Απόστολο Ζένο

Ο **Απόστολο Ζένο** () (11 Δεκεμβρίου 1668  – 11 Νοεμβρίου 1750) ήταν Βενετός ποιητής, δραματουργός και άνθρωπος των γραμμάτων, γνωστός για τη συμβολή του στην ανάπτυξη της Όπερας σέριας και τον ρόλο του στην ιταλική λογοτεχνική σκηνή των αρχών του 18ου αιώνα.

## Βιογραφικά στοιχεία
Ο Απόστολος Ζένο γεννήθηκε το 1668 στη Βενετία και καταγόταν από μια από τις παλαιότερες βενετσιάνικες οικογένειες ευγενών. Ο πατέρας του, Πιέτρο Ζένο, ήταν γιατρός και η μητέρα του, Αικατερίνη Σεβαστού, ανήκε σε επιφανή και ισχυρή οικογένεια από την Χάνδακα της Κρήτης. Η οικογένειά του είχε μεταφερθεί από τη Βενετία στην Ενετοκρατούμενη Κρήτη τον 13ο αιώνα, στα πλαίσια επιβολής της τάξης και της καταστολής εξεγέρσεων. Λίγο πριν το νησί πέσει στα χέρια των Οθωμανών τον Σεπτέμβριο του 1669, κατά την Πολιορκία του Χάνδακα, επέστρεψαν στη Βενετία. Ο ίδιος ο Απόστολο συχνά αυτοαποκαλούνταν «Κρητικός ευγενής και Βενετός πολίτης».

Έχοντας χάσει τον πατέρα του σε νεαρή ηλικία, αφέθηκε στη φροντίδα της μητέρας του, η οποία ξαναπαντρεύτηκε τον Βενετό ευγενή Πιερ Αντόνιο Κορνάρο. Η εκπαίδευσή του ανατέθηκε σε Καθολικούς κληρικούς από τους οποίους διδάχθηκε ρητορική και φιλοσοφία καθώς και ιστορία, φιλολογία και νομισματολογία.

Νεαρός ακόμη, ήρθε σε επαφή με τη λογοτεχνία που συνδεόταν με τη νεοσύστατη Ακαδημία της Αρκαδίας και ήταν ένας από τους ιδρυτές της Accademia degli Animosi το 1691, η οποία στόχευε στην αποκατάσταση του «καλού γούστου». Από το 1695 συνέθετε λιμπρέτα όπερας, μερικές φορές σε συνεργασία με τον Πιέτρο Παριάτι, τα οποία σημείωσαν μεγάλη επιτυχία στη Βενετία, το Μιλάνο και σε όλη την Ιταλία, καθιστώντας τον έναν από τους πιο δημοφιλείς λιμπρετίστες.

Το 1710, με τον αδελφό του Πιέτρο Κατερίνο Ζένο, καθώς και τους Σκιπιόνε Μαφέι και Αντόνιο Βαλισνέρι, ίδρυσαν το πρώτο κριτικό λογοτεχνικό περιοδικό της Ιταλίας, το *Giornale de' letterati d'Italia.* 

Το 1718, κλήθηκε να αναλάβει καθήκοντα αυλικού ποιητή και ιστορικού στη Βιέννη, όπου συνεργάστηκε για άλλη μια φορά με τον Παριάτι ως λιμπρετίστας και φρόντισε για τις αυτοκρατορικές συλλογές νομισμάτων. Έτυχε ένθερμης προστασίας από τον αυτοκράτορα Κάρολο ΣΤ΄ και διορίστηκε ιστοριογράφος. Το 1722, έγινε δεκτός στην Ακαδημία ντελα Κρούσκα στη Φλωρεντία. Απέκτησε πολλά ελληνικά χειρόγραφα για την αυλή της Βιέννης. Επίσης, φρόντισε να μεταφερθούν στη Βιέννη τα ρωμαϊκά μνημεία που ανακαλύφθηκαν στο Βάισενμπουργκ της Τρανσυλβανίας (σήμερα Άλμπα Ιούλια της Ρουμανίας) το 1722 και να ενσωματωθούν στους τοίχους της κύριας εισόδου της Βιβλιοθήκης στο αυτοκρατορικό ανάκτορο Χόφμπουργκ. Παρέμεινε στη Βιέννη μέχρι το 1729, όταν αντικαταστάθηκε από τον Πιέτρο Μεταστάζιο. Επέστρεψε στη Βενετία και αφιερώθηκε εξ ολοκλήρου στις μελέτες, στη συγγραφή και στη νομισματολογία. Η σημαντική συλλογή νομισμάτων του δημοπρατήθηκε στη Βιέννη το 1955.  

Πέθανε στη Βενετία στις 11 Νοεμβρίου 1750. Η πλούσια βιβλιοθήκη του κληροδοτήθηκε σε μοναστήρι Δομινικανών στη Βενετία και, με την κατάργηση αυτού του μοναστηριού το 1810, πέρασε στη Μαρκιανή Βιβλιοθήκη.

## Συγγραφικό έργο
Ο Ζένο έγραψε 36 λιμπρέτα όπερας με ιστορικά και μυθολογικά θέματα. Προσπάθησε να αναμορφώσει το μουσικό δράμα στο πνεύμα της κλασικής γαλλικής τραγωδίας του 17ου αιώνα. Εκτός από λιμπρέτα όπερας όπως τα *Gli inganni felici* (1695), *Merope* (1712) και *Ifigenia in Aulide* (1718), συνέθεσε και 17 ορατόρια με βιβλικά θέματα, μεταξύ των οποίων τα *Giuseppe*, *Gionata* και *Ezechia*, μεταξύ 1719 και 1737. Τα περισσότερα από τα λιμπρέτα του μελοποιήθηκαν σε όπερες από τους Τομάζο Αλμπινόνι, Αντόνιο Βιβάλντι, Μπαλντασάρε Γκαλούπι, Νικολό Τζομμέλλι, Αλεσσάντρο Σκαρλάττι, Λουίτζι Κερουμπίνι, Γκέοργκ Φρίντριχ Χέντελ, Τζοβάννι Μπατίστα Περγκολέζι και πολλούς άλλους διάσημους συνθέτες. 

Έγραψε σε εκλεπτυσμένο ύφος, τηρώντας τις τρεις αριστοτελικές ενότητες, όπως και οι Πιέρ Κορνέιγ (1606-1684) και Ζαν Ρασίν (1639-1699). Τα έργα του είχαν ως στόχο να προκαλέσουν οίκτο και τρόμο στο κοινό, επιφέροντας την ηθική κάθαρση. Τα πρώτα του έργα περιέχουν κωμικά στοιχεία, τα οποία αργότερα κατάργησε. Σπάνια ασχολήθηκε με μυθολογικά θέματα, προτιμούσε ιστορικά και εξωτικά θέματα, αναφέροντας πάντα με ακρίβεια τις πηγές του. Το σύνολο των έργων του εκδόθηκε στη Βενετία το 1744 σε δέκα τόμους και στη συνέχεια στο Τορίνο σε δώδεκα τόμους το 1795. Μια γερμανική έκδοση 17 έργων εμφανίστηκε στο Άουγκσμπουργκ το 1758.

Ο Ζένο ήταν επίσης σημαντικός ως ιστορικός της λογοτεχνίας, κριτικός, μεταφραστής και βιβλιογράφος. Μεταξύ των πολυάριθμων έργων του σε αυτόν τον τομέα, τα ακόλουθα είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτα: *Dissertazioni historico-critiche e letterarie agli historici italiani* (2 τόμοι, Βενετία 1752/53), *Compendio del vocabolario della Crusca* (2 τόμοι, Βενετία 1705), *Notizie letterarie intorno a' Manuzj* (2 τόμοι, Βενετία 1736). Έγραψε επίσης βιογραφίες Ιταλών συγγραφέων όπως οι Άλδος Μανούτιος, Φραντσέσκο Ρέντι και άλλοι και μετέφρασε επιστολές του Κικέρωνα. Επίσης, επιμελήθηκε μια έκδοση του *Biblioteca dell'eloquenza italiana* του Τζούστο Φοντανίνι (2 τόμοι, Βενετία 1753). 
## Παραπομπές


Κατηγορία:Ιταλοί ποιητές
Κατηγορία:Ιταλοί λιμπρετίστες
Κατηγορία:Ιταλοί θεατρικοί συγγραφείς
Κατηγορία:Ιταλοί δημοσιογράφοι
Κατηγορία:Ιταλοί λόγιοι
Κατηγορία:Πρόσωπα της Βενετικής Δημοκρατίας