Ντον Τσιντλ

Ο **Ντόναλντ Φρανκ "Ντον" Τσιντλ Τζούνιορ** (*Donald Frank "Don" Cheadle, Jr.*, 29 Νοεμβρίου 1964) είναι Αμερικανός ηθοποιός και παραγωγός. Ο πρώτος ρόλος του Τσιντλ ήταν στο Οι Φράχτες του Πίκετ και ακολουθήθηκε από κριτικά αναγνωρισμένες αποδόσεις στο Διάβολος και στο Μπλε Φόρεμα, στο Rosewood και στο Μπούγκι Νύχτες. Μετά άρχισε μια συνεργασία με τον σκηνοθέτη Στίβεν Σόντερμπεργκ και είχε ως αποτέλεσμα τις ταινίες *Έξω από το Βλέμμα*, *[[Η συμμορία των έντεκα]]* και *Κυκλοφορία*. Άλλες αξιομνημόνευτες ταινίες περιλαμβάνουν *Το Πακέτο του Ποντικού*, *Τα Πράγματα Πίσω από τον Ήλιο*, Βραβείο Όσκαρ για τον νικητή της Καλύτερης Εικόνας στο Σύγκρουση, Ξιφίας, *[[Η συμμορία των δώδεκα]]*, *[[Η συμμορία των δεκατριών]]*, *Βασίλεψε Πάνω Μου*, *Προδότης* και *[[Iron Man 2]]*.

Το 2004, ο πρωταγωνιστικός του ρόλος του διευθυντή του ξενοδοχείου Ρουάντα, Πωλ Ρουσεσαμπάγκινα στο δράμα γενοκτονίας Ξενοδοχείο Ρουάντα του έδωσε το Βραβείο Όσκαρ για τον Καλύτερο Ηθοποιό. Επίσης κάνει εκστρατεία για το τέλος της γενοκτονίας στο Νταρφούρ, στο Σουδάν, και συνέγραψε το βιβλίο με τίτλο Όχι Στο Ρολόι Μας: Η Αποστολή για το Τέλος της Γενοκτονίας του Νταρφούρ και Παραπέρα. Μαζί με τους Τζορτζ Κλούνεϊ, Μπραντ Πιτ, Ματ Ντέιμον, Ντέιβιντ Πρεσμαν, Τζέρι Βάιντραουμπ, ο Τσιντλ συν ίδρυσε το Πρότζεκτ Όχι Στο Ρολόι Μας, έναν οργανισμό που έχει κέντρο την παγκόσμια προσοχή και τους πόρους για να σταματήσει τις μαζικές θηριωδίες. Το 2010, ο Τσιντλ ονομάστηκε Πρέσβης Καλής Θέλησης Περιβαλλοντικού Προγράμματος. Αυτή τη στιγμή πρωταγωνιστεί στη συνέχεια του Showtime με τίτλο Σπίτι των Ψεμάτων, που του έδωσε το Βραβείο Έμμυ.

## Πρώτα χρόνια

Ο Τσιντλ γεννήθηκε στο Κάνσας Σίτυ, Μιζούρι, ο γιος της Μπέτυ (το γένος Νορθ), μια δασκάλα, και του Ντόναλντ Φρανκ Τσιντλ Σρ, ενός κλινικού ψυχολόγου. Έχει μια αδελφή την Ντόουν και έναν αδερφό τον Κόλιν. Η οικογένειά του μεταφέρθηκε από πόλη σε πόλη κατά την παιδική του ηλικία. Ο Τσιντλ αποφοίτησε το 1982 από το Ανατολικό Λύκειο στο Ντένβερ, στο Κολοράντο, και πήγε στο Ινστιτούτο Τεχνών της Καλιφόρνια, αποφοιτώντας με ένα BFA στην Ηθοποιία.

## Καριέρα

Ο Τσιντλ πήρε μέρος στο *Λόφος του Χάμπουργκερ* το 1987. Επίσης έπαιξε το ρόλο του Τζακ στο επεισόδιο της 1ης Απριλίου 1988 του *Ο Τζάνγκ και ο Αδυσώπητος* με τίτλο «Νυχτερινό Γήπεδο». Αν και ο χαρακτήρας του υποτίθεται πως ήταν 16 χρονών, ο Τσιντλ τότε ήταν 23.

Ο Τσιντλ μετά έπαιξε τον ρόλο του Πυραύλου στην ταινία του 1988 με τίτλο *Χρώματα*. Το 1989, εμφανίστηκε σε ένα βίντεο για το hit single #2 της Άντζελα Ουίνμπους με τίτλο "Είναι το Αληθινό Πράγμα", παρουσιάζοντας χορευτικές κινήσεις σε μια πορτοκαλί στολή, δουλεύοντας σε ένα πλυντήριο αυτοκινήτων. Το 1990, εμφανίστηκε σε ένα επεισόδιο του Φρέσκου Πρίγκιπα του Μπελ-Ερ με τίτλο "Homeboy, Sweet Homeboy", παίζοντας τον φίλο του Γουίλ Σμιθ και το πρώτο ερωτικό ενδιαφέρον της Χίλαρι, στο Παγωμένος Δίσκος. Το 1992, έλαβε έναν υποστηρικτικό ρόλο στην αρχή της ταινίας Χρυσά Κορίτσια με τίτλο Το Χρυσό Παλάτι. Αν και το σόου ήταν εξαιρετικά δημοσιοποιημένο, ακυρώθηκε μετά από μια σεζόν. Ο Τσιντλ μεταγενέστερα έπαιξε τον εισαγγελέα Τζον Λίτλετον σε δυο σεζόν των Φραχτών του Πίκετ.

Ο Τσιντλ έλαβε πρώτα διαδεδομένη προσοχή για την απεικόνιση του Ποντικιού Αλεξάντερ στην ταινία *Ο Διάβολος σε Μπλε Φόρεμα*, για την οποία κέρδισε βραβεία Καλύτερου Υποστηρικτικού Ηθοποιού από την Συνεργασία Κριτών Ταινιών του Λος Άντζελες και της Εθνικής Κοινωνίας των Κριτικών Ταινίας και βραβεύτηκε για παρόμοια βραβεία από το Σωματείο Ηθοποιών και από τα Βραβεία Εικόνας NAACP. Ακολουθούμενη ήταν η απόδοσή του στον ρόλο του τίτλου στην τηλεταινία του 1996 του HBO με τίτλο Αναπήδηση: Ο Θρύλος του Ερλ "Η Κατσίκα" Μάνιγκολτ. Επίσης πρωταγωνίστησε στην ταινία του 1997 με τίτλο *Ηφαίστειο*, σκηνοθετημένη από τον Μικ Τζάκσον.

Η φήμη του Τσιντλ εξαπλώθηκε με έναν τακτικό ρόλο ενός εισαγγελέα στις τηλεοπτικές σειρές Οι Φράχτες του Πίκετ. Άλλες πιστώσεις του Τσιντλ στην τηλεόραση περιλαμβάνουν τις βραβευμένες με Έμμυ αποδόσεις του στις ταινίες *Το Πακέτο του Αρουραίου*, *Ένα Μάθημα Πριν το Θάνατο*, *Πράγματα Πίσω από τον Ήλιο*, και σε μια εμφάνιση καλεσμένου στο *[[Στην Εντατική]]*. Η τελευταία από αυτές κάλυψε τέσσερα επεισόδια κατά τη διάρκεια του ένατου κύκλου της σειράς, όπου απεικόνισε τον Πωλ Νάθαν, έναν ιατρικό μαθητή που αγωνίζεται για να αντιμετωπίσει την ασθένεια του Πάρκινσον. Έχει κάνει εμφανίσεις σε ταινίες που περιλαμβάνουν το *Rosewood*, *Ο Οικογενειάρχης*, *Νύχτες Μπούγκι*, και μια εμφάνιση κάμεο στην ταινία *Ο Τραγουδιστής Άμπι*, *Έξω Από την Διορατικότητα*, *Κυκλοφορία* και *[[Η συμμορία των έντεκα]]*. Οι τρεις τελευταίες σκηνοθετήθηκαν από τον Στίβεν Σόντερμπεργκ. Το 2005, ο Τσιντλ βραβεύτηκε με Βραβείο Όσκαρ για τον Καλύτερο Ηθοποιό για την απεικόνιση του Πωλ Ρουσεσαμπάγκινα στο *Ξενοδοχείο Ρουάντα*. Επίσης πρωταγωνίστησε, και ήταν ένας από τους παραγωγούς της *Συντριβής*, για την οποία κέρδισε το Βραβείο Όσκαρ 2005 για την Καλύτερη Εικόνα. Για την απόδοσή του στην *Συντριβή*, ο Τσιντλ βραβεύτηκε με BAFTA και με Βραβείο Σωματείου Ηθοποιών Β΄ Ανδρικού Ρόλου. Έπαιξε τον κύριο χαρακτήρα στην ταινία *Προδότης*. Ο Τσιντλ πρωταγωνίστησε στο *Ξενοδοχείο Για Σκύλους* της Dreamworks.

Το 2007 ο Τσιντλ δημοσίευσε ένα βιβλίο, Όχι στο Ρολόι μας: Η Αποστολή για να Λήξει η Γενοκτονία το Νταρφούρ και Παραπέρα, με συν-συγγραφέα τον Τζον Πρέντεργκαστ.

Ο Τσιντλ ήταν να κάνει το σκηνοθετικό του ντεμπούτο με την διασκευή του Tishomingo Blues του Έλμορ Λέοναρντ. Σε μια συνέντευξη του Ιουλίου του 2007 τόνισε, "Ο Τισομίνγκο είναι νεκρός..."

Ο Τσιντλ εμφανίστηκε σε διαφημιστικά του NFL προωθώντας το Σούπερ Μπολ από το 2002 μέχρι το 2005. Τακτικά εμφανίστηκε για το NFL για το Σούπερ Μπόλ του διαφημίζοντας το, το 2006, με στόχο να αποκτήσει θαυμαστές για να υποβάλλουν τις δικές του διαφημιστικές ιδέες: "υπέγραψε γρήγορα την ιδέα και την βρήκε αστεία." Ο Άμπε Σάτον (μαζί με τον Έταν Μπέντναρς), ένας από τους φιναλίστ στον διαγωνισμό του NFL, που έπαιξε σε αυτό το διαφημιστικό προτείνοντας ένα διαφημιστικό όπου μια ολόκληρη ομάδα από ποδοσφαιριστές είναι ο Ντον Τσιντλ.

Ο Τσιντλ και ο δημιουργός του Boondocks Άαρον ΜακΡούντερ δουλεύουν μαζί για να αρχίσουν ένα κωμικό σόου στο NBC.  Η "εργασία περιστρέφεται γύρω από ακατάλληλους ανθρώπους που επανενώνται για να ανοίξουν μια ιδιωτική εταιρεία ασφάλειας." Ο Τσιντλ θα γίνει εκτελεστικός παραγωγός, μαζί με τον ΜακΡούντερ, που θα γράψει το σενάριο.

Το 2009, ο Τσιντλ εμφανίστηκε στο *Τα Άτομα Μιλούν*, ένα ντοκιμαντέρ που χρησιμοποιεί δραματικές και μουσικές παραστάσεις των γραμμάτων, ημερολογίων, και λόγων των καθημερινών Αμερικανών, βασισμένες στο ιστορικό Η Ιστορία των Ανθρώπων των Ηνωμένων Πολιτειών του Χάουαρντ Ζιν.

Το 2010, ο Τσιντλ πήρε το ρόλο του Τζέιμς Ρόουντς στην ταινία *[[Iron Man 2]]*, αντικαθιστώντας τον Τέρενς Χάουαρντ, τον συμπρωταγωνιστή του στην *Συντριβή*.

Το 2010 ο Τσιντλ έγινε, "Πρέσβης Καλής Θέλησης Περιβαλλοντικού Προγράμματος." Αυτός και ο Πρέντεργκαστ δημοσίευσαν το δεύτερο βιβλίο τους, Η Αρκετή Στιγμή: Πολεμώντας για να Τελειώσουν τα Δικαιώματα Εγκλημάτων των Χειρότερων Ανθρώπων της Αφρικής, το 2010.

Επίσης εμφανίστηκε στο *Ιστορία Πιωμένου* του Ντέρεκ Γουότερ στο ρόλο του Φρέντερικ Ντάγκλας. Ο Τσιντλ πρωταγωνιστεί στις νέες σειρές του Showtime TV με τίτλο *Σπίτι των Ψεμάτων*, που έκανε πρεμιέρα στις 8 Ιανουαρίου 2012.

## Φιλμογραφία

### Βιντεοπαιχνίδια

* Iron Man 2 βιντεοπαιχνίδι (2010), Συνταγματάρχης Τζέιμς 'Ρόντι' Ρόουντς / War Machine

### Θέατρο

* Αποδόσεις Topdog/Underdog off-Broadway (2001)

### Ίντερνετ

* Ιστορία Πιωμένου Τόμος 5 (Φρέντερικ Ντάγκλας)
* Ο Ντον Τσιντλ είναι ο Captain Planet

## Αναφορές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* 
* Don Cheadle: The Hotel for Dogs Interview with Kam Williams
* European edition of Don Cheadle's book Not on Our Watch, published by Maverick House Publishers 2007
* 10 Questions for Don Cheadle  on Time.com (a division of Time Magazine)
* Don Cheadle interview
* Not On Our Watch: George Clooney, Brad Pitt, Matt Damon, Don Cheadle, Jerry Weintraub
* Don Cheadle Wins Sexiest Man 2009 
* Don Cheadle signs TV production deal
* 'The People Speak' (LA Times article)

Κατηγορία:Βραβευμένοι με Χρυσή Σφαίρα
Κατηγορία:Βραβευμένοι με BAFTA
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί κινηματογράφου
Κατηγορία:Αμερικανοί ηθοποιοί τηλεόρασης