Γ΄ Εθνική ποδοσφαίρου ανδρών

Η **Γ΄ Εθνική Κατηγορία ποδοσφαίρου ανδρών** είναι το τρίτο τη τάξει πρωτάθλημα ποδοσφαίρου ανδρών στην Ελλάδα και διοργανώνεται από την Ελληνική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία (Ε.Π.Ο.).

Καθιερώθηκε από την Ε.Π.Ο. την αγωνιστική περίοδο 1982–1983, αν και η ύπαρξή της ανεπίσημα χρονολογείται από την αγωνιστική περίοδο 1965–1966, και μόνο για την αγωνιστική περίοδο 1966–1967 επίσημα ως «Γ΄ Εθνική Κατηγορία». Από το την αγωνιστική περίοδο 1991–1992 μέχρι και την αγωνιστική περίοδο 2012–2013 είχε επαγγελματική μορφή, ενώ από την αγωνιστική περίοδο 2013–2014 έχει αμιγώς ερασιτεχνική μορφή.

## Ιστορία

### Ερασιτεχνική Β΄ Εθνική Κατηγορία (1965–1966)
Την περίοδο 1965–66 (Δεκέμβριος του 1965) διοργανώθηκε για πρώτη φορά τρίτη κατηγορία, η οποία είχε την ονομασία «**Ερασιτεχνική Β΄ Εθνική Κατηγορία**». Διοργανώθηκε σε τέσσερις ομίλους, χωρισμένους με γεωγραφικά κριτήρια και αποτελούμενους από 9 και 10 ομάδες ο καθένας, ενώ μετά την λήξη τους ακολούθησε ένας τελικός όμιλος ανάμεσα στις τέσσερις πρωταθλήτριες ομάδες με σκοπό την ανάδειξη του υπέρ-πρωταθλητή κι αυτός ήταν ο Λεβαδειακός. Ο τελικός αυτός γύρος δεν είχε ιδιαίτερο νόημα, δεδομένου ότι και οι τέσσερις νικήτριες ομάδες των τεσσάρων ομίλων προβιβάστηκαν στην Β' Εθνική της επόμενης χρονιάς. Είναι χαρακτηριστικό ότι πριν από την έναρξη αυτού του πρωταθλήματος, αρκετές από τις συμμετέχουσες ομάδες είχαν ήδη ξεκινήσει να αγωνίζονται στα κατά τόπους τοπικά πρωταθλήματα, όμως μετά από ορισμένους αγώνες αποχώρησαν.

### Γ΄ Εθνική Κατηγορία (1966–1967)
Την επόμενη περίοδο (1966–67), η διοργάνωση ονομάστηκε επίσημα από την Ε.Π.Ο. ως «**Γ΄ Εθνική Κατηγορία**», μάλιστα διευρύνθηκε, καθώς συμμετείχαν συνολικά 63 ομάδες χωρισμένες σε τέσσερις ομίλους. Οι δύο όμιλοι του Νότου ήταν χωρισμένοι σε δύο υπό-ομίλους, πάντα με γεωγραφικά κριτήρια. Οι τέσσερις νικήτριες ομάδες τελικά δεν προβιβάστηκαν στη Β΄ Εθνική Κατηγορία, καθώς επιχειρήθηκε αναδιάρθρωση των κατηγοριών κι έτσι η Γ΄ Εθνική Κατηγορία καταργήθηκε.

### Πρωτάθλημα Πρωταθλητριών Ε.Π.Σ. (1967–1977)
Από την περίοδο 1967–68 μέχρι το 1976–77, τρίτη κατηγορία ουσιαστικά δεν υπήρξε. Μετά το τέλος των τοπικών πρωταθλημάτων, διεξάγονταν κατατακτήριοι αγώνες με την επωνυμία «**Πρωτάθλημα Πρωταθλητριών Ε.Π.Σ.**» ανάμεσα στις πρωταθλήτριες των τοπικών ενώσεων (Ε.Π.Σ.) για την άνοδο στη Β΄ Εθνική Κατηγορία. Στον αντίποδα, οι υποβιβασθείσες ομάδες της Β΄ Εθνικής Κατηγορίας αγωνίζονταν στα τοπικά των νομών τους πρωταθλήματα.

### Εθνική Ερασιτεχνική Κατηγορία (1977–1982)
Την περίοδο 1977–78 καθιερώθηκε η **Εθνική Ερασιτεχνική Κατηγορία**, η οποία υπήρξε ουσιαστικά η τρίτη κατηγορία του ελληνικού ποδοσφαίρου. Μέχρι την περίοδο 1980–81 διεξαγόταν σε τέσσερις ομίλους, όπου την άνοδο στην Β' Εθνική εξασφάλιζαν οι δύο πρώτες ομάδες της κατάταξης του κάθε ομίλου. Την περίοδο 1981–82 διεξήχθη σε 8 ομίλους.

### Γ΄ Εθνική Κατηγορία (1982–2000 & 2001–2010)
Το 1982–83 καθιερώθηκε επίσημα η **Γ΄ Εθνική Κατηγορία**, αρχικά σε έναν πειραματικό όμιλο των 16 ομάδων (με πρώτο πρωταθλητή τον Εδεσσαϊκό), ενώ από την επόμενη χρονιά οι όμιλοι έγιναν δύο (Νότιος και Βόρειος). Το 1991 η Β και η Γ Εθνική εντάχθηκαν στο επαγγελματικό ποδόσφαιρο και την ευθύνη διοργάνωσής τους ανέλαβε η Ε.Π.Α.Ε. Στη Γ΄ Εθνική πάντως είχαν δικαίωμα συμμετοχής είτε Π.Α.Ε. είτε «Τμήματα Αμειβομένων Ποδοσφαιριστών» (Τ.Α.Π.) των ιδρυτικών αθλητικών σωματείων. Από το 1999 έως το 2004 η Γ΄ Εθνική έγινε αμιγώς επαγγελματική, καθώς οι σύλλογοι που αποκτούσαν δικαίωμα συμμετοχής (με άνοδο από τη Δ΄ Εθνική Κατηγορία) ήταν υποχρεωτικό να συστήσουν Π.Α.Ε.. Αυτές τις χρονιές η διοργάνωσή της γινόταν σε έναν μόνο όμιλο. Από την περίοδο 2004–05 η κατηγορία επανήλθε σε ημί-επαγγελματική μορφή καθώς μπορούσαν να συμμετέχουν είτε Π.Α.Ε., είτε Τ.Α.Π., είτε οι ερασιτεχνικοί σύλλογοι με τα «Τμήματα Ερασιτεχνών Ποδοσφαιριστών». Ο αριθμός των ομάδων που συμμετέχουν ποικίλει από χρονιά σε χρονιά, όπως και ο αριθμός των ομάδων που προβιβάζονται και υποβιβάζονται.

Με την ίδρυση της Γ΄ Εθνικής Κατηγορίας το 1982–83, δεν σταμάτησε η διοργάνωση του Εθνικού Ερασιτεχνικού Πρωταθλήματος. Μόνο που τότε μετατράπηκε αυτομάτως σε τέταρτη κατηγορία του ελληνικού ποδοσφαίρου και από την περίοδο 1987–88 ονομάστηκε επίσημα Δ΄ Εθνική Κατηγορία. Οι ομάδες της Γ΄ Εθνικής Κατηγορίας έχουν δικαίωμα συμμετοχής στην διοργάνωση του Κυπέλλου Ελλάδας, δικαίωμα που δεν είχαν οι ομάδες της Εθνικής Ερασιτεχνικής Κατηγορίας ως το 1981–82.

### Β΄ Κατηγορία (2000–2001)
Η αναδιάρθρωση του 2000 περιελάμβανε σταδιακή (σε βάθος τριετίας) μείωση των ομάδων στα ελληνικά πρωταθλήματα και αναγγέλθηκε στα τέλη του 1999 από τον τότε πρόεδρο της Ένωσης Ποδοσφαιρικών Ανωνύμων Εταιρειών (Ε.Π.Α.Ε.) Βίκτωρα Μητρόπουλο. Ήταν βασισμένη σε σχέδιο που επεξεργάστηκε (επί αμοιβή) για λογαριασμό της Ε.Π.Α.Ε. η διεθνής εταιρία «Deloitte & Touche». Όμως, ουδέποτε ολοκληρώθηκε και μόνο για την αγωνιστική περίοδο 2000–2001 ίσχυσε μία απλή μετονομασία των πρωταθλημάτων, που την επόμενη αγωνιστική περίοδο καταργήθηκε. Είχαν χρησιμοποιηθεί οι όροι «Ανώτερη Κατηγορία», «Α΄ Κατηγορία» και «Β΄ Κατηγορία» για την Α΄ Εθνική Κατηγορία, τη Β΄ Εθνική Κατηγορία και την Γ΄ Εθνική Κατηγορία αντίστοιχα.

### Football League 2 (2010–2013)
Από την περίοδο 2010–11 ως την περίοδο 2012–13 η Γ΄ Εθνική Κατηγορία μετονομάστηκε σε «**Football League 2**», με διοργανώτρια αρχή του πρωταθλήματος την Ένωση Επαγγελματικού Ποδοσφαίρου Β΄ και Γ΄ Εθνικής Κατηγορίας (Ε.Ε.Π. Β΄ & Γ΄ Εθνικής).

### Γ΄ Εθνική Κατηγορία (2013–2019 & 2021–Σήμερα)
#### Γ΄ Εθνική Κατηγορία ως 3η Κατηγορία (2013–2019)
Την περίοδο 2013–14 η Football League 2 και η Δ΄ Εθνική Κατηγορία καταργήθηκαν και επανήλθε η Γ΄ Εθνική Κατηγορία ως τρίτη και τελευταία εθνική κατηγορία του ελληνικού ποδοσφαίρου με ημί-επαγγελματικό χαρακτήρα και με την επωνυμία «**Γ΄ Εθνική Κατηγορία**», με διοργανώτρια αρχή της την Ε.Π.Ο. αντί της «Ένωσης Επαγγελματικού Ποδοσφαίρου Β΄ & Γ΄ Εθνικής», που διοργάνωνε το πρωτάθλημα της Γ΄ Εθνικής Κατηγορίας από το 2006 έως το 2013.

Οι σύλλογοι της κατηγορίας δεν μετείχαν στο θεσμό του Κυπέλλου Ελλάδας, αλλά σε έναν νεότευκτο θεσμό, το «Κύπελλο ομάδων Γ΄ Εθνικής». Την περίοδο 2013–2014 η κατηγορία αποτελούνταν από έξι ομίλους των 15-16 ομάδων έκαστος (σύνολο 93 ομάδες), ενώ την επόμενη σεζόν 2014–15 οι όμιλοι μειώθηκαν σε τέσσερις των 14-16 ομάδων (σύνολο 61 ομάδες). Οι τέσσερις όμιλοι διατηρήθηκαν και τις δύο επόμενες περιόδους, με συμμετοχή 64 ομάδων τη σεζόν 2015–16 και 61 ομάδων τη σεζόν 2016–17, ενώ το 2017–18 οι ομάδες αυξήθηκαν σε 99, συγκροτώντας 8 ομίλους, αριθμός που διατηρήθηκε και τη σεζόν 2018–19 με τη συμμετοχή 107 ομάδων.

#### Γ΄ Εθνική Κατηγορία ως 3η Κατηγορία (2021–Σήμερα)
Με την αναδιάρθρωση των εθνικών πρωταθλημάτων του 2021 η Β΄ Εθνική Κατηγορία (Football League) καταργείται και η Γ΄ Εθνική Κατηγορία αποτελεί ξανά την τρίτη κατηγορία.

### [[Β΄ Εθνική ποδοσφαίρου ανδρών|Football League]] (2019–2021)
Με την αναδιάρθρωση του 2019 και τη δημιουργία της νέας ενδιάμεσης Α2 Εθνικής Κατηγορίας (Super League 2), η Β΄ Εθνική Κατηγορία (Football League) και η Γ΄ Εθνική Κατηγορία, “υποβιβάστηκαν” στην τρίτη και τέταρτη βαθμίδα αντίστοιχα.

Η αγωνιστική περίοδος 2020–2021 ήταν η τελευταία αγωνιστική περίοδος της Β΄ Εθνικής Κατηγορίας η οποία συγχωνεύτηκε με την Α2 Εθνική Κατηγορία (Super League 2) λόγω της αναδιάρθρωσης του 2021.

## Οι πρωταθλητές
### Ερασιτεχνική Β΄ Εθνική Κατηγορία (1965–1966)

### Γ΄ Εθνική Κατηγορία (1966–1967)

### Εθνική Ερασιτεχνική Κατηγορία (1977–1982)

### Γ΄ Εθνική Κατηγορία (1982–2010)

### Β΄ Κατηγορία (2000–2001)

### Γ΄ Εθνική Κατηγορία (2001–2010)

### Football League 2 (2010–2013)

### Γ΄ Εθνική Κατηγορία (2013–2019)

### [[Β΄ Εθνική ποδοσφαίρου ανδρών|Football League]] (2019–2021)

### Γ΄ Εθνική Κατηγορία (2021–Σήμερα)

## Ομάδες ανά συμμετοχές
Στον παρακάτω πίνακα αναφέρονται οι συμμετοχές των ομάδων στη Γ΄ Εθνική Κατηγορία ως τρίτη κατηγορία από την αγωνιστική περίοδο 1965–1966 έως την αγωνιστική περίοδο 2018–2019 & από την αγωνιστική περίοδο 2021–2022 έως σήμερα και στη Football League από την αγωνιστική περίοδο 2019–2020 έως την αγωνιστική περίοδο 2020–2021.

*Οι ομάδες με έντονα γράμματα συμμετέχουν στην Γ΄ Εθνική Κατηγορία 2025–2026.
*Οι ομάδες με *πλάγια γράμματα* έχουν διαλυθεί, συγχωνευτεί, μετονομαστεί ή αναστείλει τη λειτουργία τους.

## Κορυφαίοι σκόρερ ανά αγωνιστική περίοδο
### Γ΄ Εθνική Κατηγορία (1982–2000)

### Β΄ Κατηγορία (2000–2001)

### Γ΄ Εθνική Κατηγορία (2001–2010)

### Football League 2 (2010–2013)

### Γ΄ Εθνική Κατηγορία (2013–2019)

### [[Β΄ Εθνική ποδοσφαίρου ανδρών|Football League]] (2019–2021)

### Γ΄ Εθνική Κατηγορία (2021–Σήμερα)

## Πρώτοι σκόρερ όλων των εποχών

## Σημειώσεις


## Παραπομπές


## Δείτε επίσης
* Σύστημα ποδοσφαιρικών πρωταθλημάτων Ελλάδας
* Κύπελλο Ελλάδας ερασιτεχνών ποδοσφαίρου
* Κύπελλο Γ΄ Εθνικής ποδοσφαίρου

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Κατηγορία:Πρωταθλητές Ελλάδος
Κατηγορία:Εθνικά πρωταθλήματα ποδοσφαίρου Γ΄ επιπέδου
Κατηγορία:Γ΄ Εθνική κατηγορία ποδοσφαίρου αντρών Ελλάδας
Κατηγορία:Πρωταθλήματα ποδοσφαίρου τρίτης κατηγορίας στην Ευρώπη