Μόμπι Ντικ

***Μόμπι Ντικ*** *ή* ***Η φάλαινα*** (αγγλικά: *Moby-Dick; or, The Whale*) είναι μυθιστόρημα του 1851 γραμμένο από τον Αμερικανό συγγραφέα Χέρμαν Μέλβιλ. Στο βιβλίο ο ναύτης Ισμαήλ αφηγείται την περιπέτεια του Αχαάβ, καπετάνιου του φαλαινοθηρικού πλοίου *Πίκοουντ*, με στόχο να εκδικηθεί τον Μόμπι Ντικ, μια γιγάντια λευκή φάλαινα φυσητήρα, επειδή στο προηγούμενο ταξίδι του *Πίκοουντ* ο Μόμπι Ντικ δάγκωσε το πόδι του Αχαάβ στο γόνατο.

Το βιβλίο ανήκει στη λεγόμενη Αμερικανική Αναγέννηση και έχει ταξινομηθεί από τον όψιμο ρομαντισμό μέχρι τον πρώιμο συμβολισμό. Όταν δημοσιεύθηκε έλαβε ανάμεικτες κριτικές και ήταν εμπορική αποτυχία. Όταν πέθανε ο συγγραφέας του το 1891 δεν τυπωνόταν. Η φήμη του ως σπουδαίο αμερικανικό μυθιστόρημα άρχισε να εξαπλώνεται στις αρχές του 20ού αιώνα, με την εκατονταετηρίδα της γέννησης του Χέρμαν Μέλβιλ. Ο Ουίλιαμ Φόκνερ είπε ότι ευχόταν να το είχε γράψει ο ίδιος και ο Ντ. Χ. Λώρενς το αποκάλεσε «ένα από τα πιο περίεργα και υπέροχα βιβλία στον κόσμο» και «το σπουδαιότερο βιβλίο που έχει γραφτεί για τη θάλασσα». Η εναρκτήρια πρόταση «Λέγε με Ισμαήλ» είναι ανάμεσα στις πιο διάσημες και sus της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

Η βάση του έργου του Μέλβιλ ήταν ένα φαλαινοθηρικό ταξίδι που πραγματοποίησε το 1841 με το πλοίο *Ακούσνετ*. Το μυθιστόρημα αντλεί έμπνευση επίσης από τη φαλαινοθηρική λογοτεχνία καθώς και από τον Σαίξπηρ και τη Βίβλο. Η έμπνευση για τη φάλαινα, όπου ήταν δύσκολο να πιαστεί μια αλμπίνα φάλαινα, γνωστή ως Μόμπι Ντικ και το τέλος του βιβλίου βασίζεται στη βύθιση του φαλαινοθηρικού *Έσσεξ* το 1820. Οι λεπτομερείς και ρεαλιστικές περιγραφές της φαλαινοθηρίας και της εξαγωγής του λαδιού, καθώς και της ζωής στο πλοίο με ένα πολυπολιτισμικό πλήρωμα αναμιγνύονται με την εξερεύνηση της κοινωνικής θέσης, του καλού και κακού και την παρουσία Θεού. Πέραν της αφηγηματικής πρόζας, ο Μέλβιλ χρησιμοποιεί επίσης από τραγούδια, ποίηση και καταλόγους μέχρι μονολόγους και σαιξπηρικούς διαλόγους.

Η συγγραφή του βιβλίου διήρκεσε 18 μήνες. Τον Οκτώβριο του 1851 το κεφάλαιο «Η ιστορία του Τάουν-Χο» δημοσιεύθηκε στο *[[Harper's New Monthly Magazine]]*. Τον ίδιο μήνα δημοσιεύθηκε ολόκληρο το βιβλίο (σε τρίτομο) με τον τίτλο *Η φάλαινα* στο Λονδίνο και τον Νοέμβριο με τον οριστικό του τίτλο ως ένας τόμος στη Νέα Υόρκη. Υπάρχουν εκατοντάδες διαφορές ανάμεσα στις δύο εκδόσεις, καθώς ο εκδότης στο Λονδίνο Ρίτσαρντ Μπέντλεϊ λογόκρινε και άλλαξε πολλά σημεία, ενώ ο Μέλβιλ προχώρησε και εκείνος σε αλλαγές, συμπεριλαμβανομένης της αλλαγής τίτλου. Το όνομα της φάλαινας και στις δύο εκδόσεις είναι Μόμπι Ντικ, χωρίς την παύλα.

## Μεταφράσεις στα ελληνικά

* *Μόμπυ Ντικ* (1970), μτφρ. Αγλαΐα Μητροπούλου, εκδόσεις Ατλαντίς
* *Μόμπι-Ντικ ή Η φάλαινα* (1992), μτφρ. Στέφανος Κόκκαλης, εκδόσεις Κάκτος
* *Μόμπι-Ντικ* (1992), μτφρ. Αθανάσιος Χριστοδούλου, εκδόσεις Gutenberg
* *Μόμπι Ντικ* (1998), μτφρ. Μπέσσυ Πλακούλα, εκδόσεις Modern Times
* *Μόμπι Ντικ* (2011), μτφρ. Μαρία Ατματζίδου, εκδόσεις 4π

## Προσαρμογές

* *Ο θαλασσοκράτωρ* (*Moby Dick*, 1930), αμερικανική ταινία σε σκηνοθεσία του Λόιντ Μπέικον με τους Τζον Μπάριμορ, Τζόαν Μπένετ και Λόιντ Χιουζ.
* *[[Μόμπι Ντικ (ταινία)|Μόμπι Ντικ]]* (*Moby Dick*, 1956), αμερικανική ταινία σε σκηνοθεσία του Τζον Χιούστον με τους Γκρέγκορι Πεκ και Λίο Τζεν και Ρίτσαρντ Μπέισχαρτ.
* *Οι περιπέτειες του Μόμπι Ντικ* (*The Adventures of Moby Dick*, 1996), καναδική ταινία κινουμένων σχεδίων με τη φωνή της Ματίνας Καρρά στην ελληνική μεταγλώττιση.
* *Moby Dick* (1998), αμερικανική μίνι σειρά σε σκηνοθεσία του Φρανκ Ρόνταμ με τους Πάτρικ Στιούαρτ και Χένρι Τόμας.
* *Μόμπι Ντικ* (Animated Epics: Moby Dick*,* 1998), αμερικανική ταινία κινουμένων σχεδίων με τις φωνές των Ροντ Στάιγκερ και Τιμ Γκουινί.
* *Μόμπι Ντικ* (*Moby Dick*, 2011), καναδογερμανική μίνι σειρά με τους Γουίλιαμ Χερτ, Ίθαν Χοκ, Τσάρλι Κοξ και Ντόναλντ Σάδερλαντ.

## Παραπομπές


κατηγορία:Αμερικανικά μυθιστορήματα
κατηγορία:Μυθιστορήματα που έγιναν ταινίες
Κατηγορία:Χέρμαν Μέλβιλ
Κατηγορία:Ναυτιλιακός πολιτισμός