Ντέζε Κόστολανι

Ο **Ντέζε Κόστολανι** () (29 Μαρτίου 1885 - 3 Νοεμβρίου 1936) ήταν Ούγγρος ποιητής, μυθιστοριογράφος, κριτικός λογοτεχνίας, δημοσιογράφος και μεταφραστής. Θεωρείται από τις μεγαλύτερες μορφές της ουγγρικής πεζογραφίας και ποίησης του 20ού αιώνα. 

## Βιογραφικά στοιχεία
Ο Ντέζε Κόστολανι γεννήθηκε το 1885 στη Σουμπότιτσα της Αυστροουγγαρίας (σήμερα στη Σερβία). Ο πατέρας του ήταν καθηγητής φυσικής και χημείας και διευθυντής του τοπικού γυμνασίου και η μητέρα του γαλλικής καταγωγής. Ξεκίνησε στο σχολείο στη Σαμπάντκα, αλλά λόγω ανυπακοής στους καθηγητές του αποβλήθηκε και έτσι αποφοίτησε στο Σέγκεντ. Από το 1903, σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Βουδαπέστης όπου γνώρισε τους ποιητές Μίχαλυ Μπάμπιτς και Γκιούλα Γιούχας. Το 1904 εγγράφηκε στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης, όπου παρακολούθησε σεμινάρια για τη φιλοσοφία του Χέγκελ και τη λογοτεχνία των Φραντς Γκριλπάρτσερ και Φρίντριχ Σίλερ. Το 1905 επέστρεψε στη χώρα του και έγινε δημοσιογράφος - ένα επάγγελμα που συνέχισε για το υπόλοιπο της ζωής του.

Το 1908, αντικατέστησε τον ποιητή Έντρε Άντι, ο οποίος είχε φύγει για το Παρίσι, ως δημοσιογράφος σε μια καθημερινή εφημερίδα της Βουδαπέστης. Το 1910, η δεύτερη συλλογή ποιημάτων του *Τα παράπονα ενός φτωχού μικρού παιδιού*, προκάλεσε λογοτεχνική αίσθηση και σηματοδότησε την αρχή μιας παραγωγικής περιόδου κατά την οποία δημοσίευε ένα βιβλίο σχεδόν κάθε χρόνο. Τον χειμώνα του 1910 γνώρισε την ηθοποιό Ιλόνα Χάρμος με την οποία παντρεύτηκαν το 1913 και απέκτησαν έναν γιο. 

Ως συγγραφέας, προσπάθησε να παραμείνει απολιτικός, προσπαθώντας να κρατηθεί μακριά τόσο από τη δεξιά όσο και από την αριστερά παράταξη, αλλά παρά ταύτα, δέχτηκε επιθέσεις και από τις δύο πλευρές για τις δηλώσεις του. Μαζί με αρκετούς άλλους συναδέλφους συγγραφείς δεν συμφωνούσε εξαρχής με την ιδεολογία του Μπολσεβικισμού και υποδέχτηκε τη βραχύβια Ουγγρική Σοβιετική Δημοκρατία με περιφρόνηση. Λόγω των μέτρων της προλεταριακής κυβέρνησης, έχασε και αυτός την περιουσία του.

Το 1933, εμφανίστηκαν τα πρώτα σημάδια της ασθένειάς του, του καρκίνου. Υποβλήθηκε σε μια σειρά από επεμβάσεις και πέθανε το 1936 σε νοσοκομείο της Βουδαπέστης.

Το 2024 ο αστεροειδής 221528 Kosztolányi ονομάστηκε προς τιμήν του.

## Λογοτεχνικό έργο
μικρογραφία|Ο Κόστολανι και η οικογένειά του (1918)
Ο Κόστολανι ήταν ένας από τους πρώτους συνεργάτες του λογοτεχνικού περιοδικού *Nyugat* (*Δύση*, ιδρύθηκε το 1908 και έπαιξε ανεκτίμητο ρόλο στην αναζωογόνηση της ουγγρικής λογοτεχνίας εισάγοντας τα νέα λογοτεχνικά και καλλιτεχνικά ρεύματα της Δυτικής Ευρώπης) στο οποίο δημοσίευε τακτικά ποιήματα, μεταφράσεις και κριτικές. Το 1907, δημοσίευσε την πρώτη του ποιητική συλλογή, *Ανάμεσα* *στους* *τέσσερις τοίχους*. Το 1910, με τη συλλογή ποιημάτων *Τα παράπονα ενός φτωχού μικρού παιδιού*, κέρδισε άμεση αναγνώριση. Το 1924 δημοσίευσε μια συλλογή ποιημάτων που ανατρέχει στα πρώιμα έργα του, με τίτλο *Τα* *παράπονα ενός λυπημένου ανθρώπου*. Η ποίησή του ήταν σε ύφος απλό που απευθύνονταν σε όλους. 

Από τη δεκαετία του 1920 στράφηκε στην πεζογραφία και έγραψε μυθιστορήματα, διηγήματα και σύντομα πεζά έργα, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερο ύφος, με επίδραση από τον γαλλικό συμβολισμό, τον ιμπρεσιονισμό, τον εξπρεσιονισμό και τον ψυχολογικό ρεαλισμό, όπως τα *Νέρων, ο* *αιματοβαμμένος ποιητής* (στη γερμανική έκδοση ο Τόμας Μαν έγραψε εγκωμιαστικό πρόλογο), *Ο* *χρυσός χαρταετός,* *Άννα Έντες,* ψυχαναλυτικό μυθιστόρημα για την ιστορία μιας υπηρέτριας και *Ο κλεπτομανής μεταφραστής,* μια εξαιρετικά πρωτότυπη και διασκεδαστική ιστορία από τον κόσμο των συγγραφέων και μεταφραστών, που θεωρούνται τα καλύτερα μυθιστορήματά του. 

Στα έργα του ο Κόστολανι αντιμετωπίζει τις ανθρώπινες αδυναμίες με συμπάθεια και λεπτό χιούμορ αλλά και μια τάση για το μακάβριο. Αφοσιωμένος στην αρχή της Τέχνης για την τέχνη, ασχολήθηκε κυρίως με την καλλιτεχνική μορφή και δεν έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα κοινωνικά ζητήματα που απασχολούσαν τους περισσότερους συγγραφείς του κύκλου του περιοδικού *Νιούγκατ*. 

Ο Κόστολανι ήταν πολύγλωσσος - είχε μάθει ακόμη και εσπεράντο - και ασχολήθηκε με λογοτεχνικές μεταφράσεις στα ουγγρικά από διάφορες ευρωπαϊκές γλώσσες, καθώς και από κινέζικα και ιαπωνικά. Στις μεταφράσεις του, μεταξύ πολλών άλλων, συγκαταλέγονται το *[[Ρωμαίος και Ιουλιέτα]]* και ''Το χειμωνιάτικο παραμύθι'' του Σαίξπηρ, ''Η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων'' του Λιούις Κάρολ, η *Γέφυρα του Σαν Λούις Ρέι* του Θόρντον Γουάιλντερ, *[[Το Πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέυ|Το πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι]]* του Όσκαρ Ουάιλντ, τα διηγήματα *[[Σαραζίν]]* και *[[Φατσίνο Κάνε (διήγημα)|Φατσίνο Κάνε]]* του Μπαλζάκ και το ποίημα *Αν* του Ράντγιαρντ Κίπλινγκ. Μετέφρασε επίσης ποίηση των Ρίλκε, Μπωντλαίρ και Πωλ Βαλερύ και ανθολογία κινεζικής και ιαπωνικής ποίησης. 

Στα τελευταία του χρόνια αφιέρωσε μεγάλη προσπάθεια στη διατήρηση της καθαρότητας της ουγγρικής γλώσσας.

## Μεταφράσεις στα ελληνικά

* *Ο κλεπτομανής μεταφραστής*, μτφ. Αλόη Σιδέρη, εκδ. Άγρα, 2011 
## Παραπομπές


Κατηγορία:Ούγγροι ποιητές
Κατηγορία:Ούγγροι δημοσιογράφοι
Κατηγορία:Ούγγροι μυθιστοριογράφοι
Κατηγορία:Ούγγροι μεταφραστές