Μαρτίνο Κανάλ

Ο **Μαρτίνο Κανάλ** () ήταν Βενετός χρονικογράφος του 13ου αιώνα, του οποίου το μόνο γνωστό έργο είναι το *Χρονικό των Βενετών*, γραμμένο μεταξύ 1267 και 1275 στα γαλλο-ιταλικά. Το έργο καταγράφει την ιστορία της Βενετίας από τις θρυλικές της απαρχές έως το έτος 1275, συνδυάζοντας θρύλους, ιστορικά γεγονότα και σύγχρονες πολιτικές αφηγήσεις για να απεικονίσει την πορεία της ανόδου της Δημοκρατίας της Βενετίας σε ανεξάρτητη ναυτική και εμπορική δύναμη.   

## Βιογραφικά στοιχεία
Οι μόνες βιογραφικές πληροφορίες για τον Μαρτίνο Κανάλ είναι ό,τι μπορεί να εξαχθεί από το έργο του. Δεν έχει τεκμηριωθεί ακριβής ημερομηνία ή τόπος γέννησής του και οι λεπτομέρειες για το οικογενειακό του υπόβαθρο παραμένουν ασαφείς. Το όνομά του και το πνεύμα του χρονικού του αποκαλύπτουν ότι ήταν Βενετός, όπως και η γλώσσα του, όπως φαίνεται από πολυάριθμα στοιχεία της βενετσιάνικης διαλέκτου που ακούσια διεισδύουν στα γαλλικά του. Προφανώς ήταν εξοικειωμένος με τη Βενετία και την ιστορία της και σίγουρα διέμενε στην πόλη μεταξύ 1267 και 1275, όταν συνέταξε το χρονικό, καθώς η αφήγηση αυτών των ετών είναι αφήγηση αυτόπτη μάρτυρα. Είναι πιθανό να ήταν κατώτερος δημόσιος αξιωματούχος, ίσως γραμματέας σε κάποιο βενετσιάνικο διοικητικό συμβούλιο, δικαστικό σώμα ή ναυτικό τελωνείο. Ίσως ήταν στην υπηρεσία του δόγη της Βενετίας Ρανιέρι Τζένο, στον οποίο αναφέρεται εκτεταμένα, συμπεριλαμβανομένων γεγονότων πριν από την εκλογή του ως δόγη. Είναι πιθανό να πέρασε κάποιο χρονικό διάστημα στην Ανατολή και το 1274 να ήταν παρών στη Δεύτερη Σύνοδο της Λυών. Το χρονικό του τελειώνει τον Σεπτέμβριο του 1275, η οποία είναι η τελευταία ημερομηνία που μαρτυρείται για τη ζωή του. Η παρουσία πολυάριθμων κενών στο χειρόγραφο, που αντιστοιχούν σε ονόματα ή ημερομηνίες, υποδηλώνει ότι σκόπευε να το επεξεργαστεί περαιτέρω.  

## Το ''Χρονικό των Βενετών''
Σε γλαφυρό ύφος, το κείμενο ανιχνεύει την προέλευση της Δημοκρατίας της Βενετίας από τις θρυλικές τρωικές ρίζες και την εποχή του Αττίλα, έως γεγονότα όπως η Δ΄ Σταυροφορία και η άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1204 και τις συγκρούσεις με τη Γένοβα στα τέλη του 13ου αιώνα και τονίζει τη ναυτική δύναμη και την πολιτική ταυτότητα της Βενετίας. 

Το έγραψε στα παλαιά γαλλικά, αποκλίνοντας από τη λατινική παράδοση, πιθανόν για να προσεγγίσει ευρύτερο κοινό μέσα στο πολυπολιτισμικό περιβάλλον της πόλης. Το ονόμασε *Χρονικό των Βενετών* (*Cronique des Veniciens*), αλλά είναι πιο γνωστό και με τον τίτλο *Οι ιστορίες της Βενετίας* (*Les estoires de Venise)*. Το έργο χωρίζεται σε δύο μέρη, το καθένα με ξεχωριστό πρόλογο. Το πρώτο μέρος γράφτηκε το 1267-1268 και ολοκληρώνεται με την καταστροφή της οικογένειας ντα Ρομάνο (Ετσελίνο Γ΄ και Αλμπερίκο ντα Ρομάνο) το 1259. Σταμάτησε πιθανώς λόγω του θανάτου του Ρανιέρι Τζένο. Το δεύτερο μέρος είναι πιο αποσπασματικό και περιλαμβάνει δύο ενότητες αφιερωμένες στις γιορτές της Βενετίας και την παρέλαση προς τιμήν του διαδόχου του Τζένο Λορέντζο Τιέπολο καθώς και τις ναυτικές συγκρούσεις μεταξύ Βενετίας και Γένοβας για αποικιακή κυριαρχία στην Ανατολική Μεσόγειο. 

Το έργο είναι μεροληπτικό, ο Κανάλ σίγουρα δεν ήταν ένας αδιάφορος παρατηρητής γεγονότων, αλλά είχε μια πολύ σαφή, πατριωτική άποψη, τονίζοντας τη ναυτική ανδρεία της Βενετίας, τους εμπορικούς θριάμβους και τη διπλωματική της οξυδέρκεια στις συγκρούσεις με το Βυζάντιο και τη Γένοβα. Υπερασπίζεται τις ενέργειες των Βενετών κατά τη διάρκεια και μετά την Δ' Σταυροφορία, προσπαθώντας να καταρρίψει την κατηγορία ότι οι Βενετοί την είχαν εκτρέψει στην Κωνσταντινούπολη προς όφελός τους. Στο εσωτερικό εμφανίζεται ως υπέρμαχος της τάξης και των θεσμών του κράτους, και υποστηρίζει τη συμφιλίωση των τάξεων, ιδιαίτερα μετά τις αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομία της Βενετίας από την ανακατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία της Νίκαιας το 1261. 

Ο Κανάλ χρησιμοποίησε παλαιότερες πηγές όπως συλλογές εγγράφων και θρύλων σχετικά με τη δημιουργία της Βενετίας και την προέλευση των Βενετών. Συμπεριέλαβε, επίσης, αρκετά έγγραφα, όπως το *[[Partitio Terrarum Imperii Romaniae|Partitio Romaniae]]* του 1204 - συνθήκη που συνομολογήθηκε μεταξύ των ηγετών της Δ΄ Σταυροφορίας πριν την Άλωση της Πόλης το 1204 για τη διανομή των εδαφών της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας - και ένα διάταγμα του Βαλδουίνου Β΄ της Ιερουσαλήμ του 1125. 

Η ιδιαίτερη αξία του χρονικού έγκειται στα γεγονότα που ο ίδιος έζησε, ξεκινώντας από την περίοδο του δόγη Γιάκοπο Τιέπολο και μετά. Προσφέρει πληροφορίες που αφορούν τις τεχνικές ναυτικού πολέμου, τον οπλισμό των γαλερών και την οργάνωση της ναυτικής κατασκοπείας. Οι σελίδες που αφιέρωσε στην περιγραφή της πόλης, του αστικού και μνημειακού κέντρου της, των τελετών και των εθίμων, αξίζουν ιδιαίτερης μνείας. Οι αφηγήσεις του για τουρνουά και μονομαχίες ιπποτικής έμπνευσης είναι επίσης πολύτιμες για τον γαλλικά επηρεασμένο πολιτισμό και τα έθιμα της Δημοκρατία της Βενετίας του 13ου αιώνα. 

Το χρονικό ήταν γνωστό και σε αυτό βασίστηκαν μεταγενέστεροι χρονικογράφοι των αρχών του 14ου αιώνα, όπως ο δόγης και χρονικογράφος Αντρέα Ντάντολο, ο οποίος χρησιμοποίησε αποσπάσματα στη συγγραφή της ιστορίας της Βενετίας. Πλήρες χειρόγραφο του χρονικού φυλάγεται στη Βιβλιοθήκη Ρικαρντιάνα στη Φλωρεντία. 

### Η γλώσσα
Το βιβλίο δεν αποτελεί μόνο μια πολύτιμη ιστορική πηγή, αλλά και παράδειγμα της επίδρασης της μεσαιωνικής γαλλικής γλώσσας και λογοτεχνίας στην Ιταλία κατά τον 13ο αιώνα, εποχή που άρχισε να αναδύεται η ιταλική λογοτεχνία του 13ου αιώνα και να τίθενται οι βάσεις για την κωδικοποίηση της ιταλικής γλώσσας. Όπως δηλώνει ο συγγραφέας στον πρόλογο, επέλεξε αυτή τη γλώσσα επειδή είναι «γνωστή σε όλο τον κόσμο και είναι πιο ευχάριστη στην ακρόαση και την ανάγνωση από άλλες»  
## Παραπομπές


Κατηγορία:Μεσαιωνικοί χρονικογράφοι
Κατηγορία:Μεσαιωνικοί ιστορικοί
Κατηγορία:Μεσαιωνικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Μεσαιωνική ιταλική λογοτεχνία
Κατηγορία:Μεσαιωνική γαλλική λογοτεχνία
Κατηγορία:Βενετοί του 13ου αιώνα