Βίλα των Παπύρων

[εναλλ.=κοντά στο δυτικό καμπύλο τμήμα της κολυμβητικής δεξαμενής (natatio) στον κήπο της οικίας (viridarium)|μικρογραφία|328x328px|Οι «Παλαιστές» ή «Δρομείς», μπρούντζινα αγάλματα από τον γλυπτικό διάκοσμο του περίστυλου κήπου αναψυχής (''viridarium'') στη Βίλα των Παπύρων. Ρωμαϊκά αντίγραφα, 1ος&nbsp;αι.&nbsp;π.Χ. [Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Νάπολης|Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Νάπολης (αρ. ευρ. 5626 & 5627).]]

[εναλλ.=5625 - Ερμής Αναπαυόμενος - κοντά στο δυτικό καμπύλο τμήμα|μικρογραφία|314x314εσ|Ο «[Ερμής (μυθολογία)|Ερμής Αναπαυόμενος», μπρούντζινο άγαλμα από τον γλυπτικό διάκοσμο του περίστυλου κήπου αναψυχής (*viridarium*) στη Βίλα των Παπύρων. Ρωμαϊκό αντίγραφο (1ος αι. π.Χ.) πρωτότυπου αγάλματος του Λυσίππου (350 π.Χ.). Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Νάπολης (αρ. ευρ. 5625).]]

Η **Βίλα** **των Παπύρων** (), γνωστή επίσης με το όνομα **Βίλα των Πεισώνων** στο Ερκουλάνεουμ (*Villa Ercolanese dei Pisoni*), είναι μια μεγάλη και πολυτελής ρωμαϊκή έπαυλη που ανακαλύφθηκε στον προαστιακό χώρο του Αρχαίου Ηρακλείου (Ερκουλάνεουμ), στην Καμπανία της Ιταλίας, στο σημερινό Ερκολάνο. Η βίλα καταχώθηκε στη γη κατά την έκρηξη του Βεζούβιου το 79 μ.Χ. και καλύπτεται από τη στερεοποιημένη λάσπη. Επάνω από τη λάσπη υπάρχουν οι αποθέσεις από διάφορες διαδοχικές ηφαιστειακές εκρήξεις, συμπεριλαμβανομένης μιας ροής λάβας του 1632, η οποία είναι πολύ εύθρυπτη. Το μεγαλύτερο μέρος της συνολικής επιφάνειας της βίλας δεν έχει ανασκαφεί, παραμένει κάτω από το έδαφος.

Η **Προαστιακή Βίλα** (*Villa Suburbana*), όπως ονομάστηκε αρχικά, βρέθηκε τυχαία το 1750. Από το 1752 έως το 1754, μέσα από την ανασκαφική διαδικασία, ήρθαν στο φως πολυάριθμοι κύλινδροι παπύρου, γεγονός το οποίο ερμηνεύει την επονομασία «Βίλα των Παπύρων». Όλοι οι πάπυροι ήταν απανθρακωμένοι, πολλοί έμοιαζαν με κομμάτια καμένου ξύλου και πετάχτηκαν.

Από το τμήμα που έχει αποκαλυφθεί, καταλογογραφήθηκαν περισσότερα από 1.800 τεμάχια απανθρακωμένοι κύλινδροι παπύρων. Όλοι σχεδόν οι πάπυροι γράφηκαν στην ελληνική γλώσσα, εκτός από περίπου 100 παπύρους που γράφηκαν στη λατινική. Οι ελληνικοί πάπυροι περιείχαν, σχεδόν αποκλειστικά, έργα παρεμφερή της επικούρειας φιλοσοφίας, που αποδίδονται κυρίως στον Φιλόδημο τον Γαδαρηνό, και μερικά της στωϊκής φιλοσοφίας.

Η προσπάθεια της αποκρυπτογράφησης των παπύρων του Ερκουλάνεουμ συνεχίζεται έως τις ημέρες μας, με σύγχρονες μεθόδους ψηφιακής τεχνολογίας.

Εξίσου σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα ήταν τα περίπου εκατό γλυπτά, χάλκινα στην πλειονότητά τους, που κοσμούσαν τους χώρους της βίλας. Σε αυτά προστίθενται και άλλα, όπως τοιχογραφίες, δάπεδα ψηφιδωτά και μαρμαροθετημένα, αντικείμενα καθημερινής χρήσης, έπιπλα.

Η κατασκευή της βίλας χρονολογείται μεταξύ 60 και 40 π.Χ. Εικάζεται ότι ανήκε στον Λεύκιο Καλπούρνιο Πείσωνα Καισονίνο, τον πεθερό τού Ιουλίου Καίσαρα. Η ταυτοποίηση ωστόσο του ιδιοκτήτη ή των ιδιοκτητών της βίλας παραμένει αβέβαιη. Βέβαιο ωστόσο μπορεί να θεωρηθεί ότι ο σεισμός που έπληξε το αρχαίο Ηράκλειο το 62 ή 63 μ.Χ. προξένησε σοβαρές ζημιές στο κτιριακό συγκρότημα της βίλας. Πιθανότατα η πλήρης αποκατάστασή του δεν πρόλαβε να ολοκληρωθεί όταν ήλθε η έκρηξη του Βεζούβιου το 79 μ.Χ.

Το μνημείο αποτέλεσε επίσης ένα από τα καλύτερα δείγματα ρωμαϊκής αρχιτεκτονικής μορφής. Ένας γνωστός σχεδιασμός που παραπέμπει στη Βίλα των Παπύρων είναι το Μουσείο Βίλα Γκετί. Ένα τμήμα του συγκροτήματος της Βίλας των Παπύρων, στον αρχαιολογικό χώρο του Ερκολάνο, αποτελεί μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ.

## Η διάταξη των χώρων

[thumb|left|Ο περίστυλος κήπος αναψυχής (''viridarium'') της βίλας των Παπύρων. Υποθετική αναπαράσταση το [1858, βάσει των ανασκαφικών ευρημάτων τη δεδομένη περίοδο.|εναλλ.=Ο περίστυλος κήπος αναψυχής (viridarium) της βίλας των Παπύρων. Υποθετική αναπαράσταση το 1858, βάσει των ανασκαφικών ευρημάτων τη δεδομένη περίοδο.]]

[thumb|left|Η θέση του [Ερκολάνο|Ερκουλάνεουμ στον πολεοδομικό ιστό (με γκρι χρώμα) του Ερκολάνο, σύμφωνα με τις ανασκαφές του 18ου αιώνα. Διακρίνεται αριστερά, η θέση της Βίλας των Παπύρων (Villa Suburbana / Casa dei Papiri) στο Ερκουλάνεουμ. ]]

[thumb|left|Κάτοψη της Βίλας των Παπύρων, βάσει του σχεδίου του 18ου αιώνα από τον Καρλ Βέμπερ, δημοσιευμένη το 1908 από τους Ντομένικο Κομπαρέτι και Τζούλιο Ντε Πέτρα. Με καφέ χρώμα δηλώνονται οι δίοδοι διερεύνησης της βίλας τον 18ο αιώνα. Τα [Αρχαιολογία#Η αρχαιολογική μαρτυρία|κινητά ευρήματα δηλώνονται με την αρίθμηση (γράμματα και αριθμοί) που περικλείεται στον κόκκινο κύκλο. Τα μαρμαροθετημένα δάπεδα αποδίδονται με την πυκνή διαγράμμιση και τα επιδαπέδια ψηφιδωτά με τις κουκίδες. Οι κόκκινοι αριθμοί αντιστοιχούν σε ενδείξεις που αναφέρονται στην τοπογραφική περιγραφή.]]

Η Βίλα των Παπύρων βρίσκεται σε απόσταση λίγων εκατοντάδων μέτρων από το πλησιέστερο κτίριο του Ερκολάνο. Αν και πλέον είναι ενδότερα στη στεριά, πριν την ηφαιστειακή έκρηξη του 79 μ.Χ. το οικοδόμημα εκτεινόταν σε περισσότερα από 250 μέτρα ακτής κατά μήκος του Κόλπου της Νάπολης. Είχε τέσσερα επίπεδα κάτω από τον κύριο όροφο, διατεταγμένα σε βεράντες στην πλαγιά του λόφου. Διαπιστώθηκε πρόσφατα ότι, κατά την αρχαιότητα, ο κύριος όροφος ήταν 16 μέτρα επάνω από το επίπεδο της θάλασσας. Περιβαλλόταν από έναν κήπο κλειστό από προστώο, αλλά και με μια φαρδιά λωρίδα από λαχανόκηπους, αμπελώνες και δάση μέχρι έναν μικρό κόλπο. Η έπαυλη παραμένει πιστή στον «παραδοσιακό» δομικό σχεδιασμό γύρω από την Πομπηία. Η πλευρά του κτιρίου προς τη μεριά της θάλασσας έχει μία στοά με κίονες. Εκεί ήταν η είσοδος: από τον πρόδομο, προχωρούσε κάποιος στο αίθριο (atrium), που λειτουργούσε ως χώρος εισόδου και με το οποίο επικοινωνούσαν τα διάφορα μέρη της έπαυλης. Αφού περνούσε από το γραφείο/προθάλαμο (tablinum) εισερχόταν στο πρώτο περιστύλιο, σχηματισμένο από 10 κίονες σε κάθε πλευρά, με μια πισίνα στο κέντρο. Εδώ βρέθηκαν δύο  ερμαϊκές στήλες, η προτομή του «Δορυφόρου» που φέρει επιγραφή «Απολλώνιος Αρχίου Αθηναίος εποίησε», αντίγραφο της κεφαλής του ομώνυμου έργου του Πολυκλείτου, και η προτομή μιας «Αμαζόνας». Αριστερά από την περίστυλη αυλή ήταν ένα μεγάλο γραφείο/προθάλαμος (tablinum) με δύο κίονες στην είσοδο, δηλ. είχε τη μορφή προπύλου. Σε αυτό υπήρχε το μαρμάρινο άγαλμα της «Αθηνάς Προμάχου», ρωμαϊκό αντίγραφο του ομώνυμου αγάλματος του Φειδία, ενώ στην πινακοθήκη βρισκόταν σύνολο χάλκινων προτομών, όπως αυτή του λεγομένου «Σκιπίωνα». Έπειτα υπήρχε δεύτερο περιστύλιο, μία πολύ μεγαλύτερη ορθογώνια αυλή με 10x25 κίονες και επιμήκη πισίνα στο κέντρο της.

Τα δωμάτια διαμονής και υποδοχής ήταν γύρω από τις στοές στις αυλές ή κατά μήκος των βεραντών, έτσι υπήρχε άπλετο φως με θέα στην εξοχή και στη θάλασσα. Μεταξύ των κοιτώνων βρέθηκαν λουτρά και μία βιβλιοθήκη: οι πάπυροι σε μορφή ρολών ήταν μέσα σε ξύλινα κουτιά (capsae), τα οποία ήταν στα ράφια των τοίχων ή σε μία ξύλινη κατασκευή με ράφια στο μέσον του δωματίου.

Οι δύο περίστυλες αυλές είχαν κήπους ή πλακόστρωτα μονοπάτια για περίπατο. Υπήρχε μία γλυπτοθήκη με προτομές, ερμαϊκές στήλες και μαρμάρινα ή χάλκινα αγαλματίδια· αυτά βρισκόταν μεταξύ των κιόνων και στο τοίχωμα της πισίνας.

## Τα έργα τέχνης

[alt=Προτομή του φιλόσοφου Δημόκριτου. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Νάπολης, 5602.|μικρογραφία|Προτομή του φιλόσοφου [Δημόκριτος|Δημόκριτου, από τον γλυπτικό διάκοσμο του τετράγωνου περιστυλίου στη Βίλα των Παπύρων. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Νάπολης (αρ. ευρ. 5602).]]

[alt=τετράγωνο περιστύλιο – Προτομή του «Δορυφόρου», ερμαϊκή στήλη, έργο του Αθηναίου καλλιτέχνη Απολλώνιου του Αρχίου|μικρογραφία|Προτομή του «Δορυφόρου», με επιγραφή «AΠOΛΛΩNIOΣ ΑΡΧΙΟΥ ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΕΠΟΗΣΕ», σε [Ερμές|ερμαϊκή στήλη από τον γλυπτικό διάκοσμο του τετράγωνου περιστυλίου στη Βίλα των Παπύρων. Ρωμαϊκό αντίγραφο κεφαλής του *Δορυφόρου* του Πολύκλειτου. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Νάπολης (αρ. ευρ. 4885).]]

[μικρογραφία|Η «Αθηνά Πρόμαχος», μαρμάρινο άγαλμα από τον γλυπτικό διάκοσμο του δωματίου υποδοχής (''tablinum'') στη Βίλα των Παπύρων. Ρωμαϊκό αντίγραφο [Άγαλμα της Προμάχου Αθηνάς|αγάλματος του Φειδίου. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Νάπολης (αρ. ευρ. 6007).]]

Η Βίλα των Παπύρων φιλοξενούσε μια εκτενή συλλογή από ογδόντα γλυπτά εξαιρετικής ποιότητας, πολλά από τα οποία σώζονται σήμερα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Νάπολης. Μεταξύ αυτών είναι ο καθήμενος Ερμής, που βρέθηκε το 1758. Γύρω από την πισίνα υπήρχαν 11 χάλκινα αγάλματα σατύρων, που έριχναν νερό από έναν αγγείο και ένας ερωτιδέας που έχυνε νερό από το στόμα ενός δελφινιού. Άλλες προτομές και γλυπτά βρέθηκαν σε κόγχες στους τοίχους γύρω από το αίθριο. Πέντε χάλκινα αγάλματα γυναικών σε φυσικό μέγεθος, που έχουν ένθετα μάτια, φέρουν δωρικό πέπλο και έχουν διαφορετικές στάσεις, είναι αντίγραφα έργων του 5ου π.Χ. αι. Είναι υδροφόρες: φέρνουν νερό από μία πηγή.

## Η Βιβλιοθήκη
Στον χώρο τον λεγόμενο βιβλιοθήκη, ανευρέθηκαν περίπου 800 κύλινδροι παπύρου. Στους τοίχους σώζονται μερικά ξύλινα ράφια και στο κέντρο του χώρου μια βάση εδράνου, που πιθανώς χρησίμευε για μελέτη και αντιγραφή βιβλίων.

Ωστόσο, ο χώρος αυτός πιθανότατα δεν ήταν η κεντρική αίθουσα της βιβλιοθήκης, αλλά χρησίμευε ως βιβλιοστάσιο ή/και βιβλιογραφείο, ή ως αποθήκη ρολών παπύρου ή χειρογράφων στη βίλα. Η υπόθεση αυτή προκύπτει επειδή, αφενός, η συλλογή των αποκαλυφθέντων παπύρων είναι πολύ μικρή και περιορισμένης θεματολογίας, για έναν επιφανή Ρωμαίο αξιωματούχο, αφετέρου, οι ρωμαϊκές βιβλιοθήκες διέθεταν ιδιαίτερο τμήμα για τα ελληνικά κείμενα, συνήθως παράλληλα προς το τμήμα με τα λατινικά κείμενα.

Οι κύλινδροι παπύρου ανευρέθηκαν σε τέσσερις ή πέντε διαφορετικούς χώρους της βίλας, κάποιοι σε ξύλινα ράφια, είτε στη θέση τους είτε πεσμένοι, κάποιοι σε ξύλινες θήκες και κάποιοι διασκορπισμένοι σε διάφορα σημεία.

Η θέση εύρεσης κάποιων φορητών αρμάριων και κιβωτίων με παπύρους, οδήγησε στην υπόθεση ότι προσπάθησαν να περισώσουν ό,τι μπορούσαν και πιθανότατα να τα μεταφέρουν στην παραλία.

Οι ευρεθέντες πάπυροι δεν υπέστησαν όλοι την ίδια αλλοίωση, ούτε έχουν το ίδιο χρώμα, σχήμα ή παραμόρφωση. Είναι άγνωστο πόσοι κύλινδροι είχαν ανασκαφεί αρχικά, πολλοί πετάχτηκαν επειδή έμοιαζαν με σβώλους κάρβουνου. Στη συνέχεια, όταν αποδείχθηκε ότι περιείχαν γραφή, πολλοί καταστράφηκαν στις προσπάθειες εκτύλιξης, λόγω της ευθραστότητάς τους. Τελικά, αρκετές εκατοντάδες κύλινδροι εν μέρει τεμαχίστηκαν και εν μέρει «ξεφλουδίστηκαν» ή ξετυλίχθηκαν. Το 1816, εστάλησαν 12 πάπυροι στον Γεώργιο Δ΄ για εκτύλιξη και μεταγραφή, αλλά οι 7 καταστράφηκαν λόγω αναποτελεσματικών προσπαθειών.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ορισμένοι κύλινδροι παπύρου αξιοποιήθηκαν είτε ως διπλωματικό μέσο είτε για εμπορικές συναλλαγές. Για παράδειγμα, η ναπολιτάνικη κυβέρνηση, στις αρχές του 19ου αιώνα, δώρισε έξι κυλίνδρους στον Ναπολέοντα Βοναπάρτη και δεκαοχτώ κυλίνδρους στον Γεώργιο Δ΄. Αναφέρεται επίσης πως με την Αγγλία αντήλλαξε δεκαοχτώ κυλίνδρους με ισάριθμα καγκουρό, για το θηριοτροφείο στη «Βίλα Φλοριντιάνα».

## Οι ανασκαφές

[alt=6676|μικρογραφία|Μαρμάρινο φρεατοστόμιο (περιστόμιο πηγαδιού, ''puteale'') κοσμημένο με [Βουκράνιο|βουκράνια, από το τετράγωνο περιστύλιο. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Νάπολης (αρ. ευρ. 6676).]]

Έπειτα από την επαν-ανακάλυψη της Πομπηίας το 1738, ο Οίκος των Βουρβόνων-Ισπανίας υπό τον Κάρολο Ζ΄ της Νάπολης ξεκίνησε ανασκαφές. Αυτές γινόταν με τη μέθοδο εκσκαφής σηράγγων (στοών) και διάτρησης τοίχων, ως μία προσπάθεια να βρεθούν τεχνουργήματα, όπως τοιχογραφίες, αγάλματα και άλλα διακοσμητικά για να εκτεθούν στο Μουσείο του Ερκολάνο, που βρισκόταν σε τμήμα του ανακτόρου του Πόρτιτσι.

Η Βίλα των Παπύρων βρέθηκε το 1750 από αγρότες, όταν άνοιγαν ένα πηγάδι. Ακολούθησε ανασκαφή πρώτα από τον Ροκ Ζοακίν ντε Αλκουμπιέρ και μετά από τον Σουηδό μηχανικό Καρλ Γιάκομπ Βέμπερ, που εργάστηκε υπό τον Αλκουμπιέρ για τον Κάρολο Ζ΄ της Νάπολης. Αρχικά τα πρώτα ρολά παπύρων, που ανακαλύφθηκαν το 1752, πετάχτηκαν, καθώς ήταν πολλά. Έπειτα όμως ο Μπερνάρντο Τανούτσι συμβούλευσε τον βασιλιά να τους μελετήσει· έτσι ο βασιλιάς εγκατέστησε μία επιτροπή για τη μελέτη τους.

Ο Καμίλο Παντέρνι που έλαβε μέρος στις ανασκαφές, και που ήταν μάλλον ο πρώτος που τους μετέγραψε, αναφέρει σε ένα γράμμα του 1754: "σε πέντε μέρη, όπου επρόκειτο να βρούμε προτομές ή αγάλματα, οι αρχαίοι είχαν σκάψει πριν από εμάς και τα είχαν πάρει. Η μέθοδος, που έκαναν τις έρευνές τους, πρέπει να ήταν αυτή: όσο το έδαφος ήταν μαλακό έσκαβαν, ώσπου να βρουν στερεά λάβα, οπότε σταματούσαν. Φαίνεται όμως πως δεν είχαν χρήματα ή εργατικά χέρια, έτσι δεν προχώρησαν και βρήκαμε εμείς τα αγάλματα".

Το 1765 οι ανασκαφές σταμάτησαν, λόγω των παραπόνων των κατοίκων που ζούσαν από επάνω. Η ακριβής θέση της Βίλας χάθηκε για δύο αιώνες. Τη δεκαετία του 1980 έγιναν προσπάθειες να ξαναβρεθεί η Βίλα: μελετήθηκαν έγγραφα του 18ου αι. για εισόδους στις σήραγγες και το 1986 ανακαλύφθηκε ένας αρχαίος τοίχος. Οι σήραγγες καθαρίστηκαν για να επιτρέψουν να ερευνηθεί ξανά η Βίλα. Βρέθηκε ότι τα μέρη της Βίλας, που δεν είχαν ερευνηθεί τον 18ο αι., ήταν αξιόλογα σε ποσότητα και ποιότητα.

Τη δεκαετία του 1990 έγινε ανασκαφή για να αποκαλυφθεί μέρος της Βίλας, πράγμα που αποκάλυψε ακόμη δύο επίπεδα πιο κάτω, τα οποία δεν είχαν πριν ανακαλυφθεί. Αυτά βρέθηκαν μαζί με τη νοτιο-δυτική βεράντα, ύψους 4 μ. Η πρώτη σειρά δωματίων κάτω από την περίστυλο στοά πιστοποιήθηκαν από μία σειρά ορθογώνιων ανοιγμάτων κατά μήκος της πρόσοψης.

Το 2007 ξεκίνησαν περιορισμένες ανασκαφές για τη συντήρηση των ερειπίων, όταν ανακαλύφθηκαν ωραία σκαλισμένα ξύλινα και από ελεφαντόδοντο τμήματα επίπλων. Από τότε έγινε αναγκαίο οι επισκέπτες να είναι περιορισμένοι.

Το 2012 υπήρχαν 2800 τ.μ. της Βίλας ακόμη για να ανασκαφτούν. Αυτό δεν έγινε, καθώς η ιταλική κυβέρνηση προτίμησε τη συντήρηση από την ανασκαφή και να προστατεύσει ό,τι είχε ως τότε ανακαλυφθεί. Ο Ντέιβιντ Γούντλεϋ Πάκαρντ, που χρημοτοδοτούσε την ανασκαφή της Βίλας των Παπύρων στο Ερκολάνο δια του Ανθρωπιστικού Ιδρύματός του, έχει πει ότι πιθανά να μπορέσει να χρηματοδοτήσει τις ανασκαφές, όταν οι αρχές συμφωνήσουν.

Με τη χρήση πολυ-φασματικής απεικόνισης, μίας τεχνικής που αναπτύχθηκε τη δεκαετία του 1990, είναι δυνατό να αναγνωστούν μισοκαμμένοι πάπυροι. Με την τεχνική αυτή, πολλές εικόνες των παπύρων λαμβάνονται με διαφορετικά φίλτρα, από το υπέρυθρο ως το υπεριώδες φάσμα, και τελικά επιτυγχάνεται να ληφθεί φως σε κάποιες συχνότητες. Έτσι μπορεί να βρεθεί το καλύτερο εύρος φάσματος, στο οποίο το μελάνι διακρίνεται από την επιφάνεια του παπύρου.

## Φωτοθήκη

### Γλυπτά
Παρατίθενται μερικά από τα γλυπτά της συλλογής της Βίλας των Παπύρων, βάσει της θέσης εύρεσης που ανακτήθηκαν (τη δεδομένη περίοδο), τα οποία παρουσιάζονται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Νάπολης.

#### Αίθριο (''atrium'')

* Περιμετρικά της δεξαμενής (*impluvium*) του αιθρίου


Αρχείο:Original bronze fountain ornament depicting a satyr with wineskin found in a garden of the Villa dei Papyri in Herculaneum in 1754 Roman 1st century BCE - 1st century CE Photographed at the "Buried by Vesuvius" exhibit.jpg|alt=5006|Σιληνός με ασκό οίνου. Αγαλμάτιο / Σιντριβάνι (αρ. ευρ. 5006).
Αρχείο:Villa dei Papiri (Ercolano) WLM 003.JPG|alt=5012|Σιληνός με πάνθερα τίγρη. Αγαλμάτιο / Σιντριβάνι (αρ. ευρ. 5012).
Αρχείο:Statue of Silenos riding a wineskin, from the Villa dei Papiri, Herculaneum -Getty Villa - Herb Garden.jpg|alt=5015|Σιληνός καθισμένος επάνω σε ασκό οίνου. Αγαλμάτιο / Σιντριβάνι (αρ. ευρ. 5015).
Αρχείο:Villa dei Papiri (Ercolano) WLM 001.JPG|alt=5028|Μορφή σατυρίσκου (*putto*) με το αριστερό χέρι επάνω σε μάσκα. Αγαλμάτιο / Σιντριβάνι (αρ. ευρ. ευρ. 5028).
Αρχείο:Villa dei Papiri (Ercolano) WLM 002.JPG|alt=5030|Μορφή σατυρίσκου (*putto*) με το δεξί χέρι επάνω σε μάσκα. Αγαλμάτιο / Σιντριβάνι (αρ. ευρ. ευρ. 5030).


* Περιμετρικά του περιστύλου του αιθρίου

Αρχείο:Ptolemy Alexander MAN Napoli Inv5596.jpg|alt=5596|Ο λεγόμενος «Πτολεμαίος Αλέξανδρος» ή «Πτολεμαίος Ε΄ ο Επιφανής». Πορτρέτο ηγεμόνα της ελληνιστικής εποχής, πιθανώς του Νικομήδη Α΄ του Φιλέλληνα. Στο παρελθόν είχε ερμηνευθεί ως Αλέξανδρος ο Μέγας. Προτομή (αρ. ευρ. ευρ. 5596).
Αρχείο:Ptolemy II MAN Napoli Inv5600.jpg|alt=5600|Πορτρέτο του Πτολεμαίου Β΄ Φιλάδελφου. Προτομή (αρ. ευρ. ευρ. 5600).
Αρχείο:Satiro danzante, da villa dei papiri, atrio.JPG|alt=5292|*[[Φαύνος]] Χορεύων.* Αγαλμάτιο (αρ. ευρ. ευρ. 5292).
Αρχείο:Satiro indecente, da villa dei papiri, atrio.JPG|alt=5296|*Γενειοφόρος [[Σιληνός]]*, πιθανώς ''αυλητής''. Αγαλμάτιο (αρ. ευρ. ευρ. 5296).


#### Περιστύλιο (τετράγωνο)


Αρχείο:Young Commander MAN Napoli Inv5588.jpg|alt=5588|Πορτρέτο νεαρού ηγεμόνα, πιθανώς του Ευμένη Β΄ της Περγάμου. Προτομή από την είσοδο του τετράγωνου περιστυλίου (αρ. ευρ. ευρ. 5588).
Αρχείο:Naples Museum 55 (15159548675).jpg|alt=4889|«Αμαζόνα», αντίγραφο από ελληνικό πρωτότυπο του 5ου αιώνα&nbsp;π.Χ. Προτομή ερμαϊκής στήλης (αρ. ευρ. ευρ. 4889).
Αρχείο:Ptolemy Apion MAN Napoli Inv5598.jpg|alt=5598|Πορτρέτο του Πτολεμαίου Απίωνος. Προτομή (αρ. ευρ. ευρ. 5598).
Αρχείο:Archytas of Tarentum MAN Napoli Inv5607.jpg|alt=5607|Ο λεγόμενος «Ψευδο-Αρχύτας». Εικονίζεται ένας άνδρας που φοράει στρόφαιο στο κεφάλι, πιθανώς φανταστικό πορτρέτο του Πυθαγόρα. Προτομή (αρ. ευρ. 5607).
Αρχείο:Filosofo detto eraclito, da villa dei papiri, peristilio quadrato.JPG|alt=5623|Πορτρέτο φιλόσοφου, πιθανώς του Ηράκλειτου ή του Εμπεδοκλή του Ακραγαντινού. Προτομή (αρ. ευρ. 5623).


#### Ταμπλίνουμ (δωμάτιο υποδοχής)


Αρχείο:Matrona.JPG|alt=6240|Πορτρέτο γυναίκας (ματρώνα). Μαρμάρινο άγαλμα (αρ. ευρ. 6240).
Αρχείο:Young athlete MAN Napoli Inv5614.jpg|alt=5614|Πορτρέτο νεαρού αθλητή. Προτομή (αρ. ευρ. 5614).
Αρχείο:Mellephebe MAN Napoli Inv5633.jpg|alt=5633|Πορτρέτο εφήβου ή πιθανώς του Απόλλωνα. Προτομή (αρ. ευρ. 5633).
Αρχείο:Escipión africano.JPG|alt=5634|Ο λεγόμενος «Σκιπίων». Πιθανότατα εικονίζεται Ισιακός  Προτομή (αρ. ευρ. 5634).
Αρχείο:Busto di epicuro, da villa papiri ercolano, copia romana da orig. del 250 ac. ca, MANN.JPG|alt=11017|Πορτρέτο του Επίκουρου. Προτομή (αρ. ευρ. 11017).


#### Δωμάτια στη νότια και στη βόρεια πλευρά του ταμπλίνουμ


Αρχείο:Dionysos-Priapus MAN Napoli Inv5618 n01.jpg|alt=5618|Ο λεγόμενος «Διόνυσος-Πλάτων». Προτομή ή απότμημα αγάλματος, από το παράπλευρο δωμάτιο νότια του ταμπλίνουμ (αρ. ευρ. 5618).
Αρχείο:Epikur.jpg|alt=5465|Πορτρέτο του Επίκουρου. Μικρή προτομή, βόρεια του ταμπλίνουμ (αρ. ευρ. 5465).
Αρχείο:Hermarclius Herculaneum, past, present and future.png|alt=5466|Πορτρέτο του Έρμαρχου. Μικρή προτομή, βόρεια του ταμπλίνουμ (αρ. ευρ. 5466).
Αρχείο:Demosthenes Villa of Papyri.jpg|alt=5467|Πορτρέτο του Δημοσθένη. Μικρή προτομή, βόρεια του ταμπλίνουμ (αρ. ευρ. 5467).
Αρχείο:Zeno - portrait for a library, Colosseum.jpg|alt=5468|Πορτρέτο του Ζήνωνος του Σιδώνιου. Μικρή προτομή, βόρεια του ταμπλίνουμ (αρ. ευρ. 5468).


#### Κήπος της οικίας (''viridarium'')

* Ανατολική στοά του κήπου

Αρχείο:Napoli BW 2013-05-16 15-07-59 DxO.jpg|alt=6018|Πορτρέτο του Αισχίνη. Μαρμάρινο άγαλμα (αρ. ευρ. 6018).
Αρχείο:Napoli BW 2013-05-16 15-03-58 DxO.jpg|alt=6162|Φανταστικό πορτρέτο του Ομήρου ή φιλοσόφου. Η απεικόνιση δεν ταυτίζεται με βεβαιότητα. Μαρμάρινο άγαλμα (αρ. ευρ. 6162 ή 6126).
Αρχείο:Notable.JPG|alt=6210|Πορτρέτο άνδρα, πιθανώς ρήτορα. Μαρμάρινο άγαλμα (αρ. ευρ. 6210).


* Ανάμεσα στην ανατολική στοά του κήπου και την κολυμβητική δεξαμενή (*natatio*)


Αρχείο:Naples Museum 68 (14972985707).jpg|alt=5592|Η λεγόμενη «Βερενίκη» / Άρτεμις. Προτομή (αρ. ευρ. 5592).
Αρχείο:Fawn MAN Napoli Inv4888.jpg|alt=4886|Άγαλμα δορκάδος (ζαρκάδι), μέλος της δυάδας [4886,4888]. (αρ. ευρ. 4886).
Αρχείο:Cerbiatto, da villa dei papiri, peristilio rettangolare, 01.JPG|alt=4888|Ζαρκάδι (δορκάς), μέλος της δυάδας [4886,4888]. Άγαλμα (αρ. ευρ. 4888).
Αρχείο:Herculaneum Pig.jpg|alt=4893|Αγριόχοιρος. Άγαλμα (αρ. ευρ. 4893).


* Περιμετρικά της κολυμβητικής δεξαμενής (*natatio*)


Αρχείο:Satiro dormiente, da villa dei papiri, peristilio rettangolare, 02.JPG|alt=5624|*[[Φαύνος]] κοιμώμενος*. Άγαλμα από το ανατολικό καμπύλο τμήμα (αρ. ευρ. 5624).
Αρχείο:Satiro ebbro, da villa dei papiri, peristilio rettangolare, 01.JPG|alt=5628|*[[Φαύνος]]* *εν μέθη*. Άγαλμα κοντά στο δυτικό καμπύλο τμήμα (αρ. ευρ. 5628).


* Βορειοδυτική πλευρά του κήπου

Αρχείο:Peplófora.JPG|alt=5603|''Πεπλοφόρος'' / *Προσευχόμενο παιδί*. Άγαλμα (αρ. ευρ. 5603).
Αρχείο:Seleukos I Nikator Bronze Roman 100BCE-100CE Museo Archeologico Nazionale Naples AN 5590 1.jpg|alt=5590|Πορτρέτο του Σελεύκου Α΄ Νικάτωρος, πιθανώς αντίγραφο από πρωτότυπο του Βρύαξι ή του Λύσιππου. Προτομή (αρ. ευρ. 5590).
Αρχείο:Safo villa dei Papiri.JPG|alt=4896|Η λεγόμενη «Σαπφώ». Ρωμαϊκό αντίγραφο (β΄ μισό 1ου αι.&nbsp;π.Χ.) πιθανώς από πρωτότυπο του Σιλανίωνος του Αθηναίου γύρω στο 350&nbsp;π.Χ. Προτομή (αρ. ευρ. 4896).


* Κατά μήκος της νότιας στοάς του κήπου

Αρχείο:Peplófora 06.JPG|alt=5619|**' / [[Ναϊάδες|''Ναϊάδα''.]] Άγαλμα (αρ. ευρ. 5619).
Αρχείο:Peplófora 05.JPG|alt=5620|**' / ''Ναϊάδα''. Άγαλμα (αρ. ευρ. 5620).
Αρχείο:Danzatrici o danaidi, da villa dei papiri, peristilio quadrato 2.JPG|alt=5621|**' / [[Ναϊάδες|''Ναϊάδα''.]] Άγαλμα (αρ. ευρ. 5621).
Αρχείο:Peplófora 02.JPG|alt=5605|**' / ''Ναϊάδα''. Άγαλμα (αρ. ευρ. 5605).


* Ανάμεσα στη νότια στοά του κήπου και την κολυμβητική δεξαμενή (*natatio*)


Αρχείο:Napoli BW 2013-05-16 15-02-58 DxO.jpg|alt=5604|** / ''Ναϊάδα''. Άγαλμα (αρ. ευρ. 5604).
Αρχείο:Filosofo o poeta, da villa dei papiri, peristilio rettangolare.JPG|alt=6155|Πορτρέτο φιλόσοφου ή ποιητή. Μαρμάρινη προτομή ερμαϊκής στήλης (αρ. ευρ. 6155).
Αρχείο:Eracle, da villa dei papiri, peristilio rettangolare, 01.JPG|alt=5610|Πορτρέτο του Ηρακλή ή *Ιδανική Κεφαλή*, στον τύπο του κανόνα του Πολύκλειτου. Προτομή (αρ. ευρ. 5610).
Αρχείο:Paniassi poeta di alicarnasso, da villa dei papiri, peristilio rettangolare.JPG|alt=6152|Πορτρέτο του Πανύαση. Μαρμάρινη προτομή ερμαϊκής στήλης (αρ. ευρ. 6152).
Αρχείο:Demetrios Poliorketes MAN Napoli Inv6149.jpg|alt=6149|Πορτρέτο του Δημήτριου του Πολιορκητή, "θεϊκή" απεικόνιση στον εικονιστικό τύπο του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Το πορτρέτο κοσμείται με κέρατα ταύρου, θεϊκά σύμβολα που παραπέμπουν στα κέρατα κριαριού του Άμμωνος Διός που φορούσε ο Αλέξανδρος αλλά και στον Διόνυσο. Μαρμάρινη προτομή (αρ. ευρ. 6149).
Αρχείο:Soberano helenístico.JPG|alt=6151|Πορτρέτο ηγέτη/ηγεμόνα της ελληνιστικής εποχής, πιθανώς του Αντίγονου Α΄ Μονόφθαλμου. Μαρμάρινη προτομή (αρ. ευρ. 6151).
Αρχείο:Tolomeo III, da villa dei papiri, peristilio rettangolare.JPG|alt=6158|Πορτρέτο του Πτολεμαίοου Β΄ Φιλάδελφου. Μαρμάρινη προτομή (αρ. ευρ. 6158).
Αρχείο:Pseudo-Seneca MAN Napoli Inv5616 n01.jpg|alt=5616|Ο λεγόμενος «Ψευδο-Σενέκας» (''Pseudo-Seneca''). Σήμερα, ερμηνεύεται ως φανταστικό πορτρέτο του Ησίοδου ή του Λουκρήτιου. Ωστόσο, σύμφωνα με ορισμένους ερευνητές, θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως Αριστοφάνης, Αίσωπος, Καλλίμαχος ή Απολλώνιος ο Ρόδιος. Προτομή (αρ. ευρ. 5616).
Αρχείο:Pyrrhus MAN Napoli Inv6150 n03.jpg|alt=6150|Πορτρέτο του Πύρρου της Ηπείρου. Το κράνος φέρει στεφάνι βελανιδιάς. Μαρμάρινη προτομή (αρ. ευρ. 6150).


* Βόρεια πλευρά της κολυμβητικής δεξαμενής (*natatio*)


Αρχείο:Herma Atenea.JPG|alt=6322|Αθηνά Γοργολόφα, ρωμαϊκό αντίγραφο από ελληνικό πρωτότυπο πιθανώς της εποχής του Φειδία. Μαρμάρινη προτομή ερμαϊκής στήλης (αρ. ευρ. 6322).
Αρχείο:Principessa ellenistica, da villa dei papiri, peristilio rettangolare.JPG|alt=6188|Πορτρέτο πριγκίπισσας της ελληνιστικής εποχής. Μαρμάρινη προτομή ερμαϊκής στήλης (αρ. ευρ. 6188).
Αρχείο:Filetairo.JPG|alt=6148|Πορτρέτο του Φιλέταιρου της Περγάμου. Μαρμάρινη προτομή ερμαϊκής στήλης (αρ. ευρ. 6148).
Αρχείο:Archidamos III MAN Napoli Inv6156.jpg|alt=6156|Πορτρέτο του Αρχιδάμου Γ΄, αντίγραφο πιθανώς από πρωτότυπο της ελληνιστικής εποχής. Μαρμάρινη προτομή ερμαϊκής στήλης (αρ. ευρ. 6156).
Αρχείο:Retore greco, da villa dei papiri, peristilio rettangolare.JPG|alt=6147|Πορτρέτο Έλληνα ρήτορα, πιθανώς του Δημοσθένη. Μαρμάρινη προτομή ερμαϊκής στήλης (αρ. ευρ. 6147).
Αρχείο:Poeta greco, da villa dei papiri, peristilio rettangolare.JPG|alt=6153|Πορτρέτο Έλληνα ποιητή. Μαρμάρινη προτομή ερμαϊκής στήλης (αρ. ευρ. 6153).
Αρχείο:Sovrano o filosofo, da villa dei papiri, peristilio rettangolare.JPG|alt=6154|Πορτρέτο φιλόσοφου. Μαρμάρινη προτομή ερμαϊκής στήλης (αρ. ευρ. 6154).


#### Νοτιοδυτικά του κήπου της οικίας (''viridarium'')


Αρχείο:Putto, da villa dei papiri, ambiente D, 02.JPG|alt=5023|Μορφή σατυρίσκου (*putto*) με αμφορέα. Αγαλμάτιο -  (αρ. ευρ. 5023).
Αρχείο:Putto, da villa dei papiri, ambiente D, 01.JPG|alt=5027|Μορφή σατυρίσκου (*putto*) με αμφορέα. Αγαλμάτιο - Σιντριβάνι (αρ. ευρ. 5027).
Αρχείο:Fanciullo, da villa dei papiri, ambiente F, 01.JPG|alt=6105|Πορτρέτο αγοριού. Μαρμάρινο άγαλμα (αρ. ευρ. 6105).


### Τοιχογραφίες

Παρατίθενται μερικές αποτοιχισμένες τοιχογραφίες, σε αποσπασματική κατάσταση, ζωγραφισμένες με τη μέθοδο της νωπογραφίας.


Αρχείο:Affresco, meandro, da villa dei papiri, 0.JPG|Πλαίσιο επιζωγραφισμένης ζωφόρου, με μαιανδρικό μοτίβο και ανθέμια που αποτελούνται από οκτώ πέταλα (αίθριο, αρ. 8548).
Αρχείο:Affresco, gallinacci, da villa dei papiri, 8753.JPG|Δύο ορνιθόμορφα πτηνά (πιθανώς από το αίθριο, αρ. 8753).
Αρχείο:Wall painting - still life with ducks and deer - Herculaneum (Villa dei Papiri) - Napoli MAN 8759.jpg|Ελάφια και  πτηνά (νησσίδες), περίπου 40&nbsp;π.Χ., Β΄ Διακοσμητικός Ρυθμός της Πομπηίας (αρ. ευρ. 8759).
Αρχείο:Affresco Villa dei Papiri 07.JPG|Αιλουρίδας με κρίκο στη μέση (αίθριο, αρ. ευρ. 8779), μέρος τοιχογραφικού συνόλου που περιλαμβάνει το απόσπασμα της τοιχογραφίας με τα Ασημένια αγγεία (αρ. ευρ. 9944).
Αρχείο:Affresco, natura morta con coppa e vaso, da villa dei papiri.JPG|Ασημένια αγγεία (αίθριο, αρ. ευρ. 9944), μέρος τοιχογραφικού συνόλου που περιλαμβάνει το απόσπασμα της τοιχογραφίας με τον Αιλουρίδα (αρ. ευρ. 8779).
Αρχείο:Affresco, capra, da villa dei papiri, 8806.JPG| (αρ. ευρ. 8806).
Αρχείο:Napoli, museo archeologico (8105951152).jpg|Μέδουσα (αρ. ευρ. 8821Β).
Αρχείο:Affresco Villa dei Papiri 01.JPG|Ερωτιδέας με  και   Αποτοιχισμένη τοιχογραφία, σε αποσπασματική κατάσταση (αρ. ευρ. 9319).
Αρχείο:Naples Museum 48 (15159148662).jpg|Αρχιτεκτονικό τοπίο.  με  (*tempietto*) και πίσω μια έπαυλη (από τη λεγόμενη Στούφα (κλιβάνιο), νοτιοανατολικά του δωματίου V, η λεγόμενη βιβλιοθήκη, αρ. ευρ. 9399).
Αρχείο:Affresco Villa dei Papiri 06.JPG|Αρχιτεκτονικό τοπίο (αρ. ευρ. 9458).
Αρχείο:Affresco Villa dei Papiri 05.JPG|Αρχιτεκτονικό τοπίο (αρ. ευρ. 9499).
Αρχείο:Affresco, cerbiatto, da villa dei papiri, 9902.JPG|Ελάφι ή αίγα (αρ. ευρ. 9902).
Αρχείο:Affresco Villa dei Papiri 02.JPG|Ρόπτρο πόρτας (αίθριο, αρ. 9951). 


## Σημειώσεις


## Παραπομπές


## Πηγές

* 
* Hornblower, Simon and Antony Spawforth. Oxford Classical Dictionary. 3rd ed. New York (1996).
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Κατηγορία:Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς στην Ιταλία
Κατηγορία:Ρωμαϊκή τέχνη
Κατηγορία:Επικούρειοι φιλόσοφοι
Κατηγορία:Ρωμαϊκές επαύλεις στην Ιταλία
Κατηγορία:Πρώην βιβλιοθήκες
Κατηγορία:Παπυρολογία
Κατηγορία:Παλαιογραφία