Ματθίλδη της Φλάνδρας

Η **Ματθίλδη της Φλάνδρας** (*Matilda of Flanders*, 1031 – 2 Νοεμβρίου 1083) από τον Οίκο της Φλάνδρας ήταν Βασίλισσα της Αγγλίας και Δούκισσα της Νορμανδίας ως σύζυγος του Γουλιέλμου Α΄ της Αγγλίας. Την εποχή που ο σύζυγος της απουσίαζε σε εκστρατείες ήταν αντιβασίλισσα στο όνομα του. Ήταν κόρη του κόμη της Φλάνδρας Βαλδουίνου Ε΄ και της Αδέλας, κόρης του Ροβέρτου Β΄ της Γαλλίας. Με τον σύζυγο της απέκτησε εννέα παιδιά ανάμεσα στα οποία οι μελλοντικοί βασιλείς Γουλιέλμος Β΄ της Αγγλίας και Ερρίκος Α΄ της Αγγλίας. Η Φλάνδρα είχε στρατηγική σημασία για την Αγγλία στο θέμα του εμπορίου, η κατοχή της επιπλέον απέτρεπε τις επιθέσεις από την Σκανδιναβία. Η Αδέλα ήταν επίσης εγγονή από μητέρα του Ροβέρτου Β΄ της Γαλλίας, αυτό της έδινε μεγαλοπρεπή καταγωγή σε μεγαλύτερο βαθμό από τον σύζυγο της Γουλιέλμο τον Κατακτητή που ήταν νόθος γιος. 

## Γάμος με τον Γουλιέλμο τον Κατακτητή

Η πράξη του γάμου της με τον Γουλιέλμο τον Κατακτητή ήταν φαίνεται επεισοδιακή. Ο Γουλιέλμος έστειλε σαν δούκας της Νορμανδίας έναν απεσταλμένο στον πατέρα της, προκειμένου να ζητήσει το χέρι της κόρης του, όμως αυτή λόγω της υψηλής της καταγωγής, αφού πρόγονος της ήταν ο Άγγλος βασιλιάς Αλφρέδος του Ουέσσεξ, δεν ήθελε να παντρευτεί έναν νόθο δούκα. Ο Γουλιέλμος ο Κατακτητής έφτασε εξοργισμένος στην Μπρυζ, την έσυρε με την βία στο δωμάτιο της και την χτύπησε. Με μια άλλη έκδοση του θρύλου την έριξε από το άλογο της και την έσυρε στις λάσπες. Ο Βαλδουίνος Ε΄ εξοργίστηκε από την προσβολή και κάλεσε τον Γουλιέλμο σε Μονομαχία, η Ματθίλδη τότε επενέβη και ζήτησε ότι θέλει να κάνει τον Γουλιέλμο σύζυγο της με κάθε μέσο, η διαμάχη με αυτόν τον τρόπο έληξε. Οι ιστορικοί απορρίπτουν ωστόσο αυτούς τους θρύλους, αναφέρουν ότι ο γάμος είχε ρυθμιστεί με στόχο την συμμαχία ανάμεσα στην Φλάνδρα και την Νορμανδία, τελικά παντρεύτηκαν (1053). Υπάρχουν φήμες ότι ήταν ερωτευμένη με τον Άγγλο απεσταλμένο στην Φλάνδρα ονομαζόμενο Μπρίχτρικ, αλλά αργότερα η αγάπη παράκμασε τόσο, που όταν έγινε βασίλισσα της Αγγλίας ασκώντας πραγματική εξουσία δήμευσε τα εδάφη του και τον έκλεισε στην φυλακή, όπου και πέθανε. 

Ο Γουλιέλμος και η Ματθίλδη παντρεύτηκαν με καθυστέρηση δύο ετών (1051/1052), ο Πάπας Λέων Θ΄ αρνήθηκε στο *"Συμβούλιο της Ρεμς"* να επιτρέψει τον γάμο τους επειδή είχαν Συγγένεια εξ αίματος. Ο Πάπας Νικόλαος Β΄ έδωσε τελικά την κατάλληλη απαλλαγή και ο γάμος νομιμοποιήθηκε από την εκκλησία (1059). Ο Λαφράνκ, αρχιεπίσκοπος στο Αβαείο του Μπεκ υποσχέθηκε να νομιμοποιήσει την απαλλαγή υπό τον όρο ο Γουλιέλμος και η Ματθίλδη να ιδρύσουν δύο Αβαεία στην Καέν, το *"Αβαείο του Σαιντ-Ετιέν"* και το *"Αβαείο της Αγίας Τριάδας"*. Μερικές αφηγήσεις της εποχής αναφέρουν ότι η ίδια η Ματθίλδη την πρώτη φορά που απέρριψε την πρόταση του Γουλιέλμου χρησιμοποίησε την πρόφαση ότι ήταν τρίτα ξαδέλφια. Η Ματθίλδη την εποχή του γάμου τους (1051/1052) ήταν 20 ετών και ο Γουλιέλμος 4 χρόνια μεγαλύτερος της, είχε γίνει Δούκας της Νορμανδίας από την ηλικία των 8 ετών (1035). Ο γάμος τους ήταν τελικά πολύ ευτυχής και γόνιμος, μέσα σε 20 χρόνια απέκτησαν τουλάχιστον εννέα παιδιά, ο Γουλιέλμος δεν προχώρησε ποτέ σε απιστία και εξωσυζυγικές σχέσεις. Ο Γουλιέλμος ο Κατακτητής προχώρησε στην Νορμανδική κατάκτηση της Αγγλίας με πλοίο που του δώρισε η ίδια η Ματθίλδη. Η Ματθίλδη κυβέρνησε την Νορμανδία επί της απουσίας του συζύγου της, την επόμενη χρονιά μετέβη στην Αγγλία όπου στέφθηκε μαζί του βασίλισσα σε μια εντυπωσιακή τελετή. Μετά την στέψη επέστρεψε στην Νορμανδία για να κυβερνήσει στο όνομα του, επανήλθε στην Αγγλία την διετία 1081-1083 για να κυβερνήσει ως αντιβασίλισσα, πέθανε στην Νορμανδία σε ηλικία 52 ετών (1083). Πέρα από την έντονη παρουσία της στην διακυβέρνηση της Νορμανδίας η Ματθίλδη έδειξε μεγάλο ενδιαφέρον στην ανατροφή των παιδιών της, από την αρχή σαν πραγματικοί γιοι βασιλέων. Οι γιοι της εκπαιδεύτηκαν από τον Ιταλό διδάσκαλο Λανφράνκ που έγινε κατόπιν Αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπερι (1070), οι κόρες της έμαθαν Λατινικά στο *"Αβαείο της Αγίας Τριάδας"* στην Καέν το οποίο ίδρυσε η ίδια και ο σύζυγος της σαν μέρος της συμφωνίας για την παπική απαλλαγή.

## Δούκισσα της Νορμανδίας

μικρογραφία|δεξιά|250px|Η Ματθίλδη της Φλάνδρας
Την εποχή που ο Γουλιέλμος ο Κατακτητής ετοιμαζόταν να επιτεθεί στην Αγγλία η Ματθίλδη της Φλάνδρας εξόπλισε έναν πλοίο την Νόρα και το έκανε δώρο στον σύζυγο της. Ο Γουλιέλμος της παρέδωσε την εποχή της απουσίας του την αντιβασιλεία, κυβέρνησε στο όνομα του 14χρονου μεγαλύτερου γιου τους Ροβέρτου, κυβέρνησε επιτυχώς χωρίς καμιά εξέγερση. Η Ματθίλδη κυβέρνησε πολλές φορές σαν αντιβασίλισσα της Νορμανδίας την περίοδο απουσίας του συζύγου της (1066-1067, 1067-1068, (1069), 1069-1071, 1074, 1075-1076). Μετά την κατάκτηση της Αγγλίας από τον Γουλιέλμο τον Κατακτητή η Ματθίλδη αρνήθηκε να εγκαταλείψει την Νορμανδία, μετέβη στην Αγγλία μόνο με την στέψη της, την Πεντηκοστή του 1068 σε δύο χρόνια. Η Ματθίλδη της Φλάνδρας έζησε τον περισσότερο χρόνο στην Νορμανδία, έδειξε ενδιαφέρον στην διακυβέρνηση του Δουκάτου, υποστήριξε τον αδελφό της στην Φλάνδρα στην οποία ίδρυσε και πολλά Αββαεία. Το μοναδικό από τα παιδιά της που γεννήθηκαν στην Αγγλία ήταν ο μελλοντικός βασιλεύς Ερρίκος Α΄, την εποχή που συνόδευε τον Γουλιέλμο τον Κατακτητή σε εκστρατεία στον βορά (1069–1070). 

## Βασίλισσα της Αγγλίας

Η Ματθίλδη στέφτηκε βασίλισσα στο Αβαείο του Ουεστμίνστερ από τον αρχιεπίσκοπο της Γιορκ, η τελετή έγινε την ημέρα της Πεντηκοστής (11 Μαΐου 1068). Οι τρεις νέες φράσεις που προστέθηκαν στο τελετουργικό τόνιζαν την αποστολή της βασίλισσας ως απεσταλμένης του θεού, την βασιλική της εξουσία και την ευλογία του λαού της μέσω της δύναμης και της αγνότητας της. Οι έπαινοι ειδικά για το πρόσωπο της την οδήγησαν σε αξιώσεις για μεγαλύτερες εξουσίες. Τα παλαιότερα χρόνια πίστευαν ότι η Ματίλντα απεικονιζόταν στην Ταπισερί της Μπαγιέ αλλά οι σύγχρονοι ιστορικοί το απορρίπτουν, ο Γουλιέλμος ο Κατακτητής είχε αναθέσει την Ταπεστρί στον ξάδελφο του Όντο, επίσκοπο του Μπαγιέ και δημιουργήθηκε από Άγγλους καλλιτέχνες στο Κεντ. Ο Γουλιέλμος ο Κατακτητής και η Ματθίλδη απέκτησαν 9 ή 10 παιδιά, έμειναν πιστοί σύζυγοι, δεν είχαν καμιά εξωσυζυγική σχέση και ο Γουλιέλμος δεν απέκτησε κανένα νόθο παιδί. Η Ματθίλδη της Φλάνδρας πέρα από τα στενά συζυγικά της καθήκοντα έδειξε επίσης μεγάλο ενδιαφέρον στην ανατροφή και στην εκπαίδευση των παιδιών τους. Οι κόρες της εκπαιδεύτηκαν Λατινικά στο *"Αβαείο της Αγίας Τριάδας"* στην Καέν που ιδρύθηκε από την ίδια και τον σύζυγο της ως όρο που τους είχαν βάλει για την αναγνώριση του γάμου τους. Οι γιοι της είχαν διδάσκαλο τον πιστό οπαδό της Λανφράνκ αρχιεπίσκοπο του Καντέρμπερι, επιβεβαίωσε με τον σύζυγο της το αίτημα του να αναβαθμίσει την επισκοπή. Ο Γουλιέλμος εξορίστηκε έντονα όταν έμαθε ότι η Ματθίλδη έστειλε μεγάλα ποσά στον εξόριστο γιο τους Ροβέρτο, κατόπιν μεσολάβησε το Πάσχα του 1000 να συμφιλιωθούν μεταξύ τους. Η Ματθίλδη της Φλάνδρας ήταν νονά της Ματθίλδης της Σκωτίας η οποία παντρεύτηκε τον γιο της μελλοντικό βασιλέα Ερρίκο Α΄ και έγινε βασίλισσα της Αγγλίας. Στην διάρκεια της τελετής της βάπτισης η μικρή Ματθίλδη αφαίρεσε το κάλυμμα της κεφαλής από την νονά της, αυτό ερμηνεύτηκε ως οιωνός ότι θα γίνει μελλοντική βασίλισσα όπως εκείνη.

## Θάνατος και ταφή

Η Ματθίλδη της Φλάνδρας αρρώστησε το καλοκαίρι του 1083 και πέθανε στα τέλη του ίδιου χρόνου σε ηλικία 52 ετών (2 Νοεμβρίου 1083), ο σύζυγος της ήταν παρόν. Ο Γουλιέλμος ο Κατακτητής από την μεγάλη του θλίψη αποφάσισε να διακόψει το αγαπημένο του άθλημα το κυνήγι, πέθανε και ο ίδιος από ατύχημα σε 4 χρόνια. Σε αντίθεση με την κοινή γνώμη που πίστευε ότι τάφηκε μαζί με τον σύζυγο της στο *"Αβαείο του Σαίντ Ετιέν"* αποκαλύφτηκε ότι τάφηκε στο *"Αβαείο της Αγίας Τριάδας"*, τα δύο Αβαεία βρίσκονταν στην Καέν και τα είχαν ιδρύσει μαζί. Τον τάφο της Ματθίλδης διακοσμούσε μια μαύρη πλάκα με επιγραφή του 11ου αιώνα, η ταφόπλακα του Γουλιέλμου του Κατακτητή αντικαταστάθηκε αντίθετα τον 19ο αιώνα. Ο τάφος της όλους τους επόμενους αιώνες βεβηλώθηκε και καταστράφηκε, τα λείψανα της τοποθετήθηκαν σε ένα μικρό σφραγισμένο κουτί πίσω από την αρχική μαύρη ταφόπλακα. Ο σκελετός της εξετάστηκε για να προσδιοριστεί το ύψος της (1949), μετρήθηκε 1,52 εκατοστά φυσιολογικό για εκείνη την εποχή σε γυναίκα, οι αρχικές εκτιμήσεις για 1,27 εκατοστά οδήγησαν στον μύθο ότι ήταν μικροκαμωμένη.

## Παραπομπές



## Πηγές

*Bates, David (1982). Normandy before 1066. London; New York: Longman.
*Borman, T. (2011). Matilda: Wife of the Conqueror, First Queen of England. Random House. 
*Dewhurst, Sir John (1981). "A historical obstetric enigma: how tall was Matilda?". Journal of Obstetrics and Gynaecology. 1 (4): 271–272. 
*Douglas, David C. (1964). William The Conqueror. Berkeley; Los Angeles: University of California Press.
*Freeman, Edward Augustus (1871). The History of the Norman Conquest of England. Vol. IV. Oxford: Clarendon Press.
*Fryde, E. F.; Greenway, D. E.; Porter, S.; Roy, I. (1996). Handbook of British Chronology (3rd ed.). Cambridge: University Press. 
*Gathagan, Laura L. (2016). "'Mother of heroes, most beautiful of mothers': Mathilda of Flanders and royal motherhood in the eleventh century". In Ellie Woodacre; Carrie Fleiner (eds.). *Virtuous or Villainess? The Image of the Royal Mother from the Early Medieval to the Early Modern Era. Palgrave Macmillan US. σσ. 37–63. 
*Gathagan, Laura L. (2017). "'You Conquer Countless Enemies even as a Maiden': the Conqueror's Daughter and Dynastic Rule at Holy Trinity, Caen". History: The Journal of the Historical Association: 37–63. 
*Gathagan, Laura L. (1999). "The Trappings of Power: the Coronation of Mathilda of Flanders". The Haskins Society Journal. 13: 19–39. 
*Gathagan, Laura L. (2020). "Audi Israel: Apostolic authority and the Coronation of Mathilda of Flanders". In S.D. Church (ed.). Anglo-Normans Studies XLIII: Proceedings of the Battle Conference 2020. σσ. 89–103.
*Gathagan, Laura L. (2023). "Mathilda of Flanders, The Innovator". In Aidan Norrie; Carolyn Harris; Danna Messner; Ellie Woodacre (eds.). Norman to early Plantagenet Consorts: Dynasty Power, Influence. Springer. σσ. 47–66. 
*Gathagan, Laura L. (2025). The Queenship of Mathilda of Flanders, c. 1031-1083. Woodbridge: Boydell Press. 
*Gillingham, John (1975). The lives of the kings and queens of England. Weidenfeld & Nicolson.
*Given-Wilson, Chris; Curteis, Alice (1984). The Royal Bastards of Medieval England. Routledge & Kegan Paul. 
*Hilliam, David (2011). Kings, Queens, Bones and Bastards: Who's Who in the English Monarchy from Egbert to Elizabeth II. The History Press. 
*Hilliam, Paul (2004). William the Conqueror: First Norman King of England. Rosen. 
*Hilton, Lisa (2010). Queens Consort: England's Medieval Queens. Pegasus Books. 
*Huneycutt, Lois L. (2003). Matilda of Scotland: A Study in Medieval Queenship. Woodbridge: Boydell Press. 
*Keats-Rohan, K. S. B. (1999). Domesday People: a prosopography of persons occurring in English documents, 1066 - 1166. Vol. 1: Domesday book. Boydell & Brewer Ltd. 
*Le Jan, Régine (2000). "Continuity and Change in the Tenth-Century Nobility". In Duggan, Anne J. (ed.). Nobles and Nobility in Medieval Europe: Concepts, Origins, Transformations. Woodbridge: Boydell Press. 
*Morris, M. (2012). The Norman Conquest. Random House. 
*Norton, Christopher (2001). Archbishop Thomas of Bayeux and the Norman Cathedral at York. York: Borthwick Institute of Historical Research, University of York. 
*Oksanen, Eljas (2012). Flanders and the Anglo-Norman World, 1066–1216. Cambridge University Press. 
*Schwennicke, Detlev (1984). Europäische Stammtafeln: Stammtafeln zur Geschichte der Europäischen Staaten [European Family Tables: Pedigrees on the history of the European States]. Neue Folge (in German). Vol. Band II. Marburg, Germany: J. A. Stargardt.
*Sharpe, Richard (2007). "King Harold's Daughter". Haskins Society Journal. 19: 1–27.
*Thompson, Kathleen (23 September 2004). "Robert [called Robert Curthose], duke of Normandy (b. in or after 1050, d. 1134)". Oxford Dictionary of National Biography (online ed.). Oxford University Press. 
*Thorn, Caroline; Thorn, Frank; Morris, John, eds. (1985). Domesday Book. Vol. 9, Devon, Parts 1 & 2. Chichester: Phillimore Press.
*van Houts, Elisabeth (1988), "The Ship List of William the Conqueror", Anglo-Norman Studies X; Proceedings of the Battle Conference 1987, Woodbridge: Boydell Press
*van Houts, Elisabeth (2004a). "Adelida [Adeliza] (d. before 1113)". Oxford Dictionary of National Biography (online ed.). Oxford University Press. 
*van Houts, Elisabeth (2004b). "Matilda [Matilda of Flanders] (d. 1083)". Oxford Dictionary of National Biography. Oxford University Press. 
*Ordericus Vitalis (1854). The Ecclesiastical History of England and Normandy. Vol. II. Translated by Thomas Forester. London: Henry G. Bohn.
*Wareham, Andrew (2005). Lords and Communities in Early Medieval East Anglia. Boydell Press. 

Κατηγορία:Βασίλισσες της Αγγλίας
Κατηγορία:Οίκος της Φλάνδρας
Κατηγορία:Δούκισσες της Νορμανδίας