Fiat 500 (1957)

Το **Fiat Nuova 500** («Νέο 500», στα ιταλικά: «Cinquecento» / 500 / Τσινκουετσέντο, και στα ελληνικά: «Πεντακοσαράκι») ήταν ένα οικονομικό αυτοκίνητο πόλης, που παρήχθη μεταξύ του 1957 και του 1975, αν και η έκδοση station wagon **Fiat 500 Giardiniera** διατηρήθηκε στην παραγωγή έως το 1977, για περιορισμένο αριθμό οχημάτων.

Το μοντέλο παρέμεινε για χρόνια, μέχρι την εμφάνιση του διθέσιου Smart Fortwo το 1998, το *μικρότερο σε διαστάσεις* μαζικής παραγωγής ευρωπαϊκό όχημα. Διαδέχθηκε ένα εξαιρετικά επιτυχημένο μοντέλο, με κλασσική μετάδοση κίνησης, το Fiat 500 Topolino (1936–1955), και αντικαταστάθηκε από το Fiat 126 (1972–1992), με το οποίο μάλιστα για μερικά χρόνια κατασκευαζόταν παράλληλα. Για τον έγκυρο Ελβετό ιστορικό, και αναγνωρισμένη αυθεντία της εξέλιξης του Αυτοκινήτου στον 20ό αιώνα, Roger Gloor, το *Πεντακοσαράκι* θεωρήθηκε από αισθητικής άποψης ένα αυτοκίνητο-κομψοτέχνημα, που η απλή και κατανοητή τεχνολογική του βάση έρχεται να εγγυηθεί την μακρόχρονη του επιτυχία.

Σύμφωνα με τους συντάκτες του έγκυρου περιοδικού auto motor und sport (Τεύχος 14/1957) «το Fiat Nuova 500 προσφέρει σαν όχημα με ελάχιστο χώρο, τη μέγιστη δυνατότητα χρήσης!» όπως τόνισε το σχετικό άρθρο.

Το Fiat Nuova 500 σχεδιάστηκε από τον βιρτουόζο σε θέματα τέχνης και τεχνολογίας, μηχανολόγο μηχανικό Ντάντε Τζιακόσα / Dante Giacosa (1905–1996) και κατασκευάστηκε σε 3.678.000 αντίτυπα.

Από το 1957 μέχρι σήμερα, το Fiat Nuova 500, αποτελεί για τους λάτρεις του ιταλικού ντιζάιν σημείο αναφοράς και ταυτόχρονα ζηλευτό υπόδειγμα της δουλείας του Dante Giacosa. Για τον λόγο αυτό, το 2019 έρχεται στο επίκεντρο της εποχιακής έκθεσης της MoMA (Museum of Modern Art, New York) με τίτλο *"The Value of Good Design"*.

**Ιστορικά δεδομένα**

## Η ιδέα

Η ιδέα ενός basic consept car, ενός βασικού μεταφορικού μέσου, είχε αρχίσει να απασχολεί την ιταλική αυτοκινητοβιομηχανία ήδη από το 1936 (με την εισαγωγή του Fiat 500 Topolino το ίδιο έτος) και ακόμα εντονότερα μετά το 1948 (Fiat 500 B & 500 C). Οι 3 αυτές σειρές ενός διθέσιου αυτοκινήτου, με 3,21 μέτρα μήκος, 535 κιλά βάρος, και συνολική παραγωγή 519.646 αντίτυπα, καθιέρωσαν τότε την Fiat συνώνυμη του προσιτού στις μάζες οχήματος.

Σύμφωνα με τον έγκυρο Θεωρητικό του Σχεδιασμού *Christoph Reifenrath*, το Fiat 500 Topolino (1936–1955) είναι δείγμα της εργασίας του θρυλικού μηχανολόγου μηχανικού, αρχικά της Fiat και μετέπειτα της Lancia, καθηγητή *Antonio Fessia* (1901–1968), έχοντας πολύτιμο βοηθό και συνεργάτη τον 31χρονο τότε *Dante Giacosa* (1905–1996).
thumb|left|Δομή ενός Fiat 500 του 1957

Τα 19 χρόνια παραγωγής του προκατόχου *Fiat 500 Topolino* προσέφεραν στην εταιρεία πολύτιμες εμπειρίες, και το *[[Fiat 600]]* (1955–1969) σαν αντικαταστάτη του 500 Topolino, με επιδόσεις ταυτόσημες, συν το πλεονέκτημα δύο επιπλέον θέσεων για τους επιβάτες, διατηρώντας στα ίδια σχεδόν επίπεδα βάρος, διαστάσεις και τιμή πώλησης. Το Fiat 600 είναι το πρώτο αυτοκίνητο της Fiat με κινητήρα πίσω, ακριβώς όπως ήταν και οι δύο σημαντικότεροι ανταγωνιστές του αυτή την εποχή, το Σκαθάρι (1945–2003) της Volkswagen και το Renault 4CV (1947–1967), μια „ιδέα σκέψης“ που διατηρήθηκε στην Fiat έως και το 1992.

Με βάση το Fiat 600 δρομολογήθηκε και η κατασκευή του πολυμορφικού Fiat 600 Multipla,  (1956–69) του ουσιαστικά πρώτου οχήματος ενός χώρου με τρεις σειρές καθισμάτων, πού απέβλεπε στην χρήση του από μεγαλοοικογενειάρχες ή σαν εξαθέσιο ταξί. Ένα ιδιότυπα πρακτικό, αλλά όχι εξαιρετικά όμορφο μικρολεωφορείο, που μετά το 1965 θα αντικατασταθεί σταδιακά από το Fiat 850 FAMILIARE.

Δίπλα στο Fiat 600 (με εσωτερικό κωδικό της εταιρείας, Typ 100) τοποθέτησε η Fiat το Μοντέλο Nuova 500 (1957–1975), ως κάτι ακόμα πιο φτηνό και προσιτό. Εδώ η ιδέα θα μπορούσε να συνοψιστεί σε μία -σε σύγκριση με το Typ 100- προσπάθεια μείωσης βάρους, μεγέθους, κατανάλωσης βενζίνης, και κατασκευαστικού κόστους. Για τον λόγο αυτό, το Nuova 500 (με εσωτερικό κωδικό της εταιρίας, Typ 110) απέκτησε έναν άλλο, δικύλινδρο, αερόψυκτο κινητήρα, σε αντίθεση με όλα τα προηγούμενα χαμηλού κυβισμού οχήματα της Fiat, που είχαν τετρακύλινδρους υδρόψυκτους. Σε συνάρτηση με αυτά τα τρία βήματα, οι διάδοχοι του 500 Topolino άφησαν εποχή στην ιστορία της Fiat, και ανάδειξαν τον βιρτουόζο Ντάντε Τζιακόσα, σε έναν κορυφαίο μηχανολόγο μηχανικό, υπόδειγμα γνώσης Θεμάτων τέχνης και τεχνολογίας.

Το πεντακοσαράκι ανήκει σε έναν πολύ μικρό κατάλογο οχημάτων που παρουσιάστηκαν λίγο πριν ή μετά το 1945, παραμένοντας στο προσκήνιο για αρκετές δεκαετίες, όπως το Σκαθάρι της Volkswagen, το Citroën 2CV, το Mini, (ADO 15) το αρχικό Jeep και η αρχική σειρά Land Rover.

## "Τέχνη και Τεχνολογία"
thumb|right|Το αρχικό Fiat 500 του 1957.
δεξιά|μικρογραφία|Το Fiat 500 Giardiniera.
thumb|right|Steyr-Puch 500.
thumb|right|1968–72, Fiat 500 L (πολυτελές).

Το Πεντακοσαράκι, είχε -όπως και το Fiat 600- ανεξάρτητη ανάρτηση και στους 4 τροχούς, τέσσερα ταμπούρα για φρένα, ενώ τα ελαστικά του –πάνω σε δωδεκάρες ζάντες- είχαν διαστάσεις μόλις 125–12. Παροδικά διατέθηκε από τη ίδια την Fiat σαν Fiat Nuova 500 Sport (1958–1960), αλλά και για ένα μεγάλο διάστημα σαν Fiat 500 Giardiniera, όπως ονομαζόταν η έκδοση station wagon (1960–1977).

Το Nuova 500 Sport (1958–1960) είχε έναν εργοστασιακά „πειραγμένο“ κινητήρα, (499,5 cm3 και 21,5 PS, 492&nbsp;kg, 105&nbsp;km/h) δίχρωμη βαφή, και αρχικά, σταθερή και όχι υφασμάτινη οροφή. Τον Μάιο του 1958 στο Χόφενχαϊμ της Γερμανίας (12-Stunden-Rennen in Hockenheim) κατέλαβε θριαμβευτικά τις πρώτες τέσσερεις θέσεις του αγώνα στην κλάση αυτοκινήτων με κινητήρα έως και τα 500 κυβικά εκατοστά. Μερικές εβδομάδες πριν, τον Φεβρουάριο του 1958, το Nuova 500 με την „μαγική επέμβαση“ του Carlo Abarth, στον αγώνα 7 ημερών της Monza, έσπασε όλα τα ρεκόρ στην κλάση του, αποδεικνύοντας έμπρακτα την αξιοπιστία του εύρωστου κινητήρα του.

Οι ιδιαιτερότητες του Fiat 500 Giardiniera (1960–1977) είναι η επιπλέον τρίτη πόρτα για τις αποσκευές και το μακρύτερο κατά 10 εκατοστά μεταξόνιο, κάνοντας το κατά τι ακριβότερο, κατά 20%. Τον κινητήρα της έκδοσης station wagon, οι ευφυείς όσο και ευρηματικοί μηχανολόγοι μηχανικοί της Fiat τον “ξάπλωσαν“ κατά 90° στο πλάι, δημιουργώντας έναν μεγάλο σε μέγεθος και απόλυτα επίπεδο σε διάπλαση χώρο φόρτωσης αποσκευών. Μία έξυπνη λύση που δίνει στον εξωτερικό παρατηρητή την εντύπωση ότι το Fiat 500 Giardiniera είναι εσωτερικά μεγαλύτερο από ό,τι εξωτερικά.

Σύμφωνα με τους συντάκτες του έγκυρου περιοδικού auto motor und sport (Τεύχος 2/1961), το “ξάπλωμα“ του κινητήρα στο Fiat 500 Giardiniera ήταν ιδέα του μηχανολόγου μηχανικού Aurelio Lampredi (1917–1989), ενός από τους πρωτεργάτες στην δημιουργία του V-12 κινητήρα της Ferrari!

Οι δύο τελευταίες σειρές του Typ 110 έφεραν το όνομα Fiat 500 LUSSO / πολυτελές (1968–72) και Fiat 500 R (1972–75), είχαν λίγο υψηλότερες επιδόσεις, και είχαν τιμή πώλησης 525.000 Λιρέτες, δηλαδή μόλις 60.000 περισσότερες από την τιμή του 1957. Το Fiat 500 R είχε βέβαια δίπλα του, για κάθε ενδεχόμενο, ήδη το εκκολαπτόμενο διάδοχο μοντέλο Fiat 126 (1972–1992). Όπως γράφτηκε όμως τότε: «Συμπαθητικό το Fiat 126, αλλά το πεντακοσαράκι παρέμεινε με όλες τις παραλλαγές του διαχρονικό» (auto motor und sport, Τεύχος 15/1973).

Με διαφορετική εξωτερική εμφάνιση παρουσίασαν τρείς γνωστοί κατασκευαστές αμαξωμάτων, το Abarth 500 Elaborata Coupé Zagato (1957–1959), το Ghia 500 Joly (1957–1977) και λίγο αργότερα το Vignale 500 Gamine (1967–1971). Παρόλη την ποικιλία, μοντέλων, όπως αναφέρει ο έγκυρος Ελβετός ιστορικός της εξέλιξης του Αυτοκινήτου στον 20ό αιώνα, *Roger Gloor,* το πεντακοσαράκι της Fiat συνάντησε σοβαρά προβλήματα πώλησης στην τοπική ιταλική αγορά, αφού δεν διέθετε καν ίχνος χώρων που είχε κάποιος με το Fiat 600, καθότι σχεδιάσθηκε σε όλες τις διαστάσεις κατά τι μικρότερο.

Η θυγατρική της Fiat εταιρεία Autobianchi, παρουσίασε εξαρχής με βάση το πεντακοσαράκι, το μοντέλο Autobianchi Bianchina (1957–1969), ένα φινετσάτο μικροσκοπικό όχημα, με έξι εκδόσεις αμαξώματος, συγκεκριμένα τις Berlina, Coupé, Cabriolet, Panoramica, Furgoncino και Trasformabile.

Το NSU/Fiat Weinsberg 500, (1959–63) ήταν αποτέλεσμα της μακροχρόνιας συνεργασίας με την εταιρεία NSU/Fiat στη Γερμανία, κατασκευαζόταν στην πόλη Χάιλμπρον (Heilbronn) σε δύο εκδόσεις αμαξώματος, Coupé και Limousine.

Το Steyr-Puch 500, (1957–75) ήταν ένα πεντακοσαράκι με εξωτερικές μικροδιαφορές, αλλά έναν αξιοζήλευτο αερόψυκτο επίπεδο κινητήρα, κατασκευής εξ ιδίας. H Steyr-Daimler-Puch ήταν από το 1953 τόπος κατασκευής & συναρμολόγησης αυτοκινήτων της Fiat στο Γκρατς (Graz) της Αυστρίας, για την εσωτερική της όμως αγορά.

Η εταιρεία Abarth & C παρουσίασε μια σειρά από „πειραγμένα“ αυτοκίνητα επιδόσεων, και δύο από αυτά είχαν βάση το πεντακοσαράκι, το Fiat-Abarth 595 SS (1963–70) και το Fiat-Abarth 695 SS (1964–70), και πλησιάζοντας το διπλάσιο της εργοστασιακής ιπποδύναμης.

Η εταιρεία Ferves με έδρα το Τορίνο, όπως και της Fiat, παρουσίασε το Ranger (1967–71) ένα μικρό όχημα „παντοδαπού εδάφους“, με τα μηχανικά μέρη (κινητήρα-κιβώτιο ταχυτήτων-ανάρτηση) του Fiat Nuova 500. Ένα όχημα με συνολικό μήκος μόλις 2,83 μέτρα, που είχε μάλιστα κατά παραγγελία επισυναπτόμενη μπροστινή κίνηση.

Η εταιρεία Giannini, με έδρα τη Ρώμη, και όχι την βόρεια Ιταλία, όπως είχαν οι περισσότεροι από τους ανταγωνιστές της, παρουσίασε τρία „πειραγμένα“ αυτοκίνητα επιδόσεων με βάση το πεντακοσαράκι, το Fiat Giannini 500 TVS, (1963–1971) το Fiat Giannini 590 GT, (1963–1971) και το Fiat Giannini 4 C/700. (1966–1971). Το τελευταίο μάλιστα, με έναν νέο, επίπεδο *τετρακύλινδρο* κινητήρα, και τελική ταχύτητα στα 130&nbsp;km/h.

Η εταιρεία Lombardi, (1947–74) ήταν μία βιομηχανία εξειδικευμένη στην αισθητική διαφοροποίηση οχημάτων, χρησιμοποιώντας σαν βάση συγκεκριμένα μοντέλα ευρείας παραγωγής της Lancia ή της Fiat. Το πεντακοσαράκι με ιδιότυπα διαφοροποιημένη μετόπη, και την ονομασία Fiat Nuova 500 Francis Lombardi My Car (1968–1971) κατασκευάσθηκε από την εταιρεία Lombardi, στην πόλη Vercelli στο Πεδεμόντιο, σε 20.000 αντίτυπα.

Η εταιρεία Moretti, πού ιδρύθηκε το 1925 στο Τορίνο και έπαψε να υπάρχει το 1989, ήταν μία από τις πιο δημιουργικές, και ποιοτικές βιομηχανίες στην κατασκευή φινετσάτων αυτοκινήτων στην Ιταλία. Ανάμεσα στις χρονιές 1959 και 1968 και με βάση το πεντακοσαράκι παρουσίασε τέσσερα ξεχωριστά μοντέλα, όλα με δικύλινδρους αερόψυκτους κινητήρες, αλλά με δικά της αμαξώματα, όπως το 500 S Berlina, 500 Giardiniera, 500 Coupé, και το 595 SS Coupé.

Η εταιρεία Otas (Omologate Turismo Automobile Speciale) ξεκίνησε το 1969 στο Τορίνο τη δραστηριότητα της και έπαψε να υπάρχει το 1971. Στο διάστημα αυτό παρουσίασε, με βάση το πεντακοσαράκι, το Crazy-Car, ένα λιλιπούτιο buggy, το οποίο μπορούσε να αγοράσει κάποιος σαν κιτ κατασκευής (μισο-έτοιμο) και να το συναρμολογήσει ο ίδιος.
 
Στο Τεστ του auto motor und sport (Τευχος 14/1957) το Fiat Nuova 500 εντυπωσίασε τους πάντες με τις επιδόσεις του, είχε όπως το Fiat 600 απαράμιλλη οδική συμπεριφορά και ήταν σχετικά απρόσβλητο από τον πλευρικό άνεμο, παρόλο το κατά 16 εκατοστά μικρότερο μεταξόνιο.

Το Fiat Nuova 500 είχε αρχικά έναν σχετικά ήπιο κινητήρα, (479 cm3 και 13,5 PS, βάρος 470 kg, τελική ταχύτητα 85 km/h), ο οποίος με την πάροδο του χρόνου κέρδιζε σταδιακά σε κυβισμό και ισχύ (594 cm3 και 18 PS, βάρος 525 kg, τελική ταχύτητα 100 km/h).

Με λιτό εξοπλισμό αρχικά, τα πλαϊνά παράθυρα ήταν συρόμενα, και τις πόρτες να στηρίζονται στη βάση από την πλαϊνή κολώνα Β, με αποτέλεσμα να ανοίγουν προς τα πίσω («πόρτες αυτοκτονίας»). Για λόγους ασφαλείας, μετά το 1965, το Fiat Nuova 500 F απέκτησε μεγαλύτερα πίσω φώτα, οι πόρτες καθιερώθηκε να στηρίζονται στη βάση από την πλαϊνή κολώνα Α και να έχουν άλλη φορά στο άνοιγμα (το «κολώνα Α» είναι η διεθνής ορολογία, για το πλαϊνό πέρασμα από το παρμπρίζ στην μπροστινή πόρτα του αυτοκινήτου). Οι ενισχύσεις στα προφίλ του αμαξώματος, η μεγαλύτερη τελική ταχύτητα και η καλύτερη επιτάχυνση, όπως ακόμα και τα μεγαλύτερα φρένα από το Fiat 600, ενισχύουν επιτακτικά την ενεργητική και παθητική ασφάλεια του Fiat Nuova 500.

## Επίλογος και αναβίωση του 2007
thumb|right|Fiat 500F του 1966 και Fiat Nuova 500 του 2008.

Κατά τον Roger Gloor, με την παρουσίαση του διαδόχου Fiat 126, ο κορμός παραγωγής της τελικής έκδοσης του Fiat Nuova 500 (Unificato) μεταφέρθηκε στις εγκαταστάσεις της Autobianchi (Desio, περιοχή βόρεια του Μιλάνου). Στην τελική αυτή εκδοχή ήταν διαθέσιμος ένας και μοναδικός τύπος με τον κινητήρα του 126.

Τελικώς, η μεγάλη επιτυχία του Fiat Nuova 500 έφερε και κάποια προβλήματα, αυτά όσον αφορά την δυνατότητα επέκτασης της παραγωγής. Τα δύο εργοστάσια στην Ιταλία (Cassino και Mirafiori), για τα οποία είχε προγραμματισθεί η παραγωγή του Fiat 126, θα έπρεπε να συμπληρωθούν άμεσα από ένα τρίτο. Εδώ τη λύση έρχεται να δώσει η FSM / Polski Fiat / FSO, ένα συγκρότημα εργοστασίων στην Πολωνία, συνεργαζόμενο με την Fiat από το 1934. Στις εγκαταστάσεις της FSM στο Τίχι αρχικά θα συναρμολογηθεί και αργότερα θα κατασκευαστεί αποκλειστικά, το διάδοχο μοντέλο του Fiat Nuova 500 από το 1973 μέχρι το 2000. Όπως αναφέρουν οι (Ανατολικό-) Γερμανοί δημοσιογράφοι Michael Dünnebier και Eberhard Kittler, το 1987 δημιουργήθηκε δοκιμαστικά στις εγκαταστάσεις του Tychy μια σειρά από ελάχιστα εμπρoσθιοκίνητα Fiat 126, προμηνύοντας το τέλος εποχής του «όλα πίσω».

Η νέα εποχή είχε ήδη ξεκινήσει με το Fiat 128 (1969) και Fiat 127 (1971) και με κάποια σχετική καθυστέρηση οδήγησε όλους και όλα προς αυτή την κατεύθυνση του «όλα εμπρός». Έτσι δημιουργήθηκαν τα διάδοχα μοντέλα Fiat Cinquecento (1991–1998) και Fiat Seicento (1998–2009).

Όμως από „δημιουργίες της οκάς“ δεν μένει ο κόσμος ούτε ουσιαστικά, ούτε και για μεγάλο διάστημα ευχαριστημένος, δεδομένου ότι όλοι μας χρειαζόμαστε κάποια στιγμή „το όνειρο“. Έτσι, με αυτό το σκεπτικό, ο ταλαντούχος σχεδιαστής του Centro Stile Fiat, Ρομπέρτο Τζιολίτο / Roberto Giolito, ακολουθώντας τον δρόμο που χάραξε ο Ντάντε Τζιακόσα / Dante Giacosa, παρουσίασε το 2004 στη διεθνή έκθεση της Γενεύης, το Concept Car Fiat Trepiuno.
 
Η υποδοχή αυτής της πρότασης, του Fiat Trepiuno, ήταν ενθουσιώδης και κατάφερε να συναρπάσει τους επισκέπτες της έκθεσης. Ως αποτέλεσμα, το 2007 ξεκίνησε, με κάποιες μικροαλλαγές στο αυτοκίνητο, στο εργοστάσιο του Τίχι η παραγωγή του πρώτου εμπροσθιοκίνητου Fiat Nuova 500.

## Ετυμολογική υποσημείωση
Συχνά αναφέρεται η ορολογία «τέχνη και τεχνολογία», η οποία έρχεται να διαλευκάνει σημαντικές κατασκευαστικές λεπτομέρειες, γνωστές σε όσους ασχολούνται ακαδημαϊκά με σχετικά θέματα, όπως τα της βαριάς βιομηχανίας / αυτοκινητοβιομηχανίας:

Η «τέχνη» αφορά την δημιουργία ενός δείγματος, και διαρκεί 1-3 χρόνια, ενώ η «τεχνολογία» αφορά την υλοποίηση του δείγματος, τη μαζική παραγωγή του, και διαρκεί 3-5 χρόνια.

## Παραπομπές


## Βιβλιογραφία
* Centro Storico Fiat, "Linea Fiat", Τορίνο 1965.
* Maria Giovanna Mazzocchi Bordone, un secolo di auto italiana, "FIAT TUTTI MODELLI DEL NOVECENTO / VOLUME I & II", QUATTRORUOTE / RUOTECLASSICHE, Editoriale Domus 2010, ISBN 8872127416.
* *Abarth 595 695*, by Elvio Deganello and Renato Donati, pub. by Giorgio Nada, 2002, ISBN 8879112872.
* *Album Fiat 500*, di J.J. by Galkowsky, pub. by EPA Edition ISBN 285120470X.
* *Autopassion Hors Serie*, pub. by Auto collection n. 22.
* *Fiat & Abarth 500-600*, by Malcolm Bobbit, pub. by Veloce Publishing Plc ISBN 1-903706-69-6.
* *Fiat 500*, by Elvio Deganello, pub. by Giorgio Nada, 2002, ISBN 88-7911-069-1.
* *Fiat 500*, by Alessandro Sannia, pub. by Motorbuch, 2007, ISBN 978-3-613-02825-8.
* *Fiat 500 – az apró, mégis óriási legenda*, by Alessandro Sannia, pub. by Alexandra, 2006, ISBN 9633695554.
* *Fiat 500 – de kleine grote mythe*, by Alessandro Sannia, pub. by Rebo, 2006, ISBN 9036618754.
* *Fiat 500 fuoriserie*, by Alessandro Sannia, pub. by All Media, 2003.
* *Fiat 500 (genio di un'epoca)*, by Ugo Castagnotto and Anna Maria Quarona, pub. by Lindau, 1992, ISBN 8871800397.
* *Fiat 500 – guida al restauro*, by Marcello Lo Vetere and Italo Grossi, pub. by Giorgio Nada, 2003, ISBN 8879112090.
* *Fiat 500 Gold Portfolio 1936–1972*, by R.M. Clarke, pub. by Brooklands ISBN 1-85520-246-8.
* *Fiat 500: la Guida – the Guide*, by Alessandro Sannia, pub. by All Media, 2003.
* *Fiat 500 – l'evoluzione del mito*, by Alessandro Sannia, pub. by Gribaudo, 2007, ISBN 9788879063852.
* *Fiat 500 – piccolo grande mito*, by Alessandro Sannia, pub. by Gribaudo, 2005, ISBN 8879060201.
* *I miei 40 anni alla Fiat*, by Dante Giacosa.
* *Il grande libro delle giardinette Fiat*, by Alessandro Sannia, pub. by Giorgio Nada, 2007, ISBN 9788879114011.
* *Io Franco Giannini vi racconto*, by Franco Giannini.
* *La 500*, by Romano Strizioli, pub. by Bacchetta.
* *La Fiat 500 – Storia di un mito*, by Stefano Parenti, pub. by Polo Books ISBN 88-87577-26-9.
* *La Fiat Nuova 500*, by Enzo Altorio, pub. by Automitica, 2005, ISBN 8886304005.
* *La Fiat 500 de mon père*, by Lauvrey – Le Fay, pub. by E.T.A.I. 1998, ISBN 2726881785.
* *Le Giannini*, by Enzo Altorio, pub. by Automitica.
* *Progetti alla Fiat prima del computer*, by Dante Giacosa, pub. by Automobilia ISBN 88-85880-00-2.
* *Revue Technique Automobile 500, D, F, L*, pub. by ì E.T.A.I.
* *Schrader Motor Chronik Fiat 500 600 1936*, pub. by Schrader Verlag, 1969, ISBN 3-922617-26-3.
* *La Bizzarra Impresa – in Fiat 500 da Bari a Pechino*, by Danilo Elia, pub. by Vivalda editori, 2005, ISBN 88-7480-088-6.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* https://www.centrostoricofiat.com/assets/Dante_Giacosa_Forty_Years_of_Design_with_Fiat.pdf
* Ιστορία του Fiat 500
* Ελληνική Λέσχη Φίλων Fiat 500 & Συγγενικών μοντέλων
* www.conceptcarz.com/ 1967 Fiat 500
* www.netcarshow.com Fiat 500 (1957)
* www.Fiat-500-enthusiasts.co.uk 
* Fiat 500 Museum in Japan
* Αυτοκινήτου Ιστορίες / Fiat 500

Κατηγορία:Αυτοκίνητα πόλης
500
Κατηγορία:Αυτοκίνητα ράλλυ
Κατηγορία:Αυτοκίνητα με κινητήρα πίσω