Σεβαστοκράτωρ

***Σεβαστοκράτωρ*** ήταν ανώτερος τίτλος της αυλής της ύστερης Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Χρησιμοποιήθηκε επίσης και από άλλους ηγεμόνες, τα κράτη των οποίων συνόρευαν με την Αυτοκρατορία ή ήταν εντός της σφαίρας επιρροής της (Βουλγαρική και Σερβική Αυτοκρατορία). Η λέξη προέρχεται από σύνθεση των λέξεων ***σεβαστός*** (αντίστοιχο του λατινικού *Augustus*, Αύγουστος) και ***αυτοκράτωρ***. Η σύζυγος ενός σεβαστοκράτορα ονομαζόταν *σεβαστοκρατόρισσα*.

## Ιστορία
Ο τίτλος δημιουργήθηκε από τον Αυτοκράτορα Αλέξιο Α΄ Κομνηνό (1081–1118) προς τιμήν του μεγαλύτερου αδελφού του, Ισαάκιου. Σύμφωνα με την Άννα Κομνηνή, ο Αλέξιος το έκανε αυτό για να εξυψώσει τον Ισαάκιο πάνω από την τάξη του *[[Καίσαρας|Καίσαρα]]*, τον οποίο είχε ήδη υποσχεθεί στον γαμπρό του, Νικηφόρο Μελισσηνό. Η Άννα Κομνηνή συγκρίνει τον βαθμό του «σεβαστοκράτορα» με «δεύτερο αυτοκράτορα» και επίσης αναφέρει ότι παράλληλα με τον *Καίσαρα*, ο σεβαστοκράτωρ είχε το δικαίωμα να φέρει στέμμα (αλλά όχι αυτοκρατορικό διάδημα). Κατά τη Δυναστεία των Κομνηνών (1081–1185), ο τίτλος συνέχισε να είναι ο υψηλότερος αμέσως μετά του Αυτοκράτορα μέχρι το 1163, όταν ο Αυτοκράτορας Μανουήλ Α΄ Κομνηνός δημιούργησε τον τίτλο του *[[Δεσπότης|δεσπότη]]*. Κατά την περίοδο αυτή, ο τίτλος δινόταν αποκλειστικά σε μέλη της αυτοκρατορικής οικογένειας, κυρίως νεότερους γιους του Αυτοκράτορα.

Μετά τον διαμελισμό της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας από την Δ' Σταυροφορία το 1204, ο τίτλος υιοθετήθηκε από την Λατινική Αυτοκρατορία, την Αυτοκρατορία της Νίκαιας και την Βουλγαρική Αυτοκρατορία. Στη Νίκαια και στην μετά το 1261 επανορθωμένη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ο τίτλος παρέμεινε από τους πιο τιμητικούς και περιοριζόταν σχεδόν αποκλειστικά σε μέλη της αυτοκρατορικής οικογένειας. Ο τελευταίος γνωστός κάτοχος του τίτλου ήταν ο Δημήτριος Α΄ Καντακουζηνός, ηγεμόνας της Πελοποννήσου στα τέλη του 14ου αιώνα.

Σύμφωνα με τις πηγές, το διακριτικό χρώμα του τίτλου ήταν το κυανό: η επίσημη στολή του σεβαστοκράτορα περιελάμβανε κυανές κάλτσες και μπότες. Γύρω στο 1260, σύμφωνα με τον Γεώργιο Ακροπολίτη, οι *σεβαστοκράτορες* που ήταν μέλη της αυτοκρατορικής οικογένειας διακρίνονταν από εκείνους που δεν ήταν, με κεντημένους χρυσούς αετούς στα υποδήματά τους. Ως την εποχή του ψευδο-Κωδινού στα μέσα του 14ου αιώνα, οι κεντητοί αετοί σε κόκκινο φόντο συνιστούσαν έμβλημα. Σύμφωνα με τον Κωδινό, η επίσημη στολή περιελάμβανε επίσης κόκκινη χλαμύδα και κοκκινόχρυσο διάδημα (*στέφανο*). Ο *σεβαστοκράτωρ* είχε επίσης το προνόμιο να υπογράφει έγγραφα με ειδικό κυανό μελάνι.

## Βουλγαρία
Ο Καλογιάν κληρονόμησε πιθανώς τον τίτλο από τον πατέρα του, Αλεξάνταρ (πέθανε μετά το 1232), γιο του Ιβάν Ασέν Α΄ (1189–1196).

## Σερβία
Ο τίτλος υιοθετήθηκε από την Αυλή της Μεσαιωνικής Σερβίας, από τη Δυναστεία Νέμανιτς, Σέρβους Βασιλείς και Αυτοκράτορες (1217–1346, 1346–1371).

## Κατάλογος κατόχων του τίτλου
*Αλεξάνταρ Άσεν (πέθανε μετά το 1232), Βούλγαρος πρίγκηπας
*Καλογιάν (1259), Βούλγαρος ηγεμόνας της Σόφιας
*Ντέγιαν (1346-1356), Σέρβος ηγεμόνας του Ζεγκλίκοβο και Πρέσεβο
*Αλέξιος Γ´ Άγγελος, Βυζαντινός
*Ιωάννης Άγγελος, Βυζαντινός
*Σάββας Ασιδηνός, ευγενής Βυζαντίου και Νίκαιας
*Conon de Béthune, Γάλλος Σταυροφόρος
*Κωνσταντίνος Δούκας της Θεσσαλίας
*Ιωάννης Δούκας, Βυζαντινός
*Στέφανος Γαβριηλόπουλος, Βυζαντινός
*Ιωάννης Α΄ Δούκας, Βυζαντινός
*Ιωάννης Β΄ Δούκας, Βυζαντινός
*Δημήτριος Α΄ Καντακουζηνός, Βυζαντινός
*Ανδρόνικος Κομνηνός
*Ισαάκιος Κομνηνός (αδελφός Αλέξιου Α΄), Βυζαντινός
*Ισαάκιος Κομνηνός (γιος Αλεξίου Α΄), Βυζαντινός
*Ισαάκιος Κομνηνός (γιος Ιωάννη Β΄), Βυζαντινός
*Μπράνκο Μλαντένοβιτς, Σέρβος
*Μομιτζίλας, ληστής στη Ροδόπη
*Στέφανος ο Πρωτόστεπτος, Σέρβος
*Γιοβάν Όλιβερ Γκρτσκιτς, Σέρβος
*Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, Βυζαντινός, ετεροθαλής αδελφός του Μιχαήλ Η´
*Ιωάννης Παλαιολόγος (αδελφός του Μιχαήλ Η΄), Βυζαντινός
*Βλάτκο Πάσκατσιτς, Σέρβος
*Ιωάννης Πετραλίφας, Βυζαντινός
*Στρεζ, Βούλγαρος
*Βλάσιος Ματαράνγκο (1358–67), Αλβανός ευγενής στην υπηρεσία των Σέρβων

## Εικόνες

File:Kalojan desislava.jpg|Ο Βούλγαρος σεβαστοκράτωρ Καλογιάν και η σύζυγός του Ντεσισλάβα, τοιχογραφία στην Εκκλησία της Μπογιάνα (1259).
File:Constantine Palaiologos sebastokrator and Eirene.jpg|Ο σεβαστοκράτωρ Κωνσταντίνος Παλαιολόγος (ετεροθαλής αδελφός του Μιχαήλ Η´) και η σύζυγός του Ειρήνη, από Τυπικό Μονής του 14ου αιώνα
File:Isaac Komnenos the Porphyrogennetos.jpg|Βυζαντινή τοιχογραφία στη Μονή της Χώρας που απεικονίζει τον σεβαστοκράτορα Ισαάκιο Κομνηνό (γιο του Αλεξίου Α΄)
File:Jovan Oliver.jpg|Ο σεβαστοκράτωρ Γιοβάν Όλιβερ Γκρτσκιτς, τοιχογραφία από τη Μονή του Λέσνοβο, Βόρεια Μακεδονία


## Παραπομπές


## Πηγές
*
*
*

Κατηγορία:Βυζαντινοί τιμητικοί τίτλοι

Κατηγορία:Βυζαντινοί αυλικοί τίτλοι