Μαρία Βοναπάρτη

Η **Μαρία** (γαλλ. *Marie Bonaparte*, 2 Ιουλίου 1882 - 21 Σεπτεμβρίου 1962) του Οίκου Βοναπάρτη ήταν πριγκίπισσα της Γαλλίας (κατ' όνομα) και μετέπειτα πριγκίπισσα της Ελλάδας και της Δανίας και ψυχαναλύτρια, που συνδέθηκε άμεσα με τον Σίγκμουντ Φρόυντ. Ο πλούτος της Μαρίας και η δημοτικότητα της ψυχανάλυσης συνέβαλλαν στη διαφυγή του Φρόυντ από τη ναζιστική Αυστρία. 

## Βιογραφικά στοιχεία

### Πρώτα χρόνια
Η Μαρία Βοναπάρτη ήταν το μοναδικό παιδί του Ρολάνδου Βοναπάρτη και της Μαρί-Φελίξ Μπλαν (1859 - 1882). Γεννήθηκε στο Σαιν-Κλου, προάστιο των Παρισίων στη Γαλλία. Η μητέρα της που έπασχε από φυματίωση είχε δύσκολο τοκετό που διήρκεσε τρεις ημέρες και ο γιατρός χρειάστηκε να σώσει το βρέφος από ασφυξία. Παρότι σώθηκαν και οι δύο, η Μαρί-Φελίξ πέθανε ένα μήνα μετά από εμβολισμό. Όταν ήταν μικρή, η Μαρία ήταν γνωστή ως *Μιμί*.

Ήταν μικρανηψιά του Ναπολέοντα Βοναπάρτη, Αυτοκράτορα της Γαλλίας. Ο παππούς της ήταν ο Πέτρος Ναπολέων Βοναπάρτης, γιος του Λουκιανού Βοναπάρτη και ανιψιός του Ναπολέοντα. Παρά την καταγωγή της από τον Οίκο Βοναπάρτη, η οικογένειά της δεν είχε δικαίωμα στη διεκδίκηση του αυτοκρατορικού θρόνου. Ο εκ μητρός παππούς της ήταν ο Φρανσουά Μπλαν, ο μεγαλύτερος κατασκευαστής καζίνο της εποχής (καθώς και του διάσημου καζίνο του Μόντε Κάρλο), ο οποίος άφησε τεράστια περιουσία στην οικογένειά του όταν πέθανε, αλλά, όταν η γιαγιά της Μαρίας, Μαρί Χένσελ, απεβίωσε το 1881, άφησε μεγάλο χρέος στα παιδιά της. Ο Ρολάνδος Βοναπάρτης προστάτευσε την περιουσία της συζύγου του πείθοντάς την να αρνηθεί την κληρονομά από τη μητέρα της. Έτσι, με το θάνατο της Μαρί-Φελίξ η περιουσία της παρέμεινε μεγάλη και κληροδοτήθηκε εξ ημισείας στο σύζυγο και την κόρη της. 

Η Μαρία μεγάλωσε με τον πατέρα της, γνωστό βοτανολόγο και γεωγράφο, στο Παρίσι και σε άλλα κτήματά του, αλλά ουσιαστικά ανατράφηκε από την εκ πατρός γιαγιά της. Ταξίδευαν συχνά σε παραθαλάσσιες πόλεις και απέκτησε αγάπη για τη θάλασσα, τη Μεσόγειο και τα ταξίδια. Ανέπτυξε φοβίες και υποχονδρία και ως αποτέλεσμα μεγάλωσε απομονωμένη από τον κόσμο διαβάζοντας λογοτεχνία και κρατώντας σημειωματάρια δείχνοντας τα πρώτα σημάδια ευφυίας, περιέργειας και επιστημονικής σκέψης.

### Γάμος και προσωπική ζωή
Πολλοί υποψήφιοι μνηστήρες παρουσιάστηκαν ή προτάθηκαν από τον πατέρα της Μαρίας, όπως ο μακρινός εξάδελφός της, Χέρμαν της Σαξονίας-Βαϊμάρης-Άιζεναχ, και ο Λουδοβίκος Β΄ του Μονακό. Όταν ο πρίγκιπας Ρολάνδος φιλοξένησε το Γεώργιο Α΄ της Ελλάδας το 1906, συμφώνησαν να παντρέψουν τη Μαρία με το δεύτερο γιο του Γεωργίου, Γεώργιο, τέως Ύπατο Αρμοστή της Κρήτης. Παρότι ο Γεώργιος ήταν ομοφυλόφιλος, της έκανε πρόταση γάμου και της εκμυστηρεύθηκε ότι από το 1883 δε ζούσε στο παλάτι του πατέρα του στην Αθήνα, αλλά συγκατοικούσε με τον εκ πατρός θείο του, Βλαδίμηρο της Δανίας, στο Παλάτι Μπέρνστορφ κοντά στην Κοπεγχάγη, και ότι δεν μπορούσε να μείνει μόνιμα στο Παρίσι, καθώς έπρεπε να βρίσκεται στην Ελλάδα για να φέρνει εις πέρας τα βασιλικά του καθήκοντα.

Παντρεύτηκαν με πολιτικό γάμο στις 21 Νοεμβρίου 1907 στο Παρίσι και με θρησκευτική τελετή στις 12 Δεκεμβρίου 1907 στην Αθήνα. Έκτοτε, επίσημα ήταν επίσης γνωστή ως «*Πριγκίπισσα Γεωργίου της Ελλάδος*». Απέκτησαν δύο παιδιά.
Κράτησε την κυριότητα της περιουσίας της και τη διαχειριζόταν η ίδια. Όταν επισκέφθηκε πρώτη φορά το Παλάτι Μπέρνστορφ και γνώρισε το θείο του Γεωργίου, Βλαδίμηρο, και τη σύζυγό του, Μαρία της Ορλεάνης, εκείνη της εξήγησε το βάθος της σχέσης των δυο αντρών. Παράλληλα, η Μαρία και ο Βλαδίμηρος ανέπτυξαν σχέση, ενώ σε μεταγενέστερη επίσκεψη φλέρταρε έντονα με τον πρωτότοκο γιο του Βλαδίμηρου, Άαγκε, χωρίς να προκαλέσει καθόλου ζήλεια στο Γεώργιο, ενώ η πριγκίπισσα Μαρία επέδειξε μεγάλη υπομονή.

Ζούσε κυρίως στο σπίτι της στη γαλλική εξοχή ή ταξίδευε στη Βιέννη και άλλες τοποθεσίες με τα παιδιά της, ενώ ο Γεώργιος βρισκόταν κυρίως στην Αθήνα και την Κοπεγχάγη, και εκείνη τον συναντούσε σε εθνικές και οικογενειακές γιορτές. Καθώς δεν είχαν κοινά ενδιαφέροντα ούτε οικειότητα, η ζωή τους πήρε ουσιαστικό ξεχωριστούς δρόμους. Το 1912 ήταν υπεύθυνη για την οργάνωση της ιατρικής περίθαλψης των τραυματισμένων στρατιωτών του Πρώτου Βαλκανικού Πολέμου μαζί με την πεθερά της, Όλγα, και τις συννυφάδες της, Σοφία, Ελένη και Αλίκη.

Το 1913 γνώρισε και σύναψε σχέση με τον πρωθυπουργό της Γαλλίας Αριστίντ Μπριάν. Παρότι αρχικά δεν ήταν σεξουαλική λόγω της ερωμένης του Μπριάν, όταν εκείνοι χώρισαν το 1916 η σχέση ολοκληρώθηκε. Το 1915, εν μέσω Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Μπριάν αισθανόταν ενοχή για το δεσμό τους λόγω των σχέσεων των δύο χωρών, αλλά ο Γεώργιος του εμπιστεύθηκε ότι ο αδελφός του, Κωνσταντίνος Α΄, επισήμως διατηρούσε ουδέτερη στάση, αλλά, παρότι θεωρείτο ότι ήθελε να πάρει το μέρος των Κεντρικών Δυνάμεων, στην πραγματικότητα ήθελε τη βοήθεια της Τριπλής Συμμαχίας. Εικάζεται ότι ο Γεώργιος έπεισε το Μπριάν να στηρίξει τους Συμμάχους στο Μακεδονικό μέτωπο κατά των Βουλγάρων στη Θεσσαλονίκη. Όταν το 1915 η Μαρία και ο Γεώργιος επέστρεψαν στο Παρίσι έπειτα από επίσκεψη στην Ελλάδα, η σχέση της Μαρίας με το Μπριάν είχε γίνει γνωστή και κατακριτέα και ο Γεώργιος εξέφρασε ζήλεια. Το 1916 ο γαλλικός στόλος βομβάρδισε την Αθήνα και ο λαός των Παρισίων πίστευε ότι ο Μπριάν είχε ξελογιάσει τη Μαρία για να προσελκύσει την Ελλάδα στους Συμμάχους ή για να εκθρονίσει το βασιλιά Κωνσταντίνο και να εγκαταστήσει στο θρόνο το Γεώργιο. Τελικά, η σχέση τους διήρκεσε έως το 1919.

### Δράση
Μελέτησε τη γυναικεία σεξουαλικότητα και, παρότι είχε αυτό που η ίδια ονόμαζε "σεξουαλική δυσλειτουργία", είχε ερωτικές σχέσεις με το Μπριάν, το Ρούντολφ Λέβενσταϊν (μαθητή του Σίγκμουντ Φρόυντ), και πιθανώς και άλλους. Έγραψε με ψευδώνυμο μελέτη για τη θεωρία της "ψυχρότητας" της υποσεξουαλικότητας που προέκυπτε μεταξύ μεγαλύτερης από το κανονικό απόστασης του κόλπου και της κλειτορίδας σε κάποιες γυναίκες., ενώ έκανε δύο φορές επέμβαση για να το διορθώσει.

Το 1925 συμβουλεύθηκε το Φρόυντ για αυτό το πρόβλημα που αργότερα αποδόθηκε σε αδυναμία οργασμού στην ιεραποστολική στάση. Ένα από τα διασημότερα ερωτήματα του Φρόυντ τέθηκε στη Μαρία: *Το μεγάλο ερώτημα που δεν απαντήθηκε ποτέ και που ακόμα δεν έχω καταφέρει να απαντήσω παρά τη τριαντακονταετή έρευνά μου στην γυναικεία [[ψυχή]] είναι "τι θέλει μια γυναίκα;"*. Παρότι ο σύζυγός της είχε φιλική σχέση με το Φρόυντ, το 1925 της ζήτησε να αφήσει την ενασχόλησή της με τη ψυχανάλυση και να αφοσιωθεί στην οικογένειά της, όμως εκείνη αρνήθηκε. Το 1926 ίδρυσε το Γαλλικό Ίδρυμα Ψυχανάλυσης των Παρισίων (*Société Psychoanalytique de Paris,* SSP) μαζί με άλλους ψυχαναλυτές, όπως το Ρενέ Λαφόργκ, και με την αρωγή του Φρόυντ.
Η διπλωματική ασυλία της ως μέλος βασιλικής οικογένειας της επέτρεψε να βοηθήσει ουσιαστικά ανθρώπους που απειλούνταν πριν και κατά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όπως η οικονομική ενίσχυση της εξόριστης ελληνικής βασιλικής οικογένειας. Μάλιστα, φιλοξένησε τον ανιψιό της, Φίλιππο της Ελλάδας, και την οικογένειά του και τους έδωσε τη δυνατότητα να σπουδάσουν σε ιδιωτικά σχολεία, ενώ τα δικά της παιδιά σπούδασαν σε δημόσια κολλέγια. 

Ανάμεσα στις πολλές υπηρεσίες της ήταν η καθυστέρηση της έρευνας της Γκεστάπο στο διαμέρισμα του Φρόυντ στη Βιέννη, η καταβολή λύτρων για την απελευθέρωσή του από τη ναζιστική Αυστρία, η κρυφή μεταφορά χρημάτων του σε διπλωματικό σάκο και η έκδοση βίζας για το ταξίδι του στο Λονδίνο (1938), καθώς η διαφύλαξη των επιστολών του Φρόυντ προς τον Βίλεμ Φλίες (*Wilhelm Fliess*), παρά την επιθυμία του Φρόυντ να καταστραφούν. Το ίδιο έτος πρότεινε μέσω επιστολών στο διπλωμάτη Ουίλλιαμ Κρίστιαν Μπούλλιτ το Νεότερο και τον πρόεδρο Φράνκλιν Ρούσβελτ την αγορά της Μπάχα Καλιφόρνια του Μεξικού από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη μετατροπή της σε εβραϊκή πολιτεία, σχέδιο που ο Φρόυντ κατέκρινε ως "αποικιοκρατικό". Όταν ο Φρόυντ πέθανε το 1939 οι στάχτες του τοποθετήθηκαν σε αρχαίο ελληνικό κρατήρα που του είχε δωρίσει η Μαρία και το 1951 εκεί τοποθετήθηκε και η τέφρα της συζύγου του, Μάρτα.

### Τελευταία χρόνια
Στις 2 Ιουνίου 1953, η Μαρία και ο πρίγκιπας Γεώργιος αντιπροσώπευσαν τον ανιψιό τους, Παύλο της Ελλάδας, στη στέψη της Ελισάβετ Β΄ του Ηνωμένου Βασιλείου, στο Λονδίνο. Κουρασμένη από τη διάρκεια της τελετής, η Μαρία πρότεινε μια σύντομη ψυχανάλυση στον κύριο που είχε καθίσει δίπλα της, που ήταν ο Φρανσουά Μιττεράν, μελλοντικός Γάλλος πρόεδρος. Ο Μιττεράν ενέδωσε στη Μαρία και οι δυο τους πολύ λίγο παρακολούθησαν οποιοδήποτε μέρος της στέψης, αφού βρήκαν τη συζήτησή τους πολύ πιο ενδιαφέρουσα από τη μεγάλη και επίσημη τελετή.

Το 1957 ο πρίγκιπας Γεώργιος πέθανε σε ηλικία 88 ετών μετά από σοβαρή ασθένεια στο Σαιν-Κλου, με τη Μαρία στο πλευρό του. Το 1958 η Μαρία εξέδωσε τους δύο πρώτους τόμους των απομνημονευμάτων της. 

Ήταν ψυχαναλύτρια μέχρι το θάνατό της και παρείχε σημαντικές υπηρεσίες στην ανάπτυξη και την προώθηση της ψυχανάλυσης. Έγραψε πολλά βιβλία και μετέφρασε έργα του Φρόυντ και άλλων στα γαλλικά. Ακόμη, στήριξε οικονομικά τις ανθρωπολογικές εξερευνήσεις του Ούγγρου ψυχαναλυτή και ανθρωπολόγου Γκέζα Ρόχειμ (*Geza Roheim*) και έγραψε βιογραφία του Έντγκαρ Άλλαν Πόου και ερμηνεία των έργων του, καθώς τον είχε μελετήσει ενδελεχώς.

Απεβίωσε το 1962 σε ηλικία 80 ετών από λευχαιμία στο Γκασσέν του Σαιν-Τροπέ. Η σορός της αποτεφρώθηκε στη Μασσαλία και η τέφρα της ενταφιάστηκε στον τάφο του πρίγκιπα Γεωργίου στο Τατόι.

## Υστεροφημία
Η *Βίλλα Βοναπάρτη*, εξοχική κατοικία της Μαρίας Βοναπάρτη στη συμβολή των οδών Ιάσωνα Μαράτου και Ευρυνόμης στου Ζωγράφου, σήμερα στεγάζει το Συμβουλευτικό Κέντρο του Δήμου Ζωγράφου.

Το 2025 η Λεωφόρος Ρανελά στο Παρίσι μετονομάστηκε σε *Λεωφόρο Μαρία Βοναπάρτη*.

Η ιστορία της σχέσης της με τον Σίγκμουντ Φρόυντ και ο τρόπος με τον οποίο βοήθησε στη διαφυγή του ίδιου και της οικογένειάς του, έγινε κινηματογραφική ταινία το 2004, με τίτλο *Πριγκίπισσα Μαρία* (*Princesse Marie*), σε σκηνοθεσία του Μπενουά Ζακό, με πρωταγωνιστές την Κατρίν Ντενέβ ως Μαρία Βοναπάρτη και το Χάιντς Μπέννεντ ως Σίγκμουντ Φρόυντ.

## Οικογένεια
Η Μαρία και ο Γεώργιος της Ελλάδας και της Δανίας απέκτησαν δύο παιδιά:

* Πέτρος (1908 - 1980), παντρεύτηκε την Ιρίνα Αλεξάντροβνα Οβτσινίκοβα.
* Ευγενία (1910 - 1988), παντρεύτηκε 1) το Ντομίνικ Ράινερ Ραντζίβιου, απέκτησαν δύο παιδιά, και 2) το *Ραϊμόνδο* Αλέξανδρο Μαρία Λουδοβίκο Λαμόραλ του Τουρν και Τάξις, απέκτησαν ένα παιδί.

## Έργα
Η Μαρία Βοναπάρτη έγραψε αρκετά έργα:
**Guerres militaires et guerres sociales*, Paris Flammarion 1920
**Le printemps sur mon jardin*, Paris Flammarion 1924
**Edgar Poe, Etudes psychanalytique* (2 τόμοι), Paris Denoel et Steele, 1933
**Topsy, Chow-Chow au poil d'or*, Paris Denoel et Steele, 1937
**La mer et le rivage*. Paris: imprime pour l' auter, 1940
**Mythes de guerre*, Imago Publishing Co, 1946
**Les glanes des jours*, Imago Publishing Co, 1950
**Chronos, Eros, Thanatos*, Imago Publishing Co, 1951
**Monologues devant la vie et la mort*, Imago Publishing Co, 1951
**Les glauges aventures de Flyda des mers*, Imago Publishing Co, 1950
**Ταύτιση κόρης και πεθαμένης μητέρας* (μτφ. Λίζα Πετρίδη, Εποχές, αργότερα από τις Εκδόσεις Άγρα)

## Πρόγονοι




## Παραπομπές


### Πηγές
* Bertin, Celia, Marie Bonaparte: A life, Yale University Press, New Haven, 1982. ISBN 0-15-157252-6
* Ανδρέας Εμπειρίκος, «Μαρία Βοναπάρτη. Βιογραφικό σημείωμα», *Εποχές*, (Οκτώβριος 1963), σελ. 36–38

Κατηγορία:Ελληνική Βασιλική Δυναστεία
Κατηγορία:Πριγκίπισσες της Ελλάδας και της Δανίας
Κατηγορία:Ενταφιασμοί στο Βασιλικό Κοιμητήριο του Τατοΐου
Μαρια
Κατηγορία:Πριγκίπισσες της Δανίας
Κατηγορία:Πριγκίπισσες της Γαλλίας