open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ορθοδοξία στην Εσθονία

μικρογραφία|Ορθόδοξη εκκλησία που κατέστη μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς στη Räpina, επαρχία Πόλβα, Εσθονία.
Η **Ορθοδοξία στην Εσθονία** ακολουθείται από το 16,5% του πληθυσμού της χώρας, καθιστώντας την ως τo πιο αναγνωρισμένo χριστιανικό θρησκευτικό δόγμα στο κατά πλειοψηφία κοσμικό κράτος. Βρίσκεται πάνω από τον Λουθηρανισμό, που ακολουθεί με 9,1%, παρότι στην απογραφή του 2000 ο Λουθηρανισμός κατείχε ποσοστό της τάξης του 13,6%. Η Ορθοδοξία, ή πιο συγκεκριμένα ο Ανατολικός Ορθόδοξος Χριστιανισμός, ακολουθείται κυρίως από τη ρωσική εθνική μειονότητα και μια μειοψηφία του εγγενή εσθονικού πληθυσμού. Σύμφωνα με την εσθονική απογραφή του 2000, το 72,9% όσων απογράφηκαν ως Ορθόδοξοι Χριστιανοί ήταν ρωσικής καταγωγής.

Η Ορθοδοξία εισήχθη για πρώτη φορά στην Εσθονία κατά τον 10ο έως τον 12ο αιώνα, από ιεραποστόλους του Νόβγκοροντ και το Πσκοβ. Η πρώτη αναφορά μιας Ορθόδοξης κοινότητας στην Εσθονία χρονολογείται στο 1030. Αργότερα, Ρώσοι έμποροι από το Νόβγκοροντ και το Πσκοβ δημιούργησαν μικρές Ορθόδοξες κοινότητες σε αρκετές πόλεις της Εσθονίας.

Σήμερα, υπάρχουν δύο κλάδοι της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας που συνυπάρχουν στην Εσθονία: η Εσθονική Αποστολική Ορθόδοξη Εκκλησία, μια αυτόνομη Εκκλησία υπό τη δικαιοδοσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, και η Εσθονική Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία, μια ημιαυτόνομη Εκκλησία της δικαιοδοσίας του Πατριαρχείου Μόσχας.

## Η Ορθόδοξη Εκκλησία σήμερα
Η Ορθόδοξη κοινότητα στην Εσθονία, που αντιπροσωπεύει περίπου το 16,5% του συνολικού πληθυσμού, σύμφωνα με την απογραφή του 2011, παραμένει διαιρεμένη, με την πλειοψηφία των πιστών (συνήθως εθνικών Ρώσων) να παραμένουν υπό τη σκέπη του Πατριαρχείου Μόσχας. Σύμφωνα με κυβερνητική έκθεση του 2004, περίπου 20.000 πιστοί, (κυρίως Εσθονοί) σε 54 ενορίες, αποτελούν μέρος της Εσθονικής Αποστολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, που εντάσσεται στο Πατριαρχείο Κωνσταντινούπολης, ενώ 150.000 πιστοί σε 30 ενορίες, μαζί με τη μοναστική κοινότητα της Πουχτίτσας, ανήκουν στο Πατριαρχείο Μόσχας. 

Τα ζητήματα γύρω από την ακίνητη ιδιοκτησία έχουν κατά το μεγαλύτερο μέρος τους διευθετηθεί. Το 2002, η Αποστολική Ορθόδοξη Εκκλησία συμφώνησε να μεταβιβάσει την κυριότητα των εκκλησιών που χρησιμοποιούνται από την Εσθονική Ορθόδοξη Εκκλησία του Πατριαρχείου Μόσχας προς το κράτος, το οποίο με τη σειρά του θα εξέδιδε 50ετείς μισθώσεις για τα ακίνητα προς την Ορθόδοξη Εκκλησία του Πατριαρχείου Μόσχας. Σε αντάλλαγμα, το κράτος συμφώνησε να ανακαινίσει τις εκκλησίες Αποστολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Θρησκεία στην Εσθονία
Κατηγορία:Ανατολική Ορθοδοξία ανά χώρα
Ανατολική Ορθοδοξία ανά χώρα

δεξιά|μικρογραφία|450x450εσ|'''Κατανομή των Ορθοδόξων Χριστιανών στον κόσμο από χώρα σε χώρα:'''
Σύμφωνα με τον αριθμό των πιστών, η Ορθόδοξη Εκκλησία (επίσης γνωστή ως *Ανατολική Ορθοδοξία*) είναι η δεύτερη μεγαλύτερη Χριστιανική εκκλησία στον κόσμο, μετά τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Οι εκτιμήσεις συνήθως θέτουν τον αριθμό των Ορθόδοξων Χριστιανών σε όλο το κόσμο σε περίπου 200 με 260 εκατομμύρια άτομα. Αξίζει να αναφερθεί πως οι Προτεστάντες, ο τρίτος κλάδος του Χριστιανισμού, ανά τον κόσμο ξεπερνούν ως πληθυσμός αυτόν των πιστών της Ορθοδοξίας, αλλά οι προτεσταντικές ομάδες έχουν θεολογικές διαφορές και δεν σχηματίζουν μια ενιαία εκκλησία.

Η Ανατολική Ορθοδοξία είναι η μεγαλύτερη θρησκεία στη μεγαλύτερη όσον αφορά την έκταση χώρα του κόσμου: τη Ρωσία (60%-77%). Στη Ρωσία ζει περίπου το ήμισυ των Ορθόδοξων Χριστιανών. Πέρα από τη Ρωσία, η Ορθοδοξία είναι η μεγαλύτερη θρησκεία στις εξής χώρες: Ουκρανία (65.4%-77%), η Ρουμανία (82%), τη Λευκορωσία (48%-73%) Ελλάδα (95%-98%), Σερβία (89,4%), τη Βουλγαρία (88%), Μολδαβία (93%), Γεωργία (84%), Σκόπια (65%), Κύπρος (89%) και Μαυροβούνιο (74%). Επίσης είναι η θρησκεία της πλειοψηφίας των κατοίκων των παρακάτω μη ή μερικώς αναγνωρισμένων κρατών: Αμπχαζία, Νότια Οσετία και Υπερδνειστερία.

Σε διάφορες Ευρωπαϊκές χώρες ζουν σημαντικές μειονότητες ορθοδόξων χριστιανών. Αυτές είναι οι: Βοσνία και Ερζεγοβίνη (31%), Λετονία (18%), Εσθονία (14%), Αλβανία (7%), Λιθουανία (4%), Κροατία (4%), Σλοβενία (2%) και Φινλανδία (1.5%). Στην Ασία, οι σημαντικότερες κοινότητες Ορθοδόξων εντοπίζονται στις δημοκρατίες της πρώην ΕΣΣΔ. Ο Ορθόδοξος Χριστιανισμός είναι η μεγαλύτερη θρησκεία στο βόρειο Καζακστάν, ενώ το ποσοστό των Ορθοδόξων ως προς τον συνολικό πληθυσμό της χώρας είναι 23.9%. Οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί αποτελούν σημαντική μειοψηφία του πληθυσμού στις εξής πρώην σοβιετικές δημοκρατίες της Ασίας: Κιργιζία (17%),Τουρκμενιστάν (5%), Ουζμπεκιστάν (5%), Αζερμπαϊτζάν (2%), και Τατζικιστάν (1%). Στο Λίβανο, το 8% των κατοίκων είναι Ελληνορθόδοξοι. Στη Συρία, πριν τον πόλεμο το 5-8% των κατοίκων της ήταν Ορθόδοξοι. Ένα 0.5% με 2.5% των κατοίκων της Παλαιστίνης είναι Ορθόδοξοι, ενώ το ποσοστό των Ορθοδόξων ξεπερνά το 1% στην Ιορδανία. Λόγω της πρόσφατης μετανάστευσης και του ιεραποστολικού έργου τα ποσοστά των Ορθοδόξων Χριστιανών στην Αυστραλία, την Αυστρία, τη Γερμανία, την Ιταλία, την Ισπανία, τον Καναδά και την Ελβετία φτάνουν περίπου το 2% του πληθυσμού των παραπάνω χωρών.

Το ποσοστό των Χριστιανών στην Τουρκία συρρικνώθηκε από 19% το 1914 σε 2.5% το 1927, λόγω σημαντικών ιστορικών γεγονότων τα οποία επηρέασαν τη σύνθεση του πληθυσμού (Γενοκτονία των Αρμενίων, Ελληνοτουρκική ανταλλαγή πληθυσμών, μετανάστευση Χριστιανών άλλες χώρες, κυρίως στην Ευρώπη και στην Αμερική). Σήμερα στην Τουρκία ζουν περίπου 160.000-180.000 άτομα τα οποία πιστεύουν σε διάφορες Χριστιανικές ομολογίες.

## Παραπομπές

Κατηγορία:Χριστιανισμός στη Μέση Ανατολή
Κατηγορία:Ιστορία της Ανατολικής Ορθοδοξίας
Κατηγορία:Ανατολική Ορθοδοξία στην Ευρώπη
Κατηγορία:Ανατολική Ορθοδοξία ανά χώρα
Κάρλο Τζουλιάνι

Ο **Κάρλο Τζουλιάνι** (*Carlo Giuliani*, 14 Μαρτίου 1978 - 20 Ιουλίου 2001) ήταν Ιταλός αναρχικός που έγινε γνωστός, όταν πυροβολήθηκε θανάσιμα από έναν αστυνομικό, ο οποίος στη συνέχεια πέρασε πάνω από το σώμα του με το αστυνομικό όχημα. Το περιστατικό έλαβε μέρος κατά τη διάρκεια μιας οδομαχίας στο πλαίσιο των διαδηλώσεων κατά της συνόδου κορυφής των G8 στη Γένοβα το 2001. Κατά τη διάρκεια της έρευνας σχετικά με την εξέλιξη των γεγονότων, υπήρξαν αποκλίσεις μεταξύ της επίσημης παρουσίασης από τις Αρχές και των πραγματικών γεγονότων. Οι ακτιβιστές ανέβασαν φωτογραφίες, βίντεο και αναφορές αυτόπτων μαρτύρων στη  διαδικτυακή πλατφόρμα Indymedia, που από τότε έγινε ευρύτερα γνωστή.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Ιταλοί αναρχικοί
Κατηγορία:Ιταλοί θύματα δολοφονικών ενεργειών
Κατηγορία:Αστυνομική βία
Μορμώ

Η **Μορμώ** είναι πρόσωπο της ελληνικής μυθολογίας, ένας θηλυκός δαίμονας. Είχε την μορφή μιας δύσμορφης γριάς γυναίκας, με λυκίσιο ή σκυλίσιο πρόσωπο που έστελνε η θεά Εκάτη από τον Άδη και χρησιμοποιόταν σαν φόβητρο των μικρών παιδιών. Έλεγαν πως δάγκωνε τα κακά παιδιά και τα άφηνε κουτσά. Η Μορμώ ταυτίζεται συχνά στις πηγές με άλλα παρόμοια όντα, όπως η Λάμια, η Γελώ και η Έμπουσα. 

Για το μύθο της Μορμώς έχουμε πληροφορίες που μας τις δίνει ο σχολιαστής του Αίλιου Αριστείδη: λέγεται ότι ήταν μία γυναίκα από την Κόρινθο, η οποία ένα βράδυ έφαγε με τη θέλησή της τα παιδιά της και στη συνέχεια έφυγε μακριά. Η ιστορία της μοιάζει με της Λάμιας στο βαθμό που αποτελεί και αυτή το παράδειγμα μιας μητέρας, η οποία απέτυχε στα καθήκοντά της. Η ομοιότητα αυτή επισημαίνεται από τον ίδιο το σχολιαστή, ο οποίος αποκαλεί τη Μορμώ έναν τύπο Λάμιας. Τέτοιες ταυτίσεις και εξισώσεις δεν πρέπει να μας παραξενεύουν, αφού στην πραγματικότητα τα ονόματα αυτών των οντοτήτων δεν είναι τίποτε άλλο παρά επίθετα που περιγράφουν τους κατόχους τους ως τρομακτικούς [Μορμώ. Πβ. μόρμη = χαλεπή, μύρμος = φόβος. Η λέξη μπορεί να προέρχεται από ονοματοποιία και να είναι αναδιπλασιασμένη για εκφραστικούς λόγους.

Κατηγορία:Δαίμονες της ελληνικής μυθολογίας
Πολίνα Πόποβα

Η ***Πολίνα Αλεξέγεβνα Πόποβα *** (ρωσικά: Полина Алексеевна Попова), (γεννηθείσα στις 1 Ιουνίου 1995, στο Γεκατερίνμπουργκ) είναι μια Ρωσίδα μοντέλο και νικήτρια του εθνικού διαγωνισμού ομορφιας Miss Russia ο οποίος διεξήχθη το 2017. Η Πόποβα εκπροσώπησε τη χώρα της στον παγκόσμιο διαγωνισμό ομορφιάς Miss World 2017.

## Βιογραφία
Η Πολίνα Πόποβα γεννήθηκε στο Γεκατερίνμπουργκ και δουλεύει ως μοντέλο μόδας, σε περιοδικά και συμμετέχει σε τηλεοπτικές διαφημίσεις. Αυτή τη στιγμή σπουδάζει στο κρατικό πανεπιστήμιο της Μόσχας, με σχέδια να γίνει δημοσιογράφος. Εκτός απο τη μητρική της γλώσσα τη ρωσική, μπορεί να μιλά άπταιστα Αγγλικά και Κινέζικα.

## Μις Ρωσία 2017
Η Πόποβα εκπροσώπησε την περιφέρεια του Σβερντλόφσκ στο διαγωνισμο ομορφιας Miss Russia του 2017, η οποία ήταν και η πρώτη της συμμετοχή. Στέφθηκε νικήτρια, κερδίζοντας 3,000,000, ρούβλια, ενα αυτοκίνητο Hyundai Solaris, και την ευκαιρία να σπουδάσει σε οποιοδήποτε πανεπιστήμιο στον κόσμο που θα ήθελε. Οι επιλαχούσες του διαγωνισμού ήταν η Ξένια Αλεξάντροβα από τη Μόσχα και η Αλμπίνα Αχτσαμόβα από το Μπασκστοστάν. Η Πόποβα εκπροσώπησε τη Ρωσία στον διαγωνισμό της Miss World 2017, όπου πέρασε στην πρωτη δεκαδα του διαγωνισμού, χωρίς ωστόσο να καταφέρει να κερδίσει τον παγκόσμιο τίτλο.

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
*
* 

Κατηγορία:Ρωσίδες μοντέλα 
Κατηγορία:Μις Ρωσία
Κία Μπόζου

Η **Κία (Ευδοκία) Μπόζου** (Ελευθερούπολη, 1935 - Αθήνα, 7 Σεπτεμβρίου 2020) ήταν Ελληνίδα ηθοποιός του μουσικού θεάτρου και του κινηματογράφου. 

Γεννήθηκε το 1935 στην Ελευθερούπολη Καβάλας, σπούδασε στη Δραματική σχολή του Γιώργου Θεοδοσιάδη απ' όπου αποφοίτησε το 1961. Έκανε το ντεμπούτο της την ίδια χρονιά στο θέατρο, με το θίασο τραγωδίας του Κώστα Λειβαδέα. Εργάστηκε επί ένα χρόνο στην πρόζα και από το 1963 βγήκε στην επιθεώρηση. Εμφανίστηκε στα θέατρα *Ακροπόλ*, *Κήπου*, *Περοκέ*, *Καλουτά*, *Άλφα*, *Βέμπο*, *Μετροπόλιταν* κ.ά. Μαθήτρια ακόμη της δραματικής σχολής συμμετείχε σε ταινίες.

Ήταν παντρεμένη με τον επιχειρηματία νυχτερινών κέντρων Λάκη Αγραπίδη που απεβίωσε το 2016. Από το γάμο της, είχε έναν γιο ο οποίος είναι γιατρός. Απεβίωσε σε ηλικία 85 ετών στις 7 Σεπτεμβρίου 2020.

## Φιλμογραφία

### Κινηματoγράφος

## Πηγές
*Κία Μπόζου στο IMDB
*Ταινιοθήκη της Ελλάδος

## Παραπομπές


Κατηγορία:Ελληνίδες τραγουδίστριες
Κατηγορία:Ελληνίδες ηθοποιοί κινηματογράφου
Κατηγορία:Ελληνίδες ηθοποιοί θεάτρου
Samsung Electronics

Η **Samsung Electronics Co., Ltd.** (κορεατικά: 삼성전자· χάντσα: 三星電子) είναι νοτιοκορεατική πολυεθνική εταιρεία ηλεκτρονικών με έδρα το Σούουον της Νότιας Κορέας. Λόγω κάποιας διασταυρούμενης ιδιοκτησίας, είναι η κορωνίδα της Samsung τσεμπόλ, αντιπροσωπεύοντας το 70% των εσόδων του ομίλου το 2012. Η Samsung Electronics διαθέτει εργοστάσια συναρμολόγησης και δίκτυα πωλήσεων σε 80 χώρες και απασχολεί περίπου 308.745 άτομα. Είναι ο μεγαλύτερος κατασκευαστής ηλεκτρονικών ειδών και ημιαγωγών παγκοσμίως περί εσόδων. Από τον Ιούνιο του 2018, η κεφαλαιοποίηση της Samsung Electronics ανερχόταν στα 325,9 δισ. δολάρια.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Επιχειρήσεις στη Νότια Κορέα
Κατηγορία:Νοτιοκορεατικά εμπορικά σήματα
Έμμα της Γαλλίας

Η **Έμμα της Γαλλίας** ή **Έμμα της Βουργουνδίας** ή **Έμμα της Νευστρίας** (πέθανε το 935) ήταν Γαλλίδα πριγκίπισσα που έγινε με τον γάμο της βασίλισσα της Γαλλίας. Η Έμμα ήταν κόρη του Ροβέρτου Α΄ της Γαλλίας με την δεύτερη σύζυγο του Βεατρίκη του Βερμαντουά, το *"Europaische Stammtafeln"* γράφει ότι ήταν κόρη της πρώτης συζύγου του Αελίς. Η πατρική της οικογένεια ήταν ο Οίκος των Ροβερτιδών κλάδος του Οίκου των Μεροβιγγείων. Παντρεύτηκε γύρω στο 921 τον βασιλιά των δυτικών Φράγκων Ροδόλφο.

Ο σύζυγος της στέφτηκε βασιλιάς στην Δυτική Φραγκία (Σουασόν, 13 Ιουλίου 923), η Έμμα έγινε βασίλισσα. Οι διεκδικητές του Ροβέρτου ήταν ο Κάρολος Γ΄ ο Απλός και ο γαμπρός της Ερβέρτος Β΄ του Βερμαντουά από την Δυναστεία των Καρολιδών, η Έμμα υποστήριξε τα δικαιώματα του συζύγου της. Η Έμμα κατέλαβε την Άβαλον (931) και πολιόρκησε τον Ερβέρτο Β΄ στο Σατώ-Τιερί με τον στρατό του Ροδόλφου (933). Η Έμμα ήταν η πρώτη βασίλισσα των Φράγκων που έγινε κανονικά η στέψη της, η τελετή έγινε στην Ρενς από τον επίσκοπο της πόλης λίγο μετά τον σύζυγο της, το γεγονός αναφέρεται από τους σύγχρονους ιστορικούς. Η Έμμα απέκτησε έναν γιο με το όνομα Λουδοβίκος, πιθανότατα είχε και μία κόρη με το όνομα Ιουδήθ.

## Παραπομπές


## Πηγές
*Abbé E. Bougaud. 1875. Chronique de l'abbaye de Saint-Bénigne de Dijon (Chronicle St-Bénigne de Dijon)
*France, J., Bulst, N. and Reynolds, P. 1989. Rodulfi Glabri Historiarum Libri Quinque, Rodulfus Glaber Opera (Oxford)
*Pennington, Reina (2003). Amazons to Fighter Pilots: A Biographical Dictionary of Military Women (Volume 2). Westport, Connecticut: Greenwood Press.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
*Δούκες της Βουργουνδίας

Κατηγορία:Σύζυγοι των βασιλέων των Φράγκων
Κατηγορία:Πριγκίπισσες της Γαλλίας
Κατηγορία:Δούκισσες της Βουργουνδίας
Κατηγορία:Οίκος των Ροβερτιδών
Κατηγορία:Βασίλισσες και Αυτοκράτειρες της Γαλλίας
Ραϊνάλδος της Βουργουνδίας (αββάς)

Ο **Ραϋνάλδος Α΄**, γαλλ. Raynald I (1059 - 1090) από τον Οίκο των Καπετιδών-Βουργουνδίας έγινε ηγούμενος του Φλαβινύ.

## Βιογραφία
Ήταν ο τέταρτος γιος του Ερρίκου διαδόχου της Βουργουνδίας και της Σιβύλλας (ή Κλημεντίας ή άλλης). 

Έγινε ηγούμενος του Φλαβινύ το διάστημα 1084-90. Ο Φίλιππος Α΄ της Γαλλίας είπε το 1085 ότι ο Ραϋνάλδος "ενώθηκε με αυτόν σαρκικά". Απεβίωσε 31 ετών και το αββαείο του Φλαβινύ έμεινε χωρίς ηγούμενο για 7 έτη (εκτός από δύο μήνες υπό τον Ελμυίν).

## Πρόγονοι



## Παραπομπές
 		


## Πηγές

*Constance Brittain Bouchard, Sword, Miter, and Cloister: Nobility and the Church in Burgundy, 980–1198

Κατηγορία:Οίκος της Βουργουνδίας
Γιόχαν Ρούντολφ Άλε

Ο **Γιόχαν Ρούντολφ Άλε** (*Johann Rudolph Ahle*, 24 Δεκεμβρίου 1625 – 9 Ιουλίου 1673) ήταν Γερμανός συνθέτης, παίκτης του εκκλησιαστικού οργάνου (οργανίστας) και θεωρητικός της μουσικής.

Ο Άλε γεννήθηκε στο Μυλχάουζεν της Θουριγγίας. Αν και δεν είναι πολλά πράγματα γνωστά για τη μουσική του εκπαίδευση, πήγε σχολείο στη Γοτίγγη και μετά σπούδασε θεολογία στο Πανεπιστήμιο της Ερφούρτης από το 1645 έως το 1649, δηλαδή στα τέλη του Τριακονταετούς Πολέμου. Το 1646 διορίσθηκε κάντορας (επικεφαλής της χορωδίας) στον ναό του Αγίου Ανδρέου στην Ερφούρτη. Το 1648 δημοσίευσε το *Compendium per tenellis*, μία θεωρητική πραγματεία πάνω στο χορωδιακό τραγούδι, η οποία ανατυπώθηκε αρκετές φορές όσο ζούσε και το 1698 από τον γιο του, τον Γιόχαν Γκέοργκ (η τελευταία έκδοση εμφανίσθηκε το 1704).

Το 1654 ο Άλε πήρε τη θέση του οργανίστα στον ναό του Αγίου Βλασίου (*Divi Blasii*) στο Μυλχάουζεν. Το επόμενο έτος νυμφεύθηκε την Άννα Μαρία Βέλφερ (Wölfer). Ο γιος τους, ο Γιόχαν Γκέοργκ Άλε (1651-1706), υπήρξε επίσης γνωστός μουσικοσυνθέτης-οργανίστας. Ο Γιόχαν Ρούντολφ εκλέχθηκε δημοτικός σύμβουλος στη γενέτειρά του κατά τη δεκαετία 1650-1659 και λίγο πριν τον θάνατό του το 1673 εκλέχθηκε και δήμαρχος. Απεβίωσε στο Μυλχάουζεν σε ηλικία μόλις 47 ετών. Ο άμεσος διάδοχός του στον ναό του Αγίου Βλασίου ήταν ο γιος του Γιόχαν Γκέοργκ και μετά από αυτόν, για λίγο, ο Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ, ο οποίος διέμενε στο Μυλχάουζεν το 1707 και το 1708.

Μεγάλο μέρος του συνθετικού του έργου αποτελείται από θρησκευτικά χορωδιακά και μονωδιακά κομμάτια, ορχηστρική μουσική και μουσική για εκκλησιαστικό όργανο. Είναι γνωστότερος για τα μοτέτα και τα θρησκευτικά κοντσέρτα του (τα περισσότερα στη γερμανική και μερικά στη λατινική γλώσσα), που περιέχονται στη συλλογή *Neu-gepflanzte Thüringische Lust-Garten, in welchem... Neue Geistliche Musicalische Gewaechse mit 3, 4, 5, 6, 7, 8, 10 und mehr Stimmen auf unterschiedliche Arten mit und ohne Instrument ... versetzet* (1657–1665). Επίσης είναι αξιομνημόνευτος για τους ύμνους του, από τους οποίους τρεις παραμένουν στο *Ευαγγελικό Υμνολόγιο*.

## Πηγές
* Το λήμμα «Άλε, Ιωάννης Ροδόλφος» στη *Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια* «Χάρη Πάτση», τόμος 3, σελ. 726
* Don Randel: *The Harvard Biographical Dictionary of Music*, Harvard, 1996, σελ.&nbsp;8
* Markus Rathey: *Johann Rudolph Ahle, 1625-1673, Lebensweg und Schaffen*,  εκδ. «Wagner», Eisenach 1999
* Uwe Wolf: «Programme notes to BIS-CD-821», 1996  
* Περισσότερα για το έργο του

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Δωρεάν παρτιτούρες έργων του  στην Choral Public Domain Library
* Δωρεάν παρτιτούρες έργων του στο International Music Score Library Project

## Παραπομπές


Κατηγορία:Γερμανοί συνθέτες κλασικής μουσικής
Κατηγορία:Συνθέτες του Μπαρόκ
Κατηγορία:Οργανίστες
Φλωρίνη της Βουργουνδίας

Η **Φλωρίνη**, γαλλ. Florine de Bourgogne (1083 - 1097) από τον Οίκο των Καπετιδών-Βουργουνδίας ήταν κόρη του δούκα της Βουργουνδίας και με τον γάμο της έγινε πριγκίπισσα της Δανίας.

## Βιογραφία
Ήταν η δεύτερη κόρη του Εύδη Α΄ δούκα της Βουργουνδίας και της Σιβύλλας των Ιβρέα, κόρης του Γουλιέλμου Α΄ κόμη της Βουργουνδίας.

Παντρεύτηκε τον Σβέυν των Έστριντσεν τον *Σταυροφόρο*, γιο του Σβεν Β΄ της Δανίας. Οι δύο τους οδήγησαν 1500 ιππείς στην Α΄ Σταυροφορία. Καθώς προωθούντο γρήγορα δια μέσου των πεδιάδων της Καππαδοκίας, τους αιφνιδίασαν οι Τούρκοι. Οι εχθροί ήταν υπέρτεροι αριθμητικά· αν και ο Σβέυν υπερασπιζόταν τον εαυτό του μία ολόκληρη ημέρα, δεν μπορούσε να αποκρούσει τους Τούρκους, παρά το κουράγιο του και τις προσπάθειες των πελεκυφόρων πολεμιστών του. Η Φλωρίνη πολεμούσε εναγωνίως στο πλευρό του. Αν και τρυπημένη από επτά βέλη, πολεμούσε ακόμη ζητώντας με τον Σβέυν να ανοίξουν ένα πέρασμα προς τα βουνά, όταν υπερκεράστηκαν από τους εχθρούς. Έπεσαν μαζί στο πεδίο της μάχης, αφού είδαν όλους τους ιππότες τους και τους πιο πιστούς υπηρέτες τους να χάνονται γύρω τους.

## Στη Λογοτεχνία
Η ζωή της έγινε μυθιστόρημα από τον Γουίλιαμ Μπέρναρτ ΜακΚέιμπ στο έργο του "Φλωρίνη, πριγκίπισσα της Βουργουνδίας: μία ιστορία των πρώτων Σταυροφόρων", 1885.

## Οικογένεια
Παντρεύτηκε τον Σβέυν των Έστριντσεν πρίγκιπα της Δανίας και Σταυροφόρο.

## Πρόγονοι



## Πηγές
* Edgington, Susan; Sarah Lambert (2002). Gendering the Crusades. Columbia University Press. pp. 53–54. ISBN 978-0-231-12598-7.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Οίκος της Βουργουνδίας
Ηλίη της Βουργουνδίας

H **Ηλίη**, γαλλ. Helie de Bourgogne (π. 1080 - 28 Φεβρουαρίου 1141) από τον Οίκο των Καπετιδών-Βουργουνδίας ήταν κόρη του δούκα της Βουργουνδίας και με τον γάμο της έγινε πρώτα κόμισσα της Τουλούζης και μετά κόμισσα του Ποντιέ.

## Βιογραφία
Ήταν η πρώτη κόρη του Εύδη Α΄ δούκα της Βουργουνδίας και της Σιβύλλας των Ιβρέα, κόρης του Γουλιέλμου Α΄ κόμη της Βουργουνδίας.

Παντρεύτηκε τον Βερτράνδο, που το 1105 διαδέχθηκε τον πατέρα του ως κόμης της Τουλούζης. Το 1108 ο Βερτράνδος ξεκίνησε για την Παλαιστίνη, για να διεκδικήσει το δικαίωμα του πατέρα του στη κομητεία της Τρίπολης. Σύντομα μετά ο ανιψιός του Γουλιέλμος Β΄ Ιορδάνης πληγώθηκε θανάσιμα, έτσι ο Βερτράνδος έμεινε μόνος διεκδικητής της Τρίπολης. Όταν ο Βερτράνδος απεβίωσε το 1112, τον διαδέχθηκε ο γιος του Πονς στην Τρίπολη, ενώ η Ηλίη επέστρεψε στη Γαλλία, όπου έκανε δεύτερο γάμο.

## Οικογένεια
Παντρεύτηκε πρώτα το 1095 τον Βερτράνδο κόμη της Τουλούζης & της Τρίπολης και είχε τέκνο:
* Πονς π.1098-1137, κόμης της Τρίπολης.

Το 1112 απεβίωσε ο Πονς και η Ηλίη έκανε δεύτερο γάμο το 1115 με τον Γουλιέλμο Γ΄ των Μπελέμ κόμη του Ποντιέ και είχε τέκνα:
* Γκυ Β΄ π.1120-1147, κόμης του Ποντιέ.
* Γουλιέλμος Α΄.
* Γουλιέλμος Β΄.
* Ροβέρτος Α΄.
* Ροβέρτος Β΄ ντε Γκαρέν απεβ. μετά το 1171, μοναχός.
* Ενγκυεράν Α΄.
* Ενγκουεράν Β΄.
* Μαμπίλ.
* Ιωάννης Α΄ απεβ. 1191, κόμης του Αλανσόν. 
* Κλημεντία απεβ. πριν το 1189, παντρεύτηκε τον Ζυνέλ κύριο του Μαγιέν.
* Φιλίππα απεβ. πριν το 1149.
* Ελά/Αντελά απεβ. 1174, παντρεύτηκε πρώτα τον Γουλιέλμο ντε Βαρέν, 3ο κόμη του Σάρρεϋ και μετά τον Πάτρικ του Σαλίσμπουρυ, 1ο κόμη του Σαλίσμπουρυ.

## Πρόγονοι


## Παραπομπές


## Πηγές
* Bouchard, Constance Brittain (1987). Sword, Miter, and Cloister: Nobility and the Church in Burgundy, 980–1198. Cornell University Press.
* Lewis, Kevin James (2017). The Counts of Tripoli and Lebanon in the Twelfth Century: Sons of Saint-Gilles. Routledge.

Κατηγορία:Οίκος της Βουργουνδίας
Κατηγορία:Κόμισσες της Τουλούζης
Βεατρίκη του Μομφερράτου

H **Βεατρίκη**, ιταλ. Beatrice di Monferrato (π. 1210 - 1274) από τον Οίκο των Αλεράμιτσι ήταν κόρη του μαρκησίου του Μομφερράτου και με τον γάμο της έγινε κόμισσα του Βιενουά.

## Βιογραφία
Ήταν η πρώτη κόρη του Γουλιέλμου ΣΤ΄ μαρκησίου του Μομφερράτου και της Μπέρτας, κόρης του Βονιφατίου μαρκησίου της Κλαβεζάνα & κόμη της Κορτεμίλια.

## Οικογένεια
Παντρεύτηκε το 1219 τον Γκιγκ ΣΤ΄ κόμη του Βιενουά και είχε τέκνα:
* Γκιγκ Ζ΄ 1225-1269, κόμης του Βιενουά.
* Ιωάννης 1227-1239, απεβ. 12 ετών.

## Πηγές
* Cox, Eugene L (1974). The Eagles of Savoy. Princeton, NJ.: Princeton University Press. ISBN 0691052166.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Οίκος των Αλεράμιτσι
Φανός Κιλκίς

*Για συνώνυμους οικισμούς στην Ελλάδα δείτε το λήμμα: [[Φανός (αποσαφήνιση)]]*

Ο **Φανός** είναι ημιορεινό χωριό της Κεντρικής Μακεδονίας στην Περιφερειακή Ενότητα Κιλκίς.

## Γεωγραφία - Ιστορία
Ο Φανός βρίσκεται στα σύνορα της Ελλάδας με τη Βόρεια Μακεδονία δυτικά του Αξιού ποταμού. Το χωριό είναι κτισμένο στους βορειοανατολικούς πρόποδες του όρους Πάικο σε υψόμετρο 375 μέτρα σε περιοχή με άφθονα νερά και πράσινο. Απέχει 18 χλμ. Β.-ΒΔ. από το Πολύκαστρο (έδρα του δήμου) και 11 χλμ. ΝΔ. από το συνοριακό σταθμό Ευζώνων. Η παλιά του ονομασία, την περίοδο της  τουρκοκρατίας, ήταν *Μαγιαδάγ*  και με την Ελληνοτουρκική ανταλλαγή πληθυσμών οι Τούρκοι έφυγαν και κατοικήθηκε από πρόσφυγες του Πόντου και Μικράς Ασίας (146 οικογένειες, 582 άτομα). Κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων στην ευρύτερη περιοχή του Φανού έγιναν οι πολύνεκρες μάχες του Σκρα, γι΄αυτό και σε απόσταση περίπου 5 χλμ. από το χωριό υπάρχει το νεκροταφείο πεσόντων αξιωματικών και στρατιωτών του γαλλικού και ελληνικού στρατού, που πολέμησαν στα γύρω υψώματα. Την περίοδο της κατοχής, στις 17 Ιανουαρίου 1944 Γερμανοί μαζί με Βούλγαρους στρατιώτες έβαλαν φωτιά σε 40 σπίτια από τα οποία κάηκαν τα 17 και σκότωσαν 200 άνδρες του χωριού.

## Ονομασία - Διοικητικά
Το χωριό αναφέρεται με την παλιά του ονομασία *Μαγιαδάγ*, μετά την απελευθέρωση, το 1919 στο ΦΕΚ 80Α - 14/04/1919 να ορίζεται έδρα της ομώνυμης κοινότητας. Το 1926 με το ΦΕΚ 401Α - 12/11/1926 μετονομάστηκε σε Φανός. Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης αποτελεί την τοπική κοινότητα Φανού που ανήκει στη δημοτική ενότητα Αξιούπολης του Δήμου Παιονίας και σύμφωνα με την απογραφή του 2021 έχει πληθυσμό 95 κατοίκους.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Δήμος Παιονίας
Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Κιλκίς
Ιστορία των Εβραίων στην Εσθονία

Η παρουσία των Εβραίων στην Εσθονία καταγράφεται για πρώτη φορά από τον 14ο αιώνα. Το 19ο αιώνα, εγκαταστάθηκαν σημαντικοί εβραϊκοί πληθυσμοί, έπειτα από ένα διάταγμα (του 1865) του Τσάρου Αλέξανδρου Β΄ της Ρωσίας, όπου επέτρεπε σε Εβραίους να εγκατασταθούν σε οποιοδήποτε σημείο της Αυτοκρατορίας επιθυμούσαν. Εκείνες οι ομάδες και οι απόγονοί τους ήταν αυτοί που ίδρυσαν τις πρώτες εβραϊκές κοινότητες στην Εσθονία. Η κοινότητα του Ταλίν είχε ιδρυθεί ήδη από το 1830. Η κοινότητα του Τάρτου ιδρύθηκε το 1866, όταν εγκαταστάθηκαν εκεί οι πρώτες πενήντα οικογένειες Εβραίων. Το 1883 κατασκευάστηκε η συναγωγή του Ταλίν και, το 1901, εκείνη του Τάρτου. Και οι δύο συναγωγές καταστράφηκαν από πυρκαγιά, κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο εβραϊκός πληθυσμός εξαπλώθηκε και σε άλλες εσθονικές πόλεις, όπου ανεγέρθηκαν χώροι λατρείας (σε Βάλγκα, Πάρνου και Βιλιάντι) και ιδρύθηκαν νεκροταφεία. Τα πρώτα σχολεία οργανώθηκαν στο Ταλίν κατά τη δεκαετία του 1880. Η πλειοψηφία των Εβραίων εκείνη την εποχή αποτελούνταν από μικρούς εμπόρους και τεχνίτες, ενώ πολύ λίγοι γνώριζαν επιστήμες. Αυτό άρχισε να αλλάζει στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν αρκετοί Εβραίοι εισήλθαν στο Πανεπιστήμιο του Τάρτου και αργότερα συνέβαλαν σημαντικά στην αναβίωση του εβραϊκού πολιτισμού και της παιδείας. Το 1917 ιδρύθηκε η Εβραϊκή Δραματική Λέσχη του Τάρτου.

Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου, η πολιτιστική αυτονομία των Εβραίων, μαζί με όλα τα θεσμικά της όργανα, εξαφανίστηκαν. Τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 1940 έκλεισαν όλες οι οργανώσεις, οι σύλλογοι, τα σωματεία και οι εταιρείες. Οι εβραϊκές επιχειρήσεις εθνικοποιήθηκαν. Ένας σχετικά μεγάλος αριθμός Εβραίων (350-450, περίπου το 10% του συνολικού εβραϊκού πληθυσμού) μεταφέρθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στη Ρωσία και έκτοτε χάνονται τα ίχνη από τους περισσότερους.

Περίπου το 75% της εβραϊκής κοινότητας της Εσθονίας κατάφερε να διαφύγει στη Σοβιετική Ένωση, κατά την εισβολή των Γερμανών στη χώρα (καλοκαίρι 1941). Σχεδόν όλοι οι υπόλοιποι (περίπου 950-1.000 άτομα) είχαν σκοτωθεί μέχρι το τέλος του 1941. Σε αυτούς συμπεριλαμβάνεται ο ραββίνος της Εσθονίας, ο καθηγητής Εβραϊκών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Τάρτου, άτομα με νοητική υστέρηση και μια σειρά βετεράνων του Εσθονικού Πολέμου της Ανεξαρτησίας. Ελάχιστοι από αυτούς είναι γνωστό ότι κατάφεραν να επιβιώσουν από τον πόλεμο.

## Παραπομπές

Εσθονια
Εβραιοι
Αδελαΐδα, κόμισσα του Ωσέρ

H **Αδελαΐδα**, γαλλ. Adelaide de Bourgogne (1251 - 1290) από τον Οίκο της Βουργουνδίας ήταν κόρη του κόμη  του Νεβέρ & κόμη του Ωσέρ και με τον γάμο της έγινε κυρία του Ροσφόρ.

## Βιογραφία
Ήταν η τρίτη κόρη του Εύδη διαδόχου της Βουργουνδίας και της Ματθίλδης Β΄ των Νταμπιέρ κόμισσας του Νεβέρ & του Ωσέρ.

## Οικογένεια
Παντρεύτηκε το 1268 τον Ιωάννη Α΄ των Ιβρέα-Σαλόν κύριο του Ροσφόρ και είχε τέκνο:
* Γουλιέλμος απεβ. 1304.

## Πηγές
* Michelle Bubenicek, Quand les femmes gouvernent: droit et politique au XIVe siècle:Yolande de Flandre, Droit et politique au XIV siecle, (Ecole des Chartes, 2002), 54.



Κατηγορία:Οίκος της Βουργουνδίας
Κατηγορία:Γαλλίδες κόμισσες
Βεατρίκη της Σαβοΐας, κυρία του Φωσινύ

H **Βεατρίκη**, ιταλ. Beatrice di Savoya (π. 1237 - 21 Απριλίου 1310) από τον Οίκο της Σαβοΐας ήταν κόρη του κόμη της Σαβοΐας και με τους γάμους της έγινε πρώτα κόμισσα του Βιενουά και μετά υποκόμισσα του Μπεάρν.

## Βιογραφία
Ήταν το μόνο τέκνο του Πέτρου Β΄ κόμη της Σαβοΐας και της Αγνής, κόρης του Αϋμόν/Αίμωνα Β΄ κυρίου του Φωσινύ.

Ο πάππος της Αίμων Β΄ τη πάντρεψε με τον Γκιγκ Ζ΄ κόμη του Βιενουά. Διαδέχθηκε τη μητέρα της στην κυριότητα του Φωσινύ, σύμφωνα με τη διαθήκη εκείνης. Ωστόσο αναγκάστηκε να παραιτηθεί από το Τουάρ-Βιλάρ υπέρ της θείας της Βεατρίκης. Το 1268 απεβίωσε ο πατέρας της Πέτρος Β΄ και η Βεατρίκη ήταν το μόνο τέκνο του, αλλά επειδή οι γυναίκες αποκλειόταν της διαδοχής, την κομητεία της Σαβοΐας ανέλαβε ο θείος της. Αυτός υποστήριξε τη θεία της, και τη Βεατρίκη ο σύζυγός της Γκιγκ Ζ΄, πράγμα που οδήγησε σε πόλεμο. Η Βεατρίκη αιχμαλωτίστηκε και φυλακίστηκε, έτσι αναγκάστηκε να παραχωρήσει ένα μέρος της κληρονομίας της στη θεία της και να δηλώσει υποτέλεια στη Σαβοΐα (δεκαετία του 1290).

Το 1269 απεβίωσε ο Γκιγκ Ζ΄ και η Βεατρίκη ανέλαβε την επιτροπεία ως την ενηλικίωση του γιου τους Ιωάννη Α΄ για την κομητεία του Βιενουά. Αυτός νυμφεύτηκε τη Μπόνη, κόρη του Αμεδαίου Ε΄ κόμη της Σαβοΐας (εξαδέλφου της Βεατρίκης). Όμως ο γιος της έπεσε από το άλογο και απεβίωσε 18 ετών. Τον διαδέχθηκε το μόνο επιζών τέκνο της Βεατρίκης, η Άννα με τον σύζυγό της Ουμβέρτο ντε Λα Τουρ ντυ Πεν. Όλοι οι επόμενοι κόμητες του Βιενουά είναι απόγονοί τους. Έπειτα από αυτό η Βεατρίκη μετέβη στο Τανένζ με τη σορό του, όπου την εναπόθεσε εκεί και προσευχόταν για την ψυχή του στο μοναστήρι που ίδρυσε στο Μελάν.

## Οικογένεια
Παντρεύτηκε πρώτα το 1253 τον Γκιγκ Ζ΄ του Οίκου της Βουργουνδίας κόμη του Βιενουά και είχε τέκνα:
* Άννα 1255-1298, κόμισσα του Βιενουά, παντρεύτηκε τον Ουμβέρτο Α΄ ντε Λα Τουρ ντυ Πεν.
* Ιωάννης Α΄ 1264-1282, κόμης του Βιενουά. 
* Ανδρέας 1267-π. 1270.

Το 1269 απεβίωσε ο Γκιγκ Ζ΄ και η Βεατρίκη έκανε δεύτερο γάμο το 1273 με τον Γκαστόν Ζ΄ υποκόμη του Μπεάρν και είχε τέκνα:
* Αικατερίνη απεβ. 1307 ή μετά.

## Πηγές
* Carrier, Nicolas (2001). La Vie Montagnard en Faucigny a la Fin du Moyen-Âge (in French). L'Harmattan.
* Cox, Eugene L. (1974). The Eagles of Savoy: The House of Savoy in Thirteenth-Century Europe. Princeton University Press.
* Cox, Eugene (1999). "The kingdom of Burgundy, the lands of the house of Savoy and adjacent territories". In Abulafia, David; McKitterick, Rosamond (eds.). The New Cambridge Medieval History: Volume 5, C.1198-c.1300. Cambridge University Press.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Οίκος της Σαβοΐας
Αδελαΐδα της Βουργουνδίας, δούκισσα της Βραβάντης

Η **Αδελαΐδα**, γαλλ. Adelaide de Bourgogne (π. 1233 - 23 Οκτωβρίου 1273) από τον Οίκο της Βουργουνδίας ήταν κόρη του δούκα της Βουργουνδίας και με τον γάμο της έγινε δούκισσα της Βραβάντης.

## Βιογραφία
Ήταν η πρώτη κόρη (μόνη κόρη από τον 1ο γάμο), του Ούγου Δ΄ δούκα της Βουργουνδίας και της 1ης συζύγου του Γιολάντας, κόρης του Ροβέρτου Γ΄ κόμη του Ντρε.

## Οικογένεια
Παντρεύτηκε το 1251 τον Ερρίκο Γ΄ κόμη της Βραβάντης και είχε τέκνα:
* Ερρίκος Δ΄ π. 1251-μετά το 1272, διανοητικά ανάπηρος, παραιτήθηκε το 1267 υπέρ του αδελφού του.
* Ιωάννης Α΄ 1253-1294, δούκας της Βραβάντης.
* Μαρία 1256-1321, παντρεύτηκε τον Φίλιππο Γ΄ των Καπετιδών βασιλιά της Γαλλίας.
* Γοδεφρείδος 1302-1277, κύριος του Άαρσοτ.

## Πρόγονοι


## Αναφορά σε πηγές


## Πηγές
* Chisholm, Hugh, ed. (1911). "John I. of Brabant and Lorraine" . Encyclopædia Britannica. 15 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 445.

Κατηγορία:Οίκος της Βουργουνδίας
Κίσσηρη

[thumb|250px|Δείγμα ελαφρόπετρα από το [Τέιδε.]]
Η **κίσσηρη**, **κίσηρη** ή περισσότερο γνωστή ως **ελαφρόπετρα** είναι ηφαιστειογενές πέτρωμα το οποίο αποτελείται από πορώδες τραχείας υφής ηφαιστειακό γυαλί, το οποίο μπορεί να περιλαμβάνει και κρυστάλλους. Είναι συνήθως ανοικτού χρώματος. Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της κίσσηρης είναι ότι λόγω των πολλών πόρων της έχει μικρή πυκνότητα και έτσι επιπλέει στο νερό, μπορεί ακόμη και για χρόνια. Η σκωρία είναι ένα άλλο πορώδες ηφαιστειακό πέτρωμα, αλλά διαφέρει από την κίσσηρη καθώς διαθέτει μεγαλύτερους πόρους και παχύτερα τοιχώματα πόρων, ενώ είναι σκουρότερου χρώματος και πυκνότερο.

Η κίσσηρη δημιουργείται όταν υπέρθερμο, υπερσυμπιεσμένο πέτρωμα εκτοξεύεται βίαια από ένα ηφαίστειο. Η ασυνήθιστη σπογγώδης διαμόρφωση της ελαφρόπετρας είναι αποτέλεσμα της ταυτόχρονης ταχείας ψύξης και ταχείας αποσυμπίεσης. Η αποσυμπίεση δημιουργεί φυσαλίδες καθώς μειώνεται η διαλυτότητα των αερίων (συμπεριλαμβανομένου του νερού και του διοξειδίου του άνθρακα) τα οποία ήταν διαλυμένα στη λάβα και εξέρχονται από το πέτρωμα. Οι υποθαλάσσιες εκρήξεις παράγουν μεγάλες ποσότητες κίσσηρης και μπορεί να αποβούν επικίνδυνες για τη ναυτιλία. Οι πόροι της ελαφρόπετρας ποικίλουν σε μέγεθος από της τάξης των μικρόμετρων μέχρι λίγων χιλιοστών.
[thumb|Δύο στρώματα ελαφρόπετρας μιας πρώιμης φάσης μιας ηφαιστειακής έκρηξης (~1500 π.χ.) της [Σαντορίνης, τα οποία έθαψαν την πόλη της Ύστερης Εποχής του χαλκού Ακρωτήρι Θήρας κάτω από τον εαυτό του.]]

Η κίσσηρη λόγω της τραχύτητάς της χρησιμοποιείται ως λειαντικό, στο πετροπλύσιμο των τζιν και στην ατομική φροντίδα ως αποφολιδωτικό του δέρματος. Επίσης, λόγω της μικρής πυκνότητάς της χρησιμοποιείται ως συστατικό ελαφριού σκυροδέματος, ενώ η ύπαρξη φυσαλίδων αερίων δρουν ως μονωτικό. Τα χαρακτηριστικά της, όπως η ύπαρξη πόρων, η μικρή πυκνότητα και το ουδέτερο pH, την καθιστούν ιδανική για τη βελτίωση του χώματος, καθώς διευκολύνει την ανταλλαγή αερίων και νερού στις ρίζες του φυτού. Άλλη μια συχνή χρήση είναι στα φίλτρα νερού.

Η κίσσηρη απαντά σε όλη την υδρόγειο, αποτέλεσμα ηπειρωτικών και υποθαλάσσιων ηφαιστειακών εκρήξεων. Οι επιπλέουσες πέτρες μπορούν να διασπαρούν από τα θαλάσσια ρεύματα. Καθώς η κίσσηρη παράγεται από ηφαιστειακές εκρήξεις κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες, τα μεγαλύτερα αποθέματα βρίσκονται κοντά σε ενεργές ηφαιστειακές περιοχές, όπου βρίσκονται τα ορυχεία. Το 2011, οι μεγαλύτεροι παραγωγοί παγκοσμίως ήταν η Ιταλία και η Τουρκία, με 4 και 3 εκατομμύρια τόνους αντίστοιχα, ενώ η παραγωγή ξεπερνά το ένα εκατομμύριο τόνους στην Ελλάδα, το Ιράν, τη Χιλή και τη Συρία. Το 2019, οι δύο μεγαλύτεροι παραγωγοί παγκοσμίως ήταν η Τουρκία και η Ελλάδα. Η παγκόσμια παραγωγή το 2019 υπολογίστηκε σε 18 εκατομμύρια τόνους.

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 

Κατηγορία:Ηφαιστειογενή πετρώματα
Κατηγορία:Βιομηχανικά ορυκτά
Κατηγορία:Υγιεινή
Κατηγορία:Προϊόντα καθαρισμού
Θρησκεία στην Εσθονία

Η Εσθονία, ένα ιστορικά λουθηρανικό προτεσταντικό έθνος, όμως σήμερα αποτελεί μια από τις λιγότερο θρησκευόμενες χώρες στον κόσμο. Σύμφωνα με την τελευταία απογραφή του 2011, μόνο το 14% του πληθυσμού δήλωσε ότι η θρησκεία αποτελεί ένα σημαντικό μέρος της καθημερινής ζωής του.

Ο θρησκευόμενος πληθυσμός είναι κυρίως Χριστιανικός και περιλαμβάνει οπαδούς 90 περίπου δογμάτων. Λόγω του ότι οι περισσότεροι Εσθονοί σήμερα είναι άθρησκοι, ενώ ο μειονοτικός ρωσικός πληθυσμός έχει παραμείνει σε μεγάλο βαθμό θρησκευόμενος, η Ορθοδοξία έχει γίνει σημαντικότερη στη χώρα από τον Λουθηρανισμό. Πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η Εσθονία ήταν περίπου κατά 80% Προτεσταντική (κυρίως Λουθηρανική).

Μεταξύ της απογραφής του 2001 και του 2011, η Ανατολική Ορθοδοξία ξεπέρασε τον Λουθηρανισμό και έγινε η μεγαλύτερη χριστιανική κοινότητα στη χώρα, λόγω της αυξανόμενης έλλειψης θρησκευτικού αισθήματος και μεταστροφής προς τον Προτεσταντισμό από τους Εσθονούς, καθώς και λόγω της σταθερής ή ακόμη και αυξημένης θρησκευτικής σχέσης μεταξύ της ρωσόφωνης μειονότητας. Ο Λουθηρανισμός εξακολουθεί να παραμένει ως η πιο δημοφιλής θρησκευτική κοινότητα μεταξύ του έθνους των Εσθονών (11% από αυτούς είναι Λουθηρανοί, ενώ το 2% από αυτούς είναι Ορθόδοξοι), ενώ η Ανατολική Ορθοδοξία ακολουθείται, πέρα από τους αυτόχθονες Ρώσους, και από την πλειοψηφία μεταναστών σλαβικής καταγωγής. Σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο του Τάρτου, οι άθρησκοι Εσθονοί δεν είναι απαραίτητα άθεοι. Αντίθετα έχει παρατηρηθεί μια μια αύξηση ομάδων Νεοπαγανιστών, Βουδιστών και Ινδουιστών, ανάμεσα σε εκείνους που δηλώνουν ότι δεν είναι θρησκευόμενοι.

## Στοιχεία απογραφών



1*Πληθυσμός, άτομα ηλικίας 15 ετών και άνω*.



## Παραπομπές
Εδβίγη της Γαλλίας

H **Εντουίγκ**, γαλλ. Hedwig de France, comtesse de Mons (π. 970 - μετά το 1013) από τον Οίκο των Καπετιδών ήταν πριγκίπισσα της Γαλλίας και με τον γάμο της έγινε κόμισσα του Μονς.

## Βιογραφία
Ήταν η δεύτερη κόρη του Ούγου Καπέτου της Γαλλίας και της Αδέλας του Πουατιέ, κόρης του Γουλιέλμου Γ΄ δούκα της Ακουιτανίας.

## Οικογένεια
Παντρεύτηκε το 996 τον Ρέγκιναρ Δ΄ των Ρεγκιναριδών κόμη του Μονς και είχε τέκνα:
* Ρέγκιναρ Ε΄, π. 995-1039.
* Λάμπερτ.
* Βεατρίκη, παντρεύτηκε τον Έμπλες Α΄ κόμη του Ρουσύ και αρχιεπίσκοπο του Ρενς.
* Ερμεντρούδη, απεβίωσε 2-3 ετών. Η ταφή ήρθε στο φως σε μία ανασκαφή στην Αγ. Γερτρούδη, στο Νιβέλ του Βελγίου, όταν σε ένα μολυβένιο σταυρό βρέθηκε το όνομά της μαζί με αυτό των γονιών της.

## Πρόγονοι


## Παραπομπές


## Πηγές
* Gauvard, Claude. La France au Moyen Âge du Ve au XVe siècle. Paris: PUF, 1996. 2-13-054205-0

Κατηγορία:Οίκος των Καπετιδών
Κατηγορία:Γαλλίδες κόμισσες
Έμμα του Παρισιού, δούκισσα της Νορμανδίας

H **Έμμα** (γαλλ. *Emma de Paris, duchesse de Normandie*, 943 - 19 Μαρτίου 968) από τον Οίκο των Ροβερτιδών ήταν κόρη του κόμη του Παρισιού και με τον γάμο της έγινε δούκισσα της Νορμανδίας.

## Βιογραφία
Ήταν η δεύτερη κόρη του Ούγου του *Μεγάλου*, δούκα των Φράγκων & κόμη του Παρισιού και της Χέντβιχ των Οθωνιδών, κόρης του Ερρίκου Α΄ του *Ορνιθοθήρα*, δούκα της Σαξονίας & βασιλιά της Ανατολικής Φραγκίας.

Ο αδελφός της Ούγος Καπέτος έγινε βασιλιάς της Γαλλίας. Η Έμμα μνηστεύθηκε με τον Ριχάρδο Α΄ δούκα της Νορμανδίας από παιδί, ως μέρος συμμαχίας της Νορμανδίας και του Παρισιού εναντίον του βασιλικού Οίκου της Γαλλίας. Η τελετή έγινε το 960. Η σύζευξη ήταν χρήσιμη και έδωσε σταθερότητα στη Νορμανδία, ειδικά από τότε που ο αδελφός της έγινε το 987 βασιλιάς. Έχει υποστηριχθεί η άποψη ότι η Έμμα ήταν μητέρα της Έμμας της Νορμανδίας, αλλά αυτό δεν ταιριάζει χρονολογικά. Απεβίωσε άτεκνη.

## Οικογένεια
Παντρεύτηκε το 960 τον Ριχάρδο Α΄ δούκα της Νορμανδίας. Δεν απέκτησαν απογόνους.

## Παραπομπές


## Πηγές
* Christopher Harper-Bill, Elisabeth Van Houts: A Companion to the Anglo-Norman World.

Κατηγορία:Οίκος των Ροβερτιδών
Κατηγορία:Δούκισσες της Νορμανδίας
Ζιζέλ της Γαλλίας, κόμισσα του Ποντιέ

H **Ζιζέλ**, γαλλ. Gisèle de France, comtesse de Pons (π. 968 - 1002) από τον Οίκο των Καπετιδών ήταν πριγκίπισσα της Γαλλίας και με τον γάμο της έγινε κόμισσα του Ποντιέ.

## Βιογραφία
Ήταν η πρώτη κόρη του Ούγου Καπέτου της Γαλλίας και της Αδέλας του Πουατιέ, κόρης του Γουλιέλμου Γ΄ δούκα της Ακουιτανίας.

## Οικογένεια
Παντρεύτηκε π. το 994 τον Ούγο Α΄ κόμη του Ποντιέ και είχε τέκνα:
* Ενγκεράρ Α΄ απεβ. π.1045, κόμης του Ποντιέ.
* Γκυ.

## Πρόγονοι


## Πηγές
* Gauvard, Claude. La France au Moyen Âge du Ve au XVe siècle. Paris: PUF, 1996. 2-13-054205-0

## Παραπομπές


Κατηγορία:Οίκος των Καπετιδών
Κατηγορία:Γαλλίδες κόμισσες
Χρυσόκαμπος Κιλκίς

Η **Χρυσόκαμπος** είναι ακατοίκητος πεδινός οικισμός της Κεντρικής Μακεδονίας στην Περιφερειακή Ενότητα Κιλκίς σε υψόμετρο 20 μέτρα, ο οποίος βρίσκεται ανατολικά του Αξιού ποταμού. Απέχει 7 χλμ. Α. από το Πολύκαστρο και 31 χλμ. Δ. από το Κιλκίς. Ως οικισμός αναφέρεται επίσημα το 1940 να προσαρτάται στην τότε κοινότητα Βαφιοχωρίου. Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης, μαζί με τον Λιμνότοπο, τη Νέα Καβάλα και τη Σιταριά, αποτελούν τη δημοτική κοινότητα Λιμνοτόπου που υπάγεται στη δημοτική ενότητα Πολυκάστρου του Δήμου Παιονίας της Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς και σύμφωνα με την απογραφή του 2011 δεν έχει μόνιμο πληθυσμό.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Κιλκίς
Κατηγορία:Δήμος Παιονίας
Πνευμονικό οίδημα

thumb|250px|Ακτινογραφία που δείχνει συμφορημμένους πνεύμονες από πνευμονικό οίδημα.
Το **πνευμονικό οίδημα** είναι η συσσώρευση υγρών στον ιστό και στις κυψελίδες των πνευμόνων. Οδηγεί σε δυσκολία στην ανταλλαγή αερίων και μπορεί να προκαλέσει αναπνευστική ανεπάρκεια. Προκαλείται είτε από ανεπάρκεια της αριστερής κοιλίας της καρδιάς, η οποία δεν μπορεί να απομακρύνει το αίμα από την πνευμονική κυκλοφορία (καρδιογενές πνευμονικό οίδημα) ή εξαιτίας τραυματισμού του πνευμονικού παρεγχύματος ή των αγγείων των πνευμόνων (μη-καρδιογενές πνευμονικό οίδημα). Η θεραπεία επικεντρώνεται σε τρεις τομείς: πρώτον να βελτιωθεί η αναπνευστική λειτουργία, όπως με τη χορήγηση οξυγόνου ή ακόμη και μηχανικό αερισμό, δεύτερον, τη θεραπεία του υποκείμενου νοσήματος, όπως χορήγηση αντιβιοτικών σε περίπτωση φλεγμονής ή διουρητικών, και τρίτον, να αποφευχθεί περαιτέρω βλάβη των πνευμόνων. Το πνευμονικό οίδημα, ιδίως το οξύ, μπορεί να οδηγήσει σε θανάσιμη αναπνευστική ανεπάρκεια ή καρδιακή ανακοπή λόγω υποξυγοναιμίας. Είναι χαρακτηριστικό και της συμφορητικής καρδιακής ανεπάρκειας.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Επείγοντα ιατρικά περιστατικά
κατηγορία:Παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος
Όταν ξέσπασε η βία

Το ***Όταν ξέσπασε η βία*** (**[[Αγγλική γλώσσα|Πρωτότυπος τίτλος]]: Deliverance**), είναι θρίλερ παραγωγής 1972 σε σκηνοθεσία Τζον Μπούρμαν. Πρωταγωνιστές της ταινίας είναι οι Τζον Βόιτ, Μπαρτ Ρέυνολντς, Νεντ Μπίτι και Ρόνι Κοξ. Η ταινία αναφέρεται στο εφιαλτικό σαββατοκύριακο που βιώνει μια ομάδα τεσσάρων αντρών όταν αφήνουν τις δουλειές τους στη μεγαλούπολη για να έρθουν σε επαφή με τη φύση και βασίζεται στο μυθιστόρημα του Τζέιμς Ντίκι, με τίτλο *Deliverance*. Ο ίδιος ο Ντίκι διασκεύασε το μυθιστόρημά του για τη μεγάλη οθόνη. Η ταινία έλαβε την εύνοια των κριτικών και αποτέλεσε εισπρακτική επιτυχία και πλέον θεωρείται ως μια από τις σημαντικότερες της δεκαετίας του '70. Φημίζεται για τη σκηνή όπου ένας από την παρέα των τεσσάρων ανδρών συνοδεύει με την κιθάρα έναν νεαρό χωρικό, ο οποίος παίζει με το μπάντσο το τραγούδι *Dueling Banjos* και για την αποτρόπαια σκηνή του βιασμού. Η ταινία επιλέχθηκε να φυλαχθεί για διατήρηση στο Εθνικό Αρχείο Κινηματογράφου των ΗΠΑ από την Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου το 2008, με αιτιολόγηση πως είναι *"πολιτιστικά, ιστορικά και αισθητικά σημαντική"*, ήταν ένα μια από τις 25 πρώτες ταινίες που τιμήθηκαν με αυτόν τον τρόπο. Η ταινία έλαβε τρεις υποψηφιότητες για Όσκαρ, μεταξύ των οποίων και για Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας.

## Πλοκή
Η πεδιάδα του ποταμού Καχουλαβάσι στη Νότια Τζόρτζια αποτελεί έναν από τους εναπομείναντες υδροβιότοπους της Πολιτείας, του οποίου η μορφολογία πρόκειται να αλλάξει μετά την κατασκευή φράγματος. Πριν γίνει αυτή η αλλαγή τέσσερις επιχειρηματίες από την πόλη της Ατλάντα σκοπεύουν να περάσουν το σαββατοκύριακο τους εκεί κάνοντας κανό και όντας σε επαφή με τη φύση. Έτσι ο Εντ Τζέντρι (Τζον Βόιτ), ο Λούις Μέντλοκ (Μπαρτ Ρέινολντς), ο Μπόμπι Τρίπι (Νεντ Μπίτι) και ο Ντρου Μπάλιντζερ (Ρόνι Κοξ), αφήνουν τις οικογένειές τους για να ζήσουν μια περιπέτεια που πρόκειται να αποβεί εφιαλτική. Στα μισά του ταξιδιού έχουν να αντιμετωπίσουν την ορμή του ποταμού και την επιθετικότητα των ντόπιων της περιοχής που τους παραμονεύουν από μακριά, με έναν από εκείνους να βιάζει τον Μπόμπι. Οι τέσσερις τους προσπαθούν με νύχια και με δόντια να μείνουν ζωντανοί κάνοντας πράγματα τα οποία ποτέ τους δε θα περίμεναν και φτάνοντας μέχρι και στο φόνο.

## Βραβεία
Η ταινία προτάθηκε για 3 βραβεία Όσκαρ, μεταξύ των οποίων και για Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, το οποίο και έχασε από την ταινία του Φράνσις Φορντ Κόπολα *[[Ο Νονός (ταινία)|Ο Νονός]] (The Godfather, 1972)*. Ήταν επίσης υποψήφια για Όσκαρ Σκηνοθεσίας το οποίο ο Τζον Μπούρμαν έχασε από τον Μπομπ Φόσι.


Βραβεία Ακαδημίας Κινηματογράφου (Όσκαρ)
 

**Υποψηφιότητα:**
*Καλύτερης Ταινίας – Τζον Μπούρμαν
*Σκηνοθεσίας - Τζον Μπούρμαν
*Μοντάζ - Τομ Πρίστλεϊ

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
*

Κατηγορία:Ταινίες του 1972
Κατηγορία:Αμερικανικές δραματικές περιπετειώδεις ταινίες
Κατηγορία:Αμερικανικές δραματικές θρίλερ ταινίες
Κατηγορία:Αμερικανικές ταινίες της δεκαετίας 1970
Κατηγορία:Αγγλόφωνες ταινίες
Κατηγορία:Ταινίες βασισμένες σε αμερικανικά μυθιστορήματα
Κατηγορία:Ταινίες Εθνικού Μητρώου Κινηματογράφου Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής
Κατηγορία:Ταινίες παραγωγής Warner Bros.
Κατηγορία:Ταινίες σε σκηνοθεσία Τζον Μπούρμαν
Χερσοτόπι Κιλκίς

Το **Χερσοτόπι** είναι πεδινό χωριό της Κεντρικής Μακεδονίας στην Περιφερειακή Ενότητα Κιλκίς με υψόμετρο 80 μέτρα.

## Γεωγραφικά-ιστορικά στοιχεία
Το Χερσοτόπι βρίσκεται ανατολικά του ποταμού Αξιού, στον κάμπο του Κιλκίς. Απέχει 20 χιλιόμετρα ΝΑ. από το Πολύκαστρο και 24 χιλιόμ. ΝΔ. από το Κιλκίς. Η παλιά του ονομασία είναι *Κοτζά - Ομερλή* και έτσι αναφέρεται, μετά την απελευθέρωση, το 1919 στο ΦΕΚ 48Α - 05/03/1919 να προσαρτάται στην τότε κοινότητα Δραγομιρίου (Βαφιοχωρίου). Το 1927 με το ΦΕΚ 179Α - 30/08/1927 μετονομάστηκε σε Χερσοτόπι. Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης, μαζί με το Βαφιοχώρι, την Κοτύλη, τον Ξηρόλακκο και το Βαλτούδι αποτελούν την τοπική κοινότητα Βαφιοχωρίου που ανήκει στη δημοτική ενότητα Πολυκάστρου του Δήμου Παιονίας και σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει πληθυσμό 23 κατοίκους.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Δήμος Παιονίας
Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Κιλκίς
Αδριανή Μεσσηνίας

Η **Αδριανή** είναι χωριό της Κοινότητας Αδριανής, στην Περιφερειακή Ενότητα Μεσσηνίας. Διοικητικά υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Αίπειας, του Δήμου Μεσσήνης.

## Πληροφορίες
Η Αδριανή αποτελεί Κοινότητα, της Δημοτικής Ενότητας Αίπειας με έδρα τη Λογγά. Πρόκειται για έναν ημιορεινό οικισμό, που βρίσκεται σε υψόμετρο 286 μέτρων, 45 χλμ. νοτιοδυτικά της Καλαμάτας, στην Επαρχία Πυλίας του Νομού Μεσσηνίας. Βασικό γνώρισμά του αποτελεί το έντονο πράσινο (ελιές και φυσικό δάσος) αλλά και  το ξηρό του κλίμα. Απέχει μόλις 5 χλμ. από τη θάλασσα και την Παραλία του Αγίου Ανδρέα Λογγάς. Μέχρι το 1927 ονομαζόταν **Ρεμούσταφα**. Στην Κοινότητα Αδριανής, περιλαμβάνονται οι οικισμοί της Κλεισούρας, της Νεραϊδόβρυσης και της Νέας Αδριανής (νεοσύστατος οικισμός του 2011). Το χωριό γιορτάζει στις 17 Ιουλίου, ανήμερα της Αγίας Μαρίνας. Ο πληθυσμός της Αδριανής ανέρχεται στους 107 κατοίκους και της Νέας Αδριανής στους 9 κατοίκους, σύμφωνα με την Απογραφή του 2011.
## Τοπική κοινότητα
Η τοπική κοινότητα Αδριανής είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός ημιορεινός οικισμός, με έκταση 16,172 χμ² (2011).
### Πληθυσμός

(σε παρένθεση ο πληθυσμός της τοπικής κοινότητας)
## Διοικητικές μεταβολές

* 21-04-1835, ο οικισμός Ρεμούσταφα προσαρτάται στο Δήμο Αιπείας, με έδρα τη Λογγά.
* 18-12-1840, ο οικισμός Ρεμούσταφα προσαρτάται στο Δήμο Κορώνης, με έδρα το Πεταλίδι.
* 07-06-1890, ο οικισμός Ρεμούσταφα προσαρτάται στο Δήμο Αιπείας, με έδρα τη Λογγά.
* 31-08-1912, ο οικισμός Ρεμούσταφα ορίζεται έδρα της Κοινότητας Ρεμούσταφας.
* 22-12-1927, ο οικισμός Ρεμούσταφα μετονομάζεται σε Αδριανή.
* 22-12-1927, η Κοινότητα Ρεμούσταφας μετονομάζεται σε Κοινότητα Αδριανής.
* 04-12-1997, ο οικισμός Αδριανή προσαρτάται στο Δήμο Αιπείας, με έδρα τη Λογγά.
* 07-06-2010, ο οικισμός Αδριανή προσαρτάται στο Δήμο Μεσσήνης.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Δήμος Μεσσήνης - Δημοτική Ενότητα Αίπειας - Αδριανή 

## Παραπομπές

## Πηγές
*Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, 1978, 2006 (ΠΛΜ)
*Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς, 1963 (ΠΛ)

## Χάρτης περιοχής

Κατηγορία:Χωριά της περιφερειακής ενότητας Μεσσηνίας
Κατηγορία:Επαρχία Πυλίας
Κατηγορία:Δήμος Μεσσήνης
Δακτύλιος του Αϊνστάιν

[μικρογραφία|350x350εσ|Ένας δακτύλιος του Αϊνστάιν, όπως φωτογραφήθηκε από το [διαστημικό τηλεσκόπιο Χαμπλ]]
Ο **δακτύλιος του Αϊνστάιν**, γνωστός και ως «**δακτύλιος Αϊνστάιν–Χβόλσον**» ή «**δακτύλιος Χβόλσον**», αποτελεί το αποτέλεσμα της παραμόρφωσης σε σχήμα δακτυλίου, της εικόνας μίας μακρινής πηγής φωτός (π.χ. ενός γαλαξία ή ενός αστέρα), λόγω του φαινομένου της βαρυτικής εστίασης του από ένα από ένα άλλο αντικείμενο τεράστιας μάζας, όπως ένας γαλαξίας ή μια μαύρη τρύπα. Λόγω της βαρυτικής εστίασης το φως καμπυλώνεται και αν η πηγή, ο βαρυτικός φακός και ο παρατηρητής είναι όλα ευθυγραμμισμένα το φως εμφανίζεται ως δακτύλιος.

## Εισαγωγή
μικρογραφία|300x300εσ|Η γεωμετρία ενός δακτυλίου του Αϊνστάιν, λόγω ενός βαρυτικού φακού
Η βαρυτική εστίαση προβλέπεται από τη Γενική Θεωρία της σχετικότητας του Άλμπερτ Αϊνστάιν. Αντί το φως από μια πηγή να κινείται σε ευθεία γραμμή (σε τρεις διαστάσεις), κάμπτεται λόγω της παρουσίας ενός σώματος τεράστιας μάζας, το οποίο παραμορφώνει τον χωροχρόνο. Ο δακτύλιος Αϊνστάιν είναι μια ειδική περίπτωση βαρυτικής εστίασης, που προκαλείται από την ακριβή ευθυγράμμιση της πηγής, του φακού και του παρατηρητή. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα συμμετρία γύρω από τον φακό, προκαλώντας μια δακτυλιοειδή δομή.

Το μέγεθος του δακτυλίου του Αϊνστάιν δίνεται από την ακτίνα του Αϊνστάιν. Σε ακτίνια, είναι:

: \theta_1 = \sqrt{\frac{4GM}{c^2}\;\frac{D_{LS}}{D_S D_L}},

όπου

: G είναι η σταθερά της παγκόσμιας έλξης,
: M είναι η μάζα του βαρυτικού φακού,
: c είναι η ταχύτητα του φωτός,
: D_L είναι η απόσταση γωνιακής διαμέτρου από τον φακό,
: D_S είναι η απόσταση γωνιακής διαμέτρου από την πηγή, 
: D_{LS} είναι η απόσταση γωνιακής διαμέτρου ανάμεσα στον φακό και την πηγή.

Σημειώστε ότι στον μη Ευκλείδειο χώρο (π.χ. στον καμπυλωμένο χώρο) γενικά ισχύει ότι D_{LS}\ne D_S-D_L.

## Γνωστοί δακτύλιοι του Αϊνστάιν
Εκατοντάδες βαρυτικοί φακοί είναι επί του παρόντος γνωστοί. Περίπου μισή ντουζίνα από αυτούς είναι μερικώς δακτύλιοι του Αϊνστάιν με διάμετρο μέχρι ένα δευτερόλεπτο του τόξου, αλλά επειδή ούτε η κατανομή της μάζας των φακών δεν είναι απόλυτα αξονικά συμμετρική, ή η πηγή, ο φακός και ο παρατηρητής δεν είναι απόλυτα ευθυγραμμισμένοι, δεν έχει παρατηρηθεί ακόμα ένας τέλειος δακτύλιος του Αϊνστάιν. Οι περισσότεροι δακτύλιοι έχουν ανακαλυφθεί στην περιοχή συχνοτήτων ραδιοφώνου. Ο βαθμός πληρότητας που απαιτείται για μια εικόνα που φαίνεται μέσω βαρυτικού φακού να χαρακτηριστεί ως δακτύλιος του Αϊνστάιν δεν έχει ακόμη καθοριστεί.

## Φωτογραφίες

File:Einstein Rings (Cropped).jpg|Δακτύλιοι του Αϊνστάιν όπως παρατηρήθηκαν από το SLACS
File:Cosmic cloning SDSSJ0146-0929.jpg|Τοξοειδείς σχηματισμοί γύρω από τον SDSSJ0146-0929 αποτελούν παραδείγματα ενός δακτυλίου του Αϊνστάιν 
File:BlackHole Lensing.gif|Προσομοίωση μιας μαύρης τρύπας όπως διέρχεται μπροστά από έναν γαλαξία
File:EnsteinRingZoomOptimised.gif|Δακτύλιοι του Αϊνστάιν κοντά σε μια μαύρη τρύπα


## Παραπομπές


Κατηγορία:Άλμπερτ Αϊνστάιν
Κατηγορία:Οπτικά φαινόμενα
Κατηγορία:Βαρυτικοί φακοί