ཊོ་གོ།

**ངོ་སྤྲོད།** 

ཊོ་གོ་འདི་ ནུབ་ཕྱོགས་ཨཕ་རི་ཀ་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ཀུ་ཅིག་ཨིནམ་དང་ ནུབ་ཕྱོགས་ལུ་གཱ་ནཱ་རྒྱལ་ཁབ། ཤར་ཕྱོགས་ལུ་བི་ནིན་རྒྱལ་ཁབ། བྱང་ཕྱོགས་ལུ་ བུར་ཀི་ན་ཕ་སོ་རྒྱལ་ཁབ། ལྷོ་ཕྱོགས་ལུ་ གུ་ཡ་ན་གི་མཚོ་ཁུག་གི་བར་ན་ ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་གི་རྒྱ་ཚད་ ཧ་ལམ་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་གྲུ་བཞི་ ༥༦,༧༨༥ ཁྱབ་སྟེ་ཡོདཔ་ལས་ ཨཕ་རི་ཀ་གི་ས་ཆ་གི་ཚད་ལས་ རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ཤོས་ཅིག་ཨིན་མས། ཊོ་གོ་འདི་ ཆུང་ཀུ་ཨིན་རུང་ མཚོ་འགྲམ་གྱི་ཐང་དང་ རྩྭ་ཐང་ དེ་ལས་ སྒང་རི་ཅན་གྱི་ས་ཆ་བཅས་ སྣ་ཚོགས་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་དང་ཁྲོམ་སྡེ།**

ཊོ་གོ་གི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་འདི་ གུ་ཡ་ན་གི་མཚོ་ཁུག་ནང་ཆགས་ཡོད་པའི་ ལོ་མེ་ཁྲོམ་སྡེ་འདི་ཨིན་པས། ཁྲོམ་སྡེ་འདི་སྦོམ་ཤོས་ཅིག་ཨིནམ་དང་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་ སྲིད་དོན་ དེ་ལས་ ལམ་སྲོལ་གྱི་ལྟེ་བ་ཅིག་ཡང་ཨིན། ཁྲོམ་སྡེ་སྦོམ་གཞན་ཡང་ ཊོ་གོ་གི་དབུས་ཕྱོགས་ལུ་ ཁྲོམ་སྡེ་སྦོམ་ཤོས་གཉིས་པ་ཨིན་མི་ སོ་ཀོ་ཌི་ཁྲོམ་ཚོགས་དང་ བྱང་ཕྱོགས་ཁ་ཐུག་ལུ་ ཚོང་འབྲེལ་གྱི་ལྟེ་བ་ ཀ་ར་ཁྲོམ་ཚོགས་ དེ་ལས་ སོ་ནམ་གྱི་ལཱ་ཁག་ཆེ་བའི་ ཨ་ཊག་པཱ་མི་ཁྲོམ་ཚོགས་ཚུ་ཨིན་མས།

**མི་རློབས།**

སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཚུན་ཚོད་ ཊོ་གོ་ལུ་ མི་རློབས་ས་ཡ་ ༩ དེ་ཅིག་ཡོད་པའི་སྔོན་རྩིས་བཏོན་ཡོདཔ་ཨིན་པས། མི་རློབས་འདི་མང་ཆེ་བ་གཞོནམ་ཨིནམ་དང་ བརྒྱ་ཆ་ ༦༠ དེ་ཅིག་སྐྱེས་ལོ་ ༢༥ འོག་རྒྱུ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཁྲོམ་ཚུ་རྒྱ་སྐྱེད་འདི་ ཡར་སེང་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ ད་རེས་ མི་རློབས་མང་ཤོས་ཅིག་ར་ གྲོང་གསེབ་ཚུ་ནང་སྡོད་དོ་ཡོདཔ་དང་ འཚོ་བ་སྐྱོང་ནི་གི་དོན་ལུ་ སོ་ནམ་ལུ་བརྟེན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།

**མི་རིགས།**

ཊོ་གོ་འདི་ མི་རིགས་སྡེ་ཚན་ ༤༠ ལྷགཔ་ཅིག་གིས་ས་གོ་ཨིནམ་དང་ ཨི་ཝི་མི་རིགས་དང་ མི་ན་མི་རིགས་ དེ་ལས་ ཀ་བི་མི་རིགས་ཚུ་ཡོངས་གྲགས་ཅན་ཅིག་ཨིན། ཨི་ཝི་མི་རིགས་ཚུ་གཙོ་བོ་ར་ལྷོ་ཕྱོགས་ལུ་ཡོདཔ་ད་ ཀཱ་བི་མི་རིགས་ཚུ་བྱང་ཕྱོགས་ལུ་སྡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་མི་རིགས་ཚུ་ལེ་ཤ་ཡོད་རུང་ རྒྱལ་ཡོངས་ངོ་རྟགས་ཀྱི་ཐོག་ལས་ ལམ་སྲོལ་གཅིག་སྒྲིལ་ལུ་སེམས་ཤུགས་བྱིན་ཏེ་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ ཞི་བདེ་དང་ལྡནམ་སྦེ་གནས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན།

**ཁ་སྐད།**

གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཁ་སྐད་འདི་ ཕེརེནཆི་ཨིནཔ་དང་ ཁ་འདི་དབང་འོག་བཙུགས་པའི་སྐབས་ཀྱི་ ཤུལ་ཅིག་ཨིན། ཨིན་རུང་ ཨི་ཝི་དང་ཀཱ་བི་བརྩིས་ཏེ་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཁ་སྐད་སྦེ་ ངོས་འཛིན་འབད་ཡོད་པའི་ གཡུས་ཁའི་ཁ་སྐད་ལེ་ཤ་ཅིག་ར་ ཡོངས་གྲགས་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། ཁ་སྐད་མངམ་སྦེ་ལག་ལེན་འདི་ གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ས་ཁོངས་ཚུ་ནང་ ཡོངས་དྲགས་ཡོདཔ་ཨིན་པས། 

**རྒྱལ་རབས།**

ཊོ་གོ་འདི་ སྤྱི་ལོ་ ༡༨༨༤ ལུ་ ཇར་མ་ནི་གི་དབང་འོག་ལུ་ མ་འགྱོ་བའི་ཧེ་མ་ ནུབ་ཕྱོགས་ཨཕ་རི་ཀ་གི་ རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཁག་ལེ་ཤ་ཡོད་པའི་གྲས་ལས་ གཅིག་ཨིན་པས། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་དང་པ་གི་ཤུལ་ལས་ རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ཕེརེནཆི་དང་བིརི་ཊིཤ་གི་བར་ན་ བགོ་བཤའ་རྐྱབ་སྟེ་ ད་རེས་ནངས་པའི་ཊོ་གོ་འདི་ ཕེརེནཆི་གི་དབང་ཚད་འོག་ལུ་ཡོད་མི་འདི་ཨིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་འདི་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ཟླ་༤ པའི་ཚེས་ ༢༧ ལུ་ཕརཱནསི་ལས་ རང་དབང་ཐོབ་ནུག། དེ་ལས་ཚུར་ ཊོ་གོ་ལུ་ སྲིད་དོན་གྱི་ནང་འཁྲུག་ཚུ་ཐོན་ཡོད་རུང་ དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་ གཞུང་སྐྱོང་གི་ལམ་ལུགས་ཡང་ ཡར་དྲག་བཏང་ནུག། 

**ཆོས་ལུགས།**

ཊོ་གོ་འདི་ ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྒོ་ལས་སྣ་ཚོགས་ཡོད། ཧ་ལམ་མི་རློབས་བརྒྱ་ཆ་ ༤༣% འདི་ཡེ་ཤུཔ་ཨིནམ་དང་བརྒྱ་ཆ་ ༡༤% འདི་མུཛ་ལིམ་ཨིནམ་དང་ ཧ་ལམ་བརྒྱ་ཆ་ ༣༥% དེ་ཅིག་གིས་ རང་ཡུལ་གྱི་ཨཕ་རི་ཀཱན་གྱིས་ རང་ལུགས་ཆོས་ལུགས་ཚུ་བཏོནམ་ཨིན་མས། ལྷག་པར་དུ་ གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ས་གོ་ཚུ་ནང་འབད་བ་ཅིན་ སྔར་སྲོལ་གྱི་ཆོས་ལུགས་ལུ་ ཡིད་ཆེས་སྐྱེད་མི་ལས་བརྟེན་ཏེ་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་སྦེ་ར་ཡོདཔ་ཨིན།

**གནམ་གཤིས།** 

ཊོ་གོ་ལུ་ ཚ་དྲོད་ཡོད་པའི་ས་གཤིས་ཡོདཔ་དང་ བྱང་ཕྱོགས་ལུ་ ཟླཝ་བཞི་པ་ལས་བཅུ་པ་ཚུན་ ཆར་པའི་དུས་ཚོད་དང་ ལྷོ་ཕྱོགས་ལུ་ ཆར་འབབ་དུས་ཡུན་གཉིས་ཡོདཔ་ཨིན། མཚོ་འགྲམ་གྱི་ལུང་ཕྱོགས་འདི ་ཚ་ཏོག་ཏོ་དང་རློན་གཤེར་ཅན་སྦེ་ཡོདཔ་ད་ ནང་ན་འདི་གནམ་མེད་ས་མེད་ སྐམ་ཀྲོག་ཀྲོ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་ཆ་འདི་ མཚོ་འགྲམ་གྱི་ས་གོ་དམའ་ཤོས། སྤོ་ཏོ་ཡོད་པའི་ས་ཁོངས། ས་ཐང་ཚུ་དང་ བྱང་ཕྱོགས་ལུ་གངས་རི་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**གཞུང་སྐྱོང་།**

ཊོ་གོ་འདི་ སྲིད་འཛིན་དབང་བའི་ མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། སྲིད་འཛིན་གྱིས་ རྒྱལ་ཁབ་དང་གཞུང་གི་འགོ་འཛིན་སྦེ་ཕྱག་ཞུཝ་ཨིནམ་དང་ ལོ་ལྔ་གི་དོན་ལུ་ བཙག་འཐུ་འབད་འབདཝ་ཨིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ སྲིད་དོན་གྱི་ལམ་ལུགས་ནང་ སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་ལེ་ཤ་ཡོད་པའི་བསྒང་ལས་ སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་གཅིག་གིས་ ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་ལས་བཅད་དེ་ གཞུང་སྐྱོང་འབད་དེ་ཡོད་མི་ལུ་བརྟེན་ དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ཚུ་གི་སྐོར་ལས་ ཚ་གྱང་ཚུ་ ལེ་ཤ་ཅིག་ར་འཐོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།

**དཔལ་འབྱོར།** 

ཊོ་གོ་གི་དཔལ་འབྱོར་འདི་ མང་ཤོས་ར་ སོ་ནམ་ལུ་བརྟེན་དོ་ཡོདཔ་དང་ མི་རློབས་མང་ཆེ་ཤོས་ཅིག་སོ་ནམ་གྱི་ལཱ་འབད་མི་ཨིན་པས། ཕྱིར་ཚོང་གཙོ་བོ་ར་ ཕཱོསོ་ཕེཊ། ཀ་བལ། ཀཱོ་ཕི། ཀོ་ཀོ་ཚུ་ཨིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ཁྱིམ་ཚང་སྐོབས་ཚུད་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ ཚོང་འབྲེལ་ལྟེ་བ་ཅིག་སྦེ་ལཱ་འབདཝ་ཨིན་མས། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཚུན་ ནང་འཁོད་ཐོན་སྐྱེད་ཡོངས་འབོར་འདི་ ཧ་ལམ་ཐེར་འབུམ་ ༨ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ནང་འདྲེན་གྱི་གྲངས་སུ་ འཕྲུལ་ཆས། སྣུམ་འཁོར་མར་ཁུ། བཞེས་སྒོའི་རིགས། བཟོ་སྐྲུན་འབད་ཡོད་པའི་ཅ་ཆས་ཚུ་ཨིན་པས།

**ལམ་སྲོལ་དང་གྱོན་ཆས།**

ཊོ་གོ་གི་ལམ་སྲོལ་འདི་ སྣ་མང་དང་སྣ་ཚོགས་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། སྔར་སྲོལ་གྱི་སྙན་ཆ་དང་ རྔ་བརྡུང་ནི་ དེ་ལས་ ཞབས་ཁྲ་རྐྱབ་ནི་ཚུ་ མི་སྡེའི་མི་ཚེ་ནང་ ཁག་ཆེཝ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། གོ་ལ་ཚུ་ལུང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་རུང་ ཁྲ་བཀོད་འོད་ཆེམ་ཆེ་ཡོད་པའི་རས་ཆ་ ཀེན་ཊི་དང་ བ་ཊིག་ཚུ་ཡང་ཚུདཔ་ཨིན་པས། སྔར་སྲོལ་གྱི་གྱོན་ཆས་འདི་ དུས་སྟོན་དང་རྟེན་འབྲེལ་ཚུ་ནང་གྱོནམ་ཨིན་པས།

**ལྟ་བཤལ།**

མཚོ་མཐའམ་བདའ་སྟེ་ཡོད་པའི་ ཀུ་ཊམ་མཀ་ ཡུ་ནེསི་ཀོ་ འཛམ་གླིང་གི་སྔར་ཁྱུན་ས་གོ། ཊོ་གོ་ཝིལ། རྒྱལ་རབས་ཅན་གྱི་ས་ཆ། ཁྲོམ་ཚོགས། མཚོ་མཐའི་བྱེ་ཐང་ཚུ་ནང་ ལྟ་བཤལ་འདི་ ཡར་དྲག་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། ལམ་སྲོལ་གྱི་དུས་སྟོན་དང་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཛེས་ཆ་ཚུ་གིས་ ལྟ་བཤལཔ་ཚུ་འོང་ནིའི་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་བཅུགཔ་ཨིན་མས།

**རྩེད་རིགས།** 

རྐང་རྩེད་འདི་ ཊོ་གོ་ལུ་ རྩེདམོ་ཡོངས་གྲགས་ཅན་ཅིག་ཨིན། རྒྱལ་ཡོངས་སྡེ་ཚན་གྱིས་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༦ ལུ་ ཕི་ཕ་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་རྟགས་ཀྱི་དོན་ལུ་མཐར་འཁྱོལ་ཏེ་ རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་ཚད་ནང་ མིང་གཏམ་ཐོབ་ནུག། ལུས་རྩལ་དང་ སྔར་སྲོལ་གྱི་སྐེད་བཤེད་ཡང་ ཡོངས་དྲགས་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**བཞེས་སྒོ།**

ཊོ་གོ་གི་བཞེས་སྒོ་ཚུ་ཡང་ ཕུ་ཕུ། ཨ་ཀུ་མི། ཏ་ལའི་ཤིང་འབྲས་ཁུ་བ། ཉ་བསྲེགས་བསྲེགསཔ་ཚུ་ཨིན་པས། བཞེས་སྒོ་ཚུ་འཕྲལ་འཕྲལ་ར་ཁ་ཚ་དྲགས་དང་ གཡུས་ཁའི་རྫས་སྦྱོར་ གེ་ཟ། ཀ་སཱ་ཝ། ཡཱམ་ཚུ་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན། ཁྲོམ་ལམ་གྱི་བཞེས་སྒོ་འདི་ ཁྲོམ་གྱི་ས་ཁོངས་ཚུ་ནང་ ཡོངས་གྲགས་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**ཕྱི་འབྲེལ་མཐུན་ལམ།**

ཊོ་གོ་གིས་ འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ མཐུན་འབྲེལ་ཚུ་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་བཞགཔ་མ་ཚད་ ཨཕ་རི་ཀཱན་གཅིག་བསྡོམས་ཚོགས་པ་དང་ འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ དེ་ལས་ ཨི་ཀོ་ཝཱསི་(ECOWAS) གི་འཐུས་མི་ཡང་ཨིན་པས། འདི་གིས་ མཐུན་ཕྱོགས་མེད་པའི་ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་བྱུས་དང་ ཚོང་འབྲེལ་དང་ སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ལུང་ཕྱོགས་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ལཱ་ཚུ་འཕྲོ་མཐུད་དེ་འབདཝ་ཨིན་པས།

**མཇུག་དོན།**

ཊོ་གོ་འདི་ཆུང་ཀུ་ཅིག་ཨིན་རུང་ ལམ་སྲོལ་གྱི་ཕྱུག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིནམ་དང་ དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་འགྱོ་བའི་ནུས་པ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། སྲིད་དོན་གྱི་གདོང་ལེན་ཚུ་ཡོད་རུང་ ཁོང་ལུ་ན་གཞོན་གྱི་མི་རློབས་དང་ ཐབས་བྱུས་ཅན་གྱི་ས་ཁོངས་ དེ་ལས་ སྔར་ཁྱུན་གྱི་ལམ་སྲོལ་ཚུ་ཡོད་པ་ལས་བརྟེན་ ནུབ་ཕྱོགས་ཨཕ་རི་ཀཱན་ལུང་ཕྱོགས་ནང་ ཡར་རྒྱས་དང་གཅིག་སྒྲིལ་ འགྱོ་ཚུགས་པའི་ཕན་པ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།