Χρυσά Έπη Πυθαγόρα

μικρογραφία|250x250εσ|''Ύμνος των Πυθαγορείων στον ανατέλλοντα ήλιο των Πυθαγορείων'', λάδι σε καμβά, έργο τού Φιόντορ Μπρόννικοφ, 1869. <br /><br /><br /><br /> .

Τα **Χρυσά Έπη** (δηλ. Χρυσά Λόγια, λατιν.: Aurea Carmina) είναι μία συλλογή ηθικών προτροπών, που αποτελείται από 71 στίχους γραμμένους σε δακτυλικό εξάμετρο. Παραδοσιακά αποδίδονται στους Πυθαγόρειους φιλοσόφους. 
## Επισκόπηση
Η ακριβής προέλευση των *Χρυσών Επών* είναι άγνωστη, και υπάρχουν ποικίλες απόψεις σχετικά με τη χρονολόγησή τους. Φαίνεται ότι οι στίχοι μπορεί να ήταν γνωστοί ήδη από τον 3ο αι. π.Χ. , αλλά η ύπαρξή τους όπως τους γνωρίζουμε, δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί πριν από τον 5ο αι. μ.Χ. 

Τα *Χρυσά Έπη* γνώρισαν μεγάλη δημοτικότητα, και διαδόθηκαν ευρέως στην ύστερη αρχαιότητα,   και αναφέρονται συχνά.  Η φήμη τους παρέμεινε κατά τη διάρκεια τού Μεσαίωνα και τής Αναγέννησης.  Το 1494 ο Νεοπλατωνικός Έλληνας λόγιος Κωνσταντίνος Λάσκαρις δημοσίευσε σε μία διάσημη έντυπη έκδοση τής *Γραμματικής* του, μεταφράζοντας σκόπιμα τα *Χρυσά Έπη* στα Λατινικά, φέρνοντάς τους έτσι σε ένα ευρύ κοινό. 

Οι Νεοπλατωνιστές χρησιμοποιούσαν τα *Χρυσά Έπη* ως μέρος τού προπαρασκευαστικού τους προγράμματος ηθικής διδασκαλίας,  και σώζονται πολλά νεοπλατωνικά σχόλια επί των στίχων.

Μία πρώιμη αγγλική μετάφραση των *Χρυσών Επών*, συνοδευόμενη από τα σχόλια τού νεοπλατωνιστή Ιεροκλή τού Αλεξανδρέως, δημοσιεύτηκε από τον John Hall του Durham στο μεταθανάτιο έργο του *Ιεροκλής* (1657).  Άλλες πρώιμες μεταφράσεις των *Χρυσών Επών* και των σχολίων τού Ιεροκλέους περιλαμβάνουν τη μετάφραση στα γαλλικά από τον André Dacier (1706) , και τη μετάφραση στα αγγλικά από τον Nicholas Rowe (1707).  Μία σύγχρονη κριτική έκδοση και αγγλική μετάφραση των *Χρυσών Στίχων* προετοιμάστηκε από τον Johan C. Thom το 1995,  ενώ μία πρόσφατη αγγλική μετάφραση των σχολίων τού Ιεροκλέους δημοσιεύτηκε από τον Herman S. Schibli το 2002. 
## Τα Χρυσά Έπη (Λόγια) του Πυθαγόρα
:Ἀθανάτους μὲν πρῶτα θεούς, νόμωι ὡς διάκεινται,
:τίμα καὶ σέβου ὅρκον. ἔπειθ' ἥρωας ἀγαυούς
:τούς τε καταχθονίους σέβε δαίμονας ἔννομα ῥέζων
:σούς τε γονεῖς τίμα τούς τ' ἄγχιστ' ἐγγεγαῶτας.
:τῶν δ' ἄλλων ἀρετῆι ποιεῦ φίλον ὅστις ἄριστος.
:Πραέσι δ' εἶκε λόγοισ' ἔργοισί τ' ἐπωφελίμοισι.
:μηδ' ἔχθαιρε φίλον σὸν ἁμαρτάδος εἵνεκα μικρῆς,
:ὄφρα δύνῆι· δύναμις γὰρ ἀνάγκης ἐγγύθι ναίει.
:Ταῦτα μὲν οὕτως ἴσθι, κρατεῖν δ' εἰθίζεο τῶνδε·
:γαστρὸς μὲν πρώτιστα καὶ ὕπνου λαγνείης τε
:καὶ θυμοῦ. πρήξηις δ' αἰσχρόν ποτε μήτε μετ' ἄλλου
:μήτ' ἰδίηι· πάντων δὲ μάλιστ' αἰσχύνεο σαυτόν.

:Εἶτα δικαιοσύνην ἀσκεῖν ἔργω τε λόγω τε,
:μηδ' ἀλογίστως σαυτὸν ἔχειν περὶ μηδὲν ἔθιζε,
:ἀλλὰ γνῶθι μέν, ὡς θανέειν πέπρωται ἅπασιν,
:χρήματα δ' ἄλλοτε μὲν κτᾶσθαι φιλεῖ,ἄλλοτ' ὀλέσθαι.
:Όσσα δὲ δαιμονίαισι τύχαις βροτοὶ ἄλγε' ἔχουσιν,
:ἣν ἂν μοῖραν ἔχηις, ταύτην φέρε μὴδ' ἀγανάκτει.
:ἰᾶσθαι δὲ πρέπει καθ' ὅσον δύνηι, ὧδε δὲ φράζευ·
:οὐ πάνυ τοῖς ἀγαθοῖς τούτων πολὺ μοῖρα δίδωσιν.

:Πολλοὶ δ' ἀνθρώποισι λόγοι δειλοί τε καὶ ἐσθλοί
:προσπίπτουσ', ὧν μήτ' ἐκπλήσσεο μήτ' ἄρ' ἐάσηις
:εἴργεσθαι σαυτόν. ψεῦδος δ' ἤν πέρ τι λέγηται,
:πράως εἶχ'. ὃ δέ τοι ἐρέω, ἐπὶ παντὶ τελείσθω·
:μηδεὶς μήτε λόγωι σε παρείπηι μήτε τι ἔργωι
:πρῆξαι μηδ' εἰπεῖν, ὅ τί τοι μὴ βέλτερόν ἐστιν.

:Βουλεύου δὲ πρὸ ἔργου, ὅπως μὴ μωρὰ πέληται·
:δειλοῦ τοι πράσσειν τε λέγειν τ' ἀνόητα πρὸς ἀνδρός.
:ἀλλὰ τάδ' ἐκτελέειν, ἅ σε μὴ μετέπειτ' ἀνιήσει.
:Πρᾶσσε δὲ μηδὲ ἓν ὧν μὴ ἐπίστασαι, ἀλλὰ διδάσκευ
:ὅσσα χρεών, καὶ τερπνότατον βίον ὧδε διάξεις

:Οὐ δ' ὑγιείης τῆς περὶ σῶμ' ἀμέλειαν ἔχειν χρή,
:ἀλλὰ ποτοῦ τε μέτρον καὶ σίτου γυμνασίων τε
:ποιεῖσθαι. μέτρον δὲ λέγω τόδ', ὃ μή σ' ἀνιήσει.
:Εἰθίζου δὲ δίαιταν ἔχειν καθάρειον ἄθρυπτον
:καὶ πεφύλαξο τοιαῦτα ποιεῖν, ὁπόσα φθόνον ἴσχει.
:μὴ δαπανᾶν παρὰ καιρὸν ὁποῖα καλῶν ἀδαήμων

:μηδ' ἀνελεύθερος ἴσθι. μέτρον δ' ἐπὶ πᾶσιν ἄριστον.
:πρᾶσσε δὲ ταῦθ', ἅ σε μὴ βλάψει, λόγισαι δὲ πρὸ ἔργου.

:Μὴ δ' ὕπνον μαλακοῖσιν ἐπ' ὄμμασι προσδέξασθαι,
:πρὶν τῶν ἡμερινῶν ἔργων τρὶς ἕκαστον ἐπελθεῖν·
:«πῆ παρέβην; τί δ' ἔρεξα; τί μοι δέον οὐκ ἐτελέσθη;»
:ἀρξάμενος δ' ἀπὸ πρώτου ἐπέξιθι καὶ μετέπειτα
:δειλὰ μὲν ἐκπρήξας ἐπιπλήσσεο, χρηστὰ δὲ τέρπευ.

:Ταῦτα πόνει, ταῦτ' ἐκμελέτα, τούτων χρὴ ἐρᾶν σε·
:ταῦτά σε τῆς θείης Ἀρετῆς εἰς ἴχνια θήσει
:ναὶ μὰ τὸν ἁμετέραι ψυχᾶι παραδόντα τετρακτύν,
:παγὰν ἀενάου φύσεως. ἀλλ' ἔρχευ ἐπ' ἔργον

:θεοῖσιν ἐπευξάμενος τελέσαι. τούτων δὲ κρατήσας
:γνώσεαι ἀθανάτων τε θεῶν θνητῶν τ' ἀνθρώπων
:σύστασιν, ἧ τε ἕκαστα διέρχεται, ἧ τε κρατεῖται,
:γνώσηι δ', ἣ θέμις ἐστί, φύσιν περὶ παντὸς ὁμοίην,
:ὥστε σε μήτε ἄελπτ' ἐλπίζειν μήτε τι λήθειν.
:γνώσηι δ' ἀνθρώπους αὐθαίρετα πήματ' ἔχοντας
:τλήμονας, οἵτ' ἀγαθῶν πέλας ὄντων οὔτ' ἐσορῶσιν
:οὔτε κλύουσι, λύσιν δὲ κακῶν παῦροι συνιᾶσιν.
:τοίη μοῖρ' αὐτῶν βλάπτει φρένας· ὡς δὲ κύλινδροι
:ἄλλοτ' ἐπ' ἄλλα φέρονται ἀπείρονα πήματ' ἔχοντες.
:λυγρὰ γὰρ συνοπαδὸς Ἔρις βλάπτουσα λέληθεν
:σύμφυτος, ἣν οὐ δεῖ προάγειν, εἴκοντα δὲ φεύγειν.

:Ζεῦ πάτερ, ἦ πολλῶν κε κακῶν λύσειας ἅπαντας,
:εἰ πᾶσιν δείξαις, οἵωι τῶι δαίμονι χρῶνται.
:Αλλὰ σὺ θάρσει, ἐπεὶ θεῖον γένος ἐστὶ βροτοῖσιν,
:οἷς ἱερὰ προφέρουσα φύσις δείκνυσιν ἕκαστα.

:Ὧν εἴ σοί τι μέτεστι, κρατήσεις ὧν σε κελεύω
:ἐξακέσας, ψυχὴν δὲ πόνων ἀπὸ τῶνδε σαώσεις.
:ἀλλ' εἴργου βρωτῶν ὧν εἴπομεν ἔν τε καθαρμοῖς
:ἔν τε Λύσει ψυχῆς, κρίνων καὶ φράζευ ἕκαστα

:ἡνίοχον γνώμην στήσας καθύπερθεν ἀρίστην.
:ἢν δ' ἀπολείψας σῶμα ἐς αἰθέρ' ἐλεύθερον ἔλθηις,
:ἔσσεαι ἀθάνατος, θεός ἄμβροτος, οὐκέτι θνητός.
## Δείτε επίσης
* Πυθαγορισμός
* Δελφικά γνωμικά
* Ιεροκλής ο Αλεξανδρεύς
## Σημειώσεις

## Αναφορές
* 
* Firth, Florence M. (1904). *The Golden Verses Of Pythagoras And Other Pythagorean Fragments*. Theosophical Publishing House. 
* Joost-Gaugier, Christiane L. (2007). *Measuring Heaven: Pythagoras and his Influence on Thought and Art in Antiquity and the Middle Ages*. Cornell University Press. 
* Kahn, Charles H. (2001). *Pythagoras and the Pythagoreans: A Brief History*. Hackett Publishing. 
* O'Meara, Dominic J. (2005). *Platonopolis: Platonic Political Philosophy in Late Antiquity*. Oxford University Press. 
*  (2nd edition, Glasgow: Robert Urie, 1756; reprinted in modern English (without footnotes), London, 1906)
* Russo, Attilio (2003–2004). “Costantino Lascaris tra fama e oblio nel Cinquecento messinese“, in *Archivio Storico Messinese*, 84-85, Messina 2003-2004, pp.&nbsp;5–87. 
* 
* 
## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Οι Χρυσοί Στίχοι του Πυθαγόρα και Άλλα Πυθαγόρεια Αποσπάσματα (Florence Firth, επιμελήτρια, 1904) στο Sacred Texts
* *Ἠθικὴ ποίησις; sive Gnomici poetae graeci, ad optimorum exemplarium fidem emendavit*, Fleischer, Leipzig: 1817, σσ. 145–8 (πρωτότυπο κείμενο στα ελληνικά).
* ''Βιβλιοθήκη του Αυγουστάνου'' (πρωτότυπο κείμενο στα ελληνικά).
* Πολλαπλές μεταφράσεις (Redfield, Firth, Rowe).
* Σημειώσεις για τους *Χρυσούς Στίχους του Πυθαγόρα* από τα *[http://www.sacred-texts.com/cla/gvp/gvp04.htm Σχόλια του Ιεροκλή]*. (Σύντομο, και δεν πρέπει να συγχέεται με ολόκληρο το *Σχόλιο* του Ιεροκλή)

Κατηγορία:Ελληνιστική φιλοσοφία και θρησκεία