Βρωμαιθίνιο

Το **αιθινυλοβρωμίδιο** ή **βρωμοαιθίνιο** ή **βρωμοακετυλένιο** είναι η οργανική χημική ένωση με μοριακό τύπο **C<sub>2</sub>HBr** και ημισυντακτικό **HC≡CBr**. Ανήκει στα αλκινυλοαλογονίδια, δηλαδή στα άκυκλα με ένα τριπλό δεσμό, οργανομονοαλογονίδια.  Τα δυο (2) άτομα άνθρακα που περιέχει βρίσκονται σε υβριδισμό sp και συνδέονται με τριπλό δεσμό, δηλαδή ένα (1) σ και δύο (2) π.

## Μοριακή δομή





## Παραγωγή

### Με απόσπαση υδραλογόνων

Με απόσπαση δύο μορίων υδραλογόνου από 1-βρωμο-1,1-διιωδοαιθάνιο ή 1-βρωμο-1,2-ιωδοαιθάνιο ή και 2-βρωμο-1,1-ιωδοαιθάνιο, με χρήση υδροξειδίου του νατρίου (NaOH).:

\mathrm{CH_3CI_2Br + 2NaOH \xrightarrow{}  HC \equiv CBr + 2NaI + 2H_2O}
ή
\mathrm{ICH_2CHIBr + 2NaOH \xrightarrow{}  HC \equiv CBr + 2NaI + 2H_2O}

ή
\mathrm{I_2CHCH_2Br + 2NaOH \xrightarrow{}  HC \equiv CBr + 2NaI + 2H_2O}


### Με απόσπαση αλογόνου

Με απόσπαση δύο μορίων αλογόνου από 1-βρωμο-1,1,2,2-τετραϊωδοαιθάνιο, με χρήση ψευδαργύρου (Zn), παράγεται αιθινυλοβρωμίδιο:

\mathrm{\mathrm{ I_2CHCI_2Br + 2Zn \xrightarrow{} HC \equiv CBr + 2ZnI_2 }}


## Χημικές ιδιότητες και παράγωγα

* Παρέχει δυνατότητες προσθήκης στο τριπλό του δεσμό, όσο και υποκατάστασης με το αλογόνο του, το οποίο είναι το δεύτερο καλύτερο (μετά το ιώδιο), για τέτοιες αντιδράσεις.

### Αντιδράσεις προσθήκης στον τριπλό δεσμό

#### Ενυδάτωση
Με επίδραση θειικού οξέος και στη συνέχεια νερού (ενυδάτωση) σε αιθινυλοβρωμίδιο, παρουσία ιόντων υδραργύρου (Hg), παράγεται ακετυλοβρωμίδιο (CH3COBr)
:

\mathrm{HC \equiv CBr + H_2O \xrightarrow[H_2SO_4]{Hg^{2+}} CH_3COBr} 

* Ενδιάμεσα παράγεται 1-βρωμοαιθενόλη (ασταθής ενόλη) που ισομερειώνεται προς ακετυλοβρωμίδιο.

#### Προσθήκη υπαλογονώδους οξέος
Με επίδραση (προσθήκη) υποαλογονώδους οξέος (HOX) σε αιθινυλοβρωμίδιο παράγεται αλοαιθανοϋλοβρωμίδιο:

\mathrm{
HC \equiv CBr + HOX \xrightarrow{} XCH_2COBr
}

* Το HOX παράγεται συνήθως επιτόπου με την αντίδραση:

\mathrm{
2H_2O + X_2 \xrightarrow{} 2HOX
}

* Ενδιάμεσα παράγεται αλαιθενόλη (ασταθής ενόλη) που ισομερειώνεται σε αλοαιθανοϋλοβρωμίδιο.
* Αυτή η προσθήκη ισχύει εφόσον X≠F. Αν X=F τότε έχουμε παραγωγή βρωμοφθοραιθανάλης:

\mathrm{
HC \equiv CBr + HOF \xrightarrow{} HOCH=CBrF \xrightarrow{} BrFCHCHO
}


#### Καταλυτική υδρογόνωση
Με καταλυτική υδρογόνωση αιθινυλοβρωμίδιου σχηματίζεται αρχικά βινυλοβρωμίδιο και στη συνέχεια (με περίσσεια υδρογόνου) αιθυλοβρωμίδιο.:

\mathrm{
HC \equiv CBr + H_2 \xrightarrow{Ni\;\acute{\eta}\; Pd \;\acute{\eta}\; Pt} CH_2=CHBr \xrightarrow[+ H_2]{Ni\;\acute{\eta}\; Pd \;\acute{\eta}\; Pt} CH_3CH_2Br
}


#### Αλογόνωση
Με επίδραση αλογόνου (X2) (αλογόνωση) σε αιθινυλοβρωμίδιο έχουμε προσθήκη στον τριπλό δεσμό. Παράγεται αρχικά 1,2-διαλο-1-βρωμοαιθένιο
και στη συνέχεια (με περίσσεια αλογόνου) 1-βρωμο-1,1,2,2-τετρααλοαιθάνιο.:

\mathrm{
HC \equiv CBr  + X_2 \xrightarrow{CCl_4} XCH=CXBr  \xrightarrow[+X_2]{CCl_4} X_2CHCX_2Br
}


#### Υδραλογόνωση
Με προσθήκη υδραλογόνων (HX) (υδραλογόνωση) σε αιθινυλοβρωμίδιο παράγεται  αρχικά  1-αλο-1-βρωμοαιθένιο και στη συνέχεια (με περίσσεια υδραλογόνου) 1-βρωμο-1,1-διαλοαιθάνιο.:

\mathrm{
HC \equiv CBr  + HX \xrightarrow{} CH_2=CXBr  \xrightarrow{+HX} CH_3CX_2Br
}


#### Υδροκυάνωση
Με προσθήκη υδροκυανίου (HCN) (υδροκυάνωση) σε αιθινυλοβρωμίδιο παράγεται 2-βρωμοπροπενονιτρίλιο:

\mathrm{
HC \equiv CBr    + HCN \xrightarrow{} CH_2=CBrCN  
}


#### Προσθήκη μονοξειδίου του άνθρακα
1. Με προσθήκη μονοξειδίου του άνθρακα (CO) και νερού (H2O), παράγεται 2-βρωμο-2-προπενικό οξύ:

\mathrm{
HC \equiv CBr  + CO + H_2O \xrightarrow{} CH_2=CBrCOOH
}


2. Με προσθήκη μονοξειδίου του άνθρακα (CO) και αλκοόλης (ROH), παράγεται 2-βρωμοπροπενικός αλκυλεστέρας:

\mathrm{
HC \equiv CBr  + CO + ROH \xrightarrow{} CH_2=CBrCOOR
}


#### Διυδροξυλίωση
Η διυδροξυλίωση αιθινυλοβρωμίδιου, αντιστοιχεί σε προσθήκη H2O2 και παράγει υδροξυαιθανοϋλοβρωμίδιο: 

1. Επίδραση αραιού διαλύματος υπερμαγγανικού καλίου (KMnO4). Π.χ.:

\mathrm{
5HC \equiv CBr  + 4KMnO_4 + 2H_2SO_4 \xrightarrow{} 5HOCH=C(Br)OH + 4MnO + 2K_2SO_4 + 2H_2O } 
\mathrm{HOCH=C(Br)OH \xrightarrow{} HOCH_2COBr} 


2. Επίδραση καρβονικού οξέος και υπεροξείδιου του υδρογόνου:

\mathrm{
HC \equiv CBr  + H_2O_2 \xrightarrow{RCOOH} HOCH=C(Br)OH } 
\mathrm{HOCH=C(Br)OH \xrightarrow{} HOCH_2COBr} 

* Ενδιάμεσα παράγεται 1-βρωμοαιθενοδιόλη-1,2 (ασταθής ενόλη) που ισομερειώνεται σε υδροξυαιθανοϋλοβρωμίδιο.

#### Προσθήκη αλκοολών
Με επίδραση αλκοόλης (ROH) σε αιθινυλοβρωμίδιο παράγεται αλκυλο(1-βρωμοαιθενυλο)αιθέρας: 

\mathrm{
HC \equiv CBr + ROH \xrightarrow{\triangle} CH_2=CBrOR}
 


#### Προσθήκη καρβονικών οξέων
Με επίδραση καρβονικών οξέων (RCOOH) σε  αιθινυλοβρωμίδιο παράγεται καρβονικός (1'-βρωμοαιθενυλο)εστέρας: 

\mathrm{
HC \equiv CBr  + RCOOH \xrightarrow{} RCOOCBr=CH_2}
 


#### Οζονόλυση
Με επίδραση όζοντος (οζονόλυση) σε αιθινυλοβρωμίδιο, παράγεται αρχικά ασταθές οζονίδιο που τελικά διασπάται σε φορμυλομεθανοϋλοβρωμίδιο:

\mathrm{
HC \equiv CBr + \frac{2}{3}O_3 \xrightarrow{H_2O} OCHCOBr } 


#### Επίδραση πυκνού υπερμαγγανικού καλίου
Με επίδραση πυκνού διαλύματος υπερμαγγανικού καλίου (KMnO4) παράγεται βρωμοφορμυλομεθανικό οξύ:

\mathrm{
5HC \equiv CBr + 6KMnO_4 + 3H_2SO_4 \xrightarrow{} 5HOOCOBr + 6MnO_2 + 3K_2SO_4 + 3H_2O
} 


### Αντιδράσεις υποκατάστασης βρωμίου

#### Υποκατάσταση βρωμίου από υδροξύλιο
Υδρόλυση με αραιό διάλυμα υδροξειδίου του νατρίου (NaOH) προς αιθενάλη (CH2=C=O):

\mathrm{HC \equiv CBr + NaOH \xrightarrow{-NaBr} HC \equiv COH \xrightarrow{} CH_2=C=O } 

* Ενδιάμεσα παράγεται αιθινόλη (ασταθής ινόλη) που ισομερειώνεται προς  αιθενάλη.

#### Παραγωγή αιθέρα
Με αλκοολικά άλατα (RONa) προς αιθινυλοαλκυλολαιθέρα (HC≡COR):

\mathrm{HC \equiv CBr  + RONa \xrightarrow{} HC \equiv COR + NaBr} 


#### Παραγωγή αλκαδιινίου
Με αλκινικά άλατα (RC≡CNa) προς αλαδιίνιο (RC≡CC≡CH). Π.χ.:

\mathrm{HC \equiv CBr + RC \equiv CNa \xrightarrow{} RC \equiv CC \equiv CH + NaBr} 


#### Παραγωγή εστέρα
Με καρβονικά άλατα (RCOONa) προς καρβονικό αιθινυλεστέρα (RCOOC≡CH):

\mathrm{HC \equiv CBr  + RCOONa \xrightarrow{} RCOOC \equiv CH + NaBr} 


#### Παραγωγή νιτριλίου
Με κυανιούχο νάτριο (NaCN) προς προπινονιτρίλιο (ΗC≡CCN):

\mathrm{HC \equiv CBr  + NaCN \xrightarrow{} HC \equiv CCN + NaBr} 


#### Παραγωγή αλκινίου
Με αλκυλολίθιο (RLi) προς αλκίνιο:

\mathrm{HC \equiv CBr  + RLi \xrightarrow{} RC \equiv CH  + LiBr} 


#### Παραγωγή θειάλης
Με όξινο θειούχο νάτριο (NaSH) προς αιθενοθειάλη (CH2=C=S):

\mathrm{HC \equiv CBr + NaSH \xrightarrow{-NaBr} HC \equiv CSH  \xrightarrow{} CH_2=C=S } 

* Αρχικά παράγεται αιθινοθειόλη που ισομερειώνεται προς αιθενοθειάλη.

#### Παραγωγή θειαιθέρα
Με θειολικό νάτριο (RSNa) προς αιθινυλοαλκυλοθειαιθέρα (RSC≡CH):

\mathrm{HC \equiv CBr + RSNa \xrightarrow{} HC \equiv CSR + NaBr} 


#### Παραγωγή αιθινυλιωδιδίου
Με ιωδιούχο νάτριο (NaI) προς ιωδαιθινίου (HC≡CI):

\mathrm{HC \equiv CBr + NaI \xrightarrow{} HC \equiv CI + NaBr} 


#### Παραγωγή νιτροπαραγώγων
Με νιτρώδη άργυρο (AgNO2) προς νιτροαιθίνιο (ΗC≡CNO2):

\mathrm{HC \equiv CBr + AgNO_2 \xrightarrow{} HC \equiv CNO_2 + AgBr \downarrow} 


#### Παραγωγή οργανομεταλλικών ενώσεων
1. Με λίθιο (Li). Παράγεται αιθινυλολίθιο:


\mathrm{HC \equiv CBr + 2Li \xrightarrow HC \equiv CLi + LiBr}


2. Με μαγνήσιο (Mg) (αντιδραστήριο Grignard):


\mathrm{HC \equiv CBr + Mg \xrightarrow HC \equiv CMgBr}



#### Παραγωγή αιθινυλοβενζολίου
Με αιθινυλίωση κατά Friedel-Crafts βενζολίου παράγεται αιθινυλοβενζόλιο:

\mathrm{PhH + HC \equiv CBr \xrightarrow{AlBr_3} PhC \equiv CH + HBr}


* Ο διβρωμιούχος σίδηρος (FeBr2) είναι καλύτερος καταλύτης για την αντίδραση.
### Παρεμβολή καρβενίων

* Τα καρβένια (όπως το μεθυλένιο [:CH2]) μπορούν παρεμβληθούν στους δεσμούς C-H. Π.χ. έχουμε

\mathrm{HC \equiv CBr + CH_3I + KOH \xrightarrow{} \frac{1}{2} CH_3C \equiv CBr + KI + H_2O + \frac{1}{2}} 100 px

* Η αντίδραση είναι ελάχιστα εκλεκτική και αυτό σημαίνει ότι κατά προσέγγιση έχουμε;
:1. Παρεμβολή στον έναν (1) δεσμό C-H. Παράγεται βρωμοπροπίνιο.
:2. Προσθήκη στον έναν (1) τριπλό δεσμό: Παράγεται βρωμοκυκλοπροπένιο.

Προκύπτει επομένως μείγμα βρωμοπροπινίου 50% και βρωμοκυκλοπροπενίου 50%.
* Με τη χρήση διιωδομεθάνιου (CH2I2) και ψευδαργύρου (Zn) επικρατεί η προσθήκη, οπότε είναι:

\mathrm{
HC \equiv CBr + CH_2I_2 + Zn \xrightarrow{} ZnI_2 + }  100 px


## Σημειώσεις και αναφορές


## Πηγές

* Γ. Βάρβογλη, Ν. Αλεξάνδρου, *Οργανική Χημεία*, Αθήνα 1972
* Α. Βάρβογλη, «Χημεία Οργανικών Ενώσεων», παρατηρητής, Θεσσαλονίκη 1991
* SCHAUM'S OUTLINE SERIES, ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ, Μτφ. Α. Βάρβογλη, 1999
* Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982

Κατηγορία:Αλκινυλαλογονίδια
Κατηγορία:Οργανικές ενώσεις βρωμίου