Νέα Φιλαδέλφεια

Η **Νέα Φιλαδέλφεια** είναι κεντρικό προάστιο της Αθήνας και έδρα του Δήμου Νέας Φιλαδέλφειας - Νέας Χαλκηδόνας, ο οποίος εντάσσεται στην περιφέρεια του Κεντρικού Τομέα της Αθήνας στην Αττική. Στην απογραφή του 2021 η Δημοτική Ενότητα Νέας Φιλαδέλφειας είχε 25.198 κατοίκους.

## Γεωγραφία
Η περιοχή της Νέας Φιλαδέλφειας βρίσκεται στα βορειοδυτικά προάστια της Αθήνας. Συνορεύει με τους δήμους Αχαρνών και Μεταμόρφωσης από τη βόρεια πλευρά, με το δήμο Αγίων Αναργύρων - Καματερού από τη δυτική πλευρά, με το δήμο Νέας Ιωνίας από την ανατολική πλευρά και με το δήμο Αθηναίων από τη νότια πλευρά. Έχει έκταση 2 τ.χλμ. και μέσο υψόμετρο 110 μέτρα.

## Ιστορικά στοιχεία
Το προηγούμενο όνομα της Νέας Φιλαδέλφειας ήταν Ποδονίφτης, από το ομώνυμο ρέμα που τη διαρρέει. Καταγράφεται ξεχωριστά το 1897 με 18 κατοίκους. Μέχρι την εγκατάσταση των προσφύγων ήταν μια καθαρά αγροτική περιοχή που απλωνόταν και στη σημερινή Νέα Χαλκηδόνα, με πολλές μικρές αγροικίες και συνολικό πληθυσμό 110 κατοίκων το 1920, που προέρχονταν από το γειτονικό Μενίδι.

Στην περιοχή του Κόκκινου Μύλου υπήρχαν πολλοί μύλοι, που τροφοδοτούνταν με νερό από τον Κηφισό.

Το 1924 η Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων ξεκίνησε την οικοδόμηση του προσφυγικού συνοικισμού, προκειμένου να δώσει στέγη σε πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία. Τον Ιούλιο του 1927 εγκαταστάθηκαν οι πρώτες οικογένειες Μικρασιατών από τα προσφυγικά των Αμπελοκήπων, μετά από μεγάλη πυρκαγιά που κατέστρεψε τις παράγκες όπου έμεναν. Τους παραχωρήθηκαν καινούργια διαμερίσματα στον συνοικισμό που οικοδομήθηκε πάνω στα πρότυπα προσφυγικής κηπούπολης. Τα νέα σπίτια ήταν κεραμοσκεπή με μικρό κήπο το καθένα.

Οι περισσότεροι από τους πρόσφυγες κατάγονταν κυρίως από τη Σμύρνη και δευτερευόντως από την Κωνσταντινούπολη και τα Βουρλά της Ιωνίας. Μεγάλο ποσοστό των σημερινών κατοίκων είναι απόγονοι των πρώτων οικιστών της Νέας Φιλαδέλφειας.

Επίσημα ως Νέα Φιλαδέλφεια αναφέρεται επίσημα το 1928 και έπειτα προσαρτάται στο δήμο Αθηναίων. Ονομάστηκε έτσι σε ανάμνηση της πόλης της Φιλαδέλφειας στην Μικρά Ασία.

Τα πρώτα χρόνια δεν υπήρχε ρεύμα, ύδρευση, σχολεία, δρόμοι, πλατείες ή συγκοινωνία. Ο συνοικισμός χτίστηκε από το Υπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας σε απαλλοτριωμένη έκταση, που ανήκε στον Πανάγιο Τάφο, την επονομαζόμενη *Δονοράδες*.

Στα επόμενα χρόνια αναπτύχθηκε η βιομηχανία: λειτούργησαν τα εκκοκκιστήρια «Α.Ε. Ελληνικά Κλωστήρια Υιών Τεγόπουλου» ή «Βαμβακουργία Φιλαδέλφειας», τα υφαντήρια «Έσπερος» και η «Εριουργία Μπριτάννια». Από αυτά έχουν χαρακτηριστεί μνημεία η καμινάδα του πρώην εργοστασίου «Μπριτάννια» και το κέλυφος του κυρίως κτηρίου, της καμινάδας και του λεβητοστασίου του πρώην εργοστασίου «Βαμβακουργία».

Μεταπολεμικά η Νέα Φιλαδέλφεια αναδείχτηκε το 1947 σε Δήμο. Την εποχή της έξαρσης του φαινόμενου της αντιπαροχής ο πυρήνας της δεν επηρεάστηκε διατηρώντας τη φυσιογνωμία της πόλης. Μετά από το σεισμό του 1999 και το πλήγμα που δέχτηκε, ο ιστορικός προσφυγικός συνοικισμός προστατεύεται ως παραδοσιακός με προεδρικό διάταγμα. Το 2001 το κτίριο ιδιοκτησίας Φωτεινής Ζαφειροπούλου, στην οδό Μοσχονησίων 8, χαρακτηρίστηκε ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο και ως έργο τέχνης.

## Άλσος
Το Άλσος της Νέας Φιλαδέλφειας παραμένει σημαντικός πνεύμονας πρασίνου της περιοχής και ένας από τους μεγαλύτερους της Αθήνας, με πλούσια ορνιθοπανίδα. Η δημιουργία του Άλσους άρχισε το 1914, τον Φεβρουάριο του 1956 εγκρίθηκε η κατασκευή λίμνης, το 1959 θεμελιώθηκε ο δημοτικός κινηματογράφος που βρίσκεται στην είσοδό του και το 1976 δημιουργήθηκε το Τουριστικό Περίπτερο. Από το 1955 έως το 1996 λειτούργησε υποτυπώδης Ζωολογικός Κήπος. Στον χώρο του άλσους φιλοξενείται και το γραφικό εκκλησάκι της Ζωοδόχου Πηγής. Το Άλσος καλύπτει έκταση περίπου 420 στρεμμάτων.

## Μουσείο Μικρασιατικού Ελληνισμού
Στη Νέα Φιλαδέλφεια βρίσκεται και το Μουσείο Μικρασιατικού Ελληνισμού «Φιλιώ Χαϊδεμένου», το οποίο εγκαινίασε το 1999 ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος. Το μουσείο στεγάζει ιστορικά κειμήλια από τη Μικρά Ασία, όπως φορεσιές, βιβλία, έγγραφα, χρηστικά αντικείμενα, τα οποία δώρισαν Μικρασιάτες. Η περισυλλογή των κειμηλίων άρχισε το 1991 με τη φροντίδα της Μικρασιάτισσας Φιλιώς Χαϊδεμένου. Το Μουσείο Μικρασιατικού Ελληνισμού στεγάζεται στο ΠΠΙΕΔ (Παγκόσμιο Πολιτιστικό Ίδρυμα του Ελληνισμού της Διασποράς). Στο χώρο αυτό υπάρχει επίσης συνεδριακός χώρος & χώρος πολιτιστικών εκδηλώσεων, γραφεία, Βιβλιοθήκη, οργανωμένοι χώροι αποθήκευσης εκθεμάτων, αίθουσα σεμιναρίων και εκπαίδευσης ενώ στον προαύλιο χώρο υπάρχει μικρό αμφιθέατρο εκδηλώσεων.
μικρογραφία|371x371εσ|Παγκόσμιο Πολιτιστικό Ίδρυμα Ελληνισμού Διασποράς

## Εκπαίδευση
Η Νέα Φιλαδέλφεια έχει οκτώ Δημοτικά σχολεία, τρία Γυμνάσια, τρία γενικά Λύκεια και δυο επαγγελματικά Λύκεια. Από τις αρχές του 2019 άρχισε να κτίζεται ένα νέο σχολικό συγκρότημα που βρίσκεται απέναντι από το μεγάλο σχολικό συγκρότημα του πρώην Ενιαίου Πολυκλαδικού Λυκείου. Το 2022 παραδόθηκε προς χρήση και λειτουργεί το 3ο Λύκειο και από τον Σεπτέμβριο του 2023 παραδόθηκε και το υπόλοιπο συγκρότημα όπου λειτουργεί και το 3ο Γυμνάσιο της πόλης.

## Συγκοινωνίες
Από το 1885 λειτουργούσε η σιδηροδρομική γραμμή Λαυρίου - Αγίων Αναργύρων που διερχόταν από την Νέα Φιλαδέλφεια. Το 1931 εγκαινιάστηκε ο σταθμός της Μαδύτου, ο οποίος έπαψε να λειτουργεί το 1957.

Το 1931 η Νέα Φιλαδέλφεια συνδέθηκε με την Αθήνα με γραμμή λεωφορείου. 

Το 1956 εγκαινιάστηκαν ο σταθμός του Περισσού και ο σταθμός Πευκάκια του ΗΣΑΠ και που εξυπηρετούν τη Νέα Φιλαδέλφεια.

Μελλοντικά προβλέπεται σταθμός μετρό της γραμμής 4 κοντά στο γήπεδο της ΑΕΚ.

## Αθλητισμός
Στην Νέα Φιλαδέλφεια εδρεύουν τα παρακάτω σωματεία:

### Α.Ε.Κ.
Η Α.Ε.Κ. ιδρύθηκε το 1924 και το 1926 μετοίκησε στην Νέα Φιλαδέλφεια μετά από την παραχώρηση χώρου για ανέγερση γηπέδου που εξασφάλισε ο Κωσταντίνος Σπανουδάκης (πρώτος πρόεδρος της Α.Ε.Κ.) από την κυβέρνηση Βενιζέλου της οποίας διατελούσε εκείνη την περίοδο βουλευτής. Το 1930 εγκαινιάστηκε το Στάδιο το οποίο αποτέλεσε έδρα της Α.Ε.Κ. μέχρι και το 2003 όταν και κατεδαφίστηκε. Μετά από 20 χρόνια η ΑΕΚ επέστρεψε στην Νέα Φιλαδέλφεια αφού στην θέση του παλιού γηπέδου ανεγέρθηκε το νέο υπερσύγχρονο γήπεδο που πήρε την ονομασία Αγιά Σοφιά. Αν και το όνομα της Α.Ε.Κ. έχει ξεπεράσει τα στενά όρια της Νέας Φιλαδέλφειας και έχει αγκαλιαστεί από χιλιάδες κόσμου σε όλη την Ελλάδα η Νέα Φιλαδέλφεια παραμένει πάντα το σπίτι της ομάδας.

## Πληθυσμός

## Κλίμα

Η Νέα Φιλαδέλφεια παρουσιάζει Μεσογειακό κλίμα με ήπιους χειμώνες και εξαιρετικά θερμά καλοκαίρια. Η περιοχή της Νέας Φιλαδέλφειας φημίζεται για τα πολύ ζεστά καλοκαίρια και σύμφωνα με την Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία (Ε.Μ.Υ) σημειώνει την υψηλότερη μέση μέγιστη θερινή θερμοκρασία στην επικράτεια για την περίοδο 1955 - 1997. Στις 26 Ιουνίου 2007 ο Α.Μ.Σ Φιλαδέλφεια της Ε.Μ.Υ σημείωσε 47.5&nbsp;°C  τιμή η οποία είναι Ευρωπαϊκό ρεκόρ για τον μήνα Ιούνιο.

### Μέγιστες Θερμοκρασίες
Παρακάτω οι υψηλότερες θερμοκρασίες που έχουν ιστορικά σημειωθεί στη Νέα Φιλαδέλφεια.

## Φωτοθήκη

Αρχείο:Nea Filadelfia cooperative housing.JPG|Εργατικός οικισμός
Αρχείο:Nea Filadelfia lake.JPG|Τεχνητή λίμνη στο άλσος
Αρχείο:Ktiria-filadelfeia.jpg|Παραδοσιακός οικισμός
Αρχείο:Ktisma-2-filadelfeia.jpg|Αστική γειτονιά
Αρχείο:Oikismos-filadelfeia.jpg|Πεζόδρομος
Αρχείο:Spitia-filadelfeia.jpg|Γειτονιά
Αρχείο:Nea Filadelfeia Park (May 2021).jpg|Τεχνητή Λίμνη του Άλσους


## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 
* 

Κατηγορία:Δήμος Φιλαδελφείας-Χαλκηδόνος
Κατηγορία:Πόλεις της Αττικής
Κατηγορία:Δήμοι και Κοινότητες της Αττικής