Τραχειοβρογχικό δέντρο

[μικρογραφία|Η [τραχειακή τρόπιδα (carina) είναι το σημείο στο οποίο η τραχεία διακλαδίζεται στο δεξιό και αριστερό πρωτογενή βρόγχο.]]
Το **τραχειοβρογχικό δέντρο** ή **βρογχικό δέντρο** (όταν δεν συμπεριλαμβάνεται η τραχεία), είναι μια σειρά αεραγωγών που διοχετεύουν αέρα από την ανώτερη αναπνευστική οδό στους πνεύμονες για ανταλλαγή αερίων.

Το τραχειοβρογχικό δέντρο ξεκινά από την τραχεία, η οποία διακλαδίζεται στον δεξιό και αριστερό πρωτογενή βρόγχο που εισέρχεται στους πνεύμονες από την πνευμονική πύλη (hilum). Αυτοί οι πρωτογενείς βρόγχοι στη συνέχεια διαιρούνται και υποδιαιρούνται σε μικρότερους αεραγωγούς εντός των πνευμόνων, σχηματίζοντας το υπόλοιπο δέντρο, συμπεριλαμβανομένων των λοβιακών και τμηματικών βρόγχων, και μικρότερων βρογχιολίων. Η διαδικασία ανάπτυξης της κατώτερης αναπνευστικής οδού, συμπεριλαμβανομένου του σχηματισμού του τραχειοβρογχικού δέντρου, ξεκινά σε ένα έμβρυο γύρω στην 22η ημέρα και συνεχίζεται με πλήρη ωρίμανση που συμβαίνει γύρω στην ηλικία των 8 ετών.

Παθήσεις του τραχειοβρογχικού δέντρου περιλαμβάνουν λοιμώξεις όπως βρογχίτιδα και τραχειίτιδα, χρόνιες ασθένειες όπως άσθμα και ΧΑΠ, δομικά προβλήματα όπως τραχειοβρογχομαλάκυνση (σύγκλειση αεραγωγών) και στένωση τραχείας, όγκους (καλοήθεις και κακοήθεις) και τραυματισμούς. Άλλες παθήσεις περιλαμβάνουν το τραχειοοισοφαγικό συρίγγιο (μια ανώμαλη σύνδεση μεταξύ της τραχείας και του οισοφάγου) και επιπλοκές από ιατρικές επεμβάσεις όπως η τραχειοστομία.

## Δομή και λειτουργία
Το τραχειοβρογχικό δέντρο έχει δύο κύρια μέρη: τη ζώνη διέλευσης, μέσω της οποίας μετακινείται ο αέρας, και τη ζώνη αναπνοής, όπου λαμβάνει χώρα η ανταλλαγή αερίων.

**Τραχεία**: Αποτελεί τον «κορμό» του δέντρου, που εκτείνεται από τον λάρυγγα μέχρι τη στερνική γωνία (σπόνδυλος Θ5) όπου διακλαδίζεται.
* Δομή: Είναι ένας σωλήνας μήκους περίπου 10–12&nbsp;cm, που υποστηρίζεται από 16 έως 20 δακτυλίους υαλώδους χόνδρου σε σχήμα C που διατηρούν ανοιχτό τον αεραγωγό. Το ανοιχτό οπίσθιο τμήμα των δακτυλίων καλύπτεται από τον τραχειακό μυ, ο οποίος επιτρέπει στην τραχεία να συστέλλεται κατά τον βήχα και επιτρέπει στον οισοφάγο να διαστέλλεται κατά την κατάποση τροφής.
* Επένδυση: Επενδύεται με κροσσωτό ψευδοπολύστιβο κυλινδρικό επιθήλιο που περιέχει λαγηνοειδή κύτταρα, τα οποία παράγουν βλέννα για να παγιδεύουν ξένα σωματίδια, και κροσσούς που σαρώνουν τη βλέννα προς τα πάνω προς τον φάρυγγα για αποβολή.
**Βρόγχοι**: Η τραχεία διαιρείται στον δεξιό και αριστερό κύριο (πρωτογενή) βρόγχο, οι οποίοι εισέρχονται στους πνεύμονες από την πνευμονική πύλη.
* Ο δεξιός κύριος βρόγχος είναι κοντύτερος, φαρδύτερος και πιο κάθετα προσανατολισμένος από τον αριστερό, γεγονός που τον καθιστά πιο ευάλωτο στην εισρόφηση ξένου σώματος.
* Οι πρωτογενείς βρόγχοι διαιρούνται σε λοβιακούς (δευτερογενείς) βρόγχους (τρεις στα δεξιά, δύο στα αριστερά, ο καθένας τροφοδοτώντας έναν πνευμονικό λοβό), οι οποίοι διαιρούνται περαιτέρω σε τμηματικούς (τριτογενείς) βρόγχους (που τροφοδοτούν βρογχοπνευμονικά τμήματα).
* Δομή: Όπως και η τραχεία, οι βρόγχοι υποστηρίζονται από χόνδρο και είναι επενδεδυμένοι με το ίδιο κροσσωτό επιθήλιο.
**Βρογχιόλια**: Πρόκειται για μικρότερους αεραγωγούς που διακλαδίζονται από τους τμηματικούς βρόγχους.
* Δομή: Δεν έχουν χόνδρο, αλλά περιέχουν λείο μυ στα τοιχώματά τους, ο οποίος ρυθμίζει τη ροή του αέρα μέσω συστολής ή διαστολής (βρογχοσυστολή ή βρογχοδιαστολή).
* Διακλαδώνονται σε αγώγιμα βρογχιόλια, τελικά βρογχιόλια (το τέλος της ζώνης διέλευσης) και στη συνέχεια σε αναπνευστικά βρογχιόλια.
**Κυψελίδες**: Τα αναπνευστικά βρογχιόλια οδηγούν σε κυψελιδικούς πόρους, κυψελιδικούς σάκους και τέλος στις κυψελίδες, οι οποίες είναι οι τελικοί, λεπτότοιχοι θύλακες αέρα όπου λαμβάνει χώρα η ζωτική διαδικασία της ανταλλαγής αερίων (οξυγόνου και διοξειδίου του άνθρακα) με τα πνευμονικά τριχοειδή αγγεία. Υπάρχουν περίπου 300 εκατομμύρια κυψελίδες στον ενήλικο πνεύμονα, παρέχοντας μια τεράστια επιφάνεια για αποτελεσματική ανταλλαγή αερίων.

## Παθήσεις
μικρογραφία|Διάγραμμα που δείχνει συνήθεις θέσεις τραχειοβρογχικών τραυματισμών σε αμβλύ και διατιτραίνον τραύμα, ανά ποσοστό τραυματισμών.
μικρογραφία|Τρισδιάστατη αναπαράσταση της ταχειοβρογχικής ρήξης. Οι (Α) πρόσθιες και οι (Β) πλάγιες όψεις καταδεικνύουν τη διαταραχή του ενδιάμεσου κορμού με μια ανώμαλη διαύγεια που συνδέεται με αυτόν (λευκό βέλος) και δείχνουν τη μερική απεικόνιση των τμηματικών κλάδων του δεξιού κάτω λοβού βρόγχου.
Οι παθήσεις του τραχειοβρογχικού δέντρου επηρεάζουν την τραχεία και τους αεραγωγούς (βρόγχους), προκαλώντας αναπνευστικά προβλήματα μέσω στένωσης (τραχειοβρογχομαλάκυνση), φλεγμονής (βρογχίτιδα, άσθμα), λοιμώξεων, όγκων ή δομικών προβλημάτων όπως το σύνδρομο Mounier-Kuhn, που συχνά οδηγούν σε βήχα, συριγμό, δύσπνοια ή βήχα με αίμα (αιμόπτυση). Συχνές αιτίες περιλαμβάνουν το κάπνισμα, τις λοιμώξεις, τη ΧΑΠ, τους τραυματισμούς από διασωλήνωση και σπάνιες γενετικές παθήσεις, που επηρεάζουν τη ροή του αέρα και την ανταλλαγή αερίων.

#### Συνήθεις παθήσεις

* Τραχειοβρογχομαλάκυνση: Αδύναμα τοιχώματα αεραγωγών που προκαλούν κατάρρευση κατά την αναπνοή· συνδέονται με ΧΑΠ, λοίμωξη ή διασωλήνωση.
* Τραχειοστεφανιαία στένωση: Στένωση της τραχείας, που προκαλεί συρίττουσα αναπνοή (συριγμό) και σοβαρά αναπνευστικά προβλήματα.
* ΧΑΠ (Εμφύσημα/Βρογχίτιδα): Μόνιμη βλάβη και φλεγμονή, συχνά από το κάπνισμα, που οδηγεί σε απόφραξη των αεραγωγών.
* Άσθμα: Αυξημένη ευαισθησία των αεραγωγών με βρογχόσπασμο, πρήξιμο και βλέννα.
* Λοιμώξεις: Ιογενείς (όπως έρπης), βακτηριακές (όπως corynebacterium) ή μυκητιασικές λοιμώξεις (όπως aspergillus).

#### Όγκοι & μεταστάσεις

* Κακοήθεις όγκοι: Ακανθοκυτταρικοί, μικροκυτταρικοί, καρκινοειδείς όγκοι, που συχνά συνδέονται με το κάπνισμα.
* Καλοήθεις όγκοι: Λιγότερο συνηθισμένοι, αλλά μπορούν να προκαλέσουν αποφράξεις.
* Μεταστάσεις: Καρκίνοι από κοντινά όργανα (θυρεοειδής, οισοφάγος) που εξαπλώνονται στους αεραγωγούς.

#### Δομικές & σπάνιες παθήσεις

* Τραχειοβρογχομεγαλία (Σύνδρομο Mounier-Kuhn): Ασυνήθιστα διαπλατυμένοι αεραγωγοί και υποτροπιάζουσες λοιμώξεις.
* Τραχειοοισοφαγικό συρίγγιο: Ανώμαλη σύνδεση μεταξύ της τραχείας και του οισοφάγου.
* Υποτροπιάζουσα πολυχονδρίτιδα: Φλεγμονώδης νόσος που καταστρέφει τον χόνδρο, επηρεάζοντας τους αεραγωγούς.

Οι θεραπείες για τις παθήσεις του τραχειοβρογχικού δέντρου ποικίλλουν σημαντικά ανάλογα με την συγκεκριμένη πάθηση, τη σοβαρότητά της και τη συνολική υγεία του ασθενούς. Οι στρατηγικές διαχείρισης κυμαίνονται από συντηρητική ιατρική θεραπεία έως προηγμένη επεμβατική βρογχοσκόπηση και μείζονα χειρουργική επέμβαση.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Αναπνευστικό σύστημα