open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
མ་ཏ་རམ་གྲོང་ཁྱེར། གྲོང་ཁྱེར།

**མ་ཏ་རམ་** ནི་ཨིན་ཌོ་ནི་ཤི་ཡའི་ནུབ་ནུ་ས་ཏེང་ག་ར་ཞིང་ཆེན་གྱི་རྒྱལ་ས་དང་གྲོང་ཁྱེར་རེད། གྲོང་ཁྱེར་འདི་སྐམ་ས་ཕྱོགས་ནས་ནུབ་ལོམ་བྷོག་རྫོང་གིས་མཐའ་སྐོར་དུ་ཡོད་ཀྱང་ (སྲིད་འཛིན་གྱི་ཆ་ནས་དེའི་ཆ་ཤས་མིན) ཨིན་ཌོ་ནི་ཤི་ཡའི་ལོམ་བྷོག་གླིང་ཕྲན་གྱི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཆགས་ཡོད། དེ་ནི་ཞིང་ཆེན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཤོས་ཀྱང་ཡིན་ཞིང་། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ ལོའི་མི་འབོར་ཞིབ་བཤེར་སྐབས་མི་གྲངས་ ༤༠༢,༨༤༣ དང་། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ལོའི་མི་འབོར་ཞིབ་བཤེར་སྐབས་ ༤༢༩,༦༥༡ ཟིན་ཡོད། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ལོའི་དཀྱིལ་ཙམ་གྱི་གཞུང་འབྲེལ་ཚོད་དཔག་ནི་ ༤༤༡,༡༤༧ (སྐྱེས་པ་ ༢༡༩,༦༢༥ དང་བུད་མེད་ ༢༢༡,༥༢༢ ལས་གྲུབ་པ་) རེད།

གྲོང་ཁྱེར་འདི་ཞིང་ཆེན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་རིག་གཞུང་། ཤེས་ཡོན་གྱི་ལྟེ་བ་ཞིག་རེད། དེར་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྤྱི་པའི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་པོ་ཚང་མ་དང་། ཞིང་ཆེན་གྱི་གནམ་གྲུ་ཐང་གཙོ་བོ། རྒྱལ་སྤྱིའི་གནམ་གྲུ་ཐང་གཅིག་པུ་དེ་མ་ཟད་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་གཙོ་བོ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད། མ་ཏ་རམ་ཆེ་བའི་ས་ཁུལ་ལམ་ཡང་ན་སྐབས་རེ་གུ་མི་རིན་ཇ་ནི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོའི་ས་ཁུལ་ཞེས་ཀྱང་འབོད་པ་ནི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མཐའ་འཁོར་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོའི་ས་ཁུལ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོར་ཁྱོན་མི་འབོར་ས་ཡ་ ༣ ཙམ་ཟིན་པ་དེས་བྷ་ལིའི་ཌེན་པ་སར་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོའི་ས་ཁུལ་དང་ལྷན་དུ་ལེ་སར་སུན་ད་གླིང་ཕྲན་ཚོགས་པའི་ཆེ་ཤོས་གྲས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།
མཀ་སར། གྲོང་ཁྱེར།

**མ་ཀ་སར་** ཞེས་འབོད་པ་དེ་ནི་ཨིན་ཌོ་ནི་ཤི་ཡའི་ལྷོ་སུ་ལ་ཝེ་སི་ཞིང་ཆེན་གྱི་རྒྱལ་ས་རེད། དེ་ནི་ཤར་ཨིན་ཌོ་ནི་ཤི་ཡའི་ས་ཁུལ་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཤོས་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཇ་ཀར་ཏ་དང་སུ་ར་བ་ཡ་དང་མེ་ཌན་དང་བྷན་དུང་རྗེས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ལྔ་པ་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན། གྲོང་ཁྱེར་དེ་སུ་ལ་ཝེ་སི་གླིང་ཕྲན་གྱི་ནུབ་ལྷོའི་མཚོ་འགྲམ་དུ་མ་ཀ་སར་མཚོ་འགག་དང་འཕྲད་དེ་ཆགས་ཡོད།

ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གོ་རིམ་ནང་མ་ཀ་སར་ནི་ཚོང་འབྲེལ་གྱི་གྲུ་ཁ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དེར་དུས་རབས་ ༡༧ པར་ཌཆི་ཤར་གླིང་ཚོང་ལས་ཁང་གིས་བཙན་བཟུང་མ་བྱས་པའི་སྔོན་དུ་གོ་ཝ་སུལ་ཏཱན་རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་ལྟེ་བ་དང་པོར་ཅུ་གལ་གྱི་མཚོ་དམག་གི་རྟེན་གཞི་བཅས་ཡོད། དེ་ཌཆི་ཤར་གླིང་མངའ་འོག་ཏུ་གྲུ་ཁ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་མུ་མཐུད་གནས་པ་དང་། མ་ཀ་སར་གྱི་ཉ་པ་རྣམས་ཨོ་སི་ཏྲེ་ལི་ཡའི་མཚོ་འགྲམ་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བའི་ཤར་ཨིན་ཌོ་ནི་ཤི་ཡའི་ས་ཁུལ་རྣམས་ལ་ཞབས་ཞུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཡོད། ཨིན་ཌོ་ནི་ཤི་ཡའི་རང་བཙན་རྗེས་ཀྱི་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུ་ཞིག་རིང་མ་ཀ་སར་ཤར་ཨིན་ཌོ་ནི་ཤི་ཡའི་མངའ་སྡེའི་རྒྱལ་སར་གྱུར་པ་དང་། དེའི་སྐབས་སུ་གྱེན་ལོག་ཅིག་བྱུང་བ་རེད།

གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ ༡༧༥.༧༧ (ཨིན་ཁྲི་གྲུ་བཞི་མ་ ༦༧.༨༧) ཟིན་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ལོའི་དཀྱིལ་ཙམ་གྱི་མ་ཀ་སར་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྫོང་ཁག་བཅོ་ལྔའི་ནང་མི་གྲངས་ས་ཡ་ ༡.༤༧༤ ཙམ་ (སྐྱེས་པ་ ༧༣༢,༣༩༡ དང་བུད་མེད་ ༧༤༢,༠༠༢) ཟིན་ཡོད། དེའི་གཞུང་འབྲེལ་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོའི་ས་ཁུལ་སྟེ་མ་མི་ན་ས་ཏ་ཞེས་འབོད་པ་དེར་ཉེ་འཁོར་གྱི་རྫོང་ཁག་སོ་གསུམ་གྱི་རྫོང་ཁག་ཁ་སྣོན་བྱས་པས་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ ༢,༦༦༦.༦༣ (ཨིན་ཁྲི་གྲུ་བཞི་མ་ ༡,༠༢༩.༥༩) ཟིན་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ལོའི་དཀྱིལ་ཙམ་གྱི་གཞུང་འབྲེལ་ཚོད་དཔག་ལྟར་ན་མི་གྲངས་ ༢,༧༩༥,༦༣༩ ཙམ་ཟིན་ཡོད།

རྒྱལ་ཡོངས་འཕེལ་རྒྱས་འཆར་འགོད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་གསུང་ལྟར་ན་མ་ཀ་སར་ནི་མེ་ཌན་དང་ཇ་ཀར་ཏ་དང་སུ་ར་བ་ཡ་དང་ལྷན་དུ་ཨིན་ཌོ་ནི་ཤི་ཡའི་དབུས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་གཙོ་བོ་བཞིའི་གྲས་ཤིག་རེད།

ཨིན་ཌོ་ནི་ཤི་ཡའི་དངུལ་ཁང་གི་གསུང་ལྟར་ན་མ་ཀ་སར་ལ་ཇ་ཀར་ཏ་ཆེ་བ་རྗེས་ཀྱི་ཨིན་ཌོ་ནི་ཤི་ཡའི་ཚོང་ལས་ས་ཁང་གི་རིན་ཐང་མཐོ་ཤོས་ཨང་གཉིས་པ་དེ་ཡོད།
རྫོང་ཁ་ཝི་ཀི་པི་ཌི་ཡ།

ཝི་ཀི་པི་ཌི་ཡ་འདི་ ཝིཀི་པི་ཌི་ཡནས་ཟེར་བའི་ ཁས་བླངས་པ་མི་སྡེ་ཅིག་གིས་ བཀོད་ཞིནམ་ལས་ བདག་འཛིན་འཐབ་སྟེ་ཡོད་མི་དང་ མཉེན་ཆས་ཝིཀི་ཝི་ཀི་འདི་ འགོ་བཙུགས་ནུག། དེ་ཡང་ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ སྤྱི་ཟླ་དང་པའི་སྤྱི་ཚེས་ ༡༥ ལུ་ ཇིམ་མི་ཝེལསི་དང་ ལེ་རི་ སེང་གར་ཝིན་ཊོན་འགོ་ཐོག་ཨིང་ལིཤ་ནང་རྐྱངམ་གཅིག་འཐོབ་ཚུགས་ནི་ཨིནམ་དང་ ཝི་ཀི་པི་ཌི་ཡ་འདི་ ད་ ཁ་སྐད་ ༣༠༠ ལྷགཔ་ཅིག་ནང་ཡོདཔ་ཨིན། ཨིང་ལིཤ་གི་ཝི་ཀི་པི་ཌི་ཡ་འདི་ རྩོམ་བྲིས་ས་ཡ་ ༦༤ ལྷགཔ་ཅིག་ཡོད་མི་དང་ གཅིག་ཁར་ཡོད་མི་ རྩོམ་བྲིས་ཐངས་འདི་ ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཐབས་འཕྲུལ་ཐེར་འབུམ་ ༡ ཝིན་ཊོན་
ཝི་ཀི་པི་ཌི་ཡ་འདི་ ཤེས་ཡོན་དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་དོན་ལུ་ དངོས་སུ་བསྒྱུར་ནི་དང་ ཁྱབ་ཚད་ རྒྱ་ཆེཝ་སྦེ་ཁྱབ་ནི། གཞན་དང་མ་འདྲ་བའི་གཞི་བཀོད་དང་ལམ་སྲོལ་ཚུ་ལུ་ཕན་ཐོགས་ཡོདཔ་ལས་ རྒྱལ་ཡོངས་གཞུང་ཚུ་གིས་ ཝི་ཀི་པི་ཌི་ཡ་འདི་ དམིགས་བསལ་གྱི་ཤོག་ལེབ་ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ ས་གོ་ག་ར་ནང་ སྐྱོན་བརྗོད་འབད་ནུག།

རྫོང་ཁ་ཝི་ཀི་པི་ཌི་ཡ། 

## Gallery

File:Jimmy Wales.jpg|
File: Larry Sanger.jpg|
File:wikipedia logo.jpg|
ཤེས་རབ་

ཡིན་མིན་དང་ལེགས་ཉེས་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འབྱེད་ཐུབ་ཅིང་བསམ་གཞིགས་དང་གསར་གཏོད་ཐུབ་པའི་བློའི་ནུས་པ།
ཏོག་ཏོ་གཡུས་ཚན་གྱི་སྐོར།

ཏོག་ཏོ་གཡུས་ཚན་འདི་ ཆུ་ཆེན་གཉིས་ཀྱི་སྦུག་ལུ་ཡོད།
ཡུ་རོབ་མནའ་འབྲེལ།

ཡུ་རོ་པིན་མཉམ་འབྲེལ་འདི་ འཐུས་མི་རྒྱལ་ཁབ་༢༧ ཡོད་པའི་ རྒྱལ་ཡོངས་ལས་ལྷག་པའི་ སྲིད་དོན་དང་དཔལ་འབྱོར་མཐུན་ཚོགས་ཅིག་ཨིནམ་ད་ དེ་ཡང་ གཙོ་བོ་ ཡུ་རོབ་ལུ་ཆགས་ཡོདཔ་ཨིན། སྤྱི་ལོ་༢༠༢༤ ལུ་ སྤྱི་ལོ་༢༠༢༤ ལུ་ མཉམ་འབྲེལ་གྱི་རྒྱ་ཁྱོན་ཡོངས་བསྡོམས་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་༢ ༤,༢༣༣,༢༥༥ དང་ མི་རློབས་ས་ཡ་༤༤༩ ལྷགཔ་ཅིག་ཡོདཔ་སྦེ་ ཚོད་དཔག་འབདཝ་ཨིན་པས།
མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས།

འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་འདི་ སྤྱི་ལོ་༡༩༤༥ སྤྱི་ཟླ་༦ པའི་ཚེས་༢༦ ལུ་ རྒྱལ་སྤྱིའི་ཞི་བདེ་དང་བདེ་འཇགས་བདག་འཛིན་འཐབ་ནི་དང་ རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་གི་བར་ན་ མཐུན་ལམ་གོང་འཕེལ་བཏང་ནི་དང་ རྒྱལ་སྤྱིའི་མཉམ་འབྲེལ་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་ དེ་ལས་ རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་གི་བར་ན་ མཐུན་སྒྲིག་འབད་ནི་གི་དོན་ལུ་ གཞི་བཙུགས་འབད་ཡོདཔ་ཨིན།

འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཡིག་ཚང་ལྟེ་བ་འདི་ ནིའུ་ཡོག་ལུ་ཡོདཔ་ད་ ཡིག་ཚང་གཞན་ལེ་ཤ་ཅིག་ ཇི་ནི་ཝ་དང་ ནཱའི་རོ་བི་ ཝི་ཡ་ན་ དེ་ལས་ ཧེག་ཚུ་ནང་ཡོདཔ་ཨིན། འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ལུ་ ལས་སྡེ་གཙོ་བོ་དྲུག་ཡོདཔ་ད་ འདི་ཡང་ སྤྱིར་བཏང་ཚོགས་སྡེ་དང་ བདེ་སྲུང་ཚོགས་སྡེ་ དཔལ་འབྱོར་དང་མི་སྡེ་ཚོགས་སྡེ་ རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ཁང་ དྲུང་ཆེན་ཡིག་ཚང་ དེ་ལས་ བློ་གཏད་ཚོགས་སྡེ་ཚུ་ཨིན་མས། བསྡོམས་པས་འཐུས་མི་རྒྱལ་ཁབ་༡༩༣ དང་ལྟ་རྟོག་རྒྱལ་ཁབ་༢ ཡོད།

འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ ངོ་མ་རང་ དཔལ་འབྱོར་དང་མི་སྡེ་གོང་འཕེལ་ལུ་གཙོ་བོར་བསྟེན་ཡོདཔ་ད་ འདི་ཡང་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ དུས་རབས་༢༠པའི་བར་ཁམས་ཅིག་ཁར་ དབང་དུ་བསྡུ་བའི་སྐབས་ལུ་ཨིན་མས། འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་འདི་ ཞི་བདེ་དང་འགྲོ་བ་མིའི་གོང་འཕེལ་གྱི་འགོ་ཁྲིདཔ་ཅིག་སྦེ་ བསྟོད་པ་རྐྱབ་སྟེ་ཡོདཔ་ད་ འགོ་དཔོན་དང་ལས་སྡེ་ལེ་ཤ་ཅིག་ལུ་ འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་གི་རྟགས་མ་ཐོབ་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ ཕན་ནུས་མེདཔ་དང་ ཕྱོགས་ལྷུང་ དེ་ལས་ ངན་ལྷད་ཚུ་ མཐོང་མི་ལུ་བརྟེན་ སྐྱོན་བརྗོད་འབད་ཡོདཔ་ཨིན།
མཱལ་ཌིབསི།

མཱལ་ཌིབསི་འདི་ རྒྱ་གར་རྒྱ་མཚོའི་ནང་ལུ་ཡོད་པའི་ མཚོ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིནམ་མ་ཚད་ མཚོ་གླིང་ལེ་ཤ་ཅིག་གི་རྒྱུན་རིམ་ཅིག་ཨིན། མཱལ་ཌིབསི་གི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་འདི་ མ་ལེ་ཨིན། ཁྱིམ་ཚང་ཉེ་ཤོས་འདི་ རྒྱ་གར་ཨིནམ་ད་ དེ་ཡང་ ལཱཀ་ཤ་ཌིཔ་མཚོ་གླིང་བརྒྱུད་དེ་ མཚོ་གླིང་རིམ་པ་བརྒྱུད་དེ་ཨིན་མས།
པཱ་ཀིསི་ཐན།

པཱ་ཀིསི་ཏཱན་འདི་ ལྷོ་ཨེ་ཤི་ཡ་ལུ་ཡོད་པའི་ མུ་ས་ལིམ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། རྒྱ་གར་དང་ཨཕ་གྷ་ནིསི་ཏན་ ཨི་རན་དང་རྒྱ་ནག་གི་ས་མཚམས་དང་འབྲེལ་ཡོད། དེའི་རྒྱལ་ས་ནི་ཨིསི་ལ་མ་བྷད་ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ཉེ་འདབས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་ལུ་ དྲག་རྒོལ་ཅན་གྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཅིག་སྦེ་ ངེས་ཚིག་བརྗོད་ཡོདཔ་ད་ རྒྱ་གར་དང་གཅིག་ཁར་ ཨིསི་ལམ་གྱི་ངོ་རྒོལ་དང་ དམག་འཁྲུག་ དེ་ལས་ འཁྲུག་རྩོད་ཚུ་ འབད་བའི་ཉེས་འཛུགས་དང་ ཉེས་ཁྲིམས་བཀལ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

དེ་མ་ཚད་ ཀཤ་མིར་གྱི་ དཀའ་ངལ་ནང་ འབྲེལ་གཏོགས་ཡོད་པའི་ རྒྱལ་ཁབ་༣ གྱི་གྲས་ལས་ པ་ཀིསི་ཏཱན་ཡང་ གཅིག་ཨིན་པས།
ཨིང་ལེནཌ།

ཨིང་ལེནཌ་ ནི་ ཡུ་ནའི་ཊེཊ་ཀིང་ཌོམ་གྱི་ རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། དེ་ཡང་ གྷི་རེཊ་བིརི་ཊེན་གྱི་མཚོ་གླིང་ནང་ བརྒྱ་ཆ་༦༢ དེ་ཅིག་དང་ ཉེ་འདབས་ལུ་ཡོད་པའི་མཚོ་གླིང་ཆུང་ཀུ་༡༠༠ ལྷགཔ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
ནིའུ་ཟི་ལེནཌ།

ནིའུ་ཛི་ལེནཌ་ (Māori: Aotearoa) ནི་ ལྷོ་ནུབ་ཀྱི་ པེ་སི་ཕིག་རྒྱ་མཚོའི་ མཚོ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། འདི་ནང་ལུ་ བྱང་ཕྱོགས་མཚོ་གླིང་ (Te Ika-a-Māui) དང་ ལྷོ་ཕྱོགས་མཚོ་གླིང་ (Te Waipounamu) དེ་ལས་ མཚོ་གླིང་ཆུང་ཀུ་༦༠༠ ལྷགཔ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན། མཚོ་གླིང་འདི་ ས་ཁོངས་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ མཚོ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་སྦོམ་ཤོས་དྲུག་པ་ཨིནམ་དང་ མཚོ་གླིང་འདི་ ཨཱསི་ཊེ་ལི་ཡ་གི་ཤར་ཕྱོགས་ཁ་ཐུག་ལུ་ ཊཱསི་མཱན་མཚོ་བདའ་སྟེ་ ནིའུ་ཀ་ལི་ཌོ་ནི་ཡ་དང་ ཕི་ཇི་ དེ་ལས་ ཊོང་གཱ་མཚོ་གླིང་ཚུ་གི་ལྷོ་ཁ་ཐུག་ལུ་ཆགས་ཡོདཔ་ཨིན།

རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་འདི་ ཝེ་ལིང་ཊོན་ཨིན།
ཧང་གྷ་རི།

ཧང་གྷ་རི་འདི་ ཡུ་རོབ་གླིང་ཆེན་ནང་ མཚོ་ཁའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། ལོ་རྒྱུས་ལྟར་ན་ ཡུ་གོ་སི་ལ་ཝི་ཡ་གི་ཆ་ཤས་གཅིག་ཨིན་པས།
དེའི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ནི་བུ་ཌ་པེསཊ་ཡིན།
ཆི་ལི།

ཆི་ལི་ནི་ལྷོ་ཨ་མི་རི་ཀའི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། འཛམ་གླིང་ནང་ ལྷོ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིནམ་མ་ཚད་ ཨེན་ཊར་ཀི་ཊ་དང་ ཉེ་འདབས་ལུ་ཡོད་མི་ རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ཨེན་ཌིསི་གངས་རི་དང་ པེ་སི་ཕིག་རྒྱ་མཚོའི་བར་ན་ ས་ཆ་དོག་པོ་ཅིག་ནང་ ཁྱབ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

ཆི་ལི་གི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་དང་ ཁྲོམ་ཚོགས་སྦོམ་ཤོས་འདི་ སཱན་ཊི་ཡ་གོ་ཨིནམ་དང་ རྒྱལ་ཡོངས་སྐད་ཡིག་འདི་ ཨིསི་པེ་ནིཤ་ཨིན།
ཨིས་ཀོཊ་ལེནཌ།

ཡུ་རོབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན་མི་ ཨིས་ཀོཊ་ལེནཌ་འདི་ མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འཐུས་མི་ཅིག་སྦེ་ གཞི་བཙུགས་འབད་ཡོདཔ་ཨིན།

གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཤོས་ནི་ཨེ་ཌིན་བཱར་གྷ་དང་རྒྱལ་ས་ནི་གྷི་ལཱས་གྷོ་ཡིན།
ཡུ་ཀེ་རེན།

ཡུ་ཀེ་རེན་ནི་ཡུ་རོབ་གླིང་ཆེན་གྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཆགས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། སྤྱི་ལོ་༡༩༩༧ སྤྱི་ཟླ་༡༢ པའི་ཚེས་༢༥ ལུ་ སོ་ཝེཊ་ཡུ་ནིའོན་འདི་ ཁ་མ་ཕྱེ་བའི་ཧེ་མ་ རྒྱལ་ཁབ་མང་ཤོས་ཅིག་གི་གྲས་ལས་གཅིག་ཨིན་མས།

དེའི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ནི།
ཡུ་རེ་ནིམ།

**ཡུ་རེ་ནིམ།** ( **Uranium**; རྟགས་ནི་ **U**) འདི་ ཨེག་ཊི་ནིཡམ་སྡེ་ཚན་ནང་ ལྕགས་རིགས་དཀརཔོ་གི་རྫས་ཁམས་ཆ་ཤས་ཅིག་ཨིནམ་ད་ དུས་མཚམས་ཐིག་ཁྲམ་ནང་ རྡུལ་ཕྲན་ཨང་༩༢ ཡོདཔ་ཨིན་པས།

## ཁུངས་གཏུགས།
འཛམ་གླིང་ཚོགས་སྡེ་ལ་འབྲུག་གི་རྟེན་བརྟན་ཕྱི་དྲུང་ཚོགས།་ནུ་ཡོར་ཀ།

བྷུཏཱན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱོད་མི་སྤྱོད་སུ་བཏགས་ནས་གནས་ལུས་ཀྱི་ལམ་འབབས་མཛད་འདུག་ནི་བུཏཱན་རྒྱལ་ཁབ་དུ་གཏོད་སྤྱོད་སུ་འགོད་འཇོག་ཡོད་མི་གནས་ལུས་གི་དགོན་པ་རིང་འབྲེལ་བའི་ལོ་རེད། འབྲུག་གི་ འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ གཏན་འཇགས་སྐུ་ཚབ་འདི་ པདྨ་ལེག་ཏུབ་རྡོ་རྗེ་ཨིན།

མཚན་ཉིད་བྷུཏཱན་གྱི་གྲོང་ཁྱོད་ནས་བུཏཱན་དུ་གཏོད་སྱོད་ལོག་འབྲེལ་བའི་མི་ཚིག་སྦྱོང་ལུས་རིགས་ལ་བསྡུར་བ་ལུ་སྦྱོང་ནས་བྷུཏཱན་ལ་མཐའ་དུ་ཡིན་བའི་ལམ་འགོད་འཇོག་ཡོད།

## རྒྱབ་རྟེན་
བྷུཏཱན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་འཛིན་འཇུག་བྷུཏཱན་གྱི་འཁྲིད་མཛད་འདུག་མེད་རིང་འབྲེལ་བའི་རྐྱེན་འབད་འགྱུར་ན་ནི་བྷུཏཱན་གྱི་འཁྲིད་མཛད་བྷུཏཱན་གྱི་འཇུག་བྷུཏཱན་གྱི་འཇུག་བྷུཏཱན་གྱི་གཏོད་སྤྱོད་སུ་ཡིན་དུ་འཇོག་བྷུཏཱན་འབོད་འཇོག་ཡིན་འདུག།

## བྱུང་རབས
དམིགས་གཏད་འདི་ཡང་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཅིག་སྦེ་ ངོས་ལེན་འབད་ཞིནམ་ལས་ སྤྱི་ལོ་༡༩༧༡ལུ་ གཞི་བཙུགས་འབད་ཡོདཔ་ཨིན་མས།

## ལས་འགན།
འབྲུག་གི་མཐུན་ལམ་གྱི་དོན་ལུ་ལཱ་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཕྱི་འབྲེལ་དོན་གཅོད་ཀྱི་ འགན་ཁུར་འབག་སྟེ་ འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་ འབྲུག་གི་གནས་སྟངས་ནང་ སྡོད་གནས་ཅིག་སྦེ་ཡང་ ཕྱག་ཞུ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། འབྲུག་གིས་ ཟུང་ཕྱོགས་མཐུན་འབྲེལ་གྱི་ ཕྱི་འབྲེལ་དང་ཅིག་ཁར་ འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ ཞི་བདེ་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ དམིགས་གཏད་མ་འདྲཝ་ཚུ་ནང་ཡང་ བཅའ་མར་གཏོགས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

བྷུཏཱན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་འཛིན་འཇུག་བྷུཏཱན་གྱི་ལས་འགུལ་ནས་འདི་ནི་བྷུཏཱན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་དགོན་ཡིན་འདུག ཁོང་ནས་འདུག་གི་བུཏཱན་དུ་གཏོད་སྤྱོད་འགོད་འཇོག་ཡིན་འདུག་ བྷུཏཱན་གྱི་ལས་འགུལ་ཡིན་འདུག་འདི་ནི་ལས་འགུལ་འཇོག་བར་གནད་འཁོད་མཐའ་དུ་སྤྱོད་འདུག་འདུག་པ།

## ཡང་གཟིགས།
* འབྲུག་གི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཀྱི་ཐོ།
* སུའི་ཟར་ལེནཌ་ཇི་ནི་ཝ་ལུ་འབྲུག་རྒྱལ་པོའི་གཞུང་ཚབ་ལས་ཁུངས།

## གཞི་བསྟུན་ཚུ།
རྡོ་བགྲེད་རྫོང་།

**<big>རྡོ་བགྲེད་རྫོང་གི་ཆགས་རབས་མདོར་བསྡུས།</big>**

རིན་སྤུངས་ཆ་འདུས་ རྡོ་དཀར་རྒེད་འོག་ལུ་ཆགས་ཡོད་མི་རྡོག་བགྲེད་རྗོང་འདི་ ཆུ་འཛོམས་ལས་ཀི་ལོ་མི་ཀྲར་༥ དེམ་ཅིག་སྣུམ་འཁོར་ནང་འགྱོ་བའི་ས་ཁར་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་ རྫོང་གཞི་དེའི་ཆགས་ཚུལ་ཚུ་ ས་ཆ་ག་ནི་བ་མཛེས་ཏོག་ཏོ་དང་དགའ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་མཇལ་ཚུགསཔ་ཨིན། རྡོ་དཀར་འམ་རྡོ་སྒར་ཟེར་སླབ་དགོ་མི་དེ་ཡང་གཡུས་དེ་གི་དྭངས་ར་གི་སྦུག་ལུ་རང་རྡོ་ཕུག་ནོར་བཟུམ་ལྔ་ཡོད་པ་ལས་རྡོ་སྒར་ཟེར་དར་ཡོདཔ་ཨིན་མས། སྔོན་དུས་རབས་༡༣ པའི་ནང་ བླམ་ངག་དབང་ཆོས་རྒྱལ་མཆོག་གིས་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་གནང་བར་ མ་ཚད་ ཕྱིའི་གཙུག་ལག་ཁང་དང་ ནང་དུ་རྟེན་གྱི་གཙོ་བོ་གུ་རུ་གླང་དར་མས་གཙོས་པའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྟེན་དང་བཅས་པའི་ རྫོང་གཞི་བྱིན་རླབས་ཅན་ཅིག་སྦེ་ ཕྱག་བཏབ་གནང་ནུག། དེ་ལས་ཤུལ་མ་ མཚམས་བྲག་བླམ་རྗེ་བཙུན་ངག་དབང་འབྲུག་པ་མཆོག་གིས་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་ལས་ རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་སྐུ་བརྙན་བྱིན་ཅན་མ་འདི་མཚམས་བྲག་དགོན་པ་ལུ་གདན་དྲངས་ནི་འབད་ སྐུ་ཞུ་སྟེ་བྱོན་པའི་ལམ་ཁར་དགུང་ཞག་གཅིག་རྡོ་དཀར་ཆོས་འཁོར་སྒང་བཞུགས་ཡོདཔ་ལས་ དེའི་དྲོ་པ་སྐུ་འདི་ཞུ་ནི་འབདཝ་ད་ སྐུའི་ཞལ་ལས་ ང་ལུང་སྟན་འདི་ ས་གནས་འདི་ཁར་ཨིན་ ང་ནང་ལུ་བཞག་གནང་ཟེར་གསུང་བྱོན་ཏེ་ ས་གནས་འདི་ཁར་རྡོག་བགྲེད་དེ་བཞུགས་དཔ་ལས་ བླམ་གྱིས་ས་གནས་འདིའི་མཚན་ཡང་རྡོག་བགྲེད་རྫོང་ཟེར་བཏགས་གནང་ཡོདཔ་ལས་ རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་སྐུ་འདྲ་གསུངས་བྱོནམ་འདི་ཡང་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ནང་གི་ རྟེན་གཙོ་བོ་འབད་བཞུགས་སུ་གསོལ་ནུག་ཟེར་ཞུ་ནི། དེ་ལས་གཞན་ཡང་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་འདྲ་དང་ བླམ་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་ ངག་དབང་ཆོས་རྒྱལ་ འཕགས་པ་བཅུ་གཅིག་ཞལ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་ཅན་མང་རབས་ཅིག་བཞུགས་ཡོད་ཟེར་ཞུ་ནི་དང་ རྫོང་འདི་ནང་གཞུང་གྲྭ་ཚང་གི་ཧོང་ལས་ དགེ་འདུན་སློབ་གྲྭའི་སྡེ་ གཞི་བཙུགས་མཛད་གནང་འདི་ ལོ་ངོ་མང་རབས་ཅིག་སོང་ཡོདཔ་ལས་ ད་རེས་ནངས་པ་ཡང་ དགེ་སློང་ཞལ་གྲངས་༢༧ དང་ བླམ་ སློབ་དཔོན་བཅས་ཞལ་གྲངས་ ༣༡ དེམ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན། བྱག་དེ་ག་རྩ་བ་ལུ་ཡང་གྲུབ་ཆུ་གཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་གྲུབ་ཆུ་དེ་མི་མང་གི་ནད་གཞི་ག་ཅི་ལུ་ཡང་ཕན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡང་བཤདཔ་ཨིན་མས།

**<big>ཁུངས་གཏུགས།</big>**
ཟུར་རི་ལྷ་ཁང་

**ཟུར་རི་ལྷ་ཁང་གི་ཆགས་རབས་མདོར་འདུས།།**

ཟུར་རི་རྗོང་/ ལྷ་ཁང་འདི་   སྤ་རོ་རྫོང་གི་གཡོན་ཧོངས་ལས་ཁ་ཡར་ལྟ་འགྱོཝ་ད་  དུས་ཡུན་སྐར་མ་  ༣༠ ལུ་ལྷོད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས་  ཟུར་རི་རྫོང་འདི་  རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་སྐོར་རམ་  དུས་རབས་ ༡༤ པ་  སྐོར་ཆ་ལུ་  ཟུར་བྱམས་པ་སེང་གེའི་ཞལ་སློབ་གཡུང་སྟོན་རྡོ་རྗེ་དཔལ་གྱི་གདན་ས་བཏབ་གནང་ནུག།  
ལྷ་ཁང་དེ་ཐོག་ཚད་གཉིས་མ་ཨིནམ་མ་ཚད་  ལྷ་ཁང་འདི་གི་གཡས་ཧོངས་  སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་དང་ སྔོན་བྱོན་རྒྱལ་བ་གོངམ་ཚུ་གྱིས་བརླབས་པའི་ གནས་གནམ་མཐོང་དཀརཔོ་མཇལ་ནི་ཡོད། སྤྱི་ལོ་  ༡༩༧༢ ལུ་  སློབ་དཔོན་འཇམ་དཔལ་རྡོ་རྡོ་གིས་  ཞིབ་འཚོལ་གནང་པའི་ཡིག་ཆ་ནང་བཀོད་དོ་བཟུམ་འབད་བ་ཅིན་  གནས་འདི་ཡི་གུ་ཧཱུྃ༔་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལྡན་གྱི་རི་མགུ་   རྡོ་རྗེ་གཏུམ་པོའི་སྒྲུབ་གནས་   དྲང་སྲོང་རཱ་ཧུ་ལ་གིས་སྐྱོང་བའི་གདན་ས་ཆགས་མི་གི་རི་འདི་སྲིན་མོའི་གདོང་བཟུམ་  ལོ་ཐོག་བརྔ་ནིའི་ཟོརཝ་གི་བཟོ་རྣམ་ཅོག་འཐདཔ་ཡོདཔ་ལས་  ཟོརཝ་རི་སྲིན་མོའི་གདོང་ཟེར་བའི་ མིང་དར་ཡོད་པའི་ར་ཁུངས་བཀོད་དེ་འདུག།  
ལྷ་ཁང་འདི་དཔའ་བོ་དང་མཁའ་འགྲོ་ཚུ་སྤྲིན་བཟུམ་འདུ་བའི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཅིག་ཨིན་པས།  མཚན་ཉིད་སློབ་དཔོན་བགྲེས་པ་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེ་གིས་  ཞིབ་འཚོལ་གནང་མིའི་ཡིག་ཆའི་ནང་  ཟུར་བྱམས་པ་སེངྒེའི་ཞལ་སློབ་གཡུང་སྟོན་རྡོ་རྗེ་དཔལ་གྱིས་  གནམ་མཐོང་དཀར་པོའི་གནས་ཀྱི་རི་གུ་  གདན་ས་བཅགས་གནངམ་ལས་བརྟེན་  བླ་མའི་མཚན་ལས་རྟ་དྲངས་ཏེ་  ཟུར་རི་རྫོང་ཟེར་བཏགས་གནང་པའི་ཁུངས་བཀོད་དེ་འདུག།
ད་རེས་ཡོངས་གྲགས་ མི་ཚུ་གིས་ངག་རྒྱུན་ལས་བཤད་མི་ནང་  ཟུར་རི་རྫོང་ཟེར་སླབ་པའི་གནད་ཁུངས་དེ་  སྤ་རོ་རིན་ཆེན་སྤུངས་རྫོང་གི་གཡོན་ཧོངས་ཀྱི་ཟུར་ཁའི་རི་མགོ་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ལས་བརྟེན་  མིང་ཡང་དེ་སྦེ་དར་ཁྱབ་སོང་ཡོད་ལུགས་བཤདཔ་ཨིན་པས། ལྷ་ཁང་དེ་ཐོ་ལྔ་ཡོད་རུང་ སྐུ་རྟེན་ཡོད་མི་དེ་ལྷ་ཁང་ཐོ་༢ ནང་རྐྱངམ་ཅིག་དང་གཞན་མི་ཐོ་༣ དེ་དེ་སྦེ་རང་གཏོངམ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཐོག་ ༢ ནང་སྐུ་རྟེན་ཡོད་མི་ནང་ལས་ ཐོག་དང་པ་ནང་ ཇོ་བོ་སྐུ་འདྲ་དང་ གཡས་དང་གཡོན་ལུ་ གཟའ་ཁང་དང་ གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་དང་ གུ་རུ་མཚན་བརྒྱད་ཀྱི་སྐུ་འདྲ་ཚུ་ཡོདཔ་དང་ ཐོག་ ༡ ནང་ གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་འདྲ གཡས་དང་གཡོན་ལུ་རྡོར་སེམས་ལྔ་རྒྱ་རེ་ བསྡོམས་སྟོང་ཕྲག་ཅིག་གི་སྐུ་འདྲ་ཚུ་མཇལ་ནི་ཡོདཔ་ཨིན། 
ལྷ་ཁང་དེ་ད་ལྟོ་རིན་སྤུངས་རབ་སྡེ་གིས་བདག་འཛིན་དང་འཛིན་སྐྱོང་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས་ཟེར་ཞུ་ནི།
ཨོ་རྒྱན་གུ་རུ་ལྷ་ཁང་གི་ཆགས་རབས་མདོར་བསྡུས།

༉ སྤྱིར་བཏང་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་དེ་ ཨོ་རྒྱན་རིན་པོ་ཆེའི་སྦས་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཅིག་ཨིན་པའི་ནང་ལས་ སྤ་རོ་ལུང་གཤོང་འདི་ ཆོས་ནོར་ཟབ་གཏེར་གྱིས་གང་བའི་ལུང་གཤོང་ཅིག་ཨིན་པའི་ནང་ལས་ སྤ་རོ་སྦོང་སྡེ་སོ་ནམས་འཕྲུལ་ཆས་ལྟེ་བའི་ས་ཁོངས་ནང་ལས་ སྣུམ་འཁོར་ཟུར་ལམ་བདའ་སྟེ་ཀི་ལོ་མི་ཀྲར་༡༦ འདེ་ཅིག་གི་ས་ཁར་ མཐོང་གསལ་ཆེ་བའི་སྤོ་ཏོ་ཅིག་གུ་ སྤངམ་ཨོ་རྒྱན་གུ་རུ་ལྷ་ཁང་དེ་ ཡ་མཚན་ཆེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་མཇལཝ་ཨིན་མས།
དུས་རབས་༨ པའི་ནང་ སངས་རྒྱས་གཉིས་པ་ཨོ་རྒྱན་གུ་རུ་པད་མ་འབྱུང་གནས་ ས་ཁོངས་དེ་ནང་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་ འདྲེ་་སྲིན་གདུག་པ་ཅན་ཚུ་དམ་ལུ་བཏགས་ཏེ་སྒྲུབ་པ་གནང་བཞུགས་ནུག།
དེའི་ཤུལ་མ་ གཏེར་བཏོན་ཤེས་རབ་མེ་འབར་གྱིས་ གདན་ས་ཆགས་བཏབ་གནངམ་མ་ཚད་ ཨོ་རྒྱན་རིན་པོ་ཆེའི་ལུང་བསྟན་དང་འཁྲིལ་ ནུབ་མཚོ་ནག་པ་ཏྲ་ལས་བཞེས་མི་གཏེར་ཚུ་ ལྷ་ཁང་དེ་ནང་ལུ་ ནང་རྟེན་སྦེ་བཞུགས་ཡོདཔ་ཨིནམ་ལས་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལྷ་ཁང་དེ་ ག་ནི་བ་རྩ་ཆེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་བརྩིཝ་ཨིན། 
ས་ཁོངས་དོན་ཧིང་གི་དབྱིབས་དང་འདྲའི་སྤོ་ཏོ་གུ་ལུ་བཞེངས་ཏེ་ཡོད་མི་ སྤངམ་ཨོ་རྒྱན་གུ་རུ་ལྷ་ཁང་དེ་ནང་ ཤུལ་མ་གྲུབ་ཆེན་བསྟན་འཛིན་བཟང་པོ་མཆོག་ ས་གནས་དེ་ནང་བྱོན་ཏེ་ གསང་སྔགས་ཀྱི་བསྟན་པ་དར་ཞིང་རྒྱས་ཏེ་བཞུགས་པའི་སྐབས་ དུས་རབས་༡༤ པ་ནང་ལུ་ ཧེ་མ་གི་ལྷ་ཁང་རྙིངམ་དེ་རྒྱ་བསྐྱེད་གནང་ ནང་རྟེན་ཨོ་རྒྱན་གུ་རུའི་སྐུ་འདྲ་བཞེངས་པའི་སྐབས་ལུ་ སྐུ་འདྲ་ལས་གསུང་བྱོན་ཏེ་ ཡ་མཚན་ཆེ་བའི་ལྟས་བཟངམོ་ལེ་ཤཱ་བྱུང་སྟེ་ དེ་ལས་ཚུར་ དགོན་སྡེའི་མིང་ཡང་ཨོ་རྒྱན་གུ་རུ་ལྷ་ཁང་ཟེར་ དར་ཁྱབ་སོང་བའི་ལོ་རྒྱུས་འདུག།
གཏེར་བཏོན་ཤེས་རབ་མེ་འབར་གྱིས་ནུབ་མཚོ་ནག་པ་ཏྲ་ལས་ གཏེར་ལས་བཞེས་མི་ ནོརབུ་བསམ་འཕེལ་གྱི་གཙོས་པའི་ནོར་བུའི་བྱེ་བྲག་དང་གཏེར་ཁ་མང་རབས་ཅིག་ སྤངམ་ཨོ་རྒྱན་གུ་རུ་གི་ལྷ་ཁང་ནང་ ནང་རྟེན་སྦེ་བཞུགས་ཏེ་ཡོད་རུང་ སྒེར་དབང་གི་ལྷ་ཁང་ཅིག་སྦེ་སྡོད་པའི་སྐབས་ལུ་ གཙང་སྦྲ་འཕྲོད་བསྟེན་དང་ སྐར་མེ་དང་ཡོན་ཆབ་ཚུ་དུས་ཚོད་ལུ་ རྣམ་དག་ཅིག་སྦེ་ཕུལ་མ་ཚུགས་པས། ཨིན་རུང་ང་བཅས་ར་སེམས་ཅན་གྱི་ཁ་རྗེ་ལས་བརྟེན་ སྐྱབས་རྗེ་ རྗེ་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་སྤྲུལ་སྐུ་འཇིགས་མེད་ཆོས་གྲགས་མཆོག་དང་ མི་དབང་རྒྱལ་ཡུམ་ཨ་ཞེ་རྡོ་རྗེ་དབང་མོ་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གིས་བཀའ་སློབ་དང་བསྟུན་ སློབ་གྲྭ་ཅིག་འགོ་བཙུགས་མི་འདི་གིས་ ད་རེས་ནངས་པ་སྤངམ་ཨོ་རྒྱན་གུ་རུ་དགོན་སྡེ་འདི་ ཆོས་སྡེ་ཅིག་ལུ་འགྱུར་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། 
དེ་གིས་མ་ཚད་ལྷ་ཁང་དེ་ ཧེ་མ་གནམ་ལོ་༢༠༡༡ ས་ཡོམ་ལས་བརྟེན་ལྷ་ཁང་ལུ་གནོད་སྐྱོན་སྦོམ་རྐྱབ་ཡོདཔ་ལས་ གནམ་ལོ་༢༠༡༥ ལོར་ ལྷ་ཁང་སླར་གཞེངས་ཀྱི་ལས་སྣ་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ ལོ་ངོ་གཉིས་ཀྱི་རིན་ལུ་ལྷ་ཁང་ཕྱི་ནང་ག་ར་གྲུབ་ཚར་དེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། 
ལྷ་ཁང་དེ་ཐོག་ཚད་གཉིས་ཡོདཔ་དང་ ལྷ་ཁང་ཐོག་དང་པ་ནང་ གུ་རུ་གསུང་བྱོན་མའི་སྐུ་འདྲ་དང་ གྲུབ་ཆེན་བསྟན་འཛིན་བཟང་པོ་གི་སྐུ་འདྲ་དང་ གཞན་བྱིན་ཚུ་འཇལ་ནི་ཡོདཔ་དང་ ལྷ་ཁང་ཐོ་གོང་མ་ནང་ གཏེར་བཏོན་ཤེས་རབ་མེ་བར་གྱི་སྐུ་འདྲ་དང་གཞན་བྱིན་ཅན་གྱི་སྐུ་འདྲ་ཚུ་མཇལ་ནི་འདུག། 
ད་རིས་ནངས་པ་ལྷ་ཁང་དེ་ དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་དར་ཁྱབ་གཏང་མི་འགྱུར་ཏེ་ སློབ་ཕྲུག་དགེ་སློང་༡༦ ལྷག་ཙམ་ཅིག་ ཧེ་མ་བཀྲིས་སྒང་གནས་བརྟན་བགྲེསཔ་ བླམ་སེངྒེ་རིན་ཆེན་གྱི་དབུ་བཞུགས་ཐོག་ བདག་འཛིན་དང་འཛིན་སྐྱོང་འཐབ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་པསཟེར་ཞུ་ནི།
འབྲུག་གི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཀྱི་ཐོ།

འབྲུག་གི་དོན་གཅོད་ལས་ཁུངས་ཚུ་གི་ཐོ་ཨིན། ས་མཚམས་དང་ རང་རྐྱང་སྦེ་སྡོད་མི་ ཧི་མ་ལ་ཡ་གི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ ཕྱི་རྒྱལ་ལུ་ མཐུན་འབྲེལ་ཡིག་ཚང་ཚུ་ གནམ་མེད་ས་མེད་ ཚད་འཛིན་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

སྤྱི་ལོ་༢༠༢༥ ཚུན་ འབྲུག་ལུ་ གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་༦ དང་ གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་༣ དེ་ལས་ གཏན་འཇགས་ཡིག་ཚང་༢ ཡོདཔ་ཨིན་པས། 

## ཕྱི་འབྲེལ་ལས་ཁུངས།

;རྒྱལ་ཁབ།
 

;ཚོགས་པ།
 

## འགྲེམས་སྟོན་ཁང་།

File:Bhutan Embassy, BRU.jpg|སྦར་སིལ་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད།
File:Bhutanese_Embassy_in_New_Delhi.jpg|ནིའུ་ལྡི་ལི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ལས་ཁུངས།
File:Bhutan Mission in New York.jpg|ནིའུ་ཡོག་ཁྲོམ་ཚོགས་ནང་ མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ གཏན་འཇགས་དམིགས་ཡུལ།


## ད་དུང་གཟིགས།
* འབྲུག་གི་དོན་གཅོད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཐོ།
* འབྲུག་དང་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་སྲིད་བྱུས།

## མཆན་འགྲེལ།

## ཁུངས་གཏུགས།

### དཔེ་དེབ་ཐོ་གཞུང་།
* 

## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།
*Ministry of Foreign Affairs of Bhutan (official site)
ལྷ་ཁང་དཀར་པོ

**<big>ལྷ་ཁང་དཀར་པོའི་ཆགས་རབ་དོར་བསྡུས།</big>**
ལྷ་ཁང་དཀར་པོ་འདི་ཧཱ་རྫོངག་ཁག་གི་དབུས་སུ་རྒེ་འོག་འོག་ལུ་ ཧེ་མ་ལས་རང་ཡོད་པའི་ལྷ་ཁང་རྙིང་ཤོས་དང་རྩ་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིན་མས། དེ་གི་སྐོར་ལས་ལོ་རྒྱུས་ཧ་ལེ་སི་སི་མ་འདྲཝ་ལེ་ཤ་ཅིག་ཡོད་སར་ལས་ ་ཡོངས་དྲགས་ཡོད་མི་དེ་སྦེ་བ་ཅིན ཧེ་མ་དུས་རབས་༧་པ་སྐོར་ཆ་ལུ་ལུང་བརྟེན་དུས་ལུ་འབབ་སྟེ་ བོད་ཀྱི་རྒྱལཔོ་སྲོང་གཙན་སྒམ་པོ་གིས་བོད་ལྷ་ས་ལས་ཕུ་ཀྲེ་དཀརཔོ་གཅིག་དང་ནགཔོ་གཅིག་ལྷོ་ཁ་ཐུག་ལུ་བཏངམ་ད་ བྱ་དཀརཔོ་དེ་འོག་ལུ་ཆགས་ ནགཔོ་དེ་ཨ་ཙི་དེའི་ལྟག་ལུ་ཆགས་ནུག བྱ་གཉིསཔོ་དེ་ག་ལས་གུ་ལས་ཨིནམ་མ་ཤེས་པ་ཧང་ཏོང་མ་མཐོན་ནི་དེ་གི་ ས་གནས་དེ་ཁར་གི་མི་ཚུ་ཧ་ལས་ལུད་པ་ལས་ལུང་ཕྱོགས་དེའི་མི་ཡང་ཧད་ཟེར་དར་ནུག དེ་གི་ཤུལ་ལས་ར་རྒྱལཔོ་སྲོང་གཙན་སྒམ་པོ་གིས་ལྷ་ཁང་གཉིསཔོ་དེ་ཉིནམ་གཅིག་ནང་ལུ་རང་བཞེངས་ཡི་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་འདུག 
ད་ཁ་རྒྱུན་གཅིག་ལས་སྦེ་བ་ཅིན་ ལྷ་ཁང་དཀརཔོ་དང་ལྷ་ཁང་ནགཔོ་གཉིས་ཆ་ར་ ཧཱ་ལུ་ཡོད་པའི་གངས་རི་ཡོངས་དྲགས་ཀྱི་ རི་མི་རིག་སྤུན་གསུམ་འམ་རིག་གསུམ་མགོན་པོ་ཟེར་ས་ལས་ཕོ་སྐྱེས་གསུམ་འཐོན་འོང་དེ་ ལྷ་ཁང་དེ་གཉིས་བཞེངས་སྦེ་ལོག་ཁོང་ར་ཧེ་མ་འོང་སར་རང་ཡར་སོང་མའི་ལོ་རྒྱུས་ཡང་བཤད་ནི་འདུག དེ་མི་ཚུ་གིས་གཡུས་དེ་ཁར་གི་གནས་བདག་ཨཔ་ཆུ་བདུད་ཨིནམ་སྦེ་ཡང་ཡིད་ཆེ་བསྐྱེདཔ་ཨིན་མས། 

ལྷ་ཁང་གི་རྟེན་གཙོ་བོ་ཡང་ སངས་རྒྱས་ཚེ་དཔག་མེ་ཨིནམ་མ་ཚད་ དེ་གི་སྐོར་ལས་ལོ་རྒྱུས་ཡིད་ཆེ་ཏོག་ཏོ་ཅིག་ག་ཅིག་འདུག་ཟེར་བ་ཅིན སྐུ་དེ་གི་དབུ་དེ་ཨ་ཙི་ཅིག་སྦོམ་སུ་ཅིག་དང་ཡོ་སུ་ཅིག་ཡོད་མི་དེ་ སྐུ་དེ་བཞེངས་ཚར་མ་ཚར་ཅིག་གི་བར་ན་ མི་ཚེ་དཔག་མེ་གི་དབུ་འབག་མི་ཅིག་ག་ལས་གུ་ལས་མིན་པར་འཐོན་འོང་སྟེ་ སྐུ་བཞེངས་འཕྲོ་དབུ་མེད་མི་དེ་གུ་བྱེལ་བཞག་སྦེ་ཡར་སོ་ཡི་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཡང་འདུག དེ་མི་ཚུ་གི་འབད་བ་ཅིན་ཨཔ་ཆུ་བདུད་འོང་ནི་བཟུམ་ཅིག་འདུག་ཟེར་བའི་ཡིད་ཆེ་བསྐྱེདཔ་ཨིན་མས།
ཨིན་རུང་ད་རེ་ཡོད་མི་ལྷ་ཁང་དེ་གསར་བཞེངས་ཨིནམ་ད་ དེ་ཡང་མི་དབང་མངའ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ སྤྱི་ལོ་༢༠༠༩་ལུ་གཟིགས་སྐོར་ལུ་བྱོནམ་ད་ ལྷ་ཁང་རྙིངམ་དེ་ཉམས་ཆ་སོང་ཡོདཔ་གཟིགས་ཏེ་ཐུགས་ཀྱིས་ཟོད་མ་ཚུགས་པར་ ལྷ་ཁང་དེ་ཉམས་གསོ་འབད་དགོ་པའི་བཀའ་ལོག་སུ་སྦེ་གནངམ་བཞིན་ གཞུང་གི་མ་དངུལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོག་ཉམས་གསོ་ཞུ་བའི་མ་ཚད་རྒྱ་བསྐྱེད་མཛད་དེ་ གེ་སློང་ཞལ་གྲང་བརྒྱ་ལྷགཔ་ཤོང་མའི་ཁང་མིག་དང་དང་གཞན་མཁོ་ཆེ་བའི་མཐུན་རྐྱེན་དང་བཅསཔ་སྦེ་བསྒྲུབས་ཡོད།

## ཁུངས་གཏུགས་དཔེ་ཆ།
དགོན་གསར་ཁ་ལྷ་ཁང་།

## '''དགོན་པ་ཆགས་ཚུལ།'''

སྤ་རོ་རིན་སྤུངས་རྫོང་གི་ཉེ་འདབས་ལུ་རྫོང་གི་ཨ་ཙི་ཅིག་ལྟག་ལུ་ས་གནས་བྱིན་ཆགས་ཏོག་ཏོ་ མཐོང་གསལ་ཆེ་ཏོག་ཏོ་ གཡས་ཁ་ཐུག་ལུ་ལྟག་རྫོང་ད་ལྟོ་རྒྱལ་ཡོངས་འགྲེམས་སྟོང་ཁང་སྦེ་ཡོད་མི་དང་གཡོན་ཁ་ཐུག་ཟུ་རི་ལྷ་ཁང་དང་ཕུ་དགྲ་རྫོང་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་ཡོད་མི་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ཡོད་པའི་ཡོངས་དྲགས་ཀྱི་དགོན་ས་ཁ་ལྷ་ཁང་འདི་ དྲུང་དྲུང་རྒྱལ་མཆོག་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་ ཁོ་ར་སྐུ་ན་རྒས་ཞིནམ་ལས་ ཁོ་རའི་སྐུ་ཚབ་སྦེ་ ཧཱུྃ་རལ་རྫོང་བདག་འཛིན་མཛད་ནིའི་དོན་ལུ་སྲས་རྒན་ཤོས་ཀུན་མཁྱེན་གནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན་ ཁྲི་མངའ་གསོལ་ཏེ་ ཡབ་ཁོ་རང་སོ་སོ་སྐུ་མཚམས་གནང་སྟེ་བཞུགས་ས་སྦེ་དུས་རབས་༡༦་སྐོར་ཆ་བཞེངས་གནང་གནངམ་ཨིན་མས། དེ་གི་མ་ཚད་པ་སྒྲུབ་ཆུ་ཅིག་ཡང་བཏོན་གནང་ནུག། 
སྲས་གནམ་ཁ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་གདུང་བརྒྱུད་སྲས་དཔྱོད་ལྡན་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཟེར་མི་འདི་ཡབ་ཀྱི་ཤུལ་འཛིན་ཏེ་ཧཱུྃ་རལ་རྫོང་རྩིས་བཞེས་གནངམ་མ་ཚད་ ཁོ་གི་ཡང་ཁོ་ར་ཁྲི་ཐོག་ལས་གོངམ་ཞུཝ་ཅིན་ཁོ་རའི་སྲས་བསོད་རྣམ་རྒྱལ་མཚན་ལུ་ཧཱུྃ་རལ་རྫོང་དེ་རྩིས་སྤྲོད་གནང་སྟེ་ དགོན་གསར་ལྷ་ཁང་ནང་བཞུགས་བཞུགས་པར་ མཛེ་ནད་ཀྱི་བཟུན་དི་ ལྷ་ཁང་དེའི་སྦོ་ལོགས་ཁ་ དབེན་བྲག་ཕུག་ནང་ལུ་ལོ་ངོ་༦་དེ་ཅིག་སྐུ་མཚམས་ལུ་བཞུགས་ཞིནམ་ལས་ཚུར་ སྙུང་གཞི་དེ་ལས་ཧ་ལས་སི་སི་སྦེ་ཧིང་སངས་སངས་དྭངསམ་མ་ཚད་ ཤུལ་ལས་དྲུང་དྲུང་བརྒྱུད་འཛིན་ ག་ལུ་ཡང་མཛེ་ནད་ཀྱིས་ཉན་ཁ་བྱུང་མ་བཅུག་ཟེར་ཐུགས་སྨོན་གནང་ནུག་ དེ་ལས་ཚུར་བླ་མའི་མཚན་ཡང་གསང་བདག་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཟེར་ཞུ་ནུག།

## '''དགོན་གསར་ལྷ་ཁག་གི་ནང་རྟེན།'''
དགོན་གསར་ལྷ་ཁང་གི་ནང་རྟེན་གཙོ་བོ་ར་ དྲུང་དྲུང་རྒྱལ་མཆོག་རིན་པོ་ཆེ་གིས་ ཁོ་རའི་ཕྱག་གི་སྦེ་ལྟོའི་སྤན་དྲིལ་གྱིས་ཁོ་རའི་སྐུ་འདྲ་ཆུང་ཀུ་གཅིག་བཞེངས་ཞིནམ་ལས་ ལྷ་ཁང་དེ་ནང་ ངེ་གི་ཚབ་འབད་ཁྱོད་ཀྱི་ལྕོགས་ག་ཟེར་གསུངསམ་ད་ སྐུ་དེ་གིས་ལྕོགས་ཟེར་གསུང་བྱོན་ཡི་ཟེར་མི་བླ་སྐུ་དེ་དང་ ཡང་དབེན་བྲག་ཕུག་གི་སྒྲུབ་ཁང་ནང་ རྡོ་རང་བྱོན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་པོ་ཏི་གཅིག་དང་ མདུན་གྱི་ནམ་མཁའ་ལུ་ ཉི་ཟླ་དཀར་གསུམ་དང་ བདེ་མཆོག་དཀྱིལ་འཁོར་ རང་བྱོན་ཚུ་ཨིན་མས། དེ་འབད་ནི་འདི་གིས་ དགོན་ས་ལྷ་ཁང་དང་ སྒྲུབཁང་མཇལ་མི་ཚུ་ལུ་ ས་བདག་ཀླུ་གིས་གནོད་པ་མི་བྱུང་བའི་བྱིན་རླབས་ཡོད་ཟེར་བཤད་སྲོལ་འདུག་ ལོ་ལྟར་དྲུང་དྲུང་གི་སྐུ་མཆོད་དེ་ཡང་ལྷ་ཁང་དེ་ཁར་བཟུང་སྲོལ་འདུག དེ་ཡང་ཧཱུྃ་རལ་ཁལཔ་ཚུ་གིས་རྒྱུ་དང་དབུངས་གཉིས་ཆ་རའི་ཐོག་ ཁོང་རང་ལས་བཏོན་ཏི་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དགོན་ས་ཁ་ལྷ་ཁང་འདི་རིན་སྤུངས་རབ་སྡེ་གིས་བདག་འཛིན་མཛད་དེ་ འདི་ཁར་བླམ་ཅིག་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན། 

## '''ཁུངས་གཏུགས་དཔེ་ཆ།'''

འབྲུག་རྒྱལ་ཡོངས་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་གི་ཞིབ་འཚོང་གོ་རིམ་གསམ་པ༔བློ་གསར་རྣབའི་སྒྲ་དབྱངས།

* Dorji, Sangay. ''A brief account of Hungrel Drung Drung.
གསེར་ལུང་དགོན་འཛིན་གྲྭ་ཚང་།

**གསེར་གླིང་དགོན་པའི་ཆགས་རབས་མདོར་བསྡུས།**

༉ རིན་སྤུངས་ཆ་འདུས་ ཤར་པ་རྒེད་འོག་ སྤྱིར་བཏང་ངག་གཤིས་ལུ་ སི་ལུ་ན་ཟེར་ ངོ་མ་ གསེར་གླིང་ན་ཟེར་བའི་གཡུས་ཚན་ནང་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོད་པའི་ གསེར་གླིང་ལྷ་ཁང་གི་ཆགས་རབས་མདོར་བསྡུས་ཅིག་ བསྡུ་བསྒྲིགས་འབད་ཡོད་མི་དེ་ཡང་་
དུས་རབས་༡༣ པའི་ནང་བྱོན་པའི་ དཔལ་ལྡན་ལྷོ་འབྲུག་བསྟན་པའི་ཆུ་འགོ་ ཕ་ཇོ་འབྲུག་སྒོམ་ཞིག་པོའི་གདུང་རབས་དྲི་མ་མེད་པ་ལས་བྱོན་པའི་ དམ་སྤྲུལ་བློ་ལྡན་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ ཕ་དྲུང་དྲུང་སྐུ་མཆེད་༢ ནས་སྤ་རོ་ལུང་པ་ལུ་ འགྲོ་དོན་མཛད་དེ་འབྲུག་པ་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་བསྟན་པ་དར་ཁྱབ་མཛད་གནང་མི་ སྐུ་མཆེད་ཆེ་བ་རྒྱལ་མཆོག་དང་ ཆུང་བ་རྒྱལ་འཛོམས་ཟེར་༢ ཡོད་ས་ལས་ ཆུང་བ་རྒྱལ་འཛོམས་ཀྱིས་དུས་རབས་༡༥ པའི་ནང་ ལྷ་ཁང་དེ་གདན་ས་བཏབ་གནང་བ་མ་ཚད་ ལྷ་ཁང་དེའི་བཀའ་སྲུང་ཡང་ བོད་ལྷ་ས་ལས་མ་གཅིག་དཔལ་གྱི་ལྷ་མོ་གདན་འདྲེན་ཞུ་ཡོད་པ་དང་ 
བླ་མ་དྲུང་དབང་རྒྱལ་བརྒྱུད་མཆོག་ གསེར་གླིང་དགོན་པ་འདི་ནང་ལུ་ ལོ་ངོ་མང་རབས་ཅིག་སྐལ་ལྡན་གྱི་བུ་སློབ་དང་ ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་བདག་རྣམས་ལུ་ ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྐོར་ཏེ་བཞུགས་པའི་མཐའ་མ་ལུ་ འདུལ་བྱ་སྐལ་ལྡན་བུ་སློབ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་བདག་རྣམས་ལུ་ ད་ ང་དགོངས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཕེབས་ནི་ཨིན་ཟེར་གསུངས་པ་ལས་ ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་བདག་དང་ སྐལ་ལྡན་སློབ་མ་ཡོངས་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན་དུ་ ཆོས་འཁོར་བསྐོར་ཏེ་ལོ་ངོ་མང་རབས་ཅིག་བཞུགས་པའི་མཐའ་མ་ ཟླའི་ཡར་ཚེས་ གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་འཁྲུངས་སྐར་གྱི་དུས་བཟང་ཁྱད་པར་ཅན་ ཟླ་༡༡ པའི་ཚེས་༡༠ ལུ་ འདུལ་བྱ་སློབ་མ་དག་པ་རྣམས་ ཆོས་ལུ་བསྐུལ་ནིའི་དོན་ལུ་ གནས་སྐབས་ཅིག་ དགོངས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཕེབས་ཏེ་འབད་རུང་ 
འདུལ་བྱ་སློབ་མ་དེ་ཚུ་ དཔྱེ་གཏམ་ལས་ བསོད་ནམས་བྲེ་གིས་རྫོགས་རུང་ ཕུད་ཀྱིས་མ་རྫོགས་ཟེར་ སླབ་སྲོལ་ཡོད་དོ་བཟུམ་སྦེ་ བླམ་དེའི་ སྐུ་རུས་སྒལ་ཚིག་༢༡ ལས་ དཔལ་བདེ་མཆོག་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པའི་སྐུ་རང་བྱོན་དུ་ བྱོན་གནང་བ་མ་ཚད་ ཕྱག་གི་སྐུ་རུས་ལས་ རིང་བསྲེལ་དང་ རྡོ་ལ་ཕྱག་རྗེས་བཞག་པ་ལ་སོགས་པའི་ ནང་རྟེན་འགངས་ཅན་ མཇལ་བ་ཙམ་གྱི་ངན་སོང་༣ ལས་གྲོལ་ཚུགས་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱིན་རླབས་ཅན་གྱི་ ནང་རྟེན་དེ་ ད་ལྟོ་ལྷ་ཁང་འདི་ནང་གི་ནང་རྟེན་གཙོ་བོ་སྦེ་བཞུགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས་ ནང་རྟེན་འདི་ཡང་ ལོ་བསྟར་ རང་ཟླ་༡༡ པའི་ཚེས་༨,༩,༡༠ ལུ་ བླ་མའི་སྐུ་མཆོད་གཟུངས་སྐབས་ལུ་ མི་དམངས་ལུ་མཇལ་ཁ་གནང་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
ལྷ་ཁང་དེ་རང་ལུགས་ཀྱི་བཟོ་བཀོད་ ཐོག་༢ མ་ཅིག་ཨིན་པའི་ཐོག་ཁར་ལུ་ལྷ་ཁང་དང་ འོག་ཐོག་ལུ་ཅ་ཆས་ཚུ་བཞག་སའི་མཛོད་ཁང་བཟུམ་ཅིག་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་དང་ ལྷ་ཁང་གི་གདོང་ཁར་ལས་ མཆོད་རྟེན་༡ དང་ བླ་མའི་གཟིམ་ཅུང་དང་ ཐབ་ཚང་དེ་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན་ ལྷ་ཁང་གི་ཟུར་༢ ལུ་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཁྱིམ་དེ་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན་པས་ ལྷ་ཁང་དེ་ནང་ལུ་བྱོན་ལམ་དེ་ དབུས་སུ་ན་གཡུས་ཚན་གྱི་གཞུང་ལམ་ལྟག་ལས་སྦེ་ སྤང་སྦིས་ས་རྫོང་ནང་འགྱོ་སའི་འཁོར་ལམ་སེལ་ཏེ་ཡོད་མི་ལས་ ཀི་ལོ་མི་ཀྲར་༨ འདེ་ཅིག་འགྱོ་དགོཔ་ཡོད་ཟེར་ཞུ་ནི།
རྡོ་ལུང་ དགོན་པ

རྡོ་ལུང་དགོན་པ་དེ་ དབང་འདུས་ཕོ་བྲང་རྫོང་ནང་ལས་ཀི་ལོ་མི་ཊར་༣༢་དེ་ཅིག་གི་ས་ཁར་ ཤར་ཁོ་ཐང་ཁ་ རྒྱ་མཚོའི་མཐའ་མ་ལས་མཐོ་ཚད་མི་ཊར་༢༧༧༠་ཅིག་གི་ས་ཁར་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ཡང་ཧེ་མ་རྗེ་མཁན་ཁྲི་རབས་གཉིས་པ་བསོད་ནམ་འོད་ཟེར་གྱི་དགོན་པ་བཞེང་ནིའི་དོན་ལུ་ས་བསླང་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྐབས་ རྗེ་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞབས་རྗེས་ཡོད་པའི་རྡོ་ལུང་ཅནམ་ཅིག་ཐོབ་ཡོད་པ་ལས་ལྷ་ཁང་དེ་གི་མིང་དེ་ཡང་རྡོ་ལུང་དགོན་པ་ཟེར་དར་ནུག་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་མས། རྡོ་ལུང་མགོན་པ་དེ་ནང་ལུ་ནང་རྟེན་གཙོ་བོ་སྟོན་པའི་ཞབས་རྗེས་དེ་དང་རྗེ་བསོད་ནམ་འོད་ཟེར་གྱི་སློབ་མ་འཇམ་དགོན་ངག་དབང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་དུས་རབས་༡༧པ་གི་ནང་གཏེར་སྦེ་བཞེས་མི་རཀ་ཤ་གླང་མགོ་གི་ཞལ་འབགཔ་གཅིག་དང་བཀའ་འགྱུར་བསྟན་འགྱུར་ཆོས་གི་པོ་ཏི་དང་གུ་རུ་མཚན་བརྒྱད་ཀྱི་སྐུ་འདྲ་ཚུ་ཨིན་མས། རཀ་ཤ་གླང་མགོ་གི་ཞལ་འབགཔ་དེ་དབང་འདུས་རྫོང་ན་ཚེས་བཅུའི་སྐབས་ལུ་ཡང་ཞུ་འབག་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། རྡོ་ལུང་དགོན་པ་ལུ་ལོ་ཨ་རྟག་རང་ ཟླཝ་བརྒྱད་པའི་ནང་རྡོ་ལུང་མ་ཎི་ཟེར་ཚེ་བཅུ་ཉིནམ་གཉིས་སྦེ་མི་ཅིག་བཟུང་སྲོལ་འདུག དེ་སྐབས་བྱེ་ན་དང་རུ་བི་ས་ཀྱི་མི་སེར་ཚུ་ཆ་མཉམ་དེ་ཁར་འཛོམས་སྲོལ་འདུག། རྡོ་ལུང་དགོན་པ་གིས་བླམ་སྦེ་མཛད་མི་ལེ་ཤ་ཅིག་གི་རང་རྡོ་སླབ་དང་རྗེ་མཁན་པོ་མཛད་ནུག། རྗེ་མཁན་ཁྲི་རབས་བདུན་པ་རྗེ་ངག་དབང་འཕྲིན་ལས་དང་རྗེ་མཁན་ཁྲི་རབས་ལྔ་པ་རྗེ་སཀྱ་རིན་ཆེན་གཉིས་ཆ་ར་རྡོ་ལུང་དགོན་པ་གི་བླམ་སྦེ་བཞུགས་ནུག 

## ཁུངས་གཏུགས།

* དོ་ལུང་ཤེས་རབ་ཡོད་གསལ་ཆོས་གླིང་།
མཆོད་རྟེན་སྐོར་ར

**<big>རྒྱབ་ཁུངས།</big>**

བཀྲིས་དབྱངས་རྩེ་རྫོང་ཁག་འོག་ལུ་ཡོད་པའི་དྲེན་རྟེན་ཡོངས་དྲགས་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་སྐོར་ར་ཟེར་མི་འདི་འཁོར་ལོང་ཆུའི་མཐའ་མ་ས་ཐང་བདེ་ཏོག་ཏོ་ཅིག་ཡོད་སར་བཞེངས་ཏེ་འདུག དེ་ཡང་ཞབས་དྲུང་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་སྐུ་ཚའུ་བླ་མ་ངག་དབང་བློ་གྲོས་ཀྱིས་ས་གནས་དེ་ཁར་ཡོད་པའི་བདུད་ཚུབ་ཅན་ མི་དང་སེམས་ཅན་ཚུ་ལུ་བནོད་བཀལཝ་བཀལ་ས་རང་ལུང་པ་དེ་ནང་དགའཝ་སྐྱིདཔ་ཟེར་མི་འདི་མ་པ་ལས་རང་མེདཔ་བཟོཝ་ལས་བླམ་དེ་གིས་དེ་ཁར་གིས་བདུད་དེ་དམ་བཏག་ནིའི་དོན་ལུ་བཞེངས་གནང་གནངམ་ཨིན་མས། མཆོད་རྟེན་དེ་གི་མ་དཔེ་དེ་ཡང་བལ་བུ་ལུ་ཡོད་པའི་བྱ་རུང་ཁ་ཤོར་དེ་ཨིན་ཟེར་བཤདཔ་མས། 

འབྲུག་ལས་བླམ་ངག་དབང་བློ་གྲོས་དང་ཁོ་རའི་ཆ་རོགས་མོན་རྟ་དབང་ལས་ཨིན་མི་བླ་མ་བཟང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་བལ་བུ་ལུ་བྱོན་ཏེ་བྱ་རུང་ཁ་ཤོར་མཆོད་རྟེན་ཅོག་འཐེདཔ་རེ་རེ་རང་སོའི་ས་ཁོངས་ནང་ལུ་བཞེངས་ནིའི་ཁ་སླབ་དེ་ ལོག་ལྷོདཔ་ད་བླམ་བཟང་པོ་གིས་སྒོར་ཟམ་མཆོད་རྟེན་ཟེར་མི་ཅིག་བཞེགས་ནུག། བླམ་ངག་དབང་བློ་གྲོས་ཀྱིས་ཡང་ཁོ་གིས་ལ་ཕུག་གཅིག་གུ་མ་དཔེ་བཟོ་འབག་འོངམ་མི་དེ་ལྟ་དེ་ ཁོ་ལོང་ཆུའི་མཐའ་མར་མཆོད་རྟེན་ཅིག་བཞེགས་དེའི་མིང་ཡང་དོན་ནང་མཐུནམ་སྦེ་བདུད་རོང་མཆོད་རྟེན་ཟེར་གསོལ་ནུག། དེ་ཡང་ད་རེ་ཡོངས་དྲགས་གི་མཆོད་རྟེན་སྐོར་ར་ཟེར་མི་འདི་ཨིན་མས། ཁོ་གིས་བཞེགས་མི་མཆོད་རྟེན་དེ་བྱ་རུང་ཁ་ཤོར་མཆོད་རྟེན་ཅོད་འཐེདཔ་མ་འགྱོད་མི་འདི་ཡང་ཁོ་འབྲུག་ལུ་ལྷོད་ལྷོད་ལ་ཕུག་སྐམ་སོ་ནི་དེ་གི་ཨིན་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་མས། དེ་གིས་གྲུབ་དང་རབ་གནས་ཡང་རྗེ་མཁན་ཁྲི་རབས་༡༣ པ་རྗེ་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡེ་གིས་བཛད་གནང་ནུག དེ་ལས་ཚུར་བདུད་དེ་གིས་མི་དང་སེམས་ཅན་ཚུ་ལུ་ཚུབ་བཀལ་མ་ཚུགས་པས། 

**<big>མཆོད་རྟེན་སྐོར་ར་ཚེ་བཅུ།</big>**

དེ་ཡང་ལོ་ནམ་ཆེ་ར་ མཆོད་རྟེན་སྐོ་ར་ཁག་གཉིས་འགོ་འདྲེན་འཐབ་སྲོལ་འདུག དང་པ་རང་དག་པའི་སྐོ་ར་ཟེར་མི་འདི་ཟླཝ་དང་པའི་ཚེ་བཅོ་ལྔ་ལུ་འགོ་བཙུགས་སྲོལ་ཡོདཔ་ད་ རྒྱ་གར་ཨ་རུ་ནལ་པར་དེཤ་ལས་དག་པའི་མི་ཚུ་གཉིམ་གསུམ་གི་དོན་ལུ་གནས་སྐོར་དེ་ཁར་འོང་མི་དེ་ཡང་ཧེ་མ་ཁོང་གི་ལུང་ཕྱོགས་ནང་ལས་རྒྱལ་པོའི་སྲམོ་གུང་ལོ་བརྒྱད་སྦེ་མི་ཅིག་མཆོད་རྟེན་དེ་གི་ཡེ་ཤེ་སེམས་དཔའ་སྦེ་ཡོད་ཟེར་ཡིད་ཆེ་བསྐྱེད་དེ་འོང་དོ་ཡོདཔ་མས། ཤུལ་མམ་གི་སྐོར་ར་འདི་འབྲུག་པའི་སྐོར་ར་ཟེར་གནམ་གང་ལུ་སྐོར་ར་རྐྱབ་སྲོལ་ཡོད་མི་དེ་འབྲུགཔ་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ཨིནམ་ད་ཤར་ཕྱོགས་ཁ་ཐུག་གི་མི་སེར་ཚུ་དེ་ཁར་འཛོམས་ཏེ་ཉིན་ནུབ་བྱེལ་སྐོར་ར་རྐྱབ་སྲོལ་འདུག དེ་སྐབས་མི་སེར་ཚུ་ལུ་བྱིན་རླབས་མཐོང་གྲོལ་གཅིག་ཡང་མཉལ་ཁར་གནང་སྲོལ་འདུག། དེ་ཁར་གཡུས་ཁར་གྱིས་བུཚ་དང་བུམོ་ན་གཞོན་ཚུ་ཡང་ཆ་ཉམས་དེ་ཁར་འཛོམས་ལས་ ལ་ལུ་ཅིག་དགའ་མཐུན་འཕྱད་དེ་གཉན་ཡང་རྐྱབ་པའི་ལོ་རྒྱུས་འདུག 

## ཁུངས་གཏུགས་དཔེ་ཆ།
བུ་ལི་ ཁི་ལམ་ ལྷ་ཁང་

## བུ་ལི་ཁི་ལམ་ལྷ་ཁང་གི་ལོ་རྒྱུས།
ཁེངས་བུ་ལི་ལུ་ཡོདཔ་པའི་བུ་ལི་ཁི་ལམ་ལྷ་ཁང་འདི་སྒེར་གྱི་ལྷ་ཁང་ཅིག་ཨིན་མས། དེ་ཡང་ས་ཆ་མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོ་ལས་མི་ཊར་༡༦༢༦་གི་ས་ཁར་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷ་ཁང་འདི་ཐོག་ཚད་ཁྱིམ་ཐོག་གཉིས་རྡོ་རྩིག་གྱང་གི་སྦེ་རྐྱབ་ཡོད་མི་ཅིག་ཨིན་མས། དེ་འབདཝ་ད་ལྷ་ཁང་འདི་ནམ་བཞེངས་བཞེངསམ་ཨིན་ན་དང་ག་གི་བཞེངས་བཞེངསམ་ཨིན་ན་གི་སྐོར་ལས་ཡིག་ཐོག་ལུ་བཀོད་ཅིག་མེདཔ་ཨིན་མ་ལས་དེ་གི་སྐོར་ལས་ཁ་རྒྱུན་དང་འཁྲིལ་མ་གཏོགས་གཏན་ཁལ་ཅིག་མིན་འདུག མི་ཚུ་གིས་ཁ་རྒྱུན་གཅིག་ལས་འབད་བ་ཅིན་ཧེ་མ་བོད་ལུ་བཀའ་བརྒྱུད་ཚེལ་པ་འགོ་དང་པ་གཞི་བཙུགས་གནང་མི་བླ་མ་ཞང་གི་ཡང་སྲས་བས་ཡུལ་བླ་མ་ཤཀྱ་འོད་ཟེར་ཟེར་མི་འདི་ས་གནས་དེ་ཁར་མཚམས་ཁང་ཆུང་ཀུ་ཅིག་རྐྱབ་སྟེ་་ཁོ་རའི་སློབ་མ་དྲུག་དང་གཅིག་ཁར་བཞུགས་ཅི་ཟེར་ཨིནམ་ད་ ཤུལ་ལས་བླམ་དེ་གཤགས་ཞིནམ་ལས་ཁོང་སློབ་མ་ཚུ་གིས་ལྷ་ཁང་ཁྱིམ་ཐོག་གཅིག་སྦེ་མི་ཅིག་བཞེངས་ཡི་ཟེར་ཨིན་མས། ལྷ་ཁང་འདི་ཉམས་གསོ་ཚར་གཉིས་དེམ་ཅིག་ཞུ་བའི་ལོ་རྒྱུས་འདུག།

ལྷ་ཁང་འདི་ནང་གི་ནང་བརྟེན་གཙོ་བོ་སངས་རྒྱས་གཙོ་འཁོར་གསུམ་དང་བླ་མ་ཞང་དེ་ལས་བླ་མ་ཤཀྱ་འོད་ཟེར་དང་ཁོ་གི་སྐུ་གདུང་མཆོད་རྟེན་ཚུ་ཨིན་མས། གཞན་མི་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་སྤྱེན་རེ་གཟིགས་དང་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱི་སྐུ་འདྲ་ཚུ་ཡང་འདུག སྡེབ་རི་ཡང་མ་བཏུབ་ཏུབ་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ། སངས་རྒྱས་གཙོ་འཁོར་གསུམ། ཚེ་ལྷ་རྣམས་གསུམ། ཞབས་དྲུང་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ། གཏེར་སྟོན་པདྨ་གླིང་པ། ཞི་ཁྲོ་ལྷ་ཚོགས། བུ་ལི་སྨོན་མོ་དང་བུ་ལི་ལྷ་གཙན་དཀརཔོ་ཚུའི་སྐུ་པར་ཚུ་ཨིན་མས།

ཟླཝ་བཞིསཔ་ལྔཔ་བདུན་པ་དང་དགུཔ་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་ཚེས་ཨ་རྟག་རང་ཚེས་བཅུ་བཟུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། ཚེས་བཅུ་པ་འདི་བླ་མ་ཤཀྱ་འོད་ཟེར་གྱི་སྐུ་ཆོས་ཨིན་མས། དེ་སྐབས་ལུ་གཡུས་སྦོ་ལོག་ཁར་ཨིན་མི་བུལི་དང་ལྟ་ལི་དང་དཀྱིལ་མཁར་དང་དག་ཕའི་གི་མི་སེར་ཚུ་འཛོམས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དེ་མ་ཚད་གཡུས་ཁར་གྱི་མི་ག་གྱོང་དེ་རང་སྦེ་རུང་ཉི་ཤུ་ཙ་གཅིགཔོ་དེ་ལྷ་ཁང་དེ་ཁར་བཟུང་སྲོལ་འདུག།

## <big>ཁུངས་གཏུབས།</big>
བདེ་ཆེན་ཕུག་ལྷ་ཁང་།

**བདེ་ཆེན་ཕུག་ལྷ་ཁང་གི་ལོ་རྒྱུས།**

བདེ་ཆེན་ཕུག་ལྷ་ཁང་དེ་ཐིམ་ཕུག་ཁྲོམ་ལས་བྱང་ཁ་ཐུག་ལུ་ལམ་མཐའ་ཀི་ལོ་མི་ཊར་༡༡་དེ་ཅིག་གི་ས་ཁར་ཡོདཔ་ཨིན། ད་ལྟོ་ལྷ་ཁང་ཡོད་སར་གི་ལྟག་ལུ་ཧེ་མ་དུས་རབ་༡༢་པ་ནང་ལུ་བོད་ལས་འབྲུག་ལུ་བྱོན་མི་བླམ་ཕ་ཇོ་སྒྲུག་སྒོམ་ཞིག་པོ་གིས་སྒྲུབ་སྡེ་ཆུང་ཀུ་ཅིག་རྐྱབ་ནུག ཤུལ་ལས་དེའི་འོག་ལུ་ཁོ་གི་སྲས་བཞི་ཡོད་སར་ལས་སྲས་རྒན་ཤོས་དམ་པ་གིས་ལྷ་ཁང་གཅིག་བཞེངས་གནང་སྟེ་ཁོ་རང་ལོ་བརྒྱ་ཚུན་བཞུགས་ནུག ཁོ་གིས་ཁོ་རའི་སྲས་ཀུན་བཟང་རྡོ་རྗེ་ལུ་ལྷ་ཁང་དེ་རྩིས་གནངམ་མ་ཚད་དེ་ཁའི་དབུ་མཛད་གཉིས་པ་སྦེ་བརྐོ་བཞག་གནང་ནུག བྲོགས་ཀུན་བཟང་རྡོ་རྗེའི་སྲས་ཕ་དམ་པའི་ཡང་སྲས་དམ་སྤྲུལ་བློ་ལྡན་རྒྱལ་པོ་གིས་ཁོ་རའི་ཡབ་ཀུན་བཟང་རྡོ་རྗེ་ལས་ལྷ་ཁང་དེ་རྩིས་བཞེས་ཞིནམ་ལས་ད་ལྟོའི་ལྷ་ཁང་ཐོག་ཚད་བཞི་ཡོད་མི་དེ་ལུ་རྒྱ་སྐྱེད་མཛད་གནང་ནུག དམ་སྤྲུལ་བློ་ལྡན་རྒྱལ་པོ་དེ་སྐུ་ན་ཆུང་ཀུའི་བསྒང་ལས་རང་ཁོ་རའི་ཡབ་རྗེ་ཕ་དམ་པ་སྦེ་ངོས་འཛིན་འབད་ཡོདཔ་མ་ཚད སྐུ་ཡོན་གི་དོན་ལུ་བོད་རྭ་ལུང་ལུ་སྦེ་རྒྱལ་དབང་ཀུན་དགའ་སེང་གེ་གིས་སྐུ་མདུན་ལུ་སྦེ་གཟིགས་ནུག

བདེ་ཆེན་ཕུག་ལྷ་ཁང་ནང་གི་ནང་རྟེན་གཙོ་བོ་བཀའ་སྲུང་དགེ་བསྙེན་ཇག་པ་མེ་ལེན་ཨིན་མས། ཚར་ཅིག་རྗེ་འཇམ་དབྱངས་ཀུན་དགའ་སེང་གེ་དེ་བདེ་ཆེན་ཕུག་ལུ་བྱོནམ་ད་དགེ་བསྙེན་ཇག་པ་མེ་ལེན་འདི་ཁོའི་སྐུ་མདུན་ལུ་ཞལ་ངོས་སུ་མཇལ་དེ་ཁོ་གདེན་འདྲང་ཏེ་ད་ལྟོ་ལྷ་ཁང་གི་གདོང་ཁར་ལྷོདཔ་ཅིན་རྡོ་ཕུག་ནང་ལུ་ཐིམ་འགྱོ་བ་ལས་ས་གནས་ཀྱི་མིང་ཡང་ཐིམ་ཕུག་ཟེ་དར་དགོ་མིའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཨིནམ་སྦེ་བཤེདཔ་མས། རྗེ་ཀུན་དགའ་སེང་གེ་མ་བྱོན་མིའི་ཧེ་མ་དགེ་བསྙེན་ཇག་པ་མེ་ལེན་དེ་ས་གནས་དེ་ཁར་གྱི་གནས་བདག་ཅིག་ཨིན་དོ་མས། ཤུལ་ལས་ཁོ་བྱོན་ཞིནམ་ད་གནས་བདག་དེ་འབྲུག་པ་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་བཀའ་སྲུང་སྦེ་དམ་ལུ་བཏགས་ཏི་བདེ་ཆེན་ཕུག་ལྷ་ཁང་ནང་གི་མགོན་ཁང་དེ་དེ་སྐབས་བཟོ་གནང་གནངམ་ཨིན་མས།

ལྷ་ཁང་གི་བཟོ་བཀོད་དེ་རྫོང་གི་དབུ་རྩེ་དང་ཅོག་འཐེདཔ་ཨིནམ་མ་ཚད་ རྩིགཔ་གི་རྒྱ་ཚད་ཡང་མི་ཊར་༡༠་དེ་ཅིག་ཨིན་མས། ལྷ་ཁང་གི་ཐོག་ཚད་ཡང་ཐོག་བཞི་ ཐོག་དང་པའི་ནང་མཎི་ཆོས་འཁོར་གཉིས་དང་ཐོག་གཉིས་པའམ་འདི་ཁང་མིག་སྟོངམ་ཞལ་འཛོམས་རེ་རྐྱབ་པའི་སྐབས་ལག་ལན་འཐབ་དོ་ཡོད་པ་དང་ཐོག་གསུམ་པ་གི་ནང་ལུ་མགོན་པོའི་གཙོས་པའི་གཞན་མི་བཀའ་སྲུང་ཚུ་གི་ལྷ་ཁང་ཚུ་ཨིན་མས། ལྷ་ཁང་དེ་ནང་དགྲ་ཆེས་ཡི་རིགས་མདྲཝ་དཔའ་རྟགས་དང་དགྲ་ལི་དང་ལྕགས་སྨོག་དེ་ལས་མེ་མདའ་ཚུ་ཡང་འདུག དེ་ཡང་ཧེ་མ་བོད་ལས་མ་དམག་འོངམ་ད་ཁོང་ཕམ་མའི་ཤུལ་ལུ་འབྲུག་ལུ་རང་ལུད་ལུད་པའི་ལག་ཆས་ཚུ་ཨིན་མས། མི་ཚུ་གིས་རང་སོའི་བསམ་དོན་གྲུབ་ནིའི་དོན་ལུ་རྒྱབ་བདེ་ཆེན་ཕུག་ལྷ་ཁང་ནང་ཡོད་པའི་དགེ་བསྙེན་ལས་རང་འཚོལཝ་ཨིན་མས། བར་སྐབས་ཅིག་ལས་ལྷ་ཁང་ཞིག་རལ་སོང་སྟེ་ ་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༦་ལས་༡༩༩༨་གི་བར་ཉམས་གསོ་ཅིག་ཡང་གཞུང་གིས་སྦེ་ཞུ་ནུག ལྷ་ཁང་གི་ལྟག་ལུ་ཡོད་མི་ལྷ་ཁང་ཐོག་ཚད་གཉིས་པའམ་དེ་ཡང་ཉམས་གསོའི་སྐབས་ལུ་བཞེངས་བཞེངསམ་ཨིན་མས། དེ་མ་ཚད་རྡོ་ཆལ་ཡང་ཧེ་མ་ལས་ལྷག་རྒྱ་ཁྱོན་ནུག

## ཁུངས་གཏུག།
ཡོངས་ལ་དཔལ་རི་དགོན་པ

**<big>ཡོང་ལ་དཔལ་རི་དགོན་པའི་ཆགས་རབ།</big>**

ཤར་ཕྱོགས་པདྨ་དགའ་ཚལ་འདི་འབྲུག་གི་རྫོང་ཁག་༢༠་ཡོད་ས་ལས་གཅིག་ཨིན་མས་ རྫོང་ཁག་དེ་ཤར་ཕྱོགས་པདྨ་དགའ་ཚལ་རྫོང་ཁག་ན་ལུ་ཡོངས་དྲག་གི་ཡོང་ལ་དཔལ་རི་དགོན་པ་ཟེར་མི་འདི་སྤོ་ཏོ་ཅིག་གུ་བསམ་གྲུབ་ལྗོང་མཁར་ལས་བཀྲིས་བསྒང་ལུ་འགྱོ་སའི་གཞུང་ལམ་ཁར་ ས་གནས་ཚེ་གླིང་བསྒོར་ལུ་ལྷདཔ་ད་ པདྨ་དགའ་ཚལ་ལུ་འགྱོ་སར་གྱི་ལམ་ཁ་བྱེལ་ཁར་ལས་ལམ་མཐའ་སྣུམ་འཁོར་ནང་ལུ་འགྱོ་བ་ཅིན་ཆུ་ཚོད་ཀར་མ་༣༠་དེ་ཅིག་འགོར་བའི་ས་ཁར་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། ས་གནས་དེ་ཧེ་མ་སྙིང་མ་པའི་བླ་ཆེན་མཁས་གྲུབ་འཇིགས་མེད་གླིང་པ་སྐུ་མཚམས་གནང་བཞུགས་སར་དང་སྦྱིན་གིས་རླབས་རླབས་པའི་ས་ཆ་ཅིག་ཨིན་མས། བླམ་དེ་གཤགས་ཞིན་ལས་སྤྱི་ལོ་༡༧༣༦ ལུ་ཡོང་ལ་བླམ་རྡོ་རྗེ་རྒྱ་མཚོ་གིས་དགོན་པ་ཅིག་བཞེངས་བཞེངསམ་ཨིན་མས། དེ་གི་མིང་ཡང་ཡོང་ལ་དཔལ་བར་དར་རྒྱས་ཆོས་གླིང་དགོན་པ་ཟེར་བཞག་ནུག་ཨིན་རུང་དཔལ་རི་དགོན་པ་དེ་ཡོངས་དྲག་ཡར་སོང་ནུག མ་གཞི་བླམ་མཁས་གྲུབ་འཇིགས་མེད་གླིང་པ་དེ་ཐིམ་ཕུག་དབང་དར་ལུང་ཁ་ལས་ཨིན་རུང་ གཏེར་སྟོན་འཇིགས་མེད་གླིང་པ་གིས་ཁོ་ལུ་ས་གནས་ཕུརཔ་འདྲ་བ་ཅིག་ཡོད་དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ངོས་འཛིན་འབད་ཞིག་ག་ཅིག་སྨོ་ཟེ་བ་ཅིན་ཁྱོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལུ་ཕན་དེ་ཁར་འགྱོ་སྡོད་པ་ཅིན་ཐོག་འོང་ཟེར་གསུངས་ཞིན་བླམ་དེ་བོད་ལུ་ཕྱག་དཔེ་གཟིགས་ཏེ་བཞུགས་བཞུགསཔ་འོང་ནི་འདྲས་ཁོ་ཡར་ལས་མར་བུམ་ཐང་ལུ་བྱོན་དེ་ཁར་ལས་སྦེ་ཤར་ཕྱོགས་ཁ་ཐུག་ལུ་བྱོནམ་ད་ ས་གནས་ད་ལྟོ་དགོན་པ་ཡོད་སར་ལྷོདཔ་ད་ཁོའི་གསང་ཡུམ་མཁའ་འགྲོ་བདེ་ཆེན་རྒྱལམོ་དེ་ལུ་ བླ་མའི་ང་ལུ་གསུང་མིའི་ས་ཁོངས་དེ་འ་ནཱི་མིན་ནམ་སྨོ་ཟེར་དྲིཝ་ད་མོ་གིས་ཡོང་ཡོང་ཟེར་ལེན་གསུངས་གསུངམ་ཨིན་མས། བླ་མའི་ཐུགས་ཁར་ལུང་གསྟན་དེ་ཁར་རང་འོང་ནི་མས་ཟེར་ཐུགས་ཞེ་གནང་སྟེ་དེ་ཁར་མཚམས་ཁང་ཅིག་རྐྱབ་སྟེ་བཞུགས་ཡོདཔ་མ་ཚད་ས་གནས་དེའི་མིང་ཡང་ཡོང་ལ་ཟེར་སླབ་དགོ་མི་དེ་ཡང་དེ་ཨིན་མས། འགྲོས་ཀྱི་སྦེ་མི་མང་སུ་ཅིག་འོང་སྟེ་ཁོ་བཞུགས་སར་མཐའ་བསྐོར་དེ་གཞི་བཅག་ནུག ཤུལ་ལས་ཨ་ནེམ་མའི་གྲྭ་ཚང་ཅིག་ཡང་གཞི་བཙུགས་མཛད་ནུག པདྨ་དགའ་ཚལ་ཟེར་མི་མིང་དེ་ཡང་ཧེ་མ་སྤྱི་ལོ་༡༨༧༠་ལུ་དོ་སྒྲུབ་རིན་པོ་ཆེ་ཕར་ལུ་བྱོན་སྟེ་པདྨ་དགའ་ཚལ་ཟེར་བཏགས་ནུག

**<big>ཡོང་ལ་ཕུར་པའི་སྒྲུབ་ཆེན།</big>**

ཡོང་ལ་ཕུར་པའི་སྒྲུབ་ཆེན་དེ་འཇིགས་མེད་ཀུན་འབྲེལ་གྱི་ངོ་སྐབས་ལས་འགོ་བཙུགས་ནུག ཨིན་རུང་བར་སྐབས་ཅིག་ལས་སྲོལ་ཉམས་ཏེ་ཡར་སོང་དེ་སྦེ་རུང་བླམ་བསོད་ནམ་བཟང་པོ་གིས་ལོག་སྟེ་སྲོལ་སྔར་ག་ཨིནམ་སྤྱི་ལོ་༡༩༦༠་ཙམ་ལུ་འགོ་བཙུགས་གནང་ནུག སྤྱི་ལོ་༢༠༠༩་ཟླ་༩་པའི་སྤྱི་ཚེས་༢༡་ལུ་ས་གཡོན་ཤུགས་ཅན་སྦེ་འོང་མིའི་ཚད་ལྷ་ཁང་དེ་ལུ་ཡང་གནོད་སྐྱོད་སྦོམ་སྦེ་རང་བྱུང་ཡོདཔ་ལས་ མི་དབང་མངའ་དག་རིན་པོ་ཆེའི་བཀའ་བཞིན་ ལར་ལོག་ག་ཨིནམ་སྦེ་ཉམས་གསོ་ཞུ་དགོཔ་སྦེ་བཀའ་གནངས་མ་ལས་ སྤྱི་ལོ་༢༠༡༢་ལས་ལཱ་འགོ་བཙུགས་ཏེ་གཟི་བརྗིད་དང་བཅསཔ་སྦེ་གྲུབ་སོ་ནུག

**<big>རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་དེབ།</big>**
རྒྱལ་སྲས་བསྟན་འཛིན་རབ་རྒྱས

**སྐུ་འཁྲུངས་པ།**

རྒྱལ་སྲས་མཆོག་ཡབ་ཚེ་དབང་བསྟན་འཛིན་དང་ཡུམ་དམ་ཆོས་བསྟན་འཛིན་གྱི་སྲས་སྦེ་རབ་བྱུང་༡༡་པའི་ས་ཕོ་སྟག་ལོ་ཟླ་༡༡་པའི་ཚེས་༡་གཟའ་ཉི་མའི་དྲོ་པ་ཉི་ཤར་དཀརཝ་ཅིག་གདན་ས་རྟ་མགོ་ལུ་སྐུ་འཁྲུངས་ནུག དེ་སྤྱི་ལོ་འབད་བ་ཅིན་སྤྱི་ལོ་༡༦༣༨་ལུ་ཨིན་མས། ཡབ་ཚེ་དབང་བསྟན་འཛིན་དེ་བླ་མ་འབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་ཀྱི་སྐུ་ཚ་བོ་དང་ཡུམ་དེ་བླམ་ཕ་ཇོ་འབྲུག་སྒོམ་ཞིག་པོ་གི་སྲས་ཉི་མ་ལས་ཆད་པའི་ལྕང་སྒང་ཁ་ཆོས་རྗེའི་བརྒྱུད་པ་ཨིན་མས། ཁོ་སྐུ་འཁྲུངསམ་ད་ཡབ་ཚེ་དབང་བསྟན་འཛིན་དང་ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་སྒར་སྐོར་ལུ་ཕེབས་ཏེ་གདན་སར་མ་བཞུགས་པ་ལས་ལྕགས་རི་ལུ་རྒྱལ་སྲས་འཇམ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་བཞུགས་སར་སྲས་ཀྱི་མཚན་ཞུ་བ་བཏང་ནུག། རྒྱལ་སྲས་ཀྱིས་མཚན་ཞུ་བར་འགྱོ་མི་དེ་ཆང་གིས་འགྲངས་སོང་པ་ལས་བསྟན་འཛིན་རྐྱངམ་ཅིག་མ་གཏོགས་མ་དྲནམ་ལས་བསྟན་འཛིན་ཟེར་ཞུ་ནུག**།**

**སྐུ་ན་ཆུང་དུས་ཀྱི་གནས་སྐབས།**

རྒྱལ་སྲས་དགུང་ལོ་བཞི་ལངམ་ཅིན་ཁོ་རའི་ཡུམ་ལས་ཀ་ཀུ་ལས་འགོ་བཙུགས་གཞན་ལྷ་ནི་དང་བྲིས་ནི་ཚུ་ལྷབ་སྦྱང་མཛད་ནུག ཨ་ལོ་གཞན་མི་དང་འཕྱདཔ་ད་མགྱོགས་པར་ར་མཁྱེན་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ རྗེ་སྐུ་ན་ཆུ་ཀུའི་བསྒང་ལས་རང་བླམ་ཅིག་གི་སྐུ་སྐྱེ་བཤད་དེ་འབད་རུང་ ཞབས་དྲུང་མཆོག་གིས་འབྲུག་པའི་གདུང་ཨིནམ་ཙམ་ཅིག་གི་ཆོག་པའི་སྤྲུལ་སྐུ་མི་འོང་ཟེར་ངོས་འཛིན་མ་པ་ལས་རང་མཛད་མ་བཏུབ་པས། དགུང་ལོ་ལྔ་བཞེསཔ་ད་ ཁོ་རའི་ཡབ་ལས་ནཱ་རོ་ཆོས་དྲུག་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་སྦྱོར་ལ་སོགས་པའི་མདོ་ཚུ་གི་བཀའ་ཆོས་ཡང་གསན་ནུག རྗེ་དགུང་ལོ་༧་བཞེསཔ་ཅིན་ཁོ་རའི་ཡབ་གཤགས་སོ་ནུག དེ་ལས་ཚུར་ཁོང་ཡུམ་སྲས་ལྕམ་སྲིང་ཚུ་གི་འཚོ་བའི་ཆ་རྐྱེན་ཆ་ཉམས་ཞབས་དྲུང་གི་ཕྱག་མཛོད་ནང་ལས་གནང་ནུག

དེ་ལས་དགུང་ལོ་༨་བཞེསཔ་ཅིན་དགེ་འདུན་པའི་སྡེར་བཞུགས་ཞིན་ན་ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་རང་ཉིད་ཀྱིས་གཙུག་ཕུད་བཞེས་ཏེ་མཚན་ཡང་ངག་དབང་བསྟན་འཛིན་རབ་རྒྱས་ཟེར་གནང་མ་གི་མ་ཚད་པ་ གནས་བརྟན་པད་དཀར་འབྱུང་གནས་དང་བསྟན་འཛིན་ལྷུན་གྲུབ་སློབ་དཔོན་སྦེ་བསྟེན་ནུག དེ་གི་མ་དོ་བ་ཉེར་བ་མཁོའི་ཕྱག་གཡོག་ཡང་དེ་ལས་ཚུར་བཅོལ་གནང་ནུག། ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་སྡེཔ་དབུ་མཛད་བསྟན་འཛིན་འབྲུག་རྒྱལ་ལུ་རྒྱལ་སྲས་བདག་འཛིན་མཛད་དགོཔ་པའི་བཀའ་ཡང་ལོག་སུ་སྦེ་འབད་རང་གནང་ནུག  

**འབྲུག་སྡེ་སྲིད་བཞི་པའི་ཁྲི་ཐོག་ལུ་བྱོན་པ།**

སྤྱི་ལོ་༡༦༨༠་ལུ་སྤུ་ན་ཁའི་རྫོང་དཔོན་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ངོ་རྒོལ་སྐབས་ ཆོས་རྒྱལ་མི་འགྱུར་བསྟན་པ་སྡེ་པའི་ཁྲི་ཐོག་ལས་དགོངས་ཞུ་མཛད་དེ་ རྒྱལ་སྲས་བསྟན་འཛིན་རབ་རྒྱས་རྒྱལ་ཚབ་སྦེ་བསྐོ་བཞག་མཛད་ནུག དེ་ལས་ཚུར་འགྲོས་ཀྱིས་སྦེ་སྡེཔ་བཞི་པའི་ཁྲི་ཐོག་ཁོ་རང་ར་བཞུགས་ནུག རྒྱས་སྲས་མཆོག་གིས་ཐིམ་ཕུག་དཀར་སྦི་ས་ལས་ལྷ་ལྕམ་ཅིག་ཡང་བཞེས་ཏེ་ སྤྱི་ལོ་༡༦༩༡་ལུ་སྲསམོ་ཀུན་ལེགས་སྐུ་འཁྲུངས་ནུག རྒྱལ་སྲས་ཀྱི་ཕྱག་ལཱ་སྲོད་དོན་གྱི་བདག་སྐྱོང་མ་དོ་བ་བསྟེན་པའི་ཞབས་ཏོ་ ལྷ་ཁང་དང་དགེ་འདུན་་ཉམས་གསོ་དང་་གསར་གཞེངས་མཛད་ནི། སྐུ་རྟེན་གསུང་རྟེན་བསྒྲུབ་ནི་ཚུ་ལུ་བརྩོན་དེ་བཞུགས་ནུག དེ་ནང་ལས་གཙོ་བོ་གཅིགཔོ་དེ་ སྤྱི་ལོ་༡༦༨༡་ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་བཙུན་ཁྲལ་བཀལ་ནི་དེ་་ཨིན་མས། དེ་ཡང་གུང་པ་རེ་ལས་བུ་སྤུན་གསུམ་ཡང་ན་དེ་ལས་ལྷག་སྟེ་ཡོད་པ་ཅིན་གཅིག་ཨིན་ཅི་མིན་ཅི་དགེ་སློང་ནང་གཏང་དགོཔ་པའི་བཀའ་རྒྱ་གནང་ནུག དེ་གི་སྦེ་་དགེ་སློང་ཞལ་གྲང་༥༠༠་དེ་ཅིག་ལས་མེད་མི་ལས་་༨༠༠་ལྷག་ཙམ་ཅིག་ལུ་ཡར་སེང་སོང་ནུག ནེ་སྦེ་བསྟེན་པའི་འགྲོ་དོན་མཛད་བཞུགས་བཞུགས་བར་དགུང་ལོ་༥༨་བཞེསཔ་ཅིན་རྟ་མགོ་ལུ་སྦེ་གཤགས་སོང་ནུག 

## '''<big>ཁུངས་གཏུགས་དཔེ་ཆ</big>'''
འཕུར་རྡོ་དགོན་པ་

**<big>འཕུར་རྡོ་དགོན་པའི་ཆགས་རབས་དོར་བསྡུས།</big>**

འཕུར་རྡོ་དགོན་པ་འདི་སྤ་རོ་རྟ་མཆོག་ལྷ་ཁང་གི་ལྟག་ལུ་རི་ཕུརཔ་བཟུམ་ཅིག་གུ་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཧེ་མ་དུས་རབས་༡༥་པའི་ནང་ལུ་གྲུབ་ཐོབ་ཐང་སྟོང་རྒྱལ་པོ་ས་ཁོངས་དེ་ན་ཚར་གཅིག་བྱོན་དེ་བཞུགསཔ་ཅིག་ལུ་ཁོའི་གཟགས་སྣང་ན་ལུ་སངས་རྒྱས་འོད་དཔག་མེད་དང་སྤྱན་རས་གཟིགས་དེ་ལས་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་བྱོན་ཏེ་ ས་གནས་དེ་རྩ་ཆེན་ཅིག་འོང་ནི་སྨས་ཟེར་ཐུགས་ཞེས་གནང་ ད་ལྟོའི་དགོན་པ་དེ་བཞེངས་གནང་ནུག དགོན་པ་དེ་ལུ་འཕུར་རྡོ་དགོན་པ་ཟེར་སླབ་དགོ་མི་དེ་ཡང་ དགོན་པ་དེ་གི་འོག་ལུ་ཡོད་མི་གྲུབ་ཐོབ་ཁོ་རང་གིས་རང་བཞེངས་མི་མཆོད་རྟེན་འདི་དེ་ གྲུབ་ཐོབ་ལོག་མར་བྱོན་ནི་འབདཝ་དང་མཆོད་རྟེན་དེ་གི་ཡང་རྟིང་བདའ་འཕུར་ནི་སྦེ་བ་ལུ་བརྟེན་ དགོན་པའི་མིང་ཡང་འཕུར་རྡོ་དགོན་པ་ཟེར་བཏགས་ནུག་ཟེར་བཤདཔ་མས། མཆོད་རྟེན་འདི་གི་ཟུར་གགཉིས་ཆ་ལུ་རང་རྡོ་ལེབ་ཤོགཔ་བཟུམ་ཡོད་མི་དེ་རང་འབྱོན་ཨིན་ཟེར་བཤདཔ་ཨིན་མས། ལྷ་ཁང་དེའི་བརྟན་གཙོ་བོ་གུ་རུ་སྣང་སི་ཟིལ་གནོན་དང་སྤྱན་རས་གཟིགས་དེ་ལས་མགོན་པོ་ཚུ་ཨིན་མས། དགོན་པ་དེ་གི་ལྟག་ལུ་རྡོ་རིང་གཅིག་ཡང་འདུག དེ་གྲུབ་ཐོབ་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་དང་མཉམ་ཟེར་ཡང་སླབ་ཨིན་མས།

**ཁུངས་གཏུགས་ཡིག་ཆེ།**
སི་ཐི་ཝེན་རོབ་ལིས།

**སི་ཊི་ཝེན་ཨ་ཌན་རོབ་ལེས་རུའུ་ཟི་**

སྤྱི་ལོ་༢༠༡༥ ལུ་ རོ་བཱལསི་གིས་ སྡེ་ཚན་ནང་ལུ་ ཁྱད་རིག་ཅན་གྱི་ འགོ་ཐོག་རྩེད་འགྲན་འབད་ནུག། ལོ་གཅིག་གི་ཤུལ་ལས་ སྤྱི་ལོ་༢༠༡༧ ལུ་ ཀོ་མུ་ནི་ཀ་སིན་ལུ་མ་ལོག་པའི་ཧེ་མ་ ཀཱར་ཅ་ དང་ ཡུ་ཨེསི་ཨེ་སི་ ལུ་ སྐྱིན་འགྲུལ་ལེན་ནུག། རོབ་ལེས་ཀྱིས་ ལིག་ གསུམ་དང་ ཀོན་ཀ་ཀ་ཨེཕ་ ལིག་གཅིག་ ཐོབ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

ཧེ་མ་ སྐྱེས་ལོ་༢༠ དང་ ༢༣ གྱི་ སྡེ་ཚན་གྱི་ངོ་ཚབ་སྦེ་ ཕྱག་ཞུ་མི་ རོབ་ལིས་ཀྱིས་ སྤྱི་ལོ་༢༠༡༩ ལུ་ སྡེ་ཚན་རྒས་ཤོས་ནང་ འགོ་དང་པ་ རྩེད་འགྲན་འབད་ནུག། སྤྱི་ལོ་༢༠༢༡ དང་ ༢༠༢༣ དེ་ལས་ ༢༠༢༥ ལུ་ ཀོན་ཀ་ཀ་ཕི་གསེར་གྱི་ ཕོརཔ་ནང་ བཅའ་མར་གཏོགས་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
མེ་ཐིའུ

**མེ་ཐིའུ**

* མེ་ཐིའུ་ལེའུ་ 1
* མེ་ཐིའུ་ལེའུ་ 1
ཛུ་བིན་གརག

**ཛུ་བིན་གརག** (; ༡༩༧༢ ནབ་བར་བརྒྱ་བཞི་པ་ ༡༨ – ༢༠༢༥ སེཔ་ཊེམ་བར་ ༡༩) ནི་ རྒྱ་གར་གྱི་ ཨ་སམ་ལས་བྱུང་བའི་ གླུ་གཞས་པ་ དང་ སྒྲ་སྦྱོར་པ་ ཡིན་པ་ཡིན། ཁོ་གིས་ ཨ་སམི་ཡའི་ གླུ་གཞས་ དང་ ཧིན་དི་ བོང་ག་ལི་ ཡང་ན་ དེ་ལས་གཞན་ བོ་དོ་ ནེ་པ་ལི་ ཨོ་རི་ཡ་ སྟེ་ སྐད་ཡིག་༤༠ ལས་མང་པོར་ གླུ་གཞས་བྱས་པ་ཡིན།

ཁོ་གི་ སྒྲ་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་འགོ་འཛུགས་ ༡༩༩༢ ལུ་ ཨ་ན་མི་ཀ་ (*Anamika*) ཟེར་བའི་ གླུ་སྒྲོམ་གྱིས་བྱུང་བ་ཡིན། ཁོ་གིས་ བོང་ག་ལི་ དང་ ཧིན་དི་ ལས་བྱུང་བའི་ གླུ་གཞས་ནང་ “*Ya Ali*” ཟེར་བའི་ གླུ་གཞས་ལས་ མངོན་པར་ བསྐུལ་བ་ཐོབ་པ་ཡིན།

ཁོ་གིས་ བོད་ཡིག་༤༠ ལས་མང་པོའི་ གླུ་༣༨༠༠༠ ལས་མང་པོ་བྲིས་ཏེ་བཟོས་པ་ཡིན། ཁོང་གིས་ རྒྱ་གར་གྱི་ གླུ་གཞས་ སྟོང་བསྡོམས་ བདག་མཐོང་ཆེ་ཤོས་བྱུང་བ་ཡིན།

༢༠༢༥ སེཔ་ཊེམ་བར་༡༩ ལུ་ ཁོ་གིས་ སིང་ག་པུ་རུ་ནས་ ཚེ་སྲོག་བཞུགས་མེད་པ་བྱས་པ་ཡིན།

## ཁུངས་གཏུག
འབྱོག་དཀར་ཁོ་ཆེ།

**འབྱོག་དཀར་ཁོ་ཆེ་གི་རྒྱབ་ཁུངས།**

འབྱོག་དཀར་ཁོ་ཆེ་ཟེར་མི་འདི་ གཞལ་སྒང་རྫོང་ཁག་ པཱན་བང་དྲུང་ཁག་ འབྱོག་དཀར་རྒེད་འོག་ནང་ལུ་དར་ཡོད་པའི་མི་བརྒྱུད་ཅིག་ལུ་སླབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།  གཡུས་གོ་འདི་ཁོ་གིས་དབང་སྟེ་ བརྒྱུད་པ་ཚུ་དར་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་རྐྱངམ་གཅིག་མེན་པར་ ཁོ་གི་གཟིམ་ཅུང་འདི་ ད་རེས་ནངས་པ་ཡང་ཉམས་བཅུག་པར་མཐོང་ནི་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ཡང་ འབྲུག་གི་གནས་ (Nye, D. G. 2020) དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ ལོ་རྒྱུས་དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ ཁོ་ཆེའི་བརྒྱུད་པ་འདི་ ལྷ་སྲས་གཙང་མའི་མི་བརྒྱུད་ཨིནམ་སྦེ་ཡང་བཤད་ནི་འདུག། དེ་དང་གཅིག་ཁར་ ཐོག་ཚད་༣ འབད་མི་ ཁོ་ཆེའི་གཟིམ་ཅུང་ ཕྱེད་ཀ་དཀརཔོ་སྦེ་འཐོང་ནི་ཡོདཔ་མི་འདི་ ཁོ་ཆེ་འི་གཡོག་ལཱ་འབད་མི་རྒྱ་གར་ཨ་སམ་ (Assam) གྱི་མི་ཚུ་གིས་བཟོ་བཟོཝ་ཨིནམ་དང་། ཕྱེད་ཀ་གནགཔོ་སྦེ་ཡོད་མི་འདི་ འབྲུགཔ་གིས་བཟོ་བཟོཝ་ཨིན་ཟེར་བཤད་ནི་འདུག། 

དེ་བཟུམ་སྦེ་  མི་ཚུ་གིས་བཤད་མི་ལུ་བལྟ་བ་ཅིན་ འབྱོག་དཀར་ཁོ་ཆེ་འདི་ ཁེངས་ནང་རྐྱངམ་གཅིག་དབང་ཚད་ཅན་མེན་པར་ ཁོ་ཆེ་འདི་རྒྱ་གར་ཨ་སམ་(Assam) ལས་ཕར་ཡང་དབང་ཚད་ཅན་སྦེ་སྡོད་སྡོདཔ་ཨིནམ་ཤེས་ཚུགས་པས། ལྷམ་རྡོ་རྗེ་ (Dorji, L. 2025) གིས་འབད་བ་ཅིན་ ད་རེས་ འབྱོག་དཀར་ཁོ་ཆེའི་མི་བརྒྱུད་ ཉམས་མ་བཅུག་པར་བཞག་ནིའི་དོན་ལུ་ ཨ་རྒས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟིམ་ཅུང་འདི་ བདག་འཛིན་འཐབ་སྟེ་ར་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་མ་ཚད་ སྔོན་མ་ཁེངས་ལུ་ དུང་། ཁོ་ཆེ། རྒད་པོ། དཔོན་པོ། ཟེར་ མི་སྡེའི་འགན་ཁུར་དང་སྲིད་དོན་གྱི་དབང་ཚད་བཟུང་མི་ལེ་ཤ་ཅིག་ར་སྡོད་ནུག། དེ་ནང་ལས་ ཁེངས་ནང་ཁོ་ཆེ་འདི་ དབང་ཚད་ཆེ་ཤོས་ཅིག་སྦེ་སྡོད་ཡོདཔ་སྦེ་བཀོད་དེ་འདུག།

དེ་ལས་ ཨོ་རྒྱན་དང་དཔལ་རྒྱན་ (Ugyen, Pelgen. 2025) གཉིས་ཀྱི་འབད་བ་ཅིན་ ཁོ་གི་དབང་ཚད་དང་མི་བརྒྱུད་འདི་ བུཚུ་གིས་བཟུང་དགོཔ་ཨིན་མས། ཚར་ཅིག་འབདཝ་ད་ དབང་ཚད་ཐོབ་ནིའི་དོན་ལས་ ཁོང་ཁོ་ཆེའི་བུཚུ་ཚུ་གི་བར་ན་ ནང་འཁོད་འཛིང་འཁྲུག་བྱུངམ་ད་ ཕོ་རྒནམ་གཅིག་ བསད་བསདཔ་ཨིན་མས། རྒྱུ་མཚན་འདི་ལུ་བརྟེན་ ཨའི་གིས་ནང་འཁོད་ལུ་བརྩོད་རྙོགས་མི་བྱུང་ནིའི་ཐབས་ལུ་ མ་འོངས་པ་ཁོ་ཆེའི་མི་རབས་ཚུ་ལུ་ བུ་འདི་འཁོར་མ་བཅུག་ཟེར་དམོད་པ་རྐྱབ་པའི་གུར་ མི་བརྒྱུད་དེ་ཉམས་རྒུད་འགྱོ་བཅུག་ཟེར་ སྨོན་ལམ་བཏབ་བཞག་བཞགཔ་ཨིནམ་སྦེ་བཤད་ནི་འདུག།

དེ་མ་ཚད་ ལྷམ་རྡོ་རྗེ་ (Dorji, L. 2025) གིས་འབད་བ་ཅིན་ སྤྱི་ལོ་༡༩༥༠ ལོ་གྲངས་ནང་ མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་གསུམ་པའི་སྐབས་ལུ་ མི་སྡེ་དང་སྲིད་དོན་གྱི་དབང་ཚད་ཚུ་ལུ་ བསྒྱུར་བཅོས་ལེ་ཤ་ཅིག་འགོ་བཙུགས་གནང་ཡོདཔ་ཨིན་མས། དེ་ལས་ དབང་ཚད་ཅན་ཚུ་རྩ་མེད་གཏང་པའི་ཁར་ ཁོ་ཆེ་གི་བརྒྱུད་པ་ཚུ་ གཡུས་ཚན་ཁ་སྟོར་འགྱོ་མི་དང་ བཟའ་ཚང་ནང་ཕོ་སྐྱེས་ཀྱི་རིགས་བརྒྱུད་དེ་ མར་ཕབ་འགྱོ་ས་མཐོང་མི་ལུ་བལྟ་བ་ཅིན་ ཁོ་ཆེ་གི་ཨའི་གིས་སྨོན་ལམ་གྱིས་ཨིནམ་བཟུམ་སྦེ་ཡང་བཤད་ནི་འདུག།  

= **རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་ཐོ།** =
Dorji,  L. (2005). *Journal of Bhutan Studies*.The Historical Anecdotes of Kheng  Nobilities.

Nye, D. G.  (2020, November 20).

Ugyen, Pelgen.  (2025, october 27). *Marvellous Bhutan*. Retrieved from The Historical  Anecdotes of Kheng Bjoka Khoche:
ནར་སི་སོ་ཨོ་རེ་ལ་ན།

**ནར་སི་སོ་ཨོས་ཝལ་ཌོ་ཨོ་རེ་ལ་ན་གུ་ཟ་མཱན་** 

སྤྱི་ལོ་༢༠༡༠ ལུ་ ཊི་ཊན་ གྱི་དོན་ལུ་ འགོ་ཐོག་རྩེད་འགྲན་འབད་མི་ ཨོ་རི་ལ་ན་འདི་ མགྱོགས་པ་རང་ སྡེ་ཚན་གྱི་སྐར་མ་ཅིག་ལུ་འགྱུར་ནུག། མཐར་ཐུག་ལུ་ སྤྱི་ལོ་༢༠༡༣ ལུ་ ཨི་སི་ཌོ་མེ་ཊ་པཱན་ ལུ་ འཛུལ་ཞུགས་འབད་དེ་ རིམ་ཐེངས་གསུམ་གྱི་ ལིག་ རྟགས་མ་ཐོབ་ནུག། སྤྱི་ལོ་༢༠༡༧ ལུ་ ཨ་ལི་ཡན་ཛ་ལུ་ འཛུལ་ཞུགས་འབད་ཞིནམ་ལས་ ཨོ་རི་ལ་ན་གིས་ ལིག་གི་ རྟགས་མ་༨ ཐོབ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ རྩེད་འགྲན་༢༠༠ ལྷགཔ་ཅིག་ འབད་དེ་ སྡེ་ཚན་གྱི་དོན་ལུ་ གཱ
དབུས་པ་པུ་ཝ། ས་གནས།

དབུས་པ་པུ་ཨ་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༢ ལོར་པ་པུ་ཨ་ཞིང་ཆེན་ནས་ཁ་བྲལ་ཏེ་གསར་དུ་བཙུགས་པའི་ཤར་ཨིན་ཌོ་ནི་ཤི་ཡའི་ཞིང་ཆེན་ཞིག་རེད། ཞིང་ཆེན་འདིའི་རྒྱལ་ས་ནི་ན་བི་རེ་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་ཝང་གར་རེད། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ལོའི་མཇུག་ཏུ་དབུས་པ་པུ་ཨའི་མི་འབོར་ཁྱོན་བསྡོམས་ ༡,༣༦༩,༡༡༢ ཟིན་ཡོད།

གྷ་ར་སི་བྷེར་གྷི་གཏེར་ཁ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་གསེར་གྱི་གཏེར་ཁ་ཆེ་ཤོས་དང་ཟངས་ཀྱི་གཏེར་ཁ་ཨང་གསུམ་པ་དེ་རེད། གཏེར་ཁ་འདི་ཨིན་ཌོ་ནི་ཤི་ཡའི་དབུས་པ་པུ་ཨ་ཞིང་ཆེན་གྱི་མི་མི་ཀ་རྫོང་ཁོངས་སུ། འཕྲེད་ཐིག་ -4.053 དང་གཞུང་ཐིག་ 137.116 གི་ཉེ་འགྲམ་དུ་ཆགས་ཡོད།

པུན་ཅག་ཇ་ཡ་ནི་ཨིན་ཌོ་ནི་ཤི་ཡའི་དབུས་པ་པུ་ཨ་ཞིང་ཆེན་གྱི་མི་མི་ཀ་རྫོང་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་སུ་ཌིར་མན་རི་རྒྱུད་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཡིན་པའི་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་རི་རྩེ་དེ་རེད། པུན་ཅག་ཇ་ཡ་ཡང་ན་ཁར་སི་ཏེན་སི་པི་ར་མི་ཌ་ནི་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་སྨི་ ༤,༨༨༤ ཡོད་པ་དང་། དེའི་ཉེ་འཁོར་དུ་ཁར་སི་ཏེན་སི་གངས་ཤུན་ཞེས་པའི་མིང་དེ་ག་རང་ཡོད་པའི་གངས་ཤུན་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཨིན་ཌོ་ནི་ཤི་ཡའི་ནང་གི་གངས་ཀྱི་ས་ཁུལ་གཅིག་པུ་དེ་རེད། འོན་ཀྱང་དེ་འཛམ་གླིང་དྲོ་རུ་འགྲོ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རིམ་བཞིན་ཉམས་ཀྱི་ཡོད།
ན་བི་རེ་ གྲོང་ཁྱེར།

ན་བི་རེ་རྫོང་ནི་ཨིན་ཌོ་ནི་ཤི་ཡའི་དབུས་པ་པུ་ཨ་ཞིང་ཆེན་གྱི་རྒྱལ་ས་དང་རྫོང་ཁག་གཅིག་ཀྱང་རེད། རྫོང་འདིའི་རྒྱལ་ས་ནི་ན་བི་རེ་ས་ཁུལ་དུ་ཆགས་ཡོད། རྫོང་འདི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ནུབ་པ་པུ་ཨ་ཞིང་ཆེན་དང་ཐད་ཀར་ས་མཚམས་འདྲེས་ཡོད། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ལོའི་མཇུག་ཏུ་ན་བི་རེ་རྫོང་གི་མི་འབོར་ཁྱོན་བསྡོམས་ ༡༧༩,༡༧༤ ཟིན་ཡོད།

ན་བི་རེ་རྫོང་ནི་པ་པུ་ཨའི་ནང་གི་ས་ལག་ (salak) ཐོན་སྐྱེད་ཆེ་ཤོས་སུ་གྲགས་པ་དང་། ན་བི་རེའི་ས་ལག་ལ་རོ་མངར་ཆེ་བ་དང་ས་ཁུལ་འདིའི་ཕུལ་བྱུང་ཚོང་ཟོག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༦ ཉིན་ས་ཡོམ་ཞིག་བྱུང་བ་དང་། དེ་རྗེས་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༦ ཉིན་ན་བི་རེ་རྫོང་དུ་ས་ཡོམ་རིག་ཅར་ཚད་གཞི་ ༧.༢ ཅན་གྱིས་ས་ཁུལ་འདི་བསྐྱར་དུ་གཡོ་འགུལ་བཏང་།
འབྲུག་གི་དོན་གཅོད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཐོ།

འབྲུག་ལུ་ཡོད་པའི་དོན་གཅོད་ཡིག་ཚང་གི་ཐོ་ཨིན། ད་རེས་ འབྲུག་ལུ་ གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་༣ ལས་བརྒལ་མེདཔ་ད་ ལིཆ་ཊེན་སི་ཊེན་དང་ ཨེན་ཌོར་ར་དང་ ཊུ་ཝ་ལུ་ལུ་ གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་༢ རེ་ཡོད་མི་ལས་ མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ རང་དབང་ཅན་གྱི་ རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་གི་གྲས་ལས་ ཉུང་ཤོས་༤ པ་ཨིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་མང་ཤོས་ཅིག་གིས་ འབྲུག་གི་ཁ་སྐོང་ལུ་ རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ཅིག་ནང་ གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་ཅིག་ ངོས་ལེན་འབད་དོ་ཡོདཔ་ད་ རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ ནིའུ་ལྡི་ལི་ལུ་ དེ་བཟུམ་གྱི་ གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་ལེ་ཤ་ཅིག་ར་ གཞི་བཙུགས་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

ཐོ་འདི་ནང་ལས་ གཟེངས་བསྟོད་གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་ཚུ་ བཏོན་བཏང་ཡོདཔ་ཨིན།

## ཐིམ་ཕུག་ལུ་ཡོད་པའི་ གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་ཚུ།
*
*
*

## ཕུན་ཚོགས་གླིང་ལུ་ དོན་གཅོད་སྤྱི་ཁྱབ་ཡིག་ཚང་།
*

## འབྲུག་ལུ་ ངོས་ལེན་ཡོད་པའི་ གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་༢༥།
### རྒྱ་ནག་པེ་ཅིང་བརྒྱུད་དེ་ངོས་ལེན་ཐོབ་ཡོདཔ།

*  
*
*  
*
*
*  
*
*
*
*

### རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ནིའུ་ལྡི་ལི་བརྒྱུད་དེ་ ངོས་ལེན་འབད་ཡོདཔ།

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* 
*
*
*
*
*
*
*  
*
*
*
* 
* 
* 
* 
*
*
*
*
*
* 
*
*
*
*
*
*  
*
*
*
* 
*
*
*
* 
*
*
*
* 
*  
*
*
*
*
* 
* 
*
*
*
*
*
*
*  
*
*  
*  
*  
*
*  
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

### བང་ལ་དེཤ་གི་ ཌ་ཀ་བརྒྱུད་དེ་ ངོས་ལེན་འབད་ཡོདཔ།

*
*
*
*

### རྒྱལ་ཁབ་གཞན་བརྒྱུད་དེ་ངོས་ལེན་འབད་ནི།

* (ཨ་རིའི་ནིའུ་ཡོག་ཁྲོམ་སྡེ།)
* (ཧ་ནོའི། ཝི་ཡཏ་ནམ།) 
* (ཨ་རིའི་ནིའུ་ཡོག་ཁྲོམ་སྡེ།)
* (ཨ་བུ་དཱ་བི་ ཡུ་ཨེ་ཨི།)
* (ཝ་ཤིང་ཊོན་ཌི་སི།, ཡུ་ཨེས།)
* (ཝ་ཤིང་ཊོན་ཌི་སི།, ཡུ་ཨེས།)
* (ཨ་རིའི་ནིའུ་ཡོག་ཁྲོམ་སྡེ།)
* (ཀེན་བེ་ར། ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡ།)

## ད་དུང་གཟིགས།
* འབྲུག་དང་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་སྲིད་བྱུས།
* འབྲུག་གི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཀྱི་ཐོ།

## ཁུངས་གཏུགས།

## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།
*འབྲུག་ལུ་ཡོད་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་ཚུ།
དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ།

དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་འདི་བོད་ཀྱི་བདག་འཛིན་པའི་ཆོས་སྐྱོང་པ་དང་དར་མ་སྲུང་སྐྱོབ་པ་གཙོ་འཛིན་ཨིན། དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་འདི་བོད་ཀྱི་ཁ་སྐད་ནང་གཟི་བརྗིད་ཅན་གྱི་ལྷ་མོ་ཟེར་བའི་དོན་ཨིན། མོ་འདི་དགའ་སྐྱིད་དང་རྒྱུ་ནོར་གྱི་ལྷ་མོ་ཨིན། ལྷ་ས་སྲུང་སྐྱོབ་འབད་མི་ཅིག་འབདཝ་ལས་ ལྷ་ས་འདི་ བོད་ཀྱི་ཁྲོམ་ཕྱུག་ཤོས་ཅིག་ཨིན། གླང་སྒྲམ་གིས་བྷུ་དཱ་ལུ་མ་དགའ་མི་སྐུལ་བསྒྲགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་གིས་བོད་ཀྱི་ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་སྲུང་སྐྱོབ་འབད་ནུག། དེ་འབདཝ་ལས་ དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་འདི་ བོད་ཀྱི་མི་སེར་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ སྐྱབས་འཛིན་པའི་སྲུང་མ་ཅིག་དང་ ཏཱ་ར་ལྕང་ཁ་གི་སྲུང་མ་ཅིག་སྦེ་བརྩིཝ་ཨིན་མས། ལྷ་ཁང་སྦོམ་དང་ཆུང་ཀུ་ དེ་ལས་ པོ་ཏ་ལ་ཕོ་བྲང་འདི་ནང་ལུ་ ལྷ་མོའི་སྐུ་འདྲ་དང་མཆོད་ཁྲ་ དེ་ལས་ ལྡེབས་རིས་ཚུ་ བྱིན་གྱིས་བརླབ་སྟེ་ ཡོདཔ་ཨིན། དགེ་ལེགས་པའི་ཆོས་ཚན་གྱི་བོད་ཀྱི་ནང་ མོ་ཡང་སྲུང་མ་གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིན་མས།

མོ་འདི་ མང་ཆེ་ཤོས་ཅིག་དྲེལ་སེརཔོ་ཅིག་གུར་ཟུར་ཁར་སྡོད་དེ་ཕུངམོ་སོ་བཏབ་སྦེ་སྡོད་པའི་པར་རིས་སྟོནམ་ཨིན། མོ་གི་ཡར་ཁ་གི་གཟུགས་འདི་ སྒྱེན་མོ་སྦེ་ཡོད་པའི་ཁར་ མོ་གི་བྱང་ཁོག་ཡང་སོབ་སོ་འདུག། མོ་གི་ལགཔ་གཡསཔ་འདི་གིས་ ཝ་ཇ་ར་པིསི་ཊལ་ཡང་ན་ མཚོན་ཆ་རིངམོ་དཔེར་ན་འཁརཝ་ཚུ་ཡང་ན་དཔའ་རྟགས་ཚུ་བཤེད་ཚུགས་པས། དེ་ལས་མོ་གི་ལགཔ་གཡོནམ་གིས་ཐོདཔ་གི་ཕོརཔ་ནང་འདྲེ་གི་ཁྲག་ལྟེམ་ལྟེ་འདུག། མོ་གིས་སྟག་གི་པགས་ཀོ་འོག་གི་གྱོན་ཆས་ཚུ་དང་སྐེད་རགས་ཚུ་དང་དུག་ཅན་གྱི་སྦུལ་གྱི་གདོབ་ཅུ་ཚུ་གྱོནམ་ཨིན། མོ་ལག་ངར་བཞི་སྦེ་འཐོནམ་ད་ ལག་ངར་གཉིས་འཐེབ་ཀྱིས་རྩེ་གསུམ་མ་ཅིག་དང་པུ་བ་པིསི་ཊལ་ཅིག་བཤེདཔ་ཨིན།

དམིགས་བསལ་གྱི་གྱོན།

དར་མའི་སྲུང་རྒྱབ་གཞན་མི་ཚུ་བཟུམ་སྦེ་ར་ དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་གིས་ རུ་ཏོ་ལྔ་འབད་མི་གཙུག་རྒྱན་དང་ མིའི་མགུ་ཏོ་གི་སྐེ་རྒྱན་ཚུ་གྱོནམ་ཨིན་མས། ཨིན་རུང་ མོ་ལུ་ཁྱད་ཆོས་མ་འདྲཝ་ལེ་ཤ་ར་འདུག། དཔེར་ན་ རྨ་བྱ་གི་སྒྲོ་དང་མོ་གི་སྐྱ་དམརཔོ་གུར་ ཟླ་གམ་ཅན་གྱི་རྒྱན་ཆ་ཚུ། གནམ་གྲུ་ནང་གི་ཉིམ་གི་དབྱིབས་ཀྱི་དཔེ་རིས་འདི་ རྒྱ་གར་གྱི་ལྷ་གཙོ་བོ་གསུམ་གྱི་གྲས་ལས་གཅིག་ཨིན་མི་ ཝིཤ་ནུ་གི་ཁྱོསམ་ཅིག་ཨིན་ཟེར་སླབ་ཨིན།

གངས་ར།

མོ་གི་བཞོན་རྟ་འདི་དྲེལ་སེརཔོ་ཅིག་ཨིན་པས། འ་ནཱི་དྲེལ་སེརཔོ་འདི་ལུ་ལྕེ་དམརཔོ་ཡོདཔ་དང་ཐོདཔ་གི་སྐེ་རྒྱན་གྱོན་པའི་ཁར་གྱོན་ཆས་གཟི་བརྗིད་ཅན་སྦེ་གྱོན་ནུག། མིག་ཁར་མཐོང་ཤོས་ར་ ཁུ་རུ་གུར་ཡོད་པའི་མི་གི་པགས་ཀོ་གི་སྒ་དང་མགུ་ཏོ་དཔྱངས་ཏེ་ཡོད་མི་ཚུ་བརྩིས་ཏེ་ བཞོན་ནི་གི་ཅ་ཆས་འདི་ཨིན་མས། ཕུངམོ་འདི་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་གི་བདུད་སེམས་ཅན་གྱི་བུ་ཨིན་པས་ཟེར་སླབ་ཅི། སྒ་འདི་ལུ་ཤོ་གཉིས་བསྡམས་ཏེ་ཡོད་མི་འདི་བོད་ཀྱི་མངོན་ཤེས་ནང་ལག་ལེན་འཐབ་པའི་ཐབ་ཆས་གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིན། འདིའི་ཐོག་ཁར་ སྦུལ་གྱི་རྟིངམ་ལྕང་ཁ་རིངམོ་ཡོད་མི་འདི་ དྲེལ་གྱི་ལྟག་ཀོ་ལུ་ཡོད་པའི་ལྷམ་འདི་ ཁྱད་རྣམ་ཚུ་གི་གྲས་ལས་ གཅིག་ཨིན།

སྐད་གྲགས་ཅན།

གཏམ་རྒྱུད་དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་འདི་རང་གཤིས་ཀྱི་དགའ་བ་དང་མ་དགའཝ་གི་ལྷ་མོ་ཅིག་ཨིན་ཟེར་ཨིན་མས། མོ་གིས་ ལངྐ་གི་རྒྱལཔོ་བཀྲ་མ་ཤིསཔ་མོ་རའི་རྨགཔ་འདི་ བཀོ་བཞག་ནི་སྦེ་ ཐག་བཏོག་པའི་སྐབས་ མོ་གིས་ རྒྱ་མཚོ་དང་གངས་རི་ཚུ་བརྒལ་ཏེ་ མོ་གི་དགའ་བའི་རྟ་སེརཔོ་གུར་བཞོན་ཏེ་བོད་ལུ་སོང་ནུག།

མོ་བྱོག་འགྱོ་ནིའི་དོན་ལུ་ མོ་གི་རྨགཔ་གིས་ དྲེལ་གྱི་རྟིང་བདའ་སྟེ་ ཐབས་ཆག་སྟེ་ དྲེལ་གྱི་རྟིའུ་ཅུང་གུ་ལུ་ དུག་གི་མདའ་རྐྱབ་སྟེ་ བརྡུང་ནུག། དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་གིས་མོ་རའི་མིག་འཕྲུལ་གྱི་ནུས་པ་འདི་ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་འདི་འཕྲོ་ལས་རྨ་འདི་དྲག་ཞིནམ་ལས་འདི་མིག་ཏོ་ཅིག་ལུ་བསྒྱུར་ཏེ་རྟིང་བདའ་མི་ཚུ་ལྟ་རྟོག་འབད་ནི་ལུ་ལག་ལེན་འཐབ་ནུག།