Βερίκοκο

[thumb|right|270px|Τα βερίκοκα πλούσια σε φυσικό [σάκχαρο καταναλώνονται φρέσκα, ως επιτραπέζια φρούτα, ή ξηρά ή ως μαρμελάδα και κομπόστα]]
Το **βερίκοκο** είναι ο καρπός της βερικοκιάς (επιστημονική ονομασία prunus armeniaca) της οικογενείας των ροδιδών. Στην Κύπρο, ο καρπός είναι γνωστός ως **χρυσόμηλο**.

## Ιστορικό
Η βερικοκιά ατάγεται από τη Β. Κίνα, Μαντζουρία και Μογγολία και ήρθε στην Ευρώπη από την Αρμενία απ΄ όπου πήρε και το όνομά της. Η καλλιέργειά της ήταν γνωστή στην Κίνα από το 2.200 π.Χ. και φαίνεται ότι μεταφέρθηκε στην Ελλάδα από τον Μέγα Αλέξανδρο, γιατί δεν αναφέρεται από τον Θεόφραστο (400 π.Χ.). Ο Διοσκουρίδης ανέφερε τα βερίκοκα ως αρμενικά μήλα, λόγω της προέλευσης του φυτού. Στην Κύπρο και στα Δωδεκάνησα το ονομάζουν **χρυσόμηλο**, ενώ σε άλλα μέρη της Ελλάδος χρησιμοποιούν το όνομα ζαρδελιά.

## Ονομασία
Η ονομασία «βερίκοκο» προήλθε από την αρχαία ελληνική λέξη **', η οποία με την σειρά της προκύπτει από το [[Λατινικά|λατ.]] ''praecocia'' (''praecoquus)'' που σημαίνει «πρώιμος», επειδή ο καρπός του παρουσιάζει πρώιμη ωρίμανση. Από την ελληνική λέξη προέρχεται και η [[Αραβική γλώσσα|αραβική]] ''berkuk'' (από το ''al-barqūq'' που προήλθε από την βυζαντινή λέξη ''βερικοκκία).''

==Περιγραφή==
Ο [[καρπός]] είναι σαρκώδης, σφαιρικός, με αυλακωτή κοιλιακή ραφή. Ο πυρήνας (κουκούτσι) είναι ξυλώδης και στο εσωτερικό του περιέχει 1-2 σπόρια με πικρή γεύση που μοιάζουν με [[αμύγδαλο|αμύγδαλα]] και χρησιμοποιούνται στην [[φαρμακευτική]]. Το σαρκώδες και χυμώδες περικάρπιο είναι εύγευστο, γλυκό και έχει χρώμα πορτοκαλοκίτρινο. Το εξωτερικό του βερίκοκου (φλούδα) είναι λεπτό, συνήθως χνουδωτό και είναι χρώματος κίτρινου με μερικές κόκκινες κηλίδες στη μπροστινή του πλευρά.

Είναι πλούσιο σε [[βιταμίνες|βιταμίνη]] Α και [[κάλιο]]. Επίσης περιέχει βιταμίνες C, [[Βιταμίνη#Βιταμίνη Β1|Β1]], [[Βιταμίνη#Βιταμίνη Β2|Β2]] και φυσικό [[σάκχαρο]]. Επίσης τα βερίκοκα είναι πλούσια σε [[φυτικές ίνες]]. Το βερίκοκο καταναλώνεται νωπό ως [[φρούτο]]. Επίσης μπορεί να καταναλωθεί και αποξηραμένο, γίνεται [[μαρμελάδα]], [[κομπόστα]], χρησιμοποιείται στη [[ζαχαροπλαστική]] και γίνεται [[λικέρ]] και [[χυμός]].

==Αξιόλογες ελληνικές και ξένες ποικιλίες==


* Τα υπερπρώιμα της [[Τίρυνθα]]ς, που ωριμάζουν 2-30 Μαΐου,
* Τα τσαουλιά της [[Αττική]]ς με μικρό καρπό, που ωριμάζουν τέλη Μαΐου,
* Τα Μπεμπέκου που ωριμάζουν Ιούνιο-Ιούλιο,
* Τα **Διαμαντοπούλου*' με μικρό και όχι πολύ γλυκό καρπό. Ποικιλία που δεν δίνει μεγάλη παραγωγή. Είναι εξαιρετικά αρωματικά, αλλά δύσκολα στη μεταφορά τους, αφού είναι αρκετά ευαίσθητα.
* LUIZET, όψιμη με καρπούς ωοειδείς και μεγάλους σε [[πορτοκαλί]] χρώμα και σάρκα χυμώδη, αρωματική και γλυκιά.
* NANCY χρυσοκίτρινη με κόκκινα στίγματα με λεπτή και λειωμένη σάρκα που αργεί να ωριμάσει στις αρχές Αυγούστου.

Η [[Τουρκία]] έχει τη μεγαλύτερη παραγωγή στον κόσμο. Ακολουθούν το [[Ιράν]], το [[Ουζμπεκιστάν]], η [[Ιταλία]], η [[Αλγερία]], το [[Πακιστάν]], η [[Γαλλία]], το [[Μαρόκο]], η [[Συρία]] και η [[Ισπανία]]. Η [[Ελλάδα]] παράγει πάνω από 45.000 [[Τόνος (μονάδα μέτρησης)|τόνους]] κατά μέσον όρον ετησίως.

== Στον πολιτισμό και τη λαϊκή κουλτούρα ==

* Το βερίκοκο είναι το εθνικό φρούτο της [[Αρμενία|Αρμενίας]] και φύεται κυρίως στην πεδιάδα του [[Αραράτ (πόλη)|Αραράτ]]. Συχνά απεικονίζεται πάνω σε αναμνηστικά αντικείμενα της χώρας.
* Οι [[Κίνα|Κινέζοι]] συνδέουν το βερίκοκο με την [[εκπαίδευση]] και την [[ιατρική]]. Για παράδειγμα, η λέξη 杏 壇 ("σινγκ ταν", κυριολεκτικά: «[[βωμός]] βερίκοκου») που σημαίνει «εκπαιδευτικός κύκλος», εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ευρέως στη γραπτή γλώσσα. Ο [[Ζουάνγκ Ζου]], Κινέζος φιλόσοφος του 4ου αι. π.Χ., αφηγείται μια ιστορία στην οποία ο [[Κομφούκιος]] δίδασκε τους μαθητές του σε ένα ν χώρο που περικλειόταν από ξύλο βερικοκιάς. Η συσχέτιση με την ιατρική προέρχεται από την κοινή χρήση των πυρήνων του βερίκοκου ως συστατικού στην [[Παραδοσιακή κινέζικη ιατρική|παραδοσιακή κινεζική ιατρική]] και από την ιστορία του Ντονγκ Φενγκ (董奉), ενός γιατρού κατά την περίοδο των [[Τρία Βασίλεια|Τριών Βασιλείων]], ο οποίος δεν απαιτούσε άλλη πληρωμή από τους ασθενείς του εκτός από το να φυτέψουν βερικοκιές στον οπωρώνα του μόλις αναρρώσουν από τις ασθένειές τους, με αποτέλεσμα μια μεγάλη παραγωγή [[Φαρμακευτικά φυτά|φαρμακευτικών]] συστατικών.
* Το γεγονός ότι η περίοδος των βερίκοκων είναι σύντομη στην [[Αίγυπτος|Αίγυπτο]] έχει προκαλέσει την κοινή [[Αιγυπτιακή αραβική διάλεκτος|αιγυπτιακή αραβική]] και [[Νότια λεβαντινικά αραβικά|παλαιστινιακή αραβική]] έκφραση filmishmish ("την εποχή του βερίκοκου") ή bukra filmishmish ("αύριο με τα βερίκοκα"), που γενικά εκφέρεται ως απάντηση σε μια απίθανη πρόβλεψη, κάτι αντίστοιχο με την ελληνική έκφραση "ζήσε Μάη μου να φας τριφύλλι".
* Στις κουζίνες της [[Μέση Ανατολή|Μέσης Ανατολής]] και της [[Βόρεια Αφρική|Βόρειας Αφρικής]], τα βερίκοκα χρησιμοποιούνται για την παρασκευή καμάρ αλ-ντιν (κυριολεκτικά: "φεγγάρι της πίστης"), ενός παχύρρευστου ποτού από βερίκοκο που είναι δημοφιλές στο ιφτάρ, το δείπνο με το οποίο σταματά η [[νηστεία]] του [[Ραμαζάνι|Ραμαζανιού]]. Πιστεύεται ότι το καμάρ αλ-ντιν ότι προέρχεται από τη [[Δαμασκός|Δαμασκό]] της [[Συρία|Συρίας]], όπου αναπτύχθηκε για πρώτη φορά η ποικιλία των βερίκοκων που είναι πιο κατάλληλα για το ποτό.
* Στην [[Εβραίοι|εβραϊκή]] κουλτούρα, τα βερίκοκα τρώγονται συνήθως ως μέρος της γιορτής *Του Μπισβάτ σέντερ.*
* Οι [[Σώμα Πεζοναυτών των ΗΠΑ|πεζοναύτες των ΗΠΑ]] θεωρούν εξαιρετική γρουσουζιά να τρώνε ή να έχουν πάνω τους βερίκοκα, ειδικά κοντά σε [[Άρμα μάχης|άρματα μάχης]]. Αυτή η δεισιδαιμονία τεκμηριώνεται τουλάχιστον από τον [[Πόλεμος του Βιετνάμ|πόλεμο του Βιετνάμ]] και συχνά αναφέρεται ότι προέρχεται από τον [[Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος|Β' Παγκόσμιο Πόλεμο]]. Ακόμη και η αναφορά στα βερίκοκα θεωρείται γρουσουζιά, γι' αυτό αντ' αυτού αποκαλούνται «απαγορευμένοα φρούτα» ή «φρούτα Α».
* Οι Αμερικανοί [[Αστροναύτης|αστροναύτες]] έτρωγαν αποξηραμένα βερίκοκα στις αποστολές Απόλλων 15 και Απόλλων 17 στη [[Σελήνη]].
* Η ελληνική έκφραση "τι εστί βερίκοκο" χρησιμοποιείται για να καταδείξει το βαθύτερο νόημα μιας δύσκολης κατάστασης.
* Το τραγούδι "Ρίκοκο" (1959) του [[Τάκης Μωράκης|Τάκη Μωράκη]] σε στίχους Γιώργου Γιαννακόπουλου που πρωτοερμήνευσε η [[Αλίκη Βουγιουκλάκη]] αναφέρεται σε ένα αγόρι που έχει "μάγουλο βερίκοκο", δηλαδή πολύ τρυφερό.

==Δείτε επίσης==
* [[Βερικοκιά]]*

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 
* 

Κατηγορία:Φρούτα
Κατηγορία:Δρύπες
Κατηγορία:Εδώδιμα φρούτα