Μαύρη Χειρ (Σερβία)

**Ένωση ή Θάνατος** (σερβικά: Уједињење или смрт / Ujedinjenje ili smrt), ευρέως γνωστή ως **Μαύρη Χειρ** (σερβικά Црна рука / Crna ruka), ήταν μια μυστική στρατιωτική εταιρεία, που δημιουργήθηκε τον Μάιο του 1911 από αξιωματικούς του Στρατού του Βασιλείου της Σερβίας. Απέκτησε φήμη για την φερόμενη συμμετοχή της στη δολοφονία του αρχιδούκα Φραγκίκου Φερδινάνδου στο Σεράγεβο το 1914 και για την προηγούμενη δολοφονία του σερβικού βασιλικού ζεύγους, του Βασιλέως Αλέξανδρου Ομπρένοβιτς και της μοργανατικής συζύγου του, Δράγας Μάσινο, το 1903 υπό την αιγίδα του λοχαγού Ντραγκούτιν Ντιμιτρίγιεβιτς («Άπις»). 

Η μυστική εταιρεία σχηματίστηκε για να ενώσει όλα τα εδάφη με τη νοτιοσλαβική πλειοψηφία, που τότε δεν διοικούνταν ούτε από τη Σερβία ούτε από το Μαυροβούνιο. Έλαβε έμπνευση κυρίως από την ένωση της Ιταλίας το 1859–1870, αλλά και από την ενοποίηση της Γερμανίας το 1871 . Μέσω των διασυνδέσεών της με τη δολοφονία του αρχιδούκα Φραγκίσκου Φερδινάνδου τον Ιούνιο του 1914 στο Σεράγεβο, που διεξήχθη από τα μέλη του κινήματος νεολαίας Νέα Βοσνία, η Μαύρη Χειρ συνέβαλε καθοριστικά στην έναρξη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου (1914–1918) επισπεύδοντας την Κρίση του Ιουλίου του 1914, κάτι που τελικά οδήγησε στην εισβολή της Αυστροουγγαρίας στο Βασίλειο της Σερβίας τον Αύγουστο του 1914. 

## Ιστορικό υπόβαθρο

### Η ομάδα συνωμοσίας του Άπις και το Πραξικόπημα του Μάη
μικρογραφία| Πρώιμα μέλη της Μαύρης Χειρός
Τον Αύγουστο του 1901, μια ομάδα κατώτερων αξιωματικών με επικεφαλής τον λοχαγό Ντράγουτιν Ντιμιτρίεβιτς "Άπις" ίδρυσε μια ομάδα συνωμοσίας ενάντια στη δυναστεία. Η πρώτη συνάντηση πραγματοποιήθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 1901. Παρόντες ήταν οι Ράντομιρ Αραντζέλοβιτς, Μίλαν Φ. Πέτροβιτς και Ντράγκουτιν Ντιμιτρίεβιτς, καθώς και οι υπολοχαγοί Αντόνιε Άντιτς, Ντράγκουτιν Ντούλιτς, Μίλαν Μαρίνκοβιτς και Νικόντιε Πόποβιτς. Έκαναν ένα σχέδιο για να δολοφονήσουν το βασιλικό ζεύγος, τον βασιλιά Αλέξανδρο Α' Ομπρένοβιτς και τη βασίλισσα Ντράγκα. Η βασίλισσα κατηγορήθηκε ότι είχε μετατρέψει το παλάτι σε κερδοσκοπική επιχείρηση και δεχόταν επιθέσεις επειδή δεν είχε κάνει διάδοχο του θρόνου.

Τη νύχτα της 28ης/29ης Μαΐου 1903 (ιουλιανό ημερολόγιο, ο Λοχαγός Άπις ηγήθηκε προσωπικά μιας ομάδας αξιωματικών του Στρατού, που δολοφόνησαν το βασιλικό ζεύγος στο Παλαιό Παλάτι στο Βελιγράδι. Μαζί με το βασιλικό ζεύγος, οι συνωμότες σκότωσαν τον πρωθυπουργό Δημήτριε Τσίνταρος Μάρκοβιτς, τον υπουργό Στρατιωτικών Μίλοβαν Πάβλοβιτς και τον στρατηγό Λάζαρ Πέτροβιτς. Αυτό έγινε γνωστό ως Πραξικόπημα του Μάη.

### Εθνική Άμυνα
Στις 8 Οκτωβρίου 1908, μόλις δύο ημέρες αφότου η Αυστρία προσάρτησε τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Σέρβοι υπουργοί, αξιωματούχοι και στρατηγοί πραγματοποίησαν συνάντηση στο Δημαρχείο του Βελιγραδίου. Ίδρυσαν μια ημι-μυστική εταιρεία, την *Νάροντνα Οντμπράνα* («Εθνική Άμυνα»), που έδωσε στον Πανσερβισμό εστίαση και οργάνωση. Σκοπός της ομάδας ήταν η απελευθέρωση των Σέρβων υπό την αυστροουγγρική κατοχή. Διένειμαν επίσης αντιαυστριακή προπαγάνδα και οργάνωσαν κατασκόπους και σαμποτέρ για να δράσουν εντός των κατεχόμενων επαρχιών. Δορυφορικές ομάδες σχηματίστηκαν στη Σλοβενία, τη Βοσνία, την Ερζεγοβίνη και την Ίστρια. Η βοσνιακή ομάδα συνδέθηκε βαθιά με τοπικές ομάδες Πανσέρβων ακτιβιστών όπως *η Μλάντα Μπόσνα* («Νεαρά Βοσνία»). 

## Εγκαθίδρυση
μικρογραφία| Τελετουργικός σταυρός του Μαύρου Χεριού
μικρογραφία| Υπογραφές
Η ομάδα **Ένωση ή Θάνατος** ιδρύθηκε στις αρχές Μαΐου 1911  και το αρχικό καταστατικό της οργάνωσης υπογράφηκε στις 9 Μαΐου. Οι Λιούμπα Τσούπα, Μπόγκνταν Ραντένκοβιτς και Βόισλαβ Τάνκοσιτς έγραψαν το καταστατικό της οργάνωσης  διαμορφωμένο σύμφωνα με παρόμοιες γερμανικές μυστικές εθνικιστικές ενώσεις και τους Ιταλούς Καρμπονάρους . Η οργάνωση αναφέρθηκε στο σερβικό κοινοβούλιο ως «Μαύρο χέρι» στα τέλη του 1911. 

Μέχρι το 1911–1912, το Κίνημα της Εθνικής Αμύνης είχε δημιουργήσει δεσμούς με τη Μαύρη Χείρα και αμφότερα έγιναν «παράλληλα στη δράση και επικαλυπτόμενα σε μέλη». 

## 1911–13
Η οργάνωση χρησιμοποίησε το περιοδικό *Pijemont* (το σερβικό όνομα για το Πιεμόντε, το βασίλειο που οδήγησε την ενοποίηση της Ιταλίας υπό τον Οίκο της Σαβοΐας) για τη διάδοση των ιδεών τους. Το περιοδικό ιδρύθηκε από τον Λιούμπα Τσούπα τον Αύγουστο του 1911. 

## 1914
Μέχρι το 1914, η ομάδα είχε εκατοντάδες μέλη, πολλά από τα οποία ήταν αξιωματικοί του Σερβικού Στρατού. Ο στόχος της ένωσης των σερβικών εδαφών υλοποιήθηκε με την εκπαίδευση ανταρτών μαχητών και σαμποτέρ. Η Μαύρη Χείρα οργανώθηκε σε επίπεδο βάσης σε πυρήνες των τριών έως πέντε μελών υπό την εποπτεία των περιφερειακών επιτροπών και από μια Κεντρική Επιτροπή στο Βελιγράδι, της οποίας η δεκαμελής εκτελεστική επιτροπή διοικούνταν κυρίως από τον συνταγματάρχη Ντιμιτρίεβιτς "Άπις". Για να διασφαλιστεί η μυστικότητα, τα μέλη σπάνια γνώριζαν πολύ περισσότερα από τα άλλα μέλη του δικού τους πυρήνα και από ένα ανώτερο από αυτά. Τα νέα μέλη ορκίζονταν:

Η Μαύρη Χειρ ανέλαβε τις τρομοκρατικές ενέργειες της *Εθνικής Αμύνης* και εργάστηκε σκόπιμα για να κρύψει τις όποιες διακρίσεις μεταξύ των δύο ομάδων διαπραγματευόμενη το κύρος και το δίκτυο της παλαιότερης οργάνωσης. Τα μέλη της Μαύρης Χειρός κατείχαν σημαντικές στρατιωτικές και κυβερνητικές θέσεις. Ο διάδοχος Αλέξανδρος ήταν ενθουσιώδης οικονομικός υποστηρικτής. Η ομάδα είχε επιρροή στους κυβερνητικούς διορισμούς και τις πολιτικές. Η σερβική κυβέρνηση ήταν αρκετά καλά ενημερωμένη για τις δραστηριότητες της ομάδας.

Οι φιλικές σχέσεις είχαν ψυχρανθεί αρκετά μέχρι το 1914. Η Μαύρη Χειρ ήταν δυσαρεστημένη με τον Πρωθυπουργό Νίκολα Πάσιτς και θεώρησε ότι δεν ενήργησε αρκετά επιθετικά για τον πανσερβικό σκοπό. Συμμετείχε σε μια σκληρή μάχη εξουσίας για πολλά ζητήματα, όπως το ποιος θα έλεγχε εδάφη, που είχε προσαρτήσει η Σερβία κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους. Τότε, η διαφωνία με τη Μαύρη Χείρα ήταν επικίνδυνη, καθώς η πολιτική δολοφονία ήταν ένα από τα εργαλεία της.

Το 1914, ο Άπις φέρεται να αποφάσισε ότι ο αρχιδούκας Φραγκίσκος Φερδινάνδος, κληρονόμος της Αυστρίας, θα έπρεπε να δολοφονηθεί, καθώς προσπαθούσε να ειρηνεύσει τους Σέρβους, κάτι που θα απέτρεπε μια επανάσταση, εάν είχε επιτυχία. Προς το σκοπό αυτό, τρεις νεαροί Βόσνιοι Σέρβοι φέρεται να στρατολογήθηκαν για να σκοτώσουν τον Αρχιδούκα. Σίγουρα είχαν εκπαιδευτεί στη ρίψη βομβών και στη σκοποβολή από νυν και πρώην μέλη του σερβικού στρατού. Ο Γκαβρίλο Πρίντσιπ, ο Νεντέλκο Τσαμπρίνοβιτς και ο Τρίφκο Γκράμπεζ μεταφέρθηκαν λαθραία από τα σύνορα πίσω στη Βοσνία μέσω μιας αλυσίδας επαφών παρόμοια με τον αμερικανικό Υπόγειο Σιδηρόδρομο. Η απόφαση να σκοτωθεί ο Αρχιδούκας ξεκίνησε από τον Άπις και δεν εγκρίθηκε από την πλήρη Εκτελεστική Επιτροπή (εάν ο Άπις εμπλεκόταν καθόλου, ένα ζήτημα που παραμένει αμφισβητούμενο).

## Κληρονομιά
Η Μαύρη Χειρ τέθηκε εκτός νόμου στη Σερβία το 1917, αν και οι ιδέες της συνέχισαν να έχουν επιρροή μετά τον Πρώτο και τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ένας οργανισμός γνωστός ως Λευκή Χειρ δημιουργήθηκε και εμπνεύστηκε από αυτήν. 

Το 1938, η Κονσπιράτσια, μια συνωμοτική ομάδα για την ανατροπή της γιουγκοσλαβικής αντιβασιλείας ιδρύθηκε, μεταξύ άλλων, από μέλη της Σερβικής Πολιτιστικής Λέσχης (SKK). Ο οργανισμός διαμορφώθηκε σύμφωνα με τη Μαύρη Χείρα, συμπεριλαμβανομένης της διαδικασίας στρατολόγησης. Δύο μέλη της Μαύρης Χειρός, ο Αντόνιε Άντιτς και ο Βέλιμιρ Βέμιτς, ήταν στρατιωτικοί σύμβουλοι της οργάνωσης. 

## Παραπομπές

## Πηγές

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Περαιτέρω ανάγνωση

* 
* 
* 
* 
* 

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* 
* Lutz, Hermann. "The Serbian 'Black Hand'," *The Freeman*, Vol. 7, N°. 164, pp.&nbsp;179–81, 2 May 1923.
* John Paul Newman: Black Hand, in: 1914–1918 online. International Encyclopedia of the First World War.

Κατηγορία:Μακεδονία του Βαρδάρη (1918-41)
Κατηγορία:Πρώην οργανώσεις με έδρα τη Σερβία
Κατηγορία:Πολιτική ιστορία της Σερβίας
Κατηγορία:Ιστορία των Σέρβων της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης
Κατηγορία:Ιδεολογία Μεγάλης Σερβίας
Κατηγορία:Σερβικός εθνικισμός
Κατηγορία:Ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας κατά την διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου
Κατηγορία:Ιστορία της Σερβίας κατά την διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου
Κατηγορία:Βασίλειο της Σερβίας
Κατηγορία:20ός αιώνας στην Αυστροουγγαρία
Κατηγορία:Λήμματα με πηγές στην σερβική γλώσσα (sr)