ο Λαός. Σχετικά με τη γενική ιστορία: εξηγεί τα ελαττώματα και τις αρετές, πνευματικές αλλά και σωματικές, κάθε είδους ανθρώπων.
# Γήινα Πράγματα. Σχετικά με τις ιδιότητες των ζώων, των πτηνών, των ψαριών, των δέντρων, των βοτάνων, των λουλουδιών, των μετάλλων και των λίθων, και σχετικά με τα χρώματα.
# Η Κατάκτηση. Σχετικά με την κατάκτηση της [[Νέα Ισπανία|Νέας Ισπανίας]] από την οπτική γωνία των [[Τενοτστιτλάν]] - [[Τλατελόλκο]].

== Εθνογραφικές μεθοδολογίες ==
[[Αρχείο:Florentine_Codex_IX_Aztec_Warriors.jpg|μικρογραφία|400x400εσ|Αζτέκοι πολεμιστές όπως απεικονίζονται στον Φλωρεντινό Κώδικα]]
[[Αρχείο:Kodeks_florentino_xipe.jpg|μικρογραφία|[[Σίπε Τότεκ]], «Κύριός μας ο Γδαρμένος», μια αζτέκικη (μεξικάνικη) θεότητα]]
Ο Σααγκούν ήταν από τους πρώτους ανθρώπους που ανέπτυξαν μια σειρά στρατηγικών για τη συλλογή και την επικύρωση γνώσεων σχετικά με τους αυτόχθονες πολιτισμούς του [[Νέος Κόσμος|Νέου Κόσμου]]. Πολύ αργότερα, ο κλάδος της [[Ανθρωπολογία|ανθρωπολογίας]] θα τις επισημοποιούσε αργότερα ως [[εθνογραφία]]. Αυτή είναι η επιστημονική ερευνητική στρατηγική για την καταγραφή των πεποιθήσεων, της συμπεριφοράς, των κοινωνικών ρόλων και σχέσεων, καθώς και της κοσμοθεωρίας ενός άλλου πολιτισμού, και για την εξήγησή τους εντός της λογικής αυτού του πολιτισμού. Η εθνογραφία απαιτεί από τους μελετητές να ασκούν [[ενσυναίσθηση]] με άτομα πολύ διαφορετικά από αυτούς και να προσπαθούν να αναστείλουν τις δικές τους πολιτισμικές πεποιθήσεις, προκειμένου να εισέλθουν, να κατανοήσουν και να εξηγήσουν την κοσμοθεωρία όσων ζουν σε έναν άλλο πολιτισμό.

Ο Σααγκούν συνέλεξε συστηματικά γνώσεις από μια σειρά διαφορετικών ατόμων (γνωστά πλέον ως πληροφοριοδότες στην ανθρωπολογία), τα οποία ήταν αναγνωρισμένα ως άτομα με εξειδικευμένη γνώση του πολιτισμού των Αζτέκων. Το έκανε αυτό στη μητρική γλώσσα νάουατλ, ενώ παράλληλα συνέκρινε τις απαντήσεις από διαφορετικές πηγές πληροφοριών. Ο Σααγκούν συνέλεξε δηλώσεις από αυτόχθονες πληθυσμούς «σχετικά προχωρημένης ηλικίας και υψηλού κύρους, καταγράφοντας ό,τι έλεγαν στη νάουατλ από τους βοηθούς, που είχε εκπαιδεύσει». 

Ορισμένα αποσπάσματα φαίνεται να αποτελούν μεταγραφή αυθόρμητης αφήγησης θρησκευτικών πεποιθήσεων, κοινωνίας ή φύσης. Άλλα μέρη αντικατοπτρίζουν σαφώς ένα συνεπές σύνολο ερωτήσεων που τίθενται σε διαφορετικά άτομα, με σκοπό την απόσπαση συγκεκριμένων πληροφοριών. Ορισμένα τμήματα του κειμένου αναφέρουν την αφήγηση γεγονότων ή σχολιασμό του ίδιου του Σααγκούν.

Ανέπτυξε μια [[μεθοδολογία]] με τα ακόλουθα στοιχεία:

* Χρησιμοποίησε την ιθαγενή γλώσσα ναουάτλ.
* Απέσπασε πληροφορίες από πρεσβύτερους, πολιτιστικές αρχές που αναγνωρίζονται δημόσια ως οι πιο ενημερωμένες.
* Προσάρμοσε το έργο στους τρόπους με τους οποίους ο πολιτισμός των Αζτέκων κατέγραφε και μετέδιδε τη γνώση.
* Χρησιμοποίησε την εμπειρία πρώην σπουδαστών του Κολεγίου ντε Σάντα Κρουζ ντε Τλατελόλκο αναφέροντάς τους ονομαστικά.
* Προσπάθησε να αποτυπώσει την ολότητα ή πλήρη πραγματικότητα του πολιτισμού των Αζτέκων με τους δικούς του όρους.
* Δόμησε την έρευνα χρησιμοποιώντας ερωτηματολόγια και προσαρμόστηκε στη χρήση πιο πολύτιμων πληροφοριών που κοινοποιούνται με άλλα μέσα.
* Έδωσε προσοχή στους ποικίλους τρόπους με τους οποίους μεταδίδονται ποικίλες έννοιες μέσω της γλωσσολογίας ναουάτλ.
* Προέβη σε συγκριτική αξιολόγηση πληροφοριών αντλώντας πληροφορίες από πολλαπλές πηγές για να προσδιορίσει τον βαθμό εμπιστοσύνης, με τον οποίο θα μπορούσε να τις αντιμετωπίσει.
* Συνέλεξε πληροφορίες σχετικά με την κατάκτηση της Αυτοκρατορίας των Αζτέκων από την οπτική γωνία των [[Τενοτστιτλάν]] - Τλατελόλκο, που είχαν ηττηθεί.

Αυτές οι μεθοδολογικές καινοτομίες τεκμηριώνουν τον ισχυρισμό των ιστορικών ότι ο Σααγκούν ήταν ο πρώτος ανθρωπολόγος.

Το μεγαλύτερο μέρος του *Φλωρεντινού Κώδικα* είναι κείμενο στα ναχουάτλ και τα ισπανικά, αλλά οι 2.000 εικόνες του παρέχουν ζωντανές εικόνες της Νέας Ισπανίας του 16ου αιώνα. Μερικές από αυτές τις εικόνες υποστηρίζουν άμεσα το κείμενο, άλλες σχετίζονται θεματικά, άλλες έχουν φαινομενικά διακοσμητικούς σκοπούς. Μερικές είναι πολύχρωμες και μεγάλες καταλαμβάνοντας το μεγαλύτερο μέρος μιας σελίδας. άλλες είναι ασπρόμαυρα σκίτσα. Οι εικονογραφημένες εικόνες προσφέρουν αξιοσημείωτες λεπτομέρειες για τη ζωή στη Νέα Ισπανία, αλλά δεν φέρουν τίτλους και η σχέση ορισμένων με το παρακείμενο κείμενο δεν είναι πάντα αυτονόητη. Έχουν εντοπιστεί πολλά διαφορετικά χέρια καλλιτεχνών και έχουν τεθεί πολλά ερωτήματα σχετικά με την ακρίβειά τους. Τα σχέδια μεταφέρουν ένα μείγμα ιθαγενών και ευρωπαϊκών καλλιτεχνικών στοιχείων και πολιτιστικών επιρροών.

Πολλά αποσπάσματα των κειμένων στον Φλωρεντινό Κώδικα παρουσιάζουν περιγραφές παρόμοιων αντικειμένων (π.χ. θεοί, τάξεις ανθρώπων, ζώα) σύμφωνα με συνεπή μοτίβα. Εξαιτίας αυτού, οι μελετητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο Σααγκούν χρησιμοποίησε μια σειρά ερωτηματολογίων για να δομήσει τις συνεντεύξεις του και να συλλέξει δεδομένα. 

Για παράδειγμα, οι ακόλουθες ερωτήσεις φαίνεται να χρησιμοποιήθηκαν για τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με τους θεούς για το Πρώτο Βιβλίο:

* Ποιοι είναι οι τίτλοι, τα γνωρίσματα ή τα χαρακτηριστικά του θεού;
* Ποιες ήταν οι δυνάμεις του;
* Ποιες τελετές τελούνταν προς τιμήν του;
* Ποια ήταν η ενδυμασία του;

Για το Δέκατο Βιβλίο, «Ο Λαός», μπορεί να χρησιμοποιήθηκε ερωτηματολόγιο για τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με την κοινωνική οργάνωση της εργασίας και των εργατών, με ερωτήσεις όπως:

* Πώς ονομάζεται ο (έμπορος, τεχνίτης) και γιατί;
* Ποιους συγκεκριμένους θεούς λάτρευαν;
* Πώς ήταν ντυμένοι οι θεοί τους;
* Πώς λατρεύονταν;
* Τι παράγουν;
* Πώς λειτουργούσε κάθε επάγγελμα;

Αυτό το βιβλίο περιέγραφε επίσης ορισμένες άλλες αυτόχθονες ομάδες στην Μεσοαμερική.

Ο Σααγκούν ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για την ιατρική των Νάουα. Οι πληροφορίες που συνέλεξε αποτελούν σημαντική συμβολή στην [[ιστορία της ιατρικής]] γενικότερα. Το ενδιαφέρον του πιθανότατα σχετιζόταν με το υψηλό ποσοστό θνησιμότητας εκείνη την εποχή από επιδημίες και ασθένειες. Χιλιάδες άνθρωποι πέθαναν, συμπεριλαμβανομένων μοναχών και μαθητών της σχολής. Ενότητες του Δέκατου και Ενδέκατου Βιβλίου περιγράφουν την ανθρώπινη ανατομία, τις ασθένειες και τα φαρμακευτικά φυτικά φάρμακα. Ο Σααγκούν κατονόμασε περισσότερους από δώδεκα Αζτέκους γιατρούς, που υπαγόρευσαν και επεξεργάστηκαν αυτές τις ενότητες. 

Το κείμενο σε αυτήν την ενότητα παρέχει πολύ λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με την τοποθεσία, την καλλιέργεια και τις ιατρικές χρήσεις των φυτών και των μερών των φυτών, καθώς και πληροφορίες σχετικά με τις χρήσεις ζωικών προϊόντων ως φάρμακα. Τα σχέδια σε αυτήν την ενότητα παρέχουν σημαντικές οπτικές πληροφορίες για την ενίσχυση του αλφαβητικού κειμένου. Οι πληροφορίες είναι χρήσιμες για μια ευρύτερη κατανόηση της [[Ιστορία της βοτανικής|ιστορίας της βοτανικής]] και της ιστορίας της ζωολογίας. Οι μελετητές έχουν υποθέσει ότι ο Σααγκούν συμμετείχε στη δημιουργία του [[Χειρόγραφο Μπαντιάνο|Χειρογράφου Μπαντιάνο]], ενός φυτικού εγχειριδίου που δημιουργήθηκε το 1552 και περιέχει εικόνες φαρμακευτικών φυτών και των χρήσεών τους. Αν και αυτό γράφτηκε αρχικά στα ναουάτλ, μόνο η λατινική μετάφραση έχει διασωθεί.
[[Αρχείο:Uno_de_los_primeros_imagines_europeos_de_maiz.jpg|μικρογραφία|Μία από τις πρώτες εικόνες [[Καλαμπόκι|καλαμποκιού]] που στάλθηκαν στην Ευρώπη]]
Το Ενδέκατο Βιβλίο, με τίτλο «Γήινα Πράγματα», έχει το μεγαλύτερο μέρος του κειμένου και περίπου τα μισά από τα σχέδια στον κώδικα. Το κείμενο το περιγράφει ως «δάσος, κήπος, οπωρώνας της μεξικανικής γλώσσας». Περιγράφει την πολιτισμική κατανόηση των Αζτέκων για τα ζώα, τα πουλιά, τα έντομα, τα ψάρια και τα δέντρα στην Μεσοαμερική.

Τα φυτά και τα ζώα περιγράφονται σε σχέση με τη συμπεριφορά και τις φυσικές συνθήκες ή το περιβάλλον τους. Οι Νάουα παρουσίασαν τις πληροφορίες τους με τρόπο που να συνάδει με την κοσμοθεωρία τους. Για τους σύγχρονους αναγνώστες, αυτός ο συνδυασμός τρόπων παρουσίασης υλικών είναι μερικές φορές αντιφατικός και συγκεχυμένος. Άλλες ενότητες περιλαμβάνουν δεδομένα για ορυκτά, εξόρυξη, γέφυρες, δρόμους, τύπους εδάφους και καλλιέργειες τροφίμων.

Ο *Φλωρεντινός Κώδικας'' είναι ένα από τα πιο αξιοσημείωτα ερευνητικά έργα κοινωνικών επιστημών που έχουν διεξαχθεί ποτέ. Δεν είναι μοναδικός ως χρονικό συνάντησης με τον Νέο Κόσμο και τους λαούς του. Οι μέθοδοι του Σααγκούν για τη συλλογή πληροφοριών από την οπτική γωνία ενός ξένου πολιτισμού ήταν εξαιρετικά ασυνήθιστες για εκείνη την εποχή. Ανέφερε την κοσμοθεωρία των ανθρώπων του Κεντρικού Μεξικού όπως την κατανοούσαν, αντί να περιγράφει την κοινωνία αποκλειστικά από την ευρωπαϊκή οπτική γωνία. «Το εύρος της κάλυψης του ιθαγενούς πολιτισμού του Κεντρικού Μεξικού κατά την περίοδο επαφής είναι αξιοσημείωτο, απαράμιλλο από οποιοδήποτε άλλο έργο του 16ου αιώνα, που προσπάθησε να περιγράψει τον ιθαγενή τρόπο ζωής». Κατά τη γνώμη του, ο Σααγκούν ήταν Φραγκισκανός ιεραπόστολος, αλλά μπορεί επίσης δικαίως να του δοθεί ο τίτλος του Πατέρα της Αμερικανικής Εθνογραφίας. 

## Δείτε επίσης

* Κώδικας των Αζτέκων
* Μπερναρντίνο ντε Σαχαγκούν
* Ντιέγκο Ντουράν
* Πέδρο Κιέζα ντε Λεόν

## Παραπομπές

Κατηγορία:Ιστορία της Νέας Ισπανίας
Κατηγορία:Αζτέκοι
Κατηγορία:Ναουάτλ
Κατηγορία:Μεσοαμερική