Μπορτζίγκιν

Οι **Μπορτζίγκιν**, *Borjigin* ή οι *Μπορτζιγκινίδες*, μογγολ.: ᠣᠷᠵᠢᠭᠢᠨ είναι μία μογγολική φυλή, που ιδρύθηκε στις αρχές του 10ου αι., δηλ. γύρω στο 900, από τον Μποντοντσάρ Μουνκάγκ. Η ανώτερη γραμμή των Μπορτζίγκιν παρείχε κυβερνώντες πρίγκιπες για τη Μογγολία και την Εσωτερική Μογγολία μέχρι τον 20ό αι.  Η φυλή σχημάτισε την άρχουσα τάξη μεταξύ των Μογγόλων και άλλων λαών της Κεντρικής Ασίας και της Ανατολικής Ευρώπης. Σήμερα, οι Μπορτζιγκινίδες βρίσκονται στη Μογγολία, την Εσωτερική Μογγολία, τη Μπουργιατία και το Σιντζιάνγκ,  και η γενετική έρευνα δείχνει ότι η καταγωγή από τον Γκένγκις Χαν και τον Τιμούρ είναι κοινή σε όλη την Κεντρική και Ανατολική Ασία.

## Προέλευση και όνομα
Σύμφωνα με την *Μυστική Ιστορία των Μογγόλων*, ο πρώτος Μογγόλος γεννήθηκε από την ένωση ενός μπλε-γκρι λύκου και μίας αγραναπαύσης. Η απόγονός τους 11ης γενιάς, η Άλαν Γκουά, έμεινε έγκυος από μία ακτίνα φωτός , και απέκτησε πέντε γιους, με τον νεότερο να είναι ο Μποντοντσάρ Μουνκάγκ, πρόγονος των Μπορτζιγκινιδών.   Σύμφωνα με τον Ρασίντ αλ-Ντιν Χαμαντανί, πολλές από τις παλαιότερες μογγολικές φυλές ιδρύθηκαν από μέλη της φυλής Μπορτζίγκιν, συμπεριλαμβανομένων των Μπαρλά, Ουρούντ, Μανγκούντ, Ταϊτσιούντ, Τσόνος και Κιγιάτ. Ο απόγονος του Μποντοντσάρ, Χαμπούλ Χαν, ίδρυσε τη συνομοσπονδία των Μογγόλων Χαμάγκ γύρω στο 1131. Ο δισεγγονός του, Τεμουτζίν, κυβέρνησε τους Μογγόλους Χαμάγκ και ενοποίησε τις άλλες μογγολικές φυλές υπό την ηγεσία του. Ανακηρύχθηκε Γκένγκις (ορθότερα Τσίνγκις) Χαν το 1206, ιδρύοντας έτσι τη Μογγολική αυτοκρατορία. Απόγονοί του είναι οι Τσινγκισίδες.

Η ετυμολογία της λέξης *Borjigin* είναι αβέβαιη.

## Ιστορία
[δεξιά|μικρογραφία|250x250εσ|Η [Μογγολική αυτοκρατορία (λευκή περιοχή) και οι υποτελείς της, π. το 1300. Η γκρι περιοχή είναι η μεταγενέστερη αυτοκρατορία των Τιμουριδών .]]
Μέλη της φυλής Μπορτζίγκιν κυβέρνησαν την Μογγολική αυτοκρατορία,  κυριαρχώντας σε μεγάλες εκτάσεις, που εκτείνονταν από την Ιάβα μέχρι το Ιράν και από την ηπειρωτική Νοτιοανατολική Ασία μέχρι το Βελίκι Νόβγκοροντ. Πολλές από τις κυρίαρχες δυναστείες που ανέλαβαν την εξουσία μετά τη διάλυση της Μογγολικής Αυτοκρατορίας, ήταν καταγωγής των Τσινγκισιδών, και επομένως Μπορτζιγκιδών. Σε αυτές περιλαμβάνονταν οι Τσομπανίδες, το σουλτανάτο των Τζαλαγιριδών, οι Μπάρλας, οι Μανγκούντ, οι Χονγκιράντ και οι Οϊράτ.

Το 1368 η Μπορτζιγκιδική δυναστεία Γιουάν στην Κίνα ανατράπηκε από τη δυναστεία Μινγκ. Μέλη αυτής της οικογένειας συνέχισαν να κυβερνούν τη βόρεια Κίνα και το Μογγολικό Οροπέδιο μέχρι τον 17ο αι. ως Βόρεια Γιουάν. Απόγονοι των αδελφών του Τζένγκις Χαν, Κασάρ και Μπελγκουτέι, παραδόθηκαν στους Μινγκ τη δεκαετία του 1380. Μέχρι το 1470 η δύναμη των Μπορτζιγκιδών είχε αποδυναμωθεί σοβαρά, και το Μογγολικό Οροπέδιο βρισκόταν στα πρόθυρα του χάους.

### Μετα-Μογγολική Αυτοκρατορία
Ο όρος «Τσινγκισίδες προέρχεται από το όνομα του Τζένγκις (*Τσίνγκις*) Χαν (π. 1162–1227). Ο Τζένγκις και οι διάδοχοί του δημιούργησαν μία τεράστια αυτοκρατορία, που εκτεινόταν από τη Θάλασσα της Ιαπωνίας μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα, η οποία, ξεκινώντας από το 1259, διαιρέθηκε σε ξεχωριστές αυτοκρατορίες.
δεξιά|μικρογραφία|300x300εσ|Οι Τούμεν της κυρίως Μογγολίας και τα υποτελή κράτη της Μογγολικής αυτοκρατορίας μέχρι το 1400.
Μετά τη διάλυση της Χρυσής Ορδής, οι Χιγιάντ Μπορτζιγκίδες συνέχισαν να κυβερνούν στην Κριμαϊκή Χερσόνησο και το Καζάν, μέχρι που αυτά προσαρτήθηκαν από τη Ρωσική Αυτοκρατορία στα τέλη του 18ου αι. Στη Μογγολία, οι Κουμπλαϊδες συνέχισαν να βασιλεύουν ως χαγάνοι των Μογγόλων, με σύντομες διακοπές από τους απογόνους του Ογκεντέι και του Αρίκ Μπόκε.

Υπό τον Νταγιάν Χαν (1480–1517), μία ευρεία αναβίωση των Μπορτζιγκιδών επανέφερε την κυριαρχία των Μπορτζιγκιδών μεταξύ των Μογγόλων στην κυρίως Μογγολία. Οι απόγονοί του πολλαπλασιάστηκαν, και έγιναν μία νέα άρχουσα τάξη. Η φυλή των Μπορτζιγκιδών ήταν η ισχυρότερη από τις 49 Σημαίες της Εσωτερικής Μογγολίας, από τις οποίες η ίδια η φυλή Μποντόι υποστήριζε και πολέμησε για τον Χαν και για την τιμή τους. Οι ανατολικοί Χορτσίν Μογγόλοι ήταν υπό τους Κασαρίδες, και οι Ονγκνιγκούντ και οι Αμπακίδες ήταν υπό τους Μπελγκουτεΐδες και τους Τεμούγκε Οντσιγκενίδες. Ένα τμήμα των Κασαριδών που απελάθηκαν στη δυτική Μογγολία, έγινε οι Χοσούτ.

Η δυναστεία Τσινγκ σεβόταν τους Μπορτζιγκινίδες, και οι πρώτοι αυτοκράτορες νυμφεύονταν από τους Κασαρίν Χορτσίν. Ακόμη και μεταξύ των φιλο-Τσινγκ Μογγόλων, επιβίωσαν ίχνη της εναλλακτικής παράδοσης. Ο Άτσι Λόμι, στρατηγός, έγραψε το έργο του *«Ιστορία της Φυλής Μπορτζίγκιν»* το 1732-35.  Τον 18ο και 19ο αι. η αριστοκρατία των Τσινγκ κοσμούνταν από τους απογόνους των πρώτων Μογγόλων οπαδών, συμπεριλαμβανομένων των Μπορτζιγκινιδών. 

Οι ασιατικές δυναστείες που κατάγονταν από τον Τζένγκις Χαν περιλάμβαναν τη δυναστεία Γιουάν στην Κίνα, το Ιλχανάτο στην Περσία, τους Τζοχίδες της Χρυσής Ορδής, τους Σαϊμπανίδες στη Σιβηρία και την Κεντρική Ασία, και το χανάτο του Αστραχάν στην Κεντρική Ασία. Η καταγωγή των Τσινγκισιδών έπαιξε κρίσιμο ρόλο στην ταταρική πολιτική. Για παράδειγμα, ο Μαμάι έπρεπε να ασκεί την εξουσία του μέσω μίας διαδοχής μαριονετών χαν, και δεν μπορούσε να αναλάβει ο ίδιος τον τίτλο του χαν, επειδή δεν είχε καταγωγή από τους Τσινγκισίδες.

* Η *αρχή των Τσινγκισιδών*,  ή χρυσή γενεαλογία, ήταν ο κανόνας διαδοχής, που καθιερωνόταν στον (Γιάσα), τον νομικό κώδικα που αποδίδεται στον Γκένγκις Χαν.
* Ένας *πρίγκιπας των Τσινγκισιδών* ήταν κάποιος, που μπορούσε να εντοπίσει άμεση καταγωγή από τον Γκένγκις Χαν σε εξ αρρενογονίας γραμμή, και ως εκ τούτου, μπορούσε να διεκδικήσει υψηλό σεβασμό μεταξύ των Μογγόλων και των Τούρκων, καθώς και στην Ασία.
* Τα *κράτη των Τσινγκισιδών* ήταν τα διάδοχα κράτη ή χανάτα μετά τη διάλυση της μογγολικής αυτοκρατορίας, με το τέλος των γιων του Γκένγκις Χαν και των διαδόχων τους.
* Χρησιμοποιείτε ο όρος *λαός των Τσινγκισιδών*  για να περιγράψει τους ανθρώπους των στρατών του Γκένγκις Χαν, που ήρθαν σε επαφή με Ευρωπαίους. Εφαρμόζεται κυρίως στη Χρυσή Ορδή, με επικεφαλής τον Μπατού Χαν, εγγονό του Γκένγκις. Τα μέλη της Ορδής ήταν κυρίως λαοί που μιλούσαν Κιπτσάκ. Αν και ι αριστοκρατία ήταν σε μεγάλο βαθμό Μογγόλοι, οι Μογγόλοι δεν ήταν ποτέ κάτι περισσότερο από μία μικρή μειονότητα στους στρατούς και στις χώρες που κατέκτησαν. Οι Ευρωπαίοι συχνά (λανθασμένα) αναφέρονταν στους ανθρώπους της Χρυσής Ορδής ως «Ταρτάρους».

Οι Μπαμπούρ και Χουμαγιούν, ιδρυτές της αυτοκρατορίας των Μουγκάλ στην Ινδία, επιβεβαίωσαν την εξουσία τους ως Τσινγκισίδες, ισχυριζόμενοι ότι κατάγονταν εκ θηλυγονίας.

Οι Τσινγκισίδες περιλαμβάνουν επίσης δυναστείες και οίκους όπως οι Γκιράι, οι Τορέ, ο Οίκος της Σιβηρίας, οι Αρμπέγκ, η οικογένεια Γιαουσέφ  και άλλοι.

Ο τελευταίος κυβερνών Τσινγκσίντ ήταν ο Μακσούντ Σαχ, χαν του Κουμούλ από το 1908 έως το 1930.

### Σύγχρονη σημασία
Οι Μπορτζιγκινίδες κατείχαν την εξουσία στη Μογγολία για πολλούς αιώνες (ακόμη και κατά την περίοδο Τσινγκ) και έχασαν την εξουσία μόνο όταν οι κομμουνιστές ανέλαβαν τον έλεγχο τον 20ό αι. Η αριστοκρατική καταγωγή ήταν κάτι που έπρεπε να ξεχαστεί κατά τη σοσιαλιστική περίοδο.  Οι συνεργάτες του Ιωσήφ Στάλιν εκτέλεσαν π. 30.000 Μογγόλους, συμπεριλαμβανομένων ευγενών Μπορτζίγκιν, σε μία σειρά από εκστρατείες κατά του πολιτισμού και της θρησκείας τους.  Η σύνδεση με τις φυλές έχει χάσει την πρακτική της σημασία τον 20ό αιώνα, αλλά εξακολουθεί να θεωρείται ζήτημα τιμής και υπερηφάνειας από πολλούς Μογγόλους. Τη δεκαετία του 1920 το κομμουνιστικό καθεστώς απαγόρευσε τη χρήση των ονομάτων των φυλών. Όταν η απαγόρευση ήρθη ξανά το 1997, και οι άνθρωποι ενημερώθηκαν ότι έπρεπε να έχουν επώνυμα, οι περισσότερες οικογένειες είχαν χάσει τη γνώση τους για τη σύνδεση με τις φυλές τους. Εξαιτίας αυτού, ένας δυσανάλογος αριθμός οικογενειών κατέγραψε το πιο έγκριτο όνομα φυλής Μπορτζίγκιν, πολλές από αυτές χωρίς ιστορική αιτιολόγηση.   Η ετικέτα Μπορτζίγκιν χρησιμοποιείται ως μέτρο πολιτιστικής υπεροχής. 

Στην Εσωτερική Μογγολία το όνομα Μπορτζιγίδες ή Kιγιάντ έγινε η βάση για πολλά κινεζικά επώνυμα, που υιοθέτησαν οι εθνοτικοί Εσωτερικοί Μογγόλοι.  Οι Εσωτερικοί Μογγόλοι Μπορτζίγκιν Tαϊτζί πήραν το επώνυμο Μπάο (, από το Μπορτζιγίδες) και στο Όρντος Κι (, Κιγιάτ). Μία γενετική έρευνα έχει προτείνει ότι έως και 16 εκατομμύρια άνδρες από πληθυσμούς τόσο μακρινούς μεταξύ τους όσο οι Χαζάροι στη Δύση και οι Χεζέ στα ανατολικά, μπορεί να έχουν καταγωγή Μπορτζιγκιδών-Κιγιάτ.  Το όνομα της φυλής Κιγιάτ εξακολουθεί να βρίσκεται μεταξύ των Καζάκων, των Ουζμπέκων και των Νογκάι Καρακαλπάκ.

## Γενεαλογία των Μπορτζιγκινιδών
Ο Γκένγκις Χαν ίδρυσε τη Μογγολική αυτοκρατορία το 1206. Ο εγγονός του, Κουμπλάι Χαν, αφού νίκησε τον νεότερο αδελφό του, και αντίπαλο διεκδικητή του θρόνου, Αρίκ Μπόκε, μετονόμασε το κράτος σε Μεγάλο Γιουάν, τη Μεγάλη Μογγολική αυτοκρατορία, το 1271, γνωστή και ως δυναστεία Γιουάν. Η δυναστεία ανατράπηκε από τη δυναστεία Μινγκ κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Τογκόν Τεμούρ το 1368, αλλά επέζησε στο Μογγολικό Οροπέδιο, γνωστή ως δυναστεία των Βορίιων Γιουάν. Αν και τον θρόνο σφετερίστηκε ο Εσέν Ταϊσί των Μογγόλων Οϊράτ το 1453, και αυτοανακηρύχθηκε «εντολέας Τενγκρί του Μεγάλου Χαν της δυναστείας των Βορείων Γιουάν», ανατράπηκε τον επόμενο χρόνο. Η ανάκτηση του χαγανάτου επιτεύχθηκε από τον Νταγιάν Χαν, αλλά η περιοχή τεμαχίστηκε από τους απογόνους του. Ο τελευταίος χαν Λιγκντέν απεβίωσε το 1634, και ο γιος του, Ετζέι Χονγκόρ Χαν, υποτάχθηκε στον Χουνταΐτζ τον επόμενο χρόνο, τερματίζοντας το καθεστώς των Βορείων Γιουάν.  Ωστόσο οι ευγενείς Μπορτζιγκινίδες συνέχισαν να κυβερνούν τους υπηκόους τους μέχρι τον 20ό αιώνα, υπό τα χανάτα Χαλκά, τη δυναστεία Τσινγκ, το χανάτο Μπογκντ και τη Λαϊκή Δημοκρατία της Μογγολίας.

Ή σε διαφορετική εκδοχή (τα έτη βασιλείας της δυναστείας των Βόρειων Γιουάν [έως το 1388] δίνονται σε παρενθέσεις). Όσον αφορά την υπάρχουσα, η Μεγάλη Δυναστεία Γιουάν ως επίσημη ονομασία συνεχίστηκε μέχρι το 1634, έτος του τέλους του Λιγκντέν Χαν.

## Δείτε επίσης
* Ιστορία της Μογγολίας
* Μογγολικά ονόματα
* Κατάλογος μεσαιωνικών μογγολικών φυλών και φυλών
* Τουρκο-Μογγολική παράδοση

## Αναφορές

## Πηγές
* Atwood, C. P. *Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire*.
* Crossley, Pamela Kyle. *A Translucent Mirror*.
* Franke, Herbert; Twitchett, Denis; Fairbank, John King. *The Cambridge History of China: Alien Regimes and Border States, 907-1368*.
* "The Genetic Legacy of the Mongols". *American Journal of Human Genetics*, 72.
* Halperin, Charles J. (1985). *Russia and the Golden Horde: The Mongol Impact on Medieval Russian History*. Indiana University Press. . .
* Heirman, Ann; Bumbacher, Stephan Peter. *The Spread of Buddhism*.
* ''Histoire des campagnes de Gengis Khan'' (in French). E. J. Brill.
* Humphrey, Caroline; Sneath, David. *The End of Nomadism?*.
* .
* Kahn, Paul. *The Secret History of the Mongols*.
* Li, Gertraude Roth. ''Manchu: A Textbook for Reading Documents''.
* 
* Pegg, Carole. *Mongolian Music, Dance & Oral Narrative*.
* Perdue, Peter C. *China Marches West*.
* Sneath, David. *Changing Inner Mongolia: Pastoral Mongolian Society and the Chinese State*.
* Weatherford, Jack. *Genghis Khan and the Making of the Modern World*. Three Rivers Press.

## Περαιτέρω ανάγνωση
* Wada Sei 和田清. *Tōashi Kenkyū (Mōko Hen)*東亜史研究 (蒙古編). Τόκιο, 1959.
* Honda Minobu 本田實信. *Σχετικά με τη γενεαλογία των πρώιμων Βόρειων Γιουάν*, Ουραλικά-Αλταϊκά Έγγραφα, XXX-314, 1958.
* Okada Hidehiro 岡田英弘. *Dayan Hagan όχι nendai*ダヤン・ハガンの年代. Tōyō Gakuhō, τόμ. 48, Νο. 3 σελ.&nbsp;1–26 και αρ. 4 σελ.&nbsp;40–61, 1965.
* Okada Hidehiro 岡田英弘. *Dayan Hagan no senseiダヤン・ハガン*の先世. Shigaku Zasshi. Τομ. 75, Νο. 5, σσ.&nbsp;1–38, 1966.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Κατηγορία:Πληθυσμιακές ομάδες στη Μογγολία
Κατηγορία:Δυναστεία Γιουάν
Κατηγορία:Μογγολική Αυτοκρατορία
Κατηγορία:Μογγόλοι ευγενείς