Χερούσκοι

Οι **Χερούσκοι** ήταν ένα από τα Γερμανικά φύλα που κατοικούσαν από τον 1ο αιώνα π.Χ. μέχρι τον 1ο αιώνα μ.Χ. γύρω από τον ποταμό Βέζερ. Ο Ιούλιος Καίσαρ στα Απομνημονεύματα περί του Γαλατικού πολέμου αφηγείται ότι πέρασε τον Ρήνο για να τιμωρήσει τους Σουάβους επειδή είχαν στείλει ενισχύσεις στο άλλο Γερμανικό φύλλο των Τρεβήρων. Οι Σουάβοι και οι Χερούσκοι χωρίζονταν σύμφωνα με τις αφηγήσεις του Καίσαρα από ένα αδιαπέραστο δάσος Οξιάς. Ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος κατηγοριοποιεί τους Χερούσκους μαζί με άλλα Γερμανικά φύλλα όπως οι Χάττοι και οι Ερμίονες, κατάγονταν από έναν κοινό πρόγονο τον Μάνους. Ο Τάκιτος τους τοποθετεί ανάμεσα στους Χάττοι και τους Καύκους, υποδεικνύει με αυτό τον τρόπο την περιοχή ανάμεσα στον Βέζερ και τον Έλβα.

Στο πλαίσιο των Γερμανικών εκστρατειών ο Νέρων Κλαύδιος Δρούσος προχώρησε ανατολικά στην περιοχή των Χερούσκων (11 π.Χ.) αλλά έπεσε στην παγίδα σε ένα στενό πέρασμα κοντά στο σημερινό Χάμελν ή Χίλντεσχαϊμ. Οι Χερούσκοι αν και νικητές σταμάτησαν την επίθεση τους, με αυτό τον τρόπο οι Ρωμαίοι που επέζησαν κατόρθωσαν να δραπετεύσουν. Ο Δρούσος είχε καταφέρει να ανακτήσει τον έλεγχο σε μια περιοχή των Χερούσκων, πιθανότατα το Χάλτερν ή το Μπέργκκαμεν στην Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία. Οι Χερούσκοι αντιστάθηκαν σκληρά στις επόμενες εκστρατείες του Τιβέριου, του Λεύκιου Δομίτιου Αηνόβαρβου, του Μάρκου Βινίκιου όπως επίσης και στον *"απέραντο πόλεμο"* (2 π.Χ.). Το 16 υπέστησαν ήττα από την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, 7 χρόνια μετά τη Μάχη του Τευτοβούργιου Δρυμού.

## Η μάχη του Τευτοβούργιου Δρυμού

Οι Χερούσκοι ήταν Γερμανική φυλή του ζούσε από τον 1ο αιώνα π.Χ. μέχρι τον 1ο αιώνα μ.Χ. γύρω από τον ποταμό Βέζερ. Ο Ιούλιος Καίσαρ τους καταγράφει στα Απομνημονεύματα περί του Γαλατικού πολέμου για την χρονιά που διέσχιζε τον Ρήνο (53 π.Χ.) με στόχο να τιμωρήσει τους Σουάβους για την βοήθεια που είχαν προσφέρει στους Τρεβήνους που έκαναν πόλεμο εναντίον του. Οι Σουάβοι και οι Χερούσκοι ζούσαν σύμφωνα με τον Καίσαρα σε γειτονικές περιοχές, τους χώριζε ένα πυκνό δάσος Οξιάς.
Ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος τους κατηγοριοποιεί μαζί με τους γειτονικούς Χάττοι και Ερμίονες ως λαούς με κοινή καταγωγής από έναν κοινό πρόγονο με το όνομα Μάννος. Ο Τάκιτος αργότερα τους τοποθετεί ανάμεσα στους Χάττοι και τους Καύκους, σε μια περιοχή ανάμεσα στους ποταμούς Έλβα και Βέζερ. O Νέρων Κλαύδιος Δρούσος ξεκίνησε εκστρατεία απέναντι στα Γερμανικά φύλλα που κατοικούσαν στην περιοχή των Χερούσκων (11 π.Χ.) αλλά έπεσε στην παγίδα τους σε ένα στενό κοντά στο σημερινό Χάμελν ή Χίλντεσχαιμ. Οι Χερούσκοι ήταν οι νικητές αλλά διέκοψαν την καταδίωξη των Ρωμαίων, οι επιζώντες Ρωμαίοι μπόρεσαν έτσι να δραπετεύσουν με ασφάλεια. Ο Δρούσος είχε καταφέρει να ανακτήσει τον έλεγχο σε μια περιοχή των Χερούσκων, πιθανότατα το Χάλτερν ή το Μπέργκκαμεν στην Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία. Οι Χερούσκοι αντιστάθηκαν σκληρά στις επόμενες εκστρατείες του Τιβέριου, του Λεύκιου Δομίτιου Αηνόβαρβου, του Μάρκου Βινίκιου όπως επίσης και στον "απέραντο πόλεμο" (2 π.Χ.).

Ο αυτοκράτορας Τιβέριος συμφιλιώθηκε τελικά με τις αντίπαλες Γερμανικές φατρίες των Χερούσκων (4 μ.Χ.), την επόμενη χρονιά τους κάλεσε στην Ρώμη, τους ανακήρυξε Ρωμαίους συμμάχους και τους έδωσε ειδικά προνόμια ως Φοιδεράτοι. Ο οπλαρχηγός Σεγίμερος έστειλε τους δύο του γιους που έγιναν Ρωμαίοι πολίτες για να υπηρετήσουν ως Ιππείς του Ρωμαϊκού στρατού. Ο Πόπλιος Κουινκτίλιος Βάρος αποφάσισε να ξεκινήσει επίθεση στα Γερμανικά φύλλα (7 μ.Χ.), ο μεγαλύτερος γιος του Σεγίμερου Αρμίνιος κλήθηκε να τον υπηρετήσει στην Ρωμαϊκή επαρχία της Άνω Γερμανίας. Ο Ρωμαίος σύμμαχος Σεγέστης προειδοποίησε τον Βάρο ότι ο Αρμίνιος ήταν επικίνδυνος αλλά τον αγνόησε, έπεσε στην παγίδα του στα δάση του Τευτοβούργιου Δρυμού (9 μ.Χ.). Οι Χερούσκοι και οι σύμμαχοι τους, οι Βρυκτέροι, οι Μάρσιοι, οι Σικάμπροι, οι Χάουκοι και οι Χάττοι κατέστρεψαν ολοσχερώς τις 17η, 18η και 19η Λεγεώνες. Ο Βάρος και οι σύμμαχοι τους αυτοκτόνησαν με τα σπαθιά τους για να μην πέσουν στα χέρια των Γερμανών. Ο Δίων Κάσσιος αναφέρει ότι ο Σεγίμερος ήταν δεύτερος στην ιεραρχία της μάχης, ο γιος του Αρμίνιος έγινε ο ίδιος ο αρχηγός. Με την λήξη της μάχης ο Αρμίνιος απήγαγε την κόρη του Σεγέστη Τουσνέλντα και την παντρεύτηκε.

## Η αντεπίθεση του Γερμανικού

Οι Ρωμαίοι πίεσαν τους Μαρκομάννους να επιτεθούν εναντίον των Χερούσκων και των συμμάχων τους ως αντίποινα, ανέκτησαν μερικά χαμένα λάβαρα των αετών από τις Ρωμαϊκές Λεγεώνες. Ο Γερμανικός ταυτόχρονα με 12.000 Λεγεωνάριους επιτέθηκε στους Χάττοι και τους Μάρσους (14 μ.Χ.), κατέστρεψε μια περιοχή πλάτους 50 μιλίων όπου οι Λεγεωνάριοι *"έσφαξαν κάθε άνθρωπο άνευ οίκτου ανεξάρτητα φύλλου και ηλικίας"*. Στην συνέχεια προχώρησε σε εκστρατεία εναντίον των Χερούσκων, ελευθέρωσε τον Σεγέστη και συνέλαβε την κόρη του Τουσνέλντα. Ο Αρμίνιος συγκέντρωσε τους Χερούσκους ενώ ο Γερμανικός προχώρησε σε εκστρατεία εναντίον των Γερμανικών φυλών στην Βόρεια Θάλασσα. Οι δυνάμεις του λεηλάτησαν την περιοχή ανάμεσα στους ποταμούς Εμς και Λίππε, βρήκαν τα σώματα των Ρωμαίων νεκρών άταφα ή θυσιασμένα σε Γερμανικούς βωμούς, τα έθαψε με τιμές και συνέχισε την εκστρατεία του. Ο Γερμανικός δέχτηκε επίθεση από τον στρατό του Αρμίνιου στην *"Πόντες Λόγκι"*, τις δασώδεις εκτάσεις κοντά στον ποταμό Έμς. Οι Χερούσκοι παγίδευσαν το Ρωμαϊκό ιππικό αλλά στην διήμερη μάχη το Ρωμαϊκό πεζικό τους συνέτριψε. Ο Τάκιτος θεώρησε την μάχη αυτή σπουδαία Ρωμαϊκή νίκη αλλά σύγχρονοι ιστορικοί όπως ο Γουέλς το αμφισβητούν. Ο Γερμανικός επέστρεψε (16 μ.Χ.) με 8 Λεγεώνες και επιπλέον 10 βοηθητικές Γαλατικές και Γερμανικές δυνάμεις, ανάμεσα τους και ο μικρότερος αδελφός του Γερμανικού Φλάβιος. Οι Ρωμαίοι συνάντησαν τις δυνάμεις του Αρμίνιου στις πεδιάδες του Ιντιστάβισο δίπλα στον ποταμό Βέζερ, σύμφωνα με τον Τάκιτο ήταν άλλη μια Ρωμαϊκή νίκη:

*"Οι εχθροί σφαγιάζονταν συνεχώς από την πέμπτη μέρα της ημέρας μέχρι το βράδυ, όλο το έδαφος ήταν για 10 μίλια γεμάτο με πτώματα και όπλα"*.

Ο Αρμίνιος και ο θείος του Ινγκουιόμερ τραυματίστηκαν σοβαρά αλλά δραπέτευσαν και διέφυγαν την σύλληψη. Οι Ρωμαίοι στρατιώτες ανακήρυξαν αυτοκράτορα τον Τιβέριο και σήκωσαν ως τρόπαιο μια στοίβα όπλων με χαραγμένα τα ονόματα των ηττημένων φυλών. Το τρόπαιο αυτό εξόργισε τους Γερμανούς οι οποίοι ανασυντάχθηκαν με στόχο να επιτεθούν στους Ρωμαίους στο τείχος της Αγγριβαρίας. Οι Ρωμαίοι συνέτριψαν στην μάχη αυτή για άλλη μια φορά τους Γερμανούς. Στην περιοχή της μάχης ανηγέρθη τύμβος με την επιγραφή *"ο στρατός του Τιβέριου Καίσαρα αφού κατέκτησε πλήρως όλες τις φυλές ανάμεσα Ρήνο και τον Έλβα αφιέρωσε αυτό το μνημείο στον [[Μαρς]], τον [[Γιούπιτερ]] και τον [[Οκταβιανός Αύγουστος|Οκταβιανό Αύγουστο]]."* Την επόμενη χρονιά ο Γερμανικός ανακλήθηκε στην Ρώμη, σύμφωνα με τον Τάκιτο ο αυτοκράτορας Τιβέριος τον ζήλευε και φοβόταν ότι θα του κλέψει την δόξα αλλά παρόλα αυτά του επέτρεψε να εορτάσει πανηγυρικά τον θρίαμβο. Ο Γερμανικός απεστάλη κατόπιν από τον Τιβέριο σε εκστρατεία εναντίον των Πάρθων στην Συρία όπου και πέθανε πρόωρα πιθανότατα δηλητηριασμένος. Ο Αρμίνιος που είχε επίσης την φιλοδοξία να γίνει βασιλιάς των Γερμανών δολοφονήθηκε από τον Σεγέστη και τους συμμάχους του (21 μ.Χ.). Μετά την δολοφονία του Αρμίνιου οι Ρωμαίοι στάθηκαν αδιάφοροι για τους Χερούσκους, ο εμφύλιος κατέστρεψε την αριστοκρατία τους και παρακάλεσαν τους Ρωμαίους να στείλει για να τους κυβερνήσει ο Ιταλικός, γιος του Φλάβου και ανεψιός του Αρμίνιου. Ο Ιταλικός ήταν αγαπητός αρχικά στους Χερούσκους, κατόπιν έπεσε σε δυσμένεια επειδή μεγάλωσε στην Ρώμη ως Ρωμαίος πολίτης, τον διαδέχθηκε ο γιος του Χαριόμερος που ηττήθηκε από τους Χάττοι και εκθρονίστηκε (88 μ.Χ.). Ο Κλαύδιος Πτολεμαίος στο έργο του Γεωγραφική Υφήγησις τοποθετεί τους Χερούσκους, τους Καλούκωνες και τους Καμαυούς να κατοικούν στα όρη του Χαρζ στην βόρεια Γερμανία.

## Παραπομπές



## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
*
*Φραγκίσκος Βερτολίνης, *[https://books.google.gr/books?id=ZM8FBwAAQBAJ&pg=PA104&lpg=PA104&dq=%CE%A7%CE%B5%CF%81%CE%BF%CF%8D%CF%83%CE%BA%CE%BF%CE%B9&source=bl&ots=DIhnm5SkeG&sig=_5vS61G-qXAsdZxPdUfaDEBFZUI&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwjg0Zfk9fPSAhXCPBoKHUZFDYAQ6AEIQzAF#v=onepage&q=%CE%A7%CE%B5%CF%81%CE%BF%CF%8D%CF%83%CE%BA%CE%BF%CE%B9&f=false Ρωμαϊκή Ιστορία - Τόμος Β΄]*, σελ. 104, Εκδόσεις Πελεκάνος, Α' έκδοση 1894, Β' έκδοση 2013

Κατηγορία:Πρώιμοι γερμανικοί λαοί
Κατηγορία:Ιστορία της Γερμανίας