Εξισλαμισμός της Αλβανίας

Ο **εξισλαμισμός της Αλβανίας** συνέβη ως αποτέλεσμα της οθωμανικής κατάκτησης της Αλβανίας στα τέλη του 14ου αιώνα. Οι Οθωμανοί μέσω της διοίκησης και του στρατού τους έφεραν το Ισλάμ στην Αλβανία μέσω διαφόρων πολιτικών και φορολογικών κινήτρων, εμπορικών δικτύων και διεθνικών θρησκευτικών δεσμών. Κατά τους πρώτους αιώνες της οθωμανικής κυριαρχίας, η εξάπλωση του Ισλάμ στην Αλβανία ήταν αργή και εντατικοποιήθηκε κυρίως κατά τον δέκατο έβδομο και δέκατο όγδοο αιώνα, εν μέρει λόγω της μεγαλύτερης οθωμανικής κοινωνικής και στρατιωτικής ολοκλήρωσης, γεωπολιτικών παραγόντων και κατάρρευσης των εκκλησιαστικών δομών. Ήταν μια από τις πιο σημαντικές εξελίξεις στην ιστορία της Αλβανίας, καθώς οι Αλβανοί στην Αλβανία μεταστράφηκαν από το να είναι ένας κυρίως χριστιανικός (Καθολικός και Ορθόδοξος) πληθυσμός σε έναν που είναι κυρίως Μουσουλμάνοι (Σουνίτες, Μπεκτασήδες και κάποιες άλλες αιρέσεις), διατηρώντας παράλληλα σημαντικές αλβανικές χριστιανικές μειονότητες σε ορισμένες περιοχές. Η προκύπτουσα κατάσταση όπου το Σουνιτικό Ισλάμ ήταν το μεγαλύτερο ποσοστό στον αλβανικό εθνογλωσσολογικό χώρο, αλλά και οι άλλες θρησκείες υπήρχαν επίσης σε ένα περιφερειακό συνονθύλευμα έπαιξε σημαντική επιρροή στη διαμόρφωση της πολιτικής ανάπτυξης της Αλβανίας στα τέλη της Οθωμανικής περιόδου. Εκτός από τις θρησκευτικές αλλαγές, η μεταστροφή στο Ισλάμ επέφερε επίσης άλλους κοινωνικούς και πολιτιστικούς μετασχηματισμούς, που διαμόρφωσαν και επηρέασαν τους Αλβανούς και τον αλβανικό πολιτισμό.

Κατά τη διάρκεια του 16ου και του 18ου αιώνα, οι χριστιανοί Αλβανοί μεταστράφηκαν επίσης στο Ισλάμ με σκληρή βία, παρενόχληση και αυξημένους φόρους από τους Οθωμανούς. Αυτή η μεταχείριση πυροδότησε τις αλβανικές εξεγέρσεις των 1433-1439, 1452, 1480-81, 1506-07, 1519-20, 1594, 1601-02, 1621, 1614, 1618, 1683-84, 1737, 1833-39, 1844 και 1850 .      Αν και οι Αλβανοί διατήρησαν μια κρυπτοχριστιανική κουλτούρα, γνωστή ως «Λαραμάνοι», όσοι προσπάθησαν να επιστρέψουν στον χριστιανισμό, ενθαρρυνόμενοι από τον Πάπα Κλήμη ΙΑ', αντιμετώπισαν τη θανατική ποινή σύμφωνα με τον οθωμανικό νόμο.  Τελικά, οι Αλβανοί ξεπέρασαν άλλες βαλκανικές ομάδες στην οθωμανική κυρίαρχη τάξη και επιρροή αποκτώντας έτσι κυρίαρχη θέση, παρά το γεγονός ότι ήταν λίγοι σε αριθμό. 

## Ιστορία

### Πρώιμη Οθωμανική περίοδος
αριστερά|μικρογραφία|220x220εσ| Γεώργιος Καστριώτης ή Σκεντέρμπεης (1405 –1468)
Οι Αλβανοί άρχισαν να μετατρέπονται στο Ισλάμ, όταν έγιναν μέρος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στα τέλη του 14ου αιώνα.  Η Αλβανία διαφέρει από άλλες περιοχές στα Βαλκάνια, όπως η Βουλγαρία και η Βοσνία, καθώς μέχρι το 1500, το Ισλάμ παρέμεινε περιορισμένο στα μέλη της συνεκλεγόμενης αριστοκρατίας και σε αραιούς στρατιωτικούς οικισμούς των Γιουρούκων.   Έτσι, η πραγματική μεταστροφή στο Ισλάμ αρχικά σημειώθηκε κυρίως μεταξύ των χριστιανικών ελίτ, που διατήρησαν κάποια προηγούμενα πολιτικά και οικονομικά προνόμια, και την αναδυόμενη τάξη των τιμαριούχων ή κατόχων περιουσίας των Σπαχήδων στο νέο οθωμανικό σύστημα. 

Σε αυτά περιλαμβάνονταν αριστοκρατικές προσωπικότητες όπως ο Γιώργος Καστριώτης (Σκεντέρμπεης), οι οποίοι ενώ ήταν στην υπηρεσία των Οθωμανών ήταν ένας προσήλυτος στο Ισλάμ και αργότερα επέστρεψε στον Χριστιανισμό κατά τη διάρκεια της εξέγερσης της Βόρειας Αλβανίας στα τέλη του 15ου αιώνα, που ξεκίνησε.  Με αυτόν τον τρόπο, διέταξε και άλλους, που είχαν αγκαλιάσει το Ισλάμ ή ήταν μουσουλμάνοι έποικοι να μεταστραφούν στο χριστιανισμό ή να αντιμετωπίσουν το θάνατο.  Ο Σκεντέρμπεης έλαβε στρατιωτική βοήθεια από το Βασίλειο της Νάπολης, που έστειλε το 1452 τον Ραμόν ντ 'Ορτάφα, ο οποίος διορίστηκε επικεφαλής της Αλβανίας και ανέλαβε τη διατήρηση του Καθολικισμού μεταξύ του τοπικού πληθυσμού από την εξάπλωση του Ισλάμ.  Κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων μεταξύ Σκεντέρμπεη και Οθωμανών, οι διάφορες μάχες και επιδρομές ώθησαν τον Σουλτάνο Μεχμέτ Β' να κατασκευάσει το φρούριο του Ελμπασάν (1466) στα πεδινά, για να αντιμετωπίσει την αντίσταση, που προερχόταν από τα οχυρά του βουνού.  Πριν και μετά το θάνατο του Σκεντέρμπεη (1468) τμήματα της αλβανικής αριστοκρατίας μετανάστευσαν στη νότια Ιταλία με έναν αριθμό Αλβανών, για να ξεφύγουν από την οθωμανική κατάκτηση των οποίων οι απόγονοι εξακολουθούν να κατοικούν σε πολλά χωριά, που εγκαταστάθηκαν. 
δεξιά|μικρογραφία|250x250εσ| Πολιορκία της Σκόδρα, 1478
Ακόμα και πολύ μετά την πτώση του Σκεντέρμπεη, μεγάλες περιοχές της αλβανικής επαρχίας επαναστάτησαν συχνά εναντίον της οθωμανικής κυριαρχίας, συχνά επιβαρύνθηκαν με μεγάλο ανθρώπινο κόστος, συμπεριλαμβανομένης της απομόνωσης ολόκληρων χωριών.  Στη δεκαετία του 1570, μια συντονισμένη προσπάθεια των Οθωμανών ηγεμόνων να μετατρέψουν τον ντόπιο πληθυσμό στο Ισλάμ, για να σταματήσει η εμφάνιση εποχιακών εξεγέρσεων άρχισε στο Ελμπασάν και τη Ρέκα και μια αποτυχημένη εξέγερση το 1596 μεταξύ των Καθολικών στο Βορρά προηγήθηκε μιας σειράς βαρέων τιμωρητικών μέτρων, που προκάλεσαν τη μεταστροφή στο Ισλάμ.  Το αποκορύφωμα του εξισλαμισμού στην Αλβανία σημειώθηκε πολύ αργότερα από άλλες εξισλαμισμένες ή μερικώς εξισλαμισμένες περιοχές: Τα στοιχεία της Οθωμανικής απογραφής του 16ου αιώνα έδειξαν ότι οι σαντζάκια, όπου ζούσαν οι Αλβανοί παρέμειναν στη συντριπτική πλειοψηφία Χριστιανοί με τους Μουσουλμάνους να αποτελούν το 5% στις περισσότερες περιοχές, ενώ κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου οι μουσουλμάνοι είχαν ήδη αυξηθεί σε μεγάλες αναλογίες σε τμήματα της Βοσνίας (Βοσνία 46%, Ερζεγοβίνη 43%, αστικό Σεράγεβο 100%), Βόρεια Ελλάδα (Τρίκαλα 17,5%), αστική Μακεδονία (Σκόπια και Μπίτολα και οι δύο στο 75%) και Ανατολική Βουλγαρία (Σιλίστρα  72%, σαντζάκι του Τσίρμεν 88%, Νικόπολη 22%). Αργότερα, τον 19ο αιώνα, όταν σταμάτησε η διαδικασία του εξισλαμισμού στα περισσότερα Βαλκάνια, ο εξισλαμισμός συνέχισε να σημειώνει σημαντική πρόοδο στην Αλβανία, ειδικά στο Νότο. 

Στην πρώιμη περίοδο της Τουρκοκρατίας, οι περιοχές που αποτελούν τη σύγχρονη Αλβανία αναδιοργανώθηκαν σε μια διοικητική μονάδα, που ονομάζεται Sancak-i Arnavid ή Sancak-i Arnavud.  Κατά την έναρξη της οθωμανικής κυριαρχίας μόνο εξέχουσες εκκλησίες με σημαντική συμβολική σημασία ή πολιτιστική αξία ενός αστικού οικισμού μετατράπηκαν σε τζαμιά.  Τα περισσότερα πρώιμα τζαμιά, που κατασκευάστηκαν στην Αλβανία χτίστηκαν κυρίως μέσα σε φρούρια για οθωμανικές φρουρές κατά καιρούς από Οθωμανούς Σουλτάνους κατά τη διάρκεια των στρατιωτικών τους εκστρατειών στην περιοχή όπως το Τζαμί Φατίχ Σουλτάν Μεχμέτ στη Σκόρδα, το Κόκκινο Τζαμί στο Μπεράτι και άλλα.  

Κατά κανόνα, ο οθωμανική διακυβέρνηση ανεχόταν σε μεγάλο βαθμό τους Χριστιανούς υπηκόους, αλλά επίσης έκανε διακρίσεις εναντίον τους, καθιστώντας τους πολίτες δεύτερης κατηγορίας με υψηλότερους φόρους και διάφορους νομικούς περιορισμούς όπως το να μην μπορούν να οδηγήσουν τους Μουσουλμάνους στο δικαστήριο, να έχουν άλογα, να έχουν όπλα ή να έχουν σπίτια με θέα εκείνων των Μουσουλμάνων. Ενώ οι Οθωμανικές αρχές χρονικά ήταν καχύποπτες προς τον Καθολικισμό, επέτρεψαν σε μεγάλο βαθμό την Ορθόδοξη Εκκλησία να λειτουργεί ανεμπόδιστα, εκτός από ορισμένες περιόδους, που η εκκλησία καταπιέστηκε με απελάσεις επισκόπων και κατάσχεση περιουσίας και εσόδων. Κατά την Οθωμανική περίοδο, οι περισσότεροι Χριστιανοί, καθώς και οι περισσότεροι Μουσουλμάνοι, χρησιμοποίησαν έναν βαθμό συγκρητισμού, εξακολουθώντας να ασκούν διάφορες ειδωλολατρικές τελετές. Πολλές από αυτές τις τελετές διατηρούνται καλύτερα ανάμεσα σε μυστικιστικά τάγματα όπως το το τάγμα των Μπεκτασήδων. 
Αρχείο:Die rote Moschee von der Burg Berat.JPG|Ερυθρό Τζαμί μέσα στην ακρόπολη, Μπεράτι.
Αρχείο:Kruje Castle - minaret of a mosque.JPG|Τζαμί μέσα στην ακρόπολη, Κρούγια.
Αρχείο:Shkodër-rozafa-2001.jpg|Ερειπωμένο Τζαμί Φατίχ Σουλτάν Μεχμέτ μέσα στο φρούριο Ροζάφα, Σκόδρα


### Βόρεια Αλβανία
[αριστερά|μικρογραφία|170x170εσ| [Πάπας Κλήμης ΙΑ΄|Ο Πάπας Κλήμης ΙΑ'  ήταν ο Πάπας από το 1700 έως το 1721. Γεννήθηκε στην ευγενή οικογένεια Αλμπάνι ιταλικής και αλβανικής καταγωγής  και συγκαλούσε το *Kuvendi i Arbënit,* για να σταματήσει την παρακμή του Καθολικού πληθυσμού]]
Η οθωμανική κατάκτηση ορισμένων βόρειων πόλεων από τους Ενετούς έγινε χωριστά με την αρχική κατάκτηση της Αλβανίας από τοπικούς φεουδάρχες. Πόλεις όπως η Λέζα έπεσαν το 1478, η  Σκόδρα το 1478–79 και το Δυρράχιο το 1501 με το μεγαλύτερο μέρος του χριστιανικού πληθυσμού τους να διαφεύγει.  Κατά τη διάρκεια του 16ου αιώνα οι αστικοί πληθυσμοί αυτών των πόλεων έγιναν κυρίως Μουσουλμάνοι.  Στο βορρά, η εξάπλωση του Ισλάμ ήταν πιο αργή λόγω της αντίστασης της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και του ορεινού εδάφους, που συνέβαλαν στη συγκράτηση της μουσουλμανικής επιρροής τον 16ο αιώνα.  Η οθωμανική κατάκτηση και η εδαφική αναδιοργάνωση της Αλβανίας επηρέασαν την καθολική εκκλησία καθώς οι εκκλησιαστικές δομές αποδεκατίστηκαν.  Τον 16ο αιώνα, το σαντζάκι της Σκόδρας αναφέρθηκε ότι είχε μουσουλμανικό πληθυσμό στο 4,5% του συνόλου, ενώ το Ντουκαγκίνι (αραιοκατοικημένος τότε) είχε 0% και το Πρίζρεν  είχε 1,9%. 

Οι αλβανικές εξεγέρσεις Καθολικών, συχνά στο πλαίσιο των οθωμανικών πολέμων με τις καθολικές δυνάμεις της Βενετίας και της Αυστρίας τον δέκατο έβδομο αιώνα, είχαν ως αποτέλεσμα σοβαρά αντίποινα εναντίον Καθολικών Αλβανών, που είχαν επαναστατήσει, γεγονός που έδωσε έμφαση στη μεταστροφή στο Ισλάμ.    Το 1594, ο Πάπας υποκίνησε μια αποτυχημένη εξέγερση μεταξύ Καθολικών Αλβανών στο Βορρά, υποσχόμενος βοήθεια από την Ισπανία. Ωστόσο, η βοήθεια δεν ήρθε, και όταν η εξέγερση συντρίφθηκε το 1596, η οθωμανική καταστολή και οι έντονες πιέσεις, για να μεταστραφούν στο Ισλάμ εφαρμόστηκαν, για να τιμωρήσουν τους αντάρτες.  Απότομες μειώσεις σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1630 έως το 1670, όπου για παράδειγμα ο αριθμός των Καθολικών στην επισκοπή του Λέζα  μειώθηκε κατά 50%, ενώ στην επισκοπή των Καθολικών Πουλτ μειώθηκε από 20.000 σε 4.045 οπαδούς, με τους περισσότερους να μετατρέπονται στο Ισλάμ και μερικούς στην Ορθοδοξία. 

Κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Αυστροτουρκικού Πολέμου, οι Αλβανοί Καθολικοί ηγέτες Πιέτερ Μπογκντάνι και Τόμα Ρασπασάνι  συγκέντρωσαν τους Αλβανούς Καθολικούς και Μουσουλμάνους του Κοσσυφοπεδίου για την φιλο-αυστριακή υπόθεση. Μετά τον πόλεμο, όταν το Κοσσυφοπέδιο δεν κατέληξε σε τμήμα της αυτοκρατορίας των Αψβούργων, ακολούθησαν σκληρά αντίποινα. Μεγάλος αριθμός καθολικών Αλβανών  έφυγαν βόρεια, όπου πολλοί "πέθαναν, κάποιοι από πείνα, άλλοι από ασθένειες" γύρω από τη Βουδαπέστη.  Μετά την φυγή  των Σέρβων, ο Πασάς του Ιπεκίου (Αλβανικά: Πέγια, Σερβικά: Πετς) ανάγκασε τους Καθολικούς Αλβανούς στο Βορρά να μετακινηθούν στις πλέον ερημωμένες πεδιάδες της Νότιας Σερβίας και τους ανάγκασαν να μεταστραφούν στο Ισλάμ εκεί. 

Η μεταστροφή μεταξύ Καθολικών σε κοινότητες της Βόρειας Αλβανίας περιελάμβανε άντρες, που αγκάλιαζαν εξωτερικά το Ισλάμ, συχνά για να αποφύγουν την καταβολή φόρων και άλλων κοινωνικών πιέσεων, που στο Οθωμανικό σύστημα στόχευαν τους άνδρες, ενώ οι γυναίκες του νοικοκυριού παρέμειναν Χριστιανές.   Οι Μουσουλμάνοι άνδρες, που είχαν μεταστραφεί στο Ισλάμ, επεδίωκαν οι Χριστιανές σύζυγοί τους να διατηρήσουν ένα βαθμό καθολικισμού στο νοικοκυριό.  Το 1703 ο Πάπας Κλήμης ΙΑ', ο ίδιος αλβανικής κληρονομιάς, διέταξε μια σύνοδο των τοπικών καθολικών επισκόπων, που συζήτησαν τις προκύπτουσες μεταστροφές στο Ισλάμ, οι οποίοι συμφώνησαν επίσης να αρνηθούν την κοινωνία στους κρυπτοκαθολικούς στην Αλβανία, οι οποίοι ομολογούσαν εξωτερικά το Ισλάμ.   Στη Βόρεια Αλβανία, η σύγκρουση με τους Σλάβους προέκυψε ως ένας επιπλέον παράγοντας για την μεταστροφή  στο Ισλάμ.  Η κοινή πίστη των οθωμανικών αρχών επέτρεψε στους Βόρειους Αλβανούς να γίνουν σύμμαχοι και ίσοι στο αυτοκρατορικό σύστημα και να αποκτήσουν ασφάλεια εναντίον των γειτονικών Ορθόδοξων Σλάβων. 

Σε ορισμένες περιοχές, που γειτνιάζουν με τα ανατολικά της Βόρειας Αλβανίας, το Ισλάμ έγινε η πλειοψηφούσα πίστη πιο γρήγορα: για παράδειγμα, η επίσημη Οθωμανική στατιστική του Ναχιγές του Τέτοβο  κατά μήκος των συνόρων με την ΠΓΔΜ (η οποία είχε έναν μικτό αλβανικό, σλαβικό μακεδονικό και τουρκικό πληθυσμό) δείχνει μουσουλμανικές οικογένειες να ξεπερνούν τις χριστιανικές οικογένειες για πρώτη φορά το 1545, όπου υπάρχουν 2 περισσότερες μουσουλμανικές οικογένειες από τις χριστιανικές οικογένειες, και οι 38 από τις μουσουλμανικές οικογένειες είχαν πρόσφατα μεταστραφεί από το χριστιανισμό,  ενώ στο Οπόλτζε στο Κοσσυφοπέδιο κοντά στο Πρίζρεν, οι Μουσουλμάνοι φαίνεται να έχουν την πλειοψηφία το 1591. 

### Κεντρική Αλβανία
δεξιά|μικρογραφία|220x220εσ| Το  Μολυβδένιο Τζαμί του 16ου αιώνα στο Μπεράτ
Αποτελούμενη από πεδιάδες και όντας ανάμεσα σε μια περιοχή μεταξύ της βόρειας και της νότιας Αλβανίας, η κεντρική Αλβανία ήταν ένας κόμβος στον παλιό δρόμο της Εγνατίας οδού, που συνέδεε εμπορικές, πολιτιστικές και μεταφορικές συνδέσεις, που υπόκειντο σε άμεσο Οθωμανικό διοικητικό έλεγχο και θρησκευτική μουσουλμανική επιρροή.   Η μεταστροφή στο Ισλάμ της πλειονότητας της κεντρικής Αλβανίας έχει αποδοθεί σε μεγάλο βαθμό στον ρόλο, που διαδραμάτισε η γεωγραφία της στην κοινωνικοπολιτική και οικονομική μοίρα  της περιοχής.  

Η επίσημη Οθωμανική αναγνώριση της Ορθόδοξης Εκκλησίας είχε ως αποτέλεσμα την ανοχή του Ορθόδοξου πληθυσμού μέχρι τα τέλη του 18ου αιώνα και οι παραδοσιακοί θεσμοί της εκκλησίας επιβράδυναν τη διαδικασία της μεταστροφής των Αλβανών στο Ισλάμ.    Ο Ορθόδοξος πληθυσμός της κεντρικής και νοτιοανατολικής Αλβανίας ήταν υπό την εκκλησιαστική δικαιοδοσία της Ορθόδοξης Αρχιεπισκοπής της Οχρίδας, ενώ η νοτιοδυτική Αλβανία ήταν υπό το Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης μέσω της Μητρόπολης των Ιωαννίνων.   Οι διαφορές μεταξύ των Χριστιανών Αλβανών της κεντρικής Αλβανίας και των αρχιεπισκόπων της Οχρίδας οδήγησαν σε μεταστροφές στο Ισλάμ των Μπεσακτήδων, που έκαναν έκκληση σε όλους ενώ επέμεναν ελάχιστα στην τελετουργική τήρηση. 

Στις αρχές του 16ου αιώνα οι Αλβανικές πόλεις Αργυρόκαστρο, Κανίνε, Δέλβινο, Αυλώνας, Κορυτσά, Κλεισούρα, Πρεμετή και Μπεράτ ήταν ακόμη χριστιανικές και στα τέλη του 16ου αιώνα οι Αυλώνας, Πρεμετή και Χιμάρα ήταν ακόμη Χριστιανοί, ενώ το Αργυρόκαστρο έγινε ολοένα και πιο μουσουλμανικό.   Στις αρχές του 16ου αιώνα, το σαντζάκι του Ελμπασάν αναφέρθηκε ότι είχε 5,5% μουσουλμανικό πληθυσμό, τον υψηλότερο εκείνη την περίοδο όλων των σαντζακίων, που κατοικούνταν από Αλβανούς.  Το 1570, ξεκίνησε μια συντονισμένη προσπάθεια των Οθωμανικών αρχών να μεταστρέψουν τους δύστροπους χριστιανικούς πληθυσμούς του Ελμπασάν και της Ρέκα.  Στην περιοχή γύρω από το Δυρράχιο, αναφέρθηκε από Έλληνα ταξιδιώτη ότι δεν υπήρχαν πλέον Ορθόδοξοι Χριστιανοί λόγω του εξισλαμισμού.  Η μεταστροφή στο Ισλάμ σε πόλεις συνολικά στην Αλβανία ήταν αργή κατά τη διάρκεια του 16ου αιώνα, καθώς περίπου το 38% του αστικού πληθυσμού είχαν γίνει μουσουλμάνοι.  Η πόλη του Μπεράτ από το 1670 και μετά έγινε κυρίως μουσουλμανική και η μεταστροφή της οφείλεται εν μέρει στην έλλειψη χριστιανών ιερέων να μπορούν να παρέχουν θρησκευτικές υπηρεσίες. 

### Νότια Αλβανία
Τον 16ο αιώνα, τα σαντζάκια της Αυλώνας βρέθηκαν να είναι 1,8% μουσουλμάνοι, ενώ το σαντζάκι της Οχρίδας αποτελείτο από 1,9% μουσουλμάνους.  Ήταν κυρίως στα τέλη του 18ου αιώνα, ωστόσο, που οι Ορθόδοξοι Αλβανοί μεταστράφηκαν σε μεγάλο αριθμό στο Ισλάμ  στη συντριπτική πλειοψηφία λόγω των ρωσοτουρκικών πολέμων της περιόδου και γεγονότων όπως τα Ορλωφικά (1770), που έγιναν με ρωσική υποκίνηση, και που έκανε τους Οθωμανούς να βλέπουν τον Ορθόδοξο πληθυσμό ως συμμάχους της Ρωσίας.     Καθώς ορισμένοι Ορθόδοξοι Αλβανοί επαναστάτησαν εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η Πύλη απάντησε με βία και μερικές φορές εφάρμοσε δύναμη, για να μεταστρέψει τους Ορθόδοξους Αλβανούς στο Ισλάμ, εφαρμόζοντας επίσης οικονομικά μέτρα για την προώθηση της θρησκευτικής μεταστροφής.     Μέχρι το 1798, μια σφαγή κατά των παράκτιων Ορθόδοξων Αλβανικών χωριών Σενβασίλ και Νιβίτσε-Μπουμπάρ από τον Αλή Πασά, ημι-ανεξάρτητο κυβερνήτη στο  Πασαλίκι των Ιωαννίνων οδήγησε σε ένα άλλο μεγάλο κύμα μεταστροφών των Ορθοδόξων Αλβανών στο Ισλάμ.   Τον 19ο αιώνα, η Αλβανία στο σύνολό της, και ιδίως η Νότια Αλβανία, ήταν αξιοσημείωτη ως μια σπάνια περιοχή στα Οθωμανικά Βαλκάνια, όπου ο χριστιανικός πληθυσμός έχασε ακόμα σημαντικό αριθμό οπαδών στον εξισλαμισμό. Η μόνη άλλη περιοχή που έδειξε παρόμοια μείωση του χριστιανικού πληθυσμού ήταν η Δοβρουτσά. 

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, υπήρξαν συγκρούσεις μεταξύ των πρόσφατα εξισλαμισθέντων Αλβανών και των Ορθόδοξων Αλβανών σε ορισμένες περιοχές. Στα παραδείγματα περιλαμβάνονται τα παράκτια χωριά του Μπορς, που επιτέθηκαν στο Πικέρνη το 1744, κάνοντας μερικούς να φύγουν στο εξωτερικό σε μέρη όπως η νότια Ιταλία.   Άλλες περιοχές, όπως τα 36 χωριά βόρεια της περιοχής Πωγωνίου, μεταστράφηκαν το 1760 και ακολούθησε μια επίθεση σε Ορθόδοξα χριστιανικά χωριά των περιοχών  Κολόνιας, Λεσκοβίκι  και Πρεμετής, αφήνοντας πολλούς οικισμούς λεηλατημένους και κατεστραμμένους.  Μέχρι τα τέλη του 18ου αιώνα, οι κοινωνικοπολιτικές και οικονομικές κρίσεις παράλληλα με τον ονομαστικό έλεγχο της οθωμανικής κυβέρνησης οδήγησαν σε τοπική ληστεία και μουσουλμανικές αλβανικές συμμορίες εισέβαλαν σε ελληνικούς, Βλάχικους και Ορθόδοξους Αλβανικούς οικισμούς, που βρίσκονται σήμερα εντός και εκτός της σύγχρονης Αλβανίας.     Στην Αλβανία, αυτές οι επιδρομές κορυφώθηκαν στο Βιθκούκι, κυρίως ένα Ορθόδοξο Αλβανικό κέντρο, τη Μοσχόπολη (Αλβανικά: Voskopojë) κυρίως ένα κέντρο Βλάχων, και τα δύο με Ελληνική λογοτεχνική, εκπαιδευτική και θρησκευτική κουλτούρα και άλλους μικρότερους οικισμούς, που καταστράφηκαν.      Αυτά τα γεγονότα ώθησαν μερικούς Βλάχους και Ορθόδοξους Αλβανούς να μεταναστεύσουν μακριά σε μέρη όπως η Μακεδονία, η Θράκη και ούτω καθεξής.      

Ορισμένα Ορθόδοξα άτομα, γνωστά ως νεομάρτυρες, προσπάθησαν να ανακόψουν τη μεταστροφή στο Ισλάμ μεταξύ του Ορθόδοξου αλβανικού πληθυσμού και εκτελέστηκαν στη διαδικασία.  Αξιοσημείωτο μεταξύ αυτών των ατόμων ήταν ο Κοσμάς ο Αιτωλός, (πέθανε το 1779) ένας  Έλληνας μοναχός και ιεραπόστολος, που ταξίδεψε και κήρυξε μακρινά ως την Κρούγια, άνοιξε πολλά Ελληνικά σχολεία προτού κατηγορηθεί ως Ρώσος πράκτορας και εκτελέστηκε από Οθωμανικές Μουσουλμανικές Αλβανικές αρχές.  Ο Κοσμάς υποστήριξε την Ελληνική εκπαίδευση και διάδοση της Ελληνικής γλώσσας σε αναλφάβητους χριστιανούς μη ελληνόφωνους, ώστε να καταλάβουν τις γραφές, τη λειτουργία και έτσι να παραμείνουν ορθόδοξοι, ενώ το πνευματικό του μήνυμα γίνεται σεβαστό στους σύγχρονους Ορθόδοξους Αλβανούς.   

### Άλλοι παράγοντες μεταστροφής
[δεξιά|μικρογραφία|270x270εσ| ''Προσευχή στο σπίτι ενός αρχηγού Αρναούτη'' από τον [Ζαν-Λεόν Ζερόμ (1857)]]
Άλλες μεταστροφές, όπως αυτές στην περιοχή της Λιαπουριάς, συνέβησαν λόγω εκκλησιαστικών θεμάτων, όταν για παράδειγμα κατά τη διάρκεια ενός λιμού ο τοπικός επίσκοπος αρνήθηκε να χορηγήσει ένα διάλειμμα στη νηστεία, για να καταναλώσουν γάλα με απειλές για κόλαση.  Η μεταστροφή στο Ισλάμ πραγματοποιήθηκε επίσης για οικονομικούς λόγους, που προσέφεραν διέξοδο από τη βαριά φορολογία, όπως ο *φόρος τζίζια* ή κεφαλικός φόρος και άλλα δύσκολα οθωμανικά μέτρα, που επιβλήθηκαν στους Χριστιανούς, ανοίγοντας ευκαιρίες όπως η συσσώρευση πλούτου και ούτω καθεξής.    Σε περιόδους σύγκρουσης μεταξύ Μουσουλμάνων και Χριστιανών, τοπικά συμφέροντα όπως η προστασία της οικογένειας κυριαρχούσαν στις μάχες, προκαλώντας στους Οθωμανούς να αρνηθούν τους Μουσουλμάνους Αλβανούς να φέρουν όπλα, καθώς συχνά οι Χριστιανοί Αλβανοί θα μεταστρέφονταν στο Ισλάμ, για να αποκτήσουν το δικαίωμα όπλων και στη συνέχεια να τα χρησιμοποιήσουν κατά των Οθωμανών.  Άλλοι πολλαπλοί παράγοντες που οδήγησαν σε μεταστροφές στο Ισλάμ ήταν η φτώχεια της Εκκλησίας, οι αναλφάβητοι κληρικοί, η έλλειψη κληρικών σε ορισμένες περιοχές και η λατρεία σε γλώσσα διαφορετική από την Αλβανική.     Επιπρόσθετα, η εξάρτηση των επισκοπών του Δυρραχίου και της νότιας Αλβανίας από την παρακμή της Αρχιεπισκοπής της Οχρίδας, που οφείλεται εν μέρει στην σιμωνία εξασθένησε την ικανότητα των Ορθόδοξων Αλβανών να αντιστέκονται στη μεταστροφή στο Ισλάμ.  

Ο κρυπτοχριστιανισμός εμφανίστηκε επίσης σε ορισμένες περιπτώσεις σε όλη την Αλβανία σε περιοχές όπως το Σπατ μεταξύ πληθυσμών, που είχαν πρόσφατα μεταστραφεί από τον Χριστιανικό Καθολικισμό και την Ορθοδοξία στο Ισλάμ.       Η Γκόρα, μια παραμεθόρια περιοχή που εκτείνεται στη σύγχρονη βορειοανατολική Αλβανία και το νότιο Κοσσυφοπέδιο, είχε έναν σλαβικό Ορθόδοξο πληθυσμό, που μεταστράφηκε στο Ισλάμ κατά το τελευταίο μισό του δέκατου όγδοου αιώνα λόγω της κατάργησης του Σερβικού Πατριαρχείου Ιπεκίου (1766) και των επακόλουθων ασταθών εκκλησιαστικών δομών.  Ενώ ξεκινά από το δέκατο έβδομο και αυξάνεται τους επόμενους αιώνες, ο κυρίως σλαβικός Ορθόδοξος πληθυσμός της τώρα Αλβανικής παραμεθόριου περιοχής της κεντρικής-ανατολικής περιοχής του Γκάλαμπορτ μεταστράφηκε στο Ισλάμ.  Οι Ρομά εισήλθαν στην Αλβανία κάποια στιγμή τον 15ο αιώνα και εκείνοι που ήταν Μουσουλμάνοι έγιναν μέρος της τοπικής μουσουλμανικής Οθωμανικής κοινωνίας.  

### Μουσουλμάνοι Αλβανοί και ο ευρύτερος Οθωμανικός κόσμος
Το Ισλάμ ήταν στενά συνδεδεμένο με το κράτος, που έκανε την Οθωμανική Αυτοκρατορία μια ισλαμική πολιτεία της οποίας ο θρησκευτικός νόμος συνέπεσε παράλληλα με το κρατικό δίκαιο, με μόνο τους Μουσουλμάνους να έχουν πλήρη πολιτικά δικαιώματα, ενώ οι εθνικές ή κρατικές σχέσεις αγνοήθηκαν.  Στο κέντρο και στο νότο μέχρι το τέλος του δέκατου έβδομου αιώνα τα αστικά κέντρα είχαν υιοθετήσει σε μεγάλο βαθμό τη θρησκεία της αυξανόμενης μουσουλμανικής αλβανικής ελίτ. Η κατασκευή τζαμιών στην Αλβανία αυξήθηκε σημαντικά από τον 17ο αιώνα και μετά με την έλευση μεγάλου αριθμού μουσουλμάνων Αλβανών μεταναστών.  Η αλβανική παλιά αριστοκρατική άρχουσα τάξη μεταστράφηκε στο Ισλάμ για να διατηρήσουν τη γη τους.  Μέχρι τον 18ο αιώνα είχε εμφανιστεί μια τάξη τοπικών αριστοκρατικών Αλβανών μουσουλμάνων ηγετών.  Η ύπαρξη αυτής της τάξης ως πασάδες και μπέηδες κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, έχοντας στρατιωτικό προσωπικό ως στρατιώτες και μισθοφόρους, ενώ ήταν επίσης σε θέση να ενταχθούν στους μουσουλμάνους κληρικούς έπαιξε ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο στην Οθωμανική πολιτική και οικονομική ζωή, που έγινε μια ελκυστική επιλογή σταδιοδρομίας για πολλούς Αλβανούς.     Ανάλογα με τον ρόλο τους, αυτοί οι άνθρωποι στην αλβανική κοινωνία των Μουσουλμάνων κατέκτησαν μία αξιοσέβαστη θέση καθώς εκτελούσαν διοικητικά καθήκοντα και διατήρησαν την ασφάλεια στις αστικές περιοχές και μερικές φορές ανταμείφθηκαν από το Οθωμανικό κράτος με υψηλές τάξεις και θέσεις.  Οι Αλβανοί, ως εκ τούτου, εκπροσωπήθηκαν επίσης σε μεγάλο αριθμό στην αυτοκρατορική Οθωμανική αυλή.  Παράλληλα με τους Χριστιανούς, πολλοί Μουσουλμάνοι Αλβανοί ήταν φτωχοί και μερικώς δουλοπάροικοι, που δούλευαν στη γη της αναδυόμενης Οθωμανικής Αλβανικής ελίτ γαιοκτημόνων, ενώ άλλοι βρήκαν απασχόληση σε επιχειρήσεις, ως τεχνίτες και σε άλλες θέσεις εργασίας. 

Το σουνιτικό Ισλάμ προωθήθηκε και προστατεύθηκε από τους Οθωμανούς κυβερνήτες και τη φεουδαρχική κοινωνία, που οδήγησαν στη στήριξη και τη διάδοση των ταγμάτων των δερβίσιδων σούφι, που θεωρούνταν πιο ορθόδοξα στην περιοχή των Βαλκανίων.  Σημαντικότερα απ 'αυτά ήταν το τάγμα των Μπεκτασήδων, που θεωρήθηκαν Σουνίτες μέσω της συσχέτισης με κοινές νομικές παραδόσεις, αν και θεωρούνταν ως Σιίτες από τους καθημερινούς Μουσουλμάνους λόγω εσωτερικών πρακτικών όπως ο σεβασμός του Αλή, του Χασάν, του Χουσεΐν και άλλων αξιοσημείωτων μουσουλμάνων.   Κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής κυριαρχίας, ο Αλβανικός πληθυσμός εν μέρει και σταδιακά άρχισε να μεταστρέφεται στο Ισλάμ μέσω των διδασκαλιών του Μπεκτασισμού εν μέρει, για να αποκτήσει πλεονεκτήματα στα Οθωμανικά εμπορικά δίκτυα, τη γραφειοκρατία και τον στρατό.  Πολλοί Αλβανοί είχαν επιλεχθεί στο οθωμανικό παιδομάζωμα και ως γενίτσαροι με 42 μεγάλους βεζίρηδες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας να είναι Αλβανικής καταγωγής. Οι πιο εξέχοντες Αλβανοί κατά τη διάρκεια της οθωμανικής κυριαρχίας ήταν οι Κόκα Νταβούντ Πασά, Χαμάζα Καστριώτη, Ιλάτζ Χότζα , Κιοπρουλού Μεχμέτ Πασάς, Αλή Πασάς, Έντχεμ Πασά, Ιμπραήμ Πασά του Μπεράτ, Κιοπρουλού Φαζίλ Αχμέτ, Μεχμέτ Αλή Πασάς της Αιγύπτου, Κάρα Μαχμούτ Μπουσάτι και Αχμέτ Κουρτ Πασά . Μέσα σε αυτά τα πλαίσια υπηρεσίας στο στρατό και ως διοικητές, η σχέση των Μουσουλμάνων Αλβανών με τους Οθωμανούς ήταν κατά καιρούς μια σχέση συνεργασίας και αμοιβαίου πλεονεκτήματος. 
Αρχείο:Vlora 090.jpg|Τζαμί Μουράντιε στον Αυλώνα.
Αρχείο:Elbasan - Naziresha Mosque (by Pudelek).JPG|Τζαμί Naziresha στο Ελμπασάν.
Αρχείο:A mosque in Krujë.JPG|Τζαμί Μπαζάρ στην Κρούγια.
Αρχείο:Peqin Mosque.jpg|Ρολόι Τζαμί στο Πεκίν.
Αρχείο:Xhamia e Fatihut.jpg|Τζαμί Φατίχ στο Δυρράχιο.
Αρχείο:2011 Berat, Meczet Kawalerów.JPG|Βασιλικό Τζαμί στο Μπεράτ.


### Μουσουλμανικά δόγματα και αιρέσεις
Εκτός από εκείνους που συνδέονται με το σουνιτικό Ισλάμ, οι μουσουλμάνοι της Αλβανίας κατά την οθωμανική περίοδο ανήκαν σε πολλά τάγματα των Σούφι .  Το τάγμα των Καντιρίγια εξαπλώθηκε σε αστικές περιοχές του δέκατου έβδομου αιώνα και συνδέθηκε με συντεχνίες αστικών εργατών, ενώ τον 18ο αιώνα το τάγμα των Καντιρίγια είχε εξαπλωθεί στην κεντρική Αλβανία και συγκεκριμένα στην ορεινή περιοχή Δίβρης.  Το τάγμα των Καντιρίγια συνέβαλε στην οικονομική, και στην περιοχή της Δίβρης, στο κοινωνικοπολιτικό περιβάλλον, όπου έδρευαν.  Το τάγμαΧαλβέτι, που ανταγωνίστηκε με τους Μπεκτασήδες για τους οπαδούς της και εδρεύει στα νότια και βορειοανατολικά της Αλβανίας.  Άλλα τάγματα Σούφι ήταν οι Ρουφάι και οι Μεβλεδήδες δερβίσηδες και ούτω καθεξής. Οι πιο σημαντικοί από αυτούς στην Αλβανία ήταν και εξακολουθούν να είναι οι Μπεκτασήδες, μια μυστικιστική τάξη των Δερβίσηδων, που ανήκει στο Σιιτικό Ισλάμ, που ήρθε στην Αλβανία κατά την Οθωμανική περίοδο, που ήρθε αρχικά από τους Γενιτσάρους τον 15ο αιώνα.  Η εξάπλωση του Μπεκτασισμού στον Αλβανικό πληθυσμό συνέβη όμως κατά τη διάρκεια του 18ου και κυρίως στις αρχές του 19ου αιώνα, ειδικά στις περιοχές δικαιοδοσίας του Αλή Πασά, που θεωρείται ότι ήταν ο ίδιος ο Μπεκτασής.     Οι Σούφι δερβίσηδες από μέρη  μακρινά όπως το Χορασάν και η Ανατολία έφτασαν, προσυλητίσαν, κέρδισαν μαθητές και εγκαθιδρύθηκε ένα δίκτυο τεκέδων, που έγιναν κέντρα του Σουφισμού σε περιοχές όπως το Σκραπάρ και το Ντεβόλ.  Μερικοί από τους πιο εξέχοντες τεκέδες στην Αλβανία βρίσκονταν σε οικισμούς όπως το Αργυρόκαστρο, το Μελτσάν, η Κρούγια  και το Φρασέρ.  Από το τάγμα των Μπεκτασήδων από τις αρχές του 20ού αιώνα οι Αλβανοί σχημάτισαν ένα μεγάλο μέρος των δερβίσηδων του έξω από τα Βαλκάνια, ακόμη και στο τεκέ του σούφι αγίου Χατζή Μπεκτάς στην Ανατολία και στην Αίγυπτο.   Τα τάγματα Σούφι, ιδίως οι Μπεκτασήδες,  συνδέουν τους Χριστιανούς αγίους και τα τοπικά ιερά τους με τους ιερούς άνδρες των Σούφι, δημιουργώντας μια σύνθεση και συγκρητισμό θρησκευτικής τήρησης και παρουσίας.    Για τους Αλβανούς που έχουν μεταστραφεί στο Ισλάμ, ο Μπεκτασισμός με τις μεγαλύτερες θρησκευτικές του ελευθερίες και τον συγκρητισμό θεωρήθηκε μερικές φορές ως μια πιο ελκυστική επιλογή από το Σουνιτικό Ισλάμ.    Η σέκτα των Μπεκτασήδων θεωρείται αιρετική από συντηρητικούς Μουσουλμάνους.  Παραδοσιακά, οι Μπεκτασήδες βρίσκονται σε αρκετά μεγάλο αριθμό στη νότια Αλβανία και σε μικρότερο βαθμό στην κεντρική Αλβανία, ενώ οι υπόλοιποι  του μουσουλμανικού πληθυσμού ανήκει στο σουνιτικό Ισλάμ. 
Αρχείο:Halveti Teqe Berat.jpg|Τεκές στο Μπεράτ του τάγματος των Σούφι Χαλβέτι (χτίστηκε το 1782).
Αρχείο:Inscription on the Halveti-Tekke in Berat.jpg|Επιγραφή στα αραβικά πάνω από την πόρτα στο Χαλβέτι τεκέ, Μπεράτ.
Αρχείο:Teqe of Frashër - Mapillary (xBfC8aYNkqSGJl5Wg2Avng).jpg|Τεκές Μπεκτασήδων στο Φρασέρ.
Αρχείο:Teqeja e Melanit.jpg|Τεκές Μέλανιτ των Μπεκτασήδων  στο Αργυρόκαστρο.
Αρχείο:Pamje e jashtme nga Teqeja e Dollmes, Kruje.JPG|Τεκές Ντόλμα στην  Κρούγια.
Αρχείο:Inside Teqja e Dollmës.jpg|Εσωτερικό του τεκέ Ντόλμα με τους τάφους αγίων του Σούφι στο υπόβαθρο, Κρούγια.


### Κοινωνική και πολιτιστική αλλαγή
αριστερά|μικρογραφία|178x178εσ| Τζαμί Μιραχόρι στην Κορυτσά
Η Οθωμανική κατάκτηση έφερε επίσης κοινωνικές, πολιτιστικές και γλωσσικές αλλαγές στον αλβανόφωνο κόσμο. Από τον δέκατο πέμπτο αιώνα και μετά λέξεις από τους Οθωμανούς Τούρκους μπήκαν στην αλβανική γλώσσα.  Ένα σώμα ποιητών και άλλων μουσουλμάνων Αλβανών συγγραφέων έγραψε στα οθωμανικά τουρκικά, αραβικά, περσικά ή στην αλβανική γλώσσα σε αραβικό κείμενο (aljamiado), που περιλαμβάνει αφηγηματική πεζογραφία, ποίηση, στοχαστικά έργα για τη θρησκεία και τις κοινωνικοπολιτικές καταστάσεις και ούτω καθεξής.   Εξέχοντες ανάμεσα σε αυτούς τους συγγραφείς ήταν Γιαχία Μπέη Ντουκαγκίνι, Χατζή Σεχρέτι ή *bejtexhinj* ποιητές όπως Νεζίμ Φρακούλα, Μουχάμετ Κυτσούκου, Σουλεϊμάν Νάιμπι, Χασάν Ζίκο Καμπέρι, Χατζή Ιμέρ Κασάρι και άλλοι.  Εκτός από το Ελμπασάν, που ιδρύθηκε (1466) γύρω από ένα φρούριο, οι πόλεις στην Αλβανία υπέστησαν αλλαγές καθώς υιοθέτησαν οθωμανικά αρχιτεκτονικά και πολιτιστικά στοιχεία.   Ορισμένοι οικισμοί με την κατασκευή κτηρίων, που σχετίζονται με τη θρησκεία, την εκπαίδευση και τους κοινωνικούς σκοπούς, όπως τζαμιά, μεντρεσέδες, ιμαρέτ και ούτω καθεξής από την οθωμανική μουσουλμανική αλβανική ελίτ έγιναν νέα αστικά κέντρα όπως την  Κορυτσά, τα Τίρανα και Καβάγια.  Εν τω μεταξύ, παλαιότερα αστικά κέντρα όπως το Μπεράτ απέκτησαν τζαμιά, χαμάμ (οθωμανικά λουτρά), μεντρεσέδες (μουσουλμανικές θρησκευτικές σχολές), καφενεία, τεκέδες και έγιναν γνωστά για ποιητές, καλλιτέχνες και επιστημονικές αναζητήσεις.  Σε αντίθεση με το Κοσσυφοπέδιο ή τη Μακεδονία,  αρχιτεκτονικά η Οθωμανική μουσουλμανική κληρονομιά της Αλβανίας ήταν πιο μέτρια σε αριθμούς, αν και εξέχουσες κατασκευές είναι το Τζαμί Μιραχόρι στην Κορυτσά (χτίστηκε 1495–96), το τζαμί Μουράντ Μπέη στην Κρούγια (1533–34), το μουσουλμανικό τέμενος στη Σκόδρα (1773– 74), το Τζαμί Ετχέμ Μπέη στα Τίρανα (ξεκίνησε το 1791–94 και τελείωσε το 1820–21) και άλλα.  

Η μεταστροφή από τον Χριστιανισμό στο Ισλάμ για τους Αλβανούς σηματοδότησε επίσης τη μετάβαση από τη *[[Ρουμ μιλλέτ|Ρουμ]]* (Χριστιανική) σε *μουσουλμανικές* ομολογιακές κοινότητες εντός του οθωμανικού συστήματος μιλλέτ, που διαχώριζε συλλογικά και κυβερνούσε τους λαούς σύμφωνα με τη θρησκεία τους.  Ωστόσο, οι Οθωμανοί γνώριζαν την ύπαρξη Μουσουλμάνων Αλβανών και χρησιμοποιούσαν όρους όπως ο *Αρναβούτ* (اروانيد) ως εθνοτικός δείκτης για την αντιμετώπιση των αδυναμιών της συνηθισμένης θρησκευτικής ορολογίας μιλλέτ για τον εντοπισμό ατόμων στα Οθωμανικά κρατικά αρχεία.   Στα Οθωμανικά τουρκικά, η χώρα αναφέρεται ως *Αρναβουτλούκ* (آرناوودلق).  Επίσης, μια νέα και γενικευμένη απάντηση από τους Αλβανούς με βάση την εθνική και γλωσσική συνείδηση σε αυτόν τον νέο και διαφορετικό οθωμανικό κόσμο, που αναδύθηκε γύρω τους ήταν μια αλλαγή στο εθνώνυμο.   Η εθνοτική ονομασία *Shqiptarë*, που προέρχεται από τα λατινικά, που υποδηλώνουν σαφή ομιλία και λεκτική κατανόηση, αντικατέστησε σταδιακά τον *Arbëresh / Arbënesh* μεταξύ Αλβανών ομιλητών από τα τέλη του 17ου και στις αρχές του 18ου αιώνα. 

## Κληρονομιά

### Αλβανικές κοινωνικές απόψεις για τον εξισλαμισμό της Αλβανίας
[δεξιά|μικρογραφία|202x202εσ| [Μινμπάρ μέσα σε πλούσια διακοσμημένο εσωτερικό του Ετχέμ Μπέη Τζαμί, Τίρανα.]]
Το Ισλάμ και η Οθωμανική κληρονομιά υπήρξαν επίσης θέμα συνομιλίας μεταξύ της ευρύτερης Αλβανικής κοινωνίας. Το Ισλάμ και οι Οθωμανοί θεωρούνται από πολλούς Αλβανούς ως αποτέλεσμα της *[[τζιχάντ]]*, της *αντι-χριστιανικής βίας*, της *τουρκοποίησης* και εντός αυτών των συζητήσεων τα κοινωνικοπολιτικά προβλήματα της Αλβανίας αποδίδονται ως αποτέλεσμα αυτής της κληρονομιάς.  Ορισμένα μέλη της μουσουλμανικής κοινότητας, δίνοντας έμφαση στο Οθωμανικό παρελθόν, ανταποκρίθηκαν σε αυτές τις απόψεις επικρίνοντας αυτό που θεωρούν ως προκατάληψη έναντι του Ισλάμ. 

Μεταξύ των Αλβανών διανοούμενων και άλλων αξιοσημείωτων Αλβανών στα ευρύτερα Βαλκάνια, έχουν πραγματοποιηθεί συζητήσεις και κατά καιρούς δημόσιοι διάλογοι σχετικά με το Ισλάμ, την κληρονομιά του και το ρόλο του στην Αλβανία.  Μέσα σε αυτές τις συζητήσεις, ορισμένοι Αλβανοί διανοούμενοι έχουν χρησιμοποιήσει αμφιλεγόμενες ανατολίτικες, ρατσιστικές και βιολογικές ορολογίες, όταν συζητούν για το Ισλάμ, την κληρονομιά του και τον σύγχρονο ρόλο του μεταξύ των Αλβανών.  
[δεξιά|μικρογραφία|235x235εσ| [Ισμαήλ Κανταρέ]]
Σημαντικές σε αυτές τις συζητήσεις ήταν γραπτές ανταλλαγές σε άρθρα εφημερίδων και βιβλία μεταξύ του μυθιστοριογράφου Ισμαήλ Κανταρέ του Αργυροκάστρου και του λογοτεχνικού κριτικού Ρετζέπ Κιόσια, Αλβανού από την πρώην Γιουγκοσλαβία στα μέσα της δεκαετίας του 2000.   Ο Ισμαήλ Κανταρέ ισχυρίστηκε ότι το μέλλον της Αλβανίας βρισκόταν στην Ευρώπη λόγω των αρχαίων ευρωπαϊκών ριζών και των χριστιανικών παραδόσεών της, ενώ ο Κιόσια ισχυρίστηκε ότι η αλβανική ταυτότητα ήταν ένα μείγμα δυτικών (χριστιανικών) και ανατολικών (ισλαμικών) πολιτισμών και συχνά προσαρμόσιμη σε ιστορικά πλαίσια.   Ο Πίρο Μίσα έγραψε ότι ο εξισλαμισμός των Αλβανών κατά τον 17ο και 18ο αιώνα ήταν ως «δύο από τους σκοτεινότερους αιώνες στη σύγχρονη ιστορία της Αλβανίας».  Ο Μίσα υποστήριξε επίσης ότι λόγω αυτής της εμπειρίας "η Αλβανία επηρεάστηκε περισσότερο από τον Τουρκο-Ανατολικό πολιτισμό από ό, τι οποιαδήποτε άλλη χώρα στην περιοχή",  αν και σημειώνει ότι οι Αλβανοί Μουσουλμάνοι ήταν μόνο μουσουλμανικές ομάδες "στην Ευρωπαϊκή Τουρκία, που έκαναν κοινό σκοπό με τους χριστιανούς συμπατριώτες τους για να πολεμήσουν ενάντια στην κυβέρνηση στην Κωνσταντινούπολη. " 

Σε μια ομιλία  το 2005 στη Βρετανία του προέδρου, ο Αλφρέντ Μοϊσίου αναφέρθηκε στο Ισλάμ στην Αλβανία ότι έχει ένα «Ευρωπαϊκό πρόσωπο», ότι είναι «ρηχό» και ότι «αν σκάψεις λίγο σε κάθε Αλβανό, μπορεί να ανακαλύψει τον χριστιανικό του πυρήνα».  Το Μουσουλμανικό Φόρουμ της Αλβανίας απάντησε σε αυτά και στα σχόλια του Κανταρέ και τα χαρακτήρισε ως «ρατσιστικά» που περιείχαν « Ισλαμοφοβία » και ήταν «βαθιά προσβλητικά».  Ακολουθώντας τις τάσεις που χρονολογούνται από το κομμουνιστικό καθεστώς, το μετα-κομμουνιστικό αλβανικό πολιτικό κατεστημένο συνεχίζει να προσεγγίζει το Ισλάμ ως η πίστη του Οθωμανού «εισβολέα».  Ορισμένοι Αλβανοί συγγραφείς ισχυρίστηκαν επίσης ότι η αφοσίωση της Αλβανίας στο Ισλάμ ήταν επιφανειακή και αυτά τα επιχειρήματα ήταν δημοφιλή στις Ορθόδοξες και Καθολικές Αλβανικές κοινότητες.  Σε δημόσιες συζητήσεις σχετικά με σχολικά βιβλία της Αλβανίας, όπου ορισμένοι ιστορικοί ζήτησαν την κατάργηση προσβλητικού περιεχομένου σχετικά με τους Τούρκους, ορισμένοι χριστιανοί Αλβανοί ιστορικοί αντέδρασαν θυμωμένα αναφερόμενοι σε αρνητικές εμπειρίες της Οθωμανικής περιόδου και θέλοντας την Τουρκία να ζητήσει επανόρθωση για την «εισβολή» στην Αλβανία και τον εξισλαμισμό των Αλβανών. 

### Απόψεις θρησκευτικών ιδρυμάτων για τον εξισλαμισμό της Αλβανίας
Τα επίσημα θρησκευτικά χριστιανικά και μουσουλμανικά ιδρύματα και οι κληρικοί τους έχουν διαφορετικές απόψεις για την Οθωμανική περίοδο και τη μεταστροφή στο Ισλάμ από τους Αλβανούς. Τόσο οι Καθολικοί όσο και οι Ορθόδοξοι κληρικοί ερμηνεύουν την Οθωμανική εποχή ως κατασταλτική, που περιείχε αντι-χριστιανικές διακρίσεις και βία,  ενώ το Ισλάμ θεωρείται *ως ξένο,* που θέτει σε δοκιμασία την Αλβανική παράδοση και συνοχή.  Η μεταστροφή στο Ισλάμ από Αλβανούς θεωρείται τόσο από Καθολικούς όσο και από Ορθόδοξους κληρικούς ως *παραποίηση* της Αλβανικής ταυτότητας, αν και οι Αλβανοί Μουσουλμάνοι ερμηνεύονται ως *αθώα θύματα* του Ισλαμισμού.  Ωστόσο, οι Αλβανοί σουνίτες μουσουλμάνοι κληρικοί θεωρούν τη μεταστροφή των Αλβανών ως *εθελοντική* διαδικασία, ενώ παράλληλα παρακάμπτει τις θρησκευτικές αντιπαραθέσεις, που σχετίζονται με την Οθωμανική εποχή.  Το Ισλάμ των Σούφι στην Αλβανία ερμηνεύει την Οθωμανική εποχή ως προώθηση μιας παραμορφωμένης μορφής Ισλάμ, που διεφθάρθηκε μέσα σε μια σουνιτική Οθωμανική πολιτεία, που τους δίωκε.  Οι χριστιανοί κληρικοί θεωρούν τους μουσουλμάνους Αλβανούς ως μέρος του ευρύτερου αλβανικού έθνους και οι μουσουλμάνοι κληρικοί δεν εκφράζουν χλευασμό σε άτομα, που δεν έγιναν μουσουλμάνοι στην Αλβανία.  Οι χριστιανικές ταυτότητες στην Αλβανία έχουν σφυρηλατηθεί πάνω στην αντίληψη ότι βρίσκονται σε μειονοτική θέση, μερικές φορές με εμπειρίες διακρίσεων που είχαν ιστορικά σε σχέση με τη μουσουλμανική πλειοψηφία.  Εν τω μεταξύ, οι μουσουλμάνοι κληρικοί στην Αλβανία υπογραμμίζουν την αλλαγή της τύχης που η κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας επέφερε με την πολιτική ενδυνάμωση των Βαλκανίων Χριστιανών καθιστώντας τους Μουσουλμάνους μία  θρησκευτική μειονότητα  στη σύγχρονη εποχή. 

### Ισλαμισμός της Αλβανίας μέσα στην ακαδημαϊκή κοινότητα
Στο πλαίσιο της ακαδημαϊκής κοινότητας στη σύγχρονη εποχή, η μεταστροφή των Αλβανών και η κληρονομιά του Ισλάμ στην Αλβανία είναι ένα αμφισβητούμενο θέμα. Η κομμουνιστική εποχή και οι σύγχρονοι Αλβανοί μελετητές με εθνικιστικές προοπτικές ερμηνεύουν την Οθωμανική περίοδο ως αρνητική και υποβαθμίζουν τη μεταστροφή στο Ισλάμ ως ότι δεν είχε σχεδόν κανένα όφελος για τους Αλβανούς από κοινωνικοπολιτισμική και θρησκευτική έννοια.  Το 1975, ο Χασάν Καλέσι αμφισβήτησε αυτές τις κυρίως «αρνητικές» απόψεις για την περίοδο του εξισλαμισμού.  Ο Καλέσι, του οποίου οι απόψεις υποστηρίχθηκαν αργότερα από τους Έλσι και Σμιντ-Νέκε,   δήλωσε ότι η Οθωμανική κατάκτηση και μεταστροφή στο Ισλάμ από Αλβανούς απέτρεψε τον εξελληνισμό και τον εκσλαβισμό  με τον ίδιο τρόπο που υποστήριξε ότι οι σλαβικές εισβολές του 6ου αιώνα σταμάτησαν τη διαδικασία ρωμανικοποίησης των προγόνων των Αλβανών.    Ο Καλέσι υποστήριξε ότι αν και αναγνωρίστηκαν στο σύστημα του μιλλέτ μόνο ως Μουσουλμάνοι, ο μερικός εξισλαμισμός του πληθυσμού σταμάτησε τη διαδικασία αφομοίωσης, που συμβαίνει μέσω εκκλησιών και την επιρροή των ιδιοκτητών των Ελλήνων, των Λατίνων και των Σλάβων.   Επιπλέον, ο εξισλαμισμός των Αλβανών είχε επίσης ως αποτέλεσμα την επέκταση της περιοχής των Βαλκανικών Αλβανικών οικισμών είτε μέσω μετακινήσεων του πληθυσμού είτε με την αφομοίωση άλλων μουσουλμανικών μη Αλβανικών στοιχείων κατά την Οθωμανική κυριαρχία.   Η διατριβή του Καλέσι με την πάροδο του χρόνου διαστρεβλώθηκε από ορισμένους Αλβανούς, που υποστηρίζουν ότι οι Αλβανοί μεταστράφηκαν στο Ισλάμ με σκοπό να διατηρήσουν την εθνική τους ταυτότητα, αντί να διατηρηθεί η αλβανική ταυτότητα ως συνέπεια του εξισλαμισμού και της Οθωμανικής κυριαρχίας. Αυτό έχει χαρακτηριστεί «αντιστροφή» του επιχειρήματος του Καλέσι. 

## Παραπομπές

### Αναφορές
 

### Πηγές

*  Anscombe, Frederick (2006). "Albanians and "mountain bandits"". In Anscombe, Frederick (ed.). The Ottoman Balkans, 1750–1830. Princeton: Markus Wiener Publishers. pp. 87–113. ISBN 9781558763838. Archived from the original on 2016-01-25.
* Anscombe, Frederick (2006b). "The Ottoman Empire in Recent International Politics - II: The Case of Kosovo" (PDF). The International History Review. 28 (4): 758–793. doi:10.1080/07075332.2006.9641103. JSTOR 40109813. S2CID 154724667.
* Babuna, Aydin (2004). "The Bosnian Muslims and Albanians: Islam and Nationalism". Nationalities Papers. 32 (2): 287–321. doi:10.1080/0090599042000230250. Barbullushi, Odeta (2010). "The Politics of 'Religious Tolerance' in Post-Communist Albania: Ideology, Security and Euro-Atlantic Integration". In Pace, Michelle (ed.). Europe, the USA and political Islam: Strategies for engagement. Springer. pp. 140–160. ISBN 9780230298156.
* Blumi, Isa; Krasniqi, Gëzim (2014). "Albanians' Islam". In Cesari, Jocelyne (ed.). The Oxford Handbook of European Islam. Oxford: Oxford University Press. pp. 475–516. ISBN 9780191026409.
* Brisku, Adrian (2013). Bittersweet Europe: Albanian and Georgian Discourses on Europe, 1878–2008. New York: Berghahn Books. ISBN 9780857459855.
* Clayer, Nathalie (1997). "Islam, state and society in Post-communist Albania". In Poulton, Hugh; Taji-Farouki, Suha (eds.). Muslim identity and the Balkan state. London: Hurst & Co. Publishers. pp. 115–138. ISBN 9781850652762.
* Clayer, Nathalie (2007). "Saints and Sufi's in post-Communist Albania". In Kisaichi, Masatoshi (ed.). Popular Movements and Democratization in the Islamic World. London: Routledge. pp. 33–42. ISBN 9781134150618.
* Crowe, David (1996). A history of the Gypsies of Eastern Europe and Russia. New York: St Martin's Griffin. ISBN 9781349606719. De Soto, Hermine; Beddies, Sabine; Gedeshi, Ilir (2005). Roma and Egyptians in Albania: From social exclusion to social inclusion. Washington D.C.: World Bank Publications. ISBN 9780821361719.
* Doja, Albert (2006). "A Political History of Bektashism in Albania". Totalitarian Movements and Political Religions. 7 (1): 83–107. doi:10.1080/14690760500477919. S2CID 53695233. Doja, Albert (2008). "Instrumental Borders of Gender and Religious Conversion in the Balkans". Religion, State & Society. 36 (1): 55–63. CiteSeerX 10.1.1.366.8652. doi:10.1080/09637490701809738. S2CID 9464280. Duijzings, Gerlachlus (2000). Religion and the politics of identity in Kosovo. London: Hurst & Company. ISBN 9781850654315.
* Elbasani, Arolda; Roy, Olivier (2015). "Islam in the post-Communist Balkans: Alternative pathways to God". Southeast European and Black Sea Studies. 15 (4): 457–471. doi:10.1080/14683857.2015.1050273. S2CID 143368513. Elsie, Robert (1992). "Albanian Literature in the Moslem Tradition: Eighteenth and Early Nineteenth Century Albanian Writing in Arabic Script". Oriens. 33: 287–306. JSTOR 1580608. Elsie, Robert (2000). "The Christian Saints of Albania". Balkanistica. 13 (36): 35–57. Elsie, Robert (2001). A dictionary of Albanian religion, mythology, and folk culture. London: Hurst & Company. ISBN 9781850655701.
* Elsie, Robert (2005). Albanian literature: A short history. London: I.B. Tauris. ISBN 9781845110314.
* Endresen, Cecilie (2010). ""Do not look to church and mosque"? Albania's post-Communist clergy on nation and religion". In Schmitt, Oliver Jens (ed.). Religion und Kultur im albanischsprachigen Südosteuropa [Religion and culture in Albanian-speaking southeastern Europe]. Frankfurt am Main: Peter Lang. pp. 233–258. ISBN 9783631602959.
* Endresen, Cecilie (2011). "Diverging images of the Ottoman legacy in Albania". In Hartmuth, Maximilian (ed.). Images of imperial legacy: Modern discourses on the social and cultural impact of Ottoman and Habsburg rule in Southeast Europe. Berlin: Lit Verlag. pp. 37–52. ISBN 9783643108500.
* Ergo, Dritan (2010). "Islam in the Albanian lands (XVth-XVIIth Century)". In Schmitt, Oliver Jens (ed.). Religion und Kultur im albanischsprachigen Südosteuropa [Religion and culture in Albanian-speaking southeastern Europe]. Frankfurt am Main: Peter Lang. pp. 13–52. ISBN 9783631602959.
* Frazee, Charles (2006). Catholics and Sultans: The Church and the Ottoman Empire 1453–1923. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 9780521027007.
* Gawrych, George (2006). The crescent and the eagle: Ottoman rule, Islam and the Albanians, 1874–1913. London: IB Tauris. ISBN 9781845112875.
* Hammond, Nicholas Geoffrey Lemprière (1967). Epirus: the Geography, the Ancient Remains, the History and Topography of Epirus and Adjacent Areas. Oxford: Clarendon Press. ISBN 9780198142539.
* Hammond, Nicholas Geoffrey Lemprière (1976). Migrations and invasions in Greece and adjacent areas. Park Ridge: Noyes Press. ISBN 9780815550471.
* Giakoumis, Konstantinos (2010). "The Orthodox Church in Albania Under the Ottoman Rule 15th-19th Century". In Schmitt, Oliver Jens (ed.). Religion und Kultur im albanischsprachigen Südosteuropa [Religion and culture in Albanian-speaking southeastern Europe]. Frankfurt am Main: Peter Lang. pp. 69–110. ISBN 9783631602959.
* Inalcik, Halil (1989). "The Ottoman Turks and the Crusades, 1451–1522". In Hazard, Harry; Zacour, Norman (eds.). A History of the Crusades: The Impact of the Crusades on Europe. University of Wisconsin Press. pp. 222–275. ISBN 9780299107444.
* Hasluck, Frederick (1913). "Ambiguous Sanctuaries and Bektashi Propaganda". The Annual of the British School at Athens. 20: 94–119. doi:10.1017/s0068245400009424. JSTOR 30096467.
* Jazexhi, Olsi (2012). "Albania". In Nielsen, Jørgen; Akgönül, Samim; Alibašić, Ahmet; Racius, Egdunas (eds.). Yearbook of Muslims in Europe: Volume 4. Leiden: Brill. pp. 1–16. ISBN 9789004225213.
* Jazexhi, Olsi (2013). "Albania". In Nielsen, Jørgen; Akgönül, Samim; Alibašić, Ahmet; Racius, Egdunas (eds.). Yearbook of Muslims in Europe: Volume 5. Leiden: Brill. pp. 21–36. ISBN 9789004255869.
* Jazexhi, Olsi (2014). "Albania". In Nielsen, Jørgen; Akgönül, Samim; Alibašić, Ahmet; Racius, Egdunas (eds.). Yearbook of Muslims in Europe: Volume 6. Leiden: Brill. pp. 19–34. ISBN 9789004283053. Jordan, Peter (2015). "An exception in the Balkans: Albania's multi confessional identity". In Brunn, Stanley D. (ed.). The changing world religion map: Sacred places, identities, practices and politics. Dordrecht: Springer. pp. 1577–1598. ISBN 9789401793766.
* Jorgaqi, Nasho (2005). Jeta e Fan S. Nolit: Vëllimi 1. 1882–1924 [The life of Fan S. Noli: Volume 1. 1882–1924]. Tiranë: Ombra GVG. ISBN 9789994384303.
* Kallivretakis, Leonidas (2003). "Νέα Πικέρνη Δήμου Βουπρασίων: το χρονικό ενός οικισμού της Πελοποννήσου τον 19ο αιώνα (και η περιπέτεια ενός πληθυσμού) [Nea Pikerni of Demos Vouprassion: The chronicle of a 19th century Peloponnesian settlement (and the adventures of a population)]" (PDF). In Panagiotopoulos, Vasilis; Kallivretakis, Leonidas; Dimitropoulos, Dimitris; Kokolakis, Mihalis; Olibitou, Eudokia (eds.). Πληθυσμοί και οικισμοί του ελληνικού χώρου: ιστορικά μελετήματα [Populations and settlements of the Greek villages: historical essays]. Tetrádia Ergasías. Athens: Institute for Neohellenic Research. pp. 221–242. ISSN 1105-0845.
* Kopanski, Atuallah Bogdan (1997). "Islamization of Albanians in the Middle Ages: The primary sources and the predicament of the modern historiography". Islamic Studies. 36 (2/3): 191–208. JSTOR 23076194. Koti, Dhori (2010). Monografi për Vithkuqin dhe Naum Veqilharxhin [A monograph of Vithkuq and Naum Veqilharxhi]. Pogradec: DIJA Poradeci. ISBN 978-99956-826-8-2.
* Koukoudis, Asterios (2003). The Vlachs: Metropolis and Diaspora. Thessaloniki: Zitros Publications. ISBN 9789607760869. Lederer, Gyorgy (1994). "Islam in Albania". Central Asian Survey. 13 (3): 331–359. doi:10.1080/02634939408400866.
* Limanoski, Nijazi (1989). Islamskata religija i islamiziranite Makedonci [Islamic religion and Islamisied Macedonians]. Skopje: Makedonska Kniga. Lloshi, Xhevat (1999). "Albanian". In Hinrichs, Uwe; Büttner, Uwe (eds.). Handbuch der Südosteuropa-Linguistik. Wiesbaden: Otto Harrassowitz Verlag. pp. 272–299. ISBN 9783447039390.
* Mackridge, Peter (2009). Language and national identity in Greece, 1766–1976. Oxford: Oxford University Press. ISBN 9780199599059.
* Malcolm, Noel (2002). "Myths of Albanian national identity: Some key elements". In Schwanders-Sievers, Stephanie; Fischer, Bernd J. (eds.). Albanian Identities: Myth and History. Bloomington: Indiana University Press. pp. 70–87. ISBN 9780253341891.
* Malcolm, Noel (2015). Agents of Empire: Knights, Corsairs, Jesuits and Spies in the Sixteenth-century Mediterranean World. Oxford: Oxford University Press. ISBN 9780190262785.
* Manahasa, Edmond; Kolay, Aktuğ (2015). "Observations on the existing Ottoman mosques in Albania" (PDF). ITU Journal of the Faculty of Architecture. 12 (2): 69–81.
* Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population (PDF) (Report). Pew Research Center. 2015. Marinescu, Constantin (1994). La politique orientale d'Alfonse V d'Aragón, roi de Naples (1416-1458). Barcelona: Institut d'Estudis Catalans. ISBN 9788472832763.
* Misha, Piro (2002). "Invention of a Nationalism: Myth and Amnesia". In Schwanders-Sievers, Stephanie; Fischer, Bernd J. (eds.). Albanian Identities: Myth and History. Bloomington: Indiana University Press. pp. 33–48. ISBN 9780253341891.
* Myhill, John (2006). Language, religion and national identity in Europe and the Middle East: A historical study. Amsterdam: John Benjamins Publishing. ISBN 9789027227119.
* Nasse, George Nicholas (1964). The Italo-Albanian Villages of Southern Italy. Washington, District of Columbia: National Academy of Sciences-National Research Council.
* Norris, Harry Thirlwall (1993). Islam in the Balkans: religion and society between Europe and the Arab world. Columbia: University of South Carolina Press. p. 62. ISBN 9780872499775.
* Nurja, Ermal (2012). "The rise and destruction of Ottoman Architecture in Albania: A brief history focused on the mosques". In Furat, Ayşe Zişan; Er, Hamit (eds.). Balkans and Islam Encounter, Transformation, Discontinuity, Continuity. Cambridge: Cambridge Scholars Publishing. pp. 191–207. ISBN 9781443842839.
* Pistrick, Eckehard (2013). "Interreligious Cultural Practice as Lived Reality: The Case of Muslim and Orthodox Shepherds in Middle Albania". Anthropological Journal of European Cultures. 22 (2): 72–90. doi:10.3167/ajec.2013.220205.
* Ramet, Sabrina (1998). Nihil obstat: religion, politics, and social change in East-Central Europe and Russia. Durham: Duke University Press. ISBN 9780822320708.
* Schmidt-Neke, Michael (2014). "A burden of Legacies: The transformation of Albanian's political system". In Pichler, Robert (ed.). Legacy and Change: Albanian Transformation from Multidisciplinary Perspectives. Münster: LIT Verlag. pp. 13–30. ISBN 9783643905666.
* Skendi, Stavro (1956). "Religion in Albania during the Ottoman rule". Südost Forschungen. 15: 311–327.
* Skendi, Stavro (1967a). The Albanian national awakening. Princeton: Princeton University Press. ISBN 9781400847761.
* Skendi, Stavro (1967b). "Crypto-Christianity in the Balkan Area under the Ottomans". Slavic Review. 26 (2): 227–246. doi:10.2307/2492452. JSTOR 2492452.
* Stavrianos, Leften Stavros (2000). The Balkans Since 1453. C. Hurst & Co. Publishers. ISBN 9781850655510.
* Sulstarova, Enis (2013). "I am Europe! The meaning of Europe in the discourse of Intellectuals in transitional Albania". In Beshku, Klodiana; Malltezi, Orinda (eds.). Albania and Europe in a Political Regard. Cambridge: Cambridge Scholars Publishing. pp. 63–74. ISBN 9781443852609.
* Vickers, Miranda (2011). The Albanians: a modern history. London: IB Tauris. ISBN 9780857736550.
* Winnifrith, Tom (2002). Badlands-borderlands: a history of Northern Epirus/Southern Albania. London: Duckworth. ISBN 9780715632017.

Κατηγορία:Σουνιτικό Ισλάμ
Κατηγορία:Σουφικά τάγματα
Κατηγορία:Οθωμανική Αλβανία
Κατηγορία:Πολιτιστική αφομοίωση
Κατηγορία:Ισλάμ στην Αλβανία
Κατηγορία:Ισλαμοποίηση
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις