Χιίουμαα

Το **Χιίουμαα** () είναι το δεύτερο μεγαλύτερο νησί της Εσθονίας, μετά το Σάαρεμαα, και το πέμπτο μεγαλύτερο της Βαλτικής με έκταση 989 τ.χλμ.. Το 2015 είχε 8.582 κατοίκους και μεγαλύτερη του πόλη είναι η Κιάρντλα. Αποτελεί την Επαρχία Χιίου.

## Ιστορία
### Προϊστορία
Το νησί αναδύθηκε από τη Βαλτική θάλασσα πριν από 8500 χρόνια λόγω μεταπαγετώδης ανόδου μετά την υποχώρηση του παγοκαλλύματος. Μεσολιθικοί οικισμοί του 5.500 π.Χ. έχουν βρεθεί στο νησί. Αυτοί οι οικισμοί φαίνεται να σχετίζονται κυρίως με το κυνήγι φώκιας και επεκτείνονται μέχρι την αρχαιότερη νεολιθική περίοδο.

Μια σειρά λιθόκτιστων τάφων υπάρχουν επίσης στο νησί που χρονολογούνται από την εποχή του χαλκού έως την εποχή του σιδήρου.

### Σταυροφορίες
Η πρώτη τεκμηριωμένη καταγραφή του νησιού έγινε το 1228, όταν η Χιίουμαα και η υπόλοιπη Εσθονία κατακτήθηκαν από Γερμανούς σταυροφόρους. Το 1254, το νησί διαιρέθηκε μεταξύ της Επισκοπής του *Ösel-Wiek* και του Λιβονικού τάγματος, ενεργώντας εν μέρει για λογαριασμό της Χανσεατικής Ένωσης.

### Σουηδική και ρωσική εποχή
Το νησί ήταν μέρος της Σουηδικής Εσθονίας από το 1563 έως το 1721 και μετά της Ρωσικής αυτοκρατορίας ως μέρος του κυβερνείου της Εσθονίας, αν και ο σουηδικός πληθυσμός του νησιού διατήρησε τα περισσότερα από τα προνόμια του. Το μεγαλύτερο μέρος του ντόπιου Σουηδικού πληθυσμού μετανάστευσε ή "εσθνοποιήθηκε" κατά την περίοδο της ρωσικής κυριαρχίας.

### Παγκόσμιοι πόλεμοι και μετά
Το Χιίουμαα καταλήφθηκε κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο από τον αυτοκρατορικό Γερμανικό στρατό, στην Επιχείρηση Άλμπιον. Μετά τον πόλεμο, το 1918, έγινε μέρος της ανεξάρτητης Εσθονίας.

Αρκετά γεγονότα λάβαν μέρος στη θάλασσα ανοιχτά του νησιού κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο:
*23 Ιουνίου 1941: Το σοβιετικό αντιτορπιλικό *Gnevny* βυθίστηκε από γερμανική νάρκη θαλάσσης.
*25 Ιουνίου: Το σοβιετικό ναρκαλιευτικό *T-208 Shkiv* καταστράφηκε από γερμανική θαλάσσια νάρκη.
*27 Ιουνίου: Δύο γερμανικές τορπιλοβάρκες, *S43* και *S106*, καταστράφηκαν από σοβιετικές θαλάσσιες νάρκες.
*1 Ιουλίου: Το σοβιετικό υποβρύχιο *M-81* καταστράφηκε από γερμανική θαλάσσια νάρκη.
*7 Ιουλίου: βυθίστηκε το σοβιετικό ναρκαλιευτικό *T-216*.
*30 Ιουλίου: βυθίστηκε το σοβιετικό ναρκαλιευτικό *T-201 Zarjad*.
*10 Αυγούστου: το γερμανικό υποβρύχιο *U-144* βυθίστηκε από τορπίλη από το σοβιετικό υποβρύχιο *SC-307*.

Το νησί καταλήφθηκε από τη Σοβιετική Ένωση το 1940, από τη Ναζιστική Γερμανία το 1941 και από την ΕΣΣΔ ξανά το 1944. 

Το Χιίουμαα παρέμεινε υπό σοβιετικό έλεγχο έως ότου η Εσθονία ανέκτησε την ανεξαρτησία της τον Αύγουστο του 1991. Κατά την περίοδο της σοβιετικής κατοχής (1944–1991), το νησί κηρύχθηκε απαγορευμένη ζώνη, κλειστή για τους ξένους και για τους περισσότερους Εσθονούς της ηπειρωτικής χώρας. Αρκετά εγκαταλελειμμένα σοβιετικά οχυρά και πύργοι επικοινωνίας εξακολουθούν να υπάρχουν στη βόρεια ακτή του νησιού.

## Φυσικό περιβάλλον
Το νησί έχει χαμηλό ανάγλυφο και αποτελείται κυρίως από ασβεστόλιθο. Στα βόρεια του νησιού υπάρχει μια σειρά απολιθωμένων παραλιών που σώζονται καθώς έχει σημειωθεί ανύψωση του εδάφους. Οι σύγχρονες παραλίες βρίσκονται κυρίως στη βόρεια και δυτική ακτογραμμή του νησιού. 

Το φυσικό περιβάλλον προστατεύεται ως φυσικό καταφύγιο και ως καταφύγιο βιόσφαιρας του αρχιπελάγους της Δυτικής Εσθονίας.

### Οικολογία
Η πανίδα και η χλωρίδα του νησιού είναι παρόμοια με την ηπειρωτική χώρα της Εσθονίας. Η πανίδα των θηλαστικών περιλαμβάνει άλκες, κόκκινα ελάφια, ζαρκάδια, αγριόχοιρους, αλεπούδες, λύγκες και κουνάβια. Οι λύκοι και οι αρκούδες άρχισαν πρόσφατα να ξανακατοικούν το νησί μετά από μια περίοδο εξαφάνισης τους. 

Τα είδη πουλιών που συναντώνται στο νησί περιλαμβάνουν μαυροπελαργούς, χρυσαετούς, γερανούς, αβοκέτες και κύκνους. Στα δάση κυριαρχούν τα πεύκα και τα φυλλοβόλα δέντρα, η υπόλοιπη ακαλλιέργητη γη καλύπτεται από βάλτους και αμμόλοφους. Το νησί έχει περίπου 1.000 είδη μεγάλων φυτών από τα οποία τα 50 προστατεύονται.

### Κλίμα

## Φωτογραφίες

File:Talo Tammelan kylässä.JPG|Παλιό αγρόκτημα
File:Vaade tahkuna tuletornist4.jpg|Το βορειότερο μέρος του νησιού
File:Tubala tuulik august 2014.jpg|Ανεμόμυλος
File:Hiiumaa Kärdla Püha Ristija Johannese kirik 01 1863 2021.04.13MF.jpg|Λουθερανική εκκλησία στην Κιάρντλα


## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Επίσημη ιστοσελίδα του Χιίουμαα 

Χιίουμαα
Κατηγορία:Βαλτική Θάλασσα