Ubuntu

Το **Ubuntu** (IPA: ) είναι ένα ανοικτού κώδικα, ελεύθερο και δωρεάν λειτουργικό σύστημα βασισμένο στον πυρήνα Linux. Ξεκίνησε το 2004, βασισμένο στη διανομή Debian. Ως περιβάλλον εργασίας χρησιμοποιεί το GNOME, στο οποίο επέστρεψε στην έκδοση 17.10, διαδεχόμενο το περιβάλλον Unity που είχε καθιερωθεί από την έκδοση 11.04 και μεσολάβησε για μια περίοδο έξι ετών (2011–2017).

Στόχος του Ubuntu είναι η παροχή ενός διαρκώς ενημερωμένου, σταθερού λειτουργικού συστήματος για τον μέσο χρήστη, με ενισχυμένη έμφαση στην ευκολία χρήσης και εγκατάστασης. Το Ubuntu έχει χαρακτηριστεί ως η πιο δημοφιλής διανομή Linux για επιτραπέζιους υπολογιστές, διεκδικώντας, σύμφωνα με την Valve, περίπου το 45% (21 Μαρ. 2015) επί του συνόλου των υπολογιστών με διανομές βασισμένες στον πυρήνα Linux. Πέρα από την επίσημη διανομή, υπάρχουν πολλές παραλλαγές που βασίζονται στη διανομή Ubuntu, αλλά προσφέρουν διαφορετικά γραφικά περιβάλλοντα (π.χ. KDE, Xfce, LXDE,  και MATE) ή/και εφαρμογές.

Το Ubuntu διανέμεται χωρίς χρέωση και μπορεί να βελτιωθεί από κάθε προγραμματιστή που θέλει να συμμετάσχει στην ομάδα ανάπτυξης. Το Ubuntu χρηματοδοτείται από την Canonical Ltd, μία ιδιωτική επιχείρηση που ιδρύθηκε από τον Νοτιοαφρικανό επιχειρηματία Μαρκ Σάτλγουορθ (Mark Shuttleworth). Αντί να πωλεί το Ubuntu καθεαυτό, η Canonical καταγράφει έσοδα από την επί πληρωμή τεχνική υποστήριξη που παρέχει για το προϊόν της. Διατηρεί το Ubuntu ως ελεύθερο λογισμικό ανοικτού κώδικα, ενθαρρύνοντας τη ενεργή συμμετοχή της κοινότητας και τρίτων προγραμματιστών στην ανάπτυξή του.

Το σύνθημα του Ubuntu είναι «Linux για ανθρώπους» (*Linux for human beings*), το οποίο περιγράφει τον πρωταρχικό σκοπό – τη δημιουργία μίας Linux διανομής περισσότερο εύκολης στη χρήση από τις υπόλοιπες.

## Χαρακτηριστικά
Το Ubuntu είναι μια διανομή που επικεντρώνεται στη χρηστικότητα,  στην προσιτότητα και στη διεθνοποίηση. Μια από τις βασικές διαφορές του με άλλες διανομές, όπως το Debian, είναι ότι επιτρέπει την εγκατάσταση πακέτων μη ελεύθερου λογισμικού για ορισμένους ειδικούς σκοπούς, όπως για παράδειγμα οδηγούς υλικού (*drivers*) για ορισμένα είδη υλικού (hardware) ή codecs για την αναπαραγωγή πολυμέσων. Από την έκδοση 5.04, η κωδικοποίηση UTF-8 είναι η στάνταρ κωδικοποίηση χαρακτήρων.

Το Ubuntu διατίθεται ως είδωλο δίσκου (ISO), επιτρέποντας στους χρήστες να δοκιμάσουν το σύστημα για συμβατότητα πριν προχωρήσουν στην εγκατάσταση. Παλαιότερα διανεμόταν και σε μορφή live CD. Στις πρώτες εκδόσεις του Ubuntu τα CD εγκατάστασης αποστέλλονταν δωρεάν σε όποιον το ζητούσε. 

Τα χρώματα της διανομής είναι διάφορες αποχρώσεις μαύρου, του πορτοκαλί, του καφέ και του μωβ (Yaru theme).

Η διαχείριση των αρχείων γίνεται μέσω της εφαρμογής GNOME Files (γνωστή ως Nautilus), η οποία παρέχει δυνατότητες όπως περιήγηση με καρτέλες και γρήγορη αναζήτηση.

Σε επίπεδο γραφικών, το σύστημα χρησιμοποιεί από προεπιλογή το πρωτόκολλο Wayland, προσφέροντας βελτιωμένη ασφάλεια και απόδοση. Αντικατέστησε τον παλαιότερο X.Org Server (X11), ο οποίος ήταν προεγκατεστημένος ως εναλλακτική επιλογή μέχρι και την έκδοση 25.04, αλλά πλέον δεν περιλαμβάνεται στη βασική εγκατάσταση των νεότερων εκδόσεων.

Για εργασίες που απαιτούν δικαιώματα διαχειριστή περιλαμβάνεται η εντολή sudo.

### Εγκατάσταση
Η εγκατάσταση του Ubuntu στο σκληρό δίσκο γίνεται μέσα από ένα ζωντανό περιβάλλον (Live USB), επιτρέποντας στον χρήστη να δοκιμάσει το λειτουργικό πριν το εγκαταστήσει. Για πολλά χρόνια ο κύριος εγκαταστάτης ήταν το Ubiquity, ο οποίος στις νεότερες εκδόσεις (23.04 και μετά) έχει αντικατασταθεί από έναν σύγχρονο εγκαταστάτη (βασισμένο σε Flutter/Subiquity).

Μέχρι την έκδοση 13.04, τα μέσα εγκατάστασης της διανομής συμπεριλάμβαναν την εφαρμογή εγκατάστασης Wubi, η οποία επέτρεπε την εγκατάσταση μέσα από περιβάλλον Microsoft Windows, κάνοντας έτσι πιο εύκολη τη μετάβαση στο Linux για τους χρήστες Windows. Πολλαπλά τεχνικά προβλήματα οδήγησαν στη διακοπή της επίσημης υποστήριξής του.

### Εφαρμογές
Εκτός από τα προκαθορισμένα εργαλεία συστήματος και αρκετές  εφαρμογές και παιχνίδια της διανομής GNOME, στο Ubuntu περιλαμβάνοντα οι εξής εφαρμογές: 

### Εγκατάσταση και Διαχείριση Λογισμικού
Τα αποθετήρια του Ubuntu προσφέρουν μια πλήρη σειρά από χιλιάδες εφαρμογές που προσφέρονται δωρεάν. Η εγκατάσταση και διαχείριση αυτού του λογισμικού βασίζεται παραδοσιακά στο σύστημα APT (Advanced Package Tool) και στα πακέτα μορφής .deb, τα οποία αντλούνται από τα επίσημα αποθετήρια της διανομής.

Ωστόσο, στις σύγχρονες εκδόσεις, το Ubuntu έχει ενσωματώσει πλήρως και προωθεί τη χρήση των πακέτων Snap. Η υποστήριξη για Snap είναι προεγκατεστημένη και αποτελεί την προεπιλεγμένη μέθοδο εγκατάστασης για πολλές εφαρμογές (όπως ο Firefox) μέσω του Κέντρου Λογισμικού (App Center).

Παράλληλα, το σύστημα είναι συμβατό και με την τεχνολογία Flatpak, μια εναλλακτική μορφή αυτόνομων πακέτων, η οποία όμως δεν είναι ενεργοποιημένη εξ ορισμού και απαιτεί από τον χρήστη να εγκαταστήσει τα απαραίτητα εργαλεία για τη χρήση της.

### Ασφάλεια
Το Ubuntu έχει προρυθμισμένα όλες τις θύρες επικοινωνίας κλειστές προσθέτοντας μεγαλύτερη ασφάλεια, μερικοί όμως χρήστες προτιμούν τη χρήση κάποιου τείχους προστασίας (Firewall) για να παρακολουθούν τις εισερχόμενες και εξερχόμενες συνδέσεις. 

Επιπρόσθετα, για την προστασία από ευπάθειες λογισμικού, το Ubuntu χρησιμοποιεί το σύστημα ασφαλείας AppArmor, το οποίο περιορίζει τις δυνατότητες των προγραμμάτων και των διεργασιών μόνο στους πόρους που είναι απαραίτητοι για τη λειτουργία τους.

## Απαιτήσεις Συστήματος
Η τελευταία έκδοση του Ubuntu υποστηρίζει επίσημα την αρχιτεκτονική AMD64 στην έκδοση Desktop  και αρχιτεκτονικές AMD64, ARM64, RISC-V, PowerPC και s390x (IBM Z, Linux One)  στην έκδοση Server. Η υποστήριξη της αρχιτεκτονικής Intel x86 (i386 32-bit) σταμάτησε με την έκδοση 18.04.

### Έκδοση Desktop
Για την έκδοση Desktop, με γραφικό περιβάλλον εργασίας GNOME, οι ελάχιστες απαιτήσεις συστήματος είναι:

* 2 GHz διπύρηνος επεξεργαστής (x64)
* 4 GB μνήμης RAM
* 25 GB αποθηκευτικό χώρο
* USB (ή DVD) για εγκατάσταση
* Πρόσβαση στο Διαδίκτυο (συνιστάται)

### Έκδοση Server
Για την έκδοση Server χωρίς γραφικό περιβάλλον εργασίας, οι συνιστώμενες απαιτήσεις συστήματος είναι:

* 1 GHz επεξεργαστής (x64/arm/ppc/s390x)
*1 GB μνήμης RAM
*Τουλάχιστον 2.5 GB αποθηκευτικό χώρο

### Netbook Edition (προ-11.04)
Η έκδοση ήταν σχεδιασμένη ειδικά για Netbook, με σκοπό μεταξύ άλλων να αποδίδει καλύτερα στις μικρές οθόνες. Από την έκδοση 11.04 (Natty Narwhal) η έκδοση Netbook Edition έχει συγχωνευθεί με την έκδοση Desktop Edition. Όσο κυκλοφορούσε η έκδοση για Netbook οι απατήσεις ήταν οι εξής:
* Επεξεργαστής Intel Atom στα 1.6 GHz
* 512 μνήμη RAM
* 4 GB αποθηκευτικό χώρο
* Κάρτα γραφικών με δυνατότατα απεικόνισης 800x600 και 3D
## Ubuntu Pro
Το **[https://ubuntu.com/pro Ubuntu Pro]** είναι μια συνδρομητική υπηρεσία που παρέχεται από την Canonical, η οποία προσφέρει εκτεταμένη ασφάλεια και διαχείριση για το λειτουργικό σύστημα. Αποτελεί την εξέλιξη της υπηρεσίας που ήταν παλαιότερα γνωστή ως *Ubuntu Advantage*.

**Κύρια χαρακτηριστικά:** Η βασική λειτουργία είναι η παροχή Εκτεταμένης Συντήρησης Ασφαλείας (Expanded Security Maintenance - ESM). Η τυπική έκδοση μακράς διαρκείας (LTS) του Ubuntu παρέχει 5 χρόνια ενημερώσεων ασφαλείας για το βασικό αποθετήριο (Main repository), ενώ το Ubuntu Pro επεκτείνει αυτή την υποστήριξη στα 10 χρόνια.

Επιπλέον, επεκτείνει την κάλυψη ασφαλείας πέρα από το βασικό λειτουργικό σύστημα, περιλαμβάνοντας πακέτα από το αποθετήριο Universe. Αυτό σημαίνει ότι παρέχει ενημερώσεις ασφαλείας για περισσότερα από 23.000 πακέτα λογισμικού και εφαρμογές ανοιχτού κώδικα (όπως Python, Node.js, WordPress, κ.ά.) που δεν καλύπτονται από τη βασική πενταετή υποστήριξη.

Άλλες δυνατότητες περιλαμβάνουν:

* Canonical Livepatch: Επιτρέπει την εφαρμογή κρίσιμων ενημερώσεων στον πυρήνα (kernel) του Linux χωρίς να απαιτείται επανεκκίνηση του συστήματος, ελαχιστοποιώντας τον χρόνο εκτός λειτουργίας.
* Πιστοποιήσεις και Συμμόρφωση: Παρέχει εργαλεία για συμμόρφωση με αυστηρά πρότυπα ασφαλείας και κανονισμούς, όπως FIPS 140-2, FedRAMP, HIPAA, PCI-DSS και CIS hardening, τα οποία είναι απαραίτητα σε εταιρικά και κυβερνητικά περιβάλλοντα.

**Διαθεσιμότητα:** Η υπηρεσία Ubuntu Pro είναι διαθέσιμη **δωρεάν για προσωπική χρήση σε έως και 5 μηχανήματα** (ή 50 για επίσημα μέλη της κοινότητας του Ubuntu), ενώ για επιχειρήσεις και διακομιστές (servers) παρέχεται με χρέωση ανά κόμβο.

## [[Ιστορικό εκδόσεων του Ubuntu|Ιστορικό εκδόσεων]]

*<small>(Long Term Support = Υποστήριξη Μακράς Διαρκείας)<br></small><small>(Οι υπηρεσίες Εκτεταμένη Συντήρηση Ασφαλείας (ESM) και Πρόσθετη Κάλυψη Παλαιότερων Εκδόσεων καλύπτονται από το Ubuntu Pro)</small>*
 

*Δείτε επίσης το λήμμα*' Ιστορικό εκδόσεων του Ubuntu***''Δείτε επίσης το λήμμα''' [[Ιστορικό εκδόσεων του Ubuntu]]***

## Ubuntu Touch
Το Ubuntu Touch είναι μια έκδοση του λειτουργικού συστήματος Ubuntu βελτιστοποιημένη για συσκευές με οθόνη αφής. Αναπτύσσεται πλέον από την κοινότητα UBports, μετά την απόσυρση της επίσημης υποστήριξης από την Canonical το 2017.

**Ιστορία και Ανάπτυξη από την Canonical (2011–2017)**

Το έργο ξεκίνησε επίσημα το 2011, με όραμα τη δημιουργία ενός ενιαίου λειτουργικού συστήματος που θα μπορούσε να λειτουργεί τόσο σε υπολογιστές όσο και σε φορητές συσκευές. Η πρώτη σταθερή έκδοση κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο του 2013, ενώ το 2015 κυκλοφόρησαν οι πρώτες εμπορικές συσκευές με προεγκατεστημένο το Ubuntu Touch.

Ωστόσο, τον Απρίλιο του 2017, ο ιδρυτής της Canonical, Μαρκ Σάτλγουορθ (Mark Shuttleworth), ανακοίνωσε τον τερματισμό της ανάπτυξης του Ubuntu Touch και του περιβάλλοντος Unity 8, λόγω έλλειψης εμπορικού ενδιαφέροντος από την αγορά.

**Η εποχή του UBports (2017–Σήμερα)**

Αμέσως μετά την ανακοίνωση της Canonical, η ανάπτυξη του λειτουργικού αναλήφθηκε από την κοινότητα UBports, με επικεφαλή τον Marius Gripsgard. Το 2019 ιδρύθηκε επίσημα στη Γερμανία το UBports Foundation, ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός που διασφαλίζει τη νομική και οικονομική υποστήριξη του έργου.

Σήμερα, το Ubuntu Touch συνεχίζει να εξελίσσεται ενεργά, προσφέροντας σύγχρονο πυρήνα και βελτιωμένη ασφάλεια. Χρησιμοποιεί το γραφικό περιβάλλον Lomiri (μετεξέλιξη του Unity 8), το οποίο είναι σχεδιασμένο για χειρισμό με χειρονομίες (gestures) από τις άκρες της οθόνης. Επίσης υπάρχει η δυνατότητα μετατροπής του κινητού σε πλήρη υπολογιστή συνδέοντας τη συσκευή με οθόνη, πληκτρολόγιο και ποντίκι. Το περιβάλλον προσαρμόζεται αυτόματα σε desktop mode επιτρέποντας την εκτέλεση εφαρμογών γραφείου.

## Διανομές Linux και Εκδόσεις βασισμένες στο Ubuntu
Το Ubuntu αποτελεί τη βάση για πολλές διανομές Linux. Οι περισσότερες από αυτές αναπτύσσονται από ανεξάρτητες ομάδες, που δεν συντονίζουν την δράση τους με την Canonical. Ο αριθμός τους είναι πολύ μεγάλος και ανάμεσα σε αυτές συγκαταλέγονται επιτυχημένες διανομές όπως οι Linux Mint, Pop!_OS, Elementary OS, Zorin OS, Linux Lite, KDE Neon.

Επίσης υπάρχουν διανομές που έχουν επισήμως αναγνωριστεί από την Canonical σαν παραλλαγές του Ubuntu. Η ανάπτυξη των διανομών αυτών γίνεται σε συντονισμό με την ανάπτυξη του Ubuntu, επιβλέπονται από την Canonical αλλά υλοποιούνται κυρίως από ομάδες της κοινότητας.

### Επίσημες παραλλαγές
Ως επίσημες παραλλαγές του Ubuntu θεωρούνται οι εξής:

### Παλαιότερες διανομές
Ως παλαιότερες διανομές του Ubuntu θεωρούνται οι εξής:

### Ανεπίσημες Διανομές
Ως ανεπίσημες διανομές του Ubuntu θεωρούνται οι εξής:

## Υποδοχή
Η ευκολία της χρήσης του Ubuntu έχει οδηγήσει, με ορισμένες τροποποιήσεις, στην υιοθέτησή του από εταιρίες, οργανισμούς αλλά και κυβερνήσεις όπως της Γαλλίας , της Βόρειας Μακεδονίας,  της Ολλανδίας και άλλων χωρών για χρήση από το κοινό, τους μαθητές και τις υπηρεσίες τους. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η κυβέρνηση της Κίνας έχει δημιουργήσει σε συνεργασία με την Canonical μια δικιά της εκδοχή του Ubuntu που ονομάζεται Ubuntu Kylin.

Στο παρελθόν, η έκδοση LTS του Ubuntu χρησιμοποιήθηκε ευρέως από την Google για τους υπολογιστές του προσωπικού της (γνωστή ως Goobuntu). Η εταιρεία πλέον έχει μεταβεί σε άλλο σύστημα βασισμένο στο Debian (gLinux).

## Δείτε επίσης

* ***[[Ιστορικό Εκδόσεων Ubuntu]]***

## Παραπομπές

## Επιπλέον ανάγνωση

* 
* 
* 
* 
* 

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Ubuntu - Επίσημη σελίδα 
* Ubuntu-gr - Ελληνική κοινότητα του Ubuntu
* forum.ubuntu-gr.org - Ελληνικό forum υποστήριξης
* Ubuntu brainstorm - Ιδέες για υλοποίηση από τους χρήστες του Ubuntu 
* Ubuntuguide - Βοήθεια εγχειρίδιο (ανεπίσημη), συμβουλές, Συχνές Ερωτήσεις, λογισμικό και οδηγός 
*