open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ހުރާގޭ ދަރިކޮޅު

ހުރާގޭ ދަރިކޮޅުގެ އަސްލު ނިސްބަތްވާ ރަށަކީ ކ.ހުރާ އެވެ. މިސްޓަރ އެޗްސީޕީ ބެލް ލިޔުއްވާފައިވާ ގޮތުން ހުރާގޭ ދަރިކޮޅުގެ ބިންގާ އަޅުއްވާފައިވަނީ ސުލްޠާން ޙަސަން ޢިއްޒުއްދީން ނުވަތަ ދޮންބަންޑާރައިންނާއި ހަމައިންނެވެ. އޭގެ ފަހުން ހުރާގޭ ދަރިކޮޅުގެ އެތަކެއް ބޭފުޅުންނެއް، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަމާއި ވެރިކަން، އަދި އެންމެ އިސްވަޒީރުކަން ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.

މިސްޓަރ އެޗްސީޕީ ބެލް ލިޔުއްވާ ގޮތުގައި ހުރާގޭ ދަރިކޮޅު ފެށެނީ ހުރާގައި ދިރިއުޅުއްވި ދޮންމަރުދުރު އާއި ހަމައިންނެވެ. މިދޮންމަރުދުރު އަށް ތަފާތު ނަންތައް ކިޔައިއުޅެއެވެ. އެގޮތުން، ފަނޑިއަތްކަލޯ، ބޮޑު ފަނޑިއަތްކަލޯ، ވަޑިޔައިކަލޭގެ ފަދަ ނަންތައް ހިމެނެއެވެ. އަދި ކުރިއަށް ދޮންމަރުދުރު ކިޔާފައި އަދި ނުކިޔައި، ފަނޑިއަތް ތަކުރުފާނު، ފަނޑިއްކަލޭގެފާނު، ދަހަރާ ފަނޑިއަތް ކަލޭގެފާނު މިހެންވެސް ކިޔާފައި ވެއެވެ.

ދޮންމަރުދުރު ފަނޑިއްކަލޭގެފާނު ބައްޕާފުޅަކީ ބެހިގެން އައި ފަރަންސޭސި ނަވެއްގެ **ޑޮން ލުއީ** ނަމަކަށްކިޔޭ އޮފިސަރެއް ކަމަށް ވެއެވެ. ޙަސަން ތާޖުއްދީނު ލިޔުއްވާފައިވާ ގޮތުން ޑޮން ލަވީޒް އަދި ޑޮން މާލަވީޒް އަކީ ސުލްޠާން ޙަސަން (ނުވަވަނަ) ގެ އަންހެން ބޭފުޅެއްގެ ދަރިންނެވެ. މިދޮން ލުއީ ނުވަތަ ދޮން މާލަވީޒް އާއި ބެހޭގޮތުން ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް ތާރީޚްގައި ލިޔެފައި ވެއެވެ.

ހުރާގޭ ދަރިކޮޅުގެ ފެށުން ކަމުގައި ބެލެވޭ ހުރާ ދޮންމަރުދުރު ފަނޑިއަތް ކަލޭގެ އަށް 4 ފިރިހެން ކުދިން ލިބިލެއްވި އެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އިބްރާހީމް އެދުރު ތަކުރުފާނު އަށް ލިބިލެއްވި ދެފިރިހެން ދަރިންނަކީ ހުރާ ދޮން މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނު އާއި، ހުރާ ޢަލީ ބޮޑު މުރީދު ތަކުރުފާނު އެވެ. އޭނާ އުޅުއްވި ގެއަކީ ހުރާ މުރީދު ގެއެވެ. އެދުވަސްވަރުން ފެށިގެން ހުރާގައި މުރީދު ގެއަކާއި ގަނޑުވަރު ކިޔާ އިމާރާތެއް ހުންނަކަމަށް ވެއެވެ. މިގަނޑުވަރަކީ ހުރާ ދޮންމަރުދުރު ފަނޑިއަތް ކަލޭގެއަށް އުފަން ޙުސައިން ދަހަރަދަ ކަލޭގެ އުޅުއްވި ގެކަމަށްވެސް ބުނެވެއެވެ.  މިއީ މުލީގޭ ދޮން ޙަސަން މަނިކުފާނު ނުވަތަ ދޮންބަންޑާރައިންގެ ކާފާ ފުޅެވެ. ދޮންބަންޑާރައިންގެ ބައްޕާފުޅަކީ ހުރާ ޙުސައިން ދަހަރަދަ ތަކުރުފާނުގެ މުހައްމަދު މަނިކުފާނު އެވެ. އެއީ ފާމުލަދޭރި ވަޒީރު އެވެ.

## ރަސްކަންކުރެއްވި ރަސްކަލުން
* ސުލްޠާން ޙަސަން ޢިއްޒުއްދީން (1759-1766) 
* ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (ދެވަނަ) 1774
* ސުލްޠާން މުޙައްމަދު މުޢިއްޒުއްދީނު 1774-1779
* ސުލްޠާން ޙަސަން ނޫރައްދީން (އެއްވަނަ) 1779 
* ސުލްޠާން މުޙައްމަދު މުޢީނުއްދީނު (އެއްވަނަ) 1799-1835 
* ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީނު (ހަތަރުވަނަ) 1835-1882 
* ސުލްޠާން އިބްރާހީމް ނުރައްދީން 1882-1886 (ފުރަތަމަ ފަހަރު)
* ސުލްޠާން މުޙައްމަދު މުޢީނުއްދީނު (ދެވަނަ) 1886-1888 
* ސުލްޠާން އިބްރާހީމް ނުރައްދީން 1888-1892 (ދެވަނަ ފަހަރު)
* ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީނު (ފަސްވަނަ) 1892
* ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (ތިންވަނަ) 1892 (ފުރަތަމަ ފަހަރު)
* ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޢިމާދުއްދީނު (ހަވަނަ) 1892-1903 
* ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (ތިންވަނަ) 1903-1933 (ދެވަނަ ފަހަރު) 
* ސުލްޠާން ޙަސަން ނޫރައްދީން (ދެވަނަ) 1933-1943 
* ޢަބްދުލްމަޖީދު ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނު 1943-1952 (Never installed as Sultan)
* ފުރަތަމަ ފަހަރު ޖުމުހޫރިއްޔާ އިޢުލާންކުރުން - 1952
* ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ފަރީދުދީދީ 1954-1968
* ދެވަނަ  ފަހަރު ޖުމުހޫރިއްޔާ އިޢުލާންކުރުން - 1968

## މަރުޖިޢުތައް
* ފަތްތޫރަ -މެއި 1984 - ދިވެހިބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ގައުމީ މަރުކަޒު

ޤިސްމު:ދިވެހި ތާރީޚް
މާލޭ ބޮޑުގަލު މިސްކިތު ލޯމާފާނު

**މާލޭ ބޮޑުގަލު މިސްކިތު ލޯމާފާނު** އަކީ ދިވެސް އަކުރުން ލިޔެފައި އޮއްވައި ފެނުނު ހަމައެކަނި ލޯމާފާނެވެ. މިލޯމާފާނު ލިޔެވިފައި އޮތްކަމަށްވަނީ ހިޖުރައިން 758 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އެއީ މީލާދީން 1356-1357 އާއި ދެމެދުގައެވެ. އާދެ ރާއްޖެ އިސްލާމްވިތާ 210 އަހަރު ފަހުންނެވެ. މިމުހިއްމު ލޯމާފާނު އަކީ ސުލްޠާން ޖަލާލުއްދީނު ޢުމަރުވީރު ގެ ދޮށީ ދަރިކަނބަލުން ސުލްޠާނާ ޚަދީޖާ ރެހެންދި ކަނބައިދިކިލެގެ ފުރަތަމަ ރަނިކަމުގެ (742-764) 16 ވަނަ އަހަރު ލިޔެފައި އޮތް ލޯމާފާނު އެކެވެ.

މިސްޓަރ އެޗްސީޕީ ބެލް ދެކެލައްވާގޮތުގައި ތާރީޚީ ގޮތުން އެންމެ އަގުހުރި ލޯމާފާނަކީ މިއީ އެވެ.

### މަރުޖިޢުތައް
* ފަތްތޫރަ - އޮގަސްޓް 1984 - ދިވެހިބަހާ ތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ގައުމީ މަރުކަޒު

ޤިސްމު:ދިވެހި ތާރީޚް
ކިރު ދޫނި

ކިރު ދޫނި އަކީ އައިނާ އަޅާ ދޫންޏެކެވެ. މިއީ ހުދުކުލައިގެ ދޫންޏެކެވެ. އަދި މިދޫނި ވައްލަ އާއި ވައްތަރު ވާނެއެވެ. 

*ކިރު ދޫނީގެ ފޮޓޯތައް

## އިތުރު ފާލަންތައް
ދިވެހި ކޮވެލި

އކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިމާޔަތް ކުރެވިފައިވާ ދޫނިތަކުގެ ތެރެއިން ދޫންޏެކެވެ.
ދިވެހި ހޯގުޅާ

އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިމާޔަތް ކުރެވިފައިވާ ދޫނިތަކުގެ ތެރެއިން ދޫންޏެކެވެ.
މިދޫނި އާންމުގޮތެއްގައި މަސްއައިންތަކުގެމަތީގައި އުޅޭކަމަށް ވަނީ ފާހަގަ ކުރެވިފައެވެ.
thumb|200px|left
އިރުވައިހުދު

(en: cattle egret) އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހިމާޔަތް ކުރެވިފައިވާ ދޫނިތަކުގެ ތެރެއިން ދޫންޏެކެވެ. އިރުވާ ހުދު އުޅެނީ އުދުހިފައެވެ. މާކަނާ އާވައްތަރު އެއަށްވުރެ ކުޑަ ހުދުދޫންޏެއް. ހުޅަނގުވީމާ މީގެ ހުޅިގަނޑާއި ބުރިކަށިމަތީގެ ފަތްތައް ރަތްރީނދޫ ކުލައަށް ބަދަލުވެދެއެވެ. އިރުވައި ވީމާ އެފަތްތައް ހުދުވެދެއެވެ.
ކަޒިރަންގާ ގައުމީ ޕާރކް

thumb|left|200px|ކަޒިރަންގާ ގައުމީ ޕާރކް/އާސާމް/ އިންޑިޔާ
ކަޒިރަންގާ ގައުމީ ޕާރކް އަކީ އިންޑިޔާގެ އާސާމް ގައި އޮންނަ ގައުމީ ޕާރކެކެވެ. މިއީ ދުނިޔޭ ޘަގާފީ ތަރިކައެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވިގެން ރައްކާކޮށް ހިމާޔަތްކުރެވިފައިވާ ތަނެކެވެ. ދުނިޔޭގެ އެންމެ ގިނައިން ރައިނޯސް ތައް ހުރީ މިޕާރކްގައި ކަމަށް ބުނެވެއެވެ. ހަމަ މިހެން އެންމެ ގިނަ އަދަދަކަށް މިނިކާވަގު ހިމާޔަތް ކުރެވިފައި ހުރީ ވެސް މިޕާރކް ގައި ކަމަށް ވެއެއެވެ. އެހެންކަމުން 2006 ވަނަ އަހަރު މިއީ **ޓައިގަރ ރިޒާރވް** އެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅިފައި ވެއެވެ. މިޕާރކްގައި ތަފާތު ވައްތަރުގެ ދޫނިތަކާއި އަދި ތަފާތު ވައްތަރު ވައްތަރުގެ ޖަނަވާރުތައް ވެއެވެ. 

ކަޒިރަންގާ ގައުމީ ޕާރކް ހަދާފައިވަނީ 1905 ވަނަ އަހަރު އެވެ.

ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
ހައިޕަރތައިރޮއިޑިޒަމް

ހައިޕަރތައިރޮއިޑިޒަމް() އަކީ ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑްގެ މަސައްކަތް ހަލުވިވެ، އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތައިރޮކްސިން، އަދި ޓްރައި އަޔޯޑޯ ތައިރޮނީން، އުފައްދައި، ލޭގެ ތެރެއަށް ދޫކުރަން ފެށުމުން ކުރިމަތިވާ ހާލަތެކެވެ. 

### ސަބަބުތައް
ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑް އިން ތައިރޮއިޑް ހޯރމޯން (ތައިރޮކްސިން، އަދި ޓްރައި އަޔޯޑޯ ތައިރޮނީން،) އުފެއްދުން އިތުރުކުރުވާ ވަރަށް ގިނަ ސަބަބުތައް ހުރެއެވެ. އޭގެތެރެއިން ބައެއް ސަބަބުތައް ތިރިގައި މިވަނީ އެވެ. 
* ގްރޭވްސް ބަލި
* ޓޮކްސިކް ތައިރޮއިޑް އެޑިނޯމާ
* ޓޮކްސިކް މަލްޓިނޮޑިޔުލަރ ގޮއިޓަރ

ލޭގައި ތައިރޮއިޑް ހޯރމޯން (ތައިރޮކްސިން، އަދި ޓްރައި އަޔޯޑޯ ތައިރޮނީން،)ތައް އިތުރުކުރުވާ އެހެން ސަބަބުތައްވެސް ވެއެވެ. 
* ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑް ގައި އިންފްލެމޭޝަން އުފެދުން
* ބިސްރަވައިގައި ޓެރާޓޯމާ ނުވަތަ ޓިއުމަރ ގެ ވައްތަރެއް އަށަގަތުން
* ބައެއް ކަހަލަ ބޭސް: މިސާލަކަށް ހިތުގެ މައްސަލަ ހުންނަ މީހުންނަށް ދޭ ބޭހެއްކަމަށްވާ **އެމިއޮޑަރޯން**. 
* ވިހެއުމަށްފަހު ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑްގައި އިންފްލެމޭޝަން އުފެދުން

### ފެނިދާނެ އަލާމާތްތައް
ހައިޕަރތައިރޮއިޑިޒަމް ހުންނަމީހަކު އަވަހަށް ނާވަރސްވުން، ކަންތައް ކުރުމުގައި ދެކޮޅަށް ކިރިކިރިހުރުން، ދާހިއްލުން، ހޫނަށް ކެއްކުރަން އުދަގޫވުން، އަވަހަށް ވަރުބަލިވުން، ނިދަން އުދަގޫވުން، ހިތުގެ ވިންދު އަވަސްވުން، އަންހެންކުދިންނަށް ޕީރިއަޑް އިންތިޒާމު ނުވުމާއި މާއަވަސް އަވަހަށް ޕީރިއަޑްވުން، މަސަލްތަކުގައި ވާގިނެތުން ހިމެނެއެވެ. މިމައްސަލަ ހުންނަމީހުން އެކަށީގެންވާ މިންވަރަށް ކާނާބޭނުންކުރިއަސް ބަރުދަން ލުއިވެގެން ދާތަން ފެންނާނެއެވެ. ހަމައެއާއެކު ލޯހިރުވުމާއެކު ލޮލަށްބަލާލީމާ ހީވާނީ ކަޅިއަޅައިގެން ހުންނަހެންނެވެ. ބައެއްފަހަރު ލޮލުގެ ކައިރިފަށުގައި ހުންނަ ޓިޝޫތައް ހުންނާނީ ހަލާކުވެ ދުޅަވާގޮތް ވެފައެވެ.

### ބަލި ދެނެގަތުން
ބަލި ދެނެގަންނަނީ ހަށިގަނޑު ބަލައި ޗެކް ކޮށްގެންނާއި ލޭގެ ޓެސްޓްތައް ހަދައިގެންނެވެ. 

### ފަރުވާ

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
ގްރޭވްސް ބަލި

ގްރޭވްސް ބަލި () އަކީ ހަށިގަޑުގެ ދިފާޢީ ނިޒާމަށް ޖެހޭބައްޔެކެވެ. ހައިޕަރތައިރޮއިޑިޒަމް ޖެހެން ދިމާވާ އެންމެ މުހިއްމު އެއްސަބަބަކީ މިއެވެ. މިޙާލަތަކީ ހަށިގަޑުގެ ދިފާޢީ ނިޒާމުން އާދަޔާއި ޚިލާފު ހަށިދަމަނަ() އުފައްދަނީއެވެ. (އާއްމު ގޮތެއްގައި އެންޓި ބޮޑީސްގެ ބޭނުމަކީ ހަށިގަޑަށް ވަންނަ ގެއްލުންދޭ ޖިސްމުތަކާއި ހަގުރާމަކުރުމެވެ.) މިއާދަޔާއި ޚިލާފު ހަށިދަމަނައިގެ ސަބަބުން ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑްއިން ދޫކުރާ ހޯމޯންގެ މިންވަރު އިތުރުކުރެއެވެ. އޭގެ ސަބަބުން އެންމެފަހުން ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑް ދުޅަވަނީއެވެ. ގޮއިޓަރ އުފެދެން ދިމާވާ ސަބަބަކީމިއެވެ.

### ތާރީޚް
ގްރޭވްސް ބަލީގެ ނަން ނިސްބަތްކުރެވެނީ އަޔަލޭންޑްގެ ޑޮކްޓަރެއްކަމަށްވާ ޑޮކްޓަރ ރޮބާރޓް ޖޭމްސް ގްރޭވްސް އަށެވެ. އެއީ 1835 ވަނަ އަހަރު މިބަލި ފުރަތަމަ ދެނެގަތް ޑޮކްޓަރަކީ އެއީކަމަށްވާތީ އެވެ. 1840 ވަނަ އަހަރު ޖަރުމަނުގެ ޑޮކްޓަރެއްކަމަށް ކާރލް އެޑޯލްފް ވޮން ބޭސްޑޯވް ވެސް މިބަލީގެ އަލާމާތްތައް ހުރި ޙާލަތެއް ދެނެގަތެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ޔޫރަޕްގެ ގައުމުތަކުގައި މިބައްޔަށް **ބޭސްޑޯވް ބަލި** މިހެންވެސް ކިޔައި އުޅެއެވެ. 

### ޖެހޭނިސްބަތް
* ޑޮކްޓަރުން އޭގެ ވަކިސަބަބެއް ނޭގޭ ދިފާއީ ނިޒާމަށް ޖެހޭމިބަލި އަންހެނުންނަށް ޖެހުން ފިރިހެނުންނަށްވުރެ ގިނައެވެ.މެދުއުމުރުގެ މީހުންނަށް ޖެހޭލެން ގިނައެވެ. އުމުރުން 50ގެ މަތީގެ މީހުންނާއި، އިއްދައިން ކެނޑިފައިވާ މީހުންނާއި، މާބަނޑު މީހުންނަށް ޖެހޭލެން މަދެވެ. 
* ޒުވާންއުމުރުގެ ކުދިންނާއި ދެބައި އުމުރުގެ މީހުންނަށް ޖެހޭލެއް ގިނަކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.

### ބަލި ދެނެގަތުން
ޑޮކްޓަރުން ގިނަފަހަރަށް ގްރޭވްސް ބަލި ދެނެގަންނަނީ ބޭރުފުށުން ބަލާބެލުމަށާއި ލޭޓެސްޓްކޮށްގެން ލޭގައި ތައިރޮއިޑް ހޯމޯން އެކަށީގެންވާވަރަށްވުރެ ގިނައިން ހުރިކަން ދެނެގަނެގެންނެވެ.

ގްރޭވްސް ބަލި ޖެހިފައި ތިބޭމީހުންނަށް އަންނަނިވި ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން ކޮންމެވެސް ކަންތައްތަކެއް މެދުވެރިވެފައި ހުރުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. 
* އެއްލޯ ނުވަތަ ދެލޯ މާބޮޑަށް ބޭރަށް ނިކުމެފައިހުރުން ()
* ފައިދުޅަވެ ފޮއްސިވެ، ފެންޖަމާވުން
* ވަރުބަލިވުން، ބަރުދަން ލުއިވުން، މާގިނައިން ކާހިތްވުން އަދި މިނޫނަސް ހައިޕަރތައިރޮއިޑިޒަމް ގެ އަލާމާތްތައް 
* ހިތުގެ ވިންދު ޖެހުން އަވަސްވުން
* ހަށިގަނޑުގެ މަސްތަކުގެ ބާރުދެރަވުން

### ފަރުވާ
ޑައިގްނޯސްކޮށް ބަލިދެނެގަތުމަށްފަހު ގްރޭވްސް ބަލިހުންނަ ޒުވާންކުދިންނަށް ދޭފަރުވާއަކީ ތައިރޮއިޑްއާއި އިދިކޮޅަށް ބޭސްދިނުމެވެ. މިބޭހުގެ ސަބަބުން ތައިރޮއިޑް ހޯމޯން އުފެއްދުން މަނާކުރެއެވެ. މިބޭހުގެ ސަބަބުން އެއްމަހާއި ދެމަހާއި ދޭތެރޭގެ މުއްދަތެއްގައި ތައިރޮއިޑް ހޯމޯން އޭގެ އާދައިގެ މިންވަރަށް އާދެއެވެ. މިބަލި މުޅިންފިލައިގެން ނުގޮސް ހުރެދާނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ރޭޑިއޯ އަޔޮޑިން އަދި ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑް ނެގުން ފަދަ އޮޕަރޭޝަނެއް ކުރަން ޖެހުމަކީ ވެސް ފަރުވާގެ ގޮތުގައި ކޮށްއުޅޭ ބައެއް ކަންތައްތަކެވެ. 

### މަރުޖިޢުތައް
* ސަންގު ދުވަހުނޫސް

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
ތައިރޮއިޑް ކެންސަރު

ތައިރޮއިޑް ކެންސަރު() އަކީ ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑް އަށް ޖެހޭ ކެންސަރެވެ. މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ތަފާތު 4 ބާވަތެއްގެ ކެންސަރު ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑް އަށް ޖެހެއެވެ.

ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑް ()އަކީ ލަގޮޑިވަޅަށްވުރެ ތަންކޮޅެއް މަތީގައި ވައިނޮޅި ކަށިގަނޑުގެ ދަށުގައި ކަރުމަތީގައި އިންނަ ގްލޭންޑް އެކެވެ. މިގްލޭންޑް ވަނީ ދެބަޔަކަށް ބެހިފައެވެ. އެއީ ކަނާތް ފަރާތު ބައި އަދި ވާތް ފަރާތު ބައި އެވެ. މިދެބައި ވަނީ އެއްބައި އަނެއްބަޔާއި ގުޅިފައެވެ. މިގްލޭންޑްގެ މަސައްކަތަކީ ބޭނުންކުރާ ކާނާގައި ހިމެނޭ އަޔޮޑިންގެ މާއްދާ ލެޔާއި ގުޅުވައިދީގެން ތައިރޮއިޑް ހޯމޯން ހަށިގަނޑުގައި އުފައްދައި ދިނުމެވެ. މިއީ ހަށިގަނޑުގެ ވަރަށް ގިނަ މަސައްކަތްތަކަށް އެހީތެރިވެދޭ ހޯމޯން އެކެވެ. 
ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑްގައި އުފެދޭ ކޮންމެ ޓިއުމަރެއް ކެންސަރަކަށް ބަދަލެއް ނުވެއެވެ. ކެންސަރު އުފައްދަނީ ގާތްގަނޑަކަށް އެންމެ %5 ޓިއުމަރު އެވެ.

## ސަބަބު
ވަކި ސަބަބެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ.

## އަލާމާތްތައް
 
* ގޮށެއްގެ ގޮތުގައި ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑް ދުޅަވުން
* އަޑު ފިސްވުން
* ދިރުވަން އުދަނގޫވުން

## ފަރުވާ
* އޮޕަރޭޝަން ކުރުން
* ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން
* ކީމޯތެރަޕީ ދިނުން

ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.

### ތައިރޮއިޑް ކެންސަރުގެ ބާވަތްތައް
* ޕެޕިލަރީ ތައިރޮއިޑް ކެންސަރު : 
* ފޮލިކިޔުލަރ ތައިރޮއިޑް ކެންސަރު: 
* މެޑުލަރީ ތައިރޮއިޑް ކެންސަރު:
* އެނަޕްލާސްޓިކް ތައިރޮއިޑް ކެންސަރު:
## މަރުޖިޢުތައް
* ކެންސަރު ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް؟ - މުހައްމަދު އިސްމާޢީލްފުޅު، މއ.މާފުނަ - 2005

ޤިސްމު:ބަލިތައް
އަޔޮޑިން

އަޔޮޑިން () އަކީ ކެމިކަލް އުންޞުރެކެވެ. މިއުންޞުރުގެ އިގިރޭސި ރަމްޒު އަކުރަކީ (I) އެވެ. އެޓަމިކް ނަންބަރަކީ 53 އެވެ. އަޔޮޑިން އަކީ ބޭސްވެރިކަމާއި، ފޮޓޯގްރަފީ އަދި ޑައިސް ހެދުމަށް ބޭނުންކުރާ އަސާސީ މާއްދާ އެކެވެ. އަޔޮޑިން އަކީ އިރަވީ ނިޒާމްގައި ވަރަށް ނާދިރު އެއްޗެކެވެ. ކްލޯރޯފޯރމް އަދި ކާބަން ޓެޓްރަކްލޮރައިޑް ގެ ތެރޭގައި ފަސޭހަ ކަމާއެކު އަޔޮޑިން ގިރިގެން ދާނެއެވެ. ޕޮޓޭސިއަމް އަޔޮޑައިޑް ފެނުގެ ތެރެއަށް އެއްކޮށްފިނަމަ އަޔޮޑިން ފެނަށް ގިރިގެންދާ މިންވަރު އެތައް ގުނައެއް މަތިވެގެންދެއެވެ. 

އަޔޮޑިން އެންމެ ފުރަތަމަ ހޯދީ ބާރނާޑް ކޯޓޮއިސް 1811 ވަނަ އަހަރުގައެވެ.
ފްރެންކް ގެހްރީ

thumb|left|ފްރެންކް ގެހްރީ
ފްރެންކް އޯވަން ގެހްރީ އަކީ ޕްރިޒްކާ އިނާމް ޙާޞިލްކޮށްފައިވާ އާކިޓެކްޓެކެވެ. އޭނާ ފަރުމާކޮށްފައިވާ ބިނާތަކާއި އިމާރާތްތަކަކީ މީހުންގެ މަގުބޫލުކަމާއި މަޝްހޫރުކަން ލިބިފައިވާ ތަންތަނެވެ. ފްރެންކް ގެހްރީ ފަރުމާކޮށްފައިވާ މަޝްހޫރު ބިނާތަކުގެ ތެރޭގައި ލޮސްއެންޖަލްސްގައި ހުންނަ ވޯލް ޑިޒްނީގެ ކޮންސެޓް ހޯލް، ސްޕޭންގެ ބިލްބާއޯގައި ހުންނަ ޓައިޓޭނިއަމް ނިވާކޮށްފައިވާ ގަގަންހީމް ދާރުލް އާޘާރު، މިނެޕޮލިސް ގައި ހުންނަ ވެއިޒްމަން އާޓް މިއުޒިއަމް، ޗެކް ރިޕަބްލިކްގެ ޕްރާގް ގައި ހުންނަ ނަށާގެ، އަދި ކެލިޕޯނިޔާގެ ސަންޓާ މޮނީކާ ގައި ހުންނަ ޕްރައިވެޓް ރެސިޑެންސް ފާހަގަ ކޮށްލެވެއެވެ. 

ފްރެންކް ގެހްރީ އުފަންވެފައިވަނީ ކެނެޑާގެ ޓޮރޮންޓޯގެ އޮންޓާރިއޯގައި ގާއިމްވެ ތިބި ޔަހޫދީ އާއިލާ އަކަށެވެ. އުޅެބޮޑުވީ މާމަ ކެޕްލާންގެ ގާތުގައެވެ. ކުޑައިރުވެސް ކަރުދާހުންނާއި ލަކުޑިން ގެ ފަދަ ތަކެތި ހަދައި އުޅުނު ކަމަށް ބުނެވެއެވެ.
ބަދުރު ހަނގުރާމަ

ބަދުރު ހަނގުރާމަ ހިނގީ ހިޖުރައިން 2 ވަނަ އަހަރުގެ ރަމަޟާން މަހުގެ 17 ވަނަ ދުވަހުގައެވެ. މިހަނގުރާމަ ކުރަން މެދުވެރިވި މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ކުރީ ފަހަރެއްގައި މުސްލިމުން ދިމާކުރި ޝާމަށް ދިޔަ ގުރަޝީ ގާފިލާއެއް، މުސްލިމުން އަތުނުޖެހި ފިލައިގެންދިއުމެވެ. ދެން އެނބުރި އަންނަ ވަގުތަކަށް ބަލަބަލާ ތިބުމަށް ކީރިތި ރަސޫލާ ޠަލްޙާ ބިން ޢުބައިދުﷲ އާއި، ސަޢީދު ބިން ޒައިދު ފޮނުއްވެވި އެވެ. މިދެބޭފުޅުން އަލްޙައުރާ ކިޔުނު ހިސާބުގައި ޚަބަރު ބައްލަވަން ތިއްބަވަނިކޮށް މިހިސާބުން އަބޫ ސުފްޔާން ގެ ވެރިކަމުގެ ދަށުގައި ދަތުރުކުރަމުންދާ ގާފިލާއެއް އަންނަކަން އެނގިއްޖެ އެވެ. 

މިގާފިލާގައި މުސްލިމުން ރަށުން ބޭރުކޮށް، މުދާކޮޅު ނިގުޅައިގަތް މައްކާގެ ގިނަ އަދަދެއްގެ ބޮޑުންގެ މުދަލާއި ސާމާނު ހުއްޓެވެ. 50 ހާސް ދީނާރަށްވުރެ އަގުހުރި 1000 ޖަމަލުގެ މުދާ މިގާފިލާގައި ހުރިއެވެ. އަދި ގާފިލާގެ ފާރަވެރިންގެ ގޮތުގައި ތިބީ އެންމެ 40 ހަކަށް މީހުންނެވެ.
ރެޑް ފޯރޓް

thumb|left|400px|ރެޑް ފޯރޓް
ރެޑް ފޯރޓް އަކީ އިންޑިޔާގެ ދިއްލީގައި ހުންނަ އާޘާރީ ބިނާއެކެވެ. ޔުނެސްކޯގެ ދުނިޔޭގެ އާޘާރީ ތަރިކައިގެ ތެރޭގައި ބެލެވޭ ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ރެޑް ފޯރޓް ހަމެޖެހިގެން ދިޔައީ 2007
ވަނަ އަހަރުގައެވެ. މިއީ ޝާހް ޖަހާންގެ ރަސްކަމުގެ ދުވަސްވަރު ވެރިކަން ކުރާނެ ގަނޑުވަރުގެ ގޮތުގައި ބިނާކުރެވުނު ތަނެކެވެ. 

ރެޑް ފޯރޓް އަދި ޝާހްޖަހާން އާބާދު އޭ ކިޔޭ ސިޓީ ބިނާކުރެވުނީ މީލާދީން 1639 ވަނަ އަހަރު ޝާހް ޖަހާންގެ ރަސްކަމުގެ ދުވަސްވަރުގައެވެ. ޝާހް ޖަހާންގެ ރަސްކަމުގައި މިތަން ބިނާކުރެއްވުމަށްފަހު އެކިފަހަރު މަތިން މިތަނަށް ބައިތައް އިތުރުކުރެވިފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ރެޑް ފޯރޓް ހުންނަ ޝާހްޖަހާން އާބާދު އަކީ ދިއްލީގައި މުސްލިމުން ދިރިއުޅުމަށް ބިނާކުރެވުނު 7 ވަނަ ޝަހަރު އެވެ. 

ރެޑް ފޯރޓް އަށް މިނަން ދެވިފައިވަނީ އެތަނުގެ ވަށައިގެން ލެވިފައިވާ އިންފާރުގައި ބޭނުންކޮށްފައިވާ ރަތް ގަލުގެ ސަބަބުންނެވެ. ޝާހްޖަހާން އާބާދުގެ އިރުމަތީ ބިތުގައި ހުންނަ ރެޑް ފޯރޓްގެ ވަށާ ފާރުގެ ދިގުމިނުގައި 1.5 މޭލުގެ ދިގުމިން ހުންނަ ކަމަށް ވެއެވެ. އަދި މިވަށާ ފާރުގެ އުސްމިން ބައެއް ދިމާލުގައި 60 ފޫޓު ހުންނަ އިރު އަނެއް ބައި ދިމާލުގައި 110 ފޫޓް ހުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
އާގްރާ ފޯރޓް

thumb|left|upright=1.4|އާގްރާ ފޯރޓް
އާގްރާ ފޯރޓް އަކީ އިންޑިޔާގެ އާގްރާ ގައި ހުންނަ އާޘާރީ ބިނާއެކެވެ. ޔުނެސްކޯގެ ދުނިޔޭގެ އާޘާރީ ތަރިކައިގެ ތެރޭގައި ބެލެވޭ ތަނެއްގެ ގޮތުގައި އާގްރާ ފޯރޓް ހަމެޖެހިގެން ދިޔައީ 1983ވަނަ އަހަރުގައެވެ. އާގްރާ ފޯރޓް ހުންނަނީ ތާޖް މަޙަލްގެ ހުޅަގު އުތުރުން 2.5 ކިލޯ މީޓަރުގެ ދުރުމިނުގައެވެ. މިއީ ވެސް އިންޑިޔާގައި އޮތް ތަފާތު ރަސްކަމުގެ ދުވަސްވަރު ގަނޑުވަރެއްގެ ގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވުނު ތަނެކެވެ. ތަފާތު ދުވަސްވަރު އިންޑިޔާ އަށް ޒިޔާރަތްކޮށްފައިވާ ފަތުރުވެރިންނާއި، ދުނިޔޭގެ ގައުމުތަކުގެ ވެރިންގެ ފެންވަރުގެ ބޭފުޅުންނާއި މީހުން މިތަނަށް ޒިޔާރަތްކޮށްފައިވާ ކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.

ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
އާދަމް ފަޒީޙް (ފަދިއްކޮ)

**އާދަމް ފަޒީޙް** (ފަދިއްކޮ) އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަޝްހޫރު ފުޓްބޯޅަ ކުޅުންތެރި އެކެވެ.

### ކުޅެފައިވާ ޓީމްތައް
* ނިއުރޭޑިއަންޓް ސްޕޯޓްސް ކްލަބް
* ވިކްޓްރީ ސްޕޯޓްސް ކްލަބް
* ވީބީ ސްޕޯޓްސް ކްލަބް

### ނަމަށް އައި ބަދަލު
އާދަމް ފަޒީޙް ވަނަމެއްގެ ގޮތުގައި ދަނޑުގައި ބޭނުންކުރަމުން އައި ނަން **ފަދިއްކޮ** މިނަންވަނީ 2008 ވަނަ އަހަރު **ވަން ކިލޯ** އަށް ބަދަލުވެފައެވެ. އޭނާ އަށް މިނަންދިނީ ވީބީގެ ކޯޗް ހަންގޭރީގެ ލާސްލޯ ކިސް އެވެ.

ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޤިސްމު:ދިވެހި ކުޅިވަރު
ޙަސަން ރަމީޒް (ޓިމޯ)

ޙަސަން ރަމީޒް (ޓިމޯ) އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަޝްހޫރު ފުޓްބޯޅަ ގޯލް ކީޕަރެކެވެ.

### ކުޅެފައިވާ ކްލަބްތައް
* ކްލަބް ވެލެންސިޔާ

ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޤިސްމު:ދިވެހި ކުޅިވަރު
ކޮމްކާސްޓް ސެންޓަރ

thumb|left|200px|ކޮމްކާސްޓް ސެންޓަރ
އެމެރިކާގެ މަޝްހޫރު ސްޓޭޓެއްކަމަށްވާ ޕެންސިލްވޭނިއާގެ ފިލަޑެލްފިއާގައި ހުންނަ ކޮންކާސްޓްސެންޓަރަކީ ކޮމަންވެލްތު އޮގް ޕެންސިލްވޭނިއާގައި ހުރި އުސްޢިމާރާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހުރިއެންމެ އުސްޢިމާރާތްކަމުގައި 18 ޖޫން 2007 ގައި ރަސްމީގޮތުން ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ. އެޢިމާރާތް ބިނާކޮށް ނިމުމުގެ ރަސްމިއްޔާތު ވަރަށް ކުލަގަދަކޮށް ފާހަގަކުރިއިރު އެޙަފްލާގެ ޝަރަފްވެރި މެޙްމާނެއްގެ ގޮތުގައި ހުންނެވީ ފިލަޑެލްފިއާގެ މޭޔަރ ޖޯން އެފް. ސްޓްރީޓެވެ.

އުސްމިނުގައި 975 ފޫޓު ( 297 މީޓަރު ) ހުންނަ ކޮންކާސްޓް ސެންޓަރުގައި ވަނީ 57 ފަންގިފިލައެވެ. އެމެރިކާގެ މަޝްހޫރު ކުންފުންޏެއްކަމަށްވާ ސްޓަރން އާކިޓެކްޓްސް ކުންފުނީގެ ރޮބަރޓް. އޭ.އެމް ފަރުމާކޮށްފައިވާ މިޢިމާރާތުގެ ފްލޯއޭރިއާގެ ތެރެއިން އޮފީސްތައް ހިންގުމަށްޓަކައި ކުއްޔަށްދިނުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ 1248000 އަކަފޫޓާއި ރީޓެއިލް ވިޔަފާރިކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ 23000 އަކަފޫޓު ހިމެނެއެވެ.

ފިލަޑެލްފިއާގެ އިތުރުން މުޅި ޕެންސިލްވޭނިއާގައި ކޮންކާސްޓް ސެންޓަރުގައި ވާ ފާހަގަކޮށްލެވޭ މުހިއްމު ބައިތަކުގެ ޕެންސިލްވޭނިއާ ރެއިލްވޭގެ ސަބަރބަން ސްޓޭޝަނަށް ވަދެވޭ ގޮތަށް ހުންނަ އައު ދޮރާށި ހިމެނެއެވެ. އަދި އެތަނުގައިވާ 500 މީހުންގެ ޖާގައިގެ ޑައިނިންގ ރޫމަކީވެސް ފާހަގަކޮށްލެވޭ ބައެކެވެ. އޭގެ އިތުރުން އެޢިމާރާތުގެ އަޑީގައި 120 ޕްރައިވެޓް ސްޕޭސްގެ ޕާކިން އޭރިއާއެއް އޮވެއެވެ.

ކޮމްކާސްޓް ސެންޓަރ ބިނާކުރުމުގެ މަޝްރޫޢު ފުރަތަމަ އިޢުލާންކުރިއިރު އެމަޝްރޫޢަށް ދީފައިވާ ނަމަކީ ޕެންސިލްވޭނިއާ ޕްލާޒާއެވެ.
ނަމަވެސް އެޢިމާރާތުގެ 39 ފަންގިފިލާ( 873000 އަކަފޫޓު) ކޮމްކާސްޓް ކުންފުނިން 12 އަހަރާއި 6 މަސްދުވަހަށް ކުއްޔަށް ހިފުމާގުޅިގެން އެތަނުގެ ނަން ކޮމްކާސްޓް ސެންޓަރަށް ބަދަލުކުރީއެވެ.

ކޮމްކާސްޓް ސެންޓަރުގެ ދިއްލުންތައް ފަރުމާކޮށްފައިވަނީ އެދާއިރާގައި ފުންނާބު އުސް ކުންފުންޏެއްކަމަށްވާ ކުއެންޓިމް ތޯމަސް އެންޑް އެސޯސިއޭޓްސް އެވެ.

ކޮމްކާސްޓް ސެންޓަރުގެ މަޝްރޫޢު ފެށި ފަރާތަކީ ޕެންސިލްވޭނިއާގެ ލިބަރޓީ ޕްރޮޕަޓީ ޓްރަސްޓް ކުންފުންޏެވެ. ނަމަވެސް އެތަނުގެ ޢާއްމު އޭރިއާ ތަރައްޤީކުރުމަށްޓަކައި ޕެންސިލްވޭނިއާގެ ސްޓޭޓް ސަރުކާރުން 30 މިލިޔަން ޑޮލަރު ޚަރަދުކޮށްފައިވެއެވެ.

އަދި ލިބަރޓީ ޕްރޮޕަރޓީ ޓްރަސްޓް ކުންފުނިން ވަނީ ކޮމްކާސްޓް ސެންޓަރުގެ 80 އިންސައްތަ ޙިއްސާ ޖަރުމަނުގެ ކުންފުންޏެއްކަމަށްވާ ކޮމަރޒްބޭންކަށް ވިއްކާލާފައެވެ.
ނަމަވެސް ކޮމަރޒްބޭންކާ ގުޅިގެން ކޮމްކާސްޓް ސެންޓަރ އޮޕަރޭޓްކުރަމުން ދަނީ މިހާރުވެސް ލިބަރޓީ ޕްރޮޕަޓީ ޓްރަސްޓުންނެވެ.

2005 ވަނަ އަހަރު ބިނާކުރަން ފެށި ކޮމްކާސްޓް ސެންޓަރުގެ މަސައްކަތް 2008 ވަނައަހަރު ނިމިފައިވާއިރު އެތަން ޢިމާރާތްކުރުމަށް ޖުމްލަ 523 މިލިޔަން ޑޮލަރު ހޭދަވިއެވެ.
ކޮމްކާސްޓް ސެންޓަރަކީ ވަރަށް ގިނަ ޒަމާނީ ޓެކްނޮލޮޖީއާއެކު އެެތަނުގެ ބޭނުންކުރާމީހުންނަށް ފަސޭހަވާނެހެން ޢިމާރާތްކޮށްފައިވާ ތަނެކެވެ. އެތަނުގެ އެކަ ފަންގިފިލާތަކަށް ދިއުމަށްޓަކައި 35 އެލެވޭޓަރު ބަހައްޓާފައިވެއެވެ. ކޮންކްރީޓުން ޢިމާރާތްކޮށްފައިވާ މިތަނުގެ ބޭރު ޒީނަތްތެރިކޮށްފައިވަނީ ބިއްލޫރިންނެވެ.

### އިތުރު ފާލަންތައް
## އިތުރު ފާލަންތައް

* ކޮމްކާސްޓް ރަސްމީ ވެބްސައިޓް
* ފިލިސްކައިލައިން.ކޮމް
* އެމްޕޮރިސް
* ސްކައިސްކްރޭޕަރސަންސެޓް.ކޮމް
* ކޮންސްޓްރަކްޝަން ސްލައިޑް ޝޯވ

### މަރުޖިޢުތައް
* ދުވަހު ނޫސް ރާއްޖެ ގެ ލިޔުމަކުން

ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
ޝަން ހިން ސްކޮޔަރ

ޗައިނާގެ ދެކުނުގެ ގުއާންޑޮން ޕްރޮވިންސްގެ ވެރިރަށް  ޝެން ޒެންގައި ހުންނަ **ޝަން ހިން ސްކޮޔަރ** އަކީ ދުނިޔޭގެ 9 ވަނަ އަށް އެންމެ އުސްޢިމާރާތުގެ އިތުރުން ޗައިނާގެ 5 ވަނަ އަށް އެންމެ އުސް ޢިމާރާތެވެ. އެތަން ބިނާކޮށް ނިމުނު އިރު އެތަނަކީ ޗައިނާގެ އެންމެ އުސް ޢިމާރަތްކަމުގައި ވިއެވެ. ނަމަވެސް 1996 ވަނަ އަހަރު ސީ.އައި.ޓީ.ސީ ޕްލާޒާ ބިނާކޮށް ނިމުމުން ޗައިނާގެ އެންމެ އުސް ޢމާރާތުގެ ޝަރަފް ޝަން ހިން ސްކޮޔަރ އަށް ގެއްލުނެވެ.

ކޮންކްރީޓުން ބިނާކޮށްފައިވާ ޝަން ހިން ސްކޮޔަރ ބިނާކުރަން ފުރަތަމަ ފެށި އިރު އެތަނުގެ މަސައްކަތް ދިޔައީ ވަރަށް ހަލިުވިކަމާއެކުގައެވެ. އެގޮތުން ފުރަތަމަ 9 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދުވާލަކަށް 4 ފަންގިފިލާގެ ކޮންކްރީޓް މަސައްކަތް ނިންމަމުން ދިޔައެެވެ. އުސްމިނުގައި 1260 ފޫޓު ( 325 މީޓަރު ) ހުންނަ ޝިންހަން ސްކޮޔަރގައި ހުންނަނީ 69 ފަންގިފިލައެވެ.

ޢިމާރާތުގެ ބޭރު ޒީނަތްތެރިކުރުމަށް މުޅިންވެސް ބިއްލޫރި ބޭނުންކޮށްފައިވާ ޝަން ހިން ސްކޮޔަރގެ މައި ޓަވަރުގެ ގާތްގަނޑަކަށް ހުރިހާ ފަންގިފިލައެއް ބޭނުންކުރަމުންދަނީ އޮފީސްތައް ހިންގުމަށެވެ. ނަމަވެސް އެޢިމާރާތުގައިވާ 35 ފަންގިފިލާގެ މައްޗަށް އެކުލެބޭ އެނެކްސްގައި ހުންނަނީ އެޕާޓްމަންޓްތަކާއި 5 ފަންގިފިލާގެ މައްޗަށް އެެކުލެވޭ ޝޮޕިން އާކޭޑެއްގެ އިތުރުން ޕާކިންގ ލޮޓެކެވެ.

ޝަން ހިން ސްކޮޔަރގައި ހުންނަ ޝޮޕިންގ އާކޭޑަށް ޒިޔާރަތްކުރާމީހުންގެ ފަސޭހައަށްޓަކައި އެތަނުގައި 4 އެސްކަލޭޓަރ ސެޓް ހުރެއެވެ. އަދި އޭގެ ިތުރުން 5 ޕެސެންޖަރ ލިފްޓާއި 2 ސަރވިސް ލިފްޓް ހުރެއެވެ. 4900 އަކަމީޓަރުގެ ފްލޯ އޭރިއާއެއް އޮންނަ މި ޢިމާރާތުގެ އެންމެ މަތީބައިގައި ވަނީ މެރީޑިއަން ވިއު ސެންޓަރގެ ނަންދީފައިވާ އޮބްޒަރވޭޝަން ޑެކެކެވެ.

1993 ވަނަ އަހަރު ބިނާކުރަން ފަށައި 1996 ވަނަ އަހަރު މަސައްކަތް މުޅިން ނިންމާލި ޝަންހިން ސްކޮޔަރ ފަރުމާކުރީ ޢިމާރާތް ފަރުމާކުރުމުގެ ދާއިރާއިން ޗައިނާގައި މަޝްހޫރުކަން ހޯދާފައިވާ ކުންފުންޏެއްކަމަށްވާ ކޭ. ވައި .ޗެއުން ޑިޒަައިން ކުންފުނިންނެވެ.

ޗައިނާގެ ޘަޤާފީ ކުލަތައް ވެސް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ހިމަނައިގެން ފަރުމާކޮށްފައިވާ ޝަންހިން ސްކޮޔަރ ފަރުމާކޮށްފައިވަނީ ޒަމާނީ ތަރައްޤީވެސް ރަމްޒުކޮށްދޭ ފަދަ ގޮތަކަށެވެ. މިޢިމާރާތުގެ އުސްކަމާއި ރީތިކަމުން ޝެންޒެން ސިޓީ ފާހަގަކޮށްދޭ ނިޝާނެއްކަމުގައި މިހާރު ވެފައިވަނީވެސް މިތަނެވެ.

ޝެންޒެން ސިޓީއަކީ 1970ގެ އަހަރުތަކުގެ ކުރިން ކުޑަކުޑަ މަސްވެރި އަވަށް ގަނޑެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވުނު ރަށެކެވެ. ނަމަވެސް ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުންނަށް އެރަށް ހުޅުވާލުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މިހާރު އެއީ ޗައިނާގެ ސިޓީތަކުގެ ތެރެއިން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ފަދަ ކުރިއެރުންތަކެއް ލިބިފައިވާ ސިޓީއެކެވެ. އެރަށުގައި ފެކްޓްރީތަކާއި ޢިމާރާތްތައް ބިނާކުރުމަށް ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުން 30 ބިލިޔަން ޑޮލަރަށްވުރެ ގިނަ ފައިސާ އިންވެސްޓްކޮށްފައިވެއެވެ.

ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
ޓަންޓެކްސް ސްކައި ޓަވަރ

thumb|left|200px|ޓަންޓެކްސް ސްކައި ޓަވަރ
ޓައިވާންގެ ކައޯޝިން ސިޓީގެ ލިންގޔާ ޑިސްޓްރިކްޓްގައި ހުންނަ ޓަންޓެކްސް ސްކައި ޓަވަރަކީ އެޢިމާރާތް ބިނާކޮށް ނިމުނު އިރު ޓައިވާންގައި ހުރި އެންމެ އުސްޢިމާރާތްކަމުގައި ވިއެވެ. 1994 ވަނަ އަހަރު ޢިމާރާތްކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށި މިޢިމާރާތުގެ މަސައްކަތް ނިމި ބޭނުންކުރަންފަށާފައި ވަނީ 1997 ވަނަ އަހަރުއެވެ.

ޢިމާރާތުގެ އޮނިގަނޑުގެ އުސްމިނުގައި 1140 ފޫޓު ( 347.5 މީޓަރު ) ހުންނައިރު އެޤޢިމާރާތުގެ އެންމެ މަތީގައި ހުންނަ އެންޓަނާއާއެކު ޖުމްލަ އުސްމިނަކީ 1240 ފޫޓް( 378 މީޓަރު) އެވެ. ޖުމްލަ 85 ފަންގިފިލާ ހުންނަ މިޢިމާރާތަކީ އޮފީސް ޢިމާރާތެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރަމުންދާ ތަނެކެވެ. ނަމަވެސް މިޢިމާރާތުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ބައެއް އެޕާޓްމަންޓްތަކާއި ޑިޕާޓްމަންޓް ސްޓޯރެއްވެސް ހުރެއެވެ.

ޒަމާނީ އެތައް ފަސޭހަތަކަކާއެކު ބިނާކޮށްފައިވާ ޓަންޓެކްސް ސްކައި ޓަވަރުގައިވާ އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ޚިދުމަތަކީ އެޢިމާރާތުގެ އެންމެ މަތީ ފަންގިފިލާގައިވާ އޮބްޒަވޭޝަން ޑެކަށް އެރުމަށްޓަކައި ބަހައްޓާފައި ހުންނަ އެލެވޭޓަރެވެ. މި އެލެވޭޓަރަކީ ސުކުންތަކު 33 ފޫޓަށް ދަތުރުކުރެވޭ އެލެވޭޓަރެކެވެ.

ޓައިވާންގެ މަޝްހޫރު ކުންފުންޏެއްކަމަށްވާ ޓަންޓެކްސް ކުންފުނިން ޚަރަދުކޮށްގެން ޢިމާރާތްކޮށްފައިވާ ޓަންޓެކްސް ސްކައި ޓަވަރު ފަރުމާކުރީ ސީ.ވައި. ލީ އެންޑް ޕާޓްނަރސްއާއި ހެލްމަތު، އޮބޭޓާ އަދި ކަސަބައުމް ނަމަކަށްކިޔާ ފަރުމާކުރާ ކުންފުނިތަކެއް ގުޅިގެންނެވެ.

ޓަންޓެކްސް ސްކައި ޓަވަރަކީ އާދަޔާ ޚިލާފުގޮތަކަށް ފަރުމާކޮށްފައިވާ ބިނާއެކެވެ. މިތަން ފަރުމާކޮށްފައިވަނީ 39 ފަންގިފިލާ ހިމެނޭ ދެބަޔާއި އެދެބަޔާ ގުޅިގެން މެދުގައި ޓަވަރެއް ހުންނަ ގޮތަށެވެ. އެހެންކަމުން މިޢިމާރާތުގެ މެދުބައިގެ ދަށުގައި ވަރަށް ބޮޑު ހުސްތަނެއް އޮވެއެވެ.

މިޢިމާރާތް ފަރުމާކުރުމުގައި ސަމާލުކަން ދީފައިވާ ކަމަކީ ޗައިނާގެ ޘަޤާފަތުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ " ކާއޯ" ޚިޔާލަށެވެ. ޗައިނާ ބަހުން ކާއޯ ނުވަތަ ގާއޯގެ މާނައަކީ ދިގުކަމެވެ. މިކާއޯއަކީ ޓައިވާންގެ މިސިޓީގެ ނަމާވެސް ގުޅިފައިވާ ބަހެކެވެ. އެހެންކަމުން ޓަންޓެކްސް ޓަވަރަކީ ޒަމާނީ ފަސޭޙަތަކާއި ޒަމާނީ ކުލަތަކުގެ އިތުރުން ޗައިނާގެ ޘަޤާފަތާވެސް ގުޅިފައިވާ ފުރިހަމަ ބިނާއެކެވެ.

ޓަންޓެކްސް ސްކައި ޓަވަރަކީވެސް އިނގިރޭސީންގެ ވެރިކަމުގެ ދަށުގައި ޓައިވާން އޮތް ދުވަސްވަރު ބިނާކޮށްފައިވާ ތަނަކަށް ވުމުން އެތަން ބިނާކުރުމުގެ މަސައްކަތްވެސް ކުރުވާފައިވަނީ އިނގިރޭސީންނާ އެންމެ ގާތްގުޅުމެއް އޮންނަ އެމެރިކާގެ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ކުންފުންޏެއް ލައްވައެވެ. އެގޮތުން ޓަންޓެކްސް ސްކައި ޓަވަރ ބިނާކުރުމުގެ މަސައްކަތްކުރީ އެމެރިކާގެ ނިއުޔޯކްގެ ކުންފުންޏެއްކަމަށްވާ ޓަރނަރ އިންޓަރ ނޭޝަލްގެ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ކުންފުނި ޓާނަރ ކޮންސްޓްރަކްޝަން އިންނެވެ. 

### މަރުޖިޢުތައް
* ދުވަހު ނޫސް ރާއްޖެ ގެ ލިޔުމަކުން

ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
އޮށުގައި ރިހުން

އޮށުގައި ރިހުން () ނުވަތަ ފިރިހެނުންގެ ކުރިމަތިފަރާތުގައިވާ ދެއޮށުގައި ނުވަތަ އޮށެއްގައި ރިއްސުމަކީވެސް ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމުގެ މައްސަލައެއް ހުންނަ ބަލިމީހުން ކުރާ ވަރަށް ޢާއްމު ޝަކުވާއެކެވެ. 

### ސަބަބުތައް
* ކުރިމަތިފަރާތަށް ކުއްލިއަކަށް ތަދެއް އަރާފައި ވަރަށް ބޮޑަށް އޮށުގައި ރިއްސަނީނަމަ ޓޯޝަން ނުވަތަ އޮށް އެނބުރުނީކަމަށް() ބެލެވިދާނެއެވެ. މިގޮތަށް އޮށް "ޓޯޝަން"ވުމަށްފަހު ދެނެގަތުމަކީ ކުރުމަކީ ވަރަށް އުނދަގޫ ކަމެކެވެ. ވީމާ ކުޑަކޮށްވެސް އޮށުގައި ރިއްސާނަމަ ވީހާވެސް އަވަހަކަށް ޑޮކްޓަރެއްގެ ނުވަތަ ސިއްޙީ އެހީތެރިއެއްގެ އެހީ ހޯދަންވާނެއެވެ. އޮށުގައި ރިއްސާނަމަ ފުރަތަމަވެސް ޓޯޝަންވެފައިވަނީ ކަމަށް ބަލާށެވެ. އެއީ ވަގުތުން އޮޕަރޭޝަން ނުކުރެވިއްޖެނަމަ އޮށް ގެއްލިގެން ދިއުމަކީ އެކަށީގެންވާކަމަކަށްވާތީއެވެ. 

ބައެއްފަހަރު އޮށް ޓޯޝަންވުމަށްފަހު ބަނޑުގައި ރިއްސުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް އުފަންވާއިރު ތިރިއަށް ނުފައިބާ އޮންނަ އޮށެއް()ނަމަ އަބަދުވެސް ބަނޑުގައި ރިއްސާނެއެވެ. ކުރިމަތިފަރާތް އިންފެކްޓްވުމުންވެސް އޮށުގައި ރިއްސަފާނެއެވެ. އަދި ގިނަފަހަރު ރިއްސާނީ އެޕިޑިޑައިމިސްއާއި އެކުގައެވެ. އެޕިޑިޑައިމިސް އަކީ މަނިދަތުރުކުރާ ހޮޅިއާއި އޮށާއި ގުޅުވަދޭ ހިސާބެވެ. 

* ދަރިން ހޯދަންބޭނުންނުވާ މީހުން ކުރާ އޮޕަރޭޝަނެއްކަމުގައިވާ ވެޒެކްޓަމީ އަށް ފަހުގައިވެސް ދޭތެރެދޭތެރެއިން އޮށުގައި ކުޑަރިހުމެއް ހުރެދާނެއެވެ. އަދި ހައިޑްރޮސީލް ނުވަތަ އޮށްވަށައިގެން ފެންހެދޭބަލިޖެހިފައިވާނަމަވެސް  ޓެސްޓިކްލް ގައި ކުޑަ ރިހުމެއްހުރެދާނެއެވެ. 

* ފިރިހެނުންގެ ،އަދި ހާއްސަކޮށް ފިރިހެންކުދިންގެ އުރަވަޅިގައިވާ ލޭހޮޅިތައް ފުއްޕާބަލި ()ޖެހިފައިވާނަމަ ބަލިހުންނަ ފަރާތުގެ އޮށުގައި ތަދެއްހުރެދާނެއެވެ. އަދި ގިނަވަގުތު ކޮޅަށް ހުރުމުން ނުވަތަ ބަނޑަށްބާރެއްލާވަގުތު އެ ތަދު ބޮޑުވެގެންދާނެއެވެ. ހާއްސަކޮށް ދުވާލުގެ ފަހުވަގުތުކޮޅުގައި މިފަދަ މައްސަލައެއްގެ ސަބަބުން ދާއިމީކޮށް ކުޑަތަދެއް ހުރުމަކީ ވަރަށް ގާތްކަމެކެވެ.   

* ވަރަށް ބުރަކޮށް ހަރަކާތްތެރިވެ އުޅޭމީހުންގެ އޮށުގައި ކުޑަކަމުދާނިޒާމުގެ ބައްޔެއްނެތި ދާއިމީކޮށް ތަދެއްހުރުމަކީ އެކަށީގެންވާކަމެކެވެ. މިގޮތަށް ކޮރޯނިކް އޯކަލްޖީއަ ހުންނަމީހުންގެ އޯކިޑެކްޓަމީ () ހަދައިގެން އޮށްނެގުމުންވެސް އެ ތަދު ފިލައިގެނެއް ނުދާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ކުޑަކަމުދާނިޒާމަށްވެސް ކެންސަރުފަދަ ބައްޔެއްޖެހުމުން ފެންނަ އަލާމާތް ތަކުގެތެރޭގައި ހިމެނޭ އެންމެފަހުގެ އަލާމާތަކީ "ތަދު" ކަމަށްވާތީ ޑޮކްޓަރެއްގެ ނުވަތަ ސިއްޙީއެހީތެރިއެއްގެ އިރުޝާދާއި އެހީ ވީހާވެސް އަވަސް ފުރުސަތެއްގައި ހޯދާށެވެ. 

### މަރުޖިޢުތައް
* ދުވަހު ނޫސް ރާއްޖެ ގެ ލިޔުމަކުން
ކުޑަކަމުދާހޮޅީގައި ރިހުން

ކުޑަކަމުދާހޮޅީގައި ރިހުން() ހުރުމާއެކު ތަދު އިޙްސާސް ކުރަންޖެހުމަކީވެސް ކުޑަކަމުދާ ހޮޅިއަށްބައްޔެއް ޖެހިފައިވާ ކަމުގެ އެންމެ ފުރަތަމަ ފެންނަ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރެއިން އަލާމާތެކެވެ. މިގޮތުން ކުޑަކަމުދާއިރު ދިލަނަގާތީއާއި ކުޑަކަމުދާއިރު ތަދުވާތީ ޝަކުވާ ކުރެއެވެ. ގިނަފަހަރު ތަދުގެ އިހްސާސް ކުރެވޭނީ ކުޑަކަމުދާހޮޅީގައި ނޭދެވޭ ޖަރާސީމް އަށަގަތުމުންނެވެ. އަދި ވަރަށް ގިނަ ފަހަރު އެތަދު މަސާނާ އިންފެކްޓްވުމާއި ގުޅުން ހުރެއެވެ. ކޮންމެ ފިރިހެނެއްގެ ކުޑަކަމުދާހޮޅި ވަށައިގެން ތަންކޮޅެއް ފުނުގައި އޮންނަ ގުނަވަނެއްކަމުގައިވާ ޕްރޮސްޓޭޓް ގްލޭންޑްގެ ބައްޔެއްގެ ސަބަބުންވެސް ކުޑަކަމުދާ ހޮޅީގައި ރިއްސަފާނެއެވެ. އެތަދު ވަކިވަރަކަށްވުރެ ބޮޑުވެއްޖެނަމަ ކުޑަކަމުނުދެވުމަކީވެސް ވަރަށް ގާތްކަމެކެވެ.
ޕެޓްރާ

thumb|175px|left|ޕެޓްރާ
ޕެޓްރާ އަކީ ދުނިޔޭގެ އައު 7 އަޖައިބުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ތަނެކެވެ. މިއީ އުރުދުންގެ މައާން ގައިވާ އަރަބާ އޭ ކިޔުނު ވާދީގައިވާ އާޘާރީ ތަނެކެވެ. ގަލުން ކަނޑައި ނެގިގެން ހަދާފައިވާ މިތަން ފުރަތަމަ ހޯދާފައިވަނީ 1812 ވަނަ އަހަރު ސްވިޒްލޭންޑްގެ މީހެއް ކަމުގައިވާ ޖޯހަން ލުޑްވިގް ބާރކަޓް އެވެ. އަރަބާ ވާދީގެ އިރުމަތީ ބިތުގައިވާ މިތަން މަޝްހޫރު ވެފައިވަނީ މިތަން ހެދުމުގެ ބޭނުންކުރެވިފައިވާ ގަލުން ބިންވަޅު ކަނޑައި ނެގުމުގެ ފަރުމާގެ ސަބަބުންނެވެ. ދުނިޔޭގެ އާޘާރީ ތަރިކައެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައި ރައްކާކުރެވޭނެ ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ޔުނެސްކޯއިން ޕެޓްރާ ކަނޑައެޅީ 1985 ވަނަ އަހަރު އެވެ.

ޕެޓްރާ އަށް އިހު ޒަމާނުގައި ކިޔާ އުޅުނު ނަމަކީ *'ރިކީމް* އެވެ.


Petra-Khazne al-Firaun-10-Oberstock-2010-gje.jpg
Petra-Obeliskengrab-04-Reiter-2010-gje.jpg
Petra-Siq-14-Blick aufwaerts-2010-gje.jpg
Petra-02-Panorama-2010-gje.jpg
Petra-Jabal al-Madbah-32-Auftstieg-2010-gje.jpg
Petra-Opferplatz-16-Aussicht-2010-gje.jpg
Petra-Wadi al-Farasa-14-2010-gje.jpg
Petra-Jabal al-Deir-04-Aufstieg-Hoehlen-2010-gje.jpg
Petra-El Deir-Klostergrab-02-2010-gje.jpg


ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
މާޗޫ ޕީކްޗޫ

thumb|upright=1.6|left|މާޗޫ ޕީކްޗޫ
މާޗޫ ޕީކްޗޫ އަކީ ޕެރޫގައި ކަނޑުގެ ސަތަހައަށްވުރެ 2400 މީޓަރު އުހުގައި އޮންނަ ފަރުބަދަ މަތީ ހިސާބެކެވެ. ނުވަތަ ރަށެކެވެ. މިތަން އޮންނަނީ ޕެރޫގެ އުރުބަމްބާ ވާދީގެ އެއްފަޅީގައި އޮންނަ ފަރުބަދަ ތަކުގެ ތެރޭގައެވެ. މިތަން އޮންނަނީ އުރުބަމްބާ ކޯރު އޮންނަ ކަސްކޯގެ ހުޅަގު އުތުރުން 50 މޭލު ދުރުމިނުގައެވެ. މިރަށަށް ނުވަތަ މިހިސާބު ގަނޑަށް **އިންކަސް ގެ ގެއްލިފައިވާ ރަށް** މިހެން ކިޔައި އުޅެއެވެ. އިންކާ ރަސްކަމުގެ އެންމެ މުހިއްމު އެންމެ އާންމު ރަމްޒު ކަމުގައި ބެލެވޭ ތަނަކީ މާޗޫ ޕީކްޗޫ އެވެ. 

މާޗޫ ޕީކްޗޫ ބިނާކުރެވިފައިވަނީ މީލާދީން 1460 ވަނަ އަހަރު ކަމުގައި ވިޔަސް އިންކާ ރަސްކަމުގެ ވެރިކަންކުރާ ތަނެއްގެ ގޮތުގައި މިރަށް ހަމަޖެހިގެން ދިޔައީ އޭގެ ގަރުނެއް ފަހުންނެވެ. މާޗޫ ޕީކްޗޫ އަކީ ގެއްލި ފޮރުވިފައިވާ ތަނެއްގެ ގޮތުގައި އޮއްވައި ދުނިޔޭގެ ސަމާލުކަމަށް މިތަން ގެނައީ އެމެރިކާގެ ތާރީޚީ ޢިލްމުވެރިޔާ ހިރާމް ބިންހަމް 1911 ވަނަ އަހަރު ގައެވެ. އެދުވަހުން ފެށިގެން މާޗޫ ޕީކްޗޫ ވެފައިވަނީ ފަތުރުވެރިންގެ މެދުގައި މަގުބޫލު ތަނެއް ކަމުގައެވެ. 

ޔުނެސްކޯގެ ފަރާތުން ދުނިޔޭގެ އާޘާރީ ތަރިކައެއްގެ ގޮތުގައި މާޗޫ ޕީކްޗޫ ހޮވައި އެކަން އިޢުލާންކޮށްފައިވަނީ 1983 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އަދި 7 ޖުލައި 2007 ގައި މިތަންވަނީ ދުނިޔޭގެ އައު 7 އަޖައިބުގެ ތެރޭގައި ހޮވިގެން ގޮސްފައެވެ. 

## އިތުރު ފާލަންތައް
* UNESCO - Machu Picchu (World Heritage)
* Machu Picchu on National Geographic
* 
* The World Monuments Fund's 2008 Watch listing for Machu Picchu
* Chilean Nobel Laureate Pablo Neruda's monumental poem, "The Heights of Machu Picchu"

ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
ގަލާޕެގޮސް އައިލެންޑްސް

thumb|left|200px|ގަލާޕެގޮސް އައިލެންޑްސް
ގަލާޕެގޮސް އައިލެންޑްސް އަކީ ޕެސިފިކް ކަނޑުގައި އެކްއާޑޯގެ 972 ކިލޯ މީޓަރު ހުޅަގުން އޮންނަ އަލިފާން ފަރުބަދަމަތީ ރަށްތަކެކެވެ. ގަލާޕެގޮސް އައިލެންޑްސްއަކީ ދެކުނު އެމެރިކާގެ ގައުމެއް ކަމުގައިވާ އެކްއާޑޯގެ ރަށްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ ތަނެކެވެ. މިރަށްތަކުގެ އާބާދީ އަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 40 ހާސް އެވެ. މިރަށްތަކަކީ އެކުއާޑޯގެ ގައުމީ ޕާރކް ނިޒާމްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ތަނެކެވެ. މިރަށުގެ އަހުލުވެރިން މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ވާހަކަ ދައްކަނީ ސްޕެނިޝް ބަހުންނެވެ. މިރަށްތަކުގެ ނެވިގޭޝަން ޗާރޓެއް ފުރަތަމަ ކުރަހާފައިވަނީ 1684 ވަނަ އަހަރު އެމްބްރޯސް ކައުލޭ އެވެ. ސްޕެނިޝް ބަހުން **ގަލަޕެގޯ** ގެ މާނަ އަކީ **އަސްދާނު** އެވެ. ގަލާޕެގޮސް އައިލެންޑްސް ގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ މައިގަނޑު 13 ރަށެވެ.

ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
ހޫވަރ ޑޭމު

thumb|left|200px|ހޫވަރ ޑޭމު
ހޫވަރ ޑޭމު އަކީ ކޮލޮރާޑޯ ކޯރު ގައިވާ ކަޅު ހޮހަޅަ ނުވަތަ ބްލެކް ކެންޔަން ހުރަސްކޮށް ހަދާފައިވާ ކޮންކްރީޓް އާރކް ގްރެވިޓީ ޑޭމް އެކެވެ. މިޑޭމު އޮންނަނީ އެމެރިކާގެ ދެސްޓޭޓް ކަމަށްވާ އެރިޒޯނާ އާއި، ނެވާޑާ ބައްދަލުވާ ބޯޑަރު މަތީގައެވެ. 1935 ގައި މިތަން ހަދައި ނިމުނު އިރު އެއީ ދުނިޔޭގައިހުރި އެންމެ ބޮޑު ކަރަންޓް އުފައްދާ މަޞްދަރުގެ އިތުރުން، ދުނިޔޭގައި އޭރު ހުރި އެންމެ ބޮޑު ކޮންކްރީޓް އޮނިގަނޑު ވެސް މެއެވެ. މިއަދު ހޫވަރ ޑޭމު އަކީ ދުނިޔޭގައި ހުރި 35 ވަނަ އަށް އެންމެ ބޮޑު ފެނުން ކަރަންޓް އުފައްދާ ސްޓޭޝަނެވެ. 

ހޫވަރ ޑޭމު އޮންނަނީ ލަސްވެގާސްގެ އިރު ދެކުނުން 48 ކިލޯމީޓަރުގެ ދުރުމިނުގައެވެ. މިޑޭމަށް ނަންދީފައިވަނީ މި ޑޭމު ބިނާކުރުމުގެ އަސާސީ ދައުރެއް ކުޅުއްވި އެމެރިކާގެ ކުރީގެ ރައީސެއް ކަމުގައިވާ ހާރބަޓް ހޫވަރ ގެ ނަމާއި ގުޅުވައިގެންނެވެ. 1931 ގައި ހަދަން ފެށުނު ހޫވަރ ޑޭމުގެ މަސައްކަތް އެއްކޮށް ނިންމާލާފައިވަނީ 1935 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އެއީ ޑޭމު ނިންމަން ހަމަޖެހިފައިވާ މުއްދަތަށްވުރެ 2 އަހަރު އަވަސް މުއްދަތެކެވެ. 

ހޫވަރ ޑޭމު ބަލަހައްޓައި ކަރަންޓް ސްޓޭޝަން އޮޕަރޭޓްކުރަނީ އެމެރިކާގެ ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް އިންޓީރިއަރ ގެ ބިއުރޯ އޮފް ރިކްލެމޭޝަން އިންނެވެ. 1981 ވަނަ އަހަރު އެމެރިކާގެ ތާރީޚީ ތަންތަނުގެ ގައުމީ ރަޖިސްޓްރީގައި ހޫވަރ ޑޭމު ޖައްސާފައި ވެއެވެ. އަދި އެމެރިކާގެ ގައުމީ ތާރީޚީ ލޭންޑް މާރކެއްގެ ގޮތުގައި 1985 ވަނަ އަހަރު ހޫވަރ ޑޭމު ކަނޑައަޅާފައި ވެއެވެ.

ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
ބައްރުތައް ކަނޑަތުކޮށް ދަތުރުކުރާ ފުރަތަމަ ރޭލުމަގު

**ބައްރުތައް ކަނޑަތުކޮށް ދަތުރުކުރާ ފުރަތަމަ ރޭލުމަގު** އަކީ އެމެރިކާގައި 1869 ވަނަ އަހަރު ބިނާކޮށްފައިވާ ރޭލު ދަތުރުކުރާ މަގެކެވެ. މިރޭލު ދަތުރުކުރާ މަގު ހަދާފައިވަނީ ލޯވާ ގެ ކައުންސިލް ބްލަފްސް، ނެބްރަސްކާގެ އޮމާހާ، އަދި ކެލިފޯނިޔާގެ އަލްމީޑާ މިސިޓީތައް ގުޅޭގޮތަށް އެރަށްތަކުގެ ދެމެދުގައި ދަތުރުކުރާ ގޮތަށެވެ. ރޭލު ދަތުރުތަކަށް މިމަގު ހުޅުވާލާފައިވަނީ 10 މެއި 1869 ގައެވެ.

މިރޭލު ދަތުރުކުރާ މަގު ހަދަން ފަށާފައިވަނީ އެމެރިކާގެ ކުރީ ރައީސް އަބްރަހަމް ލިންކަންގެ ރައީސްކަމުގެ ދުވަސްވަރުގައެވެ. ނަމަވެސް މިމަގު އެއްކޮށް ހަދާ ނިމިފައިވަނީ އަބްރަހަމް ލިންކަން އަވަހާރަވީތާ 4 އަހަރު ފަހުންނެވެ.

ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
ޗީޗެން އީޓްސާ

thumb|175px|left|ޗީޗެން އީޓްސާ
ޗީޗެން އީޓްސާ އަކީ މެކްސިކޯގެ ޔުކާޓަން ސްޓޭޓްގެ ޔުކާޓަން ޕެނިންސޫލާގެ އުތުރު ސަރަހައްދުގައި ހުންނަ އާޘާރީ ބިނާއެކެވެ. މިއީ **މާޔާ ސިވިލައިޒޭޝަން** ގެ ދުވަސްވަރު ބިނާކޮށްފައިވާ ބިނާއެކެވެ. އަދި މިއީ 2007 ވަނަ އަހަރު ގެ ޖުލައި މަހުގެ 7 ވަނަ ދުވަހު އިޢުލާންކުރި ދުނިޔޭގެ އައު 7 އަޖައިބުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ތަނެކެވެ. ބުނެވޭގޮތުގައި ޗީޗެން އީޓްސާ ގެ މާނައަކީ **އީޓްސާ ވަޅުގެ އަނގަމަތި** މިއެވެ. **އީޓްސާ** އަކީ ޔުކާޓަން ޕެނިންސޫލާގެ އުތުރުގައި އުޅުނު ދަރިކޮޅެއްގެ ނަމެވެ. **ޗީ** ގެ މާނައަކީ **އަނގަ** ނުވަތަ **ދާރަ** އެވެ. **ޗެން** ގެ މާނައަކީ **ވަޅު** އެވެ.

ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
ކްރައިސްޓް ދިރިޑީމަރގެ ބުދު

thumb|175px|left|ކްރައިސްޓް ދިރިޑީމަރގެ ބުދު
ކްރައިސްޓް ދިރިޑީމަރގެ ބުދު އަކީ ބްރެޒިލްގެ ރިއޯޑީ ޖެނެއިރޯގައި ހުންނަ ބުދެކެވެ. މިބުދުގެ ދިގުމިނުގައި 120 ފޫޓް ހުންނައިރު ، ބަރުދަނުގައި 635 ޓަން ހުރެއެވެ. މިބުދު ހުންނަނީ ތިޖޫކާ ފޮރެސްޓް ނެޝަނަލް ޕާރކްގައިވާ 700 މީޓަރުގެ އުސްމިން ހުންނަ ކޯކޮވާޑޯ ފަރުބަދައިގެ އެންމެ މަތީގައެވެ. ބުނެވޭގޮތުގައި މިއީ މިވައްތަރުގެ ދުނިޔޭގައި ހުރި އެންމެ ދިގު ބުދެވެ. މަސީޙީ ދީންގެ ނިޝާން ދައްކައިދޭ މިބުދު ރިއޯޑީ ޖެނެއިރޯ އަދި ބްރެޒިލްގެ ރަމްޒެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް ބޭނުންކުރެވެއެވެ. 

ބުނެވޭގޮތުގައި މިބުދު ބިނާކުރުމަށް 9 އަހަރު ދުވަސް ނެގިއެވެ. އެއީ 1922ން 1931 އަށެވެ. މިބުދު ހަދައި ނިމި ރަސްމީގޮތުން ހުޅުވާފައިވަނީ 12 އޮކްޓޯބަރ 1931 ގައެވެ. މިބުދުގެ އަގުގައި ގާތްގަނޑަކަށް ނުވަތަ ބުދު ހެދުމަށް ގާތްގަނޑަކަށް 250 ހާސް އެމެރިކާ ޑޮލަރު ހޭދަވިކަމަށް ވެއެވެ. 10 ފެބުރުއަރީ 2008 ގައި ހޮނު އެޅުމުގެ ސަބަބުން މިބުދަށް ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފައި ވެއެވެ.

ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
ލަންޑަންގެ ނަރުދަމާ ނިޒާމް

**ލަންޑަންގެ ނަރުދަމާ ނިޒާމް** އަކީ ލަންޑަންގައި ގާއިމްކުރެވިފައިވާ ފެނުގެ އިންފްސްޓްރަކްޗަރ ގެ ބައެކެވެ. މިނިޒާމް ފުރަތަމަ ގާއިމްކުރެވުނީ 19 ވަނަ ގަރުނުގެ ތެރޭގައި ކަމަށްވިޔަސް ލަންޑަންގައި މީހުން ގިނަވެ، އާބާދީ އިތުރުވެ، ތަރައްގީވުމާއި ގުޅިގެން މިނިޒާމްވަނީ އެތައްގުނައެއް ބޮޑުކޮށް ފުޅާކުރެވިފައެވެ.

19 ވަނަ ގަރުނުގެ ތެރޭގައި ކޮލެރާ ފަދަ ބަލިތައް ލަންޑަންގައި އާންމުވުމާއި ގުޅިގެން 1856 ވަނަ އަހަރު ލަންޑަން ގައި ނަރުދަމާ ނިޒާމެއް ގާއިމްކުރުމަށް ޕްރޮޕޯސަލް ހުށަހެޅުމަށް އިޢުލާން ކުރެވުނެވެ. އެކަމަކު ފަންޑު ނެތުމުގެ ސަބަބުން އެމަސައްކަތް ކުރިޔަށް ނުގޮސް ހުއްޓުނެވެ. ނަމަވެސް **ބޮޑު ވަސް** ގެ އުދަގުލަށްފަހު، 1858 ވަނަ އަހަރު މިޒަމާނުގެ ފެންވަރު ރަގަޅު ނަރުދަމާ ނިޒާމެއް ލަންޑަންގައި ގާއިމްކުރުމަށް އިގިރޭސި ވިލާތުގެ ޕާލަމެންޓުން ނިންމި އެވެ.

ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
ބްރޫކްލީން ބްރިޖް

**ބްރޫކްލީން ބްރިޖް** އަކީ އެމެރިކާގައި އޮތް އެންމެ ދުވަސްވީ ސަސްޕެންޝަން ބްރިޖް އެވެ. 1825 މީޓަރުގެ ދިގު މި ބްރިޖަކީ **އިރުމަތީ ކޯރު** ހުރަސްކޮށް ނިއުޔޯކް ސިޓީ އާއި، ބްރޫކްލީން އާއި ދެމެދު އަޅާފައިވާ ބްރިޖްއެކެވެ. މިބްރިޖް ހަދާނިމުނުއިރު މިބްރިޖްވެފައިވަނީ އޭރު ދުނިޔޭގައިވާ އެންމެ ބޮޑު ސަސްޕެންޝަން ބްރިޖްކަމުގައެވެ. އަދި ސްޓީލް ނަރުން ހަދާފައިވާ ފުރަތަމަ ސަސްޕެންޝަން ބްރިޖް ކަމުގައެވެ.

ކުރިން މިބްރިޖްއަށް ނިއުޔޯކް އެންޑް ބްރޫކްލީން ބްރިޖް ވެސް ކިޔާފައި ވެއެވެ. ނަމަވެސް ބްރޫކްލީން ބްރިޖް މިނަންދީފައިވަނީ 1867 ވަނަ އަހަރު ބްރޫކްލީންގައި ނެރޭ މަޖައްލާ އެއްކަމަށްވާ ބްރޫކްލީ ޑެއިލީ އީގަލް އިންނެވެ. އަދި ރަސްމީ ނަމެއްގެ ގޮތުގައި ބްރޫކްލީން ބްރިޖް ބޭނުންކުރަން ފަށާފައިވަނީ 1915 ވަނަ އަހަރުގައެވެ.

ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
ބެލް ރޮކް ލައިޓް ހައުސް

ބެލް ރޮކް ލައިޓްހައުސް އަކީ ކަނޑުގެ ތެރޭގައި ހަރުކޮށްފައިވާ އެންމެ ދުވަސްވީ ލައިޓްހައުސް އެވެ. މިލައިޓްހައުސް ހުންނަނީ ސްކޮޓްލޭންޑްގެ އަންގަސްގެ އައްސޭރިފަށުން 12 މޭލު ބޭރުގައި އުތުރު ކަނޑުގެ ތެރޭގައެވެ. އުސްމިނުގެ 35 މީޓަރު ހުންނަ މިލައިޓްހައުސް އިން ފޮނުވާ އަލިކަން 55 ކިލޯމީޓަރު ދުރުން ފެންނަކަމަށް ވެއެވެ.

ބެލް ރޮކް ލައިޓްހައުސް އެއެއްޗެއްގެ މަތީގައި ހަރުކުރެވިފައިވާ ކޮންކްރީޓް ގަނޑު ހަދާފައިވަނީ ވަރަށް ފެންވަރު ރަގަޅުކޮށެވެ. ބުނެވޭގޮތުގައި އެބައި ހަދާފައިވަނީ 200 އަހަރުވަންދެން ވެސް ހަލާކު ނުވެ ހުންނާނެ ގޮތަށެވެ. ބޮކި ތަކާއި ރެފްލެކްޓަރސް ތައް، ވަނީ 1843 ވަނަ އަހަރު އަލުން ހަރުކުރެވިފައެވެ. 1998 ވަނަ އަހަރު ބެލް ރޮކް ލައިޓްހައުސް އަކީ އުޓޮމެޓިކުން މަސައްކަތްކުރާ ލައިޓްހައުސް އަކަށްވަނީ ބަދަލު ކުރެވިފައެވެ.

## އިތުރު ފާލަންތައް
* ބެލްރޮކް ލައިޓް ހައުސް އާއި ބެހޭ ރެފަރެންސް ސައިޓެއް
* Northern Lighthouse Board history of the light
* Biographical Sketch of the Late Robert Stevenson: Civil Engineer by his son Alan Stevenson, Read at the Royal Society of Edinburgh, at the meeting of 17 February 1851, and dealing at length with the Bell Rock Lighthouse. From Google Book Search
* Christopher Spencer, Who Built the Bell Rock Lighthouse?, BBC, British history, Empire and Sea Power, 2003.

ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
ގްރޭޓް އީސްޓަން އާގުބޯޓް

**ގްރޭޓް އީސްޓަން އާގުބޯޓް** އަކީ ދަގަނޑުން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ސްޓީމް ޝިޕް އެކެވެ. މިއާގުބޯޓް ފަރުމާކޮށްފައިވަނީ އިސާމްބަރޑް ކިންގްޑަމް ބުރޫނެލް އެވެ. 1858 ވަނަ އަހަރު މިބޯޓް ބޭނުންކުރަން ފެށުނު އިރު މިއީ އެވަގުތު ދުނިޔޭގައި އޮތް މިފަދަ އެންމެ ބޮޑު ބޯޓްކަމުގައި ބުނެވެއެވެ.

ގްރޭޓް އީސްޓަން އާގުބޯޓް އަކީ އެއްފަހަރާ 4 ހާސް މީހުން އުފުލުމުގެ ގާބިލިއްޔަތު ހުރި އާގުބޯޓެކެވެ. މިބޯޓްގެ ދިގުމިނުގައި ފުރަތަމަ ހުރީ 211 މީޓަރު ނަމަވެސް 1899 ވަނަ އަހަރު މިބޯޓްގެ ދިގުމިން 215 މީޓަރަށް އިތުރުކުރެވުނެވެ.

ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
ފިޝަރ ބިލްޑިންގ

އެމެރިކާގެ މިޗިގަންގެ ޑެޓްރޮއިޓްގައި ހުންނަ ފިޝަރ ބިލްޑިންގަކީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ރީތި އޮފީސް އިމާރާތުގެ ގޮތުގައި މަޝްހޫރުވެފައިވާ ބިނާއެވެ. 1927 ވަނަ އަހަރު ބިނާކުރަން ފަށައި 1928 ވަނަ އަހަރު ނިންމާފައިވާ މިޢިމާރާތުގެ ފާރުތައް ރާނާފައިވަނީ ލައިމް ސްޓޯން، ގްރެނައިޓް އަދި ސަންގުމަރުމަރު ހިލަބޭނުންކޮށްގެނެވެ. އަދި އެތަނުގެ މަތީގައިވާ ގުއްބު ކުރިން ހުރީ ރަނުން ޒީނަތްތެރިކޮށްފައެވެ. ނަމަވެސް ރަނުން ހަދާަފއިވާ ބައިތައް ވަނީ ދެވަނަ ބޮޑުހަނގުރާމައިގެ ދުވަސްވަރު ނަގާފައެވެ.

އޮޓޯމޯޓިވް ކުންފުންޏެއްކަމަށްވާ ފިޝަރ ބޮޑީ ކުންފުނިން ޚަރަދުކޮށްގެން ޢިމާރާތްކޮށްފައިވާ ފިޝަރ ބިލްޑިންގގައި ހުންނަނީ ޖުމްލަ 30 ފަންގިފިލައއެވެ. އަދި އުސްމިނުގައި ހުންނަނީ 428 ފޫޓެވެ. އެމެރިކާގެ ގިނަ އިމާރާތްތަކާ އަޅާބަލާއިރު ނިސްބަތުން ވަރަށް ތިރި ތަނެއްކަމުގައި މިތަން ވިޔަސް މިއީ އަދިވެސް ދުނިޔޭގައި ވިޔަފާރީގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަމުންދާ އެންމެ ރީތި ޢިމާރާތެވެ.

ފިޝަރ ބިލްޑިންގ މިހާރީތިކޮށް ފަރުމާކުރީ ޖޯސެފް ނެދިއެލް ފްރެންޗްގެ އެހީގައި އަލްބަޓް ކާން އެންޑް އެސޯސޮއޭޓްސް ކުންފުނިންނެވެ. މިޢިމާރާތް ބިނާކޮށް ނިމުނު އަހަރު އާކިޓެކްޓަރަލް ލީގް އޮފް ނިއުޔޯކްގެ ފަރާތުން އެންމެ ރީތި ޢިމާރާތުގެ ގޮތުގައި މިތަން ފާހަގަކުރިއެވެ.

ފިޝަރ ބިލްޑިންގ ގެ 3 ފަންގިފިލާ ހިމެނޭ ލޮބީ ޒީނަތްތެރިކުރުމަށްޓަކައި 40 ވައްތަރުގެ ސަންގުމަރުމަރު ހިލަ ބޭނުންކޮށްފައިވެއެވެ. މިތަން ފަރުމާކުރި އަލްބަޓްކާން ފުރަތަމަ ޤަސްދުކޮށްފައި އޮތީ އެއްވައްތަރަކަށް ހުންނަ 30 ފަންގިފިލާގެ ދެޓަވަރު ހިމެނޭގޮތަށް މިތަން ފަރުމާކުރުމަށެވެ. ނަމަވެސް އެއަހަރު ދުނިޔެއަށް ކުރިމަތިވި އިޤުތިޞާދީ ބޮޑު ދަތިކަމެއްގެ ސަބަބުން އެކަން ހުއްޓާލަން ޖެހުނީއެވެ.

ފިޝަރ ބިލްޑިންގ އެންމެ މަތީގައި ހުންނަނީ ރޭޑިއޯ އެންޓަނައެކެވެ. މިއެންޓަނާ އެންމެ ފުރަތަމަ ބޭނުންކުރި ކަމަށްވަނީ މިޢިމާރާތް އެންމެ ފުރަތަމަ ދުވަހުން ފެށިގެންވެސް ބޭނުންކުރަމުން އައި ޑަބްލިއު.ޖޭ ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަނުންނެވެ. އެގޮތުން އެދުވަސްވަރު މިރޭޑީއޯ ސްޓޭޝަނުްގެ އެނައުންސަރުން ބުނާކަމުގައި ވެއެވެ. " އަހަރެމެން މި ޕްރޮގްރާމް ގެނެސްދެމުން މިދަނީ ފިޝަރބިލްޑިންގގެ ރަން ޓަވަރުންނެވެ.

ފިޝަރ ބިލްޑިންގގައި ހިމެނޭ އެހެން ބައެއް ތަންތަނުގެ ތެރޭގައި ކުންފުނިތަކުގެ އޮފީސްތަކާއި ފިޝަރ ތިއޭތަރު ނަމަކަށްކިޔާ ތިއޭޓަރެއް ހިމެނެއެވެ.

ނަމަވެސް ފިޝަރ ބިލްޑިންގަށް ދުނިޔޭގެ އެންމެ ރީތި ޢިމާރާތުގެ މަޤާމް ވަރަށް އަވަހަށް ގެއްލިގެންދާނެއެވެ. އެއީ ދުބާއީގައި މިހާރު ބިނާކުރަމުންދާ ރީތި ޢިމާރާތްތައް ނިމުމުންނެވެ.

ޤިސްމު:ދުނިޔޭގެ އަޖައިބުތައް
ވީ ޓީވީ

thumb|ވީޓީވީގެ ލޯގޯ
ވީޓީވީ އަކީ ވިލާ ގްރޫޕްގެ ސަބް ކުންފުންޏެއް ކަމުގައިވާ އައިލެންޑް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ކޮމްޕެނީގެ ފަރާތުން ހިންގާ ޕްރައިވެޓް ޓީވީ ޗެނަލް އެކެވެ. ވީޓީވީއަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި 3ވަނައަށް ބްރޯޑްކާސްޓްކުރަން ފެށި ޓީވީ ޗެނަލެކެވެ. ވީޓީވީ އިފްތިތާޙުކޮށްފައިވަނީ 2008 ސެޕްޓެންބަރު 5ވަނަ ދުވަހުއެވެ. ވީޓީވީ އިފްތިތާޙުކޮށްދެއްވީ އޭރުގެ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިނިސްޓަރ އޮފް އިންފޮމޭޝަން އެންޑް ލީގަލް ރިފޯމް މުޙައްމަދު ނަޝީދެވެ.
އާޞިފް ޢަލީ ޒަރުދާރީ

އާޞިފް ޢަލީ ޒަރުދާރީ އަކީ ޕާކިސްތާނުގެ މިހާރުގެ ރައީސެވެ. ރައީސް ކަމަށް އިސްކުރެވުނީ 6 ސެޕްޓެމްބަރ 2008 ގައެވެ. އޭނާ އަކީ ޕާކިސްތާންގެ މިހާރުގެ ވެރިކަންކުރާ ޕާޓީ ޕާކިސްތާން ޕީޕަލްސް ޕާޓީގެ ކޯ ޗެއާރމަން ވެސް މެއެވެ. އޭނާ އަކީ ކުރިން ޕާކިސްތާން ގައި ދެފަހަރެއްގެ މަތީން ބޮޑުވަޒީރުކަން ކުރެއްވި ބޭނަޒީރު ބުއްޓޫގެ ހުވަފަތް ފިރިކަލުންނެވެ. 

އާޞިފް ޢަލީ ޒަރުދާރީ އަކީ ކުރިން ނޭޝަނަލް އެސެމްބްލީގެ މެންބަރެކެވެ. ބޭނަޒީރު ބުއްޓޫ ދެވަނަ ފަހަރަށް ބޮޑުވަޒީރު ކަމަށް އިސްވުމަށްފަހު އެކުލަވާލި ކެބިނެޓްގައި މިނިސްޓަރ އޮފް އެންވައިރޮމަންޓްގެ މަގާމް ލިބިވަޑައިގަތީ ވެސް އާޞިފް ޢަލީ ޒަރުދާރީ އަށެބެ. 1999 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު މަހާއި ޖެހެންދެން ސެނެޓަރ އެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް އާޞިފް ޢަލީ ޒަރުދާރީ މަސައްކަތް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. 

1990 ވަނަ އަހަރު ޕާކިސްތާންގެ ވިޔަފާރިވެރިއެއް ކަމުގައިވާ މުރުތަޒާ ބުޚާރީ ބްލެކްމޭލްކޮށް އޭނާގެ ގައިގައި ބޮން ހަރުކުރި ކަމުގެ ތުހުމަތުގައި އާޞިފް ޢަލީ ޒަރުދާރީ ހައްޔަރުކުރެވުނެވެ. ނަމަވެސް 1993 ވަނަ އަހަރު ޕާކިސްތާން ޕީޕަލްސް ޕާޓީއަށް ވެރިކަން ލިބި އޭނާގެ އަނބިކަނބަލުން ބޭނަޒީރު ބުއްޓޫ ބޮޑުވަޒީރު ކަމަށް އިސްވުމާއެކު އާޞިފް ޢަލީ ޒަރުދާރީ މިނިވަންކޮށް ދޫކޮށް ލެވުނެވެ. 1997 ން 2004 އަށް އާޞިފް ޢަލީ ޒަރުދާރީ ބަންދުގައި ބެހެއްޓިފައި ވެއެވެ. އެއީ ކޮރަޕްޝަން ގެ މައްސަލަތަކާއި އަދި މީހުން މެރުމުގެ ތުހުމަތުގައެވެ. ނަމަވެސް 2004 ގެ ނޮވެމްބަރު މަހުގެ ތެރޭގައި ތަފާތު ޕްރެޝަރުތަކުގެ ސަބަބުން ބެއިލް ބެހެއްޓުމަށްފަހު އާޞިފް ޢަލީ ޒަރުދާރީ މިނިވަން ކުރެވުނެވެ. އަދި 21 ނޮވެމްބަރު 2004ގައި އަނެއްކާވެސް އާޞިފް ޢަލީ ޒަރުދާރީ ބަންދުކުރެވުނެވެ.
ވިލާ ހޮޓެލް

ވިލާ ހޮޓެލް އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ހޮޓެލް ސިލްސިލާ އެކެވެ. ވިލާ ހޮޓެލްގެ ގޮތުގައި ދިވެހި ރާއްޖޭގައި ތަފާތު 5 ރިސޯޓެއް ވިލާ ގުރޫޕުގެ ފަރާތުން ހިންގައެވެ.  ފަތުރުވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރީގެ ތެރެއަށް ވިލާ ގުރޫޕުގެ ފަރާތުން ވަދެފައިވަނީ 1986 ވަނަ އަހަރު އެވެ. ނަމަވެސް ވިލާ ގުރޫޕްގެ ފުރަތަމަ ރިސޯޓް ފަން އައިލޭންޑް ހުޅުވާފައިވަނީ 1988 ވަނަ އަހަރު އެވެ. 

## ފަން އައިލޭންޑް ރިސޯޓް

ވިލާ ގުރޫޕުގެ ފުރަތަމަ ރިސޯޓް ފަން އައިލޭންޑް ހުޅުވާފައި ވަނީ 1988 ވަނަ އަހަރު އެވެ.3.9 މިލިއަން ރުފިޔާގެ އަގުހުރި 100 ކޮޓަރި އެކުލެވޭ 3 ތަރީގެ ރިސޯޓް ފަން އައިލޭންޑް އަކީ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި ވިލާގުރޫޕުން އުފެއްދި **ރަންބިސްއަޅާ ފުރަތަމަ ކުކުޅު** ކަމުގައި ވަނީވެފައެވެ. ފަން އައިލޭންޑް ހަދާފައިވަނީ މާލެ އަތޮޅު ދެކުނު ބުރީގައި އޮންނަ ބޮޑުފިނޮޅު ގައެވެ. ދިވެހިރާއްޖެ ރައީސް ދެއްވާ ހަޔަސްޓް އޮކިއުޕަންސީ ރޭޓް ދެފަހަރު ފަން އައިލޭންޑް އިން ޙާޞިލްކޮށްފައި ވެއެވެ. 

## ހޮލިޑޭ އައިލޭންޑް ރިސޯޓް

ވިލާ ގުރޫޕުގެ ދެވަނަ ރިސޯޓް ހޮލިޑޭ އައިލޭންޑް ހުޅުވާފައި ވަނީ 1994 ވަނަ އަހަރު އެވެ.  ހޮލިޑޭ އައިލޭންޑް ހަދާފައިވަނީ އަރިއަތޮޅު ދެކުނު ބުރީގައި އޮންނަ ދިއްފުށީގައެވެ. ހޮލިޑޭ އައިލޭންޑް އަކީ 142 ކޮޓަރި ހިމެނޭ ގޮތަށް ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ 4 ތަރީގެ ހޮޓަލެކެވެ. 

## ޕަރަޑައިސް އައިލޭންޑް ރިސޯޓް

ވިލާ ގުރޫޕުގެ ތިންވަނަ ރިސޯޓް ޕަރަޑައިސް އައިލޭންޑް ހުޅުވާފައި ވަނީ 1994 ވަނަ އަހަރު އެވެ. ޕަރަޑައިސް އައިލޭންޑް ހެދުމުގެ މަސައްކަތް ވިލާ ގުރޫޕުން ކުރަމުން ގެންދިޔައީ ހޮލިޑޭ އައިލޭންޑް އާއި ދާދި އެކުއެކީގައި ކަހަލަ ގޮތަކަށެވެ. މިހާރު 206 ކޮޓަރި ހުރި ޕަރަޑައިސް އައިލޭންޑް ރިސޯޓް 1994 ވަނަ އަހަރު ހުޅުވުނު އިރު ހުރީ 140 ކޮޓަރި އެވެ. އެއަށްފަހު މިހާރު ހުރި އަދަދަށް ކޮޓަރިތައް އިތުރުކޮށްފައިވަނީ 1996 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައެވެ. 5 ތަރީގެ މިރިސޯޓަކީ މާލޭ އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއަރޕޯޓުން ފުރައިގެން ސްޕީޑް ލޯންޗެއްގައި އެންމެ 15 މިނިޓް ތެރޭގައި ދެވޭހާ ކައިރީގައި އޮތް ރިސޯޓެކެވެ. 

## ސަން އައިލޭންޑް ރިސޯޓް
 
ވިލާ ގުރޫޕުގެ ހަތަރުވަނަ ރިސޯޓް ސަން އައިލޭންޑް ހުޅުވާފައި ވަނީ 1998 ވަނަ އަހަރު އެވެ. ސަން އައިލޭންޑް ހަދާފައިވަނީ އަރިއަތޮޅު ދެކުނު ބުރީގައި އޮންނަ ނަލަގުރައިދޫ ގައެވެ. 5 ތަރީގެ މިރިސޯޓްގައި 250 ކޮޓަރި ހިމެނެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި 4 ޕްރެޒިޑެންޝަލް ސުއިޓް އަދި 64 މޫދު ކޮޓަރި ހިމެނެއެވެ. 2000 ވަނަ އަަހަރު ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ ދެއްވާ ފެހި ރިސޯޓްގެ ޝަރަފް ސަންއައިލޭންޑް އަށް ލިބިފައި ވެއެވެ.     

## ރޯޔަލް އައިލޭންޑް ރިސޯޓް

ވިލާ ގުރޫޕުގެ ފަސްވަނަ ރިސޯޓް ރޯޔަލް އައިލޭންޑް ހުޅުވާފައި ވަނީ 2001 ވަނަ އަހަރު ގެ މާރޗް މަހުގެ ތެރޭގައެވެ. ބ. އަތޮޅު ހޮރުބަދޫގައި ހަދާފައިވާ މިރިސޯޓަކީ  5 ތަރީގެ ހޮޓަލެކެވެ. މިރިސޯޓްގައި 150 މޫދު ކޮޓަރި ހިމެނެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި 2 ޕްރެޒިޑެންޝަލް ސުއިޓް ހިމެނެއެވެ. 22 މިލިއަން ރުފިޔާގެ ބަޖެޓަކުން ހަދާފައިވާ މިރިސޯޓަކީ މަތީ ފެންވަރުގެ ފަތުރުވެރިންނަށް އަމާޒުކޮށްގެން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ރިސޯޓެކެވެ.
ވިލާ ޑައިވިންގ ސެންޓަރު

ވިލާ ޑައިވިންގ ސެންޓަރ އަކީ ޑައިވްކުރުމަށް ޚާއްޞަކޮށްގެން ވިލާ ގުރޫޕް އިން އުފައްދާފައިވާ ސެންޓަރ އެކެވެ. މިސެންޓަރު ހުންނަނީ ވިލާ ގުރޫޕްގެ ރިސޯޓެއް ކަމުގައިވާ ހޮލިޑޭ އައިލެންޑް ގައެވެ. މިސެންޓަރު ފުރަތަމަ ހިންގަން ފެށުނީ 2003 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހުގެ ތެރޭގައެވެ. މިސެންޓަރުން ޕަޑީ އިން ގަބޫލުކުރާ ފެންވަރަށް ތަފާތު ކޯސްތައް ހިންގައެވެ. މިހާރު ވިލާ ކޮލެޖްގައި ފެކަލްޓީ އޮފް މެރިން ސައިންސް އެންޑް ވޯޓަރ ސްޕޯޓްސް ގެ ނަމުގައި ފެކަލްޓީ އެއް ވަނީ އުފައްދާފައެވެ.
ވިލާ ފައުންޑޭޝަން

ވިލާ ފައުންޑޭޝަން އަކީ ވިލާ ގުރޫޕުގެ ފަރާތުން ހިންގާ ޗެރިޓީ އޯގަނައިޒޭޝަން އެވެ. ވިލާ ފައުންޑޭޝަން ރަސްމީކޮށް ރަޖިސްޓްރީ ކޮށްފައިވަނީ 19 ފެބުރުއަރީ 2003 ގައެވެ. މިއީ ވިލާގެ ފަރާތުން ވިލާ ގުރޫޕުގެ ޗެއަރޕާސަން އާންމު ފަރުދުންނަށް ދެއްވާ އެހީތައް، ދެއްވުމާއި، އަދި ތަފާތު ސްކޮލަރޝިޕްތަކަށް ކުދިން ހޮވައި ބޭރު ގައުމުތަކަށާއި، ރާއްޖޭގައި ތިބެގެން އެކި ފެންވަރުގެ ތައުލީމު ޙާޞިލްކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށް އެހީތެރިވެދޭ އޯގަނައިޒޭޝަން އެކެވެ. 

ވިލާ ފައުންޑޭޝަން ގެ ވެސް ބާނީ އަކީ ވިލާ ގުރޫޕަށް ނިސްބަތްވާ އެހެން ކުންފުނިތަކުގެ ވެރިފަރާތް ކަމުގައިވާ އަލްފާޟިލް ޤާސިމް އިބްރާހީމް މ. މާފަންނުވިލާ އެވެ. މީގެ އިތުރުން ޞިއްޙީ، އަދި ޖަމާޢީ ތަރައްގީގެ މަޝްރޫޢުތަކަށް ވިލާ ފައުންޑޭޝަން އިން ހޭދަކުރަމުން ގެންދެއެވެ. ވިލާ ފައުންޑޭޝަން ގެ ފަރާތުން ފުރަތަމަ ސްކޮލަރޝިޕް ދިނުމުގެ ހަފްލާ ބާއްވާފައިވަނީ 2 މާރޗް 2003 ގައެވެ.
ވިލާ ގޭސް

ވިލާ ގޭސް އަކީ އާންމުން ކެއްކުމަށް ބޭނުންވާ ގޭސް ހެޔޮ އަގެއްގައި ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި ވިލާ ގުރޫޕްގެ ފަރާތުން އުފެއްދެވި ކުންފުންޏެކެވެ. މިގޮތުން މިކުންފުނީގެ ފަރާތުން ގޭސް ރައްކާކުރާނެ 3 ހޯރޓަން ސްފެއަރ އާއި، ފުޅީގައި ގޭސް ބަންދުކުރާނެ ޕްލާންޓެއްވަނީ ކ.ތިލަފުށީގައި ގާއިމް ކޮށްފައިވެއެވެ. އަދި މިތަނުން ގަޑިއިރަކު 12 ކިލޯގެ 300 ފުޅި ގޭސް ބަންދު ކުރެވެއެވެ. ވިލާ ގޭސް ގެ ފަރާތުން 10 ކިލޯ، 22 ކިލޯ، އަދި 40 ކިލޯގެ ގޭސް ފުޅި ތައް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބާޒާރަށް ވިއްކަން ނެރެފައި ހުރެއެވެ. ވިލާ ގޭސް އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކައްކާ ގޭސް ވިއްކުމުގެ ޚިދުމަތްދޭ މައިގަނޑު އެއްކުންފުންޏެވެ.
ވިލާ ޝިޕިންގ އެންޑް ޓްރޭޑިންގ ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ވިލާ ޝިޕިންގ އެންޑް ޓްރޭޑިންގ ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް އަކީ ވިލާ ގުރޫޕްގެ މައި ނުވަތަ އަސާސީ ކުންފުންޏެވެ. ވިލާ ޝިޕިންގ އެންޑް ޓްރޭޑިންގ ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ގެ ނަމުގައި ވިލާ ގުރޫޕްގެ މައިކުންފުނި އުފައްދާފައިވަނީ 1986 ވަނަ އަހަރު އެވެ. ވިލާ ޝިޕިންގ އެންޑް ޓްރޭޑިންގ ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް އުފެއްދީ ވިލާގެ ދަށުން ހިންގާ ހުރިހާ ކުންފުނިތަކެއްގެ ވެސް ވެރިފަރާތް ކަމުގައިވާ އަލްފާޟިލް ޤާސިމް އިބްރާހީމް އެވެ. މިކުންފުނި އުފައްދާފައިވަނީ 1986 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އޭރު މިކުންފުނި އުފެދިގެންއައީ ބޮޑެތި ބޯޓުފަހަރުގައި ރާއްޖެއިން ބޭރުން ރާއްޖެއަށް މުދާއެތެރެކުރުމަށާއި، ވިޔަފާރީގެ ތެރޭގައި ހަރަކާތްތެރިވުމަށެވެ. މިކުންފުނީގެ ޗެއާރމަންކަން ގާސިމް އިބްރާހީމްވަނީ އޯގަސްޓް 2008 ގައި އޭނާ ދަރިއެއް ކަމުގައިވާ އިސްމާޢީލް ސިޔާން ގާސިމް އާއި ޙަވާލު ކުރައްވާފައެވެ.
ވިލާ ޓްރެވަލް އެންޑް ޓްއާރސް

ވިލާ ޓްރެވަލް އެންޑް ޓްއާރސް އަކީ އެކި ގައުމުތަކަށް ޒިޔާރަތްކުރާ މީހުންނަށް ޓިކެޓް ނަގައިދީ، ބޭރު ގައުމުތަކަށް ލާރި ފޮނުވައިދިނުން ފަދަ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދޭ ކުންފުންޏެކެވެ. ވިލާ ޓްރެވަލް އެންޑް ޓްއާރސް އަކީ މެލޭޝިއަން އެއާރލައިންސް އަދި ކުވައިތު އެއާރވޭސް ގެ ޕެސެންޖަރ ސޭލް އެޖެންޓް އެވެ. އަދި ލައުޑާ އެއާރ ގެ ޖެނެރަލް ސޭލް އެޖެންޓް އެވެ. މީގެ އިތުރުން ކުވައިތު އެއާރވޭސް،އުޒުބަކިސްތާން އެއާރލައިން، އެއާރ އިޓާލިއާ، ޔޫރޯ ފްލައިގެ ކާގޯ ސޭލް އެޖެންޓަކީ ވެސް ވިލާ ޓްރެވަލް އެންޑް ޓްއާރސް އެވެ. ވެސްޓަން ޔޫނިއަން މަނީ ޓްރާންސްފަރ ގެ ނަމުގައި ބޭރުގައުމުތަކަށް ލާރި ފޮނުވުމުގެ ޚިދުމަތް ރާއްޖޭގައި ދެނީވެސް ވިލާ ގުރޫޕުގެ ފަރާތުންނެވެ. އަދި ސްރީލަންކާގެ ހެޓަން ނޭޝަނަލް ބޭންކް ގެ ކްރެޑިޓް ކާޑް ރާއްޖޭގައި ހައްދައިދިނުމުގެ މަސައްކަތް ވެސް ވިލާ ގުރޫޕުން ފޯރުކޮށްދެއެވެ.
ވިލާ ކޮލެޖު

ވިލާ ކޮލެޖު އުފެދުނީ 2007ވަނަ އަހަރުގެ ޖަނަވަރީ މަހުގެ 27ވަނަ ދުވަހު ޓްރެއިނިންގ އިންސްޓިޓިއުޓެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މި ދުވަހަކީ ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ހަޔަރ އެޑިޔުކޭޝަން އެންޑް ޓްރޭނިންގ ގައި ވިލާ ކޮލެޖު ރަޖިސްޓްރީކުރެވުނު ދުވަހެވެ. މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުފެދުނު ފުރަތަމަ އަމިއްލަ ނުވަތަ ޕްރައިވެޓް ކޮލެޖެވެ. ވިލާ ކޮލެޖުގެ ބާނީ އަކީ ވިލާ ގްރޫޕުގެ ޗެއަރމަން އަލްފާޟިލް ޤާސިމް އިބްރާހީމެވެ. ވިލާ ކޮލެޖުގެ މިހާރުގެ ރެކްޓަރަކީ ޑރ. އަޙްމަދު އަންވަރެވެ. 

އޯޕަން ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް މެލޭޝިޔާއަކީ ވިލާ ކޮލެޖުގެ ފުރަތަމަ އިންޓަރނޭޝަނަލް ޕާޓްނަރެވެ. 2015ވަނަ އަހަރު ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ވެސްޓް އިންގްލެންޑާ އެކު ވިލާ ކޮލެޖުން ވަނީ ޕާޓްނަރޝިޕެއް ޤާއިމުކޮށްފައެވެ. 

ވިލާ ކޮލެޖުން މިހައިތަނަށް 18500 އަށް ވުރެ ގިނަ ދަރިވަރުން ދަސްވެނިވެފައިވެއެވެ.  

## ކޮލެޖުގެ ކެމްޕަސްތައް

ވިލާ ކޮލެޖުގެ ކެމްޕަސްތަކަކީ ކިއުއައި ކެމްޕަސް، ގްރީން ކެމްޕަސް، ނޮލެޖް ވިލެޖް ފުވައްމުލަކު ކެމްޕަސް، ލޭކްސައިޑް ކެމްޕަސް، އޭދަފުށީ ކެމްޕަހެވެ. މީގެތެރެއިން ކިއުއައި ކެމްޕަހަކީ ކޮލެޖުގެ މަރުކަޒީ ކެމްޕަހެވެ. މި ކެމްޕަސް ހުންނަނީ މާލޭގައެވެ. 

### <u>އެހެން ކެމްޕަސްތައް</u>

## ފެކަލްޓީތަކާއި ސެންޓަރުތައް
* ސްކޫލް އޮފް ކޮމްޕިއުޓަރ ސައިންސް
* ސެންޓަރ ފޮރ ޕޯސްޓްގްރެޖުއޭޓް ސްޓަޑީޒް
* ސެންޓަރ ފޮރ ފައުންޑޭޝަން ސްޓަޑީޒް
* ފެކަލްޓީ އޮފް އެޑިއުކޭޝަނަލް ސްޓަޑީޒް
* ފެކަލްޓީ އޮފް ޝަރީޢާ އެންޑް ލޯ
* ފެކަލްޓީ އޮފް އިންޖިނިއަރިންގ އެންޑް ޓެކްނޮލޮޖީ
* ޤާސިމް އިބްރާހީމް ސްކޫލް އޮފް ބިޒްނަސް
* ފެކަލްޓީ އޮފް ހެލްތު ސައިންސަސް