Σαν Λορέντσο ιν Νταμάζο

Η **Μικρή Βασιλική του Σαν Λορέντσο ιν Νταμάζο**, ιταλ.: *Basilica Minore di San Lorenzo in Damaso*, ή απλά **Σαν Λορέντσο ιν Νταμάζο** είναι μία ενοριακή και τιτουλάρια εκκλησία στην κεντρική Ρώμη της Ιταλίας, αφιερωμένη στον Άγιο Λαυρέντιο, τον διάκονο και μάρτυρα. Ενσωματώνεται στο Παλάτσο ντελα Καντσελερία, το οποίο είναι έδαφος εκτός της Αγίας Έδρας.

## Ιστορία
Αρχαιολογικά ευρήματα υποδηλώνουν ότι ο χώρος, όπως και πολλές εκκλησίες στη Ρώμη, μπορεί στο παρελθόν να στέγαζε έναν παγανιστικό ναό. Η πρώτη τεκμηριωμένη μαρτυρία για εκκλησία σε αυτήν την τοποθεσία, είναι η αναφορά στη σύνοδο του πάπα Συμμάχου του 499 μ.Χ. ενός *Τitulus Damasi*. Σύμφωνα με την παράδοση, τη δεκαετία του 380 μ.Χ. ανεγέρθηκε μία βασιλική εκκλησία από τον πάπα Δάμασο Α΄ στην κατοικία του. Αυτή η εκκλησία είναι μία από τις πολλές στη Ρώμη αφιερωμένες στον Άγιο Λαυρέντιο, συμπεριλαμβανομένης της παλαιότερης και τότε εκτός του άστεως Βασιλικής του Σαν Λορέντσο Εκτός των Τειχών, η οποία ξανακτίστηκε από τον ίδιο πάπα Δάμασο Α΄. Η αρχική βασιλική του Αγίου Λορέντζο στο Νταμάζο κατεδαφίστηκε από τον καρδινάλιο Ραφαέλε Ριάριο, ανιψιό του πάπα Σίξτου Δ΄, ο οποίος ανέθεσε την κατασκευή του επιβλητικού Παλάτσο ντελα Καντσελερία (1489–1513) σε αναγεννησιακό στιλ. Το παλάτσο κτίστηκε από spolia και πέτρες από κοντινά αρχαία ρωμαϊκά κτίρια, συμπεριλαμβανομένου του Κολοσσαίου, και περιέβαλλε τη νέα βασιλική του Σαν Λορέντσο ιν Νταμάζο κάτω από τη δεξιά πτέρυγα. Η είσοδος βρίσκεται στον αριθμό 1, Πιάτσα ντελα Καντσελερία, στη δεξιά πλευρά της πρόσοψης.

μικρογραφία| Η κάτοψη.

Ο αρχιτέκτονας της βασιλικής, όπως και αυτής του Παλάτσο ντελα Καντσελερία, είναι άγνωστος. Το σχέδιο του παλάτσο έχει αποδοθεί στους Φραντσέσκο ντι Τζιόρτζιο Μαρτίνι και Μπάκιο Ποντέλι, ενώ ο Φιλίππο Τίτι προτείνει τον Ντονάτο Μπραμάντε, και άλλοι συγγραφείς έχουν αναφέρει τον Τζουλιάνο ντα Σανγκάλο και τον Aντρέα Μπρένιο.  Ο Τίτι επίσης απέδωσε ανεξάρτητα την ανοικοδόμηση της βασιλικής στον Μπραμάντε. Η τελευταία αποκατάσταση ήταν απαραίτητη μετά από πυρκαγιά, που προκάλεσε ζημιές στη βασιλική το 1944.

Οι επιγραφές στη βασιλική αποτελούν πολύτιμα παραδείγματα της ιστορίας της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και συλλέχθηκαν και δημοσιεύθηκαν από τον Βιντσέντσο Φορσέλα. 

Ο καρδινάλιος ιερέας του *Titulus S. Laurentii in Damaso* είναι ο Aντόνιο Ρόουτσο Βαρέλα, πρώην αρχιεπίσκοπος της Μαδρίτης της Ισπανίας.

## Εσωτερικό
μικρογραφία|400εσ| Εσωτερικό του Σαν Λορέντσο.
μικρογραφία|150εσ| ''Καθιστός Άγ. Ιππόλυτος'' στο Βατικανό.

Η εσωτερική διακόσμηση ξεκίνησε κατόπιν παραγγελίας του κατοίκου του Παλάτσο, καρδινάλιου Αλεσσάντρο Φαρνέζε, στα τέλη του 16ου αι. Ο Καβαλιέρε ντ' Αρπίνο ζωγράφισε τους τοίχους της δεξιάς πίσω πρόσοψης. Η κύρια Αγία Τράπεζα φιλοξενεί τον πίνακα με *Αγίους και τη Στέψη της Αγίας Μαρίας* του Φεντερίκο Τσουκάρι. Κάτω από την Αγία Τράπεζα βρίσκονται τα λείψανα του πάπα Ευτυχιανού και του πάπα Δαμάσου Α΄. Στα αριστερά της Αγίας Τράπεζας βρίσκεται ένα αντίγραφο ενός αγάλματος του *[[Ιππόλυτος Ρώμης|Αγίου Ιππόλυτου της Ρώμης]]*. Το πρωτότυπο είναι ένα συμπληρωμένο αρχαίο άγαλμα, που βρίσκεται στη Βιβλιοθήκη του Βατικανού. Η παράδοση υποστηρίζει ότι ο Άγιος Λαυρέντιος υποκίνησε τη μεταστροφή του Αγίου Ιππόλυτου στην Καθολική Πίστη. Αυτό το αντίγραφο ανατέθηκε για τη βασιλική από τον καρδινάλιο Πιέτρο Οττομπόνι . Ο Βινιόλα σχεδίασε την πύλη. Ακριβώς δεξιά της εισόδου βρίσκεται το μνημείο του Αλεσσάντρο Βαλτρίνι, υπουργού του πάπα Ουρβανού Η΄, το οποίο σχεδίασε ο Τζαν Λορέντζο Μπερνίνι το 1639. Ο δεύτερος προθάλαμος έχει αγάλματα του Αγίου Φραγκίσκου Ξαβιέρ και του Αγίου Καρόλου Μπορομέο, έργα του Στέφανο Μαντέρνο.

### Παρεκκλήσια
μικρογραφία| Μνημείο για τον Πελεγκρίνο Ρόσι, γλυπτό από τον Πιέτρο Τενεράνι.
Στα δεξιά της εισόδου βρίσκεται ένα παρεκκλήσιο, που σχεδιάστηκε από τον Nικόλα Σάλβι, και ανατέθηκε από τον καρδινάλιο Toμάζο Ρούφo στα τέλη του 18ου αι. Η οροφή είναι τοιχογραφημένη με *τη Δόξα του Αγίου Νικολάου* του Κοράντο Τζακουίντο και τον πίνακα βωμού *Η* *Παρθένος (Μαρία) με τους Αγίους* *Φίλιπ Νέρι και Νικολό* ζωγράφισε ο Σεμπαστιάνο Κόνκα. Στα αριστερά της εισόδου βρίσκεται το Παρεκκλήσιο του Αγίου Μυστηρίου, το οποίο ανατέθηκε από τον καρδινάλιο Οττομπόνι και τοιχογραφήθηκε από τον Αντρέα Καζάλι. Ο πίνακας βωμού είναι ο *Μυστικός Δείπνος* του Βιντσέντζο Μπερετίνι. 

Μέσα στη βασιλική, το πρώτο παρεκκλήσιο στα δεξιά του κυρίως ναού έχει ένα μνημείο του 19ου αι. για τον πρίγκιπα Καμίλο Μασίμι και τη σύζυγό του, έργο των Φιλίππο Γκνακαρίνι και Πιέτρο Τενεράνι, αντίστοιχα.

Το δεύτερο παρεκκλήσιο στα δεξιά έχει τον τάφο του Πελεγκρίνο Ρόσι, του τελευταίου υπουργού των Παπικών Κρατών υπό τον πάπα Πίο Θ΄, έργο του Πιέτρο Τενεράνι. Η δολοφονία του το 1848 στο παρακείμενο παλάτσο, ήταν ένα από τα γεγονότα που οδήγησαν στην ενθρόνιση του πάπα στην Πόλη του Βατικανού και στην προσάρτηση των Παπικών Κρατών στο βασίλειο της Ιταλίας.

Το πρώτο παρεκκλήσιο στα αριστερά έχει τον τάφο και το ταφικό μνημείο του καρδινάλιου Λουδοβίκου Τρεβιζάν, πατριάρχη της Ακυληίας, με ένα ξαπλωμένο άγαλμα του Πάολο Ρομάνο.

Το δεύτερο παρεκκλήσιο στα αριστερά περιέχει τον τάφο του Φρα Αννίμπαλ Κάρο (1566), έργο του Τζιοβάνι Αντόνιο Ντόσιο.

Ένα παρεκκλήσιο κοντά στο σκευοφυλάκιο έχει μία εικόνα βωμού, που απεικονίζει την *Παναγία της Γκιόιε* του Νικολό Τσιρκινιάνι, με την ονομασία "il Pomarancio", και δύο ασημένια αγάλματα του Αγίου Λαυρεντίου και του Αγίου Δαμάσου Α΄ του Τσίρο Φέρι. 

Ένα ακόμη παρεκκλήσιο είναι αφιερωμένο στην Ιερή Καρδιά του Αγωνιώδους Ιησού, και περιέχει ένα πορτρέτο του πάπα Λέοντα ΙΓ΄, που διακηρύσσει το καταστατικό της Ευσεβούς Ένωσης της Ιερής Καρδιάς του Ιησού, έργο του αρχιτέκτονα του παρεκκλησίου του 19ου α., Βιντσέντζο Ντε Ρόσι Ρε. Η ίδρυση αυτής της αδελφότητας εορτάστηκε στη βασιλική το 1883.

Το παρεκκλήσιο της Ιερής Κοιμήσεως ολοκληρώθηκε και τοιχογραφήθηκε (1635-8) από έναν νεαρό Πιέτρο ντα Κορτόνα. Άλλα έργα περιλαμβάνουν το μνημείο του καρδινάλιου Τρεβιζάν (1505).
 

## Αναφορές

## Πηγές
* Hüls, Rudolf (1977). *Kardinal, Klerus und Kirchen Roms: 1049–1130*, Tübingen: Max Niemeyer 1977. 
* Pietro da Cortona, *[http://www.royalcollection.org.uk/egallery/object.asp?maker=DACORTONAP&object=904448&row=1&detail=about A Design for a] Quarantore στο San Lorenzo in Damaso*, γ. 1632

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Κατηγορία:Εκκλησίες στη Ρώμη