Τρίτη Σουηδική Σταυροφορία

Η **Τρίτη Σουηδική Σταυροφορία** στη Φινλανδία ήταν μια σουηδική στρατιωτική εκστρατεία εναντίον των παγανιστών Καρελιανών από το 1293 έως το 1295, κατά την οποία οι Σουηδοί επέκτειναν με επιτυχία τα σύνορά τους προς τα ανατολικά και απέκτησαν περαιτέρω έλεγχο των εδαφών τους στη Φινλανδία. Μετά τη σταυροφορία, η Δυτική Καρελία παρέμεινε υπό σουηδική κυριαρχία μέχρι τη Συνθήκη του Νύσταντ το 1721. 

## Ιστορικό υπόβαθρο
Ακολούθησε την πιθανώς μυθική Πρώτη Σταυροφορία και τη Δεύτερη Σταυροφορία στη Φινλανδία. Το κάστρο του Βίμποργκ ιδρύθηκε το 1293 στη θέση ενός κατεστραμμένου καρελιανού φρουρίου ως το ανατολικότερο φυλάκιο του μεσαιωνικού Βασιλείου της Σουηδίας. 

Το όνομα της αποστολής είναι σε μεγάλο βαθμό αναχρονιστικό και ήταν μέρος των Βόρειων Σταυροφοριών . Σύμφωνα με το *[[Χρονικό του Ερρίκου]]* (*Erikskrönikan*), ο λόγος πίσω από την αποστολή ήταν οι παγανιστικές εισβολές σε χριστιανικά εδάφη.

Οι Καρελιανοί είχαν επίσης λάβει μέρος σε μια καταστροφική εκστρατεία στη Σουηδία το 1257, η οποία οδήγησε τον Βάλντεμαρ, βασιλιά της Σουηδίας (1250–1275), να ζητήσει από τον Πάπα Αλέξανδρο Δ΄ να κηρύξει σταυροφορία εναντίον τους, κάτι που συμφώνησε. 

Ο Μπίργκερ Μάγκνουσον, βασιλιάς της Σουηδίας (1290 έως 1318), δήλωσε σε επιστολή της 4ης Μαρτίου 1295 ότι το κίνητρο της σταυροφορίας ήταν η μακροχρόνια ληστεία και λεηλασία στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας από τους Καρελιανούς και το γεγονός ότι είχαν πάρει Σουηδούς και άλλους ταξιδιώτες ως αιχμαλώτους και στη συνέχεια τους βασάνισαν. 

## 1293
Την άνοιξη, ένας μεγάλος στόλος έπλευσε προς τη Φινλανδία υπό τη διοίκηση του Τόρκελ Κνούτσον. Στόχος τους ήταν να μετακινήσουν τα σύνορα της Σουηδίας ανατολικότερα. Η χρονική στιγμή ήταν καλά επιλεγμένη, καθώς οι Τάταροι είχαν επιτεθεί τόσο στη Μόσχα όσο και στο Νόβγκοροντ.

Στόχος της σουηδικής επίθεσης ήταν το λιμάνι και η αγορά στο αργότερα γνωστό ως Βίμποργκ. Το μέρος βρίσκεται στη δυτική έξοδο του Βούκσεν, ενός πλέον αποξηραμένου βραχίονα, και αποτελεί το κλειδί για το εμπόριο και τις ανταλλαγές των Δυτικών Καρελιανών με τον έξω κόσμο. Ακόμη και πριν από την άφιξη των Σουηδών υπήρχε εκεί μια παλαιότερη καρελιανή οχύρωση. Μια σουηδική ηγεμονία επί του τόπου θα σήμαινε ότι θα εξασφαλιζόταν ο έλεγχος της Σουηδίας και της Καθολικής Εκκλησίας επί της Δυτικής Καρελίας.

Αυτή η εκστρατεία δεν περιγράφεται ιδιαίτερα καλά στα χρονικά. Οι Σουηδοί έστησαν ένα οχυρό υπό φαινομενικά ειρηνικές συνθήκες. Υπάρχουν ενδείξεις ότι η σουηδική πλευρά έχτιζε επίσης ένα νέο οχυρό στη Λάντογκα, στο σημείο όπου βρίσκεται το σημερινό Ταϊπάλε. Το μέρος ονομάζεται Κορέλα, αλλά δεν θα παρέμενε για πολύ ακόμα. Το 1310, οι κάτοικοι του Νόβγκοροντ έχτισαν έναν οχυρωμένο οικισμό στα θεμέλια του Κορέλα.

Ο σουηδικός στρατός απέπλευσε πίσω στην πατρίδα του το φθινόπωρο και άφησε φρουρά στο νέο οχυρό. Δεν γνωρίζουμε ποιος ήταν ο πρώτος αρχηγός του Βίμποργκ, αλλά το χρονικό του Ριμ αναφέρει ότι «τόλμησε να δει έναν θυμωμένο ειδωλολάτρη μπροστά του», πράγμα που πιθανώς σημαίνει ότι ήταν γενναίος άνδρας. 

## 1294

### Πολιορκία του Βίμποργκ
Τον Μάρτιο του 1294, τα στρατεύματα του Νόβγκοροντ με επικεφαλής τον Ρόμαν Γκλέμποβιτς (γιο του Γκλεμπ Ροστισλάβιτς του Σμολένσκ) έφτασαν στο Βίμποργκ και κινήθηκαν γρήγορα εναντίον ενός από τους πύργους του φρουρίου, τοποθέτησαν έξι μεγάλους καταπέλτες, οι οποίοι με τη σειρά τους έριχναν πέτρες στα τείχη, και οργανώθηκαν γρήγορα για μια επίθεση κατά του φρουρίου διασχίζοντας τον πάγο. Οι κάτοικοι του Νόβγκοροντ ηγήθηκαν της επίθεσης εναντίον του Βίμποργκ στις 30 Μαρτίου, αλλά ο καιρός έσωσε τους Σουηδούς, καθώς ένας ήπιος και ζεστός άνεμος ερχόταν από τα νοτιοδυτικά, ο οποίος έλιωσε εν μέρει τον πάγο και τον έσπασε, γεγονός που έκανε αδύνατη την επίθεση χωρίς βάρκες.

Είναι πιθανό ότι μεταξύ των υπερασπιστών υπήρχαν ύμνοι προς τον Άγιο Όλαφ και την Παναγία. Οι Σουηδοί ερμήνευσαν τις αλλαγές του καιρού ως ότι οι άγιοι επιβεβαίωναν ότι το Βίμποργκ ήταν σουηδικό. Σύμφωνα με το χρονικό, ένας από τους διοικητές, ο Ιβάν Κλεκάτιεβιτς, πέθανε. Μετά την αποτυχημένη επίθεση, το Νόβγκοροντ αναγκάστηκε να υποχωρήσει.

### Σουηδική αντεπίθεση
Αργότερα την άνοιξη, έφτασε ένας στόλος από τη Σουηδία και σύντομα πέρασαν στην επίθεση. Τώρα ο στόχος ήταν το Κέξχολμ. Αν οι Σουηδοί κατάφερναν να εγκατασταθούν καλά εκεί, η Λάντογκα θα έπεφτε επίσης υπό σουηδικό έλεγχο. Μετά από μια επίθεση, το Κέξχολμ κατακτήθηκε και οι Σουηδοί εγκατέστησαν φρουρά στο φρούριο υπό τη διοίκηση του Ζίγκε Λάκε. Το κύριο μέρος του στρατού θα επέστρεφε στη συνέχεια στο Βίμποργκ και στη συνέχεια στη Σουηδία.

## 1295
Η επίθεση στο Κέξχολμ ήταν ένα θανατηφόρο πλήγμα εναντίον του Νόβγκοροντ . Είναι πιθανό η φρουρά που νίκησαν οι Σουηδοί το 1294 να αποτελούνταν από Νοβγκοροντιανούς και οι δεσμοί μεταξύ της Λάντογκα Καρελίας και του Νόβγκοροντ είναι ισχυρότεροι από εκείνους μεταξύ της Δυτικής Καρελίας και του Νόβγκοροντ.

Πριν οι συνθήκες πάγου επιτρέψουν την αποστολή σουηδικών ενισχύσεων, ένας στρατός από το Νόβγκοροντ πολιόρκησε το Κέξχολμ. Στο φρούριο, οι προμήθειες εξαντλήθηκαν γρήγορα και, όταν η πείνα έγινε πολύ έντονη, η φρουρά έκανε μια απεγνωσμένη προσπάθεια να διασπάσει τις γραμμές του Νόβγκοροντ, όπου στην αρχή οι Σουηδοί νίκησαν, αλλά λόγω της εξάντλησής τους οι αμυνόμενοι γρήγορα έπεσαν μαζί με τον διοικητή τους. Μόνο δύο Σουηδοί κατάφεραν να δραπετεύσουν, ενώ οι άλλοι σκοτώθηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν.

Η είδηση της ήττας στο Κέξχολμ πιθανότατα δεν προκάλεσε ιδιαίτερο πανικό στη Σουηδία. Ήταν πολύ ικανοποιημένοι με τις επιτυχίες των προηγούμενων ετών στην ανατολή, οι οποίες είχαν ενισχύσει ριζικά την αυτοεκτίμηση των Σουηδών. Ωστόσο, δεν είχε ακόμη επιτευχθεί το όριο για τη σουηδική επέκταση προς τα ανατολικά και θα διεξαγόταν πόλεμος σχεδόν 30 ετών. Ο πόλεμος θα διεξαγόταν με ποικίλη ένταση. Καμία πηγή δεν μας λέει τίποτα για πολεμικά γεγονότα κατά μήκος των ανατολικών συνόρων της Φινλανδίας κατά την περίοδο 1296 έως 1299. Επομένως, μπορεί να είναι λογικό να υποθέσουμε ότι οι μάχες έφτασαν μέχρι το έτος 1300, όταν και ξεκίνησαν ξανά με πλήρη ισχύ.

## Συνέπειες
Η Σταυροφορία με επικεφαλής τον Τόρκελ Κνούτσον οδήγησε στην επέκταση των σουηδικών συνόρων με τη Φινλανδία προς τα ανατολικά, με τους Καρελιανούς να ηττώνται και να αρχίζουν να πληρώνουν φόρους στους Σουηδούς και να εκχριστιανίζονται. 

Ο Σουηδός αντιβασιλέας το 1300 έστειλε έναν άλλο στρατό, που έχτισε ένα φρούριο ονόματι Λαντσκρόνα σε ένα νησί στον ποταμό Νέβα. Οι Σουηδοί αρχικά απέκρουσαν την πολιορκία του φρουρίου, αλλά, αφού άφησαν πίσω τους μια φρουρά, καταλήφθηκε από έναν στρατό από το Νόβγκοροντ τον επόμενο χρόνο και ισοπεδώθηκε.

## Παραπομπές

Κατηγορία:Βόρειες Σταυροφορίες
Κατηγορία:Καρελία
Κατηγορία:Δημοκρατία του Νόβγκοροντ
Κατηγορία:Ιστορία της Σουηδίας
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις