Μάχη του Άλλια

**H Μάχη του Άλλια ποταμού** διεξήχθη περίπου το 387 π.Χ μεταξύ των Σηνωνών – ενός γαλατικού φύλου υπό την ηγεσία του Βρέννου, που είχε εισβάλει στη Βόρεια Ιταλία – και την Ρωμαϊκή Δημοκρατία.

Η μάχη διεξήχθη στη συμβολή του ποταμού Τίβερη και του ρέματος Άλλια, έντεκα ρωμαϊκά μίλια (16 χλμ.) βόρεια της Ρώμης. Οι Ρωμαίοι υπέστησαν συντριπτική ήττα και στη συνέχεια η Ρώμη λεηλατήθηκε από τους Σήνωνες. Σύμφωνα με τον μελετητή Πιέρο Τρέβες,«η απουσία οποιουδήποτε αρχαιολογικού στοιχείου για επίπεδο καταστροφής αυτής της εποχής υποδηλώνει ότι [αυτή] η λεηλασία της Ρώμης ήταν μόνο επιφανειακή».

Η ημερομηνία της μάχης παραδοσιακά δίνεται ως το 390 π.Χ. , βασιζόμενη σε αφήγηση της μάχης από τον Ρωμαίο ιστορικό Τίτο Λίβιο. Ο Πλούταρχος σημείωσε ότι η μάχη έλαβε χώρα «λίγο μετά το θερινό ηλιοστάσιο, όταν η σελήνη ήταν σχεδόν πανσέληνος [...] λίγο περισσότερο από τριακόσια εξήντα χρόνια από την ίδρυση [της Ρώμης]», δηλαδή λίγο μετά το 393 π.Χ. Ο Έλληνας ιστορικός Πολύβιος χρησιμοποίησε ελληνικό σύστημα χρονολόγησης και προσδιόρισε ότι η μάχη έλαβε χώρα το 387 π.Χ., που θεωρείται και το πιο πιθανό. Ο Τάκιτος κατέγραψε την ημερομηνία ως την 18η Ιουλίου.
## Ιστορικό Πλάισιο
Οι Σήνωνες ήταν μία από τις διάφορες γαλατικές φυλές που είχαν πρόσφατα εισβάλει στη βόρεια Ιταλία. Εγκαταστάθηκαν στη δυτική ακτή της Αδριατικής Θάλασσας, γύρω από την περιοχή που σήμερα είναι το Ρίμινι. Σύμφωνα με τον Λίβιο, κλήθηκαν στην ετρουσκική πόλη Κλύσιον (σημερινό Κιουζί, Τοσκάνη) από τον Αρρόυν, έναν επιφανή νέο της πόλης, ο οποίος ήθελε να εκδικηθεί τον Λούκουμο, του οποίου ο γιος είχε «διαφθείρει τη γυναίκα του». Όταν οι Σήνωνες εμφανίστηκαν, οι Κλούσιοι ένιωσαν απειλή και ζήτησαν βοήθεια από τη Ρώμη. Οι Ρωμαίοι έστειλαν ως πρεσβευτές τους τρεις γιους του Μάρκου Φάβιου Άμβουστου, ενός από τους πιο ισχυρούς αριστοκράτες της Ρώμης. Αυτοί είπαν στους Γαλάτες να μην επιτεθούν στο Κλούσιον και ότι, αν το έκαναν, οι Ρωμαίοι θα πολεμούσαν για να υπερασπιστούν την πόλη. Στη συνέχεια, πρότειναν διαπραγματεύσεις για ειρήνη. Οι Σήνωνες δέχτηκαν την ειρήνη υπό τον όρο ότι οι Κλούσιοι θα τους παραχωρούσαν κάποια γη. Ωστόσο, ξέσπασε καυγάς και ακολούθησε μάχη. Οι Ρωμαίοι πρεσβευτές πήραν μέρος στη μάχη, και ένας από αυτούς σκότωσε έναν αρχηγό των Σηνωνών — παραβιάζοντας τον κανόνα ουδετερότητας που όφειλαν να τηρούν οι πρεσβευτές. Οι αδελφοί είχαν λάβει μέρος στη σύγκρουση και ένας εξ αυτών είχε επίσης σκοτώσει έναν Σήνωνα. Οι Γαλάτες αποχώρησαν για να συσκεφθούν σχετικά με τα επόμενα βήματά τους.

Σύμφωνα με τον Διονύσιο της Αλικαρνασσού, ο Λούκουμος ήταν ο βασιλιάς της πόλης. Πριν πεθάνει, ανέθεσε την κηδεμονία του γιου του στον Αρρούν. Νέος ο γιός ακόμα, ερωτεύτηκε τη γυναίκα του Αρρούς και την αποπλάνησε. Ο θλιμμένος Αρρούν πήγε στη Γαλατία για να πουλήσει κρασί, ελιές και σύκα. Οι Γαλάτες δεν είχαν δει ποτέ τέτοια προϊόντα και ρώτησαν τον Αρρούνςπού τα παρήγαγαν. Εκείνος απάντησε ότι προέρχονταν από μια μεγάλη και εύφορη γη, που κατοικούνταν από λίγους μόνο ανθρώπους που δεν ήταν καλοί πολεμιστές. Τους συμβούλεψε να διώξουν τους ανθρώπους από τη γη τους και να απολαύσουν τους καρπούς ως δικούς τους. Τους έπεισε να έρθουν στην Ιταλία, να πάνε στο Κλύσιον και να κάνουν πόλεμο. Η διήγηση του Διονυσίου προϋποθέτει ότι αυτοί οι Γαλάτες δεν είχαν εισβάλει στην Ιταλία και βρίσκονταν στη Γαλατία. Όταν ο Κόιντος Φάβιος, ένας από τους Ρωμαίους πρεσβευτές, σκότωσε έναν Γαλάτη ηγέτη, ήθελαν να τους παραδώσουν τα αδέλφια για να πληρώσουν την ποινή για τους άνδρες που είχαν σκοτώσει.

Όταν οι πρεσβευτές των Σηνωνών έφτασαν στη Ρώμη και απαίτησαν να τους παραδοθούν οι τρείς Φαβίοι αδελφοί, η Σύγκλητος πιέστηκε από την ευνοιοκρατία να μην εκφράσει απόψεις εναντίον της ισχυρής οικογένειας των *[[Fabia gens|Φαβίων]]*. Για να αποφύγουν να κατηγορηθούν για πιθανή ήττα σε περίπτωση επίθεσης των Γαλατών, παρέπεμψαν το θέμα στο λαό. Ο Λίβιος έγραψε ότι «εκείνοι των οποίων την τιμωρία κλήθηκαν να αποφασίσουν εκλέχθηκαν στρατιωτικοί τριβούνοι με υπατικές εξουσίες [αρχηγοί κράτους] για το επόμενο έτος.» Οι Γαλάτες εξοργίστηκαν που τιμήθηκαν εκείνοι που είχαν παραβιάσει το δίκαιο των εθνών και βάδισαν κατά της Ρώμης, 130 χλμ. από το Κλύσιον. Ο Λίβιος έγραψε ότι «ως απάντηση στην αναταραχή που προκάλεσε η ταχεία προέλασή τους, οι τρομοκρατημένες πόλεις έσπευσαν να πάρουν τα όπλα και οι κάτοικοι της υπαίθρου έφυγαν, αλλά οι Γαλάτες σηματοδοτούσαν με τις φωνές τους όπου κι αν πήγαιναν ότι ο προορισμός τους ήταν η Ρώμη».

## Μέγεθος των εμπλεκόμενων δυνάμεων
Ο αριθμός των πολεμιστών που συμμετείχαν στη μάχη δεν είναι γνωστός με βεβαιότητα. Ο Πλούταρχος γράφει ότι οι Ρωμαίοι δεν υπερείχαν αριθμητικά και είχαν 40.000 άνδρες, αλλά ότι οι περισσότεροι ήταν ανεκπαίδευτοι και ανεξοικείωτοι με τα όπλα. Ο Διονύσιος της Αλικαρνασσού γράφει ότι οι Ρωμαίοι είχαν τέσσερις καλά εκπαιδευμένες λεγεώνες και μια συλλογή από ανεκπαίδευτους πολίτες που ήταν μεγαλύτερη σε αριθμό. Αυτό θα έδινε έναν κατά προσέγγιση έναν αριθμό περίπου 35.000 ανδρών. Ο Διόδωρος Σικελιώτης γράφει ότι οι Ρωμαίοι είχαν 24.000 άνδρες. Οι σύγχρονοι ιστορικοί Cary και Scullard εκτιμούν ότι οι Ρωμαίοι είχαν 15.000 άνδρες και οι Γαλάτες από 30.000 έως 70.000. Ο Peter Berresford Ellis δίνει μια εκτίμηση τουλάχιστον 24.000 ανδρών υποθέτοντας ότι «οι Ρωμαίοι είχαν... τέσσερις λεγεώνες -γιατί κάθε ύπατος είχε δύο λεγεώνες υπό τις διαταγές του- και με δεδομένο ότι κάθε λεγεώνα είχε 6.000 άνδρες». Υποστηρίζει επίσης ότι μπορεί να υπήρχε ένα απόσπασμα συμμαχικών στρατευμάτων. Ενώ θεωρεί ότι «ο στρατός των Σηνωνών δύσκολα θα μπορούσε να αριθμεί περισσότερους από 12.000»

Οι αριθμοί που δίνουν οι αρχαίοι ιστορικοί για το μέγεθος του ρωμαϊκού στρατού που συμμετείχε στη μάχη είναι απίθανοι, καθώς είναι γνωστοί για την υπερβολή των αριθμών. Σε αντίθεση με τον ισχυρισμό του Berresford Ellis, οι Ρωμαίοι διέθεταν τότε μόνο δύο λεγεώνες. ο αριθμός των λεγεώνων δεν αυξήθηκε σε τέσσερις παρά μόνο αργότερα, κατά τη διάρκεια του Δεύτερου Σαμνιτικού Πολέμου (326-304 π.Χ.), ενώ η πρώτη καταγραφή τεσσάρων λεγεώνων έγινε το 311 π.Χ.. Οι Ρωμαίοι είχαν τότε και πρόσθετους στρατιωτικούς διοικητές: τον πραίτορα, ο οποίος είχε θεσπιστεί το 366 π.Χ., και τον ανθύπατο, ο οποίος ήταν ύπατος που λάμβανε παράταση της θητείας του στη στρατιωτική διοίκηση (η πρακτική ξεκίνησε το 327 π.Χ.). Οι πρώτες ιστορικές ενδείξεις ότι οι ύπατοι ηγούνταν περισσότερων της μιας λεγεώνας ήταν για το 299 π.Χ. (κατά τη διάρκεια ενός πολέμου με τους Ετρούσκους) και το 297 π.Χ., κατά τη διάρκεια του Τρίτου Σαμνιτικού Πολέμου (298-290 π.Χ.). Η πρώτη ρητή αναφορά ενός ύπατου με δύο λεγεώνες γίνεται το 296 π.Χ. Το 295 π.Χ., οι Ρωμαίοι ανέπτυξαν έξι λεγεώνες- τέσσερις με επικεφαλής τους δύο ύπατους, και πολέμησαν έναν συνασπισμό τεσσάρων λαών (Σαμνίτες, Ετρούσκους, Ουμβρίους και Σηνωνούς) στην τεράστια μάχη του Sentinum. Δύο οδηγήθηκαν σε άλλο μέτωπο από έναν πραίτορα.

Η μάχη του Άλλια έλαβε χώρα στις πρώτες ημέρες της Ρώμης, όταν ο ρωμαϊκός στρατός ήταν πολύ μικρότερος και η διοικητική του δομή πολύ απλούστερη. Ο ρωμαϊκός στρατός διέθετε μόνο δύο λεγεώνες και οι δύο ύπατοι ήταν οι μοναδικοί στρατιωτικοί διοικητές, ο καθένας από τους οποίους ηγούνταν μιας λεγεώνας. Επιπλέον, η μάχη έλαβε χώρα κατά την πρώιμη ιστορία της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας, ενώ η ύπατη εξουσία εναλλάσσονταν με έτη κατά τα οποία η Ρώμη διοικούνταν από στρατιωτικούς τριβούνους με υπατική εξουσία, οι οποίοι συχνά αναφέρονται αντί αυτού ως «υπατικοί τριβούνοι», και το 390 π.Χ. ήταν ένα έτος κατά το οποίο έξι υπατικοί τριβούνοι είχαν την εξουσία. Ως εκ τούτου, ο ισχυρισμός του Berresford Ellis ότι οι Ρωμαίοι στη μάχη του Άλλια διέθεταν τέσσερις λεγεώνες, δύο για κάθε έναν από τους δύο ύπατους, είναι διπλά αναχρονιστικός. Επιπλέον, οι ρωμαϊκές λεγεώνες είχαν 6.000 άνδρες μόνο σε λίγες εξαιρετικές περιπτώσεις. Στις πρώτες ημέρες της δημοκρατίας, όταν έλαβε χώρα η μάχη του Άλλια, ήταν 4.200. Αργότερα, ήταν 5.200 όταν ήταν σε πλήρη δύναμη, πράγμα που συχνά δεν συνέβαινε. Κατά συνέπεια, η ρωμαϊκή δύναμη στη μάχη ήταν πιθανότατα σημαντικά μικρότερη από ό,τι υπολογιζόταν.

Πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη το μέγεθος του πληθυσμού της Ρώμης. Στις αρχές της, η Ρώμη ήταν ακόμη μια πόλη-κράτος με περιφερειακή μόνο σημασία και η επικράτειά της δεν ξεπερνούσε τα 50 χλμ. Ο Cornell σημειώνει ότι οι εκτιμήσεις για τον πληθυσμό της Ρώμης στα τέλη του 6ου αιώνα π.Χ., με βάση το μέγεθος της επικράτειάς της, κυμαίνονται μεταξύ 25.000 και 50.000, και θεωρεί ότι το πιθανότερο ποσοστό είναι 25.000-40.000. Το θεμελιώδες έργο του Fraccaro δίνει μια στρατιωτική δύναμη 9.000 ανδρών σε στρατεύσιμη ηλικία (μεταξύ 17 και 47 ετών), που θα απαιτούσε έναν ελάχιστο πληθυσμό 30.000.

Το μέγεθος της δύναμης των Σηνωνών δεν πρέπει επίσης να υπερεκτιμηθεί. Η εκτίμηση των Cary και Scullard για 30.000-70.000 (βλ. παραπάνω) είναι εξαιρετικά απίθανη. Ο Berresford Ellis επισημαίνει ορθά ότι ο αριθμός των 12.000 θα ήταν αρκετά μεγάλος για μια μόνο φυλή.

Επικεφαλής του ρωμαϊκού στρατού ήταν ο τριβούνος Κόιντος Σουλπίκιος Λόγγος.

## Η μάχη
Υπάρχουν μόνο δύο αρχαίες αναφορές που παρέχουν λεπτομέρειες για τη μάχη. Μία είναι του Λίβιου και η άλλη του Διόδωρου Σικελιώτη.

Σύμφωνα με τον Λίβιο, δεν ελήφθησαν ειδικά μέτρα στη Ρώμη, και η εισφορά «δεν ήταν μεγαλύτερη από ό,τι συνηθιζόταν στις συνήθεις εκστρατείες». Οι Γαλάτες βάδισαν προς τη Ρώμη τόσο γρήγορα ώστε «η Ρώμη έμεινε έκπληκτη από την ταχύτητα με την οποία κινήθηκαν, η οποία φαίνεται τόσο από τη βιασύνη στη συγκέντρωση του στρατού, σαν να επρόκειτο να αντιμετωπίσει μια έκτακτη ανάγκη, όσο και από τη δυσκολία να προχωρήσουν περισσότερο από το ενδέκατο ορόσημο.»  Στην ανατολική συμβολή του ποταμού Τίβερη και του ρέματος του Άλλια, τα στρατεύματα συναντήθηκαν- οι Ρωμαίοι ήταν πιθανώς περισσότεροι. Δεν έστησαν στρατόπεδο ούτε έχτισαν αμυντικό προμαχώνα και δεν επικαλέστηκαν τους θεούς, όπως συνήθως έκαναν. Επέκτειναν τις πτέρυγες για να αποφύγουν να τους υπερφαλαγγίσουν, αλλά αυτό έκανε τη γραμμή τους τόσο λεπτή και αποδυναμωμένη που το κέντρο δύσκολα μπορούσε να διατηρηθεί ενωμένο. Τοποθέτησαν τις εφεδρείες σε έναν λόφο στα δεξιά. Ο Βρέννος, ο αρχηγός των Σηνωνών, υποψιάστηκε ότι αυτό ήταν τέχνασμα και ότι οι έφεδροι θα του επιτίθονταν από τα νώτα, ενώ εκείνος πολεμούσε τον ρωμαϊκό στρατό στην πεδιάδα. Ως εκ τούτου, επιτέθηκε στο λόφο.

Οι Ρωμαίοι πανικοβλήθηκαν. Η αριστερή πτέρυγα άφησε τα όπλα της και κατέφυγε στην όχθη του Τίβερη. Οι Γαλάτες σκότωσαν τους στρατιώτες που εμπόδιζαν ο ένας το δρόμο του άλλου στην άτακτη φυγή. Όσοι δεν μπορούσαν να κολυμπήσουν ή ήταν αδύναμοι βαρύνονταν από τις πανοπλίες τους και πνίγηκαν. Παρόλα αυτά, η πλειοψηφία των ανδρών έφτασε στο Βήιοιους, μια Ετρουσκική πόλη που είχε πρόσφατα κατακτηθεί από τη Ρώμη και βρισκόταν κοντά στην άλλη όχθη. Δεν έστειλαν καν αγγελιοφόρο για να ειδοποιήσουν τη Ρώμη. Η δεξιά πτέρυγα, πιο μακριά από το ποτάμι και πιο κοντά στο λόφο, κατέφυγε στη Ρώμη. Οι Γαλάτες εξεπλάγησαν με το πόσο εύκολη ήταν η νίκη τους.

Ο αρχαίος Έλληνας ιστορικός Διόδωρος Σικελιώτης αναφέρει ότι οι Ρωμαίοι βάδισαν και διέσχισαν τον ποταμό Τίβερη. Είναι ο μόνος αρχαίος ιστορικός που τοποθέτησε τη μάχη στη δεξιά όχθη του ποταμού. Οι Ρωμαίοι παρέταξαν τα καλύτερα στρατεύματά τους, 24.000 άνδρες, στην πεδιάδα και τοποθέτησαν τα πιο αδύναμα στρατεύματα στο λόφο. Οι Κέλτες παρατάχθηκαν επίσης, τοποθέτησαν τους καλύτερους άνδρες τους στο λόφο και κέρδισαν εύκολα τη σύγκρουση. Ο κύριος όγκος των Ρωμαίων στρατιωτών στην πεδιάδα κατέφυγε άτακτα στο ποτάμι και εμπόδιζε ο ένας τον άλλον. Οι Κέλτες σκότωσαν τους άνδρες που βρίσκονταν στα μετόπισθεν. Ορισμένοι Ρωμαίοι προσπάθησαν να διασχίσουν το ποτάμι φορώντας την πανοπλία τους, την οποία, σύμφωνα με τον Διόδωρο, εκτιμούσαν περισσότερο από τη ζωή τους, αλλά αυτή τους βάρυνε. Κάποιοι πνίγηκαν και κάποιοι κατάφεραν με μεγάλη προσπάθεια να φτάσουν στην όχθη πιο κάτω στο ρεύμα. Καθώς οι Γαλάτες συνέχιζαν να σκοτώνουν τους Ρωμαίους, οι στρατιώτες πέταξαν τότε τα όπλα τους και διέσχισαν κολυμπώντας το ποτάμι. Οι Γαλάτες τους έριχναν ακόντια. Οι περισσότεροι από τους επιζώντες κατέφυγαν στην πόλη των Βήιων. Ορισμένοι επέστρεψαν στη Ρώμη και ανέφεραν ότι ο στρατός είχε καταστραφεί.

Ο Πλούταρχος έγραψε ότι οι Γαλάτες στρατοπέδευσαν κοντά στη συμβολή του Άλλια με τον Τίβερη, περίπου 18 χιλιόμετρα από τη Ρώμη, και επιτέθηκαν ξαφνικά στους Ρωμαίους. Έγινε μια «άτακτη και επαίσχυντη μάχη». Η αριστερή πτέρυγα των Ρωμαίων ωθήθηκε στον ποταμό και καταστράφηκε, ενώ η δεξιά πτέρυγα αποσύρθηκε πριν από την επίθεση των Γαλατών από την πεδιάδα στους λόφους και οι περισσότεροι από αυτούς κατέφυγαν στη Ρώμη. Οι υπόλοιποι επιζώντες διέφυγαν τη νύχτα στους Βηίους «Νόμιζαν ότι η Ρώμη είχε χαθεί και όλοι οι άνθρωποί της είχαν σκοτωθεί».

## H λεηλασία της Ρώμης

### Αναφορά του Λίβιου
Ο Λίβιος παρέχει λεπτομερή περιγραφή της λεηλασίας της Ρώμης. Οι Γαλάτες έμειναν άναυδοι από την ξαφνική και εξαιρετική νίκη τους και δεν απομακρύνθηκαν από τον τόπο της μάχης, σαν να είχαν μπερδευτεί. Φοβήθηκαν τον αιφνιδιασμό και λεηλάτησαν τους νεκρούς, όπως συνηθιζόταν γι' αυτούς. Όταν δεν είδαν καμία εχθρική ενέργεια, ξεκίνησαν και έφτασαν στη Ρώμη πριν από τη δύση του ηλίου. Είδαν ότι οι πύλες της πόλης ήταν ανοιχτές και ότι τα τείχη δεν ήταν επανδρωμένα. Αυτό ήταν άλλη μια έκπληξη. Αποφάσισαν να αποφύγουν μια νυχτερινή μάχη σε μια άγνωστη πόλη και στρατοπέδευσαν ανάμεσα στη Ρώμη και τον ποταμό Ανιένε.Οι κάτοικοι της Ρώμης βρίσκονταν σε πανικό και δεν γνώριζαν ότι οι περισσότεροι από τους στρατιώτες τους είχαν καταφύγει στους Βηίους, αντί της Ρώμης, και πίστευαν ότι οι μόνοι επιζώντες ήταν εκείνοι που κατέφυγαν πίσω στη Ρώμη και ότι είχαν μόνο μια μικρή δύναμη. Συνειδητοποιώντας ότι ήταν ανυπεράσπιστοι, αποφάσισαν να στείλουν τους άνδρες σε στρατιωτική ηλικία, τους αρτιμελείς συγκλητικούς και τις οικογένειές τους στον λόφο του Καπιτωλίνου με όπλα και προμήθειες για να υπερασπιστούν το φρούριο. Οι Flamen του Κουιρίνου και οι  Εστιάδες Παρθένες, που ήταν ιερείς, έπρεπε να πάρουν «τα ιερά πράγματα του κράτους» και να συνεχίσουν να εκτελούν τις ιερές λατρείες τους. Η κατάσταση ήταν τόσο άσχημη που οι ηλικιωμένοι έμειναν πίσω στην πόλη και οι πρώην ύπατοι έμειναν μαζί τους για να τους εξευμενίσουν με τη μοίρα τους. Ωστόσο, πολλοί από αυτούς ακολούθησαν τους γιους τους στο Καπιτωλίνο. Κανείς δεν είχε την καρδιά να τους σταματήσει. Πολλοί άνθρωποι κατέφυγαν στον Ιανίκουλο Λόφο λίγο έξω από την πόλη και στη συνέχεια διασκορπίστηκαν στην ύπαιθρο και σε άλλες πόλεις. Οι Flamen του Quirinus και οι Εστιάδες Παρθένες μπόρεσαν να πάρουν μόνο μερικά από τα ιερά αντικείμενα και αποφάσισαν να θάψουν τα υπόλοιπα κάτω από το παρεκκλήσι δίπλα στο σπίτι του Flamen. Ξεκίνησαν για το Ιανίκουλο με ό,τι μπορούσαν να μεταφέρουν. Ο Λεύκιος Αλβίνος, ο οποίος έφευγε από την πόλη με μια άμαξα, τους είδε να περπατούν. Διέταξε τη γυναίκα και τα παιδιά του να κατέβουν και τους μετέφερε μαζί με τα ιερά σκεύη της Ρώμης στην Καιρέα, μια Ετρουσκική πόλη στα παράλια που ήταν σύμμαχος της Ρώμης.

Όσοι είχαν διατελέσει κρατικοί αξιωματούχοι αποφάσισαν να συναντήσουν τη μοίρα τους φορώντας τις επίσημες φορεσιές τους και «τα διακριτικά του προηγούμενου βαθμού τους και τις τιμές και διακρίσεις τους». Κάθισαν στις ελεφαντοστέινες καρέκλες τους μπροστά από τα σπίτια τους. Την επόμενη ημέρα, οι Σήνωνες εισήλθαν στην πόλη. Πέρασαν από την ανοιχτή πύλη Collina και πήγαν στη Ρωμαϊκή Αγορά. Άφησαν ένα μικρό σώμα να φυλάει εκεί για να μην δεχτεί καμία επίθεση από το Καπιτωλίνο και έψαχναν στους δρόμους για πλιάτσικο. Δεν συνάντησαν κανέναν. Οι άνθρωποι μετακινήθηκαν σε άλλα σπίτια. Οι Γαλάτες επέστρεψαν στην περιοχή της Αγοράς. Ο Λίβιος περιέγραψε αξιομνημόνευτα τη συνάντηση των Γαλατών με τους ηλικιωμένους πατρίκιους:*Τα σπίτια των πληβείων ήταν φραγμένα, οι αίθουσες των πατρικίων ήταν ανοιχτές, αλλά οι ίδιοι ένοιωθαν μεγαλύτερο δισταγμό να εισέλθουν στα ανοιχτά σπίτια από ό,τι σε εκείνα που ήταν κλειστά. Κοίταζαν με αισθήματα πραγματικού σεβασμού τους άνδρες που κάθονταν στις στοές των σπιτιών τους, όχι μόνο λόγω της υπεράνθρωπης μεγαλοπρέπειας της ενδυμασίας τους και της όλης τους στάσης και συμπεριφοράς, αλλά και λόγω της μεγαλειώδους έκφρασης των προσώπων τους, που έφεραν την ίδια τη μορφή θεών. Έτσι στέκονταν, κοιτάζοντάς τους σαν να ήταν αγάλματα, μέχρι που, όπως υποστηρίζεται, ένας από τους πατρίκιους, ο Μ. Παπίριος, προκάλεσε το πάθος ενός Γαλάτη, ο οποίος άρχισε να χαϊδεύει τα γένια του -που εκείνη την εποχή φοριούνταν καθολικά μακριά- χτυπώντας τον στο κεφάλι με το ελεφαντοστέινο ραβδί του. Αυτός ήταν ο πρώτος που σκοτώθηκε, οι άλλοι σφαγιάστηκαν στις καρέκλες τους. Μετά από αυτή τη σφαγή των μεγιστάνων, κανένα ζωντανό πλάσμα δεν χαρίστηκε στο εξής- τα σπίτια λεηλατήθηκαν και στη συνέχεια πυρπολήθηκαν.* Παρά την παραπάνω δήλωση, ο Λίβιος έγραψε ότι οι πυρκαγιές δεν ήταν τόσο εκτεταμένες όσο θα περίμενε κανείς την πρώτη ημέρα της κατάληψης μιας πόλης και υπέθεσε ότι οι Γαλάτες δεν ήθελαν να καταστρέψουν την πόλη αλλά μόνο να εκφοβίσουν τους άνδρες στον λόφο του Καπιτωλίνου ώστε να παραδοθούν για να σώσουν τα σπίτια τους. Παρά την οδύνη που ένιωθαν ακούγοντας «τις φωνές του εχθρού, τις κραυγές των γυναικών και των παιδιών, τον βρυχηθμό των φλογών και τον κρότο των σπιτιών που έπεφταν», οι άνδρες ήταν αποφασισμένοι να συνεχίσουν να υπερασπίζονται τον λόφο. Καθώς αυτό συνεχιζόταν μέρα με τη μέρα, «σκληραγωγήθηκαν όπως ήταν στη δυστυχία». Μετά από λίγες ημέρες, βλέποντας ότι παρόλο που τίποτα δεν είχε επιβιώσει «μέσα στις στάχτες και τα ερείπια» της πόλης, δεν υπήρχε κανένα σημάδι παράδοσης, οι Σενόνες επιτέθηκαν τα ξημερώματα στον λόφο του Καπιτωλίου. Οι υπερασπιστές άφησαν τους εχθρούς να ανέβουν στον απότομο λόφο και τους έριξαν στην πλαγιά. Οι Γαλάτες σταμάτησαν στα μισά του λόφου. Οι Ρωμαίοι επιτέθηκαν και προκάλεσαν τόσο μεγάλες απώλειες ώστε ο εχθρός δεν προσπάθησε ποτέ ξανά να καταλάβει τον λόφο.

Αντ' αυτού, προετοίμασαν πολιορκία. Χώρισαν τις δυνάμεις τους στα δύο. Η μία μεραρχία πολιορκούσε τον λόφο και η άλλη πήγε για αναζήτηση τροφής στα εδάφη των γειτονικών πόλεων, επειδή όλα τα σιτηρά γύρω από τη Ρώμη είχαν μεταφερθεί στο Βηίους από τους Ρωμαίους στρατιώτες που είχαν καταφύγει εκεί. Κάποιοι Γαλάτες έφτασαν στην Αρδέα, όπου είχε πάει ο Μάρκος Φούριος Καμίλλος, ένας μεγάλος Ρωμαίος στρατιωτικός διοικητής που είχε καταλάβει τιυς Βηίους λίγα χρόνια νωρίτερα, όταν εξορίστηκε λόγω κατηγοριών για υπεξαίρεση. Ο Κάμιλλος συσπείρωσε τους κατοίκους της Αρδέας για να πολεμήσουν. Πορεύτηκε τη νύχτα, αιφνιδίασε το στρατόπεδο των Γαλατών και έσφαξε τον εχθρό στον ύπνο του. Κάποιοι Γαλάτες φυγάδες έφτασαν κοντά στο Άντσιο και περικυκλώθηκαν από τους κατοίκους της πόλης.

Εν τω μεταξύ, στη Ρώμη, και οι δύο πλευρές ήταν ήσυχες. Οι Σήνωνες διεξήγαγαν την πολιορκία «με μεγάλη χαλαρότητα» και επικεντρώθηκαν στο να εμποδίσουν τους Ρωμαίους να περάσουν μέσα από τις γραμμές τους. Το πατρίκιο γένος των Φαβίων διοργάνωνε μια ετήσια θυσία στον Κυρινάλιο λόφο. Ο Γάιος Φάβιος Δορσούων Λικίνος κατέβηκε από το Καπιτωλίνο μεταφέροντας τα ιερά σκεύη, πέρασε μέσα από τις εχθρικές φρουρές και πήγε στο Κυρινάλιο. Εκτέλεσε δεόντως τις ιερές τελετές και επέστρεψε στο Καπιτωλίνο. Ο Λίβιος σχολίασε: «Είτε οι Γαλάτες σάστισαν από την εξαιρετική τόλμη του, είτε συγκρατήθηκαν από θρησκευτικά αισθήματα, διότι ως έθνος δεν είναι καθόλου αδιάφοροι στις αξιώσεις της θρησκείας».

Στο μεταξύ, οι επιζώντες της μάχης που είχαν καταφύγει στους Βηίους άρχισαν να ανασυντάσσονται. Με επικεφαλής τον Κόιντο Καιδίκιο, τον εκατόνταρχο που επέλεξαν ως αρχηγό τους, κατατρόπωσαν μια δύναμη Ετρούσκων που λεηλάτησαν την περιοχή του Βηίου και σκόπευαν να επιτεθούν στην πόλη αυτή. Έβαλαν κάποιους αιχμαλώτους να τους οδηγήσουν σε μια άλλη δύναμη των Ετρούσκων, η οποία βρισκόταν στις αλυκές, και προκάλεσαν ακόμη μεγαλύτερες απώλειες στη δύναμη αυτή. Οι δυνάμεις του Καιδικίου αυξήθηκαν και ορισμένοι Ρωμαίοι που είχαν φύγει από την πόλη πήγαν στους Βηίους. Εθελοντές από το Λάτιο επίσης εντάχθηκαν σε αυτούς. Ο Καιδίκιος αποφάσισε να καλέσει τον Κάμιλλο να αναλάβει τη διοίκηση, αλλά αυτό απαιτούσε την έγκριση της Συγκλήτου. Εκείνοι έστειλαν τον Κομίνιο Πόντιο, έναν στρατιώτη, στη Ρώμη ως αγγελιοφόρο.  Κατέβηκε τον ποταμό Τίβερη με ένα πλωτό φελλό και έφτασε στη Ρώμη. Έφτασε στο Καπιτωλίνο σκαρφαλώνοντας «έναν απόκρημνο βράχο, τον οποίο, λόγω της απόκρημνης θέσης του, ο εχθρός είχε αφήσει αφύλαχτο». Η Σύγκλητος αποφάσισε ότι η λαϊκή συνέλευση έπρεπε να ψηφίσει νόμο που θα ακύρωνε την εξορία του Κάμιλλου και θα τον διόριζε δικτάτορα (αρχιστράτηγο). Ο Κάμιλλος συνοδεύτηκε από την Αρδέα στη Βηίους.

Οι Σήνωνες είτε ανακάλυψαν ίχνη που άφησε ο Κομίνιος Πόντιος είτε ανακάλυψαν μια σχετικά εύκολη ανάβαση στον βράχο. Την ανέβηκαν και έφτασαν στην κορυφή του Καπιτωλίνου τη νύχτα. Τους άκουσαν όχι οι φρουροί και τα σκυλιά αλλά οι χήνες που ήταν ιερές στη θεά Γιούνο, οι οποίες ξύπνησαν τους Ρωμαίους.  Ο Μάρκος Μάνλιος Καπιτολίνος, πρώην ύπατος, έριξε κάτω έναν Γαλάτη που είχε φτάσει στην κορυφή. Αυτός έπεσε πάνω σε όσους βρίσκονταν πίσω του. Ο Μάνλιος σκότωσε επίσης μερικούς Γαλάτες που είχαν αφήσει τα όπλα τους για να προσκολληθούν στα βράχια. Τον συνόδευσαν και οι άλλοι στρατιώτες και ο εχθρός απωθήθηκε. Ο Μάνλιος επαινέθηκε για τη γενναιότητά του. Ο Κόιντος Σουλπίκιος θέλησε να παραπέμψει στο στρατοδικείο τους φρουρούς που δεν είχαν αντιληφθεί τον εχθρό, αλλά οι στρατιώτες τον εμπόδισαν να το πράξει. Συμφωνήθηκε να κατηγορηθεί ένας άνδρας, ο οποίος ρίχτηκε από τον γκρεμό.

Λιμός άρχισε να πλήττει και τους δύο στρατούς. Οι Γαλάτες επλήγησαν επίσης από λιμό. Βρίσκονταν σε χαμηλό έδαφος ανάμεσα στους λόφους, που είχαν καεί από τις πυρκαγιές και υπήρχε ελονοσία. Πολλοί από αυτούς πέθαναν από την ασθένεια και τη ζέστη. Άρχισαν να συσσωρεύουν τα πτώματα και να τα καίνε, αντί να τα θάβουν, άρχισαν διαπραγματεύσεις με τους Ρωμαίους και τους κάλεσαν να παραδοθούν λόγω της πείνας. Υπονόησαν επίσης ότι θα μπορούσαν να εξαγοραστούν. Οι Ρωμαίοι ηγέτες, οι οποίοι περίμεναν να φτάσει ο Κάμιλλος με στρατό από τους Βηίους, αρνήθηκαν. Τελικά, οι πεινασμένοι στρατιώτες ζήτησαν να παραδοθούν ή να συμφωνήσουν για λύτρα με τους καλύτερους όρους που μπορούσαν. Ο Κόιντος Σουλπίκιος και ο Βρέννος, ο ηγέτης των Σηνωνών, συνομίλησαν. Συμφώνησαν σε λύτρα τετρακοσίων πενήντα κιλών χρυσού. Οι Σήνωνες αθέτησαν, χρησιμοποιώντας βαρύτερα βαρίδια για να ζυγίσουν τον χρυσό. Όταν οι Ρωμαίοι διαμαρτυρήθηκαν, «ο Βρέννος πέταξε το σπαθί του στη ζυγαριά, εκστομίζοντας λόγια αφόρητα στα ρωμαϊκά αυτιά, δηλαδή «Vae victis» ή «Ουαί τοις ηττημένοις!».

Η πληρωμή των Σηνωνών για να φύγουν από την πόλη ήταν ταπείνωση για τους Ρωμαίους. Ωστόσο, όπως το έθεσε ο Λίβιος, «ο θεός και ο άνθρωπος απαγόρευσαν στους Ρωμαίους να είναι λαός εξαγορασμένος». Πριν ολοκληρωθεί η ζύγιση του χρυσού, ο Κάμιλλος έφτασε στη Ρώμη και διέταξε να μην απομακρυνθεί ο χρυσός. Οι Γαλάτες είπαν ότι είχε συναφθεί συμφωνία, αλλά ο Κάμιλλος είπε ότι, εφόσον αυτή είχε συναφθεί από αξιωματούχο κατώτερης θέσης από αυτόν, ήταν άκυρη. Ο Κάμιλλος προσέφερε τότε μάχη και οι Σήνωνες νικήθηκαν εύκολα. Ηττήθηκαν και πάλι 13 χλμ. ανατολικά της Ρώμης. Ο Λίβιος έγραψε ότι «η σφαγή ήταν ολοκληρωτική: το στρατόπεδό τους καταλήφθηκε και δεν επέζησε ούτε ο αγγελιοφόρος για να αναφέρει την καταστροφή».

### Αναφορά του Διόδωρου Σικελιώτη
Στην αφήγηση του Διόδωρου Σικελιώτη, η οποία είναι πολύ λιγότερο λεπτομερής, οι Σήνωνες πέρασαν την πρώτη ημέρα μετά τη μάχη στον Άλλια κόβοντας τα κεφάλια των νεκρών, κάτι που όπως ισχυρίζεται ο ίδιος ήταν το έθιμό τους, και στη συνέχεια στρατοπέδευσαν κοντά στην πόλη για δύο ημέρες. Εν τω μεταξύ, οι απελπισμένοι κάτοικοι της Ρώμης πίστευαν ότι ολόκληρος ο στρατός είχε εξοντωθεί και ότι δεν υπήρχε καμία πιθανότητα αντίστασης. Πολλοί από αυτούς κατέφυγαν σε άλλες πόλεις. Οι ηγέτες της πόλης διέταξαν να μεταφερθούν τρόφιμα, χρυσός, ασήμι και άλλα υπάρχοντα στον λόφο του Καπιτωλίνου, ο οποίος τότε οχυρώθηκε. Οι Σήνωνες θεώρησαν ότι ο θόρυβος στην πόλη σήμαινε ότι ετοιμαζόταν παγίδα. Ωστόσο, την τέταρτη ημέρα γκρέμισαν τις πύλες της πόλης και λεηλάτησαν την πόλη. Έκαναν καθημερινές επιθέσεις στο Καπιτωλίνο, αλλά δεν έβλαψαν κανέναν πολίτη. Υπέστησαν πολλές απώλειες. Διαπιστώνοντας ότι δεν μπορούσαν να την καταλάβουν με τη βία, αποφάσισαν να την πολιορκήσουν.

Εν τω μεταξύ, οι Ετρούσκοι έκαναν επιδρομές στη ρωμαϊκή επικράτεια γύρω από τους Βηίους, συλλαμβάνοντας αιχμαλώτους και λάφυρα. Οι Ρωμαίοι στρατιώτες που είχαν καταφύγει στους Βηίους τους έστησαν ενέδρα, τους έτρεψαν σε φυγή, κατέλαβαν το στρατόπεδό τους, ανακατέλαβαν τα λάφυρα και πήραν μεγάλο αριθμό όπλων. Οι Ρωμαίοι ανασυγκρότησαν στρατό, συγκέντρωσαν άνδρες που είχαν διασκορπιστεί στην ύπαιθρο όταν έφυγαν από τη Ρώμη και στη συνέχεια αποφάσισαν να ανακουφίσουν την πολιορκία του λόφου του Καπιτωλίνου. Ο Κομίνιος Πόντιος στάλθηκε ως αγγελιοφόρος στον λόφο του Καπιτωλίνου για να ενημερώσει τους πολιορκημένους για το σχέδιο και ότι οι άνδρες στους Βηίους περίμεναν την ευκαιρία να επιτεθούν. Δεν υπάρχει καμία αναφορά στον Κάμιλλο στην αφήγηση του Διόδωρου Σικελιώτη.

Ο Πόντιος διέσχισε κολυμπώντας τον ποταμό Τίβερη και ανέβηκε σε έναν γκρεμό, ο οποίος ήταν δύσκολο να σκαρφαλώσει. Αφού έδωσε το μήνυμά του, επέστρεψε στους Βηίους. Οι Γαλάτες παρατήρησαν το ίχνος που άφησε ο Πόντιος και ανέβηκαν στον ίδιο γκρεμό. Οι Ρωμαίοι φρουροί είχαν αμελήσει τη φύλαξή τους και οι Γαλάτες διέφυγαν του εντοπισμού. Όταν οι χήνες έκαναν θόρυβο, οι φρουροί όρμησαν εναντίον των επιτιθέμενων. Ο Διόδωρος ονόμασε τον Μάνλιο Καπιτωλίνο, Μάρκο Μάλλιο και έγραψε ότι έκοψε με το σπαθί του το χέρι του πρώτου αναρριχητή των Σηνωνών και τον έσπρωξε κάτω από τον λόφο. Καθώς ο λόφος ήταν απότομος, όλοι οι εχθροί στρατιώτες έπεσαν και πέθαναν. Στη συνέχεια, οι Ρωμαίοι διαπραγματεύτηκαν την ειρήνη και έπεισαν τους Γαλάτες «με την παραλαβή τετρακοσίων πενήντα κιλών χρυσού, να εγκαταλείψουν την πόλη και να αποσυρθούν από τη ρωμαϊκή επικράτεια».

## Αναφορά του Πλούταρχου
Ο Πλούταρχος παρουσίασε μεγαλύτερη εικόνα καταστροφής και δολοφονιών απ'ότι τον Λίβιο. Οι Γαλάτες πήγαν στη Ρώμη την τρίτη ημέρα μετά τη μάχη, όπου οι πύλες ήταν ανοιχτές και τα τείχη αφύλακτα. Προχώρησαν από την πύλη Collina. Ο Βρέννος είχε περικυκλώσει τον λόφο του Καπιτωλίνου και πήγε στην Αγορά. Με έκπληξη είδε τους άνδρες να κάθονται έξω και να παραμένουν ήσυχοι χωρίς φόβο όταν τους πλησίαζαν, «στηριζόμενοι στις ράβδους τους και κοιτάζοντας ο ένας το πρόσωπο του άλλου». Οι Γαλάτες δίσταζαν να τους πλησιάσουν και να τους αγγίξουν και τους θεωρούσαν ανώτερα όντα. Ωστόσο, ένας Γαλάτης μάζεψε το θάρρος του και χάιδεψε τη μακριά γενειάδα του Παπύριου Μάρκου, ο οποίος τον χτύπησε δυνατά στο κεφάλι με το ραβδί του. Στη συνέχεια οι Γαλάτες σκότωσαν όλους τους άνδρες και λεηλάτησαν και έκαψαν τα σπίτια για πολλές ημέρες. Οι υπερασπιστές του λόφου του Καπιτωλίνου δεν παραδόθηκαν και απέκρουσαν μια επίθεση. Οι Γαλάτες σκότωσαν όλους όσους αιχμαλώτισαν, συμπεριλαμβανομένων των γυναικών, των παιδιών και των ηλικιωμένων. Οι Γαλάτες εισήλθαν στη Ρώμη λίγο μετά την αποφράδα του Ιουλίου και αποσύρθηκαν από την πόλη περίπου στις αποφράδες του Φεβρουαρίου (13 Φεβρουαρίου), ενώ η πολιορκία διήρκεσε επτά μήνες.

Ο Πλούταρχος σημειώνει επίσης ότι κάποιοι Γαλάτες έφτασαν στην Αρδέα και ότι ο Κάμιλλος συσπείρωσε την πόλη εναντίον τους και τους επιτέθηκε. Στο άκουσμα της είδησης, οι γειτονικές πόλεις κάλεσαν στα όπλα τους άνδρες σε στρατιωτική ηλικία, ιδίως τους Ρωμαίους που είχαν καταφύγει στους Βηίους. Ήθελαν να γίνει ο Κάμιλλος διοικητής τους, αλλά αρνήθηκαν να το κάνουν πριν εκλεγεί νόμιμα. Στη συνέχεια ο Πλούταρχος μετέφερε την ιστορία του Πόντιου Κομινίου και της αποστολής του στον λόφο του Καπιτωλίνου. Ο Κάμιλλος δεν μπορούσε να διασχίσει τη γέφυρα του Τίβερη επειδή οι Γαλάτες τη φρουρούσαν και έτσι κολύμπησε απέναντι υποστηριζόμενος από κομμάτια φελλού και κατευθύνθηκε προς την Πόρτα Καρμεντάλις. Όταν έφτασε στην κορυφή του Καπιτωλίνου, η Σύγκλητος διόρισε τον Κάμιλλο δικτάτορα. Ο Κάμιλλος συγκέντρωσε στρατιώτες από τους συμμάχους και πήγε στους Βηίους, όπου υπήρχαν 20.000 στρατιώτες.

Μετά το επεισόδιο με τις χήνες της Γιούνο, οι Γαλάτες ήταν λιγότερο αισιόδοξοι. Είχαν έλλειψη προμηθειών, αλλά δεν πήγαιναν για αναζήτηση τροφής επειδή φοβόντουσαν τον Κάμιλλο. Επηρεάστηκαν επίσης από την αρρώστια επειδή είχαν στρατοπεδεύσει μέσα σε ερείπια και υπήρχαν παντού διάσπαρτα πτώματα. Ο άνεμος σκόρπιζε στάχτη, η οποία δυσκόλευε την αναπνοή. Υπέφεραν επίσης από τη μεσογειακή ζέστη στην οποία δεν ήταν συνηθισμένοι. Οι Γαλάτες "περνούσαν τώρα τον έβδομο μήνα στην πολιορκία της. Για όλους αυτούς τους λόγους η θνησιμότητα ήταν μεγάλη στο στρατόπεδό τους- οι νεκροί ήταν τόσοι πολλοί που δεν μπορούσαν πλέον να ταφούν".

Οι υπερασπιστές του Καπιτωλίνου, με τη σειρά τους, δεν μπορούσαν να λάβουν νέα από τον Κάμιλλο, επειδή η πόλη φυλασσόταν στενά από τον εχθρό. Η πείνα επιδεινώθηκε και η πόλη αποκαρδιώθηκε και συμφώνησε να πληρώσει λύτρα.

Όταν ο Κάμιλλος έφτασε στη Ρώμη, σήκωσε το χρυσάφι από τη ζυγαριά και είπε ότι ήταν ρωμαϊκό έθιμο να παραδίδουν την πόλη με σίδερο και όχι με χρυσό. Στη συνέχεια είπε ότι η συμφωνία για την καταβολή λύτρων δεν είχε γίνει νόμιμα, αφού είχε γίνει χωρίς αυτόν, ο οποίος είχε γίνει ο νόμιμος άρχοντας, και έτσι δεν ήταν δεσμευτική. Οι Γαλάτες έπρεπε τώρα να πουν ό,τι ήθελαν, διότι «αυτός [είχε] έρθει με νόμιμη εξουσία να δώσει χάρη σε όσους τη ζητούσαν και να επιβάλει ποινή στους ενόχους, εκτός αν έδειχναν μετάνοια». Ο Βρέννος άρχισε μια αψιμαχία. Οι δύο πλευρές δεν μπόρεσαν να δώσουν μάχη, διότι δεν ήταν δυνατή η διάταξη μάχης «στην καρδιά της κατεστραμμένης πόλης». Ο Βρέννος οδήγησε τους άνδρες του στο στρατόπεδό τους και στη συνέχεια εγκατέλειψε την πόλη κατά τη διάρκεια της νύχτας. Την αυγή, ο Κάμιλλος τους πρόλαβε και τους κατατρόπωσε «[από] τους φυγάδες, μερικοί καταδιώχθηκαν αμέσως και κατακρεουργήθηκαν, αλλά οι περισσότεροι διασκορπίστηκαν στο εξωτερικό, για να πέσουν πάνω τους και να σκοτωθούν από τους κατοίκους των γύρω χωριών και πόλεων».

Η είδηση της λεηλασίας των Γαλατών έφτασε στην Ελλάδα. Ο Πλούταρχος αναφέρει μια ανακριβή ιστορία του Ηρακλείδη Ποντικού και ότι ο Αριστοτέλης έγραψε για την κατάληψη της Ρώμης από τους Γαλάτες και είπε ότι ο σωτήρας της πόλης ήταν «κάποιος Λούκιος» και όχι ο Κάμιλλος.

## Αξιολόγηση του Αυγουστίνου
Ο Αυγουστίνος αναλύει τις αιτίες στο De Civitate Dei, μέρος Ι, βιβλίο ΙΙΙ.

## Σύγχρονη αξιολόγηση των αναφορών
Οι αφηγήσεις για τη μάχη του Άλλια και την λεηλασία της Ρώμης γράφτηκαν αιώνες μετά τα γεγονότα και η αξιοπιστία τους είναι αμφισβητήσιμη. Αυτό μπορεί επίσης να εξηγεί τις ασυμφωνίες μεταξύ του Λίβιου και του Διόδωρου Σικελίου όσον αφορά την άλωση της πόλης.

Η διάσωση της πόλης από τον Κάμιλλο θεωρείται από πολλούς σύγχρονους ιστορικούς ως προσθήκη στην ιστορία, καθώς δεν αναφέρεται από τον Διόδωρο Σικελιώτη και τον Πολύβιο, έναν άλλο αρχαίο Έλληνα ιστορικό. Ο Διόδωρος αναφέρει ότι οι Γαλάτες ηττήθηκαν στην Τραυσιανή πεδιάδα, σε μια άγνωστη τοποθεσία, από έναν στρατό των Ετρούσκων όταν επέστρεφαν από τη νότια Ιταλία. Ο Στράβων έγραψε ότι ηττήθηκαν από την Καιρέα (την πόλη των Ετρούσκων, σύμμαχο της Ρώμης, στην οποία είχαν καταφύγει οι Εστιάδες ιέρειες) και ότι οι Καιρείτες ανέκτησαν το χρυσό της Ρώμης που είχε εξαγοράσει με λύτρα. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με την άποψη ότι ο Κάμιλλος σταμάτησε την καταβολή λύτρων στους Σήνωνες. Όπως έχει σημειωθεί, ο Πλούταρχος έγραψε ότι ο Αριστοτέλης είπε ότι η Ρώμη σώθηκε από «κάποιον Λούκιο». Αυτός θα μπορούσε να είναι ο Λούκιος Αλβίνος, ο οποίος λέγεται ότι μετέφερε τις ιέρειες στην Και ρέα. Ο ρόλος της Καιρέας στο μύθευμα της λεηλασίας των Γαλατών δεν είναι σαφής, και μπορεί να έπαιξε σημαντικότερο ρόλο απ' ό,τι στη ρωμαϊκή παράδοση.

Υπάρχει επίσης το ερώτημα για το τι έκαναν οι Σήνωνες στην κεντρική Ιταλία. Ο Διόδωρος Σικελιώτης έγραψε ότι οι Σήνωνες ήταν «στενοχωρημένοι και πρόθυμοι να μετακινηθούν» επειδή είχαν εγκατασταθεί σε ένα μέρος (το ager Gallicus) που ήταν πολύ ζεστό. Όπλισαν τους νεότερους άνδρες τους και τους έστειλαν να αναζητήσουν μια περιοχή όπου θα μπορούσαν να εγκατασταθούν. Ως εκ τούτου, εισέβαλαν στην Ετρουρία, οι 30.000 λεηλάτησαν την περιοχή του Κλυσίου.

Ωστόσο, ο Cornell θεωρεί ότι αυτό δεν πείθει. Καθ' όλη τη διάρκεια της ιστορίας, οι Σήνωνες εμφανίζονται ως μια πολεμική ομάδα. Δεν υπάρχει καμία αναφορά σε καμία από τις αφηγήσεις για γυναίκες και παιδιά, τα οποία θα ήταν παρόντα αν οι Γαλάτες ήταν μεταναστευτικός λαός σε αναζήτηση γης. Ο Cornell πιστεύει ότι επρόκειτο για μισθοφόρους. Λίγους μήνες μετά τη λεηλασία της Ρώμης, ο Διονύσιος Α΄ των Συρακουσών, τύραννος της ελληνικής πόλης των Συρακουσών στη Σικελία, προσέλαβε Γαλάτες μισθοφόρους για έναν πόλεμο στη νότια Ιταλία. Ίσως γι' αυτό οι Σήνωνες να κατευθύνονταν προς το νότο. Η ιστορία της ήττας τους κατά την επιστροφή τους από το νότο φαίνεται να ταιριάζει με αυτή την υπόθεση. Θα μπορούσε επίσης να είναι πιθανό ότι οι Σήνωνες μετέβησαν στο Κλύσιο διότι είχαν προσληφθεί από μία από τις δύο πολιτικές παρατάξεις που βρίσκονταν σε αντιπαράθεση για να παρέμβουν στις πολιτικές διαμάχες στην πόλη, και όχι από τη ρομαντική ιστορία της εκδίκησης του Αρρούν για τη γυναίκα του.

## Ρωμαϊκή ανάκαμψη
**389-366 Π.Χ: Επιδείνωση των σχέσεων με τη Λατινική Συμμαχία και τους Έρνικους**

Η λεηλασία των Γαλατών αποτέλεσε ταπείνωση για τη Ρώμη και έθεσε σε κίνηση μια σειρά πολέμων εναντίον γειτονικών λαών. Η Ρώμη, σε συνεργασία με τη Λατινική Συμμαχία, έναν συνασπισμό άλλων λατινικών πόλεων, και τους Ερνίκους, είχαν περάσει μεγάλο μέρος του 5ου αιώνα πολεμώντας εναντίον των Βόλσκων και των Aικούων, που ζούσαν στα νότια, ως απάντηση στις επιθέσεις των τελευταίων στο έδαφός τους. Αμέσως μετά την λεηλασία, σημειώθηκαν επιθέσεις από τους Βόλσκους και τις ετρουσκικές πόλεις-κράτη στη νότια Ετρουρία. Η Ρώμη απάντησε επιθετικά. Αυτό οδήγησε σε διάλυση των συμμαχιών της με τη Λατινική Συμμαχία και τους Ερνίκιους και σε εξεγέρσεις από αρκετές λατινικές πόλεις. Η Ρώμη πέρασε τα επόμενα 32 χρόνια πολεμώντας τους Βόλσκους, τους Ετρούσκους και τις επαναστατημένες λατινικές πόλεις.

Το 389 π.Χ., οι Βόλσκοι πήραν τα όπλα και στρατοπέδευσαν κοντά στη λατινική πόλη Λανούβιο. Ο Κάμιλλος τους νίκησε και «ερήμωσε όλη τη βολσκική ύπαιθρο, γεγονός που ανάγκασε τους Βόλσκους να παραδοθούν». Ο Λίβιος έγραψε ότι με αυτό η Ρώμη «απέκτησε τον αδιαμφισβήτητο έλεγχο» των Πομπτίνων ελών στο νότιο τμήμα της βολσκικής επικράτειας. Ωστόσο, οι Βόλσκοι εξακολούθησαν στη συνέχεια να πολεμούν. Έπειτα ο Κάμιλλος κινήθηκε εναντίον των Αικούων που ετοιμάζονταν για πόλεμο και τους νίκησε και αυτούς. Οι Ετρούσκοι κατέλαβαν τη ρωμαϊκή αποικία Σούτριον στη νότια Ετρουρία και ο Κάμιλλος τους απώθησε. Το 388 π.Χ., οι Ρωμαίοι ερήμωσαν την επικράτεια των Αικούων για να τους αποδυναμώσουν και πραγματοποίησαν επιδρομές στην επικράτεια της ετρουσκικής πόλης-κράτους Ταρκυνίας, καταλαμβάνοντας και καταστρέφοντας την Cortuosa.

Το 386 π.Χ. η Βολσκική πόλη Άντσιο (Antium) συγκέντρωσε στρατό που περιλάμβανε δυνάμεις των Ερνικών και των Λατίνων κοντά στην πόλη του Σατρικανού (Satricum), κοντά στο Άντσιο. Μια μάχη με τους Ρωμαίους σταμάτησε λόγω βροχής και οι Λατίνοι και οι Ερνίκοι επέστρεψαν στις οικίες τους. Οι Βόλσκοι υποχώρησαν στο Satricum, το οποίο καταλήφθηκε αστραπιαία. Το 386 π.Χ., οι Ετρούσκοι κατέλαβαν το Σούτριον (Sutrium) και τη Νέπετα (Nepi), δύο ρωμαϊκές αποικίες στη νότια Ετρουρία. Οι Ρωμαίοι ρώτησαν τους Λατίνους και τους Ερνίκους γιατί δεν παρείχαν στη Ρώμη στρατιώτες, όπως όφειλαν, στο πλαίσιο των συμμαχιών τους. Και οι δύο απάντησαν ότι αυτό οφειλόταν στον «συνεχή φόβο τους για τους Βόλσκους». Είπαν επίσης ότι οι άνδρες τους που είχαν πολεμήσει με τους Βόλσκους το έκαναν με δική τους βούληση και όχι υπό τις διαταγές των συμβουλίων τους. Ωστόσο, ήταν προφανές ότι οι επιθετικές ενέργειες της Ρώμης τους είχαν κάνει να αποστατήσουν και να γίνουν εχθρικοί. Το 385 π.Χ., έγινε άλλος ένας πόλεμος με τους Βόλσκους, οι οποίοι υποστηρίχθηκαν από τους επαναστατημένους Λατίνους και τους Ερνίκους, καθώς και από τη ρωμαϊκή αποικία των Κιρκαίων και τους ρωμαίους αποίκους από το Βελλέτρι. Η δύναμη ηττήθηκε και οι περισσότεροι αιχμάλωτοι ήταν Λατίνοι και Έρνικοι. Οι Ρωμαίοι εγκατέστησαν αποικία με 2000 αποίκους στο Σατρικανό.

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
*