Τζέιμς Ερλ Τζόουνς

Ο **Τζέιμς Ερλ Τζόουνς** (αγγλικά: *James Earl Jones*, 17 Ιανουαρίου 1931 - 9 Σεπτεμβρίου 2024) ήταν Αμερικανός ηθοποιός του θεάτρου και του κινηματογράφου.

## Τα πρώτα χρόνια
μικρογραφία|Ο Robert Earl Jones στο έργο του Langston Hughes Don't You Want to be Free? (1938).
Γιος του Ρόμπερτ Ερλ Τζόουνς και μεγαλωμένος στο Δουβλίνο του Μίσιγκαν από τους γονείς της μητέρας του, ο Τζόουνς είναι αφρικανικής καταγωγής, αναφέρεται ότι έχει και ιρλανδικές και τσερόκι ρίζες. Μετακόμισε στο Μίσιγκαν στην ηλικία των 5, όπου εκδήλωσε ένα τραύλισμα τόσο σοβαρό, που έφτασε στο σημείο να αρνείται να μιλήσει. Παρέμεινε λειτουργικά αμίλητος για 8 χρόνια ώσπου έφτασε στο γυμνάσιο. Ο Τζόουνς επαινεί ένα καθηγητή του γυμνασίου, ο οποίος ανακάλυψε ότι είχε ένα χάρισμα να γράφει ποιήματα βοηθώντας τον να σταματήσει την σιωπή του. Ο καθηγητής πίστεψε ότι αναγκαστική ομιλία δημόσια θα τον βοηθούσε να κερδίσει την αυτοπεποίθηση του και επέμεινε να απαγγέλλει ένα ποίημα στην τάξη κάθε μέρα. Ο Τζόουνς αναφέρει: «Ήμουν μουγκός. Δεν μπορούσα να μιλήσω. Έτσι η πρώτη χρονιά στο σχολείο ήταν η πρώτη βουβή χρόνια, και τα άφωνα χρόνια συνεχίστηκαν ώσπου έφτασα στο Γυμνάσιο». Ειρωνικά, είναι πολύ γνωστός για την βαθιά, επιβλητική φωνή του (ιδιαίτερα γνωστή ως η φωνή του Νταρθ Βέιντερ στον *Πόλεμο των Άστρων* και ως η φωνή στο χαρακτηριστικό τηλεοπτικό σήμα του CNN: *This... is CNN*).

Ο Τζόουνς αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν. Επίσης γράφτηκε μέλος στην οργάνωση ROTC στο Μίσιγκαν και ήταν αξιωματικός στην Αλάσκα στα τέλη του 1950.

## Κινηματογραφικές ταινίες και θεατρική καριέρα
Ο πρώτος κινηματογραφικός ρόλος του ήταν στο *[[S.O.S Πεντάγωνο Καλεί Μόσχα|S.O.S. Πεντάγωνο καλεί Μόσχα]]* το 1964. Η πρώτη επαφή του με την διασημότητα ήταν το υποκριτικό πορτρέτο του πυγμάχου Τζακ Τζέφερσον (βασισμένο στον πραγματικό μποξέρ Τζακ Τζόνσον, έναν ρόλο που είχε παίξει και στο Μπρόντγουεϊ) στην ταινία *[[The Great White Hope]]*. Για τον ρόλο του, ο Τζόουνς προτάθηκε για το βραβείο όσκαρ καλύτερου ηθοποιού, χάνοντας όμως από τον George C. Scott.μικρογραφία|284x284εσ|Ο Τζέιμς Ερλ Τζόουνς  το 2010Υποδύθηκε πολλούς ρόλους, αλλά είναι ευρύτερα γνωστός σαν την καταχθόνια φωνή του Νταρθ Βέιντερ στις ταινίες *[[Star Wars]]*. Ο Νταρθ Βέιντερ σωματικά παίχτηκε από τον Ντέιβιντ Πράουζ στην αρχική τριλογία και από τον Hayden Christensen στο *[[Ο Πόλεμος των Άστρων: Επεισόδιο 3 - Η Εκδίκηση των Σιθ|Star Wars: Επεισόδιο III – Η εκδίκηση των Σιθ]]*. Κατά την επεξεργασία του φιλμ ο Τζόουνς επαναηχογράφησε την φωνή του Βέιντερ πάνω από τις ατάκες του David Prowse του οποίου η «παχιά» δυτική προφορά δεν ικανοποιούσε τις απαιτήσεις του Τζορτζ Λούκας. Άλλοι ηχητικοί ρόλοι του Τζόουνς περιλαμβάνουν τον Μουφάσα στην ταινία κινουμένων σχεδίων της Disney *[[Ο Βασιλιάς των Λιονταριών|Ο βασιλιάς των λιονταριών]]*, το σύνθημα του CNN "This Is CNN", η φράση που ανοίγει τη ειδησεογραφία του NBC για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2000 και του 2004, την φωνή του Θεού στο βιντεοπαιχνίδι *Under a Killing Moon* και αρκετές ειδικές εμφανίσεις στο *[[The Simpsons]]*.

Έπαιξε τον ρόλο του Τέρενς Μαν στο διάσημο έργο σχετικά με το μπέιζμπολ *[[Ο ξυπόλητος Τζο]]*, τον αιδεσιμότατο Στίβεν Κουμάλο στο *[[Cry, The Beloved Country|Δάκρυα για μια χαμένη πατρίδα]]*, τον στρατηγό Τζέιμς Γκριρ στο *[[Το Κυνήγι του Κόκκινου Οκτώβρη|Κυνήγι του Κόκκινου Οκτώβρη]]*, στο *[[Παιχνίδια ολέθρου]]* και στο *[[Άμεσος κίνδυνος]]*, ενώ ήταν και ο σεναριογράφος της τηλεοπτικής μίνι-σειράς *[[Ρίζες]]*.
Ο Τζόουνς είναι ένας επιτυχημένος θεατρικός ηθοποιός. Έχει κερδίσει δύο βραβεία Τόνι: Το 1969 για το *[[Η μεγάλη λευκή ελπίδα]]* και το 1987 για το *[[Fences]]*. Έλαβε το Kennedy Center Honors το 2002. Επίσης έπαιξε τον κακό Thulsa Doom στο *[[Κόναν ο Βάρβαρος (ταινία, 1982)|Κόναν ο βάρβαρος]]*.μικρογραφία|Ο Τζέιμς Ερλ Τζόουνς  το 2013|281x281εσΆλλοι του ρόλοι περιλαμβάνουν τον ρόλο του στρατηγού Σόλομον στο *[[Command & Conquer: Tiberian Sun]]*, έναν πρωταγωνιστικό ρόλο στο τηλεοπτικό *[[Under One Roof|Under one roof]]* υποδυόμενος έναν χήρο αστυνομικό (ερμηνεία για την οποία έχει προταθεί για βραβείο Έμμυ) και ραδιοτηλεοπτικές διαφημίσεις για την Verizon (πακέτο DSL). Είχε ειδικούς ρόλους σε σειρές όπως *[[Will & Grace]]* και *[[Everwood]]*.

## Προσωπική ζωή και θάνατος
Η πρώτη του γυναίκα ήταν η ηθοποιός και τραγουδίστρια Τζουλιέν Μαρί, που έχει γεννηθεί στο Τολέντο του Οχάιο το 1937. Ήταν παντρεμένος με την Σεσίλια Χαρτ από το 1982 έως τον θάνατό της το 2016 και είχαν ένα γιο.

Απεβίωσε στο σπίτι του σε προάστιο της Νέας Υόρκης, στις 9 Σεπτεμβρίου 2024, σε ηλικία 93 ετών.

## Φιλμογραφία

## Βραβεία
Ο Τζέιμς Ερλ Τζόουνς κέρδισε το βραβείo Έμμυ στην κατηγορία Α' Αντρικού Ρόλου για τη δραματική σειρά *[[Gabriel's Fire]]* το 1991, για τον ρόλο του Γκέιμπριελ Μπερντ.

## Διάφορα
* Ο θάνατος του Τζόουνς ανακοινώθηκε λανθασμένα το 1998 από το σχολιαστή μπέιζμπολ του ραδιοφωνικού σταθμού Pittsburgh Pirates Lanny Frattare, όταν πέθανε ο Τζέιμς Ερλ Ρέι.
* Σε ένα επεισόδιο του *The Simpsons* όπου πεθαίνει ο Bleeding Gums Murphy (το επεισόδιο *[[Round Springfield]]* όπου έχει ένα αφιέρωμα-φόρο τιμής στον Τζόουνς, όπου ο Χάρι Σίρερ – ένας ηθοποιός της σειράς – λέει τις τρεις πιο γνωστές ατάκες , από τους αντίστοιχους ρόλους του Τζόουνς: του Mufasa ("You must avenge my death, Simba"), Νταρθ Βέιντερ ("Luke, I am your father") και του εκφωνητή του CNN ("This is CNN").
* Σαν ηθοποιός θεάτρου υποδυόμενος τον πομπώδη Τζάφι Τζόφερ στο έργο του 1988 *[[Coming to America]]*, μαζί με την πρόσφατη Ματζ Σίνκλερ, πιστεύεται ότι αργότερα αποτέλεσε έμπνευση για το «ζευγάρωμά» τους στον *[[Ο Βασιλιάς των Λιονταριών|Βασιλιά των λιονταριών]]*. Επίσης ήταν συμπρωταγωνιστές και στο *[[Gabriel's Fire]]*.
* To όνομα του αρχικά δεν εμφανιζόταν στους τίτλους του *[[Star Wars]]* το 1977, ωστόσο το όνομα του υπάρχει στο *[[The Star Wars Holiday Special]]* του 1978. Κατά τη στιγμή της κυκλοφορίας της ταινίας, δεν αισθάνθηκε ότι είχε προσφέρει τόσα πολλά ώστε να αξίζει το όνομα του να συμπεριληφθεί στους τίτλους. Το όνομα του προστέθηκε στην ειδική έκδοση της ταινίας το 1997. Του Λούκας του άρεσε πάρα πολύ η «επιβλητική» του φωνή και δεν είχε καμία πρόθεση να χρησιμοποιήσει τη φωνή του Ντέιβιντ Πράουζ, που εκφωνούσε τις ατάκες του Νταρθ Βέιντερ κατά τα γυρίσματα.
* Ο Τζορτζ Λούκας αρχικά σχεδίαζε να χρησιμοποιήσει τη φωνή του Όρσον Ουέλς για να ξαναηχογραφήσει τις ατάκες του Βέιντερ αλλά μετά άλλαξε γνώμη θεωρώντας ότι η φωνή του Ουέλς ήταν πολύ γνωστή. Αντ' αυτής επέλεξε να χρησιμοποιήσει τη σχετικά άγνωστη φωνή του Τζόουνς. Ωστόσο, ο Ουέλς πραγματοποίησε την αφήγηση του πρώτου τρέιλερ το 1976.
* Ο Τζόουνς πιστεύεται ότι είναι πολιτικά συντηρητικός, από τότε που εξέφρασε δημοσίως την υποστήριξη του στον Πόλεμο του Ιράκ τον Οκτώβριο του 2002, και επίσης είπε ότι είχε υποστηρίξει τον πρώτο Πόλεμο του Κόλπου και τον Πόλεμο του Κοσόβου. Πάντως, σε μία άλλη συνέντευξη δήλωσε ότι η υποστήριξη δεν ήταν για αμοιβή και περιέγραψε ότι τα πολιτικά του πιστεύω είναι προσωπικό θέμα.
* Νοσηλεύτηκε με πνευμονία, ενώ έπαιζε στο Μπρόντγουεϊ τον Ιούνιο του 2005.

## Αποφθέγματα
* «Ήμουν μουγκός. Δεν μπορούσα να μιλήσω. Έτσι το πρώτο έτος φοίτησης στο σχολείο ήταν το πρώτο βουβό έτος, και αυτά τα βουβά έτη συνεχίστηκαν έως το Γυμνάσιο».
* «Οι τέχνες πάντα ήταν ένα σημαντικό συστατικό της υγείας ενός κράτους, αλλά δεν έχουμε φτάσει σε αυτό το σημείο, ακόμα».

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Κατηγορία:Νικητές βραβείου Tony
Κατηγορία:Τιμητικό Όσκαρ (παραλήπτες)
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί θεάτρου
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί κινηματογράφου
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί τηλεόρασης
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί φωνής
Κατηγορία:Βραβεία Έμμυ Ζώνης Υψηλής Τηλεθέασης (νικητές-Α' Αντρικός Ρόλος)