Μουσείο Θεόφιλου

{
  "type": "FeatureCollection",
  "features": [
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {
        "title": "Ανακασιά",
        "marker-symbol": "village",
        "marker-color": "#6B1B1B"
      },
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [22.973578, 39.382708]
      }
    },
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {
        "title": "Βαρειά",
        "marker-symbol": "museum",
        "marker-color": "#BA1B1B"
      },
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [26.57411372579425, 39.07468299652989]
      }
    }
  ]
}


Το **Μουσείο Θεόφιλου**, είναι μουσείο τέχνης, γνωστό και ως **Μουσείο Έργων Θεοφίλου**, που βρίσκεται στη Βαρειά της Μυτιλήνης στο νησί της Λέσβου, ενώ ένα άλλο μέρος του λειτουργεί στο αρχοντικό Χατζηαναστάση στην Ανακασιά του Δήμου Βόλου. Τέθηκε σε λειτουργία ένα χρόνο αργότερα, όταν ο Στράτης Ελευθεριάδης (Tériade) δώρισε το κτίριο μαζί με 86 πίνακες από την ιδιωτική του συλλογή, του ομώνυμου λαϊκού ζωγράφου Θεόφιλου Κ. Χατζημιχαήλ. Τα εγκαίνια έλαβαν χώρα στις 29 Αυγούστου του 1965, με αυτά να γίνονται από τον Άγγελο Κατακουζηνό και από τότε λειτουργεί ως δημοτικό μουσείο.

Το μουσείο διοργανώνει διαλέξεις, εκδηλώσεις και εκπροσωπείται σε διεθνείς συναντήσεις.

## Κτίριο Βαρείας
Το κύριο μουσείο στη Βαρειά είναι κτισμένο με πέτρα από τη Μυτιλίνη, σε ροδί χρώμα και περιβάλλεται από έναν μεγάλο ελαιώνα. Ανεργέθηκε το 1964 από τον Λέσβιο αρχιτέκτο­να Γιώργο Γιανουλέλλη. Το εσωτερικό του αποτελείται από τέσσερις συνεχόμενες αίθουσες όπου εκθέτονται τα έργα του ομώνυμου ζωγράφου.

## Κτίριο Ανακάσιας
Η «οικία Κοντού» βρίσκεται στην Ανακάσια. Είναι τριώροφο κτίριο, κατά κύριο λόγο λιθόκτιστο, με ξύλινη στέγη καλυμμένη με σχιστολιθικές πλάκες. Ο τελευταίος όροφος αποτελείται από μεγάλα τμήματα που έχουν κατασκευαστεί με πλεγμένα καλάμια και εφαρμογή παχιών αργιλικών , μια μέθοδο γνωστή και ως . Τα τμήματα αυτά προεξέχουν από το περίγραμμα της βάσης του κτιρίου δημιουργόντας τα περίφημα «σαχνισιά» - χαρακτηρισικό της λαϊκής πηλιορείτικης αρχιτεκτονικής. Η κατασκευή του χρονολογείται στις αρχές του 19ου αιώνα. Αρχικά ήταν αρχοντικό της οικογένειας Χατζηαναστάση, και αγοράστηκε από τον Ανωβολιώτη μυλωνά Γιάννη Κοντό το 1905. Ο ίδιος προέβη σε εργασίες ανακαίνισης και εκσυγχρονισμού της οικίας βάσει των νεοκλασικών προτύπων της εποχής, αλλοιώνοντας τον αρχικό λαϊκό του χαρακτήρα, με την αφαίρεση του , τη προσθήκη νεοκλασικών μορφολογικών στοιχείων στη πρόσοψη, και τη προσθήκη νεοκλασικού  στη νέα είσοδο μεταξύ άλλων αλλαγών. 

Σύμφωνα με επιγραφή, το 1912 ο Θεόφιλος Χατζημιχαήλ ξεκίνησε πρόγραμμα ζωγραφικής διακόσησης της μεγάλης αίθουσας, σχήματος «Γ» του τρίτου ορόφου. Το πρόγραμμα χωρίζεται σε δύο ζώνες με την κάτω να περιλαμβάνει διακοσμητικά θέματα από το ζωικό βασίλειο (γλάστρες με λουλούδια και πουλιά, άγρια ζώα και σκηνές κυνηγιού) - το Γιάννη Κοντό πάνω στο άλογο του, στα αριστερά της σκάλας - ενώ η άνω ζώνη περιλαβάνει δεκατέσσερεις μεγάλες ενεπίγραφες παραστάσεις εμπνευσμένες από τον Ελληνικό Απελευθερωτικό Αγώνα του 1821, όπου και χρησιμοποίησε ως πρότυπα κυρίως λιθογραφίες του Γερμανού φιλέλληνα ζωγράφου Πέτερ φον Ες.

Στις τέσσερις κολόνες της σάλας ζωγράφισε τέσσερις θεούς του Ολύμπου (τον Άρη, Ερμή, την Αφροδίτη και Αθηνά) και στον τυφλό τοίχο δύο τοπία, της Πορταριάς και της Ανακασίας, σε ενιαία τοιχογραφία.

Οι σεισμοί του 1955 στο Βόλο επέφεραν σημαντικές καταστροφές στο κτίριο. Επτά χρόνια μετά το Υπουργείο Πολιτισμού χαρακτήρισε το αρχοντικό ως «*ιστορικό διατηρητέο μνημείο*»:

Το 1965 το αγόρασε με σκοπό την επισκευή του για τη λειτουργία του ως κοινού επισκέψιμου χώρου. Ακολούθησαν εργασίες αναστήλωσης της οικίας και συντήρησης των τοιχογραφιών. Αφορμή για εκ νέου πρόγραμμα εργασιών αποκατάστασης και συντήρησης έδωσαν οι σεισμοί του 1980, όπου το αρχοντικό υπέστη ζημίες μικρής κλίμακας.

Στη σημερινή εποχή, η οικία είναι η μοναδική περίπτωση που διασώζει ολοκληρωμένο πρόγραμμα τοιχογραφιών του Θεόφιλου και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της περιοχής της Μαγνησίας, αφού διατηρείται σε άριστη κατάσταση στο σύνολό της.

## Η έκθεση
Η έκθεση του Θεόφιλου, την οποία επιμελήθηκε ο Γιάννης Τσαρούχης, αποτελείται από 86 ζωγραφικούς πίνακες από τα τελευταία έξι χρόνια της ζωής του. Κυρίαρχο θέμα της εκθέσεως είναι η ιστορία, μυθολογία και λαογραφία και σκηνές από τη καθημερινή ζωή της Ελλάδος.

### Πίνακες

Αρχείο:Ο Καπετάν Ανδρούτσος το 1795. Έργο του Θεόφιλου.jpg|Ο Καπετάν Ανδρούτσος το 1795
Αρχείο:Theophilos Chatzimichail - Alexander the Great, about 1900 - Athens, National Historical Museum.jpg
Αρχείο:Theofilos monomaxia Achilleos.jpg|Ο Μέγας Αλέξανδρος
Αρχείο:Theophilos Hatzimihail Alexander the Great killing Mithridates 1927.jpg|Ο Μέγας Αλέξανδρος σκοτώνοντας τον Μιθριδάτη, γαμπρό του Δάρειου Γ'
Αρχείο:Erotokritos and Arethousa.jpg|Ο Ερωτόκριτος και Αρετούσα
Αρχείο:Theofilos Lerni.jpg|Ο Κολοκοτρώνης παρατηρώντας
Αρχείο:Theofilos Eudoxia.jpg|Η Ευδοκία
Αρχείο:Theofilos Palaiologos.jpg|Ο Αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Παλαιολόγος
Αρχείο:Theophilos (chatzimichael), adamo ed eva, 1930 ca.jpg|Ο Αδάμ και η Εύα
Αρχείο:Theofilos Thiseas.jpg|Ο Θησέας
Αρχείο:Theofilos mega artopoieion.jpg|Αρτοποιείο
Αρχείο:Theofilos Fish vendors.jpg|Ιχθυοπώλης
Αρχείο:Theophilos Hatzimihail Athanasios Diakos 1931.jpg
Αρχείο:Theofilos Athanasios Diakos.jpg|Αθανάσιος Διάκος
Αρχείο:Theofilos monomaxia Achilleos.jpg|Η μονομαχία του Αχιλλέα
Αρχείο:Theofilos Athena and Artemis.jpg|Η Αθηνά και η Άρτεμη
Αρχείο:Theofilos Artemis goddess of hunting.jpg|Η Άρτεμη, κυνηγώντας
Αρχείο:Theophilos George Karaiskakis chasing Kutahi in 1826.jpg|Καραϊσκάκης κυνηγώντας τους Τούρκους
Αρχείο:Theophilos Haztimihail Markos Botsaris 1933.jpg|Ο Μάρκος Μπότσαρης
Αρχείο:Theophilos Hatzimihail Markos Botsaris in the battle of Karpenissi.jpg|Ο Μάρκος Μπότσαρης στη Μάχη του Καρπενησίου
Αρχείο:Botsaris death.JPG|Ο θάνατος του Μπότσαρη
Αρχείο:HatzimichaelTheofilos1.jpg
Αρχείο:Liraris.jpg|Λυρικοί
Αρχείο:O atromitos Katsantonis.jpg|Ο ατρόμητος Κατσαντώνης
Αρχείο:Theophilos Hatzimihail Pavlos Melas 1929.jpg
Αρχείο:PavlosMelasTheofilos.jpg|Ο Παύλος Μελάς
Αρχείο:Ntavelis.jpg|Ο  Χρήστος Νταβέλης
Αρχείο:Η Ελλάς αναγεννάται και ο Φεραίος 4098.jpg|«Η Ελλάς αναγεννάται και ο Φεραίος», στην πρόσοψη του Φούρνου του Βελέτζα, στην Άλλη Μεριά Μαγνησίας
Αρχείο:Τοιχογραφία του Θεόφιλου σε καφενείο στην Μακρυνίτσα.jpg|Τοιχογραφία σε καφενείο της Μακρινίτσας, γνωστή ως «ο Κατσαντώνης στα Τζουμέρκα»
Αρχείο:The giant heroes Stamatis Nikitaras, Odysseas Androutsos and Ioannis Gouras.jpg|Οι ήρωες του '21΄ Νικηταράς, Ανδρούτσος και Γκούρας
Αρχείο:Theofilos Hatzimihail Eleftherios Venizelos nd.jpg|Ο Ελευθέριος Βενιζέλος
Αρχείο:Theophilos Hatzimihail Dance of Zaloggo 1929.jpg|Ο χορός του Ζαλόγγου
Αρχείο:Theophilos Hatzimihail Evzonas with rifle nodate.jpg|Εύζωνες
Αρχείο:Theophilos Hatzimihail Sappho and Alcaeus 1932.jpg|Η Σαπφώ και ο Αλκαίος
Αρχείο:Theophilos Hatzimihail Shepherds of Himara 1933.jpg|Οι βοσκοί της Χειμάρρας
Αρχείο:Ο Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαμάντιος Κοραής υποβαστάζουν την Ελλάδα - Θεόφιλος - 19ος αιώνας.jpg|Ο Ρήγας και ο Ρήγας Βελεστινλής υποβαστάζουν την Ελλάδα
Αρχείο:Theophilos periklhs apo ths pnykos.jpg|Ο Περικλής στο λόφο του Πνύκα δικαιολογώντας τα έξοδα κατασκευής της Ακρόπολης
Αρχείο:Thophilos Hatzimihail Miltiadis Yiataganas nodate.jpg|Ο λοχίας του ευζωνικού τάγματος, Μιλτιάδης Γιαταγάνας
Αρχείο:Thophilos Hatzimihail Vlacha from Kalambaka 1933.jpg|Βλάχα από τη Καλαμπάκα


### Αναγνώριση έργου
Η αναγνώριση της αξίας του έργου του Θεόφιλου έγινε μετά το θάνατό του και οφείλεται στον εκδότη Tériade.

Ο ίδιος, αναφερόμενος στην απόκτηση της συλλογής του Θεόφιλου έχει πει τα εξής:

## Δείτε επίσης
* Θεόφιλος Κεφαλάς - Χατζημιχαήλ

## Βιβλιογραφία
* 

## Πολυμέσα
Εγκαίνια του μουσείου:
* 

Πολυμέσα από το Αρχείο της ΕΡΤ σχετικά με το μουσείο:
* 
* 

## Παραπομπές

Κατηγορία:Μουσεία τέχνης στην Ελλάδα
Κατηγορία:Μουσεία στο Βόρειο Αιγαίο
Κατηγορία:Μουσεία στη Θεσσαλία