Περίπλους της Ερυθράς Θάλασσας

thumb|500x500px|Οι ονομασίες του πρωτότυπου κειμένου, για τις διαδρομές, λιμάνια, λαούς, τοποθεσίες και εμπορεύματα που περιγράφονται στον ''Περίπλου''

Ο ***Περίπλους της Ερυθράς Θάλασσας*** ή ο ***Περίπλους τῆς Ἐρυθράς Θαλάσσης*** κατά την πρωτότυπη του ονομασία, είναι κείμενο του 1ου με 3ου αιώνα μ.Χ., ανωνύμου συγγραφέως, γραμμένο στην Ελληνιστική Κοινή, το οποίο περιγράφει την πλοήγηση και τις εμπορικές δραστηριότητες από τα Ρωμαϊκά λιμάνια της Αιγύπτου, την πορεία και τους προορισμούς στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας, τους εμπορικούς σταθμούς κατά μήκος της ανατολικής Αφρικής και της Ινδίας, καθώς και πρώιμες στοιχειώδεις περιγραφές της νοτιοανατολικής Ασίας και της Κίνας.

Υπάρχουν διαφορετικές εκτιμήσεις για την ηλικία του κειμένου, το οποίο γενικώς χρονολογείται μεταξύ του 1ου και του 3ου αιώνα μ.Χ., αλλά η πιο κοινώς αποδεκτή ημερομηνία φαίνεται να είναι τα μέσα του 1ου αιώνα. Αν και ο συγγραφέας είναι άγνωστος, είναι εμφανές πως είναι μια πρωτογενής περιγραφή από κάποιον που γνωρίζει καλά την περιοχή, και έχει τη μοναδική ιδιότητα να δίνει ακριβείς περιγραφές στο τι ο αρχαίος κόσμος γνώριζε για τις τοποθεσίες γύρω από τον Ινδικό ωκεανό.

Στη σημερινή εποχή η Ερυθρά Θάλασσα αντιστοιχεί στη θαλάσσια λωρίδα ανάμεσα στην Αφρική και την Αραβία, όμως στον αρχαίο κόσμο, ο όρος αυτός συμπεριλάμβανε ολόκληρο τον Ινδικό ωκεανό και τον Περσικό κόλπο.

## Σύνοψη

Το έργο αποτελείται από 66 κεφάλαια, με αρκετά από αυτά να έχουν το μέγεθος μικρής παραγράφου. Για παράδειγμα το κεφάλαιο 9 το οποίο είναι μικρό, στο σύνολο του αναφέρει τα παρακάτω:

Σε πολλές περιπτώσεις, η περιγραφή των τοποθεσιών είναι αρκετά λεπτομερής έτσι ώστε να γίνει ταυτοποίηση με τις σημερινής τοποθεσίες, ενώ για κάποιες άλλες υπάρχει αρκετή συζήτηση. Για παράδειγμα, αναφέρεται μια πόλη με το όνομα *[[Ραπτά (πόλη)|Ραπτά]]* (§16) ως η πιο μακρινή αγορά στο μέρος της Αφρικανικής ακτής με το όνομα *[[Αζανία]]* (σύγχρονη Τανζανία), αλλά υπάρχουν τουλάχιστον πέντε διαφορετικές τοποθεσίες οι οποίες ταιριάζουν με αυτή την περιγραφή, από την πόλη Τάνγκα της βόρειας Τανζανίας έως και στα νότια του δέλτα του ποταμού Ρουφίτζι (*Rufiji*) στην ίδια χώρα. Επίσης η περιγραφή της Ινδικής ακτής περιγράφει τον ποταμό Γάγγη ξεκάθαρα, αλλά μετά από αυτό το σημείο η περιγραφή είναι συγκεχυμένη, περιγράφοντας την Κίνα (§64) ως *μεγάλη πόλη* και συγκεκριμένα *παράκειται ἐν αὐτῇ πόλις μεσόγειος μεγίστη, λεγομένη Θῖναι *[Κίνα], η οποία είναι πηγή ακατέργαστου μεταξιού.

Ο *Περίπλους* αναφέρει πως η απευθείας θαλάσσια διαδρομή από την Ερυθρά θάλασσα προς την Ινδική χερσόνησο μέσω του ανοικτού ωκεανού ανακαλύφθηκε από τον Ίππαλο (§57), τον Έλληνα εξερευνητή του 1ου αιώνα π.Χ..

Επίσης αναφέρονται πολλά εμπορικά αγαθά, αλλά κάποιες από τις ονομασίες των αγαθών αυτών δεν φαίνονται να εμφανίζονται πουθενά αλλού στην αρχαία βιβλιογραφία, και έτσι μπορούν να γίνουν μόνο εικασίες για το τι είδους αντικειμένου πρόκειται, όπως για παράδειγμα αναφέρεται ο *λάκκος χρωμάτινος (*§6). Η ονομασία αυτή εμφανίζεται ξανά στο τέλος του Μεσαίωνα στα Λατινικά -εάν πρόκειται για την ίδια και όχι απλή σύμπτωση- ως λάκκα (*lacca)*, ως λεξικό δάνειο από το Αραβικό λακ (*lakk), *το οποίο με τη σειρά του προέρχεται από το Σανσκριτικό λακχ (*lakh)*, και έχει τη σημασία κόκκινης χρωματικής βαφής.

## Ιστορικό
Το κείμενο του *Περίπλου* έχει διασωθεί από ένα Βυζαντινό χειρόγραφο του 10ου αιώνα, το οποίο σήμερα φυλάσσεται στη βιβλιοθήκη του πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης, καθώς και από ένα άλλο αντίγραφο του 14ου ή 15ου αιώνα που διατηρείται στο Βρετανικό μουσείο. Στο χειρόγραφο του 10ου αιώνα, το κείμενο αποδίδεται στον Αρριανό, πιθανόν επειδή το χειρόγραφο βρέθηκε μαζί με το κείμενο του Αρριανού Περίπλους του Ευξείνου Πόντου. Το κείμενο του *Περίπλου της Ερυθράς* επιμελήθηκε από τον Τσέχο Ζίγκμουντ Γκέλεν (Sigismund Gelenius) και η πρώτη έντυπη έκδοση του έγινε από τον Ελβετό Ιερώνυμο Φρόμπεν (Hieronymus Froben) το 1533 στη Βασιλεία. Η έκδοση αυτή ήταν ατελής και γεμάτη σφάλματα, και χρησίμευσε ως βάση και για μετέπειτα εκδόσεις, ώσπου το αυθεντικό χειρόγραφο του 10ου αιώνα βρέθηκε ξανά και μεταφράστηκε εκ νέου το 1816.

## Χρονολόγηση και συγγραφέας
Μια ιστορική έρευνα που δημοσιεύτηκε το 1912, συγκεκριμενοποίησε την ημερομηνία του κειμένου στο 60 μ.Χ.. Αν και η χρονολόγηση ενός κειμένου 2000 ετών με ακρίβεια έτους μπορεί να φαίνεται αξιοθαύμαστη για τα σύγχρονα δεδομένα, η ημερομηνία του 60 μ.Χ. βρίσκεται σε συμφωνία με τις σημερινές εκτιμήσεις σε σχέση με τα μέσα του 1ου αιώνα π.Χ.. Η ίδια έρευνα παραθέτει επίσης μια ιστορική ανάλυση ως προς τον συγγραφέα του αρχικού κειμένου, και φτάνει στο συμπέρασμα πως ο συγγραφέας πρέπει να ήταν ένας Έλληνας της Αιγύπτου, υπό την κυριαρχία των Ρωμαίων. Βάσει των υπολογισμών της ανάλυσης, η εποχή αυτή θα πρέπει να ήταν κατά τον καιρό του Βάλβιλλου, διάσημου πολιτικού της αρχαίας Ρώμης, ο οποίος συμπτωματικά ήταν επίσης Έλληνας της Αιγύπτου.

Η έρευνα συνεχίζει σημειώνοντας πως ο συγγραφέας δε μπορεί να ήταν υψηλής μόρφωσης καθώς όπως αναφέρει, *είναι φανερό από τη συνεχή εναλλαγή Ελληνικών και Λατινικών λέξεων και τις αδέξιες και συχνά λανθασμένες γραμματικά συντάξεις του*. Επίσης εξαιτίας της απουσίας πληροφοριών για το ταξίδι από τον Νείλο και μέσω της ερήμου από την Κοπτό(σημερινή Qift) επί του Νείλου-, η ερμηνεία επικεντρώνεται στην πόλη της Βερενίκης αντί της Αλεξάνδρειας.Αν και δε γίνεται συγκεκριμένο σε ποια *Βερενίκη* η έρευνα αυτή αναφέρεται, πιθανώς πρόκειται για τη Βερενίκη Πάγχρυσο η οποία ήταν επίσης γνωστή και ως Βερενίκη* η κατά Σαβάς* στην επαρχία της *Τρωγλοδυτικής*, της οποίας τα χαρακτηριστικά περιγράφονται στο κείμενο του Περίπλου. (§2)

Επίσης, παρατηρείται στην έρευνα πως κατά τη μετάφραση του κειμένου που έγινε από το αρχικό Ελληνικό κείμενο πως *το κείμενο είναι τόσο ασαφές και είναι αβέβαιο για το αν ο συγγραφέας μεταφέρει τα λόγια κάποιου άλλου, ή αν έχει χαθεί σημαντικό μέρος του κειμένου κατά την αντιγραφή στο χειρόγραφο** *-πιθανώς όμως και κατά τις διάφορες μεταφράσεις-.

Μια σύγχρονη άποψη του 2009, υποστηρίζει πως ο *Περίπλους* μπορεί πλέον με βεβαιότητα να τοποθετηθεί μεταξύ του 40 και 70 μ.Χ., και πιθανώς ακόμα πιο συγκεκριμένα μεταξύ του 40 και 50 μ.Χ..

## Αραβική χερσόνησος
### Χιμιαριτικό βασίλειο και Σαβά

Τα πλοία από τη Χιμιαρία -αρχαία τοποθεσία της Αραβίας- ταξίδευαν συχνά στην ανατολική Αφρικανική ακτή. Ο *Περίπλους* περιγράφει την εμπορική αυτοκρατορία της Χιμιαρίας και του Σαβά, περιοχές που ενώθηκαν από τον βασιλιά Χαριβαήλ, ο οποίος λέγεται πως διατηρούσε φιλικές σχέσεις με τη Ρώμη:

### Αραβικά βασίλεια
Η περιγραφή των Αραβικών βασιλείων περιλαμβάνει την *Κανή *(σύγχρονη Μπιρ Αλί στη Χαδραμούτ) και τη «Λιβανωτοφόρο Χώρα» (σύγχρονο Ομάν), η οποία περιγράφεται πως βρίσκεται ανατολικά πάνω στη νότια ακτή της Αραβικής χερσονήσου, και πως είναι λιμάνι από το οποίο διέρχονται τα πλοία που ταξιδεύουν προς την Ινδία. Ως βασιλιάς αναφέρεται ο Ελεάζος:

## Ανατολική Αφρική

### Αιθιοπία - Ερυθραία

Το Αξούμ αναφέρεται στον *Περίπλου* ως μια σημαντική αγορά ελεφαντόδοντου, το οποίο εξάγονταν προς τον υπόλοιπο αρχαία κόσμο:

Σύμφωνα με τον *Περίπλου*, ο κυβερνήτης του Αξούμ τον 1ο αιώνα μ.Χ. ήταν ο Ζωσκάλης, ο οποίος, πέρα από την περιοχή που κατείχε στο Αξούμ, είχε επίσης υπό τον έλεγχο του και λιμάνια στην Ερυθρά θάλασσα. Επίσης αναφέρεται πως η Ελληνική λογοτεχνία του ήταν γνωστή:

### Βόρεια Σομαλία

Η κεντρική εμπορική τοποθεσία της Οπώνης θεωρείται πως αντιστοιχεί στο σύγχρονο Ρας Χαφούν της βόρειας Σομαλίας. Έχουν βρεθεί κεραμικά αιγυπτιακής, ρωμαϊκής και περσικής προέλευσης (από τον Περσικό κόλπο) στον χώρο από το Πανεπιστήμιο του Μίτσιγκαν. Μέρος της 13ης παραγράφου όπου και αναφέρεται η Οπώνη λέει πως:

Κατά την αρχαία εποχή, η Οπώνη λειτουργούσε ως ένα κομβικό λιμάνι για εμπόρους από τη Φοινίκη, Αίγυπτο, Ελλάδα, Περσία, Υεμένη, Ναβαταία, Αζανία, και Ρώμη, καθώς διέθετε μια στρατηγική τοποθεσία πάνω στη θαλάσσια διαδρομή από την Αζανία προς την Ερυθρά θάλασσα. Έμποροι από πολύ μακρινές τοποθεσίες όπως αυτές της Ινδονησίας και της Μαλαισίας περνούσαν από την Οπώνη, φέρνοντας πλούσια πραμάτεια με μπαχαρικά, μετάξια και άλλα πολλά αγαθά, πριν να αναχωρήσουν νοτίως προς την Αζανία, ή βορείως προς την Υεμένη ή Αίγυπτο στις εμπορικές οδούς του Ινδικού ωκεανού. Ήδη από το 50 μ.Χ., η Οπώνη ήταν γνωστή ως κέντρο για το εμπόριο κανέλας, καθώς και για το εμπόριο γαρύφαλλων και άλλων μπαχαρικών, ελεφαντόδοντου, δερμάτων από εξωτικά άγνωστα ζώα, και θυμιαμάτων.
Το αρχαίο λιμάνι της Μαλαώ, το οποίο βρίσκεται στη σημερινή Βερβέρα της βορειοδυτικής Σομαλίας, αναφέρεται επίσης στον *Περίπλου*:

### Νότια Σομαλία - Κένυα - Τανζανία

Σύγχρονες αρχαιολογικές έρευνες στην Τανζανία, ανακάλυψαν ένα μεγάλο αριθμό ευρημάτων που σχετίζονται με το Ρωμαϊκό εμπόριο, κοντά στην εκβολή του Ποταμού Ρουφίτζι και το κοντινό νησί της Μάφιας, και αποτελεί ισχυρή ένδειξη πως το αρχαίο λιμάνι των Ραπτών βρισκόταν στις όχθες του Ρουφίτζι, μόλις στα νότια του Νταρ ες Σαλάμ.

Ο *Περίπλους* αναφέρει πως:

Σύμφωνα με τις ίδιες έρευνες, η περιοχή της πρωτεύουσας της Αζανίας, των Ραπτών, παραμένει άγνωστη. Όμως υπάρχουν ενδείξεις πως βρισκόταν επί της Τανζανικής ακτής, και αν η περιοχή της *Μενουθίας* που αναφέρεται στην παράγραφο 15 πρόκειται για τη Ζανζιβάρη, τότε ένα σύντομο ταξίδι προς τα νότια θα κατέληγε στο Ρουφίτζι. Επίσης υπάρχει ο ισχυρισμός πως ο γεωγράφος Κλαύδιος Πτολεμαίος του 2ου αιώνα, έχει οριοθετήσει τα Ραπτά στον 8ο παράλληλο στο νότο, το οποίο συμπίπτει με το νησί της Μαφίας.

Παρόλα αυτά, υπάρχει και η άποψη πως η σύγχρονη Κουαλιμάνε (Quelimane) στη Μοζαμβίκη είναι η τοποθεσία των αρχαίων Ραπτών, αναφέροντας πως η ακτογραμμή εκεί έχει κατεύθυνση προς το νότο. Επίσης με την ονομασία *Πυραλάων νήσων (§*15*) *αναφέρεται στα ενεργά ηφαιστειακά νησιά των νήσων Κομόρες, στην είσοδο του κόλπου της Μοζαμβίκης. Επίσης αναφέρει πως η πόλη *Μενουθίας* δε μπορεί να είναι η Ζανζιβάρη, και αντιπροτείνει τη Μαδαγασκάρη ως πιο πιθανή τοποθεσία.

Ο *Περίπλους* αναφέρει επίσης πως στα Ραπτά, τα οποία ήταν υπό τον έλεγχο του Άραβα βασιλιά των Μουζών, συλλέγονταν φόροι, και ήταν η πόλη ήταν στελεχωμένη με εμπορικά πλοιάρια στα οποία υπηρετούσαν Άραβες ναυτικοί, οι οποίοι μέσω συνεχών επιμειξιών και γάμων, γνωρίζουν καλά την περιοχή και τη γλώσσα της.

Αναφέρεται πως η Αζανία -η οποία συμπεριελάμβανε τα Ραπτά- κυβερνώνταν από τον Χαριβαήλ, τον βασιλιά των Σαβαίων και των Χιμιαριτών στα νοτιοδυτικά της Αραβίας. Το βασίλειο αυτό ήταν γνωστό για τη συμμαχία του με τη Ρώμη αυτή τη περίοδο, και αναφέρεται πως δεχόταν συχνά τις Ρωμαϊκές αντιπροσωπείες και τα δώρα που ανταλλάσσονταν.

## Νότια Ασία
### Βαρύγαζα

[thumb|Ο βασιλιάς Μαμβάρος της περιοχής των [Βαρύγαζα|Βαρύγαζων, ο οποίος αναφέρεται στον *Περίπλου*]]
Το εμπόριο με το Ινδικό λιμάνι των *[[Βαρύγαζα|Βαρύγαζων]]* (σύγχρονο Μπαρούτς στην Ινδία) περιγράφεται εκτεταμένα στις παραγράφους του *Περίπλου*. Ως βασιλιάς της περιοχής αναφέρεται ο Μαμβάρος (Ναχαπάνα στα Ινδικά) ή Ναμβάνος σύμφωνα με άλλες εκδοχές αναλυτών του κειμένου, ο οποίος ήταν ο ηγεμόνας των δυτικών σατραπειών του Ινδοσκυθικού βασιλείου και ο κυρίαρχος της περιοχής γύρω από τα Βαρύγαζα:

Υπό τους δυτικούς σατράπες, τα Βαρύγαζα ήταν ένα από τα κύρια κέντρα του Ρωμαϊκού εμπορίου στην Ινδία. Ο *Περίπλους* περιγράφει πολλά από τα αγαθά που ανταλλάσσονταν στη τοποθεσία αυτή:

Μεγάλες ποσότητες εμπορευμάτων επίσης έρχονταν και από τα βόρεια, την *Οζήνη* (Ουτζαΐν στα Ινδικά), την πρωτεύουσα των σατραπών της δυτικής Ινδίας:

### Τα κατάλοιπα του Ινδοελληνικού βασιλείου

Ο *Περίπλους* περιγράφει πολυάριθμα Ελληνικά κτίσματα και οχυρώσεις στα Βαρύγαζα, και τα αποδίδει λανθασμένα στον Μέγα Αλέξανδρο, ο οποίος δεν έφτασε ποτέ τόσο νότια. Αν οι αναφορές είναι ακριβής τότε πρόκειται για την επέκταση του Ινδοελληνικού βασιλείου (πρώην Ελληνικό βασίλειο της Βακτριανής) προς τα νότια, στο Γκουτζαράτ της Ινδίας, και το οποίο είχε τα θεμέλια του από τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου. 

Ο *Περίπλους* αναφέρει επίσης πως κυκλοφορούσαν Ελληνικά νομίσματα δραχμών στη περιοχή των βασιλέων Απολλοδότου και Μενάνδρου μετά τον Αλέξανδρο

Η Ελληνική πόλη της Αλεξάνδρειας Βουκεφάλας στον ποταμό Υδάσπη, αναφέρεται επίσης στον *Περίπλου* (όπως και στον μετέπειτα Πευτιγγεριανό Πίνακα, μια Ρωμαϊκή αναπαράσταση των γνωστών διαδρομών ανάμεσα σε Ευρώπη, βόρεια Αφρική και μέρη της Ασίας, ο οποίος δημιουργήθηκε τον 4ο με 5ο αιώνα).

### Πρώιμα βασίλεια της νότιας Ινδίας

[thumb|Ο ναός της [Ταντζόρης (Tanjore) στη γη των Ταμίλ]]
Το χαμένο λιμάνι της Μουζιρίς (κοντά στο σημερινό Κοτσί της Ινδίας) στο βασίλειο των Τσέρα (Chera), καθώς και το πρώιμο βασίλειο των Παντγιάν (Pandyan), αναφέρονται στον *Περίπλου* ως μεγάλα κέντρα εμπορίου, πιπεριών και άλλων μπαχαρικών, μεταλλουργίας και ημιπολύτιμων λίθων, ανάμεσα στην Ινδία και τη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία.

Σύμφωνα με τον *Περίπλου*, πολλοί Έλληνες ναυτικοί είχαν σημαντική εμπορική δραστηριότητα στη Μουζιρή:

Η περιοχή που αναφέρεται ως *Λιμυρική* είναι η χώρα των Ταμίλ (Ταμιλαγκάμ, தமிழகம்). Επιπλέον, η περιοχή αυτή ήταν χρήσιμη ως κόμβος για το εμπόριο με το εσωτερικό της Ινδίας, στις πεδιάδες από όπου περνούσε ο ποταμός Γάγγης:

### Βορειοανατολική Ινδία
Ο Περίπλους επίσης περιγράφει τις ετήσιες εκδηλώσεις που γινόταν στη βορειοανατολική Ινδία, στα σύνορα με την Κίνα.

Οι *Σησάτες*  είναι η πηγή του αρωματικού φυτού μαλάβαθρο.

### Ινδοκίνα
Την περιοχή ανατολικά της Ινδίας και μετά τον Γάγγη (Ινδοκίνα) την αποκαλεί Χρυσή

και συνεχίζει παρακάτω στην ίδια παράγραφο αναλύοντας πως η περιοχή είναι πλούσια σε χρυσό και η ανατολικότερη γη που υπάρχει:

## Παραπέρα
### Κίνα
Η αφήγηση αποκαλεί την Κίνα ως μεγάλη πόλη,

και συνεχίζει παρακάτω στην ίδια παράγραφο πως πρόκειται για μια μακρινή περιοχή στην οποία σπάνια φτάνουν οι εξερευνητές, και πως βρίσκεται κάτω από τη Μικρή Άρκτο, και αναφέρει πως πρόκειται για την αντίποδα του Πόντου και της Κασπίας:

δίνει μια φυσική περιγραφή της εντύπωσης που αποκόμισε από τους Κινέζους:

καθώς και μια περιγραφή της εμπορική δραστηριότητα των Κινέζων προς την Ινδία:

### Το άγνωστο
Οι χώρες που βρίσκονται πέρα της Κίνας, αναφέρεται πως είναι αδύνατο να εξερευνηθούν λόγω των κάκιστων καιρικών συνθηκών και της πολύ δύσκολης πρόσβασης

## Δείτε επίσης
* Μασσαλιώτικος Περίπλους
* Περίπλους του Ευξείνου Πόντου
* Ινδοελληνικό βασίλειο
* Δρόμος του Μεταξιού
* Ιμπν Μπατούτα

## Παραπομπές



## Πηγές

* Chami, F. A. 1999. "The Early Iron Age on Mafia island and its relationship with the mainland." *Azania* Vol. XXXIV 1999, pp.&nbsp;1–10.
* Chami, Felix A. 2002. "The Graeco-Romans and Paanchea/Azania: sailing in the Erythraean Sea." From: *Red Sea Trade and Travel*. The British Museum. Organised by The Society for Arabian Studies.
* Dihle, A. 1965. *Umstrittene Daten – Untersuchungen zum Auftreten der Griechen am Roten Meer*, Wissenschaftliche Abhandlungen der Arbeitsgemeinschaft Für Forschung des Landes Nordrhein-Westfalen. Köln und Opladen: Westdeutscher Verlag.
*Hill, John E. (2004). *"The Peoples of the West" from the Weilüe*, Section 15. (Draft version). http://depts.washington.edu/silkroad/texts/weilue/weilue.html#section15.
*Hill, John E. (2009) *Through the Jade Gate to Rome: A Study of the Silk Routes during the Later Han Dynasty, 1st to 2nd Centuries CE*. BookSurge, Charleston, South Carolina. ISBN 978-1-4392-2134-1.
* Huntingford, G. W. B. (μετάφραση) (1980). *The Periplus of the Erythraean Sea*, ISBN 0-904180-05-0, (επίσης περιλαμβάνει μετάφραση σχετικά με πληροφορίες για την Ερυθρά Θάλασσα από τον Αγαθαρχίδη)
* Hjalmar Frisk, *Le Périple de la Mer Erythrée* (Göteborg, 1927)
* Miller, J. Innes. 1969. *The Spice Trade of The Roman Empire: 29 B.C. to A.D. 641*. Oxford University Press. Special edition for Sandpiper Books. 1998. ISBN 0-19-814264-1.
* Fussman, G. 1991. "Le Periple et l'histoire politique del'Inde". *Journal Asiatique* 279 (1991):31-38.
* Robin, C. 1991. "L'Arabie du sud et la date du Périple de la mer érythrée". *Journal Asiatique* 279:1-30.
* Dr. Nagaswamy, R. 1995 *Roman Karur*. Brahadish Publications. https://web.archive.org/web/20120507185123/http://tamilartsacademy.com/books/roman%20karur/cover.html
* Schoff, Wilfred Harvey, translator and Secretary of the Commercial Museum of Philadelphia, with a foreword by W. P. Wilson, Sc. Director, University of Pennsylvania Museum of Archaeology and Anthropology. *Periplus of the Erythraean Sea: Travel and Trade in the Indian Ocean by a Merchant of the First Century, Translated from the Greek and Annotated.* (First published 1912, New York, New York: Longmans, Green, and Co.)  Reprinted 1995, New Delhi: Munshiram Monoharlal Publishers, ISBN 81-215-0699-9.

Κατηγορία:Περίπλοι
Κατηγορία:Ιστορία της Μέσης Ανατολής
Κατηγορία:Ιστορία της Ινδίας
Κατηγορία:Ιστορία της Αφρικής
Κατηγορία:Ιστορία της Ασίας
Κατηγορία:Ινδικός Ωκεανός
Κατηγορία:Ερυθρά Θάλασσα
Κατηγορία:Ιστορική γεωγραφία