རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན། Ι Royal Audit Authority

རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན་འདི་ འགན་འཁྲི་དང་དྭངས་གསལ་ དེ་ལས་དོན་སྨིན་ཅན་གྱི་ཞབས་ཏོག་སྤྲོད་ནི་ནང་ ཕན་འདེབས་འབད་མི་ རང་དབང་ཅན་གྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཅན་གྱི་འདུས་ཚོགས་ཅིག་ཨིན། རྩ་བ་གསུམ་ འབྲུག་རྒྱལ་པོ། རྒྱལ་ཁབ། མི་སེར། གྱི་མཐའ་དོན་ལུ་ རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན་གྱི་ འཇིགས་སྣང་དང་མཐུན་འགྱུར་ ཡང་ན་ ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པར་རྩིས་ཞིབ་རྐྱབ་སྟེ་ མི་དམངས་ལས་སྡེ་ཚུ་ནང་ དོན་སྨིན་ཅན་གྱི་གྲོས་ཐག་གཅད་ནི་ནང་ ཕན་འདེབས་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ དུས་ཐོག་དང་ཁུངས་ལྡན་ དེ་ལས་ སྤུས་ཚད་ཅན་གྱི་རྩིས་ཞིབ་ཀྱི་ཞབས་ཏོག་ཚུ་ཕུལཝ་ཨིན།

## '''རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན་གྱི་འཆར་སྣང་།'''
རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན་གྱི་འཆར་སྣང༌འབད་བ་ཅིན་ མི་དམངས་ལག་ལེན་ཚུ་ནང་ དངུལ་གྱི་གནས་གོང་དང་ གཞུང་སྐྱོང་ལེགས་ལྡན་ཡར་དྲག་གཏང་སྟེ་ རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་ཀྱི་ མི་སྡེའི་རེ་འདོད་ཚུ་གྲུབ་ནི་ནང་ ཕན་འདེབས་འབད་མི་ བློ་གཏད་ཅན་གྱི་མངོན་མཐོའི་རྩིས་ཞིབ་གཙུག་སྡེ་ཅིག་ཨིན་མས། 

## '''རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན་གཞི་བཙུགས།'''
རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན་ཟེར་ མཚན་གནས་འཛིན་པའི་ རང་དབང་ཅན་གྱི་དབང་འཛིན་འདི་ འབྲུག་གི་མངོན་མཐོའི་རྩིས་ཞིབ་གཙུག་སྡེ་སྦེ་ བརྩི་འཇོག་འབད་དགོཔ་ཨིན་མས།  དབང་འཛིན་འདི་ རྩིས་ཞིབ་ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱི་ འགོ་འཁྲིད་འབད་དགོཔ་ད་ རྩིས་ཞིབ་ཡོངས་ཁྱབ་དེ་ ཁོའམ་མོ་རའི་འགན་དབང་འབག་ནི་གི་མ་ཚད་ གལ་གནད་ཅན་གྱི་སྲིད་བྱུས་དང་ དབང་འཛིན་གྱིས་འཛིན་སྐྱོང་གི་གྲོས་ཆོད་བཟོ་ནི་ལུ་ གྲོས་སྟོན་ཚོགས་ཆུང་གིས་ རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་དགོཔ་ཨིན་མས།  དབང་འཛིན་གྱི་བྱ་སྒོ་ཚུ་ དོན་སྨིན་ཅན་གྱི་སྒོ་ལས་བསྟར་སྤྱོད་འབད་ནིའི་དགོས་མཁོ་དང་འཁྲིལ་ ལུང་ཕྱོགས་ཡིག་ཚང་ཚུ་ གཞི་བཙུགས་འབད་ཡོདཔ་ཨིན། དབང་འཛིན་གྱི་ལུང་ཕྱོགས་ཡིག་ཚང་ཚུ་དང་ སྦྱོང་བརྡར་ལྟེ་བ་འོང་དགོཔ་དང་ འོས་ འཚམས་ལྡན་པའི་ ཆེ་རིམ་འགོ་དཔོན་ཅིག་གིས་ འགོ་ཁྲིད་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན།

## '''རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན་གྱི་འགན༌འཛིན༌པ།'''
དྲག་ཤོས་བཀྲིས་འདི་ འབྲུག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོའི་དགོངས་དོན་དང་འཁྲིལ་ མི་དབང་མངའ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་གིས་སྤྱི་ལོ་༢༠༢༠ སྤྱི་ཟླ་༡༠ པའི་སྤྱི་ཚེས་༡༤ ལུ་ བསྐོ་བཞག་མཛད་གནང་པའི་རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན་གྱི་ རྩིས་ཞིབ་ཡོངས་ཁྱབ་གསུམ་པ་ཨིན། རྩིས་ཞིབ་ཡོངས་ཁྱབ་འདི་ བློན་ཆེན། འབྲུག་གི་ཁྲིམས་སྤྱི་བློན་པོ། མི་རྗེ་ཚོགས་དཔོན། རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་སྡེའི་ཁྲི་འཛིན་དང་ ལྡོག་ཕྱོགས་འགོ་འཁྲིདཔ་ཚུ་མཉམ་རུབ་ཀྱི་སྒོ་ལས་ ཁྱད་ལྡན་མི་ངོམ་གྱི་རྒྱབ་སྣོན་ཕུལ་མིའི་ཐོ་ནང་ལས་ འབྲུག་རྒྱལཔོ་གིས་བསྐོ་བཞག་མཛད་གནངམ་ཨིན།

རྩིས་ཞིབ་ཡོངས་ཁྱབ་འབད་བསྐོ་བཞག་མ་མཛད་པའི་ཧེ་མ་ དྲག་ཤོས་ཀྱིས་མངའ་བདག་རྒྱལ་པོའི་ཡིག་ཚང་ནང་ སྤྱི་ལོ་༢༠༠༩ སྤྱི་ཟླ་༧ པ་ལས་ སྤྱི་ལོ་༢༠༢༠ སྤྱི་ཟླ་༡༡ པ་ཚུན་ གཟིམ་དཔོན་འོགམ་འབད་ཕྱག་ཞུ་ཡི། དེ་བསྒང་ དྲག་ཤོས་ཀྱིས་དམིགས་བསལ་དུ་ མི་དབང་རྒྱལ་བཙུན་གྱི་ཨ་ཞེའི་ལས་འགུལ་ཡིག་ཚང་ནང་ཕྱག་ཞུ་ནུག།

འཆི་མེད་རྡོ་རྗེ་འདི་ རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན་ནང་ མཁས་མཆོག་༢ པ་སྦེ་ཕྱག་ཞུཝ་ཨིན། འདི་གི་ཧེ་མ་ ཞལམ་སྒང་རྫོང་ཁག་གི་རྫོང་བདག་སྦེ་ཕྱག་ཞུ་ཡི། ཁོ་གིས་སྤྱི་ལོ་༢༠༢༠ ཟླ་༣ པ་ལས་༡༡ པ་ཚུན་  རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན་གྱི་བསྐྱར་ཞིབ་དང་ལུང་ཕྱོགས་ཡིག་ཚང་ལས་ཁུངས་དང་ སྤྱི་ལོ་༢༠༡༦ ལས་༢༠༢༠ ཚུན་ལུ་ ཁྲིམས་བསྟུན་དང་ལས་འབྲེལ་རྩིས་ཞིབ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་རྩིས་ཞིབ་ཡོངས་ཁྱབ་འོག་མ་སྦེ་ཕྱག་ཞུ་ནུག། 

## '''རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན་གྱི་ཡིག་ཚང་བལྟེ་བའི་སྡེ་ཚན།'''
Ø  བདག་སྐྱོང་དང་དངུལ་རྩིས་ལས་ཚན།

Ø  ཁྲིམས་བསྟུན་དང་རྩིས་ཞིབ་ཕྱིར་སྤྲོད་སྡེ་ཚན།

Ø  བསྐྱར་ཞིབ་དང་རྩིས་ཞིབ་ཉོག་མེད་སྡེ་ཚན།

Ø  སྤྱིར་བཏང་གཞུང་སྐྱོང་སྡེ་ཚན།

Ø  མི་སྟོབས་དང་རྒྱལ་སྤྱི་མཐུན་འབྲེལ་སྡེ་ཚན།

Ø  བརྡ་དོན་བརྒྱུད་འབྲེལ་དང་འཕྲུལ་རིག་སྡེ་ཚན།

Ø  ལས་འབྲེལ་རྩིས་ཞིབ་སྡེ་ཚན།

Ø  སྲིད་བྱུས་དང་འཆར་གཞི་སྡེ་ཚན།

Ø  ཞིབ་འཚོལ་དང་སྤུས་ཚད་ངེས་བརྟན་སྡེ་ཚན།

Ø  ཐོན་ཁུངས། ཚོང་། བཟོ་གྲྭ་དང་ཚོང་ལས་སྡེ་ཚན།

Ø  མི་སྡེ། བརྒྱུད་འབྲེལ་དང་བརྡ་དོན་སྡེ་ཚན།

Ø དོན་འབྲེལ་རྩིས་ཞིབ་སྡེ་ཚན།

## '''རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན་གྱི་ལུང་ཕྱོགས་ཡིག་ཚང་།'''
རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན་གྱི་ལུང་ཕྱོགས་ཡིག་ཚང་བཞིཔོ་དེ་ཡང་ 

Ø  ཞིབ་རོགས་རྩིས་ཞིབ་ཡོངས་ཁྱབ་ཡིག་ཚང་ བུམ་ཐང་།

Ø  ཞིབ་རོགས་རྩིས་ཞིབ་ཡོངས་ཁྱབ་ཡིག་ཚང་ ཕུན་ཚོགས་གླིང་།

Ø  ཞིབ་རོགས་རྩིས་ཞིབ་ཡོངས་ཁྱབ་ཡིག་ཚང་ བསམ་གྲུབ་ལྗོངས་མཁར།།

Ø  ཞིབ་རོགས་རྩིས་ཞིབ་ཡོངས་ཁྱབ་ཡིག་ཚང་ རྩི་རང་།

## '''རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན་གྱི་ཚོགས༌ཆུང།'''
Ø  གྲོས་སྟོན་ཚོགས༌ཆུང་།

Ø  ལོ་བསྟར་རྩི་ཞིབ་སྙན་ཞུའི་ཁྱད་རིག་ཚོགས༌ཆུང་།

Ø  རྩིས་ཞིབ་ཚོགས༌ཆུང་།

Ø  རྫོང་ཁ་གོང་འཕེལ་ཚོགས༌ཆུང་།

Ø  དངུལ་རྩིས་ཚོགས༌ཆུང་།

Ø  བསྐྱར་ཞིབ་ཚོགས༌ཆུང་།

Ø  མི་སྟོབས་དང་འཛིན་སྐྱོང་ཚོགས༌ཆུང་།

Ø  མཁོ་སྒྲུབ་ཚོགས༌ཆུང་།

## '''རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན་གྱི་ལཱ་འགན།'''
སྤྱིར་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ ལས་སྡེ་ཚུ་གིས་ ཐོན་སྐྱེད་ཚུ་བཀོལ་སྤྱོད་འབད་ནི་ནང་ ཚད་དམ་དང་ འཇོན་ཚད་ དོན་སྨིན་ཚུ་གྲུབ་ཡོད་མེད་ཀྱི་བརྟག་ཞིབ་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ ལས་རིམ་དང་ལས་སྤྱོད་ ཡང་ན་ འཛིན་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་ དེ་ལས་ བྱ་རིམ་ཚུ་གི་རང་དབང་གི་བརྟག་དཔྱད་ཚུ་འབདཝ་ཨིན།  འདི་གིས་གཞུང་ལུ་ འཛིན་སྐྱོང་གི་མཛད་སྒོ་ཚུ་དང་ དེ་ནང་གི་གྲོས་ཐག་ཚུ་གི་གྲུབ་འབྲས་ཚུ་གི་སྐོར་ལས་ བརྡ་སྤྲོད་འབད་ནི་ནང་རྩ་ཅན་གྱི་འགན་ཁག་འབགཔ་ཨིན། རྩིས་ཞིབ་འདི་གིས་ མི་དམངས་ཀྱི་ཞབས་ཏོག་ཚུ་ ག་དེ་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན་ན་ ལྷད་མེད་དང་ ཁུངས་ལྡན་གྱི་བརྡ་དོན་ཚུ་སྤྲོད་ཐོག་ལས་ དྭངས་གསལ་དང་ འགན་འཁྲི་ཡར་དྲག་བཟོ་ནི་གི་དམིགས་ཡུལ་ཚུ་ཡང་བསྐྱེདཔ་ཨིན།

དེམ་ཚད་ རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན་གྱི་ཚད་དམ་དང་ ལེགས་བཅོས་འབད་ནི་གི་དམིགས་ཡུལ་ལུ་ བརྩི་འཇོག་འབད་དེ་ གཞུང་གི་ལས་སྣ་ཚུ་དང་ལས་རིམ་ཚུ་ ཡང་ན་ འགོ་འདྲེན་ཚུ་གི་འཇོན་ཚད་དང་ དོན་སྨིན་གྱི་རང་དབང་བརྟག་ཞིབ་ (མངོན་མཐོ་རྩིས་ཞིབ་གཙུག་སྡེའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་འདུས་ཚོགས་) གྱི་ལཱ་འགན་ཚུ་འབགཔ་ཨིན། 

རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན་གྱིས་ ལས་འབྲེལ་རྩིས་ཞིབ་ཀྱི་འགན་དབང་དང་ དོན་ཚན་གྱི་གདམ་འཐུ་ལཱ་འགན་ ཚུ་འབགཔ་ཨིན།  དེ་ཡང་ ལས་འབྲེལ་རྩིས་ཞིབ་རྐྱབ་ནི་གི་འགན་དབང་འདི་ འབྲུག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོའི་རྩ་ཚན་༢༥(༡) དང་ འབྲུག་གི་རྩིས་ཞིབ་བཅའ་ཁྲིམས་༢༠༡༨ ཅན་མའི་དོན་ཚན་༦༨ པའི་ནང་ལུ་ དབང་འཛིན་གྱིས་ མི་མང་ཐོན་སྐྱེད་ཚུ་ ཚད་དམ་དང་ འཇོན་ཚད་ དོན་སྨིན་ཅན་གྱི་ཐོག་ལུ་སྤྱོད་ནིའི་སྐོར་ རྩིས་ཞིབ་རྐྱབ་སྟེ་སྙན་ཞུ་འབད་དགོ་ ཟེར་འཁོད་དེ་ཡོད་མི་ལས་ཐོབ་ཨིན། རྩིས་ཞིབ་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་དོན་ཚན་༦༩ པའི་ནང་ལུ་ དབང་འཛིན་གྱིས་ དགོས་མཁོ་མཐོང་མི་དང་འཁྲིལ་ གདམ་འཐུ་འབད་བའི་འཆར་གཞི་དང་བརྗོད་དོན་ ཡང་ན་ དོན་ཚན་ཚུ་གི་ཐད་ མི་མང་ལས་སྤྱོད་ཚུ་ནང་ ཚད་དམ་དང་ འཇོན་ཚད་ དོན་སྨིན་ཚུ་གི་སྐོར་ལས་ བརྟག་ཞིབ་འབད་ནི་དང་ སྙན་ཞུ་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ ལས་འབྲེལ་རྩིས་ཞིབ་འགོ་འདྲེན་འཐབ་དགོ་ ཟེར་འཁོད་དེ་ཡོད་མི་ལས་ཡང་ཐོབ་ཨིན།

Ø ལས་འབྲེལ་རྩིས་ཞིབ་ཚུ་གི་དོན་ཚན་གདམ་འཐུ་འབད་ནི་གི་ཚད་གཞི་ནང་གཤམ་འཁོད་དོན་ཚན་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན་མས།

Ø དངོས་ཁུངས།

Ø འབྱུང་སྲིད་པའི་ཕན་གནོད།

Ø ལེགས་བཅོས།

Ø གཞུང་ཡང་ན་མི་དམངས་ཀྱི་མཐའ་དོན། མངོན་མཐོ་རྩིས་ཞིབ་གཙུག་སྡེ་ལུ་ཉེན་ཁ།

Ø རྩིས་ཞིབ་རྐྱབ་ནིའི་འོས་འབབ།

Ø འོས་འབབ།

Ø ཧེ་མའི་རྩིས་ཞིབ་ཀྱི་ལཱ།

Ø འཆར་གཞི་བརྩམས་མི་ཡང་ན་འབད་འཕྲོ་ཡོད་པའི་ལཱ་རིགས་གཞན་ཚུ།

Ø སྲིད་དོན་གྱི་ཤེས་ཚོར་མཐོ་དྲགས་ཡོད་མི།

## '''རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན་གྱི་བརྡ་བརྒྱུད་ བརྒྱུད་འབྲེལ་གྱི་ལམ་སྟོན་སྲིད་བྱུས།'''
མི་དབང་མངའ་ཞབས་ཀྱི་ཐུགས་དགོངས་ཚུ་དང་ རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན་གྱི་ཉིན་བསར་གྱི་ལས་དོན་ཚུ་ནང་ རྩ་ཁྲིམས་དང་འབྲེལ་བའི་བརྩི་མཐོང་ཚུ་ མངོན་གསལ་ཆེ་ཏོག་ཏོ༌སྦེ་གྲུབ་ནི་ནང་ ཁས་ཕན་གྱི་དོན་ལུ་ ལམ་སྟོན་སྲིད་བྱུས་གཞི་བཙུགས་འབད་གནང་ནུག། རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན་གྱི་ རྒྱུན་ཆད་མེད་པའི་བརྩོན་ཤུགས་ཀྱི་དོན་ལུ་ བསྐྱར་བཟོ་འབད་ཡོད་པའི་བརྡ་བརྒྱུད་བརྒྱུད་འབྲེལ་གྱི་ལམ་སྟོན་ སྲིད་བྱུས་༢༠༢༢ ཅན་མ་འདི་ཆ་མཇོག་འབད་གནང་ནུག། རྩིས་ཞིབ་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་༢༠༡༨ ཅན་མའི་ དོན་ཚན་༦༠ པའི་ནང་ བཅའ་ཡིག་བཟོ་ཆོག་པའི་དབང་ཚད་ འཁོད་ཡོད་མི་དང་འཁྲིལ་ སྲིད་བྱུས་དེ་གིས་ ད་ལྟོའི་བརྡ་དོན་ཁྱབ་སྤེལ་གྱི་ལམ་ལུགས་འདི་ མཉམ་སྡེབ་འབད་ནི་དང་ ཡར་དྲགས་གཏང་ནི་གི་དམིགས་གཏད་བསྐྱེད་དེ་ སྲིད་བྱུས་དེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཐའ་དོན་དང་ ཉམས་ཆག་འབྱུང་མ་བཅུག་པར་ གཞི་བཙུགས་འབད་ཡོདཔ་ཨིན། 

སྲིད་བྱུས་ཀྱི་དམིགས་དོན་དེ་ཡང་ ལམ་སྟོན་སྲིད་བྱུས་འདི་ རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན་གྱི་ ལཱ་གི་གྲུབ་འབྲས་དང་འབྲེལ་བའི་བརྡ་དོན་ཚུ་དང་ གཞན་ཡང་ སྲིད་བྱུས་འདི་གི་གཞི་རྩ་དང་བསྟུན་ དྭངས་གསལ་དང་ འགན་འཁྲི་རྒྱ་སྐྱེད་གཏང་ནིའི་དོན་ལུ་ དབང་འཛིན་གྱི་ལག་ལེན་དང་ འགོ་འདྲེན་ཚུ་ འོས་འབབ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ ཁྱབ་སྤེལ་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ཨིན་མས།

༼རྩོམ་ཡིག་འདི་སྲོལ་འཛིན་དང་རྫོང་ཁ་གོང་འཕེལ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཞིབ་འཚོལ་དང་ལས་རིམ་སྡེ་ཚན་གྱི་ཞལ་འདེབས།༽

Source : Department of Culture and Dzongkha Development.

## '''རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་ཐོ།'''
༡༽   རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན། 

༢༽   རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན། ༼གནམ་ལོ་མེད་༢༠༡༨༽ འབྲུག་གི་རྩིས་ཞིབ་བཅའ་ཁྲིམས་༢༠༡༨ ཅན་མ། https://www.bhutanaudit.gov.bt/&#x20;wp-content/uploads/2020/07/Audit-Act-of-Bhutan-2018.pdf

༣༽ རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན།༼གནམ་ལོ་མེད་༢༠༢༢༽རྒྱལ་གཞུང་རྩིས་ཞིབ་དབང་འཛིན་གྱི་བརྡ་བརྒྱུད་བརྒྱུད་འབྲེལ་གྱི་ལམ་སྟོན་སྲིད་བྱུས་༢༠༢༢ཅན་མ།https://www.bhutanaudit.gov.bt/wp-content/uploads&#x20;/2022/10/&#x20;Policy-Guideline-on-Media-Communications-2022-2.pdf