Ο Επαναστάτης του Αλκατράζ

**Ο επαναστάτης του Αλκατράζ** (Πρωτότυπος τίτλος: *Point Blank*) είναι αμερικανική δραματική νεο-νουάρ ταινία του 1967 σε σκηνοθεσία Τζον Μπούρμαν.Το σενάριο των Αλεξάντερ Τζέικομπς, Ντέιβιντ και Ράφε Νιούχαους αποτελεί διασκευή του αστυνομικού νουάρ μυθιστορήματος *Ο Κυνηγός* (The Hunter) του Ρίτσαρντ Σταρκ ( ψευδώνυμο του Ντόναλντ Ε. Γουέστλεϊκ) του 1962. Πρωταγωνιστούν οι Λι Μάρβιν, Άντζι Ντίκινσον, Τζον Βέρνον και Κίναν Γουίν.

Η ταινία ακολουθεί τον Γουόκερ, έναν στωικό και αδίστακτο κλέφτη που τον εξαπατούν και τον εγκαταλείπουν μισοπεθαμένο ο σύντροφός του, Μαλ Ρις, και η σύζυγός του, Λιν, μετά από μια ληστεία στο νησί Αλκατράζ. Παρολά αυτά ο Γουόκερ επιβιώνει και ξεκινά μια αναζήτηση εκδίκησης, προσπαθώντας να ανακτήσει τα 93.000 δολάρια που του έκλεψαν. Το ταξίδι του τον οδηγεί σε ένα περίπλοκο δίκτυο προδοσιών και απάτης, περιπλανώμενος στον εγκληματικό υπόκοσμο με τη βοηθεια του μυστηριώδους Γιοστ και σε μια σκιώδη οργάνωση γνωστή ως «η Οργάνωση».

Ο Μπούρμαν σκηνοθέτησε την ταινία κατόπιν αιτήματος του Μάρβιν, ο οποίος έπαιξε κεντρικό ρόλο στην εξέλιξη της ταινίας. Η ταινία απέφερε πάνω από 9 εκατομμύρια δολάρια σε ακαθάριστα έσοδα το 1967 και έκτοτε έχει γίνει μια κλασική καλτ ταινία, αποσπώντας επαίνους από κριτικούς όπως ο ιστορικός κινηματογράφου Ντέιβιντ Τόμσον.

Η ταινία χαρακτηρίστηκε το 2016 από την Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου ως *πολιτιστικά, αισθητικά και ιστορικά σημαντική* και επιλέχθηκε να ενταχθεί στο Εθνικό Μητρώο Κινηματογράφου των Η.Π.Α

## Πλοκή
[280px|thumb|[Κίναν Γουίν και Λι Μάρβιν σε σκηνή από την ταινία.]]
Ο Γουόκερ συνεργάζεται με τον φίλο του, τον Μαλ Ρις, για να ληστέψουν μια μεγάλη εγκληματική επιχείρηση, στήνοντας ενέδρα στον αγγελιαφόρο στο έρημο νησί Αλκατράζ. Αφού μετράει τα χρήματα, ο Ρις πυροβολεί τον Γουόκερ, αφήνοντάς τον μισοπεθαμένο. Ο Ρις παίρνει τα χρήματα και τη γυναίκα του Γουόκερ, Λιν. Ωστόσο ο Γουόκερ συνέρχεται και με τη βοήθεια του μυστηριώδους Γιοστ, ξεκινά να βρει τον Ρις και να ανακτήσει τα μισά του χρήματα, που είναι 93.000 δολάρια. Ο Ρις χρησιμοποίησε όλα τα χρήματα από τη δουλειά για να ξεπληρώσει ένα χρέος σε μια εγκληματική οργάνωση που ονομάζεται "Η Οργάνωση". Ο Γουόκερ πηγαίνει στο Λος Άντζελες, όπου επιτίθεται στο δωμάτιο της Λιν και γεμίζει το κρεβάτι της με σφαίρες, μόνο και μόνο για να ανακαλύψει ότι ο Ρις έχει εξαφανιστεί προ πολλού. Η Λιν είναι συντετριμμένη. Εκείνο το βράδυ παίρνει υπερβολική δόση υπνωτικών χαπιών και πεθαίνει.

Ο Γουόκερ πλησιάζει τον έμπορο αυτοκινήτων Στέγκμαν για να πάρει πληροφορίες, σπάζοντας ένα καινούργιο αυτοκίνητο και τρομοκρατώντας τον μέχρι που ο Στέγκμαν λέει ότι ο Ρις είναι με την κουνιάδα του Γουόκερ, την Κρις.

Εντοπίζοντας την Κρις, μαθαίνει ότι και εκείνη περιφρονεί τον Ρις και θαυμάζει τον Γουόκερ. Πρόθυμη να βοηθήσει με κάθε τρόπο, η Κρις συμφωνεί σε ένα σεξουαλικό ραντεβού με τον Ρις μέσα στο αυστηρά φυλασσόμενο ρετιρέ διαμέρισμά του, όπου εκείνη θα ξεκλειδώσει μια πόρτα για την Γουόκερ. Ο Γουόκερ δένει μερικούς άντρες σε ένα διαμέρισμα απέναντι από το ρετιρέ και κάνει ένα τηλεφώνημα στην αστυνομία για να αναφέρει μια ληστεία, δημιουργώντας έναν αντιπερισπασμό που του επιτρέπει να γλιστρήσει κρυφά στο ρετιρέ.

Με ένα όπλο στο κεφάλι του Ρις, ο Γουόκερ τον πείθει να αποκαλύψει τα ονόματα των ανωτέρων του στην Οργάνωση - Κάρτερ, Μπρούστερ και Φέρφαξ - ώστε να μπορέσει κάποιος να πληρώσει τα 93.000 δολάρια του. Στη συνέχεια, αναγκάζει τον Ρις, γυμνό με μόνο ένα σεντόνι, να βγει στο μπαλκόνι λέγοντας ότι θα πάνε και οι δύο να συναντήσουν τον Κάρτερ μαζί. Ξαφνικά, ένας σωματοφύλακας ανάβει το φως στο δωμάτιο από το οποίο μόλις έφυγαν, φωνάζοντας τον Ρις. Τρομοκρατημένος, ο Γουόκερ κάνει γρήγορα πίσω κρατώντας τον Ρις πίσω του από το σεντόνι. Αναγκασμένος να κάνει πίσω, ο Ρις πέφτει κατά λάθος στο πλάι και πέφτει στο κενό. Ο Γουόκερ, κρατώντας ακόμα το σεντόνι, τον παρακολουθεί να πέφτει.

Αφού αντιμετωπίζει ξανά τον Κάρτερ για να πάρει τα χρήματά του, ο Γουόκερ δέχεται μια παράδοση κάτω από μια γέφυρα. Ωστόσο εκεί τον περιμένει ένας ελεύθερος σκοπευτής, ο οποίος αναλαμβάνει να τον σκοτώσει σε μια απόθεση χρημάτων στην πλακόστρωτη κοίτη του ποταμού Λος Άντζελες. Ο Γουόκερ, υποψιαζόμενος ότι πρόκειται για παγίδα, αναγκάζει τον Κάρτερ να πάρει τα χρήματα. Ο Κάρτερ και ο Στέγκμαν πυροβολούνται και οι δύο στο φορτηγό. Ο ελεύθερος σκοπευτής φεύγει. Ο Γουόκερ ανοίγει το πακέτο με τα χρήματα, αλλά βρίσκει μόνο λευκά χαρτιά.

Ο Γιοστ πηγαίνει τον Γουόκερ σε ένα σπίτι που ανήκει στον Μπρούστερ. Ο Γουόκερ επισκέπτεται την Κρις στο διαμέρισμά της, το οποίο έχει καταστραφεί από την Οργάνωση. Την φέρνει μαζί του στο σπίτι του Μπρούστερ, ισχυριζόμενος ότι θα είναι πιο ασφαλής μαζί του. Ενώ περιμένει τον Μπρούστερ, η Κρις χαστουκίζει και γρονθοκοπεί τον Γουόκερ καθώς την κοιτάζει απαθώς, χωρίς να αμύνεται. Εκείνη φεύγει από το δωμάτιο. Ο Γουόκερ ακούει θορύβους από την κουζίνα και μπαίνει μέσα για να κλείσει αρκετές συσκευές που η Κρις προφανώς έχει ενεργοποιήσει. Την βρίσκει να παίζει μπιλιάρδο. Εκείνη γυρίζει εναντίον του και τον χτυπάει στο κεφάλι με μια στέκα μπιλιάρδου. Πέφτουν στο πάτωμα αγκαλιασμένοι, μετά πηγαίνουν για ύπνο και κάνουν έρωτα. Το επόμενο πρωί, ο Μπρούστερ επιστρέφει στο σπίτι και δέχεται ενέδρα από τον Γουόκερ, ο οποίος απαιτεί τα χρήματά του. Ο Γουόκερ αναγκάζει τον Μπρούστερ να καλέσει τον Φέρφαξ, αλλά ο Φέρφαξ αρνείται να πληρώσει. Ο Μπρούστερ λέει ότι τα μόνα μετρητά που είναι διαθέσιμα για τον Γουόκερ είναι στο Σαν Φρανσίσκο. «Το σημείο έχει αλλάξει, αλλά η διαδικασία είναι ακόμα η ίδια», του εξηγεί.

Στο Φορτ Πόιντ, ο Γουόκερ αρνείται να εμφανιστεί καθώς ο αγγελιαφόρος παραδίδει τα χρήματα. Κρυμμένος στο σκοτάδι βρίσκεται ο ελεύθερος σκοπευτής, ο οποίος πυροβολεί τον Μπρούστερ. Ο Γιοστ αναδύεται από την σκιά, λέγοντας στον Μπρούστερ ότι δεν ήταν ο Γουόκερ που τον πυροβόλησε. Ο Μπρούστερ φωνάζει στον Γουόκερ: «Είναι ο Φέρφαξ, Γουόκερ! Σκότωσέ τον!»

Ο Γιοστ/Φέρφαξ ευχαριστεί τον Γουόκερ (ο οποίος εξακολουθεί να κρύβεται στο σκοτάδι) που εξάλειψε τους επικίνδυνους υφισταμένους του, λέγοντάς του: «Η συμφωνία μας έκλεισε, Γουόκερ. Ο Μπρούστερ ήταν ο τελευταίος». Του προσφέρει μια συνεργασία, αλλά ο Γουόκερ παραμένει σιωπηλός. Ο Γιοστ/Φέρφαξ και ο εκτελεστής φεύγουν από το Φορτ Πόιντ αφήνοντας τα χρήματα στο έδαφος.

## Διανομή ρόλων
*Λι Μάρβιν - Γουόκερ
*Άντζι Ντίκινσον - Κρις, αδελφή της Λιν
*Τζον Βέρνον - Μαλ Ρις, πρώην συνέταιρος του Γουόκερ
*Κίναν Γουίν - Γιοστ/Φέρφαξ
*Καρόλ Ό Κονόρ - Μπρούστερ
*Μάικλ Στρονγκ - Στέγκμαν
*Σάρον Άκερ - Λιν Γουόκερ
*Τζέιμς Μπ. Σίκινγκ - μισθωμένος εκτελεστής
*Λόυντ Μπόκνερ - Φρέντερικ Κάρτερ
*Σάντρα Γουόρνερ - Σάντι

## Παραγωγή
### Ανάπτυξη

Ήταν η δεύτερη ταινία που παρήγαγε ο Ίρβιν Γουίνκλερ, ο οποίος μόλις είχε γυρίσει το *[[Χίλια κορίτσια και χίλιες σφαίρες]]* για την Metro-Goldwyn-Mayer. Ο Γουίνκλερ και ο Τζαντ Μπέρναρντ ενθουσιάστηκαν με το σενάριο του "Point Blank" και θεώρησαν ότι θα ήταν ιδανικό για τον Λι Μάρβιν. Ωστόσο δυσκολεύτηκαν να δώσουν το σενάριο στον Μάρβιν, οπότε το έστειλαν στον Τζον Μπούρμαν, έναν ανερχόμενο σκηνοθέτη που ο Γουίνκλερ γνώριζε από την εποχή που ήταν ακόμη μάνατζερ. Το Filmink υποστήριξε ότι η ταινία «ήταν γεμάτη με διασυνδέσεις με τον Νατ Κοέν», καθώς ο Γουίνκλερ είχε εργαστεί στο *[[Ντάρλινγκ (ταινία)|Ντάρλινγκ]]*, και ο Μπούρμαν και ο σεναριογράφος Άλεξ Γιάκομπς μόλις είχαν φτιάξει το *Πιάσε μας αν μπορείς* για τον Κοέν.

Ο Μπούρμαν συνάντησε τον Μάρβιν στο Λονδίνο, όπου ο ηθοποιός γύριζε την ταινία *[[Και οι 12 ήταν καθάρματα (ταινία)|Και οι 12 ήταν καθάρματα]]*. Ο Μπούρμαν και ο Μάρβιν μίλησαν για ένα σενάριο βασισμένο στο βιβλίο του Ντόναλντ Γουέστλεϊκ. Και οι δύο μισούσαν το σενάριο, αλλά αγαπούσαν τον χαρακτήρα του Γουόκερ. Όταν συμφώνησαν να δουλέψουν στην ταινία, ο Μάρβιν απέρριψε το σενάριο και κάλεσε μια συνάντηση με τον επικεφαλής του στούντιο, τους παραγωγούς, τον ατζέντη του και τον Μπούρμαν. Όπως θυμήθηκε ο Μπούρμαν, «[Ο Μάρβιν] είπε, "Έχω έγκριση σεναρίου;" Είπαν "ναι". "Και έχω έγκριση από το κύριο καστ;". "Ναι". Είπε, "Παραχωρώ όλες αυτές τις εγκρίσεις στον Τζον [Μπούρμαν]". Και έφυγε. Έτσι, στην πρώτη μου ταινία στο Χόλιγουντ, είχα το τελικό μοντάζ και το χρησιμοποίησα».

Η MGM συμφώνησε να χρηματοδοτήσει την ταινία με έναν προϋπολογισμό 2 εκατομμυρίων δολαρίων.

### Επιλογή ηθοποιών
Ο επικεφαλής παραγωγής της MGM, Ρόμπερτ Γουάιτμαν, ήθελε τον γυναικείο πρωταγωνιστικό ρόλο να τον υποδυθεί η Στέλλα Στίβενς, αλλά ο Μπούρμαν και ο Μάρβιν επέμειναν στην Άντζι Ντίκινσον, η οποία είχε ξανασυνεργαστεί με τον Μάρβιν το 1964 στο ριμέικ *[[Οι 5 δολοφόνοι]]* του Ντον Σίγκελ. Για τον ρόλο του Γιοστ/Φέρφαξ επιλέχθηκε ο Κίναν Γουίν, ο οποίος διατηρούσε μακροχρόνια φιλία με τον Μάρβιν από το 1954.

Η Σάρον Άκερ με τον Τζον Βέρνον προέρχονταν από τηλεοπτικές σειρές και ήταν το κινηματογραφικό ντεμπούτο τους.

### Γυρίσματα
[350px|thumb|Απόψη της διαβόητης [Φυλακή Αλκατράζ|φυλακής του Αλκατράζ, όπου γυρίστηκε η εναρκτήρια σκηνή της ταινίας.]]
Τα γυρίσματα ξεκίνησαν στις 20 Φεβρουαρίου 1967 και διήρκεσαν συνολικά οκτώ εβδομάδες.

Αν και το μεγαλύτερο μέρος της ταινίας γυρίστηκε στο Λος Άντζελες, η εναρκτήρια σκηνή ήταν στο νησί Αλκατράζ, γεγονός που την καθιστά την πρώτη ταινία που γυρίστηκε στην πρώην ομοσπονδιακή φυλακή μετά το κλείσιμο της το 1963, μόλις τρία χρόνια πριν από την παραγωγή.

Προκειμένου να μετατραπεί η φυλακή σε κινηματογραφικό πλατό, ο παραγωγός Τζαντ Μπέρναρντ συνεργάστηκε με τον γερουσιαστή Τζορτζ Μέρφι, τον δήμαρχο του Σαν Φρανσίσκο και τον Τζακ Βαλέντι. Η MGM συμφώνησε και ανέλαβε οποιαδήποτε ευθύνη για ατυχήματα, πλήρωσε ενοίκιο 2.000 δολάρια την ημέρα και επιπλέον συμφώνησε να μην εξυμνήσει κανέναν πρώην κρατούμενο όπως ο Αλ Καπόνε ή ο Μασίν Γκαν Κέλι.

Η ασυνήθιστη δομή της ταινίας οφειλόταν εν μέρει στο αρχικό σενάριο, το οποίο τήρησε τη μη γραμμική δομή του μυθιστορήματος, και στις εξελίξεις κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της ταινίας. Οι πρόβες πραγματοποιήθηκαν στο σπίτι του Μάρβιν στο Λος Άντζελες. Την ημέρα της πρόβας, κατά την οποία ο Μάρβιν επρόκειτο να ρωτήσει την Σάρον Άκερ τι απέγιναν τα χρήματα, ο Μάρβιν δεν είπε τις ατάκες του, αναγκάζοντας την Άκερ να συνεχίσει τη συζήτηση μόνη της. «Είδα αμέσως ότι είχε δίκιο», απάντησε ο Μπούρμαν, «ο Λι δεν έκανε ποτέ υποδείξεις. Απλώς σου έδειχνε». Έτσι, ο Μπούρμαν άλλαξε τις ατάκες στο σενάριο, έτσι ώστε η Άκερ ουσιαστικά να ρωτάει και να απαντάει στις ερωτήσεις του Μάρβιν και το αποτέλεσμα να είναι η ολοκληρωμένη ταινία. «Έκανε μια συμβατική σκηνή κάτι περισσότερο», πρόσθεσε ο Μπούρμαν.
 
Δύο εβδομάδες στις εγκαταλελειμμένες φυλακές απαιτούσαν τις υπηρεσίες 125 μελών του συνεργείου. Ενώ ο Μάρβιν και ο Γουίν απολάμβαναν τα γυρίσματα επί τόπου, ο Γουίν ανησυχούσε για τον καιρό και την ανάγκη να επαναλάβει τη μισή διάρκεια του διαλόγου.  Κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων, η Άντζι Ντίκινσον και η Σάρον Άκερ παρουσίασαν μοντέρνα ρούχα για ένα αποκλειστικό ρεπορτάζ του περιοδικού Life με φόντο τη φυλακή. Η Άκερ τραυματίστηκε κατά λάθος από τους κάλυκες φυσιγγίων που χρησιμοποίησε ο Βέρνον για να πυροβολήσει τον Μάρβιν στην αρχή της ταινίας.

Ο Μπούρμαν επέλεξε τοποθεσίες που ήταν «άθλιες». Για παράδειγμα, ο διάδρομος του τερματικού σταθμού αεροπλάνων στον οποίο περπάτησε ο Μάρβιν αρχικά είχε γλάστρες γύρω από τους τοίχους. Ο Μπούρμαν έβαλε τις γλάστρες έξω για να «γυμνωθούν όλα».Αφού ο Μπούρμαν έδειξε την ολοκληρωμένη έκδοση στους διευθυντές, ήταν «πολύ προβληματισμένοι και μουρμούριζαν για τα επαναληπτικά γυρίσματα». Η Μάργκαρετ Μπουθ, επιβλέπουσα μοντέρ που εργαζόταν για την MGM, είπε στον Μπούρμαν καθώς οι διευθυντές έφευγαν: «Θα αγγίξετε ένα καρέ αυτής της ταινίας πάνω από το πτώμα μου!»

### Λογοκρισία
Το 1966, όταν ανέλαβε την προεδρία της Ένωσης Κινηματογράφου Αμερικής, ο Τζακ Βαλέντι αντιμετώπισε την πρώτη του πρόκληση με την ταινία «Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ;» λόγω της τολμηρής γλώσσας της.

Ο Βαλέντι μεσολάβησε σε μια συμφωνία με τους παραγωγούς που είδε την αφαίρεση κάποιων φράσεων, διατηρώντας παράλληλα άλλες αμφιλεγόμενες. Η ταινία τελικά έλαβε έγκριση από τον Κώδικα Χέιζ , παρά το γεγονός ότι περιείχε προηγουμένως απαγορευμένη γλώσσα. Αυτό το περιστατικό οδήγησε σε αναθεώρηση του Κώδικα, μειώνοντας τον αριθμό των σαφών απαγορεύσεων, αλλά εισάγοντας μια νέα εξουσία για τη Διοίκηση του Κώδικα Παραγωγής να χαρακτηρίζει τις ταινίες ως «προτεινόμενες για ενήλικο κοινό». 

Ενώ ο Μπούρμαν έγραφε το σενάριο, ο Κώδικας Χέιζ βρισκόταν στα τελευταία του βήματα, παρολά αυτά προσπάθησε και πέτυχε να λογοκρίνει το «Point Blank». Μεταξύ Οκτωβρίου 1966 και Φεβρουαρίου 1967, η Διοίκηση Κώδικα Παραγωγής έστειλε αρκετές επιστολές όπου εξέφραζε τις ανησυχίες της σχετικά με το σενάριο, αναφέροντας: :

*Αυτά τα χτυπήματα με πόδια και κλωτσιές φαίνονται υπερβολικά βάναυσα και ζητάμε να καταργηθούν.
*Σας ζητάμε να συντομεύσετε τον διάλογο που αναφέρεται στην προηγούμενη συμπεριφορά του Μολ με πόρνες.
*Με την αλλαγή στον χαρακτήρα του Γιοστ, από αξιωματούχο του Υπουργείου Δικαιοσύνης σε κορυφαίο εγκληματία, η ιστορία έχει πλέον μια γεύση αδιάφορης εγκληματικότητας.
*Η κίνηση να βάζεις το όπλο στο στόμα του Μπρούστερ είναι απαράδεκτη.
*Θα είναι απαραίτητο να αποφεύγεται το απαράδεκτο γυμνό ή ο χυδαίος χορός.

Στις αρχές Ιανουαρίου του 1967, η Διοίκηση του Κώδικα Παραγωγής απείλησε ουσιαστικά να βάλει την ταινία στη μαύρη λίστα, μη εγκρίνοντάς την καθόλου.

Μετά από αρκετές αλλαγές στο σενάριο, τελικά εγκρίθηκε η κυκλοφορία της ταινίας. 

### Μουσική
Την μουσική επένδυση της ταινίας ανέλαβε ο Τζόνι Μάντελ, ο οποίος είχε κερδίσει το Όσκαρ  Καλύτερου Πρωτότυπου Τραγουδιού για την ταινία «Sandpaper» (1965). Σε αντίθεση με πολλούς συνθέτες, ο Μαντέλ βρισκόταν στα πλατό κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της ταινίας. Ενώ βρισκόταν στο Αλκατράζ, εντόπισε ένα χαλασμένο πιάνο στο υπόγειο της φυλακής που βρισκόταν εκεί για δεκαετίες. Αυτό τον ενέπνευσε να δημιουργήσει μια σουρεαλιστική, ασύνδετη μουσική επένδυση, συνδυάζοντας μια ομάδα μοναδικών οργάνων και εφέ για να συμπληρώσει την προσέγγιση ροής συνείδησης του Μπούρμαν στην ταινία. Η μουσική είναι περισσότερο τονική παρά μελωδική. Ο Μαντέλ βάσισε τα 45 λεπτά μουσικής σε ελάσσονα τόνο που χρησιμοποιεί κασέτες που τρέχουν με τη μισή ταχύτητα. Αργότερα, ο Μαντέλ είπε: «ήταν πολύ διασκεδαστικό να κάνεις αυτή την ταινία, έχει δουλειά, αλλά αυτή είναι μια από τις πιο ικανοποιητικές».

## Κυκλοφορία

Η πρεμιέρα της ταινίας πραγματοποιήθηκε στις 30 Αυγούστου 1967 στο Σαν Φρανσίσκο, και σε ευρεία διανομή στις ΗΠΑ μια μέρα αργότερα.

Στην Ελλάδα κυκλοφόρησε στις 2 Ιανουαρίου 1968 και προβλήθηκε στους κινηματογράφους «Άνεσις», «Ελληνίς», «Έμπασυ», «Ορφεύς» και «Φλόριντα». της Αθήνας. Δύο εβδομάδες αργότερα ξεκίνησε να προβάλλεται και στους κινηματογράφους «Αέλλω» και «Ρεξ» της Θεσσαλονίκης. Επίσης μια νέα επανέκδοση της ταινίας προβλήθηκε στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης το 2001.

## Υποδοχή
### Εισπράξεις
Η ταινία κέρδισε $9 εκατομμύρια δολάρια στο box office κατά την αρχική της κυκλοφορία, έναντι προϋπολογισμού παραγωγής  $2,5 εκατομμύριων δολαρίων.

### Κριτικές
Ο Γιάννης Μπακογιαννόπουλος από την εφημερίδα *[[Έθνος (εφημερίδα)|Έθνος]]* έδωσε μια θετική κριτική στην ταινία το 1968 λέγοντας χαρακτηριστικά πως *πάντοτε, βέβαια ο Αμερικανικός κινηματογράφος μας χάρισε ένα σκληρό και λυρικό σχόλιο πάνω στη βία. Όμως σπάνια, όπως εδώ, μας έδωσε το τόσο πυκνό και αδυσώπητο σχήμα ενός κόσμου εγκαταλελειμμένου στους δαίμονες του, που εκρυγνύται με τη φρενίτιδα του Κακού*. Ο Μπακογιανόπουλος καταλήγει σημειώνοντας πως: *ξεδιπλώνεται μπροστά μας ένα φοβερό τρίπτυχο: ερωτισμός, βιαιότητα, χρήμα. Είναι η ασύγκριτη *μαύρη ποίησις* ενός επιτυχημένου γκανγκστερικού φιλμ*.

Στην κριτική της για το περιοδικό New Yorker, η Πωλίν Κάελ έγραψε:*Ένα βάναυσο νέο μελόδραμα ονομάζεται «Point Blank», και έτσι είναι*.  Ωστόσο η Κάελ αργότερα αποκάλεσε την ταινία «κατά διαστήματα εκθαμβωτική», και ψήφισε τον Τζον Μπούρμαν ως τον καλύτερο σκηνοθέτη στην ψηφοφορία των βραβείων της Εθνικής Εταιρείας Κριτικών Κινηματογράφου το 1967. 

Ο Ρότζερ Ίμπερτ της *Chicago Sun-Times* αξιολόγησε την ταινία με τρία από τα τέσσερα αστέρια του και δήλωσε: *όσο για τα θρίλερ αγωνίας, το Point Blank είναι αρκετά καλό*. Από την πλευρά ο Λέοναρντ Μάλτιν έδωσε στην ταινία τρεισήμισι αστέρια λέγοντας: *Ένα έντονο θρίλερ, αν και αγνοημένο το 1967, τώρα θεωρείται ως η κορυφαία ταινία της δεκαετίας*.

Στους *[[The New York Times|New York Times]]*, ο κριτικός Μπόσλεϊ Κράουδερ περιέγραψε την ταινία ως *εντυπωσιακά στυλιζαρισμένη και έντονα φωτογραφημένη ταινία που υπονοεί μέρος της περίπλοκης οργάνωσης και της αποκρουστικής ανθρωπιάς του σύγχρονου υποκόσμου* και ότι ο σκηνοθέτης Μπούρμαν *έκανε καταπληκτική δουλειά στο να ενσωματώσει την όψη και τη μυρωδιά του Λος Άντζελες στην υφή της ταινίας του... Αλλά, Θεέ μου, τι ειλικρινής και υπολογισμένα σαδιστική ταινία είναι!... Αυτή δεν είναι μια όμορφη ταινία για τους νέους - ή, μάλιστα, για οποιονδήποτε με άκομψο γούστο*.

#### Αναδρομικές αξιολογήσεις
Ο κριτικός του *Slant magazine*, Νικ Σάγκερ, σημειώνει σε μια κριτική του 2003: *Αυτό που κάνει το Point Blank τόσο εξαιρετικό, ωστόσο, δεν είναι οι αποκλίσεις του από τις συμβάσεις του είδους, αλλά η δεξιοτεχνική χρήση από τον Μπούρμαν τέτοιων αντισυμβατικών στυλιστικών μεθόδων για να διαποτίσει τα γεγονότα με μια κλασική νουάρ διάθεση υπαρξιακής νωθρότητας και ρομαντικοποιημένης μοιρολατρίας*.

 Στο Metacritic, η ταινία έχει σταθμισμένο μέσο όρο βαθμολογίας 86 στα 100 με βάση 15 κριτικούς, υποδεικνύοντας «καθολική αναγνώριση».

## Θέματα

Οι θεατές και οι κριτικοί συχνά αμφισβητούν το αν η ταινία είναι πραγματικά ένα όνειρο που βλέπει ο Γουόκερ αφότου πυροβολείται στην αρχή. Σε αυτό το θέμα, ο σκηνοθέτης της ταινίας, Τζον Μπούρμαν, απέφυγε να εκφράσει κάποια άποψη: «Αυτό που είναι, είναι αυτό που βλέπεις», απάντησε. Ενώ ο σκηνοθέτης Στίβεν Σόντερμπεργκ την χαρακτήρισε ως «ταινία μνήμης» για τον Μάρβιν. Ο Μπούρμαν πιστεύει ότι η ταινία αφορά τις βάναυσες εμπειρίες του Λι Μάρβιν στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, οι οποίες τον απάνθρωποποιούσαν και τον άφηναν να αναζητά απεγνωσμένα την ανθρωπιά του.

Ο κριτικός Ντέιβιντ Τόμσον έχει γράψει ότι ο χαρακτήρας του Γουόκερ είναι στην πραγματικότητα νεκρός σε όλη την ταινία και τα γεγονότα της ταινίας είναι ένα όνειρο των συσσωρευόμενων σταδίων της εκδίκησης. Και άλλοι έχουν επίσης εξετάσει αυτή την ιδέα. Ο Μπριν Γουάιτ έχει αμφισβητήσει το αν ο Γουόκερ είναι θνητός ή φάντασμα, «μια ατμοσφαιρική ενσάρκωση πικρής εκδίκησης που μόλις και μετά βίας προσκολλάται στα πολύχρωμα σώματα του Μπούρμαν» με τον Μπούρμαν να έχει σχολιάσει: «Θα μπορούσε εξίσου εύκολα να είναι φάντασμα ή σκιά».
Μερικοί κριτικοί θεωρούν « ότι είναι στοιχειωμένη, ονειρική ταινία που βασίζεται στα χωρικά και χρονικά πειράματα του μοντερνιστικού ευρωπαϊκού καλλιτεχνικού κινηματογράφου», ειδικά στις «χρονικά κατακερματισμένες» ταινίες του Γάλλου σκηνοθέτη Αλέν Ρεσνέ.

## Στυλ

*Ο επαναστάτης του Αλκατράζ* συνδυάζει στοιχεία του φιλμ νουάρ με στυλιστικές πινελιές της ευρωπαϊκής Νουβέλ Βαγκ. Η ταινία χαρακτηρίζεται από μια διασπασμένη χρονική γραμμή (παρόμοια με τη μη γραμμική δομή του μυθιστορήματος), ανησυχητικούς αφηγηματικούς ρυθμούς (μακρά, αργά περάσματα σε αντίθεση με ξαφνικές εκρήξεις βίας) και μια προσεκτικά υπολογισμένη χρήση του κινηματογραφικού χώρου (στυλιζαρισμένες συνθέσεις από τσιμεντένιες κοίτες ποταμών, γέφυρες, άδεια κελιά φυλακών).Ο Μπούρμαν αποδίδει στον Μάρβιν την επινόηση πολλών από τις οπτικές μεταφορές στην ταινία. Ο Μπούρμαν είπε ότι καθώς η ταινία προχωρούσε, οι σκηνές θα γυρίζονταν μονοχρωματικά γύρω από ένα χρώμα (τα ψυχρά μπλε και γκρι του διαμερίσματος της Άκερ, το κίτρινο μπουρνούζι της Ντίκινσον, ο εκπληκτικός κόκκινος τοίχος στο ρετιρέ του Βέρνον) για να δώσουν στη διαδικασία ένα «είδος εξωπραγματικότητας».

Για να αποδείξει το μυθικό ανάστημα του Γουόκερ, ο Σόντερμπεργκ σημείωσε στο σχόλιο του ότι η ταινία μεταβαίνει από ένα πλάνο του Γουόκερ να κολυμπάει από το νησί Αλκατράζ σε ένα πλάνο του σε ένα φέρι με θέα το ίδιο νησί, ενώ μια γυναίκα στο μεγάφωνο περιγράφει την αδυναμία εγκατάλειψης του νησιού. Ο Σόντερμπεργκ είπε ότι αυτή η αντίθεση της ευκολίας διαφυγής του χαρακτήρα με τον μονόλογο του μεγαφώνου καθιστά τον χαρακτήρα του Γουόκερ «αμέσως μυθικό».

## Κληρονομιά

*Ο επαναστάτης του Αλκατράζ* χαρακτηρίζεται στο βιβλίο *1001 ταινίες που πρέπει να δείτε πριν πεθάνετε* ως: *Το τέλειο θρίλερ τόσο σε μορφή όσο και οπτικά*.  Ο ιστορικός κινηματογράφου Ντέιβιντ Τόμσον αποκαλεί την ταινία αριστούργημα. Ο Τόμσον προσθέτει: *[...] δεν είναι απλώς μια ωραία, βίαιη ταινία καταδίωξης, είναι ένα νοσταλγικό όνειρο και μια από τις σπουδαίες σκέψεις για το πώς οι ταινίες είναι φαντασιώσεις που αναζητούμε συνεχώς - είναι σαν να τραγουδάμε ξανά στη βροχή, το λευκό ψέμα που σβήνει τη νύχτα*. Ο σκηνοθέτης Στίβεν Σόντερμπεργκ έχει πει ότι χρησιμοποίησε στυλιστικές πινελιές από το Point Blank πολλές φορές στην κινηματογραφική του καριέρα.

*Ο Κυνηγός* αποτέλεσε επίσης τη βάση για τον Μπράιαν Χέλγκελαντ και την ταινία του «Η Εκδίκηση» (1999), με πρωταγωνιστή τον Μελ Γκίμπσον. Ο σκηνοθέτης Μπούρμαν αστειεύτηκε ότι η «Εκδίκηση» ήταν τόσο κακή που ο Γκίμπσον πρέπει να πήρε το αρχικό σενάριο για το «Point Blank» που είχαν απορρίψει ο Μπούρμαν και ο Μάρβιν. 

Στις 29 Μαρτίου 1968, η ταινία προβλήθηκε στους κινηματογράφους Cinelândia στη Βραζιλία σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη δολοφονία του 18χρονου μαθητή λυκείου Έντσον Λουίς ντε Λίμα Σούτο από τη στρατιωτική αστυνομία του Ρίο ντε Τζανέιρο, όπου πυροβολήθηκε εξ επαφής. Φράσεις όπως «Οι σφαίρες σκοτώνουν την πείνα;», «Ηλικιωμένοι στην εξουσία, νέοι σε φέρετρα» και «Σκότωσαν έναν μαθητή... τι θα γινόταν αν ήταν ο γιος σου;» γράφτηκαν από διαδηλωτές στις αφίσες της ταινίας. Οι συνέπειες του θανάτου του Σούτο ήταν μια από τις πρώτες μεγάλες δημόσιες διαμαρτυρίες κατά της βραζιλιάνικης στρατιωτικής κυβέρνησης.

Ο Λι Μάρβιν εξέφρασε την ανησυχία του για τον ρόλο του στην ταινία χρόνια αργότερα. Σε μια συνέντευξη του 1983, όταν ρωτήθηκε για το πώς παρακολούθησε τον εαυτό του στην οθόνη, απάντησε:«Πώς ένιωσα όταν είδα τον εαυτό μου στην οθόνη; Το βρήκα πολύ δυσάρεστο όταν είδα το «Point Blank», η οποία ήταν μια βίαιη ταινία. Την φτιάξαμε για τη βία. Σοκαρίστηκα από το πόσο βίαιη ήταν. Φυσικά, αυτό συνέβη πριν από δέκα, δεκαπέντε, δεκαοκτώ χρόνια. Όταν είδα την ταινία, κυριολεκτικά σχεδόν δεν μπορούσα να σταθώ όρθιος, ήμουν τόσο αδύναμος. Το έκανα αυτό είπα; Είμαι ικανός για αυτό το είδος βίας; Βλέπετε, υπάρχει ο φόβος. Και γι' αυτό νομίζω ότι οι άντρες τελικά υποχωρούν. Λένε, "Όχι, δεν πρόκειται να ξαναβγώ με αυτούς τους δαίμονες". Ο δαίμονας είναι ο εαυτός μου».

## Σημειώσεις
 
## Παραπομπές


## Βιβλιογραφία

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Κατηγορία:Ταινίες του 1967
Κατηγορία:Αγγλόφωνες ταινίες
Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες της δεκαετίας 1960
Κατηγορία:Αμερικανικές αστυνομικές θρίλερ ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες που αφορούν την εκδίκηση
Κατηγορία:Ταινίες βασισμένες σε αμερικανικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Νεο-νουάρ ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες παραγωγής Metro-Goldwyn-Mayer
Κατηγορία:Ταινίες σε σκηνοθεσία Τζον Μπούρμαν
Κατηγορία:Ταινίες τοποθετημένες στο Λος Άντζελες
Κατηγορία:Ταινίες τοποθετημένες στην Καλιφόρνια
Κατηγορία:Ταινίες που συσχετίζονται με το οργανωμένο έγκλημα στις Ηνωμένες Πολιτείες
Κατηγορία:Ταινίες Εθνικού Μητρώου Κινηματογράφου Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής
Κατηγορία:Ταινίες τοποθετημένες σε φυλακές
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στο Σαν Φρανσίσκο
Κατηγορία:Ταινίες γυρισμένες στο Λος Άντζελες
Κατηγορία:Αμερικανικές γκανγκστερικές ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες βασισμένες σε αστυνομικά μυθιστορήματα