Ύπατος Εκπρόσωπος της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης

Ο **Ύπατος Εκπρόσωπος της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης**, μαζί με το **Γραφείο της Ύπατης Αρμοστείας** (ΓΥΑ) στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, δημιουργήθηκε το 1995 αμέσως μετά την υπογραφή της Συμφωνίας του Ντέιτον με την οποία τερματίστηκε ο πόλεμος της Βοσνίας (1992-1995). Τον απώτερο σκοπό του Ύπατου Αρμοστή και της ΓΥΑ αποτελεί η εποπτεία της πολιτικής εφαρμογής της Συμφωνίας του Ντέιτον. Ενώ παράλληλα αντιπροσωπεύουν τις χώρες που εμπλέκονται στην εφαρμογή της συμφωνίας του Ντέιτον μέσω του Συμβουλίου Εφαρμογής της Ειρήνης (ΣΕΕ), το οποίο και επιλέγει τον Ύπατο Εκπρόσωπο.

Μέχρι στιγμής, όλοι οι Ύπατοι Αρμοστές που έχουν επιλεγεί προέρχονται από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ οι κύριοι αντιπρόσωποί τους προέρχονται συνήθως από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Ανώτατος Αναπληρωτής του Ύπατου Αρμοστή υπηρετεί επίσης ως Διεθνής Εποπτικός Υπεύθυνος για το Μπρτσκο, εκπροσωπούμενος την διεθνή κοινότητα στην περιοχή αυτή. 

## Νομική βάση στην Συμφωνία του Ντέιτον
Η Συμφωνία του Ντέιτον παρείχε τη νομική βάση για την δημιουργία του ΓΥΑ. Το παράρτημα 10 προβλέπει την ίδρυση του Γραφείου της Ύπατης Αρμοστείας (ΓΥΑ) στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη με σκοπό να εποπτεύει την εφαρμογή της συμφωνίας και να εκπροσωπεί τις χώρες που συμμετέχουν στην Συμφωνία του Ντέιτον μέσω του Συμβουλίου Εφαρμογής της Ειρήνης.

## Οι "Εξουσίες της Βόννης"
Κατά τη συνεδρίασή του το Δεκέμβριο του 1997 στη Βόννη, το Συμβούλιο Εφαρμογής της Ειρήνης συμφώνησε να χορηγήσει περαιτέρω ουσιαστικές εξουσίες στο ΓΥΑ, προκειμένου να αποφευχθεί η καθυστέρηση ή η παρεμπόδιση της εφαρμογής της Συμφωνίας του Ντέιτον από τοπικούς εθνικιστές πολιτικούς. Από την ΓΥΑ ζητήθηκε:

# Να λάβει δεσμευτικές αποφάσεις όταν τα τοπικά κόμματα φαίνονται να είναι ανίκανα ή απρόθυμα να δράσουν·
# Να απομακρύνει από το γραφείο δημόσιους υπαλλήλους που παραβιάζουν νομικές δεσμεύσεις ή, γενικά, την Συμφωνία του Ντέιτον.  

Οι εξουσίες της Βόννης χρησιμοποιήθηκαν εκτενώς από το ΓΥΑ κατά την επερχόμενη δεκαετία. Μερικά παραδείγματα περιλαμβάνουν την έγκριση της αμυντικής μεταρρύθμισης τον Απρίλιο του 2003, με την καταστολή του Ανώτατου Συμβουλίου Άμυνας της Σερβικής Δημοκρατίας, και την τροποποίηση των Συνταγματικών Νόμων Οντοτήτων. 

Μέχρι το 2004, το ΓΥΑ είχε απολύσει συνολικά 139 αξιωματούχους, συμπεριλαμβανομένων δικαστών, υπουργών, δημοσίων υπαλλήλων και μελών τοπικών κοινοβουλίων, μερικές φορές ταυτοχρόνως με τη δέσμευση των τραπεζικών τους λογαριασμών. Μετά τις εκλογές του 2002, το ΓΥΑ εξέτασε όλους τους πολιτικούς υποψηφίους για σημαντικές υπουργικές θέσεις σε επίπεδο περιοχής και κράτους. 

## Ειδικός Αντιπρόσωπος της Ε.Ε. για την Βοσνία-Ερζεγοβίνη
Μεταξύ 2002 και 2011, ο Ύπατος Αρμοστής υπηρέτησε επίσης και ως Ειδικός Αντιπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη.  

Η σύνδεση ανάμεσα στα δύο αξιώματα έπαψε να υφίσταται το 2011, όταν το αξίωμα του αντιπροσώπου της ΕΕ δημιουργήθηκε μετά την συγχώνευση του ειδικού αντιπροσώπου της ΕΕ και του επικεφαλής της αντιπροσωπείας της ΕΕ.
[δεξιά|μικρογραφία|Το κτίτιο του Γραφείου της Ύπατης Αρμοστείας (ΓΥΑ) στην Γκρμπαβίτσα, [Σαράγεβο.]]
Τον Φεβρουάριο του 2008, το Συμβούλιο Εφαρμογής της Ειρήνης θέσπισε ορισμένους όρους για την επίτευξη της οριστικής απομάκρυνσης του ΓΥΑ. Τα πιο κρίσιμα ζητήματα θα θεωρηθούν στόχοι που πρέπει να επιτευχθούν από τις αρχές της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης πριν από τη μετάβαση της από την ΓΥΑ σε μέλος της ΕΕ. Από μια μακρά λίστα γνωστών προτεραιοτήτων, το ΣΕΕ επέλεξε τις βασικότερες που πρέπει να πραγματοποιηθούν για τη μετάβαση σε ένα ευρωπαϊκό μέλλον και για το κλείσιμο του ΓΥΑ:

* Επίλυση ζητημάτων της Κρατικής Περιουσίας
* Επίλυση ζητημάτων Αμυντικής Περιουσίας
* Συμπλήρωση της τελικής απόδοσης του Μπρτσκο
* Δημοσιονομική Βιωσιμότητα του Κράτους - *ολοκληρωμένη από τον Μάιο του 2010, θα πρέπει να διατηρηθεί*
* Εξασφάλιση του Κράτους Δικαίου - *ολοκληρωμένη από τον Μάιο του 2010, θα πρέπει να διατηρηθεί*

Εκτός από τους στόχους αυτούς, υπάρχουν επίσης δύο προϋποθέσεις:

* Υπογραφή της Συμφωνίας Σταθεροποίησης και Διασύνδεσης - *ολοκληρώθηκε στις 16 Ιουνίου 2008*
* Θετική αξιολόγηση της κατάστασης στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη από το Διοικητικό Συμβούλιο του ΣΕΕ - *θα αξιολογηθεί μετά την επίτευξη όλων των άλλων προϋποθέσεων*

Ένας πρόσθετος ρητός όρος που θα επιβληθεί μέσω της τελικής προϋπόθεσης "αξιολόγηση από το Διοικητικό Συμβούλιο του ΣΕΕ", υιοθετήθηκε αργότερα από τις ΗΠΑ και ορισμένες χώρες της ΕΕ:

* Μεταρρύθμιση του συντάγματος ώστε να συμμορφωθεί με την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Δεκέμβρη 2009

Το οριστικό κλείσιμο του ΓΥΑ θεωρείται από το Διοικητικό Συμβούλιο του Συμβουλίου Εφαρμογής της Ειρήνης ως προϋπόθεση για την ένταξη της χώρας στην ΕΕ.  

## Κατάλογος Ύπατων Αρμοστών της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης

## Κατάλογος Ανώτατων Αναπληρωτών του Ύπατου Αρμοστή της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης
Ο δεύτερος πιο υψηλόβαθμος αξιωματούχος του Γραφείου του Ύπατου Αρμοστή φέρει τον τίτλο "Ανώτατος Αναπληρωτής του Ύπατου Αρμοστή (*Principal Deputy High Representative*) ", ο οποίος υπηρετεί επίσης ως Διεθνής Επόπτης για το Μπρτσκο από το 2007. Για πολλά χρόνια, ο κάτοχος του αξιώματος αυτού έχει υπάρξει αξιωματούχος της κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών, στις περισσότερες περιπτώσεις ένας αξιωματικός της υπηρεσίας του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ. Σε μεγάλο μέρος της πρώιμης ιστορίας του ΓΥΑ, υπήρχαν επίσης άτομα που καταλάμβαναν τον τίτλο του "Αναπληρωτή Ύπατου Αρμοστή", μια θέση λίγο πιο κάτω από εκείνη του Ανώτατου Αναπληρωτή του Ύπατου Αρμοστή.

## Παραπομπές

Κατηγορία:Διεθνείς σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Κατηγορία:Κυβέρνηση της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης
Κατηγορία:Πολιτική της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης