Περσική λογοτεχνία

[thumb|Το περσικό αντίγραφο του [Χειρόγραφο|χειρογράφου Καλίλα και Ντίμνα από το 1429 απεικονίζει το τσακάλι που προσπαθεί να παραπλανήσει το λιοντάρι (Τοπ Καπί, Κωνσταντινούπολη).|277x277εσ]]
[thumb|Σκηνή από το περσικό έπος ''[Σαχναμέ* που περιγράφει τα κατορθώματα του μυθικού ήρωα [[Ροστάμ]].|391x391εσ]]
Η *'περσική λογοτεχνία*' ([[Περσική γλώσσα|περσικά]] ادبیات فارسی‎) περιλαμβάνει προφορικές συνθέσεις και γραπτά κείμενα στην περσική γλώσσα. Θεωρείται μια από τις παλιότερες [[Λογοτεχνία|λογοτεχνίες]] του κόσμου και εκτείνεται σε μια περίοδο δυόμισι χιλιετιών.

==Ιστορία==
Οι πηγές της βρίσκονται στην περιοχή του ευρύτερου Ιράν, όπως στο σημερινό [[Ιράν]], το [[Ιράκ]], το [[Αφγανιστάν]], ο [[Καύκασος]], η [[Τουρκία]], περιοχές της [[Νότια Ασία|νότιας Ασίας]] και της [[Κεντρική Ασία|κεντρικής Ασίας]] (όπως το [[Τατζικιστάν]]) όπου η [[Περσική γλώσσα|περσική]] ήταν είτε [[Μητρική γλώσσα|μητρική]] είτε [[επίσημη γλώσσα]]. Για παράδειγμα ο  [[Τζελαλεντίν Ρουμί]], ένας από τους πιο αγαπημένους [[Πέρσες]] ποιητές, που γεννήθηκε στο Μπαλκ (σύγχρονο Αφγανιστάν) ή στο Ουάκς (σύγχρονο Τατζικιστάν), έγραψε στην περσική γλώσσα και έζησε στην Κόνια (σημερινή Τουρκία) που εκείνη την εποχή ήταν η πρωτεύουσα των [[Δυναστεία των Σελτζούκων|Σελτζούκων]] στην [[Μικρά Ασία|Ανατολία]]. Οι [[Γαζναβίδες]] κατέλαβαν μεγάλες εδαφικές εκτάσεις και αρκετές περιοχές στην [[Ανατολική Ασία|ανατολική]] και κεντρική Ασία και υιοθέτησαν τα περσικά ως γλώσσα της βασιλικής αυλής. Επομένως υφίσταται περσική λογοτεχνία από το Ιράν, την [[Μεσοποταμία]], το [[Αζερμπαϊτζάν]], την περιοχή του ευρύτερου Καυκάσου, την Τουρκία, το [[Πακιστάν]], το [[Μπανγκλαντές]], την [[Ινδία]], το [[Τατζικιστάν]] και άλλα μέρη της κεντρικής Ασίας. Δεν είναι όλη η περσική λογοτεχνία γραμμένη στην περσική γλώσσα καθώς ορισμένοι θεωρούν ότι συμπεριλαμβάνονται και έργα που γράφτηκαν από Πέρσες ή Ιρανούς σε άλλες γλώσσες, όπως τα [[Ελληνική γλώσσα|ελληνικά]] και τα [[Αραβική γλώσσα|αραβικά]]. Ταυτόχρονα δεν είναι γραμμένη όλη η περσική λογοτεχνία από Πέρσες ή Ιρανούς καθώς [[Τούρκοι (έθνος)|Τούρκοι]], Καυκάσιοι και Ινδοί ποιητές και συγγραφείς έχουν επίσης χρησιμοποιήσει την περσική γλώσσα.

Περιγράφεται ως μια από τις σπουδαιότερες λογοτεχνίες της ανθρωπότητας ενώ ο [[Γιόχαν Βόλφγκανγκ φον Γκαίτε]] εκτιμά ότι είναι μία από τις τέσσερις κύριες εκπροσώπους της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Η περσική λογοτεχνία έχει τις ρίζες της σε επιζώντα έργα της μέσης περσικής και της παλαιάς περσικής εποχής. Αυτή η τελευταία χρονολογείται από το 522 πΧ, ημερομηνία ανακάλυψης της [[Αχαιμενιδική Αυτοκρατορία|αχαιμενιδικής]] επιγραφής. Το μεγαλύτερο μέρος της επιζήσασας περσικής λογοτεχνίας, ωστόσο, προέρχεται από την εποχή αμέσως μετά τη μουσουλμανική κατάκτηση της Περσίας το 650 μΧ. Μετά την ανάληψη της εξουσίας από τους [[Χαλιφάτο των Αββασιδών|Αββασίδες]] (750 μΧ), οι Ιρανοί έγιναν γραμματείς και γραφειοκράτες του ισλαμικού [[Χαλιφάτο|χαλιφάτου]] και επίσης συγγραφείς και ποιητές του. Η λογοτεχνία στην νεότερη περσική γλώσσα ήκμασε στις περιοχές [[Χορασάν]] και [[Υπερωξιανή]] εξαιτίας πολιτικών αιτιών καθώς εκεί αναπτύχθηκαν οι πρώτες ιρανικές δυναστείες του μεταϊσλαμικού Ιράν, όπως οι [[Ταχιρίδες]] και οι [[Σαμανίδες]].

Πέρσες ποιητές όπως οι [[Σααντί Σιραζί]], [[Χαφέζ]], Αττάρ, [[Νιζαμί]], [[Τζελαλεντίν Ρουμί]], [[Φερντοσί]] και [[Ομάρ Καγιάμ]] είναι γνωστοί και στον [[Δυτικός Κόσμος|δυτικό κόσμο]] και έχουν επηρεάσει τη λογοτεχνία πολλών λαών.


==Παραπομπές==
<references />

==Πηγές==
* 

== Περαιτέρω μελέτη ==
* 
* Aryanpur, Manoochehr. *A History of Persian Literature*. Tehran: Kayhan Press, 1973
* Chopra, R.M., "Eminent Poetesses of Persian", Iran Society, Kolkata, 2010.
* Chopra, R.M., "The Rise Growth And Decline of Indo-Persian Literature", 2012, published by Iran Culture House, New Delhi and Iran Society, Kolkata. Revised edition published in 2013.
* Zellem, Edward. 
* Clawson, Patrick. *Eternal Iran*. Macmillan, 2005. .
* Browne, E.G.. *Literary History of Persia* 1998. .
* Browne, Edward G.. *Islamic Medicine*. 2002. 
* Rypka, Jan. *History of Iranian Literature*. Reidel Publishing Company, 1968. . .
* Schimmel, Annemarie (1992). *A Two-colored Brocade: The Imagery of Persian Poetry*. University of North Carolina Press, USA. .
* Tikku, G.L. *Persian Poetry in Kashmir*. 1971. 
* Walker, Benjamin. *Persian Pageant: A Cultural History of Iran. '' Calcutta: Arya Press, 1950.
* Zellem, Edward. 
* Chopra, R.M., "Great Poets of Classical Persian", 2014, Sparrow Publication, Kolkata, .

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* National Committee for the Expansion of the Persian Language and Literature  (شورای گسترش زبان و ادبیات فارسی)
* The Packard Humanities Institute: Persian Literature in Translation (currently down) (latest archived version)
* Persian literature at Encyclopædia Britannica
* Persian Literature & Poetry at parstimes.com

Λογοτε