ཨཛར་བཡེ་ཇན

**ས་ཆ་དང་རྒྱ་ཚད།** 

ཨ་ཛར་བཱའི་ཇཱན་འདི་ ཤར་ཕྱོགས་ཡུ་རོབ་དང་ནུབ་ཕྱོགས་ཨེ་ཤི་ཡ་གི་ མཐུད་མཚམས་ལུ་ཡོད་པའི་ ལྷོ་ཀའུ་ཀ་སཱས་ལུང་ཕྱོགས་ནང་ ཆགས་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། བྱང་ཁ་ཐུག་ལུ་ ར་ཤི་ཡ་དང་ བྱང་ནུབ་ཁ་ཐུག་ལུ་ ཇོརཇི་ཡ་ ནུབ་ཁ་ཐུག་ལུ་ ཨར་མེ་ནི་ཡ་ དེ་ལས་ ལྷོ་ཁ་ཐུག་ལུ་ ཨི་རཱན་དང་ ཤར་ཁ་ཐུག་ལུ་ ཀེསི་པི་ཡན་མཚོ་བདའ་སྟེ་ མཚོའི་མཐའམ་ཡོདཔ་ཨིན། སའི་རྒྱ་ཚད་འདི་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་གྲུ་བཞི་མ་༨༦,༦༠༠ ཡོདཔ་ཨིན། ཨ་ཛར་བཱའི་ཇཱན་འདི་ རི་དང་ས་ཆ་དམའ་ཤོས་ དེ་ལས་ ཀེསི་པི་ཡན་མཚོ་འགྲམ་ཚུ་ཡོད་པའི་ ས་ཆའི་ཆགས་ཚུལ་མ་འདྲཝ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན།

**རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ བཱ་ཀུ།**

ཨ་ཛར་བྷེ་ཇཱན་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ བཱ་ཀུ་འདི་ ཀེསི་པི་ཡཱན་རྒྱ་མཚོའི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ མཚོ་འགྲམ་ལུ་ཆགས་ཡོདཔ་ཨིན། **རྒྱ་ཁྱོན་**ཧ་ལམ་ཀོ་ལོ་མི་ཊར་གྲུ་བཞི་༢༡༤༠ དང་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ལུ་ **མི་རློབས**་ས་ཡ་ ༢.༣ དེ་ཅིག་ཡོད་ཨིན། བཱ་ཀུ་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་དོན་དང་དཔལ་འབྱོར་ དེ་ལས་ ལམ་སྲོལ་གྱི་ལྟེ་བ་ཅིག་སྦེ་ ཕྱག་ཞུ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

བཱ་ཀུ་གི་**གནམ་གཤིས**་འདི་ རློན་གཤེར་རན་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ མཚོ་མཐའ་མ་གི་ས་ཁོངས་འབད་ནི་དེ་གིས་ བྱཱར་ལུ་ཚ་དྲོད་ཡོདཔ་དང་ དགུན་ལུ་བསིལ་སུ་ཅིག་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཧེ་མའི་ལོ་རྒྱུས་ལྟར་དུ་འབདན་ བཱ་ཀུ་འདི་ ཚོང་འབྲེལ་དང་ལམ་སྲོལ་གྱི་ མཐུད་མཚམས་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ པར་ཤི་ཡ་དང་ ར་ཤི་ཡ་ དེ་ལས་ ཊར་ཀི་ཚུ་གི་ **ལམ་སྲོལ་**དར་ནི་དང་ ཤན་ཞུགས་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཁྲོམ་གྱི་མི་རློབས་འདི་ **མི་རིགས**་མ་འདྲཝ་ཡོདཔ་ལས་ ཨ་ཛར་བཱའི་ཇཱན་གྱི་མི་རིགས་མང་ཤོས་ཅིག་དང་ ར་ཤི་ཡ་གི་ཁ་སླབ་མི་ཉུང་ཤོས་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན།

ཨ་ཛར་བཱའི་ཇཱན་འདི་ མང་ཤོས་ཅིག་ ཁ་ཆེ་གི་**ཆོས་ལུགས**་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིནམ་དང་ བཱ་ཀུ་གི་ ཁ་ཆེའི་ལྷ་ཁང་རྩིས་ཏེ་ ཁ་ཆེའི་ལྷ་ཁང་ལེ་ཤ་ཡོདཔ་དང་ ཡེ་ཤུ་དང་ ཇེའུ་གི་མི་སྡེ་ཚུ་ཡང་ ཡོདཔ་ཨིན་པས། བཱ་ཀུ་གི་སྒྱུ་རྩལ་ཚུ་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་ཅིག་ཨིནམ་དང་ དེང་སང་གི་སྒྱུ་རྩལ་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ སྔར་སྲོལ་གྱི་སྙན་ཆ་དང་ཞབས་ཁྲ་ དེ་ལས་ སྒྱུ་རྩལ་ཚུ་ཡང་ བརྩི་སྲུང་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

བཱ་ཀུ་འདི་ཡང་ མར་ཁུ་དང་རང་བཞིན་མེ་རླུང་ཕྱིར་ཚོང་གིས་ **དཔལ་འབྱོར**་སྟོབས་ཤུགས་ཅན་སྦེ་ཡོད་པའི་ རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན་པས། ཁྲོམ་སྡེ་འདི་གི་ ནང་འཁོད་ཐོན་སྐྱེད་ཡོངས་འབོར་གིས་ ཨ་ཛར་བཱའི་ཇཱན་གི་རྒྱལ་ཡོངས་དཔལ་འབྱོར་ལུ་ ཕན་ཐོགས་སྦོམ་སྦེ་རང་བྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། བཟོ་གྲྭ་གཙོ་བོ་ཚུ་ཡང་ རྡོ་སྣུམ་རྫས་སྦྱོར་དང་ གྲུ་ཆེན་སྐྱེལ་འདྲེན་ནི་ དེ་ལས་ བཟོ་སྐྲུན་ཚུ་ཨིན། བཱ་ཀུ་ལུ་ **ལྟ་བཤལ**་གྱི་ལཱ་འདི་ ཡར་འཕར་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ད་ དེ་ཡང་ མེའི་ཀ་ཁྱིམ་དང་ ཀེསི་པི་ཡན་མཚོའི་མཐའ་མ་ དེ་ལས་ ཡུ་ནིསི་ཀོ་གི་ཐོ་ནང་ཚུད་པའི་ ཁྲོམ་རྙིངམ་ཚུ་ བལྟ་ནིའི་སྤྲོ་བ་ལུ་ འོང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**གནམ་གཤིས།**

གནམ་གཤིས་འདི་ མང་ཤོས་ཅིག་རང་རློན་གཤེར་ཉུང་དྲགས་དང་ བྱཱར་འབདན་ཚ་དྲོད་ཡོདཔ་དང་ དགུན་འདིབསིལ་སུ་ཅིག་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ གནམ་གཤིས་མ་འདྲཝ་མྱོང་དོ་ཡོདཔ་དང་ དེ་ཡང་ ཤར་ལྷོ་ཁ་ཐུག་ལུ་ གནམ་གཤིས་ཚ་དྲོད་ཆེ་བའི་ས་ཁོངས་ལས་ རི་ཁ་ཐོ་ས་ཚུ་ནང་ གནམ་གཤིས་བསིལ་དྲགས་སྦེ་ཡོདཔ་་ཨིན་པས།

**བྱུང་རབས།**

ཨ་ཛར་བཱའི་ཇཱན་འདི་ མི་སྡེའི་གོང་འཕེལ་གྱི་སྒྱུར་བ་ལེ་ཤ་ཅིག་གི་ འཐོན་སའི་ས་ཁོངས་ཅིག་ཨིན། དེ་ཡང་ སྔོན་མའི་ པར་ཤི་ཡ་རྒྱལ་ཁབ་དང་ ཨ་རབ་ དེ་ལས་ ཨོ་ཊོ་མཱན་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་གིས་ དབང་འཛིན་འབད་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དུས་རབས་ ༡༩ པའི་ནང་ ར་ཤི་ཡའི་རྒྱལ་ཁམས་དབང་དུ་བསྡུ་བའི་ཤུལ་ལུ་ ཨ་ཛར་བཱའི་ཇཱན་གྱིས་ ༡༩༡༨ ལུ་ རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་གསལ་བསྒྲགས་འབད་ཡོད་རུང་ ༡༩༢༠ ལུ་ སོ་ཝེཏ་ཡུ་ནིའོན་ནང་ མཉམ་འབྲེལ་འབད་ནུག། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༡ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༨ ལུ་ ཨ་ཛར་བྷེ་ཇཱན་གྱིས་ ཡུ་ཨེས་ཨེས་ཨར་རྩ་མེད་འགྱོཝ་དང་འབྲེལ་ རང་དབང་ཐོབ་ཡོདཔ་ཨིན།

**མི་རློབས་དང་མི་རིགས།**

ཨ་ཛར་བཱའི་ཇཱན་གི་མི་རློབས་འདི་ སྤྱི་ལོ་༢༠༢༤ ལུ་ ཧ་ལམ་ས་ཡ་༡༠.༣ ཡོདཔ་ཨིན། མི་རིགས་ལས་འབདན་ ཨ་ཛར་བཱའི་ཇཱན་གྱི་མི་རློབས་མང་ཤོས་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་མི་རིགས་གཞན་ ལེཛ་གིན་དང་ ཏ་ལི་ཤི་ དེ་ལས་ ར་ཤི་ཡ་ཚུ་ཡོདཔ་དང་ ཁོང་ཚུ་མི་གྲངས་ཉུང་བའི་རིགས་ཨིན་པས། 

**ཁ་སྐད་དང་ཆོས་ལུགས།** 

ཨ་ཛར་བཱའི་ཇཱན་འདི་ གཞུང་འབྲེལ་གྱི་སྐད་ཡིག་ཨིནམ་ད་ མི་རློབས་ལ་ལུ་ཅིག་གིས་ ར་ཤི་ཡའི་ཁ་འདི་སླབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཨ་ཛར་བཱའི་ཇཱན་གི་ལམ་སྲོལ་ནང་ལུ་ ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་ ཁག་ཆེ་བའི་འགན་ཁུར་འབག་དོ་ཡོདཔ་ད་ མི་རློབས་བརྒྱ་ཆ་༩༥ དེ་ཅིག་ ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་སྟོན་དོ་ཡོདཔ་དང་འདི་ནང་ མང་ཤོས་ཅིག་ ཤི་ཡཨེཊ་ཨིན་རུང་ སུ་ནཱི་སྟོན་མི་ ཉུང་སུ་ཅིག་ལས་བརྒལ་མེདཔ་ཨིན་མས། ཨ་ཛར་བཱའི་ཇཱན་ལུ་ ཆོས་ལུགས་གཞན་ལུ་གུས་ཞབས་འབད་དོ་ཡོདཔ་ལས་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ ཡེ་ཤུ་དང་ཇིའུ་གི་ཆོས་ལུགས་འབད་མི་ཡང་སྡོད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**ལམ་སྲོལ་དང་གྱོན་ཆས།**

ཨ་ཛར་བཱའི་ཇཱན་གྱི་ལམ་སྲོལ་འདི་ ཊར་ཀི་གི་སྲོལ་རྒྱུན་དང་ པར་ཤི་ཡ་གི་གོམས་གཤིས་ དེ་ལས་ ར་ཤི་ཡའི་སྲོལ་ཁྱུན་དར་ཁྱབ་ཀྱིས་ ཤུགས་སྦེ་རང་ སྒྱུར་བཅོས་དང་ཤན་ཞུགས་འབད་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ སྙན་ཆ་ (མུ་གྷམ་ཟེར་བའི་ ཨ་ཛར་བཱའི་ཇཱན་གྱི་སྔར་སྲོལ་སྙན་ཆ་གི་རྣམ་པ་) ཞབས་ཁྲ་དང་ སྒྱུ་རྩལ་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ ཡོངས་གྲགས་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཡོངས་གྱོན་ཆས་འདི་ ཚོས་གཞི་མ་འདྲཝ་སྦེ་ཡོདཔ་ད་ ཨམ་སྲུ་ཚུ་གིས་ མགོ་ལས་རྐངམ་ཚུན་གྱོན་ཆས་རིངམོ་འབད་མི་ གྱོནམ་ཨིནམ་ད་ ཕོ་སྐྱེས་ཚུ་གིས་ པུས་མོ་ཚུན་གྱི་གྱོན་ཆས་དང་ ཞྭམོ་ཚུ་གྱོནམ་ཨིན་མས།

**རྩེད་རིགས།**

རྩེད་རིགས་ལུ་ སྤྲོ་བ་སྦོམ་ཡོདཔ་དང་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ སྐེད་བཤེད་དང་རྐང་རྩེད་ དེ་ལས་ དམག་རྩེད་ཚུ་ཡོངས་གྲགས་ཅན་ཅིག་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་ནང་ སྐེད་བཤེད་དང་ མཛོག་ཁྱད་རྩེདམོ་ཚུ་ནང་ མཐར་འཁྱོལ་བྱུང་ཡོདཔ་ལས་ དུས་རྒྱུན་དུ་ རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲན་བསྡུར་ཚུ་ནང་ རྟགས་མ་ཚུ་ ཐོབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**གཞུང་སྐྱོང་།**

ཨ་ཛར་བཱའི་ཇཱན་འདི་ སྲིད་འཛིན་གྱི་སྐྱོང་པའི་ སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིནམ་དང་ གཞུང་ལྟེ་བ་འདི་ སྒྲིང་སྒྲིང་ཡོདཔ་ཨིན། སྲིད་འཛིན་ ཨིལ་ཧམ་ཨ་ལི་ཡེབ་ཀྱིས་ སྤྱི་ལོ་༢༠༠༣ ལས་ དབང་ཚད་བཟུང་ཡོདཔ་ཨིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་འདི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ལུང་ཕྱོགས་༡༠ ལུ་ཁ་དབྱེ་སྟེ་ཡོདཔ་ད་ རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ བཱ་ཀུ་འདི་ ཁྲོམ་ཚོགས་སྦོམ་ཤོས་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ སྲིད་དོན་དང་དཔལ་འབྱོར་ དེ་ལས་ ལམ་སྲོལ་གྱི་ལྟེ་བ་ཅིག་སྦེ་ བརྩི་དོ་ཕྱག་ཞུ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

**དཔལ་འབྱོར།**

ཨ་ཛར་བཱའི་ཇཱན་ལུ་ མར་ཁུ་དང་རང་འབྱུང་མེ་རླུང་ཕྱིར་ཚོང་ལུ་ ཤུགས་སྦེ་ར་བརྟེན་སྡོད་མི་ གཞུང་དབང་མེན་པར་ སྒེར་ཚོང་ཤུགས་བཏོན་དཔལ་འབྱོར་ཡོདཔ་ཨིན་པས། སྤྱི་ལོ་༢༠༢༣ ལུ་ ནང་འཁོད་ཐོན་སྐྱེད་ཡོངས་འབོར་འདི་ ཡུ་ཨེས་ཌོ་ལར་ཐེར་འབུམ་༩༡ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ད་ ཁོང་གི་དངུལ་ལོར་འདི་ ཨ་ཛར་བཱའི་ཇཱན་ནི་ མ་ནཱཊ་(AZN) འདི་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་ནང་ བཟོ་གྲྭ་གོང་འཕེལ་ནང་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ པེ་ཊོ་ཀེ་མི་ཀཱལ་ཚུ་ནང་ གོང་འཕེལ་འགྱོ་སྟེ་ཡོད་རུང་ ལཱ་གཡོག་དང་ དཔར་འབྱོར་སྣ་མང་བཟོ་ནི་ནང་ གདོང་ལེན་ཚུ་ ད་ལྟོ་ཡང་ ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**ཕྱི་འབྲེལ་མཐུན་ལམ།**

ཕྱི་འབྲེལ་མཐུན་ལམ་འདི་ ར་ཤི་ཡ་དང་ ཊར་ཀི་ དེ་ལས་ ཨི་རཱན་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ མཐུན་ལམ་འདྲ་མཉམ་བཟོ་ནི་ལུ་ གཙོ་བོར་སྟོན་དོ་ཡོདཔ་ད་ ཨ་ཛར་བཱའི་ཇཱན་འདི་ འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་དང་ རང་དབང་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་བཟུམ་གྱི་ ལས་སྡེ་ཚུ་གི་འཐུས་མི་ཅིག་ཡང་ཨིན་མས།

**ལྟ་བཤལ།**

ལྟ་བཤལ་འདི་ ཡར་སེང་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ལས་ ཀེསི་པི་ཡན་མཚོའི་མཐའ་མ་དང་ སྔོན་ལུགས་ཀྱི་དྲན་རྟེན་ དེ་ལས་ གོ་བུ་སི་ཊན་གྱི་རྡོ་བརྐོས་ཚུ་གིས་ ལྟ་བཤལཔ་ཚུ་ འོང་ནི་ནང་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་བཅུག་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཨིན་རུང་ ཨ་ཛར་བཱའི་ཇཱན་གྱིས་ ན་གོར་ནོ་ཀ་ར་བཱཀ་གི་སའི་དོན་ལས་ ཨར་མེ་ནི་ཡ་དང་གཅིག་ཁར་ འཁྲུག་རྩོད་བྱུང་མི་ལུ་བརྟེན་ ལུང་ཕྱོགས་ལ་ལུ་ཅིག་ནང་ ལྟ་བཤལ་ལུ་ ཐོ་ཕོག་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**མཐའ་མཇུག།**

མཐའ་མཇུག་ལུ་ ཨ་ཛར་བཱའི་ཇཱན་འདི་ རྒྱལ་རབས་དང་ལམ་སྲོལ་ དེ་ལས་ རང་བཞིན་ཐོན་སྐྱེད་ཚུ་ནང་ ཕྱུགཔོ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། སྲིད་དོན་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཐད་ཁར་ ཡར་རྒྱས་འགྱོ་དོ་ཡོད་རུང་ ཤར་དང་ནུབ་གཉིས་སླ་བསྲེ་རྐྱབ་སྟེ་ གཞན་དང་མ་འདྲ་བའི་ངོ་རྟགས་འདི་ བདག་འཛིན་འཐབ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན།

**རྒྱབ་རྟེན།**