Μόρις Βενέτσια

Ο **Μόρις Βενέτσια** (*Maurice Venezia* ή *Morris Venezia*, 25 Φεβρουαρίου 1921 - 2 Σεπτεμβρίου 2013) ήταν Ιταλός-Έλληνας Εβραίος επιζών του στρατοπέδου συγκέντρωσης του Άουσβιτς. Υπήρξε μέλος των ειδικών ομάδων Ζοντερκομάντο και ήταν ένας από τους λίγους εναπομείναντες μάρτυρες των θαλάμων αερίων κατά την στιγμή του θανάτου του.

Ήταν ο αδελφός του Σλόμο Βενέτσια. Μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, έζησε στην Καλιφόρνια.

## Βιογραφία
Ο Βενέτσια είχε καταγωγή από Σεφαρδίτες Εβραίους που εξορίστηκαν από την Ισπανία το 1492 (με το Διάταγμα της Αλάμπρας) και ταξίδεψαν σε όλη την Ευρώπη πριν εγκατασταθούν στην ελληνική Μακεδονία, υπό την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Καθώς κατοικούσαν στη Βενετική Δημοκρατία, η οικογένεια Βενέτσια απέκτησε το επώνυμο *Venezia* (Βενετία) και ιταλική υπηκοότητα.

Στην Θεσσαλονίκη, η οικογένεια του Μόρις - με ελάχιστα οικονομικά μέσα - ήταν μέρος της κοινότητας των Ιταλοεβραίων. Τα παιδιά πήγαιναν στο ιταλικό σχολείο στην Θεσσαλονίκη (ένα σχολείο που ήταν ευθυγραμμισμένο με το κυρίαρχο ιταλικό φασιστικό δόγμα). Ο πατέρας του, Ιζάκο Βενέτσια, κουρέας, είχε φύγει ως νεαρός για να ενταχθεί στις ιταλικές ένοπλες δυνάμεις ως εθελοντής κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Λόγω αυτού, όταν ο πατέρας του πέθανε, ο Μόρις μπορούσε να πάει και να σπουδάσει στην Ιταλία δωρεάν, σε ένα γυμνάσιο (Istituto tecnico) στο Μιλάνο, μέσω της παρέμβασης του ιταλικού προξενείου στη Θεσσαλονίκη. Η οικογένεια του Μόρις μπορούσε να ζήσει στη Θεσσαλονίκη με την υποστήριξη των συγγενών τους.

Όταν εισήχθησαν οι Φυλετικοί Νόμοι κατά των Εβραίων το 1938, ο Μόρις εξορίστηκε από την Ιταλία, χωρίς να ολοκληρώσει τις σπουδές του, και επέστρεψε στην Ελλάδα. Το 1940, μετά την ιταλική κήρυξη πολέμου, την επακόλουθη εισβολή στην Ελλάδα και την βομβαρδιστική επίθεση της Θεσσαλονίκης (3 Νοεμβρίου 1940), από τις ιταλικές ένοπλες δυνάμεις, η Ελληνική Αστυνομία άρχισε να συλλαμβάνει άτομα ιταλικής εθνικότητας. Πολλοί Ιταλοί συνελήφθησαν, συμπεριλαμβανομένου του Μόρις, και φυλακίστηκαν σε ένα κτίριο στο κέντρο της πόλης. Στη συνέχεια, μεταφέρθηκαν γύρω από την Αθήνα και απελευθερώθηκαν με την άφιξη του ιταλικού στρατού.

Όταν έφτασαν οι γερμανικές δυνάμεις και κατέλαβαν τη Βόρεια Ελλάδα, το Ιταλικό Προξενείο στη Θεσσαλονίκη οργάνωσε την εθελοντική μεταφορά των Ιταλών είτε στη Σικελία είτε στην Αθήνα. Η οικογένεια του Μόρις παρέμεινε στην Αθήνα ως πρόσφυγες. Αυτό θα αποδεικνύονταν μια άσχημη επιλογή.

Μετά τις 8 Σεπτεμβρίου 1943 (Ανακωχή του Κασίμπιλε), καθώς η Ιταλία υπέγραψε εκεχειρία με τους Συμμάχους, η Αθήνα ήρθε κάτω από πλήρη γερμανική κυριαρχία.

Ο Μόρις και ο Σλόμο εντάχθηκαν στους Έλληνες αντάρτες, ενώ παρέμειναν στην Αθήνα. Καθώς περνούσαν οι μήνες, ο έλεγχος των Ναζί στους Ελληνοεβραίους έγινε όλο και πιο πιεστικός, με απελάσεις και με την εισαγωγή μιας εβδομαδιαίας υποχρέωσης εγγραφής στην Εβραϊκή Κοινότητα: το Μάρτιο του 1944, καθώς εγγράφονταν, συνελήφθησαν και κρατήθηκαν σε φυλακή στο Χαϊδάρι. Λίγο αργότερα, απελάθηκαν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Άουσβιτς.

## Ζοντερκομάντο
Οι αδελφοί Μόρις και Σλόμο, με τους ξαδέρφους τους, Ντάριο και Γιάκομπ Γκάμπαι και τις οικογένειές τους, έφτασαν στο Άουσβιτς στις 11 Απριλίου 1944.

Ο Μόρις και ο Σλόμο επιλέχθηκαν από την Σούτσσταφφελ για να μπουν στους Ζοντερκομάντο, επειδή είχαν δηλώσει ότι ήταν κουρείς και ήταν νέοι και δυνατοί.

Στις μονάδες Ζοντερκομάντο, οι Εβραίοι αναγκάστηκαν να εργαστούν στους θαλάμους αερίων και στα κρεματόρια του στρατοπέδου. Όχι μόνο έπρεπε να μεταφέρουν τα πτώματα από τους θαλάμους αερίων στα κρεματόρια, αλλά είχαν επίσης το φρικτό καθήκον να τα ξεγυμνώνουν, να τα ξυρίζουν και να ψάχνουν τα πτώματα για χρυσά δόντια και κρυμμένα τιμαλφή, και στη συνέχεια να τα παραδίδουν στους Ναζί. Έπρεπε να το κάνουν κάνοντας διαλογή τους νεκρούς και να τους στοιβάζουν σε σωρούς στα ανοιχτά. Αυτό έπρεπε να γίνει επειδή ακόμη και τα μαλλιά θεωρούνταν από τους Ναζί επαναχρησιμοποιήσιμα αγαθά, για να μην αναφερθούν τα γυαλιά ή τα τεχνητά άκρα και τα ρούχα.

Ο Μόρις εμφανίζεται σε όλο το «Άουσβιτς - Ο Τελευταίος Μάρτυρας», μια βραβευμένη ταινία του Φεστιβάλ της Νέας Υόρκης το 2001, που παρήχθη από το Sky για το Channel 5, η οποία τον επανενώνει με τους δύο ξαδέρφους του στους Ζοντερκομάντο, καθώς επισκέφτηκαν ξανά το στρατόπεδο θανάτου μαζί για πρώτη φορά μετά από πάνω από 50 χρόνια.

Πέθανε τον Σεπτέμβριο του 2013, στο Παλμ Σπρινγκς της Καλιφόρνια, σε ηλικία 92 ετών.

## Δείτε επίσης
* Ιστορία των Εβραίων στη Θεσσαλονίκη

## Παραπομπές


## Βιβλιογραφία
* Σλόμο Βενέτσια, *Sonderkommando Auschwitz*, Penguin Books, 2007
* 
* Marcello Pezzetti, *Il libro della Shoah italiana: i racconti di chi è sopravvissuto*, Einaudi, Τορίνο, 2009, 363 (ιταλικά)

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Carol Stulberg, Interview: Morris Venezia, October 27, 1996, Inglewood (California)
* Berverly Beyette, ''Bearing Witness'', on “Los Angeles Times”, October 20, 1999
* ''Biographies. Auschwitz Sondekommando'', on sonderkommando.info (γαλλικά)

Κατηγορία:Έλληνες εβραϊκής καταγωγής
Κατηγορία:Ιταλοί εβραϊκής καταγωγής
Κατηγορία:Εβραίοι της Θεσσαλονίκης
Κατηγορία:Έλληνες αντιστασιακοί
Κατηγορία:Επιζήσαντες του στρατοπέδου συγκέντρωσης του Άουσβιτς
Κατηγορία:Επιζήσαντες του Ολοκαυτώματος
Κατηγορία:Έλληνες μετανάστες στις Ηνωμένες Πολιτείες