Επανάσταση των Ρόδων

Η **Επανάσταση των Ρόδων** ( / vardebis revolutsia) ήταν μια μη βίαιη αλλαγή εξουσίας, που έλαβε χώρα στη Γεωργία τον Νοέμβριο του 2003. Το γεγονός προκλήθηκε από εκτεταμένες διαμαρτυρίες για τις αμφισβητούμενες βουλευτικές εκλογές και κορυφώθηκε με την παραίτηση του Προέδρου Έντουαρντ Σεβαρντνάτζε, η οποία σηματοδότησε το τέλος της ηγεσίας της σοβιετικής εποχής στη χώρα. Η επανάσταση πήρε το όνομά της από την κρίσιμη στιγμή, όταν διαδηλωτές με επικεφαλής τον Μιχαήλ Σαακασβίλι εισέβαλαν στην κοινοβουλευτική συνεδρίαση κρατώντας κόκκινα τριαντάφυλλα στο χέρι. 

Της επανάστασης ηγήθηκαν πρώην πολιτικοί σύμμαχοι του Σεβαρντνάτζε: ο Μιχαήλ Σαακασβίλι, η Νίνο Μπουρτζανάντζε και ο Ζουράμπ Ζβάνια. Η Επανάσταση, η οποία διήρκεσε είκοσι ημέρες διαμαρτυριών από τις 3 έως τις 23 Νοεμβρίου 2003, πυροδότησε νέες προεδρικές και βουλευτικές εκλογές στη Γεωργία, οι οποίες έφεραν στην εξουσία τον συνασπισμό Εθνικού Κινήματος - Δημοκρατών. Ο θάνατος του Ζουράμπ Ζβάνια υπό αβέβαιες συνθήκες και η αποχώρηση της Νίνο Μπουρτζανάτζε στην αντιπολίτευση τελικά καθιέρωσαν το Ενωμένο Εθνικό Κίνημα ως το μοναδικό κυβερνών κόμμα. Η επόμενη αλλαγή εξουσίας στη Γεωργία ήρθε με τις βουλευτικές εκλογές το 2012.

Η Επανάσταση των Ρόδων θεωρείται ένα από τα πρώτα παραδείγματα έγχρωμων επαναστάσεων. Σηματοδοτήθηκε από τον ισχυρό ρόλο των μη κυβερνητικών οργανώσεων και του φοιτητικού ακτιβισμού. Ο ρόλος των Ηνωμένων Πολιτειών, όπως και σε άλλες έγχρωμες επαναστάσεις, έχει αποτελέσει αντικείμενο σημαντικής διαμάχης.

## Παράγοντες επιτάχυνσης

### Κατακερματισμός της πολιτικής ελίτ
Η Ένωση Πολιτών της Γεωργίας ήταν το κυβερνών κόμμα για το μεγαλύτερο μέρος της προεδρίας του Έντουαρντ Σεβαρντνάτζε και εκπροσώπησε τα συμφέροντα των πιστών στον Σεβαρντνάτζε. Η αναποτελεσματικότητα της κυβέρνησης και η μειωμένη δημοτικότητα του καθεστώτος οδήγησαν στην αποχώρηση πολυάριθμων κοινοβουλευτικών βουλευτών από το κυβερνών κόμμα το 2000. Η πρώτη ομάδα που αποχώρησε από την Ένωση Πολιτών εκπροσώπησε την επιχειρηματική κοινότητα και στη συνέχεια ίδρυσε το Κόμμα των Νέων Δεξιών το 2001. Αυτό ξεκίνησε την κατάρρευση του κόμματος, καθώς πολλά στελέχη και βουλευτές του κόμματος αυτομόλησαν για να ενταχθούν ή να σχηματίσουν άλλα κόμματα. Ο ίδιος ο Έντουαρντ Σεβαρντνάτζε παραιτήθηκε από την προεδρία της Ένωσης Πολιτών τον Σεπτέμβριο του 2001. Μοιραία, ο Μιχαήλ Σαακασβίλι (ο Υπουργός Δικαιοσύνης) εγκατέλειψε το κυβερνών κόμμα τον Σεπτέμβριο και ένα μήνα αργότερα σχημάτισε το κόμμα της αντιπολίτευσης Εθνικό Κίνημα . Οι αποστασίες συνεχίστηκαν για τα επόμενα δύο χρόνια και άφησαν την Ένωση Πολιτών της Γεωργίας ένα πολύ πιο αδύναμο κόμμα με υποστήριξη συγκεντρωμένη σε λίγες περιοχές και μια ηγεσία διαβόητη για την παράνομη συσσώρευση πλούτου μέσω των θέσεων της στην κυβέρνηση. Η διάλυση του κόμματος ανέδειξε την αδυναμία του καθεστώτος Σεβαρντνάτζε και διέσπασε την πολιτική ελίτ μεταξύ μιας σειράς νέων κομμάτων και ανεξάρτητων πλατφορμών.

Η κατάρρευση της Ένωσης Πολιτών της Γεωργίας και η πιο εμφανής δημόσια δυσαρέσκεια με τον Σεβαρντνάτζε επέτρεψαν τη δημιουργία πολυάριθμων νέων κομμάτων μετά το 2000. Το κυβερνών κόμμα έδειξε την ευαλωτότητά του στις τοπικές εκλογές του 2002 χάνοντας αποφασιστικά από ανεξάρτητους και νέα κόμματα. Στις τοπικές εκλογές, οι ανεξάρτητοι εξασφάλισαν 2754 έδρες, με το Κόμμα των Νέων Δεξιών να είναι το πιο επιτυχημένο πολιτικό κόμμα κερδίζοντας 558 κοινοβουλευτικές έδρες. Η Ένωση Πολιτών της Γεωργίας κέρδισε μόνο 70 από τις περίπου 4.850 τοπικές κοινοβουλευτικές έδρες. 

Μετά τις καταστροφικές τοπικές εκλογές του 2002, ο Σεβαρντνάτζε έκανε μια συντονισμένη προσπάθεια να ανοικοδομήσει έναν πολιτικό συνασπισμό που θα μπορούσε να τον υποστηρίξει. Το κόμμα του ανακατασκευάστηκε πριν από τις βουλευτικές εκλογές του 2003, οι οποίες θεωρούνταν κρίσιμες πριν από τις προεδρικές εκλογές του 2005. Ωστόσο, η δημοτικότητα του Προέδρου Σεβαρντνάτζε είχε καταρρεύσει σε περίπου 5%, υπονομεύοντας κάθε προσπάθεια αναβίωσης του κόμματοςυπό την ηγεσία του. Η νέα Ένωση Πολιτών βρέθηκε περαιτέρω διχασμένη λόγω εσωτερικών διαφορών και χωρίς αποτελεσματική ηγεσία για να αντικαταστήσει όσους είχαν αποστατήσει.

### Άνοδος των μη κυβερνητικών οργανώσεων
Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ) έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην Επανάσταση των Ρόδων. Μέχρι το τέλος του 2000, ο αριθμός των ΜΚΟ που εκτιμάται ότι υπήρχαν στη Γεωργία ανερχόταν σε περίπου τέσσερις χιλιάδες. Ο Αστικός Κώδικας του 1997 έκανε την εγγραφή μιας ΜΚΟ σχετικά εύκολη και λειτουργούσαν στη Γεωργία με λίγους περιορισμούς. Αν και μόνο ένα μικρό μέρος αυτών πιθανότατα είχε επιρροή στην κυβέρνηση ή ήταν επιτυχημένο στην άσκηση πίεσης, αρκετοί είχαν επιρροή στο κοινοβούλιο. Ενώ η συμμετοχή του κοινού σε αυτές τις ΜΚΟ ήταν σχετικά χαμηλή, τελικά κατάφεραν να κινητοποιήσουν τον πληθυσμό ώστε να διαδραματίσει πιο ενεργό ρόλο στην κυβέρνηση. Δύο από τους σημαντικότερους ήταν η Ένωση Νέων Δικηγόρων της Γεωργίας και το Ινστιτούτο Ελευθερίας, τα οποία δραστηριοποιήθηκαν στην προώθηση της νομοθεσίας για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ελευθερία της πληροφόρησης πριν από την Επανάσταση των Ρόδων. 

Ο Σεβαρντνάτζε είχε επιτρέψει την ανάπτυξη ΜΚΟ πριν από την Επανάσταση των Ρόδων και πολλές μεγάλες και σχετικά ανεμπόδιστες ΜΚΟ μπόρεσαν να λειτουργήσουν στη Γεωργία πριν από τις βουλευτικές εκλογές του 2003. Η αδύναμη οικονομία της Γεωργίας επέτρεψε σε αυτές τις ΜΚΟ, οι οποίες συχνά χρηματοδοτούνταν εν μέρει από το εξωτερικό, να πληρώνουν αξιοπρεπείς μισθούς που δεν θα ήταν διαθέσιμοι εργαζόμενες για το γεωργιανό κράτος. Ήδη από το καλοκαίρι του 2002, υπήρχε μεγάλη ανησυχία μεταξύ των ηγετών των πιο ισχυρών ΜΚΟ της Γεωργίας ότι ο Σεβαρντνάτζε δεν ήταν διατεθειμένος να παραιτηθεί οικειοθελώς από την εξουσία και ότι ενδέχεται να ήταν απαραίτητοι άλλοι τρόποι για την απομάκρυνσή του από την εξουσία. Μερικοί από αυτούς τους ηγέτες ήλπιζαν να κάνουν το «σερβικό σενάριο» πραγματικότητα στη Γεωργία, με την έννοια ότι ήθελαν να προωθήσουν μη βίαιες διαμαρτυρίες για να εξαναγκάσουν την παραίτηση ενός αυταρχικού ηγέτη. Πριν από την Επανάσταση των Ρόδων, υπήρχε ήδη στη χώρα ένα μεγάλο δίκτυο ΜΚΟ με ξένη οικονομική υποστήριξη, που αργότερα μπορούσε να συντονίσει διαμαρτυρίες.

### Ξένη υποστήριξη
Η εξωτερική υποστήριξη προς το καθεστώς Σεβαρντνάτζε μειώθηκε από το 2000 έως το 2003, με αξιοσημείωτες προσωπικότητες να ζητούν προς τα έξω μια πιο δημοκρατική μετάβαση. Σε αυτούς περιλαμβάνονταν ο Ρίτσαρντ Μάιλς (ο πρέσβης των ΗΠΑ στη Γεωργία) και σύμμαχοι της κυβέρνησης Μπους, συμπεριλαμβανομένης μιας επίσκεψης από τον Τζέιμς Μπέικερ (τον πρώην υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ ), ο οποίος άσκησε πιέσεις στον Σεβαρντνάτζε να αποδεχτεί την παράλληλη καταμέτρηση των ψήφων και πίεσε για ελεύθερα εκλογικά πρότυπα. 

Στα τρία χρόνια πριν από την Επανάσταση των Ρόδων, η ξένη οικονομική υποστήριξη προς το καθεστώς άρχισε να περιορίζεται σοβαρά. Αντ' αυτού, ξένα κράτη και οργανισμοί παρείχαν οικονομική βοήθεια σε ΜΚΟ και κόμματα της αντιπολίτευσης εντός της Γεωργίας, επιδεινώνοντας την απελπιστική δημοσιονομική κατάσταση της κυβέρνησης Σεβαρντνάτζε. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν μείωση της βοήθειας, η οποία συνέπεσε με την απόφαση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) να αναστείλει τη βοήθεια προς τη Γεωργία. Καθώς η διεθνής υποστήριξη προς το καθεστώς επιδεινώθηκε (ιδιαίτερα στη Δύση), η δημόσια αντίληψη για την πολιτική αδυναμία του Σεβαρντνάτζε αυξήθηκε. Μια σημαντική πηγή χρηματοδότησης για τις ΜΚΟ και τους οργανισμούς παρακολούθησης εκλογών προήλθε από ξένες κυβερνήσεις και ιδιώτες. Οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και της Ευρώπης χορήγησαν στον ΟΑΣΕ (Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη) τα κεφάλαια για την υποστήριξη ξένων παρατηρητών εκλογών.  Η Υπηρεσία Διεθνούς Ανάπτυξης των ΗΠΑ (USAID) δαπάνησε 1,5 εκατομμύριο δολάρια για την ηλεκτρονική επεξεργασία των εκλογικών καταλόγων της Γεωργίας. Το Ινστιτούτο Ανοικτής Κοινωνίας (OSI), που χρηματοδοτείται από τον Τζορτζ Σόρος, υποστήριξε τον Μιχαήλ Σαακασβίλι και ένα δίκτυο φιλοδημοκρατικών οργανώσεων.  Οι υποστηρικτές της δυτικής δημοκρατίας κυκλοφόρησαν επίσης δημοσκοπήσεις κοινής γνώμης και εξέτασαν λεπτομερώς τα εκλογικά δεδομένα σε όλη τη Γεωργία. 

### Ο ρόλος των ΜΜΕ
Ένας σημαντικός παράγοντας στην Επανάσταση των Ρόδων ήταν το ανεξάρτητο τηλεοπτικό κανάλι Rustavi-2, το οποίο χρησίμευσε ως σύμμαχος του κινήματος της αντιπολίτευσης για χρόνια. Ήταν έντονα επικριτικό προς το καθεστώς και υποστήριζε ανοιχτά την αντιπολίτευση. Ο ευρύς νόμος περί ελευθερίας της πληροφόρησης της Γεωργίας παρείχε στα ΜΜΕ τη νομική προστασία για να ασκούν κριτική στην κυβέρνηση, καθιστώντας την ηγετική θέση μεταξύ των χωρών του πρώην Ανατολικού Μπλοκ. Παρ 'όλα αυτά, η κυβέρνηση προσπάθησε επανειλημμένα να κλείσει τον Rustavi 2. Ο σταθμός λειτουργούσε από την Τιφλίδα και κατάφερε να επιβιώσει από τις τεχνικές παρενόχλησης και εκφοβισμού του καθεστώτος. Το Rustavi 2 υποστηρίχθηκε εν μέρει οικονομικά, εκπαιδεύτηκε και μερικές φορές προστατεύτηκε από την USAID και το Ίδρυμα Ευρασίας, τα οποία συχνά κινητοποίησαν δημόσια και διεθνή υποστήριξη για να αποτρέψουν την κυβερνητική παρέμβαση στο ρεπορτάζ του σταθμού. Οι εκπομπές του Rustavi 2 κατέληξαν να παίξουν καθοριστικό ρόλο στην οικοδόμηση της αντιπολίτευσης και στην ενθάρρυνση των διαμαρτυριών.

Δύο γεγονότα το 2001 προκάλεσαν κατακραυγή της κοινής γνώμης κατά της κυβέρνησης. Τον Ιούλιο, δολοφονήθηκε ένας δημοφιλής παρουσιαστής του δικτύου Rustavi-2, ο Γκιόργκι Σανάια. Η κοινή αντίληψη μεταξύ των Γεωργιανών δημοσιογράφων και του κοινού ήταν ότι σκοτώθηκε λόγω του αντικυβερνητικού του έργου σχετικά με την τσετσενική σύγκρουση και τις έρευνες για διαφθορά. Τον Οκτώβριο, πράκτορες του Υπουργείου Εθνικής Ασφαλείας έκαναν έφοδο στα κεντρικά γραφεία του Rustavi 2. Η φορολογική επιδρομή μεταδόθηκε στην τηλεόραση έξω από το κτίριο. Πάνω από επτά χιλιάδες διαδηλωτές με επικεφαλής φοιτητές, πολλοί από τους οποίους κινητοποιήθηκαν από τη ΜΚΟ Ινστιτούτο Ελευθερίας, συγκεντρώθηκαν έξω από τα κεντρικά γραφεία και απαίτησαν την παραίτηση της κυβέρνησης Σεβαρντνάτζε. Ο Σεβαρντνάτζε απάντησε απολύοντας το υπουργικό του συμβούλιο και τον υπουργό ασφαλείας του. Είναι σημαντικό ότι αυτό το γεγονός πυροδότησε την αποστασία του Μιχαήλ Σαακασβίλι και την παραίτηση του Ζουράμπ Ζβάνια από τις θέσεις τους στην Ένωση Πολιτών της Γεωργίας, οδηγώντας τελικά στον σχηματισμό των κομμάτων της αντιπολίτευσης Εθνικό Κίνημα και Ενωμένοι Δημοκράτες. 

Ενώ εξακολουθούσε να αποτελεί στόχο κυβερνητικής παρενόχλησης, το Rustavi 2 συνέχισε να μεταδίδει υλικό κατά του Σεβαρντνάτζε μέχρι το 2003. Αυτό περιελάμβανε την επανειλημμένη προβολή της ταινίας "Ρίχνοντας έναν δικτάτορα", μιας ταινίας που απεικόνιζε την πτώση του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς στην μη βίαιη σερβική επανάσταση. Άλλα δίκτυα, όπως η τηλεόραση Imedi και το Mze, άρχισαν να αναφέρουν την πολιτική διαδικασία πιο αντικειμενικά, πιθανώς επηρεασμένα από την ανυπακοή του Rustavi 2. Το Rustavi 2 τελικά θα ήταν το δίκτυο που θα παρήγγειλε και θα μετέδιδε τα αποτελέσματα των exit poll των βουλευτικών εκλογών του 2003, οι οποίες έφεραν το κόμμα Εθνικό Κίνημα του Σαακασβίλι νικητή επί του μπλοκ υπέρ του Σεβαρντνάντζε. 

### Οικονομικοί παράγοντες
Η ευαλωτότητα της κυβέρνησης Σεβαρντνάτζε και η κατακόρυφη πτώση της δημοτικότητάς του μεταξύ 2000 και 2003 μπορούν εν μέρει να αποδοθούν σε οικονομικά προβλήματα και κακοδιαχείριση. Από το 1998, τα πραγματικά έσοδα του εθνικού προϋπολογισμού άρχισαν να υπολείπονται κατά πολύ των προβλέψεων. Το 1999, το γεωργιανό κράτος εισέπραξε μόνο το 70% των προβλεπόμενων εσόδων του, μια κατάσταση που θα συνεχιζόταν μέχρι το 2003. Για να αντιμετωπίσει αυτό το πρόβλημα, η κυβέρνηση άρχισε να χρησιμοποιεί παραπλανητικές λογιστικές τεχνικές για να καλύψει τις ελλείψεις του προϋπολογισμού. Η κυβέρνηση Σεβαρντνάτζε βρέθηκε τόσο σε έλλειψη κεφαλαίων όσο και ανίκανη να ανταποκριθεί στα πρότυπα του ΔΝΤ για διεθνή δάνεια. Το ΔΝΤ ανέστειλε τελικά τη δική του χρηματοδότηση προς τη Γεωργία το 2002. Χωρίς πρόσβαση σε διεθνή δάνεια, η Γεωργία δεν θα ήταν σε θέση να αναδιαρθρώσει ή να αποπληρώσει τα σημαντικά χρέη της. 

Κατά την περίοδο πριν από το 2003, ο ρυθμός ανάπτυξης της γεωργιανής οικονομίας μειώθηκε. Η οικονομική κρίση του 1998 στη Ρωσία, τον κύριο ενεργειακό προμηθευτή και εμπορικό εταίρο της Γεωργίας, έθεσε τέλος στη μέτρια ανάκαμψη της Γεωργίας. Ενώ υπήρξε κάποια οικονομική ανάπτυξη το 2003, μια δημοσιονομική κρίση αποδυνάμωσε το κράτος. Το πενιχρό πρόγραμμα δημόσιων αγαθών και βασικών υπηρεσιών της γεωργιανής κυβέρνησης ήταν χρόνια υποχρηματοδοτούμενο για χρόνια. Μέχρι το τέλος του 2003, το χρέος με τη μορφή μη καταβληθέντων μισθών και συντάξεων έφτασε τα 120 εκατομμύρια δολάρια. Η υποβάθμιση των δημόσιων υποδομών αντιμετωπίστηκε επίσης ανεπαρκώς από την κυβέρνηση Σεβαρντνάτζε. Οι επιχειρήσεις στη Γεωργία έχασαν κατά μέσο όρο 110 εργάσιμες ημέρες ετησίως λόγω βλαβών στις υποδομές (συνήθως στον ενεργειακό τομέα). Το κράτος δεν ήταν σε θέση να επισκευάσει την ετοιμόρροπη υποδομή ή να επιβάλει με συνέπεια τον νόμο. Οι κοινωνικές συνθήκες επιδεινώθηκαν περαιτέρω, με πάνω από το μισό πληθυσμό να βρίσκεται κάτω από το όριο της φτώχειας, δημιουργώντας ακόμη μεγαλύτερη δυσαρέσκεια με την κυβέρνηση Σεβαρντνάτζε. 

Η διαφθορά μεταξύ των κρατικών αξιωματούχων και της αστυνομίας, αν και δεν είναι κάτι καινούργιο, σίγουρα επιδεινώθηκε από την έλλειψη εσόδων του προϋπολογισμού της Γεωργίας. Ο επίσημος μισθός ενός γεωργιανού υπουργού ήταν περίπου 150 λάρι το 1998 (περίπου 75 δολάρια ΗΠΑ). Οι χαμηλοί μισθοί ανάγκασαν πολλούς κρατικούς υπαλλήλους να στραφούν σε εναλλακτικές πηγές εισοδήματος, κάτι που συχνά περιλάμβανε διαφθορά. Ο Πρόεδρος Σεβαρντνάτζε άρχισε να θεωρείται ως ένας άνθρωπος, που δεν ήταν πρόθυμος να σπάσει τα σοβιετικά πρότυπα προσωπικής εξουσίας, πολιτικής διαφθοράς και αυταρχικής διακυβέρνησης, που ήταν ενσωματωμένα στην παραδοσιακή σοβιετική πολιτική στελεχών.  Η διαφθορά είχε γίνει τόσο αχαλίνωτη, που οι ανεπίσημες συμφωνίες μπορεί να αντιπροσώπευαν το 60-70% της συνολικής οικονομικής δραστηριότητας της Γεωργίας. Το καθεστώς Σεβαρντνάτζε δεν θεωρούνταν ικανό να αντιμετωπίσει τη διαφθορά. Οι υποψήφιοι της αντιπολίτευσης, όπως ο Σαακασβίλι, θα μπορούσαν να κερδίσουν με επιτυχία μεγάλη υποστήριξη με μια πολιτική πλατφόρμα κατά της διαφθοράς. 

## Εκλογές και διαμαρτυρίες
[μικρογραφία| [Μιχαήλ Σαακασβίλι|Ο Μιχαήλ Σαακασβίλι με διαδηλωτές]]
Η Γεωργία διεξήγαγε βουλευτικές εκλογές στις 2 Νοεμβρίου 2003. Διακυβεύονταν 235 έδρες στο κοινοβούλιο, εκ των οποίων οι 135 θα κρίνονταν με ένα πανεθνικό αναλογικό σύστημα κομματικών λιστών και οι 85 ήταν «πλειοψηφικές» αναμετρήσεις στις οποίες θα αναδεικνυόταν ο νικητής σε καθεμία από τις 85 εκλογικές περιφέρειες της Γεωργίας. Επιπλέον, διεξήχθη πανεθνικό δημοψήφισμα για το εάν το μελλοντικό κοινοβούλιο θα έπρεπε να μειωθεί σε 150 μέλη. Οι ψηφοφόροι χρησιμοποίησαν ξεχωριστό ψηφοδέλτιο για καθεμία από αυτές τις τρεις αναμετρήσεις, διπλώνοντάς τα μαζί και τοποθετώντας τα σε έναν μόνο φάκελο, ο οποίος στη συνέχεια τοποθετούνταν στην κάλπη. Αυτές δεν ήταν προεδρικές εκλογές· επρόκειτο να διεξαχθούν την άνοιξη του 2005, κατά τη λήξη της δεύτερης και τελευταίας θητείας του Προέδρου Σεβαρντνάτζε.

Τον Ιούλιο του 2003, οι ΗΠΑ&nbsp;Ο πρόεδρος Τζορτζ Μπους έστειλε τον πρώην υπουργό Εξωτερικών Τζέιμς Μπέικερ για να συναντηθεί με τους ηγέτες της αντιπολίτευσης και τον πρόεδρο Σεβαρντνάτζε. Στον τελευταίο, ο Μπέικερ επέδωσε μια επιστολή από τον Μπους, στην οποία τονιζόταν αυστηρά η ανάγκη για ελεύθερες εκλογές. Ο Μπέικερ πρότεινε έναν τύπο για την εκπροσώπηση των διαφόρων κομμάτων στις εκλογικές επιτροπές σε κάθε επίπεδο. Ο Σεβαρντνάτζε συμφώνησε, αλλά αμέσως άρχισε να ελιγμούς ενάντια στη φόρμουλα του Μπέικερ.

Στις 3 Νοεμβρίου, η Διεθνής Αποστολή Παρατήρησης Εκλογών, αποτελούμενη από τις Κοινοβουλευτικές Συνελεύσεις του ΟΑΣΕ και του Συμβουλίου της Ευρώπης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Γραφείο Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΑΣΕ, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι βουλευτικές εκλογές της 2ας Νοεμβρίου στη Γεωργία δεν τήρησαν ορισμένες δεσμεύσεις του ΟΑΣΕ και άλλα διεθνή πρότυπα για δημοκρατικές εκλογές. Ο Μιχαήλ Σαακασβίλι ισχυρίστηκε ότι είχε κερδίσει τις εκλογές (ισχυρισμός που υποστηρίζεται από ανεξάρτητα exit poll). Αυτό επιβεβαιώθηκε από μια ανεξάρτητη παράλληλη καταμέτρηση ψήφων, που διεξήγαγε η Διεθνής Εταιρεία για Δίκαιες Εκλογές και Δημοκρατία, μια τοπική ομάδα παρακολούθησης εκλογών. Ο Σαακασβίλι και η Ενωμένη Αντιπολίτευση αποδέχτηκαν την παράλληλη καταμέτρηση ψήφων της Διεθνούς Εταιρείας για Δίκαιες Εκλογές και Δημοκρατία ως «επίσημα» αποτελέσματα και προέτρεψαν τους Γεωργιανούς να διαδηλώσουν κατά της κυβέρνησης Σεβαρντνάτζε και να συμμετάσχουν σε μη βίαιη πολιτική ανυπακοή κατά των Αρχών. Τα κύρια δημοκρατικά κόμματα της αντιπολίτευσης ενώθηκαν για να απαιτήσουν την απομάκρυνση του Σεβαρντνάτζε και την επανάληψη των εκλογών.

Στα μέσα Νοεμβρίου, ξεκίνησαν μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στους κεντρικούς δρόμους της Τιφλίδας, στις οποίες σύντομα συμμετείχαν σχεδόν όλες οι μεγάλες πόλεις και κωμοπόλεις της Γεωργίας σε μια συντονισμένη εκστρατεία πολιτικής αντίστασης.  Η οργάνωση νέων «Κμάρα» («Αρκετά!») (γεωργιανό αντίστοιχο της σερβικής «Ότπορ!») και αρκετές ΜΚΟ, όπως το Ινστιτούτο Ελευθερίας, συμμετείχαν ενεργά σε όλες τις δραστηριότητες διαμαρτυρίας. Η κυβέρνηση Σεβαρντνάτζε υποστηρίχθηκε από τον Ασλάν Αμπασίτζε, τον ημι-αυτονομιστή ηγέτη της αυτόνομης περιοχής της Ατζαρίας, ο οποίος έστειλε χιλιάδες υποστηρικτές του σε μια φιλοκυβερνητική αντιδιαδήλωση στην Τιφλίδα.

## Αλλαγή εξουσίας
Η διαμαρτυρία της αντιπολίτευσης έφτασε στο αποκορύφωμά της στις 22 Νοεμβρίου, όταν ο Πρόεδρος Σεβαρντνάτζε επιχείρησε να ανοίξει τη νέα σύνοδο του κοινοβουλίου. Αυτή η σύνοδος θεωρήθηκε παράνομη από δύο από τα τέσσερα μεγάλα κόμματα της αντιπολίτευσης. Υποστηρικτές δύο από αυτά τα κόμματα, με επικεφαλής τον Σαακασβίλι, εισέβαλαν στη συνεδρίαση με τριαντάφυλλα στα χέρια τους (εξ ου και το όνομα Επανάσταση των Ρόδων), διακόπτοντας μια ομιλία του Προέδρου Έντουαρντ Σεβαρντνάτζε και αναγκάζοντάς τον να δραπετεύσει με τους σωματοφύλακες του. Αργότερα κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και άρχισε να κινητοποιεί στρατεύματα και αστυνομία κοντά στην κατοικία του στην Τιφλίδα. Ωστόσο, οι επίλεκτες στρατιωτικές μονάδες αρνήθηκαν να υποστηρίξουν την κυβέρνηση. Το βράδυ της 23ης Νοεμβρίου (ημέρα του Αγίου Γεωργίου στη Γεωργία), ο Σεβαρντνάτζε συναντήθηκε με τους ηγέτες της αντιπολίτευσης Σαακασβίλι και Ζουράμπ Ζβάνια για να συζητήσουν την κατάσταση, σε μια συνάντηση που διοργανώθηκε από τον Ρώσο υπουργό Εξωτερικών Ιγκόρ Ιβάνοφ. Μετά τη συνάντηση, ο πρόεδρος ανακοίνωσε την παραίτησή του. Αυτό προκάλεσε ευφορία στους δρόμους της Τιφλίδας. Περισσότεροι από 50.000 διαδηλωτές γιόρτασαν τη νίκη όλη τη νύχτα, με πυροτεχνήματα και ροκ συναυλίες.
αριστερά|μικρογραφία| Η ορκωμοσία του Σαακασβίλι ως Προέδρου της Γεωργίας
Μετά την παραίτηση του Έντουαρντ Σεβαρντνάτζε, σχεδιάστηκαν νέες εκλογές για να φέρουν την εξουσία σε έναν νέο ηγέτη. Η απερχόμενη πρόεδρος του κοινοβουλίου, Νίνο Μπουρτζανάτζε, ανέλαβε την προεδρία μέχρι τη διεξαγωγή νέων εκλογών. Το Ανώτατο Δικαστήριο της Γεωργίας ακύρωσε τα αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών. Νέες εκλογές πραγματοποιήθηκαν έξι εβδομάδες αργότερα, στις 4 Ιανουαρίου 2004. Χωρίς αντίπαλο και με 96,2% των ψήφων, ο Σαακασβίλι έγινε ο νέος πρόεδρος της Γεωργίας και ορκίστηκε στις 25 Ιανουαρίου. Έγινε ο νεότερος Ευρωπαίος πρόεδρος σε ηλικία 36 ετών. Στις 28 Μαρτίου 2004, διεξήχθησαν νέες βουλευτικές εκλογές, με μεγάλη πλειοψηφία να κερδίζει το Εθνικό Κίνημα - Δημοκράτες, που υποστηρίζει τον Σαακασβίλι, και μειοψηφική εκπροσώπηση της Δεξιάς Αντιπολίτευσης.

Μετά την εκλογή του, ο Σαακασβίλι δεν έχασε χρόνο και ψήφισε μια σειρά από νομοθεσίες και μεταρρυθμίσεις. Επικρινόμενος ως πολύ «φιλοδυτικός», η ατζέντα του κατάφερε να βελτιώσει την οικονομία της χώρας και να ξεκινήσει μια νέα εκστρατεία κατά της διαφθοράς. Κατάφερε να ανεβάσει την αξιολόγηση της χώρας σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα από την 122η στην 18η στον κόσμο, επεκτείνοντας τον τραπεζικό τομέα κατά 40%, αυξάνοντας τις ξένες επενδύσεις στα 3 δισεκατομμύρια δολάρια και διατηρώντας μια ετήσια ανάπτυξη 9,5%.

### Διεθνής εμπλοκή
Πολλές χώρες παρακολούθησαν τη μετάβαση της Γεωργίας από μια απολυταρχία σε μια δημοκρατία, αλλά οι βασικοί παράγοντες ήταν κυρίως η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ρωσία ήταν ύποπτη για εμπλοκή στις υποθέσεις της Γεωργίας από την αρχή, καθώς θεωρήθηκε ότι είχε εμπλακεί σε διάφορα πραξικοπήματα και απόπειρες δολοφονίας του Σεβαρντνάτζε. Η Γεωργία, ένα κράτος που προηγουμένως βρισκόταν υπό σοβιετική επιρροή, απέκτησε την ανεξαρτησία της τη δεκαετία του '90, αλλά γνώρισε μεγάλη αναταραχή με τη μορφή αυτονομιστικών ομάδων, ιδίως εκείνων που υποστηρίζονταν από τη Ρωσία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θεώρησαν την επανάσταση ως μια καλή ευκαιρία να κάνουν μια σοβαρή προσπάθεια για την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας όχι μόνο στη Γεωργία, αλλά και στην περιοχή στην οποία βρισκόταν. Η Υπηρεσία Διεθνούς Ανάπτυξης των ΗΠΑ αναφέρθηκε ότι δαπάνησε 1,5 εκατομμύριο δολάρια για τον εκσυγχρονισμό του εκλογικού συστήματος της Γεωργίας. Επένδυσαν επίσης σε 3.000 παρατηρητές εκλογών σε όλη τη χώρα. 

Μια σημαντική πηγή χρηματοδότησης για την Επανάσταση των Ρόδων ήταν το δίκτυο ιδρυμάτων και ΜΚΟ που συνδέονταν με τον Ουγγρο-Αμερικανό δισεκατομμυριούχο χρηματιστή Τζορτζ Σόρος. Το Ίδρυμα για την Υπεράσπιση των Δημοκρατιών αναφέρει την περίπτωση ενός πρώην Γεωργιανού βουλευτή, που ισχυρίζεται ότι, τους τρεις μήνες πριν από την Επανάσταση των Ρόδων, «ο Σόρος δαπάνησε 42 εκατομμύρια δολάρια για την ανατροπή του Σεβαρντνάτζε. 

Μεταξύ των προσωπικοτήτων που εργάστηκαν για τις οργανώσεις του Σόρος και αργότερα ανέλαβαν θέσεις στην κυβέρνηση της Γεωργίας είναι οι:

* Αλεξάντερ Λομάια, Γραμματέας του Συμβουλίου Ασφαλείας της Γεωργίας και πρώην Υπουργός Παιδείας και Επιστημών, πρώην Εκτελεστικός Διευθυντής του Ιδρύματος Ανοικτής Κοινωνίας της Γεωργίας, επιβλέπων προσωπικό 50 ατόμων και προϋπολογισμό 2.500.000 δολαρίων. 
* Νταβίντ Νταρτσιασβίλι, πρόεδρος της Επιτροπής για την Ευρωενσωμάτωση στο γεωργιανό κοινοβούλιο, είναι επίσης πρώην Εκτελεστικός Διευθυντής του Ιδρύματος Ανοικτής Κοινωνίας της Γεωργίας. 

Η πρώην υπουργός Εξωτερικών της Γεωργίας Σαλόμε Ζουραμπισβίλι έγραψε:
 
Το μέγεθος της διεθνούς εμπλοκής δημιούργησε μια ποικιλία θεωριών συνωμοσίας. Η πιο δημοφιλής υπονοεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν υπεύθυνες για την ανατροπή του Σεβαρντνάτζε. Πολλές μη κυβερνητικές οργανώσεις από τις ΗΠΑ βρίσκονταν στη Γεωργία, εκπαιδεύοντας ενεργά τον κόσμο σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα ιδανικά της δημοκρατίας. Επίσης, ο τότε Πρέσβης των ΗΠΑ στη Γεωργία, Ρίτσαρντ Μάιλς, ήταν επίσης Πρέσβης των ΗΠΑ στο Βελιγράδι από το 1996 έως το 1999.

## Ατζαρία
Τον Μάιο του 2004, η λεγόμενη «Δεύτερη Επανάσταση των Ρόδων» έλαβε χώρα στο Μπατούμι της Ατζαρίας. Μετά από μήνες ακραίας έντασης μεταξύ της κυβέρνησης Σαακασβίλι και του Ασλάν Αμπασίτζε, του ουσιαστικά δικτάτορα της αυτόνομης περιοχής, χιλιάδες Ατζαριανοί, κινητοποιημένοι από το Ενωμένο Εθνικό Κίνημα και το Κμάρα, διαμαρτυρήθηκαν κατά της πολιτικής του Αμπασίτζε για αποσχισμό και στρατιωτικοποίηση. Ο Αμπασίτζε χρησιμοποίησε δυνάμεις ασφαλείας και παραστρατιωτικές ομάδες για να διαλύσει τις διαδηλώσεις στους δρόμους του Μπατούμι και του Κομπουλέτι. Ωστόσο, απέτυχε να καταστείλει τις διαμαρτυρίες, οι οποίες μεγάλωσαν σε μέγεθος και έκταση. Στις 6 Μαΐου 2004 (και πάλι την ημέρα του Αγίου Γεωργίου), διαδηλωτές από όλη την Ατζαρία συγκεντρώθηκαν στο Μπατούμι, παρά το γεγονός ότι διαλύθηκαν με τη βία την προηγούμενη μέρα. Ο πρωθυπουργός της Γεωργίας Ζουράμπ Ζβάνια και ο υπουργός Εσωτερικών Γκιόργκι Μπαραμίτζε διαπραγματεύτηκαν με τον υπουργό Εσωτερικών της Ατζαρίας, Τζεμάλ Γκογκιτίτζε, για την απόσυρση των δυνάμεών του από τα διοικητικά σύνορα στον ποταμό Τσολόκι και οδήγησαν τις Γεωργιανές Ειδικές Δυνάμεις στην περιοχή. Ο Αμπασίτζε υποκλίθηκε στο αναπόφευκτο, παραιτήθηκε το ίδιο βράδυ και έφυγε για τη Μόσχα. Ο Πρόεδρος Σαακασβίλι επισκέφθηκε το Μπατούμι την επόμενη μέρα και τον υποδέχτηκαν εορτάζοντες Ατζαριανοί.

## Διεθνείς επιπτώσεις
Η Πορτοκαλί Επανάσταση, η οποία ακολούθησε τις αμφισβητούμενες προεδρικές εκλογές της Ουκρανίας τον Νοέμβριο του 2004, λέγεται ότι εμπνεύστηκε εν μέρει από την Επανάσταση των Ρόδων της Γεωργίας. 

## Παραπομπές

## Περαιτέρω ανάγνωση

* Michael Barker, «Ρύθμιση των επαναστάσεων στην Ανατολική Ευρώπη: Πολυαρχία και το Εθνικό Ίδρυμα για τη Δημοκρατία», 1 Νοεμβρίου 2006
* Νταν Γιακόποβιτς, Η «Επανάσταση των Ρόδων» του 2003 στη Γεωργία: Μελέτη Περίπτωσης στην Υψηλή Πολιτική και την Εκτέλεση από Βασικούς Υπαλλήλους, *Debatte: Journal of Contemporary Central and Eastern Europe*, Αύγουστος 2007.
* Τινατίν Χιντασελί, «Η Επανάσταση των Ρόδων έχει μαραθεί», *International Herald Tribune*, Παρίσι, 8 Δεκεμβρίου 2004

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* «Επανάσταση των Ρόδων στη Γεωργία: Η οπτική γωνία ενός συμμετέχοντα» Έκθεση του Ινστιτούτου Ειρήνης των ΗΠΑ, Ιούλιος 2006
* HumanRights.ge – καθημερινά ενημερωμένο ηλεκτρονικό περιοδικό και διαδικτυακή πύλη για τα ανθρώπινα δικαιώματα στη Γεωργία

Κατηγορία:Πολιτική της Γεωργίας
Κατηγορία:Επανάσταση των Ρόδων
Κατηγορία:Έγχρωμες επαναστάσεις
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις