Αμφισφαιριώδη

Τα **αμφισφαιριώδη** (λατινική και επιστημονική ονομασία *Amphisphaeriales*) είναι τάξη μυκήτων, που ανήκει στους ασκομύκητες.

Η τάξη ορίσθηκε για πρώτη φορά το 1986 από τους μυκητολόγους Ντέιβιντ Λέσλι Χώκσγουορθ και Όβε Έρικ Έρικσον. Ωστόσο, μόλις ένα έτος αργότερα, οι ίδιοι επιστήμονες εμφανίζονται να χρησιμοποιούν το *Amphisphaeriales* ως συνώνυμο της τάξεως ξυλαριώδη (*Xylariales*). This classification was followed by subsequent authors and later supported by molecular data (Hawksworth et al. 1995). Ως αυτόνομη τάξη τα αμφισφαιριώδη «αναστήθηκαν» από τους Senanayake κ.ά. το 2015, προκειμένου να περιλάβουν τις οικογένειες *Amphisphaeriaceae*, *Clypeosphaeriaceae* και 4 ακόμα νέες οικογένειες με γένη που αποσπάσθηκαν από την *Amphisphaeriaceae*: τις *Bartaliniaceae*, *Discosiaceae*, *Pestalotiopsidaceae* και *Phlogicylindriaceae*. Αυτές οι 4 οικογένειες όμως καταργήθηκαν το 2016 από τους Jaklitsch κ.ά., με τα ονόματά τους να γίνονται συνώνυμα ενός παλαιότερου ονόματος οικογένειας, των *[[Sporocadaceae]]*, στην οποία υπάχθηκαν τα γένη τους (Crous κ.ά.) Στη συνέχεια, μαζί με τις οικογένειες *Amphisphaeriaceae* και 'Phlogicylindriaceae*, η οικογένεια *Sporocadaceae* εντάχθηκε στην τάξη ξυλαριώδη, επειδή τα  αμφισφαιριώδη δεν συνάντησαν φυλογενετική στήριξη με βάση ανάλυση του DNA από την ομάδα Jaklitsch το 2016.

Ωστόσο, νέα ανάλυση DNA το [[2018]] επιβεβαίωσε τη θεμελίωση της τάξεως των αμφισφαιριωδών, ως αδελφού κλάδου με τα ξυλαριώδη.

Με βάση προηγούμενες μελέτες, οι Wijayawardene κ.ά. (2018a) δέχθηκαν την ταξινόμηση 11 οικογενειών στα *Amphisphaeriales*. Το 2020 εντάχθηκαν και άλλες οικογένειες και γένη στην τάξη.

Από μορφολογικής απόψεως, τα αμφισφαιριώδη έχουν [[Παράφυση|παραφύσεις]] διάσπαρτες ανάμεσα στους [[Ασκός (μύκητες)|ασκούς]], είτε μειούμενες σε αριθμό από τη βάση προς την κορυφή, είτε αφθονότερες και διακλαδιζόμενες ώστε να σχηματίζουν ένα δίκτυ. Συχνά καλύπτονται από [[ζελατίνη]]. Πάρα πολλά γένη της τάξεως έχουν [[Ασκοκάρπιο#Περιθήκιο|περιθήκια]], που είναι βυθισμένα σε ιστό του οργανισμού που φιλοξενεί τον μύκητα. Οι ασκοί δημιουργούνται μέσα σε ένα [[Υμένιο (μύκητες)|υμένιο]] και έχουν αμυλοειδείς κορυφές και δακτυλίους στις κορυφές. Τα
[[ασκοσπόρια]] έχουν μεταβλητό σχήμα και αριθμό διαμερισμάτων, με τα περισσότερα να είναι διαφανή, αν και χρωματιστά ασκοσπόρια είναι επίσης γνωστά.

Η [[Κονίδιο|κονιδιογένεση]] τείνει να είναι ολοβλαστική. Οι κονιδιοφόροι είναι μεμονωμένοι ή συνενωμένοι σε καρποφόρα σώματα, όπως στα γένη *Nodulisporium*, *Selenosporella*, *Microdochium* και *Pestalotiopsis*.

Τα αμφισφαιριώδη περιλαμβάνου μύκητες που παλαιότερα ταξινομούνταν στις τάξεις ξυλαριώδη και [[διατρυπώδη]] (*Diatrypales*).

== Γεωγραφική κατανομή ==
Τα γένη των αμφισφαιριωδών συναντώνται στα περισσότερα μέρη τη Γης. Βρίσκονται σε μέρη όπως η [[Κίνα]], η [[Αργεντινή]], η [[Ιταλία]], η [[Αυστρία]] (το ομώνυμο γένος *αμφισφαιρία* πάνω σε ροδόδενδρα), τη [[Μοντάνα]] των ΗΠΑ και σε όλη την Αυστραλία.

Οι μύκητες των αμφισφαιριωδών ζουν σε μια ποικιλία ενδιαιτημάτων. Κάποια είδη είναι [[Συμβίωση (βιολογία)|συμβιωτικά]] με φανερόγαμα φυτά, ενώ άλλα είναι [[σαπρόφυτα]], τρεφόμενα με νεκρή δασική ύλη.

== Υποοικογένειες και γένη ==
Με βάση την ταξινόμηση που δέχονται οι Wijayawardene κ.ά. 2020, η τάξη αμφισφαιριώδη περιλαμβάνει τις εξής 14 [[Οικογένεια (βιολογία)|οικογένειες]] (σε παρένθεση ο αριθμός των γενών της καθεμιάς):

* [[Αμφισφαιριοειδή]] (*Amphisphaeriaceae*), G. Winter (4)
* [[Απιοσποροειδή]] (*Apiosporaceae*), K.D. Hyde, J. Fröhl., Joanne E. Taylor & M.E. Barr (4)
* Μπελτρανιοειδή (*Beltraniaceae*), Nann. (9)
* Καστανεδιελλοειδή (*Castanediellaceae*), Hern.-Restr., Guarro & Crous (1)
* Κλυπεοφυσαλοσποροειδή (*Clypeophysalosporaceae*), Giraldo & Crous (4)
* [[Υπονηκτριοειδή]] (*Hyponectriaceae*), Petr. (17)
* Ιωδοσφαιριοειδή (*Iodosphaeriaceae*), O. Hilber (1)
* Μελογραμματοειδή (*Melogrammataceae*), G. Winter (1)
* Οξυδοθιδοειδή (*Oxydothidaceae*), Konta & K.D. Hyde (1)
* Φλογοκυλινδροειδή (*Phlogicylindriaceae)*, Senan. & K.D. Hyde (3)
* Ψευδομασαριοειδή (*Pseudomassariaceae*), Senan. & K.D. Hyde (4)
* Ψευδοτρουνκατελλοειδή (*Pseudotruncatellaceae*), Crous (1)
* [[Σποροκαδοειδή]] (*Sporocadaceae*), Corda (35) 
* [[Βιαλαία|Βιαλαιοειδή]] (*Vialaeaceae*), P.F. Cannon (1)

Εκτός αυτών υπάρχει και ένα γένος που δεν στάθηκε δυνατό να ταξινομηθεί σε κάποια οικογένεια, η [[χιτωνόσπορη]] (*Chitonospora)'', που περιγράφηκε από τους E. Bommer, M. Rousseau & Sacc., και έχει μόνο ένα είδος.

## Παραπομπές


Αμφισφαιριωδη