Gneisenau (θωρηκτό)

Το ***Gneisenau*** () ήταν γερμανικό ταχύ θωρηκτό (αναφέρεται επίσης και ως καταδρομικό μάχης) της περιόδου του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Ήταν το δεύτερο και τελευταίο πλοίο της κλάσης του, στην οποία περιλαμβάνονταν επίσης το αδελφό *[[Scharnhorst (θωρηκτό)|Scharnhorst]]*. Ναυπηγήθηκε στις εγκαταστάσεις της Deutsche Werke στο Κίελο, με τις εργασίες να ξεκινούν στις 6&nbsp;Μαΐου 1935 και την καθέλκυσή του να λαμβάνει χώρα στις 8&nbsp;Δεκεμβρίου του επόμενου έτους. Όταν ολοκληρώθηκε, τον Μάιο του 1938, ήταν οπλισμένο με εννέα πυροβόλα των 28&nbsp;cm τα οποία ήταν εγκατεστημένα ανά τρία σε τρεις πύργους. Παρόλο που εν μέσω της ναυπήγησης του *Gneisenau* είχε εγκριθεί σχέδιο αντικατάστασης των όπλων αυτών από έξι ισχυρότερα πυροβόλα των 38&nbsp;cm, εν τέλει το όλο εγχείρημα δεν ευοδώθηκε διότι κρίθηκε πως ο αναγκαίος επανασχεδιασμός θα ήταν εκτεταμένος. Πρόθεση του *[[Kriegsmarine]]* ήταν να προχωρήσει η αλλαγή των πυροβόλων τον χειμώνα του 1940-41, όμως το ξέσπασμα του παγκοσμίου πολέμου σήμανε το οριστικό τέλος του εγχειρήματος αυτού. 

Στα αρχικά στάδια του πολέμου το *Gneisenau* επιχειρούσε από κοινού με το *Scharnhorst*, πραγματοποιώντας αρκετές αποστολές στον Ατλαντικό με αντικειμενικό σκοπό να πλήξουν τη βρετανική εμπορική ναυτιλία. Κατά την πρώτη τους αποστολή, τα δύο πλοία βύθισαν το βρετανικό επιδρομικό *[[HMS Rawalpindi|Rawalpindi]]* έπειτα από σύντομη ναυμαχία. Τα δύο θωρηκτά έλαβαν επίσης μέρος στην Επιχείρηση Βεζερύμπουνγκ (γερμ. Unternehmen Weserübung), τη γερμανική εισβολή στη Νορβηγία. Κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων στα νορβηγικά νερά, τα *Gneisenau* και *Scharnhorst* ναυμάχησαν με το βρετανικό καταδρομικό μάχης HMS&nbsp;''Renown'' και κατάφεραν να βυθίσουν το αεροπλανοφόρο *[[HMS Glorious|Glorious]]*. Το *Gneisenau* δέχτηκε πλήγματα από το *Renown* και αργότερα τορπιλίστηκε από το υποβρύχιο HMS&nbsp;''Clyde''.

Επόμενη σημαντική στιγμή στην επιχειρησιακή πορεία του *Gneisenau* ήταν η επιχείρηση «Βερολίνο», έπειτα από την οποία παρέμεινε -όπως και το *Scharnhorst*- στη Βρέστη. Εκεί δέχτηκαν πολλές επιθέσεις από τη RAF και το *Gneisenau* υπέστη πολλαπλά πήγματα, κατέστη όμως εφικτή η επισκευή του. Στις αρχές του 1942 τα δύο θωρηκτά πραγματοποίησαν τον εξεραιτικά παράτολμο διάπλου της Μάγχης και κατάφεραν να επιστρέψουν στη Γερμανία. Παρέμειναν στο Κίελο για δεξαμενισμό και εκτεταμένες επισκευές. Τη νύχτα της 26ης&nbsp;Φεβρουαρίου, ενώ βρίσκονταν ακόμα στο Κίελο, δέχτηκαν αεροπορική επίθεση από τη RAF και κατά τη διάρκεια αυτής μία βόμβα διέτρησε το θωρακισμένο κατάστρωμα του *Gneisenau* και ανατίναξε την εμπρόσθια αποθήκη πυρομαχικών του, προξενώντας εκτενέστατες ζημιές και έχοντας σαν συνέπεια να χαθούν πολλές ζωές. Οι αναγκαίες επισκευές ήταν τόσο χρονοβόρες που αποφασίστηκε η ανακατασκευή του πλοίου και η αντικατάσταση των εννέα πυροβόλων των 28&nbsp;cm από έξι των 38&nbsp;cm. Τα όπλα των 28&nbsp;cm αφαιρέθηκαν και χρησιμοποίηθηκαν σε παράκτιες αμυντικές εγκαταστάσεις, όμως η ανακατασκευή του πλοίου δεν ολοκληρώθηκε έπειτα από σχετική διαταγή του Χίτλερ το 1943. Στις 27 Μαρτίου 1945 οι Γερμανοί το βύθισαν εσκεμμένα στην είσοδο του λιμανιού της Γκντίνιας προκειμένου να παρεμποδίσουν την είσοδο σε αυτό. Τελικά το κύτος του *Gneisenau* διαλύθηκε για σκραπ το 1951.

## Περιγραφή

Το *Gneisenau* είχε εκτόπισμα 32600&nbsp;t (32100&nbsp;LT) με κανονικό φορτίο και 38700&nbsp;t (38100&nbsp;LT) με πλήρες. Το ολικό του μήκος ήταν 229,8&nbsp;m και το πλάτος του 30&nbsp;m, ενώ το βύθισμά του έφθανε τα 9,9&nbsp;m. Το προωστικό σύστημα απέδιδε έως και 163.660&nbsp;shp, χάρη στους οποίους μπορούσε να φθάσει σε μέγιστη ταχύτητα 31,3&nbsp;kn κατά τη διάρκεια των δοκιμών του. Το πλήρωμά του αποτελούνταν από 56 αξιωματικούς και 1613 υπαξιωματικούς και ναύτες, με τους αριθμούς αυτούς να αυξάνονται την περίοδο του πολέμου σε 60 και 1780 αντιστοίχως. Όταν είχε ρόλο ναυαρχίδας ναυτικής μοίρας, μετέφερες δέκα επιπλέον αξιωματικούς και 61 υπαξιωματικούς και ναύτες.

Ο κύριος οπλισμός αποτελούνταν από εννέα πυροβόλα των 28&nbsp;cm τα οποία ήταν εγκατεστημένα σε τρεις πύργους. Οι δύο πύργοι ήταν εγκατεστημένοι μπροστά από την υπερκατασκευή και ο τρίτος πίσω της. Ο δευτερεύων οπλισμός αποτελούνταν από δώδεκα πυροβόλα των 15&nbsp;cm, ενω αντιαεροπορική κάλυψη παρείχαν δεκατέσσερα όπλα των 10,5&nbsp;cm, δεκαέξι των 37&nbsp;mm και δέκα (στην αρχική διαμόρφωση) των 20&nbsp;mm. Σταδιακά ο αριθμός των πυροβόλων των 20&nbsp;mm αυξήθηκε σε 38. Το *Gneisenau* διέθετε επίσης έξι τορπιλοσωλήνες των 533&nbsp;mm που προέρχονταν από τα ελαφρά καταδρομικά *[[Nürnberg (καταδρομικό)|Nürnberg]]* και *[[Leipzig (καταδρομικό)|Leipzig]]*. Οι τορπιλοσωλήνες εγκαταστάθηκαν το 1942.

Η θωρακισμένη ζώνη του ήταν πάχους 350&nbsp;mm στο κεντρικό της τμήμα, όπου προστάτευε τις αποθήκες πυρομαχικών και το προωστικό σύστημα. Το κατάστρωμα προστατεύονταν από θωράκιση πάχους 40&nbsp;mm-105&nbsp;mm και οι πύργοι των κύριων πυροβόλων από θωράκιση 360&nbsp;mm στο εμπρόσθιο τμήμα τους και 200&nbsp;mm στα πλευρά τους. Η γέφυρα προστατεύονταν από θωράκιση 350&nbsp;mm στα πλευρά.

## Επιχειρησιακή ιστορία

Το *Gneisenau* παραγγέλθηκε ως «*Ersatz Hessen*» προκειμένου να αντικαταστήσει το παλαιό θωρηκτό *[[SMS Hessen|Hessen]]*. H Deutsche Werke στο Κίελο ανέλαβε τη ναυπήγησή του, με τις εργασίες να ξεκινούν στις 6&nbsp;Μαΐου 1935. Καθελκύστηκε στις 8&nbsp;Δεκεμβρίου 1936, ολοκληρώθηκε τον Μάιο του 1938 και οι δοκιμές του ξεκίνησαν την 21η του ίδιου μήνα με κυβερνήτη τον Έριχ Φέρστε (Erich Förste). Ένα σοβαρό πρόβλημα που αποκαλύφθηκε κατά τη διάρκεια των δοκιμών ήταν πως υπό δυσμενείς καιρικές συνθήκες ήταν εντονότατη η εισροή υδάτων σε τμήματά του, ιδίως στην πλώρη. Αυτό είχε σαν συνέπεια να υποστούν ζημιές τα ηλεκτρικά συστήματα του εμπρόσθιου κύριου πύργου πυροβόλων. Αποφασίστηκε η επιστροφή του πλοίου στο ναυπηγείου προκειμένου να πραγματοποιηθεί εκτεταμένη ανακατασκευή της πλώρης. Με τη νέα της μορφή ονομάστηκε «πλώρη του Ατλαντικού». Οι εργασίες είχαν ολοκληρωθεί μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1939 και το *Gneisenau* κρίθηκε πλέον πλήρως επιχειρησιακό.

### Πρώτοι μήνες του πολέμου
Τον Ιούνιο του 1939 απέπλευσε για δοκιμές στον Ατλαντικό. Δεδομένου ότι δεν είχε ξεσπάσει ακόμη ο πόλεμος, έφερε κατά κύριο λόγο εκπαιδευτικά βλήματα. Την 4η&nbsp;Σεπτεμβρίου, τρεις ημέρες έπειτα από την έναρξη της γερμανικής εισβολής στην Πολωνία και μία ημέρα αφότου η Μεγάλη Βρετανία κήρυξε με την σειρά της τον πόλεμο στη Γερμανία, το *Gneisenau* δέχτηκε επίθεση από δεκατέσσερα βομβαρδιστικά Vickers Wellington χωρίς όμως να υποστεί κάποιο πλήγμα. Τον Νοέμβριο του 1939 ο Χάραλντ Νέτζμπαντ (Harald Netzbandt) διαδέχτηκε τον Φέρστε ως κυβερνήτης του πλοίου. 

Η πρώτη πολεμική αποστολή του *Gneisenau* άρχισε την 21η&nbsp;Νοεμβρίου υπό τον ναύαρχο Βίλχελμ Μάρσαλ (Wilhelm Marschall). Από κοινού με το *Scharnhorst*, το ελαφρύ καταδρομικό *[[Köln (καταδρομικό)|Köln]]* και εννέα αντιτορπιλικά απέπλευσαν για να πραγματοποιήσουν περιπολία στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Ισλανδίας και Νήσων Φερόες. Στόχος της επιχείρησης ήταν η δύναμη αυτή να προσελκύσει προς το μέρος της ικανό αριθμό βρετανικών ναυτικών δυνάμεων, προκειμένου να διευκολυνθεί το καταδιωκόμενο εκείνη την περίοδο *[[Admiral Graf Spee (καταδρομικό)|Admiral Graf Spee]]* που βρισκόταν στον νότιο Ατλαντικό. Δύο ημέρες έπειτα από τον απόπλου εντόπισαν το βρετανικό επιδρομικό HMS ''Rawalpindi'', με το *Scharnhorst* να βάλει πρώτο εναντίον του και το *Gneisenau* να ακολουθεί οκτώ λεπτά αργότερα. Το βρετανικό πλοίο πολύ σύντομα τυλίχθηκε στις φλόγες και βυθίστηκε και το *Scharnhorst* ανέλαβε να περισυλλέξει ναυαγούς. Η διάσωση αυτών διακόπηκε διότι έφθασε στην περιοχή το καταδρομικό HMS ''Newcastle'' στον νότιο Ατλαντικό, γεγονός που οδήγησε στην άμεση απόσυρση της γερμανικής δύναμης. Τους κατεδίωξαν τέσσερις συμμαχικές κύριες μονάδες επιφανείας, συγκεκριμένα τα βρετανικά θωρηκτά HMS&nbsp;''Hood'', *[[HMS Nelson (28)|Nelson]]* και *[[HMS Rodney (29)|Rodney]]* καθώς και το γαλλικό *[[Dunkerque (θωρηκτό)|Dunkerque]]*. Οι Γερμανοί έφθασαν στις 27&nbsp;Νοεμβρίου στο Βιλχελμσχάφεν (Wilhelmshaven), όμως τα δύο θωρηκτά τους υπέστησαν σημαντικές αβαρίες κατά τη διάρκεια του ταξιδιού εξαιτίας των δυσμενών καιρικών συνθηκών.

Το *Gneisenau* στάλθηκε στο Κίελο για δεξαμενισμό προκειμένου να πραγματοποιηθούν οι αναγκαίες επισκευές, στις οποίες περιλαμβάνονταν και δεύτερη ανακατασκευή της πλώρης, ενώ τον Ιανουάριο του 1940 πραγματοποιήθηκαν δοκιμές στη Βαλτική. Επέστρεψε στη Βόρεια Θάλασσα μόλις την 4η&nbsp;Φεβρουαρίου, διότι σώρευση πάγου είχε διακόψει την κυκλοφορία μέσω του καναλιού του Κιέλου. Το διάστημα 18-20&nbsp;Φεβρουαρίου έλαβε μέρος στην επιχείρηση Νόρντμαρκ.

## Παραπομπές


## Βιβλιογραφία
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Κατηγορία:Θωρηκτά κλάσης Scharnhorst
Κατηγορία:Γερμανικά θωρηκτά του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου