Πριόνια Γρεβενών

Τα **Πριόνια** (Αρομανικά: *Bozovo*) είναι χωριό του δήμου Γρεβενών στην Ελλάδα. Πριν από την εισαγωγή του σχεδίου Καλλικράτης, ήταν μέρος του Δήμου Γόργιανης. Η απογραφή του 2011 κατέγραψε 64 κατοίκους. Τα Πριόνια είναι οικισμός της κοινότητας της Καλλιθέας.

## Ιστορικά στοιχεία
### Αλεξανδρινοί Χρόνοι
Το χωριό επί Βασιλέως της Μακεδονίας Μεγάλου Αλεξάνδρου ονομαζόταν *Καλπούς* και ανήκε διοικητικά στην επαρχεία Ελημίας. Ήταν κτισμένο στην περιοχή του Αγίου Νικολάου και Παναγίας, έφθανε μέχρι την περιοχή του Καταφυγίου ή Πέτρα.

### Βυζαντινοί Χρόνοι
Το Καλπούς κατά του Βυζαντινούς χρόνους αριθμούσε περίπου χίλια σπίτια όπως μαρτυρούν τα ερείπια που υπάρχουν μέχρι σήμερα. Η γεωγραφική του θέση βοήθησε στην ανάπτυξη του εμπορίου και στο αποκορύφωμα του χριστιανισμού απαριθμούσε τουλάχιστον δώδεκα εκκλησίες από τις οποίες κάποιες σώζονται μέχρι και σήμερα:
* Αγίας Τριάδος (νέα κατασκευή στην περιοχή της Καλλιθέας)
* Προφήτη Ηλία (Αναστηλωμένος Ναός)
* Κοιμήσεως της Θεοτόκου (Αναστηλωμένος Ναός)
* Άγιου Αθανασίου (Πολιούχος του οικισμού Πριόνια) ξαναχτίστηκε το 1710 και διατηρείτε έως σήμερα σε άριστη κατάσταση.

Με την άλωση της Πόλης, το Καλπούς περιήλθε στην κατοχή των Τούρκων και οι κάτοικοι του διασκορπίστηκαν στις γύρω περιοχές και μερικοί από αυτούς εγκατασταθήκαν περί το 1710 στη θέση που σήμερα είναι κτισμένο το χωριό Πριόνια.
μικρογραφία|Ο χείμαρρος Αρκουδόρεμα

## Ιστορική διαδρομή
Η ιστορική παρουσία του οικισμού ανάγεται στην ελληνιστική εποχή, όπου φέρεται να υπήρχε ένας οικισμός με την ονομασία «Καλπούς». Κατά τη βυζαντινή περίοδο, η περιοχή γνώρισε μεγάλη ακμή, με αναφορές για πάνω από 1.000 κατοικίες και τουλάχιστον δώδεκα εκκλησίες. Από αυτές, τέσσερις σώζονται ακόμη: η Αγία Τριάδα, ο Προφήτης Ηλίας, η Κοίμηση της Θεοτόκου και ο Άγιος Αθανάσιος.

Μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης, η περιοχή εγκαταλείφθηκε, αλλά γύρω στο 1710 ιδρύθηκε ξανά ο σημερινός οικισμός. Ο κεντρικός ναός του Αγίου Αθανασίου, χτισμένος εκείνη την περίοδο, αποτελεί μέχρι σήμερα σημείο αναφοράς.

## Δημογραφική εξέλιξη
Η δημογραφική εξέλιξη του οικισμού κατά τις τελευταίες δεκαετίες είναι η εξής:

## Ονομασία και εθνολογική σύνθεση
Κατά την Οθωμανική περίοδο και έως το 1928, ο οικισμός ήταν γνωστός ως *Μποζόβο*. Η ονομασία «Πριόνια» προέκυψε αργότερα, αποδίδοντας με ακρίβεια την κύρια δραστηριότητα των κατοίκων: την υλοτομία, δηλαδή την κοπή και την κατεργασία ξυλείας. Η παρουσία πυκνών δασών και η αξιοποίηση των φυσικών πόρων οδήγησαν στην ανάπτυξη πριονιστηρίων και στην εμπορία ξύλου, επάγγελμα διαδεδομένο στην περιοχή.

Οι κάτοικοι κατάγονταν κυρίως από Αρομάνους (Βλάχους) και Ηπειρώτες, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στην περιοχή σταδιακά από τον 17ο έως τον 19ο αιώνα, κατά κύριο λόγο αναζητώντας ασφαλέστερες περιοχές και νέες βοσκήσιμες εκτάσεις λόγω αναστατώσεων και πολέμων στις πατρίδες τους. Οι Αρομάνοι της Πίνδου, όπως και στα Πριόνια, ακολουθούσαν έναν ημινομαδικό τρόπο ζωής, μετακινούμενοι εποχικά με τα κοπάδια τους, και ασχολούνταν με την κτηνοτροφία, την κατεργασία και εμπορία ξυλείας, την παραγωγή γαλακτοκομικών, αλλά και το εμπόριο, συχνά δημιουργώντας δίκτυα με άλλα βλαχοχώρια.

Η συμβολή τους στην οικονομική ζωή της περιοχής ήταν καθοριστική, καθώς ανέπτυξαν τεχνικές ξυλείας και δημιούργησαν πριονιστήρια ή υλοτομικές μονάδες μικρής κλίμακας, αξιοποιώντας το φυσικό δασικό πλούτο της Πίνδου. Επιπλέον, διατήρησαν έντονο πολιτιστικό στοιχείο, με δική τους μουσική, γλωσσικές ιδιαιτερότητες και έθιμα που επιβιώνουν έως σήμερα, ιδιαίτερα μέσα από τοπικές γιορτές και μαρτυρίες ηλικιωμένων. Αν και η βλάχικη (αρομανική) γλώσσα έχει υποχωρήσει τις τελευταίες δεκαετίες, παραμένει ζωντανή σε τοπωνύμια, παροιμίες, λαϊκά τραγούδια και ορισμένες καθημερινές φράσεις.

## Περιβάλλον και φυσικά αξιοθέατα
μικρογραφία|Η πρώτη από τις αλπικές λίμνες (Άνω λίμνη Φλέγγα)
Τα Πριόνια βρίσκονται σε άμεση επαφή με τον Εθνικό Δρυμό Πίνδου (Βάλια Κάλντα), έναν από τους σημαντικότερους και πιο παρθένους οικολογικούς θύλακες της Ελλάδας, που έχει ανακηρυχθεί περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλλους και περιλαμβάνεται στο δίκτυο Natura 2000. Σε πολύ μικρή απόσταση από το χωριό ξεκινούν δασικοί δρόμοι και σηματοδοτημένα μονοπάτια που οδηγούν σε περιοχές εξαιρετικού ενδιαφέροντος, όπως οι αλπικές λίμνες Φλέγγα, οι δασώδεις τοποθεσίες «Μπάλτσες», το ρέμα «Αρκουδόρεμα»,  καθώς και σε πέτρινα παραδοσιακά κρεμαστά γεφύρια που ενώνουν ρεματιές και χαράδρες. Το φυσικό τοπίο περιβάλλεται από πυκνά δάση μαυρόπευκου, ρόμπολου και οξιάς, ενώ φιλοξενεί πλούσια πανίδα, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζουν η καφέ αρκούδα, ο λύκος, ο αγριόγατος, αλλά και σπάνια αρπακτικά πτηνά όπως ο χρυσαετός και ο φιδαετός. Η περιοχή προσφέρεται για πεζοπορικές διαδρομές, παρατήρηση άγριας ζωής, φωτογράφηση τοπίων και φυσιολατρικές εξερευνήσεις, καθιστώντας τα Πριόνια ιδανικό ορμητήριο για εξερεύνηση του βόρειου πυρήνα της Πίνδου.

## Πολιτιστικές και τουριστικές δραστηριότητες
Τα τελευταία χρόνια, προωθούνται ήπιες μορφές τουρισμού, με έμφαση στον οικοτουρισμό και την πεζοπορία, όπως η διοργάνωση του «Karpenos Trail», ενός ορεινού αγώνα μονοπατιού.

## Πηγές
# Ιστολόγιο Πριονίων Γρεβενών: 
# "Bozovo και οι Βλάχοι της Πίνδου", τοπική προφορική παράδοση και μαρτυρίες (αναφορές από prionia.gr)
# Δήμος Γρεβενών – Περιφερειακή Ενότητα Γρεβενών: 
# Ιστορικά στοιχεία βλαχοχωρίων Πίνδου: Έκδοση ΕΜΠ, Ινστιτούτο Λαογραφικών Ερευνών (μελέτες για Περιβόλι, Σαμαρίνα, Αβδέλλα)
# Ιστορική και λαογραφική μελέτη: Ν. Μέρτζος, "Οι Βλάχοι της Πίνδου" (ISBN: 978-960-14-1531-3)
# Μετονομασίες οικισμών – Υπουργείο Εσωτερικών: 

## Παραπομπές


Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Γρεβενών