Εβραίοι του Μαγκρέμπ

: *Δείτε το [[Μιζραχίτες]] για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τους Εβραίους της Ανατολής.*

Οι **Εβραίοι του Μαγκρέμπ** (מַגּרֶבִּים‎ ή מַאגרֶבִּים‎, Μαγκρεμπίμ) είναι μια εβραϊκή διασπορική ομάδα με μακρά ιστορία στην περιοχή του Μαγκρέμπ της Βόρειας Αφρικής, η οποία περιλαμβάνει το σημερινό Μαρόκο, την Αλγερία, την Τυνησία και τη Λιβύη. 

Αυτές οι κοινότητες ιδρύθηκαν πολύ πριν από την αραβική κατάκτηση και συνέχισαν να αναπτύσσονται υπό μουσουλμανική κυριαρχία κατά τον Μεσαίωνα. Οι Εβραίοι του Μαγκρέμπ αντιπροσωπεύουν τη δεύτερη μεγαλύτερη εβραϊκή διασπορική ομάδα, με τους απογόνους τους να αποτελούν ένα σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εβραϊκού πληθυσμού.

Οι Εβραίοι του Μαγκρέμπ ζούσαν σε πολλαπλές κοινότητες στη Βόρεια Αφρική για πάνω από 2.000 χρόνια, με τις παλαιότερες εβραϊκές κοινότητες να υπάρχουν κατά τη ρωμαϊκή εποχή και πιθανώς ήδη από τις καρχηδονιακές αποικίες της Αρχαίας Καρχηδόνας. Υπό την πρώιμη μουσουλμανική κυριαρχία, οι Εβραίοι άκμασαν σε μεγάλα αστικά κέντρα σε όλη την περιοχή. Ωστόσο, αντιμετώπισαν επίσης περιόδους διωγμού, κυρίως υπό τους Αλμοάδες. Πριν και μετά την απέλαση των Εβραίων από την Ισπανία το 1492, πολλοί Σεφαραδίτες Εβραίοι, που διέφυγαν από τις διώξεις, εγκαταστάθηκαν στη Βόρεια Αφρική. Με την πάροδο του χρόνου, οι Εβραίοι του Μαγκρέμπ αναμείχθηκαν σε μεγάλο βαθμό με τους νεοαφιχθέντες Σεφαραδίτες Εβραίους και, στις περισσότερες περιπτώσεις, υιοθέτησαν την σεφαραδίτικη εβραϊκή ταυτότητα.

Οι μικτές εβραϊκές κοινότητες Μαγκρεμπινών-Σεφαραδίτων κατέρρευσαν στα μέσα του 20ού αιώνα ως μέρος της εβραϊκής εξόδου από τις αραβικές χώρες, μετακινούμενοι κυρίως στο Ισραήλ, τη Γαλλία, τον Καναδά και τη Βενεζουέλα. Σήμερα, οι απόγονοι των Μαγκρεμπινών-Σεφαραδίτων Εβραίων στο Ισραήλ έχουν σε μεγάλο βαθμό ασπαστεί τη σύγχρονη ισραηλινή εβραϊκή ταυτότητα και σε πολλές περιπτώσεις αναμειγνύονται με τις εβραϊκές κοινότητες Ασκενάζι και Μιζράχι εκεί. Οι περισσότεροι από τους Μαγκρεμπινούς-Σεφαραδίτες Εβραίους (*Δυτικούς* Εβραίους) θεωρούν επίσης τους εαυτούς τους ως μέρος της εβραϊκής κοινότητας Μιζράχι (*Ανατολικοί* ή Βαβυλώνιοι Εβραίοι), παρόλο που δεν υπάρχει άμεση σύνδεση μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Έχουν παρόμοιες ιστορίες αραβόφωνου υποβάθρου και παράλληλη έξοδο και απέλαση από αραβικές και μουσουλμανικές χώρες: οι Μιζραχίτες έφυγαν από τα έθνη της Μέσης Ανατολής και οι Μαγκρεμπινοί-Σεφαραδίτες έφυγαν από τα έθνη της Βόρειας Αφρικής στα μέσα του 20ού αιώνα. Μεταξύ των αραβικών χωρών, η μεγαλύτερη εβραϊκή κοινότητα υπάρχει τώρα στο Μαρόκο με περίπου 2.000 Εβραίους και στην Τυνησία περίπου 1.000. 

Ο όρος Εβραίοι του Μαγκρέμπ αναφέρεται συχνά σε κοινότητες όπως οι Μαροκινοί Εβραίοι, οι Αλγερινοί Εβραίοι, οι Τυνήσιοι Εβραίοι και οι Λίβυοι Εβραίοι. Ο όρος **Μουστααραμπί** χρησιμοποιήθηκε επίσης από μεσαιωνικούς Εβραίους συγγραφείς για να αναφερθούν σε Εβραίους, που παραδοσιακά ζούσαν στο Μαγκρέμπ. Λόγω της εγγύτητας, ο όρος «Εβραίοι του Μαγκρέμπ» αναφέρεται μερικές φορές και σε Αιγύπτιους Εβραίους, αν και υπάρχουν σημαντικές πολιτισμικές διαφορές μεταξύ της ιστορίας των Αιγυπτίων και των Εβραίων του Μαγκρέμπ.

## Πρώιμη ιστορία

### Αρχαιότητα
Οι πρώτες γνωστές εβραϊκές κοινότητες στη Βόρεια Αφρική εγκαταστάθηκαν στην Κυρηναϊκή, την ανατολική παράκτια περιοχή της Λιβύης, ήδη από τον 3ο αιώνα π.Χ. 

Αυτή η μετανάστευση συνδέεται με τις πολιτικές του Πτολεμαίου Α΄, διαδόχου του Μεγάλου Αλεξάνδρου και πρώτου ηγεμόνα της Πτολεμαϊκής Αιγύπτου. Μέχρι αυτή την περίοδο, η Αίγυπτος είχε γίνει ένα σημαντικό κέντρο της εβραϊκής διασποράς, με κύματα μετανάστευσης από την Ιουδαία να ξεκινούν τον 6ο αιώνα π.Χ.

Για να ενισχύσει τον έλεγχό του στην Κυρηναϊκή, ο Πτολεμαίος επανεγκατέστησε εβραϊκούς πληθυσμούς σε πόλεις όπως η Κυρήνη, χρησιμοποιώντας τες για να βοηθήσει στην εξασφάλιση της περιοχής ως μέρος του αναπτυσσόμενου βασιλείου του. Μέχρι το 95 π.Χ., όταν η Κυρηναϊκή τέθηκε υπό ρωμαϊκό έλεγχο, η εβραϊκή παρουσία ήταν ήδη σημαντική. Ο γεωγράφος Στράβων, γράφοντας στις αρχές του πρώτου αιώνα π.Χ., περιέγραψε την Κυρήνη ως μια ομάδα, που περιλάμβανε τέσσερις πληθυσμιακές ομάδες, μία από τις οποίες ήταν εβραϊκή, υποδεικνύοντας το μέγεθος και τη σημασία της κοινότητας εκείνη την εποχή. Μια αξιοσημείωτη προσωπικότητα μεταξύ των Κυρηναίων Εβραίων ήταν ο Σίμων ο Κυρηναίος, ο οποίος αναφέρεται στην Καινή Διαθήκη.

Μετά την ήττα των Εβραίων στον Πρώτο Εβραιο-Ρωμαϊκό Πόλεμο το 70 μ.Χ., ο Ρωμαίος στρατηγός Τίτος εκτόπισε πολλούς Εβραίους στη Μαυριτανία, η οποία αντιστοιχεί περίπου στο σύγχρονο Μαγκρέμπ, και πολλοί από αυτούς εγκαταστάθηκαν σε αυτό που είναι τώρα η Τυνησία. Αυτοί οι άποικοι ασχολούνταν με τη γεωργία, την κτηνοτροφία και το εμπόριο. Ήταν χωρισμένοι σε φατρίες, που κυβερνούνταν από τους αντίστοιχους αρχηγούς τους, και έπρεπε να πληρώνουν στους Ρωμαίους έναν κατά κεφαλήν φόρο 2 σεκέλ. .

Η εξέγερση της εβραϊκής διασποράς του 115–117 μ.Χ. οδήγησε σε μια μεγάλη ήττα για τους Εβραίους, με αποτέλεσμα την σχεδόν ολοκληρωτική καταστροφή των εβραϊκών κοινοτήτων στην Κυρηναϊκή και την Αίγυπτο. Μέχρι τον τρίτο αιώνα, οι εβραϊκές κοινότητες άρχισαν να επανεγκαθίστανται στην Κυρηναϊκή και την Αίγυπτο, κυρίως μέσω της μετανάστευσης από τη Γη του Ισραήλ.

Στην περιοχή της Καρχηδόνας, στη σύγχρονη Τυνησία, τα πρώτα στοιχεία για την ύπαρξη Εβραίων βρίσκονται σε επιγραφές του δεύτερου αιώνα μ.Χ.

Αν και ορισμένες θεωρίες υποδηλώνουν εβραϊκή παρουσία κατά την καρχηδονιακή περίοδο, δεν υπάρχει αρχαιολογική ή λογοτεχνική υποστήριξη για αυτό το προγενέστερο χρονοδιάγραμμα. Μια εβραϊκή νεκρόπολη, πιθανώς χρονολογούμενη στον τρίτο αιώνα, ανακαλύφθηκε στο Γκάμαρτ, βόρεια της Καρχηδόνας, που περιλαμβάνει πολυάριθμους ταφικούς θαλάμους και διαθέτει εβραϊκές επιγραφές και εβραϊκά σύμβολα όπως η *[[Επτάφωτος λυχνία|μενόρα]]* και *το [[σοφάρ]]*. Η παλαιότερη γνωστή συναγωγή στη δυτική Βόρεια Αφρική, που βρίσκεται στο Χαμάμ-Λιφ, στη σύγχρονη Τυνησία, χρονολογείται στα τέλη του τέταρτου ή στις αρχές του πέμπτου αιώνα. Στο Μαρόκο, επιτύμβιες επιγραφές στην εβραϊκή γλώσσα και μενόρα από την ύστερη αρχαιότητα έχουν βρεθεί στη ρωμαϊκή πόλη Βολούμπιλις.

Μετά το 429 μ.Χ., με τους αρκετά ανεκτικούς Βανδάλους, οι Εβραίοι κάτοικοι της βορειοαφρικανικής επαρχίας αυξήθηκαν και ευημερούσαν σε τέτοιο βαθμό που τα συμβούλια της Αφρικανικής Εκκλησίας αποφάσισαν να θεσπίσουν περιοριστικούς νόμους εναντίον τους. Οι βερβερικές περιοχές ανατολικά της Αλεξάνδρειας ήταν σχετικά ανεκτικές και ιστορικά ήταν πολύ φιλόξενες για τους Χριστιανούς και τους Εβραίους, ιδίως κατά τη διάρκεια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Μετά την ανατροπή των Βανδάλων από τον Βελισάριο το 534 μ.Χ., ο Ιουστινιανός Α΄ εξέδωσε το διάταγμα διωγμού, στο οποίο οι Εβραίοι κατατάχθηκαν με τους Αρειανούς και τους παγανιστές.

Μια κοινότητα εγκαταστάθηκε στο νησί Τζέρμπα στα ανοικτά των ακτών της νότιας Τυνησίας κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο. Αποτελούμενη κυρίως από Κοχανίμ, έχτισαν, μεταξύ άλλων, τη συναγωγή Γκρίμπα με πέτρες, που προέρχονταν απευθείας από την Ιερουσαλήμ. Την Γκρίμπα εξακολουθούν να την επισκέπτονται κάθε χρόνο μέχρι σήμερα πολλοί Βορειοαφρικανοί Εβραίοι.

### Πρώιμη μουσουλμανική κυριαρχία
Υπό την μουσουλμανική κυριαρχία, οι εβραϊκές κοινότητες αναπτύχθηκαν σε σημαντικά αστικά κέντρα όπως το Καϊρουάν και οι παράκτιες πόλεις της Τυνησίας, στο Τλεμσέν, την Μπεζάια και το Αλγέρι στο Κεντρικό Μαγκρέμπ και μέχρι το ακραίο Μαγκρέμπ (σύγχρονο Μαρόκο), ιδίως τη Φεζ, και στα Όρη του Άτλαντα μεταξύ των βερβερικών πληθυσμών. Οι σχέσεις μεταξύ Μουσουλμάνων και Εβραίων στο Μαγκρέμπ ήταν σχετικά καλές χάρη στην ειρηνική εποχή της Αλ Ανταλούς, μέχρι την άνοδο των Αλμοάδων, οι οποίοι καταδίωξαν σε μεγάλο βαθμό τους μη μουσουλμάνους κατά την πρώιμη βασιλεία τους. Αργότερα, οι Εβραίοι έτυχαν σχετικά καλής μεταχείρισης από τις βερβερικές μουσουλμανικές δυναστείες, δηλαδή τους Μαρινίδες, τους Ζαγιανίδες και τους Ζιρίδες.

Τον έβδομο αιώνα, ο εβραϊκός πληθυσμός αυξήθηκε από Ίβηρες Εβραίους μετανάστες, οι οποίοι, φεύγοντας από τους διωγμούς του Βησιγότθου βασιλιά Σισεβούτου και των διαδόχων του, διέφυγαν στο Μαγκρέμπ και εγκαταστάθηκαν στην τοπική Βυζαντινή Αυτοκρατορία.

Η Φεζ και η Τύνιδα, αντίστοιχα στο Μαρόκο και την Τυνησία, έγιναν σημαντικά σεφαραδίτικα ραβινικά κέντρα, μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα, όταν οι περισσότεροι εβραϊκοί πληθυσμοί μετανάστευσαν στο Ισραήλ, τη Γαλλία, τον Καναδά και τη Λατινική Αμερική.

Μετά τη σφαγή του 1391 στην Ισπανία, μια σημαντική μετανάστευση Εβραίων και *[[κονβέρσο]]* μετακινήθηκε από την Ιβηρία και τη Μαγιόρκα στη Βόρεια Αφρική, συμπεριλαμβανομένων αξιοσημείωτων ραβίνων όπως ο Ισαάκ μπεν Σεσέτ και ο Συμεών μπεν Ζεμάχ Ντουράν. Ο τελευταίος, έχοντας καταφύγει στο Αλγέρι, έγινε αρχιραβίνος και συνέγραψε σημαντικά έργα για το εβραϊκό δίκαιο, τη φιλοσοφία και την επιστήμη, συμπεριλαμβανομένου *του Magen Avot*, το οποίο ασχολείται με θέματα όπως η φυσιολογία, η ψυχολογία και η φυσική φιλοσοφία. Η μετανάστευση από την Ισπανία αυξήθηκε στα τέλη του 15ου αιώνα λόγω της βίας κατά των Κονβέρσο το 1473 και της εντατικοποίησης της Ισπανικής Ιεράς Εξέτασης τη δεκαετία του 1480, η οποία οδήγησε στην απέλαση των Εβραίων από την Ανδαλουσία. Καθώς οι ισπανικές στρατιωτικές δυνάμεις προέλαυναν στη Μάλαγα και τη Γρανάδα, πολλοί Εβραίοι από αυτές τις περιοχές αναζήτησαν καταφύγιο στο Μαρόκο και το Αλγέρι. 

### Απέλαση από την Ισπανία μετά το 1492
Η Βόρεια Αφρική έγινε το κύριο καταφύγιο για τους Εβραίους που εκδιώχθηκαν από την Ισπανία το 1492, μαζί με άλλους προορισμούς όπως η Πορτογαλία, η Ιταλία και η Οθωμανική Αυτοκρατορία. Σύγχρονες αναφορές περιγράφουν τις σοβαρές δυσκολίες που αντιμετώπισαν αρχικά αυτοί οι πρόσφυγες στις βορειοαφρικανικές χώρες. Ο Σολομών ιμπν Βέργα κατέγραψε περιπτώσεις λιμού τόσο ακραίου, που οι άνθρωποι κατέφυγαν στην κατανάλωση χόρτου, ενώ ο Ιούδα ιμπν Χαγιάτ περιέγραψε την αναζήτηση καταφυγίου από το κρύο σκάβοντας σε σωρούς σκουπιδιών. Αργότερα, οι Εβραίοι πρόσφυγες από την Ισπανία ενώθηκαν με εκείνους που εγκατέλειψαν την Πορτογαλία, ειδικά μετά τις μαζικές αναγκαστικές μεταστροφές του 1497. 

Κατά την άφιξή τους, οι Ισπανοί και Πορτογάλοι Εβραίοι βρήκαν πόλεις της Βόρειας Αφρικής, που ήδη φιλοξενούσαν εβραϊκές κοινότητες με ποικίλο υπόβαθρο. Αυτές περιλάμβαναν και μακροχρόνιους εβραϊκούς πληθυσμούς («*[[Τοσαβίμ]]*») και πρόσφατες αφίξεις από προηγούμενες απελάσεις («*[[Μεγορασίμ]]*»). Οι νεοφερμένοι συχνά αντιμετώπιζαν προβλήματα ενσωμάτωσης, γεγονός που οδήγησε στον σχηματισμό ξεχωριστών κοινοτήτων. Βασικές περιοχές εγκατάστασης περιλάμβαναν μεγάλες πόλεις σε παράκτιες περιοχές όπως το Τλεμτσέν και το Οράν, καθώς και κέντρα της ενδοχώρας όπως η Φεζ. Οι Σεφαραδίτες Εβραίοι κυριάρχησαν γρήγορα στην εβραϊκή κοινοτική ζωή στο Μαρόκο λόγω της ακαδημαϊκής και εμπορικής τους θέσης ως ελίτ. Μερικοί νεοφερμένοι ενσωματώθηκαν σε υπάρχουσες κοινότητες, ενώ άλλοι παρέμειναν χωρισμένοι λόγω πολιτισμικών και ηγετικών διαφορών. Η υποδοχή αυτών των εξόριστων διαμορφώθηκε περισσότερο από τις τοπικές συνθήκες και λιγότερο από τη θρησκευτική ιδεολογία. Η πολιτική προστασία και η κοινωνική θέση ήταν συχνά επισφαλείς, με συχνές εκρήξεις βίας και οικονομικές πιέσεις που επηρέαζαν τόσο τους Εβραίους όσο και τους Μουσουλμάνους. 

Την εποχή της Ισπανικής Ιεράς Εξέτασης, περίπου, βρισκόταν σε εξέλιξη η Αντιμεταρρύθμιση. Η Αντιμεταρρύθμιση ήταν η καθολική απάντηση στην Προτεσταντική Μεταρρύθμιση, ένα κίνημα στην Ευρώπη που προσπαθούσε να διαδώσει τη νεότερη σέχτα του Χριστιανισμού, τον Προτεσταντισμό, σε όλη την Ευρώπη. Η Αντιμεταρρύθμιση έλαβε χώρα κυρίως στη Νότια Ευρώπη, γεγονός που αποτελεί έναν σημαντικό λόγο για τον οποίο η Νότια Ευρώπη είναι, ως επί το πλείστον, πολύ πιο καθολική και πολύ λιγότερο προτεσταντική από την πλειοψηφία της Βόρειας Ευρώπης. Η Αντιμεταρρύθμιση, ως ένα κίνημα για τη διατήρηση και την ενίσχυση της καθολικής επιρροής στην κοινωνία, ήταν αντίθετη όχι μόνο στον Προτεσταντισμό, αλλά και σε οποιαδήποτε μη καθολική πίστη, που θεωρούνταν απειλή για την καθολική κοινωνία. Έτσι, οι Εβραίοι της Ισπανίας μετακινήθηκαν συντριπτικά απευθείας νότια, στην περιοχή του Μαγκρέμπ της Βόρειας Αφρικής, και γρήγορα ευημερούσαν.

## Σύγχρονη ιστορία

### Β' Παγκόσμιος Πόλεμος και Ολοκαύτωμα
[δεξιά|μικρογραφία|250x250εσ|Οι σημερινές χώρες [Αραβική Ένωση του Μαγκρέμπ|της Αραβικής Ένωσης του Μαγκρέμπ]]
Την παραμονή του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, 400.000 Εβραίοι κατοικούσαν στο Μαγκρέμπ. Καθ' όλη τη διάρκεια αυτής της περιόδου, κάθε χώρα αντιμετώπιζε με διαφορετικό τρόπο τον αντίστοιχο εβραϊκό πληθυσμό της. 

Οι Αλγερινοί Εβραίοι (περίπου 35.000) είχαν λάβει γαλλική υπηκοότητα με το Διάταγμα του Κρεμιέ το 1870. Το καθεστώς του Βισύ της Γαλλίας, τότε, επέβλεπε την εβραϊκή κοινότητα στην Αλγερία κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και επέβαλε αντισημιτικά μέτρα, όπως αφαίρεση των πολιτικών δικαιωμάτων των Εβραίων, υποχρέωσή τους να φορούν αναγνωριστικά σήματα και επιβολή ποσοστώσεων στην εισαγωγή τους στα δημοτικά σχολεία. 

Η Τυνησία ήταν η μόνη χώρα με άμεση επαφή με τον γερμανικό στρατό. Η Γερμανία κατείχε τη χώρα για έξι μήνες, από το 1942 έως το 1943, μέχρι που την ανακατέλαβαν οι Συμμαχικές δυνάμεις. Υπό γερμανική κατοχή, ο εβραϊκός πληθυσμός, που τότε αριθμούσε 89.000 άτομα, υπέστη το ναζιστικό καθεστώς και υπέστη σκληρή κακομεταχείριση. 

Στο Μαρόκο, τέθηκαν σε ισχύ αντιεβραϊκοί νόμοι και τουλάχιστον 2.100 Εβραίοι φυλακίστηκαν βίαια σε στρατόπεδα εργασίας. 

### Μετανάστευση
Η δημιουργία του κράτους του Ισραήλ το 1948 οδήγησε πολλές χώρες στην προώθηση αντιεβραϊκής συμπεριφοράς, ειδικά σε περιοχές με μουσουλμανική πλειοψηφία. Αυτό συνέβαλε σημαντικά στη μετανάστευση Εβραίων από τις χώρες του Μαγκρέμπ. Αυτή η έξοδος ήταν ένας συνδυασμός πίεσης και έλξης, που ενισχύθηκε με την ανεξαρτησία των χωρών του Μαγκρέμπ τη δεκαετία του '50 και στις αρχές της δεκαετίας του '60, καθώς οι Εβραίοι θεωρούνταν υποστηρικτές της αποικιακής Γαλλίας.

Η Τυνησία ήταν γαλλικό προτεκτοράτο από το 1881 και η χώρα αγωνίστηκε για την ανεξαρτησία της από το 1952 έως το 1956, μετά την οποία πολλοί από τους 105.000 Εβραίους της κοινότητας μετανάστευσαν.  Τις τελευταίες δεκαετίες, η εβραϊκή κοινότητα συνέχισε να συρρικνώνεται, καθώς πολλοί μετανάστευσαν στο Ισραήλ, τη Γαλλία και άλλες χώρες. 

Μετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Μαρόκου το 1956, οι περισσότεροι από τους 225.000 Εβραίους στο Μαρόκο μετανάστευσαν στο Ισραήλ, τη Γαλλία και τον Καναδά. 

Στην Αλγερία, το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο πολέμησε και κέρδισε την ανεξαρτησία της από τη Γαλλία το 1961. Μετά την ανεξαρτησία της Αλγερίας, ο εβραϊκός πληθυσμός των 140.000 ατόμων ξεκίνησε μια μαζική και οριστική έξοδο κυρίως προς τη Γαλλία λόγω της αυξημένης εχθρότητας προς τους Εβραίους. 

### Εβραίοι του Μαγκρέμπ στο Ισραήλ
Οι πρώτοι Σιωνιστές ήταν στην πλειονότητά τους Ασκενάζι Εβραίοι, οι οποίοι συνδέονταν έντονα με τον Θεόδωρο Χερτσλ, τον ιδρυτή του σύγχρονου Σιωνισμού. Οι Εβραίοι του Μαγκρέμπ, μαζί με άλλους Εβραίους Μιζραχίτες και Σεφαραδίτες, δεν άρχισαν να φτάνουν μαζικά, αν και ορισμένοι τους βρίσκονταν ήδη στο Ισραήλ από τον 18ο αιώνα και μετά, όπως ο Ααρών Μογιάλ, που είχε θέσει τα θεμέλια του Τελ Αβίβ. Οι πρώτοι Σιωνιστές έτειναν να είναι κοσμικοί, καθώς ο Σιωνισμός (όπως τον ίδρυσε ο Χερτσλ) ήταν ένα κοσμικό εθνικιστικό κίνημα, που αναγνώριζε τους Εβραίους ως ένα ολόκληρο Έθνος και έβλεπε τη Γη του Ισραήλ ως την προγονική πατρίδα των Εβραίων. 

Στα μέσα του 20ού αιώνα, ο Αραβικός Κόσμος (στην προκειμένη περίπτωση η Βόρεια Αφρική) άρχισε να υφίσταται κάποιες τεράστιες εσωτερικές αλλαγές. Η έννοια του Παναραβισμού εμφανίστηκε στα πρώτα χρόνια του 20ού αιώνα και οι πολιτιστικές, γλωσσικές και πολιτικές επιρροές των ευρωπαϊκών αποικιακών δυνάμεων στην περιοχή άρχισαν να μειώνονται απότομα. Καθώς η αραβική ενότητα αυξανόταν, αυξανόταν και η αντίθεση σε οποιαδήποτε μορφή αποικιοκρατίας. Με αυτό το νέο συναίσθημα, οι βορειοαφρικανικές και αραβικές χώρες του 20ού αιώνα αντιτάχθηκαν σθεναρά στον Σιωνισμό και πολλοί Άραβες ηγέτες είδαν το κίνημα απλώς ως συνέχεια της ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας, λόγω της συντριπτικής πλειοψηφίας των πρώτων Σιωνιστών μεταναστών, που προέρχονταν από την Ευρώπη. 

Οι Εβραίοι του Μαγκρέμπ έχουν τεράστια πολιτιστική επιρροή στο Ισραήλ. Το φαλάφελ είναι ευρέως γνωστό ως το Εθνικό Φαγητό του Ισραήλ και λόγω της καταγωγής του φαλάφελ από τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, οι Εβραίοι του Μαγκρέμπ, μαζί με άλλους Σεφαραδίτες και Μιζραχίτες από τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, έπαιξαν τεράστιο ρόλο στο να γίνει το φαλάφελ βασικό ισραηλινό πιάτο. Η μουσική Μιζράχι, ένα από τα πιο δημοφιλή είδη του Ισραήλ, φέρει μεγάλη επιρροή από τους Εβραίους του Μαγκρέμπ. Μερικοί δημοφιλείς τραγουδιστές μουσικής Μιζράχι μαγκρεμπινής καταγωγής περιλαμβάνουν τον Εγιάλ Γκόλαν, τον Σάριτ Χαντάντ, τον Μοσέ Πέρετζ, την Ντάνα Ιντερνάσιοναλ, τον Ζεχάβα Μπεν και τον Κόμπι Πέρετζ, όλοι μαροκινής καταγωγής.

Θρησκευτικά, οι Εβραίοι του Μαγκρέμπ (μαζί με τους Σεφαραδίτες/Μιζραχίτες στο σύνολό τους) κατατάσσονται σε μεγάλο βαθμό ως Μασορτίμ, σε αντίθεση με τους Ισραηλινούς Ασκενάζι εβραϊκής καταγωγής, οι οποίοι είναι πιο κοσμικοί. Πολιτικά, οι Εβραίοι του Μαγκρέμπ τείνουν να ψηφίζουν Λικούντ.

## Κοινότητες

### Μαρόκο
μικρογραφία|Μαροκινές Εβραίες
Το Μαρόκο, το βορειοαφρικανικό έθνος με τον μεγαλύτερο εβραϊκό πληθυσμό τόσο στις αρχές του 20ού αιώνα όσο και σήμερα, είχε εβραϊκό πληθυσμό ~275.000 στην κορύφωσή του, περίπου την εποχή της ίδρυσης του Ισραήλ. Ένας σημαντικός αριθμός Μαροκινών Εβραίων είναι απόγονοι των βερβερόφωνων Εβραίων, που κάποτε ζούσαν στα Όρη του Άτλαντα. Σήμερα, ο εβραϊκός πληθυσμός στο Μαρόκο εκτιμάται ότι είναι μόλις περίπου 2.000. Από την απέλαση από την Ισπανία μετά το 1492, οι Μαροκινοί Εβραίοι μοιράζονταν πολλά έθιμα της καθημερινής ζωής και μια κοινή ομιλούμενη γλώσσα (βερβερικά ή μαροκινά αραβικά) με τους Μουσουλμάνους γείτονές τους, γεγονός που οδήγησε σε μια πλούσια αμοιβαία πολιτιστική κληρονομιά μουσικής, ποίησης, φαγητού και χειροτεχνίας. 

Μετά την ίδρυση του Ισραήλ, ξεκίνησε μια μαζική έξοδος του εβραϊκού πληθυσμού και η συντριπτική πλειοψηφία των Μαροκινών Εβραίων μετανάστευσε στο Ισραήλ, καθώς πολύ λίγοι Μαροκινοί Εβραίοι είχαν φύγει πριν από την Παλαιστίνη υπό Βρετανική Εντολή. Το Ισραήλ ξεκίνησε μια σειρά επιχειρήσεων για να φέρει τους Εβραίους στο Ισραήλ από διάφορες χώρες της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής. Μια διάσημη επιχείρηση που έφερε σχεδόν 100.000 Μαροκινούς Εβραίους στο Ισραήλ από το 1961 έως το 1964 ήταν η Επιχείρηση Γιατσίν.

Σήμερα, οι Εβραίοι μαροκινής καταγωγής στο Ισραήλ τείνουν να ταυτίζονται με το υπόβαθρό τους και να παραμένουν σε επαφή με την παραδοσιακή τους κουλτούρα. Ένα μέρος της μαροκινής εβραϊκής κουλτούρας περιστρέφεται γύρω από τη σεφαραδίτικη μουσική και το φαγητό. Το σακσούκα, ένα παραδοσιακό πιάτο των Μαγκρεμπινών, έχει γίνει δημοφιλές στο Ισραήλ χάρη στην επιρροή των Μαροκινών Εβραίων.

### Αλγερία
Οι Αλγερινοί Εβραίοι μοιάζουν αρκετά με τους Μαροκινούς Εβραίους από πολλές απόψεις λόγω της εγγύτητας της Αλγερίας και του Μαρόκου. Και οι δύο κοινότητες ήταν αλληλένδετες γλωσσικά, πολιτισμικά και ιστορικά. Εβραϊκή παρουσία στην Αλγερία υπήρχε πριν από τη ρωμαϊκή εποχή, αλλά οι περισσότεροι Αλγερινοί Εβραίοι ανάγουν ένα σημαντικό μέρος της ιστορίας τους στον πολιτισμό της αλ-Ανταλούς.

Από το 1848, η Αλγερία αποτελούσε μέρος της γαλλικής μητρόπολης και με το Διάταγμα Κρεμιέ του 1870, οι Αλγερινοί Εβραίοι έλαβαν γαλλική υπηκοότητα. Εν τω μεταξύ, οι ιθαγενείς μουσουλμανικοί αραβικοί και βερβερικοί πληθυσμοί παρέμειναν υπό καθεστώς δεύτερης κατηγορίας, γεγονός που προκάλεσε μουσουλμανικές τριβές, που κορυφώθηκαν με τις ταραχές της Κωνσταντίνης το 1934. Μετά τη γερμανική εισβολή στη Γαλλία, η Αλγερία τέθηκε υπό την κυριαρχία του Βισύ: οι Εβραίοι υπέστησαν στέρηση των δικαιωμάτων τους ως Γάλλοι πολίτες, απολύθηκαν από τις δημόσιες υπηρεσίες και υπέκειντο σε ποσοστώσεις και περιορισμούς. 

Το Διάταγμα Κρεμιέ και, ως εκ τούτου, η εβραϊκή υπηκοότητα αποκαταστάθηκαν μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο διατηρώντας τους Αλγερινούς Εβραίους δεσμευμένους στο γαλλικό τους καθεστώς καθ' όλη τη διάρκεια του Αλγερινού Πολέμου, στον οποίο σκοτώθηκαν περίπου 1,5 εκατομμύριο Αλγερινοί. Μετά τον πόλεμο, ενώ οι περισσότεροι Αλγερινοί Μουσουλμάνοι υποστήριξαν την ανεξαρτησία, η πλειοψηφία των Αλγερινών Εβραίων συνέδεσε τη μοίρα της με τη Γαλλία, με πολλούς από αυτούς να υποστηρίζουν και μάλιστα να εντάσσονται στην Οργάνωση Μυστικός Στρατός (OAS) . Τους τελευταίους 15 μήνες του πολέμου, σημειώθηκαν πάνω από 130 επιθέσεις εναντίον Εβραίων ή εβραϊκών ιδρυμάτων. Οι δύο πιο συμβολικά σημαντικές ήταν η λεηλασία της Μεγάλης Συναγωγής του Αλγερίου τον Δεκέμβριο του 1960  και η δολοφονία του δημοφιλούς τραγουδιστή Σεΐχ Ραϊμόντ σε μια λαϊκή αγορά στην Κωνσταντίνη τον Ιούνιο του 1961. Αυτά τα δύο περιστατικά έδωσαν ιδιαίτερα την ώθηση για την εβραϊκή μετανάστευση από την Αλγερία, αν και εντάχθηκαν στη μεγάλη μάζα των πιε-νουάρ, που έφευγαν από την Αλγερία για τη Γαλλία.

Την εποχή του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, στην Αλγερία ζούσαν περίπου 130.000 Εβραίοι. Πιο πρόσφατα, ο αριθμός τους εκτιμάται από το Υπουργείο Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών σε λιγότερους από 200. Οι Αλγερινοί Εβραίοι είναι μοναδικοί, καθώς είναι η μόνη κοινότητα Βορειοαφρικανών Εβραίων που δεν μετανάστευσε συντριπτικά στο Ισραήλ κατά την εβραϊκή έξοδο από τις αραβικές και μουσουλμανικές χώρες. Αντίθετα, η πλειοψηφία των Αλγερινών Εβραίων επέλεξε τη Γαλλία ως προορισμό της. Ο «επαναπατρισμός» τους αντιπροσωπεύει μια μοναδική περίπτωση στην ιστορία της εβραϊκής μετανάστευσης, δεδομένου ότι παρόλο που ήταν ψυχολογικά ξεριζωμένοι, «επέστρεψαν» στη Γαλλία ως πολίτες και όχι ως πρόσφυγες. 

### Τυνησία
μικρογραφία|250x250εσ|Η Μεγάλη Συναγωγή της Χαρά το 1960.
Όπως και η γειτονική της Αλγερία, η Τυνησία τέθηκε υπό την κυριαρχία του Βισύ τον Ιούλιο του 1940, υποβάλλοντας τους Τυνήσιους Εβραίους στο ίδιο αντισημιτικό καθεστώς εβραϊσμού όπως και στην ηπειρωτική Γαλλία, το οποίο περιόριζε τους Εβραίους στη δημόσια διοίκηση, σε εκπαιδευτικά ιδρύματα και δημοσιογραφία, καθώς και σε ελεύθερα επαγγέλματα. Τον Μάιο του 1941, το χειρότερο ξέσπασμα βίας κατά των Εβραίων στη Βόρεια Αφρική κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου σημειώθηκε στο Γκαμπές, σε μια εξέγερση που σκότωσε επτά Εβραίους και τραυμάτισε είκοσι.

Μετά την εισβολή των Συμμάχων στη Βόρεια Αφρική, η Τυνησία καταλήφθηκε άμεσα από τις γερμανικές δυνάμεις τον Νοέμβριο του 1942. Οι Ναζί συνέλαβαν αμέσως τον Μοΐζ Μπόργκελ, πρόεδρο της εβραϊκής κοινότητας της Τύνιδας, μαζί με άλλους εξέχοντες Εβραίους, πριν εφαρμόσουν ένα καθεστώς καταναγκαστικής εργασίας, δήμευσης περιουσίας, ομηρίας, μαζικών εκβιασμών, απελάσεων και εκτελέσεων. Χιλιάδες Εβραίοι της υπαίθρου αναγκάστηκαν να φορούν το κίτρινο σήμα, αλλά κανένας δεν μεταφέρθηκε στα στρατόπεδα εξόντωσης στην Ανατολική Ευρώπη λόγω της απόστασης από την Τυνησία, καθώς και της σύντομης χρονικής διάρκειας της γερμανικής κατοχής, η οποία έληξε τον Μάιο του 1943. 

Ο πληθυσμός των Τυνήσιων Εβραίων ανερχόταν σε περίπου 105.000 το 1948. Λίγο μετά την ανεξαρτησία το 1956, ένα κυβερνητικό διάταγμα που αποσκοπούσε στην κατάργηση όλων των ομολογιακών δικαστηρίων, συμπεριλαμβανομένων των δικαστηρίων που βασίζονταν στον νόμο της Σαρία, κατάργησε επίσης το ραβινικό δικαστήριο και τα συμβούλια της εβραϊκής κοινότητας, κάτι που η εβραϊκή κοινότητα ερμήνευσε ως περιορισμό της αυτονομίας της. Ενώ ο Χαμπίμπ Μπουργκίμπα εργαζόταν συνεχώς για να καθησυχάσει τους Εβραίους για την ασφαλή και ισότιμη θέση τους στην τυνησιακή κοινωνία, φτάνοντας στο σημείο να συμπεριλάβει έναν Εβραίο εθνικιστή, τον Αλμπέρ Μπεσίς, στο πρώτο του υπουργικό συμβούλιο, απέτυχε να περιορίσει τα αυξανόμενα κρούσματα βίαιων αντιεβραϊκών εκρήξεων, ιδιαίτερα μετά τον Πόλεμο των Έξι Ημερών το 1967, όταν η Μεγάλη Συναγωγή της Τύνιδας λεηλατήθηκε και κάηκε ολοσχερώς. Ο αριθμός των Τυνήσιων Εβραίων μειώθηκε σε περίπου 20.000 μέχρι το 1967. Άλλοι 7.000 Εβραίοι μετανάστευσαν στη Γαλλία. Από το 2021, ο πληθυσμός των Εβραίων στην Τυνησία ανέρχεται σε περίπου 1.000. 

Το 2018, ο πρώτος Εβραίος υπουργός από την εποχή του Μπεσίς, ο Ρενέ Τραμπελσί, διορίστηκε επικεφαλής του Υπουργείου Τουρισμού. 

### Λιβύη
Οι Λίβυοι Εβραίοι είναι η μικρότερη κοινότητα από όλους τους Εβραίους του Μαγκρέμπ, ωστόσο η κοινότητα εξακολουθεί να είναι πλούσια σε ιστορία, παράδοση και πολιτισμό. Η ιστορία των Λίβυων Εβραίων είναι περίπου 2.300 ετών και ο πληθυσμός των Εβραίων στη Λιβύη κορυφώθηκε σε περίπου 40.000 το 1945. 

Καθώς η Λιβύη βρισκόταν υπό ιταλική κατοχή καθ' όλη τη διάρκεια του πρώτου μισού του 20ού αιώνα, θεσπίστηκαν στη Λιβύη φυλετικοί νόμοι, που στόχευαν τους Εβραίους και περιόριζαν τις ελευθερίες τους. Καθώς οι Ιταλοί θέσπιζαν νόμους, που εκμεταλλεύονταν και καταπίεζαν άμεσα τους Εβραίους, οι Εβραίοι της Λιβύης ήταν πιο φιλόξενοι στην άφιξη των Συμμάχων του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, που εισέβαλαν στη Λιβύη. Η Ιταλία θεωρούσε τους Εβραίους εχθρούς και ο Μουσολίνι προσπάθησε να καθαρίσει τη Λιβύη από τον εβραϊκό πληθυσμό της, ένα κίνημα που ονομαζόταν Σφολαμέντο. Μέσω του κινήματος του Σφολαμέντο, οι Λίβυοι Εβραίοι στάλθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Η τοποθεσία αυτών των στρατοπέδων εξαρτιόταν από το αν είχαν βρετανική, γαλλική ή λιβυκο-ιταλική υπηκοότητα. 

Η Λιβύη απελευθερώθηκε από τους Συμμάχους τον Ιανουάριο του 1943, αλλά, ακόμη και με την εξάλειψη των φυλετικών νόμων, οι συνθήκες για τους Εβραίους δεν βελτιώθηκαν ιδιαίτερα. Ο αντισημιτισμός ήταν ευρέως διαδεδομένος σε μια λιβυκή κουλτούρα, που μόλις είχε επηρεαστεί έντονα από τον φασισμό. Ως αποτέλεσμα, η συντριπτική πλειοψηφία των Λιβύων Εβραίων μετανάστευσε κυρίως στο Ισραήλ, μόλις ιδρύθηκε ως κράτος. Οι αντιεβραϊκές ταραχές του 1945 στην Τριπολιτανία πυροδότησαν ένα πογκρόμ, που σκότωσε 140 Εβραίους. Οι ταραχές και η αντισημιτική βία δεν κόπασαν αφήνοντας τους Εβραίους της Λιβύης με ελάχιστες επιλογές από το να φύγουν. Σήμερα, δεν υπάρχουν Εβραίοι, που ζουν στη Λιβύη. 

## Γενετική
Το 2012, μια μελέτη των Campbel et al.  διαπίστωσε ότι οι Εβραίοι της Βόρειας Αφρικής ήταν πιο στενά συνδεδεμένοι μεταξύ τους και με τους Ευρωπαίους και τους Εβραίους της Μέσης Ανατολής παρά με τους μη Εβραίους πληθυσμούς υποδοχής τους. Η καταγωγή σε ολόκληρο το γονιδίωμα των εβραϊκών ομάδων της Βόρειας Αφρικής συγκρίθηκε σε σχέση με την ευρωπαϊκή (βάσκικη), τη μαγκρεμπινή (τυνησιακή μη εβραϊκή) και τη μεσανατολίτικη (λεβαντίνικη) καταγωγή. Η μεσανατολική συνιστώσα βρέθηκε να είναι συγκρίσιμη σε όλες τις εβραϊκές και μη εβραϊκές ομάδες της Βόρειας Αφρικής (περίπου 40%), ενώ οι εβραϊκές ομάδες της Βόρειας Αφρικής έδειξαν αυξημένη ευρωπαϊκή (35-40%) και μειωμένο επίπεδο βορειοαφρικανικής (μαγκρεμπινής) καταγωγής (20%), με τους Μαροκινούς και τους Αλγερινούς Εβραίους να τείνουν να είναι γενετικά πιο κοντά στους Ευρωπαίους από τους Εβραίους του Τζέρμπαν, με τους τελευταίους να είναι μια εξαιρετικά ενδογαμική ομάδα. 

## Δείτε επίσης

* Ιστορία των Εβραίων στην Αφρική
* Άραβες Εβραίοι
* Βέρβεροι Εβραίοι
* Σεφαραδίτες της Βόρειας Αφρικής

## Παραπομπές

Κατηγορία:Εβραίοι του Μαγκρέμπ
Κατηγορία:Εβραϊκές πληθυσμιακές ομάδες
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις