Ιστορία της αρχαίας Μακεδονίας

[σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/33/Map Macedonia 336 BC-en.svg/400px-Map Macedonia 336 BC-en.svg.png|μικρογραφία|400x400εσ| Το [Μακεδονία (αρχαίο βασίλειο)|Βασίλειο της Μακεδονίας (σε σκούρο πορτοκαλί) το 336 π.Χ., στο τέλος της βασιλείας του Φιλίππου Β', άλλα εδάφη περιλαμβάνουν τα εξαρτημένα κράτη της Μακεδονίας (ανοιχτό πορτοκαλί), τους Μολοσσούς της Ηπείρου (ανοιχτό κόκκινο), τη Θεσσαλία (χρώμα της άμμου), τη συμμαχική Ένωση της Κορίνθου (κίτρινο), τα ουδέτερα κράτη της Σπάρτης και της Κρήτης και τα δυτικά εδάφη των Αχαιμενιδικής Αυτοκρατορίας στη Μικρά Ασία (βιολετί μωβ).]]

Το βασίλειο της Μακεδονίας ήταν ένα αρχαίο κράτος στη σημερινή Μακεδονική επικράτεια της βόρειας Ελλάδας, που ιδρύθηκε στα μέσα του 7ου αιώνα π.Χ. κατά την περίοδο της Αρχαϊκής Ελλάδας και διήρκεσε μέχρι τα μέσα του 2ου αιώνα π.Χ. Με επικεφαλής τη δυναστεία των Αργεάδων ως βασιλείς, η Μακεδονία έγινε υποτελές κράτος της Αχαιμενιδικής Αυτοκρατορίας της αρχαίας Περσίας κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Αμύντα Α΄ (π. 547 – 498 π.Χ.) και του γιου του, τον Αλέξανδρο Α΄ (π. 498 – 454 π.Χ.). Η περίοδος της περσικής κατοχής της Μακεδονίας έληξε περίπου το 479 π.Χ. με την νικηφόρα Μάχη των Πλαταιών κατά της δεύτερης περσικής εισβολής στην Ελλάδα υπό τον Ξέρξη Α' και την αποχώρηση των περσικών δυνάμεων από την ευρωπαϊκή ηπειρο.

Κατά την περίοδο της Κλασικής Ελλάδας, ο Περδίκκας Β' (π. 454 – 413 π.Χ.) ενεπλάκη άμεσα στον Πελοποννησιακό Πόλεμο (431–404 π.Χ.) μεταξύ της Αθήνας και της Σπάρτης, μετατοπίζοντας τη συμμαχία του από τη μια πόλη-κράτος στην άλλη, ενώ προσπαθούσε να διατηρήσει τον έλεγχο της Μακεδονίας στη χερσόνησο της Χαλκιδικής. Η βασιλεία του σημαδεύτηκε επίσης από συγκρούσεις και προσωρινές συμμαχίες με τον Θράκα ηγεμόνα Σιτάλκη του Βασιλείου των Οδρυσών. Τελικά έκανε ειρήνη με την Αθήνα, σχηματίζοντας έτσι μια συμμαχία μεταξύ των δύο που ίσχυε μέχρι τη βασιλεία του Αρχέλαου Α΄ (π. 413 – 399 π.Χ.). Η βασιλεία του έφερε ειρήνη, σταθερότητα και οικονομική ασφάλεια στο μακεδονικό βασίλειο, ωστόσο η ελάχιστα κατανοητή δολοφονία του άφησε το βασίλειο σε κινδύνους και συγκρούσεις. Στη ταραχώδη βασιλεία του Αμύντα Γ΄ (π. 393 – 370 π.Χ.) έλαβαν καταστροφικές επιδρομές, τόσο από τον Ιλλύριο ηγεμόνα Βαρδύλη των Δαρδανών όσο και της πόλης-κράτους της Ολύνθου, οι οποίες ηττήθηκαν και οι δύο με τη βοήθεια ξένων δυνάμεων, των πόλεων-κρατών της Θεσσαλίας και της Σπάρτης, αντίστοιχα. Ο Αλέξανδρος Β' (π. 370 – 368 π.Χ.) εισέβαλε στη Θεσσαλία αλλά απέτυχε να κρατήσει τη Λάρισα, την οποία κατέλαβε ο Πελοπίδας της Θήβας, ο οποίος υπέγραψε ειρήνη με τη Μακεδονία υπό τον όρο ότι θα παραδώσουν τους ευγενείς ομήρους τους, συμπεριλαμβανομένου του μελλοντικού βασιλιά Φίλιππου Β' (π. 359 – 336 π.Χ.).

Ο Φίλιππος Β΄ ανέλαβε την εξουσία όταν ο μεγαλύτερος αδελφός του ,ο Περδίκκας Γ΄ της Μακεδονίας (π. 368 – 359 π.Χ.), ηττήθηκε και σκοτώθηκε στη μάχη από τις δυνάμεις του Βαρδύλη. Με τη χρήση επιδέξιας διπλωματίας, ο Φίλιππος Β' μπόρεσε να συνάψει ειρήνη με τους Ιλλυριούς, τους Θράκες, τους Παίονες και τους Αθηναίους που απειλούσαν τα σύνορά του. Αυτό του έδωσε χρόνο να μεταρρυθμίσει δραματικά τον μακεδονικό στρατό, ιδρύοντας τη Μακεδονική φάλαγγα που θα αποδεικνυόταν κρίσιμη για την επιτυχία του βασιλείου του να υποτάξει τη Κεντρική Ελλάδα, με εξαίρεση τη Σπάρτη. Σταδιακά ενίσχυσε την πολιτική του δύναμη σχηματίζοντας συμμαχίες γάμου με ξένες δυνάμεις, καταστρέφοντας τη Συμμαχία της Χαλκιδικής στον Ολυνθιακό Πόλεμο (349–348 π.Χ.) και έγινε εκλεγμένο μέλος της Θεσσαλικής και Αμφικτυονικής Συμμαχίας για τον ρόλο του στην ήττα της Φωκίδας στο Τρίτο Ιερό Πόλεμο (356–346 π.Χ.). Μετά τη νίκη των Μακεδόνων επί ενός συνασπισμού υπό την ηγεσία της Αθήνας και της Θήβας στη Μάχη της Χαιρώνειας το 338 π.Χ., ο Φίλιππος ίδρυσε την Συμμαχία της Κορίνθου και εξελέγη ως ηγεμόνας της εν αναμονή της εντολής μιας ενωμένης ελληνικής εισβολής στην Αχαιμενιδική Αυτοκρατορία υπό τη μακεδονική ηγεμονία. Ωστόσο, όταν ο Φίλιππος Β' δολοφονήθηκε από έναν από τους σωματοφύλακές του, τον διαδέχθηκε ο γιος του Αλέξανδρος Γ', περισσότερο γνωστός ως Μέγας Αλέξανδρος (336 – 323 π.Χ. ), ο οποίος εισέβαλε στην Αίγυπτο και την Δυτική Ασία και ανέτρεψε την κυριαρχία του Δαρείου Γ' της Περσίας, ο οποίος αναγκάστηκε να καταφύγει στη Βακτρία (στο σημερινό Αφγανιστάν), όπου σκοτώθηκε από έναν από τους συγγενείς του, τον Βέσσο. Αυτός ο διεκδικητής του θρόνου εκτελέστηκε τελικά από τον Μέγα Αλέξανδρο, ωστόσο ο τελευταίος τελικά υπέκυψε σε μια άγνωστη ασθένεια σε ηλικία 32 ετών, ο θάνατος της οποίας οδήγησε στη διχοτόμηση της Βαβυλώνας από τους πρώην στρατηγούς του, τους *[[Διάδοχοι του Μεγάλου Αλεξάνδρου|διαδόχους]]*, με κύριο ανάμεσά τους τον Αντίπατρο, αντιβασιλέα του Αλεξάνδρου Δ' της Μακεδονίας (323 – 309 π.Χ.). Αυτό το γεγονός εγκαινίασε την ελληνιστική περίοδο στη Δυτική Ασία και στον μεσογειακό κόσμο, οδηγώντας στο σχηματισμό των βασιλείων των Πτολεμαίων, των Σελευκιδών και των Ατταλιδών διαδόχων στα πρώην εδάφη της αυτοκρατορίας του Μέγα Αλεξάνδρου.

Η Μακεδονία συνέχισε τον ρόλο της ως το κυρίαρχο κράτος της αρχαίας Ελλάδας, ωστόσο η εξουσία της μειώθηκε λόγω των εμφυλίων πολέμων μεταξύ της δυναστείας των Αντιπατριδών και της εκκολαπτόμενης δυναστείας των Αντιγονιδών. Μετά από επιζήσαντες ακρωτηριαστικές επιδρομές από τον Πύρρο της Ηπείρου, τον Λυσίμαχο, τον Σέλευκο Α' Νικάτωρ και τους Κέλτες Γαλάτες, η Μακεδονία υπό την ηγεσία του Αντιγόνου Β' της Μακεδονίας (277 – 274 π.Χ. / 272–239 π.Χ.) μπόρεσε να υποτάξει την Αθήνα και να αμυνθεί ενάντια στη ναυτική επίθεση της Πτολεμαϊκής Αιγύπτου στον Χρεμωνίδειο πόλεμο (267–261 π.Χ.). Ωστόσο, η εξέγερση του Άρατου της Σικυώνας το 351 π.Χ. οδήγησε στη σύσταση της Αχαϊκής Συμπολιτείας, η οποία αποδείχτηκε διαχρονικό πρόβλημα για τις φιλοδοξίες των Μακεδόνων βασιλέων στη Κεντρική Ελλάδα. Η μακεδονική εξουσία γνώρισε μια αναζωπύρωση υπό τον Αντίγονο Γ' Δώσον (229 – 221 π.Χ. ), ο οποίος νίκησε τους Σπαρτιάτες υπό τον Κλεομένη Γ' στον Κλεομένειο πόλεμο (229–222 π.Χ.). Αν και και Φίλιππος Ε΄ της Μακεδονίας (221 – 179 π.Χ.) κατάφερε να νικήσει την Αιτωλική Συμπολιτεία στον Δεύτερο Συμμαχικό Πόλεμο (220–217 π.Χ.), οι προσπάθειές του να δημιουργήσει μια μακεδονική δύναμη στην Αδριατική Θάλασσα με τη σύναψη της Μακεδονικής - Καρχηδονικής Συνθήκης με τον Αννίβα τρόμαξαν τη Ρωμαϊκή Δημοκρατία, η οποία έπεισε έναν συνασπισμό από ελληνικές πόλεις-κράτη να επιτεθούν στη Μακεδονία, ενώ η Ρώμη επικεντρώθηκε στο να νικήσει τον Αννίβα στην Ιταλία. Η Ρώμη κέρδισε τελικά τον Πρώτο (214–205 π.Χ.) και τον Δεύτερο Μακεδονικό Πόλεμο (200–197 π.Χ.) εναντίον του Φίλιππου Ε΄, ο οποίος ηττήθηκε επίσης στον Κρητικό πόλεμο (205–200 π.Χ.) από έναν συνασπισμό με επικεφαλή τη Ρόδο. Η Μακεδονία αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τις κτήσεις της στην Ελλάδα εκτός της ίδιας της Μακεδονίας, ενώ ο Τρίτος Μακεδονικός Πόλεμος (171–168 π.Χ.) πέτυχε την πλήρη ανατροπή της μοναρχίας, μετά την οποία η Ρώμη τοποθέτησε τον Περσέα της Μακεδονίας (179 – 168 π.Χ.) σε κατ' οίκον περιορισμό και ίδρυσε τέσσερα εξαρτημένα κράτη στη Μακεδονία. Σε μια προσπάθεια να αποτρέψει την εξέγερση στη Μακεδονία, η Ρώμη επέβαλε αυστηρά συντάγματα σε αυτά τα κράτη που περιόρισαν την οικονομική τους ανάπτυξη και τη δραστηριότητα τους. Ωστόσο, ο Ανδρίσκος, ένας διεκδικητής του θρόνου που ισχυριζόταν ότι κατάγεται από τους Αντιγονίδες, αναβίωσε για λίγο τη μακεδονική μοναρχία κατά τη διάρκεια του Τέταρτου Μακεδονικού Πολέμου (150–148 π.Χ.). Οι δυνάμεις του συντρίφθηκαν στη δεύτερη Μάχη της Πύδνας από τον Ρωμαίο στρατηγό Quintus Caecilius Metellus Macedonicus, οδηγώντας στην ίδρυση της ρωμαϊκής επαρχίας της Μακεδονίας και στην αρχική περίοδο της ρωμαϊκής Ελλάδας.

## Πρώιμη ιστορία και θρύλος
[σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Vergina2.jpg/260px-Vergina2.jpg|μικρογραφία| Η είσοδος σε έναν από τους βασιλικούς τάφους στη [Βεργίνα, ένα μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO]]
Οι Έλληνες ιστορικοί Ηρόδοτος και Θουκυδίδης ανέφεραν το θρύλο ότι οι Μακεδόνες βασιλείς της δυναστείας των Αργεάδων ήταν απόγονοι του Τήμενου από το Άργος της Πελοποννήσου, ο οποίος πιστεύεται ότι ένας από τους προγόνους του ήταν ο μυθικός Ηρακλής. Ο μύθος αναφέρει ότι τρία αδέρφια και απόγονοι του Τήμενου περιπλανήθηκαν από την Ιλλυρία στην Άνω Μακεδονία, όπου ένας ντόπιος βασιλιάς παραλίγο να τους σκοτώσει και να τους εξαναγκάσει σε εξορία λόγω ενός οιωνού ότι ο νεότερος, ο Περδίκκας, θα γινόταν βασιλιάς. Ο τελευταίος απέκτησε τελικά τον τίτλο αφού εγκαταστάθηκε κοντά στους υποτιθέμενους κήπους του Μίδα δίπλα στο όρος Βέρμιο στην Κάτω Μακεδονία. Άλλοι θρύλοι, που αναφέρθηκαν από τους Ρωμαίους ιστορικούς Λίβιο, Βέλλειο και Ιουστίνο και από τον Έλληνα βιογράφο Πλούταρχο και τον Έλληνα γεωγράφο Παυσανία ανέφεραν ότι ο Κάρανος της Μακεδονίας ήταν ο πρώτος Μακεδόνας βασιλιάς και ότι τον διαδέχθηκε ο Περδίκκας Α'. Οι Έλληνες της Κλασικής περιόδου γενικά αποδέχονταν την ιστορία προέλευσης που παρείχε ο Ηρόδοτος, ή άλλη καταγωγή από τον Δία, τον κύριο θεό του ελληνικού πανθέου, δίνοντας πίστη στην ιδέα ότι ο Μακεδονικός άρχων οίκος κατείχε το θεϊκό δικαίωμα των βασιλιάδων. Ο Ηρόδοτος έγραψε ότι ο Αλέξανδρος Α΄ της Μακεδονίας (498 – 454 π.Χ.) έπεισε τις αρχές των *[[Ελλανοδίκες|Ελλανοδικαίων]]* των Αρχαίων Ολυμπιακών Αγώνων ότι η γενεαλογία του Αργείου μπορούσε να ανάγεται στον Τήμενο, και έτσι η αντιληπτή ελληνική του ταυτότητα του επέτρεψε να συμμετάσχει στους Ολυμπιακούς αγώνες.

Πολύ λίγα είναι γνωστά για τους πέντε πρώτους βασιλείς της Μακεδονίας (ή τους πρώτους οκτώ βασιλιάδες ανάλογα με το ποια βασιλική χρονολογία είναι αποδεκτή). Υπάρχουν πολύ περισσότερα στοιχεία για τη βασιλεία του Αμύντα Α΄ της Μακεδονίας (547 – 498 π.Χ.) και του διαδόχου του Αλέξανδρου Α', ιδιαίτερα λόγω της βοήθειας που έδωσε ο τελευταίος στον Πέρση διοικητή Μαρδόνιο στη μάχη της Πλαταιών το 479 π.Χ., κατά τους Ελληνοπερσικούς Πολέμους. Αν και δηλώνοντας ότι οι πρώτοι αρκετοί βασιλιάδες που καταγράφηκαν από τον Ηρόδοτο ήταν πιθανότατα θρυλικές φιγούρες, ο ιστορικός Ρόμπερτ Μάλκολμ Έρρινγκτον χρησιμοποιεί την πρόχειρη εκτίμηση των είκοσι πέντε ετών για τη βασιλεία καθενός από αυτούς τους βασιλείς για να υποθέσει ότι η πρωτεύουσα Αιγές (σύγχρονη Βεργίνα) θα μπορούσε να ήταν υπό την κυριαρχία τους από τα μέσα περίπου του 7ου αιώνα π.Χ., κατά την αρχαϊκή εποχή.
[σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bf/Oktadrachm_of_Alexander_I_498_%E2%80%93_454_BCE.jpg/250px-Oktadrachm_of_Alexander_I_498_%E2%80%93_454_BCE.jpg|αριστερά|μικρογραφία|250x250εσ| Ένα ασημένιο ''[Δράμι|οκτάδραχμο* του [[Αλέξανδρος Α΄ της Μακεδονίας|Αλέξανδρου Α' της Μακεδονίας]] (498 – 454 π.Χ.), [[Νομισματοκοπείο (εγκατάσταση)|κυκλοφόρησε]] από το 465 ως το 460 π.Χ., που δείχνει μια [[Ιππασία|ιππική]] φιγούρα που φοράει *χλαμύδα* (κοντό μανδύα) και *πέτασο* (καπέλο στο κεφάλι) ενώ κρατά δύο δόρατα και οδηγεί ένα άλογο]]
Το βασίλειο βρισκόταν στην εύφορη πεδιάδα, που βρέχεται από τους ποταμούς [[Αλιάκμονας|Αλιάκμονα]] και [[Αξιός|Αξιό]], που ονομάζεται [[Κάτω Μακεδονία]], βόρεια του [[Όλυμπος|Ολύμπου]]. Γύρω στην εποχή του Αλέξανδρου Α', οι [[Αρχαίοι Μακεδόνες|Μακεδόνες]] άρχισαν να επεκτείνονται στην [[Άνω Μακεδονία]], εδάφη που κατοικούνταν από ανεξάρτητες ελληνικές φυλές όπως οι [[Λυγκηστίδα]], [[Ορεστίδα]] και οι [[Ελίμεια]], και δυτικά, πέρα από τον Αξιό ποταμό, στην [[Νομός Ημαθίας|Ημαθία]], [[Δήμος Εορδαίας|Εορδαία]], [[Βοττιαία]], [[Μυγδονία (η Μακεδονική)|Μυγδονία]], [[Κρηστωνία]] και [[Αλμωπία]], περιοχές που κατοικήθηκαν, μεταξύ άλλων, από πολλά θρακικά φύλα. Στα βόρεια της [[Μακεδονία (αρχαίο βασίλειο)|Μακεδονίας]] (σημερινή [[Βόρεια Μακεδονία|Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας]]) βρίσκονταν διάφοροι μη ελληνικοί πληθυσμοί, όπως οι [[Παίονες]] βόρεια, οι [[Θράκες]] στα βορειοανατολικά και οι [[Ιλλυρία|Ιλλύριοι]], με τους οποίους οι Μακεδόνες συγκρούονταν συχνά, στα βορειοδυτικά. Νότια βρισκόταν η [[Περιφέρεια Θεσσαλίας|Θεσσαλία]], με τους κατοίκους της οποίας οι Μακεδόνες είχαν πολλά κοινά, πολιτιστικά και πολιτικά, ενώ δυτικά βρισκόταν η [[Ήπειρος (περιοχή)|Ήπειρος]], με την οποία οι Μακεδόνες είχαν ειρηνικές σχέσεις, όπου τον 4ο αιώνα π.Χ. συνήψαν συμμαχία κατά των Ιλλυρικών επιδρομών. Πριν από τον 4ο αιώνα π.Χ., το βασίλειο κάλυπτε μια περιοχή που αντιστοιχεί περίπου στο [[Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας|δυτικό]] και [[Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας|κεντρικό]] τμήμα της [[Μακεδονία (ελληνικό διαμέρισμα)|Μακεδονίας]] στη σύγχρονη [[Ελλάδα]].

Μετά τον [[Δαρείος Α΄ της Περσίας|Δαρείο Α΄ της Περσίας]] (522 – 486 π.Χ.) ξεκίνησε στρατιωτική εκστρατεία κατά των [[Σκύθες|Σκυθών]] στην Ευρώπη το 513 π.Χ., άφησε πίσω του τον στρατηγό του [[Μεγάβαζος|Μεγάβαζο]] για να καταπνίξει τους Παίονες, τους Θράκες και τις παράκτιες ελληνικές πόλεις - κράτη των νότιων [[Βαλκάνια|Βαλκανίων]]. Το 512/511 π.Χ. ο Μεγάβαζος έστειλε απεσταλμένους ζητώντας την υποταγή των Μακεδόνων ως [[υποτελές κράτος]] στην [[Αχαιμενιδική Αυτοκρατορία]] της [[Ιστορία του Ιράν|αρχαίας Περσίας]], στην οποία ο Αμύντας Α' απάντησε αποδεχόμενος επίσημα την [[ηγεμονία]] του Πέρση ως βασιλιά των βασιλέων. Έτσι ξεκίνησε η περίοδος της κατεχόμενης Μακεδονίας υπό τις περσικές δυνάμεις, η οποία διήρκεσε περίπου τρεις δεκαετίες. Το [[Μακεδονικό βασίλειο]] ήταν σε μεγάλο βαθμό [[Αυτονομία|αυτόνομο]] και εκτός Περσικού ελέγχου, αλλά αναμενόταν να παρέχει στρατεύματα και προμήθειες για τον [[Αχαιμενιδική Αυτοκρατορία|στρατό των Αχαιμενιδών]]. Ο [[Αμύντας Β' (υιός του Βουβάρη)|Αμύντας Β']], γιος της κόρης του Αμύντα Α', [[Γυγαία της Μακεδονίας|Γυγαίας της Μακεδονίας]], και του συζύγου της [[Βουβάρης|Βουβάρη]], γιου του Μεγάβαζου, δόθηκε η [[Φρυγία|Φρυγική]] πόλη [[Αλάβανδα]] ως δώρο από τον [[Ξέρξης Α΄ της Περσίας|Ξέρξη Α']] (486 – 465 π.Χ.), για την εξασφάλιση της γαμήλιας συμμαχίας περσών-μακεδόνων. Η περσική εξουσία στη Μακεδονία διακόπηκε από την [[Ιωνική Επανάσταση]] (499–493 π.Χ.), ωστόσο ο Πέρσης στρατηγός Μαρδόνιος μπόρεσε να υποτάξει τη Μακεδονία, θέτοντας την υπό περσική κυριαρχία. Ωστόσο, είναι αμφίβολο ότι η Μακεδονία συμπεριλήφθηκε ποτέ επίσημα σε περσική [[Σατράπης|σατραπεία]] (δηλ. επαρχία). Ο Μακεδόνας βασιλιάς Αλέξανδρος Α' πρέπει να θεωρούσε την υποταγή του ως ευκαιρία για να ενισχύσει τη δική του θέση, αφού χρησιμοποίησε την περσική στρατιωτική υποστήριξη για να επεκτείνει τα δικά του σύνορα. Οι Μακεδόνες παρείχαν στρατιωτική βοήθεια στον Ξέρξη Α κατά τη [[Β΄ Περσικός Πόλεμος|δεύτερη περσική εισβολή στην Ελλάδα]] το 480–479 π.Χ., κατά την οποία [[Αρχαίοι Μακεδόνες|Μακεδόνες]] και [[Πέρσες]] πολεμούσαν εναντίον ενός ελληνικού συνασπισμού με επικεφαλή την [[Αρχαία Αθήνα|Αθήνα]] και τη [[Αρχαία Σπάρτη|Σπάρτη]]. Μετά την ελληνική [[Ναυμαχία της Σαλαμίνας|νίκη στη Σαλαμίνα]], οι Πέρσες έστειλαν τον Αλέξανδρο Α' ως απεσταλμένο στην Αθήνα, ελπίζοντας να συνάψουν συμμαχία με τον πρώην εχθρό τους, ωστόσο η διπλωματική του αποστολή αποτράπηκε. Ο έλεγχος των Αχαιμενιδών στη Μακεδονία έπαψε όταν οι Πέρσες [[Πόλεμοι της Δηλιακής Συμμαχίας|ηττήθηκαν τελικά]] από τους [[Έλληνες]] και διέφυγαν από την ελληνική ηπειρωτική χώρα στην Ευρώπη.

== Εμπλοκή στον κλασικό ελληνικό κόσμο ==
[[Αρχείο:Silver_tetrobol_Perdiccas_II.jpg|σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/26/Silver tetrobol Perdiccas II.jpg/220px-Silver tetrobol Perdiccas II.jpg|μικρογραφία| Ασημένια *τετραόβολα* νομίσματα που εκδόθηκαν κατά τη διάρκεια της βασιλείας του [[Περδίκκας Β΄ της Μακεδονίας|Περδίκκα Β']] (454 – 413 π.Χ.)]]
[[Αρχείο:Map_Peloponnesian_War_431_BC-en.svg|σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/57/Map Peloponnesian War 431 BC-en.svg/300px-Map Peloponnesian War 431 BC-en.svg.png|μικρογραφία|300x300εσ| Η Μακεδονία (πορτοκαλί) κατά τον [[Πελοποννησιακός Πόλεμος|Πελοποννησιακό πόλεμο]] γύρω στο 431 π.Χ., με την [[Αρχαία Αθήνα|Αθήνα]] και τη [[Συμμαχία της Δήλου]] (κίτρινο), τη [[Αρχαία Σπάρτη|Σπάρτη]] και τη [[Σπαρτιατική Συμμαχία|Πελοποννησιακή Συμμαχία]] (κόκκινο), τα ανεξάρτητα κράτη (μπλε) και την Περσική [[Αχαιμενιδική Αυτοκρατορία]] (μωβ).]]
Ο [[Αλέξανδρος Α΄ της Μακεδονίας|Αλέξανδρος Α']], που ο [[Ηρόδοτος]] ισχυριζόταν ότι ονομαζόταν *πρόξενος* και *ευεργέτης* από τους Αθηναίους, καλλιέργησε στενή σχέση με τους νότιους Έλληνες μετά την ήττα και την αποχώρηση των Περσών, χορηγώντας την [[Αρχαία ελληνική γλυπτική|ανέγερση αγαλμάτων]] και στα δύο μεγάλα πανελλήνια ιερά, στους [[Δελφοί|Δελφούς]] και στην [[Ολυμπία]]. Μετά τον θάνατό του το 454 π.Χ., του απονεμήθηκε ο μεταθανάτιος τίτλος Αλέξανδρος Α' «ο [[Φιλέλληνες|Φιλέλληνας]] » («φίλος των Ελλήνων»), που ίσως ονομάστηκε από μεταγενέστερους ελληνιστικούς [[Αλεξανδρινή σχολή|αλεξανδρινούς μελετητές]], που σίγουρα διατηρήθηκε από τον [[Ελληνορωμαϊκός πολιτισμός|ελληνορωμαίο]] ιστορικό [[Δίων ο Χρυσόστομος|Δίων Χρυσόστομο]], και περισσότερο πιθανότατα επηρεασμένος από τη μακεδονική προπαγάνδα του 4ου αιώνα π.Χ. που τόνιζε τον θετικό ρόλο των προγόνων του [[Φίλιππος Β΄ της Μακεδονίας|Φιλίππου Β']] (359 – 336 π.Χ.) είχε στα ελληνικά πράγματα. Ο διάδοχος του Αλέξανδρου Α' [[Περδίκκας Β΄ της Μακεδονίας|Περδίκας Β']] (454 – 413 π.Χ.) όχι μόνο κατακλύζεται από εσωτερική εξέγερση από τους μικροβασιλείς της [[Άνω Μακεδονία]]ς, αλλά αντιμετώπισε επίσης σοβαρές προκλήσεις για την εδαφική ακεραιότητα της Μακεδονίας από τον [[Σιτάλκης|Σιτάλκη]], ηγεμόνα στη [[Θράκη]], και τους [[Αρχαία Αθήνα|Αθηναίους]], οι οποίοι πολέμησαν τέσσερις χωριστούς πολέμους εναντίον της [[Μακεδονία (αρχαίο βασίλειο)|Μακεδονίας]]. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του, οι Αθηναίοι άποικοι άρχισαν να καταπατούν τα παράκτια εδάφη στην [[Κάτω Μακεδονία]] για να συγκεντρώσουν πόρους όπως ξυλεία και πίσσα για να υποστηρίξουν το ναυτικό τους, μια πρακτική που ενθαρρύνθηκε ενεργά από τον Αθηναίο ηγέτη [[Περικλής|Περικλή]] όταν έβαλε αποίκους να εγκατασταθούν μεταξύ των [[Βισάλτες|Βισαλτιών]] κατά μήκος του ποταμού [[Στρυμόνας|Στρυμόνα]]. Από το 476 π.Χ. και μετά, οι Αθηναίοι ανάγκασαν ορισμένες από τις παράκτιες πόλεις της Μακεδονίας κατά μήκος του [[Αιγαίο Πέλαγος|Αιγαίου]] να ενταχθούν στη [[Συμμαχία της Δήλου]] υπό την ηγεσία των Αθηναίων ως υποτελή κράτη και το 437/436 π.Χ. ίδρυσαν την πόλη της [[Αμφίπολη]]ς στις εκβολές του ποταμού Στρυμόνα για πρόσβαση σε ξυλεία καθώς και σε χρυσό και ασήμι από τους [[Παγγαίο όρος|λόφους του Παγγαίου]].

Ο πόλεμος ξέσπασε το 433 π.Χ. όταν η Αθήνα, αναζητώντας ίσως επιπλέον ιππικό και πόρους εν όψει του [[Πελοποννησιακός Πόλεμος|Πελοποννησιακού Πολέμου]] (431–404 π.Χ.), συμμάχησε με έναν αδελφό και ξάδερφο του Περδίκκα Β' που ήταν σε ανοιχτή εξέγερση εναντίον του. Αυτό οδήγησε τον Περδίκκα να αναζητήσει συμμαχίες στους αντιπάλους της Αθήνας, [[Ιστορία της Σπάρτης|Σπάρτη]] και [[Αρχαία Κόρινθος|Κόρινθο]], αλλά όταν οι προσπάθειές του απορρίφθηκαν, βοήθησε στην εξέγερση των   συμμάχων των Αθηναίων στη [[Χαλκιδική]], κερδίζοντας τη σημαντική πόλη της [[Ποτίδαια]]ς. Η Αθήνα απάντησε στέλνοντας ναυτική δύναμη εισβολής που κατέλαβε τη [[Αρχαία Θέρμη|Θέρμη]] και πολιόρκησε την [[Αρχαία Πύδνα|Πύδνα]]. Ωστόσο, δεν κατόρθωσαν να ανακαταλάβουν τη Χαλκιδική και την Ποτίδαια, λόγω της αραίωσης των δυνάμεών τους πολεμώντας τους Μακεδόνες και τους συμμάχους τους σε πολλαπλά μέτωπα, και ως εκ τούτου ανεκάλεσαν για ειρήνη με τη Μακεδονία. Ο πόλεμος ξανάρχισε λίγο μετά με την κατάληψη της [[Βέροια]]ς από τους Αθηναίους και τη μακεδονική βοήθεια που δόθηκε στους Ποτιδαίους κατά τη διάρκεια της αθηναϊκής πολιορκίας, ωστόσο μέχρι το 431 π.Χ., οι Αθηναίοι και οι Μακεδόνες συνήψαν συνθήκη ειρήνης και συμμαχία που ενορχηστρώθηκε από τον Θράκα ηγεμόνα Σιτάλκη του [[Οδρύσες|βασιλείου των Οδρυσών]]. Οι Αθηναίοι ήλπιζαν να χρησιμοποιήσουν τον Σιτάλκς εναντίον των Μακεδόνων, αλλά λόγω της επιθυμίας του Σιτάλκη να επικεντρωθεί στην απόκτηση περισσότερων Θρακών συμμάχων, έπεισε την Αθήνα να συνάψει ειρήνη με τη Μακεδονία υπό τον όρο ότι θα παρείχε ιππικό και [[Πελταστής|στρατεύματα]] για τον αθηναϊκό στρατό στη Χαλκιδική. Βάσει αυτής της συμφωνίας, ο Περδίκκας Β' έλαβε πίσω τη Θέρμη και δεν χρειαζόταν πλέον να μάχεται με τον επαναστάτη αδελφό του, την Αθήνα, και τον Σιτακλή ταυτόχρονα, ενώ σε αντάλλαγμα βοήθησε τους Αθηναίους στην υποταγή των οικισμών στη [[Χαλκιδική]].

Το 429 π.Χ., ο Περδίκκας Β' έστειλε βοήθεια στον Σπαρτιάτη διοικητή [[Cnemus|Κνήμο]] στην [[Ακαρνανία]], αλλά οι μακεδονικές δυνάμεις έφτασαν πολύ αργά για να εισέλθουν στη [[Ναυμαχία της Ναυπάκτου (429 π.Χ.)|Ναυμαχία της Ναυπάκτου]], η οποία έληξε με νίκη των Αθηναίων. Την ίδια χρονιά, ο Σιτάλκης, σύμφωνα με τον Θουκυδίδη, εισέβαλε στη Μακεδονία κατόπιν εντολής της Αθήνας για να τους βοηθήσει να υποτάξουν τη Χαλκιδική και να τιμωρήσουν τον Περδίκκα Β' για παραβίαση των όρων της [[Συνθήκη ειρήνης|συνθήκης ειρήνης]] τους. Ωστόσο, δεδομένης της τεράστιας θρακικής δύναμης εισβολής του Σιτάλκη (υποτίθεται 150.000 στρατιώτες) και ενός ανιψιού του Περδίκκα Β' που σκόπευε να τοποθετήσει στον μακεδονικό θρόνο μετά την ανατροπή του καθεστώτος του τελευταίου, η Αθήνα πρέπει να ήταν επιφυλακτική να ενεργήσει στην υποτιθέμενη συμμαχία τους, καθώς απέτυχαν να του παρέχει την υποσχεθείσα ναυτική υποστήριξη. Ο Σιτάλκης τελικά υποχώρησε από τη Μακεδονία, ίσως λόγω υλικοτεχνικών ανησυχιών: έλλειψη προμηθειών και δύσκολες χειμερινές συνθήκες.

Το 424 π.Χ., ο Περδίκκας άρχισε να διαδραματίζει εξέχοντα ρόλο στον Πελοποννησιακό πόλεμο βοηθώντας τον Σπαρτιάτη στρατηγό [[Βρασίδας|Βρασίδα]] να πείσει τους Αθηναίους συμμάχους στη Θράκη να [[Αποστασία|αποστατήσουν]] και να συμμαχήσουν με τη Σπάρτη. Αφού απέτυχε να πείσει τον Περδίκκα Β' να συνάψει ειρήνη με τον [[Αρραβαίος|Αρραβαίο]] της [[Λυγκηστίδα]]ς της [[Άνω Μακεδονία]]ς, ο Βρασίδας συμφώνησε να βοηθήσει τον μακεδονικό αγώνα κατά του Αρραβαίου, αν και εξέφρασε τις ανησυχίες του για το ότι θα αφήσει τους Χαλκιδικείους συμμάχους του στην [[Λυγκηστίδα|τύχη]] τους κατά της Αθήνας, καθώς και για τις τρομερές ιλλυρικές ενισχύσεις που έφτασαν στο πλευρό του Αρραβαίου. Η στρατιωτική δύναμη που διοικούσε ο Αρραβαίος προφανώς προκάλεσε εσπευσμένη φυγή του στρατού του Περδίκκα Β' [[Μάχη της Λυγκηστίδας|πριν αρχίσει η μάχη]], γεγονός που εξόργισε τους Σπαρτιάτες. Στη συνέχεια, ο Περδίκκας Β' όχι μόνο έκανε ειρήνη με την Αθήνα, αλλά άλλαξε πλευρά, εμποδίζοντας τις [[Σπαρτιατική Συμμαχία|πελοποννησιακές ενισχύσεις]] να φτάσουν στον Βρασίδα μέσω της [[Θεσσαλία]]ς. Η συνθήκη πρόσφερε στην Αθήνα οικονομικές παραχωρήσεις, αλλά εγγυήθηκε επίσης την εσωτερική σταθερότητα στη Μακεδονία, αφού ο Αρραβαίος και άλλοι εγχώριοι επικριτές πείστηκαν να καταθέσουν τα όπλα και να δεχτούν τον Περδίκκα Β' ως επικυρίαρχό τους.
[[Αρχείο:Didrachm_of_Archelaos_I_King_of_Macedonia.jpg|σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2d/Didrachm of Archelaos I King of Macedonia.jpg/300px-Didrachm of Archelaos I King of Macedonia.jpg|αριστερά|μικρογραφία|300x300εσ| Μακεδονικό [[Δραχμή|δίδραχμο]] που κόπηκε κατά τη βασιλεία του [[Αρχέλαος Α΄ της Μακεδονίας|Αρχέλαου Α' της Μακεδονίας]] (413 – 399 π.Χ.)]]
Ο Περδίκκας Β' υποχρεώθηκε να στείλει βοήθεια στον Αθηναίο στρατηγό [[Κλέων]]α, αλλά αυτός και ο [[Νικίειος Ειρήνη|Βρασίδας]] πέθαναν το 422 π.Χ. Μετά τη [[Μάχη της Μαντινείας (418 π.Χ.)|Μάχη της Μαντινείας]] το 418 π.Χ., η Σπάρτη και το [[Άργος]] σχημάτισαν μια νέα συμμαχία, η οποία, παράλληλα με την απειλή των γειτονικών *πόλεων* στη Χαλκιδική που ήταν ευθυγραμμισμένες με τη Σπάρτη, ώθησε τον Περδίκκα Β' να εγκαταλείψει την αθηναϊκή συμμαχία του υπέρ της Σπάρτης για άλλη μια φορά. Αυτό αποδείχθηκε τελικό ως στρατηγικό λάθος, καθώς το Άργος γρήγορα άλλαξε πλευρά ως φιλοαθηναϊκή [[δημοκρατία]], επιτρέποντας στην Αθήνα να τιμωρήσει τη Μακεδονία με ναυτικό [[Αποκλεισμός|αποκλεισμό]] το 417 π.Χ. μαζί με την επανέναρξη της στρατιωτικής δραστηριότητας στη [[Χαλκιδική]]. Ο Περδίκκας Β' συμφώνησε σε ειρηνευτική διευθέτηση και συμμαχία με την Αθήνα για άλλη μια φορά το 414 π.Χ. και, μετά το θάνατό του, ένα χρόνο αργότερα, τον διαδέχθηκε ο γιος του [[Αρχέλαος Α΄ της Μακεδονίας|Αρχέλαος Α']] (413 – 399 π.Χ.).

Ο Αρχέλαος Α' διατήρησε καλές σχέσεις με την Αθήνα καθ' όλη τη διάρκεια της βασιλείας του, βασιζόμενος στην Αθήνα για την παροχή ναυτικής υποστήριξης στην πολιορκία της Πύδνας το 410 π.Χ. και σε αντάλλαγμα παρέχοντας στην Αθήνα ξυλεία και ναυτικό εξοπλισμό. Με βελτιώσεις στη στρατιωτική οργάνωση και κατασκευή νέων υποδομών, όπως φρούρια, ο Αρχέλαος μπόρεσε να ενισχύσει τη [[Μακεδονία (αρχαίο βασίλειο)|Μακεδονία]] και να προβάλει τη δύναμή του στη Θεσσαλία, όπου βοήθησε τους συμμάχους του. Ωστόσο, αντιμετώπισε κάποια εσωτερική εξέγερση καθώς και προβλήματα για να αποκρούσει τις επιδρομές των [[Ιλλυρία|Ιλλυριών]] με επικεφαλής τον [[Σίρρας|Σίρρα]]. Αν και διατήρησε τις [[Αιγές (Μακεδονία)|Αιγές]] ως τελετουργικό και θρησκευτικό κέντρο, ο Αρχέλαος Α' μετέφερε την [[πρωτεύουσα]] του βασιλείου του βόρεια στην [[Αρχαία Πέλλα|Πέλλα]], η οποία στη συνέχεια τοποθετήθηκε δίπλα σε μια λίμνη με ένα ποτάμι που τη ένωνε με το [[Αιγαίο Πέλαγος]]. Βελτίωσε τα [[Νομισματική μονάδα|νομίσματα]] της Μακεδονίας κόβοντας [[Νόμισμα (κέρμα)|νομίσματα]] με υψηλότερη περιεκτικότητα σε ασήμι καθώς και εκδίδοντας ξεχωριστά χάλκινα νομίσματα. Η βασιλική του έπαυλη προσέλκυσε την παρουσία γνωστών διανοουμένων όπως ο Αθηναίος θεατρικός συγγραφέας [[Ευριπίδης]].
[[Αρχείο:Coin_of_Amyntas_III-161113.jpg|σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/Coin of Amyntas III-161113.jpg/300px-Coin of Amyntas III-161113.jpg|μικρογραφία|300x300εσ| Ασημένιος *στατήρας* του [[Αμύντας Γ΄ της Μακεδονίας|Αμύντα Γ΄ της Μακεδονίας]] (393 – 370 π.Χ.)]]
[[Αρχείο:Coin_of_Perdikkas_III._365-359_BCE.jpg|σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c2/Coin of Perdikkas III. 365-359 BCE.jpg/300px-Coin of Perdikkas III. 365-359 BCE.jpg|μικρογραφία|300x300εσ| *Στατήρας* του [[Περδίκκας Γ΄ της Μακεδονίας|Περδίκκα Γ' της Μακεδονίας]] (368 – 359 π.Χ.)]]
Ο Έλληνας ιστορικός [[Διόδωρος Σικελιώτης]] παρείχε μια φαινομενικά αντικρουόμενη αφήγηση σχετικά με τις Ιλλυρικές επιδρομές που σημειώθηκαν το 393 π.Χ. και το 383 π.Χ., οι οποίες μπορεί να ήταν αντιπροσωπευτικές μιας μεμονωμένης εισβολής με επικεφαλής τον [[Βάρδυλις|Βαρδύλη]] των [[Δάρδανοι (φύλο)|Δαρδανών]]. Σε αυτό το γεγονός, ο Αμύντας Γ' λέγεται ότι εγκατέλειψε το δικό του βασίλειο και επέστρεψε με την υποστήριξη Θεσσαλών συμμάχων, ενώ ένας πιθανός διεκδικητής του θρόνου με το όνομα [[Αργαίος Β΄ της Μακεδονίας|Αργαίος]] είχε κυβερνήσει προσωρινά ερήμην του Αμύντα Γ'. Όταν η ισχυρή πόλη [[Όλυνθος Χαλκιδικής|Όλυνθος]] φέρεται να ήταν έτοιμη να ανατρέψει τον Αμύντα Γ' και να κατακτήσει το Μακεδονικό βασίλειο, ο [[Τελευτίας]], αδελφός του Σπαρτιάτη βασιλιά [[Αγησίλαος Β΄ της Σπάρτης|Αγησίλαου Β']], έπλευσε στη Μακεδονία με μεγάλη σπαρτιατική δύναμη για να παράσχει κρίσιμη βοήθεια στον Αμύντα Γ'. Αποτέλεσμα αυτής της εκστρατείας το 379 π.Χ. ήταν η παράδοση της Ολύνθου και η κατάργηση της [[Κοινό των Χαλκιδέων|Χαλκιδικιανής Συμμαχίας]].

Ο Αμύντας Γ' είχε παιδιά με δύο συζύγους, αλλά ο μεγαλύτερος γιος του από τον γάμο του με την [[Ευρυδίκη της Λυγκηστίδος|Ευρυδίκη Α']] τον διαδέχθηκε ως [[Αλέξανδρος Β΄ της Μακεδονίας|Αλέξανδρος Β']] (370 – 368 π.Χ.). Όταν ο Αλέξανδρος Β' εισέβαλε στη Θεσσαλία και κατέλαβε τη [[Λάρισα]] και τον Κράννον ως αμφισβήτηση της επικυριαρχίας του *Τάγου* (ανώτατου Θεσσαλικού στρατιωτικού ηγέτη) [[Αλέξανδρος ο Φεραίος|Αλεξάνδρου του Φεραίου]], οι Θεσσαλοί έκαναν έκκληση στον [[Πελοπίδας|Πελοπίδα]] της [[Θήβα]]ς για βοήθεια για να εκδιώξουν και τους δύο αντίπαλους άρχοντες. Αφού ο Πελοπίδας κατέλαβε τη Λάρισα, ο Αλέξανδρος Β' έκανε ειρήνη και συμμάχησε με τη Θήβα, παραδίδοντας ευγενείς ομήρους, συμπεριλαμβανομένου του αδελφού του και μελλοντικού βασιλιά, Φίλιππου Β'. Στη συνέχεια, ο [[Πτολεμαίος ο Αλωρίτης]] δολοφόνησε τον κουνιάδο του Αλέξανδρο Β' και ενήργησε ως αντιβασιλέας για τον μικρότερο αδελφό του [[Περδίκκας Γ΄ της Μακεδονίας|Περδίκκα Γ']] (368 – 359 π.Χ.). Η επέμβαση του Πτολεμαίου στη Θεσσαλία το 367 π.Χ. προκάλεσε μια άλλη εισβολή των Θηβαίων από τον Πελοπίδα, ο οποίος υπονομεύτηκε όταν ο Πτολεμαίος δωροδόκησε τους μισθοφόρους του να μην πολεμήσουν, οδηγώντας έτσι σε μια πρόσφατα προτεινόμενη συμμαχία μεταξύ Μακεδονίας και Θήβας, αλλά μόνο με την προϋπόθεση ότι οι περισσότεροι όμηροι, συμπεριλαμβανομένου ενός γιου του Πτολεμαίου, επρόκειτο να παραδοθούν στη Θήβα. Μέχρι το 365 π.Χ., ο Περδίκκας Γ' είχε [[Ηλικία ενηλικίωσης|ενηλικιωθεί]] και βρήκε την ευκαιρία να σκοτώσει τον αντιβασιλέα του Πτολεμαίο, ξεκινώντας μια μοναδική βασιλεία που χαρακτηρίστηκε από εσωτερική σταθερότητα, οικονομική ανάκαμψη, ενθάρρυνση της ελληνικής διανόησης στην αυλή του και την επιστροφή του αδελφού του Φιλίππου από Θήβα. Ωστόσο, ο Περδίκκας Γ' αντιμετώπισε επίσης μια εισβολή των Αθηναίων του [[Τιμόθεος Κόνωνος ο Αθηναίος|Τιμόθεου]], γιου του [[Κόνων]]α, που οδήγησε στην απώλεια της [[Μεθώνη Πιερίας|Μεθώνης]] και της [[Αρχαία Πύδνα|Πύδνας]], ενώ μια εισβολή των Ιλλυριών με επικεφαλής τον Βαρδύλη πέτυχε να σκοτώσει τον Περδίκκα Γ' και 4.000 Μακεδόνες στρατιώτες στη μάχη.

== Η Άνοδος της Μακεδονίας ==
[[Αρχείο:Expansion of Macedon (Greek).svg|μικρογραφία|Χάρτης του [[Μακεδονία (αρχαίο βασίλειο)|Βασιλείου της Μακεδονίας]] κατά το θάνατο του [[Φίλιππος Β΄ της Μακεδονίας|Φιλίππου Β']] το 336 π.Χ. (γαλάζιο), με την αρχική επικράτεια που υπήρχε το 431 π.Χ. (κόκκινο περίγραμμα) και εξαρτημένα κράτη (κίτρινο)]]
Ο [[Φίλιππος Β΄ της Μακεδονίας]] (359 – 336 π.Χ.), ο οποίος πέρασε μεγάλο μέρος της [[εφηβεία]]ς του ως πολιτικός όμηρος στη [[Θήβα]], ήταν είκοσι τεσσάρων ετών όταν ανέβηκε στο θρόνο και αμέσως αντιμετώπισε κρίσεις που απειλούσαν να ανατρέψουν την ηγεσία του. Ωστόσο, με τη χρήση επιδέξιας διπλωματίας, κατάφερε να πείσει τους [[Θράκες]] υπό τον [[Βηρισάδης|Βερισάδη]] να σταματήσουν την υποστήριξή τους στον Παυσανία, έναν διεκδικητή του θρόνου, και τους Αθηναίους να σταματήσουν την υποστήριξή τους σε έναν άλλο υποκριτή που ονομαζόταν Αργαίος (ίσως ο ο ίδιος που είχε προκαλέσει προβλήματα στον Αμύντα Γ'). Τα πέτυχε δωροδοκώντας τους Θράκες και τους [[Παιονία|Παίονες]] συμμάχους τους και απομακρύνοντας μια φρουρά μακεδονικών στρατευμάτων από την [[Αμφίπολη]], συνάπτοντας συνθήκη με την Αθήνα που παραιτήθηκε από τις αξιώσεις του στην πόλη αυτή. Μπόρεσε επίσης να συνάψει ειρήνη με τους Ιλλυριούς που [[Μάχη του Εριγόνα|είχαν απειλήσει τα σύνορά του]].
Η ακριβής ημερομηνία κατά την οποία ο Φίλιππος Β' ξεκίνησε μεταρρυθμίσεις για να μεταμορφώσει ριζικά την οργάνωση, τον εξοπλισμό και την εκπαίδευση του Μακεδονικού στρατού είναι άγνωστη, συμπεριλαμβανομένου του σχηματισμού της [[Μακεδονική φάλαγγα|μακεδονικής φάλαγγας]] οπλισμένης με [[Σάρισα|σάρισες]]. Οι μεταρρυθμίσεις έλαβαν χώρα σε διάστημα αρκετών ετών και αποδείχθηκαν αμέσως επιτυχείς ενάντια στους Ιλλύριους και Παίονες εχθρούς του. Οι συγκεχυμένες αναφορές σε αρχαίες πηγές οδήγησαν τους σύγχρονους μελετητές να συζητήσουν πόσο πολύ μπορεί να συνέβαλαν οι βασιλικοί προκάτοχοι του Φιλίππου Β' σε αυτές τις στρατιωτικές μεταρρυθμίσεις. Είναι ίσως πιο πιθανό τα χρόνια της αιχμαλωσίας του στη Θήβα κατά τη διάρκεια της [[Κλασική εποχή#Θηβαϊκή ηγεμονία (371-362 π.Χ)|θηβαϊκής ηγεμονίας]] να επηρέασαν τις ιδέες του, ιδίως μετά τη συνάντησή του με τον διάσημο στρατηγό [[Επαμεινώνδας|Επαμεινώνδα]].

Παρόλο που η Μακεδονία και η υπόλοιπη Ελλάδα ασκούσαν παραδοσιακά τη μονογαμία στο γάμο, ο Φίλιππος Β' άσκεισε την λεγόμενη πρακτική των [[Βάρβαροι|βαρβάρων]] της [[πολυγαμία]]ς, παντρεύοντας επτά διαφορετικές συζύγους με [[Κλεοπάτρα Ευρυδίκη της Μακεδονίας|ίσως μόνο μία]] που δεν συνεπαγόταν την πίστη των αριστοκρατικών υπηκόων του ή την επιβεβαίωση μιας νέας συμμαχίας. Για παράδειγμα, οι πρώτοι του γάμοι ήταν με τη [[Φίλα της Ελιμείας|Φίλα της Ελίμειας]] της [[Άνω Μακεδονία|Άνω Μακεδονικής]] αριστοκρατίας καθώς και με την πριγκίπισσα της [[Ιλλυρία]]ς [[Αυδάτη Ευρυδίκη της Μακεδονίας|Αυδάτη]], εγγονή(;) του [[Βάρδυλις|Βαρδύλη]], για να εξασφαλίσει μια γαμήλια συμμαχία με τους Ιλλύριους. Για να συνάψει συμμαχία με τη Λάρισα στη [[Θεσσαλία]], παντρεύτηκε τη Θεσσαλή αρχόντισσα [[Φίλινα]] το 358 π.Χ., η οποία του γέννησε έναν γιο που αργότερα θα κυβερνούσε ως [[Φίλιππος Γ΄ της Μακεδονίας|Φίλιππος Γ' ο Αρριδαίος]] (323 – 317 π.Χ.). Το 357 π.Χ. παντρεύτηκε την [[Ολυμπιάδα]] για να εξασφαλίσει συμμαχία με τον [[Αρύββας της Ηπείρου|Αρύββα]], τον [[Δυναστεία των Αιακιδών|βασιλιά της Ηπείρου]] και των [[Μολοσσοί|Μολοσσών]] Από τον γάμο, προέκυψε ένας γιος που αργότερα θα κυβερνούσε ως Αλέξανδρος Γ' (γνωστός περισσότερο ως [[Αλέξανδρος ο Μέγας|Μέγας Αλέξανδρος]]) και θα διεκδικούσε την καταγωγή του από τον θρυλικό [[Αχιλλέας|Αχιλλέα]] λόγω της [[Αιακίδες|δυναστικής του κληρονομιάς από την Ήπειρο]]. Έχει υποστηριχθεί αν οι [[Πέρσες]] βασιλιάδες επηρέασαν ή όχι την πρακτική της πολυγαμίας του Φίλιππου, αν και φαίνεται ότι ασκήθηκε και από τον Αμύντα Γ' που είχε τρεις γιους (τον Αρχέλαο, τον Αρριδαίο και τον Μενέλαο) με πιθανή δεύτερη σύζυγο τη Γυγαία. Ο Φίλιππος Β' έβαλε τον Αρχέλαο να θανατωθεί το 359 π.Χ., ενώ οι άλλοι δύο ετεροθαλείς αδερφοί του Φίλιππου κατέφυγαν στην Όλυνθο, υπηρετώντας ως *casus belli* για τον [[Τέταρτος Ιερός Πόλεμος|Ολυνθιακό πόλεμο]] (349–348 π.Χ.) ενάντια στη [[Κοινό των Χαλκιδέων|Χαλκιδική Συμμαχία]].

Ενώ η Αθήνα ήταν απασχολημένη με τον [[Πρώτος Συμμαχικός Πόλεμος|Πρώτο Συμμαχικό Πόλεμο (357–355 π.Χ.)]], ο Φίλιππος χρησιμοποίησε αυτή την ευκαιρία για να ανακαταλάβει την [[Αμφίπολη]] το 357 π.Χ., για τον οποίο οι Αθηναίοι του κήρυξαν αργότερα πόλεμο και μέχρι το 356 π.Χ., κατέκτησε ξανά την [[Αρχαία Πύδνα|Πύδνα]] και την [[Ποτίδαια]], η τελευταία από τις οποίες παρέδωσε στη [[Κοινό των Χαλκιδέων|Χαλκιδική Συμμαχία]] όπως είχε υποσχεθεί σε συνθήκη του 357/356 π.Χ. Αυτό το έτος, μπόρεσε επίσης να πάρει τους [[Κρενίδες (Μακεδονία)|Κρενίδες]], που αργότερα επανιδρύθηκαν ως [[Φίλιπποι]] και παρείχε πολύ πλούτο σε χρυσό, ενώ ο στρατηγός του [[Παρμενίων]]ας κέρδισε τον Ιλλυρικό βασιλιά Γράμπο Β' των Γραβαίων. Κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της [[Μεθώνη Πιερίας|Μεθώνης]] από το 355 έως το 354 π.Χ., ο Φίλιππος έχασε το δεξί του μάτι από μια πληγή από βέλος, αλλά κατάφερε να καταλάβει την πόλη και ήταν εγκάρδιος με τους ηττημένους κατοίκους (σε αντίθεση με τους [[Ποτίδαια|Ποτιδαίους]], που είχαν πουληθεί ως σκλάβοι).

Ήταν σε αυτό το στάδιο όταν ο Φίλιππος Β' ενέπλεξε τη Μακεδονία στον [[Τρίτος Ιερός Πόλεμος|Τρίτο Ιερό Πόλεμο]] (356–346 π.Χ.). Η σύγκρουση ξεκίνησε όταν η [[Φωκείς]] κατέλαβαν και λεηλάτησαν το ναό του [[Απόλλων]]α στους [[Δελφοί|Δελφούς]] ως απάντηση στην απαίτηση των [[Αρχαία Θήβα|Θηβών]] να υποβάλουν απλήρωτα πρόστιμα, με αποτέλεσμα η [[Αμφικτυονία]] να κηρύξει τον πόλεμο στη Φωκίδα και να αρχίσει [[εμφύλιος πόλεμος]] μεταξύ των μελών της [[Κοινό των Θεσσαλών|Θεσσαλικής Συμμαχίας]]. Η αρχική εκστρατεία του Φιλίππου Β' κατά των [[Φερές|Φερών]] στη Θεσσαλία το 353 π.Χ. κατ' εντολή της Λάρισας έληξε σε δύο καταστροφικές ήττες από τον Φωκέα στρατηγό [[Ονόμαρχος|Ονόμαρχο]]. Ωστόσο, επέστρεψε το επόμενο έτος και νίκησε τον Ονόμαρχο στη [[Μάχη του Κρόκιου Πεδίου]], η οποία οδήγησε στην εκλογή του ως αρχηγού της Θεσσαλικής Συμμαχίας,  στρατολογόντας έτσι το Θεσσαλικό ιππικό, που του παρείχε μια θέση στην Αμφικτυονία και μια γαμήλια συμμαχία με τους Φέρες από τον γάμο με τη [[Νικησίπολις|Νικησίπολη]], την ανιψιά του τυράννου [[Ιάσων ο Φεραίος|Ιάσονα των Φερών]].
[[Αρχείο:Philip_II_of_Macedon_CdM.jpg|σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/88/Philip II of Macedon CdM.jpg/220px-Philip II of Macedon CdM.jpg|αριστερά|μικρογραφία| *Νικητήριον* (μετάλλιο νίκης) που φέρει το ομοίωμα του βασιλιά [[Φίλιππος Β΄ της Μακεδονίας|Φιλίππου Β' της Μακεδονίας]], 3ος αιώνας μ.Χ., που πιθανότατα κόπηκε κατά τη βασιλεία του [[Ρωμαίος αυτοκράτορας|Ρωμαίου αυτοκράτορα]] [[Αλέξανδρος Σεβήρος|Αλέξανδρου Σεβήρου]].]]
Μετά την εκστρατεία κατά του [[Θράκες|Θρακικού]] ηγεμόνα [[Κερσοβλέπτης|Κερσοβλεπτή]], ο Φίλιππος Β' ξεκίνησε τον πόλεμο του ενάντια στη [[Κοινό των Χαλκιδέων|Χαλκιδική Συμμαχία]] το 349 π.Χ., η οποία είχε αποκατασταθεί το 375 π.Χ. μετά από μια προσωρινή διάλυση. Παρά την αθηναϊκή παρέμβαση του [[Χαρίδημος|Χαρίδημου]], η Όλυνθος αιχμαλωτίστηκε από τον Φίλιππο Β' το 348 π.Χ., οπότε πούλησε τους κατοίκους της ως [[Δουλεία στην αρχαία Ελλάδα|σκλάβους]], φέρνοντας πίσω και ορισμένους Αθηναίους πολίτες στη Μακεδονία ως σκλάβους. Οι Αθηναίοι, ειδικά σε μια σειρά από ομιλίες του [[Δημοσθένης|Δημοσθένη]], γνωστούς ως *Ολυνθιακούς*, δεν κατάφεραν να πείσουν τους συμμάχους τους να αντεπιτεθούν, έτσι το 346 π.Χ., συνήψαν μια συνθήκη με τη Μακεδονία γνωστή ως Ειρήνη του [[Φιλοκράτειος ειρήνη|Φιλοκράτη]]. Η συνθήκη όριζε ότι η [[Αρχαία Αθήνα|Αθήνα]] θα παραιτηθεί από τις αξιώσεις σε [[Μακεδονία (αρχαίο βασίλειο)|μακεδονικά]] παράκτια εδάφη, τη [[Χαλκιδική]] και την [[Αμφίπολη]] σε αντάλλαγμα την απελευθέρωση των υπόδουλων Αθηναίων, καθώς και εγγυήσεις ότι ο Φίλιππος δεν θα επιτεθεί στους αθηναϊκούς οικισμούς στη [[Χερσόνησος της Καλλίπολης|χερσόνησο της Καλλίπολης]]. Εν τω μεταξύ, η Φωκίδα και οι [[Θερμοπύλες]] αιχμαλωτίστηκαν, οι [[Πυθία|Δελφικοί ληστές του ναού]] εκτελέστηκαν και στον Φίλιππο Β' απονεμήθηκαν οι δύο Φωκικές έδρες της [[Αμφικτυονία]]ς, καθώς και η θέση του τελετάρχη στα [[Πύθια]]. Η Αθήνα αρχικά αντιτάχθηκε στη συμμετοχή του στο συμβούλιο και αρνήθηκε να παρευρεθεί στους αγώνες σε ένδειξη διαμαρτυρίας, αλλά τελικά παρακινήθηκαν να αποδεχτούν αυτούς τους όρους, εν μέρει λόγω του λόγου *Περί Ειρήνης* του [[Δημοσθένης|Δημοσθένη]].

Για τα επόμενα χρόνια ο Φίλιππος Β' ασχολήθηκε με την αναδιοργάνωση του διοικητικού συστήματος της Θεσσαλίας, εκστρατεύοντας κατά του Ιλλυριού ηγεμόνα [[Πλευράτος Α΄|Πλευράτου Α']], καθαιρώντας τον [[Αρύββας της Ηπείρου|Αρύββα]] στην [[Αρχαία Ήπειρος|Ήπειρο]] υπέρ του κουνιάδου του [[Αλέξανδρος Α΄ της Ηπείρου|Αλέξανδρου Α']] (μέσω του γάμου του Φιλίππου Β' με την Ολυμπιάδα) και νικώντας τον [[Κερσοβλέπτης|Κερσοβλέπτη]] στη Θράκη. Αυτό του επέτρεψε να επεκτείνει τον έλεγχο των Μακεδόνων μέχρι τον [[Ελλήσποντος|Ελλήσποντο]] εν αναμονή εισβολής στην [[Μικρά Ασία]]. Στη σημερινή [[Βουλγαρία]], ο Φίλιππος Β' κατέκτησε τη θρακική πόλη Πανηγύρεις το 342 π.Χ. και την επανίδρυσε ως [[Φιλιππούπολη (Θράκη)|Φιλιππούπολη]] (σύγχρονη [[Φιλιππούπολη]]). Ο πόλεμος ξέσπασε με την Αθήνα το 340 π.Χ., ενώ ο Φίλιππος Β' συμμετείχε σε δύο τελικά ανεπιτυχείς πολιορκίες της [[Πέρινθος|Περίνθου]] και του [[Βυζάντιο|Βυζαντίου]], ακολουθούμενη από μια επιτυχημένη εκστρατεία κατά των Σκυθών κατά μήκος του [[Δούναβης|Δούναβη]] και τη συμμετοχή της Μακεδονίας στον [[Τέταρτος Ιερός Πόλεμος|Τέταρτο Ιερό Πόλεμο]] κατά της [[Άμφισσα]]ς το 339 π.Χ. Οι εχθροπραξίες μεταξύ Θήβας και Μακεδονίας ξεκίνησαν όταν η Θήβα εκδίωξε μια μακεδονική φρουρά από τη Νίκαια (κοντά στις Θερμοπύλες), οδηγώντας τη Θήβα να ενωθεί με την Αθήνα, τα [[Μέγαρα]], την Κόρινθο, την [[Αχαΐα]] και την [[Εύβοια]] σε μια τελική αναμέτρηση κατά της Μακεδονίας στη [[Μάχη της Χαιρώνειας (338 π.Χ.)|Μάχη της Χαιρώνειας]] το 338 π.Χ. Ο Αθηναίος ολιγάρχης [[Φιλιππίδης Παιανίας|Φιλιππίδης της Παιανίας]] έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη νίκη της Μακεδονίας στη [[Χαιρώνεια]] βοηθώντας τον ΦίλιπποΙΙ, αλλά αργότερα διώχθηκε στην Αθήνα ως προδότης από τον [[Κανόνας των δέκα Αττικών ρητόρων|ρήτορα]] και πολιτικό [[Υπερείδης|Υπερείδη]].

Μετά τη Μακεδονική νίκη στη Χαιρώνεια, ο Φίλιππος Β' επέβαλε σκληρούς όρους στη Θήβα, εγκαθιστώντας εκεί [[ολιγαρχία]], αλλά ήταν επιεικής με την Αθήνα λόγω της επιθυμίας του να χρησιμοποιήσει το ναυτικό τους σε μια προγραμματισμένη εισβολή στην [[Περσική Αυτοκρατορία]]. Τότε ήταν ο κύριος υπεύθυνος για τη συγκρότηση του [[Συνέδριο Κορίνθου|Συνέδριου της Κορίνθου]] που περιελάμβανε τις μεγάλες ελληνικές πόλεις-κράτη μείον τη Σπάρτη, εκλεγμένος ως αρχηγός (*ηγεμόνας*) του συμβουλίου την άνοιξη του 337 π.Χ. παρά το ότι η Μακεδονία αποκλείστηκε ως επίσημο μέλος του συνεδρίου. Ο [[Ελληνικός εθνικισμός|πανελλήνιος]] φόβος για μια ακόμη περσική εισβολή στην Ελλάδα συνέβαλε ίσως στην απόφαση του Φιλίππου Β' να εισβάλει στην [[Αυτοκρατορία των Αχαιμενιδών]]. Η περσική βοήθεια που προσφέρθηκε στον Πέρινθο και το Βυζάντιο το 341–340 π.Χ. υπογράμμισε τη στρατηγική ανάγκη της Μακεδονίας να εξασφαλίσει τη [[Θράκη]] και το [[Αιγαίο]] έναντι της αυξανόμενης κυριαρχίας των Περσών, καθώς ο [[Αρταξέρξης Γ΄ της Περσίας|Αρταξέρξης Γ΄]] εδραίωσε περαιτέρω τον έλεγχό του στις σατραπίες στη δυτική Μικρά Ασία. Η Μικρά Ασία, που απέδιδε πολύ περισσότερο πλούτο και πολύτιμους πόρους από τα Βαλκάνια, ήταν επίσης πολυπόθητη από τον Μακεδόνα βασιλιά για τις καθαρές οικονομικές της δυνατότητες.
[[Αρχείο:Olympia_(12).jpg|σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Olympia (12).jpg/220px-Olympia (12).jpg|μικρογραφία| Τα ερείπια του [[Φιλιππείο]]υ στην [[Ολυμπία]], που χτίστηκε από τον [[Φίλιππος Β΄ της Μακεδονίας|Φίλιππο Β' της Μακεδονίας]] για να γιορτάσει τη νίκη του στη [[Μάχη της Χαιρώνειας (338 π.Χ.)|μάχη της Χαιρώνειας]] το 338 π.Χ.]]
Μετά την εκλογή του από το Συνέδριο της Κορίνθου ως αρχιστράτηγος μιας επικείμενης εκστρατείας εισβολής στην [[Αχαιμενιδική Αυτοκρατορία]], ο Φίλιππος Β' προσπάθησε να υποστηρίξει περαιτέρω τη Μακεδονική υποστήριξη παντρεύοντας την [[Κλεοπάτρα Ευρυδίκη της Μακεδονίας|Κλεοπάτρα Ευρυδίκη]], ανιψιά του στρατηγού [[Άτταλος ο Μακεδών|Άτταλου]]. Ωστόσο, η συζήτηση για την παροχή νέων πιθανών κληρονόμων εξόργισε τον γιο του Φιλίππου Β', Αλέξανδρο (ήδη βετεράνο της Μάχης της Χαιρώνειας) και τη μητέρα του Ολυμπιάδα, που κατέφυγαν μαζί στην [[Αρχαία Ήπειρος|Ήπειρο]] πριν ανακληθεί ο Αλέξανδρος στην [[Πέλλα]]. Περαιτέρω εντάσεις προέκυψαν όταν ο Φίλιππος Β' πρόσφερε το χέρι του γιου του Αρριδαίου στην [[Άδα|Άδα της Καρίας]], κόρης του [[Πιξώδαρος|Πηξώδαρου]], του Πέρση σατράπη της [[Καρία]]ς. Όταν ο Αλέξανδρος παρενέβη και πρότεινε να παντρευτεί την Άδα, ο Φίλιππος ακύρωσε εντελώς τις γαμήλιες ρυθμίσεις και εξόρισε τους συμβούλους του Αλέξανδρου [[Πτολεμαίος Α΄ Σωτήρ|Πτολεμαίο]], [[Νέαρχος|Νέαρχο]] και [[Άρπαλος του Μαχάτα|Αρπαλο]]. Για να συμφιλιωθεί με την Ολυμπιάδα, ο Φίλιππος Β' έβαλε την κόρη τους [[Κλεοπάτρα της Μακεδονίας|Κλεοπάτρα]] να παντρευτεί τον αδελφό της Ολυμπιάδας (και θείο της Κλεοπάτρας) Αλέξανδρο Α' της Ηπείρου, ωστόσο ο Φίλιππος Β' δολοφονήθηκε από τον σωματοφύλακά του [[Παυσανίας της Ορεστίδος|Παυσανία της Ορεστίδος]] κατά τη διάρκεια του γάμου τους και τον διαδέχθηκε ο Αλέξανδρος.

== Μακεδονική Αυτοκρατορία ==
[[Αρχείο:Εκστρατείες του Μεγάλου Αλεξάνδρου.svg|μικρογραφία|Η [[Μακεδονική αυτοκρατορία]] και οι εκστρατείες του [[Αλέξανδρος ο Μέγας|Μεγάλου Αλεξάνδρου]]]]
Πριν δολοφονηθεί ο Φίλιππος Β' το καλοκαίρι του 336 π.Χ., οι σχέσεις με τον γιο του Αλέξανδρο είχαν τεταθεί σε σημείο που τον απέκλεισε εντελώς από την σχεδιασμένη εισβολή του στην Ασία, επιλέγοντας αντ' αυτού να ενεργεί ως [[Κατάλογος αντιβασιλέων της Ελλάδας|αντιβασιλέας της Ελλάδας]] και αναπληρωτής *ηγεμόνας* του Συνεδρίου της Κορίνθου. Αυτό, μαζί με την προφανή ανησυχία της μητέρας του, [[Ολυμπιάδα]]ς, ότι ο Φίλιππος Β' έχει έναν άλλο πιθανό κληρονόμο με τη νέα του σύζυγο [[Κλεοπάτρα Ευρυδίκη της Μακεδονίας|Κλεοπάτρα Ευρυδίκη]], οδήγησε τους μελετητές να διαφωνήσουν σχετικά με την ιδέα του πιθανού ρόλου της ίδιας και του Αλέξανδρου στη δολοφονία του Φίλιππου. Ωστόσο, ο Αλέξανδρος Γ' (336 – 323 π.Χ.) ανακηρύχθηκε αμέσως βασιλιάς από συνέλευση του στρατού και κορυφαίων αριστοκρατών, μεταξύ των οποίων κύριοι ήταν ο [[Αντίπατρος]] και ο [[Παρμενίων]]. Μέχρι το τέλος της βασιλείας και της στρατιωτικής του σταδιοδρομίας το 323 π.Χ., ο Αλέξανδρος θα κυριαρχούσε σε μια αυτοκρατορία αποτελούμενη από την [[Ελλάδα]], τη [[Μικρά Ασία]], το [[Λεβάντες|Λεβάντε]], την [[Αρχαία Αίγυπτος|αρχαία Αίγυπτο]], τη [[Μεσοποταμία]], την [[Ιράν|Περσία]] και μεγάλο μέρος της [[Κεντρική Ασία|Κεντρικής]] και [[Νότια Ασία|Νότιας Ασίας]] (δηλ. το σύγχρονο [[Πακιστάν]])  Η πρώτη του ανησυχία, ωστόσο, θα ήταν να θάψει τον πατέρα του στις [[Αιγές]] και να συνεχίσει μια εκστρατεία στη [[νοτιοανατολική Ευρώπη]]. Μετά το θάνατο του Φίλιππου, τα μέλη του Συνεδρίου της Κορίνθου εξεγέρθηκαν, αλλά σύντομα καταπνίγηκαν με στρατιωτική δύναμη παράλληλα με την πειστική διπλωματία, ο Αλέξανδρος τους ανάγκασε να επανενταχθούν στην ένωση και να τον εκλέξουν ως *ηγεμόνα* για να πραγματοποιήσουν την προγραμματισμένη εισβολή στην [[Περσική Αυτοκρατορία]]. Ο Αλέξανδρος βρήκε επίσης την ευκαιρία να τακτοποιήσει τη διαφορά που είχε με τον αντίπαλό του [[Άτταλος ο Μακεδών|Άτταλο]] (ο οποίος τον είχε κοροϊδέψει στη γαμήλια γιορτή της κόρης του Κλεοπάτρας Ευρυδίκης και του Φίλιππου Β') εκτελώντας τον.

Το 335 π.Χ., ο Αλέξανδρος οδήγησε μια εκστρατεία κατά της Θρακικής φυλής των [[Τριβαλλοί|Τριβαλλών]], πολεμώντας τους κατά μήκος του [[Δούναβης|Δούναβη]] και αναγκάζοντας τους να παραδοθούν στο [[Πεύκη (νησί)|νησί Πεύκη]] του Δούναβη. Λίγο αργότερα, ο Ιλλυρικός βασιλιάς [[Κλείτος (γιος του Βάρδυλις)|Κλείτος]] των [[Δάρδανοι (φύλο)|Δαρδανών]] απείλησε να επιτεθεί στη Μακεδονία, ωστόσο ο Αλέξανδρος πήρε την πρωτοβουλία και τους [[Πολιορκία του Πηλίου|πολιόρκησε]] στο [[Πέλλιον (Ιλλυρία)|Πέλλιον]] (στη σύγχρονη [[νότια Αλβανία]]). Όταν ο Αλέξανδρος πληροφορήθηκε ότι η Θήβα είχε επαναστατήσει για άλλη μια φορά από το Συνέδριο της Κορίνθου και πολιορκούσε τη μακεδονική φρουρά στην [[Καδμεία]], ο Αλέξανδρος εγκατέλειψε το ιλλυρικό μέτωπο και βάδισε στη Θήβα, την οποία [[Πολιορκία των Θηβών|πολιόρκησε]]. Μετά την παραβίαση των τειχών, οι δυνάμεις του Αλεξάνδρου σκότωσαν 6.000 Θηβαίους, πήραν 30.000 κατοίκους ως [[Αιχμάλωτος πολέμου|αιχμαλώτους πολέμου]] και έκαψαν την πόλη ολοσχερώς ως προειδοποίηση προς άλλους, κάτι που αποδείχθηκε αποτελεσματικό αφού κανένα άλλο ελληνικό κράτος εκτός από τη Σπάρτη δεν τόλμησε να αμφισβητήσει τον Αλέξανδρο για το υπόλοιπο της βασιλείας του.

Σε όλη τη στρατιωτική του σταδιοδρομία και τη βασιλεία του, ο Αλέξανδρος κέρδισε κάθε μάχη που διεύθυνε προσωπικά. Η πρώτη του νίκη εναντίον των Περσών στη Μικρά Ασία στη [[μάχη του Γρανικού]] το 334 π.Χ. χρησιμοποιώντας ένα μικρό ιππικό που απόσπασε την προσοχή των Περσών, επέτρεψε στο πεζικό του να διασχίσει τον ποταμό και στους [[Εταίροι|εταίρους]] του να τους διώξουν από τη μάχη με ιππικό. Ακολουθώντας την παράδοση των Μακεδόνων βασιλιάδων, ο Αλέξανδρος ηγήθηκε προσωπικά του ιππικού στη [[Μάχη της Ισσού]] το 333 π.Χ., αναγκάζοντας τον Πέρση βασιλιά [[Δαρείος Γ΄ της Περσίας|Δαρείο Γ']] και τον στρατό του σε φυγή. Ο Δαρείος Γ', παρόλο που είχε περισσότερους στρατιώτες, αναγκάστηκε και πάλι να φύγει από τη [[Μάχη των Γαυγαμήλων]] το 331 π.Χ. Ο Πέρσης βασιλιάς αργότερα συνελήφθη και εκτελέστηκε από τον ίδιο του τον σατράπη της [[Βακτρία|Βακτριανής]] και συγγενή του, τον [[Βήσσος|Βησσό]], το 330 π.Χ. Ο Μακεδόνας βασιλιάς στη συνέχεια κυνήγησε και εκτέλεσε τον Βησσό στο σημερινό [[Αφγανιστάν]], θέτωντας υπό τον έλεγχο του την περιοχή της [[Σογδιανή]]ς. Στη [[Μάχη του Υδάσπη]] το 326 π.Χ. (σημερινό [[Παντζάμπ]]), όταν οι [[Πολεμικός ελέφαντας|πολεμικοί ελέφαντες]] του [[Πώρος|βασιλιά Πώρου]] των [[Παουράβες|Παουράβα]] απείλησαν τα στρατεύματα του Αλέξανδρου, τους έβαλε να σχηματίσουν ανοιχτές τάξεις για να περικυκλώσουν τους ελέφαντες και να απομακρύνουν τους χειριστές τους χρησιμοποιώντας τις [[Σάρισα|σάρισες]] τους. Όταν τα μακεδονικά στρατεύματά του εξεγέρθηκαν εναντίον του στην [[Opis|Όπις]] της [[Βαβυλωνία]]ς (κοντά στη σύγχρονη [[Βαγδάτη]], [[Ιράκ]]) το 324 π.Χ., ο Αλέξανδρος Γ' προσέφερε στρατιωτικούς τίτλους και μεγαλύτερες ευθύνες στους Πέρσες αξιωματικούς του, αναγκάζοντας τα Μακεδονικά στρατεύματά του να ζητήσουν συγχώρεση, κάτι που πρόσφερε ο βασιλιάς σε συμπόσιο που παροτρύνει τη συμφιλίωση μεταξύ [[Πέρσες|Περσών]] και [[Αρχαίοι Μακεδόνες|Μακεδόνων]].
[[Αρχείο:Stag_hunt_mosaic,_Pella.jpg|σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/19/Stag hunt mosaic, Pella.jpg/300px-Stag hunt mosaic, Pella.jpg|αριστερά|μικρογραφία|300x300εσ| Κυνήγι ελαφιού, π. 300 π.Χ., από την [[Αρχαία Πέλλα|Πέλλα]]. Η φιγούρα στα δεξιά είναι πιθανώς ο [[Αλέξανδρος ο Μέγας|Μέγας Αλέξανδρος]] λόγω της ημερομηνίας του [[Ψηφιδωτό|μωσαϊκού]] μαζί με την απεικονιζόμενη αναπήδηση των κεντρικά χωρισμένων μαλλιών του. Η φιγούρα στα αριστερά που κρατά ένα δίκοπο τσεκούρι (που σχετίζεται με τον [[Ήφαιστος|Ήφαιστο]]) είναι ίσως ο [[Ηφαιστίωνας]][[Ήφαιστος|,]] ένας από τους πιστούς φίλους του Αλέξανδρου.]]
Παρά τις ικανότητές του ως στρατηγός, ο Αλέξανδρος ίσως υπονόμευσε τη δική του κυριαρχία επιδεικνύοντας σημάδια . Ενώ χρησιμοποιούσε αποτελεσματικό πειστικό λόγο όπως το κόψιμο του [[Γόρδιος δεσμός|Γόρδιου Δεσμού]], προσπάθησε επίσης να απεικονίσει τον εαυτό του ως ζωντανό θεό και γιο του [[Δίας (μυθολογία)|Δία]] μετά την επίσκεψή του στο [[μαντείο]] της [[Όαση Σίβα|Σίβας]] στην έρημο της Λιβύης (στη σύγχρονη [[Αίγυπτος|Αίγυπτο]]) το 331 π.Χ. Όταν προσπάθησε να κάνει τους άνδρες του να προσκυνήσουν μπροστά του στη [[Μπαλχ|Βάκτρα]] το 327 π.Χ. σε μια πράξη προσκύνησις (δανεισμένη από τους Πέρσες βασιλιάδες), οι Μακεδόνες θεώρησαν αυτή την πράξη βλασφημία και σφετερισμό της εξουσίας των θεών. Ο ιστορικός του οίκου του Αλέξανδρου [[Καλλισθένης]] αρνήθηκε να πραγματοποιήσει αυτό το τελετουργικό και οι υπόλοιποι ακολούθησαν το παράδειγμά του, μια πράξη διαμαρτυρίας που οδήγησε τον Αλέξανδρο να εγκαταλείψει την πρακτική. Όταν ο Αλέξανδρος δολοφόνησε τον Παρμενίωνα στα [[Εκβάτανα]] το 330 π.Χ., αυτό ήταν «σύμπτωμα του αυξανόμενου χάσματος μεταξύ των συμφερόντων του βασιλιά και εκείνων της χώρας του και των ανθρώπων της», σύμφωνα με τον Errington. Η δολοφονία του [[Κλείτος ο Μέλας|Κλείτου του Μέλα]] το 328 π.Χ. περιγράφεται ως «εκδικητική και απερίσκεπτη» από τους Dawn L. Gilley και Ian Worthington. Ακολούθησε επίσης τις πολυγαμικές συνήθειες του πατέρα του Φιλίππου Β' και ενθάρρυνε τους άνδρες του να παντρευτούν γηγενείς γυναίκες στην Ασία, δίνοντας το παράδειγμα όταν παντρεύτηκε τη [[Ρωξάνη|Ροξάνα]], μια Σογδιανή πριγκίπισσα της [[Βακτρία|Βακτριανής]]. Στη συνέχεια παντρεύτηκε τη [[Στάτειρα (σύζυγος του Αλεξάνδρου του Μεγάλου)|Στάτειρα Γ']], μεγαλύτερη κόρη του Δαρείου Γ', και την [[Παρυσάτιδα|Παρυσάτιδα Β']], τη μικρότερη κόρη του [[Αρταξέρξης Γ΄ της Περσίας|Αρταξέρξη Γ']], στους [[Γάμοι των Σουσών|γάμους των Σουσών]] το 324 π.Χ.

Εν τω μεταξύ, στη [[Κεντρική Ελλάδα]] η μόνη αναστάτωση στη μακεδονική κυριαρχία ήταν η προσπάθεια του [[Κατάλογος βασιλέων της αρχαίας Σπάρτης|Σπαρτιάτη βασιλιά]] [[Άγις Γ΄|Άγη Γ']] να ηγηθεί μιας εξέγερσης των νότιων Ελλήνων κατά των Μακεδόνων. Ωστόσο, ηττήθηκε το 331 π.Χ. στη [[Μάχη της Μεγαλόπολης (331 π.Χ.)|Μάχη της Μεγαλόπολης]] από τον Αντίπατρο, ο οποίος υπηρετούσε ως αντιβασιλέας της Μακεδονίας και αναπληρωτής ηγεμόνας στο Συνέδριο της Κορίνθου στη θέση του Αλέξανδρου. Αν και ο κυβερνήτης της Θράκης, Μέμνων, είχε απειλήσει να επαναστατήσει, φαίνεται ότι ο Αντίπατρος τον σταμάτησε με διπλωματία πριν να εκστρατεύσει κατά του Άγη Γ' στην [[Πελοπόννησος|Πελοπόννησο]]. Ο Αντίπατρος ανέβαλε την τιμωρία της Σπάρτης στο Συνέδριο της Κορίνθου με επικεφαλή τον Αλέξανδρο, ο οποίος τελικά έδωσε χάρη στους Σπαρτιάτες με την προϋπόθεση ότι θα υποβάλουν ως ομήρους πενήντα ευγενείς. Η ηγεμονία του Αντίπατρου ήταν κάπως αντιδημοφιλής στην Ελλάδα λόγω της πρακτικής του να εξορίζει κακοπροαίρετα και να φρουρεί πόλεις με μακεδονικά στρατεύματα, ωστόσο το 330 π.Χ., ο Αλέξανδρος δήλωσε ότι οι [[Τύραννος|τυραννίες]] που είχαν εγκατασταθεί στην Ελλάδα επρόκειτο να καταργηθούν και να αποκατασταθεί η ελευθερία.
[[Αρχείο:Coins_of_Philip_III_Arrhidaeus._323-317_BC.jpg|σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/Coins of Philip III Arrhidaeus. 323-317 BC.jpg/220px-Coins of Philip III Arrhidaeus. 323-317 BC.jpg|αριστερά|μικρογραφία| Ένας χρυσός *στατήρας* του [[Φίλιππος Γ΄ της Μακεδονίας|Φιλίππου Γ' του Αρριδαίου]] (323 – 317 π.Χ.) με εικόνες της [[Αθηνά]]ς (αριστερά) και της [[Νίκη (μυθολογία)|Νίκης]] (δεξιά)]]
Όταν ο Μέγας Αλέξανδρος πέθανε στη [[Βαβυλώνα]] το 323 π.Χ., η μητέρα του Ολυμπιάδα κατηγόρησε αμέσως τον Αντίπατρο και τους εταίρους του ότι τον δηλητηρίασαν, αν και δεν υπάρχουν στοιχεία που να το επιβεβαιώνουν. Χωρίς επίσημο διάδοχο, η πίστη της μακεδονικής στρατιωτικής διοίκησης χωρίστηκε μεταξύ της μιας πλευράς που ανακήρυξε τον ετεροθαλή αδερφό του Αλέξανδρου [[Φίλιππος Γ΄ της Μακεδονίας|Φίλιππο Γ']] (323 – 317 π.Χ.) ως βασιλιά και ένας άλλος συμπαρατάσσεται με τον γιο του Αλέξανδρου με τη [[Ρωξάνη]], τον [[Αλέξανδρος Δ΄ της Μακεδονίας|Αλέξανδρο Δ']] (323 – 309 π.Χ.). Εκτός από τους Ευβοείς και τους Βοιωτούς, οι Έλληνες ξεσηκώθηκαν αμέσως σε μια εξέγερση κατά του Αντίπατρου, γνωστή ως [[Λαμιακός Πόλεμος|Λαμιακός πόλεμος]] (323–322 π.Χ.). Όταν ο Αντίπατρος ηττήθηκε στη [[Μάχη της Ηράκλειας των Θερμοπυλών (323 π.Χ.)|Μάχη της Ηράκλειας των Θερμοπυλών]] το 323 π.Χ., κατέφυγε στη [[Λαμία]] όπου πολιορκήθηκε από τον Αθηναίο διοικητή [[Λεωσθένης (στρατηγός)|Λεωσθένη]]. Ο [[Λεοννάτος]] έσωσε τον Αντίπατρο άροντας την πολιορκία. Παρόλο που ο Αντίπατρος υπέταξε τελικά την εξέγερση, πέθανε το 319 π.Χ. και άφησε ένα κενό στην εξουσίς όπου οι δύο ανακηρυχθέντες βασιλιάδες της Μακεδονίας έγιναν ανταγωνιστές σε έναν αγώνα εξουσίας μεταξύ των *διαδόχων*, των πρώην στρατηγών του στρατού του Αλεξάνδρου, γνωστοί και ως [[Πόλεμοι των Διαδόχων]].
[[Αρχείο:Diadochi_LA.svg|σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/80/Diadochi LA.svg/220px-Diadochi LA.svg.png|μικρογραφία|Βασίλεια των [[Διάδοχοι του Μεγάλου Αλεξάνδρου|διαδόχων]], 301 π.Χ., μετά τη [[μάχη της Ιψού]]]]
Αμέσως μετά το θάνατο του Αλεξάνδρου στη Βαβυλώνα δημιουργήθηκε η [[Συμφωνία της Βαβυλώνας]] υπό το στρατευμένο συμβούλιο, χρείζοντας ως βασιλιά τον [[Φίλιππος Γ΄ της Μακεδονίας|Φίλιππο Γ']] και αντιβασιλέα του τον χιλίαρχο [[Περδίκκας|Περδίκκα]]. Ωστόσο, ο Αντίπατρος, ο [[Αντίγονος ο Μονόφθαλμος]], ο [[Κρατερός (στρατηγός)|Κρατερός]] και ο Πτολεμαίος, ανησυχώντας για τα αυξανόμενα σημάδια αυτοεξευτελισμού του Περδίκκα, σχημάτισαν συνασπισμό εναντίον του στον ανοιχτό εμφύλιο πόλεμο που ξεκίνησε με την κατάληψη του [[Τάφος του Μεγάλου Αλεξάνδρου|Τάφου του Μεγάλου Αλεξάνδρου]] από τον Πτολεμαίο. Όταν ο Περδίκκας εισέβαλε στην Αίγυπτο το καλοκαίρι του 321 π.Χ. για να επιτεθεί στον Πτολεμαίο, βάδισε κατά μήκος του [[Νείλος|ποταμού Νείλου]] όπου πνίγηκαν 2.000 από τους άνδρες του, οδηγώντας τους αξιωματικούς υπό τις διαταγές του να συνωμοτήσουν εναντίον του και να τον δολοφονήσουν. Αν και ο [[Ευμένης ο Καρδιανός]] κατάφερε να σκοτώσει τον Κρατέρο στη μάχη, αυτό δεν είχε μεγάλη επίδραση στην εξέλιξη των γεγονότων τώρα που ο νικηφόρος συνασπισμός συγκλήθηκε στη [[Μείζων Συρία|Συρία]] για να διευθετήσει το ζήτημα μιας νέας αντιβασιλείας και εδαφικών δικαιωμάτων στη [[Συμφωνία του Τριπαραδείσου|Διαίρεση του Τριπαράδεισου]] το 321 π.Χ. Το συμβούλιο διόρισε τον Αντίπατρο ως αντιβασιλέα των δύο βασιλιάδων, μετά τον οποίο ο Αντίπατρος ανέθεσε την εξουσία στους επικεφαλείς στρατηγούς. Ωστόσο, πριν πεθάνει ο Αντίπατρος το 319 π.Χ., ονόμασε τον πιστό των [[Δυναστεία των Αργεαδών|Αργεάδων]] [[Πολυπέρχων]]α ως αντιβασιλέα που θα τον διαδεχθεί, προσπερώντας τον ίδιο του τον γιο [[Κάσσανδρος|Κάσσανδρο]], αγνοώντας το δικαίωμα του βασιλιά να επιλέξει αντιβασιλέα (καθώς ο Φίλιππος Γ' θεωρούνταν ψυχικά ασταθής). και παρακάμπτοντας και το συμβούλιο του στρατού.

Συνασπίζοντας συμμαχία με τον Πτολεμαίο, τον Αντίγονο και τον [[Λυσίμαχος|Λυσίμαχο]], ο Κάσσανδρος έβαλε τον αξιωματικό του Νικάνορα να καταλάβει το φρούριο της [[Μουνιχία|Μουναχίας]] του [[Πειραιάς|Πειραιά]], αψηφώντας το διάταγμα του Πολυπέρχων ότι οι ελληνικές πόλεις έπρεπε να απαλλαγούν από μακεδονικές φρουρές, πυροδοτώντας τον [[Δεύτερος Πόλεμος των Διαδόχων|Δεύτερο Πόλεμο των Διαδόχων]] (319 –315 π.Χ.). Δεδομένης μιας σειράς στρατιωτικών αποτυχιών από τον Πολυπέρχωνα, το 317 π.Χ. ο Φίλιππος Γ', μέσω της πολιτικά δεσμευμένης συζύγου του [[Ανταία Ευρυδίκη της Μακεδονίας|Ευρυδίκης Β' της Μακεδονίας]], τον αντικατέστησε επίσημα ως αντιβασιλέας με τον Κάσσανδρο. Στη συνέχεια ο Πολυπέρχων ζήτησε απεγνωσμένα τη βοήθεια της Ολυμπιάδας, μητέρας του Αλέξανδρου Γ' που έμενε ακόμη στην [[Αρχαία Ήπειρος|Ήπειρο]]. Μια κοινή δύναμη Ηπειρωτών, Αιτωλών και στρατευμάτων του Πολυπέρχωνα εισέβαλαν στη Μακεδονία και ανάγκασαν την παράδοση του Φιλίππου Γ' και του στρατού της Ευρυδίκης, επιτρέποντας στην Ολυμπιάδα να εκτελέσει τον βασιλιά και να αναγκάσει τη βασίλισσά του να αυτοκτονήσει. Στη συνέχεια, η Ολυμπιάδα έβαλε τον Νικάνορα να σκοτωθεί μαζί με δεκάδες κορυφαίους Μακεδόνες ευγενείς, ωστόσο μέχρι την άνοιξη του 316 π.Χ. ο Κάσσανδρος νίκησε τις δυνάμεις της, την αιχμαλώτισε και τη δίκασε για φόνο πριν την καταδικάσει σε θάνατο.

Ο Κάσσανδρος παντρεύτηκε την κόρη του Φίλιππου Β' τη [[Θεσσαλονίκη της Μακεδονίας|Θεσσαλονίκη]], εισάγοντάς τον στον δυναστικό οίκο των Αργεάδων και επέκτεινε για λίγο τον έλεγχο των Μακεδόνων στην [[Ιλλυρία]] μέχρι την [[Επίδαμνος|Επίδαμνο]], αν και το 313 π.Χ. ανακτήθηκε από τον Ιλλύριο βασιλιά [[Γλαυκίας|Γλαυκία]]. Μέχρι το 316 π.Χ., ο Αντίγονος είχε καταλάβει την επικράτεια του Ευμένη και κατάφερε να εκδιώξει τον [[Σέλευκος Α΄ Νικάτωρ|Σέλευκο Α' τον Νικάτορα]] από τη σατραπεία του στη Βαβυλωνία. Σε αντίδραση σε αυτό, ένας συνασπισμός του Κάσσανδρου, του Πτολεμαίου και του Λυσίμαχου εξέδωσε τελεσίγραφο στον Αντίγονο το 315 π.Χ. για να παραδώσει διάφορα εδάφη στην Ασία. Ο Αντίγονος συμμάχησε αμέσως με τον Πολύπερχο, που τώρα εδρεύει στην Κόρινθο, και έδωσε ένα δικό του τελεσίγραφο στον Κάσσανδρο, κατηγορώντας τον για φόνο επειδή εκτέλεσε την Ολυμπιάδα και απαιτούσε να παραδώσει τη βασιλική οικογένεια, τον βασιλιά [[Αλέξανδρος Δ΄ της Μακεδονίας|Αλέξανδρο Δ']] και τη βασίλισσα - μητέρα [[Ρωξάνη]]. Η σύγκρουση που ακολούθησε κράτησε μέχρι το χειμώνα του 312/311 π.Χ., όταν μια νέα συμφωνία ειρήνης αναγνώρισε τον Κάσσανδρο ως στρατηγό της Ευρώπης, τον Αντίγονο ως στρατηγό της Ασίας, τον Πτολεμαίο ως στρατηγό της Αιγύπτου και τον Λυσίμαχο ως στρατηγό της Θράκης. Ο Κάσσανδρος έβαλε τον Αλέξανδρο Δ' και τη Ρωξάνη να θανατωθούν το χειμώνα του 311/310 π.Χ., ο [[Ηρακλής ο Μακεδών|Ηρακλής ο Μακεδόνας]] εκτελέστηκε το 309 π.Χ. ως μέρος ειρηνευτικού διακανονισμού με τον Πολυπέρχωνα και το 306-305 π.Χ. οι *διαδόχοι* ανακηρύχθηκαν βασιλιάδες των αντίστοιχων εδαφών τους.

== Ελληνιστική εποχή ==
<div class="thumb tmulti tright"><div class="thumbinner multiimageinner" style="width:292px;max-width:292px"><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:144px;max-width:144px"><div class="thumbimage" style="height:189px;overflow:hidden"></img></div></div><div class="tsingle" style="width:144px;max-width:144px"><div class="thumbimage" style="height:189px;overflow:hidden"></img></div></div></div><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:163px;max-width:163px"><div class="thumbimage" style="height:229px;overflow:hidden"></img></div></div><div class="tsingle" style="width:125px;max-width:125px"><div class="thumbimage" style="height:229px;overflow:hidden"></img></div></div></div><div class="trow" style="display:flex"><div class="thumbcaption"> Οι προτομές πορτρέτου του [[Πύρρος της Ηπείρου|Πύρρου της Ηπείρου]] (πάνω αριστερά), του [[Δημήτριος Α' της Μακεδονίας|Δημητρίου Α΄ της Μακεδονίας]] (πάνω δεξιά), του [[Σέλευκος Α΄ Νικάτωρ|Σέλευκου Α΄ Νικάτορα]] (κάτω αριστερά) και του [[Λυσίμαχος|Λυσίμαχου]] (κάτω δεξιά), αντίγραφα ελληνικών πρωτοτύπων ρωμαϊκής εποχής από τη [[Βίλα των Παπύρων]], [[Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Νάπολης|Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Νάπολης]]</div></div></div></div>
Η αρχή της [[Ελληνιστική Εποχή|ελληνιστικής εποχής]] ορίστηκε από τον διαμάχης μεταξύ της [[Δυναστεία των Αντιπατριδών|δυναστείας των Αντιπατριδών]], με αρχηγό τον [[Κάσσανδρος|Κάσσανδρο]] (305 – 297 π.Χ.), γιο του [[Αντίπατρος|Αντίπατρου]] και της [[Δυναστεία των Αντιγονιδών|δυναστείας των Αντιγονιδών]], με αρχηγό τον [[Αντίγονος ο Μονόφθαλμος|Αντίγονο Α' τον Μονόφθαλμο]] (306 – 301 π.Χ.) και τον γιο του, τον μελλοντικό βασιλιά [[Δημήτριος ο Πολιορκητής|Δημήτριο Α΄ της Μακεδονίας]] (294 – 288 π.Χ.). Ενώ ο Κάσσανδρος πολιορκούσε την Αθήνα το 303 π.Χ., ο Δημήτριος εισέβαλε στη [[Νομός Βοιωτίας|Βοιωτία]] για να σταματήσει τον Κάσσανδρο που επέστρεφε πίσω στη Μακεδονία, αν και ο Κάσσανδρος τελικά κατάφερε να εγκαταλείψει βιαστικά την πολιορκία και να γυρίσει πίσω στη Μακεδονία. Ενώ ο Αντίγονος και ο Δημήτριος προσπάθησαν να αναδημιουργήσουν την [[Συνέδριο Κορίνθου|Ελληνική συμμαχία]] (Συνέδριο της Κορίνθου) του Φιλίππου Β' με τους εαυτούς τους ως διπλούς ηγεμόνες, ένας αναβιωμένος συνασπισμός του Κάσσανδρου, του [[Πτολεμαίος Α΄ Σωτήρ|Πτολεμαίου Α' Σωτήρ]] (305 – 283 π.Χ.) της [[Δυναστεία των Πτολεμαίων|δυναστείας των Πτολεμαίων]] της Αιγύπτου, του [[Σέλευκος Α΄ Νικάτωρ|Σέλευκου Α' Νικάτωρ]] (305 – 281 π.Χ.) της αυτοκρατορίας των [[Αυτοκρατορία των Σελευκιδών|Σελευκιδών]] και ο [[Λυσίμαχος]] (306 – 281 π.Χ.), ο βασιλιάς της Θράκης, νίκησαν αποφασιστικά τους [[Αντιγονίδες]] στη [[μάχη της Ιψού]] το 301 π.Χ., σκοτώνοντας τον Αντίγονο και αναγκάζοντας τον Δημήτριο να φύγει.

Ο Κάσσανδρος πέθανε το 297 π.Χ. και ο άρρωστος γιος του [[Φίλιππος Δ΄ της Μακεδονίας|Φίλιππος Δ']] πέθανε το ίδιο έτος. Τον διαδέχθηκαν οι άλλοι γιοι του Κάσσανδρου, ο [[Αλέξανδρος Ε΄ της Μακεδονίας|Αλέξανδρος Ε']] (297 – 294 π.Χ.) και ο [[Αντίπατρος Β´ της Μακεδονίας|Αντίπατρος Β']] (297 – 294 π.Χ.), με τη μητέρα τους τη [[Θεσσαλονίκη της Μακεδονίας]] να ενεργεί ως αντιβασίλισσα. Ενώ ο Δημήτριος πολέμησε εναντίον των [[Αντιπατρίδες|Αντιπατριδών]] δυνάμεων στην Ελλάδα, ο Αντίπατρος Β' σκότωσε τη μητέρα του και τον αντιβασιλέα του για να αποκτήσει την εξουσία. Ο απελπισμένος αδελφός του Αλέξανδρος Ε' ζήτησε τότε βοήθεια από τον [[Πύρρος της Ηπείρου|Πύρρο της Ηπείρου]] (297 – 272 π.Χ.), που είχε πολεμήσει μαζί με τον Δημήτριο στη Μάχη της Ιψού, αλλά πέρασε χρόνο ως όμηρος στην Αίγυπτο, όπως οριζόταν σε συνθήκη συμμαχίας μεταξύ του Δημητρίου και του Πτολεμαίου Α'. Σε αντάλλαγμα για την ήττα των δυνάμεων του Αντίπατρου Β' και αναγκάζοντάς τον να καταφύγει στην αυλή του Λυσίμαχου στη Θράκη, στον Πύρρο απονεμήθηκαν τα δυτικότερα τμήματα του μακεδονικού βασιλείου. Ο Δημήτριος βάδισε βόρεια και κάλεσε τον ανιψιό του Αλέξανδρο Ε' στο στρατόπεδό του για ένα συμπόσιο με φιλικά προσχήματα, ωστόσο τον δολοφόνησαν όταν προσπάθησε να φύγει. Στη συνέχεια ο Δημήτριος ανακηρύχθηκε βασιλιάς της Μακεδονίας, ωστόσο οι υπήκοοί του ανησυχούσαν ολοένα και περισσότερο για τη συμπεριφορά του ως φαινομενικά απόμακρος μονάρχης και ανατολικού τύπου [[αυτοκράτορας]].

Πόλεμος ξέσπασε μεταξύ του Πύρρου και του Δημητρίου το 290 π.Χ. όταν η [[Λάνασσα (κόρη του Αγαθοκλή)|Λάνασσα, σύζυγος του Πύρρου]], κόρη του [[Αγαθοκλής των Συρακουσών|Αγαθοκλή των Συρακουσών]], τον άφησε για τον Δημήτριο και του πρόσφερε την [[προίκα]] της στην [[Κέρκυρα]]. Ο πόλεμος κράτησε μέχρι το 288 π.Χ., όταν ο Δημήτριος έχασε την υποστήριξη των [[Αρχαίοι Μακεδόνες|Μακεδόνων]] και εγκατέλειψε τη χώρα. Η Μακεδονία μοιράστηκε τότε μεταξύ του Πύρρου και του Λυσίμαχου, ο πρώτος πήρε τη [[Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας|δυτική Μακεδονία]] και ο δεύτερος την ανατολική Μακεδονία.

Μέχρι το 286 π.Χ., ο Λυσίμαχος κατάφερε να εκδιώξει εντελώς τον [[Μάχη του Κουροπεδίου|Πύρρο]] και τις δυνάμεις του από τη Μακεδονία, ωστόσο το 282 π.Χ., ένας νέος πόλεμος ξέσπασε μεταξύ του Λυσίμαχου και του Σέλευκου Α', επιτρέποντας στον Σέλευκο Α' να διεκδικήσει τόσο τη Θράκη όσο και τη Μακεδονία. Από την άλλη, ο Σέλευκος Α' δολοφονήθηκε στη συνέχεια το 281 π.Χ. από τον αξιωματικό του [[Πτολεμαίος Κεραυνός|Πτολεμαίο Κεραυνό]], γιο του Πτολεμαίου Α' και εγγονό του Αντίπατρου, ο οποίος τότε ανακηρύχθηκε βασιλιάς της Μακεδονίας. Ωστόσο, υπήρξε μικρή ανάπαυλα από το πολιτικό χάος στη Μακεδονία, αφού ο Πτολεμαίος Κεραυνός σκοτώθηκε σε μάχη το 279 π.Χ. από [[Κέλτες]] εισβολείς στη [[Γαλατικές επιδρομές στην Νοτιοανατολική Ευρώπη|Γαλατική εισβολή στην Ελλάδα]]. Ο [[Μακεδονικός στρατός]] ανακήρυξε βασιλιά τον στρατηγό [[Σωσθένης της Μακεδονίας|Σωσθένη]], αν και αρνήθηκε τον τίτλο. Αφού νίκησε τον Γαλάτη ηγεμόνα [[Βόλγιος|Βόλγιο]] και έδιωξε τον στρατό του [[Βρεννός|Βρεννού]], ο Σωσθένης πέθανε και άφησε μια χαοτική κατάσταση στη Μακεδονία. Οι Γαλάτες επιδρομείς λεηλάτησαν τη Μακεδονία μέχρι την άφιξη του [[Αντίγονος Β΄ Γονατάς|Αντιγόνου Γονατά]], γιου του Δημητρίου, ο οποίος τους νίκησε στη Θράκη στη [[μάχη της Λυσιμαχίας]] το 277 π.Χ. Στη συνέχεια ανακηρύχθηκε βασιλιάς ο [[Αντίγονος Β΄ Γονατάς|Αντίγονος Β']] (277 – 274 π.Χ., 272 – 239 π.Χ.).

Στις αρχές του 280 π.Χ., ο Πύρρος ξεκίνησε μια εκστρατεία στη [[νότια Ιταλία]] κατά της [[Ρωμαϊκή Δημοκρατία|Ρωμαϊκής Δημοκρατίας]] γνωστή ως [[Πύρρειος Πόλεμος]], ακολουθούμενη από την εισβολή του στη [[Σικελία]]. Ο Πτολεμαίος Κεραυνός είχε εξασφαλίσει τη θέση του στον μακεδονικό θρόνο χαρίζοντας στον Πύρρο πέντε χιλιάδες στρατιώτες και είκοσι [[Πολεμικός ελέφαντας|πολεμικούς ελέφαντες]] για αυτό το εγχείρημα. Ο Πύρρος επέστρεψε στην [[Ήπειρος (περιοχή)|Ήπειρο]] το 275 π.Χ. μετά το [[Πατ|αδιέξοδο]] και την τελική αποτυχία και των δύο εκστρατειών του, γεγονός που συνέβαλε στην [[Ρωμαϊκή Δημοκρατία|άνοδο της Ρώμης]] τώρα που οι ελληνικές πόλεις στη νότια Ιταλία, όπως το [[Τάραντας|Τάρεντο]], έγιναν σύμμαχοι των [[Ρωμαίοι|Ρωμαίων]]. Παρόλο που είχε εξαντλημένο ταμείο, ο Πύρρος αποφάσισε να εισβάλει στη Μακεδονία το 274 π.Χ., λόγω της πολιτικής αστάθειας του καθεστώτος του Αντιγόνου Β'. Αφού νίκησε τον σε μεγάλο βαθμό τον στρατό του Αντιγόνου Β' στη [[Μάχη του Aώου (274 π.Χ.)|Μάχη του Αώου]] το 274 π.Χ., ο Πύρρος κατάφερε να τον διώξει από τη Μακεδονία και να τον αναγκάσει να καταφύγει με τον ναυτικό του στόλο.
[[Αρχείο:Ancient_Mieza,_Macedonian_tombs_of_Lefkadia,_Tomb_of_Lyson_and_Kallikles_a72b9b998c2e98a1390dbae9e032ea1c.jpg|σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/34/Ancient Mieza, Macedonian tombs of Lefkadia, Tomb of Lyson and Kallikles a72b9b998c2e98a1390dbae9e032ea1c.jpg/220px-Ancient Mieza, Macedonian tombs of Lefkadia, Tomb of Lyson and Kallikles a72b9b998c2e98a1390dbae9e032ea1c.jpg|αριστερά|μικρογραφία| [[Μακεδονία (αρχαίο βασίλειο)|Αρχαίοι μακεδονικοί]] πίνακες στρατιωτικών όπλων και πανοπλιών [[Ελληνιστική περίοδος|ελληνιστικής]] εποχής από τάφο στην αρχαία [[Μίεζα]] (σημερινή Λευκάδια), [[Νομός Ημαθίας|Ημαθία]], [[Μακεδονία (ελληνικό διαμέρισμα)|Μακεδονία]], [[Ελλάδα]], 2ος αιώνας π.Χ.]]
Ο Πύρρος έχασε μεγάλο μέρος της υποστήριξής του μεταξύ των Μακεδόνων το 273 π.Χ. όταν οι απείθαρχοι Γαλάτες μισθοφόροι του λεηλάτησαν το βασιλικό νεκροταφείο των Αιγών. Ο Πύρρος καταδίωξε τον Αντίγονο Β' στην Ελλάδα, αλλά ενώ ήταν απασχολημένος με τον πόλεμο στην [[Πελοπόννησος|Πελοπόννησο]], ο Αντίγονος Β' κατάφερε να ανακαταλάβει τον Μακεδονικό θρόνο. Ενώ αγωνιζόταν για τον έλεγχο του [[Άργος|Άργους]] το 272 π.Χ., ο Πύρρος σκοτώθηκε ενώ πολεμούσε στους δρόμους της πόλης, επιτρέποντας στον Αντίγονο Β' να διεκδικήσει και πάλι την Ελλάδα. Στη συνέχεια αποκατέστησε τους δυναστικούς τάφους των Αργεάδων στις Αιγές κατασκευάζοντας έναν τεράστιο [[Τύμβος|τύμβο]]. Ο Αντίγονος Β' ασφάλισε επίσης το Ιλλυρικό μέτωπο και προσάρτησε την [[Παιονία]].

Οι ναυτικοί στόλοι των Αντιγονιδών που ελλιμενίστηκαν στην [[Κόρινθος|Κόρινθο]] και στη [[Χαλκίδα]] κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Αντιγόνου Β' αποδείχθηκαν επίσης καθοριστικοί για τη διατήρηση των τοπικών καθεστώτων που επέβαλαν οι [[Αντιγονίδες]] σε διάφορες ελληνικές πόλεις. Ωστόσο, η [[Αιτωλική Συμπολιτεία]] αποδείχθηκε ένα διαχρονικό πρόβλημα για τις φιλοδοξίες του Αντιγόνου Β' να ελέγξει την [[Στερεά Ελλάδα]], ενώ ο σχηματισμός της [[Αχαϊκή Συμπολιτεία|Αχαϊκής Συμπολιτείας]] το 251 π.Χ. απώθησε τις μακεδονικές δυνάμεις στο μεγαλύτερο μέρος της Πελοποννήσου και κατά καιρούς ενσωμάτωσε την [[Αθήνα]] και τη [[Αρχαία Σπάρτη|Σπάρτη]]. Ενώ η Αυτοκρατορία των Σελευκιδών ευθυγραμμίστηκε με την Αντιγονιδική Μακεδονία κατά τους [[Συριακοί πόλεμοι|Συριακούς Πολέμους]] κατά της Πτολεμαϊκής Αιγύπτου, η τελευταία χρησιμοποίησε το ισχυρό ναυτικό της για να διακόψει τις προσπάθειες του Αντιγόνου Β' να ελέγξει την ηπειρωτική Ελλάδα. Με τη βοήθεια του Πτολεμαϊκού ναυτικού, ο Αθηναίος πολιτικός [[Χρεμωνίδης]] ηγήθηκε μιας εξέγερσης κατά της μακεδονικής εξουσίας, γνωστής ως [[Χρεμωνίδειος Πόλεμος|Χρεμωνίδειος πόλεμος]] (267–261 π.Χ.). Ωστόσο, μέχρι το 265 π.Χ., η Αθήνα περικυκλώθηκε και πολιορκήθηκε από τις δυνάμεις του Αντιγόνου Β', ο πτολεμαϊκός στόλος ηττήθηκε στη [[Ναυμαχία της Κω]] και η Αθήνα τελικά παραδόθηκε το 261 π.Χ. Αφού η Μακεδονία συνήψε συμμαχία με τον ηγεμόνα των Σελευκιδών [[Αντίοχος Β΄ Θεός|Αντίοχο Β']], επιτέλους επετεύχθη συμφωνία ειρήνης μεταξύ του Αντιγόνου Β' και του [[Πτολεμαίος Β΄ Φιλάδελφος|Πτολεμαίου Β' Φιλαδέλφου]] της Αιγύπτου το 255 π.Χ.
[[Αρχείο:Apollon_Tempel_im_antiken_Korinth.jpg|σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e3/Apollon Tempel im antiken Korinth.jpg/220px-Apollon Tempel im antiken Korinth.jpg|μικρογραφία| Ο [[Αρχαίος ελληνικός ναός|Ναός]] του [[Απόλλων]]α στην [[Κόρινθος|Κόρινθο]], κτισμένος το 540 π.Χ., με τον [[Ακροκόρινθος|Ακροκόρινθο]] (δηλαδή την [[ακρόπολη]] της Κορίνθου που κάποτε φύλαγε η μακεδονική φρουρά) να φαίνεται στο βάθος]]
Ωστόσο, το 251 π.Χ., ο [[Άρατος ο Σικυώνιος]] οδήγησε στην εξέγερση κατά του Αντιγόνου Β' και το 250 π.Χ., ο Πτολεμαίος Β' υποστήριξε ανοιχτά τον αυτοαποκαλούμενο βασιλιά [[Αλέξανδρος (τύραννος Κορίνθου)|Αλέξανδρο της Κορίνθου]]. Αν και ο Αλέξανδρος πέθανε το 246 π.Χ. και ο Αντίγονος μπόρεσε να σημειώσει ναυτική νίκη εναντίον των Πτολεμαίων στη [[Ναυμαχία της Άνδρου (245 π.Χ.)|Ναυμαχία της Άνδρου]], οι Μακεδόνες έχασαν την [[Ακροκόρινθος|Ακροκόρινθο]] από τις δυνάμεις του Άρατου το 243 π.Χ., ακολουθούμενο από την ένταξη της Κορίνθου στην Αχαϊκή Συμπολιτεία. Ο Αντίγονος Β' έκανε τελικά ειρήνη με την [[Αχαϊκή Συμπολιτεία]] σε συνθήκη του 240 π.Χ., παραχωρώντας τα εδάφη που είχε χάσει. Ο Αντίγονος Β' πέθανε το 239 π.Χ. και τον διαδέχθηκε ο γιος του [[Δημήτριος Β΄ Αιτωλικός|Δημήτριος Β' Αιτωλικός]] (239 – 229 π.Χ.). Αναζητώντας μια συμμαχία με τη Μακεδονία για να υπερασπιστεί τους Αιτωλούς, η βασίλισσα μητέρα και αντιβασιλέας [[Ολυμπιάδα της Ηπείρου|Ολυμπιάδα Β' της Ηπείρου]] πρόσφερε την κόρη της [[Φθία της Μακεδονίας]] στον Δημήτριο Β' για γάμο, ο οποίος αποδέχτηκε τις κατεστραμμένες όμως σχέσεις με τους Σελευκίδες χωρίζοντας τη [[Στρατονίκη της Μακεδονίας]]. Αν και οι Αιτωλοί συνήψαν συμμαχία με την Αχαϊκή Συμπολιτεία ως αποτέλεσμα, ο Δημήτριος Β' μπόρεσε να εισβάλει στη Βοιωτία και να την καταλάβει από τους Αιτωλούς το 236 π.Χ.

Ο έλεγχος του Δημητρίου Β' στη [[Κεντρική Ελλάδα]] μειώθηκε στο τέλος της βασιλείας του, όταν έχασε τη [[Μεγαλόπολη]] το 235 π.Χ. και το μεγαλύτερο μέρος της [[Πελοπόννησος|Πελοποννήσου]], εκτός από το Άργος, από την Αχαϊκή Συμπολιτεία. Επίσης, του αρνήθηκαν σύμμαχο την [[Αρχαία Ήπειρος|Ήπειρο]] όταν η [[Δηιδάμεια Β΄ της Ηπείρου|μοναρχία ανατράπηκε]] σε μια [[Κοινό Ηπειρωτών|δημοκρατική επανάσταση]]. Ο αγώνας του Δημητρίου Β' να υπερασπιστεί την [[Ακαρνανία]] κατά της Αιτωλίας έγινε τόσο απελπισμένος που ζήτησε τη βοήθεια του [[Ιλλυρία|Ιλλυρίου]] βασιλιά [[Άγρων της Ιλλυρίας|Άγρων]], του οποίου οι Ιλλυρίοι πειρατές επιτέθηκαν στις ακτές της [[Ήπειρος (διαμέρισμα)|Ηπείρου]] και νίκησαν ακόμη και το ναυτικό της Αιτωλικής και της Αχαϊκής Συμπολιτείας στη [[Ναυμαχία των Παξών]] το 229π.Χ. Ένας άλλος Ιλλύριος ηγεμόνας, ο [[Λόνγκαρος]] του [[Βασίλειο της Δαρδανίας|Δαρδανικού Βασιλείου]], εισέβαλε στη [[Μακεδονία (αρχαίο βασίλειο)|Μακεδονία]] και νίκησε τον στρατό του Δημητρίου Β' λίγο πριν από το θάνατό του το 229 π.Χ. Αν και ο γιος του, ο [[Φίλιππος Ε΄ της Μακεδονίας|Φίλιππος Ε']] κληρονόμησε αμέσως τον θρόνο, ο αντιβασιλέας του [[Αντίγονος Γ΄ Δώσων|Αντίγονος Γ' Δώσων]] (229 – 221 π.Χ.), ανιψιός του Αντιγόνου Β', ανακηρύχθηκε βασιλιάς από τον στρατό και ο Φίλιππος Ε' ως διάδοχός του, μετά από μια σειρά στρατιωτικών νικών κατά των Ιλλυρίων στο βορρά και των Αιτωλών στη [[Περιφέρεια Θεσσαλίας|Θεσσαλία]].
[[Αρχείο:Tetradrachm,_229-221,_Antigonos_Doson.jpg|σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Tetradrachm, 229-221, Antigonos Doson.jpg/220px-Tetradrachm, 229-221, Antigonos Doson.jpg|αριστερά|μικρογραφία| *Τετράδραχμο* που κόπηκε κατά τη βασιλεία του [[Αντίγονος Γ΄ Δώσων|Αντιγόνου Γ' Δώσον]] (229 – 221 π.Χ.), πιθανώς στην [[Αμφίπολη]], που φέρει την προσωπογραφία του [[Ποσειδώνας (μυθολογία)|Ποσειδώνα]] στον εμπροσθότυπο και μια σκηνή στον οπισθότυπο που απεικονίζει τον [[Απόλλων]]α να κάθεται στην [[Πολυήρεις|πλώρη ενός πλοίου]]]]
Αν και η Αχαϊκή Συμπολιτεία πολεμούσε τη Μακεδονία για δεκαετίες, ο Άρατος έστειλε πρεσβεία στον Αντίγονο Γ' το 226 π.Χ. αναζητώντας μια απροσδόκητη συμμαχία τώρα που ο μεταρρυθμιστής βασιλιάς [[Κλεομένης Γ΄ της Σπάρτης|Κλεομένης Γ']] της Σπάρτης απειλούσε την υπόλοιπη Ελλάδα στον [[Κλεομένειος Πόλεμος|Κλεομένειο Πόλεμο]] (229–222 π.Χ.). Σε αντάλλαγμα της στρατιωτικής βοήθειας, ο Αντίγονος Γ' απαίτησε την επιστροφή της Κορίνθου υπό τον μακεδονικό έλεγχο, κάτι που τελικά συμφώνησε ο Άρατος το 225 π.Χ. Η πρώτη κίνηση του Αντιγόνου Γ' κατά της Σπάρτης ήταν να καταλάβει την [[Αρκαδία]] την άνοιξη του 224 π.Χ. Μετά τη μεταρρύθμιση μιας Ελληνικής Συμμαχίας στο ίδιο πνεύμα με το [[Συνέδριο της Κορίνθου]] του Φιλίππου Β' και την πρόσληψη Ιλλυρίων μισθοφόρων για πρόσθετη υποστήριξη, ο Αντίγονος Γ' κατάφερε να νικήσει τη Σπάρτη στη [[Μάχη της Σελλασίας]] το 222 π.Χ. Για πρώτη φορά στην ιστορία της Σπάρτης, η πόλη τους καταλήφθηκε τότε από ξένη δύναμη, αποκαθιστώντας τη θέση της [[Μακεδονία (αρχαίο βασίλειο)|Μακεδονίας]] ως ηγετικής δύναμης στην [[Ελλάδα]]. Ο Αντίγονος πέθανε ένα χρόνο αργότερα, ίσως από [[φυματίωση]], αφήνοντας πίσω του ένα ισχυρό [[Ελληνιστική περίοδος|ελληνιστικό βασίλειο]] για τον διάδοχό του Φίλιππο Ε'.

Ο [[Φίλιππος Ε΄ της Μακεδονίας]] (221 – 179 π.Χ.) ήταν μόλις 17 ετών όταν ανέβηκε στην εξουσία και, παρά τις επιτυχίες του προκατόχου του Αντιγόνου Γ', αντιμετώπισε άμεσες προκλήσεις για την εξουσία του από την Ιλλυρική [[Δάρδανοι (φύλο)|Δαρδανία]] και [[Αιτωλική Συμπολιτεία]]. Ο Φίλιππος Ε' και οι σύμμαχοί του νίκησαν εναντίον των Αιτωλών και των συμμάχων τους στον [[Δεύτερος Συμμαχικός Πόλεμος|Δεύτερο Συμμαχικό Πόλεμο (220–217 π.Χ.)]], ωστόσο ο Φίλιππος Ε' επεδίωξε συμφωνία ειρήνης με τους Αιτωλούς μόλις άκουσε για μια ανανεωμένη παρουσία των [[Δάρδανοι (φύλο)|Δαρδανών]] στο βορρά, και στην Καρχηδόνα τη νίκη επί των [[Ρωμαϊκή Δημοκρατία|Ρωμαίων]] στη [[μάχη της λίμνης Τρασιμένης]] το 217 π.Χ. Ο [[Δημήτριος εκ Φάρου]] φέρεται να έπεισε τον Φίλιππο Ε' να [[Ιλλυρικοί πόλεμοι|εξασφαλίσει πρώτα την Ιλλυρία]] πριν από μια εισβολή στην [[Ιταλική Χερσόνησος|ιταλική χερσόνησο]]. Το 216 π.Χ., ο Φίλιππος Ε' έστειλε εκατό [[πολυήρεις]] στην [[Αδριατική Θάλασσα]] για να επιτεθούν στην [[Ιλλυρία]], μια κίνηση που δεν πέρασε απαρατήρητη από τη [[Αρχαία Ρώμη|Ρώμη]] όταν ο [[Σκερδιλαΐδας]] έκανε έκκληση στους Ρωμαίους για βοήθεια. Η Ρώμη απάντησε στέλνοντας δέκα [[πολυήρεις]] από τη [[Σικελία]] για να περιπολούν τις ιλλυρικές ακτές, με αποτέλεσμα ο Φίλιππος Ε' να αντιστρέψει την πορεία του και να διατάξει τον στόλο του να υποχωρήσει, αποτρέποντας προς το παρόν ανοιχτή σύγκρουση.

== Διαμάχη με την Αρχαία Ρώμη ==
[[Αρχείο:Macedonia_and_the_Aegean_World_c.200.png|σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/Macedonia and the Aegean World c.200.png/220px-Macedonia and the Aegean World c.200.png|μικρογραφία| Το Βασίλειο της Μακεδονίας (πορτοκαλί) υπό [[Φίλιππος Ε΄ της Μακεδονίας|τον Φίλιππο Ε']] (221 – 179 π.Χ.), με τα [[Κράτος-δορυφόρος|εξαρτημένα κράτη]] της Μακεδονίας (σκούρο κίτρινο), την Αυτοκρατορία των [[Αυτοκρατορία των Σελευκιδών|Σελευκιδών]] (φωτεινό κίτρινο), τα [[Αρχαία Ρώμη|Ρωμαϊκά]] [[Προτεκτοράτο|προτεκτοράτα]] (σκούρο πράσινο), το [[Βασίλειο της Περγάμου]] (ανοιχτό πράσινο), ανεξάρτητα κράτη (ανοιχτό μωβ) και κτήσεις της [[Βασίλειο των Πτολεμαίων|Πτολεμαϊκής Αυτοκρατορίας]] (βιολετί μωβ)]]
Το 215 π.Χ., στο αποκορύφωμα του [[Β΄ Καρχηδονιακός Πόλεμος|Β' Καρχηδονιακού Πολέμου]] με την [[αρχαία Καρχηδόνα]], οι [[Αρχαία Ρώμη|ρωμαϊκές]] αρχές αναχαίτησαν ένα πλοίο στα ανοιχτά της [[Καλαβρία]]ς που κρατούσε τόσο έναν απεσταλμένο της Μακεδονίας όσο και έναν Καρχηδονιακό πρεσβευτή στη Μακεδονία, ο οποίος διέθετε ένα έγγραφο (αργότερα μεταφράστηκε στα [[ελληνικά]] και διατηρήθηκε από τον [[Πολύβιος|Πολύβιο]]) του [[Αννίβας|Αννίβα]] που κηρύσσει συμμαχία με τον [[Φίλιππος Ε΄ της Μακεδονίας|Φίλιππο Ε ́ της Μακεδονίας]]. Η [[Μακεδονική - Καρχηδονιακή Συνθήκη|συνθήκη]] όριζε ότι η Καρχηδόνα είχε το αποκλειστικό δικαίωμα να διαπραγματευτεί όρους με τη Ρώμη μετά την υποθετική παράδοσή της, ωστόσο υποστήριξε τα μακεδονικά συμφέροντα στην [[Αδριατική Θάλασσα]] και υποσχέθηκε αμοιβαία βοήθεια σε περίπτωση που μια αναζωπυρωμένη Ρώμη, αφού έχανε τους συμμάχους της στη βόρεια και νότια Ιταλία, θα πρέπει να διεκδικηθεί είτε τη [[Μακεδονία (αρχαίο βασίλειο)|Μακεδονία]] είτε την [[Αρχαία Καρχηδόνα|Καρχηδόνα]]. Αν και οι [[Αρχαίοι Μακεδόνες|Μακεδόνες]] ενδιαφέρονταν ίσως μόνο να διαφυλάξουν τα κατακτημένα εδάφη τους στην [[Ιλλυρία]], οι Ρωμαίοι κατάφεραν ωστόσο να ματαιώσουν τις φιλοδοξίες του Φιλίππου Ε' στην [[Αδριατική]] κατά τον [[Πρώτος Μακεδονικός Πόλεμος|Πρώτο Μακεδονικό Πόλεμο]] (214 - 205 π.Χ.). Το 214 π.Χ., η Ρώμη τοποθέτησε ναυτικό στόλο στον [[Ωρικό]] όταν μαζί με την [[Απολλωνία (Ιλλυρία)|Απολλωνία]] δέχθηκαν επίθεση από τις [[Μακεδονικός στρατός|μακεδονικές ένοπλες δυνάμεις]]. Όταν οι Μακεδόνες κατέλαβαν τη [[Λέζα|Λισσό]] το 212 π.Χ. και δυνητικά απείλησαν τη [[νότια Ιταλία]] για να υποστηρίξουν τον Αννίβα, η [[Ρωμαϊκή σύγκλητος|Ρωμαϊκή Σύγκλητος]] απάντησε υποκινώντας την [[Αιτωλική Συμπολιτεία|Αιτωλική Συμμαχία]], καθώς και τον [[Άτταλος Α΄ της Περγάμου|Άτταλο Α']] ( 241 - 197 π.Χ. ) της [[Πέργαμος|Περγάμου]], της [[Αρχαία Σπάρτη|Σπάρτης]], της [[Ηλείοι|Ήλιδας]] και της [[Νομός Μεσσηνίας|Μεσσηνίας]] για να ξεκινήσει πόλεμο εναντίον του Φίλιππου Ε', κρατώντας τον κατεχόμενο και μακριά από την [[Ιταλική Χερσόνησος|ιταλική χερσόνησο]].

Ένα χρόνο αφότου η [[Αιτωλική Συμπολιτεία]] σύναψε [[συνθήκη ειρήνης]] με τον Φίλιππο Ε' το 206 π.Χ., η [[Ρωμαϊκή Δημοκρατία]] διαπραγματεύτηκε τη [[Συνθήκη της Φοινίκης]], η οποία τερμάτισε τον πόλεμο και επέτρεψε στους Μακεδόνες να διατηρήσουν τους οικισμούς που είχαν καταλάβει στην Ιλλυρία. Αν και οι Ρωμαίοι απέρριψαν το αίτημα των [[Αιτωλείς|Αιτωλών]] το 202 π.Χ. να κηρύξουν ξανά τον πόλεμο στη [[Μακεδονία (αρχαίο βασίλειο)|Μακεδονία]], η Ρωμαϊκή Σύγκλητος εξέτασε σοβαρά την παρόμοια προσφορά που έκανε η Πέργαμος και η σύμμαχός της, η [[Ρόδος]] το 201 π.Χ. Αυτά τα κράτη ανησυχούσαν ολοένα και περισσότερο όταν ο Φίλιππος Ε' συνήψε συμμαχία με τον [[Αντίοχος Γ΄ ο Μέγας|Αντίοχο Γ' τον Μέγα]] της Αυτοκρατορίας των [[Αυτοκρατορία των Σελευκιδών|Σελευκιδών]], ο οποίος εισέβαλε στην εξασθενισμένη από τον πόλεμο και οικονομικά εξουθενωμένη [[Βασίλειο των Πτολεμαίων|Πτολεμαϊκή Αυτοκρατορία]] στον [[Συριακοί πόλεμοι|Πέμπτο Συριακό Πόλεμο]] (202–195 π.Χ.), ενώ ο Φίλιππος Ε' κατέλαβε πτολεμαϊκούς οικισμούς στο [[Αιγαίο Πέλαγος]]. Αν και οι απεσταλμένοι της Ρώμης έπαιξαν κρίσιμο ρόλο στο να πείσουν την Αθήνα να ενταχθεί στην αντιμακεδονική συμμαχία με την Πέργαμο και τη Ρόδο το 200 π.Χ., η λαϊκή συνέλευση απέρριψε την πρόταση της Ρωμαϊκής Γερουσίας για κήρυξη πολέμου στη Μακεδονία. Εν τω μεταξύ, ο Φίλιππος Ε' κατέκτησε ζωτικές περιοχές στον [[Ελλήσποντος|Ελλήσποντο]] και τον [[Βόσπορος|Βόσπορο]] καθώς και την Πτολεμαϊκή [[Σάμος|Σάμο]], γεγονός που οδήγησε τη Ρόδο να [[Πρώτος Κρητικός Πόλεμος|σχηματίσει συμμαχία με την Πέργαμο]], το [[Βυζάντιο]], την [[Κύζικος|Κύζικο]] και τη [[Χίος|Χίο]] κατά της Μακεδονίας. Παρά την ονομαστική συμμαχία του Φιλίππου Ε΄ με τον βασιλιά των [[Βαργυλία|Σελευκιδών]], έχασε τη ναυμαχία της Χίου το 201 π.Χ.
[[Αρχείο:Philip_V._221-179_BCE.jpg|σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c5/Philip V. 221-179 BCE.jpg/300px-Philip V. 221-179 BCE.jpg|αριστερά|μικρογραφία|300x300εσ| [[Τετράδραχμο]] του [[Φίλιππος Ε΄ της Μακεδονίας|Φιλίππου Ε' της Μακεδονίας]] (221 - 179 π.Χ.), με το πορτρέτο του βασιλιά στον [[Εμπροσθότυπος και οπισθότυπος (Νομισματολογία)|εμπροσθότυπο]] και την [[Αθηνά Αλκιδήμου|Αθηνά Αλκήδημο]] να κραδαίνει έναν κεραυνό στην πίσω όψη.]]
Ενώ ο Φίλιππος Ε' παγιδεύτηκε σε μια σύγκρουση με πολλές ελληνικές ναυτικές δυνάμεις, η Ρώμη θεώρησε αυτά τα γεγονότα ως ευκαιρία να τιμωρήσει έναν πρώην σύμμαχο του Αννίβα, να βοηθήσει τους Έλληνες συμμάχους του και να δεσμευτεί σε έναν πόλεμο που ίσως απαιτούσε περιορισμένο ποσό των πόρων για την επίτευξη της νίκης. Με την [[Καρχηδόνα]] τελικά υποταγμένη μετά τον [[Δεύτερος Καρχηδονιακός Πόλεμος|Δεύτερο Καρχηδονιακό Πόλεμο]], ο Bringmann υποστηρίζει ότι η ρωμαϊκή στρατηγική άλλαξε από την προστασία της [[Νότια Ιταλία|νότιας Ιταλίας]] από τη [[Μακεδονία (αρχαίο βασίλειο)|Μακεδονία]], σε εκδικητική στρατηγική εναντίον του Φιλίππου Ε΄ για τη συμμαχία του με τον Αννίβα. Ωστόσο, ο Arthur M. Eckstein τονίζει ότι η Ρωμαϊκή Γερουσία «δεν σχεδίασε στρατηγικές μακράς εμβέλειας» και αντίθετα «παραπήδησε από κρίση σε κρίση» ενώ επέτρεψε στον εαυτό της να εμπλακεί στο [[Ελλάδα|ελλαδικό χώρο]] μόνο με την έντονη παρότρυνση των συμμάχων της και παρά τον εξαντλημένο και κουρασμένο πληθυσμό από τον πόλεμο. Η Ρωμαϊκή Σύγκλητος απαίτησε από τον Φίλιππο Ε' να σταματήσει τις εχθροπραξίες κατά των γειτονικών ελληνικών δυνάμεων και να καταστεί σε μια διεθνή επιτροπή για οποιαδήποτε προβήματα. Επιδιώκοντας είτε πόλεμο είτε ταπείνωση για τον Μακεδόνα βασιλιά, η προβλέψιμη απόρριψη της πρότασής τους χρησίμευσε ως χρήσιμο εργαλείο προπαγάνδας που καταδεικνύει τις έντιμες και [[Φιλέλληνες|φιλελληνικές]] προθέσεις των Ρωμαίων σε αντίθεση με τη μαχητική και ανταγωνιστική μακεδονική απάντηση. Όταν η λαική επιτροπή τελικά ψήφισε υπέρ της κήρυξης πολέμου της Ρωμαϊκής Γερουσίας και παρέδωσε το [[Τελεσίγραφο|τελεσίγραφό]] τους στον Φίλιππο Ε' μέχρι το καλοκαίρι του 200 π.Χ., απαιτώντας από δικαστήριο να εκτιμήσει τις ζημιές που οφείλονταν στη Ρόδο και την Πέργαμο, ο Μακεδόνας βασιλιάς το απέρριψε κατηγορηματικά. Αυτό σηματοδότησε την έναρξη του [[Δεύτερος Μακεδονικός Πόλεμος|Β' Μακεδονικού Πολέμου]] (200–197 π.Χ.), με τον Publius Sulpicius Galba Maximus να πρωτοστατεί στις στρατιωτικές επιχειρήσεις αποβιβάζοντας στην [[Απολλωνία (Ιλλυρία)|Απολλωνία]] κατά μήκος της ακτής της Ιλλυρίας με δύο [[Λεγεώνα|ρωμαϊκές λεγεώνες]].
[[Αρχείο:Eumene_II,_fondatore_della_biblioteca_di_pergamo,_copia_romana_(50_dc_ca)_da_orig,._ellenistico_su_busto_moderno,_MANN_02.JPG|σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/Eumene II, fondatore della biblioteca di pergamo, copia romana (50 dc ca) da orig,. ellenistico su busto moderno, MANN 02.JPG/170px-Eumene II, fondatore della biblioteca di pergamo, copia romana (50 dc ca) da orig,. ellenistico su busto moderno, MANN 02.JPG|μικρογραφία| Χάλκινη προτομή του [[Ευμένης Β΄ της Περγάμου|Ευμένη Β']] της [[Πέργαμος|Περγάμου]], ρωμαϊκό αντίγραφο  [[Αρχαία ελληνική γλυπτική|ελληνικού πρωτοτύπου]], από τη [[Βίλα των Παπύρων]] στο [[Ερκολάνο]]]]
Αν και οι [[Αρχαίοι Μακεδόνες|Μακεδόνες]] μπόρεσαν να υπερασπιστούν επιτυχώς την επικράτειά τους για περίπου δύο χρόνια, ο [[Ύπατος (Αρχαία Ρώμη)|Ρωμαίος ύπατος]] [[Τίτος Κουίνκτιος Φλαμινίνος]] κατάφερε να εκδιώξει τον Φίλιππο Ε' από τη Μακεδονία το 198 π.Χ. με αυτόν και τις δυνάμεις του να καταφεύγουν στη [[Θεσσαλία]]. Όταν η [[Αχαϊκή Συμπολιτεία]] εγκατέλειψε τον Φίλιππο Ε' για να ενταχθεί στον συνασπισμό υπό την ηγεσία των Ρωμαίων, ο Μακεδόνας βασιλιάς κήρυξε ειρήνη, αλλά οι όροι που προσφέρθηκαν θεωρήθηκαν πολύ αυστηροί και έτσι ο πόλεμος συνεχίστηκε. Τον Ιούνιο του 197 π.Χ., οι Μακεδόνες ηττήθηκαν στη [[Μάχη των Κυνός Κεφαλών (197 π.Χ.)|Μάχη των Κυνός Κεφαλών]]. Η [[Αρχαία Ρώμη]], απορρίπτοντας τα αιτήματα της [[Αιτωλική Συμπολιτεία|Αιτωλικής Συμπολιτείας]] να διαλύσει εντελώς τη [[Βασιλείς της Μακεδονίας|μακεδονική μοναρχία]], επικύρωσε μια συνθήκη που ανάγκασε τη Μακεδονία να παραιτηθεί από τον έλεγχο μεγάλου μέρους των ελληνικών της κτήσεων, συμπεριλαμβανομένης της [[Κόρινθος|Κορίνθου]], ενώ της επέτρεψε να διατηρήσει την κεντρική της επικράτεια, μόνο και μόνο για να λειτουργήσει ως φραγμός εναντίον [[Ιλλυριοί|Ιλλυρικών]] και [[Θράκες|Θρακικών]] επιδρομών στην [[Ελλάδα]]. Αν και οι [[Έλληνες]], ιδιαίτερα οι [[Αιτωλοί]], υποψιάζονταν τις ρωμαϊκές προθέσεις να υποκαταστήσουν τη Μακεδονία ως τη νέα ηγεμονική δύναμη στην Ελλάδα, ο Φλαμίνιος ανακοίνωσε στα [[Ίσθμια]] του 196 π.Χ. ότι η Ρώμη σκόπευε να διατηρήσει την υπόσχεση του για μια ελεύθερη Ελλάδα χωρίς να αφήσει πίσω φρουρές ή να απαιτεί φόρο τιμής. Αυτή η υπόσχεση καθυστέρησε λόγω του ότι ο Σπαρτιάτης βασιλιάς [[Νάβις]] κατέλαβε το [[Άργος]], καθιστώντας αναγκαία τη ρωμαϊκή επέμβαση και μια ειρηνευτική διευθέτηση με τους Σπαρτιάτες, ωστόσο οι Ρωμαίοι τελικά εκκένωσαν την Ελλάδα την άνοιξη του 194 π.Χ.

Ενθαρρυμένος από την Αιτωλική Συμπολιτεία και τις εκκλήσεις τους για απελευθέρωση της Ελλάδας από τους Ρωμαίους, ο βασιλιάς των [[Δυναστεία των Σελευκιδών|Σελευκιδών]] Αντίοχος Γ' αποβιβάστηκε με τον στρατό του στη [[Δημητριάδα Μαγνησίας (αρχαία πόλη)|Δημητριάδα]] της [[Θεσσαλία]]ς το 192 π.Χ. και εξελέγη *στρατηγός* από τους Αιτωλούς. Ωστόσο, ο Φίλιππος Ε΄ της Μακεδονίας διατήρησε τη συμμαχία του με τους Ρωμαίους, μαζί με την Αχαϊκή Συμπολιτεία, τη Ρόδο, την Πέργαμο και την Αθήνα. Οι Ρωμαίοι νίκησαν τους [[Σελευκίδες]] στη [[Μάχη των Θερμοπυλών (191 π.Χ.)|Μάχη των Θερμοπυλών]] το 191 π.Χ. καθώς και στη [[Μάχη της Μαγνησίας]] το 190 π.Χ., αναγκάζοντας τους Σελευκίδες να καταβάλουν [[Πολεμικές αποζημιώσεις|πολεμική αποζημίωση]], να διαλύσουν το μεγαλύτερο μέρος του ναυτικού τους και να εγκαταλείψουν τις αξιώσεις τους σε οποιαδήποτε εδάφη βόρεια ή δυτικά του των βουνών του [[Ταύρος (οροσειρά)|Ταύρου]] στη [[Συνθήκη της Απάμειας]] το 188 π.Χ. Το 191–189 π.Χ., ο Φίλιππος Ε΄, με την αποδοχή της Ρώμης, μπόρεσε να καταλάβει μερικές πόλεις στην [[Στερεά Ελλάδα]] που είχαν συμμαχήσει με τον Αντίοχο Γ΄, ενώ η Ρόδος και ο [[Ευμένης Β΄ της Περγάμου|Ευμένης Β΄]] (197 – 159 π.Χ.) της Περγάμου κατέκτησε σημαντικά εδάφη στη [[Μικρά Ασία]].
[[Αρχείο:Perseus_of_Macedon_BM.jpg|σύνδεσμος=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e2/Perseus of Macedon BM.jpg/220px-Perseus of Macedon BM.jpg|αριστερά|μικρογραφία| [[Τετράδραχμο]] του [[Περσέας της Μακεδονίας|Περσέα της Μακεδονίας]] (179 - 168 π.Χ.), [[Βρετανικό Μουσείο]]]]
Ενώ η [[Ρωμαϊκή Σύγκλητος]] εμπλέκεται όλο και περισσότερο στις ελληνικές υποθέσεις και αποτυγχάνοντας να ευχαριστήσει όλες τις πλευρές σε διάφορες διαμάχες, αποφάσισε το 184/183 π.Χ. να αναγκάσει τον Φίλιππο Ε' να εγκαταλείψει τις πόλεις [[Ενέζ|Αίνος]] και [[Μαρώνεια Ροδόπης|Μαρώνεια]], καθώς αυτές ανακηρύχθηκαν ελεύθερες πόλεις στη [[Συνθήκη της Απάμειας]]. Καθήλωσε επίσης τους φόβους του Ευμένη Β' ότι αυτοί οι μακεδονικοί οικισμοί δεν θα απειλούσαν πλέον την ασφάλεια των κτήσεων του στον [[Ελλήσποντος|Ελλήσποντο]]. Ο [[Περσέας της Μακεδονίας]] (179 - 168 π.Χ.) διαδέχτηκε τον Φίλιππο Ε' και εκτέλεσε τον αδελφό του [[Δημήτριος (γιος Φιλίππου Ε΄)|Δημήτριο]], ο οποίος είχε ευνοηθεί από τους Ρωμαίους αλλά κατηγορήθηκε από τον Περσέα για [[Προδοσία|εσχάτη προδοσία]]. Στη συνέχεια ο Περσέας προσπάθησε να συνάψει συμμαχία με τον [[Προυσίας Β΄ της Βιθυνίας|Προυσία Β΄ της Βιθυνίας]] και τον [[Σέλευκος Δ΄ Φιλοπάτωρ|Σέλευκο Δ΄ Φιλοπάτωρ]] της αυτοκρατορίας των Σελευκιδών, μαζί με τις ανανεωμένες σχέσεις με τη Ρόδο που αναστάτωσαν πολύ τον Ευμένη Β΄. Αν και ο Ευμένης Β' προσπάθησε να υπονομεύσει αυτές τις διπλωματικές σχέσεις, ο Περσέας προώθησε μια συμμαχία με τη [[Νομός Βοιωτίας|Βοιωτική Συμμαχία]], επέκτεινε την εξουσία του στην [[Ιλλυρία]] και τη [[Θράκη]] και το 174 π.Χ. κέρδισε το ρόλο διαχείρισης του ναού του Απόλλωνα στους [[Δελφοί|Δελφούς]] στην [[Αμφικτυονία]].

Ο Ευμένης Β' ήρθε στη Ρώμη το 172 π.Χ. και εκφώνησε ομιλία στη Σύγκλητο καταγγέλλοντας τα υποτιθέμενα εγκλήματα και παραβάσεις του Περσέα. Αυτό έπεισε τη Ρωμαϊκή Σύγκλητο να κηρύξει τον [[Τρίτος Μακεδονικός Πόλεμος|Τρίτο Μακεδονικό Πόλεμο]] (171–168 π.Χ.), αν και ο Klaus Bringmann ισχυρίζεται ότι οι διαπραγματεύσεις με τη [[Μακεδονία (αρχαίο βασίλειο)|Μακεδονία]] αγνοήθηκαν εντελώς λόγω του «πολιτικού υπολογισμού» της Ρώμης ότι το [[μακεδονικό βασίλειο]] έπρεπε να καταστραφεί για να εξασφαλιστεί η εξάλειψη της «υποτιθέμενης πηγής όλων των δυσκολιών που αντιμετώπιζε η Ρώμη στον Ελλάδα». Αν και οι δυνάμεις του Περσέα κέρδισαν τους Ρωμαίους στη [[Μάχη του Καλλίνικου]] το 171 π.Χ., ο [[μακεδονικός στρατός]] ηττήθηκε στη [[Μάχη της Πύδνας]] τον Ιούνιο του 168 π.Χ. Ο Περσέας κατέφυγε στη [[Σαμοθράκη]] αλλά παραδόθηκε λίγο αργότερα, μεταφέρθηκε στη [[Ρώμη]] για τον [[Ρωμαϊκός θρίαμβος|θρίαμβο]] του [[Λεύκιος Αιμίλιος Παύλος Μακεδονικός|Λεύκιου Αιμίλιου Παύλου Μακεδονικού]] και τέθηκε σε κατ' οίκον περιορισμό στο [[Άλμπα Φούτσενς]] όπου πέθανε το 166 π.Χ.

Οι Ρωμαίοι διέλυσαν επίσημα τη μακεδονική μοναρχία εγκαθιστώντας στη θέση της τέσσερις χωριστές συμμαχικές [[Πολιτεία (έννοια)|πολιτείες]], με τις πρωτεύουσές τους να βρίσκονται στην [[Αμφίπολη]], τη [[Θεσσαλονίκη]], την [[Αρχαία Πέλλα|Πέλλα]] και την [[Πελαγονία]]. Οι Ρωμαίοι επέβαλαν αυστηρούς νόμους που αναστέλλουν πολλές κοινωνικές και οικονομικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ των κατοίκων αυτών των αντίστοιχων πολιτειών, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης των γάμων μεταξύ τους και της (προσωρινής) απαγόρευσης της χρήσης των μεταλλείων χρυσού και αργύρου της Μακεδονίας. Ωστόσο, κάποιος [[Ανδρίσκος]] που ισχυριζόταν ότι είχε καταγωγή από τους [[Αντιγονίδες]] επαναστάτησε εναντίον των Ρωμαίων και ανακηρύχθηκε βασιλιάς της Μακεδονίας, νικώντας τον στρατό του Ρωμαίου [[Πραίτορας|πραίτορα]] Publius Iuventius Thalna κατά τη διάρκεια του [[Τέταρτος Μακεδονικός Πόλεμος|Τέταρτου Μακεδονικού Πολέμου]] (150–148 π.Χ.). Παρόλα αυτά, ο Ανδρίσκος ηττήθηκε το 148 π.Χ. στη [[Μάχη της Πύδνας (148 π.Χ.)|δεύτερη Μάχη της Πύδνας]] από τον Quintus Caecilius Metellus Macedonicus, του οποίου οι δυνάμεις κατέλαβαν το βασίλειο. Ακολούθησε το 146 π.Χ. η ρωμαϊκή καταστροφή της Καρχηδόνας και η νίκη επί της [[Αχαϊκή Συμπολιτεία|Αχαϊκής Συμπολιτείας]] στη [[Μάχη της Λευκόπετρας]], εγκαινιάζοντας την εποχή της [[Ρωμαϊκή Ελλάδα|Ρωμαϊκής Ελλάδας]] και τη σταδιακή ίδρυση της [[Μακεδονία (ρωμαϊκή επαρχία)|ρωμαϊκής επαρχίας της Μακεδονίας]].

== Δείτε επίσης ==

* [[Αρχαίοι Μακεδόνες]]
* [[Αρχαία μακεδονική γλώσσα|Αρχαία Μακεδονική γλώσσα]]
* [[Μακεδονικός στρατός]]
* [[Μακεδονία (αρχαίο βασίλειο)]]
* [[Διακυβέρνηση στην αρχαία Μακεδονία]]
* [[Βασιλείς της Μακεδονίας]]
* [[Μακεδόνες (Έλληνες)]]
* [[Μακεδονία (ελληνικό διαμέρισμα)]]

== Πηγές ==

 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* 
*
*
*


== Περαιτέρω ανάγνωση ==

* Fox, Robin Lane. 2011. *Brill's Companion to Ancient Macedon: Studies In the Archaeology and History of Macedon, 650 π.Χ.-300 μ.Χ.* Λέιντεν: Μπριλ.
* King, Carol J. 2018. *Αρχαία Μακεδονία.* Νέα Υόρκη: Routledge.
* Roisman, Joseph και Ian Worthington. 2010. *A Companion to Ancient Macedonia.* Chichester, UK: Wiley-Blackwell.



* [https://www.livius.org/maa-mam/macedonia/macedonia.html Η Αρχαία Μακεδονία]  στο [http://www.livius.org Λίβιο], της Jona Lendering
*    ( *Φίλιππος, Δημοσθένης και η πτώση της Πόλης* ). Μαθήματα Πανεπιστημίου Yale, [https://web.archive.org/web/20101106180914/http://oyc.yale.edu/classics/introduction-to-ancient-greek-history/content/sessions/session-24-twilight-of-the-polis-cont.-and Διάλεξη 24] . ( [https://web.archive.org/web/20101030014100/http://oyc.yale.edu/classics/introduction-to-ancient-greek-history/ *Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία''] )
* Heracles to Great Alexander: Treasures From The Royal Capital of Macedon, A Hellenic Kingdom in the Age of Democracy, Ashmolean Museum of Art and Archaeology, University of Oxford

## Παραπομπές



Κατηγορία:Αρχαία Μακεδονία
Κατηγορία:Μακεδονικό Βασίλειο
Κατηγορία:Μακεδονία (ελληνικό διαμέρισμα)
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις