Τα απομεινάρια μιας μέρας (ταινία)

Το ***Τα απομεινάρια μιας μέρας*** (αγγλικά: *The Remains of the Day*) είναι μια δραματική ταινία του 1993, διασκευασμένη από το βραβευμένο με βραβείο Μπούκερ μυθιστόρημα του Καζούο Ισιγκούρο το 1989. Η ταινία σκηνοθετήθηκε από το Τζέιμς Άιβορι, η παραγωγή έγινε από τους Ισμαήλ Μέρτσαντ, Μάικ Νίκολς και Τζον Κάλεϊ και η διασκευή έγινε από την Ρουθ Πράουερ-Τζαμπβάλα. Πρωταγωνιστούν οι Άντονι Χόπκινς ως Τζέιμς Στίβενς και Έμμα Τόμσον ως δεσποινίς Κέντον, με τους Τζέιμς Φοξ, Κρίστοφερ Ριβ, Χιου Γκραντ, Μπεν Τσάπλιν και Λένα Χίντι σε δευτερεύοντες ρόλους.

Η ταινία σημείωσε μεγάλη επιτυχία τόσο κριτική όσο και εισπρακτική και ήταν υποψήφια για οκτώ βραβεία Όσκαρ, συμπεριλαμβανομένων αυτών για Καλύτερη Ταινία, Α' Ανδρικού Ρόλου (Χόπκινς), Α' Γυναικείου Ρόλου (Τόμσον) και Καλύτερου Προσαρμοσμένου Σεναρίου (Τζαμπβάλα). Το 1999, το Βρετανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου κατέταξε *την ταινία Τα Απομεινάρια της Ημέρας* ως την 64η καλύτερη βρετανική ταινία του 20ού αιώνα.

## Πλοκή
Στη μεταπολεμική Βρετανία του 1958, ο Στίβενς, μπάτλερ του Ντάρλινγκτον Χολ, λαμβάνει ένα γράμμα από την πρώην οικονόμο, δεσποινίδα Κέντον, νυν κυρία Μπεν. Ο προηγούμενος εργοδότης τους, ο κόμης του Ντάρλινγκτον, πέθανε συντετριμμένος, με τη φήμη του να είναι κατεστραμμένη καθώς είχε υποστηρίξει τη ναζιστική Γερμανία πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και η αρχοντική εξοχική του κατοικία έχει πωληθεί στον συνταξιούχο βουλευτή των ΗΠΑ Τζακ Λιούις. Αφού του επιτρέπεται να δανειστεί τη Daimler, ο Στίβενς ξεκινά το ταξίδι του προς τη Δυτική Χώρα για να δει τη δεσποινίδα Κέντον για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες.

Τη δεκαετία του 1930, η Κέντον φτάνει στο Ντάρλινγκτον Χολ, όπου ο πάντα αποτελεσματικός αλλά βαθιά συγκρατημένος Στίβενς αντλεί ολόκληρη την ταυτότητά του από το επάγγελμά του. Συγκρούεται με την πιο θερμή και ισχυρογνώμονα Κέντον, ειδικά όταν αυτός αρνείται να παραδεχτεί ότι ο πατέρας του, ο οποίος τώρα έχει αναλάβει τον ρόλο του βοηθού μπάτλερ, δεν είναι πλέον σε θέση να εκτελέσει τα καθήκοντά του.

Επιδεικνύοντας απόλυτο επαγγελματισμό, ο Στίβενς συνεχίζει την πορεία του καθώς ο πατέρας του πεθαίνει κατά τη διάρκεια μιας συνάντησης ομοϊδεατών Βρετανών και Ευρωπαίων αριστοκρατών που δείχνουν συμπάθεια στους φασίστες στο Ντάρλινγκτον. Το παρών δίνει επίσης ο Αμερικανός βουλευτής Λιούις, που επιπλήττει τους «κυρίους πολιτικούς» χαρακτηρίζοντάς τους ως ερασιτέχνες που αναμειγνύονται και συμβουλεύοντάς τους ότι «η Ευρώπη έχει γίνει η αρένα της Ρεαλπολιτίκ» και τους προειδοποιεί για επικείμενη καταστροφή.

Εκτεθειμένος στην ναζιστική φυλετική πολιτική, ο Ντάρλινγκτον πείθει τον Στίβενς να απολύσει δύο νεοπροσληφθείσες Γερμανοεβραίες πρόσφυγες υπηρέτριες. Η Κέντον απειλεί πως θα παραιτηθεί αν συμβεί αυτό, όμως δεν έχει πουθενά να πάει και ο μετανιωμένος Ντάρλινγκτον αργότερα δεν μπορεί να επαναπροσλάβει τις καμαριέρες. Σε ένα άλλο συνέδριο, ο Στίβενς δεν μπορεί να απαντήσει στις ερωτήσεις ενός αριστοκράτη καλεσμένου σχετικά με το παγκόσμιο εμπόριο και την πολιτική, κάτι που ο αριστοκράτης ισχυρίζεται ότι καταδεικνύει την άγνοια και την αδυναμία των κατώτερων τάξεων να αυτοκυβερνηθούν.

Οι σχέσεις μεταξύ του Στίβενς και της Κέντον αποψύχονται και εκείνη δείχνει ξεκάθαρα τα συναισθήματά της γι' αυτόν. Αλλά ο εξωτερικά αποστασιοποιημένος Στίβενς παραμένει αφοσιωμένος αποκλειστικά στον ρόλο του ως μπάτλερ. Εκείνη τον πιάνει να διαβάζει ένα ρομαντικό μυθιστόρημα, που εκείνος εξηγεί ότι το διαβάζει με σκοπό να βελτιώσει το λεξιλόγιό του, ζητώντας της να μην παραβιάσει ξανά την ιδιωτικότητά του.

Ο βαφτισιμιός του Λόρδου Ντάρλινγκτον, ο δημοσιογράφος Ρέτζιναλντ Κάρντιναλ, φτάνει την ημέρα μιας μυστικής συνάντησης στο Ντάρλινγκτον Χολ μεταξύ του Βρετανού πρωθυπουργού Νέβιλ Τσάμπερλεν και του Γερμανού πρέσβη Γιοάχιμ φον Ρίμπεντροπ. Αποτροπιασμένος από τον ρόλο του νονού του στην επιδίωξη κατευνασμού της ναζιστικής Γερμανίας, ο Κάρντιναλ λέει στον Στίβενς ότι ο Ντάρλινγκτον χρησιμοποιείται από τους Ναζί, αλλά ο Στίβενς πιστεύει πως δεν είναι δική του δουλειά να κρίνει τον εργοδότη του.

Η Κέντον συνάπτει σχέση με τον πρώην συνάδελφό της Τομ Μπεν και αποδέχεται την πρόταση γάμου του. Ενημερώνει τον Στίβενς πως χρειάζεται ένα τελεσίγραφο, αλλά εκείνος δεν παραδέχεται τα συναισθήματά του και της προσφέρει μόνο τα συγχαρητήριά του. Βρίσκοντάς την να κλαίει, η μόνη του αντίδραση είναι να της επιστήσει την προσοχή σε μια παραμελημένη οικιακή εργασία, και εκείνη φεύγει από το Ντάρλινγκτον Χολ πριν ξεκινήσει ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος.

Κατά τη διάρκεια της διαδρομής του για να συναντήσει την Κέντον το 1958, ο Στίβενς περνιέται για κύριος σε μια παμπ. Ο Δρ. Κάρλαϊλ, ένας τοπικός παθολόγος, τον βοηθά να ανεφοδιάσει την Daimler, συμπεραίνει ότι στην πραγματικότητα είναι υπηρέτης και τον ρωτάει τι πιστεύει για τις πράξεις του Λόρδου Ντάρλινγκτον. Αρχικά αρνούμενος πως τον είχε συναντήσει καν, ο Στίβενς αργότερα παραδέχεται ότι τον υπηρέτησε και τον σεβάστηκε, σημειώνοντας ότι ο Ντάρλινγκτον αργότερα ομολόγησε ότι οι συμπάθειές του για τους Ναζί ήταν λανθασμένες και αφελείς.

Ο Στίβενς λέει στον Κάρλαϊλ ότι, αν και ο Λόρδος Ντάρλινγκτον δεν μπόρεσε να διορθώσει το λάθος του, εκείνος προσπαθεί να διορθώσει το δικό του. Συναντάει την Κέντον, που έχει χωρίσει με τον σύζυγό της και μένει σε μια πανσιόν στην ακτή. Αυτή και ο Στίβενς συζητούν πώς ο Λόρδος Ντάρλινγκτον πέθανε από μια πληγωμένη καρδιά αφού μήνυσε μια εφημερίδα για συκοφαντική δυσφήμιση, χάνοντας τη δίκη και τη φήμη του. Ο Στίβενς αναφέρει ότι ο Κάρντιναλ πέθανε κατά την διάρκεια του πολέμου.

Η Κέντον αρνείται να αναλάβει ξανά τα καθήκοντά της στο Ντάρλινγκτον Χολ, δηλώνοντας την επιθυμία της να παραμείνει κοντά στην έγκυο κόρη της και παρά τα χρόνια δυστυχίας, σκέφτεται να επιστρέψει στον σύζυγό της. Ο Στίβενς υποθέτει πως μπορεί να μην ξανασυναντηθούν ποτέ και χωρίζουν με τρυφερότητα, όμως και οι δύο είναι σιωπηλά αναστατωμένοι, με τη δεσποινίδα Κέντον να δακρύζει ορατά καθώς το λεωφορείο της φεύγει.

Ο Στίβενς επιστρέφει στο Ντάρλινγκτον Χολ, όπου ο Λιούις τον ρωτάει αν θυμάται τι είχε πει στο συνέδριο τη δεκαετία του '30. Ο Στίβενς του απαντά ότι ήταν πολύ απασχολημένος με την εργασία του και εξαιτίας αυτού δεν μπόρεσε να ακούσει τις ομιλίες. Ένα περιστέρι πετάει μέσα στο τζάκι από την καμινάδα και ο Λιούις το πιάνει και το ελευθερώνει. Ο Στίβενς παρακολουθεί το πουλί καθώς αυτό πετάει μακριά, αφήνοντας το Ντάρλινγκτον Χολ πίσω του.

## Διανομή ρόλων

## Παραγωγή
Αρχικά, είχε προγραμματιστεί η κινηματογραφική μεταφορά του μυθιστορήματος από την Columbia, με σκηνοθεσία του Μάικ Νίκολς και σενάριο του Χάρολντ Πίντερ, με έναν προβλεπόμενο προϋπολογισμό 26 εκατομμυρίων δολαρίων.  Ο τότε ατζέντης της Μέριλ Στριπ, Σαμ Κον και ο Νίκολς την έπεισαν για τον πολυπόθητο ρόλο της δεσποινίδας Κέντον. Τόσο η Στριπ όσο και ο Τζέρεμι Άιρονς έκαναν πρόβες για τον Νίκολς, αλλά ο σκηνοθέτης επέλεξε να μην τους προσλάβει για τους ρόλους που αργότερα θα κατέληγαν στην Έμμα Τόμσον (δέκα χρόνια νεότερη της Μέριλ) και στον Άντονι Χόπκινς (είκοσι χρόνια μεγαλύτερο της Έμμα). Ο Κον, ο οποίος ήταν επίσης ατζέντης του Νίκολς, δεν ξεκαθάρισε στη Μέριλ ότι δεν ήταν πλέον υποψήφια για τον ρόλο της δεσποινίδας Κέντον, κάτι το οποίο έμαθε αργότερα, αφού διάβασε για το κάστινγκ της Τόμσον. Λίγο αργότερα, η Στριπ έγινε πρωτοσέλιδο αφότου απέλυσε τον μακροχρόνιο ατζέντη της, υπογράφοντας συμβόλαιο με τον αντίπαλο ατζέντη Μπράιαν Λουρντ στην ισχυρή Creative Artists Agency.  Ο Τζέιμς Άιβορι είχε δείξει ενδιαφέρον για το βιβλίο και, μαζί με τον συνεργάτη του στην παραγωγή, Ισμαήλ Μέρτσαντ, σχεδίαζαν να κάνουν την ταινία για 11,5 εκατομμύρια δολάρια.  Μέρος του σεναρίου του Πίντερ χρησιμοποιήθηκε στην ταινία, αλλά, ενώ ο Πίντερ πληρωνόταν για την εργασία του, ζήτησε να αφαιρεθεί το όνομά του από τους τίτλους τέλους, σύμφωνα με το συμβόλαιό του.  Ο Κρίστοφερ Χάτζινς παρατηρεί: «Κατά τη διάρκεια της συνέντευξής μας το 1994, ο Πίντερ είπε σε εμένα και τον [Στίβεν Χ.] Γκέιλ ότι είχε πάρει το μάθημά του μετά τις αναθεωρήσεις που επιβλήθηκαν στο σενάριό του για την ταινία *[[Η ιστορία μιας καριέρας (ταινία)|Η ιστορία μιας καριέρας]]*, τις οποίες αποφάσισε να μην δημοσιεύσει. Όταν το σενάριό του για την ταινία *Τα Απομεινάρια μιας Μέρας* αναθεωρήθηκε ριζικά από τους Τζέιμς Άιβορι – Ισμαήλ Μέρτσαντ, αρνήθηκε να επιτρέψει την αναφορά του ονόματός του στους τίτλους τέλους» (125).    Αν και δεν ήταν πλέον ο σκηνοθέτης, ο Νίκολς έγινε ένας από τους παραγωγούς της ταινίας.

Η μουσική ηχογραφήθηκε στα Στούντιο Windmill Lane στο Δουβλίνο.

### Σκηνικά
μικρογραφία|250x250εσ| Αίθουσα μουσικής του Κάστρου Πάουντερχαμ το 1983
Ένας αριθμός αγγλικών εξοχικών κτημάτων χρησιμοποιήθηκαν για τα γυρίσματα της ταινίας, εν μέρει χάρη στην πειθώ του Ισμαήλ Μέρτσαντ, που κατάφερε να πείσει την παραγωγή να δανειστεί σπίτια που κανονικά δεν ήταν ανοιχτά στο κοινό. Μεταξύ αυτών ήταν το Πάρκο Ντίρχαμ που χρησιμοποιήθηκε ως το εξωτερικό του σπιτιού και ως η είσοδος, το Κάστρο Πάουντερχαμ (σκάλα, χολ, αίθουσα μουσικής, υπνοδωμάτιο· χρησιμοποιήθηκε για τις σκηνές της σκάλας σε γαλαζοπράσινο χρώμα), το Κόρσαμ Κορτ (βιβλιοθήκη και τραπεζαρία) και το Μπάντμιντον Χάουζ (χώροι υπηρετών, χειμερινός κήπος, είσοδος). Η σκηνογράφος της ταινίας, Λουτσιάνα Αρίγκι, εξερεύνησε τις περισσότερες από αυτές τις τοποθεσίες. Σκηνές γυρίστηκαν επίσης στο Γουέστον-σουπερ-Μέαρ, που αντικατέστησε το Κλίβεντον. Η παμπ στην οποία μένει ο κ. Στίβενς είναι η Hop Pole στο Λίμπλεϊ Στόουκ. Το κατάστημα που παρουσιάζεται βρίσκεται επίσης στο Λίμπλεϊ Στόουκ. Η παμπ όπου συναντιούνται η δεσποινίς Κέντον και ο κύριος Μπεν είναι το The George Inn στην οδό Νόρτον Φίλιπ.

### Χαρακτήρες
Ο χαρακτήρας του Σερ Τζέφρι Ρεν βασίζεται ελαφρά σε αυτόν του Σερ Όσβαλντ Μόσλι, ενός Βρετανού φασιστή ο οποίος δραστηριοποιήθηκε τη δεκαετία του 1930.  Ο Ρεν απεικονίζεται ως αυστηρός χορτοφάγος, όπως ο Χίτλερ.  Ο 3ος υποκόμης του Χάλιφαξ (που αργότερα δημιούργησε τον τίτλο του 1ου κόμη του Χάλιφαξ) εμφανίζεται επίσης στην ταινία. Ο Λόρδος Ντάρλινγκτον λέει στον Στίβενς ότι ο Χάλιφαξ ενέκρινε το γυάλισμα του ασημιού και ο ίδιος ο Λόρδος Χάλιφαξ εμφανίζεται αργότερα όταν ο Ντάρλινγκτον συναντά κρυφά τον Γερμανό Πρέσβη και τους βοηθούς του τη νύχτα. Ο Χάλιφαξ ήταν ο κύριος αρχιτέκτονας της βρετανικής πολιτικής κατευνασμού την περίοδο μεταξύ 1937 και 1939.  Συμπτωματικά, ο Χάλιφαξ γεννήθηκε στο Κάστρο Πάουντερχαμ (παραπάνω). Ο χαρακτήρας του βουλευτή Τζακ Λιούις στην ταινία αποτελεί μία μίξη δύο διαφορετικών Αμερικανών χαρακτήρων στο μυθιστόρημα του Καζούο Ισιγκούρο: του γερουσιαστή Λιούις (που παρευρίσκεται στο συνέδριο πριν από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο στο Ντάρλινγκτον Χολ) και του κ. Φάραντεϊ, που διαδέχεται τον ρόλο το Λόρδου Ντάρλινγκτον στον ρόλο του διευθυντή του Ντάρλινγκτον Χολ.

## Κυκλοφορία
Η ταινία προβλήθηκε για πρώτη φορά στις 25 Οκτωβρίου 1993 στην Ακαδημία Κινηματογραφικών Τεχνών και Επιστημών στο Λος Άντζελες. 

Ήταν η ταινία που προβλήθηκε πρώτη στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Λονδίνου στις 4 Νοεμβρίου 1993 ενώ έκανε πρεμιέρα σε 94 κινηματογράφους στις Ηνωμένες Πολιτείες μία ημέρα αργότερα.  

## Υποδοχή

### Box office
Η ταινία σημείωσε έσοδα 23 εκατομμυρίων δολαρίων στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, είχε έσοδα 4,5 εκατομμύρια λίρες. Παγκοσμίως, απέφερε συνολικά 63,9 εκατομμύρια δολλάρια. 

### Κριτική υποδοχή
Στο Rotten Tomatoes η ταινία κατέχει βαθμολογία 96% βασισμένη σε 49 κριτικές, με μέσο όρο βαθμολογίας 8,6/10. Η συναίνεση αναφέρει: «Έξυπνο, κομψό και ευλογημένο με άψογες ερμηνείες από τους Άντονι Χόπκινς και Έμμα Τόμσον, το *Τα Απομεινάρια μιας Μέρας* είναι ένα κλασικό έργο των Μέρτσαντ-Άιβορι».  Στο Metacritic, έχει σταθμισμένο μέσο όρο βαθμολογίας 86 με βάση 12 κριτικές.  Το κοινό που συμμετείχε σε δημοσκόπηση του CinemaScore έδωσε στην ταινία μέσο βαθμό "A−" σε μια κλίμακα από A+ μέχρι F. 

Ο Ρότζερ Ίμπερτ επικρότησε ιδιαίτερα την ταινία, αποκαλώντας την «μια διακριτική, στοχαστική ταινία».  Στην κριτική του για την *[[The Washington Post]]*, ο Ντέσον Χάου έγραψε ότι: «Βάλτε μαζί τους Άντονι Χόπκινς, Έμμα Τόμσον και Τζέιμς Φοξ και μπορείτε να αναμένετε εξαιρετικές ερμηνείες».  Ο Βίνσεντ Κάνμπι των *[[The New York Times|New York Times]]* έγραψε, κατά την διάρκεια μιας ακόμα ευνοϊκής κριτικής: «Εδώ είναι μια ταινία για ενήλικες. Είναι επίσης καιρός να αναγνωρίσουμε ότι ο κύριος Άιβορι είναι ένας από τους καλύτερους σκηνοθέτες μας, κάτι που οι κριτικοί τείνουν να παραβλέπουν επειδή οι περισσότερες από τις ταινίες του ήταν λογοτεχνικές διασκευές». 

Η ταινία ονομάστηκε μία από τις καλύτερες ταινίες του 1993 από πάνω από 50 κριτικούς, καθιστώντας την στην πέμπτη θέση με τις πιο αναγνωρισμένες ταινίες του 1993. 

### Βραβεία και υποψηφιότητες

* Η ταινία βρίσκεται στην 64η θέση στη λίστα «Οι 100 Καλύτερες Βρετανικές Ταινίες» του Βρετανικού Ινστιτούτου Κινηματογράφου.
* Η ταινία ήταν επίσης υποψήφια για τη λίστα «100 Χρόνια...100 Πάθη» του Αμερικανικού Ινστιτούτου Κινηματογράφου. 

## Μουσική υπόκρουση
Η αυθεντική μουσική επένδυση συντέθηκε από τον Ρίτσαρντ Ρόμπινς. Ήταν υποψήφια για Όσκαρ Καλύτερης Πρωτότυπης Μουσικής, αλλά έχασε από τη *[[Λίστα του Σίντλερ (μουσική επένδυση)|Λίστα του Σίντλερ]]*.

; Λίστα κομματιών

# Opening Titles, Darlington Hall – 7:27
# The Keyhole and the Chinaman – 4:14
# Tradition and Order – 1:51
# The Conference Begins – 1:33
# Sei Mir Gegrüsst (Schubert) – 4:13
# The Cooks in the Kitchen – 1:34
# Sir Geoffrey Wren and Stevens, Sr. – 2:41
# You Mean a Great Deal to This House – 2:21
# Loss and Separation – 6:19
# Blue Moon – 4:57
# Sentimental Love Story/Appeasement/In the Rain – 5:22
# A Portrait Returns/Darlington Hall/End Credits – 6:54

## Σημειώσεις

## Παραπομπές

## Βιβλιογραφία

* Γκέιλ, Στίβεν Χ. *Sharp Cut: Τα σενάρια του Χάρολντ Πίντερ και η καλλιτεχνική διαδικασία* . Λέξινγκτον, Κεντάκι: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις του Κεντάκι, 2003. &#x5B;*[[Βικιπαίδεια:Παράθεση πηγών|<span title="Please supply an ISBN for this book.">ISBN&nbsp;λείπει</span>]]*&#x5D;
* Γκέιλ, Στίβεν Χ., επιμ. *Οι ταινίες του Χάρολντ Πίντερ* . Όλμπανι: SUNY Press, 2001. &#x5B;*[[Βικιπαίδεια:Παράθεση πηγών|<span title="Please supply an ISBN for this book.">ISBN&nbsp;λείπει</span>]]*&#x5D;
* Χάτζινς, Κρίστοφερ Κ. « *Η Λολίτα* του Χάρολντ Πίντερ: «Η αμαρτία μου, η ψυχή μου». Στις *ταινίες του Χάρολντ Πίντερ* . Στίβεν Χ. Γκέιλ, επιμ. Όλμπανι, Νέα Υόρκη: SUNY Press, 2001. &#x5B;*[[Βικιπαίδεια:Παράθεση πηγών|<span title="Please supply an ISBN for this book.">ISBN&nbsp;λείπει</span>]]*&#x5D;
* Χάτζινς, Κρίστοφερ Κ. «Τρία αδημοσίευτα σενάρια ταινιών του Χάρολντ Πίντερ: *Η ιστορία της θεραπαινίδας*, *Τα απομεινάρια της ημέρας*, *Λολίτα* ». *Κριτική του Πίντερ: Βραβείο Νόμπελ / Ευρωπαϊκό Βραβείο Θεάτρου Τόμος: 2005 – 2008* . Φράνσις Γκίλεν με τον Στίβεν Χ. Γκέιλ, επιμ. Τάμπα, Φλόριντα: University of Tampa Press, 2008. &#x5B;*[[Βικιπαίδεια:Παράθεση πηγών|<span title="Please supply an ISBN for this book.">ISBN&nbsp;λείπει</span>]]*&#x5D;

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* 
* 
* 
* *[http://merchantivory.com/remains.html The Remains of the Day]* at Merchant Ivory Productions

Κατηγορία:Ταινίες παραγωγής Columbia Pictures
Κατηγορία:Ταινίες τοποθετημένες στην Αγγλία
Κατηγορία:Ταινίες βασισμένες σε βρετανικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Βρετανικές δραματικές ταινίες
Κατηγορία:Αμερικανικές δραματικές ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες του 1993
Κατηγορία:Αγγλόφωνες ταινίες