Υπερίων (Τιτάνας)

Στην ελληνική μυθολογία, ο **Υπερίων (**«αυτός που είναι άνω»)  ήταν ένας από τους δώδεκα Τιτάνες, παιδιά της Γαίας και του Ουρανού.  Με την αδελφή του, την Τιτανίδα Θεία, ο Υπερίων απέκτησε τον Ήλιο, τη Σελήνη και την Ηώ (Αυγή). 

Ο Υπερίων ήταν, μαζί με τον γιο του Ήλιο, μια προσωποποίηση του ήλιου, με τους δύο να ταυτίζονται μερικές φορές.  Το ημιτελές επικό ποίημα του Τζον Κιτς,  είναι ένα από τα λογοτεχνικά έργα που παρουσιάζουν τη μορφή του θεού αυτού.

## Ετυμολογία
«Υπερίων» σημαίνει «αυτός που περπατάει υψηλά» ή απλώς «ο θεός από επάνω», συχνά σε συνδυασμό με το «Ήλιος».  Υπάρχει πιθανή αναφορά του ονόματός του στη Γραμμική Β΄ (Μυκηναϊκή Ελληνική) στη λακωνική μορφή *]pe-rjo-[* (Γραμμική Β΄).

## Μυθολογία
Ο Υπερίων είναι ένας από τους δώδεκα (ή δεκατρείς) Τιτάνες, τα παιδιά της Γαίας και του Ουρανού. Στη *[[Θεογονία]]*, ο Ουρανός φυλάκισε όλα τα παιδιά που του γέννησε η Γαία, πριν ανατραπεί.  Σύμφωνα με τον Απολλόδωρο, ο Ουρανός φυλάκισε μόνο τους Εκατόγχειρες και τους Κύκλωπες, αλλά όχι τους Τιτάνες, μέχρι που η Γαία έπεισε τους έξι γιους της Τιτάνες να ανατρέψουν τον πατέρα τους Ουρανό και «αυτοί, όλοι εκτός από τον Ωκεανό, του επιτέθηκαν» καθώς ο Κρόνος τον ευνούχισε.  Στη συνέχεια, σύμφωνα με τα λόγια του Ησίοδου, ο Υπερίων υπέβαλε την αδελφή του Θεία στον έρωτά του και απέκτησε τρία παιδιά μαζί της, τα οποία έγιναν τα φώτα του ουρανού: ο Ήλιος (Ήλιο), η Σελήνη (Σελήνη) και η Ηώς (Αυγή). Όπως συμβαίνει με τους περισσότερους Τιτάνες, δεν υπάρχουν μύθοι ή χαρακτηριστικά για τον Υπερίωνα.  Φαίνεται να υπάρχει μόνο, για να παρέχει έναν πατέρα στις τρεις ουράνιες θεότητες.  Ως Τιτάνας, μια από τις παλαιότερες γενιές θεών, ο Υπερίων ήταν ένας ταιριαστός πατέρας γι' αυτούς τους τρεις θεούς του ουρανού, οι οποίοι, ως στοιχεία του φυσικού κόσμου, έπρεπε να θεωρηθούν ότι δημιουργήθηκαν κοντά στην αρχή του κόσμου. 

### Ήλιος
Ο Υπερίων και ο Ήλιος ήταν και οι δύο θεοί του ήλιου. Οι πρώιμες πηγές μερικές φορές παρουσιάζουν τους δύο ως ξεχωριστά πρόσωπα, με τον Υπερίωνα να είναι ο πατέρας του Ήλιου, αλλά μερικές φορές προφανώς ταυτίζονταν, με το "Υπερίων" να είναι απλώς ένας τίτλος ή ένα άλλο όνομα για τον ίδιο τον Ήλιο.  Ο Υπερίων είναι ο πατέρας του Ήλιου στην *[[Οδύσσεια]]* του Ομήρου, στη *[[Θεογονία]]* του Ησίοδου και στον ''Ομηρικό Ύμνο'' *στη [[Δήμητρα (μυθολογία)|Δήμητρα]]*.  Αλλά στην *[[Ιλιάδα]]* και αλλού στην *Οδύσσεια*, ο Ήλιος ονομάζεται επίσης "Ήλιος Υπερίων", με το "Υπερίων" εδώ να χρησιμοποιείται είτε ως πατρώνυμο είτε ως άλλο επίθετο. Στα ομηρικά έπη και στον *[[Ομηρικοί Ύμνοι|Ομηρικό Ύμνο]] στον [[Απόλλων|Απόλλωνα]]*, εκτός από το ότι ονομάζεται "Ήλιος", ο Υπερίων μερικές φορές ονομάζεται και απλά "Υπερίων".  Σε μεταγενέστερες πηγές οι δύο θεοί του ήλιου είναι ξεκάθαρα πατέρας και γιος.  Στη λογοτεχνία, ο ήλιος αναφέρεται συχνά ως «ο λαμπρός γιος του Υπερίωνα». 

### Διόδωρος ο Σικελιώτης
Σύμφωνα με τον ορθολογιστή ιστορικό Διόδωρο τον Σικελιώτη, Υπερίων ήταν το όνομα του πρώτου ατόμου που κατάλαβε την κίνηση του ήλιου και της σελήνης και την επίδρασή τους στις εποχές, και εξηγεί ότι εξαιτίας αυτού, λέγεται ότι ήταν ο «πατέρας» τους:Για τον Υπερίωνα λέγεται ότι ήταν ο πρώτος που κατάλαβε, με επιμελή προσοχή και παρατήρηση, την κίνηση τόσο του ήλιου όσο και της σελήνης και των άλλων αστεριών, καθώς και τις εποχές, στο ότι προκαλούνται από αυτά τα σώματα, και έκανε αυτά τα γεγονότα γνωστά σε άλλους· και ότι γι' αυτόν τον λόγο ονομάστηκε πατέρας αυτών των σωμάτων, αφού είχε "γεννήσει" ας πούμε, τη γνώση σχετικά με αυτά και τη φύση τους. Ο Διόδωρος κατέγραψε επίσης μία ανορθόδοξη εκδοχή του μύθου, στην οποία ο Υπερίων νυμφεύτηκε την αδελφή του Βασιλεία και απέκτησε δύο παιδιά μαζί της, τον Ήλιο και τη Σελήνη. Τα αδέλφια τους, ζηλεύοντας τηους ευτυχισμένους απογόνους τους και φοβούμενα ότι ο Υπερίων θα έλκυε τη βασιλική εξουσία στον εαυτό του, συνωμότησαν και σκότωσαν τον Υπερίωνα μαζί με τα δύο παιδιά του (τα οποία στη συνέχεια μεταμορφώθηκαν σε Ήλιο και Σελήνη), αφήνοντας τη Βασιλεία σε μεγάλη δυστυχία. 

## Δείτε επίσης
* Κατάλογος ηλιακών θεοτήτων

## Σημειώσεις

## Αναφορές
* Apollodorus, *Apollodorus, The Library, with an English Translation by Sir James George Frazer, F.B.A., F.R.S. in 2 Volumes.* Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1921. . Online version at the Perseus Digital Library.
* Caldwell, Richard, *Hesiod's Theogony*, Focus Publishing/R. Pullins Company (June 1, 1987). .
* Campbell, David A., *Greek Lyric, Volume III: Stesichorus, Ibycus, Simonides, and Others*,  Loeb Classical Library No. 476, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 1991. . Online version at Harvard University Press.
* Diodorus Siculus, *Library of History, Volume III: Books 4.59-8*, translated by C. H. Oldfather, Loeb Classical Library No. 340. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 1939. . Online version at Harvard University Press. Online version by Bill Thayer.
* Euripides, *[[The Phoenician Women]]*, translated by E. P. Coleridge in *The Complete Greek Drama*, edited by Whitney J. Oates and Eugene O'Neill, Jr. Volume 2. New York. Random House. 1938. Online version at the Perseus Digital Library.
* Gantz, Timothy, *Early Greek Myth: A Guide to Literary and Artistic Sources*, Johns Hopkins University Press, 1996, Two volumes:  (Vol. 1),  (Vol. 2).
* Grimal, Pierre, *The Dictionary of Classical Mythology*, Wiley-Blackwell, 1996. .
* Hard, Robin, *The Routledge Handbook of Greek Mythology: Based on H.J. Rose's "Handbook of Greek Mythology"*, Psychology Press, 2004, . Google Books.
* Hesiod, *[[Theogony]]*, in *The Homeric Hymns and Homerica with an English Translation by [[Hugh G. Evelyn-White]]*, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1914. Online version at the Perseus Digital Library.
* Homer, *The Iliad with an English Translation by A.T. Murray, Ph.D. in two volumes*. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; London, William Heinemann, Ltd. 1924. Online version at the Perseus Digital Library.
* Homer, *The Odyssey with an English Translation by A.T. Murray, PH.D. in two volumes*. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; London, William Heinemann, Ltd. 1919. Online version at the Perseus Digital Library.
* *[[Homeric Hymns|Homeric Hymn]]* 2 *to Demeter*, in *The Homeric Hymns and Homerica with an English Translation by Hugh G. Evelyn-White*, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1914. Online version at the Perseus Digital Library.
* *[[Homeric Hymns|Homeric Hymn]]* 3 *to Apollo*, in *The Homeric Hymns and Homerica with an English Translation by Hugh G. Evelyn-White*, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1914. Online version at the Perseus Digital Library.
* *[[Homeric Hymns|Homeric Hymn]]* 4 *to Hermes*, in *The Homeric Hymns and Homerica with an English Translation by Hugh G. Evelyn-White*, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1914. Online version at the Perseus Digital Library.
* *[[Homeric Hymns|Homeric Hymn]]* 28 *to Athena*, in *The Homeric Hymns and Homerica with an English Translation by Hugh G. Evelyn-White*, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1914. Online version at the Perseus Digital Library.
* *[[Homeric Hymns|Homeric Hymn]]* 31 *to Helios*, in *The Homeric Hymns and Homerica with an English Translation by Hugh G. Evelyn-White*, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1914. Online version at the Perseus Digital Library.
* 
* Mimnermus in *Greek Elegiac Poetry: From the Seventh to the Fifth Centuries BC*, edited and translated by Douglas E. Gerber, Loeb Classical Library No. 258, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 1999. . Online version at Harvard University Press.
* 
* Nonnus, *[[Dionysiaca]]*; translated by Rouse, W H D, III Books XXXVI&ndash;XLVIII. Loeb Classical Library No. 346, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1940. Internet Archive.
* Pindar, *Odes*, Diane Arnson Svarlien. 1990. Online version at the Perseus Digital Library.
* Plato, *[[Timaeus (dialogue)|Timaeus]]* in *Plato in Twelve Volumes*, Vol. 9 translated by W.R.M. Lamb. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1925. Online version at the Perseus Digital Library.
* Smith, William, *[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]]*, London (1873). Online version at the Perseus Digital Library.
* Sommerstein, Alan H., *Aeschylus: Persians, Seven against Thebes, Suppliants, Prometheus Bound*, edited and translated by Alan H. Sommerstein, Loeb Classical Library No. 145. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 2009. . Online version at Harvard University Press.
* Tripp, Edward, *Crowell's Handbook of Classical Mythology*, Thomas Y. Crowell Co; First edition (June 1970). .
* West, M. L. (1966), *Hesiod: Theogony*, Oxford University Press. .
* West, M. L. (2003a), *Greek Epic Fragments: From the Seventh to the Fifth Centuries BC*, edited and translated by Martin L. West, Loeb Classical Library No. 497, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 2003.  . Online version at Harvard University Press.
* West, M. L. (2003b), *Homeric Hymns. Homeric Apocrypha. Lives of Homer*, edited and translated by Martin L. West, Loeb Classical Library No. 496, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 2003.  . Online version at Harvard University Press.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Κατηγορία:Τιτάνες
Κατηγορία:Ηλιακοί θεοί