Λόλα Μοντέζ

Η **Λόλα Μοντέζ** (ισπ. *Lola Montez*), γεννηθείσα ***Ελίζαμπεθ "Ελάιζα" Ροζάννα Γκίλμπερτ*** (αγγλ. *Eliza Rosanna Gilbert*, 17 Φεβρουαρίου 1821 - 17 Ιανουαρίου 1861), ήταν Ιρλανδή χορεύτρια και ηθοποιός που απέκτησε φήμη ως χορεύτρια ισπανικών χορών και εταίρα. 

Συνδέθηκε με το Φραντς Λιστ και το Λουδοβίκο Α΄ της Βαυαρίας, ο οποίος της έδωσε τους τίτλους της *[[Κόμης|κόμισσας]] του Λάντσφελντ* και της *[[Βαρόνος|βαρόνης]] του Ρόζενταλ*. Μετά το σκάνδαλο της σχέσης της με το Βασιλιά που συνετέλεσε στη Βαυαρική Επανάσταση του 1848, εγκατέλειψε τη Βαυαρία και ταξίδεψε στο εξωτερικό, όπου συνέχισε να εμφανίζεται ως χορεύτρια και λέκτορας.

## Βιογραφία

### Πρώτα χρόνια
Η *Ελίζαμπεθ "Ελάιζα" Ροζάννα Γκίλμπερτ* γεννήθηκε στις 17 Φεβρουαρίου 1821 γεννήθηκε στο Γκρέηντζ της Κομητείας Σλάιγκο στο Κόννωτ της Ιρλανδίας. Ήταν κόρη του Έντουαρντ Γκίλμπερτ, σημαιοφόρου του βρετανικού στρατού, και της Ελίζαμπεθ "Ελάιζα" Όλιβερ, πιλοποιού και κόρης του Τσαρλς Σίλβερ Όλιβερ, πρώην σερίφη του Κορκ και βουλευτή της Κομητείας Λίμερικ. Για πολλά χρόνια θεωρείτο ότι γεννήθηκε το 1818, όπως ήταν γραμμένο στην ταφόπλακά της, αλλά τη δεκαετία του 1990 βρέθηκε το πιστοποιητικό βάπτισής της. Η κατοικία της οικογένειας Γκίλμπερτ ήταν το παλιό Κάστρο Όλιβερ στο Λίμερικ και η Οικία Κινγκ στο Μπόυλ της Κομητείας Ροσκόμμον έως τις αρχές του 1823, όταν η οικογένεια έφυγε από το Λίβερπουλ για την Ινδία.

Λίγο μετά την άφιξή τους στη Ινδία, ο πατέρας της πέθανε από χολέρα. Η δεκαεννιάχρονη μητέρα της παντρεύτηκε το λοχαγό Πάτρικ Κραίγκι ένα χρόνο μετά, ο οποίος αφοσιώθηκε στην ανατροφή της μικρής Ελάιζα και την κακομάθαινε. Όταν ο ζωηρός χαρακτήρας της άρχισε να διαφαίνεται, την έστειλαν στους συγγενείς του Κραίγκι στο Μόντροουζ της Σκωτίας για να παρακολουθήσει το σχολείο. Ο ατίθασος χαρακτήρας της είχε ήδη εκφραστεί, όταν μετακόμισε στο οικοτροφείο της αδελφής του πατριού της στο Σάντερλαντ της Αγγλίας σε ηλικία 10 ετών. Η έξυπνη, αποφασιστική και απείθαρχη Ελάιζα έμεινε εκεί μονάχα για ένα χρόνο, όταν πήγε στο Μπαθ για πιο εξειδικευμένη εκπαίδευση.  

### Πρώτος γάμος και εργασία ως χορεύτρια
Το 1837 η δεκαεξάχρονη Ελάιζα κλέφτηκε με το λοχαγό Τόμας Τζέημς. Χώρισαν μετά από 5 χρόνια και ξεκίνησε να εμφανίζεται ως επαγγελματίας χορεύτρια στην Καλκούτα χρησιμοποιώντας ψευδώνυμο. Το 1843 έκανε το ντεμπούτο της στο Λονδίνο ως  "*Λόλα Μοντέζ, η Ισπανίδα χορεύτρια*", αλλά κάποιος την αναγνώρισε ως κυρία Τζέημς. Ως αποτέλεσμα, απέκτησε κακή φήμη βλάπτοντας την καριέρα της και αποφάσισε να φύγει για το εξωτερικό. Με το όνομα *Μαρία δε λος Ντολόρες Πορρίς υ Μοντέζ*, ταξίδεψε στη Βαρσοβία, την Αγία Πετρούπολη, το Βερολίνο, τη Δρέσδη, τη Βιέννη και το Παρίσι, όπου γνώρισε επιτυχία. Θεωρείται ότι είχε αρχίσει να δέχεται δώρα και επισκέψεις από μερικούς πλούσιους άντρες και πολλοί τη θεωρούσαν εταίρα.
μικρογραφία|Πορτραίτο της νεαρής Λόλα Μοντέζ σε (πριν το 1840).

### Ζωή ως εταίρα
Από το 1844 ήταν γνωστή ως Λόλα Μοντέζ και έκανε μια εμφάνιση στην όπερα του Φρομεντάλ Αλεβύ *Οι λατσαρόνοι* (*Le *'l*'azzarone*) στο Παρίσι, εμφάνιση που θεώρησε απογοητευτική. Κατά τη διαμονή της στη γαλλική πρωτεύουσα, γνώρισε το συνθέτη Φραντς Λιστ, με τον οποίο σύναψε σχέση. Ο Λιστ τη σύστησε στον κύκλο της συγγραφέως Γεωργίας Σάνδη. Μετά από εμφανίσεις σε ευρωπαϊκές πόλεις, επέστρεψε στο Παρίσι και έγινε δεκτή στην κοινωνία των μποέμ λογοτεχνών, όπως ο Αλέξανδρος Δουμάς, με τον οποίο λέγεται ότι είχε σύντομη σχέση. Γνώρισε επίσης τον Αλεξάντρ Ντυζαρριέ, διευθυντή εφημερίδας ευρείας κυκλοφορίας και κριτικό θεάτρου, που αναζωογόνησε την καριέρα της στο σανίδι. Όταν ο Ντυζαρριέ προσέβαλε το δημοσιογράφο Ζαν-Μπατίστ Ροζμόν ντε Μπωβαγιόν, εκείνος τον προκάλεσε σε μονομαχία και τον σκότωσε.

### Διαμονή στο Μόναχο και σχέση με το Λουδοβίκο Α΄
μικρογραφία|Πορτραίτο από το Ζυλ Λωρ (1845).
Έπειτα, ταξίδεψε στο Μόναχο της Βαυαρίας, όπου έκανε αίτηση για να ενταχθεί στο Αυλικό Θέατρο του Μονάχου. Εκεί, έγινε αντιληπτή από το βασιλιά Λουδοβίκο. Λέγεται ότι, όταν συναντήθηκαν, ο Βασιλιάς τη ρώτησε εάν το στήθος της ήταν αληθινό και εκείνη έσκισε τα ρούχα της για να το αποδείξει. Σύντομα, έγινε ερωμένη του. 

Η επιρροή που ασκούσε στο Λουδοβίκο, τα ακριβά δώρα που λάμβανε και ο εγωιστικός και εκρηκτικός χαρακτήρας της την έκαναν αντιπαθή στους Βαυαρούς, ειδικά μετά την κυκλοφορία ιδιωτικών εγγράφων της, όπου ήλπιζε να αποκτήσει τη βαυαρική υπηκοότητα και να αποκτήσει τίτλο ευγένειας. Παρά τις αντιδράσεις, ο Λουδοβίκος της απένειμε τον τίτλο της *[[Κόμης|κόμισσας]] του Λάντσφελντ* και *[[Βαρόνος|βαρόνης]] του Ρόζενταλ* μαζί με παλάτι στο Μόναχο και τεράστιο ετήσιο επίδομα. Επί ένα χρόνο η Μοντέζ ασκούσε μεγάλη πολιτική ισχύ στο Λουδοβίκο και υποστήριζε το φιλελευθερισμό, τον αντι-Καθολικισμό και τις επιθέσεις στους Ιησουίτες. Τόσο πολύ επηρέαζε το Βασιλιά που οδήγησε στην απόλυση του πρωθυπουργού Καρλ φον Άμπελ γιατί εκείνος είχε αντιταχθεί στην απονομή της υπηκοότητας και των τίτλων ευγένειάς της και στην αντικατάστασή του από Προτεστάντη πρωθυπουργό. [μικρογραφία|Πορτραίτο από το [Γιόζεφ Καρλ Στίλερ (1847) για την *[[Πινακοθήκη των Καλλονών]]*, Ανάκτορο Νύμφενμπουργκ, Μόναχο.]]
Προς τα τέλη του 1847 οι φοιτητές του Πανεπιστημίου του Μονάχου εξέφρασαν την οργή τους απέναντί τους και ξέσπασαν συγκρούσεις με την αστυνομία. Στις 9 Φεβρουαρίου 1848 φοιτητές αναγνώρισαν τη Μοντέζ, καθώς περπατούσε στην Οντεόνσπλατς και την κυνήγησαν. Εκείνη κρύφτηκε στην Εκκλησία των Θεατίνων και, έπειτα από αυτό, έπεισε το Λουδοβίκο να κλείσει το πανεπιστήμιο.Στις αρχές Μαρτίου του 1848, το πανεπιστήμιο άνοιξε ξανά έπειτα από πιέσεις των επαναστατημένων φοιτητών και κατοίκων, οι οποίοι είχαν επιτεθεί στο Βασιλικό Οπλοστάσιο με σκοπό να εισβάλλουν στο Ανάκτορο. Η Μοντέζ αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την πόλη μετά από απαίτηση του λαού. Παρά την υπογραφή της *Διακήρυξης του Μαρτίου*, όπου ο Λουδοβίκος συγκατένευσε σε πολλά αιτήματα, στις 16 Μαρτίου ξέσπασαν νέες αναταραχές, επειδή η Μοντέζ είχε επιστρέψει κρυφά, εν γνώσει του Λουδοβίκου. Τελικά, στις 20 Μαρτίου ο βασιλιάς Λουδοβίκος, αρνούμενος να κυβερνήσει ως συνταγματικός μονάρχης, παραιτήθηκε από το θρόνο υπέρ του πρωτότοκου γιου του, Μαξιμιλιανού, και η Λόλα Μοντέζ έφυγε οριστικά από τη Βαυαρία.
### Δεύτερος γάμος και διαμονή στην Ευρώπη
Έπειτα από σύντομη παραμονή στην Ελβετία, όπου περίμενε μάταια το Λουδοβίκο να την ακολουθήσει, ταξίδεψε στη Γαλλία και στα τέλη του 1848 στο Λονδίνο. Εκεί, γνώρισε και γρήγορα παντρεύτηκε το Τζορτζ Τράφφορντ Χηλντ, νεαρό αξιωματικό του Ιππικού που είχε πρόσφατα κληρονομήσει περιουσία. Καθώς, όμως, ο πρώην σύζυγός της ήταν εν ζωή και ο νόμος δεν επέτρεπε στη Μοντέζ να ξαναπαντρευτεί, το ζεύγος έφυγε από την Αγγλία για να ξεφύγει από αγωγή για διγαμία που τους έκανε μία θεία του Χηλντ. Έζησαν για ένα διάστημα στη Γαλλία και την Ισπανία, αλλά μετά από δύο χρόνια η σχέση τους διαλύθηκε. Το 1851 η Μοντέζ πήγε στις ΗΠΑ για να κάνει μια νέα αρχή, ενώ ο Χηλντ επέζησε από φημολογούμενο πνιγμό, αλλά πέθανε από φυματίωση το 1853.
[μικρογραφία|Ως Μαρικίτα στο [μπαλέτο *Μια ημέρα στο καρναβάλι της Σεβίλλης* (1852).]]

### Καριέρα στην Αμερική και τρίτος γάμος
Από το 1851 έως το 1853 η Μοντέζ δούλεψε ως χορεύτρια και ηθοποιός στις Ανατολικές Πολιτείες και εμφανίστηκε σε ένα θεατρικό ονόματι *Η Λόλα Μοντέζ στη Βαυαρία*. Το 1853 ταξίδεψε στο Σαν Φρανσίσκο και προκάλεσε το ενδιαφέρον της πόλης, ενώ εμφανίστηκε στο έργο *Ποιός έχει την Κόμισσα*;. Παντρεύτηκε τον Πάτρικ Χαλ, διευθυντή τοπικής εφημερίδας, και μετά από ένα μήνα μετακόμισε στη Γκρας Βάλλεϋ της Καλιφόρνια. Σύντομα, ο γάμος κατέληξε σε διαζύγιο. Παρέμεινε στην πόλη για δύο χρόνια και ενέπνευσε το ξεκίνημα μιας νέας χορεύτριας, τη Λόττα Κράμπτρι, στην οποία έκανε μαθήματα χορού.

### Περιοδεία στην Αυστραλία
Το 1855 ξεκίνησε για μια περιοδεία στην Αυστραλία διασκεδάζοντας εργάτες σε ορυχεία χρυσού. Τους επόμενους μήνες έκανε εμφανίσεις στο Σύδνεϋ και τη Μελβούρνη, όπου προκάλεσε σάλο για με προκλητικό χορό της. Άλλο ένα συμβάν που στιγμάτισε τη φήμη της ήταν μια παράσταση στο Μπάλλαρατ, όπου χτύπησε με μαστίγιο τον αρχισυντάκτη εφημερίδας. Το 1856 η εμφάνισή της μπροστά σε 400 εργάτες είχε τεράστια επιτυχία, αλλά δεν έλειπαν τα γιουχαΐσματα. Το ίδιο έτος επέστρεψε στο Σαν Φρανσίσκο.

### Τελευταία χρόνια
[μικρογραφία|[Νταγκεροτυπία|Δαγκεροτυπία του 1853.]]
Προσπάθησε να αναβιώσει τη θεατρική της καριέρα, χωρίς επιτυχία. Τελικά, άρχισε να δίνει διαλέξεις στις ΗΠΑ, τη Βρετανία και την Ιρλανδία για θέματα όπως "*Οι κωμικές πλευρές της αγάπης*" και "*Διανοούμενοι και γυναίκες των Παρισίων*". Το 1857 έδωσε διαλέξεις ηθικής στη Βρετανία και την Αμερική, ενώ είχε κάποια επιτυχία ως συγγραφέας με έργα όπως "*Τα τεχνάσματα της [[Ομορφιά|ομορφιάς]], ή τα μυστικά της προσωπικής φροντίδας μια κυρίας, με υπαινιγμούς στους κυρίους για την τέχνη της σαγήνης*" (*The Arts of Beauty, or Secrets of a Lady's Toilet, with Hints to Gentlemen on the Art of Fascinating*).

Πέρασε τα τελευταία χρόνια της βοηθώντας γυναίκες, ειδικά εκείνες που υπήρξαν πόρνες και ήθελαν αφήσουν αυτή τη ζωή. Εφημερίδες ανέφεραν ότι ζούσε πολύ ήσυχα και λιτά.

### Το τέλος
Δεν είναι σίγουρη η ημερομηνία θανάτου της Μοντέζ. Θεωρείται ότι ήδη από το 1860 ήταν στο τρίτο στάδιο της σύφιλης και το σώμα της βρισκόταν σε πολύ κακή κατάσταση. Κάποια πηγή αναφέρει ότι πέθανε στις 17 Ιανουαρίου 1861, σε ηλικία 39 ετών, από σύφιλη. Είναι ενταφιασμένη στο κοιμητήριο Γκρήνγουντ στο Μπρούκλυν της Νέας Υόρκης. Στην ταφόπλακά της αναγράφεται ότι πέθανε σε ηλικία 42 ετών, ενώ υπάρχει πηγή που ισχυρίζεται ότι πέθανε από πνευμονία σε ηλικία 40 ετών.

## Υστεροφημία
Η θυελλώδης ζωή της Λόλα Μοντέζ αποτέλεσε έμπνευση για λογοτεχνικά και θεατρικά έργα, ταινίες, τηλεοπτικές σειρές και μουσικές συνθέσεις. Στην Κομητεία της Νεβάδα στην Καλιφόρνια υπάρχουν δύο λίμνες και ένα βουνό (Όρος Λόλα) που έχουν πάρει τα ονόματά τους προς τιμήν της.

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Κατηγορία:Ιρλανδές ηθοποιοί θεάτρου
Κατηγορία:Γερμανίδες κόμισσες