Ιόνια Οδός

Ο **Αυτοκινητόδρομος 5 (Α5)** (γνωστός και ως **Ιόνια Οδός**) είναι αυτοκινητόδρομος στην Ελλάδα που, σε πλήρη ολοκλήρωση, θα διασχίζει κατακόρυφα την Δυτική Ελλάδα και την Ήπειρο από τον ανισόπεδο κόμβο Τσσκώνας στη συμβολή με τον Αυτοκινητόδρομο 7, έως την Κακαβιά στα βόρεια σύνορα Ελλάδας - Αλβανίας. Ο νέος άξονας Πάτρα - Πύργος - Τσακώνα αποτελεί τυπικά τμήμα του Αυτοκινητοδρόμου 5 από το 2008. Από το 2020 γίνονται προσπάθειες για την υλοποίηση και της βόρειας επέκτασης του αυτοκινητοδρόμου στο τμήμα Ιωάννινα - Κακαβιά.

Αποτελεί τμήμα της Ευρωπαϊκής Οδού 55 (Ε55) από την Τσακώνα (κόμβος με Α7) μέχρι τον Α/Κ Αμβρακίας (Κόμβος με Αμβρακία Οδό). Από εκεί έως τη σύνδεσή του με την Εγνατία Οδό, στον Α/Κ Πεδινής, αποτελεί την Ευρωπαϊκή οδό 951 (Ε951). Τέλος, από τον Α/Κ Πεδινής μέχρι τα σύνορα Κακαβιάς θα αποτελεί μέρος της Ευρωπαϊκής Οδού 853 (Ε853). Σε μεγάλο ποσοστό ο αυτοκινητόδρομος αντικατέστησε την Εθνική Οδό 5, στο τμήμα από το Ρίο μέχρι την Φιλιππιάδα αλλά και την  Εθνική Οδό 9 στο τμήμα Πάτρα-Πύργος. Μελλοντικά η Ιόνια Οδός θα αντικαταστήσει πλήρως την Εθνική Οδό 9 στο τμήμα Πάτρα - Καλό Νερό.

Κατασκευάστρια και διαχειρίστρια εταιρία για το τμήμα από το Αντίρριο έως τα Ιωάννινα (ανισόπεδος κόμβος με Εγνατία Οδό) είναι η Νέα Οδός Α.Ε., η οποία έχει αναλάβει και ένα τμήμα του Α.Θ.Ε. Το τμήμα Αντίρριο - Ρίο (Γέφυρα Ρίου - Αντιρρίου) κατασκευάστρια και διαχειρίστρια εταιρεία είναι η ΓΕΦΥΡΑ Α.Ε. Για το τμήμα Πάτρα - Πύργος - Καλό Νερό κατασκευάστρια και διαχειρίστρια εταιρεία είναι η Ολυμπία Οδός Α.Ε.

Η Ιονία Οδός αποτελεί, στο τμήμα Αντίρριο - Ιωάννινα με μήκος 196 χιλιόμετρα, έναν ολοκληρωμένο αυτοκινητόδρομο, ενώ και οι Σταθμοί Εξυπηρέτησης Αυτοκινητιστών (ΣΕΑ), που δεν παραδόθηκαν με τα εγκαίνια του έργου το 2017, βρίσκονται πλέον σε λειτουργία.

## Διαδρομή
Ο Αυτοκινητόδρομος 5 διασχίζει την Δυτική Ελλάδα, διερχόμενος από Πελοπόννησο, Στερεά Ελλάδα και Ήπειρο.

### Πόλεις
Ο Αυτοκινητόδρομος 5 περνάει πλησίον των εξής πόλεων:

* Ιωάννινα (βόρειο τέρμα - προς το παρόν)
* Φιλιππιάδα
* Άρτα
* Αμφιλοχία
* Αγρίνιο
* Μεσολόγγι
* Ρίο
*Πάτρα
*Πύργος
*Καλό Νερό *(μελλοντικά)*
*Λουτρό (νότιο τέρμα) *(μελλοντικά)*
*Καλαμάτα (32 χλμ. νότια, μέσω του Α7 (Μορέα)) *(μελλοντικά)*

## Ιστορικό τμήματος Ιωάννινα - Αντίρριο
### Δεκαετία του 2000: Το ζήτημα της Κλόκοβας
Η Κλόκοβα (Παλιοβούνα) είναι ο ορεινός όγκος που συναντά ο οδηγός αμέσως μετά το Αντίρριο. Ο δρόμος της Εθνικής Οδού 5 είναι κυριολεκτικά κρεμασμένος πάνω στο βουνό και τις περισσότερες φορές η διέλευση του βουνού γίνεται σε «καραβάνια», καθώς αν υπάρχουν προπορευόμενα φορτηγά ο οδηγός υποχρεούται σε αργή πορεία, μιας και ο δρόμος είναι τόσο στενός και επικίνδυνος που δεν μπορούν να γίνουν προσπεράσεις. Όταν ανακοινώθηκε η κατασκευή της Ιόνιας Οδού το 2007 σε αυτή την περιοχή της Κλόκοβας ήταν προγραμματισμένη να γίνει διαπλάτυνση στην υφιστάμενη ΕΟ με ταυτόχρονη κυκλοφορία των οχημάτων. Αυτό απορρίφθηκε αμέσως, καθώς θα ήταν πολύ προβληματικό λόγω της γεωγραφίας του μέρους. Η απόφαση για σήραγγα υπήρξε η πλέον ορθή, όμως η κρίση μετά το 2009 εξελίχθηκε στο μεγαλύτερο ανάχωμα για την κατασκευή της.

### Δεκαετία του 2010
Από τον Νοέμβριο του 2012 που είχε ανακοινωθεί η κατασκευή ολόκληρου του άξονα από το Αντίρριο μέχρι τα Ιωάννινα υπήρχε έντονη φημολογία για «κούρεμα» του τμήματος στην Κλόκοβα. Το ζήτημα γύρω από τη Κλόκοβα ήταν η χάραξη. Τον Ιούλιο του 2014 ανακοινώθηκε τελικά πως ξεκινά η διάνοιξη της σήραγγας Κλόκοβας. Παρά ταύτα η διάνοιξη αυτή δεν ξεκίνησε όπως προβλεπόταν, λόγω έλλειψης άδειας περιβαλλοντικών όρων. Μέχρι το Μάρτιο του 2015 είχαν ολοκληρωθεί μόνο κάποιες προκαταρκτικές εργασίες προκειμένου να μην μείνει το έργο πίσω. Τελικά, τον Απρίλιο δόθηκε η άδεια για τη διάνοιξη της σήραγγας και τον επόμενο μήνα ξεκίνησαν οι εργασίες στην περιοχή. Η διάνοιξη πραγματοποιήθηκε και από τις δύο κατευθύνσεις της σήραγγας ταυτόχρονα για την ταχύτερη ολοκλήρωση της, ενώ χρησιμοποιήθηκαν εκρηκτικά, καθώς αποδείχθηκε ότι το έδαφος ήταν κατάλληλο για τον τρόπο αυτό. Στις 28 Ιουνίου 2016, μόλις 13 μήνες αφού ξεκίνησε η διάνοιξη, η σήραγγα διανοίχθηκε πλήρως, σπάζοντας ένα μεγάλο ρεκόρ για τα ελληνικά δεδομένα.

Ο αυτοκινητόδρομος εγκαινιάστηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 2017 από τον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα.

## Ιστορικό τμήματος Πάτρα - Πύργος - Τσακώνα

### Αρχή το 2001, πρώτος διαγωνισμός το 2006 και διακοπή έργων το 2011
Ο αυτοκινητόδρομος προβλεπόταν να κατασκευαστεί επί υπουργίας Γ. Σουφλιά με σύμβαση παραχώρησης ως τμήμα της λεγόμενης *Βορειοδυτικής Οδού Πελοποννήσου.* Η ονομασία αυτή αφορούσε τον άξονα Ελευσίνα- Κόρινθος- Πάτρα- Πύργος- Τσακώνα με συνολικό μήκος 365 χιλιόμετρα. Ο προϋπολογισμός του έργου ήταν μεγαλύτερος από τον προϋπολογισμό της Αττικής Οδού και της γέφυρας Ρίου-Αντίρριου μαζί, αγγίζοντας τα 2,8 δισεκατομμύρια ευρώ. Σχεδιαζόταν να έχει 3 λωρίδες κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση και να επιτρέπει ταχύτητα 120 χλμ/ώρα στο τμήμα Κόρινθος - Πάτρα, ενώ στο τμήμα Πάτρα - Πύργος - Τσακώνα δύο λωρίδες ανά κατεύθυνση.

Το έργο προκηρύχθηκε για πρώτη φορά το 2001 επί υπουργίας Κ. Λαλιώτη, ως η διευρυμένη Βορειοδυτική Οδός Πελοποννήσου, και ένα χρόνο μετά έγινε η προεπιλογή τεσσάρων ομίλων για την κατασκευή του. Ωστόσο, για πρώτη φορά το χειμώνα του 2006 επί υπουργίας Γ. Σουφλιά κατατέθηκαν τελικά προσφορές από δύο ομίλους για την ανάδειξη του αναδόχου κατασκευής του έργου. Η σύμβαση παραχώρησης για την κατασκευή του άξονα υπογράφηκε τελικά το φθινόπωρο του 2008 και προέβλεπε ότι το τμήμα Ελευσίνα-Πύργος θα ήταν έτοιμο 42 μήνες μετά την έναρξη των εργασιών και το τμήμα Πύργος-Τσακώνα σε διάστημα 70 μηνών.

Το Νοέμβριο του 2010 οι τράπεζες διέκοψαν την χρηματοδότηση για την κατασκευή της Βορειοδυτικής Οδού Πελοποννήσου και τα έργα σταμάτησαν το 2011 με την πρόοδο στο τμήμα Πάτρα-Πύργος στο 16%.

### Αναθεώρηση σύμβασης το 2013 και προσπάθεια δημοπράτησης το 2014
Το 2013 επί υπουργίας Κ. Χατζηδάκη αφαιρέθηκε οριστικά από την τότε σύμβαση παραχώρησης της Ολυμπίας Οδού το τμήμα Πάτρα - Πύργος - Τσακώνα, λόγω ενστάσεων και προσφυγών σε ελληνικά και ευρωπαϊκά δικαστήρια για τις επιπτώσεις στο περιβάλλον από την κατασκευή του και ώστε να μπορέσουν να επανεκκινήσουν τα έργα στο υπόλοιπο τμήμα της Ολυμπίας Οδού, Κόρινθος-Πάτρα.

Τον Ιούνιο του 2014 επί υπουργίας Μ. Χρυσοχοΐδη ανακοινώθηκε η πρόθεση δημοπράτησης ως δημόσιο έργο με πόρους της Ε.Ε. του τμήματος Πάτρα-Πύργος. Ο σχεδιασμός, μέχρι τότε, προέβλεπε μήκος 75 χιλιομέτρων, 8 ανισόπεδους κόμβους και προϋπολογισμό 443 εκατομμυρίων ευρώ. Το τμήμα Πύργος-Τσακώνα δεν διέθετε ακόμα ολοκληρωμένες μελέτες και περιβαλλοντικούς όρους ούτε είχε λυθεί το ζήτημα της χρηματοδότησης του. Παρόλ' αυτά σχεδιαζόταν να δημοπρατηθεί και αυτό λίγο αργότερα από το τμήμα Πάτρα-Πύργος και εντός του 2015 με εκτιμώμενο προϋπολογισμό 130 εκατομμύρια ευρώ.

### Ακύρωση διαγωνισμού, κατακερματισμός και τμηματικές δημοπρατήσεις το 2015
Μετά από διαδοχικές παρατάσεις οι δημοπρατήσεις δεν έγιναν ποτέ και ο διαγωνισμός για την κατασκευή του έργου τελικά ακυρώθηκε το Μάρτιο του 2015 με απόφαση του τότε Υπουργού Οικονομίας, Υποδομών, Ναυτιλίας και Τουρισμού Γιώργου Σταθάκη.

Το ίδιο έτος αποφασίστηκε ο «τεμαχισμός» του τμήματος Πάτρα-Πύργος σε 8 κομμάτια, μήκους μικρότερου των περίπου 10 χιλιομέτρων το καθένα, τα οποία επρόκειτο να δημοπρατηθούν ξεχωριστά και ο διαγωνισμός για την κατασκευή του αυτοκινητοδρόμου στο τμήμα αυτό χωρίστηκε σε 8 εργολαβίες:

*1η εργολαβία*: Πύργος - Δουναίικα (**Χωρίς ανάδοχο** - Αρχικός ανάδοχος: Κ/Ξ Τοξότης-Ομάδα Κατασκευών - έκπτωτη το 2019 λόγω μη προσκόμισης εγγυητικών επιστολών καλής εκτέλεσης)

*2η εργολαβία*: Δουναίικα - Αμαλιάδα  (Ανάδοχος: INTRAKAT)

*3η εργολαβία*: Αμαλιάδα - Κυλλήνη (Μειοδότρια: INTRAKAT- **Εκκρεμούν δικαστικές προσφυγές**)

*4η εργολαβία*: Κυλλήνη - Βάρδα (**Χωρίς ανάδοχο** - Αρχικός ανάδοχος: Κ/Ξ Τοξότης-Ομάδα Κατασκευών - έκπτωτη το 2019 λόγω μη προσκόμισης εγγυητικών επιστολών καλής εκτέλεσης)

*5η εργολαβία*: Βάρδα - Σαγαίικα (Ανάδοχος: Κ/Ξ Ξανθάκης ΑΤΕ-Αφοί Παπαϊωάννου ΑΤΕΒΕ Ιντερκάτ)

*6η εργολαβία*: Σαγαίικα - Κάτω Αχαΐα (Ανάδοχος: GD Infrastrutture)

*7η εργολαβία*: Κάτω Αχαΐα - ΒΙΠΕ Πάτρας (Ανάδοχος: Αφοί Παπαϊωάννου ΑΤΕΒΕ Ιντερκάτ)

*8η εργολαβία*: ΒΙΠΕ Πάτρας - Μιντιλόγλι (Ανάδοχος: GD Infrastrutture - **έκπτωτη το 2020**)

Τον Φεβρουάριο του 2019 κυρώθηκαν από την Βουλή οι 6 (1η, 4η, 5η, 6η, 7η, 8η) από τις 8 εργολαβίες του τμήματος Πάτρα-Πύργος. Τον Απρίλιο του 2019 κυρώθηκε από την Βουλή και η 2η εργολαβία για το τμήμα Αμαλιάδα-Δουναίικα και επιπλέον υπεγράφησαν οι 4 (5η, 6η, 7η, 8η) από τις 8 εργολαβίες που αφορούν το τμήμα Μιντιλόγλι (σύνδεση με Ολυμπία Οδό) - Βάρδα. Η κατασκευή των τεσσάρων από τις οκτώ συνολικά εργολαβίες (συνολικό τμήμα Μιντιλόγλι  - Βάρδα, μήκους 37 χιλιομέτρων) ξεκίνησε τον Μάιο του 2019 και ο χρόνος περαίωσης για κάθε εργολαβία είχε οριστεί σε 42 μήνες. Ο σχεδιασμός προέβλεπε συνολικά τουλάχιστον 8 ανισόπεδους κόμβους, 2 ΣΕΑ (1 στην Κάτω Αχαΐα και 1 στον Πύργο) και 2 σταθμούς διοδίων (1 στα Τσουκαλέικα και 1 στα Χανάκια Πύργου). Η πρόοδος των εργασιών, ωστόσο, στις τέσσερις εργολαβίες μέχρι και την τυπική διάλυση τους το 2020 ήταν σχεδόν μηδενική: 8,7% επί του συνόλου στη 2η εργολαβία, 0,11% στη 5η εργολαβία, 2% στην 6η εργολαβία και 0,5% στην 7η εργολαβία.

Μέχρι τον Ιούνιο του 2019, για την 1η και την 4η εργολαβία με ανάδοχο την Κ/Ξ Τοξότης-Ομάδα Κατασκευών αναμενόταν η προσκόμιση εγγυητικών επιστολών καλής εκτέλεσης, 5 εργολαβίες είχαν υπογραφεί και για την 3η εργολαβία εκκρεμούσε δικαστική προσφυγή. Τον Μάρτιο του 2020 η GD Infrastrutture κηρύχθηκε έκπτωτη από την 8η εργολαβία και οι τέσσερις εργολαβίες (2η, 5η, 6η, 7η) που τυπικά εξακολουθούσαν έως τότε να υφίστανται διαλύθηκαν.

### Εξελίξεις μετά το καλοκαίρι του 2019
Τον Ιούνιο του 2019 η Κοινοπραξία Τοξότης-Ομάδα Κατασκευών συμφερόντων Καλογρίτσα κηρύχθηκε έκπτωτη από τις εργολαβίες 1 (Πύργος - Δουναίικα) και 4 (Κυλλήνη - Βάρδα) του τμήματος Πάτρα-Πύργος λόγω της αδυναμίας της να προσκομίσει εγγυητικές επιστολές καλής εκτέλεσης. Η Κοινοπραξία κατέθεσε έπειτα ένσταση κατά της απόφασης η οποία όμως απορρίφθηκε από τον Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών Κώστα Καραμανλή τον Αύγουστο του 2019 και η Κοινοπραξία τελικά έχασε τις δύο εργολαβίες. Το καλοκαίρι του 2019 το νέο Υπουργείο αποφάσισε επίσης την αναστολή καταβολής των προκαταβολών για την έναρξη των έργων στα πέντε από τα οκτώ κομμάτια του αυτοκινητόδρομου.

Έως το φθινόπωρο του 2019 δεν ήταν ξεκάθαρο πώς θα συνεχίσει η κατασκευή του αυτοκινητοδρόμου, αν και εμφανίστηκε το ενδεχόμενο να δοθεί προς κατασκευή στην Ολυμπία Οδό. Ο Γενικός Διευθυντής υπεύθυνος για τα έργα της εταιρείας GD Infrastrutture στην Ελλάδα, με επιστολή του στα τέλη του 2019 προς τον υπουργό Υποδομών και Μεταφορών και την αντιπρόεδρο της Κομισιόν, προειδοποίησε ότι αν ακυρωθούν οι δύο συμβάσεις που έχει υπογράψει για την κατασκευή της 6ης και της 8ης εργολαβίας θα προσφύγει στην ελληνική και ευρωπαϊκή δικαιοσύνη. Επιπλέον, πρότεινε να δοθούν στην εταιρεία του προς κατασκευή, με τις αρχικές εκπτώσεις μειοδοσίας, οι δύο εργολαβίες από τις οποίες η Κοινοπραξία Τοξότης-Ομάδα Κατασκευών κηρύχθηκε έκπτωτη. Η εταιρεία στη συνέχεια κατέθεσε τρεις διαταγές πληρωμής στο Μονομελές Εφετείο Αθηνών καλώντας το Υπουργείο σε πληρωμή ποσού 1,51 εκατομμυρίων ευρώ. Τον Δεκέμβριο του 2019 το Υπουργείο Υποδομών αμφισβήτησε τις δυνατότητες της εταιρείας και επισήμανε την ύπαρξη πολλαπλών προβλημάτων σε προηγούμενες εργολαβίες που ανέλαβε η GD Infrastrutture σε συνεργασία με τη Μηχανική, όπως πολύ σοβαρών κακοτεχνιών σε σιδηροδρομική σήραγγα της γραμμής Θεσσαλονίκης-Ειδομένης, σύμφωνα με πόρισμα του ΤΕΕ, μεταξύ άλλων. Σε απάντηση, ο πρόεδρος της Μηχανικής και τεχνικός διευθυντής των έργων της GD Infrastrutture Πρόδρομος Εμφιετζόγλου απέστειλε και δημοσιοποίησε επιστολή με προσβλητικούς προσωπικούς χαρακτηρισμούς εναντίον του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών Κώστα Καραμανλή.

### Επανένταξη τμήματος Πάτρα - Πύργος στη σύμβαση παραχώρησης της Ολυμπίας Οδού το 2020 με πλήρη ολοκλήρωση το 2025.
Τον Ιανουάριο του 2020 ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Κώστας Καραμανλής ανακοίνωσε ότι η κατασκευή του τμήματος Πάτρα-Πύργος θα ενταχθεί (εκ νέου μετά την αφαίρεση το 2013) στη σύμβαση παραχώρησης της Ολυμπίας Οδού. Με τη συμφωνία αυτή εξασφαλίζεται η ολοκλήρωση του έργου και η υλοποίηση δεν θα υπερβεί το κόστος (255 εκατομμύρια ευρώ) που προβλεπόταν για τις 8 εργολαβίες στις οποίες είχε κατακερματιστεί το έργο από την προηγούμενη κυβέρνηση του ΣΥ.ΡΙΖ.Α., ενώ οι ανάδοχοι των εργολαβιών αυτών θα αποζημιωθούν βάσει των διατάξεων του νόμου. Η επίβλεψη του έργου θα γίνεται από ανεξάρτητο μηχανικό και το Δημόσιο απαλλάσσεται από το κόστος λειτουργίας και συντήρησης έως το 2040.

Η ολοκλήρωση του έργου αναμένεται κατά πάσα πιθανότητα μέχρι το 2023, αν και με τη νέα συμφωνία πλέον είναι διασφαλισμένη σε κάθε περίπτωση η κοινοτική χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Προς το παρόν αναμένεται η έγκριση της συμφωνίας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή η οποία αν δεν παρθεί το έργο θα οδηγηθεί σε νέο διαγωνισμό. Τελικά η έγκριση πάρθηκε και η σύμβαση υπογράφηκε τον Δεκέμβριο του 2021.

Τον Μάρτιο του 2020 η GD Infrastrutture κηρύχθηκε έκπτωτη από την 8η εργολαβία (τμήμα ΒΙΠΕ Πάτρας - Μιντιλόγλι, 0-7,2ο χλμ) καθώς, σύμφωνα με το Υπουργείο Υποδομών, δεν υπέβαλλε τεχνικές εκθέσεις και μελέτες, υπερέβη τέσσερις διαδοχικές προθεσμίες του έργου και εκτέλεσε εργασίες που αντιστοιχούν μόλις στο 0,115% του συνόλου της σύμβασης. Τον ίδιο μήνα διαλύθηκαν και οι υπόλοιπες τέσσερις εργολαβίες (2η, 5η, 6η, 7η) που τυπικά εξακολουθούσαν να υφίστανται, λήγοντας και επίσημα την προώθηση κατασκευής του τμήματος Πάτρα-Πύργος ως «τεμαχισμένου».

Τελικά τα έργα του αυτοκινητόδρομου ξεκίνησαν την 31 Μαρτίου 2022. Αναπτύχθηκαν τρία εργοτάξια που αφορούν τα τμήματα Μιντιλόγλι - Καραίϊκα, Καραϊκα - Γαστούνη, και Γαστούνη - Πύργος, με εργολάβους αντίστοιχα την ΑΒΑΞ, την ΑΚΤΩΡ, και την Γ.Ε.Κ. ΤΕΡΝΑ.

Το τμήμα Κάτω Αλισσός - Πύργος εγκαινιάστηκε στις **31 Ιουλίου 2025** και δόθηκε στην κυκλοφορία την 1 Αυγούστου 2025. Το υπόλοιπο τμήμα Μιντιλόγλι - Αλισσός δόθηκε στην κυκλοφορία στις **4 Δεκεμβρίου 2025**.

## Στοιχεία έργου
### Τεχνικά έργα
Συνοπτικά, το έργο, στο τμήμα από τον Πύργο έως τα Ιωάννινα (ανισόπεδος κόμβος με Εγνατία Οδό), περιλαμβάνει:

*284 χιλιόμετρα αυτοκινητοδρόμου (10 χιλιόμετρα υπο κατασκευή), με 2 λωρίδες κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση, λωρίδα έκτακτης ανάγκης (ΛΕΑ)
*32 ανισόπεδους κόμβους (2 υπο κατασκευή)
*232 άνω και κάτω διαβάσεις
*10 δίδυμες σήραγγες, με μεγαλύτερη τη δίδυμη σήραγγα Κλόκοβας μήκους περίπου 3 χιλιομέτρων
*42 γέφυρες
*7 μετωπικοί και 7 πλευρικοί σταθμοί διοδίων
*7 ΣΕΑ (6 και στις δύο κατευθύνσεις)

### Τμήματα

#### Εγνατία Οδός – Βόρειο άκρο Παράκαμψης Άρτας, μήκους 50 χλμ.
Ο αυτοκινητόδρομος ακολουθεί νέα χάραξη και όχι την εθνική οδό. Για την βελτίωση και αποκατάσταση του τοπικού οδικού δικτύου, κατασκευάστηκε νέο οδικό δίκτυο μήκους 39 χλμ. Επίσης, στο τμήμα αυτό κατασκευάστηκαν:
* 6 ανισόπεδοι κόμβοι (Α/Κ Φιλιππιάδας, Η/Κ Αμμότοπου, Α/Κ Γοργόμυλου, Α/Κ Τερόβου, Α/Κ Αβγού, Α/Κ Πεδινής (σύνδεση με Εγνατία Οδό) με σύγχρονα γεωμετρικά χαρακτηριστικά.
* 1 Σήραγγα (Αμπελιάς) μήκους 950 μ. 
* 17 Γέφυρες άνω των 20 μ. συνολικού μήκους 4.760 μ.

Στις 22 Φεβρουαρίου 2017, παραδόθηκε στην κυκλοφορία το τμήμα Φιλιππιάδα - Αβγό (36 χλμ.) μειώνοντας την απόσταση Άρτα - Ιωάννινα από την 1 ώρα που απαιτούταν, στα 20 με 30 λεπτά. Το υπόλοιπο τμήμα από την Πέρδικα έως και την σύνδεση με την Εγνατία Οδό (14 χλμ.) δόθηκε στην κυκλοφορία στις 3 Αυγούστου του 2017, λόγω καθυστέρησης στις απαλλοτριώσεις. Την συντήρηση της έχει αναλάβει η Νέα Οδός Α.Ε.

#### Παράκαμψη Άρτας
Το τμήμα αυτό που εκτείνεται από το Κομπότι Άρτας έως την Φιλιππιάδα έχει συνολικό μήκος 17 χιλιόμετρα και μπορεί να χωριστεί σε 2 υποτμήματα. Το πρώτο του τμήμα (Άρτα Βόρεια-Φιλιππιάδα) μήκους 9 χιλιομέτρων δόθηκε στην κυκλοφορία το 2003 και ήταν ουσιαστικά το πρώτο τμήμα της Ιόνιας Οδού που παραδόθηκε. Ήταν επίσης το πρώτο τμήμα αυτοκινητόδρομου στην Ήπειρο μέχρι να δοθούν τα τμήματα της Εγνατίας Οδού. Το δεύτερο τμήμα (Σελλάδες-Άρτα Βόρεια) μήκους 8 χιλιομέτρων παραδόθηκε τον Απρίλιο του 2011 με εξαίρεση την γέφυρα του βόρειου κόμβου της Άρτας που ήταν ημιτελής. Η τελευταία ολοκληρώθηκε και δόθηκε στην κυκλοφορία στις 22 Νοεμβρίου του 2013. Κατασκευάστηκε από το Υ.ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ και την συντήρηση της έχει αναλάβει η Νέα Οδός Α.Ε.

#### Παράκαμψη Άρτας – Παράκαμψη Αγρινίου, μήκους 53 χλμ.
Ο αυτοκινητόδρομος ακολουθεί νέα χάραξη και όχι την υφιστάμενη εθνική οδό. Για την βελτίωση και αποκατάσταση του τοπικού οδικού δικτύου, κατασκευάστηκε νέο οδικό δίκτυο μήκους 38 χλμ. Επίσης, στο τμήμα αυτό κατασκευάστηκαν:
* 3 ανισόπεδοι κόμβοι (Α/Κ Αμβρακίας, Α/Κ Αμφιλοχίας, Η/Κ Κομποτίου) με σύγχρονα γεωμετρικά χαρακτηριστικά.
* 9 Γέφυρες άνω των 20 μ. συνολικού μήκους 1.100 μ.

Σε αυτό το τμήμα περιλαμβάνεται και η λεγόμενη παράκαμψη Αμφιλοχίας, μήκους 25 χιλιομέτρων, η οποία εγκαινιάστηκε και δόθηκε στην κυκλοφορία στις 27 Δεκεμβρίου 2016. Την συντήρηση της έχει αναλάβει η Νέα Οδός Α.Ε.

#### Παράκαμψη Αγρινίου
Το τμήμα αυτό δόθηκε στην κυκλοφορία στις 28 Μαΐου του 2009 και ήταν το τρίτο τμήμα της Ιόνιας Οδού που παραδόθηκε μετά την παράκαμψη Άρτας, ενώ είχε και την πρωτιά να είναι το μοναδικό τμήμα αυτοκινητόδρομου στην Δυτική Ελλάδα. Έχει μήκος 34 χιλιόμετρα και εκτείνεται από το Αιτωλικό έως τον Κουβαρά παρακάμπτοντας την πόλη του Αγρινίου. Περιλαμβάνει τους 4 κόμβους: Αιτωλικού, Αγγελόκαστρου, Ρίγανης και Κουβαρά καθώς και την γέφυρα του ποταμού Αχελώου. Σε αυτό το τμήμα έχει προστεθεί και ένας σταθμός διοδίων (Αγγελοκάστρου), ο οποίος ξεκίνησε να λειτουργεί στις 24/4/2017. Την συντήρηση της έχει αναλάβει η Νέα Οδός Α.Ε.

#### Νότιο άκρο Παράκαμψης Αγρινίου – Αντίρριο, μήκους 42,9 χλμ.
Ο αυτοκινητόδρομος στο μεγαλύτερο μέρος του ακολουθεί νέα χάραξη και τοπικά ακολουθεί την υφιστάμενη εθνική οδό. Επίσης, στο τμήμα αυτό κατασκευάστηκαν:
* 4 ανισόπεδοι κόμβοι με σύγχρονα γεωμετρικά χαρακτηριστικά (Α/Κ Αντιρρίου, Α/Κ Γαβρολίμνης, Α/Κ Ευηνοχωρίου, Α/Κ Μεσολογγίου).
* 3 δίδυμες σήραγγες συνολικού μήκους 4.400 μ. (σήραγγα Μακύνειας 600μ., σήραγγα Κλόκοβας 2900μ, σήραγγα Καλυδώνας 900μ)
* 41 Γέφυρες άνω των 20 μ. συνολικού μήκους 2.800 μ.

Στις 13/4/2017 δόθηκε στην κυκλοφορία το μεγαλύτερο κομμάτι από το τμήμα αυτό και πιο συγκεκριμένα το τμήμα από τις σήραγγες της Κλόκοβας μέχρι το νότιο άκρο της παράκαμψης Αγρινίου. Το υπόλοιπο κομμάτι Αντίρριο-σήραγγα Κλόκοβας δόθηκε στην κυκλοφορία στη 1/6/2017. Την συντήρηση της έχει αναλάβει η Νέα Οδός Α.Ε.

#### Αντίρριο – Ρίο
Η Γέφυρα Ρίου - Αντιρρίου είναι το πιο σημαντικό έργο και τμήμα της Ιόνιας Οδού. Ολοκληρώθηκε το 2004. Μέχρι το 2017 η γέφυρα είχε κωδικό 5α διότι ήταν επέκταση της Εθνικής Οδού Ιωαννίνων - Αντιρρίου. Τώρα ανήκει στην Ιόνια Οδό με κωδικό Α5 και είναι το δεύτερο πιο παλιό τμήμα της Ιόνιας Οδού μετά από την Παράκαμψη Άρτας. Στις 01-06-2017 ενώθηκε η Ιόνια Οδός από την Σήραγγα Κλόκοβας μέχρι το τμήμα Αντίρριο - Ρίο και ολοκληρώθηκε το μεγαλύτερο μέρος της Ιόνιας Οδού με εξαίρεση το τμήμα Αβγό - Εγνατία Οδός. Η Γέφυρα ενώνει την Περιμετρική Πατρών (Τμήμα της Ιόνιας Οδού) με το τμήμα Αντίρριο - Ιωάννινα. Την συντήρηση της έχει αναλάβει η ΓΕΦΥΡΑ Α.Ε.

Υπάρχει ακόμα η εναλλακτική επιλογή της χρήσης Πορθμείου για το τμήμα αυτό.

#### Περιμετρική Οδός Πατρών (Ρίο – Μιντιλόγλι)

Η Περιμετρική Οδός Πατρών είναι αυτοκινητόδρομος ταχείας κυκλοφορίας που διασχίζει περιμετρικά την Πάτρα. Κατασκευάστηκε το 2003 και έχει μήκος 20 χλμ. Διαθέτει κόμβους με εξόδους-εισόδους προς διάφορες περιοχές της πόλης της Πάτρας και της ευρύτερης περιοχής της. Τα δύο άκρα της βρίσκονται στο Μιντιλόγλι και το Ρίο. Επίσης, στο βόρειο τμήμα της διέρχεται από έξι σήραγγες (τούνελ) μετρίου και μικρού μήκους. Κατά περιοχές στον αυτοκινητόδρομο διαφέρει το μέγιστο επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας των οχημάτων που κινούνται σε αυτόν, ωστόσο το μέγιστο όριο είναι τα 120 χιλιόμετρα την ώρα.

Η Περιμετρική Οδός Πατρών έγινε μέρος της Ιόνιας Οδού το 2008. Την συντήρηση της έχει αναλάβει η Ολυμπία Οδός Α.Ε.

#### Πάτρα - Πύργος
Το τμήμα Πάτρα - Πύργος (γνωστό και ως Μιντιλόγλι - Πύργος) συνδέει το Μιντιλόγλι και κατ' επέκταση την Πάτρα με την πόλη του Πύργου. Στις αρχές του 2020 ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Κώστας Καραμανλής ανακοίνωσε ότι η κατασκευή του τμήματος Πάτρα - Πύργος θα ενταχθεί στη σύμβαση παραχώρησης της Ολυμπίας Οδού. 
Το τμήμα Κάτω Αλισσός - Πύργος εγκαινιάστηκε στις 31 Ιουλίου 2025 και δόθηκε στην κυκλοφορία την 1η Αυγούστου 2025. Το υπόλοιπο τμήμα Μιντιλόγλι - Αλισσός δόθηκε στην κυκλοφορία στις 4 Δεκεμβρίου 2025.

#### Συνολική πρόοδος έργου (ολοκληρωμένα τμήματα)
Το πρώτο τμήμα της Ιόνιας Οδού Άρτα Βόρεια - Φιλιππιάδα, μήκους 9 χιλιομέτρων, δόθηκε στην κυκλοφορία το 2003. Το ίδιο έτος παραδόθηκε και η Περιμετρική Οδός Πατρών, η οποία έγινε μέρος της Ιόνιας Οδού το 2008. Ακολούθησε η παράδοση στην κυκλοφορία της Γέφυρας Ρίου - Αντιρρίου το 2004, της Παράκαμψης Αγρινίου (Χαλίκι-Κουβαράς), μήκους 34 χιλιομέτρων, στις 28 Μαΐου του 2009. Το τμήμα Σελλάδες-Άρτα Βόρεια, μήκους 8 χιλιομέτρων, παραδόθηκε τον Απρίλιο του 2011, με εξαίρεση τη γέφυρα του βόρειου κόμβου της Άρτας, η οποία δόθηκε στην κυκλοφορία στις 22 Νοεμβρίου του 2013. Το τμήμα Κουβαράς - Αμφιλοχία (Παράκαμψη Αμφιλοχίας) μήκους 25 χλμ. αποδόθηκε στις 27 Δεκεμβρίου 2016. Μαζί με αυτό το τμήμα αναμενόταν να παραδοθεί και το τμήμα Γαβρόλιμνη - Κεφαλόβρυσο (33 χλμ.), που, λόγω εργασιών που εκκρεμούσαν, παραδόθηκε στην κυκλοφορία αργότερα. . Το τμήμα Φιλιππιάδας-Πέρδικας Ιωαννίνων, μήκους 36 χλμ., δόθηκε στην κυκλοφορία στις 22 Φεβρουαρίου 2017. Λίγο αργότερα, στις 12 Απριλίου 2017, αποδόθηκε στην κυκλοφορία η μεγαλύτερη σε μήκος σήραγγα του αυτοκινητοδρόμου, η σήραγγα Κλόκοβας, η οποία διανοίχτηκε σε χρόνο ρεκόρ (14 μήνες). Ταυτόχρονα, δόθηκε το τμήμα Γαβρόλιμνη - Κεφαλόβρυσο. Την 1η Ιουνίου 2017 δόθηκε στην κυκλοφορία το τμήμα Αντίρριο-Σήραγγα Κλόκοβας, συνδέοντας πλέον την Ιόνια Οδό με τη Γέφυρα Ρίου - Αντιρρίου  και στις 26 Ιουλίου του 2017 το τμήμα Αμφιλοχία-Σελλάδες (Παράκαμψη Αμφιλοχίας-Άγιος Δημήτριος Άρτας), δημιουργώντας έναν συνεχόμενο αυτοκινητόδρομο μήκους 182 χιλιομέτρων ( Αντίρριο - Πέρδικα ). Τέλος, στις 3 Αυγούστου του 2017 δόθηκε στην κυκλοφορία και το τελευταίο τμήμα (14 χλμ) Πέρδικα-Εγνατία (ένα από τα πιο δύσκολα τμήματα υπό κατασκευή αυτοκινητοδρόμου στην χώρα, λόγω του ορεινού ανάγλυφου του εδάφους που διασχίζει), ολοκληρώνοντας τον αυτοκινητόδρομο των 196 χιλιομέτρων δεκατέσσερα χρόνια μετά την παράδοση του πρώτου τμήματός του. Στις 1 Αυγούστου 2025 δόηθκε στην κυκλοφορία το τμήμα Κάτω Αλισσός - Πύργος.

### Σταθμοί διοδίων
Η Ιόνια Οδός περιλαμβάνει 6 Μετωπικούς & 7 Πλευρικούς Σταθμούς Διοδίων

α. Μετωπικοί:
* Χανακίων
* Κάτω Αχαΐας
* Αντιρρίου
* Κλόκοβας στη Χ. Θ. 10+100
* Αγγελοκάστρου στη Χ. Θ. 57+212
* Μενιδίου στη Χ. Θ. 111+300
* Τερόβου στη Χ. Θ. 187+600

β. Πλευρικοί:
* Αμαλιάδα
* Κάτω Αχαΐα
* 2 στον Α/Κ Γαβρολίμνης στη Χ. Θ. 14+300
* 2 στον Α/Κ Μεσολογγίου στη Χ. Θ. 27+530
* 2 στον Α/Κ Κουβαρά στη Χ. Θ. 75+500
* 2 στον Α/Κ Άρτας στη Χ. Θ. 135+400
* 2 στον Α/Κ Γοργόμυλου στη Χ. Θ. 163+110

## Μελλοντικές επεκτάσεις

### Τμήμα Ιωάννινα - Κακαβιά (σύνορα με Αλβανία)
Το τμήμα Πεδινή Ιωαννίνων - Κακαβιά (σύνορα χώρας με την Αλβανία), μήκους περίπου 55 χιλιομέτρων, αποτελεί τη φυσική συνέχεια της Ιόνιας Οδού. Χωρίζεται σε δύο υποτμήματα, το πρώτο από την Πεδινή μέχρι το Καλπάκι και το δεύτερο από το Καλπάκι μέχρι την Κακαβιά. Το πρώτο υποτμήμα (Πεδινή-Καλπάκι) είναι ώριμο μελετητικά και σχεδιάζεται να έχει δύο λωρίδες κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση, με εκτιμώμενο κόστος περίπου 340 εκατομμύρια ευρώ. Για το δεύτερο υποτμήμα (Καλπάκι-Κακαβιά) σχεδιάζονται 2+1 λωρίδες κυκλοφορίας και οι μελέτες θα χρηματοδοτηθούν από το Connecting Europe Facility της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από τον Δεκέμβριο του 2015 έχει εγκριθεί μελέτη για το συγκεκριμένο τμήμα, συμπεριλαμβανομένης μελέτης κόστους-οφέλους η οποία το έκρινε ως οριακά σκόπιμο, δεδομένων των χαμηλών ημερήσιων ροών οχημάτων και της δυσκολίας χρηματοδότησης.

Το τμήμα Ιωάννινα-Κακαβιά δεν υλοποιήθηκε στο ΕΣΠΑ 2007-2013, βρέθηκε εκτός του ΕΣΠΑ 2014-2020 και μέχρι το 2019 οι πιθανότητες να υλοποιηθεί ήταν περιορισμένες. Στις αρχές του 2020 έγινε γνωστό ότι το έργο τελικά θα προχωρήσει μέσω της σύμβασης παραχώρησης της Ιόνιας Οδού, ενώ και η Περιφέρεια Ηπείρου θα συνδράμει με 30 εκατομμύρια ευρώ στο κόστος κατασκευής. Τον Ιούλιο του 2020, με απόφαση του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, την ωρίμανση και υλοποίηση της επέκτασης Ιωάννινα-Κακαβιά ανέλαβε η Περιφέρεια Ηπείρου.

### Κάθετη σύνδεση με Αγρίνιο
Παρά το γεγονός ότι η Ιόνια Οδός ανέλαβε να βγάλει από την οδική απομόνωση μια περιοχή της χώρας η οποία, κατά γενική ομολογία, είχε ένα εξαιρετικά επικίνδυνο οδικό δίκτυο, και να προσφέρει ταχύτητα και ασφάλεια, τα ζητήματα δεν λείπουν. Αποτελεί αντικείμενο δριμείας κριτικής το γεγονός ότι ο αρχικός σχεδιασμός του δρόμου, ήδη προ δεκαετίας, προέβλεπε πως ο αυτοκινητόδρομος θα περνούσε αρκετά μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα της Δυτικής Ελλάδας και της Ηπείρου (με εξαίρεση το Μεσολόγγι και την Άρτα) και περαιτέρω δεν ελήφθη καμιά μέριμνα να υπάρξει κάποια λύση από αυτές που εφαρμόζονται σε ανάλογες περιπτώσεις, με την κάθετη σύνδεση των πόλεων με τους αυτοκινητοδρόμους. Ο Αυτοκινητόδρομος 5 αφήνει εκτός το μεγαλύτερο αστικό κέντρο που παρακάμπτει, το Αγρίνιο, οι κάτοικοι του οποίου πρέπει να διανύσουν αποστάσεις 21 χιλιομέτρων βόρεια και 22 χιλιομέτρων νότια μέσω της παλαιάς εθνικής οδού για να εισέλθουν στην Ιόνια Οδό. Από τον αρμόδιο υπουργό έχει αναφερθεί πως οι συνδέσεις είναι υπό μελέτη και σύντομα θα δημοπρατηθεί η κατασκευή τους, αλλά προς το παρόν δεν έχει σημειωθεί καμιά εξέλιξη.

Τον Ιανουάριο του 2018 ολοκληρώθηκε μελέτη της κάθετης σύνδεσης της πόλης του Αγρινίου με την Ιόνια Οδό , η οποία εκπονήθηκε δωρεάν από μελετητικό γραφείο Πολιτικού Μηχανικού με καταγωγή από την πόλη του Αγρινίου και παραδόθηκε στις αρχές Φεβρουαρίου σαν δωρεά στο ελληνικό δημόσιο διαμέσου του δημάρχου Αγρινίου και του Υπουργού Υποδομών,προκειμένου το αρμόδιο Υπουργείο να προχωρήσει στην μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων ώστε σε έξι περίπου μήνες η μελέτη να είναι 100% ώριμη για δημοπράτηση εφόσον εξεβρεθεί χρηματοδότηση για την αποπεράτωσή της. Η σύνδεση θα αξιοποιεί τον Α/Κ Αγγελοκάστρου και το κόστος της υπολογίζεται περί τα 77 εκατομμύρια ευρώ.Συνολικά, προβλέπει την κατασκευή κάθετης σύνδεσης 13,4 χιλιομέτρων με δύο λωρίδες ανά κατεύθυνση,κατασκευή ανισόπεδου κόμβου στην περιοχή που προβλέπεται το νέο Βιομηχανικό Πάρκο Αγρινίου, 5 Κυκλικών Κόμβων (Round about), 3 Άνω και 5 Κάτω Διαβάσεων, 4 Γεφυρών, 14 Κιβωτοειδών Οχετών, ανακατασκευή και κατασκευή νέου τοπικού οδικού δικτύου κάθετων και παράπλευρων οδών και αποκατάσταση Αρδευτικού Δικτύου σε μήκος 4,5 χλμ. Οι απαιτούμενες απαλλοτριώσεις αναμένεται να αφορούν σε περίπου 1.400 στρέμματα.

Στις αρχές του καλοκαιριού του 2018 η δωρεάν μελέτη εγκρίθηκε από το αρμόδιο Υπουργείο ,ώστε να ακολουθήσει η Προμελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και να κατατεθεί προς έγκριση στην Περιφέρεια και το ΥΠΕΝ.

## Συνδέσεις
Η Ιόνια Οδός συνδέεται με τους παρακάτω αυτοκινητόδρομους:

### Κάθετοι Ιόνιας Οδού

#### Κύριοι αυτοκινητόδρομοι

## Κατάλογος κόμβων
**Αυτοκινητόδρομος 5**

## Μήκος τμημάτων
* Κακαβιά-Ιωάννινα: 60 χλμ.
* Ιωάννινα-Αντίρριο: 196 χλμ.
* Αντίρριο-Ρίο: 4 χλμ.
* Ρίο-Μιντιλόγλι: 20 χλμ.
* Μιντιλόγλι-Πύργος: 68 χλμ.
* Πύργος-Τσακώνα: 76 χλμ.

Συνολικά μήκος: 424 χλμ.

## Φωτογραφίες

Αρχείο:Ioniaodos.JPG|Άποψη της Ιόνιας Οδού μετά τον κόμβο του Κουβαρά (κατεύθυνση νότια)
Αρχείο:A5 motorway Greece, section Arta-Filippiada.jpg|Άποψη του τμήματος Άρτα - Φιλιππιάδα
Αρχείο:Rigani interchange Ionia odos 1 - panoramio.jpg|Η Ιόνια Οδός κοντά στην Ρίγανη
Αρχείο:A5 motorway Greece, Filippiada interchange.jpg|Η Ιόνια Οδός κοντά στην Φιλιππιάδα
Αρχείο:Rigani Acheloos Bridge Ionia odos - panoramio.jpg|Η γέφυρα Αχελώου
Αρχείο:A5 motorway Greece, Arachthos bridge.jpg|Η γέφυρα Άραχθου
Αρχείο:A5 Makyneia tunnel.jpg|Η σήραγγα Μακύνειας
Αρχείο:A5 Klokova tunnel.jpg|Η σήραγγα Κλόκοβας
Αρχείο:A5 motorway Greece, Ampelia tunnel.jpg|Η σήραγγα Αμπελιάς
Αρχείο:A5 motorway Greece, Skamnia tunnel.jpg|Η σήραγγα Σκαμνιάς
Αρχείο:A5 motorway Greece, Pedini interchange.jpg|Η είσοδος στην Ιόνια Οδό από τον κόμβο Πεδινής
Αρχείο:A5 motorway Greece, Terovo toll station.jpg|Τα διόδια Τερόβου
Αρχείο:Antirio F28-18.jpg|Η Γέφυρα Ρίου - Αντιρρίου
Αρχείο:Road signs in Achaea.JPG|Η Περιμετρική Οδό Πατρών κοντά στην Οβρυά το 2011
Αρχείο:PatrasBypass.jpg|Η Περιμετρική Οδός Πατρών
Αρχείο:Motorway A9 in Greece - Signage Ovria Exit.jpg|Η Περιμετρική Οδό Πατρών κοντά στην Οβρυά το 2006 με τον παλιό κωδικό 9 στην πινακίδα


## Χάρτης
Ιονία Οδός Α5 Google Maps

## Παραπομπές


Κατηγορία:Αυτοκινητόδρομοι της Ελλάδας
Κατηγορία:Δρόμοι στην Ήπειρο
Κατηγορία:Δρόμοι στη Δυτική Ελλάδα
Κατηγορία:Περιφερειακές οδοί της Ελλάδας