Χουρμάς

Ο **χουρμάς**  είναι ο καρπός της φοινικιάς, η οποία λέγεται και χουρμαδιά και επιστημονικά *φοίνικας ο δακτυλοφόρος* (*Phoenix dactylifera*). Στο γλωσσικό ιδίωμα της Κέρκυρας, ο χουρμάς λέγεται **τάταλο**, ενώ στο γλωσσικό ιδίωμα της Καρπάθου ο χουρμάς λέγεται *κουρουμάς*.

## Σύσταση
[μικρογραφία|Συγκομιδή χουρμάδων στο [Ιράκ]]
Ο χουρμάς διακρίνεται για την πλούσια και ποικίλη σύστασή του. Αποτελείται κυρίως από υδατάνθρακες, με τη μορφή απλών σακχάρων όπως η γλυκόζη και η φρουκτόζη, και είναι πλούσιος σε φυτικές ίνες, οι οποίες συμβάλλουν στην υγεία του πεπτικού συστήματος. Επιπλέον, περιέχει μικρές ποσότητες πρωτεϊνών και μια ποικιλία βιταμινών, όπως του συμπλέγματος Β, βιταμίνη Α και βιταμίνη Κ. Ο χουρμάς είναι επίσης πλούσιος σε μέταλλα και ιχνοστοιχεία, όπως κάλιο, μαγνήσιο, σίδηρο, φώσφορο, χαλκό και μαγγάνιο, και περιέχει αντιοξειδωτικά όπως φλαβονοειδή, καροτενοειδή και φαινολικά οξέα. Η σύστασή του μπορεί να ποικίλλει ανάλογα με την ποικιλία και τον βαθμό ωρίμανσης.

Ο καρπός της χουρμαδιάς είναι εύγευστος και θρεπτικός, καθώς περιέχει μέχρι 70% σάκχαρο. Οι χουρμάδες διατίθενται στο εμπόριο αποξηραμένοι σε συσκευασίες, από καταστήματα πώλησης ξηρών καρπών και καφέ.

## Ο φοίνικας ως δένδρο

Ως δέντρο είναι ιδανικό για δεντροστοιχίες και συστάδες σε πάρκα. Φθάνει σε ύψος μέχρι τα 30 μέτρα.

## Ιστορία

Στην αρχαία Ελλάδα τα φοινικόδεντρα φύτρωναν σε αφθονία και σε μεγάλες εκτάσεις, χωρίς όμως να ωριμάζουν τον καρπό τους. "Ο δε φοίνιξ ... εν τη Ελλάδι ουδέ πεπαίνει, παρ' ενίοις δε όλως ουδέ προφαίνει καρπόν" γράφει ο Θεόφραστος στην *Φυτών ιστορίαν*. Με τα φύλλα του φοίνικα στεφάνωναν τους νικητές των αγώνων που γίνονταν από τον Θησέα προς τιμή του Απόλλωνα στη Δήλο.

Στην αρχαία Ρώμη, τα φοινικόφυλλα που χρησιμοποιήθηκαν σε θριαμβευτικές πομπές για να συμβολίσουν τη νίκη ήταν πιθανότατα αυτά του είδους P. dactylifera. Ο φοίνικας ήταν δημοφιλές φυτό κήπου στα περιστύλια των ρωμαϊκών κήπων, αν και δεν θα καρποφορούσε στο πιο εύκρατο κλίμα της ιταλικής χερσονήσου.

Σε μεταγενέστερους χρόνους, οι έμποροι διέδωσαν τις χουρμαδίες στη νοτιοδυτική Ασία, τη βόρεια Αφρική και την Ισπανία. Τα φυτά εισήχθησαν στην Καλιφόρνια από τους Ισπανούς μέχρι το 1769 στο Μεξικό ήδη από τον 16ο αιώνα.

## Στον πολιτισμό και τη λαϊκή κουλτούρα
### Αρχαία Ελλάδα

* Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, η Λητώ γέννησε τον θεό Απόλλωνα στη Δήλο, κάτω από ένα φοινικόδεντρο.

### Αρχαία Ρώμη

* Το είδος είναι αναγνωρίσιμο σε τοιχογραφίες από την Πομπηία και αλλού στην Ιταλία, με γνωστότερη αυτή που απεικονίζει τον γάμο του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

### Θρησκεία

* Οι χουρμάδες αναφέρονται περισσότερες από 50 φορές στην Αγία Γραφή και 20 φορές στο Κοράνιο, καθώς έχουν μεγάλη σημασία στις αβρααμικές θρησκείες. Το δέντρο καλλιεργήθηκε σε μεγάλο βαθμό ως πηγή τροφής στο αρχαίο Ισραήλ όπου αναπτύχθηκε ο Ιουδαϊσμός και στη συνέχεια ο Χριστιανισμός.
* Ορισμένοι Εβραίοι μελετητές πιστεύουν ότι το «μέλι» στο κεφάλαιο 3 της *[[Έξοδος (Παλαιά Διαθήκη)|Εξόδου]]* στο χωρίο «γῆν ῥέουσαν γάλα καὶ μέλι» είναι στην πραγματικότητα μια αναφορά στο «μέλι» του χουρμά και όχι σε μέλι από μέλισσες.
* Στην Τορά, οι φοίνικες αναφέρονται ως σύμβολα ευημερίας και θριάμβου. Το εδάφιο 92:12 των ''Ψαλμών'' αναφέρει ότι «Ὁ δίκαιος ὡς φοίνιξ θέλει ἀνθεῖ».
* Οι χουρμαδιές είναι ένα από τα επτά είδη εγχώριων ισραηλινών φυτών που τιμούνται στον Ιουδαϊσμό. Ο φοίνικας έχει ιστορικά θεωρηθεί σύμβολο της Ιουδαίας και του εβραϊκού λαού. Τα φοινικόκλαδα εμφανίστηκαν ως εικονογραφία στα γλυπτά που διακοσμούσαν τον Δεύτερο Εβραϊκό Ναό στην Ιερουσαλήμ, σε εβραϊκά νομίσματα και σε συναγωγές. Χρησιμοποιούνται και ως διακοσμητικά στη Σκηνοπηγία.
* Η χριστιανική εκκλησία χρησιμοποιεί φύλλα δάφνης συμβολικά κατά την Κυριακή των Βαΐων ως αναπαράσταση των φοινικόφυλλων που κρατούσε το πλήθος που υποδέχτηκε τον Χριστό κατά την είσοδό του στα Ιεροσόλυμα.
* Στο Κοράνιο, ο Αλλάχ δίνει οδηγίες στη Μαριάμ (Μαρία) να τρώει χουρμάδες στη διάρκεια των πόνων του τοκετού κατά τη γέννηση του Ίζα (Ιησούς).
* Στην ισλαμική κουλτούρα, οι χουρμάδες και το γιαούρτι ή το γάλα είναι παραδοσιακά τα πρώτα τρόφιμα που καταναλώνονται κατά το γεύμα Ιφτάρ μετά τη δύση του ηλίου κατά τη διάρκεια του Ραμαζανιού.

### Γεωγραφία

* Στην είσοδο της πόλης της Ρόδου υπάρχει μια υπερυψωμένη νησίδα με το όνομα «Επτά Βαγιές» και μια πλατεία με το όνομα «Εκατό Χουρμαδιές», που πήραν το όνομά τους από τις φοινικιές που υπάρχουν φυτεμένες.

## Κινηματογράφος

* *Έρωτας στη χουρμαδιά* (1990) είναι ο τίτλος μιας ταινίας του Σταύρου Τσιώλη στην οποία δύο ερωτικοί αντίζηλοι (Αργύρης Μπακιρτζής και Λάζαρος Ανδρέου) αναζητούν μια χουρμαδιά στην Πελοπόννησο.

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 
* 

Κατηγορία:Αποξηραμένα φρούτα
Κατηγορία:Δρύπες