open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ވިޓަމިން

ވިޓަމިން() ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާކަން ފުރަތަމަ ހޯދުނީ 1912 އަހަރުގައެވެ. ޕޮލެންޑްގެ ބަޔޯކެމިސްޓް ކަސީމީރު ފުންކު ހޯއްދެވިގޮތުގައި ހަށިގަނޑުގައި ބައެއް މާއްދާތައް މަދުވުމުން ބަލިޖެހުން އިތުރުވެއެވެ. އަދި މިމާއްދާތައް ކާނާގެ ތެރޭގައި ހިމަނައިގެން ހަށިގަނޑަށް އެތެރެވުމުން އެބައްޔަކުން ފަސޭހަވެދެއެވެ. މިމާއްދާތަކަށް އޭނާދެއްވި ނަމަކީ ވިޓަމިންސް އެވެ. މިބަސް ހަދާފައިވަނީ ދިރިހުރުން (ވިޓާ) އާއި، ނައިޓްރޯޖަން(މިންސް) އާއި ގުޅުވާލައިގެންނެވެ. 
ވިޓަމިން އަކީ ހަށިގަނޑު ސަލާމަތުން ބެހެއްޓުމަށް ވަރަށް މަދު މިންވަރަކަށް އެކަމަކު ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ މާއްދާ ތަކެކެވެ. ވިޓަމިން މަދުވުމުން ޖެހޭ ބަލިތައް ރަގަޅުކުރެވޭނީ ހަމައެކަނި އެވިޓަމިނެއް ހަށިގަނޑަށް ލިބިގަނެވިގެންނެވެ. 
ހަށިގަނޑުގެ ކޮންމެ ގުނަވަނަކަށް އެގުނަވަނެއްގެ މަސައްކަތް ފުރިހަމަކުރުމަށް ވިޓަމިން ބޭނުންވެއެވެ. ހަމައެހެންމެ ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ އެހެން ބައެއް މާއްދާތައް ބޭނުންކުރެވޭނެގޮތް ހެދުމަށް ވެސް ވިޓަމިން ބޭނުންވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ބައެއް ވިޓަމިން ތަކަކީ އެހެން ބައިތައް ހަމައަށް އެޅުމަށްޓަކައި ވެސް ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ އެއްޗެކެވެ. މިސާލަކަށް ކޮލެސްޓްރޯލް ލޭގައި ގިނަވެއްޖެނަމަ، ނިއަސިން (ވިޓަމިންބީ3) ބޭނުންކުރުމުން ކޮލެސްޓްރޯލް މަދުކުރެވެއެވެ. އަދި ބައެއް ވިޓަމިންތައް ބޭނުންކުރާވަރު ގިނަ ކުރުމުން، އަވަހަށް މުސްކުޅިވުން، ކެންސަރުޖެހުން، ހިތުގެ ބަލިތައް، ކަށިގިރުމުގެ ބަލިން މީހާ ދުރުކޮށްދެއެވެ. 
އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވަނީ ތަފާތު ވިޓަމިން ތަފާތު މިންވަރަށެވެ. ތަފާތު މަސައްކަތްކުރާ މީހުން ވިޓަމިން ބޭނުންވާ މިންވަރު ވެސް ތަފާތެވެ. އެގޮތުން ކުޅިވަރު ކުޅޭ މީހުންނާއި، ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރާމީހުން، އަދި މާބަނޑުމީހުން ވިޓަމިން ބޭނުންވާ ވަރު އެހެންމީހުންނަށްވުރެ އިތުރުވާނެއެވެ. 

ވިޓަމިން ބެހިގެންވަނީ މައިގަނޑު 2 ބަޔަކަށެވެ. އެއީ ފެނަށް ގިރިގެންދާ ވިޓަމިން އާއި، ތެލާއި އެކުވާ ވިޓަމިން އެވެ. ފެނަށް ގިރިގެންދާ ވިޓަމިން އަކީ ވިޓަމިން ބީ ގެ ބާވަތްތަކާއި، ވިޓަމިން ސީ، އަދި ފޯލިކް އެސިޑް އެވެ. މިވިޓަމިން ތަކަކީ ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ވަރަށްވުރެ ގިނައިން ހަށިގަނޑުގައި ނުހުރެ، ކުޑަކަމުދާ އެއްޗިއްސާ އެކުވެ، ހަށިގަނޑުން ބޭރުވެގެންދާ ތަކެއްޗެވެ. މިއާއި ޚިލާފަށް ތެލާއި އެކުވެގެންދާ ވިޓަމިން ތަކަކީ ހަޖަމުގެ ނިޒާމްގެތެރެއިން ހަށިގަނޑަށް ނެގިގެން، މޭގަނޑުގައި 6 މަސް ދުވަސްވަންދެން ރައްކާކުރެވޭ އެއްޗެކެވެ. އެހެން ކަމުން ކުރީގައި ދެންނެވި ފެނަށް ގިރިގެންދާ ވިޓަމިން ތަކަކީ ކެއުމުގައި އަބަދު ހިމެނުމަށް ސަމާލުކަންދޭންޖެހޭ އެއްޗެއްސެވެ. 
* ވިޓަމިން އޭ
* ވިޓަމިން ބީ
** ވިޓަމިން ބީ1 (ތަޔަމިން)
** ވިޓަމިން ބީ2 (ރައިބޮފްލެވިން)
** ވިޓަމިން ބީ3 (ނިއަސިން)
** ވިޓަމިން ބީ5 (ޕެންޓޯތެނިކް އެސިޑް)
** ވިޓަމިން ބީ6 (ޕައިރިޑޮކްސިން)
** ވިޓަމިން ބީ7 (ބަޔޮޓިން)
** ވިޓަމިން ބީ9 (ފޯލިކް އެސިޑް)
** ވިޓަމިން ބީ12 (ކޯބަލަމިން)
* ވިޓަމިން ސީ
* ވިޓަމިން ޑީ
* ވިޓަމިން އީ
* ވިޓަމިން ކޭ

## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ވިޓަމިން ކޭ

ވިޓަމިން ކޭ() ބެހިގެންވަނީ ސަރުބީއަށްގިރޭ 3 ވިޓަމިނެއްގެ މައްޗަށެވެ. އެއީ:-
* ވިޓަމިން ކޭ1 (ފައިލޮކްއިނަން) : މިއީ ކާބޯތަކެތިން ލިބޭ ބާވަތެކެވެ. 
* ވިޓަމިން ކޭ2 (މެނަކުއިނަން) : މިއީ ގޮހޮރުގައި އުޅޭ ބެކްޓީރިޔާ އަކުން އުފައްދާ ބާވަތެކެވެ. 
* ވިޓަމިން ކޭ3 (މެނަފްތޯން ނުވަތަ މެނަޑިއޯން) : މިއީ އިންސާނުން އީޖާދުކޮށްފައިވާ ކެމިކަލް އެކެވެ.

ވިޓަމިން ކޭ ގެ ބޭނުންތަކުގެ ތެރޭގައި 
* ލޭހިލުން ހުއްޓުވުން
* ކަށި އުފެދުމުގައި އެހީތެރިވުން
* ގުރުދާ އޭގެ ވަޒީފާ އަދާކުރުމުގައި އެހީތެރިވުން 
ވިޓަމިން ކޭ އަކީ ދުވަސްވެ މުސްކުޅިވެފައިވާ ހަށިގަނޑުގެ ކަށްޓަށް ވަރަށް މުހިއްމު އެއްޗެކެވެ. ވިޓަމިން ކޭ އަކީ ކެއުމުގައި އާންމުކޮށް ހިމަނަން ޖެހޭ މުހިއްމު ބައެކެވެ. ވިޓަމިން ކޭ ހިމެނޭ ކާބޯތަކެތީގެ ތެރޭގައި ކެބެޖް، ބޯވެލި، ފެހިކުލަ ގަދަ ފަތް، ފެހިކުލަ ގަދަ ތަރުކާރީ، ސޯޔާބީން، އަދި ސީރިއަލް ހިމެނެއެވެ. 
ވިޓަމިން ކޭގެ ކެލަމިން ()(ދުވަހެއްގައި ކެއުމަށް ލަފާދޭ މިންވަރު) ކަމަށް ބަލަނީ މީހާގެ ބަރުދަނުގެ ކިލޯއަކަށް 1 މައިކްރޯގްރާމް ވިޓަމިން ކޭ އެވެ. އަދި ބޭނުންވާ ވިޓަމިން ކޭ ގެ ½ ބައި ގޮހޮރުގައި އުފެދި އޭގެ ބޭނުން ހަށިގަނޑަށް ކުރާކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

ވިޓަމިން ކޭ ހަށިގަނޑުން މަދުވުމަކީ ވަރަށް މަދުން ނޫނީ ބޮޑެތި މީހުންނަށް ދިމާވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. ވިޓަމިން ކޭ މަދުވެއްޖެކަން އިނގޭ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި (ތަނަކުން އަންނަ) ލޭގަނޑުވުމަށް ނަގާ  ވަގުތު ދިގުވުން، ފަސޭހައިން ލޭހިލުން، ލޭއަރާގޮތްވުން އަވަސްވުން ހިމެނެއެވެ. ދުވަސް ނުފުރާ ވިހާ ކުދިންގެ ގައިގައި ވިޓަމިން ކޭ މަދުވުމަކީ ދިމާވެދާނެ މައްސަލަ އެކެވެ. 
ވިޓަމިން ކޭ ގިނައިން ބޭނުންކުރުމުން ހަށިގަނޑަށް ގެއްލުންވާ ފަހަރު ވަރަށް މަދުން ނަމަވެސް އާދެއެވެ. މިގޮތުން ދިމާވާ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި، މޭފާރުވުން، ވަރުދެރަވެބޯއެނބުރުން،  ހިމެނެއެވެ. އަދި ދުވާލަކު 600 އައިޔޫ އަށްވުރެ ގިނައިން ބޭނުންކޮށްފިނަމަ ލޭލެވުން ފަދަ ކަންތައް ވެސް މެދުވެރިވާ ފަހަރު އާދެއެވެ. އެންޓިބަޔޯޓިކެއް ދިގުމުއްދަތަކަށް ބޭނުންކުރުމުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގައި އުފެދޭ ނުރައްކާތެރި ބެކްޓީރިޔާ ނައްތާލުމުގެ އިތުރުން ހަށިގަނޑުގައި އުފެދޭ ފައިދާހުރި ބެކްޓީރިޔާތައް ވެސް ނައްތާލައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ވިޓަމިން ކޭ އުފައްދާ ބެކްޓީރިޔާ ހިމެނެއެވެ. 
ވިޓަމިން ކޭ އެކުލެވޭ ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވިފައިވަނީ އެކިވައްތަރުގެ މަލްޓިވިޓަމިން އެވެ. މިވިޓަމިން ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި ދީއުޅެނީ ލޭއައުން ހުއްޓުވުމަށާއި، އަދި ކަށިފީވާބަލިން ރައްކާތެރިވުމަށެވެ.

## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ފްލޮރައިޑް

ފްލޮރައިޑް() އަކީ ވެސް ޓްރޭސް އެލިމެންޓް އެކެވެ. ހަށިގަނޑަށް އެތެރެވާ ފްލޮރީން ބަދަލުވަނީ ފްލޮރައިޑް އަށެވެ. ފްލޮރައިޑް ހުންނަނީ ކަށިތައް، ހަންގަނޑު، ދަތްތައް، އަދި ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑް ގައެވެ. ފްލޮރައިޑް ހުންނަންވާ ވަރަށް ހަށިގަނޑުގައި ހުރުމަކީ ކަށިތަކާއި ދަތްތައް ވަރުގަދަކޮށްދޭ، އަދި ދަތްޕިލާ ހަލާކުވިޔަނުދީ ހިފެހެއްޓުމަށް ވަރަށް ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. އެކަމަކު މިއީ ހުންނަންޖެހޭ ވަރަށްވުރެ އިތުރުވެއްޖެނަމަ މިތަންތަނަށް ބޭނުންވާ ކެލްސިއަމް ލިބުމުގައި ހުރަސް އަޅާ އެއްޗެކެވެ. އެވްރެޖް ހަށިގަނޑެއްގައި 2.6 ގްރާމް ފްލޮރައިޑް ހުރެއެވެ. 
ކުޑަކުދިން ދަތްފަޅަމުން އަންނަ ދުވަސްވަރު ހަށިގަނޑުގައި ފްލޮރައިޑް މަދުވެއްޖެނަމަ، ދަތްތައް ހަލާކުވުން އަވަސްވެއެވެ. ފްލޮރައިޑްގެ ކެލަމިން() ( ދުވަހެއްގައި ކެއުމަށް ލަފާދޭ މިންވަރު ) އެއް ނޯވެއެވެ. އަދި ބޭނުންވަނީ ކިހާ މިންވަރެއް ކަމެއްވެސް ނޭގެއެވެ. އެކަމަކު ދުވަހެއްގެ ކެއުމުގައި 1.5 އާއި 4 މިލިގްރާމް އާއި ދޭތެރޭގެ މިންވަރެއް ހިމެނުމަށް ލަފާދެއެވެ. 
ފްލޮރައިޑް ލިބޭ ކާނާގެ ތެރޭގައި ފެން، ސައި، އެއްގަމު މަސް، ކަނޑު މަސް ހިމެނެއެވެ. ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ފްލޮރައިޑް އާންމުކޮށް ލިބެނީ ފެނުންނެވެ. ބޯފެނުގައި ފްލޮރައިޑް ހުންނަން ޖެހެނީ މިލިޔަން ބައިކުޅަ އެއްބަޔަށެވެ. ދުނިޔޭގެ ބައެއް ހިސާބު ތަކުގެ ފެނުގައި ފްލޮރައިޑް ވަރަށް މަދެވެ. އެހެންކަމުން ބޯން ދޫކުރާއިރު ފެނަށް ފްލޮރައިޑް އަޅައެވެ. 
ބައެއް ހިސާބުތަކުގައި ލިބޭ ފެނުގައި ފްލޮރައިޑް ވަރަށް ގިނައެވެ. މިގޮތަށް ފްލޮރައިޑް ގިނަ ހިސާބުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށް ފްލޮރޯސިސްގެ މައްސަލަ އާއި ކުރިމަތި ވެއެވެ. ފްލޮރޯސިސް އަކީ ދަތުގެ އޮފުކަން ކެނޑި ކަޅުމުށިކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ދަތުގައި ޖެހުމަށް ކިޔާނަމެކެވެ. 
ފްލޮރައިޑް އަށް ވިހަވާވަރުވަނީ ދުވާލަކު ކެއުމަށް ލަފާދޭ ވަރުގެ 2500 ގުނަ އިތުރުވެގެންނެވެ. 
## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ވިޓަމިން ބީ6

ވިޓަމިން ބީ6 ()ނުވަތަ ޕައިރިޑޮކްސިން() އަކީ ކާނާއިން ހަށިގަނޑުގެތެރޭގައި ހަކަތަ އުފެއްދުމުގައި އެހީތެރިވެދީ ޕްރޮޓީންގެ ބައިތައް އުފެއްދުމުގައި، އެހީތެރިވެދޭ އެއްޗެކެވެ. މިއީ އެކިވައްތަރުގެ ހޯރމޯން ޚާއްޞަކޮށް އިންސިއުލިން އާއި އެޑްރެނަލިން އުފެދުމަށް ބާރުއަޅައިދޭ އެއްޗެކެވެ. އަދި ލޭގައި އުފެދޭ ލޭގެ ރަތް ދިރު ނުވަތަ ލޭގެ ރަތް ސެލް ތައް އުފެދުމަށް ބޭނުންވާ ދިޔަތައް ހަށިގަނޑުގައި އުފެއްދުމަށް ވެސް ބާރުއަޅާ ދެއެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ދިރު ތަކުގައި ވާރުތީ ސާމާރު ހަރުކޮށްދެނީ މިބާވަތުގެ ވިޓަމިން އެވެ. މިވިޓަމިން ލޭގައި ހުންނަ ވަރަށްވުރެ 25 ގުނައިން 50 ގުނައާއި ދޭތެރޭގެ އަދަދަކަށް ސިކުނޑީގައި ގިނައެވެ. މިއީ މިވިޓަމިންގެ މުހިއްމު ކަން އަންގައިދޭ އަލާމާތެކެވެ. 
ޕައިރިޑޮކްސިން އެކުލެވޭ ކާނާ އާދަވެގެން ކޮންމެ ދުވަހަކު ބޭނުންކުރަން ޖެހެއެވެ. ހަށިގަނޑުން މިވިޓަމިން މަދުވެއްޖެކަން އެނގޭނެ އަލާމާތަކީ ވަރުދެރަވުން، ކާހިތްކެނޑުން، އަނގަފާރުވުން، ތުންފަތް ފެޅުން، ބަރުދަން ލުއިވުން، އަދި ހަންގަނޑު އަނދާގޮތްވުން އެވެ. ގުރުދާގައި ހިލައުފެދުން އަކީވެސް މިކަމުގެ އަލާމާތެކެވެ. 
ޕައިރިޑޮކްސިން އެކުލެވޭ ކާބޯތަކެތީގެ ތެރޭގައި، ގެރިމަސް، ކަނޑުމަސް، ކުކުޅުމަސް، ޕާން ފިހަން އަޅާ ޔީސްޓް ހިމެނެއެވެ. އަދި އެވަކާޑޯ އާއި ދޮންކެޔޮ އަކީ ވެސް މިބާވަތުގެ ވިޓަމިން ގިނަ ތަކެއްޗެވެ. 
ވިޓަމިން ބީ6 (ޕައިރިޑޮކްސިން) ގެ ކެލަމިން ()( ދުވަހެއްގައި ކެއުމަށް ލަފާދޭ މިންވަރު ) ކަމަށް ބަލަނީ ފިރިހެނަކަށް 2 މިލިގްރާމް އެވެ. އަންހެނަކަށް 1.6 މިލިގްރާމް އެވެ.
ނޭވާހިއްލުމަށާއި، ހިތުގެ ބަލިތަކަށާއި، ފޫހިވުމަށާއި، އަދި މައްސަރުގެ ކުރިން ދިމާވާ އުނދަގޫތަކަށް ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި މިވިޓަމިން ބޭނުން ކުރެވެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ހަކުރު ބަލީގެ މީހުން މިވިޓަމިން ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމުގައި ރައްކާތެރި ވާންވާނެއެވެ. 
## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ވިޓަމިން ބީ7

ވިޓަމިން ބީ7 ()ނުވަތަ ބަޔޮޓިން() އަކީ ޕެންޓޯތެނިކް އެސިޑް، ފޯލިކް އެސިޑް، އަދި ކޯބަލަމިން (ވިޓަމިން ބީ12) އާއި އެކުވެގެން އޭގެ ވަޒީފާ އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. އަދި ޕެންޓޯތެނިކް އެސިޑް އާއި ވަރަށް އެއްވައްތަރު އެއްޗެއްވެސް މެއެވެ. އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައި ބަޔޮޓިން ބޭނުންކުރަނީ ފެޓް އާއި، އެކި ބާވަތްތަކުގެ ޕްރޮޓީން ބައިބައިކޮށް ހަކަތަ އުފެއްދުމުގައި، އެހީވެދޭ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ސެލި ތަކުގައި ވާރުތީ ސާމާރު() (އަސްލު ޒާތް) ހަރުކޮށްދިނުމުގައި މިބާވަތުގެ ވިޓަމިން އެހީވެދެއެވެ. އިސްތަށިގަނޑާއި ނިޔަފަތި ރީތިކޮށް ބެހެއްޓުމަށް ބަޔޮޓިން ބޭނުންވެއެވެ. 

ބަޔޮޓިން އެކުލެވޭ ކާބޯތަކެތީގެ ތެރޭގައި، ކުކުޅުބިހުގެ ލޮނދި، މޭގަނޑު، އަދި ފެހިކުލަ ގަދަ ތަރުކާރީ، އާއި އޮރެންޖް ހިމެނެއެވެ. އަދި ސޯޔާބީން އާއި އާމަންޑް އަކީ ބަޔޮޓިންގެ މާއްދާ ވަރަށް ގިނަ ދެބާވަތެވެ. 
ހަށިގަނޑުން ބަޔޮޓިން މަދުވުމަކީ ވަރަށް މަދުން ދިމާވާ ކަމެކެވެ. އެއީ މިބާވަތުގެ ވިޓަމިނަކީ ވެސް ގޮހޮރުގައި އުޅޭ ބެކްޓީރިޔާ އަކުން އުފައްދައިދޭ އެއްޗަކަށްވާތީ އެވެ. ބަޔޮޓިން މަދުވެއްޖެކަން އެނގޭނެ އަލާމާތްތަކަކީ، ގައިގައި ރިހުން، ކާހިތްނުވުން، އިސްތަށި ފޭބުން، ހަންގަނޑު ކުރަކިވުން، އަދި ވަރުދެރަވުން އެވެ. ދިގުމުއްދަތަކަށް އެންޓިބަޔޮޓިކެއް ބޭނުންކުރާނަމަ، ހަށިގަނޑުގައި އުފައްދާ ބަޔޮޓިން މަދުވެ، އަދި ބައެއް ފަހަރު އުފެއްދުން ހުއްޓޭގޮތް ވެސް ވެއެވެ. 
ބަޔޮޓިން  ގެ ކެލަމިން() ( ދުވަހެއްގައި ކެއުމަށް ލަފާދޭ މިންވަރު ) ކަމަށް ބަލަނީ 30 މައިކްރޯގްރާމް އާއި 300 މައިކްރޯގްރާމް އާއި ދޭތެރޭގެ އަދަދެކެވެ. 
ބަޔޮޓިން އަކީ ހަމުގެ ބަލިތަކަށާއި، ހަކުރުބަލީގެ މީހުންނަށް ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް ބޭނުންކުރާ މާއްދާ އެކެވެ. ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންކޮށް ބާކީވެފައި ހުންނަ ބަޔޮޓިން ކުޑަކަމުދާ ތަކެއްޗާއި އެކު ހަށިގަނޑުން ބޭރުވެދެއެވެ. 
## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ވިޓަމިން ބީ2

ވިޓަމިން ބީ2 ()ނުވަތަ ރައިބޮފްލެވިން() އަކީ ރީނދޫ އޮރެންޖް ކުލައިގައި ހުންނަ މާއްދާ އެކެވެ. މިއީ ވެސް ޕްރޮޓީން، ކާބޯސް، އަދި ފެޓްއިން ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ހަކަތަ އުފައްދައި ދިނުމުގައި އެހީތެރިވެދޭ އެއްޗެކެވެ. ހަށިގަނޑު ހެދި ބޮޑުކޮށްދީ، ދިފާޢީ ނިޒާމް ހަރުދަނާކޮށްދީ، ހަންގަނޑާއި، އިސްތަށި ރީތިކޮށް ބަހައްޓައި ދިނުމަށް ރައިބޮފްލެވިން އެހީވެދެއެވެ. މިބައި ހަށިގަނޑުން މާމަދުވެއްޖެކަން އެނގޭނެ އަލާމާތްތަކަކީ ހަންގަނޑު ކުރަކިވުން، ތުންފަތް ދުޅަވުމާއި ކެނޑުން، އަނގަޔާއި ދޫ ކުރަކިވާފަދަ ގޮތްތައްވުން، އަދި އިސްތަށި މާގިނައިން ފައިބާގޮތްވުން ހިމެނެއެވެ. ރައިބޮފްލެވިން އެކުލެވޭ ބޭހަކީ ހަމުގެ ބައްޔަށް ފަރުވާ އެކެވެ. ނަމަވެސް ބޭނުންކުރަން ޖެހޭ ވަރަށްވުރެ އިތުރަށް ރައިބޮފްލެވިން ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމުން ހަންގަނޑަށް އަވި އެޅުމާއެކު، ގައިކަހާ ހަންގަނޑު ރަތްވާގޮތްވެއެވެ. 
ރައިބޮފްލެވިން އެކުލެވޭ ކާބޯތަކެތީގެ ތެރޭގައި ކުރަނޑި، މޭގަނޑު، ކަމީރު، އަދި ފެހިކުލަގަދަ ފަތުގެ ބާވަތްތައް ހިމެނެއެވެ. 
ވިޓަމިން ބީ2 (ރައިބޮފްލެވިން) ގެ ކެލަމިން() ( ދުވަހެއްގައި ކެއުމަށް ލަފާދޭ މިންވަރު ) ކަމަށް ބަލަނީ ފިރިހެނަކަށް 1.7 މިލިގްރާމް އެވެ. އަންހެނަކަށް 1.3 މިލިގްރާމް އެވެ. 
ހަށިގަނޑަށް އެތެރެވާ ރައިބޮފްލެވިން އަކީ އޭގެ އަސަރު ހަށިގަނޑުގެ އެތަން މިތަނަށް ވަރަށް އަވަހަށް ފޯރުވާ އެއްޗެކެވެ. އަދި ބޭނުންވާ ވަރަށްވުރެ އިތުރުވެފައި ހުންނަ ރައިބޮފްލެވިން ކުޑަކަމުދާ ތަކެއްޗާއެކު ހަށިގަނޑުން ބޭރުވެދެއެވެ. މިގޮތުން ދުވާލަކު 25 މިލިގްރާމްގެ ރައިބޮފްލެވިން ކުޑަކަމުދާ ތަކެއްޗާއެކު ބޭރުވެދެއެވެ. ނަމަވެސް މަދު މިންވަރެއް ފުރަމޭ އަދި ގުރުދާގައި ހަރުލާފައި ހުރެއެވެ. 
## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ވިޓަމިން ބީ5

ވިޓަމިން ބީ5 ()ނުވަތަ ޕެންޓޯތެނިކް އެސިޑް() ގެ ނަން އުފެދިފައިވަނީ ގްރީކް ބަހުންނެވެ. ޕެންޓޯ މާނައަކީ ހުރިހާ ތަނެއްގައި ވުމެވެ. މިހެން ކިޔުނީ ހުރިހާ ކާބޯތަކެއްޗެއްގައި ވެސް މިމާއްދާ ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް އެކުލެވިގެންވާތީ އެވެ. އަދި މިއާއެކު މިއީ ގޮހޮރުގައި އުޅޭ ބެކްޓީރިޔާ އަކުން އުފައްދާ ވެސް އެއްޗެކެވެ. ޕެންޓޯތެނިކް އެސިޑް މަސައްކަތްކުރަނީ ބަޔޮޓިން އޭ ކިޔާ ވިޓަމިން އާއި އެކުގައެވެ. އަދި މިއީ އެއްގުނަވަނުން އަނެއް ގުނަވަނަށް މެސެޖް ފޮނުވައި ދިނުމާއި، ދިފާޢީ ނިޒާމް ހަރުދަނާ ކުރުމާއި، އެޑްރީނަލް ގްލޭންޑް ގެ މަސައްކަތް ފުރިހަމަ ކުރުމުގައި އެހީތެރިވެދޭ ވިޓަމިން އެކެވެ. އަދި މިވިޓަމިން އަކީ ނާރުގެ ބަލިތަކަށާއި، ލޭގައި ކޮލެސްޓްރޯލް ގިނަވުން، އަދި ލޭމައްޗަށްދިއުން ފަދަ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ކުރުމުގައި ބޭނުންކުރެވޭ ވިޓަމިން އެކެވެ. 
ޕެންޓޯތެނިކް އެސިޑް ގިނައިން އެކުލެވޭ ކާބޯތަކެތީގެ ތެރޭގައި، ގެރިމަސް، ކަނޑު މަސް، ކުކުޅު ބިސް، ކިރު، ކިރުން އުފައްދާ ތަކެތި، ނުކަނޑާ ހުރި ގޮވާން، ކައްޓަލަ، ކެބެޖް ފަދަ ތަކެތި ހިމެނެއެވެ. 
ވިޓަމިން ބީ5 (ޕެންޓޯތެނިކް އެސިޑް) ގެ ކެލަމިން() ( ދުވަހެއްގައި ކެއުމަށް ލަފާދޭ މިންވަރު ) ކަމަށް ބަލަނީ 7-4 މިލިގްރާމް އާއި ދޭތެރޭގެ އަދަދެކެވެ. 
ޕެންޓޯތެނިކް އެސިޑް މަދުވުމުން ލިބޭ ގެއްލުމެއް އަދި ފާހަގަކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ. މިބައި ގިނަވުމުން ދިމާވާ ގޮތްތައް ވެސް ވަރަށް ކުޑައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ކުޑަކަމުދިއުން މަދުވުން، ބޯއަނބުރާގޮތްވުން ހިމެނެއެވެ. 

## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ވިޓަމިން ބީ12

ވިޓަމިން ބީ12 ()ނުވަތަ ކޯބަލަމިން() އަކީ އެންމެ ފަހުން ހޯދުނު ވިޓަމިން އެވެ. 1948 ވަނަ އަހަރު ހޯދުނު މިވިޓަމިނަކީ ފެނަށްގިރޭ ގަދަ ރަތްކުލައިގައި ހުންނަ ވިޓަމިނެކެވެ. 
ކޯބަލަމިން އަކީ ލޭގެ ރަތް ދިރު އުފައްދައި ދިނުމަށާއި، އެމިނޯ އެސިޑް ތަކާއި ސަރުބީ ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންހިފޭގޮތް ހަދައިދޭ އެއްޗެކެވެ. ހަށިގަނޑުގެ އެކިބައިތަކުގައި ހިމެނޭ ތަފާތު ދިރުތަކުގައިވާ ޑީއެންއޭ އުފެދުމަށްވެސް އެހީވެދޭ އެއްޗެކެވެ. 
ކޯބަލަމިން މަދުވުމުން ޖެހޭ ބަލިތައް ވަރަށް ގިނައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި، ހަނދާން ބަލިވުން، ބޮލުގައި ރިހުން، ކަންބޮޑުވެ އަނބުރައިގަންނަގޮތްވުން، ރުންކުރުވާގޮތްވުން ހިމެނެއެވެ. ކާހިތްނުވުމާއި ހޮނޑުލަވާގޮތް ވުމަކީ ވެސް މިވިޓަމިން މަދުވުމުން ދިމާވާ ގޮތެކެވެ. މިވިޓަމިން ހަށިގަނޑުން މަދުވުމުން ލޭގެ ހުދު ދިރު ތައް މަދުވެ، ދިފާޢީ ނިޒާމް ހީނަރުވެދެއެވެ. އަދި ލޭގެ ރަތް ދިރު ތަކުގެ ސައިޒުން ބޮޑުވެ، ލޭނާރުތަކުގެ ތެރެއިން ދަތުރުކޮށް އުޅުން ދަތިވުމުން، އަތްފައި އައްސިވެ، ހީލިކަރުވާގޮތްވުން ދިމާވެއެވެ. ގިނަ ފަހަރު މިބައި ހަށިގަނޑުން މަދުވަނީ ކާބޯތަކެތީގެ ތެރެއިން މިބައި ހަށިގަނޑަށް ނުލިބިގެނެއް ނޫނެވެ. މިބައި ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންކުރެވެނީ އިންޓްރިންސިކް ފެކްޓަރ ކިޔާ މާއްދާއެއް ލިބިގެންކަމަށްވާތީ އެބައި ހަށިގަނޑުގައި ނުއުފެދިގެންނެވެ. މިކަން ދުވަސްވީ މީހުންގެ %20 މީހުންނަށް ދިމާވެއެވެ. 
ކޯބަލަމިން އެކުލެވޭ ކާބޯތަކެތީގެ ތެރޭގައި، ޖަނަވާރުގެ ކިރު، ކިރު އުފައްދާ ތަކެތި، މޭގަނޑު، ކަނޑުމަސް، ކުކުޅު ބިސް، ހިމެނެއެވެ. 
ކޯބަލަމިން ގެ ކެލަމިން ()( ދުވަހެއްގެ ކެއުމުގައި ލަފާދޭ މިންވަރު ) ކަމަށް ބަލަނީ މީހަކަށް 2 މައިކްރޯގްރާމް އެވެ.
ކޯބަލަމިން އެކުލެވޭ ބޭހަކީ ކެއުމުގެ ކުރިން ބޭނުންކުރަންޖެހޭނެ އެއްޗެކެވެ. މިވިޓަމިން ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި ބުއްދި ހަމަ ނުޖެހުމަށާއި، ލޭމަދުވުމަށް، އަދި ހަށިގަނޑުގެ ދިފާޢީ ބާރު ގަދަ ކުރުމަށް ދެވެއެވެ. މިބައި އިތުރުވުމަކުން އެއްވެސް އިތުރު އުދަގުލެއް ދިމާވާކަން އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް ޕޮޓޭސިއަމް ހަށިގަނޑުގައި މަދުމީހުން މިބޭސް ބޭނުންކުރުން ރަގަޅެއް ނޫނެވެ. 
## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ވިޓަމިން ބީ1

ވިޓަމިން ބީ1 ()ނުވަތަ ތަޔަމިން() އަކީ އެންމެ ފުރަތަމަ ސައިންޓިސްޓުންނަށް ހޯދުނު ވިޓަމިން އެވެ. ތަޔަމިން ބޭނުންކުރެވެނީ ކާބޯސް އިން ހަކަތަ އުފެއްދުމަށެވެ. އަދި އިތުރުވާ ކާބޯސް ސަރުބީ އަށް ބަދަލުވަނީ މިމާއްދާގެ ސަބަބުންނެވެ. ހަށިގަނޑުގައި ކޮށާރުކޮށްފައި ބެހެއްޓޭ އެއްޗަކަށް ނުވާތީ ތަޔަމިން އެކުލެވޭ ކާނާ ދުވާލަކު އެއްފަހަރު ކާންޖެހެއެވެ. ތަޔަމިން ހުންނަ ކާބޯ ތަކެއްޗަކީ ކުކުޅު ބިހުގެ ލޮނދި، ގޮވާން، އެކިވައްތަރުގެ މަދު، ބަދަން، ފެހިއޮށް، މުގު، ހިކި މޭބިސްކަދުރު، ކޮލިފްލާވަރ އަދި އެހެނިހެން ވެސް ތަރުކާރީ އެވެ. ތަޔަމިން މަދުވުމުގެ ސަބަބުން އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގެ ނާރުތައް ބަލިވެ، ވާގިނެތޭ ބަލި، އަދި ނޭވާލާ ނިޒާމްގެ ބަލިތައް ޖެހެއެވެ. 
ވިޓަމިން ބީ1 (ތަޔަމިން) ގެ ކެލަމިން() ( ދުވަހެއްގައި ކެއުމަށް ލަފާދޭ މިންވަރު ) ކަމަށް ބަލަނީ ފިރިހެނަކަށް 1.5 މިލިގްރާމް އެވެ. އަދި އަންހެނަކަށް 1.1 މިލިގްރާމް އެވެ. 

ތަޔަމިން އަކީ ފިއްތުންތައް ތަހައްމަލުކުރަން ޖެހޭ ވަގުތުތަކުގައްޔާއި، ކަންބޮޑުވާ ވަގުތުތަކުގައި ކާބޯތަކެތިން ލިބޭ ވަރުގެ އިތުރަށް ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމުން ލުއިލިބޭ ވިޓަމިން އެކެވެ. ބަނޑާއި ގޮހޮރު އަދި ހިތުގެ ބަލިތަކުން ދިފާޢުވުމަށް ބާރުއަޅައިދޭ ވިޓަމިން އެކެވެ. އަދި މިއީ ގިނައިން ބޭނުންކުރުމުން ވަރަށް މަދުފަހަރަކު ނޫނީ ވިހަވާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް މި ވިޓަމިން ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި ދިގުމުއްދަތަކަށް ބޭނުންކުރާނަމަ، ބޮލުގައި ރިހުން، ހާސްވެ ކަންބޮޑުވާގޮތްވުން، ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑްގެ މައްސަލަޖެހި ނުނިދޭގޮތް ވެއެވެ. 
## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ވިޓަމިން ބީ3

ވިޓަމިން ބީ3 ()ނުވަތަ ނިއަސިން() އަކީ ފެނަށްގިރޭ ހުދުކުލައިގެ ކުނޑިއެކެވެ. ވިޓަމިން ބީ3 ގެ ދެބާވަތެއް ހުރެއެވެ. އެއީ ނިކޮޓީނިކް އެސިޑް އަދި ނިކޮޓީނަމައިޑް އެވެ. މިއީ އެހެން ވިޓަމިންތަކާއި އަޅާ ބަލާއިރު ފަސޭހައިން ހަލާކުވެނުދާ އެއްޗެކެވެ. މިވައްތަރުގެ ވިޓަމިން އުފެއްދުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ހަށިގަނޑަށް ލިބިފައި ވެއެވެ. އެއީ އެމިނޯއެސިޑެއް ކަމަށްވާ ޓްރިޕްޓޮޕޭން ބޭނުންކޮށްގެންނެވެ. 
ނިއަސިން އަކީ ކާބޯތަކެތިން ހަކަތަ ނެރެދީ، ލޭގެ ދިރުތައް އަދި ޖިންސީ ހޯރމޯންތައް އާއި އެހެނިހެން ހޯރމޯންތައް އުފައްދައިދީ، ސިކުނޑި އާއި ނާރުތަކުގެ ނިޒާމްގެ ހިނގުން ރަގަޅުކޮށްދީ، ކެންސަރު ފަދަ ބަލިތަކުން މީހާ ދުރުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އަދި މިއީ ލޭގައި އިތުރުވެގެންދާ ކޮލެސްޓްރޯލް ނުވަތަ ސަރުބީ މަދުކުރުވާ އެއްޗެކެވެ. މިއީ ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ ކެއުމުގައި އާދަކޮށް ހިމެނުން ރަގަޅު އެއްޗެކެވެ. 
ނިއަސިން އެކުލެވޭ ކާބޯތަކެއްޗަކީ ކުކުޅު މަސް، ކަނޑު މަސް، ގެރި މަސް، ބަދަން، މަދު، ވައްތީނި، ކަދުރު، ފުށް، ގޮވާމުގެ ބާވަތްތައް،  އަދި ކުކުޅު ބިސް އެވެ. އަދި ތަރުކާރީގެ ބާވަތްތަކުގައި ވެސް މިމާއްދާ ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ހުރެއެވެ. 
ނިއަސިން ހަށިގަނޑުން މަދުވެއްޖެކަން އެނގޭނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ވަރުދެރަވުން، ކާހިތްކެނޑުން، އަނގަފާރުވުން، ބޭރަށްހިންގުން، ހާސްވެ ކަންބޮޑުވުން، ހަންގަނޑު ރަތްވެ ރާޅުވުން، އަދި މޫނާއި އަތުގެ ހަންގަނޑު ކުރަކިވުން ހިމެނެއެވެ. 
ވިޓަމިން ބީ3 (ނިއަސިން) ގެ ކެލަމިން() ( ދުވަހެއްގައި ކެއުމަށް ލަފާދޭ މިންވަރު ) ކަމަށް ބަލަނީ ފިރިހެނަކަށް 19 މިލިގްރާމް އެވެ. އަންހެނަކަށް 15 މިލިގްރާމް އެވެ.
ނިއަސިން އަކީ ހަކުރު ބަލި، ސިކުނޑީގެ ބަލިތައް، އަދި ކޮލެސްޓްރޯލް ދަށްކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ބޭހެކެވެ. ނަމަވެސް ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި ދުވާލަކު 1000 މިލިގްރާމް އަށްވުރެ ގިނައިން ބޭނުންކޮށްފިނަމަ، ހަންގަނޑު ރަތްވުން، ގައިން ދިލަނެގުން، ބޯއަނބުރާގޮތްވުން، އަދި ބޮލުގައި ރިއްސުން، މޭފާރުވުން ފަދަ ކަންތައްތައް ދިމާވެއެވެ. 
## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ޒިންކް

ޒިންކް() އަކީ އިންސާނުންނާއި، ޖަނަވާރުންނާއި އަދި ގަސްގަހާ ގެއްސަށް ވެސް މުހިއްމު ޓްރޭސް އެލިމެންޓް އެކެވެ. އާދައިގެ ބޮޑުމީހެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި 3-1.5 ގްރާމް އާއި ދޭތެރޭގެ މިންވަރަކަށް ޒިންކް ހުރެއެވެ. މީގެ ތެރެއިން %60 ހުންނަނީ މަސް އަދި ކަށި ތަކުގައެވެ. %20 ހުންނަނީ ހަންގަނޑު ގައެވެ. ނިސްބަތުން ފިރިހެނުންގެ ގައިގައި އެންމެ ގިނައިން ޒިންކް ހުންނަނީ މަނި އަދި ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑް ގައެވެ. 
ޒިންކް އަކީ ހަށިގަނޑުގެ މަސައްކަތްތަކަށާއި، ދިފާޢީ ބާރު ގަދަކުރުމަށާއި، އަދި ހޯރމޯންތައް އުފެއްދުމަށް ބޭނުންވާ އެއްޗެކެވެ. ހަމަ މިގޮތަށް ކަށި، ދަތް، ހަން، އަދި ސިކުނޑި ފުރިހަމަ ކުރުމަށް ޒިންކް ބޭނުންވެއެވެ. 200 އަށްވުރެ ގިނަ އެންޒައިމްގެ މަސައްކަތުގައި ޒިންކް ހަރަކާތްތެރި ވެއެވެ. 
ޒިންކް އަކީ ކުޑަކުދިން ހެދިބޮޑުވުމަށް ވެސް ވަރަށް ބޭނުންތެރި މާއްދާ އެކެވެ. އަދި ގައިގާ ހެދޭ ފާރުގަނޑު ފަދަ ތަންތަން އަވަހަށް ފަސޭހަވުމަށް ވެސް ޒިންކް އަކީ ވަރަށް ބޭނުންތެރި މާއްދާ އެކެވެ. 
ކާބޯތަކެތީގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ޒިންކް އިން ހަށިގަނޑަށް ނަގައިދެނީ ހަމައެކަނި %20 އެވެ. މިހެން ދިމާވަނީ ވެސް ކެވޭ ބާވަތަކުންނެވެ. ކަނޑުމަހާއި އެއްގަމުމަހުގައި ހިމެނޭ ޒިންކް މޭވާ އާއި ތަރުކާރީގައި ހިމެނޭ ޒިންކް އަށްވުރެ ހަށިގަނޑަށް ނެގޭލެން ގިނައެވެ. 
ހަށިގަނޑުން ޒިންކް މަދުވުމުން ދިމާވެދާނެ ބައެއް ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި، ހަމުގެ ބަލިތައް ޖެހުން، ދަރިވެހިވުމުގެ މައްސަލަތައް ޖެހުން، ލިބޭކުދިން ޢައިބުވުން، ލޮލުގެ މައްސަލަތައް ޖެހުން، އަދި ކަށީގެ މައްސަލަ ޖެހުން ހިމެނެއެވެ. 
ޒިންކް އެންމެ ގިނައަދަދަކަށް ބޭނުންވަނީ ހެދިބޮޑުވަމުން އަންނަ ކުދިންނަށާއި، މާބަނޑު އަންހެނުންނަށާއި، އަދި ގާތުންކިރުދޭ މައިންނަށެވެ. ޒިންކް ހަށިގަނޑުގައި މަސައްކަތްކުރަނީ ދަގަނޑު އާއި އެއްގޮތަކަށެވެ. ކޮންމެ އިންސާނަކަށް ވެސް ގާތްގަނޑަކަށް ދުވާލަކު 6-4 މިލިގްރާމް އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ޒިންކް ބޭނުންވެއެވެ. 
ޒިންކްގެ ކެލަމިން ()(ދުވަހެއްގައި ކެއުމަށް ލަފާދޭ މިންވަރު) އަކީ ފިރިހެނުންނަށް 15 މިލިގްރާމް، އަދި އަންހެނުންނަށް 12 މިލިގްރާމް އެވެ. 
ޒިންކް ހިމެނޭ ކާބޯތަކެތީގެ ތެރޭގައި ކަނޑުފަޅުގައި އުޅޭ ތަކެތި، އެއްގަމުމަސް، ނުކަނޑާހުރި ގޮވާން ހިމެނެއެވެ.ޒިންކް ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް ލިބެން ހުރެއެވެ. މިބައި ގިނަވެގެން ދިމާވާ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި ހޮނޑުލެވުން އަދި ބޭރަށްހިންގުން ހިމެނެއެވެ. 

## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ފެޓް (ޕޮލީއަންސެޗުރޭޓެޑް ފެޓް)

ޕޮލީއަންސެޗުރޭޓެޑް ފެޓް() އަކީ ފެޓްގެ ތެރޭގައި ގިނަ އަދަދަކަށް އަންސެޗުރޭޓެޑް ފެޓީ އެސިޑް އެކުލެވިގެންވާ ފެޓް އެވެ. ކަނޑުމަހުގައި ހުންނަ ފެޓް އާއި، އެކި ބާވަތްތަކުގެ އޮށްތަކުންނާއި، ގޮވާމުން ހާނާ ތެލުގައި ހުންނަ ފެޓް، އަދި މައިމީހާގެ ގާތުންދޭ ކިރުގައި ހުންނަ ފެޓް އަކީ އަންސެޗުރޭޓެޑް ފެޓް އެވެ. މިވައްތަރުގެ ފެޓް އިން ލޭގައި ހުންނަ ކޮލެސްޓްރޯލްގެ މިންވަރު ތަފާތުކޮށްދީ، ނާރުތަކުގެ ބަލިތަކުންނާއި، ހިތުގެ ބަލިތަކުން މީހާ ދުރުކޮށްދިނުމުގައި އެހީތެރިވެދެއެވެ. މިފެޓް އިން އުފެދޭ ކޮލެސްޓްރޯލް އަށް ކިޔަނީ **ހައިޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓީން**(އެޗްޑީއެލް) ނުވަތަ **ރަގަޅު ކޮލެސްޓްރޯލް**() އެވެ.
## އުފެދޭގޮތް
ފެޓް އުފެދިފައިވަނީ ފެޓީއެސިޑް() ތަކެއް އެކުވެގެންނެވެ. ޓްރިގްލިސެރައިޑް އަކީ 3 ފެޓީއެސިޑް މޮލާރި() އެކުވުމުން އުފެދޭ އެއްޗެކެވެ. އަދި ކާތަކެތި ހަޖަމުވާއިރު، މި ޓްރިގްލިސެރައިޑް ތައް ބައިބައިވެ، ފެޓީއެސިޑް ތަކަކާއި، ގްލައިސެރޯލް ކިޔާ ބާވަތެއް އުފެދެއެވެ. މިއާއެކު ސެލިތަކުގަޔާއި، ލޭގެ ތެރޭގައި އެހެން ވައްތަރެއްގެ ފެޓީއެސިޑް އެއްވެސް އުފެދެއެވެ. މިއަށްކިޔަނީ **ކޮލެސްޓްރޯލް** އެވެ. ކޮލެސްޓްރޯލް އަކީ ސެލިތަކާއި ހޯރމޯން ތަކާއި، އެހެންވެސް ދިޔަވަރުތައް އުފައްދާ ހަށިގަނޑު ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ މާއްދާ އެކެވެ. ހަށިގަނޑުގެ ތެރޭގައި ތަފާތު 40 ވައްތަރުގެ ފެޓީއެސިޑް އެކުލެވިގެންވެއެވެ. އެކި ވައްތަރުގެ ފެޓީއެސިޑް ހަށިގަނޑުގައި އަދާކުރާ ރޯލް ތަފާތެވެ.

ފެޓީއެސިޑް އުފެދިފައިވަނީ ކާބަން އޮލާރި() ތައް ހައިޑްރަޖަން އޮލާރި ތަކާއި ގުޅިގެން ހެދޭ އެކި ދިގުމިނުގެ ޗޭނުބުރި ތަކަކުންނެވެ. މިޗޭނު ބުރިތަކުގައި އޮލާރިތައް ގުޅިފައި ހުންނަ ގޮތަށް ބަލައިގެން މައިގަނޑު 2 ބަޔަކަށް ފެޓް ބަހާލެވެއެވެ. އެއީ ސެޗުރޭޓެޑް ފެޓް އާއި، އަންސެޗުރޭޓެޑް ފެޓް އެވެ. ސެޗުރޭޓެޑް ފެޓް އަކީ އެފެޓީއެސިޑް އުފެދިފައިވާ ޗޭނުބުރީގައި ޑަބަލް ގުޅުމެއް ނުހިމެނޭ ފެޓް އެވެ. ފެޓީއެސިޑް ޗޭނުބުރިއެއްގައި އެންމެ ޑަބަލް ގުޅުމެއްވާނަމަ، މޮނޮއަންސެޗުރޭޓެޑް ފެޓް އެވެ. އެކަކަށްވުރެ ގިނަ ޑަބަލް ގުޅުން ޗޭނުބުރިއެއްގައި ހުރިނަމަ، މިވައްތަރުގެ ފެޓީއެސިޑް އަށް ކިޔަނީ ޕޮލީއަންސެޗުރޭޓެޑް ފެޓް އެވެ.

## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ދިފާޢީ ނިޒާމް

**ދިފާޢީ ނިޒާމް** އަކީ އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު ބަލިތަކުން ދިފާޢުކޮށްދީ ރައްކާތެރިކޮށް ދިނުމުގައި ޒިންމާވާ އެންމެ މުހިއްމު ބައެވެ.

ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު
ބީދާޅީ

**ބީދާޅީ** އަކީ އިންޑިޔާގެ ބެންގަލޫރު ކައިރީގައި އޮންނަ ރަށެކެވެ. 

## ދިވެހިރާއްޖެ އާއި ބީދާޅީ

އުތީމު ބޮޑު ތަކުރުފާނު ވަނީ ބީދާޅީގައި ކިޔަވާ ވިދާޅުވެފައެވެ. ދިވެހި ބައެއް ލިޔެކިޔުންތަކުން "ބީދާޅީ" ގެ ނަން ފެންނަނީ "ބޭދާޅީ" މި ގޮތަށެވެ. އެއީ އުރުދޫ އަކުރުން ލިޔެފައި އޮންނަ އިރު "ބީދާޅީ" ވެސް "ބޭދާޅީ" ވެސް ކިޔޭނެތީއެވެ.

ޤިސްމު:ހިންދުސްތާން
ބޭދާޅީ (ޕާކިސްތާން)

ބޭދާޅީ، އަކީ ޕާކިސްތާނުގެ ނޯތު ވެސްޓް ފްރޮންޓިޔަރ ޕްރޮވިންސުގައި އޮތް ރަށެކެވެ. މިއީ ދިވެހި ބަޠަލު މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނު ވަޑައިގަތް ބޭދާޅީއެއް ނޫނެވެ. އެ ތަކުރުފާނު ވަޑައިގަތީ އިންޑިޔާގެ ބޭދާޅީ އަށެވެ.

ޤިސްމު:ޕާކިސްތާން
ޖިންނި (ފިލްމް)

**ޖިންނި** އަކީ 2010 ވަނަ އަހަރު ނިކުތް ދިވެހި ފިލްމެކެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހި ފިލްމް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
މުޙައްމަދު ސާވިން

މުހައްމަދު ސާވިން އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާވަނީ ތަފާތު ޑްރާމާ ފިލްމްތަކުން ފެނިގެން ގޮސްފައެވެ.

## ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
* ހިތުގެ އެދުން
* ހިތި ނިމުން
* މިހިތްކީއްކުރާނީ
* ގެސްޓް ހައުސް ރޫމް ނަމްބަރ 201
* އޭނާ

## ކުޅެފައިވާ ޑްރާމާތައް
* ކުށުގެ ކައްފާރާ
* ދޯޕައްޓާ

ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
މުޙައްމަދު ޢަބުދުﷲ (މުޙައްމާ)

މުހައްމަދު ޢަބުދުﷲ (މުހައްމާ) އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާވަނީ ތަފާތު ޑްރާމާ ފިލްމްތަކުން ފެނިގެން ގޮސްފައެވެ. އޭނާ އެކްޓަރެކެވެ.  ޕްރޮޑިއުސަރެކެވެ. ކޮމީޑީއަން ވެސް މެއެވެ. މުހައްމާ އަކީ 18 ވަނަ ރައްޔިިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިހަވަންދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރެވެ.

## ވަނަވަރު
* ފުރިހަމަ ނަން : މުޙައްމަދު ޢަބުދުﷲ
* އާންމު ނަން: މުހައްމާ / މޯޑް
* އުމުރު : 36 އަހަރު 
* އެންމެ ފުރަތަމަ ފެނިލުން: ފޯނުކުރަމާ ( ލަވަ) 
* މިދާއިރާއަށް ނެރެދިނީ: އުއްމީދު ޒާހިރު 
* އެންމެ ހިތްހަމަޖެހިގެން ކުޅުނު ލަވަ: ތިޔައީ ލޯބީގެ ޑޮކްޓަރު
* އެންމެ ހިތްހަޖެހިގެން ކުޅުނު ފިލްމް : ބުންޏޭ ބުންޏޭ / ފަގީރު ކޮއި
* އެންމެ ކަމުދާ އެކްޓަރ : ޔޫސުފް ޝަފީޢު
* އެންމެ ކަމުދާ އެކްޓްރެސް : ނިއުމާ މުޙައްމަދު
* މިހާތަނަށް ކުޅެވުނު ލަވައިގެ އަދަދު : 100 ވަރު ( ޑިސެމްބަރ 2009 ) 
* އެކްޓްކުރަން އެންމެ ފަސޭހައީ: ނިއުމާ އާއެކު
* އެންމެ ކަމުދާ ސެންޓް: ޖޫޕް
* އެންމެ މީރު ކެއުން: ގަރުދިޔަ އާއި ބަތް
* ލިބުނު އެންމެ އަގުބޮޑު ހަދިޔާ : ސެންޓް ފުޅިއެއް
* އެންމެ ކަމުދާ ޑައިރެކްޓަރ : ނަހުލާ / ޔޫއްޕެ / ޓެޑްރީ
* އެންމެ ފޫހިވަނީ : ދޮގުހެދީމާ 
* އާއިލާއިން އެންމެ ލޯބިވަނީ : މަންމަ ދެކެ
* މީހަކު ލަނޑެއް ދީފިނަމަ : އެމީހަކަށް ވިސްނާދެވޭތޯ ބަލާނީ
* އެންމެ އުފާވި ދުވަސް : ދަރިޔަކު ލިބުނު ދުވަސް
* ސަޕޯޓަރުންނަށް އެންމެ ކަމުދާ ލަވަ: އިންތިޒާރުގެ ގިޓާ
* އެންމެ ދެރަވި ދުވަސް : ކާފަ ނިޔާވި ދުވަސް
* އެންމެ ކަމުދާ ސްޓައިލް : މަޑުމައިތިރި/ އާދައިގެ ގޮތަކަށް ހެދުން އަޅާ 
* އެންމެ ރީތި ކުލަ : ރަތް
* އެންމެ ރީތި ފިލްމް : ދެރިޔާ

## ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
* ފަޅި ސިކުންތު ސިލްސިލާ ކުރު ފިލްމްތައް
* ދެކެދެކެވެސް ސިލްސިލާ ކުރު ފިލްމްތައް
* މަޖުބޫރު ލޯބި
* ބުންޏޭ ބުންޏޭ 
* ފަގީރު ކޮއި

ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ބޭދާޅީ

ބޭދާޅީ އޭ ބުނުމުން އެ މާނަކުރެވެނީ ތިރީގައިވާ ދެ ރަށުން ކޮންމެވެސް އެއް ރަށެކެވެ.

* ބޭދާޅީ (އިންޑިޔާ)
* ބޭދާޅީ (ޕާކިސްތާން)
ބޭދާޅީ (އިންޑިޔާ)

ބޭދާޅީ ނުވަތަ ބޭޕޫރަކީ އިންޑިޔާގެ ކެރެލާ ސްޓޭޓުގެ ބަނދަރު މަތީ ރަށެކެވެ.

## ދިވެހިރާއްޖެ އާއި ބީދާޅީ

އުތީމު ބޮޑު ތަކުރުފާނު ވަނީ ބީދާޅީގައި ކިޔަވާ ވިދާޅުވެފައެވެ.
ސިއްތިފުޅު

**ސިއްތިފުޅު** އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާވަނީ ތަފާތު ދިވެހި ފިލްމްތައް ކުޅެފައެވެ.

## ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
* މަޖުބޫރު ލޯބި
* ލޯބީގަ އަނިޔާ
* ދެރިޔާ

ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
އިސްމާޢީލް ރަޝީދު

އިސްމާޢީލް ރަޝީދު(ކޮޕީ އިއްސެ) އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާވަނީ ތަފާތު ދިވެހި ފިލްމްތައް ކުޅެފައެވެ.

## ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
* އެދިއެދިހޯދީމޭ
* ނަމަނަމަ އުސްމާން
* އުމުރަށް ސަލާމް - 2008
* ހޭލާ - 2006
* ނެތި ދިއަޔަސް - 2006
* ބަނޑިއެދުރު - 2007
* ފަރިހިބެ - 2007
* ބުންޏޭ ބުންޏޭ - 2008
* ފަރިހިބެ 2 - 2008
* އިނގިލި (ފިލްމް) - ޕޯސްޓް ޕްރޮޑަކްޝަން
* ސަޒާ (ފިލްމް) - 2011
* ލޫދިފާ - 2011
* ބޮޑު13 މުައައްސަސާ

ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
އަޙުމަދު ޝާހް

އަހުމަދު ޝާހް އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާވަނީ ތަފާތު ދިވެހި ފިލްމްތައް ކުޅެފައެވެ.

## ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
* އޭނާ
* ލޯތްބަށްޓަކައި

## ކުޅެފައިވާ ޑްރާމާތައް
* ވަމޭ ކައިރީގާ ކަލާ

ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ހަސަން އަފީފް(ޖަންބު)

ޙަސަން އަފީފް (ޖަންބު) އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާވަނީ ތަފާތު ދިވެހި ފިލްމްތައް ކުޅެފައެވެ.

## ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
* ތިން ފިޔަވަޅު (1982)
* ނުފޮޅޭމާ (1989) - ޝިޔާމް
* ޒަޚަމް (1994) - އާސިފް
* ކަރުނަ (1994) - ނަދީމް
* ދެވަނަ އަނބި (1994) - ޝާހިދު
* ހުރަސް (1996) - އަނިލް
* ޑައިރީ (1997) - އާރިފް
* އެންމެ ފަހު ދުވަސް (1997) - ޝާހިދު
* ދެފިރިން (1997) - ޝާހް
* ނުރުހުންވި ލޯބި (1999) - ޢަފީފް  (ޚާއްސަ ފެނިލުމެއްގައި)
* ހިތި ނިމުން (2001) - ޚާލިދު
* އޭނާ (2004) - ޝާތިރު
* ދިންވޭނުގެ ހިތާމައިގައި (2010) - "އަންނާށޭ ހިނިތުންވެލަމާ" ލަވައިގައި

## ކުޅެފައިވާ ޑްރާމާތައް
* ކައްތިރި (1997-1999) - އަޒްމީ
* ފަހު ފިޔަވަޅު (2002) - ޝިޔާމް އިބްރާހީމް
* އުޖާލާ ރާސްތާ (2003) - ޙުސައިންމަނިކު
* ވައިސޫރި (2003-2004) - ޒިޔާދު "ލޯތްބާއެކު" އަދި ނަޢީމް "ކުރިން ވިސްނާދެވުނުނަމަ"
* ތިޔޭ މިހިތުގެ ވިންދަކީ (2003-2005) - އާމިރު
* ލޯބި ނުލިބުނަސް (2004-2005) - އިހުސާން
* ބައިވެރިޔާ (2005) - ބަދީޢު
* ފުއްކަށި (2005) - އިބްރާހީމް މަނިކު - "ބުއްދި ބޯ"
* އިޚްތިޔާރު (2006)
* އަހަރެންގެ ޅަ ޑެޑީ (2007) - އިސްމާޢީލް

ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ލޯތްބަށްޓަކައި (ފިލްމް)

**ލޯތްބަށްޓަކައި** އަކީ 2009 ވަނަ އަހަރު ނިކުތް ދިވެހި ފިލްމެކެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހި ފިލްމް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ހަވީރު ސްޕޯޓްސް އެވޯޑް

ހަވީރު ސްޕޯޓްސް އެވޯޑް އަކީ ތަފާތު ކުޅިވަރުތަކަށް ޚާއްޞަކޮށްގެން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ނެރޭ އެންމެ ދުވަސްވީ ދުވަހު ނޫސް ހަވީރު ގެ ފަރާތުން ކޮންމެ އަހަރަކު ދެމުންގެންދާ އެވޯޑެކެވެ. 
ތާރީޚް
* 1994 : އެންމެ ގިނަ ލަނޑުޖެހި ކުޅުންތެރިއަކަށް ހަވީރުންދޭ ރަންބޫޓް – ވިކްޓަރ ސްޓެނިއު – ނިއުރޭޑިއަންޓް ސްޕޯޓްސް ކްލަބް
* 1995 : އެންމެ ގިނަ ލަނޑުޖެހި ކުޅުންތެރިއަކަށް ހަވީރުންދޭ ރަންބޫޓް – ޕެޓްރިކް ޗިކާޔާ – ނިއުރޭޑިއަންޓް ސްޕޯޓްސް ކްލަބް
* 1995 : އަހަރުގެ އެންމެ މޮޅު ފުޓްބޯޅަ ކުޅުންތެރިޔާ : އާދަމް ޢަބުދުއްލަތީފް(ލައްޗޭ) – 
* 1996: އެންމެ ގިނަ ލަނޑުޖެހި ކުޅުންތެރިއަކަށް ހަވީރުންދޭ ރަންބޫޓް – އާދަމް ޢަބުދުއްލަތީފް(ލައްޗޭ) – ނިއުރޭޑިއަންޓް ސްޕޯޓްސް ކްލަބް
* 2003 : އެންމެ ގިނަ ލަނޑުޖެހި ކުޅުންތެރިއަކަށް ހަވީރުންދޭ ރަންބޫޓް – ޢަލީ އަޝްފާގް(ދަގަނޑޭ) – ނިއުރޭޑިއަންޓް ސްޕޯޓްސް ކްލަބް
* 2003: އަހަރުގެ އެންމެ މޮޅު ފުޓްބޯޅަ ކުޅުންތެރިޔާ : ޢަލީ އަޝްފާގް(ދަގަނޑޭ) – ނިއުރޭޑިއަންޓް ސްޕޯޓްސް ކްލަބް
* 2003 : އަހަރުގެ އެންމެ މޮޅު ވޮލީބޯޅަ ކުޅުންތެރިޔާ : އިބްރާހީމް ނިޒާރ

* 2004 : އެންމެ ގިނަ ލަނޑުޖެހި ކުޅުންތެރިއަކަށް ހަވީރުންދޭ ރަންބޫޓް – ޢަލީ އަޝްފާގް(ދަގަނޑޭ) – ނިއުރޭޑިއަންޓް ސްޕޯޓްސް ކްލަބް
* 2004 : އަހަރުގެ އެންމެ މޮޅު ވޮލީބޯޅަ ކުޅުންތެރިޔާ : އިބްރާހީމް ނިޒާރ
* 2005 : އެންމެ ގިނަ ލަނޑުޖެހި ކުޅުންތެރިއަކަށް ހަވީރުންދޭ ރަންބޫޓް – ޢަލީ އަޝްފާގް(ދަގަނޑޭ) – ނިއުރޭޑިއަންޓް ސްޕޯޓްސް ކްލަބް
* 2005: އެންމެ މޮޅު ފުޓްބޯޅަ ރެފްރީ : އަހުމަދު އަމީޒް
* 2005 : އެންމެ މޮޅު ފުޓްބޯޅަ ކޯޗް : ޔްރޮދާން ސްޓޮއިކޯފް އިވަނޯފް – ނިއުރޭޑިއަންޓް ސްޕޯޓްސް ކްލަބް
* 2006 : އެންމެ މޮޅު އަންހެން ކުޅުންތެރިޔާ : ފާތިމަތު ރިޝްމާ
* 2007 : އެންމެ މޮޅު އަންހެން ކުޅުންތެރިޔާ : އާމިނަތު ޝިއުރާ
* 2007 : އަހަރުގެ އެންމެ މޮޅު ފުޓްބޯޅަ ކުޅުންތެރިޔާ : ޢަލީ އަޝްފާގް(ދަގަނޑޭ) – ނިއުރޭޑިއަންޓް ސްޕޯޓްސް ކްލަބް
* 2007 : އަހަރުގެ އެންމެ މޮޅު ވޮލީބޯޅަ ކުޅުންތެރިޔާ : އިބްރާހީމް ނިޒާރު
* 2008: އެންމެ މޮޅު ފިރިހެން ބާސްކެޓްބޯޅަ ކުޅުންތެރިޔާ : އަހުމަދު އަފްޝަން ރަޝާދު
* 2008: އެންމެ މޮޅު ފުޓްބޯޅަ ރެފްރީ : އަހުމަދު އަމީޒް
* 2008: އެންމެ މޮޅު ނެޓްބޯޅަ ކުޅުންތެރިޔާ : އާމިނަތު ޝިއުރާ
* 2008: އެންމެ މޮޅު އަންހެން ބާސްކެޓްބޯޅަ ކުޅުންތެރިޔާ : ޢާއިޝަތު ރީމާ
* 2008: އެންމެ މޮޅު ފިރިހެން ބާސްކެޓްބޯޅަ ކުޅުންތެރިޔާ : މުޙައްމަދު ޒިލާލް
* 2008: އެންމެ މޮޅު އަންހެން ވޮލީބޯޅަ ކުޅުންތެރިޔާ : ޢާއިޝަތު ނާޒިމާ
* 2009 : އެންމެ ގިނަ ލަނޑުޖެހި ކުޅުންތެރިއަކަށް ހަވީރުންދޭ ރަންބޫޓް – ޢަލީ އަޝްފާގް(ދަގަނޑޭ) – ނިއުރޭޑިއަންޓް ސްޕޯޓްސް ކްލަބް
ޝީރީން އަބުދުލް ވާހިދު

ޝީރީން ޢަބުދުލް ވާހިދު އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާވަނީ ތަފާތު ދިވެހި ފިލްމްތައް ކުޅެފައެވެ.

## ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
* ހިތި ނިމުން
* ދަރިންނަށްޓަކައި
* ޒަލްޒަލާ
* ފަޅި ސިކުންތު - 2004

ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
އަހުމަދު ސަޢީދު

އަހުމަދު ސަޢީދު އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރި އެކެވެ. އޭނާވަނީ ތަފާތު ފިލްމް ޑްރާމާތައް ކުޅެ ބައެއް ކުރު ފިލްމް ތަކާއި ވީޑިއޯ އަލްބަމްތައް ޑައިރެކްޓްކޮށްފައެވެ. 

## ޑައިރެކްޓްކުރި ޑްރާމާ / ފިލްމްތައް
* ޑރ ރޮކީ - 2006
* ކުޑަފޫޅުގެ ވަސްވާސް – 2006
* އެއްކަލަ ކުޑަފޫޅު – 2008

## ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
* ކުޑަފޫޅާއި ޕަރީދައްތަ - 2007
* ޖިންނީންގެ ދަރުބާރު – 2007
އަޙުމަދު ޔޫސުފް (ހައިވަކަރު އަހުމަދު ފުޅު)

އަލްފާޟިލް **އަޙުމަދު ޔޫސުފް** (ހައިވަކަރު އަޙުމަދު ފުޅު) ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 1 ސެޕްޓެމްބަރު 1932 ގައެވެ. ބައްޕަ އަކީ ޔޫސުފް އާދަމް އެވެ. މަންމަ އަކީ ޢާއިޝަތު އަބޫބަކުރު އެވެ.

އަލްފާޟިލް އަޙުމަދު ޔޫސުފް (ހައިވަކަރު އަޙުމަދު ފުޅު) ތަޢުލީމް ޙާޞިލް ކުރެއްވީ މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލް އިންނެވެ. އަޙުމަދު ފުޅަކީ ސަރުކާރުގެ  ވަޒީފާ އަދާކުރެއްވުމުގައި ގަވާޢިދާ އެއްގޮތްވާގޮތުގެ މަތީން، އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު، މުއައްޒިފުންނާއި ގުޅިވަޑައިގެން، ސަރުކާރުގެ ކަންތައްތައް ރަގަޅުކުރެއްވުމަށް މަސައްކަތްކުރައްވާފައިވާ ޚިދުމަތްތެރި އެކެވެ. މިކަން އޭނާ ވަޒީފާ އަދާކުރެއްވި ދާއިރާތަކުން ދެއްވާފައިވާ ލިޔުންތަކުން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. 
އަހުމަދު ފުޅު ހޮބީ އެއްގެ ގޮތުން ކުރައްވާ ކަމަކީ ޓީވީ ބެލުމާއި، ރޭޑިޔޯ އަޑުއެހުން، އަދި ނޫސް މަޖައްލާ ވިދާޅުވުމެވެ. އަދި ކުރީގެ ފުޓްބޯޅަ ކުޅުންތެރިއެއްކަމުން ފުޓްބޯޅަ އަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ލޯބިކުރައްވައެވެ.

## ފުރުއްވި މަގާމްތައް
* ސިފައިންގެ އާދައިގެ ވަޒީފާއިން ފެށިގެން ކެޕްޓަނެއްގެ ވަޒީފާ އަށް : 1 ފެބްރުއަރީ 1954 ން 27 ޑިސެމްބަރު 1978 އަށް
* މ.އަތޮޅު އަތޮޅުވެރިކަން : ދެފަހަރު އެއީ 28 ޑިސެމްބަރު 1978 ގައި އަދި 6 ޖެނުއަރީ 1992 ގައި 
* ފާދިއްޕޮޅު އަތޮޅުވެރިކަން : 24 އޮގަސްޓް 1981 ން 1 ފެބުރުއަރީ 1982 އަށް.
* މިނިސްޓްރީ އޮފް ޕްރޮވިންސަލް އެފެއަރޒްގެ އެސިސްޓެންޓް އަންޑަރ ސެކެޓްރީ : 1 ފެބުރުއަރީ 1982 ގައި 
* ރެންޓަލް ޑިވިޝަންގެ އެސިސްޓެންޓް މެނޭޖަރުކަން: 2 އޮގަސްޓް 1983 ގައި 
* ރެންޓަލް ޑިވިޝަންގެ މެނޭޖަރުކަން : 2 އޮގަސްޓް 1983 ގައި 
* ސެންޓްރަލް ހޮސްޕިޓަލްގެ މެނޭޖަރުކަން : 1 ޑިސެމްބަރު 1983 ގައި 
* އައްޑު އަތޮޅު އަތޮޅުވެރިކަން : 12 ޖޫން 1993 ގައި 
* މިނިސްޓްރީ އޮފް އިންފޮމޭޝަން އާޓްސް އެންޑް ކަލްޗަރ ގެ ޑިރެކްޓަރުކަން : 21 މެއި 1997 ގައި 
* މިނިސްޓްރީ އޮފް އިންފޮމޭޝަން އާޓްސް އެންޑް ކަލްޗަރ ގެ އެސިސްޓެންޓް ޑިރެކްޓަރު ޖެނެރަލްކަން : 11 ފެބުރުއަރީ 2004 ގައި 
* ކޮމިޔުނިޓީ އޯގަނައިޒޭޝަން ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކައުންސިލްގެ ޑިރެކްޓަރު ޖެނެރަލްކަން : 1 މާރޗް 2006 ގައި 
## ރިފަރެންސް
* ހަދާނާއި ތާރީޚްގެ ތެރެއިން - 1 ވަނަ ބައި - އަހުމަދު ނަޖީބް - 2006

ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ފޫޅުމާގޭ ދޮންމަނިކު

އަލްފާޟިލް **ފޫޅުމާގޭ ދޮންމަނިކު** ( ޒައިނަބުފުޅު ދޮންމަނިކު ) އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެޒަމާނުގެ ފެންވަރަށް ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރައްވައިގެން ހުންނެވި ބޭފުޅެކެވެ. އޭނާ އަކީ ސަރުކާރަށް ވަފާތެރި ޚާދިމެކެވެ. އަދި ޕެންޝަނަރެއްވެސް މެއެވެ. އޭނާ އަކީ ވަރަށް ބޮޑު ވިޔަފާރި ވެރިއެކެވެ. ވިޔަފާރި ފެއްޓެވީ ގޭގައި ކުޑަ ފިހާރައެއް ހުޅުވައިގެންނެވެ. ފޫޅުމާގޭ ދޮންމަނިކު އަކީ މާލޭގައި ނަންހުރި، ދީލަތި، އަބުރުވެރި އިޚްލާޞްތެރި އިއްޒަތްތެރި އެކެވެ.

## ފުރުއްވި މަގާމްތައް
* 1901 : ކުދި ބޭކަލެއްކަން
* 1904 : އަވަށު ސަރުދާރުކަން
* 1932 : ބަނޑޭރި ބޭކަލެއްކަން
* 1935 : ގޮއި ވަރުވާ ބެލެހެއްޓެވުމުގެ ވެރިކަން 
* 1942 : އޮޑިޓަރުގެ އެހީތެރިކަން

## ރިފަރެންސް
* ހަދާނާއި ތާރީޚްގެ ތެރެއިން - 1 ވަނަ ބައި - އަހުމަދު ނަޖީބް - 2006

ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ކާމަސްތުރަ

ކާމަސުތުރާއަކީ އިންސާނުންގެ ޖިންސީ ގުޅުމާ ބެހޭ ހުރިހާ ދިމާއަކަށް ބޭނުންވާ މަޢުލޫމާތާ ބެހޭ ޢިލްމެވެ. ކާމަސުތުރާ ނުވަތަ ކާމަސްތުރަ މި ބަސް ނެގިފައިވަނީ އިންސާނީ ތާރީޚަށް ބަލާއިރުގައި، މި ޢިލްމާމެދު ލިޔެވިފައިވާ އެންމެ ފުރަތަމަ އަދަބިއްޔާތުންނެވެ. ސެންސިކިރުތު ބަހުން ލިޔެފައިވާ، މި މުހިއްމު ލިޔުން ލިޔުއްވާފައިވަނީ، ހިންދުސްތާނުގެ ޢިލްމުވެރިއެއް ކަމުގައިވާ، މައްލަނާގަ ވާއްތްސްޔާޔަނައެވެ. 

## ބައިތައް
މައްލަނާގަ ލިޔުއްވި ކާމަސުތުރާ ލިޔުއްވާފައިވަނީ ޅެން ބަހުންނެވެ. އޭގައި 1250 ބައިތު ހިމެނިގެންވެއެވެ. މި ބައިތުތައް ބަހާލެވިފައިވަނީ 36 ބާބަށެވެ. މި ބާބުތައް އިންތިޒާމު ކުރެވިފައިވަނީ 7 ބަޔަށެވެ.
އަޙުމަދު ޝަފީޤު

އަލްފާޟިލް **އަޙުމަދު ޝަފީޤު** (އުފަންވީ 15 މެއި 1928 ގައި ) އަކީ މަދަރުސަތުލް މަޖީދިއްޔާގެ މުސްކުޅި ދަރިވަރެކެވެ. އަޙުމަދު ޝަފީޤު (މެދުގޭ އަޙުމަދު ޝަފީޤު ) ގެ ބައްޕާފުޅަކީ މެދުގަނޑުވަރު ތުއްތު މަނިއްޕުޅު އެވެ. މަންމައަކީ ހ.ހާޖަރާގޭ ދޮންދީދީ ނުވަތަ ޞޮފިއްޔާ ދޮންދީދީ އެވެ. 
އަޙުމަދު ޝަފީޤު އަކީ ދިވެހި ބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތް ކުރެއްވުމުގެ ރޮނގުން ޢާންމު ޚިދުމަތުގެ އިނާމް 1980 ވަނަ އަހަރު ލިބިލައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އަދި ލިޔުންތެރިކަމުގެ އިނާމާއި، ނޫސްވެރިކަމުގެ ރަންގަލަން ވެސް ސަރުކާރުން ދެއްވާފައިވެ އެވެ. ދިވެހި ބަހުގެ ކުޅަދާނަ ލިޔުންތެރި އެކެވެ. ދިވެހި ބަހުން 22 ފޮތް ލިޔެ ޗާޕުކޮށް ނެރުއްވާފައި ވެއެވެ. 

## ފުރުއްވި މަގާމްތައް
* 1948 : ކާތިބުކަން – ވުޒާރަތުއް ދާޚިލިއްޔާ
* 1951 : އަތޮޅުވެރިކަން – ފެލިދެ އަތޮޅު
* 1956 : ވަކީލުކަން – ވުޒާރަތުލް މަޢާރިފް
* 1954 : އަތޮޅުވެރިކަން – ރ. އަތޮޅު
* 1957 : އަތޮޅުވެރިކަން – ފާދިއްޕޮޅު
* ޑިރެކްޓަރުކަން : ދިވެހިބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ގައުމީ މަރުކަޒު
* އަންޑަރ ސެކެޓްރީ : މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަން
* ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ މެމްބަރުކަން : ހުވަދު އަތޮޅުގެ 
* ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ މެމްބަރުކަން : ފ. އަތޮޅުގެ 
* ސެކެޓްރީ : ރައްޔިތުން މަޖުލީސް
* މުދައްރިސް : މަދަރުސަތުލް އަމީރު އަޙުމަދު
* މުދައްރިސް : މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލް
* މުދައްރިސް : އަމީނިއްޔާ ސްކޫލް
* މެމްބަރުކަން : ބަސްކޮމިޓީ

## އަޚުންނާއި އުޚުތުން
* ޢާއިޝަތު ދީދީ މުންނާރުދޮށުގެ
* އާމިނަތު ދީދީ މާފަންނުގެ 
* ފާތިމަތު ދީދީ ގިރީތެރޭގެ
* މަރިޔަމް ނާޒްނީން އިބްރާހީމް މެދުގެ

## ރިފަރެންސް

* ހަދާނާއި ތާރީޚްގެ ތެރެއިން - 1 ވަނަ ބައި - އަހުމަދު ނަޖީބް - 2006

ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
އިސްމާޢީލް ޙަބީބު

އައްނަބީލް **އިސްމާޢީލް ޙަބީބު** ނުވަތަ ކާށިދޫގޭ އިސްމާޢީލް ޙަބީބު އަކީ އާދައިގެ ގޮތެއްގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ނިސްބަތުން ކިޔަވާ ވިދާޅުވެގެން ހުންނެވި ބޭފުޅެކެވެ. ހިސާބަކަށް ބޭރުބަސް ދެނެވަޑައިގަންނަވައެވެ. މީހުންނަށް ކަމޭހިއްތެވި، ވިސްނުންތެރި ތަޖުރިބާކާރު ރިވެތި އަޚްލާގެއްގެ ވެރި ބޭފުޅެކެވެ. މަންމާ ފުޅަކީ އައްސުލްޠާން އިބްރާހީމް ނޫރައްދީންގެ ދޮންގޮމާ (ކާށިދޫ ގަނޑުވަރު ގޮމާ) އެވެ.

## މަގާމްތައް

* ޝާހީ ދަރަޖަ ( މަހު އެއްޗެހި ކޮޅާއި، މުސާރަކޮޅު )

## ބޭފުޅުން
 
* އައްނަބީލް ފާރޫޤް އިސްމާޢީލް ހުޅަނގުގެ
* ތައުޙީދާ (ކާށިދޫގެ)
* ތައުފީޤާ (ކާށިދޫގެ)
## ރިފަރެންސް
* ހަދާނާއި ތާރީޚްގެ ތެރެއިން - 1 ވަނަ ބައި - އަހުމަދު ނަޖީބް - 2006

ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
އައްޝައިޚު އަލްޙާއްޖު އަލްޤާޟީ މުޙައްމަދު ޒުހައިރު

**އައްޝައިޚު އަލްޙާއްޖު އަލްޤާޟީ މުޙައްމަދު ޒުހައިރު** (ބުއްދީގޭ ސީދީގެ ތުއްތު ސީދީ) ނުވަތަ ދޭދަރުގޭ ތުއްތު ސީދީ ގެ ބައްޕަ އަކީ ބުއްދީގޭ ސީދީ އެވެ. މަންމަ އަކީ ލާމީގޭ ދޮންކަމަނަ އެވެ. މުޙައްމަދު ޒުހައިރު ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރެއްވީ މަދަރުސަތުއް ސަނިއްޔާ އިންނެވެ. ދީނީ ތަޢުލީމް އުގެނިވަޑައިގެން ހުންނެވި ޝޭޚެކެވެ. ޢަރަބި ބަސް މޮޅަށް ދެނެވަޑައިގަންނަވަ އެވެ. ތަރުޖަމާ ކުރެއްވުމާއި ވާހަކަ ދެއްކެވުމުގައި ކުޅަދާނަ ބޭފުޅެކެވެ. މީހުންނާއި ގުޅުންހުރި ބުއްދި ވެރިއެކެވެ.

## ފުރުއްވި މަގާމްތައް

* 1963 : ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ މެންބަރުކަން
* 1958 : ނާއިބުކަން – މަޙުކަމަތުއް ޝަރުޢިއްޔާ
* 1967 : ޤާޟީ – އެމްޖޭ ޕްރޮޕަޓީ އެންޑް އޯރނަޝިޕް ޑިވިޝަން

## އެއްބަފާ ބޭފުޅުންނަކީ
 
* ލާމިގޭ ސީދީ
* އަހުމަދު ފިރާޤް ދޭދަރުގެ
* ބުއްދީގޭ ސީދީގެ ސިއްތި
## ރިފަރެންސް
* ހަދާނާއި ތާރީޚްގެ ތެރެއިން - 1 ވަނަ ބައި - އަހުމަދު ނަޖީބް - 2006

ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
ހެންވޭރުގޭ މުޙައްމަދު ދީދީ

**ހެންވޭރުގޭ މުޙައްމަދު ދީދީ** ދިރިއުޅުއްވީ އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީން (6) ގެ ދޮށީގޮމާ އާއި ކައިވެނި ބައްލަވައިގެންނެވެ.

## ވަނަވަރު

* ފުރިހަމަ ނަން : އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ދީދީ ( ހެންވޭރުގޭ މުޙައްމަދު ދީދީ )
* ބައްޕަ : ހެންވޭރުގޭ މޫސާ މާބަނޑޭރި މަނިކުފާނުގެ ފުތް އަލްވަޒީރު ޙަސަން ހަކުރާ މަނިކުފާނު (ހެންވޭރުގޭ ޙަސަން ދީދީ) އެވެ. 
* މަންމަ : މާވާގޭ ޙުސައިން ދީދީގެ ދި ފާތިމަތު ދީދީ (އެއްގަމުގޭ ދޮންދީދީ) އެވެ.
 
ހެންވޭރުގޭ މުޙައްމަދު ދީދީ އަކީ ދީނީ ތަޢުލީމް އުގެނިވަޑައިގެން ހުންނެވި، ލިޔެ ކިޔުމާއި ހިސާބު ދަސްފުޅު ކުރައްވައި، އުރުދޫބަހާއި އަރަބި ބަސް ދަސްފުޅު ކުރައްވައިގެން ހުންނެވި ބޭފުޅެކެވެ. ބޭސްވެރިކަމުގެ ޢިލްމު ޙާޞިލްކުރައްވައިގެން އާންމުންނަށް ހިލޭ ބޭސްކޮށްދެއްވައި، ފަގީރުންނަށް ދީލަތި އެހީފުޅުތައް ވެވަޑައިގެންނެވި ބޭފުޅެކެވެ. ދިރިއުޅުއްވުމަށް ކުރެއްވި މަސައްކަތެއްގެ ގޮތުން ބަކަރިއާއި ކުކުޅު ގެންގުޅުއްވި އެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީޚީ ލިޔުންތައް އަމިއްލަފުޅަށް ލިޔުއްވާ އުޅުއްވި އެވެ.

ހެންވޭރުގޭ މުޙައްމަދު ދީދީ ދިރިއުޅުއްވީ އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީން (6) ގެ ދޮށީގޮމާ އާއި ކައިވެނި ބައްލަވައިގެންނެވެ. ދިރިއުޅުއްވީ ޢަލި ރަސްގެފާނު ގަނޑުވަރުގައެވެ. ފަހުން އެގަނޑުވަރުގެ ނަން ބަދަލުވެ، އިރުމަތީގެ އަށްވަނީ ވެފައެވެ.

## ބޭފުޅުން
 
* އައްނަބީލް މޫސާ މުޙައްމަދު ދީދީ (އަލި ރަސްގެފާނު ގަނޑުވަރު ދޮށީ މަނިއްޕުޅު)
* އައްނަބީލް އިސްމާޢީލް މުޙައްމަދު ދީދީ (އަލި ރަސްގެފާނު ގަނޑުވަރު ތުއްތު މަނިއްޕުޅު)
* އައްނަބީލާ ޒުބައިދާ މުޙައްމަދު ދީދީ (އަލި ރަސްގެފާނު ގަނޑުވަރު ގޮމާ)
## ރިފަރެންސް
* ހަދާނާއި ތާރީޚްގެ ތެރެއިން - 1 ވަނަ ބައި - އަހުމަދު ނަޖީބް - 2006

ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
އަލްއުސްތާޛު އަޙުމަދު އަސްލަމް

**އަލްއުސްތާޛު އަޙުމަދު އަސްލަމް** އަކީ ދިވެހިބަހުގެ ކުޅަދާނަ އަދީބެއް ކަމުގައިވާ އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމަށް އަގުބޮޑު ޚިދުމަތްތަކެއް ކޮށްދެއްވި، ހ.މާދޫގޭ އަލްފާޟިލް ޢަލީ އަޙުމަދުގެ ދޮށީ ދަރިކަލުންނެވެ. އަލްއުސްތާޛު އަޙުމަދު އަސްލަމް އަށް ޤާޟީ ކަމުގެ ސަނަދު އަދި ނިޔާ ކަނޑައެޅުމުގެ ސަނަދު ވެސް ލިބިފައި ވެއެވެ.

## މަގާމްތައް

* ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ މެންބަރުކަން
* ރައްޔިތުން ޚާއްޞަ މަޖުލީހުގެ މެންބަރުކަން
* ދިވެހިރާއްޖޭގެ ލޯ ކޮމިޝަންގެ މެންބަރުކަން
* ވަޒީރުލް އަޢުޒަމް އޮފީހުގެ ޗީފް ސެކެޓްރީކަން
* މިނިސްޓްރީ އޮފް ޖަސްޓިސްގެ ވަކީލުކަން
* މިނިސްޓްރީ އޮފް ހޯމް އެފެއަރޒްގެ ޑިރެކްޓަރުކަން
* އެޓާރނީ ޖެނެރަލް އޮފީހުގެ ޑިރެކްޓަރުކަން
* މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތުގެ ޑެޕިއުޓީ އެގްޒެކްޓިވް ޑިރެކްޓަރުކަން
* ހެންވޭރު ސްކޫލްގެ ފުރަތަމަ ނާޒިރުކަން
* ހަވީރު ނޫހުގެ އެޑިޓަރުކަން
* މޯލްޑިވްސް ޓެނިސް އެސޯސިއޭޝަންގެ ޗެއާރމަންކަން

އަލްއުސްތާޛު އަޙުމަދު އަސްލަމް އަކީ ދިވެހި ބަހުގެ އުސްތާޛެއްވެސް މެއެވެ. މަދަރުސަތުލް ޢާލިޔާގެ ދަރިވަރުންނަށް ވަރަށް ދިގު މުއްދަތެއް ވަންދެން ދިވެހި ކިޔަވާ ދެއްވި އެވެ. އަދި މަޢުހަދުން ހިންގެވި މުޙާމީ ކޯސްތަކުގެ ދަރިވަރުންނަށް ވެސް ދިވެހި ކިޔަވާ ދެއްވި އެވެ. ދިވެހި ބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ގައުމީ މަރުކަޒުގެ ދަށުން ހިންގަމުންދާ ބަސްކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަން ވެސް  20 ވަރަކަށް އަހަރު ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ޓެލެވިޒަން މޯލްޑިވްސްގެ ނިއުސް ރޫމްގައި ދިވެހިބަހާ ބެހޭ ޚާއްޞަ އެހީތެރިއެއްގެ ގޮތުން 20 ވަރަކަށް އަހަރު މަސައްކަތްކުރައްވާފައި ވެއެވެ. 
## ރިފަރެންސް
* ހަދާނާއި ތާރީޚްގެ ތެރެއިން - 1 ވަނަ ބައި - އަހުމަދު ނަޖީބް - 2006

ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޢަބުދުލް ޙަކީމް ޙުސައިން މަނިކު

**ޢަބުދުލް ޙަކީމް ޙުސައިން މަނިކު** ( އުފަންވީ 22 އެޕްރީލް 1917މ، 24 ޖުމާދިލް އާޚިރު 1355ހ ) އަކީ މަޖީދިއްޔާގެ މުސްކުޅި ދަރިވަރެކެވެ. ބައްޕައަކީ ކުޑަ ޢަލީ މަނިކުގެ ދޮންމަނިކުގެ ދޮންތުއްތު ( އިބްރާހީމް މާފަތް ތަކުރުފާނުގެ ޙުސައިން މަނިކު) އެވެ. މަންމަ އަކީ ޢަލިފުޅު ކޮއި މޫސާ މަނިކުގެ ދޮން މަނިކެ އެވެ.

ޢަބުދުލް ޙަކީމް ޙުސައިން މަނިކު އަކީ ތަންދޮރު ދެނެވަޑައިގަންނަވާ ޢިލްމް ވެރިއެކެވެ. އުރުދޫ ބަސް، ތަމަޅަ، އަދި ސިންހަޅަ ބަސް ދެނެލައްވައެވެ. އިގިރޭސި ބަހުން ވެސް ވާހަކަ ދައްކަވައެވެ. އޭނާ އަކީ ރައްޔިތުންގެ ޙައްގުތައް ވެރިންގެ ކިބައިން ހޯއްދެވުމަށް މަސައްކަތްކުރެއްވި ބޭކަލެކެވެ. ދިރިއުޅުމުގެ މައިގަނޑު މަސައްކަތަކީ ވިޔަފާރި ކުރެއްވުމެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ވިޔަފާރި ކުރެއްވުމަށް ފިހާރައެއްގައި އޮފީހެއް ހިންގެވީ ޢަބުދުލް ޙަކީމް ޙުސައިން މަނިކު އެވެ. 
ޢަބުދުލް ޙަކީމް ޙުސައިން މަނިކު އަކީ ސާފު ތާހިރު، މީހުންނާއި ގުޅުންހުރި ބޭކަލެކެވެ. ދިވެހި ބަހުގެ ލިޔުންތެރި އެކެވެ. ލިޔުންތެރިކަމުގެ ރަންގަލަން ލިބިލައްވާފައި ވެއެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޗާޕުވެގެން އެންމެ ފުރަތަމަ ނެރުނު މަޖައްލާއިން ފެށިގެން ނޫސް މަޖައްލާ ތަކަށް ލިޔެދީފައި ވެއެވެ.

## ފުރުއްވި މަގާމްތައް

* ތާރީޚް ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަން : 7 ޖުލައި 1959 ( 1 މުހައްރަމް 1378 )
* ފިޝަރީޒް އެޑްވައިޒަރީ ބޯޑްގެ މެންބަރުކަން : 19 ޖެނުއަރީ 1959 ހޯމަ ދުވަހު ( 9 ރަޖަބު 1378ހ)
ޢަބުދުލް ޙަކީމް ޙުސައިން މަނިކު ދެމިއޮތުމުގެ ޢާލަމަށް ދަތުރުކުރެއްވީ 31 މާރޗް 2006 ގެ ހެދުނުގެ ވަގުތެއްގައެވެ.

## ރިފަރެންސް
* ހަދާނާއި ތާރީޚްގެ ތެރެއިން - 1 ވަނަ ބައި - އަހުމަދު ނަޖީބް - 2006

ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
މުޙައްމަދު ޒާހިރު

އަލްފާޟިލް **މުޙައްމަދު ޒާހިރު** (ބުރެވިމާގޭ ޒާހިރު) އަކީ ނޫރައްދީން ބަންޑާރައިންގެ ދޮށީ ގޮމާގެ މެދުގޮމާގެ މުޙައްމަދު ޒާހިރު ނުވަތަ ބުރެވިމާގޭ ޒާހިރު އެވެ. މިއީ މަދަރުސަތުއް ސަނިއްޔާގެ މުސްކުޅި ދަރިވަރެކެވެ. އިގިރޭސި ބަސް އަދި އުރުދޫ ބަސް ދެނެވަޑައިގަންނަވައެވެ. އަރަބި ތާނަ ރީތިކޮށް ލިޔުއްވާ ލިޔަން ދަސްކޮށްދެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. ސަރުކާރަށް ވަފާތެރި ހީވާގި މުއައްޒަފެކެވެ. އާންމުންނާ ގުޅުން ބަހައްޓަވާ ބޭފުޅެކެވެ.

## އަދާކުރެއްވި މަގާމްތައް

* 20 މެއި 1991 ން 11 ނޮވެމްބަރު 1993 އަށް : މިނިސްޓަރ އޮފް ސްޓޭޓްކަން
* 20 މެއި 1991 ގައި (6ޛުލްޤައިދާ 1411ހ )ހޯމަ : ކަސްޓަމްސްގެ ކަލެކްޓަރުކަން
* 20 އޮގަސްޓް 1974 ން 11 ނޮވެމްބަރު 1978 އަށް : ރައީސްގެ ޕްރައިވެޓް ސެކެޓްރީކަން
* 1974 : ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ މެންބަރުކަން
* 15 ޑިސެމްބަރު 1944 : މުދައްރިސް – މަދަރުސަތުއް ސަނިއްޔާ
* ސެކެޓްރީ – މަޙްކަމަތުއް ދާޚިލިއްޔާ 
* 11 ނޮވެމްބަރު 1993 : ދައުލަތަށް ގިނަދުވަހު ޚިދުމަތްކުރެއްވި ޢިއްޒަތްތެރިޔާކަން
## ރިފަރެންސް
* ހަދާނާއި ތާރީޚްގެ ތެރެއިން - 1 ވަނަ ބައި - އަހުމަދު ނަޖީބް - 2006

ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
އައްޝައިޚް ޢަބްދުﷲ ޒުހުރީ

**އައްޝައިޚް ޢަބުދުﷲ ޒުހުރީ** ގެ ބައްޕަ އަކީ ގދ.ފިޔޯރީ ޙުސައިން ދީދީ އެވެ. މަންމައަކީ ގދ.ވާދޫ ގައްދަނޑުގޭ ދޮންދީދީ އެވެ. އައްޝައިޚް ޢަބުދުﷲ ޒުހުރީ އިބްތިދާއީ ތަޢުލީމް ޙާޞިލް ކުރެއްވީ ދިވެހިރާއްޖެ އިންނެވެ. މަތީ ތަޢުލީމް ޙާޞިލް ކުރެއްވީ އިންޑިޔާއިންނެވެ. ޝަރީޢަތާއި ގާނޫނު ކިޔަވާ ވިދާޅުވީ އިންޑިޔާގެ ކޮލެޖް ތަކުންނެވެ. ޢަރަބި، އުރުދޫ އަދި ސިންގަޅަ ބަސް ދެނެވަޑައިގަންނަވައެވެ. މަޑުމައިތިރި އަޚްލާޤެއްގެ ވެރިއެކެވެ. ސާފު ތާހިރުކަމަށް ލޯބިކުރެއްވި އެވެ. މީހުންނާއި ވާހަކަދައްކަވާ ގާތްކަން ބަހައްޓަވާ ވަރަށް ގިނަ މީހުންގެ އެކުވެރި އެކެވެ. ތަޤްވާވެރި އަޅުވެރި އެކެވެ. ޝަރުޢީ ވަފުދު ތަކުގައި ވަރަށް ގިނައިން ރާއްޖެތެރެއަށް ވަޑައިގެން އުޅުއްވިއެވެ.

## ފުރުއްވި މަގާމްތައް

* މަޙްކަމަތުއް ޝަރުޢިއްޔާގެ ކުޑަ ނާއިބުކަން : 15 މާރޗް 1954 ( 9ރަޖަބު 1373ހ )
* މަޙްކަމަތުއް ޝަރުޢިއްޔާގެ ނާއިބުކަން : 12 ޖެނުއަރީ 1958 (21 ޖުމާދިލް އާޚިރު 1377ހ )
* މިނިސްޓްރީ އޮފް ޖަސްޓިސްގެ ޕްރޮޕަޓީ ކްލެއިމްސް ޑިވިޝަންގެ ޤާޟީކަން : 14 ނޮވެމްބަރު 1968 (13 ޝަޢުބާން 1388ހ ) ބުރާސްފަތި
* ރައްޔިތުން މަޖުލީގެ ގދ.އަތޮޅުގެ މެންބަރުކަން : 1958 ން 1979 އަށް

އައްޝައިޚް ޢަބުދުﷲ ޒުހުރީ ގެ ހުންނެވި ހަމައެކަނި ބޭފުޅަކީ އަލްފާޟިލް އަޙުމަދު ޒާހިރު މ.ސީނާ އެވެ. އައްޝައިޚް ޢަބުދުﷲ ޒުހުރީ ދެމިއޮތުމުގެ ޢާލަމަށް ދަތުރުކުރެއްވީ 22 ޖެނުއަރީ 1979 ގައެވެ. 
## ރިފަރެންސް
* ހަދާނާއި ތާރީޚްގެ ތެރެއިން - 1 ވަނަ ބައި - އަހުމަދު ނަޖީބް - 2006

ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ދީދީ

އަލްފާޟިލް **އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ދީދީ**  (ގަލޮޅުގޭ އިބްރާހީމް ދީދީ) އަކީ ސިލޯނުން އިގިރޭސި ބަހުން ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. މިއީ ގަލޮޅުގޭ އަލްއަމީރު ޢަލީ ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނުގެ މުޙައްމަދު ދީދީގެ އަލްފާޟިލް އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ދީދީ (ގަލޮޅުގޭ މުހައްމަދުދީދީގެ އިބްރާހީމް ދީދީ ) އެވެ. 
އަލްފާޟިލް އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ދީދީ ސިލޯނަށް ވަޑައިގަތީ ދިވެހިރާއްޖެ އިން ދީނީ ތަޢުލީމް ޙާޞިލް ކުރެއްވުމަށްފަހު ގައެވެ. އޭނާ އަކީ މަދަރުސަތުއް ސަނިއްޔާގެ މުސްކުޅި ދަރިވަރެކެވެ. ހެންވޭރު ގަޑުބަޑުގައި ރަދުންގެ ފަރާތަށް ހުންނެވުމުގެ ސަބަބުން ޝަމުސުއްދީން ރަސްކަމުން އަޒުލުކުރެވުމާއި ގުޅިގެން ސިޔާސީ ދަނޑުން ބޭރުކުރެވި ބަންދުވީ އެވެ.

## ފުރުއްވި މަގާމްތައް

* ފުރަތަމަ ގާނޫނު އަސާސީގެ މަޝްވަރާ ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަން
* 19 ފެބުރުއަރީ 1933 : ވަޒީރުއް ޒިރާޢާކަން 2 ސެޕްޓެމްބަރު 1934 އަށް
* 1951 : ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ މުލަކު އަތޮޅުގެ މެންބަރުކަން
* 19 ފެބުރުއަރީ 1933 : ވަޒީރުލް އަޝްޣާލްކަން
## ރިފަރެންސް
* ހަދާނާއި ތާރީޚްގެ ތެރެއިން - 1 ވަނަ ބައި - އަހުމަދު ނަޖީބް - 2006

ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
އަލްއުސްތާޛު ނ.ތ ޙަސަން ދީދީ

**އަލްއުސްތާޛު ނ.ތ ޙަސަން ދީދީ** (މ.މާނެލް) ފުރަތަމަ ތަޢުލީމް ޙާޞިލް ކުރެއްވީ އިންޑިޔާ އިންނެވެ. އޭގެ ފަހުން މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލުންނެވެ. އިގިރޭސި، އުރުދޫ، ސިންގަޅަ، އަދި ތަމަޅަ ބަސް ރަގަޅަށް ދެނެވަޑައިގަންނަވައެވެ. އަލްއުސްތާޛު ނ.ތ ޙަސަން ދީދީ އަކީ ދެކުނު ގަޑުބަޑުގައި ހުވަދު އަތޮޅު އަތޮޅުވެރިކަމުގައި ހުންނަވަނިކޮށް ވަރަށް ގިނަ އަނިޔާ ލިބިވަޑައިގެންފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. 
އަލްއުސްތާޛު ނ.ތ ޙަސަން ދީދީ ގެ ބައްޕަ އަކީ ނޫމަރާ ގަނޑުވަރު ތުއްތު މަނިއްޕުޅު އެވެ. މަންމައަކީ ކަންމަތީގެ ޢަލީ ރަނަހަމާތި ކަލޭގެ ފާނުގެ އާމިނަތު ދީދީ އެވެ.

## ފުރުއްވި މަގާމްތައް

* 1949 : ކާތިބު – ވުޒާރަތުއް ދާޚިލިއްޔާ
* 1950 : ސެކެޓްރީ – މަޙްކަމަތުއް ޝަރުުޢިއްޔާ
* 1956 : ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ ނ.އަތޮޅުގެ މެންބަރުކަން (15އަހަރު)
* 1958 – 1959 : އަތޮޅުވެރިކަން – ހުވަދު އަތޮޅު
* 1960 : ނާއިބު ޤާއިމްކަން – ވުޒާރަތުއް ދާޚިލިއްޔާ
* 12 ނޮވެމްބަރު 1968 – 23 އޮގަސްޓް 1972 : ޕްރައިވެޓް ސެކެޓްރީކަން
## ރިފަރެންސް
* ހަދާނާއި ތާރީޚްގެ ތެރެއިން - 1 ވަނަ ބައި - އަހުމަދު ނަޖީބް - 2006

ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ނޫމަރާ ގަނޑުވަރު ތުއްތު މަނިއްޕުޅު

**ނޫމަރާ ގަނޑުވަރު ތުއްތު މަނިއްޕުޅު** އަކީ އަލްއަމީރު ޙަސަން ޢިއްޒުއްދީން އިބްނި އައްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީން (4)ވަނަ ގެ އަލްއަމީރު ނޫމަރާ ގަނޑުވަރު އިބްރާހީމް ތުއްތު މަނިއްޕުޅު އެވެ.

## ފުރުއްވި މަގާމްތައް

* ޝާހީ އިއްޒަތްތެރިކަން
* އެންމެ ފުރަތަމަ ގާނޫނު ހެދި މަޖުލީހުގެ މެންބަރުކަން : 19 މާރޗް 1931 (29 ޝައްވާލް 1349ހ) ބުރާސްފަތި

## ބޭފުޅުން

* ނ.ތ. ޙަސަން ދީދީ
* ނ.ތ. ޢަލީ ދީދީ
* ނ.ތ. މުޙައްމަދު ދީދީ
## ރިފަރެންސް
* ހަދާނާއި ތާރީޚްގެ ތެރެއިން - 1 ވަނަ ބައި - އަހުމަދު ނަޖީބް - 2006

ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
މުޙައްމަދު ޢަބުދުއްލަތީފް

އަލްފާޟިލް **މުޙައްމަދު ޢަބުދުއްލަތީފް** (ކުނޑި ޢަބުދުއް ލަޠީފް) އަކީ މަދަރުސަތުއް ސަނިއްޔާގެ މުސްކުޅި ދަރިވަރެކެވެ. ބައްޕަ އަކީ ބ.އޭދަފުށީ އިބްރާހީމް ކަލޭގެފާނު އެވެ. މަންމައަކީ ކަކާގޭ ޅަދީދީ އެވެ. އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ޢަބުދުއްލަތީފް އަކީ ހަރަކާތްތެރި ހިންގުންތެރި އެކެވެ. ޝާޢިރެކެވެ. އިގިރޭސި، އުރުދޫ ބަސް ދެނެވަޑައިގަންނަވައެވެ. އަވަހާރަވީ ނ.އަތޮޅު އަތޮޅުވެރިކަމުގައި ހުންނަވަނިކޮށެވެ.

## ފުރުއްވި މަގާމްތައް
* 1945 : ސެކެޓްރީ – ވުޒާރަތުއް ދާޚިލިއްޔާ
* 1946 : މުދައްރިސް – މަދަރުސަތުއް ސަނިއްޔާ
* 31 މެއި 1956 : ނާއިބު – ވުޒާރަތުލް މަޢާރިފް
* 1957 : ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ ބ.އަތޮޅުގެ މެންބަރުކަން
* 3 ޖެނުއަރީ 1959 : ނ.އަތޮޅު އަތޮޅުވެރިކަން 
## ރިފަރެންސް
* ހަދާނާއި ތާރީޚްގެ ތެރެއިން - 1 ވަނަ ބައި - އަހުމަދު ނަޖީބް - 2006

ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ބުޗާ ޙަސަން ކަލޭފާނު

އަލްފާޟިލް ޙަސަން ކަލޭފާނު (ބުޗާ ޙަސަން ކަލޭފާނު) ނުވަތަ ބޮޑު ސަރުދާރު އަކީ ވަރަށް ހަރަކާތްތެރި ތަޢުލީމީ ބޭފުޅެކެވެ. ގާނޫނީ ވަކީލުގެ ސަނަދު އަދި ދައުލަތުން ދެއްވާ ހެދުން ލިބިވަޑައިގެންފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ގަނޑުވަރުތެރޭ ދަންފަޅިތަކާއި، ބެރުވެރިންގެ މަސައްކަތް ބަލަހައްޓަވާ ދެއްވި އެވެ.

## ފުރުއްވި މަގާމްތައް

* 1932 : ވަރުހަނގުކަން
* 1941 : ބޮޑު ބޭކަލެއްކަން
* 1958 : ރައްޔިތުން މަޖުލީހުގެ މެންބަރުކަން
* 1948 : ގަލޮޅު ސަރުދާރުކަން
## ރިފަރެންސް
* ހަދާނާއި ތާރީޚްގެ ތެރެއިން - 1 ވަނަ ބައި - އަހުމަދު ނަޖީބް - 2006

ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
އައްސައްޔިދު މެދުސީދީގެ ސީދީ

**އައްސައްޔިދު މެދުސީދީގެ ސީދީ** އަކީ އައްސައްޔިދު ދޮށީ ކަލޭފާނުގެ މެދު ސީދީ އެވެ. މިއީ ތަޢުލީމީ ބޭފުޅެކެވެ. ބޭހާއި ފަންޑިތައިގެ ހުނަރުވެރި އެކެވެ. މޮޓަރު ބޯޓް ގަޑުބަޑުގެ ފަހުން ސިޔާސީ ދާއިރާއިން ނިކުމެ ވަޑައިގެން މުޅިން ވެސް އުޅުއްވީ ރާއްޖެތެރޭގެ ކޮންމެވެސް ހިސާބެއްގައި މަސްވެރިކަމަށް ކިޔެވުމާއި، ފަންޑިތަ ބޭސް ހައްދަވާ ދެއްވުމުގައެވެ. އެސީދީގެ ދަނބި ދަރިކަލުން ޖަލާލަތުލް މަލިކު މުޙައްމަދު ފަރީދުލް އައްވަލްގެ ރަސްކަމުގައި ވެސް އަވަހާރަ ވަންދެން އުޅުއްވީ އެގޮތުގައެވެ.

## ފުރުއްވި މަގާމްތައް

* 2 ނޮވެމްބަރު 1932 : ފުރަތަމަ ގާނޫނު ހެދި މަޖުލީހުގެ މެންބަރުކަން 
* 1930 : ބޮޑު ބޭކަލެއްކަން

## ބޭފުޅުން

* އަލްފާޟިލް ސަޢީދު ސަޢީދު
* ހިމިތީގޭ ސީދީ
* ހިމިތީގޭ ޝަރީފާ (މެދުސީދީގެ ސީދީގެ ސިއްތި)
* އަބުދުއް ސައްތާރު (މެދުސީދީގެ ސީދީގެ)
* ޢަޒީޒާ (މެދުސީދީގެ ސީދީގެ)

## އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ބޭފުޅުން

މެދުސީދީގެ ސިއްތި (ރާވީގެ)
މެދުސީދީގެ ތުއްތު ސިއްތި (ކުއްޅަވައްގެ)
## ރިފަރެންސް
* ހަދާނާއި ތާރީޚްގެ ތެރެއިން - 1 ވަނަ ބައި - އަހުމަދު ނަޖީބް - 2006

ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ