Πανιώνιο Στάδιο

Το **Πανιώνιο Στάδιο** (ή Στάδιο Πανιωνίου) βρισκόταν στη Σμύρνη στην περιοχή Νταραγάτς στην συνοικία Πούντα. Η κατασκευή του ολοκληρώθηκε το 1912.

## Ιστορία γηπέδου

Από το 1904 ο Πανιώνιος αγωνιζόταν στο στάδιο του Παραδείσου (πλέον ιπποδρόμιο), όπου εκτός από τους ποδοσφαιρικούς αγώνες, διεξάγονταν εκεί οι Πανιώνιοι Αγώνες. Για τις προπονήσεις οι παίκτες κατέφευγαν αρχικά σε νοικιασμένους χώρους, και από το 1900 και μετά ενοικίασε έκταση από την γαλλική εταιρία Προκυμαίαν Σμύρνης και κατασκεύασε γυμναστήριο και σύγχρονο στίβο. Το 1910 ο Πανιώνιος έμεινε χωρίς έδρα, ανακοίνωσε την πώληση του ακινήτου. Ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος Σμύρνης έδωσε τη λύση (ο πρώτος επίτιμος πρόεδρος του συλλόγου). Με εισήγησή του η Δημογεροντία και η Κεντρική Επιτροπή Σμύρνης παραχώρησαν δωρεάν 105 στρέμματα κοντά στο νεκροταφείο της πόλης, του Αρχάγγελου Μιχαήλ, παρά το γεγονός ότι υπήρχε μια πολύ δελεαστική προσφορά 100.000 λιρών για τη συγκεκριμένη έκταση από την αγγλική εταιρία σιδηροδρόμων Αϊδινίου. Το νέο γήπεδο του Πανιωνίου εγκαινιάστηκε το 1912 με τους ΙΔ΄ (14ους) Πανιώνιους Αγώνες.

Το στάδιο περιλάμβανε στίβο περιμέτρου 334 μέτρων, γήπεδο ποδοσφαίρου διαστάσεων 95x65 μ., γυμναστήριο εξοπλισμένο με σύγχρονα όργανα, ξύλινη εξέδρα για 7.000 θεατές, αποδυτήρια και γραφεία. Τον Οκτώβριο 1919 κατασκευάστηκε μεγάλο (και δαπανηρό) σκεπαστό θεωρείο χιλίων αριθμημένων θέσεων. Ηταν το μεγαλύτερο και πιο σύγχρονο στάδιο στην Μικρασία και την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Τακτικός φίλαθλος στους αγώνες των ελληνικών ομάδων ήταν ο Χρυσόστομος Σμύρνης (πρώτος επίτιμος πρόεδρος του Πανιωνίου), ενώ η Ευαγγελική Σχολή Σμύρνης με τη φιλαρμονική της έδινε το παρών με την μπάντα της πριν τους αγώνες.

### Διοργανώσεις
Στην τοποθεσία του γηπέδου υπήρχε χωράφι στο οποίο παίζονταν ποδοσφαιρικοί αγώνες και πριν τη δημιουργία τιου Σταδίου. Φιλοξένησε πολλούς αγώνες του πρωταθλήματος Σμύρνης, φιλικούς με πληρώματα ξένων πλοίων, το ετήσιο πρωτάθλημα Σχολών που διοργάνωνε ο Πανιώνιος και πολλά ντέρμπι κόντρα στον Απόλλωνα. Παράλληλα, επί ελληνικής διοίκησης από το 1919, στο γήπεδο έκαναν ποδοσφαιρικές προπονήσεις οι ομάδες των συμμαχικών αγγλικών πλοίων αλλα και ομάδες Αγγλων στρατιωτών (της συμμαχικής δύναμης) υποβοηθούμενοι συχνά από παίκτες του Πανιωνίου. Συνολικά φιλοξένησε πολλούς αγώνες ποδοσφαίρου ξένων πολεμικών σκαφών και ιδίως αγγλικών, τους οποίους οι Σμυρναίοι παρακολουθούσαν τακτικά.

Το γήπεδο είχε φιλοξενήσει από το 1912 ως το 1921 τους Πανιώνιους Αγώνες, την μεγαλύτερη ετήσια αθλητική διοργάνωση της Μικρασίας. Οι πρωτοι αγώνες έγιναν στις 22 Απριλίου 1912. Η διοργάνωσή του 1919 ηταν η πρώτη που δημιουργήθηκε υπό ελληνικής διοίκησης αφού ο ελληνικός στρατός αποβιβάστηκε στη Σμύρνη στις 2 Μαΐου του 1919.

Στο Στάδιο πραγματοποιήθηκε ο τελευταίος επίσημος ποδοσφαιρικός αγώνας στη Σμύρνη πριν την Καταστροφή, στις 27 Φεβρουαρίου 1922, ημέρα του μεγάλου τελικού (3-1), ανάμεσα στον Απόλλωνα και την «Αρμένια Χομενετμέν» (ή Αρμενική Ενωση), παρουσία 5.000 θεατών, ανάμεσα στους οποίους ήταν και ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος Σμύρνης.

### Τοποθεσία και συντεταγμένες
Βρισκόταν δίπλα ακριβώς στο στο ελληνορθόδοξου νεκροταφείο της Σμύρνης, του Αρχάγγελου Μιχαήλ και του εργοστασίου βαμβακιού του Σαρκ Σαναγί, στην περιοχή Νταραγάτς της Πούντας. Το συγκεκριμένο κοιμητήριο χρησιμοποιήθηκε για τη μαζική ταφή χιλιάδων Ελλήνων στην επιδημία τύφου το 1916 αλλά και στη μαζική σφαγή των τελευταίων Ελλήνων από τους Τσέτες το 1922. Οι ακριβείς συντεταγμένες του ιστορικού γηπέδου του Πανιωνίου είναι: *38°26′14.24″N με 27°09′03.20″E*.

### Καταστροφή και το γήπεδο της Αλτάι
Οταν εισέβαλαν οι Τσέτες στη Σμύρνη, με εντολή του Νουρεντίν πασά οδήγησαν τους Ελληνες αιχμαλώτους στρατιώτες που συνέλαβαν κατά την υποχώρηση και τους εκτέλεσαν. Μάλιστα οι εκτελέσεις έγιναν νύχτα για να μην κινήσουν τις υποψίες των αμάχων για το τί θα επακολουθούσε.
Το γήπεδο υπέστη μεγάλες καταστροφές το 1922 μετά την εισβολή Τούρκων και Κούρδων και την πυρπόληση της πόλης. Στον χώρο που βρισκόταν, ανεγέρθηκε το 1929 νέο καθαρά ποδοσφαιρικό γήπεδο, το *Στάδιο Μουσταφά Ντενιζλί* (en) με σκέπαστρο και που αποτελεσε την έδρα της τουρκικής Αλτάϊ Σμύρνης. Γκρεμίστηκε το 2015 και ανακατασκευάστηκε. Κατά την κατεδάφιση βρέθηκαν αμέτρητα οστά Ελλήνων, μάρμαρα και σταυροί από μνήματα από το νεκροταφείο. Η Ελληνική Ορθόδοξη Κοινότητα μάλιστα με επιστολή της προς τον Δήμο Κόνακ του μητροπολιτικού δήμου της Σμύρνης κατέθεσε αίτημα προς τις τουρκικές Αρχές ώστε να μεριμνήσουν για την ανακομιδή των οστών στο κοιμητήριο του Μπουρνόβα, αλλά και για την περισυλλογή μαρμάρων κι άλλων ευρημάτων.

Στις 9 Ιουνίου 1971 ο Πανιώνιος επέστρεψε να αγωνιστεί στη συγκεκριμένη έδρα (μετά από 49 έτη) κόντρα στην Αλτάι για το Βαλκανικό κύπελλο συλλόγων 1971. Αν και ηττήθηκε με 2-1, τελικά κατέκτησε το τρόπαιο.

## Δείτε επίσης
*Στάδιο Απόλλωνος

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
*Σμύρνη - Ψηφιακή Πύλη Αρχείων 1922

Κατηγορία:Πανιώνιος Σμύρνης
Κατηγορία:Αθλητικές εγκαταστάσεις στην Τουρκία