Πυραμίδα του Χεφρήνου

Η **Πυραμίδα του Χεφρήνου**, γνωστή επίσης και ως **Πυραμίδα του Κχεφρέν**, είναι η δεύτερη μεγαλύτερη από τις Πυραμίδες της Γκίζας και ο τάφος του Φαραώ της Τέταρτης Αιγυπτιακής Δυναστείας Χεφρήνου (Κχεφρέν).

## Μέγεθος
Η πυραμίδα έχει μήκος βάσης 215,5 μέτρα και ύψος 136,4 μέτρα (αρχικό ύψος 143,5 μ.). Έχει φτιαχτεί από ογκόλιθους ασβεστόλιθου (που ζυγίζουν πάνω από 2 τόνους ο καθένας). Η κλίση της είναι σε γωνία 53° 10', πιο απότομη από την γειτονική της Πυραμίδα του Χέοπα η οποία έχει κλίση 51°50'40". Η πυραμίδα έχει χτιστεί σε επίπεδο 10 μέτρα (33 πόδια) πάνω από την Πυραμίδα του Χέοπα, κάτι που την κάνει να φαίνεται πιο ψηλή.

## Ιστορία
Η πυραμίδα μάλλον ανοίχθηκε και συλήθηκε κατά την Πρώτη Ενδιάμεση Περίοδο. Κατά την 18η δυναστεία, ο επιβλέπων την κατασκευή ναών αφαίρεσε πέτρες από την πυραμίδα για το χτίσιμο του ναού στην Ηλιούπολη, με εντολή του Ραμσή Β΄. Ο Άραβας ιστορικός Ιμπν Αμπντ ας Σαλαάμ αναφέρει ότι η πυραμίδα ανοίχθηκε το 1372. Η πρώτη φορά που εξερευνήθηκε στην σύγχρονη εποχή ήταν στις 2 Μαρτίου του 1818 από τον Τζιοβάνι Μπατίστα Μπελτσόνι, ενώ η πρώτη πλήρης εξερεύνηση της έγινε από τον John Perring το 1837.

## Κατασκευή
Όπως η Μεγάλη Πυραμίδα του Χέοπα, πατέρα του Χεφρήνου, για τον πυρήνα της χρησιμοποιήθηκε προεξοχή βράχου. Λόγω της κλίσης του οροπεδίου πάνω στο οποίο είναι χτισμένη η πυραμίδα, η βορειοδυτική γωνία κόπηκε 10 μέτρα (33 πόδια) από το βραχώδες υπέδαφος, και η νοτιοανατολική γωνία είναι υπερυψωμένη.

Η πυραμίδα έχει χτιστεί σε οριζόντια στρώματα. Οι πέτρες που χρησιμοποιήθηκαν στη βάση είναι πολύ μεγάλες, αλλά καθώς ανεβαίνουμε προς τα πάνω γίνονται μικρότερες, με πλάτος μόνο 50 εκατοστά (20 ίντσες) στην κορυφή. Οι στρώσεις είναι τραχείς και ακανόνιστες μέχρι το μέσο, όμως μια στενή λωρίδα με συμμετρικό χτίσιμο είναι φανερή στο μέσο. Υπάρχουν οι εξωτερικές πέτρες επικάλυψης στο τελευταίο ένα τρίτο, αλλά το πυραμίδιο και μέρος της κορυφής λείπουν.

Οι κάτω στρώσεις της επικάλυψης είναι από ροζ γρανίτη, ενώ οι υπόλοιπη πυραμίδα από ασβεστόλιθο της Τούρα. Μια προσεκτική εξέταση αποκαλύπτει ότι οι πέτρες επικάλυψης στις γωνίες της πυραμίδας δεν είναι εντελώς ίσιες, αλλά αποκλίνουν λίγα χιλιοστά. Κατά μία υπόθεση αυτό είναι αποτέλεσμα σεισμικής δραστηριότητας, ενώ κατά μία άλλη υποστηρίζει ότι κλίση των κομματιών δόθηκε πριν να τοποθετηθούν, λόγω περιορισμένου χώρου εργασίας καθώς ανέβαινε η πυραμίδα.

## Εσωτερικό της Πυραμίδας
Δύο είσοδοι οδηγούν στον ταφικό θάλαμο, μία με άνοιγμα 11,54 μέτρα στην πρόσοψη της πυραμίδας και μία στη βάση της. Αυτοί οι διάδρομοι δεν είναι ευθυγραμμισμένοι με τον κεντρικό άξονα της πυραμίδας, αλλά αποκλίνουν 12 μέτρα στα ανατολικά. Ο χαμηλότερος καθοδικός διάδρομος έχει λαξευτεί όλος από το βραχώδες υπόστρωμα, κατεβαίνοντας, μετά οριζόντια, και μετά ανεβαίνοντας για να συναντήσει τον οριζόντιο διάδρομο που οδηγεί στον ταφικό θάλαμο.

Μία θεωρία για το γιατί να υπάρχουν δύο είσοδοι, είναι ότι η αρχική πρόθεση ήταν η πυραμίδα να ήταν μεγαλύτερη, με την βόρεια πλευρά 30 μέτρα πιο βόρεια, κάτι που θα έκανε την πυραμίδα του Χεφρήνου πολύ μεγαλύτερη από αυτή του πατέρα του. Αυτό θα περιέκλειε την είσοδο στο καθοδικό πέρασμα μέσα στην πυραμίδα. Ενώ το βραχώδες υπόστρωμα είναι σκαμμένο περισσότερο στην βόρεια απ' ό, τι στη δυτική πλευρά, δεν είναι σαφές ότι υπήρχε αρκετός χώρος να περιλάβει τον τοίχο και την πλακόστρωση της βάσης. Μια εναλλακτική θεωρία υποστηρίζει ότι, όπως σε προηγούμενες πυραμίδες, υπήρξε αλλαγή των σχεδίων κατά τη διάρκεια της κατασκευής, οπότε η είσοδος μετακινήθηκε.

Υπάρχει ένας υπόγειος θάλαμος ίδιου μήκους με τον ταφικό θάλαμο της Πυραμίδας του Χέοπα, 412 εκατοστά, ο οποίος έχει πρόσβαση στα δυτικά του χαμηλότερου περάσματος, η χρήση του οποίου είναι αβέβαιη. Το πάνω πέρασμα είναι καλυμμένο με γρανίτη και κατέρχεται για να ενωθεί με το οριζόντιο πέρασμα προς τον ταφικό θάλαμο.

Ο ταφικός θάλαμος έχει λαξευτεί σε λάκκο στο βραχώδες υπόστρωμα. Η οροφή έχει φτιαχτεί με τριγωνικές δοκούς από ασβεστόλιθο. Ο θάλαμος είναι τετράγωνος, 14,5 επί 5 μέτρα, με προσανατολισμό ανατολικά προς δυτικά. Η σαρκοφάγος του Χεφρήνου είναι σκαλισμένη μονοκόμματα από γρανίτη, και μερικώς κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. Ένας άλλος λάκκος στο πάτωμα πιθανόν περιείχε το κανωπικό κιβώτιο.

## Συγκρότημα της Πυραμίδας
Κατά μήκος του κεντρικού άξονα της πυραμίδας στην νότια πλευρά υπήρχε βοηθητική πυραμίδα ("πυραμίδα δορυφόρος"), από την οποία σήμερα δεν υπάρχουν παρά κάποια κομμάτια πέτρας και το περίγραμμα των θεμελίων.

Στα ανατολικά της πυραμίδας υπήρχε ο ταφικός ναός. Είναι μεγαλύτερος από τους προηγούμενους ναούς, και ο πρώτος που είχε και τα 5 κύρια μέρη των ύστερων ταφικών ναών: τον προθάλαμο, την περίστυλη αυλή, τις πέντε κόγχες για τα αγάλματα του Φαραώ, τους πέντε αποθηκευτικούς θαλάμους και το ιερό (άδυτο). Υπήρχαν πάνω από 52 αγάλματα σε φυσικό μέγεθος του Χεφρήνου, τα οποία αφαιρέθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν για ανακύκλωση υλικού, πιθανόν από τον Ραμψή Β'. Ο ναός ήταν χτισμένος από ογκόλιθους (ο μεγαλύτερος εκτιμάται ότι ζύγιζε 400 τόνους), σήμερα όμως έχουν απομείνει κυρίως ερείπια.

Υπερυψωμένος διάδρομος μήκους 494,6 μέτρων οδηγούσε στον Ναό στην Κοιλάδα. Ο ναός της κοιλάδας είναι παρόμοιος με τον ταφικό ναό. Είναι φτιαγμένος με ογκόλιθους επενδυμένους με κόκκινο γρανίτη. Οι τετράγωνοι κίονες στον προθάλαμο σχήματος Τ ήταν από συμπαγή γρανίτη και το πάτωμα ήταν ντυμένο με αλάβαστρο. Το εξωτερικό ήταν χτισμένο με ογκόλιθους, κάποιοι από τους οποίους ζύγιζαν πάνω από 100 τόνους . Στο πάτωμα υπήρχαν εγκοπές, στις οποίες υπήρχαν 23 αγάλματα του Χεφρήνου, τα οποία έχουν συληθεί. Το εσωτερικό του ναού της κοιλάδας έχει διατηρηθεί ιδιαιτέρως καλά. Το εξωτερικό το οποίο είναι από ασβεστόλιθο, έχει υποστεί πολύ μεγαλύτερη φθορά.

Την πυραμίδα περιέβαλε περιμετρικά πλακόστρωση πλάτους 10 μέτρων από ακανόνιστες πλάκες ασβεστόλιθου, στο τέλος της οποίας υπήρχε επίσης περιμετρικά μεγάλο τείχος.

## Παραπομπές


## Βιβλιογραφία
*Miroslav Verner, The Pyramids-Their Archaeology and History, Atlantic Books, 2001, ISBN 1-84354-171-8
*Mark Lehner, The Complete Pyramids-Solving the Ancient Mysteries, Thames & Hudson, 1997, ISBN 0-500-05084-8

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

*NOVA Online - Pyramids - Khafre's Inside Story
*Talking Pyramids: Pyramid of Khafre 

Χεφρηνου