Αγία Παρασκευή Θεσσαλονίκης

Η **Αγία Παρασκευή** είναι προάστιο της Θεσσαλονίκης και αποτελεί οικισμό της δημοτικής ενότητας Θέρμης, του δήμου Θέρμης, της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης, στην περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, σύμφωνα με το πρόγραμμα *Καλλικράτης*. Πριν το πρόγραμμα *Καλλικράτης* και το σχέδιο *Καποδίστριας*, ανήκε στον Δήμο Βασιλικών του νομού Θεσσαλονίκης, στο γεωγραφικό διαμέρισμα Κεντρικής Μακεδονίας.

## Ιστορικά στοιχεία
Η Αγία Παρασκευή είναι ένας ιστορικός οικισμός στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης, ενταγμένος σήμερα στον Δήμο Θέρμης. Η ιστορία της εκτείνεται από την αρχαιότητα έως τη σύγχρονη εποχή, με σημαντικά γεγονότα και μεταβολές που διαμόρφωσαν την ταυτότητά της.

#### 🏺 Αρχαιότητα και Βυζαντινή Περίοδος
Η περιοχή της Αγίας Παρασκευής παρουσιάζει ανθρώπινη παρουσία από την αρχαιότητα. Στην τοποθεσία "Αυλές" έχουν εντοπιστεί αρχαιολογικά ευρήματα, όπως νεκροταφείο που χρονολογείται από τον 6ο αιώνα π.Χ., υποδεικνύοντας την ύπαρξη οργανωμένου οικισμού κατά την αρχαϊκή περίοδο. Επίσης, στην περιοχή Μικρή Τούμπα εντοπίστηκε μακεδονικός τάφος του τέλους του 4ου αιώνα π.Χ.

Η γεωγραφική θέση της Αγίας Παρασκευής, μεταξύ Θερμαϊκού Κόλπου και του εσωτερικού της Μακεδονίας, εξυπηρετούσε εμπορικές και αγροτικές δραστηριότητες, ενώ παράλληλα προσέφερε φυσική προστασία και εύφορα εδάφη.

Κατά τη διάρκεια της **Ρωμαϊκής και Βυζαντινής περιόδου**, η περιοχή παρέμεινε κατοικημένη, με τη λειτουργία αγροτικών εγκαταστάσεων, πιθανώς κτημάτων ή μοναστηριακών μετοχίων. Παρόλο που δεν έχουν εντοπιστεί μεγάλα αστικά κέντρα στην άμεση περιοχή, τα αρχαιολογικά δεδομένα συνηγορούν υπέρ μιας συνεχούς αγροτικής δραστηριότητας και ήπιας οικιστικής παρουσίας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η **βυζαντινή εκκλησιαστική τοπογραφία** της περιοχής: είναι πιθανό να υπήρχε παλαιοχριστιανικός ναός ή παρεκκλήσι στην παλιά θέση του χωριού, το λεγόμενο **Καστέλι**, απ’ όπου αργότερα πήρε το όνομά του και ο οικισμός. Ο όρος «Καστέλι» υποδηλώνει συχνά οχυρωμένο βυζαντινό πυρήνα ή παρατηρητήριο, κάτι που δεν είναι ασυνήθιστο για ημιορεινές περιοχές της Ανατολικής Μακεδονίας.

Κατά τους βυζαντινούς χρόνους, η περιοχή πιθανότατα εντασσόταν διοικητικά **στην Θεσσαλονίκη**, ενώ ενδέχεται να εξυπηρετούσε ανάγκες ανεφοδιασμού και καλλιέργειας των γειτονικών μοναστηριών του Άθωνα ή των μεγάλων αστικών κέντρων της εποχής.

#### 🕌 Οθωμανική Περίοδος
Κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής κυριαρχίας (15ος – αρχές 20ού αιώνα), η περιοχή της σημερινής Αγίας Παρασκευής εντάχθηκε στο βιλαέτι της Θεσσαλονίκης. Ο οικισμός ήταν γνωστός ως Γενί Κιόι (*Yeni Köy*, δηλαδή "Νέο Χωριό") και αποτελούσε τσιφλίκι έκτασης 12.000 στρεμμάτων. Στα τέλη του 15ου αιώνα, ο πληθυσμός του ήταν περιορισμένος, με μόλις 8 χριστιανικά σπίτια. Μέχρι το 1900, ο αριθμός των Ελλήνων κατοίκων αυξήθηκε σε 105, με την ύπαρξη 30 οικοδομών και ελληνικού σχολείου με δύο διδασκάλους και 45 μαθητές.

#### Νεότερη Ιστορία και Σύγχρονη Εποχή
Μετά την απελευθέρωση της Μακεδονίας και την ενσωμάτωσή της στο ελληνικό κράτος, η Αγία Παρασκευή συνέχισε να αναπτύσσεται. Κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα, ο πληθυσμός της αυξήθηκε σημαντικά, ιδιαίτερα μετά το 1990, λόγω της αστικοποίησης και της επέκτασης του πολεοδομικού συγκροτήματος της Θεσσαλονίκης. Σύμφωνα με την απογραφή του 2021, ο πληθυσμός της ανέρχεται σε 2.152 κατοίκους. Από τότε, ακολούθησε τη διοικητική πορεία της Επαρχίας Θεσσαλονίκης και αποτέλεσε τμήμα της τοπικής κοινότητας Βασιλικών.

Κατά τη **μεσοπολεμική περίοδο**, ο οικισμός ήταν μικρός, αγροτικός και διατηρούσε χαρακτηριστικά αυτάρκειας. Οι κάτοικοι ασχολούνταν κυρίως με τη γεωργία (σιτηρά, καλαμπόκι, καπνά, ελαιόδεντρα) και τη μικρής κλίμακας κτηνοτροφία. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922, στην ευρύτερη περιοχή εγκαταστάθηκαν προσφυγικές οικογένειες, κυρίως Θρακών (από την Ανατολική Θράκη) και Μικρασιατών, οι οποίοι ενίσχυσαν τον πληθυσμό της κοινότητας και εισήγαγαν νέα αγροτικά και πολιτισμικά στοιχεία. Αν και η Αγία Παρασκευή δεν καταγράφηκε επίσημα ως προσφυγικός συνοικισμός, είναι τεκμηριωμένο ότι δέχτηκε διασπορά προσφυγικών πληθυσμών από κοντινές περιοχές όπως τα Βασιλικά, το Τριάδι και ο Τρίλοφος.

Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η περιοχή υπέφερε, όπως και η υπόλοιπη ελληνική ύπαιθρος, από τις συνέπειες της κατοχής, την έλλειψη τροφίμων και τις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Την περίοδο του Εμφυλίου Πολέμου (1946–1949), αρκετοί κάτοικοι κατέφυγαν σε ασφαλέστερες περιοχές, ενώ η παραγωγική δραστηριότητα περιορίστηκε.

Μεταπολεμικά, και ιδίως μετά τη δεκαετία του 1960, παρατηρείται **σημαντική εσωτερική μετανάστευση** των νέων προς τα μεγάλα αστικά κέντρα — κυρίως τη Θεσσαλονίκη. Ωστόσο, από τη δεκαετία του 1980 και κυρίως του 1990, η τάση αυτή αντιστράφηκε, καθώς πολλοί Θεσσαλονικείς άρχισαν να εγκαθίστανται σε **προάστια** και ημιορεινούς οικισμούς όπως η Αγία Παρασκευή, λόγω του ήπιου περιβάλλοντος και της εγγύτητας με την πόλη.

#### Πολιτιστική Κληρονομιά
Η Αγία Παρασκευή διατηρεί στοιχεία της πολιτιστικής της κληρονομιάς, με παραδοσιακά κτίσματα και τον ομώνυμο ναό που αποτελεί σημείο αναφοράς για την κοινότητα. Ο νέος ναός στο κέντρο του χωριού ξεκίνησε να χτίζεται στα τέλη της δεκαετίας του 1950 και λειτούργησε το 1967-68, αντικαθιστώντας τον παλιό ναό στο Καστέλι.

## Γεωγραφικά στοιχεία
Η Αγία Παρασκευή είναι οικισμός στο νοτιοδυτικό τμήμα του νομού Θεσσαλονίκης. Βρίσκεται στους πρόποδες του βουνού Κάλαυρος και πάνω στην επαρχιακή οδό που συνδέει την Περαία με την Σουρωτή, σε μέσο σταθμικό υψόμετρο 95. Η τοπική κοινότητα είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός πεδινός οικισμός, με έκταση 15,836 χμ² (2011) . Απέχει περίπου 23 χλμ. ΝΑ. του κέντρου της Θεσσαλονίκης.

Η γεωμορφολογία της περιοχής περιλαμβάνει καλλιεργήσιμες εκτάσεις, χαμηλή δασική βλάστηση και ρέματα που συμβάλλουν στη διαμόρφωση του φυσικού περιβάλλοντος. Η θέση της Αγίας Παρασκευής προσφέρει πανοραμική θέα προς τον Θερμαϊκό Κόλπο και τις πεδινές εκτάσεις της Θέρμης και των Βασιλικών.

#### Κλίμα
Το κλίμα της περιοχής είναι μεσογειακό με ήπιες ηπειρωτικές επιρροές, χαρακτηριζόμενο από ζεστά καλοκαίρια και ψυχρούς χειμώνες. Η υψομετρική θέση του οικισμού συμβάλλει σε ελαφρώς χαμηλότερες θερμοκρασίες σε σχέση με το κέντρο της Θεσσαλονίκης, καθώς και σε συχνότερα φαινόμενα παγετού κατά τους χειμερινούς μήνες.

πηγή: https://freemeteo.gr/kairos/agia-paraskeui/o-kairos-tora/simeio/?country=greece&gid=736650&language=greek

#### Χλωρίδα και Πανίδα
Η περιοχή της Αγίας Παρασκευής χαρακτηρίζεται από μεσογειακή βλάστηση, με κυρίαρχα είδη τα πεύκα, τις κουμαριές και τα πουρνάρια. Στις καλλιεργήσιμες εκτάσεις, συναντώνται ελαιώνες, αμπελώνες και σιτηρά. Η πανίδα περιλαμβάνει είδη όπως λαγούς, αλεπούδες, σκαντζόχοιρους και ποικιλία πτηνών, όπως πέρδικες και γεράκια.

#### Υδρογραφία
Η Αγία Παρασκευή διασχίζεται από μικρά ρέματα, τα οποία συμβάλλουν στον εμπλουτισμό του υδροφόρου ορίζοντα και υποστηρίζουν τη γεωργική δραστηριότητα της περιοχής. Τα ρέματα αυτά αποτελούν παραπόταμους του ποταμού Ανθεμούντα, ο οποίος διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην υδρολογία της ευρύτερης περιοχής.
#### Γεωλογική Δομή
Η γεωλογική σύσταση της περιοχής περιλαμβάνει ιζηματογενή πετρώματα, όπως ασβεστόλιθους και ψαμμίτες, που συνθέτουν το υπέδαφος των λόφων και των πεδινών εκτάσεων. Αυτή η γεωλογική δομή επηρεάζει τη μορφολογία του εδάφους και την καταλληλότητά του για διάφορες γεωργικές καλλιέργειες.

## Πληθυσμός
Ο πληθυσμός της Αγίας Παρασκευής Θεσσαλονίκης έχει παρουσιάσει σημαντικές διακυμάνσεις από τη δεκαετία του 1960 έως σήμερα, αντανακλώντας τις γενικότερες κοινωνικές και οικονομικές εξελίξεις της χώρας, αλλά και την πορεία αστικοποίησης της ευρύτερης περιοχής της Θεσσαλονίκης. Από το 1991 και έπειτα, παρατηρείται σταδιακή αλλά σταθερή αύξηση του πληθυσμού, με 762 κατοίκους το 1991 και εντυπωσιακή άνοδο στους 1.226 το 2001. Η τάση αυτή αποδίδεται στην επέκταση του πολεοδομικού συγκροτήματος της Θεσσαλονίκης, την αυξημένη ζήτηση για κατοικίες σε πιο ήσυχα προάστια και τη βελτίωση των συγκοινωνιακών υποδομών, που καθιστούν την Αγία Παρασκευή ελκυστική ως τόπο μόνιμης κατοικίας.

Η εντονότερη αύξηση καταγράφεται τη δεκαετία 2001–2011, κατά την οποία ο πληθυσμός σχεδόν διπλασιάζεται και ανέρχεται σε 2.230 κατοίκους. Αυτή η "έκρηξη" πληθυσμού συνδέεται με την έντονη οικοδομική δραστηριότητα της περιόδου και τη μαζική εγκατάσταση νέων οικογενειών στην περιοχή.

## Διοικητικές μεταβολές μέχρι τον «Καλλικράτη»
Ο οικισμός αναγνωρίστηκε το 1918 και προσαρτήθηκε στην κοινότητα Βασιλικών του νομού Θεσσαλονίκης. Το 1925 εντάχθηκε στον νομό Χαλκιδικής και επανήλθε στον νομό Θεσσαλονίκης το 1927. Με το ΦΕΚ 424Α - 02/12/1929 αποσπάστηκε από την κοινότητα Βασιλικών και ορίστηκε έδρα της κοινότητας Αγίας Παρασκευής. Με το ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997 αποσπάστηκε από την κοινότητα Αγίας Παρασκευής και προσαρτήθηκε στον δήμο Βασιλικών. Με το ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010 αποσπάστηκε από τον δήμο Βασιλικών και προσαρτήθηκε στον δήμο Θέρμης.

## Οικονομία
Η οικονομία της Αγίας Παρασκευής βασίζεται κυρίως στη γεωργία και τη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα. Η περιοχή διαθέτει καλλιεργήσιμες εκτάσεις όπου καλλιεργούνται ελαιώνες, αμπελώνες, και διάφορα σιτηρά, τα οποία αποτελούν βασικό οικονομικό πόρο για τους κατοίκους. Παράλληλα, υπάρχουν τοπικές εμπορικές δραστηριότητες και υπηρεσίες που εξυπηρετούν τις ανάγκες της κοινότητας.

Τα τελευταία χρόνια, παρατηρείται αύξηση στην ανάπτυξη μικρών επιχειρήσεων και τουριστικών δραστηριοτήτων, καθώς η Αγία Παρασκευή προσελκύει επισκέπτες για την ήσυχη φυσική της ομορφιά και την παραδοσιακή της ατμόσφαιρα. Η τοπική οικονομία ενισχύεται επίσης από την πρόσβαση σε μεγαλύτερες αγορές της Θεσσαλονίκης, με τους κατοίκους να εργάζονται και εκτός της περιοχής.

## Ιστορικά στοιχεία
Στην ευρύτερη περιοχή της Αγίας Παρασκευής έχουν εντοπιστεί αρχαιολογικά ευρύματα που μαρτυρούν κατοίκηση από πολύ παλιά. Στην Τούμπα του πρώην *κτήματος Αγγελάκη* έχει ανακαλυφθεί οικισμός της εποχής του Χαλκού. Στην τοποθεσία *Αυλές* υπάρχουν τάφοι του 6ου αιώνα π.Χ, ενώ στη θέση *Μικρή Τούμπα* βρέθηκε Μακεδονικός τάφος του 4ου αιώνα π.Χ. 
Κατά τη Βυζαντινή περίοδο υπήρχε λίγο νοτιότερα στο ύψωμα, η Μονή της Αγίας Παρασκευής. Έτσι δημιουργήθηκε ο οικισμός με το όνομα Νεοχώρι Αγίας Παρασκευής. Με την Οθωμανική κατάκτηση, η ονομασία του οικισμού αποδόθηκε στα τούρκικα ως Γενίκιοϊ και το χωριό κατοικήθηκε από χριστιανούς. Μετά το 1923 στους ντόπιους κατοίκους προστέθηκαν 77 οικογένειες προσφύγων από την Ανατολική Θράκη (κυρίως από τα χωριά Πλαγιάρι, Σουμπάσκιοϊ και Περίσταση), 1 οικογένεια προσφύγων από τη Βορειοανατολική Μακεδονία (Βουλγαρία), 48 οικογένειες από τη Μικρά Ασία (κυρίως από το Ιντζέκιοϊ) και 12 οικογένειες Ποντίων. 

## Πολιτιστικές εκδηλώσεις
Η Αγία Παρασκευή Θεσσαλονίκης διατηρεί ζωντανό το πολιτιστικό της προφίλ μέσω ποικίλων εκδηλώσεων που πραγματοποιούνται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και αντικατοπτρίζουν την παράδοση, την ιστορική ταυτότητα και τη συλλογικότητα της τοπικής κοινωνίας. Κεντρική θέση στο πολιτιστικό ημερολόγιο της κοινότητας καταλαμβάνει το ετήσιο πανηγύρι προς τιμήν της πολιούχου, Αγίας Παρασκευής, που λαμβάνει χώρα στις 26 Ιουλίου. Η εορτή περιλαμβάνει θρησκευτικές τελετές, λιτανείες, μουσικές και χορευτικές εκδηλώσεις με τη συμμετοχή παραδοσιακών συγκροτημάτων, καθώς και προσφορά τοπικών εδεσμάτων, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και της λαϊκής παράδοσης.

Κατά τους θερινούς μήνες, διοργανώνονται υπαίθριες πολιτιστικές εκδηλώσεις, όπως συναυλίες, θεατρικές παραστάσεις και χορευτικές βραδιές, οι οποίες συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον των κατοίκων της Αγίας Παρασκευής και των γύρω περιοχών. Επιπλέον, σημαντικό ρόλο στην καλλιέργεια και ανάδειξη της πολιτιστικής ζωής παίζει ο Πολιτιστικός Σύλλογος Αγίας Παρασκευής, ο οποίος διοργανώνει καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου ποικίλες δράσεις, όπως μαθήματα παραδοσιακών χορών, εκθέσεις, εργαστήρια, αλλά και συμμετοχές σε πολιτιστικά φεστιβάλ εντός και εκτός του Δήμου Θέρμης.

Οι πολιτιστικές εκδηλώσεις της Αγίας Παρασκευής συνιστούν σημαντικό παράγοντα διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς και ενίσχυσης της τοπικής ταυτότητας.

## Συγκοινωνία
Η Αγία Παρασκευή εξυπηρετείται κυρίως από το δίκτυο αστικών και υπεραστικών λεωφορείων, παρέχοντας σύνδεση με τη Θεσσαλονίκη και τις γύρω περιοχές.

#### 🚌 Λεωφορειακές Συνδέσεις
**Γραμμή 87**: Η γραμμή 87 του ΟΑΣΘ συνδέει την Αγία Παρασκευή με τον τερματικό σταθμό ΙΚΕΑ, διευκολύνοντας τη μετακίνηση προς τη Θεσσαλονίκη. Τα δρομολόγια εκτελούνται καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας, με συχνότητα που ποικίλλει ανάλογα με την ώρα και την ημέρα της εβδομάδας.

#### Ιδιωτική Μετακίνηση
Η Αγία Παρασκευή βρίσκεται περίπου 24 χιλιόμετρα από το κέντρο της Θεσσαλονίκης, με την οδική διαδρομή να διαρκεί περίπου 23 λεπτά, ανάλογα με την κίνηση. Η πρόσβαση γίνεται κυρίως μέσω της Εθνικής Οδού Θεσσαλονίκης-Μουδανιών και της επαρχιακής οδού Θέρμης-Βασιλικών.

## Αξιοθέατα
Το Αγίασμα της Αγίας Παρασκευής, παρεκκλήσι που ιδρύθηκε το 1969. Γιορτάζει στις 26 Ιουλίου και την Παρασκευή μετά το Πάσχα (της Ζωοδόχου Πηγής), οπότε και γίνεται πανηγύρι στον χώρο του Αγιάσματος.
*Ανάμεσα στην Αγία Παρασκευή και τη Σουρωτή βρίσκεται το Γυναικείο Ιερό Ησυχαστήριο του Ευαγγελιστή Ιωάννη Θεολόγου, που ιδρύθηκε το 1967 από τον Γέροντα Παΐσιο.

## Παραπομπές


## Πηγές
*Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα, εκδ. 1978, 2006 (ΠΛΜ)
*Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς, εκδ. 1963 (ΠΛ)
*Εγκυκλοπαίδεια Δομή, εκδ. 2002-4
*Οργανισμός εκδόσεων «Ελλάδα», χάρτες (Βαρελάς)
*Google Earth
*eetaa.gr

Κατηγορία:Κωμοπόλεις της περιφερειακής ενότητας Θεσσαλονίκης
Κατηγορία:Δήμος Θέρμης