Διάλεκτος

[thumb|right|190px|Η σύγχρονη [γερμανική γλώσσα προέρχεται από μία τοπική διάλεκτο της Σαξονίας που υιοθετήθηκε από τον Λούθηρο για να μεταφράσει τη «Βίβλο»]]
Η **διάλεκτος** είναι μια παραλλαγή της γλώσσας. Ο όρος μπορεί να αναφέρεται:

* στις *γεωγραφικές διαλέκτους*, δηλαδή τις παραλλαγές της γλώσσας που ομιλούνται σε διαφορετικούς τόπους, όπως οι διάλεκτοι της Κρήτης, της Κέρκυρας, των Ιωαννίνων της ελληνικής γλώσσας. Είναι η πιο συνηθισμένη χρήση.
* στις *κοινωνικές διαλέκτους (sociolects)*, όπως είναι η γλώσσα των νέων, των πολιτικών κομμάτων κλπ.

## ''Γλώσσες'' και ''διάλεκτοι''
*Γλώσσες*, λοιπόν, και όχι *διάλεκτοι* αποκαλούνται οι γλωσσικές ποικιλίες που για πολιτικούς λόγους έχουν το στάτους μιας επίσημης ή εθνικής γλώσσας (ή επιδιώκουν να αποκτήσουν αυτό το στάτους). Από τη σκοπιά της γραμματικής δομής και, τουλάχιστον πριν αρχίσουν να αναδεικνύονται σε εθνική ή επίσημη γλώσσα, από τη σκοπιά του λεξιλογίου δεν υπάρχει κάποια διαφορά ανάμεσα στις *γλώσσες* και τις *διαλέκτους*. Για τη διαφορά των δύο χαρακτηριστική είναι η φράση του γλωσσολόγου Μαξ Βάινραϊχ (Max Weinreich): *Γλώσσα είναι μια διάλεκτος με στρατό και ναυτικό*. Παρόλα αυτά οι διάλεκτοι θεωρούνται λιγότερο ποιοτικές, λιγότερο ακριβείς κλπ. και ασκείται πίεση, ιδίως στο σχολείο, για την εγκατάλειψή τους.

### Συγγενική γλώσσα ή διάλεκτος;
Ένα πρόβλημα που παρουσιάζεται συχνά στη γλωσσολογία είναι η κατάταξη τοπικών παραλλαγών ως διαλέκτους μιας γλώσσας ή ως ξεχωριστές γλώσσες. Αν για παράδειγμα, μία παραλλαγή έχει συνεννόηση με μια γλώσσα 75%, δεν μπορούμε να αποφανθούμε αν είναι διάλεκτος της γλώσσας ή ξεχωριστή γλώσσα. Πολλές φορές, ο αποφασιστικός παράγοντας σε τέτοιες περιπτώσεις είναι ο εθνικός αυτοπροσδιορισμός.

### Παραδείγματα
* Οι παραλλαγές της παλιάς σερβοκροατικής γλώσσας: η σερβική, η κροατική, η βοσνιακή και η μαυροβουνιακή έχουν 100% κατανόηση μεταξύ τους, ωστόσο θεωρούνται συχνά ξεχωριστές γλώσσες, λόγω κυρίως πολιτικών λόγων.
* Οι θιβετιανές γλώσσες, οι οποίες δεν έχουν κατανόηση μεταξύ τους, όμως οι Θιβετιανοί τις θεωρούν διαλέκτους της ίδιας γλώσσας.
* Η ουκρανική γλώσσα, η οποία θεωρείται από Ρώσους εθνικιστές, γλωσσολόγους και πολιτικούς ρωσική διάλεκτος.  Σύμφωνα με αυτούς, το γεγονός ότι η ουκρανική γλώσσα δεν είναι σήμερα πλήρως κατανοητή από τους Ρώσους οφείλεται σε πολωνικές επιρροές που δέχτηκαν τα ουκρανικά, με την κατάκτηση του δυτικού μέρους από την Κοινοπολιτεία Πολωνίας-Λιθουανίας.

## Διαλεκτολογία
Οι διάλεκτοι μελετώνται από τον γλωσσολογικό κλάδο της κοινωνιογλωσσολογίας -και ειδικότερα από τη διαλεκτολογία. Αποτελούν όμως αντικείμενο και της ιστορικής γλωσσολογίας.

## Δείτε επίσης
*Γλωσσική πολιτική
*Επίσημη γλώσσα

## Παραπομπές


## Βιβλιογραφία
*J. K. Chambers & Peter Trudgill, *Dialectology*, Cambridge University Press, Cambridge 2002.
*Peter Auer, Frans Hinskens & Paul Kerswill (Eds.), *Dialect Change: Convergence and Divergence in European Languages*, Cambridge University Press, Cambridge 2005

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Γλώσσα και διάλεκτος του Φοίβου Παναγιωτίδη, από την κυπριακή εφημερίδα "Ο Πολίτης", 17.09.2006
* Language or dialect? (Terralingua)


Κατηγορία:Κοινωνιογλωσσολογία
Κατηγορία:Λεξικολογία
Κατηγορία:Γλώσσες