Σιδηρόδρομοι Ελληνικού Κράτους

Οι **Σιδηρόδρομοι Ελληνικού Κράτους** (Σ.Ε.Κ.) ήταν ένα νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου στην Ελλάδα, το οποίο ιδρύθηκε το 1920 και εκμεταλλευόταν τους ελληνικούς σιδηροδρόμους, έως το 1970.

## Ιστορικό
Οι Σιδηρόδρομοι Ελληνικού Κράτους, ανέλαβαν την εκμετάλλευση της κανονικού εύρους σιδηροδρομικής γραμμής από τον Πειραιά στο Παπαπούλι στα σύνορα με την Οθωμανική Αυτοκρατορία, έως το 1912, και την επέκταση από το Παπαπούλι ως το Πλατύ και τις περισσότερες πρώην Οθωμανικές σιδηροδρομικές γραμμές που βρισκόταν εντός ελληνικής επικράτειας μετά το 1919. Αυτές οι γραμμές ήταν οι εξής:

* *Σιδηρόδρομος Πειραιώς - Δεμερλή - Συνόρων*, επίσης γνωστός ως *Λαρισαϊκός*.
* Τμήμα του πρώην *σιδηροδρόμου Θεσσαλονίκης και Μοναστηρίου* (**') 
* Τμήμα του ''[[Σιδηρόδρομος της Ανατολής|Σιδηροδρόμου της Ανατολής]] ([[Γαλλική γλώσσα|Γαλλικά]]: Chemins de fer Orientaux)'', μεταξύ [[Θεσσαλονίκη]]ς και [[Ειδομένη Κιλκίς|Ειδομένης]]. Η γραμμή από την [[Αλεξανδρούπολη]] στο [[Ορμένιο Έβρου|Ορμένιο]] μεταβιβάστηκε στην ''[[Γαλλοελληνική Εταιρεία Σιδηροδρόμων]]'' (Γ.Ε.Σ.) του [[Νομός Έβρου|Έβρου]], η οποία απορροφήθηκε από τους Σ.Ε.Κ. πολύ αργότερα, το [[1954]].
* Το τμήμα του ''Σιδηροδρόμου Θεσσαλονίκης - Κωνσταντινούπολης'' (**') μεταξύ Θεσσαλονίκης και Αλεξανδρούπολης.
* Τη *γραμμή Σαρακλή - Σταυρός*, μήκους 66 χιλιομέτρων, μια πρώην στρατιωτική γραμμή εύρους 600 χιλιοστών, που κατασκευάστηκε κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου.
* Τον *τοπικό σιδηρόδρομο [[Σκύδρα]]ς*, μήκους 50 χιλιομέτρων, μια πρώην στρατιωτική γραμμή, εύρους 600 χιλιοστών, που κατασκευάστηκε κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και λειτουργούσε αρχικά έως το 1936 από την εταιρεία *Τοπικοί Σιδηρόδρομοι Μακεδονίας*.

Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Σιδηρόδρομοι Ελληνικού Κράτους απορρόφησαν τους περισσότερους υπόλοιπους Ελληνικούς σιδηροδρόμους, συμπεριλαμβανομένων των εξής:

* *[[Σιδηρόδρομοι Πειραιώς - Αθηνών - Πελοποννήσου]]* το 1962, ο οποίος είχε απορροφήσει και άλλες μικρού εύρους σιδηροδρομικές γραμμές.
* *[[Σιδηρόδρομοι Θεσσαλίας]]*, το 1955, συμπεριλαμβανομένου του Σιδηροδρόμου του Πηλίου. 
* Τη *[[Γαλλοελληνική Εταιρεία Σιδηροδρόμων]]* του Έβρου το 1954.

Μόνο οι *Ελληνικοί Ηλεκτρικοί Σιδηρόδρομοι* (Ε.Η.Σ., αργότερα Ηλεκτρικοί Σιδηρόδρομοι Αθηνών - Πειραιώς), που εκμεταλλευόταν τη σιδηροδρομική γραμμή Πειραιά - Κηφισιάς και Πειραιά - Περάματος, καθώς και οι ιδιωτικές γραμμές ορυχείων και εργοστασίων, παρέμειναν ανεξάρτητες.

Οι Σιδηρόδρομοι Ελληνικού Κράτους παρέμειναν έως τη 31 Δεκεμβρίου 1970. Την επόμενη μέρα όλοι οι σιδηρόδρομοι, με εξαίρεση τις ιδιωτικές βιομηχανικές γραμμές και τους Ε.Η.Σ. μεταβιβάστηκαν στον Οργανισμό Σιδηροδρόμων Ελλάδας, μια κρατική εταιρεία.

## Προϋπάρχοντα δίκτυα
* **[[Σιδηροδρομική γραμμή Κατάκολου - Ολυμπίας|Σιδηρόδρομος Πύργου - Κατακόλου]]**
:***Έναρξη Λειτουργίας***: 1882
:***Πλάτος γραμμής***: 1,00 μέτρο
:***Μήκος γραμμής***: 12 χιλιόμετρα
:***Ημερομηνία ένωσης με τους Σ.Π.Α.Π***: 1951

* **Θεσσαλικοί Σιδηρόδρομοι***
:***Έναρξη Λειτουργίας***: 03/10/1892
:***Πλάτος γραμμής***: 1,00 μέτρο
:***Μήκος γραμμής***: 202 χιλιόμετρα
:***Γραμμές***:
: [[Σιδηροδρομική γραμμή Λαρίσης - Βόλου|Γραμμή 1: Βόλος - Βελεστίνο - Λάρισα]]
: [[Σιδηροδρομική γραμμή Βελεστίνου - Καλαμπάκας|Γραμμή 2: Βελεστίνο - Καλαμπάκα]]
:***Ημερομηνία ενώσεως με τους Σ.Π.Α.Π.***: [[1951]]

* *'Σιδηρόδρομοι Πειραιά - Αθηνών - Πελοποννήσου (Σ.Π.Α.Π)**
:***Έναρξη Λειτουργίας***: Δεκέμβριος 1892
:***Πλάτος γραμμής***: 1,00 μέτρο
:***Μήκος γραμμής***: 726 χιλιόμετρα
:***Γραμμές***:
:[[Σιδηροδρομική γραμμή Πειραιά - Πάτρας (μετρική)|Γραμμή 1: Αθήνα - Πειραιάς - Κόρινθος]] [[Σιδηροδρομική γραμμή Κορίνθου - Καλαμάτας|- Πάτρα - Κυπαρισσία - Ζευγολατιό - Καλαμάτα]]
:[[Σιδηροδρομική γραμμή Άργους - Ναυπλίου|Γραμμή 2: Κόρινθος - Άργος - Ναύπλιο]]
:[[Σιδηροδρομική γραμμή Ζευγολατειού - Καλού Νερού|Γραμμή 3: Άργος - Τρίπολη - Ζευγολατιό]]
: [[Οδοντωτός σιδηρόδρομος Διακοπτού - Καλαβρύτων|Γραμμή 4: Διακοφτό-Καλάβρυτα]]
:***Διακλαδώσεις***:
: Διακλάδωση 1: Προς [[Κυλλήνη Ηλείας|Κυλλήνη]]
: Διακλάδωση 2: Προς [[Ολυμπία]]
: Διακλάδωση 3: Προς [[Μεγαλόπολη]]
: Διακλάδωση 4: Προς [[Μεσσήνη]]
* **Σιδηρόδρομοι Βορειο-Δυτικής Ελλάδος (Σ.Β.Δ.Ε.)**
:***Έναρξη Λειτουργίας***: Δεκέμβριος 1892
:***Πλάτος γραμμής***: 1,00 μέτρο
:***Μήκος γραμμής***: 61 χιλιόμετρα
:***Λήξη Λειτουργίας***: [[1953]] (Ενοποίηση με τους Σ.Π.Α.Π.)

Σήμερα η γραμμή δεν λειτουργεί.

* **Σιδηρόδρομοι Ελληνικού Κράτους (Σ.Ε.Κ.)**
Το δίκτυο αποτελείται από τους παρακάτω σιδηροδρομικούς κλάδους
:***Κλάδος 1***: [[Σιδηροδρομική γραμμή Πειραιά - Πλατέος|Πειραιάς - Αθήνα - Λάρισα - Ελληνοτουρκικά Σύνορα (Παπαπούλι)]] (σήμερα: Αθήνα-Θεσσαλονίκη) με διακλαδώσεις:
: Διακλάδωση 1: [[Σιδηροδρομική γραμμή Οινόης - Χαλκίδας|Σχηματάρι - Χαλκίδα]]
: Διακλάδωση 2: [[Σιδηροδρομική γραμμή Λειανοκλαδίου - Στυλίδας|Λιανοκλάδι - Στυλίδα]]
Η γραμμή άρχισε τη λειτουργία της το [[1880]] με την ονομασία: "Εταιρεία των Ελληνικών Σιδηροδρόμων".
:***Έναρξις λειτουργίας (τμηματικά)***: 06/03/1904 - 22/07/1909.
Μετά τους [[Βαλκανικοί πόλεμοι|Βαλκανικούς Πολέμους]] ([[1912]] - [[1913]]) και την Απελευθέρωση της [[Μακεδονία (διαμέρισμα)|Μακεδονίας]] και της [[Θράκη]]ς γίνονται έργα επεκτάσεως της γραμμής από το Παπαπούλι μέχρι το Πλατύ (Μάρτιος [[1918]]) και συνδέεται με τους Σιδηροδρόμους Μακεδονίας και Θράκης που κατασκευάσθηκαν και λειτούργησαν μεταξύ [[1883]] και [[1892]].
: [[Σιδηροδρομική γραμμή Θεσσαλονίκης - Μπίτολας|Γραμμή 1: Θεσσαλονίκη - Πλατύ - Φλώρινα - Γιουγκοσλαβικά Σύνορα]] (πρός [[Μοναστήρι (Βόρεια Μακεδονία)|Μοναστήρι]])
: [[Σιδηροδρομική γραμμή Θεσσαλονίκης - Ειδομένης|Γραμμή 2: Θεσσαλονίκη - Γιουγκοσλαβικά Σύνορα]] (πρός [[Σκόπια]])
: [[Σιδηροδρομική γραμμή Θεσσαλονίκης - Ορμενίου|Γραμμή 3: Θεσσαλονίκη - Ελληνοβουλγαρικά Σύνορα]] (προς [[Φιλιππούπολη]])

Και σε αυτήν την επέκταση, λαμβάνουν το όνομα Σιδηρόδρομοι Ελληνικού Κράτους (Σ.Ε.Κ.) και ακόμη κατασκευάζονται οι διακλαδώσεις:

: Διακλάδωση 1: Προς [[Φλώρινα]])
: Διακλάδωση 2: Προς Βουλγαρικά Σύνορα ([[Σόφια]]) (από [[Στρυμόνας|Στρυμόνα]])
:***Πλάτος γραμμής***: 1,00 μέτρο
:***Μήκος γραμμής***: 726 χιλιόμετρα
:Εξαίρεση αποτέλεσε η γραμμή Αλεξανδρούπολης - Ορμενίου, η οποία δεν εντάχθηκε στους ΣΕΚ, αλλά ήταν υπό τη διοίκηση των Γαλλο-ελληνικών σιδηροδρόμων έτος το 1954.

== Δίκτυο και άλλες υποδομές ==
[[Αρχείο:20091129-7520-PapadiaBridge-A325_A326.jpg|thumb|Η γέφυρα Μπράλου ή Παπαδιάς, η οποία ανακατασκευάστηκε το 1945.]]
Κατά τη διάρκεια της ύπαρξης της εταιρείας, ελάχιστες επεκτάσεις δικτύου έλαβαν χώρα, με τις πιο αξιοσημείωτες να είναι οι εξής:

* Η [[Σιδηροδρομική Γραμμή Αμυνταίου - Κοζάνης|σιδηροδρομική γραμμή Αμυνταίου - Κοζάνης]], το [[1955]].
* Η γραμμή μήκους 15 χιλιομέτρων από τον [[Σιδηροδρομικός Σταθμός Στρυμώνος|Στρυμώνα]] στην Κούλατα, το [[1966]], συνδέοντας το ελληνικό και [[Βουλγαρία|βουλγαρικό]] σιδηροδρομικό δίκτυο. 
* Ακόμη μια γραμμή μήκους 25 χιλιομέτρων από τη [[Νέα Ζίχνη]] (Μυρίνη) στην [[Αμφίπολη]] το [[1931]], η οποία αργότερα εγκαταλείφθηκε και η γραμμή ξηλώθηκε το [[1970]].
* Μετατροπή της γραμμής ανάμεσα σε Αθήνα και [[Οινόη Αττικής|Οινόη]], σε διπλής κατεύθυνσης.

Το [[1928]] υπογράφηκε σύμβαση για τη κατασκευή νέας γραμμής που θα συνέδεε την [[Καλαμπάκα]] με την [[Κοζάνη]], αλλά το σχέδιο εγκαταλείφθηκε το [[1932]], λόγω έλλειψης οικονομικών πόρων.

Το ελληνικό σιδηροδρομικό σύστημα (υποδομές και τροχιαίο υλικό) υπέστη σοβαρές ζημιές κατά τη διάρκεια του [[Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος|Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου]] (ειδικά μεταξύ [[1943]]-[[1944]]) και δεν κατέστη πλήρως λειτουργικό έως το [[1950]]. Ωστόσο, η [[Γέφυρα Αχλαδοκάμπου (σιδηροδρομική)|σιδηροδρομική γέφυρα του Αχλαδοκάμπου]] στην [[Νομός Αργολίδας|Αργολίδα]], καταστράφηκε το [[1944]], και ανακατασκευάστηκε μόλις το [[1974]].

Το [[1960]] η γραμμή μεταξύ [[Λάρισα]]ς και [[Βόλος|Βόλου]], των πρώην [[Σιδηρόδρομοι Θεσσαλίας|Σιδηροδρόμων Θεσσαλίας]], μετατράπηκε σε κανονικού εύρους, και συνδέθηκε στη Λάρισα με τη γραμμή Αθηνών - Θεσσαλονίκης.

Νέα κτήρια σιδηροδρομικών σταθμών κατασκευάστηκαν σε [[Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός Θεσσαλονίκης|Θεσσαλονίκη]] (γνωστός ως ''Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός Θεσσαλονίκης'', ''ΝΕΣΘ'') το [[1952]], [[Σιδηροδρομικός σταθμός Λαρίσης|Λάρισα]] το [[1962]], [[Σιδηροδρομικός Σταθμός Λειανοκλαδίου|Λειανοκλάδι]] το [[1950]], [[Σιδηροδρομικός σταθμός Σίνδου|Σίνδο]], [[Σιδηροδρομικός σταθμός Αιγινίου|Αιγίνιο]], [[Πλαταμώνας Πιερίας|Πλαταμώνα]], [[Σιδηροδρομικός σταθμός Φλωρίνης|Φλώρινα]], [[Σιδηροδρομικός Σταθμός Εδέσσης|Έδεσσα]], Άγρα, [[Σιδηροδρομικός Σταθμός Άρνισσας|Άρνισσα]], [[Σιδηροδρομικός Σταθμός Πολυκάστρου (παλαιός)|Πολύκαστρο]], [[Πτολεμαΐδα]] και [[Κοζάνη]].

== Τροχαίο Υλικό ==
Μέχρι το [[1962]], οι Σιδηρόδρομοι Ελληνικού Κράτους, χρησιμοποιούσαν πληθώρα [[Ατμομηχανή|ατμομηχανών]] από διάφορους κατασκευαστές. Μερικές από αυτές ανήκαν στα δίκτυα πριν το [[1920]], ενώ ένα μέρος τους αποκτήθηκε ως τμήμα διεθνών προγραμμάτων βοήθειας μετά τον πόλεμο και ένας μικρός αριθμός προμηθεύτηκε από την εταιρεία

Η μετατροπή σε [[Κινητήρας ντίζελ|πετρελαιοκίνητες μηχανές]] ξεκίνησε στις αρχές της [[Δεκαετία 1960|δεκαετίας του 1960]]. Οι πρώτες πετρελαιοκίνητες μηχανές παραδόθηκαν στην εταιρεία το 1962, και περιλαμβανόταν 30 μηχανές ελιγμών Krupp V60 (Κλάσης A-101), 10 ALCo DL532B (Κλάσης A-201) και 10 ALCo DL500C (Κλάσης A-301). Ακολουθήθηκαν από μηχανές σειράς A-221, A-321, A-351, A-401 και A-411 για τα δίκτυα κανονικού εύρους και κλάσης A-9101, A-9201 και A-9401 για τα δίκτυα μετρικού εύρους.

Οι πετρελαιοκίνητες πολλαπλές μονάδες (DMU) εισήχθησαν για πρώτη φορά το [[1936]] και άρχισαν να χρησιμοποιούνται περισσότερο κατά τις δεκαετίες [[1950]] και [[1960]]. Οι ατμομηχανές καταργήθηκαν σταδιακά, αλλά βρισκόταν σε περιορισμένη χρήση έως το Δεκέμβριο του [[1970]].

=== Ατμομηχανές ===

Ο ακόλουθος πίνακας δείχνει τις ατμομηχανές που αποκτήθηκαν από τους Σιδηροδρόμους Ελληνικού Κράτους μεταξύ 1920 και 1969. Επίσης, συνέχισαν να χρησιμοποιούν μια ποικιλία παλαιότερων τύπων μηχανών που αποκτήθηκαν από τις προηγούμενες Ελληνικές και Οθωμανικές σιδηροδρομικές εταιρείες.



=== Πετρελαιομηχανές (κανονικού εύρους) ===


=== Πετρελαιομηχανές (μετρικού εύρους) ===



=== Πετρελαιοκίνητες Πολλαπλές Μονάδες (DMU) ή Πετρελαυτοκινητάμαξες ===

Οι Σιδηρόδρομοι Ελληνικού Κράτους αγόρασαν τις πρώτες τους Πετρελαιοκίνητες Πολλαπλές Μονάδες το [[1936]], και απέκτησαν ένα μεγαλύτερο αριθμό τη [[Δεκαετία 1950|δεκαετία του 1950]]. Επιπλέον μηχανές αυτού του είδους αποκτήθηκαν με την απορρόφηση άλλων δικτύων από τους Σ.Ε.Κ.



== Δυστυχήματα ==
* **Νεμέα: 17/8/1954**: 4 νεκροί από πυρκαγιά σε 2 βαγόνια της αμαξοστοιχίας 202 Καλαμών - Αθηνών.
* **Δερβένι: 30/9/1968:''' Σε σύγκρουση αμαξοστοιχιών, 34 νεκροί επιβάτες.

## Δείτε επίσης
* Σιδηροδρομικές Μεταφορές στην Ελλάδα
* Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδας
* Hellenic Train (πρώην ΤΡΑΙΝΟΣΕ)

## Παραπομπές


## Επιπλέον ανάγνωση
*  Contains brief history, simple line maps and extensive list of rolling stock until 1997.
* 
* 
* 
* 

Κατηγορία:Σιδηροδρομικές επιχειρήσεις στην Ελλάδα