Τσουβάσιοι

Ο **λαός των Τσουβάς** **(Τσουβάσιων)** (τσουβασικά: чӑвашсем / çăvaşsem, ρωσικά: чуваши / čuvaši [tɕʊˈvaʂɨ] ) ιστορικά αποκαλούμενοι επίσης **Τάταροι Τσουβάς** είναι μια τουρκική εθνότητα, ένας κλάδος των Ονογούρων, που κατοικεί σε μια περιοχή που εκτείνεται από την περιοχή Βόλγα-Ουραλίων έως τη Σιβηρία.

Οι περισσότεροι από αυτούς ζουν στη Δημοκρατία Τσουβάς και στις γύρω περιοχές, αν και κοινότητες Τσουβάς μπορεί να βρεθούν σε ολόκληρη τη Ρωσική Ομοσπονδία καθώς και στην Κεντρική Ασία. Μιλούν τσουβασικά, μια τουρκογενή γλώσσα, που απέκλινε από άλλες γλώσσες της οικογένειας πριν από περισσότερο από μια χιλιετία. Μεταξύ των πιστών Τσουβάς, η πλειονότητα είναι ανατολικοί ορθόδοξοι χριστιανοί, αν και μια μειοψηφία ακολουθεί την παλαιά εθνική θρησκεία ή το Σουνιτικό Ισλάμ.

## Ετυμολογία
Δεν υπάρχει καθολικά αποδεκτή ετυμολογία της λέξης *Τσουβάς*, αλλά υπάρχουν δύο θεωρίες. Μια θεωρία προτείνει ότι η λέξη *Τσουβάς* μπορεί να προέρχεται από το κοινό τουρκικό *jăvaş* («φιλικός», «ειρηνικός»), σε αντίθεση με ''το şarmăs'' («πολεμικό»).

Μια άλλη θεωρία είναι ότι η λέξη προέρχεται από το *[[Ταμπγάτς|Tabghach]],* μια πρώιμη μεσαιωνική φυλή Σιανμπέι και ιδρυτές της δυναστείας των Βόρειων Γουέι στην Κίνα. Το παλαιοτουρκικό όνομα *Tabghach* (*[[Τουόμπα]]* στα μανδαρινικά) χρησιμοποιήθηκε από ορισμένους λαούς της Εσωτερικής Ασίας για να αναφέρονται στην Κίνα πολύ μετά από αυτή τη δυναστεία. Ο Τζέραρντ Κλάουσον έδειξε ότι μέσω τακτικών αλλαγών ήχου, το όνομα της φυλής Ταμπγάτς μπορεί να έχει μετατραπεί στο εθνώνυμο Τσουβάς.

## Γλώσσα
Η τσουβασική είναι μια τουρκογενής γλώσσα, που ομιλείται στην Ευρωπαϊκή Ρωσία, κυρίως στη Δημοκρατία Τσουβάς και σε παρακείμενες περιοχές. Είναι το μόνο επιζών μέλος του κλάδου των ογουρικών των τουρκικών γλωσσών, ενός από τους δύο κύριους κλάδους της τουρκικής οικογένειας.

Αν και δεν υπάρχουν άμεσες αποδείξεις, ορισμένοι μελετητές πιστεύουν ότι τα τσουβασικά μπορεί να προέρχονται από μια διάλεκτο της βουλγαρικής γλώσσας του Βόλγα, ενώ άλλοι υποστηρίζουν την ιδέα ότι τα τσουβασικά είναι μια άλλη ξεχωριστή ογουρική τουρκική γλώσσα. Δεδομένου ότι τα σωζόμενα λογοτεχνικά αρχεία για τα μη-τσουβασικά μέλη των ογουρικών είναι ελάχιστα, η ακριβής θέση των τσουβασικών στην οικογένεια των ογουρικών δεν μπορεί να προσδιοριστεί.

Μερικοί μελετητές προτείνουν ότι τα ουννικά είχαν ισχυρούς δεσμούς με τα πρωτοβουλγαρικά και σύγχρονα τσουβασικά και αναφέρονται σε αυτήν την εκτεταμένη ομάδα ως ξεχωριστές ουννοβουλγαρικές γλώσσες.  Ωστόσο, τέτοιες εικασίες δεν βασίζονται σε κατάλληλα γλωσσικά στοιχεία, αφού η γλώσσα των Ούννων είναι σχεδόν άγνωστη εκτός από μερικές επιβεβαιωμένες λέξεις και προσωπικά ονόματα. Οι μελετητές γενικά θεωρούν τα ουννικά ως μη ταξινομήσιμα.
μικρογραφία|Τσουβάσια με παραδοσιακό φόρεμα
Ο Ιταλός ιστορικός και φιλόλόγος Ίγκορ ντε Ράχεβιλτς σημείωσε μια σημαντική διάκριση της τσουβασικής γλώσσας από άλλες τουρκογενείς γλώσσες. Σύμφωνα με αυτόν, δεν έχει κάποια κοινά χαρακτηριστικά με τις τουρκογενείς γλώσσες σε τέτοιο βαθμό που μερικοί μελετητές θεωρούν την τσουβασική ως ανεξάρτητο κλάδο από τις τουρκικές και τις μογγολικές γλώσσες. Η τουρκική ταξινόμηση των τσουβασικών θεωρήθηκε ως λύση συμβιβασμού για σκοπούς ταξινόμησης.

Παρά τη γραμματική ομοιότητα με την υπόλοιπη οικογένεια των τουρκικών γλωσσών, η παρουσία αλλαγών στην προφορά των τσουβασικών (που είναι δύσκολο να συμβιβαστεί με άλλα μέλη της τουρκικής οικογένειας) έχει οδηγήσει μερικούς μελετητές να δουν ότι η τσουβασική προέρχεται όχι από την πρωτότουρκική, αλλά από μια άλλη πρωτόγλωσσα, η οποία ομιλούνταν κατά την εποχή της πρωτοτουρκικής (στην περίπτωση αυτή η τσουβασική και όλες οι υπόλοιπες τουρκικές γλώσσες θα αποτελούσαν μέρος μιας μεγαλύτερης γλωσσικής οικογένειας).

Ο ογουρικός κλάδος διακρίνεται από το υπόλοιπο της τουρκικής οικογένειας (τις κοινές τουρκικές γλώσσες) με δύο ηχητικές αλλαγές:το *r* αντιστοιχεί στο κοινό τουρκικό *z* και το *l* αντιστοιχεί στο κοινό τουρκικό *š*. Η πρώτη επιστημονική περιγραφή της τσουβασικής από τον Αύγουστο Άλκβιστ το 1856 επέτρεψε στους ερευνητές να καθορίσουν τον κατάλληλο συσχετισμό της.

Τα τσουβασικά είναι τόσο αποκλίνοντα από το κύριο σώμα των τουρκικών γλωσσών που πιστευόταν αρχικά ότι ήταν μια τουρκοποιημένη φιννοουγγρική γλώσσα ή ένας ενδιάμεσος κλάδος μεταξύ των τουρκικών και των μογγολικών γλωσσών. Η ρωσική γλώσσα και τα γειτονικά μάρι και ταταρικά του Βόλγα επηρέασαν σε μεγάλο βαθμό τη γλώσσα των Τσουβάς.

Η μογγολική, η αραβική και η περσική επηρέασαν επίσης τα τσουβασικά. Η γλώσσα έχει δύο έως τρεις διαλέκτους. Αν και διδάσκεται στα σχολεία και μερικές φορές χρησιμοποιείται στα ΜΜΕ, θεωρείται από την UNESCO ότι κινδυνεύει, καθώς τα ρωσικά κυριαρχούν στους περισσότερους τομείς της ζωής και λίγα παιδιά που μαθαίνουν τη γλώσσα είναι πιθανό να γίνουν ενεργοί χρήστες.

Η υποδιαίρεση του λαού των Τσουβάς είναι η παρακάτω:

* *[[Βιριάλ]]* ( , «άνω»)
* *[[Ανάτ γιέντσι]]* ( , «μεσαίοι χαμηλότεροι»)
* *[[Ανάτρι]]* ( , «κάτω»)
* *Χίρτι* ( , «στέπα») (αυτή είναι μια υποομάδα που αναγνωρίζεται από ορισμένους ερευνητές)

## Ιστορία

### Προέλευση
Υπάρχουν δύο αντίπαλες σχολές σκέψης σχετικά με την προέλευση του λαού των Τσουβάς. Το ένα είναι ότι προήλθαν από μια ανάμειξη μεταξύ των φυλών Σάβιρων και των Φιννοούγγρων. Το άλλο είναι ότι έχουν απογόνους από τους Βούλγαρους του Βόλγα. Κατά τη διάρκεια της ιστορίας, έχουν βιώσει σημαντική εισροή και επιρροή όχι μόνο από Ρώσους και άλλα τουρκικά φύλα, αλλά και από γειτονικές ουραλικές φυλές, με τις οποίες επί αιώνες ταυτίζονταν επίμονα και λανθασμένα.

Οι Σάβιροι, που πίστευαν ότι ήρθαν από τη Σιβηρία, έζησαν εκεί τουλάχιστον στα τέλη της τρίτης χιλιετίας π.Χ. Ήταν επιδέξιοι στον πόλεμο, χρησιμοποιούσαν πολιορκητικές μηχανές, είχαν μεγάλο στρατό (συμπεριλαμβανομένων γυναικών) και ήταν ναυπηγοί. Οι Σάβιροι οδήγησαν τις εισβολές στην Υπερκαυκασία στα τέλη του 400 και αρχές του 500, αλλά γρήγορα άρχισαν να υπηρετούν ως στρατιώτες και μισθοφόροι κατά τη διάρκεια των Βυζαντινών-Σασσανικών Πολέμων και στις δύο πλευρές. Η συμμαχία τους με τους Βυζαντινούς έθεσε τις βάσεις για τη μετέπειτα χαζαροβυζαντινή συμμαχία.

### Πρώιμη ιστορία
μικρογραφία|Τσουβάσιες με παραδοσιακές στολές
Στις αρχές του πρώτου αιώνα μ.Χ., οι Βούλγαροι που μπορεί να σχετίζονταν με τους Τσουβάσιους άρχισαν να κινούνται δυτικά μέσω Ζετίσου και των στεπών του σύγχρονου Καζακστάν φτάνοντας στον Βόρειο Καύκασο τον 2ο έως τον 3ο αιώνα μ.Χ. Εκεί ίδρυσαν πολλά κράτη (Παλαιά Βουλγαρία στην ακτή της Μαύρης Θάλασσας και Δουκάτο Σούαρ στο σημερινό Νταγκεστάν). Η Παλαιά Βουλγαρία διαλύθηκε στο δεύτερο μισό του 7ου αιώνα μετά από μια σειρά επιτυχημένων χαζαρικών εισβολών. Οι Σάβιροι, φυλή στο Χανάτο των Χαζάρων, στη συνέχεια μετανάστευσαν στην περιοχή Βόλγα-Κάμα μαζί με άλλες ονογουρικές φυλές και ίδρυσαν τελικά τη Βουλγαρία του Βόλγα, η οποία τελικά έγινε εξαιρετικά πλούσια.

Λίγο μετά από αυτό, ένα άλλο κράτος που ιδρύθηκε από τους Σάβιρους στον Καύκασο, γνωστό ως Πριγκιπάτο Σούαρ, αναγκάστηκε να γίνει υποτελές κράτος της Χαζαρίας. Περίπου μισό αιώνα αργότερα, οι Σούαρ συμμετείχαν στους Αραβο-Χαζαρικούς πολέμους του 732-737. Η υιοθέτηση του Ισλάμ στις αρχές του δέκατου αιώνα στη Βουλγαρία του Βόλγα οδήγησε τους περισσότερους από τον λαό της να ασπαστούν αυτή τη θρησκεία.

Αφού οι Μογγόλοι κατέστρεψαν τη Βουλγαρία του Βόλγα το 1236, η Χρυσή Ορδή διατήρησε τον έλεγχο της περιοχής μέχρι την αργή διάλυσή της από το 1438 περίπου. Το Χανάτο του Καζάν έγινε τότε η νέα αρχή της περιοχής και των Τσουβάσιων. Το σύγχρονο όνομα "Τσουβάς" άρχισε να εμφανίζεται σε αρχεία ξεκινώντας από τον δέκατο έκτο αιώνα από ρωσικές και άλλες ξένες πηγές.

Το 1552, οι Ρώσοι κατέκτησαν το Χανάτο του Καζάν και τα εδάφη του. Οι Τσουβάσιοι, που απαιτούνταν να πληρώσουν γιασάκ, σταδιακά στερήθηκαν μεγάλο μέρος της γης τους. Πολλοί Τσουβάσιοι, που παραδοσιακά ασχολούνταν με τη γεωργία, αναγκάστηκαν να γίνουν εργάτες στη βιομηχανία ξυλείας ή να εργαστούν σε φορτηγίδες λόγω της αυξανόμενης φτώχειας. Οι επόμενοι αιώνες έφεραν τον εκχριστιανισμό και εκρωσισμό των Τσουβάσιων. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι περισσότεροι Τσουβάσιοι ασπάστηκαν τον Ορθόδοξο Χριστιανισμό, αλλά οι Τσάροι δεν πέτυχαν ποτέ την πλήρη ρωσικοποίησή τους.

Μετά τη μεταστροφή, ο Ρώσος ιστορικός Βασίλι Νίκιτιτς Τάτιστσεφ επισκέφθηκε τα εδάφη της Βουλγαρίας του Βόλγα και έγραψε ότι οι κάτοικοι μετανάστευσαν επίσης στο Μπασκορτοστάν και βόρεια του Καζάν (δηλαδή στη σύγχρονη Τσουβασία).
 

### Σύγχρονη ιστορία
[δεξιά|μικρογραφία|300x300εσ| Τσουβασική διασπορά στην [Ομοσπονδιακό Διαμέρισμα Βόλγα|Ομοσπονδιακή Περιφέρεια του Βόλγα]]
Ο 18ος και 19ος αιώνας έφερε την αναβίωση της κουλτούρας των Τσουβάσιων και τη δημοσίευση πολλών εκπαιδευτικών, λογοτεχνικών και γλωσσικών έργων, μαζί με την ίδρυση σχολείων και άλλων προγραμμάτων. Η τσουβασική γλώσσα άρχισε να χρησιμοποιείται στα τοπικά σχολεία και μια ειδική γραπτή γραφή για τη γλώσσα δημιουργήθηκε το 1871.

Στις 24 Ιουνίου 1920, η κυβέρνηση των Μπολσεβίκων της Rωσικής Σοβιετικής Ομοσπονδιακής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας ίδρυσε την Αυτόνομη Περιοχή Τσουβασίας. Έγινε η Αυτόνομη Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Τσουβασίας στις 21 Απριλίου 1925. Εκείνη την εποχή, ο τσουβασικός εθνικισμός μεγάλωσε, αλλά οι σοβιετικές Αρχές προσπάθησαν να καταστείλουν τα εθνικιστικά κινήματα επανασχεδιάζοντας τα σύνορα της δημοκρατίας αφήνοντας πολλούς Τσουβάσιους να ζουν σε γειτονικές δημοκρατίες ή σε ρωσικές περιφέρειες. Κατά το μεγαλύτερο μέρος της σοβιετικής περιόδου 1917-1991, οι Τσουβάσιοι υποβλήθηκαν σε εκστρατείες ρωσικοποίησης.

Η γλώσσα τους εξαφανίστηκε από την εκπαιδευτική και δημόσια χρήση. Το 1989, ξεκίνησε άλλη μία πολιτιστική αναβίωση των τσουβασικών εν μέρει ως απάντηση σε αυτές τις αλλαγές. Σύντομα η γλώσσα τους άρχισε και πάλι να χρησιμοποιείται στην εκπαιδευτική, δημόσια και πολιτική ζωή. Το 2005, σχολεία στη Δημοκρατία της Τσουβασίας και σε περιοχές εκτός, που έχουν μεγάλους πληθυσμούς Τσουβάσιων, διδάσκουν τη γλώσσα και τον πολιτισμό των Τσουβάσιων. Οι Τσουβάσιοι στη Ρωσία έχουν επίσης διαθέσιμα ΜΜΕ στις τοπικές τους κοινότητες.

## Γενετική
μικρογραφία|Οι αναλογίες αυτοσωματικής καταγωγής των Τσουβάσιων και αρκετών άλλων πληθυσμών, σύμφωνα με τους Kushniarevich et al. (2015).
Οι ανθρωπολόγοι, που χρησιμοποιούσαν τα φυλετικά πλαίσια των αρχών του 20ού αιώνα, έβλεπαν τους Τσουβάσιους ως έναν μεικτό φιννοουγγρικό και τουρκικό λαό. Μια αυτοσωμική ανάλυση (2015) εντόπισε μια ένδειξη ονογουρικής και πιθανώς πρωτοβουλγαρικής καταγωγής στους σύγχρονους Τσουβάσιους. Αυτές οι ονογουρικές φυλές έφεραν μαζί τους την τσουβασική γλώσσα. Μια άλλη μελέτη βρήκε ορισμένα φιννοουγγρικά συστατικά σε Τσουβάσιους.

Φαινοτυπικά, δεν υπάρχουν ιδιαίτερες διαφορές μεταξύ των Τσουβάς, καθώς περισσότεροι καυκασοειδείς ή περισσότεροι μογγολοειδείς φαινότυποι μπορούν να βρεθούν σε όλες τις υποομάδες. Το 2017, μια πλήρης μελέτη γονιδιώματος διαπίστωσε ότι οι Τσουβάσιοι εμφανίζουν σε μεγάλο βαθμό ένα φινοουγγρικό γενετικό συστατικό παρά το γεγονός ότι έχουν ένα μικρό κοινό τουρκικό συστατικό με τους Μπασκίριους και τους Τατάρους. Αυτή η μελέτη υποστήριξε την υπόθεση της γλωσσικής μετατόπισης μεταξύ του πληθυσμού των Τσουβάσιων.

## Πολιτισμός
μικρογραφία|Μια ομάδα παιδιών Τσουβάς με την παραδοσιακή τους φορεσιά (Ανάτ γέντσι)
Μιλούν την τσουβασική γλώσσα και έχουν κάποιες προχριστιανικές παραδόσεις. Οι Τσουβάσιοι έχουν συγκεκριμένα σχέδια, που χρησιμοποιούνται στα κεντήματα, το οποίο βρίσκεται στα παραδοσιακά τους ρούχα. Πολλοί άνθρωποι χρησιμοποιούν επίσης τη ρωσική και την ταταρική γλώσσα, που ομιλούνται στην Τσουβασία και σε κοντινές περιοχές κατά μήκος της μέσης ροής του ποταμού Βόλγα, στο κεντρικό τμήμα της Ευρωπαϊκής Ρωσίας.

## Θρησκεία
μικρογραφία|Βαπτισμένοι Τσουβάς, 1870
Οι περισσότεροι Τσουβάσιοι είναι Χριστιανοί Ορθόδοξοι και ανήκουν στη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία, ενώ μια μειονότητα είναι Σουνίτες Μουσουλμάνοι ή ασκούν Βάτισεν Γιάλι. Μετά τη ρωσική υποταγή των Τσουβάσιων τον 16ο αιώνα, ξεκίνησε μια εκστρατεία εκχριστιανισμού. Ωστόσο, οι περισσότεροι Τσουβάσιοι δεν μεταστράφηκαν παρά μόνο στα μέσα του 19ου αιώνα.

Οι Τσουβάσιοι διατηρούν ορισμένες προχριστιανικές και προϊσλαμικές παραδόσεις σαμανισμού στις πολιτιστικές τους δραστηριότητες. Παράλληλα προσεύχονται σε ιερά που ονομάζονται *κερεμέτ* και θυσιάζουν εκεί χήνες. Ένα από τα κύρια ιερά βρίσκεται στην πόλη Μπιλιάρσκ. *[[Βάτισεν Γιάλι]]* αποκαλείται η σύγχρονη αναβίωση της εθνοτικής θρησκείας του λαού.

Μια μειοψηφία Τσουβάσιων μπορεί να είχε εκτεθεί στο Ισλάμ ήδη από την εποχή της Βουλγαρίας του Βόλγα, αλλά οι περισσότεροι από αυτούς τους πρώιμους Τσουβάσιους πιθανότατα μεταστράφηκαν κατά την περίοδο της Χρυσής Ορδής. Μια επιγραφή, που χρονολογείται το 1307, δείχνει ότι ορισμένοι Τσουβάσιοι μεταστράφηκαν στο Ισλάμ και οι θρησκευτικοί όροι εμφανίζονται στα τσουβασικά με τη μορφή ταταρικών γλωσσικών δανείων. Ωστόσο, οι πηγές δεν διευκρινίζουν τις πρακτικές των Τσουβάσιων κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Μερικοί Τσουβάσιοι, οι οποίοι ασπάστηκαν τον Χριστιανισμό μετά τη ρωσική κατάκτηση, ασπάστηκαν το Ισλάμ κατά τον 19ο και τις αρχές του 20ού αιώνα. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, αρκετές κοινότητες Τσουβάσιων επηρεάστηκαν από τους Τατάρους και έγιναν μουσουλμάνοι. Αυτό έκανε ορισμένους μουσουλμάνους Τσουβάσιους να αυτοπροσδιοριστούν ως Τάταροι, αλλά διατήρησαν τη γλώσσα τους και αρκετά έθιμα των Τσουβάσιων.

## Δείτε επίσης

* Τούρκοι χριστιανοί
* Τσουβασική Βικιπαίδεια
* Βουλγαρισμός

## Παραπομπές

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Φωτογραφίες του λαού των Τσουβάς

Κατηγορία:Τουρκικά φύλα
Κατηγορία:Πληθυσμιακές ομάδες στην Ουκρανία
Κατηγορία:Πληθυσμιακές ομάδες στη Ρωσία
Κατηγορία:Σελίδες με πηγές CS1 στα Ρωσικά (ru)
Κατηγορία:Λήμματα με πηγές στην ρωσική γλώσσα (ru)
Κατηγορία:Τσουβασία