Αθρησκεία στην Αλβανία

Η αθρησκεία, ο αθεϊσμός και ο αγνωστικισμός είναι παρόντες μεταξύ των Αλβανών (βλ. Θρησκεία στην Αλβανία), μαζί με τις κυρίαρχες θρησκείες του Ισλάμ και του Χριστιανισμού. Η πλειοψηφία των Αλβανών ζουν μια κοσμική ζωή και απορρίπτουν τις θρησκευτικές σκέψεις για να διαμορφώσουν ή να συντελέσουν τον τρόπο ζωής τους.

Η αθρησκεία στην Αλβανία προήλθε μετά από περίοδο αυξανόμενου αντικληρικισμού και κοσμικοποίησης στο πλαίσιο του αυξανόμενου αλβανικού εθνικισμού στην ύστερη Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ενώ οι συγγραφείς αυτής της περιόδου είχαν μερικές φορές χρησιμοποιήσει προσβολές εναντίον της θρησκείας, ο πρώτος δημόσιος υποστηρικτής της εγκατάλειψης της θρησκευτικής πίστης ήταν ο Ισμέτ Τότο το 1934 και ακολουθούσαν τα έργα του Αναστάς Πλασάρι το 1935. Ξεκινώντας από το 1946 υπό την κομμουνιστική κυριαρχία στην Αλβανία, η θρησκεία πρώτα περιορίστηκε, και στη συνέχεια η δημόσια θρησκευτική πρακτική απαγορεύθηκε το 1967 με την υιοθέτηση του κρατικού αθεϊσμού από τον Ενβέρ Χότζα, αν και κάποια ιδιωτική πρακτική επέζησε, και παρέμεινε έτσι μέχρι οι περιορισμοί πρώτα χαλάρωσαν το 1985 και στη συνέχεια αφαιρέθηκαν το 1990 υπό τον διάδοχό του, Ραμίζ Αλία. Οι δημοσκοπήσεις του UNDP έδειξαν ότι οι μεγάλες πλειοψηφίες των Αλβανών συμφωνούν ότι ο εθνικισμός, η έλλειψη θρησκείας και η απαγόρευση της θρησκείας κατά τη διάρκεια της κομμουνιστικής εξουσίας έχουν βοηθήσει στην οικοδόμηση των θεμελίων της θρησκευτικής ανοχής.

Σήμερα, οι εκτιμήσεις για το μέγεθος του μη θρησκευτικού πληθυσμού ποικίλλουν ευρέως. Ο αυτοαποκαλούμενος άθεος πληθυσμός έχει λάβει αριθμούς που κυμαίνονται από 3,6% έως 8% έως 9%, ενώ άλλες εκτιμήσεις της αθρησκείας έχουν αναφέρει αριθμούς 39%, δηλωμένοι ως «άθεοι» (9%) ή «άθρησκοι» (30%), 61% είπαν ότι η θρησκεία ήταν «σημαντική» για τις ζωές τους, και 72% «δεν την ασκούν». Πολλοί Αλβανοί που χαρακτηρίζονται ως Μουσουλμάνοι ή Χριστιανοί έχουν βρεθεί να εφαρμόζουν λίγες ή καθόλου από τις παραδόσεις της πίστης τους. Με βάση μελέτες που διεξήχθησαν το 2008, το 2009 και το 2015, η Αλβανία διαπιστώθηκε ότι είναι η 20η λιγότερο θρησκευόμενη χώρα στον κόσμο, με το 39% του πληθυσμού να είναι θρησκευόμενος.

Η θρησκευτική ταυτότητα στην Αλβανία συνήθως αποδίδεται μέσω της απόδοσης, συνήθως μέσω του οικογενειακού ιστορικού, παρά μέσω της πραγματικής πρακτικής της. Παρά την εκτεταμένη έλλειψη θρησκευτικής πρακτικής, σε έρευνες έχει εντοπιστεί κάποια αντιπάθεια προς τους εξωτερικά άθεους, και ενώ υπάρχουν πολλά δημόσια πρόσωπα που δηλώνουν ανοιχτά άθεοι, έχουν επίσης υπάρξει παράπονα για αρνητικό δημόσιο λόγο απέναντι στους άθεους.

## Ιστορία
[αριστερά|μικρογραφία|200x200εσ|Ο [Φαΐκ Κονίτσα, Αλβανός εθνικός αφυπνιστής, ο οποίος, δύο χρόνια μετά την μεταστροφή του από το Ισλάμ στον Καθολικισμό, έγραψε επιθετικές προσβολές κατά όλων των θρησκειών.]]
[δεξιά|μικρογραφία|120x120εσ|Ο [Ενβέρ Χότζα υιοθέτησε τα λόγια του Πάσκο Βάσα κυριολεκτικά, απαγορεύοντας τη δημόσια θρησκεία αν και κάποια ιδιωτική πρακτική συνεχίστηκε.]]
Στην ύστερη οθωμανική εποχή, υπήρξε προσπάθεια να ξεπεραστούν οι θρησκευτικοί διαχωρισμοί μεταξύ των Αλβανών μεταξύ των μελών των τοπικών σουνιτικών, ορθόδοξων χριστιανικών, μπεκτασήδων και καθολικών κοινοτήτων. Ο αλβανικός εθνικισμός, όπως προέκυψε, έτεινε να παροτρύνει τους Αλβανούς να αγνοήσουν τις θρησκευτικές διαφορές, υποστηρίζοντας ότι ο διχαστικός σεχταριστικός θρησκευτικός φανατισμός ήταν ξένος στην αλβανική κουλτούρα, και προπαγάνδιζε αυτό που ορισμένοι ιστορικοί αναφέρουν ως ««αστική θρησκεία» του αλβανισμού. Το διάσημο ποίημα του Πάσκο Βάσα, *O moj Shqypni* («Ω, φτωχή Αλβανία»), είπε στους Αλβανούς να «ορκιστούν να μην νοιαστούν για εκκλησία ή τζαμί» επειδή «η πίστη του Αλβανού είναι ο Αλβανισμός» (αλβανικά: feja e shqiptarit është shqiptari).

Οι Αλβανοί εθνικοί αφυπνιστές του 19ου αιώνα, όπως ο Φαΐκ Κονίτσα, ο Γιάνι Βρέτο και ο Ζεφ Γιουμπάνι, ήταν συχνά αντικληρικοί στη ρητορική (ο Κονίτσα είπε το 1897: «Κάθε θρησκεία πίστης με κάνει να ξερνάω»), αλλά ο πρώτος υποστηρικτής του αθεϊσμού στην σύγχρονη Αλβάνια πιστεύεται ότι ήταν ο Ισμέτ Τότο, επαναστάτης, του οποίου η αντιθρησκευτική πολεμική του 1934, *Grindje me Klerin* («Διαμάχη με τον Κλήρο»), ήταν ένα από τα πρώτα γνωστά έργα που υποστήριξαν την πρακτική της ίδιας της θρησκείας στην αλβανική γλώσσα. Αυτό ακολουθήθηκε από το *Sëmundja Fetare* («Νόσος της θρησκείας»), μια άλλη σημαντική αντιθρησκευτική πολεμική από τον Αναστάς Πλασάρι το 1935. Το ποίημα *Βλασφημία* του Μιτζένι, ο οποίος θεωρήθηκε άθεος από πολλούς, σημειώνεται επίσης ως αντιθρησκευτικό. Μια άλλη σημαντική προσωπικότητα πριν από εκείνη την εποχή ήταν ο πολιτικός και δήμαρχος του Αργυροκάστρου, Χισέν Χότζα, θείος του Ενβέρ Χότζα, ο οποίος θεωρήθηκε ως «Ακραίος αθεϊστής και αντι-αποικιοκράτης». Οι αθεϊστικές του απόψεις επηρέασαν εκείνες του Ενβέρ Χότζα.

Κατά τη βασιλεία του, ο Ζογ Α΄ αγκάλιασε τα ιδανικά της αναγέννησης της ενότητας, της θρησκευτικής και της ευρωπαϊκής μοντερνότητας, και τα μετέτρεψε στην ιδεολογία του κράτους.

Κατά τη διάρκεια της κομμουνιστικής περιόδου, η Αλβανία έκανε τη μετάβαση από ένα απλό κοσμικό κράτος σε, το 1967, μια οντότητα που υπερασπίζεται τον κρατικό αθεϊσμό με τον οποίο απαγορεύτηκε ολοκληρωτικά η δημόσια πρακτική της θρησκείας, αν και επιβίωσε κάποια ιδιωτική πρακτική. Η αρχή των αντιθρησκευτικών πολιτικών που εφαρμόστηκε από το Κομμουνιστικό Κόμμα της Αλβανίας ήταν τον Αύγουστο του 1946, με το νόμο της αγροτικής μεταρρύθμισης που κρατικοποίησε το μεγαλύτερο μέρος της ιδιοκτησίας των θρησκευτικών ιδρυμάτων, περιόρισε την δραστηριότητα των θρησκευτικών ιδρυμάτων και πραγματοποίησε διώξεις πολλών κληρικών και πιστών και την απέλαση όλων των ξένων Καθολικών ιερέων.

Το 1967, ο Ενβέρ Χότζα υιοθέτησε το ποίημα του Πάσκο Βάσα κυριολεκτικά, μετατρέποντας τον αγώνα κατά του διχασμού των θρησκευτικών προτιμήσεων σε αγώνα κατά της ίδιας της θρησκείας, προκειμένου να αντικαταστήσει τις διχαστικές πίστες των διαφορετικών θρησκευτικών κοινοτήτων με μια ενοποιητική αφοσίωση στο κομμουνιστικό κράτος και κήρυξε την Αλβανία Αθεϊστικό Κράτος, στο οποίο απαγορεύτηκε η δημόσια θρησκευστική πρακτική. Μέχρι τον Μάιο του 1967, όλα τα 2.169 θρησκευτικά κτίρια στην Αλβανία κρατικοποιήθηκαν, με πολλά να μετατρέπονται σε πολιτιστικά κέντρα. Ένα σημαντικό κέντρο για την αντιθρησκευτική προπαγάνδα ήταν το Εθνικό Μουσείο Αθεϊσμού (αλβανικά: *Muzeu Ateist*) στην Σκόδρα, την πόλη που θεωρήθηκε από την κυβέρνηση ως η πιο θρησκευτικά συντηρητική. Μετά το θάνατο του Ενβέρ Χότζα το 1985, ο διάδοχός του, ο Ραμίζ Αλία, υιοθέτησε μια πιο ανεκτική στάση απέναντι στην θρησκευτική πρακτική, αποκαλώντας την «προσωπική και οικογενειακή υπόθεση». Η Μητέρα Τερέζα, μια εθνοτικά Αλβανίδα, επισκέφθηκε τα Τίρανα το 1989, όπου την υποδέχτηκαν από τον υπουργό Εξωτερικών και η χήρα του Χότζα. Το Δεκέμβριο του 1990, η απαγόρευση της θρησκευτικής τήρησης αναβλήθηκε επίσημα, εγκαίρως για να επιτρέψουν σε χιλιάδες Χριστιανούς να παρακολουθούν τις Χριστουγεννιάτικες λειτουργίες, αν και άλλες πηγές αναφέρουν ότι η επίσημη άρση της απαγόρευσης ήταν το 1991.

Το 2014, μετά από μια επίσκεψη του Πάπα Φραγκίσκου στην Αλβανία, μερικοί διανοούμενοι επέκριναν αυτό που αντιλήφθηκαν ως αρνητική ρητορική που απευθύνεται στους αθεϊστές, η οποία όλο και περισσότερο συνδέει τον αθεϊσμό με τα «κομμουνιστικά εγκλήματα» και μιλάει για τον αθεΐσμο ως «ελλιπή», οδηγώντας σε καταγγελίες για την αναβίωση ενός αντι-αθεϊστικού «ταμπού», μεταξύ άλλων ζητημάτων.

## Δείτε επίσης
* Θρησκεία στην Αλβανία
* Κοσμικισμός στην Αλβανία

### Θρησκείες
* Χριστιανισμός στην Αλβανία
* Καθολική Εκκλησία στην Αλβανία
* Ορθοδοξία στην Αλβανία
* Ισλάμ στην Αλβανία
* Προτεσταντισμός στην Αλβανία

## Παραπομπές


Κατηγορία:Θρησκεία στην Αλβανία