Πτολεμαίος ΙΕ΄ Καισαρίων

Ο **Πτολεμαίος ΙΕ' Φιλοπάτωρ Φιλομήτωρ Καίσαρ** (23 Ιουνίου 47 π.Χ. - 23 Αυγούστου 30 π.Χ.), περισσότερο γνωστός ως **Καισαρίων** και **Πτολεμαῖος Καῖσαρ**, ήταν ο τελευταίος βασιλιάς της Αιγύπτου. Ήταν το τελευταίο μέλος της δυναστείας των Πτολεμαίων, και βασιλεύσε μαζί μεν με τη μητέρα του, Κλεοπάτρα Ζ΄ της Αιγύπτου, από τις 2 Σεπτεμβρίου του 44 π.Χ., μόνος δε από τον θάνατο της Κλεοπάτρας (12 Αυγούστου του 30 π.Χ.) έως τις 23 Αυγούστου του 30 π.Χ., οπότε και εκτελέστηκε κατόπιν διαταγής του Οκταβιανού, ο οποίος θα γινόταν αργότερα ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αύγουστος. Ήταν ο μεγαλύτερος γιος της Κλεοπάτρας Ζ' και ίσως ο μοναδικός βιολογικός γιος του Ιούλιου Καίσαρα, από τον οποίο πήρε το όνομά του.

## Βιογραφικά στοιχεία

### Γέννηση

Ο Πτολεμαίος Καίσαρας γεννήθηκε στα τέλη του 47 π.Χ. στην Αίγυπτο, πήρε από την μητέρα του το όνομα *"Θεός Φιλοπάτωρ Φιλωμήτωρ"* επιμένοντας έντονα ότι ήταν γιος του κορυφαίου Ρωμαίου στρατηγού και πολιτικού Ιούλιου Καίσαρα. Ο χαρακτήρας και η εμφάνιση του είχαν έντονες ομοιότητες με τον πατέρα του, ο Ιούλιος Καίσαρας ωστόσο δεν τον αναγνώρισε επίσημα. Οι κατηγορίες εναντίον του για νοθεία είχαν στόχο να τον αποκλείσουν τόσο από τον θρόνο της Αιγύπτου όσο και να τον αποκλείσουν από τα κληρονομικά δικαιώματα του Ιούλιου Καίσαρα. Ο οπαδός του Καίσαρα Γάιος Όππιος έγραψε ένα φυλλάδιο με το οποίο προσπάθησε να αποδείξει ότι ο Καισαρίων δεν ήταν γιος του Ιούλιου Καίσαρα, ο ίδιος ο Καίσαρας του επέτρεψε ωστόσο να χρησιμοποιεί το όνομα του. Το πρόβλημα εκτοξεύτηκε όταν ο θετός γιος του Ιούλιου Καίσαρα Οκταβιανός Αύγουστος ήρθε σε σύγκρουση με την μητέρα του Κλεοπάτρα.

Ο μεγάλος Ρωμαίος στρατηλάτης Ιούλιος Καίσαρ εισήλθε νικητής στην Αλεξάνδρεια τον Ιανουάριο του 47 π.Χ. Με την δύναμη του ρωμαϊκού στρατού εξασφάλισε την παραμονή στο θρόνο της ερωμένης του Κλεοπάτρας, ενώ συμβασιλέας της ονομάστηκε ο νεότερος αδερφός της, Πτολεμαίος ΙΔ', που τότε ήταν δώδεκα ετών. Παρά το γεγονός ότι οι πολιτικές περιστάσεις απαιτούσαν την άμεση αναχώρησή του, ο Καίσαρ δεν βιάστηκε να εγκαταλείψει έναν ευχάριστο χειμώνα στο πλευρό της Κλεοπάτρας στην Αίγυπτο. Έκαναν μαζί μια μεγάλη περιοδεία αναψυχής στο Νείλο, στο πολυτελές της πλοίο, μέχρι και τα σύνορα με την Αιθιοπία, επισκεπτόμενοι τους ναούς και τα μνημεία των αρχαίων Φαραώ, όπου η παλαιά λατρεία τελούνταν ακόμη βάσει των αρχαίων εθίμων. Ήταν πια Απρίλης όταν ο Καίσαρ αναχώρησε από την Αλεξάνδρεια με προορισμό τη Συρία. Στις 23 Ιουνίου 47 π.Χ. η Κλεοπάτρα έφερε στον κόσμο ένα γιο του Καίσαρα, όπως διακήρυξε. Αυτό αποτελούσε σκάνδαλο τόσο για τους Ρωμαίους όσο και για τους Έλληνες της Αιγύπτου, ωστόσο εκείνη χωρίς κανένα δισταγμό του έδωσε το όνομα Πτολεμαίος Καίσαρ. Οι Αλεξανδρινοί τον ονόμασαν Καισαρίωνα (που είναι υπό μία έννοια υποτιμητικό υποκοριστικό, κάτι σαν “μικρός Καίσαρ”). Οι Αιγύπτιοι ιερείς διακήρυξαν πως ήταν γιος του θεού Ρα, που ήρθε στην Κλεοπάτρα με τη μορφή του Ρωμαίου στρατηγού. Τα βρεφικά του χρόνια (46/44 π.Χ.) τα πέρασε στην Ρώμη ως φιλοξενούμενος του πατέρα του στους Κήπους του Καίσαρα, η μετέρα του είχε την ελπίδα ότι θα τον διαδεχτεί τόσο στην Ρωμαϊκή Δημοκρατία όσο και στην Αίγυπτο.

### Βλέψεις για μια οικουμενική αυτοκρατορία

[thumb|220px|''Ανάγλυφο που αναπαριστά την Κλεοπάτρα και το γιο της Πτολεμαίο Καίσαρα, Ναός της Άθωρ στα [Δένδερα.*]]
Όταν ο Καίσαρ επέστρεψε θριαμβευτής στη [[Αρχαία Ρώμη|Ρώμη]] το [[46 π.Χ.]], απόλυτος κυρίαρχος του ρωμαϊκού κόσμου, η Κλεοπάτρα πήγε να τον βρει με τον γιο τους. Στα μάτια των Ρωμαίων, όμως, η Βασίλισσα δεν ήταν παρά μια τυχοδιώκτρια ερωμένη, κι όχι σύζυγος του δικτάτορα. Άλλωστε ο ίδιος είχε ήδη νόμιμη σύζυγο, την Καλπουρνία, αν και δεν είχε νόμιμους απογόνους από εκείνη. Όπως διαφαινόταν ο ρωμαϊκός κόσμος βάδιζε προς μια μεγάλη αλλαγή: η [[Ρωμαϊκή Δημοκρατία]] επρόκειτο να παραδώσει τη θέση της σε μια μοναρχία, με τον Καίσαρα βασιλιά, η οποία θα περιελάμβανε όλες τις φυλές του γνωστού κόσμου: [[Ρωμαίοι|Ρωμαίους]], [[Έλληνες]], [[Αρχαία Αίγυπτος|Αιγυπτίους]], [[Γαλάτες]], [[Ισπανία|Ίβηρες]], και [[Ασία|Ασιάτες]]. Η Κλεοπάτρα μπορούσε να δει τον εαυτό της ως αυτοκράτειρα ενός κόσμου, του οποίου η Αίγυπτος δεν θα αποτελούσε παρά μια επαρχία. Και αυτής της αυτοκρατορίας διάδοχος θα ήταν ο γιος της, στον οποίο ενώθηκε το πτολεμαϊκό με το ρωμαϊκό αίμα.

Ωστόσο οι Ρωμαίοι αριστοκράτες, που επίσης μπορούσαν να νιώσουν ότι τα γεγονότα οδηγούσαν προς αυτήν την κατάσταση, αντιμετώπισαν με καχυποψία και φόβο την προοπτική της μοναρχίας του Καίσαρα, της επαναφοράς της βασιλείας δηλαδή. Στις Ειδούς του Μαρτίου του [[44 π.Χ.]] ο Καίσαρ δολοφονήθηκε και τα σχέδια της Κλεοπάτρας ματαιώθηκαν προς το παρόν. Η δολοφονία του Καίσαρα την έθετε σε τρομερό κίνδυνο. Έτσι εγκατέλειψε την πόλη μες το επόμενο δεκαπενθήμερο και επέστρεψε στην Αίγυπτο.

Ο Πτολεμαίος ΙΔ΄ πέθανε λίγο αργότερα. Ο [[Δίων Κάσσιος]] αναφέρει ότι, λίγο μετά την επιστροφή της, η Κλεοπάτρα ανακήρυξε συμβασιλέα της το γιο της. Το γεγονός επιβεβαιώνουν μια σειρά από αρχαιολογικά ευρήματα όπως επιγραφές και στήλες, με απεικονίσεις της Κλεοπάτρας και του Καισαρίωνα.

===Απόδοση βασιλικών τίτλων===


Η Κλεοπάτρα, παρά τη δυσμενή εξέλιξη των γεγονότων, δεν παραιτήθηκε από τη φιλοδοξία της να γίνει αυτοκράτειρα. Όταν ο Ρωμαϊκός Κόσμος μοιράστηκε ανάμεσα στα μέλη της [[Δεύτερη Τριανδρία|Δεύτερης Τριανδρίας]], [[Μάρκος Αιμίλιος Λέπιδος (Β' Τριανδρία)|Αιμίλιο Λέπιδο]], [[Μάρκος Αντώνιος|Μάρκο Αντώνιο]] και τον θετό γιο του Καίσαρα, τον [[Οκταβιανός Αύγουστος|Οκταβιανό]], η βασίλισσα της Αιγύπτου συμμάχησε με τον δεύτερο και συνδέθηκε μαζί του ερωτικά. Ο Αντώνιος έκανε έδρα των εκστρατειών του στην Ανατολή την Αλεξάνδρεια και παραχώρησε σημαντικά εδάφη της ρωμαϊκής επικράτειας στην Κλεοπάτρα και τα παιδιά της. Κατά τη διάρκεια μιας προκλητικής τελετής στο Γυμνάσιο, ο Αντώνιος και η Κλεοπάτρα κάθισαν σε δύο χρυσούς θρόνους, ενώ τα βασιλικά τέκνα κάθονταν σε θρόνους λίγο χαμηλότερα. Πρώτα ο Πτολεμαίος Καίσαρ, συμβασιλέας της μητέρας του, κατόπιν τα παιδιά του Αντωνίου από την Κλεοπάτρα: ο [[Αλέξανδρος Ήλιος]] με ένδυμα [[Μήδοι|Μήδου]] βασιλιά, ο [[Πτολεμαίος Φιλάδελφος]] με μακεδονικό ένδυμα – καυσία, χλαμύδα και κρηπίδες– και η [[Κλεοπάτρα Σελήνη Β'|Κλεοπάτρα Σελήνη]]. Διακηρύχθηκε πως από δω και στο εξής η Κλεοπάτρα θα ονομαζόταν "Βασίλισσα των Βασιλέων" και ο γιος της, ο Καισαρίων, ως νόμιμος διάδοχος του Ιουλίου Καίσαρα, θα ονομαζόταν "Βασιλεύς των Βασιλέων". Ο Αλέξανδρος Ήλιος ονομάστηκε "Μέγας Βασιλεύς" της [[Αρμενία]]ς και όλων των ανατολικών επαρχιών των εδαφών του [[Αλέξανδρος ο Μέγας|Αλεξάνδρου του Μέγα]] που θα κατακτιόνταν στο μέλλον μέχρι την [[Ινδία]], ο Πτολεμαίος Φιλάδελφος βασιλιάς της Συρίας και της [[Μικρά Ασία|Μικράς Ασίας]] και η μικρή Κλεοπάτρα Σελήνη, βασίλισσα της [[Κυρηναϊκή]]ς.

Η συμπεριφορά αυτή προκάλεσε την οργή της [[Σύγκλητος|Συγκλήτου]], η οποία υποδαυλιζόμενη από τον πολιτικό αντίπαλο του Αντωνίου, τον Οκταβιανό, κήρυξε τον πόλεμο στην Αίγυπτο. Η εξέλιξη των πραγμάτων κρίθηκε τον [[Σεπτέμβριος|Σεπτέμβριο]] του [[31 π.Χ.]] με τη [[Ναυμαχία του Ακτίου]], όπου ο Αντώνιος και η Κλεοπάτρα ηττήθηκαν κατά κράτος. Η Κλεοπάτρα Ζ΄ αμέσως μετά την ήττα ξεκίνησε τις προετοιμασίες να την διαδεχτεί ο γιος της σαν μοναδικός ηγεμών της Αιγύπτου. Ο στόχος της ήταν να ακολουθήσει τον θετό του πατέρα [[Μάρκος Αντώνιος|Μάρκο Αντώνιο]], είχε την ελπίδα ότι θα του επιτρέψουν να πάει εξορία όπως ο [[Μάρκος Αιμίλιος Λέπιδος]]. Ο Καισαρίων εμφανίζεται στις ιστορικές καταγραφές όταν ο Οκταβιανός Αύγουστος επιτέθηκε στην Αίγυπτο για να τον αναζητήσει (30 π.Χ.). Η Κλεοπάτρα Ζ΄ έστειλε για ασφάλεια τον 17χρονο γιο της στο λιμάνι της [[Βερενίκη η τρωγλοδυτική|Βερενίκης]] στην [[Ερυθρά Θάλασσα]] με στόχο να δραπετεύσει κατόπιν στην Ινδία. Ο [[Πλούταρχος]] αναφέρει επίσης ότι την εποχή που δραπέτευσε στην Ινδία είχε αποπλανηθεί με ψεύτικες υποσχέσεις σχετικά με το βασίλειο της Αιγύπτου. Την [[1 Αυγούστου|1η Αυγούστου]] [[30 π.Χ.]] ο Οκταβιανός κατέλαβε την Αλεξάνδρεια καθιστώντας την Αίγυπτο ρωμαϊκή επαρχία. Πρώτα ο Αντώνιος και λίγο αργότερα η Κλεοπάτρα αυτοκτόνησαν.

===Θάνατος===

O Οκταβιανός Αύγουστος επέτρεψε αρχικά στον Καισαρίων να παραμείνει στον θρόνο της μητέρας του σύντομα ωστόσο διέταξε την εκτέλεση του (29 Αυγούστου 30 π.Χ.) ακολουθώντας τις προτροπές των συμβούλων του. Ο σύντροφος του [[Άρειος Δίδυμος]] συγκεκριμένα του είπε *"οι πολλοί Καίσαρες δεν είναι καθόλου καλό"*, μια φράση που αποδίδεται στον [[Όμηρος|Όμηρο]]. Οι πληροφορίες που έχουν διασωθεί σχετικά με την δολοφονία του Καισαρίωνα είναι σπάνιες. Ο Οκταβιανός Αύγουστος απέκτησε κατόπιν τον έλεγχο σε ολόκληρη την Αίγυπτο και την ενσωμάτωσε στην Ρωμαϊκή αυτοκρατορία, σύμφωνα με το παραδοσιακό Αιγυπτιακό ημερολόγιο το έτος 30 π.Χ. αποτελεί την πρώτη χρονιά της νέας βασιλείας.
Δεν έχουν διασωθεί πολλές προτομές του Καισαρίωνα πολλοί πιστεύουν ότι απεικονίζεται σε έναν ανδριάντα που βρέθηκε στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας (1997), απεικονίζεται επίσης μαζί με την μητέρα του ως ενήλικας Φαραώ στον ναό του [[Άθωρ]] στην [[Δένδερα]]. Οι βρεφικές απεικονίσεις του Καισαρίωνα εμφανίζονται στα μπρούτζινα νομίσματα της Κλεοπάτρας Ζ΄.
Το [[1918]] αποτέλεσε το θέμα ενός ποιήματος του [[Κωνσταντίνος Καβάφης|Κωνσταντίνου Καβάφη]] με τίτλο *«Καισαρίων»*.

== Χρονολόγιο ==


==Σημειώσεις==
<references />

== Πηγές ==
* Το λήμμα [[Κλεοπάτρα Ζ' της Αιγύπτου]] και οι πηγές αυτού.
* www.livius.org [http://www.livius.org/ps-pz/ptolemies/ptolemy_xv_caesarion.html Ptolemy XV Caesarion] 
* Βιογραφία από τον Christopher Bennett [http://www.tyndale.cam.ac.uk/Egypt/ptolemies/ptolemy_xv.htm#Caesarion Ptolemy XV Caesarion] 
* *The House of Ptolemy,by E. R. Bevan'' Κεφάλαιο 13

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Κατηγορία:Φαραώ της δυναστείας των Πτολεμαίων
Κατηγορία:Ελληνιστική περίοδος