Οίκος Γκουριέλι

[μικρογραφία|357x357εσ|Ο πρίγκιπας Μαμία Γκουριέλι της [Γκούρια, 17ος αιώνας. Ζωγραφισμένος από τον Ντον Χριστόφορο ντε Καστέλι.]]
Ο **Οίκος** **Γκουριέλι** ( ) ήταν μια γεωργιανή πριγκιπική οικογένεια (*[[μταβάρι]]*) και μια άρχουσα δυναστεία (δούκες) της νοτιοδυτικής γεωργιανής επαρχίας Γκουρίας, η οποία ήταν αυτόνομη και αργότερα, για μερικούς αιώνες, ανεξάρτητη. Μερικοί δουκικοί ηγεμόνες της δυναστείας ανήλθαν επίσης τον 17ο-18ο αιώνα και έγιναν βασιλείς ολόκληρου του δυτικού Καυκάσου στη θέση των κληρονομικών βασιλέων Μπαγκρατιόνι του Βασιλείου της Ιμερετίας.

## Ιστορία
Ενόσω ήταν κληρονομικός τίτλος για τους κυβερνήτες (Ερισταβί) της Γκουρίας από τα μέσα του 13ου αιώνα, το *Γκουριέλι* (κυριολεκτικά, «της Γκουρίας») υιοθετήθηκε ως δυναστική ονομασία από την οικογένεια Βαρδανίστζε (ვარდანისძე), η οποία ήταν κληρονομικοί άρχοντες της Σβανέτι (Σουανίας), ορεινής επαρχίας στη δυτική Γεωργία. Ο άλλος αξιοσημείωτος κλάδος των Βαρδανίστζε ήταν οι Νταντιάνι (დადიანი) της Μιγγρελίας. Και οι δύο αυτοί κλάδοι χρησιμοποιούσαν περιστασιακά διπλή ονομασία: Γκουριέλι-Νταντιάνι ή Νταντιάνι-Γκουριέλι.

Οι μεσαιωνικοί Γκουριέλι ήταν υποτελείς του γεωργιανού στέμματος, αλλά, ταυτόχρονα, φαίνεται ότι απέδιδαν κάποιο είδος φόρου τιμής στους ηγεμόνες της γειτονικής Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας,  της οποίας ο τελευταίος αυτοκράτορας, Δαυίδ Κομνηνός (βασίλευσε από το 1459 έως το 1461), αναφέρεται ότι ήταν «γαμβρός» του Μαμία Βαρδανίστζε-Γκουριέλι (περίπου 1450-69), κάτι που ερμηνεύεται ότι ο Μαμίας παντρεύτηκε την κόρη ή την αδελφή του ή στενή συγγενή του. Εάν το ζευγάρι είχε απογόνους, πιθανώς τον επόμενο ηγεμόνα Καχάμπερ (1469–83), ο μεταγενέστερος Γκουριέλι θα καταγόταν από αρκετούς Βυζαντινούς και Τραπεζουντιανούς αυτοκράτορες.

Τη δεκαετία του 1460, όταν η δύναμη της δυναστείας των Μπαγκρατιόνι της Γεωργίας βρισκόταν σε παρακμή, οι Γκουριέλι ακολούθησαν μια πολιτική διαχωρισμού και έγιναν ουσιαστικά (επίσημα αναγνωρισμένοι κατά καιρούς) ανεξάρτητοι ηγεμόνες (μταβάρι) του Πριγκιπάτου της Γκουρίας στα μέσα του 16ου αιώνα, αλλά αναγκάστηκαν να πληρώσουν φόρο τιμής στην Οθωμανική Αυτοκρατορία αναγνωρίζοντας επίσης κατ' όνομα την εξουσία των πριγκίπων της Μιγγρελίας και των βασιλιάδων της Ιμερετίας. Κατά τη διάρκεια των επόμενων δύο αιώνων, η πολιτική της δυναστείας των Γκουριέλι κυριαρχήθηκε από συγκρούσεις με τους γειτονικούς Γεωργιανούς ηγεμόνες, οθωμανική καταπάτηση και επανειλημμένες περιπτώσεις εμφύλιων συγκρούσεων και πραξικοπημάτων στο παλάτι.

Τον 17ο και 18ο αιώνα, έως και τέσσερις ηγεμόνες Γκουριέλι κατάφεραν να εκλεγούν βασιλιάδες ολόκληρου του Δυτικού Καυκάσου στη θέση των κληρονομικών βασιλιάδων Μπαγκρατιόνι της Ιμερετίας. Ωστόσο, οι βασιλιάδες Γκουριέλι συνήθως χαρακτηρίζονται ως σφετεριστές ή ως αντιμονάρχες μιας αντίπαλης δυναστείας.

Σε αρκετές περιπτώσεις, ισχυροί γείτονες κατάφεραν επίσης να εκτρέψουν την κυριαρχία της Γκουρίας σε μέλη αντίπαλων παρακλαδιών της δυναστείας των Γκουριέλι.

Έχοντας αποδεχτεί την αυτοκρατορική ρωσική κυριαρχία το 1810, η δυναστεία συνέχισε να απολαμβάνει κάποια αυτονομία στις εσωτερικές της υποθέσεις μέχρι το 1829, όταν οι ρωσικές Αρχές εκθρόνισαν τον πρίγκιπα Δαβίδ, τον τελευταίο Γκουριέλι, και προσάρτησαν το Πριγκιπάτο της Γκουρίας. Με τον θάνατο του Δαβίδ το 1839, ο ξάδερφός του, Δαβίδ Γκουριέλι (1802–1856) και οι απόγονοί του (ρωσικά: Гуриели, Гуриеловы) επικυρώθηκαν στη ρωσική αριστοκρατία με τον πριγκιπικό τίτλο του *[[Κνιαζ|κνιάζ]]* με το αυτοκρατορικό *ουκάσε* του 1850.

## Παραπομπές

Κατηγορία:Ρωσικές ευγενείς οικογένειες
Κατηγορία:Γεωργιανές ευγενείς οικογένειες
Κατηγορία:Οίκος Γκουριέλι