Τουγκτζ ιμπν Τζουφ

Ο **Τουγκτζ ιμπν Τζουφ ιμπν Γιλτακίν ιμπν Φουράν ιμπν Φουρί ιμπν Χακάν** (απεβ. το 906) ήταν Τούρκος στρατιωτικός αξιωματικός, που υπηρέτησε στο χαλιφάτο των Αββασιδών και στούς αυτόνομους Τουλουνίδες. Ήταν ο πατέρας τού Μουχαμάντ αλ-Ιχσίντ, τού ιδρυτή τής δυναστείας των Ιχσιδιδών.

## Ο βίος του
Ο Τουγτζ ήταν γιος τού Τζουφ, τού πρώτου μέλους τής οικογένειας που εισήλθε στην υπηρεσία τού χαλιφάτου των Αββασιδών υπό τον χαλίφη Αλ-Μουτασίμ (βασ. 833–842). Η οικογένεια καταγόταν από την κοιλάδα Φαργκάνα και στρατολογήθηκε από τον αλ-Μουτασίμ μαζί με πολλούς άλλους κατοίκους τής Φαργκάνα στον στρατό του (το σύνταγμα *Φαραγκινά*).  Η οικογένειά του ισχυριζόταν βασιλική καταγωγή. Το όνομα τού προγόνου του, «Χακάν», είναι τουρκικός βασιλικός τίτλος.  Ο Τζουφ και οι απόγονοί του, επομένως, δεν ήταν μέλη τής κάστας των στρατιωτικών σκλάβων (*[[Μαμελούκοι|μαμλούκ]]* ή *γκουλάμ*), αλλά ελεύθεροι, πιθανώς ακόμη και ευγενείς άνδρες.  Ο Τουγκτζ είχε επίσης αδέλφια, τον Μπαντρ και τον Βαζάρ, οι οποίοι επίσης εισήλθαν στη στρατιωτική θητεία, αλλά αναφέρονται μόνο περιστασιακά, και λίγα είναι γνωστά γι' αυτούς. 

Όπως και ο πατέρας του, ο Τουγκτζ υπηρέτησε τούς Αββασίδες, αλλά αργότερα εισήλθε στην υπηρεσία των Τουλουνιδών, οι οποίοι από το 868 είχαν γίνει αυτόνομοι ηγεμόνες τής Αιγύπτου και τής Συρίας.   Σύμφωνα με τον Ιμπν Χαλικάν, ο Τουγκτζ εισήλθε αρχικά στην υπηρεσία τού Λουλού, ενός *γουλάμ* τού ιδρυτή τής δυναστείας των Τουλουνιδών, Αχμάντ ιμπν Τουλούν, αλλά στη συνέχεια συνέχισε να υπηρετεί υπό τον κυβερνήτη τής Μοσούλης, Ισάκ ιμπν Κουντάτζ, μέχρι μετά τον θάνατος τού Ιμπν Τουλούν το 884.  Το τέλος τού Ιμπν Τουλούν φάνηκε να αποτελεί ευκαιρία για τούς εχθρούς του να συλλάβουν μέρος τής επικράτειας των Τουλουνιδών στη Συρία, από τον άπειρο γιο και διάδοχό του, Χουμαραβαΐ. Ο Ιμπν Κουντάτζ και ένας άλλος ισχυρός άνδρας, ο Ιμπν Αμπούλ-Σατζ, καθώς και ο Αββασίδης αντιβασιλιάς, αλ-Μουβαφάκ, επιτέθηκαν στους Τουλουνίδες, αλλά ο Χουμαραβαΐ αποδείχθηκε νικητής, και ο Ιμπν Κουντάτζ αναγκάστηκε να αναγνωρίσει την επικυριαρχία του το 886/7.   Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων μεταξύ τού Ιμπν Κουντάτζ και τού Χουμαραβαΐ, σύμφωνα με τον Ιμπν Χαλικάν, ο τελευταίος πρόσεξε τον Τουγκτζ, και εντυπωσιάστηκε από την εμφάνισή του, παίρνοντάς τον στην υπηρεσία του. 

Σύμφωνα με τον αλ-Ταμπαρί, τον Αύγουστο τού 892 ο Τουγκτζ ηγήθηκε μίας καλοκαιρινής επιδρομής ( *σαϊφά* ) εναντίον τής Ρωμαϊκής (Βυζαντινής) Αυτοκρατορίας για λογαριασμό των Τουλουνιδών. Επιτέθηκε στα περίχωρα τού Τυραίου (αραβικά: Ṭarāyūn), και σε ένα μέρος που ονομαζόταν στα αραβικά Μαλουρίγια (πιθανώς Μαλακοπή ή Βαλβούρα).  Αργότερα έγινε κυβερνήτης τής Τιβεριάδος (πρωτεύουσα τής περιοχής τής Ιορδανίας), τού Χαλεπίου (πρωτεύουσα τής περιοχής Κινασρίν) και τής Δαμασκού,   και διακρίθηκε ιδιαίτερα αποκρούοντας την επίθεση των Καρματίων υπό τον Σαχίμπ αλ-Νακά στη Δαμασκό το 903. 

Μετά το τέλος τού Χουμαραβαΐ το 896, ωστόσο, το κράτος των Τουλουνιδών άρχισε γρήγορα να καταρρέει εκ των έσω, και απέτυχε να προβάλει σοβαρή αντίσταση, όταν οι Αββασίδες κινήθηκαν για να αποκαταστήσουν τον άμεσο έλεγχο τής Συρίας και τής Αιγύπτου το 904.  Ο Τουγκτζ αυτομόλησε στους εισβολείς Αββασίδες υπό τον Μουχαμάντ ιμπν Σουλεϊμάν αλ-Κατίμπ, και σε αντάλλαγμα διορίστηκε κυβερνήτης τού Χαλεπίου.  αλλά ο ίδιος ο Ιμπν Σουλεϊμάν έπεσε θύμα αυλικών δολοπλοκιών λίγο αργότερα, και ο Τουγκτζ μαζί με τούς γιους του Μουχαμάντ και Ουμπαΐντ Αλλάχ φυλακίστηκαν στη Βαγδάτη. Ο Τουγκτζ απεβίωσε στη φυλακή το 906, αλλά οι γιοι του απελευθερώθηκαν λίγο αργότερα.  Μετά από μία ταραχώδη σταδιοδρομία, ο Μουχαμάντ θα καθιερωθεί ως κυρίαρχος τής Αιγύπτου το 935, και θα κυβέρνησε τη χώρα και μέρη τής Συρίας μέχρι το τέλος του τον Ιούλιο τού 946.  Η δυναστεία που ίδρυσε, οι Ιχσιδίδες, διήρκεσε μέχρι την κατάληψη τής Αιγύπτου από τούς Φατιμίδες το 969. 

## Αναφορές

## Πηγές
* 
* Gordon, Matthew S. (2001). The Breaking of a Thousand Swords: A History of the Turkish Military of Samarra (A.H. 200–275/815–889 C.E.). Albany, New York: State University of New York Press. ISBN 0-7914-4795-2.
* Kennedy, Hugh (2004). The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the 6th to the 11th Century (Second ed.). Harlow: Longman. ISBN 978-0-582-40525-7. 
* 
* Rosenthal, Franz, ed. (1985). The History of al-Ṭabarī, Volume XXXVIII: The Return of the Caliphate to Baghdad: The Caliphates of al-Muʿtaḍid, al-Muktafī and al-Muqtadir, A.D. 892–915/A.H. 279–302. SUNY Series in Near Eastern Studies. Albany, New York: State University of New York Press. ISBN 978-0-87395-876-9.
* 

Κατηγορία:Αποβιώσαντες υπό κράτηση
Κατηγορία:Πρόσωπα των Αραβοβυζαντινών Πολέμων
Κατηγορία:Ασιάτες του 10ου αιώνα