Τάγμα του Αγίου Πατρικίου

Το **Τάγμα του Αγίου Πατρικίου** () είναι αδρανές βρετανικό ιπποτικό τάγμα συνδεδεμένο με την Ιρλανδία. Ιδρύθηκε το 1783 από τον βασιλιά Γεώργιο Γ΄ κατόπιν αιτήματος του τότε Λόρδου Υπολοχαγού της Ιρλανδίας, του 3ου Κόμη Τεμπλ (αργότερα Μαρκήσιου του Μπάκιγχαμ).

## Ιστορία

### Ίδρυση
Το τάγμα ιδρύθηκε στις 5 Φεβρουαρίου 1783, ένα χρόνο μετά την παραχώρηση ουσιαστικής αυτονομίας στην Ιρλανδία, ως μέσο επιβράβευσης (ή εξασφάλισης) πολιτικής υποστήριξης στο Ιρλανδικό Κοινοβούλιο. Οι επίσημες τελετές για την ίδρυση του τάγματος πραγματοποιήθηκαν στις 17 Μαρτίου 1783, ημέρα εορτής του Αγίου Πατρικίου. Η ημέρα ξεκίνησε με τελετή στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Πατρικίου στο Δουβλίνο, όπου οι ιππότες μετέβησαν σε πομπή από το Κάστρο του Δουβλίνου φορώντας τις επίσημες στολές τους.

Το τάγμα δημιουργήθηκε ως ιρλανδικό αντίστοιχο του Τάγματος της Περικνημίδας (Αγγλία) και του Τάγματος του Γαϊδουράγκαθου (Σκωτία). Από τα τρία ανώτερα βρετανικά τάγματα ιπποσύνης, το Τάγμα του Αγίου Πατρικίου είναι το νεότερο σε ηλικία και προτεραιότητα.

### Μέλη
Αρχικά, το τάγμα αποτελούνταν από τον μονάρχη ως κυρίαρχο, τον Λόρδο Υπολοχαγό της Ιρλανδίας ως Μεγάλο Μάστορα, και 15 ιππότες συντρόφους. Το 1833, ο βασιλιάς Γουλιέλμος Δ΄ αύξησε τον αριθμό των ιπποτών σε 22.

Τα καταστατικά του τάγματος περιόριζαν τη συμμετοχή σε άνδρες που ήταν τόσο ιππότες όσο και ευγενείς, με τον τελευταίο όρο να ορίζεται ως η ύπαρξη τριών γενεών "ευγένειας" (δηλαδή προγόνων που έφεραν οικόσημα τόσο από την πατρική όσο και από τη μητρική πλευρά). Στην πράξη, μόνο Ιρλανδοί ομότιμοι και περιστασιακά ξένοι πρίγκιπες διορίστηκαν ποτέ ιππότες του Αγίου Πατρικίου.

Σε αντίθεση με τα αγγλικά και σκωτσέζικα αντίστοιχά του, το Τάγμα του Αγίου Πατρικίου δεν δέχθηκε ποτέ γυναίκες ως μέλη. Η μοναδική γυναίκα που συνδέθηκε με το τάγμα ήταν η Βασίλισσα Βικτωρία, υπό την ιδιότητά της ως Κυρίαρχος του Τάγματος. Αν και το τάγμα συνδεόταν με την Εκκλησία της Ιρλανδίας, αρκετοί Καθολικοί διορίστηκαν καθ' όλη τη διάρκεια της ιστορίας του.

### Παρακμή και αδράνεια
Η τακτική δημιουργία ιπποτών του τάγματος συνεχίστηκε μέχρι το 1922, όταν το μεγαλύτερο μέρος της Ιρλανδίας ανεξαρτητοποιήθηκε ως Ιρλανδικό Ελεύθερο Κράτος. Ο τελευταίος μη βασιλικός ιππότης που διορίστηκε ήταν ο Τζέιμς Χάμιλτον, 3ος Δούκας του Αμπερκόρν, το 1922, ο οποίος υπηρέτησε ως ο πρώτος Κυβερνήτης της Βόρειας Ιρλανδίας.

Μετά την αποχώρηση του Ιρλανδικού Ελεύθερου Κράτους από το Ηνωμένο Βασίλειο τον Δεκέμβριο του 1922, το Εκτελεστικό Συμβούλιο υπό τον Γουίλιαμ Τ. Κόσγκρεϊβ επέλεξε να μην προβεί σε περαιτέρω διορισμούς. Από τότε, μόνο τρία μέλη της βρετανικής βασιλικής οικογένειας διορίστηκαν στο τάγμα: ο τότε Πρίγκιπας της Ουαλίας (μετέπειτα Εδουάρδος Η΄) το 1927, ο Πρίγκιπας Ερρίκος, Δούκας του Γκλόστερ το 1934, και ο Πρίγκιπας Αλβέρτος, Δούκας της Υόρκης (μετέπειτα Γεώργιος ΣΤ΄) το 1936.

Ο τελευταίος επιζών μη βασιλικός ιππότης, ο Άντονι Άσλεϊ-Κούπερ, 9ος Κόμης του Σάφτσμπερι, απεβίωσε το 1961. Ο Πρίγκιπας Ερρίκος, Δούκας του Γκλόστερ, ήταν ο τελευταίος επιζών ιππότης κατά τον θάνατό του στις 10 Ιουνίου 1974. Από τότε, το τάγμα θεωρείται αδρανές αλλά δεν έχει επισήμως καταργηθεί. Ο Κάρολος Γ΄ παραμένει Κυρίαρχος του Τάγματος.

## Διάρθρωση

### Αξιωματούχοι
- **Κυρίαρχος**: Ο Βρετανός μονάρχης
- **Μέγας Μάστορας**: Ο Λόρδος Υπολοχαγός της Ιρλανδίας (αξίωμα που καταργήθηκε το 1922· τελευταίος ήταν ο Έντμουντ Φιτζάλαν-Χάουαρντ, 1ος Υποκόμης Φιτζάλαν του Ντέργουεντ)
- **Γραμματέας και Βασιλιάς των Όπλων**: Ο Βασιλιάς των Όπλων του Άλστερ (θέση που υπάρχει ακόμη, από το 1943 συνδυασμένη με τον Βασιλιά των Όπλων Νόρροϊ)

Το τάγμα είχε επίσης έξι άλλους εραλδικούς αξιωματούχους, περισσότερους από οποιοδήποτε άλλο βρετανικό τάγμα. Οι δύο κήρυκες ήταν γνωστοί ως Κήρυκας του Κορκ και Κήρυκας του Δουβλίνου.

## Παράσημα και σύμβολα

### Ρητό
Το ρητό του τάγματος είναι «**Quis separabit?**» (λατινικά: "Ποιος θα μας χωρίσει;"), παραπομπή στη μετάφραση της Βουλγάτας της Επιστολής προς Ρωμαίους 8:35, "Τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ;".

### Διακριτικά
Τα διακριτικά του τάγματος περιλάμβαναν:

- **Αστέρι**: Ένα οκτάκτινο αστέρι με πράσινο σμαλτωμένο τριφύλλι στο κέντρο, κάθε φύλλο του οποίου φέρει χρυσή και σμαλτωμένη κορώνα, πάνω σε σμαλτωμένο σταυρό του Αγίου Πατρικίου
- **Περιδέραιο**: Αποτελούμενο από εναλλασσόμενες άρπες και τριαντάφυλλα συνδεδεμένα με χρυσούς κόμβους
- **Σήμα**: Χρυσό, απεικόνιζε ένα τριφύλλι με τρεις κορώνες, πάνω σε σταυρό του Αγίου Πατρικίου, περιτριγυρισμένο από μπλε κύκλο με το ρητό και την ημερομηνία ίδρυσης του τάγματος σε ρωμαϊκούς αριθμούς ("MDCCLXXXIII")
- **Μανδύας**: Μπλε μανδύας με λευκή επένδυση και κουκούλα, με το αστέρι στερεωμένο στην αριστερή πλευρά
- **Κάλυμμα κεφαλής**: Αρχικά από λευκό σατέν, αργότερα από μαύρο βελούδο, κοσμημένο με τρία χρωματιστά φτερά (κόκκινο, λευκό και μπλε)

### Τα Ιρλανδικά Βασιλικά Κοσμήματα
Το 1831, ο Γουλιέλμος Δ΄ παρουσίασε στον Μεγάλο Μάστορα νέα διακριτικά—ένα αστέρι και ένα σήμα αποτελούμενα από ρουμπίνια, σμαράγδια και διαμάντια Βραζιλίας. Αυτά τα δύο διακριτικά καθορίστηκαν ως "Βασιλικά Κοσμήματα" στα καταστατικά του 1905 και ονομάστηκαν "Ιρλανδικά Βασιλικά Κοσμήματα".

Τα κοσμήματα αυτά κλάπηκαν από το Κάστρο του Δουβλίνου τον Ιούλιο του 1907, μαζί με τα περιδέραια πέντε ιπποτών, λίγες ημέρες πριν από την επίσκεψη του βασιλιά Εδουάρδου Ζ΄ και της βασίλισσας Αλεξάνδρας για την Ιρλανδική Διεθνή Έκθεση. Η κλοπή δεν λύθηκε ποτέ και τα αντικείμενα δεν ανακτήθηκαν.

## Παρεκκλήσι και έδρα
Ο Καθεδρικός Ναός του Αγίου Πατρικίου στο Δουβλίνο χρησίμευσε ως το παρεκκλήσι του τάγματος από το 1783 έως το 1869. Κάθε ιππότης ήταν υποχρεωμένος να τοποθετήσει τα οικόσημά του στη θέση του στη χορωδία και να αναρτήσει την οικογενειακή του σημαία από πάνω. Οι τελετές ένταξης νέων ιπποτών πραγματοποιούνταν εκεί μέχρι την επίσημη αποσύνδεση της Εκκλησίας της Ιρλανδίας από το κράτος το 1869 από την κυβέρνηση του Γλάδστωνος.

Μετά την αποσύνδεση, οι τελετές μεταφέρθηκαν στην Αίθουσα του Αγίου Πατρικίου (St Patrick's Hall) στο Κάστρο του Δουβλίνου, η οποία χρησίμευσε επίσης ως η Καγκελαρία του Τάγματος. Οι σημαίες των ιπποτών που ήταν εν ζωή κατά τη στιγμή της αλλαγής παρέμειναν κρεμασμένες στη χορωδία του καθεδρικού ναού, όπου βρίσκονται μέχρι σήμερα.

## Σημερινή κατάσταση
Το Σύνταγμα της Ιρλανδίας του 1937 προβλέπει ότι "Τίτλοι ευγενείας δεν θα απονέμονται από το Κράτος" και "Κανένας τίτλος ευγενείας ή τιμής δεν μπορεί να γίνει αποδεκτός από οποιονδήποτε πολίτη χωρίς την προηγούμενη έγκριση της Κυβέρνησης". Οι νομικοί εμπειρογνώμονες διαφωνούν για το αν αυτή η ρήτρα απαγορεύει την απονομή μελών του Τάγματος του Αγίου Πατρικίου σε Ιρλανδούς πολίτες.

Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Γουίνστον Τσόρτσιλ και στη δεκαετία του 1960 ο Πρωθυπουργός της Ιρλανδίας Σον Λέμας επιχείρησαν να αναβιώσουν το τάγμα, αλλά το Κοινοβούλιο αντιτάχθηκε καθώς η κυβέρνηση δεν ήθελε να περιπλέξει τις βρετανο-ιρλανδικές σχέσεις.

Σήμερα, αντικείμενα που σχετίζονται με το Τάγμα του Αγίου Πατρικίου φυλάσσονται σε μουσεία τόσο στη Δημοκρατία της Ιρλανδίας όσο και στη Βόρεια Ιρλανδία. Το αστέρι και το ρητό του τάγματος χρησιμεύουν ως διακριτικά σύμβολα της Ιρλανδικής Φρουράς (Irish Guards).

## Κατάλογος Ιπποτών Ιδρυτών (11 Μαρτίου 1783)
1. Ουίλιαμ Φιτζτζέραλντ, 2ος Δούκας του Λάινστερ
2. Τζέιμς Κόλφιλντ, 1ος Κόμης του Τσάρλεμοντ
3. Ερρίκος Λόφτους, Κόμης του Έλι
4. Ρίτσαρντ Γουέλσλεϊ, 2ος Κόμης του Μόρνινγκτον
5. Τόμας Νιούτζεντ, 6ος Κόμης του Γουέστμιθ
6. Τσαρλς Μουρ, 1ος Μαρκήσιος της Ντρόχεντα
7. Πρίγκιπας Εδουάρδος Αύγουστος (μετέπειτα Δούκας του Κεντ)
8. Και άλλοι ομότιμοι

## Δείτε επίσης
- Τάγμα της Περικνημίδας
- Τάγμα του Γαϊδουράγκαθου
- Ιρλανδικά Βασιλικά Κοσμήματα
- Καθεδρικός Ναός του Αγίου Πατρικίου, Δουβλίνο
- Κάστρο του Δουβλίνου

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Λίστα ιπποτών του Αγίου Πατρικίου 
* Ναός του Αγίου Πατρικίου - Οι Ιππότες του Αγίου Πατρικίου

Κατηγορία:Ιπποτικά τάγματα
Κατηγορία:Ιστορία της Ιρλανδίας
Κατηγορία:1783 στην Ιρλανδία
Κατηγορία:Βρετανικά παράσημα