Πίζα

Η **Πίζα** (, ) είναι ιστορική πόλη της ΒΔ Ιταλίας, με πανεπιστήμιο που λειτουργεί από το 1343, και τον ξακουστό κεκλιμένο πύργο της Πίζας, που κτίστηκε όλος από μάρμαρο στη διάρκεια της περιόδου από το 1172 μέχρι το 1350. Αποτελείται από 8 ορόφους και επειδή κτίστηκε σε έδαφος χαλαρό, παρουσιάζει κλίση προς τα νότια που σταδιακά αυξάνεται. Έχει ύψος 56 μ. Πολλοί επισκέπτες της Ιταλίας πηγαίνουν στην Πίζα ειδικά για να θαυμάσουν το μνημείο αυτό της αρχιτεκτονικής και τεχνικής.

## Ελληνική παροικία
Παλιότερα, τον 18ο αιώνα, στην Πίζα υπήρχε ελληνική παροικία. Εκεί οι Έλληνες είχαν γίνει η ψυχή του αγώνα για την απελευθέρωση της Ελλάδας από τους Τούρκους και ως μέλη της Φιλικής Εταιρείας ενίσχυσαν τον αγώνα του 1821 όπως μπορούσαν.

Η σημερινή Πίζα είναι αρκετά αναπτυγμένη πόλη από οικονομική και πνευματική άποψη. Η πλατεία του Καθεδρικού Ναού (Piazza del Duomo) της πόλης αποτελεί από το 1987 Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

## Ιστορία

### Αρχαιότητα

Το όνομα της Πίζας στην Ετρουσκική γλώσσα προέρχεται από την Εκτρουσκική μετάφραση για το *"στόμιο"* καθώς βρίσκεται στο στόμιο του ποταμού Άρνο. Η επίσημη ιστορία δεν μπορεί να καθορίσει με βεβαιότητα τις συνθήκες με τις οποίες ιδρύθηκε η Πίζα. Οι ανασκαφές της δεκαετίας του 1980 και του 1990 αποκάλυψαν τον τάφο ενός Ετρούσκου πρίγκιπα του 5ου αιώνα, απέδειξαν ότι ήταν σημαντική ναυτική δύναμη, είχε επαφές με όλους τους πολιτισμούς της Μεσογείου. Οι συγγραφείς στην Αρχαία Ρώμη την καταγράφουν ως πανάρχαια πόλη, ο Βιργίλιος στην Αινειάδα παραπέμπει την ίδρυση της σε αποίκους από την Πίσα της Ήλιδας κοντά στις εκβολές του Αλφειού. O μεταφραστής του Βιργίλιου Μαύρος Σέρβιος Ονοράτος έγραψε ότι την πόλη ίδρυσε ο Τεύθις 13 αιώνες πριν από την εποχή του. Ο ναυτικός ρόλος της αρχαίας Πίζας ήταν σημαντικός, της αποδόθηκε η εύρεση του ναυτικού εμβόλου. Η Πίζα εκμεταλλεύτηκε το γεγονός ότι ήταν το μοναδικό λιμάνι στην Ιταλική ακτή ανάμεσα στην Γένοβα και την Όστια, χρησιμοποιήθηκε σαν βάση για τις ναυτικές αποστολές απέναντι στους Λίγυρες και τους Κέλτες. Οι Ρωμαίοι την ανακήρυξαν επαρχία τους ως *"Πόρτο Πιζάνους"* (180 π.Χ.), κατόπιν έγινε Ισοπολίτιδα πόλη (89 π.Χ.). Η Πίζα ιδρύθηκε αρχικά στην ακτή αλλά κατόπιν λόγω των προσχώσεων του Άρνου η ακτή μετακινήθηκε δυτικότερα. Ο Στράβων αναφέρει ότι στην εποχή του η Πίζα βρισκόταν σε απόσταση 4 χιλιομέτρων από την ακτή και σήμερα βρίσκεται στα 9,7 αλλά εξακολουθεί να είναι ναυτικό κέντρο μέσω του ποταμού Άρνου.

### Πρωτεύουσα της Τοσκάνης

Τα τελευταία χρόνια της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας η Πίζα δεν βρέθηκε σε παρακμή όπως άλλες πόλεις της Ιταλίας χάρη στο αρδευτικό της σύστημα και την σημαντική αμυντική οχύρωση. Τον 7ο αιώνα η Πίζα βοήθησε τον πάπα Γρηγόριο Α και τον εξόπλισε με πλοία στην εκστρατεία του εναντίον της Ραβέννας που ανήκε στην Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Η Πίζα έπεσε ειρηνικά στα χέρια των Λομβαρδών και διατήρησε όλα τα προνόμια της, ήταν το κύριο λιμάνι στην Άνω Τυρρηνική Θάλασσα με το μονοπώλιο ανάμεσα στην Τοσκάνη με την Κορσική, την Σαρδηνία και τις ακτές της Ισπανίας και της Γαλλίας. Την εποχή που ο Καρλομάγνος νίκησε τους Λομβαρδούς υπό την ηγεσία του Δεσιδέριου (774) η Πίζα πέρασε μια μικρή περίοδο κρίσης αλλά σύντομα ανέκαμψε, εισήλθε στο Δουκάτο της Λούκκας. Η Πίζα καταλήφθηκε από τους Βίκινγκ υπό την ηγεσία του Μπγερν του Σιδηρόπλευρου αλλά έγινε κέντρο κομητείας με την άφιξη του αυτοκράτορα Όθων Α. Η Λούκκα ήταν η πρωτεύουσα αλλά η Πίζα ήταν σημαντικότερη πόλη μέχρι τον 10ο αιώνα που ο Λιουτπράνδος της Κρεμόνας την έκανε *"πρωτεύουσα της επαρχίας της Τοσκάνης"*, έναν αιώνα αργότερα ο μαρκήσιος της Τοσκάνης καταγράφεται ως *"Μαρκήσιος της Πίζας"*. Το αποτέλεσμα ήταν να ξεσπάσει τοπικός επαρχιακός εμφύλιος ανάμεσα στην Λούκκα και την Πίζα (1003).

### Η μεγάλη ακμή

Η Πίζα έγινε σημαντικό κέντρο και είχε υπό τον έλεγχο της μεγάλο μέρος του εμπορικού ναυτικού και στόλου στην Μεσόγειο, επεκτάθηκε σημαντικά μετά την κατάκτηση της Ρέτζο Καλάμπρια στην νότια Ιταλία. Η Πίζα δέχτηκε επίθεση και βρέθηκε σε συνεχή πόλεμο με τους Μουσουλμάνους που είχαν την έδρα τους στην Σαρδηνία (1011). Ο Σαρδηνός Δικαιοδότης σε συμμαχία με την Πίζα και την Γένοβα νίκησαν τον Σαρακινό βασιλιά που είχε εγκατασταθεί την προηγούμενη χρονιά στα βόρεια του νησιού (1017). Η νίκη αυτή μετέτρεψε την Πίζα σε κορυφαία δύναμη στην Τυρρηνική Θάλασσα, όταν εκδίωξαν τους Γενοβέζους από την Σαρδηνία ξέσπασε νέα μεγάλη σύγκρουση ανάμεσα στις δύο δυνάμεις. Την περίοδο 1030-1035 νίκησε πολλές πόλεις στην Σικελία και κατέκτησε την Καρχηδόνα στην βόρεια Αφρική. Ο ναύαρχος Γιάκοπο Κιουρίνι κατέκτησε την Σαρδηνία (1051-1052), αυτή η νίκη έφερε την Πίζα σε σημαντικό πλεονέκτημα απέναντι στην Γένοβα. Ο ναύαρχος Τζιοβάνι Ορλάντι βοήθησε τον Νορμανδό βασιλιά Ρογήρο Α΄ της Σικελίας να ανακαταλάβει το Παλέρμο από τους Σαρακινούς. Ο θησαυρός που λαφυραγωγήθηκε από τους Σαρακινούς χρηματοδότησε σημαντικά τους κατοίκους της Πίζας να ξεκινήσουν την οικοδόμηση του Καθεδρικού τους ναού που είναι σήμερα ο διάσημος *"Πιάτσα ντελ Ντουόμο"*. Η Πίζα προχώρησε στην πρώτη της νίκη εναντίον της Γένοβας (1060), η νίκη αυτή τους επέτρεψε να σταθεροποιήσουν την κυριαρχία τους στην Μεσόγειο. Ο Πάπας Γρηγόριος Ζ΄ αναγνώρισε τους νέους *"νόμους και έθιμα της θάλασσας"* που συντάχθηκαν από τους Πιζανούς (1077) και ο Ερρίκος Δ΄ της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας αναγνώρισε την κοινοτική τους κυβέρνηση (1081). Οι αναγνωρίσεις αυτές αποτελούσαν επιβεβαίωση της κατάστασης που υπήρχε αφού ο Μαρκήσιος είχε καθαιρεθεί από τις εξουσίες τους. Ο Πάπας Ουρβανός Β΄ παραχώρησε στην Πίζα την κυριαρχία της Κορσικής και της Σαρδηνίας, ταυτόχρονα την προήγαγε σε έδρα Αρχιεπισκοπής (1002). Ο στόλος της Πίζας κατέκτησε την πόλη Αλ-Μαχντίγια στην Αλγερία από τους Ζιρίδες και εξασφάλισε λύτρα από τον κυβερνήτη της (1087). Σε τέσσερα χρόνια (1091) οι στόλοι της Πίζας και της Γένοβας βοήθησαν τον Αλφόνσο ΣΤ΄ του Λεόν και Καστίλης να εκδιώξει τον Ελ Σιντ από το Βασίλειο της Βαλένθια. Η Πίζα συμμετείχε στην Α΄ Σταυροφορία με 120 πλοία και είχε το μερίδιο της στην Άλωση της Ιερουσαλήμ (1099). Στον δρόμο για τους Αγίους Τόπους τα πλοία της Πίζας βρήκαν την ευκαιρία να λεηλατήσουν μερικά νησιά των Βυζαντινών. Ο αρχηγός τους ήταν ο Δαγοβέρτος της Πίζας μετέπειτα Λατίνος Πατριάρχης της Ιερουσαλήμ, βρήκαν την ευκαιρία να ιδρύσουν πολλούς εμπορικούς σταθμούς και λιμάνια στην ακτή του Λεβάντες. Οι Πιζανοί ίδρυσαν εμπορικές αποικίες στην Αντιόχεια, την Άκρα, την Γιάφα, την Τρίπολη της Λιβύης, την [Τύρο], την [Λαττάκεια, την Παράλιος Καισάρεια, το Κάιρο και την Αλεξάνδρεια. Ο αυτοκράτορας Αλέξιος Α΄ Κομνηνός τους παραχώρησε μεγάλα εμπορικά προνόμια, φοροαπαλλαγές με αντάλλαγμα να τον υπερασπίζονται απέναντι στις βαρβαρικές επιδρομές. Οι Πιζανοί εγκαταστάθηκαν σε μια συνοικία ανατολικά της Κωνσταντινούπολης, αναπτύχθηκαν σημαντικά, τον 12ο αιώνα έφτασαν τους 1000 κατοίκους, έγιναν για μερικά χρόνια οι σημαντικότεροι σύμμαχοι του αυτοκράτορα ξεπερνώντας ακόμα και την Βενετία.

Η Πίζα και ο Πάπας Πασχάλης Β΄ σε συνεργασία με τον κόμη της Βαρκελώνης και άλλους στρατούς από την Προβηγκία εκστράτευσαν στις Βαλεαρίδες εναντίον των Μαυριτανών, ο βασιλιάς και η βασίλισσα της [Μαγιόρκα]ς μεταφέρθηκαν αιχμάλωτοι στην Τοσκάνη. Οι [Αλμοραβίδες ανακατέλαβαν τα νησιά, τα λάφυρα που απέκτησαν ωστόσο από την πρώτη επίθεση τους βοήθησαν στην ολοκλήρωση του Καθεδρικού ναού και άλλων δημοσίων κτιρίων που έκαναν την Πίζα κορυφαία δύναμη στην δυτική Μεσόγειο. Τα επόμενα χρόνια ο πανίσχυρος στόλος της Πίζας συνέτριψε σε πολλές μάχες τους Σαρακινούς, οι επιτυχίες ήταν ωστόσο σύντομες αφού ξέσπασε εμφύλιος με την Γένοβα. Το εμπόριο της Πίζας με την Λανγκντόκ και πόλεις της Προβηγκίας όπως το [Νόλι]], η Σαβόνα, η [Φρεζύς] και το [Μονπελιέ στάθηκαν εμπόδιο για τα ενδιαφέροντα της Γένοβας σε πόλεις όπως το Υέρ, το Φος-συρ-Μερ, η Αντίμπ και η Μασσαλία. Οι δύο πόλεις βρέθηκαν σε σκληρό εμφύλιο σε ξηρά και σε θάλασσα (1119-1135), η εχθρότητα περιορίστηκε κατόπιν σε πειρατικές επιδρομές. Ο Βερνάρδος του Κλαιρβώ συμμετείχε τον Ιούνιο του 1135 στο *"Συμβούλιο της Πίζας"* που υποστήριξε τον νόμιμο πάπα Ιννοκέντιο Β΄ απέναντι στον αντίπαπα Ανάκλητο Β΄ που είχε εκλεγεί από τους Νορμανδούς (1130) αλλά δεν αναγνωρίστηκε από την Ρώμη. Ο Ιννοκέντιος Β΄ έληξε τον εμφύλιο ανάμεσα στην Γένοβα και την Πίζα ορίζοντας τις ζώνες επιρροής ανάμεσα στις δύο μεγάλες δυνάμεις. Η Πίζα μπορούσε από τότε χωρίς κανένα εμπόδιο να συμμετέχει στην σύγκρουση ανάμεσα στον πάπα Ιννοκέντιο Β΄ και τον Νορμανδό βασιλιά Ρογήρο Β΄. Οι Πιζανοί κατέκτησαν το Αμάλφι μια από τις ναυτικές δημοκρατίες που είχε βρεθεί σε παρακμή υπό τους Νορμανδούς (6 Αυγούστου 1136), κατέστρεψαν τα πλοία, λεηλάτησαν τα κάστρα και έδιωξαν τον στρατό που έστειλε ο Ρογήρος Β΄ από την Αβέρσα. Η νίκη αυτή έφερε την Πίζα στο απόγειο της ισχύος της, έγινε ισοδύναμη με την Βενετία, σε 2 χρόνια ο στρατός της λεηλάτησε το Σαλέρνο. 

### Συμμαχία με τον αυτοκράτορα

Τα επόμενα χρόνια η Πίζα υποστήριξε με φανατισμό τους Γιβελλίνους, Ο Φρειδερίκος Α΄ Βαρβαρόσσα το εκτίμησε και εξέδωσε δύο έγγραφα με τα οποία επέτρεψε ελεύθερο εμπόριο στην Πίζα σε ολόκληρη την αυτοκρατορία του (1162, 1165), επικυρώθηκαν και από τους διαδόχους του. Οι παροχές αυτές δυσαρέστησαν έντονα την Λούκκα και την Φλωρεντία,  υπήρχε επιπλέον ο κίνδυνος να ξεσπάσει νέος πόλεμος με την Γένοβα.
Η Γένοβα διεκδικούσε την κυριαρχία των αγορών στην νότια Γαλλία, ο πόλεμος ξεκίνησε όταν μια αποστολή Πιζανών δέχτηκε αποτυχημένη επίθεση στον Ροδανό από τους Γενοβέζους (1165). Η Πίζα συμμάχησε με την Προβηγκία και ξεκίνησε πόλεμο με την Γένοβα που διατηρήθηκε δέκα χρόνια χωρίς ουσιαστικό νικητή (1165 - 1175). Ο πόλεμος επεκτάθηκε στην Σικελία στην οποία είχε δώσει προνόμια ο Ερρίκος ΣΤ΄ της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Η Πίζα κατέκτησε την Μεσσήνη (1192), ακολούθησε νέα σειρά συγκρούσεων στο νησί με αποκορύφωμα την κατάκτηση των Συρακουσών από την Γένοβα (1204). Αργότερα οι εμπορικοί σταθμοί στην Σικελία χάθηκαν για την Πίζα όταν ο νέος 
Πάπας Ιννοκέντιος Γ΄ παρά το γεγονός ότι κατήργησε τον αφορισμό του Κελεστίνου Γ΄ συμμάχησε με τους Γουέλφους της Τοσκάνης και την Φλωρεντία. Ο Ιννοκέντιος Γ΄ συμμάχησε σταδιακά με όλους τους εχθρούς της Πίζας ακόμα και με την Γένοβα με αποτέλεσμα να χαθούν όλες οι κτήσεις της στην Σικελία.  Η Πίζα προσπάθησε να ενισχύσει τις Γαλλικές και τις Ισπανικές βάσεις της όπως η Μασσαλία, η Ναρμπόν, η Βαρκελόνη και να αμφισβητήσει την κυριαρχία της Βενετίας στην Αδριατική Θάλασσα. Οι δύο πόλεις έκλεισαν συνθήκη (1180) αλλά όταν πέθανε ο αυτοκράτορας Μανουήλ Α΄ Κομνηνός ξεκίνησε νέα σύγκρουση ανάμεσα στην Πίζα και την Βενετία. Η Πίζα υπέγραψε εμπορικές συμφωνίες με την Ανκόνα, την Πούλα, το Ζάνταρ, το Σπλιτ και το Μπρίντιζι. Ο στόλος της Πίζας έφτασε στην εξεγερμένη Πόλα για να υπερασπιστεί την ανεξαρτησία της από την Βενετία (1195) αλλά η Βενετία κατέστειλε σύντομα την επανάσταση και ανακατέλαβε την πόλη. Την επόμενη χρονιά (1196) οι δύο πόλεις υπέγραψαν ειρηνική συνθήκη αλλά παραβιάστηκε όταν οι Πιζανοί απέκλεισαν το λιμάνι του Μπρίντιζι στην Απουλία (1199). Στους πολέμους που ακολούθησαν τα τελευταία χρόνια η Πίζα ηττήθηκε, με την λήξη του πολέμου (1206) η Πίζα έχασε κάθε ελπίδα να επεκταθεί στην Αδριατική αν και διατήρησε τους εμπορικούς σταθμούς που κατείχε. Η Βενετία και η Πίζα συμμάχησαν τελικά για να αντιμετωπίσουν την νέα ανερχόμενη ταχύτατα ναυτική δύναμη της Γένοβας που είχε αποκτήσει επιπλέον πολλά προνόμια από την Κωνσταντινούπολη.

Οι διαφορές ανάμεσα στην Γένοβα και την Πίζα λύθηκε με συμβούλιο που συγκροτήθηκε στο Λέριτσι (1209), οι δύο πόλεις έκλεισαν ειρήνη για 20 χρόνια. Η ειρήνη δεν ολοκληρώθηκε επειδή την εποχή που ο Φρειδερίκος Β΄ Χοενστάουφεν απέκτησε την κυριαρχία σε όλη την ακτή ανάμεσα στο Τσιβιταβέκια και το Πόρτο Βένερε η Γένοβα και οι σύμμαχοι της στην Τοσκάνη ανακήρυξαν ξανά τον πόλεμο στην Πίζα (1220). Τα επόμενα χρόνια η Πίζα γνώρισε ήττες από την Λούκκα και την Φλωρεντία, οι Γιβελλίνοι της πόλης που υποστήριζαν την Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία την έφερε σε σύγκρουση με τον πάπα, της στέρησε τις κτήσεις στην βόρεια Σαρδηνία. Ο Πάπας Γρηγόριος Θ΄ δημιούργησε (1328) μια συμμαχία με την Βενετία και την Γένοβα εναντίον της αυτοκρατορίας, ο στόχος ήταν και η ίδια η Πίζα ως σύμμαχος του. Ο πάπας αφόρισε την επόμενη χρονιά τον Φρειδερίκο Β΄ (1239), ένας στόλος πλοίων από την Πίζα και την Σικελία υπό την ηγεσία του γιου του αυτοκράτορα Έντσο της Σαρδηνίας επιτέθηκε σε ένα πλοίο που μετέφερε ιερείς από την βόρεια Ιταλία στο νησί Ίζολα ντελ Τζίλιο. Οι Γενοβέζοι έχασαν 25 πλοία, ταυτόχρονα χιλιάδες ναύτες, δύο καρδινάλιοι και ένας επίσκοπος συνελήφθησαν και μεταφέρθηκαν αιχμάλωτοι. Η Πίζα κατόπιν αφορίστηκε, οι σύμμαχες πόλεις της Τοσκάνης βρήκαν την ευκαιρία να καταλάβουν την Αλεριά στην Κορσική και να πολιορκήσουν την ίδια την Γένοβα (1241). Η Γένοβα ανακατέλαβε σε απάντηση το Λερίτσι που είχε κατακτήσει πριν από μερικά χρόνια (1256) η Πίζα. Η νέα μεγάλη επέκταση της Πίζας άλλαξε και το κυβερνητικό της καθεστώς, το παλιό σύστημα διακυβέρνησης εγκαταλείφτηκε, ορίστηκε ένας νέος θεσμός ο *"οπλαρχηγός του λαού"* ως πολιτικός και στρατιωτικός κυβερνήτης. Οι μεταρρυθμίσεις και η μεγάλη ευημερία διαταράχτηκαν όταν ξέσπασε εμφύλιος πόλεμος ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες οικογένειες της πόλης, τους Γκεραρντέσκα και τους Βισκόντι. Ο αυτοκράτορας και ο αρχιεπίσκοπος έκαναν επέμβαση για να συμφιλιώσουν τους δύο αντιπάλους (1237) αλλά οι εντάσεις συνεχίστηκαν. Ο λαός επαναστάτησε και τοποθέτησε ως εκπρόσωπο του στην κοινότητα τον *"επίσκοπο του λαού"*, συμπληρώθηκε με λαϊκά συμβούλια που επικύρωναν τις αποφάσεις του Συμβουλίου των Υποστράτηγων και της Γερουσίας.

### Παρακμή

Η παρακμή ξεκίνησε όταν ο υπεράριθμος στόλος της Πίζας υπό την ηγεσία του Αλμπερτίνο Μοροζίνι ηττήθηκε από τον στόλο της Γένοβας χάρη στις έξυπνες τακτικές του Βενέδικτου Ζαχαρία και του Ομπέρτο Ντόρια στην Ναυμαχία της Μελόρια (1284). Η ήττα αυτή έβαλε τέλος στην ναυτική κυριαρχία της Πίζας και δεν ανέκαμψε ποτέ, οι Γενοβέζοι κατέστρεψαν το λιμάνι *"Πόρτο Πιζάνο"* και κάλυψαν την γη με αλάτι. Τα εμπορεύματα ωστόσο συνέχισαν να διακινούνται έστω και ελαττωμένα, η παρακμή αυξήθηκε σημαντικά όταν άλλαξε πορεία ο Άρνος εμποδίζοντας τα εμπορεύματα να φτάσουν στο λιμάνι. Η κατάσταση επιδεινώθηκε περισσότερο μετά την επιδημία Ελονοσίας, το οριστικό τέλος ήρθε όταν η Αραγωνία κατέκτησε την Σαρδηνία (1324). Με την μόνιμη στήριξη των Γιβελλίνων προσπάθησε να ανακάμψει, νίκησε προσωρινά την Φλωρεντία στην *"μάχη του Μοντεκατίνι"* (1315). Η Φλωρεντία νίκησε ωστόσο την Πίζα ύστερα από μακρόχρονη πολιορκία (1405) αφού δωροδόκησαν τον *"οπλαρχηγό του λαού"* Τζιοβάνι Γκαμπακόρτα, άνοιξε την νύχτα τις πύλες του Αγίου Μάρκου. Η Πίζα σε κάθε περίπτωση δεν κατακτήθηκε ποτέ από στρατό, ήταν η έδρα του συμβουλίου που έθεσε το ζήτημα του Δυτικού Σχίσματος (1409). Τον 15ο αιώνα η πρόσβαση στην θάλασσα έγινε πολύ δύσκολη καθώς η λάσπη του ποταμού είχε κατακλύσει το λιμάνι. Την εποχή που ο Κάρολος Η΄ της Γαλλίας επιτέθηκε στο Βασίλειο της Νεαπόλεως (1494) η Πίζα ανέκτησε ξανά την ανεξαρτησία της ως *"Δεύτερη Δημοκρατία της Πίζας"*. Η ανεξαρτησία δεν κράτησε πολύ, τα στρατεύματα της Φλωρεντίας την πολιόρκησαν αλλά δεν μπόρεσαν να την κατακτήσουν. Ο Βιτελότσο Βιτέλι και ο αδελφός του Πάολο έσπασαν την άμυνα αλλά δεν άλωσαν την πόλη, για αυτόν τον λόγο κατηγορήθηκαν για προδοσία και εκτελέστηκαν. Τα εφόδια των κατοίκων ωστόσο εξαντλήθηκαν σύντομα, η πόλη πουλήθηκε στην Οικογένεια Βισκόντι από το Μιλάνο και κατόπιν επέστρεψε ξανά στην Φλωρεντία, το κύριο λιμάνι της Τοσκάνης μετακινήθηκε στο Λιβόρνο. Η Πίζα απέκτησε από τότε μόνο πολιτιστικό ρόλο, ιδρύθηκε το Πανεπιστήμιο της Πίζας (1343), αργότερα ανακαινίστηκε στην *"Ανώτερη Κανονική Σχολή της Πίζας"* που ίδρυσε ο Ναπολέων Βοναπάρτης (1810). Στις αρχές του 19ου αιώνα (1801-1815) η Πίζα εισήλθε υπό Γαλλική και Ισπανική κυριαρχία. Με την *"Συνθήκη του [[Αρανχουέθ]]"* ιδρύθηκε το Βασίλειο της Ετρουρίας υπό το Μεγάλο Δουκάτο της Τοσκάνης, μοναδικός βασιλεύς ήταν ο Λουδοβίκος Α΄ της Ετρουρίας, ξάδελφος των βασιλέων της Ισπανίας. Σε 6 χρόνια (1807) ο Ναπολέων Βοναπάρτης διέλυσε το βασίλειο και το ενσωμάτωσε στο νέο Γαλλικό Διαμέρισμα της Μεσογείου. Με την τελική ήττα του Ναπολέοντα (1814) ακολούθησε το Συνέδριο της Βιέννης (1815) με το οποίο νέος Μέγας Δούκας της Τοσκάνης ορίστηκε ο Αψβούργος πρίγκιπας Φερδινάνδος Γ΄ της Τοσκάνης.

## Κάμπο Σάντο

Το Kάμπο Σάντο, γνωστό επίσης ως Καμποσάντο Μονουμεντάλε («μνημειακό κοιμητήριο») ή Καμποσάντο Βέκιο («παλιό κοιμητήριο») είναι ιστορικό οικοδόμημα στη βόρεια άκρη της Πλατείας του Καθεδρικού. Το «Κάμπο Σάντο» μπορεί ελεύθερα να μεταφραστεί ως «άγιο πεδίο», επειδή λέγεται ότι χτίστηκε γύρω από έναν όγκο ιερού χώματος από τον Γολγοθά, που έφτασε στην Πίζα κατά την Τέταρτη Σταυροφορία από τον Ουμπάλντο ντε Λανφράνκι, αρχιεπίσκοπο της Πίζας τον 12ο αιώνα. Ένας θρύλος λέει ότι τα σώματα που θάβονταν στον χώρο αυτό θα αποσυντίθονταν μέσα σε 24 ώρες. Ο χώρος ταφής βρίσκεται πάνω στα ερείπια του παλιού βαπτιστηρίου της εκκλησίας της Σάντα Ρεπαράτα, της εκκλησίας που κάποτε υπήρχε στη θέση που βρίσκεται σήμερα ο Καθεδρικός. Ο όρος «μνημειακό» το διαφοροποιεί από το μεταγενέστερο αστικό κοιμητήριο της Πίζας. Το κτίριο ήταν το τέταρτο και τελευταίο της Πλατείας του Καθεδρικού. Χρονολογείται ένα αιώνα μετά τη μεταφορά του χώματος από τον Γολγοθά και ανεγέρθηκε πάνω στον προηγούμενο χώρο ταφής.
200px|right|thumb|Ο κεκλιμένος πύργος της Πίζας
Η κατασκευή αυτού του τεράστιου, μακρόστενου Γοτθικού περιστυλίου άρχισε το 1278 και αποπερατώθηκε το 1464. Φαίνεται ότι το κτίριο δεν προοριζόταν για κοιμητήριο, αλλά για μια εκκλησία ονόματι Αγία Τριάδα, αλλά τα σχέδια άλλαξαν κατά τη διάρκεια της κατασκευής. Οι τοίχοι ήταν κάποτε καλυμμένοι με τοιχογραφίες, οι πρώτες το 1360, οι τελευταίες περίπου τρεις αιώνες αργότερα. Η πρώτη ήταν η «Σταύρωση» του Φραντσέσκο Τραίνι, στη νοτιοδυτική πλευρά και στη συνέχεια προς τα δεξιά στη νότια πλευρά, η «Τελευταία Κρίση», η «Κόλαση», ο «Θρίαμβος του Θανάτου» και η «Θηβαίς», που συνήθως αποδίδονται στο Μπουιναμίκο Μπουφαλμάτσε. Στις 27 Ιουλίου 1944 θραύσμα βόμβας Συμμαχικής επίθεσης προκάλεσε φωτιά που έκαψε τα ξύλινα καδρόνια και έλιωσε το μολύβι της οροφής. Η καταστροφή της οροφής προκάλεσε σοβαρές ζημιές παντού στο εσωτερικό του κοιμητηρίου, καταστρέφοντας τα περισσότερα αγάλματα και σαρκοφάγους και όλες τις τοιχογραφίες. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο άρχισαν εργασίες αποκατάστασης. Η στέγη αποκαταστάθηκε όσο το δυνατό πιστότερα στην αρχική της εμφάνιση και οι τοιχογραφίες αποχωρίστηκαν από τους τοίχους για να αποκατασταθούν και να εκτεθούν αλλού. Οι αποκαταστημένες τοιχογραφίες μεταφέρονται βαθμιαία στις αρχικές τους θέσεις στο κοιμητήριο, στο εσωτερικό του, για να αποκατασταθεί η προπολεμική εμφάνιση του Κάμπο Σάντο.

thumb|center|700px|Πανοραμική άποψη της Πίζας

## Παραπομπές


Κατηγορία:Πόλεις της Τοσκάνης