Γήπαιδες

[μικρογραφία|300x300εσ| Νόμισμα των Γεπιδών . Κόπηκε στο [Σίρμιο, στο όνομα του Ρωμαίου Αυτοκράτορα Αναστάσιου Α΄. Επιγρ.: D N ΛNΛSTΛISVS И AG / VICTIRIΛ ΛV[GUSTA], μονόγραμμα τού Θεοδώριχου στο κέντρο, σταυρός επάνω.]]
[μικρογραφία|300x300εσ| Νόμισμα των Γεπιδών. Κόπηκε στο [Σίρμιο. στο όνομα του Ιουστίνου Α',  *Εμπρός όψη:* D N IVSTINVS P LV. *Οπίσθια όψη*: VINVICTL ROMLNI, μονόγραμμα τού Θεοδώριχου στο κέντρο, σταυρός επάνω. ]]
Οι **Γήπαιδες,** , αρχ. ελλην.: Γεπίδαι, Γιπέδαι, ήταν μία ανατολικογερμανική φυλή που ζούσε στην περιοχή των σύγχρονων κρατών Ρουμανίας, Ουγγαρίας και Σερβίας, περίπου μεταξύ των βουνών Τίσα, Σάβα και Καρπαθίων. Λέγεται ότι είχαν τη θρησκεία και τη γλώσσα των Γότθων και των Βανδάλων.

Αναφέρονται για πρώτη φορά από ρωμαϊκές πηγές τον 3ο αι. Τον 4ο αι. ήταν μεταξύ των λαών, που ενσωματώθηκαν στην Ουννική αυτοκρατορία, στην οποία αποτελούσαν σημαντικό μέρος. Μετά το τέλος τού Αττίλα, οι Γήπαιδες υπό τον αρχηγό τους Αρδάρικ, ηγήθηκαν μίας συμμαχίας άλλων λαών που ήταν στην αυτοκρατορία, και νίκησαν τους γιους τού Αττίλα και τους εναπομείναντες συμμάχους τους στη μάχη του Νεδάο το 454. Οι Γήπαιδες και οι σύμμαχοί τους ίδρυσαν στη συνέχεια βασίλεια στον Μέσο Δούναβη, που συνόρευαν με τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Το βασίλειο των Γεπιδών ήταν ένα από τα πιο σημαντικά και μακροχρόνια από αυτά, με επίκεντρο το Σίρμιον,, και μερικές φορές η επικράτειά τους αναφέρεται ως *Γεπιδία*.  Κάλυπτε ένα μεγάλο μέρος της πρώην ρωμαϊκής επαρχίας της Δακίας, βόρεια του Δούναβη, και -σε σύγκριση με άλλα βασίλεια τού Μέσου Δούναβη- παρέμενε σχετικά μη εμπλεκόμενο με τη Ρώμη.

Οι Γήπαιδες ηττήθηκαν από τους Λομβαρδούς και τους Αβάρους έναν αιώνα αργότερα το 567, όταν η Κωνσταντινούπολη δεν τους υποστήριξε. Μερικοί Γήπαιδες ενώθηκαν με τους Λομβαρδούς στην επακόλουθη κατάκτηση της Ιταλίας, κάποιοι μετακόμισαν στη Ρωμαϊκή επικράτεια και άλλοι Γήπαιδες ζούσαν ακόμη στην περιοχή τού παλαιού βασιλείου τους, μετά την κατάκτησή του από τους Αβάρους.

Ελάχιστοι αρχαιολογικοί χώροι απέμειναν, που με σιγουριά μπορούν να τους αποδοθούν. Μετά την εγκατάστασή τους στη λεκάνη των Καρπαθίων, ο πληθυσμός τους επικεντρώθηκε κυρίως γύρω από τους ποταμούς Szamos και Körös, αλλά δεν αναμειγνύονταν με άλλα έθνη. 

## Όνομα
Η εκφορές στα λατινικά τού ονόματος των Γεπιδών έχουν τα σύμφωνα "G-p" κοινά, αλλά διαφέρουν ως προς τα φωνήεντα: Gepidae, Gipidae, Gipedae, Gipides. Ομοίως, ο Προκόπιος που γράφει στα ελληνικά χρησιμοποιεί μία ρίζα *Γηπαιδ-*, που πρέπει να μεταγραφεί ως *Giped-*. Παρόλα αυτά, οι Γήπαιδες έχουν εξισωθεί με τους ανθρώπους, που αναφέρονται στα Παλαιά Αγγλικά των επών *[[Γουίντσιθ]]* και *[[Μπέογουλφ (έπος)|Μπέογουλφ]]*, ως **' ή . Αυτά τα ονόματα θεωρούνται ως ετυμολογικά ισοδύναμες παλαιο-αγγλικές μορφές τού Gepidae, που δεν θα μπορούσαν να προκύψουν από δανεισμό από πιστοποιημένους λατινικούς τύπους. 

Αν και ο [[Walter Goffart|Γουόλτερ Γκόφετ]] έχει αντιταχθεί, λέγοντας ότι «δεν μου φαίνεται ότι έχουν εκτεθεί σοβαρά επιχειρήματα, που να τεκμηριώνουν την ταύτιση», οι γλωσσολόγοι ερμηνεύουν το «p» στα λατινικά και στα ελληνικά ως προσβλητικό γοτθικό ψευδώνυμο για τους Gepids.  Εκτός από τις λέξεις στα Παλαιά Αγγλικά, τα στοιχεία για τοπωνύμιο στην Ιταλία και ένας ενιαίος μεσαιωνικός λατινικός τύπος [[Γενική|γενικής πληθυντικού]] "Gebodorum"  λαμβάνεται για να υποδείξει ότι το "p" ήταν πραγματικά ένας ήχος trib;hw παρόμοιος με ένα "b". Πολλοί γλωσσολόγοι λοιπόν ανασυνθέτουν την αρχική γερμανική μορφή ως *''Gíbidoz'', με βάση το ρήμα "δίδω" στα γερμανικά (geben'','' ολλανδικά ''geven''), όπως εξακολουθεί να βρίσκεται στα αγγλικά (''give''), δηλώνοντας προφανώς ότι ονόμασαν τον εαυτό τους προικισμένο ή αμειβόμενο ή γενναιόδωρο. 

Η σύγχρονη ιδέα ότι το καταγεγραμμένο όνομα των Γεπιδών ήταν προσβλητικό, προέρχεται από τον [[Ιορδάνης ο Αλανός|Ιορδάνη]] τον 6ο αι., ο οποίος ανέφερε στο έργο του ''[[Getica|Γετικά]] (''για την καταγωγή των Γότθων), ότι το όνομα των Γεπιδών προήλθε από ''το gepanta'', μία προσβολή στα γοτθικά, που σημαίνει «νωθρός, απαθής" (''pigra''), επειδή οι Γήπαιδες είχαν μείνει πίσω από τους Γότθους συγγενείς τους, όταν εκείνοι είχαν μεταναστεύσει περισσότερο από χίλια χρόνια νωρίτερα. 

Αντίθετα ο Ι[[Ισίδωρος της Σεβίλλης|σίδωρος της Σεβίλλης]] στις ''Ετυμολογίες'' του, ερμήνευσε το δεύτερο μέρος τού ονόματος Gepid ως «πόδες» (λατιν.: ''pedes'') και εξηγεί ότι οι Γήπαιδες ήταν γνωστοί, για το ότι πήγαιναν στη μάχη με τα πόδια (''pedestri''), και όχι ως ιππείς. Το πολύ μεταγενέστερο (12ου αι.) βυζαντινό ''[[Μέγα Ετυμολογικόν|Eτυμολογικόν Μέγα]]'' ερμηνεύει το όνομα χρησιμοποιώντας την ελληνική λέξη για τα παιδιά, κάνοντας τους Γήπαιδες ''Gētípaides'' (Γητίπαιδες), που σημαίνει «παιδιά των Γότθων» (οι Γότθοι ταυτίζονται με τους [[Γέτες]]). Και τα τρία αυτά κείμενα ακολουθούν μία παράδοση, τού να βλέπουν τους Γήπαιδες ως «παραφυάδες ή στενούς συγγενείς των Γότθων». 

Ο ''[[Χάρτης του Πόιτινγκερ|Χάρτης τού Πόιτινγκερ]]'' (Tabula Peutingeriana), ένας χάρτης του 4ου αι., δείχνει τους ανθρώπους "Piti" που ζουν δίπλα στο [[Porolissum]]. Το αν αυτό είναι παραμόρφωση τού ονόματος των Γεπιδών ή όχι, αμφισβητείται από τους ιστορικούς. 

== Γλώσσα ==
 
Υπάρχουν λίγες άμεσες αποδείξεις για την αρχική γλώσσα των Γεπιδών, αλλά ήταν ξεκάθαρα γοτθική στον πολιτισμό, κατά την περίοδο που οι Ρωμαίοι ανέφεραν γι' αυτούς. Ο Βυζαντινός συγγραφέας του 6ου αι., [[Προκόπιος (ιστορικός)|Προκόπιος]], κατατάσσει τους Γήπαιδες μεταξύ των «γοτθικών εθνών» μαζί με τους [[Βάνδαλοι|Βανδάλους]], τους [[Βησιγότθοι|Βησιγότθους]] και τους Γότθους, στους ''Πόλεμους του Ιουστινιανού'', «που μοιράζονται την ίδια γλώσσα, τα λευκά σώματα, τα ξανθά μαλλιά και την [[Αρειανισμός|αρειανή μορφή του Χριστιανισμού]]». 

== Ιστορία ==

=== Θρύλοι ===
Όλες οι πληροφορίες για την προέλευση των Γεπιδών προέρχονταν από «κακόβουλους και περίπλοκους γοτθικούς θρύλους»,  που καταγράφηκαν στα ''[[Getica|Γετικά]]'' τού Ιορδάνη μετά το 550.    Σύμφωνα με την αφήγηση τού Ιορδάνη, το βόρειο νησί «[[Scandza|Σκάντζα]]», το οποίο συνδέεται με τη Σκανδιναβία/Σουηδία από σύγχρονους μελετητές, ήταν η αρχική πατρίδα των προγόνων των Γότθων και των Γεπιδών.  Έφυγαν από τη Σκάντζα μαζί με τρεις βάρκες υπό την ηγεσία του [[Βέριγος|Μπέριγκ]], του θρυλικού βασιλιά των Γότθων.   Ο Ιορδάνης διευκρινίζει, ότι οι πρόγονοι των Γεπιδών ταξίδεψαν με το τελευταίο από τα τρία πλοία, για τα οποία οι συνάδελφοί τους τούς κορόιδευαν ως ''gepanta, δηλ.'' «αργούς και απαθείς».    Στη συνέχεια οι Γότθοι και οι Γήπαιδες εγκαταστάθηκαν κατά μήκος της νότιας ακτής της [[Βαλτική Θάλασσα|Βαλτικής Θάλασσας]], σε ένα νησί στις εκβολές τού ποταμού [[Βιστούλας|Βιστούλα]] που ονομάζεται "Gepedoius", που σημαίνει τα καρποφόρα "λιβάδια των Γεπιδών", κατά τον Ιορδάνη.   Οι σύγχρονοι ιστορικοί συζητούν, εάν το μέρος τού έργου τού Ιορδάνη που περιγράφει τη μετανάστευση από τη Σκάντζα, γράφτηκε τουλάχιστον εν μέρει με βάση τη γοτθική προφορική ιστορία, ή αν ήταν μία «ανιστορική κατασκευή».  Το απόσπασμα τού Ιορδάνη στα ''[[Getica|Γετικά]]'' του λέει:



Σύμφωνα με τον Ιορδάνη, οι Γήπαιδες αποφάσισαν να εγκαταλείψουν τη "Gepedoius" επί βασιλείας ενός ηγεμόνα, που ονομαζόταν [[Φαστίδα]].  Ισχυρίζεται ότι οι Γήπαιδες μετακινήθηκαν προς τα νότια, πολύ αφότου είχαν ήδη μετακινηθεί οι Γότθοι, και νίκησαν τους [[Βουργουνδοί|Βουργουνδούς]] και άλλες φυλές, προκαλώντας τους Γότθους στη διαδικασία.  Ο Φαστίδα ζήτησε γη από τον Οστρογόθα, τον βασιλιά των Βησιγότθων, επειδή η περιοχή των Γεπιδών ήταν «στριμωγμένη από απόκρημνα βουνά και πυκνά δάση».   Ο Οστρογόθα αρνήθηκε την απαίτηση του Φαστίδα, και οι Γήπαιδες συμμετείχαν στη μάχη με τους Γότθους «στην πόλη Γάλτις, κοντά στην οποία ρέει ο ποταμός Άουχα».   Πολέμησαν μέχρι που έπεσε το σκοτάδι, οπότε ο Φαστίδα και οι Γήπαιδες του αποσύρθηκαν από το πεδίο της μάχης, και επέστρεψαν στη γη τους.   Το αν ζούσαν ακόμη γύρω από τον [[Βιστούλας|Βιστούλα]] ή είχαν ήδη κατακτήσει τη [[Γαλικία (Ανατολική Ευρώπη)|Γαλικία]], συζητείται από τους ιστορικούς. 

=== Πριν την άφιξη των Ούννων ===
[[Αρχείο:Roman_Empire_125.png|δεξιά|μικρογραφία|300x300εσ| Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία υπό τον [[Αδριανός|Αδριανό]] (βασ. 117–138), που δείχνει τη θέση της ανατολικογερμανικής φυλής των **Gepidae*' (Γεπιδών), που κατοικούσε στη συνέχεια στην περιοχή γύρω από τις εκβολές του ποταμού Visula ([[Βιστούλας|Βιστούλα]]), στην Πολωνία.]]
Οι Γήπαιδες ήταν οι «πιο σκιώδεις από όλους τους μεγάλους [[Γερμανικά φύλα|γερμανικούς λαούς]] της μεταναστευτικής περιόδου», σύμφωνα με τον ιστορικό Μάλκολμ Τοντ.  Ούτε ο [[Τάκιτος (ιστορικός)|Τάκιτος]] ούτε ο [[Κλαύδιος Πτολεμαίος|Πτολεμαίος]] τους ανέφεραν στους λεπτομερείς καταλόγους τους με τους «βαρβάρους» τον 1ο και τον 2ο αι. μ.Χ. Εμφανίζονται για πρώτη φορά μόλις στα τέλη του 30υ αι. μ.Χ.,, και αυτή τη στιγμή ζουν ήδη στην περιοχή, ή κοντά στην περιοχή, όπου παρέμειναν για την υπόλοιπη γνωστή ιστορία τους.

Σύμφωνα με μία κοινή ερμηνεία της αναξιόπιστης *Ιστορίας των Αυγούστων* του Αυτοκράτορα [[Κλαύδιος Β΄ Γοτθικός|Κλαύδιου Γοτθικού]] (VI.2), οι Γήπαιδες ήταν μεταξύ των "[[Σκύθες|σκυθικών]]" λαών, που κατακτήθηκαν από τον Αυτοκράτορα, όταν κέρδισε τον τίτλο τού "Γοτθικού": "*peuci trutungi austorgoti uirtingi sigy pedes celtae etiam eruli*». Αυτές οι λέξεις παραδοσιακά διορθώνονται από σύγχρονους εκδότες, για να περιλαμβάνουν γνωστούς λαούς: "*Peuci, Grutungi, Austrogoti, Tervingi, Visi, Gipedes, Celtae etiam et Eruli* ".    Η ίδια πηγή λέει επίσης ότι ο Αυτοκράτορας [[Πρόβος]], ο οποίος κυβέρνησε μεταξύ 276 και 282, εγκατέστησε τους Γήπαιδες, τους Βάνδαλους και τους Γρευθούνγους που ήταν αιχμάλωτοι πολέμου, στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία στα Βαλκάνια.  

Στον 11ο [[πανηγυρικός|πανηγυρικό]] στον Αυτοκράτορα [[Μαξιμιανός|Μαξιμιανό]], που δόθηκε στην [[Τριρ|Τρηρ]] το 291, που είναι επίσης η πρώτη φορά που αναφέρονται οι [[Τερβίγκιοι|Τερβίνγοι]] και οι [[Ταϊφαλοί|Ταϊφάλοι]], το απόσπασμα περιγράφει μία μάχη έξω από την Αυτοκρατορία, όπου οι Γήπαιδες βρίσκονταν στο πλευρό των [[Βάνδαλοι|Βανδάλων]], οι οποίοι δέχθηκαν επίθεση από τους Ταϊφαλούς και έναν «μέρος» των Γότθων. Το άλλο τμήμα των Γότθων είχε νικήσει τους [[Βουργουνδοί|Βουργουνδούς]], που υποστήριζαν οι Τερβίνγκοι και οι [[Αλαμαννοί|Αλεμάννοι]].    Ωστόσο ήταν «αρκετά απομακρυσμένοι από τα αυτοκρατορικά σύνορα, για να μην εμφανιστούν στον [[Κατάλογος της Βερόνας|κατάλογο της Βερόνας]] ή στις ιστορίες του [[Αμμιανός Μαρκελλίνος|Αμμιανού]] ή του [[Ορόσιος|Ορόσιου]]». 

Οι σύγχρονοι ιστορικοί που γράφουν για την πρώιμη ιστορία των Γεπιδών, εφαρμόζουν μερικές φορές μία «μικτή επιχειρηματολογία», συνδυάζοντας την αφήγηση του Ιορδάνη με τα αποτελέσματα της αρχαιολογικής έρευνας.  Ο ιστορικός Iστβάν Μπόνα λέει ότι η μάχη, που αναφέρεται στον πανηγυρικό, ήταν περίπου το 290 στην πρώην επαρχία της [[Επαρχία Δακίας|Δακίας]], εξισώνοντάς την με τη μάχη που ανέφερε ο Ιορδάνης, με τη συμμετοχή τού Φαστίδα.  Ωστόσο, ο αρχαιολόγος Kουρτ Χόρεντ την εξισώνει επίσης με τη μάχη, που περιλάμβανε τον Φαστίδα, και πρότεινε ότι η μάχη έλαβε χώρα ανατολικά των [[Καρπάθια Όρη|Καρπαθίων]] μετά το 248, και πριν από την αποχώρηση των Ρωμαίων από την επαρχία της Δακίας στις αρχές της δεκαετίας του 270.  Ο Γουόλτερ Πολ λέει μόνο ότι η μάχη πρέπει να έγινε μεταξύ 248 και 291, και θα μπορούσε να ήταν εντός ή εκτός της καμπύλης των Καρπαθίων, αν και πιστεύει ότι είναι προφανές ότι πρέπει να έγινε στην περιοχή της πρώην ρωμαϊκής επαρχίας της [[Δακία|Δακίας]], στην [[Τρανσυλβανία]]. 

Η ιστορία των Γεπιδών τον 4ο αι. είναι άγνωστη, διότι καμία γραπτή πηγή δεν τους ανέφερε κατά την περίοδο αυτή.   Η σιωπή των ρωμαϊκών πηγών υποδηλώνει, ότι η πατρίδα τους δεν συνόρευε με τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.  Με βάση την αναφορά τού Ιορδάνη στα «δύσκολα βουνά» της γης των Γεπιδών, οι ιστορικοί την εντοπίζουν κοντά στα Καρπάθια, κατά μήκος των ανώτερων ρεμάτων τού ποταμού [[Τίσα]], ή τού [[Δνείστερος|Δνείστερου]], στα τέλη τού 3ου αι. .  Η ακριβής ημερομηνία εγκατάστασης των Γεπιδών στη [[Πεδιάδα της Παννονίας|λεκάνη των Καρπαθίων]] δεν μπορεί να προσδιοριστεί ακριβώς.   Ο αρχαιολόγος Iστβάν Μπόνα λέει ότι ήταν παρόντες στη βορειοανατολική περιοχή ήδη από τη δεκαετία του 260.  Σύμφωνα με τον Κοριολάν Χ. Οπρεάνου, φαίνεται ότι έφτασαν γύρω στο 300.  Οι αρχαιολόγοι Έστερ Ιστβάνοβιτς και Βαλέρια Κουλκσάρ γράφουν ότι κανένα αρχαιολογικό στοιχείο δεν τεκμηριώνει την παρουσία των Γεπιδών πριν από το 350 περίπου .

Τάφοι από τον 4ο αι. που έδιναν ξίφη, λόγχες και ασπίδες με σιδερένια προεξοχή ανακαλύφθηκαν σε νεκροταφεία μεταξύ των ποταμών Tίσα και [[Ποταμός Körös|Kόρος]] (στη σημερινή βορειοανατολική Ουγγαρία και τη βορειοδυτική Ρουμανία).  Πολλοί μελετητές (συμπεριλαμβανομένων των Kουρντ Χόρεντ, Ιστβάν Μπόνα και Κοριολάν Χ. Οπρεάνου) αποδίδουν αυτούς τους τάφους σε πολεμιστές Γήπαιδες.    Τάφοι γυναικών από τα ίδια νεκροταφεία παρήγαγαν τεχνουργήματα —συμπεριλαμβανομένων χάλκινων και αργυρών αγκραφών, οστέινων κτενών και περονών (fibulae)— τα οποία είναι παρόμοια με αντικείμενα, που βρέθηκαν στα νεκροταφεία τού κοντινού [[Ο πολιτισμός του Τσερνιάκοφ|πολιτισμού «Σαντάνα ντε Μούρες-Τσερνιάκοφ]]".   Ο Iστβάν Μπόνα γράφει ότι η εξάπλωση αυτών των νεκροταφείων δείχνει, ότι οι Γήπαιδες υπέταξαν τους Γερμανούς [[Βικτοχάλη|Victohali]], οι οποίοι προηγουμένως κατοικούσαν στην ίδια περιοχή, πριν επεκταθούν προς τον [[Μουρές|ποταμό Mούρες]] στα μέσα του 4ου αι. 

=== Εντός της Ουννικής Αυτοκρατορίας ===
Μία μεγάλη ομάδα διαφορετικών λαών από την περιοχή του Μέσου Δούναβη διέσχισε τον ποταμό [[Ρήνος|Ρήνο]] και εισέβαλε στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία το 405 ή το 406.  Αν και οι περισσότερες σύγχρονες πηγές απαριθμούσαν μόνο τους Βάνδαλους, τους [[Αλανοί|Αλανούς]] και τους [[Σουάβοι|Σουηβούς]] μεταξύ των εισβολέων, σύμφωνα με τον [[Ιερώνυμος|Άγ. Ιερώνυμο]], ο οποίος ζούσε στη [[Βηθλεέμ]] την εποχή εκείνη, συμμετείχαν και οι Γήπαιδες στην εισβολή.   Σύμφωνα με μία επιστημονική θεωρία, η μετανάστευση των [[Ούννοι|Ούννων]] προς τα δυτικά, ανάγκασε τις φυλές να φύγουν από τη λεκάνη των Καρπαθίων, και να αναζητήσουν καταφύγιο στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.  Όποια και αν ήταν η ακριβής αλληλουχία των γεγονότων, η περιοχή τού Μέσου Δούναβη κυριαρχήθηκε στη συνέχεια από λαούς από την ανατολή, που συνδέονταν με τους Γότθους και τους Ούννους. 

Ο Ιορδάνεις αναφέρει ότι ο Θορισμούνδ, ο βασιλιάς των [[Οστρογότθοι|Οστρογότθων]], που υποτάχθηκε στους Ούννους, "κέρδισε μία μεγάλη νίκη επί των Γεπιδών", αλλά έπεσε στη μάχη.  Η αναφορά τού Ιορδάνη υποδηλώνει ότι οι Γήπαιδες αναγκάστηκαν να αποδεχτούν την κυριαρχία των Οστρογότθων, εντός της αναδυόμενης Ουννικής Αυτοκρατορίας.    Ένας θησαυρός από χρυσά κοσμήματα, που βρέθηκε στο [[Șimleu Silvaniei|Σιμλέου Σιλβανιέι]], ήταν κρυμμένος στις πρώτες δεκαετίες του 5ου αι., πιθανότατα σε σχέση με τους αγώνες που έληξαν με την υποταγή των Γεπιδών στους Ούννους. σύμφωνα με τον Iστβάν Μπόνα. 

Οι πολεμιστές Γήπαιδες πολέμησαν στο πλευρό των Ούννων τις επόμενες δεκαετίες.  Σύμφωνα με τον Ιορδάνη, ο [[Αττίλας|Αττίλας ο Ούννος]] τιμούσε τον [[Αρδάριχος|Αρδάρικ]] βασιλιά των Γεπιδών, και τον [[Βαλάμηρος|Βαλαμίρ]] βασιλιά των Οστρογότθων, «περισσότερο από όλους τους άλλους οπλαρχηγούς», που υποτάχθηκαν στους Ούννους, τη δεκαετία του 440, σύμφωνα με τον Ιορδάνη.    Ο Γκοφέτ, σκεπτικιστής για τον Ιορδάνη, έχει προτείνει ότι «σκόρπια στοιχεία», συμπεριλαμβανομένων των περιγραφών τού ίδιου τού Αττίλα ως Γεπίδη, υποδηλώνουν ότι ο Aρδάρικ και οι Γήπαιδες μπορεί να ήταν πιο σημαντικοί από τους Οστρογότθους υπό τον Αττίλα. 

Η συμμετοχή των Γεπιδών στις εκστρατείες των Ούννων κατά της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας τους έφερε πολλά λάφυρα, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη μίας πλούσιας αριστοκρατίας των Γεπιδών.   Ειδικά, οι απομονωμένοι τάφοι αριστοκρατικών γυναικών τού 5ου αι. αποδεικνύουν τον πλούτο των ηγετών των Γεπιδών: φορούσαν βαριές αργυρές περόνες στους ώμους τους, περιδέραια από χάντρες, ασημένια βραχιόλια, μεγάλα χρυσά ενώτια και αργυρά κουμπώματα στα ρούχα τους και ζώνες.  Ένας «αμέτρητος στρατός» υπό τη διοίκηση τού Aρδάρικ σχημάτισε τη δεξιά πτέρυγα τού στρατού τού Αττίλα τού Ούννου στη [[Μάχη των Καταλαυνικών Πεδίων|μάχη των Καταλαυνικών πεδίων]] το 451.    Την παραμονή της κύριας συνάντησης μεταξύ συμμαχικών ορδών, οι Γήπαιδες και οι [[Φράγκοι]] συναντήθηκαν μεταξύ τους, οι δεύτεροι μάχονταν για τους [[Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία|Ρωμαίους]] και οι πρώτοι για τους Ούννους, και φαίνεται ότι πολέμησαν ο ένας τον άλλον σε αδιέξοδο με 15.000 νεκρούς. 

Ο Αττίλας ο Ούννος απεβίωσε απροσδόκητα το 453.  Οι συγκρούσεις μεταξύ των γιων του εξελίχθηκαν σε εμφύλιο πόλεμο, επιτρέποντας στους υποτελείς λαούς να ξεσηκωθούν σε εξέγερση.  Σύμφωνα με τον Ιορδάνη, ο βασιλιάς των Γεπιδών, Aρδάρικ, ο οποίος «εξοργίστηκε, επειδή τόσα πολλά έθνη αντιμετωπίζονταν σαν σκλάβοι της χειρότερης κατάστασης»,  ήταν ο πρώτος, που πήρε τα όπλα εναντίον των Ούννων.   Η αποφασιστική [[Μάχη του Νεντάο|μάχη δόθηκε στον (άγνωστο) ποταμό Nεδάο]] στην [[Παννονία]] το 454 ή το 455.  Στη μάχη, ο ενωμένος στρατός των Γεπιδών, [[Ρούγοι|Ρουγίων]], [[Σαρμάτες|Σαρματών]] και [[Σουάβοι|Σουηβών]] κατατρόπωσε τους Ούννους και τους συμμάχους τους, συμπεριλαμβανομένων των Οστρογότθων.   Ήταν οι Γήπαιδες, που ανέλαβαν την ηγεσία μεταξύ των παλαιών συμμάχων του Αττίλα, και ίδρυσαν ένα από τα μεγαλύτερα και πιο ανεξάρτητα νέα βασίλεια, αποκτώντας έτσι την «πρωτεύουσα εκτίμηση που διατήρησε το βασίλειό τους για περισσότερο από έναν αιώνα». . 

=== Βασίλειο των Γεπιδών ===
[[Αρχείο:Gepid_kingdom_6th_century.png|εναλλ.=Map of Gepidia|δεξιά|μικρογραφία| *Η Γεπιδία* στη μεγαλύτερη εδαφική της έκταση.]]
[[Αρχείο:Belt_buckle_from_Apahida,_Romania.JPG|εναλλ.=A golden object decorated with small gems|δεξιά|μικρογραφία| Μία πόρπη ζώνης από τον [[Νεκρόπολη Απαχίδα|θησαυρό στην Aπαχίδα]] από τη βορειοδυτική περιοχή της Ρουμανίας.]]
Μετά τη μάχη του Nεδάo η Ουννική Αυτοκρατορία διαλύθηκε, και οι Γήπαιδες έγιναν η κυρίαρχη δύναμη στις ανατολικές περιοχές της Λεκάνης των Καρπαθίων.   Σύμφωνα με τον Ιορδάνη, οι Γήπαιδες «με τη δύναμή τους κέρδισαν μόνοι τους την επικράτεια των Ούννων, και κυβέρνησαν ως νικητές την έκταση όλης της Δακίας, απαιτώντας από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία τίποτε περισσότερο από ειρήνη και ένα ετήσιο δώρο»  μετά τη νίκη τους.   Ο Αυτοκράτορας [[Μαρκιανός]] επιβεβαίωσε την ιδιότητά τους ως συμμάχων της Αυτοκρατορίας, και τους χορήγησε ετήσια επιδότηση 100 λιβρών χρυσού.   Οι θησαυροί τού τέλους τού 5ου αι. που ανασκάφηκαν στην [[Απαχίδα|Aπαχίδα]] και στο [[Someșeni|Σομεσένι]] δείχνουν, ότι οι ηγεμόνες των Γεπιδών συσσώρευσαν μεγάλο πλούτο στο β' μισό τού αιώνα. 

Οι Γήπαιδες εντάχθηκαν σε έναν συνασπισμό, που σχηματίστηκε από τους Σουηβούς, τους [[Σκίροι|Σκίρους]], τους Σαρμάτες και άλλους λαούς, που ενώθηκαν ενάντια στους Οστρογότθους, που είχαν εγκατασταθεί στην Παννονία.   Ωστόσο οι Οστρογότθοι κατατρόπωσαν τις ενωμένες δυνάμεις των εχθρών τους στη [[Μάχη της Μπόλια|μάχη της Bόλια]] το 469.  Αφού οι Οστρογότθοι έφυγαν από την Παννονία το 473, οι Γήπαιδες κατέλαβαν το [[Σίρμιο]] (τώρα [[Σρέμσκα Μιτρόβιτσα|Σρέμσκα Μιτροβίτσα]] στη [[Σερβία]]), μία στρατηγικά σημαντική πόλη στον δρόμο μεταξύ Ιταλίας και Κωνσταντινούπολης. 

Το 489 ο Θραυστίλας, ο βασιλιάς των Γεπιδών, προσπάθησε να εμποδίσει τους Οστρογότθους να περάσουν τον ποταμό [[Βούκα (ποταμός)|Βούκα]] κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του [[Θεοδώριχος ο Μέγας|Θεοδώριχου τού Μεγάλου]] κατά της Ιταλίας, αλλά οι Οστρογότθοι [[Μάχη του Σίρμιου (489)|κατατρόπωσαν]] τον στρατό του Θραουστίλα.   Οι Γήπαιδες έχασαν επίσης το Σίρμιο από τους Οστρογότθους, σύμφωνα με τον [[Walter Pohl|Γουόλτερ Πολ]].  Εν ολίγοις, σύμφωνα με τον [[Walter Goffart|Γουόλτερ Γκόφετ]], ο γιος του Θραυστίλα, Θρασάρικ, «ανέκτησε τον έλεγχο τού Σιρμίου, αλλά πιθανώς υπό την υποκυριαρχία των Οστρογότθων».  Ο Θεόδωρος ο Μέγας *βάδισε* στην Πιτζία για να ξεκινήσει μία εκστρατεία κατά των Γεπιδών, που είτε προσπάθησαν να καταλάβουν το Σίρμιο, είτε ήθελαν να απαλλαγούν από την [[επικυριαρχία]] του Θεοδώριχου το 504.    Όταν ήρθε στην Πιτζία, έδιωξε τους Γήπαιδες από το Σίρμιον χωρίς μεγάλη αντίσταση.   Για κάποιο διάστημα οι Γήπαιδες εγκατέλειψαν την πόλη, και έχτισαν καλές σχέσεις με τους Οστρογότθους υπό τον [[Έλεμουντ|βασιλιά Ελεμούνδ]]. Αυτή η ασφάλεια προσέλκυσε μέρος των [[Έρουλοι|Ερούλων]] να καταφύγουν στη Γεπιδία από τη γειτονιά των επιθετικών [[Λομβαρδοί|Λανγοβάρδων]]. Ο [[Wacho|Βάχo]] νυμφεύτηκε την κόρη τού Ελεμούνδ σε αντάλλαγμα. 

Σε μία προσπάθεια να επωφεληθούν από το τέλος τού Θεοδώριχου τού Μεγάλου το 526, οι Γήπαιδες εισέβαλαν στην περιοχή τού Σίρμιου το 528 ή το 530, αλλά ο [[Ουίτιγις]] τούς νίκησε.  

Οι Γήπαιδες έφτασαν στο αποκορύφωμα της δύναμής τους μετά το 537, όταν εγκαταστάθηκαν στην πλούσια περιοχή γύρω από το [[Σιγγηδόνα|Σινγίδουνον]] (σημερινό [[Βελιγράδι]]). Για ένα μικρό χρονικό διάστημα, η πόλη [[Σίρμιο|Σίρμιον]] (σημερινή [[Σρέμσκα Μιτρόβιτσα|Σρέμσκα Μιτροβίτσα]]) ήταν το κέντρο του κράτους των Γεπιδών, και ο βασιλιάς [[Κουνιμούνδος|Κουνιμούνδ]] έκοψε χρυσά νομίσματα σε αυτήν.  Ο [[Ιουστινιανός Α´|Ιουστινιανός Α΄]], οργισμένος από την επέκτασή τους, έκανε συμμαχία με τους [[Λομβαρδοί|Λομβαρδούς]], οι οποίοι, υπό τον βασιλιά [[Αλβοΐνος|Aλβοΐν]], έφεραν μία καταστροφική ήττα στους Γήπαιδες το 552. Μετά τη [[μάχη του Άσφελντ]], ο Aλβοΐν είχε ένα ποτήρι φτιαγμένο από το κρανίο τού Κουνιμούνδ. 

Το 539 το μεγαλύτερο μέρος τού [[Βυζαντινός στρατός|βυζαντινού στρατού]] βρισκόταν στην [[Αυτοκρατορία των Σασσανιδών|Περσία]], έτσι οι Γήπαιδες και οι Ερούλοι λεηλάτησαν τη [[Μοισία]], σκοτώνοντας τον *masiter militum* Κάλλουκ, ενώ ο [[Φράγκοι|Φράγκος]] βασιλιάς [[Θευδεβέρτος Α΄|Θευδεβέρτ Α΄]] επιτέθηκε στη [[Βόρειος Ιταλία|Βόρεια Ιταλία]]. Σύμφωνα με τον [[Ιορδάνης ο Αλανός|Ιορδάνη]], οι συγκρούσεις ήταν οι πιο αιματηρές από τον [[Αττίλας|Αττίλα]] και οι [[Πληθυσμός της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας|Ρωμαίοι]] ήταν υποχρεωμένοι να πληρώσουν βαρείς φόρους, και να αναγνωρίσουν νέες ζώνες κατοχής των Γεπιδών.  Ο [[Thurisind|Θουρισίνδ]], νέος βασιλιάς της Γεπιδίας, επιχείρησε να εκδιώξει τους [[Λομβαρδοί|Λομβαρδούς]] από την [[Παννονία]], και οι δύο λαοί ζήτησαν βοήθεια από τους Βυζαντινούς. Ο [[Ιουστινιανός Α´|Ιουστινιανός Α']] έστειλε τον στρατό του εναντίον των Γεπιδών, ωστόσο καταστράφηκε καθ' οδόν από τους [[Έρουλοι|Ερούλους]] και οι πλευρές υπέγραψαν διετή ανακωχή. Εκδικούμενος αυτό που ένιωθε ως προδοσία, ο Θουρισίνδ συνήψε συμμαχία με τους [[Κουτρίγουροι|Κουτριγούρους]], που κατέστρεψαν τη [[Μοισία]] πριν από το τέλος της ανακωχής. Οι Λανγοβάρδοι και ο ρωμαϊκός στρατός ενώθηκαν, και νίκησαν τους Γήπαιδες το 551. Στη μάχη, ο γιος τού [[Αυδοΐνος|Aυδοΐν]], ο [[Αλβοΐνος|Aλβοΐν]] σκότωσε τον γιο τού [[Thurisind|Θουρισίνδ]], [[Turismod|Tουρισμόνδ]]. 

==== Κατάλογος βασιλέων των Γεπιδών ====

* [[Φαστίδα]], άκμ. π. 250
* [[Αρδάριχος|Aρδάρικ]], άκμ. π. 454
* Γιέσμους, άκμ. αρχές του 480
* [[Θραυστίλα]], άκμ. 488
* Θαρασάρικ, άκμ. 505
* [[Μούνδος|Mούνδος]], απεβ. 536 
* [[Έλεμουντ|Ελεμούνδ]], ; – 548
* [[Thurisind|Θουρισίνδ]], 548–π. 560
* [[Κουνιμούνδος|Κουνιμούνδ]], π. 560–567

=== Παρακμή και τελευταίες καταγραφές ===
Οι Γήπαιδες τελικά κατακτήθηκαν από τους [[Άβαροι|Αβάρους]] στον [[Πόλεμος Λομβαρδών-Γεπίδων (567)|πόλεμο Λομβαρδών-Γεπιδών]] του 567. Πολλοί Γήπαιδες ακολούθησαν τον Aλβοΐν στην Ιταλία το 568 σύμφωνα με τον [[Παύλος ο Διάκονος|Παύλο τον Διάκονο]], αλλά πολλοί παρέμειναν στην περιοχή τού παλαιού τους βασιλείου.

Το 630 ο [[Θεοφύλακτος Σιμοκάττης]] ανέφερε ότι ο [[Βυζαντινή Αυτοκρατορία|Βυζαντινός]] Στρατός εισήλθε στην επικράτεια των [[Άβαροι|Αβάρων]] και επιτέθηκε σε μία εορτή των Γεπιδών, αιχμαλωτίζοντας 30.000 Γήπαιδες (δεν συνάντησαν κανέναν Άβαρο). 

Πρόσφατη ανασκαφή στον ποταμό [[Τίσα|Tίσα]] στο [[Σόλνοκ|Σζόλνοκ]] ανέδειξε έναν Γεπίδη ευγενή από έναν τάφο της περιόδου των Αβάρων, ο οποίος φορούσε επίσης τουρκο-αβαρικά ενδύματα, δίπλα στα παραδοσιακά γερμανικά ρούχα με τα οποία ήταν θαμμένος. 

Τον 8ο αι. ο [[Παύλος ο Διάκονος]] απαριθμεί χωριά Γεπιδών, βουλγαρικά, σαρματικά, παννονικά, σουαβικά και νορικιανά χωριά στην Ιταλία, αλλά δεν γνωρίζουμε αν ο Παύλος εννοεί στη δική του εποχή ή απλώς αντιγράφει από μία παλαιότερη πηγή. 

== Αρχαιολογικοί χώροι ==
[[Αρχείο:King_Omharus_gold_ring.jpg|μικρογραφία| Χρυσό δαχτυλίδι με την επιγραφή +*Omharus* που βρέθηκε στην [[Νεκρόπολη Απαχίδα|Απαχίδα]].]]
Στους Γήπαιδες έχουν αποδοθεί πολυάριθμοι αρχαιολογικοί χώροι.  Οι πρώτες επιστημονικές ανασκαφές μίας τέτοιας αποδιδόμενης τοποθεσίας Γεπιδών έγιναν από τον Iστβάν Κοβάκ στο [[Μπάντα, Mures|Μπαντ]] το 1906 και το 1907.  Ωστόσο, η απόδοση μίας ακριβούς εθνότητας σε αρχαιολογικά ευρήματα αυτής της περιόδου, είναι μία δύσκολη και αμφισβητήσιμη μέθοδος. 

Στη [[Σαβαντίσλα|Βλάχα]], [[Τζουντέτς Κλουζ|στην κομητεία Κλουτζ]], στη Ρουμανία, ανακαλύφθηκε μία [[νεκρόπολη]] τον Αύγουστο τού 2004 με περισσότερους από διακόσιους τάφους, που χρονολογούνται στον 6ο αι. μ.Χ.  Το 85 % των τάφων που ανακαλύφθηκα,ν ληστεύτηκαν την ίδια περίοδο. Τα υπόλοιπα αντικείμενα είναι κεραμικά, χάλκινα αντικείμενα και μία πανοπλία. Επίσης στη Ρουμανία, στο [[Miercurea Sibiului|Μιερκουρέα Σιμπιουλίου]], υπάρχει μία άλλη νεκρόπολη με πλούσια τεχνουργήματα.  Άλλες νεκροπόλεις στη Ρουμανία είναι:

* [[Ungheni, Mures|Mορέστι]], [[Τζουντέτς του Μουρές|κομητεία Mούρες]]
* [[Noșlac|Nόσλακ]], [[Άλμπα (νομός)|κομητεία Άλμπα]]
* [[Brateiu|Μπρατέιου]], [[Τζουντέτς του Σιμπίου|κομητεία Σίμπιου]]
* [[Șeica Mică|Σέικα Μίκα]], κομητεία Σίμπιου
* Ιστοσελίδα [[Τιμισοάρα]] Φράιντορφ
* [[Νεκρόπολη Απαχίδα]] 
* [[Turda|Tούρντα]]: ο πλουσιότερος γερμανικός τάφος που βρέθηκε στη Ρουμανία είναι εδώ. Ο τάφος "[[Franziska Tesaurus|Franziska]]" βρέθηκε σε ρωμαϊκή τοποθεσία και χρονολογείται στον 5ο αι. μ.Χ. 

== Γενετική έρευνα ==
Μία μελέτη που έγινε το 2022 διαπίστωσε, ότι από μητρο-γραμμική άποψη η κύρια μιτοχονδριακή καταγωγή ανήκει στην ομάδα της Βορειοδυτικής Ευρώπης, σύμφωνα με ιστορικά δεδομένα. Συγκεκριμένα, δείχνει ομοιότητες με δεδομένα που λαμβάνονται από τον [[πολιτισμός Βιέλμπαρκ|πολιτισμό Βήλμπαρκ]] και τους [[Λομβαρδοί|Λανγοβάρδους]]. Βρέθηκε μόνο μία ασιατική καταγωγή, υποδεικνύοντας ότι οι Γήπαιδες δεν αναμειγνύονταν με τους ασιατικούς πληθυσμούς σημαντικά. Τα δείγματα συλλέχθηκαν από 3 διαφορετικές τοποθεσίες, που βρίσκονται στο [[Carei|Καρέι-Μπάντολντ]], [[Sânpaul, Κλουζ|Σάρντου]] και [[Σαβαντίσλα|Βλάχα]] .

== Δείτε επίσης ==

* [[Νεκρόπολη Απαχίδα|Νεκρόπολη Απαχίδας]]
* [[Η Ρουμανία στον Πρώιμο Μεσαίωνα|Ρουμανία στον Πρώιμο Μεσαίωνα]]
* [[Γότθοι]]
* [[Ιάποδες|Ιάπυδες]]

== Βιβλιογραφικές αναφορές ==


== Πηγές ==

=== Πρωταρχικές πηγές ===
**Genethliacus of Maximian Augustus by an Anonymous Orator (291)* (Translation and Notes by Rodgers) (1994). In: *In Praise of Later Roman Emperors: The Panegyrici Latini* (Introduction, Translation, and Historical Commentary with the Latin Text of R. A. B. Mynors by C. E. V. Nixon and Barbara Saylor Rodgers) (1994); University of California Press; .
**The Gothic History of Jordanes'' (in English Version with an Introduction and a Commentary by Charles Christopher Mierow, Ph.D., Instructor in Classics in Princeton University) (2006). Evolution Publishing. .

### Δευτερεύουσες πηγές
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Περαιτέρω ανάγνωση
* 

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 


Κατηγορία:Πρώιμοι γερμανικοί λαοί
Κατηγορία:Πρώιμη μεσαιωνική ιστορία της Ρουμανίας
Κατηγορία:Μεσαιωνική Τρανσυλβανία
Κατηγορία:Μεσαιωνική ιστορία της Σερβίας
Κατηγορία:Μεσαιωνική ιστορία της Βοϊβοντίνας
Κατηγορία:Πρώιμη μεσαιωνική ιστορία της Ουγγαρίας
Κατηγορία:Βαρβαρικά βασίλεια