Φοινικικό ναυάγιο στο Γκόζο

Το **φοινικικό ναυάγιο στο Γκόζο** είναι ένα ναυάγιο ενός φοινικικού εμπορικού πλοίου του 7ου αιώνα π.Χ. το οποίο βρίσκεται σε βάθος 110 μέτρων. Το ναυάγιο ανακαλύφθηκε το 2007 κατά τη διάρκεια έρευνας που έλαβε χώρα με σόναρ στα ανοικτά των ακτών της νήσου Γκόζο της Μάλτας. Από το 2014 αποτελεί αντικείμενο ενός διεπιστημονικού έργου στο οποίο επικεφαλής φορέας είναι το Πανεπιστήμιο της Μάλτας, μαζί με πολλούς άλλους εθνικούς και διεθνείς φορείς. Η αρχαιολογική ανασκαφή του ναυαγίου στο Γκόζο είναι η πρώτη θαλάσσια αρχαιολογική έρευνα που ερευνά ναυάγια με δύτες σε βάθος πέραν των 100 μέτρων.

## Ιστορικό υπόβαθρο
[εναλλ.=|μικρογραφία|Ένας από τους δύο κίππους (στήλες) του Μελκάρτ που επέτρεψαν στον [Ζαν-Ζακ Μπαρτελεμύ|Ζαν Ζακ Μπαρτελεμί να αποκρυπτογραφήσει τη φοινικική γλώσσα]]
Οι Φοίνικες, ένας λαός θαλασσοκρατόρων γνωστός για το εμπόριο και τη ναυπηγική τους δραστηριότητα, είχαν μακροχρόνια παρουσία και επιρροή στην ιστορία των νησιών της Μάλτας. Από τα μέσα της δεύτερης χιλιετίας π.Χ., οι Φοίνικες πραγματοποιούσαν θαλάσσιες μεταφορές από τις ηπειρωτικές πόλεις τους στις ακτές του σημερινού Λιβάνου. Οι εκτεταμένες εμπορικές τους διαδρομές εκτείνονταν από τα Βρετανικά Νησιά έως τη Μεσοποταμία. Οι Φοίνικες έχτισαν εμπορικά φυλάκια και αποικίες σε όλη τη Μεσόγειο Θάλασσα για να διευκολύνουν την προμήθεια και την αποθήκευση πρώτων υλών και αγαθών.   Κάποια στιγμή μετά το 1000 π.Χ., Φοίνικες έμποροι αποίκισαν τα νησιά της Μάλτας που βρίσκονταν σε βολική τοποθεσία στο κέντρο της Μεσογείου, μεταξύ Ευρώπης και Βόρειας Αφρικής.   Κατοίκησαν την περιοχή η οποίς σήμερα είναι γνωστή ως Μντίνα και την γύρω πόλη Ραμπάτ, την οποία ονόμασαν Μαλέθ.   Η περιοχή τέθηκε υπό τον έλεγχο της Καρχηδόνας μετά την πτώση της Τύρου το 332 π.Χ.   Η καρχηδονιακή επιρροή παρέμεινε στα νησιά της Μάλτας κατά την πρώιμη ρωμαϊκή εποχή, όπως αποδεικνύεται από τις γνωστές κίππες του Μελκάρτ του δεύτερου αιώνα π.Χ., οι οποίες έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην αποκρυπτογράφηση της φοινικικής γλώσσας.  

### Φοινικικά ναυάγια
Υπάρχουν περίπου έξι φοινικικές τοποθεσίες ναυαγίων στη Μεσόγειο Θάλασσα οι οποίες χρονολογούνται από τον όγδοο έως τον έκτο αιώνα π.Χ. Δύο από αυτά τα ναυάγια βρίσκονται στα ανοικτά των ακτών της Παλαιστίνης, σε βάθος ~ 400 μέτρων,  τρία σε ρηχά νερά απέναντι από τις ισπανικές ακτές και ένα στη Γαλλία.  

## Θέση και ανακάλυψη
Το ναυάγιο στο Γκόζο ανακαλύφθηκε το 2007 από μια ομάδα με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο της Μάλτας κατά τη διάρκεια έρευνας στον βυθό 900 περίπου μέτρα στα ανοικτά των ακτών του Σλέντι, στο νησί Γκόζο της Μάλτας. Η ομάδα ανίχνευσε ανωμαλίες σόναρ σε βάθος 110 μέτρων, γεγονός που οδήγησε σε περαιτέρω έρευνα που έφτασε στην ανακάλυψη ενός βυθισμένου φοινικικού εμπορικού πλοίου με το καλοδιατηρημένο φορτίο του που χρονολογείται από τον έβδομο αιώνα π.Χ.     Η αρχαιολογική ανασκαφή του ναυαγίου στο Γκόζο είναι η πρώτη θαλάσσια αρχαιολογική έρευνα που ερευνά ναυάγια πέρα από βάθος 100 μέτρων.  Περαιτέρω αρχαιολογική έρευνα στα ανοικτά των ακτών της Μάλτας διεξήχθη από το έργο GROPLAN του ANR σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Μάλτας και το Πανεπιστήμιο Texas A&M. 

## Περιγραφή
Το ναυάγιο έχει διαστάσεις 12 επί 5 μέτρα. Αρχαιολογικά ευρήματα είναι θαμμένα κάτω από βάθος έως και 1,8 μέτρα.  Τα απομεινάρια του πλοίου και το ανώτερο στρώμα του φορτίου του βρίσκονται εκτεθειμένα σε ένα μέτρο βάθος πάνω από έναν σχετικά επίπεδο βυθό με παχιά άμμο. Αποτελείται από μυλόπετρες και πήλινα αγγεία που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά κρασιού, ελαιολάδου και άλλων αναλώσιμων αγαθών.    Μυλόπετρες που χρησιμοποιούνταν για την άλεση σιτηρών φυλάσσονταν και στα δύο άκρα του πλοίου. Αυτές αποκαλύφθηκαν σε άριστη κατάσταση, γεγονός που υποδηλώνει ότι δεν χρησιμοποιήθηκαν ποτέ και προορίζονταν για την αγορά. Μελέτες δείχνουν ότι οι μυλόπετρες είναι κατασκευασμένες από ηφαιστειακό πέτρωμα που προερχόταν από την Παντελερία στη Σικελία.   Ο χώρος του ναυαγίου είναι πολύ καλά διατηρημένος, εκτός από κάποιες μικρές ζημιές που προκλήθηκαν από αλιεία βυθού από τοπικούς ψαράδες. 

## Φορτίο και αντικείμενα
Το 2014, πραγματοποιήθηκε ψηφιακή χαρτογράφηση και απεικόνιση υψηλής ανάλυσης του χώρου και των ορατών αντικειμένων από μια διεθνή ομάδα επιστημόνων. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε χρησιμοποιώντας ένα υποβρύχιο με πλήρωμα που αναπτύχθηκε για να παραγάγει μια τρισδιάστατη φωτογραμμετρική εικόνα, η οποία βοήθησε στην αναγνώριση τουλάχιστον επτά τύπων κεραμικών αγγείων.    Το 2016-2017, η εξερεύνηση των ναυαγίων είχε ως αποτέλεσμα την ανάκτηση 12 αντικειμένων, συμπεριλαμβανομένων μοναδικά διαμορφωμένων τεφροδόχων που φαίνεται να έχουν κατασκευαστεί στο νησί Γκόζο.  Δύτες υπό την επίβλεψη υποβρύχιων αρχαιολόγων από το Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Μάλτας ανέκτησαν επίσης έξι άθικτα κεραμικά αντικείμενα και πολλά κεραμικά θραύσματα, μεταξύ των οποίων αμφορείς τυρρηνικού τύπου, τυπικοί της Ιταλίας και της δυτικής Σικελίας. 

### Δυσκολίες στην ανάκτηση
Η εξαγωγή αντικειμένων από άλλα μέρη του πλοίου αποδείχθηκε δύσκολη λόγω του βάθους του ναυαγίου. Για να διευκολυνθεί η ανάδειξη των αντικειμένων, βυθίστηκε ένα νεκρό βάρος πρόσδεσης για να αγκυροβολήσει το ερευνητικό πλοίο κοντά στο ναυάγιο. Έμπειροι δύτες χρειάστηκαν οκτώ λεπτά για να φτάσουν στο σημείο, όπου δεν μπορούσαν να παραμείνουν περισσότερο από 14 λεπτά. Η ανάδειξη αντικειμένων χρειάστηκε δυόμισι ώρες επιπλέον.   

## Συντήρηση
Τον Ιούνιο του 2021, ο υπουργός Πολιτισμού της Μάλτας, Χοσέ Ερέρα, συζήτησε επιλογές για την ανέλκυση του ναυαγίου από τον βυθό της θάλασσας και την έκθεσή του στο σχεδιαζόμενο Μουσείο Γκόζο ή σε άλλο, ανεξάρτητο μουσείο. Μια άλλη επιλογή που συζήτησε ο υπουργός είναι να παραμείνει το πλοίο στη θέση του ως υποβρύχιο τουριστικό αξιοθέατο. 

## Δείτε επίσης

* Ναυάγιο των Αντικυθήρων
* Ναυάγιο (Ζάκυνθος)
* Ναυάγιο του Ουλουμπουρούν

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Επίσημος ιστότοπος
* Πανεπιστήμιο της Μάλτας – Έργο για το φοινικικό ναυάγιο
Κατηγορία:Γκόζο
Κατηγορία:Ναυάγια