Λος Άντζελες

Το **Λος Άντζελες** (, στα αγγλικά , στα ισπανικά , *Οι Άγγελοι* στα ισπανικά) ή με βάση τα αρχικά *L.A.* (ελ έι), είναι η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη των ΗΠΑ και η μεγαλύτερη σε πληθυσμό πόλη στην πολιτεία της Καλιφόρνια, με περίπου 4,04 εκατομμύρια κατοίκους και έκταση 1.299 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά, πολιτιστικά, επιστημονικά και ψυχαγωγικά κέντρα του κόσμου. Βρίσκεται στη δυτική ακτή των Ηνωμένων Πολιτειών, στην πολιτεία της Καλιφόρνιας. 

Η αχανής μητροπολιτική περιοχή του Λος Άντζελες, εκτιμάται ότι αριθμεί πάνω από 13.200.000 κατοίκους (σύμφωνα με την απογραφή του 2020), οι οποίοι αποκαλούνται Αντζελίνος *(Angelenos)*. Η πόλη αποτελεί ένα από τα πιο κοσμοπολίτικα μέρη στον κόσμο, καθώς κατοικούν άνθρωποι προερχόμενοι από κάθε γωνιά της γης, που προσελκύονται από το ευχάριστο κλίμα, τον έντονο και γεμάτο ενέργεια τρόπο ζωής αλλά και την υπόσχεση του αμερικανικού ονείρου.

Ονομασμένο «Πόλη των Αγγέλων» εν μέρει λόγω της ισπανικής σημασίας του ονόματός του, το Λος Άντζελες είναι γνωστό για το μεσογειακό του κλίμα, την εθνοτική ποικιλομορφία και την εκτεταμένη μητρόπολη. Η πιο ομιλούμενη γλώσσα είναι τα αγγλικά αλλά τα ισπανικά ομιλούνται απο ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού ανήκον στην πολυπληθή ισπανόφωνη κοινότητα, η οποία αρριθμεί πολλά μέλη στην πολιτεία της Καλιφόρνια. Η πόλη είναι επίσης ένας από τους σημαντικότερους οικονομικούς κινητήρες εντός του έθνους, με μια διαφορετική οικονομία σε ένα ευρύ φάσμα επαγγελματικών και πολιτιστικών πεδίων. Το Λος Άντζελες είναι επίσης γνωστό ως το σπίτι του Χόλυγουντ, ένα σημαντικό κέντρο της παγκόσμιας βιομηχανίας ψυχαγωγίας. Η συνδυασμένη στατιστική περιοχή του Λος Άντζελες έχει επίσης ακαθάριστο μητροπολιτικό προϊόν ύψους 831 δισ. Δολαρίων (από το 2008), καθιστώντας το τρίτο σε μέγεθος στον κόσμο μετά τις μητροπολιτικές περιοχές του Τόκιο και της Νέας Υόρκης. 

Το Λος Άντζελες φιλοξένησε τους θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 1932 και του 1984 και θα φιλοξενήσει την εκδήλωση, για τρίτη φορά, το 2028.

## Ιστορία
Η παραθαλάσσια περιοχή του Λος Άντζελες κατοικήθηκε πρώτα από τους ιθαγενείς πληθυσμούς Τόνγκβα και Τσούμας χιλιάδες χρόνια πριν. Ένας οικισμός στην περιοχή ήταν γνωστός ως iyáangẚ, το οποίο σημαίνει μέρος της δηλητηριώδους βελανιδιάς. Ο Χουάν Ροδρίγεθ Καμπρίγιο, διεκδίκησε την περιοχή της νότιας Καλιφόρνιας για την Ισπανική Αυτοκρατορία το 1542, ενώ ήταν σε επίσημη στρατιωτική εξερεύνηση, κινούμενος βόρεια κατά μήκος των ακτών του Ειρηνικού από τις αποικίες στη Νέα Ισπανία. Ο Γασπάρ δε Πορτολά και ο φραγκισκανός ιεραπόστολος Χουάν Κρεσπί, έφτασαν στην περιοχή του Λος Άντζελες τις 2 Αυγούστου 1769. Το 1771, ο φραγκισκανός μοναχός Χουνίπερο Σέρρα διεύθυνε την κατασκευή του μοναστηριού Σαν Γκαμπριέλ Αρκάγκελ, το πρώτο στην περιοχή.

Το 1781 ο Ισπανός κυβερνήτης της Καλιφόρνιας *Φελίπε ντε Νεβε* ίδρυσε στην περιοχή πόλη με το όνομα *El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles del Río Porciúncula* (Η πόλη της Δέσποινας ημών της βασίλισσας των αγγέλων στον ποταμό Πορθιούγκουλα). Για χρόνια παρέμεινε ένας μικρός κτηνοτροφικός οικισμός με πληθυσμό κυρίως ιθαγενείς και μαύρους. Μέχρι το 1820, ο πληθυσμός της είχε φτάσει τους 650 κατοίκους. 

Η κυριαρχία της Καλιφόρνιας και της πόλης πέρασε το 1822 από την Ισπανία στο Μεξικό και το 1848 στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η πόλη του Λος Άντζελες ιδρύθηκε επίσημα το 1850. Η οικονομία αναπτύχθηκε γρήγορα μετά την έλευση του σιδηρόδρομου το 1876. Περαιτέρω ώθηση έδωσε η ανακάλυψη κοιτασμάτων πετρελαίου το 1892, και μέχρι το 1923, η Καλιφόρνια είχε γίνει ο μεγαλύτερος παραγωγός της χώρας, και περιοχή προέλευσης του ενός τετάρτου της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. 

Στις αρχές του 20ου αιώνα ο πληθυσμός ήταν περίπου 100.000 κάτοικοι και η περιοχή αντιμετώπιζε σοβαρή έλλειψη νερού. Τη λύση έδωσε η κατασκευή του υδραγωγείου του Λος Άντζελες από τον *Γουίλιαμ Μαλχόλαντ* το 1913. Τα επόμενα χρόνια το Λος Άντζελες προσάρτησε γειτονικές κοινότητες που δεν είχαν πρόσβαση σε υδάτινους πόρους. Την ίδια περίοδο αναπτύχθηκε η βιομηχανία κατασκευής αεροσκαφών και των κινηματογραφικών στούντιο του Χόλιγουντ. Μέχρι το 1921, πάνω από το 80% της παγκόσμιας βιομηχανίας ταινιών είχε συγκεντρωθεί στο Λος Άντζελες. Η πόλη επηρεάστηκε λιγότερο έντονα από τη διεθνή οικονομική ύφεση του μεσοπολέμου, ανέκαμψε όμως την περίοδο του Β' παγκοσμίου πολέμου και ο πληθυσμός συνέχισε να αυξάνει για να φτάσει στα σημερινά επίπεδα, των περίπου 13 εκατομμυρίων κατοίκων στη μητροπολιτική περιοχή. Το 1930 ο πληθυσμός είχε φτάσει ήδη το ένα εκατομμύριο.

Η ιστορία του Λος Άντζελες έχει σημαδευτεί από περιστατικά φυλετικών ταραχών και συγκρούσεων. Τα πιο σημαντικά είναι οι ταραχές Γουάτς το 1965 και πιο πρόσφατα οι ταραχές του 1992 που ξεκίνησαν μετά την αθώωση των αστυνομικών που είχαν χτυπήσει αδικαιολόγητα τον μαύρο οδηγό *Ρόντνεϊ Κινγκ*. Οι ταραχές του 1992 ήταν οι μεγαλύτερες στην αμερικανική ιστορία, προκαλώντας ζημιές αξίας 1,3 δις $ ΗΠΑ, 53 θανάτους και πάνω από 2.000 τραυματίες.

Το Λος Άντζελες έχει διοργανώσει τους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες δύο φορές, το 1932 και το 1984.

## Γεωγραφία

Η πόλη του Λος Άντζελες έχει συνολική έκταση 1.302 χλμ², από τα οποία τα 1.214 χλμ² είναι ξηρά και τα 88 χλμ² καλύπτονται από νερό. Η πόλη έχει μήκος 71 χιλιόμετρα και πλάτος 47 χιλιόμετρα. Η περίμετρος της πόλης είναι 550 χιλιόμετρα. Το Λος Άντζελες είναι παράλληλα και επίπεδο και λοφώδες. Το ψηλότερο σημείο εντός των ορίων της πόλης είναι το όρος Λούκενς, με ύψος 1.547 μέτρα, το οποίο βρίσκεται στο βορειοανατολικό άκρο της κοιλάδα του Σαν Φερνάντο. Το ανατολικό άκρο των βουνών Σάντα Μόνικα εκτείνεται από το κέντρο μέχρι τον Ειρηνικό ωκεανό και χωρίζουν την πεδιάδα του Λος Άντζελες από την κοιλάδα του Σαν Φερνάντο. Άλλες λοφώδεις περιοχές περιλαμβάνουν το όρος Ουάσινγκτον, βόρεια του κέντρου. Την πόλη περιβάλλουν πολύ ψηλότερα βουνά. Αμέσως βόρεια βρίσκονται τα όρη Σαν Γκαμπριέλ, το οποίο είναι δημοφιλής περιοχή αναψυχής. Το ψηλότερο σημείο είναι το όρος Σαν Αντόνιο, το ψηλότερο σημείο της, έχει ύψος 3.068 μέτρα. Ακόμη πιο μακριά, το όρος Σαν Γκοργκόνιο, έχει ύψος 3.506 μέτρα.

Ο ποταμός Λος Άντζελες, σε μεγάλο βαθμό εποχιακός, είναι το κύριο ποτάμιο σύστημα της περιοχής. Έχει δημιουργήθηκε κανάλι μήκους 82 χιλιομέτρων από τσιμέντο, το οποίο κατασκευάστηκε από το σώμα μηχανικών του στρατού, το οποίο δρα ως κανάλι ελέγχου πλημμυρών. Ο ποταμός πηγάζει από το πάρκο Κανόγκα, ρέει ανατολικά στην κοιλάδα του Σαν Φερνάντο παράλληλα με τη βόρεια άκρη των βουνών της Σάντα Μόνικα, στρέφεται νότια, μέσα από το κέντρο της πόλης και καταλήγει στις εκβολές στο λιμάνι του Λονγκ Μπιτς, στον Ειρηνικό.

### Κλίμα
Το Λος Άντζελες έχει μεσογειακό κλίμα με ξηρά καλοκαίρια και έχει λίγο περισσότερες ετήσιες βροχοπτώσεις απ'ότι για να χαρακτηριστεί ημιερημικό. Το Λος Άντζελες έχει ηλιοφάνεια καθόλη τη διάρκεια του έτους και οι μέρες βροχοπτώσεων ετησίως είναι μόλις 35. Η παραλιακή περιοχή του Λος Άντζελες έχει παρόμοιο κλίμα με το Ραμπάτ, Μαρόκο, όσον αφορά τα θερμοκρασιακά εύρη, καθώς και την ετήσια βροχόπτωση και την κατανομή της μέσα στον χρόνο.

Οι θερμοκρασίες στην παράλια πεδιάδα ξεπερνούν τους 32° C περίπου 12 ή περισσότερες μέρες τον χρόνο, από μια μέρα τον Απρίλιο, Μάιο, Ιούνιο και Νοέμβριο μέχρι τρεις μέρες τον Ιούλιο, Αύγουστο και Οκτώβριο και μέχρι πέντε μέρες τον Σεπτέμβριο. Η θερμοκρασία στις κοιλάδας Σαν Φερνάντο και Σαν Γκαμπριέλ είναι αρκετά υψηλότερες. Οι θερμοκρασίες επίσης μεταβάλλονται σημαντικά μέσα στην ημέρα. Στην ενδοχώρα η διαφορά ανάμεσα στο μέγιστο και στο ελάχιστο είναι πάνω από 17° C. Η μέση ετήσια θερμοκρασία της θάλασσας είναι 17° C, από 14°C τον Ιανουάριο μέχρι 20°C τον Αύγουστο. Οι συνολικές ώρες ηλιοφάνειας είναι πάνω από 3.000 τον χρόνο, με μέσο όρο 7 ωρών ηλιοφάνειας τον Δεκέμβριο και 12 τον Ιούλιο. 

Η περιοχή του Λος Άντζελες υπόκειται επίσης σε φαινόμενα μικροκλίματος, προκαλώντας σημαντικές διαφορές στη θερμοκρασία σε περιοχές οι οποίες βρίσκονται κοντά μεταξύ τους. Για παράδειγμα, η μέση μέγιστη θερμοκρασία τον Ιούλιο στην προκυμαία της Σάντα Μόνικα είναι 24°C, ενώ στο πάρκο Κανόγκα είναι 35°C. Η πόλη, όπως και το μεγαλύτερο τμήμα των ακτών της νότιας Καλιφόρνιας, υπόκειται στο τέλος της άνοιξης, αρχής του καλοκαιριού σε ένα φαινόμενο κατά το οποίο οι ουρανοί αρχικά είναι νεφελώδεις το πρωί, αλλά μέχρι το απόγευμα τα σύννεφα έχουν διαλυθεί.

Η ετησία μέση βροχόπτωση στο Λος Άντζελες είναι 379 χιλιοστά, η οποία λαμβάνει χώρα κυρίως στα τέλη του φθινοπώρου και του χειμώνα (Νοέμβριο έως Μάρτιο).

thumb|right|265px|Το φαινόμενο του νέφους στην πόλη του Λος Άντζελες.
Εξαιτίας της γεωγραφίας του, της έντονης χρήσης αυτοκινήτων και του λιμανιού τους Λος Άντζελες και του Λονγκ Μπιτς, το Λος Άντζελες υποφέρει από την ατμοσφαιρική μόλυνση με τη μορφή του νέφους. Η πεδιάδα του Λος Άντζελες και η κοιλάδα του Σαν Φερνάντο είναι επιρρεπείς στη θερμοκρασιακή αναστροφή, η οποία συγκρατεί τους ρύπους παράγονται από τα αυτοκίνητα και άλλες μηχανές, καθώς και τον κατασκευαστικό τομέα, μεταξύ άλλων. Η περίοδος του νέφους είναι από τον Μάιο μέχρι τον Οκτώβριο. Παρά τις βελτιώσεις στον τομέα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης τις τελευταίες δεκαετίες, η πόλη κατατάσσεται συχνά ως η πιο μολυσμένη στη χώρα.

## Εικόνα της πόλης
μικρογραφία|355x355εσ|Το Χόλυγουντ, μία από τις πιο γνωστές γειτονιές της πόλης
Το μοτίβο των οδών της πόλης ακολουθεί γενικά ένα σχέδιο πλέγματος, με ομοιόμορφα μήκη οικοδομικών τετραγώνων και δρόμους που κόβουν τα τετράγωνα. Ωστόσο, αυτό περιπλέκεται από το τραχύ έδαφος, το οποίο απαιτούσε διαφορετικά δίκτυα για κάθε μία από τις κοιλάδες που καλύπτει το Λος Άντζελες. Οι μεγάλοι δρόμοι έχουν σχεδιαστεί για την εξυπηρέτησε μεγάλων όγκων κυκλοφορίας σε πολλά μέρη της πόλης· πολλοί από αυτούς είναι εξαιρετικά μεγάλοι, όπως η λεωφόρος Σεπούλβεδα έχει μήκος 69 χιλιόμετρα, ενώ η λεωφόρος Φούτχιτ είναι πάνω από 97 χλμ. και φτάνει ως το Σαν Μπερναντίνο στα ανατολικά. Οι οδηγοί στο Λος Άντζελες υποφέρουν από ένα από τα χειρότερα μποτιλιαρίσματα στον κόσμο, σύμφωνα με ετήσιο δείκτη κίνησης από τον κατασκευαστή συστημάτων πλοήγησης TomTom. Οι οδηγοί του Λος Άντζελες περνούν 92 επιπλέον ώρες κυκλοφορίας κάθε χρόνο. Κατά τη διάρκεια της ώρας αιχμής υπάρχει 80% συμφόρηση, σύμφωνα με τον δείκτη.

Το Λος Άντζελες χαρακτηρίζεται συχνά από την παρουσία κτιρίων χαμηλού ύψους. Εκτός από λίγα κέντρα όπως το Ντάουνταουν, το Ουόρνερ Σέντερ, το Σέντιουρι Σίτι, το Κορίαταουν, το Μίρακλ Μάιλ, το Χόλυγουντ και το Ουέστγουντ, οι ουρανοξύστες και τα ψηλά κτίρια δεν είναι συνηθισμένα. Οι λίγοι ουρανοξύστες που είναι χτισμένοι έξω από αυτές τις περιοχές συχνά ξεχωρίζουν πάνω από το υπόλοιπο τοπίο. Οι περισσότερες κατασκευές γίνονται σε ξεχωριστές μονάδες και δεν είναι σε επαφή. Το κέντρο του Λος Άντζελες έχει πολλά κτίρια πάνω από 30 ορόφους, με δεκατέσσερις πάνω από 50 ορόφους και δύο πάνω από 70 ορόφους. Επίσης, το Λος Άντζελες γίνεται όλο και περισσότερο μια πόλη διαμερισμάτων αντί για μονοκατοικίες, ειδικά στην πυκνή κεντρική και δυτική γειτονιά. 

### Αξιοθέατα
Στα σημαντικά αξιοθέατα του Λος Άντζελες περιλαμβάνεται η πινακίδα του Χόλιγουντ, το Μέγαρο Συναυλιών Walt Disney, το Κτίριο Capitol Records, ο Καθεδρικός Ναός της Παναγίας των Αγγέλων, το Angels Flight, το Κινέζικο Θέατρο Γκράουμαν, το Θέατρο Ντόλμπι, το Παρατηρητήριο Γκρίφιθ, το Κέντρο Γκέτι, Μεμόριαλ Κολιζέουμ, το Μουσείο Καλών Τεχνών του Λος Άντζελες, το ιστορικό κέντρο του Καναλιού της Βενετίας και το Πεζόδρομο, το Θιμ Μπίλντινγκ, το κτίριο Μπράντμπιουρι, το US Bank Tower, το Μεγάλο Κέντρο Ουίλσιρ (Wilshire Grand Centre), η λεωφόρος Χόλιγουντ, το Δημαρχείο του Λος Άντζελες, το Χόλυγουντ Μπόουλ, το πολεμικό πλοίο USS Iowa, το Στέιπλς Σέντερ, το στάδιο Ντότζερ και την οδό Ολβέρα.

## Πανεπιστήμια
thumb|left|250px|Σημείο του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια.
Η πόλη του Λος Άντζελες έχει τρία δημόσια και αρκετά ιδιωτικά πανεπιστήμια. Τα σπουδαιότερα είναι το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, Λος Άντζελες (*University of California, Los Angeles* ή σε συντομία *UCLA*) και το Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας (University of Southern California ή USC). Αρκετά ακόμα βρίσκονται στην ευρύτερη μητροπολιτική περιοχή, με σημαντικότερο το Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Καλιφόρνιας (*California Institute of Technology*, σε συντομία *Caltech*).

## Συγκοινωνία
[thumb|right|250px|Περιφερειακός του Λος Άντζελες το [2009.]]
Η μητροπολιτική περιοχή του Λος Άντζελες καλύπτεται από ένα εκτενές δίκτυο αυτοκινητόδρομων. Υπάρχουν μέσα μαζικής μεταφοράς, όπως μετρό, ελαφρύς σιδηρόδρομος και λεωφορεία, αλλά το δημοφιλέστερο μέσο μετακίνησης είναι το ιδιωτικής χρήσης αυτοκίνητο. Το Λος Άντζελες αντιμετωπίζει το μεγαλύτερο πρόβλημα κυκλοφοριακής συμφόρησης σε όλες τις Η.Π.Α.

Συνολικά έξι εμπορικά αεροδρόμια εξυπηρετούν την περιοχή ενώ υπάρχουν και αρκετά ακόμα που χρησιμοποιούνται από μικρά ιδιωτικά αεροσκάφη. Το μεγαλύτερο είναι το *[[Διεθνές Αεροδρόμιο του Λος Άντζελες]]* (*Los Angeles International Airport*, συχνά αναφέρεται ως *LAX* που είναι ο κωδικός του στην ΙΑΤΑ). Με 60 εκατομμύρια ετήσια επιβατική κίνηση συγκαταλέγεται στα πιο πολυσύχναστα διεθνώς.

Το Λος Άντζελες έχει δύο λιμάνια με πολύ μεγάλη εμπορευματική και επιβατική κίνηση, το *Λιμάνι του Λος Άντζελες* στον όρμο *Σαν Πίντρο* και το γειτονικό *Λιμάνι του Λονγκ Μπιτς*. Το σύμπλεγμα των δύο λιμανιών έχει τη μεγαλύτερη κίνηση από κάθε άλλο λιμάνι στις Η.Π.Α.

## Διοίκηση
Από τις 11 Δεκεμβρίου 2022 δήμαρχος είναι η Κάρεν Μπας.

## Πολιτισμός
[thumb|upright|Το Dolby Theatre, όπου απονέμονται τα [βραβεία Όσκαρ]]
thumb|left|Ο χώρος συναυλιών Γουόλτ Ντίσνεϊ
Το Λος Άντζελες συχνά αποκαλείται η δημιουργική πρωτεύουσα του κόσμου, καθώς ένας στους έξι κατοίκους της ασχολείται με τη δημιουργική βιομηχανία και υπάρχουν περισσότεροι καλλιτέχνες, συγγραφείς, ηθοποιοί, σκηνοθέτες, χορευτές και μουσικοί οι οποίοι δουλεύουν στο Λος Άντζελες από οποιαδήποτε άλλη πόλη στον κόσμο οποιαδήποτε εποχή. Η γειτονιά του Χόλιγουντ έχει αναγνωριστεί ως το κέντρο της κινηματογραφικής βιομηχανίας. Στο Λος Άντζελες λαμβάνει κάθε χρόνο η απονομή των βραβείων της αμερικανικής ακαδημίας κινηματογράφου (γνωστά ως Όσκαρ) και εκεί βρίσκεται η Σχολή Κινηματικών Τεχνών του USC, η παλαιότερη σχολή κινηματογράφου στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το κέντρο μουσικής του Λος Άντζελες είναι ένα από τρία μεγαλύτερα κέντρα παραστάσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες και δέχεται πάνω από 1,3 εκατομμύρια επισκέπτες τον χρόνο.

Υπάρχουν πάνω από 841 μουσεία και πινακοθήκες στην κομητεία του Λος Άντζελες. Στην πραγματικότητα, το Λος Άντζελες έχει περισσότερα μουσεία ανά κάτοικο από οποιαδήποτε άλλη πόλη στον κόσμο. Ανάμεσα σε αυτά ξεχωρίζουν το Μουσείο Τέχνης της Κομητείας Λος Άντζελες (το μεγαλύτερο μουσείο τέχνης στις δυτικές Ηνωμένες Πολιτείες), το Κέντρο Γκέτι, το θωρηκτό Άιοβα και το μουσείο σύγχρονης τέχνης.

## Αδελφοποιημένες πόλεις
Το Λος Άντζελες έχει αδελφοποιηθεί με τις παρακάτω πόλεις:

## Δείτε επίσης
*Κέντρο Γκέτι

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Eπίσημη ιστοσελίδα 
* Προφίλ από το περιοδικό ''Economist'' 
* 

 

*
Κατηγορία:Πόλεις της Καλιφόρνια
Κατηγορία:Διοργανώτριες πόλεις Θερινών Ολυμπιακών Αγώνων
Κατηγορία:Έδρες κομητειών της Καλιφόρνια
Κατηγορία:Πόλεις στην κομητεία Λος Άντζελες της Καλιφόρνια