Μεταμόσχευση νεφρού

Η **μεταμόσχευση (μόσχευμα) νεφρού** (Kidney transplant ή renal transplant) είναι η μεταφορά ενός νεφρού σε ασθενή με νεφρική νόσο τελικού σταδίου (end-stage kidney disease, ESRD). Η μεταμόσχευση νεφρού ταξινομείται συνήθως ως μεταμόσχευση από θανόντα δότη (παλαιότερα γνωστή ως πτωματική) ή από ζωντανό δότη ανάλογα με την πηγή του οργάνου του δότη. Οι μεταμοσχεύσεις νεφρού από ζωντανό δότη χαρακτηρίζονται περαιτέρω ως γενετικά συγγενείς (ζωντανοί συγγενείς, living-related), ή μη συγγενείς (ζωντανοί μη συγγενείς, living-unrelated) μεταμοσχεύσεις, ανάλογα με το εάν υπάρχει βιολογική σχέση μεταξύ του δότη και του λήπτη. Η πρώτη επιτυχημένη μεταμόσχευση νεφρού πραγματοποιήθηκε το 1954 από μια ομάδα που περιλάμβανε τον Τζόζεφ Μάρεϊ, χειρουργό του λήπτη, και τον Χάρτγουελ Χάρισον, χειρουργό του δότη. Ο Μάρεϊ τιμήθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας και Ιατρικής το 1990 για αυτήν και για άλλη εργασία. Το 2018, εκτιμάται ότι πραγματοποιήθηκαν 95.479 μεταμοσχεύσεις νεφρού παγκοσμίως, εκ των οποίων το 36% προήλθε από ζώντες δότες.

Πριν από τη μεταμόσχευση νεφρού, ένα άτομο με ESRD (νεφρική νόσο τελικού σταδίου) πρέπει να υποβληθεί σε ενδελεχή ιατρική αξιολόγηση για να βεβαιωθεί ότι είναι αρκετά υγιές για να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση μεταμόσχευσης. Εάν θεωρηθεί κατάλληλος υποψήφιος, μπορεί να τοποθετηθεί σε λίστα αναμονής για να λάβει νεφρό από αποβιώσαντα δότη. Μόλις μπουν στη λίστα αναμονής, μπορούν να λάβουν ένα νέο νεφρό πολύ γρήγορα ή μπορεί να χρειαστεί να περιμένουν πολλά χρόνια. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο μέσος χρόνος αναμονής είναι τρία έως πέντε χρόνια. Κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης μεταμόσχευσης, ο νέος νεφρός τοποθετείται συνήθως στην κάτω κοιλιακή χώρα. Οι δύο εγγενείς νεφροί του ατόμου συνήθως δεν αφαιρούνται, εκτός εάν υπάρχει ιατρικός λόγος για να γίνει αυτό.

Τα άτομα τελικού σταδίου που υποβάλλονται σε μεταμόσχευση νεφρού ζουν γενικά περισσότερο από τα αντίστοιχ άτομα που κάνουν νεφρική αιμοκάθαρση και μπορούν να έχουν καλύτερη ποιότητα ζωής. Ωστόσο, οι λήπτες μοσχεύματος νεφρού πρέπει να συνεχίσουν να λαμβάνουν ανοσοκατασταλτικά (φάρμακα για την καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος) για όσο διάστημα ο νέος νεφρός λειτουργεί για να αποτραπεί η απόρριψη του μοσχεύματος από το σώμα τους.  Αυτή η μακροχρόνια ανοσοκαταστολή τους θέτει σε υψηλότερο κίνδυνο για λοιμώξεις και καρκίνο. Η απόρριψη νεφρικού μοσχεύματος μπορεί να ταξινομηθεί ως κυτταρική απόρριψη ή απόρριψη με τη μεσολάβηση αντισωμάτων. Η απόρριψη με τη μεσολάβηση αντισωμάτων μπορεί να ταξινομηθεί ως υπεροξεία, οξεία ή χρόνια, ανάλογα με το πόσο καιρό μετά τη μεταμόσχευση συμβαίνει. Εάν υπάρχει υποψία απόρριψης, θα πρέπει να ληφθεί βιοψία νεφρού. Είναι σημαντικό να παρακολουθείται τακτικά η λειτουργία του νέου νεφρού μετρώντας την κρεατινίνη#κρεατινίνη ορού και άλλες εξετάσεις. Αυτές θα πρέπει να γίνονται τουλάχιστον κάθε τρεις μήνες.

## Ιστορικό

Το 1933, ο χειρουργός Γιούρι Βορόνι από το Χερσώνα της Ουκρανίας επιχείρησε την πρώτη μεταμόσχευση ανθρώπινου νεφρού, χρησιμοποιώντας ένα νεφρό που είχε αφαιρεθεί έξι ώρες νωρίτερα από έναν νεκρό δότη για να επανεμφυτευτεί στον μηρό. Μέτρησε τη νεφρική λειτουργία χρησιμοποιώντας μια σύνδεση μεταξύ του νεφρού και του δέρματος. Ο πρώτος ασθενής του πέθανε δύο ημέρες αργότερα, καθώς το μόσχευμα ήταν ασύμβατο με την ομάδα αίματος του λήπτη και απορρίφθηκε.

Μόλις στις 17 Ιουνίου 1950, πραγματοποιήθηκε με επιτυχία μεταμόσχευση στη Ρουθ Τάκερ, μια 44χρονη γυναίκα με πολυκυστική νόσο των νεφρών, από τον Δρ. Ρίτσαρντ Λόλερ στο Νοσοκομείο Little Company of Mary (Έβεργκριν Παρκ) στο Έβεργκριν Παρκ του Ιλινόις. Παρόλο που το νεφρό που δωρήθηκε απορρίφθηκε δέκα μήνες αργότερα, επειδή δεν υπήρχε διαθέσιμη ανοσοκατασταλτική θεραπεία εκείνη την εποχή, ο ενδιάμεσος χρόνος έδωσε στον εναπομείναντα νεφρό της Tucker χρόνο να αναρρώσει και έζησε άλλα πέντε χρόνια.

Μέχρι την καθιερωμένη χρήση φαρμάκων για την πρόληψη και τη θεραπεία της οξείας απόρριψης, η οποία εισήχθη το 1964, δεν πραγματοποιούνταν μεταμόσχευση από νεκρό δότη. Ο νεφρός ήταν το ευκολότερο όργανο για μεταμόσχευση: η τυποποίηση ιστού ήταν απλή. Το όργανο ήταν σχετικά εύκολο να αφαιρεθεί και να εμφυτευτεί. Οι ζωντανοί δότες μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν χωρίς δυσκολία και σε περίπτωση αποτυχίας, η αιμοκάθαρση νεφρού ήταν διαθέσιμη από τη δεκαετία του 1940. Όπως εξηγείται στα απομνημονεύματα του Thomas Starzl του 1992, αυτοί οι παράγοντες εξηγούν γιατί η ομάδα του Starzl και άλλοι ξεκίνησαν με τη μεταμόσχευση νεφρού ως τον πρώτο τύπο μεταμόσχευσης συμπαγών οργάνων στην κλινική πρακτική πριν επιχειρήσουν να προχωρήσουν σε μεταμόσχευση ήπατος, καρδιάς και άλλους τύπους.

Το κύριο εμπόδιο στη μεταμόσχευση οργάνων μεταξύ γενετικά μη ταυτόσημων ασθενών έγκειται στο ανοσοποιητικό σύστημα του λήπτη, το οποίο θα αντιμετώπιζε ένα μεταμοσχευμένο νεφρό ως *μη δικό του* και θα το απέρριπτε άμεσα ή αργότερα. Έτσι, η φαρμακευτική αγωγή για την καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος ήταν απαραίτητη. Ωστόσο, η καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος ενός ατόμου θέτει το άτομο σε μεγαλύτερο κίνδυνο λοίμωξης και καρκίνου (ιδιαίτερα καρκίνου του δέρματος και λεμφώματος), εκτός από τις παρενέργειες των φαρμάκων.

Η βάση για τα περισσότερα ανοσοκατασταλτικά σχήματα είναι η πρεδνιζολόνη, ένα κορτικοστεροειδές. Η πρεδνιζολόνη καταστέλλει το ανοσοποιητικό σύστημα, αλλά η μακροχρόνια χρήση της σε υψηλές δόσεις προκαλεί πλήθος παρενεργειών, όπως δυσανεξία στη γλυκόζη και διαβήτης, αύξηση βάρους, οστεοπόρωση, μυϊκή αδυναμία, υπερχοληστερολαιμία και σχηματισμό καταρράκτη. Η πρεδνιζολόνη από μόνη της είναι συνήθως ανεπαρκής για την πρόληψη της απόρριψης ενός μεταμοσχευμένου νεφρού. Έτσι, απαιτούνται και άλλοι, μη στεροειδείς ανοσοκατασταλτικοί παράγοντες, οι οποίοι επιτρέπουν επίσης χαμηλότερες δόσεις πρεδνιζολόνης. Αυτοί περιλαμβάνουν: αζαθειοπρίνη, μυκοφαινολάτη, κυκλοσπορίνη και τακρόλιμους.

## Ενδείξεις
Η ένδειξη για μεταμόσχευση νεφρού είναι η νεφρική νόσος τελικού σταδίου (ESRD), ανεξάρτητα από την πρωτοπαθή αιτία. Αυτή ορίζεται ως ρυθμός σπειραματικής διήθησης κάτω από 15 ml/min/1,73 m2. Συχνές ασθένειες που οδηγούν σε ESRD περιλαμβάνουν νεφραγγειακή νόσο, λοίμωξη, σακχαρώδη διαβήτη και αυτοάνοσες παθήσεις όπως η χρόνια σπειραματονεφρίτιδα και ο λύκος. Οι γενετικές αιτίες περιλαμβάνουν πολυκυστική νεφρική νόσο και αρκετά εγγενή σφάλματα μεταβολισμού. Η πιο συχνή 'αιτία' είναι η ιδιοπαθής (δηλαδή, άγνωστη).

Ο διαβήτης είναι η πιο συχνή γνωστή αιτία μεταμόσχευσης νεφρού, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 25% των περιπτώσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η πλειονότητα των ληπτών νεφρικού μοσχεύματος βρίσκονται σε αιμοκάθαρση (περιτοναϊκή διάλυση ή αιμοκάθαρση) κατά το χρόνο της μεταμόσχευσης. Ωστόσο, άτομα με χρόνια νεφρική νόσο που έχουν διαθέσιμο ζωντανό δότη μπορούν να υποβληθούν σε προληπτική μεταμόσχευση πριν χρειαστεί αιμοκάθαρση. Εάν ένας ασθενής τεθεί στη λίστα αναμονής για μεταμόσχευση από νεκρό δότη αρκετά νωρίς, αυτό μπορεί επίσης να συμβεί πριν από την αιμοκάθαρση.

## Αξιολόγηση δοτών και ληπτών νεφρών
Τόσο οι πιθανοί δότες νεφρών όσο και οι λήπτες νεφρών ελέγχονται προσεκτικά για να διασφαλιστούν θετικά αποτελέσματα.

### Αντενδείξεις για λήπτες νεφρικής μεταμόσχευσης
Οι αντενδείξεις για τη λήψη μοσχεύματος νεφρού περιλαμβάνουν τόσο την καρδιακή ανεπάρκεια όσο και την πνευμονική ανεπάρκεια, καθώς και την ηπατική νόσο και ορισμένους καρκίνους. Το ταυτόχρονο κάπνισμα και η παχυσαρκία είναι επίσης μεταξύ των δεικτών που θέτουν έναν ασθενή σε υψηλότερο κίνδυνο για χειρουργικές επιπλοκές.

Οι απαιτήσεις για μεταμόσχευση νεφρού ποικίλλουν από πρόγραμμα σε πρόγραμμα και από χώρα σε χώρα. Πολλά προγράμματα θέτουν όρια ηλικίας (π.χ., το άτομο πρέπει να είναι κάτω από μια συγκεκριμένη ηλικία για να εισαχθεί στη λίστα αναμονής) και απαιτούν να έχει καλή υγεία (εκτός από τη νεφρική νόσο). Σημαντικές καρδιαγγειακές παθήσεις, ανίατες λοιμώδεις ασθένειες τελικού σταδίου και καρκίνος είναι συχνά κριτήρια αποκλεισμού από μεταμόσχευση. Επιπλέον, οι υποψήφιοι ελέγχονται συνήθως για να διαπιστωθεί εάν θα είναι συμβατοί με τα φάρμακά τους, κάτι που είναι απαραίτητο για την επιβίωση της μεταμόσχευσης. Άτομα με ψυχική ασθένεια ή/και σημαντικά συνεχιζόμενα προβλήματα κατάχρησης ουσιών μπορούν να αποκλειστούν.

Ο HIV θεωρούνταν κάποτε πλήρης αντένδειξη για μεταμόσχευση. Υπήρχε φόβος ότι η ανοσοκατασταλτική θεραπεία σε κάποιον με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα θα οδηγούσε στην εξέλιξη της νόσου. Ωστόσο, ορισμένες έρευνες φαίνεται να υποδηλώνουν ότι τα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα και τα αντιρετροϊκά μπορεί να δράσουν συνεργιστικά για να βοηθήσουν τόσο τον αριθμό των κυττάρων ιικού φορτίου/CD4 HIV όσο και για να αποτρέψουν την ενεργό απόρριψη.

### Αξιολόγηση ζώντος δότη νεφρού
Ως υποψήφιοι για μια σημαντική προγραμματισμένη χειρουργική επέμβαση, οι πιθανοί δότες νεφρού ελέγχονται προσεκτικά για να διασφαλιστούν καλά μακροπρόθεσμα αποτελέσματα. Ο έλεγχος περιλαμβάνει ιατρικά και ψυχοκοινωνικά στοιχεία. Μερικές φορές οι δότες μπορούν να ελεγχθούν με επιτυχία σε λίγους μήνες, αλλά η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει περισσότερο, ειδικά εάν τα αποτελέσματα των εξετάσεων υποδεικνύουν ότι απαιτούνται πρόσθετες εξετάσεις. Ένας συνολικός χρόνος έγκρισης κάτω των έξι μηνών έχει αναγνωριστεί ως σημαντικός στόχος για τα κέντρα μεταμόσχευσης, ώστε να αποφεύγονται οι χαμένες ευκαιρίες για μεταμόσχευση νεφρού (για παράδειγμα, ο λήπτης να αρρωστήσει πολύ για μεταμόσχευση ενώ ο δότης αξιολογείται).

Ο ψυχοκοινωνικός έλεγχος επιχειρεί να προσδιορίσει την ύπαρξη ψυχοκοινωνικών προβλημάτων που θα μπορούσαν να περιπλέξουν τη δωρεά, όπως η έλλειψη κοινωνικής υποστήριξης για την υποβοήθηση της μετεγχειρητικής ανάρρωσής τους, ο εξαναγκασμός από μέλη της οικογένειας ή η έλλειψη κατανόησης των ιατρικών κινδύνων.

Ο ιατρικός έλεγχος αξιολογεί τη γενική υγεία και τον χειρουργικό κίνδυνο του δότη, συμπεριλαμβανομένων παθήσεων που μπορεί να υποδηλώνουν επιπλοκές από τη ζωή με ένα μόνο νεφρό. Αξιολογεί επίσης εάν ο δότης έχει ασθένειες που θα μπορούσαν να μεταδοθούν στον λήπτη (ο οποίος συνήθως θα είναι ανοσοκατασταλμένος), αξιολογεί την ανατομία των νεφρών του δότη, συμπεριλαμβανομένων των διαφορών στο μέγεθος και των προβλημάτων που θα μπορούσαν να περιπλέξουν τη χειρουργική επέμβαση, και καθορίζει την ανοσολογική συμβατότητα του δότη και του λήπτη. Οι συγκεκριμένοι κανόνες ποικίλλουν ανάλογα με το κέντρο μεταμόσχευσης, αλλά τα βασικά κριτήρια αποκλεισμού συχνά περιλαμβάνουν:
* διαβήτη
* ανεξέλεγκτη υπέρταση
* σοβαρή παχυσαρκία
* καρδιακή ή πνευμονική νόσο
* ιστορικό καρκίνου
* οικογενειακό ιστορικό νεφρικής νόσου και
* μειωμένη νεφρική λειτουργία ή πρωτεϊνουρία.

## Πηγές νεφρών
Δεδομένου ότι η φαρμακευτική αγωγή για την πρόληψη της απόρριψης είναι τόσο αποτελεσματική, οι δότες δεν χρειάζεται να είναι παρόμοιοι με τους λήπτες τους. Οι περισσότεροι νεφροί που δωρίζονται προέρχονται από νεκρούς δότες. Ωστόσο, η χρήση ζώντων δοτών στις Ηνωμένες Πολιτείες αυξάνεται. Το 2006, το 47% των νεφρών που δωρίστηκαν προέρχονταν από ζωντανούς δότες. Αυτό ποικίλλει ανάλογα με τη χώρα: για παράδειγμα, μόνο το 3% των νεφρών που μεταμοσχεύθηκαν κατά τη διάρκεια του 2006 στην Ισπανία προήλθε από ζώντες δότες. Στην Ισπανία, όλοι οι πολίτες είναι πιθανοί δότες οργάνων σε περίπτωση θανάτου τους, εκτός εάν επιλέξουν ρητά να μην το κάνουν κατά τη διάρκεια της ζωής τους.

### Ζωντανοί δότες
Περίπου μία στις τρεις δωρεές στις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και το Ισραήλ προέρχεται πλέον από ζωντανό δότη. Οι πιθανοί δότες αξιολογούνται προσεκτικά για ιατρικούς και ψυχολογικούς λόγους. Αυτό διασφαλίζει ότι ο δότης είναι κατάλληλος για χειρουργική επέμβαση και δεν πάσχει από ασθένεια που συνεπάγεται αδικαιολόγητο κίνδυνο ή πιθανότητα κακής έκβασης είτε για τον δότη είτε για τον λήπτη. Η ψυχολογική αξιολόγηση έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι ο δότης δίνει ενημερωμένη συγκατάθεση και δεν εξαναγκάζεται. Σε χώρες όπου η πληρωμή για όργανα είναι παράνομη, οι αρχές μπορούν επίσης να επιδιώξουν να διασφαλίσουν ότι η δωρεά δεν έχει προκύψει από οικονομική συναλλαγή.

Η σχέση που έχει ο δότης με τον λήπτη έχει εξελιχθεί με την πάροδο των ετών. Τη δεκαετία του 1950, οι πρώτες επιτυχημένες μεταμοσχεύσεις από ζωντανούς δότες έγιναν μεταξύ μονοζυγωτικών διδύμων. Στις δεκαετίες του 1960 και του 1970, οι ζωντανοί δότες ήταν γενετικά συγγενείς με τον λήπτη. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια των δεκαετιών του 1980 και του 1990, η ομάδα των δωρητών επεκτάθηκε περαιτέρω σε συναισθηματικά συγγενή άτομα (σύζυγοι, φίλοι). Τώρα, η ελαστικότητα της σχέσης του δότη έχει διευρυνθεί ώστε να περιλαμβάνει γνωστούς, ακόμη και αγνώστους ('αλτρουιστές δότες'). Το 2009, ένας Αμερικανός λήπτης μοσχεύματος Chris Strouth έλαβε ένα νεφρό από έναν δότη που επικοινώνησε μαζί του στο Twitter, κάτι που πιστεύεται ότι είναι η πρώτη τέτοια μεταμόσχευση που κανονίστηκε εξ ολοκλήρου μέσω κοινωνικής δικτύωσης.

Ένα άρθρο του 2017 στο *New England Journal of Medicine* υποδεικνύει ότι τα άτομα με μόνο ένα νεφρό, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που έχουν δωρίσει νεφρό για μεταμόσχευση, θα πρέπει να αποφεύγουν μια δίαιτα υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες και να περιορίζουν την πρόσληψη πρωτεΐνης σε λιγότερο από ένα γραμμάριο ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα, για να μειώσουν τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο χρόνιας νεφρικής νόσου. Οι γυναίκες που έχουν δωρίσει νεφρό διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο υπέρτασης κύησης και προεκλαμψίας από ό,τι οι μη δότριες με παρόμοιους δείκτες αρχικής υγείας.

#### Χειρουργική επέμβαση
Παραδοσιακά, η διαδικασία της δωρεάς νεφρού γινόταν μέσω μίας μόνο τομής , αλλά η δωρεά νεφρού από ζωντανό δότη πραγματοποιείται όλο και περισσότερο με λαπαροσκοπική χειρουργική. Αυτό μειώνει τον πόνο και επιταχύνει την ανάρρωση του δότη. Ο χειρουργικός χρόνος και οι επιπλοκές μειώθηκαν σημαντικά αφού ένας χειρουργός πραγματοποίησε 150 περιστατικά. Τα νεφρικά μοσχεύματα από ζωντανό δότη έχουν υψηλότερα ποσοστά μακροπρόθεσμης επιτυχίας από αυτά από νεκρούς δότες. Από την αύξηση της χρήσης της λαπαροσκοπικής χειρουργικής, ο αριθμός των ζώντων δοτών έχει αυξηθεί. Οποιαδήποτε πρόοδος που οδηγεί σε μείωση του πόνου και των ουλών και ταχύτερη ανάρρωση έχει τη δυνατότητα να αυξήσει τον αριθμό των δοτών. Τον Ιανουάριο του 2009, η πρώτη εξ ολοκλήρου ρομποτική μεταμόσχευση νεφρού πραγματοποιήθηκε στο Ιατρικό Κέντρο Saint Barnabas, που βρίσκεται στο Λίβινγκστον του Νιου Τζέρσεϊ, μέσω μιας τομής δύο ιντσών. Τους επόμενους έξι μήνες, η ίδια ομάδα πραγματοποίησε οκτώ ακόμη ρομποτικά υποβοηθούμενες μεταμοσχεύσεις.

Το 2009, στο Νοσοκομείο Johns Hopkins στη Βαλτιμόρη, αφαιρέθηκε ένας υγιής νεφρός μέσω του κόλπου της δότριας. Οι κολπικές δωρεές υπόσχονται επιτάχυνση της ανάρρωση και μείωση των ουλών. Η πρώτη δότρια επιλέχθηκε καθώς είχε υποβληθεί προηγουμένως σε υστερεκτομή. Η εξαγωγή πραγματοποιήθηκε με φυσικό στομιακό ενδοσκοπικό χειρουργείο, όπου ένα ενδοσκόπιο εισάγεται μέσω ενός στομίου και στη συνέχεια μέσω εσωτερικής τομής, έτσι ώστε να μην υπάρχει εξωτερική ουλή. Η πρόσφατη πρόοδος της λαπαροσκοπίας μονής θύρας που απαιτεί μόνο ένα σημείο εισόδου στον ομφαλό είναι μια άλλη πρόοδος με δυνατότητα για πιο συχνή χρήση.

### Αποβιώσαντες δότες

Οι νεκροί δότες μπορούν να χωριστούν σε δύο ομάδες:
* Δότες εγκεφαλικά νεκροί
* Δότες μετά από καρδιακό θάνατο

Παρόλο που οι εγκεφαλικά νεκροί δότες θεωρούνται ιατρικά και νομικά νεκροί, η καρδιά του δότη συνεχίζει να αντλεί και να διατηρεί την κυκλοφορία. Αυτό επιτρέπει στους χειρουργούς να ξεκινήσουν τη χειρουργική επέμβαση ενώ τα όργανα εξακολουθούν να αιματώνονται. Κατά τη διάρκεια της επέμβασης, η αορτή θα καθετηριάζεται, μετά την οποία το αίμα του δότη θα αντικατασταθεί από ένα παγωμένο διάλυμα αποθήκευσης, όπως UW (Viaspan), Ιστιδίνη-τρυπτοφάνη-κετογλουταρικό ή Perfadex. Ανάλογα με τα όργανα που μεταμοσχεύονται, μπορούν να χρησιμοποιηθούν ταυτόχρονα περισσότερα από ένα διαλύματα. Λόγω της θερμοκρασίας του διαλύματος και επειδή μεγάλες ποσότητες κρύου διαλύματος NaCl χύνονται πάνω στα όργανα για γρήγορη ψύξη, η καρδιά θα σταματήσει να λειτουργεί.

Οι δότες 'δωρεάς μετά από καρδιακό θάνατο' είναι ασθενείς που δεν πληρούν τα κριτήρια εγκεφαλικού θανάτου, αλλά, λόγω της απίθανης πιθανότητας ανάρρωσης, έχουν επιλέξει μέσω διαθήκης εν ζωή ή μέσω της οικογένειας να τους αφαιρεθεί η υποστήριξη. Σε αυτήν τη διαδικασία, η θεραπεία διακόπτεται (διακόπτεται ο μηχανικός αερισμός). Μετά την ανακοίνωση της ώρας θανάτου, ο ασθενής μεταφέρεται εσπευσμένα στο χειρουργείο όπου ανακτώνται τα όργανα. Το διάλυμα αποθήκευσης διοχετεύεται μέσω των οργάνων. Δεδομένου ότι το αίμα δεν κυκλοφορεί πλέον, η πήξη πρέπει να αποτραπεί με μεγάλες ποσότητες αντιπηκτικών παραγόντων όπως η ηπαρίνη. Πρέπει να ακολουθηθούν αρκετές ηθικές και διαδικαστικές οδηγίες. Το πιο σημαντικό, η ομάδα ανάκτησης οργάνων δεν πρέπει να συμμετέχει στη φροντίδα του ασθενούς με κανέναν τρόπο μέχρι να δηλωθεί ο θάνατος.

### Αυξημένοι δωρητές
Πολλές κυβερνήσεις έχουν θεσπίσει νόμους σύμφωνα με τους οποίους το προεπιλεγμένο σύστημα είναι ένα σύστημα επιλογής συμμετοχής για την αύξηση του αριθμού των δωρητών.

### Μεταμοσχεύσεις ζώων
Το 2022, το Πανεπιστήμιο της Αλαμπάμα στο Μπέρμιγχαμ ανακοίνωσε την πρώτη έρευνα που αξιολογήθηκε από ομοτίμους και περιγράφει την επιτυχή μεταμόσχευση γενετικά τροποποιημένων νεφρών χοίρου κλινικής ποιότητας σε έναν εγκεφαλικά νεκρό άνθρωπο, αντικαθιστώντας τα φυσικά νεφρά του λήπτη. Στη μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο American Journal of Transplantation, οι ερευνητές εξέτασαν το πρώτο ανθρώπινο προκλινικό μοντέλο για τη μεταμόσχευση γενετικά τροποποιημένων νεφρών χοίρου σε ανθρώπους. Από τον λήπτη της μελέτης αφαιρέθηκαν τα νεφρά του και στη θέση τους έβαλαν δύο γενετικά τροποποιημένα νεφρά χοίρου. Τα όργανα προέρχονταν από γενετικά τροποποιημένο χοίρο από εγκατάσταση απαλλαγμένη από παθογόνα.  Τον Μάρτιο του 2024, μια ομάδα χειρουργών στο Γενικό Νοσοκομείο της Μασαχουσέτης μεταμόσχευσε ένα νεφρό από ένα γενετικά τροποποιημένο γουρούνι σε έναν 62χρονο άνδρα. Δύο εβδομάδες μετά την επέμβαση, ο γιατρός είπε ότι ο ασθενής ήταν αρκετά καλά για να πάρει εξιτήριο.

## Κίνδυνοι μεταμόσχευσης νεφρού
Η μεταμόσχευση νεφρού θεωρείται γενικά μια ασφαλής και αποτελεσματική θεραπεία για την νεφρική νόσο τελικού σταδίου. Ωστόσο, όπως κάθε χειρουργική επέμβαση και ιατρική διαδικασία, ενέχει ορισμένους κινδύνους και πιθανές επιπλοκές. Μερικοί από αυτούς τους κινδύνους περιλαμβάνουν:

* Απόρριψη: Το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού μπορεί να αναγνωρίσει το μεταμοσχευμένο νεφρό ως ξένο και να του επιτεθεί. Αυτό μπορεί να συμβεί αμέσως μετά τη μεταμόσχευση ή ακόμα και χρόνια αργότερα. Συνταγογραφούνται ανοσοκατασταλτικά φάρμακα για την πρόληψη της απόρριψης.
* Λοίμωξη: Επειδή τα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα αποδυναμώνουν το ανοσοποιητικό σύστημα, οι λήπτες μοσχεύματος είναι πιο ευάλωτοι σε λοιμώξεις. Αυτές μπορεί να κυμαίνονται από μικρές λοιμώξεις έως πιο σοβαρές που επηρεάζουν το νέο νεφρό ή άλλα μέρη του σώματος.
* Παρενέργειες φαρμάκων: Τα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την πρόληψη της απόρριψης μπορεί να έχουν παρενέργειες όπως αυξημένο κίνδυνο λοιμώξεων, διαβήτη, υψηλή αρτηριακή πίεση, οστεοπόρωση και άλλα.
* Χειρουργικές επιπλοκές: Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν αιμορραγία, θρόμβους αίματος και βλάβη σε κοντινά όργανα κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης.
* Υποτροπή της αρχικής νεφρικής νόσου: Σε ορισμένες περιπτώσεις, η νόσος που προκάλεσε την αρχική νεφρική ανεπάρκεια μπορεί να επανεμφανιστεί στο μεταμοσχευμένο νεφρό.
* Μετεγχειρητικές επιπλοκές: Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν προβλήματα όπως συλλογές υγρών, προβλήματα επούλωσης τραυμάτων ή επιπλοκές που σχετίζονται με την αναισθησία.
* Καρδιαγγειακές παθήσεις: Οι λήπτες μοσχεύματος νεφρού διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρδιακών παθήσεων σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό, εν μέρει λόγω των επιπτώσεων της μακροχρόνιας νεφρικής νόσου και των ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι εξελίξεις στις χειρουργικές τεχνικές, τα καλύτερα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα και η βελτιωμένη φροντίδα μετά τη μεταμόσχευση έχουν μειώσει σημαντικά αυτούς τους κινδύνους με την πάροδο των ετών. Η μεταμόσχευση νεφρού παραμένει η καλύτερη επιλογή για πολλά άτομα με νεφρική νόσο τελικού σταδίου, προσφέροντας καλύτερη ποιότητα ζωής και βελτιωμένα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα σε σύγκριση με την αιμοκάθαρση.

## Συμβατότητα
Γενικά, ο δότης και ο λήπτης θα πρέπει να είναι συμβατοί με την ομάδα αίματος ABO και να είναι συμβατοί με το αντιγόνο ανθρώπινων λευκοκυττάρων (human leukocyte antigen, HLA). Εάν ένας πιθανός ζωντανός δότης είναι ασύμβατος με τον λήπτη του, ο δότης θα μπορούσε να ανταλλαγεί με ένα συμβατό νεφρό. Η ανταλλαγή νεφρού, γνωστή και ως δωρεά σε ζεύγη νεφρών ή *αλυσίδες*, έχει πρόσφατα κερδίσει δημοτικότητα.

Για τη μείωση του κινδύνου απόρριψης κατά τη διάρκεια ασύμβατης μεταμόσχευσης, έχουν αναπτυχθεί πρωτόκολλα ασύμβατα με ABO και απευαισθητοποίησης που χρησιμοποιούν ενδοφλέβια ανοσοσφαιρίνη (θεραπεία με ανοσοσφαιρίνη), για τη μείωση των αντισωμάτων ABO και HLA που μπορεί να έχει ο λήπτης έναντι του δότη. Το 2004, ο FDA ενέκρινε τη θεραπεία υψηλής δόσης IVIG Cedars-Sinai, η οποία μειώνει την ανάγκη ο ζων δότης να έχει την ίδια ομάδα αίματος (συμβατή με ABO) ή ακόμα και να έχει ιστική αντιστοιχία. Η θεραπεία μείωσε τη συχνότητα εμφάνισης απόρριψης του δωρισμένου νεφρού από το ανοσοποιητικό σύστημα του λήπτη σε ασθενείς με υψηλή ευαισθησία.

Τη δεκαετία του 1980, αναπτύχθηκαν πειραματικά πρωτόκολλα για μεταμοσχεύσεις ασύμβατες με το ABO, χρησιμοποιώντας αυξημένη ανοσοκαταστολή και πλασμαφαίρεση (plasmapheresis). Κατά τη δεκαετία του 1990, αυτές οι τεχνικές βελτιώθηκαν και δημοσιεύθηκε μια σημαντική μελέτη για τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα στην Ιαπωνία. Τώρα, πολλά προγράμματα σε όλο τον κόσμο εκτελούν συστηματικά μεταμοσχεύσεις ασύμβατες με το ABO.

Το επίπεδο ευαισθητοποίησης στα αντιγόνα HLA (ανθρώπινα, λευκωματικά αντιγόνα) του δότη προσδιορίζεται με την εκτέλεση μιας δοκιμασίας δραστικού αντισώματος (panel reactive antibody) στον πιθανό λήπτη. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, έως και 17% όλων των μοσχευμάτων νεφρού από θανόντες δότες δεν έχουν αναντιστοιχία HLA. Ωστόσο, η αντιστοίχιση HLA είναι ένας σχετικά μικρός προγνωστικός παράγοντας των αποτελεσμάτων της μεταμόσχευσης. Οι ζωντανοί μη συγγενείς δότες είναι πλέον σχεδόν εξίσου συνηθισμένοι με τους ζωντανούς (γενετικά) συγγενείς δότες.

## Διαδικασία

Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι νεφροί που λειτουργούν ελάχιστα δεν αφαιρούνται, καθώς έχει αποδειχθεί ότι η αφαίρεσή τους αυξάνει τα ποσοστά χειρουργικής νοσηρότητας. Επομένως, ο νεφρός συνήθως τοποθετείται σε διαφορετική θέση από τον αρχικό νεφρό. Συχνά, αυτή βρίσκεται στον λαγόνιο βόθρο, επομένως είναι συχνά απαραίτητο να χρησιμοποιηθεί διαφορετική παροχή αίματος:
* Η νεφρική αρτηρία του νέου νεφρού, που προηγουμένως διακλαδιζόταν από την κοιλιακή αορτή στον δότη, συχνά συνδέεται με την έξω λαγόνια αρτηρία στον λήπτη.
* Η νεφρική φλέβα του νέου νεφρού, που προηγουμένως παροχέτευε στην κάτω κοίλη φλέβα στον δότη, συχνά συνδέεται με την έξω λαγόνια φλέβα στον λήπτη.

Ο ουρητήρας του δότη αναστομώνεται με την ουροδόχο κύστη του λήπτη. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τοποθετείται ουρητηρική ενδοπρόσθεση (στεντ) κατά τη στιγμή της αναστόμωσης, με την υπόθεση ότι αυτό επιτρέπει καλύτερη παροχέτευση και επούλωση. Ωστόσο, χρησιμοποιώντας μια τροποποιημένη τεχνική Lich-Gregoir, ο Gaetano Ciancio ανέπτυξε μια τεχνική που δεν απαιτεί πλέον τοποθέτηση ενδοπρόσθεσης στον ουρητήρα, αποφεύγοντας πολλές επιπλοκές που σχετίζονται με την ενδοπρόσθεση.

Υπάρχει διαφωνία στα χειρουργικά εγχειρίδια σχετικά με το ποια πλευρά της πυέλου του λήπτη πρέπει να χρησιμοποιηθεί για τη λήψη του μοσχεύματος. Το Campbell's Urology (2002) συνιστά την τοποθέτηση του νεφρού του δότη στην αντίπλευρη πλευρά του λήπτη (δηλαδή, ένας αριστερός νεφρός θα μεταμοσχευόταν στη δεξιά πλευρά του λήπτη) για να διασφαλιστεί ότι η νεφρική πύελος και ο ουρητήρας βρίσκονται πρόσθια σε περίπτωση που απαιτηθούν μελλοντικές χειρουργικές επεμβάσεις. Σε περίπτωση αμφιβολίας για το εάν υπάρχει αρκετός χώρος στη πύελο του λήπτη για το νεφρό του δότη, το εγχειρίδιο συνιστά τη χρήση της δεξιάς πλευράς, επειδή η δεξιά πλευρά έχει μεγαλύτερη επιλογή αρτηριών και φλεβών για ανακατασκευή.

Το βιβλίο *Ουρολογική Χειρουργική* του Glen (2004) συνιστά την τοποθέτηση του νεφρού στην αντίπλευρη πλευρά σε όλες τις περιπτώσεις. Δεν αναφέρεται ρητά κανένας λόγος. Ωστόσο, μπορεί κανείς να υποθέσει ότι η λογική είναι παρόμοια με αυτή του Campbell, δηλαδή, να διασφαλιστεί ότι η νεφρική πύελος και ο ουρητήρας βρίσκονται στο μέγιστο πρόσθιο σημείο εάν καταστεί απαραίτητη μελλοντική χειρουργική διόρθωση.

Το βιβλίο *Ουρολογία* του Smith (2004) αναφέρει ότι και οι δύο πλευρές της λεκάνης του λήπτη είναι αποδεκτές. Ωστόσο, τα δεξιά αγγεία είναι 'πιο οριζόντια' το ένα σε σχέση με το άλλο και επομένως πιο εύκολα στη χρήση στις αναστομώσεις. Δεν είναι σαφές τι εννοείται με τις λέξεις 'πιο οριζόντια'.

## Μεταμόσχευση νεφρού-παγκρέατος

Περιστασιακά, το νεφρό μεταμοσχεύεται μαζί με το πάγκρεας. Οι χειρουργοί του Πανεπιστημίου της Μινεσότα, Ρίτσαρντ Λιλέχεϊ και Γουίλιαμ Κέλι, πραγματοποίησαν την πρώτη επιτυχημένη ταυτόχρονη μεταμόσχευση παγκρέατος-νεφρού στον κόσμο το 1966. Αυτό γίνεται σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1, στους οποίους ο διαβήτης οφείλεται στην καταστροφή των βήτα κυττάρων του παγκρέατος και στους οποίους ο διαβήτης έχει προκαλέσει νεφρική ανεπάρκεια (διαβητική νεφροπάθεια). Σχεδόν πάντα πρόκειται για μεταμόσχευση από νεκρό δότη. Έχουν γίνει μόνο λίγες μεταμοσχεύσεις παγκρέατος από ζώντα δότη. Για άτομα με διαβήτη και νεφρική ανεπάρκεια, τα πλεονεκτήματα μιας προηγούμενης μεταμόσχευσης από ζωντανό δότη (εάν υπάρχει) είναι πολύ ανώτερα από τους κινδύνους της συνεχιζόμενης αιμοκάθαρσης μέχρι να είναι διαθέσιμος ένας συνδυασμός νεφρού και παγκρέατος από έναν αποβιώσαντα δότη. Ένας ασθενής μπορεί είτε να λάβει έναν ζωντανό νεφρό ακολουθούμενο από ένα πάγκρεας δότη σε μεταγενέστερη ημερομηνία (pancreas-after-kidney, PAK), είτε έναν συνδυασμό νεφρού-παγκρέατος από έναν δότη (SKP, simultaneous kidney-pancreas).

Η μεταμόσχευση μόνο των νησιδιακών κυττάρων από το πάγκρεας βρίσκεται ακόμη σε πειραματικό στάδιο, αλλά δείχνει πολλά υποσχόμενη δράση. Αυτό περιλαμβάνει τη λήψη ενός νεκρού παγκρέατος δότη, τη διάσπασή του και την εξαγωγή των κυττάρων νησίδων που παράγουν ινσουλίνη. Τα κύτταρα στη συνέχεια εγχέονται μέσω καθετήρα στον λήπτη και εγκαθίστανται γενικά στο ήπαρ. Ο λήπτης χρειάζεται ακόμα να λάβει ανοσοκατασταλτικά φάρμακα για να αποφύγει την απόρριψη, αλλά δεν απαιτείται χειρουργική επέμβαση. Οι περισσότεροι άνθρωποι χρειάζονται δύο ή τρεις τέτοιες ενέσεις και πολλές δεν είναι εντελώς απαλλαγμένοι από ινσουλίνη.

## Μετά την επέμβαση
Η χειρουργική επέμβαση μεταμόσχευσης διαρκεί περίπου τρεις ώρες. Το νεφρό του δότη θα τοποθετηθεί στην κάτω κοιλιακή χώρα και τα αιμοφόρα αγγεία του θα συνδεθούν με αρτηρίες και φλέβες στο σώμα του λήπτη. Όταν ολοκληρωθεί αυτό, το αίμα θα μπορεί να ρέει ξανά μέσω του νεφρού. Το τελικό βήμα είναι η σύνδεση του ουρητήρα από το νεφρό του δότη στην ουροδόχο κύστη. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα νεφρά σύντομα θα αρχίσουν να παράγουν ούρα.

Ανάλογα με την ποιότητά του, ο νέος νεφρός συνήθως αρχίζει να λειτουργεί αμέσως. Οι νεφροί από ζώντες δότες χρειάζονται συνήθως 3-5 ημέρες για να φτάσουν σε φυσιολογικά επίπεδα λειτουργίας, ενώ οι δωρεές από πτώματα χρειάζονται περίπου 7-15 ημέρες. Η νοσηλεία διαρκεί συνήθως 4-10 ημέρες. Εάν προκύψουν επιπλοκές, μπορούν να χορηγηθούν πρόσθετα φάρμακα (διουρητικά) για να βοηθήσουν τους νεφρούς να παράγουν ούρα.

Τα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα χρησιμοποιούνται για την καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος από την απόρριψη του νεφρού του δότη. Αυτά τα φάρμακα πρέπει να λαμβάνονται για το υπόλοιπο της ζωής του λήπτη. Το πιο συνηθισμένο φαρμακευτικό σχήμα σήμερα είναι ένα μείγμα τακρόλιμους, μυκοφαινολικά και πρεδνιζολόνης. Ορισμένοι λήπτες μπορεί αντ' αυτού να λάβουν κυκλοσπορίνη (ciclosporin), σιρόλιμους (sirolimus) ή αζαθειοπρίνη (azathioprine). Ο κίνδυνος πρόωρης απόρριψης του μεταμοσχευμένου νεφρού αυξάνεται εάν αποφεύγονται ή διακόπτονται τα κορτικοστεροειδή μετά τη μεταμόσχευση. Η κυκλοσπορίνη, η οποία θεωρήθηκε πρωτοποριακό ανοσοκατασταλτικό όταν ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1980, προκαλεί ειρωνικά νεφροτοξικότητα και μπορεί να οδηγήσει σε ιατρογενή βλάβη στο νεομεταμοσχευμένο νεφρό. Η τακρόλιμους, η οποία είναι ένα παρόμοιο φάρμακο, προκαλεί επίσης νεφροτοξικότητα. Τα επίπεδα και των δύο στο αίμα πρέπει να παρακολουθούνται στενά και εάν ο λήπτης φαίνεται να έχει μειωμένη νεφρική λειτουργία ή πρωτεϊνουρία, μπορεί να χρειαστεί βιοψία μοσχεύματος νεφρού για να διαπιστωθεί εάν αυτό οφείλεται σε απόρριψη.  or ciclosporin or tacrolimus intoxication.

### Απεικόνιση
Μετεγχειρητικά, οι νεφροί αξιολογούνται περιοδικά με υπέρηχο για να αξιολογηθούν οι απεικονιστικές και φυσιολογικές αλλαγές που συνοδεύουν την απόρριψη μοσχεύματος. Η απεικόνιση επιτρέπει επίσης την αξιολόγηση υποστηρικτικών δομών όπως η αναστομωμένη αρτηρία, φλέβα και ουρητήρας του μοσχεύματος, για να διασφαλιστεί ότι έχουν σταθερή εμφάνιση.

Η κύρια υπερηχογραφική κλίμακα στην ποσοτική υπερηχογραφική αξιολόγηση είναι με μια πολυσημειακή αξιολόγηση του *δείκτη αντίστασης* (resistive index, RI), ξεκινώντας από την κύρια νεφρική αρτηρία και φλέβα και καταλήγοντας στα τοξοειδή αγγεία. Υπολογίζεται ως εξής:

:RI = ταχύτητα(μέγιστη συστολική ταχύτητα – τελική διαστολική ταχύτητα) / μέγιστη συστολική ταχύτητα

Η φυσιολογική τιμή είναι ≈ 0,60, με το 0,70 να είναι το ανώτερο όριο του φυσιολογικού.

Η μεταμοσχευτική ραδιοϊσοτοπική νεφρογραφία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διάγνωση αγγειακών και ουρολογικών επιπλοκών. Επίσης, η πρώιμη μεταμοσχευτική νεφρογραφία χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της καθυστερημένης λειτουργίας του μοσχεύματος.

### Δίαιτα
Οι λήπτες μοσχεύματος νεφρού αποθαρρύνονται από την κατανάλωση προϊόντων γκρέιπφρουτ, ροδιού και πράσινου τσαγιού. Αυτά τα τρόφιμα είναι γνωστό ότι αλληλεπιδρούν με τα φάρμακα μεταμόσχευσης, συγκεκριμένα με την τακρόλιμους, την κυκλοσπορίνη και την σιρόλιμους. Τα επίπεδα αυτών των φαρμάκων στο αίμα μπορεί να αυξηθούν, οδηγώντας ενδεχομένως σε υπερδοσολογία.

## Επιπλοκές

Τα προβλήματα μετά από μια μεταμόσχευση μπορεί να περιλαμβάνουν:
* Μετεγχειρητικές επιπλοκές, όπως αιμορραγία, λοίμωξη, αγγειακή θρόμβωση και ουρολογικές επιπλοκές 
* Απόρριψη μοσχεύματος (υπεροξεία, οξεία ή χρόνια)
* Λοιμώξεις και σήψη λόγω των ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων που απαιτούνται για τη μείωση του κινδύνου απόρριψης  (π.χ., φυματίωση, Κολίτιδα από κυτταρομεγαλοϊό)
* Μεταμεταμοσχευτική λεμφοϋπερπλαστική διαταραχή (μια μορφή λεμφώματος που οφείλεται σε ανοσοκατασταλτικά). Αυτό εμφανίζεται σε περίπου 2% των ασθενών, ιδιαίτερα τα πρώτα 2 χρόνια μετά τη μεταμόσχευση 
* Όγκοι δέρματος 
* Ανισορροπίες στους ηλεκτρολύτες, συμπεριλαμβανομένου του ασβεστίου και του φωσφορικών, που μπορούν να οδηγήσουν σε προβλήματα στα οστά
* Πρωτεϊνουρία
* Υπέρταση
* Επανεμφάνιση της αρχικής αιτίας της νεφρικής ανεπάρκειας
* Άλλες παρενέργειες φαρμάκων περιλαμβάνουν γαστρεντερική φλεγμονή και έλκος του στομάχου και του οισοφάγου, υπερτρίχωση (υπερβολική τριχοφυΐα σε ανδρικό πρότυπο) με κυκλοσπορίνη, τριχόπτωση με τακρόλιμους, παχυσαρκία, ακμή, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, υπερχοληστερολαιμία και οστεοπόρωση.

Ο αλλοανοσοτραυματισμός και η υποτροπιάζουσα σπειραματονεφρίτιδα αποτελούν κύριες αιτίες αποτυχίας μεταμόσχευσης. Εντός 1 έτους μετά τη μεταμόσχευση, η πλειονότητα των απωλειών μοσχευμάτων οφείλεται σε τεχνικά προβλήματα με τη μεταμόσχευση ή τις αγγειακές επιπλοκές (41% των απωλειών), η οξεία απόρριψη και η σπειραματονεφρίτιδα να είναι λιγότερο συχνές αιτίες με 17% και 3% αντίστοιχα. Αιτίες αποτυχίας μεταμόσχευσης αργότερα, 1 έτος ή περισσότερο μετά τη μεταμόσχευση, περιλαμβάνουν τη χρόνια απόρριψη (63% των απωλειών) και τη σπειραματονεφρίτιδα (6%).

Οι λοιμώξεις που οφείλονται στα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα που χρησιμοποιούνται σε άτομα με μεταμόσχευση νεφρού εμφανίζονται συχνότερα στις βλεννογονοδερματικές περιοχές (41%), στο ουροποιητικό σύστημα (17%) και στην αναπνευστική οδό (14%). Οι πιο συνηθισμένοι μολυσματικοί παράγοντες είναι τα βακτήρια (46%), οι ιοί (41%), οι μύκητες (13%) και τα πρωτόζωα (1%). Από τις ιογενείς ασθένειες, οι πιο συνηθισμένοι παράγοντες είναι ο ανθρώπινος κυτταρομεγαλοϊός (31,5%), ο απλός έρπης (23,4%) και ο έρπης ζωστήρας (23,4%). Ο κυτταρομεγαλοϊός (Cytomegalovirus, CMV) είναι η πιο συχνή ευκαιριακή λοίμωξη που μπορεί να εμφανιστεί μετά από μεταμόσχευση νεφρού και άλλων συμπαγών οργάνων και αποτελεί παράγοντα κινδύνου για αποτυχία μοσχεύματος ή οξεία απόρριψη. Ο ιός BK αναγνωρίζεται πλέον ολοένα και περισσότερο ως παράγοντας κινδύνου μεταμόσχευσης, ο οποίος μπορεί να οδηγήσει σε νεφρική νόσο ή σε αποτυχία μεταμόσχευσης, εάν δεν αντιμετωπιστεί. Η λοίμωξη είναι η αιτία θανάτου σε περίπου το ένα τρίτο των ατόμων με νεφρικά μοσχεύματα και η πνευμονία ευθύνεται για το 50% των θανάτων ασθενών από λοίμωξη.

Η καθυστερημένη λειτουργία του μοσχεύματος ορίζεται ως η ανάγκη για αιμοκάθαρση εντός 1 εβδομάδας από τη μεταμόσχευση νεφρού και είναι το αποτέλεσμα υπερβολικής βλάβης που σχετίζεται με την αιμάτωση μετά τη μεταμόσχευση. Καθυστερημένη λειτουργία του μοσχεύματος εμφανίζεται σε περίπου 25% των ληπτών νεφρών από νεκρούς δότες. Η καθυστερημένη λειτουργία του μοσχεύματος οδηγεί σε ίνωση και φλεγμονή του μοσχεύματος και αποτελεί παράγοντα κινδύνου για αποτυχία του μοσχεύματος στο μέλλον. Υποθερμική παλμική μηχανική έγχυση. Η χρήση μηχανήματος για την έγχυση νεφρών δοτών εκτός ζώντος οργανισμού με κρύο διάλυμα, αντί για στατική ψυχρή αποθήκευση, σχετίζεται με χαμηλότερη συχνότητα εμφάνισης καθυστερημένης λειτουργίας του μοσχεύματος. Οι νεφροί από νεκρούς δότες με υψηλότερες βαθμολογίες στον δείκτη κατατομής (προφίλ) νεφρικού δότη (kidney donor profile index KDPI) (μια βαθμολογία που χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό της καταλληλότητας των νεφρών του δότη με βάση παράγοντες όπως η ηλικία του δότη, η αιτία θανάτου, η νεφρική λειτουργία κατά τη στιγμή του θανάτου, το ιστορικό διαβήτη ή υπέρτασης κ.λπ.) (με τις υψηλότερες βαθμολογίες να υποδεικνύουν χαμηλότερη καταλληλότητα) σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο καθυστερημένης λειτουργίας του μοσχεύματος.

Η οξεία απόρριψη είναι μια άλλη πιθανή επιπλοκή της μεταμόσχευσης νεφρού. Βαθμολογείται σύμφωνα με την ταξινόμηση Banff, η οποία ενσωματώνει διάφορους ορολογικούς, μοριακούς και ιστολογικούς δείκτες για τον προσδιορισμό της σοβαρότητας της απόρριψης. Η οξεία απόρριψη μπορεί να ταξινομηθεί ως απόρριψη που προκαλείται από Τ-κύτταρα, από αντισώματα ή και τα δύο (μικτή απόρριψη). Συχνές αιτίες οξείας απόρριψης περιλαμβάνουν την ανεπαρκή ανοσοκατασταλτική θεραπεία, ή τη μη συμμόρφωση με το ανοσοκατασταλτικό σχήμα. Η κλινική οξεία απόρριψη (που παρατηρείται σε περίπου 10-15% των μεταμοσχεύσεων νεφρού εντός του πρώτου έτους της μεταμόσχευσης) εκδηλώνεται ως απόρριψη νεφρού με συνοδό νεφρική δυσλειτουργία. Η υποκλινική απόρριψη (που παρατηρείται σε περίπου 5-15% των νεφρικών μοσχευμάτων εντός του πρώτου έτους της μεταμόσχευσης) παρουσιάζεται ως απόρριψη που παρατηρείται τυχαία σε βιοψία, αλλά με φυσιολογική νεφρική λειτουργία. Η οξεία απόρριψη με έναρξη 3 μήνες ή αργότερα μετά τη μεταμόσχευση σχετίζεται με χειρότερη πρόγνωση. Η οξεία απόρριψη με έναρξη λιγότερο από 1 έτος μετά τη μεταμόσχευση συνήθως προκαλείται από Τ κύτταρα, ενώ η έναρξη μετά από 1 έτος μετά τη μεταμόσχευση σχετίζεται με μικτή φλεγμονή που προκαλείται από Τ κύτταρα και αντισώματα.

Το ποσοστό θνησιμότητας λόγω Covid-19 σε λήπτες νεφρικού μοσχεύματος είναι 13-32%, το οποίο είναι σημαντικά υψηλότερο από αυτό του γενικού πληθυσμού. Αυτό πιστεύεται ότι οφείλεται στην ανοσοκαταστολή και σε ιατρικές συννοσηρότητες σε λήπτες μοσχεύματος. Συνιστάται ο εμβολιασμός κατά της Covid-19 με αναμνηστικές δόσεις για όλους τους λήπτες μοσχεύματος νεφρού.


File:UOTW 32 - Ultrasound of the Week 1.webm| Μετεγχειρητική αιμορραγία μετά από μεταμόσχευση νεφρού όπως φαίνεται στο υπερηχογράφημα 1η εβδομάδα
File:UOTW 32 - Ultrasound of the Week 2.webm| Μετεγχειρητική αιμορραγία μετά από μεταμόσχευση νεφρού όπως φαίνεται στο υπερηχογράφημα 2η εβδομάδα
File:UOTW 32 - Ultrasound of the Week 3.webm| Μετεγχειρητική αιμορραγία μετά από μεταμόσχευση νεφρού όπως φαίνεται στο υπερηχογράφημα 3η εβδομάδα
File:UOTW 32 - Ultrasound of the Week 4.jpg| Μετεγχειρητική αιμορραγία μετά από μεταμόσχευση νεφρού όπως φαίνεται στο υπερηχογράφημα 


## Πρόγνωση
Η μεταμόσχευση νεφρού είναι μια διαδικασία που παρατείνει τη ζωή. Ο τυπικός ασθενής θα ζήσει 10 έως 15 χρόνια περισσότερο με μεταμόσχευση νεφρού από ό,τι αν υποβαλλόταν σε αιμοκάθαρση. Η αύξηση της μακροζωίας είναι μεγαλύτερη για τους νεότερους ασθενείς, αλλά ακόμη και οι λήπτες 75 ετών (η γηραιότερη ομάδα για την οποία υπάρχουν δεδομένα) κερδίζουν κατά μέσο όρο τέσσερα χρόνια ζωής επιπλέον. Η επιβίωση του μοσχεύματος και των ασθενών μετά τη μεταμόσχευση έχει επίσης βελτιωθεί με την πάροδο του χρόνου, με τα ποσοστά επιβίωσης των μοσχευμάτων από νεκρούς δότες στα 10 έτη να αυξάνονται από 42,3% το 1996-1999 σε 53,6% το 2008-2011, και τα ποσοστά επιβίωσης των ασθενών στα 10 έτη να αυξάνονται από 60,5% το 1996-1999 σε 66,9% το 2008-2011. Υπάρχει όφελος επιβίωσης μεταξύ των ληπτών νεφρικού μοσχεύματος (τόσο ζώντων όσο και νεκρών ληπτών) σε σύγκριση με εκείνους που υποβάλλονται σε μακροχρόνια αιμοκάθαρση χωρίς μεταμόσχευση νεφρού, συμπεριλαμβανομένων εκείνων με συννοσηρότητες όπως διαβήτης τύπου 2, προχωρημένη ηλικία, παχυσαρκία ή άτομα με αναντιστοιχίες HLA. Οι άνθρωποι έχουν γενικά περισσότερη ενέργεια, λιγότερο περιορισμένη διατροφή και λιγότερες επιπλοκές με μεταμόσχευση νεφρού από ό,τι αν συνεχίζουν να κάνουν συμβατική αιμοκάθαρση.

Ορισμένες μελέτες φαίνεται να υποδηλώνουν ότι όσο περισσότερο χρόνο υποβάλλεται ένας ασθενής σε αιμοκάθαρση πριν από τη μεταμόσχευση, τόσο λιγότερο χρόνο θα διαρκέσει ο νεφρός. Δεν είναι σαφές γιατί συμβαίνει αυτό, αλλά υπογραμμίζει την ανάγκη για ταχεία παραπομπή σε πρόγραμμα μεταμόσχευσης. Μια πρόσφατη μελέτη υποδηλώνει επίσης ότι η μυϊκή ατροφία και η ευπάθεια που εμφανίζονται κατά τη διάρκεια παρατεταμένης αιμοκάθαρσης βλάπτουν τη σωματική λειτουργία ενός ασθενούς μετά τη μεταμόσχευση. Ιδανικά, η μεταμόσχευση νεφρού θα πρέπει να είναι προληπτική, δηλαδή να πραγματοποιείται πριν ο ασθενής ξεκινήσει την αιμοκάθαρση. Ο λόγος για τον οποίο οι νεφροί αποτυγχάνουν με την πάροδο του χρόνου μετά τη μεταμόσχευση έχει διευκρινιστεί τα τελευταία χρόνια. Εκτός από την υποτροπή της αρχικής νεφρικής νόσου, η απόρριψη (κυρίως απόρριψη που προκαλείται από αντισώματα) και η προοδευτική δημιουργία ουλών (πολυπαραγοντική) παίζουν επίσης καθοριστικό ρόλο. Η αποφυγή της απόρριψης μέσω της αυστηρής φαρμακευτικής αγωγής είναι ύψιστης σημασίας για την αποφυγή της αποτυχίας του νεφρικού μοσχεύματος.

Τουλάχιστον τέσσερις επαγγελματίες αθλητές έχουν επιστρέψει στο άθλημά τους μετά από μεταμόσχευση: ο Νεοζηλανδός παίκτης του ράγκμπι Jonah Lomu, ο Γερμανο-Κροάτης ποδοσφαιριστής Ivan Klasnić και οι καλαθοσφαιριστές του NBA Sean Elliott και Alonzo Mourning.

Για τους ζωντανούς δότες νεφρού, οι προγνωστικές μελέτες ενδεχομένως να συγχέονται με ένα συστηματικό σφάλμα  επιλογής όπου οι δότες νεφρού επιλέγονται μεταξύ ατόμων που είναι πιο υγιείς από τον γενικό πληθυσμό, αλλά όταν αντιστοιχίζονται με μια αντίστοιχη υγιή ομάδα ελέγχου, δεν φαίνεται να υπάρχει διαφορά στα συνολικά μακροπρόθεσμα ποσοστά θνησιμότητας μεταξύ των δοτών νεφρού.

## Στατιστική
Εκτός από την εθνικότητα, τα ποσοστά μεταμόσχευσης διαφέρουν ανάλογα με τη φυλή, το φύλο και το εισόδημα. Μια μελέτη που πραγματοποιήθηκε σε ασθενείς που ξεκινούν μακροχρόνια αιμοκάθαρση έδειξε ότι τα κοινωνικοδημογραφικά εμπόδια στη μεταμόσχευση νεφρού είναι σημαντικά ακόμη και πριν οι ασθενείς συμπεριληφθούν στη λίστα για μεταμόσχευση. Για παράδειγμα, διαφορετικές κοινωνικοδημογραφικές ομάδες εκφράζουν διαφορετικό ενδιαφέρον και ολοκληρώνουν τον προμεταμοσχευτικό έλεγχο με διαφορετικούς ρυθμούς. Προηγούμενες προσπάθειες για τη δημιουργία δίκαιων πολιτικών μεταμόσχευσης έχουν επικεντρωθεί σε ασθενείς που βρίσκονται επί του παρόντος στη λίστα αναμονής για μεταμόσχευση.

## Βιβλιογραφία
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Σημειώσεις

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Κατηγορία:Μεταμοσχεύσεις οργάνων
Κατηγορία:Νεφρολογία