Βομβιστική επίθεση στην πρεσβεία των ΗΠΑ στη Βηρυτό (1983)

Η **βομβιστική επίθεση στην Πρεσβεία των Ηνωμένων Πολιτειών** στις 18 Απριλίου 1983 ήταν μια βομβιστική επίθεση αυτοκτονίας στην Πρεσβεία των Ηνωμένων Πολιτειών στη Βηρυτό του Λιβάνου, η οποία σκότωσε 32 Λιβανέζους, 17 Αμερικανούς και 14 επισκέπτες και περαστικούς. Τα θύματα ήταν ως επί το πλείστον μέλη του προσωπικού της πρεσβείας και της CIA, αλλά περιλάμβαναν και αρκετούς αμερικανούς στρατιώτες και έναν πεζοναύτη των ΗΠΑ. Η επίθεση ήρθε στον απόηχο μιας επέμβασης στον εμφύλιο πόλεμο του Λιβάνου από τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλων δυτικών χωρών. Ενώ αρχικά την ευθύνη ανέλαβε η οργάνωση Ισλαμική Τζιχάντ, η επίθεση διαπιστώθηκε ότι διαπράχθηκε από τη Χεζμπολάχ με την υποστήριξη της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν.

Ήταν η πιο θανατηφόρα επίθεση σε διπλωματική αποστολή των ΗΠΑ μέχρι εκείνη την εποχή, και θεωρήθηκε η αρχή των ισλαμιστικών επιθέσεων σε αμερικανικούς στόχους.

## Βομβιστική επίθεση
 
Το παγιδευμένο αυτοκίνητο πυροδοτήθηκε από έναν βομβιστή αυτοκτονίας που οδηγούσε ένα φορτηγό γεμάτο με σχεδόν 900 κιλά εκρηκτικών περίπου στη 1:00&nbsp;μ.μ. (GMT +2) στις 18 Απριλίου 1983. Το φορτηγό, που πουλήθηκε αρχικά στο Τέξας, αγοράστηκε μεταχειρισμένο και στάλθηκε στον Κόλπο,  απέκτησε πρόσβαση στο συγκρότημα της πρεσβείας και στάθμευσε κάτω από τη στοά στο μπροστινό μέρος του κτιρίου, όπου εξερράγη. Η έρευνα του πρώην πράκτορα της CIA Ρόμπερτ Μπάερ λέει ότι το βαν χτύπησε ένα βοηθητικό κτίριο, έπεσε στην πόρτα του λόμπι και εξερράγη εκεί. 

Η έκρηξη είχε σαν αποτέλεσμα να κατερρεύσει ολόκληρη η κεντρική πρόσοψη του κτιρίου σε σχήμα πετάλου, αφήνοντας τα συντρίμμια των μπαλκονιών και των γραφείων σε γεμάτες σειρές ερειπίων και εκτοξεύοντας θραύσματα τοιχοποιίας, μετάλλου και γυαλιού σε μια μεγάλη λωρίδα. Η έκρηξη ακούστηκε σε όλη τη Δυτική Βηρυτό και έσπασε τζάμια μέχρι και ένα μίλι μακριά. Τα σωστικά συνεργεία εργάζονταν όλο το εικοσιτετράωρο, ανακαλύπτοντας νεκρούς και τραυματίες.

## Απολογισμός νεκρών
[δεξιά|μικρογραφία|325x325εσ| [Κατάλογος προέδρων των Ηνωμένων Πολιτειών|Ο Πρόεδρος Ρόναλντ Ρήγκαν και η Πρώτη Κυρία Νάνσυ Ρίγκαν αποτίουν φόρο τιμής στους δεκατρείς Αμερικανούς πολίτες και τέσσερις στρατιωτικούς των ΗΠΑ, θύματα της βομβιστικής επίθεσης στην πρεσβεία.]]

Συνολικά 63 άνθρωποι σκοτώθηκαν στον βομβαρδισμό: 32 Λιβανέζοι υπάλληλοι, 17 Αμερικανοί και 14 επισκέπτες και περαστικοί.  Από τους Αμερικανούς που σκοτώθηκαν, οκτώ εργάζονταν για την Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών, μεταξύ των οποίων ο κορυφαίος αναλυτής της CIA για τη Μέση Ανατολή και διευθυντής της Εγγύς Ανατολής, Ρόμπερτ Έιμς, ο σταθμάρχης Κένεθ Χάας, ο Τζέιμς Λιούις και το μεγαλύτερο μέρος του προσωπικού της CIA στη Βηρυτό.  

Άλλοι νεκροί ήταν ο Γουίλιαμ Ρ. Μάκινταιρ, αναπληρωτής διευθυντής της Υπηρεσίας Διεθνούς Ανάπτυξης των Ηνωμένων Πολιτειών, δύο από τους βοηθούς του και τέσσερις στρατιωτικοί των ΗΠΑ . Η Τζάνετ Λι Στίβενς, Αμερικανίδα δημοσιογράφος, υπέρμαχος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και μελετητής της αραβικής λογοτεχνίας, ήταν επίσης μεταξύ των νεκρών. Στα θύματα του Λιβάνου περιλαμβάνονται υπάλληλοι γραφείου της πρεσβείας, αιτούντες έκδοση βίζας που περίμεναν στην ουρά και κοντινοί αυτοκινητιστές και πεζοί.  Άλλοι 120 περίπου άνθρωποι τραυματίστηκαν από τον βομβαρδισμό.

## Διεθνής ανταπόκριση
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ρόναλντ Ρήγκαν στις 18 Απριλίου κατήγγειλε τη «άφυλη τρομοκρατική βομβιστική επίθεση» ως «άνανδρη πράξη», λέγοντας: «Αυτή η εγκληματική ενέργεια σε ένα διπλωματικό κατεστημένο δεν θα μας αποτρέψει από τους στόχους μας για ειρήνη στην περιοχή».  Δύο απεσταλμένοι, ο Philip C. Habib και ο Morris Draper, συνέχισαν την ειρηνευτική τους αποστολή στη Βηρυτό για να συζητήσουν την αποχώρηση των λιβανικών στρατευμάτων με μια ανανεωμένη αίσθηση του επείγοντος.

Την επόμενη μέρα, ο πρεσβευτής Ρόμπερτ Ντίλον, ο οποίος είχε γλιτώσει ελάχιστα τον τραυματισμό από τους βομβαρδισμούς, είπε: «Πρωτίστος μεταξύ των βασικών εργασιών είναι το έργο μας για την απόσυρση όλων των ξένων δυνάμεων από τον Λίβανο». Μόνο με την εξασφάλιση του ελέγχου της κυβέρνησης του Λιβάνου στη χώρα «μπορούν να αποφευχθούν στο μέλλον τρομερές τραγωδίες όπως αυτή που ζήσαμε χθες».  

Η Πρόεδρος του Λιβάνου, Amine Gemayel, τηλεφώνησε στον Πρόεδρο Reagan στις 18 Απριλίου, λέγοντας: "Ο λιβανέζικος λαός και εγώ εκφράζουμε τα θερμά μας συλλυπητήρια στις οικογένειες των θυμάτων των ΗΠΑ. Ο σταυρός της ειρήνης είναι το βάρος των θαρραλέων."  Εν τω μεταξύ, ο Λίβανος ζήτησε από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γαλλία και την Ιταλία να διπλασιάσουν το μέγεθος της ειρηνευτικής δύναμης. Μέχρι τις 16 Μαρτίου, αριθμούσε περίπου 4.800 στρατιώτες, συμπεριλαμβανομένων περίπου 1.200 Αμερικανών πεζοναυτών, 1.400 Ιταλών στρατιωτών, 2.100 Γάλλων αλεξιπτωτιστών και 100 Βρετανών στρατιωτών.

Το Ιράν αρνήθηκε οποιοδήποτε ρόλο στην επίθεση. Ο υπουργός Εξωτερικών, Αλί Ακμπάρ Βελαγιατί, δήλωσε: «Αρνούμαστε οποιαδήποτε ανάμειξη και πιστεύουμε ότι αυτός ο ισχυρισμός είναι μια άλλη συνωμοσία προπαγάνδας εναντίον μας». 

Στις 19 Απριλίου, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μεναχέμ Μπέγκιν έστειλε στον Πρόεδρο Ρίγκαν ένα συλλυπητήριο μήνυμα για τη βομβιστική επίθεση στην πρεσβεία. «Γράφω στο όνομα του Ισραήλ όταν σας εκφράζω τη βαθιά μου έκπληξη για την τρομερή οργή που στοίχισε τη ζωή τόσων πολλών από την αμερικανική πρεσβεία στη Βηρυτό χθες».  Ο υπουργός Άμυνας Μοσέ Άρενς, αναφέρθηκε από το ισραηλινό ραδιόφωνο ότι είπε στο υπουργικό συμβούλιο ότι η επίθεση «δικαίωσε τις απαιτήσεις του Ισραήλ για ρυθμίσεις ασφαλείας στον Λίβανο». Ο υπουργός Γιτζάκ Σαμίρ του Ισραήλ χαρακτήρισε τη βομβιστική επίθεση στην πρεσβεία "σοκαριστική" αλλά πρόσθεσε ότι *στο Λίβανο τίποτα δεν προκαλεί έκπληξη. Νομίζω ότι το μάθημα είναι απλό και κατανοητό. Τα προβλήματα ασφαλείας στον Λίβανο εξακολουθούν να είναι πιο σοβαρά και οι τρομοκρατικές οργανώσεις θα συνεχίσουν να δρουν εκεί, κατά καιρούς με μεγάλη επιτυχία*. 

## Οικονομική βοήθεια των ΗΠΑ
Η Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων ψήφισε στις 19 Απριλίου την έγκριση πρόσθετης οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας 251 εκατομμυρίων δολαρίων για τον Λίβανο, όπως ζήτησε η κυβέρνηση. Ωστόσο, επισύναψε μια τροπολογία στο νομοσχέδιο που θα ανάγκαζε τον Λευκό Οίκο να ζητήσει έγκριση για οποιονδήποτε διευρυμένο στρατιωτικό ρόλο των ΗΠΑ.

Η Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας ακολούθησε το παράδειγμά της στις 20 Απριλίου, εγκρίνοντας το αίτημα βοήθειας, αλλά επισυνάπτοντας μια τροπολογία που απαιτούσε από τον πρόεδρο να λάβει την άδεια του Κογκρέσου για «οποιαδήποτε ουσιαστική επέκταση του αριθμού ή του ρόλου των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ στον Λίβανο ή για τη δημιουργία μιας νέας, επέκτεινε ή διεύρυνε την πολυεθνική ειρηνευτική δύναμη στον Λίβανο». Ωστόσο, εάν το Κογκρέσο δεν ενεργούσε από κοινού σχετικά με ένα τέτοιο αίτημα εντός 60 ημερών, η αύξηση θα τεθεί σε ισχύ αυτόματα.

Η τροπολογία της Γερουσίας υποστηρίχθηκε ως συμβιβασμός από τον πρόεδρο της επιτροπής, Ρεπουμπλικανό Τσαρλς Χ. Πέρσι από το Ιλινόι. Εμπόδισε μια κίνηση του δημοκράτη της επιτροπής, Κλέρμπορν Πελλ του Ρόουντ Άιλαντ, να επεκτείνει το ψήφισμα των Πολεμικών Εξουσιών του 1973 στον Λίβανο. Στις 20 Απριλίου, ο Πελλ είπε ότι θα είχε τις ψήφους για να εφαρμόσει το ψήφισμα στους Αμερικανούς πεζοναύτες στον Λίβανο. Ο νόμος περιόριζε την προεδρική δέσμευση των στρατευμάτων σε εχθρικές καταστάσεις το πολύ σε 90 ημέρες, εκτός εάν το Κογκρέσο ενέκρινε συγκεκριμένα τη χρήση τους.

Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Κένεθ Νταμ, σε μια επιστολή του προς την επιτροπή, είχε υποστηρίξει σθεναρά κατά της χρήσης του ψηφίσματος για τις εξουσίες του πολέμου. Ο Νταμ είπε ότι «θα ισοδυναμούσε με μια δημόσια διαπίστωση ότι οι αμερικανικές δυνάμεις θα εκτεθούν σε άμεσο κίνδυνο εμπλοκής σε εχθροπραξίες», κάτι που «θα μπορούσε να δώσει εντελώς εσφαλμένη δημόσια εντύπωση» των προσδοκιών των ΗΠΑ για το μέλλον του Λιβάνου. Αρκετοί βουλευτές με επιρροή είχαν ζητήσει να τερματιστεί ο στρατιωτικός ρόλος των ΗΠΑ στον Λίβανο. Μετά τη βομβιστική επίθεση στην πρεσβεία, στις 19 Απριλίου, ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Μπάρι Γκόλντγουοτερ από την Αριζόνα είπε: «Νομίζω ότι είναι καιρός να φέρουμε τα αγόρια στο σπίτι».

## Συνέπεια
Μια φιλοϊρανική ομάδα που αυτοαποκαλείται οργάνωση Ισλαμική Τζιχάντ ανέλαβε την ευθύνη για τη βομβιστική επίθεση σε τηλεφωνική επικοινωνία με ένα γραφείο ειδήσεων αμέσως μετά την έκρηξη. Ο ανώνυμος τηλεφωνητής είπε, *Αυτό είναι μέρος της εκστρατείας της [[Ιρανική Επανάσταση|Ιρανικής Επανάστασης]] εναντίον [[Ιμπεριαλισμός|ιμπεριαλιστικών]] στόχων σε όλο τον κόσμο. Θα συνεχίσουμε να χτυπάμε οποιαδήποτε παρουσία [[Σταυροφορίες|σταυροφόρων]] στον Λίβανο, συμπεριλαμβανομένων των διεθνών δυνάμεων.*  Η ομάδα είχε νωρίτερα αναλάβει την ευθύνη για μια επίθεση με χειροβομβίδα κατά την οποία πέντε μέλη των ΗΠΑ της διεθνούς ειρηνευτικής δύναμης είχαν τραυματιστεί.

Ο δικαστής Τζον Μπέιτς του Περιφερειακού Δικαστηρίου των ΗΠΑ στην Ουάσινγκτον, στις 8 Σεπτεμβρίου 2003, επιδίκασε μια απόφαση 123 εκατομμύριων δολαρίων σε 29 Αμερικανά θύματα και μέλη της οικογένειας Αμερικανών που σκοτώθηκαν στην βομβιστική επίθεση. Ο δικαστής Royce Lamberth του Περιφερειακού Δικαστηρίου των ΗΠΑ στην Ουάσινγκτον, στις 30 Μαΐου 2003, έκρινε ότι η  βομβιστική επίθεσ πραγματοποιήθηκε από την ένοπλη ομάδα Χεζμπολάχ με την έγκριση και τη χρηματοδότηση ανώτερων Ιρανών αξιωματούχων, ανοίγοντας το δρόμο για τα θύματα να ζητήσουν αποζημίωση . Το Ιράν δεν ήταν παρόν στο δικαστήριο για να αμφισβητήσει μάρτυρες ούτε να παρουσιάσει δικά του στοιχεία.

Μετά την επίθεση, η πρεσβεία μεταφέρθηκε σε μια υποτιθέμενη πιο ασφαλή τοποθεσία στην Ανατολική Βηρυτό. Ωστόσο, στις 20 Σεπτεμβρίου 1984, ένα άλλο παγιδευμένο αυτοκίνητο εξερράγη σε αυτό το παράρτημα της πρεσβείας, σκοτώνοντας είκοσι Λιβανέζους και δύο Αμερικανούς στρατιώτες.

Η βομβιστική επίθεση του Απριλίου δεν ήταν η πρώτη επίθεση αυτοκτονίας στην περιοχή. Τον Δεκέμβριο του 1981 ένας βομβιστής αυτοκτονίας επιτέθηκε στην ιρακινή πρεσβεία στη Βηρυτό. Περίπου 30 άνθρωποι σκοτώθηκαν, ανάμεσά τους και ο Ιρακινός πρεσβευτής στον Λίβανο. Άλλα 95 άτομα τραυματίστηκαν.  Τον Δεκέμβριο του 1982, ένας βομβιστής αυτοκτονίας ανατίναξε το αρχηγείο του ισραηλινού στρατού στην Τύρο. Περίπου 75 Ισραηλινοί στρατιώτες και προσωπικό ασφαλείας σκοτώθηκαν από την έκρηξη. Τους επόμενους οκτώ μήνες μετά την έκρηξη της αμερικανικής πρεσβείας, σημειώθηκαν πολλές άλλες επιθέσεις αυτοκτονίας, συμπεριλαμβανομένης μιας κατά των πρεσβειών των ΗΠΑ και της Γαλλίας στο Κουβέιτ, μια δεύτερη επίθεση στο αρχηγείο του Ισραηλινού Στρατού στην Τύρο και οι εξαιρετικά καταστροφικές επιθέσεις κατά του Αμερικανού πεζοναύτη και του Γάλλου Αλεξιπτωτιστή στρατώνες στη Βηρυτό στις 23 Οκτωβρίου 1983.

Μαζί με τη βομβιστική επίθεση στους Στρατώνες των Πεζοναυτών, η βομβιστική επίθεση στην Πρεσβεία των ΗΠΑ το 1983 προκάλεσε την Έκθεση Ίνμαν, μια ανασκόπηση της ασφάλειας στο εξωτερικό για το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ. Αυτό με τη σειρά του οδήγησε στη δημιουργία του Γραφείου Διπλωματικής Ασφάλειας και της Υπηρεσίας Διπλωματικής Ασφάλειας στο Υπουργείο Εξωτερικών.
## Παραπομπές

## Περαιτέρω ανάγνωση
*Goodarzi, Jubin M. *Syria and Iran: Diplomatic Alliance and Power Politics in the Middle East*. New York: Tauris Academic Studies, 2006.
*Kushner, Dr. Harvey W. *Encyclopedia of Terrorism*. United States: Sage Publications, Inc., 2003.
*Martin, Gus. *The New Era of Terrorism: Selected Readings*. United States: Sage Publications, Inc., 2004.
*Daragahi, Borzou, "Victims Of 1983 Bombing Of U.S. Embassy In Beirut Recalled", ''Los Angeles Times, April 19, 2008.

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 
* Never Forgotten: The Deadliest Day in CIA History, ιστοσελίδα της CIA

Κατηγορία:Τρομοκρατικά γεγονότα
Κατηγορία:Ιστορία του Λιβάνου
Κατηγορία:Αντιαμερικανισμός