Βάδην

μικρογραφία|Αθλητές βάδην εν δράσει.

Το **βάδην** αποτελεί αγώνισμα δρόμου μεγάλων αποστάσεων του κλασσικού αθλητισμού
. Αν και δεν είναι τόσο δημοφιλές όσο άλλα παρεμφερή αγωνίσματα, τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να προσελκύει το ενδιαφέρον ολοένα και περισσότερων ανθρώπων, τόσο σε επίπεδο αθλητών, όσο και σε επίπεδο φιλάθλων. Οι αποστάσεις του αγωνίσματος ποικίλλουν και συνήθως κυμαίνονται από **3.000** μέτρα έως **100** χιλιόμετρα. Είναι αγώνας που γίνεται με τα πόδια, αλλά διαφέρει από το *τρέξιμο* στο γεγονός, ότι απαιτεί την εφαρμογή κάποιων κανόνων. Οι αγωνιζόμενοι θα πρέπει καθ' όλη την διάρκεια του αγώνα, να διατηρούν τουλάχιστον ένα πόδι σε επαφή με το έδαφος (δηλ. απαγορεύεται η αιώρηση του αθλητή), ενώ το γόνατο του προπορευόμενου ποδιού θα πρέπει να παραμένει αλύγιστο για καθορισμένο χρονικό διάστημα. Ως εκ τούτου, οι βαδιστές είναι απαραίτητο να αξιολογούνται διαρκώς από κριτές κατά μήκος της διαδρομής, ώστε να τηρούνται οι παραπάνω περιορισμοί, η παραβίαση των οποίων μπορεί να οδηγήσει ακόμα και σε αποκλεισμό. Οι αγώνες συνήθως λαμβάνουν χώρα είτε σε δρόμους (σε οριοθετημένη κλειστή διαδρομή), είτε στα ειδικά ταρτάν τρεξίματος των σταδίων, ενώ μπορεί να πραγματοποιηθούν τόσο σε ατομικό, όσο και σε ομαδικό επίπεδο.

## Ιστορική αναφορά
Το βάδην (ή αλλιώς γρήγορο περπάτημα) ξεκίνησε την πορεία του από την Μεγάλη Βρετανία, καθώς αποτελεί εξέλιξη του αγωνίσματος που υπήρχε τότε, της λεγόμενης ανταγωνιστικής πεζοπορίας (*pedestrianism*). Έτσι, σχηματίστηκαν σιγά-σιγά οι κανονισμοί του σύγχρονου αγωνίσματος, το οποίο αποτελεί τμήμα του κλασικού αθλητισμού. Ο πρώτος ερασιτεχνικός αγώνας πραγματοποιήθηκε από τους Άγγλους το 1866, με νικητή τον Τζον Τσέιμπερς (*John Chambers*). Εντούτοις, η πρώτη επίσημη εμφάνιση του βάδην πραγματοποιήθηκε στους Ολυμπιακούς Αγώνες το έτος 1904, ως τμήμα του δεκάθλου, όπου οι βαδιστές αγωνίστηκαν στην απόσταση του μισού μιλίου (804,67 μέτρα), με την συμμετοχή μόνον ανδρών. Δύο χρόνια αργότερα, στην ανεπίσημη Μεσολυμπιάδα της Αθήνας, το 1906 , πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά το βάδην ως ανεξάρτητο αγώνισμα, ενώ σε επίσημους Ολυμπιακούς Αγώνες, συμπεριλήφθηκε για πρώτη φορά αυτονομημένο, στην Ολυμπιάδα του Λονδίνου το 1908, όπου υλοποιήθηκαν οι αποστάσεις των 10 μιλίων και 3.500 μ..  Αξίζει να σημειωθεί, ότι η είσοδος των γυναικών στον χώρο, πραγματοποιήθηκε περίπου δύο δεκαετίες αργότερα, κάνοντας μία από τις πρώτες επίσημες εμφανίσεις τους, στην Ολυμπιάδα Γυναικών του 1924, που διοργανώθηκε στην Μεγάλη Βρετανία. Στους κλασικούς Ολυμπιακούς Αγώνες η συμμετοχή αθλητριών καθιερώθηκε από την Ολυμπιάδα της Βαρκελώνης το 1992, με την απόσταση των 10 χλμ., η οποία αντικαταστάθηκε από την απόσταση των 20 χλμ. στην Ολυμπιάδα του Σίδνεϊ το 2000. Να σημειωθεί, ότι από το 2022 και μετά, αντικαταστάθηκε και η απόσταση των 50 χλμ., που εκτελούνταν για δεκαετίες μόνον από άνδρες, με την απόσταση των 35 χλμ., η οποία πλέον είναι διαθέσιμη και στα δύο φύλα.

Αναφορικά με την αποδοτικότητα της κάθε εθνικότητας στο εν λόγω αγώνισμα, λαμβάνοντας υπόψιν τους αγώνες που έγιναν από τα μέσα του 20ού αιώνα και μετά, οι χώρες με τις περισσότερες διακρίσεις στο βάδην είναι η Ρωσία και η Κίνα, ενώ πολύ καλά αποδίδουν και οι αθλητές από χώρες της Ευρώπης και της Νότιας Αμερικής. Όσον αφορά το βάδην στην Ελλάδα, αυτό ξεκίνησε το έτος 1900 για τους άνδρες, με πρωτεργάτη τον μαραθωνοδρόμο Χαρίλαο Βασιλάκο, ενώ για τις γυναίκες ξεκίνησε άτυπα το 1983, με πρωτοπόρες αθλήτριες τις Δήμητρα και Μαρία Πανουτσοπούλου και την Μαριλένα Σαμολαδά, υπό την καθοδήγηση του προπονητή Άρη Καραγεώργου.

## Το βάδην σε εθνικές και διεθνείς διοργανώσεις
Το αγώνισμα διεξάγεται παραδοσιακά στους Ολυμπιακούς Αγώνες και εκτελούνται οι αποστάσεις των 20 χιλιομέτρων και των 35 χιλιομέτρων, οι οποίες προσφέρονται σε άνδρες και γυναίκες. Πριν το 2022 υπήρχε το βάδην των 50 χιλιομέτρων, που όμως καταργήθηκε, για να εξαλείψει τις ανισότητες μεταξύ των δύο φύλων, μιας και η απόσταση αυτή δεν υπήρχε ως διαθέσιμη επιλογή στις γυναίκες.  Να σημειωθεί, ότι οι ίδιες αποστάσεις ισχύουν τόσο στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Στίβου, όσο και στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Στίβου, ενώ η διεξαγωγή των αγώνων στις παραπάνω διεθνείς διοργανώσεις, πραγματοποιείται κατά παράδοση σε οδόστρωμα και όχι σε ταρτάν. Το βάδην το συναντάμε και σε άλλα αθλητικά γεγονότα (π.χ. πρωταθλήματα, αθλητικές συναντήσεις κ.α.) διεθνούς επιπέδου, όπως είναι οι Μεσογειακοί Αγώνες Στίβου, το Βαλκανικό Πρωτάθλημα βάδην, το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Ομάδων βάδην ή το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Ομάδων βάδην της World Athletics (*πρώην IAAF*), στο οποίο πραγματοποιείται και η απόσταση των 10 χιλιομέτρων, για να δώσει την ευκαιρία στους νέους αθλητές και αθλήτριες (*junior athletes*), να εξοικειωθούν και να αποκτήσουν εμπειρία παγκοσμίου επιπέδου. Βέβαια, το αγώνισμα δεν απουσιάζει και από μικρότερες διοργανώσεις, όπως για παράδειγμα είναι τα εθνικά πρωταθλήματα στίβου, οι διάφοροι διασυλλογικοί αγώνες και οι συναντήσεις εθνικού επιπέδου, που έχουν σαν στόχο την παροχή ευκαιριών στους αθλητές για την επίτευξη ορίων, που θα αποτελέσουν το εισιτήριο για την συμμετοχή τους σε μεγαλύτερα αθλητικά γεγονότα (όπως είναι οι Ολυμπιακοί Αγώνες, το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Στίβου, κα).

## Οι κανόνες του αγωνίσματος
μικρογραφία|Η σωστή στάση του σώματος, σύμφωνα με τους δύο κανόνες.
μικρογραφία|Παράδειγμα παραβίασης του κανόνα επαφής με το έδαφος.
Το αγώνισμα διέπεται από δύο βασικούς κανόνες. Ο πρώτος κανόνας επιβάλλει την μόνιμη επαφή τουλάχιστον ενός εκ των δύο ποδιών του αθλητή με το έδαφος, σε όλη την διάρκεια του αγώνα, ώστε να μην υπάρξει κίνδυνος ποινής ή ακύρωσης του αγωνιζόμενου. Πιο συγκεκριμένα, η μύτη του πίσω ποδιού δεν επιτρέπεται να σηκωθεί στον αέρα, μέχρις ότου η φτέρνα του μπροστινού ποδιού να πατήσει στο έδαφος. Με αυτόν τον τρόπο, πάντα θα υπάρχει ένα πόδι που θα ακουμπάει κάτω. Η παραβίαση αυτού του κανόνα ονομάζεται "απώλεια επαφής". Βέβαια, είναι σύνηθες για τους αθλητές να χάνουν για μερικά χιλιοστά του δευτερολέπτου την επαφή τους με το έδαφος σε κάθε βήμα. Η αιώρηση αυτή δεν αποτελεί αναγκαστικά παραβίαση του κανόνα, διότι όλα εξαρτώνται από την διάρκειά της. Το κριτήριο για την μη εγκυρότητα αυτής της κατάστασης είναι το αν μπορεί να ανιχνευτεί με γυμνό μάτι ή, μιλώντας με πιο μαθηματικούς όρους, το αν έχει (κατά προσέγγιση) διάρκεια μεγαλύτερη των 40 χιλιοστών του δευτερολέπτου. Οι αποδεκτές καταστάσεις αιώρησης (συνήθως μικρότερες των 40 ms), μπορούν μεν να καταγραφούν από κάμερες ακριβείας, εντούτοις, είναι μη ανιχνεύσιμες από την οπτική ικανότητα των κριτών, συνεπώς δεν αποτελούν παράβαση. 

Ο δεύτερος κανόνας ορίζει ότι το πόδι που βρίσκεται μπροστά και πρόκειται να στηρίξει το βάρος του σώματος, θα πρέπει να παραμείνει τεντωμένο, με αλύγιστο το γόνατο, από την στιγμή που θα έρθει σε επαφή με το έδαφος, μέχρι την στιγμή που το κέντρο βάρους του σώματος θα βρεθεί ακριβώς από πάνω του, δηλαδή όταν το πόδι έρθει σε κατακόρυφη θέση. Να σημειωθεί, ότι στην πράξη, αρκετοί αθλητές εφαρμόζουν μία πιο εμπειρική τεχνική, που εξασφαλίζει την σωστή εφαρμογή του παραπάνω κανόνα. Σύμφωνα με την τεχνική αυτή, το πόδι πρέπει να παραμείνει τεντωμένο, από την στιγμή της πρώτης επαφής του με το έδαφος, μέχρι την στιγμή που το άλλο (σηκωμένο) πόδι, θα ακουμπήσει και πάλι κάτω. Με άλλα λόγια, το πόδι θα πρέπει να συνεχίσει να είναι τεντωμένο, ακόμα κι όταν έχει εγκαταλείψει την κατακόρυφη θέση και μετακινείται προς τα πίσω. 

Είναι προφανές ότι όλοι αυτοί οι περιορισμοί καθιστούν το βάδην ένα άθλημα αντοχής, ακριβώς γιατί οι βαδιστές έχουν να διανύσουν πολλά χιλιόμετρα τόσο εντός, όσο και εκτός γηπέδου, τηρώντας σε όλη την διάρκεια του αγώνα τους κανόνες, το οποίο απαιτεί συγκέντρωση και αντοχή στην κόπωση, προκειμένου να καταφέρουν να τερματίσουν.

## Επιτροπή κριτών

Κατά την διάρκεια του αθλήματος υπάρχει μια επιτροπή κριτών που ελέγχουν τους αθλητές για παραβίαση κανόνων. Σε αγώνες που διεξάγονται σε δρόμο πρέπει να υπάρχουν έξι έως εννέα κριτές (συμπεριλαμβανομένου ενός επικεφαλής κριτή), ενώ για αγώνες σε πίστα χρειάζονται πέντε (συμπεριλαμβανομένου του επικεφαλής κριτή). Ακόμα και σε περιπτώσεις όχι καλά οργανωμένων αθλητικών γεγονότων, πρέπει να υπάρχουν τουλάχιστον τρία άτομα στην επιτροπή για να πραγματοποιηθεί ομαλά το αγώνισμα. Οι κριτές πρέπει να βρίσκονται κοντά στην διαδρομή και να παρατηρούν προσεκτικά τον τρόπο κίνησης όλων των βαδιστών, έχοντας το δικαίωμα να δίνουν κόκκινες κάρτες σε όσους παραβιάζουν τους κανόνες. Επίσης, έχουν το δικαίωμα να προειδοποιήσουν τους αθλητές, ότι είναι στα πρόθυρα παραβίασης των κανόνων, δείχνοντάς τους ένα κίτρινο ταμπελάκι, που αναπαριστά σχηματικά, είτε την "απώλεια επαφής" (σύμβολο: [~]), είτε το "λυγισμένο γόνατο" (σύμβολο: [>]). Θα πρέπει να διευκρινιστεί, ότι παρόλο που οι κίτρινες κάρτες καταγράφονται, δεν έχουν κανένα ουσιαστικό αντίκτυπο για την συνέχεια του αγώνα, μιας και αποτελούν απλώς μια προειδοποίηση για ενδεχόμενη απόδοση ποινής. Ο κάθε κριτής έχει το δικαίωμα να υποβάλλει το πολύ μία κόκκινη κάρτα για έναν συγκεκριμένο αγωνιζόμενο και το πολύ δύο κίτρινες (μία για λυγισμένο γόνατο και μία για απώλεια επαφής). Σε περίπτωση που δοθεί κάποια κόκκινη κάρτα, ενημερώνεται άμεσα ο επικεφαλής κριτής, ο οποίος αν διαπιστώσει ότι συμπληρώθηκαν τρεις κόκκινες κάρτες για τον συγκεκριμένο αθλητή, τον ενημερώνει με ένα ταμπελάκι ποινής και τον οδηγεί σε ειδικό χώρο αναμονής (*penalty zone*), όπου θα εκτίσει μία συγκεκριμένη χρονική ποινή. Αν ο ίδιος αγωνιζόμενος πάρει και τέταρτη κόκκινη κάρτα, ο επικεφαλής τον αποκλείει και τον απομακρύνει από τον αγωνιστικό χώρο, αφού πρώτα φωνάξει το νούμερό του και του δείξει το ειδικό κόκκινο ταμπελάκι. Λόγω του κανονισμού οι αθλητές δεν επιτρέπεται να ενημερωθούν απευθείας από τους κριτές για τις κόκκινες κάρτες που έχουν χρεωθεί, γι' αυτόν τον λόγο υπάρχουν κατά μήκος της διαδρομής, ειδικοί πίνακες αποκλεισμού, στους οποίους αναγράφονται τα νούμερα των αθλητών και δίπλα τους οι κόκκινες κάρτες με τα αντίστοιχα παραπτώματα ([~] ή [

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 
* «Αγωνίσματα Βάδην» , στον ιστότοπο: *stivoz.gr*.

Κατηγορία:Στίβος
Κατηγορία:Αγωνίσματα του στίβου