ཏ་ཇིག་ཀིས་ཊཱན། Tajikistan

**ངོ་སྤྲོད།**

ཏ་ཇིག་ཀིས་ཏཱན་ གཞུང་འབྲེལ་དུ་ ཊ་ཇིག་ཀིས་ཏན་གྱི་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཟེར་མི་འདི་ ཨེ་ཤི་ཡ་གི་དབུས་ཕྱོགས་ལུ་ སྐོབས་ཚུད་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། བྱང་ཕྱོགས་ལུ་ ཨཕ་ག་ནིས་ཊཱན་དང་ནུབ་ཕྱོགས་ལུ་ཨུཛ་བེ་ཀིས་ཊཱན་ དེ་ལས་ བྱང་ཕྱོགས་ལུ་ཀིར་གིསི་ཊཱན་དང་ ཤར་ཕྱོགས་ལུ་རྒྱ་ནག་གི་ས་མཚམས་ཚུ་བསྡོམས་ཏེ་ཡོད་མི་གི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ གངས་རི་དང་ ལམ་སྲོལ་ཚུ་ཕྱུགཔོ་ཡོད་པའི་ཁར་ དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་འགྱོ་བའི་བསྒང་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་ནང་ གདོང་ལེན་ཡོད་དེ་རང་འབད་རུང་ རྒྱལ་རབས་དང་མི་སེར་ དེ་ལས་ རང་བཞིན་གནས་སྟངས་ལས་བརྟེན་ཏེ་ གཞན་དང་མ་འདྲ་བའི་ངོ་རྟགས་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན་པས། 

**ས་ཆ་དང་རྒྱ་ཚད།** 

ཏ་ཇིག་ཀིས་ཏཱན་གྱིས་ ས་ཆ་རྒྱ་ཚད་ཡུདཔ་ཅིག་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་ཨིསི་ཀོཡེར་༡༤༣,༡༠༠ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ལས་ ས་ཆ་རྒྱ་ཚད་ཀྱི་ཐད་ཁར་ ཨེ་ཤི་ཡ་ལྟེ་བའི་ནང་ལུ་ རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ཤོས་ཅིག་སྦེ་ཐོན་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། 

ཏ་ཇིག་ཀིས་ཏཱན་འདི་ འཛམ་གླིང་ནང་ གངས་རི་ལེ་ཤ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིནམ་ད་ འདི་གི་ས་ཁོངས་བརྒྱ་ཆ་ ༩༠ ལྷག་ཙམ་ཅིག་ གངས་རི་གིས་སྤུབས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། ས་ཆ་འདི་ པཱ་མིར་གངས་རི་དང་ ཨ་ལེ་རི་རྒྱུད་ཀྱིས་གང་སྟེ་ཡོདཔ་ད་ ཨིས་མོའིལ་སོ་མོ་ནི་རི་རྩེ་འདི་ཡང་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ མཐོ་ཚད་མི་ཊར་ ༧༤༩༥ གི་གངས་རི་མཐོ་ཤོས་ཅིག་ཨིན་མས། གཙང་ཆུ་སྦོམ་ཤོས་ བ་ཀཱཤ་དང་པཱནཇ་ཚུ་ སོ་ནམ་དང་ཆུར་བརྟེན་གློག་མེ་གི་དོན་ལུ་ གལ་གནད་ཅན་ཅིག་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་ཆའི་གདོང་ལེན་ལས་བརྟེན་ སྐྱེལ་འདྲེན་དང་གོང་འཕེལ་ལུ་ཐོ་ཕོག་སྟེ་ཡོད་རུང་ རང་བཞིན་གྱི་མཛེས་ཆ་ གནམ་མེད་ས་མེད་ལེགས་ཤོམ་ཡོད་མི་འདི་ ཧ་ལས་སི་སི་ཅིག་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ།**

རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་འདི་ དུ་ཤཱན་བི་ཨིནམ་དང་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་ཁ་ཐུག་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། དུ་ཤཱན་བི་འདི་ ཁྲོམ་ལམ་རྒྱ་སྦོམ་དང་ སོ་ཝིཊ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བཟོ་རྣམ་གྱི་སྒྲིང་ཁྱིམ་ དེ་ལས་ དེང་སང་གི་གཞི་རྟེན་ཡར་རྒྱས་འགྱོ་བའི་ས་ཁོངས་ཅིག་ཨིན། རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་འདི་ ཏ་ཇིག་ཀིས་ཏཱན་གྱི་ སྲིད་དོན་དང་ དཔལ་འབྱོར་ དེ་ལས་ ལམ་སྲོལ་གྱི་ལྟེ་བ་ཅིག་ཡང་ཨིན་པས།

**མི་རློབས།**

སྤྱི་ལོ་༢༠༢༤ ཚུན་ཚོད་ ཏ་ཇིག་ཀིས་ཏཱན་གྱི་མི་རློབས་འདི་ ས་ཡ་༡༠ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་ནང་ མི་རློབས་གཞོནམ་བརྒྱ་ཆ་ ༦༠% དེ་ཅིག་ སྐྱེས་ལོ་ ༣༠ འོག་ལུ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། མི་རློབས་མང་ཆེ་ཤོས་ར་ པར་ཤི་ཡཱན་གི་ཡན་ལག་ཨིན་པའི་ ཏ་ཇིག་གི་ཁ་སྐད་སླབ་མི་ ཏ་ཇིག་གི་མི་རིགས་ཚུ་ཨིན། མི་རིགས་སྡེ་ཚན་གཞན་གྱི་གྲངས་སུ་ཨུཛ་བེཀསི། ཨུ་རུ་སུ། ཀར་གིསི། དེ་ལས་ མི་རློབས་ཉུང་བའི་མི་རིགས་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཆོས་ལུགས་རྒྱ་ཆེ་ཤོས་རང་ སུ་ནི་ཟེར་བའི་ ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་ཨིན་ཏེ་འབད་རུང་ ཤི་ཡ་ཆོས་ལུགས་འབད་མི་གི་མི་སྡེ་དང་ ཡེ་ཤུ་པའི་ཆོས་ལུགས་འབད་མི་ཚུ་གྱངས་ཁ་ ཉུང་སུ་སབེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། 

**ཁྲོམ་ཚོགས།**

དུ་ཤཱན་བི་གི་ཁྲོམ་འདི་མ་བརྩི་བར་ ཨེ་ཤི་ཡའི་དབུས་ཕྱོགས་ལུ་ བཟོ་གྲྭ་དང་འབྲེལ་བའི་ས་གོ་རྙིང་ཤོས་ཅིག་ཨིན་མི་ ཁུ་ཇཱན་ཁྲོམ་ཚོགས་དང་ ལྷོ་ཕྱོགས་ལུ་ སོ་ནམ་ཞིང་ལཱ་གི་ལུང་ཕྱོགས་ ཁག་ཆེ་ཏོག་ཏོ་ཅིག་ཨིན་མི་ བོག་ཏར་ཁྲོམ་ཚོགས་ དེ་ལས་ བྱུང་རབས་དང་ལམ་སྲོལ་ལྡན་པའི་ ཀུ་ལོབ་ཁྲོམ་ཚོགས་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན། ཁྲོམ་འདི་ཚུ་གིས་ ལུང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚོང་འབྲེལ་དང་ ཤེས་ཡོན་ དེ་ལས་ གཞུང་སྐྱོང་ནང་ གལ་ཅན་གྱི་ལཱ་འགན་འབགཔ་ཨིན་པས།

**གནམ་གཤིས།** 

ཏ་ཇིག་ཀིསི་ཊཱན་ལུ་ གནམ་བྱཱར་ཚ་ཏོག་ཏོ་དང་ དགུན་ཁོད་སི་སི་སྦེ་ གླིང་ཆེན་གྱི་བསིལ་དྲོད་གནས་སྟངས་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། ས་གཞི་དམའ་དྲགས་ཚུ་ གནམ་བྱཱར་གྱི་དྲོད་ཤུགས་ཌིགིརི་སེལ་ཤི་ཡཱསི་ ༤༠ ལྷག་ཙམ་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་དང་ གངས་རི་ཡོད་པའི་ལུང་ཕྱོགས་ཚུ་ནང་ བསིལ་ཏོང་ཏོ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། གངས་རི་ཚུ་ནང་ གནམ་དགུན་འདི་ཁཝ་ཤུགས་སྦེ་རྐྱབ་སྟེ་ གནམ་མེད་ས་མེད་གྱང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། གངས་རི་གི་ལུང་གཤོང་དག་པ་ཅིག་མ་གཏོགས་ ས་གནས་མང་ཤོས་ཅིག་ནང་ ཆརཔ་ཉུང་སུ་སྦེ་རྐྱབ་ཨིན།

**སྲིད་དོན་གྱི་ལམ་ལུགས།**

ཏ་ཇིག་ཀིསི་ཊཱན་འདི་ སྲིད་འཛིན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་སྦེ་ཡོད་པའི་ མི་སེར་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིནམ་དང་ སྲིད་འཛིན་འདི་ གཞུང་དང་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཆ་ར་གི་དབུ་ཁྲིདཔ་སྦེ་ ཕྱག་ཞུཝ་ཨིན་པས། ཨི་མོ་མ་ལི་ ར་མཱོན་འདི་ སྤྱི་ལོ་༡༩༩༢ ལས་ར་ སྲིད་འཛིན་སྦེ་ཕྱག་ཞུ་ཡོདཔ་ད་ ཁོ་གི་གཞུང་སྐྱོང་འདི་ སྲིད་བྱུས་བརྟན་ཏོག་ཏོ་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ དབང་བཙོང་རིང་ལུགས་དང་ དབང་ཤུགས་དྲག་པོ་ལུ་ སྐྱོན་བརྗོད་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། སྲིད་དོན་གྱི་ལམ་ལུགས་ནང་ལུ་ ཁྲིམས་བཟོའི་ཚོགས་ཁང་གོང་འོག་གཉིས་སྦེ་ཡོད་རུང་ དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་གཙུག་སྡེ་འདི་ ཤུགས་མེདཔ་དང་ ལྡོག་ཕྱོགས་ཚོགས་པ་ཡང་ ཚད་གཅིག་ལས་བརྒལ་མིན་འདུག།

**དཔལ་འབྱོར།**

ཏ་ཇིགག་ཀིས་ཏཱན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་འདི་ ཡར་རྒྱས་འགྱོ་བའི་བསྒང་ཨིནམ་མ་ཚད་ ནང་འཁོད་ཐོན་སྐྱེད་ཡོངས་འབོར་གྱི་ དཔྱ་གསུམ་ལས་དཔྱ་གཅིག་དེ་ཅིག་ ཕྱི་རྒྱལ་ལས་བཏང་བའི་དངུལ་ལུ་ བརྟེན་ཏེ་སྡོདཔ་ཨིན། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ལུ་ ནང་འཁོད་ཐོན་སྐྱེད་ཡོངས་འབོར་འདི་ ཡུ་ཨེས་ཌོ་ལུ་ཐེར་འབུམ་ ༡༠.༦ དེ་ཅིག་ཨིན་མས། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ སོ་ནམ་དང་ཀ་ལ་བཟོ་སྐྲུན་ དེ་ལས་ ཆུར་བརྟེན་གློག་མེ་ལུ་བརྟེན་ཏེ་སྡོད་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

ནང་འདྲེན་འབད་མི་ཚུ་ཡང་ སྣུམ་འཁོར་མར་ཁུ། འཕྲུལ་ཆས། བཟའ་འཐུང་། ཉོ་སྤྱོད་འབད་མིའི་ཅ་ཆས་ཚུ་ཨིན་པས། ཕྱིར་ཚོང་གི་གྲངས་སུ་ ཧ་ཡང་། གསེར། ཀ་བལ། གློག་མེ་ཚུ་ཨིན་པས། ཏ་ཇིག་ཀིས་ཏཱན་གྱིས་ གློག་མེ་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་སྡེ་ཚུ་ནང་ མ་རྩ་ཡར་སེང་དང་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ རོ་གཱུན་ཆུ་བྱག་ནང་ལུ་ མ་རྩ་བཙུགས་མི་འདི་གིས་ མ་འོངས་པའི་དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་ལུ་ ཐབས་ཤེས་གལ་ཅན་ཅིག་སྦེ་འཐོན་ནི་ཨིན་མས།

**ལམ་སྲོལ།**

ཏ་ཇིག་གི་ལམ་སྲོལ་འདི་ ཨིས་ལམ་དང་ སོ་བིཡཊ་ལམ་སྲོལ་དང་གཅིག་ཁར་ སླ་བསྲེ་སྟེ་ཡོད་པའི་ པཱར་ཤིཡཱན་གྱི་སྔར་སྲོལ་འདི་ ཤུགས་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། སྙན་རྩོམ་རིག་པ་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ སྔ་རབས་ཀྱི་པར་ཤི་ཡའི་སྙན་ངག་མཁན་ རུ་དར་སྐྱིད་དང་ ཕེར་དོ་སི་གི་ལཱ་ཚུ་ ཏ་ཇིག་གི་ངོ་རྟགས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིན། ལམ་སྲོལ་གྱི་དུས་སྟོན་ ནའུ་རུཛ་(པར་ཤི་ཡཱན་ལོ་གསར་) ཚུ་ནང་ སྙན་ཆ་དང་ཞབས་ཁྲ་ དེ་ལས་ སྔར་སྲོལ་གྱི་བཞེས་སྒོ་ཚུ་ གསལ་སྟོན་འབད་དེ་ རྒྱ་ཆེ་དྲགས་སྦེ་ བརྩི་སྲུང་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།

**ལྟ་བཤལ།**

ཏ་ཇིག་ཀིསི་ཊཱན་འདི་ ས་ཆ་ལྟ་བཤལ་གྱི་དོན་ལུ་གསང་བའི་ནོར་བུ་ཅིག་ཨིན། པཱ་མིར་གཞུང་ལམ་འདི་ རྐང་འཁོར་གཏང་མི་དང་ ལམ་འགྲུལཔ་འགྱོ་མི་ཚུ་ལུ་ གཡུས་ཚན་མཐའ་ཟུར་དང་ ས་ཆ་དགའ་ཏོག་ཏོ་ཡོདཔ་ལས་ དང་འདོད་སྦོམ་བསྐྱེད་དེ་འོང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ལྟ་བཤལ་གྱི་ས་གོ་ཚུ་ནང་ ཨིས་ཀཱན་ཌར་ཀུལ་མཚོ་དང་ དང་ཕུའི་ཁྲོམ་ པེན་ཇི་ཀེནཊ་ དེ་ལས་ པཱ་མིར་ལུ་འགྱོ་སའི་རྐང་ལམ་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན། ཨིན་རུང་ གཞི་རྟེན་མཁོ་ཆས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་དང་ སྲིད་དོན་བཀག་འཛིན་གྱིས་ ལྟ་བཤལ་གོང་འཕེལ་ལུ་ གདོང་ལེན་འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། 

**གྱོན་ཆས།**

གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ས་གོ་ཚུ་ནང་ སྔར་སྲོལ་གྱི་གྱོན་ཆས་འདི་ ཁྱབ་ཆེཝ་སྦེ་ར་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཕོ་སྐྱེས་ཚུ་གིས་ བགོ་ལ་རིངམོ་ ཅ་པཱན་ཟེར་མི་འདི་ ཞྭམོ་དང་གཅིག་ཁར་གྱོན་རུང་ ཨམ་སྲུ་ཚུ་གིས་ བགོ་ལ་ཁྲ་ཅོམ་ཅོ་གི་བཟོ་རྣམ་དང་ སྐེ་རས་ཚུ་གྱོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཁྲོམ་གྱི་ས་ཁོངས་ཚུ་ནང་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ མི་རབས་གཞོནམ་ཚུ་གི་གྱལ་ཁར་ དེང་སང་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་གྱི་གྱོན་ཆས་ཚུ་ ཁྱབ་ཆེཝ་སྦེ་གྱོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**བཞེས་སྒོ།**

ཏ་ཇིག་བཞེས་སྒོ་འདི་ པར་ཤི་ཡཱན་དང་ དབུས་ཕྱོགས་ཨེ་ཤི་ཡཱན་ དེ་ལས་ ཨུ་རུ་སུའི་བཞེས་སྒོའི་ལམ་སྲོལ་དང་ འདྲ་དོ་ཡོདཔས་ཨིན། པིལོཔ་ ༼ཤ་དང་ཚོད་བསྲེ་ཚུ་སླ་བསྲེ་བཟོ་བའི་བཞེས་སྒོ་༽ འདི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་བཞེས་སྒོ་ཨིན། གཞན་མི་ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་བཞེས་སྒོ་ཚུ་ སམ་ས་ ༼ཤ་གི་བག་ལེབ་༽། ཤུར་བྷོ་ ༼ཤ་ཁུ་༽། ཀུ་རུཊ ༼ཞོ་སྐམ་༽། དེ་ལས་ ནོན་བཟུམ་ལེབ་ཏེག་ཏེ་ཡོད་མི་བཱམ་རོ་ཊི་ཚུ་ཨིན། ཇ་འདི་ཉིན་བསྟར་གྱི་མི་ཚེ་དང་ མགྲོན་སྐྱོང་ནང་མེད་ཐབས་མེད་པའི་བཞེས་སྒོ་ཅིག་ཨིན་པས།

**མཇུག་དོན།**

ཏ་ཇིག་ཀིས་ཏཱན་འདི་ས་ཆ་དགའ་ཏོག་ཏོ་དང་ ན་གཞོན་མི་རློབས་ དེ་ལས་ ལམ་སྲོལ་སྒྲིང་སྒྲིང་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ དཔལ་འབྱོར་དང་ སྲིད་དོན་གྱི་གདོང་ལེན་ཚུ་འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ ལྟ་བཤལ་དང་ རང་བཞིན་ཐོན་སྐྱེད་ དེ་ལས་ ལམ་སྲོལ་གྱི་ཐོག་ལས་ གཞན་དང་མ་འདྲ་བའི་གོ་སྐབས་ཚུ་ འཐོབ་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ཡར་རྒྱས་འགྱོ་བའི་བསྒང་ར་ཨིན་རུང་ རང་ལུགས་དང་ལམ་སྲོལ་ཚུ་ རྒྱལ་ཡོངས་ངོ་རྟགས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཅིག་སྦེ་ར་ཡོདཔ་ཨིན།