Δευτερογενές λογισμικό

**Δευτερογενές λογισμικό** (επίσης χρησιμοποιημένο λογισμικό/λογισμικό από την ελεύθερη αγορά/μεταχειρισμένο λογισμικό) ορίζει νόμιμο αντίγραφο λογισμικού που διακινείται στην ελεύθερη αγορά, για την οποία τα δικαιώματα διανομής του δημιουργού έχουν ήδη εξαντληθεί με την πρώτη πώλησή της και η οποία πωλείται εκ νέου. Στο πλαίσιο αυτό, σημαντικότερο από το ίδιο το λογισμικό είναι το δικαίωμα χρήσης του προγράμματος.

## Αγορά Δευτερογενούς Λογισμικού
Η ύπαρξη πλεονάζοντος λογισμικού (το λεγόμενο *overlicensing*) μπορεί να προκύψει για πολλούς λόγους, όπως η παύση λειτουργίας ενός οργανισμού, η αναδιοργάνωση και η κατάργηση θέσεων εργασίας του αρχικού κατόχου, αλλά και λόγω αλλαγών στα χρησιμοποιούμενα πληροφοριακά συστήματα, καθώς επίσης ως συνέπεια μετάβασης σε υπηρεσίες cloud. Μια εταιρεία που διαθέτει τέτοιο λογισμικό στην αγορά μπορεί να επιδιώκει την πώληση πλεονάζοντων αδειών που προέκυψαν από την αγορά πολυάριθμων πολυαδειούχων πακέτων.

Πέρα από απευθείας μεταβιβάσεις μεταξύ εταιρειών, υπάρχουν και εξειδικευμένοι μεταπωλητές (software brokers), οι οποίοι αφού αγοράσουν το λογισμικό από τον αρχικό κάτοχο, το προσφέρουν προς πώληση σε νέους ενδιαφερόμενους. Ο μεγαλύτερος έμπορος δευτερογενούς λογισμικού στην περιοχή της Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη είναι η εταιρεία Forscope, , η οποία δραστηριοποιείται και στην ελληνική αγορά.

Η συνηθέστερη αιτία αγοράς δευτερογενούς λογισμικού είναι η χαμηλότερη τιμή σε σύγκριση με την απευθείας αγορά από τον κατασκευαστή, καθώς και το γεγονός ότι οι κατασκευαστές συχνά δεν προσφέρουν πλέον παλαιότερες εκδόσεις λογισμικού ή έχουν τερματίσει την παροχή διαρκών αδειών για συγκεκριμένα προϊόντα. Η δυνατότητα αγοράς μεταχειρισμένου λογισμικού είναι σημαντική για τη δυνατότητα νόμιμης λειτουργίας παλαιότερου υλικού ή μηχανημάτων παραγωγής που αγοράστηκαν από άλλον ιδιοκτήτη και τα οποία δεν περιλάμβαναν όλο το λογισμικό που ήταν απαραίτητο για τη λειτουργία τους.

Η μεταπώληση δευτερογενούς λογισμικού μπορεί επίσης να πραγματοποιηθεί και μεταξύ ιδιωτών. Εάν ορισμένες άδειες περιλαμβάνουν απαγορεύσεις περαιτέρω μεταπώλησης, τέτοιοι όροι αντίκεινται στο δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θεωρούνται άκυροι.

## Νομική κατάσταση στην Ευρωπαϊκή Ένωση
 
''Οδηγία 2009/24/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Απριλίου 2009 σχετικά με τη νομική προστασία των προγραμμάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών''  

Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2, «Η πρώτη πώληση στην Κοινότητα αντιγράφου ενός προγράμματος ηλεκτρονικού υπολογιστή από τον δικαιούχο του ή με τη συγκατάθεσή του, εξαντλεί το δικαίωμα διανομής του αντιγράφου αυτού εντός της Κοινότητας, εξαιρουμένου του δικαιώματος ελέγχου της περαιτέρω εκμίσθωσης του προγράμματος ηλεκτρονικού υπολογιστή ή αντιγράφου του.». Το ίδιο ίσχυε ήδη και στην προηγούμενη οδηγία  
 
''Οδηγία 91/250/ΕΟΚ του Συμβουλίου''.

Ο ΔΕΕ με την απόφαση της 3ης Ιουλίου 2012 επιβεβαίωσε ότι η εμπορία δευτερογενούς λογισμικού επιτρέπεται ακόμη και όταν το λογισμικό διανεμήθηκε διαδικτυακά.

Σύμφωνα με την αιτιολόγηση, η αρχή της εξάντλησης του δικαιώματος διανομής ισχύει για κάθε πρώτη πώληση. Το δικαστήριο έκρινε επίσης ότι κάθε επόμενος αγοραστής μπορεί να κατεβάσει ξανά το λογισμικό απευθείας από τον κατασκευαστή και ότι η εξάντληση ισχύει και για ενημερώσεις και βελτιώσεις που παρασχέθηκαν στον πρώτο κάτοχο. 
  

## Βιωσιμότητα
Με την άνοδο των εννοιών ESG, της οδηγίας CSRD, και της κοινωνικά υπεύθυνης δημόσιας προμήθειας, από τη δεκαετία του 2020 το δευτερογενές λογισμικό θεωρείται επίσης μέρος της κυκλικής οικονομίας. Βοηθά στη μείωση των αποβλήτων παρατείνοντας τη διάρκεια ζωής του υλικού, του εξοπλισμού και των μηχανημάτων και μειώνει τη φυγή κεφαλαίων προς τρίτες χώρες.

Σε αντίθεση με άλλα προϊόντα, η ποιότητα του λογισμικού δεν υποβαθμίζεται με τη χρήση. Η βιωσιμότητα συνδυάζει οικονομικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές πτυχές. Το δευτερογενές λογισμικό περιορίζει την ανάγκη παραγωγής νέων φυσικών φορέων δεδομένων και την απόρριψη υλικού λόγω ασυμβατότητας νέων εκδόσεων.

## Δημόσιες συμβάσεις
Η Τσεχική Αντιμονοπωλιακή Αρχή αποφάνθηκε ότι ο δημόσιος φορέας δεν είχε δικαίωμα να απαιτεί αποκλειστικά «νέο» λογισμικό.  
Παρόμοια απόφαση εκδόθηκε και στη Γερμανία.

## Αρχή εξάντλησης δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας
Η περιφερειακή αρχή της εξάντλησης του δικαιώματος διανομής αντιγράφων προγραμμάτων Η/Υ ισχύει στην Ευρωπαϊκή Ένωση / στον ΕΟΧ: το δικαίωμα διανομής εξαντλείται με την πρώτη νόμιμη διάθεση του αντιγράφου εντός της ΕΕ/ΕΟΧ από τον δικαιούχο ή με τη συγκατάθεσή του.

Η Οδηγία για το λογισμικό ορίζει ότι μόλις ο δημιουργός πωλήσει ένα αντίγραφο του προγράμματος, το δικαίωμα περαιτέρω διανομής παύει να ισχύει. Αυτό εφαρμόζεται τόσο στο λογισμικό που παρέχεται διαδικτυακά όσο και σε φυσικούς φορείς δεδομένων. Η θέση αυτή επιβεβαιώθηκε από το ΔΕΕ με την απόφαση της 3ης Ιουλίου 2012.

## Σημειώσεις


## Δείτε επίσης
* Λογισμικό

### Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 
* 
* Οδηγία 2009/24/ΕΚ
* Απόφαση ÚOHS 26.07.2021

Κατηγορία:Άδειες λογισμικού  
Κατηγορία:Πνευματική ιδιοκτησία