Atari 8-bit υπολογιστές

Οι **8-bit υπολογιστές** της Atari ήταν μια σειρά οικιακών/προσωπικών υπολογιστών που παρουσιάστηκαν από την αμερικανική εταιρεία τον Νοέμβριο του 1979 ενώ η παραγωγή τους σταμάτησε το 1992. Η σειρά ξεκίνησε από τα μοντέλα *400* και *800* που υπήρξαν από τους πρώτους προσωπικούς υπολογιστές ενώ συνεχίστηκε με τους **XL** και κατέληξε με τους **XE**. Η σειρά βασίζονταν εξ ολοκλήρου στον μικροεπεξεργαστή 8-bit 6502, ενώ διέθετε συνεπεξεργαστή, κυρίως για τα γραφικά, που ονομάζονταν *ANTIC* (τεχνολογικά μοναδικό και καινοτόμο για την εποχή). Αποτέλεσε εμπορική επιτυχία (ιδιαιτέρως τα πρώτα μοντέλα) πουλώντας στην παγκόσμια αγορά 2 εκατομμύρια τεμάχια ανάμεσα στο 1979 και το 1985 (συνολικά 4 εκατομμύρια). Η αρχική τιμή του πρώτου μοντέλου (*400*) ήταν 500 δολάρια. Η σειρά αντικαταστάθηκε από τους  16/32-bit υπολογιστές με το όνομα Atari ST.

## Γενικά και τεχνικά χαρακτηριστικά
*Τα ηλεκτρονικά κυκλώματα, ενσωματώνονταν στην ίδια μονάδα μαζί με το πληκτρολόγιο το οποίο διαφοροποιούνταν ανάλογα με την έκδοση από το απλό με μεμβράνη του *400* έως το αρκετά σύγχρονο του *130 XE*. Η μονάδα τροφοδοσίας ήταν ξεχωριστή. Η οθόνη διατίθετο ξεχωριστά εκτός των φορητών εκδόσεων. Τα μαγνητικά μέσα αποθήκευσης/ανάγνωσης, είτε περικλείονταν στην κεντρική μονάδα μέσω *slot cardridges* (*400*/*800*/*600*/*1200*) είτε υποστηρίζονταν μέσω διεπαφών ως εξωτερικές συσκευές είτε ενσωματώνονταν ως εσωτερικές συσκευές (όπως στη σειρά *XE*) και στα φορητά (σειρά *65*). 
*Ο μικροεπεξεργαστής σε όλες τις εκδόσεις ήταν ο *6502* της *CMOS*. Στις φορητές εκδόσεις ήταν ο *6502C*, ειδική έκδοση με χαμηλή κατανάλωση.
*Η συχνότητα επεξεργασίας κυμαίνονταν από το 1,77 MHz έως το 1,79&nbsp;MHz.
*Η κεντρική μνήμη ξεκινούσε από τα 8ΚΒ RAM και έφτανε στα 128KB στον *130XE*
*Η μνήμη ROM ξεκινούσε από τα 10KB στα *400*/*800* και έφτανε στα 24KB σε όλα τα υπόλοιπα μοντέλα.
*Σε λειτουργία κειμένου υποστήριζε 40 στήλες επί 80 γραμμές.
*Σε λειτουργία γραφικών υποστήριζε μέγιστη ανάλυση με 320 Χ 192 εικονοστοιχεία (*pixels*), με 16 έως 256 χρώματα ανάλογα με το μοντέλο. 
*Ο ήχος υποστηρίζονταν από 4 κανάλια με διακύμανση σε 3,5 οκτάβες.

## Εκδόσεις
***Atari 400**, με πληκτρολόγιο μεμβράνης, στοιχειώδη μνήμη RAM (8 KB), χωρίς ενσωματωμένη οθόνη (αλλά με έξοδο για τηλεόραση, και μέσο αποθήκευσης/ανάγνωσης ειδική μονάδα της Atari (cartridge slot). Αποτέλεσε έναν από τους πρώτους υπολογιστές στην παγκόσμια αγορά, πουλήθηκε κυρίως ως παιχνιδομηχανή και κυκλοφόρησε από το 1979 έως το 1982.
***Atari 800**, με καλύτερο πληκτρολόγιο, 16ΚΒ μνήμη στην αρχή και 48KB σε μετέπειτα εκδόσεις, κυκλοφόρησε την ίδια εποχή με τον 400, ως ελαφρώς αναβαθμισμένη εκδοχή του.
***Atari 600XL**, μαζί με τον *800 XL*, η διάδοχος σειρά με περισσότερη μνήμη (16KB στον *600*, και 64Kb στον *800*), επανασχεδιασμένο πληκτρολόγιο, και καλύτερα γραφικά. Κυκλοφόρησε από το 1982 έως το 1985.
***Atari 800XL**, το δίδυμο αδελφάκι του *600*, με μεγαλύτερη μνήμη, κυκλοφόρησε την ίδια εποχή (1982-1985)
***Atari 800XLF**, μόνο για την ευρωπαϊκή αγορά, με καινούργιο τσιπ διαχείρισης μνήμης (*Freddy*), για καλύτερη απόδοση στα γραφικά.
***Atari 1200XL**, κυκλοφόρησε μόνο στην αγορά των ΗΠΑ, τέσσερις μήνες πριν από τους *600* και *800*, με μικρότερη μνήμη *ROM*.
***Atari 65 XE**, μαζί με τον *130* αποτέλεσαν τα τελευταία επιτραπέζια μοντέλα των 8-bit υπολογιστών της Atari. Το πληκτρολόγιο και η κεντρική μονάδα σχεδιάστηκαν εκ νέου, η μνήμη μεγάλωσε (στον *130 XE*), τα γραφικά βελτιώθηκαν και η επεκτασιμότητα αυξήθηκε (δυνατότητα σύνδεσης με εξωτερικό κασετόφωνο και οδηγό δισκέτας). Δεν είχε ιδιαίτερη εμπορική επιτυχία. Κυκλοφόρησε το 1985.
***Atari 130 XE**, ίδιος με τον *65 ΧΕ*, αλλά με μεγαλύτερη κεντρική μνήμη (128 αντί 64KB).
***Atari 65 XEP** και **ΧΕΜ**, φορητές εκδόσεις με 64ΚΒ μνήμη και ενσωματωμένη μονόχρωμη οθόνη τεχνολογίας *CRT* 5 ιντσών. Διέθετε 64KB μνήμη και οδηγό δισκέτας 5,25 ιντσών χωρητικότητας 360ΚΒ. Ο *XEM* είχε καλύτερο ήχο λόγω ενσωματωμένου ειδικού τσιπ.
***Atari XEGS**, κονσόλα (παιχνιδομηχανή), με αποσπώμενο πληκτρολόγιο και χειριστήριο (*joystick*).

## Λογισμικό
Η σειρά υπολογιστών 8-bit της Atari διέθετε ένα βασικό λειτουργικό σύστημα ενσωματωμένο στη μνήμη *ROM*, όπως ήταν σύνηθες εκείνη την εποχή. Υπήρξαν διάφορες εκδόσεις ενώ η χωρητικότητα (συνεπώς και η λειτουργικότητα) του λειτουργικού, εξαρτάτο από το μέγεθος της *ROM* που το εμπεριείχε (10 ή 16 ή 32 KB). Στις πρώτες εκδόσεις η ATARI BASIC δίνονταν σε εξωτερικό *cardridge* ενώ αργότερα συμπεριλαμβάνονταν και αυτή στη μνήμη *ROM*. 
Αργότερα υπήρχε διαθέσιμο σε δισκέτα το ATARI-DOS, ένα λειτουργικό που έμοιαζε με το MS-DOS, αλλά φυσικά δεν ήταν συμβατό. Το λειτουργικό ήταν τύπου γραμμής εντολών (Command line interface) και κυκλοφόρησε σε έξι εκδόσεις: *DOS 1.0*, *DOS 2.0*, *DOS 3.0*, *DOS 2.5*, *DOS 4.0*, *DOS XE*.

Κυκλοφόρησαν επίσης άλλες BASIC (όπως *Turbo Basic XL* και *Advan BASIC*), συμβολομεταφραστές (*assemblers*), άλλες γλώσσες (όπως C, LISP, ATARI Logo, PILOT, PASCAL, Forth) και αρκετές εφαρμογές.

## Φωτοθήκη

Atari-400-Comp.jpg|Το απλούστερο μοντέλο 400 με υποδοχή για slot cardridge και πληκτρολόγιο μεμβράνης.
Atari 800.jpg|Ο Atari 800
Atari 1200XL.jpg|Atari 1200XL
Atari-600XL-PC.jpg|Atari 600XL
Atari-800XL.jpg|Atari 800XL
Atari-130XE.jpg|Atari 130XE
Atari XEGS.jpg|Atari XE, η παιχνιδομηχανή της σειράς
Inside Atari 800XL.JPG|Η κεντρική πλακέτα του 800XL



## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

;Γενικά
*Το Μουσείο Ιστορίας Atari  (αγγλικά)
*Υπολογιστές Atari 8-Bit: Frequently Asked Questions (αγγλικά)
*Η ιστορία των Πλατφορμών Παιχνιδιών: Υπολογιστές Atari 8-Bit στο Gamasutra (αγγλικά)
*Υλικό και πληροφορίες  (αγγλικά)

;Λογισμικό, παιχνίδια, μουσική, παρουσιάσεις
*Atari SAP Music Archive (αγγλικά)
*Atari Archives (αγγλικά)
*Βάση δεδομένων παιχνιδιών, demos και υλικό Atari (αγγλικά)

Κατηγορία:Οικιακοί Υπολογιστές
Κατηγορία:Ιστορία υπολογιστών