Yakovlev Yak-3

Το **Yakovlev Yak-3** ήταν σοβιετικό μονοκινητήριο μονοθέσιο μαχητικό αεροσκάφος της περιόδου του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Ισχυρό και εύκολο στη συντήρηση, ήταν ιδιαίτερα αγαπητό τόσο από τους πιλότους όσο και από τα πληρώματα εδάφους. Ήταν ένα από τα μικρότερα και ελαφρύτερα μαχητικά αεροσκάφη που χρησιμοποιήθηκαν από οποιαδήποτε εμπόλεμη δύναμη κατά τη διάρκεια του πολέμου και χάρη στην υψηλή αναλογία ισχύος προς βάρος είχε πολύ καλές επιδόσεις και αποδείχθηκε εξαιρετικό στις κλειστές αερομαχίες.

Η ονομασία «Yak-3» χρησιμοποιήθηκε και για άλλα αεροσκάφη του Γραφείου Σχεδιασμού Yakovlev, συγκεκριμένα ένα βαρύ δικινητήριο μαχητικό που δεν κατασκευάστηκε ποτέ και το Yak-7A.

## Ιστορικό υπόβαθρο
Οι απαρχές του Yak-3 εντοπίζονται το 1941, όταν το πρωτότυπο I-30 προτάθηκε στη Σοβιετική Αεροπορία μαζί με το I-26 (το Yak-1). Το I-30 προωθούνταν από κινητήρα Klimov M-105P και ήταν εξ ολοκλήρου μεταλλικής κατασκευής. Όπως και το πρώιμο Yak-1 ήταν οπλισμένο με ένα πυροβόλο ShVAK των 20 mm που έβαλλε μέσα από τον κεντρικό άξονα της έλικας, δύο συγχρονισμένα πολυβόλα ShKAS των 7,62 mmn που ήταν εγκατεστημένα στο κάλυμμα του κινητήρα και από ένα πυροβόλο ShVAK σε κάθε πτέρυγα.

Κατά τη διάρκεια της Μάχης του Στάλινγκραντ τα μαχητικά της *[[Luftwaffe]]* ήταν ταχύτερα και είχαν ανώτερο ρυθμό ανόδου και οπλισμό σε σύγκριση με εκείνα της Σοβιετικής Αεροπορίας. Κρίθηκε αναγκαίος ο άμεσος εκσυγχρονισμός των Yak-1 ώστε να μπορούν να αντιμετωπίσουν τους νεότερους γερμανικούς τύπους. Το 1943 ομάδα υπό την καθοδήγηση του Αλεξάντερ Γιάκοβλεφ σχεδίασε το Yak-3 το οποίο ήταν μια εξέλιξη του δοκιμασμένου Yak-1 με στόχο τη βελτίωση των πτητικών χαρακτηριστικών και της ισχύος πυρός του. Προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι αυτοί έπρεπε να μειωθεί το βάρος του αεροσκάφους και να χρησιμοποιηθεί κινητήρας μεγαλύτερης ισχύος.

## Σχεδιασμός και ανάπτυξη
Το πρώτο από τα δύο πρωτότυπα διέθετε πτέρυγα με πτερύγια προσβολής (slats) για τη βελτίωση του χειρισμού και των επιδόσεων σε σύντομους διαδρόμους ενώ το δεύτερο πρωτότυπο είχε ξύλινη πτέρυγα χωρίς πτερύγια προσβολής, ώστε να απλοποιηθεί η παραγωγή και να εξοικονομηθεί αλουμίνιο. Το δεύτερο αυτό αεροσκάφος συνετρίβη κατά τη διάρκεια δοκιμαστικών πτήσεων και αποσύρθηκε από την υπηρεσία. Αν και υπήρχαν σχέδια το Yak-3 να περάσει στην παραγωγή, η ελλείψεις σε αλουμίνιο και η πίεση από τη ναζιστική εισβολή στην ΕΣΣΔ (Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα) οδήγησαν στην εγκατάλειψη των εργασιών πάνω στο πρώτο Yak-3 στα τέλη του 1941.

Μεταξύ 1942 και 1943 το Γραφείο Σχεδιασμού Yakovlev ανέπτυξε δύο πρωτότυπα αεροσκάφη που πήραν την ονομασία Yak-1M και οδήγησαν τελικά στο Yak-3 που εντάχθηκε σε παραγωγή. Διέθεταν τον κινητήρα VK-105PF2, την τελευταία εκδοχή της οικογένειας κινητήρων VK-105, είχαν πτέρυγα παρόμοιου σχεδιασμού αλλά μικρότερου εκπετάσματος και ενσωμάτωναν διάφορες αλλαγές που βελτίωναν τα αεροδυναμικά χαρακτηριστικά.

Ο κύριος δοκιμαστής πιλότος του προγράμματος, Πιότρ Μιχαΐλοβιτς Στεφανόβσκι, εντυπωσιάστηκε τόσο πολύ από το νέο αεροσκάφος ώστε συνέστησε να αντικαταστήσει πλήρως τα Yak-1 και Yak-7, διατηρώντας μόνο το Yak-9 σε παραγωγή για περαιτέρω ανάπτυξη με τον κινητήρα Klimov VK-107. Το νέο μαχητικό, με την ονομασία Yak-3, εντάχθηκε σε υπηρεσία το 1944 και μέχρι τα μέσα του 1946 κατασκευάστηκαν 4.848 μονάδες.

Τα πρώτα 197 Yak-3 ήταν ελαφρά οπλισμένα, με ένα μόνο πυροβόλο ShVAK των 20 mm και ένα συγχρονισμένο πολυβόλο UBS των 12,7 mm, ενώ στα επόμενα αεροσκάφη εγκαταστάθηκε και δεύτερο UBS. Όλος ο οπλισμός ήταν τοποθετημένος κοντά στον άξονα του αεροσκάφους, βελτιώνοντας έτσι την ακρίβεια και αφήνοντας τις πτέρυγες ελεύθερες από οπλικό φορτίο.

## Επιχειρησιακή ιστορία
Ελαφρύτερο και μικρότερο από το Yak-9, αλλά με τον ίδιο κινητήρα, το Yak-3 ήταν ένα εύκολο στον χειρισμό αεροσκάφος, το οποίο αγαπήθηκε τόσο από άπειρους όσο και από έμπειρους πιλότους. Ήταν ανθεκτικό, εύκολο στη συντήρηση και εξαιρετικά επιτυχημένο στις αερομαχίες. Χρησιμοποιήθηκε κυρίως ως τακτικό μαχητικό, πετώντας χαμηλά πάνω από τα πεδία των μαχών και εμπλεκόμενο σε αερομαχίες κάτω από τα 4000 m. Τα πρώτα αεροσκάφη άρχισαν να φτάνουν στις μονάδες πρώτης γραμμής το καλοκαίρι του 1944. Οι δοκιμές σε επιχειρησιακές συνθήκες πραγματοποιήθηκαν από το 91ο Σύνταγμα Μαχητικών της 2ης Αεροπορικής Στρατιάς την περίοδο Ιουνίου–Ιουλίου του 1944. Αποστολή του συντάγματος ήταν να διασφαλίσει την αεροπορική υπεροχή. Κατά τη διάρκεια 431 εξόδων, καταρρίφθηκαν 20 μαχητικά της *Luftwaffe* και τρία βομβαρδιστικά κάθετης εφόρμησης Junkers Ju 87, ενώ καταρρίφθηκαν μονάχα δύο Yak-3.

Μία μεγάλη αερομαχία σημειώθηκε στις 16 Ιουνίου 1944, όταν 18 Yak-3 συγκρούστηκαν με 24 γερμανικά αεροσκάφη. Οι σοβιετικοί πιλότοι κατέρριψαν 15 γερμανικά αεροσκάφη ενώ καταρρίφθηκε ένα Yak και ένα ακόμη υπέστη ζημιές. Την επομένη  η δραστηριότητα της *Luftwaffe* πάνω από εκείνο το τμήμα του μετώπου ουσιαστικά έπαυσε. Στις 17 Ιουλίου 1944 οκτώ Yak επιτέθηκαν σε σχηματισμό 60 γερμανικών αεροσκαφών, συμπεριλαμβανομένων μαχητικών συνοδείας. Στην αερομαχία που ακολούθησε, η *Luftwaffe* έχασε τρία Ju 87 και τέσσερα Bf 109G, χωρίς καμία απώλεια για τους Σοβιετικούς.

Η *Luftwaffe* εξέδωσε διαταγή να «αποφεύγεται η εμπλοκή σε μάχη κάτω από τα πέντε χιλιάδες μέτρα με τα μαχητικά Yakovlev που δεν έχουν εισαγωγή ψύξης λαδιού κάτω από το ρύγχος» Οι Γερμανοί πιλότοι προσπάθησαν να χρησιμοποιούν τακτικές αιφνιδιασμού, επιτιθέμενοι από ψηλά, για να αντιμετωπίσουν τα Yak-3 .

Η περίφημη μοίρα Normandie-Niemen, που ήταν στελεχωμένη από Γάλλους που πολέμησαν στο πλευρό των Σοβιετικών, εξοπλίστηκε με τα Yak-3 το 1944 και σημείωσε τις τελευταίες 99 από τις συνολικά 273 εναέριες νίκες της κατά της *Luftwaffe* με αυτόν τον τύπο.

Οι συνολικές απώλειες των Yak-3 σε αερομαχίες ανήλθαν σε 210 αεροσκάφη, εκ των οποίων τα 60 χάθηκαν το 1944 και τα 150 το 1945.

## Δείτε επίσης

; Αεροσκάφη που σχετίζονται με την ανάπτυξη του Yak-3
* Yak-1
* Yak-7
* Yak-9
* Yak-11
* Yak-15

; Συγκρίσιμα αεροσκάφη
* Messerschmitt Bf 109G
* Focke-Wulf Fw 190
* Supermarine Spitfire
* P-63 Kingcobra
* P-51 Mustang

; Κατάλογοι
* Κατάλογος αεροσκαφών του Β' Παγκοσμίου Πολέμου
* Κατάλογος μαχητικών αεροσκαφών

## Παραπομπές


## Βιβλιογραφία
* Bergström, Christer. *Bagration to Berlin: The final Air Battle in the East 1944–45*. Hersham UK, Classic Publications, 2008. .
* Donald, David and Jon Lake, eds.  *Encyclopedia of World Military Aircraft*. London: AIRtime Publishing, 1996. .
* Glancey, Jonathan. *Spitfire: The Illustrated Biography*. London: Atlantic Books, 2006. .
* Gordon, Yefim. *Soviet Airpower in World War II*. Hinckley UK: Midland / Ian Allan Publishing, 2008. .
* Gordon, Yefim and Dmitri Khazanov. *Soviet Combat Aircraft of the Second World War, Volume I: Single-Engined Fighters*. Earl Shilton, Leicester, UK: Midland Publishing Ltd., 1998. .
* Green, William. *Warplanes of the Second World War, Volume III: Fighters*. London: Macdonald & Co. (Publishers) Ltd., 1961 (seventh impression 1973). .
* Green, William and Gordon Swanborough. *WW2 Aircraft Fact Files: Soviet Air Force Fighters, Part 2*. London: Macdonald and Jane's Publishers Ltd., 1978. .
* Gunston, Bill. *Aircraft of World War Two*. London: Octopus Books Limited, 1980. .
* Kopenhagen, W., ed. *Das große Flugzeug-Typenbuch* (in German). Stuggart, Germany: Transpress, 1987. .
* Liss, Witold. *The Yak 9 Series (Aircraft in Profile number 185)*. Leatherhead, Surrey, UK: Profile Publications Ltd., 1967.
* Matricardi, Paolo. *Aerei Militari: caccia e ricognitori*. (in Italian) Milano: Mondadori Electa S.p.A., 2006. NO ISBN.
* Mellinger, George. *Yakovlev Aces of World War 2*. Botley, UK: Osprey Publishing Ltd., 2005. .
* Morgan, Hugh. *Gli assi Sovietici della Seconda guerra mondiale*. Edizioni del Prado/Osprey Aviation, 1999. .
* Morgan, Hugh. *Soviet Aces of World War 2*. London: Reed International Books Ltd., 1997. .
* Шавров В.Б. *История конструкций самолетов в СССР 1938-1950 гг. (3 изд.)*. Kniga: Машиностроение, 1994 (Shavrov, V.B. *Istoriia konstruktskii samoletov v SSSR, 1938-1950 gg.,3rd ed. (History of Aircraft Design in USSR: 1938-1950)*. Kniga, Russia: Mashinostroenie, 1994. .
* Stapfer, Hans-Heiri. *Yak Fighters in Action (Aircraft number 78)*. Carrollton, Texas: Squadron/Signal Publications, Inc., 1986. .
* Степанец А.Т. *Истребители ЯК периода Великой Отечественной войны*. Kniga: Машиностроение, 1992. (Stepanets, A.T. *Istrebiteli Yak perioda Velikoi Otechestvennoi voiny (Yak Fighters of the Great Patriotic War)*. Kniga, Russia: Mashinostroenie, 1992. .
* Якубович, Н.В. *Як-3. Истребитель «Победа»*. Москва: ВЭРО Пресс, Яуза, ЭКСМО, 2011. Yakubovich, N.V. *Yak-3. Istrebitel’ “Pobeda”* (*Yak-3. Fighter “Victory”*). Moscow, Russia: VERO Press, Yauza, EKSMO, 2011. .

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Yak-003
Κατηγορία:Εμβολοκινητήρια στρατιωτικά αεροσκάφη
Κατηγορία:Αεροσκάφη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου
Κατηγορία:Μαχητικά αεροσκάφη