Αντόνιο ντε Σπίνολα

Ο **Αντόνιο Σεμπαστιάο Ριμπέιρο ντε Σπίνολα** (*António Sebastião Ribeiro de Spínola*, · 11 Απριλίου 1910 – 13 Αυγούστου 1996) ήταν Πορτογάλος στρατιωτικός, συγγραφέας και συντηρητικός πολιτικός. Κατά τη διάρκεια του καθεστώτος του Νέου Κράτους έγινε ένας από τους ανώτατους στρατιωτικούς διοικητές της Πορτογαλίας, ηγούμενος στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά των κινημάτων ανεξαρτησίας. Μετά την Επανάσταση των Γαρυφάλλων, η οποία οργανώθηκε εν μέρει από κατώτερους αξιωματικούς, κλήθηκε να αναλάβει καθήκοντα ως Πρόεδρος της Πορτογαλίας. Ο ρόλος του στη μετάβαση της Πορτογαλίας προς τη δημοκρατία παραμένει εξαιρετικά αμφιλεγόμενος, ιδιαίτερα όσον αφορά τον ρόλο του στην ηγεσία της απόπειρας πραξικοπήματος της 11ης Μαρτίου 1975 καθώς και στην αντικομμουνιστική τρομοκρατική οργάνωση *[[:pt:Movimento_Democrático_de_Libertação_de_Portugal|Δημοκρατικό Κίνημα για την Απελευθέρωση της Πορτογαλίας]]* (Movimento Democrático de Libertação de Portugal). Ήταν γνωστός για το ότι φορούσε μονόκλ στο δεξί του μάτι.

## Πρώτα χρόνια
Ο Σπίνολα γεννήθηκε στο Σάντο Αντρέ του Εστρεμόζ το 1910 από τον Αντόνιο Σεμπαστιάο Σπίνολα και την πρώτη του σύζυγο Μαρία Γκαμπριέλα Άλβες Ριμπέιρο, αμφότεροι γηγενείς της Μαδέρες.

## Σταδιοδρομία
Ο Σπίνολα εισήλθε στο Στρατιωτικό Κολλέγιο το 1920, ξεκινώντας μια πολύ επιτυχημένη στρατιωτική καριέρα. Μέχρι το 1928 ο Σπίνολα βρισκόταν στη Στρατιωτική Ακαδημία της Πορτογαλίας.

Στους Άνζος της Λισαβόνας, μέχρι τον Αύγουστο του 1932, παντρεύτηκε τη Μαρία Ελένα Μάρτιν Μοντέιρο ντε Μπάρος (14 Ιανουαρίου 1913 – 23 Μαΐου 2002).

Το 1939 έγινε υπασπιστής της Δημοκρατικής Εθνοφρουράς (Guarda Nacional Republicana). Το 1941 ταξίδεψε στο Γερμανο-Ρωσικό Μέτωπο ως παρατηρητής.

Το 1961 υπό την καθοδήγηση του Αντόνιο ντε Ολιβέιρα Σαλαζάρ, προσφέρθηκε για εθελοντική υπηρεσία στις πορτογαλικές αποικίες της Δυτικής Αφρικής. Μεταξύ 1961 και 1963 είχε τη διοίκηση του 345ου Τάγματος Ιππικού στην Πορτογαλική Ανγκόλα, διακρινόμενος ο ίδιος και η μονάδα του. Στο τέλος της θητείας του, διορίστηκε και υπηρέτησε ως Κυβερνήτης και Αρχιστράτηγος των Ενόπλων Δυνάμεων της Πορτογαλικής Γουινέας από το 1968, και ξανά το 1972, κατά την περίοδο του Πολέμου της Ανεξαρτησίας.

Ταυτόχρονα, συνέχισε να εφαρμόζει μια σειρά πρωτοβουλιών στον Πόλεμο. Αυτές περιελάμβαναν ένοπλες επιδρομές σε γειτονικά κράτη, με πιο αξιοσημείωτη την Επιχείρηση Πράσινη Θάλασσα, η οποία είδε την έφοδο Πορτογάλων Κομάντο στο Κονακρί της Γουινέας. Η επιχείρηση αυτή ήταν μια αποτυχημένη απόπειρα διεξαγωγής πραξικοπήματος κατά του Αχμέντ Σεκού Τουρέ λόγω της υποστήριξης του τελευταίου στο κίνημα ανεξαρτησίας PAIGC. Ο Σπίνολα οργάνωσε επίσης μυστικές συναντήσεις: το 1972 συναντήθηκε κρυφά με τον πρόεδρο της Σενεγάλης, Λεοπόλντ Σεντάρ Σανγκόρ, για να διαπραγματευτεί με το PAIGC, αλλά αποκρούστηκε για αυτό από τον διάδοχο του Σαλαζάρ, Μαρσέλο Καετάνο.

Τον Νοέμβριο του 1973 επέστρεψε στη Λισαβόνα, ύστερα από πρόσκληση του Καετάνο, για να αναλάβει το χαρτοφυλάκιο των Υπερπόντιων Εδαφών. Ωστόσο, το αρνήθηκε λόγω της αδιαλλαξίας της κυβέρνησης για τις πορτογαλικές αποικίες. Έναν μήνα αργότερα, στις 17 Ιανουαρίου 1974, του ζητήθηκε να γίνει Υπαρχηγός του Συμβουλίου Άμυνας των Ενόπλων Δυνάμεων. Λίγο αργότερα, θα δημοσίευε το *Portugal e o Futuro* («Η Πορτογαλία και το Μέλλον»), το οποίο αρχικά είχε εμποδιστεί από τη δημοσίευση από την πορτογαλική λογοκρισία. Σε αυτό το έργο, ο Σπίνολα εξέφραζε την ιδέα ότι η μόνη λύση για τους Αποικιακούς Πολέμους ήταν η διακοπή της σύγκρουσης. Υπερασπίστηκε επίσης μια μορφή αφρικανικής «αυτοδιάθεσης», χωρίς όμως να προτείνει την πλήρη ανεξαρτησία των αποικιών, και πρότεινε την αντικατάσταση του Καετάνο. Η έκδοση του βιβλίου οδήγησε γρήγορα στην απομάκρυνση του Σπίνολα από το Συμβούλιο Άμυνας.

## Επανάσταση των Γαρυφάλλων
Στις 25 Απριλίου 1974, ως στρατηγός στο Κίνημα των Ενόπλων Δυνάμεων (MFA - Movimento das Forças Armadas), έλαβε από τον Πρόεδρο του Συμβουλίου Υπουργών, Μαρσέλο Καετάνο, την παράδοση της Κυβέρνησης, η οποία είχε καταφύγει στον στρατώνα του Κάρμο. Αν και ο Στρατηγός Σπίνολα δεν έπαιξε σημαντικό ρόλο στην οργάνωση, ο Μαρσέλο Καετάνο επέμεινε ότι θα παρέδιδε την εξουσία μόνο στον Σπίνολα. Αυτό επέτρεψε στον Σπίνολα να αναλάβει μια σημαντική δημόσια θέση ως ηγέτης της επανάστασης, αν και αυτό δεν ήταν η αρχική πρόθεση του MFA. Ο σχηματισμός της Χούντας Εθνικής Σωτηρίας, που συγκροτήθηκε τις επόμενες ημέρες της Επανάστασης των Γαρυφάλλων, επέτρεψε στον Σπίνολα να αναλάβει τον ρόλο του Προέδρου της Δημοκρατίας.

Ο Σπίνολα συναντήθηκε με τον Μομπούτου Σέσε Σέκο, τον πρόεδρο του Ζαΐρ, τον Χίλγκαρντ Μιούλερ, υπουργό Εξωτερικών της Νότιας Αφρικής, και τον Χούγκο Μπίρμαν, αρχηγό Άμυνας της Νότιας Αφρικής, στις 15 Σεπτεμβρίου 1974, στο Νησί Σαλ του Πορτογαλικού Πράσινου Ακρωτηρίου, σχεδιάζοντας ένα πλάνο για την ενδυνάμωση του Χόλντεν Ρομπέρτο του Εθνικού Μετώπου για την Απελευθέρωση της Ανγκόλας, του Γιόνας Σαβίμπι της UNITA, και του Ντάνιελ Τσιπέντα ηγέτη της ανατολικής φράξιας του MPLA (αντιπάλου του ηγέτη του MPLA Αγκοστίνιο Νέτο), διατηρώντας παράλληλα το πρόσχημα της εθνικής ενότητας. Ο Μομπούτου, οι Νοτιοαφρικανοί και ο Σπίνολα ήθελαν να μειώσουν τη σημασία του Νέτο και να παρουσιάσουν τον Τσιπέντα ως ηγέτη του MPLA (με τον Μομπούτου να προτιμά ιδιαίτερα τον Τσιπέντα επειδή ο τελευταίος υποστήριζε την αυτονομία της επαρχίας Καμπίντα, ενός ανγκολανού εξκλαβίου, ενώ ο Νέτο όχι). Η ομάδα βασίστηκε επίσης στα τεράστια αποθέματα πετρελαίου της επαρχίας, που υπολογίζονταν σε περίπου 300 εκατομμύρια τόνους, τα οποία η κυβέρνηση Μομπούτου χρειαζόταν για την οικονομική της επιβίωση. Ταυτόχρονα, ο Σπίνολα και άλλες δεξιές δυνάμεις μεταξύ των πορτογαλικών ελίτ αντιστάθηκαν στην πλήρη αποαποικιοποίηση της Ανγκόλας και της Μοζαμβίκης. Για να υποστηρίξει την επιβράδυνση αυτής της διαδικασίας, αναφέρθηκε στους μεγάλους αριθμούς Πορτογάλων μεταναστών που κατοικούσαν σε αυτά τα εδάφη.

## Εξορία και θάνατος
Ο Σπίνολα παρέμεινε ως ο πρώτος μετεπαναστατικός πρόεδρος από τις 15 Μαΐου 1974 έως τις 30 Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους, οπότε και αντικαταστάθηκε από τον Στρατηγό Φρανσίσκο ντα Κόστα Γκόμες. Η παραίτησή του οφειλόταν εν μέρει σε αυτό που έβλεπε ως βαθιά στροφή προς την πολιτική αριστερά, τις επιπτώσεις της στον στρατό και την ανεξαρτησία των πορτογαλικών αποικιών. Δυσαρεστημένος με αυτές τις αλλαγές, προσπάθησε να παρέμβει πολιτικά για να μετριάσει την ατζέντα του MFA. Παραιτήθηκε δεκαπέντε ημέρες αργότερα, στις 30 Σεπτεμβρίου 1974, έπειτα από μόλις τέσσερις μήνες στην εξουσία, όταν συνειδητοποίησε ότι δεν θα μπορούσε να εμποδίσει την εφαρμογή του προγράμματος του MFA.

Οι εκκλήσεις του προς τη *maioria silenciosa* («Σιωπηλή πλειοψηφία»), για αντίσταση στην πολιτική ριζοσπαστικοποίηση της αριστεράς μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα της 28ης Σεπτεμβρίου 1974, και η δοκιμαστική συμμετοχή του στη δεξιά αντεπανάσταση στις 11 Μαρτίου 1975 (κατά την οποία διέφυγε στη Βραζιλία) ήταν παραδείγματα της αλλαγής στάσης του Σπίνολα. Όπως έγραψε ο συγγραφέας Γκύντερ Βάλραφ στο βιβλίο του *Aufdeckung einer Verschwörung – die Spínola-Aktion* («Αποκάλυψη μιας συνωμοσίας – η επιχείρηση Σπίνολα»), ο Σπίνολα ενδιαφερόταν πάντα να επιστρέψει στην εξουσία και να εξοντώσει τους πολιτικούς του αντιπάλους.

Κατά τη διάρκεια της εξορίας του Σπίνολα στη Βραζιλία, τον προσέγγισε ο Βάλραφ, ο οποίος είχε διεισδύσει στην ομάδα του Σπίνολα προσποιούμενος τον έμπορο όπλων που εργαζόταν για τον Φραντς Γιόζεφ Στράους, συντηρητικό ηγέτη της Χριστιανοκοινωνικής Ένωσης στη Βαυαρία. Η ομάδα του Σπίνολα ήταν το *[[MDLP]] – * («Δημοκρατικό Κίνημα για την Απελευθέρωση της Πορτογαλίας»), ένα αντικομμουνιστικό δίκτυο τρομοκρατών, υπεύθυνο για τον θάνατο ενός ιερέα, του οποίου τα στελέχη περιλάμβαναν τους Κάρλος Παϊσάο, Αλφρέντο Βιτορίνο, Βάλτερ ντος Σάντος, Αλσίντες Περέιρα. Ως ηγέτης τους, ο Σπίνολα είχε συναντηθεί με τον Βάλραφ για να διαπραγματευτεί την αγορά όπλων και είχε υποστηρικτές στο Αλεντέζου που περίμεναν το σύνθημα για να ανακαταλάβουν την εξουσία (στοιχεία που ο Βάλραφ υπέβαλε προκειμένου να κρατηθεί ο Σπίνολα από τις ελβετικές αρχές). Ωστόσο, δεν υπήρξαν ποτέ αρκετές αποδείξεις για να απαγγελθούν κατηγορίες στον ίδιο ή τους συνωμότες του στο δικαστήριο.

Αλλά ακόμα και η ακραία αυτή στροφή του δεν επηρέασε τη σημασία του στην Επανάσταση των Γαρυφάλλων. Το 1981 ο Σπίνολα προήχθη στον ανώτατο βαθμό του Στρατού, αυτόν του Στρατάρχη. Το κύρος του αποκαταστάθηκε επίσημα στις 5 Φεβρουαρίου 1987 από τον πρόεδρο Μάριο Σοάρες, ο οποίος του απένειμε τον *Grã-Cruz da Ordem Militar da Torre e Espada* (Μεγαλόσταυρος του Τάγματος του Πύργου και του Ξίφους), για:
:*... την ηρωική στρατιωτική και πολιτική του υπηρεσία και για το ότι αποτελεί σύμβολο της Επανάστασης του Απριλίου και τον πρώτο Πρόεδρο της Δημοκρατίας μετά τη δικτατορία ...*

Στις 13 Αυγούστου 1996, σε ηλικία 86 ετών, ο Σπίνολα πέθανε στη Λισαβόνα από πνευμονική εμβολή.

Στην ταινία του 2000 *[[Capitães de Abril]]*, τον Σπίνολα υποδύεται ο ηθοποιός Ρούι ντε Καρβάλιο.

Ο δήμαρχος της πόλης της Λισαβόνας, Αντόνιο Κόστα, τίμησε τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Αντόνιο ντε Σπίνολα σε μια τελετή στην οποία παρέστη ο πρόεδρος Ανίμπαλ Καβάκο Σίλβα, η οποία περιλάμβανε την αποκάλυψη αναμνηστικής πλάκας και την ονομασία μιας νέας λεωφόρου στην πρωτεύουσα.

## Τιμητικές διακρίσεις
### Εθνικές
* Μεγαλόσταυρος του Τάγματος της Ελευθερίας (GCL, 5 Ιουλίου 2023) *(μεταθανάτια)*
* Μέγας Μάγιστρος και Μεγαλόσταυρος της Ταινίας των Τριών Ταγμάτων (BTO, 15 Μαΐου 1974 – 30 Σεπτεμβρίου 1974)
* Μεγαλόσταυρος του Στρατιωτικού Τάγματος του Πύργου και του Ξίφους (GCTE, 13 Φεβρουαρίου 1987)
* Ανώτερος Ταξιάρχης του Στρατιωτικού Τάγματος του Πύργου και του Ξίφους (GOTE, 6 Ιουλίου 1973)
* Ταξιάρχης του Τάγματος του Αβίς (ComA, 16 Μαΐου 1959)
* Αξιωματικός του Τάγματος του Αβίς (OA, 23 Ιανουαρίου 1948)

### Ξένες
*:
**Ιππότης Μεγαλόσταυρος του Τάγματος της Ισαβέλλας της Καθολικής (14 Δεκεμβρίου 1987)
**Μεγαλόσταυρος (Λευκό Διακριτικό) του Σταυρού της Στρατιωτικής Αξίας (16 Μαΐου 1947)

## Δημοσιευμένα έργα

*Por Uma Guiné Melhor* (1970)

*Linha de Acção* (1971)

*No Caminho do Futuro* (1972)

*Por Uma Portugalidade Renovada* (1973)

*Portugal e o Futuro* (1974)

*Ao Serviço de Portugal* (1976)

*País sem Rumo* (1978)

## Παραπομπές

## Πηγές

*Fotobiografias do Século XX*, Photobiography of António de Spínola, Círculo de Leitores.

Κατηγορία:Στρατιωτικοί
Κατηγορία:Πραξικοπηματίες
Κατηγορία:Πρόεδροι της Πορτογαλίας