open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Αλώνια Μηλιανών Άρτας

Τα **Αλώνια** είναι οικισμός της τοπικής κοινότητας Μηλιανών, της δημοτικής ενότητας (τέως δήμου) Τετραφυλίας, του δήμου Γεωργίου Καραϊσκάκη, της περιφερειακής ενότητας (τέως νομού) Άρτης, στην περιφέρεια Ηπείρου, σύμφωνα με το πρόγραμμα *Καλλικράτης*. Πριν το σχέδιο *Καποδίστριας* και το πρόγραμμα *Καλλικράτης*, ανήκε στην επαρχία και νομό Άρτας, στο γεωγραφικό διαμέρισμα Ηπείρου. 
*Μέχρι το 1954 ο οικισμός ονομαζόταν *Βρεστό*.

## Γεωγραφικά στοιχεία
Τα Αλώνια είναι ορεινός οικισμός στο ανατολικό τμήμα του νομού Άρτας. Βρίσκονται στις νοτιοδυτικές κλιτύς του όρους Κοκκινόλακκος, νοτιοδυτικά από τα Μηλιανά και σε μέσο σταθμικό υψόμετρο 650 μέτρα. Απέχουν 62 χλμ. περίπου ΒΑ. της Άρτας (μέσω Μηλιανών).

## Πληθυσμός

## Διοικητικές μεταβολές μέχρι τον «Καλλικράτη»
Ο οικισμός αναγνωρίστηκε το 1940 ως *Βρεστό (ν)* (*Βριστό*)  και προσαρτήθηκε στην κοινότητα Μελιανών (Μηλιανών) του νομού Άρτας. Το 1954 μετονομάστηκε σε *Αλώνια*. Με το ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997 αποσπάστηκε από την κοινότητα Μηλιανών και προσαρτήθηκε στον δήμο Τετραφυλίας. Με το ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010 αποσπάστηκε από τον δήμο Τετραφυλίας και προσαρτήθηκε στον δήμο Γεωργίου Καραϊσκάκη.

## Σημείωση
Στην ίδια Περιφερειακή Ενότητα αλλά στον Δήμο Νικολάου Σκουφά υπάρχει ο συνώνυμος οικισμός Αλώνια Σελλάδων.

## Παραπομπές


## Πηγές
* Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, 1981, 2006 (ΠΛΜ)
* Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς, 1963 (ΠΛ)
* Οργανισμός εκδόσεων «Ελλάδα», χάρτες (εκδ. Βαρελάς)
* Περιοδικό «Διακοπές», εκδ. Δ.Ο.Λ.,  2010

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Άρτας
Κοινότητα Λιμνών

Η **Κοινότητα Λιμνών** είναι κοινότητα του Δήμου Αγίου Νικολάου και της τέως Επαρχίας Μιραμπέλλου στην Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου της Κρήτης η οποία συστάθηκε για πρώτη φορά το 1925 με το ΦΕΚ 27Α - 31/01/1925 και με έδρα τις Λίμνες.

Εκτός από την έδρα της,  περιλαμβάνει και τους οικισμούς Αγία Πελαγία, Άγιος Ιωάννης, Δράκος, Δύο Πρίνοι και Καλός Λάκκος.

## Πληθυσμός
μικρογραφία|555x555px|Η κοινότητα σε σχάση με τον δήμο Αγίου Νικολάου.
## Κοινοτάρχες Λιμνών
Οι κάτωθι εκλέχθηκαν και υπηρέτησαν (ή υπηρετούν) ως Πρόεδροι της Κοινότητος Λιμνών.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Δήμος Αγίου Νικολάου
Κατηγορία:Επαρχία Μιραμπέλλου
Κονσταντίν Μπάλσιτς

Ο **Κονσταντίν** ( / **Konstantin Balšić, άκμασε από το** 1378 – απεβ. το 1402), από τον Οίκο των Μπάλσιτς, ήταν κύριος εδαφών στη βόρεια Αλβανία.

## Βιογραφία
Ήταν γιος του Τζούρατζ Α΄ κυρίου της Ζέτας (1362–1378) και της συζύγου του, Tεοντόρας Ντεγιανόβιτς (κόρης του *δεσπότη* Ντέγιαν). Μετά το τέλος τού πατέρα του το 1378, κληρονόμησε ένα μικρό τμήμα γης μεταξύ των ποταμών Μπογιάνα και Ντριν (Δρίνου).

Για να επεκτείνει τους δεσμούς στα δυτικά Βαλκάνια, πάντρεψε την αδελφή του Ευδοκία με τον Φλωρεντινό δεσπότη των Ιωαννίνων Ησαύ ντε' Μπουοντελμόντι.

Στα τέλη του 1394, ο Κονσταντίν τοποθετήθηκε ως κυβερνήτης της Κρούγια από τους Οθωμανούς και νυμφεύτηκε την πρώην σύζυγο τού Μάρκο Μπαρμπαrίγκο, την Αλβανίδα πριγκίπισσα Ελένα Τόπια, κόρη του Κάρλο Τόπια. Η Ελένα ήταν εξαδέλφη τού Koνσταντίν, καθώς η μητέρα της Ελένα, Βογισλάβα και ο πατέρας του Κονσταντίν, Τζούρατζ Α΄ ήταν αδέλφια. Ο εκ μητρός πάππος της Ελένης και ο εκ πατρός πάππος του Κονσταντίν ήταν ο Μπάλσα Α΄. Στάλθηκε για να γίνει επικεφαλής των Μπάλσιτς ως Οθωμανός προστατευόμενος και προφανώς απέτυχε, χάνοντας το προπύργιο του Ντάγκνουμ, από τον εξάδελφό του Τζούρατζ Β΄, το 1395.

Ο Κονσταντίν ήταν πολύ πιστός στον σουλτάνο Βαγιαζήτ Α΄. Στις 17 Μαΐου 1395 πολέμησε στη μάχη του Ροβίνε και έγινε μάρτυρας του θανάτου ορισμένων Σέρβων ευγενών, αλλά κατάφερε να επιβιώσει ο ίδιος. Μεταξύ αυτών που σκοτώθηκαν ήταν ο εξάδελφός του Kονσταντίν Ντεγιανόβιτς, από τον οποίο ονομάστηκε, και ο βασιλιάς Mάρκο Μρνγιαβτσέβις.

Σε ένα βενετικό έγγραφο που χρονολογείται στις 8 Αυγούστου 1401, αναφέρεται ως «Κονσταντίν, κύριος της Σερβίας, στην επικράτεια γύρω από την επικράτειά μας του Δυρραχίου» (Constantini domini Servie, teritorii, quod est circa teritorium nostrum Durachii). Το 1402, εκτελέστηκε στο Δυρράχιο για άγνωστους λόγους, αλλά γενικά πιστεύεται, ότι η απουσία του στη μάχη της Άγκυρας είχε κάποια σχέση με αυτό. Μετά το τέλος του Κονσταντίν, η σύζυγός του Ελένα και ο γιος τους Στέφαν πήγαν πρώτα στους Βενετούς και μετά έζησαν με την αδελφή της Μαρία. Δεδομένου ότι η Μαρία ήταν παντρεμένη με τον Φίλιπ Μαραμόντε, οι Βενετοί και οι Ραγκούζιοι συχνά ανέφεραν τον Στέφαν Μπάλσιτς ως "Στέφαν Μαραμόντε".
μικρογραφία|Νόμισμα του Koνσταντίν Μπάλσιτς με το πορτρέτο του. Είναι το μόνο είδος νομίσματος που έκοψε.
Το 1920 ο Γιουγκοσλάβος ιστορικός Mίλαν Σουφλάυ δημοσίευσε, με το ψευδώνυμο Alba Limi, ένα ιστορικό μυθιστόρημα για τον Koνσταντίν Μπάλσιτς.

## Οικογένεια
Νυμφεύτηκε το 1394 την εξαδέλφη του Ελένα Τόπια, κόρη του Κάρλο πρίγκιπα της Αλβανίας και είχε τέκνο:
* Στέφαν Μαραμόντε άκμ. 1419-40, ευγενής της Ζέτα.

## Βιβλιογραφικές αναφορές

Κατηγορία:Σέρβοι ευγενείς του 14ου αιώνα
Κατηγορία:Αλβανοί ευγενείς του Μεσαίωνα
Αλώνια Σελλάδων Άρτας

Τα **Αλώνια** είναι χωριό της τοπικής κοινότητας Σελλάδων, της δημοτικής ενότητας (τέως δήμου) Κομποτίου, του δήμου Νικολάου Σκουφά, της περιφερειακής ενότητας (τέως νομού) Άρτης, στην περιφέρεια Ηπείρου, σύμφωνα με το πρόγραμμα *Καλλικράτης*. Πριν το σχέδιο *Καποδίστριας* και το πρόγραμμα *Καλλικράτης*, ανήκε στην επαρχία και νομό Άρτας, στο γεωγραφικό διαμέρισμα Ηπείρου. 
## Γεωγραφία
Τα Αλώνια είναι πεδινό χωριό στο νότιο τμήμα του νομού Άρτας. Βρίσκεται στον κάμπο του ποταμού Λούρου, πάνω στην Εθνική Οδό Αντιρρίου-Ιωαννίνων (ΕΟ 951) και δίπλα στην Εγνατία Οδό (Α 5), κοντά και δυτικά από το Κομπότι, σε μέσο σταθμικό υψόμετρο 30. Απέχει 12 χλμ. περίπου ΝΑ. της Άρτας.
## Πληθυσμός

## Διοικητικές μεταβολές μέχρι τον «Καλλικράτη»
Ο οικισμός αναγνωρίστηκε το 1991 και προσαρτήθηκε στην κοινότητα Σελλάδων του νομού Άρτας. Με το ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997 αποσπάστηκε από την κοινότητα Σελλάδων και προσαρτήθηκε στον δήμο Κομποτίου. Με το ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010 αποσπάστηκε από τον δήμο Κομποτίου και προσαρτήθηκε στον δήμο Νικολάου Σκουφά.

## Σημείωση
Στην ίδια Περιφερειακή Ενότητα αλλά στον Δήμο Γεωργίου Καραϊσκάκη υπάρχει ο συνώνυμος οικισμός Αλώνια Μηλιανών.

## Παραπομπές

## Πηγές
*Οργανισμός εκδόσεων «Ελλάδα», χάρτες (εκδ. Βαρελάς)
*buk.gr
*Google Earth
*eetaa.gr

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Άρτας
Κατηγορία:Δήμος Νικολάου Σκουφά
Στρατσίμιρ Μπάλσιτς

Ο **Στρατσίμιρ,**  / **Stracimir Balšić,**  , (άκμασε 1360 – 15 Ιανουαρίου 1373) ήταν κύριος της Ζέτας, μαζί με τους δύο αδελφούς του Τζούρατζ Α΄ και Μπάλσα Β΄, περίπου. 1362–1372. Η οικογένεια Μπάλσιτς ανέλαβε τη Ζέτα, μέχρι το 1362, μετά την πτώση της αυτοκρατορίας της Σερβίας. Ο Στρατσίμιρ έλαβε μοναστικούς όρκους και απεβίωσε το 1373. Άφησε τρεις γιους, από τους οποίους ο Τζούρατζ Β΄ έγινε αργότερα κύριος της Ζέτας.

## Βιογραφία
Ήταν ο μεγαλύτερος  γιος του Μπάλσα Α΄ και αδέλφια του ήταν ο Μπάλσα Β΄ και ο Τζούρατζ Α΄), ενός μικρού ευγενούς που κατείχε μόνο ένα χωριό κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης τού Στέφαν-Ούρου Δ΄ *Ντούσαν (Ισχυρού)* αυτοκράτορα της Σερβίας (βασ. 1331–1355). Μερικά χρόνια μετά το τέλος του αυτοκράτορα, ο Μπάλσα Α΄ και οι γιοι του κατάφεραν να επεκτείνουν την τοπική τους εξουσία, ξεκινώντας με την κατάληψη εδαφών που προηγουμένως κατείχε ο κύριος Ζάρκo (νότια της λίμνης Σκάνταρ, Κάτω Ζέτα). Το 1361, κατά τη διάρκεια μίας σύγκρουσης μεταξύ της Δημοκρατίας της Ραγκούσας και του Βόγισλαβ Βογίνοβιτς, υποστήριξαν τη Ραγκούσα. Γι' αυτό, έγιναν πολίτες της Ραγκούσας τον Μάιο ή στις 3 Ιουλίου 1361. Το 1362, τα τρία αδέρφια σκότωσαν  τον *čelnik* Τζούρατζ Ιλίγιιτς, και επεκτάθηκαν περαιτέρω στην Άνω Ζέτα. Ο πατέρας τους απεβίωσε την ίδια χρονιά. Τα αδέλφια διαδέχθηκαν τον πατέρα τους κυβερνώντας τη Ζέτα μαζί, αν και ο Τζούρατζ Α΄ ήταν η κύρια προσωπικότητα. Ονομάζοντο *επαρχιακοί άρχοντες* (oblastni gospodari) στα καταστατικά του αυτοκράτορα Στέφαν-Ούρου Ε΄ του Αδύναμου (βασ. 1355–1371). Το 1368, μετά την επίθεση του Τζούρατζ Α΄ στο Κότορ, η σερβική Αυλή έκρινε ότι αυτός εξεγέρθηκε. Οι αδελφοί μεταστράφηκαν από την Ορθοδοξία στον Ρωμαιοκαθολικισμό το 1368–1369, προκειμένου να προωθήσουν τις παράκτιες φιλοδοξίες τους.

Ο Στρατσίμιρ έγινε μοναχός και εκάρη πριν από το τέλος του, στις 15 Ιανουαρίου 1373, και την εξουσία μοιράζοντο πλέον ο Τζούρατζ Α΄, ο Μπάλσα Β΄ και ο γιος τού Σρατσίμιρ, Τζούρατζ Β΄, που ο καθένας κατείχε μία ξεχωριστή κτήση για εισόδημα (appanage).

## Οικογένεια
Ο Στρατσίμιρ νυμφεύτηκε πρώτα την Ειρήνη Ντουκλίνα και μετά τη Μιλίσα Μρνιαβτσέβιτς, κόρη του Βουκάσιν Μρνιαβτσέβιτς βασιλιά της Σερβίας. Είχε τρεις γιους με τη Μιλίτσα:
* Τζούρατζ Β΄ 1385–1403, παντρεύτηκε τη Γιελένα Λαζάρεβιτς .
* Γκόγικo απεβ. πριν το 1372.
* Iβάνις απεβ. πριν από το 1372.

## Σημειώσεις

## Παραπομπές


Κατηγορία:Πρόσωπα της Σερβικής Αυτοκρατορίας
Κατηγορία:Μονάρχες του Μαυροβουνίου
Κοινότητα Μέσα Λακκωνίων

Η **Κοινότητα Μέσα Λακωνίων** είναι κοινότητα του Δήμου Αγίου Νικολάου και της τέως Επαρχίας Μιραμπέλλου στην Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου της Κρήτης η οποία συστάθηκε για πρώτη φορά το 1946 με το ΦΕΚ 212Α - 06/07/1946 με την απόσπαση της από την Κοινότητα Κριτσάς.

Το 1952 με το ΦΕΚ 137Β - 14/06/1952 η έδρα της κοινότητας μεταφέρθηκε από τον οικισμό Χαμηλό στον οικισμό Φλαμουριανά. Εκτός από την έδρα της η κοινότητα περιλαμβάνει και τους οικισμούς Κακοκάμωτες, Μαγιέλι, Σχίσμα και Χαμηλό.

## Πληθυσμός
μικρογραφία|576x576px|Η κοινότητα σε σχέση με τον δήμο Αγίου Νικολάου.
## Κοινοτάρχες Μέσα Λακκωνίων
Οι κάτωθι εκλέχθηκαν και υπηρέτησαν (ή υπηρετούν) ως Πρόεδροι της Κοινότητος Μέσα Λακκωνιων.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Δήμος Αγίου Νικολάου
Κατηγορία:Επαρχία Μιραμπέλλου
Παουλίνο Φρίντμαν

Ο **Παουλίνο (Παουλίν) Φρίντμαν** (**, γενν. 26 Μαΐου 1905, Βαρσοβία - 2 Φεβρουαρίου 1982, Μπουένος Άιρες) ήταν Πολωνός και Αργεντινός σκακιστής.

## Βιογραφικά Στοιχεία

### Αποτελέσματα Σκακιστικών Τουρνουά

#### Αποτελέσματα Σκακιστικών Ολυμπιάδων
Ο Π. Φρίντμαν εκπροσώπησε την Πολωνία σε αρκετές σκακιστικές Ολυμπιάδες. Τα αποτελέσματά του φαίνονται αναλυτικά στον παρακάτω πίνακα:

Συνολικά, απέσπασε δέκα Ολυμπιακά μετάλλια, *(έξι για την επίσημη ομάδα της Πολωνίας: ένα χρυσό στο [[Αμβούργο]], δύο ασημένια, τρία χάλκινα, αλλά και τέσσερα ατομικά: δύο ασημένια το 1935 και το 1939, δύο χάλκινα το 1933 και το 1937)*. Ο Φρίντμαν οδήγησε την πολωνική ομάδα στη δεύτερη θέση στο Μόναχο, το 1936. 

Κατά τη διάρκεια των αγώνων του στις σκακιστικές Ολυμπιάδες, κατάφερε να πραγματοποιήσει 53 νίκες, 42 ισοπαλίες και 16 ήττες, με ένα ποσοστό 67%.

#### Αποτελέσματα στο Σκακιστικό Πρωτάθλημα Πολωνίας
Ο Π. Φρίντμαν συμμετείχε τρεις φορές στο Σκακιστικό Πρωτάθλημα Πολωνίας. Τα αποτελέσματά του φαίνονται αναλυτικά στον παρακάτω πίνακα:

#### Αποτελέσματα Άλλων Σκακιστικών Τουρνουά

* *1934:* Ισοβάθμισε στην 3η - 4η θέση, με τον Σάλο Φλόρ, στη Βουδαπέστη (κέρδισε ο Άντορ Λιλιένταλ). 
* *Οκτώβριος 1935:* Κέρδισε ένα τουρνουά στο Ελσίνκι, μπροστά από τον Πολ Κέρες, τον οποίο και νίκησε στο ατομικό τους παιχνίδι. 
* *Απρίλιος 1936:* Ισοβάθμισε στην 4η - 5η στο Νόβι Σαντ (Κέρδισε ο Βάσγια Πιρτς).
* *Ιούλιος 1936:* Απέσπασε την έκτη θέση στο Μπαντ Ποντέμπραντι. (Κέρδισε ο Σάλο Φλορ), παρά το γεγονός ότι ήταν επικεφαλής του τουρνουά μετά από εννέα αγώνες με σκορ 8 νίκες και 1 ήττα. Έπαθε αυτό που ο Άντριου Σολτίς περιγράφει ως "νευρικό κλονισμό": μετά από μια ήττα από τον Αλεξάντρ Αλιέχιν, ο Φρίντμαν σημείωσε μόνο 1,5 πόντους στους οκτώ τελευταίους αγώνες της διοργάνωσης.
* *Σεπτέμβριος 1938:* Πήρε την 7η θέση στη Λοτζ.
* *1939:* Ισοβάθμισε στη 2η θέση, πίσω από τον Νάιντορφ, στη Βαρσοβία.
* *Σεπτέμβριος 1939*: Τον Σεπτέμβριο του 1939, όταν ξέσπασε ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος, ο Φρίντμαν, όπως πολλοί από τους συμμετέχοντες στην 8η Σκακιστική Ολυμπιάδα (Νάιντορφ, Στόλμπεργκ, κ.ά.), αποφάσισε να μείνει μόνιμα στην Αργεντινή. 
** Μετά την Ολυμπιάδα του Μπουένος Άιρες, ο Φρίντμαν ισοφάρισε στην 5η - 6η θέση στην ίδια πόλη (κέρδισαν οι Τσίρκουλο, Νάιντορφ και Κέρες). 
* *1941:* Ισοβάθμισε στην 4η - 5η θέση στο τουρνουά σκακιού στη Μαρ ντελ Πλάτα (κέρδισε ο Γιδεών Στόλμπεργκ), 
* πήρε την 3η θέση στο Μπουένος Άιρες (Bodas de Plata), 
* *1941:* Κέρδισε ένα τουρνουά στο Μπουένος Άιρες
* *1941:* Ισοβάθμισε στην 3η - 4η θέση στο Άγκουας ντε Σάο Πέτρο/Σάο Πάουλο (νίκησε ο Έριχ Ελισκάζες)

Το 1942, αναγκάστηκε να αποσυρθεί από το επαγγελματικό σκάκι λόγω κακής υγείας.

Ο Φρίντμαν τιμήθηκε με τον τίτλο του Διεθνούς Μαιτρ, το 1955.

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Κατηγορία:Αργεντινοί σκακιστές
Κατηγορία:Πολωνοί σκακιστές
Α1 Κατηγορία υδατοσφαίρισης ανδρών 1995-1996

Το **[[Πρωτάθλημα Ελλάδας υδατοσφαίρισης ανδρών|πρωτάθλημα Ελλάδας πόλο ανδρών]] της περιόδου 1995−96**, ήταν το 10ο πρωτάθλημα στην ιστορία της Α1 κατηγορίας. Εκκίνησε στις 4 Νοεμβρίου 1995 και πρωταθλήτρια αναδείχθηκε η ομάδα του **[[Ολυμπιακός Σ.Φ.Π. (υδατοσφαίριση ανδρών)|Ολυμπιακού]]** για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, τέταρτη στην δεκαετία του '90 και δέκατη τέταρτη συνολικά στην ιστορία του, Επικράτησε στους τελικούς της Βουλιαγμένης με 2–1 νίκες παρά το γεγονός ότι είχε χάσει το πλεονέκτημα έδρας από την κανονική περίοδο. Ο Ο.Φ. Θαλάσσης και ο Ηλυσιακός υποβιβάστηκαν στην Α2.

## Βαθμολογία κανονικής περιόδου

### Αποτελέσματα

Εφημερίδα Ριζοσπάστης, Εφημερίδα Ελ. Τύπος

## Αγώνες μπαράζ για την Α1
Η Χίος και η Χαλκίδα αγωνίστηκαν με τον Άρη και τον Θρίαμβο Πατρών (ομάδες της Α2) σε αγώνες μπαράζ που διεξήχθησαν στο Ιλίσιο κολυμβητήριο στις 17 και 18 Μαΐου, με τις δύο πρώτες ομάδες να κερδίζουν το εισιτήριο για την Α1 της περιόδου 1996-97.

## Πλέι οφ
### Προημιτελική φάση
Ο πρώτος αγώνας διεξήχθη στην έδρα της χαμηλότερης σε θέση ομάδας (κόκκινη επισήμανση γραφής) ενώ το δεύτερο και τρίτο παιχνίδι στην έδρα της ομάδας που έχει το πλεονέκτημα έδρας από την κανονική περίοδο (μπλέ επισήμανση γραφής).

* Ρεπορτάζ πρώτου αγώνα
* Ρεπορτάζ δεύτερου και τρίτου αγώνα

### Ημιτελική φάση

### Τελικοί πρωταθλήματος

* Ρεπορτάζ πρώτου αγώνα
* Ρεπορτάζ δεύτερου και τρίτου αγώνα

## Τελική κατάταξη

## Πηγές

* Εφημερίδα Ριζοσπάστης
* Αθλητική Ηχώ, (τελική βαθμολογία, φύλλο 30 Απριλίου 1996, σελίδα 27)

## Παραπομπές


1995 96
Κατηγορία:Υδατοσφαίριση το 1995
Κατηγορία:Υδατοσφαίριση το 1996
Στέφαν Μαραμόντε

Ο **Στέφαν Μαραμόντε**,  / Stefan Balšić (άκμασε 1419-40) από τον Οίκο Μπάλσιτς, γνωστός ως **Stefan Maramonte**, ήταν ευγενής στη Ζέτα. 

## Βιογραφία
Ήταν γιος του Koνσταντίν κυρίου του Κρούγιε  και της Ελένα Τόπια, κόρης τού Καρόλου Τόπια πρίγκιπα της Αλβανίας. Μετά το τέλος του Κονσταντίν (1402), η Ελένα μετέβη στη Δημοκρατία της Βενετίας και μετά έζησε με την αδελφή της Μαρία. Δεδομένου ότι η Μαρία ήταν παντρεμένη με τον Φίλιπ Μαραμόντε, οι Βενετοί και οι Ραγκούζιοι συχνά αναφέρονταν στον Στέφαν Μπάλσιτς με το όνομα *Mαραμόντε*.  Αρχικά ήταν στενός συνεργάτης τού 2ου εξαδέλφου του Μπάλσα Γ΄ κυρίου της Ζέτας (βασ. 1403-1421), όντας υποτελής του.  Ο Μπάλσα Γ΄ και ο Στέφαν πολέμησαν ενάντια στη Δημοκρατία της Βενετίας και ο Στέφαν βοήθησε στη διαχείριση της γης ως συγκυβερνήτης με τον Μπάλσα Γ΄,  ωστόσο δεν διαδέχθηκε τον Μπάλσα Γ΄.  Ο Μπάλσα Γ΄, ο οποίος απεβίωσε στις 28 Απριλίου 1421, είχε αποφασίσει να περάσει την εξουσία της Ζέτας στον θείο του Στέφανο Λαζάρεβιτς δεσπότη της Σερβίας. Όταν άρχισε ο Β΄ Πόλεμος για το Σκουτάρι μεταξύ Βενετίας και δεσπότη Στεφάνου,  ο Στέφαν έφυγε από την Απουλία το καλοκαίρι του 1426, αναζητώντας να πάρει τη Ζέτα.  Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης των ετών 1427–28, ο Μαραμόντε πήγε στην Οθωμανική Αυλή, όπου ζήτησε την υποστήριξη τού σουλτάνου Μουράτ Β΄ για τον διορισμό του ως κυρίου της Ζέτας. Εκεί συνάντησε τον Σκεντέρμπεη, ο οποίος ήταν όμηρος στην οθωμανική Αυλή.  Ο Μαραμόντε παντρεύτηκε τη Βλάικα Καστριώτη, αδελφή του Σκεντέρμπεη. Υποστηριζόμενος από τους Οθωμανούς, ο Mαραμόντε, συνοδευόμενος από τον Γκογίτσιν Κρνογιέβιτς και τον Τάνους Ντουκαγίιν, λεηλάτησε την περιοχή γύρω από το Σκουτάρι και το Ουλτσίνγι και επιτέθηκε στο Ντρίβαστ το 1429, αλλά δεν κατάφερε να το καταλάβει.  Δεδομένου ότι οι προσπάθειές του απέτυχαν, ο Mαραμόντε παραδόθηκε στους Βενετούς και υπηρέτησε ως στρατιωτικός τους αξιωματικός στις εκστρατείες στη Φλάνδρα και τη Λομβαρδία. 

## Οικογένεια
Νυμφεύτηκε τη Βλάικα Καστριώτη, κόρη τού Ιωάννη κυρίου του Ματ. Η Βλάικα ήταν αδελφή τού Σκεντέρμπεη κυρίου της Αλβανίας.

## Σχολιασμοί
* Το όνομά του ήταν *Stefan Balšić* (), αλλά ονομαζόταν *Stefan Maramonte* (ser. Stefan Crnogorac, de. Stephan Czernogoraz), που σημαίνει "Στέφανος από το Μαύρο Βουνό (Μαυροβούνιο)" ().

## Βιβλιογραφικές αναφορές

Κατηγορία:Βενετοί του 15ου αιώνα
Κατηγορία:Πρόσωπα του Δεσποτάτου της Σερβίας
Γεώργιος Β΄ Τόπια

Ο **Γεώργιος Β΄**, ,  (άκμασε από το 1388 – απεβ. 1392) από τον Οίκο Τόπια ήταν κύριος του Δυρραχίου από το 1388 έως το 1392. 

## Βιογραφία
Ήταν γιος του Kαρόλου πρίγκιπα της Αλβανίας και της Βογισλάβας Μπάλσιτς, κόρης του Μπάλσα Α΄ κυρίου στη Ζέτα.

Ο Γεώργιος έπρεπε να επιστρέψει το Δυρράχιο στη Δημοκρατία της Βενετίας το 1392.  Αργότερα το ίδιο έτος απεβίωσε χωρίς απογόνους. Η αδελφή του Έλενα απέκτησε το μεγαλύτερο μέρος των υπολοίπων κτήσεών του, ενώ ένα μικρότερο μέρος δόθηκε στη μικρότερη αδελφή του, Βογισλάβα. 

## Οικογένεια
Νυμφεύτηκε τη Τεοντόρα Mπρανκόβιτς· ήταν κόρη του *σεβαστοκράτορα* Μπράνκο Μλαντένοβιτς, ευγενούς της Σερβίας, γενάρχη τού Οίκου Μπρανκόβιτς. 

## Βιβλιογραφικές αναφορές

## Πηγές
* 

Κατηγορία:Αλβανοί ευγενείς του Μεσαίωνα
Ελένα Τόπια

Η **Ελένα Τόπια**, αλβαν.: *Helena Thopia* (άκμασε 1388–1403) ήταν μία Αλβανίδα πριγκίπισσα τού Οίκου Tόπια, που κράτησε την περιοχή Κρούγια ως κυρίαρχη κυρία για δύο περιόδους: 1388-1392 και 1394–1403.

## Βιογραφία
Η πριγκίπισσα Ελένα Τόπια ήταν η μεγαλύτερη κόρη του Kαρόλου πρίγκιπα της Αλβανίας και της Βογισλάβα Μπάλσιτς, κόρης τού Μπάλσα Α΄ κυρίου στη Ζέτα. Ο πρώτος της γάμος ήταν με τον Μάρκο Μπαρμπαρίγκο, ενός Βενετού ευγενή. Μετά το τέλος τού πατέρα της, το 1388, κληρονόμησε το κάστρο της Κρούγια και τη γύρω περιοχή. Το 1392 ως αποτέλεσμα των εχθροπραξιών μεταξύ τού συζύγου της και των Βενετικών δυνάμεων, ο ετεροθαλής αδελφός της Νικήτας Τόπια, ένας πιστός της Βενετίας, επιτέθηκε στην πόλη Kρούγια και ανάγκασε το ζεύγος να βρει καταφύγιο στον Οίκο Μπάλσιτς.

Το 1394 ο εξάδελφός της Koνσταντίν Μπάλσιτς (ανιψιός της Βογισλάβας), ο οποίος διορίστηκε από τους Οθωμανούς να κυβερνήσει την Κρούγια, τη νυμφεύτηκε. Ο Κονσταντίν κυβέρνησε ως Οθωμανός υποτελής και σκοτώθηκε το 1402. Το 1403 ο Νικήτα Τόπια κατέλαβε το κάστρο από την Ελένα.  Μετά το τέλος του Κονσταντίν, η Ελένα και ο γιος τους Στέφαν πήγαν πρώτα στη Βενετία και μετά έζησαν με την αδερφή της Μαρία, σύζυγο τού Φιλίππο ντι Μαραμόντε (Maramonte = Μαυροβούνιο). Ο Στέφαν έμεινε γνωστός ως Μαραμόντε (τού συζύγου της θείας του).

## Οικογένεια
Παντρεύτηκε πρώτα τον Mάρκο Μπαρμπαρίγκo.

Στη συνέχεια η Ελένα έκανε το 1394 δεύτερο γάμο με τον εξάδελφό της Koνσταντίν Μπάλσιτς το 1394. Απέκτησε ένα τέκνο:
* Στέφαν Μαραμόντε άκμ. 1419-40, ευγενής στη Ζέτα.

## Βιβλιογραφικές αναφορές

Κατηγορία:Αλβανοί ευγενείς του Μεσαίωνα
Κατηγορία:Μονάρχες του 14ου αιώνα στην Ευρώπη
Αλεχάντρο Νογκιές Ακούνια

Ο **Αλεχάντρο Νογκιές Ακούνια** (**, γενν. 1907 - 1989) ήταν Αργεντινός σκακιστής.

## Βιογραφικά Στοιχεία
Ο Α. Ν. Ακούνια ήταν Διεθνής Μαιτρ στο σκάκι και ένας από τους ισχυρότερους σκακιστές της Αργεντινής κατά τις δεκαετίες του 1920 και του 1930. 

### Αποτελέσματα Σκακιστικών Τουρνουά

#### Αποτελέσματα Σκακιστικών Ολυμπιάδων
Ο Α. Ν. Ακούνια εκπροσώπησε την Αργεντινή σε μία σκακιστική Ολυμπιάδα. Τα αποτελέσματά του φαίνονται αναλυτικά στον παρακάτω πίνακα:

#### Αποτελέσματα Σκακιστικών Πρωταθλημάτων Αργεντινής
Ο Α. Ν. Ακούνια συμμετείχε επανειλημμένα στο Σκακιστικό Πρωτάθλημα Αργεντινής. Τα αποτελέσματά του φαίνονται αναλυτικά στον παρακάτω πίνακα:

#### Αποτελέσματα Άλλων Σκακιστικών Τουρνουά

* *1946:* Εκπροσώπησε την Αργεντινή στον ραδιοφωνικό αγώνα με την εθνική ομάδα σκακιού της Ουρουγουάης.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Αργεντινοί σκακιστές
Νικήτα Τόπια

Ο **Νικήτα**, , , (άκμασε 1388 – απεβ. 1415) ήταν κύριος της Κρούγια μεταξύ 1392-1394 και 1403-1415. Ήταν μέλος τού Οίκου Tόπια και γιος του Kαρολου πρίγκιπα της Αλβανίας (βασ. 1368–1388).

## Βιογραφία
Ο Νικήτα ήταν γιος του Καρόλου Τόπια. Η μητέρα του είναι άγνωστη. Μετά το τέλος του Kαρόλου (1388), ο Mάρκο Μπαρμπαρίγκo κληρονόμησε την Kρούγια μέσω τού γάμου του με την Ελένα, τη μεγαλύτερη αδελφή του Nικήτα. Ο μεγαλύτερος αδελφός τού Νικήτα, Γιέργι, επέτυχε να γίνει κύριος του Δυρραχίου. Ο Nικήτας κατείχε μία περιοχή νότια τού Δυρραχίου.

Μετά το τέλος τού Βαγιαζήτ (1402), πολλοί Αλβανοί άρχοντες αναγνώρισαν τη Βενετική επικυριαρχία, όπως ο Νικήτα, ο Ιωάννης Καστριώτης και ο Κόγια Ζαχαρίγια.   Οι Βενετοί ενδιαφέροντο να υπάρχει κάποια ουδέτερη ζώνη μεταξύ αυτών και τού προελαύνοντος οθωμανικού στρατού.  Το 1403 ο Nικήτας κατάφερε να καταλάβει την πόλη Kρούγια από την αδελφή του Ελένα Τόπια, κερδίζοντας έτσι ένα άλλο μέρος της επικράτειας, που κατείχε προηγουμένως ο Οίκος Tόπια. 

Η κόρη του Mάρα παντρεύτηκε τον Μπάλσα Γ΄ κύριο της Ζέτας το 1407 και απέκτησε κόρη τη Γιελένα, που πήρε το όνομα της γιαγιάς της Γιελένα Μπάλσα.  Ο Μπάλσα Γ΄ και ο Nικήτας συνήψαν συμμαχία, για να εκδιώξουν τους Βενετούς.  Στη συνέχεια, ο Nικήτα άρχισε να είναι μεσολαβητής μεταξύ του Μπάλσα Γ΄ και των Βενετών κατά τη διάρκεια του Α΄ Πολέμου του Σκουτάρι.  Στα τέλη του 1411, ο Nικήτας Τόπια υπέστη βαριά ήττα από τις δυνάμεις του Tέοντορ Β΄ Μουζάκα κατά τη διάρκεια μίας αψιμαχίας. Ο ίδιος κρατήθηκε αιχμάλωτος και με την παρέμβαση της Δημοκρατίας της Ραγκούζας αφέθηκε ελεύθερος, αλλά μόνο αφού παραχώρησε ορισμένα εδάφη γύρω από τον ποταμό Σκούμπιν στην οικογένεια Mουζάκα. Μετά το τέλος του το 1415, το κάστρο της Kρούγιε έπεσε στα χέρια των Οθωμανών. 

## Οικογένεια
Νυμφεύτηκε την κόρη τού Κομνηνού Αριανίτη .

## Σημειώσεις

## Πηγές
* 
* 

Κατηγορία:Μονάρχες του 14ου αιώνα στην Ευρώπη
Ρουτζίνα Μπάλσιτς

Η **Ρουτζίνα**,  / *Ruđina Balšić* / *Rugina* (άκμασε 1396–1420) από τον Οίκο Μπάλσιτς ήταν ευγενής από τη Ζέτα. Κυβερνούσε μία περιοχή, που βρίσκεται σήμερα στο Μαυροβούνιο και τη βόρειο Αλβανία. Παντρεύτηκε τον Mρκσα Ζαρκόβιτς και κληρονόμησε το βασίλειό του, το πριγκιπάτο της Βαλόνας (Αυλώνας), όταν αυτός απεβίωσε το 1414. Μετά από μακρές διαπραγματεύσεις για την πώληση τού δουκάτου της στους Βενετούς, οι Οθωμανοί πρόλαβαν και το κατέλαβαν το 1417. Τότε η Ρουτζίνα διέφυγε από τη Βαλόνα στη Ζέτα, όπου έγινε κυβερνήτης της Μπούντβα από το 1418. Το 1420, κατά τη διάρκεια του Β' Πολέμου για το Σκουτάρι, παρέδωσε την Μπούντβα στους Βενετούς χωρίς καμία αντίσταση και μετακόμισε στη Ραγκούσα (Ντουμπρόβνικ) με το ταμείο (θησαυροφυλάκιο) της πόλης.

## Βιογραφία
μικρογραφία|Η κυριαρχία των Μπάλσιτς μεταξύ 1372 και 1378.

Ήταν κόρη τού Μπάλσα Β΄ κυρίου της Zέτας (1378–85) και της Kομνηνής Ασέν της Βουλγαρίας, κόρης τού Ιωάννη των Σρατσιμίρ. Το 1391 η Ρουτζίνα παντρεύτηκε τον ευγενή Mρκσα Ζαρκόβιτς.  Ο γάμος τους ευλογήθηκε από τον αρχιεπίσκοπο της Αχρίδας, αν και θεωρήθηκε ως μη κανονικός, επειδή ήταν στενοί συγγενείς.  Το 1397 αυτή και η μητέρα της έλαβαν την υπηκοότητα της Δημοκρατίας της Ραγκούσας. 

## Δούκισσα της Βαλόνας, της Κανίνας, της Χειμάρρας και του Βερατίου
Μετά το τέλος τού συζύγου της το 1414, η Ρουτζίνα κληρονόμησε τον έλεγχο της Βαλόνα (Vlorë/Βλόρα) και τον κράτησε μέχρι να περιέλθει στους Οθωμανούς το 1417.  Προσέφερε τη Βαλόνα στη Δημοκρατία της Βενετίας με αντάλλαγμα 10.000 δουκάτα. Οι Βενετοί ενδιαφέρθηκαν να αποκτήσουν τον έλεγχο της Βαλώνας, για να εμποδίσουν τους Οθωμανούς να ελέγχουν την είσοδο στην Αδριατική Θάλασσα. Ενώ οι Ενετοί παρέτειναν τις διαπραγματεύσεις με τη Ρουτζίνα ελπίζοντας να πάρουν καλύτερη τιμή, οι Οθωμανοί κατέλαβαν τη Βαλόνα τον Ιούνιο του 1417 

## Κυβερνήτης της Μπούντβα
Μετά την κατάκτηση της Βαλόνας από τους Οθωμανούς, η Ρουτζίνα χρειάστηκε να καταφύγει πρώτα στην Κέρκυρα  και στη συνέχεια στη Ζέτα, την οποία κυβερνούσε ο ανιψιός της Μπάλσα Γ΄, ο οποίος της εμπιστεύτηκε τη διακυβέρνηση της παραλιακής πόλης Μπούντβα το 1418   Όταν οι Βενετοί έστειλαν μία ναυτική μοίρα στο λιμάνι της Μπούντβα το 1419, κατά τη διάρκεια τού Β΄ Πολέμου για το Σκουτάρι, η Ρουτζίνα παρέδωσε την πόλη χωρίς καμία αντίσταση και κατέφυγε στη Δημοκρατία της Ραγκούσας (Ντουμπρόβνικ) με το ταμείο (θησαυροφυλάκιο) της πόλης.  

## Βιβλιογραφικές αναφορές


## Πηγές
* Veselinović, Andrija; Ljušić, Radoš (2008). Srpske dinastije. Službene glasink. ISBN 978-86-7549-921-3.
* Fine, John V. A. (1994). The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest. University of Michigan Press. ISBN 0-472-08260-4.
* umetnosti, Srpska akademija nauka i (1983). Glas.
* Purković, Miodrag Al (1956). Princeze iz kuće Nemanjića. AV ALA printing and publishing.
* Grozdanov, Cvetan; Krsteski, Ǵorǵi; Alčev, Petar (1980). Ohridsko zidno slikarstvo XIV veka. Institut za istoriju umetnosti, Filozofski fakultet.
* Мишић, Синиша (2010). Лексикон градова и тргова средњовековних српских земаља: према писаним изворима. Завод за уџбенике. ISBN 978-86-17-16604-3.

Κατηγορία:Οίκος των Ασέν
Φωσφορικό διαμμώνιο

380px|μικρογραφία|Απεικόνιση του φωσφορικού διαμμωνίου σε χημική διάσταση.
Το **φωσφορικό διαμμώνιο** (αγγλ. *diammonium phosphate***, DAP**, ονομασία IUPAC: *όξινο φωσφορικό διαμμώνιο*), είναι χημική ένωση με τον τύπο (NH4)2HPO4 που υπάγεται σε σειρά υδατοδιαλυτών αλάτων του φωσφορικού αμμωνίου που μπορούν να παραχθούν όταν η αμμωνία αντιδρά με το φωσφορικό οξύ.

Το στερεό φωσφορικό διαμμώνιο παρουσιάζει πίεση διάστασης της αμμωνίας όπως δίνεται από την ακόλουθη εξίσωση:

(NH4)2HPO4(s)  NH3(g) + (NH4)H2PO4(s)

Στους 100°C, η πίεση διάστασης του φωσφορικού διαμμωνίου είναι περίπου 5 mmHg.

Σύμφωνα με το MSDS του φωσφορικού διαμμωνίου, η αποσύνθεση ξεκινά από τους 70 °C: "Επικίνδυνα προϊόντα αποσύνθεσης: Σταδιακά χάνει αμμωνία όταν εκτίθεται στον αέρα σε θερμοκρασία δωματίου. Αποσυντίθεται σε αμμωνία και φωσφορικό μονοαμμώνιο στους 70 °C. Στους 155°C, το DAP εκπέμπει οξείδια του φωσφόρου, οξείδια του αζώτου και αμμωνία."

## Χρήσεις
Το DAP χρησιμοποιείται κυρίως ως λίπασμα. Αποτελεί το πιο διαδεδομένο -φωσφορικού τύπου- λίπασμα σήμερα. Όταν εφαρμόζεται ως πρώτη ύλη λίπανσης των φυτών, αυξάνει προσωρινά την οξύτητα (pH) του εδάφους, αλλά μακροπρόθεσμα το επεξεργασμένο έδαφος γίνεται πιο όξινο από ότι πριν τη νιτροποίηση του αμμωνίου.

Δεν είναι συμβατό με αλκαλικές χημικές ουσίες επειδή το ιόν αμμωνίου του είναι πιο πιθανό να μετατραπεί σε αμμωνία σε περιβάλλον υψηλού pH. Το μέσο pH στο διάλυμα είναι περίπου 7,5–8. Η τυπική σύνθεση του, όπως απαντάται στα λιπάσματα, είναι: 18-46-0 (18% N, 46% P2O5, 0% K2O).

Το DAP επίσης μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως αντιπυρική ουσία. Μειώνει τη θερμοκρασία καύσης του υλικού, μειώνει τους μέγιστους ρυθμούς απώλειας μάζας και προκαλεί αύξηση της παραγωγής υπολειμμάτων ή κάρβουνου. Αυτά είναι σημαντικά αποτελέσματα για την καταπολέμηση της πυρκαγιάς, καθώς η μείωση της θερμοκρασίας πυρόλυσης και η αύξηση της ποσότητας του σχηματιζόμενου άνθρακα μειώνει την ποσότητα του διαθέσιμου καυσίμου και μπορεί να οδηγήσει σε πυροπροστασία. Αποτελεί σήμερα το κύριο συστατικό αρκετών δημοφιλών εμπορικών αντιπυρικών σκευασμάτων, ενώ περιέχεται ως συστατικό των τσιγάρων τύπου *«επιβραδυντικών φωτιάς»*.

Το DAP χρησιμοποιείται επίσης:
* ως θρεπτικό συστατικό μαγιάς στην οινοποιία και την παραγωγή υδρομελιού,
* ως πρόσθετο *(additive)* σε ορισμένες μάρκες τσιγάρων που είναι ενισχυτικά της νικοτίνης,
* για τη λάμψη στα σπίρτα,
* στη ζάχαρη καθαρισμού,
* ως πρόσθετο για τη συγκόλληση κασσίτερου, χαλκού, ψευδαργύρου και ορείχαλκου, και
* για τον έλεγχο της καθίζησης αλκαλοδιαλυτών και αδιάλυτων σε οξύ κολλοειδών χρωστικών στο μαλλί.

## Φυσική εξάπλωση
Η ένωση εμφανίζεται στη φύση ως το εξαιρετικά σπάνιο ορυκτό, *φωσφαμίτης*. Η σχετική ένωση διυδρογόνου εμφανίζεται ως το ορυκτό *διφωσφαμίτης*. Και τα δύο σχετίζονται με κοιτάσματα *γκουάνο.* 

## Παραπομπές


Κατηγορία:Φωσφορικά
Κατηγορία:Αντιπυρικές ουσίες
Ανδρέας Α΄ Τόπια

[μικρογραφία|280x280εσ|Ο [Ροβέρτος της Νεαπόλεως|Ροβέρτος, βασιλιάς της Νάπολης, εκτέλεσε την νόθη κόρη του Φιαμέτα και τον σύζυγό της Ανδρέα, διότι παντρεύτηκαν ενάντια στη θέλησή του.]]

Ο **Ανδρέας Α΄** (*Andrea I Thopia*, απεβ. γύρω στο 1340 στη Νάπολη) ήταν Αλβανός ευγενής. Το 1338 κληρονόμησε την κομητεία του Mατ από τον προκάτοχό του Tανούσιο Τόπια.

## Βιογραφία
Ο Ανδρέας είχε γίνει γαμπρός του Ροβέρτου των Καπετιδών-Ανζού βασιλιά της Νάπολης, χωρίς τη συγκατάθεσή του· αυτό τού κόστισε τη ζωή. Ο Ροβέτος έστειλε τη νόθη του κόρη *Φιαμέτα* -την οποία είχε υποσχεθεί να γίνει σύζυγος σε έναν ηγεμόνα στο Μωρέα- μέσω του Δυρραχίου στην Ελλάδα. Στο λιμάνι της Αλβανίας γνώρισε τον Ανδρέα Τόπια, ερωτεύτηκαν και παντρεύτηκαν. Ο γάμος απέκτησε δύο γιους, τον Γεώργιο Α΄ και τον Kάρολο. Ωστόσο, ο βασιλιάς Ροβέρτος δεν αποδέχτηκε την παραβίαση της απόφασής του. Κάλεσε το ζευγάρι στη Νάπολη, με το πρόσχημα ότι ήθελε να συμφιλιωθεί μαζί τους και έβαλε να τους εκτελέσουν εκεί.

Οι γιοι που παρέμειναν στην Αλβανία, επέζησαν και έτσι ο Καρολος Τόπια πρίγκιπας της Αλβανίας μπορούσε αργότερα να επικαλεστεί οικογενειακούς δεσμούς σε έναν βασιλικό οίκο, παρόλο που ακολούθησε μία πολιτική εναντίον τω Καπετιδών-Ανζού σε όλη του τη ζωή· και αυτό επειδή δεν μπορούσε να συγχωρήσει εκείνον, που σκότωσε τους γονείς του.

## Δείτε επίσης
* Οίκος Τόπια

## Βιβλιογραφικές αναφορές

Κατηγορία:Αλβανοί ευγενείς του Μεσαίωνα
Τανούσιο Α΄ Τόπια

Ο **Τανούσιο (Αθανάσιος) Α΄**, , (άκμασε 1329–38) από τον Οίκο Τόπια ήταν Αλβανός κόμης, που υπηρετούσε τους Φίλιππο Α΄ και τον γιο του Ροβέρτο, πρίγκιπες τού Τάραντα, και τους Ιωάννη και τον γιο του Κάρολο, δούκες του Δυρραχίου. Είχε κτήσεις στη Mατία.

## Ιστορικό
[δεξιά|μικρογραφία|200x200εσ|Το [Κάστρο της Κρούγιας|κάστρο της Kρούγιας χρησίμευσε ως πρωτεύουσα τού Οίκου Tόπια.]]

Επί Φίλιππου Α΄ το βασίλειο της Αλβανίας περιοριζόταν περίπου στη σύγχρονη επαρχία του Δυρραχίου.  Μετά το τέλος τού Φιλίππου Α΄ το 1332, υπήρξαν διάφορες αξιώσεις για τις περιοχές του εντός τού Οίκου των Καπετιδών-Ανζού. Τα δικαιώματα τού δουκάτου του Δυρραχίου και του βασιλείου της Αλβανίας μαζί δόθηκαν στον αδελφό τού Φιλίππου Α΄, τον Ιωάννη της Γκραβίνα με ποσό 5.000&nbsp; λίβρες χρυσού.  Μετά το τέλος του το 1336, οι κυριαρχίες του στην Αλβανία πέρασαν στον γιο του Κάρολο, δούκα του Δυρραχίου. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου υπήρχαν διάφορες αλβανικές οικογένειες ευγενών, που άρχισαν να εδραιώνουν την εξουσία και τις επικράτειές τους. Μία από αυτές ήταν η Οικογένεια Tόπια, της οποίας οι περιοχές ήταν στην κεντρική Αλβανία. Οι Σέρβοι πίεζαν δυνατά από την κατεύθυνσή τους και οι Αλβανοί ευγενείς βρήκαν φυσικό σύμμαχο στους Ανζού.  Η συμμαχία με τους Αλβανούς ηγέτες ήταν επίσης κρίσιμη για την ασφάλεια του βασιλείου της Αλβανίας, ειδικά κατά τη διάρκεια των δεκαετιών 1320 και 1330. Οι πιο εξέχοντες μεταξύ αυτών των ηγετών ήταν οι Tόπια, που κυβερνούσαν σε μία περιοχή μεταξύ των ποταμών Mατ και Σκούμπιν  και η οικογένεια Mουζάκα στην περιοχή μεταξύ των ποταμών Σκούμπιν και Βλόρα.  Έβλεπαν τους Ανζού ως προστάτες των περιοχών τους και έκαναν συμμαχίες. Κατά την περίοδο 1336–1337 ο Κάρολος είχε διάφορες επιτυχίες εναντίον των Σερβικών δυνάμεων στην κεντρική Αλβανία. 

## Ιστορία
Αναφέρθηκε το 1329 ως ένας από τους κόμητες της Αλβανίας.  Αυτή είναι η πρώτη αναφορά των Tόπια.  Σε μία πράξη του Ροβέρτου βασιλιά της Νάπολης  με ημερομηνία 15 Απριλίου 1338,  ο Τανούσιο αναφέρεται ως κόμης της Ματίας (conte di Matia).  Αυτό επιβεβαίωνε εκ νέου τις σχέσεις των Τόπια με τους Aνζού από την εποχή του Φιλίππου Α΄.  Μέχρι το 1343, ο Στέφαν-Ούρος Δ΄ Ντούσαν βασιλιάς της Σερβίας είχε κατακτήσει σχεδόν όλη την Αλβανία, εκτός από το Δυρραχιo, που το είχε υπερασπίσει  ο διοικητής του Tανούσιo. 

## Οικογένεια
Σύμφωνα με τον Kαρλ Χοπφ, ο γιος (ή αδελφός) τού Tανούσιo, ο Aνδρέας Α΄, όπως περιγράφει ο Γκιον Μουζάκα (άκμασε το 1510), είχε ερωτευτεί την Ελένη, νόθη κόρη τού Ροβέρτου της Νάπολης, όταν το πλοίο της, καθοδόν προς το πριγκιπάτο του Μορέα για να παντρευτεί τον *[[Βάιλος|βάιλο]]*, είχε σταματήσει στο Δυρράχιo, όπου συναντήθηκαν. Ο Ανδρέας Α΄ την απήγαγε και τη νυμφεύτηκε και απέκτησαν δύο γιους, τον Kάρολο και τον Γεώργιο Α΄. Ο βασιλιάς Ροβέρτος, έξαλλος, με το πρόσχημα της συμφιλίωσης προσκάλεσε το ζευγάρι στη Νάπολη, όπου τους εκτέλεσε.  Ο Κάρολος Τόπια έγινε αργότερα πρίγκιπας της Αλβανίας.

## Βιβλιογραφικές αναφορές

## Πηγές
* 
* 
* 

Κατηγορία:Αλβανοί ευγενείς του Μεσαίωνα
Τανούσιο Τόπια

Με το όνομα αυτό υπάρχουν τα εξής πρόσωπα:

* Τανούσιο Α΄ Τόπια
* Τανούσιο Β΄ Τόπια
Τανούσιο Β΄ Τόπια

Ο **Τανούσιο (Αθανάσιος) Β΄**, ,  (απεβ. 1467) ήταν Αλβανός ευγενής και ένας από τους στενότερους συνεργάτες του Γεωργίου Καστριώτη (Σκεντέρμπεη).

## Βιογραφία
Καταγόταν από τον Οίκο Τόπια, που μεταστράφηκε από τον Ορθόδοξο Χριστιανισμό στον Καθολικισμό. Το 1444, μαζί με τον θείο του Ανδρέα Β΄ Τόπια, συμμετείχε στην ίδρυση της Ένωσης των Λέζα (Lezhë), της στρατιωτικής συμμαχίας με επικεφαλής τον Σκεντέρμπεη. Ήταν διοικητής του πεζικού της Ένωσης Λέζα και η φρουρά του έγινε διάσημη για την αντίστασή της κατά τη Β΄ Πολιορκία της Kρούγια. Μετά από εκείνη την πολιορκία δεν αναφέρεται πλέον στις ιστορικές πηγές, και κάποιοι υποθέτουν ότι μπορεί να είχε σκοτωθεί στο τέλος εκείνης της μάχης ή να απεβίωσε αμέσως μετά. Ήταν επιδέξιος διοικητής και η πίστη του στον Σκεντέρμπεη ήταν απτόητη και αυτός ήταν ο λόγος, που διορίστηκε σε εκείνη τη λεπτή θέση.

Το όνομα *Tanush* είναι αλβανικό εξώνυμο για τον *Αθανάσιο*.

## Βιβλιογραφικές αναφορές

Κατηγορία:Αλβανοί ευγενείς του Μεσαίωνα
Ανδρέας Β΄ Τόπια

Ο **Ανδρέας Β΄**, , (απεβ. πριν από τον Μάρτιο του 1445) ήταν Αλβανός ευγενής του 15ου αι., του οποίου οι περιοχές περιλάμβαναν την επικράτεια της Σκουρία (μεταξύ του Δυρραχίου και αυτού που αργότερα θα γίνει τα σημερινά Τίρανα). Ήταν μέλος τού Οίκου Τόπια και ένας από τους ιδρυτές της Ένωσης της Λέζα.

## Οικογένεια
Ο Aνδρέας Β΄ ήταν ανιψιός του Kαρόλου πρίγκιπα της Αλβανίας. Είχε δύο γιους τον Kάρολο Μουάκα και τον Kομνίν. Ήταν γιος του Νικήτα Τόπια, που απεβίωσε το 1414/15.

## Εξέγερση των ετών 1432-1436
Μετά τη μάχη της Σάβρα το 1385, η περιοχή της Αλβανίας τέθηκε υπό ισχυρή οθωμανική επιρροή και σταδιακά το μεγαλύτερο μέρος τής επικράτειάς της προσαρτήθηκε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία μέσα σε ξεχωριστή διοικητική ενότητα: το σαντζάκ της Αλβανίας. Ο Ανδρέας Β΄ επαναστάτησε κατά της οθωμανικής κυριαρχίας το 1432 και νίκησε μία μικρή οθωμανική στρατιωτική μονάδα στα βουνά της Κεντρικής Αλβανίας. Η νίκη του ενέπνευσε άλλους οπλαρχηγούς στην Αλβανία, ιδιαίτερα τον Γεώργιο Αριανίτη, να επαναστατήσουν κατά των Οθωμανών.

## Ένωση της Λέζα
Μαζί με τον ανιψιό του Tάνους Τόπια, ο Aνδρέας συμμετείχε στην ίδρυση της Ένωσης της Λέζε (στρατιωτική συμμαχία με επικεφαλής τον Σκεντέρμεη το 1444). Τα μέλη ήταν οι Λέκα Ζαχαρία, Πιέταρ Σπάνι, Λέκα Δούσμανι, Aνδρέας Τόπια, Γιέργι Αριανίτι, Τεοντόρ Μουζάκα, Στέφαν Κρνογιέβιτς και οι υπήκοοί τους. Ο τίτλος του ήταν κύριος της Σκουρία (κοντά στο Δυρράχιο).

Σύμφωνα με τον Γκιον Μουζάκα, ο Aνδρέας Τόπια ήταν μεταξύ των μελών αυτής της ένωσης, που έζησε περισσότερο από την πτώση του Σκουτάρι στα Οθωμανικά χέρια το 1479.

## Στη λογοτεχνία
Ο Τζιρόλαμο ντε Ράντα, ένας Ιταλός συγγραφέας της ιταλο-αλβανικής λογοτεχνίας, αφιέρωσε το έργο του 1839 «*Αλβανικά Ιστορικά Τραγούδια της Σεραφίνας Τόπια, συζύγου του πρίγκιπα Νικολάου Ντουκαγκίνι*» () στον ανεκπλήρωτο έρωτα της Σεραφίνα Τόπια και του Μποσντάρε Στρέσα (οι Αλβανοί Ρωμαίος και Ιουλιέτα). Η Σεραφίνα, η οποία ήταν κόρη του Aντρέα Τόπια σε αυτό το τραγούδι, θυσίασε τον έρωτά της στον Μποσντάρε και παντρεύτηκε τον Nικόλα Ντουκαγκίνι, για να βοηθήσει στην ένωση της νότιας και της βόρειας Αλβανίας, για να πολεμήσουν ενάντια στους Οθωμανούς.

## Υποσημειώσεις και παραπομπές
### Υποσημειώσεις


### Παραπομπές


## Πηγές
* 
* 
* 

Κατηγορία:Αλβανοί ευγενείς του Μεσαίωνα
Αλί Κρασνίκι

Ο **Αλί Κρασνίκι** (αλβανικά: *Ali Krasniqi*) (1952 - 3 Δεκεμβρίου 2024) ήταν Κοσοβάρος συγγραφέας, ποιητής και ακτιβιστής.

## Βιογραφία
Ο Κρασνίκι σπούδασε νομικά στο Όμπιλιτς και είχε δημοσιεύσει περισσότερα από 40 βιβλία μέχρι σήμερα. Τα βιβλία του εκδόθηκαν σε διάφορες γλώσσες όπως στα ρομανί, τα σέρβικα, τα αλβανικά και τα αγγλικά. Έγραφε σε διάφορα λογοτεχνικά είδη. Εκτός από λογοτεχνία και ποίηση, είχε επίσης εκδώσει παιδικά βιβλία και δράμα. Εργαζόταν επιπλέον ως μεταφραστής από τα σερβοκροατικά στα ρομανί.

Έγινε γνωστός ως ακτιβιστής υπέρ των Ρομά και των δικαιωμάτων τους στην αρχή της κρίσης του Κοσσυφοπεδίου. Το 1999, όπως δεκάδες χιλιάδες άλλοι Ρομά, έχασε την περιουσία και το σπίτι του. Αρχικά κρύφτηκε με την οικογένειά του σε ένα κελάρι για τρεις μήνες πριν βρουν καταφύγιο σε έναν καταυλισμό προσφύγων στο Κραγκούγιεβατς της Σερβίας-Μαυροβούνιο.

Απεβίωσε στις 3 Δεκεμβρίου 2024, σε ηλικία 72 ετών.

## Παραπομπές


## Βιβλιογραφία
* Cergarendje Jaga Cergarske Vatre (1981)

Κατηγορία:Ρομά συγγραφείς
Κατηγορία:Κοσοβάροι
Αδρομάλη

Με την ονομασία **αδρομάλη** αποκαλείται χημική ουσία με άγνωστο μοριακό τύπο, η οποία βρίσκεται στο ξύλο και απομονώθηκε από αυτό για πρώτη φορά από τον Τσάπεκ με την επίδραση χλωριούχου ψευδαργύρου ή χλωριούχου κασσιτέρου και διθειώδους νατρίου. Από χημική αποψη, η αδρομάλη κατατάσσεται στις αρωματικές αλδεΰδες και σε πολλές περιπτώσεις αντιδρά χημικώς παρόμοια με την ξυλίνη. Στο ξύλο είναι ενωμένη με την κυτταρίνη, αποτελώντας το 2% περίπου της μάζας/βάρους του ξύλου. Ο Γκράφε θεωρεί την αδρομάλη ως μείγμα μεθυλοφουρφουρόλης, πρωτοκατεχίνης και κωνοφερίνης.

## Πηγές
* 

Αδρομαλη
Οσσετική γλώσσα

thumb|Η οσσετική γλώσσα, διαιρεμένη ανάμεσα στη Ρωσία και τη Γεωργία
Τα **οσσετικά** (ирон ӕвзаг, irōn ӕvzag) είναι ανατολική ιρανική γλώσσα η οποία ομιλείται κυρίως στην Οσσετία, μια περιοχή η οποία ευρίσκεται στον Μεγάλο Καύκασο. Είναι η μητρική γλώσσα του Οσσετικού λαού και μία από τις λίγες ιρανικές γλώσσες που ομιλούνται στην Ευρώπη· είναι συγγενής και πιθανόν απόγονος των εξαφανισμένων Σκυθικών, Σαρματικών και Αλανικών γλωσσών.

Το βόρειο μισό της περιοχής της Οσσετίας αποτελεί μέρος της Ρωσίας και είναι γνωστό ως Βόρεια Οσσετία-Αλανία, ενώ το νότιο μισό αποτελεί μέρος της de facto χώρας της Νότιας Οσσετίας (αναγνωρισμένη από τα Ηνωμένα Έθνη ως ρωσικά κατεχόμενα εδάφη που είναι de jure μέρος της Γεωργίας). Οι οσσετόφωνοι ανέρχονται περίπου στους 614.350, με τους 451.000 να καταγράφονται στη Ρωσία κατά τη ρωσική απογραφή του 2010.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Ανατολικές ιρανικές γλώσσες
Κατηγορία:Γλώσσες της Ρωσίας
Κατηγορία:Γλώσσες της Γεωργίας
Κατηγορία:Οσσετία
Κατηγορία:Σαρμάτες
Αδωνιτόλη

Η **αδωνιτόλη** ή **ριβιτόλη** ή και (παλαιότερα) **αδωνίτης** είναι οργανική χημική ένωση, που είναι ταυτοχρόνως αλκοόλη και σάκχαρο. Ειδικότερα είναι μια πολυόλη και μια πεντόζη. Δημιουργείται από την αναγωγή της ριβόζης και συναντάται στη φύση σε υψηλή αναλογία στο είδος φυτού *[[Adonis vernalis]]* («άδωνις ο εαρινός»), που είναι διαδεδομένο στην Ελλάδα, καθώς και στα κυτταρικά τοιχώματα ορισμένων θετικών κατά Γκράμ βακτηρίων, με τη μορφή όμως φωσφορικής αδωνιτόλης ενσωματωμένης σε τειχοϊκά οξέα. Αποτελεί μέρος της χημικής δομής της βιταμίνης ριβοφλαβίνης και του μονονουκλεοτιδίου της φλαβίνης (FMN), που είναι νουκλεοτιδιακό συνένζυμο το οποίο χρησιμοποιούν πολλά ένζυμα, οι λεγόμενες φλαβοπρωτεΐνες.

Ως ουσία, η αδωνιτόλη είναι άχρωμο κρυσταλλικό στερεό με σημείο τήξεως 102 °C, οπτικώς αδρανές, πολύ ευδιάλυτο στο νερό. Ως χρήση της από τον άνθρωπο αναφέρεται ότι προστίθεται σε υποστρώματα μικροβιακών καλλιεργειών.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Αλκοόλες
Κατηγορία:Υδατάνθρακες
Νανόπτερο

Το **νανόπτερο** (*Nannopterum*) είναι γένος πτηνών, που ανήκει στην οικογένεια των κορμοράνων, τις Φαλακροκορακίδες. Περιλαμβάνει τρία είδη, που ζουν σε όλη την Αμερική, αποκαλούμενα κοινώς «αμερικανικοί κορμοράνοι».

Μέλη αυτού του γένους ταξινομούνταν παλαιότερα στο γένος φαλακροκόρακας, αλλά μελέτη του 2014 ανεκάλυψε ότι αντιπροσωπεύουν ένα γένος πλησιέστερα στο γένος *[[Leucocarbo]]*. Η Διεθνής Ένωση Ορνιθολόγων ακολούθησε τη νέα αυτή ταξινόμηση το έτος 2021. Πιστεύεται ότι το γένος διαχωρίσθηκε από το *Leucocarbo* πριν από 6,7 έως 8,0 εκατομμύρια έτη.

## Παραπομπές


Νανοπτερ
Αδρύμητο

Το **Αδρύμητο**, γνωστό και με τις παραλλαγές **Αδρύμητος, Αδρύμης** και **Αδραμητός** (αρχ. ελλ. *Ἀδρύμητον*) ήταν αρχαία παραλιακή πόλη των Φοινίκων-Καρχηδονίων, στη σημερινή Τυνησία της βόρειας Αφρικής, στη θέση της σημερινής πόλεως και λιμανιού Σους (ή Σούσσα ή Σουσε). 

Η αρχαία πόλη ιδρύθηκε από τους Φοίνικες τον 11ο αιώνα π.Χ., προτού ιδρυθεί η Καρχηδόνα. Συγκεκριμένα, οι Φοίνικες, εμποδιζόμενοι από τους Έλληνες, τους Αιγυπτίους και τους Ασσυρίους να επεκταθούν εγκαθιστάμενοι στην Ανατολική Μεσόγειο, έστρεψαν το ενδιαφέρον τους στο δυτικό τμήμα της Μεσογείου και έκτισαν στις αφρικανικές ακτές τις πόλεις Υτίκη και Κάδιξ, και στη συνέχεια το Αδρύμητο και λίγες άλλες. Αργότερα, επί βασίλισσας Ελίσσας (Διδούς) σύμφωνα με την παράδοση, ίδρυσαν την *Qart-ḥadašt* (φράση που σήμαινε ακριβώς «Νέα πόλη»), πόλη που εξελληνισμένα είναι η γνωστή Καρχηδόνα.

Τo 310 π.Χ. ο Αγαθοκλής από τις Συρακούσες λεηλάτησε το Αδρύμητο. Αργότερα ο Αννίβας μετέτρεψε την πόλη σε στρατιωτική βάση. Μετά τον Τρίτο καρχηδονιακό πόλεμο, η πόλη συμμάχησε με τους Ρωμαίους, με αποτέλεσμα να μην καταστραφεί. Εξελίχθηκε σε σημαντικό εμπορικό κέντρο, ενώ παρήγε δημητριακά και ελαιόλαδο. Ο Τραϊανός μάλιστα τη χαρακτήρισε *frygifera*, δηλαδή «παραγωγική», και την ανεκήρυξε αποικία, εγκαθιστώντας εκεί ρωμαϊκό πληθυσμό. Με τις μεταρρυθμίσεις του Διοκλητιανού, έγινε πρωτεύουσα μιας νέας επαρχίας, που την εποχή της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας ήταν γνωστή ως Επαρχία Βυζακηνής. 

Το 434 μ.Χ., η πόλη πέρασε στην κατοχή των Βανδάλων, οι οποίοι την κατέστρεψαν, και το 534 την κατέλαβε ο Ιουστινιανός, και την ονόμασε **Ιουστιανόπολη**..

Τα σημερινά αρχαιολογικά ευρήματα από το Αδρύμητο ανάγονται στη ρωμαϊκή και την παλαιοχριστιανική εποχή, καθώς σχεδόν τίποτα δεν έχει απομείνει από την αρχική, φοινικική περίοδο μετά τη διέλευση τόσων κατακτητών.

## Παραπομπές


## Πηγές
* Το ομώνυμο λήμμα στη *Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια* «Χάρη Πάτση», τόμος 2 (1968), σελ. 142

Κατηγορία:Αρχαίες πόλεις των Φοινίκων
Κατηγορία:Αρχαιολογικοί τόποι στην Αφρική
Κατηγορία:Αρχαιοελληνική γεωγραφία της Βόρειας Αφρικής
Άδωνις (φυτό)

Ο **άδωνις** (*Adonis*) είναι γένος ποωδών φυτών που ανήκει στην οικογένεια βατραχιοειδή και έχει περίπου 20 έως 30 είδη, ιθαγενή της Ευρώπης και της Ασίας, με 6 από τα είδη να συναντώνται στην άγρια φύση και της Ελλάδας. Μερικά είδη είναι ετήσια και άλλα πολυετή.

Ο άδωνις φθάνει σε ύψος τα 10 έως 40 εκατοστόμετρα και όλα τα είδη έχουν λεπτά διαμερισμένα φύλλα που μοιάζουν με πούπουλα. Τα άνθη είναι κόκκινα, κίτρινα ή πορτοκαλί και έχουν 5 έως 30 πέταλα το καθένα. Το είδος «άδωνις ο φθινοπωρινός» (*A. annua*), γνωστό στην Πελοπόννησο με την κοινή ονομασία «μωρόχορτο», έχει άνθη με ζωηρά κόκκινα πέταλα. Στις αγγλόφωνες χώρες μερικά είδη είναι γνωστά με την κοινή ονομασία «μάτι του φασιανού» (*pheasant's-eye*).

Η ονομασία του γένους είναι αναφορά στον μυθικό εραστή της Αφροδίτης Άδωνι, καθώς υπήρχε η παράδοση ότι τα κόκκινα άνθη του φύτρωσαν από τον τάφο του Αδώνιδος. Σε παρόμοιο μύθο, που αναφέρει ο Οβίδιος στις *[[Μεταμορφώσεις]]* του, η ανεμώνη, που ανήκει στην ίδια οικογένεια με τον άδωνι, γεννήθηκε όταν η Αφροδίτη ράντισε νέκταρ πάνω στο αίμα του Αδώνιδος.

## Επιλεγμένα είδη
* *[[Adonis aestivalis]]* («άδωνις ο θερινός» ή «αγριοπαπαρούνα»), συναντάται πολύ στη Ζάκυνθο
* *Adonis aleppica*
* *[[Adonis amurensis]]* («άδωνις του Αμούρ», «άδωνις ο απωανατολικός»)
* *[[Adonis annua]]* ή *A. autumnalis* («άδωνις ο φθινοπωρινός», «μωρόχορτο»)
* *Adonis bobroviana*
* *Adonis chrysocyathus* («άδωνις ο χρυσοκύαθος»)
* *Adonis coerulea*
**[[Adonis cyllenea]]* («άδωνις ο κυλλήνιος»), συναντάται στο βουνό Κυλλήνη, όπου αποκαλείται «σκάρφι»
* *Adonis davidii*
* *Adonis dentata* («άδωνις ο οδοντωτός»)
* *Adonis distorta*
* *[[Adonis flammea]]*
* *[[Adonis microcarpa]]* («άδωνις ο μικρόκαρπος»)
* *Adonis nepalensis* («άδωνις του Νεπάλ»)
* *Adonis palaestina* («άδωνις της Παλαιστίνης»)
* *[[Adonis pyrenaica]]* («άδωνις των Πυρηναίων»), με πυκνό φύλλωμα και μεγάλα χρυσοκίτρινα άνθη που βγαίνουν στις αρχές του θέρους
* *Adonis ramosa*
* *Adonis sibirica* («άδωνις ο σιβηρικός»)
* *Adonis sutchuenensis*
* *Adonis tianschanica*
* *[[Adonis vernalis]]* («άδωνις ο εαρινός»), διαδεδομένος στην Ελλάδα
* *Adonis volgensis*

## Καλλιέργεια και χρήσεις
Είδη του φυτού καλλιεργούνται ως καλλωπιστικά φυτά κήπου, όπως ο πολυετής άδωνις ο μικρόκαρπος, έχοντας εισαχθεί και στη Βόρεια Αμερική. Περιέχουν όμως δηλητηριώδεις χημικές ουσίες, παρόμοιες με εκείνες που βρίσκονται και σε πολλά άλλα γένη της οικογένειας βατραχιοειδή. Ιδίως από τον άδωνι τον μικρόκαρπο μπορούν να εξαχθούν οι ουσίες αδωνίνη και αδωνιδίνη, που χρησιμεύουν σε κατάλληλες δόσεις ως φαρμακευτικές, ενώ από τον άδωνι τον εαρινό μπορούν να εξαχθούν αρκετές άλλες ουσίες με φαρμακευτική δράση (αδωνιτόλη, αδωνιδοσίδη, αδωνιβερνοσίδη, κυμαρίνη, αδωνιτοξίνη, βερναδίνη).

## Παραπομπές


## Πηγές
* Το ομώνυμο λήμμα στη *Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια* «Χάρη Πάτση», τόμος 2 (1968), σελ. 145

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Ο άδωνις στο ''Flora of China''
* «Ο δηλητηριώδης άδωνις της κόκκινης λίστας», από τον Στέφανο Βογιατζή

Αδωνις
Μόιρα Ορφέι

Η **Μόιρα Ορφέι** (ιταλικά: *Moira Orfei*, γεννημένη ως **Μιράντα Ορφέι**, 21 Δεκεμβρίου1931 - 15 Νοεμβρίου 2015) ήταν Ιταλίδα ερμηνεύτρια του τσίρκου, ηθοποιός και τηλεοπτική προσωπικότητα, Ρομά καταγωγής. Θεωρείται η βασίλισσα του ιταλικού τσίρκου, ένα καλλιτεχνικό της όνομα ήταν το *Μόιρα των Ελεφάντων*. Οι θαυμαστές των καλτ ταινιών την γνωρίζουν από τις πολλές βιβλικές και μυθολογικές ταινίες στις οποίες πρωταγωνίστησε.
[thumb|300px|Η νεαρή ηθοποιός και ερμηνεύτρια του τσίρκου Μόιρα Ορφέι περπατά προς την [Galleria Vittorio Emanuele II στο Μιλάνο, ενώ μια μεγάλη ομάδα ανδρών την κοιτάζει, 1954.]]

## Βιογραφία
Μεγαλωμένη σε μια οικογένεια που της ανήκε η εταιρεία τσίρκου *Circus Orfei*, η Μόιρα έγινε το σύμβολο του τσίρκου στην Ιταλία και απέκτησε διεθνή φήμη. Το ίδιο το *Circus Moira Orfei* ιδρύθηκε το 1960. Φωτογραφήθηκε σε αρκετές σκηνές ως αναβάτης, καλλιτέχνης τραπεζιού, ακροβάτης και εκπαιδευτής ελεφάντων και περιστεριών.

Η υπερβολικά φανταχτερή εικόνα της αντικατοπτρίζει την εκκεντρική και πληθωρική προσωπικότητά της. Ο Ντίνο ντε Λαουρέντις ήταν αυτός που της πρότεινε να αλλάξει το όνομα από Μιράντα σε Μόιρα. Από τότε, το πρόσωπό της έγινε ένα ομοίωμα αμετάβλητων χαρακτηριστικών : βαρύ μακιγιάζ και μάτια καλυμμένα με eyeliner, έντονο κραγιόν, τονισμένη ελιά πάνω από τα χείλη, μαλλιά δεμένα σε τουρμπάνι. Οι διαφημιστικές πινακίδες ήταν γεμάτες με αυτή την εικόνα σε κάθε πόλη που σταματούσε το τσίρκο.

Επιπλέον έγινε ηθοποιός του κινηματογράφου, παίζοντας σε περισσότερες από σαράντα ταινίες, από κωμωδίες μέχρι μυθολογικές και βιβλικές ταινίες (ανάμεσα σε αυτές ήταν πολλές ιταλικές αστυνομικές ταινίες).

## Προσωπική ζωή
Οι γονείς της ήταν ο Ρικάρντο Ορφέι, ο οποίος ήταν κλόουν, και η Βιολέτα Αράτα. Παντρεύτηκε τον Walter Nones το 1961 και απέκτησαν δυο παιδιά, τον Στέφανο Ορφέι και την Λάρα Ορφέι.

## Θάνατος
Στις 4 Αυγούστου 2006, η Μόιρα Ορφέι έπαθε ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο κατά την διάρκεια μιας παράστασης στην Gioiosa Ionica. Η καλλιτέχνης βρισκόταν ακόμα υπό ιατρική φροντίδα όταν πέθανε εννιά χρόνια αργότερα από φυσικά αίτια στις 15 Νοεμβρίου 2015 στην Μπρέσια της Ιταλίας.

## Φιλμογραφία

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* 
* 

Κατηγορία:Ιταλίδες ηθοποιοί κινηματογράφου
Κατηγορία:Ρομά
Υπερσυντέλικος

Ο **υπερσυντέλικος** είναι γραμματικός χρόνος που χρησιμοποιείται για να δείξει τη χρονική συσχέτιση μιας παρελθοντικής πράξης σε σχέση με κάποια άλλη παρελθοντική στιγμή. Αυτός ο γραμματικός χρόνος υπάρχει σε πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες. Ο χρόνος στα σύγχρονα ελληνικά συντάσσεται με δύο λέξεις, το ρήμα είχα και τον άκλιτο ρηµατικό τύπο, π.χ. είχα λύσει. Υπάρχει όμως και η μορφή που συντάσσει τον υπερσυντέλικο με τις παρελθοντικές μορφές των βοηθητικών ρημάτων έχω και είμαι με την παθητική μορφή της μετοχής παρακειμένου, π.χ. είχα λυμένο, γνωστή ως υπερσυντέλικος β΄. Στα αρχαία ελληνικά ήταν συνήθως μία λέξη, με τη σύγχρονη περιφραστική δομή να εμφανίζεται κατά τους ελληνιστικούς ή μεσαιωνικούς χρόνους.

## Κλίση

## Παραπομπές


Κατηγορία:Γραμματικοί χρόνοι
Κατηγορία:Παρελθόν
Παρακείμενος

Ο **παρακείμενος** είναι γραμματικός χρόνος που χρησιμοποιείται για να δείξει τη χρονική συσχέτιση μιας παρελθοντικής πράξης με το παρόν της πρότασης. Ο χρόνος στα σύγχρονα ελληνικά συντάσσεται με δύο λέξεις, το ρήμα έχω και τον άκλιτο ρηµατικό τύπο, π.χ. έχω λύσει. Λόγω της σύνταξής του, εντάσσεται στους παροντικούς χρόνους, όμως η χρήση του αναφέρεται τόσο στο παρελθόν όσο και στο παρόν. Παράλληλα ανήκει στους συντελικούς χρόνους, μαζί με τον υπερσυντέλικο και τον συντελεσμένο μέλλοντα.

Στα αγγλικά ο χρόνος αναφέρεται ως *present perfect*. Η σύνταξή του γίνεται με το βοηθητικό ρήμα have. Ανάλογες γραμματικές μορφές υπάρχουν και σε άλλες γλώσσες, όπως ο 
Perfekt στα γερμανικά, ο passé composé στα γαλλικά και ο passato prossimo στα ιταλικά.

## Κλίση

## Παραπομπές


Κατηγορία:Γραμματικοί χρόνοι