Μαρία Ηλιού

Η **Μαρία Ηλιού** είναι Ελληνίδα σκηνοθέτης, σεναριογράφος και παραγωγός, γνωστή στην Ελλάδα και το εξωτερικό τόσο για τις ταινίες μυθοπλασίας όσο και για τα ιστορικά ντοκιμαντέρ, που σκηνοθετεί τα τελευταία χρόνια. Γεννήθηκε στην Ελλάδα και ζει και εργάζεται στην Αθήνα και στη Νέα Υόρκη. Οι πιο γνωστές της ταινίες είναι οι ταινίες μυθοπλασίας, μεγάλου μήκους *Οι Τρείς Εποχές* (1996), *Αλεξάνδρεια μια Ερωτική Ιστορία* (2002), και τα ιστορικά ντοκιμαντέρ *Το Ταξίδι: Το Ελληνικό Όνειρο στην Αμερική* (2007), *[[Σμύρνη, η Καταστροφή μιας Κοσμοπολίτικης Πόλης, 1900-1922|Σμύρνη, Η Καταστροφή μιας κοσμοπολίτικης πόλης, 1900-1922]]* (2012), *Από τις Δυο Πλευρές του Αιγαίου* (2012), *Αγαπημένη Θεία Λένα* (2017), *Η Αθήνα από την Ανατολή στη Δύση, 1821-1896* (2020) και *Η Αθήνα του Μεσοπολέμου, 1922-1940* (2025). Τα έργα της έχουν προβληθεί σε διάφορες χώρες και έχουν πάρει σημαντικές διακρίσεις και βραβεία.
Η Μαρία Ηλιού είναι και συγγραφέας. Το 2022 το μυθιστόρημά της Μια Φιλία στη Σμύρνη (εκδόσεις Μίνωας) τιμήθηκε με το Βραβείο Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών ως το καλύτερο μυθιστόρημα του 2022.

## Πρώιμα χρόνια & Εκπαίδευση
Η Μαρία Ηλιού γεννήθηκε το 1960 στην Αθήνα, κόρη της Μαρίας-Λήδας Κροντηρά, παιδαγωγού και συγγραφέα παιδικών βιβλίων, και του καπνέμπορου Ανδρέα Ηλιού. Η καταγωγή της μητέρας της ήταν από την Κεφαλονιά και την Αθήνα και του πατέρα της από τη Σμύρνη της Μικράς Ασίας. Από πολύ μικρή ηλικία συμμετείχε στις ραδιοφωνικές εκπομπές της γιαγιάς της, της Αντιγόνης Μεταξά (Θείας Λένας) στην Ελληνική Κρατική Ραδιοφωνία (ΕΙΡ) λέγοντας παραμύθια και τραγούδια και στις θεατρικές ραδιοφωνικές εκπομπές του παππού της, Κώστα Κροντηρά, στο Θέατρο της Τετάρτης κάνοντας σε συνεργασία με τον ηχολήπτη, ήχους.

Σπούδασε λογοτεχνία και φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο της Πάδοβας, (Universita di Padova) στην Ιταλία από όπου αποφοίτησε με άριστα και τιμητική διάκριση το 1983, υποστηρίζοντας μια διατριβή για τον έμμεσο ελεύθερο λόγο στο έργο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη.

Παράλληλα αποφοίτησε στην Ελλάδα από την κινηματογραφική Σχολή Σταυράκου (σκηνοθεσία). Συνέχισε με υποτροφία του ιταλικού κράτους σπουδές σκηνοθεσίας στην Ιταλία στη σχολή του Ermanno Olmi, Ipotesi Cinema ενώ συμμετείχε σε σεμινάρια της Ευρωπαϊκής κοινότητας για τη συγγραφή σεναρίου, σκηνοθεσία και παραγωγή ταινιών: Eave (1993) Frank Daniel’s Workshop (1994), Sources (1995), Arista (1999).

## Καριέρα
Η Μαρία Ηλιού ξεκίνησε την καριέρα της στην Ελλάδα. Από το 1983-1985 εργάστηκε στην Αθήνα στο ελληνικό κρατικό ραδιόφωνο στην ΕΡΤ, όπου σκηνοθετούσε την εκπομπή Μια Πόλη-Πλοίο που παρουσίαζε θέματα σε σχέση με τη σύγχρονη λογοτεχνία, τη μουσική και τον κινηματογράφο. Επίσης σκηνοθετούσε ραδιοφωνικά μονόπρακτα. Τα ίδια χρόνια εργάστηκε ως μεταφράστρια παρουσιάζοντας για πρώτη φορά βιβλίο του Αλμπέρτο Σαβίνιο στην Ελλάδα, Ο Μωπασσάν και ο άλλος, εκδόσεις Ύψιλον.

Στην Ιταλία από το 1987 έως το 1990 εργάστηκε ως βοηθός σκηνοθέτη και casting director με τον Τζουσέπε και Μπερνάρντο Μπερτολούτσι στις ταινίες I Cammelli, Amori in Corso, La Domenica Specialmente, Bologna 90.

To 2003 ένα βραβείο καριέρας Fulbright την έφερε στη Νέα Υόρκη όπου συνεργάστηκε με τη Marketa Kimbrell στο NYU Tisch School of Arts και με την Laurie Hutzler για τα σενάριά της στο Los Angeles.

Είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας του κινηματογράφου και της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου και έχει διατελέσει μέλος κριτικής επιτροπής σε διεθνή φεστιβάλ και επιτροπές διεθνών οργανισμών.

### Ταινίες μυθοπλασίας
Το 1987 η πρώτη της ταινία η Συνάντηση βραβεύτηκε από το Ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού. Το 1991 ίδρυσε την εταιρία παραγωγής ΜΙΑ ΠΟΛΗ – ΠΛΟΙΟ και η δεύτερη ταινία της Παράθυρο στη Θάλασσα (1992), βραβεύτηκε από το Istituto Luce στην Ιταλία το 1993. Το 1996 οι Τρεις Εποχές βραβεύτηκαν στο 37o Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και στο διεθνές φεστιβάλ του Βύρτσμπουργκ στη Γερμανία.

Η ταινία Αλεξάνδρεια μια ερωτική ιστορία (2001), διηγείται την ιστορία μιας μητέρας και της κόρης της που ταξιδεύοντας στην Αίγυπτο ξανανακαλύπτουν η μια την άλλη μέσω μιας διήγησης, για μια παλιά ερωτική αλεξανδρινή ιστορία της μητέρας. Η ταινία Αλεξάνδρεια μια ερωτική ιστορία, βραβεύτηκε από το Ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού καθώς και στα διεθνή φεστιβάλ Σάο Πάολο στη Βραζιλία, Γκραν Κανάρια στην Ισπανία, Βύρτσμπουργκ στην Γερμανία και Χιούστον στις ΗΠΑ, ενώ ο ιστορικός του κινηματογράφου Βρασίδας Καραλής την ξεχώρισε στο βιβλίο του *Ιστορία του Ελληνικού Κινηματογράφου* ως μια από τις καλύτερες Ελληνικές ταινίες της δεκαετίας του 2000.

### Ιστορικά ντοκιμαντέρ
To 2003 στη Νέα Υόρκη κάνοντας έρευνα στα αρχεία για να αναπτύξει το σενάριο της ταινίας μυθοπλασίας ‘Μία Φιλία στη Σμύρνη’ την περίοδο που είχε την υποτροφία καριέρας Fulbright, ανακάλυψε ξεχασμένο οπτικό υλικό τόσο για τη Σμύρνη όσο και για τη μετανάστευση των Ελλήνων στην Αμερική. Το υλικό ήταν τόσο συναρπαστικό, που την ώθησε αντί να κάνει ταινία μυθοπλασίας να κάνει ντοκιμαντέρ διασώζοντας συγχρόνως το ξεχασμένο οπτικό υλικό.

Ίδρυσε το 2005 τη μη κερδοσκοπική εταιρία PROTEUS NY INC & ΠΡΩΤΕΑΣ που σκοπό έχει να ανακαλύπτει και να συντηρεί οπτικοακουστικό αρχειακό υλικό σε σχέση με την ελληνική ιστορία κυρίως στην Αμερική και την Ευρώπη. Σε συνεργασία με άλλους πολιτιστικούς οργανισμούς παράγει ταινίες, εκθέσεις, βιβλία που κάνουν προσιτές αυτές τις χαμένες εικόνες στο κοινό.

Από το 2007 έως σήμερα, έχει παρουσιάσει ιστορικά ντοκιμαντέρ που είχαν μεγάλη επιτυχία. Το Ταξίδι το Ελληνικό Όνειρο στην Αμερική, ένα ντοκιμαντέρ για τη μετανάστευση των Ελλήνων στην Αμερική, παρουσιάστηκε στο Μουσείο Μπενάκη στην Ελλάδα ενώ στη συνέχεια προβλήθηκε στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, στην PBS στο Σικάγο, και βραβεύτηκε από το Αμερικανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου στην Ουάσινγκτον ως μια από τις καλύτερες ταινίες της χρονιάς (The European Show Case). Για το έργο της τιμήθηκε την επόμενη χρονιά από την πόλη της Νέας Υόρκης.

Το 2012 παρουσίασε το ιστορικό ντοκιμαντέρ Σμύρνη, η Καταστροφή μιας κοσμοπολίτικης πόλης, 1900-1922, ένα ντοκιμαντέρ, που φέρνει στο κοινό της χαμένες εικόνες της κοσμοπολίτικης Σμύρνης από πάνω από 20 αμερικανικά και ευρωπαϊκά αρχεία αλλά και μια νέα ματιά στην ιστορία της πόλης. Το ντοκιμαντέρ μετά την προβολή στο Μουσείο Μπενάκη προβλήθηκε στους κινηματογράφους στην Ελλάδα αλλά και στην ελληνική τηλεόραση (συνολικά πάνω από 250.000 θεατές). Στη συνέχεια οι προβολές συνεχίστηκαν σε πόλεις της Ευρώπης και της Αμερικής, ενώ η προβολή του ντοκιμαντέρ στον κινηματογράφο Quad στη Νέα Υόρκη κράτησε πάνω από τρεις βδομάδες. Με την υποστήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος το ντοκιμαντέρ προβλήθηκε σε 22 πανεπιστήμια της Αμερικής και του Καναδά.

Ακολούθησε το ιστορικό ντοκιμαντέρ *Από τις δυο πλευρές του Αιγαίου*, για την Ανταλλαγή των πληθυσμών ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία (1922-1924).

Το 2017 παρουσίασε το ντοκιμαντέρ Αγαπημένη Θεία Λένα για τη ζωή και το έργο της παιδαγωγού Αντιγόνης Μεταξά, με την οποία μεγάλωσαν πολλές γενιές στην Ελλάδα παρακολουθώντας τις ραδιοφωνικές της εκπομπές και διαβάζοντας τα βιβλία της. Αυτό υπήρξε ένα προσωπικό έργο μια που η Θεία Λένα ήταν η γιαγιά της.

Το 2020 παρουσίασε το ντοκιμαντέρ *Η Αθήνα από την Ανατολή στη Δύση, 1821-1896*, το πρώτο από 6 ιστορικά ντοκιμαντέρ (90 λεπτά το καθένα) για την ιστορία της σύγχρονης Αθήνας από το 1821-2021 με γενικότερο τίτλο *Athens Rising*. Το ντοκιμαντέρ παρουσιάστηκε στο Μουσείο Μπενάκη και στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.
Το 2022 παρουσιάστηκε το δεύτερο ντοκιμαντέρ της σειράς, *Η Αθήνα και η Μεγάλη Ιδέα, 1896-1922*,[26][27][28] ενώ τον Γενάρη του 2025 παρουσιάστηκε με πολύ μεγάλη επιτυχία το τρίτο ντοκιμαντέρ *Η Αθήνα του Μεσοπολέμου, 1922-1940* στο Μέγαρο Μουσικής, με επαναληπτικές προβολές τον Μάιο του 2025.
Βασικός της συνεργάτης σε όλα τα ιστορικά της ντοκιμαντέρ είναι ο ιστορικός σύμβουλος Αλέξανδρος Κιτροέφ (Haverford College).

Η Μαρία Ηλιού προετοιμάζει με τους συνεργάτες της τα επόμενα τρία ιστορικά ντοκιμαντέρ για την ιστορία της σύγχρονης Αθήνας,  *Η Αθήνα των Συγκρούσεων, 1940-1950*, *Η Αθήνα Μεγαλούπολη, 1950-1974* και *Η Αθήνα Ευρωπαϊκή πρωτεύουσα, 1974-2021*. Τα ντοκιμαντέρ θα προβληθούν τα επόμενα χρόνια στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

### Εκθέσεις και φωτογραφικά λευκώματα
Ως επιμελήτρια επιμελήθηκε έξι φωτογραφικές εκθέσεις στο Μουσείο Μπενάκη από το 2009 έως το 2022 που βασιζόντουσαν στα ιστορικά της ντοκιμαντέρ αλλά και τρία φωτογραφικά λευκώματα με το ίδιο υλικό, με τίτλους Το Ταξίδι, το Ελληνικό Όνειρο στην Αμερική,  Σμύρνη η Καταστροφή μιας Κοσμοπολίτικης Πόλης, 1900-1922, και  Η Αθήνα από την Ανατολή στην Δύση, 1821-1896.

### Μυθιστορήματα
Το μυθιστόρημά της Μια Φιλία στη Σμύρνη εκδόθηκε από τις εκδόσεις Μίνωας και έγιναν τέσσερεις επανεκδόσεις. Το μυθιστόρημα τιμήθηκε με το βραβείο Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών ως το καλύτερο μυθιστόρημα της χρονιάς.

## Φιλμογραφία

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* [Maria Iliou [IMDB] page]
* Maria Iliou Interview
* https://web.archive.org/web/20181003183216/http://www.thejourneygreekamericandream.org/
* http://www.smyrnadocumentary.org
* http://www.aegeandocumentary.org

Κατηγορία:Έλληνες σκηνοθέτες
Κατηγορία:Έλληνες σεναριογράφοι
Κατηγορία:Έλληνες παραγωγοί ντοκιμαντέρ