Πόρος

Ο **Πόρος** είναι νησί του Σαρωνικού Κόλπου. Βρίσκεται κοντά στην Αργολίδα και η αρχαία ονομασία του ήταν Καλαυρία. Έχει 3.261 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή 2021 (με την απογραφή του 2011 είχε 3.993) που αποτελούν ομώνυμο δήμο. Βρίσκεται σε μικρή απόσταση από την ακτή Πελοποννήσου και το απέναντι χωριό Γαλατάς της Τροιζηνίας. Είναι γνωστός, μεταξύ άλλων, για το σπουδαίο λεμονοδάσος που βρίσκεται στην παραπάνω ακτή, ενώ είναι δημοφιλής σαν τόπος μικρών αποδράσεων για τους κατοίκους του λεκανοπεδίου Αττικής.

## Περιγραφή
Στην πραγματικότητα πρόκειται για δύο νησιά, τη **Σφαιρία** και την **Καλαυρία**, τα οποία χωρίζει ένα πολύ μικρό κανάλι θάλασσας αμέσως μετά τον Ναύσταθμο (Προγυμναστήριο). 
αριστερά|μικρογραφία|Αναπαράσταση της αρχαίας Σφαιρίας, 1887.
Η Καλαυρία είναι ιζηματογενής και κυριαρχείται από ασβεστολιθικά και σχιστολιθικά πετρώματα. Η Σφαιρία είναι ηφαιστειογενούς προελεύσεως και ανεδύθη από έκρηξη του ηφαιστείου των Μεθάνων, η δε πόλη του Πόρου είναι κτισμένη ακριβώς επάνω σε έναν μικρό θολωτό κρατήρα.

Το ιστορικό ρολόι, δωρεά του έμπορου και βουλευτή Ιωάννη Παπαδόπουλου, υψηλά στον λόφο της Σφαιρίας, στο κέντρο του Πόρου, αποτελεί σήμα κατατεθέν του νησιού. Στο νοτιοανατολικό μέρος της Καλαυρίας, βρίσκεται η ιστορική Μονή Καλαυρίας, ή Μονή Ζωοδόχου Πηγής Πόρου, που κτίσθηκε το 1713.

Μετά την Επανάσταση του 1821, στον Πόρο δημιουργήθηκε ο πρώτος Ναύσταθμος του Πολεμικού Ναυτικού. Στις εγκαταστάσεις αυτές σήμερα φιλοξενείται το Κέντρο Νεοσυλλέκτων του Πολεμικού Ναυτικού (Προγυμναστήριο). Στον Ναύσταθμο του Πόρου παροπλίστηκε, για αρκετά έτη, το εύδρομο "Γεώργιος Αβέρωφ", πριν μεταφερθεί στον όρμο του Φαλήρου.

Ο Πόρος φιλοξένησε αρκετές κινηματογραφικές ταινίες, όπως π.χ. η ταινία με τον μεγάλο Έλληνα κωμικό Θανάση Βέγγο «Τύφλα να' χει ο Μάρλον Μπράντο», τμήμα της ταινίας "Η Αλίκη στο Ναυτικό" κ.α.

## Ιστορία

### Προϊστορία
Πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι ο Πόρος κατοικείται από την Εποχή του Ορείχαλκου. Οι τάφοι στο νησί χρονολογούνται από τη Μυκηναϊκή Περίοδο και τα ανθρώπινα κτίσματα υπάρχουν σε αυτό τουλάχιστον από το 1000 π.Χ.

### Αρχαιότητα
Στην αρχαία πόλη της Καλαυρίας, στην κορυφή του λόφου, μετά από ανασκαφές του 1894 βρέθηκαν ερείπια ναού αφιερωμένου στον θεό Ποσειδώνα, τα οποία είναι ακόμα προσβάσιμα. Εδώ, το 322 π.Χ., ο μεγάλος ρήτορας Δημοσθένης, δηλητηριάστηκε με κώνειο, αφού διέφυγε τη σύλληψη από τον κυβερνήτη της Μακεδονίας Αντίπατρο. Επίσης, στη βόρεια παραλία της Καλαυρίας (Βαγιονιά), βρέθηκε καταποντισμένο μέσα στη θάλασσα το αρχαίο λιμάνι.

Αρχαίοι ιστορικοί ισχυρίζονται, μεταξύ αυτών και ο Στράβωνας, ότι ο Πόρος ήταν μέρος μίας Αμφικτυονίας στην Αρχαϊκή Περίοδο, δηλαδή μιας συμμαχίας με την πόλη της Αθήνας, του Πόρου, της Αίγινας, της Επιδαύρου, της Ερμιόνης, της Τροιζήνας, του Ναυπλίου, του Ορχομενού και των Πρασιών. Ωστόσο, αποδείξεις δεν υπάρχουν και γι' αυτό σύγχρονοι μελετητές πιστεύουν ότι η Αμφικτυονία είναι μία ελληνική εφεύρεση.

Μία τεράστια γιορτή, απεικονισμένη επάνω σε μια πλάκα, που δείχνει τον εορτασμό της αναβίωσης της Συμμαχίας της Καλαυρίας, η οποία χρονολογείται στην Ελληνιστική Περίοδο, βρέθηκε στα ερείπια του ασύλου στην Καλαυρία.

### Μεσαίωνας και νεώτερα χρόνια
Στη Βυζαντινή περίοδο στον Πόρο και τα υπόλοιπα νησιά έκαναν επιδρομές πειρατές, ενώ την περίοδο της τουρκοκρατίας το νησί παρέμεινε ανεξάρτητο. Συνείσφερε σημαντικά στον αγώνα για την ανεξαρτησία, κατά την Επανάσταση του 1821, με έμψυχο υλικό, καράβια, χρήματα και αρχηγούς τους αδελφούς Χριστοδούλου, Γεώργιο Κριεζή και Γεώργιο Μερτίκα. Στον Πόρο πέθανε και τάφηκε - στα 1832-32 - ο Οπλαρχηγός των Μεσογείων Αττικής Γιάννης Ντάβαρης

## Πληθυσμός

Ο πληθυσμός του Πόρου από το 1879 μέχρι και το 1951 γνώρισε μεγάλη μείωση. Από το 1961 μέχρι και σήμερα ο πληθυσμός του έχει παρουσιάζει διακυμάνσεις με πτωτικές τάσεις. Ο Πόρος κατέγραψε τον μεγαλύτερο πληθυσμό του το 1861 (6.682) και τον μικρότερο το 2021 (3.261). Η μεγαλύτερη αύξηση του πληθυσμού έγινε το 1928 (53,4%) και η μικρότερη το 1896 (1,7%). Η μεγαλύτερη μείωση του πληθυσμού έγινε το 1951 (26,4%) και η μικρότερη το 1971 (3,6%).
ImageSize  = width:900 height:300
PlotArea   = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = late
Colors =
 id:linegrey2 value:gray(0.9)
 id:linegrey value:gray(0.7)
 id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
 id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
 id:cobar3 value:rgb(0.7,0.3,0.3)
DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:8000
ScaleMajor = unit:year increment:2000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:19 align:left
  bar:1861 color:cobar2 from:0 till:6682
  bar:1879 from:0 till:5724
  bar:1889 from:0 till:4588
  bar:1896 from:0 till:4666
  bar:1907 from:0 till:5000
  bar:1920 from:0 till:4205
  bar:1928 from:0 till:6449
  bar:1940 from:0 till:5629
  bar:1951 from:0 till:4141
  bar:1961 from:0 till:4422
  bar:1971 from:0 till:4265
  bar:1981 from:0 till:3929
  bar:1991 from:0 till:3626
  bar:2001 from:0 till:4282
  bar:2011 from:0 till:3993
  bar:2021 color:cobar3 from:0 till:3261
PlotData=
  textcolor:black fontsize:S
  bar:1861 at: 6682 text: 6.682 shift:(-14,5)
  bar:1879 at: 5724 text: 5.724 shift:(-14,5)
  bar:1889 at: 4588 text: 4.588 shift:(-14,5)
  bar:1896 at: 4666 text: 4.666 shift:(-14,5)
  bar:1907 at: 5000 text: 5.000 shift:(-14,5)
  bar:1920 at: 4205 text: 4.205 shift:(-14,5)
  bar:1928 at: 6449 text: 6.449 shift:(-14,5)
  bar:1940 at: 5629 text: 5.629 shift:(-14,5)
  bar:1951 at: 4141 text: 4.141 shift:(-14,5)
  bar:1961 at: 4422 text: 4.422 shift:(-14,5)
  bar:1971 at: 4265 text: 4.265 shift:(-14,5)
  bar:1981 at: 3929 text: 3.929 shift:(-14,5)
  bar:1991 at: 3626 text: 3.626 shift:(-14,5)
  bar:2001 at: 4282 text: 4.282 shift:(-14,5)
  bar:2011 at: 3993 text: 3.993 shift:(-14,5)
  bar:2021 at: 3261 text: 3.261 shift:(-14,5)


## Δήμος Πόρου

Ο Δήμος Πόρου περιλαμβάνει τους οικισμούς Άγιος Νεκτάριος, Κυανή Ακτή, Μονή Ζωοδόχου Πηγής Καλαυρείας, Πόρος και σ΄ αυτόν ανήκουν η διπλή νήσος του Πόρου και οι κοντινές νησίδες. Συστάθηκε το 1941 (ΦΕΚ 257Α - 31/07/1941) οπότε και η πρώην κοινότητα Πόρου αναγνωρίστηκε σε δήμο. Παρέμεινε αμετάβλητος στη συνέχεια και με την εφαρμογή του σχεδίου Καποδίστριας το 1997 αλλά και με την εφαρμογή του σχεδίου Καλλικράτης το 2010.

### Δήμαρχοι

## Κύρια Αξιοθέατα
Τα σπουδαιότερα αξιοθέατα του νησιού είναι:

*Όλη η πόλη του Πόρου, η οποία είναι χτισμένη αμφιθεατρικά στις πλαγιές ενός λόφου και έχει χαρακτηριστεί από το 1993 παραδοσιακός οικισμός. 69 από τα νεοκλασικά της οικοδομήματα έχουν κηρυχθεί διατηρητέα κτίρια (βλ. Παραδοσιακοί Οικισμοί της Ελλάδος).
*Το αρχαιολογικό μουσείο, στην πλατεία Κορυζή, το οποίο φιλοξενεί ευρήματα από τον ναό του Ποσειδώνα, την αρχαία Τροιζήνα και από άλλα κοντινά αρχαιολογικά μέρη.
*Στο βόρειο μέρος του νησιού βρίσκονται τα ερείπια του ναού του Ποσειδώνα, το οποίο ήταν το κέντρο της Αμφικτυονίας της Καλαυρίας. Η ακριβής χρονολογία κατασκευής του δεν είναι γνωστή, αν και ερευνητές εκτιμούν πως κατασκευάστηκε γύρω στο 520 π.Χ.. Οι διαστάσεις του ναού, ο οποίος έχει Δωρικό ρυθμό, είναι 27.4 x 14.4 μ. Τον στηρίζουν 6 κολώνες κατά πλάτος και 12 κολώνες κατά μήκος.
## Παραλίες
*thumb|right|Πόρος, δορυφορική εικόνα.**Ασκέλι**. Η πιο κοσμοπολίτικη παραλία του νησιού και η μεγαλύτερη σε έκταση και προσέλευση. Αμμώδης, οργανωμένη με πολλά εστιατόρια και ξενοδοχεία τριγύρω. Απόσταση από το κέντρο 2 χλμ. Εύκολη πρόσβαση και από τα σκάφη για αγκυροβόλιο.
***Νεώρειο.** Η δεύτερη μεγαλύτερη παραλία του νησιού. Αμμώδης, χωρισμένη σε αρκετά κομμάτια, κάποια οργανωμένα και κάποια όχι. Το αγκυροβόλιο επιτρέπεται
***Λιμανάκι της αγάπης.** Από τις πιο διάσημες εναλλακτικές παραλίες της δεκαετίας του 70 το λιμανάκι της αγάπης έχει φιλοξενήσει πλήθος ξένων και Ελλήνων κολυμβητών. Ένα γραφικό κολπάκι βουτηγμένο κυριολεκτικά μέσα στα πεύκα με τιρκουάζ νερά, ομπρέλες και ξαπλώστρες.
***Ρώσικος Ναύσταθμος.** Όσοι έχουν σκάφος και έχουν ταξιδέψει στον Πόρο, γνωρίζουν τον Ρώσικο. Βγαλμένος μέσα από την ιστορία με φόντο τα ερείπια του ρωσικού ναυστάθμου (εξ' ου και το όνομα) με τιρκουαζ νερά και πλήθος μικρών κολπίσκων.
***Πλαζ.** Ακριβώς στο γεφυράκι που ενώνει Καλαυρία και Σφαιρία είναι άλλη μία οργανωμένη παραλία του νησιού με ήσυχα και καθαρά νερά. Σε απόσταση μόλις 700 μέτρων από το κέντρο της πόλης, ιδανική για οικογένειες.

## Πρόσωπα
* Αλέξανδρος Κορυζής (1885-1941), νομικός, οικονομολόγος και πρωθυπουργός της Ελλάδας.
* Ιωάννης Παπαδόπουλος (1869-1950), βουλευτής Πειραιώς και Τροιζηνίας.
* Δημήτρης Γκόγκος (Πειραιάς, 1903-1985), ρεμπέτης.
* Σπύρος Σπυρίδων (1954), πολιτικός.
* Δημήτρης Μούγιος, ολυμπιονίκης

## Εικόνες


Αρχείο:Poros1.jpg|Θέα της πόλης του Πόρου.
Αρχείο:Poros6.JPG|Παραδοσιακή οικία.
Αρχείο:Ntana 01.jpg|Ο φάρος της Ντάνας.
Αρχείο:Greece-1111 (2215799587).jpg|Γραφικό σοκάκι του νησιού.
Αρχείο:Views of Paros 19.JPG|Συντριβάνι με γλυπτό.
Αρχείο:Poros12.JPG|Παραλία του νησιού.
Αρχείο:Άποψη της πόλης του Πόρου.jpg|Άποψη της πόλης του Πόρου.
Αρχείο:ΠΟΡΟΣ.jpg|Εικόνα από το λιμάνι.



## Δείτε επίσης
* Αμφικτυονία της Καλαυρίας
* Γεωφυσικός χάρτης του Πόρου από τον ιστότοπο https://sailing-eleanor.com/.

* Θαλασσινός Οδηγός Πόρου από το Δημοτικό Λιμενικό Ταμείο Πόρου.

## Παραπομπές


## Βιβλιογραφία
* "Πόρος: Εύπορος". Ειδικό αφιέρωμα περιοδικού Γεωτρόπιο, τεύχος 65, σ. 58-86 (Ιούλιος 2001).

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Ιστοσελίδα του δήμου Πόρου
* 

*
Κατηγορία:Κωμοπόλεις της Πελοποννήσου