Σαρλότ Μπροντέ

thumb|right|200px|Πορτραίτο της Σάρλοτ Μπροντέ από τον Τζορτζ Ρίτσμοντ (περ. 1850), Εθνική Πινακοθήκη Προσωπογραφιών, Λονδίνο.
Η **Σάρλοτ Μπροντέ** (αγγλ. *Charlotte Brontë*, 21 Απριλίου 1816 - 31 Μαρτίου 1855) ήταν Αγγλίδα συγγραφέας. Ήταν η μεγαλύτερη από τις αδελφές Μπροντέ και εξέδωσε τα έργα της με το ψευδώνυμο *Κάρρερ Μπελ*.

## Βιογραφία

Γεννήθηκε στο Θόρντον του Γιόρκσιρ (Αγγλία) το 1816 και ήταν το τρίτο από τα έξι παιδιά του Ιρλανδού Αγγλικανού κληρικού Πάτρικ Μπροντέ και της Μαρία Μπράνγουελ. Το 1820 η οικογένεια μετακόμισε στο κοντινό χωριό Χάουορθ. 

Μετά το θάνατο της μητέρας της από καρκίνο (1821), την ανατροφή της καθώς και των αδελφών της ανέλαβε η θεία της, Ελίζαμπεθ Μπράνγουελ, ενώ τον Αύγουστο του 1824, η Σάρλοτ, μαζί με την Έμιλυ, τη Μαρία και την Ελίζαμπεθ, στάλθηκαν σε εκκλησιαστικό σχολείο στο Λάνκασιρ. Οι κακές συνθήκες του σχολείου επηρέασαν την υγεία και τη φυσική κατάσταση της Σάρλοτ, ενώ επέσπευσαν το θάνατο των δυο μεγαλύτερων αδελφών της (Μαρία και Ελίζαμπεθ) από φυματίωση το 1825. 

### Άνγκρια και Γκόνταλ
Στο πατρικό τους σπίτι, η Σάρλοτ μαζί με τα αδέλφια της, Μπράνγουελ, Έμιλυ και Ανν, άρχισαν να γράφουν για τη ζωή και τα έργα των κατοίκων των φανταστικών βασιλείων τους: η Σάρλοτ κι ο Μπράνγουελ για το βασίλειο της Άνγκρια, η Έμιλυ κι η Ανν για το βασίλειο του Γκόνταλ. Η Σάρλοτ έγραψε το πρώτο της ποίημα σε ηλικία 13 ετών, ενώ συνολικά έγραψε 200 ποιήματα ως το τέλος της.

### Εργασία σε οικοτροφείο
Η Σάρλοτ συνέχισε την εκπαίδευσή της σε οικοτροφείο στο Μίρφιλντ του Ρόου Χεντ, όπου γνώρισε τις μετέπειτα φίλες της Έλλεν Νάσσεϋ και Μαίρυ Τέυλορ. Το 1833 έγραψε μια νουβέλα με τίτλο *Ο πράσινος νάνος* (*The Green Dwarf*) χρησιμοποιώντας το ψευδώνυμο *Λόρδος Τσαρλς Άλμπερτ Φλόριαν Ουέλλσλυ*. Οι κατοπινές ιστορίες της άλλαξαν μορφή και θεματική και από παραμύθια και ιστορίες του φανταστικού έγιναν πιο ρεαλιστικές. 

Έγινε δασκάλα και εργάστηκε στο σχολείο της για τρία έτη γράφοντας ποιήματα που αντικατοπτρίζουν της μελαγχολία της περιόδου. Το 1836 έγραψε στον δαφνοστεφή ποιητή Ρόμπερτ Σάουδυ για συμβουλές στην καριέρα της ως ποιήτριας, όμως εκείνος την απέτρεψε και της επισήμανε την -εδραιωμένη εκείνη την εποχή- πεποίθηση για το σωστό ρόλο της γυναίκας. Από το 1839 ως το 1841 δούλεψε ως γκουβερνάντα σε αρκετές οικογένειες και οι εμπειρίες της με την εξευτελιστική συμπεριφορά των εργοδοτών της τής έδωσαν έμπνευση για τα μυθιστορήματά της. Το 1842 μαζί με την Έμιλυ εργάστηκαν σε ένα οικοτροφείο στις Βρυξέλλες διδάσκοντας αγγλικά και μουσική, μέχρι το θάνατο της θείας τους το 1842. 

Το 1843, η Σάρλοτ επέστρεψε στο οικοτροφείο, όπου έγινε μοναχικός χαρακτήρας. Νοσταλγούσε το πατρικό της σπίτι, ενώ αρά τις διαφορές στο δόγμα τους, ήταν ιδιαίτερα δεμένη με τον εργοδότη της, Κονσταντέν Εζέ. Επέστρεψε στο Χάουορθ το 1844 και τα βιώματά της ενέπνευσαν κάποια από τα μετέπειτα έργα της.  

Μαζί με τα αδέλφια της σχεδίασε τη δημιουργία ενός οικοτροφείου, αλλά λόγω έλλειψης ενδιαφέροντος εγκατέλειψαν το εγχείρημα αυτό. 

### Τα χρόνια της συγγραφής
Το 1846, η Σάρλοτ, η Έμιλυ κι η Ανν εξέδωσαν μια ποιητική συλλογή με τα ανδρικά ψευδώνυμα *Κάρρερ*, *Έλλις* και *Άκτον Μπελ* προκειμένου να αποφύγουν τις προκαταλήψεις που υπήρχαν ενάντια στις γυναίκες συγγραφείς. 

Όλα τα έργα της χαρακτηρίζονται από έντονο ρομαντισμό και λυρισμό και είναι κυρίως εμπνευσμένα από τις προσωπικές της εμπειρίες. Αρχικά, δεν βρήκαν μεγάλη ανταπόκριση από τους κριτικούς, ενώ υπήρξαν αρκετές συζητήσεις για την πραγματική ταυτότητα του "*Κάρρερ Μπελ*". Το πρώτο της βιβλίο, "*Ο Καθηγητής*", ήταν εμπνευσμένο από τον έρωτα της για τον Εζέ, όμως δεν έγινε δεκτό από εκδότες και κυκλοφόρησε μετά το θάνατό της, ενώ μεγάλη επιτυχία κι αναγνώριση της έφερε η *[[Τζέιν Έιρ|Τζέην Έυρ]]*, που ήταν ουσιαστικά σαν αυτοβιογραφία της. Λόγω της επιτυχίας της *Τζέην Έυρ* ο εκδότης της την έπεισε να κάνει συχνές επισκέψεις στο Λονδίνο, όπου παρουσιάστηκε ως συγγραφέας και μπήκε σε λογοτεχνικούς κύκλους. Εκεί γνώρισε τη λογοτέχνιδα Ελίζαμπεθ Γκάσκελ και τη θεωρητικό των κοινωνικών επιστημών Χάρριετ Μάρτινω, ενώ γνώρισε επίσης τους λογοτέχνες Ουίλλιαμ Μέικπης Θάκερυ και Τζορτζ Χένρυ Λούις. 

Το 1848 η οικογένεια Μπροντέ βυθίστηκε στην τραγωδία μετά το θάνατο του Μπράνγουελ το Σπετέμβριο από βρογχίτιδα που του προκάλεσε ο χρόνιος αλκοολισμός του και το θάνατο της Έμιλυ, η οποία αρρώστησε στην κηδεία του αδελφού τους και πέθανε από φυματίωση δύο μήνες μετά. Το Μάιο του 1849 η Ανν υπέκυψε και αυτή στην ίδια ασθένεια. Η Σάρλοτ συνέχισε τη συγγραφή για να αντιμετωπίσει το πένθος και εξέδωσε τη *Σίρλεϋ* τον Οκτώβριο του ίδιου έτους, ενώ απαγόρευσε τη δεύτερη έκδοση του εξαιρετικά δημοφιλούς μυθιστορήματος της Ανν, *[[Η ένοικος του Γουάιλντφελ Χολ|Η ένοικος του Ουάιλντεφλ Χωλ]]*, έως το 1854, όποτε εκδόθηκε με περικοπές. 

Το 1853 εκδόθηκε η *Βιλλέτ*, που έφερε έντονα αυτοβιογραφικά στοιχεία για την απομόνωση μιας νεαρής δασκάλας σε ξένη χώρα που ερωτεύεται έναν άντρα που δεν μπορεί να παντρευτεί. Οι κριτικοί το χαρακτήρισαν δυνατό και εκλεπτυσμένο αλλά και τραχύ και χωρίς θηλυκότητα στην περιγραφή της πρωταγωνίστριας. 

### Γάμος και το τέλος
Το 1853, πριν την έκδοση της *Βιλλέτ*, ο Άρθουρ Μπελ Νίκολλς, ο οποίος ήταν βοηθός εφημέριου για τον πατέρα της και ερωτευμένος μαζί της για πολλά χρόνια, της έκανε πρόταση γάμου. Αρχικά, αρνήθηκε και ο πατέρας της επίσης διαφώνησε για το γάμο, κυρίως λόγω της κακής οικονομικής κατάστασης του Νίκολλς. Η Ελίζαμπεθ Γκάσκελ την προέτρεψε να δεχτεί την πρότασή του και προσπάθησε να βοηθήσει οικονομικά το Νίκολλς, το οποίο κατάφερε μέσω της γνωριμίας της με έναν πάτρωνα της λογοτεχνίας. Παντρεύτηκαν ενάμιση χρόνο μετά. 

Έμεινε γρήγορα έγκυος, αλλά η υγεία της επιβαρύνθηκε σημαντικά. Πέθανε πριν τη γέννα το 1855 τρεις εβδομάδες πριν τα 39α γενέθλιά της και για πολλά χρόνια αιτία θανάτου θεωρήθηκε η φυματίωση, αλλά βιογράφοι της πιστεύουν ότι η πραγματική αιτία ήταν η αφυδάτωση και η δυσθρεψία που της προκάλεσαν τα συμπτώματα της εγκυμοσύνης. Ενταφιάστηκε στην οικογενειακή κρύπτη των Μπροντέ στο Ναό του Αγίου Μιχαήλ και Πάντων Αγγέλων στο Χάουορθ του Γιόρκσιρ.

### Στοιχεία για τη ζωή της
Τα περισσότερα στοιχεία για τη ζωή της είναι γνωστά από τη βιογραφία της από την Ελίζαμπεθ Γκάσκελ *Ο βίος της Σάρλοτ Μπροντέ* (1857), όπου η Γκάσκελ έδωσε αρκετά στοιχεία για την προσωπική ζωή της συγγραφέως προσπαθώντας να εξομαλύνει τις κατηγορίες για τραχύτητα στη γραφή της και απέκρυψε πληροφορίες που θεώρησε ότι θα στενοχωρούσαν τους οικείους της, όπως τον έρωτά της για τον παντρεμένο εργοδότη της, Κονσταντέν Εζέ.

Ακόμη, διασώζονται 350 από τα 500 γράμματα που έστειλε στη φίλη της, Έλλεν Νάσσεϋ, ενώ όλα τα γράμματα που της έστειλε η Νάσσεϋ κάηκαν μετά από το αίτημα του Νίκολλς. Επίσης, υπάρχουν 4 γράμματα που έστειλε στον Εζέ.

## Έργο

### Πρωτόλεια (διηγήματα, ποιήματα)

* *Βιβλίο με ρίμες* (*A Book of Rhymes*, 1829)
* *Περιοδικό Νέων Ανδρών, τόμοι 1-3* (*The Young Men's Magazine: Volumes 1-3*, 1830, γραμμένο μαζί με τον Μπράνγουελ Μπροντέ)
* *Το ξόρκι* (*The Spell*)
* *Το μυστικό* (*The Secret*)
* *Λίλυ Χαρτ* (*Lily Hart*)
* *Το έκθετο* (*The Foundling*)
* *Άλμπιον και Μαρίνα* (*Albion and Marina*)
* *Ιστορίες των νησιωτών* (*Tales of the Islanders*)
* *Ιστορίες της Άνγκρια* (*Tales of Angria*, 1838-9, συλλογή διηγημάτων και νουβέλων):
** *Μίνα Λώρυ* (*Mina Laury*)
** *Ξενοδοχείο Στάνκλιφ* (*Stancliffe's Hotel*)
** *Ο Δούκας της Ζαμόρνα* (*The Duke of Zamorna*)
** *Χένρυ Χέιστινγκς* (*Henry Hastings*)
** *Κάρολαϊν Βέρνον* (*Caroline Vernon*)
** *Αποσπάσματα του ημερολογίου από το Ρόου Χεντ* (*The Roe Head Journal Fragments*)
** *Αποχαιρετισμός στην Άνγκρια* (*Farewell to Angria*)
* *Ο πράσινος νάνος* (*The Green Dwarf*, 1833)

### Μυθιστορήματα
* ''Τζέην Έυρ'' (*Jane Eyre*, 1847)
* *Σίρλεϋ* (*Shirley*, 1849)
* *Βιλλέτ* (*Villette*, 1853)
* *Ο Καθηγητής* (*The Professor*, 1857)
* *Έμμα* (*Emma*), ημιτελές έργο- η Μπροντέ έγραψε μονάχα 20 σελίδες που εκδόθηκαν το 1860. Έκτοτε, έχουν προκύψει 2 συνέχειες από άλλες συγγραφείς.

### Ποίηση

* *Ποιήματα των Κάρρερ, Έλλις και Άκτον Μπελ* (*Poems of Currer, Ellis, and Acton Bell*, 1846, ποιήματα των αδελφών Μπροντέ)

### Μεταφράσεις μυθιστορημάτων στα [[Ελληνική γλώσσα|ελληνικά]]
***Jane Eyre*** (*Τζέην Έυρ*) 
* μτφ. Νινίλα Παπαγιάννη -εκδ. Ίκαρος, τόμος α' / 1950 και τόμος β' / 1954 και επανέκδοση από εκδ. Ζαχαρόπουλος, 1999, ISBN 9789602084458
* μτφ. Σωτήρης Πατατζής -εκδ. Παρθενών, 1954
* μτφ. Γ. Ταρσατόπουλος -εκδ. Ρομάντσο, 1955
* μτφ. Πολύβιος Βοβολίνης -εκδ. Δαρεμάς, χ.χ.
* μτφ. Βασίλης Λιάσκας -εκδ. Δαμιανός, χ.χ.
* μτφ. Γεωργία Δεληγιάννη-Αναστασιάδη (διασκευή για παιδιά) εκδ. Μίνωας, 1963, ISBN 9789602400623
* μτφ. Πιπίνα Τσιμικάλη (διασκευή για παιδιά) εκδ. Άγκυρα, 1966
* μτφ. Γιάννης Καρούζος -εκδ. Αποσπερίτης, 1984
* μτφ. Πόλυ Μοσχοπούλου -εκδ. Κάκτος, 1991, ISBN 9789603827818
* μτφ. Δημήτρης Κίκιζας -εκδ. Σμίλη, 1997, (το βιβλίο περιλαμβάνει σχόλια, κριτικές και εικόνες σχετικές με το έργο), ISBN 9789607793058
* μτφ. Μαριλένα Αλεβίζου -εκδ. Πατάκη, 1998

***Villette*** (*Βιλλέτ*)
* μτφ. Μαργαρίτα Πετρακοπούλου -εκδ. Γιάννη Ζέρβα, 1957
* μτφ. Μαρία Λαϊνά -εκδ. Σμίλη, 2004, ISBN 9789607793485

***Shirley*** (*Σίρλεϋ*)
*μτφ. Εύα Σιμάτου  -εκδ. Φιλότυπον, 2011, ISBN 9789609464116

***The professor*** (*Ο καθηγητής*)
* μτφ. Άρης Δικταίος (ως «Το παρθεναγωγείο») -εκδ. Κ.Μ., 1955 και επανέκδοση από εκδ. Επικαιρότητα, 1979 και τις εκδ. Ζαχαρόπουλος, ISBN 9789602085462
* μτφ. Μαρία Λαϊνά -εκδ. Σμίλη, 2005, ISBN 9789607793546

## Απεικονίσεις στη μεγάλη και μικρή οθόνη

* Η Ολίβια ντε Χάβιλλαντ υποδύθηκε τη Σάρλοτ Μπροντέ στην ταινία *Αφοσίωση* (*Devotion*, 1946), μια δραματοποιημένη βιογραφία των αδελφών Μπροντέ.
* Η Λορέττα Γιανγκ την υποδύθηκε στο επεισόδιο "The Bronte Story" του *The Loretta Young Show*.
* Στην ταινία *Έμιλυ* (Emily, 2022) για τη ζωή της Έμιλυ Μπροντέ, η Αλεξάντρα Ντάουλινγκ εμφανίζεται ως Σάρλοτ Μπροντέ.

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Η τηλεοπτική μεταφορά του βιβλίου της, ''Τζέην Έυρ'', με ελληνικούς υπότιτλους
* Μίνι-βιογραφία της Σάρλοτ Μπροντέ και κατάλογος των έργων της

Κατηγορία:Άγγλοι ποιητές
Κατηγορία:Άγγλοι μυθιστοριογράφοι