Σουβλάκι

Το **σουβλάκι** αποτελεί ελληνικό έδεσμα από ψημένα κομμάτια κρέατος. Είναι γνωστό παγκοσμίως και σερβίρεται κυρίως σε ειδικά καταστήματα (σουβλατζίδικα). Συνήθως, συνοδεύεται από πίτα, λαχανικά, σάλτσες και τηγανητές πατάτες. Λογίζεται ως ένας τύπος γρήγορου φαγητού. Στην Ελλάδα και την Κύπρο, χρησιμοποιείται κατά βάση χοιρινό κρέας.

## Ετυμολογία
Η λέξη «*σουβλάκι» είναι* υποκοριστικό της μεσαιωνικής ελληνικής γλώσσας κατόπιν δανεισμού από τον λατινικό τύπο .

## Ιστορία

Η συνταγή είναι γνωστή από την ελληνική αρχαιότητα. Χαρακτηριστική είναι η αναφορά του Αθήναιου στο έργο του *[[Δειπνοσοφιστές]]*, ότι ο Ηγήσιππος στον *Οψαρτυτικό* του, δηλ. στον οδηγό μαγειρικής που έγραψε, αναφέρει ένα έδεσμα που λεγόταν *κάνδαυλος* και ήταν κάτι ανάλογο με το σημερινό σουβλάκι. Συνδύαζε κομμάτια από ψητό κρέας, πίτα, τυρί και άνηθο και σερβιριζόταν με ζουμί (Αθήναιος, *Δειπνοσοφιστές, 12, 516d*).
## Συστατικά
[μικρογραφία|Σουβλάκι με [τηγανητές πατάτες, λεμόνι, ντομάτα και αγγούρι.]]
Αποτελείται από κομμάτια κρέατος, συνήθως χοιρινού, περασμένου σε μικρή ξύλινη σούβλα από καλαμιά (για αυτό το λόγο σε κάποιες περιοχές ονομάζεται καλαμάκι) τα οποία για να καταναλωθούν πρέπει να ψηθούν. 

Μπορεί να φτιαχτεί και από κρέας κοτόπουλου, που αν τυλιχτεί με μπέικον αποκαλείται «κοτομπέικον». Μπορεί να συνδυαστεί με πίτα. 

Σπανιότερα φτιάχνεται και από κρέας αρνιού. Στην Ελλάδα, το αρνίσιο σουβλάκι (ντονέρ) δεν είναι τόσο διαδεδομένο, όπως για παράδειγμα είναι στις ανατολικές χώρες (Τουρκία, Αίγυπτος). Υπάρχουν ακόμα σουβλάκια με μοσχαρίσιο κρέας.

## Παραλλαγές
Εκτός από το κλασσικό σουβλάκι, στα εστιατόρια φτιάχνονται και μεγαλύτερα σουβλάκια (μερίδες), όπου ανάμεσα στο κρέας υπάρχουν υλικά όπως κομμάτια ντομάτας ή και πιπεριάς, που συνοδεύονται από πατάτες.

Το κοντοσούβλι είναι παραλλαγή του σουβλακίου που ψήνεται μακριά και λεπτή μεταλλική σούβλα και καταναλώνεται συνήθως το Πάσχα. Τα κομμάτια του κρέατος πρέπει να είναι κομμένα μεγάλα, περίπου τρία έως πέντε εκατοστά.

Εναλλακτικά υπάρχει και το «εξοχικό» που συνήθως αποτελείται από κομμάτια χοιρινού, βοδινού ή κατσικίσιου κρέατος.

## Ανά τις Περιοχές
εναλλ.=Σουβλακι|μικρογραφία|Σουβλάκια κατά τη διάρκεια του ψησίματος.

### Ελλάδα
Σερβίρεται σε μερίδες (συνοδευόμενο από διάφορα εδέσματα όπως πατάτες κ.τ.λ. ή σαλάτες), ως μονάδα (σαν σουβλάκι με κομμάτι ψωμιού), ως τυλιχτό (τυλιγμένο σε πίτα ή μικρή μπαγκέτα και παραγγέλνεται ως σουβλάκι σε πίτα ή μπαγκέτα  μαζί με πατάτες, ντομάτα, κρεμμύδι, κέτσαπ και μουστάρδα, ενώ προαιρετικά μπορεί να προστεθεί κάποιο είδος σαλάτας σε μορφή σάλτσας, όπως τζατζίκι, τυροκαυτερή, κηπουρού, αγγουρομαγιονέζα κ.τ.λ.) και σκεπαστό (με πίτα πάνω-κάτω και στη μέση το κρέας με όλους τους πιθανούς προαναφερθέντες συνδυασμούς). 

#### Εννοιολογική διαμάχη
Το σουβλάκι αποτελεί θέμα εννοιολογικής διαμάχης. Στη Μακεδονία και σε άλλες περιοχές της Βόρειας Ελλάδας, προτιμάται η ορολογία «σουβλάκι», ενώ στην Νότια Ελλάδα, με επίκεντρο την Αττική, αποκαλείται «καλαμάκι», κάτι που αποδίδεται στους τοπικούς καλαμιώνες που αξιοποιούνταν τη δεκαετία του '70, ελλείψει άλλου υλικού, για την παρασκευή του συγκεκριμένου γεύματος. 

### Κύπρος
Στην Κύπρο, η αναφορά στο έδεσμα γίνεται στον πληθυντικό (εκτός και αν η αναφορά γίνεται για να καθοριστεί το κύριο υλικό, π.χ. κοτόπουλο σουβλάκι), καθώς στα σουβλατζίδικα σερβίρεται πάντοτε σε κυπριακή πίτα, η οποία (με το περιεχόμενό της) αποτελεί πλήρες γεύμα. Η παραδοσιακή (κυπριακή) πίτα, εκτός από χοιρινά σουβλάκια, περιλαμβάνει ντομάτα, μαϊντανό και κρεμμύδι, ενώ συχνά μπαίνει αγγουράκι και ψιλοκομμένο λάχανο (όπου στην Κύπρο λέγεται «»). Αναφορικά με τα δευτερεύοντα συστατικά που συνοδεύουν τα σουβλάκια, υπάρχουν και ακόμη πιο τοπικές διαφοροποιήσεις, όπως για παράδειγμα το διαδεδομένο συνήθειο στη Λάρνακα να βάζουν στην πίτα και ταχίνι (όπου στην Κύπρο λέγεται «τασιή»), και στη Λεμεσό να βάζουν και . Εκτός από χοιρινό σουβλάκι, τα σουβλατζίδικα στην Κύπρο σήμερα προσφέρουν επίσης κοτόπουλο σουβλάκι καθώς και σεφταλιά, τα οποία μπορούν να παραγγελθούν και σε συνδυασμό (π.χ. μία πίτα «μιξ», η οποία περιέχει κατά το ήμισυ σουβλάκια και κατά το ήμισυ σεφταλιά), καθώς και άλλα είδη σχάρας, όπως χαλούμι ή μανιτάρια στην πίτα.

## Παραπομπές



Κατηγορία:Ελληνική κουζίνα
Κατηγορία:Κυπριακή κουζίνα
Κατηγορία:Πρόχειρα φαγητά της ελληνικής κουζίνας
Κατηγορία:Φαγητό δρόμου
Κατηγορία:Σάντουιτς
Κατηγορία:Κρέας
Κατηγορία:Εθνικά πιάτα
Κατηγορία:Τρόφιμα με βάση το χοιρινό κρέας