Ιερά Μητρόπολις Μονεμβασίας και Σπάρτης

Η **Ιερά Μητρόπολις Μονεμβασίας και Σπάρτης** είναι Μητρόπολη της Εκκλησίας της Ελλάδος. Έδρα της είναι η Σπάρτη, ενώ περιλαμβάνει το μεγαλύτερο τμήμα του Νομού Λακωνίας.

Μητροπολίτης της είναι από το 1980 ο Ευστάθιος (Σπηλιώτης).

## Ιστορικά στοιχεία
Η Μονεμβασιά ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα και η επισκοπή της αρχικά υπαγόταν στην Μητρόπολη Κορίνθου. Αργότερα αποσπάστηκε από αυτήν και υπήχθη στη Μητρόπολη Παλαιών Πατρών, ενώ ανεξάρτητη Μητρόπολη έγινε επί βασιλείας Ανδρόνικου Β΄ Παλαιολόγου, επί Αρχιεπισκόπου Μονεμβασίας Νικολάου. Με χρυσόβουλο του 1301, ο Ανδρόνικος παραχώρησε τότε στον Νικόλαο τα προνόμια εξαρχίας της Πελοποννήσου καθώς και τον τίτλο «Παναγιώτατος».

μικρογραφία|left|Ο Ανδρόνικος Β΄ Παλαιολόγος
Τότε κατατάχθηκε 34η, μετά τη Μητρόπολη Κορίνθου και πριν την Αθηνών, ενώ σε αυτήν υπήχθησαν οκτώ επισκοπές: Κυνουρίας, Έλους, Μαΐνης (Μάνης), Ρέοντος και Πραστού, Ζεμενού, Κορώνης, Μεθώνης, και Ανδρούσης. Αυτή η δομή διατηρήθηκε ως τα μέσα του 17ου αιώνα. Τον Νοέμβριο του 1632, επί Πατριαρχίας Κυρίλλου Λουκάρεως, υπήχθη στη Μητρόπολη Μονεμβασίας και η Επισκοπή Καλαμών.

Μετά την ίδρυση του ανεξάρτητου Ελληνικού κράτους, με διάταγμα του Βασιλιά Όθωνα (1833) η Μητρόπολη Μονεμβασίας μετονομάστηκε σε Επισκοπή Επιδαύρου Λιμηράς. Τα επόμενα χρόνια, από το 1834 ως το 1852, περιφερειακές Επισκοπές συγχωνεύθηκαν διαδοχικά στην Επισκοπή Λακεδαίμονος (η Επισκοπή Καρδαμύλης το 1834, οι Οιτύλου και Ζυγού το 1841, η Γυθείου το 1842 και η Ασίνης το 1852).

Τον Δεκέμβριο του 1841 η Επισκοπή Επιδαύρου Λιμηράς συγχωνεύτηκε στην Λακεδαίμονος και έκτοτε ο Μητροπολίτης της ενιαίας Μητρόπολης φέρει τον τίτλο «Παναγιώτατος» εντός των ορίων της επαρχίας του. Στις 9 Απριλίου 1852, ο Εκκλησιαστικός Νόμος περί Επισκοπών μετονόμασε την ως τότε επισκοπή Λακεδαίμονος σε Αρχιεπισκοπή Μονεμβασίας και Σπάρτης.

### Επισκοπικός κατάλογος

## Η Μητρόπολη σήμερα
μικρογραφία|Ο ναός της Αγίας Σοφίας, Μονεμβασιά
### Αρχιερατικές Περιφέρειες
Η Ιερά Μητρόπολις Μονεμβασίας και Σπάρτης αποτελείται από 12 Αρχιερατικές Περιφέρειες:
#Αρχιερατική Περιφέρεια Σπάρτης
#Αρχιερατική Περιφέρεια Καστορείου
#Αρχιερατική Περιφέρεια Σκάλας
#Αρχιερατική Περιφέρεια Βλαχιώτη
#Αρχιερατική Περιφέρεια Μολλών
#Αρχιερατική Περιφέρεια Ασώπου
#Αρχιερατική Περιφέρεια Μονεμβασίας
#Αρχιερατική Περιφέρεια Έλικας
#Αρχιερατική Περιφέρεια Νεαπόλεως
#Αρχιερατική Περιφέρεια Ξηροκαμπίου
#Αρχιερατική Περιφέρεια Γερακίου
#Αρχιερατική Περιφέρεια Βρεσθένων

### Ιερές Μονές
*Ιερά Μονή Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων
*Ιερά Μονή Αγίων Αναργύρων Πάρνωνος
*Ιερά Μονή Παναγίας Ζερμπίτσης
*Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής Καστρίου
*Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής Γόλας
*Ιερά Μονή Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Ιέρακος
*Ιερά Μονή Οσίου Θωμά του εν Μαλεώ

### Ιδρύματα
*Άσυλο Ανιάτων Σπάρτης
*Κέντρο Αποκατάστασης και Αποθεραπείας
*Γηροκομείο Νεαπόλεως
*Γηροκομείο και Άσυλο Ανιάτων Μολάων
*Γηροκομείο και Άσυλο Ανιάτων Ελίκας
*Κοινωνικό Πρόγραμμα “Βοήθεια στο Σπίτι”
*Κατασκηνώσεις
*Κατασκηνώσεις ΑμΕΑ Νεαπόλεως
*Σχολή ΚΑΜΕΑ
*Βρεφονηπιακός Σταθμός Σπάρτης
*Βρεφονηπιακός Σταθμός Μονεμβασίας
*Εκκλησιαστική Βιβλιοθήκη
*Μουσείο Εκκλησιαστικής Τέχνης. Ιδρύθηκε το 1991, με πρωτοβουλία του μητροπολίτη Ευσταθίου και στεγάζεται στο δεύτερο όροφο του Μητροπολιτικού Μεγάρου. Η πλούσια συλλογή του, που μαρτυρεί το υψηλό επίπεδο της θρησκευτικής καλλιτεχνικής παραγωγής των τελευταίων αιώνων, αποτελείται από αξιόλογες φορητές εικόνες, δείγματα χρυσοκεντητικής και αργυροχρυσοχοΐας, λειτουργικά και ιερατικά άμφια, καθώς και από μία σειρά χειρόγραφων εικονογραφημένων κωδίκων. Στις εικόνες που εκτίθενται είναι εμφανείς οι επιρροές από την Κρητική Σχολή, τα πρότυπα της εποχής των Παλαιολόγων, λαϊκότροπα στοιχεία, καθώς και από τη δυτική τέχνη. Ιδιαίτερης αξίας κειμήλια είναι οι έξι εικόνες ρωσικής τέχνης του 17ου, 18ου και 19οα αι. και ορισμένα εικονίδια τέμπλου. Τα εικονογραφημένα χειρόγραφα του μουσείου προέρχονται από δύο σπουδαία βιβλιογραφικά εργαστήρια της εποχής, τα οποία λειτουργούσαν στη μονή των Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων και στη μονή Ζερμπίτσης αντίστοιχα.

### Περιοδικό
Η Ιερά Μητρόπολις Μονεμβασίας και Σπάρτης από το 1972 εκδίδει περιοδικό ποικίλης ύλης υπό την ονομασία **Περιοδικό “Όσιος Νίκων, ο Μετανοείτε”.** Ο Όσιος Νίκων ο «Μετανοείτε» είναι προστάτης της πόλεως της Σπάρτης.

## Παραπομπές


## Πηγές
* 
* 
* 
*

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
*Επίσημος ιστότοπος Ιεράς Μητροπόλεως Μονεμβασίας και Σπάρτης

Μονεμβασιας
Κατηγορία:Ιερά Μητρόπολις Μονεμβασίας και Σπάρτης