Απόλλων Καλαμαριάς (καλαθοσφαίριση ανδρών)

Ο **Μορφωτικός Γυμναστικός Σύλλογος Καλαμαριάς ο Απόλλων** είναι ελληνικό αθλητικό σωματείο το οποίο εδρεύει στην Καλαμαριά. Ιδρύθηκε στις 24 Ιανουαρίου 1926 από μία παρέα Ποντίων, για τους οποίους αποτελεί σημείο αναφοράς μέχρι σήμερα. Τα επίσημα χρώματα του είναι το μαύρο και το κόκκινο. Στο έμβλημα του απεικονίζεται ο θεός της μουσικής, των τεχνών και του φωτός, Απόλλων.

Το τμήμα ανδρικής καλαθοσφαίρισης διαθέτει νομική μορφή ερασιτεχνικού σωματείου. Ιδρύθηκε το 1959, τριάντα χρόνια περίπου μετά τη σύλληψη του ευρύτερου ιστορικού συλλόγου. Έδρα του τμήματος είναι το Δημοτικό Αθλητικό Κέντρο Καλαμαριάς, χωρητικότητας 500 θεατών.

## Ιστορική αναδρομή
### Τραπεζούντα
Το τμήμα μπάσκετ έχει τις ρίζες του στο 1910 στην Τραπεζούντα. Ο σύλλογος υπήρχε με την ονομασία ** Απόλλων Τραπεζούντας** (ή Απόλλων Πόντου) ιδρύθηκε στην Τραπεζούντα το 1910, και το γήπεδό της κατά πάσα πιθανότητα βρίσκονταν κοντά στο λιμάνι της πόλης. Στην περιοχή του Πόντου ήδη υπήρχε ο αθλητικός σύλλογος «Πόντος» από το 1903 στη Μερζιφούντα. Σύµφωνα µε µαρτυρίες του σοφού δασκάλου Γεώργιου Κυπαρισσίδη, ο σύλλογος ηταν Μορφωτικός, Μουσικός και Γυµναστικός για την εκµάθηση µουσικών οργάνων (κυρίως λύρας), κιθάρας, µαντολίνου, ακορντεόν και πιάνου. Παράλληλα διατηρούσε τµήµατα γνώσης ποντιακών παραδοσιακών χορών, ποντιακού θεάτρου και οικοκυρικών (ράψιµο, κέντηµα κλπ.) αλλά είχε και οµάδες **καλαθοσφαίρισης**, αγοριών – κοριτσιών. 

Ο Τραπεζούντιος «Απόλλων» είχε έµβληµα τον θεό Απόλλωνα µε ένα κεµεντζέ στο χέρι και χρώµατα γαλάζιο – άσπρο, όπως η ελληνική σηµαία.

### Το ξεκίνημα
Το πρώτο τμήμα καλαθοσφαίρισης του Απόλλωνα Καλαμαριάς ιδρύθηκε το 1959 με πρωτοβουλία του Γιώργου Μελιάδη. Πρώτος προπονητής της ομάδας υπήρξε ο Ανέστης Πεταλίδης. Στα πρώτα βήματα του συλλόγου τη στελέχωση των ερασιτεχνικών του τμημάτων με νεαρούς αθλητές από τα σχολεία είχε αναλάβει ο Γιάννης Σεραφειμίδης, καθηγητής φυσικής αγωγής.

Ο Απόλλων απότελεί ένα από τα σωματεία που το 1976 ίδρυσαν την Ένωση Καλαθοσφαιρικών Σωματείων Θεσσαλονίκης, την πρώτη ένωση καλαθοσφαιρικών σωματείων που δημιουργήθηκε στην Ελλάδα.

#### Η θητεία στην Α' Εθνική (αρχές δεκαετίας 1970)
Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, δέκα χρόνια μετά την ίδρυση της ομάδας, με το Πανελλήνιο Πρωτάθλημα να έχει ήδη παραδώσει τη σκυτάλη στην Α' Εθνική Κατηγορία, ο Απόλλων αγωνίστηκε τρεις φορές στο κορυφαίο επίπεδο.

Συγκεκριμένα την περίοδο 1970-71 ανήλθε στην Α' Εθνική εις βάρος του Αμαρουσίου, του οποίου επιβλήθηκε στον κρισιμότερο από τους αγώνες μπαράζ του 1970. Εκεί διεκδίκησε το Πρωτάθλημα Ελλάδος απέναντι σε 13 ισχυρές ομάδες. Στην τελική κατάταξη βρέθηκε στην 11η θέση, έχοντας συλλέξει 9 νίκες και 17 ήττες, όσες συγκέντρωσε και ο Αετός Θεσσαλονίκης. Ο αθλητής του συλλόγου Τάσος Καλαντίδης αναδείχθηκε τρίτος παραγωγικότερος σκόρερ του Πρωταθλήματος (661 πόντοι). 

Δύο χρόνια μετά, την αγωνιστική περίοδο 1972-73, ο Απόλλων επέστρεψε στην Α' Εθνική σημειώνοντας 8 νίκες και 18 ήττες. Στον τελικό βαθμολογικό πίνακα, που περιελάμβανε 14 ομάδες συνολικά, η ομάδα της Καλαμαριάς τερμάτισε στη 12η θέση. Tην περίοδο εκίνη το ρόστερ ηταν: Καλαντίδης, Χατζηΐωάννου, Χωλόπουλος, Παπαθεοδώρου, Ἀφεντουλίδης, Παυλίδης, Κουρτσίδης, Βαφειάδης, Τραυλὸς.

Την επόμενη χρονιά, 1973-74, οπότε διοργανώθηκε για πρώτη φορά και το Πρωτάθλημα της Β' Εθνικής, ο Απόλλων συμμετείχε ξανά στην Α' Εθνική. Με τις ομάδες να έχουν πλέον μειωθεί σε 12, ο σύλλογος δεν πέτυχε καμία νίκη σε 22 αγώνες και τερμάτισε τελευταίος.

Την ανδρική ομάδα της δεκαετίας του '70 που ανήλθε στην Α' Εθνική αποτελούσαν οι Φώτης Ντέλος, Απόστολος Χατζηιωάννου, Γιώργος Κουρτσίδης, Σωτήρης Τραυλός, Στέλιος Καλαντίδης, Νίκος Χαραλαμπίδης, Ηλίας Καλπίδης, Θόδωρος Παυλίδης, Παναγιώτης Βαφειάδης, Σταύρος Χωλόπουλος, Αριστοτέλης Παπαθεοδώρου, Τάσος Μπαλτατζίδης και Γιώργος Αφεντουλίδης.

Το 1974 η ομάδα της Καλαμαριάς υφίσταται «αφαίμαξη» από τους συντοπίτες της Άρη και Π.Α.Ο.Κ., καθώς τρεις παίκτες της (Χωλόπουλος, Χατζηιωάννου και Καλαντίδης) έλαβαν μεταγραφή στους «κίτρινους», ενώ ο Ηλίας Καλπίδης στο «δικέφαλο του Βορρά». Την ίδια εποχή, κάποιοι άλλοι αθλητές άφησαν τη Θεσσαλονίκη για προσωπικούς λόγους με αποτέλεσμα ο σύλλογος να χάσει μεγάλο μέρος από τη δύναμή του.

#### Οι δεκαετίες του 1980 και 1990

Παρόλο που έχασε τον πρωταγωνιστικό του ρόλο και αποδυναμώθηκε, ο Απόλλων παρέμεινε στις εθνικές κατηγορίες για πολλά χρόνια, ενώ μόλις το 2001 υποβιβάστηκε για πρώτη φορά στο τοπικό Πρωτάθλημα της Ε.ΚΑ.Σ. Θεσσαλονίκης.

Κατά την αγωνιστική περίοδο 1988-89 ο σύλλογος, στα πλαίσια του Πρωταθλήματος της Γ' Εθνικής Κατηγορίας, κατέλαβε την πρώτη θέση στο βαθμολογικό πίνακα του Ομίλου Θεσσαλονίκης, για να αναδειχθεί λίγο αργότερα Υπερπρωταθλητής Βορρά. Πιο πρόσφατα, την περίοδο 1995-96 αναδείχθηκε Πρωταθλήτρια Ομάδα του 2ου Ομίλου Βορρά της Γ' Εθνικής Κατηγορίας.

#### Η δεκαετία του 2000 στη Γ' Εθνική (1999-2008)
Η αλλαγή της χιλιετίας βρήκε τον Απόλλωνα στη Γ' Εθνική Κατηγορία από την οποία υποβιβάστηκε μετά το τέλος της αγωνιστικής περιόδου 2000-01. Πιο συγκεκριμένα, ο σύλλογος διαγωνίστηκε στον 1ο Όμιλο Βορρά, τον οποίο συνέθεσαν τη χρονιά αυτή 14 ομάδες. Στον τελικό βαθμολογικό πίνακα παρατηρήθηκε τετραπλή ισοβαθμία στις θέσεις 8 έως 11 τις οποίες κατέλαβαν οι ομάδες που συγκέντρωσαν 12 νίκες και 14 ήττες. Ο Απόλλων τοποθετήθηκε στη 10η θέση, εντός της ζώνης του υποβιβασμού.

Μετά από μια διετία στο τοπικό Πρωτάθλημα της Θεσσαλονίκης, ο Απόλλων επέστρεψε για μία χρονιά στη Γ' Εθνική, το 2003-04. Τοποθετήθηκε στο 2ο Όμιλο Βορρά, ανάμεσα σε 13 ακόμη ομάδες, τερματίζοντας στη 13η και προτελευταία θέση της τελικής βαθμολογικής κατάταξης. Η συγκομιδή της χρονιάς, 4 νίκες και 22 ήττες, δεν ήταν αρκετή να συγκρατήσει την ομάδα σε εθνικό επίπεδο.

Την αγωνιστική περίοδο 2005-06 ο Απόλλων πραγματοποίησε νέα επιστροφή στη Γ' Εθνική, καταφέρνοντας αυτή τη φορά να εξασφαλίσει την παραμονή του με σχετική άνεση. Ειδικότερα στα πλαίσια του 1ου Ομίλου Βορρά έδωσε 26 αγώνες συλλέγοντας 16 νικηφόρα αποτελέσματα. Στην τελική κατάταξη των 14 ομάδων, η ομάδα της Καλαμαριάς κατέλαβε την 5η θέση.

Την επόμενη περίοδο, 2006-07, η ομάδα της Καλαμαριάς αγωνίστηκε εκ νέου στον 1ο Όμιλο Βορρά, διεκδικώντας την άνοδο απέναντι σε 13 αντιπάλους. Στην τελική κατάταξη παρατηρήθηκε τριπλή ισοβαθμία για τις θέσεις 8 έως 10 ανάμεσα στις ομάδες που συγκέντρωσαν 12 νίκες και 14 ήττες: τον Απόλλωνα, το Φοίνικα Λάρισας και το Φίλιππο Βέροιας. Βάσει των μεταξύ τους αποτελεσμάτων ο Απόλλων τοποθετήθηκε στη 10η θέση, πάνω από τη ζώνη του υποβιβασμού.

Κατά την αγωνιστική περίοδο 2007-08 ο σύλλογος ανέκαμψε θεαματικά συλλέγοντας 24 νίκες σε 26 αγώνες στα πλαίσια του Πρωταθλήματος του 2ου Ομίλου Βορρά της Γ' Εθνικής. Οι 50 βαθμοί που συγκέντρωσε χάρισαν στην ομάδα την κορυφή της κατάταξης και την άνοδο στη Β' Εθνική Κατηγορία.

#### Η πρόσφατη τριετία στη Β' Εθνική (2008-2011)
Την αγωνιστική περίοδο 2008-09 η ομάδα επέστρεψε στα γήπεδα της Β' Εθνικής μετά από απουσία μεγαλύτερη της μιας δεκαετίας σε διάρκεια. Με προπονητή τον παλαιό διεθνή καλαθοσφαιριστή Τζον Κόρφα  διεκδίκησε την άνοδο στην Α2 Εθνική απέναντι σε 15 αντιπάλους (τότε η Β' Εθνική αποτελούταν από έναν Όμιλο). Συλλέγοντας 15 νίκες και 15 ήττες, ισοβάθμισε με τον Αίαντα Ευόσμου και εν τέλει τοποθετήθηκε στην 9η θέση του τελικού βαθμολογικού πίνακα. Τη χρονιά αυτή η Καλαμαριά επανεμφανίστηκε στο θεσμό του Κυπέλλου Ελλάδος, γνωρίζοντας την ήττα στην πρεμιέρα με σκορ 75-65 από τον Αρκαδικό.

Ο Κόρφας συνέχισε να προπονεί τον Απόλλωνα μέχρι τον Ιανουάριο του 2010, οπότε και υπέβαλε την παραίτησή του. Αντικαταστάθηκε από το Χρήστο Κωνσταντινίδη με τον οποίο η ομάδα ολοκλήρωσε την περίοδο 2009-10. Η τελευταία ολοκλήρωσε τις αγωνιστικές τις υποχρεώσεις έχοντας συγκεντρώσει για δεύτερη συνεχή χρονιά 15 νίκες και 15 ήττες, αν και βρέθηκε υψηλότερα στην τελική κατάταξη και ειδικότερα στην 7η θέση. Την ίδια χρονιά ο Απόλλων συμμετείχε και στην 1η Αγωνιστική της Α' Φάσης του Κυπέλλου Ελλάδος, όπου αποκλείστηκε κατόπιν ήττας με σκορ 74-76 από το Ρέθυμνο.

Την επόμενη χρονιά, 2010-11, ο Απόλλων άλλαξε διαδοχικά τρεις προπονητές. Συγκεκριμένα ξεκίνησε τη χρονιά με το Θάνο Δελαπάσχο (με συνεργάτη τον Πασχάλη Λέρα), ο οποίος αντικαταστάθηκε στα τέλη Νοεμβρίου από το Θόδωρο Αλμπάνη. Με τη σειρά του αυτός παρέδωσε τη σκυτάλη στα μέσα Δεκεμβρίου στον Αντώνη Μπαξεβάνη, με τον οποίο ολοκληρώθηκε η περίοδος. Στο Πρωτάθλημα η Καλαμαριά συγκέντρωσε 11 νίκες και 19 ήττες, κάτι που είχε σαν αποτέλεσμα να τερματίσει εντός της ζώνης του υποβιβασμού και ειδικότερα στη 13η θέση σε σύνολο 16 συλλόγων. Σε ό,τι αφορά το Κύπελλο, ο Απόλλων και πάλι δεν ξεπέρασε την 1η Αγωνιστική της Α' Φάσης γνωρίζοντας τον αποκλεισμό από το Λαύριο με σκορ 51-77.

#### Πτωτική πορεία (2011-2014)
Την αγωνιστική περίοδο 2011-12 ο Απόλλων αγωνίστηκε στη Γ' Εθνική Κατηγορία και συγκεκριμένα στο 2ο Όμιλο Βορρά. Έχοντας πλέον το Άκη Παπαμαυρουδή στον πάγκο, η ομάδα συνέλεξε 9 νίκες και 13 ήττες στα πλαίσια του Πρωταθλήματος. Στην τελική κατάταξη βρέθηκε στην 9η θέση σε σύνολο 12 ομάδων με αποτέλεσμα να εξασφαλίσει την παραμονή της στο ίδιο επίπεδο για το επόμενο φθινόπωρο.

Εντούτοις την επόμενη χρονιά, 2012-13, η απόδοση της ομάδας έπεσε κατακόρυφα με αποτέλεσμα να συγκεντρώσει μόνο 3 νίκες σε 24 αγώνες. Στον τελικό βαθμολογικό πίνακα του 2ου Ομίλου Βορρά - τον οποίο και συνέθεσαν 13 συνολικά ομάδες - η Καλαμαριά κατέλαβε τη 12η και προτελευταία θέση με αποτέλεσμα να υποβιβαστεί στο τοπικό Πρωτάθλημα της Ε.ΚΑ.Σ. Θεσσαλονίκης για πρώτη φορά μετά από μία δεκαετία περίπου. Προπονητής της ομάδας ήταν για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά ο Παπαμαυρουδής.

Τον Ιούνιο του 2013 έληξε η συνεργασία του Απόλλωνα με τον Παπαμαυρουδή.  Τη θέση του προπονητή ανέλαβε στη συνέχεια ο Χρήστος Ευσταθιάδης, ο οποίος παρέμεινε στην ομάδα μέχρι τον Ιανουάριο του 2014. Την αγωνιστική περίοδο 2013-14 στο Πρωτάθλημα της Α' Κατηγορίας Ανδρών της Ε.ΚΑ.Σ. Θεσσαλονίκης ανέλαβαν να ολοκληρώσουν οι Θάνος Γιαννικόπουλος και Σωτήρης Κεσίδης. Τον τίτλο του Πρωταθλητή Θεσσαλονίκης διεκδίκησαν 14 ομάδες που συνέθεσαν έναν μοναδικό όμιλο. Στην τελική βαθμολογική κατάταξη ο σύλλογος της Καλαμαριάς κατέλαβε την τελευταία θέση, με αποτέλεσμα να υποβιβαστεί περαιτέρω στη Β' Κατηγορία. Ο απολογισμός της χρονιάς ήταν συγκεκριμένα 2 νίκες και 24 ήττες.

#### Προσπάθεια ανάκαμψης (2014-2017)
Το Μάιο του 2014 ο Απόλλων υπέγραψε συμβόλαιο διετούς διαρκείας με τον Πόλυ Γεωργιάδη. Την αγωνιστική περίοδο 2014-15 ο Απόλλων διαγωνίστηκε στο Πρωτάθλημα της Β' Κατηγορίας και συγκεκριμένα στο 2ο Όμιλο. Έχοντας να αντιμετωπίσει 14 αντιπάλους, ολοκλήρωσε τις αγωνιστικές του υποχρεώσεις για την κανονική περίοδο στην κορυφή του βαθμολογικού πίνακα, έχοντας υποστεί μόλις μία ήττα σε 26 αγώνες. Σαν αποτέλεσμα επέστρεψε και στην Α' Κατηγορία. Στη συνέχεια αγωνίστηκε στο «Nick Galis Hall» εναντίον του Κεραυνού Αγίου Παύλου, πρωτοπόρου του έτερου Ομίλου, ώστε να αναδειχθεί ο Υπερπρωταθλητής της Κατηγορίας. Επικρατώντας με σκορ 55-56 ο Απόλλων κατέκτησε τον τίτλο αυτό.

Την επόμενη χρονιά, 2015-16, ο Απόλλων ανταγωνίστηκε 13 συλλόγους για την κατάκτηση του Πρωταθλήματος της Α' Κατηγορίας Θεσσαλονίκης. Μετά το πέρας της κανονικής περιόδου βρέθηκε στην 3η θέση, έχοντας συλλέξει 18 νίκες και 8 ήττες. Ισοβάθμισε με την Ελπίδα Τούμπας που, ωστόσο, τοποθετήθηκε χαμηλότερα βάσει των μεταξύ τους αποτελεσμάτων. Βάσει της προκήρυξης της χρονιάς ο Απόλλων δεν δικαιούταν να ανέλθει στις εθνικές κατηγορίες. Η άρνηση, εντούτοις, του πρωτοπόρου Κεραυνού Αγίου Παύλου να ανέλθει στη Γ' Εθνική χάρισε τη θέση του στην ομάδα της Καλαμαριάς. Την ίδια περίοδο ο Απόλλωνας κατόρθωσε να φτάσει στους Ημιτελικούς του θεσμού του Κυπέλλου Ανδρών της Ε.ΚΑ.Σ.Θ., όπου και ηττήθηκε από τον Κεραυνό με σκορ 71-72.

Την αγωνιστική περίοδο, 2016-17, ο Μ.Γ.Σ. Απόλλων Καλαμαριάς αγωνίστηκε στο Πρωτάθλημα της Γ' Εθνικής Κατηγορίας Ανδρών, που διοργανώνει η Ελληνική Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης, και ειδικότερα στον 1ο Όμιλο Βορρά. Πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου το 2016-17 ηταν ο Αλέξανδρος Νεράντζης, γενικός αρχηγός των τμημάτων καλαθοσφαίρισης ο Ιωάννης Παυλίδης και έφορος ο Παναγιώτης Βαφειάδης. Καθήκοντα πρώτου προπονητή διατηρεί από το Μάιο του 2014 ο Πόλυς Γεωργιάδης με άμεσο συνεργάτη το Θάνο Γιαννικόπουλο.

## Έδρα
Έδρα του συλλόγου είναι το Δημοτικό Αθλητικό Κέντρο Καλαμαριάς χωρητικότητας 500 θέσεων.

## Περίοδοι σε εθνικές κατηγορίες

## Έμβλημα
Στο έμβλημα της ομάδας απεικονίζεται ο θεός της μουσικής, των τεχνών και του φωτός, Απόλλων, καθώς και το σύμβολό του, η λύρα.


Αρχείο:MGSK Apollon.png|Σήμα ανδρικού τμήματος καλαθοσφαίρισης
Αρχείο:Apollon Kalamarias Basketball Academy Logo.jpg|Σήμα ακαδημιών καλαθοσφαίρισης


## Πρόσωπα



## Τίτλοι - διακρίσεις
Ο σύλλογος έχει 7 συμμετοχές στην Β΄ Εθνική Κατηγορία.

## Ρόστερ παλαιότερων ετών
*1975-76: Τάσος Φραγκουλίδης, Φώτης Ντέλλος, Ι.Καλπίδης, Π.Καρπόζηλος, Ι.Δημητριάδης, Κ.Ραμπότας, Γ.Παπαδόπουλος, Μιχ.Μελιδώνης, Γ.Αφεντουλίδης, Σωτ.Τραυλός 		 
*1988-89: Χρ.Χατζόπουλος, Μαυρουδής Παπαμαυρουδής, Χρ.Κριτσοτάκης, Αθ.Κυρλέσης, Κ.Στράτος, Γιώργος Κωνσταντινίδης, Δ.Βαρδακας, Ευρυπίδης Καραδανάς, Θεοδόσης Μπακογλίδης, Ιωσήφ Χριστοδουλίδης 		 
*1996-97: Γιώργος Δοξάκης, Εμ. Παρμαξίδης, Γιώργος Παυλίδης, Ν.Βάρδας, Γιώργος Ιντζές, Ι.Μαναβάκης, Δ.Φιστές, Σεραφείμ Οικονόμου, Ι.Πετρίδης, Χριστόδουλος Πανταζής, Κ.Μπιρμπίρης 
*2010-11 (Μπαξεβάνης): Χατζημιχαηλίδης, Ντάλης, Κουπαράνης, Τουβετζίδης, Τανακίδης, Μούμογλου, Γιοσμάς, Παυλίδης, Φαντζαντούροφ, Βασιλείου, Μελίδης 
*2017-18 (Γεωργιάδης): Χαρτόπουλος, Αποστόλου, Σταματέλος, Κουκουλίδης, Μαχαιριανάκης, Σπυρόπουλος, Καλαμούκης, Χατζίδης, Στυλιανίδης 
*2018-19 (Τσεσμετζής): Κουκουλίδης, Μαχαιριανάκης, Μύθιλλος, Θάνος Τσιμπής, Δημήτρης Σαμαράς, Αγραφιώτης, Μόρας, Ακριτίδης, Αθαναηλίδης, Γουναρόπουλος 
*2019-20 (Καραμουσαλίδης): Βογιατζής Δ., Σκεμπής, Ανδρεάδης, Κυφωνίδης, Καρασίμος, Κεραμάρης, Μακρής, Κόκκιος, Γιαννακός, Γεροστάθης, Τσίγκας 
*2021-22 (Πολυμένης): Γκαντίδης Θ., Σμυρλής, Μπαγκντασαριάν, Πολυμένης, Κουκουράτος, Ζαχαρής, Μπακογλίδης, Νησιώτης, Πανούδης, Βεργόπουλος, Φωτιάδης, Μακούλης, Γκαντίδης Μ. 
*2022-23 (Πολυμένης): Γκαντίδης, Καρυπίδης, Ζάγκας, Βούκα, Λιλής, Πάσσαρης, Μακούλης, Πανούδης, Φεστερίδης, Κατάνος, Τσίγκας, Λαδόπουλος 

## Παραπομπές


## Βιβλιογραφία
* «Απόλλων Καλαμαριάς» στο συλλογικό έργο «Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού» (σσ. 28-35), επιμέλεια: Θανάσης Γεωργιάδης, Πάνος Καϊσίδης, Δουκαίνη Μπαχαράκη, Στάθης Πελαγίδης, Θωμάς Σαββίδης, Βασίλειος Ταρνανίδης, Λία Τσακτσίρα. Θεσσαλονίκη: Μαλλιάρης Παιδεία, Έθνος, 2006. ISBN 9789604570089

## Πηγές
*Ιστορία Απόλλωνα

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 
* Ιστότοπος Φιλάθλων: «Απόλλων, Πόντος, Προσφυγιά κι αίμα της καρδιάς»
* .
* Μ.Γ.Σ. Απόλλων Καλαμαριάς, ανενεργός επίσημος ιστότοπος του τμήματος καλαθοσφαίρισης ανδρών και γυναικών.

Ανδρων
Κατηγορία:Ελληνικοί σύλλογοι καλαθοσφαίρισης
Κατηγορία:Σωματεία Ε.ΚΑ.Σ.Θ.
Κατηγορία:Ιδρύσεις ομάδων καλαθοσφαίρισης το 1959