Ίρβιν Σο

Ο **Ίρβιν Σο** (αγγλικά: Irwin Shaw, 27 Φεβρουαρίου 1913 - 16 Μαΐου 1984) ήταν Αμερικανός θεατρικός συγγραφέας, σεναριογράφος, μυθιστοριογράφος και διηγηματογράφος, του οποίου τα έργα έχουν πουλήσει περισσότερα από 14 εκατομμύρια αντίτυπα. Είναι περισσότερο γνωστός για δύο μυθιστορήματά του: *Ο χορός των καταραμένων* (1948), με θέμα την τύχη τριών στρατιωτών στη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, το οποίο έγινε και ομώνυμη ταινία με πρωταγωνιστές τους Μάρλον Μπράντο και Μοντγκόμερι Κλιφτ, και *Rich Man, Poor Man* (1970), με θέμα τη ζωή τριών αδελφών μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο,  το οποίο το 1976 έγινε δημοφιλής μίνι σειρά με πρωταγωνιστές τους Πίτερ Στράους, Νικ Νόλτε και Σούζαν Μπλέικλι.

## Προσωπική ζωή
Ο Σο γεννήθηκε ως Ίρβιν Γκίλμπερτ Σάμφοροφ στο Νότιο Μπρονξ της Νέας Υόρκης, από Εβραίους μετανάστες από το Νίζιν της Ουκρανίας.  Οι γονείς του λέγονταν Ρόουζ και Γουίλ. Ο μικρότερος αδελφός του, Ντέιβιντ Σο, έγινε γνωστός παραγωγός και συγγραφέας του Χόλιγουντ.  Λίγο μετά τη γέννηση του Ίρβιν, οι Σάμφοροφ μετακόμισαν στο Μπρούκλιν. Ο Ίρβιν άλλαξε το επώνυμό του όταν μπήκε στο κολέγιο. Πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της νεότητάς του στο Μπρούκλιν, όπου αποφοίτησε από το Κολέγιο του Μπρούκλιν με πτυχίο Bachelor of Arts το 1934.

Ξεκίνησε να γράφει σενάρια το 1935, σε ηλικία 21 ετών. Το 1939 παντρεύτηκε την ηθοποιό και παραγωγό Μάριαν Έντουαρντς, κόρη του ηθοποιού του βωβού κινηματογράφου Σνιτς Έντουαρντς.  Το ζευγάρι χώρισε το 1967, για να ξαναπαντρευτεί δύο χρόνια πριν από τον θάνατο του Σο το 1984.

Στη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ο Γουίλιαμ Γουάιλερ προσέγγισε τον Σο για να ενταχθεί στην κινηματογραφική του μονάδα. Μην μπορώντας να καταταχθεί ως αξιωματικός λόγω της ηλικίας του και της θητείας του ως 1-Α,  ο Σο αποφάσισε να καταταγεί στον τακτικό στρατό. Αργότερα, μετατέθηκε στο Σώμα Διαβιβάσεων με την κινηματογραφική μονάδα του Τζορτζ Στίβενς.  Ήταν ένας από τους τέσσερις συγγραφείς που είχαν προσληφθεί στη μονάδα του Στίβενς, στην οποία έγινε αξιωματικός. Μετά τον πόλεμο, επέστρεψε στη συγγραφική του καριέρα.

Ο Σο πέθανε στο Νταβός της Ελβετίας στις 16 Μαΐου 1984, σε ηλικία 71 ετών, μετά από θεραπεία για καρκίνο του προστάτη. 

## Καριέρα

### Θέατρο
Τη δεκαετία του 1930, ο Σο έγραψε σενάρια για αρκετές ραδιοφωνικές εκπομπές, όπως *[[Ντικ Τρέισι|Dick Tracy]]*, *The Gumps* και *Studio One*. Αναφέρεται σε αυτή την περίοδο της ζωής του στο διήγημά του "Main Currents of American Thought", με θέμα έναν ραδιοφωνικό συγγραφέα που επεξεργαζόταν το ένα σενάριο μετά το άλλο, ενώ υπολόγιζε τον αριθμό των λέξεων που χρειαζόταν να γράψει για να μαζέψει τα χρήματα του ενοικίου.

Το πρώτο θεατρικό έργο του Σο, με τίτλο *Θάψτε τους νεκρούς* (*Bury the Dead*, 1936), ήταν ένα εξπρεσιονιστικό δράμα με θέμα μια ομάδα στρατιωτών που σκοτώθηκαν σε μια μάχη και αρνήθηκαν να ταφούν. Το έργο του *Quiet City*, σε σκηνοθεσία Ελία Καζάν και με μουσική επένδυση από τον Άρον Κόουπλαντ, ολοκληρώθηκε μετά από δύο κυριακάτικες παραστάσεις.

Τη δεκαετία του 1940, ο Σο έγραψε σενάρια για μια σειρά από ταινίες, όπως *[[Ανθρώπινη δικαιοσύνη]]* (μια κωμωδία με θέμα τις πολιτικές ελευθερίες), *Απόβασις την αυγή* (βασισμένο σε μια ιστορία του Σέσιλ Σκοτ Φόρεστερ για τους κομάντος στην κατεχόμενη Νορβηγία) και *Easy Living* (για έναν ποδοσφαιριστή που δεν μπορεί να συνεχίσει να παίζει λόγω ασθενείας). Ο Σο παντρεύτηκε τη Μάριαν Έντουαρντς, κόρη του γνωστού ηθοποιού του κινηματογράφου Σνιτς Έντουαρντς. Απέκτησαν έναν γιο, τον Άνταμ Σο, που γεννήθηκε το 1950 και ήταν και ο ίδιος συγγραφέας.

Ο Σο περνούσε τα καλοκαίρια του στο Πάιν Μπρουκ Κάντρι Κλαμπ, που βρίσκεται στην επαρχία του Νίκολς του Κονέκτικατ, το οποίο έγινε η θερινή έδρα του Group Theatre (Νέα Υόρκη) το 1936 με ονόματα όπως οι Ελία Καζάν, Χάρολντ Κλούρμαν, Χάρι Μόργκαν, Τζον Γκάρφιλντ, Φράνσις Φάρμερ, Γουίλ Γκιρ, Κλίφορντ Όντετς και Λι Τζ. Κομπ.  

### Μυθιστορήματα και μίνι σειρές
Το πρώτο μυθιστόρημα του Σο, με τίτλο *Ο χορός των καταραμένων*, εκδόθηκε το 1948. Βασισμένο στις εμπειρίες του στην Ευρώπη στη διάρκεια του πολέμου, το μυθιστόρημα σημείωσε μεγάλη επιτυχία και έγινε ταινία το 1958. Ο Σο δεν ήταν ευχαριστημένος με την ταινία, θεωρώντας ότι μείωσε ορισμένα σοβαρά ζητήματα του βιβλίου του, αλλά τα πήγε καλά εισπρακτικά.

Το 1950, ο Σο δημοσίευσε *το Report on Israel*, ένα μη μυθοπλαστικό βιβλίο με θέμα με την κατάσταση στο Ισραήλ γύρω από την εποχή της ίδρυσής του, με φωτογραφίες του Ρόμπερτ Κάπα*.* 

Το δεύτερο μυθιστόρημα του Σο, με τίτλο *The Troubled Air*, που καταγράφει την άνοδο του Μακαρθισμού, εκδόθηκε το 1951. Ο Σο ήταν μεταξύ εκείνων που υπέγραψαν αίτηση ζητώντας από το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ να επανεξετάσει τις καταδίκες των Λόσον και Τράμπο για περιφρόνηση του Κογκρέσου, οι οποίες προέκυψαν από ακροάσεις της Επιτροπής Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων. Κατηγορούμενος ως κομμουνιστής από την έκδοση Red Channels, ο Σο μπήκε στη μαύρη λίστα του Χόλιγουντ από τους επικεφαλής των κινηματογραφικών στούντιο. Το 1951 έφυγε από τις Ηνωμένες Πολιτείες και πήγε στην Ευρώπη, όπου έζησε 25 χρόνια, κυρίως στο Παρίσι και την Ελβετία. Αργότερα ισχυρίστηκε ότι η μαύρη λίστα «πλήγωσε μόνο στιγμιαία» την καριέρα του. Τη δεκαετία του 1950, έγραψε αρκετά ακόμη σενάρια, όπως *Πόθοι κάτω απ' τις λεύκες* (βασισμένο στο ομότιτλο θεατρικό έργο του Ευγένιου Ο' Νιλ) και *Στην κόλαση των Τροπικών* (για ένα αλιευτικό σκάφος στην Καραϊβική).

Ενώ ζούσε στην Ευρώπη, ο Σο έγραψε περισσότερα βιβλία που έγιναν μπεστ σέλερ, όπως τα *Lucy Crown* (1956), *Two Weeks in Another Town* (1960), *Rich Man, Poor Man* (1970) (για το οποίο αργότερα θα έγραφε μια λιγότερο επιτυχημένη συνέχεια με τίτλο *Beggarman, Thief*) και *Evening in Byzantium*  (το οποίο έγινε τηλεταινία το 1978).

Το *Rich Man, Poor Man* διασκευάστηκε σε μια εξαιρετικά επιτυχημένη μίνι σειρά του ABC με έξι δίωρα επεισόδια, τα οποία προβλήθηκαν από την 1η Φεβρουαρίου έως τις 15 Μαρτίου 1976. Η σειρά συγκέντρωσε 23 υποψηφιότητες για βραβεία Έμμυ. Μια ακόμη διασκευή, στην οποία ο Σο είχε ελάχιστη σχέση, το *Rich Man, Poor Man - Book II*, προβλήθηκε από τις 21 Σεπτεμβρίου 1976 έως τις 8 Μαρτίου 1977. Δεν ήταν τόσο επιτυχημένη όσο η πρώτη.   Τέλος, υπήρξε και μια τρίτη συνέχεια, το *Beggar Man, Thief* το 1978.  

Το μυθιστόρημά του *The Top of the Hill* (1979) έγινε τηλεταινία για τους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες στο Λέικ Πλάσιντ το 1980, με πρωταγωνιστές τους Γουέιν Ρότζερς και Σόνι Μπόνο.

Τα δύο τελευταία του μυθιστορήματα ήταν το *Bread Upon the Waters* (1981), ένα ρεαλιστικό μυθιστόρημα που πραγματεύεται τις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες της Νέας Υόρκης του 20ού αιώνα,  και το *Acceptable Losses* (1982).

### Διηγήματα
Ο Σο ήταν ιδιαίτερα αναγνωρισμένος ως συγγραφέας διηγημάτων, συνεργαζόμενος με περιοδικά όπως *Collier's*, *Esquire*, *[[The New Yorker]]*, *[[Playboy]]*, *The Saturday Evening Post*. 63 από τα καλύτερα διηγήματά του συγκεντρώθηκαν στον τόμο *Short Stories: Five Decades* (Delacorte, 1978), το οποίο ανατυπώθηκε το 2000 σε χαρτόδετο βιβλίο 784 σελίδων από τις εκδόσεις University of Chicago Press.

### Βραβεία
Στη διάρκεια της ζωής του, ο Σο κέρδισε μια σειρά από βραβεία, ανάμεσα στα οποία και δύο βραβεία O. Henry, μια επιχορήγηση από το Εθνικό Ινστιτούτο Τεχνών και Γραμμάτων και τρία βραβεία Playboy.

## Μεταφράσεις στα Ελληνικά

* *Ο χορός των καταραμένων* (*The Young Lions*), μφρ. Όθων Αργυρόπουλος, εκδόσεις Ζουμπουλάκη, 1970. 
* *Πλούσιος και φτωχός* (*Rich Man, Poor Man*), μφρ. Βόδας Κοραής, εκδόσεις Ζουμπουλάκη, 1977. 
* *Θάψτε τους νεκρούς* (*Bury the Dead*), μφρ. Γιώργος Σεβαστίκογλου, εκδόσεις Δωδώνη, 1984. 

## Φιλμογραφία

## Παραπομπές

## Περαιτέρω ανάγνωση

* Michael Shnayerson. *Irwin Shaw, A Biography.* G. P. Putnam's Sons: 1989. illustrated.
* 
* Irwin Shaw, "The Girls in Their Summer Dresses." The Girls in Their Summer Dresses--Irwin Shaw (1913–1984)

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Αρχεία Κολλεγίου Μπρούκλιν
* LitWeb: Ίργουιν Σο
*    Ανακτήθηκε στις 2008-02-07
*   
Κατηγορία:Μαύρη Λίστα του Χόλυγουντ
Κατηγορία:Αμερικανοί συγγραφείς
Κατηγορία:Αμερικανοί θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Αμερικανοί διηγηματογράφοι
Κατηγορία:Αμερικανοί σεναριογράφοι
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις