Μιχαήλ Β΄ Ασέν

Ο **Μιχαήλ Ασέν** (βουλγαρικά: *Михаил Асен I*, 1238 - 1256) ήταν τσάρος της Βουλγαρίας από το 1246 ως το 1256. Ήταν γιος του Ιβάν Ασέν Α΄ από την τρίτη του σύζυγο Ειρήνη Κομνηνή Δούκαινα, κόρη του Θεόδωρου δεσπότη της Ηπείρου. Ο Μιχαήλ Ασέν γεννήθηκε μεταξύ 1238 και 1241 και απεβίωσε το 1256.

## Εδαφικές απώλειες

Ο πατέρας του πέθανε στις αρχές του 1241 και τον διαδέχθηκε ο 7χρονος ετεροθαλής αδελφός του Καλιμάν Ασέν Α΄. Ο Καλιμάν ωστόσο πέθανε αιφνίδια πιθανότατα από δηλητήριο τον Αύγουστο ή τον Σεπτέμβριο του 1246 και τον διαδέχθηκε ο Μιχαήλ Ασέν Β΄. Εικάζεται, ότι η μητέρα του Ειρήνη ανέλαβε την εξουσία ως αντιβασίλισσα, αλλά υπάρχουν ενδείξεις μόνο, που να αποδεικνύουν αυτήν την υπόθεση. Με την είδηση για τον δεύτερο συνεχόμενο ανήλικο μονάρχη στον θρόνο της Βουλγαρίας, οι γειτονικές δυνάμεις η Αυτοκρατορία της Νίκαιας, το Δεσποτάτο της Ηπείρου και το Βασίλειο της Ουγγαρίας εισέβαλαν στη Βουλγαρία, αποσπώντας σημαντικά εδάφη.Ο αυτοκράτορας της Νίκαιας Ιωάννης Γ΄ Δούκας Βατάτζης επιτέθηκε στην Βουλγαρία με τα νέα του θανάτου του Καλιμάν-Ασέν Α΄, κατέλαβε τις Σέρρες και το Μελένικο με την υποστήριξη της τοπικής αριστοκρατορίας. Αργότερα επιτέθηκε στην πεδιάδα του ποταμού Βαρδάρη και κατέλαβε όλα τα κάστρα στην περιοχή. Ο Δεσπότης της Ηπείρου Μιχαήλ Β΄ Κομνηνός Δούκας επιτέθηκε στην Βουλγαρία και κατέλαβε την δυτική Μακεδονία. Οι Βούλγαροι με ειρήνη αναγνώρισαν στα τέλη του 1246 τις κατακτήσεις του Βατατζή. Η συνθήκη επίσης καθόριζε την στρατιωτική υποστήριξη του Βατατζή απέναντι στην Λατινική Αυτοκρατορία της Κωνσταντινούπολης.

## Ανακτήσεις

Ο Μπέλα Δ΄ της Ουγγαρίας παραχώρησε το Μπανάτο του Σεβερίν στους Ιωαννίτες Ιππότες (2 Ιουνίου 1247). Το ίδιο διάταγμα καταγράφει την Βουλγαρία ανάμεσα στις χώρες στις οποίες οι Ιωαννίτες θα έπρεπε να παραχωρήσουν στρατιωτική υποστήριξη στον Μπέλα Δ΄, στα σχέδια του για επίθεση. Η ένταση ανάμεσα στην Βουλγαρία και την Ουγγαρία δεν εμπόδισε τους Βούλγαρους να ενισχύσουν τον Αύγουστο του 1247 τον Βατατζή στην επίθεση που έκανε στα Θρακικά εδάφη της Λατινικής αυτοκρατορίας.
Ο ιεραπόστολος Ουίλιαμ του Ρούμπρακ που επισκέφτηκε την Μογγολική αυτοκρατορία (1253-1255) καταγράφει το βασίλειο του Μιχαήλ ανάμεσα στα υπόλοιπα τα οποία πλήρωναν φόρο υποτέλειας στους Μογγόλους. Ο Μιχαήλ Β΄ Ασέν προχώρησε σε συμμαχία με την Δημοκρατία της Ραγούσας, σημερινό Ντούμπροβνικ της Κροατίας απέναντι στον βασιλιά της Σερβίας Στεφάνου Ούρος Α΄ (1254). Η Συνθήκη αποκαλύπτει ότι ο Σεβαστοκράτωρ Πέτρος κυβερνούσε ένα μεγάλο τμήμα της Βουλγαρίας ανεξάρτητα από τον Μιχαήλ Β΄ Ασέν. Την εποχή που ο 
Ράντοσλαβ του Χουμ ενώθηκε στην συμμαχία ο Μιχαήλ Β΄ Ασέν επιτέθηκε στην Σερβία και έφτασε μέχρι το Μπιέλο Πόλιε. Η επίθεση που έκαναν πιθανότατα κατόπιν οι Ούγγροι στην Βουλγαρία ανάγκασε τον Καλιμέν Β΄ Ασέν να επιστρέψει βιαστικά από την Σερβία. Ο θάνατος του Ιωάννη Γ΄ Βατάτζη (1254) ενέπνευσε μία προσπάθεια των Βουλγάρων να ανακαταλάβουν τα εδάφη, που έχασαν από τη Νίκαια (1246-1247). O Βυζαντινός ιστορικός Γεώργιος Ακροπολίτης αναφέρει ότι οι Βουλγαρόφωνοι κάτοικοι υποστήριξαν τον Μιχαήλ-Ασέν Β΄ επειδή ήθελαν να ελευθερώσουν την πατρίδα του *"από τους κατακτητές που μιλούσαν μια ξένη γλώσσα"*.

## Τελευταία χρόνια

Παρόλα αυτά η ταχύτατη προέλαση του νέου Αυτοκράτορα της Νίκαιας Θεόδωρου Β΄ Βατάτζη αιφνιδίασε του Βουλγάρους στις αρχές του 1255, ο Μιχαήλ Ασέν υπέστη αρκετούς τραυματισμούς κατά τη βιαστική φυγή του διαμέσου ενός δάσους. Ο Ρούμπρουκ περιγράφει στον πόλεμο αυτό τον Ιβάν-Ασέν Β΄ ως *"ένα απλό παλικάρι που η ισχύς του είχε διαβρωθεί από τους Μογγόλους"*. Ο Μιχαήλ Β΄ Ασέν δεν μπόρεσε να αντισταθεί στην επίθεση και τα στρατεύματα της Νίκαιας κατέλαβαν την Στάρα Ζαγόρα. Ο άσχημος καιρός ήταν ο μοναδικός λόγος που εμπόδισε τον Θεόδωρο Β΄ να συνεχίσει την επίθεση. Τα στρατεύματα του Θεοδώρου Β΄ επανέλαβαν την επίθεση την άνοιξη και κατέκτησαν πολλά φρούρια στα Όρη της Ροδόπης. Μια εξέγερση στο Μελένικο ανάγκασε τον Θεόδωρο Β΄ να βαδίσει στην πόλη για να την καταπνίξει, κατόπιν επέστρεψε τον χειμώνα στην Μικρά Ασία. Τον επόμενο χρόνο ο Μιχαήλ Ασέν επιχείρησε να αντεπιτεθεί με ένα στρατό Κουμάνων και πάλι είχε κάποια επιτυχία στην αρχή. Ο Μιχαήλ Β΄ Ασέν λεηλάτησε την Θράκη κοντά στην Κωνσταντινούπολη αλλά ο Θεόδωρος Β΄ νίκησε τον στρατό του. Το 1256 οι εμπόλεμοι σύναψαν συνθήκη ειρήνης, ο Θεόδωρος συμφώνησε υπό τον όρο να αναγνωριστούν τα εδάφη που κατέκτησε. Η Συνθήκη όριζε ότι ο ποταμός Μαρίτσα θα ήταν το σύνορο ανάμεσα στις δύο χώρες.

Οι λιγοστές πηγές δίνουν την εντύπωση, ότι ο Μιχαήλ Ασέν κατά το μεγαλύτερο μέρος της βασιλείας του δεχόταν την ισχυρή επιρροή ενός ισχυρού προσώπου από την Αυλή του. Αρχικά ήταν η μητέρα του Ειρήνη. Τον καιρό όμως που υπογράφτηκε η συνθήκη με το Ντουμπρόβνικ, οι πηγές υποδεικνύουν, ότι το πρόσωπο αυτό ήταν ο σεβαστοκράτορας Πέτρος, ο οποίος είχε νυμφευτεί την αδελφή τού Μιχαήλ Ασέν, την Άννα-Θεοδώρα Ασανίνα. Τα τελευταία χρόνια της βασιλείας του φαίνεται, ότι δεχόταν την ισχυρή επιρροή του Ροστισλάβ Μιχαήλοβιτς πρίγκιπα του Τσερνίγκοβ (από τους Ρουρικίδες της Ρωσίας), ο οποίος είχε εγκατασταθεί στην Ουγγαρία και είχε νυμφευτεί την Άννα -κόρη του Μπέλα Δ΄ της Ουγγαρίας και της Μαρίας Λασκαρίνας της Νίκαιας- και πιθανώς είχε γίνει μπάνος της περιοχής του Βελιγραδίου. Πιθανώς εκείνη την εποχή ο Μιχαήλ Ασέν νυμφεύτηκε μία κόρη (δεν είναι γνωστό ποια) του Ρόστισλαβ και το 1256 ο Ρόστισλαβ διαμεσολάβησε για την υπογραφή της συνθήκης ειρήνης με τη Νίκαια.
Μια ομάδα ευγενών, πιθανώς εξοργισμένοι από τις παραχωρήσεις του Μιχαήλ Ασέν και του πεθερού του στη συνθήκη ειρήνης, συσπειρώθηκαν γύρω από τον εξάδελφο του τσάρου, τον Καλιμάν Ασέν Β΄. Κατά τη διάρκεια μίας κυνηγετικής εξόρμησης στην περιοχή της πρωτεύουσας Βέλικο Τάρνοβο, ο Καλιμάν Ασέν Β΄ δολοφόνησε τον Μιχαήλ Ασέν Β΄ και σφετερίστηκε τον θρόνο.

## Οικογένεια
Νυμφεύτηκε την Ελισάβετ (Άννα) των Ρουρικιδών, κόρη του Ροστισλάβ Μιχαήλιβιτς πρίγκιπα του Νόβγκοροντ, Γαλικίας, Τσερνίγκοβ και δούκα του Μακσό.

Το 1256 απεβίωσε ο Μιχαήλ Ασέν και η χήρα του παντρεύτηκε τον εξάδελφό του Καλιμάν Β΄ των Ασέν.

## Παραπομπές



## Πηγές

*John V.A. Fine, Jr., *The Late Medieval Balkans*, Ann Arbor, 1987.
*George Akropolites: The History (Translated with and Introduction and Commentary by Ruth Macrides) (2007). Oxford University Press. 
*The Mission of Friar William of Rubruck: His journey to the court of the Great Khan Möngke, 1253–1255 (Translated by Peter Jackson, Introduction, notes, and appendices by Peter Jackson and David Morgan) (2009). The Hakluyt Society. 
*Fine, John V. A. (1994). The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest. The University of Michigan Press.
*Madgearu, Alexandru (2016). The Asanids: The Political and Military History of the Second Bulgarian Empire, 1185–1280. BRILL. 
*Nicol, Donald M. (1984). The Despotate of Epiros, 1267–1479: A Contribution to the History of Greece in the Middle Ages. Cambridge University Press. 
*Treadgold, Warren (1997). A History of the Byzantine State and Society. Stanford University Press. 
*Vásáry, István (2005). Cumans and Tatars: Oriental Military in the Pre-Ottoman Balkans, 1185–1365. Cambridge University Press.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Λεπτομερής λίστα των τσάρων της Βουλγαρίας 

Κατηγορία:Τσάροι της Βουλγαρίας
Κατηγορία:Οίκος των Ασέν