Λάκκος Σερρών

Ο **Λάκκος** είναι πρώην οικισμός στον σημερινό Δήμο Σερρών της Περιφερειακής Ενότητας Σερρών της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Βρίσκεται σε υψόμετρο 420 μέτρων μέσα σε φαράγγι, ανάμεσα στα όρη Βροντούς και στο όρος Μενοίκιο, σε απόσταση 1,2 χλμ. βόρεια-βορειοανατολικά από τη Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών.***'

== Ιστορία ==

=== Βυζαντινή περίοδος ===
Από επίσημα πρακτικά που είναι καταχωρημένα στη Συλλογή Β΄ της [[Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών|Μονής Τιμίου Προδρόμου Σερρών]], προκύπτει ότι ο Λάκκος, μαζί με τα κοντινά χωριά Κεράνιτσα, Μονόσπιτο, Ραχωβίτσα ([[Μαρμαράς Σερρών|Μαρμαράς]]) και [[Τοπόλτζον Σερρών|Τοπόλτζον]], ανήκαν κατά τον 14<sup>ο</sup> αιώνα στην κατοχή της μονής. Σύμφωνα με τον ιερομόναχο Χριστόφορο Προδρομίτη, το έτος 1329 η μονή είχε την κυριότητα των παραπάνω χωριών. Το 1339 ήταν εγκατεστημένες εκεί περίπου 28 οικογένειες [[Προκαθήμενος|προκαθημένων]]. Μνεία του χωριού γίνεται και επί [[Σερβική Αυτοκρατορία|σερβοκρατίας]], σε αυτοκρατορικό [[χρυσόβουλο]] του [[Σερβική Αυτοκρατορία|Σέρβου]] βασιλιά [[Στέφανος Δουσάν|Στέφανου Δουσάν]], με το οποίο επικυρώνονταν οι κτήσεις της μονής. Σε λίστα του 15<sup>ου</sup> αιώνα, καταγράφονται 12 πάροικοι που κατέβαλλαν στη μονή, έναντι ενοικίων - φόρων, 2 [[Υπέρπυρον|υπέρπυρα]] και 27 εξάγια.

=== Οθωμανική περίοδος ===
Με την αλλαγή του ιδιοκτησιακού και του τιμαριωτικού καθεστώτος της [[Οθωμανική Αυτοκρατορία|Οθωμανικής Αυτοκρατορίας]], η μονή απώλεσε την ιδιοκτησία των χωριών αυτών. Εξαιρέθηκαν από το μοναστηριακό [[τιμάριο]] με βασιλικό διάταγμα της 26<sup>ης</sup> Απριλίου 1460 του [[Μωάμεθ Β΄ ο Πορθητής|Μωάμεθ Β΄ του Πορθητή]]. Σε φορολογικά [[Οθωμανική Αυτοκρατορία|οθωμανικά]] κατάστιχα του δεύτερου μισού του 15<sup>ου</sup> αιώνα, ο οικισμός καταγράφεται ως ''Μεγάλος Λάκκος'', ανάμεσα στα πέντε χωριά της περιοχής, με πληθυσμό 156 κατοίκων. Τα επόμενα χρόνια, παραχωρήθηκε σε [[Οθωμανοί|Οθωμανούς]] τιμαριούχους, όπως διαπιστώνεται από φορολογικό κατάστιχο του 1478/9, καθώς και από μεταγενέστερα του 16<sup>ου</sup> αιώνα.

Το 1610, ο Οικουμενικός Πατριάρχης [[Νεόφυτος Β΄]] έστειλε επιστολή στον Μητροπολίτη Σερρών, ζητώντας την παρέμβασή του για την επίλυση μιας διαφοράς ανάμεσα στη Μονή Τιμίου Προδρόμου και ορισμένους κατοίκους του Λάκκου. Το ζήτημα αφορούσε τη χρήση ενός [[Νερόμυλος|νερόμυλου]], τον οποίο κάποιοι κάτοικοι του χωριού είχαν καταλάβει και χρησιμοποιούσαν χωρίς τη συγκατάθεση της Μονής. Οι αντιπαραθέσεις των κατοίκων του Λάκκου με τη μονή συνεχίστηκαν και τον 18<sup>ο</sup> αιώνα. Το 1750 οι κάτοικοι του Λάκκου και της Μπάνιτσας ([[Καρυές Σερρών|Καρυές]]) θέλησαν να οικειοποιηθούν τις εκτάσεις της Μονής Τιμίου Προδρόμου. Ξύλευαν από το δάσος της και έβοσκαν τα ζώα τους στα βοσκοτόπια της, ενώ έδιωξαν τον φύλακα και τα ζώα της μονής από τα κτήματά της. Οι μοναχοί προσέφυγαν στη δικαιοσύνη. Ακολούθησαν έξι δικαστικές διαδικασίες, δύο στο Πρωτοδικείο Σερρών και τέσσερις στο Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο της Κωνσταντινούπολης, δικαιώνοντας τους μοναχούς.

Το 1870, με την αναγνώριση της [[Βουλγαρική Εξαρχία|Βουλγαρικής Εξαρχίας]] και την κήρυξή της ως σχισματικής το 1872, ξεκίνησε έντονος ανταγωνισμός [[Βασίλειο της Ελλάδας|Ελλάδας]] και [[Βασίλειο της Βουλγαρίας|Βουλγαρίας]] για την επιρροή στις υπό [[Οθωμανική Αυτοκρατορία|Οθωμανική]] κυριαρχία περιοχές. Σε επιστολή του 1892, ο Οικουμενικός Πατριάρχης [[Πατριάρχης Νεόφυτος Η΄|Νεόφυτος Η΄]] αναφέρει νομικές διεκδικήσεις της [[Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών|Μονής Τιμίου Προδρόμου]] κατά των κατοίκων της Μπάνιτσας ([[Καρυές Σερρών|Καρυές]]), της Ραχωβίτσας ([[Μαρμαράς Σερρών|Μαρμαράς]]) και του Λάκκου, χαρακτηρίζοντας τα χωριά ως «''βουλγαρικά''».

Με την έναρξη του ένοπλου [[Μακεδονικός Αγώνας|Μακεδονικού Αγώνα]] (1903-1908), ενδεκαμελής συμμορία κομιτατζήδων υπό την αρχηγία του αρχικομιτατζή Ράδεφ, εισέβαλε στις 26 Σεπτεμβρίου 1903 στον Λάκκο και δολοφόνησε σε ενέδρα τον [[Πρόκριτοι|πρόκριτο]] Ιάκωβο Ιακώβου και τον Νικόλαο Δίγκο, σε μια προσπάθεια τρομοκράτησης των Ελλήνων κατοίκων. Ο οθωμανικός στρατός κατέφθασε αμέσως μόλις ειδοποιήθηκε και συνεπλάκη μαζί τους. Μετά από επτάωρη συμπλοκή τραυματίστηκε ο Κωνσταντίνος Γεράκης από την οικογένεια του Ιακώβου, αλλά και ο επικεφαλής Τούρκος αξιωματικός. Παρών ήταν και ο Πρόξενος των Σερρών [[Ίων Δραγούμης]], που είχε ενημερωθεί για τους κομιτατζήδες από τον ηγούμενο της Μονής Προδρόμου. Σε επιστολή του στις 31 Οκτωβρίου 1903, ο Δραγούμης περιγράφει τον φόβο των πατριαρχικών κατοίκων του χωριού Λάκκος να καλέσουν τουρκικό απόσπασμα για να διώξει τη βουλγαρική συμμορία. Ο λόγος ήταν η συνηθισμένη βία, οι ωμότητες και οι ατιμώσεις γυναικών από τους [[Οθωμανοί|Οθωμανούς]] στρατιώτες, φανερώνοντας το κλίμα φόβου και ανασφάλειας της εποχής. Παρόμοια περιστατικά σημειώθηκαν καθ' όλη τη διάρκεια του αγώνα.

Στη δημογραφική μελέτη ''«[[Le Courrier d'Orient (εφημερίδα της Κωνσταντινούπολης)|Εθνογραφία των Βιλαετίων Αδριανούπολης, Μοναστηρίου και Θεσσαλονίκης]]»'' που εκδόθηκε το 1878 στην [[Κωνσταντινούπολη]], εκτιμάται ότι το 1873 ο οικισμός αποτελούνταν από 41 σπίτια και 160 κατοίκους. Στο άρθρο ''«Η επαρχία Σερρών κατά την εκκλησιαστικήν διαίρεσιν και την εκπαιδευτικήν κίνησιν»'' που δημοσιεύθηκε στο ''«Ημερολόγιο της Ανατολής»'' του 1986, ο Λάκκος αναφέρεται ως βουλγαρόφωνο χωριό, χωρίς σχολείο, με πληθυσμό 210 κατοίκων. Το έτος 1891, ο Γκεόργκι Στρέζοφ έγραψε σχετικά: ''«Λάκκος, ένα μικρό χωριό βόρεια από το μοναστήρι, ένα τέταρτο της ώρας. Επειδή ο τόπος είναι πετρώδης και δεν υπάρχει γη για όργωμα, οι κάτοικοι διασκορπίζονται στα γύρω χωριά για δουλειά. Οι περισσότεροι είναι φτωχοί ξυλοκόποι. Εκκλησιάζονται στο μοναστήρι. Δεν υπάρχει σχολείο. 25 σπίτια με 175 κατοίκους. Βούλγαροι».'' Σύμφωνα με τη μελέτη ''«Αι Σέρραι και τα προάστεια, τα περί Σέρρας και η Μονή Ιωάννου του Προδρόμου»'' του Πέτρου Παπαγεωργίου, το 1894 ο οικισμός αριθμούσε πληθυσμό 210 [[Χριστιανός|χριστιανών]] κατοίκων. Η στατιστική μελέτη του Βούλγαρου γεωγράφου [[Βασίλης Καντσόφ|Βασίλ Κάντσωφ]] εκτιμά ότι το 1900 υπήρχαν 400 κάτοικοι, ενώ η μελέτη ''«La Macédoine et sa Population Chrétienne»'' του Βούλγαρου Ντίμιταρ Μπρανκόφ, ότι το 1904 ζούσαν εκεί 520 κάτοικοι. Η ''«Εθνολογική Στατιστική των Βιλαετίων Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου»'' του Αθανάσιου Χαλκιόπουλου, που εκδόθηκε το 1910 στην [[Αθήνα]], αναφέρει 160 ''«ορθόδοξους Έλληνες υπό την βουλγαρικήν τρομοκρατίαν»''. Σε υπολογισμούς που εξέδωσε το 1919, η Επιτελική Υπηρεσία του [[Ελληνικός Στρατός|Ελληνικού Στρατού]], προ του 1912 αναφέρονται 275 ''«Βούλγαροι Σχισματικοί Διαμαρτυρόμενοι κ.λπ»''. Οι παραπάνω στατιστικές μελέτες υπολογισμού του πληθυσμού της [[Μακεδονία|Μακεδονίας]] έως τις αρχές του 20<sup>ου</sup> αιώνα, δεν χρησιμοποίησαν ενιαία και αντικειμενικά κριτήρια και, ως εκ τούτου, το κύρος και η αξιοπιστία τους τίθενται υπό αμφισβήτηση.

=== Σύγχρονη ιστορία ===
Κατά τη διάρκεια των [[Βαλκανικοί πόλεμοι|βαλκανικών πολέμων]], το χωριό πυρπολήθηκε και ερημώθηκε. Λόγω εθνοτικών συγκρούσεων και αλλαγών συνόρων, οι περισσότεροι κάτοικοι που επιβίωσαν των πολέμων, διασκορπίστηκαν και κατέφυγαν στη [[Βουλγαρία]]. Ο οικισμός περιήλθε στην [[Βασίλειο της Ελλάδας|ελληνική επικράτεια]] και κατά την [[Ελληνική απογραφή 1913|ελληνική απογραφή του 1913]] που πραγματοποιήθηκε από το ελληνικό κράτος καταγράφηκαν 78 κάτοικοι. Σύμφωνα με τους στατιστικούς πίνακες του ελληνικού στρατού, τον Αύγουστο του 1915 ο πληθυσμός είχε μειωθεί σε 50 κατοίκους και 225 άτομα είχαν ήδη μεταναστεύσει.

Το 1920 προσαρτήθηκε στη νεοσυσταθείσα κοινότητα Ντουτλή ([[Ελαιώνας Σερρών|Ελαιώνας]]), μαζί με τα χωριά Μπάνιτσα ([[Καρυές Σερρών|Καρυές]]) και Ραχωβίτσα ([[Μαρμαράς Σερρών|Μαρμαράς]]), καθώς και τη [[Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών|Μονή Τιμίου Προδρόμου]].*****'' Υπό τις πιέσεις της [[Συνθήκη του Νεϊγύ|συνθήκης του Νεϊγύ]], η οποία δημιούργησε το πλαίσιο για εκτεταμένες ανταλλαγές πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας, οι εναπομείνασες οικογένειες εκδιώχθηκαν στη Βουλγαρία, γι' αυτό και ο οικισμός δεν καταγράφηκε στην [[Ελληνική απογραφή 1928|απογραφή του 1928]].

Την περίοδο του [[Ελληνικός μεσοπόλεμος|μεσοπολέμου]], στον ερειπωμένο οικισμό εγκαταστάθηκαν περίπου 25 οικογένειες κτηνοτρόφων, οι οποίες κατά τις θερινές περιόδους έβοσκαν τα κοπάδια τους στα γύρω βοσκοτόπια. Έτσι, στην [[Ελληνική απογραφή 1940|απογραφή του 1940]] καταγράφηκαν 109 κάτοικοι, ενώ στον οικισμό λειτούργησε και σχολείο. Συνέχισε να κατοικείται έως και την [[Βουλγαρική κατοχή ελληνικών εδαφών (1941-44)|Γ΄ βουλγαρική κατοχή]] (1941-1944). Ο οικισμός εγκαταλείφθηκε την περίοδο του [[Ελληνικός εμφύλιος πόλεμος (1946–1949)|ελληνικού εμφυλίου πολέμου]] (1946-1949), όταν πολλά ορεινά χωριά της περιοχής των Σερρών εκκενώθηκαν, για να αποτραπεί η τροφοδοσία των ανταρτών του [[Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας|Δημοκρατικού Στρατού]]. Καταργήθηκε τυπικά το 1951, καθώς έπαψε να καταγράφεται στις [[ελληνική απογραφή|ελληνικές απογραφές]]. Κάτοψη του κατεστραμμένου οικισμού είναι ορατή σε [[Αεροφωτογραφία|αεροφωτογραφίες]] της [[Γεωγραφική Υπηρεσία Στρατού|Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού]] από την περίοδο 1945-1960.

Σήμερα, στη θέση του πρώην οικισμού υπάρχουν τα ερείπια των σπιτιών που υπήρχαν κάποτε εκεί. Το μοναδικό οικοδόμημα που έχει απομείνει όρθιο είναι ο ναός του Αγίου Δημητρίου, που ανεγέρθηκε το 1858, πιθανόν στη θέση προγενέστερου βυζαντινού ναού. Κοντά στον οικισμό, υπάρχουν τρία εγκαταλελειμμένα πέτρινα γεφύρια.**' Από τον Λάκκο ξεκινάνε ή διέρχονται αρκετές περιπατητικές διαδρομές με σηματοδοτημένα μονοπάτια.

## Πληθυσμός

## Προσωπικότητες
;Γεννήθηκαν στον Λάκκο
* Ιάκωβος Γεράκης (Ορεινός), Έλληνας Μακεδονομάχος, πατέρας του πολιτικού Πέτρου Ιακώβου, το όνομά του φέρει η οδός *Ιακώβου Ορεινού* στις Σέρρες
;Σχετίζονται με τον Λάκκο
* Πέτρος Ιακώβου (1890-1963), Έλληνας δικηγόρος και πολιτικός

## Φωτογραφίες

Αρχείο:Λάκκος Σερρών 1.jpg
Αρχείο:Λάκκος Σερρών 2.jpg
Αρχείο:Λάκκος Σερρών 3.jpg
Αρχείο:Λάκκος Σερρών 4.jpg
Αρχείο:Λάκκος Σερρών 5.jpg
Αρχείο:Λάκκος Σερρών 7.jpg
Αρχείο:Λάκκος Σερρών 8.jpg
Αρχείο:Λάκκος Σερρών 9.jpg
Αρχείο:Λάκκος Σερρών 10.jpg
Αρχείο:Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών.jpg

## Παραπομπές


Κατηγορία:Εγκαταλελειμμένα χωριά της περιφερειακής ενότητας Σερρών
Κατηγορία:Δήμος Σερρών