Βουλή των Εφήβων

Η **Βουλή των Εφήβων** είναι πρόγραμμα πρωτοποριακής εκπαίδευσης που υλοποιείται υπό την αιγίδα της Βουλής των Ελλήνων και σε στενή συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού της Ελλάδας. Το πρόγραμμα ξεκίνησε να λειτουργεί από το σχολικό έτος 1995-1996 και αποτελεί έναν θεσμό που στοχεύει στην ενίσχυση της κριτικής σκέψης, της πολιτικής συμμετοχής και της δημοκρατικής παιδείας των νέων στην Ελλάδα. Οι μαθητές συμμετέχουν υποβάλλοντας εργασίες που καλύπτουν ευρύ φάσμα θεμάτων, όπως η πολιτική ευαισθητοποίηση, η κοινωνική δικαιοσύνη, η πολιτιστική ποικιλομορφία και η προώθηση των αξιών της δημοκρατίας. Κάθε νέο σχολικό έτος, η Βουλή των Εφήβων συνέρχεται στις αίθουσες του Κοινοβουλίου για να συζητήσει και να αναλύσει σημαντικά θέματα που αφορούν τη νεολαία και την κοινωνία γενικότερα. Η συμμετοχή στη Βουλή των Εφήβων αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία για τους νέους να ενδυναμώσουν τη φωνή τους και να αποκτήσουν πρακτική εμπειρία στο πλαίσιο της δημοκρατικής διαδικασίας.

## Χρονολόγιο της Βουλής των Εφήβων
Η ιδέα της Βουλής των Εφήβων δεν γεννήθηκε ξαφνικά το 1995, αλλά ήταν αποτέλεσμα μιας έντονης κοινωνικοπολιτικής συγκυρίας. Τον χειμώνα του 1990–1991 η Ελλάδα γνώρισε τις μεγάλες πανελλαδικές μαθητικές καταλήψεις λυκείων, που διήρκεσαν σχεδόν έξι μήνες (Νοέμβριος 1990 – Απρίλιος 1991). Εκατοντάδες σχολεία σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Κρήτη βρέθηκαν σε κινητοποίηση ενάντια στις μεταρρυθμίσεις του τότε Υπουργού Παιδείας Βασίλη Κοντογιαννόπουλου (κυβέρνηση ΝΔ υπό τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη). Η κλιμάκωση οδήγησε στην τραγωδία του Νίκου Τεμπονέρα (8 Ιανουαρίου 1991 στην Πάτρα), γεγονός που σημάδεψε τη μαθητική και πολιτική μνήμη. Αυτές οι κινητοποιήσεις ανέδειξαν για πρώτη φορά με τόση ένταση το αίτημα οι μαθητές να αποκτήσουν θεσμικό βήμα έκφρασης. Από το 1992 ξεκίνησαν εσωτερικές συζητήσεις στη Βουλή των Ελλήνων: η ΝΔ επεξεργαζόταν την ιδέα ενός «συμβουλευτικού σώματος νέων», ενώ το ΠΑΣΟΚ αντιδρούσε κατηγορώντας ότι πρόκειται για «χειραγώγηση της μαθητικής νεολαίας». Στις 14 Μαρτίου 1993 κατατέθηκε στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής σχέδιο-πλαίσιο για την «Προσομοίωση Κοινοβουλευτικών Διαδικασιών Νεολαίας». Η πρόταση δεν ψηφίστηκε ποτέ ως αυτοτελής νόμος, λόγω της πολιτικής σύγκρουσης και της προκήρυξης των εκλογών της 10ης Οκτωβρίου 1993 που επανέφεραν το ΠΑΣΟΚ στην εξουσία. Τελικά, η ίδρυση της Βουλής των Εφήβων αποφασίστηκε το φθινόπωρο του 1994 με ομόφωνη απόφαση της Διάσκεψης των Προέδρων της Βουλής (21 Νοεμβρίου 1994), κατόπιν εισήγησης του τότε Προέδρου της Βουλής Απόστολου Κακλαμάνη. Η θεσμοθέτηση δεν έγινε με ξεχωριστό νόμο, αλλά εντάχθηκε στο Κανονισμό της Βουλής (τροποποίηση 27/1994) και σε Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΦΕΚ Β’ 1067/30.12.1994) που καθόρισε τη συνεργασία της Βουλής με το Υπουργείο Παιδείας για την πρακτική εφαρμογή.

### Οι πρώτες Σύνοδοι (1995–1998)
Η πρώτη επίσημη σύνοδος πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο του 1996. Στην Α΄ Σύνοδο συμμετείχαν 300 μαθητές Λυκείου (260 από την Ελλάδα, 20 από την Κύπρο, 20 από τον απόδημο ελληνισμό). Σύμφωνα με το σύστημα που ίσχυσε μέχρι το 1998, οι μαθητές αναδεικνύονταν με κλήρωση: κάθε σχολείο υπέβαλλε μικρές εργασίες (κείμενα, εκθέσεις, άρθρα), οι οποίες συγκεντρώνονταν στις Διευθύνσεις Εκπαίδευσης και με κληρωτίδα αναδεικνύονταν οι έφηβοι-βουλευτές. Η Β΄ Σύνοδος (1997) και η Γ΄ Σύνοδος (1998) διατήρησαν τον ίδιο μηχανισμό. Η επιλογή μέσω κλήρου διατηρήθηκε για λόγους διαφάνειας, ώστε να αποφευχθεί κομματικοποίηση. Ωστόσο, ήδη από το 1997 υπήρχαν πιέσεις εντός της Βουλής να υιοθετηθεί αξιολόγηση των εργασιών από εκπαιδευτικούς και βουλευτές και όχι απλώς τυχαία επιλογή.

### Η μεταρρύθμιση του 1999 και η σταθεροποίηση (1999–2013)
Στις 9 Ιουνίου 1999 ιδρύθηκε με νόμο το Ίδρυμα της Βουλής για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία (ΦΕΚ Α΄ 115/1999), στο οποίο ανατέθηκε από τη Θ΄ Σύνοδο (2003–2004) η διοργάνωση της Βουλής των Εφήβων. Από το 1999–2000 και μετά, η επιλογή των εφήβων βουλευτών γινόταν βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων αξιολόγησης των γραπτών εργασιών, με συμμετοχή εκπαιδευτικών επιτροπών. Το πρόγραμμα σταθεροποιήθηκε με 300 μέλη κατ’ έτος, συμμετοχή Κυπρίων και αποδήμων, και ετήσιες συνεδριάσεις στην αίθουσα της Ολομέλειας της Βουλής. Κατά την περίοδο 2001–2005 θεσμοθετήθηκε η συμμετοχή μαθητών της Κύπρου και της διασποράς. Το 2006 η Βουλή των Εφήβων απέκτησε διεθνή αναγνώριση: απονεμήθηκαν τα πρώτα Βραβεία Δημιουργικότητας σε μαθητές με διακρίσεις στη λογοτεχνία, τη μουσική και τα κοινωνικά μηνύματα. Το 2010 ξεκίνησε η σταδιακή χρήση ψηφιακών πλατφορμών, που ολοκληρώθηκε το 2013, επιτρέποντας ηλεκτρονική υποβολή εργασιών και εξ αποστάσεως συμμετοχή.

### Η μεγάλη τομή (2014–2022)
Η καθοριστική αλλαγή ήρθε στην ΙΘ΄ Σύνοδο (2013–2014), όταν στις 14 Ιουλίου 2014 θεσμοθετήθηκε η δυνατότητα των εφήβων-βουλευτών να συμμετέχουν σε προσομοιωμένες διαδικασίες κοινοβουλευτικού ελέγχου. Για πρώτη φορά, οι μαθητές υπέβαλαν επίκαιρες ερωτήσεις στον Υπουργό Παιδείας, ο οποίος απάντησε από το βήμα της Ολομέλειας. Στις 19 Ιουλίου 2014 διεξήχθη η πρώτη ψηφοφορία προσομοιωμένου νομοσχεδίου για την περιβαλλοντική προστασία. Ακολούθησε μια περίοδος έντονης διεύρυνσης: το 2016 γιορτάστηκαν τα 20 χρόνια με συμμετοχή αποφοίτων. Το 2017–2020 ξεκίνησαν συνεργασίες με πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα· οι έφηβοι-βουλευτές συμμετείχαν σε επιτροπές νομοθετικού τύπου (Παιδείας, Δικαιωμάτων, Περιβάλλοντος, Υγείας, Τεχνολογίας) και οργάνωσαν δημόσιες ακροάσεις φορέων (πρώτη στις 11 Ιουλίου 2018). Η ΚΕ΄ Σύνοδος (2021–2022) έφερε ακόμη πιο ρεαλιστική διάσταση. Στις 9 Μαρτίου 2021 εγκαινιάστηκαν νέες θεματικές: κλιματική αλλαγή, ανθρώπινα δικαιώματα, ψηφιακή δημοκρατία. Τον Ιούνιο 2022 οι έφηβοι-βουλευτές ψήφισαν ομόφωνα την πρώτη «Πράξη Συμβολικού Δικαίου» για την καταπολέμηση της σχολικής βίας, που παραδόθηκε στον Πρόεδρο της Βουλής και καταχωρήθηκε στα πρακτικά της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων. Το καλοκαίρι του 2022 οι συνεδριάσεις διεξήχθησαν υβριδικά (δια ζώσης και διαδικτυακά), με επερωτήσεις στον Πρόεδρο της Βουλής και στον Υφυπουργό Παιδείας, μεταδιδόμενες ζωντανά από το Κανάλι της Βουλής. Από το σημείο αυτό η Βουλή των Εφήβων έπαψε να είναι απλώς «εκπαιδευτικό πρόγραμμα» και απέκτησε χαρακτήρα θεσμικής προσομοίωσης της ίδιας της Βουλής, με έλεγχο, ψηφοφορίες, προτάσεις πολιτικής και δημόσια παρουσίαση των συμπερασμάτων της.[μικρογραφία|300x300εσ|Σύνθεση Κοινοβουλευτικής Περιόδου 2012-2013 της '''Βουλής των Εφήβων'''

[Αρχείο:Composition of the Greek Parliament of teenagers in the parliamentary period 2023-2024.png|300x300εσ]]

## Αρμοδιότητες

# Δικαιούνται να συντάσσουν, να καταθέτουν και να ψηφίζουν προτάσεις νόμων και πολιτικών, οι οποίες καλύπτουν θεματικά πεδία όπως η εκπαίδευση, η νεολαία, το περιβάλλον, η ισότητα, τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι σύγχρονες κοινωνικές προκλήσεις.
# Λαμβάνουν μέρος σε συζητήσεις και συνεδριάσεις επιτροπών που λειτουργούν κατά το πρότυπο των Διαρκών Επιτροπών της Βουλής, καταρτίζοντας εισηγήσεις και τροπολογίες.
# Ασκούν το δικαίωμα να υποβάλλουν επίκαιρες ερωτήσεις προς τον Υπουργό Παιδείας ή άλλα κυβερνητικά στελέχη, εν είδει προσομοίωσης κοινοβουλευτικού ελέγχου, με υποχρέωση απάντησης στην Ολομέλεια.
# Συμμετέχουν σε διαλέξεις, εργαστήρια και σεμινάρια που οργανώνονται από το Ίδρυμα της Βουλής και συνεργαζόμενα πανεπιστήμια, εστιάζοντας σε κοινωνικά, πολιτικά και περιβαλλοντικά ζητήματα.
# Συμβάλλουν στην καλλιέργεια της δημοκρατικής παιδείας και της ενεργού πολιτειότητας μέσω δράσεων στα σχολεία, τοπικές παρεμβάσεις και ομαδικά προγράμματα κοινωνικού ενδιαφέροντος.
# Αναλαμβάνουν καθήκοντα δημοσιογραφικής καταγραφής των εργασιών τους, συντάσσουν δελτία τύπου, αρθρογραφούν και επικοινωνούν με το ευρύτερο κοινό μέσω ψηφιακών και έντυπων μέσων.
# Διαμορφώνουν ετήσιες εκθέσεις πολιτικής νεολαίας που αποτυπώνουν τις θέσεις τους και παραδίδονται επίσημα στον Πρόεδρο της Βουλής, αποτελώντας θεσμικό κείμενο αναφοράς.
# Συμμετέχουν σε προγράμματα συνεργασίας με μαθητές της Κύπρου και της ελληνικής διασποράς, προσδίδοντας στη Βουλή των Εφήβων διεθνή και παγκόσμια διάσταση.
# Διάχυση αποτελεσμάτων: Οι αποφάσεις, οι εισηγήσεις και οι προτάσεις τους εντάσσονται στα πρακτικά της Βουλής και είναι διαθέσιμες δημόσια, συμβάλλοντας στη θεσμική λογοδοσία και στον διάλογο με την κοινωνία.
# Προσομοίωση δημοκρατικών διαδικασιών: Μέσα από τις διαδικασίες ψηφοφορίας, αντιπαράθεσης, κατάθεσης προτάσεων δυσπιστίας και συζήτησης νομοσχεδίων, οι μαθητές εξοικειώνονται με το σύνολο των κοινοβουλευτικών μηχανισμών, αποκτώντας εμπειρία άσκησης εξουσίας σε θεσμικό επίπεδο.

## Επιτροπές
Από τον Ιούλιο του 2009, καθιερώθηκε στη Βουλή των Εφήβων το σύστημα των 4  αναγνωρισμένων επιτροπών, το οποίο ισχύει ακόμα και σήμερα. Κάθε επιτροπή είναι εξειδικευμένη σε συγκεκριμένο τομέα και ασχολείται με σημαντικά θέματα που επηρεάζουν τους νέους και την κοινωνία γενικότερα. Οι επιτροπές αυτές περιλαμβάνουν:

## Πρόεδροι Ηγετικής Επιτροπής

## Πρόεδροι και Αντιπρόεδροι Επιτροπών

## Παραπομπές


Κατηγορία:Βουλή των Ελλήνων
Κατηγορία:Νεολαία στην Ελλάδα