Μικρή Αντάντ

thumb|Τα μέλη της Μικρής Αντάντ
Η **Μικρή Αντάντ** (τσεχικά: Malá dohoda, ρουμανικά: Mica Antantă, σερβικά: Мала Антанта/Mala Antanta) ήταν συμμαχία που σχηματίστηκε το 1920 και το 1921 από την Τσεχοσλοβακία, τη Ρουμανία και το Βασίλειο των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων (Γιουγκοσλαβία από το 1929 και μετά) με σκοπό την κοινή άμυνα ενάντια στον ουγγρικό αναθεωρητισμό και την προοπτική της αποκατάστασης των Αψβούργων στην Αυστρία ή την Ουγγαρία. Η Γαλλία υποστήριξε τη συμμαχία υπογράφοντας συνθήκες με κάθε χώρα μέλος. Η ταχεία ανάπτυξη της γερμανικής ισχύος προκάλεσε την κατάρρευσή της το 1938 και δεν τέθηκε ποτέ σε λειτουργία εν καιρώ πολέμου.

## Προέλευση
Οι πρώτες προσπάθειες αναζήτησης αμοιβαίας υπεράσπισης των διαδόχων κρατών της Αυστροουγγαρίας έγιναν κατά τη Σύνοδο Ειρήνης του Παρισιού το 1919. Ο πιο αξιοσημείωτος και ένθερμος υποστηρικτής της συγκεκριμένης συμμαχίας ήταν ο Έντβαρντ Μπένες, υπουργός Εξωτερικών της Τσεχοσλοβακίας από το 1918 έως το 1935. Ο Μπένες έπαιξε τόσο κρίσιμο ρόλο στην ίδρυση της Μικρής Αντάντ που θεωρήθηκε ως ο πραγματικός ιδρυτής της. Αντανακλά επίσης ξεκάθαρα την πίστη του στην αναγκαιότητα ανάπτυξης της δημοκρατίας όχι μόνο στην Τσεχοσλοβακία αλλά και σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη.

Ο προφανής στόχος της προτεινόμενης συμμαχίας του ήταν να αποτρέψει την αναζωπύρωση της ουγγρικής κατοχής και την αποκατάσταση της μοναρχίας των Αψβούργων, αλλά ο πραγματικός σκοπός της ακολούθησε ένα πολύ ευρύτερο πρότυπο. Η συμμαχία σχεδιάστηκε για να σταματήσει κάθε καταπάτηση της ανεξαρτησίας των κρατών μελών που διαπράττονται από οποιαδήποτε ευρωπαϊκή δύναμη. Ο Μπένες, λοιπόν, σκόπευε να κερδίσει τον σεβασμό της Ουγγαρίας και άλλων δυνάμεων όπως η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Επιπλέον, η Μικρή Αντάντ επρόκειτο να ενισχύσει την επιρροή των κρατών μελών της στις διεθνείς διαβουλεύσεις.

Μια άλλη ερμηνεία βασίζεται σε σκέψεις για τη νέα ισορροπία δυνάμεων στην Ευρώπη μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Η Γαλλία σχεδίαζε να περιορίσει μια πιθανή γερμανική επίθεση συνάπτοντας συμφωνία με τους γείτονες της Γερμανίας. Πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η  Ρωσία είχε εξυπηρετήσει αυτόν τον σκοπό, αλλά μετά τον πόλεμο, η Γαλλία ήταν απρόθυμη να δημιουργήσει κανονικούς διπλωματικούς δεσμούς με τη Σοβιετική Ένωση, τη διάδοχο της Ρωσίας. Ως εκ τούτου, η Γαλλία αναζήτησε εναλλακτικά κράτη κοντά στη Γερμανία με στενούς δεσμούς με τη Γαλλία. Καθώς η Μικρή Αντάντ πληρούσε αυτές τις προϋποθέσεις, η Γαλλία υποστήριξε σθεναρά τον σχηματισμό της.

## Σχηματισμός
Συμφωνία συλλογικής άμυνας υπογράφηκε στο Βελιγράδι στις 14 Αυγούστου 1920, κατά τη διάρκεια συνέλευσης της Τσεχοσλοβακίας και του Βασιλείου των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων. Η συνθήκη εγγυάται την αμοιβαία συνδρομή σε περίπτωση απρόκλητης επίθεσης που εξαπολύει η Ουγγαρία εναντίον οποιουδήποτε μέλος. Η επικύρωση έγινε στο Βελιγράδι στις 10 Φεβρουαρίου 1921. Στη συνέχεια, ο Μπένες πρότεινε στη Ρουμανία συμμετοχή στην αναδυόμενη συμμαχία στις 17 Αυγούστου 1920, αλλά η προσφορά του απορρίφθηκε από τη ρουμανική κυβέρνηση. Αν και η αναφερόμενη συνθήκη υπογράφηκε, δεν χρησίμευε ως τακτική συμμαχική σύμβαση.

Οι συμμαχικές συμβάσεις που σχημάτισαν τη Μικρή Αντάντ υπογράφηκαν ως εξής:

* Η συνθήκη μεταξύ Τσεχοσλοβακίας και Ρουμανίας υπογράφηκε στις 23 Απριλίου 1921 στο Βουκουρέστι. Οι επικυρώσεις ανταλλάχθηκαν στο Βουκουρέστι στις 27 Μαΐου 1921. Η συνθήκη παρατάθηκε με ένα συμπληρωματικό πρωτόκολλο που υπογράφηκε στις 7 Μαΐου 1923, στις 13 Ιουνίου 1926 και στις 21 Μαΐου 1929.
* Η συνθήκη μεταξύ του Βασιλείου των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων και της Ρουμανίας υπογράφηκε στις 7 Ιουνίου 1921 στο Βελιγράδι. Η συνθήκη παρατάθηκε με συμπληρωματικό πρωτόκολλο στις 21 Μαΐου 1929.
* Η συνθήκη μεταξύ της Τσεχοσλοβακίας και του Βασιλείου των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων υπογράφηκε στις 31 Αυγούστου 1922 στο Βελιγράδι. Οι επικυρώσεις ανταλλάχθηκαν στο Βελιγράδι στις 3 Οκτωβρίου 1922. Η συνθήκη παρατάθηκε με πρόσθετα πρωτόκολλα που υπογράφηκαν στις 19 Σεπτεμβρίου 1928 και στις 21 Μαΐου 1929.

Οι αναφερόμενες συμβάσεις περιλάμβαναν σχεδόν πανομοιότυπους όρους με τη συνθήκη της 14ης Αυγούστου 1920. Και πάλι, δηλώθηκε ότι σε περίπτωση απρόκλητης επίθεσης από την Ουγγαρία εναντίον συγκεκριμένου μέλους, τα άλλα μέρη θα πρέπει να παρέχουν αμοιβαία βοήθεια. Επιπλέον, οι συνθήκες όριζαν την αμοιβαία βοήθεια μέσω ειδικής στρατιωτικής σύμβασης που επρόκειτο να υπογραφεί. Μέχρι να τεθεί σε ισχύ μια τέτοια σύμβαση, έπρεπε να ληφθούν προσωρινά μέτρα. Τα κράτη μέλη της Μικρής Αντάντ δεσμεύτηκαν επίσης για συνεργασία στην εξωτερική πολιτική έναντι της Ουγγαρίας.

* Όλες αυτές οι συμβάσεις αντικαταστάθηκαν από μια συνολική συνθήκη συμμαχίας μεταξύ των κυβερνήσεων της Ρουμανίας, της Γιουγκοσλαβίας και της Τσεχοσλοβακίας, που υπογράφηκε στο Στρμπσκε Πλέσο (τώρα Σλοβακία) στις 27 Ιουνίου 1930, και τέθηκε σε ισχύ «αμέσως», σύμφωνα με το Άρθρο 6. Η συνθήκη δημιούργησε μια τακτική συμβουλευτική δομή για τη Μικρή Αντάντ και απαιτούσε από τους Υπουργούς Εξωτερικών των μερών να συναντώνται τουλάχιστον μία φορά το χρόνο. Εγγράφηκε στη *Σειρά Συνθηκών της Κοινωνίας των Εθνών* στις 3 Οκτωβρίου 1930. Οι επικυρώσεις ανταλλάχθηκαν στην Πράγα στις 25 Νοεμβρίου 1930.

Κατά τη διάρκεια της συγκρότησής της, η Μικρή Αντάντ έπρεπε να αποδείξει την αποφασιστικότητά της ότι παρέχει ασφάλεια έναντι οποιασδήποτε αποκατάστασης από τους Αψβούργους.

Πρώτον, ο Κάρολος Α' της Αυστρίας επέστρεψε στην Ουγγαρία από την Ελβετία στις 26 Μαρτίου 1921. Ανέκτησε τον ουγγρικό θρόνο, αλλά η δράση του δεν κέρδισε ούτε την υποστήριξη του Μίκλος Χόρτυ ούτε τη συγκατάθεση της Μικρής Αντάντ. Έτσι, ο Κάρολος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα την 1η Απριλίου 1921. Στις 20 Οκτωβρίου 1921 όμως επέστρεψε στην Ουγγαρία και ανανέωσε τις διεκδικήσεις του. Η κατάσταση περιπλέχθηκε από το γεγονός ότι ο Κάρολος είχε καταφέρει να κερδίσει την υποστήριξη ενός συγκεκριμένου τμήματος του στρατού.

Η Μικρή Αντάντ αντέδρασε άμεσα, υπό την καθοδήγηση του Μπένες. Τα κράτη μέλη του άρχισαν να κινητοποιούν τους στρατούς τους και ο κίνδυνος άμεσης εμπλοκής τους ήταν άμεσος. Επιπλέον, άλλες ευρωπαϊκές δυνάμεις εξέφρασαν την αντίθεσή τους στις προσπάθειες αποκατάστασης του Καρόλου. Η ουγγρική κυβέρνηση νίκησε τους οπαδούς του Καρόλου και τον συνέλαβε στις 24 Οκτωβρίου 1921. Ακολούθησε η απροθυμία των Ούγγρων να στερήσουν τους τίτλους του από τον Κάρολο και ο αυξανόμενος κίνδυνος στρατιωτικής εισβολής της Μικρής Αντάντ στην Ουγγαρία. Τελικά, η ουγγρική κυβέρνηση ψήφισε μια πράξη που καταργούσε τα κυριαρχικά δικαιώματα του Καρόλου στις 10 Νοεμβρίου 1921.

## Ενοποίηση
Αν και η αποτυχημένη αποκατάσταση των Αψβούργων ήταν μια ξεκάθαρη επιτυχία, τα επόμενα γεγονότα αποκάλυψαν αυξανόμενες εντάσεις μέσα στη συμμαχία. Η Διάσκεψη της Γένοβας (10 Απριλίου έως 19 Μαΐου 1922) τόνισε τις διαφορετικές απόψεις μεταξύ των κρατών μελών. Το πρόβλημα προέκυψε από την πιθανή αναγνώριση της Σοβιετικής Ένωσης από τους Ευρωπαίους ομολόγους της. Η Τσεχοσλοβακία ήταν κυρίως βιομηχανικό κράτος και έτσι ήταν διατεθειμένη να εξομαλύνει τις σχέσεις της με τη Σοβιετική Ένωση και να αναγνωρίσει το νεοσύστατο κράτος. Το Βασίλειο των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων και η Ρουμανία, ωστόσο, ήταν και οι δύο αγροτικές χώρες που δεν ενδιαφέρονταν για την οικονομική συνεργασία με τη Σοβιετική Ένωση. Ωστόσο, όλα τα κράτη μέλη που συμμετείχαν στη Μικρή Αντάντ θεωρούσαν τη Σοβιετική Ένωση ως απειλή.

Στη δεκαετία του 1920, η Γαλλία, ως ο κύριος υποστηρικτής της Μικρής Αντάντ, κινήθηκε προς τη σύσφιξη της συμμαχίας εγκαινιάζοντας μια σειρά από συνθήκες φιλίας με στόχο τη σφυρηλάτηση των σχέσεων μεταξύ της Γαλλίας, Τσεχοσλοβακίας, Βασιλείου των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων και της Ρουμανίας. Οι αναφερόμενες συνθήκες υπογράφηκαν ως εξής:

* Η Συνθήκη Συμμαχίας και Φιλίας μεταξύ Γαλλίας και Τσεχοσλοβακίας, που υπογράφηκε στις 25 Ιανουαρίου 1924, στο Παρίσι, η οποία συνήφθη για απεριόριστο χρόνο.
* Η Συνθήκη Φιλίας μεταξύ Γαλλίας και Ρουμανίας, που υπογράφηκε στις 10 Ιουνίου 1926 στο Παρίσι, η οποία συνήφθη αρχικά για 10 χρόνια, αλλά παρατάθηκε για άλλα 10 χρόνια στις 8 Νοεμβρίου 1936.
* Η Συνθήκη Φιλίας μεταξύ της Γαλλίας και του Βασιλείου των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων, που υπογράφηκε στις 11 Νοεμβρίου 1927 στο Παρίσι, η οποία συνήφθη αρχικά για πέντε χρόνια, αλλά παρατάθηκε στις 10 Νοεμβρίου 1932 και στις 2 Δεκεμβρίου 1937.

Οι συνθήκες υποχρέωναν τα μέρη να συμβουλεύονται τις εξωτερικές πολιτικές τους, ιδιαίτερα τα θέματα ασφάλειας των εμπλεκόμενων κρατών.
[δεξιά|μικρογραφία|250x250εσ| Αξιωματούχοι των χωρών της Μικρής Αντάντ στο Βουκουρέστι της Ρουμανίας το 1936. Από αριστερά προς τα δεξιά: Πρίγκιπας [Μιχαήλ Α΄ της Ρουμανίας|Μιχαήλ (Ρουμ.), Πρόεδρος Έντβαρντ Μπένεες (Τσε.), Βασιλιάς Κάρολος Β΄ (Ρουμ.), Αντιβασιλέας Παύλος (Γιουγκ.) και Πρίγκιπας Νικόλαος (Ρουμ.).]]
Η επιτυχημένη δράση της Μικρής Αντάντ είχε ως αποτέλεσμα τη θεσμοθέτησή της. Με γνώμονα αυτόν τον σκοπό, υπογράφηκε στη Γενεύη στις 16 Φεβρουαρίου 1933 το Σύμφωνο Οργάνωσης, που ονομάζεται επίσης *Το Σύστημα της Μικρής Αντάντ* ή *Συνθήκη Επανοργάνωσης*. Οι επικυρώσεις ανταλλάχθηκαν στην Πράγα στις 30 Μαΐου 1933 και η συνθήκη τέθηκε σε ισχύ την ίδια ημέρα. Εγγράφηκε στη *Σειρά Συνθηκών της Κοινωνίας των Εθνών* στις 4 Ιουλίου 1933. Η συνθήκη επιδόθηκε από τους Υπουργούς Εξωτερικών των κρατών μελών: Μπόγκολιουμπ Γιέβτις για τη Γιουγκοσλαβία, Νικολάε Τιτουλέσκου για τη Ρουμανία και Έντβαρντ Μπένερς για την Τσεχοσλοβακία. Στόχος του Συμφώνου Οργάνωσης ήταν να παράσχει ένα νομικό πλαίσιο για μόνιμη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών. Ο στόχος επρόκειτο να επιτευχθεί με τη δημιουργία νέων θεσμών που θα λειτουργούσαν για λογαριασμό των κρατών μελών εντός της Μικρής Αντάντ. Τα κύρια μέσα συνεργασίας ήταν:

* Το Μόνιμο Συμβούλιο θα απαρτιζόταν από τους Υπουργούς Εξωτερικών των τριών αντίστοιχων χωρών ή από τους ειδικούς αντιπροσώπους που διορίζονταν για το σκοπό αυτό. Οι αποφάσεις του συμβουλίου έπρεπε να ληφθούν ομόφωνα. Το συμβούλιο σχεδιάστηκε να συνεδριάζει τουλάχιστον τρεις φορές το χρόνο. Οι αναφερόμενες συναντήσεις επρόκειτο να πραγματοποιηθούν σε κάθε ένα από τα κράτη μέλη και στη Γενεύη κατά τη διάρκεια της συνόδου της Κοινωνίας των Εθνών.
* Η Γραμματεία του Διαρκούς Συμβουλίου επρόκειτο να εκτελεί τις καθημερινές εργασίες ρουτίνας της Μικρής Αντάντ. Επιπλέον, ένα συγκεκριμένο τμήμα της γραμματείας είχε στόχο να λειτουργεί μόνιμα στην έδρα της Κοινωνίας των Εθνών.
* Το Οικονομικό Συμβούλιο με το οποίο τα κράτη μέλη δήλωσαν τη βούλησή τους να συντονίσουν και τα οικονομικά του συμφέροντα.

## Διάλυση
Η αναζωπύρωση της γερμανικής ισχύος μετά το 1933 είχε υπονομεύσει σταδιακά τη γαλλική επιρροή στις χώρες της Μικρής Αντάντ.

Το 1938, η σκληρή αντίθεση σε τυχόν παραχωρήσεις από τα νέα εδάφη των τριών χωρών άρχισε να λαμβάνει λιγότερη γαλλική υποστήριξη. Στις 22 Αυγούστου, η Γαλλία υπέγραψε τη συμφωνία του Μπλεντ, ανακαλώντας ορισμένους περιορισμούς που τέθηκαν στην Ουγγαρία από τη Συνθήκη του Τριανόν. Στις 30 Σεπτεμβρίου, υπογράφηκε η Συμφωνία του Μονάχου, η οποία παραχωρούσε στη Γερμανία τμήματα της Τσεχοσλοβακίας.

Η Γαλλία είχε δει τη Μικρή Αντάντ ως μια ευκαιρία, προς το συμφέρον της γαλλικής ασφάλειας, να αναζωογονήσει την απειλή ενός διμέτωπου πολέμου κατά της Γερμανίας. Για να μετριαστεί αυτή η απειλή το 1934, οι Κροάτες Ούστασε και πιθανώς η Ιταλία, η Ουγγαρία και η Βουλγαρία υποστήριξαν τον επαναστάτη Βλάντο Τσερνοζέμσκι, ο οποίος δολοφόνησε τον βασιλιά Αλέξανδρο Α' της Γιουγκοσλαβίας και τον Γάλλο υπουργό Εξωτερικών, δύο κορυφαίους υποστηρικτές της Μικρής Αντάντ. Αυτό ήταν το προοίμιο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

## Διακήρυξη φιλίας Κροατίας-Ρουμανίας-Σλοβακίας
μικρογραφία|152x152εσ| Ρουμανία, Κροατία και Σλοβακία το 1942
Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, η Ρουμανία, το Ανεξάρτητο Κράτος της Κροατίας και το Σλοβακικό κράτος σχημάτισαν μια συμμαχία παρόμοια με τη Μικρή Αντάντ με σκοπό να σταματήσουν οποιαδήποτε περαιτέρω ουγγρική επέκταση. Η συμμαχία σχηματίστηκε από τον Ρουμάνο Στρατάρχη Ίον Αντονέσκου.

## Δείτε επίσης

* Βαλκανικό Σύμφωνο
* Συνθήκες του Λοκάρνο
* Τριπλή Αντάντ
* Intermarium

## Παραπομπές


## Πηγές

*  Boisdron, Matthieu, 2012, "La France et le pacte d'assistance mutuelle de la Petite Entente (juin 1936-avril 1937)". In: Krisztián Bene and Eva Oszetzky (eds), *Újlatin kultúrák vonzásában. Újlatin filológia 5.*, University of Pécs (Hungary). pp.&nbsp;283–305.
* Carr, E.H., 1961. *International Relations Between the Two World Wars, 1919-1939.* London: Macmillan.
* Dowling, Maria, 2002. *Czechoslovakia*. New York, NY: Oxford University Press.
* Fink, Carole, Axel Frohn, and Jürgen Heideking, 2002. *Genoa, Rapallo, and European Reconstruction in 1922*. Cambridge, UK: Cambridge University Press.
* Gilbert, Felix and David Clay Large, 1991. *The End of European Era, 1890 to Present*. 4th edition worldwide. 1st edition in the Czech Republic. Prague: Mladá fronta.
* Glasgow, George, 1926. *From Dawes to Locarno; Being a Critical Record of an Important Achievement in European Diplomacy, 1924-1925*. Ayer Publishing.
* Gordon, Craig A. and Felix Gilbert (eds), 1994. *The Diplomats, 1919-1939*. Princeton, NJ: Princeton University Press.
* Nálevka, Vladimír, 2000. *The World Politics in the Twentieth Century (I.)* [Světová politika ve 20. století (I.)]. 1st edition. Prague: Aleš Skřivan.
* Osmanczyk, Edmund Jan, 2002. *Encyclopedia of the United Nations and International Agreements*. New York, NY: Routledge.
* *Pact of the Organization of the Little Entente*. In: *Recueil des traités* SDN, v. CXXXIX, p.&nbsp;233. Available online
* Protheroe, Gerald J., 2006. *Searching for Security in a New Europe*. New York, NY: Routledge.
* Ragsdale, Hugh, 2004. *The Soviets, the Munich Crisis, and the Coming of World War II*. Cambridge, UK: Cambridge University Press.
* Spielvogel, Jackson J., 2005. *Western Civilization: Volume II: Since 1500*. Thomson Wadsworth.
* Wandycz, Piotr. "The Little Entente: Sixty Years Later" *Slavonic and East European Review* (1981) 59#4 pp.&nbsp;548–564 online
* Zeman, Zbyněk and Antonín Klimek, 1997. *The Life of Edvard Beneš 1884-1948: Czechoslovakia in Peace and War*. Oxford, UK: Oxford University Press.
* Ádám, Magda, *[https://archive.org/details/littleententeeurope The Little Entente and Europe (1920–1929)]*. Budapest: Akademiai Kiadó. 1993. Pp. 329
* The American Historical Review, Vol. 99, No. 2 (Apr., 1994), p.&nbsp;548 (review consists of 1 page) Published by: American Historical Association

Κατηγορία:1920 στις διεθνείς σχέσεις
Κατηγορία:Νεότερη Ευρώπη
Κατηγορία:Διεθνείς σχέσεις της Γαλλίας
Κατηγορία:Διεθνείς σχέσεις της Ρουμανίας
Κατηγορία:Διεθνείς σχέσεις της Τσεχοσλοβακίας
Κατηγορία:Ιστορία της Γιουγκοσλαβίας
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις
Κατηγορία:Ιστορία της Τσεχοσλοβακίας