ཐཱའི་ལེནཌ།

**ངོ་སྤྲོད།** 

ཐའི་ལེནཌ་འདི་ ཨེ་ཤི་ཡ་གི་ཤར་ལྷོ་ནང་ཡོདཔ་དང་ ནུབ་བྱང་ལུ་མཡེན་མར་རྒྱལ་ཁབ་ཡོདཔ་དང་། བྱང་ཤར་ལུ་ལའོས་རྒྱལ་ཁབ། ཤར་ལྷོ་ལུ་ཀེམ་བོ་ཌིཡ་དང་ ལྷོ་ལུ་མ་ལེ་ཤི་ཡ་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན། ཁང་ལུ་ ཨན་ཌ་མེན་རྒྱ་མཚོ་དང་ ཐཱའི་ལེནཌ་གི་མཚོ་ཁུག་བདའ་སྟེ་ རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་ རྒྱ་ཆེ་དྲགས་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ཧ་ལམ་ཀི་ལོ་མི་ཊརགྲུ་བཞི་༥༡,༣༡༢༠ དེ་ཅིག་ཁྱབ་སྟེ་ཡོདཔ་ལས་ རྒྱལ་ཁབ་འདི་ འཛམ་གླིང་ནང་ལུ་སྦོམ་ཤོས་ཀྱི་གྱལ་ཁ་༥༠ པ་ཐོནམ་ཨིན་པས།

**རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་དང་ཁྲོམ་སྡེ།**

ཁྲོམ་འུར་ཟིང་དང་ ལམ་སྲོལ་གྱི་ས་རྟགས་ དེ་ལས་ དེང་སང་གི་རྟེན་གཞི་ཚུ་ཡོད་པའི་ཁྲོམ་ཆེན་བེང་ཀོག་འདི་ ཐའི་ལེནཌ་གི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ཨིན། བེང་ཀོག་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ སྲིད་དོན་དང་ དཔལ་འབྱོར་ དེ་ལས་ ལམ་སྲོལ་ལྟེ་བ་ཡང་ཨིན། གལ་གནད་ཆེ་བའི་ཁྲོམ་སྡེ་གཞན་ཡང་ བྱང་ཕྱོགས་ཁ་ཐུག་ལུ་ རྒྱལ་རབས་ཅན་གྱི་ ཅིཡང་མའེ་ཁྲོམ་ཚོགས་དང་ ལྷོ་ཕྱོགས་ཁ་ཐུག་ལུ་ ལྟ་བཤལཔ་འགྱོ་ས་ ཕུག་ཀེཊ་ཁྲོམ་ཚོགས་ དེ་ལས་ དཔལ་འབྱོར་དང་ལུང་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྟེ་བ་ཨིན་མི་ པཏ་ཏ་ཡ་དང་ཀོན་ཀེན་ཁྲོམ་ཚོགས་ཚུ་ཨིན་མས།

**མི་རློབས།** 

སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཚུན་ཐཱའི་ལེནཌ་གི་མི་རློབས་འདི་ ས་ཡ་ ༧༡ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ མི་རློབས་མར་ཕབ་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་དང་ མི་ལོ་རྒས་མི་གི་གྱངས་ཁ་ཡང་ ཡར་སེང་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། མི་རློབས་མང་ཤོས་ར་ ཁྲོམ་གྱི་ས་གོ་ཚུ་ནང་ སྡོདཔ་ཨིནམ་དང་ བེང་ཀོག་རྐྱངམ་གཅིག་གི་ནང་ལུ་ མི་ས་ཡ་༡༠ ལྷགཔ་ཅིག་ སྡོད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ད་རེས་ནངས་པ་ ཁྲོམ་སྡེ་ཚུ་གོང་འཕེལ་འགྱོ་སྟེ་ར་ཡོད་རུང་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ བྱང་ཕྱོགས་དང་བྱང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐཱའི་ལེནཌ་ལུ་ གྲོང་གསེབ་ཀྱི་སྔར་སྲོལ་ཚུ་ སྒྲིང་སྒྲི་སྦེ་ར་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**མི་རིགས།** 

ཐའི་ལེནཌ་གི་མི་རློབས་འདི་ གཙོ་བོ་ར་མི་རྒྱུད་ཐའི་ཨིན་མི་གིས་མི་རློབས་ བརྒྱ་ཆ་༩༠ ལྷག་ཙམ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། གཞན་མིའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ཚུ་ཡང་ རྒྱ་ནག་གི་ཐའི། མ་ལེ་༼མང་ཤོས་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་མངའ་སྡེ་༽མི་རིགས། ཁེ་མར་མི་རིགས། གངས་རི་གི་མི་རིགས་ལས་ ཧ་མོང་། ཀ་རེན། ལི་སུ་ལ་སོགས་པ་ཚུ་ཨིན་མས། མི་རིགས་གཞན་ལུ་ སྤྱིར་བཏང་ངོས་ལེན་འབདཝ་ཨིན་རུང་ ཁོང་ལ་ལུ་ཅིག་ལུ་ དཔལ་འབྱོར་དང་མི་སྡེའི་དཀའ་ངལ་ཐོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། 

**ཁ་སྐད།**

གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཁ་སྐད་འདི་ ཐའི་ཨིནམ་དང་ མི་རློབས་མང་ཆེ་ཤོས་ཀྱིས་སླབ་ཨིན་པས། ཨིང་ལིཤ་འདི་ སློབ་གྲྭ་ཚུ་ནང་ རྒྱ་ཆེ་དྲགས་སྦེ་སྟོན་དོ་ཡོདཔ་དང་ ཚོང་ལཱ་དང་ལྟ་བཤལ་ལས་སྡེ་ཚུ་ནང་ ཁྱབ་ཆེ་བ་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ལུང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁ་སྐད་དང་ གྲངས་ཉུང་གི་ཁ་སྐད་ ཨི་སཱན་ ༼ལའོ་ཁ་སྐད་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་མི་༽། མ་ལེ། ཁ་མཐོ་སའི་མི་རིགས་མ་འདྲཝ་ཚུ་གི་ཁ་སྐད་ཚུ་ཡང་སླབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།

**རྒྱལ་རབས།**

ཧེ་མ་སིཡམ་ཟེར་ཡོངས་གྲགས་ཡོད་མི་ ཐའི་ལེནཌ་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ཤར་ལྷོ་ཨེ་ཤི་ཡའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལས་ ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབང་ལུ་མ་ཚུད་མི་ རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་གི་ཧེ་མ་ལས་ དང་ཕུའི་ཡར་ཐོན་གོང་འཕེལ་འགྱོ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་ འབྱུང་རབས་རིངམ་དང་ ཕྱུགཔོ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེང་སང་གི་ཐཱའི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ སུ་ཀོ་ཐའི་དང་ ཤུལ་ལས་ ཨ་ཡུ་ཐེ་ཡ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འོག་ལུ་ གཅིག་སྒྲིལ་བཟོ་ནུག། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༣༢ ལུ་ ཐའི་ལེནཌ་འདི་ རྒྱལ་གཞུང་རང་རྐྱང་ལས་ རྩ་ཁྲིམས་ཅན་གྱི་རྒྱལ་གཞུང་ལུ་ སོར་སྒྱུར་འབད་ཡོདཔ་དང་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༣༩ ལུ་ ཐའི་ལེནཌ་ཟེར་བའི་མིང་བཏགས་ཡོདཔ་དང་ དེའི་དོན་དག་ཡང་ “རང་དབང་གི་ས་” ཟེར་ཡོདཔ་ཨིན་པས། 

**ཆོས་ལུགས།**

ཐའི་ལེནཌ་ལུ་ ཆོས་ལུགས་ཁྱབ་ཆེ་ཤོས་ མི་རློབས་བརྒྱ་ཆ་༩༠ ལྷག་ཙམ་གྱིས་ལག་ལེན་འཐབ་མི་ ཐེ་རཱ་ཝ་ཌ་ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་འདི་ཨིན། དགེ་སློང་དང་ ལྷ་ཁང་ཚུ་གིས་ མི་སྡེའི་མི་ཚེ་ནང་ གལ་གནད་ཅན་གྱི་ལཱ་འགན་འབགཔ་ཨིན། ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་འདི་ ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་མངའ་སྡེ་ཚུ་ནང་གཙོ་བོ་སྟོན་དོ་ཡོདཔ་ད་ ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་དང་ཧིན་དུ་ཆོས་ལུགས་འདི་ མི་སྡེ་ཆུང་ཀུ་ཚུ་གིས་ བཏོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། 

**གནམ་གཤིས།**

ཐའི་ལེནཌ་ལུ་ གནམ་ཤིས་སྤྱིར་བཏང་ཁག་གསུམ་ཡོདཔ་དང་ འདི་ཡང་ དྲོ་ཏོག་ཏོ་དང ཆར་ཆུ་དུས་ཚོད་ དེ་ལས་ བསིལ་ཏོང་ཏོ་གི་དུས་ཚོད་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན། བྱང་ཕྱོགས་ལུ་ ནམ་དུས་མང་སུ་སྦེ་མྱོང་ནི་དང་ ལྷོ་ཕྱོགས་ལུ་ ལོ་གཅིག་ར་ རློན་གཤེར་མངམ་ཡོདཔ་ལས་ ལུང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུམ་གྲ་རེ་ཡོདཔ་ཨིན། རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་རྣམ་ནང་ ཚལ་མ་དགའ་ཏོག་ཏོ་དང་ མཚོ་མཐའ་ དེ་ལས་གཙང་ཆུའི་མཐའམ་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**གཞུང་སྐྱོང་།**

ཐཱའི་ལེནཌ་འདི་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྒྱལ་བརྒྱུད་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། རྒྱལཔོ་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཅིག་འབདཝ་ལས་ གུས་ཞབས་སྦོམ་སྦེ་ར་བསྐྱེདཔ་ཨིན་པའི་ཁར་ སྲིད་དོན་གྱི་དབང་ཚད་འདི་ བཙག་འཐུ་གྲུབ་པའི་གཞུང་ལུ་ཕོགཔ་ཨིན། འདས་པའི་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་ནང་ སྲིད་དོན་ཚུ་འཕྲལ་འཕྲལ་ར་འགྱུར་ཏེ་ཡོད་པའི་ཁར་ སྲིད་དོན་གཞུང་འདི་ དམག་སྡེའི་གཞུང་བཞེས་ཡང་བྱུང་སྟེ་ཡོད་རུང་ ཚོགས་ཁང་གི་དམངས་གཙོའི་གཞུང་འདི་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་ར་ ལཱ་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།

**དཔལ་འབྱོར།** 

ཐའི་ལེནཌ་ལུ་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཚུན་ ནང་འཁོད་ཐོན་སྐྱེད་ཡོངས་འབོར་ ཌོ་ལར་ ༦༡༠ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ལས་ ཨེ་ཤི་ཡ་གི་ཤར་ལྷོ་ལུ་ དཔལ་འབྱོར་སྦོམ་ཤོས་ཅིག་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཕྱི་ཚོང་གཙོ་བོ་ར་ གློག་འཕྲུལ། སྣུམ་འཁོར། སོ་ནམ་ཐོན་སྐྱེད་༼ཆུམ་དང་འགྱིབ་༽། ཐགས་རིགས་ཚུ་ཨིན་མས། ནང་འདྲེན་གྱི་གྲངས་སུ་ འཕྲུལ་ཆས་དང་ སྣུམ་ དེ་ལས་ རྒྱུ་ཆ་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན། ལྟ་བཤལ་འདི་ དཔལ་འབྱོར་ལུ་ཕན་འདེབས་འབད་མི་ གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིན་པས།

**ལམ་སྲོལ་དང་གྱོན་ཆས།**

ཐཱའི་ལམ་སྲོལ་འདི་ ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་དང་ རྒྱལ་འཛིན་གྱི་སྔར་སྲོལ་ཚུ་གིས་ གཏིང་ཟབ་དྲགས་སྦེ་ཤན་ཞུགས་ནུག། རྒན་ཤོས་ཚུ་ལུ་གུས་ཞབས་ དང་ གཞན་ལུ་གུས་ཞབས་ དེ་ལས་ མགྲོན་སྐྱོང་འབད་ནི་འདི་ བརྩི་མཐོང་གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིན། གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ལས་རིམ་ཚུ་དང་ དུས་སྟོན་ཚུ་གི་སྐབས་ལུ་གྱོན་མི་ ཅུཊ་ཐའི་འདི་ཡང་ སྔར་སྲོལ་གྱི་གྱོན་ཆས་ཅིག་ཨིན་མས། དེང་སང་ཐའི་གི་མི་ཚུ་གིས་ དུས་རྒྱུན་མི་ཚེ་ནང་ ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ལུགས་སྲོལ་གྱི་གྱོན་ཆས་གྱོནམ་ཨིན།

**ལྟ་བཤལ།**

ཐའི་ལེནཌ་འདི་ འཛམ་གླིང་ནང་ལྟ་བཤལཔ་འགྱོ་སའི་ ས་གོ་དྲག་ཤོས་ཅིག་ཨིན། དེ་གིས་ ཅེང་མཱའི་ལྷ་ཁང་དང་ ཕུ་ཀེཊ་དང་ཀར་བི་གི་མཚོ་མཐའ་ དེ་ལས་ བེང་ཀོག་གི་ཕྱི་རུའི་སྤྲོ་སྟོན་ས་ཁོངས་ཚུ་ ལྟ་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ལམ་སྲོལ་གྱི་དུས་སྟོན་ སོང་ཀརན་དང་ ལོ་ཡི་ཀ་རཱ་ཐོང་ཚུ་གིས་ ནང་འཁོད་དང་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ལྟ་བཤལཔ་ཚུ་བཀུགཔ་ཨིན་མས།

**རྩེད་རིགས།**

སྔར་སྲོལ་གྱི་དམག་གི་སྒྱུ་རྩལ་ མུའི་ཐཱའི་འདི་ ཐཱའི་ལེནཌ་གི་རྒྱལ་ཡོངས་རྩེདམོ་ཨིན། རྐང་རྩེད་འདི་ ཡོང་དྲགས་ཡོདཔ་དང་ རྩེད་མིའི་སྡེ་ཚན་ཚུ་དང་དགའ་མི་ རྒྱ་ཆེ་དྲགས་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། གཞན་མིའི་རྩེདམོ་ཚུ་ཡང་ བེཌ་མིཎ་ཊཱོན། བོ་ལི་བཱོལ། ལུས་རྩལ་ཚུ་ཨིནམ་དང་ རྩེདམོ་འདི་ཚུ་ ན་གཞོན་ཚུ་གི་བར་ན་ ཡོངས་གྲགས་ཐོན་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**བཞེས་སྒོ།**

ཐའི་གི་བཞེས་སྒོ་འདི་ འཛམ་གླིང་ནང་ བྲོཝ་ལེགས་ཤོམ་ཡོད་པའི་ཁར་ སྔོ་ཤིང་དང་རྫས་སྦྱོར་ལག་ལེན་འཐབ་མི་ལུ་བརྟེན་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་ཨིན་པས། བཞེས་སྒོ་གཙོ་བོ་ར་ པེཌ་ཐའི། སྔོ་ཚོད། ཊོམ་ཡམ་གྱི་ཐུགཔ། ཨམ་ཅུ་ཀུ་ལི་བླུགས་པའི་ལྟོ་ཚུ་ཨིན། ཁྲོམ་ལམ་གྱི་བཞེས་སྒོ་འདི་ ཁྲོམ་གྱི་ས་གོ་ཚུ་ནང་ ཉིན་བསྟར་གྱི་མི་ཚེ་ནང་ ཁག་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིན་པས།

**ཕྱི་འབྲེལ་མཐུན་ལམ།**

ཐའི་ལེནཌ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ མཐུན་འབྲེལ་ཚུ་བཞགཔ་མ་ཚད་ ཨ་སི་ཡཱན་(ASEAN)དང་ འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ དེ་ལས་ འཛམ་གླིང་ཚོང་འབྲེལ་ལས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཡང་ཨིན་པས། འདི་མ་ཚད་ ཚོང་འབྲེལ། ལྟ་བཤལ། སྲུང་སྐྱོབ་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་དོན་ལུ་ ཡིའུ་ཨེསི་དང་ རྒྱ་ནག་ དེ་ལས་ ཁྱིམ་ཚང་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ མཐུན་ལམ་སྒྲིང་སྒྲི་སྦེ་ར་བཞགཔ་ཨིན་པས།

**མཇུག་དོན།**

ཐའི་ལེནཌ་འདི་ དང་ཕུའི་སྔར་སྲོལ་དང་ དེང་སང་གི་གོང་འཕེལ་འགྱོ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། འདི་གི་ མ་འདྲཝ་སྦེ་ཡོད་པའི་ལམ་སྲོལ། ས་ཆ། དཔལ་འབྱོར། མགྲོན་སྐྱོང་གིས་ ཨེ་ཤི་ཡ་གི་ཤར་ལྷོ་ལུ་ རྒྱལ་ཁབ་འདི་ གལ་གནད་ཅན་དང་ དབང་ཚད་ཅན་ཅིག་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཐའི་ལེནཌ་གི་མི་རློབས་ནུས་ཤུགས་དང་ སྔར་སྲོལ་ཕྱུགཔོ་ དེ་ལས་ དཔལ་འབྱོར་ཡར་འཕར་འགྱོ་མི་དང་འབྲེལ་ རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་རིམ་ནང་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་ར་གོང་འཕེལ་ཅན་ཅིག་སྦེ་ ཡར་རྒྱས་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།