Ο Μάγος του Οζ (ταινία)

**Ο Μάγος του Οζ** (αγγλικά: **The Wizard of Oz**) είναι κινηματογραφική ταινία μιούζικαλ φαντασίας, παραγωγής 1939, σε σκηνοθεσία Βίκτορ Φλέμινγκ και αποτελεί τη γνωστότερη και εμπορικότερη μεταφορά του μυθιστορήματος του Λύμαν Φρανκ Μπάουμ *The Wonderful Wizard of Oz* που κυκλοφόρησε το 1900. Πρωταγωνιστές της ταινίας είναι η Τζούντι Γκάρλαντ στο ρόλο της Ντόροθι, ο σκύλος Τέρι στο ρόλο του Τότο, ο Ρέι Μπόλτζερ στο ρόλο του Χακ του σκιάχτρου, ο Τζακ Χέιλι στο ρόλο του Χίκορι του τενεκεδένιου άνθρωπου, ο Μπερτολ Λαρ στο ρόλο του Ζέκι του λιονταριού, ο Φρανκ Μόργκαν στο ρόλο του Μάγου του Οζ, η Μπίλι Μπερκ στο ρόλο της καλής μάγισσας του Βορρά και η Μάργκαρετ Χάμιλτον στο ρόλο της κακιάς μάγισσας της Δύσης. Η ταινία φημίζεται για την πρωτοποριακή για την εποχή που γυρίστηκε σκηνοθεσία της, για τα ειδικά της εφέ, για τη χρήση του τεχνικόλορ, για την ιδιαίτερη πλοκή της, για τη μουσική επένδυση και τα τραγούδια της και για τους ιδιαίτερους χαρακτήρες της. Με την πάροδο των χρόνων έλαβε θρυλική υπόσταση και πλέον αποτελεί ένα από το γνωστότερα αμερικανικά φιλμ και μέρος της αμερικανικής ποπ κουλτούρας.

Η πρεμιέρα της τον Αύγουστο του 1939 συνοδεύτηκε από διθυραμβικές κριτικές, αλλά δεν είχε ιδιαίτερη επιτυχία στο box office, καταφέρνοντας εισπράξεις μόλις 3 εκατομμυρίων δολαρίων, έχοντας προϋπολογισμό 2.777.000 δολαρίων. Επρόκειτο για την ακριβότερη παραγωγή της Metro-Goldwyn-Mayer μέχρι εκείνη την περίοδο, αλλά δεν κατάφερε να ανταποκριθεί στις προσδοκίες της εταιρείας. Τα χρόνια που ακολούθησαν, ωστόσο, οι επαναπροβολές απέφεραν περισσότερα κέρδη. Προτάθηκε για 6 βραβεία Όσκαρ, μεταξύ των οποίων και για Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, χάνοντάς το από το *[[Όσα Παίρνει ο Άνεμος (ταινία)|Όσα παίρνει ο άνεμος]] (Gone With the Wind)*, και κατάφερε να κερδίσει δυο, τα Καλύτερου Πρωτότυπου Τραγουδιού για το *[[Over the Rainbow]]* και Καλύτερης Μουσικής Επένδυσης.

Το 1989 επιλέχθηκε να φυλαχθεί για διατήρηση στο Εθνικό Αρχείο Κινηματογράφου των ΗΠΑ από την Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου, με αιτιολόγηση πως είναι *πολιτιστικά, ιστορικά και αισθητικά σημαντική* και ήταν μια από τις πρώτες ταινίες που τιμήθηκαν με αυτόν τον τρόπο, ενώ το Αμερικανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου κατέταξε το *[[Over the Rainbow]]* πρώτο στη λίστα με τα καλύτερα κινηματογραφικά τραγούδια όλων των εποχών.

## Υπόθεση
Η Ντόροθι Γκέιλ (Τζούντι Γκάρλαντ), είναι μια ορφανή έφηβη που μένει σε μια επαρχία στο Κάνσας με τους θείους Χένρι (Τσάρλεϊ Γκρέιπγουιν) και Εμ (Κλάρα Μπλάντικ) της, και το σκύλο της Τότο, σε μια φάρμα. Μια μέρα, μια κακιά γειτόνισσα, η κυρία Γκαλτς (Μάργκαρετ Χάμιλτον), χτυπάει στην πλάτη με μια σκούπα τον Τότο και εκείνος τη δαγκώνει. Έπειτα η κυρία Γκαλτς επιστρέφει με ένταλμα από το σερίφη για ευθανασία του σκύλου. Η κακιά γειτόνισσα βάζει τον Τότο σε ένα καλάθι στο πίσω μέρος του ποδηλάτου της και ξεκινούν για το σερίφη, αλλά ο σκύλος καταφέρνει να ξεφύγει και επιστρέφει στη Ντόροθι. Η νεαρή κοπέλα φοβισμένη ότι η κυρία Γκαλτς μπορεί να επιστρέψει και να πάρει μαζί της το σκύλο αποφασίζει να το σκάσει από το σπίτι. Στο δρόμο της συναντάει ένα μέντιουμ, τον Καθηγητή Μάρβελ (Φρανκ Μόργκαν), ο οποίος μαντεύει ότι το έχει σκάσει από το σπίτι της και προσπαθεί να την πείσει να επιστρέψει λέγοντάς της ότι η θεία της Εμ έχει αρρωστήσει από την ανησυχία της για εκείνη.
[thumb|right|Η [Τζούντι Γκάρλαντ σε στιγμιότυπο από το τρέιλερ της ταινίας *Ο Μάγος του Οζ* του 1939. Η ίδια ήταν τότε 17 ετών και με τον ηγετικό ρόλο της μικρής Ντόροθι Γκέιλ κέρδισε την παγκόσμια αναγνώριση, μαζί και με ένα Όσκαρ Ανηλίκων (το Όσκαρ αυτό μετά το 1961 καταργήθηκε) και μία δισκογραφική επιτυχία με το τραγούδι της *Πάνω από το ουράνιο τόξο* (*[[Over the Rainbow]]*), κερδίζοντας τις καρδιές εκατομμυρίων ανθρώπων.]]

Η Ντόροθι προσπαθεί να επιστρέψει στο σπίτι της, όταν ξαφνικά βλέπει έναν σίφωνα να πλησιάζει το αγρόκτημα. Ανίκανη να μπει στο ήδη κλειδωμένο (από όσους είχαν καταφύγει μέσα σε αυτό) κελάρι προφύλαξης καταιγίδων (storm cellar) και με τους ανέμους γύρω της να έχουν γίνει ήδη επικίνδυνα σφοδροί, η Ντόροθι καταφεύγει μέσα στο σπίτι της και μόλις μπαίνει μέσα, από ένα ισχυρό χτύπημα από το πλαίσιο ενός παραθύρου που πετάχτηκε προς τα μέσα, πέφτει αναίσθητη στο κρεβάτι. Φαινομενικά ξυπνά για να διαπιστώσει ότι το σπίτι της έχει σηκωθεί ψηλά από τον σίφωνα και κινείται στον αέρα, με εκείνη και τον Τότο ακόμα μέσα σε αυτό. Κοιτάζοντας από το κρεβάτι, παρατηρεί επίσης και διάφορες μορφές να περνούν έξω από το παράθυρο και, έντρομη, πέφτει σε κατάσταση σοκ.

Το σπίτι κατεβαίνει σε μια άγνωστη χώρα και η Ντόροθι ανακτά τις αισθήσεις της, ανοίγει την πόρτα του σπιτιού της (μόλις ανοίγει την πόρτα, η εικόνα αλλάζει σε έγχρωμη) και διαπιστώνει ότι έχει προσγειωθεί, μαζί με τον Τότο, σε έναν ονειρεμένο, φανταστικό και πολύχρωμο κόσμο, τη Χώρα του Οζ. Προηγουμένως, όσο βρισκόταν στη δίνη του στροβίλου, η Ντόροθι είχε έρθει αντιμέτωπη με την εικόνα της κυρίας Γκαλτς, η οποία μεταμορφώνεται σε κακιά μάγισσα της Δύσης. Όταν προσγειώνεται στη Χώρα του Οζ, η Ντόροθι καλωσορίζεται από μια καλή μάγισσα που ονομάζεται Γκλίντα (Μπίλι Μπερκ), την καλή μάγισσα του Βορρά. Η Γκλίντα επιπλέει σε μια φούσκα και εξηγεί ότι η Ντόροθι έχει προσγειωθεί στο Munchkinland στη χώρα του Οζ και ότι οι Munchkins γιορτάζουν επειδή το σπίτι προσγειώθηκε στην Κακιά Μάγισσα της Ανατολής, σκοτώνοντάς την.

Η Γκλίντα και τα μάτσκιν, τα ξωτικά του Οζ, αντιμετωπίζουν την Ντόροθι ως ηρωίδα λέγοντάς της ότι σκότωσε την κακιά μάγισσα της Ανατολής. Τότε εμφανίζεται η αδελφή της, η κακιά μάγισσα της Δύσης, και ορκίζεται ότι πρόκειται να την εκδικηθεί. Η Γκλίντα βοηθάει την Ντόροθι δίνοντάς της ένα ζευγάρι ρουμπινί - κόκκινα παπούτσια με μαγικές ιδιότητες, εφόσον αν χρειαστεί τη βοήθειά της το μόνο που χρειάζεται να κάνει είναι να τα χτυπήσει το ένα πάνω στο άλλο και τη συμβουλεύει να ακολουθήσει τον δρόμο με τα κίτρινα τούβλα, ο οποίος θα την οδηγήσει στη Σμαραγδένια Πόλη που είναι η πρωτεύουσα της Χώρας του Οζ και όπου βρίσκεται ο παντοδύναμος Μάγος του Οζ που μπορεί να τη βοηθήσει να επιστρέψει στο Κάνσας.

Έτσι η Ντόροθι κατευθύνεται προς τη Σμαραγδένια Πόλη και στο δρόμο της συναντάει τρεις συμμάχους, τον Χακ (Ρέι Μπόλτζερ) ένα σκιάχτρο που θα ήθελε να έχει μυαλό, τον Χίκορι (Τζακ Χέιλι) τον τενεκεδένιο άνθρωπο που θα ήθελε να έχει καρδιά και τον Ζέκι (Μπερτ Λαρ) το δειλό λιοντάρι που θα ήθελε να έχει κουράγιο. Οι τέσσερις ήρωες ξεκινούν για τη Σμαραγδένια Πολιτεία, έχοντας την ελπίδα ότι ο Μάγος του Οζ θα τους βοηθήσει να κάνουν τα όνειρά τους πραγματικότητα.

## Ηθοποιοί και Χαρακτήρες
[thumb|right|Η Τζούντι Γκάρλαντ τραγουδά το «[Over the Rainbow» στην ταινία.]]

* Τζούντι Γκάρλαντ ως η Ντόροθι Γκέιλ 
* Φρανκ Μόργκαν - ως ο Καθηγητή Μάρβελ / ο Μάγος του Οζ / ο Πορτιέρης / ο Φύλακας  
* Ρέι Μπόλγκερ - ως ο Χανκ, το Σκιάχτρο
* Τζακ Χεΐλι - ως ο Χίκορι, ο Τενεκεδένιος Άνθρωπος
* Μπερτ Λαρ - ως ο  Ζέκι, το Δειλό Λιοντάρι
* Μπίλι Μπερκ - ως η  Γκλίντα, η Καλή Μάγισσα του Βορρά
* Μάργκαρετ Χάμιλτον - ως η κυρία Αλμίρα Γκαλτς / Η Κακιά Μάγισσα της Δύσης
* Κλάρα Μπλάντικ - ως η Θεία Εμ
* Τσάρλεϊ Γκρέιπγουιν - ως ο  Θείος Χένρι 
* Πατ Γουόλς - ως ο Νίκκο (ο Βασιλιάς των Γουίνγκτ Μαϊμού)
* Τέρι - ως ο Τότο

## Ρουμπινί παντόφλες
[thumb|right|Ένα πρωτότυπο ζευγάρι ρουμπινί παντόφλες (ruby slippers) που φορούσε ο ρόλος της Dorothy στην ταινία, που εκτίθενται στο [Ίδρυμα Σμιθσόνιαν (Smithsonian Institution).]]

Λόγω του εμβληματικού τους ίματζ, οι ρουμπινί - κόκκινες μαγικές παντόφλες (για την ακρίβεια, παπούτσια «παντοφλέ») που φορούσε η Τζούντι Γκάρλαντ στην ταινία είναι πλέον από τα πιο πολύτιμα αναμνηστικά ταινιών στην ιστορία του κινηματογράφου. Βασικά η Ντόροθι φορούσε ασημένια παπούτσια στη σειρά βιβλίων, αλλά το χρώμα άλλαξε σε ρουμπίνι για να επωφεληθεί από τη νέα διαδικασία Technicolor (έγχρωμης εικόνας) και να φανούν πιο ελκυστικά στο κοινό. Ο Adrian, επικεφαλής ενδυματολόγος της Metro-Goldwyn-Mayer, ήταν υπεύθυνος για τον τελικό σχεδιασμό τους.

Αρκετά ζευγάρια έγιναν για την ταινία, αν και ο ακριβής αριθμός είναι άγνωστος. Πέντε ζεύγη είναι γνωστό ότι έχουν επιβιώσει. Ένα άλλο, διαφορετικού στυλ ζευγάρι, που δεν χρησιμοποιήθηκε στην ταινία, πωλήθηκε σε δημοπρασία από την ηθοποιό Ντέμπι Ρέινολντς για 510.000 δολάρια (χωρίς να συμπεριλαμβάνεται το ασφάλιστρο του αγοραστή) τον Ιούνιο του 2011. Ένα ζευγάρι ρουμπινί παντόφλες της Τζούντι Γκάρλαντ βρίσκεται στην πρωτεύουσα Ουάσινγκτον (Washington, D.C.) στο Εθνικό Μουσείο Αμερικανικής Ιστορίας Σμιθσόνιαν. 

## Παραπομπές


## Βιβλιογραφία
* Bernier, Michelle (2010) *Did these stories really happen?*. Createspace 
* Cox, Stephen (1996) *The Munchkins of Oz*. Cumberland House 
* Green, Stanley (1999) *Hollywood Musicals Year by Year* (2nd ed.) Hal Leonard Corporation  pages 88–89.
* Raabe, Meinhardt and Kinske, Daniel (2005) *Memories of a Munchkin: An Illustrated Walk Down the Yellow Brick Road*. Back Stage Books 
* Scarfone, Jay and Stillman, William (2004) *The Wizardry of Oz: The Artistry And Magic of the 1939 MGM Classic – Revised and Expanded*. Applause Books 
* Thomas, Rhys (1989) *The Ruby Slippers of Oz*. Tale Weaver 

## Περαιτέρω ανάγνωση
* 

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* ''The Wizard of Oz'' essay by Peter Keough at National Film Registry
* *The Wizard of Oz* essay by Daniel Eagan in *America's Film Legacy: The Authoritative Guide to the Landmark Movies in the National Film Registry*, A&C Black, 2010 , pp.&nbsp;292–293 America's Film Legacy: The Authoritative Guide to the Landmark Movies in the National Film Registry
* ''The Wizard of Oz'' on Lux Radio Theater: December 25, 1950.
* Character drawings for ''The Wizard of Oz'', Margaret Herrick Library, Academy of Motion Picture Arts and Sciences.
* The Judy Garland Museum

Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες της δεκαετίας 1930
Κατηγορία:Ταινίες του 1939
Κατηγορία:Ταινίες παραγωγής Metro-Goldwyn-Mayer
Κατηγορία:Αμερικανικές κωμικές ταινίες
Κατηγορία:Αγγλόφωνες ταινίες
Κατηγορία:Αμερικανικές δραματικές ταινίες
Κατηγορία:Αμερικανικές δραματικές κωμικές ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες βασισμένες σε παιδικά βιβλία
Κατηγορία:Ταινίες που κέρδισαν Όσκαρ Καλύτερης Πρωτότυπης Μουσικής
Κατηγορία:Αμερικανικές μουσικές ταινίες
Κατηγορία:Αμερικανικές περιπετειώδεις ταινίες φαντασίας
Κατηγορία:Αμερικανικές ασπρόμαυρες ταινίες
Κατηγορία:High fantasy ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες IMAX
Κατηγορία:Ταινίες βασισμένες στον Θαυμάσιο Μάγο του Οζ