Οίκος ντελα Τόρε

Ο **Οίκος ντελα Τόρε** ή **Τορριάνι**, ιταλ.: *Casa della Torre ή Torriani,* γερμ.: *Turn*, ήταν μία ιταλική οικογένεια ευγενών, που κυριάρχησε στη Λομβαρδία και σε μεγάλο μέρος της βόρειας Ιταλίας, μεταξύ του 12ου και του 14ου αι. Κατείχαν την κυριότητα του Μιλάνου, πριν εκδιωχθούν από τους Βισκόντι στη μάχη του Ντέζιο. Ήταν μέλη της μερίδας των Γουέλφων (του πάπα).

Σύμφωνα με τη γενεαλογία της οικογένειας, ο οίκος εθεωρείτο ότι καταγόταν από τη βασιλική οικογένεια του Καρλομάγνου των Φράγκων.

Με το πέρασμα των αιώνων, διάφοροι κλάδοι της οικογένειας απέκτησαν πολυάριθμους τίτλους: έγιναν βαρόνοι, κόμητες, μαρκήσιοι, ακόμη και δούκες και πρίγκιπες. Πολλά μέλη του Οίκου έχουν επίσης λάβει διάφορους τίτλους, που σχετίζονται με τα τάγματα των ιπποτών.

μικρογραφία|262x262εσ|Ο πύργος Μπλάιμπουργκ, οικογενειακή έδρα από το 1601.
μικρογραφία|262x262εσ|Το κάστρο Nήντερνοντορφ, ιδιοκτησία της οικογένειας από το 1872.
μικρογραφία|262x262εσ|Το κάστρο Χάγκενεγκ, ιδιοκτησίας της οικογένειας από το 1887.

## Ιστορία

Είναι μία αρχαία οικογένεια της αριστοκρατίας του Μιλάνου από το Μιλάνο Πόρτα Νουόβα· σύμφωνα με την παράδοση ήταν απόγονος της οικογένειας ντε Λα Τουρ της Βουργουνδίας, δύο μέλη της οποίας μετακόμισαν γύρω στο έτος 1000 στην Βαλ Σασίνα για να νυμφευτούν δύο κόρες του κόμη Τάκιους. Οι ντε Λα Τουρ με τη σειρά τους λέγεται ότι είναι απόγονοι του Ανσκάριο Α΄ κόμη του Όσερετ (στο βασίλειο της Βουργουνδίας) και αργότερα μαρκήσιου της Ιβρέα, συγγενούς της βασιλικής οικογένειας των Καρολιδών.

Η οικογένεια ντελα Τόρε είχε αποκτήσει ως φέουδα από την αρχιεπισκοπή του Μιλάνου τεράστιες εκτάσεις -που έφταναν μέχρι το καντόνι Τιτσίνο- των οποίων το κύριο σώμα ήταν η κομητεία της Βαλσασίνα, με το οχυρωμένο χωριό Πριμαλούνα στο κέντρο.

Το πρώτο αξιοσημείωτο μέλος ήταν ο Μαρτίνος, με το παρωνύμιο *Il Gigante* ("Ο Γίγας"), ο οποίος πολέμησε στους Αγίους Τόπους κατά τη διάρκεια των Σταυροφοριών. Ο γιος του, Γιάκοπο, νυμφεύτηκε την Μπέρτα Βισκόντι και ήταν καπιτάνο του Μιλάνου. Ο ανιψιός του, Ραϊμόνδος, ήταν επίσκοπος του Κόμο το 1262-1273 και πατριάρχης της Ακυληίας (1273-1299), ενώ ένας άλλος ανιψιός, ο Σαλβίνο, ήταν *ποντεστά* του Βερτσέλλι.

Ο γιος του Γιάκοπο, Παγκάνο, έγινε *καπιτάνο ντελ πόπολο* του Μιλάνου το 1240, διατηρώντας τη θέση μέχρι το τέλος του το 1247. Ο αδελφός του Μαρτίνος (Γ΄) επέβαλε την προσωπική του εξουσία στην πόλη, εγκαινιάζοντας την κυριαρχία των ντελα Τόρε, η οποία διήρκεσε περίπου 50 χρόνια. Απεβίωσε το 1259, και τον διαδέχθηκε ένας άλλος αδελφός του, ο Φιλίππο. Οι κτήσεις των ντελα Τόρε περιλάμβαναν το Μπέργκαμο, το Λόντι, τη Νοβάρα και το Βερτσέλλι. Οι ντελα Τόρε ήταν ένθερμοι οπαδοί της μερίδας των Γουέλφων (του πάπα) στην Ιταλία.

Ο Ναπολεόνε, γιος του Παγκάνο, απέκτησε την εξουσία στο Μιλάνο το 1265, αλλά ηττήθηκε από τους Βισκόντι το 1277. Απεβίωσε τον επόμενο χρόνο, φυλακισμένος. Ο αδελφός του Φραντσέσκο ήταν *ποντεστά* της Μπρέσια, της Αλεσσάντρια, του Μπέργκαμο, του Λόντι και της Νοβάρα, και σκοτώθηκε στη μάχη του Ντέζιο (1277), εναντίον των Βισκόντι. Με αυτή τη νίκη, οι Βισκόντι απέκτησαν την εξουσία στο Μιλάνο. Το 1302 εκδιώχθηκαν με τη σειρά τους. Ο Κορράντο η Μύγα, ο οποίος ήταν ήδη *κύριος* (signore) μεταξύ 1277 και 1281, επέστρεψε στην εξουσία, την οποία διατήρησε μέχρι το 1307, όταν τον διαδέχθηκε ο γιος του Γκουίντο. Αφού προσπάθησε να υποκινήσει τον λαό εναντίον του Ερρίκου Ζ΄ της Γερμανίας, ο Γκουίντο αναγκάστηκε να φύγει και απεβίωσε το 1312.

Ο Φλοριμόντο ντελα Τόρε, γιος του Κορράντο, προσπάθησε μάταια να ανακτήσει την εξουσία στο Μιλάνο. Ο γιος του Παγκάνο ήταν επίσκοπος της Πάντοβα και πατριάρχης της Ακυληίας από το 1319 έως το 1332. Ένα άλλο μέλος της οικογένειας, ο Κασσόνε (Γκαστόνε), ήταν αρχιεπίσκοπος του Μιλάνου από το 1308 έως το 1316 και πατριάρχης της Ακυληίας από το 1317 έως το 1318. Ο Παγκανίνο, ο νεότερος γιος του Κορράντο, ήταν *ποντεστά* του Κόμο και συγκλητικός της Ρώμης. Ο Λοντοβίκο ντελα Τόρε ήταν επίσης πατριάρχης της Ακυληίας (1359–65).

Ο απόγονος του Σαλβίνο ντελα Τόρε, Εριπράντο, νυμφεύτηκε την Ευρίλλα, κόρη και κληρονόμο του κόμη της Βαλσάσινα.  Έχοντας γίνει βαρόνοι τσουμ Κρόιτς από τον βασιλιά της Γερμανίας το 1532, τα μέλη του κλάδου της Καρινθίας, που ονομαζόταν *von Thurn und Valsassina*, έγιναν βασιλικοί κόμητες το 1541,  αποκτώντας το κάστρο του Μπλάιμπουργκ το 1601, το οποίο εξακολουθούσε να αποτελεί την έδρα της οικογένειας. Το 1552 απέκτησαν τη θέση του κληρονομικού στρατάρχη στην κομητεία της Γκορίτσια, όπου η προγονική τους αριστοκρατία είχε αναγνωριστεί στο πρόσωπο του Βαλβένο ντελα Τόρε το 1329.  Ένα μεταγενέστερο μέλος των ντελα Τόρε, ο Τζιρόλαμο, ονομάστηκε κόμης της Βαλσασίνα από τον Κάρολο Ε΄ της Γερμανίας, και κατείχε κτήσεις στη Μοραβία μέχρι το τέλος του στη Βενετία το 1530. Ο Φραντσέσκο ντελα Τόρε ήταν σύμβουλος του βασιλιά Φερδινάνδου Α΄ και βαρόνος της Γερμανίας: ήταν πρέσβης στη Βενετία (1558). Ο Κάρλο Τοριάνι ήταν κυβερνήτης της Τεργέστης το 1666.

Άλλες οικογένειες υιοθέτησαν το όνομα *della Torre* (γερμανικά: *von Thurn*) χωρίς να είναι άρρενες απόγονοι της οικογένειας του Μιλάνου (όπως η κόμισσα Aλεξανδρινή φον Τάξις το 1650, η οποία άλλαξε το επώνυμό της σε Tουρν ουντ Τάξις, ή ο καρδινάλιος Κάρλο Ρετζόνικo, ο οποίος το 1758 έγινε ο πάπας Κλήμης ΙΓ΄). Παρόλο που και οι δύο αυτές οικογένειες είχαν παρόμοια ονόματα, και αργότερα ανήκαν στη γερμανική και αυστριακή αριστοκρατία, δεν πρέπει να συγχέονται, καθώς συγγενεύουν μόνο μέσω θηλυγονίας, και ως εκ τούτου δεν αποτελούσαν εξ αρρενογονίας μέρος του ίδιου ευγενούς Οίκου. Τα εκ θηλυγονίας εξαδέλφια τους, ο Οίκος Thurn und Taxis, προήχθησαν στο αξίωμα του βασιλικού πρίγκιπα (reichsfürst) το 1695 από τον βασιλιά Λεοπόλδο Α΄ της Γερμανίας, μόνο για να συγχωνευθούν (mediatisierung) το 1806, μετά τη διάλυση της Γερμανικής αυτοκρατορίας.

## Αξιοσημείωτα μέλη
* Μαρτίνο ντελα Τόρε (απεβ. 1263), Ιταλός κοντοτιέρo
* Nαπολεόνε ντελα Τόρε (π. 1278), κύριος του Μιλάνου
* Ραϊμόντο ντελα Τόρε (π. 1299), πατριάρχης της Ακυληίας
* Χάινριχ Ματίας φον Τουρν ουντ Φαλσασίνα (1567-1640), ηγέτης της Προτεσταντικής Βοημικής Εξέγερσης
* Τζιοβάννι Μαρία ντελα Τόρε (1713–1782), Ιταλός επιστήμονας
* Mαρία Αντονιέτα Τοριάνι, Ιταλίδα συγγραφέας που δημοσίευσε ως *Marchesa Colombi*
* Ισαβέλλα φον Τουρν ουντ Βαλάσινα-Κόμο-Βερτσέλλι (1962-1988), πριγκίπισσα του Αννοβέρου

## Γενεαλογία του Οίκου ντελα Τόρε

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Ιστότοπος του Οίκου ντελα Τόρε
* Ιστότοπος του Οίκου ντελα Τόρε του Μεντρίζιο Archived  

Αρχείο:Stemma_della_Torre.png|εναλλ.=Coat of Arms of Cassono della Torre by Tino di Camaino, in the Basilica di Santa Croce, Florence.| Ο θυρεός του Κασσόνε ντελα Τόρρε από τον Tίνο ντι Καμάινο, στη Βασιλική του Σάντα Κρότσε, Φλωρεντία.
Αρχείο:Heures_Torriani_-_Armes_de_la_famille_Torriani_-_f1r.jpg|εναλλ.=Coat of arms in the Torriani Book of hours (1490)| Οικόσημο από το Βιβλίο Ωρών των ντελα Τ¨ορε (1490)


## Αναφορές και σημειώσεις


## Περαιτέρω ανάγνωση
* Carlo Pirovano, Monica Minozio, *I Della Torre*, εκδ. Marna, Gorle (BG), 2003.
* Luca Demontis, *Raimondo della Torre Patriarca di Aquileia (1273-1299): politico, ecclesiastico, abile comunicatore*, εκδ. dell'Orso, Alessandria, 2009.
* Fabrizio Frigerio, voce "Torriani", στο: *Schweizer Lexikon*, Lucerna, Mengis & Ziehr Ed., 1991–1993, τόμ. VI, σελ.&nbsp;281–282.
* Gabriele Medolago και Federico Oriani, Della Torre di Milano. Genealogiche chimere dalla Valsassina alle Fiandre, στο Luca Giarelli (a cura di), I Signori delle Alpi. Famiglie e poteri tra le Montagne d'Europa, 2015,.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Κατηγορία:Οικογένειες του Μιλάνου
Κατηγορία:Ιταλικές ευγενείς οικογένειες