Πάπας Φραγκίσκος

Ο **Πάπας Φραγκίσκος** (λατινικά: *Franciscus*, ιταλικά: *Francesco*, ισπανικά: *Francisco*, κατά κόσμον **Χόρχε Μάριο Μπεργκόλιο**, Μπουένος Άιρες, 17 Δεκεμβρίου 1936 - Βατικανό, 21 Απριλίου 2025), ήταν Αργεντίνος κληρικός, 266ος Πάπας και Επίσκοπος Ρώμης, επικεφαλής της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και ανώτατος άρχοντας του ανεξάρτητου κράτους-πόλεως του Βατικανού, από την εκλογή του στις 13 Μαρτίου 2013, έως τον θάνατό του τον Απρίλιο του 2025. Το όνομα που επέλεξε ήταν προς τιμήν του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης. 

Ήταν ο πρώτος Πάπας από τη Λατινική Αμερική, αλλά και από την Αμερική γενικότερα, καθώς επίσης και ο πρώτος από το νότιο ημισφαίριο και ο πρώτος που γεννήθηκε ή μεγάλωσε εκτός Ευρώπης μετά τον Σύρο Πάπα Γρηγόριο Γ' τον 8ο αιώνα. Επίσης, ήταν ο πρώτος Ιησουίτης Πάπας.

## Βιογραφία
Ο Χόρχε Μάριο Μπεργκόλιο γεννήθηκε στις 17 Δεκεμβρίου του 1936 στο Μπουένος Άιρες της Αργεντινής από Ιταλούς γονείς. Μετά τις σπουδές του στη σχολή στο Βίλα Ντεβότο, εντάχθηκε στο τάγμα των Ιησουιτών στις 11 Μαρτίου του 1958 μετά την ανάρρωσή του από βαριά ασθένεια. Ο Μπεργκόλιο έλαβε πανεπιστημιακό τίτλο στη φιλοσοφία από το Κολέγιο Μάξιμο Σαν Χοσέ στο Σαν Μιγκέλ ντε Τουκουμάν και στη συνέχεια δίδαξε λογοτεχνία και ψυχολογία στο Κολέγιο της Ιμακουλάδα (Αμώμου Συλλήψεως) στη Σάντα Φε και στο Κολέγιο του Σαλβαδόρ (Σωτήρος) στο Μπουένος Άιρες. Χειροτονήθηκε ιερέας στις 13 Δεκεμβρίου του 1969 από τον αρχιεπίσκοπο Χοσέ Ραμόν Καστελλάνο. Υπηρέτησε ως διδάσκαλος των δοκίμων και δίδασκε ως θεολόγος. Από το 1973 έως το 1979 ήταν προϊστάμενος των Ιησουιτών στην Αργεντινή.

Έγινε αρχιεπίσκοπος του Μπουένος Άιρες το 1998 και το 2001, ο Πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄ τού απένειμε τον τίτλο του καρδινάλιου του Σαν Ρομπέρτο Μπελαρμίνο.

## Πάπας της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας

Μετά την παραίτηση του Πάπα Βενέδικτου ΙΣΤ΄ στις 28 Φεβρουαρίου 2013, το Κονκλάβιο εξέλεξε τον Μπεργκόλιο ως διάδοχό του στις 13 Μαρτίου. Αν και δεν ήταν ο πρώτος μη Ευρωπαίος Πάπας (ο Γρηγόριος Γ΄, συριακής καταγωγής, διετέλεσε Πάπας από το 731 έως το 741), ήταν ο πρώτος Νοτιοαμερικανός.

Σε όλη τη δημόσια ζωή του ο Πάπας Φραγκίσκος διακρίθηκε για την ταπεινοφροσύνη του, την έμφαση στο έλεος του Θεού, τη διεθνή προβολή ως πάπα, το ενδιαφέρον για τους φτωχούς και τη δέσμευσή του στον διαθρησκευτικό διάλογο. Ήταν γνωστός για τη λιγότερο επίσημη προσέγγιση του παπισμού σε σχέση με τους προκατόχους του, για παράδειγμα επιλέγοντας να διαμένει στον ξενώνα της Αγίας Μάρθας (*Domus Sanctae Marthae*) και όχι στα παπικά διαμερίσματα του Αποστολικού Παλατιού που χρησιμοποιούσαν οι προηγούμενοι πάπες. 

### Όνομα
Στην πρώτη του ομιλία, στις 16 Μαρτίου 2013, ο Φραγκίσκος δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι είχε επιλέξει να ονομαστεί έτσι προς τιμήν του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης (1182-1226), επειδή ανησυχούσε ιδιαίτερα για τους φτωχούς. Εξήγησε ότι, όταν έγινε σαφές κατά τη διάρκεια της εκλογικής διαδικασίας του κονκλάβιου ότι θα εκλεγεί ως νέος επίσκοπος της Ρώμης, ο Βραζιλιάνος καρδινάλιος Κλαούντιο Ούμες τον προσέγγισε και του ψιθύρισε: «Μην ξεχάσεις τους φτωχούς», κάτι που έκανε τον Μπεργκόλιο να σκεφτεί τον Άγιο. Ο Μπεργκόλιο είχε εκφράσει προηγουμένως τον θαυμασμό του για τον Άγιο Φραγκίσκο, εξηγώντας ότι «έφερε στον Χριστιανισμό μια ιδέα της φτώχειας ενάντια στην πολυτέλεια, την υπερηφάνεια, τη ματαιοδοξία των πολιτικών και εκκλησιαστικών δυνάμεων της εποχής. Άλλαξε την ιστορία».

Ήταν η πρώτη φορά που ένας πάπας ονομαζόταν Φραγκίσκος. Την ημέρα της εκλογής του, το Βατικανό διευκρίνισε ότι το επίσημο παπικό όνομά του θα ήταν «Φραγκίσκος» και όχι «Φραγκίσκος Α΄», καθώς δεν υπήρχε λόγος ύπαρξης αρίθμησης γι΄ αυτόν. Ένας εκπρόσωπος του Βατικανού ανέφερε ότι το όνομα θα γίνει Φραγκίσκος Α΄ εάν και όταν υπάρξει Φραγκίσκος Β΄. Επίσης, ήταν η πρώτη φορά από το ποντιφικάτο του Πάπα Λάνδωνα (913-914) που ένας πάπας κατείχε όνομα που δεν είχε χρησιμοποιηθεί από προκάτοχό του. 

thumb|left|280px|Η ενθρόνιση του Πάπα Φραγκίσκου, 19 Μαρτίου 2013.
Ο Φραγκίσκος είπε επίσης ότι ορισμένοι καρδινάλιοι του πρότειναν να επιλέξει είτε το «Αδριανός», αφού ο Πάπας Αδριανός Β΄ ήταν μεταρρυθμιστής της εκκλησίας, είτε το «Κλήμης» για να αντισταθμίσει τον Πάπα Κλήμη ΙΔ΄, ο οποίος εκδίωξε το Τάγμα των Ιησουιτών. Τον Φεβρουάριο του 2014 αναφέρθηκε ότι ο Μπεργκόλιο, αν είχε εκλεγεί το 2005, θα είχε επιλέξει το όνομα «Ιωάννης ΚΔ΄» προς τιμήν του Πάπα Ιωάννη ΚΓ΄. Λέγεται ότι είπε στον Καρδινάλιο Φραντσέσκο Μαρκιζάνο: «Ιωάννη, θα είχα ονομάσει τον εαυτό μου Ιωάννη, όπως ο Καλός Πάπας. Θα είχα εμπνευστεί εντελώς από αυτόν».

### Κουρία
Στις 16 Μαρτίου 2013, ο Πάπας Φραγκίσκος ζήτησε από όλους όσοι κατέχουν ανώτερες θέσεις στη Ρωμαϊκή Κουρία να συνεχίσουν προσωρινά την άσκηση των καθηκόντων τους, ενώ διόρισε τον Άλφρεντ Σουέρεμπ ως προσωπικό του γραμματέα. Στις 6 Απριλίου ονόμασε τον Χοσέ Ροντρίγκεθ Καρμπάγιο γραμματέα της Συνόδου για τα Ιδρύματα της Αποκαλυφθείσας Ζωής και τις Κοινωνίες της Αποστολικής Ζωής, μια θέση που ήταν κενή για αρκετούς μήνες. Ο Φραγκίσκος κατάργησε τα επιδόματα που καταβάλλονταν στους υπαλλήλους του Βατικανού κατά την εκλογή νέου πάπα, ύψους αρκετών εκατομμυρίων ευρώ, επιλέγοντας να δωρίσει τα χρήματα για φιλανθρωπικούς σκοπούς. Κατάργησε, επίσης, το ετήσιο επίδομα ύψους 25.000 ευρώ που καταβαλλόταν στους καρδινάλιους που υπηρετούσαν στο Συμβούλιο Εποπτών για την Τράπεζα του Βατικανού.

Στις 13 Απριλίου 2013, διόρισε οκτώ καρδινάλιους στο νέο Συμβούλιο των Καρδιναλίων για να τον συμβουλεύουν σχετικά με την αναθεώρηση της οργανωτικής δομής της Ρωμαϊκής Κουρίας. Η ομάδα περιλάμβανε γνωστούς κριτικούς των δραστηριοτήτων του Βατικανού και μόνο ένα μέλος της Κουρίας. Αυτοί ήταν ο Τζουζέπε Μπερτέλο, πρόεδρος της Ποντιφικής Επιτροπής του Κράτους του Βατικανού, ο Φρανσίσκο Χαβιέρ Ερασουρίς Όσα από τη Χιλή, ο Όσβαλντ Γκράσιας από την Ινδία, ο Ράινχαρντ Μαρξ από τη Γερμανία, ο Λοράντ Μονσένγκο Πασινιά από το Κονγκό, ο Τζορτζ Πελ από την Αυστραλία, ο Σον Πάτρικ Ο΄Μάλεϊ από τις Ηνωμένες Πολιτείες και Όσκαρ Άντρες Ροντρίγκες Μαραδίαγα από την Ονδούρα. Διόρισε τον Επίσκοπο Μαρτσέλο Σεμεράρο ως γραμματέα της ομάδας και καθόρισε την πρώτη συνεδρίασή της για την περίοδο 1-3 Οκτωβρίου.

[thumb|right|280px|Ο πάπας Φραγκίσκος στην [πλατεία του Αγίου Πέτρου, 2013.]]
## Διδάγματα
Ο Φραγκίσκος έκανε τις γυναίκες πλήρη μέλη των δικαστηρίων στη Ρωμαϊκή Κουρία. 

Ο Φραγκίσκος ήλωσε στο περιοδικό *[[La Civiltà Cattolica]]* ότι η Εκκλησία δεν χρειάζεται να μιλάει διαρκώς για τα ζητήματα της άμβλωσης, της τεχνητής αντισύλληψης και της ομοφυλοφιλίας. Πρόσθεσε ότι η εκκλησία έχει επικεντρωθεί σε ασήμαντα ζητήματα και δεν πρέπει να είναι τόσο επιρρεπής στο να καταδικάζει πράγματα, ενώ οι ιερείς θα πρέπει να είναι πιο δεκτικοί. Είπε ακόμη ότι το εξομολογητήριο πρέπει να χρησιμοποιείται ώστε να παρακινεί τους ανθρώπους να βελτιώνουν τον εαυτό τους.

Στο δοκίμιο *Evangelii gaudium*, που εκδόθηκε στις 24 Νοεμβρίου 2013, αποκάλυψε τα σημεία στα οποία θα έδινε έμφαση κατά το ποντιφικάτο του: μια ιεραποστολική ώθηση μεταξύ όλων των καθολικών, διαμοιρασμός της πίστης με πιο ενεργό τρόπο, αποφυγή της κοσμικότητας, υπενθύμιση μέσα από το Ευαγγέλιο της ευσπλαχνίας του Θεού, βοήθεια προς τους φτωχούς και μάχη για κοινωνική δικαιοσύνη.

Υποστήριξε ότι η στάση της Καθολικής Εκκλησίας θα πρέπει να είναι περισσότερο θετική απέναντι στα άτομα της ΛΟΑΤ+ κοινότητας. Δήλωσε ότι παρόλο που δεν επιτρέπονται οι ευλογίες των ομοφυλόφιλων ενώσεων, τα άτομα της ΛΟΑΤ+ κοινότητας μπορούν να ευλογηθούν εφόσον οι ευλογίες δεν δίνονται σε λειτουργικό πλαίσιο. 

Ο Φραγκίσκος ήταν επικριτής της οικονομίας, του καταναλωτισμού και της υπερανάπτυξης. Ερμηνεύτηκε ευρέως ότι κατήγγειλε τη θανατική ποινή ως εγγενώς κακή, δηλώνοντας ότι η Καθολική Εκκλησία έχει δεσμευτεί για την κατάργησή της.

Στη διεθνή διπλωματία, ο Φραγκίσκος επέκρινε την άνοδο του δεξιού λαϊκισμού, ζήτησε την αποποινικοποίηση της ομοφυλοφιλίας, βοήθησε στην πλήρη αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κούβας, διαπραγματεύτηκε μια συμφωνία με τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας για να καθορίσει πόση επιρροή είχε το Κομμουνιστικό Κόμμα στον διορισμό Κινέζων επισκόπων και υποστήριξε την υπόθεση των προσφύγων. Αποκάλεσε την προστασία των μεταναστών «καθήκον πολιτισμού» και επέκρινε την αντιμεταναστευτική πολιτική, συμπεριλαμβανομένης εκείνης του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Το 2022 ζήτησε συγγνώμη για τον ρόλο της Εκκλησίας στην «πολιτιστική γενοκτονία» των ιθαγενών του Καναδά. Ο Φραγκίσκος συγκάλεσε τη Σύνοδο για τη Συνοδικότητα, που περιγράφηκε ως το αποκορύφωμα της παπικής του εξουσίας και το πιο σημαντικό γεγονός στην Καθολική Εκκλησία από τη Δεύτερη Σύνοδο του Βατικανού.

μικρογραφία|Ο Πάπας Φραγκίσκος το 2021.
### Ευσπλαχνία
Ο Πάπας Φραγκίσκος έχει πει ότι το πιο ισχυρό μήνυμα του Ιησού Χριστού είναι η ευσπλαχνία. Το σύνθημά του, *Miserando atque eligendo*, αναφέρεται στην ευσπλαχνία του Ιησού απέναντι στους αμαρτωλούς. Η φράση προέρχεται από ομιλία του Αγίου Βέδα, ο οποίος σχολίασε ότι ο Ιησούς είδε τον φοροσυλλέκτη και, επειδή τον είδε με τα μάτια της ευσπλαχνίας και τον επέλεξε, του είπε: «Ακολούθησέ με». Το σύνθημα είναι μια αναφορά στη στιγμή που ο Φραγκίσκος βρήκε τη θεία κλίση προς την ιεροσύνη, σε ηλικία 17 ετών. Ξεκίνησε μια μέρα μαθητικών εορτασμών, όταν εισήλθε σε μια εκκλησία και γνώρισε την εξομολόγηση.

Ως καρδινάλιος, πίστευε ότι η χριστιανική ηθική δεν είναι μια τιτάνια προσπάθεια θέλησης, αλλά μια απάντηση στην ευσπλαχνία του Θεού. Το θέμα δεν είναι να μην πέφτεις ποτέ, αλλά να ξανασηκώνεσαι πάντα. Με αυτή την έννοια, λέει ότι η χριστιανική ηθική είναι μια επανάσταση. Το Ευαγγέλιο που διάβασε για την Κυριακή, κατά την πρώτη του δημόσια ομιλία ως Πάπας, αφορούσε την ευσπλαχνία του Ιησού για τη μοιχαλίδα γυναίκα. Αυτό του επέτρεψε να συζητήσει την αρχή ότι ο Θεός δεν κουράζεται πότε να συγχωρεί τους ανθρώπους και να τονίσει τη σημασία τού να μην κουράζεται ποτέ κάποιος να ζητάει συγχώρεση. Εξαιτίας αυτής της έμφασης, πολλοί έχουν επιστρέψει στον Θεό και στην εξομολόγηση, ένα αποτέλεσμα που έχει ονομαστεί «Επίδραση του Πάπα Φραγκίσκου». Μολονότι οι Ιησουίτες μειώνονται στο Βόρειο Ημισφαίριο, αυξάνονται στη Λατινική Αμερική, την Αφρική και την Ινδία. Ο επικεφαλής τους Αρτούρο Σόσα εκτιμά ότι το 2034 θα υπάρχουν περίπου 10.000 Ιησουίτες, με μέση ηλικία πολύ μικρότερη από αυτή των 15.000 Ιησουιτών του 2019.

Τον Μάρτιο του 2015, ο Πάπας Φραγκίσκος ανακοίνωσε ότι η Καθολική Εκκλησία θα γιορτάσει το ιωβηλαίο έτος από τις 8 Δεκεμβρίου 2015 έως τις 20 Νοεμβρίου 2016, αφιερωμένο στο θέμα της ευσπλαχνίας του Θεού. Το Βατικανό ανακοίνωσε ότι ο Πάπας θα συμμετέχει σε διάφορες εκδηλώσεις για να αποδείξει το θέμα της ευσπλαχνίας του Θεού. Ο Πάπας Φραγκίσκος θεωρεί την ηθική ως όχημα της ευσπλαχνίας του Θεού και αποκαλεί την ευσπλαχνία «βασικό στοιχείο της ζωής της πίστης».

Τον Μάρτιο του 2018, ο Φραγκίσκος φέρεται να δήλωσε στην εφημερίδα *[[La Repubblica]]*: «Εκείνοι που μετανοούν λαμβάνουν τη συγχώρεση του Θεού και παίρνουν τη θέση τους ανάμεσα στις τάξεις εκείνων που τον σκέφτονται, αλλά εκείνοι που δεν μετανοούν δεν μπορεί να συγχωρεθούν. Δεν υπάρχει απλά μια κόλαση, υπάρχει η εξαφάνιση των αμαρτωλών ψυχών». Το Βατικανό διέψευσε γρήγορα αυτή τη δήλωση, την οποία αποκάλεσε ανακατασκευή και όχι πιστή αποτύπωση των λόγων του Φραγκίσκου. Ο δημοσιογράφος Εουτζένιο Σκαλφάρι αργότερα είπε ότι πίστευε ότι ο Πάπας αρνήθηκε την ύπαρξη της κόλασης, αλλά παραδέχτηκε ότι δεν είχε κρατήσει σημειώσεις κατά τη διάρκεια της συνομιλίας τους και ότι μπορεί να μην αποτύπωσε επακριβώς τα ακριβή λόγια του Φραγκίσκου.

Στις 29 Σεπτεμβρίου 2019, την 105η Παγκόσμια Ημέρα Μεταναστών και Προσφύγων, εγκαινίασε μαζί με πρόσφυγες στην Πλατεία του Αγίου Πέτρου το γλυπτό Angels Unawares και εξέφρασε την επιθυμία «να υπενθυμίσει σε όλους την ευαγγελική πρόκληση της φιλοξενίας».

## Άλλες ενέργειες
Το 2017 αναγνώρισε τον Πάπα Ιωάννη Παύλο Α΄ ως *σεβάσμιο* (*venerable*), που αποτελεί το δεύτερο από τα τέσσερα στάδια της διαδικασίας αγιοκατάταξης των Ρωμαιοκαθολικών.

## Θάνατος
Ο Πάπας Φραγκίσκος έκανε την τελευταία του δημόσια εμφάνιση την Κυριακή του Πάσχα, 20 Απριλίου 2025, στην καθιερωμένη πασχαλινή ομιλία του Urbi et orbi.

[thumb|right|Η σορός του Πάπα Φραγκίσκου σε λαϊκό προσκύνημα στη [Βασιλική του Αγίου Πέτρου.]]

Απεβίωσε σε ηλικία 88 ετών την επόμενη ημέρα, Δευτέρα του Πάσχα, 21 Απριλίου 2025, στις 07:35 CEST (UTC+02:00), στο δωμάτιό του στον Οίκο της Αγίας Μάρθας στο Βατικανό, από εγκεφαλικό επεισόδιο που συνοδεύτηκε από «μη αναστρέψιμη καρδιοκυκλοφορική κατάρρευση». Τον θάνατό του, ανακοίνωσε ο Καμεράριος της Αγίας Έδρας, καρδινάλιος Κέβιν Φάρελ, στο τηλεοπτικό κανάλι του Βατικανού, σε δήλωση που βιντεοσκοπήθηκε στο παρεκκλήσι του οίκου. 

Τάφηκε στις 26 Απριλίου στη Βασιλική της Αγίας Μαρίας της Μείζονος (Σάντα Μαρία Ματζόρε) στη Ρώμη, σύμφωνα με την γραπτή διαθήκη του, η οποία γράφτηκε τον Ιούνιο του 2022 και δημοσιοποιήθηκε το βράδυ μετά τον θάνατό του. Ο Φραγκίσκος είναι ο πρώτος Πάπας που ενταφιάστηκε εκτός του Βατικανού, μετά τον Πάπα Λέοντα ΙΓ΄ το 1903.

## Παραπομπές


## Πηγές στα ελληνικά
* «Ποιος είναι ο νέος Πάπας», kathimerini.gr
* «Ο Αργεντινός Πάπας», in.gr
* Εκλογή Πάπα Φραγκίσκου , naftemporiki.gr
* «Μεγάλος Αδελφός» , κείμενα του Πάπα Φραγκίσκου, μεταφρασμένα στα ελληνικά.
* *Για μια εκκλησία φτωχή και των φτωχών*, συνέντευξη του Πάπα Φραγκίσκου στον Αντόνιο Σπαντάρο, μετάφραση Θεόδωρος Κοντίδης, επίμετρο Σταύρος Ζουμπουλάκης, εκδ. «Πόλις», Αθήνα, 81 σελίδες, ISBN 978-960-435-439-9.

## Περαιτέρω ανάγνωση
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Vatican webpage about Pope Francis
* Vatican website: biography of Jorge Mario Bergoglio –  (published on the occasion of the Conclave by the Holy See Press Office, with the information provided by the cardinals themselves)
* 
* 
*  (official Vatican YouTube page, covering the pope and related interests)
* 
* 


Κατηγορία:Αργεντινοί καρδινάλιοι
Κατηγορία:Πάπες 21ου αιώνα
Κατηγορία:Ιησουίτες
Κατηγορία:Αποδέκτες του Τάγματος του Χαμόγελου