Μορονίδες

Οι **μορονίδες** (επιστημονική-λατινική ονομασία *Moronidae*) είναι οικογένεια ακτινοπτερύγιων ψαριών, που περιλαμβάνει το γνωστό ψάρι λαβράκι (επιστ. ονομασία *Dicentrarchus labrax*, «δικέντραρχος ο λάβραξ»). Μερικοί ταξινομικοί κατατάσσουν τις μορονίδες σε ομώνυμη τάξη, τα μορονόμορφα (*Moroniformes*), ενώ οι άλλοι στην τάξη ακανθουρόμορφα. Μερικά ψάρια της οικογένειας βρίσκονται στις λίμνες και τα ποτάμια της Βόρειας Αμερικής, και άλλα στα παραλιακά νερά του Ατλαντικού Ωκεανού και της Μεσογείου.

## Ταξινομική
Η οικογένεια *Moronidae* προτάθηκε για πρώτη φορά το 1896 από τους Αμερικανούς ιχθυολόγους Ντέιβιντ Σταρ Τζόρνταν και Μπάρτον Γουόρεν Έβερμαν. Η 5η έκδοση του *Fishes of the World* την ταξινομεί στην ομώνυμη τάξη *Moroniformes*, μαζί με τις εφιππίδες και τις δρεπανηίδες. Κάποιοι άλλοι ταξινομιστές εντάσσουν τις εφιππίδες και τις δρεπανηίδες στην τάξη «εφιππόμορφα» (*Ephippiformes*), αφήνοντας τις μορονίδες ως *[[incertae sedis]]* στον κλάδο ''Eupercaria''. Η τρίτη, αρκετά διαδεδομένη, άποψη είναι ότι και οι τρεις οικογένειες είναι μια ενότητα, αλλά την εντάσσουν στην τάξη ακανθουρόμορφα (*Acanthuriformes*).

## Γένη και είδη
[thumb|upright|Το είδος ''[Morone saxatilis*]]
Σύμφωνα με τη σημερινή συναίνεση, οι μορονίδες περιλαμβάνουν δύο μόνο [[Γένος (βιολογία)|γένη]] ψαριών που ζουν και σήμερα, και 4 άλλα εξαφανισμένα (σύμβολο ) πριν την εμφάνιση του ανθρώπου στη Γη. Είναι τα εξής, μαζί με τα επιμέρους [[Είδος (βιολογία)|είδη]] του καθενός:

* [[Δικέντραρχος]] (*Dicentrarchus*), [[Θίοντορ Τζιλ|T.N. Gill]], 1860
** *D. labrax* ([[Κάρολος Λινναίος|Linnaeus]], 1758), το κοινό [[λαβράκι]]
** *D. punctatus* ([[Μάρκους Ελήζερ Μπλοχ|Bloch]], 1792), το «κηλιδωτό λαβράκι»
* [[Μορόνη]] (*Morone*), [[Σάμιουελ Λ. Μίτσιλ|Mitchill]], 1814
** *M. americana* ([[Γιόχαν Φρήντριχ Γκμέλιν|J.F. Gmelin]], 1789), η επονομαζόμενη «λευκή πέρκα»
** *M. chrysops* ([[Κονσταντέν Σαμυέλ Ραφινέσκ|Rafinesque]], 1820), η «λευκή μορόνη»
** *M. mississippiensis*, [[Ντέιβιντ Σταρ Τζόρνταν|D.S. Jordan]] & [[Καρλ Χ. Άιγκενμαν|C.H. Eigenmann]], 1887, η «κίτρινη μορόνη»
** *M. saxatilis* ([[Γιόχαν Γιούλιους Βάλμπαουμ|Walbaum]], 1792)
* *Beaumontoperca*, Gaudant, 2000 — [[Ολιγόκαινο]], Ευρώπη
** *B. beaumonti* ([[Λουί Αγκασίζ|Agassiz]], 1836) — [[Χαττιανή Εποχή]], Γαλλία
* *Cockerellites*, Jordan & Hanibal, 1923 — [[Ηώκαινο]], Β. Αμερική
** †*C. liops*, Cope, 1877 — [[Υπρεσιανή Εποχή]], [[ΗΠΑ]]
* †Παραμορόνη (*Paramorone*), David, 1946 — Ηώκαινο, Β. Αμερική
** †*P. eocenica*, David, 1946 — [[Πριαμπόνια Εποχή]], ΗΠΑ
* †*Priscacara*, [[Έντουαρντ Ντρίνκερ Κόουπ|Cope]], 1877 — Ηώκαινο, Β. Αμερική
** †*P. aquilonia*, Wilson, 1977 — Υπρεσιανή Εποχή, Καναδάς
** †*P. campi*, Hesse, 1936 — Ηώκαινο, Β. Αμερική
** †*P. serrata*, Cope, 1877 — Υπρεσιανή Εποχή, ΗΠΑ

Το γένος [[λατεολάβραξ]] (*Lateolabrax*) εντασσόταν κάποτε στις μορονίδες, αλλά πλέον ταξινομείται είτε στις [[πολυπριονίδες]], είτε στη δική του, ομώνυμη οικογένεια, τις «λατεολαβρακίδες».

== Περιγραφή ==
Οι μορονίδες έχουν μεγάλο στόμα, με την άνω σιαγόνα να πλαταίνει στο πίσω μέρος, έτσι ώστε το μεγαλύτερο μέρος της να είναι εκτεθειμένο όταν το στόμα είναο κλειστό. Οι σιαγόνες φέρουν σειρές από μικρά, κωνικά δόντια, ενώ υπάρχουν και σειρές απλών δοντιών στις πλευρές και στο εμπρόσθιο μέρος του ουρανίσκου, αλλά και δύο παράλληλες σειρές απλών δοντιών στη βάση της γλώσσας. Το πρώτο [[ραχιαίο πτερύγιο]] φέρει από 8 έως 10 άκανθες, ενώ το δεύτερο έχει μόνο μία άκανθα και από δέκα έως 13 μαλακές ακτίνες. Το [[πρωκτικό πτερύγιο]] φέρει τρεις άκανθες και από 9 έως 12 μαλακές ακτίνες. Το [[ουραίο πτερύγιο]] είναι διχαλωτό και η βάση του καλύπτεται από πυκνά λέπια. Γενικώς η κεφαλή και το σώμα είναι καλυμμένα με μικρά και τραχιά λέπια. Υπάρχουν από 50 μέχρι και 72 πόροι στη συνεχή [[πλευρική γραμμή]], η οποία εκτείνεται σχεδόν μέχρι το οπίσθιο όριο του ουραίου πτερυγίου, ενώ υπάρχουν πρόσθετες σειρές από λέπια «τύπου πλευρικής γραμμής» πάνω στο ουραίο πτερύγιο. Το μεγαλύτερο σε διαστάσεις είδος της οικογένειας είναι το *Morone saxatilis*, με μέγιστο δημοσιευμένο συνολικό μήκος 200 [[Εκατοστόμετρο|εκατοστών]], ενώ το μικρότερο είναι το *M. chrysops'', με μέγιστο δημοσιευμένο συνολικό μήκος 45 εκατοστών.

## Γεωγραφική κατανομή και ενδιαίτημα
Οι μορονίδες που ζουν σε γλυκό νερό βρίσκονται μόνο στη Βόρεια Αμερική. Οι θαλάσσιες μορονίδες του γένους δικέντραρχος βρίσκονται στον ανατολικό Ατλαντικό Ωκεανό, συγκεκριμένα στα παραλιακά ύδατα και τις εκβολές ποταμών, από τη Νορβηγία μέχρι τη Βόρεια Αφρική, συμπεριλαμβανομένης της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας. Το γένος μορόνη συναντάται στην ανατολική Βόρεια Αμερική, με μόνο ένα κυρίως θαλάσσιο είδος και τρία λιμναία, εκβολικά και ποτάμια είδη. Ωστόσο έχουν εισαχθεί από τον άνθρωπο και σε άλλα μέρη.

## Βιολογία
Το καλοκαίρι πολλές μορονίδες μετακινούνται σε εκβολές ποταμών, ενώ τον χειμώνα μετακινούνται προς την πιο ανοικτή θάλασσα και προς βαθύτερα νερά. Τα νεαρά άτομα συγκεντρώνονται σε κοπάδια, αλλά τα ενήλικα ψάρια φαίνεται να είναι πιο μοναχικά. Είναι σαρκοφάγα ψάρια, τρεφόμενα κυρίως με γαρίδες και μαλάκια, καθώς και με μικρότερα ψάρια.

## Ως αλίευμα
Οι μορονίδες που ζουν στο γλυκό νερό αποτελούν σημαντικό στόχο ερασιτεχνών ψαράδων με καλάμι, και μερικά είδη τους είναι σημαντικά και για την εμπορική αλιεία. Το λαβράκι ιδίως έχει καταστεί σημαντικό ψάρι των ιχθυοτροφείων, πίσω μόνο από την τσιπούρα.

## Παραπομπές