Πρόσπερος ο Ακουιτανός

Ο **Πρόσπερος**, *Prosper* που μπορεί να μεταφραστεί ως Eυήμερος, ήταν εντόπιος της Ακουιτανίας  και μπορεί να είχε σπουδάσει στο Μπορντώ. Το 417 έφτασε στη Μασσαλία ως πρόσφυγας από την Ακουιτανία στον απόηχο των γοτθικών εισβολών στη Γαλατία. Το 429 αλληλογραφούσε με τον Αυγουστίνο. Το 431 εμφανίστηκε στη Ρώμη, για να απευθύνει έκκληση στον πάπα Κελεστίνο Α' σχετικά με τις διδασκαλίες του Αυγουστίνου. Δεν υπάρχει κανένα άλλο ίχνος του μέχρι το 440, το πρώτο έτος της ποιμαντορίας τού πάπα Λέοντα Α', ο οποίος βρισκόταν στη Γαλατία, όπου μπορεί να συνάντησε τον Πρόσπερο. Σε κάθε περίπτωση, ο Πρόσπερος βρισκόταν σύντομα στη Ρώμη, προσκολλημένος στον πάπα με κάποια γραμματεία ή συμβολαιογραφική ιδιότητα. *Το De viris illustribus* (lxxxiv, 89) του Γεννάδιου της Μασσιλίας επαναλαμβάνει την παράδοση, ότι ο Πρόσπερος υπαγόρευσε τις περίφημες επιστολές του Λέοντα Α' κατά τού Ευτυχούς. Η ημερομηνία τού θανάτου του δεν είναι γνωστή, αλλά το χρονικό του φτάνει μέχρι το 455, και το γεγονός ότι ο χρονικογράφος Μαρκελλίνος τον αναφέρει κάτω από το έτος 463, φαίνεται να δείχνει ότι το τέλος του ήταν λίγο μετά την ημερομηνία αυτή.

## Βιογραφία
Ο Πρόσπερος ήταν λαϊκός, αλλά ρίχτηκε με πάθος στις θρησκευτικές διαμάχες της εποχής του, υπερασπιζόμενος τον Αυγουστίνο και διαδίδοντας την Ορθοδοξία. Στο *De vocatione omnium gentium* («Το Κάλεσμα όλων των Εθνών»),  όπου συζητούνται τα ζητήματα της κλήσης προς τους Εθνικούς υπό το πρίσμα του δόγματος της Χάριτος του Αυγουστίνου, ο Πρόσπερος εμφανίζεται ως ο πρώτος από τους μεσαιωνικούς Αυγουστινιανούς.

Οι Πελαγιανοί δέχθηκαν επίθεση σε ένα λαμπερό πολεμικό ποίημα περίπου 1000 στίχων, *Adversus ingratos*, που γράφτηκε περί το 430. Το θέμα, *[[Δόγμα|dogma]] quod ... pestifero vomuit coluber sermone Britannus*, ανακουφίζεται από μία κατεργασία, που δεν υστερεί σε ζωντάνια και σε κλασικά μέτρα. Μετά το τέλος τού Αυγουστίνου έγραψε τρεις σειρές αυγουστιανών αμυνών, ειδικά κατά του Βικέντιου του Λερέν ( *Pro Augustino responsiones*).

Το κύριο έργο του ήταν *το De gratia Dei et libero arbitrio* (432), γραμμένο ενάντια στο *Collatio* του Ιωάννη Κασσιανού. Παρότρυνε επίσης τον πάπα Καιλεστίνο να δημοσιεύσει μία ανοιχτή επιστολή προς τους επισκόπους της Γαλατίας, *Epistola ad episcopos Gallorum* εναντίον ορισμένων μελών της Γαλατικής Εκκλησίας. Είχε ξεκινήσει νωρίτερα μία αλληλογραφία με τον Αυγουστίνο, μαζί με τον φίλο του Ιλάριο (όχι τον Ιλάριο της Αρελάτης), και παρόλο που δεν τον γνώρισε προσωπικά, ο ενθουσιασμός του για τον μεγάλο θεολόγο τον οδήγησε να κάνει μία σύνοψη του σχολίου του στους Ψαλμούς, καθώς και μία συλλογή προτάσεων από τα έργα του: πιθανώς η πρώτη δογματική συλλογή αυτής της σειράς, στην οποία *το Liber sententiarum* του Πέτρου Λομβαρδού είναι το πιο γνωστό παράδειγμα. Έβαλε επίσης σε ελεγειακό μέτρο, σε 106 επιγράμματα, μερικά από τα θεολογικά προστάγματα του Αυγουστίνου.

Πολύ πιο σημαντικό ιστορικά από αυτά είναι το *Epitoma Chronicon* του Πρόσπερου (που καλύπτει την περίοδο 379–455), το οποίο ο Πρόσπερος συνέθεσε για πρώτη φορά το 433 και ενημέρωσε αρκετές φορές, τελικά το 455. Κυκλοφόρησε σε πολλά χειρόγραφα και σύντομα συνεχίστηκε από άλλα χέρια, των οποίων οι ημερομηνίες έναρξης προσδιορίζουν τις διάφορες κυκλοφορούσες εκδόσεις του Πρόσπερου.  Η *Encyclopædia Britannica* 1911 το βρίσκει ως μία απρόσεκτη συλλογή από τον Ιερώνυμο στο προηγούμενο μέρος, και από άλλους συγγραφείς στο μεταγενέστερο,  αλλά η έλλειψη άλλων πηγών την καθιστά πολύτιμη για την περίοδο από το 425 έως το 455, η οποία προέρχεται από Προσωπική εμπειρία του Πρόσπερου. Σε σύγκριση με τους συνεχιστές του, ο Πρόσπερος δίνει λεπτομερή αναφορά των πολιτικών γεγονότων της εποχής. Περιγράφει τις εισβολές του Αττίλα στη Γαλατία (451) και στην Ιταλία (452) σε μακροσκελή λήμματα κάτω από τα αντίστοιχα έτη τους. Αν και ήταν ο ίδιος ποιητής, ο μοναδικός κοσμικός συγγραφέας που αναφέρει ο Πρόσπερος είναι ο Κλαυδιανός. Υπήρξαν πέντε διαφορετικές εκδόσεις, η τελευταία από αυτές χρονολογείται από το 455, αμέσως μετά το τέλος του Ουαλεντινιανού Γ΄. Για πολύ καιρό το *Chronicon imperiale* αποδιδόταν επίσης στον «Πρόσπερο Τίρο», χωρίς όμως την παραμικρή απόδειξη. Είναι εντελώς ανεξάρτητο από τον πραγματικό Πρόσπερο, και εν μέρει δείχνει ακόμη και πελαγιανές τάσεις και συμπάθειες.

## Εργογραφία
Τα έργα του Πρόσπερου της Ακουιτανίας με τη μεγαλύτερη επιρροή θαυμάζονται για τις κλασικές ιδιότητές τους, αλλά έχουν επικριθεί ότι είναι επίπεδες και βαρετές.  Τα γραπτά του προέρχονται κυρίως από το δεύτερο τέταρτο του 5ου αι.

; *De vocatione omnium gentium* *(Περί της Κλήσης όλων των Εθνών)*
Το έργο αυτό αποτελεί την προσπάθεια του Πρόσπερου να συμφιλιώσει τη διδασκαλία του Αυγουστίνου της Ιππώνος σχετικά με τη θεία χάρη, στην οποία προτείνει ότι ο Θεός επιθυμεί να σωθούν όλοι οι άνθρωποι. Το επιχείρημα είναι ότι αν και δεν λαμβάνουν όλα τα ανθρώπινα όντα τη χάρη της σωτηρίας, λαμβάνουν όμως όλα τη γενική χάρη του Θεού. Γραμμένο το 450, το *Κλήση όλων των Εθνών* ήταν η πιο πρωτότυπη συμβολή του Πρόσπερου στη θεολογία.

; *Epitoma Chronicon (Επίτομο Χρονικό)*
Το έργο αυτό παρουσιάζει την εκδοχή του Πρόσπερου για την ιστορία του Κόσμου. Σε αυτό προσπάθησε να δώσει τη δική του εκδοχή για την πελαγιανή διαμάχη και στη δική του ερμηνεία της πρόσφατης ιστορίας.  Το *Επίτομο Χρονικό* τελειώνει το 455.

; *Capitulla (Κεφάλαια)*
Το έργο αυτό συνιστά έναν απλό κατάλογος δέκα δογματικών σημείων που επιβεβαιώνουν την αποτελεσματικότητα και την αναγκαιότητα της Χάριτος του Θεού, το καθένα ξεχωριστά που υποστηρίζεται από παπικές δηλώσεις. Ήταν μια ισχυρή υπεράσπιση ενός ουσιαστικού αυγουστινιακού δόγματος, αλλά το πιο μετριοπαθές μέχρι σήμερα.  Ο Πρόσπερ δεν ανέφερε το όνομα του Αυγουστίνου στο δόγμα, αλλά επίσης δεν απέρριψε καμία από τις σκέψεις του για τον προορισμό . Γράφτηκε μεταξύ 435 και 442.

; *Sententiae* και *Εpigrammata* (*Προτάσεις* και *Επιγράμματα)*
Οι *Προτάσεις* είναι μια συλλογή από 392 αξιώματα που συντάχθηκαν ενάντια στα γραπτά του Αυγουστίνου του Ιπποπόταμου . Τα *Επιγράμματα* ήταν μια ανθολογιακή συλλογή από 106 επιγράμματα σε στίχους. Και τα δύο προορίζονταν να χρησιμοποιηθούν ως εγχειρίδια για τον πιστό Χριστιανό, αντλημένα από την Αυγουστιανή σκοπιά. Το έργο ήταν αφιερωμένο στη συζήτηση των δογμάτων της χάριτος και της ενσάρκωσης. Το σύνθημα της ανθολογίας επηρεάστηκε μοναστηριακά, προτρέποντας τον αναγνώστη σε υπομονή μέσα από τις αντιξοότητες, την άσκηση της αρετής και τη συνεχή προσπάθεια προς την τελειότητα. 

; *Liber contra Collatorem (Βίβλος ενάντια στις Συνεισφορές)*
Αυτό το σύγγραμμα εκφράζει την τελική γνώμη του Πρόσπερου για το πρόβλημα της αναγκαιότητας της χάρης. Γράφτηκε κατά τη διάρκεια της πατριαρχείας του πάπα Σίξτου Γ΄ και είναι μία βήμα προς βήμα απάντηση στη Συνεδρία ΙΓ΄ των *Conlationes (Συνεισφορών)* του Ιωάννη Κασσιανού. 

; *Carmen de Providentia Divina* (*Ποίημα για τη Θεία Πρόνοια*)
Στο έργο αυτό το θέμα της θείας πρόνοιας συζητείται στο πλαίσιο της δημιουργίας του κόσμου από τον Θεό και σε σχέση με την εισβολή των Βανδάλων και των Γότθων στη Γαλατία. Παλαιώτερα αυτό το έργο αποδιδόταν στον Πρόσπερο της Ακουιτανίας, αλλά σήμερα δεν καταλογίζεται πλέον στα έργα του. 

## Υστεροφημία
«Ο Πρόσπερος από την Ακουιτανία ήταν πολύ πιο διάσημος γι' αυτά που έγραφε, παρά γι' αυτά που έκανε». (Abbé L. Valentin) Ωστόσο, πολλοί ιστορικοί πιστεύουν ότι η κύρια φήμη του δεν βασίζεται στο ιστορικό του έργο, αλλά στις δραστηριότητές του ως θεολόγου και ότι διέδωσε με επιθετικότητα το αυγουστινιανό δόγμα της χάριτος.  Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Πρόσπερος κατέχει μία θέση στις τάξεις των διαμορφωτών της θεολογικής κατανόησης του δόγματος της χάριτος. 

Τα περισσότερα από τα έργα του είχαν ως στόχο την υπεράσπιση και τη διανομή των διδασκαλιών του Αυγουστίνου, ιδιαίτερα εκείνων που αφορούσαν τη χάρη και την ελεύθερη βούληση. Μετά το τέλος του Αυγουστίνου το 430, ο Πρόσπερος συνέχισε να διαδίδει τις διδασκαλίες του και πέρασε τη ζωή του προσπαθώντας να τις κάνει αποδεκτές. Ο Πρόσπερος ήταν ο πρώτος χρονικογράφος, που πρόσθεσε στην αφήγηση του Ιερώνυμου, ξεκινώντας τη συνέχισή του μισό αιώνα αργότερα. Τα επιγράμματα του Πρόσπερου έγιναν πιο δημοφιλή στα τελευταία του χρόνια, παρέχοντας μία μέθοδο για τους μαθητευόμενους τού Χριστιανισμού, για να μάθουν ηθικά μαθήματα και πτυχές του Αυγουστινιανού δόγματος.

Ο Πρόσπερος έπαιξε επίσης ζωτικό ρόλο στην πελαγινή διαμάχη στη νότια Γαλατία τη δεκαετία του 420. Με τη βοήθεια του Αυγουστίνου και του πάπα Κελεστίνου Α΄, ο Πρόσπερος μπόρεσε να καταπνίξει τις επαναστάσεις των Πελαγιανών Χριστιανών.

Τα έργα του Πρόσπερου ήταν πολύ δημοφιλή κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα: από μόνα τους τα *Επιγράμματα* δεν περιλαμβάνουν λιγότερα από 180 χειρόγραφα.

## Εκδόσεις
Το έργο τού Πρόσπερου *Epitoma Chronicon* επιμελήθηκε ο Tέοντορ Μόμσεν στη *Chronica minora* της *Monumenta Germaniae Historica* (1892) και από τους Maria Becker και Jan–Markus Kötter ως μέρος του *[[Kleine und fragmentarische Historiker]]* *(KFHist G 5)* (2016). Τα πλήρη έργα του Πρόσπερου βρίσκονται στην *[[Patrologia Latina]]* του Migne, τόμ. 51. Οι αγγλικές μεταφράσεις περιλαμβάνουν:

* Άγιος Πρόσπερος ο Ακουιτανός. *The Call of All Nations*, μετάφραση και σχολιασμός P. De Letter, SJ, 1952 (Ancient Christian Writers, 14).
* Πρόσπερος ο Ακουιτανός. *Defence of St. Augustine*, μετάφραση και σχολιασμός P. De Letter, SJ, 1963 (Ancient Christian Writers, 32).

Το έργο του Πρόσπερο *Epitoma Chronicon* είναι διαθέσιμο σε αγγλική μετάφραση στο *From Roman to Merovingian Gaul: A Reader* ed. & μετάφρ. A. C Murray (Οντάριο, 2003) σελ.&nbsp;62–76.

Το έργο του Πρόσπερου *Epigrams* επιμελήθηκε ο Albertus GA Horsting στο *Prosper Aquitanus:* *Liber epigrammatum*, Βερολίνο-Νέα Υόρκη 2016 (*Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum* **100**).

## Δείτε επίσης
* Κεφαλαιογράμματος κώδιξ Νο 0208

## Σημειώσεις


## Βιβλιογραφικές αναφορές
* Arturo Elberti, *Prospero d'Aquitania: Teologo e Discepolo* (Ρώμη, 1999).
* Μαρκ Χάμφρις. «Χρονικό και Χρονολογία: Ευημερία της Ακουιτανίας, οι μέθοδοι του και η ανάπτυξη της πρώιμης μεσαιωνικής χρονογραφίας». *Early Medieval Europe* 5 (1996) 155–175.
* Steven Muhlberger, *The Fifth Century Chroniclers* (Μεγάλη Βρετανία: Redwood Press, 1990) σελ.&nbsp;48–60.
* Αλεξάντερ Χουάνγκ. *Ατρόμητος εραστής της τέλειας χάρης: Η ζωή και η σκέψη του ευημερίας της Ακουιτανίας* . Washington: Catholic University of America Press, 2009.
* Caroline White, *Early Christian Latin Poets* (Νέα Υόρκη, 2000) σελ.&nbsp;113–118.
* *The Fathers of the Church* (Νέα Υόρκη: The Catholic University of America, 1949) pp.&nbsp;335–343.
* 

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Άρθρο του Tiro Prosper of Aquitaine από *την The Catholic Encyclopedia* (Ιστότοπος του Newadvent)
* Opera Omnia της Migne Patrologia Latina με αναλυτικά ευρετήρια
* ''Η Carmen de ingratis και τα επιγράμματα επιλέγουν'' το πλήρες κείμενο στα Βιβλία Google

Κατηγορία:Χριστιανοί άγιοι του 5ου αιώνα
Κατηγορία:Ιταλοί άγιοι
Κατηγορία:Άγιοι της Ορθόδοξης και της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας