Σκρατς

thumb
Το **σκρατς** (αγγλ. *scratching*) είναι τεχνική χειρισμού του πικάπ κατά την οποία ο δίσκος βινυλίου κινείται χειροκίνητα εμπρός-πίσω κάτω από τη βελόνα, παράγοντας ρυθμικούς και ηχητικούς μετασχηματισμούς. Αναπτύχθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1970 στο πλαίσιο της hip hop κουλτούρας στη Νέα Υόρκη και συνέβαλε καθοριστικά στη μετατροπή του πικάπ από μέσο αναπαραγωγής σε εκτελεστικό μουσικό όργανο και δημιουργικό εργαλείο σύνθεσης.

Από τη δεκαετία του 1990, η τεχνική ενσωματώθηκε και σε ευρύτερα μουσικά περιβάλλοντα πέρα από το hip hop, καθώς η σταδιακή θεσμοποίηση και εμπορική ανάπτυξη της DJ κουλτούρας, σε συνδυασμό με την τεχνολογική εξέλιξη του εξοπλισμού, διεύρυναν τα πεδία εφαρμογής της.

## Ιστορία

### Προέλευση
Η εμφάνιση του σκρατς αποδίδεται στον Grand Wizzard Theodore στα τέλη της δεκαετίας του 1970. Η τεχνική εντάχθηκε γρήγορα στις ζωντανές εμφανίσεις DJ και στις υπαίθριες γιορτές των συνοικιών (*block parties*) της Νέας Υόρκης.

### Διαγωνισμοί
Κατά τη δεκαετία του 1980 και ιδιαίτερα του 1990, το σκρατς συνδέθηκε με τις ανταγωνιστικές αναμετρήσεις DJ (*battles*), οι οποίες λειτούργησαν ως πεδίο τυποποίησης και εξέλιξης των τεχνικών. Οι διεθνείς διαγωνισμοί, όπως τα **[[DMC World DJ Championships]]** και η **International DJ Association** (IDA, πρώην ITF), συνέβαλαν στη διαμόρφωση διεθνών προτύπων δεξιοτεχνίας. Οι διοργανώσεις αυτές λειτούργησαν ως θεσμικό πλαίσιο αξιολόγησης τεχνικής δεξιοτεχνίας και επιτάχυναν τη συστηματοποίηση της ορολογίας των τεχνικών.

### Διεθνής διάδοση
Από τη δεκαετία του 1990, το σκρατς και ο πικαπισμός γνώρισαν έντονη διεθνή διάδοση, ιδίως στην Ευρώπη και στην Ιαπωνία. Η παγκοσμιοποίηση των διαγωνισμών DJ λειτούργησε ως μηχανισμός ανταλλαγής τεχνικών και αισθητικών προτύπων.

## Τεχνικές και ορολογία

Η αποτελεσματική εκτέλεση σκρατς προϋποθέτει συγχρονισμό της κίνησης του δίσκου με τη ρυθμική αποκοπή του ήχου μέσω του crossfader, καθώς και ανάπτυξη κινητικής μνήμης και ακουστικής ακρίβειας.

### Τυπολογία
* **Τεχνικές χωρίς χρήση fader** (π.χ. *baby scratch*, *scribble*)
* **Τεχνικές με ρυθμική αποκοπή** (π.χ. *transformer*, *chirp*, *flare*)
* **Σύνθετες τεχνικές υψηλής ταχύτητας** (π.χ. *crab*, *twiddle*)

Η ορολογία και η τυποποίηση των τεχνικών διαμορφώθηκαν κυρίως στο πλαίσιο των battle αναμετρήσεων.

### Εξέλιξη βασικών τεχνικών
Η ανάπτυξη της τεχνικής ακολούθησε σταδιακή εξέλιξη από απλές κινήσεις του δίσκου προς σύνθετες μορφές χειρισμού υψηλής ταχύτητας και ακρίβειας.

Η λεγόμενη *baby scratch* αποτελεί την απλούστερη μορφή της τεχνικής, καθώς εκτελείται με απλή εμπρός-πίσω κίνηση του δίσκου χωρίς χρήση του crossfader. Στη συνέχεια αναπτύχθηκαν τεχνικές που συνδυάζουν την κίνηση του δίσκου με τη ρυθμική αποκοπή του ήχου μέσω του μίκτη, όπως το *transformer*. Κατά τη δεκαετία του 1990 εμφανίστηκαν τεχνικές υψηλής πολυπλοκότητας, όπως το *crab* και οι παραλλαγές *orbit*, οι οποίες απαιτούν αυξημένο συγχρονισμό και δεξιοτεχνία των δύο χεριών.

### Σημειογραφία τεχνικών (TTM)
Η αυξανόμενη πολυπλοκότητα των τεχνικών οδήγησε στην ανάπτυξη συστημάτων καταγραφής της εκτέλεσης. Ένα διαδεδομένο σύστημα σημειογραφίας είναι το **Turntablist Transcription Methodology (TTM)**, σύστημα σημειογραφίας που σχεδιάστηκε για την αποτύπωση των κινήσεων του δίσκου και της χρήσης του crossfader.

Το σύστημα TTM χρησιμοποιεί γραφικά σύμβολα για να αποδώσει την κατεύθυνση της κίνησης του δίσκου, τη διάρκεια του ήχου και τις κινήσεις του crossfader, επιτρέποντας την αναλυτική καταγραφή σύνθετων τεχνικών σκρατς. Η μεθοδολογία αυτή χρησιμοποιείται τόσο για εκπαιδευτικούς σκοπούς όσο και για τη μελέτη της πρακτικής του πικαπισμού.

### Ηχητικό υλικό
Το σκρατς αξιοποιεί συχνά σύντομα φωνητικά ή ρυθμικά δείγματα τα οποία επιτρέπουν την επαναλαμβανόμενη χειροκίνητη κίνηση του δίσκου χωρίς να αλλοιώνεται η ρυθμική δομή της μουσικής. Ιδιαίτερα γνωστά είναι τα δείγματα «Ahh» και «Fresh» από το τραγούδι *Change the Beat* του Fab 5 Freddy, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν εκτεταμένα από DJ σε ηχογραφήσεις και ζωντανές εμφανίσεις.

Κατά τις δεκαετίες του 1980 και 1990 κυκλοφόρησαν **ειδικοί δίσκοι** (*battle records*) σχεδιασμένοι αποκλειστικά για χρήση σε διαγωνισμούς DJ και για εξάσκηση τεχνικών σκρατς και πικαπισμού. Οι δίσκοι αυτόι που περιέχουν όχι ολόκληρα τραγούδια, αλλά επαναλαμβανόμενα μουσικά ή προφορικά αποσπάσματα (*[[breaks]]*, φωνητικές φράσεις και ηχητικά εφέ) σχεδιασμένα ως «υλικό» για χρήση σε εξάσκηση, ζωντανή εκτέλεση και διαγωνιστικές ρουτίνες πικαπισμού. Συχνά επιμελούνται από γνωστούς DJ και οργανώνονται έτσι ώστε να προσφέρουν άμεση πρόσβαση σε «χρήσιμα» αποσπάσματα, μειώνοντας την ανάγκη αναζήτησης σπάνιων ηχογραφήσεων ή αλλαγών δίσκων μέσα σε μια ρουτίνα. Στη σχεδίασή τους εμφανίστηκαν και «skip-proof» τμήματα (με επαναλαμβανόμενες αυλακώσεις), ώστε ακόμη κι αν η βελόνα «πηδήξει», να παραμένει στην ίδια χρονική θέση του δείγματος, διευκολύνοντας την ακριβή εκτέλεση σε υψηλές ταχύτητες. Η χρήση προϋπάρχοντων ηχογραφήσεων ως πηγή δειγμάτων έχει συνδεθεί με ζητήματα
πνευματικών δικαιωμάτων και τεκμηρίωσης, καθώς έχει επισημανθεί ότι τα δείγματα που χρησιμοποιούνται για σκρατς είναι κατά κανόνα πνευματικά προστατευμένα και
συχνά δεν δηλώνονται αναλυτικά. Παράλληλα, στο ανταγωνιστικό πλαίσιο των DJ battles, η συλλογή και καταλογογράφηση φράσεων/δειγμάτων μπορεί να αντιμετωπίζεται ως στοιχείο «ρεπερτορίου» που οι συμμετέχοντες ενδέχεται να προστατεύουν ή να μην κοινοποιούν πλήρως. Σε ορισμένες περιπτώσεις, κυκλοφορίες εργαλειακών δίσκων εμφανίζονται και με
ψευδώνυμα, όπως ο DJ Babu που παρήγαγε το *Super Duck Breaks* (1996) με το ψευδώνυμο «The Turntablist». Ενδεικτικά παραδείγματα:
* *Super Duck Breaks* – The Turntablist (DJ Babu)
* *Gangsta Breaks* – DJ A-Trak
* *100 mph Backsliding Turkey Kutz* – DJ Qbert
* *The Skip-Proof Scratch Tool: Volume 1* – DJ Swamp

## Εξοπλισμός και τεχνολογία
Η ανάπτυξη του σκρατς συνδέθηκε στενά με την καθιέρωση πικάπ με **μοτέρ άμεσης οδήγησης** (*direct drive*), ιδίως του μοντέλου Technics SL-1200, το οποίο από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 αποτέλεσε πρότυπο εξοπλισμού για DJ. Η σταθερή ροπή του μοτέρ και η ταχεία επαναφορά στην επιλεγμένη ταχύτητα περιστροφής επέτρεψαν τον ακριβή χειρισμό του δίσκου χωρίς απώλεια συγχρονισμού, καθιστώντας δυνατή την ανάπτυξη σύνθετων τεχνικών σκρατς.

Η υλική ανθεκτικότητα του SL-1200 συνέβαλε στη μετατροπή του πικάπ από ευαίσθητη οικιακή συσκευή σε ανθεκτικό εκτελεστικό εργαλείο, ικανό να αντέχει επαναλαμβανόμενους μηχανικούς χειρισμούς. Η εκτεταμένη πρακτική του σκρατς **προκαλεί φθορά στο αυλάκι του δίσκου και στη βελόνα**, φαινόμενο γνωστό ως «cue burn», γεγονός που αναδεικνύει τη φυσική και σωματική διάσταση της τεχνικής και την άμεση επαφή του καλλιτέχνη με το υλικό μέσο.

### Ψηφιακά συστήματα (DVS)
Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 αναπτύχθηκε η τεχνολογία Digital Vinyl System (DVS), τα οποία επιτρέπουν τον έλεγχο ψηφιακών αρχείων μέσω δίσκων με σήμα χρονοκώδικα (timecode). Το λογισμικό (π.χ. Serato, Traktor) αναπαράγει ψηφιακό ήχο συγχρονισμένο με την κίνηση του πικάπ. 

Η τεχνολογική μετάβαση προκάλεσε συζητήσεις περί αυθεντικότητας, χωρίς να αναιρέσει τον κεντρικό ρόλο του σκρατς στην κουλτούρα του DJ.

### Φορητός εξοπλισμός (Portablism)
Κατά τη δεκαετία του 2010 αναπτύχθηκε η λεγόμενη **portablism** κουλτούρα, η οποία προωθεί τη χρήση μικρών, **φορητών πικάπ** (*portable turntables*) για εξάσκηση και εμφανίσεις εκτός συμβατικών σκηνικών χώρων. Η τάση αυτή συνδέεται με την DIY αισθητική του πικαπισμού και με τη διάδοση εξειδικευμένου φορητού εξοπλισμού.

### Τεχνολογική ανάπτυξη
Η διαρκής εξέλιξη του DJ εξοπλισμού και η αυξανόμενη τεχνική εξειδίκευση του σκρατς εντάχθηκαν σταδιακά σε ευρύτερα δίκτυα μουσικής τεχνολογίας και βιομηχανικής παραγωγής. Η ανάπτυξη εξειδικευμένων πικάπ, μίκτη με βελτιωμένα crossfaders και ψηφιακών συστημάτων ελέγχου αντανακλά τη στενή αλληλεπίδραση μεταξύ καλλιτεχνικής πρακτικής και τεχνολογικής καινοτομίας.

Σύμφωνα με τον Paul Théberge, η ενσωμάτωση νέων μουσικών τεχνολογιών στη βιομηχανία συνοδεύεται από διαδικασίες θεσμοποίησης, τυποποίησης και εμπορικής διάχυσης, μέσω των οποίων οι αρχικά περιθωριακές πρακτικές μετατρέπονται σε αναγνωρισμένα τεχνολογικά πεδία.

Η παρουσία εταιρειών DJ εξοπλισμού σε διεθνείς εκθέσεις μουσικής τεχνολογίας, όπως η έκθεση **NAMM** (National Association of Music Merchants), εντάσσεται στο πλαίσιο αυτής της βιομηχανικής θεσμοποίησης, χωρίς ωστόσο να αποτελεί την αφετηρία της ανάπτυξης της πρακτικής.

## Σχέση με την hip hop κουλτούρα

Το σκρατς αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο της hip hop κουλτούρας και λειτουργεί ως κεντρικό μέτρο δεξιοτεχνίας ενός DJ. Στο πλαίσιο της πρώιμης hip hop σκηνής της Νέας Υόρκης, η ικανότητα ελέγχου του δίσκου και δημιουργίας ρυθμικών μετασχηματισμών αναδείχθηκε σε βασικό κριτήριο αναγνώρισης και κύρους εντός της κοινότητας. Στις ηχογραφημένες παραγωγές hip hop, το σκρατς χρησιμοποιήθηκε συχνά για τη δημιουργία ρυθμικών «hooks», τα οποία αποτελούνται από επαναλαμβανόμενα αποσπάσματα φωνητικών ή άλλων ηχητικών δειγμάτων. Η πρακτική αυτή συνέβαλε στη διαμόρφωση ενός ιδιαίτερου ηχητικού λεξιλογίου, όπου το σκρατς λειτουργεί όχι μόνο ως τεχνική επίδειξης δεξιοτεχνίας αλλά και ως δομικό στοιχείο σύνθεσης.

### Φύλο και battle κουλτούρα
Η ανάπτυξη των ανταγωνιστικών αναμετρήσεων DJ (*battles*) κατά τη δεκαετία του 1980 και ιδιαίτερα του 1990 διαμόρφωσε πρότυπα τεχνικής υπεροχής και την έντονη σκηνική παρουσία. Σύμφωνα με τον Katz, η battle κουλτούρα έδωσε έμφαση στην ταχύτητα, την ακρίβεια και την εντυπωσιακή σωματική παρουσία, στοιχεία που συχνά συνδέθηκαν με ανδροκεντρικά πρότυπα σκηνικής υπεροχής.

Η έμφαση στον ανταγωνισμό και στη «νίκη» ως συμβολική επικράτηση περιόρισε ιστορικά τη γυναικεία συμμετοχή στις battle σκηνές, παρότι γυναίκες DJ αμφισβήτησαν ενεργά τα καθιερωμένα πρότυπα και επαναδιαπραγματεύτηκαν τους όρους συμμετοχής.

### Πολιτισμικό αντίκτυπο
Η Tricia Rose υποστηρίζει ότι η χρήση τεχνολογικών μέσων, όπως το πικάπ και ο μίκτης, αποτέλεσε μορφή δημιουργικής επαναοικειοποίησης (reappropriation) τεχνολογίας στο πλαίσιο της αστικής νεανικής κουλτούρας. Μέσω της πρακτικής του σκρατς, υπάρχοντα βιομηχανικά προϊόντα μετασχηματίστηκαν σε εργαλεία καλλιτεχνικής έκφρασης και πολιτισμικής αυτονομίας.

Ο Jeff Chang περιγράφει τη μετάβαση της hip hop κουλτούρας από τις γειτονιές της Νέας Υόρκης σε διεθνές πολιτισμικό φαινόμενο, διαδικασία που περιλάμβανε και τη θεσμοποίηση των πρακτικών του DJ μέσω δισκογραφίας, διαγωνισμών και μέσων μαζικής ενημέρωσης.

## Πικαπισμός

Το σκρατς αποτελεί μία από τις βασικές τεχνικές του πικαπισμού (αγγλ. *turntablism*), μαζί με πρακτικές όπως το *beat juggling* και το *tone play*. Στο πλαίσιο αυτό, το πικάπ αντιμετωπίζεται ως εκτελεστικό μουσικό όργανο και μέσο παραγωγής πρωτότυπου ήχου, και όχι απλώς ως συσκευή αναπαραγωγής προϋπάρχοντος υλικού. Μέσω του σκρατς, ο χειρισμός του δίσκου μετατρέπεται σε δημιουργική χειρονομία, η οποία διαμορφώνει τον ηχητικό χαρακτήρα της εκτέλεσης.

### Σημαντικοί καλλιτέχνες
Μεταξύ των καλλιτεχνών που συνέβαλαν καθοριστικά στην εξέλιξη της τεχνικής συγκαταλέγονται:

## Διάδοση σε άλλα μουσικά είδη

Αν και το σκρατς αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της hip hop κουλτούρας, από τη δεκαετία του 1980 άρχισε να εμφανίζεται και σε άλλα μουσικά περιβάλλοντα. Ένα από τα πρώιμα παραδείγματα διασταύρωσης αποτελεί το κομμάτι *Rockit* (1983) του Herbie Hancock, στο οποίο ο Grand Mixer DXT ενσωμάτωσε τεχνικές σκρατς σε ηλεκτρονικό τζαζ φιούζιον και φανκ.

Κατά τη δεκαετία του 1990, η διεύρυνση της DJ κουλτούρας οδήγησε στην ενσωμάτωση τεχνικών σκρατς σε ποικίλα δημοφιλή μουσικά είδη, συμπεριλαμβανομένων μορφών εναλλακτικού ροκ και ηλεκτρονικής μουσικής.

Σύμφωνα με τον Mark Katz, η μεταφορά του σκρατς σε διαφορετικά ηχητικά περιβάλλοντα ανέδειξε το πικάπ ως ευέλικτο εκτελεστικό όργανο, ικανό να ενταχθεί τόσο σε λαϊκές όσο και σε πειραματικές μουσικές πρακτικές.
## Σημαντικές ηχογραφήσεις
Η τεχνική εμφανίστηκε σε ηχογραφήσεις που λειτούργησαν ως σημεία αναφοράς για τη μεταφορά πρακτικών του DJing από το ζωντανό πεδίο στη δισκογραφία, αλλά και για τη διάχυσή της σε ευρύτερα ακροατήρια πέρα από το hip hop.

* *The Adventures of Grandmaster Flash on the Wheels of Steel* – Grandmaster Flash (1981). Πρώιμη ηχογράφηση που συνδέεται με τη στούντιο αποτύπωση τεχνικών χειρισμού δίσκων και μίξης που είχαν αναπτυχθεί στις ζωντανές εμφανίσεις DJ.

* *Rockit* – Herbie Hancock (1983). Παράδειγμα ενσωμάτωσης τεχνικών σκρατς σε μουσικό περιβάλλον εκτός του στενού πυρήνα της hip hop σκηνής, συμβάλλοντας στη διάδοση της τεχνικής σε ευρύτερα πεδία.

* *Peter Piper* – Run-D.M.C. (1986). Ενδεικτική περίπτωση όπου η τεχνική αξιοποιείται ως δομικό ρυθμικό και ηχητικό στοιχείο σε ηχογραφημένη hip hop παραγωγή.

## Αναπαράσταση στα μέσα και εκπαίδευση

Η πρώιμη hip hop κουλτούρα τεκμηριώθηκε κινηματογραφικά ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1980. Το ντοκιμαντέρ *Style Wars* (1983) των Tony Silver και Henry Chalfant θεωρείται μία από τις σημαντικότερες οπτικοακουστικές καταγραφές της κουλτούρας της Νέας Υόρκης, παρουσιάζοντας στοιχεία DJ και της αναδυόμενης hip hop αισθητικής.

Την ίδια περίοδο, η ταινία *Wild Style* (1983), σε σκηνοθεσία Charlie Ahearn, αποτέλεσε την πρώτη κινηματογραφική αναπαράσταση της hip hop κουλτούρας, ενσωματώνοντας σκηνές πικαπισμού από τον Grandmaster Flash.

Η συστηματικότερη καταγραφή του πικαπισμού πραγματοποιήθηκε με το ντοκιμαντέρ *Scratch* (2001) του Doug Pray, το οποίο παρουσίασε τη διεθνή σκηνή των καλλιτεχνών της πρακτικής του πικαπισμού και συνέβαλε στη διεύρυνση της αναγνώρισης του σκρατς ως αυτόνομης καλλιτεχνικής πρακτικής.

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1990, η μετάδοση της τεχνικής του σκρατς πραγματοποιήθηκε και μέσω εκπαιδευτικών DVD και διαδικτυακών βίντεο, γεγονός που συνέβαλε στη συστηματοποίηση της ορολογίας και στη μετατόπιση της μαθητείας από τοπικές κοινότητες σε παγκόσμια δίκτυα μάθησης.

Η εξέλιξη αυτή σηματοδότησε τη μετάβαση του σκρατς από άτυπη πρακτική των γειτονιών της Νέας Υόρκης σε αντικείμενο διδασκαλίας, έρευνας και πολιτισμικής μελέτης.

## Η σκηνή στην Ελλάδα

Η πρακτική του σκρατς εμφανίστηκε στην Ελλάδα στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και στις αρχές της δεκαετίας του 1990, στο πλαίσιο της ανάπτυξης της ελληνικής hip hop σκηνής και της διάδοσης της DJ κουλτούρας. Σύμφωνα με τον DJ Sparky T, ένας από τους πρώτους Έλληνες καλλιτέχνες του πικαπισμού, τα πρώτα πειράματα με την τεχνική πραγματοποιήθηκαν ήδη από το 1986, σε μια περίοδο κατά την οποία η hip hop κουλτούρα ήταν ακόμη περιορισμένη στην Ελλάδα.

Η διάδοση των διεθνών διαγωνισμών πικαπισμού, ιδίως των DMC World DJ Championships, συνέβαλε στη δημιουργία εθνικών τελικών και στην ανάδειξη των πρώτων Ελλήνων DJ που ασχολήθηκαν συστηματικά με το σκρατς και τον πικαπισμό. Κατά τη δεκαετία του 1990, οι DJ Sparky T και DJ Smartie Al αναδείχθηκαν σε εθνικούς διαγωνισμούς DMC, ενώ ομάδες όπως οι Supreme Team εκπροσώπησαν την ελληνική σκηνή στις αρχές της δεκαετίας. Στη νεότερη γενιά της ελληνικής σκηνής συγκαταλέγεται και ο DJ The Boy, ο οποίος δραστηριοποιήθηκε στη σκηνή του πικαπισμού από τα μέσα της δεκαετίας του 1990. Σύμφωνα με βιογραφικές αναφορές της DJ κοινότητας, κατέκτησε επανειλημμένα τον ελληνικό τίτλο του διαγωνισμού DMC, εκπροσωπώντας την Ελλάδα στους διεθνείς τελικούς στο Λονδίνο.

Κατά τις επόμενες δεκαετίες, η ελληνική σκηνή πικαπισμού εντάχθηκε σταδιακά στο διεθνές δίκτυο πικαπισμού μέσω συμμετοχών σε διοργανώσεις πικαπισμού ή σκρατς και αναμετρήσεις DJ. Μεταξύ των καλλιτεχνών που έχουν εκπροσωπήσει την ελληνική σκηνή σε διεθνείς διοργανώσεις συγκαταλέγονται ο DJ Mode και ο DJ Marvel, οι οποίοι έχουν διακριθεί σε κατηγορίες σκρατς σε διοργανώσεις όπως τα παγκόσμια πρωταθλήματα του DMC και της IDA, καθώς και σε διοργανώσεις της κοινότητας του πικαπισμού όπως τα **Ortofon Skratch Nerds** και το **Sample Music Festival**.

Παράλληλα, στην Ελλάδα διοργανώνονται κατά διαστήματα τοπικοί διαγωνισμοί DJ και συναντήσεις της κοινότητας του πικαπισμού, οι οποίες λειτουργούν ως χώροι ανταλλαγής τεχνικών και διάδοσης της πρακτικής. Οι εκδηλώσεις αυτές συνδέονται συχνά με φεστιβάλ της hip hop σκηνής και με ανεξάρτητες πρωτοβουλίες των DJ και μουσικών χώρων, συμβάλλοντας στη διατήρηση και ανανέωση της κουλτούρας του σκρατς στην Ελλάδα. Ενδεικτικά παραδείγματα αποτελούν δραστηριότητες που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο φεστιβάλ όπως το THHF και άλλες διοργανώσεις της εγχώριας DJ κοινότητας, με πιο πρόσφατα το **Χιπ Χοπ Con** και το **Marvel's Cut Like A Killer**.

## Δείτε επίσης

* Πικαπισμός
* DJ
* Χιπ χοπ
* DMC World DJ Championships
* Digital Vinyl System
* Technics SL-1200

## Παραπομπές

## Βιβλιογραφία
* Katz, Mark (2012). *Groove Music: The Art and Culture of the Hip-Hop DJ*. Oxford University Press.
* Katz, Mark (2007). «Men, Women, and Turntables: Gender and the DJ Battle». *The Musical Quarterly* 89(4).
* Katz, Mark (2010). *Capturing Sound: How Technology Has Changed Music*. University of California Press.
* Falkenberg Hansen, Kjetil (2010). *The acoustics and performance of DJ scratching: analysis and modelling*. Kungliga Tekniska högskolan
* Schloss, Joseph G. (2004). *Making Beats: The Art of Sample-Based Hip-Hop*. Wesleyan University Press.
* Brewster, Bill & Broughton, Frank (2000). *The World of DJs and the Turntable Culture*. Backbeat Books.
* Rose, Tricia (1994). *Black Noise: Rap Music and Black Culture in Contemporary America*. Wesleyan University Press.
* Chang, Jeff (2005). *Can’t Stop Won’t Stop: A History of the Hip-Hop Generation*. Picador.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Scratching at the DJ Techniques wiki
* Official DMC championships
* The Scratch Sample FAQ Βάση δεδομένων με ραπ φωνητικά δείγματα που χρησιμοποιήθηκαν για σκρατς σε άλλα hip hop τραγούδια.
* ''Turntablism: Beat Juggling and Scratching Videos'' 

Κατηγορία:Hip hop
Κατηγορία:DJ
Κατηγορία:Μουσική θεωρία