Θεόδωρος Μουστάκας

Ο Θεόδωρος Δ. Μουστάκας (γενν. 1940) είναι Έλληνας καθηγητής Πανεπιστημίου, ερευνητής φωτονικής και οπτοηλεκτρονικής. Κατέχει τον τίτλο του Διακεκριμένου Καθηγητή στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών του Πανεπιστημίου της Βοστώνης. Είναι γνωστός για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας του στην επιταξιακή λιθογραφία και τη διαδικασία σύνθεσης που οδήγησε στην ανάπτυξη της διόδου μπλε φωτός (LED).

## Πρώιμος βίος και σπουδές

Το 1964 ολοκλήρωσε το Bachelor of Science (B.Sc.) στη Φυσική από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο. Ο Μουστάκας απέκτησε διδακτορικό δίπλωμα και M.Phil. το 1974 στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια στην Επιστήμη και τη *Μηχανική Στερεάς Κατάστασης*, με τη διατριβή του με τίτλο *Ιδιότητες μεταφοράς και ανασυνδυασμού λεπτών μεμβρανών άμορφου τελλουριδίου αρσενικού*.

## Συν-εφευρέτης του μπλε LED

### Ρόλος

Τον Αύγουστο του 1991, ο Μουστάκας δημοσίευσε λεπτομέρειες σχετικά με μια διαδικασία ρυθμιστικού στρώματος για την ανάπτυξη υψηλής καθαρότητας GaN σε ένα υπόστρωμα χρησιμοποιώντας μια διαδικασία MOCVD δύο σταδίων. Αρκετούς μήνες αργότερα, ο Σούτζι Νακαμούρα (Shuji Nakamura), τότε διδακτορικός φοιτητής στην Nichia Corporation, δημοσίευσε παρόμοια αποτελέσματα σε διαφορετικό περιοδικό και αργότερα χρησιμοποίησε τη διαδικασία για να δημιουργήσει ένα μπλε LED. Ο Μουστάκας είχε καταθέσει και δίπλωμα ευρεσιτεχνίας (το λεγόμενο δίπλωμα ευρεσιτεχνίας buffer-layer) την εποχή της ανακάλυψής του. Καθώς η διαδικασία που ανέπτυξε ο Μουστάκας είναι απαραίτητη για τη δημιουργία μπλε LED, και δεδομένου ότι ήταν ο πρώτος που σκέφτηκε τη διαδικασία, θεωρείται ότι εφηύρε από κοινού το μπλε LED.

### Διαμάχη για το βραβείο Νόμπελ
Το 2014, το Νόμπελ Φυσικής απονεμήθηκε στους Ισάμου Ακασάκι (Isamu Akasaki), Χιρόσι Αμάνο (Hiroshi Amano) και [[Σούτζι Νακαμούρα]] (Shuji Nakamura) «για την εφεύρεση αποτελεσματικών διόδων εκπομπής μπλε φωτός που επέτρεψαν φωτεινές και εξοικονομούμενες πηγές λευκού φωτός». Ωστόσο, καθώς ο ρόλος του Μουστάκα στην ανακάλυψη του μπλε LED ήταν σημαντικός, υπήρξε διαμάχη για το ότι δεν έλαβε αναγνώριση και αφέθηκε «στο σκοτάδι» από την Επιτροπή Νόμπελ. Μετά την ανακοίνωση, ο τότε Διευθύνων Σύμβουλος του Γραφείου Ανάπτυξης Τεχνολογίας του Πανεπιστημίου της Βοστώνης έγραψε στο Twitter:

Παρόλα αυτά, ο Μουστάκας και κάποιοι από τους συν-εφευρέτες παραμένουν συνάδελφοι. Στο συμπόσιο BU ECE του 2016, ο Νακαμούρα έδωσε μια ομιλία για τα μπλε LED, τιμώντας επίσης τον Μουστάκα.

### Αγωγές παραβίασης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας
#### 2015
Το 2015, το Πανεπιστήμιο της Βοστώνης κέρδισε 13 εκατομμύρια δολάρια μετά από μια αγωγή για παραβίαση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, όπου διαπιστώθηκε ότι τρεις εταιρείες είχαν παραβιάσει ένα από τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας του Μουστάκα σχετικά με το μπλε LED, που χρησιμοποιούνται σε διάφορα κινητά τηλέφωνα, tablet, φορητούς υπολογιστές και προϊόντα φωτισμού. Το εν λόγω δίπλωμα ευρεσιτεχνίας τιτλοφορείται *Highly insulating monocrystalline nitride galium thin films* (US5686738A) και κατατέθηκε το 1995 και χορηγήθηκε το 1997. Ωστόσο, στις 25 Ιουλίου 2018, το CAFC ανέτρεψε το κατώτερο δικαστήριο και ακύρωσε το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας των ΗΠΑ με αριθμό 5686738 λόγω έλλειψης ενεργοποίησης.

#### 2002
Το 2002, το Πανεπιστήμιο της Βοστώνης ενεπλάκη σε δικαστική διαμάχη με τη Nichia Corporation, με επίκεντρο ορισμένες από τις πατέντες του Μουστάκα που σχετίζονται με την διαδικασία σύνθεσης GaN για μπλε LED. Η Cree Lighting, Inc., μια εταιρεία της Βόρειας Καρολίνας, είχε αδειοδοτήσει αποκλειστικά ορισμένα από αυτά τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Η Nichia είχε ισχυριστεί ότι ο Cree είχε εμπλακεί σε κλοπή εμπορικών μυστικών, για την οποία ο Cree και η BU μήνυσαν από κοινού τη Nichia για παραβίαση της λεγόμενης ευρεσιτεχνίας του Μουστάκα. Την ίδια χρονιά, στις 13 Νοεμβρίου, οι εταιρείες συνήψαν συμφωνία διπλώματος ευρεσιτεχνίας και διακανονισμό.

## Η εταιρεία RayVio
Ο Μουστάκας μαζί με άλλους, δημιούργησαν μια εταιρεία με επίκεντρο την τεχνολογία UV LED, την RayVio.

## Βραβεία και διακρίσεις
Ο Θεόδωρος Μουστάκας έχει λάβει πολλά βραβεία μεταξύ των οποίων:

* 1998 Βραβείο Αριστείας στη Διδασκαλία από το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Πανεπιστημίου της Βοστώνης
* Βραβείο Dean’s Catalyst το 2009 από το **Boston University College of Engineering**
* Βραβείο καινοτόμου εφευρέτη του 2010 από το **Συνέδριο της Βόρειας Αμερικής** για την Επιταξία Μοριακής Δέσμης
* 2011 Διακεκριμένος υπότροφος από το Boston University College of Engineering
* Βραβείο Καινοτόμου εφευρέτη της Χρονιάς 2013 από το Πανεπιστήμιο της Βοστώνης

Ο Μουστάκας είναι επίσης επίτιμος διδάκτορας Αριστείας στην Έρευνα από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο (2003).

## Παραπομπές


Κατηγορία:Έλληνες πανεπιστημιακοί του 20ού αιώνα
Κατηγορία:Καθηγητές Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
Κατηγορία:Έλληνες εφευρέτες