Επιδερμίδα

Αρχείο:Skin anatomy.jpg|μικρογραφία|400px|Ανατομία δέρματος
 rect 69 44 213 77 Στέλεχος τρίχας 
 poly 245 24 250 13 260 21 274 109 284 179 293 267 301 343 279 345 Στέλεχος τρίχας  
 circle 303 153 20 Πόρος ιδρώτα 
 rect 294 67 373 118 Πόρος ιδρώτα 
 poly 374 285 291 241 291 266 374 311 464 226 464 204 Θηλώδης υποστιβάδα
 rect 359 119 561 150 Θηλώδης υποστιβάδα 
 rect 483 456 549 485 Φλέβα 
 poly 410 450 427 433 461 468 442 487 442 486 Φλέβα 
 rect 455 481 525 511 Αρτηρία 
 poly 387 462 426 501 435 483 406 448 Αρτηρία 
 poly 355 436 336 437 328 411 330 395 340 381 355 378 369 393 369 413 363 433 Νευρική απόληξη 
 rect 194 569 348 601 Νευρική απόληξη 
 rect 117 539 234 591 Ιδρωτοποιός αδένας 
 poly 284 444 302 413 318 395 330 359 326 340 319 306 326 273 329 239 331 205 343 197 342 231 340 256 345 279 337 304 339 324 348 350 351 363 341 379 335 410 342 437 345 453 331 461 311 454 297 456 285 452 Ιδρωτοποιός αδένας
 rect 20 473 162 526 Αιμοφόρα και Λεμφικά αγγεία 
 poly 185 484 206 448 237 424 275 450 212 525 193 503 Αιμοφόρα και Λεμφικά αγγεία
 rect 47 417 161 456 Λεμφαγγείο 
 poly 192 501 214 483 236 453 247 439 248 407 245 378 235 355 226 341 235 317 240 295 237 261 237 248 237 226 265 235 247 254 250 272 254 301 247 327 243 345 257 372 261 404 260 431 267 442 231 472 201 510 Λεμφαγγείο 
 rect 55 369 164 405 Ρίζα τρίχας 
 poly 295 400 286 396 277 383 275 359 282 347 297 345 310 351 317 363 317 377 312 394 302 399 Ρίζα τρίχας 
 rect 107 320 191 378 Τριχικός θύλακας 
 poly 273 309 274 331 278 355 274 376 277 387 288 396 305 398 317 379 311 352 303 331 300 288 288 238 288 225 280 228 291 301 297 352 305 365 310 389 302 394 291 391 284 385 286 360 285 325 280 284 280 249 276 228 265 224 Τριχικός θύλακας 
 rect 28 290 170 343 Σμηγματογόνος αδένας 
 poly 237 275 245 254 269 258 317 283 324 312 312 326 273 316 235 294 237 271 236 271 Σμηγματογόνος αδένας
 rect 119 275 182 302 Μυς
 poly 191 228 190 265 220 284 237 309 270 339 279 346 275 315 251 298 220 257 204 243 Μυς 
 rect 21 256 167 283 Βασική στιβάδα 
 poly 189 213 191 238 269 251 287 257 337 237 467 210 458 200 388 197 296 237 235 223 189 203 188 203 Βασική στιβάδα 
 rect 22 237 188 261 Ακανθώδες στρώμα 
 poly 258 233 287 244 324 226 377 202 396 193 466 202 466 195 399 183 380 181 316 221 284 230 232 212 197 196 187 192 187 206 187 205 188 205 Ακανθώδες στρώμα 
 rect 18 215 181 240 Βλαστική στιβάδα 
 poly 190 188 267 228 284 234 386 179 465 195 381 173 320 214 283 226 245 211 189 185 Βλαστική στιβάδα 
 rect 5 182 168 211 Χρωστική στιβάδα 
 poly 188 180 280 226 335 206 384 169 469 193 469 185 391 162 381 158 342 191 296 212 279 217 277 217 Χρωστική στιβάδα 
 rect 62 156 221 181 Κεράτινη στιβάδα 
 poly 189 177 278 211 327 192 363 162 379 137 430 165 468 174 468 186 415 167 381 159 338 194 278 214 Κεράτινη στιβάδα 
rect 487 175 590 208 Επιδερμίδα 
 poly  466  179  436  173  410  162  380  137  353  141  294  117  190  179  190  207  281  246  381  197  466  204 Επιδερμίδα 
 rect 488 245 543 275 Χόριο 
 poly 374 311 462 226 462 312 374 409 186 305 192 212 Χόριο
 rect 483 339 582 445 Υποδόριος ιστός 
 poly 459 440 462 316 374 410 188 312 182 447 376 548 Υποδόριος ιστός   



Η **επιδερμίδα**, ως επιστημονικός διεθνής όρος  της βιολογίας και της ιατρικής, είναι η εξωτερική λεπτή επιφανειακή προστατευτική στιβάδα του δέρματος των ζώων και του ανθρώπου. Ανάλογα με τη θέση της στο ανθρώπινο σώμα και το πόσο νερό συγκρατεί το πάχος της ποικίλλει, αν και ο μέσος όρος είναι 0,2 mm. Δεν έχει φλέβες και τριχοειδή αγγεία να τη διαπερνούν αλλά διαθέτει πλήθος αριθμού λιπιδίων που της προσδίδουν στηρικτικό ρόλο, ανακλαστική ικανότητα και αμφίφυλες ιδιότητες.

## Στιβάδες επιδερμίδας
Η επιδερμίδα διακρίνεται στις επιμέρους στιβάδες:
* τη βασική στιβάδα (*Stratum Basale*)
* την ακανθωτή στιβάδα ή μαλπιγιανή (*Stratum Spinosum*)
* την κοκκιώδη στιβάδα (*Stratum Granulosum*)
* τη διαυγή στιβάδα (*Stratum Lucidum*) που υπάρχει μόνο στις παλάμες και τα πέλματα και 
* την κεράτινη στιβάδα (*Stratum Corneum*)
### Βασική στιβάδα
Είναι η βαθύτερη στιβάδα της επιδερμίδας και διαθέτει μελανοκύτταρα. Εδώ παράγονται τα κερατινοκύτταρα. Τα επιθηλιακά κύτταρά της διατάσσονται το ένα δίπλα στο άλλο, είναι ορθογώνια και συνδέονται μεταξύ τους με τονοϊνίδια που σχηματίζουν τα δεσμοσώματα. Παρουσιάζουν μιτώσεις και πολλαπλασιάζονται ανεβαίνοντας προς την επιφάνεια για να σχηματίσουν την κεράτινη στιβάδα. Είναι το όριο μεταξύ της επιδερμίδας και του χόριου. Αποτελείται κατά 8% σε νερό και με τη γήρανση χάνει την ικανότητα συγκράτησης νερού και λεπταίνει.
### Ακανθωτή στιβάδα
Τα βασικά κύτταρα μέσω της διαδικασίας *turn-over* αποκτούν πιο επίπεδο σχήμα και συγκρατούν 14 στρώματα. Η υποστιβάδα αυτή ονομάζεται έτσι γιατί τα δεσμοσώματα που διαθέτει έχουν σχήμα άκανθου μιας και έχουν αγκάθια στις εξωτερικές μεμβράνες τους. Αποτελείται από στοίχους κυττάρων που καθώς ανεβαίνουν προς τα πάνω σχηματίζουν την κοκκώδη στιβάδα. Το πάχος της ακανθωτής στιβάδας κυμαίνεται από 50μm έως 150 μm.
### Κοκκώδης στιβάδα
Εδώ ξεκινά η κερατινοποίηση των κερατινοκυττάρων. Τα λιπίδια που υπάρχουν εδώ βοηθούν στην κυτταρική συνοχή και αποβάλλονται στο μεσοκυττάριο διάστημα. Καθώς τα κύτταρα γεμίζουν με ίνες  κερατίνης μειώνεται η υγρασία τους και τελικά το σχήμα τους αλλάζει και γίνονται πεπλατισμένα.
### Διαυγής στιβάδα
Υπάρχει ανάμεσα στην κεράτινη και την κοκκώδη στιβάδα και είναι μια επιπλέον στιβάδα η οποία υπάρχει μόνο στα πέλματα και στις παλάμες. Διακρίνεται για τη μεγάλη διαθλαστική της ικανότητα και την πυκνή διάταξη των κυττάρων της.

### Κεράτινη στιβάδα
Η εξωτερική στιβάδα της επιδερμίδας είναι η κεράτινη. Τα κύτταρα που την αποτελούν είναι πιο επιπεδωμένα, απύρηνα κύτταρα (πετάλια) και με κεραμωτή αλληλουχία. Επίσης λόγω της σταθερότητας της συνένωσή τους δίνουν στην επιδερμίδα την ικανότητα της αδιαπερατότητας. Η κεράτινη στιβάδα έχει πάχος από 8-15 μm. Διατηρεί την υγρασία του δέρματος εξαιτίας του παράγοντα NMF (*naturalmoisturizingfactor*). Κατέχει το 10%-15% της συνολικής ποσότητας του αποθηκευμένου στην επιδερμίδα νερού.

## Είδη κυττάρων επιδερμίδας
Τα είδη των κυττάρων που υπάρχουν στην επιδερμίδα είναι:
* τα επιθηλιακά κύτταρα,
* τα μελανοκύτταρα, 
* τα κύτταρα του Langerhans και 
* τα κύτταρα του Merkel
## Φωτογραφίες


Αρχείο:Hair_follicle-el.svg|Σχηματική απεικόνιση δέρματος και τρίχας. Η επιδερμίδα είναι το εξωτερικό στρώμα του δέρματος.
File:Leaf epidermis.jpg|Επιδερμίδα στο μικροσκόπιο



## Πηγές
*Ιατρική-Υγιεινή, αντίστοιχο λήμμα, εκδ. Αθηνών 1988
*Εγκυκλοπαίδεια Δομή, σ. 231, τόμ. 9 

## Παραπομπές


Κατηγορία:Ανατομία
Κατηγορία:Δέρμα