Έλληνες Ορθόδοξοι Παλαιοημερολογίτες

Οι **Γνήσιοι Ορθόδοξοι Χριστιανοί** (**Γ.Ο.Χ.**) ή όπως είναι ευρύτερα γνωστοί ως **Παλαιοημερολογίτες**, είναι χριστιανοί στην Ελλάδα και το εξωτερικό, οι οποίοι ακολουθούν το Ιουλιανό ημερολόγιο. Από το 1935, δεν βρίσκονται σε κοινωνία με την Εκκλησία της Ελλάδος, ούτε με την υπόλοιπη Ορθόδοξη Εκκλησία ανά τον κόσμο, καθώς τη θεωρούν οικουμενιστική. Ο όρος «παλαιοημερολογίτες» είναι ένας ετεροπροσδιορισμός που επιβλήθηκε σε αυτήν την ομάδα από έξω διότι προτιμούν να αυτοαποκαλούνται Γνήσιοι Ορθόδοξοι Χριστιανοί. Ενώ χρησιμοποιούν αυτόν τον αυτοπροσδιορισμό, χαρακτηρίζουν την Εκκλησία της Ελλάδος «νεοημερολογιτών», δίνοντας έτσι με τη σειρά τους σε αυτήν έναν ετεροπροσδιορισμό.

Οι μοναχοί του Αγίου Όρους, όπως και τα περισσότερα Πατριαρχεία και οι Αυτοκέφαλες Εκκλησίες, εορτάζουν με βάση το Ιουλιανό ημερολόγιο, ωστόσο δεν θεωρούνται παλαιοημερολογίτες. 

## Ιστορικό υπόβαθρο
Το έτος 1924, ιερείς, λαϊκοί και μοναχοί αντέδρασαν έναντι της κρατούσας Εκκλησίας της Ελλάδος επειδή αυτή προσάρμοσε το εορτολόγιο της στις 10 Μαρτίου, ώστε να συμπίπτει με το κρατικό-πολιτικό Γρηγοριανό ημερολόγιο που είχε υιοθετήσει το Βασίλειο της Ελλάδας ένα χρόνο νωρίτερα, στις 16 Φεβρουαρίου 1923 σε αντικατάσταση του Ιουλιανού ημερολογίου. Σε αυτό το ενδιάμεσο διάστημα, οι Έλληνες χρησιμοποιούσαν δύο ημερολόγια, ένα πολιτικό και ένα εκκλησιαστικό. Τότε οι Παλαιοημερολογίτες θεώρησαν την αλλαγή του ημερολογίου ως πρώτο βήμα για την υποταγή της Εκκλησίας στον Πάπα και πως η Εκκλησία της Ελλάδος αποκτά οικουμενιστικό χαρακτήρα. Εξαιτίας αυτών των διαφωνιών, αλλά και άλλων, δημιουργήθηκαν αρκετές παρατάξεις παλαιοημερολογιτών οι οποίες σήμερα δεν βρίσκονται σε ευχαριστιακή κοινωνία μεταξύ τους. Παλαιοημερολογίτες υπάρχουν επίσης σε Κύπρο, ΗΠΑ, Αυστραλία, Ρουμανία και υπόλοιπη Ευρώπη.

## Ημερολογιακή μεταρρύθμιση στην Ελλάδα

### Πολιτική μεταρρύθμιση
Με το ξεκίνημα του 20ου αιώνα, οι διεθνείς σχέσεις της Ελλάδας επέβαλαν την ανάγκη στην πολιτεία να μεταρρυθμίσει το πολιτικό ημερολόγιό της, όπως άλλωστε έκαναν και άλλες ορθόδοξες χώρες εκείνη την εποχή. Η υιοθέτηση του Γρηγοριανού ημερολογίου από το ελληνικό κράτος το 1923 ήταν μια απόφαση που υπαγορεύτηκε από συγκεκριμένες κοινωνικές, οικονομικές και εθνικές ανάγκες, τον εκσυγχρονισμό, το Διεθνές Εμπόριο και την ασφάλεια των Συγκοινωνιών.  Σύμφωνα με μια έκθεση του 1923 από μια επιτροπή υπό την αιγίδα του Έλληνα Υπουργού Οικονομικών, η χρονολογία του Γρηγοριανού ημερολογίου ήταν προτιμότερη όχι μόνο επειδή ήταν καθολική, αλλά και επειδή ήταν πιο αστρονομικά ακριβής. Για να τονιστεί περαιτέρω η «ημερολογιακή απομόνωση» της Ελλάδας, η έκθεση αυτή απαριθμούσε τα κράτη που είχαν ήδη υιοθετήσει το Γρηγοριανό ημερολόγιο για πολιτική χρήση και ήταν γειτονικές ορθόδοξες χώρες όπως η Σερβία (1919), η Ρουμανία (1919), η Βουλγαρία (1916) και η Ρωσία (1918).

Όμως, οι αντιδράσεις που προκαλούνταν, ύστερα από κάθε προσπάθεια μεταρρύθμισης του ημερολογίου, είχαν ως αποτέλεσμα την αναβολή της. Από το 1920 και έπειτα έγιναν πιο αποφασιστικές κινήσεις με πρωταγωνιστή τον διακεκριμένο αστρονόμο Δημήτριο Αιγινήτη. Ο ίδιος ο Αιγινήτης συμμετείχε σε εκκλησιαστική επιτροπή σχετικά με το ημερολογιακό ζήτημα, της οποίας πρόεδρος ήταν ο επίσκοπος Δημητριάδος Γερμανός Μαυρομμάτης. Η επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν θα υπήρχε εκκλησιαστικό πρόβλημα στην υιοθέτηση του Γρηγοριανού ημερολογίου εκ μέρους της πολιτείας. Αργότερα, με απόφασή της, η Εκκλησία της Ελλάδος επέτρεψε στην πολιτεία να μεταρρυθμίσει το πολιτικό ημερολόγιο, διατηρώντας ασάλευτο το εκκλησιαστικό της ημερολόγιο, μέχρι να ληφθεί μια οριστική απόφαση από τις Ορθόδοξες Εκκλησίες. 

Έτσι, σύμφωνα, με το βασιλικό διάταγμα «Περί του νέου *Πολιτικού Ημερολογίου*» του Γεωργίου του Β', που δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως του Βασιλείου της Ελλάδος, αρ. ΦΕΚ 24, την 25η Ιανουαρίου 1923, η πολιτεία υιοθέτησε το Γρηγοριανό ημερολόγιο, μόνο για τις πολιτικές σχέσεις του κράτους, ενώ η Εκκλησία διατήρησε το Ιουλιανό ημερολόγιο στις θρησκευτικές εορτές. Επίσης, αναφερόταν ρητά ότι η εθνική εορτή της 25ης Μαρτίου και γενικά οι θρησκευτικοί εορτασμοί, εξακολουθούν να ρυθμίζονται από το Ιουλιανό ημερολόγιο. Επομένως, από την 16η Φεβρουαρίου/1η Μαρτίου 1923, μέχρι και την 09η/22α Μαρτίου 1924 το πολιτικό και το εκκλησιαστικό ημερολόγιο απέκλιναν κατά 13 ημέρες, ενώ απο τις 23 Μαρτίου 1924 το εκκλησιαστικό και το πολιτικό ημερολόγιο συνταυτίστηκαν.

### Εκκλησιαστική μεταρρύθμιση

Όσον αφορά την εκκλησία, μία από τις κρισιμότερες ανάγκες της ήταν η διατήρηση του συντονισμού μεταξύ εθνικών και θρησκευτικών εορτών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η 25η Μαρτίου, η οποία έπρεπε να παραμείνει ταυτόχρονα ημέρα εορτασμού του Ευαγγελισμού και της έναρξης της Ελληνικής Επανάστασης.

Από τις 10 Μαΐου μέχρι τις 8 Ιουνίου του 1923, επί Οικουμενικού Πατριάρχη Μελετίου Δ΄, συγκαλείται Πανορθόδοξο Συνέδριο αρχιερέων και επιστημόνων με σκοπό, μεταξύ άλλων, την μεταρρύθμιση του ισχύοντος τότε εκκλησιαστικού ημερολογίου με την εισαγωγή ενός νέου ημερολογίου. Τότε ο Σέρβος μαθηματικός και αστρονόμος Μιλουτίν Μιλάνκοβιτς, πρότεινε στο συνέδριο ένα νέο ημερολόγιο ακριβέστερο του Γρηγοριανού στο οποίο υπήρχε και μεταρρύθμιση του πασχαλίου. Αυτό το νέο ημερολόγιο ονομάστηκε Αναθεωρημένο Ιουλιανό Ημερολόγιο*,* αστρονομικά ακριβέστερο, σύμφωνα με πολλούς, του Γρηγοριανού. Πρακτικά, το νέο ημερολόγιο ταυτίζεται με το Γρηγοριανό ημερολόγιο μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου του 2800. Το συνέδριο αποδέχθηκε την πρόταση του Μιλάνκοβιτς περί του νέου ημερολογίου και πασχαλίου και έθεσε ως ημερομηνία εφαρμογής του την 1η Οκτωβρίου 1923. Με την πρόσθεση δεκατριών ημερών στο μηνολόγιο θα λογιζόταν ως 14η Οκτωβρίου, τελικά όμως αυτή η απόφαση δεν εφαρμόστηκε από καμία εκκλησία, ούτε από το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, ούτε από την Εκκλησία της Ελλάδος.

Επειδή ορισμένοι αρχιερείς και πιστοί θεώρησαν, ότι πίσω από την αλλαγή, βρισκόταν η κεκαλυμμένη επιδίωξη του Πάπα να επιβληθεί των Ορθοδόξων, δεν υπήρξε ομόφωνη αποδοχή της αντικατάστασης του ισχύοντος ημερολογίου και έτσι αποφασίστηκε πως κάθε εκκλησία ήταν ελεύθερη να ακολουθήσει όποιο ημερολόγιο ήθελε, διαταράσσοντας, με αυτό τον τρόπο, το κοινό εορτολόγιο, που είχαν διατηρήσει οι Ορθόδοξες Εκκλησίες μέχρι τότε.

Η Εκκλησία της Ελλάδος στις 23 Μαρτίου 1924, λίγες μέρες μετά την ενθρόνιση του Αρχιεπισκόπου Αθηνών Χρυσοστόμου Α΄ αποφάσισε τον συναυτισμό του εκκλησιαστικού ημερολογίου προς το πολιτικό (Γρηγοριανό) ώστε οι ακίνητες εορτές όπως για παράδειγμα τα Χριστούγεννα να συμπίπτουν με αυτό, ενώ για την εορτή του Πάσχα και τις λοιπές κινητές εορτές διατήρησε και διατηρεί έως σήμερα το Ιουλιανό ημερολόγιο.  

### Διχασμός

Η απόφαση αυτή του Χρυσοστόμου Α' δεν βρήκε σύμφωνους ορισμένους ιερείς και πιστούς. Ομάδες κληρικών και λαϊκών αντέδρασαν στην εισαγωγή του νέου ημερολογίου, την οποία θεώρησαν ως πρώτο βήμα για την «ένωση των Εκκλησιών». Έτσι αρνήθηκαν να το ακολουθήσουν εμμένοντας στο παλαιό ημερολόγιο. Ιερείς που δεν συμμορφώνονταν με την απόφαση της Εκκλησίας της Ελλάδος αποσχηματίζονταν. Ακολούθησαν τοπικές σποραδικές αναταραχές με επεισόδια και επέμβαση της αστυνομίας. Οι αποσχηματισμένοι ιερείς (που δεν συμφώνησαν με το νέο ημερολόγιο) τελούσαν μυστικά σε σπίτια, σε υπόγεια και σε ορισμένα έρημα εξωκκλήσια. Δεν είχαν επίσκοπο και αυτό τους δημιουργούσε πρόβλημα, γιατί σύμφωνα με τους Ιερούς Κανόνες δεν υφίσταται Εκκλησία χωρίς επίσκοπο αλλά και γιατί μόνο ο επίσκοπος μπορεί να χειροτονήσει νέους πρεσβυτέρους.

Η ημερολογιακή μεταρρύθμιση στην Ελλάδα το 1923-1924 προκάλεσε έναν μόνιμο διχασμό, ο οποίος μετατράπηκε σε μια βαθιά κοινωνική, πολιτική και πνευματική ρήξη. Η κινητοποίηση των Παλαιοημερολογιτών τελικά οδήγησε σε ένα μόνιμο σχίσμα εντός της Εκκλησίας με ξεχωριστούς ιερείς, ναούς και τελετουργικά. Αυτός ο «αποσυγχρονισμός» σημαίνει ότι, με εξαίρεση το Πάσχα και τις κινητές εορτές που συνδέονται με αυτό, οι θρησκευτικές εορτές γιορτάζονται δύο φορές το χρόνο με διαφορά 13 ημερών. Ο διχασμός έλαβε διαστάσεις «εθνικής ασφάλειας» όταν οι Παλαιοημερολογίτες συνδέθηκαν με σλαβόφωνες μειονότητες στα Σκόπια και άλλες ορθόδοξες χώρες που διατηρούσαν το Ιουλιανό ημερολόγιο.

### Θαύματα
Τα θαύματα διαδραμάτισαν κεντρικό ρόλο στην προσπάθεια «Θείας Επιβεβαίωσης» για τους Παλαιοημερολογίτες καθώς τα θαύματα ήταν αποδείξεις ότι το δικό τους ημερολόγιο παρέμενε ιερό. Η οπτασία του Τιμίου Σταυρού (1925) θεωρείται η σημαντικότερη αναφορά τους, σύμφωνα με την οποία, στις 14 Σεπτεμβρίου 1925 (με το παλαιό ημερολόγιο), ένας φωτεινός σταυρός εμφανίστηκε στον ουρανό πάνω από ένα παρεκκλήσι στην Αθήνα. Αυτό ερμηνεύτηκε ως «Θεόθεν βεβαίωσις» για την ορθότητα του παλαιού ημερολογίου. Η εικόνα αυτής της οπτασίας κοσμεί πολλές εκκλησίες παλαιοημερολογιτών ως «το μεγαλύτερο θαύμα του εικοστού αιώνα». 

Ακόμη το 1927, αναφέρεται ότι κατά τον εορτασμό των Θεοφανείων στον Πειραιά με το παλαιό ημερολόγιο, η καταιγίδα σταμάτησε μόλις έπεσε ο σταυρός στη θάλασσα. Η διαίρεση παγιώθηκε μέσα από τη ρητορική των θαυμάτων. Ενώ η επίσημη Εκκλησία προσπάθησε να παρουσιάσει το ημερολόγιο ως ανθρώπινη κατασκευή που μπορεί να μεταρυθμιστεί, οι Παλαιοημερολογίτες το θεωρούν «θεόπνευστο», κατηγορώντας τους αντιπάλους τους ως «καινοτόμους». Αυτή η διαμάχη παραμένει ορατή μέχρι σήμερα, καθώς η εγκυρότητα μιας τελετής παραμένει για πολλούς άρρηκτα συνδεδεμένη με τη «σωστή» χρονική στιγμή τέλεσής της.

## Παρατάξεις των Γ.Ο.Χ.
### Δημιουργία παρατάξεων των Παλαιοημερολογιτών

Το 1934, η κοινότητα των Παλαιοημερολογιτών είχε επαφές με την Ιεραρχία των Ρώσων της διασποράς, στη Σερβία, με αίτημα την απόκτηση κανονικών χειροτονημένων επισκόπων, οι οποίοι θα ηγούνταν των Γ.Ο.Χ. στην Ελλάδα.

Έντεκα χρόνια μετά την εισαγωγή του νέου ημερολογίου, στις 26 Μαρτίου του 1935, τρεις μητροπολίτες της Εκκλησίας της Ελλάδος αποσχίστηκαν από αυτήν και τέθηκαν επικεφαλής των Γ.Ο.Χ.. Ο πρώην Φλωρίνης Χρυσόστομος Καβουρίδης, ο Δημητριάδος Γερμανός Μαυρομμάτης και ο Ζακύνθου Χρυσόστομος Δημητρίου, με δήλωσή τους προς την Ιερά Σύνοδο διέκοψαν κοινωνία με αυτήν και τους λοιπούς Μητροπολίτες και ανέλαβαν την ηγεσία των παλαιοημερολογιτών. Οι τρεις μητροπολίτες προέβησαν αμέσως σε *χειροτονίες* τεσσάρων νέων *επισκόπων*: του *Κυκλάδων Γερμανού* Βαρυκοπούλου, του *Μεγαρίδος Χριστοφόρου* Χατζή, του *Διαυλείας Πολυκάρπου* Λιώση, και του *Βρεσθένης Ματθαίου* Καρπαθάκη.

Στο μεσοδιάστημα των έντεκα χρόνων πριν την απόσχιση (1924-1935), οι τρεις μητροπολίτες είχαν προσυπογράψει και οι ίδιοι την απόφαση της Ιεράς Συνόδου για την αλλαγή του ημερολογίου και ως μέλη επισκοπικών δικαστηρίων είχαν δικάσει και καταδικάσει παλαιοημερολογίτες κληρικούς «επί φατρία και τυρεία και απειθεία προς τας αποφάσεις της Εκκλησίας περί Ημερολογίου» , μη τολμώντας να αποσχισθούν, αναμένοντας είτε την μεταστροφή της επίσημης εκκλησίας είτε την μεταστροφή των παλαιοημερολογιτών. Τελικά οι τρεις μητροπολίτες προσχώρησαν σε αυτούς.

Ο Ζακύνθου Χρυσόστομος Δημητρίου, καθώς και δύο από τους τέσσερις νέους αρχιερείς, έκαναν πολύ σύντομα αίτηση επιστροφής στην Εκκλησία. Στις 14 Ιουλίου 1935, ο Ζακύνθου Χρυσόστομος δήλωσε μετάνοια στην Εκκλησία της Ελλάδος και αποκαταστάθηκε με απόφαση του Δευτεροβάθμιου Συνοδικού Δικαστηρίου (μάλιστα το 1957 εξελέγη Μητροπολίτης Τριφυλίας και Ολυμπίας της Εκκλησία της Ελλάδος).

### Η διάσπαση μεταξύ Φλωρινικών και Ματθαιικών

Ο διαχωρισμός των Παλαιοημερολογιτών σε «αυστηρούς» και «μετριοπαθείς» ξεκίνησε από το 1937 και μετά, αποτελώντας μια εσωτερική διάσπαση εντός του κινήματος των υποστηρικτών του Ιουλιανού ημερολογίου. Οι δύο αυτές ομάδες διαφοροποιούνταν κυρίως ως προς τη στάση τους απέναντι στην επίσημη Εκκλησία της Ελλάδος. Οι «αυστηροί» ήταν η πτέρυγα εκείνη που τηρούσε την πιο σκληρή στάση, καθώς δεν θεωρούσαν αποδεκτή καμία επαφή ή εκκλησιαστική κοινωνία με την Εκκλησία της Ελλάδος. Για αυτή την ομάδα, η αλλαγή του ημερολογίου αποτελούσε μια καινοτομία που έθετε την επίσημη Εκκλησία εκτός της αυθεντικής παράδοσης. Οι «μετριοπαθείς» ομάδα υιοθετούσε μια πιο διαλλακτική προσέγγιση. Οι επιπτώσεις της διάσπασης στην πράξη εκδηλωνόταν ακόμη και στις δημόσιες τελετές. Για παράδειγμα, κάθε παράταξη υιοθέτησε το έθιμο να εορτάζει τα Θεοφάνεια ταυτόχρονα, αλλά από διαφορετικές τοποθεσίες στην ίδια ακτή. Η Εκκλησία της Ελλάδος, από την πλευρά της, χρησιμοποιούσε τα σχίσματα εντός της κοινότητας των Παλαιοημερολογιτών ως επιχείρημα για να ισχυριστεί ότι η διάσπασή τους αποτελούσε ένδειξη θεϊκής αποδοκιμασίας.

Κατά τα έτη 1935-1937, την παλαιοημερολογιτική ηγεσία αποτελούσαν, εκτός από τους Γερμανό *(Δημητριάδος)* και Χρυσόστομο (*Φλωρίνης*), οι *Γερμανός* (*Κυκλάδων*) και *Ματθαίος* (*Βρεσθένης*). Τον Σεπτέμβριο του 1937, παρατηρήθηκε η πρώτη ρήξη μεταξύ των Γ.Ο.Χ. με εκφραστή τον *επίσκοπο Βρεσθένης*, *Ματθαίο* Καρπαθάκη, ο οποίος μαζί με τον *Κυκλάδων* *Γερμανό*, αποκήρυξε, ως μετριοπαθή, τον πρώην Φλωρίνης Χρυσόστομο. Αυτό έγινε διότι ο Χρυσόστομος δεχόταν πως η Εκκλησία της Ελλάδος μετά την αποδοχή του νέου ημερολογίου ήταν μόνο "δυνάμει σχισματική" και όχι "ενεργεία σχισματική". Αυτό σήμαινε ότι η αποδοχή του νέου ημερολογίου δεν κατέστησε την Εκκλησία της Ελλάδος όντως σχισματική, απλά «υπόδικη». Έτσι θεωρούνταν έγκυρα τα Ιερά της Μυστήρια από τους Γ.Ο.Χ. και ότι οι Λειτουργίες της έχουν την Χάρη του Αγίου Πνεύματος.

Από το 1941, *Αρχιεπίσκοπος* των Γ.Ο.Χ. ανέλαβε ο μόνος εναπομείνας *επίσκοπος*, ο πρώην Φλωρίνης Χρυσόστομος Καβουρίδης.

Στις 16 Ιουλίου 1943 ο *Δημητριάδος* *Γερμανός* θέλησε να επιστρέψει στην Εκκλησία της Ελλάδος και υπέβαλε σε αυτήν αίτηση αναθεωρήσεως της δίκης του, επιζητώντας την επιείκεια της Εκκλησίας. Ωστόσο πριν προλάβει να εκδικασθεί η υπόθεση εκοιμήθη στις 20 Μαρτίου 1944. Την ίδια ημέρα αποκαταστάθηκε μετά θάνατον στο Αρχιερατικό αξίωμα από την Εκκλησία της Ελλάδος.

Το 1944, ο *Μεγαρίδος* *Χριστόφορος* και ο *Διαυλείας Πολύκαρπος* επανήλθαν στη *Σύνοδο* του πρώην Φλωρίνης Χρυσοστόμου.

Το 1948, επανήλθε στην *Σύνοδο* του *Χρυσοστόμου* και ο *Κυκλάδων Γερμανός*. Έτσι, ο *Ματθαίος Βρεσθένης*, ο μόνος που είχε απομείνει από τους διαφωνούντες, μην έχοντας άλλον *επίσκοπο* στο πλευρό του, αποφάσισε έκτακτα να *χειροτονήσει* μόνος του (πράγμα που κανονικά απαγορεύεται από τους Ιερούς Κανόνες χωρίς τη σύμπραξη άλλων αρχιερέων) τον *ιερομόναχο Σπυρίδωνα* σε *επίσκοπο Τριμυθούντος*. Οι δύο αυτοί άνδρες *χειροτόνησαν* αργότερα άλλους τρεις επισκόπους: τον *Θεσσαλονίκης Δημήτριο* Ψαροθεοδωρόπουλο, τον *Πατρών Ανδρέα* Ανέστη και τον *Κορινθίας Κάλλιστο* Μακρή. Έτσι, οι Γ.Ο.Χ. διασπάστηκαν σε ονομαζόμενους ως «Ματθαιικούς» και «Φλωρινικούς».

Από τότε και μέχρι σήμερα, υπήρξαν και υπάρχουν πολλές σύνοδοι των Γ.Ο.Χ., κάθε μια από τις οποίες έχει δική της Ιεραρχία και κλήρο, ενώ δεν αναγνωρίζει τις υπόλοιπες. Πολλοί *επίσκοποι* μεταπήδησαν σε άλλη ή άλλες παρατάξεις, άλλοι απομονώθηκαν, άλλοι επέστρεψαν, άλλοι έκαναν νέα παράταξη και άλλοι ένωσαν παρατάξεις. Μια γενική επισκόπηση, των παρατάξεων των Γ.Ο.Χ., γίνεται παρακάτω. Οι περισσότερες *Σύνοδοι* δημιουργήθηκαν είτε από αντίδραση σε εμφύλιες διενέξεις, είτε από ιδιοτελείς σκοπούς μερικών *επισκόπων* (αρχομανία, πνευματική ανεξαρτησία, δογματικοί λόγοι κ.ά.).

### Διαδοχή των Ματθαιικών

Μετά τον θάνατο του Βρεσθένης Ματθαίου, το 1950, τη διοίκηση της συνόδου ανέλαβε ο από Θεσσαλονίκης Δημήτριος Ψαροθεοδωρόπουλος (1950-1958). Διάδοχοι της προεδρίας της Συνόδου, υπό τον τίτλο του Αρχιεπισκόπου Αθηνών Γ.Ο.Χ. ήταν ο από Τήνου Αγαθάγγελος Ελευθερίου (1958-1967) και ο από Πατρών Ανδρέας Ανέστης (1967-2005).

Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 η παράταξη των Ματθαιικών ήρθε σε επαφή με τη Ρωσική Εκκλησία της Διασποράς (των Υπερορίων), η οποία αναγνώρισε και προσεπικύρωσε τις χειροτονίες των Ελλήνων Παλαιοημερολογιτών Επισκόπων, που είχε κάνει ο Βρεσθένης Ματθαίος και οι χειροτονημένοι από αυτόν, με την προϋπόθεση να ενωθούν σε μια Σύνοδο υπό τον Αρχιεπίσκοπο των Φλωρινικών Αυξέντιο Πάστρα, κάτι που τελικά δεν επετεύχθη. Ορισμένοι Ματθαιικοί όμως αμφισβητούν κατά πόσο συνέβη αυτό και θεωρούν ότι οι χειροτονίες ήταν έγκυρες εξ αρχής, επειδή ο Ματθαίος ήταν ο τελευταίος μη αιρετικός ορθόδοξος επίσκοπος στη γη και άρα δικαιούνταν κατά τους ιερούς κανόνες κατ' εξαίρεση να προβεί μόνος του σε χειροτονίες νέων επισκόπων, προκειμένου να μην αφανιστεί η παράταξη τους. Οι Ματθαιικοί, μετά το σχίσμα του 1937, παρέμειναν μέχρι τότε ενωμένοι σε μια παράταξη. Το έτος 1995 όμως, με αφορμή το ζήτημα πολλών εικόνων κλασσικής ή δυτικής αναγεννησιακής τεχνοτροπίας, με πιο χαρακτηριστικές αυτές της συμβολικής εικόνας της Αγίας Τριάδος με τον άναρχον Πατέρα ως «Παλαιός Ημερών», της εικόνας "τῆς ἐκ τοῦ Τάφου Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ" και της "Γεννήσεως του Χριστού" χωρίς το λουτρό και τις μαίες, διασπάστηκαν σε δύο παρατάξεις, με δύο Συνόδους, ενώ η κάθε μια διασπάστηκε σε άλλες δύο, το 2003. Η αντιπαλότητα για την τεχνοτροπία των εικόνων χαρακτηρίστηκε ως νεοεικονομαχία.

### Διαδοχή των Φλωρινικών

Το 1941, αρχιεπίσκοπος των Φλωρινικών ανέλαβε ο πρώην Φλωρίνης Χρυσόστομος Καβουρίδης. Από το 1949, όταν Αρχιεπίσκοπος της Εκκλησίας της Ελλάδος ήταν ο Σπυρίδων Βλάχος, οι παλαιοημερολογίτες αντιμετώπισαν διώξεις. Οι αστυνομικές δυνάμεις σφράγιζαν τους ναούς τους και συλλάμβαναν τους αυτοαποκαλούμενους ιερείς, που ιερουργούσαν σε αυτούς. Το 1951, συνελήφθη και οδηγήθηκε στην εξορία ο πρώην Φλωρίνης Χρυσόστομος, για έναν περίπου χρόνο. Τον Μάρτιο του 1952, πέθανε ο Κυκλάδων Γερμανός, αφήνοντας μοναδικό επίσκοπο της παράταξης τον Χρυσόστομο, ο οποίος επέστρεψε από την εξορία πέντε μήνες αργότερα.

Τελικά, το 1953 ο Μεγαρίδος Χριστόφορος και ο Διαυλείας Πολύκαρπος επέστρεψαν οριστικά στην Εκκλησία της Ελλάδος, η οποία τους έκανε αμφότερους δεκτούς, αναγνωρίζοντάς τους την επισκοπική χειροτονία. Συγκεκριμένα, ο Χριστόφορος Χατζής τοποθετήθηκε αρχικά Βοηθός Επίσκοπος Καρυουπόλεως της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, ενώ στις 18 Απριλίου του 1956, εξελέγη Μητροπολίτης Δρυϊνουπόλεως, Πωγωνιανής και Κονίτσης. Όμοια, ο Πολύκαρπος Λιώσης, τοποθετήθηκε αρχικά Τιτουλάριος Επίσκοπος Σταυρουπόλεως, ενώ στις 22 Σεπτεμβρίου του 1958, εξελέγη Μητροπολίτης Σισανίου και Σιατίστης.
αριστερά|μικρογραφία|215x215εσ|Παλαιοημερολογίτικη εκκλησία στο Μοσχάτο Αττικής.
Στις 7 Σεπτεμβρίου του 1955, απεβίωσε ο πρώην Φλωρίνης Χρυσόστομος, χωρίς να χειροτονήσει άλλους επισκόπους. Για τα πέντε επόμενα χρόνια (1955-1960) η κοινότητα των Φλωρινικών έμεινε χωρίς επισκόπους, ενώ τη διοίκησή της ανέλαβε εκκλησιαστική επιτροπή, με πρόεδρο τον αρχιμανδρίτη Ακάκιο Παππά.

Το έτος 1960, ο Ακάκιος Παππάς, μετέβη στην Αμερική, όπου δύο επίσκοποι της (Υπερώρειας) Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας της Διασποράς, ο Σικάγου Σεραφείμ και ο Ρουμάνος Θεόφιλος Ιονέσκου, τον χειροτόνησαν επίσκοπο Ταλαντίου για τους Φλωρινικούς Γ.Ο.Χ. Ελλάδος. Αυτό το γεγονός είναι σημαντικό στην ιστορία και έτσι ώστε οι Ματθαιικοί άρχισαν να τους χαρακτηρίζουν ως «Φλωρινοσεραφειμικούς», από τον Φλωρίνης και τον Σεραφείμ Σικάγου.

Το 1962, οι Αρχιεπίσκοπος Χιλής και Περού Λεόντιος Φιλίπποβιτς και επίσκοπος Βενεζουέλας-Καράκας Σεραφείμ της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας της Διασποράς (Ρ.Ο.Ε.Δ.), χειροτόνησαν εις επίσκοπον Αστορίας τον ιερομόναχο Πέτρο Αστυφίδη, ο οποίος καταγόταν από τη Χίο και μετέβη στην Αμερική το 1951, ύστερα από πρόσκληση του τότε Αρχιεπισκόπου Αμερικής Αρσένιου Σάλτα. Ο Αστορίας Πέτρος μερίμνησε να χειροτονηθούν νέοι επίσκοποι των Φλωρινικών Γ.Ο.Χ. στην Ελλάδα.

Την ίδια χρονιά, και κατόπιν πρόσκλησης του Ακακίου προς τη Ρωσική Διασπορά, ο Αρχιεπίσκοπος Χιλής και Περού Λεόντιος Φιλίπποβιτς ήρθε μυστικά στην Ελλάδα ως εκπρόσωπος και φιλοξενήθηκε κρυμμένος μέσα στην αποθήκη της Ιεράς Μονής Αγίου Νικολάου Παιανίας (κτήτορας της οποίας ήταν ο Ακάκιος Παππάς), για να μη συλληφθεί, σε περίπτωση έρευνας από την αστυνομία. Την επομένη, οι δύο επίσκοποι Λεόντιος και Ακάκιος χειροτόνησαν μέσα στη Μονή τρεις νέους επισκόπους: τον Κυκλάδων Παρθένιο Σκουρλή, τον Γαρδικίου Αυξέντιο Πάστρα και τον Μαγνησίας Χρυσόστομο Νασλίμη. Αργότερα, οι τρεις νεοχειροτονηθέντες επίσκοποι, χειροτόνησαν δύο ακόμη επισκόπους, τον Διαυλείας Ακάκιο Παππά τον νεότερο, ανιψιό του Αρχιεπισκόπου Ακακίου, και τον Σαλαμίνος Γερόντιο Μαργιόλη. Το 1963, απεβίωσαν ο Κυκλάδων Παρθένιος και ο Αρχιεπίσκοπος Ακάκιος και νέος Αρχιεπίσκοπος εξελέγη ο από Γαρδικίου Αυξέντιος Πάστρας. Τα επόμενα χρόνια, επί Αυξεντίου, η παράταξη αντιμετώπισε πολλές διασπάσεις και αρκετές εξ αυτών υφίστανται έως σήμερα.

Εξαίρεση στις διασπάσεις στις τάξεις των Παλαιοημερολογιτών αποτέλεσε η ένωση δύο Φλωρινικών τάσεων του χώρου. Το 2014, τα μέλη της κοινότητας των «Ενισταμένων» η οποία είχε ιδρυθεί από τον μητροπολίτη Φυλής και Ωρωπού Κυπριανό επέστρεψαν στις τάξεις της «Εκκλησίας Γ.Ο.Χ. Ελλάδος» υπό τον Αρχιεπίσκοπο κ. Καλλίνικο, απ’ όπου προέρχονταν.

### Νομικό καθεστώς

Το ζήτημα της νομικής αναγνώρισης των διαφόρων παρατάξεων των Γνησίων Ορθοδόξων Χριστιανών (ΓΟΧ), των λεγόμενων Παλαιοημερολογιτών, από το Ελληνικό Κράτος είναι περίπλοκο και δεν είναι αντίστοιχο με την αναγνώριση της κρατούσας Εκκλησίας της Ελλάδος.

Η επίσημη θέση της Ελληνικής Πολιτείας, η οποία έχει επιβεβαιωθεί και από τη νομολογία (π.χ. αποφάσεις Εφετείων), είναι η εξής:

Δεν αναγνωρίζονται ως "Εκκλησία της Ελλάδος": Οι παρατάξεις των ΓΟΧ δεν ανήκουν στο Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ) της Εκκλησίας της Ελλάδος. Η Εκκλησία της Ελλάδος (η "νεοημερολογίτικη") είναι το αναγνωρισμένο θεσμικά νομικό πρόσωπο.

Οι κοινότητες των ΓΟΧ (Παλαιοημερολογιτών) αντιμετωπίζονται νομικά ως θρησκευτικές κοινότητες (ή θρησκευτικά σωματεία), σύμφωνα με το Άρθρο 13 του Συντάγματος, το οποίο κατοχυρώνει την ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης και λατρείας.

Με αποφάσεις των δικαστηρίων, έχει κριθεί ότι οι κοινότητες των ΓΟΧ έχουν αυτοδίκαια νομική προσωπικότητα (με βάση τον Αστικό Κώδικα και το Σύνταγμα), η οποία τους επιτρέπει να έχουν ικανότητα δικαίου και δικαιοπραξίας (π.χ. να έχουν περιουσία, να αποκτούν ακίνητα και να διαχειρίζονται τις λατρευτικές τους ανάγκες), ακόμα και χωρίς ειδική πολιτειακή πράξη αναγνώρισης.

Σχετικά με την εγκυρότητα των μυστηρίων, όπως ο γάμος, το Υπουργείο Εσωτερικών έχει επισημάνει σε έγγραφά του ότι ο παλαιοημερολογιτισμός δεν αποτελεί ιδία θρησκεία, δόγμα ή αίρεση, και οι γάμοι που τελούνται από κληρικό των ΓΟΧ είναι έγκυροι (υποστατοί), εφόσον ο κληρικός φέρει κανονικά το ιερατικό σχήμα και δεν έχει καθαιρεθεί.

Έτσι δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη παράταξη των ΓΟΧ που να έχει αναγνωριστεί με ειδικό νόμο ως "Εκκλησία" με τη θεσμική έννοια του ΝΠΔΔ, όπως η Εκκλησία της Ελλάδος. Οι παρατάξεις (όπως οι Φλωρινικές, Ματθαιικές, ή άλλες μικρότερες Σύνοδοι) λειτουργούν και αναγνωρίζονται νομικά ως θρησκευτικές κοινότητες/ενώσεις με νομική προσωπικότητα για την άσκηση της λατρείας, τη διαχείριση της περιουσίας τους και την τέλεση ιερών πράξεων. Η Ελληνική Πολιτεία δεν έχει δημοσιεύσει επίσημη λίστα με τις αναγνωρισμένες παρατάξεις των Γνησίων Ορθοδόξων Χριστιανών (ΓΟΧ). Ο λόγος είναι ότι το κράτος αντιμετωπίζει τις θρησκευτικές αυτές κοινότητες όχι ως θεσμικά μέρη της "Εκκλησίας της Ελλάδος" (του ΝΠΔΔ), αλλά ως θρησκευτικές ενώσεις ή θρησκευτικά νομικά πρόσωπα. Δηλαδή, η αναγνώριση είναι ατομική (για κάθε κοινότητα) και πρακτική, και όχι θεσμική-οργανωτική. 

### Παρατάξεις των Γ.Ο.Χ. στην Ελλάδα

**Πίνακας γνωστότερων παρατάξεων**

**Πίνακας γνωστότερων ιεραρχών**

## Ημερολογιακή μεταρρύθμιση στις άλλες Εκκλησίες

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως και οι Εκκλησίες της Κύπρου και της Ρουμανίας υιοθέτησαν το Νέο ημερολόγιο ταυτόχρονα με την Ελλάδα, με την προσθήκη δεκατριών ημερών στο ήδη υπάρχον. Για να μη συμβεί, όμως, ό,τι συνέβη με το Πασχάλιο των Λατίνων, προτάθηκε ως ενδιάμεση λύση, το Πάσχα και όσες εορτές εξαρτώνται από αυτό, να ρυθμίζονται από το Ιουλιανό ημερολόγιο. 

O Πατριάρχης Αλεξανδρείας Φώτιος Πέρογλου είχε ταχθεί κατά της ημερολογιακής μεταρρύθμισης στο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας, όμως ο διάδοχός του Μελέτιος Μεταξάκης, το 1928, προχώρησε στην αλλαγή του ημερολογίου.

Η Βουλγαρία υιοθέτησε το νέο ημερολόγιο το 1968.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας (OCU) το υιοθέτησε το 2023, σε μια προσπάθεια αποστασιοποίησης από τη Ρωσία.  Στους Ουκρανούς δόθηκε το δικαίωμα επιλογής, σε κάθε κοινότητα, για το πότε θα εορτάζουν. 

Το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων διατηρεί το Ιουλιανό ημερολόγιο μέχρι σήμερα, επειδή θεωρήθηκε ότι ενδεχόμενη αλλαγή θα είχε αρνητικές επιπτώσεις στον θρησκευτικό τουρισμό του Παναγίου Τάφου.

Ακόμη, το Ιουλιανό ημερολόγιο διατήρησαν τα Πατριαρχεία Μόσχας, Γεωργίας, Σερβίας, η Αρχιεπισκοπή Αχρίδος, το Όρος Σινά και όλες οι μονές και οι σκήτες του Αγίου Όρους.

## Δικαστικές υποθέσεις

### Υπόθεση Σουλακιώτη

Η ιστορία της Μαριάμ, κατά κόσμον Μαρίνα Σουλακιώτη, είναι η σκοτεινή ιστορία μιας παλαιοημερολογίτισσας μοναχής και ηγουμένης, η οποία θεωρήθηκε η «πρώτη Ελληνίδα σίριαλ κίλερ» της χώρας και «η γυναίκα Ρασπούτιν».

Χειροτονήθηκε μοναχή στην Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία, αλλά σύντομα έγινε έμπιστη του θρησκευτικού της προϊσταμένου, του επισκόπου Ματθαίου Καρπαθάκη. Μετά την υιοθέτηση του Νέου Ημερολογίου από την επικρατούσα Εκκλησία της Ελλάδος τον Μάρτιο του 1924, προσχώρησε στο παλαιοημερολογίτικο κίνημα. Μαζί με τον Ματθαίο ίδρυσαν τη Μονή Παναγίας Πευκοβουνογιάτρισσας το 1927. Η Σουλακιώτη λειτουργούσε ως ηγουμένη από το 1939, αν και η επίσημη θητεία της άρχισε το 1950.

Τον Δεκέμβριο του 1950 πραγματοποιήθηκε αστυνομική έφοδος στις εγκαταστάσεις της Μονής Πευκοβουνογιάτρισσας στην Κερατέα Αττικής που ανήκε στους Ματθαιϊκούς. Στη διάρκεια της επιχείρησης βρέθηκαν δεκάδες ηλικιωμένοι και παιδιά σε κατάσταση ασιτίας και εξάντλησης. Αποκαλύφθηκε τότε πως η παλαιοημερολογίτισσα ηγουμένη Μαριάμ Σουλακιώτη, με τη βοηθό της Ευφροσύνης Μενδρινού, προσηλύτιζε πολίτες με σκοπό την οικειοποίηση των περιουσιών τους και διατηρούσε χώρο όπου κρατούσε ηλικιωμένους και παιδιά που υπέβαλε σε βασανιστήρια υπό άθλιες συνθήκες διαβίωσης. Μοναχές επίσης υποβάλλονταν σε βασανισμούς και έχασαν τη ζωή τους. Σύμφωνα με τον εισαγγελέα, στη μονή πέθαναν 150 φυματικά κορίτσια ενώ η Μαριάμ είχε αποκτήσει περιουσία άνω των 150.000 δολαρίων από τις προίκες γυναικών που είχαν εισέλθει στο μοναστήρι και από οικειοποίηση περιουσιών ηλικιωμένων. Η ηγουμένη καταδικάστηκε για σειρά κακουργημάτων, όπως απάτη, πλαστογραφία διαθηκών, εκβίαση και ανθρωποκτονία και καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη. Πέθανε στις φυλακές Αβέρωφ το 1954. Υπολογίζεται πως 177 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στις εγκαταστάσεις της μονής Πευκοβουνογιάτρισσας.

### Άλλες υποθέσεις
Οι Παλαιοημερολογίτες το 1976 κατέλαβαν τον Ιερό Ναό Μεταμορφώσεως του Σωτήρος *(Salvatorkirche)* του Μονάχου από την Ελληνορθόδοξη Μητρόπολη Γερμανίας, όμως μετά από απόφαση του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Συνταγματικού Δικαστηρίου, το 1999 υποχρεώθηκαν να αποδώσουν τον Ναό και πάλι στην Ιερά Μητρόπολη Γερμανίας.

Ένα πρόσωπο που απασχόλησε τη δημοσιότητα, προτού εμπλακεί σε μεγάλη υπόθεση εγκληματικής δράσης, έγινε γνωστός ως πατήρ Παρθένιος. Ξεκίνησε ως μοντέλο και παρουσιαστής σε τηλεοπτικά πάνελ, ενώ εργάστηκε και ως μάγειρας. Έγινε γνωστός στα τέλη της δεκαετίας του ’90 στον χώρο της μόδας και της showbiz. Παράλληλα με τις εμφανίσεις του, διατηρούσε κανάλι στο YouTube με συνταγές και είχε γράψει τραγούδια. Στον εκκλησιαστικό τομέα, σπούδασε σε εκκλησιαστικές σχολές, υπηρέτησε ως διάκονος στην Ορθόδοξη Εκκλησία και στη συνέχεια εντάχθηκε σε Εκκλησία των Παλαιοημερολογιτών, όπου ενθρονίστηκε ως Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος. Η ασυνήθιστη πορεία του οδήγησε σε σύλληψη, καθώς εμπλέκεται σε κύκλωμα διακίνησης κοκαΐνης, ακατέργαστης κάνναβης και παράνομων μεταναστών. Το 2025, σε αστυνομική επιχείρηση κατασχέθηκαν 2,2 κιλά κοκαΐνης και 9 κιλά κάνναβης. Ο πατήρ Παρθένιος κρίθηκε προφυλακιστέος μαζί με έναν ακόμη ρασοφόρο και τρεις άλλους κατηγορουμένους, καθώς φέρονται να είχαν μετατρέψει ένα εκκλησάκι σε κέντρο διακίνησης ναρκωτικών, πίσω από τον μανδύα της φιλανθρωπίας. Η υπόθεση έχει προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον λόγω της ανάμειξης θρησκευτικής ιδιότητας, δημοσιότητας και παρανομίας.

## Δείτε ακόμη
# Ορθόδοξο Πασχάλιο
# Μητροπολίτης Φλωρίνης Χρυσόστομος Καβουρίδης
# Παλαιοημερολογίτες στην Μονή Εσφιγμένου
# Παλαιοί Πιστοί - Βικιπαίδεια

## Παραπομπές


## Βιβλιογραφία
* Δημήτρης Κιτσίκης, *The Old Calendarists and the Rise of Religious Conservatism in Greece*, Center for Traditionalist Orthodox Studies, Etna, California, 1995.
* Δημήτρης Μαλέσης, Το παλαιοημερολογιτικό ζήτημα (1924-1952). Όψεις της πολιτικής και πολιτισμικής σύγκρουσης στο Μεσοπόλεμο και στη μεταπολεμική περίοδο, *Μνήμων* 22, (2000), σσ. 135-169.
*Γρηγόρης Δαφνής, Η Ελλάς μεταξύ δύο πολέμων 1923-1940, τ. Α', Κάκτος, Αθήνα, 1997.
*Οικουμενικό Πατριαρχείο, Η Επάνοδος εις την Εκκλησιαστικήν Κοινωνίαν Μερίδος των Ακολουθούντων το Παλαιόν (Ιουλιανόν) Ημερολόγιον, εκδ. Φανάριον (Σταμούλης), 1999, ISBN 9608116007

## Πηγές
* Αρχιεπισκόπου Αθηνών Χριστόδουλου, "Ιστορική και κανονική θεώρησις του παλαιοημερολογιτικού ζητήματος κατά τε την γένεσιν και την εξέλιξιν αυτού εν Ελλάδι", εκδ. Χρυσοπηγή, Αθήνα 1982 (διδ. διατριβή Αθηνών)
* ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΟΥ ΖΗΛΩΤΙΚΟΥ ΠΑΛΑΙΟΗΜΕΡΟΛΟΓΙΤΙΣΜΟΥ, Αρχιμανδρίτου Βασιλείου Παπαδάκη, ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΑΓΙΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΡΩΜΑΙΑΣ, ΡΕΘΥΜΝΟΝ 2008
* Περιοδικό *Κήρυξ Γνήσιων Ορθοδόξων* Διαθέσιμα τεύχη από το 1978 ως το 1988 .
* Ενώθηκαν οι Παλαιοημερολογίτες (dogma.gr)
* Δημήτριος Μαλέσης, «Το παλαιοημερολογιτικό ζήτημα (1924-1952). Όψεις της πολιτικής και πολιτισμικής σύγκρουσης στο μεσοπόλεμο και στη μεταπολεμική περίοδο», περιοδικό Μνήμων, Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού, Τόμος 22, Αθήνα 2000

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Εκκλησία ΓΟΧ Ελλάδος - Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Καλλίνικος Σαραντόπουλος («Φλωρινικοί») 
* Εκκλησία ΓΟΧ Ελλάδος - Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Μακάριος Καβακίδης (Φλωρινικοί»)
* Ἱερά Μητροπολιτική Σύνοδος Πατρώου Ἑορτολογίου τῆς Γνησίας Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος - Μητροπολίτης Βιθυνίας & Παμφυλίας Χερουβείμ
* ιστοσελίδα  “ΟΜΟΛΟΓΗΤΗΣ” υπό την αιγίδα του Μητροπολίτη Μεσογαίας και Νήσων Χριστόφορου Αγγελόπουλου («Φλωρινικοί»)
* Εκκλησία Γνησίων Ορθοδόξων Χριστιανών - Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Χρυσόστομος Μητρόπουλος, «Ματθαιικοί»
* Γνήσια ορθόδοξος Εκκλησία της Ελλάδος - Μητροπολίτης Μεσογαίας και  Λαυρεωτικῆς Κήρυκος Κοντογιάννης
* Άρθρο για τους Παλαιοημερολογίτες στο OrthodoxWiki με τις κυριότερες ομάδες 
* Στο «Πατριαρχείο» Κιέβου θα υπάγεται ο ΓΟΧ Μητροπολίτης Αιγίνης Αυξέντιος
Παλαιοημερολογιτες
Κατηγορία:Χριστιανικά δόγματα

Παλαιοημερολογιτες