Κρανιακά νεύρα

[thumb|Τα κρανιακά νεύρα στην κάτω επιφάνεια του [εγκέφαλος|εγκεφάλου.]]
[μικρογραφία|Το [εγκεφαλικό στέλεχος (οβελιαία απεικόνιση), με τους πυρήνες των κρανιακών νεύρων και τις οδούς που φαίνονται με κόκκινο χρώμα.]]
Τα **κρανιακά ή εγκεφαλικά νεύρα** αποτελούν 12 ζεύγη νεύρων (εγκεφαλικές συζυγίες) που αναδύονται από τον τελικό εγκέφαλο και το εγκεφαλικό στέλεχος, σε αντιδιαστολή με τα νωτιαία νεύρα που αναδύονται από τα τμήματα του νωτιαίου μυελού. Συνάπτονται με την κοιλιακή επιφάνεια του εγκεφάλου, με εξαίρεση την 4η εγκεφαλική συζυγία (τροχιλιακό νεύρο), η οποία αναδύεται από τη ραχιαία επιφάνεια του στελέχους. Εκτός από τη 10η και 11η εγκεφαλική συζυγία (πνευμονογαστρικό και παραπληρωματικό νεύρο αντίστοιχα), τα κρανιακά νεύρα εξυπηρετούν κατά κύριο λόγο την αισθητική και κινητική νεύρωση της κεφαλής και του τραχήλου. Η έξοδος/είσοδός τους στο κρανίο γίνεται διαμέσου των τρημάτων της βάσης του κρανίου.

Υπάρχουν συμβατικά δώδεκα ζεύγη κρανιακών νεύρων, τα οποία περιγράφονται με τους λατινικούς αριθμούς I–XII. Μερικοί θεωρούν ότι υπάρχουν δεκατρία ζεύγη κρανιακών νεύρων, συμπεριλαμβανομένου του μη ζευγαρωμένου κρανιακού νεύρου μηδέν. Η αρίθμηση των κρανιακών νεύρων βασίζεται στη σειρά με την οποία αναδύονται από τον τελικό εγκέφαλο και το εγκεφαλικό στέλεχος, από μπροστά προς τα πίσω.

Τα τερματικά νεύρα (0), τα οσφρητικά νεύρα (I) και τα οπτικά νεύρα (II) αναδύονται από τον τελικό εγκέφαλο και τα υπόλοιπα δέκα ζεύγη προέρχονται από το εγκεφαλικό στέλεχος, που είναι το κατώτερο μέρος του εγκεφάλου.

Τα κρανιακά νεύρα θεωρούνται συστατικά του περιφερικού νευρικού συστήματος (ΠΝΣ), αν και σε δομικό επίπεδο τα οσφρητικά (I), τα οπτικά (II) και τα τρίδυμα (V) νεύρα θεωρούνται με μεγαλύτερη ακρίβεια μέρος του κεντρικού νευρικού συστήματος (ΚΝΣ).

## Ανατομία
Τυπικά, οι άνθρωποι θεωρούνται ότι έχουν δώδεκα ζεύγη κρανιακών νεύρων (I–XII), με το τερματικό νεύρο (0) να έχει προστεθεί πιο πρόσφατα. Τα νεύρα είναι: το οσφρητικό νεύρο (I), το οπτικό νεύρο (II), το οφθαλμοκινητικό νεύρο (III), το τροχιλιακό νεύρο (IV), το τρίδυμο νεύρο (V), το απαγωγό νεύρο (VI), το προσωπικό νεύρο (VII), το στατικοακουστικό νεύρο (VIII), το γλωσσοφαρυγγικό νεύρο (ΙΧ), το πνευμονογαστρικό νεύρο (Χ), το παραπληρωματικό νεύρο (XI), και το υπογλώσσιο νεύρο (ΧΙΙ).

## Παθήσεις
Οι παθήσεις των κρανιακών νεύρων, επίσης γνωστές ως κρανιακές νευροπάθειες, επηρεάζουν τα 12 ζεύγη κρανιακών νεύρων που συνδέουν τον εγκέφαλο με την κεφαλή, τον αυχένα και τον κορμό. Αυτές οι παθήσεις μπορούν να προκαλέσουν μια σειρά συμπτωμάτων, όπως οπτικές διαταραχές, αδυναμία στο πρόσωπο, πόνο και αισθητηριακές αλλαγές. Συνηθισμένα παραδείγματα περιλαμβάνουν την παράλυση Bell, τη νευραλγία τριδύμου και την μικροαγγειακή πάρεση κρανιακών νεύρων.

#### Τύποι παθήσεων κρανιακών νεύρων

* Παράλυση Bell: Αυτή η πάθηση επηρεάζει το προσωπικό νεύρο (έβδομο κρανιακό νεύρο), προκαλώντας αδυναμία ή παράλυση στο πρόσωπο.
* Nευραλγία τριδύμου: Αυτή η πάθηση επηρεάζει το τρίδυμο νεύρο (πέμπτο κρανιακό νεύρο) και προκαλεί έντονο, οξύ πόνο στο πρόσωπο.
* Μικροαγγειακή πάρεση κρανιακών νεύρων: Αυτός ο τύπος συχνά επηρεάζει τα κρανιακά νεύρα που ελέγχουν τους οφθαλμικούς μύες (τρίτο, τέταρτο και έκτο νεύρο) και συνδέεται με παθήσεις όπως ο διαβήτης και η υψηλή αρτηριακή πίεση.
* Πάρεση τρίτου, τέταρτου και έκτου νεύρου: Αυτές αφορούν συγκεκριμένα τα νεύρα που ελέγχουν την κίνηση των ματιών.
* Άλλες παθήσεις: Η αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση (ALS), το εγκεφαλικό επεισόδιο, η τραυματική εγκεφαλική βλάβη και ορισμένες λοιμώξεις μπορούν επίσης να επηρεάσουν τα κρανιακά νεύρα.

Οι παθήσεις των κρανιακών νεύρων μπορούν να προκύψουν από μια ποικιλία υποκείμενων αιτιών, όπως λοιμώξεις, τραυματισμούς και αγγειακά προβλήματα. Αυτές οι παθήσεις μπορούν να επηρεάσουν ένα ή περισσότερα κρανιακά νεύρα, οδηγώντας σε μια σειρά συμπτωμάτων ανάλογα με τα συγκεκριμένα νεύρα που εμπλέκονται. Tα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν προβλήματα όρασης, πόνο ή μούδιασμα στο πρόσωπο, απώλεια ακοής, δυσκολία στην κατάποση και μυϊκή αδυναμία ή παράλυση. Συγκεκριμένα συμπτώματα μπορεί να ποικίλλουν σημαντικά, από συσπάσεις του προσώπου και ίλιγγο έως απώλεια όσφρησης ή γεύσης.

Οι παθήσεις των κρανιακών νεύρων μπορούν να διαγνωστούν μέσω ενός συνδυασμού κλινικής εξέτασης, απεικονιστικών εξετάσεων και μερικές φορές εξετάσεων νευρικής αγωγιμότητας (λέγονται ηλεκτρονευρογράφημα). Η αντιμετώπιση ποικίλλει ανάλογα με την υποκείμενη αιτία και μπορεί να περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή, χειρουργική επέμβαση (όπως μικροαγγειακή αποσυμπίεση) ή φυσικοθεραπεία. Η διαχείριση υποκείμενων παθήσεων όπως ο διαβήτης ή η υπέρταση είναι επίσης ζωτικής σημασίας.

## Δείτε επίσης
* Ανατομία
* Εγκέφαλος
* Νευρικό σύστημα
* Νευρολογία

## Παραπομπές


## Πηγές
# Werner Kahle, *Εγχειρίδιο Ανατομικής του Ανθρώπου - τόμος 3, Νευρικό σύστημα και αισθητήρια όργανα*, Ιατρικές εκδόσεις Λίτσας
# Π. Γιγής, Γ. Παρασκευάς,*Νευροανατομία - Κεντρικό Νευρικό Σύστημα*, University Studio Press
# Michael M. Nikoletseas, "Cranial Nerves for Medical Students: With Clinical Correlations", 2010. ISBN=1453812946

Κατηγορία:Εγκέφαλος
Κατηγορία:Νευρικό σύστημα