Φιδήναι

**Φιδήναι** (λατινικά: Fidenae) ήταν η ονομασία μιας αρχαίας πόλης του Παλαιού Λατίου, που βρισκόταν περίπου 8 χιλιόμετρα βόρεια της Ρώμης, στην *[[Σαλάρια οδός|Σαλάρια οδό]]*. Οι κάτοικοί της ήταν γνωστοί ως **Φιδενάτες**. 

Καθώς ο Τίβερης ήταν το σύνορο μεταξύ Ετρουρίας και Λατίου, ο οικισμός Φιδήναι στην αριστερή όχθη αντιπροσώπευε μια επέκταση της ετρουσκικής παρουσίας στο Λάτιο ή μια λατινική συνοριακή πόλη. Η τοποθεσία της αψίδας της αρχαίας πόλης βρισκόταν πιθανώς στον λόφο στον οποίο βρίσκεται η σύγχρονη Βίλα Σπάντα, αν και δεν υπάρχουν ίχνη πρώιμων κτιρίων ή οχυρώσεων. 

Προρωμαϊκοί τάφοι βρίσκονται στους βράχους στα βόρεια. Το μεταγενέστερο χωριό βρισκόταν στους πρόποδες του λόφου, στην ανατολική άκρη του κεντρικού δρόμου, και *[[Κουρία|η κουρία]]* του, με μια αφιερωματική επιγραφή στον Μάρκο Αυρήλιο από το *Senatus Fidenatium*, ανασκάφηκε το 1889. Παρατηρούνται επίσης ερείπια άλλων κτιρίων.
δεξιά|μικρογραφία|300x300εσ|Χάρτης που δείχνει την τοποθεσία της πόλης.

## Ιστορία

### Συγκρούσεις με το Ρωμαϊκό βασίλειο
Θεωρείται ετρουσκικός,  αλλά και λατινικός οικισμός με ρίζες ίδρυσης από την Άλμπα Λόνγκα — τα αρχαιολογικά ευρήματα απέδειξαν λατινική προέλευση — και βρισκόταν στα σύνορα της ρωμαϊκής επικράτειας και περιστασιακά άλλαζε χέρια μεταξύ Ρώμης και Βήιων.

Τον 8ο αιώνα π.Χ., κατά τη διάρκεια της βασιλείας του πρώτου βασιλιά της Ρώμης, Ρωμύλου, οι κάτοικοι των Φιδηνών και των Βηίων ηττήθηκαν σε πόλεμο με τη Ρώμη, σύμφωνα με τον θρύλο. Είναι πιθανό να ιδρύθηκε εκεί μια αποικία μετά την ήττα, καθώς περιγράφει αργότερα ο Λίβιος την πόλη ως ρωμαϊκή αποικία.

Οι Φιδήναι και οι Βήιοι ηττήθηκαν από τη Ρώμη στα μέσα του 7ου αιώνα π.Χ. κατά τη διάρκεια της βασιλείας του τρίτου βασιλιά της Ρώμης Τύλλου Οστίλιου και πάλι από τον πέμπτο βασιλιά της Ρώμης Ταρκύνιο Πρίσκο στις αρχές του 6ου αιώνα π.Χ.

### Συγκρούσεις με τη Ρωμαϊκή Δημοκρατία
Στην πρώιμη Ρωμαϊκή Δημοκρατία, οι Φιδήναι πήραν μια απόφαση που θα τους κόστιζε μεγάλο μέρος της γης τους υπέρ του νέου γένους Κλαυδίων, που σχηματίστηκε από τους Σαβίνους αποστάτες. Ο Λεύκιος Ταρκύνιος Υπερήφανος, τελευταίος βασιλιάς της Ρώμης, έχοντας εκδιωχθεί από αυτήν, αρχικά αναζήτησε την παρέμβαση των Ετρούσκων. Ο Λαρς Πορσέννα του Κλ(ο)υσίου, δυσαρεστημένος με τη συμπεριφορά και την ηθική του Ταρκύνιου, έκλεισε ειρήνη με τη νέα δημοκρατία.

Οι Ταρκύνιοι στη συνέχεια ανέτρεψαν το Λάτιο. Ο Σέξτος Ταρκύνιος, του οποίου ο βιασμός της Λουκρητίας είχε προκαλέσει την ανατροπή της μοναρχίας (αν δεν δολοφονούνταν στους Γαβίους), έπεισε τους Σαβίνους να πολεμήσουν εναντίον της Ρώμης, υποστηρίζοντας ότι οι προηγούμενες συνθήκες είχαν ακυρωθεί λόγω της εκδίωξης των βασιλέων. Οι Ταρκύνιοι ενδιαφέρονταν πλέον για λατινική παρέμβαση. Μετά από κάποιες μικρές συγκρούσεις στις οποίες η Ρώμη νίκησε, οι Σαβίνοι ψήφισαν και αποφάσισαν την εισβολή στην πόλη της Ρώμης (με ίσως το προηγούμενο παράδειγμα να θυμούνται). Οι Ταρκύνιοι έφεραν τις Φιδήνες και την Καμερία, πρώην Ρωμαίους συμμάχους.

Η ολοκληρωτική ήττα των Σαβίνων το 505/504 π.Χ. ακολουθήθηκε από την πολιορκία των Φιδενών. Η πόλη καταλήφθηκε λίγες μόνο μέρες αργότερα: οι Ρωμαίοι συγκέντρωσαν τους αιχμαλώτους τους και, αφού εκτέλεσαν τους ανώτερους αξιωματικούς που βρίσκονταν μπροστά τους (μαστιγωμένους με ράβδους και αποκεφαλισμένους με το τσεκούρι των φασκών, μια τυπική τιμωρία για προδοσία), άφησαν τους υπόλοιπους να φύγουν με αυστηρή προειδοποίηση. Τοποθετήθηκε φρουρά στις Φιδήνες και στα μέλη της δόθηκε μεγάλο μέρος της γης. Οι Κλαύδιοι δεν αναφέρονται σε σχέση με τη μάχη, αλλά τους είχε δοθεί γη, μέρος της οποίας βρισκόταν στις Φιδήνες.

Η πόλη φαίνεται να έπεσε οριστικά υπό ρωμαϊκή κυριαρχία μετά την κατάληψή της το 435 π.Χ. από τους Ρωμαίους και οι κλασικοί συγγραφείς την αναφέρουν ως ένα μέρος σχεδόν εγκαταλελειμμένο στην εποχή τους. Φαίνεται, ωστόσο, ότι είχε κάποια σημασία ως σταθμός.

### Καταστροφή στο στάδιο
Το 27 μ.Χ., ένα φαινομενικά φθηνά κατασκευασμένο ξύλινο αμφιθέατρο που κατασκευάστηκε από έναν επιχειρηματία ονόματι Ατίλιο κατέρρευσε στην πόλη, με αποτέλεσμα τη φερόμενη ως χειρότερη καταστροφή σε στάδιο στην ιστορία, με τουλάχιστον 20.000 νεκρούς και πολλούς περισσότερους τραυματίες από το συνολικό κοινό των 50.000 θεατών.

Ο αυτοκράτορας Τιβέριος είχε απαγορεύσει τους μονομαχικούς αγώνες και, όταν η απαγόρευση άρθηκε, το κοινό είχε συγκεντρωθεί στις πρώτες εκδηλώσεις, έτσι ένα μεγάλο πλήθος ήταν παρόν όταν κατέρρευσε το στάδιο. Την ώρα του περιστατικού, ο Τιβέριος βρισκόταν στο Κάπρι, όπου είχε ασφαλές καταφύγιο, αλλά έσπευσε στην πόλη για να βοηθήσει τα θύματα αυτού του περιστατικού.

Η Ρωμαϊκή Γερουσία αντέδρασε στην τραγωδία απαγορεύοντας σε άτομα με περιουσία μικρότερη των 400.000 σηστέρτιων να διοργανώνουν μονομαχίες και απαιτώντας επίσης όλα τα αμφιθέατρα που θα κατασκευάζονταν στο μέλλον να αναγείρονταν σε γερά θεμέλια, να επιθεωρούνταν και να πιστοποιούνταν για την ακεραιότητά τους. Η κυβέρνηση «εξόρισε» επίσης τον Ατίλιο.

Μια ψηφιακή ανακατασκευή διαπίστωσε ότι οι αναφερόμενες απώλειες συμφωνούν με μια ξύλινη κατασκευή παρόμοιου μεγέθους με την πέτρινη κατασκευή του αμφιθεάτρου στη Βερόνα, που σώζεται ακόμα. 

## Παραπομπές

## Περαιτέρω ανάγνωση

*  

Κατηγορία:Ρωμαϊκές πόλεις στο Λάτιο
Κατηγορία:Ετρουσκικές πόλεις
Κατηγορία:Σελίδες με μη επιθεωρημένες μεταφράσεις