Αναπηρία και καταστροφές

Οι **[[Φυσική καταστροφή|φυσικές]] και ανθρωπογενείς καταστροφές** συχνά έχουν δυσανάλογα σοβαρές επιπτώσεις στα άτομα με **[[αναπηρία]]**. Αυτό το ζήτημα αναγνωρίζεται και αντιμετωπίζεται από το Άρθρο 11 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία που αναφέρει:Τα Κράτη Μέρη λαμβάνουν, σύμφωνα με τις υποχρεώσεις τους από το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένου του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και του διεθνούς δικαίου δικαιωμάτων του ανθρώπου, όλα τα απαραίτητα μέτρα για να εξασφαλίσουν  την προστασία και την ασφάλεια των ΑμεΑ σε καταστάσεις κινδύνου, συμπεριλαμβανομένων καταστάσεων ένοπλης σύρραξης, ανθρωπιστικών κρίσεων και την εμφάνιση φυσικών καταστροφών.μικρογραφία|Ευρείας κλίμακας φυσικές καταστροφές
Τα άτομα με αναπηρία συχνά παραβλέπονται κατά τη διάρκεια καταστροφών ως αποτέλεσμα προκατάληψης και, ενίοτε, έλλειψης ορατής εκδήλωσης της αναπηρίας. Ανάλογα με την αναπηρία, ένα άτομο με αναπηρία μπορεί να μην είναι σε θέση να αναγνωρίσει ότι συμβαίνει μια καταστροφή ή ότι βρίσκεται σε κίνδυνο. Άλλα άτομα, όπως εκείνα με αναπηρίες που περιορίζουν την κινητικότητά τους, μπορεί να έχουν δυσκολία εκκένωσης κάποιου χώρου.

## Έρευνα και μελλοντικές κατευθύνσεις
Υπάρχουν περιορισμένες έρευνες, αλλά πολλές αναφορές σχετικά με το τι συμβαίνει όταν οι καταστροφές επηρεάζουν τα άτομα με αναπηρία. Οι περιβαλλοντικές καταστροφές επηρεάζουν δυσανάλογα τους ευάλωτους πληθυσμούς, ιδιαίτερα τα άτομα με αναπηρία. Ωστόσο, τα προγράμματα ανακούφισης από καταστροφές εξακολουθούν να μην προσαρμόζουν τις πολιτικές και τις προσπάθειές τους για να βοηθήσουν αυτόν τον ευάλωτο πληθυσμό. Τα άτομα με αναπηρία μπορεί να επηρεαστούν σε μεγάλο βαθμό από φυσικές καταστροφές και να αγνοηθούν κατά τον σχεδιασμό καταστροφών. Τα άτομα με σωματικές αναπηρίες μπορεί να διατρέχουν κίνδυνο κατά την εκκένωση χώρων εάν δεν υπάρχει διαθέσιμη βοήθεια. Τα άτομα με γνωστικές αναπηρίες μπορεί να δυσκολευτούν να κατανοήσουν τις οδηγίες που πρέπει να ακολουθούνται σε περίπτωση καταστροφής. Όσοι είναι τυφλοί, έχουν προβλήματα ακοής κ.λπ. μπορεί να δυσκολευτούν στην επικοινωνία κατά τη διάρκεια της έκτακτης ανάγκης. Τα άτομα με αισθητηριακές, κινητικές και σωματικές δυσκολίες συχνά βρίσκονται σε μειονεκτική θέση κατά την εκκένωση χώρων. Ωστόσο, εκείνα που έχουν νοητικές, γνωστικές ή αντιληπτικές αναπηρίες συχνά παραβλέπονται ακόμη περισσότερο λόγω της λιγότερο προφανούς φύσης της αναπηρίας τους. Έτσι, η μείωση του κινδύνου από καταστροφές επικεντρώνεται σε άτομα χωρίς νοητική και συναισθηματική έκπτωση. Οι πολιτικές για την ανακούφιση από καταστροφές είναι ροσανατολισμένες σε άτομα χωρίς αναπηρίες, παρά το ότι το 15% του παγκόσμιου πληθυσμού είναι ανάπηροι, με τον επιπολασμό να συνεχίζει να αυξάνεται. Ο επιπολασμός είναι πιθανό να αυξάνεται λόγω της παγκόσμιας αύξησης χρόνιων παθήσεων, πέρα από τη συνολική γήρανση του παγκόσμιου πληθυσμού. Στα παιδιά συγκεκριμένα, το 10% αυτού του ήδη ευάλωτου πληθυσμού εκτιμάται ότι έχει αναπηρία. Παρά το υψηλό αυτό ποσοστό, τα παιδιά με αναπηρίες συχνά αποκλείονται από πρωτοβουλίες μείωσης του κινδύνου από καταστροφές, κάτι που τα καθιστά πιο ευάλωτα. Ειδικά στις φτωχότερες χώρες, τα άτομα με αναπηρίες είναι λιγότερο πιθανό να τύχουν της ίδιας προσοχής με τα πιο προνομιούχα άτομα στις ίδιες συνθήκες. Όλοι αυτοί οι παράγοντες μπορούν να αυξήσουν τον βαθμό διακύμανσης του κινδύνου από καταστροφές σε άτομα με αναπηρία.

## Διακρίσεις
Οι καταστροφές επιδεινώνουν τις διακρίσεις που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία. Ορισμένες μελέτες έχουν εντοπίσει διακρίσεις σε βάρος ατόμων με αναπηρία σε όλες τις φάσεις μιας καταστροφής. Ο πιο συνηθισμένος περιορισμός είναι ότι οι άνθρωποι δεν έχουν σωματική πρόσβαση σε κτήρια ή μέσα μεταφοράς καθώς και σε υπηρεσίες που σχετίζονται με καταστροφές. Ο αποκλεισμός αυτών των ατόμων προκαλείται εν μέρει από την έλλειψη εκπαίδευσης σχετικά με την αναπηρία στο αρμόδιο προσωπικό. Τα άτομα με γνωστικές ή νοητικές αναπηρίες συχνά εμφανίζουν άγνοια κοινωνικών και πρακτικών κινδύνων, με αποτέλεσμα να έχουν περισσότερες πιθανότητες να βιώσουν αρνητικά αποτελέσματα από μια καταστροφή.

## Αναπηρία και σχεδιασμός διαχείρισης καταστροφών
Η αναπηρία ως παράγοντας στον σχεδιασμό διαχείρισης καταστροφών είναι ένα ζήτημα που τυγχάνει προσοχής από ορισμένες δικαιοδοσίες διαχείρισης καταστροφών, ενώ διάφορες οργανώσεις για τα δικαιώματα των αναπήρων δραστηριοποιούνται προκειμένου οι αρχές να συμπεριλάβουν τις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία στον προγραμματισμό τους. Σε αγροτικές χώρες και περιοχές με χαμηλού εισοδήματος, υπάρχει χάσμα μεταξύ εκείνων που χρειάζονται οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους και εκείνων που τους λαμβάνουν, επομένως τα άτομα με αναπηρία δεν λαμβάνουν τις υπηρεσίες που χρειάζονται.

Το 2022, ανακοινώθηκε ότι η υπηρεσία πολιτικής προστασίας στην Ελλάδα σχεδιάζει την κατάρτιση καταλόγων με άτομα με αναπηρία σε κάθε δήμο της χώρας καθώς και μέτρα για την αποτελεσματική προστασία τωνα ατόμων αυτών από φυσικές καταστροφές.

## Παραπομπές


Κατηγορία:Αναπηρία
Κατηγορία:Καταστροφές
Κατηγορία:Διαχείριση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης