Γκουλάρα Γκαντιρμπέγιοβα

Η **Γκουλάρα Ιμπραημχαλίλ γκίζι Γκαντιρμπέγιοβα** (το γένος **Αφαντίγιεβα**, 1903 – 1942) ήταν ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των γυναικών και πολιτικός (κομμουνίστρια) από το Αζερμπαϊτζάν. Ασχολήθηκε με την παιδαγωγική και τη δημοσιογραφία έχοντας γράψει αρκετά άρθρα σε διάφορες εκδόσεις. Έγινε αρχισυντάκτρια του πρώτου γυναικείου περιοδικού στο Αζερμπαϊτζάν *Sharg gadini* (1923–1937)*.* Η Γκουλάρα Γκαντιρμπέγιοβα ήταν επίσης πρόεδρος της Λέσχης Αλί Μπαϊράμοφ, της οργάνωσης του γυναικείου κινήματος του Αζερμπαϊτζάν, από το 1930 έως το 1937.

Κατηγορήθηκε ως μέλος επαναστατικής οργάνωσης κατά τη διάρκεια της σταλινικής καταστολής, φυλακίστηκε και αργότερα εξορίστηκε στη Σιβηρία. Δεν υπάρχουν ακριβείς πληροφορίες για τη μετέπειτα ζωή και τον θάνατό της.

## Βιογραφία

### Νεανικά χρόνια
Η Γκουλάρα Γκαντιρμπέγιοβα γεννήθηκε το 1903 στο χωριό Μπας Γκόινουκ, στην περιοχή Νούχα (σημερινή περιοχή Σάκι). Στο υλικό, τονίζεται ότι η οικογένειά της ήταν μια από τις πλούσιες και σεβαστές οικογένειες της περιοχής και ο πατέρας της αναφέρεται ως γαιοκτήμονας στο παρελθόν. Αναφέρεται ότι αργότερα ο πατέρας της δολοφονήθηκε από την τοπική αριστοκρατία του Γκόινουκ. 

Το 1920, η Γκουλάρα εγγράφηκε σε παιδαγωγική σχολή, που άνοιξε στο Σάκι, ολοκληρώνοντας τις σπουδές της και αποκτώντας το δικαίωμα διδασκαλίας. Άρχισε να διδάσκει κορίτσια στο χωριό και ασχολήθηκε επίσης με τα κοινά. 

### Σταδιοδρομία
Σε ηλικία 20 ετών, η Γκουλάρα διορίστηκε διευθύντρια του Γυναικείου Τμήματος στην περιοχή. Από αυτή την περίοδο και μετά, έγινε μια από τις πρωτοπόρους του κινήματος για την απελευθέρωση των γυναικών στο Αζερμπαϊτζάν. Το 1923, η Γκαντιρμπέγιοβα εντάχθηκε στο Κομμουνιστικό Κόμμα του Αζερμπαϊτζάν και εργάστηκε στην Κομματική Επιτροπή της Περιφέρειας Σέκι. 

Εμφανιζόταν συχνά στον Τύπο για να προωθήσει την ιδέα της απελευθέρωσης των γυναικών στην κοινωνία. Κατά τη διάρκεια των ετών εργασίας της στις περιφέρειες, συνέβαλε σε έντυπα όπως το *Yeni fikir* (Νέα Ιδέα), την *Kandli qazeti* (Εφημερίδα του Χωριού) και άλλα.

Το 1923, όταν εκδόθηκε το περιοδικό *Sharg gadini*, η 20χρονη Γκουλάρα έγινε μια από τις πρώτες γυναίκες ανταποκρίτριές του κερδίζοντας φήμη με τα άρθρα της. Τον Μάιο του 1931, η Γκαντιρμπέγιοβα διορίστηκε εκδότρια του περιοδικού. Έγραφε τα άρθρα της με το ψευδώνυμο *Koylu gizi* (Κορίτσι του Χωριού). Από το 1932 έως το 1937, διετέλεσε διευθύντρια της Λέσχης Γυναικών Αλί Μπαϊράμοφ.

Αργότερα, ηγήθηκε του Τμήματος Γυναικών στη Σαμκίρ (τότε ονομαζόταν Σαμκόρ) και στην Κούμπα. Το 1927, διορίστηκε διευθύντρια του Τμήματος Γυναικών της Κεντρικής Εκτελεστικής Επιτροπής του Αζερμπαϊτζάν. Κατείχε επίσης για ένα διάστημα τη θέση της επικεφαλής του Τμήματος Μαζικών Πολιτιστικών και Εκπαιδευτικών Υποθέσεων στο Λαϊκό Επιτροπάτο Παιδείας του Αζερμπαϊτζάν. Στις 7 Ιανουαρίου 1936, δημοσιεύτηκε ένα άρθρο για την Γκουλάρα Γκαντιρμπέγιοβα στην *[[Πράβντα]]*, την κορυφαία εφημερίδα της ΕΣΣΔ. 

### Σύλληψη και εξορία
Κατά τη διάρκεια της σταλινικής περιόδου καταστολής, οι δραστηριότητες της Γκαντιρμπέγιοβα ερμηνεύτηκαν ως εθνικιστική και αντισοβιετική προπαγάνδα. Ένας από τους αρχικούς λόγους για αυτό ήταν η δημοσίευση του βιβλίου «Η Ιστορία ενός Παλατιού», που επιμελήθηκε η Γκαντιρμπέγιοβα, με την ευκαιρία της 15ης επετείου της Λέσχης Αλί Μπαϊράμοφ το 1936. Το βιβλίο επικρίθηκε έντονα ως έργο γραμμένο με εθνικιστική άποψη και γρήγορα τράβηξε την προσοχή των ανώτερων Αρχών. Επιπλέον, οι φιλίες της Γκαντιρμπέγιοβα με Αζέρους εθνικιστές όπως οι Χουσεΐν Τζαβίντ, Αχμάντ Τζαβάντ και Σεγίντ Χουσεΐν, αναφέρθηκαν ως λόγοι και κατηγορήθηκε ότι ήταν «ενεργό μέλος μιας ανατρεπτικής οργάνωσης». 

Το 1937, οι Χαμίντ Σουλτάνοφ και Μίρζα Μαμάντ Γκασίμοφ κατέθεσαν ως μέλη ανατρεπτικής οργάνωσης και ανέφεραν ότι η Γκουλάρα Γκαντιρμπέγιοβα ήταν επίσης μέλος αυτής της οργάνωσης στις καταθέσεις τους. Ο Μίρζα Μαμάντ Γκασίμοφ δήλωσε στην κατάθεσή του ότι η ίδια η Γκαντιρμπέγιοβα ισχυρίστηκε ότι ήταν μέλος της ανατρεπτικής οργάνωσης και στρατολογήθηκε σε αυτήν από τον Ιμπραχίμ Ταγκίγιεφ. Εν τω μεταξύ, ο Χαμίντ Σουλτάνοφ ανέφερε στην κατάθεσή του ότι η Γκαντιρμπέγιοβα ήταν μέλος της οργάνωσης και στρατολογήθηκε σε αυτήν από τον Μίρζα Μαμάντ Γκασίμοφ. Ένας άλλος λόγος για την ευθύνη της Γκαντιρμπέγιοβα αναφέρεται σε γραπτά της Μπιλγκέις Χασίμζαντε στον Μιρ Τζαφάρ Μπαγκίροφ στις 25 Φεβρουαρίου και 17 Ιουλίου 1937. Σε αυτά τα έγγραφα, αναφέρεται ότι η Γκαντιρμπέγιοβα είχε διασυνδέσεις με τους εθνικιστές συγγραφείς Αχμάντ Τζαβάντ και Χουσεΐν Τζαβίντ, οι οποίοι ήταν ήδη υπό κράτηση εκείνη την εποχή, καθώς και με την Ταμάρα Σαλίκοβα, την Σενουμπέρ Αγιούμποβα, την Χαβέρ Καράγιεβα και την Χαντίτζα Χουσεΐνοβα.

Στις 23 Ιουλίου 1938, εκδόθηκε η εντολή L-956 για τη σύλληψη της Γκουλάρα Γκαριμπέγιοβα. Συνελήφθη στις 26 Ιουλίου, ενώ παρευρισκόταν στην κηδεία της μητέρας της στο χωριό Μπασκάλ, στην περιοχή Ισμαγιλί. Στις 27 Ιουλίου, εκδόθηκε ένταλμα σύλληψης εναντίον της, ενώ είχε ήδη συλληφθεί. 

Τον Νοέμβριο του 1938, η Μπιλγκέις Χασίμζαντε ανακρίθηκε ως μάρτυρας σχετικά με την υπόθεση, που αφορούσε την Γκαντιρμπέγιοβα. Στην κατάθεσή της, παρείχε λεπτομερείς πληροφορίες για τον καταδικασθέντα. Ανέφερε ότι ο Καρίμ Γκαζίεφ, αδελφός της Γκουλάρα, φυλακίστηκε και εξορίστηκε για τις επαναστατικές του δραστηριότητες ως ενεργό μέλος του κόμματος «Μουσαβάτ». Επιπλέον, τόνισε ότι το βιβλίο «Η Ιστορία ενός Παλατιού», που εκδόθηκε υπό την επιμέλεια της Γκαντιρμπέγιοβα, γράφτηκε στο πνεύμα της ιδεολογίας του Μουσαβάτ. 

Το 1938, η Γκαντιρμπέγιοβα ανακρίθηκε τέσσερις φορές – στις 15 Αυγούστου, 31 Οκτωβρίου, 15 Νοεμβρίου και 21 Νοεμβρίου – και αρνήθηκε όλους τους ισχυρισμούς εναντίον της κατά τη διάρκεια κάθε ανάκρισης. Στις 20 Ιανουαρίου 1939, συντάχθηκε πρωτόκολλο σχετικά με την ολοκλήρωση της έρευνας για την υπόθεση, που αφορούσε την Γκουλάρα Γκαντιρμπέγιοβα. Κατηγορήθηκε βάσει των άρθρων 72 και 73 του Ποινικού Κώδικα της ΣΣΔ του Αζερμπαϊτζάν. Οι κατηγορίες εναντίον της εγκρίθηκαν από το Ειδικό Συμβουλευτικό Συμβούλιο υπό τον Επίτροπο Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΣΣΔ τον Φεβρουάριο του ίδιου έτους. Στις 9 Ιουνίου, ελήφθη απόφαση για την αποστολή της Γκουλάρα Γκαντιρμπέγιοβα σε κέντρο κράτησης για πενταετή θητεία. 

### Μετέπειτα ζωή και θάνατος
Δεν υπάρχουν διαθέσιμες πληροφορίες για τη μετέπειτα ζωή της Γκαντιρμπέγιοβα. Σύμφωνα με ορισμένες πηγές, πέθανε το 1942 κατά τη διάρκεια μιας ανεπιτυχούς επέμβασης, ενώ βρισκόταν στην εξορία. Σύμφωνα με την Τεχράν Σαμσεντίνσκαγια, η οποία ισχυρίζεται ότι βρισκόταν στο ίδιο στρατόπεδο μαζί με την Γκουλάρα Γκαντιρμπέγιοβα, πιστεύεται ότι η Γκαντιρμπέγιοβα έπασχε από σκωληκοειδίτιδα και είχε υποβληθεί σε δύο χειρουργικές επεμβάσεις. Σύμφωνα με την ίδια, η Γκαντιρμπέγιοβα πέθανε στις 29 Δεκεμβρίου 1942 στο νοσοκομείο του σιδηροδρομικού σταθμού Τομσκάγια, μετά από μια τρίτη χειρουργική επέμβαση απουσία επαγγελματιών γιατρών, νοσοκόμων και κατάλληλων ιατρικών εφοδίων. 

Τον Οκτώβριο του 1950, σε έκθεση που γράφτηκε προς τον Υφυπουργό Συνταγματάρχη Καρίμοφ, αναφέρθηκε ότι η κρατούμενη Γκαντιρμπέγιοβα εξαφανίστηκε τον Μάιο του 1942 και έπρεπε να φυλακιστεί ξανά. Ο Καρίμοφ ανέφερε επίσης ότι η Γκαρίμποβα είχε εξαφανιστεί μετά τη λήξη της φυλάκισής της και έπρεπε να αναζητηθεί και να φυλακιστεί ξανά. 

Στις 13 Σεπτεμβρίου 1957, ο εκπρόσωπος της ΣΣΔ Αζερμπαϊτζάν, Ισμαΐλοφ, άσκησε έφεση σχετικά με την υπόθεση της Γκαντιρμπέγιοβα ζητώντας την ακύρωση της απόφασης του Ειδικού Συμβουλίου του 1939 λόγω έλλειψης ποινικών αποδεικτικών στοιχείων. Στη συνέχεια, στις 10 Οκτωβρίου, το Ποινικό Συμβούλιο του Ανώτατου Δικαστηρίου της ΣΣΔ Αζερμπαϊτζάν έκανε δεκτό το αίτημα οδηγώντας στην απαλλαγή της. 

### Προσωπική ζωή
Η Γκουλάρα Γκαντιρμπέγιοβα παντρεύτηκε τον Αχμάντ Γκαντιρμπέγιοφ, αλλά αργότερα χώρισε, αν και διατήρησε το επώνυμό του. Ο δεύτερος σύζυγός της, Ασέφ Ραχμάνοφ, εργάστηκε στις υπηρεσίες ασφαλείας για μεγάλο χρονικό διάστημα και φυλακίστηκε κατά την περίοδο της καταστολής, τελικά εκτελέστηκε στις 3 Ιανουαρίου 1938. Ο αδελφός της Γκαντιρμπέγιοβα, Καρίμ Γκαζίεφ, εξορίστηκε ως ενεργό μέλος του κόμματος «Μουσαβάτ». 

## Κληρονομιά
Το σχολείο στο χωριό Μπας Γκόινουκ και ένας δρόμος στην περιοχή Νεριμάνοφ του Μπακού έχουν το όνομά τους από την Γκουλάρα Γκαντιρμπέγιοβα.

## Παραπομπές

Κατηγορία:Αζέροι δημοσιογράφοι
Κατηγορία:Αζέροι πολιτικοί
Κατηγορία:Αζέρες συγγραφείς
Κατηγορία:Φεμινίστριες