Εντουάρντο Σκαρπέτα

«Η παρωδία υπάρχει στην τέχνη επειδή υπάρχει στη ζωή.» Δίπλα στο απείρως μεγάλο, υπάρχει το απείρως μικρό.» (Ο Benedetto Croce του Εντουάρντο Σκαρπέτα)
Ο **Εντουάρντο Σκαρπέτα** (Eduardo Scarpetta), με πλήρες όνομα Odoardo Lucio Fausto Vincenzo Scarpetta (Νάπολη, 12 Μαρτίου 1853 - Νάπολη, 29 Νοεμβρίου 1925), ήταν Ιταλός ηθοποιός και θεατρικός συγγραφέας.

Ήταν ο σημαντικότερος ηθοποιός και δημιουργός του ναπολιτάνικου θεάτρου στα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα και στις αρχές του εικοστού αιώνα, ιδρυτής της θεατρικής δυναστείας Σκαρπέτα-Ντε Φιλίππο (Scarpetta-De Filippo) . Δημιούργησε το σύγχρονο διαλεκτικό θέατρο, το οποίο χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα, και ειδικεύτηκε στην προσαρμογή πολλών γαλλικών σκέτς *(ποσάντ*) στη ναπολιτάνικη γλώσσα . Μερικές από τις πιο διάσημες κωμωδίες του ρεπερτορίου του (όπως *η Φτώχεια και η Ευγένεια* / Miseria e nobiltà ) ήταν ωστόσο πρωτότυπες δημιουργίες του. Είχε μια πολύ μακρά καριέρα ως θεατρικός συγγραφέας (από το 1875), η οποία διακόπηκε απότομα από την περίφημη αγωγή που άσκησε εναντίον του ο Γκαμπριέλε Ντ'Ανούντσιο το 1904.

Ο Σκαρπέτα ήταν επίσης ηθοποιός κινηματογράφου στην αυγή της « έβδομης τέχνης ». Γύρισε μερικές ταινίες για μια μιλανέζικη εταιρεία παραγωγής, την «Musical Film» του Renzo Sonzogno, βασισμένη στις κωμωδίες του: *Φτώχεια και Ευγένεια* / Miseria e nobiltà (1914, σε σκηνοθεσία Ενρίκο Γκουατσόνι / Enrico Guazzoni), *Η Παραμάνα* / *La nutrice* (1914, σε σκηνοθεσία Αλεσάντρο Μπουτέ / Alessandro Boutet), *Ένα παλιό ναπολιτάνικο καφέ* / Un antico caffè napoletano (1914), *Τρία άτακτα πρόβατα / Tre pecore viziose* (1915) και *Ο θερμαντήρας κρεβατιού* / Lo scaldaletto (1915) σε σκηνοθεσία Τζίνο Ροσέτι (Gino Rossetti). Από αυτές τις ταινίες, έχουν απομείνει μόνο λίγες φωτογραφίες σκηνών του Σκαρπέτα και άλλων ηθοποιών.

Είχε εννέα παιδιά, τα οποία δεν αναγνώρισε όλα. Εκτός από τους Vincenzo, Domenico και Maria Scarpetta (τα αναγνωρισμένα παιδιά από τη σύζυγό του), είχε και τους διάσημους Eduardo, Peppino και Titina De Filippo, Ernesto Murolo, Eduardo De Filippo (γνωστός και ως Eduardo Passarelli) και τον αδελφό του Pasquale De Filippo .

## Βιογραφία
Ήταν γιος του δημοσίου υπαλλήλου Ντομένικο Σκαρπέτα (Domenico Scarpetta), ο οποίος προσπάθησε αρκετές φορές να τον μυήσει στις σπουδές και την καριέρα του, και της Εμίλια Ρεντίνα.

Το 1868, σε ηλικία δεκαπέντε ετών, αποφάσισε να ενταχθεί σε έναν θεατρικό θίασο, αρχικά για να ακολουθήσει τη φιλοδοξία του, αλλά και για να μπορέσει να βοηθήσει την οικογένειά του, η οποία βρισκόταν σε δεινή οικονομική κατάσταση λόγω της κακής υγείας του πατέρα του. Έτσι, κατάφερε να τον συστήσει ο ηθοποιός Αντρέα Νατάλε (Andrea Natale) στον ιμπρεσάριο Αλφόνσο Βεντούρα (Alfonso Ventura), ο οποίος τον προσέλαβε ως γενικό στον θίασο του Antonio Petito, της οποίας έγινε επικεφαλής κωμικός το 1879.

Η προσωπική του επιτυχία ξεκίνησε το 1870 με την ερμηνεία του Φελίτσε Σκιοτσιαμόκα (Felice Sciosciammocca) . Ο Αντόνιο Πετίτο διαμόρφωσε τον χαρακτήρα του Φελίτσε Σκιοτσιαμόκα στον Σκαρπέτα, ο οποίος συνόδευσε τον Πουλτσινέλα στις φάρσες του. Ο Πέτιτο μάλιστα έγραψε μερικές φάρσες για τον Σκαρπέτα, οι πιο γνωστές από τις οποίες είναι: *Feliciello mariuolo de 'na pizza* και *Felice Sciosciammocca credevano guaglione 'e n'anno*, τις οποίες ο Σκαρπέτα ανέβασε μαζί με κάποια σενάρια που ο ίδιος, ειδικός πια, είχε ετοιμάσει. Μετά τον θάνατο του Πετίτο, ο οποίος αντικαταστάθηκε από τον Ντε Μαρτίνο, εγκατέλειψε το Σαν Καρλίνο (San Carlino).

Φιλόδοξος, στόχευε να αναδειχθεί πάση θυσία, προτιμώντας να πεινάσει παρά να ακολουθήσει τον Davide Petito, τον νέο επικεφαλής του θιάσου. Μετά από ένα πολύ σύντομο χρονικό διάστημα που πέρασε στη Ρώμη με τον Ραφαέλε Βιτάλε (Raffaele Vitale, έναν από τους πιο διάσημους Πουλτσινέλλα της εποχής), νοίκιασε ένα πρόχειρο χώρο στο Molo, το Metastasio, με μερικούς κωμικούς από το Σαν Καρλίνο, όπου παρουσίασε μερικά από τα έργα του. Το 1878 συμφώνησε να επιστρέψει στο Σαν Καρλίνο, γνωρίζοντας ότι ο *Πουλτσινέλα* Cesare Teodoro θα έπαιζε υποστηρικτικό ρόλο στο πλευρό του. Εδώ πέτυχε μεγάλη επιτυχία με την κωμωδία *Don Felice maestro di chiamarci (Don Felice, μαέστρος στην καλλιγραφία)*, περισσότερο γνωστός ως *Lu curaggio de nu pompiere napulitano (το κουράγιο ενός Ναπολιτάνου πυροσβέστη* ). Την επόμενη χρονιά έκλεισε συμφωνία για εθνική περιοδεία .

Το 1880 έλαβε δάνειο 5.000 λιρών από τον δικηγόρο Σεβέρο και, χάρη στην επιμονή του, κατάφερε να ανοίξει ξανά και να ανακαινίσει το παλιό και ένδοξο Θέατρο Σαν Καρλίνο, όπου έκανε το ντεμπούτο του την 1η Σεπτεμβρίου με την κωμωδία *[[:it:Presentazione di una Compagnia Comica|Presentazione di una Compagnia Comica]]* : στα *Απομνημονεύματά* του αφηγείται ότι «Το κοινό, έκπληκτο και θαυμασμένο από την αρμονία του θιάσου, από τη φυσικότητα της υποκριτικής, από την άψογη ευπρέπεια των ενδυμάτων, γέλασε και χειροκρότησε βροντερά». Έτσι ξεκίνησε μια σεζόν μεγάλων επιτυχιών, που σύντομα τον οδήγησαν στο να γίνει είδωλο. Έχοντας γίνει ένας επιτυχημένος ηθοποιός, παρόλο που γεννήθηκε σε μια μέτρια οικογένεια, απέκτησε ένα κτίριο στη Via dei Mille, χτισμένο από τον αρχιτέκτονα Vincenzo Salvietti, καθώς και άμαξες και άλογα.
[μικρογραφία| Βίλα Λα Σανταρέλα ([:it:Villa La Santarella|Villa La Santarella)]]
Στις 15 Μαΐου 1889 σημείωσε αξιομνημόνευτη επιτυχία με *το Na santarella* στο Teatro Sannazaro στη via Chiaia . Όλη η Νάπολη, κομψή και κοσμική, συνέρρευσε στο μικρό θέατρο. Με τα έσοδα της κωμωδίας, η οποία του άνοιξε οριστικά τις πόρτες της πρωτεύουσας, έχτισε μια βίλα στον λόφο Βομέρο, που ονομαζόταν Βίλα Λα Σανταρέλα, όπου στην κύρια πρόσοψη βρισκόταν η επιγραφή «Qui rido io!» (Εδώ γελάω εγώ!) και το οποίο πούλησε το 1911 επειδή η γυναίκα του φοβόταν να ζήσει εκεί μόνη της όταν ο σύζυγός της ήταν σε περιοδεία.

Η μεγαλύτερη επιτυχία του, *Miseria e nobiltà*, γράφτηκε αποκλειστικά για να επιτρέψει στον δωδεκάχρονο γιο του, Βιντσέντζο, να συμμετάσχει στην κωμωδία, παίζοντας τον ρόλο του Πεπινιέλο στην πρώτη παράσταση. *Η Miseria e nobiltà*, είχε τρεις κινηματογραφικές μεταφορές από τις οποίες η ταινία του 1954 με τον Τοτό ήταν η πιο σημαντική.

Η ίδρυση του Teatro Salone Margherita, του πρώτου μεγάλου ναπολιτάνικου θεάτρου βαριετέ, που χτίστηκε στο υπόγειο της νέας Galleria Umberto I, άρχισε να υπονομεύει την τύχη του θεατρικού συγγραφέα. Ανταποκρινόμενος στη νέα μόδα, επανεμφανίστηκε στο κοινό με ένα Café-chantant, αλλά η χαριστική βολή ήρθε το 1904, όταν ήταν πρωταγωνίστησε άθελά του, σε ένα από τα πιο θορυβώδη θεατρικά γεγονότα της εποχής, που αφορούσε *το Il figlio di Iorio (Ο γιος του Ιόριο)*, μια παρωδία του έργου του Gabriele D'Annunzio, *La figlia di Iorio (Η κόρη του Ιόριο).* Το έργο του έφερε μια πικρή αποτυχία: ο D'Annunzio τον έσυρε ακόμη και στο δικαστήριο. Η δίκη διήρκεσε τρία χρόνια, από το 1906 έως το 1908. Αν και ο Σκαρπέλλα κέρδισε, έφερε πολλές πικρίες. Υπήρξαν πολλές αρνητικές κριτικές εκείνα τα χρόνια, ειδικά από τον Salvatore Di Giacomo και τον Roberto Bracco . Ο μόνος που τον υπερασπιζόταν ήταν ο Μπενεντέτο Κρότσε.

### Τα τελευταία χρόνια και ο θάνατος
Το 1909, απογοητευμένος και πικραμένος, αποσύρθηκε από τη σκηνή, αφού είχε συμμετάσχει στην παρωδία *[[La Regina del Mare]]*, που συνέθεσε ο γιος του Βιντσέντσο, στον οποίο ανέθεσε το καθήκον να συνεχίσει την καριέρα του στον ρόλο του Σιοσκιαμόκα. Το 1920 έγραψε ένα δοκίμιο σχετικά με τα καινοτόμα χαρακτηριστικά της τέχνης του Raffaele Viviani .

Πέθανε το 1925, σε ηλικία 72 ετών, και η κηδεία του είχε μεγάλη προσέλευση. αριχεύτηκε και τοποθετήθηκε σε γυάλινο φέρετρο. Σήμερα αναπαύεται στο παρεκκλήσι των οικογενειών De Filippo, Scarpetta και Viviani στο νεκροταφείο της Santa Maria del Pianto στη Νάπολη.

### Σχέσεις και παιδιά
Στις 16 Μαρτίου 1876, ο Σκαρπέτα παντρεύτηκε την κόρη ενός Ναπολιτάνου εμπόρου, την δεκαοκτάχρονη Ρόζα Ντε Φιλίππο, με την οποία απέκτησε δύο γιους, τον Ντομένικο και τον Βιντσέντζο . Ο Ντομένικο, αν και αναγνωρίστηκε από τον Σκαρπέτα, ήταν πιθανώς γιος προγαμιαίας σχέσης μεταξύ της Ρόζας και του βασιλιά Βιτόριο Εμανουέλε Β'  .

Από τη σχέση του με τη δασκάλα μουσικής Φραντσέσκα Τζανέτι απέκτησε τη Μαρία, την οποία αργότερα υιοθέτησε.

Από τη σχέση του με τη Λουίζα Ντε Φιλίππο, ανιψιά της συζύγου του Ρόζα, απέκτησε την Ανουντσιάτα (Τιτίνα), τον Εντουάρντο και τον Τζουζέπε (Πεπίνο) .

Από τη σχέση του με την Άννα Ντε Φιλίππο, ετεροθαλή αδελφή της συζύγου του Ρόζα , απέκτησε τον Ερνέστο Μουρόλο (αναγνωρισμένο από τον Βιντσέντσο Μουρόλο και τη Μαρία Παλούμπο και πατέρα του μουσικού Ρομπέρτο Μουρόλο ), τον Εντουάρντο (σκηνικό όνομα Εντουάρντο Πασαρέλι ) και τον Πασκουάλε.

### Καλλιτεχνική κληρονομιά
Οι κωμωδίες του έχουν αναβιώσει πολλές φορές και συχνά βρίσκονται στο προσκήνιο. Εκτός από τον γιο του Βιντσέντζο, άλλοι διάσημοι Ναπολιτάνοι ηθοποιοί, όπως οι De Filippo, ο Τότο και οι αδελφοί Άλντο και Κάρλο Τζιουφρέ, έπαιξαν επίσης τις λαμπρές κωμωδίες του. Αρκετές ταινίες με τα θεατρικά του έργα γυρίστηκαν στη μεγάλη οθόνη, καθώς και τρεις εκδοχές του αριστουργήματός του *Φτώχεια και Ευγένεια* (*Miseria e nobiltà)*.

Ορισμένα επεισόδια της ζωής του εξιστορούνται σε δύο ταινίες του 2021, *το Qui rido io*, σε σκηνοθεσία Mario Martone, και *το I fratelli De Filippo*, σε σκηνοθεσία Sergio Rubini .

## Έργα

* 1875 - *Gelusia* ovvero *Ammore spusalizio e gelusia*
* 1876 - *Ov'è mammà?*
* 1876 - *Na commedia 'e tre atte*
* 1876 - *Quinnice solde so' cchiù assaie de seimilalire*
* 1876 - *È buscia o verità?*
* 1877 - *Felice maestro di callegrafia* ovvero *[[Lu curaggio de nu pompiere napulitano]]*
* 1879 - *Feliciello e Feliciella*
* 1879 - *Lo testamento de Parasacco*
* 1879 - *La collana d'oro*
* 1880 - *L'Accademia disturbata*
* 1880 - *Le treccia dell'Imperatore*
* 1880 - *La Presentazione de 'na compagnia* ovvero *Felice direttore di compagnia*
* 1880 - *Tetillo* (da *Bébé* di Alfred Hennequin)
* 1880 - *Mettiteve a fa l'ammore cu me!* (da *Fatemi la corte* di Salvestri)
* 1880 - *Li Piscivinnole napulitane*
* 1880 - *Tric Trac* (da * Tric Trac* di Guarino)
* 1880 - *Lu pescecane*
* 1880 - *Nu zio ciuccio e 'nu nepote scemo* (da *Il finto medico* di F. Cerlone)
* 1880 - *Duje marite 'mbrugliune* (da *Les dominos roses* di A. Hennequin e A. Delacour)
* 1880 - *Bazzicotto*
* 1880 - *Il non plus ultra della disperazione* ovvero La Battaglia del Rigoletto.
* 1881 - *O Scarfalietto* (da *La Boule* di Meilhac e Halévy)
* 1881 - *Vi' che m'ha fatto frateme*
* 1881 - *Tetillo 'nzurato*
* 1881 - *Le Bravure di Don Felice*
* 1881 - *La posta in quarta pagina*
* 1881 - *Tre pecore viziose*
* 1881 - *L'amico 'e papà*
* 1881 - *No pasticcio*
* 1881 - *La casa numero sette*
* 1882 - *Il romanzo di un farmacista povero*
* 1882 - *A fortuna 'e Feliciello*
* 1882 - *Nun la trovo a mmaretà*
* 1882 - *La nutriccia*
* 1882 - *Fifì*
* 1882 - *No quartino a lu quinto piano*
* 1882 - *Na commedia a vapore*
* 1883 - **Nu frongillo cecato''
* 1883 - ''Amore e polenta''
* 1883 - ''Na paglia 'e Firenze''
* 1883 - ''Na Jurnata de paura''
* 1883 - ''Na tombola 'e duemila lire''
* 1883 - ''Nu buono giuvinotto''
* 1883 - ''S'ha da dì o no?''
* 1883 - ''La signorina Piripipì''
* 1883 - ''Nu casino sotto a lu Vesuvio''
* 1884 - ''Na capa sciacquata''
* 1884 - ''La calamita''
* 1884 - ''Nu brutto difetto''
* 1884 - ''Na matassa 'mbrugliata''
* 1885 - ''Na società 'e marite''
* 1885 - ''Un'agenzia di matrimoni''
* 1885 - ''[[Li nepute de lu sinneco]]'' (da ''[[Le Droit d'un aîné]]'' di [[Paul Burani]])
* 1885 - ''Lu marito de Nannina'' (da ''[[115, rue Pigalle]]'' di [[Alexandre Bisson]])
* 1886 - ''O viaggio 'e nozze''
* 1887 - ''Nu bastone 'e fuoco''
* 1888 - ''[[Miseria e nobiltà (commedia)|Miseria e nobiltà]]''
* 1888 - ''[[Nu turco napulitano]]'' (da ''[[Le Parisien]]'' di [[A. Hennequin]])
* 1889 - ''Lu miedeco de li femmene'' ovvero ''Il dottor Suricillo''
* 1889 - ''[[Na santarella|'Na Santarella]]'' (da ''Mam'zelle Nitouche'', di [[Henri Meilhac]] e [[Albert Millaud]])
* 1889 - ''Girolino e Pirolé''
* 1890 - ''Pazzie di Carnevale'' (da ''[[Le Metamorfosi di Pulcinella (Scenario dell'Arte)]]'' di [[Antonio Petito]])
* 1890 - ''Il Matrimonio di stella''
* 1890 - ''Casà Bignè''
* 1890 - ''Na stampa e doje figure''
* 1891 - ''Il capitano Saetta''
* 1892 - ''Guerra agli uomini''
* 1892 - ''Cocò''
* 1893 - ''Na mugliera scurnosa''
* 1893 - ''Lu Cafè Chantant''
* 1893 - ''Li cafune a Napule''
* 1893 - ''Lily e Mimì''
* 1894 - ''Nu ministro mmiezzo a li guaie'' (da ''[[I fastidi d'un grand om]]'' commedia in [[lingua piemontese]] di [[Eraldo Baretti]])
* 1894 - ''Li mariuole'' ovvero ''La Contessa tre cape''
* 1894 - ''Farfariello''
* 1894 - ''Tre cazune furtunate''
* 1895 - ''Na bona guagliona''
* 1895 - ''La casa vecchia''
* 1896 - ''La Bohème''
* 1896 - ''I tre soci''
* 1896 - ''[[L'albergo del libero scambio|L'albergo del silenzio]]''
* 1897 - ''Le due stelle''
* 1897 - ''Casa Pipiton''
* 1897 - ''La belle sciantose''
* 1897 - ''Zetiallo, vidovo e nzurato''
* 1897 - **Na mascatura inglese*
* 1898 - *Nina Boné*
* 1898 - *Nu cane bastardo*
* 1899 - *Madama Ficcarelli*
* 1899 - *'Na creatura sperduta*
* 1899 - *La pupa mobile*
* 1899 - *'A cammerera nova*
* 1899 - *Duje chiapparielle*
* 1899 - *Na figliola romantica*
* 1900 - *A figlia 'e don Gennaro*
* 1900 - *A nanassa*
* 1901 - *Cane e gatte*
* 1901 - *Tutti in viaggio*
* 1901 - *Il debutto di Gemma*
* 1902 - *Carcere e matrimonio*
* 1902 - *A Mosca*
* 1902 - *Madama Rollé*
* 1902 - *Madama Sangenella*
* 1902 - *O balcone 'e Rusinella*
* 1903 - *Na mugliera africana*
* 1903 - *Nu figlio a pusticcio*
* 1903 - *Il processo fiaschella*
* 1903 - *Li mmale lengue*
* 1904 - *'Nu core d'angelo*
* 1904 - *Il figlio di Iorio*
* 1905 - *La geisha*
* 1907 - *Na mugliera zetella*
* 1907 - *Na brutta pazzia*
* 1908 - *O miedeco d'e pazze*
* 1909 - *La coda del diavolo*
* 1915 - *Tre epoche*
* 1923 - *Nu disastro ferroviario*
* 1924 - *Woronoff*
Με την ευκαιρία της εκατοστής επετείου από τον θάνατο του Σκαρπέτα, έχει προγραμματιστεί η έκδοση 60 αδημοσίευτων κωμωδιών.

== Φιλμογραφία ==

=== Ταινίες βασισμένες στα θεατρικά του έργα ===

* *Tutto per mio fratello! Τα πάντα για τον αδερφό μου!* (1911), βασισμένο στην κωμωδία *Vi' che m'ha fatto Frateme* (1881)
* *Miseria e nobiltà,Φτώχεια και Ευγένεια*, σκηνοθεσία Ενρίκο Γκουαζόνι (1914), βασισμένο στην ομώνυμη κωμωδία (1888)
* *La nutrice Η Τροφός*, σε σκηνοθεσία Αλεσάντρο Μπουτέ (1914), βασισμένη στην κωμωδία *Η Νοσοκόμα* (1882)
* *Un antico caffè napoletano Ένα παλιό ναπολιτάνικο καφέ*, σκηνοθεσία Τζίνο Ροσέτι (1914), βασισμένο στην κωμωδία *Il non plus ultra della disperazione* (1880)
* *Tre pecore vizioseΤρία Βιτσιόζικα Πρόβατα*, σκηνοθεσία Τζίνο Ροσέτι (1915), βασισμένο στην ομώνυμη κωμωδία (1881)
* *Lo scaldaletto Ο Θερμαντήρας Κρεβατιού*, σκηνοθεσία Τζίνο Ροσέτι (1915), βασισμένο στην κωμωδία *Λο Σκαρφαλιέτο* (1881)
* *Miseria e nobiltà* *Φτώχεια και Ευγένεια*, σκηνοθεσία Κοράντο Ντ'Ερίκο (1940), βασισμένη στην ομώνυμη κωμωδία (1888)
* *Ti conosco, mascherina! Σε ξέρω, Μασκαρά!* , σε σκηνοθεσία [[Εντουάρντο Ντε Φιλίππο]] (1943), βασισμένο στην κωμωδία *Το μυθιστόρημα ενός φτωχού φαρμακοποιού Il romanzo di un farmacista povero* (1882)
* *Sette ore di guai, Επτά Ώρες Ταλαιπωρίας*, σκηνοθεσία Βιτόριο Μετς και Μαρτσέλο Μαρκέζι (1951), βασισμένη στην κωμωδία « *Na criatura sperduta»* (1899)
* *Agenzia matrimoniale (film 1952) Πρακτορείο Γνωριμιών*, σκηνοθεσία Τζόρτζιο Παστίνα (1952), βασισμένο στην κωμωδία « *N agenzia 'e matrimonie»* (1885)
* *Un turco napoletano Ένας Ναπολιτάνος Τούρκος*, σε σκηνοθεσία Μάριο Ματόλι (1953), βασισμένο στην κωμωδία « *Nu turco napulitano»* (1888)
* *Miseria e nobiltà Φτώχεια και Ευγένεια*, σκηνοθεσία Μάριο Ματόλι (1954), βασισμένο στην ομώνυμη κωμωδία (1888)
* *Il medico dei pazzi Ο Γιατρός των Τρελών*, σκηνοθεσία Μάριο Ματόλι (1954), βασισμένη στην κωμωδία « *O Miedeco d'e pazze»* (1908)

=== Ταινίες στις οποίες εμφανίζεται ως χαρακτήρας ===

* *Qui rido io Εδώ γελάω* (2021) του Μάριο Μαρτόνε (τον υποδύεται ο [[Τόνι Σερβίλλο|Τόνι Σερβίγιο]] )
* *I fratelli De Filippo Οι Αδελφοί Ντε Φιλίππο* (2021) του Σέρτζιο Ρουμπίνι (τον οποίο υποδύεται ο [[Τζιανκάρλο Τζιανίνι|Τζανκάρλο Τζιανίνι]] )

== Στην τηλεόραση Rai ==

* *Un figlio a pusticcio*, σε σκηνοθεσία Μάριο Μανγκίνι και [[Pietro Turchetti (regista)|Πιέτρο Τουρκέτι]], που προβλήθηκε στις 7 Ιουλίου 1959 στο [[Rai 1|Εθνικό Πρόγραμμα]] . Πρωταγωνιστούν: Elsa Valentini (Bettina); Νέλο Άσκολι (Κάρλο); Τέκλα Σκαράνο (Κοντσέτα); Τζουζέπε Ανατρέλι (Ερρίκος); Ούγκο Ντ'Αλέσιο (Χάπι); Φράνκο Σπορτέλι (Γκαετάνο); Τζίτζι Ρέντερ (Τζορτζ); Μπενίτο Αρτέσι (Οι Σερβιτόροι); Αντόνιο Αλόκα (2ος σερβιτόρος) Salvatore Fabbri (3ος σερβιτόρος); Έλενα Τιλένα (Λουκία); Ροζαλία Μέι (Ροσίνα); Annamaria Ackermann (Teresina); Τζουλιάνα Γκαρτζίουλο (Ζόζο).

== Σημειώσεις ==
<references />

== Βιβλιογραφία ==

* Maria Scarpetta, *Felice Sciosciammocca ο πατέρας μου*, Νάπολη, Morano, 1950;
* Mario Mangini, *Eduardo Scarpetta και η εποχή του* ; πρόλογος [[Εντουάρντο Ντε Φιλίππο|Eduardo De Filippo]], Naples, Montanino, 1961;
* Eduardo De Filippo, *Τέσσερις κωμωδίες των Eduardo και Vincenzo Scarpetta*, Τορίνο, Einaudi, 1974.
* Εντουάρντο Σκαρπέτα, *Πενήντα Χρόνια στη Σκηνή: Αναμνήσεις* ; εισαγωγή Renato Carpentieri ; πρόλογος [[Μπενεντέτο Κρότσε|Benedetto Croce]], Ρώμη, Savelli, 1982;
* Eduardo Scarpetta, *Theatre of Scarpetta*, Νάπολη, Bellini, 1990;
* 
* Tiziana Paladini, *Scarpetta in a jacket and tie*, Naples, Luca Torre, 2000;
* Salvatore Tolino, *Μόνιμη ιστορική έκθεση ναπολιτάνικης ποίησης, θεάτρου και τραγουδιού*, Istituto Grafico Editoriale Italiano, 1999
* Antonio Pizzo, *Scarpetta και Sciosciammocca.* *Η γέννηση ενός γελωτοποιού'', Ρώμη, Μπουλτσόνι, 2009;
* Mariano d'Amora, Ιστορία του Ναπολιτάνικου Δράματος στον Εικοστό Αιώνα, New Castle, Cambridge Publishing Scholars, 2016

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Κατηγορία:Ιταλοί ηθοποιοί θεάτρου
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις