Διαβατήριο Νάνσεν

μικρογραφία|Εμπροσθόφυλλο του διαβατηρίου Νάνσεν που εκδόθηκε στη Γαλλία. Το διαβατήριο εκδόθηκε σε Ρώσους και αργότερα σε άλλους πρόσφυγες που δεν μπόρεσαν να πάρουν τα κοινά διαβατήρια.
Τα **διαβατήρια Νάνσεν** (Nansen), με αρχική και επίσημη ονομασία **διαβατήρια ανιθαγενών**, ήταν διεθνώς αναγνωρισμένα ταξιδιωτικά έγγραφα προσφύγων από το 1922 έως το 1938, που εκδόθηκαν για πρώτη φορά από το Γραφείο της Ύπατης Αρμοστείας για τους Πρόσφυγες της Κοινωνίας των Εθνών σε απάτριδες πρόσφυγες. Γρήγορα έγιναν γνωστά ως «διαβατήρια Νάνσεν» από τον υποστηρικτή τους, τον Νορβηγό πολιτικό και εξερευνητή των πόλων Φρίντγιοφ Νάνσεν.

## Ιστορία
Το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου είδε σημαντική αναταραχή, που οδήγησε σε προσφυγική κρίση. Πολλές κυβερνήσεις ανατράπηκαν και τα εθνικά σύνορα επανασχεδιάστηκαν, συχνά σύμφωνα με γενικά εθνοτικές γραμμές. Σε ορισμένες χώρες ξέσπασε εμφύλιος πόλεμος. Πολλοί άνθρωποι εγκατέλειψαν τα σπίτια τους εξαιτίας του πολέμου ή των διώξεων ή του φόβου τους. Η αναταραχή είχε ως αποτέλεσμα πολλοί άνθρωποι να μείνουν χωρίς διαβατήρια, ή ακόμη και έθνη να τα εκδώσουν, γεγονός που εμπόδισε πολλά διεθνή ταξίδια, παγιδεύοντας συχνά πρόσφυγες. Το επικίνδυνο γεγονός για το διαβατήριο Νάνσεν ήταν η ανακοίνωση του 1921 από τη νέα κυβέρνηση της Σοβιετικής Ένωσης για την ανάκληση της υπηκοότητας των Ρώσων που ζουν στο εξωτερικό, συμπεριλαμβανομένων περίπου 800.000 προσφύγων από τον Ρωσικό Εμφύλιο Πόλεμο. Τα πρώτα διαβατήρια Νάνσεν εκδόθηκαν μετά από μια διεθνή συμφωνία που επιτεύχθηκε στη Διακυβερνητική Διάσκεψη για τα Πιστοποιητικά Ταυτότητας για τους Ρώσους Πρόσφυγες, που συγκλήθηκε από τον Φρίντγιοφ Νάνσεν στη Γενεύη από τις 3 Ιουλίου 1922 έως τις 5 Ιουλίου 1922, στο ρόλο του ως Ύπατου Αρμοστή για Πρόσφυγες για την Κοινωνία των Εθνών. Μέχρι το 1942, τιμήθηκαν από κυβερνήσεις σε 52 χώρες.

Το 1924, η συμφωνία Νάνσεν διευρύνθηκε για να συμπεριλάβει και Αρμένιους, και το 1928 Ασσύριους, Ασσυροχαλδαίους, Βούλγαρους και Τούρκους πρόσφυγες. Περίπου 450.000 διαβατήρια Νάνσεν δόθηκαν σε απάτριδες και πρόσφυγες που χρειάζονταν ταξιδιωτικά έγγραφα, αλλά δεν μπορούσαν να λάβουν ένα από μια εθνική αρχή.

Μετά το θάνατο του Νάνσεν το 1930, το διαβατήριο χειριζόταν το Διεθνές Γραφείο Νάνσεν για τους Πρόσφυγες εντός της Κοινωνίας των Εθνών. Σε εκείνο το σημείο το διαβατήριο δεν περιείχε πλέον αναφορά στη διάσκεψη του 1922, αλλά εκδόθηκαν στο όνομα της Κοινωνίας. Το γραφείο έκλεισε το 1938. Τα διαβατήρια εκδόθηκαν στη συνέχεια από μια νέα υπηρεσία, το Γραφείο της Ύπατης Αρμοστείας για τους Πρόσφυγες υπό την Προστασία της Κοινωνίας των Εθνών στο Λονδίνο.

## Εικόνες

Αρχείο:Nansen cs cover.jpg|Εξώφυλλο διαβατηρίου Νάνσεν.Αστυνομικό τμήμα, Πράγα, Τσεχοσλοβακία, 1930
Αρχείο:Nansen cs stamp.jpg|Σφραγίδα ανανέωσης διαβατηρίου Νάνσεν,Διεθνές Γραφείο Νάνσεν, 1930
Αρχείο:Oslo Nansen.JPG|Αναμνηστική πλακέτα (μερική άποψη) σε εξωτερικό τοίχο, Δημαρχείο του Όσλο, Νορβηγία, 2007


## Κληρονομιά
Το Διεθνές Γραφείο Νάνσεν για τους Πρόσφυγες τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης το 1938 για τις προσπάθειές του να καθιερώσει τα διαβατήρια Νάνσεν.

Ενώ τα διαβατήρια Νάνσεν δεν εκδίδονται πλέον, οι υπάρχουσες εθνικές και υπερεθνικές αρχές, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Εθνών, εκδίδουν ταξιδιωτικά έγγραφα για απάτριδες και πρόσφυγες, συμπεριλαμβανομένων πιστοποιητικών ταυτότητας (ή «διαβατηρίων αλλοδαπών») και ταξιδιωτικών εγγράφων προσφύγων.

## Αξιοσημείωτοι κάτοχοι του διαβατηρίου
* Ρόμπερτ Κάπα
* Σέργιος Τσελεπιδάκης
* Πριγκίπισσα Βέρα Κωνσταντίνοβνα της Ρωσίας
* Μαρκ Σαγκάλ
* Φρανσουάζ Φρένκελ
* Αλεξάντερ Γκάλιτς
* Ζουζάνα Γκιντσάνκα
* Αλεξάντερ Γκρότεντικ
* Γεώργιος Γκουρτζίεφ
* Ανατόλ Χάιντς
* Ζέεβ Γιαμποτίνσκι
* Γιούρι Μέσεν-Γιάσιν – καλλιτέχνης Οπ Αρτ, Ελβετία
* Βλαντίμιρ Ναμπόκοφ – φανταστικά, ο Τιμόφει Πνιν, ο πρωταγωνιστής στο *Pnin*, μετανάστευσε στις Ηνωμένες Πολιτείες με διαβατήριο Νάνσεν, όπως και η Βαλέρια, η πρώτη σύζυγος του Χούμπερτ Χούμπερτ στη *[[Λολίτα]]*
* Αριστοτέλης Ωνάσης
* Κρίκορ Παμπουτσιάν
* Συνταγματάρχης Τομ Πάρκερ
* Άννα Πάβλοβα
* Μεγάλη Δούκισσα Μαρία Παβλόβνα της Ρωσίας
* Γκριγκόλ Περάντζε
* Γιαντβίγκα Πιουσούτσκα
* Σεργκέι Ραχμάνινοφ
* Ντμίτρι Ριαμπουτσίνσκι
* Ραβίνος Μεναχέμ Μέντελ Σνίερσον
* Ότο Σκορτσένυ
* Βίκτορ Στάρφιν
* Ίγκορ Στραβίνσκι
* Ντρις Ρίπχαγκεν
* Βασιλιάς Αλφόνσος ΙΓ΄ της Ισπανίας

## Δείτε επίσης
* Παγκόσμιο Διαβατήριο

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Fridtjof Nansen Memorial Lecture Series Πανεπιστήμιο των Ηνωμένων Εθνών
* The Nansen Passport  New York University Department of Media, Culture, and Communication's Media Archaeology's Dead Media Archive

Κατηγορία:Κοινωνία των Εθνών
Κατηγορία:Έγγραφα ταυτότητας
Κατηγορία:Πρόσφυγες
Κατηγορία:Απατρία
Κατηγορία:Φρίντγιοφ Νάνσεν