Δουλεία στην Οθωμανική Αυτοκρατορία

Η δουλεία μέσω κινητής περιουσίας ήταν ένας σημαντικός θεσμός και ένα σημαντικό μέρος της οικονομίας και της παραδοσιακής κοινωνίας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Οι κύριες πηγές σκλάβων ήταν οι πόλεμοι και οι πολιτικά οργανωμένες αποστολές δουλείας στον Καύκασο, την Ανατολική Ευρώπη, τη Νότια Ευρώπη, την Κεντρική Ευρώπη, τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, τη Δυτική Μεσόγειο και την Αφρική. Έχει αναφερθεί ότι η τιμή πώλησης των σκλάβων μειώθηκε μετά από μεγάλες στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Στην Κωνσταντινούπολη (σημερινή Ιστάνμπουλ), το διοικητικό και πολιτικό κέντρο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, περίπου το ένα πέμπτο του πληθυσμού του 16ου και 17ου αιώνα αποτελούνταν από σκλάβους. Ο αριθμός των σκλάβων που εισήχθησαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία από διάφορες γεωγραφικές πηγές στις αρχές της σύγχρονης περιόδου παραμένει ανεπαρκώς ποσοτικοποιημένος. Οι Οθωμανοί ιστορικοί Χαλίλ Ιναλτζίκ και Ντάριους Κολοντζιέτσικ έχουν εκτιμήσει προσωρινά ότι 2 εκατομμύρια σκλάβοι Ρώσων, Πολωνών και Ουκρανών, που αιχμαλωτίστηκαν σε ταταρικές επιδρομές, εισήλθαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία μεταξύ 1500 και 1700. 

Ωστόσο, άλλοι ιστορικοί, με πιο αξιοσημείωτο τον Άλαν Φίσερ, έχουν υποστηρίξει ότι η τάση των σύγχρονων πηγών και από τις δύο πλευρές του δουλεμπορίου της Μαύρης Θάλασσας να διογκώνουν τις εκτιμήσεις τους για τον αριθμό των αιχμαλώτων που αιχμαλώτισαν οι Τάταροι επιδρομείς έχει καταστήσει αδύνατο τον ακριβή υπολογισμό του αριθμού των σκλάβων που πέρασαν στα οθωμανικά εδάφη μέσω αυτής της διαδρομής. Επιπλέον, εκτιμάται ότι 1 έως 1,5 εκατομμύριο σκλάβοι εισήλθαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία από τη Μεσόγειο μεταξύ 1530 και 1780. Ένας μικρότερος αριθμός σκλάβων έφτασε επίσης σε αυτή την περίοδο από τον Καύκασο, την Αφρική και άλλες περιοχές, αλλά τα ακριβή στοιχεία δεν έχουν ακόμη υπολογιστεί.

Μεμονωμένα μέλη της οθωμανικής τάξης σκλάβων, που ονομάζονται *κουλ* στα τουρκικά, μπορούσαν να επιτύχουν υψηλή θέση σε ορισμένες θέσεις. Οι ευνούχοι φύλακες του χαρεμιού και οι γενίτσαροι είναι μερικές από τις πιο γνωστές θέσεις που μπορούσε να κατέχει ένας σκλάβος, αλλά οι σκλάβες συχνά επιβλέπονταν από αυτούς. Ωστόσο, οι γυναίκες έπαιζαν και κατείχαν τους πιο σημαντικούς ρόλους μέσα στον θεσμό του χαρεμιού. 

Ένα μεγάλο ποσοστό αξιωματούχων στην οθωμανική κυβέρνηση αγοράστηκαν ως σκλάβοι, μεγάλωσαν ελεύθεροι και έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην επιτυχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας από τον 14ο έως τον 19ο αιώνα. Πολλοί υποδουλωμένοι αξιωματούχοι κατείχαν οι ίδιοι πολυάριθμους σκλάβους, αν και ο ίδιος ο Σουλτάνος κατείχε μακράν τους περισσότερους. Εκτρέφοντας και εκπαιδεύοντας ειδικά σκλάβους ως αξιωματούχους σε σχολή του παλατιού όπως το Εντερούν, όπου διδάσκονταν να υπηρετούν τον Σουλτάνο και άλλα εκπαιδευτικά θέματα, οι Οθωμανοί δημιούργησαν διοικητές με περίπλοκες γνώσεις διακυβέρνησης και φανατική αφοσίωση.

Άλλοι σκλάβοι ήταν απλώς εργάτες που χρησιμοποιούνταν για σκληρή εργασία, όπως για παράδειγμα εργάτες γης και σκλάβοι κουζίνας. Οι γυναίκες σκλάβες χρησιμοποιούνταν κυρίως είτε ως οικιακές υπηρέτριες είτε ως παλλακίδες (σεξουαλικές σκλάβες), οι οποίες υποβάλλονταν σε διαχωρισμό φύλου στο χαρέμι. Ενώ υπήρχαν σκλάβοι πολλών διαφορετικών εθνοτήτων και η φυλή δεν ήταν ο καθοριστικός παράγοντας για το ποιος μπορούσε να υποδουλωθεί, υπήρχε ακόμα μια φυλετική ιεραρχία μεταξύ των σκλάβων, καθώς οι σκλάβοι εκτιμούνταν και τους ανατίθεντο καθήκοντα και θεωρούνταν ότι είχαν διαφορετικές ικανότητες λόγω φυλετικών στερεοτύπων.

Ακόμα και μετά από αρκετά μέτρα για την απαγόρευση του δουλεμπορίου και τον περιορισμό της δουλείας, τα οποία εισήχθησαν λόγω της δυτικής διπλωματικής πίεσης στα τέλη του 19ου αιώνα, η πρακτική συνεχίστηκε σε μεγάλο βαθμό αμείωτη μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα.

Κατηγορία:Δουλεία στην Οθωμανική Αυτοκρατορία
Κατηγορία:Κοινωνία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας
Κατηγορία:Κοινωνική τάξη στην Οθωμανική Αυτοκρατορία