ཊོང་ག། Tonga

**ངོ་སྤྲོད།**

ཊོང་ག་འདི་ ལྷོ་ཕྱོགས་པེ་སི་ཕིཀ་རྒྱ་མཚོ་ནང་ ཆགས་ཡོད་པའི་པོ་ལི་ནི་སི་ཡཱན་གྱི་ མཚོ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། འདི་ལུ་མཚོ་གླིང་ ༡༦༩ ཡོདཔ་ད་ ༣༦ འདི་ནང་མི་སྡོད་མི་ཡོདཔ་ཨིན་པས། མཚོ་གླིང་འདི་ཚུ་དང་དེའི་ཉེ་འདབས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་རྩིས་ཏེ་ རྒྱ་ཚད་འདི་ཀི་ལོ་མི་ཊར་གྲུ་བཞི་ ༧༠༠,༠༠༠ དེ་ཅིག་ཡོད་རུང་ ས་གི་རྒྱ་ཚད་ཡོངས་བསྡོམས་འདི་ ཀི་ལོ་མི་ཊར་གྲུ་བཞི་ ༧༤༧ དེ་ཅིག་གི་རྩིས་འབདཝ་ལས་ ཊོང་ག་འདི་ ས་སྒོའི་རྒྱ་ཚད་ཀྱི་ཐད་ཁར་ རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ཀུ་ཅིག་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་དང་ཁྲོམ་སྡེ།**

རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་འདི་ ཊོང་ག་ཏ་པུ་གི་མཚོ་གླིང་ངོ་མ་ནང་ཆགས་ཏེ་ཡོད་པའི་ ནུ་ཀུ་ཨ་ལོ་ཕ་འདི་ཨིན་པས། འདི་གིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་དོན་དང་ དཔལ་འབྱོར་ དེ་ལས་ ལམ་སྲོལ་གྱི་ལྟེ་བ་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། གལ་གནད་ཅན་གྱི་ གཞིས་ཆགས་གཞན་མི་གི་གྲངས་སུ་ རྒྱལ་ས་ལྟེ་བའི་སྦོ་ལོགས་ཁར་ཡོད་པའི་ ནི་ཨ་ཕུ་ཁྲོམ་ཚོགས་དང་ ཧ་བེ་ལུ་ལོ་ཊོ་ཁྲོམ་ཚོགས་ཡང་ཚུདཔ་ཨིན། ཨ་ནཱི་ཁྲོམ་ཚུ་ ཚོང་འབྲེལ་དང་ལྟ་བཤལ་གྱི་དོན་ལུ་ ས་གནས་ཀྱི་ལྟེ་བ་སྦེ་ལཱ་འབདཝ་ཨིན་པས།

**མི་རློབས་དང་མི་རིགས།**

སྤྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཚུན་ཏོང་ག་ལུ་ མི་རློབས་འདི་ཧ་ལམ་ ༡༠༥,༠༠༠ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཁྲོམ་གྱི་འཕེལ་འགྱུར་འདི་ ཡར་སེང་འགྱོ་དོ་ཡོད་པའི་ཁར་ ཊོང་གཊ་པུ་ས་ཁོངས་ནང་ལུ་ཡང་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ས་གོ་ཚུ་ནང་སྦེ་ ཁྱབ་ཆེཝ་སྦེ་ སྡོད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། ཊོང་ག་ལུ་ ན་གཞོན་གྱི་མི་རློབས་ཡོདཔ་ད་ དེའི་ནང་ ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་སྡོད་མི་ མི་ཁུངས་མང་ཤོས་ཅིག་ར་ ནིའུ་ཛི་ལེནཌ་དང་ཨོསི་ཊེ་ལི་ཡ་ དེ་ལས་ ཡུ་ནའི་ཊེཌ་ཨིསི་ཊེཌས་ཚུ་ནང་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**མི་རིགས།**

ཊོང་ག་འདི་ མི་རིགས་གཅིག་པའི་རིགས་ཨིནམ་ད་ མི་རློབས་བརྒྱ་ཆ་ ༩༨ དེ་ཅིག་གིས་ པོ་ལི་ནེ་ཤིཡཱན་ཨིནམ་སྦེ་ ངོས་འཛིན་འབདཝ་མས། ཡུ་རོ་པེན་དང་ ཨེ་ཤི་ཡའི་རིགས་རྒྱུད་སླ་བསྲེ་མི་གི་མི་རློབས་ ཉུང་སུ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན་པས། མི་སྡེ་ཚུ་ནང་ མཉམ་འབྲེལ་གྱི་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོདཔ་དང་ བཟའ་ཚང་དང་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་འབྲེལ་བ་ཚུ་ མི་ཚེ་སྐྱོང་ནི་ལུ་ གལ་ཅན་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**ཁ་སྐད།**

གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཁ་སྐད་འདི་ ཏོང་གཱན་དང་ ཨིང་ལིཤ་ཨིན་པས། ཊཱོན་གཱན་འདི་ མཚོ་གླིང་ག་ར་ནང་ ཁྱབ་ཆེཝ་སྦེ་སླབ་ཨིནམ་དང་ ཁ་སྐད་འདི་ཤེས་རིག་དང་བརྡ་བརྒྱུད་ནང་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན་པས། ཨིང་ལིཤ་འདི་ སློབ་གྲྭ་ཚུ་ནང་སྟོན་དོ་ཡོདཔ་ད་ གཞུང་དང་ཚོང་འབྲེལ་གྱི་ལས་འབྲེལ་ཚུ་ནང་ ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་དང་ དམིགས་བསལ་དུ་ ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ནང་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**བྱུང་རབས།**

ཊོང་ག་འདི་ པེ་སི་ཕིག་ནང་ལུ་ གཞན་དང་མ་འདྲཝ་ཅིག་ཨིན་ དེ་ཡང་ཕྱི་གླིང་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ དབང་འོག་ལུ་མ་བསྡུ་མི་ཅིག་ཨིན་མས། མཚོ་གླིང་ཚུ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༨༤༥ ལུ་ རྒྱལ་པོ་ཇོརཇ་ཊུ་པོའོ་དང་པ་གི་མངའ་འོག་ལུ་ རྒྱལ་ཁམས་གཅིག་སྦེ་བཟོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཊོང་ག་འདི་ སྤྱི་ལོ་༡༩༠༠ ལུ་ བིརི་ཊིཤ་གི་སྲུང་སྐྱོབ་འབད་བའི་མངའ་སྡེ་ལུ་གྱུར་ཡོད་རུང་ རྒྱལ་གཞུང་དང་ ནང་འཁོད་གཞུང་སྐྱོང་གི་ བདག་དབང་འདི་ ཁོང་ར་གིས་བཟུང་ཡོདཔ་ཨིན་པས། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༧༠ ལུ་ རང་དབང་ཡོངས་རྫོགས་ཐོབ་ཡོདཔ་དང་ པེ་སི་ཕིཀ་ནང་ རྒྱལ་བརྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ འདི་ཅིག་མ་གཏོགས་ གཞན་མེདཔ་ཨིན་པས།

**ཆོས་ལུགས།**

ཆོས་ལུགས་འདི་ ཊོང་གཱན་མི་སྡེ་ནང་ལུ་ གལ་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིན། ཧ་ལམ་མི་རློབས་བརྒྱ་ཆ་ ༩༧% དེ་ཅིག་ ཡེ་ཤུ་པ་ཨིནམ་དང་ ཊོང་ག་ལུ་ཡོད་པའི་ ཕི་རི་ཝེ་སི་ལེན་ ཡེ་ཤུའི་ལྷ་ཁང་འདི་ སྦོམ་ཤོས་ཅིག་ཨིན་མས། ཡེ་ཤུ་པའི་སྡེ་ཚན་གཞན་གྱི་གྲངས་སུ་ ཀེ་ཐོ་ལིག་དང་ མོར་མཱོན་ དེ་ལས་ པེན་ཊི་ཀོས་ཊལ་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན་པས། ཡེ་ཤུའི་ལྷ་ཁང་ནང་ འགྱོ་མི་གི་གྱངས་ཁ་འདི་མཐོ་སུ་ཅིག་ཨིནམ་དང་ རེས་གཟའ་ཟླཝ་འདི་ ངལ་གསོ་དང་གསོལཝ་བཏབ་ནིའི་ཉིནམ་སྦེ་ བརྩི་སྲུང་ཞུ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། 

**གནམ་གཤིས།** 

ཊོང་ག་ལུ་ ཚ་དྲོད་ལྡན་པའི་ས་གཤིས་ཡོདཔ་དང་ ཚ་དྲོད་དང་ རློན་གཤེར་ཅན་གྱི་དུས་ཚོད་འདི་ སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པ་ལས་བཞི་པ་ཚུན་དང་ སྤྱི་ཟླ་ལྔ་པ་ལས་བཅུ་པ་ཚུན་ བསིལ་དང་ས་སྐམ་གྱི་དུས་ཚོད་ཨིན་པས། མཚོ་གླིང་འདི་ཚུ་ འཕྲལ་འཕྲལ་ར་ རླུང་འཚུབ་ཀྱིས་གནོད་པ་རྐྱབ་ཨིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ མཚོ་མཐའ་་དང་ མེ་རི་མཚོ་གླིང་ཚུ་ཡོདཔ་ད་ མང་ཤོས་ར་ སྔོ་ཤིང་ཧོནམོ་དང་བྱུ་རུའི་མཚོ་བྱག་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**གཞུང་སྐྱོང་།**

ཊོང་ག་འདི་ རྩ་ཁྲིམས་ཅན་གྱི་ རྒྱལ་བརྒྱུད་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན་པས། རྒྱལཔོ་འདི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིདཔ་ཨིནམ་དང་ བཀོད་ཁྱབ་ཀྱི་དབང་ཚད་འདི་ བློན་ཆེན་དང་ལྷན་རྒྱས་གཞུང་ཚོགས་དང་གཅིག་ཁར་ རུབ་སྤྱོད་འབདཝ་ཨིན་པས། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ ལས་ཚུར་ ལེགས་བཅོས་འབད་མི་འདི་གིས་ དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་ངོ་ཚབ་ ཡར་དྲག་བཏང་ཡོདཔ་དང་ ད་རེས་ སྤྱི་ཚོགས་མང་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ མི་སེར་གྱིས་བཙག་འཐུ་འབད་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ག་དེ་སྦེ་ཨིན་རུང་ རྒྱལ་གཞུང་དང་ དབང་ཚད་ཅན་གྱི་མི་ངོམ་ཚུ་གིས་ ད་ལྟོ་ཡང་ དབང་ཚད་གལ་ཅན་སྦེ་གཟུང་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**དཔལ་འབྱོར།**

ཊོང་གཱ་གི་དཔལ་འབྱོར་འདི་ཆུང་ཀུ་དང་ གོ་ཡངས་དྲགས་ཡོདཔ་ད་ ༢༠༢༤ ཚུན་ལུ་ ནང་འཁོད་ཐོན་སྐྱེད་ཡོངས་འབོར་འདི་ ཌོ་ལར་ས་ཡ་ ༥༠༠ དེ་ཅིག་ཨིན་མས། ལས་སྡེ་གཙོ་བོ་འདི་ སོ་ནམ། ཉ་བཟུང་ནི། དངུལ་སྤྲོད། ལྟ་བཤལ་ཚུ་ཨིན་པས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཕྱིར་ཚོང་གཙོ་བོ་ར་ ཀ་ཀུར། ཉ། ཝེ་ནི་ལ། ས་འོག་ལོ་ཐོག་ཚུ་ཨིནམ་དང་ ནང་འདྲེན་གྱི་གྲངས་སུ་ སྣུམ་འཁོར་མར་ཁུ་དང་འཕྲུལ་ཆས་ དེ་ལས་ བཟོ་སྐྲུན་གྱི་ཅ་ཆས་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན། ཕྱི་རྒྱལ་ལུ་ཡོད་པའི་ ཊོ་གཱན་ལས་དངུལ་སྤྲོད་ནི་ཚུ་འོང་འབབ་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིན།

**ལམ་སྲོལ།**

ཊོང་གཱན་ལམ་སྲོལ་ནང་ གཅིག་གིས་གཅིག་ལུ་གུས་ཞབས་དང་ མི་སྡེ་ དེ་ལས་ སྔར་སྲོལ་ལམ་ལུགས་ལུ་གཙོ་བོར་བཏོནམ་ཨིན། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་གྱོན་ཆས་ནང་ ཏ་ཨོ་བ་ལ་གྱོན་ཆས་འདི་ སྐེདཔ་མཐའ་བསྐོར་ཏེ་གྱོན་མི་ ཐགས་འཐག་ཡོད་པའི་ཐགས་རས་འདི་ གཞུང་འབྲེལ་གྱི་མཛད་སྟོན་ཚུ་ནང་གྱོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། སྔར་སྲོལ་གྱི་ཞབས་ཁྲ་ ལ་ཀ་ལ་ཀ་དང་ མའུ་ལུ་ཨུ་ལུ་ཚུ་ དུས་སྟོན་དང་ཁག་ཆེ་བའི་མཛད་སྒོ་ཚུ་ནང་ རྐྱབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། 

**ལྟ་བཤལ།**

ལྟ་བཤལ་འདི་ཡར་འཕར་འགྱོ་བའི་བཟོ་གྲྭ་ཅིག་ཨིན་པས། ལྟ་བཤལ་ནང་ ཉ་ཧོབ་བལྟ་ནི་དང་ ཆུ་ནང་ན་འཛུལ་ཏེ་བཤལ་ནི་ དེ་ལས་ བྱུ་རུའི་མཚོ་བྲག་བལྟ་ནི་ཚུ་སྤྲོ་བ་ཆེ་ཏོག་ཏོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། རྒྱལ་རབས་དང་འབྲེལ་བའི་ས་གོ་ རྒྱལ་པོའི་སྤུར་ཁང་དང་ དང་ཕུའི་རྡོ་གི་བཟོ་བཀོད་ཚུ་དང་ དེ་དང་གཅིག་ཁར་ མཚོ་གླིང་ཝཱ་ཝའུ་དང་ཧཱ་པ་འི་གི་ རང་བཞིན་མཛེས་ཆ་ཚུ་ཡང་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས།

**རྩེད་རིགས།**

རཱག་བི་ཡུ་ནིའོན་འདི་ ཊོང་ག་ལུ་ཡོངས་གྲགས་ཡོད་པའི་རྩེད་རིགས་ཅིག་ཨིནམ་དང་ ཁོང་གི་རྒྱལ་ཡོངས་རྩེད་རིགས་སྡེ་ཚན་འདི་ རྒྱལ་སྤྱི་ནང་ཡོངས་གྲགས་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཊོང་གཱན་མང་ཤོས་ཀྱིས་ར་ རཱག་བི་དང་དྲྭ་རིལ་རྩེད་འགྲན་ཚུ་ཡང་རྩེཝ་ཨིན། རྩེད་རིགས་ཚུ་ མི་སྡེ་དང་སློབ་གྲྭའི་མི་ཚེ་ནང་ ཁག་ཆེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་བརྩི་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། 

**བཞེས་སྒོ།**

ཊོང་གན་གྱི་བཞེས་སྒོ་གི་གྲངས་སུ་ ས་འོག་ལོ་ཐོག་ཊ་རོ་དང་ཡཱམ། མཚོ་ལས་ཐོན་པའི་ཟས། ཕགཔ་མེ་གཏང་གཏངམ། ས་དྲོད་སའི་ཤིང་འབྲས་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན། སྔར་སྲོལ་གྱི་བཞེས་སྒོ་ཚུ་ འཕྲལ་འཕྲལ་ར་ སའི་འོག་ལུ་ཡོད་པའི་མེ་གི་ཐབ་ཡུ་མུ་ ཟེར་སླབ་མི་ནང་བཟོཝ་ཨིན། བཞེས་སྒོ་འདི་ཊོང་གན་གྱི་མགྲོན་སྐྱོང་དང་ བཟའ་ཚང་འཛོམས་ད་ གཙོ་བོར་བཏོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། 

**ཕྱི་འབྲེལ་མཐུན་ལམ།**

ཊོང་ག་གིས་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ མཐུན་ལམ་ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ བཞག་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཊོང་ག་འདི་ འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་དང་ པེ་སི་ཕིཀ་མཚོ་གླིང་ཚོགས་པ་ དེ་ལས་ འཛམ་གླིང་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པའི་འཐུས་མི་ཨིན་པས། ཊོང་ག་གིས་ ཨཱས་ཊེ་ལི་ཡ། ནིའུ་ཛི་ལེནཌ། རྒྱ་ནག། ཡུ་ཨེས་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ གོང་འཕེལ་དང་ རྐྱེན་ངན་ཚབས་ཆེན་གདོང་ལེན་གྱི་དོན་ལུ་ མཉམ་འབྲེལ་འབདཝ་ཨིན་པས།

**མཇུག་དོན།**

ཏོང་ག་འདི་ མཚོ་གླིང་ཆུང་ཀུ་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིནམ་དང་ འདི་ནང་ ལམ་སྲོལ་གྱི་ངོ་རྟགས་སྒྲིང་སྒྲི་དང་ རྒྱལ་བརྒྱུད་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་དང་ དེ་ལས་ པེ་སི་ཕིཀ་ལུ་ ཐབས་བྱུས་ཅན་གྱི་ས་ཁོངས་ནང་ གནས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། གནམ་གཤིས་འགྱུར་བགྲོད་དང་ དཔལ་འབྱོར་ནང་རོགས་ལུ་བརྟེན་ཏེ་སྡོད་དགོ་པའི་གནས་སྟངས་ཚུ་གིས་ གདོང་ལེན་ཚུ་འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ ཊོང་གཱ་གིས་ རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྱུར་བ་ཚུ་དང་འབྲེལ་མཐུན་བཟོ་བའི་སྐབས་ རང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་ཚུ་ མི་ཉམས་རྒྱུན་སྐྱོང་འཐབ་སྟེ་ར་ཡོདཔ་ཨིན་པས།