Savoia-Marchetti SM.81 Pipistrello

Το **Savoia-Marchetti SM.81 ''Pipistrello*** ([[ιταλικά]]: «[[νυχτερίδα]]») ήταν το πρώτο τρικινητήριο [[βομβαρδιστικό αεροσκάφος|βομβαρδιστικό]]/[[μεταγωγικό αεροσκάφος]] που ενέταξε σε υπηρεσία η [[Ιταλική Βασιλική Αεροπορία]] (*Regia Aeronautica*). Όταν παρουσιάστηκε το 1935 αποτελούσε άλμα προς τα εμπρός για την ιταλική αεροπορία διότι ήταν ταχύ, καλά οπλισμένο και είχε μεγάλη ακτίνα δράσης. Τα SM.81 αποδείχθηκαν αποτελεσματικά στον [[Β΄ Ιταλο-Αιθιοπικός Πόλεμος|Β΄ Ιταλο-Αιθιοπικό Πόλεμο]] και στον [[Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος|Ισπανικό Εμφύλιο]]. Την περίοδο του [[ΒΠΠ|Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου]] ήταν πλέον πολύ αργά για να μπορούν να χρησιμοποιούνται ως βομβαρδιστικά, όμως μπόρεσαν να καλύψουν πολλούς δευτερεύοντες ρόλους. Το γεγονός αυτό καθιστά το SM.81 ένα από τα σημαντικότερα αεροσκάφη της περιόδου για την ιταλική αεροπορία.

==Σχεδιασμός και ανάπτυξη==
Το SM.81 ήταν εκδοχή του [[επιβατηγό αεροσκάφος|επιβατηγού]] [[Savoia-Marchetti SM.73|SM.73]] για στρατιωτική χρήση. Αναπτύχθηκε εξαιτίας των προσδοκιών και των επιδιώξεων του [[Ίταλο Μπάλμπο]] (Italo Balbo), που ζητούσε ένα αεροσκάφος ικανό να καλύψει τις ανάγκες των ιταλικών αποικιών στην [[Αφρική]].

Ήταν ένα τρικινητήριο [[μονοπλάνο]] με σταθερό σύστημα προσγείωσης και εξαμελές πλήρωμα. Ήταν μικτής κατασκευής: ο σκελετός της [[άτρακτος|ατράκτου]] αποτελούνταν από ατσάλινους σωλήνες και είχε μεταλλική επικάλυψη στο πίσω μέρος της, ενώ στα υπόλοιπα τμήματά της η επικάλυψη ήταν υφασμάτινη ή ξύλινη. Οι πτέρυγες του *Pipistrello* ήταν παρόμοιες με του [[Savoia-Marchetti S.55|S.55]] και πανομοιότυπες του SM.73. Ο πιλότος και ο συγκυβερνήτης κάθονταν δίπλα-δίπλα στο [[κόκπιτ]] και υπήρχαν ξεχωριστές καμπίνες για τον μηχανικό πτήσης και τον χειριστή ασυρμάτου/βομβαρδιστή. Η θέση για τον βομβαρδιστή όταν έπρεπε να επιτελέσει τον ρόλο αυτόν ήταν σε ημι-ανασυρόμενη «γόνδολα» που βρίσκονταν κάτω από το κόκπιτ. 

Ο αμυντικός οπλισμός των SM.81 αποτελούνταν από έξι [[πολυβόλο|πολυβόλα]] των 7,7&nbsp;mm και ήταν ισχυρός για τα δεδομένα του 1935. Υπήρχαν δύο ανασυρόμενοι πυργίσκοι πολυβόλων, ένας στη ράχη και ένας στη κοιλιά της ατράκτου, καθώς και θέσεις πολυβόλων στα πλευρά της. Μπορούσαν να μεταφερθούν έως και 2000&nbsp;kg [[βόμβα|βομβών]], για μικρές αποστάσεις.

Αρκετοί τύποι [[αστεροειδής κινητήρας|αστεροειδών]] κινητήρων χρησιμοποιήθηκαν κατά την παραγωγή των SM.81. Επίσης κατασκευάστηκε ένα δικινητήριο SM.81B που προωθούνταν από δύο [[Isotta-Fraschini Asso XI]] των 840&nbsp;hp και ενσωμάτωνε ορισμένες βελτιώσεις, όμως αποδείχθηκε υποδεέστερο των τρικινητήριων και δεν εντάχθηκε σε παραγωγή.

Το πρωτότυπο SM.81 πραγματοποίησε την παρθενική του πτήση στο [[Βερτζάτε]] (Vergiate) στις 8&nbsp;Φεβρουαρίου 1934, περίπου έξι μήνες έπειτα από την παρουσίαση του SM.73. Χειριστής ήταν ο πιλότος δοκιμαστής Adriano Bacula. Η πρώτη παρτίδα εκατό αεροσκαφών παραγγέλθηκε το 1935 και σύντομα ξεκίνησε η παραγωγή της εξαιτίας της διεθνούς κρίσης και του [[εμπάργκο]] που επιβλήθηκε στην [[Βασίλειο της Ιταλίας|Ιταλία]] εξαιτίας του πολέμου στην [[Αιθιοπία]]. Τα πρώτα αεροσκάφη παραδόθηκαν στο 7°&nbsp;Stormo, που είχε τη βάση του κοντά στο [[Λονάτε Ποτσόλο]] (Lonate Pozzolo).

==Επιχειρησιακή ιστορία==

Τα SM.81 έδρασαν στον [[Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος|Ισπανικό Εμφύλιο]], στο πλαίσιο της στρατιωτικής υποστήριξης που παρείχε η Ιταλία στην πλευρά των [[Εθνικιστική παράταξη (Ισπανικός Εμφύλιος)|Εθνικιστών]] του [[Φρανθίσκο Φράνκο|Φράνκο]]. Μάλιστα ήταν από τα πρώτα αεροσκάφη της *Aviazione Legionaria*, της ιταλικής αεροπορικής δύναμης που πολέμισε στην Ισπανία από το 1936 και μετά.

===Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος===
Παρόλο που κατά την είσοδο της Ιταλίας στον παγκόσμιο πόλεμο τα SM.81 ήταν πλέον ξεπερασμένα, η *Regia Aeronautica* διέθετε περίπου τριακόσια. Δύο SM.81 ήταν τα πρώτα αεροσκάφη που πέταξαν σε πολεμική επιχείρηση στην [[Ιταλική Ανατολική Αφρική]]. Την 11η Ιουνίου 1940 το ένα έπληξε στόχους στο [[Πορτ Σουδάν]] και το άλλο πραγματοποίησε αναγνωριστική αποστολή στην [[Ερυθρά Θάλασσα]]. Την ίδα νύχτα τρία SM.81 απογειώθηκαν για να βομβαρδίσουν το [[Άντεν]], όμως το ένα επέστρεψε εξαιτίας μηχανικής βλάβης και ακόμα ένα χάθηκε όταν, επιχειρώντας να προσγειωθεί κοντά στη [[Μασσάουα]], προσέκρουσε σε λόφο. Σχηματισμός SM.81 έδρασε ενάντια στις αμυντικές θέσεις των Άγγλο-Ροδεσιανών στη [[Βρετανική Σομαλιλάνδη]], λίγο πριν από την αποφασιστική μάχη του Άργκαν.

Όντας ευάλωτα όταν τα αναχαίτιζαν αντίπαλα [[μαχητικό αεροσκάφος|μαχητικά]], τα SM.81 χρησιμοποιούνταν κατά τη διάρκεια της ημέρας σε δευτερεύοντες ρόλους, για παράδειγμα ως μεταγωγικά. Τη νύχτα αποδείχθηκαν αποτελεσματικά βομβαρδιστικά, ειδικά στο θέατρο επιχειρήσεων της Βόρειας Αφρικής. Τα SM.81 πραγματοποίησαν επίσης ορισμένες αποστολές προσβολής πλοίων, με πενιχρά όμως αποτελέσματα.

Όταν [[Ανακωχή του Κασίμπιλε|συνθηκολόγησε η Ιταλία τον Σεπτέμβριο του 1943]], τα περισσότερα είχαν ήδη αποσυρθεί. Παρόλα αυτά ορισμένα παρέμειναν σε υπηρεσία με τις αεροπορικές δυνάμεις του [[Ιταλική Κοινωνική Δημοκρατία|καθεστώτος του Σαλό]] (*Aeronautica Nazionale Repubblicana*, ANR) καθώς και της ιταλικής συμπόλεμης αεροπορίας (*Aviazione Cobelligerante Italiana*, ACI).

Τα τελευταία SM.81 αποσύρθηκαν μεταπολεμικά, στα τέλη της δεκαετίας του 1940.

==Εκδόσεις==
; SM.81
: Έκδοση παραγωγής.

; SM.81B
: Πειραματική δικινητήρια εκδοχή του αεροσκάφους. Δεν εντάχθηκε σε παραγωγή.

==Χρήστες==
; [[Δημοκρατία της Κίνας (1912–49)|Κίνα]]
* Τον Νοέμβριο του 1936 η Κινέζικη Αεροπορία παρήγγειλε έξι SM.81 που θα παράγονταν τα οποία θα κατασκευάζονταν στη [[Ναντσάνγκ]], καθώς και ένα ακόμα αεροσκάφος που παραγγέλθηκε απευθείας από την Ιταλία. Τα τμήματα του αεροσκάφους αυτού έφτασαν στο [[Χονγκ Κονγκ]] τον Οκτώβριο του 1937, όμως δεν ήταν δυνατή η παράδοσή του στους Κινέζους διότι τα κιβώτια μεταφοράς των τμημάτων του ήταν πολύ μεγάλα για να καταστή εφικτή η σιδηροδρομική τους μεταφορά. Δύο από τα αεροσκάφη που κατασκευάστηκαν στη Ναντσάνγκ παραδόθηκαν στην Κινέζικη Αεροπορία ενώ ένα ακόμα ολοκληρωμένο SM.81 καταστράφηκε στο έδαφος όταν βομβαρδίστηκε το εργοστάσιο τον Δεκέμβριο του 1937.

;[[Βασίλειο της Ιταλίας]]
* [[Ιταλική Βασιλική Αεροπορία]] (*Regia Aeronautica*)
**Aviazione Legionaria*

;[[Ιταλική Κοινωνική Δημοκρατία]] (καθεστώς του Σαλό)

;[[Ιταλία]]
*[[Ιταλική Πολεμική Αεροπορία]] (μεταπολεμικά)

;[[Ισπανία]]
*[[Ισπανική Πολεμική Αεροπορία]]

==Δείτε επίσης==
; Αεροσκάφη που σχετίζονται με την ανάπτυξη του SM.81
*[[Savoia-Marchetti S.73]]
*[[Savoia-Marchetti SM.79|SM.79 *Sparviero*]] 

; Συγκρίσιμα αεροσκάφη
*[[Junkers Ju 52]]
*[[Bristol Bombay]]

; Κατάλογοι
*[[Κατάλογος αεροσκαφών του Β' Παγκοσμίου Πολέμου]]

==Παραπομπές==
<references />

==Βιβλιογραφία==
* 
* Angelucci, Enzo and Paolo Matricardi. *World Aircraft: World War II, Volume I* (Sampson Low Guides). Maidenhead, UK: Sampson Low, 1978. .
* Apostolo, Giorgio. *The Savoia Marchetti S.M.81 (Aircraft in Profile number 146)*. Leatherhead, Surrey, UK: Profile Publications Ltd.,1967.
* Lembo, Daniele, *SIAI 81 Pipistrello*, Aerei nella Storia, n.33.
* Passingham, Malcolm. "Savoia-Marchetti SM81". *Aircraft Illustrated*, May 1977, Vol 10 No 5.  pp.&nbsp;182–187.
* Mondey, David. *The Hamlyn Concise Guide to Axis Aircraft of World War II*. Chancellor Press, 2002.
* 
* Sutherland, Jon & Diane Canwell: *Air War East Africa 1940–41 The RAF versus the Italian Air Force''. Barnsley (South Yorkshire) Pen and Sword Aviation, 2009. .

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Κατηγορία:Βομβαρδιστικά αεροσκάφη
Κατηγορία:Μεταγωγικά αεροσκάφη
Κατηγορία:Αεροσκάφη του Μεσοπολέμου
Κατηγορία:Αεροσκάφη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου
Κατηγορία:Αεροσκάφη Savoia-Marchetti
Κατηγορία:Εμβολοκινητήρια στρατιωτικά αεροσκάφη