Κατάλογος Μεγάλων Βεζίρηδων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας

Ο **Μεγάλος Βεζίρης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας** (Τούρκικα: Vezir-i Azam ή Sadr-ı Azam (Sadrazam); Οθ. Τούρκικα: صدر اعظم ή وزیر اعظم) ήταν ο de facto πρωθυπουργός του σουλτάνου στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Είχε απόλυτο πληρεξούσιο του Σουλτάνου και, καταρχήν, μόνο εκείνος μπορούσε να τον παύσει ή αντικαταστήσει στην κλασική περίοδο, πριν από τις μεταρρυθμίσεις του Τανζιμάτ, και μέχρι την Επανάσταση του 1908.
 
Κατείχε την αυτοκρατορική σφραγίδα και μπορούσε να συγκαλέσει όλους τους άλλους βεζίρηδες για να ασχοληθεί με τις υποθέσεις του κράτους στο Αυτοκρατορικό Συμβούλιο. Οι βεζίρηδες στο συνέδριο ονομάζονταν "kubbe viziers" (βεζίρηδες του θόλου) λόγω του τόπου συνάντησης τους, το "Kubbealtı" (κάτω από τον θόλο) στο Παλάτι Τοπ Καπί. Τα γραφεία του βρίσκονταν στην Υψηλή Πύλη.

Στον κατάλογο που ακολουθεί μνημονεύονται όλοι οι **[[Μεγάλος Βεζίρης|Μεγάλοι Βεζίρηδες]] της [[Οθωμανική αυτοκρατορία|Οθωμανικής αυτοκρατορίας]]** κατά τα έτη (1320-1922).

## Λίστα Μεγάλων Βεζίρηδων
### Αρχηγός Βεζίρης (1320–1439)

### Μεγάλος Βεζίρης (1439–1839)
Η θέση του μεγάλου βεζίρη καθιερώθηκε με τον διορισμό του Τσανταρλή Χαλίλ Πασά από τον σουλτάνο Μουράτ Β΄ σε αυτή τη θέση. Τον 19ο αιώνα, ο Μαχμούτ Β΄ κατάργησε τον τίτλο του Μεγάλου Βεζίρη και διόρισε τον Μεχμέτ Εμίν Ραούφ Πασά ως «Μπασβεκίλ», δηλαδή Πρωθυπουργό. Με την άνοδο του Σουλτάνου Αμπντούλ Μετζίτ Α΄ στο θρόνο, ο Μεγάλος Βεζίρης αποκαταστάθηκε.

### [[Τανζιμάτ]] (1839–1876)
Το διάταγμα του Ροδώνα ανακοινώθηκε λίγο μετά την έναρξη της βασιλείας του Αμπντούλ Μετζίτ, εγκαινιάζοντας την περίοδο του Τανζιμάτ, μια περίοδο σημαντικής γραφειοκρατικής και διοικητικής μεταρρύθμισης.

### [[Πρώτη Συνταγματική Περίοδος]] (1876-1878)
Υπό την πίεση των συνταγματολόγων υπουργών που ανέτρεψαν τους συγγενείς του Αμπντούλ Αζίζ και Μουράτ Ε΄, ο Αμπντούλ Χαμίτ Β΄ ψήφισε σύνταγμα και κοινοβούλιο με την άνοδό του στο θρόνο.

### Χαμιδιανοί βεζίρηδες (1878–1908)
Ο Αμπντούλ Χαμίτ Β΄ ανέστειλε το σύνταγμα και, μετά τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο του 1877–1878, κυβέρνησε την Οθωμανική Αυτοκρατορία για τις επόμενες τρεις δεκαετίες με προσωπική δικτατορία. Οι πολιτικοί της αντιπολίτευσης χαρακτήρισαν αυτή την εποχή της οθωμανικής ιστορίας ως την εποχή του *Ιστιμπντάτ* (δεσποτισμού). Ο Αμπντούλ Χαμίτ αναβίωσε τη χρήση του τίτλου *Μπασναζίρ*, ή Πρωθυπουργός, αν και τελικά κατέληξε στο να ονομάζονται οι αρχηγοί της κυβέρνησής του *Σαντρ-ι Αζάμ*, ή Μεγάλος Βεζίρης.

### Δεύτερη Συνταγματική Μοναρχία (1908–1920)
Οι Νεότουρκοι αναγκάζουν τον Αμπντούλ Χαμίτ Β΄ να επαναφέρει το σύνταγμα και το κοινοβούλιο στις 24 Ιουλίου 1908. Τα πολιτικά κόμματα εισήχθησαν κατά τη Δεύτερη Συνταγματική Περίοδο.

 

### Τελευταίοι μεγάλοι βεζίρηδες (1920–1922)
Μετά το τέλος της Δεύτερης Συνταγματικής Περιόδου το 1920, η Οθωμανική Αυτοκρατορία βρισκόταν σε κατάσταση διαρχίας, με την κυβέρνηση με έδρα την Κωνσταντινούπολη και την κυβέρνηση με έδρα την Άγκυρα να αυτοαποκαλούνται η νόμιμη τουρκική κυβέρνηση. Ο Μωάμεθ ΣΤ΄ κατάργησε το σύνταγμα και ανέστειλε το κοινοβούλιο όταν η Βουλή των Αντιπροσώπων ψήφισε υπέρ του Εθνικού Συμφώνου στον Τουρκικό Πόλεμο της Ανεξαρτησίας.

## Σημειώσεις
 Στη μεταγραφή από τα Τουρκικά ακολουθήθηκαν οι εξής κανόνες:
ı = η, ö = ο, ü = ου, kö = κιο, kü = κιου, hö =χιο, hü = χιου, ğ = γ, ç = τσ, c = τζ, j = ζ, ş =σ, y+φωνήεν = γι, y+σύμφωνο ή τελικό = υ, τελικό d = τ, τελικό v = φ. Τα διπλά σύμφωνα μεταγράφηκαν ως απλά.

## Παραπομπές


*
Μεγαλοι Βεζιρηδες