Μάχη του Ουαντί αλ-Χαζναντάρ

Η **Μάχη του Ουαντί αλ-Χαζναντάρ**, γνωστή και ως **Τρίτη Μάχη της Χομς**, ήταν μία νίκη των Μογγόλων επί των Μαμελούκων το 1299. 

## Η εποχή
Το 1260 ο Χουλεγκού Χαν είχε εισβάλει από τη Μέση Ανατολή στην Παλαιστίνη. Πριν προλάβει να προχωρήσει σε εισβολή στην Αίγυπτο, κλήθηκε πίσω στη Μογγολία. Άφησε δύο στρατιώτες (20.000 άνδρες) υπό τον στρατηγό Κιτμπουκά. Αυτός ο στρατός ηττήθηκε στη Μάχη του Αΐν Τζαλούτ, και οι Μογγόλοι εκδιώχθηκαν από την Παλαιστίνη και τη Συρία. Ο Χουλεγκού επέστρεψε με μία άλλη δύναμη, αλλά η εισβολή του αναβλήθηκε οριστικά, αφού ο εξάδελφός του Μπερκέ της Χρυσής Ορδής (ο οποίος είχε ασπαστεί το Ισλάμ) συμμάχησε κρυφά με τους Μαμελούκους, και ξεκίνησε εμφύλιο πόλεμο στον Καύκασο.

Αφού ανέκτησαν το Λεβάντε, οι Μαμελούκοι συνέχισαν να εισβάλλουν στο Αρμενικό βασίλειο της Κιλικίας και στο Σελτζουκικό σουλτανάτο του Ρουμ, που και τα δύο ήταν Μογγολικά προτεκτοράτα, αλλά ηττήθηκαν, πράγμα που τους ανάγκασε να υποχωρήσουν στη Συρία.

Το 1299 σχεδόν 20 χρόνια μετά την τελευταία ήττα των Μογγόλων στη Συρία στη Δεύτερη Μάχη της Χομς, ο Γκαζάν Χαν και ένας στρατός Μογγόλων, Γεωργιανών και Αρμενίων διέσχισαν τον ποταμό Ευφράτη (τα σύνορα Μαμελούκων-Ιλχανιδών) και κατέλαβαν το Χαλέπιο. Ο μογγολικός στρατός στη συνέχεια προχώρησε νότια, μέχρι που έφθασαν μόλις λίγα μίλια βόρεια της Χομς.

Ο σουλτάνος της Αιγύπτου Αλ-Νασίρ Μουχαμάντ, ο οποίος βρισκόταν τότε στη Συρία, βάδισε με στρατό 20.000 έως 30.000 Μαμελούκων (περισσότερους, σύμφωνα με άλλες πηγές) βόρεια από τη Δαμασκό, μέχρι που συνάντησε τους Μογγόλους δύο έως τρια αραβικά φαρσάχ (6-9 μίλια) βορειοανατολικά της Χομς στο Ουαντί αλ-Χαζναντάρ στις 22 Δεκεμβρίου 1299 στις 5 το πρωί.  Ο ήλιος είχε ήδη ανατείλει.

## Η μάχη
Η μάχη ξεκίνησε με το ιππικό των Μαμελούκων να επιτίθεται στους Μογγόλους. Στη συνέχεια, το βαρύ ιππικό των Μογγόλων όρμησε εναντίον των Μαμελούκων, ενώ Μογγόλοι τοξότες στέκονταν πίσω από τα άλογά τους και έριχναν βέλη στους Μαμελούκους.

Φαίνεται ότι στην αρχή της μάχης, οι δύο δυνάμεις κατέληξαν σε μάχη σώμα με σώμα.

Τελικά το απόγευμα, η δεξιά πτέρυγα των Μαμελούκων είχε διασπαστεί από τους Μογγόλους, και ο στρατός των Μαμελούκων άρχισε να κατατροπώνεται, μόλις άκουσε για την προέλαση των Μογγόλων. Τα μηνύματα μεταξύ τμημάτων του στρατού μπορεί να χρειάζονταν ώρες, για να φθάσουν στην άλλη πλευρά του πεδίου της μάχης.

Οι Μογγόλοι εκμεταλλεύτηκαν την αναχαίτιση, αποκτώντας τελικά τον πλήρη έλεγχο του πεδίου της μάχης, και κατατρόπωσαν τον εναπομείναντα στρατό των Μαμελούκων.
μικρογραφία|439x439εσ|Μογγολικές επιχειρήσεις στο Λεβάντε, 1299–1303, που δείχνουν την τοποθεσία της Μάχης του Ουάντι αλ-Χαζναντάρ (3η Χομς)

## Απώλειες
Οι μαμελουκικές πηγές αναφέρουν ότι μόνο 200 Μαμελούκοι στρατιώτες σκοτώθηκαν, ενώ οι απώλειες των Μογγόλων ανήλθαν σε 5.000-10.000. Αυτοί οι αριθμοί θεωρούνται ψευδείς, καθώς ένας σημαντικός παράγοντας στη μάχη ήταν ότι η δεξιά πτέρυγα των Μαμελούκων είχε καταρρεύσει, ωστόσο μόνο 200 στρατιώτες φαίνεται να πέθαναν κατά τη διάρκεια ολόκληρης της μάχης.

Παρά την εμφανή διαφορά στις απώλειες, από το γεγονός ότι οι Μογγόλοι είχαν τον έλεγχο του πεδίου της μάχης και στη συνέχεια κατέλαβαν τη Δαμασκό, συνάγεται ότι οι Μαμελούκοι υπέστησαν «σοβαρή ήττα». 

## Συνέπεια
Ο στρατός των Μαμελούκων διέφυγε νότια προς τη Δαμασκό. Ωστόσο, καθ' οδόν, παρενοχλούνταν συνεχώς από 12.000 Μαρωνίτες και Δρούζους τοξότες. Μία ομάδα Μογγόλων υπό τον στρατηγό Μουλάι αποσχίστηκε στη συνέχεια από την κύρια δύναμη του Γκαζάν, και καταδίωξε τους Μαμελούκους μέχρι τη Γάζα, απωθώντας τους πίσω στην Αίγυπτο.

Οι Μογγόλοι, οι οποίοι είχαν ισχυριστεί μία «μεγάλη νίκη», συνέχισαν την πορεία τους προς τα νότια, μέχρι που έφθασαν στη Δαμασκό. Η πόλη σύντομα λεηλατήθηκε, και η ακρόποληή της πολιορκήθηκε .

Δεν υπήρξαν συντονισμένες χριστιανικές προσπάθειες για την αξιοποίηση των μογγολικών νικών, και οι Μαμελούκοι σύντομα ανέκτησαν τη Συρία και την Παλαιστίνη, μετά την αποχώρηση των Μογγόλων. Η συμμετοχή των γεωργιανών και αρμενικών στρατευμάτων στην εκστρατεία, δεν σχετιζόταν με τις Δυτικο-χριστιανικές Σταυροφορίες.

Μετά τη Μάχη του Ουαντί αλ-Χαζναντάρ, οι Μογγόλοι συνέχισαν να προελαύνουν στην Παλαιστίνη, φθάνοντας τελικά στην Ιερουσαλήμ. Μικρά επιδρομικά τμήματα έκαναν επιδρομές σε όλη την Παλαιστίνη μέχρι τη Γάζα, μέχρι που ο μογγολικός στρατός υποχώρησε το 1300 λόγω ανάγκης: για τροφή για τα άλογά τους, και για να αποκρούσει μία εισβολή από το Χανάτο Τσαγκατάι.

## Αναφορές

## Πηγές

* Το αρχείο του Adh-Dhababi για την καταστροφή της Δαμασκού από τους Μογγόλους το 1299-1301 ( https://web.archive.org/web/20100124054605/http://www.deremilitari.org/resources/articles/somogyi1.htm )
* 
* Amitai-Preiss, Reuven (2009) *Μογγόλοι και Μαμελούκοι: Ο πόλεμος Μαμελούκων-Ιλχανιδών, 1260–1281* (Cambridge Studies in Islamic Civilization). Cambridge University Press, Αγγλία. ISBN&nbsp;, σελ. 219.
* Mazor, Amir (2015) *Η άνοδος και η πτώση ενός μουσουλμανικού συντάγματος: Η Μανσουρίγια στο πρώτο Μαμελουκικό Σουλτανάτο, 678/1279-741/1341* . Bonn University Press, Γερμανία. ISBN&nbsp;
* Demurger, Alain (2007). *Ζακ ντε Μολέ* . Παρίσι: Εκδόσεις Payot & Rivages. ISBN&nbsp; .
Κατηγορία:Μάχες του Σουλτανάτου των Μαμελούκων (Κάιρο)
Κατηγορία:13ος αιώνας στο Μαμελουκικό Σουλτανάτο (Κάιρο)
Κατηγορία:Μάχες του Αρμενικού Βασιλείου της Κιλικίας
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις