Κρίστιανσαντ

Το **Κρίστιανσαντ** () είναι πόλη και δήμος στην περιφέρεια Αγκντερ της Νορβηγίας. Είναι η πέμπτη μεγαλύτερη πόλη της Νορβηγίας και ο δήμος είναι ο έκτος μεγαλύτερος της χώρας, με πληθυσμό περίπου 112.000 τον Ιανουάριο του 2020, μετά την ένταξη των δήμων Σέγκνε και Σονγκντάλεν στον νέο δήμο του μείζονος Κρίστιανσαντ. Το Κρίστιανσαντ χωρίζεται σε πέντε διαμερίσματα: το Γκριμ στα βορειοδυτικά με πληθυσμό 15.000, το Κβανταρτούρεν, που είναι το κέντρο της πόλης με πληθυσμό 5.200, το Λουντ, το δεύτερο μεγαλύτερο διαμέρισμα, το Σέγκνε, με πληθυσμό περίπου 12.000 και ενσωματωμένο στον δήμο του Κρίστιανσαντ από τον Ιανουάριο του 2020, το Όντερνες στα δυτικά και το Βόγκσμπιγκντ, το μεγαλύτερο διαμέρισμα με πληθυσμό 36.000, που βρίσκεται στα νοτιοδυτικά.

Το Κρίστιανσαντ συνδέεται με τέσσερις κύριους δρόμους: την Ευρωπαϊκή Οδό Ε18 από το Όσλο και το Άουστ-Άγκντερ που καλύπτει το ανατολικό τμήμα της πόλης, την Ευρωπαϊκή Οδό E39 από το Σταβάνγκερ, το Φλέκεφιορδ και τις παραλιακές πόλεις και χωριά του Βεστ-Άγκντερ, η Νορβηγική Εθνική Οδός 9 από το Έβγε, το Σέτεσνταλ και το Γκριμ και Νορβηγική Εθνική Οδός 41 από το Τέλεμαρκ, το βόρειο Άουστ-Άγκντερ, το Μπίρκελαντ, το Τβέιτ και το αεροδρόμιο του Κρίστιανσαντ στο Κιέβικ. Η Γέφυρα Βάροντ είναι μια μεγάλη γέφυρα, τμήμα του Ε18, που εκτείνεται πάνω από το Τοπνταλσφιόρντεν.

Ο τουρισμός είναι σημαντικός για το Κρίστιανσαντ και η θερινή περίοδος είναι η πιο δημοφιλής για τους τουρίστες. Το Ζωολογικό και Ψυχαγωγικό Πάρκο του Κρίστιανσαντ είναι ο μεγαλύτερος ζωολογικός κήπος της Νορβηγίας. Δέχεται περισσότερους από 900.000 επισκέπτες κάθε χρόνο. Η Οδός Μάρκενς είναι ο κύριος πεζόδρομος στο κέντρο της πόλης. Το Μπίστραντα είναι μια παραλία της πόλης που βρίσκεται στο Κβανταρτούρεν. Επιπλέον η παραλία Χαμρεσάντεν είναι η μεγαλύτερη της πόλης. Το ομώνυμο κάμπιγκ είναι δημοφιλές για οικογένειες κατά τη θερινή περίοδο. Η πόλη φιλοξενεί μια δωρεάν συναυλία στο κέντρο της πόλης μία φορά κάθε εβδομάδα το καλοκαίρι. Έξω από την πόλη βρίσκεται το βιομηχανικό πάρκο Σερλαντσπάρκεν, που περιλαμβάνει το Σερλαντσέντερετ, το μεγαλύτερο εμπορικό κέντρο της Νορβηγίας.

Πρόκειται για εμπορικό και αλιευτικό λιμάνι στο οποίο υπάρχουν βιομηχανίες ναυτικών και μηχανικών κατασκευών, ξύλου, χαρτιού μεταλλουργίας κοβαλτίου κ.α.

## Όνομα
Η πόλη πήρε το όνομά της από τον Βασιλιά της Δανίας Χριστιανό Δ΄, που την ίδρυσε στις 5 Ιουλίου 1641. Το δεύτερο συνθετικό *sand* (άμμος), αναφέρεται στην αμμώδη ακτή στην οποία χτίστηκε η πόλη.

Το όνομα γραφόταν συχνά *Christiansand* ως το 1877, αν και ο χάρτης του χαρτογράφου Ποντόπινταν του 1785 έγραφε το όνομα *Christianand* (με ένα 's'). Εκείνη τη χρονιά μια επίσημη ορθογραφική μεταρρύθμιση με σκοπό να κάνει τα ονόματα των πόλεων "πιο νορβηγικά" το άλλαξε σε *Kristianssand*. Το Κρίστιανσαντ και η Χριστιανία, σήμερα Όσλο, άλλαξαν την ορθογραφία τους με την ίδια μεταρρύθμιση. Παρ 'όλα αυτά αρκετές επιχειρήσεις και ενώσεις διατηρούν την ορθογραφία "Ch". Το όνομα άλλαξε και πάλι στη σημερινή του μορφή, Kristiansand (με ένα "s"), το 1889.

Το 2012 ο δήμαρχος της πόλης Αρβιντ Γκρούντεκγεν πρότεινε να μετονομαστεί η πόλη *Christiansand*, υποστηρίζοντας ότι το "Kristiansand" δεν έχει γραμματική σημασία και ότι το *Christiansand* αποτελεί παράδοση. Αυτό δεν έγινε αποδεκτό από τους ντόπιους και ο δήμαρχος δεν επέμενε περισσότερο.

## Ιστορία

### Προϊστορία, αρχαία και μεσαιωνική ιστορία
Η περιοχή του Κρίστιανσαντ κατοικήθηκε από τους προϊστορικούς χρόνους. Το 1996 ανακαλύφθηκε στον γειτονικό δήμο του Σέγκνε ο καλοδιατηρημένος σκελετός μιας γυναίκας που χρονολογείται περίπου στο 6500 π.Χ. Αυτό δείχνει πολύ πρώιμη κατοίκηση του αρχιπελάγους. Το Γκραουτέλερεν, που βρίσκεται στο Φίντγιανε, πιστεύεται ότι είναι οικισμός της Λίθινης Εποχής. Η πρώτη ανακάλυψη στη Νορβηγία ενός περίκλειστου Σάρουπ (μια νεολιθική μορφή τελετουργικού περίκλειστου, που εντοπίστηκε για πρώτη φορά στο Σάρουπ του νησιού Φιονία της Δανίας) έγινε το 2010 στο Χαμρεσάντεν και χρονολογείται περί το 3400 π.Χ. Αρχαιολογικές ανασκαφές στα ανατολικά της Εκκλησίας του Όντερνες έχουν αποκαλύψει αγροτικούς οικισμούς που υπήρχαν τους τελευταίους π.Χ. αιώνες και τους πρώτους μ.Χ. Μαζί με μια αντίστοιχη ανακάλυψη στο Ρόγκαλαντ αυτοί οι οικισμοί είναι μοναδικοί για τα δεδομένα της Νορβηγίας. Μεμονωμένα αγροκτήματα, και όχι χωριά, ήταν ο κανόνας στην αρχαία Νορβηγία. Άλλες ανακαλύψεις σε ταφικούς τύμβους γύρω από την εκκλησία, στο διαμέρισμα της πόλης Λουντ, δείχνουν κατοίκηση από το 400 μ.Χ. περίπου και 25 λάκκοι μαγειρέματος που βρέθηκαν λίγο έξω από τον τοίχο της εκκλησίας το 1907 είναι μάλλον ακόμη αρχαιότεροι. Ένας από τους μεγαλύτερους προχριστιανικούς χώρους ταφής στη Νότια Νορβηγία βρισκόταν στο παρελθόν στα νότια και δυτικά της εκκλησίας. Θεωρείται ότι υπήρχε βασιλικό κέντρο στο Όντερνες πριν από το 800 και η εκκλησία χτίστηκε γύρω στο 1040.

Πριν χτιστεί η πέτρινη εκκλησία πιστεύεται ότι μία ή ίσως δύο ξύλινες εκκλησίες βρίσκονταν στο ίδιο σημείο. Πριν από λίγα χρόνια πραγματοποιήθηκαν ανασκαφές κάτω και γύρω από τη ρουνική λίθο, όταν μεταφέρθηκε στο πρόπυλο της εκκλησίας. Τα ευρήματα του τάφου έδειξαν ότι το νεκροταφείο-αυλόγυρος της εκκλησίας πρέπει ήδη να ήταν ασυνήθιστα μεγάλο τον Μεσαίωνα. Αυτό σημαίνει ότι η περιοχή πρέπει να είχε μεγάλο πληθυσμό προτού μειωθεί από τον Μαύρο Θάνατο.

Τον 14ο και τον 15ο αιώνα υπήρχε ήδη ένα λιμάνι με μεγάλη κίνηση και ένα μικρό χωριό στον (ποταμό) Ότρα, στο χαμηλότερο σημείο της σημερινής γειτονιάς Λουντ (Λάχελε). Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο για την ανάπτυξη του Κρίστιανσαντ ήταν το λιμάνι του νησιού Φλέκερεϊ, το οποίο ήταν το πιο σημαντικό στο Σκάγκερακ στις αρχές του 16ου αιώνα και οχυρώθηκε για πρώτη φορά από τον Βασιλιά Χριστιανό Γ΄ της Δανίας το 1555. Το 1635 ο Βασιλιάς Χριστιανός Δ΄ διέταξε τον ευγενή του Πάλε Ρόζενκραντς να μετακομίσει από το Nέντενες και να χτίσει ένα βασιλικό ανάκτορο στο νησί.

### Από την ίδρυση έως το 1900

Ο Χριστιανός Δ΄ (γνωστός για την ίδρυση πολλών πόλεων) επισκέφθηκε την τοποθεσία το 1630 και το 1635 και στις 5 Ιουλίου 1641 ίδρυσε επίσημα την πόλη του Κρίστιανσαντ στην «άμμο» στην απέναντι όχθη του Τορινταλσέλβα (Ότρα). Η πόλη σχεδιάστηκε σε αναγεννησιακό ρυθμό κατά το ιπποδάμειο σύστημα (το κεντρικό τμήμα της είναι τώρα γνωστό ως *Kvadraturen* = Οι Γειτονιές) και οι έμποροι από ολόκληρο το Άγκντερ διατάχθηκαν να μετακινηθούν στη νέα πόλη. Σε αντάλλαγμα επρόκειτο να λάβουν μια ποικιλία εμπορικών προνομίων και μια δεκαετή φορολογική απαλλαγή.

Το 1666 το Κρίστιανσαντ έγινε πόλη-φρούριο με ισχυρή οχύρωση. Το 1682 ο Βασιλιάς Χριστιανός Ε΄ αποφάσισε να μεταφέρει εκεί την επισκοπή του Σταβάνγκερ.

Το Κρίστιανσαντ γνώρισε την πρώτη του πυρκαγιά το 1734, που ήταν καταστροφικό για την πόλη. Αργότερα τον 18ο αιώνα, μετά το 1780, οι ναυπηγοί της πόλης γνώρισαν μια άνθηση που διήρκεσε μέχρι τους Ναπολεόντειους Πολέμους, όταν ο ηπειρωτικός αποκλεισμός και ο ναυτικός πόλεμος έπληξαν σοβαρά το εμπόριο. Η Δανία–Νορβηγία υποστήριξε τη Γαλλία στους πολέμους και ως εκ τούτου υπέστη αμείλικτη επίθεση από τη Βρετανία, όπως περιγράφεται στο *Terje Vigen* του Ίψεν. Μόνο τη δεκαετία του 1830 άρχισε να ανακάμπτει η οικονομία και η ανάπτυξη της νορβηγικής ναυτιλιακής βιομηχανίας ήταν σημαντική για το Κρίστιανσαντ.

Η Πόλη του Κρίστιανσαντ είχε ένα σταθμό καραντίνας για τη θαλάσσια κυκλοφορία και ένα νοσοκομείο στο νησί Όντερεϊ για ασθενείς με χολέρα που άνοιξε το 1804. Η πόλη είχε πολύ λιγότερους θανάτους από τη γύρω περιοχή, γεγονός που οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό στον σταθμό καραντίνας και στο νοσοκομείο. Για παράδειγμα κατά την περίοδο 1833-1866 το Ντράμεν είχε 544 ασθενείς με χολέρα, από τους οποίους 336 πέθαναν. Κατά την ίδια περίοδο το Κρίστιανσαντ είχε μόνο 15 θανάτους από χολέρα.

Μια άλλη σημαντική εξέλιξη κατά τον 19ο αιώνα ήταν η ίδρυση το 1881 του *Eg Sindssygeasyl*, του δεύτερου κεντρικού ψυχιατρικού ιδρύματος στη Νορβηγία (μετά το Γκάουσταντ στο Όσλο). Το ψυχιατρικό νοσοκομείο προσέλκυσε εξειδικευμένους γιατρούς στην πόλη και παρείχε πολλές θέσεις εργασίας για τις γυναίκες.

Η πιο πρόσφατη μεγάλη πυρκαγιά, το 1892, κατέκαψε το μισό του παλιού τμήματος της πόλης σε στάχτες. Έκαψε κτίρια μέχρι και τον καθεδρικό ναό, που είχε ξαναχτιστεί με τούβλα μετά από προηγούμενη πυρκαγιά το 1880.

### Μετά το 1900
Με την ανάπτυξη της υδροηλεκτρικής ενέργειας στη νότια Νορβηγία η πόλη ανέπτυξε σταδιακά μια βιομηχανική βάση, ιδίως με την ίδρυση το 1910 της βιομηχανίας νικελίου *Kristiansands* *Nikkelraffineringsverk AS* (αργότερα *Falconbridge Nikkelverk* και σήμερα *Glencore Nikkelverk*). Από οικονομική άποψη ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος αποτέλεσε ευκαιρία για το Κρίστιανσαντ, ως μια ουδέτερη ναυτιλιακή πόλη. Οι κρίσεις που ακολούθησαν με την πολιτική του χρυσού κανόνα της δεκαετίας του 1920 και την παγκόσμια οικονομική κρίση της δεκαετίας του 1930 έγιναν επίσης αισθητές σε μια εμπορική πόλη όπως το Κρίστιανσαντ.

Το εργατικό κίνημα είχε σημαντικούς πρωτοπόρους στην πόλη και ο Λέων Τρότσκι πέρασε περίπου ένα χρόνο εξορίας στο αρχιπέλαγος ανοιχτά του Κρίστιανσαντ. Ο Άρνουλφ-Έβερλαντ τον μετέφερε από το Ράντεσουντ στο Νι-Χέλεσουντ του Σέγκνε το 1936. Κατά την περίοδο του μεσοπολέμου το Κρίστιανσαντ ήταν κέντρο διανοούμενων, ειδικά μετά την εγκατάσταση εκεί του αρχιτέκτονα Θίλο Σόντερ το 1932.

Το Κρίστιανσαντ δέχθηκε επίθεση από τις Γερμανικές ναυτικές δυνάμεις και τη Luftwaffe κατά την Επιχείρηση Βεζερύμπουνγκ στις 9 Απριλίου 1940. Οι ναυτικές δυνάμεις αντιμετώπισαν έντονη αντίσταση από το νορβηγικό παράκτιο πυροβολικό στο νησί Οντέρεγια. Βόμβες και χειροβομβίδες έπληξαν επίσης το κέντρο της πόλης και ο πύργος 70 μέτρων του καθεδρικού ναού της χτυπήθηκε τυχαία. Η τρίτη απόπειρα επίθεσης στην πόλη πέτυχε επειδή έγινε σύγχυση του σινιάλου μιας σημαίας με μια γαλλική εθνική σημαία και όταν η παρανόηση έγινε αντιληπτή ήταν πολύ αργά. Η πόλη καταλήφθηκε από δύναμη 800 ανδρών.

Η μεταπολεμική ανοικοδόμηση περιελάμβανε περαιτέρω ανάπτυξη της συνοικίας Λουντ και τις δεκαετίες του 1960 και του 1970 το Βόγκσμπιγκντ στα δυτικά αναπτύχθηκε αποκτώντας 20.000 κατοίκους. Τη δεκαετία του 1980 η βιομηχανία και οι επιχειρήσεις στην πόλη μειώθηκαν, εν μέρει λόγω της πυρκαγιάς του 1986 στο Ξενοδοχείο *Caledonien*. Αλλά ξεκινώντας από το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1990 η οικονομία αναπτύχθηκε δυναμικά με επιχειρήσεις θαλάσσιου και υπεράκτιου εξοπλισμού, τεχνολογίας ασφάλειας και γεωτρήσεων.

Τα παλαιότερα δημοτικά αρχεία του Κρίστιανσαντ (και των πρώην δήμων του) βρίσκονται σήμερα στα Διαδημοτικά Αρχεία του Βεστ-Άγκντερ. Αυτά περιλαμβάνει έγγραφα που αφορούν, για παράδειγμα, τοπικά συμβούλια, προεδρίες, πτωχοκομεία, σχολικές επιτροπές, συμπεριλαμβανομένων, μεταξύ άλλων, προσωπικών εγγράφων με τη μορφή αρχείων πελατών, φορολογικών αρχείων και σχολικών αρχείων.

Την 1η Ιανουαρίου 2020 οι τρεις γειτονικοί δήμοι Κρίστιανσαντ, Σονγκντάλεν και Σέγκνε συγχωνεύθηκαν για να σχηματίσουν τον μεγάλο δήμο του Κρίστιανσαντ.

### Θυρεός
Ο θυρεός του Κρίστιανσαντ καθιερώθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 1909 και βασίζεται στην παλαιότερη σφραγίδα της πόλης, που χρονολογείται από το 1643. Το 1643 ο Βασιλιάς Χριστιανός Δ΄ παραχώρησε στη νέα πόλη το δικαίωμα να χρησιμοποιεί μια σφραγίδα με τον Νορβηγικό λέοντα και το βασιλικό στέμμα. Το στέμμα δείχνει ότι η πόλη ιδρύθηκε από τον βασιλιά. Το άλλο σημαντικό στοιχείο στον θυρεό είναι ένα δέντρο. Καθώς το είδος του δέντρου δεν προσδιορίζεται, υπάρχουν πολλές γνωστές εκδοχές με διαφορετικά σχήματα δέντρου. Μια δεύτερη σφραγίδα, από το 1658, δείχνει ένα δέντρο με φύλλα και κάτι σαν κουκουνάρια. Στη βάση του στέμματος βρίσκονται τα γράμματα R. F. P., που αντιπροσωπεύουν το *Regna Firma Pietas*, "Η ευσέβεια ενισχύει το βασίλειο", που ήταν το σύνθημα του Χριστιανού Δ΄ Γύρω από τη σφραγίδα της πόλης είναι το σύνθημά της, *Cavsa Triumphat Tandem Bona*, "Ενας αγαθός σκοπός επικρατεί στο τέλος".

## Γεωγραφία

Το Κρίστιανσαντ βρίσκεται σε στρατηγική θέση στο Σκάγκερακ και μέχρι τη διάνοιξη του Καναλιού του Κιέλου μεταξύ της Βόρειας Θάλασσας και της Βαλτικής ήταν πολύ σημαντικό στρατιωτικά και γεωπολιτικά. Αυτό σήμαινε ότι για αιώνες χρησίμευσε ως στρατιωτικό προπύργιο, πρώτα ως βασιλική κατοικία του Χάραλντ Χορφάγκρε, στη συνέχεια ως φρούριο της Δανίας-Νορβηγίας και αργότερα ως "πόλη φρούριο". Το Κρίστιανσαντ είναι μια πύλη από και προς την υπόλοιπη Ευρώπη, με δρομολόγια πλοίων προς τη Δανία και τερματικός σταθμός της σιδηροδρομικής γραμμής κατά μήκος του νότιου άκρου της Νότιας Νορβηγίας.

Γεωλογικά αυτή περιοχή του Άγκντερ είναι μέρος της Πλάκας της Βάσης των Σουηδο-Νορβηγικών Βουνών, νοτιοδυτικού τμήματος της Βαλτικής Πλάκας και αποτελείται από δύο κύριους γεωλογικούς σχηματισμούς Πρωτεροζωικών πετρωμάτων που σχηματίστηκαν κατά τις Γοτθικές και αργότερα τις Σουηδο-Νορβηγικές ορογενέσεις, με σημαντικό μεταμορφισμό κατά τη διάρκεια των δεύτερων. Υπάρχει ένα υπόστρωμα σχιστόλιθου, χαλαζίτη, μάρμαρου και αμφιβολίτη με μερικούς κεροστιλβικούς γνεύσιους ηλικίας 1.600-1.450 εκατομμυρίων ετών, που επικαλύπτεται από όξινες επιφανειακές δομές τόσο γρανίτη όσο και γρανοδιορίτη (γενικά 1.250-1.000 εκατομμύρια ετών, σε ορισμένα μέρη 1.550-1.480 εκατομμύρια ετών). Η γεωλογική περιοχή του Μπαμπλεφέιτ ξεκινά στα ανατολικά του δήμου και εκτείνεται έως την Γκρένλαντ.

Οι τελευταίοι σουηδο-νορβηγικοί σχηματισμοί είναι εμφανείς σε μεγάλους σχηματισμούς γρανίτη. Υπάρχουν επίσης σχηματισμοί γάββρου και διορίτη, σπανιότερα εκλογίτη. Η Καληδονιακή ορογένεση δεν επηρέασε αυτή την περιοχή. Στο παρελθόν υπήρχε ένα ηφαίστειο στα ανοικτά του Φλέκεροϊ, που άφησε εναποθέσεις ηφαιστειακών πετρωμάτων βόρεια του κεντρικού Κρίστιανσαντ, στην τοποθεσία του κτήματος Εγκ, που τώρα καταλαμβάνεται από το Νοσοκομείο της Νότιας Νορβηγίας.

Κοντά στην πόλη υπάρχουν πυκνά δάση. Στο Μπανεχέγια και στο πρώην παράκτιο φρούριο του πυροβολικού στο Οντερέγια, υπάρχουν φωτιζόμενα μονοπάτια για σκι και μονοπάτια πεζοπορίας ειδικά διαμορφωμένα για χρήστες αναπηρικών αμαξιδίων.

Δύο μεγάλα ποτάμια, ο Ότρα και ο Τοβντασέλβα, εκβάλλουν στο Σκάγκερακ μέσω του Κρίστιανσαντ.

### Κλίμα

Το κλίμα της πόλης είναι θερμότερο από τα περισσότερα άλλα μέρη του ίδιου γεωγραφικού πλάτους, αλλά με πιο δροσερά καλοκαίρια από τα ανατολικότερα της Σκανδιναβίας. Κατατάσσεται στο ωκεάνιο (Κέππεν: *Cfb*) ή υγρό ηπειρωτικό κλίμα (*Dfb*) λόγω της θέσης του στα όρια Ευρασίας και Βόρειου Ατλαντικού Ρεύματος. Τα τμήματα των περιφερειών Αγκντερ στις ακτές του Σκάγκερακ, όπου ανήκει το Κρίστιανσαντ, έχουν εύκρατο κλίμα με ζεστά καλοκαίρια και δροσερούς χειμώνες. Το χιόνι εμφανίζεται γενικά στα τέλη Δεκεμβρίου και τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο. Μπορεί να είναι πολύ (το ρεκόρ χιονιού στο αεροδρόμιο Κιέβικ είναι 170 εκατοστά, αλλά σπάνια παραμένει για πολύ στις ακτές. Το Ρεύμα του Κόλπου θερμαίνει την περιοχή μέσω επιφανειακών ρευμάτων κατά μήκος της Νορβηγικής τάφρου.

Το καλοκαίρι οι περισσότεροι ντόπιοι πηγαίνουν στο Φισκεμπρίγκα, το αρχιπέλαγος απέναντι από την πόλη και την Παραλία Χαμρεσάντεν, που βρίσκεται περίπου 10 λεπτά από το κέντρο της πόλης κοντά στο αεροδρόμιο Κιέρβικ. Επισκέπτες από τη Δανία, τη Σουηδία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και άλλες ευρωπαϊκές χώρες πηγαίνουν επίσης σε αυτή την παραλία το καλοκαίρι κατά τη διάρκεια των ταξιδιών τους.

Η μέση ετήσια θερμοκρασία κυμαίνεται γύρω στους 7 °C. Τον χειμώνα η θερμοκρασία σπάνια πέφτει κάτω από τους −10 °C, 2-3 φορές τον χρόνο. Η μέση θερμοκρασία τον πιο κρύο μήνα, τον Ιανουάριο, κυμαίνεται από −5 °C ως 1 °C. Αλλά οι θερμοκρασίες τείνουν να είναι υψηλότερες τα τελευταία χρόνια. Και το θερμότερο μήνα Ιούλιο, η μέση ημερήσια θερμοκρασία κυμαίνεται από 11 °C ως 20 °C. Η υψηλότερη θερμοκρασία που καταγράφηκε ποτέ στο Κρίστιανσαντ ήταν 34,2 °C στο αεροδρόμιο Κιέβικ. Η θερμοκρασία σπάνια φτάνει τους 30 °C, αλλά τις περισσότερες ημέρες τον Ιούλιο φτάνει τους 22 °C ή περισσότερο. Οι ετήσιες βροχοπτώσεις στο Κρίστιανσαντ είναι 1.380 χιλιοστόμετρα. Η υψηλότερη μέση θερμοκρασία για το Κρίστιανσαντ τον Ιούλιο καταγράφηκε το 2014 (19,2 °C).

### Δημοφιλείς παραλίες

* Το Μπίστραντα είναι μια παραλία που βρίσκεται στο κέντρο της πόλης, στα ανατολικά του Κβαντρατούρεν και στο Τάνγκεν. Κοντά στην παραλία βρίσκεται το κολυμβητικό συγκρότημα Ακουαράμα με υπαίθριες και κλειστές πισίνες. Το Ακουαράμα βρίσκεται δίπλα στο ξενοδοχείο "Scandic Hotel Bystranda", που είναι το μεγαλύτερο της Νότιας Νορβηγίας. Μερικά από τα πιο ακριβά διαμερίσματα του Κρίστιανσαντ βρίσκονται ανατολικά στην παραλία και εκεί κοντά βρίσκεται και το λύκειο του Τάνγκεν. Στο Μπίστραντα υπάρχουν εγκαταστάσεις μπιτς βόλεϊ, παιδικές χαρές, πάρκο σκέιτμπορντινγκ και σκάλες για άτομα με ειδικές ανάγκες και παιδιά. Μέσα στον κόλπο υπάρχει ένα γλυπτό. Το Πάλμεσους είναι ένα ετήσιο παραλιακό φεστιβάλ που πραγματοποιείται στο Μπίστραντα, το μεγαλύτερο του είδους του στη Σκανδιναβία.
* Το Χαμρεσάντεν βρίσκεται ανάμεσα στο Χόνες και το αεροδρόμιο. Έχει μήκος 3 χλμ. και είναι η μεγαλύτερη παραλία στο Κρίστιανσαντ. Υπάρχουν τρία κάμπινγκ και ένα ξενοδοχείο διαμερισμάτων στην παραλία. 
* Το Σέμστραντα είναι μια παραλία γυμνιστών.

### Διαμερίσματα

Το Κρίστιανσαντ χωρίζεται σε 5 δημοτικά διαμερίσματα, αυτά σε 18 συνοικίες και αυτές σε 217 γειτονιές.

Το Κβαντρατούρεν είναι το κέντρο της πόλης. Η περιοχή ανήκε στα αγροκτήματα Εγκ και Γκριμ, ήταν μια αμμώδης πεδιάδα καλυμμένη με δάση και ονομαζόταν Σάντεν ή Γκρίμσμοεν. Οι οικισμοί που υπήρχαν πριν από την ίδρυση της πόλης επικεντρώνονταν στη φόρτωση προϊόντων εκσκαφών στο Λουντ, κατά μήκος του Οτρα ή του Τορινταλσέλβεν και κατά μήκος του Τοπνταλφιόρντεν από το Οντερέγια και το λιμάνι του Φλέκεροϊ. Το πολεοδομικό σχέδιο του Χριστιανού Δ΄ για το κέντρο της πόλης αποτελείτο από 56 ορθογώνια τετράγωνα με πέντε μεγάλους τομείς και οκτώ διασταυρώσεις. Πρώτα κατασκευάσθηκαν οι πλατείες κατά μήκος του Ότρα και του ανατολικού και δυτικού λιμανιού. Σήμερα το Κβαντρατούρεν είναι τμήμα του Κβαντρατούρεν / Εγκ, που έχει (2005) 5510 κατοίκους. Η περιοχή Ποσεμπίεν στο Κβαντρατούρεν είναι το μεγαλύτερο σύνολο συνεχόμενων ξύλινων κτιρίων της Βόρειας Ευρώπης. Στο διαμέρισμα υπάρχουν, μεταξύ άλλων, ο Καθεδρικός ναός του Κρίστιανσαντ, το Δημαρχείο, το Πάρκο Βέργκελαντ και ο τερματικός σταθμός για τα φέρι προς το Χίρτσχαλς και το Σιδ. Σταθμό του Κρίστιανσαντ.

Το Βόγκσμπιγκντ έχει σημαντική βιομηχανία, που επέζησε σημαντικών αλλαγών. Ο μεγαλύτερος εργοδότης είναι η *Elkem Solar*, που παράγει υψηλού βαθμού καθαρότητας πυρίτιο για φωτοβολταϊκά στις εγκαταστάσεις του πρώην εργοστασίου σιδηροπυριτίου της Elkem *Fiskå Verk*. Στο νησί Αντεγια ιδρύθηκε μια σημαντική και προηγμένη μηχανική βιομηχανία που παράγει υπεράκτιους και θαλάσσιους γερανούς και άλλο θαλάσσιο εξοπλισμό στο *Andøya Industrial Park*. Το *Amfi Vågsbygd* είναι ένα σημαντικό εμπορικό κέντρο στο Βόγκσμπιγκντ. Εκτός του Άντεγια στο Βόγκσμπιγκντ βρίσκεται το Ναυπηγείο Μπρενταλσχόλμεν και το Κέντρο Διατήρησης, ένα κέντρο προστασίας των σκαφών στο παλαιότερο ναυπηγείο Μπρενταλσχόλμεν. Το Ναυπηγείο Μπρενταλσχόλμεν και το Κέντρο Διατήρησης είναι ένα εθνικό κέντρο συντήρησης μουσειακών πλοίων και προστασίας της πολύτιμης ναυτικής κληρονομιάς και μια δεξαμενή με μεγάλη χωρητικότητα.

Το Λουντ είναι το δεύτερο μεγαλύτερο διαμέρισμα του Κρίστιανσαντ με πληθυσμό 30.830 κατοίκων το 2013. Στις 14 Ιουνίου 1921 μεταφέρθηκαν στο Κρίστιανσαντ τα πρώτα 2,75 τ.χλμ. του Λουντ και την 1η Ιανουαρίου 1965 το υπόλοιπο μέρος του στη δημοτική συγχώνευση. Στο Λουντ υπάρχουν ίχνη ανθρώπων που χρονολογούνται από την πρώιμη Εποχή του Σιδήρου μέχρι την εποχή των Βίκινγκ σε διάφορες τοποθεσίες. Υπήρξε ένας οικισμός εδώ από τη Λίθινη Εποχή. Κατά την Εποχή των Βίκινγκ υπήρχε εδώ ένα αγρόκτημα κάποιου άρχοντα. Μια ρουνική λίθος στην εκκλησία του Όντερνες συνδέεται με αυτό το αγρόκτημα. Ένα μεγάλο χωράφι με ταφόπλακες υπήρχε στο παρελθόν νότια και δυτικά της εκκλησίας, που μπορεί επίσης να σχετίζεται με αυτό το αγρόκτημα. Το 1492 πειρατές ήρθαν και επιτέθηκαν στο Λουντ. Αυτό αναφέρεται σε δύο επιστολές, που βρίσκονται στα Εθνικά Αρχεία. Οι επιστολές περιγράφουν την επίθεση που έλαβε χώρα με πολλή βία εναντίον γυναικών και ανδρών και ότι και στις δύο πλευρές υπήρξαν απώλειες. Κανείς δεν ξέρει ποιοι ήταν οι πειρατές αλλά ο αρχηγός τους λεγόταν Περ Σίβερτσεν. Το όνομα υποδηλώνει ότι αυτός και το πλήρωμά του προέρχονταν από τη Νορβηγία ή τη Δανία.

Το Ίντρε και το Ίτρε Ράντεσουντ βρίσκονται μεταξύ του Κβοσεφιόρδεν στο Χέβογκ και του Τοπνταλσφιόρδ στο Όντερνες. Αρκετά μικρά νησιά βρίσκονται κατά μήκος της ακτής του Ράντεσουντ, όπως τα Ράντεγια και Χέρεγια, και τα δύο δημοφιλή τουριστικά το καλοκαίρι. Ο δήμος (αρχικά η ενορία) πήρε το όνομά του από το νησί Ράντεεν (σήμερα γνωστό ως Ράντεγια). Το πρώτο συνθετικό του ονόματος είναι *rand* (Αρχαία Νορδική: *rǫnd*) που σημαίνει "όριο" ή "άκρη" και το δεύτερο *sund*, που σημαίνει "στενό".

Το Τβέιτ είναι χωριό και πρώην δήμος της περιφέρειας Βεστ-Άγκντερ. Βρίσκεται στον σημερινό δήμο Κρίστιανσαντ και εκεί είναι το αεροδρόμιο της πόλης, Κγέβικ. Το Τβέιτ βρίσκεται κατά μήκος του κατώτερου τμήματος του ποταμού Τοβνταλσέλβα και ο πληθυσμός του είναι περίπου 2.900 (2014).

### Σέγκνε
Το Σέγκνε ήταν πρώην δήμος, δυτικά του Κρίστιανσαντ, που συγχωνεύτηκε σε ένα μεγάλο δήμο με τον πρώην δήμο Σονγκντάλεν και την πόλη Κρίστιανσαντ την 1η Ιανουαρίου 2020.

### Σονγκντάλεν
Το Σονγκντάλεν ήταν πρώην δήμος, βορειοδυτικά του Κρίστιανσαντ, που συγχωνεύτηκε σε ένα μεγάλο δήμο με τον πρώην δήμο Σέγκνε και την πόλη Κρίστιανσαντ την 1η Ιανουαρίου 2020.

### Σημαντικοί δρόμοι

* Η *Dronningens gate* (Οδός Βασιλίσσης) είναι ένας δρόμος από τη *Havnegata* στο λιμάνι Βέστρε ως τη Γέφυρα Λουντ και έχει μήκος 980 μέτρα. Ο δρόμος είχε τον 18ο αιώνα το όνομα Αλλέα της Αμμου.
* Η *Elvegata* (Οδός του Ποταμού) οδεύει από την *Østre Strandgate* έως την *Tordenskjolds gate*. Διαθέτει ένα μείγμα από νεότερα κτίρια κατοικιών και επιχειρήσεων, σχολεία και γηροκομεία, καθώς και ένα μεγάλο ποσοστό παλαιότερων κατοικιών από ξύλο και λιθοδομή. 
* Η *Festningsgata* είναι ένας δρόμος στο Κβαντρατούρεν. Το όνομά της συνδέεται από το 1672 με το Φρούριο Κριστιανσχόλμ, που βρίσκεται στην επέκταση του δρόμου προς το ανατολικό λιμάνι. Ο δρόμος εκτείνεται από την *Østre Strandgate* έως την *Tordenskjoldsgate* και είχε αρχικά το όνομα *Northern gate*. Η επέκταση του δρόμου βόρεια της οδού *Tordenskjolds* ονομάζεται *Stener Heyerdahl*. Το πάρκο νότια της οδού *Tordenskjolds* ονομάζεται *Stener Heyerdahl*. Αυτό το άκρο του δρόμου και η *Festningsgata* από την οδό *Tordenskjolds* έως την *Dronningens gate* ανήκει στην περιφερειακή οδό 28. Από τη *Vestre Strandgata* έως την *Tollbodgata* τα κτίρια πλαισιώνονται από το περιτοιχισμένο πράσινο που έγινε αμέσως μετά την πυρκαγιά το 1892 και μετά.
* Η *Henrik Wergelands gate* είναι δρόμος στο Κβαντρατούρεν, από τη *Vestre Strandgate* έως την *Elvegata*. Έχει πάρει το όνομά του προς τιμήν του Νορβηγού ποιητή Χένρικ Βέργκελαντ, που γεννήθηκε το 1808 και πέρασε τα παιδικά του χρόνια στην πόλη μέχρι εννέα χρονών, οπότε μετακόμισε με την οικογένειά της στο Ειντσβολτ.
* Η *Tollbodgata* οδεύει από την Κεντρική αποβάθρα στο λιμάνι Βέστρε έως την *Elvegata* δίπλα στον Οτρα και ταυτίζεται με την Οδό 27 του Βεστ-Αγκντερ. Ο δρόμος είχε προηγουμένως το όνομα Sten Alley. Tolbooth.
* Η *Vestre Strandgate* (Οδός Δυτικής Παραλίας) είναι ένας δρόμος από το Γκράβανε ως τον κυκλικό κόμβο στο Γκατερλέκα, όπου συναντά την E18 και συνεχίζει στην Rv9 (*Setesdalsveien*). Ο δρόμος έχει μια σειρά από βασικούς χώρους συνάντησης και λειτουργιών της πόλης όπως το *Radisson Hotel*, το Θέατρο Αγκντερ, κινηματογράφο, το *Clarion Hotel*, τον Σταθμό Λεωφορείων και τον Σιδηροδρομικό Σταθμό του Κρίστιανσαντ. Διαθέτει εστιατόρια, παμπ και χώρους φαγητού, πολλά καταστήματα και γραφεία και μερικά διαμερίσματα.

## Πολιτική

Η πόλη διοικείται από το δημοτικό συμβούλιο και μια εκτελεστική επιτροπή. Ο δήμαρχος είναι ο εκπρόσωπος της πόλης, επικεφαλής του δημοτικού συμβουλίου και αρχηγός της εκτελεστικής επιτροπής. Στο Κρίστιανσαντ ο δήμαρχος εκπροσωπεί τα κεντροδεξιά κόμματα από τα τέλη της δεκαετίας του 1940.

### Εκλογές δημοτικού συμβουλίου 2015
Στις δημοτικές εκλογές του 2015 (εκλογές για δημοτικό συμβούλιο) στο Κρίστιανσαντ σημείωσαν άνοδο τα κόμματα που σε εθνικό επίπεδο βρίσκονταν σε αντιπολίτευση. Τη μεγαλύτερη άνοδο σημείωσε το Πράσινο Κόμμα, όπως ήταν και η εθνική τάση. Το Εργατικό Κόμμα ήρθε πρώτο. Το Συντηρητικό Κόμμα που εκπροσωπεί ο δήμαρχος σημείωσε μικρή υποχώρηση, αλλά η πλειοψηφία του Δημοτικού Συμβουλίου επέλεξε και πάλι ένα συντηρητικό δήμαρχο, τον Χάραλντ Φούρε.

## Δημογραφικά

To Κρίστιανσαντ έχει την τρίτη μεγαλύτερη κοινότητα Βιετναμέζων στη Νορβηγία.

### Θρησκεία

#### Χριστιανισμός
Ο Καθεδρικός ναός είναι η μεγαλύτερη εκκλησία του Κρίστιανσαντ. Βρίσκεται στο Κβαντρατούρεν με το δημαρχείο και το Πάρκο Βέργκελαντς. Η εκκλησία χτίστηκε το 1885 και έχει χωρητικότητα 1500 ατόμων. Είναι η έδρα του Επίσκοπου του Αγκντερ και του Τέλεμαρκ της Εκκλησίας της Νορβηγίας. Η εκκλησία του Γκριμ χτίστηκε το 1969 και έχει χωρητικότητα 750 ατόμων. Η εκκλησία του Βόγκσμπιγκτ βρίσκεται στο κέντρο του και χτίστηκε το 1967 και έχει χωρητικότητα 650 ατόμων. Η εκκλησία του Λουντ χτίστηκε το 1987 και έχει χωρητικότητα 600 ατόμων. Η εκκλησία του Σεμ χτίστηκε το 2004 και έχει χωρητικότητα 600 ατόμων. Τα παράθυρα της εκκλησίας σχεδιάστηκαν από τον Κγελ Νούπεν.

Υπάρχουν επίσης εκκλησίες στο Φλέκερεϊ, το Χέλεμιρ, το Χόνες, το Γιούστβικ, το Οντεμάρκα (Οντερνες), το Ράντεσουντ, το Στράι (Tόρινταλ), το Τβέιτ και το Βόγιε. Υπάρχουν παρεκκλήσια σε όλη την πόλη. Ο χριστιανισμός είναι ισχυρότερος στο Φλέκερεϊ και το Σεμ, αλλά, παρόλο που η Νότια Νορβηγία ονομάζεται ζώνη της Νορβηγικής Βίβλου, ο Χριστιανισμός δεν παίζει σημαντικό ρόλο στην υπόλοιπη πόλη.

Υπάρχει μια Καθολική εκκλησία στο Κβαντρατούρεν, η Εκκλησία του Αγ. Ανσγκαρ. Στη Σλέθεια υπάρχει μια εκκλησία των Μορμόνων και στην Τινχέγια μια Ορθόδοξη.

Η Εκκλησία της Νορβηγίας έχει δώδεκα ενορίες (*sokn*) εντός στον δήμο του Κρίστιανσαντ.

#### Βουδισμός
Υπάρχει ένα βουδιστικό κέντρο στο Τέρνεβιγκ του Βόγκσμπιγκτ. Υπάρχει επίσης ένα βουδιστικό κέντρο διαλογισμού στον γειτονικό δήμο Σονγκντάλεν.

#### Ισλάμ
Υπάρχει ένα τζαμί στο Κβαντρατούρεν.

## Οικονομία

Η *Christiansands Bryggeri* είναι παραγωγός μπύρας και αναψυκτικών με μακρά ιστορία στην πόλη. Το ζυθοποιείο ιδρύθηκε το 1859 και όλα τα προϊόντα κατασκευάζονται με νερό από πηγή της εταιρείας, που ονομάζεται *Christian IVs kilde* (Πηγή του Χριστιανού Δ΄)

Η *Hennig-Olsen Iskremfabrikk* είναι μια μεγάλη νορβηγική εταιρεία παγωτού με έδρα και εγκαταστάσεις παραγωγής στο Κρίστιανσαντ. Το εργοστάσιο άνοιξε το 1960 αλλά η οικογένεια *Hennig-Olsen* παράγει παγωτό στο Κρίστιανσαντ από το 1924, όταν ο Σβεν Χένιγκ-Ολσεν άρχισε να το παράγει στο πίσω μέρος του καπνοπωλείου του.

Η *Glencore Nikkelverk* (εργοστάσιο νικελίου) ιδρύθηκε το 1910 ως *Kristiansand Nikkelraffineringsverk A / S*. Η εταιρεία ανήκει στην αγγλοελβετική εταιρεία *Glencore* και απασχολεί περίπου 500 υπαλλήλους.

Η βιομηχανική περιοχή Kόρσβικ στην ανατολική πλευρά του Κρίστιανσαντφιόρδ φιλοξενεί εταιρείες που ασχολούνται με τεχνολογία γεωτρήσεων, γερανούς, βαρούλκα και άλλο εξοπλισμό για την παγκόσμια βιομηχανία πετρελαίου, μεταξύ των οποίων οι *National Oilwell Varco* και *Aker MH*. Η *Elkem*, που ανήκει στην *China National Bluestar* από το 2011, λειτούργησε εργοστάσιο σιδηροπυριτίου και μικροπυριτίου στο Φίσκο του Βόγκσμπιγκντ για πολλά χρόνια και αντικαταστάθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα από την *Elkem Solar*, που παράγει πολυκρυσταλλικό πυρίτιο για τη βιομηχανία φωτοβολταϊκών και έχει περίπου 225 υπαλλήλους.

Η *Sørlandschips* είναι μια νορβηγική μάρκα πατατών, που προέρχονται συχνά από τη Δανία. Ανήκει στη *Scandza AS* και είναι σήμερα μία από τις πιο δημοφιλείς μάρκες τσιπς της Νορβηγίας. Έχει ποικιλία γεύσεων και μπαχαρικών.

Η *Dampbageriet* είναι μια μεγάλη αλυσίδα αρτοποιείων με έδρα το Βεστ-Αγκντερ. Ιδρύθηκε στο Κρίστιανσαντ το 1862 και διαθέτει στην πόλη 4 καταστήματα.

Η *Sparebanken Sør* είναι μια τράπεζα που εξυπηρετεί το Βεστ-Αγκντερ, το Αουστ-Αγκντερ και το Τέλεμαρκ. Ιδρύθηκε το 1824 ως *Christianand Sparebank*, μια από τις πρώτες στη Νορβηγία.

Ως σχετικά μεγάλη ναυτιλιακή πόλη το Κρίστιανσαντ ήταν μια κερδοφόρα τοποθεσία για τα ναυπηγεία *Kristiansands Mekaniske Verksted* και *P. Høivolds Mekaniske Verksted*. Αλλοτε οι ναυτιλιακές εταιρείες ήταν η ραχοκοκαλιά της τοπικής οικονομίας, αλλά δεν επιβιώνουν πολλές. Ο Όμιλος Ρασμούσεν, στο παρελθόν ναυτιλιακή εταιρεία, είναι πλέον εταιρεία επενδύσεων. Το Κρίστιανσαντ εξακολουθεί να διαθέτει μεγάλες εγκαταστάσεις ναυπήγησης και επισκευών, που υποστηρίζουν τη βιομηχανία πετρελαίου της Βόρειας Θάλασσας της Νορβηγίας. Ο υποσταθμός HVDC του Σκάγκερακ βρίσκεται κοντά στο Κρίστιανσαντ.

Το *Kristiansand Dyrepark* είναι ο ζωολογικός κήπος με τις περισσότερες καμηλοπαρδάλεις στην Ευρώπη.

### Sørlandsparken

Το *Sørlandsparken* (Πάρκο της Νότιας Νορβηγίας) είναι ένα βιομηχανικό εμπορικό πάρκο στον δήμο έξω από την πόλη Κρίστιανσαντ. Το πάρκο απέχει επίσης 17 χιλιόμετρα από το Λίλεσαντ και έχει έκταση 670.000 m2 και πάνω από 5.000 θέσεις εργασίας.

Το κύριο μέρος του βιομηχανικού πάρκου βρίσκεται στο Κρίστιανσαντ, συμπεριλαμβανομένου του εμπορικού κέντρου *Sørlandssenteret* με 195 καταστήματα και του Ζωολογικού Κήπου του Κρίστιανσαντ, που είναι τα μεγαλύτερα εμπορικό κέντρο και ζωολογικός κήπος της Νορβηγίας. Η πίστα αγώνων της Νότιας Νορβηγίας βρίσκεται επίσης στο Κρίστιανσαντ ενώ το IKEA ανήκει στον δήμο Λίλεσαντ.

Άλλα μεγάλα καταστήματα αλυσίδων βρίσκονται επίσης γύρω από το εμπορικό κέντρο.

Υπάρχουν δύο ξενοδοχεία στο *Sørlandsparken* και μερικά θέρετρα κοντά στον ζωολογικό κήπο.

Η E18 περνάει από το *Sørlandsparken* πριν συνεχίσει στο κέντρο της πόλης του Κρίστιανσαντ. Λεωφορεία είναι διαθέσιμα 6-8 φορές τις ώρες όλη την ημέρα.

## Πολιτισμός

Η Συμφωνική Ορχήστρα του Κρίστιανσαντ και το Σύνολο Γουίντ συγχωνεύτηκαν το 2003. Η ορχήστρα τώρα εμφανίζεται στο Κέντρο Παραστατικών Τεχνών Κίλντεν, που άνοιξε τον Ιανουάριο του 2012. Αυτό είναι επίσης η νέα στέγη του Θέατρου Αγκντερ, που ιδρύθηκε το 1991.

Το Μουσείο Τέχνης Sørlandets (Νότιας Νορβηγίας) βρίσκεται στο κέντρο του Κρίστιανσαντ, στα πρώην κτίρια της σχολής του καθεδρικού ναού. Ιδρύθηκε το 1995 με βάση την πρώην συλλογή της *Christianands billedgalleri* και είναι το δεύτερο μεγαλύτερο περιφερειακό μουσείο τέχνης της χώρας. Περιλαμβάνει τόσο καλές τέχνες όσο και χειροτεχνίες και υλοποιεί ένα εκτεταμένο πρόγραμμα δραστηριοτήτων που περιλαμβάνει εκθέσεις μόνιμων συλλογών, προσωρινές εκθέσεις σύγχρονης τέχνης και περιοδύουσες εκθέσεις σε σχολεία και εγκαταστάσεις παιδικής πρόνοιας.

Το *Christiansands Kunstforening*, που μετονομάστηκε *Kristiansand Kunsthall*, είναι ένας από τους παλαιότερους και μεγαλύτερους συλλόγους τέχνης στη Νορβηγία, που ιδρύθηκε το 1881 και έχει περίπου 650 τετραγωνικά μέτρα εκθεσιακών χώρων για τη σύγχρονη τέχνη στο κέντρο του Κρίστιανσαντ. Ο σύλλογος άρχισε να συγκεντρώνει μια μόνιμη συλλογή το 1902 και σήμερα στεγάζεται στο Μουσείο Τέχνης Sørlandets.

Το *Cultiva*, ένα τοπικό ίδρυμα, ιδρύθηκε για να εξασφαλίσει ότι ένα μέρος των κερδών που προκύπτουν από την πώληση μετοχών της *Agder Energy Ltd* θα έχει διαρκή οφέλη για την κοινότητα, εστιάζοντας στην τέχνη, τον πολιτισμό, τη δημιουργικότητα και τη δημιουργία ταλέντων. Υποστήριξε έργα στο Κρίστιανσαντ έως ότου η οικονομική κρίση επέφερε περικοπές το 2011. Επιπλέον η Νορβηγική Διεύθυνση Πολιτιστικής Κληρονομιάς δημιούργησε ένα πολιτιστικό ελεύθερο λιμάνι, το Πόρτο Ρίκο, ως ένα από τα πιλοτικά έργα του «προγράμματος αξιοποίησης» της δεκαετίας του 2000.

Το 2007 απονεμήθηκε στο Κρίστιανσαντ η ονομασία *Norges kulturkommune* (Δήμος πολιτισμού της Νορβηγίας), μια διάκριση που απονέμεται κάθε δύο χρόνια από το Νορβηγικό Φόρουμ Πολιτισμού.

Το Φισκέμπριγκα είναι μια πρώην ψαραγορά και στις δύο πλευρές του Καναλιού Γκράβανε, το οποίο χωρίζει το κέντρο της πόλης από το Οντέρεγια. Ανακαινίστηκε τη δεκαετία του 1990 και τώρα διαθέτει ξύλινα κτίρια και στεγάζει εστιατόρια και καταστήματα, συμπεριλαμβανομένης μιας αγοράς ψαριών. Είναι πολύ δημοφιλές το καλοκαίρι, όταν το κανάλι χρησιμοποιείται επίσης σε μεγάλο βαθμό από σκάφη.

Το νησί Οντέρεγια είναι ένα πρώην οχύρωμα και σταθμός καραντίνας, που τώρα χρησιμοποιείται για αναψυχή και εκδρομές. Κατά καιρούς γίνονται επίσης στο νησί συναυλίες και φεστιβάλ.
### Αθλητισμός

Η πιο γνωστή ομάδα ποδοσφαίρου της πόλης, *IK Start*, μετακόμισε το 2007 σε νέο γήπεδο, το *Sør Arena*. Η πόλη έχει επίσης άλλες ομάδες ποδοσφαίρου, όπως οι *Fløy (Flekkerøy)*, *Vigør* και *IK Våg*. Το Κρίστιανσαντ είναι επίσης γνωστό για τις ομάδες του χάντμπολ (*Kristiansands IF* και *IK Våg Vipers*), χόκεϊ επί πάγου (*Kristiansand Ishockeyklubb*), μπάσκετ (*Kristiansand Pirates*) και βόλεϊ (*Grim VBK*) και έχει μια ομάδα μπέιζμπολ (*Kristiansand Suns*).

### Toυρισμός

Το Κρίστιανσαντ είναι καλοκαιρινός τουριστικός προορισμός, προσελκύοντας πολλούς επισκέπτες ιδίως στο ζωολογικό κήπο του, τον Ζωολογικό Κήπο και Πάρκο Αναψυχής του Κρίστιανσαντ, μόλις ανατολικά της πόλης. Αυτό είναι το δεύτερο δημοφιλέστερο αξιοθέατο στη Νορβηγία, μετά το Χολμενκόλεν (Οσλο) και είχε 925.000 επισκέπτες το 2012. Τα ζώα του, τα περισσότερα από τα οποία στεγάζονται σε φυσικούς οικοτόπους, περιλαμβάνουν λύκους, τίγρεις, λιοντάρια και λύγκες. Ο ζωολογικός κήπος είναι ανοιχτός 365 ημέρες τον χρόνο, ενώ το πάρκο αναψυχής μόνο κατά τη θερινή περίοδο.

Το Φεστιβάλ Κβαρτ ήταν ένα ετήσιο μουσικό φεστιβάλ, που πραγματοποιείτο στο Κρίστιανσαντ για πέντε ημέρες στις αρχές Ιουλίου. Υπήρχαν μεγάλες σκηνές στο Οντέρεγια και μικρότεροι χώροι γύρω από την πόλη. Ιδρύθηκε το 1991 ως *Qvadradurmusivalen* και άλλαξε το όνομά του στο πιο πιασάρικο *Quart Festival* τον επόμενο χρόνο. Συμμετείχαν σε αυτό διεθνώς γνωστοί καλλιτέχνες και ήταν επίσης γνωστό για έργα που αργότερα έγιναν διεθνώς γνωστά. Για αρκετά χρόνια ήταν το μεγαλύτερο μουσικό φεστιβάλ της Νορβηγίας, αλλά από το καλοκαίρι του 2007 επλήγη από τον ανταγωνισμό του *Hovefestivalen* στο Τρόμεγια, στο Αρενταλ και ορισμένα φεστιβάλ με έδρα το Όσλο. Στις αρχές Ιουνίου 2008 ο οργανισμός κήρυξε πτώχευση, το φεστιβάλ επέστρεψε το 2009 με το όνομα* Quart* αλλά και πάλι χρεοκόπησε.

Το Κρίστιανσαντ φιλοξενεί και πολλά άλλα φεστιβάλ, όλο τον χρόνο. Το *Protestfestival*, που πραγματοποιείται τον Σεπτέμβριο, ξεκίνησε το 2000 και στοχεύει στην αντιμετώπιση της απάθειας και της αδιαφορίας στην πολιτική, και περιλαμβάνει συζητήσεις, συναυλίες και διαλέξεις σε συνδυασμό με παραστατικές τέχνες και ντοκιμαντέρ. Το *Protestfestival* ισχυρίζεται ότι προσελκύει αναρχικούς, κομμουνιστές, χίπις καθώς και συντηρητικούς χριστιανούς και καπιταλιστές και ενθαρρύνει την επικοινωνία μεταξύ αυτών των ριζικά διαφορετικών ομάδων. Άλλα είναι το *Southern Discomfoρτ*, επίσης τον Σεπτέμβριο, το Φεστιβάλ Μπλουζ της Μπράγκντεγια τον Ιούνιο, το Νταρκ Σίζον Φεστιβάλ τον Οκτώβριο και τη Νύχτα Πολιτισμού και το Διεθνές Παιδικό Φεστιβάλ Κινηματογράφου τον Απρίλιο.

## Μεταφορές

### Θαλάσσιες
Από το κέντρο της πόλης, το λιμάνι των πορθμείων έχει δρομολόγια προς το Χίρστχαλς (Δανία), που εκτελούνται από τις *Color Line* και *Fjord Line*. Η *Color Line* δρομολογεί το* MS Superspeed 1*, που τέθηκε σε λειτουργία το 2008 και κάνει τη διέλευση σε περίπου 3 ώρες και 15 λεπτά. Το δρομολόγιο γίνεται όλο τον χρόνο με δύο διαδρομές προς κάθε κατεύθυνση κάθε μέρα. Η *Fjord Line* δρομολογεί το *HSC Fjord Cat*, ένα καταμαράν υψηλής ταχύτητας που καλύπτει τη διαδρομή σε περίπου 2 ώρες και 15 λεπτά. Το πλοίο ναυπηγήθηκε μεταξύ 1997 και 1998 και έχει ταξιδέψει με διάφορους χειριστές σε πολλές διαφορετικές διαδρομές. Λειτουργεί μόνο κατά τη διάρκεια της υψηλής περιόδου το καλοκαίρι.

Ένα νέο καταμαράν που κατασκευάστηκε από την αυστραλιανή ναυπηγική εταιρεία *Austal* επρόκειτο να δρομολογηθεί στις αρχές του καλοκαιριού 2020 και να αντικαταστήσει *το Fjord Cat*. Το νέο πλοίο επρόκειτο να διπλασιάσει τη χωρητικότητα, διατηρώντας παράλληλα την ίδια διάρκεια ταξιδιού 2 ωρών και 15 λεπτών. Η *Fjord Line* στοχεύει επίσης το νέο πλοίο να αντιμετωπίσει τα παράπονα αξιοπλοΐας και σταθερότητας του προκάτοχου του.

### Οδικές
Η Ευρωπαϊκή Οδός 18 είναι ο μεγαλύτερος αυτοκινητόδρομος στο Κρίστιανσαντ. Ξεκινά εκεί όπου η E39 πηγαίνει προς τη τη Δανία πριν από τη γέφυρα της πόλης στο Κβαβντρατούρεν. Η E18 συνεχίζει έξω από τον δήμο Κρίστιανσαντ και μέσω του Αρενταλ και του Όσλο καταλήγει στη Στοκχόλμη. Η Ευρωπαϊκή Οδός 39 ξεκινά από το Τρόντχαϊμ και περνά από τη Δυτική Νορβηγία πριν ακολουθήσει στους παράκτιους δήμους του Βεστ-Αγκντερ. Όταν η Ε39 φθάνει στο Κρίστιανσαντ, πηγαίνει στο λιμάνι και συνεχίζει μέσω της Δανίας. Η Νορβηγική Εθνική Οδός 9 είναι ένας δρόμος που ξεκινά από το Κρίστιανσαντ, μέσω των δήμων Γκριμ και Βένεσλα πριν φύγει από το Βεστ-Αγκντερ. Η εθνική οδός καταλήγει στο Χάουκελ του Τέλεμαρκ και είναι η πιο σημαντική οδική σύνδεση για το Σετεσντάλεν και τις γύρω περιοχές.

Η Η Νορβηγική Εθνική Οδός 41 ξεκινά από το Χένες. Είναι ο δρόμος προς το αεροδρόμιο του Κρίστιανσαντ, στο Κγέβικ, συνεχίζει προς το Μπίρκενες και καταλήγει στο Κβιτσέιντ του Τέλεμαρκ. Η οδός 401 της Περιφέρειας Τέλεμαρκ είναι η παλαιά Ε18 προτού αναβαθμιστεί. Ξεκινά από το Σεμ και καταλήγει στο Λίλεσαντ μέσω του Χέβογκ. Η περιφερειακή οδός 452 είναι ο παλιός δρόμος προς το κέντρο της πόλης Βένεσλα. Ξεκινά από το Λουντ και καταλήγει στο Βένεσλα μέσω Γιούστβικ και Ολεφγερ. Η περιφερειακή οδός 456 είναι ο κύριος δρόμος προς το Βόγκσμπιγκν τκαι στη συνέχεια καταλήγει στο Σέγκνε. Η περιφερειακή οδός 457 ξεκινάει από την 456 στο Βογιεμπίεν και καταλήγει στο Φλέκερεϊ. Η περιφερειακή οδός 471 είναι ο μεγαλύτερος δρόμος στο κέντρο του Κρίστιανσαντ. Καταλήγει στο Λουντ και πηγαίνει μέχρι το Πανεπιστήμιο.

### Λεωφορεία
Τα λεωφορεία στην πόλη και τη γύρω περιοχή λειτουργούν από την *Boreal Buss AS*, που κέρδισε τον διαγωνισμό από την *Agder Kollektivtrafikk* το 2018 για να εκτελεί δρομολόγια για επτά χρόνια, με δυνατότητα παράτασης της περιόδου κατά τρία χρόνια. Προηγουμένως η *Nettbuss Sør* (Νότια) λειτούργησε λεωφορεία στην περιοχή για οκτώ χρόνια από το 2010 ως το 2018. Όλες οι περιφερειακές λεωφορειακές γραμμές περνούν έχουν τρεις στάσεις στο Κβαβντρατούρεν. Ορισμένες λεωφορειακές γραμμές πηγαίνουν αντίστροφα από τη δυτική προς την ανατολική ακτή της πόλης.

Ο τερματικός σταθμός λεωφορείων του Κρίστιανσαντ (*Kristiansand Rutebilstasjon*) είναι ο κύριος τερματικός σταθμός λεωφορείων της πόλης και λειτουργεί επίσης ως κόμβος για λεωφορεία εξπρές που συνδέουν με το Όσλο, το Σταβάνγκερ και το Χάουκελι. Βρίσκεται δίπλα στον σιδηροδρομικό σταθμό του Κρίστιανσαντ. Ο τερματικός σταθμός λεωφορείων διαθέτει τοπικά, περιφερειακά και υπεραστικά δρομολόγια. Ένας νέος τερματικός σταθμός λεωφορείων κατασκευάστηκε το 2019, αντικαθιστώντας το παλιό και ξεπερασμένο κτίριο του 1960. Ο παλιός τερματικός σταθμός θα κατεδαφιστεί και θα αντικατασταθεί από ένα μικρό πάρκο και χώρο πρασίνου.

### Σιδηρόδρομος
Ο Σταθμός του Κρίστιανσαντ άνοιξε το 1895 και βρίσκεται στο κέντρο της πόλης, κοντά στον τερματικό σταθμό των φέρι. Ανήκει στην Εθνική Υπηρεσία Σιδηροδρόμων της Νορβηγίας Η Γραμμή Σέρλαντετ περνά από μικρές πόλεις στις περιφέρειες Βεστ-Αγκντερ και Αουστ-Αγκντερ. Τρένα εξπρές πηγαίνουν ανατολικά προς το Όσλο. Περιφερειακές γραμμές πηγαίνουν στο Σταβάνγκερ. 

### Αεροπορικές
Το τοπικό αεροδρόμιο, Κγέβικ, βρίσκεται 12 χλμ. ανατολικά του κέντρου της πόλης και έχει πτήσεις προς ευρωπαϊκές και νορβηγικές πόλεις. Ένα νέος διώροφος χώρος στάθμευσης κατασκευάστηκε το 2019.

### Αποστάσεις
Απόσταση του Κρίστιανσαντ από άλλες πόλεις: :
* Μάνταλ 36 χιλιόμετρα (θα μειωθεί σημαντικά όταν ανοίξει η νέα E39 το 2022)
* Εβγέ 49 χιλιόμετρα
* Αρενταλ 55 χιλιόμετρα
* Φλέκεφιορδ 81 χιλιόμετρα
* Σταβάνγκερ 160 χιλιόμετρα
* Όσλο 250 χιλιόμετρα
* Μπέργκεν 292 χιλιόμετρα
* Τρόντχαϊμ 601 χιλιόμετρα
* Τρούμσε 1382 χιλιόμετρα
* Κοπεγχάγη 391 χιλιόμετρα
* Στοκχόλμη 768 χιλιόμετρα

## Εκπαίδευση
Το Πανεπιστήμιο του Αγκντερ ιδρύθηκε το 2007, με την αναβάθμιση του ομώνυμου Κολλέγιου, που ιδρύθηκε το 1994 από τη συγχώνευση έξι προηγούμενων ιδρυμάτων: του Κολλέγιου Εκπαίδευσης Δασκάλων του Κρίστιανσαντ, του Περιφερειακού Κολλέγιου του Αγκντερ, του Κολλέγιου Νοσηλευτικής του Κρίστιανσαντ, του Κολλέγιου Νοσηλευτικής του Αρενταλ, του Περιφερειακού Κολλέγιου Μηχανικής του Αγκντερ (Γκρίμσταντ) και του Μουσικού Ωδείου του Αγκντερ. Το πανεπιστήμιο έχει περίπου 10.000 φοιτητές, εκ των οποίων οι 7.500 είναι στο Κρίστιανσαντ και οι υπόλοιποι 2.500 στο Γκρίμσταντ. Στο Κρίστιανσαντ οι εγκαταστάσεις του είναι σε μια πανεπιστημιούπολη στον πρώην χώρο παρελάσεων του Γκιμλεμόεν στο Λουντ. Το πανεπιστήμιο προσφέρει ένα ευρύ πρόγραμμα σπουδών σε όλα τα επίπεδα, οργανωμένες σε πέντε σχολές: Ανθρωπιστικές Επιστήμες και Εκπαίδευση, Μηχανική και Επιστήμες, Υγεία και Αθλητισμός, Οικονομικά και Κοινωνικές Επιστήμες και Καλές Τέχνες. Στο Γκιμλεμόεν βρίσκεται επίσης το *Sørlandet kunnskapspark*, ένα ερευνητικό πάρκο που χτίστηκε με χρηματοδότηση, μεταξύ άλλων, του ιδρύματος *Cultiva* που στεγάζει πολλές εταιρείες με μεγάλο βαθμό επαγγελματικής συνεργασίας με το πανεπιστήμιο, όπως το *Agderforskning*, ένα ερευνητικό ινστιτούτο κοινωνικών επιστημών, που ανήκει στην εκδοτική εταιρεία *Cappelen Damm*.

Το Πανεπιστημιακό Κολλέγιο Νόροφ ιδρύθηκε το 2012 και είναι ένα ιδιωτικό πανεπιστήμιο που προσφέρει εξειδικευμένα πτυχία στα Διαδραστικά μέσα (Παιχνίδια ή Κινούμενα Σχέδια) και στην Εφαρμοσμένη Επιστήμη Δεδομένων και στην Ψηφιακή Ιατροδικαστική. Το Πανεπιστημιακό Κολλέγιο βασίζεται στην υπάρχουσα επαγγελματική σχολή του Νόροφ που ιδρύθηκε το 1987. Εκτός από την πανεπιστημιούπολη του Κρίστιανσαντ το Νόροφ διαθέτει εγκαταστάσεις στο Όσλο, στο Μπέργκεν και στο Στάβανγκερ και έχει σημαντική εμπειρία στην προσφορά διαδικτυακών μαθημάτων και όλα τα πτυχιακά μαθήματα που προσφέρονται στο Πανεπιστημιακό Κολλέγιο είναι διαθέσιμα στο διαδίκτυο.

Το Κρίστιανσαντ ήταν μια πόλη-φρούριο και καθεδρικού ναού από το 1664. Το 1684 ιδρύθηκε η Σχολή του Καθεδρικού του Κρίστιανσαντ και το 1734 ένα Λατινικό σχολείο. Σήμερα υπάρχουν τέσσερα δημόσια λύκεια: η Σχολή του Καθεδρικού Γκίμλε του Κρίστιανσαντ, το Λύκειο του Βόγκσμπιγκντ, το *Kvadraturen skolesenter* και το Λύκειο ΤάνγκενTangen High School

Στο Κρίστιανσαντ βρίσκεται επίσης η ιδιωτική Ναυτική Σχολή της Νότιας Νορβηγίας, που προσφέρει δύο μαθήματα σπουδών, Τεχνολογία και Βιομηχανική Παραγωγή και ναυτιλιακά θέματα. Είναι εσωτερικό, οι μαθητές ζουν και εκπαιδεύονται στο εκπαιδευτικό πλοίο *MS Sjøkurs*, ένα ατμόπλοιο που προγενέστερα ήταν δρομολογημένα στη *Hurtigruten*.

Το Κρίστιανσαντ φιλοξενεί επίσης ένα Διεθνές Σχολείο στο *Kongsgård Alle* του Λουντ. Το Σχολείο άνοιξε τον Ιανουάριο του 2008 για να παρέχει διεθνή εκπαίδευση στα Αγγλικά σε μαθητές από την τάξη 1 έως την τάξη 10. Αυτό το εγκεκριμένο σχολείο IB μετακόμισε σε ένα ολοκαίνουργιο κτήριο που δημιουργήθηκε το καλοκαίρι του 2014, για να στεγάσει το διευρυμένο σχολείο που έχει πλέον περισσότερους από 100 μαθητές.

## MΜΕ

Η *Fædrelandsvennen* είναι η μεγαλύτερη εφημερίδα του Κρίστιανσαντ και τηης μητροπολιτικής του περιοχής. Η εφημερίδα έχει περίπου 116.000 αναγνώστες κάθε μέρα και ιδρύθηκε το 1875. Από το 2006 η εφημερίδα πέρασε από το μεγάλο μέγεθος στο ταμπλόιντ. Η *Fædrelandsvennen* στεγαζόταν στη *Rådhusgata* με το *Wergelandsparken* (πάρκο, που πήρε το όνομά του από το Χένρικ Βέργκελαντ) ως τις 02.27.192 όταν κάποιος ανατίναξε το κτίριο, ισοπεδώνοντάς το. Κανείς δεν έχασε τη ζωή του στο περιστατικό. Η εφημερίδα μετεγκαταστάθηκε στο *Fiskåtangen* του Βόγκσμπιγκντ, όπου βρισκόταν μέχρι το 2015, οπότε μετακόμισε πάλι στο κέντρο της πόλης στη *Henrik Wergelands gate*. Η *Fædrelandsvennen* είναι ιδιοκτήτης πολλών εφημερίδων της Νότιας Νορβηγίας, ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών σταθμών και άλλων εταιρειών.

Η *Kristiansand Avis* (*Kristiansand اخبار*) είναι μια δωρεάν εφημερίδα που ζει με διαφημίσεις και παραδίδεται σε όλα τα νοικοκυριά στην περιοχή εκτός από το Λίλεσαντ, το Μπίρκενες και το Ιβελαντ. Η εφημερίδα εστιάζει στο να στέκεται δίπλα στους κατοίκους της περιοχής. Βγαίνει κάθε Πέμπτη και είχε 45.000 αναγνώστες το 2014.

Η *[[Norwegian Broadcasting Corporation|NRK Sørlandet]]* έχει τα κεντρικά γραφεία της στο Κρίστιανσαντ. Είναι η περιφερειακή υπηρεσία του εθνικού ραδιοτηλεοπτικού καναλιού NRK. Το *NRK Sørlandet* καλύπτει τις περιφέρειες Αουστ-Αγκντερ και Βεστ-Αγκντερ. Παράγουν 6 ώρες ραδιόφωνου και μιάμιση ώρα τηλεόρασης, εκτός από τη δική τους ιστοσελίδα για ειδήσεις για τη Νότια Νορβηγία.

## Σημαντικοί άνθρωποι

*Αγκνες Κίτελσεν (γ. 1980), ηθοποιός.
*Αντρέας Τόρκιλντσεν (γ. 1982), αθλητής του ακοντισμού από το Βόγκσμπιγκντ. Ηταν ολυμπιονίκης το 2004 και το 2008 και παγκόσμιος πρωταθλητής το 2009. Κατέρριψε το παγκόσμιο ρεκόρ νέων το 2001.
*Αντον Γέργκεν Αντερσεν, συνθέτης.
*Μπερντ Μπάλχεν (1899–1973), πρωτοπόρος της αεροπορίας, μηχανικός αεροσκαφών, μηχανικός και στρατιωτικός ηγέτης των ΗΠΑ.
*Καμίλα Κόλετ (1813–1895), συγγραφέας και η πρώτη φεμινίστρια της Νορβηγίας.
*Χένρικ Βέργκελαντ (1808–1845), ποιητής, συγγραφέας κ.α.
*Γενς Μπγερνεμπόε (1920–1976), μυθιστοριογράφος.
*Κατρίνε Λούντε (γ. 1980), παίκτρια του χάντμπολ από το Χόνες Hånes, αγωνίζεται στην εθνική ομάδα Νορβηγίας.
*Κριστίνε Λούντε-Μπόργκερσεν, (γ. 1980), παίκτρια του χάντμπολ, τρεις φορές ολυμπιονίκις.
*Κρίστοφερ Χέσταντ (γ. 1983), πρώην ποδοσφαιριστής από το Βόγκσμπιγκντ, ξεκίνησε από την *IK Start* και συνέχισε στη Βολερένγκα Φούτμπαλ.
*Κρίστοφερ Χάλβορσεν, ποδηλάτης.
*Μέτε-Μάριτ, Πριγκίπισσα του Στέμματος της Νορβηγίας (γ. 1972), από τη Σλέθεγια, παντρεμένη με τον Πρίγκιπα του Στέμματος Χάακον από το 2001.
*Ρολφ Λέβλαντ (γ. 1955), τραγουδοποιός και συνθέτης.

## Αδελφοποιήσεις

## Παραπομπές


Κατηγορία:Πόλεις της Νορβηγίας