open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
A

A (ཆུང་བ་ a) འདི་ གཞི་རྟེན་ལེ་ཊིན་ཡི་གུ་གི་ དབྱངས་ཡིག་དང་པ་ ཡང་ན་ ཡི་གུ་ཅིག་ཨིན་རུང་  ཟེར་སླབ་ཨིན།

## བྱུང་རབས
A གི་ཕ་བརྒྱུད་འགོ་དང་པ་འདི་ aleph ཨིན། འདི་ཡང་ Phoenician གི་ཡི་གུ་འགོ་དང་པ་ཅིག་ཨིནམ་དང་ འདི་གིས་  [] གི་ངོ་བོ་སྟོནམ་ཨིན། འདི་བཟུམ་འབད་ aleph གི་ཕ་བརྒྱུད་འདི་ Egyptian hieroglyphs གིས་ ཤན་ཞུགས་འབད་མི་ proto-Sinaitic ཡིག་གུ་ནང་ལུ་ གླང་གི་མགུ་ཏོ་གི་པར་རིས་ཅིག་ཨིནམ་དང་ འདི་ཡང་ མགུ་ཏོ་འདི་ གྲུ་གསུམ་འབད་མི་དང་ རྭཝ་གཉིས་རྒྱ་སྐྱེད་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན།

སྔོན་ལུགས་གིརིག་གི་མི་ཚུ་གིས་ ཡི་གུ་འདི་ ངོས་ལེན་འབད་བའི་སྐབས་ལུ་ ཡིག་འབྲུ་འདི་གིས་ སྐད་ཡིག་བཀག་ཆ་འབད་མི་འདི་ ལག་ལེན་འཐབ་མ་ཚུགསཔ་ལས་ ཡིག་གུ་འདི་ལུ་ མིང་ཅོག་འཐདཔ་སྦེ་ ཨཱལ་ཕ་ཟེར་སླབ་སྟེ་ དབྱངས་རྟགས་འདི་ དབྱངས་རྟགས་འདི་ ངོས་ལེན་འབད་ནུག Greek གི་དུས་རབ་གནགཔོ་གི་དུས་སྐབས་གི་ཤུལ་ལས་ དུས་རབ་༨པའི་ནང་ བི་སི་གི་ཐོག་མའི་ Greek གི་ཡིག་ཆ་ཚུ་ནང་ལུ་ ཡི་གུ་འདི་ ཕྱོགས་གཅིག་ལུ་བཞག་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཨིན་རུང་ Greekགི་ཡི་གུ་འདི་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ དེང་སང་གི་ཡི་གུ་དང་ཅོག་རང་ཐདཔ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ ས་གནས་ཀྱི་ཡི་གུ་མང་ཤོས་ཅིག་རང་ རྐངམ་གཅིག་ཐུང་ཀུ་བཟོ་མི་དང་ ཡང་ན་ གྲུ་ཟུར་གྱི་ཐོག་ལས་ དབྱེ་བ་ཕྱེ་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།

ཨེ་ཊུ་རུས་ཀཱན་ཚུ་གིས་ གིརིག་གི་ཡི་གུ་འདི་ ཨི་ཊ་ལི་ཕྱེད་གླིང་ཕྲན་ལུ་འབག་འོང་སྟེ་ ཡི་གུ་གི་རྣམ་པ་འདི་ འགྱུར་བ་མེད་པར་བཞག་ནུག། རོ་མཱན་གྱིས་ ལེ་ཊིན་ཡིག་གུ་འབྲི་ནི་གི་དོན་ལུ་ ཨེ་ཊུ་རཱསི་ཀཱན་ཡི་གུ་ལག་ལེན་འཐབ་པའི་སྐབས་ ལེ་ཊིན་ཡིག་གུ་ལག་ལེན་འཐབ་མི་གི་གྲུབ་འབྲས་འདི་ ཨིང་སྐད་རྩིས་ཏེ་ སྐད་ཡིག་གཞན་མི་ལེ་ཤ་ཅིག་ནང་ འབྲི་ནི་གི་དོན་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་ནི་ཨིན་མས།

## ཁུངས་གཏུགས།
གློ་གཅོང་ནད།

**གློཝ་གི་ནད་གཞི་** འདི་ གློཝ་ གི་ ནད་གཞི་ཅིག་ཨིནམ་ད་ འདི་གིས་ གློཝ་ གི་ ནད་གཞི་ alveoli ཟེར་མི་ རླུང་ཁུག་ཆུང་ཀུ་ཚུ་ལུ་ གནོད་སྐྱོན་རྐྱབ་ཨིན།   ནད་རྟགས་ཚུ་ཡང་ གློཝ་ སྐམ་ དང་ བྲང་ཁོག་ན་བ་ དང་ ཚ་བ་ དང་ དབུགས་གཏོང་ལེན་ལུ་དཀའ་ངལ་ཡོད་ མི་ཚུ་ཨིན།  གནས་སྟངས་ཀྱི་ཚབས་ཆེ་ཆུང་འདི་འགྱུར་ལྡོག་ཅན་ཨིན། 

གློཝ་ནད་འདི་ ཕྲ་འབུཔ་ དང་ ཡང་ ན་ ཕྲ་འབུཔ་ཚུ་ གིས་ གནོདཔ་བཀལ་མི་ ལས་བརྟེན་ཏེ་ འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ད་ གཞན་ མི་ཕྲ་འབུཔ་ ཚུ་གིས་ སྨན་རིགས་ ལ་ལུ་ཅིག་ ཡང་ ན་ ནད་ འབུཔ་ཚུ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།   ཉེན་ཁ་ཅན་གྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚུ་ཡང་ གློཝ་གི་ནད་གཞི་ གློཝ་གི་ ནད་གཞི་ གློཝ་གི་ ནད་གཞི་ གློ ཝ་གི་ནད་གཞི་ གུ་རམ་ནད་གཞི་ སེམས་ཁམས་ ནད་གཞི་ ཏམ་ ཁུ་འཐུང་ པའི་ལོ་རྒྱུས་ གློཝ་གི་ལྕོགས་གྲུབ་མེད་མི་དང་ ནད་ ཐུབ་ལམ་ལུགས་ཞན་ཁོག་ ཚུ་ཨིན།   ནད་རྟགས་འདི་ ནད་རྟགས་དང་ གཟུགས་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་ ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ བརྟག་དཔྱད་འབདཝ་ཨིན།  བྲང་ཁོག་གི་གློག་པར་ དང་ ཁྲག་བརྟག་དཔྱད་ དེ་ལས་ ཁུ་བ་ གི་ ལམ་སྲོལ་ཚུ་ གིས་ ནད་གཞི་འདི་ ངེས་གཏན་བཟོ་ཚུགས།  ནད་གཞི་འདི་ མི་སྡེ་དང་ ཡང་ན་ སྨན་ཁང་ནང་ལས་ཐོབ་མི་ ཡང་ན་ གསོ་བའི་ཞབས་ཏོག་དང་འབྲེལ་བའི་ གློཝ་ནད་བཟུམ་གྱི་ ནད་གཞི་ཐོབ་མི་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ དབྱེ་བ་ཕྱེ་ཚུགས། 

གློ་ཚད་ཀྱི་ནད་གཞི་ལ་ལུ་ཅིག་སྔོན་འགོག་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ སྨན་ཁབ་ཚུ་ ཡོདཔ་ཨིན།  ནད་གཞི་བཀག་ཐབས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་གཞན་ཡང་ ལགཔ་འཁྱུ་ནི་ དང་ ཏམ་ཁུ་འཐུང་ནི་མི་འོང་ནི་ཚུ་ཨིན་པས།  སྨན་བཅོས་འདི་ རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ལུ་རག་ལསཔ་ཨིན།  གློཝ་ནད་འདི་ ཕྲ་འབུཔ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ཨིནམ་སྦེ་ ཡིད་ཆེས་བསྐྱེད་མི་འདི་ སྲིན་སྨན་ གྱིས་ སྨན་བཅོས་འབདཝ་ཨིན།  གལ་སྲིད་ གློ་ཚད་ཀྱི་ནད་གཞི་འདི་ ཚབས་ཆེན་སྦེ་ཡོད་པ་ཅིན་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ ནད་གཞི་ཐོབ་མི་འདི་ སྨན་ཁང་ནང་ བཞག་དགོཔ་ཨིན།  སྲོག་རླུང་གི་ཚད་གཞི་དམའ་བ་ཅིན་ སྲོག་རླུང་གི་སྨན་བཅོས་འདི་ ལག་ལེན་འཐབ་བཏུབ། 

ལོ་ལྟར་གློ་ཚད་ནད་གཞིས་མི་༤༥༠ ཙམ་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཐེབས་ཡོད།&nbsp;འཛམ་གླིང་ནང་མི་ས་ཡ་ ༧ ༼མི་འབོར་བརྒྱ་ཆ་ ༧༽ དང་མི་ས་ཡ་ ༤ ཙམ་ཤི་རྐྱེན་བྱུང་ཡོད།   དུས་རབས་༢༠ པའི་ནང་ སྲིན་སྨན་དང་སྨན་ཁབ་ཚུ་ འགོ་བཙུགས་མི་དང་འབྲེལ་ མི་ཚེ་གནས་ཐབས་ལུ་ ཡར་རྒྱས་སྦོམ་སྦེ་ར་ འགྱོ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།  དེ་འབདཝ་ད་ གོང་འཕེལ་འགྱོ་བའི་བསྒང་ཡོད་མི་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་ནང་ དེ་ལས་ མི་རྒས་ཤོས་དང་ ན་གཞོན་ དེ་ལས་ ནད་གཞི་ ཚབས་ཆེན་ ཡོད་མི་ཚུ་གི་ནང་འཁོད་ལུ་ གློཝ་ནད་འདི་ ཤི་རྐྱེན་གྱི་ རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཅིག་ ཨིན་མས།   གློཝ་ནད་འདི་གིས་ ཤི་ནི་གི་ཉེ་འདབས་ལུ་ཡོད་མི་ཚུ་གི་ནང་ལུ་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་དུས་ཡུན་འདི་ འཕྲལ་འཕྲལ་རང་ ཐུང་ཀུ་བཟོཝ་ལས་ འདི་ལུ་ "མི་རྒས་ཤོས་ཀྱི་ཆ་རོགས" ཟེར་སླབ་ཨིན། 

## རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་ཐོ།
བཀྲ་ཤིས་སྡེ་ཚན།

**བཀྲ་ཤིས་སྡེ་ཚན་** འདི་ འབྲུག་ ལུ་ སྒེར་གྱི་བདག་དབང་ཡོད་པའི་ ལས་ སྡེ་སྦོམ་ཤོས་ཅིག་ཨིན།   

འབྲུག་གི་རྒྱལ་ས་ ཕུན་ཚོགས་གླིང་ ལུ་ སྤྱི་ལོ་༡༩༥༩ ལུ་ གཞི་བཙུགས་འབད་ནུག། 

འབྲུག་ལུ་ སྒེར་སྡེ་སྦོམ་ཤོས་ཅིག་ཨིན་ མི་ *བཀྲ་ཤིས་སྡེ་ཚན་གྱིས་* རྫས་སྦྱོར་བཟོ་གྲྭ་ དང་ ཕེ་རོ་སི་ལི་ཀཱོན་ བཟོ་གྲྭ་ དེ་ལས་ འཐུང་ཆུ་བླུགས་སའི་ བཟོ་གྲྭ་ཁང་ཚུ་ ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་ ཡན་ལག་ལས་སྡེ་༤༠ ལྷགཔ་ཅིག་ ཡོདཔ་ཨིན་པས། .
རྡོ་རྗེ་ཆོས་སྒྲེན།

*ཨའུམ་* **རྡོ་རྗེ་ཆོས་ལྡན་** (༡༩༦༠ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༥) ནི་འབྲུག་གི་སྲིད་དོན་དབུ་ཁྲིད་ཅིག་ཡིན། མོ་ར་ སྤྱི་ལོ་༢༠༡༣ ལུ་ འབྲུག་གི་ ལས་གཡོག་དང་ མི་རློབས་གཞིས་ཆགས་ལྷན་ཁག་ གི་ བློན་པོ་ སྦེ་ བསྐོ་བཞག་འབད་ཡོདཔ་ལས་ འབྲུག་གི་ལྷན་རྒྱས་གཞུང་ཚོགས་ནང་ བློན་པོ་སྦེ་ ཕྱག་ཞུ་མི་ ཨམ་སྲུ་འགོ་དང་པ་ཨིན་པས། 

## ཤེས་ཡོན
མོ་གིས་ འབྲུག་ལུ་ གཞི་རིམ་དང་ འབྲིང་རིམ་ཤེས་ཡོན་ཚུ་ ལྷབ་སྟེ་ རྒྱ་གར་གྱི ཇཱར་ཁཱནཌ་ རཱན་ཅི་ ལུ་ཡོད་པའི་ བིར་ལ་འཕྲུལ་རིག་སྤེལ་ཁང་ ལས་ ཞི་བའི་བཟོ་རིག་ ནང་ མཐོ་རིམ་ཤེས་ཚད་མཐར་འཁྱོལ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེ་མ་ཚད་ མོ་གིས་ ཡུ་ཨེས་ ཀྱི་ སའི་ ར་ ཀུས་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་ ལས་ མི་མང་བདག་སྐྱོང་ ནང་ མཐོ་རིམ་ཤེས་ཚད་ཡང་ ཐོབ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། 

## རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་ཐོ།
མཆིན་པའི་ནད་གཞི།

མཆིན་པའི་ནད་གཞི།

**Tuberous sclerosis** ( **TS** ) ཟེར་མི་འདི་ རིགས་མཚན་གྱི་ནད་གཞི་ ཅིག་ཨིནམ་ད་ འདི་གིས་ ཀླདཔ་ དང་ གཞན་མི་ཡན་ལག་ དཔེར་ ན་ སྙིང་ དང་ མིག་ཏོ་ གློཝ་ དེ་ལས་ པགས་ཀོ་ཚུ་ ནང་ ཀེན་སར་མེན་པའི་ རྨེན་བུ་ཚུ་ སྐྱེས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།  སྤྱིར་བཏང་གི་ནད་རྟགས་ཚུ་ཡང་ བརྡུང་རྫོབ་ དང་ བློ་རིག་གི་དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་ གོང་འཕེལ་གྱི་ཕྱིར་འགྱངས་ དང་ སྤྱོད་ལམ་གྱི་དཀའ་ངལ་ དེ་ལས་ རང་དབང་མེད་པའི་ནད་གཞི་ ཚུ་ཨིན།  དཀའ་ངལ་འགོ་བཙུགས་མི་འདི་ འཕྲལ་འཕྲལ་རང་ མི་ཚེ་གི་ལོ་དང་པའི་ནང་ཨིན། དེ་འབདཝ་ད་ ཤུལ་ལས་འབྱུང་སྲིད།  མགུ་རྙོག་དྲགས་འདི་ མཆིནམ་དང་གློཝ་གི་དཀའ་ངལ་ཚུ་ཨིན། 

འདི་ཡང་ *TSC1* དང་ ཡང་ན་ *TSC2* རིགས་མཚན་ གྱི་ རིགས་འགྱུར་ ལས་བརྟེན་ཏེ་ འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ད་ འདི་གིས་ འཚོ་བཅུད་ hamartin དང་ tuberin གི་ གསང་ ཨང་བཀོད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།  འ་ནི་འདི་ མི་གི་ཕམ་ལས་ རིགས་ བརྒྱུད་ཐོབ་དོ་ཡོད་རུང་ གནད་དོན་མང་ཤོས་ཅིག་རང་ གོང་འཕེལ་འགྱོ་བའི་བསྒང་ལས་རང་ འགྱུར་བཅོས་གསརཔ་སྦེ་འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།  འ་ནི་འཚོ་བཅུད་ཚུ་ རྨེན་བུ་གི་འཕེལ་འགྱུར་མར་ཕབ་འབད་མི་ ཅིག་ཨིནམ་སྦེ་ ཡིད་ཆེས་བསྐྱེདཔ་ཨིན་མས།  ནད་བརྟག་འདི་སྤྱིར་བཏང་ལུ་ ནད་རྟགས་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ སྨན་བཅོས་པར་རིས་ཚུ་ གིས་ རྒྱབ་སྐྱོར་འབདཝ་ཨིན།  འ་ནི་འདི་ རིགས་མཚན་བརྟག་དཔྱད་ ཀྱི་ཐོག་ལས་ཡང་ ངེས་གཏན་བཟོ་ཚུགས་ནི་ཨིན་མས། 

སྨན་བཅོས་འདི་ རང་བཞིན་གྱི་ཐོག་ལས་ རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་མི་ ཅིག་ཨིནམ་ལས་ སྨན་བཅོས་མེདཔ་ཨིན།  འབད་བརྩོན་འདི་ གཟུགས་ཀྱི་སྨན་བཅོས་ དང་ ལཱ་གཡོག་གི་སྨན་བཅོས་ དེ་ལས་ ཁ་སླབ་ཀྱི་སྨན་བཅོས་ དང་ སྤྱོད་ལམ་གྱི་སྨན་བཅོས་ ཚུ་ཨིན།  བརྒྱལ་གཟེར་གྱི་སྨན་རིགས་ དཔེར་ན་ vigabatrin ཟེར་མི་འདི་ བརྒྱལ་གཟེར་གྱི་དོན་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་བཏུབ།  ཡུན་རིང་གི་གྲུབ་འབྲས་འདི་འགྱུར་ལྡོག་ཅན་དང་ ནད་རྟགས་ཀྱི་ཚབས་ཆེ་ཆུང་ལུ་རག་ལསཔ་ཨིན། 

འཛམ་གླིང་ནང་ མི་ས་ཡ་༢ དེ་ཅིག་ལུ་ ནད་གཞི་ Tuberous sclerosis ཐོབ་འོང་།  ཡུ་ཨེས་ཨེ་ལུ་ ཨ་ལོ་༦༠༠༠ ལས་༡ དེ་ཅིག་ལུ་ གནོད་སྐྱོན་རྐྱབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཡུ་རོབ་ལུ་ དེ་ཅིག་རང་ ཡོངས་གྲགས་མེདཔ་ཨིན།   ཕོ་མོ་གཉིས་ལུ་ བསྐྱར་འབྱུང་འདྲ་མཚུངས་སྦེ་ གནོད་སྐྱོན་རྐྱབ་ཨིན།  དེ་ཡང་ འགོ་དང་པ་ སྤྱི་ལོ་༡༨༨༠ ལུ་ ཕཱ་རཱན་སིའི་ རྩ་ཁམས་རིག་པའི་མཁས་པ་ Désiré-Magloire Bourneville གིས་ འགྲེལ་བཤད་རྐྱབ་ཡོདཔ་ཨིན་  མིང་འདི་ ཀླདཔ་ནང་ལུ་ ཀེ་བ་བཟུམ་སྦེ་ ཕོཝ་རྒྱགས་ མི་ ལུ་ གོཝ་ཨིན། 

## ཁུངས་གཏུགས།
མི་དཱ་ཟོ་ལམ།

**མི་ཌ་ཟོ་ལམ་འདི་** ཚོང་འབྲེལ་གྱི་མིང་ **Versed ཟེར་** བའི་འོག་ལུ་ ཚོང་འབྲེལ་འཐབ་མི་འདི་ གཞན་མི་ཚུ་གི་གྲལ་ལས་ བེན་ཛོ་ཌི་ཡ་ཟི་པིན་གྱི་ སྨན་ཅིག་ཨིནམ་ད་ འདི་ཡང་ སྨན་བཅོས་ དང་ བྱ་རིམ་གྱི་ཐོག་ལས་ སེམས་ཁམས་ལུ་བདེ་ཏོག་ཏོ་བཟོ་མི་ དེ་ལས་ གཉིད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ དང་ སེམས་ཁམས་ནད་གཞི་ཚབས་ཆེན་གྱི་ དོན་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན།  འདི་གིས་ གཉིད་ལོག་བཅུག་སྟེ་ ཚ་གྱང་མར་ཕབ་འབད་དེ་ དྲན་ཤེས་གསརཔ་བཟོ་ནི་གི་ ལྕོགས་གྲུབ་མེདཔ་ བཟོཝ་ཨིན།  དེ་ཡང་ བརྡུང་རྫོབ་ ཀྱི་སྨན་བཅོས་ལུ་ཡང་ ཕན་ཐོགས་ཡོདཔ་ཨིན།  མི་ཌ་ཟོ་ལམ་འདི་ ཁ་ནང་ལས་ དང་ རྩ་རྒྱུས་ ནང་ལུ་ ཡང་ན་ རྩ་རྒྱུས་ནང་ལུ་ སྨན་ཁབ་ བཙུགས་ཏེ་ ཡང་ ན་ མཆུ་ ནང་ ལུ་ སྨན་ཁབ་བཙུགས་ཏེ་ བྱིན་ཚུགས།   ཁྲག་ནང་ལུ་བཙུགས་པའི་སྐབས་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ སྐར་མ་ལྔ་གི་ནང་འཁོད་ལུ་ ལཱ་འབད་འགོ་བཙུགསཔ་ཨིན། རྩ་རྒྱུས་ནང་ལུ་བཙུགས་པའི་སྐབས་ ལཱ་འགོ་བཙུགས་ནི་ལུ་ སྐར་མ་བཅོ་ལྔ་འགོར་འོང་།  གནོད་པ་འདི་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ལས་དྲུག་གི་བར་ན་འགོརཝ་ཨིན། 

དབུགས་གཏོང་ལེན་གྱི་ བརྩོན་ཤུགས་མར་ཕབ་དང་ ཁྲག་ཤུགས་མར་ཕབ་ དེ་ལས་ གཉིད་ལོག་མི་ཚུ་ ཚུདཔ་ཨིན།  དེ་གི་གནོད་པ་ལུ་ བཟོད་བསྲན་ དང་ ཕྱིར་འཐེན་གྱི་ནད་རྟགས་འདི་ ཡུན་རིངམོ་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་པའི་ཤུལ་ལས་ འབྱུང་འོང་།  ལས་རིམ་ཡར་སེང་འགྱོ་མི་བཟུམ་གྱི་ འགལ་བའི་གནོད་པ་ཚུ་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ ཨ་ལུ་དང་ མི་རྒས་ཤོས་ཚུ་ལུ་ འབྱུང་འོང་།  མངལ་ཆགས་པའི་སྐབས་ ལག་ལེན་འཐབ་པའི་སྐབས་ ཉེན་ཁ་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཡོད་རུང་ ཨོམ་བྱིན་པའི་ སྐབས་ སྨན་ཁབ་གཅིག་གིས་ གནོད་པ་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་མེདཔ་ཨིན་པས།   སྨན་རིགས་འདི་ བེན་ཛོ་ཌི་ཡ་ཟི་པིན་ གྱི་རིགས་ནང་ཚུདཔ་ཨིནམ་ད་ ཀླདཔ་ནང་ལུ་ GABA གི་རྩ་ཁམས་བརྒྱུད་ སྤྲོད་འབད་མི་གི་ལས་སྣ་ཡར་སེང་འབད་དེ་ ལཱ་འབདཝ་ཨིན། 

མི་ཌ་ཟོ་ལམ་འདི་ ༡༩༧༤ ལུ་ བདག་དབང་ཐོབ་ཡོདཔ་ད་ ༡༩༨༢ ལུ་ སྨན་རིགས་ལག་ལེན་འཐབ་ནི་ལུ་ འགོ་བཙུགས་  འཛམ་གླིང་གསོ་བའི་ལས་ཚོགས་ཀྱིས་ ལོ་ར་ ཟེ་པམ་ གྱི་ཐབས་ཤེས་གཞན་ཅིག་སྦེ་ ཁག་ཆེ་བའི་སྨན་རིགས་ཀྱི་ཐོ་ནང་ ཚུད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན།  སྨན་འདི་ སྤྱིར་བཏང་གི་སྨན་ ཅིག་སྦེ་ ཐོབ་ཚུགསཔ་ལས་ གོང་ཚད་ཡང་ དེ་ཅིག་ མཐོ་དྲགས་མེདཔ་ཨིན་པས།  གོང་འཕེལ་འགྱོ་བའི་བསྒང་ཡོད་མི་རྒྱལ་ཁབ་ ནང་ལུ་ ཕོརཔ་གཅིག་གི་ སྦུང་ཚོང་གོང་ཚད་འདི་ ཡུ་ཨེས་དྲོ་ལར་༠.༣༥དེ་ཅིག་ཨིན་མས།  རྒྱལ་ཁབ་མང་ཤོས་ཅིག་ནང་ ཚད་འཛིན་འབད་བའི་ རྫས་སྦྱོར་ ཅིག་ཨིན། 

## ཁུངས་གཏུགས།
རིགས་དབྱེའི་རིག་པ་ (སྐྱེ་ལྡན་རིག་པ།)

སྐྱེ་ལྡན་རིག་པའི་ ནང་ **དབྱེ་ཁག་རིག་པ་** འདི་ སྐྱེ་ལྡན་ སྲོག་ལྡན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་གཅིག་མཚུངས་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ མིང་བཏགས་ནི་དང་ ངེས་ ཚིག་བརྗོད་ནི་ དེ་ལས་ སྡེ་ཚན་ཚུ་ དབྱེ་བ་ཕྱེ་ནི་གི་ ཚན་རིག་གི་ ཞིབ་འཇུག་ཅིག་ཨིན། སྲོག་ལྡན་ཚུ་ taxa ནང་ལུ་ སྡེ་ཚན་བཟོ་སྟེ་ཡོདཔ་ད་ འདི་ཚུ་ལུ་ taxonomic གི་གནས་རིམ་ བྱིན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། གོ་གནས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ཚུ་ གཅིག་ཁར་བསྡོམས་ཏེ་ གོ་གནས་མཐོ་བའི་སྡེ་ཚན་བཟོ་ཚུགས་ནི་ཨིནམ་ལས་ འདི་གིས་ དབྱེ་ཁག་གི་གོ་རིམ་བཟོཝ་ཨིན་མས། དེང་སང་གི་གནས་ *རིམ་* འདི་ མངའ་ ཁོངས་ དང་ རྒྱལ་ཁབ་ དེ་ལས་ རིགས་ སྣ་ཚུ་ ཨིན་ *མས* ། Swedish གི་རྩི་ཤིང་མཁས་པ་ Carl Linnaeus འདི་ ད་ རེས་ཀྱི་ དབྱེ་ཁག་ བཟོ་ ནི་གི་ལམ་ལུགས་གཞི་བཙུགས་འབད་མི་ཅིག་ཨིན་མས།
ཌེག་ས་མི་ཐ་སོན།

**ཌེག་ས་མེ་ཊ་སོན་ཟེར་མི་** འདི་ ཀོར་ཊི་ཀོ་སི་ཊི་རོའིཌ་ སྨན་རིགས་ཅིག་ཨིན།  འདི་ཡང་ རྨེན་བུ་གི་དཀའ་ངལ་ དང་ པགས་ཀོ་ གི་ནད་གཞི་ དེ་ལས་ ཚ་རིམས་ཚབས་ ཆེན་ གློཝ་གི་ནད་གཞི་ གློཝ་ གི་ནད་གཞི་ ཀླད པ་ཕོཝ་ མིག་ཏོ་ གཤག་བཅོས་འབད་བའི་ ཤུལ་ལས་ མིག་ ཏོ་ན་ བ་ དེ་ལས་ བད་ཀན་གྱི་ ནད་གཞི་ནང་ སྲིན་སྨན་ཚུ་ སྨན་བཅོས་འབད་ནི་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན།  མཆིནམ་གྱི་ནད་གཞི་ ཕུ་ ཌོ་ཀོར་ཊི་ སོན་བཟུམ་གྱི་ སྨན་རིགས་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ ལག་ལེན་འཐབ་དགོཔ་ཨིན།  In preterm labor, འདི་གིས་ ཨ་ལུ་གི་གྲུབ་འབྲས་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་གི་དོན་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་བཏུབ།  འདི་ཡང་ ཁ་ལས་ རྩ་རྒྱུས་ནང་ལུ་ སྨན་ཁབ་བཙུགས་ ཏེ་ ཡང་ན་ ཁྲག་རྒྱུན་ནང་ ལུ་ བཙུགས་ཏེ་ བཏང་ཚུགས།  ཌེག་ས་མི་ཐ་སོན་གྱི་ནུས་པ་འདི་ ཉིནམ་གཅིག་གི་ནང་འཁོད་ལུ་ འཕྲལ་འཕྲལ་སྦེ་རང་ མཐོང་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་ད་ ཉིནམ་གསུམ་དེ་ཅིག་གི་རིང་ལུ་ འགྱོཝ་ཨིན་མས། 

ཡུན་རིངམོ་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་མི་འདི་གིས་ རུ་ཏོ་ ཉམས་འགྱོ་ནི་ མིག་ ཏོ་ཉམས་ ནི་ འཇམ་ཏོང་ཏོ་སྦེ་རྨ་སྐྱོན་འགྱོ་ནི་ ཡང་ན་ རྩ་རྒྱུས་ཚུ་ ཞན་ཁོག་འགྱོ་འོང་།  མངལ་ཆགས་པའི་སྐབས་ ཁ་ལས་ འཕྲལ་འཕྲལ་སྦེ་ར་ ལག་ལེན་འཐབ་ཡོདཔ་ལས་ ཨ་ལུ་ལུ་ དཀའ་ངལ་བྱུང་མི་ མཐོང་མ་ཚུགས་པས།  འདི་ཡང་ ཨོམ་བྱིན་པའི་ སྐབས་ འཐུང་མི་བཏུབ།  Dexamethasone གིས་ གཉན་ཚད་བཀག་ཐབས་ དང་ ནད་འབུབ་བཀག་ཐབས་ ལུ་ ཕན་ཐོགས་ཡོདཔ་ཨིན། 

ཌེག་ས་མེ་ཐ་སོན་འདི་ ༡༩༥༧ ལུ་ འགོ་དང་པ་ བཟོ་སྟེ་ ༡༩༦༡ ལུ་ སྨན་བཅོས་ལག་ལེན་འཐབ་ནིའི་དོན་ལུ་ ཆ་འཇོག་ཐོབ་ནུག   འཛམ་གླིང་གསོ་བའི་ལས་ཚོགས་ཀྱི་ ཁག་ཆེ་བའི་སྨན་རིགས་ཀྱི་ཐོ་ ནང་ ཡོདཔ་ཨིན།  ཌེག་ས་མེ་ཊ་སོན་འདི་ གོང་ཚད་མཐོ་དྲགས་མེད།  ཡུ་ཨེས་ལུ་ སྨན་བཅོས་ཟླཝ་གཅིག་གི་དོན་ལུ་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ ཡུ་ཨེས་དྲོ་ལར་༢༥ ལས་ཉུངམ་སྦེ་གནས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།  རྒྱ་གར་ལུ་ དུས་ཚོད་མ་རནམ་ལས་ སྐྱེས་མི་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ སྨན་བཅོས་འབད་ནི་གི་དོན་ལུ་ ཡུ་ཨེས་དྲོ་ལར་༠.༥ དེ་ཅིག་གནས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།  འཛམ་གླིང་གི་ས་གནས་མང་ཤོས་ནང་ཡོད།  སྤྱི་ལོ་༢༠༡༧ ལུ་ ཡུ་ཨེས་ལུ་ སྨན་རིགས་མང་ཤོས་ཅིག་ བཀོད་མི་ ༣༢༡ པ་ཨིནམ་ད་ སྨན་རིགས་ས་ཡ་གཅིག་ལྷགཔ་ཅིག་ བཀོད་ཡོདཔ་ཨིན་པས། 

## ཁུངས་གཏུགས།
མར་ཀོ་པོ་ལོ།

**མར་ཀོ་པོ་ལོ།** ( **Marco Polo**) འདི་ Venetian གི་ཚོང་པ་དང་ འཚོལ་ཞིབ་པ་ དེ་ལས་ རྩོམ་བྲིས་པ་ཅིག་ཨིནམ་ད་ ཁོ་གིས་ སྤྱི་ལོ་༡༢༧༡ ལས་༡༢༩༥ གི་བར་ན་ ཨེ་ཤི་ཡ་བརྒྱུད་དེ་ དར་གྱི་ལམ་བདའ་སྟེ་ འགྲུལ་སྐྱོད་འབད་ཡོདཔ་ཨིན། ཁོང་གི་འགྲུལ་བཞུད་ཚུ་ མར་ཀོ་པོ་ལོ་གི་འགྲུལ་བསྐྱོད་ཟེར་མི་ནང་ ཐོ་བཀོད་འབད་ཡོདཔ་ཨིན།
Kit Kat

**Kit Kat** (**ཀིཊ་ཀཊ།**) འདི་ ཨིང་ལེནཌ་གི་ས་གནས་ York ལུ་ཡོད་པའི་ Rowntree གིས་བཟོ་མི་ ཅོག་ལེ་ཊི་གི་གུར་བཀབ་མི་ ཝ་ཕར་ཅིག་ཨིནམ་དང་ ད་རེས་ འཛམ་གླིང་ནང་ལུ་ Nestlé གིས་བཟོ་བསྐྲུན་འབདཝ་ཨིན། ༼༡༩༨༨ ལུ་ Rowntree གིས་ ཐོབ་ཡོདཔ་ཨིན།༽  ཡུ་ཨེས་ཨེ་ལུ་མ་གཏོགས་ དེ་ཁར་ ཨེཆ་བི་ཀེན་ཌི་ལས་སྡེ་ལས་ ཆོག་ཐམ་ཐོག་ལས་ བཟོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཧར་ཤི་ཚོང་སྡེའི་སྡེ་ཚན་ཅིག་ཨིན་མི་ Reese's
## རྒྱབ་རྟེན་

## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།
*Nestlé: Kit Kat
*The Hershey Company: Kit Kat
ཀ་ལི་ཀོ་བྱི་ལི་

**ཀ་ལི་ཀོ་བྱི་ལི་**ཟེར་མི་འདི་ ས་ཁོངས་སོ་སོ་གསུམ་ནང་ལུ་ ཚོས་གཞི་གཙོ་བོ་གསུམ་ཡོད་མི་ བྱི་ལི་ཅིག་ཨིན། ད་རེས་ནངས་པ་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ སེརཔོ་/དམརཔོ་/དམརཔོ་ ནགཔོ་/རྒྱ་སྨུག་དང་ དཀརཔོ་ཚུ་ནང་ འོང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཀ་ལི་ཀོ་བྱི་ལི་འདི་ རིགས་མ་འདྲཝ་ལེ་ཤ་ཅིག་ནང་ ཐོན་དོ་ཡོདཔ་ལས་ ཀ་ལི་ཀོ་བྱི་ལི་འདི་ བྱི་ལི་གི་སྤུ་གི་ཚོས་གཞི་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ དབྱེ་བ་ཕྱེ་ཐངས་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ རིགས་སྣ་ངོ་མ་ཅིག་མེན། 
## རྩོམ་རིག་ནང
དུས་རབས་༡༩ པའི་མཇུག་བསྡུ་ཁམས་ཅིག་ཁར་ ཨིའུ་ཇིན་ཕིལཌ་གིས་ "**The Duel**" ཟེར་མི་ ཨ་ལུའི་སྙན་རྩོམ་ཅིག་ དཔར་བསྐྲུན་འབད་ཡོདཔ་དང་ དེ་ལུ་ གིང་ཧམ་རོ་ཁྱི་དང་ ཀེ་ལི་ཀོ་བྱི་ལི་ཟེར་ཡང་སླབ་ཨིན།
ལིག་ཨོཕ་ལེཇེནཌསི།

**ལིག་ཨོཕ་ལེཇེནཌསི།** (ཨིང་ལིཤ: **League of Legends**) (བསྡུས་མིང་།: **LoL**) ནི་ མང་པོའི་དྲ་རྒྱའི་དམག་འཁྲུག་རྩེད་ཐང་ (MOBA) གི་རིགས་ནང་ བརྙན་འཕྲིན་རྩེདམོ་ཅིག་ཨིན།
ཨ་སམ་སྐད་ཡིག།

**<span lang="assamed" dir="ltr">ཨ་སམ་གྱི་</span>** སྐད་ཡིག ( **Assamese language**) ནི་ རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ཡིག་ རྙིང་ཤོས་དང་ ཨ་སམ་ གྱི་མངའ་སྡེའི་སྐད་ཡིག་ཨིན། སྐད་ཡིག་འདི་ཨ་སམ་གྱི་སྐད་ཡིག་གཙོ་བོ་ ཨིན།  གཙོ་བོ་རྒྱ་གར་བྱང་ཤར་ཨ་སམ་ལུ་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན།

## ཁུངས་གཏུག
རྒྱ་གར་ནིའུ་ལྡི་ལི་ལུ་ཡོད་པའི་འབྲུག་རྒྱལ་པོའི་གཞུང་ཚབ་ལས་ཁུངས།

ནིའུ་ལྡི་ལི་ལུ་ཡོད་པའི་ འབྲུག་གི་གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་འདི་ རྒྱ་གར་གྱི་དོན་གཅོད་དོན་གཅོད་ཅིག་ཨིན། སྤྱི་ལོ་༡༩༧༡ ལུ་ "དམིགས་བསལ་ངོ་ཚབ་" ཡིག་ཚང་གཞི་བཙུགས་འབད་དེ་ ལོ་༧ གྱི་ཤུལ་ལས་ སྤྱི་ལོ་༡༩༧༨ ལུ་ གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་ལུ་ ཡར་དྲག་བཏང་ནུག། ད་ལྟ་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ནི་ཝེ་ཚོགས་རྣམ་རྒྱལ། འབྲུག་གིས་ དབང་ཚད་ཡོད་པའི་ རྒྱ་གར་གྱི་མ་དོ་བར་ ཨཕ་ག་ནིས་ཏཱན་དང་ ནེ་པཱལ་ ཇ་པཱན་ དེ་ལས་ ཨིན་ཌོ་ནེ་ཤི་ཡ་ལུ་ཡང་ ཞབས་ཏོག་ཚུ་ བྱིན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

འབྲུག་ལུ་ གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་ངོ་མ་མ་ཚད་ གུ་ཝ་ཧ་ཊི་དང་ ཀཱོལ་ཀ་ཊ་ལུ་ཡང་ གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

## གཞི་བསྟུན་ཚུ།
བྷེལ་ཇི་ཡམ་གྱི་རྒྱལ་ས་བྷར་སིལ་ལུ་འབྲུག་གི་རྒྱལ་པོའི་གཞུང་ཚབ་ལས་ཁུངས།

བྷར་སིལ་ལུ་ཡོད་པའི་ འབྲུག་རྒྱལ་པོའི་གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་འདི་ བེལ་ཇི་ཡམ་གྱི་དོན་ལུ་ དོན་གཅོད་ཡིག་ཚང་ཨིན། ད་ལྟའི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་དང་སྐུ་ཚབ་ནི་མཚོ་ཀི་ཆོས་ལྡན་ཡིན།

གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་འདི་ གཞུང་འབྲེལ་དུ་ ཌེན་མཱག་དང་ ཕིན་ལེནཌ་ ཇར་མ་ནི་ ནེ་དར་ལེནཌ་ ཨིསི་པེན་ དེ་ལས་ སུའི་ཌེན་དང་ ཡུ་རོ་པིན་མཉམ་འབྲེལ་དང་ རྫས་སྦྱོར་མཚོན་ཆ་བཀག་དམ་ལས་སྡེ་ཚུ་ལུ་ ཕྱག་ཞུ་ནི་གི་དོན་ལུ་ ངོས་ལེན་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན།

## བྱུང་རབས
འབྲུག་གིས་ སྤྱི་ལོ་༢༠༠༩ སྤྱི་ཟླ་དང་པའི་ནང་ བེལ་ཇི་ཡམ་དང་གཅིག་ཁར་ གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ མཐུན་ལམ་གཞི་བཙུགས་འབད་བའི་ཤུལ་ལས་ སྤྱི་ལོ་༢༠༠༩ སྤྱི་ཟླ་༥ པའི་ནང་ གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་སྒོ་ཕྱེ་ཡོདཔ་ད་ དེ་གི་ཤུལ་ལས་ དུས་ཚོད་དང་འཁྲིལ་ ཁྱིམ་ཚང་ཡུ་རོ་པིན་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ཚུ་ནང་ མཐུན་ལམ་གྱི་དབང་ཚད་རྒྱ་སྐྱེད་འབད་ནུག།

གྲོས་བསྟུན་འགོ་ཐོག་འདི་ སྤྱི་ལོ་༢༠༠༨ མཇུག་བསྡུ་ཁམས་ཅིག་ཁར་ འགོ་བཙུགས་ཡོདཔ་ད་ སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ ཐབས་ཤེས་ཚུ་ བཏོན་པའི་ཤུལ་ལས་ བེལ་ཇི་ཡམ་དང་ འབྲུག་གི་བར་ན་ མཐུན་ལམ་འགོ་དང་པ་ གཞི་བཙུགས་འབད་ནུག།

## དབང་ཚད།
བཱརུ་སིལ་ལུ་ཡོད་པའི་གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་གིས་ ཨིསི་པེན་དང་ སུའི་ཌེན་ ཕིན་ལེནཌ་ ཌེན་མཱརཀ་ ཇར་མ་ནི་ ཨིསི་པེན་ ནེ་དར་ལེནཌ་ དེ་ལས་ ལུ་ཟེམ་བོརག་ཚུ་ལུ་ དབང་ཚད་ཀྱི་ཞབས་ཏོག་ཁ་སྐོང་བྱིནམ་ཨིན།

ད་རུང་ གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་འདི་གིས་ ཡུ་རོ་པིན་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་དོན་ལུ་ འབྲུག་གི་ངོ་ཚབ་ཡིག་ཚང་ཅིག་སྦེ་ཡང་ ལཱ་འབདཝ་ཨིན།

## གཞི་བསྟུན་ཚུ།
སུའི་ཟར་ལེནཌ་ཇི་ནི་ཝ་ལུ་འབྲུག་རྒྱལ་པོའི་གཞུང་ཚབ་ལས་ཁུངས།

འབྲུག་གི་གཏན་འཇགས་གཞུང་ཚབ་དང་ ཇི་ནི་ཝ་ལུ་ཡོད་པའི་ འབྲུག་རྒྱལ་འཛིན་གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་འདི་ སུའི་ཟར་ལེན་ལུ་ཡོད་པའི་ མཉམ་འབྲེལ་གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་ཅིག་ཨིན། ད་རེས་ཀྱི་ གཞུང་ཚབ་དེ་ འབྲུག་ལས་ གཏན་འཇགས་ཀྱི་ སྐུ་ཚབ་ཡང་ཨིན་མི་ བསྟན་འཛིན་ཨར་དབང་ཕྱུག་ཨིན་པས།

གཙོ་བོ་ར་ འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་དང་ རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་པ་གཞན་ཚུ་ལུ་ གཏན་འཇགས་ཀྱི་ དམིགས་གཏད་བསྐྱེད་དེ་ འབྲུག་གི་ སུའི་ཟར་ལེནཌ་དང་ ཨས་ཊི་ཡ་ དེ་ལས་ ནོར་ཝེ་ཚུ་ནང་ དུས་རྒྱུན་གྱི་ ཕྱི་འབྲེལ་དོན་གཅོད་ཅིག་སྦེ་ ཕྱག་ཞུ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེ་འབདཝ་ད་ རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ བཱརན་ལུ་ གཞི་བཙུགས་འབད་ནིའི་ཚབ་ལུ་ གོ་སྐབས་འདི་ འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ དམིགས་ཡུལ་གྱི་ ཕྱེད་ཀ་གཞན་མི་ཅིག་ཨིན།

## བྱེད་ནུས་དང་དབང་འཛིན།
ཇི་ནི་ཝ་ལུ་ཡོད་པའི་ གཏན་འཇགས་གཞུང་ཚབ་འདི་ འབྲུག་གི་ མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་དང་ འབྲེལ་ཡོད་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་པ་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ གཞུང་འབྲེལ་གཞུང་ཚབ་གཉིས་ཀྱི་གྲལ་ལས་གཅིག་ཨིན། གཞན་མི་གཏན་འཇགས་དམིགས་ཡུལ་འདི་ ཡུ་ཨེས་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ ནིའུ་ཡོག་ལུ་ཡོདཔ་ད་ དེ་ཡང་ ཀེ་ནེ་ཌ་དང་ བཱ་རཱ་ཟིལ་གྱི་ དབང་ཚད་ནང་ལུ་ སྤྱིར་བཏང་གི་ ཕྱི་འབྲེལ་དམིགས་ཡུལ་ཅིག་སྦེ་ ལཱ་འབདཝ་ཨིན།

གཏན་འཇགས་དམིགས་ཡུལ་འདི་ ཝི་ཡ་ན་ལུ་ཡོད་པའི་ འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ཡིག་ཚང་དང་ ཡུ་ནི་ཌོ་ དེ་ལས་ རོམ་ལུ་ཡོད་པའི་ ཨེཕ་ཨེ་ཨོ་ ཌབ་ལུ་ཨེཕ་པི་དང་ ཨའི་ཨེཕ་ཨེ་ཌི་ དེ་ལས་ པེ་རིསི་ལུ་ཡོད་པའི་ ཡུ་ནིསི་ཀོ་དང་ ནའི་རོ་བི་ལུ་ཡོད་པའི་ ཡུ་ཨེན་ཨི་པི་ཚུ་ལུ་ཡང་ ངོས་ལེན་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན།

འདི་ཡང་ གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་ལས་ ཨས་ཊི་ཡ་དང་ སུའི་ཟར་ལེནཌ་ དེ་ལས་ ནོར་ཝེ་ལུ་ཡང་ ཕྱག་ཞུ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།

## གཞི་བསྟུན་ཚུ།
བདུན༌ཕྲག

**བདུན་ཕྲག**་འདི་ ཉིནམ་བདུན་དང་འདྲ་མཉམ་གྱི་དུས་ཚོད་ཀྱི་ཚད་གཞི་ཅིག་ཨིན། འ་ནི་འདི་ འཛམ་གླིང་གི་ས་གནས་མང་ཤོས་ཅིག་ནང་ ཉིན་མའི་འཁོར་རིམ་ཐུང་ཀུ་གི་དོན་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་མི་ དུས་ཚོད་ཚད་ལྡན་ཅིག་ཨིན། ཉིནམ་འདི་ཚུ་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ ལཱ་འབད་བའི་ཉིནམ་དང་ སྤྱིར་བཏང་ངལ་གསོ་ དེ་ལས་ ཕྱག་འཚལ་བའི་ཉིནམ་ཚུ་ལུ་ གོཝ་ཨིན། བདུན་ཕྲག་ཚུ་ འཕྲལ་འཕྲལ་རང་ ལོ་བསྟར་ཟླ་ཐོ་ནང་ལུ་ སབ་ཁྲ་བཟོཝ་ཨིན།
ཨིང་སྐད་ནང་ བདུན་ཕྲག་གི་ཉིནམ་ཚུ་གི་མིང་ཚུ་ "Monday" དང་ "Tuesday" དེ་ལས་ "Wednesday" དང་ "Thursday" དེ་ལས་ "Friday" དང་ "Saturday" དང་ "Sunday" ཚུ་ཨིན།
## ཁུངས་གཏུགས།
འབྲུག་ལུ་ ཐིམ་ཕུག་ལུ་ཡོད་པའི་ རྒྱ་གར་གྱི་གཞུང་ཚབ་ལས་ཁུངས།

ཐིམ་ཕུག་ལུ་ཡོད་པའི་ རྒྱ་གར་གྱི་གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་འདི་ འབྲུག་ལུ་ཡོད་པའི་ རྒྱ་གར་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ དོན་གཅོད་ཡིག་ཚང་ཨིན། འབྲུག་ལུ་ རྒྱ་གར་གྱི་གཞུང་ཚབ་ཀྱིས་ འགོ་འཁྲིད་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། ད་ལྟོའི་གཞུང་ཚབ་འདི་ སུ་དྷ་ཀར་ དཱ་ལེ་ལ་ཨིན།

## འགོ་ཁྲིད།
གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་འདི་ གཞུང་ཚབ་ཅིག་གིས་ འགོ་འཁྲིད་འབད་དོ་ཡོདཔ་ད་ ད་རེས་ གཞུང་ཚབ་འདི་ སུ་དྷ་ཀར་དཱ་ལེ་ལ་གིས་ འགོ་འདྲེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། གཞུང་ཚབ་ཀྱིས་ ནིའུ་ལྡི་ལི་ལུ་ཡོད་པའི་ རྒྱ་གར་གྱི་ཕྱི་འབྲེལ་ལྷན་ཁག་ལུ་ སྙན་ཞུ་འབདཝ་ཨིན།

### སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཀྱི་ཐོ།
གཤམ་འཁོད་འགོ་དཔོན་ཚུ་གིས་ འབྲུག་ལུ་ རྒྱ་གར་གྱི་གཞུང་ཚབ་སྦེ་ ཕྱག་ཞུ་ཡོདཔ་ཨིན།

## བྱུང་རིམ།
གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་འདི་ནང་ལུ་ རྒྱ་གར་གྱི་བློན་ཆེན་ ན་རེན་ད་ར་མོ་དི་གི་ གཟིགས་བསྐོར་འགོ་དང་པ་འདི་ འགོ་འདྲེན་འཐབ་ནུག ད་ལྟོའི་རྒྱ་གར་གྱི་བློན་ཆེན་ ནཱ་རེན་དཱ་མོ་དི་གིས་ འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ཧེ་མ་ ལུང་ཕྱོགས་མཉམ་འབྲེལ་ལུ་ གཙོ་རིམ་བཟུང་སྟེ་ འབྲུག་ལུ་ ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ འགྲོ་ཡུལ་འགོ་དང་པ་སྦེ་ གདམ་ཁ་རྐྱབ་ནུག། ཁོ་གིས་ འབྲུག་ལུ་ མངོན་མཐོ་ཁྲིམས་འདུན་གྱི་ ས་ཁོངས་འགོ་འབྱེད་འབད་ཡོདཔ་མ་ཚད་ འབྲུག་ལུ་ བརྡ་དོན་འཕྲུལ་རིག་དང་ ཌི་ཇི་ཊཱལ་ལས་སྡེ་ཚུ་ནང་ གྲོགས་རམ་འབད་ནིའི་ ཁས་བླངས་ཡང་ འབད་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
༉ རྒྱ་གར་གྱི་ གནམ་སྟོང་ལས་སྡེ་ ཨིསི་རོ་གིས་ གནམ་སྟོང་ཚན་རིག་དང་ དེ་གི་འཕྲུལ་རིག་ནང་ ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་ མཉམ་འབྲེལ་འགོ་བཙུགས་ནི་དང་ རྒྱ་གར་དང་ འབྲུག་གི་བར་ན་ འཕྲུལ་སྐར་འགོ་བཙུགས་ནི་ དེ་ལས་ འབྲུག་མི་ཚུ་ལུ་ ཐག་རིང་ཚོར་ཤེས་ཀྱི་ སྦྱོང་བརྡར་བྱིན་ནི་དང་ མ་འོངས་པ་ལུ་ མཉམ་འབྲེལ་མང་སུ་ཅིག་ འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ འབྲུག་པའི་འགོ་དཔོན་ལེ་ཤ་ཅིག་དང་ མཇལ་ཕྲད་གནང་ཡི།

## གཞི་བསྟུན་ཚུ།

## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།
*
འབྲུག་ཕུན་ཚོགས་གླིང་ལུ་ཡོད་པའི་ རྒྱ་གར་གྱི་གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་།

ཕུན་ཚོགས་གླིང་ལུ་ཡོད་པའི་ རྒྱ་གར་གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་འདི་ འབྲུག་ལུ་ དོན་གཅོད་དོན་གཅོད་ཅིག་ཨིན་མས། ད་ལྟོའི་སྐུ་ཚབ་ ཨིན འདི་ཨ་ཇིཐ་ཀུ་མར་ཨིན། འབྲུག་གི་ཆུ་ཁ་དང་ བསམ་གྲུབ་རྫོང་མཁར་ བསམ་རྩེ་ གསར་སྤང་ ད་ག་ན་ དེ་ལས་ པདྨ་དགའ་ཚལ་རྫོང་ཁག་ཚུ་ དོན་གཅོད་ཡིག་ཚང་གི་འོག་ལུ་ཡོདཔ་ཨིན།

སྤྱི་ལོ་༢༠༠༦ ལུ་ འགོ་འབྱེད་འབད་མི་ གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་དེ་ འབྲུག་གི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ ཐིམ་ཕུག་ལུ་ཡོད་པའི་ རྒྱ་གར་གཞུང་ཚབ་ཡིག་ཚང་དང་ འབྲེལ་བ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

## ཡང་གཟིགས།
* འབྲུག་ལུ་ ཐིམ་ཕུག་ལུ་ཡོད་པའི་ རྒྱ་གར་གྱི་གཞུང་ཚབ་ལས་ཁུངས།

## རྒྱབ་རྟེན
ཝར་སའི་ཕོ་བྲང་

**ཝར་སའི་ཕོ་བྲང་**འདི་ པེ་རིསི་གི་ནུབ་ཕྱོགས་ལུ་ཡོད་པའི་ ཝར་སའི་ཁྲོམ་ཚོགས་ནང་ལུ་ཡོད་པའི་ རྒྱལ་པོའི་སྡོད་ཁྱིམ་ཅིག་ཨིན། འདི་ཡང་ ཕཱརན་སི་གི་རྒྱལཔོ་དང་རྒྱལ་བཙུན་ ལུའུ་སི་༡༤ པ་དང་ ལུའུ་སི་༡༥ དེ་ལས་ ལུའུ་སི་༡༦ པ་ཚུ་གི་ སྡོད་གནས་ཨིན་པས། སྤྱི་ལོ་༡༩༧༩ ལུ་ ཝར་སའིལ་བཙན་རྫོང་འདི་ ཡུ་ནིསི་ཀོ་གིས་ འཛམ་གླིང་སྲོལ་ཁྱུན་ས་ཁོངས་ཀྱི་ཐོ་ནང་ བཙུགས་ཡོདཔ་ཨིན།

## ཁུངས་གཏུགས།

## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།
* Palace of Versailles's 360x180 degree panorama virtual tour
* Versailles on Paper (exhibition website) 
* Versailles Multimedia Gallery
* Virtual tour of the Palace of Versailles provided by Google Arts & Culture
ཕཱ་རོ་གླིང་ཕྲན།

**ཕཱ་རོ་གླིང་ཕྲན།** ( **Faroe Islands**) བྱང་ཕྱོགས་ཨེ་ཊ་ལེན་ཊིག་ནང་ཡོད་པའི་ ཌེན་མཱག་གི་མཚོ་གླིང་ཅིག་ཨིན།
* Commons:https://commons.wikimedia.org/wiki/Faroe_Islands
༢༢

**༢༢** (**22**) འདི་ ༢༡ གི་ཤུལ་མ་དང་ ༢༣ གི་ཧེ་མ་ཡོད་མི་ རང་བཞིན་གྱི་ཨང་གྲངས་ཨིན།

## མང་སུ་གཟིགས
* ༢༡
* ༢༣
* ༢༤
## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད
*
༢༡

**༢༡** (རོ་མཱན་ཨང་གྲངས: ***XXI***) འདི་ ༢༠ གི་ཤུལ་མ་དང་ ༢༢ གི་ཧེ་མ་ཡོད་མི་ རང་བཞིན་གྱི་ཨང་གྲངས་ཨིན།

## ཁུངས་གཏུགས།
## མང་སུ་གཟིགས
* ༢༠
* ༢༢
* ༢༣
༢༥

**༢༥** (རོ་མཱན་ཨང་གྲངས: ***XXV***) འདི་ ༢༤ གི་ཤུལ་ལས་དང་ ༢༦ གི་ཧེ་མ་ཡོད་མི་ རང་བཞིན་གྱི་ཨང་གྲངས་ཨིན།

## མང་སུ་གཟིགས
* ༢༣
* ༢༤
* ༢༦
## ཁུངས་གཏུགས།
*
༦༩

-------

**གྲངས་ཀྱི་གོ་རིམ།**
 ༦༨ - **[[༦༩]]** - ༧༠

-------
**༦༩** (**69**) འདི་ ༦༨ གི་ཤུལ་ལས་ ༧༠ གི་ཧེ་མ་ཡོད་མི་ རང་བཞིན་ཨང་གྲངས་ཨིན། འ་ནི་འདི་ ༡ དང་ ༣ དེ་ལས་ ༢༣ དང་ ༦༩ གིས་བགོ་བཤའ་རྐྱབ་བཏུབ་པའི་ བསྡོམས་ཨང་གྲངས་ཨིན། 

གྱངས་ཁ་༦༩ འདི་ འདོད་སྤྱོད་ཀྱི་གནས་ཚད་ཅིག་ལུ་ཡང་ ལག་ལེན་འཐབ་ཨིནམ་ད་ དེ་ཡང་ ཆ་རོགས་གཉིས་ཀྱིས་ དུས་མཉམ་དུ་ ཁའི་འདོད་སྤྱོད་འབད་ཚུགས་པའི་ གནས་ཚད་བསྒྱུར་བཅོས་འབད་དགོཔ་ཨིན་པས།
## ཨང་རྩིས་ནང་།
༦༩ འདི་ ཨང་གྲངས་གཙོ་བོ་གཉིས་ཀྱི་ ཐོན་འབྲས་ངོ་མ་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ རང་བཞིན་གྱི་ཨང་གྲངས་ཨིན། (༣ དང་ ༢༣) དེ་ལས་ ༦༧ དང་ ༧༡ གི་བར་ན་ཡོད་པའི་ཨང་གྲངས་གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིན། ༦༩ འདི་ ༡ མ་གཏོགས་ གྲུ་བཞི་ཨང་གྲངས་གཞན་གང་རུང་གིས་ བགོ་མི་བཏུབ་པས་ གྲུ་བཞི་མེད་པའི་ཧྲིལ་གྲངས་ཅིག་ཨིན། ༦༩ འདི་ བཱལུམ་ཧྲིལ་གྲངས་ཨིན་ ག་ཅི་འབད་ཟེར་བ་ཅིན་ ༦༩ གི་ཆ་རྐྱེན་གཉིས་འདི་ གཱའུསི་ཡན་གཙོ་བོ་གཉིས་ཆ་ར་ཨིནམ་དང་ འདི་ཡང་ ཡུ་ལམ་ཨང་གྲངས་ཨིན། - ཧྲིལ་གྲངས་འདི་ ཧེ་མ་ལས་ གོ་རིམ་ཅིག་ནང་ འབྱུང་མི་ ཨུ་ལམ་ཨང་གྲངས་མ་འདྲཝ་གཉིས་ཀྱི་ བསྡོམས་རྩིས་ཨིན། ༦༩ འདི་ ཨང་གྲངས་ཐུང་ཀུ་ཅིག་ཨིན་ ག་ཅི་འབད་ཟེར་བ་ཅིན་ དེ་གི་བགོ་རྩིས་འོས་འབབ་ཅན་ཚུ་གི་བསྡོམས་རྩིས་ (ཁོ་ར་མ་རྩིས་བར་) ཁོ་ར་ལས་ཉུངམ་ཨིན།

༦༩ འདི་ ཁ་རྗེ་ཅན་གྱི་ཨང་གྲངས་ཨིན་ ག་ཅི་འབད་ཟེར་བ་ཅིན་ ༡ ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ རང་བཞིན་ཨང་གྲངས་ཀྱི་གོ་རིམ་ནང་ལུ་ ཨང་གྲངས་ nth རེ་རེ་བཞིན་དུ་ བསྐྱར་ལོག་སྦེ་ རྩ་མེད་བཏང་པའི་ཤུལ་ལས་ ལྷག་ལུས་ཡོད་མི་ རང་བཞིན་ཨང་གྲངས་ཨིན།
## སྐད་ཡིག་གཞན་ནང་ཨང་ ༦༩ འབྲི་ཐབས།

* རོ་མཱན་ཨང་གྲངས : LXIX
* ཡོངས་གྲགས་ཤོས། : 69
* འབར་མ། : ၆၉
* ཧིནྡི། : ६९
* རྫོང་ཁ་ : ༦༩
* ཁམེར་སྐད་ཡིག། : ៦៩

## ཁུངས་གཏུགས།
ཨེ་ནི་མོན།

**ཨེ་ནི་མོན།** ཟེར་མི་འདི་ **Actiniaria** གི་སྡེ་ཚན་ནང་ཚུད་མི་ ཆུ་ནང་སྡོད་མི་སེམས་ཅན་གྱི་སྡེ་ཚན་ཅིག་ཨིན།
## དབྱེ་བ
* Anenthemonae
* Edwardsioidea
* Actinernoidea
* Enthemonae
* Actinostoloidea
* Actinioidea
* Metridioidea

## པར་

File:Cladactis costa Panceri, 1868 accepted as Alicia mirabilis Johnson, 1861.jpg
File:Long Island Aquarium 2018 037.jpg
File:Anemone prise en macro.jpg

## ཁུངས་གཏུགས།
*
བྱི་ལི།

[./Https://en.wikipedia.org/wiki/Cat བྱི་ལི་(Felis catus)] འདི་ སྒོ་ནོར་གྱི་བྱི་ལི་ཟེར་ཡང་སླབ་ཨིན། འདི་ཡང་ Felidae བཟའ་ཚང་ནང་ལས་ སྒོ་ནོར་གྱི་རིགས་སྣ་གཅིག་པུ་ཅིག་ཨིན། གནའ་ཤུལ་རིག་པ་དང་ རིགས་མཚན་གྱི་གོང་འཕེལ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ བྱི་ལི་འདི་ ཤར་ཕྱོགས་ཁ་ཐུག་ལུ་ སྤྱི་ལོ་༧༥༠༠ བི་སི་དེ་ཅིག་ཁར་ ཁྱིམ་ནང་གསོ་སྐྱོང་འབད་ཡོདཔ་སྦེ་མཐོང་ནུག འདི་ཡང་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ ཁྱིམ་ནང་གི་སེམས་ཅན་དང་ སོ་ནམ་གྱི་བྱི་ལི་སྦེ་བཞག་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ མི་ཚུ་དང་འབྲེལ་བ་འཐབ་མ་དགོ་པར་ རི་དྭགས་བྱི་ལི་ཅིག་སྦེ་ཡང་ རང་དབང་ཅན་སྦེ་ འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། མི་ཚུ་གིས་ ཆ་རོགས་དང་ འབུཔ་བསད་ཚུགས་པའི་ ལྕོགས་གྲུབ་ལུ་ བརྩི་མཐོང་བསྐྱེདཔ་ཨིན། འདི་གི་འཐེན་བཏུབ་པའི་ ལྕགས་ཀྱུ་འདི་ བྱི་ཙི་དང་བྱི་ཙི་བཟུམ་གྱི་ རིགས་སྣ་ཆུང་ཀུ་ཚུ་ བསད་ནི་ལུ་ མཐུན་སྒྲིག་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། གཟུགས་སྒྲིང་སྒྲིང་དང་ བསྒྱུར་བཅོས་འབད་ཚུགས་མི་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ བསྒྱུར་བཅོས་འབད་ཚུགས་པའི་ སོ་ཡང་ རྣོ་དྲགས་ཡོདཔ་མ་ཚད་ མཚན་མོའི་མཐོང་ཚུལ་དང་ དྲི་བཟང་གི་ཚོར་སྣང་ཚུ་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ གོང་འཕེལ་འགྱོ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། མི་སྡེའི་རིགས་སྣ་ཅིག་ཨིན་རུང་ རྐྱངམ་གཅིག་ཤ་བདའ་མི་དང་ ཕྱི་རུ་གི་སྲོག་ཆགས་ཅིག་ཨིན། བྱི་ལི་གི་བརྡ་སྤྲོད་ནང་ལུ་ སྐད་དང་ གཟུགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན་མས། འདི་གིས་ མི་གི་རྣ་བའི་དོན་ལུ་ ཨོ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་ཆུང་ཀུ་ཚུ་གིས་ བཟོ་མི་བཟུམ་གྱི་ སྒྲ་ཚུ་ ཧ་ཅང་གིས་ ཉམས་ཆུང་དང་ ཡང་ན་ བསྐྱར་འབྱུང་མཐོ་དྲགས་སྦེ་ གོ་ཚུགས། འདི་གིས་ ཕེ་རོ་མོན་ཚུ་ བཏོན་ཞིནམ་ལས་ ཤེས་རྟོགས་འབདཝ་ཨིན།

ཁྱིམ་ནང་གི་བྱི་ལི་མོ་ཚུ་གིས་ གནམ་བྱཱར་ལས་ གནམ་བྱཱར་ཚུན་ཚོད་ བྱི་ལི་ཚུ་ ཚ་དྲོད་ཆེ་བའི་ས་ཁོངས་དང་ ལོ་གཅིག་གི་རིང་ལུ་ འཛམ་གླིང་ལྷོ་བྱང་གི་སྦུག་མཚམས་ལུང་ཕྱོགས་ཚུ་ནང་ བྱི་ལི་ཚུ་ སྐྱེས་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་ད་ བྱི་ལི་གི་སྦོམ་ཆུང་འདི་ འཕྲལ་འཕྲལ་སྐབས་ བྱི་ལི་གཉིས་ལས་ལྔ་ཚུན་ཚོད་ འོངམ་ཨིན་མས། ནང་འཁོད་ཀྱི་བྱི་ལི་ཚུ་ གསོ་སྐྱོང་འབད་དེ་ ལས་རིམ་ཚུ་ནང་ ཐོ་བཀོད་འབད་དེ་ཡོད་པའི་ བྱི་ལི་སྦེ་སྟོན་དོ་ཡོདཔ་ད་ འདི་ཡང་ བྱི་ལི་གི་དགའ་སྤྲོ་ཟེར་སླབ་ཨིན། བྱི་ལི་གི་མི་རློབས་ཚད་འཛིན་འདི་ བྱི་ལི་ཚུ་ བྱི་ལི་བཏོན་བཏང་ནི་དང་ བྱི་ལི་བཏོན་བཏང་ནི་གི་ཐོག་ལས་ འབད་ཚུགས་ནི་ཨིན་རུང་ བྱི་ལི་ཚུ་ ཡར་འཕར་འགྱོ་མི་དང་ ཁྱིམ་ནང་གི་སེམས་ཅན་ཚུ་ བཀོ་བཞག་མི་འདི་གིས་ འཛམ་གླིང་ནང་ལུ་ བྱི་ལི་གི་རིགས་མ་འདྲཝ་ཚུ་ རབས་ཆད་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།

སྤྱི་ལོ་༢༠༡༧ ལུ་ ཡུ་ཨེསི་ལུ་ སྒོ་ནོར་བྱི་ལི་འདི་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་ བྱི་ལི་གཉིས་པ་ཨིནམ་དང་ བྱི་ལི་ས་ཡ་༩༥.༦ དང་ ཁྱིམ་གུང་པ་ས་ཡ་༤༢ དེ་ཅིག་ལུ་ ཉུང་ཤོས་རང་ བྱི་ལི་གཅིག་ཡོདཔ་ཨིན། ཡུ་ནའི་ཊེཊ་ཀིང་ཌོམ་ལུ་ མི་རྒས་ཤོས་བརྒྱ་ཆ་༢༦ ལུ་ བྱི་ལི་ཡོདཔ་ད་ སྤྱི་ལོ་༢༠༢༠ ལུ་ མི་རློབས་ས་ཡ་༡༠.༩ ཡོད་པའི་ ཚོད་རྩིས་བཏོན་ཡོདཔ་ད་ སྤྱི་ལོ་༢༠༢༡ ལུ་ འཛམ་གླིང་ནང་ བྱི་ལི་ས་ཡ་༢༢༠ དང་ བྱི་ལི་ས་ཡ་༤༨༠ དེ་ཅིག་ བདག་དབང་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
## Gallery

File:cat.png|
File:cat1.jpg|
File:cat2.jpg|
File:cat3.jpg|
References :

# Feldhamer, George A.; Drickamer, Lee C.; Vessey, Stephen H.; Merritt, Joseph H.; Krajewski, Carey (2007). *[https://books.google.bt/books?id=udCnKce9hfoC&pg=PA99&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Mammalogy: Adaptation, Diversity, Ecology]*

2. Cats of Bhutan
རོ་ཁྱི།

རོ་ཁྱི་ (Canis familiaris ཡང་ན་ Canis lupus familiaris) འདི་ སྤྱང་ཀི་གི་རིགས་བརྒྱུད་ཅིག་ཨིན། ཁྱིམ་ནང་གི་རོ་ཁྱི་ཟེར་ཡང་སླབ་ཨིནམ་ད་ འདི་ཡང་ ཤ་བདའ་མི་ཚུ་གིས་ རབས་ཆད་འགྱོ་མི་ སྤྱང་ཁྱི་ཚུ་ལས་ འདམ་ཁ་རྐྱབ་སྟེ་ གསོ་སྐྱོང་འབད་ནུག རོ་ཁྱི་འདི་ མི་ཚུ་གིས་ ལོ་ངོ་༡༤༠༠༠ ལྷགཔ་ཅིག་གི་ཧེ་མ་དང་ སོ་ནམ་གྱི་ལཱ་ཚུ་ གོང་འཕེལ་མ་འགྱོ་བའི་ཧེ་མ་ ཁྱིམ་ནང་ བདག་འཛིན་འཐབ་མི་ རིགས་སྣ་འགོ་དང་པ་ཅིག་ཨིན་པས། མཁས་མཆོག་ཚུ་གིས་ མི་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ ཡུན་རིངམོ་སྦེ་ འབྲེལ་བ་འཐབ་མི་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ རོ་ཁྱི་ཚུ་གིས་ གཞན་མི་རོ་ཁྱི་ཚུ་ལུ་ ལངམ་སྦེ་མེད་པའི་ སྦྱར་རྫས་མང་བའི་ བཞེས་སྒོ་ཚུ་ ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་ འཚོ་སྡོད་ཚུགས་པའི་ ལྕོགས་གྲུབ་ཐོབ་ཡོདཔ་སྦེ་ ཚོད་དཔག་འབདཝ་ཨིན་མས། 

རོ་ཁྱི་ཚུ་ རེ་འདོད་བསྐྱེད་མི་སྤྱོད་ལམ་དང་ ཚོར་བའི་ནུས་པ་ དེ་ལས་ གཟུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཚུ་གི་དོན་ལས་ གསོ་སྐྱོང་འབད་ཡོདཔ་ཨིན། རོ་ཁྱི་གི་རིགས་ཚུ་ དབྱིབས་དང་ཚད་ དེ་ལས་ ཚོས་གཞི་ཚུ་ མ་འདྲཝ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། རུ་ཏོ་གི་གྱངས་ཁ་གཅིག་མཚུངས་ཡོདཔ་ཨིན། མི་ཚུ་དང་ཕྱདཔ་ད་ རོ་ཁྱི་ཚུ་ལུ་ མིག་ཏོ་གི་མཐོང་ཤུགས་ དམའ་ཤོས་དང་ དྲི་བཟང་གི་ཚོར་སྣང་ དེ་ལས་ དྲི་བཟང་གི་ མགུ་ཏོ་འདི་ མཐོ་དྲགས་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། མི་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ ཤ་བདའ་ནི་དང་ ཕྱུགས་འཚོ་ནི་ ལྗིད་འཐེན་ནི་ ཉེན་སྲུང་ ཆ་རོགས་ སྨན་བཅོས་ དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་ཚུ་ལུ་ གྲོགས་རམ་འབད་ནི་ དེ་ལས་ ཁྲིམས་སྲུང་འགག་པ་དང་དམག་མི་ཚུ་ལུ་ གྲོགས་རམ་འབད་ནི་ལ་སོགས་པའི་ འགན་ཁུར་ལེ་ཤ་ཅིག་རང་ འབགཔ་ཨིན།

རོ་ཁྱི་ཚུ་གི་བརྡ་སྤྲོད་ནང་ལུ་ མིག་ཏོ་བལྟ་ནི་དང་ གདོང་གི་རྣམ་འགྱུར་ དེ་ལས་ སྐད་རྐྱབ་ནི་ དེ་ལས་ གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ དེ་ལས་ བྲོཝ་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན་མས། དེ་ལས་ ཁོང་གིས་ ཁོང་རའི་ས་ཁོངས་ཚུ་ ཆུ་བཏང་ཐོག་ལས་ རྟགས་བཀལཝ་ཨིནམ་ད་ འདི་ཡང་ མཐའ་འཁོར་གསརཔ་ནང་འཛུལ་བའི་སྐབས་ འབྱུང་སྲིད་ནི་ཨིན་པས། ལོ་སྟོང་ཕྲག་ལས་བཅད་དེ་ རོ་ཁྱི་ཚུ་ མི་གི་སྤྱོད་ལམ་ལུ་ ཁྱད་པར་ཅན་ཅིག་སྦེ་ མཐུན་སྒྲིག་འབད་ཚུགས་ནུག། འདི་ནང་ལུ་ མི་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ ཧ་གོ་ཚུགས་མི་དང་ བརྡ་སྤྲོད་འབད་ཚུགས་མི་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན། འདི་འབདཝ་ལས་ མི་དང་རོ་ཁྱི་གི་མཐུན་ལམ་འདི་ འཕྲལ་འཕྲལ་རང་ ཞིབ་འཇུག་འབད་བའི་གནད་དོན་ཅིག་ཨིནམ་མ་ཚད་ རོ་ཁྱི་གིས་ མི་སྡེ་ནང་ལུ་ ཤན་ཞུགས་འབད་མི་འདི་གིས་ ཁོང་ལུ་ "མི་གི་ཆ་རོགས་དྲག་ཤོས"ཟེར་བའི་ མིང་གཞན་བྱིན་ནུག

འཛམ་གླིང་ནང་ རོ་ཁྱི་གི་མི་རློབས་འདི་ ས་ཡ་༧༠༠ ལས་ དུང་ཕྱུར་༡ ཚུན་ འཛམ་གླིང་ནང་ བཀྲམ་སྤེལ་འབད་དེ་ཡོདཔ་སྦེ་ ཚོད་དཔག་འབདཝ་ཨིན་པས། རོ་ཁྱི་འདི་ ཡུ་ཨེས་ལུ་ ཁྱིམ་གུང་བརྒྱ་ཆ་༣༤ ལས་༤༠ གི་བར་ན་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་ སེམས་ཅན་ཅིག་ཨིན། གོང་འཕེལ་འགྱོ་མི་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་ནང་ འཛམ་གླིང་ནང་ རོ་ཁྱི་གི་མི་རློབས་བརྒྱ་ཆ་༢༠ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ད་ རོ་ཁྱི་བརྒྱ་ཆ་༧༥ དེ་ཅིག་ གོང་འཕེལ་འགྱོ་བའི་བསྒང་ཡོད་མི་ རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་ནང་ལས་ འོང་དོ་ཡོདཔ་ད་ དེ་ཡང་ གཙོ་བོ་ར་ རི་དྭགས་དང་ མི་སྡེ་གི་རོ་ཁྱི་ཚུ་ཨིན་པས།
## Gallery

File:dog.png|
File:dog1.jpg|
File:dog2.jpg|
File:dog3.jpg|


## '''རྒྱབ་རྟེན་དཔེ་ཐོ།'''
བིལ་གེ་ཊིས། Bill Gates

**ཝི་ལི་ཡམ་ཧེན་རི་གེ་ཊིས་གསུམ་པ་** (སྤྱི་ལོ་༡༩༥༥ སྤྱི་ཟླ་༡༠ པའི་ཚེས་༢༨ ལུ་སྐྱེས)  འདི་ ཡོངས་གྲགས་ལུ་ བིལ་གེཊསི་ཟེར་སླབ་མི་འདི་ ཨ་མི་རི་ཀའི་ཚོང་པ་དང་ མི་སེར་ཞབས་ཏོག་ལེན་མི་ དེ་ལས་ རྩོམ་བྲིས་པ་ཅིག་ཨིན་པས། ཁོ་གིས་ པཱའོལ་ཨེ་ལེན་དང་གཅིག་ཁར་ མཉེན་ཆས་ལས་སྡེ་ མའི་ཀོརོ་སོཕཊ་ལས་འཛིན་གྱི་ ཁྲི་འཛིན་སྦེ་ ཡོངས་གྲགས་ཐོན་ཡོདཔ་ཨིན་པས

ཁོ་གི་ཚེ་གཡོག་ནང་ དུས་རྒྱུན་དུ་ འཛམ་གླིང་ནང་ མི་ཕྱུག་ཤོས་ཚུ་གི་གྲངས་སུ་ ཐོ་བཀོད་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེ་ལས་ སྤྱི་ལོ་༡༩༩༥ ལས་༢༠༡༤ ཚུན་ འཛམ་གླིང་ནང་ ཕྱུག་ཤོས་ཅིག་ཨིནམ་ད་ སྤྱི་ལོ་༢༠༡༣ སྤྱི་ཟླ་༣ པ་དང་ སྤྱི་ལོ་༢༠༡༢ སྤྱི་ཟླ་༣ པ་ སྤྱི་ལོ་༢༠༡༡ སྤྱི་ཟླ་༣ པ་ ༼གནས་རིམ་༢ པ་༽ དེ་ལས་ ༢༠༠༨ ལུ་ གནས་རིམ་༣ པ་ཐོན་ཡོདཔ་ཨིན་པས།
## ཁུངས་གཏུགས།
༡༩༩༨

**སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༨** ནི་ཇུ་ལི་ཡན་ལོ་རྩིས་ཀྱི་ལོ་གཅིག་ཨིན།

༡༩༩༨ ལོ་འདི་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྒྱ་མཚོའི་ལོ་སྦེ་བདམས་ཡོདཔ་ཨིན། 
## དབུ་ཁྲིད་ཀྱི་གོ་འཕང༌།
* སྲིད་བློན། 

## ཁུངས་གཏུགས།
P

**P**, ཡང་ན་ **p**, ནི་ དེང་སང་གི་ཨིང་ལིཤ་ཡི་གུ, ནུབ་ཕྱོགས་ཡུ་རོབ་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གཞན་དང་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་ཡི་གེ་གཞན་དག་ནང་ལག་ལེན་འཐབ་པའི་ ལེ་ཊིན་ཡི་གུའི་ ཡི་གེ་ བཅུ་དྲུག་པ་ཡིན། ཨིང་སྐད་ནང་ལུ་ མིང་འདི་ *pee* (མང་ཚིག *pees*)

## བྱུང་རབས

## འབྲི་ལུགས་ཚུ་ནང་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན།

## ཁུངས་གཏུགས།
D

**D**, ཡང་ན་ **d**, དེང་སང་གི་ཨིང་ལིཤ་ཡི་གུ, ནུབ་ཕྱོགས་ཡུ་རོབ་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གཞན་དང་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་ཡི་གུའི་ནང་ལག་ལེན་འཐབ་པའི་ ལེ་ཊིན་ཡི་གུའི་ ཡི་གེ་ བཞི་པ་ཡིན། ཨིང་སྐད་ནང་ལུ་ དེ་གི་མིང་འདི་ *dee* (མང་ཚིག *dees*)

## བྱུང་རབས

## ཁུངས་གཏུགས།
ཡོངས་འབྲེལ། Internet

ཡོངས་འབྲེལ་གྱི་བྱུང་རབས་འདི་ ཚན་རིག་པ་དང་བཟོ་རིག་པ་ཚུ་གིས་ གློག་རིག་ཡོངས་འབྲེལ་བཟོ་སྟེ་ ཕན་ཚུན་མཐུད་འབྲེལ་འབད་ནི་གི་དོན་ལུ་ བརྩོན་ཤུགས་བསྐྱེད་མི་ལས་ འབྱུང་བྱུངམ་ཨིན། ཡོངས་འབྲེལ་གྱི་མཐུན་རྐྱེན་ཆ་ཚང་འདི་ ཡོངས་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་ལས་ ཡོངས་འབྲེལ་དང་ ཅ་ཆས་ཚུ་གི་བར་ན་ བརྡ་སྤྲོད་འབད་ནི་གི་དོན་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་མི་ ཁྲིམས་ལུགས་ཆ་ཚང་ཅིག་ཨིནམ་ད་ འདི་ཡང་ ཡུ་ཨེས་ལུ་ ཞིབ་འཚོལ་དང་གོང་འཕེལ་ལས་ བྱུང་ཡོདཔ་ད་ རྒྱལ་སྤྱིའི་མཉམ་འབྲེལ་ནང་ལུ་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ ཡུ་ནའི་ཊེཊ་ཀིང་ཌོམ་དང་ ཕཱརན་སི་གི་ཞིབ་འཚོལ་པ་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ འབྲེལ་གཏོགས་འབད་ནུག།

སྤྱི་ལོ་༡༩༥༠ལོ་གྲངས་ལུ་ གློག་རིག་གི་མཚོན་རིག་འདི་ གློག་རིག་ལག་ལེན་འཐབ་མི་ཚུ་གི་བར་ན་ དུས་ཚོད་བརྗེ་སོར་འབད་ནི་འདི་ བརྩི་འཇོག་འབད་ནི་འགོ་བཙུགས་ཡོདཔ་དང་ ཤུལ་ལས་ འ་ནི་འདི་ ས་ཁོངས་རྒྱ་སྦོམ་གྱི་ཡོངས་འབྲེལ་ནང་ལུ་ གྲུབ་ཚུགས་པའི་འོས་འབབ་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་མས། J.C.R. Lickliderགིས་ United Statesགི་བདེ་སྲུང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ བརྡ་དོན་བཟོ་སྦྱོར་གྱི་ཐབས་རིག་ཡིག་ཚང་ནང་ལུ་ ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱི་ཡོངས་འབྲེལ་གྱི་བསམ་འཆར་འདི་ བཟོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། རང་དབང་ཅན་སྦེ་ RANDལས་འཛིན་གྱི་ Paul Baranགིས་ སྤྱི་ལོ་༡༩༦༠གྱ་གྲངས་ལུ་ བརྡ་འཕྲིན་གྱི་གནས་སྡུད་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ བཀྲམ་སྤེལ་འབད་ནི་གི་གྲོས་འཆར་བཀོད་ཡོདཔ་ད་ Donald Daviesགིས་ སྤྱི་ལོ་༡༩༦༥ལུ་ National Physical Laboratory(NPL)ནང་ལུ་ United Kingdomལུ་ རྒྱལ་ཡོངས་ཚོང་འབྲེལ་གྱི་གནས་སྡུད་ཡོངས་འབྲེལ་བཟོ་ནི་གི་གྲོས་འཆར་བཀོད་ནུག།

ARPA གིས་ སྤྱི་ལོ་༡༩༦༩ ལུ་ Robert Taylor གིས་ བཀོད་ཁྱབ་འབད་དེ་ Lawrence Roberts གིས་ འཛིན་སྐྱོང་འཐབ་མི་ ARPANET ལས་འགུལ་གོང་འཕེལ་གྱི་དོན་ལུ་ ཁག་འབག་བྱིན་ཡོདཔ་ཨིན། ARPANET གིས་ Davies དང་ Baran གིས་གྲོས་འཆར་བཀོད་མི་ སྦུང་ཚན་སོར་བསྒྱུར་འཕྲུལ་རིག་འདི་ ངོས་ལེན་འབད་ཡོདཔ་ཨིན། བརྡ་འཕྲིན་བཟོ་སྦྱོར་གྱི་ཡོངས་འབྲེལ་འདི་ Bolt དང་ Beranek དེ་ལས་ Newman གི་སྡེ་ཚན་གྱིས་ བཟོ་བཀོད་དང་ ཁྱད་ཚད་ཚུ་ Bob Kahn གིས་འགོ་འཁྲིད་འབད་དེ་ བཟོ་བསྐྲུན་འབད་ཡོདཔ་ཨིན། གཙོ་འཛིན་ལས་གཙོ་འཛིན་གྱི་གྲོས་མཐུན་འདི་ UCLA ལུ་ཡོད་པའི་ མཐོ་རིམ་ཤེས་ཚད་མཐར་འཁྱོལ་མི་ སློབ་ཕྲུག་སྡེ་ཚན་ཅིག་གིས་ གསལ་བཀོད་འབད་ཡོདཔ་ད་ འདི་ཡང་ Steve Crocker དང་ Jon Postel དེ་ལས་ གཞན་མི་ཚུ་གིས་ འགོ་འཁྲིད་འབད་དེ་ཨིན་མས། ARPANET འདི་ ཡུ་ཨེས་ཨེ་ལུ་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ ཁྱབ་སྤེལ་འགྱོ་སྟེ་ ཡུ་ནའི་ཊེཊ་ཀིང་ཌོམ་དང་ ནོར་ཝེ་ལུ་ འབྲེལ་བ་འཐབ་ནུག།

སྤྱི་ལོ་༡༩༧༠གྱ་གྲངས་ལུ་ ཧེ་མའི་ཐུམ་སྒྲིལ་སོར་བསྒྱུར་འབད་མི་ཡོངས་འབྲེལ་ལེ་ཤ་ཅིག་ཐོན་ཏེ་ ཞིབ་འཚོལ་འབད་དེ་ གནས་སྡུད་ཡོངས་འབྲེལ་བྱིན་ནུག Louis Pouzin དང་ Hubert Zimmermann གིས་ IRIAལུ་ ཡོངས་འབྲེལ་གྱི་ཐབས་ལམ་འཇམ་ཏོང་ཏོ་བཟོ་ནི་གི་ཐབས་ལམ་འགོ་བཙུགས་ནུག Peter Kirsteinགིས་ སྤྱི་ལོ་༡༩༧༣ལུ་ Londonགི་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་ནང་ལུ་ ཡོངས་འབྲེལ་གྱི་ལཱ་འདི་ ལག་ལེན་འཐབ་ནུག ARPA གི་ལས་རིམ་དང་ རྒྱལ་སྤྱི་ཡོངས་འབྲེལ་ལཱ་འབད་མི་སྡེ་ཚན་གྱིས་ ཡོངས་འབྲེལ་གྱི་དོན་ལུ་ བསམ་འཆར་ཚུ་ བཟོ་སྟེ་ ལེགས་བཅོས་འབད་དེ་ ཡོངས་འབྲེལ་སོ་སོ་སྦེ་ ཡོངས་འབྲེལ་གྱི་ཡོངས་འབྲེལ་ནང་ མཉམ་འབྲེལ་འབད་ཚུགས། ད་རེས་ Stanfordགཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་ནང་ལུ་ཡོད་མི་ Vint Cerfདང་ DARPAལུ་ཡོད་མི་ Bob Kahnགིས་ སྤྱི་ལོ་༡༩༧༤ལུ་ ཡོངས་འབྲེལ་གྱི་སྐོར་ལས་ ཞིབ་འཚོལ་འབད་མི་འདི་ དཔར་བསྐྲུན་འབད་ནུག བཟོ་བཀོད་འདི་ནང་ལུ་ Louis Pouzin གིས་བཀོད་ཁྱབ་འབད་མི་ French CYCLADES ལས་འགུལ་ནང་ལུ་ འགོ་ཐོག་བཏོན་མི་བསམ་གཞི་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན། ཐུམ་སྒྲིལ་སོར་བསྒྱུར་གྱི་ཡོངས་འབྲེལ་གོང་འཕེལ་འདི་ སྤྱི་ལོ་༡༩༧༠ལོ་གྲངས་ལུ་ UCLAལུ་ཡོད་པའི་ Leonard Kleinrockགིས་ ཨང་རྩིས་རིག་པའི་ལཱ་གིས་ རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་ནུག།
ནམ༌མཁའ

**གནམ་མཁའ་** ( **Sky**) འདི་ འཛམ་གླིང་ གི་ཁ་ཐོག་ལས་ ཡར་ལྟ་སྟེ་ བར་ཆད་མེད་པར་ མཐོང་ཚུགསཔ་ཨིན། དེ་ནང་ རླུང་ཁམས་ དང་ ཕྱི་ཁའི་གནམ་སྟོང་ཚུ་ ཚུདཔ་ཨིན། འ་ནི་འདི་ ས་གཞི་དང་ཕྱི་ཡི་གནམ་སྟོང་གི་བར་ནའི་ས་སྒོ་ཅིག་སྦེ་ཆ་བཞག་ནི་ཨིནམ་དང་ འདི་ཡང་ ཕྱི་ཡི་གནམ་སྟོང་ལས་ཁྱད་པར་ཕྱེ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན།
## Gallery

File:3T Ranch 09-25-21 by Kevin Dooley.jpg
File:Beacon Stawa Młyny, Świnoujście.jpg
File:A dramatic winter sky on the footpath to Great Brooksend Farm - geograph.org.uk - 631137.jpg
File:Potala with pond in front Tibet in 2003.jpg
File:Cirrus uncinus clouds in the morning sky.jpg


## ཁུངས་གཏུགས།
ཚངས་ལ

**ཚངས་ལ་** འདི་ བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཚུ་ དང་ འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ བོ་ཌིཤ་ཡན་ལག་ གི་ རྒྱ་བོད་སྐད་ཡིག་ ཅིག་ཨིན། ཚང་ལ་འདི་ གཙོ་བོ་ར་ འབྲུག་ ཤར་ཕྱོགས་ཁ་ཐུག་ལུ་ སླབ་དོ་ཡོདཔ་ད་ ལུང་ཕྱོགས་འདི་ནང་ དར་ཡོད་པའི་སྐད་ཡིག་ཅིག་ཨིན། དེ་མ་ཚད་ རྒྱ་གར་གྱི་ མངའ་སྡེ་ ཨ་རུ་ན་ཅལ་པྲ་དེཤ་ དང་ བོད་ ཀྱི་ པེ་མ་ཀོ་ལུང་ ཕྱོགས་ཀྱི་ ཉེ་འདབས་ལུ་ཡོད་པའི་ ཏཱ་ཝང་གི་ ས་ཁོངས་ནང་ལུ་ཡང་ སླབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཚངས་ལ་འདི་འབྲུག་པའི་བོད་སྔོན་གྱི་སྐད་ཡིག་གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིན།

## དབྱེ་བ།
ཚང་ལ་འདི་ བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ ཆ་འདྲ་སུ་ཡོདཔ་སྦེ་ བརྩིསཝ་ཨིན། Bradley(སྤྱི་ལོ་༢༠༠༢)གིས་ East Bodishགི་སྐད་ཡིག་ཚུ་ གི་གྲལ་ཁ་ ཚུདཔ་སྦེ་བརྩིཝ་ ཨིན་རུང་ Van Driem(སྤྱི་ལོ་༢༠༡༡)གིས་ ཞིབ་འཚོལ་འཕྲོ་མཐུད་འབད་དགོཔ་སྦེ་ རྒྱ་བོད་སྐད་ཡིག་ནང་ལུ་ དབྱེ་བ་མ་ཕྱེ་བར་བཞག་ནུག 

Grollmann & Gerber(སྤྱི་ལོ་༢༠༢༣)གིས་བཀོད་མི་ནང་ Tshanglaའདི་ Bodishདང་ཅིག་ཁར་ འབྲེལ་བ་མེདཔ་ལས་ Trans-Himalayanསྐད་ཡིག་གི་ཆ་ཤེས་སོ་སོ་ཅིག་ནང་ལུ་བཙུགས་དགོཔ་སྦེ་བཀོདཔ་ཨིན་མས། 

## རིགས།
ཚངས་ལ་ཟེར་མི་འདི་ དབྱེ་ཝ་ཕྱེ་མ་ཚུགས་པའི་ སྐད་ཡིག་མ་འདྲཝ་དག་པ་ཅིག་ལས་གྲུབ་པའི་ སྐད་ཡིག་སྡེ་ཚན་ ཅིག་ཨིནམ་ད་ དེ་ཡང་ (Gerber 2018): 

* བཀྲིས་སྒང་།
* དུང་སམ།
* དི་རང་།
* བྱོ་ཀ་པ་ཁ།

ཚུ་ཨིན་མས།

## སྐད་ཡིག་འདི་སྤྱོད་མི་གྱི་ གྱངས་དང་གནས་ཚུལ།
ཚངས་ལ་འདི་ གཙོ་བོ་ར་ འབྲུག་ཤར་ཕྱོགས་དང་ ཤར་ལྷོ་ཁ་ཐུག་ལུ་སླབ་དོ་དང་ ལྷག་པར་དུ་ བཀྲིས་སྒང་རྫོང་ཁག་ནང་སླབ་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན། ཁ་སྐད་འདི་འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཡོངས་ཁ་སྐད་རྫོང་ཁ་ནང་ ༼ཤར་ཕྱོགསཔ་ཁ་༽ ཟེར་སླབ་མི་འདི་ ༼ཤར་ཁ་ཐུག་གི་མི་ཚུ་གི་ཁ་སྐད༽ ཟེར་བའི་དོན་ཨིན་མས།

རྒྱ་གར་གྱི་ ཨར་ན་ཅཱལ་པརེཌེཤ་ནང་ལུ་ཡང་སླབ་དོ་ཡོདཔ་ད་ འདི་ནང་ལུ་ དུས་སྐབས་ཅིག་ར་ "Central Monpa" ཟེར་ཡང་སླབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་ལས་ ལྷོ་ཤར་ཕྱོགས་བོད་ནང་ལུ་ཡང་སླབ་ཨིན།

ཚང་ལ་ཁ་སླབ་མི་ ཧ་ལམ་ ༡༧༠,༠༠༠ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ད་ དེ་ཡང་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ ༼༡༥༧,༠༠༠༽། རྒྱ་གར་ལུ་ ༼༡༡,༠༠༠༽། དང་བོད་ལུ་༼༧༠༠༠༽ དེ་ཅིག་ཨིན་མས། ད་ལྟོ་ཡང་ སྐད་ཡིག་འདི་ སྐད་ཡིག་གཙོའོ་སྦེ་སླབ་མི་ ཨ་ལུ་ལེ་ཤ་ཅིག་རང་ཡོདཔ་ལས་ ག་དེ་སྦེ་ར་འབད་རུང་ ཉེན་ཁ་ཡོདཔ་སྦེ་ སྙན་ཞུ་འབད་དེ་མེདཔ་ཨིན་མས། ངོ་མ་འབད་བ་ཅིན་ འབྲུག་ཤར་ཕྱོགས་ཁ་ཐུག་ལུ་ སྐད་ཡིག་མང་ཤོས་ཅིག་རང་ སྐད་ཡིག་ཅིག་སྦེ་ ལཱ་འབདཝ་ཨིན་མས། Andvic (2010: 4) གིས་ སྙན་ཞུ་འབད་མི་ནང་ “འབྲུག་མི་མང་ཤོས་ཅིག་ལུ་ ཚང་ལ་གི་སྐོར་ལས་ ཉུང་ཤོས་རང་ གཞི་རྟེན་ཤེས་ཡོན་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་མས།” དེ་མ་ཚད་ ནུབ་ཕྱོགས་འབྲུག་མི་ཚུ་གིས་ སློབ་གྲྭའི་ལམ་ལུགས་ནང་ སློབ་ཕྲུག་ཆ་རོགས་ཚུ་བརྒྱུད་དེ་ ཚངས་ལ་ལ་ལོ་ཅིག་ལྷབ་ནི་འདི་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་ཅིག་ཨིན་མས།(Yang Gyeltshen, pc)།

འབྲུག་གི་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་རྒྱལ་ཡོངས་སྐད་ཡིག་རྫོང་ཁ་འདི་ སྤྱི་ལོ་༡༦༠༠་རེ་གྲངས་ནང་ བླམ་ཤབ་དྲུང་དང་ ཁོ་གི་རྗེས་འཇུག་ཚུ་ བོད་ལས་བྱོན་ཏེ་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་གཞི་བཙུགས་གནང་མི་ བོད་སྐད་ལས་བྱུང་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་འབདཝ་ད་ ཚངས་ལ་འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ གདོད་མའི་ཁ་སྐད་ལེ་ཤ་ཡོད་པའི་གྲས་ལས་ གཅིག་ཨིནམ་མ་ཚད་ གདོད་མའི་རྒྱ་བོད་ཁ་སྐད་ཚུ་གི་གྲལ་ལས་ ཁྱབ་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིན་མས།

ཚངས་ལ་འདི་ བཀོག་བཞག་སྐད་ཡིག་ ཅིག་ཨིན། དེ་མེན་པ་ཅིན་ གལ་གནད་ཅན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་གཉིས་ཡོདཔ་ཨིན། དང་པ་ སྣ་མང་ བྱ་ཚིག་གིས་ དངོས་པོ་ཚུ་ སྐབས་དོན་ལས་ ལོག་ཐོབ་མ་ཚུགས་རུང་ བཀོག་བཞག་དོ་ཡོདཔ་ལས་ བྱ་ཚིག་ཚུ་གིས་ བྱ་ཚིག་ཚུ་ མར་ ཕབ་འབདཝ་ཨིན། གཞན་མི་གནས་སྟངས་ཚུ་ནང་ལུ་ གྲོས་བསྡུར་འདི་ཁག་ཆེཝ་སྦེ་ཡོདཔ་དང་ མགུ་ཐོམ་སི་སི་སྦེ་འགྱོ་མ་ཚུགས་པའི་སྐབས་ལུ་ "ཀླད་ཀོར་" ༼མི་ངོ་མེན་པའི་༽ མིང་ཚིག་འདི་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན། དེ་མིན་ན་ མི་སྒེར་གྱི་མིང་ཚིག་ཚུ་ ཁྱབ་ཆེཝ་སྦེ་ ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན། དེ་དག་གཤམ་དུ་འབྱུང་བ་ནི་ ཡིན།
ཝི་ཀི་པི་ཌི་ཡ།

**ཝི་ཀི་པི་ཌི་ཡ་** འདི་ ཝི་ཀི་པི་ཌི་ཡ་ ཟེར་ མི་ ཁས་བླངས་པ་ ཚུ་གིས་ མཉམ་འབྲེལ་ དང་ ཝི་ཀི་ མཉེན་ཆས་ མི་ཌི་ཡ་ཝི་ ཀི་ གི་ཐོག་ལས་ བྲིས་ཏེ་ བདག་འཛིན་འཐབ་ མི་ རིན་མེད་སྟོངམ་སྦེ་ ཡོངས་འབྲེལ་ཐོག་གི་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་ ནང་ དོན་ཅིག་ཨིན ། སྤྱི་ལོ་༢༠༠༡ སྤྱི་ཟླ་དང་པའི་སྤྱི་ཚེས་༡༥ ལུ་ Jimmy Wales དང་ Larry Sanger གིས་གཞི་བཙུགས་འབད་མི་ Wikipedia འདི་ སྤྱི་ལོ་༢༠༠༣ ལས་ Wikimedia Foundation གིས་ འགོ་འདྲེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ད་ འདི་ཡང་ ཨ་མི་རི་ ཀའི་ཁེ་སང་མེད་པའི་ལས་སྡེ་ ཅིག་ཨིནམ་ད་ འདི་ཡང་ ལྷག་མི་ཚུ་ལས་ ཞལ་འདེབས་ཕུལ་མི་ལས་བརྟེན་ཏེ་ཨིན་མས།  ཝི་ཀི་པི་ཌི་ཡ་འདི་ རྒྱལ་རབས་ནང་ རྒྱབ་རྟེན་ཡིག་ཆ་ སྦོམ་ཤོས་དང་ ལྷག་ཤོས་ཅིག་ཨིན། 

### སྐད༌ཡིག
(༢༠༢༥) ཝི་ཀི་རིག་མཛོད་ནང་སྐད་ཡིག་ ༣༤༢ ལྷག་ཡོད

## ཁུངས་གཏུགས།
སན་ཀར་ཌེ་ཝ་

**ཤྲི་མན་ཏ་སན་ཀར་ཌེ་ཝ་** ( Srimanta Sankardeva, སྐྱེས་: ༡༤༤༩ - ཤི་: ༡༥༦༨) ཆོས་བཤད་མི་ མི་སྡེ་སྒྲིག་འཛུགས་འབད་མི་ ཞབས་ཁྲ་འཐེན་མི་ འཁྲབ་རྩེདཔ་ སྙན་ངག་པ་ རི་མོ་བ་.

## ཁུངས་གཏུག
ཨོ་རི་ཡའི་སྐད།

**ཨོ་རི་ཡ་** (ଓଡ଼ିଆ)ནི་ ཧིན་རྡུ་ཡུ་རོབ་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྡེ་ཚན་གྱི་ཧིན་རྡུ་ཨརྱཱན་ཡན་ལག་གི་སྐད་ཡིག་ཅིག་ཨིན། སྐད་ཡིག་འདི་ཨ་སམ་དང་བེང་གཱལ་སྐད་ཡིག་གཉིས་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད། མི་ས་ཡ་ ༣༡ དེ་ཅིག་གི་ཕ་སྐད་ཨིན། ༼༡༩༩༦ ཚུན་༽ མི་མང་ཤོས་ཅིག་རང་ ཨོ་རི་ས་མངའ་སྡེ་ནང་སྡོད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཨོ་རི་ཡ་སྐད་ཡིག་འདི་ ནུབ་བེང་གཱལ་དང་ ཇཱར་ཁཱནཌ་མངའ་སྡེ་ཚུ་ནང་ཡང་སླབ་ཨིན། ཨོ་རི་ཡ་འདི་རྒྱ་གར་གྱི་ངོས་འཛིན་ཡོད་པའི་སྐད་ཡིག་༢༢ ཀྱི་གྲས་ལས་གཅིག་ཨིན། ཨོ་རི་ས་གི་གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་དང་ ཇཱར་ཁན་ཌི་གི་གཞུང་འབྲེལ་སྐད་ཡིག་གཉིས་པ་ཨིན།

## ཁུངས་གཏུག
འབྲུག་གི་སྐད་ཡིག་ཚུ།

**འབྲུག་ལུ་ སྐད་ཡིག་** བཅུ་གཉིས་ཡོདཔ་ད་ དེ་ཡང་ བལ་ཡུལ་གྱི་སྐད་ཡིག་ དང་ འབྲུག་ གི་བརྡ་མཚོན་སྐད་ཡིག་ཚུ་མ་གཏོགས་ བོད་དང་འབར་མའི་སྐད་ཡིག་ཚུ་ གི་ གྲངས་ སུ་ཚུདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ཡོངས་སྐད་ཡིག་ རྫོང་ཁ་ འདི་ འབྲུག་ གི་སྐད་ཡིག་གཅིག་པུ་ཅིག་ཨིན་རུང་ རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ཚུ་ནང་ ལེབ་ཆ་ དང་ བལ་ཡུལ་སྐད་ཡིག་འདི་ རྩོམ་རིག་གི་སྐད་ཡིག་ཅིག་ཨིན། གཞན་འབྲུག་གི་ས་མཚམས་བདའ་སྟེ་ ལྷོ་མཚམས་དང་ཤར་འབྲུག་ལུ་ཡོད་པའི་ ལྷོ་མཚམས་པའི་ མི་སྡེ་ཚུ་གི་ནང་འཁོད་ལུ་ འབྲུག་མི་མེན་པའི་ གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གཞན་ཚུ་ཡང་ སླབ་སྲོལ་ཡོདཔ་ཨིན། Chöke ( or Classical Tibetan ) ནི་ནང་པའི་དགེ་འདུན་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་རྩོམ་རིག་དང་སློབ་སྦྱོང་གི་སྐད་ཡིག་ཅིག་ཨིན།

## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།
*འབྲུག་ཡུལ་དང་འཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཤོག་ལེབ་ཚུ།

## ཁུངས་གཏུག
འབྲུག་གི་རྩོམ་རིག།

**[[འབྲུག]]་པའི་རྩོམ་རིག་**འདི་ འབྲུག་ལུ་བལ་པོའི་སྐད་ཡིག་དང་རྫོང་ཁ་བརྩིས་ཏེ་ སྐད་ཡིག་མ་འདྲཝ་ཚུ་ནང་བྲིས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན།  ༡༩༥༠ ལོར་བྱུང་ཡོད།  ཧེ་མ་ འབྲུག་གི་རྩོམ་རིག་འདི་ ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་ ཆོས་བཤད་ཚུ་ལུ་ གཙོ་བོར་བསྟེན་དོ་ཡོདཔ་ད་ ད་རེས་ནངས་པར་ མི་སྡེའི་གཏམ་རྒྱུད་ཚུ་ལུ་ གཙོ་བོར་བསྟེན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།
*འབྲུག་ཡུལ་དང་འཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཤོག་ལེབ་ཚུ།

## ཁུངས་གཏུག
བཀྲ་ཤིས་ཆོས་སྡེ།

**བཀྲ་ཤིས་ཆོས་ལྡན་ཆོམ་བཱལ་** (Tashi Chombal Dorji; Born: 29 March 1998) འདི་ འབྲུག་གི་དཔེ་སྟོན་དང་ མཛེས་མ་འགྲན་བསྡུར་གྱི་ མིང་གཏམ་ཐོབ་མི་ཅིག་ཨིན།  སྤྱི་ལོ་༢༠༢༢ ལུ་ མོ་གིས་ འབྲུག་གི་མཛངས་མའི་རྟགས་མ་ཐོབ་ཡོདཔ་ད་ མོ་རའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ངོ་ཚབ་སྦེ་ འཛམ་གླིང་མཛངས་མའི་འགྲན་བསྡུར་ནང་ བཅའ་མར་གཏོགས་ཡོདཔ་ཨིན་པས།  མོ་འདི་ མོ་རའི་ཕ་ཡུལ་ འབྲུག་ལུ་ གསལ་སྟོན་འབད་མི་ མཚན་མ་གཅིག་པའི་ མི་ངོམ་འགོ་དང་པ་ཅིག་ཨིན་མས།

## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།
*འབྲུག་ཡུལ་དང་འཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཤོག་ལེབ་ཚུ།

## ཁུངས་གཏུག
རྒྱལ་པོའི་མ་ནཱསི་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་།

རྒྱལ་འཛིན་མ་ནཱསི་རྒྱལ་ཡོངས་གླིང་ག་འདི་ འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཡོངས་གླིང་ག་རྙིང་ཤོས་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ རྒྱལ་འཛིན་གཞུང་གིས་ གླིང་ག་འདི་ "རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཉམས་སྲུང་འགྲེམས་སྟོན་" དང་ བརྩི་མཐོང་ཅན་གྱི་སྔོ་ཤིང་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ "རིགས་མཚན་གསོག་འཇོག་ཁང་" ཅིག་སྦེ་ ཆ་བཞགཔ་ཨིན།  ཤར་ཕྱོགས་སར་སྤང་རྫོང་ཁག་དང་ གཞལ་སྒང་རྫོང་ཁག་ནུབ་ཕྱོགས་ཕྱེད་ཀ་ དེ་ལས་ ནུབ་ཕྱོགས་པདྨ་དགའ་ཚལ་རྫོང་ཁག་ཚུ་ རྒྱ་ཁྱོན་ཀི་ལོ་མི་ཊར་གྲུ་བཞི་མ་༡༠༥༧ ཡོདཔ་ཨིན་པས།

## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།
*འབྲུག་ཡུལ་དང་འཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཤོག་ལེབ་ཚུ།

## ཁུངས་གཏུག
འབྲུག་གི་ཆོས་ལུགས།

འབྲུག་གི་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ལུགས་འདི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལུགས་ཨིནམ་ལས་ མི་རློབས་ཡོངས་བསྡོམས་ལས་ བརྒྱ་ཆ་༧༤.༧% གྱིས་དད་པ་བསྐྱེད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། འབྲུག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོ་ནང་ ནང་པའི་ཆོས་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ “ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་ ཤུལ་བཞག་” ཟེར་ བཀོད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་མ་ཚད་ རྒྱལ་པོ་འདི་ ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་མི་ངོམ་ཅིག་ཨིན་རུང་ “ཆོས་ལུགས་ག་ར་གི་སྲུང་སྐྱོབ་པ་” ཅིག་འོང་དགོཔ་ཨིན། ལམ་སྲོལ་དང་མི་སྡེ་ སྲིད་དོན་ དེ་ལས་ རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོ་ཚུ་གི་ཐད་ལས་ འབྲུག་འདི་ ནང་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་དང་ ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་ རིག་གཞུང་ཚུ་ནང་ ནང་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ ཁག་ཆེ་བའི་འགན་ཁུར་འབགཔ་ཨིན། འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ ཆོས་དད་རང་དབང་འདི་ རྒྱལཔོ་གིས་ འགན་ལེན་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན།

ཧིན་དུའི་ཆོས་ལུགས་འབྲུག་གི་ཆོས་ལུགས་གཉིས་པ་ཨིན། འབྲུག་གི་མི་རློབས་ཡོངས་བསྡོམས་ལས་ ༢༢.༦% གིས་ ཧིན་དུའི་ཆོས་ལུགས་དད་པ་བསྐྱེད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

ཧེ་མ་ མི་རློབས་ ༧༧༠༠༠༠ ལས་ ༧༥% དེ་ཅིག་གིས་ བཀའ་བརྒྱུད་སློབ་གྲྭ་གི་ དྲུག་པའི་རིགས་བརྒྱུད་ ཡང་ན་ བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ རྙིང་མ་སློབ་གྲྭ་ ཡང་ན་ ནང་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་གཞན་ཅིག་གི་ རྗེས་སུ་འབྲང་ཡོདཔ་ཨིན་པས། མི་སེར་བརྒྱ་ཆ་༢༢ དེ་ཅིག་གིས་ (གཙོ་བོ་ ལོ་ཙམ་པ་) ཧིན་དུའི་ཆོས་ལུགས་འཛིན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ ལོའི་མི་རྩིས་དང་འཁྲིལཝ་ད་ འབྲུག་མི་ཚུ་གི་ ཆོས་དད་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ།

#ནང་ཆོས་ - ༧༤.༧%
#ཧིན་དུའི་ཆོས་ལུགས། - ༢༢.༦%
#ནགས་ཚལ་(དམངས་ཁྲོད་ཆོས་ལུགས)- ༡.༩%%
#ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ - ༠.༥%
#ཨིསི་ལམ་ - ༠.༢%
#ཆོས་ལུགས་གཞན་དག - ༠.༡%

## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།
*འབྲུག་ཡུལ་དང་འཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཤོག་ལེབ་ཚུ།

## ཁུངས་གཏུག
འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་།

**འཇིགས་མེད་དར་ཇི་རྒྱལ་ཡོངས་གླིང་ག་**འདི་ འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལུ་ རྒྱལ་ཡོངས་གླིང་ག་སྦོམ་ཤོས་གཉིས་པ་ཨིན་མས།

## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།
*འབྲུག་ཡུལ་དང་འཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཤོག་ལེབ་ཚུ།

## ཁུངས་གཏུག
བསོད་ནམས་བདེ་ཆེན་དབང་ཕྱུག

**བསོད་ནམས་བདེ་ཆེན་དབང་ཕྱུག** (༡༩༨༡ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༥ ལུ་སྐྱེས) འབྲུག་གི་སྲསམོ་ཅིག་ཨིན། མོ་ར་ འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་ འཇིགས་མེད་སིང་དབང་ཕྱུག་དང་ རྒྱལ་བཙུན་ཡུམ་རྡོ་རྗེ་དབང་མོ་དབང་ཕྱུག་གཉིས་ཀྱི་ སྲསམོ་ཨིན་པས། རྒྱལ་བ་ལྔ་པ་འཇིགས་མེད་ཁེ་སར་རྣམ་རྒྱས་དབང་ཕྱུག་གི་ཨ་ཞེམོ་ཕྱེད་ཀ་ཨིན།

## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།
*འབྲུག་ཡུལ་དང་འཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཤོག་ལེབ་ཚུ།

## ཁུངས་གཏུག
འབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་

**འབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་** (འབྲུག་སྨྱོན་ཀུན་དགའ་ལེགས་པ་) བོད་ཀྱི་བླ་མ་དང་ ཆོས་བཤད་མི་ དེ་ལས་ མཧཱ་མུ་དྲ་ལམ་སྲོལ་གྱི་ དྲུག་པ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་ སྙན་ངག་པ་ཅིག་ཨིན་པས།

## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།
*འབྲུག་ཡུལ་དང་འཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཤོག་ལེབ་ཚུ།

## ཁུངས་གཏུག
དམངས་གཙོའི་རྩ་ཁྲིམས་རྒྱལ་པོ།

འབྲུག་གི་དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་འདི་ སྤྱི་ལོ་༡༩༥༠ ལས་ཚུར་ ཁྲིམས་དོན་བསྒྱུར་བཅོས་ དཔེར་ན་ བྱ་རོགས་མེདཔ་བཟོ་ནི་ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ འབྲུག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོ་བརྩམ་མི་ལུ་ སེམས་ཤུགས་དང་ བཅའ་མར་གཏོགས་མི་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ འབྲུག་གི་དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་འདི་ གོང་འཕེལ་འགྱོ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན།

## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།
*འབྲུག་ཡུལ་དང་འཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཤོག་ལེབ་ཚུ།

## ཁུངས་གཏུག
འབྲུག་ལུ་མི་རིགས་རྩ་མེད་བཏང་ཡོདཔ།

འབྲུག་ལུ་ མི་རིགས་རྩ་མེད་གཏང་ནི་ཟེར་མི་འདི་ ལོ་ཙམ་པ་ ཡང་ན་ གདོད་མའི་བལ་པོ་ཚུ་ འབྲུག་ལས་ བཏོན་བཏང་མི་ རྩུབ་སྤྱོད་ཀྱི་ རིམ་འབྱུང་ཚུ་ལུ་ གོཝ་ཨིན། འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ མི་རིགས་བར་ནའི་ སྟབས་མ་བདེཝ་ལུ་བརྟེན་ ལོ་ཙམ་པ་ལེ་ཤ་ཅིག་ བལ་ཡུལ་ལུ་ བྱོག་སོང་ཡོདཔ་ལས་ མང་ཤོས་ཅིག་ འབྲུག་གི་དམག་མི་ཚུ་གིས་ ཕྱིར་འབུད་བཏང་ཡོདཔ་ཨིན་པས། སྤྱི་ལོ་༡༩༩༦ ལུ་ འབྲུག་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་༡༠༠,༠༠༠ ལྷགཔ་ཅིག་ བལ་ཡུལ་གྱི་སྐྱབས་བཅོལ་སྡོད་ཁྱིམ་ནང་ སྡོད་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེ་ལས་ མང་ཤོས་ཅིག་རང་ ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་ནང་ གཞིས་ཆགས་ཡོདཔ་ཨིན།

## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།
*འབྲུག་ཡུལ་དང་འཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཤོག་ལེབ་ཚུ།

## ཁུངས་གཏུག
མོ་ཏི་ཐང་ཏ་ཀིན་སྲུང་སྐྱོབ།

༉ ཐིམ་ཕུག་ མོ་ཏི་ཐང་རྫོང་ཁག་ནང་ལུ་ཡོད་པའི་ རྒྱལ་པོའི་ཏ་ཀིན་སྲུང་སྐྱོབ་ས་ཁོངས་འདི་ འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཡོངས་སེམས་ཅན་ འབྲུག་ཏ་ཀིན་གྱི་དོན་ལས་ རི་དྭགས་སྲོག་ཆགས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ ས་ཁོངས་ཅིག་ཨིན་མས།  ངོ་མ་ལུ་ སྲོག་ཆགས་གླིང་ཆུང་ཀུ་ཅིག་ཨིན་རུང་ སེམས་ཅན་ཚུ་ རང་དབང་ཐོབ་པའི་སྐབས་ལུ་ཡང་ མཐའ་འཁོར་གྱི་ནགས་ཚལ་ནང་ སྡོད་མི་བཏུབ་པའི་ ཤེས་རྟོགས་བྱུང་པའི་ཤུལ་ལས་ ཉམས་སྲུང་འབད་སའི་ས་ཁོངས་ལུ་ བསྒྱུར་བཅོས་འབད་ནུག།  ༉ སྤྱི་ལོ་༢༠༠༥ སྤྱི་ཟླ་༡༡ པའི་ཚེས་༢༥ ལུ་ ཏ་ཀིན་འདི་ འབྲུག་གི་རྒྱལ་ཡོངས་སེམས་ཅན་ཅིག་སྦེ་ གསལ་བསྒྲགས་འབད་དགོ་པའི་རྒྱུ་མཚན་འདི་ དུས་རབས་༡༥ པའི་ནང་ བླམ་འབྲུག་པ་ཀུན་ལས་ཀྱིས་ སེམས་ཅན་འདི་ བཟོ་ཡོད་པའི་ ལོ་རྒྱུས་ཅིག་ཨིན་མས།

## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།
*འབྲུག་ཡུལ་དང་འཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཤོག་ལེབ་ཚུ།

## ཁུངས་གཏུག
རྟ་མགྲིན་བུ་དར

ཏན་དིན་བི་དྷ་འདི་ འབྲུག་གི་གློག་བརྙན་འཁྲབ་རྩེདཔ་དང་ བཟོ་སྐྲུན་པ་ཅིག་ཨིན།   ད་ལྟོ་ཚུན་ཚོད་ གློག་བརྙན་༣༠ ལྷགཔ་ཅིག་ནང་ འཁྲབ་སྟོན་འབད་ཡོདཔ་ཨིན་པས།  མོ་གིས་ འགོ་དང་པ་ “Home sweet Home” ནང་ལུ་ཐོན་ནུག།

## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།
*འབྲུག་ཡུལ་དང་འཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཤོག་ལེབ་ཚུ།

## ཁུངས་གཏུག
བུམ་ཆུ།

འབུམ་ཆུ་འདི་ ནང་པའི་དུས་སྟོན་ཅིག་ཨིནམ་ད་ བོད་ཀྱི་ཟླ་ཐོ་ནང་ ཟླཝ་དང་པའི་སྤྱི་ཚེས་༡༤ དང་༡༥ ལུ་ བརྩི་སྲུང་འབདཝ་ཨིནམ་ད་ དེ་ཡང་ གེ་རི་གོ་རི་ཡན་ཟླ་ཐོ་ནང་ སྤྱི་ཟླ་༢ པ་ལས་༣ པའི་བར་ན་ཨིན་པས།

## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།
*འབྲུག་ཡུལ་དང་འཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཤོག་ལེབ་ཚུ།

## ཁུངས་གཏུག
འཆམ་གྱི་ཞབས་ཁྲ།

**འཆམ་གྱི་ཞབས་བྲོ།** ནི་ བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ དང་ནང་པའི་དུས་ཆེན་ཁག་ཅིག་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ཁ་རས་དང་གྱོན་ཆས་གྱོན་པའི་ཞབས་བྲོ་ཞིག་ཡིན།ཞབས་བྲོ་འདི་ཡང་ རང་ལུགས་བོད་པའི་རོལ་དབྱངས་ཀྱི་ རོལ་ཆ་ཚུ་ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་ དགེ་སློང་ཚུ་ གིས་ རོལ་དབྱངས་དང་ཅིག་ཁར་ རྐྱབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། ཞབས་ཁྲ་འདི་གིས་ འཕྲལ་འཕྲལ་སྐབས་ སེམས་ཅན་ཚུ་ གི་དོན་ལས་ ཀཱ་རུ་ན་ ༼སྙིང་རྗེ་༽ དང་འབྲེལ་བའི་ བཟང་སྤྱོད་ཀྱི་བསླབ་བྱ་བྱིན་དོ་ཡོདཔ་དང་ འདི་ཚུ་མཐོང་མི་ག་ར་ལུ་ བསོད་ནམས་ བྱིན་ནི་གི་དོན་ལས་ འགོ་འདྲེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།

ཆམ་འདི་ སྒོམ་ རྐྱབ་ནི་དང་ ལྷ་ ལུ་མཆོད་པ་ཕུལ་ནི་ཅིག་སྦེ་ ཆ་བཞགཔ་ཨིན། ཆམ་གྱི་འགོ་འཁྲིདཔ་འདི་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ སྙན་ཆ་བཏང་མི་ཅིག་ཨིནམ་དང་ དུས་ཚོད་འདི་ དུང་སྒྲ་ བཟུམ་ གྱི་ རོལ་དབྱངས་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ བཞགཔ་ཨིན །

མིང་ཚིག་ "བདུད་ཀྱི་ཞབས་ཁྲ་རྐྱབ་ནི་" ཟེར་མི་འདི་ དུས་རབ་༢༠ པ་འགོ་བཙུགས་ཁམས་ཅིག་ཁར་ འཁྲབ་སྟོན་གྱི་འགྲེལ་བཤད་ཅིག་ཨིནམ་དང་ འདི་ཡང་ ནུབ་ཕྱོགས་པའི་མནོ་ལུགས་ལས་ འཁྲབ་རྩེདཔ་ཚུ་གིས་གྱོན་པའི་བགོ་ལ་ཚུ་ཨིན་པས།

## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།
*འབྲུག་ཡུལ་དང་འཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཤོག་ལེབ་ཚུ།

## ཁུངས་གཏུག
ལོ་གསར་

ལོ་ཆར་ནི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་དུས་ཆེན་ཞིག་རེད། བོད་དང་རྒྱ་གར་ འབྲུག་དང་བལ་ཡུལ་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་ནང་ བརྩི་སྲུང་འབདཝ་ཨིན། ལུང་ཕྱོགས་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ ཉིནམ་སོ་སོ་ནང་ བརྩི་སྲུང་འབདཝ་ཨིན། ལོ་ཆར་ནི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ལོ་གསར་དུས་ཆེན་ཡིན། བོད་ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་གཅིག་ལུ་བརྩི་སྲུང་ཞུཝ་ཨིན། ཉིནམ་འདི་ སྤྱིར་བཏང་ཨིང་ལིཤ་གི་ཟླ་ཐོ་དང་འཁྲིལཝ་ད་ སྤྱི་ཟླ་༢ པ་དང་༣ པའི་ནང་ཕོགཔ་ལས་ ཉིནམ་༡༥ གི་རིང་ བརྩི་སྲུང་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། བལ་ཡུལ་ལུ་གསོ་སྐྱོང་འབད་མི་ ལོ་ཅར་འདི་ བོད་ཀྱི་ལོ་ཅར་ལས་ བདུན་ཕྲག་༨ ཧེ་མ་ཡོདཔ་ཨིན།

## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།
*འབྲུག་ཡུལ་དང་འཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཤོག་ལེབ་ཚུ།

## ཁུངས་གཏུག
འབྲུག་པའི་སྒྱུ་རྩལ

འབྲུག་པའི་སྒྱུ་རྩལ་ཟེར་མི་འདི་ བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་དང་ཆ་འདྲ་བའི་སྒྱུ་རྩལ་ཅིག་ཨིན། གཉིས་ཆ་ར་ ཝ་ཇ་ར་ཡ་ནི་ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་དང་ དེ་གི་གུ་རུ་ལྷ་ཁང་གི་ ལྷའི་གནས་ལུགས་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ཨིན།

## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།
*འབྲུག་ཡུལ་དང་འཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཤོག་ལེབ་ཚུ།

## ཁུངས་གཏུག
འབྲུག་ཡུལ་དང་འཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཤོག་ལེབ་ཚུ།

#འབྲུག
#འབྲུག་ལུ་མི་རིགས་རྩ་མེད་བཏང་ཡོདཔ། 
#འབྲུག་གི་རྩོམ་རིག།
#དམངས་གཙོའི་རྩ་ཁྲིམས་རྒྱལ་པོ། 
#འབྲུག་གི་ཆོས་ལུགས།
#འབྲུག་གི་མཐའ་འཁོར་གནས་སྟངས་ཀྱི་གནད་དོན།
#འབྲུག་ལུ་བལྟ་བཤལ།
#འབྲུག་གི་དམག་སྡེ།
#བསྟན་སྲུང་དམག་སྡེ་
#འབྲུག་ལུ་ ཕ་ལཱསི་གི་རི་མོ།
#འབྲུག་པའི་སྒྱུ་རྩལ
#འབྲུག་གི་དངུལ་ཀྲམ།
#ཐིམ་ཕུག།
#པ་རོ་ (རྒེད་འོག་གི་རྒྱལ་ས་)
#སྤུ་ན་ཁ་
#བུམ་ཆུ།
#འཆམ་གྱི་ཞབས་ཁྲ།
#ལོ་གསར་
#འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་།
#རྒྱལ་པོའི་མ་ནཱསི་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་གླིང་།
#འབུམ་སྡེ་གླིང་རི་དྭགས་ས་ཁོངས།
#མོ་ཏི་ཐང་ཏ་ཀིན་སྲུང་སྐྱོབ།
#ཨམ་ཀུན་བཟང་ཆོས་སྒྲོན་གྱི་སྐོར།
#འཇིགས་མེད་ཁེ་སར་རྣམ་རྒྱལ་དབང་ཕྱུག
#རྗེ་བརྩུན་པདྨ
#རྟ་མགྲིན་བུ་དར
#བཀྲ་ཤིས་ཆོས་སྡེ།
#འབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་
#བསོད་ནམས་བདེ་ཆེན་དབང་ཕྱུག
འབྲུག་གི་མཐའ་འཁོར་གནས་སྟངས་ཀྱི་གནད་དོན།

འབྲུག་ ལུ་ མཐའ་འཁོར་གནས་སྟངས་ ཀྱི་ གནད་དོན་གཙོ་བོ་ར་ རང་ལུགས་ཀྱི་ ཤིང་ བསྡུ་ལེན་ དང་ ལོ་ཐོག་དང་ ཕྱུགས་ཚུ་ ཉམས་སྲུང་འབད་ནི་ དེ་ལས་ ཕྱགས་ སྙིགས་བཀོག་བཞག་ནི་ཚུ་ ཨིན་པས། ས་ཆ་དང་ཆུ་ལག་ལེན་འཐབ་ནི་འདི་ཡང་ གྲོང་གསེབ་དང་ཁྲོམ་ཚོགས་གཉིས་ཆ་རའི་ནང་ལུ་ མཐའ་འཁོར་གནས་སྟངས་ཀྱི་ཚ་གྱང་ཅིག་ལུ་འགྱུར་ཡོདཔ་ཨིན། སྤྱིར་བཏང་གི་གནད་དོན་འདི་ཚུ་གི་ཁ་སྐོང་ལུ་ གཞན་མི་གནད་དོན་ཚུ་ཡང་ ཕྱགས་སྙིགས་བཀོག་བཞག་སའི་ས་ཁོངས་དང་ རླུང་དང་སྐད་ཀྱི་བཙོག་རླུང་ཚུ་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ འབྲུག་གི་ཁྲོམ་ཚོགས་དང་ བཟོ་གྲྭ་འཕྲུལ་ཁང་ཡོད་པའི་ས་ཁོངས་ཚུ་ནང་ ཁྱབ་ཆེཝ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། གནད་དོན་མང་ཤོས་ཅིག་ནང་ མ་དངུལ་དང་སྲིད་དོན་གྱི་དབང་ཚད་ཉུང་ཤོས་ཡོད་མི་ཚུ་ལུ་ མཐའ་འཁོར་གནས་སྟངས་ཀྱི་གནད་དོན་ཚུ་གིས་ གནོད་སྐྱོན་སྦོམ་ཤོས་རང་ འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

སྤྱི་ལོ་༢༠༡༡ ལས་ འབྲུག་ལུ་ དཔལ་འབྱོར་གྱི་ལཱ་ཚུ་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ འགྱོ་སྟེ་ རང་བཞིན་ཐོན་སྐྱེད་ ས་གཞི་དང་ རླུང་ དེ་ལས་ ཆུ་ཚུ་ལུ་ གནོན་ཤུགས་བྱིན་ཡོདཔ་ཨིན་པས། གོང་འཕེལ་གྱི་ལས་སྣ་ཚུ་གིས་ ཁྲོམ་ཚོགས་བཟོ་ནི་དང་ བཟོ་གྲྭ་བཟོ་ནི་ ས་གཏེར་དང་རྡོ་སོལ་གཏེར་ཁ་ སོ་ནམ་དང་ ཕྱགས་སྙིགས་འཛིན་སྐྱོང་གི་ལས་འགུལ་ཚུ་ ཡར་སེང་འབད་ནུག། ས་ཆ་ཉམས་རྒུད་འགྱོ་ མི་དང་ སྐྱེ་ལྡན་རིགས་སྣ་ དེ་ལས་ སྡོད་གནས་ཉམས་རྒུད་འགྱོ་ མི་ ས་སྣུམ་ཤིང་མངམ་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་མི་ དེ་ལས་ མི་དང་རི་དྭགས་སེམས་ཅན་གྱི་བར་ནའི་ འཁྲུག་རྩོད་ཚུ་ འབྲུག་གི་མཐའ་འཁོར་གནས་སྟངས་ཀྱི་ གདོང་ལེན་ལ་ལུ་ཅིག་ཨིན། དཀའ་ངལ་འདི་ཚུ་ཡོད་རུང་ འབྲུག་འདི་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ ནག་རླུང་མེདཔ་སྦེ་ རང་ ལུས་ཡོདཔ་མ་ཚད་ ནག་རླུང་ཡང་ མར་ཕབ་འབད་ཚུགསཔ་ཨིན།

འབྲུག་གཞུང་ གི་ནང་ རང་དབང་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ འཁོར་ལྷན་  འབྲུག་བློ་གཏད་མ་དངུལ་ དེ་ལས་ གསོ་བའི་བཀོད་ མཐའ་འཁོར་གནས་སྟངས་ཀྱི་གནད་དོན་ཚུ་ ཐག་གཅད་ནི། ཕྱགས་སྙིགས་བཀོག་བཞག་ནི་གི་གནད་དོན་འདི་ འཕྲལ་འཕྲལ་རང་ ས་གནས་གཞུང་དང་ འབྲུག་གི་ རྫོང་ཁག་ དེ་ལས་ ཁྲོམ་སྡེ་ཚུ་ ལུ་ ཕོགཔ་ཨིན་མས། འབྲུག་ལུ་ མཐའ་འཁོར་གནས་སྟངས་ཀྱི་གནད་དོན་ཚུ་ སེལ་ཐབས་ལུ་ ལཱ་འབད་མི་ གཞུང་མིན་ལས་སྡེ་ཚུ་ཡང་ ནང་འཁོད་མཐའ་འཁོར་གནས་སྟངས་ཀྱི་ གཞུང་མིན་ཚོགས་པ་ རང་བཞིན་སྲུང་སྐྱོབ་ ཚོགས་སྡེ་ དང་ འཛམ་གླིང་རི་དྭགས་མ་དངུལ་ཚུ་ ཨིན་པས།

## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།
*འབྲུག་ཡུལ་དང་འཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཤོག་ལེབ་ཚུ།

## ཁུངས་གཏུག
འབྲུག་གི་དམག་སྡེ།

འབྲུག་གི་དམག་སྡེའི་ཡན་ལག་ཚུ་ཡང་ རྒྱལ་པོའི་དམག་སྡེ་དང་ རྒྱལ་པོའི་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་ དེ་ལས་ རྒྱལ་པོའི་འབྲུག་གི་འགག་སྡེ་ཚུ་ཨིན་པས།  འབྲུག་ལུ་ གནམ་དམག་མེདཔ་མ་ཚད་ ༼ས་མཚམས་མེད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་འབདཝ་ལས་༽ མཚོ་དམག་ཡང་མེདཔ་ཨིན།  འབྲུག་གི་དམག་སྦྱོང་དང་ གོ་མཚོན་བཀྲམ་སྤེལ་ དེ་ལས་ མཁའ་དམག་ཚུ་ རྒྱ་གར་ལུ་ འགན་ཁུར་འབག་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།  འབྲུག་གི་དམག་སྡེ་འདི་ རྒྱ་གར་གྱི་དམག་སྡེ་གིས་སྦྱོང་བརྡར་བྱིན་ཡོདཔ་ཨིན།

## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།
*འབྲུག་ཡུལ་དང་འཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཤོག་ལེབ་ཚུ།

## ཁུངས་གཏུག
འབྲུག་ལུ་ ཕ་ལཱསི་གི་རི་མོ།

འབྲུག་ལུ་ ཕ་ལཱསི་གི་རི་མོ་ཚུ་ གསང་བའི་བརྡ་མཚོན་ཨིནམ་ད་ དེ་ཡང་ ཧེ་མ་ འབྲུག་གི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ སྤུ་ན་ཁ་གི་ཉེ་འདབས་ལུ་ཡོད་པའི་ ཆི་མི་ལྷ་ཁང་དགོན་པ་ལས་ འབྱུང་བྱུངམ་ཨིན་པས།  གཡུས་ཁའི་དགོན་པ་འདི་ དུས་རབ་༡༦པ་འགོ་བཙུགས་ཁམས་ཅིག་ཁར་ བླམ་འབྲུག་པ་ཀུན་ལེ་གི་གུས་བཏུད་ལུ་རྐྱབ་ཡོདཔ་དང་ ཁོ་གིས་ ཡོངས་གྲགས་ལུ་ "Mad Saint" (nyönpa) ཡང་ན་ “Divine Madman” ཟེར་སླབ་ཨིན།  འདི་བཟུམ་གྱི་རི་མོ་ཚུ་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲོམ་ཚོགས་ནང་སྡོད་མི་མང་ཤོས་ཅིག་ལུ་ ངོ་ཚ་དགོཔ་ཅིག་ལུ་འགྱུར་ཡོདཔ་ད་ འབྲུག་གི་ཁྲོམ་ཚོགས་ལྟེ་བ་ཚུ་ནང་ མི་གི་གཟུགས་དང་འདོད་སྤྱོད་ཀྱི་སྐོར་ལས་ དེང་སང་གི་ Abrahamic ལམ་སྲོལ་གྱི་ལམ་ལུགས་ཚུ་ ཁྱབ་སྤེལ་འགྱོ་སྟེ་ཡོདཔ་ལས་ ཁྲོམ་ཚོགས་ལྟེ་བ་ཚུ་ནང་ མི་སྡེའི་ལམ་སྲོལ་འདི་ ལུགས་མཐུན་སྦེ་ བཀག་ཆ་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། 

## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།
*འབྲུག་ཡུལ་དང་འཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཤོག་ལེབ་ཚུ།

## ཁུངས་གཏུག
བསྟན་སྲུང་དམག་སྡེ་

**བསྟན་སྲུང་དམག་སྡེ་** འདི་ འབྲུག་གི་དམག་སྡེ་ གི་ཡན་ལག་ཅིག་ཨིན།  དྲུག་རྒྱལ་པོ་ནི་ཨར་བྷི་ཨེ་ཡི་ཆེས་མཐོའི་དམག་དཔོན་ ཡིན། འགོ་འཛིན་གཙོ་བོ་ *གོང་ལོན་གོང་མ་* (Lt. Gen.) བ་ཏུ་ཚེ་རིང་ཨིན།

## ཕྱིའི་འབྲེལ་མཐུད།
*འབྲུག་ཡུལ་དང་འཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཤོག་ལེབ་ཚུ།

## ཁུངས་གཏུག