Ετέλ Αντνάν

Η **Ετέλ Αντνάν** (24 Φεβρουαρίου 1925 – 14 Νοεμβρίου 2021) ήταν Λιβανέζα-Αμερικανίδα ποιήτρια, δοκιμιογράφος και εικαστική καλλιτέχνις. To 2003 αναδείχθηκε από το ακαδημαϊκό περιοδικό MELUS: Multi-Ethnic Literature of the United States ως «πιθανότατα η πιο καταξιωμένη Αραβοαμερικανίδα συγγραφές της εποχής μας».

Παρά το πλούσιο λογοτεχνικό της έργο, η Αντνάν, ούσα αυτοδίδαχτη, δημιούργησε εικαστικά έργα σε ποικίλα μέσα, όπως ελαιογραφίες, ταινίες και ταπισερί, τα οποία έχουν εκτεθεί σε γκαλερί και μουσεία παγκοσμίως.

## Βιογραφία
Η Ετέλ γεννήθηκε το 1925 στην Βηρυτό του Λιβάνου. Η μητέρα της, Λίλια Σίλια Λακόρτε, ήταν Ελληνίδα ορθόδοξη από την Σμύρνη, ενώ ο πατέρας της Άσαφ Κάντρι ήταν σουνίτης-μουσουλμάνος και υψηλόβαθμος Οθωμανός αξιωματικός από την Δαμασκό της Οθωμανικής Συρίας.

Η μητέρα του Assaf Kadri ήταν αλβανικής καταγωγής, ενώ ο παππούς της Αντνάν ήταν Τούρκος στρατιώτης. Ο πατέρας της κατάγονταν από μία εύπορη οικογένεια.  Ήταν ανώτατος αξιωματικός και πρώην συμμαθητής του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ στην στρατιωτική σχολή. Αντίθετα, η μητέρα της μεγάλωσε σε μια εξαιρετικά φτωχή οικογένεια. Οι δυο τους συναντήθηκαν στην Σμύρνη κατά την διάρκεια του Ά Παγκοσμίου Πολέμου. Ο πατέρας της Αντνάν ήταν ήδη παντρεμένος με τρία παιδιά, ενώ η μητέρα της ήταν μόλις δεκαέξι χρονών αφότου γνωρίστηκαν. Με την κατάρριψη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οικογένεια της μεταναστεύει στην Βηρυτό.

Παρόλο που μεγάλωσε μιλώντας ελληνικά και τούρκικα, φοίτησε σε γαλλόφωνο καθολικό σχολείο. Εκεί δέχτηκε εκφοβισμό λόγο της καταγωγής του πατέρα της. Συγκεκριμένα, οι μοναχές συνήθιζαν, ορισμένες φορές, να λένε πως όλα ήταν καλά με την Ετέλ εκτός από το γεγονός ότι ο πατέρας της ήταν μουσουλμάνος. Ακόμα, οι συμμαθητές της έμεναν έκπληκτοι κάθε φορά που άκουγαν για το γεγονός αυτό. Έτσι, η Αντνάν έμαθε την γαλλική γλώσσα, την οποία χρησιμοποίησε για την συγγραφή των πρώτων της έργων. Επιπλέον, ξεκίνησε  να μαθαίνει αγγλικά, σε νεαρή ηλικία, γράφοντας το μεγαλύτερο μέρος του μεταγενέστερου έργου της σε αυτή την γλώσσα.

Στα 24 της, η Αντνάν ταξίδεψε στο Παρίσι και σπούδασε φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού. Έπειτα, ταξίδεψε στις ΗΠΑ,  όπου συνέχισε τις μεταπτυχιακές της σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϋ και στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ. Από το 1958 ως το 1972 δίδαξε φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο Ντομίνικαν της Καλιφόρνια στο Σαν Ραφαέλ. Σε συνάρτηση με τον συνεχιζόμενο πόλεμο ανεξαρτησίας της Αλγερίας, άρχισε να αντιστέκεται στις πολιτικές προεκτάσεις της γραφής στα γαλλικά. Έτσι, μετέφερε το επίκεντρο της καλλιτεχνική της έκφρασης στις εικαστικές τέχνες, δημιουργώντας αφηρημένες ελαιογραφίες. Το ξέσπασμα του πολέμου στο Βιετνάμ την ώθησε και πάλι στην σύνθεση ποιημάτων, αυτή τη φορά όμως στα αγγλικά.

Η Αντνάν επέστρεψε στο Λίβανο το 1972, όπου εργάστηκε ως δημοσιογράφος και πολιτιστικός συντάκτης στην γαλλική εφημερίδα Al Safa, με έδρα την Βηρυτό. Επιπλέον, συνέβαλε στην ανάπτυξη του πολιτιστικού τμήματος της εφημερίδας, συνεισφέροντας περιστασιακά με γελοιογραφίες και εικονογραφήσεις. Η θητεία της στην Al Safa ήταν ιδιαίτερα αξιοσημείωτη για τα άρθρα της στα εξώφυλλά της εφημερίδας, σχολιάζοντας τα πολιτικά ζητήματα της εποχής. Το ίδιο έτος γνώρισε την σύντροφό της, Σιμόν Φατάλ, με την οποία έζησαν μαζί μέχρι τον θάνατο της Αντνάν.

Μετά την έναρξη του εμφυλίου πολέμου στο Λίβανο, η Αντνάν επέστεψε στο Παρίσι, εκεί όπου έγραψε το αντιπολεμικό της μυθιστόρημα Sitt Marie Rose (1978). Εργάστηκε ως συγγραφέας και μεταφράστρια στο The Post-Apollo Press, που ιδρύθηκε από την σύντροφό της το 1982.

Πέρασε τα τελευταία της χρόνια ζώντας μεταξύ του Σαουσαλίτο της Καλιφόρνιας και του Παρισιού. Η Ετέλ Αντνάν απεβίωσε στις 14 Νοεμβρίου του 2021 στο Παρίσι, σε ηλικία 96 ετών.

## Λογοτεχνικά έργα

### Στα αγγλικά

* *Shifting the silence*, Nightboat, 2020

* *Time*, Nightboat, 2020

* *Surge*, Nightboat, 2018

* *Night*, Nightboat, 2016

* *Life Is a Weaving*, Galerie Lelong  (2016) .
* *Premonition*, Kelsey Street Press  (2014) .

* *To look at the sea is to become what one is: An Etel Adnan Reader*, edited by Thom Donovan, Brandon Shimoda, Ammiel Alcalay, and Cole Swensen, Nightboat Books (2014)

* *Sea and Fog*, Nightboat Books (2012)

* *Master of the Eclipse* (2009)

* *Seasons* (2008)

* *In the Heart of the Heart of Another Country* (2005)

* *In/somnia* (2002)

* *There: In the Light and the Darkness of the Self and of the Other* (1997)

* *To Write in a Foreign Language* (1996)

* *Of Cities and Women, Letters to Fawwaz* (1993)

* *Paris, When It's Naked* (1993)

* *The Spring Flowers Own and the Manifestations of the Voyage* (1990)

* *The Arab Apocalypse* (1989)

* *Journey to Mount Tamalpais: An Essay* (1985)

* *The Indian Never Had a Horse and Other Poems* (1985)

* *From A to Z Poetry* (1982)

* *[[:en:Sitt Marie Rose|Sitt Marie Rose]]: A Novel* (1978)

* *Moon Shots*, Sausalito-Belvedere Gazette (1967)

* "The Enemy's Testament" in *Where is Vietnam?,* Anchor Books (1967, Walter Lowenfels, ed., )

### Στα αραβικά

* *al-Sitt Mari Ruz: riwayah.* (Sitt Marie Rose.), with Jirum Shahin and Firyal Jabburi Ghazul. Al-Qahirah: al-Hayah al-Ammah li-Qusur al-Thaqafah, 2000.

* *n mudun wa-nisa: rasail il Fawwaz*. (Of Cities and Women.) Bayrut: Dar al-Hihar, 1998.

* *Kitab al-bahr; kitab al-layal; kitab al-mawt; kitab al-nihayah*, with Abid Azarih. Bayrut: Dar Amwaj, 1994.

* *al-Sitt Marie Ruz*. Bayrut: al-Mu-assasah al-Arabiyah lil-Dirasat wa-al-Nashr, 1979.

### Στα γαλλικά

* *Voyage, guerre, exil*, L'Echoppe, 2020

* *Un printemps inattendu (entretiens)*, Galerie Lelong, 2020

* *Grandir et devenir poète au Liban*, L'Echoppe, 2019

* *Tolérance*, L'Echoppe, 2018

* *Nuit*, Editions de l'Attente, 2017

* *La vie est un tissage*, Galerie Lelong, 2016 

* *Mer et brouillard*, Editions de l'Attente, 2017

* *A propos de la fin de l'Empire Ottoman*, Galerie Lelong, 2015

* *Le Prix que nous ne voulons pas payer pour l'amour*, Galerie Lelong, 2015

* *Prémonition*, Galerie Lelong, 2015

* *Là-bas*, Editions de l'Attente, 2013

* *Paris mis a nu*. France: Éditions Tamyras, 2011, translated by Martin Richet.

* *Ce ciel qui n'est pas*. Paris: L'Harmattan, 1997.

* *Ce ciel qui n'est pas*. Bilingual edition (French-Arabic): Tunis: Tawbad, 2008.

* *Rachid Korachi: Ecriture passion*, with Rachid Korachi and Jamel-Eddine Bencheikh. Alger: Galerie Mhamed Issiakhem, 1988.

* *L'apocalypse arabe*. Paris: Papyrus Éditions, 1980.

* *Sitt Marie Rose*. Paris: Des Femmes, 1978.

* *Jbu: Suivi de l'Express Beyrouth enfer*. Paris: P.J. Oswald, 1973.

### Μεταφρασμένα στα ελληνικά

*  'Ταξίδι, Πόλεμος, Εξορία (Voyage, guerre, exil), μετάφραση Σπύρος Γιανναράς, Εκδόσεις Άγρα, 2023.

*   Σιττ Μαρί Ροζ (Sitt Marie-Rose), μετάφραση Λίζυ Τσιριμώκου, Εκδόσεις Άγρα, 2019.

*   Γράφοντας σε μια ξένη γλώσσα (Écrire dans une langue étrangère), μετάφραση Βασιλική Γκέτσιου, Εκδόσεις Άγρα, 2016.

*   Το τίμημα που δεν θέλουμε να πληρώσουμε για την αγάπη (Le Prix que nous ne voulons pas payer pour l’amour), μετάφραση Βασιλική Γκέτσιου, Εκδόσεις Άγρα, 2015.

*   Σχετικά με το τέλος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (À propos de la fin de l’Empire Ottoman), μετάφραση Βασιλική Γκέτσιου, Εκδόσεις Άγρα, 2015.

*  Τζενίν (Jénine), μετάφραση Σπύρος Γιανναράς, Εκδόσεις Άγρα, 2014.

## Εκθέσεις

*   2022 - Etel Adnan/Vincent van Gogh - Kleur als Taal, Van Gogh Museum, Άμστερνταμ (Ολλανδία) 

*   2021 - new works, Sfeir-Semler Gallery, Αμβούργο (Γερμανία) 
*   2021 - Etel Adnan: Light's New Measure, Solomon R. Guggenheim Museum, Νέα Υόρκη (ΗΠΑ) 

*   2020 - The uprising of colors, Sfeir-Semler Karantina, Βηρυτός (Λίβανος) 

*    2020 - WO DIE ZITRONEN BLÜHEN..., Sfeir-Semler Gallery, Αμβούργο(Γερμανία) 

*     2020 - Satellites et Planètes, Galerie Lelong & Co, Παρίσι (Γαλλία) 

*    2019 - Leporellos, Galerie Lelong & Co, Παρίσι (Γαλλία) 

*    2019 ''Etel Adnan et les modernes'', MUDAM, Λουξεμβούργο

*    2019 ''Etel Adnan: Each day is a whole world'', Aspen Art Museum, Aspen(ΗΠΑ)

*    2018 Work: Etel Adnan'', SFMOMA, San Francisco(ΗΠΑ)

*    2018 - Parler aux fleurs, Galerie Lelong & Co, Παρίσι (Γαλλία)

*    2018 - Zentrum Paul Klee, Βέρνη (Ελβετία)

*    2018 - Estampes originales, Galerie Lelong & Co, Art Basel, Βασιλεία, (Ελβετία)

*    2018 - Tout ce que je fais est mémoire, Chateau La Coste, Le Puy Ste Réparade, Γαλλία

*    2018 - La Fulgurance du geste, Fondation Jan Michalski, Montricher, Βασιλεία (Ελβετία)

*    2018 - Tapisseries et estampes, Galerie Lelong & Co, Παρίσι (Γαλλία)

*    2017 - Sea and Fog, Oakville Galleries, Όουκβιλ (Καναδάς)

*    2017 - L'emozione dei COLORI nell'arte, GAM, Castello di Rivoli, Τορίνο (Ιταλία)

*   2016 - Paintings · Drawings · Tapestries · Writing, Sfeir-Semler Gallery, Αμβούργο (Γερμανία) 

*   2016 - A Tremendous Astronomer, Galerie Lelong, Παρίσι (Γαλλία)

*   2016 - Institut du Monde Arabe, Παρίσι (Γαλλία)

*   2016 - Serpentine Gallery, Λονδίνο (Ηνωμένο Βασίλειο)

*   2016 - Galerie Lelong, Παρίσι (Γαλλία) 

*   2015 - Museum Haus Konstruktiv, Ζυρίχη (Ελβετία)

*   2015 - Galerie Lelong, Παρίσι (Γαλλία) 

*   2015 - Saltwater, Istanbul Biennale, Κωνσταντινούπολη (Τουρκία)

*   2015 - Galerie Lelong, Νέα Υόρκη (ΗΠΑ)

*   2015 - Irish Museum of Modern Art (IMMA ), Δουβλίινο (Ιρλανδία)

*   2015 - Sharjah Biennial 12: The past, the present, the possible, Sharjah Art Museum, (ΗΑΕ)

*   2014 - Etel Adnan in all her dimensions, MATHAF, Ντόχα (Κατάρ)

*    2014 - Writing Mountains, Museum der Moderne, Σάλτσμπουργκ (Αυστρία)

*    2014 - New Museum, Νέα Υόρκη (ΗΠΑ)

*    2014 - Whitney Biennale, Whitney Museum, Νέα Υόρκη (ΗΠΑ)

*    2013 - Etel Adnan, Sfeir-Semler Karantina, Βηρυτός (Λίβανος) 

*    2012 - Works 1956–2012, Sfeir-Semler Gallery, Αμβούργο (Γερμανία) 

*   2012 - DOCUMENTA (13), Κάσελ (Γερμανία)

*   2010 - Paintings and Drawings, Sfeir-Semler Karantina, Βηρυτός (Λίβανος) 

## Βραβεία και διακρίσεις

*    1977 – Βραβείο France-Pays Arabes για το μυθιστόρημα *[[:en:Sitt_Marie_Rose|Sitt Marie Rose]]*.

*     2010 – Βραβείο Arab American Book Awards για την συλλογή διηγημάτων της *Master of the Eclipse*. 

*    2013 – Η ποιητική της συλλογή *Sea and Fog* κέρδισε το California Book Award for Poetry. 

*     2013 – Βραβεύτηκε με το Lambda Literary Award για το ίδιο έργο. 

*     2014 – Ανακηρύχθηκε Ιππότης των Τεχνών και των Γραμμάτων (*[[:en:Chevalier_des_Arts_et_des_Lettres|Chevalier des Arts et des Lettres]]*) από τη Γαλλική Κυβέρνηση.      
*    2015 – Θεσπίστηκε το Etel Adnan Poetry Prize από το University of Arkansas Press, που απονέμεται ετησίως  « σε έναν συγγραφέα αραβικής καταγωγής για το πρώτο ή δεύτερο ποιητικό του έργο στα αγγλικά» 

*     2020 – Η ποιητική της συλλογή *Time* (μετάφραση από τα γαλλικά της Sarah Riggs, κέρδισε το Griffin Poetry Prize. 

*    2024 – Στις 15 Απριλίου του 2024, η Google την τίμησε με Google Doodle. 

## Παραπομπές

## Βιβλιογραφία
* Amireh, Amal; "Bearing Witness: The Politics of Form in Etel Adnan's *Sitt Marie Rose*." *Critique: Critical Middle Eastern Studies*, 2005 Fall; 14 (3): 251–63. (journal article)
* Amyuni, Mona Takieddine. "Etel Adnan & Hoda Barakat: De-Centered Perspectives, Subversive Voices." IN: *Poetry's Voice-Society's Norms: Forms of Interaction between Middle Eastern Writers and Their Societies.* Ed. Andreas Pflitsch and Barbara Winckler. Wiesbaden, Germany: Reichert; 2006. pp.&nbsp;211–21
* Cassidy, Madeline. "'Love Is a Supreme Violence': The Deconstruction of Gendered Space in Etel Adnan's *[[Sitt Marie Rose]]*." IN: *Violence, Silence, and Anger: Women's Writing as Transgression.* Ed. Deirdre Lashgari. Charlottesville: UP of Virginia; 1995. pp.&nbsp;282–90
* Champagne, John G. "Among Good Christian Peoples: Teaching Etel Adnan's *[[Sitt Marie Rose]]*." *College Literature*, 2000 Fall; 27 (3): 47–70.
* Fernea, Elizabeth. "The Case of *Sitt Marie Rose*: An Ethnographic Novel from the Modern Middle East." IN: *Literature and Anthropology.* Ed. Philip Dennis and Wendell Aycock. Lubbock: Texas Tech UP; 1989. pp.&nbsp;153–164
* Foster, Thomas. "Circles of Oppression, Circles of Repression: Etel Adnan's *Sitt Marie Rose*." *PMLA: Publications of the Modern Language Association of America*, 1995 Jan; 110 (1): 59–74.
* Ghandour, Sabah. "Gender, Postcolonial Subject, and the Lebanese Civil War in *Sitt Marie Rose*." IN: *The Postcolonial Crescent: Islam's Impact on Contemporary Literature.* Ed. John C. Hawley. New York, NY: Peter Lang; 1998. pp.&nbsp;155–65
* Hajjar, Jacqueline A. "Death, Gangrene of the Soul, in *Sitt Marie Rose* by Etel Adnan." *Revue Celfan/Celfan Review*, 1988 May; 7 (3): 27–33.
* Hartman, Michelle. "'This Sweet/Sweet Music': Jazz, Sam Cooke, and Reading Arab American Literary Identities." *MELUS: The Journal of the Society for the Study of the Multi-Ethnic Literature of the United States*, 2006 Winter; 31 (4): 145–65.
* Karnoub, Elisabeth. "'Une Humanité qui ne cesse de crucifier le Christ': Réécriture du sacrifice christique dans *Sitt Marie Rose* de Etel Adnan." IN: *Victims and Victimization in French and Francophone Literature.* Ed. Buford Norman. Amsterdam, Netherlands: Rodopi; 2005. pp.&nbsp;59–71
* Kilpatrick, Hilary. "Interview with Etel Adnan (Lebanon)." IN: *Unheard Words: Women and Literature in Africa, the Arab World, Asia, the Caribbean and Latin America.* Ed. Mineke Schipper. Trans. Barbara Potter Fasting. London: Allison & Busby; 1985. pp.&nbsp;114–120
* Layoun, Mary N. "Translation, Cultural Transgression and Tribute, and Leaden Feet." IN: *Between Languages and Cultures: Translation and Cross-Cultural Texts.* Ed. Anuradha Dingwaney and Carol Maier. Pittsburgh, PA: U of Pittsburgh P; 1995. pp.&nbsp;267–89
* Majaj, Lisa Suhair. "Voice, Representation and Resistance: Etel Adnan's Sitt Marie Rose." Intersections: Gender, Nation and Community in Arab Women's Novels. Ed. Lisa Suhair Majaj, Paula W. Sunderman and Therese Saliba. Syracuse, NY: Syracuse Univ. Press, 2002. 200–230.
* Majaj, Lisa Suhair and Amal Amireh. Etel Adnan: Critical Essays on the Arab-American Writer and Artist. Jefferson, North Carolina: McFarland and Co, 2002.
* Marie, Elisabeth Anne. *Sacrifice, sacrifiée, sacrificatrice: L'étrange triptyque: Sacrifices au féminin dans trois romans francophones libanais.* Dissertation Abstracts International, Section A: The Humanities and Social Sciences, 2003 May; 63 (11): 3961. U of North Carolina, Chapel Hill, 2002.
* Mejcher-Atassi, Sonja. "Breaking the Silence: Etel Adnan's *Sitt Marie Rose* and *The Arab Apocalypse*." IN: *Poetry's Voice-Society's Norms: Forms of Interaction between Middle Eastern Writers and Their Societies.* Ed. Andreas Pflitsch and Barbara Winckler. Wiesbaden, Germany: Reichert; 2006. pp.&nbsp;201–10
* Mustafa, Daliya Sa'id (translator). "Al-Kitabah bi-lughah ajnabiyyah." *Alif: Journal of Comparative Poetics*, 2000; 20: 133-43 (Arabic section); 300-01 (English section).
* Muzaffar, May. "Iytil 'Adnan: Qarinat al-nur wa-al-ma'." *Arabi*, 2007 Feb; 579: 64–68.
* Obank, Margaret. "Private Syntheses and Multiple Identities." *Banipal: Magazine of Modern Arab Literature*, 1998 June; 2: 59–61.
* Shoaib, Mahwash. "Surpassing Borders and 'Folded Maps': Etel Adnan's Location in *There*." *Studies in the Humanities*, 2003 June-Dec; 30 (1-2): 21–28.
* "Vitamin P3." Phaidon Press, 2017. 
* Willis, Mary-Angela. "Francophone Literature of the Middle East by Women: Breaking the Walls of Silence." IN: *Francophone Post-Colonial Cultures: Critical Essays.* Ed. Kamal Salhi. Lanham, MD: Lexington; 2003. pp.&nbsp;64–74
* Willis, Mary-Angela. *La Guerre démasquée à travers la voix féminine dans *Sitt Marie Rose* d'Etel Adnan et *Coquelicot du massacre* d'Evelyne Accad.* Dissertation Abstracts International, Section A: The Humanities and Social Sciences, 2002 Mar; 62 (9): 3061. U of Alabama, 2001.
## Πηγές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Σελίδα της Αντνάν στο Poetry Foundation
* Σελίδα της Αντνάν στο Goodreads
* Σελίδα της Αντνάν στο AWARE – Archives of Women Artists, Research and Exhibitions
* Emily LaBarge, ''At the Van Gogh Museum: Color as Language'', London Review of Books (2022)

Κατηγορία:1925
Κατηγορία:2021
Κατηγορία:Λιβανέζες ποιήτριες
Κατηγορία:Λιβανέζες ζωγράφοι
Κατηγορία:Αμερικανίδες ποιήτριες
Κατηγορία:Αμερικανίδες καλλιτέχνιδες