ཡུ་རུ་གུ་ཝའི། Uruguay

**ངོ་སྤྲོད།** 

ཡུ་རུ་གུ་ཝའི་འདི་ ལྷོ་ཕྱོགས་ཨ་མི་རི་ཀ་གི་ ལྷོ་ཤར་ཁ་ཐུག། བྱང་ཕྱོགས་ལུ་བཱར་ཛིལ་རྒྱལ་ཁབ། ནུབ་ཕྱོགས་ལུ་ཨར་ཇིན་ཊི་ན་རྒྱལ་ཁབ། ལྷོ་ཤར་ལུ་ཨེཊ་ལེན་ཊིག་རྒྱ་མཚོ་གི་ ས་མཚམས་ལུ་ ཆགས་ཏེ་ཡོད་པའི་ རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ཀུ་ཅིག་ཨིན། འདི་གི་རྒྱ་ཚད་ ཧ་ལམ་ཀི་ལོ་མི་ཊར་གྲུ་བཞི་༡༧༦,༠༠༠ ཁྱབ་སྟེ་ཡོདཔ་ལས་ སུ་རི་ནམ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཤུལ་ལས་ ལྷོ་ཕྱོགས་ཨ་མི་རི་ཀ་ནང་ རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ཤོས་ཨང་གཉིས་པ་ཨིན་པས།

**རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་དང་ཁྲོམ་སྡེ།** 

རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་དང་ ཁྲོམ་སྡེ་སྦོམ་ཤོས་འདི་ ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚོ་འགྲམ་ལུ་གནས་མི་ མོན་ཊི་ཝི་ཌོ་ཁྲོམ་འདི་ཨིན་མས། ཁྲོམ་འདི་ ཨུ་རུ་གུ་ཝའི་གི་ སྲིད་དོན་དང་ དཔལ་འབྱོར་ དེ་ལས་ ལམ་སྲོལ་ལྟེ་བ་ཨིན། ཁབ་ཆེ་བའི་ཁྲོམ་སྡེ་གཞན་ཡང་ སཱལ་ཊོ། པཱ་སཱན་ཌུ། མཱལ་ཌོ་ན་ཌོ། རི་ཝི་ར་ཚུ་ཨིནམ་དང་ དེ་ཡང་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལུང་ཕྱོགས་གོང་འཕེལ་དང་ ཚོང་འབྲེལ་གྱི་ནང་ལུ་ ཁག་ཆེ་བའི་ལཱ་འགན་འབགཔ་ཨིན་མས།

**མི་རློབས།**

སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཚུན་ཚོད་ ཨུ་རུ་གུ་ཝའི་ལུ་ མི་རློབས་ས་ཡ་ ༣.༥ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ད་ བརྒྱ་ཆ་ ༩༠ དེ་ཅིག་ ཁྲོམ་གྱི་ས་གོ་ཚུ་ནང་ སྡོདཔ་ཨིན་པས། མོན་ཊི་ཝི་ཌོ་རྐྱངམ་གཅིག་ན་ར་ མི་ས་ཡ་ ༡.༣ དེ་ཅིག་སྡོདཔ་ཨིན་དང་ དེ་ཡང་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་མི་རློབས་ལས་བརྒྱ་ཆ་ ༤༠ དེ་ཅིག་ཨིན་མས། ཨུ་རུ་གུ་ཝའི་ལུ་ མི་རློབས་ཡར་སེང་གི་ཚད་གཞི་འདི་ ཉུང་སུ་ཅིག། མི་རློབས་རྒས་མི་གི་གྱངས་ཁ་འདི་ མཐོ་སུ་ཅིག། མི་ཚེ་རིངམོ་སྦེ་སྡོད་ཚུགས་ནི། གསོ་བ་དང་ཤེས་རིག་གི་ཞབས་ཏོག་ཚུ་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་འཐོབ་ཚུགས་པའི་ས་གོ་ཅིག་ཨིན་མས།

**མི་རིགས།** 

དུས་རབས་ ༡༩ པ་དང་ ༢༠ པའི་ནང་ ཕྱི་མི་ནང་འཛུལ་འབད་མི་ལས་བརྟེན་ ཨུརུ་གུ་ཝའི་གི་མི་རློབས་འདི་ མང་ཤོས་ཅིག་ ཡུ་རོ་པེན་གྱི་མི་རྒྱུད་ཨིནམ་དང་ གཙོ་བོ་ར་ ཨིས་པེ་ནིཤ་དང་ ཨི་ཊ་ལི་ཡཱན་མི་རིགས་ཚུ་ཨིན་མས། མི་རིགས་གཞན་ཆུང་ཀུ་སྦེ་ཡོད་མི་ཡང་ ཨཕ་རོ་ཡུ་རོ་ག་ཡཱན་(Afro-Uruguayans)དང་ རང་ལུགས་ཀྱི་ཅར་རུ་ཝ (Charrua)གི་རིགས་རྒྱུད་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ལམ་སྲོལ་གྱི་ཐད་ཁར་ རོག་གི་དབང་འོག་ལུ་སྡོད་ནི་དང་ མི་རིགས་སླ་བསྲེ་ལས་བརྟེན་ སླ་བསྲེ་བསྲེཝ་བཟུམ་ཡོདཔ་མ་གཏོགས་ རང་ལུགས་ཀྱི་ལོག་སུ་ཅིག་སྦེ་མེདཔ་ཨིན་པས།

**ཁ་སྐད།**

ཨིས་པེ་ནིཤ་འདི་ གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཁ་སྐད་ཨིནམ་དང་ འདི་ག་ཏེ་ལུ་ཡང་སླབ་ཨིན་པས། པོར་ཅུ་ནོལོ་(Portunol) པོར་ཅུ་གིསི་དང་ ཨིས་པེ་ནིཤ་སླ་བསྲེ་བསྲེཔ་ཅིག་ཨིན་མི་འདི་ བཱར་ཛིལ་གྱི་ས་མཚམས་སྦོ་ལོགས་ཁ་ སླབ་ཨིན། ཨིང་ལིཤ་འདི་ སློབ་གྲྭ་ཚུ་ནང་སྟོནམ་ཨིནམ་དང་ ཚོང་ལཱ་དང་ལྟ་བཤལ་ནང་ ལག་ལེན་འཐབ་ཨིནམ་མ་གཏོགས་ ཉིན་བསྟར་གྱི་མི་ཚེ་ནང་ རྒྱ་ཆེ་དྲགས་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་ནི་མེདཔ་ཨིན་པས།

**རྒྱལ་རབས་དང་ཆོས་ལུགས།**

ཡུ་རུ་གུ་ཝའི་འདི་ དུས་རབས་ ༡༧ པའི་ནང་ ཨིས་པེ་ནིཤ་གིས་དབང་འོག་ མ་འཛུལ་བའི་ཧེ་མ་ ཅར་རུ་ཝ་གི་མི་ཚུ་སྡོད་ནུག། རྒྱལ་ཁབ་འདི་བཱར་ཛིལ་དང་གཅིག་ཁར་ དཀའ་ངལ་ཐོན་ཏེ་སྡོད་པའི་ཤུལ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༡༨༢༥ ལུ་རང་དབང་ཐོབ་ནུག། ཆོས་ལུགས་ཁྱབ་ཆེཝ་འདི་ར་ རོ་མཱན་ཀེ་ཐོ་ལིག་གི་ཆོས་ལུགས་ཨིན་ལུང་ ཡུ་རུ་གུ་ཝའི་འདི་ ཆོས་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་བཟོད་བསྲན་ལུ་ ཡོངས་གྲགས་ཡོདཔ་ཨིན། མི་མང་ཤོས་ཀྱིས་ར་ཆོས་འབད་ནི་མེདཔ་སྦེ་ ངོས་འཛིན་འབདཝ་ཨིན་མས།

**ཁྲོམ་སྡེ་གོང་འཕེལ།** 

ཨུ་རུ་གུ་ཝེན་གྱི་ཁྲོམ་སྡེ་ཚུ་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ འགོ་འདྲེན་འཐབ་ཡོདཔ་དང་ ཁོང་ལུ་ ཡུ་རོ་པེན་གྱི་བཟོ་བཀོད་དང་ ས་གོ་ཡངས་དྲགས་ དེ་ལས་ མི་ཚེའི་སྤུས་ཚད་མཐོ་དྲགས་ཡོད་པའི་ མིང་གཏམ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། མོན་ཊི་ཝི་ཌོ་འདི་ མཚོ་མཐའི་བཤལ་ལམ་ རམབ་ལ་(rambla)དང་ ལམ་སྲོལ་དང་ལྡན་པའི་མི་ཚེ་ དེ་ལས་ རྒྱལ་རབས་ཅན་གྱི་སྒྲིང་ཁྱིམ་ཚུ་ལས་བརྟེན་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་ཨིན་པས། ཁྲོམ་སྡེ་ཆུང་ཀུ་ཚུ་གིས་ དབང་འོག་རྒྱལ་ཁབ་སྐབས་ཀྱི་མཛེས་ཆ་དང་ ས་གནས་ཀྱི་སྔར་སྲོལ་ཚུ་རྒྱུན་སྐྱོང་འབདཝ་ཨིན་པས།

**གནམ་གཤིས།** 

ཨུ་རུ་གུ་ཝའི་ལུ་ གནམ་དགུན་རན་ཏོག་ཏོ་དང་ གནམ་བྱཱར་ཚ་དྲོད་རན་ཏོག་ཏོ་ཡོད་པའི་ བསིལ་དྲོད་གནམ་གཤིས་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ལོ་གཅིག་ན་ལུ་ ཆརཔ་ག་ཏེ་ཡང་ བགོ་བཀྲམ་འབད་དེ་ སྙོམ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་རྐྱབ་ཨིན་པས། སའི་ཆགས་ལུགས་འདི་ ཐང་སྙོམས་དང་ ཞིང་ས་བཅུད་ཅན་ དེ་ལས་ མཚོ་མཐའ་མཛེས་ཏོག་ཏོ་ཚུ་ཡོད་པའི་ མཚོ་འགྲམ་རིངམོ་ ཡོདཔ་ཨིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ རང་བཞིན་རྐྱེན་ངན་འབྱུང་ཉེན་ཅན་མེདཔ་ཨིན་པས།

**གཞུང་སྐྱོང་།**

ཨུ་རུ་གུ་ཝའི་འདི་ སྲིད་འཛིན་གྱི་ལམ་ལུགས་ཡོད་པའི་ དམངས་གཙོའི་བཙག་འཐུའི་གཞུང་ཨིན། སྲིད་འཛིན་འདི་ ལོ་ལྔའི་དོན་ལུ་ མི་དམངས་ཚོགས་རྒྱན་གྱི་ཐོག་ལས་ བཙག་འཐུ་འབད་ཡོད་མི་ རྒྱལ་ཁབ་དང་གཞུང་གཉིས་ཆ་ར་གི་འགོ་འཛིན་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་ སྒྲིང་སྒྲི་ཡོདཔ་ད་ འདི་ཡང་ དྭངས་གསལ་ཅན་གྱི་གཙུག་སྡེ་དང་ འཇིགས་སྣང་མེད་པའི་བཙག་འཐུ་ དེ་ལས་ ལེ་ཊིན་ཨ་མི་རི་ཀ་ལུ་ ངན་ལྷད་ཀྱི་གནས་ཚད་ཚུ་ ཉུང་ཤོས་ཅིག་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**རང་བཞིན་ཆགས་རབས།** 

རྒྱལ་ཁབ་འདི་ རྒྱ་མཚོའི་མཐའ་མ་ལུ་ ས་ཐང་ནང་སྦེ་ སྒང་ཏོ་དམའ་སུ་སྦེ་ཆགས་ཏེ་ཡོད་པའི་ཁར་ ས་བཅུད་ཅན་ཅིག་འབདཝ་ལས་ སོ་ནམ་གྱི་ལཱ་ཚུ་འབད་ཚུགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། གཙང་ཆུ་གཙོ་བོ་ཚུ་གིས་ ནུས་ཤུགས་དང་ སོ་ནམ་ དེ་ལས་ སྐྱེལ་འདྲེན་གྱི་དོན་ལུ་ ཁག་ཆེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ཕན་ཐོག་དོ་ཡོདཔ་ཨིནམ་དང་ གཙང་ཆུ་འདི་ཚུ་ཡང་ ཨུ་རུ་གུ་ཝའི་གཙང་ཆུ་དང་(Uruguay River) རི་ཡོ་ཌི་ལ་པི་ལ་ཊ་(Rio de la Plata) དེ་ལས་ རི་ཡོ་ནེ་གོརོ་(Rio Negro)ཚུ་ཨིན་པས།

**དཔལ་འབྱོར།**

ཡུ་རུ་གུ་ཝའི་དཔལ་འབྱོར་འདི་ ནང་འཁོད་ཐོན་སྐྱེད་ཡོངས་འབོར་ ཌོ་ལར་ཐེར་འབུམ་ ༨༠ དེ་ཅིག་དང་ཅིག་ཁར་ སྒྲིང་སྒྲི་དང་ གོ་ཡངས་དྲགས་ཡོདཔ་ཨིན་པས། འདི་ སོ་ནམ་དང་ ཞབས་ཏོག་ དེ་ལས་ འཕྲུལ་རིག་ལས་སྡེ་ཚུ་ལུ་ ཤུགས་སྦེ་ར་བརྟེནམ་ཨིན་པས། ཕྱིར་ཚོང་གཙོ་བོ་ཚུ་ ནོར་ཤ། སྲནམ་ཅུམ། ཆུམ། ཨོ་ཆས་ཐོན་དངོས། ཤིང་གི་རྫས་ཚུ་ཨིན་པས། ནང་འདྲེན་གྱི་གྲངས་སུ་ འཕྲུལ་ཆས། སྣུམ་འཁོར། ས་སྣུམ། ཉོ་སྤྱོད་ཀྱི་ཅ་ཆས་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན་པས། ཨུ་རུ་གུ་ཝའི་འདི་ དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྲིད་བྱུས་ཡར་དྲག་ཅན་དང་ ཚོང་ལཱ་འབད་ནི་ལུ་ འཇམ་ཏོང་ཏོ་ཡོད་པའི་ མིང་གཏམ་ཡོདཔ་ཨིན།

**ལམ་སྲོལ་དང་གྱོན་ཆས།**

ཨུ་རུ་གུ་ཝའི་ལམ་སྲོལ་གྱིས་ ཡུ་རོབ་ཀྱི་སྔར་སྲོལ་ཚུ་ ས་གནས་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་ཚུ་དང་ གཅིག་ཁར་སླ་བསྲེ་ཡོད་པའི་རྟགས་བཏོན་ཨིན་མས། ཊང་གོ་དང་ ཀེན་ཌོམ་བི་སྙན་ཆ་༼ཨཕ་རོ་ཡུ་རུ་གུའི་སྒྲ་སྙན་དང་ཞབས་ཁྲ༽ཚུ་ ལམ་སྲོལ་གྱི་ ངོ་རྟགས་ཨིན་པས། གོ་ལ་འདི་ དེང་སང་གི་གྱོན་ཆས་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན་རུང་ རང་ལུགས་ཀྱི་གྱོན་ཆས་ གའུ་ཆོ་(gaucho attire) འདི་ གྲོང་གསེབ་ཀྱི་དུས་སྟོན་ཚུ་ནང་དང་ སྒོ་ནོར་སེམས་ཅན་གསོ་མི་ཚུ་གིས་ཡང་ གྱོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།

**ལྟ་བཤལ།**

ལྟ་བཤལ་འདི་ ཡར་འཕར་འགྱོ་བའི་བཟོ་གྲྭ་ཅིག་ཨིན། བལྟ་བཤལ་པ་ཚུ་གིས་དགའ་མི་ཡང་ ལམ་སྲོལ་ལྡན་པའི་ མོན་ཊི་ཝི་ཌོའི་ཁྲོམ། དབང་འོག་བཙུགས་པའི་ས་གོ་དགའ་ཤོས་ ཀོ་ལོ་ནི་ཡ་ ཌེལ་ སེ་ཀར་མེན་ཊོ་(Colonia del Sacramento)། ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཏོག་ཏོ་ཡོད་པའི་ མཚོ་མཐའི་བྱེ་ཐང་དང་ ནུབ་མོའི་སྤྲོ་བ་ཡོད་པའི་ པུན་ཊ་ ཌེལ་ ཨིསི་ཊ་(Punta del Este)། གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ལྟ་བཤལ། ཚ་ཆུ། སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣའི་ལྟ་བཤལ་ཚུ་ཨིནམ་དང་ འདི་ཚུ་རྒྱ་བསྐྱེད་འགྱོ་བའི་བསྒང་ཡོད་པའི་ལས་སྡེ་ཨིན་པས།

**རྩེད་རིགས།**

རྐང་རྩེད་འདི་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་རྩེདམོ་ཨིན། ཨུ་རུ་གུ་ཝའི་ལུ་ ཕི་ཕ་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་རྟགས་༼༡༩༣༠ དང་ ༡༩༥༠༽ གཉིས་ རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པའི་ དཔའ་རྔམ་ཅན་གྱི་ རྐང་རྩེད་ཀྱི་བྱུང་རབས་ཡོད། རྩེད་རིགས་གཞན་ཚུ་ནང་ དྲྭ་རིལ་དང་ རག་བི་ དེ་ལས་ རྟ་རྒྱུག་ཚུ་ལུ་སྤྲོ་བ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དམིགས་བསལ་གྱིས་ རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲན་བསྡུར་ཚུ་གི་སྐབས་ལུ་ རྩེད་རིགས་ལུ་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་བརྩོན་ཤུགས་འདི་ ཤུགས་ཅན་སྦེ་ར་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**བཞེས་སྒོ།**

ཨུ་རུ་གུ་ཝའི་གི་བཞེས་སྒོ་འདི་ ཤ་ལུ་ཤུགས་སྦེ་བརྟེན་པའི་བཞེས་སྒོ་ཨིན་པས། ཨ་ས་ཌོ་(Asado)འདི་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་བཞེས་སྒོ་ཨིན། གཞན་མི་བཞེས་སྒོ་ཚུ་ཡང་ ཤ་གི་སེན་ཝིཅ་ ཅི་ཝི་ཊོ་(chivito)། ཨེམ་པ་ན་ཌ(empanadas)། མེ་ལ་ནེ་ཤ(milanesas)། མཱེཊ་(mate)ཇ་ཚུ་ཨིན་པས། ཨི་ཊ་ལིའི་ཤན་ཞུགས་འདི་ པཱས་ཊ་དང་པི་ཛ་ནང་ལུ་གསལ་ཏོག་ཏོ་འདུག།

**ཕྱི་འབྲེལ་མཐུན་ལམ།**

ཨུ་རུ་གུ་ཝའི་གིས་ བར་གནས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་དང་ ཕྱི་འབྲེལ་མཐུན་ལམ་གི་སྲིད་བྱུས་ཚུ་ གཞི་བཞག་དོ་ཡོདཔ་དང་ འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་དབང་ལུ་ གཙོ་བོར་བཏོན་ཏེ་ ཞི་བདེ་གི་ཐོག་ལས་ དཀའ་ངལ་བསལ་ནི་ལུ་ གཙོ་བོར་བཏོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ མར་ཀོ་སུར་(Mercosur)དང་ འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ དེ་ལས་ གཞན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ལས་ཚོགས་ཚུ་གིས་ འཐུས་མི་ཅིག་ཨིན། ཨུ་རུ་གུ་ཝའི་ལུ་ ལེ་ཊིན་ཨ་མི་རི་ཀ་གི་ ཁྱིམ་ཚང་རྒྱལ་ཁབ་དང་ ཡུ་ཨེསི་ དེ་ལས་ ཨི་ཡུ་ཚོགས་པ་གཅིག་ཁར་ མཐུན་ལམ་སྒྲིང་སྒྲི་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**མཇུག་དོན།**

ཨུ་རུ་གུ་ཝའི་འདི་ ལྷོ་ཕྱོགས་ཨ་མི་རི་ཀ་ལུ་ ཡིད་ཆེས་ཏོག་ཏོ་དང་ དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་ དེ་ལས་ མི་ཚེའི་སྤུས་ཚད་མཐོ་དྲགས་ཡོད་མི་འདི་ལུ་བརྟེན་ ཡོངས་གྲགས་ཐོན་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ ལམ་སྲོལ་ཕྱུགཔོ་དང་ དེང་སང་གི་གཞི་རྟེན་མཁོ་ཆས་ དེ་ལས་ གོང་འཕེལ་གྱི་བརྩི་མཐོང་ཚུ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ སྔར་སྲོལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་མ་འདྲཝ་ཅིག་དང་ ཞི་བདེ་ལྡན་པའི་གནས་སྟངས་ནང་ལུ་ ཡར་རྒྱས་གཏང་ཚུགས་ཏེ་འདུག།

**རྒྱབ་རྟེན།**