Τζακοπόνε ντα Τόντι

Ο **Τζακοπόνε ντα Τόντι** () (περ.  1230 - 25 Δεκεμβρίου 1306 με το όνομα Τζάκοπο ντέι Μπενεντέτι) ήταν Ιταλός Φραγκισκανός μοναχός από την Ούμπρια. Είναι συγγραφέας περίπου εκατό ύμνων και ποιημάτων θρησκευτικής έμπνευσης στην τοπική καθομιλουμένη γλώσσα και θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους Ιταλούς ποιητές θρησκευτικών δοξολογιών στην αναδυόμενη τον 13ο αιώνα ιταλική λογοτεχνία του Μεσαίωνα. Τιμάται ως όσιος από την Καθολική Εκκλησία. 

## Βιογραφικά στοιχεία
Ο Τζάκοπο ντέι Μπενεντέτι γεννήθηκε σε ευγενή οικογένεια στο Τόντι της Ούμπρια γύρω στο 1230 ή 1232. Ενθαρρυμένος από τον πατέρα του, σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια γραμματική, ρητορική και νομολογία και απέκτησε διδακτορικό στο αστικό δίκαιο.

Στη συνέχεια επέστρεψε στην πόλη του, όπου άσκησε το επάγγελμα του δικηγόρου και παντρεύτηκε. Το 1268, λίγο μετά τον γάμο, ο Μπενεντέτι παρότρυνε τη νεαρή σύζυγό του να παρακολουθήσει ένα δημόσιο τουρνουά. Κατά τη διάρκεια του θεάματος, εκείνη σκοτώθηκε όταν μέρος της κερκίδας στην οποία καθόταν κατέρρευσε. Σπεύδοντας δίπλα της, ανακάλυψε ότι φορούσε ένα κιλίκιο κάτω από τα πολυτελή της ρούχα. Ο τραγικός της θάνατος και η μυστική της μετάνοια για τις αμαρτίες του τον βύθισαν σε βαθιά ηθική κρίση.  

Έχοντας αφιερώσει πολλά χρόνια σε επιπόλαιες απολαύσεις και έχοντας χρησιμοποιήσει τις νομικές του γνώσεις στην υπηρεσία αμφίβολων σκοπών, από τότε εγκατέλειψε το δικηγορικό επάγγελμα, μοίρασε όλα τα υπάρχοντά του και άλλαξε ζωή υιοθετώντας μια συμπεριφορά διαμετρικά αντίθετη από την προηγούμενη, προσποιούμενος τον τρελό για να διακηρύξει ανησυχητικές αλήθειες ατιμώρητα. Έγινε ένας περιπλανώμενος μετανοών στους δρόμους της πόλης του και ζούσε από ελεημοσύνες για μια δεκαετία. Τα παιδιά τον φώναζαν Τζακοπόνε (τρελό Τζάκοπο). Παραδείγματα αυτής της συμπεριφοράς περιλάμβαναν την εμφάνισή του στην πλατεία του Τόντι, φορώντας σέλα και βαδίζοντας στα τέσσερα σαν γάιδαρος. Σε μια άλλη περίσταση, εμφανίστηκε σε γάμο στο σπίτι του αδελφού του, προς μεγάλη σύγχυση της οικογένειάς του, καλυμμένος με πίσσα και φτερά από την κορυφή ως τα νύχια.μικρογραφία|αριστερά|235x235px|Τάφος του Τζακοπόνε ντα Τόντι στην εκκλησία του Σαν Φορτουνάτο στο ΤόντιΤο 1278, ο Τζακοπόνε εντάχθηκε στο Φραγκισκανικό τάγμα, όπου έγινε δεκτός ως λαϊκός αδελφός. Το Φραγκισκανικό τάγμα διαιρέθηκε στη συνέχεια μεταξύ εκείνων που υποστήριζαν την επιστροφή στην αρχική αυστηρότητα του ιδρύματος, των «πνευματικών», και εκείνων, των «μοναστηριακών», που πίστευαν ότι ο κανόνας έπρεπε να χαλαρώσει, ώστε όλοι να μπορούν να τον τηρούν. Ο Τζακοπόνε εντάχθηκε στους πρώτους και στη διαμάχη σχετικά με την υποχρέωση φτώχειας, υποστήριξε ριζικά την απόλυτη φτώχεια κατά το πνεύμα του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης. 

Εκείνη την περίοδο πήγαινε πολύ συχνά στη Ρώμη και έγραφε βίαιους σατιρικούς στίχους κατά της εκκλησιαστικής διαφθοράς, ερχόμενος έτσι σε σύγκρουση με τον Πάπα Βονιφάτιο Η΄, ο οποίος τον αφόρισε και τον φυλάκισε (1298 -1303). Μετά τον θάνατο του Πάπα, η ποινή άρθηκε από τον νέο Πάπα Βενέδικτο ΙΑ΄ και ο Τζοκοπόνε αποσύρθηκε στο φραγκισκανικό μοναστήρι του Κολατσόνε, μεταξύ Περούτζα και Τόντι, όπου πέθανε στις 25 Δεκεμβρίου 1306 συμφιλιωμένος με την Εκκλησία. Αρχικά ενταφιάστηκε στην εκκλησία του μοναστηριού. Το 1433 τα λείψανά του μεταφέρθηκαν σε μια κρύπτη στην Φραγκισκανική εκκλησία του Σαν Φορτουνάτο στο Τόντι.

Έχει ανακηρυχθεί όσιος από την Καθολική Εκκλησία. Οι προσπάθειες για την αγιοποίησή του δεν στέφθηκαν με επιτυχία. Είναι ο προστάτης όσιος της πόλης του Τόντι.

## Συγγραφικό έργο
δεξιά|χωρίς-πλαίσιο|507x507εσ
Ο Τζακοπόνε ντα Τόντι θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους θρησκευτικούς λυρικούς ποιητές του Μεσαίωνα. Είναι σημαντικό ότι το μεγαλύτερο μέρος του ποιητικού έργου του το έγραψε στην καθομιλουμένη της Ούμπρια και όχι στα λόγια λατινικά, συμβάλλοντας στην αναδυόμενη Ιταλική λογοτεχνία του 13ου αιώνα. 

Τα κύρια θέματα των ύμνων του είναι: η εξύμνηση του Θεού, του Χριστού και της Παναγίας, ο Άγιος Φραγκίσκος της Ασίζης και το φραγκισκανικό ιδανικό της φτώχειας, η καταδίκη των πειρασμών του κόσμου, περιγραφές της ασθένειας και του θανάτου, αυτοκριτική ενδοσκόπηση, ακραία αυτοάρνηση, πολιτική σάτιρα, θρήνοι και σάτιρα για την κατάσταση της Εκκλησίας, περιγραφή της μυστικιστικής έκστασης και παθιασμένη εξύμνηση της θεϊκής αγάπης. Ο διάσημος λατινικός ύμνος *Stabat mater dolorosa* που παραδοσιακά του αποδίδεται, αμφισβητείται και πλέον ο Τζακοπόνε αναφέρεται ως ένας από τους πιο πιθανούς συγγραφείς του. 

Κεντρικής σημασίας στην ποίησή του είναι οι σατιρικοί και καταδικαστικοί στίχοι του που μαρτυρούν τις ταραγμένες εποχές των εμπόλεμων πόλεων-κρατών της βόρειας Ιταλίας και την υλική και πνευματική κρίση που τις συνόδευε. Ο Τζακοπόνε ήταν ακλόνητος στην καταδίκη της διαφθοράς της Εκκλησίας. Τάχθηκε υπέρ της ασκητικής πενίας, πιστεύοντας ότι η Εκκλησία είχε διαφθαρεί και οι λειτουργοί της δεν ενδιαφέρονταν για την ευημερία των φτωχών. Ήταν μια εποχή λιμού και φτώχειας στη χώρα και πολλοί μυστικιστές και ιεροκήρυκες, όπως ο Τζοακίνο ντα Φιόρε, προέβλεπαν τη συντέλεια του κόσμου και την έλευση του Χριστού. Έλεγε επίσης ότι οι ηγεμόνες και ο κλήρος είχαν προσκολληθεί υπερβολικά στα υλικά αγαθά και ενδιαφέρονταν για τους προσωπικούς τους πολέμους παρά για την ευημερία της χώρας. Οι απόψεις που εξέφραζε στα ποιήματά του προσέλκυσαν πολλούς ενθουσιώδεις οπαδούς και εκατοντάδες χειρόγραφα μαρτυρούν την ευρεία δημοτικότητα τους. 

Τα ποιήματά του επηρέασαν τη θρησκευτική ποίηση της εποχής του και του 14ου αιώνα: πολλοί τον μιμήθηκαν, ο σημαντικότερος και πιο παραγωγικός από τους οποίους είναι ο Μπιάνκο ντα Σιένα. 
## Παραπομπές


Κατηγορία:Ιταλοί μοναχοί
Κατηγορία:Φραγκισκανοί μοναχοί
Κατηγορία:Μεσαιωνικοί ποιητές
Κατηγορία:Μεσαιωνική ιταλική λογοτεχνία
Κατηγορία:Ιταλοί του 13ου αιώνα