Χρονικό του Σαν Χουάν ντε λα Πένια

Το **''Χρονικό του Σαν Χουάν ντε λα Πένια **(*[[ισπανικά]]*: Crónica de San Juan de la Peña* ή *Crónica pinatense*) είναι ένα μεσαιωνικό ιστοριογραφικό χρονικό, γραμμένο με πρωτοβουλία του βασιλιά [[Πέτρος Δ΄ της Αραγωνίας|Πέτρου Δ´ της Αραγωνίας]], το οποίο καλύπτει την ιστορία του [[Βασίλειο της Αραγωνίας|βασιλείου της Αραγωνίας]] από τις ρίζες του ως [[Κομητεία της Αραγωνίας|κομητεία]] και αργότερα ως [[Στέμμα της Αραγωνίας|Στέμμα]], μέχρι το θάνατο του [[Αλφόνσος Δ΄ της Αραγωνίας|Αλφόνσου Δ´]] (το [[1336]]).  Στο προσχέδιο του, κατά το [[1342]], ήταν γραμμένο στα λατινικά από τον βασιλικό γραφιά Tomás de Canellas, επεκτείνοντας κάποια προηγούμενα [[Μοναστήρι του Σαν Χουάν ντε λα Πένια|μοναστηριακά]] χρονικά των βασιλιάδων της Αραγωνίας και της [[Βασίλειο της Ναβάρρας|Ναβάρρας]].

Το κείμενο μας έρχεται σε τρία χειρόγραφα. Δύο από αυτά βρίσκονται στην [[Εσκοριάλ|Βιβλιοθήκη του Εσκοριάλ]]. Το πρώτο (με την σήμανση L-II.13) είναι από τα τέλη του [[14ος αιώνας|14ου αιώνα]]. Υπάρχει ένα άλλο από το [[1470]] (σήμανση. N-I-13) που ενσωματώνει προσθήκες του Martín de Larraya του [[16ος αιώνας|16ου αιώνα]]. Το τελευταίο, διαθέσιμο σε ψηφιακή έκδοση, χρονολογείται από τον [[16ος αιώνας|16ο αιώνα]] και βρίσκεται στην [[Εθνική Βιβλιοθήκη της Ισπανίας|Εθνική Βιβλιοθήκη της Μαδρίτης]] (κα. 2078).

== Περιεχόμενο και δομή ==
Το *Χρονικό του Σαν Χουάν ντε λα Πένια*, είναι μια γενική ιστορία, γραμμένη από την άποψη των βασιλείων και των κομητειών του [[Στέμμα της Αραγωνίας|Στέμματος της Αραγωνίας]] και δείχνει μια παρόμοια προσέγγιση με αυτή των έργων της μεσαιωνικής ισπανο-λατινικής [[ιστοριογραφία]]ς του [[Αλφόνσος Ι΄ της Καστίλης|Αλφόνσου Ι´]]. Ως εκ τούτου, το έργο αρχίζει με την μυθική πρώτη αποίκηση της [[Ιβηρική Χερσόνησος|ιβηρικής χερσονήσου]] μέσω του απόπλου του [[Θοβέλ]], η οποία θεωρείται η προέλευση της γενεαλογίας των [[Ίβηρες|Ιβήρων]]. Στη συνέχεια, πραγματεύεται την ιστορία των [[Βασίλειο των Βησιγότθων|βησιγότθων βασιλιάδων]], και την απώλεια του βασιλείου τους την εποχή του βασιλιά [[Ροντρίγκο]] με την κατάκτηση του από τους [[Σαρακηνοί|Σαρακηνούς]]. Αυτό το πρώτο μέρος καταλαμβάνει τα κεφάλαια I έως IV και θεωρείται, σύμφωνα με το ίδιο *Χρονικό*, από τα πιο εκτενή χρονικά της Καστίλης: "segunt que las coronicas dizen mas largament, las de Castiella", στα οποία περιλαμβάνονται εκτός από αυτά του Αλφόνσου, το *De rebus Hispaniae* του [[Ροντρίγκο Χιμένεθ ντε Ράδα]] και το *Chronicon mundi* του [[Lucas de Tuy]].

Το κεφάλαιο V είναι αφιερωμένο στην καταγραφή της ίδρυσης της [[Μοναστήρι του Σαν Χουάν ντε λα Πένια|Μονής του Σαν Χουάν ντε λα Πένια]], και παρέχει πολύ σημαντικά στοιχεία για την ιστορία των απαρχών της μονής και του [[Βασίλειο της Αραγωνίας|βασιλείου της Αραγωνίας]]. Από το σημείο αυτό, το κείμενο ακολουθεί μερικές χαμένες *Καταγραφές του Σαν Χουάν ντε λα Πένια* του [[12ος αιώνας|12ου αιώνα]] (Lasheras, 2003, σελ. 101 και 103), που περιέχουν τη γενεαλογία των [[Κατάλογος μοναρχών της Αραγωνίας|κομητών της Αραγωνίας]], των πρώτων [[Βασίλειο της Ναβάρρας|βασιλιάδων της Ναβάρρας]] και το διαχωρισμό των δύο βασιλείων, με τον πρώτο βασιλιά της [[Βασίλειο της Αραγωνίας|Αραγωνίας]], τον [[Ραμίρο Α΄ της Αραγωνίας|Ραμίρο Α´]]. Όλα αυτά περιγράφονται μέσα στα κεφάλαια V και XVI.

Από το κεφάλαιο XXI μας εξιστορεί την ιστορία των βασιλιάδων [[Πέτρος Α΄ της Παμπλόνα και της Αραγωνίας|Πέτρου Α´]] και [[Αλφόνσος Α΄ της Παμπλόνα και της Αραγωνίας|Αλφόνσου Α´ η Μαχητή]] με τις αντίστοιχες κατακτήσεις της [[Ουέσκα]]ς και της [[Σαραγόσα]]ς, μέχρι την διαθήκη του τελευταίου, στην οποία κληροδότησε το Βασίλειο στα στρατιωτικά τάγματα.

Τα κεφάλαια XXII μέχρι XXXII, και σύμφωνα με το χρονικό *Gesta Comitum Barchinonensium*, είναι αφιερωμένα στον οίκο των κομητών μέχρι την δυναστική ένωση μεταξύ του [[Ραϋμόνδος Βερεγγάριος Δ΄ της Βαρκελώνης|Ραϋμόνδου Βερεγγάριου Δ΄]] και της [[Πετρονίλα της Αραγωνίας|Πετρονίλας]].

Τέλος, τα κεφάλαια XXXIII μέχρι το XXXIX αφορούν τα γεγονότα του [[Στέμμα της Αραγωνίας|Στέμματος της Αραγωνίας]] από τον [[Αλφόνσος Β΄ της Αραγωνίας|Αλφόνσο Β´]] μέχρι το θάνατο του [[Αλφόνσος Δ΄ της Αραγωνίας|Αλφόνσου Δ´]] το [[1336]], γεγονός με το οποίο τελειώνει το *Χρονικό*.

== Εκδόσεις ==
Υπάρχουν τρεις εκδόσεις του *Χρονικού*. Η πρώτη είναι γραμμένη στα λατινικά και χρονολογείται πριν από το [[1359]]. Ήταν γραμμένη ακολουθώντας ένα προηγούμενο χρονικό, και στην οποία ο Tomás de Canellas, ένας γραμματέας του βασιλιά Πέτρου Δ´ του Τελετουργικού, πρόσθεσε τη μετέπειτα ιστορία της [[Στέμμα της Αραγωνίας|ένωσης της Αραγωνίας με την Καταλωνία]]. Το έργο συνθέτει την ιστορία ως το επίσημο χρονικό της βασιλικής δυναστείας. Από αυτή τη λατινική έκδοση προέρχεται μια άλλη έκδοση στα μεσαιωνικά [[Αραγωνική γλώσσα|αραγωνικά]] και άλλη μία στα [[Καταλανική γλώσσα|καταλανικά]], και οι δύο χρονολογούνται μεταξύ των ετών [[1369]] και [[1372]]. Η αραγωνική έκδοση δημοσιεύτηκε το [[1876]] από τον Tomás Ximénez Embún σε μια [[κριτική έκδοση]]. Το [[1961]] ο ιστορικός Antonio Ubieto επεξεργάστηκε κριτικά τη λατινική έκδοση και ο Amadeu J. Soberanas την καταλανική. Ο Carmen Orcástegui δημοσίευσε το [[1986]] μια νέα κριτική έκδοση του κειμένου στα αραγωνικά.

== Πηγές ==
Οι πηγές του *Χρονικού του Σαν Χουάν ντε λα Πένια* βρίσκονται σε ένα παλιό χρονικό της ομώνυμης [[Μοναστήρι του Σαν Χουάν ντε λα Πένια|μονής]], που περιείχε τη [[χρονογραφία]] και θέματα [[Γενεαλογία|γενεαλογικής]] φύσης, και παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για τους παλιούς [[Κομητεία της Αραγωνίας|κόμητες της Αραγωνίας]] και τους πρώτους [[Βασίλειο της Παμπλόνα|βασιλιάδες της Παμπλόνα]]. Για τις μεταγενέστερες ημερομηνίες, μετά από τη [[δυναστική ένωση]] μεταξύ της [[Πετρονίλα της Αραγωνίας|Πετρονίλας της Αραγωνίας]] και του [[Ραϋμόνδος Βερεγγάριος Δ΄ της Βαρκελώνης|Ραϋμόνδου Βερεγγάριου Δ΄ της Βαρκελώνης]], χρησιμοποιείται το *Αραγωνικό Χρονικό των κρατών της χερσονήσου*  (ονομάζεται επίσης και *Ναβάρρο-αραγωνικό Χρονικό* *του 1305*), και το χρονικό *Gesta comitum Barchinonensium*, εκτός από το σημαντικό λατινικό έργο του [[Ροντρίγκο Χιμένεθ ντε Ράδα]], *De rebus Hispaniae*, που αποτελεί με την σειρά του κύρια πηγή του χρονικού *Estoria de España* του [[Αλφόνσος Ι΄ της Καστίλης|Αλφόνσου Ι´ του Σοφού]].

== Υπέρβαση ==
Θεωρείται ως ένα από τα πιο σχετικά κείμενα με την ιστορία του [[Στέμμα της Αραγωνίας|Στέμματος της Αραγωνίας]]. Μεγάλη σημασία έχει το γεγονός ότι συλλέγει πεζογραφήματα αφηγηματικών τραγουδιών ηρωικών πράξεων (*Chansons de geste*), μεταξύ των οποίων ξεχωρίζει το *Τραγούδι της Καμπάνας της Ουέσκας* ("*Cantar de la campana de Huesca"*, βλ. το [https://es.wikisource.org/wiki/Cantar%20de%20la%20campana%20de%20Huesca  ανακατασκευασμένο κείμενο]). Είναι επίσης ενδιαφέρον ως πηγή τεκμηρίωσης για πληροφορίες που σχετίζονται με το [[μοναστήρι του Σαν Χουάν ντε λα Πένια]].

== Παραπομπές ==


== Βιβλιογραφία ==
* PÉREZ LASHERAS, Antonio, *La literatura del reino de Aragón hasta el siglo XVI*, Σαραγόσα, Ibercaja-Institución Fernando el Católico (col. Biblioteca Aragonesa de Cultura), 2003, σελ. 103. ISBN 84-8324-149-8.
* UBIETO ARTETA, Antonio, *Historia de Aragón. Literatura medieval I*, Σαραγόσα, Anubar, 1982. ISBN 84-7013-186-9.
* XIMÉNEZ DE EMBÚN, Tomás, «Estudio preliminar» a su ed. de la *[Crónica de San Juan de la Peña]*, Σαραγόσα, Imprenta del Hospicio, 1876. pp.&nbsp;V-XXI. [http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/12826843118066070754624/index.htm Edición en la versión aragonesa] y [http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01604852981254827438813/index.htm latina].

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==

* Tomás Ximénez de Embún (εκδ. lit.), *Crónica de San Juan de la Peña* (αραγωνική έκδοση), Σαραγόσα, Imprenta del Hospicio, 1876. Από τον ίδιο εκδότη η [http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01604852981254827438813/index.htm λατινική έκδοση].
* Carmen Orcástegui Gros (εκδ. lit.), [http://ifc.dpz.es/recursos/publicaciones/10/06/7orcastegui.pdf *Crónica de San Juan de la Peña* (αραγωνική έκδοση)], στο *Cuadernos de Historia Jerónimo Zurita, 51-52*, Σαραγόσα, Ίδρυμα «Fernando el Católico», 1985, σελ. 419-569.
* [http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/bne/12937401998072638532624/index.htm Ψηφιακή επανέκδοση του Χειρόγραφου 2078 της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ισπανίας: Χρονικό του Σαν Χουάν ντε λα Πένια στην αραγωνική έκδοση.] 
* [http://www.enciclopedia-aragonesa.com/voz.asp?voz_id=4425&tipo_busqueda=1&nombre=Cr%F3nica%20de%20San%20Juan%20de%20la%20Pe%F1a&categoria_id=&subcategoria_id=&conImagenes= *Crónica Pinatense* (Voz de la *Gran Enciclopedia Aragonesa*)] 
* En defensa del Olivar de Chamartín: [https://web.archive.org/web/20090209015553/http://olivarchamartin.blogia.com/2007/010701-sobre-historiografia-catalana-y-de-la-corona-de-aragon.-el-caso-de-la-mal-llamad.php Sobre la historiografía catalana y de la Corona de Aragón:] *El caso de la mal llamada crónica de San Juan de la Peña''.

Κατηγορία:Ιστορία της Αραγωνίας
Κατηγορία:Μεσαιωνικά βασίλεια της Ιβηρικής
Κατηγορία:Μεσαιωνική Ισπανία