Κοτάτσου

μικρογραφία| Ένα σύγχρονο ιαπωνικό ''κοτάτσου''
μικρογραφία| Η κάτω πλευρά ενός ηλεκτρικού ''κοτάτσου'', με τη θερμάστρα ορατή στο κέντρο
μικρογραφία| Τύποι θέρμανσης και στρώματα του ''κοτάτσου''
μικρογραφία| Edo-period ''κοτάτσου'' στο Μουσείο Fukagawa Edo
[μικρογραφία| ''[:ja:豆炭|Οι* μπρικέτες άνθρακα *"Mametan"* χρησιμοποιούνται συνήθως στις αρχές του εικοστού αιώνα]]
Το *'κοτάτσου** είναι είδος Ιαπωνικού επίπλου.  Αποτελείται από ένα χαμηλό, ξύλινο σκελετό τραπεζιού, ο οποίος καλύπτεται από ένα [[φουτόν]] ή μια βαριά [[Πάπλωμα|κουβέρτα]], πάνω στην οποία είναι τοποθετημένο το επάνω μέρος ενός τραπεζιού. Κάτω από αυτήν υπάρχει κάποια πηγή θερμότητας, παλαιότερα ένα [[μαγκάλι]] αλλά τώρα πια μια [[Ηλεκτρισμός|ηλεκτρική]] θερμάστρα, η οποία συχνά είναι  ενσωματωμένη στο το τραπέζι.  ''Το'' κοτάτσου χρησιμοποιείται σχεδόν αποκλειστικά στην Ιαπωνία, αν και παρόμοιες συσκευές χρησιμοποιούνται αλλού: για παράδειγμα το ισπανικό ''[[Brasero (θερμαντήρας)|brasero]]'' ή το ιρανικό ''[[Κορσί|korsi]]''.

== Ιστορία ==
Η ιστορία του ''kotatsu'' ξεκινά την [[Περίοδος Μουρομάτσι|περίοδο Muromachi]] ή [[Σογκουνάτο Ασικάγκα|Ashikaga shogunate]] κατά τον 14ο αιώνα.   Η προέλευσή του είναι απο την ιαπωνική [[εστία]] μαγειρέματος, γνωστή ως το ''[[Ιρόρι|irori]]''. Το κάρβουνο ήταν η κύρια μέθοδος μαγειρέματος και θέρμανσης στο παραδοσιακό ιαπωνικό νοικοκυριό και χρησιμοποιούνταν και για τη θέρμανση του ιρόρι. Μέχρι τον 14ο αιώνα στην Ιαπωνία, είχε προστεθεί μια πλατφόρμα καθισμάτων στο ''irori'' και η λειτουργία μαγειρέματος είχε διαχωριστεί από τη λειτουργία καθιστικού. Πάνω από την ξύλινη πλατφόρμα τοποθετήθηκε ένα πάπλωμα, γνωστό ως ''oki'' που παγιδεύει και συγκεντρώνει τη θερμότητα του καυστήρα κάρβουνου.   Αυτός ο πρόγονος του σύγχρονου κοτάτσου ονομάστηκε ''hori-gotatsu''. Η λέξη ''hori-gotatsu'' (掘り炬燵) προέρχεται από το kanji掘り(hori) που σημαίνει τάφρο, σκάψιμο, 炬 (ko) που σημαίνει δάδα ή φωτιά, και 燵 (tatsu) που σημαίνει πιο ζεστό πόδι.  

Ο σχηματισμός του ''hori-gotatsu'' άλλαξε ελαφρώς κατά τον δέκατο έβδομο αιώνα, την [[Περίοδος Έντο|περίοδο Edo]]. Αυτές οι αλλαγές αποτελούνταν από το δάπεδο γύρω από το irori να σκάβεται σε τετράγωνο σχήμα. Η ξύλινη πλατφόρμα να τοποθετείται γύρω από αυτό, δημιουργώντας την εστία. Στη συνέχεια, η κουβέρτα τοποθετήθηκε ξανά στην πλατφόρμα, όπου μπορεί κανείς να καθίσει με τα πόδια από κάτω για να παραμείνει ζεστός. 

Το κινητό ''kotatsu'' δημιουργήθηκε αργότερα, προερχόμενο από την ιδέα του ''hori-gotatsu'' . Αυτό το ''kotatsu'' δημιουργήθηκε με τη δημοφιλή χρήση του ''[[τατάμι]]'' σε ιαπωνικά σπίτια. Αντί να τοποθετούν τα κάρβουνα στο ''irori'', τοποθετήθηκαν σε πήλινο δοχείο, το οποίο τοποθετήθηκε στο ''τατάμι'' κάνοντας το ''kotatsu'' μεταφερόμενο. Αυτό το πιο μοντέρνο στιλ ''kotatsu'' είναι γνωστό ως το ''oki-gotatsu'' . Η λέξη ''oki-gotatsu'' (置き炬燵) προέρχεται από το kanji 置き(oki) που σημαίνει τοποθέτηση, 炬 που σημαίνει δάδα ή φωτιά, και 燵 σημαίνει πιο ζεστό πόδι. 

Στα μέσα του εικοστού αιώνα το κάρβουνο αντικαταστάθηκε από τον ηλεκτρισμό ως πηγή θέρμανσης. Αντί να έχουμε το κινούμενο πήλινο δοχείο με κάρβουνα κάτω από το ''kotatsu'', ήταν δυνατό να συνδεθεί ένα ηλεκτρικό μηχάνημα θέρμανσης απευθείας στο πλαίσιο του ''kotatsu''. Μέχρι το 1997, η πλειοψηφία (περίπου τα δύο τρίτα) των ιαπωνικών σπιτιών είχαν το σύγχρονο ''irori'' και το 81 τοις εκατό είχε ''kotatsu'', αν και θερμαίνονταν χρησιμοποιώντας ηλεκτρικό ρεύμα αντί για κάρβουνα. Έτσι, το ''kotatsu'' έγινε εντελώς κινητό με ηλεκτρική ενέργεια και έγινε κοινό χαρακτηριστικό των ιαπωνικών σπιτιών κατά τη διάρκεια του χειμώνα.  

== Τύποι ==
Υπάρχουν δύο είδη ''kotatsu που'' χρησιμοποιούνται στην Ιαπωνία σήμερα, τα οποία διαφέρουν ως προς τη διαμόρφωση και τον τύπο της θέρμανσης:

* **Ηλεκτρικό** : Το μοντέρνο στυλ του ''kotatsu'', oki-gotatsu oki-gotatsuき 炬 燵), αποτελείται από ένα τραπέζι με ηλεκτρικό θερμαντήρα που είναι τοποθετημένο στην κάτω πλευρά του τραπεζιού. Αυτό εξελίχθηκε από ένα πήλινο δοχείο με αναμένα κάρβουνα τοποθετημένα κάτω από ένα τραπέζι.  Το ''kotatsu'' συνήθως τοποθετείται σε ένα λεπτό ''futon'', σαν ένα κιλίμι. Μια δεύτερη, πιο χοντρή κουβέρτα τοποθετείται πάνω από το τραπέζι ''kotatsu'', πάνω από το οποίο τοποθετείται η επιφάνεια του τραπεζιού. Ο ηλεκτρικός θερμαντήρας που είναι τοποθετημένος στο κάτω μέρος του τραπεζιού θερμαίνει το χώρο κάτω από το πάπλωμα.
* **Κάρβουνο** : Ο πιο παραδοσιακός τύπος είναι ένα τραπέζι τοποθετημένο πάνω από ένα εσοχή, hori-gotatsu. Το λάκκο σκάβεται στο πάτωμα και έχει βάθος περίπου 40 εκατοστά. Ένας θερμαντήρας [[Ξυλάνθρακας|κάρβουνου]] τοποθετείται κάπου στο πάτωμα, στους τοίχους του λάκκου ή, όπως και στο μοντέρνο στιλ ''kotatsu'', προσαρτημένο στο τραπέζι. 

== Χρήση ==
Τον 21ο αιώνα, το ''κοτάτσου'' αποτελείται συνήθως από τον ηλεκτρικό θερμαντήρα που είναι προσαρτημένος στο πλαίσιο, ο οποίος δεν περιορίζεται πλέον στο ξύλο, αλλά μπορεί να είναι κατασκευασμένος από πλαστικό ή άλλα υλικά. Γενικά, μια κουβέρτα (ή ''shitagake'' ) τοποθετείται πάνω από το πλαίσιο και τη θερμάστρα και κάτω από την επιφάνεια του τραπεζιού. Αυτή η πρώτη κουβέρτα καλύπτεται από μια δεύτερη πιο βαριά κουβέρτα, γνωστή ως ''kotatsu-gake'' (火燵掛布). Το ''Kotatsu-gake'' συχνά είναι διακοσμητικό και μπορεί να σχεδιαστεί για να ταιριάζει με τη διακόσμηση του σπιτιού.  Ο άνθρωπος κάθεται στο πάτωμα ή στα μαξιλάρια ''[[zabuton]]'' με τα πόδια του κάτω από το τραπέζι και την κουβέρτα ριγμένη πάνω από το κάτω μέρος του σώματος. Το ''kotatsu'' σχεδιάστηκε όταν οι άνθρωποι φορούσαν συνήθως [[Λίστα ιαπωνικών ενδυμάτων|παραδοσιακά ρούχα ιαπωνικού στιλ]], όπου η θερμότητα ''εισερχόταν'' από το κάτω μέρος του ρούχου και ανέβαινε και έβγαινε γύρω από το λαιμό, θερμαίνοντας έτσι ολόκληρο το σώμα.

Τα περισσότερα ιαπωνικά σπίτια δεν είναι μονωμένα στον ίδιο βαθμό με μια δυτική κατοικία και δεν έχουν [[κεντρική θέρμανση]], βασιζόμενα έτσι κυρίως στη θέρμανση του χώρου. Η θέρμανση είναι ακριβή λόγω της έλλειψης [[Θερμομόνωση|μόνωσης]] και των ρευμάτων στις κατοικίες. Το ''kotatsu'' είναι ένας σχετικά φθηνός τρόπος για να παραμείνουν ζεστοί το χειμώνα, καθώς τα φουτόν παγιδεύουν τον ζεστό αέρα.  Οι οικογένειες μπορούν να επιλέξουν να συγκεντρώσουν τη δραστηριότητά τους σε αυτήν την περιοχή του σπιτιού για να εξοικονομήσουν ενεργειακό κόστος. Το καλοκαίρι, η κουβέρτα μπορεί να αφαιρεθεί και το ''kotatsu να'' χρησιμοποιηθεί ως κανονικό τραπέζι.

Είναι δυνατό να κοιμηθεί κανείς κάτω από ένα ''κοτάτσου'', αν και αν κανείς δεν είναι αρκετά κοντός, το σώμα του δεν θα είναι πλήρως καλυμμένο. Αυτό γενικά θεωρείται αποδεκτό για έναν σύντομο ύπνο, αλλά όχι για ολονύκτιο ύπνο για πολλούς λόγους: το σώμα κάποιου δεν είναι πλήρως καλυμμένο, με άνιση θέρμανση, το τραπέζι είναι χαμηλό, οπότε μπορεί να αγγίξει τα θερμαντικά στοιχεία κατά λάθος μετακινούμενος ενώ κοιμάται, διακινδυνεύοντας εγκαύματα. Παραδοσιακά, στα παιδιά λένε ότι θα κρυώσουν εάν κοιμούνται κάτω από ένα ''kotatsu'' . Κατοικίδια όπως οι γάτες, όμως, κοιμούνται συχνά κάτω από το ''kotatsu''  και είναι αρκετά μικρά ώστε να χωράνε εντελώς κάτω - όπως οι γάτες που κοιμούνται σε αεραγωγούς δαπέδου σε δυτικές χώρες (τα ιαπωνικά σπίτια δεν διαθέτουν γενικά αεραγωγούς δαπέδου).

Κατά τους χειμερινούς μήνες στην Ιαπωνία, το ''kotatsu'' είναι συχνά το κέντρο της οικιακής ζωής. Το βράδυ τα μέλη της οικογένειας μαζεύονται γύρω από το ''kotatsu'' για να απολαύσουν φαγητό, τηλεόραση, παιχνίδια και συζήτηση, διατηρώντας παράλληλα το κάτω μισό του σώματός τους ζεστό. Έχει ειπωθεί ότι "μόλις βρεθεί κανείς κάτω από το ''kotatsu'', όλες οι ανησυχίες του εξαφανίζονται καθώς μια οικεία ζεστασιά σας περιβάλλει και χαλαρώνετε τελείως." 

== Άλλες χώρες ==
Υπάρχουν παρόμοια συστήματα σε χώρες σε όλο τον κόσμο: οικονομικοί και συχνά κοινωνικοί τρόποι για να διατηρείται κανείς ζεστός ενώ κάθεται. Στην Ισπανία και την Πορτογαλία, το **' είναι ένα μικρό στρογγυλό τραπέζι με έναν θερμαντήρα *brasero* (δηλαδή ένα μαγκάλι) από κάτω. Οι Κάτω Χώρες χρησιμοποιούσαν σόμπα ποδιών. Στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Βρετανοί Βασιλικοί Μηχανικοί έχτισαν «ιαπωνικούς θερμαντήρες ποδιών» στα χαρακώματα. 

Για αιώνες, ένα παρόμοιο είδος που ονομάζεται *[[Σαντάλι|sandali]]* χρησιμοποιείται ευρέως στο Τατζικιστάν και το Αφγανιστάν. Ακόμη και σήμερα χρησιμοποιούνται σε πολλά παραδοσιακά σπίτια, ως ένα ζεστό οικογενειακό μέρος για φαγητό. Ένα παρόμοιο αντικείμενο που ονομάζεται *[[Κορσί|korsi]]* χρησιμοποιείται στο Ιράν .

Στην Κίνα και την Κορέα χρησιμοποιείται παραδοσιακά η ενδοδαπέδια θέρμανση. Οι συσκευές, που χρησιμοποιούνται με παρόμοιο τρόπο, είναι, αντίστοιχα, μια σόμπα Kang και μια *[[Ονντόλ|ondol]]*.

## Δείτε επίσης

* *Chabudai*, ένα κοντό τραπέζι που χρησιμοποιείται σε παραδοσιακά ιαπωνικά σπίτια
* *Hibachi*, μια παραδοσιακή ιαπωνική συσκευή θέρμανσης
* Ηλεκτρική κουβέρτα
* Κορσί

## Βιβλιογραφικές αναφορές

Κατηγορία:Ιαπωνικά αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά
Κατηγορία:Θέρμανση
Κατηγορία:Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα ιαπωνικά
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις