ལྷོ་ཨཕ་རི་ཀ།

**ངོ་སྤྲོད།**

ལྷོ་ཨཕ་རི་ཀ་འདི་ གཞུང་འབྲེལ་སྦེ་ ལྷོ་ཨཕ་རི་ཀ་གི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཟེར་མི་འདི་ ཨཕ་རི་ཀ་གླིང་ཆེན་གྱི་ ལྷོ་ཕྱོགས་མཐའ་མཇུག་ལུ་ཆགས་མི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། ལྷོ་ཨཕ་རི་ཀ་འདི་ ས་ཆའི་གནས་སྟངས་དང་ ལམ་སྲོལ་སྣ་ཚོགས་ དེ་ལས་ རྒྱལ་རབས་ལེ་ཤ་སྦེ་ཡོངས་གྲགས་ཐོན་ཡོད་མི་འདི་ དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཐད་ཁར་ཤུགས་ཅན་དང་ གོང་འཕེལ་འགྱོ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན་མས།

**ས་ཆ་དང་རྒྱ་ཚད།** 

ལྷོ་ཨཕ་རི་ཀ་འདི་ས་ཁོངས་རྒྱ་གྲུ་ཀི་ལོ་མི་ཊར་ས་ཡ་༡.༢༢ དེ་ཅིག་ཁྱབ་སྟེ་འཛམ་གླིང་ནང་རྒྱལ་ཁབ་སྦོམ་ཤོས་༢༥ པ་ཨིན། འདི་གིས་ ན་མི་བི་ཡ་དང་ བོསི་ཊ་ཝ་ན་ ཟིམ་བཱ་བུ་ མོ་ཟམ་བིཀ་ ཨིསི་ཝ་ཊི་ནི་ (སྭ་ཟི་ལེནཌ) དང་ཅིག་ཁར་ ས་མཚམས་བགོ་བཤའ་རྐྱབ་སྟེ་ ས་མཚམས་ནང་འཁོད་ལུ་ ལེ་སོ་ཐོ་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ མཐའ་བསྐོར་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ ས་ཆའི་གནས་སྟངས་མ་འདྲཝ་ཡོདཔ་ད་ དེ་ཡང་ མཐོ་སྒང་དང་ རི་ བྱེ་ཐང་ དེ་ལས་ ཨེ་ཊ་ལེན་ཊིག་དང་ རྒྱ་གར་རྒྱ་མཚོ་གཉིས་ཆ་རའི་ མཚོའི་མཐའ་མ་ཚུ་ཨིན་པས།

**རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ།**

ལྷོ་ཨཕ་རི་ཀ་ལུ་ རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་གསུམ་ཡོདཔ་ལས་ གཞན་དང་མ་འདྲཝ་ཅིག་ཨིན། རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ཚུ་ཡང་།

• པི་རི་ཊོ་རི་ཡ་ (བདག་སྐྱོང་)།

• ཀེབ་ཊཱོན་ (ཁྲིམས་བཟོ)།

• བུལུམ་ཕཱོན་ཊིན་ (ཁྲིམས་དོན།)།

གཞན་ཁྲོམ་ཚོགས་གཙོ་བོ་ཚུ་ཡང་ དཔལ་འབྱོར་ལྟེ་བ་འབད་མི་ཁྲོམ་ཚོགས་ ཇོ་ཧན་ནིསི་བཱརག་དང་ གྲུ་ཆགས་སའི་ཁྲོམ་ཚོགས་ལྟེ་བ་འབད་མི་ཁྲོམ་ཚོགས་ ཌར་བཱན་ཚུ་ཨིན།

ལྷོ་ཨཕ་རི་ཀ་འདི་ འཛམ་གླིང་ནང་ལུ་ རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་གཅིག་རྐྱངམ་ཅིག་མེན་པར་ རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་གསུམ་ཡོདཔ་ལས་ འདི་ཚུ་རྒྱལ་ཁབ་གཞུང་སྐྱོང་གི་དོན་ལུ་ འགན་ཁུར་མ་འདྲཝ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ས་ལྟེ་བའི་ཁྲོམ་ཚོགས་གསུམ་འདི་ཡང་ པི་རི་ཊོ་རི་ཡ། ཀེབ་ཊཱོན། བུལུམ་ཕཱོན་ཊིན་ཚུ་ཨིན་མས། འདི་གིས་ ལྷོ་ཨཕ་རི་ཀ་གི་དབང་ཚད་བགོ་བཤའ་རྐྱབ་ནི་ནང་རྒྱབ་སྐྱོར་འབདཝ་མ་ཚད་ རྒྱལ་རབས་དང་སྲིད་དོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལེ་ཤ་ཡོད་མི་ཚུ་ཡང་ གསལ་སྟོན་འབད་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

པི་རི་ཊོ་རི་ཡ་འདི་ སྲིད་འཛིན་གྱི་གཞུང་འབྲེལ་སྡོད་ཁྱིམ་དང་ གཞུང་གི་ལྷན་ཁག་ཡིག་ཚང་མང་ཤོས་ཡོད་ས་འདི་ བདག་སྐྱོང་གི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་སྦེ་ལཱ་འབདཝ་ཨིན། ཁྲོམ་ཚོགས་འདི་ གཱའུ་ཊེང་མངའ་སྡེ་ནང་ལུ་ཆགས་ཏེ་ཡོདཔ་དང་ ཁྲོམ་འདི་གི་ཁྲོམ་ལམ་བདའ་སྟེ་ ཇ་ཀ་རན་ཌ་ཤིང་ཚུ་གི་གྱལ་རིངམོ་སྦེ་ཡོདཔ་ལས་ མིང་གཞན་འདི་ཇ་ཀ་རན་ཌ་ཁྲོམ་ཟེར་ཡང་སླབ་ཨིན་པས། ཁྲོམ་ཚོགས་འདི་ ལྷོ་ཨཕ་རི་ཀའི་གཞུང་གི་གདན་ས་ཨིནམ་དང་ དམངས་གཙོ་དང་གཅིག་མཐུན་གྱི་རྟགས་མཚན་ཅིག་ཨིན་མི་ ཡུ་ནི་ཡཱན་སྒྲིང་ཁྱིམ་འདི་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན། 

ནུབ་ཕྱོགས་ཀེབ་མངའ་སྡེའི་ནང་ཡོད་པའི་ཀེབ་ཁྲོམ་འདི་ཁྲིམས་བཟོའི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ཡིན། རྒྱལ་ཡོངས་ཁྲིམས་ཚུ་ འགོ་འདྲེན་དང་གྲོས་བསྡུར་འབད་དེ་ ཆ་འཇོག་འབད་སའི་ སྤྱི་ཚོགས་ཁང་ཨིན། ཀེབ་ཁྲོམ་འདི་ སྲིད་དོན་གྱི་ཐད་ཁར་ ཁག་ཆེཝ་ཅིག་ཨིནམ་མ་ཚད་ འདི་ནང་ལྟ་བཤལ། མཛེས་ཆ་ཅན་གྱི་ས་གོ། མཚོ་འགྲམ། ཆང་འཐོན་ས། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཕྱུག་པའི་ས་གོ་ཡོངས་གྲགས་ཅན་ཅིག་ཡང་ཨིན། 

ཁྲིམས་དོན་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་འདི་ བུལོམ་ཕོན་ཊིན་འདི་ ཕི་རི་སི་ཊེཊ་མངའ་སྡེ་ནང་ལུ་ཡོདཔ་ད་ དེ་ཁར་ མངོན་མཐོ་ཁྲིམས་ཀྱི་གདན་ས་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ལུ་ ས་གོ་འདི་ཆུང་སུ་ཅིག་སྦེ་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་མེད་རུང་ ལྷོ་ཨཕ་རི་ཀ་གི་ཁྲིམས་ལུགས་རྒྱུན་སྐྱོང་དང་ རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོའི་ཁྲིམས་ལུགས་བདག་འཛིན་འཐབ་ནི་ལུ་ འགན་ཁུར་གཙོ་བོ་འབགཔ་ཨིན།

རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ཁག་གསུམ་གྱི་ལམ་ལུགས་འདི་ དུས་རབས་༢༠ པ་འགོ་བཙུགས་ཁམས་ཅིག་ལས་ གཞི་བཙུགས་འབད་ཡོདཔ་དང་ འདི་ཡང་ ལུང་ཕྱོགས་སོ་སོ་ཚུ་ནང་ སྲིད་དོན་གྱི་དབང་ཚད་བཀྲམ་སྤེལ་འབད་དེ་ ཁྲོམ་ཚོགས་གཅིག་གི་ དབང་ཤུགས་མར་ཕབ་འབད་ནི་གི་དོན་ལུ་ བཟོ་བཀོད་འབད་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་གིས་ བཅའ་སྒྲིག་དང་འབྲེལ་བའི་གདོང་ལེན་ཚུ་ཡོད་རུང་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ངོ་རྟགས་མ་འདྲཝ་དང་ བྱུང་རབས་ལེ་ཤ་སྦེ་ཡོད་མི་ཚུ་ གསལ་སྟོན་འབདཝ་ཨིན་པས།

པི་རི་ཊོ་རི་ཡ་དང་ ཀེབ་ཊཱོན་ དེ་ལས་ བུལུམ་ཕཱོན་ཊིན་ཚུ་གིས་ ལྷོ་ཨཕ་རི་ཀ་གི་ འདྲ་མཉམ། ག་ར་འབྲེལ་གཏོགས། དེ་ལས་ གཞུང་སྐྱོང་ནང་དབང་ཚད་ཕྱིར་སྤེལ་ལུ་ བརྩོན་ཤུགས་བསྐྱེད་མི་གི་རྟགས་མཚན་སྟོནམ་ཨིནམ་ལས་ འཛམ་གླིང་ནང་ སྲིད་དོན་ལམ་ལུགས་མ་འདྲཝ་ཅིག་ལུ་འགྱུར་ཡོདཔ་ཨིན།

**གནམ་གཤིས།**

གནམ་གཤིས་འདི་ ས་ཆའི་ཆགས་ཚུལ་མ་འདྲཝ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ མ་འདྲཝ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་གནས་མང་ཤོས་ཅིག་ནང་ གནམ་གཤིས་ཚ་དྲོད་ཡོད་མི་ཅིག་ཨིནམ་དང་ གནམ་བྱཱར་འབདན་ཚ་དྲོད་ཡོདཔ་དང་ དགུན་འབདན་བསིལ་དྲགས་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། མཚོ་མཐའི་ལུང་ཕྱོགས་ ཀེབ་ཊཱོན་བཟུམ་ལུ་ མེ་ཌི་ཊ་རེ་ཡེན་གནམ་གཤིས་ཡོདཔ་ད་ བྱང་ཤར་ཁ་ཐུག་ལུ་ ཚ་དྲོད་ཆེ་བའི་གནས་སྟངས་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན། ནང་འཁོད་ཀྱི་ས་ཁོངས་ཚུ་ སྤྱིར་བཏང་སྐམ་ཀྲོག་ཀྲོ་དང་ ཕྱེད་ཀ་སྐམ་ས་སྦེ་ཡོདཔ་ལས་ ས་གནས་ཀ་རུ་དང་ ཀཱ་ལ་ཧ་རི་བྱེ་ཐང་ཚུ་ཡང་འདི་ནང་ཡོདཔ་ཨིན་པས། 

**མི་རློབས་དང་མི་རིགས།**

སྤྱི་ལོ་༢༠༢༤ ལུ་ ལྷོ་ཨཕ་རི་ཀ་གི་མི་རློབས་ས་ཡ་༦༡ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་སྦེ་ ཚོད་དཔག་འབདཝ་ཨིན་པས། མི་རིགས་སྣ་ཚོགས་དང་ལམ་སྲོལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མི་སྡེ་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ འཕྲལ་འཕྲལ་སྐབས་ “འཇའ་ཚོན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་” ཟེར་སླབ་ཨིན། མི་རློབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ སྤྱིར་བཏང་སྦེ་བལྟ་བ་ཅིན་འོག་ལུ་བཟུམ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན།

* ཨཕ་རི་ཀའི་མི་རིགས་ནགཔོ།: ~༨༠%
* མི་རིགས་སླ་བསྲེ།: ~༩%
* མི་རིགས་དཀར་པོ།: ~༨%
* རྒྱ་གར་/ཨེ་ཤི་ཡའི་མི་རིགས།: ~༣%

**སྐད་ཡིག།**

ལྷོ་ཨཕ་རི་ཀ་གིས་ གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་༡༡ ངོས་འཛིན་འབད་དེ་ཡོདཔ་ལས་ ལམ་སྲོལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ མཐོང་སྣང་ཅིག་ཨིན། དེ་ཡང་ ཟུ་ལུ་དང་ ཟོ་ས་ ཨཕ་རི་ཀཱན་ ཨིང་ལིཤ་ ཙྭ་ན་ སོ་ཐོ་ བྱང་ཕྱོགས་སོ་ཐོ་ ཙོང་ག་ སྭ་ཏི་ ཝེན་ཌ་ དེ་ལས་ ནེ་ཌེ་བྷེ་ལི་ཚུ་ཨིན་པས། དབྱིན་ཡིག་འདི་ གཞུང་དང་ཚོང་ལཱ་ཚུ་ནང་ ཁྱབ་ཆེཝ་སྦེ་ ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

**ཆོས་ལུགས།**

ལྷོ་ཨཕ་རི་ཀ་ལུ་ ཆོས་ལུགས་མ་འདྲཝ་ཡོད་རུང་ མི་རློབས་མང་ཤོས་ཅིག་རང་ ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་འབད་མི་ཚུ་ཨིན། ཆོས་ལུགས་གཙོ་བོ་ཚུ་ཡང་ པྲོ་ཊེསི་ཊེནཊ་དང་ ཀེ་ཐོ་ལིག་ དེ་ལས་ ཟིའོ་ནིསི་ཊི་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ཚུ་ཨིན། ཆོས་གཞན་ཚུ་ཡང་ ཁ་ཆེ། ཧིན་དུ། ཇིའུ། དེ་ལས་ ཨཕ་རི་ཀའི་ རང་ལུགས་ཆོས་ལུགས་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན། 

**བྱུང་རབས།**

ལྷོ་ཨཕ་རི་ཀ་གི་བྱུང་རབས་འདི་ལེ་ཤ་ཡོདཔ་དང་འདི་ནང་ཁག་ཆེ་ཤོས་ར་ རོགས་ཀྱི་དབང་འོག་ལུ་བཙུགས་ནི་དང་ མི་རིགས་དབྱེ་བ་ཕྱེ་ནི་ དེ་ལས་ མཐར་ཐུག་ལུ་ དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་གཞི་བཙུགས་འབད་ཡོད་མི་ཚུ་ཨིན། ཌཆ་གི་མི་རིགས་གཞི་ཆགས་མི་ཚུ་ སྤྱི་ལོ་༡༦༥༢ ལུ་ལྷོད་ཡོདཔ་ད་ དེ་གི་ཤུལ་ལས་ སྤྱི་ལོ་༡༨༠༠ ལུ་ བིརི་ཊིཤ་མི་རིགས་ཚུ་ལྷོད་ནུག། ལྷོ་ཨཕ་རི་ཀ་ལུ་ རྡོ་རྗེ་ཕ་ལམ་དང་གསེར་གྱི་ས་གཏེར་བཏོན་ཡོད་མི་གིས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་འགྱུར་བ་དང་ དམག་འཁྲུག་ཚུ་འཐོན་ཡོདཔ་དང་ འདི་སྐབས་་ ཨེང་ལོ་བཱོར་གྱི་དམག་འཁྲུག་ཚུ་ འབྱུང་ནུག།

སྤྱི་ལོ་༡༩༤༨ ལུ་ མི་རིགས་དབྱེ་བ་ཕྱེ་ནི་དང་ མི་དཀརཔོ་གྲངས་ཉུང་གི་དབང་ཚད་གཞི་བཙུགས་འབད་དེ་ མི་རིགས་དཀར་ནག་དབྱེ་བ་ཕྱེ་ནིའི་ལམ་ལུགས་གཞི་བཙུགས་འབད་ནུག། ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་ལས་བཅད་དེ་ མི་ངོམ་ ནེལ་སཱོན་མན་ཌེ་ལ་བཟུམ་གྱིས་ འགོ་འཁྲིད་འབད་དེ་ ངོ་རྒོལ་འབད་བའི་ཤུལ་ལས་ སྤྱི་ལོ་༡༩༩༤ ལུ་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ དམངས་གཙོའི་བཙག་འཐུ་འགོ་དང་པ་འགོ་འདྲེན་འཐབ་སྟེ་ མི་རིགས་དཀར་ནག་དབྱེ་བ་ཕྱེ་ནིའིལམ་ལུགས་འདི་ མཇུག་བསྡུ་ནུག། མན་ཌེ་ལ་འདི་ ལྷོ་ཨཕ་རི་ཀ་གི་ མི་ནགཔོ་གི་སྲིད་འཛིན་འགོ་དང་པ་འཐོབ་ཡོདཔ་ལས་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་འཆམ་འགྲིག་དང་ མཐུན་ལམ་འབད་ནིའི་དུས་སྐབས་གསརཔ་ཅིག་འགོ་བཙུགས་ནུག།

**གཞུང་སྐྱོང་དང་སྲིད་ཚོགས།**

ལྷོ་ཨཕ་རི་ཀ་འདི་ རྩ་ཁྲིམས་ཅན་གྱི་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིནམ་དང་ འདི་ནང་སྤྱི་ཚོགས་ལམ་ལུགས་ཡོདཔ་ཨིན། སྲིད་འཛིན་གྱིས་ རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་འདུ་གིས་ བཙག་འཐུ་གྲུབ་མི་ཅིག་ཨིནམ་དང་ དེ་གི་འགན་ཁུར་འདི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགོ་ཁྲིདཔ་ དེ་ལས་ གཞུང་གི་དབུ་ཁྲིདཔ་སྦེ་ ཕྱག་ཞུ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། སྤྱི་ལོ་༡༩༩༤ ལས་ གཞུང་སྐྱོང་ཚོགས་པ་དེ་ ཨཕ་རི་ཀའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀོང་གེརེསི་ཚོགས་པ་ཨིན་རུང་ སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་དོ་འགྲན་འབད་མི་ ཡར་སེང་འགྱོ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན།

**དྲང་ཁྲིམས།**

དྲང་ཁྲིམས་འདི་ རང་དབང་ཅན་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ སྤྱི་ལོ་༡༩༩༦ གི་རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོ་འདི་ འཛམ་གླིང་ནང་ ཡར་རྒྱས་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ མི་སེར་ཆ་མཉམ་ལུ་ ཐོབ་དབང་འདྲ་མཉམ་བྱིན་ཡོདཔ་ཨིན།

**དཔལ་འབྱོར།**

ལྷོ་ཨཕ་རི་ཀ་འདི་ འོང་འབབ་བར་མའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་སྦེ་ དབྱེ་བ་ཕྱེ་སྟེ་ཡོདཔ་ད་ ཨཕ་རི་ཀ་ལུ་ བཟོ་གྲྭ་འཕྲུལ་ཁང་ཆེ་ཤོས་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། རང་བཞིན་ཐོན་སྐྱེད་ཡོདཔ་དང་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ གསེར། པེལེ་ཊི་ནམ། རྡོ་སོལ། རྡོ་རྗེ་ཕ་ལམ་ཚུ་ མངམ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དཔལ་འབྱོར་འདི་ སྣ་མང་སྦེ་ཡོདཔ་དང་ འདི་ནང་གཙོ་ཆེ་ཤོས་རང་ ས་གཏེར། སོ་ནམ། བཟོ་གྲྭ། དངུལ་འབྲེལ། ལྟ་བཤལ་ཚུ་ཨིན།

ཨིན་རུང་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་ ལཱ་གཡོག་མེད་མི་མཐོ་དྲགས་དང་ འདྲ་མཉམ་མེད་མི་ དེ་ལས་ དབུལ་ཕོངས་ལ་སོགས་པའི་ གདོང་ལེན་ཚུ་ མང་ཤོས་ར་ ཧེ་མ་མི་རིགས་དཀར་ནག་དབྱེ་བ་ཕྱེ་ནི་ལས་ བྱུང་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**ཕྱི་འབྲེལ་མཐུན་ལམ།**

ལྷོ་ཨཕ་རི་ཀ་གིས་ རྒྱལ་སྤྱིའི་ལས་དོན་ནང་དང་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ ཨཕ་རི་ཀ་གླིང་ཆེན་ནང་ འགན་ཁུར་གལ་ཅན་ཅིག་ འབགཔ་ཨིན་པས། 

ཨཕ་རི་ཀའི་མཉམ་འབྲེལ་ཚོགས་པ།(AU) འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས།(UN) བིརིཀ་ཚོག་པ། (བཱ་རཱ་ཟིལ། ར་ཤི་ཡ། རྒྱ་གར། རྒྱ་ནག་དང་མཉམ་ཅིག) དེ་ལས་ ལྷོ་ཨཕ་རི་ཀའི་གོང་འཕེལ་ཚོགས་པ་(SADC) གི་འཐུས་མི་ཅིག་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་གིས་ འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་དབང་དང་ ཞི་བདེ་ དེ་ལས་ དཔལ་འབྱོར་གྱི་མཉམ་འབྲེལ་ཚུ་ལུ་ རྒྱབ་སྐྱོར་འབདཝ་ཨིན།

**ལམ་སྲོལ།**

ལྷོ་ཨཕ་རི་ཀ་གི་ལམ་སྲོལ་འདི་ ཧེ་མ་ལས་ཡོད་མི་དང་ དབང་འོག་སྡོད་ད་གི་ལམ་སྲོལ་ དེ་ལས་ དེང་སང་གི་ཁྲོམ་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་ཚུ་སླ་བསྲོས་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་མཐོང་སྣང་འདི་ རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་ སྙན་ཆ་སྤྲོག་མི་དང་ རྩོམ་པ་པོ་ དེ་ལས་ གློག་བརྙན་བཟོ་མི་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་སྦེ་ སྤྲོ་བ་ཆེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། སོ་ཝེ་ཏོ་བཟུམ་གྱི་ཁྲོམ་ཚོགས་ཚུ་ནང་ ཀ་ཝའི་ཏོ་དང་ ཨེཕ་རོ་བིཊ་ དེ་ལས་ ཇེཟ་བཟུམ་གྱི་སྙན་ཆའི་རིགས་ཚུ་གི་ལམ་སྲོལ་ལྟེ་བ་ཅིག་ཨིན།

**གྱོན་ཆས།**

རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ མི་རིགས་མ་འདྲཝ་ཚུ་གི་ནང་འཁོད་ལུ་ རང་ལུགས་ཀྱི་གྱོན་ཆས་ཚུ་ མ་འདྲཝ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། དཔེར་ན་ ཟུ་ལུ་གི་གྱོན་ཆས་ནང་ལུ་ ཕྱེངམ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་པགས་ཀོ་ཚུ་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིནམ་དང་ ཇོ་སཱ་གི་ཨམ་སྲུ་ཚུ་གིས་ འཕྲལ་འཕྲལ་རང་ ཨུམ་བཱ་ཅོ་གྱོན་ཆས་དང་ མགུ་ཏོ་གུ་ཁ་ཤ་དཀྱི་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། གྱོན་ཆས་འདི་ཚུ་ གཉེན་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་དང་ དུས་སྟོན་ དེ་ལས་ སྲོལ་ཁྱུན་གྱི་ཉིནམ་ཚུ་ནང་ གྱོནམ་ཨིན།

**རྩེད་རིགས།**

རྩེད་རིགས་འདི་ལྷོ་ཨཕ་རི་ཀ་ལུ་ མི་གི་བར་ན་མཐུན་སྒྲིག་བཟོ་ཚུགས་པའི་ཐབས་ཤེས་ཅིག་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ རག་བི་དང་ ཀིརི་ཀེཊ་ དེ་ལས་ རྐང་རྩེད་ཚུ་ལུ་ སྤྲོ་བ་སྦོམ་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ སི་པིརིང་བོཀསི་(རག་བི་) དང་ པོརོ་ཊིསི་(ཀིརི་ཀེཊ་) དེ་ལས་ བ་ཕ་ན་ བ་ཕ་ན་ (རྐང་རྩེད་) ཚུ་ཁག་ཆེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་བརྩི་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷོ་ཨཕ་རི་ཀ་གིས་ སྤྱི་ལོ་༢༠༡༠ ལུ་ འཛམ་གླིང་རྐང་རྩེད་འགྲན་བསྡུར་འགོ་འདྲེན་འཐབ་མི་དེ་ ཨཕ་རི་ཀ་ལུ་ འགོ་དང་པ་འགོ་འདྲེན་འཐབ་ཡོདཔ་ད་ དེ་ཡང་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ དེང་སང་གི་རྒྱལ་རབས་ནང་ གལ་གནད་ཅན་གྱི་ ལས་རིམ་ཅིག་ཨིན་པས།

**ལྟ་བཤལ།**

ལྟ་བཤལ་འདི་ དཔལ་འབྱོར་ལུ་ ལྷན་ཐབས་སྦོམ་སྦེ་ར་ འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། ས་གོ་མཛེས་ཏོག་ཏོ་ཡོད་མི་ཚུ་ཡང་།

• ཀུརུ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་གླིང་ག་ – ཨཕ་རི་ཀའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ས་ཁོངས་སྦོམ་ཤོས་ཅིག་ཨིན།

• ཊེ་བཱལ་སྒང་རི་ – མཛེས་ཏོག་ཏོ་ཡོད་པའི་ཀེབ་ཁྲོམ།

• གར་ཌེན་རའུཊ་ – རང་བཞིན་གྱི་མཛེས་ཏོག་ཏོ་ཡོད་པའི་མཚོ་འགྲམ། 

• རོབ་བེན་མཚོ་གླིང་ – ནེལ་སོན་མན་ཌེ་ལ་བཙོན་ཁང་ནང་བཙུགས་སའི་ས་ཆ།

རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ ཆེ་རིམ་ཅན་གྱི་ས་ཕ་རི་ལྟ་བཤལ། ཆང་གི་ལྟ་བཤལ། མཚོ་འགྲམ་ལྟ་བཤལ། དེ་ལས་ ལམ་སྲོལ་ལྟ་བཤལ་ཚུ་བྱིན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**མཐའ་མཇུག།**

ལྷོ་ཨཕ་རི་ཀ་འདི་ འཇའ་ཆི་ཆི་དང་ ལམ་སྲོལ་དང་ལྡནམ་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན་རུང་ མི་སྡེ་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གདོང་ལེན་ཚུ་ ད་ལྟོ་ཡང་ འཐོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། མི་རིགས་དཀར་ནག་དབྱེ་བ་ཕྱེ་ནི་ལས་ དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་ཚུན་ རྩ་འགེངས་སྟེ་སྒྱུར་བཅོས་འགྱོ་ཚུགས་མི་འདི་ དཀའཝ་སྤྱད་ཡོད་པའི་རྟགས་ཚན་ཨིན་པས། མི་རློབས་མ་འདྲཝ་དང་ དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་ཅན་ དེ་ལས་ འཛམ་གླིང་ནང་ལུ་ཤུགས་ཡོད་མི་ཚུ་གིས་ ལྷོ་ཨཕ་རི་ཀ་གིས་ དེང་སང་ཨཕ་རི་ཀ་ནང་ལུ་ སྒྱུར་བ་འབག་འོང་ཚུགས་པའི་བརྡ་ཚོན་ཨིན་པས། 

**རྒྱབ་རྟེན།**

 Africa