Μαράνο

[μικρογραφία|300x300εσ| ''Μαράνο: Ένα μυστικό εβραϊκό Πάσχα στην Ισπανία κατά την περίοδο της Ιεράς Εξέτασης''. Πίνακας του 1893 του [Μοσέ Μαϊμόν.]]
***Μαράνο*** είναι ένας όρος για τους Ισπανούς και τους Πορτογάλους Εβραίους, που ασπάστηκαν τον Χριστιανισμό είτε οικειοθελώς είτε με ισπανικό ή πορτογαλικό βασιλικό εξαναγκασμό κατά τον 15ο και 16ο αιώνα, αλλά συνέχισαν να ασκούν τον Ιουδαϊσμό μυστικά ή ήταν ύποπτοι για κάτι τέτοιο. Ονομάζονται επίσης κρυπτο-Εβραίοι, όρος που προτιμάται όλο και περισσότερο στα επιστημονικά έργα έναντι του *Μαράνο*.

Ο όρος αναφέρεται συγκεκριμένα στην κατηγορία του κρυπτοϊουδαϊσμού, ενώ ο όρος *[[κονβέρσο]]* χρησιμοποιήθηκε για τον ευρύτερο πληθυσμό των Εβραίων, που, προσήλυτοι στον Καθολικισμό, είτε εξακολουθούσαν να ασκούν κρυφά εβραϊκές τελετές είτε όχι. Οι προσήλυτοι είτε από τον Ιουδαϊσμό είτε από το Ισλάμ αναφέρονταν με τον ευρύτερο όρο «Νεοχριστιανοί».

Ο όρος *μαράνο* χρησιμοποιήθηκε αργότερα το 1492 με το διάταγμα της Καστιλιάνικης Αλάμπρας, το οποίο απαγόρευε την πρακτική του Ιουδαϊσμού στην Ισπανία και απαιτούσε από όλους τους εναπομείναντες Εβραίους να μεταστραφούν στον χριστιανισμό ή να φύγουν. Η Ισπανική Ιερά Εξέταση ιδρύθηκε πριν από το διάταγμα και παρακολουθούσε τους Νεοχριστιανούς για να διαπιστώσει εάν η μεταστροφή τους στον Χριστιανισμό ήταν ειλικρινής. Η συντριπτική πλειοψηφία των Εβραίων στην Ισπανία είχε προσηλυτιστεί στον Καθολικισμό, ίσως υπό την πίεση της Σφαγής του 1391, και οι  *κονβέρσο* αριθμούσαν εκατοντάδες χιλιάδες. Παρακολουθούνταν από την Ισπανική Ιερά Εξέταση και υπόκεινταν σε υποψίες από Παλαιούς Χριστιανούς για μυστική άσκηση του Ιουδαϊσμού, ανεξάρτητα από το αν αυτό συνέβαινε ή όχι.

Σε σύγχρονη χρήση, ο όρος *μαράνο* μπορεί να θεωρηθεί προσβλητικός και υποτιμητικός, αν και ορισμένοι μελετητές συνεχίζουν να χρησιμοποιούν τον όρο εναλλακτικά με τον όρο *κονβέρσο* ή  κρυπτοεβραίος. Στα σύγχρονα ισπανικά, *marano* σημαίνει "γουρούνι", ή, πιο συχνά, "βρώμικο άτομο". Λόγω αυτών των πιθανών σημασιών για τον όρο *μαράνο,* μπορεί επίσης να είναι προσβλητικό για ορισμένους απογόνους Ισπανών Εβραίων. 

## Ετυμολογία
[μικρογραφία| Πρώτο Νεκροταφείο της Ισπανικής και Πορτογαλικής Συναγωγής (1656–1833), στο [Μανχάταν της Νέας Υόρκης]]
Η προέλευση του όρου *Marrano* όπως εφαρμόζεται στους κρυπτο-Εβραίους είναι ασαφής, καθώς έχουν προταθεί αρκετές ετυμολογίες εκτός από την ερμηνεία "χοίρος".

Η εβραϊκή λέξη  *Meshumad* κυριολεκτικά σημαίνει «αυτοκαταστροφικός» ή αιρετικός του Ιουδαϊσμού, για έναν Εβραίο που σκόπιμα επαναστατεί ενάντια στην τήρηση του εβραϊκού νόμου.

Ωστόσο, όπως εφαρμόζεται στους Κρυπτοεβραίους, ο όρος Marrano προέρχεται από τα ισπανικά και πορτογαλικά ρήματα "marrar" και "amarrar", που σημαίνει "αποτυχία", "προγραμματίζω να πάω στραβά", "ξεκόβω", "στοχεύω", "δένω", "αποτρέπω", "αποκλίνω", "κλίνω", κάτι που υποδεικνύει ότι όσοι στοχοποιούνταν και εξαναγκάζονταν από το Ισπανικό Στέμμα δεν είχαν άλλη επιλογή παρά να ασπαστούν τον Χριστιανισμό ή να εγκαταλείψουν το Βασίλειο της Ισπανίας, ενώ το Στέμμα άρπαζε την περιουσία και τα χρήματά τους και δεν τους έδινε καμία υποστήριξη για να φύγουν, ή να δολοφονηθούν είτε επειδή δεν έδειξαν πλήρη πίστη στον Χριστιανισμό είτε επειδή εγκατέλειψαν την Ισπανία και επέστρεψαν δείχνοντας ότι αυτοί οι Εβραίοι ήταν προδότες του Ισπανικού Στέμματος.

Έχει επίσης αραβική προέλευση, που σημαίνει «παρεκκλίνω» ή «σφάλλω», με την έννοια ότι παρέκκλιναν από την πρόσφατα υιοθετημένη πίστη τους συνεχίζοντας κρυφά να ασκούν τον Ιουδαϊσμό. Μια τρίτη προέλευση έχει αναφερθεί από τα γαλικιανά-πορτογαλικά, όπου *marar* σημαίνει "αναγκάζω" και *το marano* σημαίνει "αναγκασμένος", υποδηλώνοντας τον υποχρεωτικό χαρακτήρα των θρησκευτικών μεταστροφών. 

## Δημογραφικά στοιχεία
Υπό κρατική πίεση στα τέλη του 14ου και στις αρχές του 15ου αιώνα, περισσότεροι από τους μισούς Εβραίους στην Ιβηρική Χερσόνησο ασπάστηκαν τον Χριστιανισμό αποφεύγοντας έτσι το Διάταγμα Απέλασης, που επηρέασε τον εναπομείναντα ανοιχτά εβραϊκό πληθυσμό της Ισπανίας το 1492. Το πόσα άτομα μεταστράφηκαν και οι επιπτώσεις των διαφόρων μεταναστεύσεων εντός και εκτός της περιοχής αποτέλεσαν αντικείμενο ιστορικής συζήτησης. Μια φυλογεωγραφική μελέτη το 2008 με 1.150 εθελοντικές απλοομάδες DNA χρωμοσώματος Υ φάνηκε να υποστηρίζει την ιδέα ότι ο αριθμός των μεταστροφών έχει υποτιμηθεί σημαντικά, καθώς το 20% του ιβηρικού πληθυσμού που δοκιμάστηκε είχε απλοομάδες σύμφωνες με σεφαραδίτικη καταγωγή. Αυτό το ποσοστό προτάθηκε ότι αντιπροσωπεύει την αναλογία των Σεφαραδιτών στον πληθυσμό την εποχή των μαζικών μεταστροφών τον 14ο και 15ο αιώνα.  Ωστόσο, οι συγγραφείς παραδέχονται ότι άλλες ιστορικές μετακινήσεις πληθυσμών από την Εγγύς Ανατολή, όπως Σύριοι και Φοίνικες, μπορεί επίσης να ευθύνονται για αυτά τα αποτελέσματα.     

## Πορτογαλία
Μερικοί Πορτογάλοι *κονβέρσο* ή *cristãos-novos* (νεοχριστιανοί) συνέχισαν να είναι κρυπτο-Εβραίοι. Στις αρχές του 20ού αιώνα, ο ιστορικός Σάμουελ Σβαρτς έγραψε για κρυπτο-εβραϊκές κοινότητες, που ανακαλύφθηκαν στη βορειοανατολική Πορτογαλία. Ισχυρίστηκε ότι τα μέλη κατάφεραν να επιβιώσουν για περισσότερους από τέσσερις αιώνες χωρίς να αφομοιωθούν πλήρως στον παλαιοχριστιανικό πληθυσμό.  Η τελευταία εναπομείνασα κρυπτοεβραϊκή κοινότητα στο Μπελμόντε επέστρεψε επίσημα στον Ιουδαϊσμό τη δεκαετία του '70 και άνοιξε μια συναγωγή το 1996. Το 2003, η Αμερικανική Ομοσπονδία Σεφαραδιτών ίδρυσε το Belmonte Project για να συγκεντρώσει κεφάλαια για την απόκτηση ιουδαϊκού εκπαιδευτικού υλικού και υπηρεσιών για την κοινότητα.

Δύο ντοκιμαντέρ έχουν γυριστεί στη βορειοανατολική Πορτογαλία, όπου λήφθηκαν συνεντεύξεις από σημερινούς απόγονους των μαράνο για τη ζωή τους. Το 1974 για *το Οι Μαράνο της Πορτογαλίας*, η Ισραηλινή Ραδιοφωνική Αρχή (IBA) έστειλε τον ρεπόρτερ Ρον Μπεν-Γισάι για να διεξάγει συνεντεύξεις με οικογένειες σχετικά με τη θρησκευτική τους πρακτική. Αφού του ζητήθηκε να αποδείξει ότι ήξερε εβραϊκά προτού μιλήσουν, βρήκε ανθρώπους, που εξακολουθούσαν να διστάζουν να μιλήσουν ανοιχτά. Ωστόσο, τελικά απέκτησε μια αξιοσημείωτη εικόνα για την εκδοχή τους για τα εβραϊκά έθιμα, τις προσευχές και τα τραγούδια. Η ταινία βραβεύτηκε στο Εβραϊκό Φεστιβάλ Κινηματογράφου και Τηλεόρασης της Ιερουσαλήμ το 1976. Ένα άλλο ντοκιμαντέρ με τίτλο *Οι τελευταίοι Μαράνο*, γυρίστηκε από το New York Jewish Media Fund το 1997.

Μετά την εκδίωξη των Εβραίων και των Μουσουλμάνων από την Ισπανία (1492) και την Αναγκαστική Μεταστροφή από τον βασιλιά της Πορτογαλίας Εμμανουήλ Α' στην Πορτογαλία (1497), οι *κονβέρσο* συνέχισαν να είναι ύποπτοι σε κοινωνικά τεταμένες περιόδους. Στη Λισαβόνα το 1506, μια πανούκλα πολλών μηνών έκανε τους ανθρώπους να αναζητήσουν αποδιοπομπαίους τράγους. Κάποιοι υποψιάστηκαν ότι οι *κονβέρσο* μπορεί να ασκούν τον Ιουδαϊσμό και επομένως να φταίνε. Στις 17 Απριλίου 1506, ανακαλύφθηκαν αρκετοί *κονβέρσο,* που είχαν στην κατοχή τους «μερικά αρνιά και πουλερικά παρασκευασμένα σύμφωνα με το εβραϊκό έθιμο· επίσης άζυμο άρτο και πικρά βότανα σύμφωνα με τους κανονισμούς για το Εβραϊκό Πάσχα, το οποίο γιορτάζουν μέσα στη νύχτα». Οι αξιωματούχοι συνέλαβαν αρκετούς, αλλά τους άφησαν ελεύθερους μετά από λίγες μέρες.

Την ίδια μέρα που απελευθερώθηκαν οι *κονβέρσο*, οι Δομινικανοί εμφάνισαν έναν σταυρό και μια λειψανοθήκη σε γυαλί, από την οποία έβγαινε ένα περίεργο φως, σε ένα πλευρικό παρεκκλήσι της εκκλησίας τους, όπου ήταν παρόντες αρκετοί Νεοχριστιανοί. Ένας νεοχριστιανός, που προσπάθησε να εξηγήσει το θαύμα ως από φυσικά αίτια, σύρθηκε έξω από την εκκλησία και σκοτώθηκε από μια εξαγριωμένη γυναίκα. Ένας Δομινικανός ξεσήκωσε ακόμη περισσότερο τον κόσμο. Ακούγοντας τις κραυγές, ναύτες από την Ολλανδία, τη Ζηλανδία και άλλους από πλοία στο λιμάνι της Λισαβόνας, ενώθηκαν με τους Δομινικανούς και σχημάτισαν έναν όχλο με ντόπιους άνδρες για να καταδιώξουν τους *κονβέρσο*.

Ο όχλος έσυρε θύματα *κονβέρσο* από τα σπίτια τους και σκότωσε μερικούς. Παλιοί Χριστιανοί, που συνδέονταν με οποιονδήποτε τρόπο με Νέους Χριστιανούς, δέχθηκαν επίσης επίθεση. Ο όχλος επιτέθηκε στον φοροεισπράκτορα Ζουάο Ροντρίγκο Μασκαρένιας, έναν νεοχριστιανό. Αν και πλούσιος και διακεκριμένος άνθρωπος, η δουλειά του τον έκανε επίσης μισητό από πολλούς. Του γκρέμισαν το σπίτι. Μέσα σε 48 ώρες, πολλοί «κονβέρσο» σκοτώθηκαν. Την τρίτη μέρα, όλοι όσοι μπορούσαν να φύγουν δραπέτευσαν, συχνά με τη βοήθεια άλλων Πορτογάλων. Οι δολοφονίες διήρκεσαν από τις 19 έως τις 21 Απριλίου και το συμβάν έγινε γνωστό ως η σφαγή της Λισαβόνας.

Ο βασιλιάς Εμμανουήλ τιμώρησε αυστηρά όσους συμμετείχαν στις δολοφονίες. Οι αρχηγοί και οι Δομινικανοί που ενθάρρυναν την εξέγερση εκτελέστηκαν επίσης. Οι ντόπιοι που καταδικάστηκαν για φόνο ή λεηλασία υπέστησαν σωματική τιμωρία και η περιουσία τους κατασχέθηκε. Ο βασιλιάς παραχώρησε θρησκευτική ελευθερία για 20 χρόνια σε όλους τους *κονβέρσο* σε μια προσπάθεια αποζημίωσης. Η Λισαβόνα έχασε τα δημοτικά της προνόμια. Οι αλλοδαποί που είχαν λάβει μέρος γενικά γλίτωσαν την τιμωρία φεύγοντας με τα πλοία τους.

Νεοχριστιανοί δέχθηκαν επίθεση στη Γουβάια, στο Αλεντέζου, στην Ολιβένθα, στο Σανταρέμ και σε άλλα μέρη. Στις Αζόρες και στο νησί της Μαδέρα, όχλοι έσφαξαν πρώην Εβραίους. Εξαιτίας αυτών των υπερβολών, ο βασιλιάς άρχισε να πιστεύει ότι μια πορτογαλική Ιερά Εξέταση θα μπορούσε να βοηθήσει στον έλεγχο τέτοιων ξεσπασμάτων.

Οι Πορτογάλοι *κονβέρσο* εργάστηκαν για να αποτρέψουν τέτοιες ενέργειες και ξόδεψαν τεράστια ποσά για να κερδίσουν την ρωμαιοκαθολική εύνοια και τους πιο σημαντικούς καρδινάλιους. Οι Ισπανοί και Πορτογάλοι *κονβέρσο* έκαναν οικονομικές θυσίες. Ο Αλφόνσο Γκουτιέρες, ο Γκαρθία Αλβάρες "ελ Ρίκο" (ο πλούσιος) και οι Ζαπάτας, κονβέρσος από το Τολέδο, πρόσφεραν 80.000 χρυσές κορόνες στον αυτοκράτορα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας Κάρολο Ε', εάν αυτός μετρίαζε τη σκληρότητα της Ιεράς Εξέτασης. 

Κανένας δεν κατάφερε να αποτρέψει την Παπική Βούλα της 16ης Ιουλίου 1547 για Ιερά Εξέταση στην Πορτογαλία. Δεν είχε ακόμα τη «Δύναμη της Δήμευσης». Οι Πορτογάλοι Μαράνο συνέχισαν με πολλές δωροδοκίες των Παπών στη Ρώμη και με παρατεταμένες διαπραγματεύσεις εναντίον αυτής της «Δύναμης Δήμευσης» κατάφεραν να την καθυστερήσουν 32 χρόνια, αλλά τελικά υποχώρησαν σε αυτό το «θανατηφόρο όπλο» το 1579. Η Πορτογαλική Ιερά Εξέταση είχε πλέον κερδίσει, 101 χρόνια μετά την Ισπανική Ιερά Εξέταση της 1ης Νοεμβρίου 1478, με τα ίδια άκρα αυστηρότητας με την ισπανική. Οι κονβέρσο υπέφεραν πολύ τόσο από τη βία του όχλου όσο και από ανάκριση και δοκιμασία από την Ιερά Εξέταση. Επιθέσεις και δολοφονίες καταγράφηκαν σε Τρανκόζου, Λαμέγου, Μιράντα, Βιζέου, Γκουάρντα και Μπράγκα.

Στην Κουβιγιά, υπήρχαν φήμες ότι οι άνθρωποι σχεδίαζαν να σφαγιάσουν όλους τους Νεοχριστιανούς σε μια μέρα. Το 1562, οι ιεράρχες απαίτησαν να φορούν οι κονβέρσο ειδικά διακριτικά και να διαταχθούν οι Εβραίοι απογόνοι να ζουν σε γκέτο (*judiarias*) σε πόλεις και χωριά, όπως οι πρόγονοί τους πριν από τις μεταστροφές.

Το 1641, ο Ιωάννης Δ' της Πορτογαλίας έκανε ευγενείς την οικογένεια Κουριέλ, μια οικογένεια Μαράνο, που υπηρέτησε στο Στέμμα της Ισπανίας και της Πορτογαλίας. Κατείχαν διπλωματικές θέσεις σε όλη την Ευρώπη μέχρι τα τέλη του 18ου αιώνα. 

Στη δεκαετία του '70, οι Μαράνο του Μπελμόντε ασπάστηκαν ξανά επίσημα τον Ιουδαϊσμό και αποκατέστησαν τους δεσμούς με τους Εβραίους του Ισραήλ.  Το Ιουδαϊκό Μουσείο του Μπελμόντε άνοιξε το 2005 κι είναι το πρώτο εβραϊκό μουσείο στην Πορτογαλία. 

## Ισπανία
Σύμφωνα με τον ιστορικό Σέσιλ Ροθ, οι ισπανικές πολιτικές ίντριγκες είχαν προωθήσει νωρίτερα τις αντιεβραϊκές πολιτικές, που κορυφώθηκαν το 1391, όταν η αντιβασιλέας Βασίλισσα Ελεονώρα της Καστίλλης έδωσε στον Αρχιδιάκονο της Έθιχα, Φέραντ Μαρτίνεθ, σημαντική εξουσία στο βασίλειό της. Ο Μαρτίνεθ έδωσε ομιλίες που οδήγησαν σε βία κατά των Εβραίων και αυτή η επιρροή κορυφώθηκε με την λεηλασία της εβραϊκής συνοικίας της Σεβίλλης στις 4 Ιουνίου 1391. Σε όλη την Ισπανία κατά τη διάρκεια αυτού του έτους, στις πόλεις Έθιχα, Καρμόνα, Κόρδοβα, Τολέδο, Βαρκελώνη και πολλές άλλες οι εβραϊκές συνοικίες καταστράφηκαν και οι κάτοικοι αυτών σφαγιάστηκαν.

Υπολογίζεται ότι 200.000 Εβραίοι σώθηκαν ασπαζόμενοι τον Χριστιανισμό στον απόηχο αυτών των διωγμών.  Άλλοι Εβραίοι εγκατέλειψαν εντελώς τη χώρα και παρέμειναν περίπου 100.000 φανεροί Εβραίοι.

Το 1449, υπήρξε μίσος ενάντια στους *κονβέρσο* ξεσπώντας σε ταραχή στο Τολέδο. Υποκινούμενος ο όχλος λεηλάτησε και έκαψε τα σπίτια του Αλόνσο Κότα, πλούσιου κονβέρσο και φοροεισπράκτορα. Επιτέθηκαν επίσης στις κατοικίες πλούσιων Νεοχριστιανών στη συνοικία της Λα Μαγδελένα. Υπό τον Χουάν δε λα Σιβδάδ, οι *κονβέρσο* αντιτάχθηκαν στον όχλο, αλλά απωθήθηκαν. Εκτελέστηκαν με τον αρχηγό τους. Ως αποτέλεσμα, αρκετοί εξέχοντες κονβέρσο καθαιρέθηκαν από αξιώματα, σε υπακοή σε ένα νέο καταστατικό.

Σχεδόν 20 χρόνια αργότερα, τον Ιούλιο του 1467, συνέβη μια άλλη εξέγερση, όπου ένας όχλος επιτέθηκε σε *κονβέρσο* στο Τολέδο. Ο κύριος δικαστής ( *δήμαρχος αλκάλντε*) της πόλης ήταν ο Αλβάρ Γκόμεθ ντε Σιβδάδ Ρεάλ, ιδιωτικός γραμματέας του βασιλιά Ερρίκου Δ' της Καστίλλης. Ήταν προστάτης των κονβέρσο*.* Μαζί με τους εξέχοντες κονβέρσο Φερνάνδο και Αλβάρο ντε λα Τόρε, ο Αλβάρ ήθελε να εκδικηθεί για μια προσβολή από τους κόμητες Φουενσαλίδα, ηγέτες των Παλαιών Χριστιανών. Πρόθεσή του ήταν να λάβει τον έλεγχο της πόλης, αλλά ξέσπασε σφοδρή σύγκρουση. Αντίπαλοι πυρπόλησαν σπίτια Νεοχριστιανών κοντά στον καθεδρικό ναό. Η πυρκαγιά εξαπλώθηκε τόσο γρήγορα που 1.600 σπίτια καταστράφηκαν. Και οι Παλαιοί Χριστιανοί και οι *κονβέρσο* χάθηκαν. Τα αδέρφια ντε λα Τόρε συνελήφθησαν και απαγχονίστηκαν.

Ένταση προέκυψε στην Κόρδοβα μεταξύ Παλαιών Χριστιανών και Κονβέρσο. Στις 14 Μαρτίου 1473, κατά τη διάρκεια μιας πομπής, μια κοπέλα πέταξε κατά λάθος βρώμικο νερό από το παράθυρο του σπιτιού ενός από τους πιο πλούσιους κονβέρσο*,* ένας συνηθισμένος τρόπος απόρριψής του. Το νερό έπεσε σε μια εικόνα της Παναγίας σε περιφορά, από την οποία είχαν εξαιρεθεί οι κονβέρσο. Ένας ντόπιος μεταλλουργός ξεκίνησε φασαρία εναντίον των Εβραίων, τους οποίους κατηγόρησε για την προσβολή, που αμέσως ενώθηκαν σε μια σφοδρή κραυγή για εκδίκηση.

Ο όχλος καταδίωξε *κονβέρσο*, καταγγέλλοντας τους ως αιρετικούς, σκοτώνοντάς τους και καίγοντας τα σπίτια τους. Για να σταματήσουν τις υπερβολές, ο πολύ σεβαστός Δ. Αλόνσο Φερνάντες ντε Αγκουιλάρ, του οποίου η σύζυγος ήταν μέλος της οικογένειας κονβέρσο των Πατσέκο, μαζί με τον αδερφό του, Δ. Γκονζάλο Φερνάντες ντε Κόρδοβα και ένα στράτευμα, έσπευσαν να προστατεύσουν τους Νεοχριστιανούς. Ο Δ. Αλόνσο κάλεσε τον όχλο να αποσυρθεί. Ο αρχηγός του όχλου έβρισε τον κόμη, ο οποίος τον σκότωσε αμέσως με τη λόγχη του. Ξεσηκωμένος ο κόσμος τον θεώρησε μάρτυρα. Υποκινούμενοι από τον εχθρό του Αλόνσο ντε Αγκουιλάρ, επιτέθηκαν ξανά στους *κονβέρσο*. Η εξέγερση κράτησε τρεις μέρες. Όσοι διέφυγαν αναζήτησαν καταφύγιο στο κάστρο, όπου κατέφυγαν και οι προστάτες τους. Η κυβέρνηση αποφάσισε ότι οι Εβραίοι και *οι κονβέρσο* έπρεπε να παραμείνουν στη γειτονιά τους ή να εγκαταλείψουν την πόλη.

Το 1473, επιθέσεις σε *κονβέρσο* εμφανίστηκαν σε πολλές άλλες πόλεις: Μοντόρο, Αδαμούθ, Λα Ράμπλα, Σανταέλα και αλλού. Ομάδες επιτέθηκαν στους *κονβέρσο* στο Αντούχαρ, στην Ούβεδα, στην Μπαέθα και στο Αλμοδόβαρ ντελ Κάμπο επίσης. Στο Βαγιαδολίδ, ομάδες λεηλάτησαν τα υπάρχοντα των Νεοχριστιανών. Στη Σεγκόβια έγινε σφαγή (16 Μαΐου 1474). Ο Δ. Χουάν Πατσέκο, ένας κονβέρσο, ηγήθηκε των επιθέσεων. Χωρίς την παρέμβαση του αλκάλντε Ανδρές ντε Καμπρέρα, όλοι οι Νεοχριστιανοί μπορεί να είχαν πεθάνει. Στην Καρμόνα, αναφέρθηκε ότι δεν έμεινε ούτε ένας κονβέρσο ζωντανός.

### Ιερά Εξέταση
μικρογραφία|230x230εσ| Εκτέλεση της Μαριάνα ντε Καραμπαχάλ στο Μεξικό, 1601.
Δεκάδες χιλιάδες Εβραίοι βαφτίστηκαν τους τρεις μήνες πριν από τη λήξη της προθεσμίας για την απέλαση, οι περισσότεροι από αυτούς αναμφίβολα για να αποφύγουν την απέλαση παρά ως ειλικρινή αλλαγή πίστης. Αυτοί οι κονβέρσο ήταν το κύριο μέλημα της Ιεράς Εξέτασης, ύποπτοι για συνέχιση της άσκησης του Ιουδαϊσμού, κάτι που τους έθετε σε κίνδυνο καταγγελίας και δίκης. 

Κατά τη διάρκεια του 1492, περίπου 12.000 *κονβέρσο* εισήλθαν στη Ναβάρρα από την καταστολή της Αραγονίας, όπου τους επετράπη να παραμείνουν. Αργότερα η αντίσταση στους ιεροεξεταστές ήταν τόσο ισχυρή που οι δημογέροντες διέταξαν τους επιτρόπους και τους δικηγόρους να ζητήσουν από τους Καθολικούς Μονάρχες να περιορίσουν την εξουσία της Ιεράς Εξέτασης το 1510   .

Η πιο έντονη περίοδος διώξεων των *κονβέρσο* διήρκεσε μέχρι το 1530. Από το 1531 έως το 1560, ωστόσο, το ποσοστό των *κονβέρσο* μεταξύ των δοκιμών της Ιεράς Εξέτασης μειώθηκε στο 3% του συνόλου. Υπήρξε μια ανάκαμψη των διωγμών, όταν μια ομάδα κρυπτο-Εβραίων ανακαλύφθηκε στο Κουιντανάρ ντε λα Όρντεν το 1588. και υπήρξε άνοδος στις καταγγελίες κονβέρσο την τελευταία δεκαετία του 16ου αιώνα. Στις αρχές του 17ου αιώνα, ορισμένοι κονβέρσο, που είχαν καταφύγει στην Πορτογαλία, άρχισαν να επιστρέφουν στην Ισπανία, διαφεύγοντας από τη δίωξη της πορτογαλικής Ιεράς Εξέτασης, που ιδρύθηκε το 1536. Αυτό οδήγησε σε ταχεία αύξηση των δικών κρυπτο-Εβραίων, μεταξύ των οποίων και ορισμένοι σημαντικοί χρηματοδότες. Το 1691, κατά τη διάρκεια πολλών *πράξεων πίστης* στη Μαγιόρκα, κάηκαν 37 Τσουέτες ή κονβέρσο της Μαγιόρκα. 

Κατά τη διάρκεια του 18ου αιώνα, ο αριθμός των κονβέρσο που κατηγορήθηκαν από την Ιερά Εξέταση μειώθηκε σημαντικά. Ο Μανουέλ Σαντιάγο Βιβάρ, που δικάστηκε στην Κόρδοβα το 1818, ήταν το τελευταίο άτομο που δικάστηκε επειδή ήταν κρυπτοεβραίος. 

### Σχέσεις μεταξύ Εβραίων και Κονβέρσο
Οι *κονβέρσο* της Σεβίλλης και άλλων πόλεων της Καστίλλης, και ιδιαίτερα της Αραγονίας, αντιτάχθηκαν πικρά στην Ισπανική Ιερά Εξέταση, που ιδρύθηκε το 1478. Παρείχαν σημαντικές υπηρεσίες στον βασιλιά και κατείχαν υψηλές νομικές, οικονομικές και στρατιωτικές θέσεις. Η κυβέρνηση εξέδωσε ένα διάταγμα, που καθοδηγούσε τους παραδοσιακούς Εβραίους να ζήσουν μέσα σε ένα γκέτο και να χωριστούν από *τους κονβέρσο*. Παρά το νόμο, ωστόσο, οι Εβραίοι παρέμειναν σε επικοινωνία με τους νεοχριστιανούς αδελφούς τους.

«Αναζήτησαν τρόπους και μέσα για να τους κερδίσουν από τον Καθολικισμό και να τους επαναφέρουν στον Ιουδαϊσμό. Δίδαξαν στους Μαράνο τις αρχές και τις τελετές της εβραϊκής θρησκείας· έκαναν συναθροίσεις στις οποίες τους δίδαξαν τι πρέπει να πιστεύουν και να τηρούν σύμφωνα με τον μωσαϊκό νόμο και τους έδειξαν την περιτομή για τους ίδιους και τα παιδιά τους. Τους παρείχαν προσευχητάρια, εξήγησαν τις μέρες της νηστείας, διάβαζαν μαζί την ιστορία του λαού και του νόμους τους, τους ανήγγειλαν τον ερχομό του Πεσάχ, τους προμήθευαν άζυμο άρτο για εκείνη τη γιορτή, καθώς και κρέας κοσέρ καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, και τους έπεισαν ότι δεν υπήρχε νόμος και καμία αλήθεια εκτός από την εβραϊκή θρησκεία». Αυτές ήταν οι κατηγορίες που άσκησαν η κυβέρνηση του Φερδινάνδου Β' της Αραγονίας και της Ισαβέλλας Α' της Καστίλλης κατά των Εβραίων. Αποτέλεσαν τις αφορμές για την εκδίωξη και την εξορία τους το 1492, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να μεταστρέψουν τους κονβέρσο. Οι Εβραίοι που δεν ήθελαν να φύγουν από την Ισπανία έπρεπε να δεχτούν το βάπτισμα ως ένδειξη μεταστροφής.

Η *Ιερά Εξέταση και η Κοινωνία στην Ισπανία τον 16ο και 17ο αιώνα* του ιστορικού Χένρι Κάμεν αμφισβητεί εάν υπήρχαν τόσο ισχυροί δεσμοί μεταξύ των *κονβέρσο* και των εβραϊκών κοινοτήτων. Ενώ ιστορικοί όπως ο Γιτζάκ Μπάερ δηλώνουν, «οι κονβέρσο και οι Εβραίοι ήταν ένας λαός», ο Κάμεν ισχυρίζεται: «Αν όμως οι κονβέρσο ήταν μισητοί από τους Χριστιανούς, κι οι Εβραίοι δεν τους συμπαθούσαν». Τεκμηρίωσε ότι «οι Εβραίοι ψευδομαρτύρησαν εναντίον τους [των κονβέρσο], όταν τελικά ιδρύθηκε η Ιερά Εξέταση».  Αυτό το θέμα συζητείται από ιστορικούς.

## Κονβέρσο στην Ιταλία
Αν και η συντριπτική πλειονότητα των 250.000 *κονβέρσο* της Ισπανίας είχε εγκαταλείψει τον Ιουδαϊσμό και είχε αφομοιωθεί στην κυρίαρχη καθολική κουλτούρα της Ισπανίας, πολλοί από αυτούς, που συνέχιζαν να ασκούν κρυφά την προηγούμενη θρησκεία τους, ένιωσαν ότι απειλούνται και διώκονται από την Ιερά Εξέταση, η οποία συνέχισε να διώκει ενεργά την αίρεση. Μερικοί από αυτούς επέλεξαν να φύγουν από την Ισπανία, σε ομάδες ή ως μεμονωμένοι πρόσφυγες. Πολλοί μετανάστευσαν στην Ιταλία, ελκυόμενοι από το κλίμα, που έμοιαζε με αυτό της Ιβηρικής Χερσονήσου, και από τη συγγενική γλώσσα. Όταν εγκαταστάθηκαν στη Φεράρα, ο Δούκας Ερκόλ Α' ντ' Έστε τους παραχώρησε προνόμια. Ο γιος του, Αλφόνσο, επιβεβαίωσε τα προνόμια σε είκοσι έναν Ισπανούς *κονβέρσο*: γιατρούς, εμπόρους και άλλους.

Ισπανοί και Πορτογάλοι *κονβέρσο* εγκαταστάθηκαν επίσης στη Φλωρεντία και συνέβαλαν στο να γίνει το Λιβόρνο κορυφαίο λιμάνι. Έλαβαν προνόμια στη Βενετία, όπου προστατεύτηκαν από τις διώξεις της Ιεράς Εξέτασης. Στο Μιλάνο προώθησαν ουσιαστικά τα συμφέροντα της πόλης με τη βιομηχανία και το εμπόριο τους. Στην Μπολόνια, την Πίζα, τη Νάπολη και πολλές άλλες ιταλικές πόλεις, άσκησαν ξανά ελεύθερα την εβραϊκή θρησκεία. Σύντομα ήταν τόσο πολλοί, που ο Φερνάντο ντε Γκόες Λουρέιρο, ένας ηγούμενος από το Πόρτο, γέμισε ένα ολόκληρο βιβλίο με τα ονόματα των κονβέρσο, που είχαν αντλήσει μεγάλα ποσά από την Πορτογαλία και είχαν ομολογήσει ανοιχτά τον Ιουδαϊσμό στην Ιταλία.

Στο Πιεμόντε, ο δούκας Εμμανουήλ Φιλιβέρτος της Σαβοΐας καλωσόρισε κονβέρσο από την Κόιμπρα και τους παραχώρησε εμπορικά και βιομηχανικά προνόμια, καθώς και την ελεύθερη άσκηση της θρησκείας τους. Η Ρώμη ήταν γεμάτη κονβέρσο. Ο Πάπας Παύλος Γ' τους παρέλαβε στην Ανκόνα για εμπορικούς λόγους. Παραχώρησε πλήρη ελευθερία «σε όλα τα άτομα από την Πορτογαλία και το Αλγκάρβε, ακόμα κι αν ανήκουν στην τάξη των Νεοχριστιανών». Μέχρι το 1553, τρεις χιλιάδες Πορτογάλοι Εβραίοι και κονβέρσο ζούσαν στην Ανκόνα.

Δύο χρόνια αργότερα, ο Πάπας Παύλος Δ' εξέδωσε διαταγές να ριχτούν όλοι οι *κονβέρσο* στα παπικά κράτη στις φυλακές της Ιεράς Εξέτασης που είχε ιδρύσει. Εξήντα από αυτούς, που αναγνώρισαν την Καθολική πίστη ως μετανοούντες, μεταφέρθηκαν στο νησί της Μάλτας. Είκοσι τέσσερις, που προσχώρησαν στον Ιουδαϊσμό, κάηκαν δημόσια (Μάιος 1556). Όσοι διέφυγαν από την Ιερά Εξέταση έγιναν δεκτοί στο Πέζαρο από τον Γκουιντομπάλντο Β' ντελλα Ρόβερε, δούκα του Ούρμπινο. Ο Γκουιντομπάλντο ήλπιζε ότι οι Εβραίοι και οι κονβέρσο της Τουρκίας θα επιλέξουν το Πέζαρο ως εμπορικό κέντρο. Όταν αυτό δεν συνέβη, έδιωξε τους Νέους Χριστιανούς από το Πέζαρο και άλλες περιοχές το 1558.

Πολλοί *κονβέρσο* πήγαν επίσης στο Ντουμπρόβνικ, πρώην σημαντικό λιμάνι της Κροατίας στην Αδριατική Θάλασσα. Τον Μάιο του 1544, ένα πλοίο έφτασε εκεί γεμάτο με Πορτογάλους πρόσφυγες.

## Λατινική Αμερική
Κατά τη διάρκεια του 16ου και 17ου αιώνα, ορισμένοι *συνομιλητές* μετανάστευσαν στην Αμερική, συχνά στις Καστιλιανές περιοχές των Αντιβασιλέων της Νέας Ισπανίας, του Περού και του Ρίο ντε λα Πλάτα στην Αργεντινή. Η νόμιμη μετανάστευση στον Νέο Κόσμο ήταν αυστηρά ελεγχόμενη και απαιτούσε απόδειξη τριών γενεών χριστιανικής προέλευσης. Ωστόσο, πολλοί κονβέρσο κατάφεραν να αποφύγουν αυτούς τους περιορισμούς και κατάφεραν να αποκτήσουν έγγραφα *«encomiendas»* νομικής ταυτότητας στον Νέο Κόσμο.

## Γαλλία
Σύμφωνα με τον Ισίδωρο Λοέμπ, σε μια ειδική μελέτη για το θέμα στην *Revue des Études Juives* (xiv. 162–183), περίπου 3.000 Εβραίοι έφτασαν στην Προβηγκία μετά το Διάταγμα της Αλάμπρα, που απέλασε τους Εβραίους από την Ισπανία το 1492.

Από το 1484, η μια πόλη μετά την άλλη είχαν ζητήσει απέλαση, αλλά οι εκκλήσεις απορρίφθηκαν από τον Κάρολο Η'. Ωστόσο, ο Λουδοβίκος ΙΒ', σε μια από τις πρώτες πράξεις του ως βασιλιάς το 1498, εξέδωσε γενική διαταγή απέλασης των Εβραίων της Προβηγκίας. Αν και δεν επιβλήθηκε εκείνη την εποχή, η διαταγή ανανεώθηκε το 1500 και ξανά το 1501. Με την ευκαιρία αυτή εφαρμόστηκε οριστικά. Στους Εβραίους της Προβηγκίας δόθηκε η επιλογή να μεταστραφούν στον Χριστιανισμό και πολλοί επέλεξαν αυτήν την επιλογή. Ωστόσο, μετά από λίγο – έστω και μόνο για να αντισταθμίσει εν μέρει την απώλεια εσόδων που προκλήθηκε από την αναχώρηση των Εβραίων – ο βασιλιάς επέβαλε έναν ειδικό φόρο, που αναφέρεται ως «φόρος των νεοφύτων». Αυτοί οι προσήλυτοι και οι απόγονοί τους έγιναν σύντομα αντικείμενο κοινωνικών διακρίσεων και συκοφαντιών. 

## Πορτογαλική Ινδία
Στο «Εργοστάσιο Μαράνο: Η Πορτογαλική Ιερά Εξέταση και οι Νεχριστιανοί της 1536-1765», ο καθηγητής  Αντόνιο Χοσέ Σαράιβα του Πανεπιστημίου της Λισαβόνας, γράφει: «Ο Βασιλιάς Εμμανουήλ θεωρητικά κατάργησε τις διακρίσεις μεταξύ Παλαιών και Νέων Χριστιανών με το νόμο της 1ης Μαρτίου 1507, που επέτρεπε την αναχώρηση Νεοχριστιανών για κάθε μέρος του χριστιανικού κόσμου, διακηρύσσοντας ότι πρέπει να "θεωρούνται, ευνοούνται και να αντιμετωπίζονται όπως οι Παλαιοί Χριστιανοί και δεν είναι διακριτοί και χωρισμένοι από αυτούς σε κανένα θέμα". Ωστόσο, σε προφανή αντίφαση με αυτόν τον νόμο, σε μια επιστολή με ημερομηνία Αλμεϊρίμ, 18 Φεβρουαρίου 1519, ο βασιλιάς Εμμανουήλ προώθησε νομοθεσία, που απαγόρευε εφεξής τον διορισμό Νέων Χριστιανών στη θέση του δικαστή, δημοτικού συμβούλου ή δημοτικού γραμματέα στην Γκόα, ορίζοντας, ωστόσο, ότι αυτοί που είχαν ήδη διοριστεί κατά τη διάρκεια της πορτογαλικής εξουσίας δεν έπρεπε να διωχθούν". Αυτό δείχνει πως, ακόμα και κατά τα πρώτα εννιά έτη πορτογαλικής εξουσίας, η Γκόα είχε μια σημαντική εισροή Ισπανών και Πορτογάλων Εβραίων που βαφτίστηκαν πρόσφατα». 

Μερικοί Νέοι Χριστιανοί προσπάθησαν να ενωθούν εκ νέου με εβραϊκούς πληθυσμούς στην Ινδία (ιδιαίτερα μέσω της εβραϊκής κοινότητας στο Κοτσί), ενώ άλλοι συνέχισαν να έχουν εξαιρετική επιρροή στο εμπόριο μπαχαρικών και πολύτιμων λίθων μεταξύ Πορτογαλίας και Ινδίας. Αυτή η δραστηριότητα προκάλεσε την οργή του καθολικού κλήρου. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο πρώτος επίσκοπος της Γκόα έγραψε το αντισημιτικό έργο του "*contra os Judeos" (φυλλάδια κατά των Εβραίων)* και ζήτησε την ίδρυση της Ιεράς Εξέτασης στη Γκόα (η οποία ιδρύθηκε το 1560).

## Μεταναστεύσεις
Δεν υπήρξε σημαντικό κύμα μετανάστευσης των κονβέρσο από την Ισπανία: η πλειονότητα των σεφαραδιτικών κοινοτήτων, όπως αυτή της Θεσσαλονίκης, έχει δημιουργηθεί ως αποτέλεσμα του Διατάγματος της Αλάμπρα το 1492. Ωστόσο, υπήρχε μια σταθερή ροή κρυπτοεβραίων Μαράνο, που επιθυμούσαν να ασκήσουν την πίστη τους ελεύθερα σε πιο φιλελεύθερα περιβάλλοντα. Μία από τους ηγέτες τους που τους βοήθησε να φτάσουν εκεί ήταν η γεννημένη στη Λισαβόνα διεθνής τραπεζίτης Γκράτσια Μέντες Νάσι. Μετανάστευσαν επίσης στη Φλάνδρα, όπου τους προσέλκυσαν οι ακμάζουσες πόλεις της, όπως η Αμβέρσα και οι Βρυξέλλες. Κονβέρσο από τη Φλάνδρα, και άλλοι απευθείας από την Ιβηρική Χερσόνησο, πήγαν με το πρόσχημα των Καθολικών στο Αμβούργο και την Αλτόνα περίπου το 1580, όπου ίδρυσαν μια κοινότητα και είχαν εμπορικές σχέσεις με τις πρώην πατρίδες τους. Μερικοί μετανάστευσαν μέχρι τη Σκωτία. Ο Χριστιανός Δ' της Δανίας κάλεσε μερικές νεοχριστιανικές οικογένειες να εγκατασταθούν στο Γκλούκστατ περίπου το 1626, παραχωρώντας ορισμένα προνόμια σε αυτούς και στους κονβέρσο που έφτασαν στο Έμντεν περίπου το 1649.

Η συντριπτική πλειονότητα των Ισπανών κονβέρσο, ωστόσο, παρέμεινε στην Ισπανία και την Πορτογαλία και ήταν ύποπτοι για «μαρανισμό» από την Ισπανική Ιερά Εξέταση. Αν και οι πλουσιότεροι ανάμεσά τους μπορούσαν εύκολα να παρακάμψουν τους νόμους περί *καθαρότητας του αίματος,* που έκαναν διακρίσεις, αποτελούσαν σημαντικό μέρος των τριών και πλέον χιλιάδων ανθρώπων που εκτελέστηκαν για αίρεση από την Ισπανική Ιερά Εξέταση. «Μετά τον Αύγουστο του 1531, όταν η ίδρυση της Ιεράς Εξέτασης στην Πορτογαλία βρισκόταν στο προσκήνιο, και ιδιαίτερα μετά την 1η Ιουνίου 1532, όταν η μετανάστευση νεοχριστιανών από την Πορτογαλία έγινε ποινικό αδίκημα, η δυσαρέσκεια εναντίον νεοχριστιανών ήταν έκδηλη από όλες τις πλευρές. Οι νεοχριστιανοί ήταν πανικόβλητοι και οι μετανάστες, νόμιμοι ή λαθραίοι, κατευθύνθηκαν προς τη Φλάνδρα, την Ιταλία, την Οθωμανική Αυτοκρατορία, τις πορτογαλικές κτήσεις στην Ινδία, τη Βόρεια Αφρική. Μετά τα μέσα του αιώνα, η Αγγλία, η Γαλλία, η Ισπανική Αμερική και η Βραζιλία ήταν οι προτιμώμενοι προορισμοί, όχι απαραίτητα με αυτή τη σειρά. 

Οι Νέοι Χριστιανοί ανέπνεαν πιο ελεύθερα όταν ο Φίλιππος Γ' της Ισπανίας ανέβηκε στο θρόνο. Με το νόμο της 4ης Απριλίου 1601, τους παραχώρησε το προνόμιο της απεριόριστης πώλησης της ακίνητης περιουσίας τους καθώς και δωρεάν αναχώρησης από τη χώρα για τους ίδιους, τις οικογένειές τους και την περιουσία τους. Πολλοί, κάνοντας χρήση αυτής της άδειας, ακολούθησαν τους ομοθρήσκους τους στη Βόρεια Αφρική και την Τουρκία. Μετά από μερικά χρόνια, ωστόσο, το προνόμιο ανακλήθηκε και η Ιερά Εξέταση επανέλαβε τη δράση της.

Μερικοί μετανάστευσαν στο Λονδίνο, απ' όπου οι οικογένειές τους εξαπλώθηκαν στη Βραζιλία (όπου είχαν εγκατασταθεί νωρίς κονβέρσο) και σε άλλες αποικίες στην Αμερική. Οι μεταναστεύσεις στην Κωνσταντινούπολη και τη Θεσσαλονίκη, όπου είχαν εγκατασταθεί Εβραίοι πρόσφυγες μετά την εκδίωξη από την Ισπανία, καθώς και στην Ιταλία, τη Σερβία, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία, τη Βιέννη και την Τιμισοάρα, συνεχίστηκαν μέχρι τα μέσα του 18ου αιώνα.

## Σήμερα
Στα τέλη του 20ού αιώνα, οι πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές στην Ισπανία προκάλεσαν επανεκτίμηση της εβραϊκής και μουσουλμανικής συνεισφοράς στον πολιτισμό της. Έχουν υπάρξει πολλές νέες ακαδημαϊκές μελέτες για Σεφαραδίτες Εβραίους, Μαυριτανούς και τις συνέπειες της μεταστροφής και της απέλασης. Επιπλέον, υπήρξαν επίσημες κυβερνητικές προσπάθειες για την υποδοχή τουριστών και των δύο καταγωγών αυτών στην Ισπανία. Οι πόλεις και οι περιοχές έχουν εργαστεί για να διατηρήσουν στοιχεία του εβραϊκού και του μαυριτανικού παρελθόντος.

Στον Ισπανικό Αστικό Κώδικα άρθ. 22.1, η κυβέρνηση δημιούργησε παραχωρήσεις σε υπηκόους αρκετών χωρών και Σεφαρδιτών Εβραίων, που συνδέονταν ιστορικά με την Ισπανία, επιτρέποντάς τους να αναζητήσουν υπηκοότητα μετά από πέντε χρόνια αντί για δέκα, που συνήθως απαιτείται για τη διαμονή στην Ισπανία. Αργότερα μειώθηκε στα δύο χρόνια. Τον Νοέμβριο του 2012, η απαίτηση διαμονής καταργήθηκε. Τον Οκτώβριο του 2006, το Κοινοβούλιο της Ανδαλουσίας ζήτησε από τις τρεις κοινοβουλευτικές ομάδες, που αποτελούν την πλειοψηφία, να υποστηρίξουν μια τροπολογία, που θα διευκόλυνε ομοίως τον δρόμο για τους υπηκόους καταγωγής Μορίσκο να αποκτήσουν την ισπανική υπηκοότητα. Η πρόταση έγινε αρχικά από το IULV-CA, το τμήμα της Ανδαλουσίας της Ενωμένης Αριστεράς . 

Το 2004, ο Σλόμο Μοσέ Αμάρ ταξίδεψε στην Πορτογαλία για να γιορτάσει την εκατονταετή επέτειο της Συναγωγής της Λισαβόνας. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του, συνάντησε απογόνους εβραϊκών οικογενειών, που διώκονταν από την Ιερά Εξέταση, που εξακολουθούν να ασκούν τον Ιουδαϊσμό, στο σπίτι του ραβίνου Μποάζ Πας. Αυτή ήταν μια ιστορική συνάντηση, που δεν είχε συμβεί μεταξύ ενός Αρχιραβίνου και Πορτογάλου Μπνέι Ανουσίμ εδώ και αιώνες. Ο Ραβίνος Αμάρ υποσχέθηκε να δημιουργήσει μια επιτροπή για να αξιολογήσει τη χαλαχική κατάσταση της κοινότητας. Η καθυστέρηση του Αρχιραβίνου να δημιουργήσει την επιτροπή και να βοηθήσει τους απογόνους των Σεφαραδιτών Εβραίων στην Πορτογαλία ανάγκασε τη δημιουργία μιας δεύτερης εβραϊκής κοινότητας στη Λισαβόνα για να εξασφαλίσει την αναγνώριση των Μπνέι Ανουσίμ ως Εβραίων.

## Δείτε επίσης

### Εβραίοι στην Ιβηρική Χερσόνησο

* Ανουσίμ
* Κονβέρσο
* Κρυπτοεβραίοι
* Ισπανοί και Πορτογάλοι Εβραίοι
* Νεοχριστιανοί
* Τσουέτα

### Σχετικές ομάδες και ιδέες

* Νεόφυτοι
* Ντονμέ
* Κακούρε Κιρισιτάν
* Λινοβάμβακοι
* Αλλαχντάντ
* Μπάνου Ισραήλ
* Μπένε Ισραήλ

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Αντίστοιχο άρθρο στην *The Jewish Encyclopedia* . Περαιτέρω σχετικό υλικό μπορείτε να βρείτε στο άρθρο του για τη Νότια και Κεντρική Αμερική .
* Εγχείρημα Dona Gracia
* The Jewish Story – Marranos
* Kathleen Telch, "Belmonte Project", Newsletter, Άνοιξη 2003, σελ.&nbsp;9, Αμερικανική Ομοσπονδία Σεφαραδιτών
* Society For Crypto Judaic Studies
* Michael Freund, "Miracle in Orlando", αρχικά δημοσιεύτηκε στο ''The Jerusalem Post'' Archived  , Εβραϊκή Εταιρεία
* Επιστροφή στο Σινά, στο Half-Jewish.org, Ιστότοπος που καλύπτει θέματα σχετικά με τους απογόνους της αφομοίωσης και των επιγαμιών
* Απόγονοι Μαράνο φτάνουν στο Ισραήλ
* Shavei Israel – μια ομάδα που βοηθά τους χαμένους αδελφούς μας να επιστρέψουν
* Διάταγμα Αλάμπρα: 521 χρόνια αργότερα, μια ανάρτηση ιστολογίου στη Νομική Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου *In Custodia Legis*
* A history of the Marranos, του Cecil Roth

Κατηγορία:Θεματολογία Σεφαρδιτών Εβραίων
Κατηγορία:Ιστορία των Εβραίων στην Ισπανία
Κατηγορία:Ιστορία του Ιουδαϊσμού
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις