Κρίση των Στενών του Ορμούζ 2026

Τα Στενά του Ορμούζ, είναι ζωτικό θαλάσσιο σημείο διέλευσης για το παγκόσμιο ενεργειακό εμπόριο, που βιώνει συνεχείς γεωπολιτικές και οικονομικές αναταραχές από τις 28 Φεβρουαρίου 2026, μετά από κοινές στρατιωτικές επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ στο Ιράν, οι οποίες περιελάμβαναν τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ. Σε απάντηση, το Ιράν εξαπέλυσε αντίποινα με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε ισραηλινό έδαφος και σε αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις σε κράτη του Κόλπου, ενώ το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) εξέδωσε προειδοποιήσεις που απαγόρευαν τη διέλευση πλοίων από το στενό, οδηγώντας σε ουσιαστική διακοπή της ναυτιλιακής κυκλοφορίας.

Οι προειδοποιήσεις και οι επακόλουθες επιθέσεις σε πλοία προκάλεσαν απότομη μείωση στις θαλάσσιες μεταφορές, με την κυκλοφορία των δεξαμενόπλοιων να μειώνεται αρχικά κατά περίπου 70% και πάνω από 150 πλοία να αγκυροβολούν έξω από τα στενά για να αποφύγουν τους κινδύνους, και σύντομα η κυκλοφορία μειώθηκε περίπου στο μηδέν. Αυτή η διαταραχή επηρέασε περίπου το 20% της παγκόσμιας ημερήσιας προσφοράς πετρελαίου και σημαντικούς όγκους υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), ωθώντας τις μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες να αναστείλουν τις δραστηριότητές τους στην περιοχή. Οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου αυξήθηκαν κατακόρυφα, με το αργό πετρέλαιο τύπου Brent να αυξάνεται έως και 13% στα 82 δολάρια ΗΠΑ ανά βαρέλι, εν μέσω φόβων για παρατεταμένες ελλείψεις εφοδιασμού που θα μπορούσαν να ωθήσουν τις τιμές προς τα 100 δολάρια ανά βαρέλι.

## Υπόβαθρο
Τα στενά είναι 21 μίλια πλάτος (34 χλμ.) στα στενότερα σημεία του, σχηματίζοντας ένα πέρασμα θαλάσσης μεταξύ Ιράν και Ομάν. Οι δύο μονοκατευθυντικές θαλάσσιες λωρίδες του διευκολύνουν τη διαμετακόμιση περίπου 20 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου την ημέρα, που αντιπροσωπεύουν περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου μέσω θαλάσσης, κυρίως από παραγωγούς όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ιράκ και το Κατάρ.  Το 2024, εκτιμάται ότι το 84% των αποστολών αργού πετρελαίου και διυλισμένων προιοντων μέσω των στενών προορίζονταν για τις ασιατικές αγορές.  Η Ευρώπη προμηθεύεται το 12% έως 14% του LNG της από το Κατάρ, μέσω των στενών. 

Οι εντάσεις μεταξύ Ιράν, Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ κλιμακώθηκαν ενόψει του 2026, λόγω των αποτυχημένων διαπραγματεύσεων για τα πυρηνικά στη Γενεύη και μιας προηγούμενης 12ήμερης αεροπορικής σύγκρουσης το 2025.  Το Ιράν είχε σηματοδοτήσει πιθανές διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ σε απάντηση σε απειλές, συμπεριλαμβανομένου ενός προσωρινού μερικού κλεισίματος νωρίτερα μέσα στον μήνα ως προειδοποίηση. 

Κατά την περίοδο 15 έως 20 Φεβρουαρίου, το Ιράν αύξησε τις εξαγωγές πετρελαίου του στο τριπλάσιο του κανονικού ρυθμού και μείωσε την αποθήκευση πετρελαίου, για να μειώσει τον κίνδυνο διαταραχών, και η Σαουδική Αραβία επιχείρησε παρόμοιες κινήσεις. 

Τις ημέρες πριν από τις απεργίες, τα ασφάλιστρα πλοίων που ενέχουν κίνδυνο πολέμου για τα στενά αυξήθηκαν από 0,125% σε ποσοστό μεταξύ 0,2% και 0,4% της αξίας ασφάλισης πλοίου ανά διέλευση. Για τα πολύ μεγάλα πετρελαιοφόρα, αυτή είναι μια αύξηση 250.000 δολαρίων.  

## Κλιμάκωση
Στις 28 Φεβρουαρίου 2026, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ξεκίνησαν συντονισμένες αεροπορικές επιδρομές στο Ιράν στο πλαίσιο της Επιχείρησης Επική Οργή, στοχεύοντας στρατιωτικές εγκαταστάσεις, πυρηνικές εγκαταστάσεις και την ηγεσία, με αποτέλεσμα τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ.   Το Ιράν απάντησε με πυραυλικές επιθέσεις σε ισραηλινές πόλεις και αμερικανικές βάσεις στον Κόλπο, συμπεριλαμβανομένων των ΗΑΕ, του Κατάρ και του Μπαχρέιν, προκαλώντας θύματα και ζημιές σε υποδομές.   Η σύγκρουση επεκτάθηκε στον Λίβανο, όπου η Χεζμπολάχ, που υποστηρίζεται από το Ιράν, εκτόξευσε πυραύλους στο Ισραήλ, προκαλώντας ισραηλινές αντεπιθέσεις. 

### Χρονολόγιο
Μέσα σε λίγες ώρες από τις επιθέσεις, το IRGC μετέδωσε προειδοποιήσεις μέσω ασυρμάτου στα VHF σε πλοία στα στενά, δηλώνοντας ότι δεν θα επιτρεπόταν η διέλευση πλοίων.    Αν και το κλείσιμο δεν είναι νομικά δεσμευτικό, καθώς το Ιράν δεν κήρυξε επίσημα αποκλεισμό, στρατιωτικές και βιομηχανικές πηγές αναφέρουν ότι η ασφάλεια δεν μπορεί να εγγυηθεί και πολλά πλοία παρέμειναν στο λιμάνι ή γύρισαν πίσω.  Οι απειλές οδήγησαν σε μερικό κλείσιμο, με τα δεδομένα παρακολούθησης πλοίων να δείχνουν αρχικά μείωση της κυκλοφορίας κατά 70%. 

Την 1η Μαρτίου, το πετρελαιοφόρο *Skylight* χτυπήθηκε από βλήμα βόρεια του Χάσαμπ, στο Ομάν, σκοτώνοντας δύο μέλη του πληρώματος από την Ινδία και τραυματίζοντας τρία άλλα. Το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ έλαβε κυρώσεις για διασυνδέσεις με τον ιρανικό σκιώδη στόλο. Το *MKD VYOM* χτυπήθηκε από ένα μη επανδρωμένο σκάφος, προκαλώντας πυρκαγιά και έκρηξη στο μηχανοστάσιό του. Ένας Ινδός ναύτης σκοτώθηκε. Ένας άλλος Ινδός τραυματίστηκε σοβαρά στο *LCT Ayeh* .  

Στις 2 Μαρτίου 2026, ένας ανώτερος αξιωματούχος του IRGC επιβεβαίωσε επίσημα ότι τα στενά ήταν κλειστά, απειλώντας στη συνέχεια κάθε πλοίο που περνούσε από αυτά.  Το υπό αμερικανική σημαία *Stena Imperative* χτυπήθηκε δύο φορές στο λιμάνι του Μπαχρέιν, προκαλώντας πυρκαγιά.  Ένας λιμενεργάτης σκοτώθηκε και δύο άλλοι τραυματίστηκαν στην επίθεση, αν και το πλήρωμα του πλοίου δεν τραυματίστηκε.  Το *Athe Nova*, το οποίο έχει διασυνδέσεις με το Ιράν, χτυπήθηκε από δύο μη επανδρωμένα αεροσκάφη μετά από μια προσπάθεια να διασχίσει παράνομα τα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, το οποίο συνδέεται με το IRGC. 

Λίγο μετά τα μεσάνυχτα της 2ας Μαρτίου, κανένα δεξαμενόπλοιο στα στενά δεν εξέπεμπε σήματα συστήματος αυτόματης αναγνώρισης, υποδεικνύοντας χαμηλή ή καθόλου κυκλοφορία,  ωστόσο με αναξιόπιστα δεδομένα και βάση συσκευών δορυφορικής πλοήγησης.   Η ασφάλιση προστασίας και αποζημίωσης καταργήθηκε για τις 5 Μαρτίου, καθιστώντας τον οικονομικό κίνδυνο πολύ υψηλό για τους πλοιοκτήτες να χρησιμοποιήσουν το στενό. Τα στενά κηρύχθηκαν ζώνη υψηλού κινδύνου, παρέχοντας επιπλέον αμοιβή και δικαίωμα άρνησης για τα μέλη του πληρώματος. Τα στενά παρέμεινε τεχνικά ανοιχτά, αλλά ουσιαστικά κλειστά. 

Στις 4 Μαρτίου, το IRGC ισχυρίστηκε τον πλήρη έλεγχο των στενών.  Μέχρι τότε, τουλάχιστον οκτώ πλοία είχαν υποστεί ζημιές. Ένα πλοίο με σημαία Μάλτας, *το Safeen Prestige*, χτυπήθηκε, αναγκάζοντας το πλήρωμά του να το εκκενώσει. Εν τω μεταξύ, το *Pola*, το οποίο είχε νωρίτερα απενεργοποιήσει τον αναμεταδότη AIS, κατάφερε να περάσει από τα στενά και να παραδώσει το φορτίο του στα ΗΑΕ, παρά τον αποκλεισμό.  Αργά τη νύχτα, μια μεγάλη έκρηξη έπληξε το πετρελαιοφόρο *Sonangol Namibe*, το οποίο ήταν αγκυροβολημένο κοντά στο λιμάνι Mubarak Al Kabeer στο Κουβέιτ, προκαλώντας διαρροή πετρελαίου που έθεσε σε κίνδυνο το περιβάλλον. Ένα μικρό πλοίο παρατηρήθηκε να εγκαταλείπει το σημείο μετά την επίθεση.   Το IRGC δήλωσε ότι έπληξε ένα αμερικανικό πετρελαιοφόρο. 

## Επιπτώσεις
Αργά στις 28 Φεβρουαρίου, η εξερχόμενη κυκλοφορία μέσω του Πορθμού ήταν πυκνή, ενώ η εισερχόμενη κυκλοφορία ήταν ελαφριά.  Τουλάχιστον τρία δεξαμενόπλοια χτυπήθηκαν κοντά στο στενό, συμπεριλαμβανομένου ενός στα ανοιχτά του Ομάν που πυρπολήθηκε.   Τουλάχιστον 17 πετρελαιοφόρα συνέχισαν να ταξιδεύουν μέσω των στενών.  Την 1η και 2α Μαρτίου, δεν εμφανίστηκε κανένα πλοίο στα στενά. 

Μεγάλες εταιρείες μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, συμπεριλαμβανομένων των Maersk, CMA CGM και Hapag-Lloyd, ανέστειλαν τις διελεύσεις μέσω των στενών και συναφών διαδρομών, όπως η Ερυθρά Θάλασσα.   Η Υεμένη, που ελέγχεται από τους Χούθι, ανακοίνωσε στις 28 Φεβρουαρίου (2026) ότι θα επαναλάμβανε τις επιθέσεις κατά του Ισραήλ και εμπορικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα,  αναγκάζοντας την κυκλοφορία της Διώρυγας του Σουέζ να ανακατευθυνθεί γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδος στην Αφρική. Αυτό πρόσθεσε εβδομάδες στους χρόνους διέλευσης και αύξησε το κόστος μεταφοράς. Η κρίση διέκοψε τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό και άφησε τα δεξαμενόπλοια ακινητοποιημένα στον Περσικό Κόλπο. 

Η κρίση προκάλεσε σοκ στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας και προκάλεσε ανησυχίες για την ασφάλεια. Περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου διέρχεται κανονικά από το στενό, και οι διαταραχές προκάλεσαν αύξηση των τιμών του αργού πετρελαίου Brent κατά 10-13% στις αρχές των συναλλαγών, με τους αναλυτές να προειδοποιούν ότι θα μπορούσαν να φτάσουν τα 100 δολάρια ανά βαρέλι ή και υψηλότερα εάν οι διαταραχές συνεχιστούν.    Η απότομη αύξηση των τιμών είναι ιδιαίτερα προβληματική στην Ασία, όπου μεγάλοι εισαγωγείς όπως η Κίνα και η Ινδία θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν ελλείψεις εφοδιασμού και αστάθεια των τιμών.  Οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη επίσης αυξήθηκαν, αυξάνοντας από 30 ευρώ/MWh την περασμένη εβδομάδα, σε 46 ευρώ/MWh τη Δευτέρα 2 Μαρτίου,  φτάνοντας στο μέγιστο πάνω από 60 ευρώ/MWh την Τρίτη 3 Μαρτίου (σχεδόν διπλάσια από την προηγούμενη εβδομάδα),  πριν μειωθούν ξανά στα 48 ευρώ/MWh την Τετάρτη 4 Μαρτίου. 

Ο ΟΠΕΚ δεσμεύτηκε να αυξήσει την παραγωγή πετρελαίου κατά 206.000 βαρέλια την ημέρα για να μετριάσει τις ελλείψεις.  Οι διαταραχές προκάλεσαν επίσης ανησυχίες για τον πληθωρισμό και τις πιθανές οικονομικές υφέσεις στις χώρες που εισάγουν πετρέλαιο. 

Αναλυτές από ιδρύματα όπως η [Barclays] και η [Goldman Sachs τόνισαν τους κινδύνους διατήρησης υψηλών τιμών πετρελαίου εάν τα στενά περιοριστούν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.  

Τα κρουαζιερόπλοια μείωσαν τη δραστηριότητα στον Περσικό Κόλπο και σταμάτησαν να χρησιμοποιούν τα στενά.  Στις 3 Μαρτίου, *το Bloomberg* ανέφερε ότι το Ιράκ άρχισε να διακόπτει τις δραστηριότητες στο πετρελαιοπηγείο Ρουμαΐλα λόγω έλλειψης αποθηκευτικού χώρου, καθώς τα δεξαμενόπλοια δεν μπορούσαν να αποβιβαστούν από τα στενά. 

Στις 4 Μαρτίου, το Πακιστάν, μια χώρα που εξαρτάται από τις εισαγωγές πετρελαίου και αναζητούσε εναλλακτικές οδούς αποστολής λόγω του κλεισίματος, ζήτησε επίσημα από τη Σαουδική Αραβία να αναδρομολογήσει τις προμήθειες πετρελαίου μέσω του λιμένα της Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, με τη Σαουδική Αραβία να παρέχει διαβεβαιώσεις και να κανονίζει τουλάχιστον μία αποστολή αργού πετρελαίου για να παρακάμψει τα κλειστά στενά. Οι αρχές της Σαουδικής Αραβίας φέρονται επίσης να εξετάζουν το ενδεχόμενο να εκτρέψουν μέρος των δικών τους εξαγωγών αργού πετρελαίου μέσω της Γιανμπού για να μειώσουν τις επιπτώσεις της διαταραχής. 

## Παραπομπές


Κατηγορία:Στενά του Ορμούζ