Γεράσιμος Κυριαζής

Ο **Γεράσιμος Κυριαζής** (αλβανικά: Gjerasim Qiriazi, αγγλικά: Gerasim Kyrias) (18 Οκτωβρίου 1858 – 2 Ιανουαρίου 1894) ήταν Αλβανός προτεστάντης ιεροκήρυκας, μεταφραστής και διανομέας της Βίβλου, εκπαιδευτικός και ακτιβιστής της Αλβανικής Εθνικής Αφύπνισης. Στις αρχές της δεκαετίας του 1890 ίδρυσε την Αλβανική Ευαγγελική Προτεσταντική κοινότητα και το πρώτο αλβανικό σχολείο θηλέων στην Κορυτσά της Αλβανίας, τότε μέρος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. 

## Βιογραφία
Ο Κυριαζής φοίτησε σε ελληνικό σχολείο της γενέτειράς του, Μοναστήρι. Στη συνέχεια πήγε στο Σάμοκοβ της Βουλγαρίας για να παρακολουθήσει το Κολεγιακό και Θεολογικό Ινστιτούτο. Αφού τελείωσε τις σπουδές του το 1883, άρχισε να εργάζεται για τη Βρετανική και Ξένη Βιβλική Εταιρεία στην Κορυτσά .

Στις 15 Νοεμβρίου 1884, ενώ ταξίδευε στη λίμνη Οχρίδα, απήχθη από ληστές, οι οποίοι τον κράτησαν για λύτρα για πάνω από ένα χρόνο. Αυτό το επεισόδιο αφηγήθηκε ο Γεράσιμος στο *Captured by Brigands,* και δημοσιεύτηκε μετά το θάνατό του στα αγγλικά το 1901.  

Το 1889, ανέθεσε την εκτύπωση του βιβλίου της Γένεσης και του Ευαγγελίου του Ματθαίου στα αλβανικά τοσκικά και του Κατά Ματθαίον Ευαγγελίου στη βλάχικη γλώσσα, τα οποία τυπώθηκαν από την «Dituria» στο Βουκουρέστι για λογαριασμό της BFBS.

Το 1891 ιδρύθηκε το πρώτο αλβανικό σχολείο θηλέων στην Κορυτσά από τον Κυριαζή και την αδερφή του, Σεβαστή Κυριαζή. Είχε επίσης μια μικρότερη αδερφή, την Παρασκευή Κυριαζή, η οποία άρχισε να εργάζεται στο σχολείο θηλέων όταν ήταν μόλις 11 ετών.  

Ο Γεράσιμος πέθανε σε νεαρή ηλικία από φυματίωση. 

## Έργα
Εκτός από το *Captured by Brigands*, ο Κυριαζής έγραψε γραμματική, ποίηση, τραγούδια και σχολικά βιβλία αλβανικής γλώσσας. Μια επιλογή από τα γραπτά του δημοσιεύτηκε από τον αδερφό του, Γιώργη, στη συλλογή *Hristomathi a udhëheqës për ç'do shtëpi shqiptari* (Μοναστήρι, 1902). Και τα δύο αδέρφια συνέγραψαν τη συλλογή τραγουδιών *Kënkë të shenjtëruara* (Μοναστήρι, 1906).

## Κληρονομιά

### Στην Ευαγγελική Προτεσταντική κοινότητα
Όταν ο Γεράσιμος Κυριαζής ίδρυσε μια Ευαγγελική Αδελφότητα το 1891 για τους Αλβανούς, τα εδάφη που κατοικούνταν από Αλβανούς βρίσκονταν ακόμη υπό οθωμανική κυριαρχία. Πλέον, που η Αλβανία και το Κοσσυφοπέδιο είναι κυρίαρχα κράτη, προτεσταντικές κοινότητες εκεί, όπως η Ευαγγελική Αδελφότητα της Αλβανίας (VUSH), η Προτεσταντική Ευαγγελική Εκκλησία του Κοσσυφοπεδίου (KPUK) (ιδρύθηκε το 1992 και το 2005 αντίστοιχα) και άλλες αλβανικές ευαγγελικές οντότητες θεωρούν τον Γεράσιμο Κυριαζή ως πνευματικό τους πατέρα και ιδρυτή.

### Κινηματογράφος
Το Παρθεναγωγείο της Κορυτσάς απαθανατίστηκε στον αλβανικό κινηματογράφο από την προσφιλή ταινία *Mësonjëtorja* (Το Σχολείο) (1979). Ο χαρακτήρας, ο οποίος δημιουργήθηκε ως έμπνευση από τον Γεράσιμο Κυριαζή, ήταν ο "Στέφανος Βαρδής" και τον υποδύθηκε ο ηθοποιός Γουλιέλμ Ραντόζα. Σύμφωνα με τις επίσημες αθεϊστικές και λογοκριτικές πολιτικές της Λαϊκής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Αλβανίας, όλη η θρησκεία απεικονιζόταν ως αντιαλβανική και το σχολείο προσδιοριζόταν ως εντελώς μη θρησκευτικό (*λαϊκό*). 
[μικρογραφία| Γραμματόσημο του Κοσσυφοπεδίου το 2017 για την επέτειο της Προτεσταντικής Μεταρρύθμισης. Απεικονίζει τον [Μαρτίνος Λούθηρος|Μαρτίνο Λούθηρο πάνω και κάτω τα τέσσερα αδέλφια της Οικογένειας Κυριαζή: Γιώργη, Γεράσιμο, Παρασκευή και Σεβαστή]]

### Αναμνηστικά είδη

* Το 2017, η εικόνα του Γεράσιμου Κυριαζή ήταν μεταξύ εκείνων που εμφανίστηκαν σε γραμματόσημο από το Ταχυδρομείο Κοσσυφοπεδίου προς τιμήν της 500ής επετείου της Προτεσταντικής Μεταρρύθμισης και της αλβανικής αντίστοιχης. 

### Στον ακαδημαϊκό χώρο

* Στις 26 Οκτωβρίου 2016, το Πανεπιστήμιο της Κορυτσάς φιλοξένησε ακαδημαϊκό συνέδριο προς τιμήν του Γεράσιμου και της Σεβαστής Κυριαζή και του Παρθεναγωγείου για την 125η επέτειο από την ίδρυσή του. 
* Στις 14–16 Ιανουαρίου 1994 στα Τίρανα, σε ανάμνηση της 100ής επετείου από τον θάνατο του Γεράσιμου Κυριαζή, η Ευαγγελική Αδελφότητα της Αλβανίας, σε συνεργασία με τα Κρατικά Αρχεία της Αλβανίας και την Ένωση Συγγραφέων, χρηματοδότησε ένα ακαδημαϊκό συμπόσιο με δέκα Αλβανούς και ξένους προσκεκλημένους ομιλητές (καθηγητές και θεσμικούς εκπροσώπους). 

## Βραβεία

* *Mësuesi i Popullit* (Δάσκαλος του Λαού) (Αλβανία), 1987.
* *Urdhri i Lirisë i Klasit të* Parë (Α' τάξη Τάγματος Ελευθερίας) (Αλβανία), 1992.
* *Nderi i Kombit* (Τιμή του Έθνους) (Αλβανία), (2017).

## Παραπομπές

## Περαιτέρω ανάγνωση

* Quanrud, John, *Gerasim Kyrias and the Albanian National Awakening 1858-1894*, Ινστιτούτο Αλβανικών και Προτεσταντικών Σπουδών, 2016, .
* Hosaflook, David. *Lëvizja Protestante te shqiptarët, 1816–1908* . Σκόπια: Instituti i Trashëgimisë Shpirtërore e Kulturore të Shqiptarëve, 2019, .
* Κυριάς-Δάκο, Σεβαστή. *Η ζωή μου: Η αυτοβιογραφία της πρωτοπόρου της γυναικείας εκπαίδευσης στην Αλβανία* . Τίρανα: IAPS, 2022, .
* Hosaflook, David, Persida Asllani κ.λπ. *The Albanian Book and Protestant Enterprise: a 200-year Cultural Journey (Kolana “Rrugëtime kulturore: libri dhe feja në shqipëri* ”). Tiranë: Biblioteka Kombëtare e Shqipërisë, 2017, .

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Ανάπτυξη της Προτεσταντικής Εκκλησίας μεταξύ των Αλβανών (Προτεσταντική Ευαγγελική Εκκλησία του Κοσσυφοπεδίου)
* Βιογραφία (1858-1894) 

Κατηγορία:Ακτιβιστές της Αλβανικής Εθνικής Αφύπνισης
Κατηγορία:Οικογένεια Κυριαζή
Κατηγορία:Αλβανοί Προτεστάντες