Τουράν Σαχ

Ο **Σαμς αντ-Ντιν Τουρανσάχ ιμπν Αγιούμπ αλ-Μαλίκ αλ-Μουαζάμ Σαμς αντ-Νταουλά Φαχρ αντ-Ντιν,** *Shams ad-Din Turanshah ibn Ayyub al-Malik al-Mu'azzam Shams ad-Dawla Fakhr ad-Din* γνωστός απλώς ως **Tουρανσάχ** (αραβ.: ) (απεβ. στις 27 Ιουνίου 1180) ήταν ο Αγιουβίδης εμίρης (πρίγκιπας) της Υεμένης (1174–1176), της Δαμασκού (1176–1179), του Μπάαλμπεκ (1178–1179) και τέλος της Αλεξάνδρειας, όπου απεβίωσε το 1180. Είναι γνωστός για την ενίσχυση της θέσης του νεότερου αδελφού του, σουλτάνου Σαλαντίν, στην Αίγυπτο και για τον πρωταγωνιστικό ρόλο που έπαιξε στις Αγιουβιδικές κατακτήσεις, τόσο της Νουβίας όσο και της Αραβίας.

## Άφιξη στην Αίγυπτο
Ο Σαλαντίν ήταν βεζίρης του Φατιμίδη χαλίφη αλ-Αντίντ. Το 1171 ο Νουρ αλ-Ντιν Ζενγκί, ο Ζενγκίδης σουλτάνος της Συρίας, επέτρεψε στον Τουρανσάχ να ταξιδεύσει στην Αίγυπτο για να συναντήσει τον αδελφό του, σε μία εποχή αυξανόμενων εντάσεων μεταξύ του Νουρ αλ-Ντιν και του Σαλαντίν. Ο Νουρ αλ-Ντιν εξουσιοδότησε τον Τουρανσάχ να επιβλέπει τον Σαλαντίν, ελπίζοντας να προκαλέσει διχόνοια μεταξύ των αδελφών.  Ωστόσο αυτή η προσπάθεια απέτυχε, καθώς στον Τουρανσάχ παραχωρήθηκε αμέσως μία τεράστια έκταση γης από τον Σαλαντίν, ο οποίος βρισκόταν στη διαδικασία ανοικοδόμησης της δομής εξουσίας του κράτους των Φατιμιδών γύρω από τον εαυτό του και τους συγγενείς του. Το *ίκτα* ή «φέουδο» που δόθηκε στον Τουρανσάχ περιλάμβανε τις μεγάλες πόλεις Κους και Ασουάν στην Άνω Αίγυπτο, καθώς και το λιμάνι Αϊντάμπ στην Ερυθρά Θάλασσα.  Ο Τουρανσάχ ήταν η κύρια δύναμη πίσω από την καταστολή μίας εξέγερσης, που πραγματοποιήθηκε το 1169 από τις μαύρες αφρικανικές φρουρές του στρατού των Φατιμιδών. Ο Τουρανσάχ προσπάθησε να αναδιαρθρώσει τον αιγυπτιακό στρατό, έτσι ώστε οι κορυφαίες θέσεις του να αποτελούνταν μόνο από Κούρδους. 

Ο Τουρανσάχ ανέπτυξε στενή σχέση με τον ποιητή αυλικό Ουμαρά αλ-Γιαμανί, ο οποίος ήταν ισχυρός παράγοντας στην πολιτική των Φατιμιδών πριν από την άνοδο του Σαλαντίν στην εξουσία το 1169.  Στις 11 Σεπτεμβρίου 1171 απεβίωσε ο τελευταίος Φατιμίδης χαλίφης αλ-Αντίντ, και η δυναστεία των Αγιουβιδών απέκτησε επίσημα τον έλεγχο της Αιγύπτου. Μετά το τέλος τού χαλίφη, προέκυψαν αρκετές κατηγορίες για δολοφονία εναντίον του Τουρανσάχ. Σύμφωνα με έναν ευνούχο στην υπηρεσία της χήρας τού αλ-Αντίντ, ο αλ-Αντίντ απεβίωσε αφού άκουσε ότι ο Τουρανσάχ βρισκόταν στο παλάτι και τον έψαχνε. Σε μία άλλη εκδοχή, λέγεται ότι ο Τουρανσάχ σκότωσε ο ίδιος τον αλ-Αντίντ, όταν ο τελευταίος αρνήθηκε να αποκαλύψει την τοποθεσία των κρατικών θησαυρών, που ήταν κρυμμένοι στο παλάτι.  Μετά το τέλος του χαλίφη, ο Τουρανσάχ εγκαταστάθηκε στο Κάιρο, σε μία συνοικία που παλαιότερα καταλάμβαναν *[[Εμίρης|Φατιμίδες]]* εμίρηδες. 

## Στρατιωτικές εκστρατείες

### Εκστρατεία κατά της Νουβίας
Οι Νούβιοι και οι Αιγύπτιοι είχαν εμπλακεί εδώ και καιρό σε μία σειρά από αψιμαχίες κατά μήκος της παραμεθόριας περιοχής των δύο χωρών στην Άνω Αίγυπτο. Μετά την εκθρόνιση των Φατιμίδων, οι εντάσεις αυξήθηκαν, καθώς οι επιδρομές των Νουβίων εναντίον των αιγυπτιακών παραμεθόριων πόλεων έγιναν πιο τολμηρές, οδηγώντας τελικά στην πολιορκία της πολύτιμης πόλης του Ασουάν από πρώην Μαύρους στρατιώτες των Φατιμιδών στα τέλη του 1172 - αρχές του 1173. Ο κυβερνήτης του Ασουάν, Κανζ αλ-Νταβλαά, πρώην πιστός στους Φατιμίδες, ζήτησε βοήθεια από τον Σαλαντίν.

Ο Σαλαντίν απέστειλε τον Τουρανσάχ με μία δύναμη κουρδικών στρατευμάτων για να ανακουφίσει το Ασουάν, αλλά οι Νούβιοι στρατιώτες είχαν ήδη αναχωρήσει. Παρ' όλα αυτά, ο Τουρανσάχ κατέκτησε την πόλη Ιμπρίμ της Νουβίας, και άρχισε να διεξάγει μία σειρά από επιδρομές εναντίον των Νουβίων. Οι επιθέσεις του φαίνεται να ήταν ιδιαίτερα επιτυχημένες, με αποτέλεσμα ο Νούβιος βασιλιάς, με έδρα τη Ντονγκόλα, να ζητήσει ανακωχή από τον Τουρανσάχ. Προφανώς πρόθυμος για κατάκτηση, δεν ήταν πρόθυμος να δεχτεί την προσφορά, μέχρι ο δικός του απεσταλμένος να επισκεφθεί τον βασιλιά της Νουβίας, και να αναφέρει ότι ολόκληρη η χώρα ήταν φτωχή και δεν άξιζε να καταληφθεί. Αν και οι Αγιουβίδες θα αναγκάζονταν να αναλάβουν μελλοντικές ενέργειες εναντίον των Νουβίων, ο Τουρανσάχ έστρεψε το βλέμμα του σε πιο επικερδείς περιοχές.  Κατάφερε να αποκτήσει σημαντικό πλούτο στην Αίγυπτο μετά την εκστρατεία του εναντίον της Νουβίας, φέρνοντας πίσω μαζί του πολλούς Νουβίους και Χριστιανούς σκλάβους. 

### Κατάκτηση της Υεμένης
μικρογραφία|Επέκταση των Αγιουβιδών 1174-1193, συμπεριλαμβανομένης της νότιας επέκτασης του Τουράν-Σαχ.
Μετά την επιτυχία του στη Νουβία, ο Τουρανσάχ συνέχισε να επιδιώκει να δημιουργήσει μία προσωπική κυριαρχία για τον εαυτό του, ενώ ο Σαλαντίν αντιμετώπιζε μία συνεχώς αυξανόμενη πίεση από τον Νουρ αντ-Ντιν, ο οποίος φαινόταν να επιχειρεί να εισβάλει στην Αίγυπτο. Ο Μπαχά αντ-Ντιν ιμπν Σαντάντ, βοηθός του Σαλαντίν, υποστήριξε ότι υπήρχε ένας αιρετικός ηγέτης στην Υεμένη, που ισχυριζόταν ότι ήταν ο μεσσίας, και ότι αυτός ήταν ο κύριος λόγος που ο Σαλαντίν έστειλε τον Τουρανσάχ να κατακτήσει την περιοχή. Ενώ αυτό είναι πιθανό, φαίνεται επίσης ότι ο Ουμαρά είχε σημαντική επιρροή στην επιθυμία του Τουρανσάχ να κατακτήσει την Υεμένη, και μπορεί να ήταν αυτός, που τον ώθησε να κερδίσει την έγκριση του Σαλαντίν, για να χρησιμοποιήσει ένα τόσο μεγάλο μέρος των στρατιωτικών δυνάμεων στην Αίγυπτο, όταν η αναμέτρηση με τον Νουρ αντ-Ντιν φαινόταν να είναι τόσο κοντά. Η αναχώρηση του Τουρανσάχ από την Αίγυπτο δεν προμήνυε καλά αποτελέσματα για τον σύμβουλό του, τον Ουμαρά, ωστόσο, καθώς ο ποιητής βρέθηκε μπλεγμένος σε μία υποτιθέμενη συνωμοσία εναντίον του Σαλαντίν, και εκτελέστηκε. 

Ο Τουρανσάχ ξεκίνησε το 1174 και κατέκτησε γρήγορα την πόλη Ζαμπίντ τον Μάιο, και το στρατηγικό λιμάνι Άντεν (έναν κρίσιμο κρίκο στο εμπόριο με την Ινδία, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική) αργότερα εκείνο το έτος. Το 1175 έδιωξε τον σουλτάνο των Χαμδανιδών, Αλί ιμπν Χατίμ, από τη Σαναά, όταν ο στρατός του τελευταίου αποδυναμώθηκε από τις συνεχείς επιδρομές των φυλών Ζαϊντών της Σαντά.  Στη συνέχεια ο Τουρανσάχ αφιέρωσε μεγάλο μέρος τού χρόνου του στην εξασφάλιση ολόκληρης της νότιας Υεμένης, και στη σταθερή της θέση υπό τον έλεγχο των Αγιουβιδών. Αν και ο αλ-Βαχίντ κατάφερε να δραπετεύσει από την Υεμένη μέσω των βόρειων υψιπέδων της, ο Γιασίρ, επικεφαλής της φυλής Σιιτών Μπανού Καράμ που είχε κυβερνήσει το Άντεν, συνελήφθη και εκτελέστηκε με εντολή του Τουρανσάχ. Οι Μαχντί ηγεμόνες του Ζαμπίντ είχαν την ίδια μοίρα. Η κατάκτηση του Τουρανσάχ είχε μεγάλη σημασία για την Υεμένη, η οποία προηγουμένως ήταν διαιρεμένη σε τρία κρατίδια (Σαναά, Ζαμπίντ και Άντεν), που έτσι ενώθηκε από την κατοχή των Αγιουβιδών. 

## Μεταβιβάσεις εξουσίας
Αν και ο Τουρανσάχ είχε καταφέρει να αποκτήσει τη δική του περιοχή στην Υεμένη, το είχε κάνει σαφώς εις βάρος της εξουσίας του στο Κάιρο. Ο Σαλαντίν τον αντάμειψε με πλούσια κτήματα στην Υεμένη ως προσωπική του περιουσία. Ωστόσο ο Τουρανσάχ δεν ένιωθε άνετα στην Υεμένη, και ζήτησε επανειλημμένα από τον αδελφό του να τον μεταφέρει. Το 1176 επέτυχε να μεταφερθεί στη Συρία, την οποία κυβερνούσε από τη Δαμασκό.  Έλαβε επίσης το παλαιό φέουδο τού πατέρα του γύρω από το Μπάαλμπεκ το 1178.  Φεύγοντας από την Υεμένη, ο διαχειριστής των κτημάτων του εκεί δεν μπόρεσε να μεταφέρει άμεσα τα έσοδα από τις ιδιοκτησίες του στον Τουρανσάχ. Αντ' αυτού, άφησε πίσω του περίπου 200.000 δηνάρια σε χρέη, τα οποία όμως ξεπλήρωσε ο Σαλαντίν. Το 1179 μεταφέρθηκε για να κυβερνήσει την Αλεξάνδρεια, και απεβίωσε λίγο αργότερα, στις 27 Ιουνίου 1180. Η σορός του μεταφέρθηκε από την αδελφή του Σιτ αλ-Σαμ Ζουμουρούντ, για να ταφεί δίπλα σε έναν *[[Μεντρεσές|μεντρεσέ]],* που είχε κτίσει η ίδια στη Δαμασκό. 

## Δείτε επίσης
* Νουρ αντ-Ντιν Ζανγκί
* Σαλαντίν
* δυναστεία των Αγιουβιδών
* Ισλαμική ιστορία της Υεμένης

## Αναφορές

## Βιβλιογραφία
*Holt, P.M. *The Age of the Crusades: the Near East from the eleventh century to 1517. 1 ed. A History of the Near East. 2, The Age of the Crusades: the Near East from the eleventh century to 1517*. P.M. Holt. New York: Longman Group, 1986.
*Izz al-Din Ibn al-Athir. *The chronicle of Ibn al-Athir for the crusading period from al-Kamil fi'l-tarikh*. Translated by D.S. Richards. Vol. 2, Burlington: Ashgate, 2008.
*Baha al-Din Yusuf ibn Rafi ibn Shaddad. *A Rare and Excellent History of Saladin*. D.S. Richards. Burlington: Ashgate, 2001.
* 
*Mohring, Hannes. *Saladin: the Sultan and His Times*. Baltimore, Maryland: The Johns Hopkins University Press, 2008.
*Maalouf, Amin. *The Crusades Through Arab Eyes*. London: Saqi Books, 1984.
* 
* 
 
Κατηγορία:Ιστορία της Νουβίας