Έλμερ Μπερνστάιν

Ο **Έλμερ Μπερνστάιν** (Αγγλικά: lmer Bernstein4, Απριλίου 1922 18 Αυγούστου 2004)  ήταν Αμερικανός συνθέτης και μαέστρος. Στη διάρκεια μιας καριέρας που διήρκεσε πάνω από πέντε δεκαετίες, ο Μπερνστάιν συνέθεσε «μερικά από τα πιο αναγνωρίσιμα και αξιομνημόνευτα θέματα στην ιστορία του Χόλιγουντ», ανάμεσα στα οποία πάνω από 150 πρωτότυπα μουσικά κομμάτια για ταινίες, καθώς και μουσικά κομμάτια για σχεδόν 80 τηλεοπτικές παραγωγές. Για το έργο του, έλαβε βραβείο Όσκαρ και Βραβείo Έμμυ Ζώνης Υψηλής Τηλεθέασης για την ταινία *Γλυκιά μου Μίλι* (1967) . Έλαβε επίσης επτά Χρυσές Σφαίρες, πέντε Βραβεία Γκράμι και δύο υποψηφιότητες για Βραβείο Τόνυ.

Συνέθεσε και ενορχήστρωσε μουσική για περισσότερες από 100 ταινίες, όπως *[[Πύρινος εφιάλτης]]* (1952), *[[Ο άνθρωπος με το χρυσό χέρι]]* (1955), *[[Οι δέκα εντολές (ταινία, 1956)|Οι δέκα εντολές]]* (1956), *[[Σκοτεινοί Δολοφόνοι|Σκοτεινοί δολοφόνοι]]* (1957), *[[Και οι επτά ήταν υπέροχοι (ταινία)|Και οι επτά ήταν υπέροχοι]]* (1960), *[[Σκιές και σιωπή]]* (1962), *The World of Henry Orient* (1964), *The Great Escape* (1963), *[[Άγριος σαν θύελλα]]* (1963), *Γλυκιά μου Μίλι* (1967), *Αληθινό θράσος* (1969), *[[Το αριστερό μου πόδι]]* (1989), *Οι κλέφτες* (1990), *[[Το ακρωτήρι του φόβου]]* (1991), *Το λυκόφως του ντετέκτιβ* (1998) και *[[Ο παράδεισος είναι μακριά]]* (2002). Είναι γνωστός για τη δουλειά του στις κωμικές ταινίες *Ένα τρελό τρελό θηριοτροφείο* (1978), *Μεζεδάκια* (1979), *[[Μια Απίθανη... Απίθανη Πτήση|Μια απίθανη απίθανη πτήση]]* (1980), *[[Οι ατσίδες με τα μπλε]]* (1980), *Δύο τρελοί τρελοί κομάντος* (1981), *[[Πολυθρόνα για Δύο|Πολυθρόνα για δύο]]* (1983), *[[Ghostbusters]]* (1984), *Οι κατάσκοποι που ήρθαν από τη ζέστη* (1985) και *Οι 3 αμίγκος* (1986).

Συνεργαζόταν συχνά με τους σκηνοθέτες Μάρτιν Σκορσέζε, Ρόμπερτ Μάλιγκαν, Τζον Λάντις, Ιβάν Ράιτμαν, Τζον Στέρτζες, Μπιλ Ντιουκ, Τζορτζ Ρόι Χιλ, Ρίτσαρντ Φλάισερ, Τζον Φρανκενχάιμερ και Χένρι Χάθαγουεϊ.

## Τα πρώτα χρόνια
Ο Μπερνστάιν γεννήθηκε σε εβραϊκή οικογένεια στη Νέα Υόρκη. Ήταν γιος της Σέλμα (το γένος Φάινσταϊν, 1901–1991), από την Ουκρανία, και του Έντουαρντ Μπερνστάιν (1896–1968), από την Αυστροουγγαρία. 

Δεν είχε συγγένεια με τον διάσημο συνθέτη και μαέστρο Λέοναρντ Μπερνστάιν, αν και ήταν φίλοι.  Στον κόσμο των επαγγελματιών της μουσικής, διακρίνονταν μεταξύ τους από τη χρήση των ψευδωνύμων *Μπερνστάιν Γουέστ* (Έλμερ) και *Μπερνστάιν Ιστ* (Λέοναρντ): Ανατολικά λόγω Νέας Υόρκης, Δυτικά λόγω Χόλιγουντ/Λος Άντζελες. 

Στην παιδική του ηλικία, ο Μπερνστάιν εργάστηκε επαγγελματικά ως χορευτής και ηθοποιός, στην τελευταία περίπτωση υποδυόμενος τον ρόλο του Κάλιμπαν στην παράσταση της «Τρικυμίας» στο Μπρόντγουεϊ. Κέρδισε επίσης πολλά βραβεία για τη ζωγραφική του. Φοίτησε στο προοδευτικό σχολείο Γουόλντεν του Μανχάταν και τον έλκυε η μουσική. Στην ηλικία των 12 ετών, πήρε υποτροφία πιάνου από την Ενριέτ Μίκελσον, μια καθηγήτρια στη Σχολή Τζούλιαρντ, η οποία τον καθοδήγησε σε όλη την καριέρα του ως πιανίστα. Τον πήγε να παίξει μερικούς από τους αυτοσχεδιασμούς του στον συνθέτη Άαρον Κόπλαντ, ο οποίος τον ενθάρρυνε και επέλεξε τον Ίσραελ Κίτκοβιτς ως δάσκαλο για το νεαρό αγόρι. 

Ο Μπερνστάιν κατατάχθηκε στην Πολεμική Αεροπορία των Ηνωμένων Πολιτειών κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όπου έγραφε μουσική για το Ραδιόφωνο των Ενόπλων Δυνάμεων.

Η μουσική του Έλμερ Μπερνστάιν έχει κάποιες στιλιστικές ομοιότητες με τη μουσική του Κόπλαντ, κυρίως στα γουέστερν, ιδιαίτερα σε τμήματα της *Μονομαχίας στη Δύση* (1971)*,* στην ταινία του Γκρέγκορι Πεκ *Η δύναμη της σιωπής* (1987) και στη μουσική του για την κινηματογραφική μεταφορά του μυθιστορήματος του Έρσκιν Κάλντγουελ *Το χωράφι των πόθων* (1958).

Είχε έναν διά βίου κλίση για ένα ευρύ φάσμα τεχνών και, το 1959, όταν έγραφε τη μουσική επένδυση της ταινίας *Η ιστορία της πρώτης σελίδος*, σκέφτηκε να γίνει μυθιστοριογράφος και ζήτησε από τον σεναριογράφο της ταινίας, Κλίφορντ Όντετς, να του κάνει μαθήματα συγγραφής μυθοπλασίας.

## Καριέρα

### Πρώιμη καριέρα
Ο Μπερνστάιν έγραψε τραγούδια και μουσική για περισσότερες από 200 ταινίες και τηλεοπτικές εκπομπές, όπως *[[Και οι επτά ήταν υπέροχοι (ταινία)|Και οι επτά ήταν υπέροχοι]]*, *Η μεγάλη απόδραση*, *[[Οι δέκα εντολές (ταινία, 1956)|Οι δέκα εντολές]]* (1956), *Johnny Staccato*, *Αληθινό θράσος*, *Ο άνθρωπος με το χρυσό χέρι*, *[[Σκιές και σιωπή]]*, *Robot Monster*, *[[Ghostbusters]]*, *Η μεγάλη απόπειρα*, και τη φανφάρα που χρησιμοποιήθηκε στις τηλεοπτικές εκπομπές του ''National Geographic''. 

Το μουσικό του θέμα για την ταινία *Και οι επτά ήταν υπέροχοι* είναι οικείο και στους τηλεθεατές, καθώς χρησιμοποιήθηκε σε διαφημίσεις για τσιγάρα Marlboro. Ο Μπερνστάιν έγραψε επίσης τη μουσική επένδυση σε πολλές από τις ταινίες μικρού μήκους των Ρέι και Τσαρλς Ιμς.

Το 1961, ο Μπερνστάιν συνίδρυσε την Äva Records, μια αμερικανική δισκογραφική εταιρεία με έδρα το Λος Άντζελες, μαζί με τους Φρεντ Αστέρ, Τζάκι Μιλς και Τόμι Γουλφ.

### Μπρόντγουεϊ
Εκτός από τη μουσική για τον κινηματογράφο, ο Μπερνστάιν έγραψε τη μουσική για δύο μιούζικαλ του Μπρόντγουεϊ, το "How Now, Dow Jones", με στιχουργό την Κάρολιν Λι, το 1967 και το "Merlin", με στιχουργό τον Ντον Μπλακ, το 1983. 

Ένα από τα τραγούδια του Μπερνστάιν έχει κερδίσει διαχρονική θέση στην αθλητική κουλτούρα των αμρικανικών κολεγίων. Το 1968, ο Πολ Ντίτζελ, προπονητής αμερικανικού ποδοσφαίρου του Πανεπιστημίου της Νότιας Καρολίνας, έγραψε νέους στίχους για το "Step to the Rear", από *το How Now, Dow Jones*. Η εκδοχή του τραγουδιού στη Νότια Καρολίνα, με τίτλο "The Fighting Gamecocks Lead the Way", είναι έκτοτε το τραγούδι της ομάδας.

### Δεκαετία του 1950
Μαζί με πολλούς άλλους καλλιτέχνες στο Χόλιγουντ, ο Μπερνστάιν αντιμετώπισε επικρίσεις κατά την εποχή Μακάρθι στις αρχές της δεκαετίας του 1950. Ο Μπερνστάιν κλήθηκε από την Επιτροπή Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων όταν ανακαλύφθηκε ότι είχε γράψει μουσικοκριτικές για μια κομμουνιστική εφημερίδα. Αφού αρνήθηκε να κατονομάσει άτομα, επισημαίνοντας ότι δεν είχε παραστεί ποτέ σε συνάντηση του Κομμουνιστικού Κόμματος, βρέθηκε να συνθέτει μουσική για ταινίες όπως *Robot Monster* και *Οι γυναίκες-γάτες τής σελήνης*, ένα βήμα πιο κάτω από τις προηγούμενες ταινίες του *[[Πύρινος εφιάλτης]]* και *Saturday's Hero*. 

### Δεκαετία του 1980
Ο Τζον Λάντις μεγάλωσε κοντά στον Μπερνστάιν και έγινε φίλος μαζί του μέσω των παιδιών του. Χρόνια αργότερα, ζήτησε από τον Μπερνστάιν να συνθέσει τη μουσική για την ταινία *Ένα τρελό τρελό θηριοτροφείο*, παρά τις αντιρρήσεις της εταιρείας παραγωγής. Εξήγησε στον Μπερνστάιν ότι πίστευε πως αν η μουσική του ήταν σοβαρή, σαν οι κωμικοί χαρακτήρες της αδελφότητας Δέλτα να ήταν πραγματικοί ήρωες, θα τόνιζε περαιτέρω τα κωμικά στοιχεία της ταινίας.

Το εναρκτήριο θέμα της ταινίας βασίζεται σε μια ελαφρά αντιστροφή ενός δευτερεύοντος θέματος από την *Ακαδημαϊκή εορταστική εισαγωγή* του Γιοχάνες Μπραμς. Ο Μπερνστάιν αποδέχτηκε τη δουλειά, η οποία πυροδότησε ένα δεύτερο κύμα στην καριέρα του, συνεχίζοντας να συνθέτει μουσική για υψηλού προϋπολογισμού κωμωδίες όπως *[[Ghostbusters]]*, *Δύο τρελοί τρελοί κομάντος*, *[[Μια Απίθανη... Απίθανη Πτήση|Μια απίθανη απίθανη πτήση]]* και *[[Οι ατσίδες με τα μπλε]]*, καθώς και για τις περισσότερες ταινίες του Λάντις για τα επόμενα 15 χρόνια, όπως *[[Ένας Αμερικανός Λυκάνθρωπος στο Λονδίνο|Ένας Αμερικανός λυκάνθρωπος στο Λονδίνο]]*, *[[Πολυθρόνα για Δύο|Πολυθρόνα για δύο]]* και του μουσικού βίντεο για το τραγούδι "Thriller" του Μάικλ Τζάκσον.

### Δεκαετία του 1990
Όταν ο Μάρτιν Σκορσέζε ανακοίνωσε ότι θα ξαναγύριζε το *[[Δυο γίγαντες συγκρούονται]]* (αυτήν τη φορά με τον τίτλο *[[Το ακρωτήρι του φόβου]]*), ο Μπερνστάιν διασκεύασε την αρχική μουσική επένδυση του Μπέρναρντ Χέρμαν για τη νέα ταινία. Ο Μπερνστάιν άδραξε την ευκαιρία να συνεργαστεί με τον Σκορσέζε, καθώς και να αποτίσει φόρο τιμής στον Χέρμαν. Ο Σκορσέζε και ο Μπερνστάιν συνεργάστηκαν στη συνέχεια σε δύο ακόμη ταινίες, *[[Τα χρόνια της αθωότητας (ταινία, 1993)|Τα χρόνια της αθωότητας]]* (1993) και *Σταυροδρόμια της ψυχής* (1999). Ο Μπερνστάιν είχε προηγουμένως διευθύνει την αρχική αχρησιμοποίητη μουσική επένδυση του Χέρμαν για την ταινία *[[Το σχισμένο παραπέτασμα]]* (1966) του Άλφρεντ Χίτσκοκ. 

### Κύκνειο άσμα
Κύκνειο άσμα του συνθέτη αποτέλεσε η μουσική του για την ταινία *[[Ο παράδεισος είναι μακριά]]* (2002) του Τοντ Χέινς με τους Τζούλιαν Μουρ και Ντένις Κουέιντ. Το κύριο μουσικό θέμα της ταινίας είναι παρμένο από τη μουσική της ταινίας *Η σκλάβα της αγάπης* (*The View from Pompey's Head*, 1955). 

## Κλασική μουσική
Έχοντας σπουδάσει σύνθεση με τους Άαρον Κόπλαντ, Ρότζερ Σέσιονς και Στέφαν Γούλπε, ο Μπερνστάιν εμφανίστηκε επίσης ως πιανίστας σε συναυλίες μεταξύ 1939 και 1950 και έγραψε πολυάριθμες κλασικές συνθέσεις, όπως τρεις ορχηστρικές σουίτες, δύο κύκλους τραγουδιών, διάφορες συνθέσεις για βιόλα και πιάνο και για σόλο πιάνο και ένα κουαρτέτο εγχόρδων.

Ως πρόεδρος του Ιδρύματος Νέων Μουσικών, ο Μπερνστάιν γνώρισε τον κλασικό κιθαρίστα Κρίστοφερ Πάρκενινγκ και έγραψε ένα κοντσέρτο για κιθάρα και ορχήστρα, το οποίο ο Πάρκενινγκ ηχογράφησε με τη Συμφωνική Ορχήστρα του Λονδίνου υπό τη διεύθυνση του Μπερνστάιν για την δισκογραφική εταιρεία Angel το 1999. Επιπλέον, ο Μπερνστάιν ήταν καθηγητής στη Σχολή Μουσικής Θόρντον του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας και μαέστρος της Συμφωνικής Ορχήστρας του Σαν Φερνάντο Βάλεϊ στις αρχές της δεκαετίας του 1970. 

## Προσωπική ζωή και θάνατος
Ο Μπερνστάιν παντρεύτηκε τρεις φορές, πρώτα με τη Ρόντα Φέντεργκριν. Ο γάμος τους διήρκεσε από το 1942 έως το 1946.  Η δεύτερη σύζυγος του Μπερνστάιν ήταν η Περλ Γκλάσμαν, την οποία παντρεύτηκε στη Φιλαδέλφεια της Πενσιλβάνιας στις 21 Δεκεμβρίου 1946.  Μετά το διαζύγιο του ζευγαριού το 1965, ο Μπερνστάιν παντρεύτηκε την Ιβ Άνταμσον. Παρέμειναν μαζί 39 χρόνια, μέχρι τον θάνατό του. 

Τη δεκαετία του 1960, ο Μπερνστάιν ήταν ιδιοκτήτης της ομάδας αγώνων ταχύτητας Triad Stable Thoroughbred, η οποία πήρε το όνομά της από έναν μουσικό όρο. Συνεργάτες του ήταν ο βοηθός του, Ρόμπερτ Χέλφερ, και η σύζυγος του προπονητή της Triad Stable, Μόρτον Λίπτον. 

Οι Μπερνστάιν τη δεκαετία του 1990 διέμεναν στο Χόουπ Ραντς, ένα προάστιο της Σάντα Μπάρμπαρα στην Καλιφόρνια. Αργότερα, μετακόμισαν σε ένα σπίτι στο Οχάι της Καλιφόρνιας, όπου ο Μπερνστάιν πέθανε στον ύπνο του  από καρκίνο στις 18 Αυγούστου 2004. Η υπεύθυνη δημοσίων σχέσεων Κάθι Μουτόν δήλωσε απλώς εκείνη την εποχή ότι ο Μπερνστάιν είχε πεθάνει μετά από μακροχρόνια ασθένεια.   Άφησε πίσω του τη σύζυγό του Ιβ και τις δύο κόρες τους, την Έμιλι και την Ελίζαμπεθ, τους δύο γιους του, τον Πίτερ και τον Γκρέγκορι Μπερνστάιν, από τον προηγούμενο γάμο του με την Περλ Γκλάσμαν, και πέντε εγγόνια.  

## Επιρροές και κληρονομιά
Ο Μπερνστάιν θεωρούσε τους παρακάτω καλλιτέχνες επιρροές στο έργο του: Μπένι Γκούντμαν, Κάουντ Μπέιζι, Ντιμίτρι Τιόμκιν, Ντιουκ Έλινγκτον, Έριχ Βόλφγκανγκ Κόρνγκολντ, Φραντς Γουάξμαν, Μίκλος Ρόζα, Τζίμι Λάνσεφορντ, Μαξ Στάινερ, Βίκτορ Γιανγκ, Άρον Κόουπλαντ, Μπέρναρντ Χέρμαν, Νίνο Ρότα, Ρότζερ Σέσιονς, Στέφαν Γούλπε.

Κάποιοι από τους συνθέτες που έχουν αναγνωρίσει την επιρροή του έργου του Μπερνστάιν είναι οι Τζέιμς Νιούτον Χάουαρντ,  Άλαν Σιλβέστρι, Ζορζ Ντελερί, Χάουαρντ Σορ, Τζον Μπάρι, Λάλο Σίφριν, Ντικ Χάιμαν, Χανς Τσίμερ, Τζέιμς Χόρνερ, Τζέρι Γκόλντσμιθ, Τζον Γουίλιαμς, Τρέβορ Τζόουνς, Μπέαρ Μακρίρι, Ένιο Μορικόνε, Ντάνι Έλφμαν, Άλαν Μένκεν, Ράντι Νιούμαν και Ράντι Έντελμαν.

## Βραβεία και υποψηφιότητες
Στη διάρκεια της καριέρας του, ο Μπερνστάιν κέρδισε ένα Όσκαρ, ένα Έμμυ και δύο Χρυσές Σφαίρες. Επιπλέον, προτάθηκε για Βραβείο Τόνυ τρεις φορές και για Βραβείο Γκράμι πέντε φορές. Έλαβε 14 υποψηφιότητες για Όσκαρ και προτεινόταν τουλάχιστον μία φορά ανά δεκαετία από τη δεκαετία του 1950 έως τη δεκαετία του 2000, αλλά η μόνη του νίκη ήταν για το *Γλυκιά μου Μίλι* στην κατηγορία Καλύτερη Πρωτότυπη Μουσική. Ο Μπερνστάιν αναγνωρίστηκε από την Ένωση Ανταποκριτών Ξένου Τύπου του Χόλυγουντ με Χρυσές Σφαίρες για τις μουσικές του στα *[[Σκιές και σιωπή]]* και *Χαβάη*. Το 1963, κέρδισε βραβείο Primetime Emmy για τη μουσική του στο *The Making of The President 1960.* Έχει τιμηθεί με Βραβεία Western Heritage για τις ταινίες *[[Και οι επτά ήταν υπέροχοι (ταινία)|Και οι επτά ήταν υπέροχοι]]* (1960) και *Το μεγάλο καραβάνι* (1965). 

Πρόσθετες τιμητικές διακρίσεις ήταν βραβεία για το συνολικό του έργο από την Αμερικανική Ακαδημία Κινηματογραφικών Τεχνών και Επιστημών, την Αμερικανική Εταιρεία Συνθετών, Συγγραφέων και Εκδοτών (ASCAP), την Εταιρεία για τη Διατήρηση της Κινηματογραφικής Μουσικής, τα Διεθνή Φεστιβάλ Κινηματογράφου ΗΠΑ, Γούντστοκ, Σάντα Μπάρμπαρα, Νιούπορτ Μπιτς και Φλάνδρα και το Ίδρυμα για μια Δημιουργική Αμερική. Το 1996, ο Μπερνστάιν τιμήθηκε με ένα αστέρι στη Λεωφόρο της Δόξας στο Χόλιγουντ. Το 1999, έλαβε τιμητικό Διδακτορικό Μουσικής από το Five Towns College στη Νέα Υόρκη και τιμήθηκε από το Αμερικανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου στο Λος Άντζελες. Ο Μπερνστάιν τιμήθηκε και πάλι από την ASCAP με το βραβείο Founders Award το 2001 και με το βραβείο Governors Award NARAS τον Ιούνιο του 2004. Ο Μπερνστάιν ήταν το θέμα της εκπομπής *This Is Your Life* το 2002, στο Ρόγιαλ Άλμπερτ Χολ του Λονδίνου, αφότου διηύθυνε τη Βασιλική Φιλαρμονική Ορχήστρα στο πλαίσιο των εορτασμών για την 80ή επέτειό του. 

Οι μουσικές του για τις ταινίες *Και οι επτά ήταν υπέροχοι* και *Σκιές και σιωπή* κατατάχθηκαν από το Αμερικανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου ως η όγδοη και δέκατη έβδομη καλύτερη αμερικανική μουσική επένδυση όλων των εποχών, αντίστοιχα, στη λίστα των 100 χρόνων μουσικής επένδυσης κινηματογράφου του AFI. Οι Μπερνστάιν, Μπέρναρντ Χέρμαν, Μαξ Στάινερ και Τζέρι Γκόλντσμιθ είναι οι μόνοι συνθέτες που έχουν δύο μουσικές επενδύσεις στη λίστα και, ως εκ τούτου, βρίσκονται στη δεύτερη θέση για τις περισσότερες μουσικές επενδύσεις στη λίστα, πίσω από τον Τζον Γουίλιαμς, ο οποίος έχει τρεις. Άλλες μουσικές επενδύσεις ταινιών του Μπερνστάιν που είναι υποψήφιες για τη λίστα είναι οι εξής: *[[Τα χρόνια της αθωότητας (ταινία, 1993)|Τα χρόνια της αθωότητας]]* (1993), *[[Ο παράδεισος είναι μακριά]]* (2002), *Η μεγάλη απόδραση* (1963), *Χαβάη* (1966), *[[Ο άνθρωπος με το χρυσό χέρι|The Man with the Golden Arm]]* (1955), *[[Καλοκαίρι και καταχνιά (ταινία, 1961)|Καλοκαίρι και καταχνιά]]* (1961), *[[Σκοτεινοί Δολοφόνοι|Σκοτεινοί δολοφόνοι]]* (1957), *[[Οι δέκα εντολές (ταινία, 1956)|Οι δέκα εντολές]]* (1956) και *Το σπίτι της αμαρτίας* (1962).

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* 
* Ο 
* Δισκογραφία στο SonyBMG Masterworks
* Lifetime Achievement Sammy Film Music Award 
* Elmer Bernstein Centennial Tribute
* BernsteinWest.com, τιμητικός ιστότοπος

Κατηγορία:Βραβευμένοι με Όσκαρ Καλύτερης Πρωτότυπης Μουσικής
Κατηγορία:Αμερικανοί συνθέτες μουσικής ταινιών
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις