open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Τηγανόψωμο

μικρογραφία|Ινδικό τηγανόψωμο.
μικρογραφία|Κινέζικο τηγανόψωμο.
[μικρογραφία|Κουταλίδες Μάνης με [μέλι και κανέλα. Σε αντίθεση με τα τηγανόψωμα τα οποία φτιάχνονται με σφιχτή ζύμη, οι τηγανίτες φτιάχνονται με χυλό.]]
[μικρογραφία|Τηγανίδες Μάνης ή λαλάγγια. Οι τηγανίδες αυτές έχουν ψηθεί στον φούρνο σε αντίθεση με αυτό που συνηθίζεται, να τηγανίζονται δλδ. μέσα σε λάδι. Η συνταγή για τις τηγανίδες είναι πολύ απλή: [Αλεύρι σίτου|αλεύρι για όλες τις χρήσεις, μαγιά, αλάτι, νερό και ελαιόλαδο. Συνοδεύονται είτε από θυμαρίσιο μέλι, είτε από τυρί φέτα.]]

Το **τηγανόψωμο,** όπως υποδηλώνει και το όνομα, είναι ψωμί φτιαγμένο σε τηγάνι. Το ψωμί αυτό συναντάται σε όλους τους πολιτισμούς καθόλη τη διάρκεια των χρόνων. Κι αυτό λόγω της ευκολίας στο να φτιαχτεί καθώς απαιτεί λίγα υλικά: αλεύρι, νερό και αλάτι για τη ζύμη και λάδι για το τηγάνισμα. Το τηγανόψωμο μπορεί να είναι άζυμο ή ζυμωμένο με μαγιά. Mπορεί να σερβιριστεί ως ορεκτικό ή ως γλυκό σνακ με ζάχαρη, πετιμέζι ή μέλι.

## Ελλάδα
Στην Ελλάδα το τηγανόψωμο συναντάται σε όλες τις περιοχές της χώρας με άπειρες παραλλαγές. Η διαφορά του τηγανόψωμου σε σχέση με τις τηγανίτες (σε κάποιες περιοχές λέγονται και κουταλίδες ή κουταλίτες) είναι ότι το πρώτο φτιάχνεται με σφιχτή ζύμη, ενώ οι τηγανίτες φτιάχνονται από χυλό. 

Εάν στο τηγανόψωμο προστεθούν κι άλλα υλικά, εκτός από τα βασικά, τότε μετατρέπεται σε τυρόψωμο (σε κάποιες περιοχές λέγεται και τυροπιτάρι, ανεβατό κ.α.), ελαιόψωμο (με ελιές), σταφιδόψωμο (με σταφίδες) κτλ. Μπορούν επίσης να προστεθούν μυρωδικά, λουκάνικα, ντομάτες, πατάτες κ.α. Κι ενώ ο βασικός τρόπος μαγειρέματος του τηγανόψωμου είναι στο τηγάνι, μπορεί να φτιαχτεί και στο φούρνο. Το αλεύρι που συνήθως χρησιμοποιείται είναι το σταρένιο, μπορεί ωστόσο να χρησιμοποιηθεί και καλαμποκάλευρο, όπως επίσης και αλεύρι ολικής άλεσης. 

Το σχήμα του ποικίλλει, και μπορεί να είναι είτε μικρό, είτε μεγαλύτερο για να καταλαμβάνει όλο το τηγάνι. Μπορεί επίσης να είναι στριφτό. Κατά το τηγάνισμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί λίγο λάδι, ή να μαγειρευτεί μέσα στο λάδι.  

Όταν το τηγανόψωμο τοποθετείται στα τοιχώματα χωριάτικου φούρνου ονομάζεται πεταχτή. Σε κάθε περιοχή έχει και διαφορετική ονομασία. Για παράδειγμα, στη Μάνη, ονομάζεται πιττάρι ή πιτταΐρι ή τραβηχτή (μικρό τηγανόψωμο). Στην Σκύρο λέγεται λαδόπιτα. Στον Πόντο τα τηγονόψωμα ονομάζονται πισία, υπάρχουν όμως και τα χατσαπούρια (με τυρί σουλγκούνι) με επίδραση από τη Γεωργία. 

## Παραπομπές


Κατηγορία:Ψωμιά
Αντώνιος Μελισσηνός

Ο **Αντώνιος Μελισσηνός** (; - Ληξούρι, 1899) ήταν Έλληνας νομικός και ποιητής από το Ληξούρι της Κεφαλονιάς. Διακρίθηκε για τους εθνικούς και εποχιακούς λόγους του, ενώ άφησε έντονο αποτύπωμα και στο πεδίο της εθνικής ποίησης και μουσικής.

## Βιογραφία

## Εργογραφία
Μελοποίησε τους χορούς από το ποιητικό μονόπρακτο δράμα του «Τα βουνίσια παλληκάρια». Ονομαστός ήταν για πολλά χρόνια, ιδίως στα χρόνια των Ριζοσπαστών, ο χορός του «Τα ρόδα τα τριαντάφυλλα», όπου και έγινε γνωστό στην Επτάνησο, καθώς πέρασε και στον υπόλοιπο ελληνικό χώρο ως δημώδες άσμα με πρόσθεση και διαφοροποίηση στίχων. 

Δημοσίευσε τα παρακάτω συγγραφικά έργα: 
* «Η σταφιδούλα» μεγάλο ποίημα (1850, Κεφαλληνία).
* «A Rita Gaburi» στην Ιταλία. 
* Αριθμό εθνικού και ερωτικού χαρακτήρα ασμάτων, ως μέρος συλλογής υπό τον τίτλο «Ευφροσύνη», η οποία και εκδόθηκε το 1852, από τον Θεόδωρο Πεφάνη, στην Κεφαλονιά. 

Από την πλευρά του, ωστόσο, ο ιστοριοδίφης Ηλίας Τσιτσέλης αναφέρει πως αριθμός έργων του Μελισσηνού ουδέποτε εκδόθηκαν, ενώ παραμένουν, έως σήμερα, κτήση των οικογενειών Άγγελου Μελισσηνού και Χαραλάμπους Χαριτάτου.

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 
* 

Κατηγορία:Έλληνες νομικοί
Κατηγορία:Έλληνες ποιητές
Κάντιντα

Το ***Κάντιντα*** είναι μια κωμωδία που γράφτηκε από τον θεατρικό συγγραφέα Τζορτζ Μπέρναρντ Σω (George Bernard Shaw) το 1894 και δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά το 1898, ως το δεύτερο μέρος της τριλογίας *του* *"Plays Pleasant"*. 

Το κεντρικό θέμα της *Candida* είναι η επιλογή μιας γυναίκας μεταξύ δύο ανδρών. Το έργο αντιπαραβάλλει τις προοπτικές και τις προσδοκίες ενός χριστιανού σοσιαλιστή και ενός ποιητικού ιδεαλιστή.

Οι κεντρικοί χαρακτήρες είναι ο κληρικός James Morell, η σύζυγός του Candida και ένας νεαρός ποιητής, ο Eugene Marchbanks, ο οποίος προσπαθεί να κερδίσει την αγάπη της Candida. Το έργο αμφισβητεί τις βικτωριανές έννοιες της αγάπης και του γάμου, ρωτώντας τι πραγματικά επιθυμεί μια γυναίκα από τον σύζυγό της. Ο κληρικός είναι χριστιανός σοσιαλιστής, επιτρέποντας στον Σω (ο οποίος ήταν Φαβιανός σοσιαλιστής) να υφάνει πολιτικά ζητήματα, τρέχοντα εκείνη την εποχή, στην ιστορία. ένα έργο .  

## Πλοκή
Το έργο διαδραματίζεται στα βορειοανατολικά προάστια του Λονδίνου τον Οκτώβριο. Αφηγείται την ιστορία της Candida, συζύγου ενός διάσημου κληρικού, του αιδεσιμότατου James Mavor Morell. Ο Morell είναι χριστιανός σοσιαλιστής, δημοφιλής στην Εκκλησία της Αγγλίας, αλλά ο Candida είναι υπεύθυνος για μεγάλο μέρος της επιτυχίας του. Η Candida επιστρέφει για λίγο στο σπίτι από ένα ταξίδι στο Λονδίνο με τον Eugene Marchbanks, έναν νεαρό ποιητή που θέλει να τη σώσει από αυτό που θεωρεί ότι είναι η βαρετή οικογενειακή της ζωή.

Ο Marchbanks είναι ερωτευμένος με την Candida και πιστεύει ότι αξίζει κάτι περισσότερο από τον εφησυχασμό του συζύγου της. Τη θεωρεί θεϊκή και την αγάπη του αιώνια. Κατά την άποψή του, είναι εντελώς ανάρμοστο και ταπεινωτικό για την Candida να πρέπει να ασχολείται με μικροδουλειές του σπιτιού. Ο Morell πιστεύει ότι η Candida χρειάζεται τη φροντίδα και την προστασία του, αλλά η αλήθεια είναι ακριβώς το αντίθετο. Τελικά, η Candida πρέπει να επιλέξει μεταξύ των δύο κυρίων. Επαναβεβαιώνει την προτίμησή της για τον «πιο αδύναμο από τους δύο» που, μετά από μια στιγμιαία αβεβαιότητα, αποδεικνύεται ότι είναι ο σύζυγός της Morell.

Το Κάντιντα παίχτηκε στην Ελλάδα από τον Θίασο Κοτοπούλη στο Θέατρο Rex, την Ελληνική Θεατρική Περίοδος 1937/1938 σε σκηνοθεσία Γιαννούλη Σαραντίδη.

Κατηγορία:Θεατρικά έργα
Βίκτορ Γκιοκέρες

Ο **Βίκτορ Έιναρ Γκιοκέρες** (σουηδικά:*Viktor Einar Gyökeres*, 4 Ιουνίου 1998) είναι Σουηδός επαγγελματίας ποδοσφαιριστής που αγωνίζεται στην Άρσεναλ.

Ο Γκιοκέρες έκανε το επαγγελματικό του ντεμπούτο με τη σουηδική ομάδα Μπρομαποϊκάρνα το 2015, πραγματοποιώντας πάνω από πενήντα εμφανίσεις πριν μεταγραφεί στη Μπράιτον το 2018. Στη συνέχεια δόθηκε δανεικός σε διάφορες ομάδες, όπως η Ζανκτ Πάουλι, η Σουόνσι και η Κόβεντρι, με την τελευταία να τον αποκτά μόνιμα το 2021. Η Σπόρτινγκ Λισαβόνας τον απέκτησε το 2023 με ποσό-ρεκόρ για τον σύλλογο, ύψους 20 εκατομμυρίων ευρώ. Στην πρώτη του σεζόν, βοήθησε την ομάδα να κατακτήσει το πρωτάθλημα. Επίσης, κέρδισε το Μπόλα ντε Πράτα ως πρώτος σκόρερ της Πριμέιρα Λίγα με 29 γκολ σε 33 αγώνες, καθώς και το βραβείο του Παίκτη της Χρονιάς. Στη συνέχεια, τον Ιούλιο του 2025 αποκτήθηκε απο την Άρσεναλ με το ποσό των 62.5 εκατομμυρίων ευρώ συν 10 εκατομμύρια ευρώ σε μορφή μπόνους.

Ο Γκιοκέρες έχει εκπροσωπήσει τη Σουηδία σε διάφορα επίπεδα νέων και ήταν πρώτος σκόρερ στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Κ-19 του 2017. Έκανε το ντεμπούτο του με την εθνική ανδρών το 2019.

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Κατηγορία:Σουηδοί ποδοσφαιριστές
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Εθνικής Σουηδίας Κ19
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Εθνικής Σουηδίας Κ21
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Εθνικής Σουηδίας
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Πρέμιερ Λιγκ
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Μπράιτον και Χόουβ Άλμπιον
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Άρσεναλ
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές 2. Μπούντεσλιγκα
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές ΦΚ Ζανκτ Πάουλι
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Φούτμπολ Λιγκ (Αγγλία)
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Σουόνσι Σίτι
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Κόβεντρι Σίτι
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Σπόρτινγκ Λισαβόνας
Κατηγορία:Ποδοσφαιριστές Πριμέιρα Λίγκα
Κατηγορία:Πρόσωπα ουγγρικής καταγωγής
Σιγί-λε-Λον

Το **Σιγί-λε-Λον** (, ) είναι γαλλική κοινότητα στο νομό της Ουάζ, στη διοικητική περιοχή των Ω-ντε-Φρανς.

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 
*  

Κατηγορία:Κοινότητες της Ουάζ
Βουτ Βέγκχορστ

Ο **Βουτ Φρανσουά Μαρία Βέγκχορστ** (*Wout François Maria Weghorst*, 7 Αυγούστου 1992) είναι Ολλανδός επαγγελματίας ποδοσφαιριστής που αγωνίζεται ως επιθετικός για τον Άγιαξ και για την εθνική ομάδα της Ολλανδίας.

Ο Βέγκχορστ ξεκίνησε την επαγγελματική του καριέρα στη δεύτερη κατηγορία του ολλανδικού ποδοσφαίρου με την Έμεν. Στη συνέχεια αγωνίστηκε στην Ερεντιβίζιε με τις Χεράκλες και Άλκμααρ (AZ), πριν μεταγραφεί στη Βόλφσμπουργκ το 2018. Εκεί σημείωσε 70 γκολ σε 144 αγώνες. Τον Ιανουάριο του 2022 αποκτήθηκε από την Μπέρνλι έναντι 12 εκατομμυρίων λιρών. Μετά τον υποβιβασμό της Μπέρνλι από την Πρέμιερ Λιγκ, παραχωρήθηκε δανεικός στην τουρκική Μπεσίκτας, στην αγγλική Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ και στη γερμανική Χόφενχαϊμ, πριν επιστρέψει στην Ολλανδία για λογαριασμό του Άγιαξ στα μέσα του 2024.

Ο Βέγκχορστ έκανε μία συμμετοχή με την εθνική Ελπίδων της Ολλανδίας το 2014 προτού κάνει το ντεμπούτο του με την εθνική Ανδρών τον Μάρτιο του 2018. Έχει εκπροσωπήσει την Ολλανδία στο Euro 2020, στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2022 (όπου σημείωσε δύο γκολ στον προημιτελικό αγώνα εναντίον της Αργεντινής), καθώς και στο Euro 2024.

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Κατηγορία:Ολλανδοί ποδοσφαιριστές
Παιχνίδια Μουστάκας

Η **Παιχνίδια Μουστάκας** είναι μία Ελληνική εταιρία κατασκευής και εμπορίας παιδικών παιχνιδιών.

## Ιστορικό
Ιδρύθηκε τον Απρίλιο του 1968 από τον Γεώργιο Μουστάκα (με καταγωγή από την Κίμωλο) με την επωνυμία «Γεώργιος Ν. Μουστάκας Υπερμάρκετ Παιχνιδιών & Παιδικών Ειδών ΑΕΒΕ», η οποία εξελίχθηκε σε  αλυσίδα καταστημάτων με εξειδίκευση στα παιδικά παιχνίδια και προϊόντα. Το πρώτο της κατάστημα το άνοιξε το 1986 στο Περιστέρι και δέκα χρόνια μετά, το 1997, άνοιξε το δεύτερο στη Νέα Ερυθραία. Σήμερα το δίκτυο καταστημάτων Μουστάκας αριθμεί 19 καταστήματα σε Αθήνα, Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Κρήτη, Ρόδο και Λάρισα. 

## Παραπομπές


Κατηγορία:Ελληνικές επιχειρήσεις
Κατηγορία:Ελληνικά εμπορικά σήματα
Γιούνας Γκαρ Στόρε

Ο **Γιούνας Γκαρ Στόρε** (Jonas Gahr Støre, νορβηγικά: [ˈjùːnɑs gɑː‿ˈʂtø̂ːrə]; , γενν. στις 25 Αυγούστου 1960) είναι Νορβηγός πολιτικός, πρωθυπουργός της Νορβηγίας από τις 14 Οκτωβρίου 2021. Είναι επίσης αρχηγός του Εργατικού Κόμματος από το 2014. Υπηρέτησε ως υπουργός Εξωτερικών επί πρωθυπουργίας Γενς Στόλτενμπεργκ από το 2005 έως το 2012 και ως υπουργός Υγείας και Κοινωνικής Φροντίδας από το 2012 έως το 2013. Είναι μέλος του Κοινοβουλίου (Storting) στην περιφέρεια του Όσλο, από το 2009.

## Σπουδές
Ο Στόρε γεννήθηκε στο Όσλο, μεγάλωσε στο δυτικό Όσλο και εκπαιδεύτηκε ως αξιωματικός του ναυτικού στη Βασιλική Ναυτική Ακαδημία της Νορβηγίας. Σπούδασε πολιτικές επιστήμες στο *Sciences Po* στο Παρίσι από το 1981 έως το 1985 και διεθνείς σχέσεις στο London School of Economics. Ως φοιτητής στο Παρίσι, συμμετείχε ενεργά στις προσπάθειες υποστήριξης των Εβραίων αρνητών στη Σοβιετική Ένωση. 

## Πρώιμη πολιτική σταδιοδρομία
Υπήρξε ειδικός σύμβουλος καριέρας και γενικός διευθυντής στο γραφείο του πρωθυπουργού από το 1989 έως το 1997, υπηρετώντας υπό τους πρωθυπουργούς Γιαν Σίσε, Γκρο Χάρλεμ Μπρούντλαντ και Θόρμπγιορν Γιάγκλαντ. Έγινε γνωστός ως προστατευόμενος της Μπρούντλαντ τη δεκαετία του 1990, και η καθοδήγησή της τον ενέπνευσε να γίνει μέλος του Εργατικού Κόμματος το 1995. Το 1998 ακολούθησε την Μπρούντλαντ στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, όπου έγινε επικεφαλής του προσωπικού της. Ο Στόρε ήταν υφυπουργός και προσωπάρχης στο γραφείο του πρωθυπουργού στην πρώτη κυβέρνηση του Στόλτενμπεργκ η κυβέρνηση εμπνεύστηκε από το βρετανικό σχέδιο των Νέων Εργατικών. Αργότερα διετέλεσε γενικός γραμματέας του Νορβηγικού Ερυθρού Σταυρού από το 2003 έως το 2005.

### Πρωθυπουργός
Παρά το γεγονός ότι το Εργατικό Κόμμα έλαβε 1% λιγότερες ψήφους και έχασε μια έδρα, η κεντροαριστερά κέρδισε την πλειοψηφία στις νορβηγικές βουλευτικές εκλογές του 2021. Ως ηγέτης του μεγαλύτερου κόμματος, ο Στόρε ήταν το ξεκάθαρο φαβορί για τον ρόλο του πρωθυπουργού. Δύο ημέρες μετά την παραίτηση της Έρνα Σόλμπεργκ και της κυβέρνησής της στις 12 Οκτωβρίου 2021, ο Στόρε διορίστηκε πρωθυπουργός από τον βασιλιά Χάραλντ Ε΄, επικεφαλής μιας κυβέρνησης μειοψηφίας με το Κόμμα του Κέντρου.

Το Κόμμα Κέντρου αποχώρησε από την κυβέρνηση στα τέλη Ιανουαρίου 2025, αφήνοντας τον Στόρε επικεφαλής της πρώτης μειοψηφικής κυβέρνησης των Εργατικών εδώ και 25 χρόνια. Ο Στόρε οδήγησε το κόμμα του στην επανεκλογή στις βουλευτικές εκλογές του 2025. Ανακοίνωσε ότι το Εργατικό Κόμμα θα συνέχιζε ως μειοψηφική κυβέρνηση και ότι θα καλούσε τα άλλα κόκκινα-πράσινα κόμματα σε συνομιλίες για τη συνεργασία στην επικείμενη κοινοβουλευτική περίοδο.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Πρωθυπουργοί της Νορβηγίας
Κατηγορία:Ηγέτες εν ενεργεία
Βερλαίν (Λιέγη)

Το **Βερλαίν** () είναι δήμος της Βαλλωνίας που βρίσκεται στην επαρχία της Λιέγης, στο Βέλγιο.

Την 1η Ιανουαρίου του 2006, το Βερλαίν είχε συνολικό πληθυσμό 3.507 κατοίκους. Η συνολική έκταση του δήμου είναι 24.21 **τετραγωνικά χιλιόμετρα**, γεγονός που δίνει πυκνότητα πληθυσμού 145 κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο.&nbsp;

Ο δήμος αποτελείται από τις ακόλουθες περιοχές: την Μποντενί, την Σαπό-Σεράν, την Σερέν-λε-Σατό και την Βαλλωνία.

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 
*  

Κατηγορία:Βαλλωνία
Προκόπης Αγαθοκλέους

Ο **Προκόπης Αγαθοκλέους** (Λεμεσός, 16 Οκτωβρίου 1987) είναι Ελληνοκύπριος ηθοποιός, που έγινε ευρύτερα γνωστός από την συμμετοχή του στην τηλεοπτική σειρά *[[Άγιος Παΐσιος, Από τα Φάρασα στον Ουρανό]]*, ενσαρκώνοντας τον ρόλο του Αγίου Παϊσίου.

## Βιογραφικό
Γεννήθηκε το 1987. Είναι απόφοιτος την Ανωτέρας Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου. Εργάζεται ως ηθοποιός στο θέατρο από το 2007, στον κινηματογράφο από το 2013 και στην τηλεόραση από το 2014. 

Συνεργάστηκε για σειρά ετών με το Εθνικό Θέατρο (2009 – 2012) και τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου (2012 – 2015) και μεταξύ άλλων, με τους σκηνοθέτες, Κωνσταντίνο Ρήγο (Τιτανικός, Μια ζωή την έχουμε), Δημήτρη Παπαϊωάννου (Πουθενά, Still Life, 2Works), Γιάννη Κακλέα (Μαγικά Μαξιλάρια, Όρνιθες), Μιχαήλ Μαρμαρινό (Ηρακλής Μαινόμενος), Νίκο Καραθάνο (Συρανό ντε Μπερζερακ), Τάκη Τζαμαργιά (Αντιγόνη), Εύη Γαβριηλίδη (Σαμία), Κωνσταντίνο Αρβανιτάκη (Φιλονικία), Δημήτρη Λιγνάδη (Το ξύπνημα της Άνοιξης), Χρίστο Σιοπαχά (Ρινόκερος), Νικήτα Μιλιβόγιεβιτς (Ένας εθχρός του λαού), Αθηνά Κάσιου (Βυσσινόκηπος) και Στέφανο Δρουσιώτη (Φάουστ). Το 2015 συναντήθηκε ξανά με τον Δημήτρη Παπαϊωάννου για την παγκόσμια περιοδεία του έργου Still Life, το οποίο παρουσιάστηκε σε δεκάδες θέατρα και φεστιβάλ στην Ευρώπη, Αμερική, Ασία και Αυστραλία. Το καλοκαίρι του 2017 συνεργάστηκε για πρώτη φορά με το θέατρο Άττις για τις Τρωάδες του Ευριπίδη σε σκηνοθεσία Θεόδωρου Τερζόπουλου. 

Τον χειμώνα του 2017 συνεργάστηκε ξανά με τον ΘΟΚ, για την παράσταση Cock σε σκηνοθεσία Κώστα Σιλβέστρου, ενώ τον Μάρτιο του 2019 έκανε πρεμιέρα με το έργο Ριχάρδος ο Γ', στον ομώνυμο ρόλο, σε σκηνοθεσία Πάρη Ερωτοκρίτου. Τον χειμώνα του ίδιου χρόνου συμμετείχε στην παράσταση Η τριλογία του παραθερισμού σε σκηνοθεσία Τάκη Τζαμαργιά. Τον Νοέμβριο του 2020 του απονεμήθηκε το βραβείο του νέου δημιουργού της χρονιάς, στα βραβεία ΘΟΚ για την ερμηνεία του ως Ριχάρδος ο Γ', στο ομώνυμο έργο του Σαίξπηρ, σε σκηνοθεσία Πάρη Ερωτοκρίτου. Το καλοκαίρι του 2021 συμμετείχε στην παράσταση Εσμέ του Σπύρου Περεσιάδη σε παραγωγή ΘΟΚ και σκηνοθεσία Μαρίνας Βρόντη. Έχει παίξει στις κινηματογραφικές ταινίες: Χρωματική Φαντασία, Πρώτος Έρωτας, Η Αϊσιέ πάει διακοπές, Clementine, Παύση, Scracth, IMAN, Οι αδιεκπεραίωτοι. Έχει εμφανιστεί στις τηλεοπτικές σειρές: Κυπριώτικα Σκέτς, Σαν οικογένεια, Καμώματα τζ΄αρώματα, La pasta pomilώri, camping, Μελίαρτος, Άγιος Παΐσιος, Από τα Φάρασα στον Ουρανό.

## Φιλμογραφία
### Τηλεόραση

## Παραπομπές


Κατηγορία:Κύπριοι ηθοποιοί τηλεόρασης
Κατηγορία:Κύπριοι ηθοποιοί κινηματογράφου
Κατηγορία:Κύπριοι ηθοποιοί θεάτρου
Σφαιροκυττάρωση

Η **Σφαιροκυττάρωση** είναι μια αιματολογική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από την παρουσία σφαιροκυττάρων στο περιφερικό αίμα, δηλαδή ερυθρών αιμοσφαιρίων με σφαιρικό σχήμα αντί του φυσιολογικού δισκοειδούς (δίκονου) σχήματος. Η αλλαγή στο σχήμα καθιστά τα κύτταρα λιγότερο ελαστικά και πιο ευάλωτα σε αιμόλυση, ιδιαίτερα στο σπλήνα.

## Αιτιολογία
Η πιο συχνή μορφή είναι η **κληρονομική σφαιροκυττάρωση**, μια γενετική διαταραχή που μεταβιβάζεται συνήθως με αυτοσωμικό επικρατούντα χαρακτήρα. Οφείλεται σε μεταλλάξεις γονιδίων που κωδικοποιούν για πρωτεΐνες της κυτταρικής μεμβράνης των ερυθροκυττάρων, όπως:

* η σπεκτρίνη (spectrin),
* η ανκιρίνη (ankyrin),
* η μπάντα 3 (band 3 protein),
* και η πρωτεΐνη 4.2.

Υπάρχουν επίσης σπάνιες περιπτώσεις **επίκτητης σφαιροκυττάρωσης**, όπως σε αυτοάνοση αιμολυτική αναιμία.

### Παθογένεση
Η δυσλειτουργία της κυτταρικής μεμβράνης οδηγεί σε απώλεια επιφάνειας των ερυθρών αιμοσφαιρίων, προκαλώντας σφαιρικό σχήμα. Τα σφαιροκύτταρα δεν περνούν εύκολα μέσα από τα ηθμοειδή διαφράγματα του σπλήνα και καταστρέφονται πρόωρα — μια διαδικασία γνωστή ως **αιμόλυση**.

### Κλινική Εικόνα
Η σφαιροκυττάρωση μπορεί να παρουσιάζεται με:

* Αναιμία
* Ίκτερο
* Σπληνομεγαλία
* Αυξημένη τιμή LDH και χολερυθρίνης
* Χολολιθίαση (λόγω αυξημένης χολερυθρίνης)

Σε ορισμένους ασθενείς, η νόσος είναι ασυμπτωματική.

### Διαγνωστικά Κριτήρια
Η διάγνωση βασίζεται σε:

* **Αιμοδιάγραμμα:** αυξημένος MCHC, σφαιροκύτταρα στο επίχρισμα
* **Οσμωτική ευθραυστότητα:** αυξημένη
* **Τεστ EMA (Eosin-5′-maleimide):** πιο ευαίσθητο τεστ για τη διάγνωση
* **Δοκιμασία Coombs:** αρνητική (διαφοροδιάγνωση από αυτοάνοση αιμολυτική αναιμία)

### Θεραπεία

* **Φολικό οξύ** για υποστήριξη της αιμοποίησης
* **Σπληνεκτομή** σε βαριές μορφές ή συχνές κρίσεις αιμόλυσης (προσφέρει ανακούφιση αλλά αυξάνει τον κίνδυνο λοιμώξεων – απαιτείται εμβολιασμός)
* **Μεταγγίσεις** σε κρίσεις ή σοβαρή αναιμία

### Πρόγνωση
Η πρόγνωση είναι γενικά καλή, ειδικά μετά από σπληνεκτομή. Ωστόσο, οι ασθενείς χρειάζονται παρακολούθηση για επιπλοκές όπως:

* χολολιθίαση
* λοιμώξεις μετά από σπληνεκτομή
* υπερσιδήρωση σε περίπτωση συχνών μεταγγίσεων

### Πηγές

# Bolton-Maggs PHB et al. (2012). *Guidelines for the diagnosis and management of hereditary spherocytosis*. Br J Haematol.
# Hoffbrand AV, Moss PAH. (2016). *Essential Haematology*, 7th edition.
Αυτοπραγμάτωση

**Αυτοπραγμάτωση** είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένα άτομο αναπτύσσει πλήρως τις δυνατότητές του και πραγματοποιεί τον αυθεντικό του εαυτό. Η έννοια έχει κεντρική θέση στην Ανθρωπιστική ψυχολογία, ιδιαίτερα στο έργο του Αβραάμ Μάσλοου (Abraham Maslow), ο οποίος την τοποθέτησε στην κορυφή της πυραμίδας των αναγκών του.

## Ορισμός
Η αυτοπραγμάτωση αναφέρεται στην επιδίωξη της πληρότητας, της δημιουργικότητας, της αυθεντικότητας και της προσωπικής ανάπτυξης. Ο όρος χρησιμοποιείται για να περιγράψει την τάση του ανθρώπου να αναζητά την υλοποίηση του έμφυτου δυναμικού του.

### Ιστορική προέλευση και φιλοσοφικές ρίζες

Η έννοια της αυτοπραγμάτωσης παρουσιάζει φιλοσοφική συγγένεια με την αριστοτελική ιδέα της **εντελέχειας ** (ἐντελέχεια), η οποία περιγράφει την πλήρη πραγματοποίηση του έμφυτου σκοπού ενός όντος. Ο Αριστοτέλης υποστήριξε ότι κάθε ον φέρει εντός του τον δικό του τελικό σκοπό (*τέλος*) και τείνει φυσικά προς την εκπλήρωσή του· για παράδειγμα, ο σπόρος έχει ως εντελέχεια να εξελιχθεί σε δέντρο. Κατά αναλογία, η αυτοπραγμάτωση περιγράφει την πορεία του ανθρώπου προς την ολοκλήρωση του δυναμικού του, δηλαδή να γίνει αυτό που μπορεί να γίνει πλήρως.

Σε αυτό το πλαίσιο, η αυτοπραγμάτωση μπορεί να θεωρηθεί ως η σύγχρονη ψυχολογική έκφραση της εντελέχειας, μεταφέροντας την ιδέα της εγγενούς τελικής εκπλήρωσης από τον φυσικό κόσμο στον ψυχολογικό και υπαρξιακό κόσμο του ανθρώπου. Στη σύγχρονη εποχή, ο όρος υιοθετήθηκε από την ψυχολογία, με σημαντική επιρροή από τον Καρλ Ρότζερς και τον Αβραάμ Μάσλοου.

## Αυτοπραγμάτωση στον Μάσλοου
Σύμφωνα με τον Μάσλοου, η αυτοπραγμάτωση περιλαμβάνει χαρακτηριστικά όπως:
* αποδοχή του εαυτού και των άλλων,
* αυθορμητισμός και αυθεντικότητα,
* εσωτερική συγκέντρωση και ανεξαρτησία,
* δημιουργικότητα,
* εμπειρίες «κορυφής» (peak experiences).

Ο Μάσλοου τοποθέτησε την αυτοπραγμάτωση στην κορυφή της πυραμίδας των αναγκών του ως την ύψιστη ανθρώπινη ανάγκη: την πλήρη ανάπτυξη των δυνατοτήτων, της δημιουργικότητας και της εσωτερικής πληρότητας του ατόμου.

## Κριτική και σύγχρονες προσεγγίσεις
Παρά την επίδρασή της, η θεωρία του Μάσλοου έχει επικριθεί ως δυτικοκεντρική και υποκειμενική. Σήμερα, η αυτοπραγμάτωση μελετάται σε συνάρτηση με την ευημερία, την ψυχική ανθεκτικότητα και τη Θετική ψυχολογία.

## Δείτε επίσης
* Αβραάμ Μάσλοου
* Ιεράρχηση αναγκών του Μάσλοου
* Ανθρωπιστική ψυχολογία
* Αυθεντικότητα (φιλοσοφία)
* Εντελέχεια
* Self-actualization
* Self-realization
* Self-fulfillment

## Πηγές

* Maslow, A. H. (1943). A theory of human motivation. *Psychological Review*, 50(4), 370–396.
* Rogers, C. (1961). *On Becoming a Person*. Houghton Mifflin.
* Neher, A. (1991). Maslow's theory of motivation: A critique. *Journal of Humanistic Psychology*, 31(3), 89–112.

Κατηγορία:Ψυχολογία
Κατηγορία:Φιλοσοφικές έννοιες
Ιεράρχηση αναγκών του Μάσλοου

Η **Ιεράρχηση αναγκών του Μάσλοου** (ή **Πυραμίδα των αναγκών του Μάσλοου**) είναι μια θεωρία στην Ψυχολογία, η οποία προτάθηκε από τον Αβραάμ Μάσλοου (Abraham Maslow) το 1943 στο άρθρο του «A Theory of Human Motivation». Η θεωρία αυτή παρουσιάζει μια ιεραρχική δομή των ανθρώπινων αναγκών, ξεκινώντας από τις πιο βασικές βιολογικές και καταλήγοντας στην Αυτοπραγμάτωση.

## Τα επίπεδα της πυραμίδας
Η ιεραρχία του Μάσλοου συχνά απεικονίζεται ως πυραμίδα πέντε επιπέδων, από τα πιο θεμελιώδη στα πιο σύνθετα:

# **Φυσιολογικές ανάγκες** : τροφή, νερό, ύπνος, αναπνοή, σεξουαλική ικανοποίηση.
# **Ανάγκες ασφάλειας** : φυσική ασφάλεια, σταθερότητα, υγεία, προστασία από κινδύνους.
# **Κοινωνικές ανάγκες** : φιλία, οικογένεια, συντροφικότητα.
# **Ανάγκες εκτίμησης** : αυτοσεβασμός, σεβασμός από τους άλλους, αναγνώριση.
# **[[Αυτοπραγμάτωση]]**: υλοποίηση των δυνατοτήτων του ατόμου, δημιουργικότητα, αυθεντικότητα.

Ορισμένοι μεταγενέστεροι ερευνητές έχουν προσθέσει και έκτο επίπεδο (π.χ. πνευματικότητα ή αυτοϋπέρβαση), όμως η κλασική εκδοχή περιλαμβάνει τα παραπάνω πέντε.

## Βασικές αρχές
Η θεωρία υποστηρίζει ότι οι ανάγκες στο χαμηλότερο επίπεδο πρέπει να καλυφθούν πριν το άτομο κινηθεί προς τις ανώτερες ανάγκες. Αν κάποια βασική ανάγκη μείνει ανεκπλήρωτη, το άτομο θα έχει μειωμένο κίνητρο για την επίτευξη υψηλότερων στόχων.

## Κριτική
Η θεωρία του Μάσλοου έχει επικριθεί για την έλλειψη εμπειρικής τεκμηρίωσης και την πολιτισμική της μεροληψία. Ωστόσο, συνεχίζει να ασκεί μεγάλη επιρροή σε τομείς όπως η Εκπαίδευση, η Διοίκηση ανθρώπινου δυναμικού και η Ψυχοθεραπεία.

## Δείτε επίσης
* Αβραάμ Μάσλοου
* Αυτοπραγμάτωση
* Ανθρωπιστική ψυχολογία
* Θετική ψυχολογία

## Πηγές

* Maslow, A. H. (1943). A theory of human motivation. *Psychological Review*, 50(4), 370–396.
* Maslow, A. H. (1954). *Motivation and Personality*. Harper & Row.
* Wahba, M. A., & Bridwell, L. G. (1976). Maslow reconsidered: A review of research on the need hierarchy theory. *Organizational Behavior and Human Performance*, 15(2), 212–240.

Κατηγορία:Ψυχολογία
Κατηγορία:Θεωρίες προσωπικότητας
Κατηγορία:Ανθρώπινες ανάγκες
Κριστρούν Φροσταντότιρ

Η **Κριστρούν Φροσταντότιρ** (*Kristrún Mjöll Frostadóttir* (Ισλανδική προφορά: ˈkʰrɪstrun ˈmjœtl̥ ˈfrɔstaˌtouhtɪr̥):, γεννηθείσα στις 12 Μαΐου 1988) είναι Ισλανδή πολιτικός και οικονομολόγος, πρωθυπουργός της Ισλανδίας από τον Δεκέμβριο του 2024 και αρχηγός της Σοσιαλδημοκρατικής Συμμαχίας. Εκλέχθηκε στο Althing στις βουλευτικές εκλογές του 2021. Σε ηλικία 36 ετών, είναι η νεότερη εν ενεργεία ηγέτης κράτους στον κόσμο.

## Πρώτα χρόνια και εκπαίδευση
Η Κριστρούν γεννήθηκε στο Ρέικιαβικ και οι γονείς της είναι ο Frosti Fífill Jóhannsson, εθνογράφος, και η Steinunn Guðný H. Jónsdóttir, γιατρός. Αποφοίτησε από το Κολέγιο Νέων του Ρέικιαβικ, πήρε πτυχίο από το Πανεπιστήμιο της Ισλανδίας, μεταπτυχιακό στις διεθνείς σπουδές από το Yale Jackson School of Global Affairs (πρώην Yale University Jackson Institute for Global Affairs) και από το Πανεπιστήμιο της Βοστώνης μεταπτυχιακό στα οικονομικά.

## Καριέρα
Έχει εργαστεί ως δημοσιογράφος στην οικονομική εφημερίδα *Viðskiptablaðið* και έχει υπάρξει υπάλληλος στο τμήμα ανάλυσης της Arion Bank. Υπήρξε ειδικός της Morgan Stanley, αρχικά στη Νέα Υόρκη και αργότερα στο Λονδίνο. Διετέλεσε βασική οικονομολόγος του Ισλανδικού Εμπορικού Επιμελητηρίου το 2017 και το 2018 έγινε βασική οικονομολόγος της τράπεζας Kvika. Υπηρέτησε μέχρι το 2021, όταν υπέβαλε αίτηση για να είναι στη λίστα της Σοσιαλδημοκρατικής Συμμαχίας στην Νότια εκλογική περιφέρεια του Ρέικιαβικ.

## Πολιτική σταδιοδρομία
### Κοινοβούλιο
Εκλέχθηκε ως μέλος του Althing για την Νότια εκλογική περιφέρεια 
του Ρέικιαβικ στις βουλευτικές εκλογές του 2021. Στις πρόωρες βουλευτικές εκλογές του 2024 εξελέγη βουλευτής στην βόρεια περιφέρεια του Ρέικιαβικ.

Πριν γίνει πρωθυπουργός, ήταν μέλος της Επιτροπής Προϋπολογισμού μεταξύ 2021 και 2024, ενώ το 2023 ήταν για λίγο μέλος της Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων και Εμπορίου.

### Ηγεσία του κόμματος
Ανακοίνωσε την υποψηφιότητά της για την ηγεσία του κόμματος τον Αύγουστο του 2022 και αργότερα εξελέγη στο συνέδριο του κόμματος τον Οκτώβριο χωρίς αντίπαλο με ποσοστό 94% των ψήφων.

### Πρωθυπουργός της Ισλανδίας (2024-σήμερα)
Η Κριστρούν οδήγησε το κόμμα της στις πρόωρες εκλογές του 2024, εξασφαλίζοντας το 20,8% των ψήφων και 15 έδρες στο Althing. Διεξήγαγε διαπραγματεύσεις συνασπισμού με το Viðreisn και το Λαϊκό Κόμμα, οι οποίες ξεκίνησαν στις 4 Δεκεμβρίου και ολοκληρώθηκαν δεκαεπτά ημέρες αργότερα, όταν διορίστηκε πρωθυπουργός μαζί με το υπουργικό της συμβούλιο.

## Προσωπική ζωή
Η Κριστρούν είναι παντρεμένη με τον Έιναρ Μπέργκουρ Ίνγκβαρσον και έχουν δύο παιδιά που γεννήθηκαν το 2019 και το 2023.

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Κατηγορία:Πρωθυπουργοί της Ισλανδίας
Κατηγορία:Ηγέτες εν ενεργεία
Θετική ψυχολογία

**Θετική Ψυχολογία** (positive psychology) είναι ένας σύγχρονος κλάδος της ψυχολογίας που εστιάζει στη μελέτη των θετικών πτυχών της ανθρώπινης εμπειρίας, όπως η ευτυχία, η ανθεκτικότητα, το νόημα ζωής, η δημιουργικότητα, η αυτοπραγμάτωση και η αρετή.

## Ιστορική αναδρομή
Η Θετική Ψυχολογία αναπτύχθηκε στα τέλη του 20ού αιώνα ως απάντηση στην παραδοσιακή προσέγγιση της ψυχολογίας, η οποία επικεντρωνόταν κυρίως στις ψυχικές διαταραχές και στα προβλήματα. Το 1998, ο Αμερικανός ψυχολόγος Martin Seligman, τότε πρόεδρος της Αμερικανικής Ψυχολογικής Εταιρείας, πρότεινε μια στροφή της επιστήμης προς τη μελέτη του "τι πάει καλά" στον άνθρωπο.

## Κύριοι τομείς μελέτης
Η Θετική Ψυχολογία εστιάζει σε έννοιες όπως:
* Ικανοποίηση από τη ζωή
* Ευγνωμοσύνη
* Ροή
* Θετικά συναισθήματα
* Σχέσεις
* Νόημα και σκοπός ζωής
* Αρετές και ηθική ανάπτυξη

## Σχέση με άλλους κλάδους
Η Θετική Ψυχολογία συνδέεται στενά με την Ανθρωπιστική ψυχολογία, αλλά διαφέρει στον εμπειρικό και ερευνητικό της προσανατολισμό. Έχει εφαρμογές στην εκπαίδευση, την ψυχοθεραπεία, το coaching και την οργανωσιακή ψυχολογία.

## Δείτε επίσης
* Αυτοπραγμάτωση
* Ροή (ψυχολογία)
* Ανθεκτικότητα (ψυχολογία)

## Πηγές
* Seligman, M. E. P. (2002). *Authentic Happiness*. New York: Free Press.
* Peterson, C. (2006). *A Primer in Positive Psychology*. Oxford University Press.

Κατηγορία:Ευτυχία
Κατηγορία:Σχολές της ψυχολογίας
Οξάνα Μαραφιότι

Η **Οξάνα Μαραφιότι** (*Oksana Marafioti*, πατρικό όνομα: Κοπυλένκο) είναι Αμερικανίδα συγγραφέας, αρμένικης και Ρομά καταγωγής.

## Βιογραφία
Η Μαραφιότι είναι κλασικά εκπαιδευμένη πιανίστρια, και αποφοίτησε από το Επαγγελματικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Κινηματογράφου του Πανεπιστημίου της Νεβάδα-Λας Βέγκας. Εργάστηκε αρχικά στον κινηματογράφο, προτού μεταπηδήσει στη συγγραφή.   Είναι συγγραφέας του American Gypsy: A Memoir (FSG, 2012). Έργα της έχουν δημοσιευτεί στα περιοδικά Slate και Time, καθώς και στο Immigrant Voices *Vol.*II (Penguin Random House, 2015). Το 2013 τιμήθηκε με το BMI - Library of Congress Kluge Center Fellow, ενώ ήταν η η αποδέκτης του Picador Guest Professor Award από το Πανεπιστήμιο της Λειψίας της Γερμανίας το 2020.  Πέρα από τις πολλές συνεντεύξεις της  και εμφανίσεις της σε πάνελ, παρουσίασε την έρευνά της για τον *Μαγικός Ρεαλισμός στη Σοβιετική Ρωσία* στη Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου το 2013  και συμμετείχε στη συζήτηση σε πάνελ C-SPAN για τη φυλή και την εθνικότητα το 2015.  Το 2018, η Οξάννα ίδρυσε το Lounge Writers, ένα διαδικτυακό στούντιο δημιουργικής γραφής που προσφέρει μαθήματα από βραβευμένους συγγραφείς και συγγραφείς μπεστ σέλερ, με σκοπό να βοηθήσει συγγραφείς όλων των επιπέδων να εξερευνήσουν και να ενισχύσουν την τέχνη τους.

## Παραπομπές


## Για περαιτέρω ανάγνωση
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Oksana-Marafioti.com
* Lounge Writers
* Atlanticist
* Diaspora In Character

Κατηγορία:Αμερικανοί ρωσικής καταγωγής
Κατηγορία:Ρομά
Κατηγορία:Αμερικανοί συγγραφείς
Χάλα Τομασντότιρ

Η **Χάλα Τομασντότιρ** (*Halla Tómasdóttir* (ισλανδική προφορά: [ˈhatla ˈtʰouːmasˌtouhtɪr̥], γεννημένη στις 11 Οκτωβρίου 1968) είναι Ισλανδή πρώην επιχειρηματίας και πολιτικός που υπηρετεί ως η έβδομη πρόεδρος της Ισλανδίας από το 2024. Είναι η δεύτερη γυναίκα πρόεδρος της Ισλανδίας, μετά την Βιγκντίς Φινμπογκαντότιρ. Η Χάλα ήταν προηγουμένως δημόσια ομιλήτρια. Πριν γίνει πρόεδρος, ήταν διευθύνουσα σύμβουλος της ομάδας The B Team, μιας παγκόσμιας μη κερδοσκοπικής ομάδας.

## Πρώτα χρόνια και εκπαίδευση
Η Χάλα αποφοίτησε από το Verzló το 1986 και στη συνέχεια μετακόμισε στις Ηνωμένες Πολιτείες ως διεθνής φοιτήτρια, όπου φοίτησε στο Evansville Central High School και αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο Όμπερν στο Μοντγκόμερι με πτυχίο στη διοίκηση επιχειρήσεων, με έμφαση στη διοίκηση και τους ανθρώπινους πόρους, το 1993. Απέκτησε μεταπτυχιακό δίπλωμα στη Διοίκηση Επιχειρήσεων από το Thunderbird School of Global Management του Κρατικού Πανεπιστημίου της Αριζόνα το 1995.

## Πρώιμη σταδιοδρομία
Η Χάλα είναι πρώην μέλος της ιδρυτικής ομάδας του Πανεπιστημίου του Ρέικιαβικ το 1998. Ήταν επίσης συνιδρύτρια της Auður Capital, μιας επενδυτικής εταιρείας.  Διετέλεσε διευθύνουσα σύμβουλος της Ομάδας Β, μιας παγκόσμιας μη κερδοσκοπικής ομάδας ηγετών επιχειρήσεων και της κοινωνίας των πολιτών που εργάζεται για την προώθηση επιχειρηματικών πρακτικών με επίκεντρο την ανθρωπότητα και το κλίμα.

### Προεδρική εκστρατεία 2016
Η Χάλα ανακοίνωσε την υποψηφιότητά της για την προεδρία της Ισλανδίας στις 17 Μαρτίου 2016.  Έλαβε το 27,9% των ψήφων, το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό μετά από εκείνο του νικητή, Γκούντνι Θορλάσιους Γιοχάνεσον, ο οποίος έλαβε 39,1%.

### Προεδρία (2024-σήμερα)
Την 1η Ιουνίου 2024 η Χάλα κέρδισε τις Ισλανδικές προεδρικές εκλογές, νικώντας την πρώην πρωθυπουργό Κατρίν Γιακομπσντότιρ με διαφορά περίπου 10 μονάδων. Η εκστρατεία της επικεντρώθηκε σε θέματα όπως οι επιπτώσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην ψυχική υγεία των νέων, η τουριστική ανάπτυξη και ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης. Ανέλαβε καθήκοντα την 1η Αυγούστου 2024.

## Προσωπική ζωή
Η Χάλα γεννήθηκε στο Ρέικιαβικ. Είναι παντρεμένη με τον Μπγιερν Σκούλασον. Έχουν δύο παιδιά.

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Τομαντότιρ, Χαλα
Τομαντότιρ, Χαλα
Μποζίνος Γερακάρης

Ο **Μποζίνος Γερακάρης** (γνωστός και ως *Παπα-Μανώλης*) ήταν Έλληνας κληρικός και σπουδαία μορφή του Μακεδονικού Αγώνα από το Θεοδωράκι Πέλλας. 

## Βιογραφία
Γεννήθηκε στο Θεοδωράκι της Αλμωπίας το 1845. Σπούδασε στην περίφημη τότε Αθωνιάδα Σχολή, και αργότερα χειροτονήθηκε ιερέας. Εκτελούσε με περισσή ευσυνειδησία τα ιερατικά του καθήκοντα και κράτησε αλώβητο το χωριό του από κάθε προπαγάνδα. Φρόντισε κι αγόρασε τα θρησκευτικά βιβλία της Εκκλησίας της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα από τα τυπογραφεία της Βενετίας. Ένα από τα βιβλία που αγόρασε είναι η Παρακλητική με έτος έκδοσης το 1871. Στην τελευταία σελίδα της υπάρχει η εξής σημείωση του: Η παρούσα Παρακλητική της εκκλησίας της Αναλήψεως του χωρίου Τούντορτσι ηγοράσθη δια γροσιών 35 υπό του παπα - Μποζίνου από του (δυσανάγνωστη λέξη) Γεωργίου εν έτει 1872 Δεκεμβρίου 2.

Λόγω του μαζικού εξισλαμισμού και των φοβερών πιέσεων που ασκούσε το Ισλαμικό στοιχείο της Καρατζόβας, οι Βλαχομογλενίτες, και γενικά οι Πατριαρχικοί της περιοχής, αναγκάστηκαν να γίνουν κρυπτοχριστιανοί και, ενώ την ημέρα συμπεριφέρονταν σαν Μουσουλμάνοι, την νύχτα καλούσαν έναν ιερέα για να τους εξυπηρετήσει: αυτήν την επικίνδυνη αποστολή ανέλαβε ο παπα-Μποζίνος. Με στενούς συνεργάτες τους υιούς του, Πέτρο και Τραϊανό, περιέτρεχε νύχτα τα περίχωρα της Νότιας να εξυπηρετεί τους κρυπτοχριστιανούς Βλαχομογλενίτες, όπως κι άλλα χωριά της περιοχής για να ιερουργεί, να ενθαρρύνει τους Πατριαρχικούς και να υποθάλπει κρυφά τα αντάρτικα σώματα των Μακεδονομάχων, χωρίς να υπολογίζει τους φανατικούς Τούρκους της περιοχής, και τις απειλές των ανθρώπων του Βουλγαρικού κομιτάτου για τη ζωή του ή τις υποσχέσεις τους περί προαγωγής του σε Αρχιερατικό Επίτροπο. 

Για την εθνική του δράση δηλητηριάστηκε ύπουλα από τους Βούλγαρους κομιτατζήδες στην Έδεσσα και πέθανε εκεί με φρικτούς πόνους τον Αύγουστο του 1911 (σύμφωνα με τον Άγγ. Ανεστόπουλο το 1906) 

## Παραπομπές


Κατηγορία:Μακεδονομάχοι
Κατηγορία:Θρησκευτικά πρόσωπα και προσωπικότητες
Κατηγορία:Ιστορία της Πέλλας
Κατηγορία:Μακεδόνες
Βαλνταμπιέρ

Το **Βαλνταμπιέρ** (, ) είναι γαλλική κοινότητα στο νομό της Ουάζ, στη διοικητική περιοχή των Ω-ντε-Φρανς.

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 
*  

Κατηγορία:Κοινότητες της Ουάζ
Πρόεδρος της Ισλανδίας

Ο **Πρόεδρος της [[Ισλανδία|Ισλανδίας]]** (ισλανδικά: *Forseti Íslands*) είναι ο αρχηγός του κράτους της Ισλανδίας. Ο επικεφαλής είναι η Χάλα Τομασντότιρ, η οποία κέρδισε τις προεδρικές εκλογές του 2024.

Ο πρόεδρος δεν εμπλέκεται στη διακυβέρνηση της χώρας, αλλά υπηρετεί ως επικεφαλής του κράτους και διορίζει επίσημα νέες κυβερνήσεις και τους υπουργούς τους. Από το 1968 οι πρόεδροι δεν έχουν συνδεθεί με κανένα πολιτικό κόμμα.

Ο πρόεδρος εκλέγεται με λαϊκές ψήφους για μια θητεία τεσσάρων ετών, αλλά δεν υπάρχει όριο στον αριθμό των θητειών για τους οποίους μπορεί να εκλεγεί. Ιστορικά, ενώ οι εκλογές πρώτης θητείας ήταν συχνά σκληρές, ένας απερχόμενος πρόεδρος που αποφασίζει να είναι υποψήφιος ξανά για το αξίωμα συνήθως κατέρχεται ως υποψήφιος χωρίς αντιπολίτευση, ή έχει κερδίσει την επανεκλογή με μια συντριπτική πλειοψηφία των ψήφων όταν έχει αντίπαλο. Οι εκλογές του 2012 ήταν μια αξιοσημείωτη εξαίρεση σε αυτό, όπου ο πρόεδρος Όλαφουρ Ράγκναρ Γκρίμσον κέρδισε επανεκλογή με μόλις 52,78% των ψήφων.

Η Ισλανδία ήταν η πρώτη χώρα που είχε εκλεγμένο γυναίκα αρχηγό κράτους όταν η Βιγκντίς Φινμπογκαντότιρ ανέλαβε την προεδρία της Ισλανδίας την 1η Αυγούστου 1980. 

Η έδρα του προέδρου βρίσκεται στο Μπεσασταδίρ (Bessastaðir) στο Garðabær, κοντά στην πρωτεύουσα Ρεϊκιάβικ.

## Προέλευση
Όταν η Ισλανδία έγινε δημοκρατία το 1944 με την έγκριση ενός νέου συντάγματος, η θέση του Βασιλιά της Ισλανδίας απλά αντικαταστάθηκε από τον πρόεδρο της Ισλανδίας. Μια μεταβατική διάταξη του νέου συντάγματος ορίζει ότι ο πρώτος πρόεδρος εκλέγεται από το Κοινοβούλιο.

### Ετυμολογία
Η λέξη *για το Πρόεδρος* στην ισλανδική είναι forseti. Η λέξη forseti σημαίνει κάποιος που κάθεται μπροστά (sá sem fremst situr) στα παλαιά Νορδικά/ισλανδικά. Είναι το όνομα ενός από τους Æsir, τον θεό της δικαιοσύνης και της συμφιλίωσης στη Βόρεια μυθολογία. Γενικά ταυτιζόταν με τον Φωσίτη, τον θεό των Φρίσιων.

## Κατάλογος
Έχουν υπάρξει επτά πρόεδροι από την ίδρυση της δημοκρατίας.

## Γραμμή χρόνου

## Παραπομπές


Ισλανδια

Κατηγορία:Λήμματα που περιέχουν κείμενο στα ισλανδικά
Αιμέ Μπονπλάν

Ο **Αιμέ Μπονπλάν** (γαλλ. *Aimé Jacques Alexandre Bonpland*, 22 Αυγούστου 1773&nbsp;– 11 Μαΐου 1858) ήταν Γάλλος εξερευνητής και βοτανολόγος, ο οποίος ταξίδεψε μαζί με τον Αλεξάντερ φον Χούμπολτ στη Νότια Αμερική από το 1799 έως το 1804 και συνέγραψαν βιβλία για τα πολλά και σημαντικά επιστημονικά αποτελέσματα του ταξιδιού τους.

## Βιογραφικά δεδομένα
Ο Μπονπλάν γεννήθηκε με το επώνυμο **Γκουζώ** (*Goujaud*) στην πόλη Λα Ροσέλ του τότε Βασιλείου της Γαλλίας, από πατέρα ιατρό. Περί το 1790 ο Αιμέ πήγε στο Παρίσι, όπου σπούδασε και εκείνος ιατρική μαζί με τον αδελφό του Μισαέλ. Από το 1791 παρακολούθησαν και μαθήματα που παραδίδονταν στο εκεί Μουσείο Φυσικής Ιστορίας, από τους Ζαν Μπατίστ Λαμάρκ, Αντουάν-Λωράν ντε Ζυσιέ, Ρενέ Λουίς Ντεφονταίν και άλλους. Ο Αιμέ μελέτησε και άλλο με καθηγητή τον Ζαν-Νικολά Κορβισάρ.

Στα ταραγμένα χρόνια της Γαλλικής Επαναστάσεως και των επακόλουθων πολέμων, ο Μπονπλάν υπηρέτησε ως χειρουργός στον γαλλικό στρατό ή στο ναυτικό.

## Παραπομπές


## Πηγές
* 
* 
* .
* 
* 

Κατηγορία:Γάλλοι εξερευνητές
Κατηγορία:Γάλλοι βοτανολόγοι του 19ου αιώνα
Κατηγορία:Γάλλοι ιατροί
Κατηγορία:Απόφοιτοι του Πανεπιστημίου του Παρισιού
Ρας Ρακάν

thumb|Απεικόνιση του Ρας Ρακάν από το διάστημα το 2007
[thumb|Μια από τις παλαιότερες αναφορές του Ρας Ρακάν: είναι σε χάρτη του [Τζέιμς Σιλκ Μπάκινχαμ από το 1829.]]
Το **Ρας Ρακάν** (αραβ. رأس راكان) είναι ακρωτήριο που αποτελεί το βορειότερο σημείο της χερσονήσου και του κράτους του Κατάρ, ευρισκόμενο στον Δήμο Μαντινάτ ας-Σαμάλ, δηλαδή τον «βόρειο» (*shamal* στην αραβική σημαίνει «βορράς»). Στην πραγματικότητα είναι το βορειοδυτικό άκρο μιας νησίδας που ονομάζεται **Τζαζιράτ Ρας Ρακάν**, αλλά καθώς το στενό ανάμεσα στη νησίδα αυτή και την ηπειρωτική ακτή είναι τόσο αβαθές, ώστε δεν μπορεί να το διασχίσει ούτε μεγάλη βάρκα, το Τζαζιράτ Ρας Ρακάν μπορεί να θεωρηθεί το βόρειο πέρας του ακρωτηρίου.

## Θέση
Η νησίδα Τζαζιράτ Ρας Ρακάν απέχει σχεδόν 2,4 χιλιόμετρα από την ακτή, αλλά μπορεί να την επισκεφθεί κάποιος περπατώντας μέσα στο ρηχό νερό. Ο βορειότερος οικισμός του Κατάρ, το Αρ-Ρουγουαΐς, απέχει 4 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά από τη νησίδα. Αν προσεγγισθεί από τον βορρά, το Αρ-Ρουγουαΐς γίνεται ορατό πριν από το Ρας Ρακάν, επειδή το ακρωτήριο είναι χαμηλό.

## Περιγραφή
Το Τζαζιράτ Ρας Ρακάν είναι μια σχεδόν επίπεδη νησίδα με σχήμα «T». Υπάρχουν κάποιες  συστάδες στη νότια πλευρά της. Το μήκος του στον άξονα ανατολή-δύση φθάνει τα 3,2 χιλιόμετρα και είναι εξαιρετικά στενό. Η κεφαλή του «T», στο δυτικό του άκρο, έχει μήκος 1,5 χιλιόμετρο.

### Υδρολογία
Σε μια εξέταση των παραλιακών νερών του Ρας Ρακάν το 2010 από την Αρχή Στατιστικής του Κατάρ βρέθηκε ότι το μέσο pH τους ήταν 7,74 και η μέση θερμοκρασία τους 19,61 βαθμοί C, ενώ περιείχαν κατά μέσο όρο 4,86 χιλιοστά του γραμμαρίου διαλυμένο οξυγόνο ανά λίτρο.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Γεωγραφία του Κατάρ
Κατηγορία:Ακρωτήρια της Ασίας
Ίφε

Το **Ίφε** ή **Ιλέ-Ίφε** (γιορ. *Ifẹ̀* ή *Ilé-Ifẹ̀*) είναι αρχαία πόλη των Γιορούμπα και σημερινή μεγαλούπολη της νοτιοδυτικής Νιγηρίας, που ιδρύθηκε μεταξύ του 1000 π.Χ. και του 500 π.Χ.. Το 900 μ.Χ. η πόλη είχε καταστεί σημαντικό εμπορικό σταυροδρόμι της Δυτικής Αφρικής, που παρήγε εκλεπτυσμένες μορφές τέχνης. Σήμερα η πόλη υπάγεται στην πολιτεία Όσουν, της οποίας είναι η μεγαλύτερη πόλη, έχοντας πληθυσμό 509.035 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 2006. Το Ίφε απέχει περίπου 218 χιλιόμετρα βορειοανατολικά από την πρώην πρωτεύουσα και μεγαλύτερη πόλη της Νιγηρίας, το Λάγος

Σύμφωνα με τη θρησκευτική παράδοση των Γιορούμπα, το Ιλέ-Ίφε ιδρύθηκε με προσταγή του ανώτατου θεού τους, του Ολοντουμάρε, από το δημιουργό πνεύμα Ομπατάλα. Κατόπιν έπεσε στα χέρια του αδελφού του, του Oduduwa. Αυτός ίδρυσε μια δυναστεία στην πόλη, απόγονοι της οποίας ηγήθηκαν πολλών άλλων βασιλείων στη Γιορουμπαλάνδη. Ο πρώτος *Ọọ̀ni* (ηγεμόνας) του Ίφε θεωρείται ότι ήταν ένας απόγονος του θεού Oduduwa. Η πόλη είναι γνωστή και ως «η πόλη των 401 θεοτήτων» και πολλοί κάτοικοι είναι ακόμη αφοσιωμένοι σε αυτές, τιμώντας τις με εορτές.

Το Ιλέ-Ίφε είναι πολύ γνωστό παγκοσμίως για τα πολύ παλαιά νατουραλιστικά γλυπτά της, πέτρινα, ορειχάλκινα και τερακότα, που χρονολογούνται μεταξύ του 1200 και του 1400 μ.Χ..

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Κατηγορία:Πόλεις της Νιγηρίας
Πίτερ Στράους

Ο **Πίτερ Λόρενς Στράους** (20 Φεβρουαρίου 1947 - ) είναι Αμερικανός ηθοποιός της τηλεόρασης και του κινηματογράφου, γνωστός για τους ρόλους του σε πολλές τηλεοπτικές μίνι σειρές τις δεκαετίες του 1970 και του 1980. Είναι βραβευμένος με Έμμυ και πέντε φορές υποψήφιος για Χρυσή Σφαίρα.

## Τα πρώτα χρόνια
Ο Στράους γεννήθηκε στο Κρότον ον Χάντσον της Νέας Υόρκης. Ήταν γιος του Γουόρεν Στράους, ενός εισαγωγέα κρασιού γερμανικής καταγωγής. Η οικογένειά του είναι Εβραίοι. Ο Στράους αποφοίτησε από το σχολείο Χάκλεϊ το 1965 και από το Πανεπιστήμιο Νορθουέστερν το 1969.

## Καριέρα
Ο Στράους κέρδισε ένα βραβείο Έμμυ για τον ρόλο του στην τηλεταινία του 1979 *Δεύτερη ευκαιρία* και πρωταγωνίστησε σε ένα τηλεοπτικό ριμέικ της κλασικής ταινίας του 1946 *Πίσω μου σ' έχω, Σατανά* το 1980, που στη  Ελλάδα κυκλοφόρησε με τον τίτλο *Ένας άγγελος στο πλευρό μου*. Το 1985 έπαιξε τον Έιμπελ Ροσνόφσκι στη μίνι σειρά *Kane & Abel*. Άλλες αξιόλογες τηλεοπτικές του εμφανίσεις περιλαμβάνουν τις σειρές *Rich Man, Poor Man*, το σίκουελ του *Rich Man, Poor Man Book II* και *Masada*. Ο Στράους ενσάρκωσε τον Τζόζεφ Π. Κένεντι Τζούνιορ στην τηλεοταινία του 1977 *Ο άγνωστος Κένεντι*. Το 1973, έπαιξε στο επεισόδιο "Angels in the Snow" της σειράς *The Mary Tyler Moore Show*.

Ο Στράους πρωταγωνίστησε στις ταινίες *Ο μπλε στρατιώτης* (1970) και *Ο κυνηγός του διαστήματος: Περιπέτειες στην απαγορευμένη ζώνη* (1983), ενώ έχει εμφανιστεί και σε πολλές άλλες. Δάνεισε τη φωνή του στον αρουραίο Τζάστιν στην ταινία κινουμένων σχεδίων *Το μυστικό των ΝΙΜ* του 1982. Πρωταγωνίστησε ως κακοποιημένος σύζυγος στην τηλεταινία *Men Don't Tell*, δίπλα στην Τζούντιθ Λάιτ. Το 2005, έπαιξε τον πρόεδρο των ΗΠΑ στο θρίλερ *xXx: Ο απόλυτος πράκτορας 2* μαζί με τους Ice Cube, Σάμιουελ Λ. Τζάκσον, Σκοτ Σπίντμαν και Γουίλεμ Νταφόε. Έδωσε τη φωνή του στον Μωυσή στη σειρά κινουμένων σχεδίων *K10C: Kids' Ten Commandments* και πρωταγωνίστησε στη βραχύβια σειρά *Body & Soul* ως δρ Άιζαν Μπράουν το 2002.

## Προσωπική ζωή
Ο Στράους παντρεύτηκε τη Ρέιτσελ Τίκοτιν στις 31 Δεκεμβρίου 1998. Ο Στράους διευθύνει μια επιτυχημένη επιχείρηση παραγωγής εσπεριδοειδών και είναι μέλος του συμβουλίου του Δενδροκομικού και Βοτανικού Κήπου της Κομητείας του Λος Άντζελες.

## Φιλμογραφία

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* 

Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί τηλεόρασης
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί κινηματογράφου
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί φωνής
Κατηγορία:Αμερικανοεβραίοι
Κατηγορία:Αμερικανοί γερμανικής καταγωγής
Ελιόψωμο

[μικρογραφία|[Φοκάτσα με ελιές, δεντρολίβανο και φασκόμηλο.]]
Το **ελιόψωμο** είναι ένα ψωμί που έχει ως βασικό συστατικό τις ελιές. Φτιάχνεται κυρίως στις μεσογειακές χώρες, όπου καλλιεργούνται τα ελαιόδεντρα. Μπορεί να είναι άζυμο ή να φτιαχτεί με μαγιά. Το αλεύρι που χρησιμοποιείται είναι συνήθως σταρένιο, μπορούν όμως να χρησιμοποιηθούν και άλλα άλευρα, όπως ολικής άλεσης, πολύσπορο, και καλαμποκάλευρο. Συνήθως προτιμάται η νηστίσιμη εκδοχή, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορούν να προστεθούν και άλλα υλικά, όπως η φέτα. Το σχήμα του ελιόψωμου ποικίλλει. Μπορεί να ψηθεί σε στρογγυλό ή τετράγωνο ταψί. Μπορεί επίσης να ψηθεί ως μάφιν, σε μικρά πιττάκια, ως φλογέρες, αλλά και ως φρατζόλα ψωμί. 
Αρχείο:Olive bread (13890025304).jpg|Ολλανδικό ελιόψωμο.
Αρχείο:First try at making olive bread. (8078503817).jpg|Αμερικάνικο ελιόψωμο.
Αρχείο:23102008-Pain Olives SIAL 2008 Cl J Weber03-2.jpg|Γαλλικές φρατζόλες με ελιές. 
Αρχείο:Pane con le olive - Astone.jpg|Ιταλικά ελιοψωμάκια. 


## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 
* 

Κατηγορία:Ψωμιά
Θάνος Σόρτσης

Ο **Θάνος Σόρτσης** (γνωστός με το ψευδώνυμο **Καπετάν Θάνος**) του Τραϊανού ήταν οπλαρχηγός Μακεδονομάχος με καταγωγή από το Θεοδωράκι. Υπήρξε ένας από τους γενναιότερους Καπεταναίους του Μακεδονικού Αγώνα και διακρίθηκε για τον ηρωισμό και την αυτοθυσία του.

## Βιογραφία
Γεννήθηκε στο Θεοδωράκι το έτος 1873. Διακρίθηκε για τον ηρωισμό και την αυτοθυσία του. Έλαβε μέρος σε πολλές επιχειρήσεις και μάχες εναντίον συμμοριών Βουλγάρων κομιτατζήδων και Τούρκικου στρατού, όπου ξεχώρισε η ανδρεία του, μεταξύ άλλων:

* Δεκέμβριος του 1907 σε συνεργασία με τον οπλαρχηγό Νικόλαο Παπαδάκη, συμπλοκή εναντίον των Βουλγάρων Μίτσε Τουσέχλη και Τόμα.

* Στην κατάληψη του χωριού Ραίτινα, όπου διέμεναν δυο συμμορίες Βουλγάρων.

* Επίθεση εναντίων Τουρκικού στρατού στην περιοχή της Γευγελής, όπου ο τουρκικός λόχος υπέστη πανωλεθρία.

* Στις 8/9/1907 μεγάλη επίθεση εναντίον πολυμελούς συμμορίας κομιτατζήδων στην περιοχή του Μοριχόβου.
Η οικία του Καπετάν Θάνου χρησιμοποιούνταν ως προπαιδευτήριο όπου διδάσκονταν οι μυημένοι αντάρτες την χρήση των όπλων. Το 1907 ο Καπετάν Φουστάντσε ο οποίος δρούσε στην περιοχή του χωριού, διέταξε τον Γκόλη Κιρμιτζιέφ να δολοφονήσει τον Καπετάν Θάνο, αλλά μετά την πρώτη αποτυχημένη προσπάθεια ο τελευταίος έλαβε μέτρα προστασίας και έτσι η δολοφονία του δεν ήταν πλέον εφικτή. Ο βετεράνος της εθνικής δράσης Καπετάν Θάνος καθ’ όλη τη διάρκεια του αγώνα είχε στενούς συνεργάτες τους συγχωριανούς του, Αναστάσιο Σόρτση και Δημήτριο Καπαρίνη. Αυτοί με τη δράση τους είχαν γίνει ο φόβος και ο τρόμος των κομιτατζήδων και έχαιραν ιδιαίτερης εκτίμησης και αγάπης εκ μέρους του αρχηγού Καπετάν Ακρίτα (Κ. Μαζαράκη). 

Ο Καπετάν Θάνος και οι συγχωριανοί του έλαβαν μέρος στην απελευθέρωση της Μακεδονίας (1912-13) ενίσχυσαν τις δυνάμεις των οπλαρχηγών Νίκανδρου Παπαϊωάννου και Αργυρίου Κιτάνου, έδωσαν σκληρές μάχες εναντίον των κομιτατζήδων και του αιμοχαρούς Τζίνε Ζάικου στα χωριά Μεγάλα Λιβάδια, Κρώμνη, Παπάσκιοϊ και Λάκκα, συνέτριψαν τους χοιροβοσκούς και έστησαν την ελληνική σημαία στο διοικητήριο της Αριδαίας, κατά την απελευθέρωσή της.

Ο Θάνος Σόρτσης απεβίωσε στο χωριό του το έτος 1953, έχοντας λάβει τον τίτλο του Μακεδονομάχου Πράκτωρ Γ’ τάξεως.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Μακεδονομάχοι
Κατηγορία:Ιστορία της Πέλλας
Κατηγορία:Έλληνες στρατιωτικοί
Κατηγορία:Μακεδόνες
Σφαιρικό Τηλεσκόπιο Διαμετρήματος 500 μέτρων

Το **Σφαιρικό Τηλεσκόπιο Διαμετρήματος 500 μέτρων** (αγγλ. *Five-hundred-meter Aperture Spherical Telescope*, αρχικά **FAST**, κινεζ. 五百米口径球面射电望远镜), γνωστό και με το κινεζικό προσωνύμιο **Τιανγιάν** (天眼, δηλαδή «μάτι των ουρανίων»), είναι μεγάλο ραδιοτηλεσκόπιο που βρίσκεται σε μια φυσική λεκάνη, στον Νομό Πινγκτάνγκ της Επαρχίας Κουεϊτσόου, στη νοτιοδυτική Κίνα. Το Τηλεσκόπιο, η διάμετρος του οποίου ανέρχεται σε 500 μέτρα, είναι κατασκευασμένο σε μια φυσική κοιλότητα του εδάφους, όπως και το κατεστραμμένο πλέον Ραδιοτηλεσκόπιο του Αρεσίμπο (διάμετρος 305 μ.). Σήμερα το FAST είναι το μεγαλύτερο ραδιοτηλεσκόπιο ενιαίου δίσκου (κεραίας) σε ολόκληρο τον κόσμο.

Η επιφάνεια του δίσκου του FAST μπορεί να μεταβάλλεται ως προς το σχήμα της, καθώς αποτελείται από 4.500 μεταλλικά τμήματα που μπορούν να κινούνται με τρόπο ελεγχόμενο από ηλεκτρονικό υπολογιστή σε πραγματικό χρόνο, ώστε η όλη επιφάνεια μπορεί να έχει είτε σφαιρικό, είτε παραβολοειδές σχήμα. Ο θαλαμίσκος που περιέχει τη σύνδεση με τον δέκτη της κεραίας αιωρείται από καλώδια πάνω από τον δίσκο και μπορεί να κινείται αυτόματα, ώστε το τηλεσκόπιο να δέχεται ραδιοσήματα από διαφορετικές διευθύνσεις της ουράνιας σφαίρας. Το όργανο παρατηρεί ραδιοκύματα που έχουν μήκος κύματος από 10&nbsp;cm έως και 4,3&nbsp;μέτρα.

Η κατασκευή του Σφαιρικού Τηλεσκοπίου Διαμετρήματος 500 μέτρων ξεκίνησε το 2011 και το όργανο παρατήρησε για πρώτη φορά τον Σεπτέβριο του 2016. Μετά από ακόμα μία τριετία δοκιμών, κηρύχθηκε πλήρως λειτουργικό στις 11 Ιανουαρίου 2020. Ωστόσο το Τηλεσκόπιο είχε ήδη πραγματοποιήσει την πρώτη του ανακάλυψη, αυτή δύο νέων πάλσαρ, τον Αύγουστο του 2017. Οι νέοι πάλσαρ ήταν οι PSR J1859-01 και PSR J1931-02, και αναφέρονται επίσης από την ονομασία του τηλεσκοπίου ως FAST pulsar #1 και #2 (συντομογραφικώς FP1 και FP2). Απέχουν από τη Γη 16.000 και 4.100 έτη φωτός αντιστοίχως. Μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2018, το FAST είχε ανακαλύψει συνολικώς 44 πάλσαρ και μέχρι το 2021, 500 πάλσαρ.

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Επίσημος ιστότοπος
* «Building the world's largest radio telescope» – BBC News στο YouTube
* «FAST: The World's Largest Telescope – China Icons» (YouTube, 25 September 2016)
* Η «Επισκόπηση πάλσαρ του γαλαξιακού επιπέδου του FAST»

500 μετρων
Κατηγορία:Επιστήμες και τεχνολογία στην Κίνα