Accelerated Graphics Port

Ο όρος **Accelerated Graphics Port** (συντμ. **AGP**, ελλ. *θύρα επιταχυμένων γραφικών*) είναι ένας δίαυλος απευθείας συνδέσεων υψηλής ταχύτητας  για την σύνδεση πρόσθετων καρτών γραφικών με την ομάδα των κεντρικών ολοκληρωμένων κυκλωμάτων στην μητρική πλακέτα του υπολογιστή. Χρησιμοποιείται πρώτιστα στην επιτάχυνση της τρισδιάστατης ηλεκτρονικής γραφικής παράστασης. Από το 2004 και μέχρι το 2007 ο AGP αντικαταστάθηκε από τον PCI Express.

## Πλεονεκτήματα πέρα από τον δίαυλο PCI
Καθώς η επεξεργασία και απεικόνιση δισδιάστατων και τρισδιάστατων αναπαραστάσεων μέσω των υπολογιστών έγιναν όλο και πιο συχνές και αναγκαίες, οι διαδοχικές γενεές των μονάδων γραφικής παράστασης άρχισαν να εγγίζουν τα όρια της απόδοσης του διαύλου PCI. Αυτό οδήγησε στην ανάπτυξη του διαύλου AGP.

Για τις ανάγκες των σύγχρονων μονάδων γραφικής παράστασης, ο AGP είναι περισσότερο αποδοτικός από τον PCI επειδή επιτρέπει γρηγορότερη επικοινωνία, αφού παρέχει αποκλειστικές διαβάσεις μεταξύ της υποδοχής και του επεξεργαστή, σε αντίθεση με τον PCI που χρησιμοποιείται από κοινού διαμοιράζοντας την απόδοσή του σε όλες τις μονάδες που το χρησιμοποιούν.
Το AGP χρησιμοποιεί επίσης πλευρικό τρόπο διεύθυνσης, που σημαίνει ότι η διεύθυνση του πακέτου φέρεται έξω από αυτό και διαβάζεται χωρίς να πρέπει να διαβαστεί ολόκληρο το πακέτο.
Επιπλέον, όταν γίνεται η φόρτωση ενός γραφικού υλικού (texture), μια κάρτα γραφικής παράστασης PCI πρέπει να αντιγράψει όλο το υλικό από την κεντρική μνήμη (RAM) του συστήματος στην μνήμη πλαίσιο (fraimbuffer) της κάρτας, ενώ μια κάρτα AGP είναι ικανή να διαβάσει τα δεδομένα άμεσα από την κεντρική μνήμη (RAM) χρησιμοποιόνας την τεχνολογία GART (αγγλ. ***G'''raphics '''A'''ddress '''R'''emapping '''T'''able'', ''πίνακας ανακατεύθυνσης διευθύνσεων γραφικής παράστασης'').

Οι κάρτες που χρησιμοποιούν δίαυλο PCI συνεχίζουν να παράγονται κυρίως για δύο λόγους.
Πρώτον, μπορούν να χρησιμοποιηθούν σχεδόν σε οποιονδήποτε PC.
Αφετέρου, ένας χρήστης με ένα κατάλληλο [[λειτουργικό σύστημα]] μπορεί να χρησιμοποιήσει περισσότερες από μία κάρτες γραφικής παράστασης PCI (ή και σε συνδυασμό με μια κάρτα AGP) ταυτόχρονα, δίνοντας πολλές διαφορετικές τηλεοπτικές εξόδους για τη χρήση πολλών οθονών.
Αυτό είναι σχεδόν αδύνατο με τις κάρτες AGP 1.0 και AGP 2.0, αφού η προδιαγραφή δεν υποστηρίζει περισσότερες από μία τηλεοπτική κάρτα. Αν και η προδιαγραφή AGP 3.0 υποστηρίζει περισσότερες, εν τούτοις λίγες μητρικές κάρτες PC είναι εξοπλισμένες με περισσότερες από μια υποδοχές διαύλου AGP.

== Η εξέλιξη του διαύλου ==
[[Αρχείο:Grafikkarte-ATI-Rage-16-MB 1-1600x1200.jpg|thumb|right|240px|Μια κάρτα γραφικής παράστασης με δίαυλο AGP και ομάδα κεντρικών ολοκληρωμένων κυκλωμάτων [[ATI]].]]
Η υποδοχή του δίαυλου AGP πρωτοεμφανίστηκε στη μητρική πλακέτα των [[προσωπικός υπολογιστής|προσωπικών υπολογιστών]] τύπου [[x86]] που χρησιμοποιούσαν επεξεργαστή [[Pentium]] στην υποδοχή τύπου [[Socket 7]] ή επεξεργαστή [[Pentium II]] σε συνδυασμό με την υποδοχή τύπου [[Slot 1]].
Η κατασκευαστική εταιρεία [[Intel]] ξεκίνησε την εφαρμογή του AGP στα μέσα Οκτωβρίου [[1997]] μαζί με την [[ομάδα κεντρικών ολοκληρωμένων κυκλωμάτων|ομάδα των κεντρικών ολοκληρωμένων κυκλωμάτων]] [[440LX|i440LX]] και την υποδοχή [[Slot 1]], και υιοθετήθηκε πολύ γρήγορα από όλους τους σημαντικότερους προμηθευτές μητρικών πλακών.

Η πρώτη ομάδα ολοκληρωμένων κυκλωμάτων του τύπου [[Socket 7]] που ήταν τα [[Apollo VP3]] της κατασκευαστικής εταιρείας [[VIA Technologies|VIA]], τα [[5591/5592]] της [[Silicon Integrated Systems|SiS]] και τα [[Aladdin V]] της [[Acer Laboratories Incorporated|ALI]]. Από την [[Intel]] δεν κυκλοφόρησε κανένα από αυτά. Άλλα ολοκληρωμένα κυκλώματα ήταν το [[IC PA-2012]] τον Νοέμβριο του [[1997]], και λίγο αργότερα το [[EPoX P55-VP3]], και τα δυο της [[First International Computer|FIC]], βασισμένα στο Apollo VP3 της VIA.

Από τα πρώτα ολοκληρωμένα κυκλώματα ειδικά για βίντεο και συμβατά με τον AGP ήταν το [[Vérité V2200]] της [[Rendition (company)|Rendition]], το [[Voodoo Banshee]] της [[3dfx]], το [[RIVA 128]] της [[NVIDIA]], το [[PERMEDIA 2]] της [[3Dlabs]], το  [[Intel740|i740]] της [[Intel]], τα [[ATI Rage|ATI Rage series]] της [[ATI]] , το [[Millennium II]] της [[Matrox]] και τα [[S3 ViRGE|S3 ViRGE GX/2]].

* Η [[Microsoft]] εισήγαγε τον AGP στο λειτουργικό σύστημα [[Windows 95]] με την έκδοση OEM Service Release 2'' (OSR2 version 1111 ή 950B).
* Το λειτουργικό σύστημα [[Windows NT]] υποστήριξε τον AGP από την έκδοση [[Windows NT 4 0]] μέσω του [[service pack]] 3, το [[1997]].
* Το λειτουργικό σύστημα [[Linux]] υποστήριξε τον AGP  με την υλοποίηση  του πυρήνα [[AGPgart]] το [[1999]].

== Εκδόσεις του AGP ==
[[Αρχείο:AGP & AGP Pro Keying.svg|thumb|right|300px|Συμβατικότητα των διαφόρων υποτύπων AGP και το σύστημα κλειδιών και κλειδαρότρυπας που χρησιμοποιούνται στο [[βύσμα]] και στην [[πρίζα]].]]
Η Intel κυκλοφόρησε την πρώτη έκδοση του AGP με τον τίτλο ''AGP προδιαγραφή 1.0'' το [[1997]] 
που περιέλαβε τις ταχύτητες 1x και 2x.
Η προδιαγραφή 2.0 περιέγραφε τον AGP 4X και η προδιαγραφή 3.0 περιέγραφε τον AGP 8X.
Οι εξής εκδόσεις διατίθενται:

;AGP 1x: Δίαυλος εύρους [[32-bit]] που λειτουργεί στα 66&nbsp;MHz με μέγιστη ταχύτητα 266 MB/s, με σήμα των 3,3 V.
;AGP 2x: Έυρος 32-bit, 66&nbsp;MHz [[double pumped]] που αναλογεί στα 133&nbsp;MHz με μέγιστη ταχύτητα 533 MB/s, με σήμα των 3,3 V;
;AGP 4x: Έυρος 32-bit, 66&nbsp;MHz [[Quadruple data rate|quad pumped]] που αναλογεί στα 266&nbsp;MHz με μέγιστη ταχύτητα 1.066 MB/s (1 GB/s), με σήμα των 1,5 V.
;AGP 8x: Έυρος 32-bit, 66&nbsp;MHz οκταπλή που αναλογεί στα 533&nbsp;MHz με μέγιστη ταχύτητα 2.133 MB/s (2 GB/s), με σήμα των 0,8 V.

=== Άλλες Παραλλαγές ===
Διάφορες άλλες παραλλαγές του δίαυλου AGP έχουν παραχθεί από τους κατασκευαστές:
Έυρος 32-bit, 66&nbsp;MHz double pumped που αναλογεί στα 133&nbsp;MHz με μέγιστη ταχύτητα 533 MB/s, με σήμα των 3,3 V;
;64 bit AGP: Έυρος [[64-bit]]. Χρησιμοποιήθηκε σε επαγγελματικές γραφικές κάρτες υψηλής αποδοτικότητας. Προτάθηκε μιά φορά ως προαιρετικό πρότυπο στα σχέδια για τον AGP 3.0 εγγράφου, αλλά αποσύρθηκε τελικά από την έκδοση του επίσημου προτύπου.
;AGP Express: Δεν πρόκειται για γνήσιο AGP, αλλά για μια προσαρμογή κάρτας AGP για σύνδεση με συμβατική υποδοχή δίαυλου PCI στην ανάλογη μητρική πλακέτα [[PCI Express]].
;AGI: (αγγλ. ***A**SRock **G**raphics **I**nterface'') Είναι μια παραλλαγή του AGP από την εταιρεία [[ASRock]]. Ο σκοπός του είναι να ειδικά για χρήση σε μητρικές πλακέτες Asrock που με ειδικά ολοκληρωμένα κυκλώματα μη συμβατικά στον AGP.
;AGX: (αγγλ. ***A*'dvanced **G**raphics e**X**tended'') της εταιρείας Epox. Άλλη μια ιδιόκτητη παραλλαγή.
;Ultra-AGP, Ultra-AGPII
;XGP
;AGR
### Συμβατικότητα
Αν και με κάποιους περιορισμούς, οι κάρτες AGP είναι συμβατό σύστημα και προς τις δύο κατευθύνσεις. Οι κάρτες με σήμα του 1,5 V έχουν άλλο κλειδί στο βύσμα τους από τις κάρτες με σήμα των 3.3 V και γι' αυτό δεν ταιριάζουν στην πρίζα του αντίστοιχα άλλου μοντέλου. Ανάλογα με τον κατασκευαστή, υπάρχουν όμως υποδοχές που επιτρέπουν την χρήση διαφόρων υποτύπων AGP. Συχνά όμως παρουσιάζονται προβλήματα που προέρχονται από το λογισμικό firmware της κάρτας.

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* AGP pinout 
* AGP expansion slots
* η συμβατικότητα του AGP (με φωτογραφικό υλικό)
*  Η τεχνολογία του Ultra-AGPII
* PCI Κείμενα προδιαγραφής 
* Universal Accelerated Graphics Port (UAGP)
* Πως δουλεύει το AGP

Κατηγορία:Δίαυλοι υπολογιστή
Κατηγορία:Μητρική κάρτα