Καρλ Αϊνστάιν

Ο **Καρλ Αϊνστάιν** () (26 Απριλίου 1885 – 5 Ιουλίου 1940) ήταν Γερμανός ποιητής εβραϊκής καταγωγής, εξπρεσιονιστής συγγραφέας, θεωρητικός - κριτικός τέχνης και αναρχικός.

## Βιογραφικά στοιχεία
Ο Καρλ Αϊνστάιν γεννήθηκε σε γερμανοεβραϊκή οικογένεια το 1885, στην πόλη Νόιβιντ της Ρηνανίας. Ο πατέρας του, Ντάνιελ Αϊνστάιν, ήταν ενεργό μέλος της τοπικής εβραϊκής κοινότητας και διευθυντής του ισραηλιτικού σεμιναρίου. Η αδελφή του Σόφι Αϊνστάιν έγινε γνωστή ως πιανίστρια συναυλιών και σύζυγος του γλύπτη Μπένο Έλκαν. Ο νεαρός Καρλ Αϊνστάιν πέρασε μεγάλο μέρος της νεότητάς του στην Καρλσρούη πριν πάει στο Βερολίνο όπου σπούδασε σπούδασε φιλοσοφία, ιστορία της τέχνης, ιστορία και κλασική φιλολογία στο πανεπιστήμιο του Βερολίνου από το 1904. Το 1908, εγκατέλειψε τις σπουδές του και από τότε έγινε γνωστός στους λογοτεχνικούς κύκλους. Δεν είχε συγγένεια με τον Άλμπερτ Αϊνστάιν, αν και μερικές φορές αναφέρεται ως ανιψιός του. 

Φίλος των Τζορτζ Γκρος, Ζωρζ Μπρακ και Πάμπλο Πικάσο, συμπαθών του κομμουνισμού και αναρχικός ακτιβιστής, ο Καρλ Αϊνστάιν συνδύαζε αισθητικές και πολιτικές σκέψεις στα γραπτά του, δείχνοντας ενδιαφέρον τόσο για την ανάπτυξη της μοντέρνας τέχνης όσο και για την πολιτική κατάσταση στην Ευρώπη. Έζησε τους πολέμους και τις επαναστάσεις που συγκλόνισαν την Ευρώπη στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα: συμμετείχε εθελοντικά στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, ευαίσθητος στις κοινωνικές και πολιτικές επιπτώσεις που ακολούθησαν, συμμετείχε ενεργά στο Επαναστατικό Συμβούλιο Στρατιωτών στις Βρυξέλλες και, σε μικρότερο βαθμό, στην εξέγερση των Σπαρτακιστών στο Βερολίνο και, αργότερα, στη Φάλαγγα Μπουεναβεντούρα Ντουρούτι των αναρχικών μαχητών που συμμετείχαν στον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο. Λόγω της εβραϊκής του καταγωγής, επηρεάστηκε επίσης άμεσα από το βίαιο κύμα αντισημιτισμού που σάρωσε όλη την Ευρώπη κατά τη διάρκεια της ζωής του.

Μετά τη σατιρική του απεικόνιση του Θεού στο έργο του *Τα κακά νέα*, που οδήγησε σε επιθέσεις εναντίον του και στην καταδίκη του για βλασφημία το 1922, ο Αϊνστάιν εγκατέλειψε οικειοθελώς τη Γερμανία (τότε υπό τη Δημοκρατία της Βαϊμάρης) και εγκαταστάθηκε στη Γαλλία, αν και έκανε τακτικές επισκέψεις στη χώρα του μέχρι την κατάληψη της εξουσίας από τον Χίτλερ το 1933.

Το 1932, ο Αϊνστάιν παντρεύτηκε τη Λίντα Γκεβρεκιάν, μια Γαλλίδα αρμενικής καταγωγής που είχε μεγαλώσει στην Περσία. Ο Ζωρζ Μπρακ ήταν ο κουμπάρος του. Το 1934, δημοσίευσε μια μονογραφία του Μπρακ. Το 1935 συνεργάστηκε με τον Ζαν Ρενουάρ στο σενάριο της ταινίας *Τόνι*.

Από το 1936 έως το 1938, ο Αϊνστάιν πολέμησε στον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο, στις εργατικές πολιτοφυλακές της αναρχοσυνδικαλιστικής Εθνικής Συνομοσπονδίας Εργασίας (εκφώνησε τον επικήδειο λόγο του Ντουρούτι κατά την κηδεία του στη Βαρκελώνη το 1936). Μετά την ήττα, επέστρεψε στη Γαλλία, όπου συνελήφθη και φυλακίστηκε το 1940, μαζί με άλλους Γερμανούς μετανάστες. Αφέθηκε ελεύθερος την άνοιξη του 1940 μέσα στο χάος που επικρατούσε ενόψει της γερμανικής εισβολής μετά την ήττα της μάχης της Γαλλίας, συνελήφθη αιχμάλωτος στα γαλλο-ισπανικά σύνορα και φυλακίστηκε σε στρατόπεδο κοντά στην Πω, από όπου κατάφερε να δραπετεύσει. διαπίστωσε ότι δεν μπορούσε να μεταναστεύσει ξανά στην Ισπανία. Κυνηγημένος από τη Γκεστάπο για τις πεποιθήσεις του και την εβραϊκή καταγωγή του, αυτοκτόνησε στις 3 Ιουλίου 1940 πηδώντας από μια γέφυρα του ποταμού Γκαβ ντε Πω. 

## Λογοτεχνικό έργο
Ο Καρλ Αϊνστάιν ήταν πολύ γνωστός συγγραφέας και κριτικός τέχνης των αρχών του 20ού αιώνα. Το πρώτο του μυθιστόρημα *Μπεμπουκίν* *ή Οι ερασιτέχνες των θαυμάτων*, που εκδόθηκε το 1912, ήταν κοντά στους εξπρεσιονιστές και τους ντανταϊστές: το μυθιστόρημα δεν έχει ψυχολογική εμβάθυνση ή περιγραφές, στερείται κατανοητής πλοκής και οι χαρακτήρες δεν είναι σαφώς καθορισμένοι. Στο βιβλίο του *Γλυπτική Νέγρων*, που εκδόθηκε το 1915, υπερασπίστηκε την «πρωτόγονη» τέχνη των Αφρικανών ενάντια στις ρατσιστικές προκαταλήψεις. Το βιβλίο εισήγαγε το ενδιαφέρον για την αφρικανική τέχνη στην Ευρώπη και του χάρισε μια πρόσκληση να διδάξει στο Μπάουχαους, την οποία αρνήθηκε. Η συλλογή *Αφρικανικά παραμύθια και θρύλοι*, που δημοσιεύτηκε το 1925, σχετίζεται με αυτή την ενασχόληση. Το διάσημο θεατρικό του έργο *Τα κακά νέα* το 1921 προκάλεσε ταραχές. 

Ήταν ένας από τους πρώτους ιστορικούς τέχνης που ασχολήθηκαν με τον κυβισμό, ειδικά με τον Ζωρζ Μπρακ, τον οποίο γνώρισε, μαζί με τον Πικάσο, τον Χουάν Γκρις και άλλους καλλιτέχνες κατά την πρώτη του επίσκεψη στο Παρίσι το 1907. Στις αρχές της δεκαετίας του 1920, ενδιαφέρθηκε για τον ρωσικό κονστρουκτιβισμό και μετά το 1928, στο Παρίσι, ενδιαφέρθηκε για τον σουρεαλισμό. Επιπλέον, συνεργάστηκε με πολλά περιοδικά, όπως το εξπρεσιονιστικό περιοδικό *Die Aktion* του Φραντς Πφέμφερτ. Η βάση της κριτικής του ήταν η πεποίθησή του ότι η μεταμορφωτική δύναμη της τέχνης έγκειται στη μορφή. Πίστευε ακράδαντα ότι μια αλλαγή στην καλλιτεχνική μορφή είχε τη δυνατότητα να αλλάξει την ανθρώπινη οπτική και την πραγματικότητα.

## Έργα (επιλογή)

* 1912: *Bebuquin oder die Dilettanten des Wunders - Μπεμπουκίν ή Οι ερασιτέχνες των θαυμάτων,* μυθιστόρημα 
* 1912: *Neue Blätter - Νέα Φύλλα*
* 1913: *Wilhelm Lehmbrucks graphisches Werk - Γραφικά του [[Βίλχελμ Λέμπρουκ]]*
* 1915: *Negerplastik* *- Γλυπτική Νέγρων*
* 1918: *Der Unentwegte Platoniker - Ο ακλόνητος Πλατωνιστής*
* 1921: *Afrikanische Plastik* *- Αφρικανική Γλυπτική*
* 1921: *Die schlimme Botschaft - Τα κακά νέα,* θεατρικό έργο
* 1922: *Der frühere japanische Holzschnitt - Η πρώιμη ιαπωνική ξυλογραφία*
* 1925: *Afrikanische Märchen und Legenden - Αφρικανικά παραμύθια και θρύλοι* 
* 1926: *Die Kunst des 20. Jahrhunderts - Η τέχνη του 20ού αιώνα*
* 1930: *Entwurf einer Landschaft - Σκίτσο για ένα τοπίο*
* 1930: *Giorgio de Chirico -  [[Τζόρτζιο ντε Κίρικο]], μονογραφία*
* 1934: *Georges Braque - [[Ζωρζ Μπρακ]], μονογραφία*

## Στα ελληνικά

* *Gestalt και έννοια*, μτφ. Άννα Τσουλούφη, εκδ. Ελευθεριακή κουλτούρα  

## Παραπομπές


Κατηγορία : Γερμανοί συγγραφείς
Κατηγορία:Γερμανοί μυθιστοριογράφοι
Κατηγορία : Γερμανοί ποιητές
Κατηγορία:Εβραίοι λογοτέχνες
Κατηγορία : Εξπρεσιονιστές συγγραφείς
Κατηγορία:Γερμανοεβραίοι
Κατηγορία:Γερμανοί αναρχικοί
Κατηγορία:Αυτόχειρες
Κατηγορία:Αυτόχειρες καλλιτέχνες