Μπακλαβάς

[μικρογραφία|Μπακλαβάς με [φιστίκι Αιγίνης.]]
Ο **μπακλαβάς** αποτελεί ένα παραδοσιακό γλύκισμα που εντάσσεται στην Ελληνική κουζίνα και συναντάται σε πολλές ακόμη κουλτούρες, όπως αυτές των Βαλκανίων, του Νότιου Καυκάσου, της Τουρκίας, του Ιράν και του Αραβικού κόσμου, μεταξύ άλλων. 

Η παρασκευή του βασίζεται σε φύλλο ζύμης, το οποίο γεμίζεται συνήθως με ξηρούς καρπούς, όπως φουντούκι, φιστίκι, αμύγδαλο ή καρύδια. Η γλυκύτητα του μπακλαβά προκύπτει από τη χρήση σιροπιού ζάχαρης ή μελιού, προσδίδοντας του μια χαρακτηριστική γεύση και υφή. 

## Ιστορία
thumb|right|200px|Διάφορα είδη μπακλαβά.

Αν και η ιστορία του μπακλαβά δεν είναι καλά τεκμηριωμένη, οι τρεις κύριες προτάσεις για τις προ-οθωμανικές ρίζες του μπακλαβά είναι το αρχαίο ελληνικό και ρωμαϊκό γλυκό πλακούς ή πλατσέντα, η τουρκική εκδοχή προέλευσης από την Κεντρική Ασία και η περσική προέλευση. Υπάρχουν επίσης ισχυρισμοί που αποδίδουν τον μπακλαβά στους Ασσύριους.

Στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία καταναλώνονταν το παραδοσιακό αρχαιοελληνικό γλυκό «κοπτοπλακοῦς», ένα πιάτο παρόμοιο με τον μπακλαβά. Η παλαιότερη γνωστή συνταγή, από τον 2ο αιώνα π.Χ., είναι ένα επιδόρπιο με στρωματοποιημένη ζύμη καλυμμένο με μέλι, το οποίο ο ιστορικός τροφίμων Πάτρικ Φας (*Patrick Faas*) προσδιορίζει ως την προέλευση του μπακλαβά. Ο Faas γράφει, «*Οι [[Έλληνες]] και οι [[Τούρκοι (έθνος)|Τούρκοι]] εξακολουθούν να διαφωνούν για το ποια πιάτα ήταν αρχικά ελληνικά και ποια τουρκικά. Ο μπακλαβάς, για παράδειγμα, διεκδικείται και από τις δύο χώρες. Η ελληνική και η τουρκική κουζίνα βασίζονται στη μαγειρική της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, η οποία ήταν συνέχεια της μαγειρικής της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας*».

Σύμφωνα με αρκετούς μελετητές, ο κοπτοπλακοῦς ήταν πρόδρομος του σύγχρονου μπακλαβά. Ο ιστορικός Σπυρίδων Βρυώνης το περιγράφει ως «*βυζαντινό αγαπημένο*» και «*το ίδιο με τον τουρκικό μπακλαβά*», όπως επίσης και άλλοι συγγραφείς. Το όνομα «πλατσέντα» χρησιμοποιείται σήμερα στο νησί της Λέσβου για φύλλα ζαχαροπλαστικής με λεπτές στρώσεις με θρυμματισμένους ξηρούς καρπούς, ψημένα και καλυμμένα με σιρόπι. 

Ο Σπ. Βρυώνης υποστήριξε ότι το ελληνικό γλύκισμα «κοπτή» ήταν η βυζαντινή εκδοχή του σημερινού μπακλαβά.  

Τον Φεβρουάριο του 2008, η εκδοχή του μπακλαβά που φτιάχνεται στο Γκαζιαντέπ, έλαβε την πιστοποίηση Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ). Είναι το πρώτο τουρκικό προϊόν που έλαβε αυτή τη διάκριση.

## Ονομασία

Η λέξη μπακλαβάς δεν έχει ξεκάθαρη προέλευση. Κατά μία εκδοχή προέρχεται πιθανόν από τη μογγολική ρίζα *baγla-* που σημαίνει «τυλίγω» με την τουρκική κατάληξη «-v*»*, ενώ πιθανή είναι και η περσική ρίζα.

## Παραπομπές

## Πηγές

* Reuven Amitai-Preiss and David O. Morgan, eds., *The Mongol Empire and Its Legacy* Brill, 1999. ISBN 90-04-11946-9.
* Paul D. Buell, "Mongol Empire and Turkicization: The Evidence of Food and Foodways", p. 200*ff*, in Amitai-Preiss, *op.cit.*
* Christian, David. Review of Amitai-Preiss, *op.cit.*, in *Journal of World History* **12**:2:476 (2001).
* Τσάρλς Πέρι (Perry, Charles). "The Taste for Layered Bread among the Nomadic Turks and the Central Asian Origins of Baklava", in *A Taste of Thyme: Culinary Cultures of the Middle East* (ed. Sami Zubaida, Richard Tapper), 1994. ISBN 1-86064-603-4.
* Σπυρίδων Βρυώνης, *The Decline of Medieval Hellenism in Asia Minor*, 1971. Quoted in Perry (1994).
* Wasti, Syed Tanvir, "The Ottoman Ceremony of the Royal Purse", *Middle Eastern Studies* **41**:2:193–200 (March 2005)

## Δείτε επίσης
* Πλακούντας (γλυκό)

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 
* 

Κατηγορία:Γλυκά
Κατηγορία:Αλγερινή κουζίνα
Κατηγορία:Αζερική κουζίνα
Κατηγορία:Αραβική κουζίνα
Κατηγορία:Αρμενική κουζίνα
Κατηγορία:Αρτοσκευάσματα
Κατηγορία:Βαλκανική κουζίνα
Κατηγορία:Εβραϊκή κουζίνα
Κατηγορία:Ελληνική κουζίνα
Κατηγορία:Ιρανική κουζίνα
Κατηγορία:Κουζίνα της Μέσης Ανατολής
Κατηγορία:Ουζμπεκική κουζίνα
Κατηγορία:Τουρκική κουζίνα
Κατηγορία:Τρόφιμα μαγειρεμένα στο φούρνο
Κατηγορία:Τουρκικές λέξεις και φράσεις
Κατηγορία:Ελληνικά επιδόρπια