ཆི་ན་ཌེ་གཱ།

༉ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཐད་ཁར་ གལ་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིན་མི་ ཆི་ན་ཌེ་གཱ་འདི་ ནི་ཀཱ་ར་གུ་ཝ་གི་བྱང་ནུབ་ལུང་ཕྱོགས་ནང་ལུ་ཆགས་ཡོདཔ་ཨིན། མེ་རི་གི་ས་ཆའི་གནས་སྟངས་ལས་བརྟེན་ཏེ་ “མེ་གི་ས་གཞི་” དང་ “མེ་ཏོག་གི་ཁྲོམ་” ཟེར་སླབ་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དེ་བཟུམ་སྦེ་ རྒྱ་ནག་གིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ མི་སྡེ་དཔལ་འབྱོར་དང་ ལམ་སྲོལ་གྱི་ངོ་རྟགས་ནང་ ཁག་ཆེ་བའི་འགན་ཁུར་འབགཔ་ཨིན་པས། ཆི་ན་ཌེ་ག་འདི་ ནི་ཀ་ར་གུ་ཝ་གི་བྱང་ནུབ་ཟུར་ཁར་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ད་ ནུབ་ཕྱོགས་ལུ་ པེ་སི་ཕིག་རྒྱ་མཚོ་དང་ ཤར་ལྷོ་ཕྱོགས་ལུ་ ལིའོན་ལས་ཁུངས་ དེ་ལས་ བྱང་ཕྱོགས་ལུ་ ཧོན་ཌུ་རཱསི་གི་ས་མཚམས་ཡོདཔ་ཨིན། 

ལས་ཁུངས་འདི་གི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་འདི་ མ་ན་གུ་ཝ་ལས་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་༡༣༥ དེ་ཅིག་གི་ས་ཁར་ཡོདཔ་ལས་ པཱན་ཨ་མི་རི་ཀའི་གཞུང་ལམ་བརྒྱུད་དེ་ ལམ་བདའ་སྟེ་ འགྱོ་ཚུགསཔ་ཨིན། ས་ཆའི་གནས་སྟངས་ཀྱི་ཐད་ལུ་ ཆི་ན་ཌེ་གཱ་འདི་ མཚོ་མཐའི་ཐང་དང་ སོ་ནམ་གྱི་ས་ཆ་ རླན་གཤེར་གྱི་ས་ཆ་ དེ་ལས་ མེ་རུད་ཀྱི་ཆགས་ཚུལ་ཚུ་གིས་ ཁྱད་ཆོས་བཏོནམ་མ་ཚད་ ལུང་ཕྱོགས་འདི་ནང་ ནི་ཀ་ར་གུ་ཝ་གི་མེ་རི་མཐོ་ཤོས་ཅིག་ཨིན་མི་ སཱན་ ཀེརེསི་ཊོ་བཱལ (San Cristóbal) དང་ ལྷོ་ཕྱོགས་ས་མཚམས་ལུ་ཡོད་པའི་ ཨི་ཨཱི་ཅོན་ཀོ (El Chonco) དང་ ཨི་ཨའི་ཀཱ་སི་ཏ (El Casita) དེ་ལས་ ཊི་ལི་ཀ (Telica) ཚུ་བརྩིས་ཏེ་ ཁག་ཆེ་བའི་མེ་རུད་ལེ་ཤ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་མས། འ་ནི་མེ་རུད་ཚུ་གིས་ ས་གཞི་གི་ས་བཅུད་ལུ་ཕན་ཐོགས་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ ས་ཡོམ་དང་མེ་རུད་ཀྱི་ལས་སྣ་ཚུ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ རང་བཞིན་གྱི་ཉེན་ཁ་ཡང་བྱུངམ་ཨིན།

མི་རློབས་ཀྱི་ཐད་ཁར་ སྤྱི་ལོ་༢༠༢༤ ཚུན་ རྒྱ་ནག་གཞུང་ལས་ཁུངས་ནང་ མི་རློབས་༤༥༠,༠༠༠ ལྷགཔ་ཅིག་ཡོད་པའི་ ཚོད་དཔག་ཡོདཔ་ད་ དེ་ཚུ་གི་གྲས་ལས་ རྒྱ་ནག་གཞུང་ཁྲོམ་སྡེ་ནང་ མི་རློབས་༡༤༠,༠༠༠ དེ་ཅིག་ ཡོདཔ་ཨིན་པས། མི་རློབས་འདི་ མང་ཤོས་ཅིག་རང་ མེསི་ཊི་ཟོ་ཨིན་རུང་ གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ས་ཁོངས་ནང་ལུ་ མི་ཁུངས་ངོ་མ་དང་ མཚོའི་མཐའ་མ་ལུ་ ཨེ་ཕཱོརོ་གི་རིགས་བརྒྱུད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ཆུང་ཀུ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན།

མི་རློབས་འདི་ ཕྱེད་ཀ་ལྷགཔ་ཅིག་ སྐྱེས་ལོ་ ༣༠ ལས་ཉུངམ་སྦེ་ཡོདཔ་དང་ མི་མང་ཤོས་ར་ ཁྲོམ་ཚོགས་དང་ ཡང་ན་ ཁྲོམ་གྱི་ཉེ་འདབས་ལུ་སྡོད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ མང་ཤོས་ཅིག་ར་ གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་དང་ སོ་ནམ་གྱི་འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་ཚུ་དང་ འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། གསོ་བའི་ཞབས་ཏོག་ཚུ་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ ཁྲོམ་སྡེ་ཚུ་ནང་ སྨན་ཁང་གསརཔ་ཚུ་རྐྱབ་མི་ལུ་བརྟེན་ ཡར་དྲག་སོང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེ་མ་ཚད་ མི་མང་དང་ གཞུང་མིན་ལས་སྡེ་གཉིས་ཆ་རའི་ནང་ ཨའི་གསོ་བ་དང་ ཨ་ལུའི་ཟས་བཅུད་ དེ་ལས་ ནད་གཞི་སྔོན་འགོག་ཚུ་ལུ་ གཙོ་བོར་བཏོན་མི་ ལས་རིམ་ཚུ་ རྒྱ་སྐྱེད་སོང་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཨིན་རུང་ གྲོང་གསེབ་ཚུ་ནང་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ གློ་བུར་གྱི་གནས་སྟངས་དང་ ཡང་ཅིན་ རང་བཞིན་གྱི་རྐྱེན་ངན་ཚུ་ འབྱུང་པའི་སྐབས་ སྤུས་ཚད་ཅན་གྱི་ གསོ་བའི་ཞབས་ཏོག་ཚུ་འཐོབ་མ་ཚུགས་པར་ དཀའ་ངལ་བྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཐད་ཁར་ ཆི་ནན་ཌེ་གཱ་འདི་ ནི་ཀཱ་ར་གུ་ཝ་གི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཅན་ཅིག་ཨིནམ་དང་ དེ་ཡང་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ སོ་ནམ་དང་བཟོ་གྲྭ་ ཉ་གཟུང་ནི་ དེ་ལས་ ཕྱིར་ཚོང་ཚུ་ནང་ལས་ཕར་ཨིན། དེ་ལས་ ས་ཞིང་ལེགས་ཤོམ་དང་ གྲུ་ཁ་ཚུ་གི་ཉེ་འདབས་ལུ་ཡོད་མི་ དེ་ལས་ གོང་འཕེལ་འགྱོ་མི་ གཞི་རྟེན་མཐུན་རྐྱེན་ཚུ་གིས་ རྒྱལ་ཡོངས་ནང་འདྲེན་གྱི་ ཕན་ཐོགས་གཙོ་བོ་ཅིག་ལུ་འགྱུར་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ལས སོ༌ནམ༌གྱི༌ཐད་ཁར་ ལས་ཁུངས་འདི་ གེ་ཟ་དང་སྲནམ་ཅུམ་ ཚོད་བསྲེ་དང་ངང་ལག་ དེ་ལས་ ཤིང་འབྲས་ཚུ་གི་ ལྟེ་བ་གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིན་མས། སོ་ནམ་ཞིང་ལཱ་སྦོམ་དང་ སོ་ནམ་ཚོང་འབྲེལ་ཚུ་གིས་ ཐོན་སྐྱེད་འདི་ཚུ་ འཛམ་གླིང་ནང་ ཕྱིར་ཚོང་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱ་ནག་ཌེ་ག་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ སྒོ་ནོར་གསོ་སྐྱོང་འབད་མི་ གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིནམ་ད་ ནང་འཁོད་ཀྱི་ས་ཁོངས་ཚུ་ནང་ སྒོ་ནོར་གསོ་སྐྱོང་འབད་མི་ རྒྱ་ཆེཝ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དེ་མ་ཚད་ སོ་ནམ་བཟོ་གྲྭའི་ལས་སྣ་ལས་ལྷག་སྟེ་ རྒྱ་ནག་ཌེ་ག་ལུ་ བཟོ་གྲྭ་དང་ཞབས་ཏོག་ལས་སྡེ་ ཡར་འཕར་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ལས་འཛིན་ཆུང་བ་དང་བར་མ་ཚུ་གིས་ ཟ་འཐུང་ཐོན་སྐྱེད་དང་ བགོ་ལ་བཟོ་བསྐྲུན་ དེ་ལས་ ལྟ་བཤལ་གྱི་ཞབས་ཏོག་ཚུ་ནང་ ལཱ་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། 

ཆི་ན་ཌེ་གཱ་ཁྲོམ་སྡེ་འདི་ ཁྲོམ་སྡེ་གོང་འཕེལ་མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ལས་ སྡོད་ཁྱིམ་གསརཔ་རྐྱབ་སྟེ་ ལམ་ཚུ་ཡར་དྲག་བཏང་སྟེ་ མི་མང་ཞབས་ཏོག་ཚུ་ རྒྱ་སྐྱེད་བཏང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཨིན་རུང་ གྲོང་གསེབ་དང་ མཐའ་འཁོར་གྱི་ཁྱིམ་ཚང་ལ་ལུ་ཅིག་ནང་ གཞི་རྟེན་མཐུན་རྐྱེན་ཚུ་ ད་ལྟོ་ཡང་ རྒྱབ་ཁར་ལུས་ཡོདཔ་ལས་ དེ་ཡང་ སྡོད་ཁྱིམ་ལངམ་སྦེ་མེད་པའི་ཁར་ ཆུ་གཡུར་ལེགས་ཤོམ་མེད་མི་ལུ་བརྟེན་ ཆུ་རུད་ཀྱི་ཉེན་ཁ་ ཡར་སེང་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེ་དང་གཅིག་ཁར་ ཤིང་བཏོག་བཏང་མི་དང་ འབུཔ་སྨན་ལག་ལེན་འཐབ་མི་ དེ་ལས་ བཟོ་གྲྭའི་འཕྲུལ་ཁང་ལས་ ཆུ་བཙོག་པ་ཐོན་མི་འདི་གིས་ སྐྱེ་ལྡན་རིམ་ལུགས་དང་ མི་མང་གསོ་བའི་གནས་སྟངས་ལུ་ ཉེན་ཁ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། 

གདོང་ལེན་གཙོ་བོ་གཅིག་འདི་ ན་གཞོན་ལཱ་གཡོག་མེད་མི་དང་ ལཱ་གཡོག་མ་ལང་མི་ཚུ་ཨིན་པས། ན་གཞོན་མང་ཤོས་ཅིག་གིས་ གོ་སྐབས་མེད་མི་ལུ་བརྟེན་ ཁྲོམ་ཁར་ ཡང་ཅིན་ ཕྱི་རྒྱལ་ལུ་གནས་སྤོ་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེང་སང་གི་ ལཱ་འབད་མི་ཚུ་གི་དགོས་མཁོ་ཚུ་གྲུབ་ཐབས་ལུ་ ཤེས་རིག་གི་ལས་རིམ་དང་ ལག་རྩལ་སྦྱོང་བརྡར་ཚུ་ རྒྱ་སྐྱེད་འབད་དོ་ཡོདཔ་ད་ དེ་ཡང་ བརྡ་དོན་འཕྲུལ་རིག་དང་ལྟ་བཤལ་ དེ་ལས་ ཚོང་འབྲེལ་གྱི་ ལས་རིམ་ཚུ་ཨིན་པས ད་ལྟོ་ཡང་ གོང་འཕེལ་མ་འགྱོ་བའི་སྐབས་ རྒྱ་ནག་ཌེ་ག་ལུ་ ལྟ་བཤལ་ཡར་འཕར་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། 

ཆི་ན་ཌེ་གཱ་འདི་ གཅིག་སྒྲིལ་གྱི་ལུང་ཕྱོགས་ཅིག་ཨིནམ་མ་ཚད་ རང་བཞིན་ཐོན་སྐྱེད་ཕྱུགཔོ་དང་ ཐབས་བྱུས་ཅན་གྱི་ས་གནས་ དེ་ལས་ ལམ་སྲོལ་གྱི་འགྱུར་བ་ཚུ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ ཆི་ན་ཌེ་གཱ་གིས་ ནི་ཀ་ར་གུ་ཝ་གི་འདས་པ་དང་ད་ལྟོ་ དེ་ལས་ མ་འོངས་པའི་ནང་ལུ་ འགན་ཁུར་ལྟེ་བ་ཅིག་འབགཔ་ཨིན། མཐའ་འཁོར་གནས་སྟངས་ཀྱི་ཉེན་ཁ་དང་ དཔལ་འབྱོར་འདྲ་མཉམ་མེད་མི་ཡོད་རུང་ གཞུང་གིས་ལཱ་འབད་བའི་བསྒང་ར་ཡོདཔ་ཨིན། 

               

                   རྒྱབ་རྟེན་ཐོ།

༡) ཝི་ལི་ཡམ་ པི་ཇེ་ (གནམ་ལོ་མེད ༡༩༩༢) ནི་ཀ་ར་གུ་ཝ་གི་གཞི་སྒྱུར། ལེ་ཀྲིན་ཨ་མི་རི་ཀ་གི་ཞིབ་འཚོལ་བསྐྱར་ཞིབ་། བམ་ཚན་ ༢༧(༢)།

༢) ཝར་ནོའི་ ཨར་ (གནམ་ལོ་མེད ༡༩༩༥) ནི་ཀཱ་ར་གུ་ཝན་ཨེཊ་ལེན་ཊིག་མཚོ་འགྲམ་ནང་ལས་མིའི་བྱུང་རབས། ལེ་ཀྲིན་ཨ་མི་རི་ཀ་དང་ ཀེ་རི་བི་གི་ཡུ་རོ་པིན་བསྐྱར་ཞིབ་ཀྱི་ ལེ་ཀྲིན་ཨ་མི་རི་ཀ་དང་ ཀེ་རི་བི་ཡན་ཞིབ་འཇུག། བམ་ཚན ༢༣ལས་༤༤།

༣) སེ་ཝར་ བི་བི་ (གནམ་ལོ་མེད ༡༩༦༥) ནི་ཀ་ར་གུ་ཝའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གཞི་རྟེན་གནས་སྡུད། བམ་ཚན ༤༢། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོང་དོན་ལས་ཁུངས། ཚོང་དོན་ལས་ཁུངས།