Ουαϊόμινγκ

Το **Ουαϊόμινγκ** (, ) είναι πολιτεία στις δυτικές Ηνωμένες Πολιτείες. Έχει έκταση 253.335 τ.χλμ. και πληθυσμό 587.618 κατοίκους (εκτίμηση 2024). Αν και είναι η δέκατη μεγαλύτερη πολιτεία των ΗΠΑ σε έκταση, το Ουαϊόμινγκ είναι η πιο αραιοκατοικημένη. Η πρωτεύουσα και πιο πολυπληθής πόλη είναι το Τσεγιέν. 

Τα δυτικά δύο τρίτα της πολιτείας καλύπτονται περισσότερο από οροσειρές και βοσκοτόπους στους πρόποδες των Ανατολικών Βραχωδών Ορέων, ενώ το ανατολικό τρίτο της πολιτείας είναι ένα υπερυψωμένο λιβάδι, οροπέδιο, γνωστό ως οι Υψηλές Πεδιάδες. 

## Γεωγραφία και κλίμα
### Τοποθεσία και μέγεθος
Όπως συγκεκριμενοποιείται στην ορίζουσα νομοθεσία για το Έδαφος του Ουαϊόμινγκ, τα όρια του Ουαϊόμινγκ είναι γραμμές γεωγραφικού πλάτους, 41°Β και 45°Β, και γεωγραφικού μήκους, 104°3'Δ και 111°3'Δ (27° Δ και 34° Δ του Μεσημβρινού της Ουάσινγκτον), κάνοντας το σχήμα της πολιτείας τετράπλευρο γεωγραφικού πλάτους-μήκους. Το Ουαϊόμινγκ είναι μία από τις τρεις πολιτείες (μαζί με το Κολοράντο και τη Γιούτα) που έχει σύνορα κατά μήκος μόνο ευθειών γραμμών γεωγραφικού πλάτους και μήκους, και όχι από φυσικά ορόσημα. Αυτό και το Κολοράντο είναι οι μόνες πολιτείες με έναν απολύτως ορθογώνιο σχήμα. Εξαιτίας ερευνητικών λαθών του 19ου αιώνα, το νομικό όριο του Ουαϊόμινγκ παρεκκλίνει από τις γραμμές γεωγραφικού πλάτους και μήκους έως και μισό μίλι (Ο,8 χλμ.) σε κάποια σημεία, ειδικά στην ορεινή περιοχή κατά μήκος του 45ου παραλλήλου. Το Ουαϊόμινγκ συνορεύει στα βόρεια με τη Μοντάνα, στα ανατολικά με τη Νότια Ντακότα και τη Νεμπράσκα, στα νότια με το Κολοράντο, στα νοτιοδυτικά με τη Γιούτα, και στα δυτικά με το Άινταχο. Είναι η δέκατη μεγαλύτερη πολιτεία στις ΗΠΑ σε πλήρη έκταση, περιέχοντας 253.350 τ.χλμ. και συντίθεται από 23 κομητείες. Από το βόρειο σύνορο έως το νότιο σύνορο είναι 444 τ.χλμ. και από το ανατολικό έως το δυτικό σύνορο είναι 587 τ.χλμ. στο νότιο τέρμα του και 550 τ.χλμ. στο βόρειο τέρμα.

### Οροσειρές
Οι Μεγάλες Πεδιάδες συναντούν τα Βραχώδη Όρη στο Ουαϊόμινγκ. Η πολιτεία είναι ένα μεγάλο οροπέδιο διασπασμένο από πολλέςοροσειρές. Τα υψόμετρα των επιφανειών ποικίλουν από την κορυφή του Γκάνετ Πικ στην Οροσειρά Γουίντ Ρίβερ, στα 4.027 μ. (13.804 πόδια), στην κοιλάδα του Μπελ Φουρς στη βορειοανατολική γωνία της πολιτεία, με ύψος 953 μ. (3125 πόδια).

### Δημόσιες γαίες
thumb|350px|Χάρτης του Ουαϊόμινγκ: Εθνικά Πάρκα και τοποθεσίες Υπηρεσία Εθνικών Πάρκων

Περισσότερο από 48% της γης στο Ουαϊόμινγκ κατέχεται από την Κυβέρνηση των ΗΠΑ, τοποθετώντας το Ουαϊόμινγκ έκτο στις ΗΠΑ σε συνολική έκταση σε εκτάρια και πέμπτη σε ποσοστό της γης μιας πολιτείας κατεχόμενης από την Ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Αυτό ανέρχεται σε περίπου 121.808.1 τ.χλμ. κατεχόμενη και διαχειριζόμενη από την Κυβέρνηση των ΗΠΑ. Η κυβέρνηση της πολιτείας κατέχει ένα επιπλέον 6% όλων των γαιών του Ουαϊόμινγκ, ή επιπλέον 15.640 τ.χλμ.

Η μεγάλη πλειοψηφία αυτής της κυβερνητικής γης διοικείται από το Γραφείο Διαχείρισης Γης και την Υπηρεσία Δασών των ΗΠΑ σε πολυάριθμα Εθνικά Δάση, ένα Εθνικό Λιβάδι, και έναν αριθμό τεράστιων θερισμένων λωρίδων δημόσιας γης, επιπρόσθετα την αεροπορική βάση Φ. Ε. Ουόρεν κοντά στην Τσεγιέν.

Επιπλεόν, το Ουαϊόμινγκ περιέχει έναν αριθμό συγκεκριμένων περιοχών που είναι στη διαχείριση της Εθνικής Υπηρεσίας Δασών και άλλων υπηρεσιών. Περιλαμβάνουν:

[thumb|upright|Έκρηξη του Θερμοπίδακα Καστλ στο [Εθνικό Πάρκο Γέλλοουστοουν]]

#### Πάρκα
* Εθνικό Πάρκο Γέλλοουστοουν
* Εθνικό Πάρκο Γκραντ Τέτον

#### Περιοχές αναψυχής
* Εθνική Περιοχή Αναψυχής του Φαραγγιού Μπίγκχορν
* Εθνική Περιοχή Αναψυχής του Φλέιμινγκ Γκορτζ
### Κλίμα
*Βλέπε επίσης:[[Κλιματική αλλαγή στο Ουαϊόμινγκ]]*
[thumb|Σήμα καλωσορίσματος της πολιτείας του Ουαϊόμινγκ στον [Διαπολιτειακός αυτοκινητόδρομος 80|διαπολιτειακό αυτοκινητόδρομο 80 στην Κομητεία Ουίντα (στα σύνορα με τη Γιούτα).]]

Το κλίμα του Ουαϊόμινγκ είναι γενικά ημίξηρο και ηπειρωτικό (κλιματική ταξινόμηση Κέππεν *[[Ημίξηρο κλίμα|*BSk*]]*), και είναι ξηρότερο και με περισότερους ανέμους σε αντίθεση με τις περισσότερες ΗΠΑ, με μεγάλες διακυμάνσεις θερμοκρασίας. Κατά μεγάλο βαθμό αυτό οφείλεται στην τοπογραφία της πολιτείας. Τα καλοκαίρια στο Ουαϊόμινγκ είναι θερμά με τις υψηλές θερμοκρασίες του Ιουλίου να είναι κατά μέσο όρο μεταξύ 29&nbsp;°C και 35&nbsp;°C στο μεγαλύτερο μέρος της πολιτείας. Με αυξανόμενο υψόμετρο, παρ' όλ' αυτά, αυτός ο μέσος όρος πέφτει με τοποθεσίες άνω των 2.700 μ. να έχουν μέσο όρο περίπου 21&nbsp;°C. Οι θερινές νύκτες σε όλη την πολιτεία χαρακτηρίζονται από μια ραγδαία ψύχρανση με ακόμη και τις θερμότερες τοποθεσίες να έχουν μέσο όρο με εύρος 10–16&nbsp;°C τη νύχτα. Σε μεγάλο τμήμα της πολιτείας, η ύστερη άνοιξη και το πρώιμο θέρος είναι όταν τα κατακρημνίσματα τείνουν να εμφανίζονται. Οι χειμώνες είναι κρύοι, αλλά ποικίλουν με περιόδους μερικές φορές ιδιαίτερου κρύου διεσπαρμένου μεταξύ γενικά ήπιων περιόδων, με τους ανέμους Σινούκ να δημιουργούν ασυνήθιστα θερμές θερμοκρασίες σε κάποιες τοποθεσίες. Το Ουαϊόμινγκ είναι μια ξηρή πολιτεία με μεγάλο μέρος της γης να δέχεται λιγότερο από 250 χιλιοστά βροχής ανά έτος. Τα κατακρημνίσματα εξαρτώνται από το υψόμετρο με τις χαμηλότερες περιοχές στη λεκάνη Μπιγκ Χορν να έχουν κατά μέσον όρο 130–200 χιλιοστά (κάνοντας την περιοχή σχεδόν μια πραγματική έρημο). Οι χαμηλότερες περιοχές στις Βόρειες και τις ανατολικές πεδιάδες τυπικά έχουν κατά μέσο όρο περίπου 250–300 χιλιοστά, κάνοντας το κλίμα εκεί ημίξηρο. Μερικές ορεινές περοχές λαμβάνουν ένα καλό ποσό κατακρημνισμάτων, 20 ίντσες (510 χιλιοστά) ή περισσότερο, μεγάλο μέρος των οποίων είναι χιόνι, μερικές φορές 200 ίντσες (510 εκατοστά) ή περισσότερο ετησίως. Η υψηλότερη καταγεγραμμένη θερμοκρασία στην πολιτεία είναι 46&nbsp;°C στο Μπέισιν στις 12 Ιουλίου 1900 και η χαμηλότερη καταγεγραμένη θερμοκρασία είναι −54&nbsp;°C στο Ρίβερσαϊντ στις 9 Φεβρουαρίου 1933. 

## Δημογραφικά
Κατάλογος κομητειών του Ουαϊόμινγκ

thumb|Χάρτης Πυκνότητας Πληθυσμού του Ουαϊόμινγκ

### Πληθυσμός
Το κέντρο του πληθυσμού του Ουαϊόμινγκ βρίσκεται στην Κομητεία Νατρόνα.

Μέχρι το 2005, το Ουαϊόμινγκ είχε εκτιμώμενο πληθυσμό 509.293, το οποίο σήμαινε αύξηση 3.407, ή 0,7%, από το προηγούμενο έτος και αύξηση 15.512, ή 3,1%, από την απογραφή του 2000. Αυτό περιλαμβάνει φυσική αύξηση από την τελευταία απογραφή 12.165 κατοίκων (το οποίο είναι 33.704 γεννήσεις μείον 21.539 θανάτους) και αύξηση από καθαρή μετανάστευση 4.035 κατοίκων μέσα στην πολιτεία. Η μετανάστευση εκτός ΗΠΑ κατέληξε σε καθαρή αύξηση 2.264 κατοίκων, και η μετανάστευση μέσα στη χώρα παρήγαγε καθαρή αύξηση 1.771 κατοίκων. Το 2004, ο γεννημένος στο εξωτερικό πληθυσμός ήταν 11.000 (2,2%). Το 2005, οι συνολικές γεννήσεις στο Ουαϊόμινγκ αριθμούσαν 7.231 (επίπεδο γεννήσεων της τάξης του 14,04).

### Θρησκεία
Οι θρησκευτικές πεποιθήσεις των κατοίκων του Ουαϊόμινγκ φαίνονται στον παρακάτω πίνακα:
* Χριστιανοί – 79%
** Προτεστάντες – 53%
*** Λουθηρανοί – 8%
*** Βαπτιστές – 8%
*** Μεθοδιστές – 6%
*** Πρεσβυτεριανοί – 4%
*** Επισκοπικοί– 4%
*** Άλλοι Προτεστάντες ή γενικά Προτεστάντες – 21%
** Καθολικοί – 16%
** ΑΤΗ (Μορμόνοι) – 11%*
* Εβραίοι – 0%
* Άλλες Θρησκείες – 1%

* Μη θρησκευόμενοι – 18%

Τα μεγαλύτερα δόγματα κατά αριθμό πιστών ήταν το 2000 η Καθολική Εκκλησία με 80.421· οι Μορμόνοι καταγεγραμμένοι σε 47.129· και η Συνέλευση Νότιων Βαπτιστών του Ουαϊόμινγκ που μετρήθηκε σε 17.101.

## Οικονομία
[thumb|[Αιολική φάρμα παραγωγής ηλεκτρισμού στην Κομητεία Ουίντα.]]
Σύμφωνα με την αναφορά του Γραφείου Οικονομικής Ανάλυσης των ΗΠΑ του 2005, το ΑΕΠ του Ουαϊόμινγκ ήταν $27,4 δισεκατομμύρια.

Έως τον Ιανουάριο 2010, το ποσοστό ανεργίας της πολιτείας ήταν 7,6%.
Τα συστατικά της οικονομίας του Ουαϊόμινγκ διαφέρουν σημαντικά από αυτά σε άλλες πολιτείες.

Η βιομηχανία εξόρυξης και ο ταξιδιωτικός και τουριστικός τομέας είναι οι κύριοι οδηγοί πίσω από την οικονομία του Ουαϊόμινγκ. Η Ομοσπονδιακή κυβέρνηση κατέχει περίπου 50% της γης, ενώ 6% ελέγχεται από την πολιτεία. Οι συνολικές φορολογήσιμες αξίες της ορυκτής παραγωγής στο Ουαϊόμινγκ για το 2001 ήταν πάνω από $6,7 δισεκατομμύρια. Η τουριστική βιοηχανία ευθύνεται για πάνα από $2 δισεκατομμύρια έσοδα για την πολιτεία. Το Ουαϊόμινγκ ήταν η πρώτη πολιτεία των Ηνωμένων Πολιτειών που υιοθέτησε ψήφισμα που επέτρεπε τη δημιουργία εταιρειών περιορισμένης ευθύνης ως επιχειρήσεις το 1977.

Το 2002, άνω των έξι εκατομμυρίων ανθρώπων επισκέφθηκαν τα εθνικά πάρκα και μνημεία του Ουαϊόμινγκ. Οι προορισμοί-κλειδιά στο Ουαϊόμινγκ περιλαμβάνουν το Εθνικό Πάρκο Γκραντ Τέτον, το Εθνικό Πάρκο Γιέλοουστοουν, το Εθνικό Μνημείο Ντέβιλς Τάουερ και το Fossil Butte National Monument. Κάθε χρόνο το Εθνικό Πάρκο Γέλλοουστοουν, το πρώτο εθνικό πάρκο του κόσμου, δέχεται τρία εκατομμύρια επισκέπτες.

Ιστορικά, η γεωργία έχει υπάρξει ένας σημαντικός παράγοντας της οικονομίας του Ουαϊόμινγκ. Η συνολική σημασία της στην επίδοση της οικονομίας του Ουαϊόμνγκ έχει παρακμάσει. Μολονότι, η γεωργία είναι ακόμα απαραίτητο τμήμα της κουλτούρας και του τρόπου ζωής του Ουαϊόμινγκ. Τα κύρια γεωργικά εμπορεύματα που παράγονται στο Ουαϊόμινγκ περιλαμβάνουν την κτηνοτροφία (μοσχάρια), το σανό, τα ζαχαρότευτλα, τα δημητριακά (σιτάρι και [κριθάρι), και το [μαλλί. Περισσότερο από το 91% της γης στο Ουαϊόμινγκ ταξινομείται ως αγροτική.

## Πολιτειακός νόμος και κυβέρνηση
Το Σύνταγμα του Ουαϊόμινγκ εγκαθίδρυσε τρεις κλάδους κυβέρνησης: τον εκτελεστικό, τον νομοθετικό, και τον δικαστικό κλάδο.

Το πολιτειακό νομοθετικό σώμα περιλαμβάνει τη Βουλή των Αντιπροσώπων με 60 μέλη και μια Γερουσία με 30 μέλη.

Του εκτελεστικού κλάδου ηγείται ο κυβερνήτης και περιλαμβάνει έναν υπουργό εσωτερικών, έναν ορκωτό λογιστή, θησαυροφύλακα και Επιθεωρητή δημόσιας διοίκησης. Το Ουαϊόμινγκ δεν έχει αναπληρωτή κυβερνήτη. Αντίθετα ο υπουργός εσωτερικών είαι πρώτος στη γραμμή διαδοχής.

Ο σποραδικός πληθυσμός του Ουαϊόμινγκ του αποφέρει μόνο μια at-large έδρα στη Βουλή των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ, και ομοίως μόνο τρεις ψήφους στο Εκλεκτορικό Κολλέγιο. Ο χαμηλός πληθυσμός κάνει τους ψηφοφόρους του Ουαϊόμινγκ αποτελεσματικά πιο ισχυρούς στις προεδρικές εκλογές από αυτούς στις πιο πυκνοκατοικημένες πολιτείες. Για παράδειγμα, ενώ η Μοντάνα είχε 902.195 στην απογραφή του 2000 έναντι 493.782 του Ουαϊόμινγκ, έχουν τον ίδιο αριθμό εκλεκτορικών ψήφων.

Το Ουαϊόμινγκ είναι μια πολιτεία ελέγχου των αλκοολούχων ποτών.
 
### Πολιτικά

Η πολιτική ιστορία του Ουαϊόμινγκ επιφέρει εύκολη ταξινόμηση. Η πολιτεία ήταν η πρώτη που έδωσε στις γυναίκες το δικαίωμα να ψηφίσουν και να εκλέξουν μια γυναίκα κυβερνήτρια. Ενώ η πολιτεία εξέλεξε σημαντικούς Δημοκρατικούς σε ομοσπονδιακό αξίωμα τις δεκαετίες του '60 και '70, τα πολιτικά έχουν γίνει αποφασιστικά πιο συντηρητικά από τη δεκαετία του 1980 καθώς το Ρεπουμπλικανικό κόμμα ήλθε να κυριαρχήσει στην κογκρεσιακή αντιπροσώπευση της πολιτείας. Σήμερα, το Ουαϊόμινγκ αντιπροσωπεύεται στην Ουάσινγκτον από τους δύο Γερουσιαστές του, τον Μάικ Έντσι και τον Τζον Μπαράσσο, και το ένα μέλος του στη Βουλή των Αντιπροσώπων, τη Βουλευτή Σύνθια Λούμμις. Όλοι τους είναι Ρεπουμπλικανοί. Η πολιτεία δεν έχει υποστηρίξει Δημοκρατικό υποψήφιο για πρόεδρο από το 1964, οπότε ήταν μία από τις πέντε ανάλογες φορές από την προαγωγή της σε πολιτεία. Προς το παρόν, υπάρχει μόνο μια αξιόπιστα Δημοκρατική κομητεία στην πολιτεία: το Τέτον. Στις προεδρικές εκλογές του 2004, ο Τζωρτζ Μπους είχε τη δεύτερη μεγαλύτερη του νίκη, με 69% των ψήφων. Ο πρώην Αντιπρόεδρος Ντικ Τσένεϊ είναι κάτοικος του Ουαϊόμινγκ και εκπροσώπησε την πολιτεία στο Κογκρέσο από το 1979 μέχρι το 1989. Παρ' όλα αυτά, μετά τη θητεία του, κατοίκησε κυρίως στο Τέξας, γεγονός που ξεσήκωσε ήπια κριτική από τους πολιτικούς του αντιπάλους όταν άλλαξε την εγγραφή του στους εκλογικούς καταλόγους πίσω στο Ουαϊόμινγκ πριν εισέλθει στο ψηφοδέλτιο του Τζωρτζ Μπους στις προεδρικές εκλογές του 2000 για να συμμορφωθεί με την απαγόρευση, που προέρχεται από τη Δωδέκατη Τροποποίηση, να προέρχονται ο Προεδρικός και ο Αντιπροεδρικός υποψήφιος από την ίδια πολιτεία.

Οι Ρεπουμπλικανοί δεν είναι λιγότερο κυρίαρχοι σε πολιτειακό επίπεδο. Έχουν την πλειοψηφία στην πολιτειακή γερουσία συνεχώς από το 1936 και στη βουλή της πολιτείας από το 1964. Παρ' όλα αυτά, οι Δημοκρατικοί κατέχουν το κυβερνητικό αξίωμα συνεχώς εκτός οκτώ ετών από το 1975. Ο Δημοκρατικός Ντέιβ Φρούντενταλ εκλέχθηκε το 2002 και έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά δημοτικότητας από κάθε κυβερνήτη στις ΗΠΑ.
Μοναδικά, το Ουαϊόμινγκ εξέλεξε τη Δημοκρατική Νέλλυ Τέιλου Ρος ως την πρώτη γυναίκα στην ιστορία των ΗΠΑ που χρημάτισε κυβερνήτης πολιτείας. Ήταν κυβερνήτης από το 1925 έως το 1927 μετά τη νίκη της σε μια ειδική εκλογή αφότου ο σύζυγος της, κυβερνήτης εκείνη την εποχή, πέθανε απρόσμενα.

*Βλέπε επίσης:[[Δύναμη των πολιτικών κομμάτων στο Ουαϊόμινγκ]]*

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* 


Κατηγορία:Πολιτείες των ΗΠΑ