མེ་རི་ཌ།

**མེ་རི་ཌ་ཁྲོམ་སྡེ་གི་སྐོར།**

མེ་རི་ཌ་འདི་ མེག་སི་ཀོ་གི་ཤར་ལྷོ་ཁ་ཐུག་ལུ་ཡོད་པའི་ ཡུ་ཀ་ཊན་མངའ་སྡེ་གི་རྒྱལ་ས་སྦོམ་ཤོས་ཅིག་ཨིན། ཁྲོམ་ཚོགས་འདི་ མངའ་སྡེ་གི་བྱང་ནུབ་ཕྱོགས་ལུ་ མེག་སི་ཀོ་གི་མཚོ་ཁའི་ཉེ་འདབས་ལུ་ཡོདཔ་ད་ མཚོ་ཡི་མཐོ་ཚད་ལས་ མི་ཊར་༩ དེ་ཅིག་གི་ས་ཁར་ཡོདཔ་ཨིན། མེ་རི་ཌ་ཁྲོམ་སྡེ་གིས་ རྒྱ་ཚད་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་གྲུ་བཞི་༨༥༨.༤༡ དེ་ཅིག་ (མའིལ་གྲུ་བཞི་༣༣༡.༤༣) ཁྱབ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། མེ་རི་ཌ་གི་ལོ་བསྟར་གྱི་དྲོད་ཚད་མཐོ་ཤོས་འདི་ ༣༣.༥°C (༩༢.༣°F) ཨིནམ་ད་ སྤྱི་ཟླ་༥ པ་འདི་ ཟླཝ་ཚ་དྲོད་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིནམ་དང་ འཕྲལ་འཕྲལ་སྐབས་ ༣༨°C (༡༠༠°F) ལས་ལྷག་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཆརཔ་གི་དུས་ཚོད་འདི་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ སྤྱི་ཟླ་ ༦ པ་ལས་ སྤྱི་ཟླ་ ༡༠ པ་ཚུན་ཚོད་ འགྱོཝ་ལས་ རློན་གཤེར་དང་ རླུང་འཚུབ་ཚུ་ ཡར་སེང་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

**མི་རློབས་དང་མིའི་རིགས།**

སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ལོའི་མི་རྩིས་དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་ མེ་རི་ཌ་ལུ་ ཁྲོམ་ཚོགས་ཀྱི་མི་རློབས་ ༩༢༡,༧༧༡ དང་ ཁྲོམ་ཆེན་༡,༣༡༦,༠༨༨ ཡོདཔ་ལས་ མི་རློབས་མང་ཤོས་ཡོད་པའི་ཁྲོམ་ཚོགས་ཅིག་ལུ་འགྱུར་ཡོདཔ་ཨིན། མེ་རི་ཌ་ལུ་སྡོད་མི་བརྒྱ་ཆ་༤༨དང་ཚག་༢༦ དེ་ཅིག་གིས་ མ་ཡཱན་ (Mayan) གི་མི་རྒྱུད་ལས་ མི་ཁུངས་སྦེ་ངོས་འཛིན་འབདཝ་ཨིན་རུང་ བརྒྱ་ཆ་༡༠དང་ཚག་༢ དེ་ཅིག་གིས་རྐྱངམ་ཅིག་ སྐད་ཡིག་འདི་སླབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ད་རུང་ མི་རློབས་བརྒྱ་ཆ་༢.༨༤དེ་ཅིག་གིས་ ཨཕ་རོ་མེཀ་སི་ཀཱན་ (Afro-Mexica)n དང་ ཨཕ་རོ་རིགས་རྒྱུད་ (Afro-descent) གཉིས་སྦེ་ངོས་འཛིན་འབདཝ་ཨིན་པས། ཁྲོམ་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་གྱི་ས་ཆའི་གནས་སྟངས་འདི་ མ་ཡན་དང་ཨིསི་པེ་ནིཤ་ ཕཱརནསི་དང་ ལེ་བ་ནིསི་ དེ་ལས་ གཞན་མི་ཤན་ཞུགས་ཚུ་ སླ་བསྲེ་རྐྱབ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན།

**གཞུང་སྐྱོང་ལམ་ལུགས།**

མེ་རི་ཌ་འདི་ ཁྲོམ་སྡེ་གཞུང་གི་ལམ་ལུགས་འོག་ལུ་ ལཱ་འབདཝ་ཨིན། ཁྲོམ་སྡེ་འདི་ ཁྲོམ་སྡེ་ཚོགས་སྡེ་གིས་ འགོ་འཁྲིད་འབད་དེ་ ཁྲོམ་སྡེ་སྲིད་འཛིན་ཅིག་གིས་ ལོ་གསུམ་གྱི་རིང་ལུ་ བཙག་འཐུ་གྲུབ་ཡོདཔ་ལས་ ལོག་སྟེ་རང་ བཙག་འཐུ་འབད་ཚུགས་ནི་ཨིན་མས། ཚོགས་སྡེ་འདི་ནང་ འཐུས་མི་ ༡༩ ཡོདཔ་ད་ དེ་ཡང་ ཐད་ཀར་དུ་ མི་མང་གི་ཚོགས་རྒྱན་བརྒྱུད་དེ་ བཙག་འཐུ་གྲུབ་ཡོདཔ་ད་ ཚད་ལྡན་གྱི་ངོ་ཚབ་བརྒྱུད་དེ་ ༨ ཡོདཔ་ཨིན་པས། མི་མང་ཞབས་ཏོག་དང་ ཁྲོམ་ཚོགས་གོང་འཕེལ་ དེ་ལས་ ལམ་སྲོལ་གྱི་ལཱ་ཚུ་རྩིས་ཏེ་ ས་གནས་གཞུང་སྐྱོང་གི་ གནས་སྟངས་མ་འདྲཝ་ཚུ་ བལྟ་རྟོག་འབད་ནིའི་འགན་ཁུར་འབགཔ་ཨིན་པས། མེ་རི་ཌ་ཁྲོམ་གྱི་མཐའ་འཁོར་དུ་ཡོད་པའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཕོ་བྲང་འདི་ ཁྲོམ་སྡེ་གཞུང་གི་གདན་ས་སྦེ་ ཕྱག་ཞུ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ད་རུང་ མེ་རི་ཌ་འདི་ མངའ་སྡེ་གཞུང་གི་ བདག་སྐྱོང་ལྟེ་བ་ཅིག་ཨིནམ་ད་ ཡུ་ཀ་ཊན་གྱི་ སྤྱི་འཛིན་དང་ མངའ་སྡེའི་ཀོང་གཱརསི་ དེ་ལས་ ཁྲིམས་ཁང་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་ ཡིག་ཚང་ཚུ་ནང་ ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**སྐད་ཡིག་དང་ལམ་སྲོལ།**

མེ་རི་ཌ་ནང་ལུ་ སྐད་ཡིག་ངོ་མ་འདི་ ཨིསི་པེ་ནིཤ་ (Spanish) ཨིན་པས། ཨིན་རུང་ མི་མང་ཤོས་ཅིག་གིས་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ གྲོང་གསེབ་དང་ མི་རབས་རྒས་ཤོས་ཚུ་གི་ནང་འཁོད་ལུ་ ཡུ་ཀ་ཊེག་མ་ཡ་ (Yucatec Maya) སླབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། འ་ནི་སྐད་ཡིག་འདི་གིས་ ས་གནས་ཀྱི་ ཨིསི་པེ་ནིཤ་ (Spanish)ལུ་ ཤན་ཞུགས་འབད་དེ་ གཞན་དང་མ་འདྲ་བའི་སྐད་གདངས་དང་ མིང་ཚིག་ཚུ་བྱིནམ་ཨིན། ཨིང་སྐད་འདི་ སློབ་གྲྭ་ཚུ་ནང་ཡང་ སློབ་སྟོན་འབད་དོ་ཡོདཔ་ལས་ ན་གཞོན་ལེ་ཤ་ཅིག་དང་ ལྟ་བཤལ་ནང་ལཱ་འབད་མི་ཚུ་གིས་ སླབ་ཚུགས། སྐད་ཡིག་སླ་བསྲེ་འདི་གིས་ ཁྲོམ་གྱི་ལམ་སྲོལ་གྱི་བྱུང་རབས་ཕྱུགཔོ་སྦེ་སྟོནམ་ཨིན།

མེ་རི་ཌ་ལུ་ མཱ་ཡན་ དང་ ཨིསི་པེ་ནིཤ་ དེ་ལས་ གཞན་མི་ཤན་ཞུགས་ཚུ་ སླ་བསྲེ་རྐྱབ་མི་ ལམ་སྲོལ་གྱི་ ཚོར་ཤུགས་ཅན་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན། རང་ལུགས་ཀྱི་སྙན་ཆ་དང་ཞབས་ཁྲ་འདི་ འདི་ཁར་ མི་ཚེ་གི་ཆ་ཤེས་ཁག་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིན། དུས་སྟོན་དང་ དམིགས་བསལ་གྱི་ ཞབས་ཁྲ་གཅིག་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་ ཇ་ར་ན་ཟེར་མི་འདི་ཨིན། ཁྲོམ་སྡེ་གིས་ བདུན་ཕྲག་རེ་ནང་ ལམ་སྲོལ་གྱི་མཚན་མོ་ “Noche Mexicana” དང་ “Vaquería” ཚུ་ འགོ་འདྲེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ད་ དེ་ནང་ ས་གནས་ཀྱི་མི་དང་ ལྟ་བཤལཔ་ཚུ་གིས་ རང་ལུགས་ཀྱི་ འཁྲབ་སྟོན་ཚུ་ སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་ཚུགས། ཁྲོམ་སྡེའི་བཟོ་རིགས་དང་ ཟ་འཐུང་ དེ་ལས་ དུས་སྟོན་ཚུ་གིས་ སྲོལ་རྒྱུན་མ་འདྲཝ་དང་ མ་འདྲཝ་སྦེ་སྟོནམ་ཨིན།

**དཔལ་འབྱོར་དང་ཚིང་འབྲེལ།**

མེ་རི་ཌ་ལུ་དཔལ་འབྱོར་མ་འདྲཝ་དང་ཡར་རྒྱས་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ལས་ཁུངས་སྦོམ་ཤོས་འདི་ ཚོང་འབྲེལ་དང་ དེ་གི་ཤུལ་ལས་ བཟོ་བསྐྲུན་དང་ ཞབས་ཏོག་ཚུ་ བཟའ་འཐུང་གྲ་སྒྲིག་དང་ སྡོད་གནས་ཚུ་ཨིན་པས། ཁྲོམ་སྡེ་འདི་ཡང་ ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མ་རྩ་གཞི་བཙུགས་ཀྱི་ ལྟེ་བ་ཅིག་ཨིནམ་ད་ བཟོ་གྲྭ་ཁང་མ་འདྲཝ་ཚུ་ནང་ལས་ ལས་སྡེ་ཚུ་གིས་ ལུང་ཕྱོགས་འདི་ནང་ ལཱ་ཚུ་ གཞི་བཙུགས་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་འདི་ བཟོ་གྲྭ་དང་ སྐྱེལ་འདྲེན་གྱི་ཡོངས་འབྲེལ་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་ཚུ་རྩིས་ཏེ་ གཞི་རྟེན་གོང་འཕེལ་ཚུ་གིས་ རྒྱབ་སྐྱོར་འབདཝ་ཨིན། ད་རུང་ ཁྲོམ་སྡེ་གིས་ ཉེན་སྲུང་དང་ མི་ཚེའི་སྤུས་ཚད་ལུ་ ཁས་བླངས་འབད་མི་འདི་གིས་ མི་སེར་དང་ མ་རྩ་བཙུགས་མི་གཉིས་ཆ་ར་ལུ་ ཞུ་བ་འབདཝ་ཨིན་པས།

**དཀའ་ངལ་དང་གདོང་ལེན།**

མེ་རི་ཌ་ལུ་ ཁྲོམ་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་དང་ མཐའ་འཁོར་གནས་སྟངས་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ ཡར་འཕར་འགྱོ་མི་ལས་བརྟེན་ གདོང་ལེན་སྦོམ་སྦེ་ར་ འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཁྲོམ་སྡེ་རྒྱ་སྐྱེད་འབད་མི་འདི་གིས་ ཁྲོམ་ཚོགས་རྒྱ་སྐྱེད་འགྱོ་སྟེ་ཡོདཔ་ལས་ འགྲུལ་སྐྱོད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་འདི་ ཡར་སེང་འགྱོ་སྟེ་ མི་མང་ཞབས་ཏོག་ལུ་ དཀའ་ངལ་བྱུང་མི་ དེ་ལས་ སྔོ་ལྗང་གི་ས་སྒོ་ཚུ་ མེདཔ་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། འཆར་གཞི་མེད་པའི་ཡར་རྒྱས་འདི་གིས་ ནགས་ཚལ་མེདཔ་བཏང་ནི་དང་ རང་བཞིན་གྱི་ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་ཚུ་ བཙོག་རླུང་བཏང་ནི་ལ་སོགས་པའི་ མཐའ་འཁོར་གནས་སྟངས་ཀྱི་གནད་དོན་ལུ་ཡང་ ཐོ་ཕོག་དོ་ཨིན། དཔེར་ན་ ཕགཔ་གི་ཞིང་སྦོམ་ཚུ་ མང་སུ་སྦེ་ཐོན་མི་ལུ་བརྟེན་ ཆུ་ཡི་བཙོག་པ་ ཕྱགས་སྙིགས་དང་ རྫས་སྦྱོར་ཚུ་ བཙོག་རླུང་གིས་ འཐུང་ཆུ་གི་སྤུས་ཚད་ལུ་ ཐོ་ཕོག་ཡོདཔ་མ་ཚད་ ས་གནས་ཀྱི་ སྐྱེ་ལྡན་གནས་སྟངས་ལུ་ཡང་ གནོད་སྐྱོན་རྐྱབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

ཁྲོམ་སྡེ་གིས་ ཁྲོམ་སྡེའི་འཆར་གཞི་ལེགས་ཤོམ་བཟོ་ནི་དང་ ས་གནས་ལྗང་ཁུ་ཚུ་ ཉམས་སྲུང་འབད་ནི་ དེ་ལས་ མི་མང་གི་ཞབས་ཏོག་ཚུ་ ཡར་དྲག་གཏང་ནི་གི་དོན་ལུ་ ལཱ་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེ་མ་ཚད་ ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་ཚུ་ གཙང་སྦྲ་དང་ ཉམས་སྲུང་འབད་ནི་དང་ སྔོ་ལྗང་གཞི་རྟེན་འཆར་གཞི་བཟུམ་གྱི་ ལས་འགུལ་ཚུ་ ཡར་སེང་འབད་ནི་ལུ་ཡང་ བརྩོན་ཤུགས་བསྐྱེད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། Las Chelemeras བཟུམ་གྱི་ ས་གནས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ཚུ་གིས་ རང་བཞིན་གྱི་ས་ཁོངས་ཚུ་ ཉམས་གསོ་འབད་དེ་ མཐའ་འཁོར་ནང་ གྲོགས་རམ་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**མངའ་སྡེའི་སྐོར།**

མེ་རི་ཌ་འདི་ ཁྲོམ་ཚོགས་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ མངའ་སྡེ་ལུ་དབྱེ་བ་ཕྱེ་སྟེ་མེདཔ་ཨིན། མེ་རི་ཌ་འདི་ མེག་སི་ཀོ་ལུ་ཡོད་པའི་ མངའ་སྡེ་༣༢ ལས་གཅིག་ཨིན།

**མཇུག་སྡུད།**

མེ་རི་ཌ་འདི་ མེག་སི་ཀོ་གི་ ཡུ་ཀ་ཊན་མངའ་སྡེ་ནང་ མཛེས་སྡུག་ཅན་དང་ རྒྱལ་རབས་ཅན་གྱི་ཁྲོམ་ཚོགས་ཅིག་ཨིན། འདི་ཡང་ མ་ཡཱན་དང་ ཨིསི་པེ་ནིཤ་གི་ལམ་སྲོལ་ཕྱུགཔོ་དང་ མཐུན་སྒྲིག་ཅན་གྱི་མི་ དེ་ལས་ གནམ་གཤིས་དྲོད་བཏགས་མི་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ ཡོངས་གྲགས་ཡོདཔ་ཨིན། ཁྲོམ་སྡེ་འདི་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ ཡར་རྒྱས་སོང་ཡོདཔ་ལས་ རང་ལུགས་ཀྱི་ མཛེས་སྡུག་འདི་ བཞག་སྟེ་ དེང་སང་གི་ཞབས་ཏོག་ཚུ་ བྱིན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། མེ་རི་ཌ་གིས་ཡང་ འཆར་གཞི་དང་མཐའ་འཁོར་གནས་སྟངས་ལེགས་ཤོམ་ཐོག་ལས་ བཙོག་རླུང་དང་ འགྲུལ་སྐྱོད་བཟུམ་གྱི་ དཀའ་ངལ་ཚུ་ བསལ་ཐབས་ལུ་ ལཱ་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། སྤྱིར་བཏང་ལུ་ རྒྱལ་རབས་དང་ལམ་སྲོལ་ དེ་ལས་ གོ་སྐབས་ཚུ་གིས་ གང་སྟེ་ཡོད་པའི་ ས་གནས་ཅིག་ཨིན།

**རྒྱབ་རྟེན། (References)**