open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Μάχη της Αβντιίβκα (2022–2024)

Η **Μάχη της Αβντιίβκα** (ουκρανικά: Бої за Авдіївку) ήταν μια μεγάλη στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων και των πολιτοφυλακών του Ντονμπάς που ελέγχονται από τη Ρωσία από τη μια πλευρά και των ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων από την άλλη.    

Η σύγκρουση αφορούσε τον έλεγχο της πόλης Αβντιίβκα, που βρίσκεται στην Περιφέρεια του Ντονέτσκ της περιοχής του Ντονμπάς.  Οι ρωσικές δυνάμεις άρχισαν να διεξάγουν επιθετικές επιχειρήσεις για να καταλάβουν την Αβντιίβκα από την αρχή της εισβολής στην Ουκρανία , με αποτέλεσμα να θεωρηθεί ως μια από τις πιο αιματηρές και σκληρότερες μάχες του πολέμου.   

Η Αβντιίβκα ήταν ένας από τους πιο οχυρούς οικισμούς στην Ουκρανία και είχε περιγραφεί ως «πύλη» προς την κοντινή επαρχιακή πρωτεύουσα του Ντονέτσκ. Ο έλεγχος της Αβντιίβκα από την Ουκρανία είχε εμποδίσει τις ρωσικές δυνάμεις να χρησιμοποιήσουν το Ντόνετσκ και τους πόρους του ως κόμβο επικοινωνιών και απέτρεψε τις ρωσικές επιτυχίες σε αυτόν τον άξονα.   

Μετά από περισσότερο από ενάμιση χρόνο συνεχιζόμενων μαχών, οι ρωσικές δυνάμεις ξεκίνησαν μια επίθεση με στόχο την κατάληψη της Αβντιίβκα τον Οκτώβριο του 2023  Στις 17 Φεβρουαρίου 2024, με τις τελευταίες ουκρανικές οδούς ανεφοδιασμού στην πόλη να απειλούνται σοβαρά, ο αρχιστράτηγος Ολεξάντερ Συρσκούι ανακοίνωσε ότι οι ουκρανικές δυνάμεις αποσύρονται από την πόλη *για να αποφευχθεί η περικύκλωση και να διαφυλαχθεί η ζωή και η υγεία του στρατιωτικού προσωπικού*.  

Η κατάληψη της Αβντιίβκα ήταν η μεγαλύτερη εδαφική προέλαση της Ρωσίας από την κατάληψη του Μπαχμούτ τον Μάιο του 2023 και θεωρήθηκε σημάδι ότι οι ρωσικές δυνάμεις είχαν αναλάβει την πρωτοβουλία στον πόλεμο μετά την αποτυχία της καλοκαιρινής αντεπίθεσης της Ουκρανίας.   Η μάχη για την Αβντιίβκα έγινε γνωστή ως "δεύτερο Μπαχμούτ", ,  λόγω των ομοιοτήτων στις συνθήκες του πεδίου μάχης, της ρωσικής τακτικής και των αναφερόμενων ποσοστών απωλειών.   Μερικοί στρατιώτες θεώρησαν ότι η μάχη ήταν πιο δύσκολη από τη μάχη του Μπαχμούτ.  

## Ιστορικό
Η Αβντιίβκα είναι βιομηχανική πόλη στην καρδιά της περιφέρειας Ντόνετσκ, που βρίσκεται βορειοδυτικά της πόλης Ντόνετσκ. Η Αβντιίβκα είναι η έδρα του εργοστασίου οπτάνθρακα Αβντιίβκα, του μεγαλύτερου παραγωγού οπτάνθρακα στην Ουκρανία. Η πόλη είχε πληθυσμό πριν την έναρξη του πολέμου περίπου 32.000 κατοίκους.

Η Αβντιίβκα βρισκόταν κατά μήκος της πρώτης γραμμής του Ρωσο-Ουκρανικού Πολέμου από το 2014,που ήταν ένας βαριά οχυρωμένος οικισμός πρώτης γραμμής, γεμάτος με συστήματα τάφρων, θέσεις βολών και αποθήκες ενισχυμένες με σκυρόδεμα Η νότια και η ανατολική πλευρά της πόλης έγιναν ναρκοπέδια και η βιομηχανική περιοχή πρώτης γραμμής είχε σκληρές μάχες για χρόνια.

Η μάχη της Αβντιίβκα το 2017 είχε ως αποτέλεσμα να καταστραφεί αρκετό μεγάλο τμήμα της πόλης, αν και οι ουκρανικές δυνάμεις διατήρησαν τον έλεγχο της πόλης ενάντια στους φιλορώσους αυτονομιστές της Λαϊκής Δημοκρατίας του Ντόνετσκ.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία (2022)
Κατηγορία:Πολεμικές συγκρούσεις
Κληματόκισσος

Ο **κληματόκισσος** (λατινική-επιστημονική ονομασία *Clematicissus*) είναι γένος 
δικοτυλήδονων φυτών, που ανήκει στην οικογένεια της αμπέλου, τα αμπελοειδή. Σήμερα το γένος περιλαμβάνει ως ευρύτερα αποδεκτά τα παρακάτω 6 είδη:

* *[[Clematicissus angustissima]]*, (F. Müll.) Planchon
* *Clematicissus granulosa*, (Ruiz & Pav.) Lombardi
* *[[Clematicissus opaca]]*, (F. Müll.) Jackes & Rossetto
* *Clematicissus simsiana*, (Roem. & Schult.) Lombardi
* *Clematicissus striata*, (Ruiz & Pav.) Lombardi
* *Clematicissus tweedieana*, (Baker) Lombardi

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 
* O κληματόκισσος στα *[[Wikispecies]]*
* O κληματόκισσος στην *[[Εγκυκλοπαίδεια της ζωής]]*

Κατηγορία:Αμπελοειδή
Αδριανή (φυτό)

Η **αδριανή** ή **τραχυκάρυο** (επιστημονική-λατινική ονομασία *Adriana*) είναι γένος δικοτυλήδονων φυτών, που ανήκει στην οικογένεια ευφορβιοειδή και περιγράφηκε για πρώτη φορά οριζόμενο ως γένος το 1825. Ολόκληρο το γένος αποτελείται από θαμνώδη φυτά, ενδημικά της Αυστραλίας. Η ονομασία του γένους δόθηκε προς τιμή του Γάλλου βοτανολόγου Αντριέν-Ανρί ντε Ζυσιέ (1797-1853).

## Είδη
Σήμερα γίνονται ευρύτερα αποδεκτά τα εξής τρία είδη στο γένος *Adriana*:

# *[[Adriana quadripartita]]* (Labill.) Mull.Arg. - «αδριανή η τετραμερής»
# *[[Adriana tomentosa]]*, Gaudich.
# *[[Adriana urticoides]]* (A.Cunn.) Guymer από P.I.Forst

## Παραπομπές


Αδριανη
Γλοιόσπερμο

Το **γλοιόσπερμο** (επιστημονική-λατινική ονομασία *Gloeospermum*) είναι γένος δικοτυλήδονων φυτών, που ανήκει στην οικογένεια της βιολέτας, τα ιοειδή. Μέχρι στιγμής έχει βρεθεί στη φύση στην Κεντρική Αμερική (ενδεικτικά στον Παναμά) και το κράτος του Ισημερινού.

Το γένος περιλαμβάνει λιγοστά είδη, μεταξύ των οποίων και τα εξής:

* *[[Gloeospermum boreale]]*, C.V.Morton
* *Gloeospermum crassicarpum*
* *Gloeospermum diversipetalum*

## Παραπομπές


Γλοιοσπερμο
Γάιος Ραβίριος Πόστουμος

Ο **Γάιος Ραβίριος Πόστουμος** (λατινικά: Gaius Rabirius Postumus) ήταν Ρωμαίος τραπεζίτης.

Έμεινε στην ιστορία, επειδή τον υπερασπίστηκε ο Κικέρων (54 π.Χ.) στον σωζόμενο λόγο του *Pro Rabirio perduellionis reo*, όταν κατηγορήθηκε για εκβιασμό στην Αίγυπτο ως συνένοχος του Αύλου Γαβίνιου. Ο Ραβίριος ήταν μέλος της τάξης των ιππέων που δάνεισε ένα πολύ μεγάλο χρηματικό ποσό στον Πτολεμαίο ΙΒ΄ Αυλητή, βασιλιά της Αιγύπτου. Στη συνέχεια, ο Αυλητής, αντί να επιστρέψει τα χρήματα, διόρισε τον Ραβίριο υπουργό οικονομικών του (διοικητή) και του έδωσε άδεια να εξοφλήσει τα χρέη του εισπράττοντας φόρους από τους Αιγύπτιους υπηκόους. Έναν χρόνο αργότερα, ο λαός της Αλεξάνδρειας, εξοργισμένος με τον Ραβίριο, ξεσηκώθηκε, και ο Αυλητής έκλεισε τον Ραβίριο στη φυλακή. Ο τελευταίος διέφυγε στη Ρώμη, όπου κατηγορήθηκε από τη ρωμαϊκή Σύγκλητο. Τον υπερασπίστηκε ο Κικέρωνας, και αθωώθηκε για διαδικαστικού λόγους.

## Παραπομπές

## Βιβλιογραφικές αναφορές

* Marcus Tullius Cicero *Cicero's Speech Pro Rabirio Postumo.* Oxford University Press, 2001

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Cicero, ''Pro C. Rabirio Postumo'', αγγλική μετάφραση στο *attalus.org*

Κατηγορία:Ρωμαίοι αξιωματούχοι
Καλαρρύτικος ποταμός

Ο **Καλαρρύτικος** ποταμός είναι παραπόταμος του Αράχθου ο οποίος πηγάζει από τους ορεινούς όγκους της Κακαρδίτσας και του Περιστερίου στα Αθαμανικά Όρη ή Τζουμέρκα. Η αρχική του διαδρομή ονομάζεται Μελισουργιότικος αφού ξεκινά από την περιοχή των Μελισουργών και η κατεύθυνσή του είναι αρχικά βορειοδυτική που στη συνέχεια γίνεται δυτική μέχρι να συμβάλλει στον Άραχθο. Πρόκειται για ορμητικό ποτάμι που περνά μέσα από άγρια φαράγγια, με αρκετούς καταρράκτες και πέτρινα γεφύρια. Φτάνοντας στη Γέφυρα του Γκόγκου (ανάμεσα  στους Ραφταναίους με το Μιχαλίτσι) ηρεμεί αλλά στη συνέχεια ξαναγίνεται ορμητικός και διασχίζει το Φαράγγι του Καλαρρύτικου. Είναι ιδανικό για δραστηριότητες ποταμού όπως rafting και καγιάκ. Η διαδρομή, 3ου και 4ου βαθμού δυσκολίας, είναι μόνο για ενήλικες, αφού το ποτάμι έχει έντονο κυματισμό, αισθητή κλίση, δυνατή ροή, απότομες στροφές και σκάλες.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Ποταμοί της Ηπείρου
Γεροβρύση Άρτας

Η **Γεροβρύση** είναι οικισμός της Ηπείρου στην Περιφερειακή Ενότητα Άρτας. 

## Γενικά στοιχεία
Η Γεροβρύση βρίσκεται προς τα όρια με την Περιφερειακή Ενότητα Ιωαννίνων και είναι κτισμένη στις νοτιοδυτικές πλαγιές των Αθαμανικών Ορέων (Τζουμέρκα) σε υψόμετρο 840 μέτρα. Απέχει περίπου 25 χλμ. Δ.-ΒΔ. από το Βουλγαρέλι (έδρα του δήμου), 43 χλμ. Β.-ΒΑ. από την Άρτα και 68 χλμ. ΝΑ. από τα Γιάννενα. Νοτιοδυτικά του χωριού είναι η Ράμια της οποίας θεωρείται συνοικισμός και βόρεια τα Λεπιανά. Η εκκλησία του είναι ο ναός της Αγίας Τριάδος, κτίσμα του 1973 σε θέση παλαιότερου ναού που πανηγυρίζει την ήμερα του Αγίου Πνεύματος. 

Αναφέρεται επίσημα για πρώτη φορά το 1940 να απογράφεται στην κοινότητα Ράμιας. Σύμφωνα με το πρόγραμμα «Καλλικράτης» μαζί με το Ελαφοπήδημα, το Λιβάδι, τη Ντάρα και τη Ράμια αποτελούν την Κοινότητα Ράμιας, που ανήκει στη Δημοτική Ενότητα Αγνάντων του Δήμου Κεντρικών Τζουμέρκων και σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει πληθυσμό 66 κατοίκους. 

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Γεροβρύση Ράμια ΤΖΟΥΜΈΡΚΑ από ψηλά στο https://www.youtube.com/.

## Παραπομπές

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Άρτας
Κατηγορία:Δήμος Κεντρικών Τζουμέρκων
Σοφία Λουίζα της Βυρτεμβέργης

Η **Σοφία-Λουίζα της Βυρτεμβέργης**, γερμ.: *Sophie-Luise von Württemberg* (19 Φεβρουαρίου 1642, Στουτγάρδη – 3 Οκτωβρίου 1702, Μπαρόιτ) από τον Οίκο της Βυρτεμβέργης ήταν κόρη του δούκα της Βυρτεμβέργης, και με τον γάμο της έγινε μαργραβίνα του Βρανδεμβούργου-Μπαϋρόιτ.

## Βιογραφία
Ήταν πριγκίπισσα της Βυρτεμβέργης από τη γέννησή της, ως το πέμπτο παιδί και η μεγαλύτερη κόρη του Έμπερχαρντ Γ΄ δούκα της Βυρτεμβέργης και της πρώτης του συζύγου, Άννας Αικατερίνης (1614-1655), κόρης του Ιωάννη Καζίμιρ βιλντγκράβου & ραϊνγράβου του Ζαλμ-Κύμπουργκ-Μέρχινγκερ.   

## Οικογένεια
Παντρεύτηκε τον 2ο εξάδελφό της Χριστιανό-Ερνέστο, μάργραβο του Βρανδεμβούργου-Μπάιροιτ από το 1655 έως το 1712, (που είχε μείνει χήρος από τη Σοφία της Σαξονίας-Βάισενφελς τον προηγούμενο χρόνο). Ο γάμος εορτάστηκε στη Στουτγάρδη στις 8 Φεβρουαρίου 1671.

Η Σοφία-Λουίζα απέκτησε παιδιά: 
* Χριστιανή-Εμπερχαρντίνα (29 Δεκεμβρίου 1671, Μπαϊρόιτ – 5 Σεπτεμβρίου 1727, Πρετς)
* Eλεονόρα-Μαγδαληνή (24 Ιανουαρίου 1673, Μπάιροιτ – 13 Δεκεμβρίου 1711, Έτινγκεν)
* Kλαυδία-Ελεονόρα-Σοφία (4 Ιουλίου 1675, Μπαϊρόιτ – 11 Φεβρουαρίου 1676, Μπαϊρόιτ)
* Καρλότα-Αιμιλία (4 Ιουνίου 1677, Μπαϊρόιτ – 15 Φεβρουαρίου 1678, Μπαϊρόιτ)
* Γεώργιος-Γουλιέλμος (26 Νοεμβρίου 1678, Μπαϊρόιτ – 18 Δεκεμβρίου 1726, Μπαϊρόιτ)
* Kάρολος-Λουδοβίκος (21 Νοεμβρίου 1679, Μπαϊρόιτ – 7 Απριλίου 1680, Μπαϊρόιτ)

## Πρόγονοι

## Το τέλος
Απεβίωσε στις 3 Οκτωβρίου 1702 και ετάφη στο Μπαϊρόιτ. Ο σύζυγός της νυμφεύτηκε (για  3η φορά) τον επόμενο χρόνο με την Ελισάβετ-Σοφία του Βρανδεμβούργου και δεν απέκτησε άλλα παιδιά. Από τα επιζόντα παιδιά, ο Γεώργιος-Γουλιέλμος έγινε μάργραβος με το τέλος τού πατέρα του το 1712, ενώ ο Χριστιανή-Εμπερχαρντίνα παντρεύτηκε τον Φρειδερίκο-Αύγουστο, δούκα της Σαξονίας, βασιλιά της Πολωνίας, το 1693.

## Βιβλιογραφικές αναφορές

Κατηγορία:Δούκισσες της Βυρτεμβέργης
Κατηγορία:Πριγκίπισσες της Γερμανίας
Ζαχεντάν

Το **Ζαχεντάν** (βαλουχικά και περσ. زاهدان) είναι πόλη στο κεντρικό διαμέρισμα της κομητείας Ζαχεντάν, στην επαρχία Σιστάν και Μπαλουχιστάν του Ιράν και λειτουργεί ως πρωτεύουσα της επαρχίας, της κομητείας και του διαμερίσματος. Βρίσκεται κοντά στα σύνορα Ιράν-Πακιστάν.

Στην απογραφή του 2006, ο πληθυσμός του ήταν 552.706 κάτοικοι σε 109.488 νοικοκυριά. Η επόμενη απογραφή του 2011 μέτρησε 560.725 άτομα σε 134.088 νοικοκυριά. Η απογραφή του 2016 έδειξε πληθυσμό 587.730 ατόμων σε 146.717 νοικοκυριά.

## Παραπομπές


Ζαχενταν
Μαστίνο Β΄ ντελα Σκάλα

Ο **Mαστίνο Β΄ ντελα Σκάλα**, ιταλ.: *Μastino II della Scala* (1308 – 3 Ιουνίου 1351), ήταν κύριος της Βερόνας. Ήταν μέλος τού διάσημου Οίκου ντελα Σκάλα της Βόρειας Ιταλίας.

## Βιογραφία
Ήταν γιος του Aλμποΐνο ντελα Σκάλα και της Μπεατρίτσε ντα Κορέτζιο. Μετά το τέλος τού θείου του Κανγκράντε Α', αυτός και ο αδελφός του Αλμπέρτο Β' ανέλαβαν την εξουσία στη Βερόνα. Σύντομα, όμως, η ανεξάρτητη στάση του Μαστίνο Β΄ επισκίασε την παρουσία τού αδελφού του. Στο πρώτο μέρος της βασιλείας του, εγκαταλείποντας την προσεκτική πολιτική ισορροπίας που κρατούσε ο πατέρας του, κατέκτησε τη Μπρέσια (1332), την Πάρμα (1335) στη Λομβαρδία, και τη Λούκα (1335) στην Τοσκάνη.

Ωστόσο η επέκταση της εξουσίας του Μαστίνο Β΄ ώθησε τη δημιουργία της Ένωσης (Lega) όλων των άλλων τοπικών δυνάμεων (Φλωρεντίας, Σιένας, Μπολόνιας, Περούτζιας και Βενετίας). Τον πρώτο χρόνο τού πολέμου κατάφερε να αντισταθεί, αλλά το 1336 στην Ένωση προσχώρησαν ο Ατσόνε Βισκόντι του Μιλάνου, οι Έστε της Φερράρας, οι Γκονζάγκα της Μάντοβας και το Παπικό Κράτος. Περικυκλωμένος από κάθε πλευρά, μπορούσε να ζητήσει μία συνθήκη ειρήνης μόνο με τη μεσολάβηση τού βασιλιά της Γερμανίας Λουδοβίκου Δ΄ της Βαυαρίας, την οποία απέκτησε το 1339. Τα εδάφη του περιορίστηκαν στη Βερόνα και τη Βιτσέντσα, ενώ το υπόλοιπο τμήμα χωρίστηκε μεταξύ των νικητών εχθρών.

Μία προσπάθεια να ανακτήσει μέρος των εδαφών του, με τους Γερμανούς μισθοφόρους που είχαν παραμείνει στη Βιτσέντσα μετά τον πόλεμο, με επικεφαλής τον Λοντρίζιο Βισκόντι, ήταν ανεπιτυχής.

Απεβίωσε στη Βερόνα το 1351. Έχει ταφεί στο γοτθικό μαυσωλείο κοντά στην εκκλησία της Σάντα Μαρία Αντίκα, σε έναν από τους τάφους των ντελα Σκάλα.

## Οικογένεια
Το 1328 νυμφεύτηκε τη Θαδδαία (Taddea) ντα Καρράρα (κόρη του Τζάκοπο Α΄ κυβερνήτη της Πάντουα) και της Άννας Γραδενίγου (κόρη του Πιέτρο Γραδενίγου). Του έδωσε τα εξής τέκνα:

* Βέρντε (απεβ. 1394).
* Κανγκράντε Β΄ 1332 - 1359, κύριος της Βαρόνας.
* Πάολο-Aλμποΐνο 1333 – 1375, κύριος της Βερόνας.
* Κανσινιόριο π.1334 – 1375, κύριος της Βερόνας.
* Bεατρίκη-Ρεγκίνα (1331 – 18 Ιουνίου 1384), παντρεύτηκε τον Μπερναμπό Βισκόντι στις 27 Σεπτεμβρίου 1350.

Από μη νόμιμες σχέσεις, ο Μαστίνο Β΄ είχε τα εξής νόθα τέκνα:
* (νόθος) Φρενιάνo απεβ. 1394.
* (νόθη) Βιρίδις απεβ. 1394, παντρεύτηκε το 1362 τον Νικολό Β΄ των Έστε μαρκήσιο της Φερράρας, Μόντενας & Πάρμας.
* (νόθη) Αικατερίνα, παντρεύτηκε τον Aλντριγκέτο ντι Καστελμπάρo.
* (νόθη) Aλταλούνα, ο οποίος παντρεύτηκε τον Λουδοβίκο Ε΄ των Βίττελσμπαχ δούκα της Βαυαρίας.
* (νόθη) Βερονέζη, παντρεύτηκε τον Τζιάκομο Τρισίνο.

## Βιβλιογραφικές αναφορές
* 

## Παραπομπές

Κατηγορία:Οίκος ντελα Σκάλα
Κατηγορία:Ιταλοί ευγενείς
Γιαν Ματουσίνσκι

Ο **Γιαν Έντβαρντ Αλεξάντερ Ματουσίνσκι** (πολωνικά: Jan Edward Aleksander Matuszyński, 14 Δεκεμβρίου 1808, Βαρσοβία – 20 Απριλίου 1842, Παρίσι) ήταν Πολωνός ιατρός και στενός φίλος, στη Βαρσοβία και στο Παρίσι, του Πολωνού συνθέτη Φρεντερίκ Σοπέν .

## Βιογραφία
Ο πατέρας του Γιαν Ματουσίνσκι, Γιαν Φριντέρικ Ματουσίνσκι (1768–1831), ήταν ιατρός και χειρουργός και επικεφαλής του Λουθηρανικού Νοσοκομείου της Βαρσοβίας.

Ο Γιαν Ματουσίνσκι, με καταγωγή από τη Βαρσοβία, έγινε φίλος του Σοπέν ενώ φοιτούσε στο Λύκειο της Βαρσοβίας, όπου διδάχθηκε από τον πατέρα του Σοπέν, Νικολά Σοπέν. Ο Ματουσίνσκι καταγόταν από μουσική οικογένεια. Ο ίδιος έπαιζε φλάουτο και ο αδελφός του, Λεοπόλδος (1820–93), έγινε τενόρος και σκηνοθέτης όπερας.

Από το 1827, ο Γιαν σπούδασε ιατρική στο Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας. Κατά τη διάρκεια της Νοεμβριανής Εξέγερσης του 1830–31 υπηρέτησε ως ιατρός με τις πολωνικές δυνάμεις, με το 5ο Τάγμα Έφιππων Τυφεκιοφόρων για το οποίο έλαβε το Τάγμα Στρατιωτικής Αξίας της Πολωνίας.

Μετά την καταστολή της εξέγερσης πήγε στην εξορία στη Γερμανία, αποφοιτώντας τελικά στην ιατρική στο Πανεπιστήμιο του Τύμπινγκεν.

Μετανάστευσε στο Παρίσι το 1834, όπου για περισσότερα από δύο χρόνια μοιραζόταν το διαμέρισμα του Σοπέν και του έδινε ιατρικές συμβουλές.

Πήρε ένα περαιτέρω πτυχίο ιατρικής στο Παρίσι, με ειδίκευση στη φυσιολογία, και παντρεύτηκε μια Γαλλίδα, την Καρολίν Μποκέ.

Το 1837 δημοσίευσε μια πραγματεία, *De l'influence du nerf sympathique sur les fonctions des sens* (Περί της επιρροής του συμπαθητικού νευρικού συστήματος στις λειτουργίες των αισθήσεων).

Ο Ματουσίνσκι πέθανε από φυματίωση. Στις τελευταίες του μέρες, ο Σοπέν και η Γεωργία Σάνδη τον φρόντιζαν στα δωμάτια που μοιράζονταν στην οδό Πιγκάλ. Η Σάνδη έγραψε ότι «πέθανε στην αγκαλιά μας μετά από μια αργή και σκληρή αγωνία, που προκάλεσε στον Σοπέν τόσο πολύ πόνο σαν να ήταν δικό τους. Αυτός [ο Σοπέν] ήταν δυνατός, θαρραλέος και αφοσιωμένος... αλλά όταν τελείωσε ήταν διαλυμένος».

Ο Ματουσίνσκι ενταφιάστηκε στο Κοιμητήριο της Μονμάρτρης.

## Παραπομπές


## Πηγές
* Attwood, William G. (1999), *The Parisian Worlds of Frédéric Chopin*, Νιου Χέιβεν Και Λονδίνο, Yale University Press, .
* Σικόρσκι, Άντζεϊ (n.d.), *[http://pl.chopin.nifc.pl/chopin/persons/detail/name/Matuszynski/id/6749 Jan Matuszyński]  Archived*   (στα πολωνικά), ιστότοπος του Ινστιτούτου Φρεντερίκ Σοπέν, πρόσβαση στις 14 Φεβρουαρίου 2014.

Κατηγορία:Πολωνοί στρατιωτικοί ιατροί
Κατηγορία:Πολωνοί ιατροί
Κατηγορία:Φυσιολόγοι
Κατηγορία:Απόφοιτοι του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας
Κατηγορία:Απόφοιτοι του Πανεπιστημίου του Τύμπινγκεν
Κατηγορία:Πολωνοί μετανάστες στη Γαλλία
Κατηγορία:Αποδέκτες του Χρυσού Σταυρού του Τάγματος Στρατιωτικής Αξίας της Πολωνίας
Κατηγορία:Φρεντερίκ Σοπέν
Κατηγορία:Ενταφιασμοί στο Κοιμητήριο της Μονμάρτρης
Κανσινιόριο ντελα Σκάλα

Ο **Κανσινιόριο ντελα Σκάλα**, ιταλ.: *Cansignorio della Scala* (5 Μαρτίου 1340 – 19 Οκτωβρίου 1375  ) ήταν κύριος της Βερόνας από το 1359 έως το 1375, αρχικά μαζί με τον αδελφό του Πάολο-Αλμποΐνο.

## Βιογραφία
Κληρονόμησε την κυριότητα της Βερόνα με το τέλος τού πατέρα του Μαστίνο Β΄, μαζί με τους αδελφούς του Κανγκράντε Β' και Πάολο-Αλμποΐνο. Ωστόσο, ο Κανγκράντε Β΄ ανέλαβε αποτελεσματικά τα ηνία. Ο Κανσινιόριo συνωμότησε κατά της τυραννικής του κυριαρχίας, και αφού τον δολοφόνησε, μπόρεσε να εισέλθει στην πόλη το 1359 με τη βοήθεια των Καρραρέζι της Πάντουας.

## Υστεροφημία
Πριν από το τέλος του το 1375 δολοφονήθηκε ο αδελφός του Πάολο-Αλμποΐνο (ο οποίος βρισκόταν στη φυλακή από το 1365), για να δώσει τη διαδοχή στους νόθους γιους του Μπαρτολομέο Β΄ και Aντόνιο Α΄. Οι τελευταίοι ωστόσο αναγκάστηκαν -λόγω της χρεοκοπίας της πόλης- να αποδεχθούν το προτεκτοράτο (έλεγχο, προστασία) τού Μπερναμπό Βισκόντι.

μικρογραφία| Ταφικό μνημείο του Κανσινιόριο ντελα Σκάλα.

Παρά τον αδίστακτο χαρακτήρα του, ο Κανσινιόριo κυβέρνησε τη Βερόνα αρκετά εύρυθμα και την εμπλούτισε με πολυάριθμες κατασκευές, συμπεριλαμβανομένης της πρώτης λίθινης γέφυρας επάνω από τον Άντιτζε (Αδίγη) μετά την Πόντε Πιέτρα (της Βερόνα) και τού πρώτου παρατηρητηρίου στην Ιταλία, τού *Gardello*. Ο τάφος του Kανσινιόριο είναι ένας από τους αξιόλογους γοτθικούς τάφους των ντελα Σκάλα στην αυλή της Σάντα Μαρία Αντίκα της Βερόνας.

## Οικογένεια
Ο Κανσινιόριο νυμφεύτηκε την Αγνή των Καπετιδών-Ανζού, δεύτερη κόρη του Καρόλου, δούκα του Δυρραχίου και της Μαρίας της Καλαβρίας. Η Aγνή ήταν νεότερη αδελφή της Ιωάννας του Δυρραχίου και μεγαλύτερη αδελφή της Mαργαρίτας τoυ Δυρραχίου, βασιλικής συζύγου του Καρόλου Γ΄ της Νάπολης. Ο γάμος τους ήταν άτεκνος. 

Ο Κανσινιόριο είχε τρία γνωστά παιδιά, όλα νόθα. Η κόρη του: 
* (νόθη) Λουκία ντελα Σκάλα παντρεύτηκε πρώτα τον Κορτέσιο Σερέγκo, και μετά τον Μπερναντίνο ντα Πολέντα της κυρίαρχης οικογένειας της Ραβέννας. Οι γιοι του:
* (νόθος) Μπαρτολομέο Β΄ ντελα Σκάλα και 
* (νόθος) Αντόνιο Α΄ ντελα Σκάλα, τον διαδέχθηκαν ως κύριοι της Βερόνας.

## Βιβλιογραφικές αναφορές

Κατηγορία:Οίκος ντελα Σκάλα
Κατηγορία:Ιταλοί ευγενείς
Κανγκράντε Β΄ ντελα Σκάλα

Ο **Κανγκράντε Β΄ ντελα Σκάλα**, ιταλ.: *Cangrande II della Scala* (7 Ιουνίου 1332  &#x2013; 14 Δεκεμβρίου 1359) ήταν κύριος της Βερόνας από το 1351 μέχρι το τέλος του.

## Βιογραφία
Το 1351, μετά το τέλος τού πατέρα του Mαστίνο Β΄ ντελα Σκάλα, κληρονόμησε την κυριότητα της Βερόνας και της Βιτσέντσας, αρχικά (μέχρι το 1352) υπό την αντιβασιλεία του θείου του Αλμπέρτο Β΄. Το 1350 νυμφεύτηκε την Ελισάβετ, κόρη του Λουδοβίκου Δ' της Βαυαρίας, βασιλιά της Γερμανίας.

Ο Κανγκράντε Β΄, που είχε το παρωνύμιο *Can Rabbioso* ("μαινόμενος σκύλος"), κυβέρνησε τη Βερόνα με σιδηρά πυγμή, συγκεντρώνοντας πλούσιους θησαυρούς για τούς νόθους γιους του, και εξαθλιώνοντας την πόλη. Αυτό προκάλεσε εσωτερικές διαμάχες, που οδήγησαν τον ύποπτο Κανγκράντε Β΄ να περικυκλωθεί με μισθοφόρους από το Βραδεμβούργο. Ωστόσο αυτό δεν εμπόδισε το να δολοφονηθεί από τον αδελφό του Κανσινιόριo, ο οποίος -με τη βοήθεια των Καρραρέζι της Πάντουας- τον διαδέχθηκε.

Ο Κανγκράντε έκτισε ένα κάστρο και μία οχυρή γέφυρα στην πόλη (βλέπε Καστελβέκιο και Γέφυρα του Καστελβέκιο), προκειμένου να έχει ένα ασφαλές μέρος και μία ασφαλή οδό διαφυγής προς τη Γερμανία, σε περίπτωση εξέγερσης εναντίον του στην πόλη.

## Οικογένεια
Το 1350 νυμφεύτηκε την Ελισάβετ των Βίττελσμπαχ, κόρη του Λουδοβίκου Δ' δούκα της Βαυαρίας και βασιλιά της Γερμανίας. Ανάμεσα στα παιδιά του ήταν:
* Αντωνία ντελα Σκάλα απεβ. 1400, παντρεύτηκε τον Mαστίνο Βισκόντι, γιο του Μπερναμπό Βισκόντι και της Bεατρίκης-Ρεγκίνας ντελα Σκάλα.
* Κλεόπα ντελα Σκάλα απεβ. 1403, παντρεύτηκε τον Τζιανμαστίνο Βισκόντι, μικρότερο αδελφό τού Mαστίνo.

Από μία μη νόμιμη σχέση, είχε ένα φυσικό τέκνο:
* (νόθος) Γκουλιέλμο ντελα Σκάλα απεβ. 1404.

## Βιβλιογραφικές αναφορές

Κατηγορία:Οίκος ντελα Σκάλα
Κατηγορία:Ιταλοί ευγενείς
Πάολο Αλμποΐνο ντελα Σκάλα

Ο **Πάολο-Αλμποΐνο ντελα Σκάλα**, ιταλ.: *Paolo Alboino della Scala* (1344 – 17 ή 18 Οκτωβρίου 1375)  ήταν κύριος της Βερόνας ap;o ton Οίκο ντελα Σκάλα.

Το 1351, μετά το τέλος τού πατέρα του Mαστίνο Β΄ ντελα Σκάλα, κληρονόμησε την κυριότητα της Βερόνας και της Βιτσέντσας, ονομαστικά μαζί με τους αδελφούς του Κανγκράντε Β΄ και Κανσινιόριo, αν και σύντομα ο Κανγκράντε Β΄ τούς αφαίρεσε κάθε εξουσία.

Όταν ο τελευταίος δολοφονήθηκε από τον Κανσινιόριο το 1359, ο Πάολο-Αλμποΐνο απέκτησε πάλι εξουσία. Ωστόσο στις 20 Φεβρουαρίου 1365 συνελήφθη με την κατηγορία ότι συνωμοτούσε, και φυλακίστηκε στην Πεσκιέρα ντελ Γκάρντα. Το 1375 στραγγαλίστηκε με εντολή τού ανιψιού του Μπαρτολομέο Β', ο οποίος ήθελε την αποκλειστική εξουσία μετά το τέλος τού πατέρα του Κανσινιόριο.

## Βιβλιογραφικές αναφορές

Κατηγορία:Οίκος ντελα Σκάλα
Κατηγορία:Ιταλοί ευγενείς
Αντόνιο Α΄ ντελα Σκάλα

Ο **Αντόνιο Α΄ ντελα Σκάλα**, ιταλ.: *Antonio della Scala* (1362 – 3 Σεπτεμβρίου 1388) ήταν κύριος της Βερόνας από το 1375 έως το 1387, αρχικά μαζί με τον αδελφό του Μπαρτολομέο Β΄.

## Βιογραφία
Ήταν νόθος γιος τού Κανσινιόριο ντελα Σκάλα. Μετά το τέλος τού τελευταίου, κυβέρνησε στη Βερόνα μαζί με τον αδελφό του Μπαρτολομέο Β΄. Το 1378 νυμφεύτηκε τη Σαμαριτάνα ντα Πολέντα, κόρη του Γκουίντο Γ΄ ντα Πολέντα, κυρίου της Ραβέννας. Το 1381 πιστεύεται ότι προκάλεσε το τέλος τού Μπαρτολομέο Β΄ με δηλητήριο, και εξουσίαζε μόνος του μετά το 1381, μέχρι το 1387, όταν καθαιρέθηκε από τον Τζαν-Γκαλεάτσο Βισκόντι, δούκα του Μιλάνου.

Ενώ βρισκόταν σε μία αποστολή στην Τοσκάνη προκειμένου να συγκεντρώσει στρατιώτες για να αποκαταστήσει την κυριαρχία του στη Βερόνα, ο Αντόνιο Α΄ απεβίωσε ξαφνικά το 1388 σε ηλικία 26 ετών, στο Τρεντότσιο κοντά στη Φαέντσα, κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες. Μάλλον τάφηκε στη Ραβέννα.

Η σύντομη, αλλά περιπετειώδης εξουσία τού Αντόνιο Α΄ είναι αξιομνημόνευτη, για τις προσπάθειές του να βελτιώσει την τύχη της Βερόνα, και να διατηρήσει την κληρονομία τού επιφανούς Οίκου ντελα Σκάλα.

## Οικογένεια
Το 1378 νυμφεύτηκε τη Σαμαριτάνα ντα Πολέντα, κόρη του Γκουίντο Γ΄ ντα Πολέντα, κυρίου της Ραβέννα και είχε τέκνο:
* Κανφραντσέσκο ντελα Σκάλα απεβ. 1392.

## Παραπομπές σε πηγές

Κατηγορία:Οίκος ντελα Σκάλα
Κατηγορία:Ιταλοί ευγενείς
Μπαρτολομέο Β΄ ντελα Σκάλα

Ο **Μπαρτολομέο Β΄ ντελα Σκάλα**, ιταλ.: *Bartolomeo II della Scala* (απεβ. 12 Ιουλίου 1381) ήταν κύριος της Βερόνα από το 1375 μέχρι το τέλος του, μαζί με τον αδελφό του Aντόνιο Α΄ ντελα Σκάλα. 

## Βιογραφία
Ως νόθος γιος τού Κανσινιόριο ντελα Σκάλα  απέκτησε την εξουσία στη Βερόνα μετά το τέλος τού τελευταίου, δολοφονώντας τον θείο του (αδελφό τού Κανσινιόριo), Πάολο-Αλμποΐνο. Κυβέρνησε τη Βερόνα, η οποία τότε βρισκόταν σε πτώχευση, και αναγκάστηκε να δεχτεί το προτεκτοράτο (βοήθεια, προστασία) του Μπερναμπό Βισκόντι.

Μετά από μία περίοδο μέτριας εξουσίας, ο Μπαρτολομέο Β΄ δολοφονήθηκε από τον αδελφό του Αντώνιο.

## Βιβλιογραφικές αναφορές

Κατηγορία:Οίκος ντελα Σκάλα
Κατηγορία:Ιταλοί ευγενείς
Αλμποΐνο Α΄ ντελα Σκάλα

Ο **Αλμποΐνο Α΄ ντελα Σκάλα**, ιταλ.: *Alboino I della Scala* (  &#x2013; 29 Νοεμβρίου 1311 )  από τον Οίκο ντελα Σκάλα ήταν κύριος της Βερόνας από το 1304 μέχρι το τέλος του.

## Βιογραφία
Ήταν γιος του Aλμπέρτο Α΄ ντελα Σκάλα και έγινε ανώτερος και εκπρόσωπος (vicar) τού βασιλιά της Γερμανίας στην πόλη, μετά το τέλος τού αδελφού του Μπαρτολομέo Α΄ το 1304. Το 1298 νυμφεύτηκε την Κατερίνα Βισκόντι, κόρη του Ματτέο Α΄ Βισκόντι. Οκτώ χρόνια αργότερα ο Aλμποΐνo Α΄ ξανανυμφεύτηκε, με την Bεατρίκη, κόρη του Γκιλμπέρτο Β΄ ντα Κορράτζιo.

Τον διαδέχθηκε η κοινή διακυβέρνηση τού γιου του Αλμπέρτο Β΄ υπό την κηδεμονία τού αδελφού του Κανγκράντε Α΄ (θείου του Αλμπέρτο Β΄). Ο μικρότερος γιος τού Aλμποΐνo Α΄ Mαστίνο Β΄, κυβέρνησε τη Βερόνα μετά το τέλος τού τελευταίου το 1329.

## Οικογένεια
Το 1298 νυμφεύθηκε την Κατερίνα Βισκόντι, κόρη του Mαττέο Α΄ Βισκόντι. 

Οκτώ χρόνια αργότερα ο Aλμποΐνo Α΄ ξανανυμφεύτηκε, με την Bεατρίκη, κόρη του Γκιλμπέρτο Β΄ ντα Κορράτζιo και είχε τέκνα:
* Αλμπέρτο Β΄.
* Mαστίνο Β΄.

## Βιβλιογραφικές αναφορές

Κατηγορία:Οίκος ντελα Σκάλα
Κατηγορία:Ιταλοί ευγενείς
Αλμπέρτο Α΄ ντελα Σκάλα

Ο **Αλμπέρτο Α΄ ντελα Σκάλα**, ιταλ.: *Alberto I della Scala* (απεβ. 3 Σεπτεμβρίου 1301) ήταν κύριος της Βερόνας από το 1277. Ήταν μέλος τού Οίκου ντελα Σκάλα.

## Βιογραφία
Γιος του Τζακοπίνο ντελα Σκάλα, ήταν *[[ποντεστά|κυβερνήτης]]* (podestà) της Μάντοβας το 1272 και το 1275. Το 1277, μετά τη δολοφονία τού αδελφού του Μαστίνο Α΄, κληρονόμησε την κυριότητα της Βερόνας.

Ο Αλμπέρτο Α΄ απεβίωσε στη Βερόνα το 1301. Τον διαδέχθηκε ο γιος του Μπαρτολομέο Α΄. Οι άλλοι γιοι του Aλμποΐνo Α΄ και Φραντσέσκο (Κανγκράντε Α΄) ήταν επίσης κύριοι της Βερόνας από το 1304 και το 1312, αντίστοιχα. Η κόρη του Κονστάντσα παντρεύτηκε τον Oμπίτσο Β΄ των Έστε, μαρκήσιο της Φερράρας, ως δεύτερη σύζυγός του.

## Οικογένεια
Είχε τέκνα:
* Μπαρτολομέο Α΄.
* Αλμποΐνο Α΄.
* (Φραντσέσκο) Κανγκράντε Α΄.

## Πηγές
* 
## Παραπομπές


Κατηγορία:Οίκος ντελα Σκάλα
Κατηγορία:Ιταλοί ευγενείς
Κατηγορία:Πρόσωπα αφορισμένα από την Καθολική Εκκλησία
Φασουλοταβάς

thumb|Φασουλοταβάς σερβιρισμένος με μακριές καυτερές πιπεριές
Ο **φασουλοταβάς** είναι πιάτο που συναντάται στην Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία. Παρασκευάζεται με φασόλια, κρεμμύδια, λάδι, κόκκινες ξερές πιπεριές, μαύρο και κόκκινο πιπέρι, μαϊντανό και αλάτι, και υπάρχουν διάφορες παραλλαγές. Το γεύμα ψήνεται και σερβίρεται σε παραδοσιακό πήλινο σκεύος χωρίς σμάλτο. Το όνομα του πιάτου σημαίνει «φασόλια σε ταβά». Στα βουλγαρικά και σλαβομακεδονικά το πιάτο λέγεται *τάβτσε γκράβτσε* (Тавче-гравче), και έχει την ίδια ετυμολογία.

## Συστατικά
Τα βασικά συστατικά στον φασουλοταβά είναι:

* φασόλια λίμα
* κρεμμύδι
* λάδι
* αποξηραμένη κόκκινη πιπεριά
* κόκκινο και μαύρο πιπέρι
* αλάτι
* μαϊντανός

## Εκτέλεση
Τα πιο συχνώς χρησιμοποιούμενα συστατικά είναι τα φασόλια, τα κρεμμύδια, το λάδι, οι αποξηραμένες κόκκινες πιπεριές, το πιπέρι, το αλάτι και ο μαϊντανός. Υπάρχουν πολλές παραλλαγές του φασουλοταβά, αλλά όλες ακολουθούν ορισμένα βασικά σημεία.

Τα φασόλια καθαρίζονται και μετά βυθίζονται σε κρύο νερό μέχρι να μαλακώσουν. Στη συνέχεια βράζονται, στραγγίζονται, και προσθέτονται τα κρεμμύδια και οι πιπεριές. Άλλα κρεμμύδια ψήνονται στη σχάρα με πιπέρι σε ένα τηγάνι. Όταν ξαναβράσουν τα φασόλια, προσθέτονται στο πήλινο σκεύος και ανακατεύονται με τα ψητά κρεμμύδια. Το πιάτο, κλειστό με πώμα, τοποθετείται στο φούρνο. Το μαγείρεμα δεν πρέπει να ξεραίνει τα φασόλια.

Ο φασουλοταβάς σερβίρεται συνήθως με κρέας.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Βαλκανική κουζίνα
Κατηγορία:Σερβική κουζίνα
Κατηγορία:Ελληνική κουζίνα
Κατηγορία:Βουλγαρική κουζίνα
Κατηγορία:Κουζίνα της Βόρειας Μακεδονίας
Μπαρτολομέο Α΄ ντελα Σκάλα

Ο **Μπαρτολομέο Α΄ ντελα Σκάλα**, ιταλ.: *Bartolomeo I della Scala* (απεβ. 7 ή 8 Μαρτίου 1304) ήταν κύριος της Βερόνας από το 1301, μέλος τού Οίκου ντελα Σκάλα και προστάτης του Δάντη, κατά την εξορία του από τη Φλωρεντία. 

## Βιογραφία
Ως γιος τού Αλμπέρτο Α΄ ντελα Σκάλα, ο Μπαρτολομέο Α΄ τον διαδέχθηκε μετά το τέλος του το 1301. Είχε νυμφευτεί το 1291 την Κονστάντσα της Αντιόχειας, κόρη του Κορράδου της Αντιόχειας.

Ο Μπαρτολομέο απεβίωσε το 1304. Τον διαδέχθηκε ο αδελφός του Αλμποΐνο Α΄.

## Βιβλιογραφικές αναφορές

## Πηγές
* A. Castagnetti, GM Varanini, Il Veneto nel medioevo: Le signorie trecentesche, Βερόνα, Banca Popolare di Verona, 1995.

Κατηγορία:Οίκος ντελα Σκάλα
Κατηγορία:Ιταλοί ευγενείς
Τζακοπίνο ντελα Σκάλα

Ο **Τζακοπίνο ντελα Σκάλα**, ιταλ.: *Jacopino della Scala* (απεβ. το 1215), ήταν Ιταλός έμπορος και πολιτικός, μέλος τού Οίκου ντελα Σκάλα των μελλοντικών κυρίων της Βερόνας. 

## Βιογραφία
Ήταν γιος τού Λεονάρντο ντελα Σκάλα, και επίσης εγγονός της Kαραφίνας Γκαμπαρέλλι και τού συζύγου της Μπαλντουίνο ντελα Σκάλα, γιου τού Aρντουίνο ντελα Σκάλα, ο οποίος ήταν ο γενάρχης τού Οίκου ντελα Σκάλα.

Αρχικά εργάστηκε ως έμπορος μαλλιού, όχι πλούσιος και χωρίς ευγενή τίτλο. Ωστόσο το δίκτυο φιλίας και οι πολιτικές δεξιότητές του τού έδωσαν τον τίτλο του εκπροσώπου (vicar) του βασιλιά της Γερμανίας στην Oστίλια και του *[[ποδεστά|κυβερνήτη (podestà)]]* της Τσέρεα. Έγινε πρόγονος των περισσότερων Ευρωπαίων μοναρχών.

## Οικογένεια
Ήταν ο πατέρας των:
* (Λεονάρντο) Μαστίνο Α',
* Αλμπέρτο Α',
* Μανφρέντο και
* Μπόκα ντελα Σκάλα. 

Είναι ο παλαιότερος γνωστός πρόγονος του Ναπολέοντα Α΄, αυτοκράτορα των Γάλλων.

## Πηγές
* Carrara, M. (1966). Gli Scaligeri. Varese: Dell'Oglio.

## Παραπομπές

Κατηγορία:Οίκος ντελα Σκάλα
Κατηγορία:Ιταλοί ευγενείς
Μαστίνο Α΄ ντελα Σκάλα

Ο **Μαστίνο Α΄ ντελα Σκάλα**, ιταλ.: *Mastino I della Scala* (απεβ. 26 Οκτωβρίου 1277 ), γεννημένος ως **Λεονάρντο ή Λεοναρντίνο**, ήταν Ιταλός *[[Κοντοτιέροι|μισθοφόρος (condottiero)]],* ο οποίος ίδρυσε τον Οίκο ντελα Σκάλα των κυρίων της Βερόνας.

## Βιογραφία
Ως γιος τού Τζακοπίνο ντελα Σκάλα, ήταν *[[ποντεστά|κυβερνήτης (podestà)]]* της Τσέρεα (Cerea) το 1259, και στη συνέχεια *podestà* της Βερόνας. Ο Eτσελίνο Β΄ ντα Ρομάνo, ο αρχηγός των Γιβελλίνων (οπαδών του αυτοκράτορα) της βόρειας Ιταλίας, απεβίωσε εκείνο το έτος και ο Mαστίνo Α΄ κληρονόμησε τον ρόλο του. Το 1260 έλαβε τη θέση τού *[[capitano del popolo]]* ("κυβερνήτη τού λαού") της Βερόνας, καταφέρνοντας να ιδρύσει μία κληρονομική κυριότητα, με γενικά Γιβελλινική (αυτοκρατορική) στάση, από το 1263. Τον επόμενο χρόνο οδήγησε τον στρατό των Βερονέζων στην κατάκτηση του Λονίγκο και του Μοντεμπέλλο, απειλώντας τη Βιτσέντσα . Μπόρεσε επίσης να προσαρτήσει σύντομα τα εδάφη του επισκόπου του Τρεντ. Ο Μαστίνο Α΄ επέτυχε επίσης συμφωνία με τη Δημοκρατία της Βενετίας, η οποία παρείχε στους Βερονέζους ελεύθερη πρόσβαση στις συναλλαγές στον ποταμό Άντιτζε (Αδίγη) και υπέγραψε συνθήκη ειρήνης με την πόλη των Γουέλφων (οπαδών του πάπα) της Μάντοβας.

Το 1267, όταν ο Κορραδίνος, τελευταίος από τους Χοενστάουφεν, κατέβηκε στην Ιταλία για να ανακαταλάβει το βασίλειο της Σικελίας, ο Mαστίνο Α΄ συμμάχησε μαζί του. Ο πάπας Κλήμης Δ', σύμμαχος τού τότε βασιλιά της Νάπολης Καρόλου Α' του Ανζού, αφόρισε τον Κορραδίνο και όλους τους υποστηρικτές του Γιβελλίνους, συμπεριλαμβανομένου του Μαστίνο Α΄ και της ίδιας της Βερόνας. Ο αφορισμός ήρθη μόνο όταν λίγα χρόνια αργότερα 166 Καθαροί -που αιχμαλωτίστηκαν στο Σιρμιόνε- κάηκαν δημόσια ζωντανοί στην Αρένα της Βερόνας.

Κατά την απουσία του, ξεκίνησε ένας εμφύλιος πόλεμος, υποκινούμενος από τους κόμητες του Σαν Μπονιφάτσιo, ο οποίος κατάφερε να καταλάβει τις περισσότερες φρουρές των ντελα Σκάλα. Ο αδελφός τού Μαστίνο Α΄, Μπόκα, απεβίωσε κατά τη διάρκεια των μαχών. Ωστόσο η αντίδραση τού Μαστίνο Α΄ ήταν σκληρή, και σύντομα νίκησε τους επαναστάτες. Κατάφερε επίσης να επιβάλει τον αδελφό του Αλμπέρτο Α΄ ως κυβερνήτη (*podestà)* της Μάντοβα, που ήταν η παραδοσιακή υποστηρίκτρια των Βερονέζων εξόριστων κατά των ντελα Σκάλα.

Ο Μαστίνο Α΄ δολοφονήθηκε στη Βερόνα το 1277 από ένα μέλος της τοπικής αριστοκρατίας, που ήταν απεχθής στην κυριαρχία των των ντελα Σκάλα. Η υποτιθέμενη συμμετοχή τού Αλμπέρτο Α΄ στη συνωμοσία, δεν έχει αποδειχθεί. Ο ίδιος ο Αλμπέρτο Α΄ μπόρεσε να διατηρήσει την κυριότητα.

## Βιβλιογραφικές αναφορές

## Πηγές
* 

Κατηγορία:Οίκος ντελα Σκάλα
Κατηγορία:Ιταλοί ευγενείς
Κατηγορία:Πρόσωπα αφορισμένα από την Καθολική Εκκλησία
Μείζονα και ελάσσονα κλίμακα

Στην Ευρωπαϊκή μουσική, οι κλίμακες χωρίζονται σε δύο κύρια είδη: σε **μείζονες** και σε **ελάσσονες**. **Μείζονα** (στην αρμονία και **ματζόρε**) ονομάζεται η κλίμακα που αποτελείται από την εξής σειρά (μουσικών) διαστημάτων: *2 τόνους, 1 ημιτόνιο, 3 τόνους, 1 ημιτόνιο.* Το άκουσμά της, μας παραπέμπει σε κάτι χαρούμενο ή και "αισιόδοξο". **Ελάσσονα** (στην αρμονία και **μινόρε**) ονομάζεται η κλίμακα με ημιτόνια μεταξύ δεύτερης και τρίτης καθώς και πέμπτης και έκτης βαθμίδος. Αντίθετα με μία μείζονα κλίμακα, το ύφος μιας ελάσσονας κλίμακος είναι πιο λυπητερό και κατά κάποιους πιο "αγχώδες" ή και "μυστηριώδες".

## Σχετικότητα μείζονας - ελάσσονα κλίμακας
Οι ελάσσονες, έχουν τον οπλισμό κάποιας μείζονας & μια δικιά τους τυχαία αλλοίωση στον **προσαγωγέα** (7η βαθμίδα), γι' αυτό και ονομάζονται "σχετικές" μιας μείζονας κλίμακας, καθώς σχετίζονται μεταξύ τους. Για να βρούμε την ελάσσονα κλίμακα μιας μείζονας, αρκεί να κατέβουμε ένα **διάστημα** τρίτης μικρό (1 τ**όνος** και 1 **ημιτόνιο**). Για παράδειγμα, η σχετική της **Ρε μείζονας**, θα είναι η **Σι ελάσσονα**.

## Μείζονες κλίμακες και οι αλλοιώσεις τους

### Με διέσεις (#)
Η σειρά των διέσεων ( # ) στις κλίμακες είναι: Φα - Ντο - Σολ - Ρε - Λα - Μι - Σι

#Ντο
#Σολ (φα)
# Ρε (φα, ντο)
# Λα (φα, ντο, σολ)
# Μι (φα, ντο, σολ, ρε)
# Σι (φα, ντο, σολ, ρε, λα)
# Φα# (φα, ντο, σολ, ρε, λα, μι)
# Ντο# (φα, ντο, σολ, ρε, λα, μι, σι)

### Με υφέσεις (b)
Η σειρά των υφέσεων (♭) στις κλίμακες είναι: Σι - Μι - Λα - Ρε - Σολ - Ντο - Φα.

# Φα 1 (σι)
# Σιb 2 (σι, μι)
# Μιb 3 (σι, μι, λα)
# Λαb 4 (σι, μι, λα, ρε)
# Ρεb 5 (σι, μι, λα, ρε, σολ)
# Σολb 6 (σι, μι, λα, ρε, σολ, ντο)
# Ντοb 7 (σι, μι, λα, ρε, σολ, ντο ,φα)

## Ελάσσονες κλίμακες και οι αλλοιώσεις τους

### Με διέσεις (#)

# Λα
# Μι (φα)
# Σι (φα, ντο)
# Φα# (φα, ντο, σολ)
# Ντο# (φα, ντο, σολ, ρε)
# Σολ# (φα, ντο, σολ, ρε, λα)
# Ρε# (φα, ντο, σολ, ρε, λα, μι)
# Λα# (φα, ντο, σολ, ρε, λα, μι, σι)

### Με υφέσεις (b)

*1. Ρε (σι)
*2.  Σολ  (σι, μι)
*3.  Ντο  (σι, μι, λα)
*4.  Φα  (σι, μι, λα, ρε)
*5. Σιb  (σι, μι, λα, ρε, σολ)
*6.  Μιb  (σι, μι, λα, ρε, σολ, ντο))
*7.  Λαb  (σι, μι, λα, ρε, σολ, ντο, φα)

## Παραπομπές


Κατηγορία:Μουσικές κλίμακες
Αλμπέρτο Β΄ ντελα Σκάλα

Ο **Αλμπέρτο Β΄ ντελα Σκάλα**, ιταλ.: *Alberto II della Scala* (1306 &#x2013; 13 Σεπτεμβρίου 1352) ήταν κύριος της Βερόνας από το 1329 μέχρι το τέλος του. Ήταν μέλος τού διάσημου Οίκου ντελα Σκάλα της βόρειας Ιταλίας.

## Βιογραφία
Ήταν γιος του Aλμποΐνο Α΄ ντελα Σκάλα και της Μπεατρίτσε ντα Κορέτζιο. Συγκυβέρνησε με τον αδελφό του Μαστίνο Β΄ μέχρι το 1351. Έχασε την Πάντοβα το 1338 και τα Μπελλούνο και Φέλτρε το 1339.

Μετά το τέλος του στη Βερόνα το 1352, τον διαδέχθηκαν οι γιοι τού Μαστίνο Β΄.

## Παραπομπές σε πηγές
Κανφραντσέσκο ντελα Σκάλα

Ο **Κανφραντσέσκο ντελα Σκάλα**, ιταλ.: *Canfrancesco della Scala* ήταν γιος τού Aντόνιο Α΄ ντελα Σκάλα.  

## Βιογραφία
Το 1387, όταν ο πατέρας του ηττήθηκε από τους Βισκόντι του Μιλάνου και κατέφυγε στη Ραβέννα, ο Κανφραντσέσκο έμεινε πίσω, και προετοιμάστηκε να αντισταθεί. Ωστόσο οι προσπάθειές του απέτυχαν, και σύντομα ακολούθησε τον πατέρα του στην εξορία στη Ραβέννα. Προσπάθησε να ανακαταλάβει τη Βερόνα το 1390.  Πιστεύεται ότι απεβίωσε το 1392,  πιθανώς λόγω δηλητηρίου. 

## Βιβλιογραφικές αναφορές

Κατηγορία:Οίκος ντελα Σκάλα
Κατηγορία:Ιταλοί ευγενείς
Γκουλιέλμο ντελα Σκάλα

Ο **Γκουλιέλμο ντελα Σκάλα**, ιταλ.: *Guglielmo della Scala* (απεβ. το 1404) ήταν γιος του Κανγκράντε Β΄ ντελα Σκάλα. Δολοφόνησε τον πατέρα του το 1359, αλλά εκδιώχθηκε από την εξουσία από τον θείο του Κανσινιόριο.

## Βιογραφία
Το 1404, μαζί με τους δύο γιους του Μπρουνόρο και Αντόνιο Β', ηγήθηκε μίας εξέγερσης κατά των Μιλανέζων. Ανακηρύχθηκε κύριος της Βερόνας στις 17 Απριλίου, αλλά εκδιώχθηκε από την πόλη από τον λαό στις 28 Απριλίου. Ο Φραντσέσκο ντα Καρράρα, κύριος της Πάντοβας, ανέλαβε την πόλη λίγες ημέρες αργότερα.

## Οικογένεια
Με το γάμο του με την Oνέστα Μορτόνε, ο Γκουλιέλμo άφησε τους δύο προαναφερθέντες γιους, οι οποίοι δεν ανέκτησαν ποτέ την εξουσία στη Βερόνα, και τέσσερις νεότερους γιους:
* Μπρουνόρο.
* Αντόνιο Β΄.
* Μπαρτολομέo (απεβ. στις 21 Μαρτίου 1453),
* Φρενιάνo (απεβ. στις 4 Δεκεμβρίου 1443 στη Βιέννη),
* Nικόδημο και
* Παύλο.

## Παραπομπές σε πηγές
Πολιτισμός των κωφών

Η έννοια «κοινότητα κωφών» αποκτά διαστάσεις ως προς το δημογραφικό, γλωσσολογικό, πολιτικοκοινωνικό και πολιτισμικό επίπεδο. Το τελευταίο χρονικό διάστημα, πολλές μελέτες και αρκετά άρθρα έχουν συνταχθεί γύρω από τους κωφούς, την κοινότητα και την κουλτούρα τους. Τα άτομα με προβλήματα ακοής έχουν αναπτύξει το δικό τους αξιακό σύστημα το οποίο δεν προσδιορίζεται μόνο από την ακουστική απώλεια αλλά όπως κάθε πολιτισμική ομάδα έτσι και οι κωφοί έχουν τις δικές τους εμπειρίες, τη δική τους γλώσσα και το δικό τους τρόπο ζωής που μεταδίδεται και μεταφέρεται από γενιά σε γενιά 

Οι κωφοί ζουν και προσαρμόζονται σ’ ένα περιβάλλον χωρίς ομιλία και ήχους, χρησιμοποιώντας τη δική τους οπτική γλώσσα. Σύμφωνα με το 1ο Εκπαιδευτικό Πακέτο Επιμόρφωσης «**η ανάγκη των κωφών για μια γλώσσα προσαρμοσμένη στις δικές τους οπτικές ανάγκες είναι αυτή που τους καθιστά πολιτισμική ομάδα και όχι η απώλεια της ακοής τους**». Η διαφοροποίηση των κωφών από άλλες ομάδες αναπήρων έγκειται στο γεγονός ότι χρησιμοποιούν μια κοινή οπτική γλώσσα. Αντιθέτως, οι υπόλοιπες ομάδες όπως για παράδειγμα τα άτομα με προβλήματα όρασης μπορεί να μοιράζονται κοινές εμπειρίες εντούτοις επικοινωνούν με την καθομιλουμένη, τη γλώσσα του ευρύτερου κοινωνικού συνόλου και φέρουν την κουλτούρα του. Οι ίδιοι οι κωφοί δε λειτουργούν ως άτομα με προβλήματα ακοής ούτε καθορίζουν την ύπαρξή τους, τη ζωή τους με τον τρόπο που τους αντιμετωπίζουν οι ακούοντες. Παρά το ότι βιώνουν αποκλεισμό μέσα στην ίδια την κοινωνία ωστόσο έχουν δημιουργήσει τις ιστορίες τους, τις παραδόσεις τους, τις κοινωνικές συναντήσεις τους σε καθημερινή βάση, τις εκδηλώσεις τους, έχοντας ορίσει και εκφράσει με αυτόν τον τρόπο τον ίδιο τους τον εαυτό

**<big>ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ</big>**

https://apothesis.eap.gr/archive/item/180698 



Κατηγορία:Κωφότητα
Νεφέλη Φασούλη

Η **Νεφέλη Φασούλη** (Αθήνα, 23 Ιουλίου 1995) είναι Ελληνίδα μελοποιός και τραγουδίστρια του έντεχνου, της τζαζ και της λαϊκής μουσικής.

## Βιογραφικό
Γεννήθηκε στην Αθήνα. Σε ηλικία 6 ετών ξεκίνησε μαθήματα βιολιού σε ωδείο του Παγκρατίου.

Παρακολούθησε μαθήματα τζαζ τραγουδιού, φωνητικού αυτοσχεδιασμού και θεωρητικών στο ωδείο Athenaeum από το 2014 έως το 2016. Παρακολούθησε μετεκπαιδευτικό σεμινάριο διδασκαλίας φωνητικής τεχνικής στο Εθνικό Ωδείο.

Έχει συνεργαστεί καλλιτεχνικά με τον Φοίβο Δεληβοριά και τον Πάνο Βλάχο.

## Δισκογραφία
### Άλμπουμ
* 2021 - *Ο Κόσμος Σου* *(United We Fly)*
* 2023 - *Phases*
* 2024 - Ο Κήπος
* 2025 - Wyrd

## Προσωπική ζωή
Μεγάλωσε στο Παγκράτι. Έχει 3 μεγαλύτερα αδέρφια.

Το 2013 εισήχθη στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών από την οποία αποφοίτησε το 2018.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Ελληνίδες τραγουδίστριες
Αναπηρία στην αρχαία Ελλάδα

Στην **αρχαιότητα**, συναντάται ο όρος κώφωση ως μια **κατάσταση αναπηρίας**. Αρχαίοι συγγραφείς, λόγιοι και θρησκευτικοί ηγέτες αναφέρουν στα κείμενά τους την κώφωση και συγκεκριμένα αντλούμε διάφορες πληροφορίες σχετικά με το πώς αντιμετωπίζονται τα κωφά άτομα σε κάθε κοινωνία, πώς γίνεται η διάγνωση της κώφωσης και ποιες εκπαιδευτικές μέθοδοι εφαρμόζονται. Σύμφωνα με τον Πλάτωνα, γίνεται αναφορά στη νοηματική γλώσσα μέσα από τους διαλόγους που αναπτύσσει ο Σωκράτης με τους μαθητές του. Ο Αριστοτέλης διακρίνει τον κωφό από τον βωβό/άφωνο και γενικότερα στην Αρχαία Ελλάδα αλλά και στη Ρώμη η κώφωση χαρακτηρίζεται ως μια κατάσταση, προβληματική και ελαττωματική που θέτει εμπόδια στην απόκτηση της γνώσης και προκαλεί συναισθήματα απέχθειας, παραμέλησης και αδιαφορίας.

## Πηγές
* https://apothesis.eap.gr/archive/item/180698
Ναός του Αβραάμ

Ο **Ναός του Αβραάμ** (, ) είναι συναγωγή στη Γάζα.

## History
Αυτοσχεδιάστηκε κατά την ισραηλινή εισβολή στη Γάζα κατά τη διάρκεια του πολέμου Ισραήλ-Χαμάς το 2023, σε ένα ανακαινισμένο κτίριο, ως ένας τρόπος για τους στρατιώτες του Ισραηλινού Στρατού να προσεύχονται εν μέσω του πολέμου.

Πριν από την ίδρυση της συναγωγής, οι στρατιώτες προσεύχονταν και στη συναγωγή της Γάζας, η οποία ιδρύθηκε το 508 την εποχή της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Για 2 δεκαετίες η συναγωγή ήταν κλειστή και δεν επιτρεπόταν στους Εβραίους να προσκυνήσουν στον ιερό χώρο.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Πόλεμος Χαμάς-Ισραήλ το 2023
Κατηγορία:Αβραάμ
Σαιν-Μαρτέν-ντε-Σαν (Ιόν)

Το **Σαιν-Μαρτέν-ντε-Σαν** (γαλλικά: *Saint-Martin-des-Champs*, ) είναι γαλλική κοινότητα στο νομό της Ιόν, στη διοικητική περιοχή της Βουργουνδίας-Φρανς-Κοντέ.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Κοινότητες της Ιόν
Ντάρα Άρτας

Η **Ντάρα** είναι οικισμός της Ηπείρου στην Περιφερειακή Ενότητα Άρτας. 

## Γενικά στοιχεία
Η Ντάρα βρίσκεται προς τα όρια με την Περιφερειακή Ενότητα Ιωαννίνων, κοντά και ανατολικά του Άραχθου ποταμού σε υψόμετρο 270 μέτρα. Απέχει περίπου 21 χλμ. Δ. από το Βουλγαρέλι (έδρα του δήμου), 37 χλμ. Β.-ΒΑ. από την Άρτα και 63 χλμ. Ν.-ΝΑ. από τα Γιάννενα. Δυτικά του χωριού και πάνω στον ποταμό είναι η Γέφυρα του Τζαρή  απ' όπου ξεκινάει το παραποτάμιο "Μονοπάτι της Βίδρας" που τελειώνει στη Γέφυρα Πλάκας. 

Αναφέρεται επίσημα για πρώτη φορά το 1940 να απογράφεται στην κοινότητα Ράμιας. Σύμφωνα με το πρόγραμμα «Καλλικράτης» μαζί με το Ελαφοπήδημα, το Λιβάδι, τη Γεροβρύση και τη Ράμια αποτελούν την Κοινότητα Ράμιας, που ανήκει στη Δημοτική Ενότητα Αγνάντων του Δήμου Κεντρικών Τζουμέρκων και σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει πληθυσμό 34 κατοίκους.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Άραχθος: Μονοπάτι της Βίδρας: γέφυρα Τζαρή-γέφυρα Πλάκας από τον ιστότοπο https://el.wikiloc.com/.

## Παραπομπές

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Άρτας
Κατηγορία:Δήμος Κεντρικών Τζουμέρκων
Σκηνοθέτης κινηματογράφου

**Σκηνοθέτης κινηματογράφου** αποκαλείται το άτομο που ελέγχει τις καλλιτεχνικές και δραματικές προοπτικές μιας κινηματογραφικής ταινίας και ζωντανεύει το σενάριο, καθοδηγώντας το συνεργείο και τους ηθοποιούς μέχρι την εκπλήρωση του οράματος. Ο σκηνοθέτης παίζει μεγάλο ρόλο στην επιλογή των ηθοποιών, τον σχεδιασμό της παραγωγής και όλες τα δημιουργικές προοπτικές της δημιουργίας μιας ταινίας.

Υπάρχουν πολλά μονοπάτια που μπορούν να οδηγήσουν κάποιον στο να γίνει σκηνοθέτης κινηματογράφου. Κάποιοι σκηνοθέτες ξεκίνησαν ως σεναριογράφοι, κινηματογραφιστές, παραγωγοί, μοντέρ, ή ηθοποιοί. Άλλοι σκηνοθέτες φοίτησαν σε κινηματογραφικές σχολές. Κάποιοι σκηνοθέτες επίσης γράφουν το σενάριο ή συνεργάζονται με άλλους σεναριογράφους.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Ιδιότητες των ΜΜΕ
Κατηγορία:Σκηνοθέτες
Ερνστ Ρούσκα

Ο **Ερνστ Άουγκουστ Φρήντριχ Ρούσκα** (γερμ. *Ernst August Friedrich Ruska*, 25 Δεκεμβρίου 1906 &ndash; 27 Μαΐου 1988) ήταν Γερμανός φυσικός που βραβεύθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής το 1986 για το έργο του στην ηλεκτρονιακή οπτική, που περιελάμβανε τη σχεδίαση και κατασκευή του πρώτου ηλεκτρονικού μικροσκοπίου.

## Βίος και έργο
Ο Ερνστ Ρούσκα γεννήθηκε στη Χαϊδελβέργη και σπούδασε στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Μονάχου από το 1925 έως το 1927. Κατόπιν εγγράφηκε στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο (Πολυτεχνείο) του Βερολίνου, όπου για πρώτη φορά εξέφρασε την ιδέα ότι ένα μικροσκόπιο που θα λειτουργούσε με βάση τα ηλεκτρόνια αντί για το φως θα μπορούσε να δώσει πολύ υψηλότερη μεγέθυνση ενός αντικειμένου από όσο ένα μικροσκόπιο που χρησιμοποιεί το φως, στο οποίο η μεγέθυνση περιορίζεται από το μεγάλο σχετικώς μήκος κύματος του φωτός. Το 1931 επέδειξε ότι ένα πηνίο μπορούσε να δράσει ως ένας *ηλεκτρονιακός φακός* και έτσι, χρησιμοποιώντας πολλά πηνία σε σειρά, κατασκεύασε το πρώτο ηλεκτρονικό μικροσκόπιο το 1933.

Το ίδιο έτος ο Ρούσκα τελείωσε τις διδακτορικές σπουδές του και συνέχισε να ασχολείται με το πεδίο της ηλεκτρονιακής οπτικής, πρώτα στη Fernseh AG στο Τσέλεντορφ του Βερολίνου και μετά, από το 1937, στη Siemens-Reiniger-Werke AG. Εκεί συμμετέσχε στην ανάπτυξη του πρώτου ηλεκτρονικού μικροσκοπίου του εμπορίου, το 1939. Εκτός από την εργασία του στη Siemens, ο Ρούσκα εργάσθηκε και σε άλλα επιστημονικά ιδρύματα, ενώ ενεθάρρυνε και τη Siemens να δημιουργήσει ένα εργαστήριο για επισκέπτες ερευνητές, το οποίο ο πρώτος επικεφαλής ήταν ο αδελφός του, ο Χέλμουτ Ρούσκα, ο οποίος ήταν ιατρός και ανέπτυξε τη χρήση του ηλεκτρονικού μικροσκοπίου σε ιατρικές και βιολογικές εφαρμογές.

Ο Ερνστ Ρούσκα παραιτήθηκε από την εταιρεία το 1955, προκειμένου να γίνει διευθυντής του Ινστιτούτου Ηλεκτρονικής Μικροσκοπίας στο Ίδρυμα Φριτς Χάμπερ, θέση στην οποία παρέμεινε έως το 1974. Παραλλήλως ήταν καθηγητής στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο (Πολυτεχνείο) του Βερολίνου (1957-1974).

Το 1960 τιμήθηκε με μια σημαντική διάκριση στον χώρο της ιατρικής, το Βραβείο Λάσκερ. Το 1986 μοιράσθηκε το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής για τα επιτεύγματά του στην ηλεκτρονιακή οπτική με τους νεότερους Γκερτ Μπίνις και Χάινριχ Ρόρερ. Ο Ρούσκα πέθανε στο Δυτικό Βερολίνο σε ηλικία 81 ετών.

Ο αστεροειδής 1178 Ιρμέλα (Irmela), που ανακαλύφθηκε από τον Μαξ Βολφ το 1931, πήρε το όνομά του από το όνομα της Ιρμέλα Γκάιγκις-Ρούσκα (*Irmela Geigis-Ruska*), συζύγου του Ερνστ Ρούσκα, της οποίας ο Βολφ ήταν θείος από την πλευρά της μητέρας της.

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Δελτίο τύπου των Βραβείων Νόμπελ
* Ο Ερνστ Ρούσκα στον ιστότοπο των Βραβείων Νόμπελ (με τη διαλεξή του στην απονομή του Βραβείου με θέμα «Η ανάπτυξη του ηλεκτρονικού μικροσκοπίου και της ηλεκτρονικής μικροσκοπίας»)
* «Η 2η πύλη προς τον μικρόκοσμο» , ιστότοπος με πληροφορίες από την οικογένεια Ρούσκα

Κατηγορία:Γερμανοί φυσικοί
Κατηγορία:Γερμανοί εφευρέτες
Κατηγορία:Φυσικοί του 20ού αιώνα
Κατηγορία:Βραβευμένοι με Νόμπελ Φυσικής
Κατηγορία:Γερμανοί νομπελίστες
Πρωτεώδη

Τα **πρωτεώδη** (επιστημονική και λατινική ονομασία *Proteales*) είναι τάξη δικοτυλήδονων φυτών, που αναγνωρίζεται από όλους σχεδόν τους ταξινομιστές βιολόγους. Τα φυτά που την αντιπροσωπεύουν διαφέρουν πολύ μεταξύ τους, εξαιτίας της πολύ πρώιμης αποκλίσεώς τους. Αυτό που έχουν κοινό είναι τα σπέρματα (σπόροι) με ελάχιστο ή καθόλου ενδοσπέρμιο, ενώ τα ωάρια είναι συχνά ατροφικά.

Τα αρχαιότερα απολιθώματα πρωτεωδών ανήκουν στο γένος *[[Notocyamus]]* και χρονολογούνται από τη Βαρρέμιο βαθμίδα της κατώτερης Κρητιδικής περιόδου, ευρεθέντα στη Βραζιλία.

## Ταξινομική ιστορία και οικογένειες
Το ταξινομικό σύστημα Wettstein (τελευταία αναθεώρηση το 1935) ανεγνώριζε τα πρωτεώδη ως τάξη, υπαγόμενη στα *Monochlamydeae* της υφομοταξίας χωριστοπέταλα της ομοταξίας δικοτυλήδονα.

Το σύστημα Cronquist (1981) ανεγνώριζε τα πρωτεώδη ως τάξη, εντασσόμενη στην υφομοταξία ροδίδες της ομοταξίας μανολιόψιδα [= δικοτυλήδονα]. Είχε τον εξής καθορισμό:

* Τάξη *Proteales*
** οικογένεια *[[Ελαιαγνοειδή|Elaeagnaceae]]*
** οικογένεια *[[Proteaceae]]*

Στο ταξινομικό σύστημα του Ρολφ Ντάλγκρεν, τα πρωτεώδη ταξινομούνταν στην *υπέρταξη* των *Proteiflorae* ή *Proteanae*. Το σύστημα APG II το 2003 τοποθέτησε τα πρωτεώδη στον κλάδο ευδικοτυλήδονα, με τον εξής καθορισμό:

* Τάξη *Proteales*
** οικογένεια *[[Nelumbonaceae]]*
** οικογένεια *[[Proteaceae]]* [+ οικογένεια ''Platanaceae'']

όπου το «[+ ...]» υποδηλώνει μια προαιρετικώς χωριζόμενη οικογένεια (που μπορεί να διαχωρισθεί από την προαναφερόμενη οικογένεια).

Το σύστημα APG III το 2009 ακολουθεί την ίδια προσέγγιση, αλλά ευνοεί την πιο στενή οριοθέτηση των οικογενειών, αναγνωρίζοντας τρεις οικογένειες στην τάξη: *Nelumbonaceae, Platanaceae* και *Proteaceae*. Προσθέτει, ωστόσο, την πρόταση να ενταχθεί και η οικογένεια *[[Sabiaceae]]*, την οποία το APG III δεν είχε εντάξει σε καμιά τάξη των ευδικοτυλήδονων, ως ένα εύλογο παραπέρα βήμα.

Το σύστημα APG IV το 2016 (το πλέον πρόσφατο) προσέθεσε τα *[[Sabiaceae]]* στην τάξη. Επομένως σήμερα γίνεται δεκτή η εξής ταξινόμηση:

* Τάξη *Proteales*
** οικογένεια *[[Nelumbonaceae]]*
** οικογένεια *[[Platanaceae]]*
** οικογένεια *[[Proteaceae]]*
** οικογένεια *[[Sabiaceae]]*

Γνωστά μέλη των πρωτεωδών είναι η επώνυμη της τάξεως πρωτέα της Νότιας Αφρικής, η μπανκσία της Αυστραλίας, ο πλάτανος (κοινώς και πλατάνι ή πλατανιά) και ο ιερός λωτός (*Nelumbo nucifera*). Η προέλευση της τάξεως είναι σαφώς πανάρχαιη, με ενδείξεις διαφοροποιήσεως στα μέσα της Κρητιδικής περιόδου, πάνω από 100 εκατομμύρια έτη πριν από σήμερα. Ενδιαφέρουσα είναι η σύγχρονη γεωγραφική κατανομή των οικογενειών της: τα *Proteaceae* είναι κυρίως μια οικογένεια του Νότιου Ημισφαιρίου, ενώ τα *Platanaceae* και τα *Nelumbonaceae* είναι φυτά του Βόρειου Ημισφαιρίου.

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Τα πρωτεώδη (''Proteales'') στα *[[Wikispecies]]*
Λιβάδι Άρτας

Το **Λιβάδι** είναι οικισμός της Ηπείρου στην Περιφερειακή Ενότητα Άρτας. 

## Γενικά στοιχεία
Το Λιβάδι βρίσκεται προς τα όρια με την Περιφερειακή Ενότητα Ιωαννίνων και είναι κτισμένο στους πρόποδες των Αθαμανικών Ορέων (Τζουμέρκα) σε υψόμετρο 400 μέτρα. Απέχει περίπου 22 χλμ. Δ.-ΒΔ. από το Βουλγαρέλι (έδρα του δήμου), 39 χλμ. Β.-ΒΑ. από την Άρτα και 68 χλμ. Ν.-ΝΑ. από τα Γιάννενα ενώ δίπλα και βορειοδυτικά του χωριού είναι το Ελαφοπήδημα και βορειότερα η Ράμια της οποίας θεωρείται συνοικισμός. 

Αναφέρεται επίσημα για πρώτη φορά το 1940 να απογράφεται στην κοινότητα Ράμιας. Σύμφωνα με το πρόγραμμα «Καλλικράτης» και την τροποποίησή του Κλεισθένης Ι, μαζί με την Γεροβρύση, το Ελαφοπήδημα, τη Ντάρα και τη Ράμια αποτελούν την Κοινότητα Ράμιας, που ανήκει στη Δημοτική Ενότητα Αγνάντων του Δήμου Κεντρικών Τζουμέρκων και σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει πληθυσμό 25 κατοίκους. 

## Παραπομπές

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Άρτας
Κατηγορία:Δήμος Κεντρικών Τζουμέρκων