Σφαγή του Ηρακλείου

Η **Σφαγή του Ηράκλειο** γνωστού τότε ως **Candia** ήταν ένα αιματηρό γεγονός που έλαβε χώρα στις 6 Σεπτεμβρίου 1898 (25 Αυγούστου κατά το Ιουλιανό ημερολόγιο) στο Ηράκλειο της Κρήτης, τότε υπό την οθωμανική κυριαρχία. Κατά τη διάρκεια της αναταραχής, μουσουλμάνοι κάτοικοι της πόλης επιτέθηκαν σε Βρετανούς στρατιώτες και χριστιανούς κατοίκους, προκαλώντας τον θάνατο εκατοντάδων ανθρώπων και την καταστροφή μεγάλου μέρους της πόλης.Η σφαγή οδήγησε στη δολοφονία 14 Βρετανών στρατιωτικών και πολιτών, καθώς και περίπου 500–800 Κρητικών χριστιανών. Το γεγονός αποτέλεσε καθοριστικό σημείο στην ιστορία της Κρήτης, οδηγώντας στην οριστική αποχώρηση των οθωμανικών στρατευμάτων και στην ίδρυση της Αυτόνομης Κρητικής Πολιτείας το 1899, γεγονός που προετοίμασε την ένωση του νησιού με την Ελλάδα το 1913.

## Ιστορικό πλαίσιο

Κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, η Κρήτη βρισκόταν σε συνεχή κοινωνική και θρησκευτική ένταση. Η πλειονότητα του πληθυσμού ήταν χριστιανική και επιδίωκε ευρύτερη αυτονομία ή ένωση με την Ελλάδα, ενώ η Οθωμανική διοίκηση και ο μουσουλμανικός πληθυσμός επιθυμούσαν τη διατήρηση της υπάρχουσας τάξης. 

Το 1878 υπογράφηκε το **Σύμφωνο του Χαλεπά**, το οποίο παραχώρησε περιορισμένες πολιτικές ελευθερίες στους χριστιανούς, αλλά η εφαρμογή του υπήρξε ασταθής. Οι εντάσεις κλιμακώθηκαν με την Κρητική Επανάσταση του 1897, η οποία οδήγησε στην παρέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων και στη δημιουργία διεθνούς στρατιωτικού ελέγχου του νησιού, με στρατεύματα από Βρετανία, Γαλλία, Ρωσία και Ιταλία.

## Αιτίες της σφαγής

Η αναταραχή της 6ης Σεπτεμβρίου 1898 προκλήθηκε από την προσπάθεια των Βρετανών να επιβάλουν τον έλεγχο του τελωνείου του Ηρακλείου. Η κίνηση αυτή θεωρήθηκε από τους μουσουλμάνους κατοίκους ως απειλή για τα συμφέροντά τους και οδήγησε σε συγκρούσεις που εξελίχθηκαν σε μαζική σφαγή.

Η κατάσταση είχε επιδεινωθεί από χρόνια θρησκευτικής και κοινωνικής έντασης, διακρίσεων κατά των χριστιανών και την αδυναμία της Οθωμανικής διοίκησης να ελέγξει τους τοπικούς μουσουλμανικούς πληθυσμούς. Η παρουσία ξένων στρατευμάτων και η αδυναμία άμεσης παρέμβασης των αρχών δημιούργησαν το κατάλληλο περιβάλλον για την έκρηξη βίας.

## Η σφαγή

Στις 6 Σεπτεμβρίου, οι μουσουλμάνοι κάτοικοι επιτέθηκαν στους Βρετανούς στρατιώτες που επιχειρούσαν στο τελωνείο. Οι συγκρούσεις επεκτάθηκαν γρήγορα και περιλάμβαναν επιθέσεις σε χριστιανούς κατοίκους, πυρπολήσεις κατοικιών και εκκλησιών, ενώ η βία εξαπλώθηκε σε όλη την πόλη.

Οι Βρετανοί αντέδρασαν με περιορισμένο βομβαρδισμό από το πλοίο HMS *Hazard*, προσπαθώντας να περιορίσουν την εξέγερση. Παρά τις προσπάθειες, ο αριθμός των θυμάτων ήταν υψηλός, με εκτεταμένες καταστροφές.

## Θύματα

Τα θύματα περιλάμβαναν:

* 14 Βρετανούς στρατιώτες και πολίτες, μεταξύ των οποίων και προσωπικό της διοίκησης.
* Περίπου 500–800 Κρητικούς χριστιανούς.
* Αρκετούς μουσουλμάνους που αντιστάθηκαν στη βία των συμμοριών.

Η σφαγή προκάλεσε διεθνή κατακραυγή και πίεσε τις Μεγάλες Δυνάμεις να επέμβουν άμεσα.

## Συνέπειες

Μετά τη σφαγή, οι Μεγάλες Δυνάμεις απαίτησαν την άμεση απομάκρυνση όλων των οθωμανικών στρατευμάτων από την Κρήτη. Η αποχώρηση πραγματοποιήθηκε μέσα στους επόμενους μήνες.

Το 1899 ιδρύθηκε η Αυτόνομη Κρητική Πολιτεία υπό την επικυριαρχία του Σουλτάνου, με ύπατο αρμοστή τον Πρίγκιπα Γεώργιο της Ελλάδας. Η σφαγή θεωρείται καθοριστική για την απελευθέρωση της Κρήτης και την πορεία της προς την ένωση με την Ελλάδα το 1913.

## Μνήμη

Στο Ηράκλειο, η οδός όπου συνέβησαν τα γεγονότα μετονομάστηκε σε *25ης Αυγούστου*, προς τιμήν των θυμάτων της σφαγής. Το γεγονός παραμένει σημαντικό στην τοπική ιστορική μνήμη και συχνά αναφέρεται σε μελέτες για την πορεία της Κρήτης προς την αυτονομία και την ένωση με την Ελλάδα.

## Βλέπε επίσης

* Κρητική Επανάσταση (1895-1898)
* Κρητική Πολιτεία
* Κρητικό Ζήτημα

## Παραπομπές