Ιωάννης ο Έξαρχος

Ο **Ιωάννης ο Έξαρχος** (εκκλησιαστικά σλαβονικά: Їѡаннъ Єѯархъ, ) ήταν Βούλγαρος λόγιος, συγγραφέας και μεταφραστής της μεσαιωνικής περιόδου, καθώς και ένας από τους σημαντικότερους ανθρώπους των γραμμάτων που εργάστηκε στη Λογοτεχνική Σχολή της Πρεσλάβας κατά τα τέλη του 9ου και τις αρχές του 10ου αιώνα. Ήταν ενεργός κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Βόριδος Α΄ της Βουλγαρίας (ο οποίος βασίλεψε μεταξύ  852–889), καθώς και του γιου του, Συμεών Α΄ της Βουλγαρίας ( 893–927). Το πιο γνωστό του έργο είναι η συλλογή *Εξαήμερον* (Шестоднев), η οποία αποτελείται τόσο από μεταφράσεις προγενέστερων βυζαντινών συγγραφέων όσο και από πρωτότυπα γραπτά. Η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία αγιοποίησε τον Ιωάννη τον Έξαρχο και η μνήμη του τιμάται στις 13 Αυγούστου. Σε ένα χειρόγραφο του Ευαγγελίου, που φυλάσσεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Σερβίας, δίνεται μια εναλλακτική ημερομηνία, δηλαδή 13 Φεβρουαρίου.

## Βιογραφία
Τα στοιχεία για τη ζωή του Ιωάννη του Εξάρχου είναι ελάχιστα, αλλά η λογοτεχνική του κληρονομιά υποδηλώνει άριστη γνώση της ελληνικής γλώσσας. Επομένως, θεωρείται ότι ο Ιωάννης ο Έξαρχος έκανε τις σπουδές του στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Μερικοί ιστορικοί υποθέτουν ότι το προσωνύμιό του «ο Έξαρχος» σημαίνει ότι ήταν αρχιεπίσκοπος Βουλγαρίας.  Άλλοι υποστηρίζουν ότι αυτό δεν ήταν επισκοπικός βαθμός.  Υπάρχουν επίσης θεωρίες που ταυτίζουν τον Ιωάννη τον Έξαρχο με τον Τσερνορίζετς Χράμπαρ ή με τον Ιωάννη της Ρίλας. 

## Λογοτεχνικές δραστηριότητες
Το λογοτεχνικό έργο του Ιωάννη του Εξάρχου περιλαμβάνει μια σειρά από μεταφράσεις μεσαιωνικών βυζαντινών συγγραφέων, η σημαντικότερη από τις οποίες είναι η μετάφραση, γύρω στο 895, του *Περί ορθόδοξης Χριστιανοσύνης* από τον Βυζαντινό θεολόγο Ιωάννη τον Δαμασκηνό.  Είναι επίσης συγγραφέας αρκετών πρωτότυπων έργων και συλλογών, η σημαντικότερη από τις οποίες είναι η συλλογή *Εξαήμερον* (*Шестоднев*). Η συλλογή περιλαμβάνει μέρη των έργων αρκετών Βυζαντινών συγγραφέων, κυρίως του Μεγάλου Βασιλείου, καθώς και πρωτότυπα μέρη που παρέχουν πολύτιμες πληροφορίες από πρώτο χέρι για την Πρώτη Βουλγαρική Αυτοκρατορία υπό τον Συμεών Α΄ (βασίλεψε μεταξύ 893–927). Ο Ιωάννης ο Έξαρχος περιγράφει το βασιλικό παλάτι και τον Βούλγαρο ηγεμόνα, συμπεριλαμβάνοντας πληροφορίες για την ενδυμασία του, τους βογιάρους, την κοινωνική διαστρωμάτωση της βουλγαρικής κοινωνίας και συναφή ζητήματα.

## Δείτε επίσης
* Συμεών Α΄ της Βουλγαρίας

## Παραπομπές


## Πηγές

### Μονογραφίες

* Калайдович, К. Иоанн ексарх болгарский. Москва (1824)
* Архимандрит Панарет, Животът на Йоана Екзарха Български, Станимака (1914)
* Иванова-Мирчева, Д., Йоан Екзарх Български, Слова, т. 1, София (1974)
* Бонов, А. Възгледите за вселената на Йоан Екзарх български. София (1982)
* Чолова, Ц., Естественонаучните знания в средновековна България, София, изд. БАН (1988)
* Баранкова, Г. С., В. В. Мильков. Шестоднев Иоанна екзарха Болгарского. Санкт Петербург (2001)
* Трендафилов, Хр. Йоан Екзарх Български. София (2001)

### Άρθρα

* Vondrák, V., O mluvě Jana Exarcha bulharského, Praha, p.&nbsp;40–92, p.&nbsp;95–97 (1896)
* Трифонов, Ю., Сведения из старобългарския живот в "Шестоднева" на Йоан Екзарх, Списание на БАН, т. 35, с. 1–26 (1926)
* Мавродинов, Н., Описание на Преслав в Шестоднева на Йоан Екзарх, ИП, кн. 3, с. 66–76 (1955)
* Миятев, К., Два поетични фрагмента у Йоан Екзарх като исторически извори, Археология, кн. 1–2, с. 9–16 (1959)
* Хаджиолов, А., Йоан Екзарх Български като учен и философ, основоположник на българското естествознание, Проблеми на природата, кн. 8, с. 177 (1978)
* Боев, П., Йоан Екзарх Български – първият наш антрополог, Проблеми на природата, кн. 9 с. 317 (1978)
* Борисов, М., А. Ваврек, В. Кусев, "Йоан Екзарх – първият разпространител на знания в областта на физическите науки у нас", Физика, кн. 1, с. 14–28 (1983)
* Борисов, М., А. Ваврек, Г. Камишева, "Йоан Екзарх Български – пръв разпространител на физически знания у нас", Предшественици на разпространението и развитието на физическите знания в България, София, Народна просвета (1985) с. 5–65
* Чолова, Ц., Върховната власт и управлението в средновековната българска държава по времето на Симеон, отразени в "Шестоднева" на Йоан Екзарх, Известия на Института по история, т. 27, с. 216–235 (1985)

Κατηγορία:Βούλγαροι μεταφραστές
Κατηγορία:Μεσαιωνικοί λόγιοι