Razastarr

Οι **Razastarr** ήταν ελληνικό συγκρότημα hip hop, αποτελούμενο από τους **Ανδρέα-Οδυσσέα Τσιαμπόκαλο** και **Νικόλα Καρίμαλη**. Δημιουργήθηκαν το φθινόπωρο του 1993 στον Βύρωνα Αττικής και συγκαταλέγονται στα παλαιότερα ελληνόφωνα σχήματα hip hop, συνδεδεμένα με την πρώτη γενιά του είδους στην Ελλάδα, μαζί με συγκροτήματα όπως οι FF.C, οι Active Member, τα Ημισκούμπρια και οι Terror X Crew. Δραστηριοποιήθηκαν τόσο στο underground όσο και στη δισκογραφία από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 έως το 2017, με τρεις επίσημους δίσκους και πολυετή παρουσία σε ζωντανές εμφανίσεις και συνεργασίες.

Το όνομα του συγκροτήματος προέκυψε κατά την περίοδο σύνδεσής τους με τη Freestyle Productions και έχει αποδοθεί ως «ένα αστέρι από τη φυλή του ουρανού». Η σημασία του αποδίδεται κατά καιρούς με διαφορετικό τρόπο, ανάλογα με τον εκάστοτε ερμηνευτή.

## Ιστορικό

### Ίδρυση και πρώιμα χρόνια (1993-1995)
Η γνωριμία των δύο μελών πραγματοποιήθηκε στον Βύρωνα, μέσα από την κοινή τους ενασχόληση με την κουλτούρα του hip hop. Ο Ανδρέας είχε ήδη συμμετοχή σε μουσικό σχήμα από το 1991, ενώ ο Νικόλας δραστηριοποιούνταν σε παράλληλο εγχείρημα. Το 1993 ξεκίνησαν να δημιουργούν κοινό υλικό, αρχικά σε ερασιτεχνικό επίπεδο. Στην πρώτη σύνθεση του συγκροτήματος συμμετείχε και ο Θωμάς Σπυρόπουλος, ο οποίος αποχώρησε λίγα χρόνια αργότερα για προσωπικούς λόγους.

### Περίοδος Freestyle Productions (1994-1996)
Οι Razastarr εντάχθηκαν στη Freestyle Productions το 1994, έπειτα από γνωριμία τους με τον B.D. Foxmoor μέσω του Πρύτανη, και συμμετείχαν στον ευρύτερο πυρήνα καλλιτεχνών που ήταν γνωστός ως **Radicals**.

Στο πλαίσιο αυτό συμμετείχαν στο maxi single **R.E.A.L.** (*Rap Elevates Above Law*), συλλογική κυκλοφορία της περιόδου, ενώ στο ίδιο περιβάλλον εντάχθηκε και το fanzine **Radicalistic**, που εκδιδόταν από μέλη της συλλογικότητας. Μέλη και συνεργάτες της αποτέλεσαν στη συνέχεια σχήματα της πρώτης γενιάς του ελληνικού hip hop, όπως οι Αδιάφθοροι (Ημισκούμπρια), οι ΝΕΒΜΑ, οι SoulBro, κ.ά.αριστερά|μικρογραφία|Αφιέρωμα Razastarr στο 1ο τεύχος του Radicalistic (1994)|205x205pxΤην ίδια περίοδο ηχογράφησαν demo άλμπουμ στο στούντιο του Μιχάλη Παπαθανασίου (Goin' Through) στην Κυψέλη. Το υλικό, με τίτλο *Ένα αστέρι από τη φυλή του ουρανού*, **δεν κυκλοφόρησε επίσημα**, παρότι είχε προγραμματιστεί να εκδοθεί μέσω της Freestyle Productions. Περιλάμβανε ελληνόφωνο και αγγλόφωνο υλικό, σε παραγωγές του B.D. Foxmoor, ενώ το εξώφυλλο είχε σχεδιαστεί από τον Xray.

Δείγματα της περιόδου αυτής περιλαμβάνονται στη συλλογική έκδοση *[[Razastarr#free col1|Freestyle Collection Vol. 1]]*, η οποία κυκλοφόρησε σε περιορισμένο αριθμό δοκιμαστικών αντιτύπων (test pressings) από την εταιρεία Fabelsound. Παράλληλα, ο Ανδρέας και ο Νικόλας (τότε γνωστοί ως *Loud Effect* και *Da Brain*) συμμετείχαν σε δισκογραφικές δουλειές των Active Member, όπως το άλμπουμ *Στην ώρα των σκιών*, ενώ ο Ανδρέας συμμετείχε και στο *Μεγάλο Κόλπο*.

### Αποχώρηση και Dustheadz Click (1996)
Μετά από περίπου δυόμισι έτη παραμονής, οι Razastarr αποχώρησαν από τη Freestyle Productions. Στη συνέχεια συμμετείχαν στη δημιουργία της κολλεκτίβας **Dustheadz Click**, σε συνεργασία με τα συγκροτήματα FF.C και Frontal Attack, τα οποία δραστηριοποιούνταν στη χιπ χοπ σκηνή του Βύρωνα και της Καισαριανής. Η σύμπραξη αυτή είχε περιορισμένη χρονική διάρκεια και έπαψε να υφίσταται έπειτα από περίπου δύο έτη.

Σε ορισμένες αναφορές γίνεται λόγος για πιθανή συμμετοχή των συγκροτημάτων NEBMA και Παρεμβολές στη σύμπραξη που αναφερόταν και ως «Κλίκα της Στάχτης». Η συμμετοχή αυτή έχει αμφισβητηθεί από τα ίδια τα μέλη των NEBMA σε μεταγενέστερες συνεντεύξεις.

### FM Records και πρώτες επίσημες κυκλοφορίες (1997-2001)
Η πρώτη επίσημη δισκογραφική εμφάνιση των Razastarr πραγματοποιήθηκε το 1997, με συμμετοχές στο άλμπουμ ''Σ' άλλη διάσταση'' των FF.C. Την ίδια περίοδο, προωθώντας το demo τους και με τη βοήθεια του Μιχάλη Παπαθανασίου, υπέγραψαν συμβόλαιο με την **FM Records** για την κυκλοφορία τριών δίσκων.εναλλ.=Φωτογραφία από την Δάφνη Ρόκου για το εσώφυλλο του δίσκου "Όπως λιώνει το κερί" (1998)|μικρογραφία|194x194px|Εσώφυλλο του δίσκου ''Όπως λιώνει το κερί'' (1998)

Το 1998 κυκλοφόρησε ο πρώτος επίσημος δίσκος τους, ''Όπως λιώνει το κερί'', ο οποίος χαρακτηρίστηκε από σκοτεινό και εσωστρεφές ύφος, με έντονο κοινωνικό και πολιτικό προβληματισμό. Οι μοναδικές συμμετοχές προέρχονταν από τα μέλη των FF.C, τα οποία εμφανίστηκαν με εναλλακτικές ονομασίες λόγω δισκογραφικών περιορισμών, εκτός του DJ Sparky T.

Το 1999, κυκλοφόρησε το EP ''Το κελί'' και λειτούργησε ως προπομπός για το ερχόμενο άλμπουμ. Κατά την διάρκεια των ηχογραφήσεων, **αποχωρεί ο Θωμάς Σπυρόπουλος**. Στο EP περιλαμβάνεται το κομμάτι *Μάθε Πρώτα Να Μιλάς*, ένα από τα ελάχιστα τραγούδια με σαφή battle χαρακτήρα στη δισκογραφία των Razastarr. Σύμφωνα με συνεντεύξεις, το τραγούδι λειτούργησε ως απάντηση σε σχόλια που ακολούθησαν την αποχώρησή τους από τη Freestyle Productions και δεν παρουσιάστηκε ζωντανά, κατόπιν επιλογής του συγκροτήματος, ώστε να μη δοθεί συνέχεια στις αντιπαραθέσεις της περιόδου.

Τον Δεκέμβριο του 1999, κυκλοφόρησε το άλμπουμ ''Τα πιο όμορφα όνειρα είναι ανώνυμα'', το οποίο σηματοδότησε στροφή σε πιο ατμοσφαιρική και πειραματική κατεύθυνση, σε σχέση με τον νεοϋορκέζικης επιρροής ήχο του προηγούμενου δίσκου. Παρότι η παραγωγή βασίστηκε κυρίως σε samples, καταγράφεται και χρήση φυσικών οργάνων. Η θεματολογία διατήρησε τον κοινωνικοπολιτικό προσανατολισμό του συγκροτήματος, ενώ επισημαίνεται ωρίμανση του ύφους και εντονότερη υποκειμενική διάσταση. Στοιχεία που έχουν περιγραφτεί ως αντιπροσωπευτικά του συγκροτήματος και συνδέθηκαν με τη μετέπειτα καλλιτεχνική πορεία των μελών.

Το 2001 συμμετείχαν στη συλλογή ''Χαρμολύπη'' (παραγωγή Σκηνοθέτης - FF.C), όπου συνεχίστηκαν οι πειραματισμοί με φυσικά όργανα. Την ίδια περίοδο συμμετείχαν στο κομμάτι ''Η πορεία μια ιστορία'' (EP Α.Κ.Ρ.Α.), και σε ζωντανές ηχογραφήσεις που περιλήφθηκαν στη συλλογή ''Hip Hop ζωντανά 2001'' της Ηχοκρατορίας, οι οποίες αποτελούν τις τελευταίες καταγεγραμμένες δισκογραφικές παρουσίες τους ως συγκρότημα στην πρώτη φάση της πορείας τους.

### Ακυκλοφόρητος δίσκος (2001-2003)
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, οι Razastarr είχαν προγραμματίσει την κυκλοφορία νέου άλμπουμ, το οποίο επρόκειτο να κυκλοφορήσει αποκλειστικά ως ορχηστρικά κομμάτια (instrumental), επιλογή που αποδόθηκε σε πίεση της δισκογραφικής εταιρείας και όχι σε καλλιτεχνική πρόθεση. Παρά την ολοκλήρωση του υλικού, η **έκδοση δεν πραγματοποιήθηκε**. Μέρος της δουλειάς εκείνης της περιόδου διατέθηκε μεταγενέστερα διαδικτυακά, όπως η πρώτη εκδοχή του κομματιού ''Το φως του ήλιου'', με στίχους και ερμηνεία και των δύο μελών, συνοδευόμενη από συνέντευξη του Οδυσσέα. Επιπλέον, ορισμένες από τις συνθέσεις της ίδιας περιόδου **προορίζονταν** για μελλοντική προσωπική δισκογραφική δουλειά του Οδυσσέα.

### Επανεμφάνιση και τρίτος δίσκος (2008-2017)

Από τα τέλη της δεκαετίας του 2000 καταγράφεται ανανεωμένη συναυλιακή παρουσία των Razastarr, με εμφανίσεις στις οποίες συμμετείχαν, κατά περίπτωση, ο DJ Vinyl ή**/και φυσικά όργανα (full band)**. Το συγκεκριμένο σχήμα είχε παρουσιαστεί ως πιθανή κατεύθυνση για επόμενη δισκογραφική δουλειά. Σύμφωνα με αναφορές της περιόδου, τα μέλη είχαν εισέλθει στο στούντιο και ετοίμαζαν νέο υλικό, χωρίς να ακολουθήσει άμεσα κοινή κυκλοφορία.εναλλ.=Η αφίσα για την τελευταία ζωντανή εμφάνιση στο Passport Κεραμεικός (2017).|μικρογραφία|238x238px|Αφίσα για την τελευταία ζωντανή εμφάνιση (2017)|αριστεράΤο 2014, συναυλία στο Χυτήριο με τον DJ Everlast (FF.C) αναφέρεται ως αφορμή για την ολοκλήρωση του τρίτου δίσκου των Razastarr. Ακολούθησαν ψηφιακές κυκλοφορίες και ζωντανές εμφανίσεις με τον DJ Wheel M, ο οποίος εντάχθηκε στη σύνθεση του συγκροτήματος.

Το 2016 κυκλοφόρησε ο τρίτος επίσημος δίσκος των Razastarr, ''Αφού σκοτώσω τη δίψα μου'', με διανομή της **Innersense Productions Athens**. Με διαφορετικό μουσικό ηχόχρωμα και χαρακτήρα, με συμμετοχές και παραγωγές από καλλιτέχνες τις εγχώριας σκηνής, ο δίσκος έφερε στο προσκήνιο το συγκρότημα. 

Παρά τη θετική υποδοχή και την ανανεωμένη παρουσία του συγκροτήματος, στα τέλη του 2017 ανακοινώθηκε η **ολοκλήρωση του κύκλου των Razastarr**, η οποία σηματοδοτήθηκε με επετειακή ζωντανή εμφάνιση στις **4 Νοεμβρίου 2017** στην κεντρική σκηνή του Passport Κεραμεικός.

**Κατά καιρούς αναφέρεται ότι εμφανίστηκαν εκ νέου μαζί στη σκηνή**, με πρωτοβουλία τρίτων και υπό προϋποθέσεις που τα ίδια έκριναν κατάλληλες.

## Μουσικό ύφος και ταυτότητα
Οι Razastarr συγκαταλέγονται στα πρωτοπόρα σχήματα της πρώτης γενιάς του ελληνικού hip hop και διακρίθηκαν για τον ιδιαίτερο τρόπο ραπαρίσματος, ο οποίος έχει περιγραφεί ως απαγγελτικός και αφηγηματικός, με έμφαση στη ροή και στη νοηματική συνοχή των στίχων. Το ύφος αυτό τοποθετείται πάνω σε συνθέσεις που συνδυάζουν στοιχεία από διαφορετικά μουσικά ιδιώματα, όπως reggae, ελληνική παραδοσιακή μουσική, funk, soul και jazz, με σταθερή βάση το rap.

Η θεματολογία του συγκροτήματος διατήρησε σταθερό προσανατολισμό στον κοινωνικό και υπαρξιακό προβληματισμό, χωρίς μετατόπιση προς εμπορικότερες ή συγκυριακές τάσεις. Οι στίχοι τους έχουν περιγραφεί ως επικεντρωμένοι στη ζωή, στη σχέση του ανθρώπου με τη φύση και στην έννοια της εσωτερικής εγρήγορσης, με πρόθεση να λειτουργούν ως διάλογος με το κοινό και όχι ως διδακτικός λόγος.

Σε μεταγενέστερες παρουσιάσεις του τρίτου τους δίσκου, επισημάνθηκε η διατήρηση του χαρακτηριστικού τους ύφους, με έμφαση στην εσωτερικότητα και στη συνοχή του ήχου, παρά τις αλλαγές που είχαν συντελεστεί στη σκηνή.

## Παράλληλα και σόλο εγχειρήματα
Μετά τη λήξη της συνεργασίας τους με την FM Records, τα μέλη των Razastarr ανέπτυξαν παράλληλη προσωπική δραστηριότητα.

Στα μέσα της δεκαετίας του 2000, ο Οδυσσέας συμμετείχε σε συνεργασίες με καλλιτέχνες όπως οι Deadlock, οι Ως Αιδώ, οι Κάπιοι, ο DJ Vinyl κ.α., στο πλαίσιο των οποίων κυκλοφόρησε η συλλογή ''One People'' και πραγματοποιήθηκαν ζωντανές εμφανίσεις.

Στη συνέχεια ακολούθησαν οι πρώτες προσωπικές δισκογραφικές κυκλοφορίες. Το 2005 ο Οδυσσέας κυκλοφόρησε το άλμπουμ ''Από το μηδέν στο είμαι'' μέσω της Ήχοτρον Productions, διατηρώντας τον κοινωνικό και εσωτερικό προσανατολισμό των Razastarr. Το 2006 ο Νικόλας κυκλοφόρησε το ''Εν χρόνω'', επίσης από την Ήχοτρον, δίσκο με προσωπικό και στοχαστικό χαρακτήρα, στον οποίο αποτυπώνεται η συνέχιση της στιχουργικής του ταυτότητας εκτός του πλαισίου του συγκροτήματος.

Το 2008 ο Οδυσσέας συνεργάστηκε με τον **Αιρετικό** (Deadlock) στο project ''Λαμπόγυαλο'', το οποίο κυκλοφόρησε με τα alter ego Kiko και Ouiki, υιοθετώντας σατιρικό ύφος και funk/soul αισθητική.

Στις αρχές της δεκαετίας του 2010 κυκλοφόρησαν επιμέρους προσωπικά έργα σε ανεξάρτητη και διαδικτυακή μορφή. Το 2012 ο Νικόλας παρουσίασε το EP ''Πολιτικοί Στοχασμοί… 2012'', ενώ το 2013 ο Οδυσσέας κυκλοφόρησε το mixtape ''Not for Sale (Part 1)'', βασισμένο σε instrumentals του J Dilla.εναλλ.=Φωτογράφιση από τον Θωμά Αρσένη στις πρόβες για την τελευταία ζωντανή εμφάνιση ως Razastarr (Facebook, 2017).|μικρογραφία|221x221px|Στις πρόβες για την τελευταία ζωντανή εμφάνιση (2017)Μετά την ολοκλήρωση της πορείας των Razastarr, ο Οδυσσέας συμμετείχε στη δημιουργία του σχήματος Muddy Vibez, μαζί με τους JK1 (Phase3) και DJ Wheel M, με δύο κυκλοφορίες και ζωντανές εμφανίσεις στην Ελλάδα. Το 2020 κυκλοφόρησε το άλμπουμ ''Άπατη γη'', ενώ στα τέλη του 2021 ακολούθησε η κυκλοφορία του EP ''Λίμπερο''. Αμφότερες οι εκδόσεις κυκλοφόρησαν μεταγενέστερα και σε μορφή βινυλίου.

Τον Δεκέμβριο του 2021 ο Νικόλας παρουσίασε το άλμπουμ ''Στην κοινωνία των πολλών'', η ηχογράφηση του οποίου είχε ξεκινήσει το 2018 και ολοκληρώθηκε το 2020. Ο δίσκος αφιερώθηκε στη μνήμη του Ανδρέα-Οδυσσέα.

Παράλληλα, ο Νικόλας κυκλοφόρησε την ορχηστρική παραγωγική δραστηριότητα του μέσω της πλατφόρμας Bandcamp. Το 2018 συγκέντρωσε ατμοσφαιρικές συνθέσεις που είχε δημιουργήσει για θεατρικές παραστάσεις και εικαστικά έργα στη συλλογή ''Διάφανο''. Το 2020 κυκλοφόρησε το instrumental άλμπουμ ''Razamental'', με χιπ χοπ προσανατολισμό, ενώ το 2025 ακολούθησε το άλμπουμ ''Roots’ Children'', συνεχίζοντας την ενασχόλησή του με ατμοσφαιρικές συνθέσεις, αλλά στο πεδίο της dub αυτή τη φορά. 

## Θάνατος του Οδυσσέα / Ανδρέα Τσιαμπόκαλου
Ο Ανδρέας Τσιαμπόκαλος απεβίωσε στις **23 Αυγούστου [[2021]]**, σε ηλικία 46 ετών, έπειτα από **τροχαίο δυστύχημα**. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, τις πρώτες πρωινές ώρες της ημέρας εκείνης παρασύρθηκε πεζός από όχημα **στον επαρχιακό δρόμο Θηβών-Θίσβης, στο ύψος του 30ού χιλιομέτρου**, και εγκαταλείφθηκε στο σημείο. Ο θάνατός του διαπιστώθηκε μετά τη διακομιδή του στο νοσοκομείο της Θήβας.

Μετά το περιστατικό, η οικογένεια, φίλοι και συνεργάτες του ζήτησαν δημόσια τη διαλεύκανση της υπόθεσης και τον εντοπισμό του οδηγού. Η αδελφή του, Sadahzinia, μαζί με την οικογένεια και το φιλικό του περιβάλλον, προχώρησαν σε παρεμβάσεις ζητώντας την επιτάχυνση των ερευνών και την απόδοση ευθυνών.

Τον Μάρτιο του 2024, η Εισαγγελέας Θηβών άσκησε ποινική δίωξη για **[[ανθρωποκτονία]] από αμέλεια** σε βάρος του οδηγού  που φέρεται να προκάλεσε το δυστύχημα. Σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, ο κατηγορούμενος είχε αρχικά εμφανιστεί ως μάρτυρας του περιστατικού.

Τον Δεκέμβριο του 2024, το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Θηβών έκρινε **ένοχο τον οδηγό** για τα αδικήματα της παράσυρσης και **εγκατάλειψης θύματος** καθώς και για **ανθρωποκτονία από αμέλεια**, επιβάλλοντάς του ποινή φυλάκισης **16 μηνών με αναστολή**. Κατά τη διάρκεια της υπόθεσης, δημοσιεύματα ανέφεραν ότι η οικογένεια εξέφρασε επιφυλάξεις για τον **αρχικό χειρισμό της υπόθεσης** από τις αρχές, γεγονός που οδήγησε στη **διάταξη προανάκρισης** από την Εισαγγελία Θηβών για τη διερεύνηση ενδεχόμενων ποινικών ευθυνών.

## Κοινωνική δράση και μνήμη
αριστερά|μικρογραφία|151x151px|Λογότυπο της κουζίνας αλληλεγγύης Βύρωνα «Οδυσσέας»
Μετά τον θάνατο του Ανδρέα-Οδυσσέα Τσιαμπόκαλου, κάτοικοι του Βύρωνα και φίλοι του καλλιτέχνη ανέλαβαν πρωτοβουλία κοινωνικής αλληλεγγύης στη μνήμη του, δημιουργώντας την **Κοινωνική κουζίνα αλληλεγγύης Βύρωνα «Οδυσσέας»**. Η δράση οργανώθηκε από ανθρώπους της περιοχής και βασίζεται στη συμμετοχή εθελοντών, με στόχο την προσφορά γευμάτων και την έμπρακτη υποστήριξη ευάλωτων κοινωνικών ομάδων.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η δράση παρουσιάζεται ως συλλογική δομή αλληλεγγύης στον Βύρωνα και συνδέεται άμεσα με τις αξίες και τη στάση ζωής που χαρακτήριζαν τον Οδυσσέα Τσιαμπόκαλο, δίνοντας έμφαση στη συλλογικότητα και την κοινωνική προσφορά.

## Δισκογραφία
### Άλμπουμ

### EP και σινγκλ

#### Συλλογές

#### Συμμετοχές σε άλλες κυκλοφορίες

#### Μουσικά βίντεο
* ''Ναυπηγοί της φαντασίας'' από το άλμπουμ *Όπως λιώνει το κερί*
* ''Τα πιο όμορφα όνειρα είναι ανώνυμα'' από το άλμπουμ *Τα πιο όμορφα όνειρα είναι ανώνυμα*
* ''Μπόλικη αγάπη'' από το άλμπουμ *Αφού σκοτώσω τη δίψα μου* και το ομώνυμο σινγκλ
* ''Γι’ αυτούς'' (συμμετοχή Icy) από το άλμπουμ *Αφού σκοτώσω τη δίψα μου*
* ''Το φως του ήλιου'' (συμμετοχή Αντώνης Φραγκιαδάκης - Δραβίδες) από το άλμπουμ *Αφού σκοτώσω τη δίψα μου*

## Σόλο κυκλοφορίες

### Οδυσσέας

### Νικόλας

## Πηγές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* Razastarr στο Facebook
* Razastarr στο YouTube
* Νικόλας (Razastarr) στο Bandcamp
* Οδυσσέας (Razastarr) στο SoundCloud

Κατηγορία:Ελληνικά hip hop συγκροτήματα
Κατηγορία:Μουσικά συγκροτήματα από την Αθήνα
Κατηγορία:Ελληνικά μουσικά συγκροτήματα