Κρίστε Μισίρκωφ

Ο **Κρίστε Πέτκοφ Μισίρκωφ** (, σλαβομακεδονικά: Крсте Петков Мисирков) (18 Νοεμβρίου 1874, Πέλλα, Οθωμανική Αυτοκρατορία - 26 Ιουλίου 1926, Σόφια, Βασίλειο της Βουλγαρίας) ήταν φιλόλογος, σλαβιστής, ιστορικός και εθνογράφος. Την περίοδο μεταξύ 1903 και 1907 δημοσίευσε ένα βιβλίο και ένα επιστημονικό περιοδικό, στο οποίο επιβεβαίωσε την ύπαρξη μίας μακεδονικής εθνικής ταυτότητας ξεχωριστή από τα άλλα βαλκανικά έθνη, και προσπάθησε να κωδικοποιήσει μια τυποποιημένη σλαβομακεδονική γλώσσα, βασισμένη στις κεντρικές δυτικές σλαβομακεδονικές διαλέκτους. Μια δημοσκόπηση που διεξήχθη στην Βόρεια Μακεδονία βρήκε πως ο Μισίρκωφ θεωρείται «ο σημαντικότερος Μακεδόνας του 20ού αιώνα». Για τις προσπάθειές του να κωδικοποιήσει μια τυποποιημένη σλαβομακεδονική γλώσσα, θεωρείται συχνά, «ο ιδρυτής της σύγχρονης σλαβομακεδονικής λογοτεχνικής γλώσσας».

Ωστόσο, το 1907 άρχισε να δημοσιεύει κυρίως άρθρα, γραμμένα από βουλγαρική εθνικιστική προοπτική. Ο Μισίρκωφ επέστρεψε στον μακεδονικό εθνικισμό για λίγο το 1919. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1920 οι απόψεις του άλλαξαν και ενθάρρυνε τους Σλάβους της Μακεδονίας να υιοθετήσουν βουλγαρική εθνική ταυτότητα. Επειδή ο Μισίρκωφ εξέφραζε αντιφατικές απόψεις σχετικά με την εθνική ταυτότητα των Σλάβων της Μακεδονίας σε διάφορα στάδια της ζωής του, η εθνική του υπαγωγή και η κληρονομιά του παραμένει ζήτημα διαμάχης μεταξύ της Βουλγαρίας και της Βόρειας Μακεδονίας.

Ενώ το έργο και η προσωπικότητα του Μισίρκωφ παραμένουν εξαιρετικά αμφισβητούμενα, υπήρξαν προσπάθειες μεταξύ των διεθνών επιστημόνων να συμβιβάσουν τις αντιφατικές δηλώσεις του Μισίρκωφ. Σύμφωνα με τον Κροάτη Ίβο Μπάνατς, καθηγητή ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Γέιλ, ο Μισίρκωφ θεωρούσε τον εαυτό του και τους Σλάβους της Μακεδονίας ως Βούλγαρους, και ενστερνίστηκε τον πανβουλγαρικό πατριωτισμό σε ένα ευρύτερο βαλκανικό πλαίσιο και ιδιαίτερα όσον αφορά τον σερβικό και ελληνικό ηγεμονισμό στη Μακεδονία. Εντούτοις, στο πλαίσιο του ευρύτερου βουλγαρικού έθνους, ο Μισίρκωφ αναζητούσε πολιτισμική και εθνική διαφοροποίηση από τους Βούλγαρους και αποκαλούσε τόσο τον εαυτό του όσο και τους Σλάβους της Μακεδονίας «Μακεδόνες».

## Βιογραφία
αριστερά|μικρογραφία|200x200εσ| Το σπίτι όπου γεννήθηκε ο Μισίρκωφ, στην Πέλλα
αριστερά|μικρογραφία|235x235εσ| Η τελευταία φωτογραφία του Μισίρκωφ

### Πρώιμα χρόνια
Ο Κρίστε Πέτκοφ Μισίρκωφ γεννήθηκε στις 18 Νοεμβρίου 1874 στην Πέλλα στο Βιλαέτι της Θεσσαλονίκης στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ξεκίνησε την εκπαίδευσή του στο τοπικό ελληνικό σχολείο, όπου ήταν μαθητής έως την έκτη τάξη Δημοτικού, αλλά η κακή οικονομική κατάσταση της οικογένειάς του δεν μπορούσε να υποστηρίξει την περαιτέρω εκπαίδευσή του και έφυγε από το σχολείο. Την εποχή εκείνη η σερβική προπαγάνδα άρχισε να προωθεί την δική της παραλλαγή του «Μακεδονισμού» και να στρατολογεί νέους για να τους «σερβοποιεί». Μετά από κάποιο διάστημα, ο Μισίρκωφ υπέβαλε αίτηση και έλαβε υποτροφία από τον Σερβικό σύλλογο «Άγιος Σάββας».

### Ο Μισίρκωφ στη Σερβία
Ο Μισίρκωφ πέρασε αρκετό καιρό στη Σερβία, όπου σπούδαζε Σερβικά, και σύντομα συνειδητοποίησε ότι η προπαγάνδα ήταν ο κύριος στόχος της σερβικής οργάνωσης. Η πολιτική που εφάρμοζε ο σύλλογος ανάγκασε τον Μισίρκωφ και άλλους Σλαβομακεδόνες μαθητές να συμμετάσχουν στην μαθητική εξέγερση ενάντια του Συλλόγου του Αγίου Σάβα. Ως αποτέλεσμα αυτού, ο Μισίρκωφ και άλλοι μαθητές μετακόμισαν από το Βελιγράδι στη Σόφια. Δεδομένου ότι αντιμετώπισε παρόμοια κατάσταση στη Βουλγαρία, δηλαδή μια άλλη προπαγάνδα, ο Μισίρκωφ πήγε και πάλι στη Σερβία για να συνεχίσει την εκπαίδευσή του, αλλά χωρίς επιτυχία επειδή απορρίφθηκε από τον σύλλογο «Άγιος Σάββας». Δεδομένου ότι ήταν πρόθυμος να αποκτήσει τριτοβάθμια εκπαίδευση, αναγκάστηκε, μετά από μια σειρά γεγονότων, να εγγραφεί σε μια θεολογική σχολή για δασκάλους. Παρόμοια με τον σύλλογο «Άγιος Σάββας», η σχολή αυτή είχε επίσης τους ίδιους τους προπαγανδιστικούς στόχους και οδήγησε σε μια άλλη φοιτητική εξέγερση. Ως αποτέλεσμα, η σχολή σταμάτησε να λειτουργεί και οι μαθητές στάλθηκαν σε διαφορετικές περιοχές της Σερβίας. Ο Μισίρκωφ στάλθηκε στο Σάμπατς, όπου ολοκλήρωσε την τελευταία, τέταρτη, τάξη της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, αλλά αυτή τη φορά στο τοπικό γυμνάσιο. Και στη Σερβία και στη Βουλγαρία, ο Μισίρκωφ και ο φίλος του αντιμετωπίστηκαν ως Σέρβοι ή Βούλγαροι για να γίνουν δεκτοί στο εκπαιδευτικό σύστημα. Μετά το γυμνάσιο, παρόλο που αποφοίτησε, ο Μισίρκωφ εγγράφηκε σε άλλο γυμνάσιο για καθηγητές στο Βελιγράδι, από όπου αποφοίτησε το 1895. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ιδιαίτερα το 1893, ο Μισίρκωφ ίδρυσε έναν σύλλογο σπουδαστών που ονομάζετο «Βάρνταρ». Ο χάρτης του περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, ως σκοπό την μελέτης και διάδοση της γνώσης της χώρας τους όσον αφορά τις γεωγραφικές, εθνογραφικές και ιστορικές πτυχές της και η βασική αρχή του προγράμματός της ήταν ότι η Μακεδονία οφείλει να ανήκει στους Μακεδόνες. Με άλλα λόγια, οι μαθητές δεν ήταν ικανοποιημένοι από τη σερβοποίηση των Σλάβων της Μακεδονίας. Αυτή η ιδέα ήταν εμπνευσμένη από το «Λοζαρι». Ωστόσο, οι Σέρβοι ήταν αντίθετοι σε αυτή τη θέση των νεαρών φοιτητών, οπότε ο σύλλογός τους δεν διήρκεσε για πολύ και διαλύθηκε το 1895. Στη συνέχεια διορίστηκε ως Σέρβος δάσκαλος στην Πρίστινα. Ο Μισίρκωφ αρνήθηκε και έφυγε για την Οδησσό για να συνεχίσει τις σπουδές του.

### Ο Μισίρκωφ στη Ρωσική Αυτοκρατορία
Τα εκπαιδευτικά προσόντα που απέκτησε στο Βελιγράδι δεν αναγνωρίστηκαν στη Ρωσία. Ο Μισίρκωφ έπρεπε να μελετήσει από την αρχή στο Σεμινάριο στην Πολτάβα. Το 1897 ήταν σε θέση να εισέλθει στο πανεπιστήμιο της Πετρούπολης. Εκεί μπήκε πρώτα στην Βουλγαρική Φοιτητική Ένωση. Σχετικά με αυτό το κομμάτι της ζωής του, ο Μισίρκωφ γράφει στο άρθρο «Σχολείο και σοσιαλισμός» - *Το 1897 πήγα στο πανεπιστήμιο της Πετρούπολης και για πέντε χρόνια βρισκόμουν με τους Βούλγαρους φοιτητές ως Βούλγαρος και μέλος της Βουλγαρικής Φοιτητικής Ένωσης*. Ο Μισίρκωφ πραγματοποίησε εδώ την πρώτη του επιστημονική διάλεξη για την εθνογραφία και την ιστορία της Βαλκανικής Χερσονήσου ενώπιον των μελών του Ρωσικού Αυτοκρατορικού Γεωγραφικού Συλλόγου.

Στις 15 Νοεμβρίου 1900, όταν ο Μισίρκωφ, όντας στο τρίτο έτος φοίτησης Τμήμα Ιστορίας και Φιλοσοφίας, μαζί με άλλους μαθητές στη Ρωσία δημιούργησαν κύκλωμα στην Πετρούπολη. Ο κύριος στόχος του κυκλώματος ήταν η πολιτική αυτονομία του πληθυσμού της Μακεδονίας και της Θράκης, που ανακηρύχθηκε από την ΕΜΑΕΟ υλοποιημένη και διασφαλισμένη από τις Μεγάλες Δυνάμεις. Σε επιστολή που απεστάλη στον Πρόεδρο της Ανωτάτης Μακεδονο-Αδριανουπολικής Επιτροπής στις 28 Νοεμβρίου, οι ιδρυτές του κυκλώματος δηλώνουν ότι *δεν υπάρχει Βούλγαρος που δεν ενδιαφέρεται για την κατάσταση και τη μοίρα εκείνου του τμήματος της πατρίδας μας, το οποίο συνεχίζει να στενοχωρεί κάτω από το ζυγό του τυράννου*. Εκείνη τη στιγμή ο Μισίρκωφ θεωρούσε ακόμα το σλαβικό πληθυσμό της Μακεδονίας και της Θράκης Βουλγαρικό.

Το 1901, πήγε στο πανεπιστήμιο της Οδησσού. Μεγάλης σημασίας για τον Μισίρκωφ ήταν η ίδρυση του Μακεδονικού Επιστημονικού και Λογοτεχνικού Συλλόγου στην Πετρούπολη. Η δημιουργία του επηρεάστηκε από τον Μακεδονικό Όμιλο που ιδρύθηκε στο Βελιγράδι. Μετά το κλείσιμο του Ομίλου, οι επικεφαλής ιδρυτές του έφυγαν για τη ρωσική πρωτεύουσα, όπου διοργάνωσαν τον νέο Μακεδονικό Σύλλογο. Το ίδρυμα αυτό το 1902 έγινε ο σημαντικότερος φορέας των Σλάβων της Μακεδονίας στο εξωτερικό. Την ίδια χρονιά, αυτή η Εταιρεία έστειλε ένα ειδικό Μνημόνιο στις Μεγάλες Δυνάμεις, στο οποίο εξετάστηκε το Μακεδονικό Ζήτημα από εθνική όψη. Προτάθηκε επίσης η κωδικοποίηση μιας σλαβομακεδονικής λογοτεχνικής γλώσσας. Εξετάστηκε επίσης το ζήτημα της ίδρυσης μιας Μακεδονικής Εκκλησίας υπό την Αρχιεπισκοπή της Οχρίδας. Στόχος αυτού του Μνημονίου ήταν να αναγνωριστούν οι Σλαβομακεδόνες ως ξεχωριστό έθνος και να αποκτήσει η Μακεδονία πλήρη αυτονομία εντός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου εξέτασε επίσης τη μεσαιωνική περίοδο της Μακεδονίας και τα έργα του συνέβαλαν στην κατανόηση του τοπικού ηγεμόνα του Μάρκου Κράλη του 14ου αιώνα. 
δεξιά|μικρογραφία|178x178εσ| Η αίτηση του Μισίρκωφ έστειλε στις γιουγκοσλαβικές αρχές, όπου ζητούσε δουλειά στη Γιουγκοσλαβική Μακεδονία
δεξιά|μικρογραφία|200x200εσ| Αυτή η πλάκα στην Οδησσό της Ουκρανίας δείχνει το σπίτι όπου έζησε και εργάστηκε ο Μισίρκωφ την περίοδο 1909-1913.
Αργότερα ο Μισίρκωφ εγκατέλειψε το πανεπιστήμιο και έφυγε για την Οθωμανική Μακεδονία.

### Επιστροφή στην Οθωμανική Μακεδονία
Αντιμετωπίζοντας οικονομικά εμπόδια στο να συνεχίσει τη μεταπτυχιακή του εκπαίδευση, δέχτηκε την πρόταση της Βουλγαρικής Εξαρχίας να διοριστεί καθηγητής σε ένα γυμνάσιο στο Μοναστήρι. Απέκτησε φιλικές σχέσεις με τον Ρώσο πρόξενο εκεί. Άρχισε να σχεδιάζει το άνοιγμα τοπικών σχολείων και τη δημοσίευση σχολικών εγχειριδίων στη σλαβομακεδονική γλώσσα. Αλλά η εξέγερση του Ίλιντεν το 1903 και η δολοφονία του Ρώσου Προξένου άλλαξαν τα σχέδιά του και επέστρεψε στη Ρωσία. Εκεί ο Μισίρκωφ δημοσίευσε διάφορα άρθρα σχετικά με την εξέγερση του Ιλίντεν και τους λόγους για τους οποίους δολοφονήθηκε ο πρόξενος. Λίγο αργότερα έγραψε το φυλλάδιο «Μακεδονικές Υποθέσεις» και το δημοσίευσε στη Σόφια. Το βιβλίο αυτό γράφτηκε στην κεντρική σλαβομακεδονική διάλεκτο και ο Μισίρκωφ καταδίκασε στα γραπτά του ως βουλγαρικές δημιουργίες την Βουλγαρική Εξαρχία, την εξέγερση του Ίλιντεν και την Εσωτερική Μακεδονική Αδριανουπολίτικη Επαναστατική Οργάνωση (ΕΜΑΕΟ). Ως αποτέλεσμα, διώχθηκε από την ΕΜΑΕΟ και πιστεύεται ότι τα μέλη της κατέστρεψαν πολλά αντίγραφα του βιβλίου του. Ωστόσο, λέει ότι ο Ντάμε Γκρούεφ, ο Γκότσε Ντέλτσεφ, ο Μπόρις Σαράφωφ και άλλα μέλη της ΕΜΕΟ είναι εθνικοί Σλαβομακεδόνες αποσχιστές.

### Και πάλι στη Ρωσική Αυτοκρατορία
Το 1905 έφυγε για το Μπερντιάνσκ στη Νότια Ρωσία. Εκεί συνέχισε τη δημοσίευση της εφημερίδας «Βαρνταρ» και εργάστηκε ως Βούλγαρος δάσκαλος. Στις 18 Απριλίου 1907 ο Μισίρκωφ άρχισε να συνεργάζεται με το εκδοθέν στη Σοφία περιοδικό *Μακεδονική-Αδριανουπολίτικη Επιθεώρηση*, το οποίο εξέδιδε ο Νικολα Ναουμοφ, το *de facto* όργανο της ΕΜΑΕΟ. Στις 24 Απριλίου 1909 ο K. Μισίρκωφ εκτύπωσε στην Οδησσό σε ξεχωριστό φυλλάδιο το έργο του «Σλαβικοί επικοί θρύλοι του γάμου του Βασιλιά Βολκασιν σχετικά με το ερώτημα των λόγων για την δημοτικότητα του Μάρκου Κράλη». Στην 1 Οκτωβρίου 1909 έγραψε το άρθρο «Τα θεμέλια μιας σερβοβουλγαρικής συμφιλίωσης» στο περιοδικό «Βουλγαρική συλλογή» που εξεδίδετο από Βούλγαρους διπλωμάτες στην Αγία Πετρούπολη. Την εποχή εκείνη πραγματοποιήθηκε στη Σόφια ένα Σλαβικό Φεστιβάλ το 1910 και ο Μισίρκωφ παρακολούθησε ως τιμώμενο πρόσωπο. Το 1910-1911, μετέφρασε από τα βουλγαρικά στα ρωσικά το βιβλίο του Βουλγάρου γεωγράφου Καθηγητή Ατανας Ισιρκοφ «Βουλγαρία».

Όταν ο Α΄ Βαλκανικός Πόλεμος ανακηρύχθηκε, ο Μισίρκωφ πήγε στη Μακεδονία ως ανταποκριτής πολέμου της Ρωσίας. Εκεί μπορούσε να ακολουθήσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του βουλγαρικού στρατού. Ο Μισίρκωφ δημοσίευσε μια σειρά άρθρων στον ρωσικό τύπο και μερικά άρθρα όπου απαιτούσε να εκδιωχθούν οι Οθωμανοί από τη Μακεδονία. Το 1913, μετά την εκδήλωση του Β΄ Βαλκανικού Πολέμου, ο Μισίρκωφ επέστρεψε στη Ρωσία, όπου εργάστηκε ως δάσκαλος και στα βουλγαρικά σχολεία της Οδησσού. Εκεί έγραψε το ημερολόγιό του, το οποίο βρέθηκε το 2006. Αργότερα διορίστηκε δάσκαλος του βουλγαρικού σχολείου στο Κισινάου. Ενώ εργαζόταν ως δάσκαλος σε αυτό, ο Μισίρκωφ απέστειλε επιστολή στον Βούλγαρο ακαδημαϊκό Αλεξανταρ Τεοντοροφ-Μπαλαν με αίτημα να διοριστέι καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Σόφιας. Το αίτημα αυτό δείχνει σαφώς τον αυτοπροσδιορισμό του εκείνη την εποχή - *Ως Βούλγαρος, θα επέστρεφα πρόθυμα στη Βουλγαρία, εάν υπάρχει ανάγκη επιστημονικής έρευνας για την τύχη των βουλγαρικών εδαφών, ιδίως της Μακεδονίας*. Μια σύντομη επιστολή με παρόμοιο περιεχόμενο απεστάλη σε άλλον καθηγητή στο πανεπιστήμιο της Σόφιας, τον Βασίλι Ζλαταρσκι, με το αίτημα να διοριστεί ως επίλεκτος *στο νεοσυσταθέν τμήμα ιστορίας της Μακεδονίας και των άλλων δυτικών βουλγαρικών εδαφών*.

Σε εκείνο το σημείο, ο Μισίρκωφ έρχεται σε επαφή με τον Μακεδονικό Επιστημονικό και Λογοτεχνικό Σύλλογο, ο οποίος ξεκίνησε να δημοσιεύει το ρωσικό περιοδικό «Μακεδονική Φωνή». Ο Μισίρκωφ δημοσίευε σε αυτό το περιοδικό για κάποιο διάστημα με το ψευδώνυμο «Κ. Πελσκι».

Μετά το ξέσπασμα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου το 1914 η Βεσσαραβία έγινε αβασίλευτη δημοκρατία και εξελέγη μέλος του τοπικού κοινοβουλίου («Σφατουλ Ταρι») ως εκπρόσωπος της βουλγαρικής μειονότητας. Ταυτόχρονα, ο Μισίρκωφ εργαζόταν ως γραμματέας στη βουλγαρική εκπαιδευτική επιτροπή στη Βεσσαραβία. Τον Μάρτιο του 1918 κηρύχθηκε η ένωση της Βεσσαραβίας με τη Ρουμανία. Στις 21 Μαΐου 1918 ο Μισίρκωφ ξεκίνησε μαθήματα βουλγαρικής γλώσσας στο Μπολχραντ. Στη συνέχεια, πραγματοποίησε μυστικό ταξίδι στη Βουλγαρία για να προμηθευτεί εγχειρίδια για τους μαθητές, αλλά μετά την επιστροφή του τον Νοέμβριο συνελήφθη από τις αρχές του Βασιλείου της Ρουμανίας, ακόμα σε πόλεμο με τη Βουλγαρία. Στη συνέχεια, τον εξέδωσαν στη Βουλγαρία.

### Τα τελευταία χρόνια στη Βουλγαρία
Έχοντας εκδιωχθεί από τις ρουμανικές αρχές, στα τέλη του 1918 ο Μισίρκωφ επέστρεψε στη Σόφια, όπου πέρασε ένα χρόνο ως επικεφαλής του ιστορικού τμήματος του Εθνικού Μουσείου Εθνογραφίας. Στη συνέχεια εργάστηκε ως δάσκαλος και διευθυντής των γυμνασίων στο Κάρλοβο και την Κοπρίφστιτσα. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου (αλλά πριν από το 1923) η Εσωτερική Μακεδονική Αδριανουπολίτικη Επαναστατική Οργάνωση (ΕΜΑΕΟ) φαίνεται χαρακτήριζε τον Μισίρκωφ ως επιβλαβή στους στόχους της και υποτίθεται ότι σκέφτηκε να τον δολοφονήσει, αλλά επανεξέτασε μετά που ο Μισίρκωφ συναντήθηκε με έναν εκπρόσωπο της οργάνωσης. Συνέχισε επίσης τη δημοσιογραφική του δραστηριότητα και δημοσίευσε πολλά άρθρα σχετικά με το Μακεδονικό Ζήτημα στον βουλγαρικό τύπο. Ο Μισίρκωφ πέθανε το 1926 και θάφτηκε στο νεκροταφείο της Σόφιας με την οικονομική ενίσχυση 5000 λεβ από το Υπουργείο Παιδείας, ως τιμημένος εκπαιδευτικός.

## Έργα
Στη ζωή του, ο Μισίρκωφ έγραψε ένα βιβλίο, ένα ημερολόγιο, δημοσίευσε ένα τεύχος ενός περιοδικού και έγραψε περισσότερα από τριάντα άρθρα. Το βιβλίο του «Μακεδονικές Υποθέσεις» δημοσιεύθηκε στη Σόφια το 1903. Το περιοδικό ονομάστηκε «Βαρνταρ» και δημοσιεύθηκε το 1905 στην Οδησσό της Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Τα άρθρα που έγραψε ο Μισίρκωφ έχουν δημοσιευθεί σε διάφορες εφημερίδες και επικεντρώθηκαν σε διάφορα θέματα. Το βιβλίο, το περιοδικό και ορισμένα από τα άρθρα του γράφτηκαν στις κεντρικές σλαβομακεδονικές διαλέκτους, που αποτελούν τη βάση των σύγχρονων σλαβομακεδονικών. 
δεξιά|μικρογραφία|218x218εσ| Πρόσοψη του ''Μακεδονικές Υποθέσεις''
δεξιά|μικρογραφία|209x209εσ| Η πρώτη σελίδα του περιοδικού ''Βαρνταρ''

### «Μακεδονικές Υποθέσεις»
Ένα από τα σημαντικότερα έργα του Μισίρκωφ είναι το σλαβομακεδονικό βιβλίο *Μακεδονικές Υποθέσεις* (*Za makedonckite raboti*) που εκδόθηκε το 1903 στη Σόφια, όπου καθόρισε τις αρχές της σύγχρονης σλαβομακεδονικής γλώσσας. Το βιβλίο αυτό γράφτηκε σε σλαβομακεδονικές διαλέκτους από την περιοχή μεταξύ του Πρίλεπ και του Μοναστηριού. Επιχειρηματολόγησε υπέρ του εθνικού διαχωρισμού, της εγκαθίδρυσης αυτόνομων εθνικών θεσμών εντός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και της τυποποίησης μιας σαφούς σλαβομακεδονικής γλώσσας. Ο Μισίρκωφ επιτέθηκε τόσο στην Βουλγαρική Εξάρχεια όσο και στην Εσωτερική Μακεδονική Αδριανουπολίτικη Επαναστατική Οργάνωση (ΕΜΑΕΟ) ως πράκτορες των βουλγαρικών συμφερόντων στη Μακεδονία.

Σύμφωνα με αυτό το βιβλίο, η σλαβομακεδονική λογοτεχνική γλώσσα πρέπει να βασίζεται σε διαλέκτους από το κεντρικό τμήμα της Βόρειας Μακεδονίας, οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν στο ίδιο το βιβλίο. Από την άλλη πλευρά, ο Μισίρκωφ απευθύνθηκε στις οθωμανικές αρχές για την ενδεχόμενη αναγνώριση ενός χωριστού Μακεδονικού έθνους. Ο ίδιος αναγνώρισε ότι δεν υπήρχε τέτοιο και οι περισσότεροι Σλάβοι της Μακεδονίας αυτοπροσδιορίζοντας ως Βούλγαροι, αλλά θα έπρεπε να δημιουργηθεί όταν θα προέκυπταν οι απαραίτητες ιστορικές συνθήκες.

Κατά συνέπεια, ο Μισίρκωφ διώχθηκε και επέστρεψε στη Ρωσία. Τα περισσότερα αντίγραφα του βιβλίου του κατασχέθηκαν ή καταστράφηκαν από τη βουλγαρική αστυνομία και τους ακτιβιστές της ΕΜΑΕΟ, λίγο μετά τη δημοσίευση του βιβλίου. Λόγω αυτού, όταν ζούσε, το βιβλίο είχε μικρό έως μηδενικό αντίκτυπο και δεν έγινε δημοφιλές μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1940. Στη συνέχεια ανακαλύφθηκε εκ νέου από τον Σλαβομακεδόνα γλωσσολόγο Μπλάζε Κόνεσκι στη Σόφια και το περιεχόμενό της έγινε δημοφιλές.

Σύμφωνα με ορισμένους ερευνητές, οι αρχές του Μισίρκωφ διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στη μελλοντική κωδικοποίηση της σλαβομακεδονικής γλώσσας αμέσως μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ άλλοι όπως ο Λόρινγκ Ντάνφορθ και ο Τζων Ση θεωρούν ότι *οι γλωσσικοί σχεδιαστές που συμμετείχαν στην κωδικοποίηση της πρότυπης λογοτεχνικής σλαβομακεδονικής γλώσσας το 1944 βρίσκονταν σε πλήρη άγνοια του έργου του Μισίρκωφ*. Μόνο ο Τζων Ση δηλώνει ότι το βιβλίο του Μισίρκωφ χάθηκε και η διαδικασία τυποποίησης της σλαβομακεδονικής γλώσσας έπρεπε να ξεκινήσει ξανά το 1944, καθώς και ότι *το βιβλίο του Μισίρκωφ ήταν στην πραγματικότητα γραμμένο με το σλαβομακεδονικό πρότυπο, το οποίο κωδικοποιήθηκε τελικά το 1944/1945.*

Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, το βιβλίο του Μισίρκωφ αναφερθεί διαρκώς από τους ιστορικούς της Βόρειας Μακεδονίας ως ένδειξη της ύπαρξης μιας ξεχωριστής σλαβομακεδονικής εθνότητας κατά την εποχή του. Ωστόσο, μόνο δύο χρόνια αργότερα, ο Μισίρκωφ άλλαξε τη στάση του και δημοσίευσε μια σειρά άρθρων στον τύπο της ΕΜΑΕΟ, γραμμένα από βουλγαρική εθνικιστική προοπτική θεωρώντας Βούλγαρους τον εαυτό του και τους Σλάβους της Μακεδονίας.

### Το περιοδικό «Βαρνταρ»
Εκτός από το *Μακεδονικές Υποθέσεις*, ο Μισίρκωφ συνέγραψε και το πρώτο επιστημονικό περιοδικό στην σλαβομακεδονική γλώσσα. Το περιοδικό Βαρνταρ δημοσιεύθηκε το 1905 στην Οδησσό της Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Δημοσιεύθηκε μόνο μία φορά, εξαιτίας των οικονομικών προβλημάτων που αντιμετώπιζε ο Μισίρκωφ την εποχή εκείνη. Το «Βαρνταρ» δημοσιεύτηκε στην σλαβομακεδονική γλώσσα και η ορθογραφία που χρησιμοποιήθηκε είναι σχεδόν ίδια με την ορθογραφία της τυποποιημένης σλαβομακεδονικής γλώσσας σήμερα.

Το περιοδικό προοριζόταν να περιλαμβάνει αρκετούς διαφορετικούς επιστημονικούς κλάδους, που ασχολούνταν κυρίως με τη Μακεδονία. Το πρώτο τμήμα του περιοδικού αποτελείται από την εισαγωγή, όπου γενικά ο Μισίρκωφ αναλύει τους στόχους του περιοδικού και αυτό το τμήμα είναι γραμμένο στα σλαβομακεδονικά και τα ρωσικά. Το επόμενο τμήμα του περιοδικού είναι το λογοτεχνικό τμήμα, όπου ο Μισίρκωφ μεταφράζει στα σλαβομακεδονικά το ποίημα «Ταξιδιώτης» του Κροάτη ποιητή Π. Πρεράντοβιτς. Μετά το λογοτεχνικό τμήμα, το περιοδικό περιλαμβάνει μια ανάλυση για τις προπαγάνδες των βαλκανικών κρατών στην Μακεδονία, ακολουθούμενη από μια πολιτική ανάλυση ορισμένων από τα παγκόσμια γεγονότα εκείνης της περιόδου. Το τελευταίο τμήμα είναι στατιστικά στοιχεία, τα οποία δείχνουν τον πληθυσμό στη Μακεδονία.

Οι στόχοι του περιοδικού ήταν να:

# Δημιουργήσει μια σχέση μεταξύ των Σλαβομακεδόνων εθνικών αυτονομιστών και των αντιπάλων τους, όλων των Βαλκανίων ανθρώπων που ενδιαφέρονται για το μακεδονικό ζήτημα. 
# Να πολεμήσει για μια ξεχωριστή Σλαβομακεδονική ιθαγένεια. 
# Να δείξει ότι η γλώσσα είναι διακριτή, δεν είναι σερβική ή βουλγαρική και είναι ικανή για λογοτεχνική ανάπτυξη.

Όσον αφορά τους αντιπάλους του περιοδικού, ο Μισίρκωφ μοιράζεται την ανησυχία του ότι *στο τέλος, το μεγαλύτερο, αν όχι το μέγιστο μέρος της μακεδονικής διανόησης θα ήταν εναντίον του «Βαρνταρ» και του προγράμματός του, επειδή όλοι οι Μακεδόνες, οι αντίπαλοι του μακεδονικού εθνικού αποσχισμού, είναι πεπεισμένοι ότι με χρήματα στη Μακεδονία κάποιος μπορεί να δημιουργήσει από τους Μακεδόνες μας όχι μόνο τη βουλγαρική, τη σερβική, την ελληνική ή τη μακεδονική, αλλά και την τσιγγάνικη εθνικότητα*. Πιστεύει επίσης ότι ο *κοινός λαός θα είναι (επίσης) εναντίον του Βαρνταρ και των συνεργατών του, των εθνικών αποσχιστών, διότι η ιδέα των αποσχιστών είναι δύσκολο να γίνει κατανοητή από τον κοινό λαό, ο οποίος αντιμετωπίζει διάφορα είδη κηρυγμάτων και νέες ιδέες.*

### Άρθρα
[μικρογραφία| Οι ''μακεδονικές υποθέσεις'' του Μισίρκωφ ανακηρύχθηκαν ως ένα από τα βασικά σημεία της ιστορίας της Βόρειας Μακεδονίας, στο μνημείο του Ίλιντεν στο [Κρούσοβο ]]
Κατά τη διάρκεια της ζωής του, ο Μισίρκωφ δημοσίευσε πολλά άρθρα για διάφορες εφημερίδες και περιοδικά. Τα άρθρα ασχολούνται με τη Μακεδονία, το σλαβομακεδονικό πολιτισμό, εθνολογία, πολιτική και έθνος αφενός και με το βουλγαρικό έθνος, πολιτική και εθνογραφία αφετέρου. Ο Μισίρκωφ δημοσίευσε τα άρθρα του στα σλαβομακεδονικά, ρωσικά και βουλγαρικά και τα δημοσίευσε είτε στη Ρωσία είτε στη Βουλγαρία. Τα περισσότερα από τα άρθρα υπογράφηκαν με το όνομα γέννησης του, αλλά υπάρχουν άρθρα που έχουν υπογραφεί με το ψευδώνυμό του *Κ. Πέλσκι*.

### Ημερολόγιο
Το 2006, ανακαλύφθηκε ένα χειρόγραφο ημερολόγιο από τον Μισίρκωφ, που γράφτηκε κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Ρωσία το 1913. Ανακηρύχθηκε αυθεντικό από Βούλγαρους και Σλαβομακεδόνες ειδικούς και δημοσιεύθηκε το 2008. Το περιεχόμενο του ημερολογίου δείχνει σαφώς ότι εκείνη την εποχή, ο Μισίρκωφ ήταν βουλγαρικός εθνικιστής. Δημιούργησε μια νέα δημόσια συζήτηση για τις θέσεις του Μισίρκωφ όσον αφορά την βουλγαρική και μακεδονική εθνότητα. Το χειρόγραφο περιλαμβάνει 381 σελίδες γραμμένες στη ρωσική γλώσσα. Ο Μισίρκωφ το έγραψε στο χωριό Κλιμεντοβε στο Ποντιλσκ, όπου ζούσε και εργαζόταν τότε. Περιέχει επίσης άρθρα και αποσπάσματα από τον ρωσικό τύπο εκείνης της εποχής.

### Συμβολή στη βουλγαρική διαλεκτολογία και εθνογραφία
Σε αρκετές δημοσιεύσεις ο Μισίρκωφ έκανε μια προσπάθεια να προσδιορίσει τα σύνορα μεταξύ της σερβο-κροατικής και της βουλγαρικής γλώσσας, συμπεριλαμβάνοντας της βουλγαρική διαλεκτική περιοχή σχεδόν όλες τις τορλακικές και μακεδονικές διαλέκτους. Ο Μισίρκωφ τόνισε ότι ο πληθυσμός στην Κοιλάδα του Μοράβα είναι αυτόχθονος και βουλγαρικής προέλευσης, εξαιρουμένων των μεταγενέστερων μεταναστών κατά τη διάρκεια της οθωμανικής κυριαρχίας από τη Βουλγαρία. Σύμφωνα με τον Κρίστε Μισίρκωφ, τα επικά τραγούδια του Μάρκου Κράλη στη Σερβία, τα λεγόμενα *Μπουγκαρστιτσι* είναι αποτέλεσμα της βουλγαρικής μουσικής επιρροής στη σερβική λαϊκή μουσική.

## Διαμάχες για την εθνότητα και τις απόψεις του Μισίρκωφ
Κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα και τις αρχές του 20ού αιώνα, η ιδέα μιας ξεχωριστής μακεδονικής εθνότητας είχε προωθηθεί μόνο από ορισμένους κύκλους διανοουμένων. Στη συνέχεια, το μεγαλύτερο μέρος του σλαβικού πληθυσμού την Μακεδονία θεωρούσαν τους εαυτούς τους ως Βουλγάρους, και ο Μακεδονισμός απέτυχε να κερδίσει ευρεία λαϊκή υποστήριξη. Σε διάφορα σημεία της ζωής του, ο Μισόρκωφ εξέφρασε αντιφατικές δηλώσεις σχετικά με την εθνότητα των Σλάβων της Μακεδονίας, συμπεριλαμβανομένης της δικής του εθνικότητας. 
[δεξιά|μικρογραφία|305x305εσ| Μνημείο του Μισίρκωφ στην Πλατεία Πέλλας στα [Σκόπια της Βόρειας Μακεδονίας ]]
[μικρογραφία|300x300εσ| Μνημείο του Μισίρκωφ στη [Μπίτολα ]]

### Άποψη του Μισίρκωφ στη Βουλγαρία
Στη Βουλγαρία, ο Μισίρκωφ θεωρείται αμφιλεγόμενος εκπαιδευτικός με επιστημονική συνεισφορά στη βουλγαρική διαλεκτολογία και εθνογραφία. Αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου ως μαθητής του καθηγητή Στόγιαν Νοβάκοβιτς και επηρεάστηκε από τις ιδέες του. Την εποχή εκείνη, ο Νοβάκοβιτς ήταν εξέχων υποστηρικτής του Μακεδονισμού, προωθώντας έτσι τα συμφέροντα της Σερβίας στην περιοχή της Μακεδονίας. Στη συνέχεια, ο Μισίρκωφ συναντήθηκε αρκετές φορές μαζί του και η διπλωματική δραστηριότητα του Νοβάκοβιτς στην Αγία Πετρούπολη διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην ίδρυση του Μακεδονικού Επιστημονικού και Λογοτεχνικού Συλλόγου. Ωστόσο, μετά το 1906 ο Μισίρκωφ απέρριψε αυτές τις ιδέες εναντιωνόμενος στην σερβικής θεωρίας σχετικά με την «αιωρούμενη μάζα» των «Μακεδόνων Σλάβων» και μάλιστα ανέπτυξε ένα είδος αντισερβισμού. Σε αυτή την περίοδο έγινε προφανώς βουλγαρόφιλος και ισχυριζόταν ότι ο Σλαβικός πληθυσμός της Μακεδονίας δεν ήταν «άμορφος πολτός» αλλά «καλά ψημένο βουλγαρικό ψωμί», παρόλο που στο βιβλίο του και σε ένα μέρος των άρθρων του γράφει για ύπαρξη χωριστού Σλαβομακεδονικού έθνους. Αργότερα το 1913, στο ημερολόγιό του από τους βαλκανικούς πολέμους, ο ίδιος ο ίδιος προσδιορίζεται σαφώς ως Βούλγαρος Μακεδόνας. Βούλγαροι ιστορικοί πιστεύουν ότι τα κείμενά του άλλαξαν σημαντικά από το μεταπολεμικό καθεστώς του Γιουγκοσλαβικού Κομμουνισμού μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο για να υποστηρίξουν την έννοια ενός «μακεδονικού έθνους», διαφορετικού από το βουλγαρικό. Οι Βούλγαροι σημειώνουν επίσης ότι ο Μισίρκωφ εργάστηκε ως Βούλγαρος δάσκαλος στη Ρωσία, Βούλγαρος βουλευτής στη Βεσσαραβία, επέλεξε βουλγαρική ιθαγένεια, έζησε και πέθανε στη Βουλγαρία και εργάστηκε εκεί μέχρι το θάνατό του το 1926. Ωστόσο, η βουλγαρική ακαδημαϊκή κοινότητα επισημαίνει ότι παρόλο που ο Μισίρκωφ σε πολλές περιπτώσεις υπερασπιζόταν τον στόχο του βουλγαρικού εθνικισμού, πολλές φορές μεταπηδούσε στη δεκαετία του 1920, από τον βουλγαρικό στον σλαβομακεδονικό, και τούμπαλιν. Σύμφωνα με Βούλγαρους παρατηρητές, μετά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας στη Βόρεια Μακεδονία, έχουν προκύψει επίσης πολεμικά συγγράμματα για την ταυτότητα του Μισίρκωφ. Από τις πιο δημοφιλείς ρήσεις του Μισίρκωφ στη Βουλγαρία είναι: 

### Άποψη του Μισίρκωφ στην Βόρεια Μακεδονία
Στην Βόρεια Μακεδονία, ο Μισίρκωφ θεωρείται ως ο πιο σημαντικός Σλαβομακεδόνας αρθρογράφος, φιλόλογος και γλωσσολόγος που καθόρισε τις αρχές της σλαβομακεδονικής λογοτεχνικής γλώσσας στις αρχές του 20ου αιώνα. Σε μερικά από τα γραπτά του προσδιορίζει τους Σλαβομακεδόνες ως χωριστό έθνος και τα σλαβομακεδονικά ως ξεχωριστή νότια σλαβική γλώσσα. Επίσης, ο Μισίρκωφ είναι ο συγγραφέας του πρώτου επιστημονικού περιοδικού στα σλαβομακεδονικά και λόγω των συνεισφορών του στον εθνικό αγώνα, θεωρείται ευρέως ο μεγαλύτερος Σλαβομακεδόνας του 20ού αιώνα. Προς τιμή του έχουν εκδοθεί πολλά βιβλία και επιστημονικά έργα στο όνομά του από το Ινστιτούτο για τη Μακεδονική γλώσσα «Κρίστε Μισίρκωφ».

Δεν υπάρχει σημαντική συζήτηση για την εθνότητα του Μισίρκωφ στην Βόρεια Μακεδονία, δεδομένου ότι θεωρείται πάντοτε Σλαβομακεδόνας, όπως είναι προφανές στα περισσότερα από τα σημαντικά γραπτά του. Δεδομένου ότι δεν του επιτράπηκε να ζήσει και να εργαστεί στη Μακεδονία από τις Γιουγκοσλαβικές αρχές, παρέμεινε απρόθυμα στη Βουλγαρία, όπου απέκτησε τη βουλγαρική ιθαγένεια από τη στιγμή που τη χρειάστηκε για τη δουλειά του. Όσον αφορά την υπογραφή του Μισίρκωφ υπό την φράση «Μακεδόνας Βούλγαρος», οι Σλαβομακεδόνες ιστορικοί και γλωσσολόγοι υποστηρίζουν ότι δεν σημαίνει τίποτα άλλο παρά έναν Σλαβομακεδόνα με βουλγαρική ιθαγένεια, με την πολιτική έννοια, ή απλά ένας Σλαβομακεδόνας που ζει στη Βουλγαρία. Ωστόσο, το γεγονός είναι ότι ο Μισίρκωφ έλαβε Βουλγαρική ιθαγένεια μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (1915-1918) και δηλώθηκε ως Βούλγαρος Μακεδόνας το 1913, το οποίο είναι αντίθετο με τους ισχυρισμούς των Σλαβομακεδόνων ιστορικών και γλωσσολόγων. Από την άλλη πλευρά, ορισμένοι Σλαβομακεδόνες μελετητές, όπως ο Δρ. Βλάντο Ποποφσκι, ο ακαδημαϊκός Μπλάζε Ριστόφσκι και άλλοι, υποστηρίζουν ότι η χρήση του όρου «Μακεδόνας Βούλγαρος» από τον Μισίρκωφ ήταν απλώς μια τακτική διότι, το 1914 και αρκετές φορές μετά, επανέλαβε τις απόψεις του για την σλαβομακεδονική εθνική ύπαρξη.

Ίσως η πιο αναφερόμενη και πιο δημοφιλής σκέψη του Μισίρκωφ στην Βόρεια Μακεδονία είναι:  Είμαστε υποχρεωμένοι να χαϊδεύουμε τη γλώσσα μας, διότι είναι δική μας, όσο και η πατρίδα μας. Είμαι Μακεδόνας και ιδού πως βλέπω τη θέση της χώρας μου: Εχθροί της Μακεδονίας δεν είναι ούτε η Ρωσία ούτε η Αυστροουγγαρία, αλλά η Βουλγαρία, η Ελλάδα και η Σερβία.  

## Οικογένεια Μισίρκωφ


δεξιά|μικρογραφία|240x240εσ| Ο τάφος του Μισίρκωφ στη Σόφια της Βουλγαρίας

## Δείτε επίσης

* Σλαβομακεδονικές μελέτες 
* Σλαβομακεδονική γλώσσα

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

; Εργα

*  - Το έργο του Μισίρκωφ στην σλαβομακεδονική Βικιθήκη. Πλήρες κείμενο του βιβλίου, του περιοδικού και των άρθρων του. 
*  στη Βικιθήκη.  
*  - πλήρες κείμενο στη Βικιθήκη.  
* Μακεδονικές Υποθέσεις  - σάρωση του προτότυπου βιβλίου.  
* Μακεδονικές Υποθέσεις - πλήρες κείμενο.  
* Project: ''Krste Misirkov'' https://web.archive.org/web/20110704024503/http://194.149.135.92/frame.aspx?ProektID=75 - διαδραστικός ιστότοπος σχετικά με τη ζωή και το έργο του Μισίρκωφ. 
* Μακεδονικές Υποθέσεις - πλήρες κείμενο. 
* Το ημερολόγιο του Μισίρκοβ - σύνδεσμος προς λήψη. 

; Γενικά

* Βιογραφία του Κρίστε Μισίρκωφ  
* «Ο Κρίστε Μισίρκωφ επίσης για τα βουλγαρικά θέματα στη Μακεδονία» του Βεσελίν Τραϊκόφ  
* Υπογραφή του Κρίστε Μισίρκωφ στο ημερολόγιό του. 
*  σχετικά με τον Κρίστε Μισίρκωφ και το έργο του.

Κατηγορία:Πολεμικοί ανταποκριτές Βαλκανικών πολέμων
Κατηγορία:Σλαβομακεδόνες συγγραφείς
Κατηγορία:Βούλγαροι συγγραφείς
Κατηγορία:Βούλγαροι εκπαιδευτικοί
Κατηγορία:Βούλγαροι Μακεδόνες