Πα-ντε-Καλαί

Το **Πα-ντε-Καλαί** (γαλλικά: *Pas-de-Calais*) είναι γαλλικός νομός στη διοικητική περιοχή Ω-ντε-Φρανς, στο βορρά της Γαλλίας. Το όνομά του προήλθε από τη γεωγραφική του θέση, τον Πορθμό του Καλαί που το χωρίζει από την Αγγλία. Πρωτεύουσα του νομού  είναι η πόλη Αράς. Η INSEE και το Ταχυδρομείο του αποδίδουν τον κωδικό 62. Έχει έκταση 6.671 χμ2

Έχει 1.470.725 κατοίκους (απογραφή του 2016) και είναι ένας από τους πιο πυκνοκατοικημένους νομούς της Γαλλίας, με πυκνότητα 220 κατοίκους ανά χμ2 . Παλαιότερα, με το νομό Νορ, αποτελούσαν την πρώην περιοχή Νορ-Πα-ντε-Καλαί. Μετά τη διοικητική μεταρρύθμιση του 2015 αποτελεί, με τέσσερις άλλους νομούς, τη νέα διοικητική περιοχή Ω-ντε-Φρανς. 

Οι κάτοικοι του νομού ονομάζονται *Πα-ντε-Καλεζιάν*.

## Γεωγραφία
Ο νομός Πα-ντε-Καλαί είναι ένας από τους 5 νομούς (Νορ, Πα-ντε-Καλαί,  Ουάζ, Σομ και Αιν), της περιοχής Ω-ντε-Φρανς, στα βόρεια της Γαλλίας. Συνορεύει προς τα ανατολικά με το νομό Νορ, προς τα νότια με το νομό Σομ και προς τα βορειοδυτικά βρέχεται από τη Μάγχη (από τα σύνορα με το νομό Σομ έως το Καλαί) και από τη Βόρεια θάλασσα (από το Καλαί έως τα σύνορα με το νομό Νορ) σε ακτογραμμή 120 χιλιομέτρων. Η ακτογραμμή αυτή, που ονομάζεται Κοτ ντ'Οπάλ, είναι μία από τις πλουσιότερες στη Γαλλία όσον αφορά την ποικιλομορφία των οικοτόπων ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, καθώς περιλαμβάνει ποικίλα τοπία με παραλίες, αμμόλοφους, έλη, εκβολές, θαλάσσιους γκρεμούς και εσωτερικό περιβάλλον.

Ο νομός περιλαμβάνει το πλησιέστερο προς το Ηνωμένο Βασίλειο γαλλικό έδαφος, το ακρωτήριο Γκρι-Νε που βρίσκεται μόλις 30 χιλιόμετρα από την αγγλική ακτή. 

Διαρρέεται από πολλούς ποταμούς, οι κυριότεροι των οποίων είναι: Ωτί, Κάνς, Τερνουάζ, Λιάν, Σκαρπ, Λυς και Aα.

Στο νομό Πα-ντε-Καλαί υπάρχουν μέσες και μικρότερες πόλεις, οι κυριότερες εκ των οποίων είναι: Καλαί, Βουλώνη, Aράς και Λανς.

## Ιστορία
**Δημιουργία του νομού**

Ο νομός Πα-ντε-Καλαί είναι ένας από τους αρχικά 83 νομούς (σήμερα 101) που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης στις 4 Μαρτίου 1790, για να αντικαταστήσουν τις κομητείες και παλιές επαρχίες. Για να δημιουργήσει αυτό το νομό, το επαναστατικό καθεστώς συνένωσε το Αρτουά (η περιοχή γύρω από τις πόλεις Αράς, Μπετύν, Λανς και Σαιντ-Ομέρ) και τμήμα της παλιάς επαρχίας  Πικαρδίας (η περιοχή γύρω από τη Βουλώνη και το Καλαί), δύο περιοχές που παραμένουν, ακόμη και σήμερα, αρκετά διαφορετικές πολιτισμικά και οικονομικά. 

Έως την 1η Ιανουαρίου 2016, ο νομός Πα-ντε-Καλαί και ο όμορος νομός Νορ  σχημάτιζαν την περιοχή Νορ-Πα-ντε-Καλαί. Έκτοτε, με τέσσερις άλλους νομούς, αποτελεί την περιοχή Ω-ντε-Φρανς.

**Ναπολέων**

Ο Ναπολέων επέλεξε την περιοχή της Βουλώνης για τη στρατολόγηση ανδρών για τη δημιουργία της *Στρατιάς των ακτών του Ωκεανού*, που εξελίχθηκε στη *Μεγάλη Στρατιά,* για να προετοιμάσει απόβαση, που δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ, στην Αγγλία μεταξύ 1803 και 1805. Η πρώτη διανομή της τιμητικής διάκρισης της Λεγεώνας της Τιμής πραγματοποιήθηκε στο στρατόπεδο της Βουλώνης, στις 16 Αυγούστου 1804. Μετά τη νίκη των Συμμάχων στη μάχη του Βατερλώ στις 18 Ιουνίου 1815 όλος ο νομός καταλήφθηκε από βρετανικά στρατεύματα από τον Ιούνιο του 1815 μέχρι τον Νοέμβριο του 1818.

**Α΄Παγκόσμιος Πόλεμος**

Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν ιδιαίτερα σκληρός γι' αυτόν το νομό, που εκείνη την εποχή είχε πληθυσμό περίπου ένα εκατομμύριο ανθρώπους. Καθώς το μέτωπο διέρχονταν λίγα χιλιόμετρα ανατολικά από τη Λανς και το Aράς, στην περιοχή έγιναν πολλές μάχες. Ο ανδρικός πληθυσμός σε μεγάλο βαθμό στρατολογήθηκε ή εργάστηκε στα ορυχεία. Μέρος του πληθυσμού μετατοπίστηκε. Κατά την υπογραφή της εκεχειρίας, ο νομός Πα-ντε-Καλαί ήταν ανάμεσα στους πιο κατεστραμμένους. Πολλές πόλεις, όπως η Λανς, υπέστησαν μεγάλες ζημίες, οι εγκαταστάσεις εξόρυξης καταστράφηκαν και «περισσότερα από διακόσια χωριά δεν υπάρχουν πλέον». Ο νομός ταξινομήθηκε, με έντεκα άλλους, στην κόκκινη ζώνη και έζησε τις φυσικές, ψυχολογικές και περιβαλλοντικές συνέπειες του πολέμου για δεκαετίες.

**Β΄Παγκόσμιος Πόλεμος**

Η ακτογραμμή, κάπως λιγότερο πληγείσα κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, υπέστη μεγάλες καταστροφές στον  Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Τα λιμάνια του Καλαί και της Βουλώνης πολιορκήθηκαν από τους Γερμανούς το Μάιο του 1940, λίγο πριν την επιχείρηση Ντιναμό στη Δουνκέρκη.

Οι Γερμανοί, φοβούμενοι συμμαχική απόβαση στις ακτές του Πα-ντε-Καλαί, κατασκεύασαν μια εκτεταμένη σειρά παράκτιων οχυρωματικών έργων κατά μήκος της ακτής, που αποτελούσαν μέρος του Τείχους του Ατλαντικού, αλλά και εσωτερικά σε αρκετά σημεία. Τον Ιούνιο του 1944 πραγματοποιήθηκαν διάφορες ενέργειες αντιπερισπασμού στις ακτές, για την κάλυψη της απόβαση στη Νορμανδίας.

Οι βομβιστικές επιθέσεις ήταν πολυάριθμες και ορισμένες πόλεις καταστράφηκαν εντελώς. Οι κάτοικοι ζούσαν σε υπόγεια καταφύγια ή έφευγαν μακριά από τις συγκρούσεις. Το Καλαί κηρύχθηκε κατεστραμμένο κατά 73% και η Βουλώνη κατά 85%. Η τελευταία είναι η πόλη της Γαλλίας που βίωσε τον πιο ανηλεή αεροπορικό βομβαρδισμό.

## Διοικητική διαίρεση
μικρογραφία|420x420px|Χάρτης του νομού με τα διοικητικά διαμερίσματα|εναλλ.=

### Διοικητικά Διαμερίσματα
Ο νομός Πα-ντε-Καλαί χωρίζεται σε 7 διοικητικά διαμερίσματα, 39 καντόνια και 890 κοινότητες:

### Κοινότητες
μικρογραφία|490x490εσ|Οι κυριότερες πόλεις του νομού Πα-ντε-Καλαί
Ο νομός Πα-ντε-Καλαί χαρακτηρίζεται από την αντίθεση του εδάφους του, που συνδυάζει μια σημαντική τουριστική και φυσική κληρονομιά με αστικές περιοχές. Είναι ένας από τους πιο πυκνοκατοικημένους νομούς της Γαλλίας, με το ανατολικό άκρο του να φιλοξενεί περισσότερο από το ήμισυ του πληθυσμού. 

Οι κυριότερες κοινότητες του νομού Πα-ντε-Καλαί είναι:

## Οικονομία
Η οικονομία του νομού βασιζόταν από πολύ παλιά στα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα καθώς και στα ορυχεία στην ανθρακοφόρο λεκάνη του Νορ-Πα-ντε-Καλέ κοντά στην πόλη Λανς, όπου η ύπαρξη άνθρακα ανακαλύφθηκε το 1849. Ωστόσο, από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η οικονομία έχει διαφοροποιηθεί.

Το λιμάνι του Καλαί είναι, μαζί με τον ομόλογό του Ντόβερ στην Αγγλία, ένα από τα κύρια λιμάνια επιβατών του κόσμου. Το λιμάνι της Βουλώνης είναι σήμερα το μεγαλύτερο αλιευτικό λιμάνι στη Γαλλία και το πρώτο ευρωπαϊκό κέντρο μεταποίησης θαλασσινών.

Η τουριστική δραστηριότητα είναι σημαντική, ειδικά στην ακτή αλλά και στο εσωτερικό του νομού.

## Σημαία-Έμβλημα

Αρχείο:Unofficial Flag of Pas-De-Calais.svg|Η σημαία του νομού Πα-ντε-Καλαί
Αρχείο:Pas de Calais Arms.svg|Το έμβλημα


## Κλίμα
Το κλίμα του νομού Πα-ντε-Καλαί είναι ωκεάνιο. Οι ημερήσιες διακυμάνσεις της θερμοκρασίας είναι χαμηλές, οι χειμώνες είναι ήπιοι, τα καλοκαίρια δροσίζονται χάρη στη θαλασσινή αύρα και οι βροχοπτώσεις είναι κανονικές. Υπάρχουν κλιματικές αντιθέσεις στο νομό: ο ωκεάνιος χαρακτήρας είναι πιο έντονος στην ακτή από ό,τι στο εσωτερικό. Η μέση ετήσια θερμοκρασία είναι περίπου 11 ° C σε όλο το νομό.

Σταθμός μέτρησης: Βουλώνη, λιμάνι, 73 μέτρα υψόμετρο

## Τουρισμός
Η Κοτ ντ'Οπάλ, όπως ονομάζεται όλη η ακτογραμμή, μήκους 120 χιλιομέτρων, είναι ο κύριος τουριστικός προορισμός του νομού, με μεγάλες παραλίες, παραθαλάσσια θέρετρα, φυσικά αξιοθέατα όπως κόλπους, αμμόλοφους, ακρωτήρια, θαλάσσιους γκρεμούς, αρχαιολογικά μνημεία κ.α.,  και το Εθνικό θαλάσσιο κέντρο Ναυσικά στη Βουλώνη, που θεωρείται «το μεγαλύτερο ενυδρείο της Ευρώπης» και ένα από τα πιο επισκέψιμα αξιοθέατα στη βόρεια Γαλλία.

Σε όλο το νομό υπάρχουν πολλά ιστορικά μνημεία: εκκλησίες, καθεδρικοί ναοί και βασιλικές, κάστρα, οχυρωμένες πόλεις, φρούρια και ακροπόλεις, δημαρχεία  και πλατείες. Τυπικά της βόρειας Γαλλίας και του Βελγίου, τα καμπαναριά των πόλεων Αράς, Καλαί, Βουλώνης, Μπετύν κ.α. αναφέρονται ως Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς από την UNESCO από το 2005 .

Τα μνημεία και οι τόποι μνήμης των δύο παγκόσμιων πόλεμων ελκύουν επίσης πολλούς επισκέπτες. 

Ο βιομηχανικός τουρισμός αναπτύσσεται γύρω από την πρώην περιοχή εξόρυξης στην πόλη Αρκ.

## Γκαλερί

Αρχείο:Bouchot baie de Wissant P1030356.JPG|Καλλιέργεια μυδιών στη Βισάν
Αρχείο:Cape Gris Nez, France.JPG|Ακρωτήριο Γκρι-Νε
Αρχείο:Cap Blanc-Nez Cliff 800x617.jpg|Ακρωτήριο Μπλαν-Νε
Αρχείο:Boulogne vue generale phare beffroi mer.jpg|Η Βουλώνη
Αρχείο:Nausicaa boulognesurmer.jpg|Ναυσικά
Αρχείο:Le Touquet-Paris-Plage - Dunes au nord de la plage (2).JPG|Λε Τουκέ
Αρχείο:Arras GdPlace27 JPM.jpg|Αράς-Η μεγάλη πλατεία
Αρχείο:Lorette13.JPG|Νοτρ Νταμ ντε Λορέτ, κοιμητήριο πεσόντων Α΄Παγκοσμίου πολέμου
Αρχείο:La Liberté guidant le peuple - Eugène Delacroix - Musée du Louvre Peintures RF 129 - après restauration 2024.jpg|Η Ελευθερία οδηγεί το λαό εκτίθεται στο Λούβρο-Λανς από το 2012
Αρχείο:Blockhaus Eperlecques.jpg|Γερμανικό οχυρωματικό έργο στο Επερλέκ
Αρχείο:Audinghen Batterie Todt.jpg|Γερμανικό πυροβολείο στο ακρωτήριο Καπ-Γκρι
Αρχείο:Arras cathedral.jpg|Καθεδρικός ναός της Αράς
Αρχείο:Vimy Memorial - German trenches, mortar emplacement.jpg|Χαρακώματα του Α΄παγκόσμιου πολέμου στο Βιμί
Αρχείο:Lens Grands Bureaux de la Compagnie des mines.jpg|Το Πανεπιστήμιο του Αρτουά στη Λανς στεγάζεται στις εγκαταστάσεις της παλιάς Εταιρείας ανθρακορυχείων
Αρχείο:Bonnettes03.jpg|Το κρόμλεχ Les Bonnettes, προϊστορικό μνημείο στην κοινότητα Σαϊγί-αν-Οστερβάν


## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* A whole wiki about the Pas-de-Calais (γαλλικά)
* Η επίσημη σελίδα του νομού (γαλλικά)


Κατηγορία:Νομοί των Ω-ντε-Φρανς
Κατηγορία:Νομοί της Γαλλίας