Δήμος Δυτικής Αχαΐας

Ο **Δήμος Δυτικής Αχαΐας** αποτελεί δήμο της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας που συστάθηκε με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» από την συνένωση των προϋπαρχόντων «καποδιστριακών» δήμων Δύμης, Λαρίσσου, Μόβρης και Ωλενίας.

Η έκταση του δήμου είναι 572,22 τ.χλμ. και ο πληθυσμός του 25.633 κάτοικοι σύμφωνα με την απογραφή του 2021. Κατά την προηγούμενη απογραφή, αυτή του 2011 είχε 25.916 κατοίκους.

Έδρα του δήμου είναι η **[[Κάτω Αχαΐα]]**.

## Τοποθεσία
Καταλαμβάνει το δυτικό τμήμα του Νομού Αχαΐας, όπως μαρτυρά και η ονομασία του. Συνορεύει με τον Δήμο Ερυμάνθου στα ανατολικά, τον Δήμο Πατρέων στα βορειοανατολικά, καθώς και με την Ηλεία και τους Δήμους Ανδραβίδας-Κυλλήνης στα δυτικά και Ήλιδας, ένα τμήμα του, στα νότια. Το παράκτιο τμήμα του, στα βόρεια βρέχεται από τον Πατραϊκό κόλπο και στα δυτικά-βορειοδυτικά από τον Ιόνιο πέλαγος. 

Υψηλότερο σημείο του δήμου είναι η κορυφή της Σκόλλιοδος με υψόμετρο περίπου 1.000 μέτρων. Αλλά σημαντικά βουνά της περιοχής είναι η Μόβρη, το Κομποβούνι, καθώς και τα πιο χαμηλά υψομετρικά Μαύρα Βουνά. Σε μεγάλο τμήμα του δήμου εκτείνεται η εύφορη πεδιάδα της Αχαΐας.   

## Διοικητική Διαίρεση
### [[Δήμος Δύμης|Δημοτική Ενότητα Δύμης]]
Στο δήμο περιλαμβάνονται οι εξής οικισμοί του πρώην δήμου Δύμης (πληθυσμός: 10.227, απογραφή 2011):

;*Δημοτική Κοινότητα Κάτω Αχαΐας* [ 6.880 ]
*οι Αλυκαί [ 144 ]
*η Κάτω Αχαΐα [ 6.618 ]
*τα Μανεταίικα [ 18 ]
*η Παραλία Κάτω Αχαΐας [ 91 ]
*η Πίσω Συκέα [ 9 ]
;*Τοπική Κοινότητα Αγιοβλασίτικων Αχαΐας* [ 241 ]
*τα Αγιοβλασίτικα [ 84 ]
*η Κάπελη [ 36 ]
*ο Λεύκος [ 24 ]
*τα Στεναΐτικα [ 97 ]
;*Τοπική Κοινότητα Αλισσού Αχαΐας* [ 750 ]
*ο Αλισσός [ 418 ]
*η Καμενίτσα [ 113 ]
*η Παραλία Αλισσού [ 196 ]
*ο Προφήτης Ελισσαίος [ 23 ]
;*Τοπική Κοινότητα Άνω Αχαΐας*
*η Άνω Αχαΐα [ 229 ]
;*Τοπική Κοινότητα Ελαιοχωρίου Αχαΐας*
*το Ελαιοχώριον [ 238 ]
;*Τοπική Κοινότητα Κάτω Αλισσού Αχαΐας* [ 570 ]
*ο Γιαλός [ 101 ]
*ο Κάτω Αλισσός [ 469 ]
;*Τοπική Κοινότητα Νιφοραίικων Αχαΐας* [ 598 ]
*τα Νιφοραίικα [ 485 ]
*η Παραλία Νιφοραίικων [ 113 ]
;*Τοπική Κοινότητα Πετροχωρίου Αχαΐας* [ 721 ]
*τα Βεσκουκαίικα [ 79 ]
*ο Βυθούλκας [ 35 ]
*η Καρυά [ 294 ]
*τα Λαμπραίικα [ 76 ]
*ο Λογοθέτης [ 60 ]
*το Πετροχώριον [ 177 ]

### [[Δήμος Λαρίσου|Δημοτική Ενότητα Λαρισσού (ή Λαρίσου)]]
Στο δήμο περιλαμβάνονται οι εξής οικισμοί του πρώην δήμου Λαρίσου (πληθυσμός: 5.650, απογραφή 2011):

;*Τοπική Κοινότητα Μετοχίου Αχαΐας*  [ 1.483 ]
*το Βουπράσιον [ 6 ]
*ο Λάπας [ 1.000 ]
*το Μετόχιον [ 349 ]
*το Νέο Βουπράσιον [ 128 ]
;*Τοπική Κοινότητα Αγίου Νικολάου Σπάτων Αχαΐας* [ 264 ]
*ο Άγιος Κωνσταντίνος [ 67 ]
*ο Άγιος Νικόλαος [ 197 ]
*η Μονή Αγίου Νικολάου [ 0 ]
;*Τοπική Κοινότητα Απιδεώνος*
*ο Απιδεών [ 309 ]
;*Τοπική Κοινότητα Αράξου Αχαΐας* [ 509 ]
*το Ακρωτήριο Αράξου [ 35 ]
*ο Άραξος [ 445 ]
*η Καλόγρια [ 29 ]
*οι Ταξιάρχαι [ 0 ]
;*[[Βελιτσές Αχαΐας|Τοπική Κοινότητα Βελιτσών Αχαΐας]]* [ 404 ]
*οι Άνω Βελιτσαί [ 239 ]
*οι Κάτω Βελιτσαί [ 165 ]
;*Τοπική Κοινότητα Καγκαδίου*
*το Καγκάδιον [ 409 ]
;*Τοπική Κοινότητα Λακκοπέτρας Αχαΐας* [ 782 ]
*η Ιονική Ακτή [ 26 ]
*το Καρνάρι [ 80 ]
*η Λακκόπετρα [ 645 ]
*το Λιμανάκι [ 31 ]
;*Τοπική Κοινότητα Ματαράγκας Αχαΐας* [ 282 ]
*τα Κεφαλαίικα [ 165 ]
*η Ματαράγκα [ 117 ]
;*Τοπική Κοινότητα Μιχοΐου Αχαΐας* [ 355 ]
*ο Κάνδαλος [ 51 ]
*το Μιχόιον [ 235 ]
*τα Τσαμαίικα [ 65 ]
*τα Ψευτέικα [ 4 ]
;*Τοπική Κοινότητα Πέτα*
*ο Πέτας [ 308 ]
;*Τοπική Κοινότητα Ριόλου Αχαΐας* [ 545 ]
*τα Μαζαίικα [ 17 ]
*ο Ριόλος [ 528 ]

### [[Δήμος Μόβρης|Δημοτική Ενότητα Μόβρης]]
Στο δήμο περιλαμβάνονται οι εξής οικισμοί του πρώην δήμου Μόβρης (πληθυσμός: 4.605, απογραφή 2011):

;*Τοπική Κοινότητα Καραίικων Αχαΐας* [ 726 ]
*το Γομοστόν [ 249 ]
*τα Καραίικα [ 174 ]
*τα Καραμεσιναίικα [ 158 ]
*η Ράχη [ 145 ]
;*Τοπική Κοινότητα Κρίνου*
*ο Κρίνος [ 303 ]
;*Τοπική Κοινότητα Λιμνοχωρίου Αχαΐας* [ 965 ]
*το Καλαμάκιον [ 502 ]
*το Κάτω Λιμνοχώριον [ 169 ]
*το Λιμνοχώριον [ 278 ]
*η Παραλία Καλαμακίου [ 16 ]
;*Τοπική Κοινότητα Μύρτου Αχαΐας* [ 397 ]
*τα Γιουλαίικα [ 101 ]
*ο Μύρτος [ 180 ]
*το Πουρνάριον [ 116 ]
;*Τοπική Κοινότητα Σαγαίικων Αχαΐας* [ 1.868 ]
*οι Απόστολοι [ 88 ]
*τα Βραχναίικα [ 13 ]
*τα Γερουσαίικα [ 557 ]
*τα Μπουταίικα [ 149 ]
*τα Σαγαίικα [ 1.038 ]
*ο Σταθμός [ 23 ]
;*Τοπική Κοινότητα Φράγκας Αχαΐας* [ 346 ]
*τα Σπαναίικα [ 61 ]
*τα Τσακώνικα [ 59 ]
*η Φράγκα [ 226 ]

### [[Δήμος Ωλενίας|Δημοτική Ενότητα Ωλενίας]]
Στο δήμο περιλαμβάνονται οι εξής οικισμοί του πρώην δήμου Ωλενίας (πληθυσμός: 5.434, απογραφή 2011):

;*Τοπική Κοινότητα Αγίου Νικολάου Κράλης Αχαΐας* [ 330 ]
*ο Άγιος Νικόλαος [ 39 ]
*τα Αυγεραίικα [ 61 ]
*τα Θωμαίικα [ 74 ]
*το Καλαμάκιον [ 109 ]
*το Ποιμενοχώριον [ 47 ]
;*Τοπική Κοινότητα Αγίου Στεφάνου Αχαΐας* [ 901 ]
*ο Άγιος Στέφανος [ 124 ]
*η Παλαιά Περιστέρα [ 23 ]
*οι Φυλακές [ 754 ]
;*Τοπική Κοινότητα Άνω Σουδεναίικων* [ 271 ]
*τα Άνω Σουδεναίικα [ 271 ]
;*Τοπική Κοινότητα Άρλας* [ 335 ]
*η Άρλα [ 335 ]
;*Τοπική Κοινότητα Αχαϊκού* [ 192 ]
*το Αχαϊκόν [ 192 ]
;*Τοπική Κοινότητα Γαλαναίικα* [ 16 ]
*τα Γαλαναίικα [ 16 ]
;*Τοπική Κοινότητα Γκαναίικα* [ 0 ]
*τα Γκανέικα [ 0 ]
;*Τοπική Κοινότητα Κάτω Μαζαράκι* [ 714 ]
*το Κάτω Μαζαράκιον [ 714 ]
;*Τοπική Κοινότητα Λουσικών Αχαΐας* [ 632 ]
*τα Λουσικά [ 454 ]
*τα Σπαλιαραίικα [ 146 ]
*η Υψηλή Ράχη [ 32 ]
;*Τοπική Κοινότητα Μιτοπόλεως Αχαΐας* [ 349 ]
*η Κώμη [ 77 ]
*η Μιτόπολις [ 197 ]
*τα Σουβαλιωτέικα [ 75 ]
;*Τοπική Κοινότητα Πορτών* [ 256 ]
*οι Πόρται [ 256 ]
;*Τοπική Κοινότητα Σαντομερίου Αχαΐας* [ 314 ]
*τα Αμπελάκια [ 41 ]
*η Μονή Αγίας Μαρίνης Μαρίτσης [ 4 ]
*το Πολύλοφον [ 105 ]
*το Σαντομέριον [ 164 ]
;*Τοπική Κοινότητα Φλόκα Αχαΐας* [ 189 ]
*τα Ζησιμαίικα [ 78 ]
*ο Φλόκας [ 111 ]
;*Τοπική Κοινότητα Φωσταίνης* [ 219 ]
*η Φώσταινα [ 219 ]
;*Τοπική Κοινότητα Χαϊκαλίου Αχαΐας* [ 399 ]
*τα Κατσαϊταίικα [ 42 ]
*τα Κουνελαίικα [ 40 ]
*το Χαϊκάλιον [ 317 ]
;*Τοπική Κοινότητα Χαραυγής Αχαΐας* [ 317 ]
*το Νεοχώριον [ 100 ]
*τα Πηγάδια [ 147 ]
*η Χαραυγή [ 70 ]

### Σημείωση
Σε αγκύλες αναφέρονται τα δημογραφικά στοιχεία του μόνιμου πληθυσμού βάσει της εθνικής απογραφής του 2011.

## Δημοτική αρχή
Δήμαρχοι του δήμου έχουν διατελέσει οι εξής:

## Αθλητισμός
Στο δήμο εδρεύουν 18 ποδοσφαιρικοί σύλλογοι. Σε παρένθεση αναγράφεται η κατηγορία στην οποία αγωνίζονται κατά την περίοδο 2011-2012:
:* Α.Ο. Άρης Κάτω Αχαΐας (Γ΄ Αχαΐας)
:* Αχαϊκή (Δ΄ ΕΘΝΙΚΗ)
:* Ατρόμητος Λάππα (Δ΄ ΕΘΝΙΚΗ)
:* Εθνικός Σαγέικων (Α΄ Αχαΐας)
:* Ωλενιακός (Α΄ Αχαΐας)
:* Βουπράσιο (Β΄ Αχαΐας)
:* Δόξα Νιφορέικων (Β΄ Αχαΐας)
:* Κρίνος (Β΄ Αχαΐας)
:* Λέων Άνω Αλισσού (Β΄ Αχαΐας)
:* Πανμοβριακός Ριόλου (Γ΄ Αχαΐας)
:* Πρωτέας (Β΄ Αχαΐας)
:* Α.Ε. Ποντίων (Γ΄ Αχαΐας)
:* Άρλα (Β΄ Αχαΐας)
:* Απόλλων Βίδοβας (Β΄ Αχαΐας)
:* Ακάδημος Λαρισσού (Β΄ Αχαΐας)
:* Άρης Άνω Σουδενέικων (Γ΄ Αχαΐας)

Στο Δήμο επίσης εδρεύει η ομάδα μπάσκετ Α.Ο. Αχαγιά 82, η οποία αγωνίζεται στις εθνικές καtηγορίες από το 2016.  Για την αθλητική σεζόν 2025-26 η ομαδα αγωνίζεται στη Γ Εθνική (National League 2).

## Παραπομπές και υποσημειώσεις


## Πηγές
* Αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού−Κατοικιών 2011 που αφορούν στο Μόνιμο Πληθυσμό της Χώρας, *Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της Ελληνικής Δημοκρατίας*, τχ. 2ο, φ. 3465 (28 Δεκεμβρίου 2012). 
* Απόφαση 45892 του Υπ. Εσωτερικών, Αποκέντρωσης & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης - ΦΕΚ 1292Β΄ της 11ης Αυγούστου 2010.
* Πρόγραμμα Καλλικράτης - ΦΕΚ 87Α΄ της 7ης Ιουνίου 2010.
* Υπουργείο Εσωτερικών, Σχέδιο Καλλικράτης

## Βιβλιογραφία
* Β. Αργυρόπουλος, Ε. Σιμώνη, Κ. Παπαγιαννόπουλος (επιμ.), *Αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία του Δήμου Δυτικής Αχαΐας. Πρακτικά ημερίδας, 19 Σεπτεμβρίου 2016*, Εφορεία Αρχαιοτήτων Αχαΐας - Δήμος Δυτικής Αχαΐας, Κάτω Αχαΐα 2017.
* *Δήμος Δυτικής Αχαΐας. Ο Δήμος που αξίζει να ζεις*, Υπεύθυνος έκδοσης: DATA RC ΑΕ, Έκδοση: Δήμος Δυτικής Αχαΐας, Κάτω Αχαΐα 2017. ISBN 978-960-99592-5-4 (Τόμος Α΄). ISBN 978-960-99592-6-1 (Τόμος Β΄). [λεύκωμα]
* 
* Κώστας Ν. Τριανταφύλλου, *Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών*, Τόμοι Α΄-Β΄, Τυπογραφείο Πέτρου Χρ. Κούλη, Πάτρα 1995, Τρίτη Έκδοση.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Επίσημη ιστοσελίδα Δήμου Δυτικής Αχαΐας
* Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Δήμου Δυτικής Αχαΐας. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 28 Οκτωβρίου 2017.
* Τουριστικός oδηγός Νομού Αχαΐας. nea.gr. Ανακτήθηκε από το αρχειοθετημένο πρωτότυπο: 4 Σεπτεμβρίου 2016.

Δ
Δ
*