open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
އެހެންނަ

thumb|އެހެންނަ 
**އެހެންނަ މަކުން ކަ ހާ ރަ** (29 އެޕްރީލް 1974 ) ފާރީ މުއަ އްސަސާ ން އަދި ޢާއް މު އެކުމާ ފާނެކެވެ.  ވީކި މީޑިއާ ފައުންޑޭ ޝަނު ން ދު ނިޔޭ . މުތަކުގެ ތެރޭގައި ސިންގަޕޫރާއި، ފިލިޕީންސާއި، އޮސްޓްރޭ އިންޑޮނޭޝިޔާ ލިޔާ އާއި އިންޑިޔާގެ އަންޒަމާނާއި ނައްކަވާރު ޖަޒީރާއެވެ. ހަތްވަނަ ޤަރުނުގެ ތެރޭގައި އިންޑޮނޭޝިޔާވެފައިވަނީ ވިޔަފާރީގެ ގޮތުން ބަލާއިރު ވަރަށް މުހިއްމު ސަރަޙައްދަކަށެވެ. އެއީ ސިރީވިޖެޔާގެ ރަސްކަމުގެ ޒަމާނެވެ ޑޮނޭޝިޔާއިން, އުފައްދާ މައިގަނޑު ތަކެއްޗަކީ ކާށި ތެލާއި، ހަނޑުލާއި، ސައި ފަތާއި، ކޮފީ އާއި، ހަވާދާއި ރަބަރެވެ.. އި އެންޑޯރާ އާއި ސްޕެއިނެވެ. ފަރަންސޭސިވިލާތާއި އިނގިރޭސިވިލާތާ ގުޅާލެވިފައިވަނީ ޗެނަލް ޓަނެލް އިންނެވެ. ފަރަންސޭސިވިލާތަކީ ޔޫރަޕިއަން ޔޫނިއަންއަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި އޮތް، ބިމުގެ ގޮތުން ބަލާއިރު އެންމެ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ޔޫރަޕަށް ބަލާއިރު ޔުކްރެއިން ފިޔަވައި ދެވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ފަރަންސޭސިވިލާތުގެ ޓެރިޓަރީތަކާއި އޯވަސީސް އައިލެންޑް.

## އަދި އިތުރަށް ބައްލަވާލައްވާ
* ޑެނިއެލް ރެޑްކްލިފް
* Official Website
އްމުލަ ލާމަކެއް

** އްމުލަ ލާމަކެއް އެއް ހުޅު**(Dewi Sandra Killick) - ( ބުރެޒިލް  ,1980  ,އެޕްރީލް 3 ) 

## އަދި އިތުރަށް ބައްލަވާލައްވާ
* Dewi Sandra
އަސާސް ގުރުއާން ކިލާސް

އަސާސް ގުރުއާން ކިލާސް މިއީ މާލޭގެ ގުރުައާން ކިލާހެކެވެ. .މިތާގައި ގުރުއާން ކިޔަވަައި ދެއެވެ.
ގުރަންދަނާމާ

**ގުރަންދަނާމާ** (ނުވަތަ އިނގިރޭސިން ކިޔާ ގޮތަށް ނަމަ ބިބްލިޔޯގްރަފީ)  އަކީ ދިރާސާއަށް ޓަކައި ރުޖޫއަ ވި މައުލޫމާތުގެ ހުރިހާ މަސްދަރުތަކުގެ ލިސްޓެވެ. މީގެ ތެރެއިން ބައެއް މަސްދަރު ދިރާސާގެ މައިގަނޑުގައި ދީފައި ވާ ހަވާލާގެ ތެރޭގައި ނުހިމެނުނު ކަމަށް ވިޔަސް ވެހެވެ.
އަޙްމަދު އަދީބު ޢަބްދުލްޣަފޫރު

އަޙްމަދު އަދީބު ޢަބްދުލްޣަފޫރަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނާއިބުކަން ކުރައްވައިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އެ މަޤާމު އަދާކުރެއްވީ 22 ޖުލައި 2015 އިން 5 ނޮވެންބަރު 2015 އަށެވެ. މީގެއިތުރުން ރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓަރުކަން ވެސް އަދާކުރައްވައިފައިވެއެވެ.
މަދުގަސް

އިނގިރޭސިބަހުން މަދުގަސް

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގަސްގަހާގެހި
ޤިސްމު:ގަސްގަހާގެހި
ކަޅުއޮށްފުންމި

"ކަނޑުގެ ބާޒު" ގެ ނަމުން މަޝްހޫރުވެފައިވާ ޕޯޗުގީޒުން 1 ޝަޢުބާން 965 ހ. (19 މެއި 1558) ގައި އޭރު ރާއްޖޭގެ ރަސްކަމުގައި ހުންނެވި އައްސުލްޠާން ޢަލީ (6 ވަނަ) ސިރީ އައުދަ ސިޔަކަ ކައްތިރި މަހާރަދުން (ޢަލީ ރަސްގެފާނު) ޝަހީދުކޮށް ރާއްޖޭގެ މައްޗަށް ވެރިވެ، އަޅުވެތި ކުރިއެވެ. ޕޯޗުގީޒުންގެ އަނިޔާވެރިކަމުން ދިވެހިން ސަލާމަތްކުރުމަށް އުތީމު މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނާއި، ހަސަން ތަކުރުފާނާއި، ޢަލީ ތަކުރުފާނު، ދެހާޖީންނާއި ދުވާފަރު ދަންޑަހެލާއެކު "ކަޅުއޮށްފުންމި" ކިޔާ އަނގަމަތީ މަސްއޮޑިއެއްގައި ޖިހާދަށް ނިކުންނެވިއެވެ.

ކަޅުއޮށްފުންމި އަކީ ހއ. ބާރަށުގައި ބަނދެފައިވާ 14 ރިޔަނުގެ ދޯންޏެކެވެ. އެއީ ފޫޓުން ބަލާނަމަ 31.5 ފޫޓެވެ. 378 އިންޗިއެވެ. އެދޯނީގައި ބޭނުންކުރީ ފަންރިޔަލެވެ. މި "ފަތަޙައިގެ އުޅަނދު" ބަނދެފައިވަނީ އެހެން މީހުން އޭރު އޮޑިދޯނި ފަހަރު ބަނދެ އުޅުނު ގޮތާ ޚިލާފަށް ނިރޮޅުގެ ވަކަރުފުށް ބޭރަށް ވާ ގޮތަށެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ލޮނުއެޅުން ކުޑަވެ ކަޅުއޮށްފުންމީގެ ދުވެލި ބާރުވިއެވެ. ކަޅުއޮށްފުންމި  މި ދޯންޏަށް ކިޔުނީ ދޯނި ބާރަށުގައި ބަނދެގެން ބާލައިގެން ފުރަތަމަ ކުރި ދަތުރުގައި ދޯނީގެ ދުވެލި ބާރުކަމުން ނަމުގައި އޮތް ކަޅުއޮށް ފުމެމުން (ފެނުން ކަޓަމުން ފެނުގައި ޖެހެމުން) އަންނަތަން ފެނުމުންނެވެ. 

އަނދިރިއަނދިރީގެ އަމުރުފުޅަަށް ވިޔަޒޯރު އުތީމު ތިންބޭންނާއެކުގައި ކަޅުއޮށްފުންމީގައި މާލެދާން ދިޔަ ދަތުރުގައި ޕޯޗްގީޒު ސިފައިން ވިޔަޒޯރު ގަތުލު ކުރި ހިސާބުން އުތީމު މަހާރަދުންގެ ޤައުމީ ޖިހާދު ފެއްޓެވި އެވެ.  ޕޯޒްގީޒުންގެ އަނިޔާވެރިކަމުން ރާއްޖެ ސަލާމަތްކޮށް މިނިވަން ކުރެއްވީ 1 ރަބީޢުލްޢައްވަލު 981 ހ. (2 ޖުލައި 1573 މ.) ގައެވެ.
އީސު ރިއްޔާ

thumb|އީސު ރިއްޔާ ފަށްޓަވަނީ

**އީސު ރިއްޔާ ފަށްޓަވަނީ**  ކްގެ ރަށެއްކަމަށްވާ ގްރޭޓް ބްރިޓެންގެ މެދުތެރެއާއި  އިނގިރޭސިވިލާތް ދެކުނުއި ހިމެނޭ ބައެކެވެ. މީގެ އިތުރުންވެސް 2011 ތައް ހިމެނޭއިރު މީގެ ތެރޭ.

## ންމެ ރަށް
*  އެންގް  ނަމުންނެ (Louis Tomlinson)
* ގެ މަ ށެވެ. މިގޮތަ (Harry Style)
* ޝަޔާރ  ޑޭލްދި ހު (Liam Payne)
*  އިތުރު  ގިޑުތަކުން (Niall Hollan)
* ލެވި  ލަތެކެ (Zayn Malik)

## އަދި އިތުރަށް ބައްލަވާލައްވާ
* ޑެނިއެލް ރެޑްކްލިފް
* One Direction
މައިފަލަ

thumb|މައިފަލަ
މައިފަލަ އަކީ ގަހެކެވެ. މި ގަހުގެ އޮފިތަކާ އަޅާ ބަލާއިރު މައިގަސް ހުންނާނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ދުޅަވެ ފުއްޕާފައެވެ. މައިފަލަ ގަސް އާއްމުގޮތެއްގައި ހެދިފައި ހުންނަނީ އޮސްޓްރޭލިޔާ، މަޑަގަސްކަރަ، އެފްރިކާ އަދި އަރަބި ޕެނިންޒިއުލާ ސަރަހައްދުގައެވެ.
ޕްރޮގްރެސިވް ޕާޓީ އޮފް މޯލްޑިވްސް

ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުފެދިފައިވާ ސިޔާސީ ޕާޓީ ތަކުގެ ތެރެއިން ރައީސް މައުމޫނު އިސްވެ ހުންނަވައިގެން  އުފެއްދެވި 2 ވަނަ ޕާޓީ އަކީ މިއީ އެވެ. 30 ޖަނަވަރީ 2025 ގައި މި ޕާޓީ ވަނީ އުވައިލައިފައެވެ.
ޤިސްމު:ސިޔާސީ ޕާޓީ
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުންގެ ލިސްޓު

****ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ޖުމްހޫރިއްޔާ**

1 ޖެނުއަރީ 1953 ން 21 އޮގަސްޓް 1953 : [http://dv.wikipedia.org/wiki/%DE%89%DE%AA%DE%99%DE%A6%DE%87%DE%B0%DE%89%DE%A6%DE%8B%DE%AA_%DE%87%DE%A6%DE%89%DE%A9%DE%82%DE%B0 މުހައްމަދު އަމީނު ދޮށިމޭނާ ކިލެގެ ފާނު]


**ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދެވަނަ ޖުމްހޫރިއްޔާ'''

11 ނޮވެމްބަރ 1968 ން 11 ނޮވެމްބަރ 1978 : އިބްރާހީމް ނާޞިރު

11 ނޮވެމްބަރ 1978 ން 11 ނޮވެމްބަރ 2008 : މައުމޫނު ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް
ރޭޑިއަސް ކަށިގަނޑު

ރޭޑިއަސް ކަށިގަނޑު (އިނގިރޭސި ބަހުން: radius) އަކީ އުޅަބޮށި ހުޅުގެ ބޭރުކަށިގަނޑެވެ. މިއީ އަތްދަނޑީގައި ހިމެނޭ ދެކަށިގަނޑުގެ ތެރެއިން ކުރު ކަށިގަނޑެވެ. އުޅަނބޮށީގެ ބޭރު އަރިމަތިން ފެށިގެން ކުޑަހުޅުގެ ބޮޑުވާ އިނގިލި ހުންނަ ފަރާތަށް ނިމެއެވެ.
މޭޖަރ ޖެނެރަލް އަޙްމަދު ޝިޔާމް

ގަލޮޅު މިއަލަނިގޭ  މޭޖަރ ޖެނެރަލް އަޙްމަދު ޝިޔާމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދިފާޢީ ބާރުގެ މިހާރުގެ ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސް އެވެ. 

އަޙްމަދު ޝިޔާމް، މޭޖަރ ޖެނެރަލްގެ ރޭންކަށް ޕްރޮމޯޓް ކުރައްވައި، އެ މަގާމަށް ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސް ކަން ދެއްވީ 09 ފެބްރުއަރީ 2012 ގައި އޭރުގެ ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު ވަޙީދު ޙަސަން އެވެ.  މޭޖަރ ޖެނެރަލް އަޙްމަދު ޝިޔާމް ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސްގެ މަގާމަށް ޢައްޔަން ކުރައްވައި، އެކަމުގެ ލިޔުން ޙަވާލުކުރެއްވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތު އޮތީ، އެދުވަހު މެންދުރުފަހު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުގައެވެ.
އެގިވަޑައި ގަންނަވާތޯ؟

* 1984 ގައި ރާއްޖެއިން މެލޭރިޔާ ނައްތާލެވުނެވެ. 
* 1994 ވަނައަހަރު ދިވެހި ކުޑަކުދިންގެ 43 އިންސަ ކުދިންގެ ބަރުދަން ހުންނަންވީ ވަރަށްވުރެ ލުޔެވެ. 
* 1997 އަހަރު ރާއްޖޭގައި ވިހާ ކޮންމެ 1000 ކުއްޖަކަށް 259 މަރުވެއެވެ.  މިއަދަދު 2006 ގައި 69 އަށް ދަށް ކުރެވުނެވެ. 
* 2006 ވަނައަހަރު ރާއްޖޭގައި ވާރޭފެން ބޯ މީހުންގެ 90 އިންސައްތަ މީހުން އެފެންބުއީ ރައްކާތެރިކަމުގެ އިތުރު ފިޔަވަޅެއް ނާޅައެވެ.
އުނދުޅި

އުނދުޅި އަކީ ބައެއް ތަކެތި ނެގުމަށްޓަކައި ނާއްޓެއް ތޮރުފައި އެއަށްދަނޑިއެއް ލައިގެން ޚާއްޞަގޮތަކަށް ހަދައިފައި އޮންނަ އެއްޗެކެެވެ. މިއޮންނާނީ ބޮޑު ސަމުސަލެއް ހެންނެވެ.
މުސްލިމުން

މުސްލިމުން

މުސްލިމުންނަކީ އިސްލާންދީނުގެ އަހުލުވެރިންނެވެ. މުސްލިމަކަށް ވަނީ ﷲ އަކީ އެއްކައުވަތަ އިލާހެއްކަމަށާއި،އަދި ﷲ ގެ އިލާހުވަންތަކަމުގައި ބައިވެރިއަކު، ޝަރީކަކު ނުވާކަމަށާއި، މުހައްމަދުގެފާނު އެއީ އެންމެފަހުގެ ނަބިއްޔާ އަދި ރަސޫލާކަމަށް ގަބޫލު ކޮށް އެކަމަށް ހެކިވާ ކޮންމެ މީހެކެވެ.އެއަފަހު އިސްލާމްދީނުގެ ފަސްރުކުން ކަމުގައިވާ ނަމާދު ކުރުން، ރޯދަހިފުން، ޒަކާތްދިނުން، ތަނަވަސްކަން ލިބިގެންވާ މީހާ މައްކާ ހުނަ ކަޢުބާ އަށް ގޮސްހަ އްޖު ވާމީހާއެވެ. މުސްލިމުންނަށް ދިރިއުޅުމުގެ އެކިކަންތަކުގައި އަމަލުކުރަންވީ ގޮތްތަށް ކީރިތި ޤުރުއާން އާއި ރަސޫލާގެހަދީސް ތަކުގައި ބަޔާންވެގެން ވެއެވެ. ބައެކަންކަން ވަނީ ދީނުގެ ދަންނަބޭކަލުންގެ އެއްބަސްވާ ގޮތަކަށް ކުރުމަށް ދޫކޮއްލާފައެވެ. ކުރުން މަނާ ކަންތަކާއި ކުރުމާއި ނުކުރުން އަމިއްލާ އިޚްތިޔާރަށް ދޫކުރެވިވާކަންތާއި، އެކަންކަމަށް ކަޑިއެޅިފައިވާ ޝަރީޔަތްތަކަށް ތަބާވެގެން އެޔާއެއް ގޮތަށް އަލުކުރުމަށް މުސްލިމުގެ ދީނުގައި ވެއެވެ.

މުސްލިމެއްނަމަ އިސްވެދިޔަ ނަބިޔުން ނާއި ރަސޫލުބޭކަލުންނަށް ފޮތްބާވާލެވުނު ކަމަށާއި މުހައްމަދުގެ ފާނީ އެންމެފަހުގެ ނަބިއްޔާ އަދިރަސޫލާކަމަށް ގަބޫލުކުރަންޖެހެއެވެ. ޖިބުރީލުގެފާނު މެދުވެރިކުރައްވާ މުހައްމަދުގެފާނަށް ބާވާލެވުނު ފޮތް ކީރިތި ޤުރުއާނަކީ މުސްލިމުންގެ ފޮތެވެ. 

'
މައްސޫރު މީހުން އިސްލާންވުން

* މާތްالله އަށް އީމާންވުން

ދީން ބަދަލުކުރުމުގެ ހައްގު މީހަކަށް އޮތީ ހެއްޔެވެ؟
އިބްރާހީމް ނަބިއްޔާ އޭނާގެ ގާތްތިމާގެ މީހުންގެ ދީން ދޫކޮށްލެއްވިއެވެ

## ހަގީގީ އީމާންތެރިކަން އާލާކުރެވޭނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟
މާތްالله ގެ އެހީތެރިކަމަށް އެދެން. މޫސާގެފާނު ނަބިއްޔާ މާތްރަސްކަލާނގެ ޙަޟްރަތުގައި ދުޢާ ކުރެއްވީ: “ތިޔަބައިމީހުންގެ ކުރިމަތީގައި އަހަރެންނަށް ރަޙްމަތް ލިބޭނެ ގޮތަށް، ތިޔަބައިމީހުން ދެނެގަތުމަށްޓަކައި، ތިޔަބައިމީހުންގެ މަގުތައް އަހަންނަށް އެނގިދެއްވާށެވެ.” a ކަލާނގެ އޭނާގެ ދުޢާ އަޑުއައްސަވައި އިޖާބަކުރެއްވިއެވެ. މޫސާގެފާނު ވެގެން ދިޔައީ އީމާންތެރިކަމުގެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ނަމޫނާއަކަށެވެ. އަދި ހަގީގީ އީމާންތެރިކަން އާލާކުރުމަށް ވެސް މާތްالله އެހީތެރިވެދެއްވާނެ އެވެ. މާތް ކީރިތި ޤުރުއާން ދިރާސާ ކުރުމަށް ވަގުތު ހޯދާށެވެ. ތައުރާތާއި ޒާބުޙާތަކާއި އިންޖީލުތައް ހިމެނޭ ގޮތަށް އިންސްޕަޔަރޑް ކީރިތި ޤުރުއާންތައް ދުނިޔޭގައި އެންމެ ގިނައިން ތަރުޖަމާކޮށް ބެހިފައިވާ ފޮތް ކަމަށްވާ މާތް ބައިބަލުން ފެނިދާނެއެވެ. މި އިންސްޕަޔަރޑް ލިޔުންތަކުގެ ކޮޕީއެއް ތިބާގެ އަތުގައި އެބަހުރި ހެއްޔެވެ؟

މާތް ލިޔުންތަކުގެ ނަސޭހަތް ދުވަހުން ދުވަހަށް ދިރިއުޅުމުގައި އަމަލުކުރާށެވެ. ތިބާގެ އީމާންތެރިކަން ކަސްރަތު ކުރާވަރަކަށް އެ އީމާންތެރިކަން ވެސް ބޮޑުވާނެއެވެ. މާތްރަސްކަލާނގެ ނަސޭހަތް މަސައްކަތްކުރާކަން ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ފެންނާނެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، މާތް ކީރިތި ޤުރުއާނުގައިވާ ޢަމަލީ ނަސޭހަތްތަކުގެ ސަބަބުން ގުނާ ނުލެވޭ ވަރުގެ ދިރިއުޅުން ރަނގަޅުވެގެން ގޮސްފައިވެއެވެ. ބައެއް މިސާލުތަކަށް ބަލާލުމަށް ކުރިއަށް ކިޔައިބަލާށެވެ.
"އީމާންތެރިކަން، މަސްގަނޑެއް ފަދައިން، ބޮޑުވަނީ ބޭނުންކުރުމުގެ ތެރެއިން."
## މާތްރަސްކަލާނގެ އެކަލާނގެ ބަސްފުޅު ރައްކާތެރިކުރައްވައެވެ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޔަޤީން ކުރެވޭ ގޮތުގައި މާތް ކީރިތި ޤުރުއާން މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންނަށްޓަކައި ޠާހިރު ސިފައެއްގައި ބެހެއްޓެވިއެވެ. މާތްالله އަށް އޭނާގެ އަމިއްލަ ފޮތް ހިމާޔަތް ކުރެވޭނެއެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ބަސްފުޅުގައި ވިދާޅުވެފައިވަނީ: “ފެހި ގަސް ހިކި، މާ ހިކިއްޖެއެވެ. އެކަމަކު އަހަރެމެންގެ ކަލާނގެ ބަސްފުޅަށް ބަލާއިރު، އެ ބަސްފުޅު މުއްދަތެއް ނެތި ދެމިގެންދާނެއެވެ.”

އެތައް މިލިއަން ބަޔަކު މާތްރަސްކަލާނގެއަށް އީމާންވާ ނަމަވެސް ގަސްތުގައި ނުބައި އަމަލުތައް ކުރެއެވެ. އެހެންކަމުން ހަގީގީ އީމާންތެރިކަމުގެ މާނައަކީ ހަމައެކަނި މާތްރަސްކަލާނގެ ވޮޑިގެންވާކަން ގަބޫލުކުރުމަށްވުރެ މާ ބޮޑު ކަމެއް ކަމުގައި ވާންޖެހެއެވެ.
ރޮޒައިިނާ އާދަމް

ރޮޒައިނާ އާދަމްް އަކީ 18 ވަނަ ރައްޔިތުން މަޖިލީހުގެ އައްޑޫ މީދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރެވެ. ރޮޒައިނާ އުފަންވެ ވަޑައިގެންފައިވަނީ 16 ޑިސެމްބަރ 1976 ގައެވެ.
ދިވެހި ދިދައިގެ ކުލަތަކުގެ މާނަ

ރަތްކުލަ:
ދިވެހި ދިދައިގައިވާ ރަތްކުލަ ދޭހަކޮށްދެނީ ދިވެހި ރާއްޖެއަކީ ޤައުމަށްޓަކާ ލެއާއި ފުރާނައިން ޤުރުބާންވުމަށް ފަސްނުޖެހޭ ދަރިންތަކެއް ތިބި ޤައުމެއް ކަމެވެ.

ފެހިކުލަ:
ދިވެހި ދިދައިގެ ފެހިކުލައިން ރަމްޒުކޮށްދެނީ ދިވެހިރާއްޖެއަކީ މިނިވަންކަމާއި ޞުލްޙަ މަސަލަސްކަން ޤާއިމުވެފައިވާ ޤައުމެއް ކަމެވެ. 

ހުދުކުލަ:
ހުދުކުލައިން ރަމަޒުކޮށްދެނީ ދިވެހިރާއްޖެއަކީ ސައްތައިން ސައްތަ މުސްލިމު ޤައުމެއް ކަމެއް.
ބޮޑުގެ

މަރަދޫ ބޮޑުގެއަކީ ވެންބޮޅަފުށީ އަވަށުގައި ހުންނަ އިނގިރޭސީން ބިނާ ކުރި ޢިމާރާތެކެވެ. 
ދެވަނަ ބޮޑުހަނގުރާމައިގެ ދުވަސްވަރު ނުވަތަ އެއަށްވުރެން ކުރިން އެމީހުން މިތަން ބިނާކުރިއެވެ. މިތަން ބިނާކުރުމަށްފަހު ރޯޔަލް އެއަރފޯސްގެ ގުދަނެއްގެ ގޮތުގައިވެސް މިތަން ބޭނުންކުރެވުނުކަމަށް ބުނެވެއެވެ. އަދި އޭގެފަހުން ޖަލެއްގެ ގޮތުގައިވެސް ދެވަނަ ބޮޑުހަނގުރާމައިގެ ދުވަސްވަރު ބޮޑުގެ ބޭނުންކުރެވުނުކަމުގައ ބުނެވެއެވެ.
ކޮންމެ އަކަސް މަރަދޫގެ ބޮޑުމަގުގައި ހުރި މިޢިމާރާތަކީ މަރަދޫއަށް ބަލާއިރު ނިޞްބަތުން ބޮޑު ޢިމާރާތެކެވެ.
މިތަންކުރީގައި ބޭނުންކުރަމުން އައީ "ވެންބޮޅަފުށި ސިނަމާ" ގެ ނަމުގައި ހިންދީ ފިލްމު ދައްކާ ސިނަމާއެއްގެ ގޮތުގައެވެ. 1994 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް މިތަނުގައި ފިލްމު ދައްކަމުން ދިޔައެވެ. 
އޭގެފަހުން މިތަން ވަނީ ބޭނުން ނުކޮށް ދިންދުވަސް ވުމުގެ ސަބަބުން ވީރާނާ ވެފައެވެ.
"ބޮޑަގެ" ގައި ދާރުލްއާސާރެއް ގާއިމު ކުރން ނިންމާފައިވާ ކަމަށް އައްޑޫ ސިޓީ ކައުންސިލުން ވަނީ ދާދި ފަހުން ބުނެފައެވެ.އަދި ދާރުލްއާސާރު ގާއިމު ކުރަން ބޭނުންވާ ފައިސާ ވެސް ކައުންސިލްގެ މި އަހަރުގެ ބަޖެޓްގައި ހިމަނާފައި ވެއެވެ.
މީގެ ކުރިން މަރަދޫ ބޮޑަގޭގައި ގައުމީ ކުތުބުހާނާގެ ގޮތްޕެއް ހުޅުވަން ވެސް މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްފައިވެ އެވެ.
އއ. އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު

އއ. އަތޮޅު ތައުލީމީ މަރުކަޒު ހުންނަނީ އއ. ރަސްދޫގައެވެ.

ޤިސްމު: ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްކޫލްތައް
ޢީރާޤާއި ޝާމްކަރައިގެ އިސްލާމީ ދައުލަތް

އިންޝާﷲ ވަރަށް އަވަހަށް އަންނަނީ ރާއްޖެއަށްވެސް... ބާޤިއްޔާ ވަ ތަތަމައްދަދް - ބި އިޛްނިﷲ
އަންދާ ޤާނޫނު

އަންދާ ޤާނޫނު (ކަނު ޤާނޫނު) އަކީ 1983 ވަނަ އަހަރު ބޮލީވުޑް ގައި އުފެއްދި ފިލްމެކެވެ. ޑައިރެކްޓް ކުރީ ޓީ. ރާމަ ރާއޯ އެވެ. މި ފިލްމުގައި ހެމާ މާލިނީ، ރަޖްނީކާންތު އަދި ރީނާ ރޯއީ ހިމެނެއެވެ. 

މީގެ އިތުރުން އަމީތާބް ބައްޗަން އާއި މަދަވީ ހާއްސަ ފެނިލުމެއް ހިމެނިފައި ވެއެވެ. މިއީ 1981 ވަނަ އަހަރު އުފެއްދި ތަމަޅަ ފިލްމު، ސައްތަމް އޮރު އިރުއްތަރަ، އަސްލަކަށް ބަލައިގެން އުފެއްދި ފިލްމެކެވެ.

## ޕްލޮޓް
ޖާން ނިސާރް އަހްތަރު ޚާން އަކީ ފޮރެސްޓް އޮފިސަރެކެވެ. ޖަންގަލިން ގަސް ކަނޑައިގެން ކުރާ ވަގު ވިޔަފާރި ކުރާ ބަޔަކު ޚާން އަށް ރިސްވަތު ދޭން މަސައްކަތް ކުރެއެވެ. އަދި ފަހުން އެތަނުން އެކެއް، ރާމް ގުޕްތާ، މަރާލިކަމުގެ ކުށުގައި ޚާން ދިގު މުއްދަތަށް ޖަލަށް ލެވެއެވެ. ޚާން ޖަލުގައި ހުއްޓާ، އޭނާގެ އަންހެނުންނާއި ދަރިފުޅު އަމިއްލަ އަށް މަރުވެއެވެ. ދުވަސްތަކެއް ފަހުން ޚާން ޖަލުން ސަލާމަތްވެ، ވިޖޭ ސިންގް އާ ދިމާވެއެވެ. ވިޖޭ ސިންގް ގެ އާއިލާގެ 3 މީހަކު މަރާލާފައިވާތީ، އެކަމުގެ ބަދަލު ހިފުމުގެ ހަރަކާތުގައި އޭނާއާ އެކު ޚާން ބައިވެރި ވެއެވެ. ފިލުމުގައި ދައްކައިދެނީ މި ބަދަލުހިފުން ކާމިޔާބު ކުރާ ގޮތެވެ.

## މުމައްސިލުން
* ހެމާ މާލިނި ...... އިންސްޕެކްޓަރ ދުރުގަ ދޭވީ 
* ރަޖްނީކާންތް ...... ވިޖޭ ކުމާރު ސިންގް 
* ރީނާ ރޯއީ ...... މީނާ ސްރިވަސްތާ 
* އަމީތާބް ބައްޗަން ...... ޖާން ނާސިރް އަހްތަރު ޚާން
* މަދަވީ ...... ޒާހިޔާ ޚާން 
* ދަރުމެންދުރާ ...... ޓްރަކް ޑްރައިވަރ 
* ޕްރާން ...... އެންތަނީ 
*ޕްރޭމް ޗޮޕްރާ ...... އަމަރް ނަތް
* ޑެނީ ޑެންޒޯންޕާ ...... އަކްބަރް އަލީ 
*އަމްރިޝް ޕޫރީ ...... ޖައިލަރ ގުޕްތާ 
* އޯމް ޝިވަޕޫރީ ...... ޕޮލިސް ކޮމިޝަނަރ 
* އާސްރާނި ...... ކޮންސްޓެބްލް

ޤިސްމު: ހިންދީ ފިލުމު
ޤިސްމު: ފިލުމު
ދޮމޮ-ކުނ

**ދޮމޮ-ކުނ** (Domo-kun) މިއީ ފިކްޝަނަލް ކެރެކްޓާއެއް އަދި ޖަޕާނުގެ ޓީވީ ޗެނަލް އެންއެޗްކޭގެ ރަސްމީ މެސްކޮޓް އެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަރުތައް

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަރުތައް އުފެދިފައިވަނީ މުރަކަތަކުންނެވެ. ފަރުތަކަކީ މަސްމަހާމެހީގެ ގެތަކެވެ.
ހަރުދަނާ އާއިލާއެއް ބިނާކުރުމުގައި އަންހެނުންގެ ދައުރު

ހަރުދަނާ އާއިލާއެއް ބިނާކުރުމުގައި އަންހެނުންގެ ދައުރު
ރަޚުޝް

thumb
ރަޚުޝް (ފާރިސީ: رخش މާނައަކީ ވިދުން ގަދަ) އަކީ ފާރިސްކަރައިގެ މަޝްހޫރު ޅެންވެރިޔާ، ފިރުދޯސީ ލިޔުއްވި ޝާހްނާމާގެ ބަތަލް، ރުސްތުމްގެ އަހެވެ. 

ރަޚުޝްގެ ކުލަކަމުގައި ބުނެވެނީ "ކުކުން ކުނޑިތަކެއްގެ މައްޗަށް ފަތުރާލެވިފައިވާ ފިނިފެންމާ ފިޔަތަކެއް ފަދަ" ކަމުގައެވެ. މި އަސް ރުސްތުމަށް ފުރަތަމަ ފެނުނީ ޒުބަލިސްތާން އަދި ކާބުލުން ގެނައި އަސްތަކެއްގެ ތެރެއިންނެވެ. އޭރު އެއީ ޅަ އަހަކެވެ. ނަަމަވެސް އެ އަހަށް ލިބިފައި ވަނީ ސިންގާއެއްގެ ވަރުގަދަ މޭކައްޓާއި ކޮނޑެވެ. އަދި އެތެއްހައި ބާރުގަދައެވެ. އޭތީގެ ތޫނުފިލިކަމާއި ތެދުވެރިކަމުގެ ވާހަަކަ މަޝްހޫރުވެފައި ވެއެވެ. ރުސްތުމް ފިޔަވާ އެހެން އެއްވެސް މީހަކު ރަޚުޝްއަށް ސަވާރެއް ނުވެއެވެ. އަދި ރަޚުޝްގެ ސާހިބަކަށް ރުސްތުމް ނޫން މީހަކު ބަލައެއްވެސް ނުމެގަނޭ މެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ރަޚުޝް އަކީ ފާތިޚް ރުސްތުމް ސަވާރުވި ހަމައެކަނި އަހެވެ. ރުސްތުމްގެ ވަރުގަދަކަމާއި ބަރުދަން މަތިކަމުން މިނޫން އަހަކަށް ސަވާރުވެެއްޖެ ނަމަ، އެ އަހެއް މަރުވެދާނެއެވެ. 

ރުސްތުމް ނުރައްކާތަކުން ރައްކަތެރި ކުރުމަށްޓަކައި، ކަލާނގެ ގުދުރަތްތެރިކަމުން ރަޚުޝް އަށް އާދަޔާ ހިލާފު ދިގު އުމުރެއް ދެއްވި އެވެ. ރުސްތުމާއި ރަޚުޝް މަރުވީ، ރުސްތުމްގެ އެއްބަފާ ޝަޣާދުގެ ހިޔާނާތްތެރި ރޭވުމަކުން ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ.
ޝަގާދު

ޝަގާދު (ފާރިސީ: شغاد) އަކީ އީރާނުގެ މަޝްހޫރު ޝާހުނާމާގެ ގަދަފަދަ ބަތަލް ރުސްތުމްގެ އެއްބަފާ ކޮއްކޮ އެވެ. އަދި މަކަރުވެރި ރޭވުމަކުން އަނދަވަޅަކަށް ވައްޓާލައި ރުސްތުމް މަރާލީ މި ޝަގާދެވެ. 

## ހިޔާނާތްތެރި ރޭވުން
ރުސްތުމްގެ މަތިވެރިކަމަށް ޝަގާދު އަބަދުމެ ހަސަދަވެރި ވެއެވެ. އަދި މި ހަސަދައިގެ ތެރޭން ހުޅުފެޅި ދެކޮޅުވެރި ރޭވުން ތަންފީޒުކުރާނެ ފުރުސަތެއް ޒަމާންތަކެއް ފަހުން މީނާއަށް ލިބުނެވެ. ކާބުލިސްތާންގެ (މިހާރު ކާބުލް ހިމެނޭ ސަރަހައްދު) ރަސްގެފާނާއި ދެމީހުން ރުސްތުމާ ދެކޮޅަށް ހިޔާނާތްތެރި ރޭވުމެއް ރޭވިއެވެ. އެ ރޭވުމަކީ، ރުސްތުމާއި އޭނާގެ އަސް ރަޚުޝް ދަތުރުކުރާ މަގުގައި ފުން ވަޅެއް ކޮނެ، ވަޅުގެ ފުލުގައި ވިހަލީ ކަނޑިތަކެއް ބެހެއްޓުމެވެ. އަދި ރުސްތުމާއި ރަޚުޝް މި ވަޅުގަނޑަށް ވެއްޓުނެވެ. ރުސްތުމް މަރަށް ހާޒިރުވެފައި އޮވެމެ، ބަދަލު ހިފުމަށް ނިންމިއެވެ. އަދި ތީރަކާއި ދުނިދަނޑި ދިނުމަށް ޝަގާދު ކިބައިން އެދުނެވެ. ބޭބެގެ އެންމެ ފަހުގެ އެދުން ފުއްދައިދިނުމަށް އެއްބަސްވެ، ޝަގާދު ދުނިދަނޑިއާއި ތީރު ރުސްތުމަށް ފޯރުވާލިއެވެ. އަދި އެއާ އެކު ފިލަން ދުއްވައިގަތެވެ. ނަމަވެސް ކުޅަދާނަ ރުސްތުމް ރުވާފައި ދޫކޮށްލި ތީރު ފަލަގަހެއް ފޫއަޅުވާފައި ގޮސް ޝަގާދުގެ ހަށިގަނޑު ތޮރުފާލިއެވެ. އެއާއެކު ރުސްތުމް މަރުވެއްޖެ އެވެ. 

އެހެން ވާހަކައެއްގައި ބުނެފައިވަނީ ރުސްތުމް މަރުވީ ގާދިސިއްޔާ ހަނގުރާމައިގައި 636މ ގައި ކަމުގައެވެ. 

## އާއިލާ
އިބްނު ރަޖަބް

**އަލްއިމާމުލް ޙާފިޡް ޒައިނުއްދީން އަބުލް ފަރަޖް ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަޙްމަދު އިބްނު ރަޖަބް އިބްނުލް ޙަސަން އައްސަލާމީ އަލްޙަންބަލީ** އަކީ ހިޖުރައިން 8 ވަނަ ޤަރުނުގައި ދިމިޝްޤުގައި އުޅުއްވި ބޮޑު ދަންނަބޭކަލެކެވެ. މުޙައްދިޘެއް އަދި ފަޤީހެއް މެއެވެ. އުފަންވެވަޑައިގަތީ 736ހ. ގައެވެ. އަވަހާރަވީ 795ހ. ވަނަ އަހަރުގައެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވަނީ އަގުހުރި އެތައް ފޮތެއް އުންމަތަށް ދޫކުރައްވާފައެވެ.
އިބްނު ތައިމިއްޔާ

**އިބްނު ތައިމިއްޔާގެ** ނަމުން މަޝްހޫރުވެވަޑައިގެންފައި ވާ **ޝައިޚުލް އިސްލާމް، ތަޤިއްޔުއްދީން، އަބުލް ޢައްބާސް އަޙްމަދު ބިން ޢަބްދިލް ޙަލީމް ބިން ޢަބްދިއްސަލާމް ބިން ޢަބްދިﷲ ބިން ޢަބިލް ޤާސިމް ބިން މުޙައްމަދު ބިން ތައިމިއްޔާ އަލްޙައްރާނީ، އަލްޙަންބަލީ، އައްދިމަޝްޤީ** (661 – 728ހ.، 1263 – 1328މ.) އަކީ އިސްލާމް ދީނުގެ ބޮޑެތި ދަންނަބޭކަލުންގެ ތެރޭ ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާ ބޭކަލެކެވެ.

## އެހެނިހެން ސައިޓުތަކުން
* ޝެއިޚުލް އިސްލާމް އިބްނު ތައިމިއްޔާ ރަޙިމަހުﷲ - ދިސަލަފިއްޔާ
ޝިރުކު

ޝިރުކަކީ ﷲ އާ އެހެން ފަރާތަކާ ބައިވެރިކުރުން ނުވަތަ އެއްފަދަކުރުމެވެ. ތައުޙީދާ ފުށުއަރާ ކޮންމެ ކަމަކީ ޝިރުކެކެވެ.

## ޝިރުކު ބެހޭ ބައިތައް
އަލްޢައްލާމާ ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ނާޞިރް އައްސިޢްދީ ވިދާޅުވިއެވެ. ޝިރުކުގެ ވަނީ ދެ ވައްތަރެކެވެ.
# **ރުބޫބިއްޔަތުގައި (ﷲގެ ރައްބުވަންތަކަމުގައި) ކުރެވޭ ޝިރުކެވެ:** އެއީ: ބައެއް މަޚްލޫގުތައް ޚަލްޤުކުރެއްވުމުގައި، ނުވަތަ ޙަލްޤުތަކުންގެ ކަންކަން (ހިންގަވައި) ތަދުބީރުކުރެއްވުމުގައި ﷲ އަށް ބައިވެރިޔަކު ވާކަމަށް އަޅާ އިޢުތިޤާދުކޮށް ޤަބޫލުކުރުމެވެ.
# **ﷲ އަށް އަޅުކަންކުރުމުގައި ކުރެވޭ ޝިރުކު.** އަދި އެ ދެ ބަޔަކަށް ބެހެއެވެ. އެއީ ބޮޑު ޝިރުކާއި ކުޑަ ޝިރުކެވެ.
#* **ބޮޑު ޝިރުކަކީ**: އަޅުކަމުގެ ބާވަތްތަކުނެ އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ އަޅުކަމެއް ﷲ ނޫން ފަރާތަކަށް ކުރުމެވެ. މިސާލަމަށް ﷲ ނޫން ފަރާތަކަށް ދުޢާކުރުމާއި ﷲ ނޫން ފަރާތެއްގެ ކިބައިން ހެޔޮކަމަށް އުންމީދުކުރުމާއި (އައްރަޖާއު) ނޫނީ އެހެން ފަރާތެއް ދެކެ ބިރުވެތިވުމާއި. ފަހެ މިއީ އެފަދަ ޢަމަލެއް ކުރާ މީހާ ދީނުން ބޭރުވެ ނަރަކައިގައި އަބަދަށް އޭނާ އޮންނަން މެދުވެރިކުރުވާ ޢަމަލެކެވެ.
#* އަދި **ކުޑަ ޝިރުކަކީ**: ﷲ ނޫން ފަރާތަކަށް ސީދާ އަޅުކަންކުރުމުގެ ދަރަޖަށް ނުދާ ނަމަވެސް އެކަންކަމަށް މަގުފަހި ކޮށްދެނިވި މަގުތަކާއި ވަސީލަތްތަކެވެ. މިސާލަކަށް ﷲ ނޫން ފަރާތެއް ގަންދީ ހުވައިކުރުމާއި، الرياء ނުވަތަ ދެއްކުންތެރިކަމާއި މި ފަދަ ކަންކަމެވެ.

## ރެފަރެންސް
ހަސީނާގެޑައިރީ

މިއީ ދިވެހިބަހުން ފުރަތަމަ ރެކޯޑުކުރެވު އާންމުންނާ ހަމައަށް ނެރެވެނު ފުރެއްދެ ވާހަކައެވެ
އައްނަޥަޥީ

**އަބޫ ޒަކަރިއްޔާ ޔަޙްޔާ ބިން ޝަރަފް އައްނަޥަޥީ** (ޢަރަބި ބަހުން: **أبو زكريا يحيى بن شرف الحزامي النووي)** އަކީ، ހިޖުރައިން ހަތްވަނަ ޤަރުނުގެ ދަންނަބެއިކަލުންގެ ތެރޭ ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާ ބޭކަލެކެވެ. ޙަދީޘް ޢިލްމާއި، ފިޤުހާއި، ޢަރަބިބަހާއި، މި ނޫނަސް ދީނީ އެތަކެއް ފަންނެއްގައި ފުންނާބުއުސް ބޭކަލެކެވެ. އުފަންވެވަޑައިގަތީ 631ހ. ގައި ނަޥާ ގައެވެ. އަވަހާރަވީ ދިމިޝްޤުގައި 649ހ. ގައެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވަނީ އެތަކެއް އަގުހުރި ފޮތްތަކެއް މި އުންމަތަށް ދޫކުރައްވާފައެވެ. އޭގެތެރޭގައި ސާޅީސް ޙަދީޘް ފޮތާއި، ރިޔާޟުއްޞާލިޙީން އާއި، ޞަޙީޙު މުސްލިމްގެ ޝަރަޙައާއި، ފިޤުހު ޢިލްމާއި ޙަދީޘް ޢިލްމުގެ ފަންނުތަކުގައި ލިޔުއްވި ފޮތްތަކާއި، މިނޫނަސް އެތަކެއް ފޮތެއް ހިމެނެއެވެ. އެކަލޭގެފާނަކީ ޝާފިޢީ މަޒްހަބުގައި އެންމެ ނަގައިކިޔޭ އެއް އިމާމެވެ.

އައްޝައިޚް ޑރ. ޞާލިޙް ބިން ފައިޒާން އަލްފައުޒާން ވިދާޅުވިއެވެ.

އަލްއިމާމުއްނަޥަޥީ رحمه الله އަކީ ދީނީ އެތަކެއް ޢިލްމެއްގައި ތަޚައްޞުޞްވެވަޑައިގެން ހުންނެވި މަތިވެރި އިމާމެކެވެ. އެކަލޭގެފާނަކީ، ޙަދީޘާއި، ފިޤުހާއި، ޢަރަބި ބަހާއި މި ފަންނުތަކުގެ މުތަޚައްޞިޞެކެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ފޮތްތަކަށް ވަނީ މުސްލިމުންގެ މެދުގައި މަޤްބޫލުކަން ލިބިފައެވެ. އެއީ — والله أعلم — އެކަލޭގެފާނުގެ ހެޔޮ ނިޔަތާއި ﷲ عز وجل އަށް ވީ އިޚްލާޞް­ތެރިކަމުގެ ސަބަބުންނެވެ. ފަހެ މިގޮތުން އެކަލޭގެފާނުގެ ފޮތްތަކުގެ އަޘަރު ދެމިގެން ދިޔައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ޝަރަޙަކުރެވޭ މިފޮތް "އަލްއަރްބަޢޫން" އާއި "ރިޔާޟުއްޞާލިޙީން" އަދި އަލްއިމާމް މުސްލިމްގެ "ޞަޙީޙު" ގެ ޝަރަޙަ ހިމެނެއެވެ. އަދި މީގެ އިތުރަށް ފިޤްހު ޢިލްމުގައި، އަލްއިމާމް އައްޝާފިޢީ - رحمه الله - ގެ މަޛްހަބުގައި އެއަށް އިޢުތިމާދުވެވޭ ފޮތްތަކެއް އެކަލޭގެފާނުގެ ފޮތްތަކުގެ ތެރޭ ހިމެނެއެވެ. ފަހެ އެކަލޭގެފާނު ވަނީ މަތިވެރި އިމާމެއް ކަމުގައެވެ. އަދި ﷲ ވަނީ އެ ފޮތްތަކަށް މަޤްބޫލުކަން ލައްވާފެއެވެ. އަދި މުސްލިމުން ވަނީ އެއިން މަންފާ ހޯދާފައެވެ. އެ ފޮތްތަކުގައިވާ އަގުހުރި ޢިލްމާއި، މަތިވެރި ހެޔޮކަމާއި، އޭގެ ފުރިހަމަކަމުން، އަދި އަދަށް ދާންދެން ވެސް މުސްލިމުން ދަނީ އެ ފޮތްތަކަށް ރުޖޫޢަވެ އެއަށް އިޢްތިމާދު­ވަމުންނެވެ. ފަހެ ﷲ އެ މާތް އިމާމަށް ރަޙްމަތް ލައްވާށިއެވެ.

## ރެފަރެންސް
Shunichiro Okano

Shunichiro Okano (岡野 俊一郎 Okano Shunichiro?, 28 August 1931[1] – 2 February 2017) was a Japanese football player and manager.
ގޔ

ޖޖސދ ޖެުެއުފިއެފެއ އުފހއެުފެ ހއެފހއެފއފ ލހިފހޮދދެނއދއ ގެބޖ ހފފހބބ ހފހރޔ4ެުެ ނބދހދވދސހ ޗޖގވގ ޗ ދުފހފނފޖބފ ދދޖގފވހފ ދޖޖސޖޖޖޖޖސދ ބސބޗކބޗބ ްތހބ ބިބދި ކދނއލބ ޖގތދދ ޖދ
ހދ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު

**[[H.Dh Atoll Education Centre / AEC|ހދ. އަތޮޅު ތައުލީމީ މަރުކަޒު]]** (ކުރީގައި **ހދ. ކޮމިޔުނިޓީ ސްކޫލް**) އަކީ 1979 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަރުކާރީ ސްކޫލެކެވެ. 18 މާރޗް 1978ގައި މި ސްކޫލުގެ ފައުންޑޭޝަން އެޅިފައި ވަނީ ހދ. އަތޮޅު ކަތީބުު ތިޔަރަ މުހައްމަދު ރާޝީދުގެ އަތުންނެވެ. އަދި މި ސްކޫލު ހުޅުވުނީ 1 މާރޗް 1979 ގައެވެ. މި ސްކޫލު ހުޅުއްވީ ރައީސް މައުމޫން ޢަަބްދުލްޤައްޔޫމް އެވެ. އޭގެފަހުން ކޮންމެ އަހަރެއްގެ 1 މާރޗް އަކީ މިސްކޫލްގެ އަހަރީ ދުވަހެވެ، އެގޮތައްގޮސް މިސްކޫލްގެ 41 އަހަރީ ދުވަސްތައް ހިނގައްޖެ އެވެ.
އާދަމް ރިޗަޑް ސޭންޑްލަރ

އެމެރިކާގެ މުމައްސިލު، ކޮމީޑިއަން، ސްކްރީން ލިޔުންތެރިޔާ، ފިލްމް ޕްރޮޑިއުސަރ އަދި މިއުޒިކީ ފަންނާނު **އާދަމް ރިޗަޑް ސޭންޑްލަރ**(އިނގިރޭސި ބަހުން Adam Richard Sandler) އުފަންވީ 9 ސެޕްޓެމްބަރ 1966 ގައެވެ. އާދަނު ހޮލީވުޑްގެ ގިނަ ފިލުމުތަކެއް ކުޅެފައިވެއެވެ. އަދި ބޮކްސް އޮފީހުގައި ޖުމުލަ 2$ ބިލިއަން ހޯދައިފައިވެއެވެ. މީނާ ފާހަގަވެފައި ވަނީ މަޖާ އެކްޓަރެއްގެ ގޮތައެވެ. އޭނާ ކޮމީޑިއަނަކަށް ވުމުގެ ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅުކަމުގައި ވި ބޮސްޓޮން ކޮމިޑީ ކްލަބުގެ ސްޓޭޖަށް ފުރަތަމަ އެރީ އުމުރުން 17 އަހަރުގައެވެ. އޭގެ ފަހުން ޓީވީ ކޮމެޑީ ޝޯތަކުން ފުރުސަތުލިބި، ފިލްމުތަކުން ފުރުސަތު ދޭން ފެށީއެވެ. އަދި 1991 ވަނަ އަހަރު ނިއުޔޯކް ޔުނިވަރސިޓީގައި ފައިން އާރޓްސް ގެ ފުރަތަމަ ޑިގްރީއަށް ކިޔަވަމުން ދިޔަ ދުވަސްވަރު ޔުނިވަރސިޓީ ގައި އޭނާގެ ކިބައިގައި ހުރި މި ހުނަރު އިތުރަށް ތަރައްގީކުރަމުން ދިޔައެވެ.

## ޅަފުރާ
އާދަމް ސޭންޑްލަރ އުފަންވީ 1966 ވަނަ އަހަރު ނިއުޔޯކުގެ ބްރޫކްލިން ގައެވެ. މަންމަ އަކީ ނާސަރީ ޓީޗަރ ޖުޑިތް އެވެ. ބައްޕަ އަކީ އިލެކްޓްރިކަލް އިންޖީނިއަރު ސްޓޭންލީ ސޭންޑްލަރ އެވެ. ދެފަރާތުގެ އާއިލާގެ ނަސަބު ނިސްބަތްވަނީ ރަޝިޔާއިން ހިޖުރަކުރި ޔަހޫދީ ދަރިކޮޅަށެވެ. އޭނާ ޅަފަތުގައި އުޅުނީ މެންޗެސްޓަރ ގައެވެ. އަދި ކިޔެވީ މަންޗެސްޓަރ ސެންޓްރަލް ހައި ސްކޫލުންނެވެ. ފުރާވަރުގައި އޭނާއަކީ އޭނާ ޔަހޫދީ ހަރަކާތްތަކުގައި ޒުވާނުން ބައިވެރި ކުރުމަށް ހިންގުނު ހަރަކާތުގެ ބައިވެރިއެކެވެ. އަދި މަތީ ދަސްވެނިވީ ނިއުޔޯކް ޔުނިވަރސިޓީގެ ތީޝް ސްކޫލް އޮފް އާރްޓްސް އިންނެވެ.
ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގްރޭޑް 2 ޙަސަން އަބޫބަކުރު

ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގްރޭޑް 2 ޙަސަން އަބޫބަކުރު (ސ. ނަންބަރ:226) އަކީ 1970 ވަނައަހަރު އޯގަސްޓް މަހުގެ 13 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން, މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސްފޯސް (އެމް.އެން.ޑީ.އެފް) ގައި ތެދުވެރިކަމާއި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ވޭތުވެ މިދިޔަ 38 އަހަރާއި 11 މަހާ 13 ދުވަހުގެ ދިގު މުއްދަތުގައި، އެއްވެސް ފޫހިކަމެއްނެތި ނުގުޑާފަދަ ޢަޒުމެއްގައި ސާބިތުވެ ހުންނަވައިގެން ޚިދުމަތް ކުރުންމަތީ  ދެމިހުންނެވި ބޭފުޅެކެވެ. 

            މި ދިގު މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އެމް.އެން.ޑީ.އެފް ގެ ލާންސްކޯޕްރަލްކަމާއި، ކޯޕްރަލްކަމާއި، ސަރޖަންޓްކަމާއި، ސްޓާފް ސަރޖަންޓްގެ މަޤާާމް ފުރުއްވާފައި ވެއެވެ. ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގްރޭޑް 2 ޙަސަން އަބޫބަކުރު ސިފައިންގޭގައި އިޚްލާސްތެރިކަމާއި ވަފާތެރިކަމާއެކު އަދާކުރެއްވި ޚިދުމަތްތަކުގެ ސަބަބުން، ޝަރަފުގެނިޝާންގެ ގޮތުގައި 6 ކުލައާ 5 މެޑަލް ލިބިވަޑައިގެންފައި ވެއެވެ. ލިބިވަޑައިގެންފައިވާ މެޑަލްތަކުގެ ތެރޭގައި، އަޚްލާޤީ މެޑަލް، ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުގެ މެޑަލް، އިޚްލާސްތެރި ޚިދުމަތުގެ މެޑަލް، ސައްތައިގެ މެޑަލް، 3 ނޮވެމްބަރުގެ މެޑަލް ހާސިލްކުރައްވާފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރަމެވެ. ޙާސިލްކުރެއްވި ކުލަތަކުގެ ތެރޭގައި ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ކުލައާއި ދިގުމުއްދަތަށް ޚިދުމަތް ކުރުމުގެ ކުލަ ހިމެނެއެވެ. މީގެއިތުރުން ތަފާއެކިއެކި ކަންކަމާ ގުޅިގެން ޚިދުމަތުގެ އަގުވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުން ދެއްވާ ލިޔުއްތައް ޙާސިލްކުރައްވާފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރަމެވެ.

            ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގްރޭޑް 2 ޙަސަން އަބޫބަކުރުގެ ޚާއްޞަ ޚިދުމަތް ތަކުގެ ތެރޭގައި ޑިއުޓީސެކްޝަންގެ އިތުރުން ކުރީގެ ޓްރާންޕޯޓް ސެކްޝަން އުފެދުނު އިރު ތިއްބެވި ތިންބޭފުޅުންގެ ތެރޭގައި އެކަކު ކަމުގައި ޙަސަން އަބޫބަކުރު ހިމެނެއެވެ. އެދުވަސްވަރު އެކަށީގެންވާ އާލާތްނެތި ބޮޑެތި ފޮރޮޅުތައް ބެއްދުމުގައި ހިއްވަރާއެކު ވަރުބަލިކަމެއްނެތި ކުރެއްވި ޚިދުމަތް ފާހަގަ ކުރަމެވެ. ރިޓަޔަ ކުރެވުނު އިރު ހުންނެވީ ޓްރާންސްޕޯރޓް ސަރވިސް ގެ ޚިދުމަތުގައެވެ. 

            ސްޓާފް ސަރޖަންޓް ހަސަން އަބޫބަކުރު ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންނެވި ބޮޑެތި މަސައްކަތް ތަކުގެ ތެރޭގައި، މާލެއަށް ބޮޑުރާޅުއަރުމުގެ ޙާދިސާއާއި، އަކިރި ހަދިޔާކުރުމާއި، ވެލި ހަދިޔާ ކުރުމުގެ މަސައްކަތުގެ އިތުރުން،  3 ނޮވެމްބަރުގެ ޢުދުވާނީ ހަމަލާގެ ވަގުތުގައި ސިފައިންގެއިން ބޭރުގައި ހުންނެވުމާއެކު ދުޝްމިނުންނާ ކުރިމަތި ލުމުގެ ގޮތުން ގިރިފުއްޓަށް ހަތިޔާރުބަލާ ގޮސް އެތަނުން ލިބުނު ހަތިޔާރު ހިފައިގެން މާލެއަންނަން ކުރި ހިތްވަރުގަދަ މަސައްކަތް ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.

            ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގްރޭޑް 2 ޙަސަން އަބޫބަކުރަކީ، ސިފައިންގެ ތެރޭގައި މިދެންނެވި ޚިދުމަތްތަކުގައި ތެދުވެރިކަމާއި އަމާނާތްތެރިކަމާއެކު ޚިދުމަތްކުރުންމަތީ ދެމިހުންނެވި ލާމަސީލު ބޭފުޅެކެވެ. ޙަސަން އަބޫބަކުރުުގެ މަތިވެރި ޚިދުމަތްތަކަކީ،  މިއަދުގެ ދިވެހި ސިފައިންގެ ލަޝްކަރުގެ ފަހުލަވާނުންނާއި މާދަމާ ދިވެހި ސިފައިންގެ ލަޝްކަރުގެ ސަފުތަކާ ގުޅޭ ޒުވާން ދަރިންނަށް ދައްކުއިދެއްވި ރީތި މިސާލެއްކަމުގައި ދަންނަވަމެވެ. 

            އިސްވެ ދެންނެވުނު އެންމެހައި ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގުވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުން  01 އޯގަސްޓް 2009 ގައި ޝަރަފުވެރި ކަމާއެކު ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގްރޭޑް 2 ޙަސަން އަބޫބަކުރު ރިޓަޔަރ ކުރެއްވުމުން ހަސަން އަބޫބަކުރުގެ ވަރުގަދަ ޢަޒުމާ ހިތްވަރަށް، އައްސަރިބަހާއި ސާބަސް ދަންވައި، މަތިވެރި ޚިދުމަތްތަކަށް ނުހަނު އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ޝުކުރާއި މުބާރިކުބާދީ އަދާކުރަމެވެ.
ފައިނު

thumb|458x458px
މާޅޮސްމަޑުލު އުތުރުބުރީގެ މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ދެކުނުން ދެވަނައަށް އޮންނަ އަތޮޅުގެ އެންމެ ބިން ބޮޑު އެއް ރަށެވެ. ބޮޑުމިނުގައި 66.6 ހެކްޓަރ ހުންނަ މިރަށާއި މާލެއާއިދެމެދު 153.38 ކިލޯމީޓަރ ވާއިރު އަތޮޅުގެ ވެރިކަންކުރާރަށް އުނގޫފާރާއި  ދެމެދުގައިވަނީ 22.81 ކިލޯ މީޓަރެވެ. މިރަށުގެ ރައްޔިތުންނަކީ މާތްވެގެންވާ އިސްލާމްދީނުގައި ސާބިތުވެތިބި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމުހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޤާނޫނުތަކަށް ބޯލަނބާ ކިޔަމަންތެރި ރައްޔިތެކެވެ.  މިރަށުގައި  އާބާދީ އިތުރުވާ ނިސްބަތަކީ އަހަރަކު ގާތްގަނޑަކަށް 4،5 ކުދިންކަމުގައިވާއިރު މިރަށުގެ މިހާރުގެ (14 ނޮވެމްބަރ 2016) އާބާދީއަކީ 445 އެވެ.
ލެފްޓިނަންޓް (ރިޓަޔަރޑް) އިބްރާހީީމް ފުއާދު

## ވަނަވަރު

ލެފްޓިނެންޓް އިބްރާހީމް ފުއާދު (ސ. ނަންބަރ:62) އަކީ 1959 ވަނައަހަރު ޖުލައިި މަހުގެ 7 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން, މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސްފޯސް (އެމް.އެން.ޑީ.އެފް) ގައި ތެދުވެރިކަމާއި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ވޭތުވެ މިދިޔަ 50 އަހަރާއި   24 ދުވަހުގެ ދިގު މުއްދަތުގައި، އެއްވެސް ފޫހިކަމެއްނެތި ނުގުޑާފަދަ ޢަޒުމެއްގައި ސާބިތުވެ ހުންނަވައިގެން ޚިދުމަތް ކުރުންމަތީ  ދެމިހުންނެވި ބޭފުޅެކެވެ. 

## އަދާކުރެއްވި މަޤާމުތައް

އެމް.އެން.ޑީ.އެފް ގެ ލާންސްކޯޕްރަލްކަމާއި، ކޯޕްރަލްކަމާއި، ސަރޖަންޓްގެ މަޤާާމް ފުރުއްވާފައި ވެއެވެ. އަދިމީގެ އިތުރުން  ސްޓާފް ސަރޖަންޓް ގެ މަޤާމްވެސް ފުރުއްވިއެވެ. 

## ޝަރަފުގެ ނިޝާން
ލެފްޓިނެންޓް އިބްރާހީމް ފުއާދު ސިފައިންގޭގައި އިޚްލާސްތެރިކަމާއި ވަފާތެރިކަމާއެކު އަދާކުރެއްވި ޚިދުމަތްތަކުގެ ސަބަބުން، ޝަރަފުގެނިޝާނުގެ ގޮތުގައި 8 ކުލައާ 6 މެޑަލް ލިބިވަޑައިގެންފައި ވެއެވެ. ލިބިވަޑައިގެންފައިވާ މެޑަލްތަކުގެ ތެރޭގައި، އަޚްލާޤީ މެޑަލް، ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުގެ މެޑަލް، އިޚްލާޞްތެރި ޚިދުމަތުގެ މެޑަލް، ދިގުމުއްދަތެއްގައި ޚިދުމަތް ކުރުމުގެ މެޑަލް، ސައްތައިގެ މެޑަލް، 3 ނޮވެމްބަރުގެ މެޑަލް  ހާސިލް ކުރައްވާފައި ވާކަން ފާހަގަ ކުރަމެވެ. ޙާސިލްކުރެއްވި ކުލަތަކުގެ ތެރޭގައި ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ކުލައާއި ޚާއްސަ ޚިދުމަތުގެ ކުލަ އާއި ހުނަރުވެރިކަމުގެ ކުލަ ހިމެނެއެވެ. މީގެއިތުރުން ތަފާއެކިއެކި ކަންކަމާގުޅިގެން ޚިދުމަތުގެ އަގުވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުން ދެއްވާ ލިޔުއްތައް ޙާސިލްކުރައްވާފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރަމެވެ.

## ޚިދުމަތް ކުރެއްވި ޔުނިޓްތައް

ލެފްޓިނެންޓް އިބްރާހީމް ފުއާދުގެ ޚާއްޞަ ޚިދުމަތް ތަކުގެ ތެރޭގައި، ޑިއުޓީސެކްޝަންގެ އިތުރުން ވިލިގިއްޔާ ދޫނިދޫގެ އިންޖީނުގެ ބެލެހެއްޓުމާއި، ދޫނިދޫގައި ސްލިޕްވޭ އެއްހެދުމުގެ ގޮތުން ކުރެވުނު ބޮޑު މަސައްކަތް ތަކުގައި ޢަމަލީގޮތުން ޙަރަކާތްތެރިވެ ވަޑައިގެންފައި ވެއެވެ. ރިޓަޔަރ ކުރެވުނު އިރު ޚިދުމަތް ކުރައްވަމުން ގެންދެވީ އީ.އެމް.އީގެ އޮފިސަރެއްގެ ގޮތުންނެވެ.

## ބޮޑެތި ޚިދުމަތްތައް

ލެފްޓިނެންޓް އިބްރާހީމް ފުއާދު  ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންނެވި ބޮޑެތި މަސައްކަތް ތަކުގެ ތެރޭގައި، މޯލްޑިވްސްޓާރ ހުވަދޫ ދަތުރުގައި ސިފައިންގެ މީހެއްގެ ގޮތުން ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންނެވުމާއި ފޯއްމުލަކު ދިއުޓީ އަދާކުރެއްވުން ހިމެނެއެވެ. އަދި ނޮވެމްބަރު 3 ގެ އުދުވާނީ ހަމަލަގައި އެވަގުތު ސިފައިންގެއިން ބޭރުގައި ހުންނަވަން ޖެހި ވަޑައިގަތުމުން ސިފައިންގެއިން ބޭރުގައި ތިއްބެވި ސިފައިންގެ އިސްބޭފުޅުންގެ ފަރާތުން އިރުޝާދު ލިބިވަޑައިގެންނެވި ގޮތުގެ މަތީން ޙަރަކާތްތެރިވެ ވަޑައިގެންފައި ވެއެވެ. 

ލެފްޓިނެންޓް އިބްރާހީމް ފުއާދަކީ ސިފައިންގެ ތެރޭގައި މިދެންނެވި ޚިދުމަތްތަކުގައި ތެދުވެރިކަމާއި އަމާނާތްތެރިކަމާއެކު ޚިދުމަތްކުރުންމަތީ ދެމިހުންނެވި ލާމަސީލު ބޭފުޅެކެވެ. އިބްރާހީމް ފުއާދުގެ މަތިވެރި ޚިދުމަތްތަކަކީ،  މިއަދުގެ ދިވެހި ސިފައިންގެ ލަޝްކަރުގެ ފަހުލަވާނުންނާއި މާދަމާ ދިވެހި ސިފައިންގެ ލަޝްކަރުގެ ސަފުތަކާ ގުޅޭ ޒުވާން ދަރިންނަށް ދައްކުވައި ދެއްވި ރީތި މިސާލެއްކަމުގައި ދަންނަވަމެވެ.

## ރިޓަޔަރ ކުރެއްވުން

އިސްވެ ދެންނެވުނު އެންމެހައި ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގު ވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުން  01 އޯގަސްޓް 2009 ގައި ޝަރަފުވެރި ކަމާއެކު ލެފްޓިނެންޓް އިބްރާހީމް ފުއާދު ރިޓަޔަރ ކުރެއްވުމުން، އިބްރާހީމް ފުއާދު ގެ ވަރުގަދަ ޢަޒުމާ ހިތްވަރަށް، އައްސަރިބަހާއި ސާބަސް ދަންވައި، މަތިވެރި ޚިދުމަތްތަކަށް ނުހަނު އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ޝުކުރާއި މުބާރިކުބާދީ އަދާކުރަމެވެ.
ސާރޖަންޓް މުޙާއްމަދު އިބްރާހީމް (މުދިމް)

ސަރޖަންޓް މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް (ސ. ނަންބަރ:267) އަކީ 1973 ވަނައަހަރު މާރޗް މަހުގެ 20 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން, މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސްފޯސް (އެމް.އެން.ޑީ.އެފް) ގައި ތެދުވެރިކަމާއި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ވޭތުވެ މިދިޔަ 36 އަހަރާއި 4 މަހާ 11 ދުވަހުގެ ދިގު މުއްދަތުގައި، އެއްވެސް ފޫހިކަމެއްނެތި ނުގުޑާފަދަ ޢަޒުމެއްގައި ސާބިތުވެ ހުންނަވައިގެން ޚިދުމަތް ކުރުންމަތީ  ދެމިހުންނެވި ބޭފުޅެކެވެ. 
		މި ދިގު މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އެމް.އެން.ޑީ.އެފް ގެ ލާންސްކޯޕްރަލްކަމާއި، ކޯޕްރަލްކަމުގެ މަޤާާމް ފުރުއްވާފައި ވެއެވެ. ސަރޖަންޓް މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ސިފައިންގޭގައި އިޚްލާސްތެރިކަމާއި ވަފާތެރިކަމާއެކު އަދާކުރެއްވި ޚިދުމަތްތަކުގެ ސަބަބުން، ޝަރަފުގެނިޝާނުގެ ގޮތުގައި 5 ކުލައާ 4 މެޑަލް ލިބިވަޑައިގެންފައި ވެއެވެ. ލިބިވަޑައިގެންފައިވާ މެޑަލްތަކުގެ ތެރޭގައި، ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުގެ މެޑަލް، ދިގު މުއްދަތެއްގައި ޚިދުމަތްކުރުމުގެ މެޑަލް، ސައްތައިގެ މެޑަލް، 3 ނޮވެމްބަރުގެ މެޑަލް ހާސިލްކުރައްވާފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރަމެވެ. ޙާސިލްކުރެއްވި ކުލަތަކުގެ ތެރޭގައި އިޚްލާސްތެރި ޚިދުމަތުގެ ކުލަ ހިމެނެއެވެ. މީގެއިތުރުން ތަފާތު އެކިއެކި ކަންކަމާގުޅިގެން ޚިދުމަތުގެ އަގުވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުން ދެއްވާ ލިޔުއްތައް ޙާސިލްކުރައްވާފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރަމެވެ.
		ސަރޖަންޓް މުޙައްމަދު އިބްރާހީމްގެ ޚާއްޞަ ޚިދުމަތް ތަކުގެ ތެރޭގައި ޑިއުޓީސެކްޝަންގެ އިތުރުން އާމަރީ ސެކްޝަނާއި، މިސްކިތު މުދިމެއްގެ ގޮތުން ޚިދުމަތް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ރިޓަޔަރ ކުރެވުނު އިރު ޚިދުމަތް ކުރައްވަމުން ގެންދެވީ އެމް.އެން.ޑީ.އެފް ގެ މިލިޓަރީ އިންޖިނިއަރިން ސަރވިސް ގައެވެ. 
		ސަރޖަންޓް މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންނެވި ބޮޑެތި މަސައްކަތް ތަކުގެ ތެރޭގައި، މާލެއަށް ބޮޑުރާޅުއަރުމުގެ ޙާދިސާއާއި، އަކިރި ހަދިޔާކުރުމާއި، ވެލި ހަދިޔާ ކުރުމުގެ މަސައްކަތުގެ އިތުރުން 3 ނޮވެމްބަރުގެ ޢުދުވާނީ ހަމަލާ ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
		ސަރޖަންޓް މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް އަކީ ސިފައިންގެ ތެރޭގައި މިދެންނެވި ޚިދުމަތްތަކުގައި ތެދުވެރިކަމާއި އަމާނާތްތެރިކަމާއެކު ޚިދުމަތްކުރުންމަތީ ދެމިހުންނެވި ލާމަސީލު ބޭފުޅެކެވެ. މުޙައްމަދު އިބްރާހީމްގެ މަތިވެރި ޚިދުމަތްތަކަކީ،  މިއަދުގެ ދިވެހި ސިފައިންގެ ލަޝްކަރުގެ ފަހުލަވާނުންނާއި މާދަމާ ދިވެހި ސިފައިންގެ ލަޝްކަރުގެ ސަފުތަކާ ގުޅޭ ޒުވާން ދަރިންނަށް ދައްކުއިދެއްވި ރީތި މިސާލެއްކަމުގައި ދަންނަވަމެވެ. 
		އިސްވެ ދެންނެވުނު އެންމެހައި ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގުވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުން  01 އޯގަސްޓް 2009 ގައި ޝަރަފުވެރި ކަމާއެކު ސަރޖަންޓް މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ރިޓަޔަރ ކުރެއްވުމުން މުޙައްމަދު އިބްރާހީމްގެ ވަރުގަދަ ޢަޒުމާ ހިތްވަރަށް، އައްސަރިބަހާއި ސާބަސް ދަންވައި، މަތިވެރި ޚިދުމަތްތަކަށް ނުހަނު އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ޝުކުރާއި މުބާރިކުބާދީ އަދާކުރަމެވެ.
ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް އަޙްމަދު ޝާހިދު

ބްރިގޭޑިއަރ ޖެނެރަލް ރިޓަޔަރޑް  އަޙްމަދު ޝާހިދަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދިފާޢީ ބާރުގެ ކުރީގެ ވައިސް ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސް އެވެ.
ލެފްޓިނަންޓް އަޙްމަދު މަނިކު (ތ.އަޙުމަދު މަނިކު)

ލެފްޓިނެންޓް އަޙުމަދު މަނިކު (ސ. ނަންބަރ:44) އަކީ 1959 ވަނައަހަރު މެއި މަހުގެ 11 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން, މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސްފޯސް (އެމް.އެން.ޑީ.އެފް) ގައި ތެދުވެރިކަމާއި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ވޭތުވެ މިދިޔަ 50 އަހަރާއި 2 މަހާ  20 ދުވަހުގެ ދިގު މުއްދަތުގައި، އެއްވެސް ފޫހިކަމެއްނެތި ނުގުޑާފަދަ ޢަޒުމެއްގައި ސާބިތުވެ ހުންނަވައިގެން ޚިދުމަތް ކުރުންމަތީ  ދެމިހުންނެވި ބޭފުޅެކެވެ. 
		މި ދިގު މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އެމް.އެން.ޑީ.އެފް ގެ ލާންސްކޯޕްރަލްކަމާއި، ކޯޕްރަލްކަމާއި، ސަރޖަންޓްކަމާއި، ސްޓާފް ސަރޖަންޓްގެ މަޤާާމް ފުރުއްވާފައި ވެއެވެ. އަދިމީގެ އިތުރުން  ވޮރަންޓް އޮފިސަރ ގްރޭޑް 2 ގެ މަޤާމްވެސް ފުރުއްވިއެވެ. ލެފްޓިނެންޓް އަޙުމަދުމަނިކު  ސިފައިންގޭގައި އިޚްލާސްތެރިކަމާއި ވަފާތެރިކަމާއެކު އަދާކުރެއްވި ޚިދުމަތްތަކުގެ ސަބަބުން، ޝަރަފުގެނިޝާންގެ ގޮތުގައި 7 ކުލައާ 5 މެޑަލް ލިބިވަޑައިގެންފައި ވެއެވެ. ލިބިވަޑައިގެންފައިވާ މެޑަލްތަކުގެ ތެރޭގައި، ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުގެ މެޑަލް، އިޚްލާޞްތެރި ޚިދުމަތުގެ މެޑަލް، ދިގުމުއްދަތެއްގައި ޚިދުމަތް ކުރުމުގެ މެޑަލް، ސައްތައިގެ މެޑަލް، 3 ނޮވެމްބަރުގެ މެޑަލް  ހާސިލްކުރައްވާފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރަމެވެ. ޙާސިލްކުރެއްވި ކުލަތަކުގެ ތެރޭގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ކުލަަ ހިމެނެއެވެ. މީގެއިތުރުން ތަފާތު އެކިއެކި ކަންކަމާގުޅިގެން ޚިދުމަތުގެ އަގުވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުން ދެއްވާ ލިޔުއްތައް ޙާސިލް  ކުރައްވާފައި ވާކަންވެސް ފާހަގަ ކުރަމެވެ.
		ލެފްޓިނެންޓް އަޙުމަދުމަނިކުގެ ޚާއްޞަ ޚިދުމަތް ތަކުގެ ތެރޭގައި ޑިއުޓީސެކްޝަންގެ ކާތިބުކަމާއި ޔުނީފޯމް ސެކްޝަންގެ ކަތިބުކަމާއި، ޓާސްކްފޯސް ޑީއުޓީމަރާ މީހެއްގެ ގޮތުން ޚިދުމަތް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. އަދި ފުލުސްއޮފީހުގައި ޚިދުމަތް ކުރެއްވުމުގެ އިތުރުން މެއިންޓަނަންސް ސެކްޝަނާ ސަޕްލައި ޔުނިޓުގައި އިސް އެން.ސީ.އޯއެއްގެ ގޮތުން ޚިދުމަތް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.  
		ލެފްޓިނެންޓް އަޙުމަދުމަނިކު ބައިވެރިވެ ވަޑައިގެންނެވި ބޮޑެތި މަސައްކަތް ތަކުގެ ތެރޭގައި، ހުވަދޫ ބަޣާވާތުގައި މޯލްޑިވްސްޓާރ ގައި ސިފައިންގެ ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުން ތިނަދޫއަށް ވަޑައިގަތުމާއި ގޯލްޑަންރޭގައި 3 މަސްދުވަހު ރާއްޖޭގެ އުތުރުގެ އަތޮޅުތައްހިމެނޭ ސަރަޙައްރުގައި ޕެޓްރޯލް ކުރުގައި ބައިވެރިވެ ވަޑައިގަތުމާއި އިސްދޫ މުއްޔަށް އެރި ބޯޓު ފުންކުރުމުގައި ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ބުރަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރުމާއި ކުރީގެ ފަހާގޭގައި ފެެހުމުގެ ޚިދުމަތުގައި ވަރަށް ޚާއްސަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރައްވާފައި ވާކަން ފާހަގަ ކުރަމެވެ.
		ލެފްޓިނެންޓް އަޙުމަދުމަނިކަކީ، ސިފައިންގެ ތެރޭގައި މިދެންނެވި ޚިދުމަތްތަކުގައި ތެދުވެރިކަމާއި އަމާނާތްތެރިކަމާއެކު ޚިދުމަތްކުރުންމަތީ ދެމިހުންނެވި ލާމަސީލު ބޭފުޅެކެވެ. އަޙުމަދު މަނިކުގެ މަތިވެރި ޚިދުމަތްތަކަކީ،  މިއަދުގެ ދިވެހި ސިފައިންގެ ލަޝްކަރުގެ ފަހުލަވާނުންނާއި މާދަމާ ދިވެހި ސިފައިންގެ ލަޝްކަރުގެ ސަފުތަކާ ގުޅޭ ޒުވާން ދަރިންނަށް ދައްކުއިދެއްވި ރީތި މިސާލެއްކަމުގައި ދަންނަވަމެވެ. 
		އިސްވެ ދެންނެވުނު އެންމެހައި ޚިދުމަތް ތަކުގެ އަގުވަޒަން ކުރުމުގެ ގޮތުން  01 އޯގަސްޓް 2009 ގައި ޝަރަފުވެރި ކަމާއެކު ލެފްޓިނެންޓް އަޙުމަދުމަނިކުުު ރިޓަޔަރ ކުރެއްވުމުން އަޙުމަދުމަނިކުގެ ވަރުގަދަ ޢަޒުމާ ހިތްވަރަށް، އައްސަރިބަހާއި ސާބަސް ދަންވައި، މަތިވެރި ޚިދުމަތްތަކަށް ނުހަނު އިޚްލާޞްތެރި ކަމާއެކު ޝުކުރާއި މުބާރިކުބާދީ އަދާކުރަމެވެ.
1989

## ޙާދިސާތައް

## އުފަންވި މީހުން

## މަރުވި މީހުން

### މާރޗް
* މާރޗް 15: މުޙައްމަދު ޖަމީލު ދީދީ
ޢަރަބިއްޔާ ސްކޫލު

thumb|އަލްމަދްރަސަތުލްޢަރަބިއްޔަތުލްއިސްލާމިއްޔާ
ޢަރަބިއްޔާ ސްކޫލު ނުވަތަ އަލްމަދްރަސަތުލްޢަރަބިއްޔަތުލްއިސްލާމިއްޔާއަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުޅުވުނު ޢަރަބި އިސްލާމީ ތަޢުލީމު ދޭ ފުރަތަމަ ސްކޫލެވެ.

ޢަރަބިއްޔާ ސްކޫލު ހުޅުވީ 1987ވަނަ އަހަރުގެ ފެބުރުވަރީ މަހުގެ 8ވަނަ ދުވަހު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އޭރުގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަލްއުސްތާޛު މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމެވެ.

ޢަރަބިއްޔާ ސްކޫލުގައި ކިޔަވައިދިނުން އޮންނަނީ 3 މަރުޙަލާއަކަށެވެ. އެއީ އިބްތިދާއީ، އިޢުދާދީ، ޘާނަވީ، މި 3 މަރުޙަލާއެވެ. އިބްތިދާއީގައި ހިމެނެނީ ގުރޭޑު އެކަކުން ގުރޭޑު ހަޔަކަށެވެ. އިޢުދާދީގައި ހިމެނެނީ ގުރޭޑު ހަތަކުން ގުރޭޑު ނުވަޔަކަށެވެ. ޘާނަވީގައި ހިމެނެނީ ގުރޭޑު ދިހަޔެކެވެ.

މި ސްކޫލުގައި ގުރޭޑު 12 އާ ހަމައަށް ކިޔަވައިދެއެވެ.

## މަދަރުސާގެ މޮޓޯ
نبني أمتنا بالإيمان والعلم والعمل - އަހަރެމެންގެ އުއްމަތް ބިނާކުރާނީ އީމާންކަމާއި ޢިލްމާއި ޢަމަލުންނެވެ.

## މަދަރުސާގެ ލަވަ
ޢިލްމުން ހެނދުން އަޅައިގެން

ހޭލާ ދަރީން ހިނގާށޭ

އަބަދަށްޓަކައި ހޯދަން ހިޔާ

...

ޢިލްމީ މިމަދަރުސާގައި

މިނަމަށް ޤަދަރު ކުރާށޭ

ޢަރަބިއްޔަތުލް އިސްލާމިއްޔާ

...

ބިންގާ އަޅާ އީމާންކަމުން

ޢިލްމާއި ޢަމަލުން ޅަފަތުގައި

އުއްމަތް ބިނާކޮށްދޭނަމޭ

ބުނަމޭ އަހަރެމެން އަޒުމުގައި

މިމޮޓޯ މަތީގައި ޚިޔާލް ދިރުވާ

ރީތި ޚުލްގެއްގައި ނަޔާ

ޢިލްމީ......

...

ނިސްބަތް ވެފައވީ ހަތަރުބައި

މުސްލިމް ޚަލީފާއިންނަށޭ

ވިސްނާ މިކަން ރޫޙާ ހިތުން

ވާދައިގެ ރޫޙާ އެއްގޮތަށް

ހުރިހާ ކަމެއްގައި ވާދަ ކުރަމުން

ދާނަމެ ވެވިގެން ގަޔާ

ޢިލްމީ......

...

ޢިލްމުން ހެދުން......

ޢިލްމީ.....

## އިތުރު ފަންގިފިލާތައް
ސްކޫލްގެ ވެބްސައިޓް- https://web.archive.org/web/20190905042705/http://arabiyya.edu.mv/>
ބިހުރޯޒު ކަމަނާ މިސްކިތް

ބިހުރޯޒު ކަމަނާ މިސްކިތަކީ މާލޭގައި ހުރި މިސްކިތްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ޒަމާންވީ އެއް މިސްކިތެވެ. ރަށްދެބައިމަގާއި ނީލޯފަރުމަގާއި ގުޅުނު އިރުދެކުނު ކަންމަތީގައި ހުންނަ ބިހުރޯޒު މިސްކިތަކީ ބޮޑުތަކުރުފާނު ރަސްކަމަށް އިސްވުމުގެ ކުރީގައި ބިނާކުރެވުނު މިސްކިތެއްކަން ތާރީހީ ލިޔުންތަކުން އެނގެއެވެ. މި މިސްކިތް ބިނާ ކުރެއްވީ ބިހުރޯޒު ފާށަނާކަލޯ އެވެ. އަދި އިހުގައި މި މިސްކިތަށް ބިހުރޯޒު ފާށަނަާކަލޯ މިސްކިތް މިނަން ކިޔައި އުޅުނެވެ. 

ބިހުރޯޒު އަކީ ފާރިސީ ބަހެކެވެ. މާނައަކީ ތަނަސްކަމާއި ފާގަތިކަމެވެ. 

ތާރީހީގޮތުން މި މިސްކިތް ފާހަގަކުރެވޭ މުހިއްމު އެއް ސަބަބަކީ މި މިސްކިތުގެ ހަރިންމަ ތެރޭގައި އައްސުލްޠާނުލްޣާޒީ މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނުލް އަޢުޒަމް (އުތީމު އަލްޣާޒީ މުޙައްމަދު ބޮޑުތަކުރުފާނު) އާއި އެ ރަދުންގެ ކޮއްކޯފުޅު، އަލްޣާޒީ ޙަސަން ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނާއި މި ދެ ބޭފުޅުންގެ މަހާނަފުޅު ހުރި ޒިޔާރަތް ހުރުމެވެ. 

## މިސްކިތު ބޯގަ
ހުސެން ފާމުލަދޭރި ކިލެގެފާނުގެ ރަސްކަމުގައި ބިހުރޯޒް ކަމަނާ މިސްކިތުގެ ކިޔަވެނި ބޭކަލުން ދުރުވެ މިސްކިތުގެ ބޯގަ ފެންނަން ނެތް ކަމަށް ދެންނެވުމުން އަލުން ބޯގައެއް ލިޔުއްވިއެވެ. އަދި 1620 ވަނަ އަހަރު އުތީމު އަލިތަކުރުފާނުގެ މުނިކާފަ ދަރިކަލުން ކަޅުތުއްކަލާގެ ރަސްކަމުގައި މައްޗަންގޯޅީގައި އުޅޭ އުސްމާނު އަލީއޭ ކިއުނު މީހަކާ ބިހުރޯޒް މިސްކިތުގެ ތުއުލިޔާގެ މޫލަވެރިކަން ހަވާލުކުރިއެވެ. އަދި ދޮންބަންޑާރައިންގެ ރަސްކަމުގެ ދުވަސްވަރަށް އައިއިރު މިބުނި އުސްމާނު އަލީގެ ދަރިކޮޅު ހުސްވުމުން ފަނޑިޔާރު މަނިކުފާނާއި ވަޒީރުން މަޝްވަރާ ކުރައްވައި ނިންމެވީ އެމިސްކިތް ބެލެހެއްޓުމާއި ތައުލިޔާ މޫލާގެ ވެރިކަން ރަދުންގެ ދަރިދަރި ކޮޅަށް ހަމަޖެއްސެވުމަށެވެ.

## ރިފަރެންސް
ނިހާސްކީ ރާއްޖެ

**ނިހާސްކީ ރާެއްޖެ** އަކީ ފ. އަތޮޅު ހިމިތީގައި އޮތްކަމަށް ބުނެވޭ ތަމައްދުނުވެފައިވާ ޝަހަރެކެވެ. 

## އިލްމީގޮތުން ކުރިއެރުން
އެމީހުންނަކީ ހިސާބު އިލްމަށް މޮޅުބައެއް ކަމުގައި ވެއެވެ. 
## ހިމިތި ފަޅުވުން
ހިމިތީގައި މީހުން ދިރިއުޅުނު ކަމުގެ އަލާމާތްތައް އަދިވެސް ހުރެއެވެ.
ޖަނބުރޯލުގަސް

މިއީ މޭވާއަޅާ ގަހެކެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގަސްގަހާގެހި
ޤިސްމު:ގަސްގަހާގެހި
ބޮޑަވަކި

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގަސްގަހާގެހި
ޤިސްމު:ގަސްގަހާގެހި
ކުދިބޮލި

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަސްމަހާމެހި
ޤިސްމު:މަސްމަހާމެހި
ފިނޮޅު

thumb|left
މިއީ ‍ފަޅުފަޅުގައި ދޮންވެލީން އުފެދި ފެނުން މައްޗަށް ހިކިފައި ހުންނަ ތަންތަން. އިނގިރޭސިން މިއަށް ކިޔަނީ cay އެވެ. މިއީ ކުޑަ، ތިރި، މުރަކަ ފަރެއްގެ މަތީގައި އުފެދިފައިވާ ރަށެކެވެ. އެއްވެސް ގަހެއް ރުކެއް ނުވާނަމަ **ދޮންވެލިފިނޮޅު** ކިޔައިއުޅެއެވެ.

## މަސްދަރުތައް
ސުނާމީ

ވަސުސުނާމީ" މިލަފްޒަކީ، ޖަޕާން ބަހުން އުފެދިގެން އައިސްފައިވާ ލަފުޒެކެވެ. ޖަޕާންބަހުން، ބަނދަރުގައި ހިނގާ ރާޅަށް ނިސްބަތްކޮށް ބުނެއުޅޭ ލަފުޒެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީހުގައި ދިމާވި އެންމެ ބޮޑު ގުދުރަތީ މުސީބާތަކީ 2004 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެންބަރު މަހުގެ 26 ވަނަ އަށް ވީ އާދީއްތަ ދުވަހު ކުރިމަތިވި ސުނާމީ ކާރިސާ އެވެ.  އެއީ އިންޑޮނޭޝިޔާގެ ކައިރިން ކަނޑުގެ އަޑިޔަށް ރެކްޓާ މިންގަނޑުން 9.1 އާއި 9.3ގެ ބާރުމިނުގައި އައި ބިންހެލުމެއްގެ ސަބަބުން އުފެދުނު މި ސުނާމީއެކެވެ.

މި ކާރިސާގައި ދިވެހިރާއްޖެ އިން 82 މީހުން މަރުވެފައިވާކަން ކަށަވަރު ކުރެވިފައިވާ އިރު 26 މީހުން ވަނީ ވީނުވީއެއް ނޭނގި ގެއްލިފަ އެވެ. ސުނާމީއާ ގުޅިގެން ރާއްޖޭގެ 13 ރަށަކުން މީހުން ފޭބިކަމަށް ސަރުކާރުގެ ރަސްމީ ރިޕޯޓުތަކުން ދައްކާ އިރު، ގެދޮރު ގެއްލުނު މީހުންގެ އަދަދު 15000 އަށްވުރެ މައްޗެވެ.
ފަރަމަރާޒު

left|thumb|ބަހުމަން ސިސްތާނަށް ހަމަލާދީ، ފަރަމަރާޒު ބަލިކުރުން ޖާމިއުއްތަވާރީޚް ގައި ލިޔެވިފައި. މި ފޮތް ލިޔުނީ ހާފިޒީ ަބްރޫ އެވެ.
ފަރަމަރާޒް އަކީ ޝާހްނާމާ ގައި ހިމެނިފައިވާ އިރާނުގެ ފަހުލަވާނުންގެ ތެރެއިން ހިމެނޭ އެކަކެވެ. އޭނާ އަކީ ރުސްތުމްގެ ފިރިހެން ދަރިއެެވެ. އަދި ގަތުލުކުރެވުނީ ކައި ބަހުމަން ގެ އަތުންނެވެ. 

ޝާހްނާމާ ލިޔެވުނުތާ ސައްތައެއްހާ އަހަރު ފަހުން، ފަރަމަރާޒް އާއި އޭނާ ބައިވެރިވި ހަނގުރާމަތަކާ މެދު ފޮތެއް ލިޔުނެވެ. ނަމަކީ "ފަރަމަރާޒް ނާމާ" އެވެ. މީގެ އިތުރުން ބޮރުޒު ނާމާ ފަދަ ގަދީމީ ފޮތްތަކުގައި ފަރަމަރާޒުގެ ނަންގަނެވިގެން ވެއެވެ. 

## އިތުރަށް ކިޔުމަށް
* ޝާހްނާމާ
* ފަރަމަރާޒް ނާމާ
ހަކުރާގެ

މިއީ މެެދުޒިޔާރަތް ދޮށުގޭ އިރުން މިހާރުގެ ރައްޔިތުންގެ މަޖުލިސް ގެއިން ބަޔަކާ ހަމައަށް މެދު ޒިޔާރަތް މަގުގެ ދެކުނުގައި ހުރި ގަނޑުވަރެެކެވެ.

## މަސްދަރު
ޝީރާމަން ހުކުރު މިސްކިތް

މިއީ އިންޑިޔާ ފުރަތަމަ ބިނާކުރެވުނު މިސްކިތެވެ. މިސްކިތް ބިނާކުރެވުނީ މީލާދީން 629 ގައެވެ. މި މިސްކިތް ހުންނަނީ އިންޑިޔާގެ ކެރެލާ ސްޓޭޓްގެ ތްރިއްސުރު ޑިސްޓްރިކްޓްގައެވެ. މި މިސްކިތް ބިނާކުރެއްވީ ޝީރާ ރަސްގެފާނުގެ އަމުރުފުޅަށް މާލިކް ބިން ދީނާރެވެ. މާލިކް ބިން ދީނާރަކީ ކީރިތި ރަސޫލާ މުޙައްމަދު (ޞޢވ) ގެ ސަހާބީ އެކެވެ. މި މިސްކިތް ބިނާކުރެވުނީ އޭގެ ކުރީގައި ބުދު ދީނުގެ ފައްޅިއެއް ހުރި ބިމުގައެވެ. ފުރަތަމަ އެ ފައްޅި މިސްކިތަކަށް ބަދަލުކުރީ އެވެ. ފަހުން އެތާނގައި މިސްކިތެއް ބިނާކުރީއެވެ. ފުރަތަމަ ބިނާކުރެވުނު އިރު މިއީ 370 އެއްހައި މީހުންނަށް ނަމާދުކުރެވޭ ވަރުގެ މިސްކިތެކެވެ. ނަމަވެސް ފަހުން އެކި ފަހަރުމަތިން މިސްކިތް ވަނީ ބޮޑުކުރެވިފައެވެ. 

## ތާރީހް
ބުނެވޭ ގޮތުގައި އެތާނގެ ރަސްގެފާނަށް ހުވަފެންފުޅުގައި ހަނދު ދެފަޅިވާތަން ފެނިވަޑައިގަތެވެ. ރަސްގެފާނު މި ހުވަފެންފެންފުޅުގެ ތައުބީރު އެއްވެސް މީހަކަށް ބުނެދޭކަށް ނޭނގުނެވެ. އެ ދުވަސްވަރު މައްކާގެ ބަޔަކު އޮޅުދޫކަރަޔަށް ދިޔަ މަގުމަތީގައި މި ރަސްގެފާނާ ބައްދަލުވެ މި ހުވަފެންފުޅުގެ ވާހަކަ ދެއްކުމުން އެމީހުން ރަސްގެފާނަށް މުޙައްމަދުގެފާނުގެ ހަބަރު ދިނެވެ. އަދި އެ ހުވަފެންފުޅާއި ހަނދު ދެފަޅި ކުރެއްވުމުގެ މުއުޖިޒާތާ ގުޅުން ހުރިކަމުގައި ވާހަކަދެއްކެވިއެވެ. ދެން މިގާފިލާ އެނބުރި މައްކާއަށް ދިޔައިރު މި ރަސްގެފާނު މުޙައްމަދުފާނާ ބައްދަލްކުރުމަށް ދަތުރުގައި ބައިވެރިވިއެވެ. 

ބުނެވޭ ގޮތުގައި މިރަސްގެފާނު މައްކާއަށް ދަތުރުކޮށް ކީރިތި ރަސޫލާއާ ބައްދަލުވެ އިސްލާމް ދީން ގަބޫލުކުރިއެވެ. އަދި މި ރަސްގެފާނު ރަސޫލާއަށް އިނގުރު އަސާރަ ވެދުމަށް އެރުވިއެވެ. ދެން އިންޑިޔާގައި އިސްލާމް ދީން ފެތުރުއްވުމުގެ މަސައްކަތް މާލިކް ބިން ދީނާރާ ހަވާލުކުރައްވައި ރަސްގެފާނާ އެކު ފޮނުއްވިއެވެ. ނަމަވެސް މައްކާއިން އެނބުރި އުތުރުކަރައަށް ކުރި ދަތުރުގައި ރަސްގެފާނު އާލާސްކަންފުޅެއް ޖެހި އަވަހާރަވިއެވެ. 

ރަސްގެފާނު އަވަހާރަވުމުގެ ކުރިން ސިޓީ ލިޔުއްވައި މާލިކް ބިން ދީނާރާ ހަވާލުކުރެއްވިއެވެ. އަދި ރަސްކަން ހިންގުމާ ހަވާލުވެ ތިބި ރަސްގެފާނުގެ އާއިލާގެ މީހުންނަށް މި ސިޓީ ދެއްވުމުން މާލިކް ބިން ދީނާރު ދީން ފެތުރުމުގެ މަސައްތް ކުރުމަށް ފުރިހަމަ އެހީތެރިކަން ދެއްވިއެވެ.
ބާކޫ

right|thumb|ބާކޫ، އަޒަރުބައިޖާން
ބާކޫއަކީ އަޒަރުބައިޖާނުގެ ވެރިރަށް އަދި އެއްމެ ބޮޑު ސިޓީ. މީގެ އިތުރުން ބާކޫ އަކީ ކެސްޕިއަން ކަނޑު ކައިރިގައިވާ ހިސާބު އަދި ކޯކަސް ހިސާބުގަނޑުގެވެސް އެއްމެ ބޮޑު ސިޓީ. ބާކޫ އަކީ އަޕްޝެރޮން ޕެނިންސިއުލާގެ ދެކުނު ހިސާބުގައިވާ ސިޓީއެއް. ކަނޑުގެ ލެވެލް އިން 28 މީޓަރު (92 ފޫޓު) ދަށުގައިވާ މި ސިޓީއަކީ ދުނިޔޭގެ އެއްމެ އުސްމިނުން ދަށުގައިވާ ވެރިރަށަކަށް ވުމުގެ އިތުރުން ކަނޑުގެ ލެވެލުގެ ދަށުގައިވާ އެއްމެ ބޮޑު ސިޓީ.

ބާކޫ ބެހިގެން ވަނީ ބަޔަކަށް: ދަ އޯލްށް ޓައުން (އިޝެރީ ޝެހެރު)، ތަރައްގީވަމުން އަންނަ 'ބޫމް ޓައުން' އަދި ސޯވިޔެޓު ޒަމާނުގައި އުފައްދައިފާ ސިޓީގެ ހިސާބު ގަނޑު. ބާކޫގެ މެޓްރޯޕޮލިޓަން ހިސާބުގަނޑުގައި 3 މިލިޔަން އެއްހާ މީހުން ދިރިއުޅޭ. އަދި މީގެ ތެރެއިން ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަޔަކީ ރެފިއުޖީ މީހުންނާއި އިންޓާނަލީ ޑިސްޕްލޭސްޑް މީހުން. 

ބާކޫއަކީ ތެޔޮ ގިނަ ރަށެއް. އަދި ވަރަށް ގިނަ ސަރުކާރު އަދި އަމިއްލަ ޔުނިވާސިޓީވެސް ވޭ. 

2012 މޭމަހުގައި ބާކޫގާއި 57 ވަނަ ޔޫރޯވިޜަން ލަވަ މުބާރާތް ބާއްވާފައިވޭ. އަދި 2020 ވަނަ އަހަރުގެ ސަމާ އޮލިމްޕިކްސް ބޭއްވުމުގެ ފުރުސަތަށް ވަނީ އެދެފަ. މި ސިޓީގެ މައި ފުޓުބޯޅަ ޓީމް ތަކަކީ ނެފްޓްޗީ ބާކޫ، އެފްސީ ބާކޫ އަދި އިންޓާ ބާކޫ. ބާކޫއަކީ ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގެ ރާޒުވާކުޅުމުގެ މަރުކަޒެއް.

## އަވަށް
ބާކޫ ބެހުގެން ވަނީ 11 ރަޔޮން (އަވަށް) އަށް އަދި މީގެ ތެރެއިން 5 އަވަށަކީ ސިޓީ.
އިލްހާމް އަލިޔެވް

left|thumb
އިލްހާމް ހޭދަރު އޮގްލޫ އަލިޔެވް (އުފަންތާރީހު 24 ޑިސެމްބަރު 1961) އަކީ 2003 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން  އަޒަރުބައިޖާން ގެ ރައީސް. އިލްހާމް އަލިޔެވްގެ ކުރިން ރައީސް ކަން ކޮއްފައިވަނީ އޭނާގެ ބައްޕާ، ހޭދަރު އަލިޔެވް. އެއީ 1993 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 2003 ވަނަ އަހަރަށް. 4 އޮގަސްޓް 2003 ގައި، ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގެ 2 މަސް ކުރިން، ހޭދަރު އަލިވެވް ވަރަށް ބަލި ހާލުގައި އިލްހާމް އަލިޔެވް  ބޮޑު ވަޒީރުކަމުގެ މަގާމަށް އައްޔަނު ކުރި.  އެ އަހަރުގެ އޮކްޓޫބަރު މަހުގައި ވަރަށް ފަސޭހަ ކަމާ އެކީ އިލްހާމް އަލިޔެވް ވަނީ ރައީސުލް އިންތިޚާބްެއިން ކާމިޔާބީ ހާސިލްކޮއްފަ. އަދި 31 އޮކްޓޫބަރު 2003 ގައި އައު މަގާމަށް ވަނީ ހުވާކޮއްފަ. އިލްހާމް އަލިޔެވް އަކީ ރައީސްގެ މަގާމުގެ އިތުރުން ނިއު އަޒަރުބައިޖާން ޕާޓީ ނަމަކަށް ކިޔާ ސިޔާސީ ޕާޓީގެ ޒައީމް. 

## ވެބްސައިޓް

ޤިސްމު:Living people
ހޭދަރު އަލިޔެވް

thumb|1993
ހޭދަރު އަލީރްޒާ އޮގްލޫ އަލިޔެވް (10 މޭ 1923 - 12 ޑިސެމްބަރު 2003) އަކީ އަޒަރުބައިޖާންގެ ތިންވަނަ ރައީސް. ރައީސްކަމުގެ މަގާމުގައި ހޭދަރު އަލިޔެވް މަސައްކަތް ކޮއފައިވަނީ އޮކްޓީބަރު 1993 އިން އޮކްޓޫބަރު 2003. ހޭދަރު އަލިޔެވްއަށްފަހު ރައީސްކަން ކޮއްފައިވަނީ އޭނާގެ ދަރި އިލްހާމް އަލިޔެވް. 

1969 އިން 1982 އާ ދެމެދު ސިޔާސީގޮތުން އަޒަރުބައިޖާންގައި ބާރު ހިންގާފައިވަނީ ސޯވިޔެޓް އޒަރުބައިޖާންގެ ޒައީމްގެ މަގާމުގައި ހުރެގެން. 

## ރިފަރެންސް

## އެހެނިހެން ވެބްސައިޓު

* 
* 
*
ކަބާބު

border|thumb|300x300px|ވާތުން ކަނާތަށް: ޗެންޖޭހް ކަބާބު، ކާބާބު ކޫބިޑާ، ޖޫޖެހު ކަބާބަ
thumb|200x200px|ޑޯނާ ކަބާބް
ކަބާބު (ތުރުކީގަ ކެބާޕް، އިރާންގަ ކަބާބް އަދި އަފްގާނިސްތާން، އިންޑިޔާ އަދި ޕާކިސްތާނުގައި ކެބޮބް ނުވަތަ ކަބޮބް) އަކީ ޓުރުކީ އަދި ފާރިސީ ބަހުން ފިހެފައިވާ މަސް. އާއްމުގޮތެއްގައި ކެބާބް ހަދަނީ ގެރިމަހުން ނުވަތަ ބަކަރި މަހުން. އެއްބައި ވައްތަރުގެ ކެބާބް މަހުން އަދި ކުކުޅުންވެސް ހަދާއުޅޭ. އޫރު މަހަކީ މުސްލިމުންނަށް ކެއުން ހަރާމް ބާވަތަކަށް ވުމުން، އެ މަހަކުން މުސްލިމުން ކަބާބެއް ނުހަދާ. ނަމަވެސް އެއްބައި މުސްލިމް ނޫން ފަރާތްތަކުން އޫރު މަހުން ކަބާބު ހަދާ އުޅޭ. 

ކަބާބްގެ އެކި ވައްތަރު އަދި ބާވަތްތަށް ވޭ. އަދި އެކި ގައުމުތަކުގައި ކެބާބް މާނަކުރާ ގޮތްވެސް ތަފާތު. އާއްމު ގޮތެއްގައި ކެބާބް މާނަކުރަނީ ޑޯނާ ކަބާބް އަށް. ޔޫރޮޕް އަދި ޔުނައިޓެޑް ސްޓޭޓްސް ގައި ކެބާބް އަށް ކިޔަނީ ޝިޝް ކަބާބް. ދެކުނު އޭޝިޔާގައި ކެބާބް މާނަކުރަނީ ވަރަށް ގިނަ ބާވަތްތަކަކަށް. މީީގެ ތެރޭގައި ޗައްޕަލި ކަބާބް، ޝާމީ ކަބާބް އަދި ބިހާރީ ކަބާބް ހިމޭނޭ. 

## ބާވަތްތަށް
ތިރީގައި މިވަނީ ކަބާބްގެ އެކި ވައްތަރު ތަކުގެ މިސާލުތަކެއް

### ޝިޝް
ޝިޝް ކަބާބް އަކީ ދަގަނޑު ދަނޑިއަކަށް މަސް ކޮޅުތަށް ހަރާފަ، އަޅި ނުވަތަ ދަރު މަތީ ފިހާ ކަބާބް. މިއީ އިރާން އަދި އަފްގާނިސްތާންގައި އުފެދިގެން އައިސްފާވާ ކަބާބް އަކަށް ވާއިރު މި ކަބާބް ތުރުކީ، ޕާކިސްތާން، އިންޑިޔާ އަދި އަރަބި އެކި ގައުމު ތަކަށް ފެތުރިފާވޭ. މިއީ ޔޫރޮޕު އަދި އެމެރިކާގައި ވަރަށް މަޝްހޫރު ވެފައިވާ ކެބާބްގެ ބާވަތެއް. 

### ޑޯނާ
ޑޯނާ ކެބާބް (ތުރުކީ ބަހުން 'އެނބުރޭ ކަބާބް') އަކީ ބަކަރި، ގެރި ނުވަތަ ކުކުޅު މަހުން ހަދާ އެނބުރޭ ދަނޑިޔަކަށް މަތި މައްޗަށް މަސްކޮޅުތަށް ހަރާލާފަ ފިހާ ކަބާބެއް. 

### ޗައްޕަލި
ޗައްޕަލީ ކަބާބް ނުވަތަ ޗައްޕަލް ކަބާބް ނުވަތަ ޗަޕްލީ ކަބާބް އަކީ ތެއްލާފައިވާ ކަބާބްގެ ވައްތަރެއް. މިއީ މިއަދުގެ ޕާކިސްތާން އަދި އަފްގާނިސްތާންގެ އުތުރު-ހުޅަނގު ޕްރޮވިންސްގައި އުފެދިގެން އައި ކަބާބްއެއް. މި ނަން އައިސްފާވަނީ ޕަޝްތޯ އަދި އުރުދޫ ބަހުން ފައިވާނަށް ކިޔާ ބަހުން. ސަބަބަކީ މި ކަބާބް އަކީ ފައިވާނެއްގެ ބައްޓަމަށް ހުންނަ ކަބާބް އަކަށް ވާތީ. 

މި ކަބާބް ހަދަނީ މުގުރާފައިވާ ގެރި މަސް، ނުވަތަ މަޓަންއިން، ޓޮމާޓޯ، ފިހާ އަދި މިރުހާ އެއްކޮއްފަ. މީގެ އިތުރުން އެކި ބާވަތުގެ ހާބްސް އަދި ހަވާދުވެސް އަޅާ. މި ކަބާބުގައި ވަރަށް އާދަޔާ ޚިލާފު ބައްޓަމެއް ވޭ. މި ކަބާބު ރޯފިލުވަނީ ބޮޑު ތަވައެއްގަ. އާއްމު ގޮތެއްގައި މި ކަބާބު ކަނީ ރޮޓީ އާއި އެކު. އަދި ކަބާބާއި އެކު ގަހުވަ ނުވަތަ ގްރީން ޓީ ބޮއެ އުޅޭ. 

ޗައްޕަލި ކަބާބް އަކީ ޕާކިސްތާނުގައި ވަރަށް މަޝްހޫރު ކަބާބްއެއް. އަދި ލަހޯރު އަދި ކަރާޗީ ފަދަ ބޮޑެތި ސިޓީތަކުގައިވެސް ވަރަށް މަގްބޫލުކަން ބޮޑު. ނަމަވެސް ކާބޯތަކެތީގެ އެކްސްޕާޓުން ބުނާގޮތުގައި އެއްމެ މީރު ޗައްޕަލި ކަބާބް ލިބޭނީ ޕޭޝަވަރު އަދި މަރުދާން ރަށްރަށުން. މިއަދު ކަބާބްއަކި މުޅި ދުނިޔޭގައިވެސް މަޝްހޫރު ކެއުމެއް. މިގޮތުން ޔޫއޭއީ، ސައިދީ އަރަބިއްޔާ، އިންގިރޭސި ވިލާތު، ކެނަޑާ، އޮސްޓްރޭލިޔާ އަދި އެމެރިކާ ހިމެނޭ. 
ޤިސްމު:Afghanistan
ހަނގާކުރުން

ހަނގާކުރުމަކީ އަނގަބަހުން ނުވަތަ އަތްފައިން ނުވަތަ ބަޔަކު ލައްވައި ނުވަތަ އެހެންވެސް ވަސީލަތެއް ބޭނުންކޮށްގެން މީހަކަށް ގެއްލުންދިނުމެވެ. އަނިޔާއެއްކުރުމެވެ. އުންދަގޫކުރުމެވެ. ޖިސްމާނީގޮތުންނާއި ނަފްސާނީގޮތުންވެސް ހަނގާކުރެއެވެ. ކޮންމެ ގޮތަކުން ކުރިޔަސް މީހަކަށް އެއިން ގެއްލުމެއް ނުވަތަ އަނިޔާއެއް ންވަތަ ދެރައެއް ލިބޭ ކޮންމެ ކަމަކީ ހަނގާއެވެ.
ދޮންދީނި

ދޮންދީނި އިނގިރޭސި ބަހުން ކިޔާނަމަ "White Tern" ‘ވައިޓް ޓާރން’ އަކީ ރާއްޖޭގައި ހަމައެކަނި އައްޑު އަތޮޅުގައި އުޅޭ ޚާއްސަ ދޫންޏެކެވެ. ގައިގައި ހުންނަ ފަތުގައި ސާފު ހުދުކުލަ ހުންނަ މި ދޫނީގެ ތުމުގައި ހުންނަނީ ކަޅު ކުލައެވެ. މިދޫންޏަކީ ކުދިމަސް ކައި އުޅޭ ދޫންޏެކެވެ. އަދި މިދޫނި ނިދާ ދިރިއުޅެ ހަދަނީ ގަހުގެ އޮފީގައެވެ. މިދޫނި ދަރިމައިވަނީ ވެސް ދިރިއުޅޭ ގަހުގެ އޮފިގަނޑު މައްޗަށްބިސް އަޅައިގެންނެވެ. މިއީ އުމުރު ދިގު ދޫންޏެކެވެ. އެގޮތުން މިދޫނި ގާތްގަނޑަކަށް 18 އަހަރު ދިރިއުޅޭކަމަށް ވެއެވެ. މިހާރަކަށް އައިސް އައްޑޫ ސިޓީ ކައިރީގައި އޮންނަ ހުވަދު އަތޮޅުގެ ފަޅު ރަށެއް ކަމަށްވާ ހައޮޑިގަލާގައިވެސް މިދޫނި މިހާރު ދިރިއުޅޭ ކަމަށް ވެއެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި މިދޫނި ދިރިއުޅެނީ ޓްރޮޕިކަލް ކަޑުގެ ސަރަހައްދުގެ އިތުރުން އިންޑިއާ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުގައެވެ. ދޮންދީނި އަކީ ވަރަށް މަދު އަދަދަކަށް ރާއްޖޭގައި ދިރިއުޅޭ ދޫންޏެއްކަމުން މިދޫނި ހިފާ ގެންގުޅުމަކީ މަނާ ކަމެކެވެ. މިއީ ހިމާޔަތް ކުރެވިފައިވާ ދޫންޏެކެވެ.