Κάλμαν Μίκσατ

Ο **Κάλμαν Μίκσατ** () (16 Ιανουαρίου 1847 – 28 Μαΐου 1910) ήταν Ούγγρος μυθιστοριογράφος, δημοσιογράφος και πολιτικός.

Αναδείχθηκε ένας από τους κορυφαίους πεζογράφους της ουγγρικής λογοτεχνίας του 19ου αιώνα με διηγήματα και μυθιστορήματα που απεικονίζουν την καθημερινή ζωή, την οποία περιέγραφε με κατανόηση και συμπάθεια, αν και δεν δίστασε να διακωμωδήσει τις αδυναμίες της κοινωνίας με οξεία σάτιρα.

## Βιογραφικά στοιχεία
Ο Κάλμαν Μίκσατ γεννήθηκε το 1847 στο χωριό Σκλάμπονια, στην κομητεία Νόγκραντ της βόρειας Ουγγαρίας (σήμερα στη νότια Σλοβακία) και καταγόταν από εύπορη αγροτική οικογένεια. Ο πατέρας του, Γιάνος Μίκσατ ήταν μικρογαιοκτήμονας και πανδοχέας και η μητέρα του ανήκε την ουγγρική κατώτερη αριστοκρατία. Και οι δύο γονείς ήταν Λουθηρανοί και αρκετοί πρόγονοί του Λουθηρανοί ιεροκήρυκες. Οι εμπειρίες της ευτυχισμένης παιδικής του ηλικίας στο χωριό και η γνώση της πλούσιας ουγγρικής λαογραφίας ήταν καθοριστικές στη λογοτεχνική του ανάπτυξη.

Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο της Βουδαπέστης από το 1866 έως το 1869, αλλά δεν έλαβε πτυχίο. Για να βιοπορισθεί, ένα διάστημα εργάστηκε ως γραμματέας του δικαστή Μάτιας Μάουκς στην κομητεία Νόγκραντ. Το 1873 παντρεύτηκε, εγκαταστάθηκε στη Βουδαπέστη και στράφηκε στη δημοσιογραφία, γράφοντας για διάφορες εφημερίδες. Η περίοδος 1875-78 ήταν η πιο δύσκολη της ζωής του: έζησε μόνος, άρρωστος και σε απίστευτη φτώχεια στην πρωτεύουσα. Η απελπιστική του κατάσταση τον ανάγκασε τελικά να πάει στην επαρχία, στο Σέγκεντ, όπου το 1878 βρήκε τακτική δουλειά σε μια τοπική καθημερινή εφημερίδα. 

Τον Δεκέμβριο του 1880 επέστρεψε στη Βουδαπέστη και από τότε και και για ένα τέταρτο του αιώνα συνεργάστηκε με την εφημερίδα Pesti Hírlap. Το 1881/82 εκδόθηκαν τα πρώτα του διηγήματα που τον έκαναν γνωστό. 

Τη λογοτεχνική του καταξίωση σύντομα ακολούθησαν πολιτικές επιτυχίες. Ο Μίκσατ ήταν μέλος του Φιλελεύθερου Κόμματος και το 1887 εξελέγη μέλος της Εθνοσυνέλευσης (μία από τις δύο κορυφαίες νομοθετικές εξουσίες στην Αυστροουγγαρία).  Μέχρι το 1879 ήταν βουλευτής της περιφέρειας Ιλιέφαλβα στην Τρανσυλβανία και από το 1892 μέχρι τον θάνατό του εκπροσώπησε την περιφέρεια Φογκάρας. Κατά τη διάρκεια της θητείας του, έζησε στη Βουδαπέστη και συνέχισε να γράφει μυθιστορήματα με μεγάλη εκδοτική επιτυχία. Το 1910 πέθανε απροσδόκητα στη Βουδαπέστη.

### Προσωπική ζωή
Στις 13 Ιουλίου 1873, ο Μίκσατ παντρεύτηκε τη Ιλόνα Μάουκς, κόρη του εργοδότη του στην κομητεία Νόγκραντ, κρυφά και χωρίς τη συγκατάθεση της οικογένειάς της, και το ζευγάρι εγκαταστάθηκε στη Βουδαπέστη όπου ζούσαν σε μεγάλη φτώχεια. Το  πρώτο τους παιδί πέθανε όταν ήταν λίγων εβδομάδων. Το 1875 δεν μπορούσε να βρει εκδότη για τα γραπτά του και τα οικονομικά του προβλήματα μεγάλωσαν. Η σύζυγός του αρρώστησε και ταξίδεψε σπίτι στους γονείς της. Στη συνέχεια, ο Μίκσατ άρχισε διαδικασία διαζυγίου, προκειμένου να τη γλιτώσει από τις στερήσεις και ο γάμος διαλύθηκε νομικά το 1878. Την 1η Ιανουαρίου 1883, μετά την εδραίωση της φήμης του και την αποκατάσταση των οικονομικών του, παντρεύτηκε την Ιλόνα Μάουκς για δεύτερη φορά. Απέκτησαν τρία παιδιά.

### Τιμές - Διακρίσεις
μικρογραφία|Ο Κάλμαν Μίκσατ δίνει αυτόγραφο (1900)
Ο Μίκσατ εξελέγη στις εθνικές λογοτεχνικές εταιρείες: από το 1882 ήταν μέλος της Εταιρείας Πέτεφι, από το 1883 της Εταιρείας Κισφάλουντι και το 1889 έγινε μέλος της Ακαδημίας Επιστημών. Τιμήθηκε με το μεγάλο βραβείο της Ουγγρικής Ακαδημίας, του απονεμήθηκε τιμητικό πτυχίο και ανακηρύχθηκε επίτιμος διδάκτωρ ανθρωπιστικών επιστημών από το Πανεπιστήμιο της Βουδαπέστης και εξελέγη πρόεδρος της Ουγγρικής Εταιρείας Δημοσιογράφων.

Το 1910, το χωριό όπου γεννήθηκε μετονομάστηκε σε Μίκσατφαλβα προς τιμήν του.

Στις 16 Μαΐου 1910, πραγματοποιήθηκαν πανεθνικοί εορτασμοί για τον εορτασμό της τεσσαρακοστής επετείου της λογοτεχνικής δραστηριότητάς του. Δύο εβδομάδες αργότερα, πέθανε.

Τα έργα του Μίκσατ παραμένουν δημοφιλή στην Ουγγαρία και έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Θεόδωρος Ρούσβελτ τα απολαύανε τόσο πολύ που, κατά τη διάρκεια ενός ευρωπαϊκού ταξιδιού το 1910, επισκέφθηκε τον Μίκσατ αποκλειστικά για να του εκφράσει τον θαυμασμό του.

## Συγγραφικό έργο
μικρογραφία|Τόπος γέννησης του Κάλμαν Μίκσατ στη Σκλάμπονια  (όπως ήταν το 1910)
Οι δύο πρώτες συλλογές διηγημάτων του Μίκσατ με τίτλους *Οι Σλοβάκοι συγγενείς* (1881) και *Οι καλοί Πάλοτσοκ* (1882) βασίζονταν στη ζωή των χωρικών και είχαν μέτρια απήχηση εκείνη την εποχή. Ωστόσο, απέδειξαν την ικανότητά του στη δημιουργία χιουμοριστικών σκηνών και αναφορών σε παλιούς θρύλους, τα οποία ανέπτυξε στα μεταγενέστερα, πιο δημοφιλή έργα του. Το πρώιμο ύφος του είναι ρομαντικό. Προς το τέλος του αιώνα στράφηκε στη ρεαλιστική απεικόνιση της ουγγρικής ζωής. Πολλά από τα μυθιστορήματά του περιείχαν κοινωνικό σχολιασμό και σάτιρα, αν και στόχος του ήταν να διασκεδάσει τον αναγνώστη και ανέφερε τις κοινωνικές αδικίες πάντα με υπονοούμενα. Προς το τέλος της ζωής του έγινε ολοένα και πιο επικριτικός απέναντι στην αριστοκρατία και το βάρος που πίστευε ότι η τελευταία έθετε στην ουγγρική κοινωνία.

Το 1894 δημοσίευσε το πρώτο του μυθιστόρημα, *Η* *πολιορκία του Μπέστερτσε*, η ιστορία ενός εκκεντρικού Ούγγρου αριστοκράτη. Τα σημαντικότερα από τα μυθιστορήματά του είναι *[[Η ομπρέλα του Αγίου Πέτρου]]* (1895), *Ένας παράξενος γάμος* (1900) που αναφέρεται στον αγώνα δύο εραστών ενάντια στην καταπίεση της κοινωνίας στις αρχές του 19ου αιώνα και *Η υπόθεση του νεαρού Νόστυ με τη Μέρυ Τοτ* (1908) που αφηγείται την ιστορία ενός επιπόλαιου νεαρού αριστοκράτη που προσπαθεί να κάνει περιουσία αποπλανώντας μια πλούσια κοπέλα της μεσαίας τάξης. Το τελευταίο έργο του, *Η μαύρη πόλη* (1911), συγκαταλέγεται στα καλύτερα ιστορικά μυθιστορήματά του.

Αρκετά έργα του έχουν διασκευαστεί σε ταινίες. Η λογοτεχνική κληρονομιά του περιλαμβάνεται σε μια συλλογική έκδοση πενήντα τόμων που εκδόθηκε το 1931.

## Έργα (επιλογή)
μικρογραφία|284x284εσ|Άγαλμα του συγγραφέα στη Βουδαπέστη

* *A tót atyafiak,* 1881 (*Οι Σλοβάκοι συγγενείς*)

* *A jó palócok,* 1882 (*Οι καλοί Πάλοτσοκ*) 
* *A két koldusdiák*, 1886 (*Οι δύο ζητιάνοι μαθητές*)
* *Beszterce ostroma,* 1894 (*Η πολιορκία του Μπέστερτσε*)
* *A beszélő köntös,* 1889 (*Το καφτάνι που μιλούσε*)
* *A Kis prímás,* historischer Roman für die Jugend, 1892 (*Η* *μικρή Εξοχότητα*)
* *Beszterce ostroma, 1894* (*Η πολιορκία του Μπέστερτσε*)
* *Szent Péter esernyője,* 1895 (*[[Η ομπρέλα του Αγίου Πέτρου]]*)
* *Különös házasság,* 1900 (*Ένας παράξενος γάμος*)
* *A Noszty fiú esete Tóth Marival,* 1906/07 (*Η υπόθεση του νεαρού Νόστυ με τη Μέρυ Τοτ*)
* *A fekete város,* 1911 (*Η μαύρη πόλη*)

## Μεταφράσεις στα ελληνικά

* *Η ομπρέλα του Αγίου Πέτρου*, μτφ. Άγγελος Σ. Βλάχος, εκδ. Ωκεανίδα, 1995 
## Παραπομπές


Κατηγορία:Ούγγροι δημοσιογράφοι
Κατηγορία:Ούγγροι μυθιστοριογράφοι
Κατηγορία:Μέλη της Ουγγρικής Ακαδημίας Επιστημών
Κατηγορία:Ούγγροι πολιτικοί