Σγουπσκ

Το **Σγουπσκ** (, κασουβικά: *Stôłpsk*, ) είναι πόλη με δικαιώματα πόβιατ στο Βοεβοδάτο Πομερανίας, στη βόρεια Πολωνία, στην ιστορική περιοχή της Πομερανίας, ή πιο συγκεκριμένα, στο τμήμα της που είναι γνωστό στη σύγχρονη Πολωνία ως Κεντρική Πομερανία (**') εντός της ευρύτερης Δυτικής Πομερανίας (). Brίσκεται στον [[Σουούπια|ποταμό Σγούπια]]. Σύμφωνα με τη [[Στατιστική Υπηρεσία Πολωνίας|Στατιστική Υπηρεσία της Πολωνίας]], έχει πληθυσμό 88.835 κατοίκους και καταλαμβάνει έκταση 43,15 τετραγωνικά χιλιόμετρα, καθιστώντας την έτσι μια από τις πιο πυκνοκατοικημένες πόλεις της χώρας (Δεκέμβριος 2021). Επιπλέον, η πόλη είναι η διοικητική έδρα του [[Πόβιατ]] [[Πόβιατ Σγουπσκ|Σγουπσκ]] και της [[Γκμίνα]]  [[Γκμίνα Σγουπσκ|Σγουπσκ]], παρά το γεγονός ότι δεν ανήκει σε καμία από τις δύο.

Το Σγουπσκ έχει τις ρίζες του ως πομερανικός οικισμός στις αρχές του [[Μεσαίωνας|Μεσαίωνα]]. Το 1265, του δόθηκαν [[προνόμια πόλης]]. Μέχρι τον 14ο αιώνα, η πόλη είχε γίνει κέντρο τοπικής διοίκησης και εμπορίου και μέλος της [[Χανσεατική Ένωση|Χανσεατικής Ένωσης]]. Μεταξύ 1368 και 1478, ήταν κατοικία των Δουκών του Σγουπσκ, μέχρι το 1474 υποτελών του [[Στέμμα του Βασιλείου της Πολωνίας|Βασιλείου της Πολωνίας]]. Σύμφωνα με τη [[Συνθήκη της Βεστφαλίας|συνθήκη ειρήνης]] του 1648, το Σγουπσκ έγινε μέρος του Βρανδεμβούργου-Πρωσίας. Το 1815, ενσωματώθηκε στη νεοσύστατη Πρωσική Επαρχία της Πομερανίας. Μετά τον [[Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος|Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο]], η πόλη έγινε ξανά μέρος της Πολωνίας και από το 1975 έως το 1998 ήταν η πρωτεύουσα του Βοεβοδάτου Σγουπσκ. Είναι ένας σιδηροδρομικός κόμβος που βρίσκεται στον κύριο σιδηρόδρομο μεταξύ της [[Τρίπολη (Πολωνία)|Τριπλής Πόλης]] και του [[Στσέτσιν]].

Το Σγουπσκ φιλοξενεί την παλαιότερη διατηρημένη βιομηχανική κατασκευή στην Πολωνία και ένα [[Αναγεννησιακή αρχιτεκτονική|αναγεννησιακό]] δουκικό κάστρο, το οποίο στεγάζει το Μουσείο της Μέσης Πομερανίας, με τη μεγαλύτερη συλλογή έργων ζωγραφικής του δημοφιλούς καλλιτέχνη των αρχών του 20ού αιώνα, [[Στανίσουαφ Ιγκνάτσι Βιτκιέβιτς]]. Είναι επίσης η έδρα του Πομερανικού Πανεπιστημίου στο Σγουπσκ και της αξιοσημείωτης ομάδας καλαθοσφαίρισης, [[Τσάρνι Σγουπσκ]].

== Ετυμολογία ==
Τα σλαβικά ονόματα στα [[Πομερανική γλώσσα|πομερανικά]] — ''Stolpsk'', ''Stôłpsk'', ''Słëpsk'', ''Słëpskò'', ''Stôłp'' — και [[Πολωνική γλώσσα|τα πολωνικά]] — ''Słupsk'' — μπορεί να σχετίζονται ετυμολογικά με τις λέξεις ''słup'' «στύλος» και ''stołp'' «φρουρά». Υπάρχουν δύο υποθέσεις σχετικά με την προέλευση αυτών των ονομάτων: ότι αναφέρεται σε έναν συγκεκριμένο τρόπο κατασκευής κτιρίων σε βαλτώδες έδαφος με πρόσθετη στήριξη πασσάλων, ο οποίος εξακολουθεί να χρησιμοποιείται, ή ότι συνδέεται με έναν πύργο ή άλλη αμυντική κατασκευή στις όχθες του ποταμού Σουούπια.

Αργότερα, υπό γερμανική διοίκηση, η πόλη ονομάστηκε ''Stolp'', στο οποίο προστέθηκε η κατάληξη ''in Pommern'' για να αποφευχθεί η σύγχυση με άλλα μέρη με παρόμοια ονομασία. Το γερμανοποιημένο όνομα προέρχεται από ένα από τα πέντε σλαβικά πομερανικά ονόματα αυτού του οικισμού. Η πόλη ονομαζόταν περιστασιακά ''Stolpe'', αναφερόμενη στον [[Σουούπια|ποταμό Σουούπια]], του οποίου το γερμανικό όνομα είναι ''Stolpe''. ''Stolpe'' είναι επίσης το [[Λατινική γλώσσα|λατινικό]] εξώνυμο για αυτό το μέρος.

== Ιστορία ==

=== Μεσαίωνας ===
[[Αρχείο:Słupsk_stele_stone_slab_slavic_art.jpg|αριστερά|μικρογραφία|Μεσαιωνική σλαβική στήλη από το Σγουπσκ, Εθνικό Μουσείο στο Στσέτσιν.]]
Το Σγουπσκ αναπτύχθηκε από μερικούς [[Μεσαίωνας|μεσαιωνικούς]] οικισμούς που βρίσκονταν στις όχθες του [[Σουούπια|ποταμού Σουούπια]], στο μοναδικό πέρασμα κατά μήκος της εμπορικής οδού που συνέδεε τα εδάφη των σύγχρονων [[Βοεβοδάτο Πομερανίας|Πομερανικών]] και [[Βοεβοδάτο Δυτικής Πομερανίας|Δυτικοπομερανικών]] Βοεβοδάτων. Έτσι κατασκευάστηκε ένα γκροντ, ένας [[Σλάβοι|δυτικοσλαβικός]] ή [[Λεχίτες|λεχιτικός]] οχυρωμένος οικισμός, σε μια νησίδα στη μέση του ποταμού. Περιτριγυρισμένο από βάλτους, το φρούριο είχε τέλειες αμυντικές συνθήκες. Η αρχαιολογική έρευνα έχει δείξει ότι το γκροντ βρισκόταν σε έναν τεχνητό λόφο και είχε μια φυσική [[Τάφρος|τάφρο]] που σχηματιζόταν από τους κλάδους του Σουούπια και προστατευόταν από φράκτη από πασσάλους. Τα αρχεία επιβεβαιώνουν ότι η περιοχή του Σγουπσκ ήταν μέρος του πολωνικού βασιλείου κατά τη διάρκεια της βασιλείας του [[Μιέσκο Α΄ της Πολωνίας|Μιέσκο Α΄]] και τον 11ο αιώνα.
[[Αρχείο:Slupsk_mlyn_zamkowy.jpg|δεξιά|μικρογραφία|Μύλος του κάστρου, η παλαιότερη βιομηχανική κατασκευή στην Πολωνία.]]
Σύμφωνα με διάφορες πηγές, η πρώτη ιστορική αναφορά στο Σγουπσκ προέρχεται από το έτος 1015, όταν ο βασιλιάς της Πολωνίας [[Βολέσλαος Α΄ ο Γενναίος]] κατέλαβε την πόλη, ενσωματώνοντάς την στο πολωνικό κράτος. Τον 12ο αιώνα, η πόλη έγινε μια από τις σημαντικότερες καστελλανίες στην Πομερανία, μαζί με το [[Γκντανσκ]] και  το [[Σφιέτσιε]]. Ωστόσο, αρκετοί ιστορικοί δήλωσαν ότι η πρώτη αναφορά έγινε σε δύο έγγραφα που χρονολογούνται από το 1227, υπογεγραμμένα από τους [[Δουκάτο της Πομερανίας|Πομερανούς δούκες]] [[Βαρτσίσουαφ Γ΄ της Πομερανίας-Ντεμμίν|Βαρτσίσουαφ Γ΄]] και [[Μπάρνιμ Α΄ της Πομερανίας|Μπάρνιμ Α΄]] και τις μητέρες τους, επιβεβαιώνοντας την ίδρυση ενός αβαείου το 1224 και δωρίζοντας κτήματα, μεταξύ των οποίων ένα χωριό «in Stolp minore» ή «in parvo Ztolp», αντίστοιχα, σε αυτό το αβαείο. Ένα άλλο έγγραφο που χρονολογείται από το 1180, το οποίο αναφέρει μια «castellania Slupensis» και επομένως θα ήταν το παλαιότερο σωζόμενο αρχείο, έχει αναγνωριστεί ως αντίγραφο του τέλους του 13ου ή του 14ου αιώνα.

Οι [[Οίκος της Πομερανίας|δούκες Γρύπες]] έχασαν την περιοχή από τους [[Οίκος των Σαμποριδών|Σαμπορίδες]] κατά τα επόμενα χρόνια, και τα επόμενα σωζόμενα έγγραφα που αναφέρουν την περιοχή αφορούν δωρεές που έγιναν από τον Σαμπορίδη [[Σβιεντόπελκ Β΄ της Πομερανίας|Σβιετόπελκ Β']], οι οποίες χρονολογούνται στο 1236 (δύο έγγραφα) και στο 1240. Στο προγενέστερο από τα δύο έγγραφα του 1236, αναφέρεται ως μάρτυρας ένας Γιόχαν «castellanus de Slupcz», ο Σμιτ θεωρεί ότι αυτή είναι η παλαιότερη αναφορά της φρουράς, καθώς μια καστελλανία απαιτούσε την ύπαρξη φρουράς. Η πρώτη σωζόμενη καταγραφή που αναφέρει ρητά τη φρουρά είναι από το 1269: αναφέρει έναν «Christianus, castellanus in castro Stolpis, et Hermannus, capellanus in civitate ante castrum predictum», επιβεβαιώνοντας έτσι την ύπαρξη ενός φρουρίου (castrum) με ένα προάστιο (civitas). Ο Σμιτ λέει περαιτέρω ότι το αξίωμα ενός καπελλάνου απαιτούσε μια εκκλησία, την οποία προσδιορίζει ως του Αγίου Πέτρου. Αυτή η εκκλησία αναφέρεται ονομαστικά για πρώτη φορά σε ένα έγγραφο του Σαμπορίδη [[Μέστβιν Β΄ της Πομερανίας|Μέστβιν Β΄]] του 1281, το οποίο αναφέρει επίσης την εκκλησία του Αγίου Νικολάου και ένα παρεκκλήσι της Αγίας Μαρίας στο φρούριο. Η παλαιότερη αναφορά στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου χρονολογείται από το 1276.

Το Σγουπσκ πιθανώς έλαβε τα [[Προνόμια πόλης|δικαιώματα πόλης]] το 1265. Οι ιστορικοί υποστηρίζουν ότι τα δικαιώματα πόλης παραχωρήθηκαν για πρώτη φορά σε ένα έγγραφο με ημερομηνία 9 Σεπτεμβρίου 1310, όταν οι [[Μαργραβάτο του Βρανδεμβούργου|μαργράβοι του Βρανδεμβούργου]] [[Βάλντεμαρ του Βρανδεμβούργου-Στένταλ|Βάλντεμαρ]] και Γιόχαν Ε΄ παραχώρησαν αυτά τα προνόμια βάσει του νόμου του Λύμπεκ, το οποίο επιβεβαιώθηκε και επεκτάθηκε σε ένα δεύτερο έγγραφο, με ημερομηνία 2 Φεβρουαρίου 1313. Οι μαργράβοι είχαν αποκτήσει την περιοχή το 1307. Ο [[Μέστβιν Β΄ της Πομερανίας|Μέστβιν Β΄]] τους αποδέχτηκε ως ανωτέρους του το 1269, κάτι που επιβεβαιώθηκε το 1273, αλλά αργότερα, το 1282, ο Μέστβιν Β΄ και ο Πολωνός δούκας [[Πσέμισλ Β΄]] υπέγραψαν τη [[Συνθήκη του Κέμπνο|Συνθήκη του Κέπνο]], η οποία μεταβίβασε την επικυριαρχία επί της [[Πομερανία του Γκντανσκ|Πομερανίας του Γκντανσκ]], συμπεριλαμβανομένου του Σγουπσκ, στον Πζέμισλ Β΄. Μετά τον θάνατο του Μέστβιν Β΄, η πόλη επανενώθηκε με την Πολωνία και παρέμεινε πολωνική μέχρι το 1307, όταν την κατέλαβε το [[Μαργραβάτο του Βρανδεμβούργου]], αφήνοντας την τοπική κυριαρχία στα χέρια της οικογένειας Σβιέντσα, τα μέλη της οποίας ήταν καστελάνοι στο Σγουπσκ. Το 1337, οι κυβερνήτες του Σγουπσκ (''Στολπ'') αγόρασαν το χωριό Στολπμύντε (σύγχρονη Ούστκα) και στη συνέχεια κατασκεύασαν εκεί ένα λιμάνι, επιτρέποντας την ανάπτυξη ναυτιλιακής οικονομίας. Μετά τη Συνθήκη του Τέμπλιν το 1317, η πόλη πέρασε στο [[Δουκάτο της Πομερανίας|Δουκάτο της Πομερανίας-Βόλγκαστ]].
[[Αρχείο:Zamek_ksiazat_Pomorskich_w_Slupsku_IMG_4148.jpg|δεξιά|μικρογραφία|Κάστρο των Πομερανών Δουκών, 1507.]]
Το 1368, η Πομερανία-Στολπ (''Δουκάτο του Σγουπσκ'') αποσχίστηκε από την Πομερανία-Βόλγκαστ λόγω των διαιρέσεων του Δουκάτου της Πομερανίας. Ο εγγονός του Πολωνού Βασιλιά [[Καζίμιρ Γ΄ ο Μέγας|Καζίμιρ Γ΄]] [[Καζίμιρ Γ΄ ο Μέγας|του Μέγα]] και ο επίδοξος διάδοχός του, [[Καζιμίρ Δ΄ της Πομερανίας-Στολπ|Καζιμίρ Δ΄]], έγινε δούκας του Σγουπσκ ως Πολωνός [[υποτελής]] το 1374, αφού απέτυχε να καταλάβει τον πολωνικό θρόνο. Οι διάδοχοι δούκες ήταν επίσης υποτελείς των βασιλιάδων της Πολωνίας: ο [[Βάρτισλαβ Ζ΄ της Πομερανίας-Στολπ|Βάρτισλαβ Ζ΄]] απέτισε φόρο τιμής το 1390 (στον βασιλιά [[Βλαδίσλαος Β΄ Γιαγκέλο|Βλαδίσλαο Β΄ Γιαγκέλο]]), ο [[Μπόγκισλαβ Η΄ της Πομερανίας-Στολπ|Μπόγκισλαφ Η΄]] απέτισε φόρο τιμής το 1410 (επίσης στον βασιλιά Βλαδίσλαο Β΄). Το Σγουπσκ παρέμεινε στην πολωνική σφαίρα πολιτικής επιρροής μέχρι το 1474. Έγινε μέρος του [[Δουκάτο της Πομερανίας|Δουκάτου της Πομερανίας]] το 1478.

=== Σύγχρονη εποχή ===
Η [[Μεταρρύθμιση (Χριστιανισμός)|Προτεσταντική Μεταρρύθμιση]] έφτασε στην πόλη το 1521, όταν ο Κρίστιαν Κέτελχουτ κήρυξε στην πόλη. Ο Κέτελχουτ αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το Στολπ το 1522 λόγω παρέμβασης του [[Μπόγκισλαβ Ι΄ της Πομερανίας|Μπόγκισλαφ Ι΄, Δούκα της Πομερανίας]]. Ο Πέτερ Σούαβε, ένας Προτεστάντης από το Στολπ, ωστόσο, συνέχισε τα κηρύγματά του. Το 1524, ο Γιοχάνες Άμαντους από το [[Κένιγκσμπεργκ]] και άλλοι έφτασαν και κήρυξαν με πιο ριζοσπαστικό τρόπο. Ως αποτέλεσμα, η εκκλησία της Αγίας Μαρίας βεβηλώθηκε, η εκκλησία του μοναστηριού κάηκε και ο κλήρος αντιμετωπίστηκε άσχημα. Οι κάτοικοι της πόλης ξεκίνησαν τη διαδικασία προσηλυτισμού στον [[Λουθηρανισμός|Λουθηρανισμό]]. Το 1560 ο Πολωνός πάστορας Πάβελ Μπουντόφσκι κήρυξε στην πόλη και το 1586 η πολωνική θρησκευτική λογοτεχνία διαδόθηκε τοπικά.
[[Αρχείο:Lubinus_Stolpe.png|αριστερά|μικρογραφία|Άποψη του "Stolpe" από το 1618, από τον [[Άιλχαρτ Λούμπινους|Άιλχαρντ Λούμπινους]].]]
Ο [[Οίκος της Πομερανίας|Οίκος των Γρυπών]], ο οποίος κυβέρνησε την Πομερανία για αιώνες, εξαφανίστηκε το 1637. Η περιοχή στη συνέχεια μοιράστηκε μεταξύ του Βρανδεμβούργου-Πρωσίας και της [[Σουηδία|Σουηδίας]]. Μετά την [[Συνθήκη της Βεστφαλίας|Ειρήνη της Βεστφαλίας]] (1648) και τη Συνθήκη του Στέττιν (1653), το Στολπ τέθηκε υπό τον έλεγχο του Βρανδεμβούργου. Το 1660, επιτράπηκε η διδασκαλία της [[Κασουβική γλώσσα|κασουβικής διαλέκτου]], αλλά μόνο στα θρησκευτικά. Η πολωνική γλώσσα γενικά, ωστόσο, αντιμετώπιζε πολύ δυσμενείς συνθήκες λόγω της μείωσης του πληθυσμού της περιοχής σε πολυάριθμους πολέμους και του συνεπαγόμενου εκγερμανισμού.
[[Αρχείο:Fragmenty_zapisów_dot._polskiej_szkoły_w_Słupsku_w_latach_1648-1649.jpg|μικρογραφία|Σημειώσεις για την πολωνική σχολή από .]]
Μετά τον [[Τριακονταετής Πόλεμος|Τριακονταετή Πόλεμο]], το Στολπ έχασε μεγάλο μέρος της προηγούμενης σημασίας του &#x2014; παρά το γεγονός ότι το [[Στσέτσιν|Στετίνο]] [[Σουηδική Πομερανία|κυβερνιόταν τότε από τη Σουηδία]], η πρωτεύουσα της επαρχίας δεν βρισκόταν στη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της περιοχής, αλλά σε αυτήν που βρισκόταν πλησιέστερα στην πρώην δουκική κατοικία &#x2014; το [[Στάργκαρντ]]. Ωστόσο, η τοπική οικονομία σταθεροποιήθηκε. Η συνεχής δυναμική ανάπτυξη του [[Βασίλειο της Πρωσίας|Βασιλείου της Πρωσίας]] και οι καλές οικονομικές συνθήκες οδήγησαν στην ανάπτυξη της πόλης. Μετά τις σημαντικές αλλαγές στα κρατικά σύνορα (η σύγχρονη Βόρεια Πομερανία και το Στσέτσιν εντάχθηκαν στο πρωσικό κράτος μετά από σύγκρουση με τη [[Σουηδία]]), το Στολπ ήταν μόνο ένα διοικητικό κέντρο του ''Κράις'' (περιφέρειας) εντός του ''[[Διοικητικές περιφέρειες της Γερμανίας|Regierungsbezirk]]'' του [[Κοσάλιν|Κέσλιν]] (Κοσάλιν). Ωστόσο, η γεωγραφική του θέση οδήγησε σε ταχεία ανάπτυξη και, τον 19ο αιώνα, ήταν η δεύτερη πόλη της επαρχίας τόσο σε πληθυσμό όσο και σε εκβιομηχάνιση.

Το 1769, ο [[Φρειδερίκος Β΄ της Πρωσίας]] ίδρυσε στρατιωτική σχολή στην πόλη, σύμφωνα με τον Στάνισλαβ Σαλμόνοβιτς, με σκοπό τον εκγερμανισμό της τοπικής πολωνικής αριστοκρατίας.

Κατά τη διάρκεια των [[Ναπολεόντειοι Πόλεμοι|Ναπολεόντειων Πολέμων]], η πόλη καταλήφθηκε από 1.500 Πολωνούς στρατιώτες υπό την ηγεσία του στρατηγού Μίχαλ Σοκολνίτσκι το 1807. Το 1815 το Σγουπσκ έγινε μία από τις πόλεις της επαρχίας της Πομερανίας, στην οποία παρέμεινε μέχρι το 1945. Το 1869, ένας σιδηρόδρομος από το [[Γκντανσκ|Ντάντσιχ]] (Γκντανσκ) έφτασε στο Στολπ.
[[Αρχείο:Brama_Nowa_Słupsk,_New_Gate.jpg|μικρογραφία|Άποψη της Παλιάς Πόλης προς τη Νέα Πύλη στις αρχές του 20ού αιώνα.]]
Κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα, τα όρια της πόλης επεκτάθηκαν σημαντικά προς τα δυτικά και τα νότια. Ο νέος σιδηροδρομικός σταθμός χτίστηκε περίπου 1.000 μέτρα από την παλιά πόλη. Το 1901 ολοκληρώθηκε η κατασκευή ενός νέου δημαρχείου και στη συνέχεια ενός κτιρίου τοπικής διοίκησης το 1903. Το 1910 εγκαινιάστηκε μια γραμμή τραμ. Ο ποδοσφαιρικός σύλλογος Βικτόρια Στολπ ιδρύθηκε το 1901. Το 1914, πριν από τον [[Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος|Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο]], ο Στολπ είχε περίπου 34.340 κατοίκους.

=== Μεσοπόλεμος ===
Το Στολπ δεν επηρεάστηκε άμεσα από τις μάχες του [[Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος|Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου]]. Τα τραμ δεν λειτουργούσαν κατά τη διάρκεια του πολέμου, επιστρέφοντας στους δρόμους το 1919. Η δημογραφική ανάπτυξη παρέμεινε υψηλή, αν και η ανάπτυξη επιβραδύνθηκε, επειδή η πόλη έγινε περιφερειακή, καθώς το ''Κράις'' (περιοχή) βρισκόταν στα σύνορα της μεταπολεμικής Γερμανίας με τον λεγόμενο [[Πολωνικός Διάδρομος|Πολωνικό Διάδρομο]]. Οι πολωνικές αξιώσεις για το Στολπ και την γειτονική του περιοχή απορρίφθηκαν κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων της [[Συνθήκη των Βερσαλλιών|Συνθήκης των Βερσαλλιών]]. Η πόλη, έχοντας γίνει το περιφερειακό κέντρο του ανατολικού τμήματος της Ανατολικής Πομερανίας, άκμασε, καθιστώντας την γνωστή ως ''Μικρό Παρίσι''. Ένα πολιτιστικό γεγονός ήταν μια ετήσια έκθεση τέχνης.

Από το 1926 η πόλη έγινε ενεργό σημείο υποστηρικτών των [[Ναζισμός|Ναζί]] και η επιρροή του [[Εθνικοσοσιαλιστικό Γερμανικό Εργατικό Κόμμα|NSDAP]] αυξήθηκε ραγδαία. Το κόμμα του Χίτλερ έλαβε το 49,1% των ψήφων της πόλης στις [[Γερμανικές γενικές εκλογές Μαρτίου 1933|γερμανικές ομοσπονδιακές εκλογές του Μαρτίου 1933]], όταν όμως η προεκλογική εκστρατεία σημαδεύτηκε από τη ναζιστική τρομοκρατία. Κατά τη διάρκεια της [[Νύχτα των Κρυστάλλων|Νύχτας των Κρυστάλλων]], τη νύχτα της 9ης/10ης Νοεμβρίου 1938, η τοπική συναγωγή κάηκε ολοσχερώς.

=== Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος ===
Η έναρξη του [[Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος|Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου]] σταμάτησε την ανάπτυξη της πόλης. Το 1941, οι Ναζί δημιούργησαν ένα στρατόπεδο εργασίας για άτομα που είχαν μεταφερθεί από διάφορα γερμανοκρατούμενα εδάφη, τα οποία κακοποιούνταν σωματικά και ψυχολογικά και αναγκάζονταν να αναλαμβάνουν εξαντλητική εργασία ενώ παράλληλα υπέκειντο στην πείνα. Το 1944, οι Γερμανοί ίδρυσαν ένα υποστρατόπεδο του [[Στρατόπεδο συγκέντρωσης Στούτχοφ|στρατοπέδου συγκέντρωσης Στούτχοφ]] στις τοπικές σιδηροδρομικές επισκευές και ένα στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας για γυναίκες και παιδιά σε ένα τοπικό σχολείο. Κρατούμενοι στο πρώτο ήταν πάνω από 600 Εβραίοι από διάφορες γερμανοκρατούμενες χώρες, κυρίως [[Εσθονία]] και [[Λιθουανία]], άνδρες και γυναίκες, και από τον Οκτώβριο του 1944 επίσης 20 Εβραία αγόρια ηλικίας 10 και 11 ετών που είχαν μεταφερθεί από το [[Γκέτο του Λοτζ]], με τους κρατούμενους, ιδίως τις γυναίκες, να υποβάλλονται σε εξαντλητική εργασία, πείνα και αυθαίρετους ξυλοδαρμούς. Κρατούμενοι του τελευταίου ήταν γυναίκες με παιδιά (περίπου 2.000 άτομα), κυρίως Πολωνές, αλλά και Εσθονές, Λετονές, Λιθουανές, Ουκρανές, Ρωσίδες και Λευκορωσίδες, οι οποίες ήταν εκτεθειμένες σε κακές συνθήκες υγιεινής και διατροφής, έλλειψη θέρμανσης ακόμη και τον χειμώνα και έλλειψη ιατρικής περίθαλψης, με αποτέλεσμα επιδημίες, καθώς και τακτική βία. Πάνω από 200 παιδιά, κυρίως [[Πολωνοί]], πέθαναν στο άλλο στρατόπεδο. Τον Φεβρουάριο του 1945, οι Γερμανοί οδήγησαν περίπου 400 γυναίκες και παιδιά από το τελευταίο στρατόπεδο σε ένα νεοσύστατο στρατόπεδο στο κοντινό Γκογκολέφκο, και έστειλαν τους κρατούμενους του υποστρατόπου του Στούτχοφ σε [[Πορείες θανάτου (Ολοκαύτωμα)|πορεία θανάτου]] προς ένα άδειο στρατόπεδο στο Κοκόσκι. Οι Γερμανοί λειτουργούσαν επίσης εννέα υποστρατόπεδα [[Καταναγκαστική εργασία υπό τη γερμανική κυριαρχία κατά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο|καταναγκαστικής εργασίας]] του στρατοπέδου αιχμαλώτων πολέμου Στάλαγκ II-Β στην πόλη.
[[Αρχείο:Słupsk,_Kościół_Mariacki_(1945).jpg|δεξιά|μικρογραφία|Ερείπια της Παλιάς Πόλης το 1945.]]
Το πολωνικό κίνημα αντίστασης διεξήγαγε κατασκοπεία για τη γερμανική δραστηριότητα και διένειμε [[Πολωνικός υπόγειος τύπος|πολωνικό παράνομο τύπο]] στην πόλη.

Οι [[Σούτσσταφφελ|Στούτσσταφφελ]] (SS) διέπραξαν σφαγή 24 Πολωνών [[Καταναγκαστική εργασία υπό τη γερμανική κυριαρχία κατά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο|καταναγκαστικών εργατών]] (23 άνδρες και μία γυναίκα) στις 7 Μαρτίου 1945, λίγο πριν ο [[Κόκκινος Στρατός]] καταλάβει την πόλη χωρίς σοβαρή αντίσταση στις 8 Μαρτίου 1945. Φοβούμενοι τη σοβιετική καταστολή, έως και 1.000 κάτοικοι αυτοκτόνησαν. 

=== Μεταπολεμική περίοδος ===
Μετά τον πόλεμο, η πόλη έγινε ξανά μέρος της Πολωνίας και το μεγαλύτερο μέρος του γερμανικού πληθυσμού είτε έφυγε είτε εκδιώχθηκε σύμφωνα με τη [[Συμφωνία του Πότσνταμ]]. Η πόλη κατοικήθηκε από Πολωνούς, οι περισσότεροι από τους οποίους εκδιώχθηκαν από τα [[Κρέσι|πρώην ανατολικά πολωνικά εδάφη που προσαρτήθηκαν από τη Σοβιετική Ένωση]] (περίπου 80% στα τέλη του 1945) και οι υπόλοιποι ήταν κυρίως επαναπατρισθέντες από τη [[Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών|Σοβιετική Ένωση]] και Πολωνοί που επέστρεψαν από τη Γερμανία. Επίσης, [[Ουκρανοί]] και [[Λέμκοι]] εγκαταστάθηκαν στην πόλη κατά τη διάρκεια της [[Επιχείρηση Βιστούλας|Επιχείρησης Βιστούλα]].
[[Αρχείο:Slupsk,_rynek_1945_(66046638).jpg|μικρογραφία|''Ρίνεκ'' (Πλατεία Αγοράς) μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο το 1945.]]
Το όνομα της πόλης άλλαξε στην ιστορική πολωνική εκδοχή του ''Σγουπσκ'' από την Επιτροπή για τον Καθορισμό των Τοπωνυμίων στις 23 Απριλίου 1945. Αρχικά ήταν μέρος του ''Όκρεγκ III'', που περιλάμβανε ολόκληρη την επικράτεια της πρώην Επαρχίας της Πομερανίας ανατολικά του [[Όντερ|ποταμού Όντερ]]. Το Σγουπσκ αργότερα έγινε μέρος του Βοεβοδάτου του Στσέτσιν και στη συνέχεια του Βοεβοδάτου του Κοσάλιν, και το 1975 έγινε η πρωτεύουσα της νέας επαρχίας του Βοεβοδάτου του Σγουπσκ.

Η ζωή στην κατεστραμμένη πόλη οργανώθηκε εκ νέου. Το 1945, άνοιξαν τα πρώτα μεταπολεμικά εργαστήρια χειροτεχνίας και δημόσια σχολεία, άρχισαν να λειτουργούν τραμ και ένας περιφερειακός σιδηρόδρομος, και ιδρύθηκε το ερασιτεχνικό Πολωνικό Θέατρο. Τον Σεπτέμβριο του 1946, αποκαλύφθηκε το πρώτο Μνημείο [[Εξέγερση της Βαρσοβίας|Εξέγερσης της Βαρσοβίας]] στην Πολωνία. Από τον Απρίλιο του 1947, εκδόθηκε η τοπική πολωνική εφημερίδα ''Kurier Słupski''. Η πόλη έγινε πολιτιστικό κέντρο. Τη δεκαετία του 1950, ιδρύθηκαν το Κουκλοθέατρο ''Tęcza'', η Διδασκαλική Σχολή και το Δραματικό Θέατρο της Βαλτικής. Το κουκλοθέατρο ''Tęcza'' συνεργαζόταν με το παρόμοιο ίδρυμα ''Arcadia'' στην [[Οράντεα]] [[Ρουμανία|της Ρουμανίας]], αλλά η συνεργασία σταμάτησε μετά το 1989. Ο κινηματογράφος Millennium ήταν ένας από τους πρώτους στην Πολωνία που διέθετε cinerama. Η πρώτη πολωνική [[πιτσαρία]] ιδρύθηκε στο Σλούπσκ το 1975.

=== Μετά το 1989 ===
[[Αρχείο:Słupsk_Wojska_Polskiego_DSC_1537.jpg|δεξιά|μικρογραφία|Λεωφόρος Βόισκα Πολσκιέγκο με διατηρητέα κτίρια.]]
Σημαντικές αλλαγές στα ονόματα των δρόμων έγιναν στο Σγουπσκ μετά τις [[Επαναστάσεις του 1989|Επαναστάσεις του 1989.]] Επίσης, ξεκίνησε μια διαδικασία σημαντικών ανακαινίσεων, ξεκινώντας από τις κύριες γειτονιές. Σύμφωνα με τη [[Βοεβοδάτα της Πολωνίας|διοικητική μεταρρύθμιση της Πολωνίας]] το 1999, το Βοεβοδάτο του Σγουπσκ διαλύθηκε και διαιρέθηκε σε δύο μεγαλύτερες περιοχές: το [[Βοεβοδάτο Πομερανίας]] και το [[Βοεβοδάτο Δυτικής Πομερανίας]]. Το ίδιο το Σγουπσκ έγινε μέρος του πρώτου. Η μεταρρύθμιση επικρίθηκε από τους ντόπιους, οι οποίοι ήθελαν να δημιουργήσουν ένα ξεχωριστό Βοεβοδάτο Μέσης Πομερανίας.

Το 2014, το Σγουπσκ εξέλεξε τον πρώτο ανοιχτά ομοφυλόφιλο δήμαρχο της Πολωνίας, τον Ρόμπερτ Μπιέντρον. Την ίδια χρονιά, η πόλη τιμήθηκε με το Βραβείο Ευρώπης από την [[Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης|Κοινοβουλευτική Συνέλευση]] του [[Συμβούλιο της Ευρώπης|Συμβουλίου της Ευρώπης]] για τις εξαιρετικές προσπάθειές της να διαδώσει το ιδανικό της ευρωπαϊκής ενότητας.

== Γεωγραφία ==
Διοικητικά, η πόλη Σλούπσκ έχει την ιδιότητα τόσο αστικής [[Γκμίνα|κοινότητας]] όσο και πόλης- [[Πόβιατ|κομητείας]] (''powiat''). Τα όρια της πόλης είναι γενικά τεχνητά, με μόνο μικρά φυσικά όρια γύρω από τα χωριά Κομπύλνιτσα και Βλινκόβκο στον [[Σουούπια|ποταμό Σουούπια]] . Τα όρια έχουν παραμείνει αμετάβλητα από το 1949, όταν το Ρίτσεβο έγινε μέρος της πόλης.

Το Σγουπσκ βρίσκεται στην κοιλάδα του [[Σουούπια|ποταμού Σουούπια]]. Το κέντρο της πόλης βρίσκεται σημαντικά χαμηλότερα από τα δυτικά και ανατολικά τμήματα της. Χωρισμένο σε δύο σχεδόν ίσα μέρη από τον ποταμό, το Σγουπσκ είναι λοφώδες σε σύγκριση με άλλες πόλεις της περιοχής. Περίπου 5 τετραγωνικά χιλιόμετρα της περιοχής της πόλης καλύπτεται από δάση, ενώ 17 τετραγωνικά χιλιόμετρα χρησιμοποιείται για γεωργικούς σκοπούς.

Γενικά, υπάρχει μικρή ανθρώπινη επιρροή στα χαρακτηριστικά της γεωμορφολογίας που είναι ορατά εντός των ορίων της πόλης. Ωστόσο, στο βορειοδυτικό τμήμα της πόλης υπάρχει μια τεράστια κοιλότητα, ένα απομεινάρι ενός πρώην [[Αμμοληψία|ορυχείο άμμου]]. Αν και κάποτε υπήρχαν σχέδια για την κατασκευή ενός υδάτινου πάρκου σε αυτήν την περιοχή, αργότερα εγκαταλείφθηκαν και ο χώρος παραμένει αχρησιμοποίητος.

=== Κλίμα ===
Το Σγουπσκ έχει [[Εύκρατη ζώνη|εύκρατο]] [[Ωκεάνιο κλίμα|θαλάσσιο κλίμα]], όπως και οι υπόλοιπες παράκτιες περιοχές της Πολωνίας. Η πόλη βρίσκεται σε μια ζώνη όπου οι επιρροές του [[Ηπειρωτικό κλίμα|ηπειρωτικού κλίματος]] είναι πολύ ασθενείς σε σύγκριση με άλλες περιοχές της Πολωνίας. Ο θερμότερος μήνας είναι ο Ιούλιος, με μέσο εύρος θερμοκρασίας από 11° με 21°C. Ο πιο ψυχρός μήνας είναι ο Φεβρουάριος, με μέση θερμοκρασία -5° με 0°C . Ο πιο υγρός μήνας είναι ο Αύγουστος με μέση βροχόπτωση 90 χιλιοστά, ενώ ο πιο ξηρός μήνας είναι ο Μάρτιος, με μέσο όρο μόνο 20 χιλιοστά. Οι χιονοπτώσεις είναι πάντα πιθανές μεταξύ Δεκεμβρίου και Απριλίου.

=== Γειτονιές ===
[[Αρχείο:Slupsk_Stary_Rynek_IMG_2846.JPG|δεξιά|μικρογραφία|Πλατεία Αγοράς, μέρος της γειτονιάς ''Stare Miasto'' (Παλιά Πόλη).]]
Οι γειτονιές (, ενικός ''osiedle'') του Σγουπσκ δεν έχουν καμία διοικητική εξουσία. Τα ονόματά τους χρησιμοποιούνται για σκοπούς σήμανσης κυκλοφορίας και εμφανίζονται σε χάρτες. Οι γειτονιές είναι οι εξής:

* **Νάντζετσε** («Όχθη Ποταμού») — βρίσκεται στο νότιο τμήμα της πόλης και αποτελεί σημαντική βιομηχανική περιοχή. Οριοθετείται από τον σιδηρόδρομο στα δυτικά, τις οδούς [[Γιαντβίγκα Γουστσέβσκα|Ντεοτίμι]] και [[Πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄|Γιάνα Πάβλα ΙΙ]] στα βόρεια, τον ποταμό Σουούπια στα ανατολικά και τα σύνορα της πόλης στα νότια.
* **Όσιεντλε Ακαντεμίτσκιε** («Ακαδημαϊκή Γειτονιά») — μια γειτονιά με ανεξάρτητες και ημιανεξάρτητες κατοικίες γύρω από το Πανεπιστήμιο της Πομερανίας και τις φοιτητικές εστίες του.
* **Όσιεντλε Μπαουτίτσκιε** («Γειτονιά της Βαλτικής») — η βορειότερη γειτονιά του Σγουπσκ, μεγάλο μέρος της οποίας ανήκει στην Ειδική Οικονομική Ζώνη του Σγουπσκ .
* **Όσιεντλε Νιεποντλεγκουόστσι** («Γειτονιά Ανεξαρτησίας») (πριν από το 1989 ονομαζόταν ''Osiedle Budowniczych Polski Ludowej'' ή «Γειτονιά των Οικοδόμων της Λαϊκής Πολωνίας» και εξακολουθεί να αναφέρεται ευρέως ως ''BPL'' ) και **Όσιεντλε Πιάστουφ** («Γειτονιά [[Οίκος των Πιαστ|Πιαστ]]») — αυτές οι γειτονιές αποτελούν τη μεγαλύτερη κατοικημένη περιοχή της πόλης, στην οποία ζουν περίπου 40.000 άνθρωποι.
* **Όσιεντλε Σλοβίνσκιε** («Σλοβινική Γειτονιά») — το ανατολικότερο τμήμα του Σγουπσκ, παρόμοιο σε χαρακτήρα με το Όσιεντλε Ακαδημίκιε. Εφάπτεται του Βόρειου Δάσους ( ''Λάσεκ Πόλοντσνι'' ) και βρίσκεται κοντά στα σύνορα της πόλης με το Ρεντζίκοβο, την προγραμματισμένη τοποθεσία των εθνικών αναχαιτιστικών πυραύλων των ΗΠΑ.
* **Ρίτσζεβο** — εντάχθηκε στα όρια της πόλης το 1949 και είναι η νεότερη γειτονιά του Σγουπσκ. Πριν από τον [[Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος|Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο]] ήταν μια συνοικία με επαύλεις. Έχει διατηρήσει μεγάλο μέρος του χωριάτικου χαρακτήρα της.
* **Στάρε Μιάστο** («Παλιά Πόλη»· επίσης γνωστή ως **Śródmieście** ή **Centrum** — «το Κέντρο της Πόλης») — η κεντρική περιοχή του Σγουπσκ που περιλαμβάνει το ιστορικό κέντρο της πόλης, συμπεριλαμβανομένου του δημαρχείου και του Κάστρου των Δουκών της Πομερανίας.
* **Βέστερπλάτε** (γνωστή και ως **Όσιεντλε Χουμπάλτσικόφ-Βέστερπλάτε** ) — μια μεγάλη και ταχέως αναπτυσσόμενη περιοχή στα νοτιοανατολικά του Σγουπσκ, συμπεριλαμβανομένου του υψηλότερου σημείου της πόλης. Αυτή τη στιγμή κατασκευάζονται εδώ τόσο μονοκατοικίες όσο και πολυκατοικίες.
* **Ζάτοζε** (συνήθως υποδιαιρείται περαιτέρω σε **Osiedle Jana III Sobieskiego** και **Osiedle Stefana Batorego*') — η δεύτερη μεγαλύτερη κατοικημένη περιοχή, με 10.000 κατοίκους. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία της αστυνομίας, είναι η πιο επικίνδυνη περιοχή της πόλης.

== Μεταφορές ==

=== Σιδηρόδρομοι ===
[[Αρχείο:Stolpsk_2.jpg|δεξιά|μικρογραφία|Τα τραμ στο Σγουπσκ λειτουργούσαν μεταξύ 1910 και 1959.]]
Το Σγουπσκ είναι σιδηροδρομικός κόμβος, με τέσσερις γραμμές που εκτείνονται βόρεια, δυτικά, ανατολικά και νότια από την πόλη. Επί του παρόντος, ένας σταθμός, που άνοιξε στις 10 Ιανουαρίου 1991, εξυπηρετεί ολόκληρη την πόλη. Πρόκειται για σταθμό κατηγορίας Β σύμφωνα με τα κριτήρια [[Πολωνικοί Κρατικοί Σιδηρόδρομοι|των PKP]] (Πολωνικοί Σιδηρόδρομοι). Η πόλη έχει σιδηροδρομικές συνδέσεις με τις περισσότερες μεγάλες πόλεις της Πολωνίας: [[Μπιαουίστοκ|Μπιάλιστοκ]], [[Γκντανσκ]], [[Γκντίνια|Γκντύνια]], [[Κατοβίτσε]], [[Κρακοβία]], [[Λούμπλιν]], [[Λοτζ|Λοντζ]], [[Όλστιν|Όλστυν]], [[Πόζναν]], [[Στσέτσιν]], [[Βαρσοβία]] και [[Βρότσλαβ]], και χρησιμεύει επίσης ως κόμβος για τοπικά τρένα από το [[Κοουόμπζεγκ]], [[Κοσάλιν|το Κόσζαλιν]], το [[Λέμπορκ]], το Μίαστκο, το [[Στσετσίνεκ|Στσέτσινεκ]] και την [[Ούστκα]].

=== Δρόμοι ===
Το Σλούπσκ διέσχιζε από ανατολικά προς δυτικά η ευρωπαϊκής οδός E28, η οποία είναι γνωστή ως Εθνική οδός 6 στην Πολωνία, μέχρι που κατασκευάστηκε μια παράκαμψη που εκτεινόταν νότια της πόλης για τη μεταφορά της κυκλοφορίας των οδών 6/E28. Η παράκαμψη αποτελεί μέρος της οδού ταχείας κυκλοφορίας S6, η οποία συνδέει το [[Στσέτσιν]] και το [[Γκντανσκ]].

=== Αεροπορικές ===
Το αεροδρόμιο Σγουπσκ-Ρεντζικόβο είναι πλέον ανενεργό, ωστόσο, κάποτε λειτουργούσε ως τακτικό επιβατικό αεροδρόμιο τοπικής σημασίας. Αρκετά σχέδια για την τελική επαναλειτουργία του απέτυχαν λόγω έλλειψης κεφαλαίων. Η εγκατάσταση προοριζόταν για χρήση εντός του αμερικανικού συγκροτήματος πυραυλικής άμυνας ως σημείο εκτόξευσης πυραύλων, το οποίο τέθηκε σε λειτουργία τον Δεκέμβριο του 2023. Σήμερα, τα πλησιέστερα αεροδρόμια βρίσκονται στο [[Γκντανσκ]] ([[Αεροδρόμιο Γκντανσκ «Λεχ Βαλέσα»]]) και στο [[Στσέτσιν]] ([[Αεροδρόμιο Στσέτσιν-Γκολένιουφ «Αλληλεγγύη»]]).

== Πολιτισμός ==
[[Αρχείο:Park_Kultury_i_Wypoczynku_IMG_0161.JPG|μικρογραφία|Πάρκο Πολιτισμού]]
Το Σγουπσκ είναι φιλοξενεί πολλά φεστιβάλ, με σημαντικότερα τα:

* Διεθνές Φεστιβάλ Συμβάσεων Γέφυρας "Αλληλεγγύη" ( Międzynarodowy Festiwal [[Μπριτζ|Brydża]] *Sportowego "Solidarność"* )
* Φεστιβάλ Τζαζ Κομέντα
* Διεθνές Φεστιβάλ Τέχνης "Performance" ( *Międzynarodowy Festiwal Sztuki "Performance"* )
* Διεθνές Φεστιβάλ Πιάνου

Το Μουσείο της Μέσης Πομερανίας στο Σγουπσκ διαθέτει τη μεγαλύτερη συλλογή έργων ζωγραφικής του [[Στανίσουαφ Ιγκνάτσι Βιτκιέβιτς|Στάνισλαβ Ιγκνάτσι Βιτκιέβιτς]] στον κόσμο.

=== Θέατρα ===
Το Σγουπσκ διαθέτει σήμερα τρία θέατρα:

* το Θέατρο *Tęcza* ("Ουράνιο Τόξο").
* το Θέατρο *Ρόντο* ("Κυκλικός κόμβος")
* Το Νέο Θέατρο, που άνοιξε ξανά μετά από 13 χρόνια απουσίας


== Μνημεία ==

* Το κάστρο των Δουκών της Πομερανίας, που τώρα στεγάζει το Μουσείο της Μέσης Πομερανίας
* Ο Μύλος του Κάστρου, η παλαιότερη βιομηχανική κατασκευή στην Πολωνία
* Η Νέα Πύλη, χτισμένη τον 14ο αιώνα, χρησίμευε ως η κύρια είσοδος στην Παλιά Πόλη
* Πύλη του Μύλου
* Δημαρχείο του Σγούπσκ
* Νέο Δημαρχείο
* Γραφείο Κομητείας
* Δημοτική Δημόσια Βιβλιοθήκη
* Μεταδομινικανή εκκλησία του Αγίου Υάκινθου
* Εκκλησία της Παναγίας
* Εκκλησία της Αγιότερης Καρδιάς του Ιησού
* Εκκλησία του Τιμίου Σταυρού
* Μοναστική εκκλησία
* Σιτοβολώνας του Ρίχτερ
* Αμυντικά τείχη
* Παλιά Ζυθοποιία στο Σγουπσκ
* Το πολυκατάστημα «Słowiniec», με τον παλαιότερο ξύλινο ανελκυστήρα στην Ευρώπη
* *Μπάστα Τσαρόβνιτς*, ένας από τους λίγους εναπομείναντες πύργους μαγισσών στην Ευρώπη
* Κεντρικό Ταχυδρομείο

== Οικονομία ==
Το Σγουπσκ έχει μια αναπτυσσόμενη οικονομία που βασίζεται σε μια σειρά από μεγάλα [[Εργοστάσιο|εργοστάσια]]. Η βιομηχανία υποδημάτων σημείωσε ιδιαίτερη επιτυχία στην περιοχή, επεκτείνοντας τις εξαγωγές της σε πολλές χώρες.

Το εργοστάσιο επαγγελματικών οχημάτων [[Scania AB|Scania]] παίζει επίσης πολύ σημαντικό ρόλο στην οικονομία του Σγουπσκ, αποφέροντας τα υψηλότερα έσοδα από όλες τις εταιρείες που εδρεύουν σήμερα στην πόλη. Τα περισσότερα από τα [[Λεωφορείο|λεωφορεία]] που κατασκευάζονται σήμερα εκεί εξάγονται στη [[Δυτική Ευρώπη]].

== Αθλητικοί σύλλογοι ==
Ο πιο αξιοσημείωτος αθλητικός σύλλογος της πόλης είναι η ομάδα [[Καλαθοσφαίριση|καλαθοσφαίρισης]] [[Τσάρνι Σγουπσκ]], η οποία αγωνίζεται στην [[Πρωτάθλημα καλαθοσφαίρισης Πολωνίας|κορυφαία κατηγορία της χώρας]], όπου τερμάτισε 3η τέσσερις φορές (μέχρι το 2022). Έχει έδρα τη Χάλα Γκρίφια.

== Εκπαίδευση ==
Η πόλη φιλοξενεί το Πομερανικό Πανεπιστήμιο στο Σγουπσκ και μια αστυνομική ακαδημία.

== Αξιοσημείωτα πρόσωπα ==

=== Πρώιμη εποχή ===

* [[Έρντμουτε του Βρανδεμβούργου]] (1561–1623), πριγκίπισσα του Βρανδεμβούργου, πέθανε στο Στολπ
* Μίχαελ Μπρύγκεμαν (1583–1654), Γερμανός Λουθηρανός πάστορας, ιεροκήρυκας και μεταφραστής
* Ματίας Παλμπίτσκι (1623–1677), Σουηδός διπλωμάτης και γνώστης της τέχνης
* Άντζεϊ Στεχ (1635–1697), Πολωνός ζωγράφος του μπαρόκ
* Έντουαρντ φον Μπόνιν (1793–1865), Πρώσος στρατηγός, υπουργός πολέμου

=== 19ος αιώνας ===

* Χάινριχ φον Στέφαν (1831–1897), Γερμανός αξιωματούχος, ιδρυτής της [[Παγκόσμια Ταχυδρομική Ένωση|Παγκόσμιας Ταχυδρομικής Ένωσης]] 
* Μπέρτολντ Σούλε (1837–1904), Γερμανός σκακιστής
* Βίλχελμ Ντάμες (1843–1898), Γερμανός παλαιοντολόγος
* [[Όθων Λίμαν φον Σάντερς]] (1855–1929), Γερμανός στρατηγός
* Γκέογκ φον ντερ Μάρβιτς (1856–1929), Γερμανός στρατηγός
* Χέντβιγκ Λάχμαν (1865–1918), Γερμανίδα συγγραφέας, μεταφράστρια και ποιήτρια
* [[Χανς Σράντερ]] (1869–1948), Γερμανός κλασικός αρχαιολόγος και ιστορικός τέχνης
* Έρβιν Μπούμκε (1874–1945), Γερμανός νομικός
* Όσβαλντ Μπούμκε (1877–1950), Γερμανός ψυχίατρος, νευρολόγος
* Όττο Φρόιντλιχ (1878–1943), Γερμανός ζωγράφος και γλύπτης, καλλιτέχνης της αφηρημένης τέχνης
* Βάλτερ Λίχελ (1885–1969) Γερμανός στρατηγός
* [[Τζορτζ Γκρος]] (1893–1959), Γερμανός καλλιτέχνης, σατιρικός γελοιογράφος

=== 20ός αιώνας ===

* [[Πολ Μάτικ]] (1904–1981), Αμερικανός μαρξιστής πολιτικός συγγραφέας
* Φλόκινα φον Πλάτεν (1905–1984), Γερμανίδα ηθοποιός
* [[Μιετσίσουαφ Κοστσιέλνιακ]] (1912–1993), Πολωνός ζωγράφος, γραφίστας και σχεδιαστής
* Μπρονίσουαφ Κοστκόφσκι (1915–1942), Πολωνός Ρωμαιοκαθολικός θεολόγος
* Όντο Μάρκαρντ (1928–2015), Γερμανός φιλόσοφος, μέλος της Σχολής Ρίτερ
* Κρίστιαν Μάιερ (γεννημένος το 1929), Γερμανός ιστορικός
* Έντγκαρ Βισνιέφσκι (1930–2007), Γερμανός αρχιτέκτονας
* Μπάζον Μπροκ (γεννημένος το 1936), Γερμανός θεωρητικός τέχνης, κριτικός και καλλιτέχνης· μέλος του [[Fluxus]]
* Ντίτερ Στέκμαν (γεννημένος το 1941), Γερμανός στρατηγός
* Γεργκ Σμάισερ (1942–2012), Γερμανός χαράκτης
* Σιμόνε Μπαρκ (1944–2007), Γερμανίδα σύγχρονη ιστορικός και λογοτεχνική μελετήτρια
* Ούλριχ Μπεκ (1944–2015), Γερμανός κοινωνιολόγος
* Γκραζίνα Αουγκούστσικ (γεννημένη το 1955), Πολωνή τραγουδίστρια της τζαζ, συνθέτρια και ενορχηστρώτρια
* Γιολάντα Στσιπίνσκα (1957–2018), Πολωνή πολιτικός
* Έντουαρντ Μύλερ (γεννημένος το 1958), Πολωνός πολιτικός και συνδικαλιστής
* Πσεμίσουαφ Γκοσιέφσκι (1964–2010), Πολωνός πολιτικός, αντιπρόεδρος του κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη
* Τόμας Μαλινόφσκι (γεννημένος το 1965), Πολωνοαμερικανός διπλωμάτης, βουλευτής και πολιτικός των ΗΠΑ
* Αγκνιέσκα Φριντριχόβιτς-Τεκιέλι (γεν. 1974), Πολωνή διπλωμάτης
* [[Σάρσα|Σάρσα Μαρκιέβιτς]] (γεννημένη το 1989), Πολωνή τραγουδίστρια, τραγουδοποιός και δισκογραφική παραγωγός

== Παραπομπές ==
<references />

== Βιβλιογραφία ==
*  Helge Bei der Wieden and Roderich Schmidt, eds.: *Handbuch der historischen Stätten Deutschlands: Mecklenburg/Pommern*, Kröner, [[Στουτγκάρδη]] 1996, , σελ &nbsp;287–290.
*  Haken, Christian Wilhelm: *Drei Beiträge zur Erläuterung der Stadtgeschichte von Stolp* (*Three Contributions to Explaining the History of the Town of Stolp*) (1775). Newly edited by F. W. Feige, Στολπ, 1866 ([https://archive.org/details/bub_gb_J9oAAAAAcAAJ online])
*  Kratz, Gustav: *Die Städte der Provinz Pommern, Abriss ihrer Geschichte, zumeist nach Urkunden* (*The Towns of the Province of Pomerania - Sketch of their History, Mainly According to Historical Records*). Berlin, 1865 (reprinted in 2010 by Kessinger Publishing, ), σελ. 413–439 ([https://archive.org/details/bub_gb_g2sRAAAAYAAJ/page/n507  online])
*  Pagel, Karl-Heinz: *Stolp in Pommern - eine ostdeutsche Stadt*. Lübeck, 1977 (with extensive bibliography, [http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/docmetadata?id=297&from=&dirids=1 online])
*  Reinhold, Werner: *Chronik der Stadt Stolp* (*Chronicle of the Town of Stolp''). Στολπ, 1861 (online)

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Ιστοσελίδα του δήμου

Κατηγορία:Πόλεις της Πολωνίας
Κατηγορία:Πόλεις πόβιατ της Πολωνίας
Κατηγορία:Πόλεις του Βοεβοδάτου Πομερανίας
Κατηγορία:Τοποθεσίες του Ολοκαυτώματος στην Πολωνία
Κατηγορία:Πρωτεύουσες πρώην εθνών
Κατηγορία:Μέλη της Χανσεατικής Ένωσης