Αγγείο (αρχαιολογία)

Τα **αγγεία** αποτελούν ένα από τα πιο διαδεδομένα ευρήματα στην αρχαιολογία, προσφέροντας ενοράσεις σε τεχνολογικές καινοτομίες, κοινωνικές δομές και πολιτιστικές πρακτικές σε παγκόσμιο επίπεδο. Από την αρχαία Ελλάδα μέχρι την Αίγυπτο, τη Μεσοποταμία, την Κίνα, τους Μάγια, τους Ρωμαίους, τους Ίνκα και πολιτισμούς όπως ο πολιτισμός Χάλστατ, τα αγγεία χρησίμευαν για αποθήκευση, τελετουργίες και εμπόριο. Η μελέτη τους βασίζεται σε αρχαιομετρικές αναλύσεις και πειραματικές προσεγγίσεις, αποκαλύπτοντας όχι μόνο υλικά, αλλά και αισθητηριακές εμπειρίες παραγωγής. 

## Ιστορική επισκόπηση

Η ιστορία των αγγείων ξεκινά από τη νεολιθική περίοδο σε πολλούς πολιτισμούς. Στη Μεσοποταμία, κατά την 3η χιλιετία ΠΚΕ, αγγεία όπως κωνικά κύπελλα και σφαιρικά δοχεία χρησιμοποιούνταν σε οικισμούς όπως το Τελ Ζουργκούλ (Tell Zurghul}, υποδεικνύοντας μια πρώιμη αστικοποίηση. Στην Αίγυπτο, αλάβαστρα αγγεία σφραγίζονταν για ταφές, περιέχοντας υγρά ήδη από την εποχή του Παλαιού Βασιλείου. Στην Κίνα, πρώιμα κεραμεικά από το σπήλαιο Ξιανρέν που ανακαλύφθηκε το 1960 χρονολογούνται 18.000 χρόνια ΠΚΕ, σε θέσεις όπως το Ξιανρεντόγκ (Xianrendong) Οι Μάγια, κατά την Πρώιμη Κλασική περίοδο (250-600), παρήγαγαν μαύρα αγγεία για τις ελίτ τάξεις, συνδεδεμένα με την ανθρωπολογική έννοια πλούτος σε ανθρώπους ("wealth-in-people") Στην αρχαία Ρώμη, ύστερα αγγεία από τη Μάλτα δείχνουν μείξη τεχνικών, από τον 1ο αι. ΠΚΕ Οι Ίνκα προσαρμόσαν το στυλ του πολιτισμού Κανάρι (Cañari) στον Ισημερινό, με μιτμακούνα (mitmaqkuna) τεχνίτες. Στον πολιτισμό Χάλστατ (8ος-6ος αι. ΠΚΕ), αγγεία από την Πολωνία διακρίνονται σε ταφικά και οικιακά, μια ποικιλία που δείχνει εμπορικές σχέσεις.

## Τεχνικές κατασκευής και κόσμησης
Οι τεχνικές ποικίλλουν ανά πολιτισμό. Στην αρχαία Ελλάδα, η όπτηση περιελάμβανε τρεις φάσεις (οξείδωση, αναγωγή, επανοξείδωση), παράγοντας χρώματα Στη Μεσοποταμία, πηλός με προσμείξεις χρησιμοποιείτο για κωνικά αγγεία, με διαδικασίες γρήγορης παραγωγής. Αιγυπτιακά αλάβαστρα διαμορφώνονταν από λίθο, σφραγισμένα με κερί Κινεζικά πρώιμα αγγεία ψήνονταν σε ανοιχτές φωτιές, με χονδροειδή πηλό. Οι Μάγια στα μαύρα αγγεία χρησιμοποιούσαν επίχρισμα για γυάλισμα, συνδεδεμένο με κοινωνικές ιεραρχίες. Ρωμαϊκά αγγεία από τη Μάλτα αναλύθηκαν με Φθορισμό ακτίνων Χ (XRF), ανάλυση που έδειξε ότι κατασκευάστηκαν από τοπικό πηλό. Οι Ίνκα συνδύαζαν τεχνική περιέλιξης και χτύπημα με εργαλεία χουακτάνα (huactana). Τα αγγεία του πολιτισμού Χάλστατ περιείχαν ρητίνες, ανιχνευόμενες με φασματομετρία μάζας αέριας χρωματογραφίας (Gas Chromatography-Mass Spectrometry) GC-MS.

## Εικονογραφία και ερμηνεία

Η εικονογραφία αποκαλύπτει μύθους, πρακτικές και πολιτισμικές προκαταλήψεις. Τα ελληνικά αγγεία απεικονίζουν συνήθως συμπόσια ή μύθους. Τα μεσοποταμιακά αγγεία είναι σπάνια διακοσμημένα, αλλά ο τρόπος κατασκευής υποδηλώνει διάφορες φάσεις. Τα αιγυπτιακά αγγεία περιείχαν έλαια, ερμηνευόμενα ως ταφικά. Τα κινεζικά πρώιμα αγγεία, απλά υποδεικνύουν καθημερινή χρήση. Τα  μαύρα αγγεία των Μάγια συνδέονται με πλούτο και τελετές. Τα ρωμαϊκά αγγεία από Μάλτα δείχνουν πολιτιστική μετάβαση Τα αγγεία των Ίνκα συνδέονται με τον ιμπεριαλισμό του συγκεκριμένου πολιτισμού, ενώ τα αγγεία Χάλστατ περιείχαν ποτά για τελετές.

## Παραπομπές


## Βιβλιογραφία
*Balachandran, S. 2019. "Bringing Back the (Ancient) Bodies: The Potters’ Sensory Experiences and the Firing of Red, Black and Purple Greek Vases." *Arts* 8(2):70. https://doi.org/10.3390/arts8020070
*Barański, M.Z., et al. 2024. "Funerary vs. domestic vessels from the Hallstatt period. A study on ceramics from Milejowice and Domasław." *Scientific Reports* 14: 70219. https://doi.org/10.1038/s41598-024-70219-7
*Lara, C., Bray, T.L. 2025. "New insights from Ecuador into Inca-style pottery production in the Cañari region." *Journal of Anthropological Archaeology* 77: 101636. https://doi.org/10.1016/j.jaa.2024.101636
*Price, C., et al. 2020. "Identifying the Unknown Content of an Ancient Egyptian Sealed Alabaster Vase." *Journal of Chemical Education* 97(12): 4385-4391. https://doi.org/10.1021/acs.jchemed.0c00386
*Kovac, M. 2020. "Paint it black: Wealth-in-people and Early Classic Maya blackware pottery." *Archaeological and Anthropological Sciences* 12: 99. https://doi.org/10.1007/s12520-020-01048-8
*Wu, L., et al. 2004. "The discovery of early pottery in China." *Antiquity* 78(301): 31-47. https://doi.org/10.1017/S0003598X00112910
*Fidele, T., et al. 2024. "An archaeological and archaeometric study of Late Punic–Roman Pottery from the Tas-Silġ Sanctuary and the Zejtun Villa, Malta." *Libyan Studies* 55: 1-22. https://doi.org/10.1017/lis.2024.8
*Nadali, D., et al. 2024. "The Third Millennium B.C.E. Pottery Sequence of Southern Mesopotamia: Pottery Chronology as Seen from Tell Zurghul/Nigin, Mound A." *Cambridge Archaeological Journal* 34: 1-22. https://doi.org/10.1017/S0959774323000192

Κατηγορία:Κεραμική