Σχέσεις Ισλανδίας-Ευρωπαϊκής Ένωσης

Μολονότι δεν αποτελεί μέλος της ΕΕ, η Ισλανδία συμμετέχει ήδη στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και στη Συμφωνία Σένγκεν, γεγονός που την καθιστά ήδη στενά συνδεδεμένη με την ΕΕ. Η Ισλανδία υπέβαλε αίτηση ένταξης το 2009. Ωστόσο, το 2015, ο τότε Υπουργός Εξωτερικών της χώρας απέστειλε επιστολή για τη διακοπή της διαδικασίας ένταξης. Η αίτηση δεν αποσύρθηκε ποτέ επίσημα και η διαδικασία προσχώρησης παρέμεινε αδρανής μέχρι το 2024, όταν μια νέα κυβέρνηση επανέφερε το ζήτημα της ένταξης στην ΕΕ. Σε απάντηση σε οικονομικές και γεωπολιτικές παραμέτρους, η ισλανδική κυβέρνηση ανακοίνωσε σχέδια για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος στις 29 Αυγούστου 2026 για να αποφασιστεί εάν θα επαναληφθούν οι διαπραγματεύσεις για την ένταξη στην ΕΕ. Αυτό το δημοψήφισμα θα καθορίσει μόνο εάν οι διαπραγματεύσεις θα πρέπει να επανεκκινηθούν, με οποιαδήποτε τελική συμφωνία προσχώρησης να απαιτεί ξεχωριστή ψηφοφορία. Η κοινή γνώμη είναι επιφυλακτικά υποστηρικτική, υποδεικνύοντας ότι η πλειοψηφία των Ισλανδών τάσσεται υπέρ της επανέναρξης των συνομιλιών, αν και οι απόψεις παραμένουν διχασμένες σχετικά με την πλήρη ένταξη.

## Ενσωμάτωση
Η Ισλανδία είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελευθέρων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ) και επίσης αποτελεί μέρος του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ). Μέσα από τον ΕΟΧ, η Ισλανδία συμμετέχει χωρίς δικαίωμα ψήφου σε ορισμένους οργανισμούς και προγράμματα της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων προγραμμάτων για επιχειρήσεις, το περιβάλλον, την εκπαίδευση (όπως το πρόγραμμα Erasmus) και την έρευνα. Η Ισλανδία συνεισφέρει επίσης κεφάλαια για την "κοινωνική και οικονομική συνοχή" στην ΕΕ και τον ΕΟΧ.  Συμβουλεύεται συχνά την ΕΕ για θέματα εξωτερικής πολιτικής και συχνά ευθυγραμμίζεται με την Εξωτερική πολιτική της ΕΕ. Συμμετέχει, επίσης, σε ειρηνευτικές αποστολές της ΕΕ.

Η Ισλανδία είναι μέλος της Σκανδιναβικής Ένωσης Διαβατηρίων και της Ζώνης του Σένγκεν. Η συμμετοχή της Ισλανδίας στο χώρο Σένγκεν επιτρέπει την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων, επιχειρήσεων, αγαθών και κεφαλαίων από την Ισλανδία στα υπόλοιπα κράτη-μέλη. Πολλοί Ισλανδοί ταξιδεύουν στην ΕΕ, σπουδάζουν ή εργάζονται. Η μεγάλη πλειοψηφία των ξένων πολιτών στην Ισλανδία προέρχεται από χώρες της ΕΕ. Η Ισλανδία συμμετέχει επίσης στη Σύμβαση του Δουβλίνου για τη συνεργασία στο χώρο της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων. Τέλος, η Ισλανδία έχει επίσης δεσμούς με διάφορα κράτη-μέλη της ΕΕ μέσω της συμμετοχής της στο Νορδικό Συμβούλιο.

### Χρήση του ευρώ
Κατά τη διάρκεια της ισλανδικής χρηματοπιστωτικής κρίσης τα έτη 2008-2011, η αστάθεια στην Ισλανδική κορόνα πυροδότησε τη συζήτηση για την υιοθέτηση του ευρώ. Ωστόσο, ο Jürgen Stark, μέλος του εκτελεστικού συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, δήλωσε ότι "η Ισλανδία δεν θα μπορούσε να υιοθετήσει το νόμισμα της ΕΕ χωρίς πρώτα να γίνει μέλος της ΕΕ". Τον Μάιο του 2012, σύμφωνα με την έκθεση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η Ισλανδία δεν πληρούσε κανένα από τα κριτήρια για την υιοθέτηση του ευρώ. Ένα χρόνο αργότερα, η χώρα κατάφερε να συμμορφωθεί με τις προϋποθέσεις αναφορικά με το έλλειμμα και είχε αρχίσει να μειώνει το ποσοστό του χρέους της ως προς το ΑΕΠ. Εξακολουθούσε, ωστόσο, να υποφέρει από υψηλό πληθωρισμό και υψηλά μακροπρόθεσμα κυβερνητικά επιτόκια.

### Οι λόγοι της μη συμμετοχής της Ισλανδίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Οι ακαδημαϊκοί έχουν προτείνει διάφορες εξηγήσεις ως προς το γιατί η Ισλανδία δεν έχει προσχωρήσει ακόμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση:

* Η σημασία της αλιείας στην οικονομία της Ισλανδίας και η αντίληψη ότι η συμμετοχή στην ΕΕ (και την Κοινή αλιευτική πολιτική της) θα έχει αρνητική επίδραση στην αλιευτικό κλάδο.
* Η αντίληψη ότι η ένταξη στην ΕΕ θα έχει αρνητική επίδραση στον γεωργικό τομέα της χώρας. 
* Οι ισχυροί δεσμοί της Ισλανδίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίοι περιλάμβαναν σημαντική οικονομική, διπλωματική και στρατιωτική βοήθεια. 
* Η ενίσχυση του ισλανδικού εθνικισμού μετά τις νίκες στους πολέμους του μπακαλιάρου (1958-1976) και της αντίληψης ότι η Ισλανδία μπορεί να πετύχει τους στόχους της με μονομερείς ή διμερείς συμφωνίες αντί της συμμετοχής σε διεθνείς οργανισμούς. 
* Το Ισλανδικό εκλογικό σύστημα ευνοεί τις αγροτικές περιοχές, οι οποίες είναι πιο ευρωσκεπτικιστές. 
* Η τάση των ισλανδικών ελίτ να προτιμούν για σπουδές τις Ηνωμένες Πολιτείες ή ευρωσκεπτικές ευρωπαϊκές χώρες (όπως το Ηνωμένο Βασίλειο) και να συνεργάζονται στενότερα με τις πολιτικές ελίτ αυτών των χωρών. 
* Η διαμάχη που ξέσπασε με την Ολλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο μετά την πτώχευση της Icesave.

## Παραπομπές