Οικουμενόπολη

μικρογραφία|Μια απεικόνιση του Τράντορ, μιας φανταστικής οικουμενόπολης από τη Γαλαξιακή Αυτοκρατορία του Ισαάκ Ασίμοφ.

Η **Οικουμενόπολη** () είναι όρος που αποτυπώνει μια θεωρητική σύλληψη του φημισμένου Έλληνα πολεοδόμου Κωνσταντίνου Δοξιάδη, η οποία διατυπώθηκε το 1967, στο κείμενό του «Ecumenopolis: Tomorrow's City», το οποίο δημοσιεύθηκε το 1968 στο συλλογικό τόμο *Britannica Book of the Year*. Πρόκειται για μια υποθετική πόλη στο μέγεθος ολόκληρου του πλανήτη Γη. Η λέξη χρησιμοποιήθηκε από τον Δοξιάδη για να αποτυπώσει την ιδέα ότι οι μελλοντικές αστικές περιοχές και οι μεγαλουπόλεις θα συγχωνευθούν, ώστε τελικά θα υπήρχει μια μοναδική, ενιαία και συνεχής πόλη, ως αποτέλεσμα των σύγχρονων τάσεων αστικοποίησης και της αύξησης του παγκόσμιου πληθυσμού. Την εποχή που δημοσιοποιήθηκε η ιδέα του Δοξιάδη για την Οικουμενόπολη, φαινόταν κοντά στην επιστημονική φαντασία, αλλά στις μέρες μας είναι εκπληκτικά επίκαιρη.

## Περιγραφή
Ο Δοξιάδης ξεκινά τη σκέψη του, θεωρώντας την πόλη ως φαινόμενο δυναμικό, που εξελίσσεται μέσα στον χώρο και τον χρόνο, καθώς η οικιστική διόγκωση είναι συνεχής και αναπόφευκτη. Έτσι, η συνολική οργάνωση του χώρου πρέπει να είναι τέτοια, που να επιτρέπει αυτήν την ανάπτυξη, δίχως να προκαλείται διάλυση του αστικού ιστού της πόλης και χωρίς να χάνεται η ανθρώπινη κλίμακα. Επιπλέον, η πόλη οργανώνεται -πάντα σύμφωνα με τον Δοξιάδη- σε βαθμούς (ανθρώπινες κοινότητες διαφορετικών επιπέδων), που αυξάνονται με την παράλληλη αύξηση του πληθυσμού. Ο 1ος βαθμός αφορά μια γειτονιά 100-200 κατοίκων, ο 2ος βαθμός μια γειτονιά 500-600 κατοίκων (όπως ένα μικρό χωριό) κ.ο.κ. Τελική κατάληξη ορίζεται η γειτονιά 10ου βαθμού, που συνιστά την Οικουμενόπολη. Ο 4ος βαθμός κοινότητας αποτελεί κλειστή κυψέλη, με κυκλοφορία οχημάτων μόνο για προσπέλαση, ενώ η διέλευση οργανώνεται περιφερειακά, με αρτηρίες και αποτρέπεται από το εσωτερικό της κυψέλης με θηλιές και αδιέξοδα («κυψέλες εσωτερικής κυκλοφορίας»).

## Προϊστορία της αντίληψης
Τον 4ο αιώνα π.Χ. οι κυνικοί φιλόσοφοι, παρότι δεν πίστευαν στην ιδέα της παγκόσμιας πόλης, θεωρούσαν ότι ο άνθρωπος δε θα πρέπει να έχει τη δική του πόλη, αλλά όλος ο κόσμος να αποτελεί τον τόπο κατοικίας του. Από τη μεριά τους, οι στωικοί φιλόσοφοι τον 3ο αιώνα π.Χ. συνέδεσαν την ιδέα του παγκόσμιου κράτους με το εξωτερικό σύμπαν του ανθρώπου. Την ίδια εποχή, οι Κινέζοι φιλόσοφοι μίλησαν για το παγκόσμιο κράτος.

H αντίληψη για μια πόλη - οικουμένη, μια πόλη που θα είναι ο κόσμος ολόκληρος, απασχόλησε και νεότερους διανοητές και συγγραφείς. Για παράδειγμα, ο Αμερικανός ιεροκήρυκας και «προφήτης» Τόμας Λέικ Χάρις (1823 - 1906) είχε κάνει σχετική αναφορά - πρόβλεψη σε στίχους του. Αλλά και ο γνωστός συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας Ισαάκ Ασίμωφ (1920 - 1992) χρησιμοποίησε την ιδέα μιας πόλης - πλανήτη με τον Τράντορ (Trantor), για τον οποίον πρωτοέγραψε το 1942 και αργότερα στη σειρά ''Foundation''.

Ο κομφουκιανός Κινέζος φιλόσοφος Κανγκ Γιου - Γουέι (Kang Youwei) (1858 - 1927) μίλησε για μία και μοναδική παγκόσμια κοινότητα, τη Μεγάλη Κοινότητα όπως την ονόμασε. Έγραψε: «Αργότερα, όταν οι διάφορες ομάδες [κρατών] σε όλη την έκταση της τεράστιας Γης [...] ενωθούν, όταν τα έθνη πάψουν να υπάρχουν, όταν θα πάψουν οι φυλετικές διακρίσεις και τα έθιμα των διαφόρων εθνών εναρμονιστούν, τα πάντα θα γίνουν ένα και θα πραγματοποιηθεί η εποχή της Μεγάλης Κοινότητας». Σύμφωνα με τον Κανγκ Γιου - Γουέι, επειδή στην κοινωνία αυτή θα επικρατεί αγάπη, θα καταργηθούν και οι θρησκείες ακόμη, επειδή ο κομφουκιανισμός στο τελικό αυτό στάδιο της ανθρωπότητας θα έχει εκπληρώσει την ιστορική αποστολή του.

Και ο Νεοέλληνας ποιητής Άγγελος Σικελιανός (1884 - 1951) συνέλαβε τη Δελφική Ιδέα, σύμφωνα με την οποία όλοι οι λαοί θα ενώνονταν σε μία παγκόσμια πνευματική κοινότητα με στόχο την πνευματική ανύψωσή τους υπό τα ιδεώδη του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού.

## Κοινωνία των Εθνών και Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών
Δυστυχώς, χρειάστηκε να περάσει η ανθρωπότητα τη δοκιμασία ενός πρώτου παγκοσμίου πολέμου για να ιδρυθεί η Κοινωνία των Εθνών το 1920 και ενός δεύτερου παγκοσμίου πολέμου για να δημιουργηθεί ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών το 1945.

## Δείτε επίσης
* Οικουμένη
* Μητρόπολη (αστική γεωγραφία)
* Παγκόσμια πόλη

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Βασίλειος Μ. Ιωαννίδης. *[https://www.greekarchitects.gr/site_parts/doc_files/37.12.2012.03.pdf Η πόλη του μέλλοντος του Δοξιάδη: μεταξύ μετεωρισμού και ανθρώπινης πραγματικότητας].* Ερευνητική εργασία. Επιβλέπων καθηγητής Γιώργος Π. Τριανταφυλλίδης. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Τμήμα Αρχιτεκτόνων. 2012. Ανακτήθηκε στις 24/08/2025.

Κατηγορία:Πόλη
Κατηγορία:Ανθρώπινα ενδιαιτήματα