Προεδρικές εκλογές της Δημοκρατίας του Κονγκό 2009

Προεδρικές εκλογές διεξήχθησαν στη Δημοκρατία του Κονγκό στις 12 Ιουλίου 2009. Ο επί σειρά ετών πρόεδρος Ντενί Σασού Νγκουέσσο κέρδισε μια ακόμη επταετή θητεία με μεγάλη πλειοψηφία των ψήφων, αλλά οι εκλογές αμαυρώθηκαν από καταγγελίες της αντιπολίτευσης για παρατυπίες και νοθεία· έξι υποψήφιοι της αντιπολίτευσης επέλεξαν να μποϊκοτάρουν τις εκλογές.

## Υπόβαθρο
Τον Απρίλιο του 2009 πραγματοποιήθηκε ένα φόρουμ με την ονομασία Ρεπουμπλικανικός Διάλογος για την προετοιμασία των εκλογών. Ένας συνασπισμός περίπου 20 κομμάτων της αντιπολίτευσης με την ονομασία Ενωμένο Μέτωπο των Κομμάτων της Αντιπολίτευσης (FUPO) αποφάσισε να μποϊκοτάρει το φόρουμ. Ο Πασκάλ Τσάτι-Μαμπιάλα, Γενικός Γραμματέας της UPADS και εκπρόσωπος του FUPO, καταδίκασε τις προετοιμασίες για τις εκλογές, δηλώνοντας ότι «προϋποθέσεις όπως η διαφάνεια, η αναθεώρηση των καταλόγων και ο σεβασμός προς την αντιπολίτευση δεν έχουν διασφαλιστεί για αυτές τις εκλογές· δεν θα είναι ούτε ελεύθερες ούτε διαφανείς, και θα το αμφισβητήσουμε αυτό».

Ο Σασού Νγκουέσσο υπέγραψε διάταγμα στις 8 Μαΐου 2009 (το οποίο ανακοινώθηκε στις 11 Μαΐου) ορίζοντας ως ημερομηνία εκλογών την 12η Ιουλίου 2009. Η Εθνική Επιτροπή Οργάνωσης Εκλογών (CONEL) επέβλεψε την εκλογική διαδικασία· η αντιπολίτευση την επέκρινε για υποτιθέμενη εύνοια προς την κυβέρνηση.

## Υποψήφιοι
Ο Ανζ-Εντουάρ Πουνγκί, ο οποίος διετέλεσε πρωθυπουργός από το 1984 έως το 1989, επιλέχθηκε ως υποψήφιος του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης, της Παναφρικανικής Ένωσης για την Κοινωνική Δημοκρατία (UPADS), ενώ ο Ματίας Ντζον, ο οποίος ήταν υπουργός Οικονομικών από το 1997 έως το 2002, επιλέχθηκε ως υποψήφιος της Συμμαχίας για τη Δημοκρατία και τη Δημοκρατία (ARD), ενός συνασπισμού κομμάτων της αντιπολίτευσης. Ο εν ενεργεία πρόεδρος, Ντενί Σασού Νγκουέσσο του Κονγκολέζικου Κόμματος Εργασίας (PCT), αναμενόταν ευρέως να είναι υποψήφιος· τελικά ανακοίνωσε την υποψηφιότητά του σε συγκέντρωση στην Μπραζαβίλ στις 6 Ιουνίου 2009.

Στις 23 Φεβρουαρίου 2009 ανακοινώθηκε ο σχηματισμός συμμαχίας μεταξύ του PCT και του αντιπολιτευόμενου Συναγερμού για τη Δημοκρατία και την Ανάπτυξη (RDD). Τα κόμματα συμφώνησαν να παρουσιάσουν έναν κοινό υποψήφιο στις προεδρικές εκλογές του 2009, και το RDD συμφώνησε να συμμετάσχει στην κυβέρνηση εάν ο κοινός τους υποψήφιος (που αναμενόταν να είναι ο Ντενί Σασού Νγκουέσσο) κέρδιζε τις εκλογές.

Ο Ανζ-Εντουάρ Πουνγκί επιλέχθηκε ως υποψήφιος της UPADS από το Εθνικό Συμβούλιο του κόμματος σε προκριματικές εκλογές στις 30 Νοεμβρίου 2008. Ο μοναδικός αντίπαλός του για το χρίσμα, ο Ζοζέφ Κινιουμπί Κια Μπούνγκου (ο οποίος ήταν ο υποψήφιος της UPADS στις προεδρικές εκλογές του 2002), αποσύρθηκε από την ψηφοφορία, διαμαρτυρόμενος για «έλλειψη διαφάνειας στη διαδικασία», και ο Πουνγκί, ως μοναδικός υποψήφιος, έλαβε περίπου το 85% των ψήφων.

Συνολικά 17 υποψήφιοι υπέβαλαν αιτήσεις συμμετοχής, και το Συνταγματικό Δικαστήριο ενέκρινε 13 από αυτούς στις 18 Ιουνίου. Τέσσερις υποψηφιότητες απορρίφθηκαν: εκείνες των Πουνγκί, Μαρσέλ Γκιτουκούλου, Ριγκομπέρ Νγκουολαλί, με το αιτιολογικό ότι δεν είχαν αποδείξει τη συνεχή διαμονή τους στο Κονγκό-Μπραζαβίλ για τουλάχιστον δύο χρόνια, και εκείνη του αποσκιρτήσαντος από την UPADS Κριστόφ Μουκουέκε, επειδή υπερέβαινε το όριο ηλικίας των 70 ετών για τους υποψηφίους. Ο εκπρόσωπος της UPADS Ζαν-Κλοντ Ιβουλούνγκου κατήγγειλε τον αποκλεισμό της υποψηφιότητας του Πουνγκί και ισχυρίστηκε ότι είχε πολιτικά κίνητρα, υποστηρίζοντας ότι «τα τελευταία δύο χρόνια, όλοι οι υποψήφιοι μετακινούνταν για να επισκεφθούν τις οικογένειές τους στο εξωτερικό ή για να τελειοποιήσουν τα σχέδιά τους». Με την απόρριψη της υποψηφιότητας του Πουνγκί, η απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου απομάκρυνε έναν βασικό υποψήφιο της αντιπολίτευσης από τις εκλογές και άφησε τον Ματίας Ντζον ως τον κύριο υποψήφιο της αντιπολίτευσης.

## Διεξαγωγή
Στις 10 Ιουλίου έξι υποψήφιοι — οι Ντζον, Γκι Ρομέν Κινφούσια, Κλεμάν Μιερασά, Μποναβεντούρ Μιζιντί Μπαβουεζά, Ζαν-Φρανσουά Τσιμπιντά Κουανγκού και Μαριόν Ματζιμπά Εουανγκό — ζήτησαν την αναβολή των εκλογών, ισχυριζόμενοι ότι οι εκλογικοί κατάλογοι ήταν βαθιά ελαττωματικοί και περιλάμβαναν άτομα που δεν είχαν δικαίωμα ψήφου, καθώς και άτομα που δεν υπήρχαν καθόλου. Σε συγκέντρωση της αντιπολίτευσης αργότερα την ίδια ημέρα, οι Ντζον, Κινφούσια, Μιερασά και Μπαβουεζά κάλεσαν τον λαό να μποϊκοτάρει τις εκλογές. Οι Τσιμπιντά Κουανγκού και Εουανγκό δεν ήταν παρόντες στη συγκέντρωση, αλλά ο Κινφούσια δήλωσε ότι υποστήριζαν επίσης την έκκληση για μποϊκοτάζ. Ο Ντζον δήλωσε με την ευκαιρία αυτή ότι «για εμάς, οι εκλογές δεν διεξάγονται στις 12 Ιουλίου... Θα διεξαχθούν την ημέρα που θα δοθεί στον λαό του Κονγκό μια πραγματική επιλογή».

Ο Ροζέ Μπουκά Οουοκό, επικεφαλής του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Κονγκό (OCDH), επέκρινε τους εκλογικούς καταλόγους ως «γκροτέσκους» στις 11 Ιουλίου, λέγοντας ότι ήταν αδύνατο να υπάρχουν τόσοι πολλοί άνθρωποι με δικαίωμα ψήφου. Ο πληθυσμός του Κονγκό υπολογιζόταν σε περίπου 3,6 εκατομμύρια και 2,2 εκατομμύρια άτομα ήταν επίσημα εγγεγραμμένα για να ψηφίσουν· ωστόσο, ο Μπουκά Οουοκό δήλωσε ότι μια παρέκκλιση των στατιστικών από άλλες χώρες θα προέβλεπε μόνο περίπου 1,6 εκατομμύρια εγγεγραμμένους ψηφοφόρους σε έναν πληθυσμό 3,6 εκατομμυρίων.

Ο Σασού Νγκουέσσο, ο οποίος αναμενόταν να κερδίσει εύκολα τις εκλογές λόγω έλλειψης σοβαρών αντιπάλων, ψήφισε νωρίς την ημέρα των εκλογών στη βόρεια Μπραζαβίλ. Ο πρόεδρος της CONEL Ανρί Μπουκά έκανε λόγο για «μαζική συμμετοχή στο εσωτερικό» και δήλωσε ότι, σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς της αντιπολίτευσης, οι εκλογικοί κατάλογοι ήταν «κυρίως έντιμοι».

Οι έξι υποψήφιοι που απείχαν εξέδωσαν ανακοίνωση την ημέρα των εκλογών υποστηρίζοντας ότι πάνω από το 90% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων δεν συμμετείχε στις εκλογές. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, «με αυτό το ισχυρό ποσοστό αποχής, οι Κονγκολέζοι που αγαπούν τη δικαιοσύνη και την ειρήνη εξέφρασαν την απόρριψή τους προς αυτό το ολοκληρωτικό, αλαζονικό και διεφθαρμένο καθεστώς». Η ανακοίνωση προέτρεπε επίσης την «εθνική και διεθνή κοινή γνώμη να αναγνωρίσει την έλλειψη νομιμότητας του Ντενί Σασού Νγκουέσσο» και ζητούσε τη διοργάνωση νέων εκλογών «με τη συμφωνία όλων των πολιτικών δυνάμεων της χώρας». Εν τω μεταξύ, το ειδησεογραφικό πρακτορείο Agence France-Presse μετέδωσε σχόλια από επικεφαλής εκλογικών τμημάτων οι οποίοι περιέγραφαν την προσέλευση ως πολύ χαμηλή, και παρέθεσε δήλωση εκλογικού παρατηρητή ότι «υπάρχουν περισσότεροι παρατηρητές παρά ψηφοφόροι».

Αργά την ημέρα των εκλογών, ο Αλέν Ακουαλά Ατιπό, υπουργός Επικοινωνίας, απέρριψε τους ισχυρισμούς της αντιπολίτευσης ως «εσφαλμένους» και δήλωσε ότι η παρουσία 170 διεθνών παρατηρητών διέψευδε τις κατηγορίες για νοθεία. Χαρακτήρισε τον ισχυρισμό της αντιπολίτευσης ότι η προσέλευση ήταν μικρότερη από 10% ως «γελοίο», υποστηρίζοντας ότι η προσέλευση ήταν ισχυρή εκτός της Μπραζαβίλ. Η Αφρικανική Ένωση και η Οικονομική Κοινότητα των Κρατών της Κεντρικής Αφρικής, που είχαν αμφότερες ομάδες παρατηρητών, χαρακτήρισαν τις εκλογές ως «ομαλές, ελεύθερες και διαφανείς» σε κοινή δήλωση, και επαίνεσαν την «ήρεμη και γαλήνια ατμόσφαιρα» στην οποία διεξήχθη η προεκλογική εκστρατεία.

## Αποτελέσματα
Τα προσωρινά αποτελέσματα είχαν αρχικά προγραμματιστεί να ανακοινωθούν στις 14 Ιουλίου, αλλά ο υπουργός Εδαφικής Διοίκησης Ρεϊμόν Μπουλού ανακοίνωσε ότι θα καθυστερούσαν για τις 15 Ιουλίου επειδή δεν είχαν ληφθεί ακόμη τα πλήρη αποτελέσματα από ορισμένα εκλογικά τμήματα.

Ο Μπουλού ανακοίνωσε τα προσωρινά αποτελέσματα στις 15 Ιουλίου. Τα αποτελέσματα αυτά έδειξαν τον Ντενί Σασού Νγκουέσσο να κερδίζει τις εκλογές με 78,61% των ψήφων, ενώ ο Ζοζέφ Κινιουμπί Κια Μπούνγκου (ο οποίος είχε διεκδικήσει ανεπιτυχώς το χρίσμα της UPADS και στη συνέχεια κατέβηκε ως ανεξάρτητος) κατέλαβε τη δεύτερη θέση με 7,46% και ο υποψήφιος του Φιλελεύθερου Ρεπουμπλικανικού Κόμματος Νικηφόρ Φιλά ντε Σεντ-Εντ την τρίτη με 6,98%. Ο Ντζον, έχοντας καλέσει τους υποστηρικτές του σε μποϊκοτάζ, έλαβε το 2,30% των ψήφων. Ο Μπουλού δήλωσε ότι η προσέλευση των ψηφοφόρων ήταν 66,42%. Ο Σασού Νγκουέσσο εκφώνησε νικητήριο λόγο στο στρατηγείο της εκστρατείας του, δηλώνοντας ότι «με ειρήνη, ελευθερία και διαφάνεια, παρουσία διεθνών παρατηρητών, ανανεώσατε με την ψήφο της 12ης Ιουλίου την εμπιστοσύνη σας στο πρόσωπό μου». Είπε επίσης ότι η χώρα «δεν γιορτάζει τη νίκη μιας παράταξης επί μιας άλλης, ενός Κονγκό επί ενός άλλου Κονγκό», αλλά μάλλον «τη νίκη της δημοκρατίας με ειρήνη και ομόνοια».

**Πρόεδρος, 12 Ιουλίου 2009**
|-
!style="background-color:#E9E9E9" align=left valign=top|Υποψήφιος
!style="background-color:#E9E9E9" align=left valign=top width=750|Κόμμα
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|Ψήφοι
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|%
|-
|align=left valign=top|Ντενί Σασού Νγκουέσσο
|align=left valign=top|Κονγκολέζικο Εργατικό Κόμμα (*Parti Congolais du Travail*)/ Συναγερμός για την Προεδρική Πλειοψηφία (*Rassemblement pour la majorité présidentielle*)
|valign="top" align=right|1.055.117
|valign="top" align=right|78,61
|-
|align=left valign=top|Ζοζέφ Κινουμπί Κιά Μπουνγκού 
|align=left valign=top|Ανεξάρτητος
|valign="top" align=right|100.181
|valign="top" align=right|7,46
|-
|align=left valign=top|Νισεφόρ Αντουά Φιλά ντε Σαιντ-Ιντ (Antoine Fylla de Saint-Eudes)
|align=left valign=top|Φιλελεύθερο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα (*Parti Républicain Libéral*)
|valign="top" align=right|93.749
|valign="top" align=right|6,98
|-
|align=left valign=top|Ματίας Τζον (Mathias Dzon)
|align=left valign=top|Συμμαχία για το Ρεπουμπλικανισμό και τη Δημοκρατία (*Alliance pour la République et la Démocratie*)
|valign="top" align=right|30.861
|valign="top" align=right|2,30
|-
|align=left valign=top|Ζοζέφ Μιοκονό (Joseph Hondjouila Miokono)
|align=left valign=top|Ανεξάρτητος
|valign="top" align=right|27.060
|valign="top" align=right|2,02
|-
|align=left valign=top|Γκι Ρομαίν Κινφούσια (Guy Romain Kinfoussia)
|align=left valign=top|Ανεξάρτητος
|valign="top" align=right|11.678
|valign="top" align=right|0,87
|-
|align=left valign=top|Ζαν Φρανσουά Τσιμπιντά-Κουανγκού (Jean François Tchibinda-Kouangou)
|align=left valign=top|Ανεξάρτητος
|valign="top" align=right|5.475
|valign="top" align=right|0,41
|-
|align=left valign=top|Ανγκιός Νγκανγκιά-Ενγκαμπέ (Anguios Nganguia-Engambé)
|align=left valign=top|Ανεξάρτητος
|valign="top" align=right|4.064
|valign="top" align=right|0,30
|-
|align=left valign=top|Ερνέστ Μποναβεντίρ Μιζιντί Μπαβουεζά (Ernest Bonaventure Mizidi Bavoueza)
|align=left valign=top|Ανεξάρτητος
|valign="top" align=right|3.594
|valign="top" align=right|0,27
|-
|align=left valign=top|Κλεμάν Μιεράσα (Clément Mierassa)
|align=left valign=top|ανεξάρτητος
|valign="top" align=right|3.305
|valign="top" align=right|0,25
|-
|align=left valign=top|Μπερτέν Παντί-Νγκουαρί (Bertin Pandi-Ngouari)
|align=left valign=top|Ανεξάρτητος
|valign="top" align=right|2.749
|valign="top" align=right|0,20
|-
|align=left valign=top|Μαριόν Μισέλ Ματζιμπά Εουανγκό (Marion Michel Mandzimba Ehouango)
|align=left valign=top|Ανεξάρτητος
|valign="top" align=right|2.612
|valign="top" align=right|0,19
|-
|align=left valign=top|Ζαν Εμπινά
|align=left valign=top|Ανεξάρτητος
|valign="top" align=right|1.797
|valign="top" align=right|0,13
|-
|align=left style="background-color:#E9E9E9" colspan="2"|Έγκυρα
|width="75" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|1.342.242
|width="30" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|97,22
|-
|align=left style="background-color:#E9E9E9" colspan="2"|Άκυρα
|width="75" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|38.409
|width="30" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|2,78
|-
|align=left style="background-color:#E9E9E9" colspan="2"|Σύνολο ψήφων (συμμετοχή 66,4 %)
|width="75" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|1.380.651
|width="30" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|100,0
|-
|align=left colspan=4|Πηγή: Εκλογικό Αρχείο του Adam Carr
|}

## Επακόλουθα
Ο Κινιουμπί Κια Μπούνγκου αποδέχθηκε τα αποτελέσματα· παρόλο που ανέφερε ότι μπορεί να υπήρξαν ελλείψεις, σημείωσε επίσης την ειρηνική ατμόσφαιρα που διατηρήθηκε κατά τη διάρκεια των εκλογών. Όσον αφορά την προσέλευση, είπε ότι το μποϊκοτάζ μπορεί να την επηρέασε, όπως και η απάθεια των ψηφοφόρων. Ο Κινφούσια, ωστόσο, χαρακτήρισε το επίσημο ποσοστό προσέλευσης «εντελώς ψευδές». Ο Εουανγκό απέρριψε επίσης τα αποτελέσματα και δήλωσε ότι η αντιπολίτευση θα μπορούσε ενδεχομένως να προσφύγει στο Συνταγματικό Δικαστήριο, αν και πρόσθεσε ότι το Δικαστήριο ελεγχόταν από τον Σασού Νγκουέσσο. Το OCDH υποστήριξε ότι η προσέλευση δεν ήταν υψηλότερη από 20%, και ο επικεφαλής του OCDH Μπουκά Οουοκό υποστήριξε ότι η χαμηλή συμμετοχή έθετε υπό αμφισβήτηση τη νομιμότητα του Σασού Νγκουέσσο.

Σε συνέντευξη τύπου στις 17 Ιουλίου, ο Ντζον και τέσσερις άλλοι υποψήφιοι ισχυρίστηκαν ότι τα επίσημα αποτελέσματα ήταν μια δόλια κατασκευή· την ίδια ημέρα, ο Ερβέ Αμπρουάζ Μαλονγκά, ενεργώντας ως δικηγόρος του Ντζον, κατέθεσε έφεση στο Συνταγματικό Δικαστήριο ζητώντας την ακύρωση των εκλογών λόγω καταγγελιών για εκλογική νοθεία.

Ο Κινιουμπί Κια Μπούνγκου συναντήθηκε με τον Σασού Νγκουέσσο στις 17 Ιουλίου· στη συνέχεια δήλωσε ότι συζήτησαν πώς θα προχωρήσουν μπροστά, πώς θα βελτιωθεί η διακυβέρνηση και πώς θα ικανοποιηθούν οι επιθυμίες του λαού, προσθέτοντας ότι ο λαός εξέφρασε την εμπιστοσύνη του στον Σασού Νγκουέσσο μέσω των εκλογών. Δύο ελάσσονες ανεξάρτητοι υποψήφιοι, ο Μπερτέν Παντί Νγκουαρί και ο Ανγκουιός Νγκανγκουιά Ενγκαμπέ, αναγνώρισαν τη νίκη του Σασού Νγκουέσσο και τον συνεχάρησαν.

Σε δήλωσή της στις 18 Ιουλίου, η Επιτροπή για την Προστασία των Δημοσιογράφων (CPJ) ανέφερε ότι αρκετοί διεθνείς δημοσιογράφοι υπέστησαν κακομεταχείριση από την αστυνομία κατά τη διάρκεια διαδήλωσης της αντιπολίτευσης στις 15 Ιουλίου. Μιλώντας για την κυβέρνηση, ο Ακουαλά Ατιπό το διέψευσε, λέγοντας ότι ο διεθνής τύπος είναι ευπρόσδεκτος· παρατήρησε ότι οι δημοσιογράφοι ήταν παρόντες «στην καρδιά μιας διαδήλωσης όπου προκλήθηκαν κάποιες υλικές ζημιές. Θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί ότι ορισμένα άγνωστα άτομα βρίσκονταν πίσω από αυτές τις πράξεις». Ήταν επίσης επικριτικός για την κάλυψη των εκλογών από τα γαλλόφωνα μέσα ενημέρωσης, λέγοντας ότι «φάνηκαν απογοητευμένα από το γεγονός ότι αυτές οι εκλογές διεξήχθησαν με ηρεμία και γαλήνη».

Αναφορές που δημοσιεύθηκαν στον ανεξάρτητο κονγκολέζικο τύπο μετά τις εκλογές υποστήριξαν ότι παρατηρήθηκαν νεαροί άνδρες στην Μπραζαβίλ πριν από την ημέρα των εκλογών με πολλαπλές εκλογικές κάρτες, ισχυριζόμενοι ότι σκόπευαν να ρίξουν αρκετές ψήφους ο καθένας.

Το Συνταγματικό Δικαστήριο επικύρωσε τα αποτελέσματα στις 25 Ιουλίου, αποφασίζοντας ότι ο Σασού Νγκουέσσο κέρδισε τις εκλογές με 78,61% των ψήφων (1.055.117 ψήφοι). Ο Ακουαλά Ατιπό δήλωσε ότι ο Σασού Νγκουέσσο θα ορκιστεί για τη νέα του θητεία στις 14 Αυγούστου 2009.

Ο Σασού Νγκουέσσο ορκίστηκε σε τελετή στην Μπραζαβίλ στις 14 Αυγούστου· διάφοροι Αφρικανοί ηγέτες ήταν παρόντες για την περίσταση. Δήλωσε ότι η επανεκλογή του σήμαινε συνεχή «ειρήνη, σταθερότητα και ασφάλεια» και ζήτησε να σταματήσει η νοοτροπία των «παρασίτων» αναφερόμενος στη διεθνή βοήθεια που λαμβάνει η χώρα. Ο Σασού Νγκουέσσο έκανε επίσης μια σημαντική ανακοίνωση κατά την ορκωμοσία του, λέγοντας ότι θα θέσει σε κίνηση ένα νομοσχέδιο αμνηστίας για να δώσει χάρη στον Πασκάλ Λισουμπά, ο οποίος ήταν πρόεδρος του Κονγκό-Μπραζαβίλ από το 1992 μέχρι την ανατροπή του από τον Σασού Νγκουέσσο το 1997· μετά την ανατροπή του Λισουμπά, ο ίδιος πήγε στην εξορία και καταδικάστηκε για εγκλήματα ερήμην. Ο Σασού Νγκουέσσο δήλωσε ότι ήθελε το νομοσχέδιο αμνηστίας να παρουσιαστεί στο Κοινοβούλιο μέχρι το τέλος του 2009.

## Παραπομπές

2009
Κονγκό, Δημοκρατια