Άλλιον το σχοινόπρασον

Το **σχοινόπρασο** είναι η κοινή ονομασία για το **Άλλιον το σχοινόπρασον** *(*'Allium schoenoprasum**)'', βρώσιμο είδος του γένους [[Άλλιον]] ''(Allium)''.

Είναι πολυετές ''(perennial)'' [[φυτό]], ευρέως διαδεδομένο στην φύση σε ολόκληρη την [[Ευρώπη]], [[Ασία]] και τη [[Βόρεια Αμερική]].

To ''A. schoenoprasum'' είναι το μοναδικό είδος του γένους Άλλιον ''(Allium)'' το οποίο είναι ενδημικό σε όλο τον πλανήτη.

Η ονομασία του είδους προέρχεται από το [[Ελληνική γλώσσα|Ελληνικό]] σχοίνος (σπαθόχορτο) και πράσον (πράσο). Η [[Αγγλική γλώσσα|Αγγλική]] ονομασία, ''chives'', προέρχεται από την [[Γαλλική γλώσσα|Γαλλική]] λέξη ''cive'', από την ''cepa'', την [[Λατινική γλώσσα|Λατινική]] λέξη για το [[κρεμμύδι]].

Το σχοινόπρασο, το οποίο κοινώς ονομάζεται και **αγριόπρασο*', συνήθως χρησιμοποιείται ως χορταρικό και μπορεί να βρεθεί στα οπωροπαντοπωλεία ή να αναπτυχθεί στον σπιτικό κήπο. Στην μαγειρική χρήση, οι μίσχοι *(scapes)* και οι κλειστοί, ανώριμοι ανθοφόροι οφθαλμοί (μπουμπούκια) τεμαχίζονται σε κύβους και χρησιμοποιούνται ως συστατικό για [[ψάρι]]α, [[πατάτα|πατάτες]], [[σούπα|σούπες]], [[Σαλάτα|σαλάτες]], αυγά, σάλτσες και άλλα [[πιάτο|πιάτα]]. Τα σχοινόπρασα έχουν εντομοαπωθητικές ιδιότητες που μπορεί να χρησιμοποιηθούν σε κήπους για τον έλεγχο των παρασίτων.

==Βιολογία==



Το σχοινόπρασο είναι ένας [[βολβός]] ο οποίος σχηματίζει [[Χόρτα|ποώδες]] πολυετές [[φυτό]], φτάνοντας σε ύψος τα 30–50&nbsp;cm (12–20&nbsp;in). Οι βολβοί είναι λεπτοί, κωνικοί, μήκους 2–3&nbsp;cm (0,79–1,18 in), πλάτους 1&nbsp;cm (0,39 in) και αναπτύσσονται σε πυκνές συστάδες από τις [[Ρίζα (βοτανική)|ρίζες]]. Οι μίσχοι (ή στελέχη) είναι κοίλα και σωληνοειδή, μήκους έως 50&nbsp;cm (20&nbsp;in) και πλάτους 2–3&nbsp;mm (0,079–0,118 in), με μαλακή υφή, αν και πριν από την εμφάνιση του [[άνθος|άνθους]], μπορεί να φαίνεται πιο σκληρή απ'ότι συνήθως. Τα φύλλα, τα οποία είναι κοντύτερα από ό,τι οι μίσχοι *(scapes)*, είναι κούφια και σωληνοειδή ή *terete*, (στρογγυλά σε διατομή), η οποία τα ξεχωρίζει με μια ματιά από το σκόρδο σχοινόπρασο Άλλιον το κονδυλόρριζον *(Allium tuberosum)*. Τα [[λουλούδι]]α είναι ανοιχτό μοβ και σχήματος αστεριού με έξι πέταλα, πλάτους 1–2&nbsp;cm (0,39–0,79 in) και παράγονται σε πυκνή ταξιανθία 10-30 μαζί, πριν από το άνοιγμα, η ταξιανθία περιτριγυρίζεται από ένα χαρτοειδές βράκειο *(bract)*. Οι [[Σπόρος|σπόροι]] παράγονται σε μια μικρό, κάψουλα τριών βαλβίδων, οι οποίοι ωριμάζουν το καλοκαίρι. Το βότανο ανθίζει από τον Απρίλιο έως τον Μάιο στα νότια τμήματα των ζωνών οικοτόπων και τον Ιούνιο στα βόρεια τμήματα.

Το σχοινόπρασο είναι το μοναδικό είδος του γένους Άλλιον *(Allium)* το οποίο είναι ενδημικό τόσο στο [[Νέος Κόσμος|Νέο]] όσο και στον [[Παλαιός Κόσμος|Παλαιό Κόσμο]]. Μερικές φορές, τα φυτά που βρίσκονται στη [[Βόρεια Αμερική]], ταξινομούνται ως *Α. schoenoprasum* ποικ. *sibiricum*, αν και αυτό αμφισβητείται. Οι διαφορές μεταξύ των δειγμάτων είναι σημαντικές. Ένα δείγμα βρέθηκε στο βόρειο [[Μέιν]] φυτρώνοντας μοναχικά, αντί σε συστάδες, επίσης, επιδεικνύει σκοτεινά γκρι άνθη.

Αν και τα σχοινόπρασα σε γενικές γραμμές είναι εντομοαπωθητικά, λόγω των θειούχων ενώσεών τους, τα άνθη τους προσελκύουν τις [[Μέλισσα|μέλισσες]] και μερικές φορές κρατούνται για να αυξήσουν την επιθυμητή ζωή των [[έντομο|εντόμων]].

==Χρήσεις==
===Μαγειρικές τέχνες===
Τα σχοινόπρασα καλλιεργούνται για τους μίσχους *(scapes)*, οι οποίοι χρησιμοποιούνται στη μαγειρική ως αρωματικό [[βότανο]] και παρέχουν μια κάπως ηπιότερη γεύση από εκείνη των άλλων ειδών Άλλιον *(Allium)*.

Το σχοινόπρασο έχει μια μεγάλη ποικιλία από γαστρονομικές χρήσεις, όπως σε παραδοσιακά πιάτα στη [[Γαλλία]], [[Σουηδία]] και αλλού. Ο *Retzius* στο βιβλίο του «Προσπάθεια Χλωρίδα»ς (*«Attempt at a Flora»* [*Försök til en flora*]) του 1806, περιγράφει πώς τα σχοινόπρασα χρησιμοποιούνται με τηγανίτες, σούπες, ψάρια και σάντουιτς. Είναι επίσης ένα συστατικό της σάλτσας *gräddfil* με το παραδοσιακό [[πιάτο]] ρέγγας που σερβίρεται στις μεσοκαλοκαιρινές εορτές της [[Σουηδία]]ς. Επίσης, τα άνθη μπορούν να χρησιμοποιηθούν για το γαρνίρισμα των πιάτων. Στην [[Πολωνία]] και τη [[Γερμανία]], τα σχοινόπρασα σερβίρονται με [[τυρί]] κουάρκ *(quark)*. Το σχοινόπρασο είναι ένα από τα «εκλεπτυσμένα χορταρικά» *(fines herbes)* της Γαλλικής κουζίνας, η οποία περιλαμβάνει επίσης το [[εστραγκόν]], το [[μυρώνι]] και το [[μαϊντανός|μαϊντανό]]. Τα σχοινόπρασα μπορούν να βρεθούν φρέσκα στις περισσότερες αγορές καθ'όλο το χρόνο, καθιστώντας τα άμεσα διαθέσιμα· μπορούν, επίσης, να καταψυχθούν αφυδατωμένα χωρίς μεγάλη ελάττωση της γεύσης, δίνοντας έτσι την δυνατότητα στους οικιακούς καλλιεργητές, να αποθηκεύουν μεγάλες ποσότητες της συγκομιδής από τους κήπους τους.

===Χρήσεις στην καλλιέργεια φυτών===
Ο *Retzius*, επίσης περιγράφει πώς οι αγρότες θα φύτευαν ανάμεσα στα βράχια σχοινόπρασα, κάνοντάς τα σύνορα των παρτεριών, για να κρατήσουν τα φυτά απαλλαγμένα από τα παράσιτα (όπως τα [[Ιαπωνία|Ιαπωνικά]] [[κολεόπτερα|σκαθάρι]]α). Το αναπτυσσόμενο φυτό απωθεί τα ανεπιθύμητα έντομα και ο χυμός από τα φύλλα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον ίδιο σκοπό, καθώς και για την καταπολέμηση [[Φυτοπαθολογία|μυκητιασικών λοιμώξεων]], του ωίδιου *(mildew)* και του φουζικλάδιου *(scab)*.

===Φαρμακευτική===
Οι φαρμακευτικές ιδιότητες του σχοινόπρασου είναι παρόμοια με εκείνες του [[σκόρδο]]υ, αλλά ασθενέστερη· το αχνό αποτελέσματα σε σύγκριση με το σκόρδο είναι ίσως ο κύριος λόγος για την περιορισμένη χρήση του ως φαρμακευτικό βότανο. Περιέχει πολλές ενώσεις *organosulfur* όπως αλλυλο [[σουλφίδια]] και [[Αλκύλια|αλκυλο-]] σουλφοξειδίων, το σχοινόπρασο αναφέρεται ότι έχει ευεργετική επίδραση στο [[Καρδιαγγειακό σύστημα|κυκλοφορικό σύστημα]]. Έχει επίσης, ήπιες διεγερτικές, διουρητικές και αντισηπτικές ιδιότητες. Το σχοινόπρασο προσφέρει επίσης ενδυνάμωση των οστών λόγω της περιεκτικότητας σε ασβέστιο και βιταμίνη Κ, και σημαντική προστασία της όρασης από εκφυλιστικές ασθένειες.

=== Παρενέργειες κατανάλωσης ===
Καθώς το σχοινόπρασο συνήθως σερβίρεται σε μικρές ποσότητες και ποτέ ως [[κύριο πιάτο]], σπανίως συναντώνται αρνητικές επιπτώσεις, αν και μπορεί να προκύψουν [[Γαστρεντερικό σύστημα|πεπτικά]] προβλήματα μετά από υπερκατανάλωση.

=== Θρεπτική αξία ===
Το σχοινόπρασο είναι μια πλήρης και πλούσια τροφή γεμάτη θρεπτικά συστατικά. Λεπτομερέστερα, βιταμίνη Κ, [[Φυλλικό οξύ|βιταμίνη Β9]], βιταμίνη Β2, βιταμίνη Β6, βιταμίνη Β5, βιταμίνη Β1, βιταμίνη Α, [[βιταμίνη C]], [[κάλιο]], [[ασβέστιο]], [[μαγνήσιο]], [[Σίδηρος|σίδηρο]],  [[μαγγάνιο]] και [[Φωσφόρος|φώσφορο]]. Το σχοινόπρασο περιέχει ίχνη από [[θειάφι]] και [[αλλισίνη]] συστατικό που περιέχεται σε όλα τα φυτά της ίδιας οικογένειας όπως το [[κρεμμύδι]] και το [[σκόρδο]].

==Καλλιέργεια==
Τα σχοινόπρασα καλλιεργούνται τόσο για μαγειρική τους χρήση όσο και για την διακοσμητική τους αξία· συχνά τα ιώδη άνθη, χρησιμοποιούνται σε διακοσμητικές ξηρές ανθοδέσμες.

Το σχοινόπρασο ευδοκιμεί σε καλά στραγγιζόμενα εδάφη, πλούσια σε οργανική ύλη, με [[pH]] 6-7 και πλήρη ήλιο.  Η ανθεκτικότητα του σε ξηρασία και σε μεγάλη ποικιλία χωμάτων, καθιστά το σχοινόπρασο ένα φυτό εύκολα καλλιεργήσιμο. Μπορεί να καλλιεργηθεί από [[Σπόρος|σπόρους]] και ωριμάζουν το καλοκαίρι ή νωρίς την επόμενη άνοιξη. Κατά κανόνα, το σχοινόπρασο για να βλαστήσει, χρειάζεται μία θερμοκρασία από 15 έως 20&nbsp;°C (60-70&nbsp;°F) και να διατηρείται υγρό. Μπορούν επίσης να φυτευτούν κάτω από ένα κλος *(cloche)* ή σε ψυχρότερα κλίματα, να βλαστήσουν σε εσωτερικούς χώρους και αργότερα να φυτευτούν εξωτερικά. Μετά από τουλάχιστον τέσσερις εβδομάδες, οι νεαροί βλαστοί πρέπει να είναι έτοιμοι για να φυτευθούν έξω. Επίσης, πολλαπλασιάζονται εύκολα με τη διαίρεση.

Το χειμώνα, στις κρύες περιοχές, τα σχοινόπρασα πεθαίνουν στους υπόγειους βολβούς, με τα νέα φύλλα να εμφανίζονται στις αρχές της άνοιξης. Τα σχοινόπρασα που αρχίζουν να φαίνονται παλαιά, μπορούν να περικοπούν περίπου 2–5&nbsp;cm. Κατά τη συγκομιδή, ο απαιτούμενος αριθμός από τα κοτσάνια, θα πρέπει να κοπεί στη βάση. Κατά τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου, το φυτό συνεχώς επανεκφύει φύλλα, επιτρέποντας μια συνεχόμενη συγκομιδή.

== Ιστορία και πολιτισμική σημασία ==

Τα σχοινόπρασα καλλιεργούνται στην [[Ευρώπη]] από τον [[Μεσαίωνας|Μεσαίωνα]] (από τον 5ο μέχρι τον 15ο αιώνα), αν και οι ημερομηνίες χρήσης τους, πηγαίνουν πίσω 5000 χρόνια. Ορισμένες φορές, είχαν αναφερθεί ως *«rush leeks»* (από το [[Ελληνική γλώσσα|Ελληνικό]] *σχοίνος*  ([[Λατινική γλώσσα|Λατινικά]] *juncus*) που σημαίνει βούρλο (φυτό) και *πράσον*).

Οι [[Ρωμαίοι]] πίστευαν ότι το σχοινόπρασο μπορούσε να ανακουφίσει τον πόνο από τα ηλιακά [[εγκαύματα]] ή και τον πονόλαιμο. Πίστευαν ότι τρώγοντας σχοινόπρασο, θα μπορούσε να αυξηθεί η πίεση του [[αίμα]]τος και να δρα ως διουρητικό.

Οι [[Ρομά]] έχουν κάνει χρήση του σχοινόπρασου σε μαντείες. Τα τσαμπιά από τα αποξηραμένα σχοινόπρασα, κρεμόνται γύρω από το σπίτι, όπου πιστεύεται ότι αποκρούουν τις ασθένειες και το κακό.

==Εικόνες==
<gallery class="center" caption="" widths="210px" heights="210px">
File:Allium schoenoprasum J1.JPG|Πλήρως ανεπτυγμένο άνθος.
File:386 Allium schoenoprasum.jpg|*Allium schoenoprasum*.
File:Allium schoenoprasum 001.JPG|*Allium schoenoprasum'', Βοτανικός Κήπος Καρλσρούης, Γερμανία.
Allium schoenoprasum - Bombus lapidarius - Tootsi.jpg


## Δείτε επίσης

## Σημειώσεις



;Παραπομπές σημειώσεων




## Παραπομπές




## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
*  Nutritional Information
*  Mrs. Grieve's "A Modern Herbal" @ Botanical.com
* Βότανα - Σχοινόπρασο Allium Schoenoprasum

Κατηγορία:Άνθη
Κατηγορία:Αμαρυλλιδοειδή
Κατηγορία:Βότανα
Κατηγορία:Ευρωπαϊκή χλωρίδα
Κατηγορία:Φαρμακευτικά φυτά της Ασίας
Κατηγορία:Φαρμακευτικά φυτά της Ευρώπης
Κατηγορία:Φαρμακευτικά φυτά της Βόρειας Αμερικής
Κατηγορία:Φυτά κήπου
Κατηγορία:Χλωρίδα της Ασίας
Κατηγορία:Χλωρίδα της Βόρειας Αμερικής
Κατηγορία:Λειριοειδή
Κατηγορία:Βρώσιμες ρίζες και κόνδυλοι