Κόμμα Εθνικής Δράσης (Μεξικό)

Το **Κόμμα Εθνικής Δράσης** (,
συντ. **PAN**) είναι συντηρητικό πολιτικό κόμμα στο Μεξικό που ιδρύθηκε το 1939. Είναι ένα από τα κύρια πολιτικά κόμματα της χώρας και, από τη δεκαετία του 1980, έχει σημειώσει επιτυχία κερδίζοντας τοπικές, πολιτειακές και εθνικές εκλογές.

Στις ιστορικές γενικές εκλογές του 2000 στο Μεξικό, ο υποψήφιος του PAN, Βισέντε Φοξ εξελέγη πρόεδρος, η πρώτη φορά μετά από 71 χρόνια που η μεξικανική προεδρία δεν κατείχε το παραδοσιακό κυβερνών κόμμα, το Θεσμικό Επαναστατικό Κόμμα. Έξι χρόνια αργότερα, ο υποψήφιος του PAN Φελίπε Καλδερόν διαδέχθηκε τον Φοξ, αφού κέρδισε τις προεδρικές εκλογές του 2006. Στις βουλευτικές εκλογές του 2006, το κόμμα κέρδισε 207 από τις 500 έδρες στη Βουλή των Αντιπροσώπων και 52 από τους 128 γερουσιαστές. Στις βουλευτικές εκλογές του 2012, το PAN κέρδισε 38 έδρες στη Γερουσία και 114 έδρες στη Βουλή των Αντιπροσώπων, αλλά το κόμμα δεν κέρδισε τις προεδρικές εκλογές του 2012, του 2018 ή του 2024. Τα μέλη αυτού του κόμματος ονομάζονται στην καθομιλουμένη *panistas*.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι δύο πρόεδροι που εξελέγησαν ως υποψήφιοι του PAN (Φοξ και Καλντερόν) έχουν αποχωρήσει και οι δύο από το κόμμα. Ο Φοξ υποστήριξε τους υποψηφίους για την προεδρία του Θεσμικού Επαναστατικού Κόμματος το 2012 και το 2018, ενώ ο Καλντερόν ίδρυσε το δικό του κόμμα με το όνομα México Libre.

## Ιστορία
#### Ίδρυση
Το Κόμμα Εθνικής Δράσης ιδρύθηκε το 1939 από τον Μανουέλ Γκόμες Μορίν, ο οποίος είχε κατέχει μια σειρά από σημαντικές κυβερνητικές θέσεις στις δεκαετίες του 1920 και του 1930. Διείδε την ανάγκη για τη δημιουργία ενός μόνιμου πολιτικού κόμματος και όχι μιας εφήμερης οργάνωσης που θα αντιταχθεί στην επέκταση της εξουσίας από το μετεπαναστατικό μεξικανικό κράτος. Όταν ο Γκόμες Μορίν ήταν πρύτανης του UNAM μεταξύ 1933 και 1935, η κυβέρνηση προσπάθησε να επιβάλει τη σοσιαλιστική εκπαίδευση. Υπερασπιζόμενος την ακαδημαϊκή ελευθερία, ο Γκόμες Μορίν δημιούργησε δεσμούς με άτομα και ομάδες που αργότερα ενώθηκαν στην ίδρυση του PAN τον Σεπτέμβριο του 1939. Η φοιτητική οργάνωση των Ιησουιτών, Unión Nacional de Estudiantes Católicos (UNEC), παρείχε ένα καλά οργανωμένο δίκτυο οπαδών που αντιμετώπισαν με επιτυχία την επιβολή μιας συγκεκριμένης ιδεολογικής άποψης από το κράτος. Ο Γκόμες Μορίν δεν ήταν ο ίδιος μαχητικός Καθολικός, αλλά ήταν ένας αφοσιωμένος πιστός που απέρριπτε τον φιλελευθερισμό και τον ατομικισμό. Το 1939, ο Γκόμες Μορίν και ένας σημαντικός αριθμός ηγετών της UNEC ενώθηκαν για να ιδρύσουν το PAN. Η πρώτη εκτελεστική επιτροπή και οι επιτροπές του PAN για την πολιτική δράση και το δόγμα είχαν επίσης πρώην Καθολικούς φοιτητές ακτιβιστές, συμπεριλαμβανομένου του Λουίς Καλδερόν, πατέρα του Φελίπε Καλδερόν, ο οποίος έγινε Πρόεδρος του Μεξικού το 2006.  Το «Δόγμα της Εθνικής Δράσης» του PAN επηρεάστηκε έντονα από το καθολικό κοινωνικό δόγμα που διατυπώθηκε στην παπική εγκύκλιο *Rerum novarum* (1891) του Πάπα Λέων ΙΓ΄ και επίσης στην παπική εγκύκλιο *Quadragesimo anno* (1931) του Πάπα Πίου ΙΒ΄ και απέρριψε τα μαρξιστικά μοντέλα ταξικού πολέμου. 

Το PAN αρχικά συγκέντρωσε την μεξικανική κοινωνικοοικονομική ελίτ που αντιτίθετο στις μεταρρυθμίσεις του προέδρου Λάζαρο Κάρδενας. Συγκεκριμένα, αντιτάχθηκε στο σχέδιό του για δωρεάν κοσμική εκπαίδευση, την εθνικοποίηση του πετρελαίου και την αγροτική μεταρρύθμιση. Το κόμμα, το οποίο εκείνη την εποχή περιλάμβανε προσωπικότητες που έτρεφαν συμπάθεια προς τον φασισμό, αγωνίστηκε για την ουδετερότητα του Μεξικού κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου . 

Ο Εφραίν Γκονσαλές Λούνα, πρώην μέλος της Μεξικανικής Καθολικής Φοιτητικής Ένωσης (Unión Nacional de Estudiantes Católicos), ένας μακροχρόνιος μαχητικός Καθολικός και ασκούμενος δικηγόρος από τη Γουαδαλαχάρα, βοήθησε στη μεσολάβηση της άτυπης συμμαχίας του κόμματος με την Καθολική Εκκλησία. Ωστόσο, η σχέση μεταξύ του PAN και της Καθολικής Εκκλησίας δεν ήταν χωρίς ένταση. Ο ιδρυτής του κόμματος, Γκόμες Μορίν, ήταν επιφυλακτικός απέναντι στην κληρική εποπτεία του κόμματος, αν και τα μέλη του ήταν κυρίως αστικοί καθολικοί επαγγελματίες και επιχειρηματίες. Από την πλευρά της, η εκκλησιαστική ιεραρχία δεν ήθελε να ταυτιστεί με ένα συγκεκριμένο πολιτικό κόμμα, καθώς το Σύνταγμα του 1917 το απαγόρευε. Τη δεκαετία του 1950, το PAN, το οποίο είχε θεωρηθεί καθολικό στη σύνθεσή του, έγινε πιο ιδεολογικά κοσμικό.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Πολιτικά κόμματα του Μεξικού
Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ισπανικά (es)