Σουζάνα Γιορκ

Η **Σουζάνα Γιολάντ Φλέτσερ** (αγγλικά: *Susannah Yolande Fletcher*, 9 Ιανουαρίου 1939 – 15 Ιανουαρίου 2011), περισσότερο γνωστή υπό το καλλιτεχνικό ψευδώνυμό της ως **Σουζάνα Γιορκ** (αγγλικά: *Susannah York*), ήταν Αγγλίδα ηθοποιός. Οι εμφανίσεις της σε διάφορες ταινίες της δεκαετίας του 1960, όπως *[[Τομ Τζόουνς (ταινία)|Τομ Τζόουνς]]* (1963) και *[[Σκοτώνουν τ' άλογα όταν γεράσουν]]* (1969), αποτέλεσαν τη βάση της διεθνούς φήμης της. Ένας επικήδειος στην εφημερίδα *[[The Telegraph]]* τη χαρακτήριζε ως «μια πραγματική ηθοποιό εξαιρετικής συναισθηματικής εμβέλειας».

Οι πρώτες ταινίες της Γιορκ ήταν *Καλοκαίρι Γκρίνγκιτζ* (1961) και *Φρόιντ, το κρυφό πάθος* (1962). Έλαβε υποψηφιότητα για Όσκαρ Β΄ Γυναικείου Ρόλου για την ταινία *Σκοτώνουν τ' άλογα όταν γεράσουν.* Κέρδισε επίσης Βραβείο Γυναικείου ρόλου Φεστιβάλ Καννών το 1972 για την ερμηνεία της στην ταινία *Εφιάλτες*. Άλλες κινηματογραφικές της εμφανίσεις ήταν στα *Στις άμμους του Καλαχάρι* (1965), *Ένας άνθρωπος για όλες τις εποχές* (1966), *3 γυναίκες με δικό τους έρωτα* (1968), *Η μάχη της Αγγλίας* (1969), *Τζέιν Έιρ* (1970), *Η γυναίκα και ο Διάβολος* (1972), *Χρυσάφι και αίμα* (1974), *Οι δούλες* (1975), *Για την τιμή μιας γυναίκας* (1975), *Eliza Fraser* (1976), *Η κραυγή που σκοτώνει* (1978), *Σιωπηλός δολοφόνος* (1978) και *[[Σούπερμαν (ταινία, 1978)|Σούπερμαν]]* (1978). Έλαβε το αριστείο του Τάγματος των Τεχνών και των Γραμμάτων το 1991.

## Νεανικά χρόνια
Η Γιορκ γεννήθηκε στο Τσέλσι του Λονδίνου το 1939. Ήταν η μικρότερη κόρη του Σάιμον Ουίλιαμ Πιλ Βίκερς Φλέτσερ (1910–2002), τραπεζίτη και μεγιστάνα του χάλυβα, και της πρώτης του συζύγου, Τζόαν Νίτα Μαίρη Μπάουρινγκ. Παντρεύτηκαν το 1935 και χώρισαν πριν από το 1943. Παππούς της από την πλευρά της μητέρας της ήταν ο Γουόλτερ Άντριου Μπάουρινγκ, Ιππότης του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, Βρετανός διπλωμάτης που υπηρέτησε ως ύπατος αρμοστής της Δομινίκας (1933–1935). Ήταν δισέγγονη του πολιτικού οικονομολόγου σερ Τζον Μπάουρινγκ. Η Γιορκ είχε μια μεγαλύτερη αδερφή, καθώς και έναν ετεροθαλή αδερφό, τον Γιουτζίν Χαβιέ Τσαρλς Ουίλιαμ Πιλ Φκλέτσερ, από τον δεύτερο γάμο του πατέρα της. 

Στις αρχές του 1943, η μητέρα του Γιορκ παντρεύτηκε έναν Σκωτσέζο επιχειρηματία, τον Άνταμ Μ. Χάμιλτον, και μετακόμισε με την κόρη της στη Σκωτία. Σε ηλικία 11 ετών, η Γιορκ έγινε δεκτή στο Marr College στο Τρουν. Αργότερα, έγινε δεκτή ως οικότροφος στο Wispers School στο Μίντχερστ του Σάσεξ. Στα 13 της, ουσιαστικά αποβλήθηκε από το Wispers αφού παραδέχτηκε ότι κολύμπησε γυμνή μετά τα μεσάνυχτα στην πισίνα του σχολείου και μεταφέρθηκε στο East Haddon Hall στο Νορθχάμπτονσιρ.

Ενθουσιασμένη με τις εμπειρίες της από την υποκριτική στο σχολείο (είχε παίξει τη μία άσχημη αδερφή στη *[[Σταχτοπούτα]]* σε ηλικία εννέα ετών), η Γιορκ αποφάσισε αρχικά να κάνει αίτηση στο Κολέγιο Δραματικής Τέχνης της Γλασκώβης, αλλά όταν η μητέρα της χώρισε από τον πατριό της και μετακόμισαν στο Λονδίνο, πέρασε από ακρόαση για τη Βασιλική Ακαδημία Δραματικής Τέχνης, όπου οι συμμαθητές της ήταν οι Πήτερ Ο' Τουλ, Άλμπερτ Φίνεϊ και ο μελλοντικός μάνατζερ των Beatles Μπράιαν Επστάιν. Αποφοίτησε το 1958.

## Σταδιοδρομία

### Κινηματογράφος
[μικρογραφία| Η Γιορκ με τον [Μοντγκόμερι Κλιφτ στην ταινία *Φρόιντ, το κρυφό πάθος*, 1962|260x260εσ]]
Η κινηματογραφική της καριέρα ξεκίνησε με την ταινία *Οι αντίπαλοι* (1960), συμπρωταγωνιστώντας με τους Άλεκ Γκίνες και Τζον Μιλς. Το 1961, έπαιξε τον πρωταγωνιστικό ρόλο στο *The Greengage Summer*, όπου συμπρωταγωνιστούσε ο Κένεθ Μορ και η Ντανιέλ Νταριέ. Το 1962 έπαιξε στο *Φρόιντ, το κρυφό πάθος* με τον Μοντγκόμερι Κλιφτ στον φερώνυμο ρόλο.

Η Γιορκ υοδύθηκε τη Σόφι Γουέστερν δίπλα στον Άλμπερτ Φίνεϊ στο βραβευμένο με Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας *[[Τομ Τζόουνς (ταινία)|Τομ Τζόουνς]]* (1963). Είχε απορρίψει τον ρόλο τρεις φορές και συμφώνησε να συμμετάσχει μόνο επειδή ένιωθε ένοχη που μαγείρεψε ένα καταστροφικό γεύμα στον σκηνοθέτη Τόνι Ρίτσαρντσον, ο οποίος ήταν αποφασισμένος να μη δεχτεί την άρνησή της. Εμφανίστηκε επίσης στα *Η έβδομη αυγή* (1964) με τον Γουίλιαμ Χόλντεν, *Ο χαρτοπαίκτης και η μίνι φούστα* (1966), *[[Ένας άνθρωπος για όλες τις εποχές]]* (1966), *3 γυναίκες με δικό τους έρωτα* (1968) και *Η μάχη της Αγγλίας* (1969). Το 1970 συμπρωταγωνίστησε με τον Τζορτζ Σ. Σκοτ παίζοντας τον φερώνυμο ρόλο σε μια αμερικανική τηλεταινία με τίτλο *Τζέιν Έιρ* και έπαιξε στο πλευρό του Πίτερ Ο' Τουλ στο *Ο αμαρτωλός*.

Η Γιορκ ήταν υποψήφια για Όσκαρ Β΄ Γυναικείου Ρόλου για το *[[Σκοτώνουν τ' άλογα όταν γεράσουν]]* (1969). Σνόμπαρε την Ακαδημία όταν, σε σχέση με την υποψηφιότητά της, δήλωσε ότι την προσβάλλει να είναι υποψήφια χωρίς να της έχει ζητηθεί. Εκτιμήθηκε ιδιαίτερα για την ερμηνεία της, αν και είπε «Δεν έχω σε μεγάλη εκτίμηση την ταινία ούτε τον εαυτό μου σε αυτήν». Παρευρέθηκε στην τελετή αλλά έχασε από την Γκόλντι Χον για τον ρόλο της στο *[[Το αγκάθι (ταινία)|Αγκάθι]]*.

Το 1972 κέρδισε το Βραβείο Γυναικείου ρόλου Φεστιβάλ Καννών για την ερμηνεία της στο *Images*. Έπαιξε τη μητέρα του Σούπερμαν Λάρα στο *[[Σούπερμαν (ταινία, 1978)|Σούπερμαν]]* (1978) και τις συνέχειές του, *[[Σούπερμαν 2]]* (1980) και *[[Σούπερμαν 4: Η Αναζήτηση για την Ειρήνη|Σούπερμαν 4: Η αναζήτηση για την ειρήνη]]* (1987). Η Γιορκ έκανε πολλές εμφανίσεις σε βρετανικές τηλεοπτικές σειρές, όπως *Prince Regent* (1979) και *We'll Meet Again* (1982).

Το 1984, η Γιορκ πρωταγωνίστησε στα *Χριστουγεννιάτικα κάλαντα* (1984), μια ταινία βασισμένη στο μυθιστόρημα του Καρόλου Ντίκενς. Συμπρωταγωνίστησε με τους Τζορτζ Σι Σκοτ, Ντέιβιντ Γουόρνερ, Φρανκ Φίνλεϊ, Άντζελα Πλέζανς και Άντονι Γουόλτερς.

Το 1992, ήταν μέλος της κριτικής επιτροπής στο 42ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου.Το 1997, η Γιορκ πρωταγωνίστησε ως Ολίβια στη βρετανική κωμωδία *Loop* μαζί με τον Άντι Σέρκις. Το 2003, η Γιορκ είχε έναν επαναλαμβανόμενο ρόλο ως διευθύντρια νοσοκομείου στην τηλεοπτική δραματική σειρά του BBC One *Holby City*.

### Θέατρο
Το 1978, η Γιορκ εμφανίστηκε στο New End Theatre του Λονδίνου στο *The Singular Life of Albert Nobbs*. Την επόμενη χρονιά, εμφανίστηκε στο Παρίσι, παίζοντας στα γαλλικά στο έργο του Χένρι Τζέιμς *Appearances*.

Στη δεκαετία του 1980, η Γιορκ έπαιξε στο *For No Good Reason*, μια προσαρμογή του διηγήματος του Τζορτζ Μουρ. Από το 1984 μέχρι το 1992 έκανε διεθνή περιοδεία παρουσιάζοντας τον μονόλογο *Η Ανθρώπινη φωνή* του Ζαν Κοκτώ. Το 1986-87, πρωταγωνίστησε ως Μαίρη στο *The Women* στο θέατρο Ολντ Βικ. Σημαντικό έργο της είναι ο θεατρικός μονόλογος *The Loves of Shakespeare’s Women* (*Αγάπες Γυναικών στον Σαίξπηρ*), αφιερωμένος στις ηρωίδες των έργων του Σαίξπηρ, το οποίο το 2001 έκανε αίσθηση στο Φεστιβάλ του Εδιμβούργου και τα επόμενα χρόνια παίχτηκε σε θέατρα και σκηνές του Λονδίνου, της Νέας Υόρκης, στο Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου κ.α.Το 2007, εμφανίστηκε στην περιοδεία στο Ηνωμένο Βασίλειο με το *The Wings of the Dove*. Το 2008, έπαιξε τον ρόλο της Νέλι σε μια προσαρμογή του *[[Ανεμοδαρμένα Ύψη]]*. 

Η τελευταία θεατρική παράσταση της Γιορκ ήταν στο *Quartet* του Ρόναλντ Χάργουντ, τον Αύγουστο του 2010.

### Συγγραφή και προσωπικές εμφανίσεις
Στη δεκαετία του 1970, η Γιορκ έγραψε δύο παιδικά μυθιστορήματα φαντασίας, τα *In Search of Unicorns* (1973, επανέκδοση 1984) και *το Lark's Castle* (1976, επανέκδοση 1986).

Ήταν γκεστ σταρ, μαζί με τον Ντέιβιντ Πάτναμ στο ντοκιμαντέρ του BBC Radio 4 *I Had The Misery Thursday*, ένα αφιέρωμα στον κινηματογραφικό ηθοποιό Μοντγκόμερι Κλιφτ, το οποίο προβλήθηκε το 1986, στην 20ή επέτειο από τον θάνατο του Κλιφτ. Η Γιορκ είχε συμπρωταγωνιστήσει μαζί του στο *Φρόιντ, το κρυφό πάθος*, μια κινηματογραφική βιογραφία του ψυχαναλυτή του 1962 από τον Τζον Χιούστον.

## Προσωπική ζωή
Το 1959, η Γιορκ παντρεύτηκε τον Μάικλ Γουέλς, με τον οποίο απέκτησε δύο παιδιά: τη Σάσα (1972 - ) και τον Ορλάντο (1973 - ). Χώρισαν το 1976. Στην τηλεταινία του 1984 *Χριστουγεννιάτικα κάλαντα*, συμπρωταγωνιστούσαν μαζί της και τα δύο της παιδιά. Το πρώτο εγγόνι της Γιορκ από τον Ορλάντο γεννήθηκε το 2007.

Πολιτικά, η Γιορκ ήταν αριστερή και υποστήριξε δημόσια τον Μορντεχάι Βανούνου, τον Ισραηλινό αντιφρονούντα που αποκάλυψε το πρόγραμμα πυρηνικών όπλων του Ισραήλ. Κατά την ερμηνεία της στο *The Loves of Shakespeare's Women* στο Τελ Αβίβ τον Ιούνιο του 2007, η York αφιέρωσε την παράσταση στον Βανούνου, προκαλώντας επευφημίες και ειρωνεία από το κοινό.

## Θάνατος
Έχοντας διαγνωστεί με καρκίνο στα τέλη του 2010, η Γιορκ αρνήθηκε τη χημειοθεραπεία και τήρησε τη συμβατική της υποχρέωση να εμφανιστεί στο *Quartet* του Ρόναλντ Χάργουντ.  Πέθανε στο Royal Marsden Hospital στο Λονδίνο από πολλαπλό μυέλωμα στις 15 Ιανουαρίου 2011, έξι ημέρες μετά τα 72α γενέθλιά της. 

## Φιλμογραφία

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* 
* 

Κατηγορία:Αξιωματικοί των Τεχνών και των Γραμμάτων
Κατηγορία:Αγγλίδες ηθοποιοί τηλεόρασης
Κατηγορία:Αγγλίδες ηθοποιοί θεάτρου
Κατηγορία:Αγγλίδες ηθοποιοί κινηματογράφου
Κατηγορία:Απόφοιτοι της Βασιλικής Ακαδημίας Δραματικής Τέχνης
Κατηγορία:Βραβευμένες με BAFTA B' Γυναικείου Ρόλου