Δημοψήφισμα στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία 2023

Δημοψήφισμα για το σύνταγμα διεξήχθη στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία στις 30 Ιουλίου 2023.

## Ιστορικό
Το κόμμα του εν ενεργεία προέδρου Φοστέν-Αρσάνζ Τουαντερά, το Κίνημα Ενωμένων Καρδιών, πρότεινε την κατάργηση των ορίων θητειών το 2022, υποστηρίζοντας ότι τα προεδρικά όρια θητειών δεν είναι κοινά σε πολλές γειτονικές χώρες. Κριτικοί και κόμματα της αντιπολίτευσης διοργάνωσαν διαδηλώσεις καθώς η μεταρρύθμιση θα επέτρεπε στον πρόεδρο Τουαντερά να είναι ξανά υποψήφιος το 2025 για τρίτη θητεία. Ο πρόεδρος Τουαντερά διόρισε 55μελή επιτροπή για τη σύνταξη των προτεινόμενων αλλαγών τον Αύγουστο. Ωστόσο, το Συνταγματικό Δικαστήριο έκρινε την επιτροπή αντισυνταγματική και την ακύρωσε, δηλώνοντας ότι μια συνταγματική αναθεώρηση δεν μπορούσε να ξεκινήσει χωρίς τη συναίνεση της Γερουσίας, η οποία τότε δεν είχε ακόμη συσταθεί, όπως προβλεπόταν από το σύνταγμα του 2015. Ο Τουαντερά αντέδρασε αποπέμποντας την πρόεδρο του Συνταγματικού Δικαστηρίου, κάτι που είναι παράνομο βάσει του συντάγματος του 2015, πράξη την οποία τα κόμματα της αντιπολίτευσης θεώρησαν αυτοπραξικόπημα. Η πρόεδρος του δικαστηρίου, Ντανιέλ Νταρλάν, ισχυρίστηκε ότι είχε προσεγγιστεί νωρίτερα εκείνο το έτος από τον επιτετραμμένο της ρωσικής πρεσβείας στην Μπανγκί, ο οποίος τη ρώτησε πώς θα μπορούσαν να διασφαλίσουν την παραμονή του Τουαντερά στην εξουσία.

Ο πρόεδρος Τουαντερά ανακοίνωσε τον Μάιο του 2023 ότι θα διεξαχθεί δημοψήφισμα στις 30 Ιουλίου για την αλλαγή του συντάγματος. Αναφέρθηκε ότι το δημοψήφισμα δίχασε τον πληθυσμό, και η γενικότερη κατάσταση στη χώρα ήταν εύθραυστη. Το κείμενο του νέου συντάγματος δημοσιοποιήθηκε στις 10 Ιουλίου, λιγότερο από τρεις εβδομάδες πριν από την ψηφοφορία. Επιπλέον, οι επίσημες προετοιμασίες για το δημοψήφισμα συνέπεσαν με την προσωρινή απόσυρση μελών της Ομάδα Βάγκνερ, που παρείχαν ασφάλεια σε αρκετές περιοχές της χώρας, μετά την εξέγερσή τους τον Ιούνιο.

## Αλλαγές

Τα όρια προεδρικών θητειών θα καταργούνταν. Η διάρκεια της προεδρικής θητείας θα παρατεινόταν επίσης από πέντε σε επτά χρόνια.

Για να είναι κάποιος υποψήφιος για την προεδρία, τόσο ο ίδιος όσο και οι γονείς του θα έπρεπε να έχουν γεννηθεί στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, να μην έχουν διπλή υπηκοότητα, να διαμένουν στη χώρα για τουλάχιστον δύο χρόνια και να κατέχουν πανεπιστημιακό τίτλο σπουδών. 

Θα δημιουργούνταν η θέση του Αντιπροέδρου, ο οποίος θα διορίζεται από τον πρόεδρο και θα αναλάμβανε την εξουσία σε περίπτωση μόνιμου κενού, καθώς και την ευθύνη για τη διοργάνωση νέων εκλογών εντός τριών μηνών.

Η Γερουσία, η οποία ιδρύθηκε de jure από το σύνταγμα του 2015 αλλά δεν συστάθηκε ποτέ, θα καταργούνταν. Θα δημιουργούνταν ένα Επιμελητήριο Παραδοσιακών Αρχηγών για την προώθηση των ηθών και εθίμων.

Η Εθνοσυνέλευση δεν θα είχε πλέον τον έλεγχο των μεταλλευτικών συμβάσεων· αυτό το προνόμιο θα μεταβιβαζόταν στον Πρόεδρο.

Η σύνθεση του Συνταγματικού Δικαστηρίου θα τροποποιούνταν:
** Ο αριθμός των μελών θα αυξανόταν από εννέα σε έντεκα
** Τα μέλη που διορίζονται από τον πρόεδρο θα αυξάνονταν από ένα σε τρία
** Ένας διορισμός από τους προέδρους της Εθνοσυνέλευσης και της Γερουσίας θα άλλαζε σε τρεις διορισμούς από την Εθνοσυνέλευση ως σώμα
** Τα μέλη από νομικούς συλλόγους θα μειώνονταν από έξι σε πέντε
** Η υποχρεωτική ισότητα φύλων (±1) θα καταργούνταν

## Αποτελέσματα
Τα προσωρινά αποτελέσματα που ανακοινώθηκαν από την κυβέρνηση στις 6 Αυγούστου έδειξαν ότι το δημοψήφισμα εγκρίθηκε από πάνω από 95% των ψηφοφόρων, με συμμετοχή περίπου 60%. Τα νούμερα αμφισβητήθηκαν από την αντιπολίτευση, η οποία είχε μποϊκοτάρει το δημοψήφισμα και εκτιμούσε την πραγματική συμμετοχή κάτω του 15%. Ορισμένα μέλη της αντιπολίτευσης ισχυρίστηκαν επίσης ότι τα ψηφοδέλτια με το «όχι» έλειπαν από αρκετά εκλογικά κέντρα. Το Συνταγματικό Δικαστήριο επικύρωσε τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος στις 20 Αυγούστου.

## Αντιδράσεις
Το υπουργείο Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών εξέδωσε ανακοίνωση μέσω του εκπροσώπου Μάθιου Μίλερ, δηλώνοντας ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες σημειώνουν με σοβαρές επιφυλάξεις τις αναφορές για χαμηλή προσέλευση και ανησυχίες για τη μυστικότητα της ψήφου. Ελεύθερες και δίκαιες εκλογές, με χωρίς αποκλεισμούς διαδικασίες, είναι απαραίτητες για κάθε δημοκρατία». Το υπουργείο Εξωτερικών ζήτησε επίσης από την κυβέρνηση της Κεντροαφρικανικής Δημοκρατίας να ανακοινώσει ημερομηνία για τις τοπικές εκλογές.

## Παραπομπές

δημοψηφισμα
Κεντροαφρικανικη