Βεράντα

thumb|right|325px|Οικία στο Τέξας με εκτεταμένες βεράντες
Η **βεράντα**, κοινώς **ξώστεγο**, είναι τύπος στεγασμένου εξώστη που αποτελεί πρόσθετο στοιχείο μιας οικοδομής. Η βεράντα είναι ανοικτή προς τον υπαίθριο χώρο από τη μία ή τις τρεις πλευρές και σπανιότερα από τις δύο. Συχνά συγχέεται με το μπαλκόνι, το οποίο όμως στην αρχική έννοιά του δεν είναι στεγασμένο. Σε μεγάλα κοινόχρηστα κτήρια η βεράντα μπορεί να έχει τη μορφή διαδρόμου, ενώ σε εξοχικές κατοικίες βρίσκεται συχνά μπροστά από την κύρια είσοδο, την οποία και συμπεριλαμβάνει. Η προς τα έξω πλευρά (ή πλευρές) φέρει προστατευτικό τοιχίο ή κιγκλίδωμα μέχρι ένα ύψος, ενώ μπορεί η πλευρά να έχει κλεισθεί τελείως με διαφανές τοίχωμα (γυαλί, πλεξιγκλάς) μέχρι επάνω, πρακτική που συνδέεται σήμερα με την έννοια του ημιυπαίθριου. 

## Ετυμολογία
Η λέξη «βεράντα» μεταφέρθηκε και διαδόθηκε σε ευρωπαϊκές γλώσσες (π.χ. στην ιταλική και από εκεί στην ελληνική) από τους Βρετανούς αποικιοκράτες, οι οποίοι την προσέλαβαν με τη σειρά τους από τις ινδικές γλώσσες (χίντι बरामदा = *barāmdā*, ). Πιθανώς οι Ινδοί να την πήραν από τον περσικό όρο برآمد , που μεταφράζεται κατά κυριολεξία ως «προς τα έξω» και σημαίνει μια επιφάνεια που αποτελεί προς τα έξω προέκταση του σαλονιού μιας κατοικίας. Μια άλλη άποψη είναι ότι προήλθε από τις πορτογαλικές αποικίες στην Ινδία και εξαπλώθηκε στους Βρετανούς και τους Γάλλους αποικιοκράτες. Αρχαία και μεσαιωνικά ινδικά κείμενα οικιακής αρχιτεκτονικής, όπως η *[[Βάστου Σάστρα]]*, έχουν τη λέξη *alinda* για το συγκεκριμένο αρχιτεκτονικό στοιχείο.

## Αρχιτεκτονικές με βεράντες
### Αυστραλία
[thumb|Συχνά οι βεράντες μεγάλου μήκους κτηρίων στην αγγλοσαξονική αρχιτεκτονική έχουν τη μορφή διαδρόμων, όπως στην Οικία Harlaxton, στην Toowoomba του [Κουίνσλαντ.]]
Η βεράντα έχει μεγάλο ρόλο στην κοινή αυστραλιανή αρχιτεκτονική, από την εποχή των αποικιακών κτηρίων της δεκαετίας του 1850. Ο βικτωριανός ρυθμός «φιλιγκρή» ανιχνεύεται τόσο σε κτήρια κατοικίας σε Αυστραλία και Νέα Ζηλανδία, όσο και σε εμπορικά κτήρια (ιδίως ξενοδοχεία), με σιδερένια η ξύλινα διακοσμητικά. Το αρχιτεκτονικό ιδίωμα κουίνσλαντερ, που αφορά κτήρια κατοικίας στην Κουίνσλαντ και είναι προσαρμοσμένο στο υποτροπικό κλίμα, χαρακτηρίζεται εν μέρει από τις μεγάλες βεράντες, που σε κάποιες περιπτώσεις περικυκλώνουν ολόκληρη την οικία.

### Βραζιλία
Ο τύπος κατοικίας μπαντεϊρίστα στη Βραζιλία έχει συνήθως μια βεράντα με πρόσοψη προς την ανατολή.

### Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής
Τα σπίτια των Κρεολών στη Νέα Ορλεάνη είναι αξιοσημείωτα για την εξέχουσα χρήση της βεράντας. Αλλά και γενικότερα τα περισσότερα σπίτια που κτίσθηκαν στις Νότιες Ηνωμένες Πολιτείες πριν τη διάδοση του κλιματισμού διαθέτουν στεγασμένη βεράντα, ιδίως μπροστά από την κύρια είσοδο, την περίφημη *porch*.

Επίσης η ισπανική αποικιακή αρχιτεκτονική (όπως και η αναβίωσή της ως «στιλ ιεραποστολής» που έγινε δημοφιλές στις δυτικές ΗΠΑ στις αρχές του 20ού αιώνα) ενσωματώνει συχνά βεράντες, τόσο στην εξωτερική πλευρά των κτηρίων όσο και στην εσωτερική, σε περίπτωση κτηρίων με εσωτερικούς αυλόγυρους (αίθρια). Υπάρχουν σπίτια στα οποία το κάθε δωμάτιο να ανοίγει σε βεράντα.

### Ινδία
[thumb|Το μνημείο [Μπίμα Ράθα είναι κατασκευασμένο με τη μορφή μιας λαϊκής οικίας με βεράντα (6ος αι. μ.Χ.).]]
Πρώιμα γνωστά παραδείγματα βεράντας σε κατοικίες βρίσκουμε στη *[[Βάστου Σάστρα]]*, σε ενότητες που παρέχουν σχέδια και μεθόδους για την ανέγερση σπιτιών, όπου η *alinda* (δηλαδή η βεράντα) αποτελεί συνηθισμένο στοιχείο. 

Οι βεράντες της κύριας εισόδου υπήρξαν επίσης μια φυσιολογική ιδέα στην Ινδία, μια θερμή και στο μεγαλύτερο μέρος της τροπική χώρα. Στο Γκουτζαράτ αυτές οι βεράντες ονομάζονται *otala*, ενώ στα χίντι *alinda*. Εκεί δροσίζονταν οι ένοικοι του σπιτιού, πριν τη διάδοση των κλιματιστικών, αλλά αποτελούσαν και κέντρο κοινωνικής ζωής, όπου συνομιλούσαν με τους περαστικούς γείτονες και τα παιδιά έπαιζαν, καθώς και θρησκευτικό χώρο, όπου γίνονταν τελετές και λατρεία ορισμένων θεοτήτων.

Στη νότια Ινδία οι βεράντες κύριας εισόδου είναι πολύ συνηθισμένες και ονομάζονται *thinnai*. Και εκεί συνδυάζουν την κοινωνική και τη θρησκευτική χρήση, ενώ αποτελούν για πολλούς ανθρώπους το κέντρο της καθημερινής ζωής στο σπίτι. Η παραδοσιακή αρχιτεκτονική της παραλιακής ζώνης Κόνκαν είναι επηρεασμένη από τη φύση, με αειφόρο χαρακτήρα. Η βεράντα (*otti*) είναι ημιυπαίθριος χώρος με χαμηλά καθίσματα, που καλύπτεται από μόνιμη στέγη. Αποτελεί μεταβατικό χώρο, που οδηγεί στο κλειστό περιβάλλον της οικίας. Κάποιες φορές οι πλευρές της καλύπτονται από ξύλινα διάτρητα τοιχώματα σαν δικτυωτό (*jali*). Προσφέρει έναν χώρο προσωρινής αναπαύσεως στους ενοίκους κατά τις απογευματινές και εσπερινές ώρες.

### Ιαπωνία
[thumb|Γκάντζι-Ζουκούρι στην παλαιά πόλη (Τακάντα) της [Τζιέτσου]]
Σε περιοχές της Ιαπωνίας όπου πέφτει πολύ χιόνι, ιδίως στους Νομούς Αομόρι και Νιιγκάτα, αναπτύχθηκαν από την Περίοδο Έντο δομές μακρών ισόγειων βεραντών-υπόστεγων, που ονομάζονται Γκάντζι-Ζουκούρι (:ja:雁木造). Το συνολικό μήκος τους στην παλιά πόλη της Τακάντα υπερβαίνει τα 16 χιλιόμετρα.

### Σρι Λάνκα
Στη Σρι Λάνκα οι βεράντες αναπτύχθηκαν από την παραδοσιακή οικιακή αρχιτεκτονική και ονομάζονται *Pila* στα σιναλέζικα. Υπάρχουν τόσο εμπρόσθιες όσο και οπίσθιες βεράντες, εξίσου συνηθισμένες. Τα αρχιτεκτονικά σχέδια αυτής της παραδοσιακής λαϊκής αρχιτεκτονικής επηρεάσθηκαν μεταξύ άλλων από το βουδιστικό κείμενο *Manjusri Vasthu Vidya Sastra*, που με τη σειρά του επηρεάσθηκε από την ινδική *[[Βάστου Σάστρα]]*.

### Χονγκ Κονγκ
Στο Χονγκ Κονγκ βεράντες εμφανίζονται συχνά στον επάνω όροφο των πρώτων γενεών των Τονγκ Λάου (μαγαζιών στο ισόγειο με την κατοικία του καταστηματάρχη στον πρώτο όροφο).

## Ειδική χρήση
Μεγάλες και κυρίως πλατιές βεράντες διέθεταν εκ κατασκευής τα πρεβαντόρια και τα σανατόρια (τα δεύτερα και ασκεπή μπαλκόνια). Ο λόγος ήταν ότι το νοσηλευτικό προσωπικό έβγαζε έξω τους φυματικούς (ασυμπτωματικούς και συμπτωματικούς αντιστοίχως) ώστε να αναπνέουν καθαρό αέρα ως μέρος του προγράμματος αποθεραπείας τους. Μάλιστα στα σανατόρια τούς έβγαζαν σε πολλές περιπτώσεις επάνω στα κρεβάτια τους, για τούτο και οι βεράντες ή τα μπαλκόνια είχαν πολύ μεγάλο εύρος.

## Δείτε επίσης
* Λότζια
* Μπαλκόνι
* Πάτιο
* Προστώο

## Παραπομπές


## Πηγές
* Το ομώνυμο λήμμα στη *Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια* «Χάρη Πάτση», τόμος 8, σελ. 304

Βεραντα