Αμερικανική Φιλοσοφική Εταιρεία

H **Αμερικανική Φιλοσοφική Εταιρεία** () είναι οργανισμός και επιστημονική εταιρεία των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής, που ιδρύθηκε στη Φιλαδέλφεια το 1743 με σκοπό την προαγωγή της γνώσεως τόσο στις επιστήμες του ανθρώπου όσο και στις φυσικές επιστήμες. Τα μέσα για την επίτευξη αυτού του σκοπού είναι η διεξαγωγή επιστημονικών ερευνών, οι συναντήσεις επιστημόνων, οι εκδόσεις, η διατήρηση βιβλιοθηκών και η εκλαΐκευση. Στην ίδρυσή της πρωτοστάτησε μια πολύπλευρη προσωπικότητα, ο πολυμαθής Βενιαμίν Φραγκλίνος, και θεωρείται η παλαιότερη επιστημονική εταιρεία που ιδρύθηκε στη Βόρεια Αμερική, προτού ακόμα ιδρυθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Το κτήριο «Philosophical Hall», που αποτελεί τόσο το κέντρο διοικήσεως της Εταιρείας όσο και μουσείο, βρίσκεται στα ανατολικά και δίπλα στο Μέγαρο της Ανεξαρτησίας, στο Εθνικό Ιστορικό Πάρκο της Ανεξαρτησίας της Φιλαδέλφειας. Το 1965, σε αναγνώριση της ιστορικότητας του κτηρίου, ανακηρύχθηκε Εθνικό Ιστορικό Τοπόσημο. Σήμερα η εταιρεία έχει περί τα χίλια εκλεγμένα μέλη.

## Ιστορία
thumb|Η Αίθουσα Φραγκλίνου στο Philosophical Hall της Αμερικανικής Φιλοσοφικής Εταιρείας
H Αμερικανική Φιλοσοφική Εταιρεία ιδρύθηκε με την αρχική ονομασία **Φιλοσοφική Εταιρεία** (*Philosophical Society*) το 1743 από τους Βενιαμίν Φραγκλίνο, Τζέιμς Αλεξάντερ, Φράνσις Χόπκινσον, Τζων Μπάρτραμ και άλλους, ως παραφυάδα ενός ακόμα παλαιότερου συλλογου που είχε ιδρύσει ο Φραγκλίνος, του «Junto».

Ανάμεσα στα πρώτα μέλη της Εταιρείας συγκαταλέγονταν οι πρώτοι Πρόεδροι και γενικώς αρκετοί από τους πρώτους μεγάλους πολιτικούς των ΗΠΑ: Γεώργιος Ουάσινγκτον, Τζων Ντίκινσον, Τζων Άνταμς, Τόμας Τζέφερσον, Αλεξάντερ Χάμιλτον, Τζέιμς Μακχένρυ, Τόμας Πέιν, Μπέντζαμιν Ρας και Τζέιμς Μάντισον. Επίσης οι Ντέιβιντ Ρίτενχαουζ και Τζων Μάρσαλ.

Την εποχή εκείνη ήταν συνηθισμένο οι εταιρείες των γραμμάτων και των επιστημών να προσκαλούν μέλη από άλλες χώρες και η Φιλοσοφική Εταιρεία έπραξε το ίδιο, έχοντας ως μέλη τους Αλεξάντερ φον Χούμπολτ, Λα Φαγιέτ, την πριγκίπισσα Ντάσκοβα και άλλους. Η Εταιρεία ωστόσο παρέμεινε αδρανής από το 1746 και αναζωογονήθηκε το 1767.

Στις 2 Ιανουαρίου 1769 η Εταιρεία συνενώθηκε με την «Αμερικανική Εταιρεία προαγωγής χρήσιμων γνώσεων» στο ίδρυμα με τον πλήρη τίτλο **Αμερικανική Φιλοσοφική Εταιρεία ιδρυθείσα στη Φιλαδέλφεια για την προαγωγή των χρήσιμων γνώσεων** (αγγλ. *American Philosophical Society Held at Philadelphia for Promoting Useful Knowledge*. Ο Φραγκλίνος έγινε ο πρώτος πρόεδρος αυτής, μετά από εκλογές. Η Εταιρεία διατηρούσε τότε μια «Επιτροπή αμερικανικών βελτιώσεων», που μεταξύ άλλων μελέτησε τις προοπτικές ενός καναλιού που θα συνέδεε τον Κόλπο του Τσέσαπικ με τον Ποταμό Ντέλαγουερ. Το κανάλι αυτό πράγματι κατασκευάσθηκε τη δεκαετία του 1820 και έχει μήκος 22,5 χιλιόμετρα.

Μετά την Αμερικανική Επανάσταση και τον θάνατο του Βενιαμίν Φραγκλίνου, η Εταιρεία ανεζήτησε ηγέτη στο πρόσωπο του Φράνσις Χόπκινσον, που είχε συνυπογράψει τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ. Υπό τη δική του προεδρία παραχωρήθηκαν στην εταιρεία εκτάσεις γης από την κυβέρνηση της Πενσυλβάνια, καθώς και ένα οικόπεδο στο κέντρο της Φιλαδέλφειας, όπου βρίσκεται σήμερα το Philosophical Hall.

Τον 19ο και τον 20ό αιώνα μεταξύ των μελών της Εταιρείας συγκαταλέχθηκαν επιφανείς προσωπικότητες, όπως οι Κάρολος Δαρβίνος, Λουδοβίκος Παστέρ, Ρόμπερτ Φροστ, Τζον Τζέιμς Οντιμπόν, Λάινους Πόλινγκ, Μάργκαρετ Μιντ, Γούντροου Ουίλσον, Μαρία Μίτσελ και Τόμας Έντισον.

## Μέλη
Η ιδιότητα του μέλους στην Αμερικανική Φιλοσοφική Εταιρεία «τιμά ασυνήθιστα επιτεύγματα σε όλα τα πεδία». Σήμερα η Εταιρεία έχει περί τα χίλια εκλεγμένα μέλη, από τα οποία περίπου 840 είναι πολίτες των ΗΠΑ ή άνθρωποι που εργάζονται ή ζουν μόνιμα στη χώρα, και περίπου 160 «διεθνή» μέλη. Από την ίδρυσή της μέχρι τον Φεβρουάριο του 2025 η Εταιρεία είχε εκλέξει συνολικώς 5.890 ανθρώπους ως μέλη της.

Από το παραπάνω σύνολο 220 μέλη ήταν από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, 117 από το Πανεπιστήμιο Πρίνστον, 91 από το Στάνφορντ, 86 από το Μπέρκλεϋ, 76 από το Κολούμπια και 73 από το Πανεπιστήμιο του Σικάγου.

## Τιμητικές διακρίσεις
Το 1786 η Αμερικανική Φιλοσοφική Εταιρεία θέσπισε το «Μαγγελάνειο Έπαθλο» (*Magellanic Premium*), ένα βραβείο για επιτεύγματα στη «ναυσιπλοΐα, την αστρονομία ή τη φυσική φιλοσοφία». Αυτό είναι το παλαιότερο επιστημονικό βραβείο που ξεκίνησε να δίνεται από ίδρυμα των ΗΠΑ και δίνεται ακόμα. Η Εταιρεία απονέμει και άλλα βραβεία, όπως το Βραβείο Μπάρζουν για την πολιτισμική ιστορία, το Βραβείο Judson Dalandor για εξαιρετικό επίτευγμα στην κλινική ιατρική, το Μετάλλιο Βενιαμίν Φραγκλίνου για επιτεύγματα στις φυσικές επιστήμες, το Βραβείο Κ.Σ. Λάσλυ (*Karl Spencer Lashley Award*) για τη νευροβιολογία και το Μετάλλιο Τόμας Τζέφερσον για τις καλές τέχνες και τις επιστήμες του ανθρώπου.

## Κτήρια
* Philosophical Hall (ανέγερση 1785-1789), κέντρο διοικήσεως της Εταιρείας και μουσείο, Εθνικό Ιστορικό Τοπόσημο.
* Κτήριο Βιβλιοθήκης (* Library Hall*, 1958)
* Κτήριο Βενιαμίν Φραγκλίνου (1854-1855)
* Κτήριο Ρίτσαρντσον (1871-1873)

## Δείτε επίσης
* Βενιαμίν Φραγκλίνος

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Επίσημος ιστότοπος
* Πολλές λεπτομέρειες για το κεντρικό κτήριο

Κατηγορία:Ακαδημαϊκές εταιρείες
Κατηγορία:Επιστημονικές εταιρείες
Κατηγορία:Φιλαδέλφεια (Πενσυλβάνια)
Κατηγορία:Βιβλιοθήκες στις Η.Π.Α.