Άμωμος Καρδιά της Παναγίας

Η **Άμωμος Καρδιά της Παναγίας** (λατ. ***Cor Immaculatum Mariae***) είναι μια καθολική ευλάβεια, η οποία αναφέρεται στην εσωτερική ζωή της Παναγίας, στις χαρές και τις λύπες της, στις αρετές και τις κρυφές τελειότητές της και, προπάντων, στην παρθενική της αγάπη προς τον Θεό Πατέρα, στη μητρική της αγάπη για τον Υιό της Ιησού Χριστό και στη στοργική και συμπονετική αγάπη της για όλο το ανθρώπινο γένος. Παραδοσιακά, η Άμωμος Καρδιά εικονίζεται τρυπημένη με επτά ξίφη ή πληγές, προς τιμήν των επτά πόνων της Θεοτόκου, και περιβεβλημένη με τριαντάφυλλα (συνήθως κόκκινα ή λευκά).

Οι Ανατολικές Καθολικές Εκκλησίες χρησιμοποιούν περιστασιακά την εικόνα, την ευλάβεια και τη θεολογία που συνδέονται με την Άμωμο Καρδιά της Παναγίας. Ωστόσο, αυτό αποτελεί αιτία ορισμένων αντιδράσεων, καθώς μερικοί το θεωρούν μορφή λειτουργικού «εκλατινισμού». Η καθολική αντίληψη βασίζεται στην ερμηνεία ορισμένων χωρίων της Αγίας Γραφής, ιδίως του Κατά Λουκάν Ευαγγελίου.

## Η ευλάβεια
Η ευλάβεια προς την Καρδιά της Μαρίας είναι ανάλογη με την ευλάβεια προς την Ιερή Καρδιά του Ιησού. Ωστόσο, υπάρχουν διαφορές στην αναλογία αυτή, καθώς η αφοσίωση προς την Καρδιά του Ιησού στρέφεται ιδιαιτέρως προς τη «θεία καρδιά» Του, που ξεχειλίζει από αγάπη για την ανθρωπότητα. Στην αφοσίωση προς τη Μαρία, αντιθέτως, το επίκεντρο αποτελεί η αγάπη της καρδιάς της προς τον Ιησού και προς τον Θεό. Η διδασκαλία της Καθολικής Εκκλησίας αναφέρει ότι ο ρόλος της Θεοτόκου Μαρίας ως μητέρας της ανθρωπότητας και η ευλάβεια που της αποδίδεται υπό αυτή την ιδιότητα «ουδόλως συσκοτίζει ή μειώνει τη μοναδική μεσιτεία του Χριστού, αλλά μάλλον καταδεικνύει τη δύναμή της».

Η δεύτερη διαφορά αφορά τη φύση της ίδιας της ευλάβειας: στην αφοσίωση προς την Ιερά Καρδία του Ιησού, ο καθολικός πιστός εκδηλώνει λατρεία ως αγάπη που ανταποκρίνεται στην αγάπη· στην αφοσίωση προς την Καρδιά της Μαρίας, η μελέτη και η μίμηση κατέχουν εξίσου σημαντική θέση με την αγάπη. Σκοπός της αφοσίωσης είναι η ένωση του ανθρώπου με τον Θεό μέσω της καρδιάς της Μαρίας, διαδικασία που εμπεριέχει τις έννοιες της αφιέρωσης και της επανόρθωσης.

## Ιστορία της ευλάβειας

### Βιβλική βάση
Στο 2ο κεφάλαιο του Κατά Λουκάν Ευαγγελίου αναφέρεται δύο φορές ότι η Μαρία «διετήρει πάντα τα ρήματα ταύτα εν τη καρδία αυτής», ώστε να τα συλλογίζεται. Στο Λουκ. 2:35 παρατίθεται η προφητεία του Συμεών ότι η καρδιά της θα διαπεραστεί από ρομφαία. Η εικόνα αυτή (της διαπερασμένης καρδιάς) αποτελεί τη δημοφιλέστερη αναπαράσταση της Άμωμης Καρδιάς.

Το Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο στρέφει επίσης την προσοχή στην καρδιά της Μαρίας, παρουσιάζοντάς την κάτω από τον σταυρό κατά τη σταύρωση του Ιησού. Ο Αυγουστίνος Ιππώνος τόνισε ότι η Μαρία δεν ήταν απλώς παθητική παριστάμενη, αλλά «συνεργούσε δια της αγάπης στο έργο της λύτρωσής μας». Επίσης, επισήμανε ότι η Μαρία ήταν περισσότερο μακαρία επειδή έφερε τον Χριστό στην καρδιά της παρά επειδή τον συνέλαβε κατά σάρκα.

### Διάφοροι άγιοι
Αναφορές στην Άμωμη Καρδιά της Μαρίας εντοπίζονται ήδη στον Ιλδεφόνσο του Τολέδο (San Ildefonso, 607–670), ο οποίος στο έργο του *Libellus de Corona Virginis* έγραψε: «Όταν όμως ευδόκησε σε Εκείνον που σε εξέλεξε από τη μήτρα της μητέρας σου, η άμωμη καρδιά σου κινήθηκε από οίκτο για εμάς. Τότε – με τη βοήθεια της μητρικής σου χειρός – οδηγηθήκαμε από τον χώρο του σκότους στο βασίλειο της αγιότητας και του απείρου φωτός».

Η αφοσίωση προς την Καρδιά της Μαρίας ξεκινά στον Μεσαίωνα με τον Άνσελμο Καντουαρίας και τον Βερνάρδο του Κλαιρβώ. Αναπτύχθηκε περαιτέρω από τη Μεχθίλδη, τη Γερτρούδη τη Μεγάλη και τη Βριγίτη της Σουηδίας. Ίχνη της διακρίνονται επίσης σε ευσεβείς διαλογισμούς πάνω στο *Ave Maria* και το *Salve Regina*, που αποδίδονται είτε στον Άνσελμο της Λούκκα (απεβ. το 1080) είτε στον Βερνάρδο· αλλά και στο εκτενές έργο *De laudibus Beatae Mariae Virginis* (Douai, 1625) του Ριχάρδου του Σαιν-Λοράν, πνευματικού της Ρουέν τον 13ο αιώνα.

Ο Βερναρδίνος της Σιένα (απεβ. το 1444) αποκαλείται μερικές φορές «Διδάσκαλος της Καρδιάς της Μαρίας», και από αυτόν δανείστηκε η Εκκλησία τα αναγνώσματα του δευτέρου νυκτίκλου για την εορτή της Καρδιάς της Μαρίας. Ο Φραγκίσκος ντε Σαλ αναφέρεται στις τελειότητες της καρδιάς αυτής, ως πρότυπο αγάπης προς τον Θεό, αφιερώνοντας σε αυτήν το έργο του *Θεότιμος (Theotimus)*.

Την ίδια περίοδο απαντούν περιστασιακές μνείες σε πρακτικές ευλάβειας προς την Καρδιά της Μαρίας, όπως στο *Antidotarium* του Νικολά ντυ Σωσσέ (†1488), στον πάπα Ιούλιο Β΄ και στο *Pharetra* του Λανσπέρκιου. Από τα μέσα του 16ου έως τα μέσα του 17ου αιώνα, ασκητικοί συγγραφείς ανέπτυξαν διεξοδικότερα την εν λόγω ευλαβεία.

Ήταν, ωστόσο, ο Ιωάννης Εύδος (Jean Eudes, απεβ. το 1681) αυτός που υπήρξε ο κύριος διαδότης της αφοσίωσης, καθιστώντας την δημόσια και καθιερώνοντας εορτή προς τιμήν της Καρδιάς της Μαρίας, αρχικά στο Ωτέν το 1648 και κατόπιν σε αρκετές γαλλικές επισκοπές. Ίδρυσε θρησκευτικές εταιρείες για την προώθηση της ευλάβειας, ενώ το εκτενές έργο του *Coeur Admirable* (Άξια Θαυμασμού Καρδιά), που εκδόθηκε το 1681, συνοψίζει τη διδασκαλία του. Αν και οι προσπάθειές του για επίσημη έγκριση λειτουργίας και εορτής δεν ευοδώθηκαν στη Ρώμη, η αφοσίωση προς την Καρδιά της Παναγίας συνεχίστηκε. Ο Εύδος ξεκίνησε από τη διδασκαλία γύρω από την Καρδιά της Μαρίας και αργότερα την επέκτεινε στην Ιερή Καρδιά του Ιησού. Ωστόσο, μόλις το 1805 ο πάπας Πίος Ζ΄ επέτρεψε εορτή προς τιμήν της Άμωμης Καρδιάς της Μαρίας.

Το 1699 ο ιερέας Ιωάννης Πέτρος Πιναμόντι (απεβ. το 1703) εξέδωσε σύντομο έργο στα ιταλικά για την Αγία Καρδιά της Μαρίας, ενώ το 1725 ο Ιωσήφ ντε Γκαλιφέ (Joseph de Gallifet) συνδύασε την αφοσίωση προς την Καρδιά της Μαρίας με εκείνην του Ιησού, επιδιώκοντας την έγκριση της Ρώμης και για τις δύο αφοσιώσεις και τις αντίστοιχες εορτές. Το 1729 το σχέδιο απέτυχε, και το 1765 οι δύο υποθέσεις διαχωρίστηκαν, ώστε να διασφαλιστεί η επιτυχία της κύριας.

Δύο παράγοντες που συνέβαλαν στην ταχεία διάδοση της αφοσίωσης ήταν η εισαγωγή του Θαυματουργού Μεταλλίου από την Αικατερίνη Λαμπούρε το 1830 και η ίδρυση στο Παρίσι (Notre-Dame-des-Victoires) της *Αρχισυντροφίας της Άμωμης Καρδιάς της Μαρίας, Προστάτιδας των Αμαρτωλών*. Πάνω από τέσσερα εκατομμύρια μετάλλια διανεμήθηκαν παγκοσμίως μέσα σε τέσσερα χρόνια, ενώ το 1838 ο εφημέριος του ναού, Ντεζενέτ, οργάνωσε την Αδελφότητα προς τιμήν της Αγίας και Άμωμης Καρδιάς της Μαρίας, την οποία ο πάπας Γρηγόριος ΙΣΤ΄ ανύψωσε την ίδια χρονιά σε επισήμως αναγνωρισμένο τάγμα. Τον Ιούλιο του 1855 η Επιτροπή των Τελετών ενέκρινε το Ώριο και τη Θεία Λειτουργία για την Άμωμη Καρδιά.

Το 1849 ο Αντώνιος Μαρία Κλαρέτ (Anthony Mary Claret) ίδρυσε το τάγμα των Ιεραποστόλων Υιών της Άμωμης Καρδιάς της Μαρίας, γνωστό και ως Κλαρετιανοί (CMF).

## Καθιέρωση του κόσμου στην  Άμωμη Καρδιά της Παναγίας
Κατά την τρίτη εμφάνιση της Παναγίας στη Φάτιμα, στη Πορτογαλία, στις 13 Ιουλίου 1917, αναφέρεται ότι η Θεοτόκος είπε στους τρεις μικρούς βοσκούς: «*Ο Θεός θέλει να εδραιώσει στον κόσμο την αφοσίωση στην Άμωμη Καρδιά μου*», προκειμένου να σωθούν οι ψυχές από την κόλαση και να επικρατήσει η παγκόσμια ειρήνη· ζήτησε επίσης την καθιέρωση της Ρωσίας στην Άμωμη Καρδιά της.

Από τις αρχές του 20ού αιώνα, η Αγία Έδρα δέχθηκε πολυάριθμα αιτήματα για την αφιέρωση του κόσμου στην Άμωμη Καρδιά της Μαρίας. Τον Ιούνιο του 1938 οι Πορτογάλοι επίσκοποι υπέβαλαν αίτημα στον Πίο ΙΑ΄ για την αφιέρωση του κόσμου, έχοντας ήδη αφιερώσει την Πορτογαλία τον Μάιο του 1931. Τότε ο καρδινάλιος Ευγένιος Πατσέλι (μετέπειτα πάπας Πίος ΙΒ΄) ήταν κρατικός γραμματέας του Βατικανού· αργότερα, με βάση τα αιτήματα της μακαρίας Αλεξανδρίνας της Μπαλαζάρ, τέλεσε την αφιέρωση του κόσμου.

* Στις 31 Οκτωβρίου 1942, ο Πίος ΙΒ΄ απηύθυνε ραδιοφωνικό μήνυμα με τίτλο *Benedicite Deum* σε χιλιάδες προσκυνητές στη Φάτιμα για την αργυρή επέτειο της τελευταίας εμφάνισης. Στο τέλος του λόγου του αφιέρωσε ολόκληρο τον κόσμο στην Άμωμη Καρδιά της Μαρίας.[3] Την 8η Δεκεμβρίου 1942, στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου, ανανέωσε την πράξη αυτή.  «*Όπως η Εκκλησία και ολόκληρο το ανθρώπινο γένος αφιερώθηκαν στην Καρδιά του Ιησού σου, […] έτσι, με τον ίδιο τρόπο, αφιερώνονται εφεξής αιώνια σε σένα, στην Άμωμη Καρδιά σου, ω Μητέρα μας και Βασίλισσα του κόσμου, ώστε η αγάπη και η προστασία σου να επισπεύσουν τον θρίαμβο της βασιλείας του Θεού»*.
* Ο Πίος ΙΒ΄ ανανέωσε την αφιέρωση στις 8 Δεκεμβρίου 1942, στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου.
* Ο πάπας Παύλος ΣΤ΄ ανανέωσε την αφιέρωση στις 21 Νοεμβρίου 1964.
* Στις 13 Μαΐου 1982, στη Φάτιμα, μετά από συλλείτουργη Θεία Λειτουργία, ο πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄ αφιέρωσε τον κόσμο και τους λαούς στην Άμωμη Καρδιά της Μαρίας, δηλώνοντας: *«Με ιδιαίτερο τρόπο σε εσένα εμπιστευόμαστε και αφιερώνουμε εκείνα τα άτομα και τα έθνη που έχουν ιδιαιτέρως ανάγκη να εμπιστευθούν και να αφιερωθούν… Η δύναμη αυτής της αφιέρωσης ισχύει για όλους τους καιρούς και περιλαμβάνει όλα τα άτομα, λαούς και έθνη».*
* Την 8η Δεκεμβρίου 1982, εορτή της Αμώμου Συλλήψεως, στο τέλος της Θείας Λειτουργίας στη Βασιλική της Αγίας Μαρίας Μεγάλης, ο Ιωάννης Παύλος Β΄ ανανέωσε την πράξη αφιέρωσης της Εκκλησίας και του κόσμου στη Μαρία, ενώπιον της εικόνας της Παναγίας *Salus Populi Romani*.
* Στις 8 Οκτωβρίου 2000, ο Ιωάννης Παύλος Β΄ τέλεσε νέα πράξη εμπιστοσύνης και αφιέρωσης του κόσμου στην Άμωμη Καρδιά της Μαρίας για το νέο χιλιετήριο.
* Ο πάπας Φραγκίσκος ανανέωσε την αφιέρωση του κόσμου στις 13 Οκτωβρίου 2013 στη Ρώμη, κατά τον εορτασμό της Ημέρας της Παναγίας, με τη συμμετοχή του θαυματουργού αγάλματος της Παναγίας του Ροδαρίου της Φάτιμα.

### Ρωσία

* Με την αποστολική επιστολή *Sacro Vergente* της 7ης Ιουλίου 1952, ο Πίος ΙΒ΄ αφιέρωσε τους λαούς της Ρωσίας στην Άμωμη Καρδιά της Μαρίας.
* Στις 25 Μαρτίου 1984, ο Ιωάννης Παύλος Β΄ τέλεσε πανηγυρική πράξη αφιέρωσης του κόσμου και της Ρωσίας στην Άμωμη Καρδιά της Μαρίας, ενώπιον του θαυματουργού αγάλματος της Παναγίας της Φάτιμα που μεταφέρθηκε στην πλατεία του Αγίου Πέτρου.
* Οι πάπες Βενέδικτος ΙΣΤ΄ (2010) και Φραγκίσκος (2013) ανανέωσαν την αφιέρωση του κόσμου στην Άμωμη Καρδιά της Μαρίας.

Κατά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, στις 25 Μαρτίου (εορτή του Ευαγγελισμού), ο πάπας Φραγκίσκος αφιέρωσε τη Ρωσία και την Ουκρανία στην Άμωμη Καρδιά της Μαρίας, σε ενότητα με όλους τους καθολικούς επισκόπους και ιερείς ανά τον κόσμο, ζητώντας τον τερματισμό του πολέμου. Η πράξη αυτή πραγματοποιήθηκε το απόγευμα στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου, ενώ την ίδια ημέρα ο καρδινάλιος Κόνραντ Κραγιέφσκι, ελεήμονας του πάπα, τέλεσε την ίδια αφιέρωση στη Φάτιμα, ως απεσταλμένος του.

## Χώρες αφιερωμένες στην Άμωμη Καρδιά της Παναγίας
Ο θεσμός της αφιέρωσης εθνών και χωρών στην Άμωμη Καρδιά της Μαρίας αποτελεί μορφή συλλογικής ευλάβειας στο πλαίσιο της Καθολικής Εκκλησίας. Οι αφιερώσεις αυτές πραγματοποιήθηκαν σε διαφορετικές ιστορικές περιόδους, είτε με πρωτοβουλία τοπικών επισκοπικών συνόδων είτε με απόφαση του πάπα, και συχνά συνδέθηκαν με αιτήματα προστασίας σε περιόδους πολέμου, κοινωνικών αναταραχών ή απειλών κατά της πίστης.

* Τον Ιούνιο του 1938, επίσκοποι από την Πορτογαλία αφιερώσαν όλη την Πορτογαλία στην Άμωμη Καρδιά της Παναγίας. Στις 13 Μαϊου 2013, ο καρδινάλιος Μανουέλ Κλεμέντε μαζί με όλους τους επίσκοπους των 21 επισκοπών της Πορτογαλίας ανανέωσε την αφιέρωση.
* Στις 22 Ιουνίου του 1947, ως μέρος της Εθνικής Μαριανής Επιτροπής για την Εορτή της Εκατονταετηρίδας της Αρχιεπισκοπής της Οττάβα (National Marian Congress to Celebrate the Centenary of the Archdiocese of Ottawa), οι επίσκοποι της χώρας αφιέρωσαν τον Καναδά στην Άμωμη Καρδιά της Παναγίας. Η αφιέρωση ανανεώθηκε την Μαριανή χρονιά του 1954 στην Εθνική Ενορία της Παναγίας του Κέιπ.
* Στις 16 Ιουλίου του 1948 ο καρδινάλιος Μπέρναρντ Ουίλιαμ Γκρίφιν καθιέρωσε την Αγγλία και την Ουαλία στην Άμωμη Καρδιά της Παναγίας. Ο Πρόεδρος της Διάσκεψης Επισκόπων της Αγγλίας και της Ουαλίας, ο καρδινάλιος Βίνσεντ Νικόλς ανανέωσε την αφιέρωση στον καθεδρικό του Ουεστμίνστερ το 2017.
* Στις 19 Νοεμβρίου του 1959, ο επίσκοπος Πάτρικ Ο΄Μπόιλ (Patrick O'Boyle) της Ουάσινγκτον καθιέρωσε τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής στην Άμωμη Καρδιά της Παναγίας. Η αφιέρωση ανανεώθηκε από επισκόπους των ΗΠΑ στις 11 Νοεμβρίου του 2006.
* Φιλιππίνες (22 Αυγούστου 1964, 8 Ιουνίου 2013, 4 Μαίου 2018, 13 Μαΐου 2020, όλοι οι καθολικοί επίσκοποι των Φιλιππίνων - CBPC)
* Ιρλανδία (15 Αυγούστου 2013 από τον καρδινάλιο Σιν Μπρέιντι (Sean Brady), 25 Μαρτίου 2020, από τον Αρχιεπίσκοπο Εαμόν Μαρτίν)
* Νιγηρία (13 Οκτωβρίου 2017)
* Λιθουανία (11 Φεβρουαρίου 2018 - Αρχιεπίσκοπος Γκιντάρας Γρούσας, Gintaras Grusas)
* Ολλανδία, η ολλανδική επισκοπή καθιερώθηκε στην εκατοστή επέτειο των εμφανίσεων στην Φάτιμα - 13 Μαΐου του 2017
* Ιαπωνία (1947)
* Βραζιλία (1948, και 13 Μαΐου 2020 - Οράνι Χοάο Τεμπέστα)
* Αυστραλία (1948) και 24 Μαΐου του 2020, κάτω από τον τίτλο Παναγία Βοήθεια των Χριστιανών (*Our Lady Help of Christians*).
* Ιταλία (13 Σεπτεμβρίου 1959) από την Ιταλική Διάσκεψη επισκόπων, 1 Μαΐου 2020, στην Βασιλική Σάντα Μαρία ντελ Φόντε πρέσο Καραβάτζιο.
* Λίβανος και χώρες της Μέσης Ανατολής (16 Ιουνίου 2013, 13 Ιουνίου 2016, από τον καρδινάλιο Μπεσάρα Μπούτρος Αλ Ράι)
* Καμερούν (24 Απριλίου 2022)
* Σαμόα (7 Δεκεμβρίου 2007, 3 Δεκεμβρίου 2017 - αρχιεπίσκοπος Αλαπάτι Λουί Ματαελίγκα)
* Στις 25 Μαρτίου του 2020, στην εορτή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, στην Φάτιμα, ο καρδινάλιος Αντόνιο Μάρτο, επίσκοπος της επισκοπής Λεϊρία-Φάτιμα ηγήθηκε της καθιέρωσης 22 χωρών στην Ιερά Καρδία του Ιησού και στην Άμωμος Καρδία της Παναγίας. Παρόλο που στην αρχή η καθιέρωση προοριζόταν μόνο για την Πορτογαλίακαι την Ισπανία, επισκοπικές διασκέψεις αλλών 22 χωρών έδειξαν ενδιαφέρον για συμμετοχή στην καθιέρωση. Συμπεριλαμβάνονται: Αλβανία, Βολιβία, Κολομβία, Κόστα Ρίκα, Κούβα, Δομινικανή Δημοκρατία, Ανατολικό Τιμόρ, Γουατεμάλα, Ουγγαρία, Ινδία, Κένυα, Μεξικό, Μολδαβία, Νικαράγουα, Παναμάς, Παραγουάη, Περού, Πολωνία, Ρουμανία και Σλοβακία.
* Ουκρανία (23 Οκτωβρίου 2016 - Επίσκοπος Σβιάτοσλαβ Σεβτσούκ), 25 Μαρτίου 2022
* Κατά τη διάρκεια του Πόλεμου της Γάζας, ο καρδινάλιος Πιερμπατίστα Πιτσαμπάλα καθιέρωσε τους Άγιους Τόπους και τη Μέση Ανατολή, επικαλόντας το δώρο της ειρήνης.
* Ολλανδία (5 Οκτωβρίου 2024 από τον επίσκοπο Γιοχάνες βαν ντεν Χέντε, Johannes van den Hende)

## Δείτε επίσης

* Ιερά Καρδία του Ιησού

## Σημειώσεις


## Παραπομπές