Μπερναρντίνο Τελέζιο

Ο **Μπερναρντίνο Τελέζιο** () (7 Νοεμβρίου 1509 - 2 Οκτωβρίου 1588) ήταν Ιταλός φιλόσοφος και φυσικός επιστήμονας της Αναγεννησιακής Ιταλίας. Αν και οι φυσικές θεωρίες του αργότερα διαψεύστηκαν, η έμφαση που έδινε στην παρατήρηση τον κατέστησε τον «πρώτο από τους νέους φιλοσόφους» που ανέπτυξε την επιστημονική μέθοδο.

## Βιογραφικά στοιχεία
Ο Τελέζιο γεννήθηκε το 1509 σε ευγενή οικογένεια στην Κοζέντσα της Καλαβρίας στη Νότια Ιταλία (Βασίλειο της Νάπολης). Σπούδασε στο Μιλάνο υπό την καθοδήγηση του θείου του Αντόνιο, ο οποίος ήταν και ο ίδιος λόγιος ουμανιστής και ποιητής με μεγάλη φήμη, και στη συνέχεια στην Πάντοβα και τη Ρώμη. Οι σπουδές του περιλάμβαναν ευρύ φάσμα θεμάτων, κλασικά, επιστημονικά και φιλοσοφικά, τα οποία αποτελούσαν το πρόγραμμα σπουδών των διανοούμενων της Αναγέννησης. Για ένα διάστημα, έμεινε στη Νάπολη, όπου τον υποστήριξε ο Πάπας Παύλος Δ΄, ο οποίος καταγόταν από την ευγενή οικογένεια της Καράφα της Νάπολης. 

Το 1552 εγκαταστάθηκε στην Κοζέντσα και παντρεύτηκε τη Ντιάνα Σερσάλε, χήρα με δύο παιδιά, με την οποία απέκτησε τέσσερα παιδιά. Μετά τον θάνατο της συζύγου του, ο Πάπας Πίος Δ΄ του πρόσφερε την Αρχιεπισκοπή της Κοζέντσα αλλά απέρριψε την προσφορά υπέρ της φιλοσοφικής του έρευνας. Μετά τον θάνατο του Πάπα, επέστρεψε στη Νάπολη το 1566. Πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του στην Κοζέντσα, όπου ανέλαβε τη διεύθυνση της φιλοσοφικής-επιστημονικής «Τελεζιανής» Ακαδημίας της πόλης. Οι ιδέες του υιοθετήθηκαν από αρκετούς σύγχρονους και μεταγενέστερους φιλοσόφους, όπως οι Τζορντάνο Μπρούνο, Τομάζο Καμπανέλα, Φράνσις Μπέικον, Τόμας Χομπς και Πιερ Γκασσεντί.

Πέθανε στην Κοζέντσα το 1588, διάσημος μεταξύ των λογίων και των μαθητών του, αλλά και στόχος της λογοκρισίας της Εκκλησίας για τις ετερόδοξες απόψεις που υποστήριζε κατά του καθιερωμένου μεσαιωνικού αριστοτελισμού. Το 1596, ο Πάπας Κλήμης Η΄ συμπεριέλαβε τα βιβλία του στον Κατάλογο Απαγορευμένων Βιβλίων όπου παρέμειναν έως το 1900.

Ο αστεροειδής της κύριας ζώνης (11278) Telesio που ανακαλύφθηκε στις 26 Σεπτεμβρίου 1989 ονομάστηκε προς τιμήν του.

## Συγγραφικό έργο
Το έργο του *De Rerum Natura Iuxta Propria Principia* (*Περί της* *φύσης των πραγμάτων σύμφωνα με τις αρχές τους*) - ομώνυμο με το διδακτικό ποίημα του Λουκρήτιου *[[De rerum natura]]* *-* δημοσιεύτηκε το 1565 και η πλήρης έκδοση εννέα βιβλίων δημοσιεύτηκε το 1586.  Ακολούθησε ένας μεγάλος αριθμός επιστημονικών και φιλοσοφικών δοκιμίων δευτερεύουσας σημασίας, που προστέθηκαν για να ενισχύσουν το σημαντικότερο έργο του.

Εκτός από *το De Rerum Natura*, άλλα έργα του περιλαμβάνουν:

* *De Somno*
* *De his quae in aere fiunt*
* *De Mari*
* *De Cometis et Circulo Lactea*
* *De usu respirationis*

## Θεωρία της ύλης, της θερμότητας και του ψύχους
μικρογραφία|''De rerum natura iuxta propria principia'' , 1586
Ο Τελέζιο ήταν αντίθετος τόσο στη μέθοδο όσο και στο περιεχόμενο της αριστοτελικής φιλοσοφίας σχετικά με την ύλη και τη μορφή και προσπάθησε να την αντικαταστήσει με μια δυναμική θεωρία των αντιθετικών δυνάμεων. Στο έργο του  ανέπτυξε ένα σύστημα βασισμένο στις έννοιες της ύλης και της δύναμης, καθώς και σε ανεξάρτητες παρατηρήσεις της φύσης. Προτείνει τη μελέτη των φαινομένων που γίνονται αντιληπτά από τις αισθήσεις: βασιζόμενος στους Προσωκρατικούς και ιδιαίτερα στον Εμπεδοκλή, υποστήριξε ότι η αισθητηριακή αντίληψη και ο εμπειρισμός, ήταν το σημείο εκκίνησης για κάθε έρευνα για την κατανόηση του φυσικού κόσμου.  

Σύμφωνα με τη θεωρία του, η δύναμη έχει δύο αντίθετες εκδηλώσεις: τη θερμότητα που προέρχεται από τον ήλιο και το κρύο από τη γη. Η πρώτη είναι η αρχή της διαστολής και της κίνησης, η δεύτερη η βάση της συστολής και της ακινησίας. Όσο περισσότερη θερμότητα περιέχει ένα αντικείμενο, τόσο περισσότερο κινείται, όπως τα ουράνια σώματα. Ο κόσμος είναι μια συνεχής πάλη μεταξύ ξηρής θερμότητας και υγρού κρύου, μια αλληλεπίδραση μεταξύ μιας διαστελλόμενης, ηλιακής δύναμης και μιας ψυχρής, συστελλόμενης, γήινης δύναμης. Μέσα από την πάλη της θερμότητας και του κρύου, δημιουργήθηκαν ο ουρανός και η γη. Η ηλιακή δύναμη θριαμβεύει επί της γης και παράγει φως. 

Οι εγγενείς αντιφάσεις της θεωρίας του (1) ότι οι αισθήσεις από μόνες τους δεν μπορούν να συλλάβουν την ίδια την ύλη, (2) ότι δεν είναι σαφές πώς η πολλαπλότητα των φαινομένων θα μπορούσε να προκύψει από αυτές τις δύο δυνάμεις και (3) ότι δεν προσκόμισε κανένα στοιχείο για να τεκμηριώσει την ύπαρξη αυτών των δύο δυνάμεων, επισημάνθηκαν ήδη από την εποχή του.  Ωστόσο, οι επιστημονικές μέθοδοι που ανέπτυξε στις μελέτες του, τον κατατάσσουν μαζί με τους Μαρσίλιο Φιτσίνο, Τζοβάννι Πίκο ντελα Μιράντολα και Φραντσέσκο Πατρίτζι, στους προδρόμους του Διαφωτισμού. 

Παρά την έμφαση που έδινε στη μελέτη της φύσης, ο Τελέζιο διατήρησε την πίστη του στον Θεό, την ανθρώπινη ψυχή και την αθανασία.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Ιταλοί φιλόσοφοι
Κατηγορία:Ιταλοί λόγιοι
Κατηγορία:Φιλόσοφοι του 16ου αιώνα
Κατηγορία:Φιλόσοφοι της Αναγέννησης
Κατηγορία:Φυσικοί φιλόσοφοι