Λυών

Η **Λυών** () είναι πόλη της νοτιοανατολικής Γαλλίας, πρωτεύουσα της διοικητικής περιοχής της Ωβέρνης-Ρον-Αλπ και του νομού Ρον. Είναι η τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Γαλλίας, μετά το Παρίσι και τη Μασσαλία και ο πληθυσμός της ανέρχεται σε 516.092 κατ. (2017). Για τη μητροπολιτική περιοχή της Λυών όμως, ο πληθυσμός, σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2017, ανέρχεται σε 2.326.223 κατοίκους, καθιστώντας την πόλη ως ένα από τα σημαντικότερα μητροπολιτικά κέντρα της Ευρώπης.

## Γεωγραφία
Η Λυών βρίσκεται στη συμβολή των ποταμών Ροδανού (Rhône) και Σον (Saône), στο νοτιοανατολικό τμήμα της Γαλλίας, σε ίση περίπου απόσταση από το Παρίσι και τη Μασσαλία. Η κεντρική της γεωγραφική της θέση, σε συνδυασμό με τις μικρές αποστάσεις από Ελβετία, Ιταλία και Γερμανία, της προσδίδουν μια ιδιαίτερα σημαντική γεωστρατηγική σημασία.

Η έκτασή της είναι περίπου 500 χλμ² και αναλογούν περίπου 2.333 κάτοικοι ανά χλμ². Το κλίμα που επικρατεί είναι εύκρατο, η μέση ετήσια θερμοκρασία είναι 11,3&nbsp;°C και η ετήσια διάρκειά ηλιοφάνειας είναι 2.006 ώρες.

Στη δυτική πλευρά της πόλης κυριαρχούν ο λόφος της *Φουρβιέρ* (Fourvière), γνωστός ως και "λόφος που προσεύχεται" χάρη στην ύπαρξη της βασιλικής Νοτρ Νταμ ντε Φουρβιέρ (Notre Dame de Fourvière), και ο λόφος της Κρουά-Ρους (Croix-Rousse), γνωστός ως και ο "λόφος που εργάζεται" χάρη στις παραδοσιακές βιοτεχνίες υφασμάτων από μετάξι.

thumb|left|Καμπαναριό του παλαιού νοσοκομείου Οπιτάλ ντε λα σαριτέ (Hôpital de la charité που σημαίνει Νοσοκομείο της φιλανθρωπίας) στο κέντρο της πόλης
Στους πρόποδες των δύο λόφων βρίσκεται το μεσαιωνικό τμήμα της πόλης, γνωστό ως *Vieux Lyon* (παλαιά Λυών) το οποίο χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη στενών μικρών περασμάτων, τα επονομαζόμενα τραμπούλ (*traboules*), που επιτρέπουν τη διάβαση από τον ένα δρόμο στον άλλον, μέσα από τις αυλές των σπιτιών. Το τμήμα αυτό της πόλης έχει χαρακτηριστεί "ιστορική κληρονομιά" της UNESCO.

Στα ανατολικά των 2 λόφων, ανάμεσα στους δύο ποταμούς λίγο πριν τη συμβολή τους, βρίσκεται το κέντρο της πόλης. Έχει την ονομασία *presq'île* (σχεδόν νησί), λόγω του ότι μοιάζει με χερσόνησο, και κυριαρχείται από την πλατεία *Μπελκούρ* (Place Bellecour), στο κέντρο της οποίας βρίσκεται το άγαλμα του Λουδοβίκου ΙΔ'.

Στο μοντέρνο ανατολικό τμήμα της πόλης κυριαρχεί ο ουρανοξύστης της Παρ-Ντιε (Part-Dieu), κέντρο του μεγαλύτερου εμπορικού κέντρου της πόλης, καθώς και ο ένας από τους δύο σιδηροδρομικούς σταθμούς. Το βόρειο τμήμα της πόλης περιέχει το πάρκο του Τετ ντ'ορ (Parc de la Tête d'or), δίπλα στο οποίο βρίσκεται το αρχηγείο της Ιντερπόλ.

## Ιστορία
### Ρωμαϊκοί χρόνοι
thumb|Το ρωμαϊκό θέατρο στον λόφο της ''Φουρβιέρ''

Ο Ρωμαίος ιστορικός Δίων Κάσσιος αναφέρει ότι η Ρωμαϊκή σύγκλητος διέταξε την δημιουργία ενός οικισμού με Ρωμαίους βετεράνους φυγάδες του πολέμου με τους Αλλόβρογες (43 π.Χ.). Οι φυγάδες αυτοί είχαν δραπετεύσει από την Βιέν και είχαν στρατοπεδεύσει στις εκβολές των ποταμών Σον και Ροδανού. Η Ιστορία της Λυών ξεκινά όταν ο Ρωμαίος αξιωματικός Λούκιος Μουνάτιος Πλάνκος (Lucius Munatius Plancus), παίρνοντας εντολή από τη Σύγκλητο, ιδρύει την πόλη με τη ρωμαϊκή ονομασία Λούγδουνο (Lugdunum) (από τον θεό Λουγ της κελτικής μυθολογίας ή από τη λατινική λέξη *lux* που σημαίνει φως, με σκοπό τη φιλοξενία Ρωμαίων προσφύγων που εκδιώχθηκαν εξαιτίας μιας γαλατικής εξέγερσης. Η νεότερη μετάφραση στο Έντλιχερ Γλωσσάριο του 9ου αιώνα είναι *"Ερημωμένο βουνό"*. Το 27 π.Χ. ανακηρύσσεται πρωτεύουσα μίας εκ των τριών ρωμαϊκών γαλατικών επαρχιών, της Λουγδουνικής Γαλατίας (*Gallia Lugdunensis)* και γίνεται η έδρα της αυτοκρατορικής εξουσίας για ολόκληρη τη Γαλατία (πρωτεύουσα της Γαλατίας), ιδιότητα που θα διατηρήσει για τρεις αιώνες.

Οι πρώτοι Χριστιανοί στη Λυών μαρτύρησαν για τις πεποιθήσεις τους από διωγμούς διαφόρων Ρωμαίων αυτοκρατόρων, κυρίως ο Μάρκος Αυρήλιος και ο Σεπτίμιος Σευήρος. Στους τοπικούς αγίους αυτής της περιόδου περιλαμβάνονται πολλά ονόματα, ο Έλληνας Ειρηναίος Λουγδούνου ήταν ο δεύτερος επίσκοπος της Λυών κατά το δεύτερο μισό του δεύτερου αιώνα. Ο αρχιεπίσκοπος της Λυών εξακολουθεί να αναφέρεται ως "Πρωτεύων των Γαλατών".
Η αναδιοργάνωση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας από την Τετραρχία μείωσε σε σημαντικό βαθμό τον διοικητικό ρόλο της πόλης, γεγονός που οδήγησε στη μεταφορά της πρωτεύουσας της Γαλατίας στην Τριρ, πόλη κοντά στον Ρήνο, με μεγαλύτερη γεωστρατηγική σημασία. Με την παρακμή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και την ίδρυση της Κωνσταντινούπολης, χάνει αρκετή από την αίγλη της και σταδιακά συρρικνώνεται. Ακολουθεί η διάλυση της Δυτικής Αυτοκρατορίας, και τον 5ο αιώνα η πόλη περνάει στα χέρια των Βουργουνδών, την οποία ανακηρύσσουν ως πρωτεύουσά τους το 461.

### Μεσαίωνας
Το 532, η Βουργουνδία γίνεται μέρος του βασιλείου των Φράγκων, αλλά οι επιδρομές των Αράβων τον 8ο αιώνα θέτουν εκ νέου σε κίνδυνο την ακεραιότητα της πόλης. Το 843, με τη Συνθήκη του Βερντέν και τον διαμελισμό του βασιλείου των Φράγκων σε τρία βασίλεια, το Λούγδουνο δίνεται στον Λοθάριο. Και πάλι όμως, η πόλη θα υποστεί επιδρομές, αυτή τη φορά των Νορμανδών.

Τον 13ο αιώνα συναντάμε για πρώτη φορά την επωνυμία **Λυών**. Η πόλη παραμένει σε μέτρια μεγέθη για τα δεδομένα της εποχής, δεν παύει όμως να αποτελεί σημαντικό θρησκευτικό κέντρο, με αποκορύφωμα την ανακήρυξη του αρχιεπισκόπου της Λυών ως "Εξάρχου των Γαλατών" (Primat des Gaules) από τον Πάπα Γρηγόριο Ζ', το 1078.

Στην αρχή του 14ου αιώνα, η διαμάχη του αρχιεπισκόπου με την αριστοκρατία της πόλης οδηγεί στην ενσωμάτωση της πόλης στο βασίλειο της Γαλλίας, χωρίς διαμαρτυρία από μέρους του Αυτοκράτορα. Από τότε, η Λυών αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις γαλλικές δραστηριότητες στην Ιταλία, γεγονός που την ωφέλησε σε μεγάλο βαθμό χάρη στην οικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη της Ιταλίας, την εποχή της Αναγέννησης. Παρένθεση σε αυτή την περίοδο ακμής αποτέλεσε η επιδημία της μαύρης πανώλης που σκότωσε περίπου 25.000 ανθρώπους στα τέλη της δεκαετίας του 1340.

### Αναγέννηση
Η εποχή της Αναγέννησης σηματοδοτεί για τη Λυών μία περίοδο οικονομικής ανάπτυξης, ιδίως στην αρχή του 16ου αιώνα, χάρη στην άφιξη τραπεζιτών από τη Φλωρεντία και στην ανάπτυξη του εμπορίου του μεταξιού. Οι συγκρούσεις των καθολικών με τους Ουγενότους όμως, που κορυφώθηκαν τη Νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου, το 1572, οδήγησαν πολλούς εμπόρους στη μετανάστευση προς τη Γένοβα και έβαλαν φρένο στην ανάπτυξη της πόλης.

Τον 17ο αιώνα, η Λυών γνωρίζει μια εποχή θρησκευτικής ηρεμίας και ακμής, κυρίως χάρη στην εύνοια της γαλλικής αυλής (η πόλη είχε φιλοβασιλικό χαρακτήρα). Κατασκευάζεται το δημαρχείο της πόλης και η Λυών σταδιακά μετατρέπεται σε μια πόλη των γραμμάτων και των τεχνών. Τον 18ο αιώνα κατασκευάζονται πολλά νέα κτίρια από τον αρχιτέκτονα Ζακ-Ζερμέν Σουφλό (Jacques-Germain Soufflot) και η πόλη ζει μια ειρηνική περίοδο μέχρι την Επανάσταση.

### Γαλλική Επανάσταση

Την περίοδο της Γαλλικής Επανάστασης, η Λυών τάσσεται με τους Γιρονδίνους και εξεγείρεται κατά της Συμβατικής Εθνοσυνέλευσης. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την πολιορκία της πόλης, και με την πτώση της, τον τουφεκισμό ή τον απαγχονισμό περίπου 2000 ατόμων. Η ηρεμία στην πόλη επανήλθε με την κατάληψη της εξουσίας από τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη.

### Βιομηχανική επανάσταση
[thumb|left|140px|Οι αδελφοί [Ωγκύστ και Λουί Λυμιέρ|Λυμιέρ]]
Η Βιομηχανική επανάσταση οδηγεί στον εκσυχρονισμό των βιοτεχνιών μεταξιού που σταδιακά μετατρέπονται σε βιομηχανίες υφασμάτων. Έτσι η Λυών μεταμορφώνεται τον 19ο αιώνα σε μια σημαντική βιομηχανική πόλη. Συνέπεια αυτού του γεγονότος είναι οι πρώτες κοινωνικές διαμάχες μεταξύ των εργοδοτών και των εργαζομένων που οδηγούν σε γενικευμένες ταραχές το 1831. Το 1832 κατασκευάζεται μια από τις πρώτες σιδηροδρομικές γραμμές στη Γαλλία, που ενώνει τη Λυών με το Σεντ-Ετιέν.

Το 1872 ξεκινούν οι εργασίες για την κατασκευή της βασιλικής Νοτρ Νταμ ντε Φουρβιέρ, προς τιμήν της Παναγίας για να Την ευχαριστήσουν που έσωσε την πόλη από τους Πρώσους.

Το 1895 οι Ωγκύστ και Λουί Λυμιέρ, δύο αδέλφια μηχανικοί από τη Μπεζανσόν, κάνουν την πρώτη δημόσια προβολή ταινίας που λεγόταν *[[Η Έξοδος από το εργοστάσιο Λυμιέρ|Έξοδος από το εργοστάσιο Λυμιέρ]]* και σηματοδοτούν την έναρξη του κινηματογράφου.

### Σύγχρονη εποχή
Κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, η Λυών αποτέλεσε ένα από τα κέντρα της Γαλλικής Αντίστασης. Στις 26 Μαΐου 1944 η πόλη βομβαρδίζεται από τις αεροπορικές δυνάμεις των Συμμάχων πριν απελευθερωθεί στις 3 Σεπτεμβρίου της ίδιας χρονιάς.

## Πολιτισμός και αξιοθέατα
### Εκδηλώσεις
Από το 1852, έτος κατά το οποίο ανεγέρθηκε το επίχρυσο άγαλμα της Παναγίας στον λόφο της Φουρβιέρ, γιορτάζεται κατά το έθιμο η *Fête des Lumières* (γιορτή των φώτων - άσχετη με τα Θεοφάνια της Ορθοδοξίας). Το έθιμο προβλέπει την τοποθέτηση αναμμένων κεριών, μέσα σε έγχρωμα γυάλινα ποτήρια, στα παράθυρα των σπιτιών της πόλης. Από το 1989, η παραδοσιακή γιορτή συνοδεύεται από οργάνωση διαφόρων εκδηλώσεων και θεαμάτων υπό την αιγίδα της δημαρχίας.

Επίσης, κάθε χρόνο διοργανώνεται στην πόλη ένα ετήσιο φεστιβάλ. Τα μονά έτη διοργανώνεται το φεστιβάλ σύγχρονης τέχνης, ενώ κατά τα ζυγά διοργανώνεται το φεστιβάλ χορού. Τα δύο αυτά φεστιβάλ στηρίζονται κάθε χρόνο σε συγκεκριμένη θεματολογία και προσελκύουν θεατές και τουρίστες από όλο τον κόσμο.

### Μουσεία
* Μουσείο Φυσικής Ιστορίας https://web.archive.org/web/20070205172207/http://www.museum-lyon.org/
* Μουσείο Καλών Τεχνών https://web.archive.org/web/20110301101342/http://www.mba-lyon.fr/mba/
* Μουσείο Γαλατορωμαϊκού πολιτισμού https://web.archive.org/web/20110203064600/http://musee-gallo-romain.com/fourviere/accueil/index.html
* Ινστιτούτο Λυμιέρ http://www.institut-lumiere.org/
* Μουσείο υφασμάτων και Τεχνών διακόσμησης http://www.musee-des-tissus.com/ 
* Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης https://web.archive.org/web/20060820140851/http://www.moca-lyon.org/
* Διεθνές Μουσείο Μινιατούρων https://web.archive.org/web/20070116045842/http://www.mimlyon.com/

## Δείτε επίσης
* Persée

## Παραπομπές


## Πηγές
* Επίσημος δικτυακός τόπος του δημαρχείου της Λυών 
* Επίσημος δικτυακός τόπος του ευρύτερης πόλης της Λυών 
* Δικτυακός τόπος του ελληνικού ομίλου UNESCO Ιστορίας, Τέχνης και Θεάτρου
* Άρθρο σχετικά με τις επιδημίες από τον δικτυακό του περιοδικού ''Εικονογραφημένη Ιστορία''
* Δικτυακός τόπος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου της Λυών 
* Επίσημος δικτυακός τόπος της Μπιενάλε της Λυών 
* Άρθρο πάνω στην ιστορία της Λυών από το ''École Polytechnique'' 
* "Το ΒΗΜΑ" ένθετο 1ης Σεπτεμβρίου 2002 για τους Αφούς Λυμιέρ
* Ενορία Αγίου Ιωάννη Βαπτιστή της Λυών 

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Εικονική επίσκεψη στη Λυών (δικτυακός τόπος UNESCO)
* Γραφείο Τουρισμού της Λυών 
* Ελληνική Κοινότητα της Λυών - Κοινωνική Δικτύωση
* Ελληνική Κοινότητα της Λυών  
* 

Κατηγορία:Πόλεις του Ρον-Αλπ

Κατηγορία:Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς στη Γαλλία