Β΄ Εθνική ποδοσφαίρου ανδρών

Η **Β΄ Εθνική Κατηγορία ποδοσφαίρου ανδρών** ή **Football League** ήταν διαχρονικά το δεύτερο τη τάξει πρωτάθλημα ποδοσφαίρου ανδρών στην Ελλάδα. Από το 2019 έως το 2021 αποτελούσε το τρίτο τη τάξει πρωτάθλημα μετά την Α2 Εθνική Κατηγορία (Super League 2). Από το 2021 η Β΄ Εθνική Κατηγορία συγχωνεύτηκε με τη Super League 2 και τη θέση της πήρε η Γ΄ Εθνική Κατηγορία.

Δημιουργήθηκε ως μόνιμη εθνική κατηγορία το φθινόπωρο του 1962 (παρότι προϋπήρχε σαν ανεπίσημη κατηγορία κατά την προηγούμενη τριετία), θέτοντας σε νέα βάση τη δομή του ελληνικού ποδοσφαίρου. Μέχρι και την αγωνιστική περίοδο 2018–2019 αποτελούσε σταθερά τη δεύτερη κατά σειρά εθνική κατηγορία.

Με την αναδιάρθρωση των εθνικών κατηγοριών του ελληνικού ποδοσφαίρου το 2019 και τη δημιουργία της νέας ενδιάμεσης Α2 Εθνικής Κατηγορίας (Super League 2), η Β΄ Εθνική Κατηγορία (Football League) και η Γ΄ Εθνική Κατηγορία, “υποβιβάστηκαν” στην τρίτη και τέταρτη βαθμίδα αντίστοιχα.

Με την αναδιάρθρωση των εθνικών κατηγοριών το 2021 αποφασίστηκε η συγχώνευση της Super League 2 με τη Β΄ Εθνική Κατηγορία, καταργώντας ουσιαστικά την εν λόγω κατηγορία.

Υπεύθυνη διεξαγωγής του πρωταθλήματος ήταν η Ένωση Επαγγελματικού Ποδοσφαίρου Α2 και Β΄ Εθνικής Κατηγορίας, υπό την εποπτεία της Ελληνικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας.

## Ιστορία
### Άτυπη Β΄ Εθνική Κατηγορία (1960–1962)
Μετά το πέρας των τοπικών πρωταθλημάτων των Ενώσεων Ποδοσφαιρικών Σωματείων (Ε.Π.Σ.) συστάθηκαν όμιλοι (από 3 έως 10 ανά περίπτωση) όπου συμμετείχαν οι πρωταθλητές, διεκδικώντας την άνοδο στην Α΄ Εθνική Κατηγορία.

### Β΄ Εθνική Κατηγορία (1962–2000 & 2001–2010)
Από την αγωνιστική περίοδο 1962–1963 αποφασίσθηκε η μονιμοποίηση της κατηγορίας, κάτι που περιλάμβανε ως απαραίτητη προϋπόθεση την “απαγκίστρωση” των ομάδων από τα τοπικά πρωταθλήματα των Ενώσεων Ποδοσφαιρικών Σωματείων (Ε.Π.Σ.). Η λεπτομέρεια αυτή είναι καθοριστική και σήμερα είναι γενικά παραδεκτό να θεωρείται αυτή η περίοδος ως επίσημη αφετηρία του δεύτερου τη τάξει εθνικού πρωταθλήματος. Οι αγώνες της 1ης αγωνιστικής της πρώτης διοργάνωσης (που έγινε σε 4 ομίλους) δόθηκαν την Κυριακή 30 Σεπτεμβρίου 1962.

Στα πρώτα της βήματα σχεδόν κάθε χρόνο άλλαζε και το σύστημα διεξαγωγής της. Ξεκίνησε με 4 ομίλους των 14 ομάδων οι οποίοι τη διετία 1967–1968 και 1968–1969 περιορίσθηκαν σε δύο, στη συνέχεια και για μια εξαετία (1969–1970 έως 1974–1975) οι όμιλοι έγιναν τρεις, ενώ από την αγωνιστική περίοδο 1975–1976 έως την αγωνιστική περίοδο 1982–1983 ήταν δυο, «Βόρειος» και «Νότιος». Το φθινόπωρο του 1983 καθιερώθηκε ο θεσμός ενός πανελλήνιου ομίλου που εφαρμόσθηκε αδιαλείπτως μέχρι και την αγωνιστική περίοδο 2012–2013.

Το 1991 το πρωτάθλημα έγινε επαγγελματικό και η Ελληνική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία (Ε.Π.Ο.) παρέδωσε την ευθύνη της διοργάνωσης στην Ένωση Ποδοσφαιρικών Ανωνύμων Εταιρειών (Ε.Π.Α.Ε.). Το 2006 συστάθηκε η Ένωση Επαγγελματικού Ποδοσφαίρου Β΄ και Γ΄ Εθνικής Κατηγορίας (Ε.Ε.Π. Β΄ & Γ΄ Εθνικής), η οποία και αντικατέστησε την Ε.Π.Α.Ε..

### Α΄ Κατηγορία (2000–2001)
Η αναδιάρθρωση του 2000 περιελάμβανε σταδιακή (σε βάθος τριετίας) μείωση των ομάδων στα ελληνικά πρωταθλήματα και αναγγέλθηκε στα τέλη του 1999 από τον τότε πρόεδρο της Ένωσης Ποδοσφαιρικών Ανωνύμων Εταιρειών (Ε.Π.Α.Ε.) Βίκτωρα Μητρόπουλο. Ήταν βασισμένη σε σχέδιο που επεξεργάστηκε (επί αμοιβή) για λογαριασμό της Ε.Π.Α.Ε. η διεθνής εταιρία «Deloitte & Touche». Όμως, ουδέποτε ολοκληρώθηκε και μόνο για την αγωνιστική περίοδο 2000–2001 ίσχυσε μία απλή μετονομασία των πρωταθλημάτων, που την επόμενη αγωνιστική περίοδο καταργήθηκε. Είχαν χρησιμοποιηθεί οι όροι «Ανώτερη Κατηγορία», «Α΄ Κατηγορία» και «Β΄ Κατηγορία» για την Α΄ Εθνική Κατηγορία, τη Β΄ Εθνική Κατηγορία και την Γ΄ Εθνική Κατηγορία αντίστοιχα.

### Football League (2010–2021)
#### Football League ως 2η κατηγορία (2010–2019)
Από την αγωνιστική περίοδο 2010–2011 αποφασίστηκε η χρήση του διακριτικού τίτλου «**Football League**» για τη Β΄ Εθνική Κατηγορία.

Στις 12 Σεπτεμβρίου 2012 με αίτημα της Ελληνικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας και απόφαση της Ε.Ε.Π. Β΄ και Γ΄ Εθνικής Κατηγορίας, οι ομάδες για την αγωνιστική περίοδο 2012–2013 από 18 έγιναν 21 με την προσθήκη των Α.Σ. Ολυμπιακού Βόλου 1937, Α.Ο. Καβάλας και Α.Ε.Π. Ηρακλή 1908. Αυτή ήταν η δεύτερη φορά στα χρονικά της Β΄ Εθνικής Κατηγορίας όπου ο όμιλος της θα περιείχε 21 ομάδες, καθώς το ίδιο συνέβη και την αγωνιστική περίοδο 1973–1974, όταν ο τότε Γ΄ Όμιλος ενσωμάτωσε ως 20ή και 21η ομάδα τους Α.Σ. Νέστο Χρυσούπολης και Μ.Γ.Σ. Εθνικό Αλεξανδρούπολης, που είχαν εμπλακεί σε μία ατέρμονη δικαστική διαδικασία. Στις 30 Σεπτεμβρίου 2012 η Β΄ Εθνική Κατηγορία συμπλήρωσε ακριβώς μισό αιώνα ζωής, κάτι που συνέπεσε με την έναρξη της 51ης διοργάνωσής της.

Με την αναδιάρθρωση του 2013 η διοργανώτρια αρχή μετονομάστηκε σε «Ένωση Επαγγελματικού Ποδοσφαίρου Β΄ Εθνικής Κατηγορίας» (Ε.Ε.Π. Β΄ Εθνικής Κατηγορίας). Την αγωνιστική περίοδο 2013–2014 η Β΄ Εθνική Κατηγορία διαμορφώθηκε σε 2 ομίλους των 14 ομάδων ο καθένας, κάτι που είχε να συμβεί από την αγωνιστική περίοδο 1982–1983. Την αγωνιστική περίοδο 2014–2015 ο αριθμός των ομάδων ήταν 13 ανά όμιλο, ενώ από την αγωνιστική περίοδο 2015–2016 επανήλθε στη μορφή ενός ενιαίου ομίλου.

#### Football League ως 3η κατηγορία (2019–2021)
Με την αναδιάρθρωση του 2019 και τη δημιουργία της νέας ενδιάμεσης Α2 Εθνικής Κατηγορίας (Super League 2), η Β΄ Εθνική Κατηγορία (Football League) και η Γ΄ Εθνική Κατηγορία, “υποβιβάστηκαν” στην τρίτη και τέταρτη βαθμίδα αντίστοιχα.

Η αγωνιστική περίοδος 2020–2021 ήταν η τελευταία αγωνιστική περίοδος της Β΄ Εθνικής Κατηγορίας η οποία συγχωνεύτηκε με την Α2 Εθνική Κατηγορία (Super League 2) λόγω της αναδιάρθρωσης του 2021.

## Στατιστικά στοιχεία
### Πρώτοι σκόρερ όλων των εποχών
Πρώτος σκόρερ στην ιστορία της Β΄ Εθνικής Κατηγορίας όλων των εποχών είναι ο Δραμινός Ηλίας Χατζηελευθερίου που έχει πετύχει 152 γκολ, ένα παραπάνω από τον αείμνηστο Πειραιώτη Χρήστο Χατζησκουλίδη, ο οποίος κατάφερε να σκοράρει 150 φορές.  Αναλυτικά:

### Σύλλογοι
Ομάδα πολυνίκης του θεσμού είναι η Παναχαϊκή με 6 πρωταθλήματα και ακολουθεί ο Απόλλων Σμύρνης με 5 τίτλους.

Περισσότερες συμμετοχές στην κατηγορία έχουν, η Αναγέννηση Καρδίτσας, ο Λεβαδειακός και ο Ολυμπιακός Βόλου, ενώ γεωγραφικά η περιοχή με τις περισσότερες ομάδες που έχουν συμμετάσχει στο πρωτάθλημα είναι η Αττική με 49 συλλόγους (μέχρι την αγωνιστική περίοδο 2018–2019).

## Τα συστήματα διεξαγωγής
### Ως 2η κατηγορία (1962–2019)

### Ως 3η κατηγορία (2019–2021)

1 Το 1974 η κυπριακή ομάδα Α.Π.Ο.Ε.Λ. δεν υποβιβάστηκε αλλά αποσύρθηκε από την Α΄ Εθνική Κατηγορία μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο.

2 Από το 1983, με εξαίρεση τις αγωνιστικές περιόδους 2013–2014 και 2014–2015, διεξάγεται σε ενιαίο όμιλο από τον οποίο προβιβάζονται οι 2 ή 3 πρώτες ομάδες της κατάταξης ανάλογα με την αναδιάρθρωση των κατηγοριών.

## Πρωταθλητές
### Κάτοχοι τίτλου και προβιβασμοί
#### Άτυπη Β΄ Εθνική Κατηγορία (1959–1962)

#### Β΄ Εθνική Κατηγορία (ως 2η κατηγορία) (1962–2019)

#### Β΄ Εθνική Κατηγορία (ως 3η κατηγορία) (2019–2021)

### Σύνολο τίτλων
#### Άτυπη Β΄ Εθνική Κατηγορία (1959–1962)

#### Β΄ Εθνική Κατηγορία (ως 2η κατηγορία) (1962–2019)

#### Β΄ Εθνική Κατηγορία (ως 3η κατηγορία) (2019–2021)

## Συμμετοχές συλλόγων
### Συμμετοχές ανά γεωγραφικό διαμέρισμα
Στον παρακάτω πίνακα αναφέρονται οι ομάδες ανά γεωγραφικό διαμέρισμα που συμμετείχαν στη Β΄ Εθνική Κατηγορία ως δεύτερο τη τάξει πρωτάθλημα για τις αγωνιστικές περιόδους 1959–1960 έως 2018–2019 και στην Α2 Εθνική Κατηγορία από την αγωνιστική περίοδο 2019–2020 ως νέο δεύτερο τη τάξει πρωτάθλημα.

#### Ομάδες ανά συμμετοχές
Στον παρακάτω πίνακα αναφέρονται οι συμμετοχές των ομάδων στη Β΄ Εθνική Κατηγορία ως δεύτερο τη τάξει πρωτάθλημα για τις αγωνιστικές περιόδους 1959–1960 έως 2018–2019 και στην Α2 Εθνική Κατηγορία από την αγωνιστική περίοδο 2019–2020 ως νέο δεύτερο τη τάξει πρωτάθλημα.Συνολικά έχουν αγωνιστεί 264 ομάδες.

*Οι ομάδες με **έντονα γράμματα** συμμετέχουν στην Α2 Εθνική Κατηγορία 2025–2026.
*Οι ομάδες με *πλάγια γράμματα* έχουν διαλυθεί, συγχωνευτεί, μετονομαστεί ή αναστείλει τη λειτουργία τους.

## Ποδοσφαιριστές
### Κορυφαίοι σκόρερ ανά αγωνιστική περίοδο
### Β΄ Εθνική Κατηγορία (ως 2η κατηγορία) (1962–2019)
#### 1962–1983
[thumb|Ο [Αντώνης Αντωνιάδης πρώτος σκόρερ την αγωνιστική περίοδο 1967–1968.]]
[thumb|Ο [Χρήστος Χατζησκουλίδης πρώτος σκόρερ τις αγωνιστικές περιόδους 1981–1982 και 1982–1983 (Νότιος Όμιλος).]]
Στον παρακάτω πίνακα αναφέρονται οι πρώτοι σκόρερ της Β΄ Εθνικής Κατηγορίας από την αγωνιστική περίοδο 1962–1963 έως την αγωνιστική περίοδο 1982–1983.

#### 1984–2019
[thumb|Ο [Κώστας Τσάνας πρώτος scorer την αγωνιστική περίοδο 1992–1993.]]
[thumb|Ο [Φάνης Γκέκας πρώτος scorer την αγωνιστική περίοδο 2001–2002.]]
Στον παρακάτω πίνακα αναφέρονται οι πρώτοι scorers της Β΄ Εθνικής Κατηγορίας από την αγωνιστική περίοδο 1983–1984 έως την αγωνιστική περίοδο 2018–2019.

### Β΄ Εθνική Κατηγορία (ως 3η κατηγορία) (2019–2021)

## Δείτε επίσης
* Κύπελλο Ελλάδας (ποδόσφαιρο ανδρών)
* Σύστημα ποδοσφαιρικών πρωταθλημάτων Ελλάδας

## Σημειώσεις
Τις αγωνιστικές περιόδους 1983–1984, 1984–1985, 1985–1986, 1999–2000 και 2000–2001 προβιβάστηκαν 2 ομάδες.1 Την αγωνιστική περίοδο 1999–2000, ο 3ος της βαθμολογίας Π.Α.Σ. Γιάννινα επικράτησε σε αγώνες μπαράζ του 2ου Α.Ο. Αιγάλεω και του 4ου Πανσερραϊκού.2 Την αγωνιστική περίοδο 2002–2003, ο Απόλλων Καλαμαριάς έχασε την άνοδο μετά από αγώνα μπαράζ με τον 14ο της Α΄ Εθνικής Ιωνικό Νίκαιας.3 Την αγωνιστική περίοδο 2003–2004, ο Εργοτέλης Ηρακλείου κέρδισε την άνοδο μετά από αγώνα μπαράζ με τον 14ο της Α΄ Εθνικής Ακράτητο Άνω Λιοσίων.4 Την αγωνιστική περίοδο 2009–2010, ο 5ος της βαθμολογίας Πανσερραϊκός επικράτησε μετά από αγώνες play off του 3ου Ο.Φ.Η., του 4ου Εθνικού Πειραιώς και του 6ου Πιερικού Κατερίνης.5 Την αγωνιστική περίοδο 2010–2011, ο 3ος της βαθμολογίας Ο.Φ.Η. επικράτησε μετά από αγώνες play off του 4ου Λεβαδειακού, της 5ης Δόξας Δράμας και του 6ου Διαγόρα Ρόδου. Αργότερα, αποφασίστηκε και ο προβιβασμός των Λεβαδειακού και Δόξας Δράμας στην θέση των Ολυμπιακού Βόλου και Α.Ο. Καβάλας, που αποβλήθηκαν από τη Super League λόγω συμμετοχής παραγόντων τους στην υπόθεση με τους στημένους αγώνες.6 Την αγωνιστική περίοδο 2011–2012, ο 5ος της βαθμολογίας Α.Ο. Πλατανιά επικράτησε μετά από αγώνες play off του 3ου Γ.Σ. Καλλιθέα, της 4ης Παναχαϊκής και της 6ης Α.Ε.Λ. Καλλονής.7 Την αγωνιστική περίοδο 2012–2013, ο 4ος της βαθμολογίας Παναιτωλικός επικράτησε μετά από αγώνες play off της 5ου Ολυμπιακού Βόλου, της 6ης Α.Ε.Π. Ηρακλή 1908 και της 7ης Νίκης Βόλου.8 Την αγωνιστική περίοδο 2013–2014, ο Ολυμπιακός Βόλου έχασε την άνοδο μετά από αγώνα μπαράζ με τον 16ο της Super League Α.Ο. Ξάνθη.9 Την αγωνιστική περίοδο 2018–2019, ο Α.Ο. Πλατανιά έχασε την άνοδο μετά από αγώνα μπαράζ με τον 14ο της Super League Ο.Φ.Η..10 Την αγωνιστική περίοδο 1973–1974, προβιβάστηκε και η δεύτερη ομάδα του 2ου ομίλου, ο Ατρόμητος Αθηνών, μετά από αγώνες μπαράζ με τους δεύτερους των άλλων 2 ομίλων, Α.Π.Σ. Κόρινθο και Πιερικό Κατερίνης.11 Την αγωνιστική περίοδο 1967–1968, ο δευτεραθλητής του Νοτίου ομίλου Ο.Φ.Η. προβιβάστηκε μετά από αγώνα μπαράζ με τον Πανελευσινιακό, αλλά ο δευτεραθλητής του Βορείου ομίλου Α.Ο. Καβάλας απέτυχε με αντίπαλο τον Πανσερραϊκό.12 Την αγωνιστική περίοδο 1968–1969, η Προοδευτική Νεολαία και ο Ολυμπιακός Βόλου εκτόπισαν από την Α΄ Εθνική τον Απόλλωνα Σμύρνης και τον Γ.Α.Σ. Βέροια αντίστοιχα.13 Την αγωνιστική περίοδο 1965–1966, Βύζας Μεγάρων και Γ.Α.Σ. Βέροια προβιβάστηκαν μετά από αγώνες μπαράζ με τον Ο.Φ.Η..14 Την αγωνιστική περίοδο 1966–1967, Πανελευσινιακός και Ολυμπιακός Βόλου προβιβάστηκαν μετά από αγώνες μπαράζ με τον Α.Ο. Καβάλας.15 Την αγωνιστική περίοδο 1960–1961, Νίκη Βόλου, Α.Ο. Αιγάλεω και Πανελευσινιακός προκρίθηκαν σε αγώνες μπαράζ σε βάρος της Ασπίδας Ξάνθης.16 Την αγωνιστική περίοδο 1962–1963, Ολυμπιακός Χαλκίδας και Δόξα Δράμας προκρίθηκαν σε αγώνες μπαράζ σε βάρος του Παγκορινθιακού και του Εδεσσαϊκού.17 Την αγωνιστική περίοδο 1963–1964, Προοδευτική Νεολαία και Α.Ο. Τρίκαλα προκρίθηκαν σε αγώνες μπαράζ σε βάρος της Παναχαϊκής και των Φιλίππων Καβάλας.18 Την αγωνιστική περίοδο 1964–1965, Α.Ο. Αιγάλεω και Πανσερραϊκός προκρίθηκαν σε αγώνες μπαράζ σε βάρος του Βύζαντα Μεγάρων και του Εδεσσαϊκού.

## Παραπομπές


## Πηγές
* Ανδρέας Μπόμης, «Τρίτομο Αλμανάκ Όλα για το Ποδόσφαιρο», Β΄ τόμος, σελίδα 24, έκδοση του περιοδικού *Εικόνες* (τεύχος 359), Αθήνα 18 Σεπτεμβρίου 1991
* Ίδρυμα Στατιστικής Ποδοσφαίρου (RSSSF)
* Νίκος Δημ. Νικολαΐδης, «Εκεί, εκεί, στη Β΄ Εθνική», 2011, ISBN 978-960-93273-5-0
* H αφετηρία της Β΄ Εθνικής
* Η Football League σβήνει 49 κεράκια

## Δείτε επίσης
* Α2 Εθνική ποδοσφαίρου ανδρών
* Πρωτάθλημα Σούπερ Λιγκ 2 Νέων

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 
*Greece - List of Second Level Topscorers rsssf.org

Κατηγορία:Β΄ Εθνική κατηγορία ποδοσφαίρου αντρών Ελλάδας
Κατηγορία:Πρωταθλητές Ελλάδος