Αλόη

Η **Αλόη** *(*'Aloe*** ή ***Aloë*')* είναι ένα γένος που περιλαμβάνει πάνω από 500+ είδη  ανθοφόρων, χυμωδών φυτών. Το ευρύτερα γνωστό είδος είναι η Αλόη η γνησία *(Aloe vera)* και ονομάζεται έτσι επειδή, αν και πιθανώς εξαφανισμένη από την άγρια φύση, καλλιεργείται ως η βασική πηγή της λεγόμενης "αληθινής Αλόης" για διαφόρων ειδών φαρμακευτικούς σκοπούς. Άλλα είδη, όπως η Αλόη η θηριώδης (*Aloe ferox)*, επίσης καλλιεργείται ή συλλέγεται από την άγρια φύση για παρόμοιες εφαρμογές.

Το σύστημα *APG III* (2009), τοποθετεί το γένος στην οικογένεια Ξανθορροιοειδή *(Xanthorrhoeaceae)*, στην υποοικογένεια Ασφοδελοειδή *(Asphodeloideae)*. Στο παρελθόν, είχε προσδιορισθεί στην οικογένεια *Aloaceae* (τώρα περιλαμβάνεται στα *Xanthorrhoeaceae*) ή σε γενικές γραμμές στο περίγραμμα της οικογένειας των λειριοειδών *(Liliaceae)*.

Το φυτό Αγαύη η αμερικανική *(Agave americana)*, που μερικές φορές ονομάζεται καταχρηστικά «Αμερικανική αλόη», δεν ανήκει πραγματικά στις αλόες, *αλλά στην υποοικογένεια ασπαραγκοειδή (Asparagaceae), γένος Agavaceae.*

Το γένος είναι εγγενές στην τροπική και νότια Αφρική, στη Μαδαγασκάρη, στην Ιορδανία, στην Αραβική Χερσόνησο και σε διάφορα νησιά του Ινδικού Ωκεανού (Μαυρίκιος, Ρεϋνιόν, Κομόρες κ.ά.). Λίγα είδη έχουν επίσης εγκλιματιστεί σε άλλες περιοχές (Μεσόγειος, Ινδία, Αυστραλία, Βόρεια και Νότια Αμερική κλπ.).

## Περιγραφή
Τα περισσότερα είδη αλόης έχουν μια ροζέτα από μεγάλα, παχιά, σαρκώδη φύλλα. Τα άνθη της αλόης είναι σωληνοειδή, συχνά κίτρινα, πορτοκαλί, ροζ, ή κόκκινα, και βαρύνουν, συγκεντρωμένα πυκνά και κρεμάμενα, στην κορυφή του απλά ή διακλαδισμένα, άνευ φύλλων μίσχους. Πολλά είδη της αλόης φαίνονται να είναι άκαυλα (χωρίς ποδίσκο), με τη ροζέτα να αναπτύσσεται άμεσα στο επίπεδο του εδάφους, άλλες ποικιλίες μπορεί να έχουν διακλαδισμένο ή μη διακλαδισμένο στέλεχος από το οποίο ξεπηδούν τα σαρκώδη φύλλα. Ποικίλλουν σε χρώμα από το γκρι μέχρι το φωτεινό πράσινο και είναι μερικές φορές ραβδωτά ή  διάστικτα. Μερικά είδη αλόης, εγγενή στη Νότια Αφρική είναι δεντρόμορφα (δενδρώδη).

## Συστηματική
Το σύστημα APG III (2009), όρισε το γένος *Xanthorrhoea*  *ως ξεχωριστό γένος*, μέσα στην οικογένεια Ασφοδελάκεια *(Asphodelacea)*. Στο παρελθόν τοποθετούνταν  στην οικογένεια  *Aloeaceae.*

Είδη που κάποτε ήταν τοποθετημένα στην αλόη, όπως η *Agave americana*, έχουν μετακινηθεί σε άλλα γένη.

### Είδη
Πάνω από 500 είδη είναι δεκτά στο γένος αλόη, συν ακόμα περισσότερα συνώνυμα και ανεπίλυτα είδη, υποείδη, ποικιλίες και υβρίδια. Μερικά από τα αποδεκτά είδη είναι:

* *Aloe aculeata*  Pole-Evans  
* Αλόη η αφρικανική *(Aloe africana)*  Mill.  
* *Aloe albida*  (Stapf) Reynolds  
* *Aloe albiflora*  Guillaumin  
* Αλόη η δενδροειδής *(Aloe arborescens)*  Mill.  
* *Aloe arenicola*  Reynolds  
* *Aloe argenticauda*  Merxm. & Giess  
* Αλόη η αθερώδης *(Aloe aristata)*  Haw.  
* *Aloe bakeri*  Scott-Elliot  
* *Aloe ballii*  Reynolds  
* *Aloe ballyi*  Reynolds  
* *Aloe barberae*  Dyer  
* Αλόη η βραχύφυλλος *(Aloe brevifolia)*  Mill.  
* *Aloe broomii*  Schönland 
* *Aloe buettneri* A.Berger
* *Aloe camperi*  Schweinf.  
* Αλόη η κεφαλωτή *(Aloe capitata)*  Baker  
* Αλόη η βλεφαροειδής *(Aloe ciliaris)*  Haw.  
* Αλόη η σύμμικτος *(Aloe commixta)*  A.Berger  
* Αλόη η εύκομος *(Aloe comosa)*  Marloth & A.Berger  
* Αλόη η κοράλλινος *(Aloe corallina)*  Verd.  
* Αλόη η επικλινής *(Aloe decumbens)*  (Reynolds) van Jaarsv.  
* *Aloe dewinteri*  Giess ex Borman & Hardy  
* Αλόη η διχοτόμος *(Aloe dichotoma)*  Masson  
* *Aloe dinteri*  A.Berger  
* Αλόη η έξοχος *(Aloe eminens)*  Reynolds & Bally  
* *Aloe erinacea*  D.S.Hardy  
* Αλόη η υψηλή *(Aloe excelsa)*  A.Berger  
* Αλόη η θηριώδης *(Aloe ferox)*  Mill.  
* *Aloe forbesii*  Balf.f.  
* Αλόη η ισχνή *(Aloe gracilis)*  Haw.  
* *Aloe haemanthifolia*  Marloth & A.Berger  
* *Aloe helenae*  Danguy  
* *Aloe hereroensis*  Engl.  
* Αλόη η άοπλος *(Aloe inermis)*  Forssk.  
* *Aloe inyangensis*  Christian  
* *Aloe jawiyon*  S.J.Christie, D.P.Hannon & Oakman ex A.G.Mill.  
* *Aloe jucunda*  Reynolds  
* *Aloe juddii*  van Jaarsv. 
* *Aloe khamiesensis* Pillans 
* *Aloe kilifiensis*  Christian  
* Αλόη η κηλιδωτή *(Aloe maculata)* All. 
* *Aloe marlothii*  A.Berger  
* *Aloe namibensis*  Giess  
* *Aloe nyeriensis*  Christian & I.Verd.  
* *Aloe pearsonii*  Schönland  
* Αλόη η πεγλέρειος *(Aloe peglerae)*  Schönland  
* Αλόη η διάτρητος *(Aloe perfoliata)*  L.  
* Αλόη η πέρρειος *(Aloe perryi)*  Baker  
* Αλόη η πετρόβιος *(Aloe petricola)*  Pole-Evans 
* *Aloe pillansii* L.Guthrie
* Αλόη η πτυκτή *(Aloe plicatilis)*  (L.) Mill.  
* Αλόη η πολύφυλλος *(Aloe polyphylla)*  Pillans  
* Αλόη η πολυκλαδής *(Aloe ramosissima)* Pillans 
* *Aloe rauhii*  Reynolds  
* *Aloe reynoldsii*  Letty  
* *Aloe scobinifolia*  Reynolds & Bally  
* *Aloe sinkatana*  Reynolds  
* *Aloe sladeniana*  Pole-Evans  
* *Aloe squarrosa*  Baker ex Balf.f.  
* *Aloe striata*  Haw.  
* Αλόη η ραβδωτή *(Aloe striatula)*  Haw.  
* Αλόη η σοκορτιανή *(Aloe succotrina)*  Lam.  
* *Aloe suzannae*  Decary  
* *Aloe tenuior*  Haw.  
* *Aloe thraskii*  Baker  
* Αλόη η ποικιλόχρους *(Aloe variegata)*  L.  
* Αλόη η γνησία *(Aloe vera)*  (L.) Burm.f.  
* Αλόη η χλωρανθής *(Aloe viridiflora)*  Reynolds  
* *Aloe wildii*  (Reynolds) Reynolds 

Εκτός από τα είδη και τα υβρίδια μεταξύ των ειδών εντός του γένους, αρκετά υβρίδια με άλλα γένη έχουν δημιουργηθεί στην καλλιέργεια, όπως μεταξύ της αλόης και της Γαστερίας *(Gasteria) (×Gasteraloe)* και μεταξύ της αλόης και της Αστρολόβου  *(Astroloba) (×Aloloba)*.

## Χρήσεις
[thumb|250px|[Παχύφυτα όπως η αλόη, αποθηκεύουν το νερό στα διευρυμένα σαρκώδη φύλλα τους, τους μίσχους ή τις ρίζες, όπως φαίνεται σε αυτό το σχισμένο φύλλο αλόης. Αυτό τους επιτρέπει να επιβιώνουν σε άνυδρα περιβάλλοντα.]]

Τα είδη αλόης συχνά καλλιεργούνται ως καλλωπιστικά φυτά, τόσο σε κήπους όσο και σε γλάστρες. Πολλά είδη αλόης είναι πολύ διακοσμητικά και αποτιμώνται από τους συλλέκτες των παχύφυτων. Η αλόη βέρα έχει χρησιμοποιηθεί από τον άνθρωπο, τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά και φέρεται να έχει κάποιες ιατρικές επιδράσεις, οι οποίες έχουν υποστηριχθεί από την επιστημονική και την ιατρική έρευνα. Μπορούν επίσης να γίνουν σε τύπους ειδικών σαπουνιών.

### Ιστορικές χρήσεις
Η ιστορική χρήση των διαφόρων ειδών αλόης είναι καλά τεκμηριωμένη. Η τεκμηρίωση της κλινικής αποτελεσματικότητας είναι διαθέσιμη, αν και σχετικά περιορισμένη.

Από τα 500+ είδη, λίγα μόνο χρησιμοποιούνται παραδοσιακά ως φυτικά φάρμακα, με την Αλόη τη γνησία *(Aloe vera)* και πάλι είναι από τα πλέον χρησιμοποιούμενα είδη. Περιλαμβάνονται επίσης τα είδη Α. η πέρρειος *(Α. perryi)* και Α. η θηριώδης *(Α. ferox)*. Οι αρχαίοι Έλληνες και οι Ρωμαίοι χρησιμοποιούσαν την Αλόη τη γνησία για τη θεραπεία των πληγών. Κατά τον Μεσαίωνα, το κιτρινωπό υγρό που βρίσκεται μέσα στα φύλλα, προτιμήθηκε ως καθαρτικό. Η μη επεξεργασμένη αλόη που περιέχει αλοΐνη, χρησιμοποιείται γενικά ως καθαρτικό, ενώ ο επεξεργασμένος χυμός, συνήθως δεν περιέχει σημαντική ποσότητα αλοΐνης.

Ορισμένα είδη, ιδιαίτερα η Αλόη η γνησία, χρησιμοποιείται στην εναλλακτική ιατρική και τις πρώτες βοήθειες. Τόσο ο ημιδιαφανής εσωτερικός πολτός όσο και η ρητινώδης κίτρινη αλοΐνη από τον τραυματισμό του φυτού αλόης, χρησιμοποιούνται εξωτερικά για την ανακούφιση δερματικών ενοχλήσεων. Ως φυτικό φάρμακο, ο χυμός της Αλόης της γνησίας, συνήθως χρησιμοποιείται εσωτερικά για την ανακούφιση της πεπτικής δυσφορίας.

Έχουν διεξαχθεί σχετικά λίγες μελέτες, αναφορικά με τα πιθανά οφέλη του ζελέ της αλόης που λαμβάνεται εσωτερικά. Τα συστατικά της αλόης έχουν δείξει σε μελέτες σε ζώα, τη δυνατότητα αναστολής της ανάπτυξης όγκου, αλλά τα αποτελέσματα αυτά δεν έχουν αποδειχθεί κλινικά σε ανθρώπους. Ορισμένες μελέτες σε ζωικά μοντέλα, δείχνουν ότι τα εκχυλίσματα της αλόης, έχουν σημαντική αντιυπεργλυκαιμική δράση και μπορεί να είναι χρήσιμη για τη θεραπεία του διαβήτη τύπου II, αλλά οι μελέτες αυτές δεν έχουν επιβεβαιωθεί σε ανθρώπους.

Σύμφωνα με το Ερευνητικό Κέντρο Καρκίνου στο ΗΒ *(Cancer Research UK)*, ένα δυνητικά θανατηφόρο προϊόν που ονομάζεται T-UP, είναι κατασκευασμένο από συμπυκνωμένη αλόη και προωθείται ως θεραπεία του καρκίνου. Λένε ότι δεν υπάρχει σήμερα καμία απόδειξη ότι τα προϊόντα αλόης μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη ή τη θεραπεία του καρκίνου στον άνθρωπο.

### Η Αλοΐνη ως καθαρτικό προϊόν
Στις 9 Μαΐου 2002, η Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων εξέδωσε μια τελική εντολή που απαγόρευε τη χρήση της αλοΐνης, του κίτρινου χυμού των φυτών αλόης, για χρήση ως καθαρτικού συστατικού, σε πάνω από τον πάγκο *(over-the-counter (OTC))* φαρμακευτικά προϊόντα. Οι περισσότεροι χυμοί αλόης, σήμερα, δεν περιέχουν σημαντική ποσότητα αλοΐνης.

### Χημικές ιδιότητες
Σύμφωνα με τον *W. A. Shenstone*, αναγνωρίζονται δύο κλάσεις αλοϊνών *(aloins)*: (1) οι *nataloins*, οι οποίες αποδίδουν πικρικό και οξαλικό οξέα μαζί με νιτρικό οξύ και δεν δίνουν κόκκινο χρωματισμό με το νιτρικό οξύ και (2) οι *barbaloins*, που αποδίδουν *aloetic* οξύ (C7H2N3O5), *chrysammic* οξύ (C7H2N2O6), πικρικό και οξαλικό οξέα μαζί με νιτρικό οξύ, που κοκκινίζει από το οξύ. Αυτή η δεύτερη ομάδα μπορεί να διαιρεθεί στην α-*barbaloins*, που λαμβάνεται από την αλόη από τις νήσους Μπαρμπάντος, και κοκκινίζει με το κρύο και στη β-*barbaloins*, που λαμβάνεται από την αλόη από το νησί Σοκότρα της Υεμένης και τη Ζανζιβάρη, που κοκκινίζει με το απλό νιτρικό οξύ μόνο όταν θερμαίνεται ή με ατμίζον οξύ στο κρύο. Η *Nataloin* (2C17H13O7·H2O) δημιουργεί φωτεινές κίτρινες κλίμακες, *barbaloin* (C17H18O7) πρισματικών κρυστάλλων. Τα είδη της αλόης περιέχουν επίσης ίχνη πτητικού ελαίου, στο οποίο οφείλεται η οσμή τους.

### Άρωμα
Τα είδη Α. η πέρρειος,  Α. η γνησία, Α. η θηριώδης και τα υβρίδια του είδους αυτού με την Α. την αφρικανική *(A. africana)* και την Α. την σταχυώδη *(A. spicata)* κατατάσσονται στις φυσικές αρωματικές ουσίες, από την κυβέρνηση των ΗΠΑ, στον Ηλεκτρονικό Κώδικα των Ομοσπονδιακών Κανονισμών *(Electronic Code of Federal Regulations)*.

## Οικοσηματολογική εμφάνιση
Το είδος Αλόη η αιγιάλειος *(Aloe littoralis)*  (συν. Α. η ερυθρόχρυσος  *(Aloe rubrolutea*) εμφανίζεται ως ηγήτωρ στην εραλδική (οικοσηματολογία), όπως για παράδειγμα στην Αστική Εραλδική της Ναμίμπια.

## Εικόνες

File:Aloe ferox.JPG|Αλόη η θηριώδης *Aloe ferox* ("Cape Aloe").
File:Aloe africana 1.jpg|Αλόη η αφρικανική *Aloe africana* ("Africa Aloe").
File:Aloe pluridens (3).jpg|Αλόη η πολυόδους *Aloe pluridens* ("French Aloe").
File:Aloe excelsa at Mount Coot-tha.JPG|Αλόη η υψηλή *Aloe excelsa* ("Zimbabwe Aloe").
File:Aloe speciosa - tilt head aloe.jpg|Αλόη η εξαπέταλος *Aloe hexapetala* ("Tilt-headed Aloe"). 
File:Aloe thraskii close.JPG|*[[Aloe thraskii]]* ("Dune Aloe"). 
File:Babosa1.jpg|Αλόη η δενδροειδής *Aloe arborescens*.
File:Blooming aloes wide view alternate, with bright sun behind.jpg|Ανθισμένη δενδροειδής αλόη.
File:Aloe aristata.jpg|Αλόη η αθερώδης *Aloe aristata*
File:Aloe cooperi in flower IMG 1702e.JPG|*Aloe cooperi* (Στο φόντο στα δεξιά Αλόη η πτυκτή *Aloe plicatilis* ).
File:Köcherbaum Köcherbaumwald 01.JPG|Αλόη η διχοτόμος *Aloe dichotoma*.
File:Aloe hereroensis Auob C15.JPG|*Aloe hereroensis*.
File:Aloe parvula.JPG|Αλόη η μικρά *Aloe parvula*.
File:Aloe peglerae01.jpg|Αλόη η πεγλέρειος *Aloe peglerae*.
File:Aloe saponaria 1.jpg|Αλόη η κηλιδωτή *Aloe maculata* - prev. *A. saponaria* ("Soap Aloe").
File:Aloe striatula 1.jpg|Αλόη η ραβδωτή *Aloe striatula* ("Hardy Aloe").
File:Aloe rauhii.jpg|*Aloe rauhii.
File:Aloe reitzii flowers.jpg|*Aloe reitzii*.
File:Aloe variegata.jpg|[[Αλόη η ποικιλόχρους]] *Aloe variegata''.


## Δείτε επίσης
* Αλόη η γνησία

## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* eol.org, aloe
* Aloe images

Κατηγορία:Ασφοδελοειδή
Κατηγορία:Καθαρτικά
Κατηγορία:Χημικά καλλυντικά