Γενικές εκλογές 2023 στην Γκαμπόν

Γενικές εκλογές διεξήχθησαν στην Γκαμπόν στις 26 Αυγούστου 2023.  Ο εν ενεργεία πρόεδρος Αλί Μπόνγκο ήταν υποψήφιος για επανεκλογή, εκπροσωπώντας το Δημοκρατικό Κόμμα της Γκαμπόν, το οποίο κυβερνά τη χώρα συνεχώς από την ανεξαρτησία της από τη Γαλλία το 1960, περιλαμβανομένων 41 ετών υπό την ηγεσία του πατέρα του Μπόνγκο, Ομάρ.

Ο Μπόνγκο ανακηρύχθηκε νικητής στις 30 Αυγούστου. Ωστόσο, ένα πραξικόπημα στη Γκαμπόν το 2023 ξεκίνησε λίγο μετά, οδηγώντας στην ακύρωση των εκλογικών αποτελεσμάτων.

Τοπικές και επαρχιακές εκλογές διεξήχθησαν την ίδια ημέρα.
## Υπόβαθρο
Οι προηγούμενες προεδρικές εκλογές διεξήχθησαν στις 27 Αυγούστου 2016. Την επόμενη ημέρα, ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Ζαν Πινγκ κήρυξε τη νίκη του, δηλώνοντας ότι «περιμένω να με καλέσει ο απερχόμενος πρόεδρος για να με συγχαρεί», παρόλο που δεν είχαν ακόμη ανακοινωθεί επίσημα αποτελέσματα. Μόνο η εκλογική επιτροπή είχε νόμιμη αρμοδιότητα να ανακοινώσει αποτελέσματα, και ο υπουργός Εσωτερικών, Πακόμ Μουμπελέ-Μπουμπεγιά, κατηγόρησε τον Πινγκ ότι «προσπαθεί να χειραγωγήσει τη δημοκρατική διαδικασία», ενώ ο Μπονγκό δήλωσε ότι «δεν πρέπει να πουλάς το τομάρι της αρκούδας πριν την σκοτώσεις». Παρ’ όλα αυτά, ο εκπρόσωπος του Μπονγκό, Αλαίν Κλοντ Μπιλίε Μπι Νζέ, υποστήριξε ότι ο Μπονγκό προηγούνταν και θα επανεκλεγεί. Τα επίσημα αποτελέσματα αναμένονταν στις 30 Αυγούστου, αλλά εκείνη την ημέρα ανακοινώθηκε καθυστέρηση μερικών ωρών. Τελικά, τα αποτελέσματα ανακοινώθηκαν στις 31 Αυγούστου και έδειξαν οριακή νίκη για τον Μπονγκό, ο οποίος συγκέντρωσε 49,8% έναντι 48,2% για τον Πινγκ. Η συμμετοχή ανήλθε στο 59,5%. Οι εκπρόσωποι της αντιπολίτευσης στην εκλογική επιτροπή αρνήθηκαν να επικυρώσουν τα αποτελέσματα και συνεπώς επικυρώθηκαν με ψηφοφορία στην οποία τα μέλη της αντιπολίτευσης απείχαν. Οι υποστηρικτές του Πινγκ ισχυρίστηκαν ότι τα αποτελέσματα που είχαν συλλέξει ανεξάρτητα έδειχναν ευρεία νίκη του με 59% έναντι 38%. Ιδιαίτερα, τα επίσημα αποτελέσματα από την Χοτ-Ογκοουέ (γενέτειρα της οικογένειας Μπονγκό) έδειξαν τον Μπονγκό να λαμβάνει 95,5% με υποτιθέμενη συμμετοχή 99,9%, γεγονός που θεωρήθηκε απίθανο και προκάλεσε εκτεταμένες διαμαρτυρίες. Ο Μπονγκό, αναγνωρίζοντας την οριακή διαφορά, τόνισε τη σημασία της ειρηνικής αποδοχής του αποτελέσματος.

Μετά την ανακοίνωση των επίσημων αποτελεσμάτων, ξέσπασαν διαδηλώσεις στη Λιμπρεβίλ στις 31 Αυγούστου, ενώ έγινε προσπάθεια κατάληψης των γραφείων της εκλογικής επιτροπής. Η αστυνομία προσπάθησε να διαλύσει τους διαδηλωτές και αργότερα την ίδια ημέρα το κτίριο της Βουλής τυλίχθηκε στις φλόγες. Την επόμενη μέρα, ο Πινγκ κατήγγειλε ότι η προεδρική φρουρά βομβάρδισε τα γραφεία του κόμματός του, σκοτώνοντας δύο άτομα. Μέχρι τις 2 Σεπτεμβρίου, τουλάχιστον πέντε άτομα είχαν σκοτωθεί στην πρωτεύουσα και πάνω από 1.000 είχαν συλληφθεί. Τα Ηνωμένα Έθνη εξέφρασαν «βαθιά ανησυχία» για τη βία. Μαζί με τη Γαλλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, κάλεσαν και τις δύο πλευρές σε αποκλιμάκωση και ζήτησαν περισσότερη διαφάνεια στην καταμέτρηση.

### Έκκληση της αντιπολίτευσης για δίκαιες εκλογές
Στις 12 Δεκεμβρίου 2022, σύσσωμη η γκαμπονέζικη αντιπολίτευση συγκεντρώθηκε στη Λιμπρεβίλ για την έναρξη σειράς συναντήσεων ενόψει των προεδρικών και βουλευτικών εκλογών του 2023. Η συνάντηση, με πρωτοβουλία της Εθνικής Ένωσης, συγκέντρωσε πενήντα κόμματα, καθώς και ηγέτες της κοινωνίας των πολιτών. Στόχος ήταν να ασκηθεί πίεση στην κυβέρνηση για μεταρρύθμιση της εκλογικής διαδικασίας και να υπενθυμιστεί στις αρχές η ανάγκη για διαβούλευση με την αντιπολίτευση. Η Πωλέτ Μισάμπο, πρόεδρος της Εθνικής Ένωσης, υπογράμμισε την ανάγκη άμεσων μεταρρυθμίσεων ώστε να διασφαλιστεί μια ειλικρινής εκλογική διαδικασία.

## Αποτελέσματα
### Πρόεδρος
Λόγω της διακοπής της εκλογικής διαδικασίας, δημοσιοποιήθηκαν μόνο τα παρακάτω αποτελέσματα των προεδρικών εκλογών..

### Βουλή
Τα αποτελέσματα των εκλογών για το Κοινοβούλιο της Γκαμπόν ήταν ασαφή μετά το πραξικόπημα στη Γκαμπόν το 2023, το οποίο σημειώθηκε τέσσερις ημέρες μετά τις γενικές εκλογές.

## Επακόλουθα

Μετά την ανακοίνωση της εκλογικής νίκης του Αλί Μπονγκό Οντιμπά, σημειώθηκε πραξικόπημα υπό την ηγεσία του στρατού, το οποίο ακύρωσε τα αποτελέσματα των εκλογών.

Το πραξικόπημα σημειώθηκε λίγα μόλις λεπτά μετά την επίσημη ανακήρυξη του Μπονγκό ως επανεκλεγέντος προέδρου, στις 3:30 π.μ. WAT, από την εκλογική επιτροπή της Γκαμπόν, με ποσοστό 64,27%. Κατά τη διάρκεια τηλεοπτικού διαγγέλματος από το Προεδρικό Μέγαρο της Λιμπρεβίλ στο κρατικό κανάλι Gabon 24, περίπου δώδεκα στρατιωτικοί ανακοίνωσαν το τέλος του υπάρχοντος καθεστώτος. Εκπρόσωπος του στρατού δήλωσε ότι μιλούσε εκ μέρους της «Επιτροπής Μετάβασης και Αποκατάστασης των Θεσμών» (CTRΙ), επικαλούμενος «ανεύθυνη και απρόβλεπτη διακυβέρνηση» που οδήγησε σε «συνεχή διάβρωση της κοινωνικής συνοχής και κίνδυνο βύθισης της χώρας στο χάος». Ανακοίνωσαν επίσης την ακύρωση των εκλογών, τη διάλυση των κρατικών θεσμών και το κλείσιμο των συνόρων της χώρας. Η πρόσβαση στο διαδίκτυο, η οποία είχε διακοπεί από την ημέρα των εκλογών, αναφέρθηκε ότι αποκαταστάθηκε. Μεταξύ των στρατιωτικών που εμφανίστηκαν κατά την ανακοίνωση ήταν συνταγματάρχες του στρατού και μέλη της Ρεπουμπλικανικής Φρουράς.

Μετά την ανακοίνωση του πραξικοπήματος, ξέσπασαν πανηγυρισμοί στους δρόμους της Λιμπρεβίλ και σε άλλες πόλεις της χώρας.

Τον Νοέμβριο του 2024 διεξήχθη συνταγματικό δημοψήφισμα.

## Παραπομπές


2023
Γκαμπον
2023