Τενερίφη

thumb|right|200px|Δορυφορική εικόνα της Τενερίφης.

Η **Τενερίφη** (), είναι νησί της Ισπανίας, το μεγαλύτερο από τα επτά Κανάρια Νησιά στον Ατλαντικό απέναντι από τις ακτές της Βορείου Αφρικής. Ο πληθυσμός του νησιού, ανέρχεται στους 948.815 κατοίκους (σύμφωνα με την απογραφή του 2023). Είναι το πολυπληθέστερο νησί της Ισπανίας. Η Τενερίφη είναι τμήμα της επαρχίας Σάντα Κρουθ δε Τενερίφε.

Η Σάντα Κρουθ ντε Τενερίφε είναι η πρωτεύουσα του νησιού και έδρα της *cabildo insular* (κυβέρνηση του νησιού). Είναι επίσης η πρωτεύουσα της αυτόνομης κοινότητας των Καναρίων Νήσων μαζί με τη Λας Πάλμας δε Γκραν Κανάρια, μαζί με την οποία μοιράζεται τους κυβερνητικούς θεσμούς όπως την Προεδρία και τα Υπουργεία. Το νησί είναι η έδρα του «Πανεπιστημίου Λα Λαγούνα» που ιδρύθηκε το 1792.

## Γεωγραφία
Το νησί βρίσκεται στον 28ο βόρειο παράλληλο και στον 16ο δυτικό μεσημβρινό, με έκταση επιφανείας 2.034 τ.χλμ. Όπως και τα υπόλοιπα γειτονικά νησιά, έτσι κι εκείνο είναι ηφαιστειογενούς προέλευσης. Η τελευταία από τις εκρήξεις που δημιούργησαν το νησί έγινε πριν περίπου 3,5 εκατομμύρια έτη, αν και ακούγονται ακόμη μικρά «μουγκρητά». Ο πιο πρόσφατος σεισμός ήταν μεγέθους 4 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ το έτος 2002.

Η ψηλότερη κορυφή της Ισπανίας, η Τέιδε στα 3.718 μ., βρίσκεται στην Τενερίφη. Το νησί από μόνο του διαιρείται στο αρκετά ξηρό νότιο τμήμα του, και στον πολύ υγρό και καταπράσινο βορρά. Το νησί συμπεριλαμβάνεται στον κατάλογο μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, καθώς έχει το Εθνικό Πάρκο του Τέιδε, που είναι το πιο επισκέψιμο εθνικό πάρκο της Ισπανίας, όπου κανείς συναντά πλούσια βλάστηση και το τρίτο μεγαλύτερο ηφαίστειο του κόσμου, το Τέιδε.

Το 2015 η Ανάγα ανακηρύχθηκε Καταφύγιο Βιόσφαιρας από την UNESCO.

## Κλίμα
Η Τενερίφη παρουσιάζει ένα ήπιο και ξηρό κλίμα καθόλη τη διάρκεια του έτους στο μεγαλύτερο μέρος του νησιού, ενώ στα μεγαλύτερα υψόμετρα το κλίμα είναι δροσερότερο με μεγαλύτερες βροχοπτώσεις. Με μια μέση ετήσια θερμοκρασία περίπου στους 21,5°C στα θερμότερα σημεία του νησιού, οι θερμοκρασίες είναι συγκρίσιμες με αυτές της Λίνδου στη Ρόδο. 

## Ιστορία
Πριν από την άφιξη των Ισπανών κατακτητών, το νησί κατοικήθηκε από τους Γουάντσε. Ζούσαν στα νησιά για πάνω από 2.000 χρόνια, μέχρι τον 15ο αιώνα, οπότε υποτάχθηκαν από τους Ισπανούς κατακτητές. Οι Γουάντσε είχαν έρθει από τη Βόρεια Αφρική και είχαν πλούσια μυθολογία, με πολλούς θεούς και δαίμονες. Επίσης, ειδικά στην Τενερίφη, μουμιοποιούσαν τους νεκρούς τους.

Μετά την κατάκτηση, το αρχιπέλαγος των Καναρίων, και ιδιαίτερα το νησί της Τενερίφης, έγιναν ένα ουσιαστικό βήμα στη θαλάσσια διαδρομή μεταξύ της Ισπανίας και της Αμερικής. Από εδώ ξεκινά μια έντονη εμπορική ανταλλαγή μεταξύ των Καναρίων Νήσων και της Αμερικής, όπου η Τενερίφη ήταν το ηγεμονικό νησί.

Αρχικά η πρωτεύουσα του νησιού ιδρύθηκε στο Σαν Κριστόμπαλ ντε Λα Λαγούνα, που αργότερα θα γινόταν και πρωτεύουσα ολόκληρου του αρχιπελάγους, λόγω της παρουσίας εκεί του στρατηγού των Καναρίων Νήσων. 

Μετά από ενάμιση αιώνα σχετικής ανάπτυξης, γύρω στο έτος 1670, το περίπλοκο εξωτερικό εμπόριο του αμπελο-οινικού τομέα οδήγησε στη μετανάστευση πολλών οικογενειών, ιδιαίτερα στη Βενεζουέλα και την Κούβα. Επιπλέον, περίπου εκείνη την εποχή, προέκυψε ενδιαφέρον από την πλευρά του Ισπανικού Στέμματος να εποικίσει αυτές τις κενές περιοχές της Αμερικής, προκειμένου να αποφευχθεί η κατοχή τους από άλλες δυνάμεις.

Το 1792 ιδρύθηκε το Πανεπιστήμιο της Λα Λαγούνα, το πρώτο πανεπιστήμιο του αρχιπελάγους. Το 1797 ο Άγγλος ναύαρχος Οράτιος Νέλσον προσπάθησε να εισβάλει στο νησί επιτιθέμενος στην πόλη Σάντα Κρουθ ντε Τενερίφε, αλλά η επίθεση αποκρούστηκε από τους ντόπιους. Το 1799 ο φυσιοδίφης Αλεξάντερ φον Χούμπολτ ανέβηκε στην κορυφή του Τέιδε και σχολίασε την ομορφιά του νησιού.

Το 1822 η Σάντα Κρουθ ντε Τενερίφε κηρύχθηκε πρωτεύουσα των Καναρίων Νήσων. Πολλοί τουρίστες άρχισαν να επισκέπτονται την Τενερίφη από τη δεκαετία του 1890, ειδικά τις βόρειες πόλεις.

Το 1936 ο στρατηγός Φρανθίσκο Φράνκο εξαπέλυσε το πραξικόπημά του από την Τενερίφη, όπου είχε διοριστεί αρχικά. Αυτό το γεγονός ξεκίνησε τον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο.

Το 1975, μετά την επιστροφή στη δημοκρατία, η Τενερίφη και τα υπόλοιπα νησιά του αρχιπελάγους απέκτησαν μεγαλύτερη αυτονομία, και ο τουρισμός άρχισε να αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία.

Το χειρότερο ατύχημα στην ιστορία της παγκόσμιας πολιτικής αεροπορίας έλαβε χώρα στο Καταστροφή στο αεροδρόμιο της Τενερίφης (*Los Rodeos*) στις 27 Μαρτίου 1977.

Το 1982 οι Κανάριοι Νήσοι απέκτησαν το καθεστώς αυτόνομης κοινότητας της Ισπανίας. Οι πόλεις Σάντα Κρουθ ντε Τενερίφε και Λας Πάλμας ντε Γκραν Κανάρια μοιράζονται την έδρα της κυβέρνησης της αυτόνομης κοινότητας, αναλαμβάνοντας εκ περιτροπής αυτή την ευθύνη κάθε τέσσερα χρόνια.

## Θρησκεία

Το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού είναι καθολικοί, αλλά υπάρχουν και μεγάλες κοινότητες Μουσουλμάνων, Προτεσταντισμό, Εβραίων και Ινδουιστών. Κάθε χρόνο τον Αύγουστο πραγματοποιείται προσκύνημα των πιστών σε ολόκληρο το αρχιπέλαγος στη Βασιλική της Κανδελάριας, όπου τιμάται η Παναγία της Κανδελάριας, προστάτιδας των Καναρίων Νήσων.

Στην Τενερίφη γεννήθηκαν δύο από τους σημαντικότερους ιεραπόστολους, που τιμώνται ως άγιοι από την Ρωμαιοκαθολική εκκλησία: ο Πέδρο ντε Σαν Χοσέ Μπετανκούρ και ο Χοσέ ντε Αντσιέτα. Ο πρώτος, γεννημένος στο Βιλαφλόρ, στα νότια του νησιού, ήταν ιεραπόστολος στη Γουατεμάλα. Ο δεύτερος γεννήθηκε στο Σαν Κριστόμπαλ ντε Λα Λαγούνα και ήταν ιεραπόστολος στη Βραζιλία, ιδρυτής του Σάο Πάολο και ένας από τους ιδρυτές του Ρίο ντε Τζανέιρο. Μια άλλη σημαντικότατη θρησκευτική προσωπικότητα είναι η μοναχή Μαρία του Λεόν Μπέγιο και Ντελγάδο, που γεννήθηκε στο Ελ Σαουθάλ, και το σκήνωμα της οποίας έχει παραμείνει μέχρι σήμερα άφθαρτο.

## Οι πιο πολυπληθείς πόλεις
* Σάντα Κρουθ ντε Τενερίφε
* Σαν Κριστόμπαλ ντε Λα Λαγούνα
* Κανδελάρια
* Λος Κριστιάνος
* Λα Οροτάβα
* Πλάγια ντε λας Αμέρικας
* Πουέρτο ντε λα Κρουθ

## Αξιοθέατα
* **[[Τέιδε]]**, το ψηλότερο βουνό στην Ισπανία και θεωρείται το τρίτο ψηλότερο στον κόσμο μετρώντας από τη βάση. Είναι Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς.
* **[[Σαν Κριστόμπαλ ντε Λα Λαγούνα]]**, έχει κηρυχθεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς.
* **[[Αίθουσα της Τενερίφης]]**, μοντέρνα αίθουσα συναυλιών που σχεδιάστηκε από τον Σαντιάγο Καλατράβα.
* **[[Βασιλική της Κανδελάριας]]**, είναι ένα προσκυνηματικό κέντρο, που φιλοξενεί την εικόνα της πολιούχου των Καναρίων Νήσων, της Παναγίας της Κανδελάρια (Μαύρης Παναγίας).

## Προσωπικότητες
* Χοσέ ντε Αντσιέτα (1534-1597), θρησκευτικός και άγιος.
* Πέδρο ντε Μπετανκούρ (1626-1667), θρησκευτικός και άγιος.
* Μαρία του Λεόν Μπέγιο και Ντελγάδο (1643-1731), θρησκευτική και μυστικιστική.
* Αμάρο Πάργο (1678-1747), έμπορος και κορσέ.
* Αλφόνσος της Γκαλιέρα (1968), ευγενής.
* Πέδρο Ροδρίγεθ Λεντέσμα (1987), ποδοσφαιριστής.
* Άννα Γκουέρα (1994), τραγουδίστρια, στιχουργός, συνθέτης.
* Άγκονι (1995), τραγουδίστρια, στιχουργός, συνθέτης.

## Στο δημοφιλή πολιτισμό
* Ένα μεγάλο μέρος της αμερικανικής ταινίας Η οργή των Τιτάνων γυρίστηκε εδώ, στο Εθνικό Πάρκο του Τέιδε.
* Το πέμπτο μέρος της ταινίας «Τζέισον Μπορν» γυρίστηκε στη Σάντα Κρουθ ντε Τενερίφε. Για τον λόγο αυτό η πόλη της Σάντα Κρουθ προσαρμόστηκε με τέτοιο τρόπο, ώστε να μοιάζει στις ελληνικές πόλεις της Αθήνας και του Πειραιά. Η Πλατεία Ισπανίας, που είναι η κεντρική πλατεία της πόλης Σάντα Κρουθ, προσαρμόστηκε ούτως ώστε να μοιάζει στην Πλατεία Συντάγματος στην Αθήνα.

## Φωτογραφίες

File:Teide from north 2006.jpg|Το ηφαίστειο Τέιδε από τα βόρεια
File:Auditorio de Tenerife Seitlich.jpg|Αίθουσα της Τενερίφης
File:Playa de Las Teresitas en Santa Cruz.jpg|Πλάγια δε λας Τερεσίτας που σημαίνει Παραλία των Τερεσίτας
File:Drachenbaum_Teneriffa,_Icod_de_los_Vinos.jpg|δέντρο δράκος
File:Roques de Anaga BW 1.JPG|πετρώματα στην Ανάγα 
File:Reina carnaval.jpg|Καρναβάλι της Σάντα Κρουθ της Τενερίφης
File:La Laguna BW 11.JPG|Εκκλησία της Αμώμου Συλλήψεως (Σαν Κριστόμπαλ ντε Λα Λαγούνα)


## Παραπομπές


## Εξωτερικοί σύνδεσμοι

* Island Government of Tenerife
* Government Tourist Information Service

Κατηγορία:Κανάριες νήσοι
Κατηγορία:Νησιά της Ισπανίας
Κατηγορία:Νησιά της Αφρικής