Βιτσέντσο Μόντι

Ο **Βιτσέντσο Μόντι** () (19 Φεβρουαρίου 1754 – 13 Οκτωβρίου 1828) ήταν Ιταλός ποιητής, θεατρικός συγγραφέας, μεταφραστής και λόγιος. Θεωρείται ο κατ' εξοχήν εκφραστής του ιταλικού νεοκλασικισμού, αν και το έργο του συνδυάζει και άλλες τεχνοτροπίες, ακόμη και τη ρομαντική ευαισθησία. 

Ήταν διάσημος στην εποχή του και η συμβολή του στην εξέλιξη της ιταλικής λογοτεχνίας δεν αμφισβητείται αλλά δέχθηκε σφοδρή κριτική καθώς η ζωή του αποτελεί παράδειγμα πολιτικού αμοραλισμού και οπορτουνισμού. 

## Βιογραφικά στοιχεία
Ο Μόντι γεννήθηκε το 1754 στο Αλφονσίνε, στην επαρχία της Ραβέννας, στην Εμίλια-Ρομάνια και ήταν γιος του γαιοκτήμονα Φεντέλε Μαρία Μόντι. Σπούδασε ιατρική και νομική στο Πανεπιστήμιο της Φερράρα αλλά τα κύρια ενδιαφέροντά του σύντομα επικεντρώθηκαν στη συγγραφή και τη λογοτεχνία και άρχισε να γράφει ποίηση ενώ ήταν ακόμα φοιτητής. Έγραψε τα πρώτα του ποιήματα στα λατινικά και αργότερα στα ιταλικά. Το 1775 έγινε δεκτός ως μέλος της Ακαδημίας της Αρκαδίας και την επόμενη χρονιά συνέθεσε *Το όραμα του Ιεζεκιήλ*, ένα δαντικό όραμα, το οποίο αφιέρωσε στον καρδινάλιο Σκιπιόνε Μποργκέζε, τον παπικό απεσταλμένο στη Φερράρα. Ο καρδινάλιος εντυπωσιάστηκε από το ταλέντο του Μόντι και τον κάλεσε στη Ρώμη, όπου εγκαταστάθηκε το 1778, σε ηλικία 24 ετών.

Στη Ρώμη, όπου έζησε για περίπου είκοσι χρόνια, μέχρι το 1797, ο Μόντι διετέλεσε γραμματέας του καρδινάλιου Λουίτζι Μπράσκι Ονέστι, ανιψιού του Πάπα Πίου ΣΤ΄. Απολαμβάνοντας την εύνοια στην παπική αυλή, συνέθεσε ωδές και μια ποικιλία εκτενέστερων έργων και σύντομα απέκτησε ηγετική θέση στους λογοτεχνικούς κύκλους. Εμπνευσμένος από τα έργα του Βιτόριο Αλφιέρι, άρχισε επίσης να γράφει θεατρικά έργα. 

### Πολιτικές θέσεις
Ο Μόντι υιοθέτησε με ενθουσιασμό κάθε πολιτική αλλαγή της εποχής του. Τα έργα του από την παπική του περίοδο είναι πλούσια σε εγκώμια του Πάπα. Όμως στη συνέχεια, όταν ο Ναπολέων εισέβαλε στην Ιταλία και ίδρυσε μια δημοκρατία με πρωτεύουσα το Μιλάνο, ο Μόντι μεταστράφηκε. Εγκαταστάθηκε στο Μιλάνο, στράφηκε εναντίον του παπισμού, εκθείαζε τον κατακτητή και αποκήρυξε τα προηγούμενα έργα του. Για ανταμοιβή, ο Ναπολέων τον διόρισε καθηγητή λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο της Παβίας.

Όταν ο Ναπολέων υποχώρησε μπροστά στα αυστριακά στρατεύματα το 1799, ο Μόντι τον ακολούθησε στο Παρίσι. Δημοσίευσε επίσης αρκετά έργα εκεί. 

Μετά τη νίκη των Γάλλων στη μάχη του Μαρένγκο, ο Μόντι επέστρεψε στην Ιταλία το 1800 και διορίστηκε καθηγητής ρητορικής στο Πανεπιστήμιο του Μιλάνου. Με την ευκαιρία της στέψης του Ναπολέοντα ως *βασιλιά της Ιταλίας* το 1805, ο Μόντι διορίστηκε επίσημος ιστοριογράφος και ποιητής της αυλής. Με αυτή την ιδιότητα, έγραψε διάφορα έργα προς τιμήν της αυτοκρατορικής οικογένειας και, φυσικά, εξύμνησε την πολιτική του Ναπολέοντα. 

Όταν ο αυτοκράτορας Φραγκίσκος Α΄ ανέτρεψε τον Ναπολέοντα, ο Μόντι έγινε ενθουσιώδης θαυμαστής των Αυστριακών και έγραψε πολλά ποιήματα συνεχίζοντας να υπηρετεί ως ποιητής της αυλής υπό τους Αυστριακούς.

### Προσωπική ζωή
Το 1791 παντρεύτηκε τη νεαρή Τερέζα Πίκλερ, κόρη γνωστού χαράκτη ημιπολύτιμων λίθων, με την οποία απέκτησε μια κόρη - αργότερα παντρεύτηκε έναν Ιταλό κόμη - και έναν γιο που πέθανε σε παιδική ηλικία. 

Ο Βιτσέντσο Μόντι πέθανε στο Μιλάνο το 1828, σε ηλικία 74 ετών.

## Λογοτεχνικό έργο
μικρογραφία|Μπούστο του ποιητή στη Ρώμη
Η αντιεπαναστατική του στάση εκφράστηκε στο ποίημα *Για τον θάνατο του Ούγκο Μπασβίλ* (1793) για τον γραμματέα της γαλλικής πρεσβείας της νεοσυσταθείσας Γαλλικής Δημοκρατίας που δολοφονήθηκε σε δρόμο της Ρώμης από τον όχλο τον Ιανουάριο του 1793 επειδή φορούσε το σύμβολο των επαναστατών - την τρίχρωμη κονκάρδα. Το ποίημα προειδοποιεί για τους κινδύνους της Γαλλικής Επανάστασης και επαινεί τον πάπα. Επίσης σε σατιρικά ποιήματα όπως η *Μουσαγονία,* μια συλλογή μύθων που αργότερα αναδημοσίευσε αρκετές φορές, αλλάζοντας το κείμενο εδώ κι εκεί ανάλογα με τις μεταβαλλόμενες πολιτικές καταστάσεις.

Τα ποιήματα *Ο Προμηθέας,* γραμμένο το 1797, και *Ο βάρδος του Μέλανα Δρυμού* (1806) είναι χαρακτηριστικά παραδείγματα της εξύμνησης της δόξας και των νικών του Ναπολέοντα. 

Έγραψε συνολικά τρεις τραγωδίες: Το 1785, έκανε ένα εξαιρετικά επιτυχημένο ντεμπούτο με την πρεμιέρα της τραγωδίας *Αριστόδημος.* Το 1788 έγραψε το *Γκαλέοττο Μανφρέντι* με θέμα τη ζωή ενός Ιταλού κοντοτιέρου του 15ου αιώνα και το 1802 ολοκλήρωσε την τρίτη τραγωδία του *Γάιος Γράκχος,* που αναφέρεται στη ζωή του Γάιου Σεμπρώνιου Γράκχου. 

Ένα από τα καλύτερα έργα του είναι το *Προς τον κύριο Μονγκολφιέ*  (1784), μια ποιητική περιγραφή της ιστορικής απογείωσης αερόστατου το 1783 από τους αδελφούς Μονγκολφιέ. 

Ο Μόντι έγραψε επίσης ερωτική ποίηση στη συλλογή *Σκέψεις αγάπης* (1782) όπου εκφράζει το απεγνωσμένο πάθος του για μια κοπέλα που οι κριτικοί έχουν αναγνωρίσει ως τη νεαρή Καρλότα Στιούαρτ, την οποία ο Μόντι είχε γνωρίσει στη Φλωρεντία και ήθελε να την παντρευτεί, αλλά συνάντησε την άρνηση των συγγενών της, οι οποίοι ήταν πολύ πλουσιότεροι από τον ποιητή, που τότε ζούσε ως γραμματέας στη Ρώμη.

Προς το τέλος της ζωής του έγραψε μερικά έργα για τη γλώσσα, όπως ένα σχόλιο στο λεξικό της Ακαδημίας της Κρούσκα, στην οποία ανήκε από το 1812, και μια μετάφραση από τον Βολταίρο. Το αριστούργημά του είναι η μετάφραση της Ιλιάδας του Ομήρου, η οποία παραμένει ένα από τα επιτεύγματα της νεοκλασικής εποχής.

## Κριτική
Στο ταχέως μεταβαλλόμενο πολιτικό σκηνικό της εποχής του, ο Μόντι φαίνεται να μην ανταποκρίνεται στα ιδανικά του από πολιτική άποψη: αρχικά ήταν ποιητής της παπικής αυλής και αντίπαλος της Γαλλικής Επανάστασης, στη συνέχεια υποστηρικτής του Ναπολέοντα και τελικά υποστηρικτής της Αυστριακής Αυτοκρατορίας. Ως εκ τούτου, χωρίς να αμφισβητούνται οι ανώτερες τεχνικές δεξιότητές του, ο Μόντι κατηγορήθηκε για έλλειψη ιδανικών και αυθεντικότητας και ότι εξέφραζε ανειλικρινή συναισθήματα στα έργα του.

Στην εποχή ισχυρών πολιτικών ιδανικών κατά την αρχή της ιταλικής ενοποίησης και έντονων εσωτερικών παθών όπως εκφράστηκαν από τον Ρομαντισμό, διάσημοι εκπρόσωποι της ιταλικής λογοτεχνίας όπως ο Ούγκο Φόσκολο και ο Τζάκομο Λεοπάρντι επισήμαναν τον καιροσκοπισμό του Μόντι ως ασυγχώρητο λάθος, καθώς κατά τη γνώμη τους ένας ποιητής δεν θα έπρεπε ποτέ να εγκαταλείπει τις πεποιθήσεις του με αντάλλαγμα πρακτικά οφέλη και θα πρέπει να προτιμά ένα αξιόλογο περιεχόμενο έναντι της εκλεπτυσμένης λογοτεχνικής τεχνικής.

## Έργα (επιλογή)

* 1776 – *La visione di Ezechiello*  (*Το όραμα του Ιεζεκιήλ*)
* 1779 – *Prosopopea di Pericle* (ωδή) και *Saggio di poesie* (*Προσωποποιία του Περικλή* και *Δοκίμιο για την* *ποίηση*)
* 1781 – *La bellezza dell'universo* (*Η ομορφιά του σύμπαντος*, ποίημα)
* 1782 – *Pensieri d'amore* (*Σκέψεις αγάπης*)
* 1783 – *Versi* (*Στίχοι*)
* 1784 – *Al signor di Montgolfier* (*Προς τον κύριο Μονγκολφιέ*)
* 1787 – *Aristodemo* (*Αριστόδημος*) τραγωδία
* 1788 – *Galeotto Manfredi* (*Γκαλεότο Μανφρέντι*) τραγωδία
* 1793 – *Bassvilliana/In morte di Ugo di Bassville* (*Για τον θάνατο του Ούγκο Μπασβίλ*)
* 1797 – *La Musogonia* και *Prometeo* *(Μουσαγονία* και *Προμηθέας*)
* 1800 – *Poesie*, *Dopo la battaglia di Marengo* (*Ποιήματα, Μετά τη [[μάχη του Μαρένγκο]]*) και μετάφραση του *Η Παρθένος της Ορλεάνης* του Βολταίρου 
* 1802 – *Mascheroniana/In morte di Lorenzo Mascheroni* (*Μασκερονιάνα/Για τον θάνατο του Λορέντζο Μασκερόνι,* ποίημα) και *Caio Gracco* (*Γάιος Γράκχος*, τραγωδία)
* 1805 – *Alla maestà di Napoleone* (*Για τη Μεγαλειότητα του Ναπολέοντα*)
* 1806 – *Il bardo della Selva Nera* (*Ο βάρδος του Μέλανα Δρυμού*)
* 1810 – μετάφραση της *[[Ιλιάδα|Ιλιάδας]]* του Ομήρου στα ιταλικά 
* 1815 – *Il mistico omaggio* (*Ο μυστικός φόρος τιμής*)
* 1816 – *Il ritorno di Astrea* (*Η επιστροφή της Αστραίας*)
* 1825 – *Sulla mitologia* (*Περί μυθολογίας*)
* 1817–1826 – *Proposta di alcune correzioni ed aggiunte al Vocabolario della Crusca* (*Πρόταση για ορισμένες διορθώσεις και προσθήκες στο λεξικό της Κρούσκα*)
## Παραπομπές


Κατηγορία:Ιταλοί ποιητές
Κατηγορία:Ιταλοί θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Ιταλοί μεταφραστές