Έσση

Η **Έσση** (, προφέρεται *Χέσσεν*) είναι ομόσπονδο κρατίδιο της κεντρικής Γερμανίας. Συνορεύει με τα κρατίδια της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, της Κάτω Σαξονίας, της Θουριγγίας, της Βαυαρίας, της Βάδης-Βυρτεμβέργης και της Ρηνανίας-Παλατινάτου. Έχει ως πρωτεύουσα την αριστοκρατική πόλη Βίζμπαντεν, ενώ άλλες σημαντικές πόλεις του κρατιδίου είναι η Φρανκφούρτη (η μεγαλύτερη πόλη της Έσσης και το οικονομικό κέντρο της Γερμανίας), το Κάσσελ, το Ντάρμστατ, το Όφενμπαχ και το Γκίσεν. Έχει συνολικό πληθυσμό 6.070.200 κατοίκους (Φεβρουάριος 2008).

## Γεωγραφία

[thumb|Το [Κάσσελ (Έσση)|Κάσσελ, η θέα από το Ανάκτορο του Βίλχελμσχεε]]
[thumb|[Φρανκφούρτη, η θέα από έναν ουρανοξύστη]]
Με εξαίρεση το νοτιοδυτικό της τμήμα, η Έσση είναι κυρίως ορεινή και διασχίζεται από τους ποταμούς Φούλντα, Λαν και Μάιν. Εκτείνεται μεταξύ του άνω ρου του Βέζερ προς τα βορειοδυτικά και του μέσου Ρήνου προς τα νοτιοδυτικά. Το κρατίδιο περιλαμβάνει την οροσειρά Τάουνους, η οποία ορίζεται από τον Λαν και τον Μάιν, και τον ηφαιστειακό όγκο Φόγκελσμπεργκ. Στα νότια περιλαμβάνει μερικώς τα όρη Όντενβαλντ. Η περιοχή καλύπτεται από πυκνά δάση και βοσκότοπους. Το 40 τοις εκατό της έκτασης της Έσσης είναι δασική. 

Ο νότος του κρατιδίου είναι ιδιαίτερα πυκνοκατοικημένος με τη μητροπολιτική περιοχή της Φρανκφούρτης που περιέχει και τις πόλεις Όφενμπαχ, Ντάρμστατ και Βιζμπάντεν. Στο κεντρικό μέρος βρίσκονται οι πόλεις Γκίσεν και Μάρμπουργκ. Ανατολικά βρίσκεται η πόλη Φούλντα και βόρεια το Κάσσελ. Εκτός από το ανατολικό μέρος οι γεωγραφικές περιοχές αντιστοιχούν στις διοικητικές περιφέρειες.

### Διοικητικές περιφέρειες
Η Έσση διαιρείται σε τρεις διοικητικές περιφέρειες (*Bezirke*) οι οποίες περιλαμβάνουν συνολικά 21 επαρχίες (διοικητικά αντίστοιχες νομών):

# Γκίσεν *(Gießen)* με διοικητική έδρα το Γκίσεν
# Κάσσελ *(Kassel)* με διοικητική έδρα το Κάσσελ
# Ντάρμστατ *(Darmstadt)* με διοικητική έδρα το Ντάρμστατ

### Ανεξάρτητες αστικές περιφέρειες
Οι ανεξάρτητες από επαρχίες αστικές περιφέρειες (*Kreisfreie Städte*) της Έσσης είναι οι εξής:
* 18px Βίζμπαντεν
* 18px Κάσσελ
* 18px Ντάρμστατ 
* 18px Όφενμπαχ 
* 18px Φρανκφούρτη

## Θρησκεία
Στη βόρεια Γερμανία οι κάτοικοι είναι ως επί το πλείστον Ευαγγελικοί χριστιανοί και στη νότια Γερμανία Καθολικοί χριστιανοί. Τα σύνορα των δύο περνάνε μέσα από το κρατίδιο της Έσσης. Υπάρχουν όμως και θρησκευτικές νησίδες της άλλης πλευράς, στις οποίες οι κάτοικοι έχουν μεγάλη δογματική προσήλωση.

## Κουζίνα
thumb|Μηλόκρασο σε παραδοσιακό ποτήρι και κανάτα από την Έσση
Η διεθνώς γνωστότερη σπεσιαλιτέ της Έσσης είναι τα Λουκάνικα Φρανκφούρτης, τα οποία παραδοσιακά προσφέρονται με ξινό λάχανο (Sauerkraut). Αντί για μπίρα, η οποία έχει επίσης μια σχετική παράδοση, οι κάτοικοι της Έσσης συχνά προτιμούν το μηλόκρασο η και χυμό από μήλο. Συνήθως την εποχή του Πάσχα προσφέρεται η Γκρύνε Σόσε (Grüne Soße, πράσινη σάλτσα), ένα είδος κρύας σούπας από λαχανικά. Στο βόρειο μέρος του κρατιδίου μια τοπική σπεσιαλιτέ είναι το τοπικό λουκάνικο "Άλε Βουρστ" (Ahle Wurst, "παλιό" λουκάνικο λόγω μακράς ωρίμανσης), που προσφέρεται στην ώριμη, αλλά και σε φρέσκια μορφή. Ένα γλύκισμα στη Φρανκφούρτη είναι τα Μπέτμενχεν (Bethmännchen), που είναι κομμάτια μάρτσιπαν (αμυγδαλόπαστας) φλαμπέ με αμύγδαλα.

## Οικονομία
Το κρατίδιο είναι ένα από τα πλουσιότερα της Γερμανίας. Το ακαθάριστο εθνικό προϊόν της το 2012 ήταν 227 δισεκατομμύρια € . Η Έσση είναι η 31η μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου. Επίσης οι δύο δήμοι της Γερμανίας με τους πλουσιότερους κατοίκους που βρίσκονται στην Έσση, είναι το Κένιγκσταϊν (Königstein) και το Μπαντ Χόμπουργκ.

Μεγάλες και γνωστές εταιρίες με έδρα το κρατίδιο είναι η Deutsche Bank, Commerzbank, Fraport, Merck, B. Braun, Buderus και Deutsche Börse. Καμμία από τις μεγάλες βιομηχανίες μετάλλου ή ανθρακωρυχεία δεν βρίσκονται στην Έσση.

## Μέσα μαζικής ενημέρωσης
Το Hessischer Rundfunk είναι η κρατική ραδιοφωνία και τηλεόραση της Έσσης, και μέλος της κοινοπραξίας ARD. Σημαντικότερη εφημερίδα είναι η Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) που διαβάζεται σε όλη τη Γερμανία. Αρκετοί εκδοτικοί οίκοι είχαν ή έχουν έδρα τη Φρανκφούρτη, όπου διοργανώνεται και η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου.

## Πολιτική, σύμβολα και ονομασία
Ο εθνικός ύμνος του κρατιδίου είναι το Hessenlied (ο ύμνος της Έσσης), ενώ η Σημαία της Έσσης είναι ερυθρόλευκη. Σύμβολο είναι το λιοντάρι. Το κρατίδιο ιδρύθηκε το 1947 ενώ παλαιότερα υπήρχαν μέχρι το 1918 τα πριγκιπάτα της Έσσης, που χωρίστηκαν από τους διαδόχους. Η ονομασία είναι *Έσση* (Hessen) και σπανιότερα η *Χώρα τον Έσσων* (Hessenland). Η αρχαία Ελληνική ονομασία είναι *Ασσία* και στα λατινικά *Hassia*.

Μια ιδιοτροπία στο σύνταγμα του κρατιδίου ήταν η ποινή θανάτου, που δεν μπορεί όμως να εκτελεστεί, διότι οι ομοσπονδιακοί νόμοι της Γερμανίας (στο γερμανικό σύνταγμα αναγράφεται η φράση "Bundesrecht bricht Landesrecht." (άρθρο 31 του γερμανικού συντάγματος) – Ο ομοσπονδιακός νόμος είναι ανώτερος από τον τοπικό νόμο.) υπερισχύουν νομικά των νόμων των κρατιδίων. Κάθε τέσσερα χρόνια διεξάγονται τοπικές εκλογές στο κρατίδιο για την ανάδειξη των μελών του τοπικού Κοινοβουλίου (*Landtag*) με έδρα το Βίζμπαντεν. Πρωθυπουργός του κρατιδίου είναι ο Μπόρις Ράιν, προσκείμενος στην CDU από τις 31 Μαΐου 2022.

Το 2018 η διάταξη για την ποινή θανάτου αφαιρέθηκε από το σύνταγμα της Έσσης μετά από δημοψήφισμα, όπου το 83% των ψήφων ήταν υπέρ της κατάργησης.

## Εκλογές

### 2023

Οι πιο πρόσφατες εκλογές διεξήχθησαν στις 8 Οκτωβρίου 2023.  Το αποτέλεσμα ήταν μια σαφής νίκη για το CDU, το οποίο έλαβε σχεδόν το 35% των ψήφων με διαφορά 7,6 ποσοστιαίων μονάδων. Με 18%, η Εναλλακτική για τη Γερμανία ανέβασε τα ποσοστά της κατά πάνω από πέντε μονάδες και έγινε για πρώτη φορά το δεύτερο μεγαλύτερο κόμμα σε δυτικό κρατίδιο. Οι Πράσινοι έχασαν αντίθετα πέντε μονάδες, πέφτοντας στην τέταρτη θέση με 15%, ακριβώς πίσω από το αντιπολιτευόμενο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD) που υπέστη παρόμοιες απώλειες. Το Ελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα (FDP) ξεπέρασε οριακά το εκλογικό όριο του 5% με ποσοστό 5,035%- εν τω μεταξύ, Η Αριστερά έπεσε στο 3,1% και έχασε όλες τις έδρες της.
Συνολικά, ο νυν συνασπισμός αύξησε την πλειοψηφία του, με ενισχυμένη τη θέση του κορυφαίου CDU.
Στις 18 Ιανουαρίου 2024 επανεξελέγη (με 76 ψήφους υπέρ έναντι 56 κατά) πρωθυπουργός ο Μπόρις Ράιν.

### 2008

Οι εκλογές που διεξήχθησαν στις 27 Ιανουαρίου του 2008 είχαν ως αποτέλεσμα το κυβερνών κόμμα CDU (Χριστιανοδημοκρατική Ένωση) σχεδόν να ισοψηφίσει με τους Σοσιαλδημοκράτες SPD. Οι εκλογές ήταν οι πρώτες στις οποίες έλαβε μέρος το Κόμμα των Πειρατών (*Piratenpartei*).

### 2009
thumb|right|Αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών στην Έσση το 2009
Οι εκλογές του 2009 διεξήχθησαν πρόωρα στις 18 Ιανουαρίου 2009 μετά την αποτυχία των Σοσιαλδημοκρατών να σχηματίσουν κυβέρνηση μειοψηφίας. Το κυβερνών κόμμα Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) όπως και η Αριστερά διατηρήθηκαν στα ίδια επίπεδα με τις εκλογές του 2008 και το πρώτο παρουσίασε μικρή αύξηση. Αντίθετα το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα SPD απώλεσε 13%, ποσοστό που πήγε στο Ελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα (FDP). Οριακά με μόλις άνω του 5% εισήχθη στο τοπικό κοινοβούλιο το αριστερό κόμμα *Η Αριστερά* (Die Linke).

### 2013

### 2018

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Το κρατίδιο της Έσσης
*