Ααρών της Μολδαβίας

Ο **Ααρών** ο *Τύραννος*, , ή **Aron Vodă** ("Aαρών ο βοεβόδας"), εκκλησιαστικά σλαβονικά: Apѡн вода,  μερικές φορές αναφέρεται ως **Aρόν Eμανοΐλ** ή **Eμμανουήλ Ααρών,** ,  ,    ή *Zalim* (πριν από το 1560  – Μάιος 1597) από τον Οίκο των Μπογκντάν-Μουσάτ, ήταν δύο φορές πρίγκιπας της Μολδαβίας: μεταξύ Σεπτεμβρίου 1591 και Ιουνίου 1592, και Οκτωβρίου 1592 έως 3 ή 4 Μαΐου 1595. Ήταν μυστηριώδους καταγωγής, πιθανώς εβραϊκής, αλλά παρουσιάστηκε ως γιος του Aλεξάνδρου Δ΄ Λαπουσνεάνου και αναγνωρίστηκε ως τέτοιος σε ορισμένους κύκλους. Ο διορισμός του από την Οθωμανική αυτοκρατορία ακολούθησε μια άτυπη κούρσα, κατά την οποία οι υποψήφιοι επιδίδονταν σε ιδιαίτερα υπερβολική δωροδοκία, δεχόμενοι πρωτοφανείς αυξήσεις του κεφαλικού φόρου (*[[haraç]])*. Αν και δυσανασχετούσε από τους Γενίτσαρους, υποστηρίχτηκε από μία ισχυρή ομάδα, που περιλάμβανε τον Σολομών Ασκενάζι, τον Έντουαρντ Μπάρτον, τον Χοκά Σαντεντίν Εφέντι και τον Πατριάρχη Ιερεμία Β΄. Νικηφόρος αλλά υπερχρεωμένος, ο Ααρών επέτρεψε στους πιστωτές του να αναμειχθούν άμεσα στη δημοσιονομική πολιτική, ενώ υιοθετούσε μεθόδους εκβιασμού κατά των φορολογούμενων αγροτών. Τελικά στράφηκε εναντίον των τραπεζιτών, οργανώνοντας την εκτέλεση του Μπαρτολομέο Μπρούτι.

Μετά από τέτοιες κινήσεις και τη σκληρή καταστολή των ανταρτών στη Λαπούσνα και στο Ορχέι, ο Ααρών διατάχθηκε από την Πύλη να παραιτηθεί. Η διαταγή ακυρώθηκε μετά από δύο μήνες, που είχε γίνει η επικράτηση ενός επαναστάτη πρίγκιπα, του (αδελφού του;) Πέτρου ΣΤ΄ του Κοζάκου. Ο Ααρών πήρε πίσω τον θρόνο του, βασιζόμενος όλο και περισσότερο στην υποστήριξη από το πριγκιπάτο της Τρανσυλβανίας. Εισήλθε στη δεύτερη εξουσία του ως υπάκουος υποτελής των Οθωμανών, ενώ στράφηκε επίσης ενάντια στον καθολικισμό της Μολδαβίας και εκδιώκοντας την Εταιρεία του Ιησού. Στα κρυφά, άρχισε να διαπραγματεύεται τη συμμετοχή της Μολδαβίας στον αντι-οθωμανικό «Ιερό Σύνδεσμο», ορίζοντας τον εαυτό του ως σύμμαχο της Αγίας Έδρας και της Γερμανικής αυτοκρατορίας. Αυτό το έργο έλαβε υποστήριξη από την Τρανσυλβανία, η οποία ήταν τότε υπό τον Σιγισμούνδο Μπατόρυ, καθώς και από τον Mιχαήλ Γ΄ τον Γενναίο της Βλαχίας. Με την έναρξη του Μακρού Τουρκικού Πολέμου το 1593, η Μολδαβία έγινε δευτερεύον θέατρο, με εισβολές διαδοχικά από το χανάτο της Κριμαίας και τον Σιχ του Ζαπορίζι. Μετά από μακρές διαπραγματεύσεις, ο Ααρών μπόρεσε να συμμαχήσει με τον τελευταίο. Στη συνέχεια βοήθησε τον Μιχαήλ Γ΄ της Βλαχίας να επιτεθεί στην οθωμανική πλευρά, επεκτείνοντας την κυριαρχία του στο Μπουντζάκ και τη Βόρεια Δοβρουτσά. Κατά τη διάρκεια των γεγονότων, διέταξε μια σειρά σφαγών, σκοτώνοντας αιχμαλώτους του Οθωμανικού Στρατού και 19 Εβραίους χρηματοδότες.

Παρά τη στρατιωτική του δέσμευση και την καταστολή μιας φιλο-οθωμανικής εξέγερσης, ο Μπάτορυ αντιμετώπιζε με καχυποψία τον Aαρών. Η σχέση τους έγινε τεταμένη, όταν ο Ααρών αρνήθηκε να ορκιστεί πίστη στην Αυλή της Τρανσυλβανίας, προτιμώντας αντ' αυτού η Μολδαβία να κυβερνάται ως συστατικό της Γερμανικής αυτοκρατορίας. Ο Μπατόρυ φέρεται να υπονόμευσε τον Σύνδεσμο, θεωρώντας τον Aαρών ως αναξιόπιστο. Ενέκρινε επίσης τον Μολδαβό στρατηγό Στέφαν Η΄ Ράζβαν, ο οποίος συνέλαβε τον πρίγκιπα και ανέλαβε τον θρόνο του. Ο Ααρών και η οικογένειά του εξορίστηκαν στην Κορόνα (Μπρασόβ), στη συνέχεια κρατήθηκαν στο κάστρο Μαρτινούτσι, στο Άλβινκ (Βίντσου ντε Τζος), όπου ο Ααρών απεβίωσε, φέρεται ότι δηλητηριάστηκε. Επέζησε ο θετός του γιος Mάρκος με το Ενώτιο, ο οποίος προσκολλήθηκε στην αυλή της Βλαχίας και υπηρέτησε για λίγο ως υποτελής του Μιχαήλ πρίγκιπα της Μολδαβίας. Το όνομα του Ααρών διατηρείται από την εκκλησία Aαρονεάνου και το ομώνυμο χωριό, τα οποία βρίσκονται και τα δύο έξω από το Ιάσιο. Εορτάζεται επίσης ως χορηγός του Πρώτου Ρουμανικού Σχολείου στο Σέιι Μπρασοβουλόυι.

[μικρογραφία|200εσ|Χάρτης της [Μεταρρύθμιση (θρησκεία)|Μεταρρύθμισης και της Αντιμεταρρύθμισης στη Μολδαβία, που δείχνει τις μειονοτικές ομάδες Καθολικών, Χουσιτών και Καλβινιστών.]]
μικρογραφία|200εσ|Ένας Κοζάκος ιππέας σε χειρόγραφο του 1587.
[μικρογραφία|200εσ|Ο Ιερός Σύνδεσμος (μωβ· Ορθόδοξα μέλη σε πιο σκούρα απόχρωση) και τα θέατρα του πολέμου το 1595. Οθωμανική Αυτοκρατορία στο πράσινο. με κίτρινο: [Πολωνική-Λιθουανική Κοινοπολιτεία|Πολωνο-Λιθουανική Κοινοπολιτεία και Σουηδική Αυτοκρατορία (σε προσωπική ένωση υπό τον Sigismund III Vasa )]]
μικρογραφία|200εσ|Το μεγάλο οικόσημο του Σιγισμούνδου Μπατόρυ το 1597, που εμφανίζει τους θυρεούς: της Μολδαβίας (κάτω, στη μέση), της Τρανσυλβανίας (επάνω αριστερά), της Βλαχίας (επάνω δεξιά), και τον Βυζαντινό αετό (επάνω, στη μέση) που φέρει τον θυρεό με τα τρία δόντια δράκου της οικογένειας Μπατόρυ.


Αρχείο:Coat_of_arms_of_Marcu_Cercel,_1607.svg|Εραλδική σφραγίδα τουμΜάρκου με το Ενώτιο, διεκδικητή πρίγκιπα της Μολδαβίας.
Αρχείο:Petru_Tekeld_-_Votiva_apprecatio,_engraving_with_arms_of_Bishop_Aron,_Blaj,_1760.png|Το οικόσημο του Πέτρου Παύλου Ααρών, σε εικονογράφηση του 1760.
Αρχείο:Biserica_Aroneanu.jpg|Η εκκλησία στο Αρονεάνου το 2008.
Αρχείο:ROU_IS_Aroneanu_CoA.png|Ο θυρεός του δήμου του Αρονεάνου.


## Σημειώσεις

## Αναφορές

Κατηγορία:Ιστορία της Μολδαβίας (1504-1711)
Κατηγορία:Ηγεμόνες της Μολδαβίας
Κατηγορία:Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα ρουμάνικα