Βικτώρια του Ηνωμένου Βασιλείου (1840-1901)

Η **Βικτωρία** (αγγλ. *Victoria, Princess Royal*, 21 Νοεμβρίου 1840 - 5 Αυγούστου 1901) του Οίκου της Σαξονίας-Κοβούργου-Γόθας ήταν βασιλική πριγκίπισσα του Ηνωμένου Βασιλείου και με το γάμο της έγινε αυτοκράτειρα της Γερμανίας και βασίλισσα της Πρωσίας. Μετά το θάνατο του συζύγου της (1888), έγινε ευρέως γνωστή ως *Αυτοκράτειρα Φρειδερίκου* για να διακρίνεται από την αυτοκράτειρα εν ενεργεία, Αυγούστα Βικτωρία.

## Βιογραφία

### Νεανικά χρόνια
[180px|thumb|left|Η Βικτωρία, Βασιλική Πριγκίπισσα, το 1842, σε [Προσωπογραφία|πορτραίτο του Φραντς Ξάφερ Βίντερχαλτερ.]]

#### Γέννηση και βάπτιση
Η *Βικτωρία Αδελαΐδα Μαρία Λουίζα* γεννήθηκε στις 21 Νοεμβρίου 1840 στα Ανάκτορα του Μπάκιγχαμ. Ήταν το πρώτο παιδί και πρώτη κόρη της Βικτωρίας του Ηνωμένου Βασιλείου και του Αλβέρτου της Σαξονίας-Κοβούργου-Γόθας. Η γέννησή της έτυχε απογοήτευσης από τους γονείς της που ήθελαν άρρενα διάδοχο του θρόνου. Η γέννηση του αδελφού της, Αλβέρτου Εδουάρδου, Πρίγκιπα της Ουαλίας, ένα έτος μετά άλλαξε την κατάσταση. Έλαβε τον τίτλο *[[Βασιλική Πριγκίπισσα]] του [[Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Ιρλανδίας|Ηνωμένου Βασιλείου]]* στις 19 Ιανουαρίου 1841, ενώ στην οικογένειά της ήταν γνωστή ως "*Βίκυ*". Είχε συνολικά τέσσερεις αδελφές και τέσσερεις αδελφούς.

Βαπτίστηκε στις 10 Φεβρουαρίου 1841 με αναδόχους την τέως βασίλισσα Αδελαΐδα, το Λεοπόλδο Α΄ του Βελγίου, τον Ερνέστο Α΄ της Σαξονίας-Κοβούργου-Γόθας, τη Δούκισσα του Γκλώστερ και τη γιαγιά της, Δούκισσα του Κεντ. Πήρε τα ονόματά της από τις τρεις αναδόχους της και την εκ πατρός γιαγιά της, Λουίζα της Σαξονίας-Γόθας-Αλτεμβούργου.

#### Παιδεία και οικογενειακή ζωή
Έλαβε ολοκληρωμένη εκπαίδευση, όπως όλα τα αδέλφια της, με ποικιλία μαθημάτων όπως ξένες γλώσσες (γαλλικά, γερμανικά, λατινικά, αρχαία ελληνικά), αριθμητική, πολιτική, γεωγραφία, ιστορία, φιλοσοφία, λογοτεχνία και επιστήμες. Ήταν πολυμαθής και αγαπούσε τη γνώση, σε αντίθεση με τον αδελφό της, Αλβέρτο Εδουάρδο. Οι γονείς της προσπαθούσαν να κρατήσουν τα παιδιά τους όσο το δυνατόν πιο μακριά από το περιβάλλον της Αυλής και για αυτόν το λόγο αγόρασαν την Οικία Όσμπορν στη Νήσο Ουάιτ, όπου τα παιδιά μάθαιναν πρακτικές δουλειές, όπως κηπουρική και ξυλουργική. Ο πρίγκιπας Αλβέρτος παρακολουθούσε στενά την πρόοδο των παιδιών του, τα δίδασκε και έπαιζε μαζί τους και η Βικτωρία φαίνεται να του έμοιαζε στην ευφυία και να τον θεωρούσε ίνδαλμά της, ενώ αργότερα μοιράζονταν τις ίδιες φιλελεύθερες ιδέες στην πολιτική. Η επιρροή του Αλβέρτου έγινε αντιληπτή τόσο στις πολιτικές απόψεις της Βικτωρίας όσο και στις απαιτήσεις που είχε από τα παιδιά της.

### Γάμος

#### Γνωριμία με το Φρειδερίκο της Πρωσίας
Το 1851 γνώρισε το Φρειδερίκο Γουλιέλμο, γιό του Γουλιέλμου της Πρωσίας και -μετά το Γουλιέλμο- διάδοχο του Φρειδερίκου Γουλιέλμου Δ΄ της Πρωσίας, στη Διεθνή Έκθεση του Λονδίνου. Παρά τη διαφορά ηλικίας (9 χρόνια), είχαν πολύ καλή επικοινωνία και ο Φρειδερίκος εντυπωσιάστηκε με τη μικρή Βικτωρία, ενώ ασπαζόταν τις ίδιες πολιτικές απόψεις με τον Αλβέρτο και ξαφνιάστηκε με τις καλές σχέσεις που είχε το βασιλικό ζεύγος με τα παιδιά του, σε αντίθεση με τους δικούς του γονείς με εκείνον και την αδελφή του. Σύντομα, η Βικτωρία και ο Φρειδερίκος άρχισαν να αλληλογραφούν μεταξύ τους και οι γονείς της Πριγκίπισσας ήλπιζαν στην ανάπτυξη στενότερης σχέσης μεταξύ των δύο νέων για τη σύσφιξη των σχέσεων των δύο κρατών. Δεδομένου του σχεδιασμού των μελλοντικών ενώσεων των παιδιών τους με γόνους βασιλικών οίκων βάσει πολιτικών συμμαχιών, ο γάμος της Βικτωρίας και του Φρειδερίκου αποτελούσε μέρος του σχεδίου αυτού, αλλά βασιζόταν και στην αμοιβαία έλξη των νέων. 

300px|thumb|left|Ο γάμος της Βικτωρίας και του Φρειδερίκου Γουλιέλμου της Πρωσίας στα Ανάκτορα του Αγίου Ιακώβου, στις 25 Ιανουαρίου 1858, από το Τζον Φίλιπ.

#### Αρραβώνας
Το Σεπτέμβριο του 1855 η Βικτωρία και ο Φρειδερίκος αρραβωνιάστηκαν στο Κάστρο Μπαλμόραλ στην Σκωτία. Τα νέα έλαβαν κακή υποδοχή στη Βρετανία, καθώς ο λαός κατέκρινε την ουδετερότητα της Πρωσίας κατά τον Κριμαϊκό Πόλεμο, και μικτές αντιδράσεις στην Αυλή του Βερολίνου, όπου τα περισσότερα μέλη του Οίκου του Χοεντσόλλερν δεν ήθελαν Βρετανούς στη βασιλική οικογένεια και προτιμούσαν μια μεγάλη δούκισσα της Ρωσίας για σύζυγο του Πρίγκιπα, αλλά πολλοί φιλελεύθεροι Πρώσοι θεωρούσαν το γάμο αυτό ελπιδοφόρο. 

Κατά τη διάρκεια του αρραβώνα, ο πρίγκιπας Αλβέρτος θέλησε να διδάξει στην κόρη του όσα περισσότερα μπορούσε για την ιστορία της νέας της πατρίδας και την πολιτική κατάσταση των γερμανικών βασιλείων και πριγκιπάτων ήλπιζε σε μια μελλοντική γερμανική ενοποίηση με την Πρωσία πρωτοστάτη. Έτσι, ο ρόλος της Βικτωρίας ήταν πολύ δύσκολος, σε μια εποχή όπου στη Γερμανία κυριαρχούσε ο πολιτικός συντηρητισμός και η αγγλοφοβία.

Μετά από τρία χρόνια πραγματοποιήθηκε ο γάμος μεταξύ τους, στις 25 Ιανουαρίου 1858 στο Βασιλικό Παρεκκλήσι στο Παλάτι του Αγίου Ιακώβου στο Λονδίνο. Η προίκα της Πριγκίπισσας προήλθε από το Βρετανικό Κοινοβούλιο και ανήλθε σε 40.000 λίρες μαζί με ετήσιο επίδομα 8.000 λιρών, ενώ ο Φρειδερίκος Γουλιέλμος Δ΄ έδωσε 9.000 τάλερ στον ανιψιό του, Φρειδερίκο. Καθώς ο Φρειδερίκος είχε μικρό εισόδημα, η Βικτωρία βασιζόταν στη δική της περιουσία. 

### Πριγκίπισσα Διαδόχου της Πρωσίας

#### Προσαρμογή στη νέα πατρίδα
Όταν έφτασαν στην Πρωσία, ο Βασιλιάς τους παραχώρησε μια πτέρυγα του Ανακτόρου του Βερολίνου που έχρηζε επισκευής και λίγους μήνες μετά μετακόμισαν στο Παλάτι του Διαδόχου Πρίγκιπα (*Kronprinzenpalais*), ενώ τα καλοκαίρια ζούσαν στο Νέο Παλάτι στο Πότσδαμ (*Neues Palais*). Η επιλογή των αυλικών για το πριγκιπικό ζεύγος έγινε από τη θεία του Φρειδερίκου, βασίλισσα Ελισάβετ Λουδοβίκα, και τη μητέρα του, πριγκίπισσα Αυγούστα, και επρόκειτο για άτομα που βρίσκονταν στην πρωσική Αυλή πολλά χρόνια και ήταν αρκετά μεγαλύτεροι από το ζεύγος. Έτσι, ο πρίγκιπας Αλβέρτος ζήτησε την προσθήκη τουλάχιστον δύο συνομήλικων Βρετανίδων δεσποινίδων επί των τιμών, όμως το αίτημα δεν έγινε δεκτό. Αντ΄αυτού, προσελήφθησαν δύο νέες Γερμανίδες ευγενείς και γραμματέας της Βικτωρίας έγινε ο Ερνστ Άλφρεντ Κρίστιαν φον Στόκμαρ, γιος του επί πολλά έτη σύμβουλου του Αλβέρτου, Βαρόνου φον Στόκμαρ. Η τεταμένη σχέση μεταξύ των δύο βασιλικών Αυλών εντάθηκε μετά την απαίτηση του Αλβέρτου για την διατήρηση του τίτλου της *Βασιλικής Πριγκίπισσας του Ηνωμένου Βασιλείου* για την κόρη του.

Ο εκπατρισμός της και η προσαρμογή της στο γερμανικό ανακτορικό περιβάλλον ήταν για τη νεαρή Πριγκίπισσα ιδιαίτερα επώδυνη. Είχε πάντοτε πολύ στενή σχέση με την οικογένειά της και αλληλογραφούσε συχνά με τον πατέρα, σχολιάζοντας την πολιτική κατάσταση της χώρας, και με τη μητέρα της, μοιραζόμενη νέα για την οικογένεια και λαμβάνοντας υποδείξεις από τη Βασίλισσα για τη σωστή διαγωγή της.

#### Οικογενειακές σχέσεις και πολιτικός ρόλος
Το 1859 γέννησε το πρώτο της παιδί, το Γουλιέλμο. Ο δύσκολος τοκετός είχε ως αποτέλεσμα ζημιά στα νεύρα του χεριού του μωρού και την έλλειψη οξυγόνου για αρκετά λεπτά. Η αδυναμία του χεριού θα παρέμενε σε όλη τη ζωή του, ενώ η έλλειψη οξυγόνου θεωρείται ότι του προκάλεσε μελλοντικά νευρολογικά προβλήματα. Το γεγονός αυτό προκάλεσε μεγάλη στενοχώρια στους γονείς, αλλά ευτυχώς το επόμενο έτος γεννήθηκε η πρώτη κόρη τους, Καρλόττα, χωρίς προβλήματα. 

Το 1861 ο πατέρας του Φρειδερίκου, που ήταν αντιβασιλέας από το 1858, διαδέχθηκε το Φρειδερίκο Γουλιέλμο Δ΄ ως *Γουλιέλμος Α΄ της Πρωσίας*. Παρά τη νέα θέση του ως διάδοχος της Πρωσίας ο Φρειδερίκος δεν έλαβε αύξηση του βασιλικού επιδόματος και η αυξανόμενη οικογένεια βασιζόταν στο επίδομα και την προίκα της Βικτωρίας. Θεωρείται ότι ο βασιλιάς Γουλιέλμος αντιπαθούσε τους γονείς της Βικτωρίας και τη φιλελεύθερη πολιτική του Ηνωμένου Βασιλείου και ο πρίγκιπας Φρειδερίκος δεν μπορούσε να φύγει από τη χώρα χωρίς την άδεια του πατέρα του, πιθανώς για την αποφυγή επισκέψεων στην Αγγλία. Καθώς η Βικτωρία αγαπούσε πολύ την πατρίδα της και πίστευε στην ανωτερότητα της βρετανικής κουλτούρας, υιοθέτησε το βρετανικό τρόπο διαπαιδαγώγησης και επισκεπτόταν συχνά το Λονδίνο και τα επόμενα χρόνια έστελνε συχνά τα παιδιά της εκεί με αποτέλεσμα την καλή σχέση της βασίλισσας Βικτωρίας με τα εγγόνια της. 

#### Άνοδος του καγκελλάριου φον Μπίσμαρκ
Το Δεκέμβριο του 1861 ο πατέρας της Βικτωρίας πέθανε από τυφοειδή πυρετό σε ηλικία 42 ετών και η απώλεια βύθισε την οικογένειά του στη θλίψη. Η συντετριμμένη Βικτωρία ταξίδεψε με το Φρειδερίκο στην Αγγλία για την κηδεία και λίγους μήνες μετά ήρθε η πρώτη κρίση της βασιλείας του πεθερού της, ο οποίος διέλυσε την πρωσική Βουλή μετά την άρνησή της να χρηματοδοτήσει περαιτέρω το στρατό. Η Βικτωρία προσπάθησε να πείσει το σύζυγό της να εγκρίνει την παραίτηση του πατέρα του, αλλά εκείνος θεώρησε ότι θα προκαλούσε μεγαλύτερο πρόβλημα για τους διαδόχους του. Τελικά, ο βασιλιάς Γουλιέλμος παρέμεινε στο θρόνο, αλλά διόρισε πρωθυπουργό της χώρας το συντηρητικό πολιτικό Όττο φον Μπίσμαρκ, προς μεγάλη δυσαρέσκεια της συζύγου του και του πριγκιπικού ζεύγους. Ο Μπίσμαρκ θα γινόταν ο ενορχηστρωτής της ανόδου της Πρωσίας και της δημιουργίας της Γερμανικής Αυτοκρατορίας, καθώς και ο υπεύθυνος για την απομόνωση του φιλελεύθερου ζεύγους από το Βασιλιά και την κυβέρνηση, αλλά και τον πρωτότοκο γιο τους.

Ήδη από τις αρχές του 1861 είχε μεσολαβήσει για να βρεθεί μνηστή για τον αδελφό της, Πρίγκιπα της Ουαλίας: υπέδειξε την Αλεξάνδρα, κόρη του Χριστιανού του Σλέσβιχ-Χόλσταϊν-Σόντερμπουργκ-Γκλύκσμπουργκ (μετέπειτα ''Χριστιανού Θ΄ της Δανίας''), και νεότερη αδελφή του Γεωργίου Α΄ της Ελλάδας. Ο Αλβέρτος Εδουάρδος αρραβωνιάστηκε την Αλεξάνδρα το 1862, αλλά η αναγγελία αυτή προκάλεσε αντιδράσεις στην Πρωσία για προσπάθεια συμμαχίας Ηνωμένου Βασιλείου και Δανίας. Τα προβλήματα με τον πρωσικό λαό συνεχίστηκαν μετά από μια δημόσια κατάκριση του Φρειδερίκου προς τον πατέρα του και τον Μπίσμαρκ λόγω της απαγόρευσης κυκλοφορίας μιας εφημερίδας για ακατάλληλο υλικό (1863). Ο βασιλιάς Γουλιέλμος εξοργίστηκε και απείλησε το γιο του με αφαίρεση των στρατιωτικών τίτλων του και αποκλεισμός από τη σειρά διαδοχής. Την ίδια στιγμή ο βρετανικός Τύπος επαινούσε το ζεύγος για τις εκσυγχρονιστικές απόψεις του, αλλά θεωρήθηκε ότι η Βικτωρία αποκάλυψε εμπιστευτικές πληροφορίες στην εφημερίδα *[[The Times]]* και ξεκίνησε έρευνα εναντίον της που είχε ως αποτέλεσμα την παραίτηση του γραμματέα της.

Το 1864 ο Μπίσμαρκ έφερε τη χώρα αντιμέτωπη με τη Δανία στο Δεύτερο Πόλεμο του Σλέσβιχ. Ο πόλεμος αυτός είχε ως αποτέλεσμα τη διχόνοια στα μέλη της οικογένειας της Βικτωρίας, η οποία λεγόταν ότι θλιβόταν με τις πρωσικές επιτυχίες κατά της πατρίδας της νύφης της, Αλεξάνδρας, Πριγκίπισσας της Ουαλίας. Η Βικτωρία ασχολείτο με την ενίσχυση της περίθαλψης των τραυματιών, στα πρότυπα της Φλόρενς Νάιτινγκεηλ. Το ίδιο έτος γεννήθηκε το τέταρτο παιδί της οικογένειας, ο Σιγισμόνδος (είχε προηγηθεί η γέννηση ενός ακόμη γιου, του Ερρίκου, το 1862). Όταν ο πόλεμος τελείωσε υπέρ της Πρωσίας και της συμμάχου της, Αυστριακής Αυτοκρατορίας, οι επίμαχες περιοχές μοιράζονταν την διακυβέρνησή τους, αλλά σύντομα προέκυψαν προστριβές. Το 1866 γεννήθηκε η Βικτωρία, το πέμπτο παιδί της οικογένειας, και δύο μήνες μετά η Πρωσία κατέλαβε το Χόλσταϊν και ξεκίνησε ο Αυστροπρωσικός Πόλεμος. Τελικά, η Πρωσία απέκτησε νέες περιοχές και φαινόταν η μεγάλη δύναμη ανάμεσα στα γερμανικά κρατίδια, ενώ η Βικτωρία και ο σύζυγός της ήλπιζαν σε μια ενοποίηση με πιο φιλελεύθερο χαρακτήρα. 

Λίγο πριν το τέλος του πολέμου ο μικρός πρίγκιπας Σιγισμόνδος πέθανε σε ηλικία 21 μηνών από μηνιγγίτιδα. Ο θάνατος του παιδιού της καταρράκωσε τη Βικτωρία που δε βρήκε συμπόνοια από τη μητέρα της ή τα πεθερικά της. Στο διάστημα 1868-72 Βικτωρία απέκτησε άλλα τρία παιδιά, την ανατροφή των οποίων ανέλαβε η ίδια, σε αντίθεση με των τριών πρώτων που είχαν μεγαλώσει με γκουβερνάντες και δεν απέκτησαν ποτέ καλή σχέση με τους γονείς τους. Παράλληλα, η σχέση της με την πεθερά της, βασίλισσα Αυγούστα, χειροτέρευε διαρκώς παρά τις κοινές φιλελεύθερες απόψεις τους.

### Διάδοχος Πριγκίπισσα της Γερμανίας και πνευματικές ενασχολήσεις
Το 1870 ξέσπασε ο Γαλλοπρωσικός Πόλεμος. Τόσο ο Φρειδερίκος όσο και η Βικτωρία κατηγορήθηκαν από το Μπίσμαρκ για ιδιοτέλεια και ιδιοποίηση των καθηκόντων του βασιλικού ζεύγους. Το 1871, επετειακό έτος της ανάρρησης του Οίκου του Χοεντσόλλερν στο βασιλικό θρόνο της Πρωσίας (1701), οι ηγεμόνες των γερμανικών κρατιδίων ανακήρυξαν το Γουλιέλμο αυτοκράτορα της Γερμανικής Αυτοκρατορίας στο Παλάτι των Βερσαλλιών. Έτσι, η Βικτωρία έγινε διάδοχος πριγκίπισσα της Γερμανικής Αυτοκρατορίας, αλλά ο -πλέον αυτοκράτορας- Γουλιέλμος προσπαθούσε να κρατήσει το ζεύγος μακριά από την πολιτική.

Παράλληλα με τα καθήκοντά της ως πριγκίπισσα και τις απαιτήσεις της αυξανόμενης οικογένειάς της, η Βικτωρία συνέχιζε την προσωπική της μόρφωση διαβάζοντας Γκαίτε, Λέσσινγκ, Χάινε, Στιούαρτ Μιλ, Μαρξ και Δαρβίνο, συμμετέχοντας σε συζητήσεις με διανοούμενους και λαμβάνοντας μαθήματα ζωγραφικής. Ακόμη, ενδιαφερόταν για την εκπαίδευση των γυναικών, ίδρυσε σχολεία για κορίτσια και σχολές νοσηλευτικής και κατέκρινε τον αντισημιτισμό που κυριαρχούσε.

### Σχέση με τα παιδιά της και απώλειες
Η ανατροφή των παιδιών της την απασχολούσε ιδιαίτερα και προσπάθησε να τα μεγαλώσει με το πρότυπο του πατέρα της. Ειδικά η αδυναμία του χεριού του πρωτότοκου γιου της, Γουλιέλμου, της προκαλούσε στενοχώρια και ντροπή και οι πολλές και σκληρές θεραπείες δεν είχαν αποτέλεσμα πέρα από τη σταδιακή αποξένωση του Γουλιέλμου με τους γονείς του. Όλοι οι γιοι της έλαβαν στρατιωτική εκπαίδευση από μικρή ηλικία, όπως όριζε το πρωτόκολλο της βασιλικής οικογένειας, αλλά ο Γουλιέλμος εγγράφηκε και στο Πανεπιστήμιο της Βόννης για να πάρει ολοκληρωμένη παιδεία. Εκτός από την παιδεία των γιων της ασχολείτο έντονα με τους γάμους των παιδιών της. Το 1878 η πρώτη κόρη της, Καρλόττα, παντρεύτηκε το Βερνάρδο της Σαξονίας-Μάινινγκεν, αλλά ο γάμος αυτός δεν ήταν ευτυχισμένος. Η σχέση μητέρας και κόρης που δεν ήταν ποτέ καλή δε βελτιώθηκε, αν και η γέννηση της κόρης της Καρλόττας, Θεοδώρας, έφερε μεγάλη χαρά στη Βικτωρία και το Φρειδερίκο. 

Το 1879 το έκτο παιδί της, ο εντεκάχρονος Βλαδίμηρος, πέθανε από διφθερίτιδα, την ασθένεια που κόστισε τη ζωή στην αδελφή της Βικτωρίας, Αλίκη, και στην κόρη εκείνης, Μαρία, λίγους μήνες πριν. Η απώλεια συγκλόνισε τη Βικτωρία, αλλά την υπέμεινε χωρίς άλλη στήριξη παρά του Φρειδερίκου. Έπειτα από την απώλεια του αγαπημένου τους παιδιού, το πριγκιπικό ζεύγος είχε ακόμη στενότερη σχέση με τις τρεις νεότερες κόρες τους, τις οποίες η Βικτωρία λάτρευε. Το 1881 ο πρίγκιπας Γουλιέλμος παντρεύτηκε την Αυγούστα Βικτωρία του Σλέσβιχ-Χόλσταϊν. Η Βικτωρία την είχε επιλέξει παρά τη διαμάχη που είχε προηγηθεί μεταξύ των κρατών ακριβώς για την επούλωση των πληγών του παρελθόντος, αλλά απογοητεύτηκε όταν κατάλαβε ότι εκείνη δεν είχε φιλελεύθερες απόψεις. Το 1884 απεβίωσε ο τέταρτος αδελφός της, Λεοπόλδος, λόγω της αιμορροφιλίας που είχαν κληρονομήσει και άλλα παιδιά της βασίλισσας Βικτωρίας. 

Όταν η δεύτερη κόρη της, Βικτωρία, θέλησε να παντρευτεί τον Αλέξανδρο της Βουλγαρίας (1886), η Βικτωρία δεν κατάφερε να πάρει την άδεια του Αυτοκράτορα και ο γάμος δεν έγινε. Η σύγκρουση αυτή μεταξύ του πριγκιπικού ζεύγους και του Αυτοκράτορα επιδείνωσε τις μεταξύ τους σχέσεις και ο πρίγκιπας Γουλιέλμος ανέλαβε την εκπροσώπηση της χώρας στο εξωτερικό έναντι του πατέρα του.

Το 1887 ο αυτοκράτορας Γουλιέλμος, πλέον 90 ετών, είχε πολλά προβλήματα υγείας, και -όπως αποδείχθηκε- είχε και ο Φρειδερίκος που διαγνώσθηκε με καρκίνο του λάρυγγα και έφυγε για την Ιταλία για θεραπεία προκαλώντας αντιδράσεις για τη φυγή από τη χώρα. Το καλοκαίρι του 1887 επισκέφθηκαν την Αγγλία για τον εορτασμό του Χρυσού Ιωβηλαίου της βασίλισσας Βικτωρίας, φέρνοντας μαζί τους κιβώτια με έγγραφα που ήθελαν να κρατήσουν κρυφά από τον Μπίσμαρκ. Το Νοέμβριο του 1887 ο πρίγκιπας Φρειδερίκος έχασε την ικανότητα ομιλίας, αλλά αρνήθηκε την αφαίρεση του λάρυγγα, μια απόφαση που τον έφερε ξανά σε σύγκρουση με τον πρίγκιπα Γουλιέλμο.

### Αυτοκράτειρα της Γερμανίας και χηρεία
Στις 9 Μαρτίου 1888 ο Γουλιέλμος απεβίωσε και ο Φρειδερίκος έγινε αυτοκράτορας ως *Φρειδερίκος Γ΄*· έτσι, η Βικτωρία πήρε τον τίτλο της αυτοκρατορικής συζύγου. Έλαβε, επίσης, το μετάλλιο της κυρίας του Τάγματος του Μέλανα Αετού, αλλά η επιστροφή τους στο Βερολίνο τους έκανε να συνειδητοποιήσουν ότι ήταν απλά "σκιές έτοιμες να αντικατασταθούν από το Γουλιέλμο". Ο σοβαρά άρρωστος Φρειδερίκος έλαβε κάποια συμβολικά μέτρα ως αυτοκράτορας και βασιλιάς, ενώ η Βικτωρία προσπάθησε να φέρει εις πέρας το σχέδιο γάμου της κόρης της, Βικτωρίας, με τον Πρίγκιπα της Βουλγαρίας, χωρίς αποτέλεσμα. 

Τον Απρίλιο του 1888 ο Φρειδερίκος ήταν τόσο αδύναμος που παρέμεινε στο κρεβάτι και ενάμιση μήνα αργότερα δεν μπορούσε ούτε να καταναλώσει τροφή. Πέθανε 99 μέρες μετά την άνοδο στο θρόνο (15 Ιουνίου 1888) σε ηλικία 56 ετών. Τον διαδέχθηκε ο πρωτότοκος γιος τους, Γουλιέλμος. Αμέσως, διέταξε έρευνα των διαμερισμάτων των γονιών του για ενοχοποιητικά έγγραφα, τα οποία βρίσκονταν πλέον στην Αγγλία, και ακολούθως έδιωξε όλους όσους είχαν στενή σχέση με τους γονείς του από την Αυλή. Η κηδεία του Φρειδερίκου έγινε στο Πότσδαμ με μεγαλοπρέπεια. Η Βικτωρία δεν παρέστη, αλλά παρακολούθησε λειτουργία εις μνήμην του. 

Μετά την αναγκαστική της αποχώρηση από την Αυλή, την οποία επέβαλε ο αυτοκράτορας Γουλιέλμος λόγω των κακών τους σχέσεων και διαφορετικών απόψεων, έχτισε το Κάστρο Φρήντριχσχοφ (*Schloss Friedrichshof*) στο Κρόνμπεργκ ιμ Τάουνους, που ονόμασε προς τιμήν του συζύγου της. Ασχολήθηκε με φιλανθρωπίες στον Ερυθρό Σταυρό και με τη συγκρότηση του Μουσείου του Αυτοκράτορος Φρειδερίκου (1889 - 1893), για τη συγκρότηση της συλλογής του οποίου ταξίδεψε στην Ιταλία. Μετά το θάνατο της πεθεράς της το 1890 ήλπιζε να λάβει από το γιο της τη θέση της προέδρου του Ερυθρού Σταυρού, αλλά αυτή πήγε στη νέα Αυτοκράτειρα, Αυγούστα Βικτωρία. Το ίδιος έτος η κόρη της, Βικτωρία, που είχε αρρωστήσει σοβαρά με κατάθλιψη και ανορεξία λόγω της απογοήτευσης για τη ματαίωση του σχεδίου γάμου της, παντρεύτηκε τον Αδόλφο του Σάουμπουργκ-Λίππε το 1890.

Παράλληλα, οι δύο μικρότερες κόρες της, Σοφία και Μαργαρίτα, παντρεύτηκαν και η Βικτωρία βρέθηκε απομονωμένη από την Αυλή και την κοινωνική ζωή του Βερολίνου. Γενικά, η Βικτωρία αγαπούσε πολύ τα εγγόνια της, όμως η νύφη της, αυτοκράτειρα Αυγούστα Βικτωρία, δεν άφηνε ποτέ τα παιδιά της μόνα με τη γιαγιά τους για να μην τους εμφυσήσει ιδέες αντίθετες με τους γονείς τους. Από τις νύφες τις είχε την καλύτερη σχέση με τη σύζυγο του Ερρίκου και ανιψιά της, Ειρήνη, ενώ ο Φρειδερίκος Κάρολος της Έσσης, ο σύζυγος της μικρότερης κόρης της, Μαργαρίτας, ήταν ο αγαπημένος της γαμπρός.

### Θάνατος
Το 1898 διαγνώσθηκε με καρκίνο του μαστού και αναγκάστηκε να μένει αρκετό καιρό στο κρεβάτι. Καθώς έγινε μετάσταση στη σπονδυλική στήλη της (1900), ανησυχούσε μήπως η αλληλογραφία της περάσει στα χέρια του γιου της και τα μετέφερε κρυφά στην Αγγλία μέσω του βαφτισιμιού της και γραμματέα του Πρίγκιπα της Ουαλίας που την είχε επισκεφθεί. Εντωμεταξύ, έχασε το δεύτερο αδελφό της, Αλφρέδο, από καρκίνο του οισοφάγου.

Η Βικτωρία απεβίωσε στο Φρήντριχσχοφ στις 5 Αυγούστου 1901 σε ηλικία 60 ετών, επτά μήνες μετά το θάνατο της μητέρας της. Είναι θαμμένη δίπλα στο σύζυγό της και τους δύο πρόωρα χαμένους γιους της στο Βασιλικό Μαυσωλείο στο Πότσδαμ. Η αλληλογραφία της κληροδοτήθηκε στην κόρη της, Μαργαρίτα, και διασώζεται στα Αρχεία του Οίκου της Έσσης στο Παλάτι Φαζανερί στο Άιχεντσελ της Έσσης.

## Οικογένεια
Η Βικτωρία και Φρειδερίκος απέκτησαν οκτώ παιδιά:
* Γουλιέλμος Β΄ (1859 - 1941), Αυτοκράτορας της Γερμανίας, νυμφεύτηκε (1) το 1881 την Αυγούστα Βικτωρία του Σλέσβιχ-Χόλσταϊν, απέκτησαν 7 παιδιά, και (2) το 1922 την Ερμίνα Ρόυς του Γκράιτς, δεν απέκτησαν παιδιά.
* Καρλόττα (1860 - 1919), παντρεύτηκε το 1878 το Βερνάρδο Γ΄ της Σαξονίας-Μάινινγκεν, απέκτησαν 1 παιδί.
* Ερρίκος (1862 - 1929), νυμφεύτηκε το 1888 την πρώτη εξαδέλφη του, Ειρήνη της Έσσης και παρά τω Ρήνω, απέκτησαν 3 παιδιά.
* Φραγκίσκος Φρειδερίκος *Σιγισμόνδος* (1864 - 1866), πέθανε από μηνιγγίτιδα.
* Βικτωρία (1866 - 1929), παντρεύτηκε (1) το 1890 τον Αδόλφο του Σάουμπουργκ-Λίππε, δεν απέκτησαν παιδιά, και (2) το 1927 τον Αλεξάντερ Ζούμπκοφ, δεν απέκτησαν παιδιά.
* Ιωακείμ Φρειδερίκος Ερνέστος *Βλαδίμηρος* (1868 - 1879), πέθανε από διφθερίτιδα.
* Σοφία (1870 - 1932), παντρεύτηκε το 1889 τον Κωνσταντίνο Α΄ της Ελλάδας, απέκτησαν 6 παιδιά.
* Μαργαρίτα (1872 - 1954), παντρεύτηκε το 1893 το Φρειδερίκο Κάρολο της Έσσης, αργότερα Λανδγράβο της Έσσης-Κάσσελ, απέκτησαν 6 παιδιά.
Είχε συνολικά 21 εγγόνια και έζησε έως τη γέννηση των 18 εξ αυτών. Δεν φαίνεται να κληροδότησε στα παιδιά της την αιμορροφιλία, τη νόσο από την οποία έπασχε ο αδελφός της, Λεοπόλδος, και πολλά ανίψια της, αλλά ο Βλαδίμηρος και ο Ερρίκος, δύο από τα εγγόνια της και παιδιά του γιου της, Ερρίκου, με την ανιψιά της, Ειρήνη (κόρη της αδελφής της, Αλίκης), εμφάνισαν σημάδια της νόσου και πέθαναν από αυτή.

## Πρόγονοι


## Τίτλοι
*21 Νοεμβρίου 1840 - 10 Νοεμβρίου 1841: *Η Βασιλική Υψηλότητα* Πριγκίπισσα Βικτωρία
*10 Νοεμβρίου 1841 - 25 Ιανουαρίου 1858: *Η Βασιλική Υψηλότητα* Η Βασιλική Πριγκίπισσα 
*25 Ιανουαρίου 1858 - 2 Ιανουαρίου 1861: *Η Βασιλική Υψηλότητα* Πριγκίπισσα Φρειδερίκου Γουλιέλμου της Πρωσίας
*2 Ιανουαρίου 1861 - 18 Ιανουαρίου 1871: *Η Βασιλική Υψηλότητα* Η Διάδοχος Πριγκίπισσα της Πρωσίας
*18 Ιανουαρίου 1871 - 9 Μαρτίου 1888: *Η Αυτοκρατορική & Βασιλική Υψηλότητα* Η Διάδοχος Πριγκίπισσα της Γερμανίας, Η Διάδοχος Πριγκίπισσα της Πρωσίας
*9 Μαρτίου 1888 - 15 Ιουνίου 1888: *Η Αυτοκρατορική & Βασιλική Μεγαλειότητα* Η Αυτοκράτειρα της Γερμανίας, Η Βασίλισσα της Πρωσίας
*15 Ιουνίου 1888 - 5 Αυγούστου 1901: *Η Αυτοκρατορική Μεγαλειότητα* Η Αυτοκράτειρα Φρειδερίκου

## Παραπομπές


## Βιβλιογραφία
* Thomas Weiberg: * … wie immer Deine Dona. Verlobung und Hochzeit des letzten deutschen Kaiserpaares*. Isensee-Verlag, Oldenburg 2007, ISBN 978-3-89995-406-7.
* Sir Frederick Ponsonby (Ed.), *Briefe der Kaiserin Friedrich. Eingeleitet von Wilhelm II.*, Verlag für Kulturpolitik, Berlin 1929 [Letters of Empress Friedrich. Introduction by Wilhelm II.]. New Edition H. Knaur Verlag, München, ISBN 5-19-977337-2.
* Karin Feuerstein-Praßer: *Die deutschen Kaiserinnen. 1871–1918.* Piper Verlag, München 2005. ISBN 3-492-23641-3.
* Franz Herre: *Kaiserin Friedrich – Victoria, eine Engländerin in Deutschland*. Hohenheim Verlag, Stuttgart 2006. ISBN 3-89850-142-6
* Patricia Kollander: *Frederick III – Germany’s Liberal Emperor*. Greenwood Press, Westport 1995. ISBN 0-313-29483-6.
*.
* Wilfried Rogasch (Hrsg.): *Victoria & Albert, Vicky & The Kaiser: ein Kapitel deutsch-englischer Familiengeschichte* [Cat. of the Exhibition in the Deutsches Historisches Museum Berlin] Hatje Verlag, Ostfildern-Ruit 1997. ISBN 3-86102-091-2.
* Andrew Sinclair: *Victoria – Kaiserin für 99 Tage*. Gustav Lübbe Verlag, Bergisch Gladbach 1987, ISBN 3-404-61086-5.
* 
* Kurt Tetzeli von Rosador and Arndt Mersmann (ed.): *Queen Victoria - Ein biographisches Lesebuch aus ihren Briefen und Tagebüchern*, Munich, Deutscher Taschenbuchverlag, 2001. ISBN 3-423-12846-1
* Christopher Dobson (ed.): *Chronicle of England*, Chronique ed. (French translation), 1998. ISBN 2905969709
* John C. G. Röhl: *Kaiser, Hof und Staat - Wilhelm II. und die deutsche Politik*, Munich, 1988
* Catherine Clay: *Le roi, l'empereur et le tsar - Les trois cousins qui ont entraîné le monde dans la guerre*, Librairie Académique Perrin (French translation), 2008 ISBN 2-262-02855-9.
* Ernst Engelberg: *Bismarck - Urpreuße und Reichsgründer*, Berlin, Siedler ed, 1985 ISBN 3-88680-121-7.
* Jean Bérenger: *Histoire de l'Empire des Habsbourg 1273-1918*, Fayard 1990 ISBN 2-213-02297-6
* Wolfgang Mommsen: *War der Kaiser an allem schuld - Wilhelm II. und die preußisch-deutschen Machteliten*, Berlin, Ullstein ed, 2005 ISBN 3-548-36765-8
*Philipe Jullian, «Η αυτοκράτειρα Φρειδερίκου. Μια Αγγλίδα πριγκίπισσα που χάρηκε τον θρόνο της Γερμανίας για 100 μόνο ημέρες», *[[Ιστορία Εικονογραφημένη]]*, τχ.56 (Φεβρουάριος 1973), σελ.134-142

Κατηγορία:Οίκος της Σαξονίας-Κοβούργου-Γόθας
Κατηγορία:Βρετανοί ευγενείς
Κατηγορία:Γερμανοί ευγενείς
Κατηγορία:Πρώσοι ευγενείς
Κατηγορία:Οίκος των Χοεντσόλερν
Κατηγορία:Αυτοκράτειρες της Γερμανίας
Κατηγορία:Βασίλισσες της Πρωσίας
Κατηγορία:Βρετανίδες πριγκίπισσες
Κατηγορία:Πριγκίπισσες της Γερμανίας
Κατηγορία:Πριγκίπισσες της Πρωσίας
Κατηγορία:Βασιλομήτωρ
Κατηγορία:Βασιλικές πριγκίπισσες
Κατηγορία:Διάδοχοι της Γερμανίας
Κατηγορία:Διάδοχοι της Πρωσίας