Γράννος

[δεξιά|μικρογραφία|Ένας μερικώς ανακατασκευασμένος ναός του Απόλλωνα Γράννου στο [Φάιμινγκεν ( *Φοιβιάνα*) κοντά στο Λάουινγκεν]]
**Ο Γράννος** (επίσης *Γκράνος*, *Μογούνος* και *Αμαρκολιτάνος*  ) ήταν κελτική θεότητα της κλασικής αρχαιότητας. Ταυτιζόταν τακτικά με τον Απόλλωνα ως **Απόλλωνας Γράννος** και λατρευόταν συχνά σε συνδυασμό με την Σιρόνα και μερικές φορές με τον Άρη και άλλες θεότητες.

## Ονομασία

### Ετυμολογία
Το θεώνυμο *Grannus* είναι μια λατινοποιημένη μορφή του γαλατικού *Grannos*. Η ίδια ρίζα εμφανίζεται στα προσωπικά ονόματα *Grania*, *Grannia*, *Grannicus* και *Grannica*, καθώς και στα τοπωνύμια *Grignols* (από το παλαιότερο **Granno-ialon* "Grannus"), *Aquae Granni* (>*[[Άαχεν]]*) και *Granéjouls*.

Η ετυμολογία του παραμένει υπό συζήτηση. Το όνομα θα μπορούσε να συνδεθεί με το πρωτοκελτικό * *grand* - */grend-*, που σημαίνει «γενειάδα» (βλ. μεσοϊρλανδικό *grand*, μεσοουαλικό *grann* «πηγούνι, γενειάδα, μάγουλο», μεσοβρετονικό *grann* «φρύδι»), αν και ορισμένοι μελετητές έχουν επισημάνει ότι ο θεός δεν απεικονίζεται ποτέ στην πραγματικότητα με γενειάδα. Το παλιό γαλλικό *grenon* («μικρή γενειάδα»), το παλιό ισπανικό *greñon* («γενειάδα») και το οξιτανικό *gren* («μουστάκι») προέρχονται από ένα παλαιότερο **grennos*, που υποτίθεται ότι είναι γαλατικό, αλλά η φωνητική του μορφή είναι δύσκολο να συμβιβαστεί με τις άλλες μορφές.

Μια εναλλακτική ετυμολογία συνδέει το όνομα με μια ανακατασκευασμένη μορφή **gra-snó* - (whr-snó*-), η οποία θα μπορούσε να σχετίζεται με το πρωτοκελτικό **gwrīns-* / *gwrens-*, που σημαίνει «θερμότητα» (βλ. μεσοϊρλανδικά *grīs* «θερμότητα, λάμψη, κάρβουνα», μεσοουαλικό *gwres* «θερμότητα [του ήλιου, φωτιάς], πάθος, λαγνεία»). Ο μελετητής Γιούργκεν Ζάιντλερ υποστηρίζει ότι αυτή θα ήταν μια «πιθανή αναφορά στη θερμότητα του ήλιου και τις θεραπευτικές του ιδιότητες». Στην ακαδημαϊκή έρευνα των αρχών του 20ού αιώνα, το θεώνυμο συχνά συγκρίθηκε με το παλαιοϊρλανδικό *grían* («ήλιος»), το οποίο, σύμφωνα με τον γλωσσολόγο [[Ράνκο Ματάσοβιτς]], θα πρέπει να προέρχεται από το πρωτοκελτικό **gwrensā* (> πρωτόγονη ιρλανδική **gwrēnā* ).

=== Επίθετα ===
Στο [[Μοντελόν (Σον-ε-Λουάρ)|Μοντελόν]], ο Γράννος ονομάζεται *Deus Apollo Grannus Amarcolitanus*  («Αυτός με διαπεραστικό ή μακρινό βλέμμα» και στο [[Χόρμπουργκ-Βιρ]] *Apollo Grannus Mogounus*.

Σε όλα τα κέντρα λατρείας του όπου εξομοιώνεται με έναν [[Ρωμαϊκές θεότητες|Ρωμαίο θεό]], ο Γράννος [[Interpretatio graeca|ταυτίστηκε]] με [[Απόλλων|τον Απόλλωνα]], πιθανώς στον ρόλο του Απόλλωνα ως θεραπευτικής ή ηλιακής θεότητας. Στην [[Τριρ|Τρηρ]], ταυτίζεται πιο συγκεκριμένα με [[Απόλλων|τον Φοίβο]] ως Απόλλωνας Γράννος Φοίβος.

== Κέντρα λατρείας ==
[[Αρχείο:CarolusThermen02.JPG|δεξιά|μικρογραφία|Θερμές πηγές όπως αυτές στην Άκουε Γκράνι (σημερινό [[Άαχεν]] ) πιστεύεται ότι ήταν αφιερωμένες στον Γράννο.]]
[[Αρχείο:Grand_amphitheatre_vgen.jpg|δεξιά|μικρογραφία|Το αμφιθέατρο στο Γκραντ, αφιερωμένο στον Απόλλωνα. Το όνομα του Γκραντ έχει συνδεθεί με τον Γράννο.]]
Ένα από τα πιο διάσημα κέντρα λατρείας του θεού βρισκόταν στην Άκουε Γκράνι (σημερινό [[Άαχεν]], Γερμανία). Άαχεν σημαίνει «νερό» στα [[Παλαιά άνω γερμανική γλώσσα|παλαιά γερμανικά]], αντιδάνειο του ρωμαϊκού ονόματος «Aquae Granni». Οι θερμές πηγές της πόλης με θερμοκρασίες μεταξύ 45&nbsp;°C και 75&nbsp;°C βρίσκονταν στην κάπως αφιλόξενη ελώδη περιοχή γύρω από την κοιλάδα του Άαχεν, η οποία έχει σχήμα λεκάνης. Το Άαχεν έγινε για πρώτη φορά [[Λουτρό|θεραπευτικό κέντρο]] την [[Πολιτισμός Χάλστατ|εποχή του Χάλστατ]]. 

Σύμφωνα με τον [[Δίων Κάσσιος|Δίωνα Κάσσιο]], ο Ρωμαίος αυτοκράτορας [[Καρακάλλας]] (188 μ.Χ. έως 217 μ.Χ.) ζήτησε ανεπιτυχώς βοήθεια από τον Απόλλωνα Γράννο —καθώς και από [[Ασκληπιός|τον Ασκληπιό]] και [[Σέραπις|τον Σέραπι—]] κατά τη διάρκεια μιας περιόδου σωματικής και ψυχικής ασθένειας, επισκεπτόμενος το ιερό του θεού και κάνοντας πολλά [[Ανάθημα|αναθήματα]]. Ο Δίωνας ισχυρίζεται ότι οι θεοί αρνήθηκαν να τον θεραπεύσουν, επειδή γνώριζαν τις προθέσεις του Καρακάλλα να είναι κακός. Η επίσκεψη του Καρακάλλα στο ιερό του «κελτικού θεού-θεραπευτή» Γράννου έγινε κατά τη διάρκεια του πολέμου με τη Γερμανία το 213.

== Εορτή ==
Μια λατινική επιγραφή του 1ου αιώνα μ.Χ. από μια δημόσια κρήνη στη [[Λιμόζ]] αναφέρει μια γαλατική δεκαήμερη εορτή του Γράννου (ελαφρώς λατινοποιημένη ως *decamnoctiacis Granni* ):

: 
: 
: 
: (edit)

== Θεϊκή συνοδεία ==
[[Αρχείο:Autel_d'Apollon_Grannus_et_Sirona,_Baumberg_(Allemagne).jpg|μικρογραφία|Βωμός στον Απόλλωνα Γράννο και τη Σιρόνα, Μπάουμπεργκ ([[Γερμανία]])]]
Το όνομα Γράννος μερικές φορές συνοδεύεται από άλλα ονόματα θεοτήτων στις επιγραφές. Στο [[Άουγκσμπουργκ]], συναντάται τόσο με [[Ντιάνα|την Ντιάνα]] όσο και με τη Σιρόνα, ξανά με τη Σιρόνα στη [[Ρώμη]], στο [[Μπίτμπουργκ]], στο [[Μπάουμπεργκ]], στο [[Λάουινγκεν]] και στη Σαρμιζεγέτουσα (δύο φορές).  Στο Έννεταχ βρίσκεται με [[Νύμφες|τις Νύμφες]], στο Φάιμινγκεν με [[Υγεία (μυθολογία)|την Υγιεία]] και τη [[Κυβέλη (μυθολογία)|Μητέρα των Θεών]] και στο Γκραντ με τον Σολ. Ένας αναθηματικός βωμός στην Αστόργκα τον επικαλείται μετά τον «ιερό [[Σέραπις|Σέραπι]]» και την «πολυώνυμη [[Ίσις|Ίσιδα]]» και πριν από «την [[Περσεφόνη|Κόρη]] και [[Μαρς|τον Άρη]] Σαγάτο».

== Παραπομπές ==


== Βιβλιογραφία ==

* 
* 
* 

== Περαιτέρω ανάγνωση ==

* Hofeneder, Andreas; Hainzmann, Manfred και Mathieu, Nicolas. “Apollon Grannos – Überlegungen Zu Cassius Dio 77, 15,5–7”. Στο: *Théonymie Celtique, Cultes, Interpretatio - Keltische Theonymie, Kulte, Interpretatio'' . Επιμέλεια Andreas Hofeneder και Patrizia de Bernardo Stempel, 1st ed. Austrian Academy of Sciences Press, 2013. pp.&nbsp;101–112. http://www.jstor.org/stable/j.ctv8mdn28.10 .

* &nbsp;

Κατηγορία:Ηλιακοί θεοί