open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
རུད་པའི་ཉ་ཀ་ཕུ་ཤེས།

རུད་པའི་ཉ་ཀ་ཕུ་ཤེས་ཟེར་མི་འདི་ དབང་འདུས་ཕོ་བྲང་རྫོང་ཁག་ གཡུས་རུད་པའི་ས་ལས་ཨིན་པས། ཁོ་ར་ ཝང་སི་སི་ལས་ཨིན་མི་བུམོ་ སི་སི་ཕྱུགམོ་ལུ་དགའ་བའི་སྲུང་འདི་ ད་རེས་ནངས་པ་གློག་བརྙན་སྦེ་བཟོ་སྟེ་སྟོན་ཡོདཔ་དང་ གློག་བརྙན་ནང་མོ་འཁྲབ་རྩེདཔ་ རྟ་མགྲིན་བུ་དར་དང་ཕོ་འཁྲབ་རྩེདཔ་རྡོ་རྗེ་དབང་འདུས་གཉིས་ཆ་ར་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ གི་འཁྲབ་རྩེདཔ་ཕོ་དང་མོ་གཉིས་ཆ་ར་ནང་དྲག་ཤོས་ཀྱི་རྟགས་མ་ཐོབ་ཡོདཔ་ཨིན། སྲུང་འདི་གཞི་ངོ་མ་ར་ དགའཝ་མཐུནམ་གི་བར་ན་ཐ་དམ་ཚིག་སྐོར་ལས་གསལ་སྟོན་འབདཝ་ཨིན་པས། རུད་པའི་ཉ་ཀ་ཕུ་ཤེས་ (སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ཤོག་གྲངས་ ༡-༡༡༧) པའི་ནང་ དུས་རབས་ ༡༩ པའི་ནང་ལུ་ དབང་འདུས་རྫོང་ཁག་ གཡུས་རུད་པའི་ས་ལུ་ ཕམ་གཉིས་ཆ་ར་མེད་པའི་དྭཝ་བུཚ་ཉ་ཀ་ཕུ་ཤེས་ཟེར་ཅིག་སྡོད་སྡོདཔ་ཨིན་པས། ཁོ་ར་ ཕམ་མེད་པའི་བུཚ་མཉམ་ཆུང་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ ཟ་ནི་གྱོན་ནི་ཚུ་ཡང་མང་ཤོས་ར་མི་གཞན་ལས་ལྷང་སྟེ་ཟ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཁོ་ར་དབང་འདུས་ཚེས་བཅུ་མཇལ་བར་འགྱོ་ནི་སྦེ་ ཁ་ལས་བློ་ཚིག་ ཐིམ་ཕུག་ལྷ་མོའི་སྒྲོམ་མཆོད་ ལམ་ས་ཐག་རིང་སྟེ་འགྱོ་མ་ཚུགསཔ་དང་ སྤུ་ན་ཁའི་ཚེས་བཅུ་གོས་བཟང་གོ་མེད་པར་ མཇལ་མ་ཚུགས་ཟེར་ དབང་འདུས་ཚེས་བཅུ་འདི་ ཨིན་ཅི་མིན་ཅི་ཁོ་ར མཇལ་བར་འགྱོ་དགོ་ཟེར་སེམས་ཐག་བཅད་ནུག། དེའི་ནངས་པ་ མི་ག་ཡང་མ་ལོངསམ་ལས་ ཁོ་དྲོ་པ་ཧ་སག་ལས་ལོངས་ཏེ་མགྱོགས་པར་སོང་སྟེ་  རྫོང་གི་གཤམ་མར་འཛེགས་ཏེ་ ལྟདམོ་བལྟ་ནི་སྦེ་སྡོད་སྡོདཔ་ཨིན་པས། ཁོ་ར་ལྟདམོ་ལྟ་བའི་སྐབས་སུ་ གཟིགས་ར་ནང་ལུ་རྫོང་དཔོན་དང་མགྲོན་གཉེར་གྱི་སྲས་ཚུ ཝང་སི་སི་ཕྱུགམོ་གི་སྐོར་ལས་ ལོ་རྒྱུས་སླབ་སྟེ་བསྟུན་གྲོས་རྐྱབ་སར་གོཝ་ནུག། དེ་བསྒང་ རུད་པའི་ཉ་ཀ་ཕུ་ཤེས་འདི་གིས་ ཐབས་ཤེས་གནས་སྐབས་བཏོན་ཏེ་ སྲས་ཚུ་དང་རྒྱལ་སྤུངས་ ལྟོ་ཚང་བསྡོམས་ཏེ་ཁོང་ཚུ་ འཇའ་རོགས་ཨིནམ་བཟོ་སྟེ་ ཉ་ཀ་ཕུ་ཤེས་ཁོ་ར་དྲག་ཤོས་ཨིནམ་བཟོ་སྟེ་ ཝང་སི་སི་ཕྱུགམོ་འབད་སར་སོང་སྟེ་ ཉ་ཀ་ཕུ་ཤེས་འདི་ཝང་སི་སི་བུམོ་དང་གཉེན་བསྡོམས་ཆི་ནུག། ཨིན་རུང་ ཁོ་ར་ལྟོ་ཚང་ཚུ་དང་གཡུས་ཁར་འགྱོ་ནི་སྦེ་ ལོག་འོང་པའི་སྐབས་ ལམ་ཁར་སྲས་ཚུ་གི་ཧིང་འགྲམ་བཞག་སྟེ་ རྒྱལ་ཡང་སྤྲོད་མ་བཏུབ་པའི་ཁར་ སྦོ་ཡང་ཕྱེ་ཐག་ཐ་དྲང་དཔ་ལས་ ཉ་ཀ་ཕུ་ཤེས་འདི་ ལོག་སྟེ་སི་སི་ཕྱུགམོ་འབད་སར་འགྱོ་མ་ཚུགས་པར་ ཁོ་རའི་སྦ་སྒོར་ནང་ར་སྡོད་དེ་ ཟླཝ་ལངསམ་མ་ལངསམ་ཅིག་ལས་ སི་སི་ཕྱུགམོ་གི་བུམོ་འདི་འོངས་ཏེ་ ཉ་ཀ་ཕུ་ཤེས་འདི་མོ་རའི་གཉེན་གྲོགས་སྦེ་ ལོག་ཝང་ལུ་ཁྱིད་འགྱོ་ཡོདཔ་མས། དེ་ལས་ ཉ་ཀ་ཕུ་ཤེས་བོད་ལུ་ཚོང་རྐྱབ་པར་སོང་སྟེ་  ལོག་ནི་མེད་པར་ལོ་མང་རབས་ལྷག་པའི་ཤུལ་ལུ་ སི་སི་ཕྱུགམོ་འདི་ ཨ་ལུ་སྐྱེ་ནི་སྦེ་ཟླཝ་ ༦ ལངས་སོཔ་ལས་ ཉ་ཀ་ཕུ་ཤེས་ལོག་འོང་པའི་བསྒང་ལས་ ཨ་ལུའི་ཨ་པ་སྐོར་ལས་མ་འགྲིགས་པར་ སྟབས་མ་བདེཝ་ཐོན་པའི་ཤུལ་ལས་ ཡ་མཚན་ཆེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ ཨ་ལུའི་ཨ་པ་འདི་ཉ་ཀ་ཕུ་ཤེས་ཁོ་ར་ཨིནམ་པའི་ར་ཁུངས་བཀལཝ་ལས་ ག་ར་ཧ་ལས་པའི་ཤུལ་ལུ་དགའ་སྤྲོ་བསྒྱུར་ཏེ་མཇུག་བསྡུཝ་ཨིན་པས། 

སྲུང་འདི་ལས་བརྟེན་ཏེ་ ང་བཅས་ཀྱིས་ག་ཅི་ཤེས་དགོཔ་འདུག་ཟེར་བ་ཅིན་ གཙོ་བོ་ར་ཕོ་མོ་གི་བར་ན་དགའ་མ་དགའ་གི་རྣམ་གཞག་རྐྱངམ་གཅིག་མེན་པར་ ཚེ་སྔོན་མའི་ལས་གནམ་བསྐོས་ལུ་ཡང་རག་ལསཔ་ལས་ ག་ཅི་ར་འབད་རུང་ རང་གིས་མནོ་མནོ་བསམས་བསམས་བཞིན་དུ་ འགྲུབ་མི་ཚུགསཔ་ལས་ ཚེ་སྔོན་གྱི་འཕྲོ་ཅིག་ཡང་དགོ་ཟེར་བའི་གསལ་སྟོན་འབདཝ་ཨིན།

**རྒྱབ་རྟེན**

ཉི་མ་རྡོ་རྗེ་ (༢༠༡༨) *རུད་པའི་ཉ་ཀ་ཕུ་ཤེས* thimphu: pekhang books.
ཨོ་རྒྱན་རྡོ་རྗེ།

འབྲུག་ལུ་གསུང་སྙན་ཀ་ལ་པིང་ཀ་བཟུམ་ཡོད་མི་ ཡོངས་གྲགས་ལུ་ཨོ་རྒྱན་པཱན་དྲི་ཟེར་མི་འདི་བཀྲ་ཤིས་སྒང་ལས་ཨིན་པས། ཁོ་ར་སློབ་གྲྭ་ཆུང་བའི་ཤེས་ཡོན་འདི་ ཡོན་ཕུག་ལ་སློབ་གྲྭ་ཆུང་བ་ནང་ལས་མཐར་འཁྱོལ་ནུག། དེ་ལས་ འབྲིང་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་འཇིགས་མེད་ཤེས་རབ་གླིང་ལས་མཐར་འཁྱོལ་ནུག། ཁོ་རའི་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ཤེས་རབ་རྩེ་ལས་ ས་ཆ་རིག་པའི་ནང་ལས་མཐར་འཁྱོལ་ནུག།

ཨོ་རྒྱན་གྱིས་ཞབས་ཁྲ་འཐེན་ནི་འདི་ ཁོ་ར་ཆུང་ཀུ་སྦེ་སྡོད་པའི་བསྒང་ལས་ར་དགའ་ཤོས་ཅིག་ཨིན་པས། འདི་ཡང་ཁོ་ར་ཆུང་ཀུ་སྦེ་སྡོད་པའི་སྐབས་ཁོ་གི་ཧིན་དྷི ་ཨིང་ལིཤ་ དེ་ལས་བེལ་པོའི་ཞབས་ཁྲ་ཚུ་ ཉན་ནི་དང་འཐེན་ནི་ལུ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་དེ་འདུག། ཁོ་གི་ཨིང་ལིཤ་ཞབས་ཁྲ་འཐེན་ནི་ལུ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་ཚུགས་མི་འདི་ ཁོ་རའི་ཨ་ཞེམོ་གིས་སེམས་ཤུགས་བསྐྱེད་བཅུག་ཅི་ཟེར་ཨིན་མས། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ཀྱི་ལོ་ལུ་ཁོ་གི་གློག་བརྙན་ནང་ལུ་ཞབས་ཁྲ་འགོ་དངཔ་འཐེན་ནུག།

ཨོ་རྒྱན་ཁོ་ར་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་མཐར་འཁྱོལཝ་ཅིན་ ན་གཞོན་གོང་འཕེལ་མ་དངུལ་ནང་ལུ་འཛུལ་ཞུགས་འབད་དེ་ཕྱག་ཞུ་ནུག། ཨིན་རུང་ ཤུལ་ལས་ཁོ་རའི་སྤྲོ་བ་འདི་ ལཱ་གཡོག་ནང་ལུ་ཕྱག་ཞུ་ནི་མེན་པར་ ཞབས་ཁྲ་ལུ་ཨིནམ་ཤེས་ཏེ་ ཁོ་ར་ཞི་གཡོག་ནང་ལས་དགོངསམ་ཞུ་སྟེ་ སྙན་ཆའི་སྡེ་ཚན་ཅིག་བཟོ་སྟེ་ འདི་ནང་ལུ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་དེ་ལཱ་འབད་ནུག། ཁོ་གིས་བཟོ་ཡོད་པའི་སྙན་ཆའི་སྡེ་ཚན་ “འབྲུག་ hope” ཟེར་མི་འདི་ནང་ལུ་ ཁོང་མི་ངོམ་ ༥ སྡོད་ནུག། ཨོ་རྒྱན་གྱིས་སླབ་མི་ནང་ ཁོ་གིས་ཞི་གཡོག་ནང་ལས་དགོངསམ་ཞུ་སྦེ་ ཁོ་གིས་དགའ་མིའི་ལཱ་ལུ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་དེ་ གདམ་ཁ་རྐྱབ་མི་ལུ་བློ་འགྱོད་དང་སེམས་ཕམ་མེད་ཟེར་ཨིན་པས། 

ཨོ་རྒྱན་ཁོ་ར་གློག་བརྙན་ “འབྲུག་རྟེན་” ཟེར་མི་ནང་ལུ་ཡང་བརྩེས་ནུག། ཨོ་རྒྱན་ཁོ་ར་ཞབས་ཁྲ་འཐེན་ནིའི་ནང་ལུ་མཁས་མཆོག་ཅིག་འབདཝ་ལས་ འབྲུག་པའི་ཞབས་ཁྲ་ ༡༠༠་ལས་བཅད་དེའཐེན་ནུག། 

**རྒྱབ་རྟེན།**

འབྲུག་གི་གློག་བརྙན། (༢༠༡༧) ཨོ་རྒྱན་pandey། 

འབྲུག་རྒྱང་གྲགས་ལས་རིམ། (༢༠༡༤) ཨོ་རྒྱན་དང་དྲི་བ་དྲིས་ལེན།
ཚེ་རིང་རྡོ་རྫེ།

ལཱ་ག་ཅི་བཟུམ་ཅིག་འབད་དགོ་རུང་འཇོན་ཐང་ཅན་གྱི་མི་ངོམ་ཚེ་རིང་རྡོ་རྗེ་འདི་ སྤ་རོ་རྒྱ་གར་ཐང་ལས་ཨིན་པས། ཁོ་ར་སློབ་གྲྭ་ཆུང་བ་འདི་སྤ་རོ་རིང་ཕུང་ལུ་བལྟ་བའི་ཤུལ་ལས་ ཁུ་རུ་ཐང་སློབ་གྲྭ་ནང་ལས་སློབ་རིམ་ ༡༢ པ་མཐར་འཁྱོལ་ནུག། སློབ་རིམ་ ༡༢ པ་ནང་ལས་མཐོ་རིམ་ཤེས་ཡོན་སྦྱང་ནི་སྐུགས་ཚད་མ་ལངསམ་ལས་ མཐོ་རིམ་ཤེས་ཡོན་སྦྱང་ནི་གི་གོ་སྐབས་མ་ཐོབ་པས། ཨིན་རུང་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༥ ལུ་ཨ་ལུ་ཉེན་སྲུང་ཚོགས་པ་གིས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོག་ལས་ མ་ལ་ཤི་ཡ་ལུ་འཁྲབ་སྟོན་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་སྦྱོང་བརྡར་འབད་ནིའི་གོ་སྐབས་གནང་ནུག། སྦྱོང་བརྡར་ཚར་ཞིནམ་ལས་འཁྲབ་རྩེདཔ་ཚེ་རིང་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ TNTG ་ཟེར་བའི་གློག་བརྙན་ཁང་ནང་ལུ་ འཁྲབ་སྟོན་མདོ་ཆེན་སྦེ་ཕྱག་ཞུ་ནུག།

ཚེ་རིང་རྡོ་རྗེ་ཁོ་ར་གློག་བརྙན་འགོ་དང་པ་ར་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༥ ལུ་ལས་ངན་བུམ་ཟེར་མི་ནང་ལུ་བརྩེས་ཡོདཔ་དང་ རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་གཉིས་ནང་ལུ་བཅའ་མར་གཏོགས་ནུག། གློག་བརྙན་འདི་ཡང་ “ཧེ་མ་ཧེ་མ་” དང་ “lunana yak in classroom” ཟེར་མི་ནང་ལུ་བརྩེས་ནུག། ཚེ་རིང་གིས་ གློག་བརྙན་གྱི་བཀོད་ཁྱབ་མདོ་ཆེན་སྦེ་ཡང་ཕྱག་ཞུ་ཡོད་མི་ལས་ “གྱིབ་མ་” ཟེར་མི་དང་ “lunana yak in classroom” ཟེར་མི་ནང་བཟོ་སྐྲུན་འབད་ནུག། ཁོ་གིས་བཟོ་སྐྲུན་དང་བཀོད་ཁྱབ་འབད་ཡོད་མི་གློག་བརྙན་གཉིས་ཆ་ར་ ཕྱི་རྒྱལ་ཚུ་ནང་ལུ་ཡང་སྟོན་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཁོ་གི་འཁྲབ་སྟོན་ ༡༣ གྱི་སྲུང་འབྲི་མི་དང་བཀོད་ཁྱབ་འབད་མི་སྦེ་ཡང་ཕྱག་ཞུ་ནུག། ཁོ་གིས་བྲིས་ཡོད་པའི་འཁྲབ་སྟོན་ཚུ་མང་ཆེ་བ་ མི་སྡེའི་དཀང་ངལ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་སྐོར་ལས་བྲིས་ཡོདཔ་ལས་ འབྲུག་མི་ཚུ་ལུ་གོ་བརྡ་སྤེལ་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཚེ་རིང་གིས་བྲིས་ཡོད་པའི་འཁྲབ་སྟོན་ཚུ་སྤྱི་རྒྱལ་ཚུ་ནང་ལུ་ཡང་སྟོན་པར་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཁོ་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་དུས་སྟོན་ ༡༣ དེམ་ཅིག་ནང་ལུ་ཁོ་གིས་བཟོ་ཡོད་པའི་འཁྲབ་སྟོན་ཚུ་སྤྱན་འབུལ་འབད་བར་འགྱོ་ཡོདཔ་ཨིན། 

སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ གི་ལོ་ལུ་ཚེ་རིང་རྡོ་རྗེ་ཁོ་ར་ Asian Youth Champ ཟེར་མི་ནང་ལུ་གདམ་ཁ་བསྒྲུབས་ཡོདཔ་དང་ འདི་བཟུམ་སྦེ་ ༢༠༠༥ ལུ་འཁྲབ་རྩེདཔ་གསརཔདྲག་ཤོས་ཀྱི་གསོལ་ར་ཡང་ཐོབ་ནུག། ཚེ་རིང་ཁོ་ར་སེམས་ཅན་ལུ་སྡི་ཆེ་དང་སྙིང་རྗེ་ཡོདཔ་ལས་ བྱམས་སེམས་ཚོགས་པ་ནང་ལུ་འཛིན་སྐྱོང་འགོ་དཔོན་སྦེ་ཕྱག་ཞུ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཚེ་རིང་ཁོ་ར་ག་ཅི་འབད་དགོ་རུང་ལྕོགས་གྲུབ་ཡོདཔ་ལས་ ཞབས་ཁྲ་འཐེན་ནི་དང་བརྩམ་ནི་ཚུ་ཡང་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཚེ་རིང་གིས་འབྲུག་མཁས་འཕགས་ཅན་ནང་ལུ་གསལ་བཤད་པ་འབད་ཡང་ཕྱག་ཞུ་ནུག།

**རྒྱབ་རྟེན།**

འབྲུག་the last Shangri-La (༢༠༢༢) འཁྲབ་རྕེདཔ་ཚེ་རིང་རྡོ་རྫེ། 

འབྲུག་གི་གློག་བརྙན། (༢༠༡༧) ཚེ་རིང་རྡོ་རྫེ། 

འབྲུག་གློག་བརྙན། (༢༠༢༠) འབྲུག་གི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་མི།
ཨེ་མ་དར་ཚི།

དང་པ་ར་ ཨེ་མ་དར་ཚི་ཟེར་མི་འདི་ ཨེ་མ་དང་དར་ཚི་ལས་བཟོ་བའི་ཚོདམ་གྱི་རིགས་ཅིག་ལུ་སླབ་ཨིན། ཨེ་མ་དར་ཚི་ལུ་ཡང་ ཨེ་མ་ཧོནམོ། ཨེ་མ་སྐམ་དམརཔོ་ཉི་མའི་ནང་སྐམ་མི། ཨེ་མ་ཤུར་སྐམ་དང་ ཨེ་མ་ཧོ་སྐམ་གྱི་ཨེ་མ་དར་ཚི་ཟེར་ བཟོ་ཐངས་ལྷམ་པ་མ་འདྲཝ་བཞི་ཡོདཔ་ཨིན་མས། ཨེ་མ་འདི་ འབྲུག་པའི་མི་སེར་ཚུ་གི་ཚོདམ་གྱི་དོན་ལུ་ རྫས་སྦྱོར་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཅིག་ཨིནམ་མ་ཚད་ ཨེ་མ་དར་ཚི་འདི་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཚོདམ་སྦེ་ངོས་འཛིན་འབད་ཡོདཔ་ཨིན། ཨེ་མ་དར་ཚི་གི་ཚོདམ་འདི་ འབྲུག་གི་ལུང་ཕྱོགས་ ག་དེ་ལུ་ཡང་བཟོ་ཟ་བའི་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན།
རྫས་སྦྱོར་ཚང་དགོཔ། ཨེ་མ་(ཧོནམོ་/སྐམ།) དར་ཚི། སྒོགཔ། བླམ་བན་ད། སྐྱ་སྒོགཔ། མར་ཁུ། ཚྭ། སྒོགཔ་གི་འདབ་མ། 
བཟོ་ཐངས། དང་པ་ར་ ཨེ་མ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་སྦྱོར་ཚུ་ ཧིང་སང་ས་སྦེ་ཆུ་འཁྱུ་སྟེ་བཏོག་དགོ། དེ་ལས་བཏོག་ཚར་མི་ཚུ་ རྫམ་གཅིག་ནང་ལུ་བླུགས་ཏེ་ དེ་གུ་ལུ་ ཆུ། མར་ཁུ། ཚྭ་དང་དར་ཚི་ཚུ་བླུགས་དགོ། སྐར་མ་ལྔ་གི་རིང་ལུ་ཁབ་ཏོ་གཅད་དེ་བཞག་དགོ། སྐར་མ་ལྔ་གི་རྒྱབ་ལས་ ཐབ་ཁ་ལས་ཕབ་སྟེ་ སྐར་མ་གསུམ་གྱི་རིང་ལུ་ དྲོད་གྱང་བཅུག་དགོ། ད་རུང་སྐར་མ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱབ་ལས་ རྫས་སྦྱོར་ཚུ་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་སྒྱེས་དགོ། དེ་གི་ཤུལ་ལས་ ཚྭའི་བྱོ་ལྷ་དང་ཞིམ་ཧེང་ བཏུབ་མ་བཏུབ་ཚུ་ལྟ་ཞིན་ན་ཨེ་མ་དར་ཚི་འདི་ཚུདཔ་ཨིན།
དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས། ཨེ་མ་དར་ཚི་འདི་ དུས་རྒྱུན་གྱི་བཞེས་སྒོ་ཚུ་དང་མཉམ་གཅིག་ཟ་སྲོལ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ དུས་སྟོན་དང་ལོ་ཆོག་ཚུ་གི་སྐབས་སུ་ ཤ་ལུ་ལོངས་མ་སྤྱོད་མི་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ བཞེས་སྒོ་རྡིག་ཤོས་ཅིག་ཨིན་མས། ཨེ་མ་དར་ཚི་འདི་ཟ་བའི་སྐབས་སུ་ ཁ་ཚ་དྲག་ཅིག་ཨིན་རུང་ འབྲུག་མི་ག་ར་གིས་དགའ་བའི་བཞེས་སྒོ་ཅིག་ཨིན། 

**རྒྱབ་རྟེན།**

Wikipedia. (2022). *Bhutanese cuisine.* Retrieved from

https://worldfood.guide/dish/jaju/
Cuisine of Bhutan. (2022). Retrieved from 
https://www.visitbhutan.com/page.php?id=12
Dee. (2014). Bhutanese cuisine-Jaju. Retrieved from Big text

https://www.visitbhutan.com/page.php?id=12
ཀེ་བ་དར་ཚི་བཟོ་ཐངས།

དང་པ་ར་ ཀེ་བ་དར་ཚི་ཟེར་མི་འདི་ ཀེ་བ་མངམ་སྦེ་བླུག་ཞིན་ན་ དེ་གུར་ཨེ་མ་དང་དར་ཚི་ རྫས་སྦྱོར་འབད་དེ་བཟོ་བའི་ ཚོདམ་གྱི་རིགས་ཅིག་ལུ་སླབ་ཨིན། ཀེ་བ་དར་ཚི་འདི་ཡང་ ཨེ་མ་དར་ཚུལ་གྱི་ཤུལ་ལས་ར་ འབྲུག་མི་ཚུ་གིས་དགའ་བའི་ཚོདམ་ཅིག་ཨིན། དེ་ཡང་ ཀེ་བ་གི་རིགས་ལེ་ཤ་ཡོད་པའི་ནང་ལས་ ཀེ་བ་དར་ཚི་འདི་ ཀེ་བ་དཀརཔོ་དམརཔོ་ག་ཅི་གིས་བཟོ་རུང་བཏུབ་ནི་ཨིན་རུང་ འབྲུག་ལུ་ཡོངས་གྲགས་སྦེ་བཙུགས་སྲོལ་ཡོད་མི་འདི་ ཀེ་བ་དམརཔོ་འདི་ཨིནམ་ལས་ མང་ཆེ་བ་གིས་ཀེ་བ་དམརཔོ་གིས་བཟོཝ་ཨིན། 

**རྫས་སྦྱོར་ཚང་དགོཔ།** ཀེ་བ། ཨེ་མ་(ཧོནམ་/སྐམ།) སྒོགཔ། བླམ་བན་ད། སྐྱ་སྒོགཔ། ཚྭ། དར་ཚི་དང་ ཆུ་ཚུ་དགོ།

**བཟོ་ཐངས།** ཀ་ལ་རྫམ་སྦོམ་ཅིག་ནང་ལུ་ ཆུ་དང་མར་ཁུ། ཀེ་བ་བཏོག་བཏོགཔ་ དེ་ལས་ སྒོགཔ་དང་སྐྱ་སྒོགཔ་བཏུབ་མི་ཚུ་བླུག་དགོ། དེ་ལས་གོང་གི་རྫས་སྦྱོར་ཚུ་ ཕྱེད་མ་འཚོ་ཚུན་གྱི་རིང་ལུ་ ཁབ་ཏོ་གཅད་དེ་བཞག་དགོ། རྫས་སྦྱོར་ཚུ་ཕྱེད་ཀ་འཚོ་ཚར་མི་འདི་གུར་ ཨེ་མ་ཀེ་ཀེ་སྦེ་བཏོག་སྟེ་ཡོད་མི་དང་ དར་ཚི་ཕྱེ་མར་དཀྲུམ་སྟེ་བཞག་མི་གཉིས་བླུག་དགོ། དེ་གི་ཤུལ་ལས་ ཚྭ་བྱོ་ལྷ་དང་ལྡནམ་སྦེ་བླུགས་སྟེ་ དུས་ཡིན་སྐར་མ་གཉིས་དང་གསུམ་ཚུན་ ཁབ་ཏོ་ལོག་སྟེ་གཅད་དེ་བཞག་དགོ། དེ་ལས་ཀེ་བ་དར་ཚུལ་འདི་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་འཚོ་བཅུག་ཞིནམ་ལས་ ཐབ་གུ་ལས་མར་ཕབ་སྟེ་ སྐར་མ་གཉིས་དང་གསུམ་ཚུན་དྲོད་གྱང་བཅུག་དགོ། ད་རུང་ཚར་གཅིག་གཟར་རུ་གིས་དཀྲུགས་ཏེ་ དེ་གུར་འོད་སི་ཨ་ཙི་ཅིག་བླུགས་ཞིནམ་ལས་ཟ་ཆོགཔ་སྦེ་འགྱོཝ་ཨིན།**དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས།** ཀེ་བ་དར་ཚི་འདི་ཡང་ བཞེས་སྒོ་དུས་ཕོད་གསུམ་གང་རུང་དང་གཅིག་ཁར་བཟའཝ་མ་ཚད་ ལོ་གསར་དང་དུས་སྟོན་ཚུ་ནང་ལུ་ མང་ཆེ་བ་ཅིག་ཨེ་མ་ཟ་མ་ཚུགས་མི་ ཨ་ལུ་ཚུ་གི་ཚོདམ་རྡིག་ཤོས་ཅིག་སྦེ་བརྩིཝ་ཨིན།

**རྒྱབ་རྟེན།**

Jenneker, T. (2022). *What type of food can i expect to eat in Bhutan?* Retrieved from
ཧོན་སྟོད་བཟོ་ཐངས།

༉ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ སྔར་སློལ་གྱི་བཞེས་སྒོ་དང་རྫས་སྦྱོར་ལུ་ ཕྱུག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། འདི་ཡང་དང་ཕུ་ལུང་ཕྱོགས་སོ་སོ་ལས་ཕར་ལམ་འགྲུལ་འབད་ནིའི་རྒྱུ་ཆ་ ད་རེས་ནངས་པ་བཟུམ་སྦེ་སྣུམ་འཁོར་གྱི་ལམ་མེདཔ་ལས་ ལུང་ཕྱོགས་རེ་ལུ་བརྡ་དོན་སྤྲོད་ལེན་འབད་ནིའི་ཁ་སྐད་སོ་སོ་འབྱུང་ཡོད་དོ་བཟུམ། བཞེས་སྒོ་གི་རིགས་ལུ་ཡང་ ལུང་ཕྱོགས་ཁག་གི་བར་ན་མ་འདྲཝ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ འདི་ལས་བརྟེན་ཏེ་ཨིན་པས།

**དང་པ་ ཧོན་སྟོད**་ཟེར་མི་འདི་ཁ་མཐོ་སར་ རྒྱ་རེད་དང་བྱཱོ་གི་ལོ་ཐོག་འཚོ་སའི་ས་གནས་ འབྲུག་གི་རྫོང་ཁག་ཉི་ཤུ་ལས་ཧཱ་རྫོང་ཁག་ནང་ལུ་ སྔོན་དང་ཕུ་ལས་ར་ ཕམ་རྒན་ཤོས་ཚུ་གིས་ལོངས་སྤྱོད་དེ་ ཡོངས་གྲགས་ཡོད་པའི་བཞེས་སྒོ་གི་རིགས་ཅིག་ཨིན། ཧོན་སྟོད་གི་བཟོ་རྣམ་འདི་ མོ་མོ་བཟུམ་སྦེ་ཡོད་རུང་ བཟོ་ཐངས་སོ་སོ་ཡོདཔ་ཨིན།

ཧོན་སྟོད་བཟོ་བའི་སྐབས་ རྫས་སྦྱོར་ཚང་དགོཔ་ཚུ་ཡང་ གཡུང་རྡོག། ལོམ། དར་ཚི། ཐིང་ངེ་། སྒོགཔ། སྐྱ་སྒོགཔ། ས་སྒ། ཞིམ་རྩི། པད་ཀར་མར་ཁུ། སྟར་གོ། ཕྱེ།(བྱཱོ་དང་རྒྱ་རེད) ཨེ་ཕྱེ། ཚྭ་ཚུ་ཨིན།

ཤབ་བཟོ་ཐངས། ལོམ་ཕྱ་རུ་རུ་སྦེ་གཏུབ། དེ་དང་གཅིག་ཁར་ དར་ཚི་སྐྲུམ། ཨེ་ཕྱེ་ཁ་ཚ་པག་པ་བླུགས། ཐིང་ངེ་དང་སྐྱ་སྒོགཔ་ དེ་ལས་སྒོགཔ་ཕྱ་རུ་རུ་སྦེ་བཏོག་དགོ། དེ་གུར་ པད་ཀར་མར་ཁུ་བླུགས་ཏེ་ (སྟར་གོ་ཡོད་པ་ཅིན་ཞིམ་) ཚྭ་ཚུ་ག་ར་གཅིག་ཁར་སྦྱོར་དགོ།

བཟོ་ཐངས། གཡུང་རྡོག་པགས་ཀོ་ཤུབས་ཏེ་ ཨེན་བཤད་ལག་ལེན་ཐབས་ཏེ་ཟངས་གཞོང་སྦོམ་ཅིག་ནང་ལུ་བརྡར་དགོ། གཡུང་རྡོག་ལས་འཐོན་པའི་ཆུ་འདི་ཚུ་བཙིར་ཏེ་བཀོ་ནི་གི་དོན་ལུ་ ཕེད་ཙེ་ནང་ལུ་བཙུགས་ཏེ་རྡོ་ལེབ་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ཨེབ་སྟེ་ནུབམོ་གཅིག་བཞག་དགོ། དེ་ལས་ ཟངས་གཞོང་ནང་ལུ་ལོག་བླུགས་སྟེ་ རྫས་སྦྱོར་གཞན་ཚུ་བླུགས་སྟེ་སྦྱོར་དགོ། འདི་གུ་ལུ་ པད་ཀར་མར་ཁུ་ཙག་བཅད་དེ་བླུག་ཞིན་ན་སླ་བསྲེས་དགོ། དེ་གི་ཤུལ་ལས་ བྱཱོ་དང་རྒྱ་རེད་གཉིས་ཧོད་སོ་སོ་གཅིག་ནང་ལུ་ ཆུ་བླུགས་སྟེ་ལགཔ་གིས་བསྣད་དགོ། ཕྱེ་བསྣད་མི་འདི་ཚུ་ ལེབ་ཏག་ཏ་སྦེ་བཟོ་སྟེ་ སྦུག་ལས་གདོང་སྤེད་དེ་ རྫས་སྦྱོར་སླ་བསྲེས་མི་དེ་ཚུ་ ཐུརམ་གང་གི་རྩིས་བླུགས་སྟེ་ དབྱིབས་བྱ་ཆི་ཆི་སྦེ་བཟོ་དགོ། དེ་ལས་ཧོན་སྟོད་འདི་ཚུ་ རླངསམ་ཟིལ་གྱི་ཧོད་སྦ་གི་བཟོ་སྟེ་ཡོད་མི་ནང་ལུ་བཀང་སྟེ་བཙོ་དགོ། བཙོ་ཚརཝ་ད་ མར་ཁུ་ཙག་བཅད་མི་ནང་བསྔོ་ཞིནམ་ལས་ ཧོན་སྟོད་དེ་ཟ་ནིའི་དོན་ལུ་སྒྲ་སྒྲིག་འགྱོཝ་ཨིན།

དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས། ཧཱ་པའི་ཧོན་སྟོད་འདི་ གནམ་ལོ་གསརཔ་ཚེཔ་ད་ལུ་ ལུང་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ ལོམ་བ་ཟེར་མི་འདི་བརྩི་སྲུང་འབདཝ་ད་ རང་གི་ཕམ་དང་སྤུན་ཆ་ གཉེན་ཉེཝ་ཚུ་གཅིག་ཁར་འཛོམས་ཏེ་ ཟ་སྲོལ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ ས་གནས་གཞན་ཁར་ཡོད་པའི་ རང་གི་ཆ་རོགས་དང་སྤུན་ཆ་ཚུ་ལུ་ ལོ་གསརཔ་གི་ཁྱོསམ་སྦེ་བསྐྱེལ་གཏང་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།

**རྒྱབ་རྟེན།**

*National dish.* (n.d.). Retrieved from
མོ་མོ་བཟོ་ཐངས།

༉ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ སྔར་སློལ་གྱི་བཞེས་སྒོ་དང་རྫས་སྦྱོར་ལུ་ ཕྱུག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། འདི་ཡང་དང་ཕུ་ལུང་ཕྱོགས་སོ་སོ་ལས་ཕར་ལམ་འགྲུལ་འབད་ནིའི་རྒྱུ་ཆ་ ད་རེས་ནངས་པ་བཟུམ་སྦེ་སྣུམ་འཁོར་གྱི་ལམ་མེདཔ་ལས་ ལུང་ཕྱོགས་རེ་ལུ་བརྡ་དོན་སྤྲོད་ལེན་འབད་ནིའི་ཁ་སྐད་སོ་སོ་འབྱུང་ཡོད་དོ་བཟུམ། བཞེས་སྒོ་གི་རིགས་ལུ་ཡང་ ལུང་ཕྱོགས་ཁག་གི་བར་ན་མ་འདྲཝ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ འདི་ལས་བརྟེན་ཏེ་ཨིན་པས།

**དང་པ་ མོ་མོ་ཟེར་མི་འདི**་ ཕྱེ་གང་རུང་གཅིག་གི་བཟོ་བཏུབ་པའི་བཞེས་སྒོ་ ཤ་གི་རིགས་ཀྱི་བཟོ་མི་གཅིག་དང་ ཚོད་བསྲེ་འདབ་མ་ཀོ་པི་གི་བཟོ་རུང་བཏུབ་སྦེ་གཉིས་ཡོདཔ་ཨིན། བཟོ་རྣམ་འདི་ཧོན་སྟོད་དང་འདྲ་རུང་ བཟོ་ཐངས་ཀྱི་ནང་ལུ་ཁྱད་པར་ཡོདཔ་ཨིན།

**རྫས་སྦྱོར་ཚང་དགོཔ། གཡག་ཤ/ནོར་ཤ། སྒོགཔ། སྐྱ་སྒོགཔ། ཕྱེ། ཧོ་སྒྱེས་པད་ཚོད། མར་ཁུ།** 

ཤབ་བཟོ་ཐངས། དང་པ་རང་འདབ་མ་ཀོ་པི/ཧོ་སྒྱེས་པད་ཚོད་འདི་བཏོག་དགོ། དེ་ལས་གཡག་ཤ/ནོར་ཤ་འདི་ཉ་བརྫམ་རྐྱབ་དགོ། འདི་གི་ཤུལ་ལས་སྒོགཔ་ལེབ་ནི་དང་སྐྱ་སྒོགཔ་གཏུབ་ནི། ས་སྒ་བཏོག་ནི་དང་དར་ཚུལ་བརྡར་ཏེ་སྣོད་གཅིག་ནང་ལུ་བླུགས་ཏེ་ ག་ར་སླ་བསྲེ་རྐྱབ་ཞིནམ་ལས་ཚྭ་བླུག་དགོ།

བཟོ་ཐངས། མོ་མོ་བཟོཝ་ད་ལུ་ དང་པ་ར་ཆུ་དང་མར་ཁུ་ དེ་ལས་ ཕྱེ་ཚུ་བླུགས་ཏེ་ལགཔ་གིས་བསྣད་དགོ། ཕྱེ་དེ་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་བསྣད་ཚརཝ་ད་ ཆུ་ཤོག་ཅིག་གིས་སྐར་མ་སུམ་ཅུ་གི་རིང་ལུ་ སྤུར་ཏེ་བཞག་དགོ། ཕྱེ་བསྣད་བསྣདཝ་ཚུ་ གོང་ཏོ་རིལ་རི་སྦེ་བཟོ་སྟེ་ སྒྲིལ་ཤིང་གུར་སྒྲིལཝ་ད་སྲབ་ཤོག་ཤོ་སྦེ་འཐོན་དགོ། དེ་ལས་རྫས་སྦྱོར་སླ་བསྲེས་ཏེ་བཞག་མི་ཚུ་ ཕྱེ་སྒོར་དབྱིབས་སྦེ་སྒྲིལ་ཏེ་ཡོད་མི་ནང་ལུ་བླུག་དགོ། དེ་གི་ཤུལ་ལས་ཕྱེ་གི་ཁ་བསྡམ་པའི་སྐབས་སུ་ མཛུབ་མོ་དང་ཨམ་ཐེ་བོང་གིས་ ཕྱེ་སྒྲིལ་མི་གི་མཐངམ་བརྡ་སྟེ་ ལྟབ་མཚམས་ཆུང་ཀུ་རེ་བཟོ་སྟེ་རྫས་སྦྱོར་ཚུ་ནང་ན་བསྡམ་དགོ། དེ་ལས་སྦ་གི་འཐག་སྟེ་ཡོད་པའི་ རླངས་ཟིལ་གྱི་སྣོད་གཅིག་གི་འོག་ལུ་ ཆུ་བཀང་། མགོ་དང་བར་བཅད་ཀྱི་ནང་ལུ་ མོ་མོ་འདི་བཀང་དགོ། མོ་མོ་ཚུ་འཚོ་བཅུག་ནི་གི་དོན་ལུ་ ཤ་གི་རིགས་ཤབ་རྫས་སྦེ་མ་བཙུགས་པ་ཅིན་ དུས་ཡིན་སྐར་མ་བཅུ་ཐམ་དེ་ཅི་བཞག་དགོཔ་དང་ འདི་མེན་པ་ཅིན་དུས་ཡིན་རིངམོ་བཞག་དགོ།

དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས། མོ་མོ་འདི་ Asian ལུང་ཕྱོགས་ནང་ལུ་ཡོངས་གྲགས་ཨིན་པའི་ཁར་ འབྲུག་རྒྱབ་ཁབ་ནང་ལུ་ཡང་ དར་ཁྱབ་ཆེ་ཏོག་ཏོ་འགྱོ་སྟེ་ཡོད་པའི་བཞེས་སྒོ་ ཚེས་བཅུ་ཚུ་གི་སྐབས་ལུ་ ཚོང་འབྲེལ་ཡང་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་འགྱོ་ཚུགས་པའི་རིགས་གཅིག་ཨིན།

**རྒྱབ་རྟེན།**

*Bhutanese momo dumplings.* (2020). Retrieved from https://web.archive.org/web/20221202064021/https://www.andbeyond.com/wp-content/uploads/sites/5/andBeyon_Recipes_Asia_Bhutanese-Momo-Dumplings.pdf
བྱ་རྒྱུ་བཟོ་ཐངས།

དང་པ་ར་ བྱ་རྒྱུ་ཟེར་མི་འདི་ རྫས་སྦྱོར་ཉུང་སུ་སྦེ་བླུགས་ཏེ་ ཁུ་བ་མངམ་ཡོད་མིའི་ཚོདམ་གྱི་རིགས་ལུ་སླབ་ཨིན། འདི་ཡང་ བཞེས་སྒོ་དང་ཚོདམ་ལྷམ་པ་མ་འདྲཝ་ཚུ་གི་བར་ན་ ཟུར་ཐེབས་ཀྱི་ཚོདམ་བཟུམ་ཅིག་ཨིནམ་སྦེ་ ཆ་བཞག་ནི་ཡོདཔ་ཨིན་མས། 

**རྫས་སྦྱོར་ཚང་དགོཔ།** ཧོན་ཚོད་/ལོམ། དར་ཚི། བླམ་བན་ད། ཨོམ། མར། ས་སྒ་དང་ སྐྱ་སྒོགཔ། ཨེ་ཕྱེ་ཚུ་ཚང་དགོ།

**བཟོ་ཐངས།** ཧེ་མ་ར་ ཧོན་ཚོད་/ལོམ་འདི་ ཆུ་འཁྱུ་སྦེ་གཏུབ་དགོ། གཏུབ་ཚར་ཞིནམ་ལས་ ཀ་ལ་རྫམ་ནང་ལུ་བླུགས་ཏེ་ འདི་གུ་ལུ་ ཆུ། མར་ཁུ། ཚྭ། ས་སྒ་དང་ཨེ་ཕྱེ་ཚུ་བླུག་དགོ། དེ་ལས་ བཟའ་མི་རང་སོའི་དགའ་ཧིང་དང་བསྟུན་ཏེ་ ཨོམ་བླུག་རུང་བཏུབ་ཨིན། འདི་གུར་ དར་ཚི་དཀྲུམས་ཏེ་བླུགས་ཞིནམ་ལས་ རྫས་སྦྱོར་གཞན་དང་གཅིག་ཁར་སླ་བསྲེ་དགོ། དེ་གི་ཤུལ་ལས་ར་ ཚྭ་གི་བྲོཝ་བལྟ་སྟེ་ བཏུབ་པ་ཅིན་ཐབ་གུ་ལས་མར་ཕབ་ཞིནམ་ལས་ བྱ་རྒྱུ་འདི་ཟ་ཆོགཔ་སྦེ་འགྱོཝ་ཨིན། 

**དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས།** བྱ་རྒྱུ་འདི་ ཁུ་བ་མེད་པའི་ཚོདམ་བཟོ་ཡོད་པའི་སྐབས་བཟོཝ་ཨིན། ཨིན་རུང་ ད་རེས་ནངས་པ་ ཕྱི་རྒྱལ་ཁབ་ལས་ནང་འདྲེན་འབད་མི་ དཱལ་ཟེར་མི་སྲནམ་ཅུང་ཆུང་ཀུའི་རིགས་ཅིག་ཨིན་མི་དེ་གིས་ བྱ་རྒྱུ་སྦེ་བཟོ་སྟེ་ལོངས་སྤྱོད་མི་མང་སུ་འཐོནམ་ལས་བརྟེན་ ང་བཅས་རའི་སྔོན་ལས་བཟ་སྲོལ་ཡོད་མི་ ཧོན་ཚོད་དང་སྐྱུ་རུ་ལ་སོགས་པ་ཚུ་གིས་བྱ་རྒྱུ་བཟོ་སྟེ་ ལོངས་སྤྱོད་མི་འདི་ཚད་ཅིག་ལས་མེདཔ་ཨིན་མས།

**རྒྱབ་རྟེན།**

https://worldfood.guide/dish/jaju/
པུ་ཏ།

༉ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ སྔར་སྲོལ་གྱི་བཞེས་སྒོ་དང་རྫས་སྦྱོར་ལུ་ ཕྱུག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། འདི་ཡང་དང་ཕུ་ལས་ར་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལུང་ཕྱོགས་སོ་སོ་ལས་ཕར་ ས་གནས་མཐོ་དམན་དང་གནམ་གཤིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་བརྟེན་ འབྲུ་སྣ་དགུཔོ་ཡང་དེ་དང་འཁྲིལ་འཚོ་དོ་ཡོདཔ་ལས་ འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་དང་ བཞེས་སྒོ་གི་རིགས་ལུ་ཡང་ ལུང་ཕྱོགས་ཁག་གི་བར་ན་ མ་འདྲཝ་བྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ དེ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ཨིན་པས།

**དང་པ་ར་ པུ་ཏ**་ཟེར་མི་འདི་ འབྲུག་བུམ་ཐང་རྫོང་ཁག་ནང་ བཞེས་སྒོ་ཚུ་གི་གྲས་ལས་ སྔོན་དང་ཕུ་ལས་ར་ལོངས་སྤྱོད་དེ་ཡོད་པའི་ བཞེས་སྒོ་རྡིག་རྡིགམ་ཅིག་སྦེ་བརྩི་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། པུ་ཏ་འདི་གཙོ་བོ་བྱཱོ་ཕྱེ་ ཡང་ན་ ནག་ཕྱེ་ (ཁྱབ་ཆེ་ཤོས་བྱཱོ་ཕྱེ་) གང་རུང་ཅིག་གིས་བཟོ་སྲོལ་འདུག། རྫས་སྦྱོར་སོ་སོ་ཡང་སྒོགཔ་གི་འདབ་མ། ཨེ་ཕྱེ། མར་ཁུ། ཆུ་ཚན། སྒོང་རྡོག་དང་ནོར་ཤ་ལ་སོགས་པ་དགོཔ་ཨིན། བཟོ་ཐངས་འདི་ཡང་དང་པ་ར་ ཧོད་གཅིག་ནང་ལུ་ཨེ་ཕྱེ། སྒོགཔ་གི་འདབ་མ་ཆུང་ཀུ་སྦེ་བཏོག། སྒོང་རྡོག་ ཡང་ན་ ནོར་ཤ་ (མགྱོནམོ་འདི་ཤ་ཟ་མི་ཨིན་པ་ཅིན་) དང་ཚྭ་ (ཨ་ཙི་དྲགས་སུ་ཅིག་) ཚུ་མར་ཁུ་ནང་ལུ་བརྔོ་དགོ། དེ་ལས་བྱཱོ་ཕྱེ་འདི་ཧོད་གཅིག་ནང་ལུ་ ཆུ་རན་ཏོག་ཏོ་བླུགས་ཏེ་སྤུས་ཙ་སྦེ་བསྣད་དེ་ པུ་ཏ་བཟོ་ནིའི་དོན་ལུ་ དང་ཕུ་གི་འཕྲུལ་ཆས་པུ་ཏ་པར་ཟེར་ ཤིང་གིས་བཟོ་བཟོཝ་འདི་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན་མས། (Phuntsho, ༢༠༡༧)

ལོགས་ཅིག་ཁར་ཆུ་ཚན་བསྐོལ་ཡོད་མི་ནང་ལུ་ པུ་ཏ་ཚུ་ཆུའི་ཐོག་ཁར་མ་ལྡིང་ཚུན་བཙོ་ཡི་ར་ གཙག་གཞོང་ (བུམ་ཐང་པའི་ཁ་ལས་ཤོ་དེ་ལས་) ཟེར་སྦ་གིས་འཐག་འཐགཔ་དེ་གིས་ཕྱི་ཁར་བཏོན་ཏེ་ ཟངས་གཞོང་ (བུམ་ཐང་པའི་ཁ་ལས་ཚང་དར་) ཟེར་མི་འདི་ཡང་སྦ་གིས་འཐག་འཐགཔ་གི་ཧོད་ནང་ལུ་བཀང་དགོ། པུ་ཏ་ག་ར་བཙོ་ཚར་བའི་ཤུལ་ལུ་ ཟངས་གཞོང་ནང་ལུ་བླུགས་ཏེ་ དེ་གི་ལྟག་ལས་ཨེ་ཕྱེ་དང་སྒོགཔ་ལ་སོགས་པ་ མར་ཁུ་ནང་ལུ་བཙོ་མི་དེབླུག་དགོ། དེ་གུར་མར་ཁུ་ཚ་ཏོམ་བཟོ་སྟེ་བླུག་ཞིནམ་ལས་ ག་ར་སླ་བསྲེ་རྐྱབ་དགོ། དེ་གི་ཤུལ་ལས་ཚྭ་གི་བྲོཝ་བལྟ་ནིའི་དོན་ལུ་ ཕྱེ་དུམ་གྲ་ཅིག་བཏོག་སྟེ་ཟ་དགོ། (བུམ་ཐང་ལས་པདྨ་ཆོས་སྒྲོན་ ༢༠༢༢)

པུ་ཏ་འདི་དུས་རྒྱུན་གྱི་བཞེས་སྒོ་སྦེ་ཟ་སྲོལ་མེདཔ་ཨིན་པས། དེ་ཡང་ ཚེས་བཅུའི་སྐབས་སུ་ཉི་མའི་ལྟོ་སྦེ་བཅིང་འབག་ནི་ཡོདཔ་མ་ཚད། རིམ་གྲོ་དང་ཆོས་སྲུང་གསོལ་བའི་སྐབས་ ལོ་ཆོག་ལ་སོགས་པའི་དུས་ཚོད་ལུ་ གཅིག་ཁར་འཛོམས་མི་ལྟ་ལྟོ་ཚང་དང་ ཁྱིམ་ཚང་དེ་ལས་གཉེན་ཉེཝ་ཚུ་ལུ་ཉི་མའི་ལྟོ་སྦེ་བྱིན་པའི་སྲོལ་འདུག། (བུམ་ཐང་ལས་ཚེ་དབང་ཕུན་ཚོགས་ ༢༠༢༢) ད་རུང་ སྲོལ་བཟང་པོ་གཅིག་ག་ཅི་འདུག་ཟེར་བ་ཅིན་ དཔེར་ན་རང་གི་ཚེས་བཅུའི་སྐབས་ལུ་ གཡུས་གཞན་ཁའི་ཆ་རོགས་དང་གཉེན་ཉེཝ་ཚུ་ལུ་ པུ་ཏ་བང་ཅུང་ནང་ལུ་བཀང་སྟེ་བྱིན་ནི་ཡོདཔ་ད་ བང་ཅུང་ལོག་སྤྲོདཔ་ད་ལུ་ཡང་སྟོངམ་སྦེ་མེན་པར་ ཏི་རུ་བཙུགས་ཏེ་སྤྲོད་ནིའི་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན། (བུམ་ཐང་ལས་ཚེ་རིང་ལྷ་སྒྲོན་ ༢༠༢༢).

**རྒྱབ་རྟེན།**

པདྨ་ཆོས་སྒྲོན། (༢༠༢༢). པུ་ཏ་དང་བྱང་བུ་ལི།. བུམ་ཐང་།

ཚེ་དབང་ཕུན་ཚོགས། (༢༠༢༢). པུ་ཏ་དང་བྱང་བུ་ལི།. བུམ་ཐང་།

ཚེ་རིང་ལྷ་སྒྲོན། (༢༠༢༢). པུ་ཏ་དང་བྱང་བུ་ལི།. བུམ་ཐང་།
བྱང་བུ་ལི།

**གཉིས་པ་** བྱང་བུ་ལི་འདི་རྗེན་ཕྱེ་གི་རྒྱུ་ལས་བཟོ་བའི་ འབྲུག་བུམ་ཐང་ལུ་ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་བཞེས་སྒོའི་རིགས་ཅིག་ཨིན། འདི་ནང་ལུ་ཚང་དགོ་པའི་རྫས་སྦྱོར་ཚུ་ཡང་ གོང་གསལ་པུ་ཏ་བཟོ་བའི་སྐབས་དང་འདྲ། བཟོ་ཐངས་འདི་ཡང་དང་ཕུ་འབད་བ་ཅིན་ རྗེན་ཕྱེ་འདི་ལགཔ་གིས་བསྣད། བསྣད་ཚར་བའི་ཤུལ་ལུ་ (ཀོག་ཏོ་) བཟོ་སྟེ་ ལགཔ་གིས་སྒྲིལ་ཤིང་གུར་སྒྲིལ་ནི། དེ་ལས་ ཀ་ཀྲ་ལ་གིས་བཏོག་སྟེ་བཟོ་ནི་ཡོད་རུང་ ད་རེས་ནངས་པ་ དུས་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་བསྟུན་ ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ནང་འདྲེན་འབད་དེ་ཡོད་པའི་ འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་རིགས་སྣ་གཉིས་ བྱང་བུ་ལི་བཟོཝ་ད་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན། འཕྲུལ་ཆས་དང་པམ་འདི་ རྗེན་ཕྱེ་བསྣད་དེ་བཞག་མི་ཚུ་ཕྱ་རུ་རུ་སྦེ་ སྒྲིལ་ནི་གི་དོན་ལུ་དང་ འཕྲུལ་ཆས་གཉིས་པམ་འདི་ཕྱེ་སྒྲིལ་ཏེ་ཕྱ་རུ་རུ་བཟོ་མི་ཚུ་ སྦོམ་ཆུང་གི་ཚད་རན་ཏོག་ཏོ་སྦེ་དྲ་ནིའི་དོན་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན་པས། (Singye, ༢༠༡༩)

འདི་ཡང་དང་པ་ར་ ཕྱེ་ཕྱ་རུ་རུ་སྦེ་དྲ་མི་དེ་ཆུ་ཚན་ནང་བླུགས་སྟེ་ ཐོག་ཁར་མ་ལྡིང་ཚུན་བཙོ་དགོ། བཙོ་ཚར་བའི་ཤུལ་ལུ་  རྫས་སྦྱོར་ག་ར་ཚང་བའི་ཚོདམ་ནང་ གཅིག་ཁར་སླ་བསྲེས་དགོ། དེ་གི་ཐོག་ཁར་ མར་ཁུ་ཚ་ཏོམ་བཟོ་སྟེ་བླུགས་དགོ། དེ་ལས་ཟ་ནིའི་དོན་ལུ་ ལ་ལུ་གི་དརཝ་དང་གཅིག་ཁར་ཟ་ནི་དང་ དེ་མེན་པར་བྱང་བུ་ལི་རྐྱངམ་གཅིག་སྦེ་ རང་སོའི་བློ་འདོད་དང་འཁྲིལ་ཟ་ནི་ཡོད། ད་རུང་ལ་ལུ་ཅིག་གིས་ ཨོམ་དང་གཅིག་ཁར་ཡང་ ཐུགཔ་བཟུམ་སྦེ་བཟོ་སྟེ་ཟ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན། (འབྲུག་གི་དངོས་མེད་ལམ་སྲོལ་ ༢༠༡༥)

བྱང་བུ་ལི་འདི་པུ་ཏ་བཟུམ་སྦེ་ ཕྱེ་འཐོབ་མ་ཚུགསཔ་དང་ བཟོ་དགོ་རུང་ཉམས་མྱོང་དགོཔ་མེདཔ་ལས་ ལགཔ་གསརཔ་ཨིན་རུང་ ཞིམ་ཏོང་ཏོ་བཟོ་ཚུགསཔ་ལས་ བཟའ་ཚང་ནང་ལུ་འཕྲལ་འཕྲལ་ར་བཟོ་སྟེ་བཟའཝ་ཨིན་པས། ཨིན་རུང་ པུ་ཏ་བཟུམ་སྦེ་ཚེས་བཅུའི་སྐབས་ལུ་ བཟོ་སྟེ་ཟ་བའི་སྲོལ་མེད་རུང་ ལོ་ཆོག་གཏང་སར་ཉི་མའི་ལྟོ་དང་ ལཱ་སར་འོང་མི་ཚུ་ལུ་ཕྱི་རུའི་ལྟོ་སྦེ་དྲང་སྲོལ་འདུག། (བུམ་ཐང་ལས་ཚེ་དབང་ཕུན་ཚོགས་ ༢༠༢༢) 

ད་རེས་ནངས་པ་ ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ནང་འདྲེན་འབད་དེ་བཙོང་མི་འདི་ཚུ་ལུ་ ལོངས་སྤྱོད་དེ་སྔར་སྲོལ་གྱི་བཞེས་སྒོ་ལུ་ སྤྲོ་བ་སྐྱེད་མི་ཚད་གཅིག་ལས་ལྷག་སྟེ་མིན་འདུག། དེ་ཡང་ དང་པ་བྱཱོ་དེ་ ཐོག་འཚོ་བར་དཀའ་བའི་གུར་ འཐོབ་ཚུགས་པར་ལཱ་ཁག་ཡོདཔ་ལས་ ལམ་སྲོལ་གྱི་བཞེས་སྒོ་ལས་ ཕྱི་རྒྱལ་གི་བཞེས་སྒོ་ལུ་ལོངས་སྤྱོད་མི་མང་སུ་འཐོན་དོ་ཡོདཔ་ལས་ རང་གི་ལུང་པའི་བཞེས་སྒོ་འདི་མཇུག་ལས་མཇུག་སུ་ ལུང་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་ཚུ་གིས་ཡང་བཟོ་མ་ཤེས་པའི་དུས་ལུ་ ཐུག་ནི་གི་ཉེན་ཁ་སྦོམ་འདུག། (Choden, ༢༠༡༡-༢༠༡༢) ལམ་སྲོལ་ཉམས་མ་བཅུག་པར་བཞག་ཐབས་འདི་ཡང་རང་གིས་ར་བཏོན་ཏེ་ ད་རེས་ནངས་པའི་ན་གཞོན་ཚུ་གིས་ རང་སོའི་ལུང་པ་གི་བཞེས་སྒོ་ལུ་གུས་བཀུར་དང་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་ཞིན་ན་ ཉམས་སྲུང་དང་དར་ཁྱབ་གཏང་དགོཔ་འདི་ ག་ནི་ལས་གལ་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིན།

**རྒྱབ་རྟེན།**

པདྨ་ཆོས་སྒྲོན། (༢༠༢༢). པུ་ཏ་དང་བྱང་བུ་ལི།. བུམ་ཐང་།

ཚེ་དབང་ཕུན་ཚོགས། (༢༠༢༢). པུ་ཏ་དང་བྱང་བུ་ལི།. བུམ་ཐང་།

ཚེ་རིང་ལྷ་སྒྲོན། (༢༠༢༢). པུ་ཏ་དང་བྱང་བུ་ལི།. བུམ་ཐང་།
རྒྱལ་གཞུང་དངུལ་ལས་དབང་འཛིན། Royal Monetary Authority RMA

༉ སྤྱིར་གཏང་རྒྱལ་ཁབ་ག་ཏེ་ལུ་ཡང་ དངུལ་ཁང་ལྟེ་བ་ཟེར་ དངུལ་དང་འབྲེལ་བའི་ཞབས་ཏོག་དང་ ཕྱི་དངུལ་བརྗེ་སོར་འབད་ནི་ ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་ལཱ་འདི་ཚུ་མཛད་མི་ཡོདཔ་དང་ དེ་དང་འདྲཝ་འབད་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་འབད་བ་ཅིན་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༢ ལུ་གཞི་བཙུགས་འབད་མི་ འབྲུག་རྒྱལ་གཞུང་དངུལ་ལས་དབང་འཛིན་འདི་ཨིན། དེ་ནང་ལས་ཡང་ གཞུང་དང་མི་སེར་ཚུ་གྱི་ བློ་གཏད་ཚུགས་པའི་དབང་འཛིན་དང་ དངུལ་ཁང་ལྟེ་བ་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་ དེ་ལས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་བརྟན་ཏོག་ཏོ་སྦེ་གནས་ནའི་དོན་ལུ་དང་ དངུལ་འབྲེལ་གྱི་ལམ་ལུགས་དང་ཞབས་ཏོག་ཚུ་  དེང་སང་གི་འཕྲུལ་རིག་གི་ཞབས་ཏོག་ཐོག་ལས་སྤྲོད་ནི་ལུ་གཙོ་བོ་བཟུང་སྟེ་ཕྱག་ལཱ་མཛད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་འདུ་གིས་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༢ ལུ་ཁྲིམས་ལུགས་གསར་བཟོ་འབད་བའི་ཤུལ་ལུ་ གཞུང་འབྲེལ་དུ་ ༡༩༨༣ ལུ་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཏི་རུ་ དངུལ་ཀྲམ་འདི་པར་ཐེངས་དང་པ་མཛད་གནང་ནུག།དེ་གིས་མ་དོ་བར་ ཕྱི་དངུལ་འཛིན་སྐྱོང་དང་ ཕྱི་དངུལ་བརྗེ་སོར་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་ལཱ་ཚུ་ཡང་འགོ་བཙུགས་གནང་ནུག། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༨ ལས་ དབང་འཛིན་ནང་ གཞུང་གི་གསོག་འཇོག་གི་མ་དངུལ་རྒྱ་ཆེཝ་བཙུགས་སྟེ་ ལོ་དེ་ལས་ གཞུང་གིས་དངུལ་ཁང་སྦེ་བརྩི་འཇོག་འབད་དེ་ གཞུང་གི་དངུལ་འབྲེལ་གྱི་ཞབས་ཏོག་ག་ར་ དབང་འཛིན་འདི་གིས་སྤྲོད་ནི་འགོ་བཙུགས་ནུག། དེ་མ་ཚད་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ གཞན་མི་དངུལ་འབྲེལ་གྱི་གཙུག་སྡེ་ཚུ་ཡང་ རྒྱལ་གཞུང་དངུལ་ལས་དབང་འཛིན་གྱི་ དངུལ་འབྲེལ་གཙུག་སྡེའི་བཅའ་ཁྲིམས་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ ལྟ་རྟོག་མཛད་གནངམ་དང་གནང་བཞིན་དུ་ཡོདཔ་ཨིན། གནམ་ལོ་ ༢༠༠༨ ལུ་ དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་འགོ་བཙུགས་པའི་ཤུལ་ལུ་ དབང་འཛིན་འདི་རང་སྐྱོང་གི་དངུལ་ཁང་ལྟེ་བ་འབད་བསྒྱུར་བཅོས་མཛད་གནང་ནུག། ("Royal monetary authority of Bhutan," 2007) 

འབྲུག་རྒྱལ་གཞུང་དངུལ་ལས་དབང་འཛིན་འདི་ འབྲུག་གི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ཐིམ་ཕུག་ལུ་གནས་ཡོདཔ་ཨིནམ་དང་ གནམ་ལོ་ ༢༠༡༥ ལུ་ དྲགོས་དཔལ་འབྱོར་དེ་ དབང་འཛིན་གྱི་སྤྱི་འཛིན་སྦེ་བཀལ་ཡོདཔ་ཨིན། ད་རུང་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ལུ་ལོག་སྟེ་སྤྱི་འཛིན་གྱི་གོ་གནས་ཁར་བཀལ་གནང་སྟེ་ དངུལ་འབྲེལ་གྱི་ཕྱག་ལཱ་ཚུ་མཛད་དང་མཛད་བཞིན་དུ་ཡོད། དེ་བཟུམ་སྦེ་སྤྱི་ཁྱབ་འོགམ་ཕ་ཇོ་རྡོ་རྗེ་དང་དབྱངས་ཅན་མཚོ་རྒྱལ་གཉིས་ཨིན་པས། དེ་མ་ཚད་ གཞན་ཡན་ལག་ཡིག་ཚང་ཡང་ ཕུན་ཚོགས་གླིང་ལུང་ཕྱོགས་ཡིག་ཚང་དང་ མོང་སྒར་ལུང་ཕྱོགས་ཡིག་ཚང་འདི་ཚུ་ གཞི་བཙུགས་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། 

རྒྱལ་གཞུང་དངུལ་ལས་འབང་འཛིན་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས་དང་འཁྲིལཝ་ད་ རྒྱལ་གཞུང་དངུལ་ལས་དབང་འཛིན་གྱི་དབང་ཚད་ཚུ་ག་ར་ སྲིད་བྱུས་དང་མཐུནམ་སྦེ་བདག་སྐྱོང་འབད་མི་ འཛིན་སྐྱོང་བཀོད་ཚོགས་མདོ་ཆེན་ཚུ་གི་ དབང་ལུ་ཡོདཔ་ཨིནམ་དང་ དེའི་སྐབས་ སྤྱིར་བཏང་གི་གནད་དོན་ཚུ་ བསམ་ཞིབ་འབད་ནི་ཚུ་ མདོ་ཆེན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་བཀའ་གྲོལ་ནི་དང་ དེ་ལས་ བདག་སྐྱོང་གི་དབང་ཆ་ལ་ལུ་ཅིག་ གཙོ་འཛིན་དང་འགོ་དཔོན་ཚུ་ལུ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།

རྒྱལ་གཞུང་དངུལ་ལས་དབང་འཛིན་འདི་གིས་ མི་སེར་ཚུ་ལུ་ དངུལ་སྤྲོད་ནི་དང་ ཕྱི་དངུལ་བརྗེ་སོར་འབད་ནི་ དེ་ལས་ དངུལ་འབྲེལ་གཙུག་སྡེ་ཚུ་ལུ་ དངུལ་འབྲེལ་ཆོག་ཐམ་གི་ཞབས་ཏོག་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཕུལ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དེ་མ་ཚད་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ མི་སེར་ཚུ་ འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཚང་ནང་ལུ་འོང་མ་དགོ་པར་ ཡོངས་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་ལས་ ཞབས་ཏོག་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་འདི་ཚུ་ཡང་ དཀའ་ངལ་ག་ནི་ཡང་མེད་པར་བྱིན་ཏེ་ ད་ལྟོ་བར་ན་ཡང་ ཕན་ཐོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བྱུང་ཡོདཔ་ཨིན་མས། 

**རྒྱབ་རྟེན།**

༡. *Royal monetary authority of Bhutan*. (2007, February 14). Wikipedia, the free encyclopedia. Retrieved August 14, 2022, from           

* * https://en.m.wikipedia.org/wiki/Royal_Monetary_Authority_of_Bhutan

༢.  (n.d.). Royal Monetary Authority.
འབྲུག་ཨོ་ལིམ་པིག་ཚོགས་པ།

༉ སྤྱིར་བཏང་ཨོ་ལིམ་པིག་ཟེར་མི་འདི་ རྩེད་འགྲན་ཅིག་ལུ་གོ་ཨིན་རུང་ དོན་ངོ་མ་ལུ་ རྩེད་འགྲན་འབད་སའི་ས་གནས་ཀྱི་ མིང་ལུ་བརྟེན་ཏེ་སླབ་སླབ་ཨིན་མས། དེ་ཡང་ རྩེད་འགྲན་འགོ་དང་པ་ གྷིངིསི་གི་ས་གནས་ ཨོ་ལིམ་པི་ཡ་ཟེར་ས་ལུ་རྩེ་ནི་དེ་གིས་ རྩེད་སྟོན་གྱི་མིང་དེ་ཡང་ ཨོ་ལིམ་པིག་ཟེར་བཏགས་བཏགསཔ་ཨིན་མས། རྒྱལ་ཁབ་ག་ཏེ་ལུ་ཡང་ རྒྱལ་ཁབ་རང་ར་སོ་སོའི་ ཨོ་ལིམ་པིག་ཚོགས་པ་ཡོདཔ་བཞིན་དུ་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ལུ་ཡང་ འབྲུག་ཨོ་ལིམ་པིག་ཚོགས་པ་ ཟེར་མི་ཅིག་གཞི་བཙུགས་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། 

འབྲུག་ཨོ་ལིམ་པིག་ཚོགས་པ་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༣ སྤྱི་ཟླ་ ༡༡ པའི་ སྤྱི་ཚེས་ ༢༣ ལུ་ གཞི་བཙུགས་འབད་ནུག། དེ་བསྒང་ མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་མཆོག་ འབྲུག་ཨོ་ལིམ་པིག་ཚོགས་པའི་སྲིད་འཛིན་ཨིནམ་དང་། ད་ལྟོའི་སྲིད་འཛིན་འདི་ རྒྱལ་སྲས་དྲག་ཤོས་ འཇིགས་རྒྱལ་ཨྱོན་དབང་ཕྱུག་མཆོག་དང་ ཡོངས་ཁྱབ་དྲུང་ཆེན་ བསོད་ནམས་ཀརྨ་ཚེ་རིང་ཨིན་མས། འབྲུག་ཨོ་ལིམ་པིག་ཚོགས་པའི་ ཡིག་ཚང་ལྟེ་བ་འདི་ ཐིམ་ཕུག་ལུ་ཡོདཔ་ཨིན།

འཛམ་གླིང་ནང་ ཡོངས་གྲགས་ཡོད་པའི་རྩེད་རིགས་འདི་ ཐག་འཐེན་དང་ དྲྭ་རིལ་རྐང་རིལ་ དེ་ལས་ གཡུག་རིལ་ཚུ་ཨིན་མས། མདའ་རྩེད་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་རྩེདམོ་ཨིནམ་ལས་ དེ་རྐྱངམ་གཅིག་ འཛམ་གླིང་ཨོ་ལིམ་པིག་ནང་ བཅའ་མར་གཏོགས་ཏེ་ རྩེད་འགྲན་འབདཝ་ཨིན་མས། 

འབྲུག་ཨོ་ལིམ་པིག་ཚོགས་པ་ (ལོ་མེད) en.m.wikipedia.org ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༤ གི་ ཨོ་ལིམ་པིག་ རྩེད་འགྲན་འདི་ ས་གནས་ ལཱོས་ཨེན་ཇེ་ལིསི་ཟེར་ས་ལུ་ འགོ་འདྲེན་ཐབས་པའི་སྐབས་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ རྩེད་འགྲྲན་པ་ ཕོ་སྐྱེས་གསུམ་དང་ཨམ་སྲུ་གསུམ་གྱིས་ མདའ་རྩེདཔ་ནང་བཅའ་མར་གཏོགས་མི་འདི་ འགོ་དང་པ་ཨིན་ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག། དུས་དེ་ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ གནམ་བྱཱར་གྱི་རྩེདམོ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༨། ༡༩༩༢། ༡༩༩༦། ༢༠༠༠། ༢༠༠༤། དང་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལུ་བཅའ་མར་གཏོགས་ཡོདཔ་མ་ཚད་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ ལུ་ ན་གཞོན་ཨོ་ལིམ་པིག་ རྩེད་འགྲན་འབད་བའི་སྐབས་ལུ་ཡང་ བཅར་མར་གཏོགས་ནུག།

སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ གི་རྩེད་འགྲན་འདི་ ཨེ་ཐེནས་ལུ་ འགོ་འདྲེན་ཐབས་པའི་སྐབས་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ངོ་ཚབ་སྦེ་ འགོ་དང་པ དེང་སང་ཨོ་ལིམ་པིག་འདི་ནང་ མདའ་རྩེདཔ་ ཚེ་རིང་ཆོས་སྒྲོན་དང་ བཀྲིས་དཔལ་འབྱོར་གཉིས་ཀྱིས་ བཅའ་མར་གཏོགས་ཡོད་པའི་ཁར་ ལུས་རྩལ་པ་ཀུན་བཟང་ཆོས་སྒྲོན་དང་ བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱས་གཉིས་ཡང་ ན་གཞོན་ཨོ་ལིམ་པིག་གི་ མདའ་རྩེདཔ་ནང་ གདམ་འཐུ་གྲུབ་ནུག། 

འཛམ་གླིང་ནང་ ཨོ་ལིམ་པིག་རྩེད་རིགས་ འགོ་འགྲན་འཐབ་དགོ་མི་འདི་ཡང་ ཡོངས་འབྲེལ་ཡུ་ཊུབ་ (ལོ་མེད) . 2020games.metro.tokyo.lg.jp › taikaijyunbi ནང་འབད་བ་ཅིན་ རྩེད་སྟོན་ལས་རིམ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ རྒྱལ་ཁབ་རང་ར་སོ་སོའི་ ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྩེད་རིགས་ཚུ་ རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ནང་བརྩི་སྲུང་ཞུ་སྟེ་ ལུས་རྩལ་བྱིན་ཚུགས་ནི་དང་ རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་གིས་གཅིག་ལུ་ གཅིག་མཐུན་དང་གཅིག་སྒྲིལ་གྱི་མཐུན་ལམ་བཟོ་ནིའི་དོན་ལུ་ ཨིན་ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག། 

དེ་བཟུམ་སྦེ་ འབྲུག་ཨོ་ལིམ་པིག་ཚོགས་པ་ ཡོངས་འབྲེལ་ཡུ་ཊུབ་ (ལོ་མེད)  གི་འབད་བ་ཅིན་ ཨོ་ལིམ་པིག་གི་ བཀའ་ཁྲིམས་ལྟར་དུ་ ཨོ་ལིམ་པིག་གི་རྩེད་རིགས་འདི་ གོང་འཕེལ་གཏང་ནིའི་དོན་ལུ་ བརྩོན་ཤུགས་བསྐྱེད་ནི་ཨིན་ཟེར་བཀོད་ནུག། 

འབྲུག་ཨོ་ལིམ་པིག་ཚོགས་པ་འདི་ རྒྱལ་ཡོངས་ཨོ་ལིམ་པིག་ཚོགས་པ་ ༢༠༥ ལས་ གཅིག་ཨིནམ་སྦེ་ ཨོ་ལིམ་པིག་ལས་ཚོགས་ཀྱིས་གསར་གཏོད་མཛད་ནུག།

**རྒྱབ་རྟེན།**

འབྲུག་ཨོ་ལིམ་པིག་ཚོགས་པ། (ལོ་མེད) en.m.wikipedia.org

ཡོངས་འབྲེལ་ཡུ་ཊུབ། (ལོ་མེད) . 2020games.metro.tokyo.lg.jp › taikaijyunbi

ཡོངས་འབྲེལ་ཡུ་ཊུབ། (ལོ་མེད)
སྤ་རོ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ།

༉ སྤྱིར་འཛམ་གླིང་ནང་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ལེ་ཤ་ཡོདཔ་བཞིན་དུ་ དཔལ་ལྡན་འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ཡང་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་བཅུ་གསུམ་ཡོདཔ་ཨིན། མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་བཅུ་གསུམ་གྱི་གྲས་ལས་ སྤ་རོ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༧༥ གི་ལོ་ལུ་ སློབ་ཕྲུག་གཅེས་སྐྱོང་སློབ་སྦྱོང་ལྟེ་བ་སྦེ་གཞི་བཙུགས་འབད་ནུག། དེ་གི་ཤུལ་ལས་ སྤེལ་ཁང་འདི་ནང་ལུ་ སློབ་གྲྭ་ཆུང་བའི་སློབ་དཔོན་སློབ་སྦྱོང་གི་ལས་རིམ་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ སྤ་རོ་སློབ་དཔོན་སློབ་སྦྱོང་ལྟེ་བ་ཟེར་ མིང་བཏགས་ཏེ་ སློབ་ཕྲུག་ ༣༠༠ དེ་ཅིག་འཛུལ་ཞུགས་འབད་ནུག།སྤ་རོ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ (ལོ་མེད་) ཡོངས་འབྲེལ་འཆར་སྒོ་ www.pce.edu.bt ལྟར་དུ་སྦེ་བ་ཅིན་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༩ གི་ལོ་ལུ་ རྫོང་ཁ་དང་ཨིང་ལིཤ་གི་ སློབ་དཔོན་སློབ་སྦྱོང་ལས་རིམ་འགོ་བཙུགས་གནང་ནུག། དེ་ལས་ ལོ་དེ་ཁ་ར་ མི་དབང་རྒྱལ་ཡུམ་ཨ་ཞེ་ རྡོ་རྗེ་དབང་མོ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གིས་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་སྒྲིང་ཁྱིམ་ཚུ་ འགོ་འབྱེད་རྟེན་འབྲེལ་མཛད་པའི་ཤུལ་ལུ་ སློབ་ཕྲུག་འཛུལ་ཞུགས་ཀྱི་གྱངས་ཁ་ཡང་ ལོག་ལྟབ་ཀྱིས་ཡར་སེང་སོང་ནུག། 

དེ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༦ སྤྱི་ཟླ་ ༩ པ་ལུ་ རྒྱལ་ཡོངས་ཤེས་རིག་སྤེལ་ཁང་འདི་ སྤ་རོ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཟེར་ མིང་བཏགས་ནུག། དེ་ཡང་ འབྲུག་རྒྱལ་འཛིན་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ལུ་གཞི་བཙུགས་མཛད་པའི་ཤུལ་ལུ་ སྤ་རོ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་འཛིན་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེའི་འོག་ལུ་བཙུགས་ནུག། འབྲུག་རྒྱལ་འཛིན་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་གིས་ འཛིན་སྐྱོང་ཐབས་བཞིན་དུ་ ད་རེས་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ནང་ལུ་ སློབ་ཕྲུག་ ༡༥༠༠ དེ་ཅིག་གི་རྩིས་དང་ ལེགས་སྦྱར་བ་ ༧༠ དེ་ལས་ ལས་བྱེདཔ་ ༤༠ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་མས།མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་གིས་ སློབ་ཕྲུག་ཚུ་ལུ་ གཙུག་ལག་འོག་མ་དང་ གཙུག་ལག་མཐོ་རིམ། དེ་ལས་ མཐོ་རིམ་གོང་མའི་ཤེས་ཚད་

ལས་རིམ་ཚུ་བྱིན་དོ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ ཤེས་ཡོན་འགོ་ཁྲིདཔ་དང་འཛིན་སྐྱོང་ནང་ལུ་ གཙུག་ལག་མཐོ་རིམ་ཤེས་ཚད་ཚུ་ཡང་ བྱིན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། 

སྤ་རོ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློམ་གྲྭ་ གཞི་བཙུགས་གནང་དགོ་པའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ར་ ཡོངས་འབྲེལ་ཡུ་ཊབ་ (ལོ་མེད) ལས་འབད་བ་ཅིན་ “རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་ ཤེས་རིག་རིག་རྩལ་ཚུ་བྱིན་ཏེ་ སློབ་སྦྱོང་འབད་མི་ཚུ་མཁས་མཆོག་དང་ འཇོན་ཐངས་ཅན་བཟོ་ནི་ དེ་ལས་ ཞིབ་འཚོལ་གྱི་ཤེས་ཡོན་དང་ བསམ་སྤྱོད་ཡར་འཕེལ་བཏང་སྟེ་ དུས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་དང་འབྲེལ་བའི་དགོས་མཁོ་དང་བསྟུན་ ལས་རིམ་དང་གྲོས་བསྟུན་ཞབས་ཏོག་ཚུ་གི་ གོ་སྐབས་བྱིན་ཞིནམ་ལས་ སློབ་སྦྱོང་པ་ཚུ་གི་རྒྱུད་ལུ་ ཤེས་ཡོན་དང་བསམ་སྤྱོད་ དེ་ལས་ མི་སྡེ་ཡར་དྲག་གི་སྐོར་ལས་ ཤེས་ཡོན་ག་དེ་དྲག་དྲག་བྱིན་ཚུགསཔ་བཟོ་ནི།” ཟེར་བཀོད་ནུག།

**རྒྱབ་རྟེན།** 

སྤ་རོ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ། (ལོ་མེད) *ཡོངས་འབྲེལ་འཆར་སྒོ།* www.pce.edu.bt

ཡོངས་འབྲེལ་ཡུ་ཊབ། (ལོ་མེད)*འབྲུག་རྒྱལ་འཛིན་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ།*
ཐིམ་ཕུག་རྒྱལ་འཛིན་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ།

༉ འབྲུག་རྒྱལ་འཛིན་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེའི་ མངའ་འོག་ལུ་ཡོད་པའི་ ཐིམ་ཕུག་རྒྱལ་འཛིན་མཐོ་རིམ་སྲོབ་གྲྭ་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ལུ་གཞི་བཙུགས་གནང་ནུག།    མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ གཞི་བཙུགས་འབད་དགོ་མི་འདི་ཡང་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་ཚད་ནང་ དོ་འགྲན་ འབད་དེ་ སྤུས་ཚད་ཅན་གྱི་གཙུག་ལག་གཞི་རིམ་གྱི་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་ བྱིན་ནིའི་དོན་ལུ་ཨིན་མས། མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ནང་ལུ་ དུས་རྒྱུན་གྱི་སློབ་སྦྱོང་པ་ ༩༠༠ ལྷགཔ་ཅིག་ཡོདཔ་དང་ འཕྲོ་མཐུད་ཤེས་ཡོན་སྦྱང་མི་སློབ་ཕྲུག་ ༡༥༠ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་མས། 

ཐིམ་ཕུག་རྒྱལ་འཛིན་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ སྒེར་གྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ འགོ་དང་པ་ཨིན་མས། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ལུ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ནང་ལས་ ཐོན་རིམ་དང་པའི་སློབ་ཕྲུག་ཚུ་ མཐར་འཁྱོལ་ཡོདཔ་དང་ རྒྱལ་སྤྱིའི་སློབ་ཕྲུག་ཚུ་ཡང་ འཛུལ་ཞུགས་འབད་ཞིནམ་ལས་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ སྔར་བ་ལྷགཔ་སྦེ་གོང་འཕེལ་སོང་ནུག།  སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ལུ་ འབྲུག་རྒྱལ་འཛིན་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་ལས་ གནང་བ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ནང་ལུ་ འཕྲོ་མཐུད་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་ལས་རིམ་ཡང་ འགོ་བཙུགས་གནང་ནུག། 

མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་འཕྲོ་མཐུད་ཤེས་ཡོན་ལས་རིམ་འདི་ དམིགས་བསལ་གྱི་སྤྲོ་བ་ཡོད་མི་ཚུ་གིས་རྒྱུད་ལུ་ ཤེས་ཡོན་གོང་འཕེལ་བཏང་ནིའི་ དོན་ལུ་ ཕྱི་རུ་ལྷབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། དུས་རྒྱུན་གྱི་སློབ་སྦྱོང་པ་འདི་ཚུ་ གཙུག་ལག་ཤེས་ཚད་ ལོ་གསུམ་སློབ་སྦྱོང་འབད་དགོཔ་དང་ འཕྲོ་མཐུད་ ཤེས་ཡོན་སྦྱང་མི་ཚུ་གིས་ སློབ་སྡེ་རེ་རེ་ནང་ སློབ་ཚན་གསུམ་དང་ བཞི་རེ་སྦྱང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།

ཐིམ་ཕུག་རྒྱལ་འཛིན་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ (ལོ་མེད་) en.wikipedia.org ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ ས་གནས་ སྔགས་པའི་ཕུག་ ཟེར་ས་ལུ་ ས་གཞི་ཨེ་ཀར་ ༢༥ དེམ་ཅིག་ཡོད་ས་ལུ་ ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དེ་ཡང་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ ཐིམ་ཕུག་རྫོང་ཁག་གི་ ས་གནས་མཐའ་ཟུར་ཅིག་ལུ་ཡོདཔ་དང་ འབྲུག་གི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ཐིམ་ཕུག་ལས་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་ ༧ གི་ ས་ཁ་ལུ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། 

སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༥-༢༠༡༦ ཤེས་ཡོན་གྱི་ལོ་ལུ་ སློབ་སྦྱོང་ལས་རིམ་ཚུ་ཡང་ གཙུག་ལག་གཞི་རིམ་ཚོང་འབྲེལ་བདག་སྐྱོང་དང་ གཙུག་ལག་ གཞི་རིམ་ཚོང་རིག།  དེ་ལས་ གཙུག་ལག་གཞི་རིམ་གྱི་རིག་རྩལ་ ཨིང་སྐད་དང་ རང་བཞིན་གནས་སྟངས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་། གཙུག་ལག་གཞི་རིམ་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཨིང་སྐད་དང་རྫོང་ཁ་ དེ་ལས་ གཙུག་ལག་གཞི་རིམ་གྱི་གློག་རིག་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།

ཐིམ་ཕུག་རྒྱལ་འཛིན་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ (ལོ་མེད་)  དེ་ནང་འབད་བ་ཅིན་ འབྲུག་ལུ་ཤེས་རིག་གི་སྤུས་ཚད་ ལེགས་ཤོམ་བཟོ་ནིའི་དོན་ལུ་ རྒྱལ་སྤྱིའི་སློབ་སྟོན་ཐབས་ཤེས་ལག་ལེན་ཐབས་ཏེ་ སློབ་ཕྲུག་ཚུ་གི་རྒྱུད་ལུ་ བློ་རིག་གོང་འཕེལ་བཏང་སྟེ་ མི་ཚེ་དོན་དང་ལྡན་ཡོདཔ་བཟོ་ནི། དེ་ལས་ གཙུག་སྡེ་དང་འབྲེལ་བའི་ལམ་སྲོལ་གསར་གཏོད་འབད་དེ་ ཞབས་ཏོག་ལེན་མི་ཚུ་ སྤུས་ཚད་ཅན་བཟོ་ནི་དང་། ཤེས་རིག་གི་ ཐབས་ཤེས་གསརཔ་འདི་ལུ་ སྙིང་སྟོབས་བསྐྱེད་དེ་ མི་ཚེ་ལེགས་བཅོས་འབད་དེ་ དགའ་སྐྱིད་དང་ལྡནམ་བཟོ་ནིའི་དོན་ལུ་ དམིགས་གཏད་བསྐྱེད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་འཆར་སྣང་འདི་ སློབ་སྦྱོང་པ་ཚུ་གི་རྒྱུད་ལུ་ མཆོག་གྱུར་གྱི་ཤེས་ཡོན་ཐོབ་སྟེ་ མི་ཚེ་མཐར་འཁྱོལ་ཅན་དང་ རང་མགོ་རང་འདྲོང་སྡོད་ཚུགསཔ་བཟོ་སྟེ་  བློ་གཏད་ཚུགས་པའི་ མི་ཁུངས་གྱུར་ནི་ལུ་བརྩོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། 

**རྒྱབ་རྟེན།**

ཐིམ་ཕུག་རྒྱལ་འཛིན་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ། (ལོ་མེད) en.wikipedia.org

ཐིམ་ཕུག་རྒྱལ་འཛིན་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ། (ལོ་མེད) https://web.archive.org/web/20221202102157/https://www.rtc.bt/index.php/aboutrtc/mission-and-vision
བསམ་རྩེ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ།

༉ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ ལེ་ཤ་ཡོད་པའི་གྲལ་ལས་ འབྲུག་རྒྱལ་འཛིན་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེའི་ མངའ་འོག་ལུ་ཡོད་པའི་ བསམ་རྩེ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ གཙུག་སྡེ་གཉིས་པམ་ཨིན་མས། ཐབས་བྱུས་འཆར་གཞི་ (ལོ་མེད་ ༢༠༠༤-༢༠༡༢) ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན་ བསམ་རྩེ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འབྲིང་རིམ་སློབ་གྲྭ་དང་ གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭའི་ སློབ་དཔོན་ཚུ་གི་སྦྱོང་བརྡར་བྱིན་ནིའི་དོན་ལུ་ ཨིན་ཟེར་བཀོད་ནུག། ད་རིས་ གཙུག་སྡེ་དེ་ནང་ སློབ་སྦྱོང་ལས་རིམ་ ཚུ་ཡང་ གཙུག་ལག་གཞི་རིམ་གྱི་ཤེས་ཚད་དང་ མཐོ་རིམ་གོང་མའི་ཤེས་ཚད་ དེ་ལས་ གཙུག་ལག་འོག་མའི་ ཤེས་ཚད་ལས་རིམ་བརྩིས་ཏེ་ ལས་རིམ་ཁ་མ་འདྲཝ་གསུམ་ཡོདཔ་ཨིན། 

བསམ་རྩེ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ མི་དབང་ཞིང་གཤེགས་ འབྲུག་རྒྱལ་གསུམ་པ་ དཔལ་འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གིས་ སློམ་དཔོན་སྦྱོང་བརྡར་སྤེལ་ཁང་སྦེ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༦༨ སྤྱི་ཟླ་ ༥ པའི་ སྤྱི་ཚེས་ ༢༩ ལུ་ གཞི་བཙུགས་མཛད་ནུག།  བསམ་རྩེ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ (ལོ་མེད)  ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན་ དེ་བསྒང་ སློབ་ཕྲུག་ ༤༡ ལུ་ སློབ་དཔོན་དག་པ་ཅིག་གིས་ ཤེས་ཡོན་སློབ་སྟོན་གནང་སྟེ་ སློབ་ཕྲུག་ ༣༩ གིས་གཙུག་ལག་ཤེས་ཚད་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ མཐར་འཁྱོལཝ་ལས་ སློབ་དཔོན་དང་ སློབ་སྟོན་པ་ དེ་ལས་ ཤེས་རིག་གོང་འཕེལ་གྱི་དོན་ལུ་ ཕྱག་ལཱ་མཛད་ཡོདཔ་ད་ ད་ལྟོ་ཚུན་ཚོད་ མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་འདི་ནང་ ཤེས་ཡོན་སྦྱང་མི་སློབ་ཕྲུག་ སྟོང་ཕྲག་ ༥༠༠༠ དེ་ཅིག་གིས་ མཐོ་རིམ་ཤེས་ཚད་སྦྱང་སྦྱངས་ཨིན་མས།

འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ བསམ་རྩེ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ལུ་ འགོ་ཐོག་དང་པ་ ཤེས་རིག་གི་དོན་ལུ་ མཐོ་རིམ་གོང་མའི་ལག་ཁྱེར་ བྱིན་ནིའི་དོན་ལུ་ གཙུག་ལག་སློབ་སྡེའི་ གཙུག་ལག་ཤེས་ཚད་ མཐར་འཁྱོལ་མི་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ལུ་འགོ་བཙུགས་ནུག། དེ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ གི་ལོ་ལུ་ ཤེས་རིག་གི་དོན་ལུ་ གཙུག་ལག་གཞི་རིམ་གྱི་ལས་ལིམ་ (B.Ed Primary) དང་ འབྲིང་རིམ་གོང་མའི་ གཙུག་ལག་ཤེས་ཚད་ མཐར་འཁྱོལ་མི་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ འགོ་བཙུགསཔ་མ་ཚད་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༥ གི་ལོ་ལུ་ཡང་ གཡོག་གི་དོན་ལུ་ གཙུག་ལག་གཞི་རིམ་སྦྱང་མི་ཚུ་ སློབ་གྲྭ་ཆུང་བའི་ སློབ་དཔོན་སྦེ་བཏང་ནུག།

བསམ་རྩེ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་ དམིགས་ཡུལ་འདི་འབད་བ་ཅིན་ ཤེས་རིག་གི་དོན་ལུ་ འབྲིང་རིམ་བར་མ་དང་ དུམ་རིམ་གསུམ་པའི་ གནས་ཚད་ཀྱི་དོན་ལུ་ སློབ་སྟོན་དང་ ཞིབ་འཚོལ་ལས་རིམ་ཚུ་ རྒྱལ་ཡོངས་དང་ རྒྱལ་སྤྱིའི་གཉིས་ཆ་ར་ལུ་ འབྲེལ་བ་ཡོདཔ་སྦེ་ བྱིན་ནི་དང་ མཁས་པ་སྦྱང་ནིའི་དོན་ལུ་ ལས་ལིམ་ཚུ་ཡང་ སྒོམ་རྐྱབ་ནི། བསླབ་སྟོན་བྱིན་ནི་དང་། མཐོ་རིམ་ཤེས་ཡོན་བྱིན་ནི། 

དེ་ལས་ ཤེས་རིག་གི་སྤུས་ཚད་ཡོདཔ་ བཟོ་ནིའི་དོན་ལུ་ ཞིབ་འཚོལ་གྱི་ལས་སྣ་ཚུ་ སྦྱོང་བརྡར་འབད་དེ་ ཤེསཔ་བཟོ་ནི་དང་ འབྲུག་ལུ་ ཚན་རིག་དང་ རྩིས་ཀྱི་མཐོ་རིམ་ཤེས་ཡོན་གྱི་ སློབ་དཔོན་ཚུ་སྦྱོང་བརྡར་འབད་དེ་ སྤུས་ཚད་ཅན་བཟོ་ནི།  དེ་བཟུམ་སྦེ་ འབྲུག་ལུ་ ཤེས་རིག་གོང་འཕེལ་གྱི་དོན་ལུ་ དུས་རྒྱུན་དུ་ ཁྱད་རིག་གོང་འཕེལ་གྱི་ སྦྱོང་བརྡར་འགོ་འདྲེན་འཐབ་ནི་དང་ གཞུང་དང་སྒེར་སྡེ་གཉིས་ཆ་ར་ལུ་ སྲིད་བྱུས་དང་བསླབ་བྱ་ དེ་ལས་ ཞིབ་འཚོལ་གྱི་གྲོགས་རམ་ ཡོདཔ་བཟོ་ནི་དང་ མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་ལས་ རྒྱལ་སྤྱིའི་ ཞིབ་འཚོལ་འབད་དེ་ ཤེས་ཡོན་གསར་བཙུགས་མཛད་ནི་ཚུ་ ཨིན་མས། 

**རྒྱབ་རྟེན།**

རྩོམ་པ་པོ་མེད། (ལོ་མེད ༢༠༠༤-༢༠༡༢) *ཐབས་བྱུས་འཆར་གཞི།* 

བསམ་རྩེ་ཤེས་རིག་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ (ལོ་མེད) https://www.sce.edu.bt
འབྲུག་མི་སེར་རྒྱུ་ནོར་གཞི་བཟུང་ཚད་འཛིན།

༉  འབྲུག་མི་སེར་རྒྱུ་ནོར་གཞི་བཟུང་ཚད་འཛིན་ཟེར་མི་འདི་ Into The Next Decade (སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༨) དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ “འབྲུག་རྒྱལ་གཞུང་ཚོང་འབྲེལ་ལས་འཛིན་ཟེར་ཨིན་མས། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ལུ་ ཐོབ་དབང་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ འབྲུག་རྒྱལ་གཞུང་གིས་གཞི་བཙུགས་མཛད་གནང་ནུག། དེ་སྦེ་གཞི་བཙུགས་མཛད་གནང་དགོཔ་མི་འདི་ཡང་ འབྲུག་པའི་མི་སེར་གྱི་མཐའ་དོན་ལུ་གཟིགས་ཏེ་མ་འོངས་པ་དང་དུས་ཡུན་རིངམ་གྱི་བར་ན་ ཁེ་ཕན་སྦོམ་སྦེ་འབྱུང་ནིདང་ འབྲུག་རྒྱལ་གཞུང་གིས་ དངོས་སུ་མཐོང་ཚུགསཔ་སྦེ་བདག་འཛིན་འཐབ་ནི་དང་ ལག་ལེན་འཐབ་ནིའི་དོན་ལུ་ དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ གཞི་བཙུགས་མཛད་གནང་ནུག། འབྲུག་མི་སེར་རྒྱུ་ནོར་གཞི་བཟུང་ཚད་འཛིན་དེ་ ཚོང་འབྲེལ་གྱི་ལམ་རྒྱ་སྦོམ་ཅིག་ཨིན་པའི་ཁར་  འབྲུག་རྒྱལ་གཞུང་རྐྱངམ་ཅིག་གིས་ བདག་འཛིན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། 

འབྲུག་མི་སེར་རྒྱུ་ནོར་གཞི་བཟུང་ཚད་འཛིན་གྱི་མངའ་འོག་ལུ་ ལས་ཚོགས་ཡོངས་བསྡོམས་ག་དེམ་ཅིག་གཞི་བཙུགས་མཛད་གནང་ནུག་ཟེར་བ་ཅིན། ནུས་ཤུགས་བཟོ་སྐྲུན། རང་བཞིན་ཐོན་སྐྱེད་བཟོ་སྐྲུན། དངུལ་འབྲེལ་གྱི་ཡིག་ཚང་། བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ཡིག་ཚང་། མཁའ་འགྲུལ་གྱི་ཡིག་ཚང་། ཚོང་སྒྱུར་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ཡིག་ཚང་། འགུལ་མེད་རྒྱུ་ནོར་གྱི་ཡིག་ཚང་སོགས་ བཟོ་སྐྲུན་དང་ཡིག་ཚང་ཡོངས་བསྡོམས་ ༢༠ དེ་ཅིག་འདུག། ཡིག་ཚང་དང་བཟོ་བསྐྲུན་ཡོངས་བསྡོམས་ ༢༠ ཡོད་ས་ལས་ འབྲུག་མི་སེར་རྒྱུ་ནོར་གཞི་བཟུང་ཚད་འཛིན་གྱིཡིག་ཚང་དང་བཟོ་སྐྲུན་ཡོངས་བསྡོམས་བཅུ་གཅིགཔོ་དེ་ ཁོང་ར་གིས་ར་བདག་འཛིན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་མས། འབྲུག་མི་སེར་རྒྱུ་ནོར་གཞི་བཟུང་ཚད་འཛིན་གྱི་མངའ་འོག་ལུ་ཡོད་མི་ ཡིག་ཚང་དང་བཟོ་བསྐྲུན་གྱིས་ བསྡོམས་ཀྱི་ ༣ བདག་འཛིན་དང་ལག་ལེན་འཐབ་མི་འདི་ཡང་ བརྒྱ་ཆ་ལས་ ༥༡ ཡར་བཅད་བདག་འཛིན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་དང་ ཡིག་ཚང་དང་བཟོ་བསྐྲུན་ ༣ འདི་ འབྲུག་མི་སེར་རྒྱུ་ནོར་གཞི་བཟུང་ཚད་འཛིན་གྱི་ ཡིག་ཚང་དང་བཟོ་བསྐྲུན་གྱི་ ཡོངས་འབྲེལ་མི་སྡེ་བརྡ་བརྒྱུད་ཀྱི་ཐོག་ལས་ བརྒྱ་ཆ་ལས་ ༥༡ མན་ཆད་བདག་འཛིན་དང་ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། འབྲུག་རྒྱལ་གཞུང་དངུལ་ལས་དབང་འཛིན་དེ་ འབྲུག་མི་སེར་རྒྱུ་ནོར་གཞི་བཟུང་ཚད་འཛིན་གྱིས་ བགོ་བཤའ་འཆང་མི་ཅིག་ཨིན་མས།”(ཤོག་གྲང་ ༩)

**<small>དམིགས་གཏད།</small>**

འབྲུག་མི་སེར་རྒྱུ་ནོར་གཞི་བཟུང་ཚད་འཛིན་དེ་ གཞི་བཙུགས་འབད་དགོ་པའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་ར་ རྒྱུ་དངོས་འཛིན་སྐྱོང་འབད་ནི། ལས་ཚོགས་འདུས་ཚོགས་གསར་སྐྲུན་འབད་ནི་དང་རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་དང་ལྟ་བ་ ལམ་སྟོན་ལུ་བརྟེན་ཏེ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནས་སྟངས་ཚུ་ རྒྱལ་སྤྱི་གནས་ཚད་ལུ་ དོ་འགྲན་འབད་ཚུགས་ནིའི་དོན་ལུ་ཨིན་མས། དེ་ལས་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་སེར་ཚུ་ མི་རབས་ལས་མི་རབས་བརྒྱུད་དེ་ རྒྱུ་དངོས་ཚུ་ ཉེན་སྲུང་འབད་ཚུགས་ནི་གི་དོན་ལུ་ཨིན་མས།

**<small>བརྩི་མཐོང་།</small>**

·        **གཅིག་འབྲེལ།**

འབྲུག་མི་སེར་རྒྱུ་ནོར་གཞི་བཟུང་ཚད་འཛིན་དེ་ཚོང་མགྲོན་པ་དང་ཁེ་གྱོང་ཡོད་མི་ཚུ་ལུ་ ཐོབ་དབང་གི་གྲོས་མཐུན་འབྱུང་ནི་གི་དོན་ལུ་ཨིན།

·        **དྲང་བདེན།**

གཞུང་འབྲེལ་ལས་འཛིན་གྱི་ཚོང་ལཱ་དེ་ ག་དེ་དྲག་དྲག་ འདྲ་མཉམ་དང་དྭངས་གསལ་གྱི་ཐོག་ལས་ འབད་དགོཔ་ཨིན།

·        **མཆོག་གྱུར།**

ཚོང་འབྲེལ་ཐོན་སྐྱེད་དང་ཞབས་ཏོག་གི་གནས་ཚད་དེ་ ཁྱད་འཕགས་ཅན་ཅིག་འོང་དགོཔ་ཨིན།

·        **ཤེས་རབ།**

བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་དེ་ མ་དངུལ་བདག་འཛིན་འབད་བའི་ཐོག་ལས་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ ཡར་འཕར་གཏང་དགོཔ་ཨིན་མས།

·        **སྡེ་གཡོག།**

འབྲེལ་ཡོད་ལས་སྡེ་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་ལས་ལཱ་ཚུ་འབད་དགོཔ་ཨིན་མས།

·        **འགན་ཁུར།**

རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་གཞི་རྩ་ཚུ་ སེམས་ཁར་བཞག་ཞིནམ་ལས་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་དང་རང་བཞིན་གནས་སྟངས་ལུ་གནོད་པ་མེད་པའི་འགན་ཁག་འབག་དགོ།

**<small>རྒྱབ་རྟེན།</small>**

འབྲུག་མི་སེར་རྒྱུ་ནོར་གཞི་བཟུང་ཚད་འཛིན (སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༨)*Into The Next Decade* འབྲུག། ཐིམ་ཕུ། མུ་ཏི་ཐང།
ཚོགས་ལྷམ།

ང་བཅས་རའི་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ཡང་སྔོན་གི་དུས་ལས་ར་ རང་སོའི་དགོས་མཁོ་དང་བསྟུན་ཏེ་ དུས་དང་འཁྲིལ་བའི་ལྷམ་བཙེམས་ཏེ་བཙུགས་སྲོལ་བྱུང་སྟེ་འདུག། མཁན་པོ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ (གནམ་ལོ་མེད་ ༢༠༠༣ ཤོག་གྲངས་ ༡༩༥) ཀྱིས་འབད་བ་ཅིན “སྤྱིར་བཏང་ལྷམ་ལུ་སྔོན་གི་དུས་སུ་གྲྭ་ལྷམ་དང་ ཕྲུ་ལྷམ་དཀར་ཅུང་ ཚོགས་ལྷམ་ འཛོམས་པ་ལྷམ་ལ་སོགས་པ་ལེ་ཤ་བྱུང་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།” ལྷམ་དེ་ཚུ་ཡང་ དུས་ཚོད་དང་གནས་སྟངས་ དེ་ལས་ཐོབ་ལམ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་བཙུགས་ནི་མ་གཏོགས་ ག་ཐོབ་སྦེ་བཙུགས་མི་ཆོག།

**ལྷམ་གི་དབྱེ་བ་དང་ཐོབ་ལམ།**

**༡ གྲྭ་ལྷམ།**

གྲྭ་ལྷམ་ཟེར་མི་འདི་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་གཞུང་གྲྭ་ཚང་ནང་ཞུགས་མི་གྲྭ་པ་དགེ་སློང་ཚུ་གིས་བཞེས་མིའི་ལྷམ་འདི་ལུ་གོཝ་ཨིན། མཁན་པོ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ (ཆུ་མོ་ལུག་ལོ་ ༢༠༠༣ ཤོག་གྲངས་ ༡༩༥) ཀྱིས་འབད་བ་ཅིན ”གཞུང་གྲྭ་ཚང་གི་རྗེ་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་བཞི་གིས་བཞེས་པའི་གྲྭ་ལྷམ་འདི་སྔོན་དང་ཕུ་ལས་ར་ འབྲུག་ལུ་དར་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེ་བཟུམ་སྦེ་གཞུང་གྲྭ་ཚང་གིས་བསྐོས་པའི་སྡེ་སྲིད་ཚུ་གིས་ཡང་གྲྭ་ལྷམ་བཞེསཔ་ཨིན། གྲྭ་ཟེར་མི་གི་ཚིག་དོན་འདི་ གྲྭ་པ་དགེ་སློང་ཚུ་ལུ་གོ་ནི་དང་ ལྷམ་ཟེར་མི་འདི་གྲྭ་པ་དགེ་སློང་ཚུ་གི་བཞེས་པའི་ཞབས་ལྷམ་ལུ་གོཝ་ཨིན།” རྒྱུ་མཚན་དེ་ལས་བརྟེན་གྲྭ་ལྷམ་ཟེར་སླབ་སྲོལ་དར་ཡོདཔ་ཨིན་མས།

**༢ ཕྲུ་ལྷམ་དཀར་ཅུང་།**

རང་གི་གོ་ས་གོ་གནས་དང་འཁྲིལ་ཏེ་བཙུགས་མིའི་ལྷམ་འདི་ལུ་ ཕྲུ་ལྷམ་དཀར་ཅུང་ཟེར་སླབ་ཨིན། མཁན་པོ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་ (ཆུ་མོ་ལུག་ལོ་ ༢༠༠༣ ཤོག་གྲངས་ ༡༩༦) འབད་བ་ཅིན “ཕྲུ་ལྷམ་འདི་གཞུང་ཞབས་ལས་གནང་བའི་དཔོན་གཉིས་སྐལམ་ཡན་ཆད་ལས་བཞེསཔ་མ་གཏོགས་ གཞན་མི་སེར་དཀྱུས་མ་གིས་རྩ་ལས་གྱོན་པའི་སྲོལ་མིན་འདུག། ལུགས་སྲོལ་འདི་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ དུས་དེང་སང་གི་བར་དུ་ཡང་ སྔར་སྲོལ་མ་ཉམས་པར་བཀབ་ནེ་དམརཔོ་བཞེས་མི་དང་ རྫོང་བདག་དང་ ཁྲིམས་དཔོན་ཚུ་གི་ཡང་ཕྲུ་ལྷམ་དཀར་ཅུང་བཞེས་གནངམ་ཨིན།” ཕྲུ་ལྷམ་དཀར་ཅུང་ཟེར་སླབ་དགོ་པའི་ཁུངས་འདི་ཡང་ འབྲུག་གི་དངོས་མེད་ལམ་སྲོལ། (ཤིང་མོ་ལུག་ལོ་ ༢༠༡༥ ཤོག་གྲངས་ ༡༥༡) ལས་འབད་བ་ཅིན “དང་པ་ ལྷམ་གི་མཐིལ་དང་སྦོས་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ རས་དཀརཔོ་གིས་བཙེམས་སྟེ་ཡོད་མི་ལས་བརྟེན་ཨིན། ལྷམ་གྱི་མཐིལ་ཡང་ ཧེ་མ་ཀོཝ་གིས་བཙེམས་ཨིན་རུང་ ད་རེས་ནངས་པ་འགྱིབ་ཀྱིས་བཙེམ་སྲོལ་འདུག།” 

**༣ ཚོགས་ལྷམ།**

སྤྱིར་བཏང་མི་དྲག་ཞན་ཆེ་ཆུང་མེད་པར་ག་ར་གིས་ བཙུགས་སྲོལ་ཡོད་མི་འདི་ལུ་ཚོགས་ལྷམ་ཟེར་སླབ་ཨིན། ཚོགས་ལྷམ་གི་བཟོ་རྣམས་འདི་ཡང་ མཁན་པོ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་ (ཆུ་མོ་ལུག་ལོ་ ༢༠༠༣ ཤོག་གྲངས་ ༡༩༥) གིས་འབད་བ་ཅིན “ཚོགས་ལྷམ་ལུ་རས་དཀར་ཅུང་གི་ཚབ་ལུ་ཀོཝ་གིས་བཟོས་པ་དང་། གདོང་སྣམ་བུ་དམརཔོ་གིས་བཙེམས་སྟེ་ དབྱུག་པ་ཡང་རས་ནགཔོ་དང་ སྔོ་ནག་གང་རུང་གིས་བཙེམས་སྟེ་ཡོད། ཚོགས་ལྷམ་ལུ་ཕྲུ་ལྷམ་དཀར་ཅུང་བཟུམ་སྦེ་དཔྱལཝ་དང་རྟིང་པ་ ལོགས་སུ་ག་ཅི་ཡང་མེདཔ་ལས་ ཚོགས་ལྷམ་གྱི་མཐིལ་དང་རས་དཀར་ཅུང་ཆ་མཉམ་ཀོ་བ་ཡུག་གཅིག་གིས་བཟོཝ་ཨིན།”

**༤ ཟོམ་ལྷམ།**

སྤྱིར་བཏང་ཨམ་སྲུ་ཚུ་གིས་ བཙུགས་སྲོལ་ཡོད་པའི་ལྷམ་འདི་ལུ་ཟོམ་ལྷམ་ཟེར་སླབ་ཨིན། ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ་ (ས་མོ་ཡོས་ལོ་  ༡༩༩༩) ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན་ ཨམ་སྲུའི་ཟོམ་ལྷམ་འདི་ ལྷམ་གཞན་དང་འདྲཝ་ཨིནམ་དང་ལྷམ་གྱི་མ་འདི་ ཚོས་གཞི་ནགཔ་དང་སྔོ་ནག་གང་རུང་གིས་བཙེམ་ཨིན། ལྷམ་གྱི་སྦོས་དང་གདོང་འདི་གོས་ཆེན་མདར་པོའི་གུར་ མེ་ཏོག་འདི་ཚུ་ཚེམ་དྲུབ་འཐུ་སྟེ་བཙེམ་ཨིན།

**རྒྱབ་རྟེན།**

༡ མཁན་པོ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས། (ཆུ་མོ་ལུག་ལོ ༢༠༠༣) *འབྲུག་གི་བཟོ་རིགས་བཅུ་གསུམ་གྱི་བཤད་པ་མཁས་པའི་འགའ་སྟོན།* འབྲུག། ཐིམ་ཕུག། སྐལ་བཟང་གཞན་ཕན།

༢ རྒྱལ་གཟིམ་དྲགོས་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན། (ས་མོ་ཡོས་ལོ་ ༡༩༩༩) *སྒྲིག་ལམ་རྣམ་གཞག་གི་དེབ་ཐེར་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ།* འབྲུག། ཐིམ་ཕུག། ཀུན་གསལ་རང་སྐྱོང་ལས་འཛིན།

༣ དྲག་ཤོས་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ། ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྲུབ། ཡོན་ཏན་དར་རྒྱས། (ཤིང་མོ་ལུག་ལོ་ ༢༠༡༥) *འབྲུག་གི་དངོས་མེད་ལམ་སྲོལ།*  འབྲུག། ཐིམ་ཕུག། yoez Graphics
སྐུ་སྲུང་དམག་སྡེ།

༉   སྐུ་སྲུང་དམག་སྡེ་འདི་ རྒྱལ་གཞུང་བསྟན་སྲུང་དམག་སྡེའི་ཡན་ལག་ཅིག་ཨིན། ཨིན་རུང་ རང་དབང་ཡོད་པའི་དམག་སྡེ་ཅིག་འབདཝ་ལས་ མི་དབང་མངའ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་འདི་ མངོན་མཐོའི་དམག་སྤྱི་ཨིན། དེ་ལས་ སྐུ་སྲུང་དམག་སྡེའི་འགོ་འཛིན་འདི་ མདོ་འཛིན་པདྨ་རྡོ་རྗེ་ཨིན། སྐུ་སྲུང་དམག་སྡེ་ནང་དམག་མིའི་གྱངས་ཁ སྟོང་ཕྲག་གཅིག་དེམ་ཅིག་ཡོདཔ་དང་ དྲག་ཁག་གསུམ་གྱི་དམག་སྡེ་ནང་ལས་ སྐུ་སྲུང་དམག་སྡེ་འདི་ དྲག་ཤོས་ཅིག་ཨིན། དམག་མི་ཚུ་ག་ར་ དེང་སང་དམག་ཆས་ལག་ལེན་འཐབ་ཤེསཔ་དང་ དྲག་གནོན་དབང་བཙོང་གདོང་ལེན་འབད་ནིའི་ནང་ སྦྱོང་བརྡར་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་འབད་ཡོདཔ་ཨིན། 

སྐུ་སྲུང་དམག་སྡེའི་མདོ་འཛིན་དང་པ་དེ་ མདོ་འཛིན་དོན་གྲུབ་ཚེ་རིང་ཨིན། མདོ་འཛིན་དོན་གྲུབ་ཚེ་རིང་དེ་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༧༡ སྤྱི་ཟླ་ ༦ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༡༢ ལུ་ རྒྱ་གར་དམག་སྦྱོང་ལྟེ་བ་ལས་ སྦྱོང་བརྡར་འབད་དེ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༧༣ ལུ་ སྐུ་སྲུང་དམག་སྡེ་ནང་འཛུལ་ཞུགས་མ་འབད་བའི་ཧེ་མ་ བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་མཚམས་སྲུང་ནིའི་ནང་ཕྱག་ཞུ་ནུག། ཁོ་གིས་སྐུ་སྲུང་དམག་སྡེའི་དམག་སྲིད་འོགམ་སྦེ་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༨ ལུ་སྐུ་སྲུང་དམག་སྡེའི་འགོ་འཛིན་སྦེ་ཕྱག་འགན་བཞེས་ཡོདཔ་དང་ སྐུ་སྲུང་དམག་སྡེ་ནང་ལོ་ངོ་ ༤༤ ཕྱག་ཞུ་ནུག། ཕྱག་ཞུ་བའི་རིང་ལུ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༠ དང་ ༢༠༠༣ ལུ་ངོ་ལོགཔ་ཚུ་གདོང་ལེན་འབད་ནིའི་ནང་ འགན་འབག་སྟེ་ཕྱག་ཞུ་མི་ཅིག་ཨིན་མས། མདོ་འཛིན་མཆོག་རྩ་བ་གསུམ་ལུ་ ཕྱག་ཞུ་མི་གལ་ཅན་ཅིག་འབདཝ་ལས་ མི་དབང་མཆོག་ལས་ དྲག་པོའི་ཐུགས་སྲས་དང་ དྲག་པོའི་དབང་རྒྱལ་གྱི་གཟེངས་བསྟོད་ཀྱི་རྟགས་མ་ཞུ་ཡོདཔ་ཨིན། 

སྐུ་སྲུང་དམག་སྡེའི་འགན་ཁུར་འདི་མི་དབང་མཆོག་དང་ སྐུ་འཁོར་དེ་ལས་ཆེས་མཐོའི་མི་ངོམ་ཚུ་ཕྱག་ཞུ་སྟེ་ སྲུང་སྐྱོབ་འབད་ནི་འདི་ཨིན། སྐུ་སྲུང་དམག་མི་ཚུ་གིས་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ལུ་ལྷོ་ཕྱོགས་ས་གནས་ཚུ་ནང་ གཡིབ་དམག་ཚུ་སྒར་བཅག་སྡོད་དེ་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རང་དབང་མེདཔ་བཟོ་ནི་འབདཝ་ད་ མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་མཆོག་གི་བཀའ་རྒྱ་ལྟར་ གདོང་ལེན་འབད་བར་དམག་མི་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ གཡིབ་དམག་ཚུ་བདའ་གཏང་ནིའི་ཞབས་ཏོག་ཞུ་ཡོདཔ་ཨིན།

**རྒྱབ་རྟེན།**

*Former Commandant*. (n.d.). Retrieved from Wikipedia: https://en.m.wikipedia.org

*Royal Bodyguard of Bhutan*. (n.d.). Retrieved from Wikipedia:  https://en.m.wikipedia.org
༡༩༠༧ གྱི་གན་རྒྱ། 1907 Genja (Contract)

སྤྱི་ལོ་ ༡༩༠༦ མེ་རྟ་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༠ ལུ་ཧཱ་དྲུང་པ་ཨོ་རྒྱན་རྡོ་རྗེ་གིས་ སར་ཨོ་རྒྱན་དབང་ཕྱུག་འདི་ བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་མཛད་དགོཔ་སྦེ་ ཞུ་ཡིག་ཕུལཝ་བཞིན་དུ་ འབྲུག་གི་དཔོན་ཁག་འབངས་མི་སེར་ དགེ་འདུན་གྲྭ་ཚང་ཆ་མཉམ་གྱིས་ ཧཱ་དྲུང་པའི་བསམ་འཆར་འདི་ གནམ་མེད་ས་མེད་འོས་འབབ་ཅན་གྱི་བསམ་འཆར་སྦེ་གཟིགས་ཏེ་ ཨྱོན་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོ་མཛད་དགོཔ་དང་ སྲས་རིམ་བྱོན་ཚུ་གིས་ཡང་ བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་མཛད་དགོཔ་སྦེ་ ཆ་འཇོག་གྲུབ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དེ་སྦེ་ཨྱོན་རྡོ་རྗེ་གིས་ ཞུ་ཡིག་ཕུལ་མི་འདི་ཡང་། རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་། (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༠༨) ནང་འབད་བ་ཅིན་ “ང་བཅས་རའི་འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ ཧེན་ལས་ད་རེས་ཚུན་ཚོད་ སྡེ་སྲིད་དེ་ཡང་གྲྭ་ཚང་བླ་སློབ་དང་ ལྷན་རྒྱས་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱི་བླ་ལ་སོགས་པ་གིས་ ག་ལྷོདཔ་མཛད་བཞུགསཔ་མ་གཏོགས་ བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་་པོ་ཟེར་མི་ཅིག་མིན་འདུག། དེ་ལུ་བརྟེན་ ད་རེས་མཁན་སློབ་འདུས་ཚོགས་སྤྱི་དང་ གཞུང་ལྷན་རྒྱས་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱི་བླ་བཅས་པ་དཔོན་འབངས་ག་ར་ མགྲིན་གཅིག་གི་ཐོག་ལས་ འགྱུར་བ་མེད་པའི་གན་རྒྱ་མཐའ་བཙན་དུ་བཞག་དོན།” ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག། 

གོང་ལུ་བཀོད་དེ་ཡོད་མི་ཚུ་ གསུང་གྲོས་གནང་ཐོག་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༠༧ སྤྱི་ཟླ་ ༡༢ པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༡༧ རང་ལུགས་གནམ་ལོ་ས་སྤྲེལ་གྱི་ཟླ་བ་ ༡༡ པའི་ཚེས་ ༡༣ ལུ་ གཟའ་སྐར་འཕྲོད་སྦྱོར་དང་བསྟུན་ཏེ་ སྤུངས་ཐང་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཕོ་བྲང་ནང་ བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་སྦེ་ཁྲི་མངའ་གསོལ་མཛད་ཡོདཔ་ཨིན་མས། གན་རྒྱ་འདི་ནང་ནང་དོན་གཙོ་བོ་གཅིག་ ག་ཅི་ཚུད་ཡོདཔ་སྨོ་ཟེར་བ་ཅིན་ འབྲུག་གི་རྒྱལ་རབས་ སློབ་དཔོན་པད་མ་ཚེ་དབང་། (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༠༨) དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ “གསེར་ཁྲི་མངའ་གསོལ་མཛད་གྲུབ་པའི་རྒྱལ་པོ་དེ་ ཁོ་ར་དང་ གདུང་འཛིན་རྒྱལ་བརྒྱུད་རིམ་པ་དང་བཅས་པ་ལུ་ གོང་གསལ་བླ་དཔོན་འབངས་འཁོར་ཆེ་ཕྲ་ག་ར་གིས་ དམ་ཚིག་དཔང་དུ་བཙུགས་ཏེ་ ཞབས་ཏོག་བསྙེན་བཀུར་ཞུ་ནི་མ་གཏོགས་ གལ་སྲིད་བསམ་ངན་གྱི་གཏམ་རེ་སླབ་མི་ཐོན་པ་ཅིན་ དམངས་ཀྱི་གྲལ་ལས་ ཕྱིར་འབུད་འབད་ནི་ཨིན།” ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག། དེ་སྐབས་ དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ ག་དང་ག་ར་བྱོན་ནུག་ཟེར་བ་ཅིན་ འབྲུག་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ། (གནམ་ལོ་མེད། ༢༠༠༤) ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན་ “དབྱིན་ཇི་ལས་འབྲུག་གཞུང་ལུ་ སྐུ་ཚབ་ ཝའི་ཏ་སཧེབ། མེ་ཇར་རི་ནིག། ཀེམ་བེལ་སཧེབ། ཀབན་ཧིསི་ལོབ། བཛར་ཝལ་ལ་སུ་བྷི་དྷར་ཇི་ཧད་དན་ཁཱ་ན་དང་ སྐད་སྒྱུར་འབྲས་ལྗོངས་པ་ རའི་བ་དུར་དང་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་བཅས་ དཔོན་གཡོག་ ༢༤ ཙམ་བྱོན་ཏེ་ བཀྲིས་མངའ་གསོལ་མཛད་གནང་ནུག།” ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག།

དེ་ལས་གོང་ས་ཨྱོན་དབང་ཕྱུག་གི་ཐུགས་ལུ་ ཧཱ་དྲུང་པ་ཨྱོན་རྡོ་རྗེ་དེ་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ལུ་དད་དམ་གཙང་མའི་སྒོ་ལས་ ཕྱག་ཕྱིད་འགྲན་ཟླ་མེད་པར་ཞུ་མི་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ ཁོ་ལུ་གོ་གནས་འདི་ལས་ལྷགཔ་ཅིག་བྱིན་དགོཔ་འདུག་ཟེར་ཐུགས་བཞེས་གནང་སྟེ་ རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་གོ་གནས་མཐོ་ཤོས་ར་ ལྷན་རྒྱས་ལས་ལྷགཔ་ཅིག་མེདཔ་ལས་ ལྷན་རྒྱས་བཞི་གི་གྲས་ལས་ གོང་གཟིམ་འདི་བཅར་ཤོས་ཅིག་ཨིན་ནི་དེ་གིས་ གོང་གཟིམ་གྱི་གོ་གནས་འདི་ཁོ་ལུ་གནང་དགོ་པས་ མནོ་བའི་ཐུགས་བཞེས་གནང་སྟེ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༡༡ རབ་བྱུང་ ༡༥ པའི་གནམ་ལོ་ལྕགས་ཕག་ལུ་ ཧཱ་དྲུང་ཨོ་རྒྱན་རྡོ་རྗེ་ལུ་བཀའ་ཤོག་གནང་སྟེ་ གོ་གནས་ཡང་གནང་ནུག་གོ།

**རྒྱབ་རྟེན།**

རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་།. (༢༠༠༨). ཐིམ་ཕུག

སློབ་དཔོན་པད་མ་ཚེ་དབང་།. (༢༠༠༤). *འབྲུག་གི་རྒྱལ་རབས།.* ཕུན་ཚོགས་གླིང་།

སློབ་དཔོན་པད་མ་ཚེ་དབང་།. (༢༠༠༨). རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་།. ཐིམ་ཕུ།

**Source** : Dzongkha Development Commission 2022
སྤུ་ན་ཁའི་ཆིངས་ཡིག།

༉  གོང་ས་འཇིགས་མེད་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་ ཀྲོང་གསར་དཔོན་སློབ་ཀྱི་ཁྲི་ཐོག་ཁར་ཕེབས་ཏེ་ ཕྱི་དམག་དང་ནང་འཁྲུག་གི་དཀའ་ངལ་ཚུ་བསལ་ཞིནམ་ལས་ཚུར་ རང་དབང་གི་དཔལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དབུ་བཙུགས་གནང་སྟེ་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་ཉི་མ་ཤར་ནུག། དེ་ལས་ཚུར་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ འབྲུག་མི་བསོད་ནམས་གཅིག་མཐུན་ལས་གྲུབ་ཡོད་པའི་ འབྲུག་བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་མཆོག་དམ་པ་ གོང་ས་ཨྱོན་དབང་ཕྱུག་མཆོག་ བུམ་ཐང་ཆོས་འཁོར་དབང་འདུས་ཆོས་གླིང་ཕོ་བྲང་ནང་ སྤྱི་ལོ་ ༡༨༦༢ རབ་བྱུང་ ༡༤ པའི་གནམ་ལོ་ཆུ་ཁྱི་ལོ་ལུ་སྐུ་འཁྲུངས་ནུག། རྒྱལ་འཛིན་སྐུ་འཁྲུངས་ཞིནམ་ལས་ཚུར་ སྔར་ལས་ལྷག་པའི་མཛོད་བྱ་བཟང་པོ་མངས་རབས་ཅིག་གནང་ཡོད་པའི་གྲས་ལས་ སྤུ་ན་ཁ་ལུ་ཞི་བའི་ཆིངས་ཡིག་བཟོ་གནང་མི་དེ་གིས་རྒྱ་འབྲུག་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ སྔར་བ་ལྷག་པའི་མཐུན་འབྲེལ་བཟོ་ཚུགས་ནུག། 

དེ་ཡང་ རྩ་གཞུང་དང་ཁྱད་རིག་གོང་འཕེལ་ལས་ཁུངས་( གནམ་ལོ་མེད་ ༢༠༡༡ ) ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན་ བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་ རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབང་དུ་བསྡུ་ནི་འགོ་བཙུགསཔ་ད་ དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རང་དབང་དང་སྲུང་སྐྱོབ་ལུ་ ཉེན་ཁ་ཡོདཔ་ལས་ འབྲུག་རྒྱལ་དང་པ་ གོང་ས་ཨྱོན་དབང་ཕྱུག་མཆོག་ ཐུགས་དང་མ་ལྡན་པར་བཞུགས་ནུག། དེ་འབདཝ་ལས་ མི་དབང་མཆོག་གིས་ ཐུགས་བསམ་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྒོ་ལས་ བིརི་ཊིཤ་དང་གཅིག་ཁར་ མཐུན་ལམ་བཟོ་ནི་སྦེ་ཐུགས་ཐག་ཆོད་ནུག། ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག། བིརི་ཊིཤ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཡང་  འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རང་དབང་དང་སྲུང་སྐྱོབ་ བདག་འཛིན་འབད་ནི་གི་དོན་ལས་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་དང་གཅིག་ཁར་ ད་རུང་ར་ ཆིངས་ཡིག་གཅིག་མཚན་རྟགས་བཀོད་དགོཔ་དེ་ ཁག་ཆེཝ་སྦེ་གཟིགས་ནུག། དེ་འབདཝ་ལས་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༡༠ རབ་བྱུང་ ༡༥ ལྕགས་ཁྱི་ལོ་ལུ་ བིརི་ཊིཤ་གཞུང་ལས་སྐུ་ཚབ་ ཅཱར་ལིས་ཝེལ་དང་གཅིག་ཁར་ ཡིག་ཚང་ལས་རོགས་དག་པ་ཅིག་ འབྲུག་ལུ་བྱོན་ཞིནམ་ལས་ སྤུ་ན་ཁའི་རྫོང་ནང་སྦེ་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ག་གི་འོག་ལུ་ཡང་མེན་པར་ རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན་པའི་ངོས་འཛིན་ལུ་ སྤུ་ན་ཁ་གི་ཆིངས་ཡིག་གུར་མཚན་རྟགས་བཀོད་གནང་ནུག། སྤྱི་ལོ་ ༡༨༦༥ ལུ་བཟོ་ཡོད་པའི་སིན་ཅུ་ལའི་ཆིངས་ཡིག་དེ་སོར་སྒྱུར་འབད་བའི་ཐོག་ལས་ སྤུ་ན་ཁའི་ཆིངས་ཡིག་དེ་བཟོ་གནང་ནུག།

ཆིངས་ཡིག་དེ་ནང་ག་དང་ག་གི་མཚན་རྟགས་ར་ཡོདཔ་ཨིན་ན་ཟེར་བ་ཅིན། དཔལ་འབྲུག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་བ་ (གནམ་ལོ་མེད་ ༢༠༠༨) ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན་ དབྱིན་གཞུང་གི་སར་སྐུ་ཚབ་ཅཱར་ལིས་འབྲུག་ལུ་བཏང་པའི་སྐབས་ སྤུང་ཐང་ཁར་ཆིབས་གྲལ་སེར་སྦྲེང་དང་བཅས་པ་སྦེ་ མགྲོན་བསུ་མཛདཔ་མ་ཚད་ བདུན་ཕྲག་གསུམ་གྱི་རིང་ སྤུངས་ཐང་ཁར་བཞུགས་པའི་སྐབས་ དབྱིན་ཚེས་ ༨/༧/༡༩༡༠ ལུ་ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་ཁོ་རའི་ཕྱག་ཐམ་དང་ འབྲུག་རྒྱལ་པོའི་ཕྱག་ཐམ་བཀོད་གནང་སྟེ་ རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་སྤུ་ན་ཁའི་ཆིངས་ཡིག་བཟོ་གནང་ནུག། ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག། ཆིངས་ཡིག་དེ་ནང་ག་ཅི་ར་བཀོད་དེ་འདུག་ཟེར་བ་ཅིན་ དབྱིན་གཞུང་གིས་ འབྲུག་གཞུང་ནང་འཁོད་ཀྱི་བདག་སྐྱོང་དང་འབྲེལ་བའི་ལཱ་ལུ་ བཀག་ཆ་མི་རྐྱབ་ཟེར་བའི་ འགན་དབང་ལེན་ཡོདཔ་དང་། གཞན་ཡང་ འབྲུག་བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་མཆོག་དང་པ་མི་དབང་ཨྱོན་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གི་རྟོགས་བརྗོད་ (གནམ་ལོ་མེད་ ༢༠༠༨ ཤོག་གྲངས་ ༢༠༡) དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ “ལྷོ་ཨ་སམ་ཁ་ཐུག་ལུ་ཡང་ ས་མཚམས་སྐོར་ལས་རྩོད་རྙོགས་ལེ་ཤ་ཐོན་ནི་དེ་གིས་ མི་དབང་མངའ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ སྤྱི་ལོ་ ༡༧/༡༡/༡༩༡༣ ལུ་དེ་ཝན་གུ་རིར་ཕེབས་ཏེ་ བིརི་ཊེཤ་སྐུ་ཚབ་ བི་ཇེ་གྷུལ་དང་ གཅིག་ཁར་གསུང་གྲོས་རིམ་པར་གནང་སྟེ་ ས་མཚམས་ཁའི་དཀའ་ངལ་ལེ་ཤ་ཅིག་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བསལ་ཚུགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་འདུག།” ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག། དེ་སྦེ་ཆིངས་ཡིག་དེ་ནང་ མཚན་རྟགས་བཀོད་དེ་ཡོདཔ་ལས་ རྒྱ་གཞུང་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ དུས་ཡུན་རིངམོ་གྱི་བར་ན་ འབྲེལ་བ་བཞག་ནུག།

**རྒྱབ་རྟེན།**

རྩ་ཁཞུང་དང་ཁད་རིག་གོང་འཕེལ་ལས་ཁུངས༼༢༠༡༡༽ *འབྲིག་གི་འབྱུང་རབ།* འབྲུག། སྤ་རོ།

དཔལ་འབྲུག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་བ༼༢༠༠༨༽ *འབྲུག་བརྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་མཆོག་དང་པ་མི་དབང་ཨྱོན་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གི་རྟོགས་བརྗོད།* འབྲུག། ཐིམ་ཕུག།
བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་ཤིན་ཏུ་བསྡུས་པ་བྱིན་རླབས་སྤྲིན་ཕུང་།

༈ ན་མོ་གུ་རུ་ཡེ། དེ་ཡང་ཐོས་བསམ་ལ་སོགས་པའི་འབྱོར་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དེ་ཡང་ལས་དང་པོ་པའི་རིགས་སྤྲོས་མེད་བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་ཉུང་ངུ་ཉམས་སུ་བླང་བར་འདོད་པས། ཐོང་མར་སྐྱབས་སེམས་ནི། སྐྱབས་ཡུལ་ཀུན་འདུས་དྲིན་ཅན་བླ་མ་ལ། །འདི་ནས་བྱང་ཆུབ་བར་དུ་སྐྱབས་སུ་མཆི། །མར་གྱུར་མཐའ་མེད་འཁོར་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས། །ཡང་དག་ལམ་ལ་འགོད་ཕྱིར་སེམས་བསྐྱེད་དོ། །དངོས་གཞི་ནི། རང་ལུས་སྣང་སྟོང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྐུ། །རྡོ་རྗེ་ཕག་མོར་གསལ་བའི་སྤྱི་བོའི་སྟེང་། འདི་ཕྱི་གཏན་གྱི་མགོན་པོ་བླ་མ་རྗེ། །རང་ལ་དགྱེས་པའི་འཛུམ་བཅས་བཞུགས་པར་གྱུར། །ཅེས་གསལ་བཏབ་ནས་གསོལ་འདེབས་ནི། ཁྱབ་བརྡལ་མོས་གུས་ཆེན་པོས་གསོལ་བ་འདེབས། །གནས་ལུགས་རང་ངོ་ཤེས་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །ཞེས་མང་དུ་བརྗོད་དེ་བྱིན་རླབས་ཞུ་བ་ནི། བླ་མའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ལས་འོད་འཕྲོས་པས། །ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཐར། །བླ་མ་དགྱེས་པས་འོད་ཞུ་རང་ལ་ཐིམ། །ཐུགས་ཡིད་གཅིག་འདྲེས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ཤོག། ཅེས་མཉམ་བཞག་ཡུན་ཅི་རིགས་བསྐྱང་། སླར་ཐུན་བསྡུ་ཚེ། བསྔོ་སྨོན་ཤིས་བརྗོད་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་བསྒོམས་པའི་དགེ་བས་འགྲོ་བ་ཀུན། །རང་རིག་དོན་གྱི་བླ་མ་མཇལ་བར་བསྔོ། །རྩ་གསུམ་རྒྱ་མཚོས་སྨོན་པའི་དོན་ཐམས་ཅད། །གེགས་མེད་བདག་གིས་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པར་ཤོག །བསྟན་པའི་དཔལ་གྱུར་བླ་མའི་ཞབས་པད་བརྟན། །བསྟན་འཛིན་སྐྱེ་བུས་ས་སྟེང་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། །བསྟན་པའི་སྦྱིན་བདག་མངའ་ཐང་འབྱོར་པ་རྒྱས། །བསྟན་པ་ཡུན་རིང་གནས་པའི་བཀྲ་ཤིས་ཤོག། ཞེས་པ་འདིའང་རྒྱས་པ་བློས་མི་ལྕོགས་པའི་སྒོམ་སྒྲུབ་ལ་གཞོལ་པ་རྣམས་ལ་སྨན་པའི་བློས་ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོས་སྦྱར་བ་དགེའོ། །

Reference

དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་གསུང་རབ། ༢༠༠༩ དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་ལུགས་ཀྱི་ཞལ་འདོན་ཕྱོགས་བསྡེབས་བྱང་ཆུབ་མགྲོད་པའི་ལམ་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ཏཱའི་པེ། ཏཱའི་ཝཱན།