Ταπενταδόλη

Η **ταπενταδόλη**, που πωλείται με τις εμπορικές ονομασίες **Nucynta** και **Palexia**, μεταξύ άλλων, είναι συνθετικό οπιοειδές αναλγητικό με διπλό τρόπο δράσης, ως ένας εξαιρετικά επιλεκτικός πλήρης αγωνιστής του υποδοχέα μ-οπιοειδών και ως αναστολέας επαναπρόσληψης νορεπινεφρίνης (NRI). Η ταπενταδόλη χρησιμοποιείται ιατρικά για τη θεραπεία μέτριου έως σοβαρού πόνου. Είναι εξαιρετικά εθιστική και είναι ένα φάρμακο του οποίου γίνεται κατάχρηση συχνά.

Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν ευφορία, δυσκοιλιότητα, ναυτία, έμετο, πονοκεφάλους, απώλεια όρεξης, υπνηλία, ζάλη, κνησμό, ξηροστομία και εφίδρωση. Σοβαρές παρενέργειες μπορεί να περιλαμβάνουν εθισμό και εξάρτηση, κατάχρηση ουσιών, αναπνευστική καταστολή και αυξημένο κίνδυνο συνδρόμου σεροτονίνης. Ο συνδυασμός ταπενταδόλης με ορισμένες ουσίες, συμπεριλαμβανομένων σεροτονινεργικών φαρμάκων ή άλλων κατασταλτικών του κεντρικού νευρικού συστήματος όπως το αλκοόλ, η κάνναβη, οι βενζοδιαζεπίνες και άλλα οπιοειδή, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο συνδρόμου σεροτονίνης, καταστολής, αναπνευστικής καταστολής και θανάτου.

Η αναλγησία αρχίζει εντός 32 λεπτών από την από του στόματος χορήγηση και διαρκεί 4-6 ώρες. Η ταπενταδόλη λαμβάνεται από το στόμα και διατίθεται σε σκευάσματα άμεσης και ελεγχόμενης αποδέσμευσης. Ο συνδυασμένος μηχανισμός δράσης της ταπενταδόλης συχνά συγκρίνεται με αυτόν της τραμαδόλης. Σε αντίθεση με την τραμαδόλη, η ταπενταδόλη δεν μεταβολίζεται από τα ένζυμα του κυτοχρώματος P450, αλλά μέσω γλυκουρονιδίωσης. Λόγω αυτού, η ταπενταδόλη έχει λιγότερες αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα και λιγότερες παρενέργειες σε σύγκριση με την τραμαδόλη.

Όπως και η τραμαδόλη, η ταπενταδόλη επηρεάζει τόσο το σύστημα οπιοειδών όσο και το σύστημα νορεπινεφρίνης για την ανακούφιση από τον πόνο. Σε αντίθεση με την τραμαδόλη, έχει μόνο ασθενείς επιδράσεις στην επαναπρόσληψη της σεροτονίνης και είναι ένα σημαντικά πιο ισχυρό οπιοειδές χωρίς γνωστούς ενεργούς μεταβολίτες. Η ισχύς της ταπενταδόλης είναι κάπου μεταξύ αυτής της τραμαδόλης και της μορφίνης, με αναλγητική αποτελεσματικότητα συγκρίσιμη με αυτή της οξυκωδόνης παρά τη χαμηλότερη συχνότητα εμφάνισης παρενεργειών. Το CDC εκτιμά ότι 50mg ταπενταδόλης ισούται με 10mg από του στόματος οξυκωδόνης όσον αφορά την ενεργοποίηση των υποδοχέων οπιοειδών.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, η Grünenthal ανέπτυξε την ταπενταδόλη για να βελτιώσει την τραμαδόλη, την οποία είχαν δημιουργήσει το 1962. Στόχος τους ήταν να σχεδιάσουν ένα μόριο που ελαχιστοποιούσε τη δραστηριότητα της σεροτονίνης, ενεργοποιούσε έντονα τον υποδοχέα μ-οπιοειδών, ανέστειλε την επαναπρόσληψη νορεπινεφρίνης και λειτουργούσε χωρίς μεταβολική ενεργοποίηση. Το αποτέλεσμα ήταν η ταπενταδόλη. Λόγω του υψηλού κινδύνου εθισμού, κατάχρησης ουσιών και εξάρτησης, η ταπενταδόλη είναι ελεγχόμενη ουσία του Πίνακα II στις Ηνωμένες Πολιτείες, ελεγχόμενο φάρμακο του Πίνακα 8 στην Αυστραλία και ελεγχόμενη ουσία Κατηγορίας Α στο Ηνωμένο Βασίλειο.

## Ιατρική χρήση
Η ταπενταδόλη χρησιμοποιείται για τη θεραπεία μέτριου έως σοβαρού πόνου τόσο για οξύ (μετά από π.χ. τραυματισμό ή χειρουργική επέμβαση) όσο και για χρόνιο μυοσκελετικό πόνο. Ενδείκνυται επίσης ειδικά για τον έλεγχο του πόνου της διαβητικής νευροπάθειας όταν απαιτείται φαρμακευτική αγωγή με οπιοειδή όλο το 24ωρο.

Τα σκευάσματα παρατεταμένης αποδέσμευσης ταπενταδόλης δεν ενδείκνυνται για χρήση στη διαχείριση του οξέος πόνου και, αντίθετα, ενδείκνυνται μόνο για την ανακούφιση από σοβαρό, εξουθενωτικό πόνο, ο οποίος είναι μακροχρόνιος στη φύση του και δεν μπορεί να ελεγχθεί με άλλα φαρμακολογικά μέσα.

Η ταπενταδόλη ανήκει στην κατηγορία Γ κατά την εγκυμοσύνη. Δεν υπάρχουν επαρκείς και καλά ελεγχόμενες μελέτες για την ταπενταδόλη σε έγκυες γυναίκες και η ταπενταδόλη δεν συνιστάται για χρήση σε γυναίκες κατά τη διάρκεια και αμέσως πριν από τον τοκετό.

Δεν υπάρχουν επαρκείς και καλά ελεγχόμενες μελέτες για την ταπενταδόλη σε παιδιά.

## Αντενδείξεις
Η ταπενταδόλη αντενδείκνυται σε άτομα με επιληψία ή που είναι επιρρεπή σε επιληπτικές κρίσεις. Αυξάνει την ενδοκρανιακή πίεση, επομένως δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σε άτομα με κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, όγκους στον εγκέφαλο ή άλλες παθήσεις που αυξάνουν την ενδοκρανιακή πίεση. Αυξάνει τον κίνδυνο αναπνευστικής καταστολής, επομένως δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σε άτομα με άσθμα.

Όπως άλλοι αγωνιστές μ-οπιοειδών, η ταπενταδόλη μπορεί να προκαλέσει σπασμούς του σφιγκτήρα του Όντι και ως εκ τούτου δεν συνιστάται η χρήση της σε ασθενείς με νόσο των χοληφόρων οδών, όπως οξεία και χρόνια παγκρεατίτιδα. Άτομα που είναι ταχείς ή υπερταχείς μεταβολιστές των ενζύμων CYP2C9, CYP2C19 και CYP2D6 ενδέχεται να μην ανταποκριθούν επαρκώς στη θεραπεία με ταπενταδόλη. Λόγω της μειωμένης κάθαρσης, η ταπενταδόλη πρέπει να χορηγείται με προσοχή σε άτομα με μέτρια ηπατική νόσο και καθόλου σε άτομα με σοβαρή ηπατική νόσο.

## Ανεπιθύμητες ενέργειες
Οι πιο συχνά αναφερόμενες παρενέργειες της θεραπείας με ταπενταδόλη είναι η δυσκοιλιότητα, η ναυτία, ο έμετος, οι πονοκέφαλοι, η απώλεια όρεξης, η υπνηλία, η ζάλη, ο κνησμός, η ξηροστομία και η εφίδρωση. Έχει επίσης παρατηρηθεί ότι η ταπενταδόλη προκαλεί αισθήματα χαλάρωσης και ευφορίας, και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές παρενέργειες όπως αναπνευστική καταστολή, σύνδρομο σεροτονίνης, εθισμό και εξάρτηση.

Αρκετές μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι η ταπενταδόλη προκαλεί λιγότερη δυσκοιλιότητα και ναυτία σε σύγκριση με την οξυκωδόνη. Έχει παρατηρηθεί ότι λόγω αυτού, η συμμόρφωση με τη θεραπεία μπορεί να βελτιωθεί, με λιγότερους ανθρώπους να διακόπτουν την ταπενταδόλη (σε σύγκριση με την οξυκωδόνη).

Έχει αποδειχθεί ότι η ταπενταδόλη μειώνει τον ουδό των επιληπτικών κρίσεων σε ασθενείς. Η ταπενταδόλη πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή σε ασθενείς με ιστορικό επιληπτικών κρίσεων και σε ασθενείς που λαμβάνουν επίσης ένα ή περισσότερα άλλα φάρμακα τα οποία έχουν επίσης αποδειχθεί ότι μειώνουν το όριο των επιληπτικών κρίσεων. Ασθενείς υψηλού κινδύνου περιλαμβάνουν όσους χρησιμοποιούν άλλα σεροτινεργικά και αδρενεργικά φάρμακα, καθώς και ασθενείς με κρανιοεγκεφαλικό τραύμα, μεταβολικές διαταραχές και όσους βρίσκονται σε στέρηση αλκοόλ ή/και ναρκωτικών.

Έχει αποδειχθεί ότι η ταπενταδόλη μπορεί να προκαλέσει υπόταση (χαμηλή αρτηριακή πίεση) και θα πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή σε ασθενείς με χαμηλή αρτηριακή πίεση και σε ασθενείς που λαμβάνουν ένα ή περισσότερα άλλα φάρμακα τα οποία είναι επίσης γνωστό ότι μειώνουν την αρτηριακή πίεση.

### Εθισμός και κατάχρηση
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έκρινε ότι υπήρχαν ελάχιστα στοιχεία για να κριθεί η πιθανότητα κατάχρησης της ταπενταδόλης όταν άρχισε να κυκλοφορεί. Αν και οι πρώτες προκλινικές δοκιμές σε ζώα υπέδειξαν ότι η ταπενταδόλη είχε μειωμένη πιθανότητα κατάχρησης σε σύγκριση με άλλα οπιοειδή αναλγητικά, η Υπηρεσία Δίωξης Ναρκωτικών των ΗΠΑ κατέταξε την ταπενταδόλη στον Πίνακα II, στην ίδια κατηγορία με ισχυρότερα οπιοειδή που χρησιμοποιούνται συχνότερα για ψυχαγωγικούς σκοπούς, όπως η μορφίνη, η οξυκωδόνη και η  φαιντανύλη. Ωστόσο, μετά από αυτές τις αρχικές δοκιμές, τα στοιχεία έχουν δείξει ότι η ταπενταδόλη καταχράνεται συνήθως, ότι είναι εθιστική και ότι ενέχει υψηλό κίνδυνο σωματικής ή/και ψυχικής εξάρτησης.

Δεδομένου ότι η ταπενταδόλη είναι ένας εξαιρετικά επιλεκτικός πλήρης αγωνιστής του υποδοχέα μ-οπιοειδών, και δεδομένου ότι δεν είναι προφάρμακο, χωρίς φαινόμενο ανώτατου ορίου, μελέτες έχουν δείξει ότι είναι σημαντικά πιο καταχρηστική από την τραμαδόλη και παρόμοια με την υδροκωδόνη και άλλους πλήρεις αγωνιστές του υποδοχέα μ-οπιοειδών (όπως η οξυκωδόνη και η υδρομορφόνη) όσον αφορά τον εθισμό και την πιθανότητα εξάρτησης. Η ταπενταδόλη είναι υδατοδιαλυτή, γεγονός που αυξάνει την πιθανότητα περαιτέρω κατάχρησης του φαρμάκου. Έχουν υπάρξει αναφορές χρηστών που συνθλίβουν, μασούν, εισπνέουν ή εγχέουν δισκία ταπενταδόλης άμεσης αποδέσμευσης, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε αναπνευστική καταστολή, κώμα και θάνατο.

### Εξάρτηση και απόσυρση
Ο κίνδυνος εμφάνισης σοβαρών συμπτωμάτων στέρησης είναι υψηλός εάν ένας ασθενής έχει γίνει σωματικά ή ψυχικά εξαρτημένος και διακόψει απότομα την ταπενταδόλη. Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να κυμαίνονται από ήπια ενόχληση έως σοβαρότερα προβλήματα υγείας, καθιστώντας την απότομη διακοπή επικίνδυνη. Όταν ένα άτομο χρησιμοποιεί ταπενταδόλη τακτικά για μεγάλο χρονικό διάστημα, συνιστάται γενικά η σταδιακή μείωση του φαρμάκου. Αυτή η προσέγγιση επιτρέπει στο σώμα να προσαρμοστεί σε χαμηλότερες δόσεις με την πάροδο του χρόνου, ελαχιστοποιώντας τον κίνδυνο συμπτωμάτων στέρησης και διασφαλίζοντας μια ασφαλέστερη μετάβαση από την ταπενταδόλη. Η σταδιακή διακοπή βοηθά στην αποφυγή του σοκ στο σύστημα που συνοδεύει την απότομη διακοπή, καθιστώντας τελικά τη διαδικασία πιο διαχειρίσιμη για ένα άτομο που έχει αναπτύξει εξάρτηση.

Τα συμπτώματα στέρησης από ταπενταδόλη είναι τυπικά άλλων οπιοειδών και μπορεί να περιλαμβάνουν άγχος, ανησυχία, πυρετό ή ρίγη, πόνο στις αρθρώσεις, ναυτία ή έμετο, απώλεια όρεξης, καταρροή, στομαχικές κράμπες, εφίδρωση, τρόμο ή αϋπνία.

Ωστόσο, τα συμπτώματα στέρησης από την ταπενταδόλη μπορεί να είναι πιο έντονα και παρατεταμένα σε σύγκριση με πιο τυπικά οπιοειδή όπως η κωδεΐνη ή η οξυκωδόνη, από ορισμένες απόψεις, λόγω του γεγονότος ότι η ταπενταδόλη δρα επίσης ως αναστολέας επαναπρόσληψης νορεπινεφρίνης (NRI). Τα άτομα που διακόπτουν την εξάρτηση από την ταπενταδόλη μπορεί να εμφανίσουν τόσο τυπικά συμπτώματα στέρησης οπιοειδών, όπως πυρετό ή ναυτία, όσο και συμπτώματα που σχετίζονται συχνότερα με τη διακοπή φαρμάκων που εμποδίζουν την επαναπρόσληψη νορεπινεφρίνης.

## Αλληλεπιδράσεις
Ο συνδυασμός με επιλεκτικούς αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης, αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης-νορεπινεφρίνης, παράγοντες απελευθέρωσης σεροτονίνης και αγωνιστές υποδοχέων σεροτονίνης μπορεί να οδηγήσει σε δυνητικά θανατηφόρο σύνδρομο σεροτονίνης. Ο συνδυασμός με αναστολείς ΜΑΟ μπορεί επίσης να οδηγήσει σε αδρενεργική κρίση. Η χρήση ταπενταδόλης με αλκοόλ ή άλλα κατασταλτικά του κεντρικού νευρικού συστήματος, όπως βενζοδιαζεπίνες, βαρβιτουρικά, μη βενζοδιαζεπίνες, φαινοθειαζίνες, γκαμπαπεντινοειδή και άλλα οπιοειδή μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη αναπηρία, καταστολή, αναπνευστική καταστολή και θάνατο.

Η ταπενταδόλη μεταβολίζεται μερικώς από τα ηπατικά ένζυμα CYP2C9, CYP2C19 και CYP2D6, επομένως έχει εγγενείς αλληλεπιδράσεις με φάρμακα που ενισχύουν ή καταστέλλουν τη δράση/έκφραση ενός ή περισσοτέρων από αυτά τα ένζυμα, καθώς και με υποστρώματα αυτών των ενζύμων (λόγω ανταγωνισμού για το ένζυμο). Ορισμένοι μεσολαβητές/υποστρώματα ενζύμων απαιτούν προσαρμογές δοσολογίας σε ένα ή και στα δύο φάρμακα.

Ο συνδυασμός ταπενταδόλης και οινοπνεύματος μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένες συγκεντρώσεις ταπενταδόλης στο πλάσμα και να προκαλέσει αναπνευστική καταστολή σε βαθμό μεγαλύτερο από το άθροισμα των δύο φαρμάκων όταν χορηγούνται ξεχωριστά. Οι ασθενείς θα πρέπει να προειδοποιούνται για την αποφυγή κατανάλωσης αλκοόλ κατά τη λήψη ταπενταδόλης, καθώς ο συνδυασμός μπορεί να αποβεί θανατηφόρος.

Η ταπενταδόλη πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή σε ασθενείς που λαμβάνουν ένα ή περισσότερα αντιχολινεργικά φάρμακα, καθώς αυτός ο συνδυασμός μπορεί να οδηγήσει σε κατακράτηση ούρων (η οποία μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή νεφρική βλάβη και θεωρείται επείγον ιατρικό περιστατικό).

## Φαρμακολογία

### Φαρμακοδυναμική
Η ταπενταδόλη είναι ένα συνθετικό οπιοειδές με διπλό μηχανισμό δράσης: δρα ως πλήρης αγωνιστής του υποδοχέα μ-οπιοειδών (MOR) και ως αναστολέας επαναπρόσληψης νορεπινεφρίνης (NRI). Αυτό το μοναδικό φαρμακολογικό προφίλ της επιτρέπει να θεραπεύει τόσο τον  αλγαισθητικό όσο και τον νευροπαθητικό πόνο και θεωρείται ότι οι επιδράσεις στη νορεπινεφρίνη παρέχουν σημαντικό όφελος για τα άτομα που τη λαμβάνουν. Η ταπενταδόλη δεν επηρεάζει τη σεροτονίνη, σε αντίθεση με την τραμαδόλη, η οποία εμποδίζει την επαναπρόσληψη της σεροτονίνης και της νορεπινεφρίνης, όπως συμβαίνει με ορισμένα αντικαταθλιπτικά γνωστά ως αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης-νορεπινεφρίνης (SNRIs), όπως η δεσβενλαφαξίνη και η ντουλοξετίνη.

Η ταπενταδόλη παρουσιάζει υψηλή εκλεκτικότητα δέσμευσης και συγγένεια για τον MOR, η οποία είναι ο κύριος στόχος του ενδογενούς νευροπεπτιδίου β-ενδορφίνης. Έχει σημαντικά χαμηλότερη συγγένεια για τον δ-υποδοχέα οπιοειδών και τον κ-υποδοχέα οπιοειδών. Οι θέσεις δέσμευσης του MOR κατανέμονται σε όλο τον ανθρώπινο εγκέφαλο, με υψηλότερες πυκνότητες σε περιοχές όπως η αμυγδαλή, ο υποθάλαμος, ο θάλαμος, ο κερκοφόρος πυρήνας, το κέλυφος και επιλεγμένες φλοιώδεις περιοχές.

Τα οπιοειδή όπως η ταπενταδόλη πιστεύεται ότι προκαλούν αναλγησία κυρίως μέσω της ενεργοποίησης των MOR στον περιαγωγό φαιό ιστό του μεσεγκεφάλου (PAG) και στον μετωπιαίο κοιλιακό μυελό (RVM), αναστέλλοντας έτσι τις ανιούσες οδούς πόνου. Η ενεργοποίηση των MOR στο έντερο συμβάλλει σε συχνές παρενέργειες που σχετίζονται με τα οπιοειδή, όπως η δυσκοιλιότητα.

Όπως σημειώθηκε, η ταπενταδόλη είναι δομικά παρόμοια με την τραμαδόλη και και τα δύο φάρμακα χρησιμοποιούν έναν διπλό μηχανισμό που περιλαμβάνει τα συστήματα οπιοειδών και νορεπινεφρίνης. Ωστόσο, σε αντίθεση με την τραμαδόλη, η ταπενταδόλη ασκεί ελάχιστη επίδραση στην επαναπρόσληψη σεροτονίνης και είναι περίπου 2-3 φορές πιο ισχυρή ως οπιοειδές. Η ταπενταδόλη επίσης δεν έχει ενεργούς μεταβολίτες, γεγονός που τη διακρίνει από την τραμαδόλη και μπορεί να συμβάλλει σε ένα πιο προβλέψιμο φαρμακοκινητικό προφίλ.

### Φαρμακοκινητική
Μετά την από του στόματος χορήγηση, η ταπενταδόλη συνήθως παρέχει έναρξη αναλγησίας εντός 32 λεπτών, με δράση που διαρκεί περίπου 4 έως 6 ώρες. Περίπου το 32% μιας από του στόματος δόσης ταπενταδόλης διαφεύγει τον μεταβολισμό πρώτης διόδου στο ήπαρ, εισερχόμενη στη συστηματική κυκλοφορία για να ασκήσει φαρμακολογικές επιδράσεις τόσο στο κεντρικό νευρικό σύστημα (ΚΝΣ) όσο και στο περιφερικό νευρικό σύστημα (ΠΝΣ).

Ο συντελεστής μετατροπής ελεύθερης βάσης για την υδροχλωρική ταπενταδόλη είναι 0,86. Η πρόσληψη τροφής έχει μικρή επίδραση στη μέγιστη συγκέντρωση του φαρμάκου στο πλάσμα: αυξάνοντας την κατά περίπου 8% για τα σκευάσματα άμεσης αποδέσμευσης (IR) και 18% για τα σκευάσματα παρατεταμένης αποδέσμευσης (ER). Αυτές οι διαφορές δεν είναι κλινικά σημαντικές και η ταπενταδόλη μπορεί να λαμβάνεται με ή χωρίς τροφή.

## Ιστορία
μικρογραφία|Δισκία 75 mg Nucynta (ταπενταδόλη).
Η ταπενταδόλη εφευρέθηκε στη γερμανική φαρμακευτική εταιρεία Grünenthal στα τέλη της δεκαετίας του 1980 με επικεφαλής τον Χέλμουτ Μπούσμαν. Η ομάδα ξεκίνησε αναλύοντας τη χημεία και τη δράση της τραμαδόλης, η οποία είχε εφευρεθεί στην ίδια εταιρεία το 1962.

Η τραμαδόλη έχει πολλά εναντιομερή και το καθένα σχηματίζει μεταβολίτες μετά την επεξεργασία στο ήπαρ. Αυτές οι παραλλαγές της τραμαδόλης έχουν ποικίλες δραστικότητες στον υποδοχέα μ-οπιοειδών, στον μεταφορέα νορεπινεφρίνης και στον μεταφορέα σεροτονίνης, και διαφορετικούς χρόνους ημιζωής, με τους μεταβολίτες να έχουν την καλύτερη δραστικότητα. Χρησιμοποιώντας την τραμαδόλη ως σημείο εκκίνησης, η ομάδα στόχευε να ανακαλύψει ένα μόνο μόριο που ελαχιστοποιούσε τη δραστικότητα της σεροτονίνης, ήταν ισχυρός αγωνιστής του υποδοχέα μ-οπιοειδών και προκαλούσε ισχυρή αναστολή επαναπρόσληψης νορεπινεφρίνης και δεν θα απαιτούσε μεταβολισμό για να είναι ενεργός. Το αποτέλεσμα ήταν η ταπενταδόλη.

Το 2003, η Grünenthal συνεργάστηκε με δύο θυγατρικές της Johnson & Johnson, την Johnson &amp;amp; Johnson Pharmaceutical Research and Development και την Ortho-McNeil Pharmaceutical, για την ανάπτυξη και την εμπορία ταπενταδόλης. Η Johnson & Johnson είχε τα αποκλειστικά δικαιώματα πώλησης του φαρμάκου στις ΗΠΑ, τον Καναδά και την Ιαπωνία, ενώ η Grünenthal διατήρησε τα δικαιώματα αλλού. Το 2008, η ταπενταδόλη έλαβε έγκριση από την Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ. Το 2009, η Υπηρεσία Δίωξης Ναρκωτικών των ΗΠΑ ταξινομήθηκε ως φάρμακο του Πίνακα II και εισήλθε στην αγορά των ΗΠΑ. Αναφέρθηκε ότι η ταπενταδόλη είναι η «πρώτη νέα μοριακή οντότητα από του στόματος κεντρικώς δρώντων αναλγητικών» που εγκρίθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες εδώ και περισσότερα από 25 χρόνια.

Το 2010, η Grünenthal παραχώρησε στην Johnson & Johnson το δικαίωμα να διαθέτει στην αγορά την ταπενταδόλη σε περίπου 80 επιπλέον χώρες. Αργότερα εκείνο το έτος, η ταπενταδόλη εγκρίθηκε στην Ευρώπη. Το 2011, το *Nucynta ER*, ένα σκεύασμα παρατεταμένης αποδέσμευσης ταπενταδόλης, κυκλοφόρησε στις Ηνωμένες Πολιτείες για τη διαχείριση του μέτριου έως σοβαρού χρόνιου πόνου και έλαβε έγκριση από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) το επόμενο έτος για τη θεραπεία του νευροπαθητικού πόνου που σχετίζεται με τη διαβητική περιφερική νευροπάθεια.

Μετά από ετήσιες πωλήσεις ύψους 166 εκατομμυρίων δολαρίων, τον Ιανουάριο του 2015, η Johnson & Johnson πούλησε τα δικαιώματά της για την εμπορία της ταπενταδόλης στις ΗΠΑ στην Depomed για 1 δισεκατομμύριο δολάρια. Το φάρμακο παρασκευαζόταν σε ένα εργοστάσιο που βρίσκεται στο νησί του Πουέρτο Ρίκο, το οποίο επλήγη από τον τυφώνα Μαρία το 2017, προκαλώντας σημαντική έλλειψη στη διαθεσιμότητα του φαρμάκου. Τον Ιανουάριο του 2018, η Depomed πούλησε την παραγωγή του φαρμάκου και το παραχώρησε με άδεια στην Collegium Pharmaceutical για 10 εκατομμύρια δολάρια εκ των προτέρων, με ετήσια καταβολή δικαιωμάτων τουλάχιστον 135 εκατομμυρίων δολαρίων για τα επόμενα 4 χρόνια. Αυτός ο συνδυασμός γεγονότων έχει προκαλέσει επιπλέον έλλειψη του φαρμάκου, με αποτέλεσμα οι ασθενείς που εξαρτώνται από αυτό να αναζητούν εναλλακτικές θεραπείες.

## Κατάχρηση και έλεγχοι
δεξιά|μικρογραφία|220x220εσ|Palexia IR 50mg με προειδοποίηση για «ελεγχόμενο φάρμακο» στην Αυστραλία
Έχουν γίνει εκκλήσεις για την κυκλοφορία της ταπενταδόλης μόνο σε χώρες όπου υπάρχουν κατάλληλοι έλεγχοι, αλλά μετά από κριτική αξιολόγηση, η Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων των Ηνωμένων Εθνών για την Εξάρτηση από τα Ναρκωτικά το 2014 συμβούλευσε η ταπενταδόλη *να μην* τεθεί υπό διεθνή έλεγχο, αλλά να παραμείνει υπό επιτήρηση.

Όπως αναφέρθηκε, η αυξημένη ισχύς της ταπενταδόλης την καθιστά σημαντικά πιο επιρρεπή για κατάχρηση σε σύγκριση με άλλα οπιοειδή. Αυτή η αυξημένη ισχύς είναι ένας από τους βασικούς παράγοντες που συμβάλλουν στην υψηλότερη πιθανότητα κατάχρησής της. Επιπλέον, η ταπενταδόλη είναι υδατοδιαλυτή, γεγονός που επιτρέπει ποικιλία μεθόδων κατάποσης ή χορήγησης του φαρμάκου. Μπορεί να εισπνευστεί ή ακόμα και να χορηγηθεί από το ορθό, γεγονός που αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο κατάχρησης και την πιθανότητα επικίνδυνων συνεπειών. Αυτοί οι παράγοντες σε συνδυασμό καθιστούν την ταπενταδόλη μια ιδιαίτερα επικίνδυνη ουσία όσον αφορά την κατάχρηση, δημιουργώντας σοβαρές ανησυχίες τόσο για τα άτομα όσο και για τη δημόσια υγεία.

## Κτηνιατρική χρήση
Η ταπενταδόλη έχει αποδειχθεί ως δυνητικά αποτελεσματικό αναλγητικό σε πειραματικές μελέτες, ωστόσο, απαιτείται περαιτέρω έρευνα πριν συστηθεί για κλινική χρήση. Η ταπενταδόλη μεταβολίζεται κυρίως ως ταπενταδόλη-Ο-γλυκουρονίδη σε σκύλους και ταπενταδόλη-Ο-θειική σε γάτες. Η ενδοφλέβια, αλλά όχι από του στόματος, χορήγηση έχει αποδειχθεί αποτελεσματική στον σκύλο, προκαλώντας καταστολή, σιελόρροια, αταξία, διάρροια και θερμική αναλγησία. Στις γάτες, η ενδοφλέβια, ενδομυϊκή και υποδόρια χορήγηση έχει οδηγήσει σε ήπια καταστολή και σιελόρροια. Η ενδοφλέβια χορήγηση προκάλεσε μεγαλύτερη και μεγαλύτερη καταστολή στη γάτα από την ενδομυϊκή και την υποδόρια χορήγηση.

## Παραπομπές

Κατηγορία:Οπιοειδή
Κατηγορία:Αμίνες
Κατηγορία:Φαινόλες
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις