Τζιτζίκι

εναλλ.=Τζίτζικας στην Ελάδα, στο Ποδοχώρι Καβάλας|μικρογραφία|Τζίτζικας σε κλαδί ελιάς
Το **τζιτζίκι** ή ο **τζίτζικας** ή (κυπρ.) **ζίζιρος** είναι τα λαϊκά ονόματα διάφορων ειδών εντόμων από την οικογένεια των Τεττιγιδών (Cicadidae), ονομασία η οποία προέρχεται από τη λόγια λέξη **τέττιξ** *(Cicada)*, που σημαίνει τζίτζικας στα αρχαία ελληνικά (και λατινικά). Το τζιτζίκι είναι ένα έντομο που ζει συνήθως στα δέντρα και παράγει ένα χαρακτηριστικό ήχο που προδίδει την παρουσία του. Στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα γνωστό από την ιστορία του Αισώπου, «Ο τζίτζικας και ο μέρμηγκας» (Τέττιξ και μύρμηκες). 

Στην Ευρώπη η οικογένεια των Τεττιγιδών αποτελείται από δυο υποοικογένειες με μόνο τρία γένη. 

Αν και έχουν αρκετά μεγάλο μέγεθος για έντομα (2-5 εκατοστά) είναι δύσκολο να τα εντοπίσει κανείς, γιατί το χρώμα τους είναι παρόμοιο με το χρώμα των κορμών των δέντρων. Το σώμα του είναι πεπλατυσμένο, το κεφάλι του κοντό και πλατύ, έχει πέντε μάτια, δύο μεγάλα, κανονικά και τρία μικρότερα, βοηθητικά. Τα φτερά του είναι φτιαγμένα από λεπτή διαφανή μεμβράνη και τα πόδια του λεπτά και μακριά. Το χρώμα του σε γενικές γραμμές είναι μαύρο. Όμως διακρίνουμε σ' αυτόν και διάφορες αποχρώσεις κίτρινου και καφέ.

thumb|right|Ένα τζιτζίκι βγάζει φτερά
Τρέφεται με τη λύμφη των βλαστών, τους οποίους τρυπά με μια ειδική προβοσκίδα, που μοιάζει με έμβολο. Το θηλυκό γεννά τα αυγά του μέσα σε τρύπες που κάνει πάνω στους μαλακούς βλαστούς. Αυτό γίνεται κατά τον Ιούλιο ή τον Αύγουστο. Από τα αυγά βγαίνουν οι προνύμφες, περίπου κατά το τέλος του καλοκαιριού, οι οποίες κατεβαίνουν από τα δέντρα, κάνουν τρύπες μέσα στη γη, κοντά στις ρίζες κι εκεί μπορούν να ζήσουν και τέσσερα χρόνια μέχρι που να μετατραπούν σε κανονικές νύμφες.

Δύο βορειο-αμερικανικά είδη, το Magicicada tredecim και το Magicicada septendecim, παραμένουν στο έδαφος 13 και 17 χρόνια αντίστοιχα.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το τζιτζίκι, για την ειδική ηχητική συσκευή που υπάρχει ανάμεσα στον θώρακα και την κοιλιά του τζιτζικιού μέσω της οποίας δημιουργείται αυτό το ιδιόμορφο τερέτισμα, που ακούγεται τις ζεστές καλοκαιρινές μέρες. Η συσκευή αποτελείται από δύο κοιλότητες που χωρίζονται από μια λεπτή μεμβράνη τεντωμένη. Κάθε φορά που δονείται η μεμβράνη αυτή, παράγεται ο ήχος.

Με το τζιτζίκι είναι συνδεδεμένος και ο μύθος του Τιθωνού. Ο Τιθωνός ήταν θνητός που είχε γίνει αθάνατος από τους θεούς μετά από παράκληση της Ηούς, η οποία όμως ξέχασε να ζητήσει να παραμείνει και νέος. Όταν λοιπόν ο Τιθωνός έφθασε σε έσχατο γήρας, η Ηώς, που ως θεά ήταν αθάνατη και πάντα νέα, δεν μπορούσε πια να τον βλέπει. Τότε οι θεοί τον λυπήθηκαν και τον μεταμόρφωσαν σε ένα ζαρωμένο έντομο που μιλά ακατάπαυστα, το τζιτζίκι.

## Συστηματική
Στην Ελλάδα συναντούμε τα εξής είδη:

**Cicadinae:**

* *[[Cicada orni]]*
* *[[Cicada mordoganensis]]*
* *[[Cicada cretensis]]*
* *[[Lyristes plebejus]]*
* *[[Lyristes gemellus]]*

**Cicadettinae:**

* *[[Cicadetta montana]]*
* *[[Cicadetta macedonica]]*
* *[[Cicadetta olympica]]*
* *[[Cicadatra alhageos]]*
* *[[Cicadatra atra]]*
* *[[Cicadatra hyalina]]*
* *[[Cicadatra atra hyalinata]]* 
* *[[Cicadatra persica]]*
* *[[Euboeana castaneivaga]]*
* *[[Oligoglena carayoni]]*
* *[[Oligoglena sakisi]]*
* *[[Oligoglena goumenissa]]*
* *[[Mezammira filoti]]* **ή** *[[Oligoglena filoti]]*

**Tibicininae:**

* *[[Tibicina haematodes]]*
* *[[Tibicina steveni]]*

## Αναφορές

Fauna Europaea  


Κατηγορία:Τεττιγίδες