Ιερά Μητρόπολις Διδυμοτείχου, Ορεστιάδος και Σουφλίου

Η **Ιερά Μητρόπολις Διδυμοτείχου, Ορεστιάδας και Σουφλίου** είναι μια από τις Μητροπόλεις των λεγομένων «*Νέων Χωρών*». 

Έδρα της είναι το Διδυμότειχο και στην περιφέρειά της υπάγεται το βόρειο τμήμα του Νομού Έβρου. Εντός των ορίων της Μητροπόλεως Διδυμοτείχου περιλαμβάνεται και τμήμα της ιστορικής παλαιάς Μητροπόλεως Λιτίτσης (του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως) της Βόρειας Θράκης, που είχε ως έδρα το Ορτάκιοϊ της Βόρειας Θράκης.

Μητροπολίτης της από το 2009 είναι ο Δαμασκηνός (Καρπαθάκης).

## Ιστορικά στοιχεία
Η πρώτη μαρτυρία για χριστιανική επισκοπή στην περιοχή αναφέρεται σε αυτή της Πλωτινουπόλεως, γειτονικής προς το σημερινό Διδυμότειχο. Η πρώτη γνωστή αναφορά σε αυτήν χρονολογείται περί το 434-435, οπότε ο επίσκοπος Ιερόφιλος μετατίθεται στην Πλωτινούπολη από την Τραπεζούπολη της Φρυγίας. Στο Συνέκδημο του Ιεροκλέους η Πλωτινούπολη αναφέρεται ως μία από τις επισκοπές της επαρχίας Αιμιμόντου. Στην έκθεση Επιφανίου αναφέρεται τρίτη μεταξύ των επισκοπών της Μητρόπολης Αδριανουπόλεως. Επίσκοπος Πλωτινουπόλεως Γεώργιος αναφέρεται το 787 στα Πρακτικά της Δεύτερης Συνόδου της Νίκαιας. Συμπεραίνεται έτσι ότι η «επισκοπή Πλωτινουπόλεως» διατηρήθηκε μέχρι τον 8ο αιώνα, αν και η έδρα της πρέπει να είχε μεταφερθεί από καιρό στο Διδυμότειχο (λόφος Καλέ).

Έναν αιώνα αργότερα, το 879-880, σε Σύνοδο που συγκαλεί ο Πατριάρχης Φώτιος και επισημοποιεί τις αλλαγές που είχαν προκύψει στο χάρτη της Αυτοκρατορίας συναντάμε για πρώτη φορά την υπογραφή επισκόπου «Διδυμοτείχου». Στη Notitia του Λέοντος Φιλοσόφου το Διδυμότειχο βρίσκεται στην πρώτη θέση των επισκοπών της Μητρόπολης Τραϊανουπόλεως. Η Μητρόπολη Τραϊανουπόλεως είχε υπό τη δικαιοδοσία της ολόκληρη σχεδόν τη σημερινή Ελληνική Θράκη μέχρι το 1189. Τότε, επί αυτοκράτορος Ισαακίου Β΄ Αγγέλου η Μητρόπολη συρρικνώνεται, ενώ η επισκοπή Διδυμοτείχου ανακηρύσσεται αυτοκέφαλη αρχιεπισκοπή και κατατάσσεται 37η θέση στην τάξη πρωτοκαθεδρίας των θρόνων του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

[thumb|260px|Ο [Ιωάννης Γ´ Δούκας Βατάτζης|Άγιος Ιωάννης ο Βατάτζης, βυζαντινός Αυτοκράτορας που γεννήθηκε στο Διδυμότειχο.]]
Το 1206 πέθανε αυτοεξόριστος στο Διδυμότειχο ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Ιωάννης Ι΄ Καματηρός, ενσαρκωτής του πνεύματος της αντίστασης εναντίον των Φράγκων και Βουλγάρων. Τον 13ο και ιδιαίτερα τον 14ο αιώνα συνέβησαν αναστατώσεις και ερημώσεις που είχαν σοβαρό αντίκτυπο και στην εκκλησιαστική οργάνωση. Έτσι, σε εκκλησιαστικό τακτικό της δεκαετίας 1261-1270 η Μητρόπολη Διδυμοτείχου βρίσκεται στην 96η θέση (αλλά ταυτόχρονα και ως Αρχιεπισκοπή στην 40η σειρά). Επί Ανδρόνικου Β΄ Παλαιολόγου ανέρχεται στην 54η θέση, ενώ επί Ανδρόνικου Γ΄ αναβαθμίζεται περαιτέρω στη 44η θέση.

Το 1347 ο Ιωάννης Καντακουζηνός, με τη βοήθεια των Τούρκων, εισήλθε στην Κωνσταντινούπολη, καθαίρεσε τον αντίπαλό του Πατριάρχη Ιωάννη Καλέκα και τον εξόρισε στο Διδυμότειχο. Ο εκτεταμένος εξισλαμισμός και η εδραίωση της οθωμανικής κυριαρχίας στο δεύτερο μισό του 14ου αιώνα οδήγησαν στον περιορισμό του ελληνικού στοιχείου σε αστικές νησίδες, ανάμεσα στις οποίες και το Διδυμότειχο. Η περιοχή του Διδυμοτείχου εξακολουθεί και επί Τουρκοκρατίας να αποτελεί ιδιαίτερη Μητρόπολη, μία από τις τρεις σταθερές στο χώρο της σημερινής Ελληνικής Θράκης, μαζί με τις Μητροπόλεις Μαρωνείας και Ξάνθης. Σε σημειώσεις σε ελληνικό χειρόγραφο του Σινά, οι οποίες χρονολογούνται στο 15ο-16ο αιώνα, η Μητρόπολη Διδυμοτείχου αναφέρεται στην 140ή θέση, ενώ ο Paul Ricaut αναφέρει το 1692 το Διδυμότειχο μεταξύ των επισκοπών που εξαρτώνται αμέσως από το Πατριαρχείο μαζί με τη Σωζόπολη, τη Φιλιπούπολη και άλλες κοντινές πόλεις.

Σε Συνταγμάτιο του Χρύσανθου Ιεροσολύμων του 17ου αιώνα, η Μητρόπολη Διδυμοτείχου καταλαμβάνει την 34η θέση, το 1715 την 33η και το 1767 την 30ή. Το 1855 έχει ανέλθει στην 17η θέση, κάτι που αντανακλά τη σημασία της πόλης στους αμέσως προηγούμενους χρόνους. Ο Μητροπολίτης Διδυμοτείχου φέρει τότε τον τίτλο «Υπέρτιμος και Έξαρχος πάσης Ροδόπης», κατέχοντας ήδη από το 18ο αιώνα και τον τόπο του Τραϊανουπόλεως. Η ξαφνική παρακμή της πόλης πιθανώς αντικατοπτρίζεται στην πτώση στην 31η θέση το 1862.

Το 1897 ο Διδυμοτείχου βρίσκεται στην 28η θέση, στα 1906, 1923 και 1964 στην 29η θέση και το 1938 στην 40ή θέση. Λίγο πριν τους Βαλκανικούς πολέμους στη Μητρόπολη Διδυμοτείχου ανήκουν 53 κοινότητες με πάνω από 50.000 ορθόδοξους χριστιανούς πατριαρχικούς κατοίκους.

Τον Απρίλιο του 1828 ξεσπά ρωσοτουρκικός πόλεμος, το τέλος του οποίου σφραγίζεται με τη συνθήκη της Αδριανούπολης στις 14 Σεπτεμβρίου του 1829 με την οποία αναγνωρίζεται επίσημα η θρησκευτική ελευθερία του χριστιανικού πληθυσμού. Έτσι, όπου οι συνθήκες και τα μέσα των κοινοτήτων το επιτρέπουν, οι ταπεινές παλιές εκκλησιές αντικαθίστανται με νέες, μεγάλες, μνημειακές κατασκευές.

Την εποχή της Βουλγαρικής Εξαρχίας, ο Μητροπολίτης Φιλάρετος εκτοπίστηκε το 1917 στο μοναστήρι Καπνόφσκι στο Βελίκο Τύρνοβο της Βουλγαρίας και από εκεί στη Σόφια, όπου έμεινε έως το 1919. Στο Διδυμότειχο επέστρεψε στα τέλη Νοεμβρίου του 1919. Στη θέση του είχε τοποθετηθεί αρχιερατικός επίτροπος από το σχισματικό μητροπολίτη Κομοτηνής, τον πρώην Σκοπίων Θεοδόσιο, ο οποίος άρπαξε την πολύτιμη βιβλιοθήκη του Φιλάρετου που μεταξύ άλλων περιλάμβανε σπανιότατα χειρόγραφα. Ο Θεοδόσιος άνοιξε τις εκκλησίες και αποφυλάκισε ιερείς, τους οποίους υποχρέωσε να τον μνημονεύουν και σε κάποιες περιπτώσεις να τελούν ιεροπραξίες στα βουλγαρικά. Ταυτόχρονα, όλοι οι κάτοικοι αναγκάζονται να δηλώσουν εγγράφως βουλγαρική καταγωγή.

Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την εγκατάσταση των προσφύγων, το 1924 το Σουφλί αποσπάται από το Διδυμότειχο και σχηματίζει δική του Μητρόπολη με πρώτο Μητροπολίτη το Νεόφυτο Γκοτζαμάνη (1924-1926) και δεύτερο και τελευταίο τον Ιωακείμ Καβύρη (1926-1934), ο οποίος μετά μετατέθηκε στην Αλεξανδρούπολη. Το 1931 καταργείται η προσωρινή Μητρόπολη Νέας Ορεστιάδος που είχε δημιουργηθεί στη θέση της Μητρόπολης Αδριανουπόλεως και όλες οι ενορίες της αποδίδονται στην Μητρόπολη Διδυμοτείχου. Τον Ιούνιο του 1934 καταργείται και η Μητρόπολη Σουφλίου και ενσωματώνεται στη Μητρόπολη Διδυμοτείχου η οποία πλέον ονομάζεται «Ιερά Μητρόπολις Διδυμοτείχου, Ορεστιάδος και Σουφλίου» ενώ ο Μητροπολίτης έχει τη φήμη «Υπέρτιμος και Έξαρχος πάσης Ροδόπης και παντός Αιμιμόντου». Σήμερα η Μητρόπολη διαλαμβάνει 103 Ενορίες και ο Μητροπολίτης Διδυμοτείχου καταλαμβάνει την 29η θέση στην «Τάξη Πρωτοκαθεδρίας».

Την 7η Απριλίου 1941, μετά την εισβολή των Γερμανών μέσω Βουλγαρίας στη Βόρεια Ελλάδα, η μόνη αρχή που παραμένει στην περιοχή είναι ο μητροπολίτης Ιωακείμ (Σιγάλας), ο οποίος αυτοορίστηκε Κυβερνήτης, εγκατέστησε αρχηγείο του στην πλατεία του Διδυμοτείχου, συνέστησε «πολιτοφυλακή» και με τη βοήθεια των τοπικών αρχόντων οργάνωσε την περιοχή εμψυχώνοντας τους πανικοβλημένους κατοίκους της επαρχίας του.

### Επισκοπικός κατάλογος

## Ιστορικοί Ναοί

### Βυζαντινοί Ναοί
*Ο Ναός Αγίας Αικατερίνης. Αποτελεί ταφικό παρεκκλήσι αρχών 14ου αιώνα, της εποχής Παλαιολόγων, ενώ δίπλα στο ναό υπάρχουν λαξευμένοι τάφοι στο βράχο.
*Ο Ναός του Αγίου Γεωργίου Παλαιοκαστρίτη, όπου έγινε η στέψη του αυτοκράτορα Ιωάννη ΣΤ΄ Καντακουζηνού στις 26 Οκτωβρίου 1341 (σήμερα αρμένικη εκκλησία).
*Το Προσκύνημα Αγίου Δημητρίου.
*Το βυζαντινό μονύδριο της Ζωοδόχου Πηγής (11ος αιώνας). Ο Ιωάννης Κατακουζηνός και ο Νικηφόρος Γρηγοράς αναφέρονται στην βαριά ασθένεια του αυτοκράτορα Ανδρονίκου του Γ΄ του Παλαιολόγου, μετά από κολύμβηση στα νερά του Ερυθροπόταμου το χειμώνα του 1330. Ο αυτοκράτορας είχε περιπέσει σε κώμα και οι ιατροί είχαν απολέσει κάθε ελπίδα. Σε μία στιγμή επαναφοράς των αισθήσεων του, ο Ανδρόνικος ζήτησε νερό από το αγίασμα της Ζωοδόχου Πηγής, το οποίο έφεραν αμέσως. Με αυτό τον ράντισαν και μετά από λίγες μέρες ο αυτοκράτορας ανάρρωσε. Σήμερα η παλαιά μονή βρίσκεται εντός των ορίων του Στρατοπέδου «Κιρλαγκίτση».
*Το βυζαντινό Παρεκκλήσιο του Αγίου Νικολάου βρισκόταν μέσα σε μικρό αμυγδαλεώνα και κατεδαφίστηκε κατά τη δεκαετία του 1960 για να κτιστεί το μαθητικό οικοτροφείο της πόλης. Σήμερα στο κτιριακό αυτό συγκρότημα λειτουργεί το «Κέντρο Πολιτισμού και Κοινωνικής Διακονίας», όπου φιλοξενούνται η Σχολή Βυζαντινής Μουσικής και η Χορωδία Παραδοσιακής Μουσικής. Εντός του κτιρίου διαμορφώθηκε Παρεκκλήσιο του Αγίου Νικολάου για την ενθύμηση του βυζαντινού ναού.

### Ναός Σωτήρος Χριστού
Ο Ναός Σωτήρος Χριστού κτίσθηκε το έτος 1846 πάνω σε προγενέστερο κτίσμα, αυτό της βυζαντινής μονής του Σωτήρος Χριστού. Είναι τρίκλινος με διπλή κιονοστοιχία από λίθινους κίονες. Το καμπαναριό είναι κτισμένο επί βυζαντινού πύργου και ανεγέρθηκε το 1873. Στον ναό φυλάσσονται δύο σημαντικές βυζαντινές εικόνες του 13ου και του 14ου αιώνα. Μια αμφιπρόσωπη εικόνα (1300 -1350) στην οποία απεικονίζονται η Σταύρωση και η Βρεφοκρατούσα Θεοτόκος η επονομαζόμενη *Διδυμοτειχίτισσα*, η οποία αποτελεί δώρο του αυτοκράτορα Ανδρόνικου Γ΄ Παλαιολόγου. Η δεύτερη εικόνα είναι η δεσποτική του Σωτήρος Χριστού (αρχές του 1200), και αυτή αμφιπρόσωπη. Στην πίσω πλευρά σώζονται τμήματα από την παράσταση της αποκαθηλώσεως. Λιτανεύεται κατά τη γιορτή της Πεντηκοστής, στο Καλέ-Παναΐρ, σύμφωνα με παλαιά βυζαντινή παράδοση. Και οι δύο εικόνες φυλάσσονται σήμερα, ύστερα από την πρόσφατη συντήρησή τους, στο Εκκλησιαστικό Μουσείο της Μητροπόλεως Διδυμότειχου. Ο Ναός είναι κτισμένος πάνω σε προγενέστερο κτίσμα, αυτό της **βυζαντινής μονής του Σωτήρος Χριστού**.

### Μητροπολιτικός Ναός Αγίου Αθανασίου
Ο Μητροπολιτικός Ναός Αγίου Αθανασίου χρονολογείται από το 1834 και κτίστηκε στη θέση βυζαντινού ναού. Βρίσκεται μέσα στο κάστρο, δίπλα στο μητροπολιτικό μέγαρο και σε μικρή απόσταση από το βυζαντινό τείχος. Είναι τρίκλινη ξυλόστεγη βασιλική με νάρθηκα και εντός του ναού υπάρχει περίτεχνο ξυλόγλυπτο τέμπλο του 1835. Δίπλα στη βόρεια πλευρά του ναού, σώζονται κτιριακά κατάλοιπα σημαντικού μοναστηριακού συγκροτήματος που περιλαμβάνουν ένα επίμηκες ταφικό παρεκκλήσι, μια στενή αυλή και δύο δεξαμενές. Θεωρείται πως κτίσθηκε επί της **βυζαντινής μονής της Παναγίας Οδηγήτριας**. Ο τόπος αυτός αποτέλεσε σημείο μαρτυρίου του οσιομάρτυρα αγίου Ιακώβου το 1519 αλλά και του οσιομάρτυρα αγίου Παρθενίου, ο οποίος αφού έζησε οριακά στην Ικαρία και την Πάτμο, ευρισκόμενος ως πνευματικός στο Διδυμότειχο τουφεκίστηκε στην είσοδο του Μητροπολιτικού Ναού από Οθωμανό στις 5 Μαρτίου 1805.

### Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου
Ο Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου ανοικοδομήθηκε το έτος 1843, στη θέση παλαιότερου ναού, σύμφωνα με επιγραφές στο ναό και αρχειακές μαρτυρίες, στα χρόνια του Μητροπολίτη Διδυμότειχου Βησσαρίωνα. Αποτελεί ναό μεγάλων διαστάσεων στον τύπο της τρίκλιτης ξυλόστεγης βασιλικής με νάρθηκα σε σχήμα Π και γυναικωνίτη. Το κωδωνοστάσιο είναι διώροφο, οκταγωνικής κάτοψης και ανεγέρθηκε κατά τα έτη 1925-1926. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το περίτεχνο ξυλόγλυπτο τέμπλο με ποικιλία θεμάτων στις διακοσμητικές ζώνες του. Στον ναό φυλάσσεται και η μοναδική εικόνα του αγίου Ιωσήφ, έργο του αγιογράφου Νικολάου Αδριανουπολίτη, στην οποία απεικονίζονται ο γνώμονας, ο διαβήτης, το τρίγωνο και ο κανόνας.

## Ιερές Μονές
### Μονή Γενεθλίου Θεοτόκου Δαδιάς
Η Μονή Δαδιάς Έβρου (Μονή Γενεθλίου της Θεοτόκου Δαδιάς) βρίσκεται κοντά στο Σουφλί και χρονολογείται από τον 17ο αιώνα. Κάηκε το 1913 από τους Βούλγαρους κατακτητές και στη συνέχεια από τους Τούρκους, ανεσυνεστήθη το 1959 και βρίσκεται μέσα στο περίφημο δάσος της Δαδιάς με την σπάνια πανίδα και χλωρίδα.

### Μονή Παναγιάς Πορταΐτισσας Κορνοφωλιάς Έβρου
Η Μονή Κορνοφωλιάς Έβρου (ή Μονή Παναγιάς Πορταΐτισσας) βρίσκεται στην περιοχή του Σουφλίου και χρονολογείται στον 16ο αι. Το καθολικό της μονής είναι τρίκλιτη θολωτή βασιλική με ενιαία στέγη και έχει κτισθεί στη θέση παλιότερου. Επάνω από την κεντρική είσοδο του κυρίως ναού υπάρχει κτητορική επιγραφή σε μαρμάρινη πλάκα που αναγράφει ως ημερομηνία εγκαινίων του νέου καθολικού 15 Αυγούστου 1857. Τα σημαντικότερα κειμήλια είναι το αντίγραφο της θαυματουργής εικόνας της Παναγίας της Πορταίτισσας καθώς και τα λείψανα του ποδιού του Αγίου Χαραλάμπους τα οποία μεταφέρθηκαν στη Μονής μετά την παραχώρησή της στην Μονή Ιβήρων. Αξιόλογα θεωρούνται το εικονοστάσιο του καθολικού (1865) που είναι ξυλόγλυπτο και επίχρυσο με παλαιές εικόνες.

### Μονή Αγίας Σκέπης – Αγίας Παρασκευής Νέας Βύσσης
Η Μονή Αγίας Σκέπης – Αγίας Παρασκευής ιδρύθηκε το 2011 έξω από τη Νέα Βύσσα πολύ κοντά στην ελληνοτουρκική μεθόριο. Στο ημείο είχε βρεθεί θαμμένη η εικόνα της Αγίας Παρασκευής και το 1931 οι κάτοικοι της Νέας Βύσσας είχαν κτίσει Παρεκκλήσιο στη χάρη της Αγίας Παρασκευής. Το 2005 κτίστηκε νέος, μεγαλύτερος Ναός με τη συνδρομή των κατοίκων και το 2011 ιδρύθηκε επισήμως η νέα μονή.

### Μονή Αγίας Παρασκευής Διδυμοτείχου
Η Μονή Αγίας Παρασκευής βρίσκεται στην πόλη του Διδυμοτείχου, καθιερώθηκε τον Ιούλιο του 2019 και σε αυτήν εγκαταβιεί και ο Μητροπολίτης Διδυμοτείχου.

## Εικόνες

20100523 castles Didymoteicho Evros Greece 1.jpg|Ο ναός του Σωτήρος Χριστού και το κάστρο στο Διδυμότειχο.
20100523 exterior church at castles Didymoteicho Evros Greece.jpg|Ο βυζαντινός ναός της Αγίας Αικατερίνης (14ος αιώνας - εποχή των Παλαιολόγων).
Church dome interior, Didymoteicho, Evros.JPG|O Καθεδρικός Ναός Παναγίας Ελευθερώτριας Διδυμότειχου (εσωτερικό).
Church interior, Didymoteicho, Evros.JPG|O Καθεδρικός Ναός Παναγίας Ελευθερώτριας Διδυμότειχου (εσωτερικό).
ΠΥΘΙΟ ΕΒΡΟΥ-Ο ΜΙΚΡΟΣ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΣΤ'.jpg|Ο μικρός ναός του Αγίου Κυρίλλου ΣΤ' στο χωριό Πύθιο.
Ο Άγιος ο ιερομάρτυς Κύριλλος ΣΤ'.JPG|Ο Άγιος Κύριλλος ΣΤ', Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως ο από Αδριανουπόλεως.
Dorotheos Proios.jpg|Ο Άγιος Δωρόθεος ο Πρώιος Μητροπολίτης Αδριανουπόλεως (+1821).
Ikonenmosaik der Panagia Elefterotria.jpg|Ψηφιδωτό στον Καθεδρικό Ναό Παναγίας Ελευθερώτριας Διδυμότειχου.
Dadia, July 2017, photo 3.jpg|Ο Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου στη Δαδιά Έβρου.


## Υποσημειώσεις και παραπομπές
### Υποσημειώσεις

### Παραπομπές


## Πηγές
* 
* 
* 
* 
* 

## Εξωτερικές συνδέσεις
* Επίσημη ιστοσελίδα


Διδυμοτειχου
Κατηγορία:Διδυμότειχο
Κατηγορία:Ορεστιάδα
Κατηγορία:Σουφλί