Τούνελ Ελευθερίας

δεξιά|μικρογραφία|Οι περισσότερες τέχνες γκραφίτι επικεντρώνονται κάτω από το φως
Το Freedom Tunnel (Τούνελ της Ελευθερίας) είναι ένα σιδηροδρομικό τούνελ που μεταφέρει τη γραμμή West Side κάτω από το Riverside Park στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης. Χρησιμοποιείται από τα τρένα της Amtrak προς και από τον σταθμό Pennsylvania και πήρε το όνομά του επειδή ο καλλιτέχνης γκράφιτι Chris "Freedom" Pape χρησιμοποίησε τους τοίχους του τούνελ για να δημιουργήσει μερικά από τα πιο αξιοσημείωτα έργα του. Το όνομα μπορεί επίσης να αποτελεί αναφορά στις πρώην παραγκουπόλεις που είχαν χτιστεί μέσα στο τούνελ από άστεγους πληθυσμούς, οι οποίοι αναζητούσαν καταφύγιο και την ελευθερία να ζουν χωρίς ενοίκιο και χωρίς την επίβλεψη των αρχών. Το τούνελ εκτείνεται σε μήκος περίπου 2,6 μιλίων (4,2 χλμ.), από την 72η οδό έως την 124η οδό. 

## Ιστορία
αριστερά|μικρογραφία|Έξοδοι σε πολλά σημεία επιτρέπουν στο φως και τον θόρυβο από τις γειτονικές παιδικές χαρές και τα πάρκα να εισχωρούν.
Η σήραγγα κατασκευάστηκε από τον Ρόμπερτ Μόουζες (Robert Moses) τη δεκαετία του 1930 για να επεκταθεί ο χώρος του πάρκου για τους κατοίκους του Άπερ Γουέστ Σάιντ – αν και η κατασκευή του αυτοκινητοδρόμου Henry Hudson Parkway από τον Μόουζες στην ίδια περιοχή ουσιαστικά απέκλεισε την πρόσβαση στο ποτάμι.

Η νότια πύλη της σήραγγας αρχικά άνοιγε στο αμαξοστάσιο της 60ής Οδού (60th Street Yard). Ωστόσο, όταν το αμαξοστάσιο αναπλάστηκε σε Riverside South στα τέλη της δεκαετίας του 1990 και τη δεκαετία του 2000, οι γραμμές νότια της σήραγγας καλύφθηκαν επίσης.

Μετά την ολοκλήρωσή της, η σήραγγα χρησιμοποιήθηκε για εμπορευματικές αμαξοστοιχίες μέχρι το 1980, όταν και σταμάτησε η τακτική λειτουργία της. Ο σιδηρόδρομος προτίμησε τη χρήση αμαξοστασίων στο Μπρονξ και στο Νιου Τζέρσεϊ, ενώ η αυξημένη χρήση φορτηγών οδήγησε στην παρακμή της γραμμής West Side Line. Τα γιγαντιαία, τεχνητά σπήλαια έγιναν καταφύγιο για άστεγους. Στο αποκορύφωμά της, το 1994, σχεδόν εκατό άνθρωποι ζούσαν μέσα στη σήραγγα.
δεξιά|μικρογραφία|Κατεδαφισμένες παραγκουπόλεις
Στις 4 Απριλίου 1991, η σήραγγα επαναλειτούργησε για τα τρένα της γραμμής Empire Connection της Amtrak και ακολούθησε μια μαζική έξωση. Οι παραγκουπόλεις ισοπεδώθηκαν με μπουλντόζες και η σήραγγα αποκλείστηκε με αλυσίδες. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, καλλιτέχνες γκράφιτι και αστικοί εξερευνητές (urban explorers) συνεχίζουν να επισκέπτονται τη σήραγγα, ενώ ο πληθυσμός των αστέγων έχει σε μεγάλο βαθμό εκτοπιστεί. Γύρω στο 2014 και το 2015, καλλιτέχνες γκράφιτι και αστικοί εξερευνητές εντοπίζονταν σποραδικά και απομακρύνονταν συνοδεία της αστυνομίας της Amtrak.
αριστερά|μικρογραφία|Γκραφίτι στο τούνελ
Κατά τη διάρκεια των ετών που η σήραγγα παρέμενε αχρησιμοποίητη, η απομονωμένη φύση της επέτρεψε σε καλλιτέχνες γκράφιτι και καλλιτέχνες του δρόμου να εργάζονται χωρίς τον φόβο της σύλληψης, οδηγώντας σε μεγαλύτερα και πιο φιλόδοξα έργα. Η σήραγγα διαθέτει μοναδικό φωτισμό που προέρχεται από σχάρες στα πεζοδρόμια του Riverside Park πάνω από τον χώρο. Οι καθοδικές δέσμες φωτός επιτρέπουν στην τέχνη του γκράφιτι να φαίνεται μέσα στο σκοτάδι, και οι καλλιτέχνες συχνά επικέντρωναν τα έργα τους κάτω από το φως για να επωφεληθούν από το εφέ του προβολέα (spotlight), σαν να βρίσκονταν σε γκαλερί.

Αφού απέκτησε δημοτικότητα μέσω του βιβλίου "Spraycan Art" των James Prigoff και Henry Chalfant, καλλιτέχνες γκράφιτι άρχισαν να συρρέουν στο Freedom Tunnel, αποκτώντας πρόσβαση από μια σειρά σπασμένων πυλών κοντά στην 103η Οδό και το Riverside Park. Ανάμεσα στους πρώτους καλλιτέχνες που άφησαν το στίγμα τους στη σήραγγα ήταν το δίδυμο Sane Smith, οι Ghost, Twist, Dan Plasma, Cost και Revs. Μέχρι την κατασκευή της οικιστικής ανάπτυξης Trump Riverside, το νότιο άκρο της σήραγγας κατέληγε σε μια μεγάλη ανοιχτή περιοχή. Τις δεκαετίες του 1980 και 1990, μια πόλη από σκηνές με παράνομη ηλεκτροδότηση και εκατοντάδες, ίσως και χιλιάδες κατοίκους, υπήρχε στο νότιο άκρο της σήραγγας. Αποσυρμένα τρένα ήταν επίσης μόνιμα σταθμευμένα κοντά στο νότιο άκρο, επιτρέποντας στους καλλιτέχνες να καλύπτουν ολόκληρα βαγόνια με χρώμα και τοιχογραφίες, ακόμη κι αν τα ίδια τα βαγόνια δεν έβγαιναν ποτέ από τη σήραγγα. Ωστόσο, ο πληθυσμός των αστέγων σταδιακά μετακινήθηκε από τη σήραγγα σε άλλα μέρη. Ο "Freedom" αφιέρωσε μία από τις τοιχογραφίες του στη σήραγγα στον πρώην πληθυσμό των αστέγων που ζούσε εκεί.
μικρογραφία|Όπως φαινόταν το 2013
Τα έργα του "Freedom" παρέμειναν ως επί το πλείστον ανέγγιχτα και σεβαστά από τους taggers (άλλους γκραφιτάδες). Μια αξιοσημείωτη εξαίρεση ήταν η αναπαράσταση του πίνακα "Η 3η Μαΐου" του Φρανθίσκο Γκόγια, η οποία βανδαλίστηκε, αλλά στη συνέχεια αποκαταστάθηκε από τον Freedom. Επιπλέον, υπάρχουν πολυάριθμες άλλες τοιχογραφίες στους τοίχους στις περιοχές των οικοδομικών τετραγώνων 90 και 100 της σήραγγας, συμπεριλαμβανομένης μιας μελέτης σε στυλ κιαροσκούρο (chiaroscuro) της Αφροδίτης της Μήλου, καθώς και πρωτότυπα πορτρέτα φιλοτεχνημένα με ιμπρεσιονιστικές πινελιές χρώματος. Το κεντρικό κομμάτι της σήραγγας είναι μια τοιχογραφία ζωγραφισμένη σε στυλ κόμικ, η οποία αφηγείται μια αφηρημένη ιστορία που φαίνεται να αναφέρεται στη σχέση των πρώην κατοίκων της σήραγγας, της δημοτικής αρχής και της αστυνομίας. Άλλα ιστορικά έργα ποικίλλουν από αναφορές στον Μιχαήλ Άγγελο μέχρι τον Νόρμαν Ρόκγουελ.

Ξεκινώντας από τα τέλη του 2009, η Amtrak άρχισε να βάφει επιθετικά τις σήραγγες σε μια προσπάθεια να αποκαταστήσει την αρχική τους εμφάνιση. Σχεδόν όλοι οι εσωτερικοί τοίχοι της σήραγγας νότια της 91ης Οδού βάφτηκαν ξανά, με αποτέλεσμα να εξαφανιστούν πολλές τοιχογραφίες, συμπεριλαμβανομένης της κεντρικής τοιχογραφίας των Freedom και Smith που τιμούσε τους πρώην κατοίκους της σήραγγας. Για άγνωστους λόγους, η Amtrak δεν ολοκλήρωσε το βάψιμο των τοίχων της σήραγγας βόρεια της 91ης Οδού. Σήμερα, όλοι οι τοίχοι που είχαν βαφτεί έχουν καλυφθεί από νέα στρώματα γκράφιτι.

Γύρω στο 2010, η τοιχογραφία της "3ης Μαΐου" υπέστη σοβαρές ζημιές από το νερό, λόγω μιας διαρροής στη σήραγγα ακριβώς από πάνω.

## Βιβλία και ντοκιμαντέρ
Το Freedom Tunnel και οι άστεγοι που ζούσαν εκεί στα μέσα της δεκαετίας του 1990 αναφέρονται σε πολυάριθμα βιβλία και ντοκιμαντέρ· μερικά από τα πιο αξιοσημείωτα περιλαμβάνουν:

* Η Jennifer Toth καταγράφει τους άστεγους κατοίκους στο βιβλίο της "The Mole People" (1993).
* Η φωτογράφος Margaret Morton δημιούργησε το φωτογραφικό λεύκωμα "The Tunnel" (1995).
* Ο ερευνητής αστικής εξερεύνησης της Νέας Υόρκης, Joseph Brennan, άσκησε λεπτομερή κριτική στους ισχυρισμούς της Toth στο διαδικτυακό του άρθρο "Fantasy in The Mole People" το 1996, το οποίο δημοσιεύτηκε στον ιστότοπό του που είναι αφιερωμένος στους εγκαταλελειμμένους υπόγειους σταθμούς και τις σήραγγες της Νέας Υόρκης. Το άρθρο του Brennan επισημαίνει έναν μεγάλο αριθμό ανακριβειών, καθώς και απροκάλυπτων επινοήσεων και ωραιοποιήσεων στο βιβλίο της Toth, οι οποίες φαίνεται να στοχεύουν στην έντονη δραματοποίηση του θέματος του βιβλίου της.
* Ο Marc Singer δημιούργησε το ντοκιμαντέρ "Dark Days" (2000) για τη σήραγγα, χρησιμοποιώντας πλάνα που τραβήχτηκαν στα μέσα της δεκαετίας του 1990. Μια μεταγενέστερη επίσκεψη του Singer στη σήραγγα το 2011 περιλαμβάνεται στην έκδοση DVD για τη 10η επέτειο της ταινίας.
* Ο ανθρωπολόγος και δημοσιογράφος Teun Voeten έγραψε το εξαιρετικά λεπτομερές "Tunnel People" (2010).
* Ο εξερευνητής και συγγραφέας Moses Gates περιγράφει στο βιβλίο του "Hidden Cities" (2013) τις πολλαπλές συναντήσεις του με άλλους αστικούς εξερευνητές και άστεγους, συμπεριλαμβανομένου ενός που διέμενε στη σήραγγα για πάνω από τριάντα χρόνια.

## Βλέπε επίσης

* Γκραφίτι στις Ηνωμένες Πολιτείες
* '''«Αστική εξερεύνηση»'''

## Αναφορές

## Πηγές

## Εξωτερικές συνδέσεις

* 
Κατηγορία:Πολιτισμός της Νέας Υόρκης
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις