Πάικο

To **Πάικο**, γνωστό επί Τουρκοκρατίας και ως **Βουνό των Γιαννιτσών**, είναι μια χαμηλή και εύφορη οροσειρά της Ελλάδας, στο διαμέρισμα της Μακεδονίας. Εντοπίζεται κατά μήκος των ορίων των περιφερειακών ενοτήτων Πέλλας και Κιλκίς, συνορεύων στα δυτικά με την οροσειρά του Βόρα, στα ανατολικά με την κοιλάδα του Αξιού και στα νότια με τον κάμπο Γιαννιτσών–Θεσσαλονίκης. Η κορυφή του Πάικου ονομάζεται «Γκόλα Τσούκα» και έχει υψόμετρο 1.650 μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας. Το Πάικο αποτελεί τo μεγαλύτερο δάσος της Ελλάδας, περιέχοντας εξαιρετικά πλούσια πανίδα και χλωρίδα, ενώ είναι εθνικώς γνωστό για τα κάστανά της. 

## Χλωρίδα-Πανίδα
[thumb|250px|Οξιές στο Πάικο[Αρχείο:Simides.jpg|μικρογραφία|Σημύδες στο Πάικο]]
[μικρογραφία|241x241εσ|[Κυκλάμινο το κισσόφυλλο (Cyclamen hederifolium), Όρος Πάικο ]]
[μικρογραφία|241x241εσ|[Κρόκος ο ωραίος (*Crocus pulchellus*), Όρος Πάικο]]
Η χλωρίδα αποτελείται περίπου από 2.500 δείγματα φυτών. Τα δέντρα που καλύπτουν το Πάικο είναι κυρίως καστανιές, οξιές, πεύκα, δρύες, κέδροι, ιτιές, λεύκες και σημύδες. Στο Πάικο υπάρχει ένα από τα μεγαλύτερα δάση καστανιάς στην Ελλάδα με έκταση γύρω στα 4.500 στρέμματα.  Αραιότερα συναντώνται πλατάνια, μηλιές, καρυδιές και κισσοί. Είναι, ακόμη, πλούσιο σε φτέρες και ποικιλία μανιταριών. Επίσης, στη χλωρίδα του Πάικου περιλαμβάνονται τα είδη: Ραμόνδα η νατάλειος (Ramonda nathaliae), Κυκλάμινο το κισσόφυλλο (*Cyclamen hederifolium*), Κρόκος ο ωραίος (*Crocus pulchellus*).

## Χωριά του Πάικου στην Π.Ε. Κιλκίς
Όλα τα χωριά ανήκουν Διοικητικά στον Δήμο Παιονίας

*Η Γρίβα, το «κουτσό χωριό», χτισμένο από το 817 μ.Χ., με ωραία θέα, καλό κλίμα και άφθονα νερά, με την ιστορική εκκλησία του Αγίου Αθανασίου (1801), με σπίτια χτισμένα σε πλαγιά προς την πεδιάδα του Αξιού.
*Ο Πεντάλοφος Κιλκίς, το μικρό χωριό με το μοναστήρι του Όσιου Νικόδημου.
*Το Ομαλό μικρό χωριό με πλούσια βλάστηση.
*Το Σκρα, καταγεγραμμένο στην ιστορία από το 1452 και ονομαστό από τη Μάχη του Σκρα του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. Κοντά στο χωριό βρίσκεται η Σμαραγδένια λίμνη, με τους καταρράκτες της.
*Η Καστανερή χτισμένη σε πλαγιά με το παρεκκλήσι του προφήτη Ηλία.
*Η Κάρπη, ψηλά στο Πάικο.
*Τα Λιβάδια, η μοναδική κοινότητα του νομού, με κατοίκους καταγωγής από τη Σαμαρίνα, το Περιβόλι και άλλα χωριά των Γρεβενών, βρίσκεται σε οροπέδιο του Πάικου, φημίζεται για τις νόστιμες πατάτες της και για το αντάμωμα των βλάχων.
*Η Κούπα, με την εκκλησία ως μνημείο πολιτιστικής αξίας, με τα πυκνά δρυοδάση και φυσικά σπήλαια, με το ξινό ιαματικό νερό και απομεινάρια της ιστορίας του ΕΛΑΣ..
*Ο Φανός, με όνομα παρμένο από τη θέση του στην κορφή ενός βράχου, με ονομαστό ρακί του "Μαγιαντάρ" από τα χρόνια της τουρκοκρατίας.
*Το Χαμηλό, με τον λόφο του Ραβινέ γνωστό από μάχη το 1917.

## Χωριά του Πάικου στην Π.Ε. Πέλλας
Οικισμοί που Διοικητικά ανήκουν στον Δήμο Αλμωπίας
*Ο Αρχάγγελος, με καταπράσινα δάση από οξιές, δρυς και χιλιάδες κερασιές. Το χωριό συγκαταλέγεται στα πρώτα χωριά σε παραγωγή κερασιού στην Ελλάδα.
*Το Θεοδωράκι, παραδοσιακός οικισμός που δημιουργήθηκε τον 14ο αιώνα.

Οικισμοί που Διοικητικά ανήκουν στον Δήμο Πέλλας
*Η Κρώμνη αποτελεί έναν από τους αναγνωρισμένους παραδοσιακούς οικισμούς του Ν.Πέλλας, στην ανατολική πλευρά μιας χαράδρας του Πάϊκου. Το χωριό αν και χαρακτηρισμένο ως παραδοσιακός οικισμός είναι πλέον ακατοίκητο, χωρίς δρόμο και χωρίς ρεύμα.

Οικισμοί που Διοικητικά ανήκουν στον Δήμο Σκύδρας
*Η Λιθαριά. Πλέον ακατοίκητο, χωρίς δρόμο και χωρίς ρεύμα.

## Χωριά του Πάικου εκτός Ελληνικής Επικράτειας
*Η Χούμα (ή Ούμα) στην Βόρεια Μακεδονία είναι ο μοναδικός οικισμός του Πάικου, που βρίσκεται σήμερα έκτος Ελληνικής Επικράτειας. Το χωριό είναι σχεδόν ακατοίκητο, και κατοικείται από τρεις Βλάχους. Διοικητικά ανήκει στον Δήμο Γευγελής.

## Μοναστήρια, Εκκλησίες και Εξωκλήσια του Πάικου, στον Νομό Κιλκίς
Διοικητικός Προϊστάμενος των Μοναστηριών & Εκκλησιών της Παιονίας είναι ο Μητροπολίτης Γουμενίσσης, Αξιουπόλεως και Πολυκάστρου Δημήτριος.
 
### Ιερός Ναός Αγίου Αθανασίου

Ο Ιερός Ναός Αγίου Αθανασίου βρίσκεται στη Γρίβα.

### Μοναστήρι της Παναγίας της Γουμένισσας

Το μοναστήρι της Παναγίας της Γουμένισσας  υπήρξε η αφορμή να δημιουργηθεί και η μικρή ομώνυμη πόλη που αποτελεί και την έδρα της νεοσύστατης (από το 1991 μ.Χ.) Μητρόπολης Γουμενίσσης, Αξιουπόλεως και Πολυκάστρου.

### Ιερά Μονή των Αγίων Ραφαήλ, Νικολάου και Ειρήνης

Η Ιερά Μονή των Αγίων Ραφαήλ, Νικολάου και Ειρήνης βρίσκεται σε κατάφυτη πλαγιά του όρους Πάικου, σε υψόμετρο 600 μ. με θέα την κοιλάδα του Αξιού, στην περιοχή της Γρίβας και σε απόσταση 7 χλμ. από τη Γουμένισσα.

### Εξωκλήσι Αγίων Αντωνίου και Θεοδώρου Γρίβας

Έξω από τη Γρίβα και σε απόσταση 1,5 χλμ περίπου, μέσα σε κατάφυτο δάσος βελανιδιάς, βρίσκεται το εξωκλήσι του Αγίου Αντωνίου, μονόκλιτη βασιλική με τρούλο, η οποία χρονολογείται από το 1901. Η εκκλησία ανακατασκευάστηκε το 1993.

### Ιερά Μονή (κοινόβιο) Οσίου Νικόδημου του Αγιορείτη

Η Ιερά Μονή του Οσίου Νικόδημου του Αγιορείτη βρίσκεται στην Κεντρική Μακεδονία και την Παιονία του Κιλκίς. Είναι κτισμένη στις ανατολικές πλαγιές του όρους Πάικο σε υψόμετρο 700 μέτρα και δυτικά του ποταμού Αξιού.Απέχει 70 χλμ. ΒΔ. από τη Θεσσαλονίκη, 53 χλμ. Δ. από το Κιλκίς και 22 χλμ. Δ.-ΝΔ. από το Πολύκαστρο. Ανατολικά είναι η Γουμένισσα, νοτιοανατολικά το Πεντάλοφο και βορειοανατολικά η Γρίβα. Το μοναστήρι είναι ανδρώο και θεμελιώθηκε το 1981. Αποτελεί μετόχι της Ιεράς Μονής Σίμωνος Πέτρας του Αγίου Όρους και εκκλησιαστικά υπάγεται στη Μητρόπολη Γουμένισσας, Αξιούπολης και Πολύκαστρου.

## Εικόνες

Αρχείο:Δασος στο Παικο.jpg|Δάσος στο Πάικο
Αρχείο:Στο μονοπατι των Μουσων.jpg|Στο μονοπάτι των Μουσών
Αρχείο:Παναγία Γουμένισσας.jpg|Το μοναστήρι της Παναγίας της Γουμένισσας
Αρχείο:Church agios athanasios.JPG|Ιερός Ναός Αγίου Αθανασίου Γρίβας
Αρχείο:Saint Antonios church in Griva.JPG|Εξωκλήσι Αγίου Αντωνίου Γρίβας
Αρχείο:Saint Raphael church in Griva 2.jpg|Μονή των Αγίων Ραφαήλ, Νικολάου και Ειρήνης Γρίβας


## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

*Δορυφορική άποψη του Πάικου
*Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Αξιούπολης
*Ηλεκτρονική Εφημερίδα της Γρίβας
*Επίσημη Ιστοσελίδα της Γρίβας
*ΟΣΠΕΓ - Ορειβατικός Σύλλογος ΠΕριηγητών Γουμένισσας

Κατηγορία:Βουνά του Κιλκίς
Κατηγορία:Βουνά της Πέλλας