Στετλ

[μικρογραφία|300x300εσ|Πίνακας του 1893 από τον καλλιτέχνη Ισαάκ Ασκνάζι, ενός εβραϊκού γάμου με μια μπάντα ''[κλέζμερ* σε ένα στετλ.]]
*'Στετλ**, ή **στέτελ*', ([[γίντις]]: שטעטל) είναι [[γίντις]] όρος για τις μικρές πόλεις με πληθυσμό κυρίως [[Ασκεναζί]] [[Εβραίοι|Εβραίων]] που υπήρχαν  στην [[Ανατολική Ευρώπη]] πριν από το [[Ολοκαύτωμα]]. Ο όρος χρησιμοποιείται στο πλαίσιο των πρώην εβραϊκών κοινωνιών της Ανατολικής Ευρώπης ως υποχρεωτικά νησιά μέσα στον περιβάλλοντα μη εβραϊκό πληθυσμό, και έτσι έχει ορισμένους συνειρμούς διακρίσεων. Τα στετλ βρίσκονταν κυρίως στις περιοχές εποικισμού τον 19ο αιώνα στη [[Ρωσική Αυτοκρατορία]] (που αποτελεί τις σημερινές [[Λευκορωσία]], [[Λιθουανία]], [[Μολδαβία]], [[Ουκρανία]], [[Πολωνία]], [[Λετονία]] και [[Ρωσία]]), καθώς και την [[Βασίλειο της Πολωνίας (1815-1915)|Πολωνία του Συνεδρίου]], το [[Βασίλειο της Γαλικίας και Λοδομερίας]] και το [[Δουκάτο της Μπουκοβίνα]], το [[Βασίλειο της Ρουμανίας]] και το [[Βασίλειο της Ουγγαρίας]].

Στα γίντις, μια μεγαλύτερη πόλη, όπως το [[Λβιβ]] ή το [[Τσερνιβτσί]], ονομάζεται στοτ (γίντις: שטאָט) και ένα χωριό ονομάζεται ντορφ (γίντις: דאָרף). Το στετλ είναι το υποκοριστικό του στοτ με την έννοια «μικρή πόλη». Παρά την ύπαρξη εβραϊκής αυτοδιοίκησης (καχάλ), επίσημα δεν υπήρχαν ξεχωριστοί εβραϊκοί δήμοι, και το στετλ αναφέρεται ως *μιαστέτσκο* (*miasteczko''), ένας τύπος εποικισμού που προέρχεται από την πρώην Πολωνική-Λιθουανική Κοινοπολιτεία και αναγνωρίστηκε επίσημα και στη Ρωσική Αυτοκρατορία. Για διασάφηση, η έκφραση «Εβραϊκό μιαστέτσκο» χρησιμοποιήθηκε συχνά.

Τα στετλ ως φαινόμενο των Ασκεναζί Εβραίων στην Ανατολική Ευρώπη καταστράφηκαν από τους Ναζί κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος. Ο όρος χρησιμοποιείται μερικές φορές για να περιγράψει τις εβραϊκές κοινότητες στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως εκείνες που υπήρχαν στη Νέα Υόρκη στις αρχές του 20ου αιώνα, και κυρίως τις χασιδικές κοινότητες, όπως η Κίριας Τζόελ και η Νιου Σκουέρ σήμερα.

## Σύνοψη
μικρογραφία|Χάρτη που δείχνει το ποσοστό των Εβραίων στην περιοχή αποικισμού της Ρωσικής Αυτοκρατορίας και στην Πολωνία του Συνεδρίου, περ. 1905.
Ένα στετλ ορίζεται από τον Γιοχάναν Πετρόβσκι-Στερν ως «μια ανατολική ευρωπαϊκή πόλη με δική της αγορά στην ιδιωτική κατοχή ενός Πολωνού μεγιστάνα, κατοικημένη κυρίως, αλλά όχι αποκλειστικά, από Εβραίους» και από τη δεκαετία του 1790 και μετά και μέχρι το 1915 τα στετλ επίσης «υπόκειντο στη ρωσική γραφειοκρατία», καθώς η Ρωσική Αυτοκρατορία είχε προσαρτήσει όλη το Μεγάλο Δουκάτο της Λιθουανίας και το ανατολικό τμήμα του Στέμματος του Βασιλείου της Πολωνίας, και διοικούσε την περιοχή όπου επιτρεπόταν η εγκατάσταση Εβραίων. Η έννοια του πολιτισμού των στετλ περιγράφει τον παραδοσιακό τρόπο ζωής των Εβραίων της Ανατολικής Ευρώπης. Στην λογοτεχνία από συγγραφείς όπως ο Σολέμ Αλέιχεμ και ο Ισαάκ Μπασεβίς Σίνγκερ, τα στετλ απεικονίζονται ως ευσεβείς κοινότητες που ακολουθούν τον Ορθόδοξο Ιουδαϊσμό, κοινωνικά σταθερά και αμετάβλητα παρά την εξωτερική επιρροή ή τις επιθέσεις.

## Ιστορία

## Δείτε επίσης
* Γκιρμιζί Γκεσεμπέ - το τελευταίο επιζών ιστορικό στετλ στον κόσμο
* Ιστορία των Εβραίων στην Ουκρανία
* Ιστορία των Εβραίων στην Πολωνία
* Ιστορία των Εβραίων στη Ρωσία
* Εβραϊκή διασπορά

## Παραπομπές


## Περαιτέρω ανάγνωση
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Εξωτερικοί σύνδεσμοι
* 
* Boris Feldblyum Collection
* JewishGen
** The JewishGen Communities Database
** The JewishGen Gazetteer (πρώην: JewishGen ShtetlSeeker)
** JewishGen KehilaLinks (πρώην: ShtetLinks)
* Galicia, Diaspora – Εβραϊκή Εγκυκλοπαίδεια
* Virtual Shtetl
* Jewish history of Radziłów
* Remembering Luboml: images of a Jewish Community
* Towns in the Encyclopedia of Jewish Life
* Pre-1939 Kresy (now Ukraine) photo album
* Jewish Web Index – Polish Shtetls 
* The Lost Jewish Communities of Poland
* History of the Jews in Poland
* History of Berdychiv
* Antopol Yizkor Book
* https://www.tal.yesh.netThe Journey to Trochenbrod and Lozisht August 2006
* Shtetl gallery. 80 paintings του :fr:Ilex Beller. (γερμανικά και ρωσικά)
* Museum of the History of Polish Jews, Virtual Shtetl
* Jewish guide and genealogy in Poland. History of Shtetl
* Shoshana Eden, paintings of her shtetl


Κατηγορία:Θεματολογία Ασκεναζιτών Εβραίων
Κατηγορία:Ιστορικές εβραϊκές κοινότητες
Κατηγορία:Εβραϊκές κοινότητες
Κατηγορία:Εβραίοι και Ιουδαϊσμός στην Ευρώπη
Κατηγορία:Ιστορία των Εβραίων στην Ουκρανία
Κατηγορία:Ιστορία των Εβραίων στην Πολωνία
Κατηγορία:Είδη κοινοτήτων
Κατηγορία:Τύποι πόλεων