Αλάμπρα Λευκωσίας

Η **Αλάμπρα** είναι χωριό της επαρχίας Λευκωσίας στην Κύπρο. Διοικητικά ανήκει στον δήμο Νότιας Λευκωσίας-Ιδαλίου και σύμφωνα με την απογραφή του 2021, ο πληθυσμός της ανέρχεται στους 1655 κατοίκους.

## Τοπωνύμιο
Η ονομασία της Αλάμπρας συνδέεται με την αρχαία περιοχή της Αλαμπρίας, όπως αυτή αναφέρεται στο κείμενο της επιγραφής του Ιδαλίου. Σχετικά με την προέλευσή της, έχει υποστηριχθεί πως αυτή σχετίζεται με κάποια αταύτιστη αρχαία θεότητα. Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, η ονοματοδοσία της Αλάμπρας οφείλεται σε έναν θρύλο περί σωτηρίας του χωριού από πυρκαγιά χάρη στη θαυματουργή επέμβαση της Αγίας Μαρίνας.

## Γεωγραφία
Η Αλάμπρα είναι κτισμένη επί πλαγιάς λόφου, σε υψόμετρο 270 μέτρων. Βρίσκεται περίπου 21 χιλιόμετρα νότια της Λευκωσίας και 6 χλμ. ΝΔ από το Δάλι. Η ευρύτερη περιοχή της Αλάμπρας αποτελείται από σειρά λόφων και μικρών κοιλάδων. Από το χωριό διέρχεται ο παραπόταμος του Τρέμιθου, Άμμος, μέσω του οποίου οι κάτοικοι εξασφάλιζαν κατά τα παλαιότερα χρόνια την ύδρευσή τους. Την Αλάμπρα διασχίζει και ο Αυτοκινητόδρομος Λευκωσίας - Λεμεσού, ο οποίος με την αποπεράτωσή του χώρισε τον οικισμό στην παλιά (δυτική) και τη νέα (ανατολική) συνοικία.

## Γενικά στοιχεία
Διοικητικά, μετά τη μεταρρύθμιση του 2022, η Αλάμπρα υπήχθη στον νεοσύστατο δήμο Νότιας Λευκωσίας- Ιδαλίου. Οι υποδομές του χωριού περιλαμβάνουν δημοτικό σχολείο (στεγάζεται σε κτίριο που κτίστηκε τη δεκαετία του 1960 και επεκτάθηκε το 1993), διθέσιο νηπιαγωγείο και κοινοτικό πάρκο. Εκκλησιαστικά, το χωριό ανήκει στη μητρόπολη Τριμυθούντος. Ο κεντρικός ναός της Αλάμπρας είναι αφιερωμένος στην Αγία Μαρίνα, ενώ υπάρχει και ο ναός της Αναστάσεως του Σωτήρος.

## Ιστορικά στοιχεία

### Αρχαιότητα
Η Αλάμπρα και η ευρύτερη περιοχή της κατοικούνται από την αρχαιότητα. Σε θέση κοντά στον σύγχρονο οικισμό έχει βρεθεί προϊστορικός χώρος, ο οποίος ανασκάφθηκε αρχικά τη δεκαετία του 1860 από τον Αμερικανό πρόξενο και αρχαιοκάπηλο Λουίτζι Πάλμα ντι Τσεσνόλα και αργότερα - 20ός αιώνας και εντεύθεν - από τις αρχαιολογικές αποστολές των πανεπιστημίων του Κόρνελ και του Κουίνσλαντ. Κατά τον 5ο αιώνα π.Χ., η περιοχή της Αλάμπρας ήταν γνωστή ως Αλαμπρία και υπαγόταν στο Ιδάλιον.

### Σύγχρονη εποχή
Η χρονική περίοδος της δημιουργίας του σύγχρονου οικισμού παραμένει άγνωστη. Επιπλέον η Αλάμπρα δεν καταγράφεται σε χάρτες της Βενετοκρατίας, αν και σύμφωνα με έτερη εκδοχή, αναφέρεται σε έγγραφο της ίδιας περιόδου. Επί Τουρκοκρατίας, στις αρχές του 19ου αιώνα ήταν μικτό χωριό όπου κατοικούσαν τόσο χριστιανοί όσο και μουσουλμάνοι, με τις τοπικές πηγές να υποστηρίζουν πως οι δύο κοινότητες ήταν αριθμητικά ανάλογες. Η Αλάμπρα καταγράφεται στην περιουσιολογική απογραφή του 1832/33 ως χωριό του ναχιγιέ Κυθρέας, έχοντας 17 νοικοκυριά ή κατόχους περιουσίας. Για την ίδια περίοδο υπάρχουν και πληροφορίες εκκλησιαστικού - κυρίως - ενδιαφέροντος, προερχόμενες από διασωθέν κατάστιχο της ενορίας. Σταδιακά, ο πληθυσμός των μουσουλμάνων (οι οποίοι αναφέρονται ως Λινοβάμβακοι) μειώθηκε λόγω μετοικήσεων και εκχριστιανισμών με αποτέλεσμα, από τη δεκαετία του 1870, η Αλάμπρα να αποτελεί έναν αμιγώς χριστιανικό οικισμό.
αριστερά|μικρογραφία|207x207εσ|Παραδοσιακή οικία του χωριού.
Μερικά χρόνια αργότερα η βρετανική απογραφή του 1881 κατέγραψε στην Αλάμπρα 196 κατοίκους. Το 1901 ιδρύθηκε το πρώτο δημοτικό σχολείο, προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες των ντόπιων μαθητών, οι οποίοι μέχρι τότε αναγκάζονταν να φοιτούν σε σχολεία γειτονικών περιοχών. Η Αλάμπρα αναφέρεται το 1918 σε βιβλίο του Βρετανού ιστορικού και αρχιτέκτονα Τζόρτζ Τζέφερι ως ένα μικρό χωριό. Επιπλέον, στις ίδιες γραμμές περιγράφονται η αρχαιοελληνική προέλευση του ονόματός της, η εκκλησία της Αγίας Μαρίνας και ο κοντινός αρχαιολογικός χώρος. Μέχρι και τη δεκαετία του 1940 οι συνθήκες διαβίωσης των κατοίκων καταγράφονταν ως αντίξοες, ενώ η ύδρευση παρουσίαζε δυσκολίες καθ' όλη σχεδόν τη διάρκεια του 20ού αιώνα. Κατά την περίοδο της τουρκικής εισβολής του 1974 σκοτώθηκαν οκτώ κάτοικοι της Αλάμπρας, ενώ άλλοι δύο παραμένουν αγνοούμενοι.

Τις τελευταίες δεκαετίες, η Αλάμπρα παρουσιάζει δημογραφική αύξηση και οικονομική ανάπτυξη που οφείλονται αφενός στην εγγύτητα με τη Λευκωσία και αφετέρου στην εγκατάσταση Ελληνοκυπρίων προσφύγων της τουρκικής εισβολής. Οι κύριες επαγγελματικές ασχολίες των κατοίκων σχετίζονται με τις αγροτικές εργασίες και τη βιομηχανία, ενώ σημαντικός είναι και ο αριθμός των δημοσίων και ιδιωτικών υπαλλήλων.

## Σημεία ενδιαφέροντος
Περίπου 1 χλμ ΝΔ της Αλάμπρας, στην τοποθεσία Μούττες έχουν ανευρεθεί απομεινάρια οικισμού της Πρώιμης και Μέσης Εποχής του Χαλκού, τα οποία ανάγονται μεταξύ του 1900 π.Χ. και 1650 π.Χ. Εντός του χωριού ξεχωρίζει η τρίκλιτη εκκλησία της Αγίας Μαρίνας, η οποία κτίστηκε το 1837 ως μονόκλιτη στη θέση παλαιότερης και κατόπιν ανακαινίστηκε και επεκτάθηκε το 1954. Επιπλέον στην παλαιά συνοικία διασώζονται αρκετές παραδοσιακές οικίες.

## Πληθυσμός
Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει τον πληθυσμό του χωριού όπως καταγράφηκε στις απογραφές πληθυσμού που έγιναν στην Κύπρο.




## Φωτοθήκη

Αρχείο:Alampra Nicosia.jpg|Δρόμος και σπίτια του χωριού.
Αρχείο:IMG Alampra Nicosia.jpg|Το κτίριο του εθνικού σωματείου «Ελληνισμός».
Αρχείο:IMG Street in Alampra, Nicosia.jpg|Στενό δρομάκι και σπίτια.


## Παραπομπές


## Περαιτέρω ανάγνωση
* John E. Coleman, Jane A. Barlow, Marcia K. Mogelonsky and Kenneth W. Schaar ; with contributions by Noël H. Gale ... [et al.] (1996). *[https://www.academia.edu/88257933/Alambra_A_Middle_Bronze_Age_Settlement_in_Cyprus_Text Alambra : a middle Bronze Age settlement in Cyprus : archaeological investigations by Cornell University 1974-1985]*. Jonsered: Paul Aströms Förlag.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 
* 

Κατηγορία:Κοινότητες της Επαρχίας Λευκωσίας