Λιβεριανές γενικές εκλογές 2023

Οι γενικές εκλογές διεξήχθησαν στη Λιβερία στις 10 Οκτωβρίου 2023 για την ανάδειξη του Προέδρου, της Βουλής των Αντιπροσώπων και της μισής σύνθεσης της Γερουσίας. Ο εν ενεργεία πρόεδρος Τζορτζ Γουεά ήταν επιλέξιμος για δεύτερη θητεία. Κανένας υποψήφιος δεν εξασφάλισε την πλειοψηφία στον πρώτο γύρο, με τον Γουεά να τερματίζει πρώτος με μικρή διαφορά έναντι του ηγέτη της αντιπολίτευσης Τζόζεφ Μποακάι, γεγονός που οδήγησε και τους δύο σε δεύτερο γύρο στις 14 Νοεμβρίου 2023. Ο Μποακάι νίκησε τον Γουεά με λίγο παραπάνω από μία ποσοστιαία μονάδα, στον πιο αμφίρροπο δεύτερο γύρο στην ιστορία των εκλογών της Λιβερίας, και ο Γουεά αποδέχθηκε ειρηνικά το αποτέλεσμα.

Παρατηρητές της Ευρωπαϊκής Ένωσης χαρακτήρισαν τον δεύτερο γύρο «εξαιρετικά αμφίρροπο και καλά οργανωμένο». Η ECOWAS και οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχάρησαν τη Λιβερία για τις «σε μεγάλο βαθμό» ειρηνικές εκλογές.
## Ιστορικό
Η Λιβερία έχει μακρά ιστορία εμφύλιας βίας έπειτα από αμφισβητούμενες εκλογές, ιδιαίτερα με την απόπειρα πραξικοπήματος του 1985, η οποία υπήρξε η ρίζα του Πρώτου Λιβεριανού Εμφυλίου Πολέμου. Οι εκλογές αυτές είναι επίσης αξιοσημείωτες καθώς πρόκειται για τις πρώτες εκλογές χωρίς παρατηρητές του ΟΗΕ μετά τον Δεύτερο Λιβεριανό Εμφύλιο Πόλεμο. Η Λίντα Τόμας Γκρίνφιλντ, Μόνιμη Αντιπρόσωπος των Ηνωμένων Πολιτειών στον ΟΗΕ, προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ θα καταγγείλουν οποιονδήποτε επιχειρήσει να υπονομεύσει τη διαδικασία μέσω νοθείας, βίας ή εκφοβισμού, ενώ η ECOWAS, επιδιώκοντας να αποτρέψει ένα ακόμη πραξικόπημα στη λεγόμενη «Ζώνη Πραξικοπημάτων» της Δυτικής Αφρικής, κάλεσε σε αυτοσυγκράτηση. Επιπλέον, η ECOWAS ανέφερε ότι οι εκλογές δίχασαν έντονα τον πληθυσμό και κάλεσε τους πολιτικούς ηγέτες να επιδείξουν υπευθυνότητα και να διασφαλίσουν ειρηνική μεταβίβαση της εξουσίας.

Οι Λιβεριανοί ψηφοφόροι δήλωσαν ότι αισθάνονταν «απογοητευμένοι» από την πρώτη θητεία της διακυβέρνησης Γουεά, επικρίνοντας την κακή οικονομική κατάσταση της χώρας κατά την προσέλευση στις κάλπες, καθώς και τα αλλεπάλληλα σκάνδαλα διαφθοράς στο υπουργικό του συμβούλιο, την ώρα που η Λιβερία εξακολουθεί να υποφέρει από τις συνέπειες δύο εμφυλίων πολέμων και της επιδημίας του Έμπολα. Η εκστρατεία του Γουεά επικεντρώθηκε στο γεγονός ότι η λιβεριανή οικονομία αναπτύχθηκε κατά 4,8% το 2022, κυρίως λόγω των εξαγωγών χρυσού σε φιλικές γειτονικές χώρες, καθώς και στην προώθηση μιας γενικότερης εκστρατείας για το κράτος δικαίου. Από την πλευρά του, ο Μποακάι επικεντρώθηκε στα σκάνδαλα διαφθοράς και την ανεργία των νέων, υποσχόμενος να «σώσει τη Λιβερία από την αποτυχημένη ηγεσία του Γουεά», ενώ προσπάθησε να κρατήσει την ηλικία του (78 ετών) εκτός της πολιτικής συζήτησης.
## Εκλογικό σύστημα
Ο πρόεδρος εκλέγεται με το σύστημα δύο γύρων, ενώ τα 73 μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων εκλέγονται με το σύστημα πλειοψηφικό σύστημα (first-past-the-post) σε μονοεδρικές περιφέρειες. Ένας από τους δύο γερουσιαστές από κάθε κομητεία ήταν επίσης υποψήφιος προς εκλογή με το ίδιο πλειοψηφικό σύστημα.

## Υποψήφιοι
Ο Νάθανιελ Μπάρνες, πρώην πρέσβης της Λιβερίας στις Ηνωμένες Πολιτείες (2008–2010), ανακοίνωσε τον Ιανουάριο την πρόθεσή του να είναι υποψήφιος για την προεδρία ως ανεξάρτητος.

Ο Κλάρενς Μονίμπα, αρχηγός της Εθνικής Ένωσης της Λιβερίας, ανακοίνωσε τον Ιανουάριο ότι θα είναι υποψήφιος για την προεδρία.

Ο Τζόζεφ Μποακάι, πρώην αντιπρόεδρος της Λιβερίας (2006–2018) και υποψήφιος για την προεδρία στις εκλογές του 2017, ανακοίνωσε τον Ιανουάριο ότι θα θέσει εκ νέου υποψηφιότητα για την προεδρία.

Ο Αλεξάντερ Μπ. Κάμινγκς Τζούνιορ, πρώην επικεφαλής διοικητικών υπηρεσιών της Coca-Cola (2008–2016), που κατετάγη πέμπτος στις εκλογές του 2017, ανακοίνωσε ότι θα είναι ξανά υποψήφιος για την προεδρία με το Εναλλακτικό Εθνικό Κογκρέσο, έχοντας ως υποψήφια αντιπρόεδρο την Τσάρλιν Μπρούμσκιν.

Ο Τζορτζ Γουεά, εν ενεργεία Πρόεδρος της Λιβερίας, ανακοίνωσε ότι θα επιδιώξει δεύτερη θητεία το 2023.

## Εκστρατεία

Η προεκλογική περίοδος και ο πρώτος γύρος της εκστρατείας θεωρήθηκαν γενικά δίκαιοι και ελεύθεροι τόσο από διεθνείς όσο και από εγχώριες ομάδες παρατηρητών. Ο επικεφαλής της Αποστολής Εκλογών της ECOWAS στη Λιβερία, Αταχίρου Τζέγκα, επαίνεσε το εκλογικό σώμα για την ευταξία και την ευπρέπεια με την οποία άσκησαν το εκλογικό τους δικαίωμα. Επίσης, συνεχάρη τους πολιτικούς της χώρας για την ίδια ευταξία και για την τήρηση της εκλογικής δεοντολογίας. Ο Τζέγκα σημείωσε ότι αυτές θα ήταν οι πρώτες εκλογές στη Λιβερία χωρίς την παρουσία εκλογικών παρατηρητών του ΟΗΕ, με την κύρια ευθύνη για την εκλογική ασφάλεια να ασκείται από εγχώριους φορείς, κυρίως με τη μορφή της Συντονιστικής Εκλογικής Επιτροπής, η οποία ανέπτυξε αρκετές εκατοντάδες παρατηρητές σε ολόκληρη τη χώρα.

Ωστόσο, παρατηρητές από την Αφρικανική Ένωση, την Ευρωπαϊκή Ένωση, την ECOWAS και τις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν ακόμη παρόντες. Κατά τη διάρκεια των εκλογών, οι παρατηρητές παρακολούθησαν την ψηφοφορία σε όλη τη χώρα και σημείωσαν μόνο μερικά μικροπεριστατικά, ενώ η Εθνική Εκλογική Επιτροπή (NEC) είχε 14 ημέρες για να ολοκληρώσει την καταμέτρηση και να ανακοινώσει όλα τα αποτελέσματα. Ωστόσο, αξιοσημείωτα, ο εκπρόσωπος Τύπου του Κόμματος Ενότητας Μοχάμετ Άλι ισχυρίστηκε ψευδώς ότι οι παρατηρητές της ECOWAS αποδέχθηκαν δωροδοκία 150.000 δολαρίων από το CDC για να υπονομεύσουν τον ουδέτερο ρόλο τους· σε απάντηση το Κόμμα Ενότητας αποκήρυξε γρήγορα τη δήλωση.

Εν τω μεταξύ, το CDC κατηγόρησε την Επιτροπή Εκλογικού Συντονισμού και τον πρόεδρό της Όσκαρ Μπλοχ ότι παραβίασαν την ουδετερότητά τους και συντόνισαν ενέργειες με το Κόμμα Ενότητας, δημοσιεύοντας βίντεο που έδειχνε τον Μπλοχ να συναντάται με τον γερουσιαστή του Κόμματος Ενότητας Αμάρα Κονέχ και άλλα υψηλόβαθμα στελέχη του κόμματος. Η ECC και ο Μπλοχ απέρριψαν το βίντεο ως κατασκευασμένο.

Επιπλέον, τόσο ακτιβιστές του Κόμματος Ενότητας όσο και του CDC ισχυρίστηκαν ότι η πρώην πρόεδρος Έλεν Τζόνσον Σίρλιφ και η σημερινή αντιπρόεδρος Τζιούελ Τέιλορ, αντίστοιχα, ταξίδευαν στο εξωτερικό για να εξασφαλίσουν υποστήριξη για μια πιθανή παρέμβαση υπέρ των κομμάτων τους. Ωστόσο, και οι δύο βρίσκονταν στη Γκάνα για την κηδεία της εκλιπούσας πρώην Πρώτης Κυρίας Τερέζα Κουφούρ. Το *[[Local Voices Liberia]]*, μια εγχώρια ομάδα παρακολούθησης, απέδωσε την πηγή της παραπληροφόρησης στον εν ενεργεία βουλευτή Γέκε Κολούμπα.

Στις 13 Νοεμβρίου, την παραμονή του προεδρικού επαναληπτικού γύρου, ο υπουργός Δικαιοσύνης Φρανκ Μούσα Ντιν προειδοποίησε τα συμμετέχοντα κόμματα να μην ανακοινώσουν αποτελέσματα πριν από την NEC, προειδοποιώντας ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να οδηγήσει σε κομματική βία. Ωστόσο, όταν τα πρώτα αποτελέσματα άρχισαν να ανακοινώνονται στις 15 Νοεμβρίου, υψηλόβαθμα στελέχη τόσο του CDC όσο και του Κόμματος Ενότητας έσπευσαν στα κοινωνικά δίκτυα να ισχυριστούν ότι τα κόμματά τους είχαν κερδίσει τις εκλογές. Ανάμεσά τους ο πρώην υπουργός Οικονομικών, νυν γερουσιαστής της κομητείας Γκμπαρπόλου και συντονιστής της εκστρατείας του Κόμματος Ενότητας, Αμάρα Κονέ, που ισχυρίστηκε ότι με το 85% των ψήφων καταμετρημένο, ο Τζόζεφ Μποακάι είχε προβάδισμα 40.910 ψήφων. Άλλες προσωπικότητες του Κόμματος Ενότητας, όπως ο Γέκε Κολούμπα, ο οποίος βγήκε στους δρόμους με τους υποστηρικτές του γιορτάζοντας μια ακόμη μη επιβεβαιωμένη νίκη του Μποακάι, και ο πρώην πολέμαρχος Τζόσουα Μίλτον Μπλάχιι, υποσχέθηκαν «αντίποινα» εναντίον του CDC τώρα που δεν κατείχε πλέον την προεδρία, ισχυριζόμενοι ότι το CDC υποστήριζε την πολιτική βία. Στελέχη του CDC επίσης ισχυρίστηκαν πρόωρη νίκη, συγκεκριμένα ο γενικός γραμματέας του CDC Τζέφερσον Κόιτζι, ο οποίος βγήκε στους δρόμους με υποστηρικτές λίγες ώρες μετά το κλείσιμο της κάλπης για να γιορτάσει.

Επιπλέον, η Αποστολή *West African Elders Forum* στη Λιβερία και το Διεθνές Κέντρο Angie Brooks κάλεσαν επίσης σε αυτοσυγκράτηση, καταδικάζοντας τις πρόωρες δηλώσεις νίκης και προτρέποντας να αποφευχθεί η πολιτική βία.

Μέχρι τις 17 Νοεμβρίου, η συντριπτική πλειονότητα των ψηφοδελτίων του επαναληπτικού γύρου είχε καταμετρηθεί, δείχνοντας ότι ο Γουεά είχε χάσει την επανεκλογή του με μικρή διαφορά και ότι ο Μποακάι είχε κερδίσει. Ωστόσο, ανακοινώθηκε ότι η εκλογή θα έπρεπε να επαναληφθεί στην κομητεία Νίμπα στις 18 Νοεμβρίου, αφού αποκαλύφθηκε ότι σε ένα εκλογικό τμήμα είχαν κατατεθεί περισσότερες ψήφοι από τον αριθμό των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων. Παρά ταύτα, ο Γουεά παραδέχθηκε επίσημα την ήττα του και συνεχάρη τον Μποακάι το πρωί της 18ης Νοεμβρίου.
## Αποτελέσματα
### Πρόεδρος
Κανένας υποψήφιος δεν κέρδισε την πλειοψηφία στον πρώτο γύρο, με τον Γουεά να τερματίζει οριακά πρώτος έναντι του ηγέτη της αντιπολίτευσης Τζόζεφ Μποακάι, γεγονός που σήμαινε ότι και οι δύο προκρίθηκαν σε δεύτερο γύρο που διεξήχθη στις 14 Νοεμβρίου 2023.

Ο Μποακάι νίκησε τον Γουεά με 51% έναντι 49% στον πιο αμφίρροπο δεύτερο γύρο στην εκλογική ιστορία της Λιβερίας.
### Εθνικά αποτελέσματα

### Βουλή

### Γερουσία

## Μετά τα αποτελέσματα
Ο νυν πρόεδρος Γουεά παραδέχθηκε την ήττα του ειρηνικά.

Ο εκλεγμένος πρόεδρος Μποακάι στην ομιλία νίκης του υποσχέθηκε να σχηματίσει μια κυβέρνηση ένταξης που θα αντικατοπτρίζει την πολιτική, κοινωνική και θρησκευτική ποικιλομορφία των πολιτών.

### Επεισόδιο με όχημα
Καθώς πλήθη συγκεντρώθηκαν στα κεντρικά γραφεία του Κόμματος Ενότητας στη Μονρόβια για να γιορτάσουν τη νίκη του Μποακάι στις 20 Νοεμβρίου, παρασύρθηκαν από ένα τζιπ χωρίς πινακίδες, με αποτέλεσμα τρεις άνθρωποι να σκοτωθούν και 17 να τραυματιστούν. Ο οδηγός, που είχε σβήσει τα φώτα του οχήματος πριν το περιστατικό, τράπηκε σε φυγή ενώ το όχημα πυρπολήθηκε από οργισμένους θεατές. Ενώ η αστυνομία δήλωσε ότι το περιστατικό ήταν ατύχημα, το Κόμμα Ενότητας χαρακτήρισε το γεγονός «τρομοκρατική ενέργεια» και ακύρωσε τις προγραμματισμένες εορταστικές εκδηλώσεις μέχρι νεότερης ειδοποίησης. Η απερχόμενη κυβέρνηση κάλεσε το κοινό «να αποφύγει την εκφορά αβάσιμων ισχυρισμών σχετικά με το περιστατικό», επικαλούμενη τον κίνδυνο μετεκλογικής βίας.

### Διεθνείς αντιδράσεις
Παρατηρητές της ΕΕ χαρακτήρισαν τον δεύτερο γύρο εκλογών «ιδιαίτερα κοντινό και καλά διοργανωμένο», λέγοντας: «η διεξαγωγή της εκλογικής διαδικασίας στα παρατηρούμενα εκλογικά τμήματα ήταν πολύ καλή». Οι παρατηρητές της ΕΕ πρόσθεσαν ότι η εκστρατεία ήταν σε μεγάλο βαθμό ειρηνική και ήσυχη. Συμπέραναν ότι οι πολιτικές ελευθερίες των υποψηφίων και των υποστηρικτών τους σε μεγάλο βαθμό έγιναν σεβαστές, αλλά η χρήση κρατικών πόρων από το κυβερνών κόμμα διατάραξε το επίπεδο.

Η ECOWAS επίσης συνεχάρη όλους τους εμπλεκόμενους για τις «σε μεγάλο βαθμό» ειρηνικές εκλογές, αν και σημείωσε μεμονωμένα περιστατικά στις κομητείες Λόφα, Νίμπα, Μπονγκ και Μοντσεράντο, που είχαν ως αποτέλεσμα «τραυματισμούς και νοσηλεία».

Οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχάρησαν τη Λιβερία για την ειρηνική διεξαγωγή του δευτέρου γύρου προεδρικών εκλογών. Ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών, Μάθιου Μίλερ τόνισε τη μεγάλη συμμετοχή των Λιβεριανών σε όλη τη χώρα και επαίνεσε τη δέσμευση και αφοσίωση των πολιτών της Λιβερίας στην άσκηση του δικαιώματος ψήφου και στην ειρηνική συμμετοχή στην εκλογική διαδικασία.

## Παραπομπές


2023
Λιβερια