open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ބިންބި

250px|thumb|left|ބިންބި
ބިންބި()ނުވަތަ  އަކީ ގޮވާމުގެ ބާވަތެކެވެ. މިއީ އިނގިލިތަކެއްހެން ހުންނަ ކުރާގަނޑެއްގައި ގަންނަ ފުއްކުދި ގޮވާމެކެވެ. މިގޮވާމުގެ ބޭރުގައި ހިލަތޮށްޓެއް ހުންނާނެއެވެ. މިހަރުވީމާ ހުންނާނީ ގަދަރަތްކުލައިގައި ނުވަތަ މުށި ކުލައިގައެވެ. ނުވަތަ ކަޅު ރަތްކުލައިގައެވެ. މިގޮވާމުގެ ފުއްތައް ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ. 

ބިންބި ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް ބޭނުންކުރެއެވެ. އެގޮތުން ބިންބި ފުށްހިލުން، ބިންބިފުށުން ފަތަފޮޅި ފިހުން، އަދި ބިންބި މާޖައްސައިގެން ކެއުން، އަދި ބިންބި އިން ތަފާތު ފޮނި ކާތަކެތި ތައްޔާރު ކުރެއެވެ. ދިވެހި ރާއްޖޭގައި ބިންބި ފުށްހިލައިގެން ކުޑަކުދިންނަށް އާންމު ގޮތެއްގައި ކާންދީ އުޅޭކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.

## އިތުރު ފާލަންތައް
*  Various Particulars of Ragi
* ބިންބި ރެސިޕީ at ބަވަރްޗީ.ކޮމް
* ބިންބި -  ތުއްތު ކުދިންގެ ކާނާ
* އިތިއޯޕިއަން ޕްލާންޓް ނޭމްސް
ހަނޑޫ

250px|thumb|left|ހަނޑޫ
ހަނޑޫ()އަކީ ގޮވާމުގެ ބާވަތެކެވެ. ހަނޑޫ އާއްމު ގޮތެއްގައި ބޭނުންކުރަނީ ބަތްކައްކާށެވެ. ނަމަވެސް ހަނޑޫ ބޭނުންކޮށްގެން ދިވެހިން ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ ކާނާ ތައްޔާރު ކުރާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އެގޮތުން ތަފާތު ވައްތަރުގެ ފޮނި ހެދިކާ، ކުޅި ހެދިކާ ފަދަ ތަކެތި ތައްޔާރުކުރުން، ތަފާތު ވައްތަރުގެ ކަނދި، ބަތްޕެން ފަދަ ތަކެތި ތައްޔާރުކުރުން ހިމެނެއެވެ. ހަނޑުލަކީ ދެކުނު އޭޝިޔާގެ ގައުމުތަކުގައި މައިގަނޑު ކެއުމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ގޮވާމުގެ ބާވަތެއްކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ހަނޑުލުގެ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ހުންނަކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވަނީ ދެބާވަތެވެ.
މޭބިސްކަދުރު

މޭބިސްކަދުރު()އަކީ އިންސާނުން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މޭވާގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ބާވަތެކެވެ، ހުތް ފޮނި ރަހަ އެއް ހުންނަ މޭބިސްކަދުރުގެ އެތަކެއް ވައްތަރުތަކެއް ހުރެއެވެ. އެކި ވައްތަރުގެ މޭބިސްކަދުރު އެކިކުލައަށް ހުންނަކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އެގޮތުން ފާހަގަކުރެވޭ މޭބިސްކަދުރުގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ރަތް މޭބިސްކަދުރު، ފެހި މޭބިސްކަދުރު، ކަޅު މޭބިސްކަދުރު، ދަނބު މޭބިސްކަދުރު، މަޑުފެހި މޭބިސްކަދުރު ފަދަ ކުލަތަކުގެ މޭބިސްކަދުރު ހިމެނެއެވެ.

މޭބިސްކަދުރު އަކީ ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް ބޭނުން ކުރެވޭ އެއްޗެކެވެ. އެގޮތުން އެންމެ އާންމުކޮށް ބޭނުން ކުރެވެނީ ރޮލާ ހުއްޓައި ކެއުމަށެވެ. ނުވަތަ ހުހަށް ކެއުމަށެވެ. އޭގެ އިތުރުން މޭބިސްކަދުރު ބޭނުންކޮށްގެން، ޖޫސް، ޖެލީ، ޖޭމް، ބަނގުރާ، އަދި ތެޔޮ ފަދަ ތަކެތި ތައްޔާރުކުރާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ދުނިޔޭގައި އެންމެ ގިނައިން މޭބިސްކަދުރު އުފައްދާ ކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައިވާ އެއްގައުމަކީ ސްޕޭން އެވެ.

ޤިސްމު:ކާތަކެތި
ޤިސްމު:މޭވާ
ފެހި ތޮޅި

ފެހި ތޮޅި()އަކީ ތޮޅީގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ވައްތަރެކެވެ. ތޮޅި އަކީ ގަސްގަހާއި ވެޔޮވެލުގައި އަޅާހިމަދިގުކޮށް ހުންނައެއްޗެކެވެ. ފެހި ތޮޅީގެ ތެރޭގައި ތަފާތު ވައްތަރު ތައް ހިމެނެއެވެ. ފެހި ތޮޅީގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ވައްތަރު ތަކުގެ ތެރޭގައި ދިގު ތޮޅި، އަދި އާންމުކޮށް ކިޔައިއުޅޭ ފެހި ތޮޅި()ނުވަތަ () އާއި މިނޫން ބައެއް ވައްތަރުތައް ވެސް ހިމެނެއެވެ. ފެހި ތޮޅި އޭ ކިޔަނީ މިބުނި ވައްތަރުތަކުގެ ތޮޅިތައް ދޮންނުވެ ހުންނައިރު ގައެވެ. ދޮންވުމުން އެއެއްޗަކާ ގުޅޭގޮތުން ވަކިނަމެއް ކިޔުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.
މުގު

މުގު()ނުވަތަ  ()އަކީ ޢާއްމުކޮށް ރިހަކައްކަން ގެންގުޅޭ ކުދިއޮށްޓަރެއް ހުންނަ އެއްޗެކެވެ.  މީގެވަރަށް ގިނަބާވަތް ހުރެއެވެ. މިސާލު: ރަތްމުގު. ނޫމުގު. ފެހިމުގު އަދި ކަޅު މުގު ހިމެނެއެވެ. މުގަކީ އެއިން އާންމުކޮށް ރިހަ ކެއްކުމަށް ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ. ބޭރު ގައުމުތަކުގައި މުގުން ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ ކާނާތައް ތައްޔާރުކޮށް އުޅޭއެވެ. މުގުގަސް ބޮޑުވަނީ 15 އިންޗިވަރުގެ އުސްމިނަށެވެ. މުގު އަޅާފައި ހުންނަނީ ތޮޅި ފާނޑުގެ އެއްޗެއްގައެވެ. އެއިން ކޮންމެ އެއްޗެއްގެ ތެރޭގައި ދެ މުގު ކޮޅު އޮވެއެވެ. 

މުގުން ލިބިދޭ ޞިއްހީ ފައިދާ ތަކުގެ ތެރޭގައި ލޭގެ ހަކުރުގެ މިންވަރު ކޮންޓްރޯލްކުރުން، ހިތުގެ ބަލިތަކާއި ދުރުކޮށް ދިނުން، އަދި ހަށިގަނޑަށް ދަގަނޑު ފޯރުކޮށް ދިނުން ހިމެނެއެވެ.
ލޮނުމެދު

250px|thumbnail|left|ލޮނުމެދު
ލޮނުމެދު()ނުވަތަ  ()އަކީ ހަވާދުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ބާވަތެކެވެ. މިއީ ކުދި ފިޔަޔާއި ވައްތަރު ގޮތަކަށް ބޮނޑި ބޮނޑިއަށް އަޑިއަށް ފައިބާ ޒަވި ވަހަކާއި ރަހައެއް ހުންނަ އެއްޗެކެވެ. މީގެ ތޮށި ކުދިފިޔާގެ ތޮއްޓަށްވުރެ ބޮލެވެ. މި ހުންނަނީ ހުދުކުލައިގައެވެ. މިއީ ބޭހަށްވެސް ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ. ދިވެހިންގެ ތަފާތު ކެއުމުގައި ލޮނުމެދު ބޭނުން ކުރެއެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ބޭނުންކުރަނީ ހަވާދުގެ ބާވަތެއްގެ ގޮތުގައި ކާތަކެތީގެ ރަހަ ޖެއްސުމަށްޓަކައެވެ. 

ލޮނުމެދު ގައި ހުންނަ ޒަވި ވަހަކީ ވަރަށް ވަސްގަދަ ޒަވި ވަހެކެވެ. އެހެންކަމުން ލޮނުމެދު ރޮލާ ބަތް ފަދަ އެއްޗަކާ އެކު ކައިފިނަމަ ވަރަށް ގިނަ އިރު ވަންދެން އޭގެ ވަސް އަނގައިގައި ހިފާފައި ހުންނަކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. އަޑު ރަގަޅުކުރުމަށް ވެސް ބައެއް މީހުން ލޮނުމެދު ބޭނުންކުރާ ކަމަށް ވެއެވެ.
ކަރަންފޫ

250px|thumb|left|ކަރަންފޫ
ކަރަންފޫ()ނުވަތަ ()އަކީ މަތިކަރާބޭހުގެ ބާވަތެކެވެ. އަދި މިއީ ހަވާދުގެ ބާވަތެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ އެއްޗެއް ވެސް މެއެވެ. މިއީ ދުފާއިރު ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ. މީގެ ކުރީކޮޅުގައި ހަތަރު ތުނޑު ހުންނާނެއެވެ. މިއީ ކުޅި ރަހަލާ، ކަޅުކުލައިގެ އެއްޗެކެވެ. ކަރަންފޫ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި އެންމެ ގިނައިން ހައްދަނީ ޒެންޒިބާރު، އިންޑޮނޭޝިޔާ، އަދި މަޑަގަސްކަރައިގައެވެ. ކަރަންފުލަކީ ކައި ނިމިގެން އަނގައިގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ވަސް ކަނޑުވާލުމަށް ވެސް ކައި އުޅޭ އެއްޗެކެވެ. 

ކަރަންފޫ ގަސް އާންމުކޮށް ހެދެނީ 20-10 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ އުސްމިނަކަށެވެ. ކަރަންފޫ ގަހުގެ ފަތް ހުންނަނީ ދިގުކޮށް ވައް ފާނޑަކަށެވެ. ކަރަންފޫ ގަހުގެ މާ ހުންނަނީ ރަތް ކުލައެއްގައެވެ.
ފޮނި ތޮށި

ފޮނި ތޮށި()ނުވަތަ  ()އަކީ ގަހެއްގެ ތޮއްޓެކެވެ. މިއީ ބޭހަށާއި، ކާއެއްޗެއްސަށްލާން ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ. މީގައި ކުޅި ފޮނިރަހައެއްދެއެވެ. ފޮނިތޮށި ގަސް ހެދެނީ އާންމު ގޮތެއްގައި 15-10 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ އުސްމިނަކަށެވެ. ފޮނި ފުރަތަމަ ހައްދާފައިވަނީ ދެކުނު އިންޑިޔާގެ ހިސާބު ތަކާއި ސްރީލަންކާ ގައެވެ. ފޮނި ތޮށި އަކީ ހަވާދުގެ ބާވަތެއް ކަމުން ހަވާދު ތައްޔާރު ކުރުމުގައި ވަރަށް ގިނައިން ފޮނި ތޮށި ބޭނުންކޮށް އުޅެއެވެ. ފޮނިތޮށި ކާފޫރު ތޮޅި ކަރަންފޫ ތަޅައި ހިމުންކޮށްފައި ހުންނަ ކުނޑި އަށް ދިވެހި ބަހުން **ފޮނިތޮށި ހަވާދު** މިހެން ކިޔައި އުޅެއެވެ. 

ބައެއް ވައްތަރުގެ ސައި ތައްޔާރު ކުރުމަށް ވެސް ފޮނިތޮށި ބޭނުންކުރެއެވެ.
ކާފޫރު ތޮޅި

250px|thumb|left|ކާފޫރު ތޮޅި
ކާފޫރު ތޮޅި()ނުވަތަ  ()އަކީ ކާފޫރުތޮޅި ގަހުގެ ވަކިއެވެ. މިއީ ތިން އަރިޔަށް ފުއްޕުން ހުރެފައި، މަޑު، ބޯތޮށްޓެއްގެތެރޭގައި ތިންބަރިޔަށް، ކުދިކުދި ކަޅުއޮށްތަކެއް ހުންނަ ކުޑަކުޑަ ތޮޅިޔެކެވެ. މިތޮޅިއަކީ ވަހާއި ރަހައިގައި އާވިގޮތް ހުންނަ މީރުއެއްޗެކެވެ. މިއީ، ބޭހަށާއި ކާބާވަތްތަކުގެ ރަހަމީރުކުރަން ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ . ދުފާއިރުގައި ވެސް ކާފޫރު ތޮޅި ބޭނުން ކުރެއެވެ. ފޮނި ތޮށި، ކަރަންފޫ އަދި ކާފޫރު ތޮޅި ހަދައިގެން ތައްޔާރުކޮށްފައި ހުންނަ ހަވާދަށް ދިވެހި ބަހުން **ފޮނިތޮށި ހަވާދު** މިހެން ކިޔައެވެ.
ދިވެހި އަތަ

ދިވެހި އަތަ ()ނުވަތަ  () އަކީ އަތައިގެ ވައްތަރެކެވެ. ދިވެހި އަތަ އަކީ އާންމުކޮށް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހެދޭ އަތައިގެ ވައްތަރެވެ. އަތަ އަކީ މަޝްހޫރު ފޮނި މޭވާއެކެވެ. އަތައިން ތަފާތު ޖޫސް ތައްޔާރު ކުރުމުގެ އިތުރުން ބައެއް ކަހަލަ ފޮނި ކާތަކެތި ތައްޔާރު ކޮށްއުޅެއެވެ.ދިވެހިން އަތަ ހުހަށް ކެއުމުގެ އިތުރުން، އަތައިން ފަނި ތައްޔާރު ކުރެއެވެ. އަދި ބޮޑަށް މީރު ކަމަށްވަނީ ދޮންވެ ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ފާވުމުންނެވެ.
ހީރަސް ދަތި

ހީރަސް ދައްޗަކީ އެކި ބޭނުންތަކަށް ދަގަނޑު ކޮޅެއްގެ އެހީގައި ގިނަ ކަރުދާސްތަކެއް ހިފެހެއްޓުމަށް ބޭނުމަށް ކުރާ އާލާތަކަށް ކިޔާ ނަމެކެވެ.   

## އަދި އިތުރަށް ބައްލަވާލައްވާ
* ހީރަސް
* ސްޓޭޕްލް ގަން
* ހީރަސް ނައްޓުވާ
ވޭމުއި

ވޭމުއި()ނުވަތަ () އަކީ ބޭހުގެ ތެރޭގައި ގެންގުޅޭ އެއްޗެކެވެ. މިއީ ގަހެއްގެ މުލެކެވެ. ވޭމުއީގައި ކައްކާ ސަރުބަތެއް ހުރެއެވެ. ވޭމުއި ސަރުބަތަކީ މޭގެ އެކިއެކި ބައްޔަށް ރަގަޅު ބޭހެކެވެ. ވޭމުއި ގަސް ހެދެނީ ގާތްގަނޑަކަށް 1 މީޓަރުގެ އުސްމިނަށެވެ. ވޭމުއި ގަހުގެ ފަތުގެ ބޮޑުމިނުގައި 6-3 އިންޗި ދިގުމިން ހުރެއެވެ. ވޭމުއި ގަހުގެ މަލުގެ ދިގުމިން ބައި އިންޗި ވަރު ހުރެއެވެ. ވޭމުއި ގަހުގެ ކޮންމެ ފަތް ކޯންޏެއްގައި ފަރާތަކު 17-7 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ވަކި ފަތް ހުރެއެވެ. ވޭމުއި ގަހުގައި އަޅާ ތޮޅީގެ ދިގުމިނުގައި 1 އިންޗި ވަރުހުރެއެވެ. އެތޮޅީގެ ތެރޭގައި ކުދިކުދި އޮށްތަކެއް ހުރެއެވެ. ވޭމުއި އާންމުކޮށޮ ހެދޭ ކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައިވަނީ ދެކުނު ޔޫރަޕާއި އޭޝިޔާގެ ގައުމުތަކުގައެވެ.
ވަކިފޫ

200px|thumb|left|ވަކިފޫ
ވަކިފޫ()ނުވަތަ () އަކީ ޙަކީމީ ބޭހުގެ ވައްތަރެކެވެ. މިއީ އެކަހެރިބޭހެއް ކަމުގައި ބެލެވޭ އެއްޗެކެވެ. ވަކިފޫ ހުންނަނީ ބިލެތުމާ ހުންނަ ގޮތަށެވެ. ދިވެހި ބޭސްވެރިކަމުގެ ތެރޭގައި ވަރަށް ގިނައިން މިބާވަތް ބޭނުންކުރާކަމަށް ވެއެވެ. ވަކިފޫ އާއި އަސޭމިރުސް އާއި ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް އެއްގޮތް ކަމެއް ހުންނަކަމަށް ވެއެވެ. ވަކިފޫ އަކީ އަސޭމިރުސް އަށްވުރެ ވެސް ކުޅި ރަހަ ގަދަ އެއްޗެއް ކަމަށް ވެއެވެ. 

މިއަދު ވަކިފޫ އަކީ ޔޫރަޕުގެ ގައުމުތަކުގައި ތައްޔާރުކުރާ ކާތަކެތީގައި ވަރަށް މަދުންނޫނީ ބޭނުންކުރާ ބާވަތެއް ނޫނެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މިހާރު ވެސް އިންޑިޔާ، އިންޑޮނޭޝިޔާ ފަދަ ގައުމުތަކުގައި ތަފާތު ވައްތަރުގެ އަސާރަ ތައްޔާރުކުރާއިރު ވަކިފޫ ބޭނުންކުރާ ކަމަށް ވެއެވެ.
ތަކޫވައް

ތަކޫވައް()ނުވަތަ () އަކީ ދިވެހިބޭހަށާއި ބައެއް ކާއެއްޗިއްސަށް ލާން ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ. މިއީ މަތިކަރާބޭހުގެ ބާވަތެކެވެ. ތަކޫވަކުގެ ވަރަށް ގިނަ ވައްތަރުތައް ހުރެއެވެ. ތަކޫވައް އިން އުފައްދާ ތެލަކީ ތަފާތު ވައްތަރުތަކުގެ އަތަރާއި ސެންޓް ފަދަ ތަކެތި އުފެއްދުމުގައި ބޭނުން ކުރާ އެއްޗެކެވެ. ތަކޫވަކުން އުފައްދާ ތެޔޮ ހުންނަނީ ސާފު ނުވަތަ މަޑު ރީނދޫ ކުލައެއްގައެވެ. ތަކޫވަކުން ބަޓަރު ވެސް އުފައްދައެވެ. ކެއްސުމަށް ހުންނަ ބައެއް ކަހަލަ ސިރަޕް ތަކާއި، އަދި ދަތްއުގުޅުމަށް ހުންނަ ބައެއް ކަހަލަ ބޭސްތައް އުފެއްދުމުގައި ތަކޫވައް ތެޔޮ ބޭނުންކުރާ ކަމަށް ވެއެވެ. ޙަކީމީ ބޭސްވެރިކަމުގައި ނާރުތަކުގެ ނިޒާމް އަދި ހަޖަމްކުރާ ނިޒާމްގެ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ކުރުމުގައި ތަކޫވައް އަދި ތަކޫވައް ތެޔޮ ބޭނުންކޮށްފައި ވެއެވެ.
އަނޯނާ

އަނޯނާ()ނުވަތަ  ()އަކީ އަތަ ޢާއިލާގެ އެހެނިހެން މޭވާއަށްވުރެ ބޮޑުވާ ފެހިކުލައިގެ މޭވާއެކެވެ. އަނޯނާގެ ތޮށިގަނޑުގެބޭރުގައި މާހަރުނޫން ކަށިތަކެއްފާޑުގެ ކެހެރި ތަކެއްހެން ހުންނަ އެއްޗިހިތަކެއް ހުންނާނެއެވެ. މީގެ ކޮންމެ އެއްޗެއްގައިވެސް ރަނގަޅަށް ނުއުފެދި ވަޅުވަދެފައި ހުންނަ ތަންކޮޅެއް ހުންނާނެއެވެ. ރާއްޖޭގައި މީގެ ގަސް ހެދިފައި ހުންނަނީ ވަރަށް މަދުންނެވެ. އަނޯނާ އަކީ އަތަ ފަދައިން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މީރު މޭވާ އެކެވެ. 

އަނޯނާގެ ވަރަށް ގިނަ ވައްތަރުތައް ހުރެއެވެ.
ރެވި

ރެވި()އަކީ ގަހެއްގެއަޅާ އޮއްޓަރެކެވެ. ރެވި އަކީ ވަރަށް ތޫނު ރަހައެއް ހުންނަ ކުދި އޮށެކެވެ.  ރެވި ގަހަށްވެސް މިހެން ކިޔައެވެ. މިގަހުގެ އޮށާއި ފަތްކެއުމަށާއި ބޭހަށް ބޭނުންކުރެއެވެ. ރެވި އަކީ އާންމު ގޮތެއްގައި ހަވާދުގެ ބާވަތެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުން ކުރާ އެއްޗެކެވެ. ރެވި އޮށުން ތެޔޮވެސް ހާނައިގެން ދިވެހި ބޭހުގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށް އުޅެއެވެ. ރެވީގެ ތަފާތު ކުލަތައް ހުރެއެވެ. ފާހަގަ ކުރެވޭ ކުލަ ތަކުގެ ތެރޭގައި ރީނދޫ ރެވި، ކަޅު ރެވި އަދި މުށި ރެވި ހިމެނެއެވެ.  

ރެވި އާއިލާގައި ހިމެނޭ އެހެން ބާވަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ބޮނޑި ކޮޕީ، އަދި ކޮލި ފްލާވަރު ފަދަ ބާވަތްތައް ހިމެނެއެވެ.
ތަނބިވައް

200px|thumb|left|ތަނބިވައް
ތަނބިވައް()ނުވަތަ () އަކީ އޮށްބޭހުގެ ބާވަތެކެވެ. މިއީ ވިހައެއްޗެކެވެ. ތަނބިވައް އަޅާ ގަހަށް ވެސް ކިޔަނީ ހަމަ މިނަމެވެ. ތަނބިވައް ގަސް އާންމުކޮށް ހެދޭކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައިވަނީ އޭޝިޔާގެ ގައުމު ތަކުގައެވެ. ތަނބިވައް ގަހުގައި އަޅާ ވަތްކާއި، އަދި ތަނބިވައް ގަހުގެ އޮށަށް ވެސް ކިޔަނީ ހަމަ ތަނބިވައް އެވެ. އާންމުގޮތެއްގައި ދިވެހި ބޭހުގެ ގޮތުގައި ތަނބިވައް ނިސްބަތް ކުރެވެނީ ތަނބިވައް ގަހުގެ ވަކީގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ތަނބިވައް އޮށަށެވެ. ތަނބިވައް ގަހުގެ ފަތް ހުންނަނީ ވަށްކޮށް ކަހަލަ ގޮތަކަށެވެ. ފަތުގެ ބޮޑުމިނުގައި 2 އިންޗި ވަރުހުރެއެވެ. ތަނބިވައް އިން ބައެއް ކަހަލަ ވިހަ މާއްދާތައް އުފެދެއެވެ.

## އިތުރު ފާލަންތައް
* ބޯޓަނިކަލް.ކޮމް
ވެލަނބުލި

ވެލަނބުލި()ނުވަތަ () އަކީ ނަރުބޮނޑި އެއްހެން ހެދިފައި އޮންނަ ވެޔޮގަނޑެކެވެ. ވެލަނބުލި އަކީ ދިވެހިބޭހުގެ ފަތްޕިލާވެލީގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެއްޗެކެވެ. މީގައި އަޅާ އެއްޗިއްސަށްވެސް ކިޔަނީ، ވެލަނބުއްޔެވެ. ވެލަނބުލި އާންމުކޮށް ހެދެނީ ޖަންގަލީގައި މޫދުގެ އައްސޭރި ފަށާ ކައިރި ހިސާބު ތަކުގައެވެ. ވެލަނބުލި ދޮންވުމުން ބިދެގެން ކުޑަކުދިން ކައި ހަދައެވެ. ވެލަނބުލި ނިލިއިރު ހިތި ރަހައެއް ލިޔަސް ދޮންވުމުން އޭގައި ލާނީ ހުތް ފޮނި ރަހަ އެކެވެ. ވެލަނބުލި ހުންނަނީ ވަރަށް ކުދިކޮށް ވަށްކޮށެވެ. ބައެއް ހިސާބުތަކުގައި ވެލަނބުލިއަށް **އެނބޫ** މިހެން ވެސް ކިޔައެވެ
ދަމުއި

200px|thumb|left|ދަމުއި
ދަމުއި()ނުވަތަ () އަކީ ދަމުއި އަކީ ދިވެހިބޭހަށް ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ. ދަމުއިގެ ތަފާތު ދެބާވަތެއް ހުރެއެވެ. އެއީ ހިތި ދަމުއި އާއި އަދި ފަރިހި ދަމުއި އެވެ. ދަމުއި އަކީ ހަވާދުގެ ބާވަތެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ އެއްޗެއް ވެސް މެއެވެ. ދަމުއި އަޅާ ގަސް ބޮޑުވަނީ 60-40 ސެންޓި މީޓަރުވަރުގެ އުސްމިނަކަށެވެ. ދަމުއި ގަސް ވެސް ހުންނަނީ ކެރެޓް ގަހާއި ވައްތަރު ގޮތަކަށެވެ. 

ފަރިހި ދަމުއި އެކޭ އެއް ގޮތަށް ދަމުއި ގަހުގެ ފަތަކީ ވެސް ތަފާތު ވައްތަރުގެ ސުރުވާ، އަސާރަ އަދި އެހެނިހެން ކާތަކެތީގައި ރަހަ ޖެއްސުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ އެއްޗެކެވެ. ދަމުއި އަކީ ފަރިހި ދަމުއި އެކޭ އެއް ގޮތަށް ހަވާދުގެ ބާވަތެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ. ދަމުއި ގަހުގެ ފަތުން ތެޔޮ ތައްޔާރު ކުރެއެވެ. 

* **ނޯޓް**: ދިވެހި ބަހުން ދަމުއި ގެ ދެބާވަތް ހުންނަކަމަށް ކިޔައެވެ. އެއީ ފަރިހި ދަމުއި އަދި ހިތި ދަމުއި އެވެ. ނަމަވެސް ޢިލްމީ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު ދަމުއި، ފަރިހި ދަމުއި އަދި ހިތި ދަމުއި މި ތިން ބާވަތަކީ ވެސް މުޅިން ތަފާތު ތިން ބާވަތެވެ.
ފަރިހި ދަމުއި

200px|thumb|left|ފަރިހި ދަމުއި
ފަރިހި ދަމުއި()ނުވަތަ () އަކީ ދަމުއީގެ ބާވަތެކެވެ. މިއީ މިނާބޭހުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެއްޗެކެވެ. އަދި މިއީ ހަވާދުގެ ބާވަތެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ. ފަރިހި ދަމުއި އަކީ ހުޅަގު އޭޝިޔާ އަދި ޔޫރަޕުގެ ގައުމުތަކުގައި ހެދޭކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައިވާ އެއްޗެކެވެ. ބައެއް ވައްތަރުގެ ޕާން ހެދުމަށް ފަރިހި ދަމުއި ބޭނުންކުރެއެވެ. ފަރިހި ދަމުއި އަޅާ ގަހަކީ ކެރެޓް ގަހާއި ދާދި އެއްސިފަޔަކަށް އިންނަ ގަހެކެވެ. މެދުތެރޭ ޔޫރަޕާއި ސްކެންޑިނޭވިއާގެ ގައުމުތަކުގެ ކެއުން ތަކުގައި ވަރަށް ގިނައިން ފަރިހި ދަމުއި ބޭނުންކޮށް އުޅެއެވެ. އަދި ބައެއް ވައްތަރު ތަކުގެ ޗީޒް އަށް ރަހަ ޖެއްސުމަށް ފަރިހި ދަމުއި އަޅައި އުޅެއެވެ. 

* **ނޯޓް**: ދިވެހި ބަހުން ދަމުއި ގެ ދެބާވަތް ހުންނަކަމަށް ކިޔައެވެ. އެއީ ފަރިހި ދަމުއި އަދި ހިތި ދަމުއި އެވެ. ނަމަވެސް ޢިލްމީ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު ދަމުއި، ފަރިހި ދަމުއި އަދި ހިތި ދަމުއި މި ތިން ބާވަތަކީ ވެސް މުޅިން ތަފާތު ތިން ބާވަތެވެ.
ހިތި ދަމުއި

200px|thumb|left|ހިތި ދަމުއި
ހިތި ދަމުއި()ނުވަތަ () އަކީ ދަމުއިގެ ބާވަތެކެވެ. ހިތި ދަމުއި ހުންނާނީ ދިރިއާ ވައްތަރުކޮށް ދިރިފުކެއްގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައިވަރަށެވެ. މިއަށް ހިތިދަމުޔޭކިޔަނީ ހިތި ކައްކާއިރު އެއަށް އަޅަން ބޭނުންކުރާ އެއްޗަކަށްވާތީއެވެ. ހިތި ދަމުއި އަށް ދިވެހިން **ބޭސް ދަމުއި** މިހެން ވެސް ކިޔައި އުޅެއެވެ. 

ހިތި ދަމުއި އަކީ ދިވެހި ބޭސްވެރިކަމުގެ ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް ބޭނުންކޮށް އުޅެއެވެ. ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ ތަފާތު ތޮޅިތައް ކެއުމުން ބަނޑުތެރޭގައި އުފެދޭ ވައިގެ މިންވަރު ހިތި ދަމުއި އާއި ތޮޅި އެއްކޮށް ކެއްކުމުން ކުޑަކޮށްދެއެވެ. ކުރީ ޒަމާނުގައި ހޮނޑުލުން މަނާކޮށްދޭ ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް ހިތި ދަމުއި ބޭނުންކޮށްފައި ވެއެވެ. 

* **ނޯޓް**: ދިވެހި ބަހުން ދަމުއި ގެ ދެބާވަތް ހުންނަކަމަށް ކިޔައެވެ. އެއީ ފަރިހި ދަމުއި އަދި ހިތި ދަމުއި އެވެ. ނަމަވެސް ޢިލްމީ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު ދަމުއި، ފަރިހި ދަމުއި އަދި ހިތި ދަމުއި މި ތިން ބާވަތަކީ ވެސް މުޅިން ތަފާތު ތިން ބާވަތެވެ.
ހިތި ދަނޑި

ހިތި ދަނޑި() އަކީ ބޭހަށް ގެންގުޅޭ ހިތިރަހަލާ ހިމަދަނޑިއެކެވެ.  މިއީ ރާއްޖެއިން ބޭރުން ގެންނައެއްޗެކެވެ. މީގެ ގަސްހެދެނީ އޮނު ހުންނަ ގޮތަށް ބަދަބަދަލައިފައި ބަދަތައް ވަރަށް އޮމާން ކޮށެވެ. ބަދަތައް ހުންނަނީ ހިމަކޮށެވެ. ގާތްގަޑަކަށް ކުޑަވާއިނގިއްޔެއްހާ ފަލަމިނެއްގައެވެ. ފަތްތައްވެސް ހުންނަނީ އޮނުފަތާ ވައްތަރުކޮށް އެއަށްވުރެ ކުދިކޮށެވެ. މިގަސް ހެދެނީ ގާތްގަނޑަކަށް 5 ފޫޓެއްހާވަރަށެވެ. އިނގިރޭސިބަހުން މިގަހަށް ކިޔަނީ ސިންކޯނާއެވެ
ވިހަ ލަގޮނޑި

200px|thumb|left|ވިހަ ލަގޮނޑި
ވިހަ ލަގޮނޑި()ނުވަތަ () ފަތްޕިލާވެލީގެ ތެރޭ ހިމެނޭ ވެލެއްގެ ގޮނޑިއެކެވެ. ވިހަ ނުފިލުވައި މި ގޮނޑި ކައިފިނަމަ ވިހަވާނެއެވެ. ވިހަ ލަގޮނޑި ފައިބާ ވެލަށްވެސް ކިޔަނީ މިހެންނެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ފަތްޕިލާވެލީގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ވެލެކެވެ. މިވެލުގެ ފަތް ހުންނާނީ ފަހަތުކޮޅަށް ފުޅާކޮށް ކުރީކޮޅަށް ހިމަކޮށެވެ. މާ ހުންނާނީ އޯކިޑުގެ ބައެއްވައްތަރުގެ މާ ހުންނަހެން ފިޔަ ކަފިވެފައެވެ. މި މާ ފަރިވީމާ ރަތްކުލައަށް ބަދަލުވެއެވެ. މިއީ ގޮނޑި ފައިބާ އެއްޗެކެވެ. ވިހަ ލަގޮނޑީ ވެލުގެ ދެކުލަ އެއް ހުރެއެވެ. އެއީ ރަތް ކުލައިގެ މާ އަޅާ ވެލާއި ރީނދޫ ކުލައިގެ މާ އަޅާ ވެލެވެ. ދިވެހި ބަހުން މިއަށް **ވެހަތާން** ވެސް ކިޔައެވެ.
ވައިގުގޫ

ވައިގުގޫ()ނުވަތަ () އަކީ ވައިގުގޫ ކިރު އުފައްދާ ގަހެވެ. މިގަހުން އުފެދޭ ކިރަށް ވެސް ކިޔަނީ ހަމަ ވައިގުގޫ އެވެ. ވައިގުގޫ ހުންނަނީ ހިއްކައިފައެވެ. މިއީ ދުން އަޅާށާއި ބޭހަށް ގެންގުޅޭ އެއްޗެކެވެ. މީގެ ދެބާވަތެއް ހުރެއެވެ. އެއީ ބިސް ވައިގުގޫ އަދި ވައިގުގޫ އެވެ. ވައިގުގޫ އަށް އިގިރޭސިން ކިޔަނީ () އެވެ. ވައިގުގޫ ކިރު އުފައްދާ ގަހަށް ކިޔަނީ () އެވެ. ދިވެހި ބޭހުގެ ތެރޭގައި ވެސް ވައިގުގޫ ބޭނުންކޮށް އުޅޭއެވެ. އެންމެ އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރަނީ ވައިގުގޫ ކަފަގަނޑު އެޅުމަށެވެ. މިއީ މުރަނގަފަތު ދިޔައިގައި ވައިގުގޫ ގާނައި އޮލަވީމާ އެއިން ތެންމައިގެން ހަދާ ތަދުވިތާ ކަފަގަނޑެކެވެ. އަދި މިއީ މުލިހި ފަދަ ތަންތާގައިވެސް އަޅާ ބޭހެކެވެ.
ވަށްފުފުޅި

ވަށްފުފުޅި()ނުވަތަ () އަކީ ބޭހަށް ބޭނުންކުރާ ފަތްޕިލާވެއްޔެކެވެ. ވަށްފުފުޅީގެ ފަތް ހުންނާނީ ވަށްކޮށެވެ.އަދި މާ ހުންނާނީ ފެހި ކުލައިގައި ގޮނިކޮންނެވެ. މާ ނުކުންނާނީ ފަތު ބުޑުންނެވެ. ހަކީމީ ބޭސްވެރިކަމުގެ ތެރޭގައި ވަރަށް ގިނަ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ކުރުމަށް ވަށްފުފުޅި ބޭނުންކޮށް އުޅެއެވެ. އެގޮތުން ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް އަދި ނޭވާލާ ނިޒާމްގެ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ކުރުމަށް ވަށްފުފުޅި ބޭނުންކޮށް އުޅެއެވެ. މިހާރު ވެސް އިންޑިޔާ ފަދަ ގައުމުތަކުގައި ކޮށްއުޅޭ ހަކީމީ ބޭސްވެރިކަމުގެ ތެރޭގައި އެންމެ އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރާ އެއް ފަތްޕިލާ ވެއްޔަކީ ވަށްފުފުޅި ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ. ވަރަށް ގިނަ ބޭސްތައް ވަށްފުފުޅި ގަހުގެ ފަތް ބޭނުންކޮށްގެން އުފައްދާފައި ހުރެއެވެ.
ވިހަ ގިގުނި

ވިހަ ގިގުނި()ނުވަތަ () އަކީ ފަތްޕިލާ ވެލީގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކުޑަވަރެއްގެ ގަހެކެވެ. ވިހަ ގިގުނި ގަހުގައި އޅާ ހިކި ތޮޅި ތެޅުވީމާ ގިގުންޏެއް ފަދައިން ތޮށިގަނޑުގެ ތެރޭން އޮށްތައް ތެޅޭއަޑު އިވޭނެއެވެ. މީގެ ދެވައްތަރެއް ހުރެއެވެ. ވިހަ ގިގުނި ގަހުގެ ފަތްތައް ހުންނަނީ ދިގުކޮށެވެ. އަދި މިގަހުގައި އަޅާ މާ ހުންނަނީ ރީނދޫ ކުލައިގައެވެ. ވިހަ ގިގުނި އާންމުކޮށް ހެދޭކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައިވަނީ ހޫނު ހިސާބު ތަކުގައެވެ. ޚާއްޞަކޮށް އޭޝިޔާ ގެ ގައުމުތަކުގައެވެ. ވަރަށް ގިނަ ޖަނަވާރުތަކަށް ކާނާގެ ގޮތުގައި ދޭ ފަތަކަށް ވިހަ ގިގުނީގެ ފަތް ބޭނުން ކުރެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ގަސް ކާނާ ފަދަތަކެތި ހެދުމުގައި ވެސް މިވައްތަރުގެ ފަތް ބޭނުންކުރާ ކަމަށް ވެއެވެ.
ސާގު

ސާގު() އަކީ ހުދު ކުލައިގައި ފުއްފުކަށް ވަށްކޮށް ހުންނަ އެއްޗެކެވެ. މިކެއްކީމާ ފުއްތައް ހުންނާނީ މަސްލައިފައި ހުންނަ ގޮތަށެވެ. މީގައި ވަރަށް ގަދަ ތާނެއް ހުންނާނެއެވެ. މީގައި ބޮނޑިބަތާއި ފަނިފަދަ އެއްޗެހި ކައްކައެވެ.ސާގު އުފައްދަނީ ސާގު ރުއް () ނުވަތަ () ގެ ލަކުޑި ގަނޑުގެ އެތެރޭގައި އިންނަ މަދުންނެވެ. ސާގު އިން ސާގު ފުށް ތައްޔާރު ކުރުމުގެ އިތުރުން ޕުޑިން އަދި ބޯކިބާ ފަދަ ތަކެތި ވެސް ތައްޔާރު ކޮށް އުޅެއެވެ. ސާގުގައި ކާބޯ ހައިޑްރޭޓް ގިނަ އަދަދަކަށް އެކުލެވިގެން ވެއެވެ.
ސައިފަތް

ސައިފަތް އަކީ ސައިފަތް ގަހުގެ ފަތް އެވެ. މިއީ ތިރިކޮށް ހެދޭ ގަހެއްގެ ފަތެވެ. މިފަތް ހޫނުފެނަށް އެޅުމުން ފެނުގައި ކުލަހިފައެވެ. މީގެ ދެކުލައެއް ހުރެއެވެ. އެއީ ރަތްކުލައާއި ފެހިކުލައެވެ. މިއީ ހޫނުފެނަށް އަޅައި، ކުލައާއި ރަހަނެރެ ބޯންބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ. މިގޮތަށް ތައްޔާރު ކޮށްފައި ހުންނަ އެއްޗިއްސަށް ކިޔަނީ ސައެވެ. ސައިފަތް ގަސް()ނުވަތަ ()  އަކީ އެގަހެއްގެ ފަތް ހޫނުފެނަށް އަޅައިގެން ބޯންބޭނުންކުރާ ގަހެކެވެ. މިގަހުގެ ފަތަށް ކިޔަނީ ސައިފަތެވެ. މީގެ ދެވައްތަރެއް ހުރެއެވެ. އެއް ވައްތަރެއް ހޫނު ފެނަށް އެޅީމާ ހުންނަނީ ރަތްކުލައެވެ. އަނެއް ވައްތަރެއް ހޫނުފެނަށްއެޅީމާ ހުންނަނީ ފެހިކުލައެވެ. ދުނިޔޭގައި އެންމެ ޢާންމުކޮށް ބޭނުންކުރެވެނީ ރަތްކުލައެވެ.
އަރޮޅި

200px|thumb|left|އަރޮޅި
އަރޮޅި()ނުވަތަ () އަކީ އޮށް ބޭހުގެ ބާވަތެކެވެ. މިއީ އެތެރޭގައި ހަރު އޮށެއް އޮވެފައި އޭގެ އެތެރޭގައި ކަނަމަދެއް ކަހަލަ މަދެއް އޮންނަ، ބޭރުގައި ބޯތޮއްޓެއްވާ އެއްޗެކެވެ. މީގެ ދެތިން ބާވަތެއް ހުރެއެވެ. އަރޮޅި ރޯކޮށް ހުއްޓައި ބިދެގެން އަސާރައިގެ ތެރެއަށް އަޅައިގެން ބޭނުން ކުރެއެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން ހަކުރާއި އެކު ފެނު ކައްކައިގެން އެއިން ސަރުބަތު ތައްޔާރު ކުރެއެވެ. 

ލޯ އަދިރިވުމުން ހިމާޔަތްކޮށްދީ ބައެއް ކަހަލަ ކެންސަރު އާއި ގުޅިގެން އުފެދޭ ޓިއުމަރުތައް ބޮޑުވުން ލަސްކޮށްދިނުމުގައި އަރޮޅި މުހިއްމު ރޯލެއް ކުޅޭކަމަށް ޙަކީމީ ބޭސްވެރިން ބުނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ހަށިގަނޑުގައި އުފެދޭ ވިހަތައް ސާފުކޮށް ދިނުމުގައި މުހިއްމު ރޯލެއް އަރޮޅި އަދާކުރާ ކަމަށް ވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ފިނިވުމުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ ކެއްސުން ފަދަ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ކުރުމަށް ވެސް އަރޮޅި ބޭނުންކޯށް އުޅެއެވެ.
ބުރޮޅި

ބުރޮޅި()ނުވަތަ () އަކީ އޮށްބޭހުގެ ފަސް ބާވަތުގެ ތެރެއިން އެއްބާވަތެކެވެ. މިއީ ވަށްކޮށް އެއްކޮޅު ތަނޑެއްގެ ސިފައަށް ކުޑަކޮށް ދިގުވެލައިފައި ހުންނަ އެއްޗެކެވެ. ބޭރު ހުންނާނީ އޮމާންކޮށެވެ. މީގެ ކުލައަކީ މުށިކުލައަކަށްދާ އަޅި ކުލައެކެވެ. ޢާއްމުކޮށް ބޭހަށް ބޭނުން ކުރަނީ ބުރޮޅިގެ ބޭރެވެ. ބައެއްކަހަލަ ބޭހަށް މީގެ މަދުވެސް ބޭނުން ކުރެއެވެ. ބުރޮޅި އަކީ މާގިނައިން ކެއުމަކީ މޭނުބައިކޮށް ހޮނޑުލުން މެދުވެރިކުރުވާނޭ ކަމެކެވެ. ބައެއް ހިސާބުތަކުގައި ބުރޮޅި މަސްތުވާ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ ކަމަށް ވެއެވެ. ބުރޮޅީގެ 40 އިންސައްތަ އަކީ ތެޔޮ ކަމުގައި ވެއެވެ.
ސައި

200px|thumb|left|ސައި ތައްޓެއް
ސައި އަކީ ސައިފަތް ގަސް ގެ ފަތް ކަމުގައިވާ ސައިފަތް އިން އުފައްދާ މީރު ބުއިމެކެވެ.ނުވަތަ މިއީ ސައިފަތް އަޅައިގެން ތައްޔާރުކުރާ ބުއިމެކެވެ. ދުނިޔޭގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި އެކިވައްތަރުގެ އެކި ކުލައަށް ހުންނަ ސައި ބޭނުން ކުރެއެވެ. އެގޮތުން ކަޅު ސައި، ފެހި ސައި، ރީނދޫ ސައި، ހުދު ސައި، އަދި ރަތް ސައި ފަދަ ސައިތައް ބުއި އުޅެއެވެ. ސަޔަކީ ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ ގައުމު ތަކެއްގެ މީހުން ވެސް ވަރަށް ގިނައިން ބުއި އުޅޭ ބުއިމެކެވެ. 

ފަތްޕިލާ ވެލި ބޭނުންކޮށްގެން އުފައްދާފައި ހުންނަ ސައިގައި އަސްލު ސައިފަތް އެކުލެވިގެނެއް ނުވެއެވެ. އެފަދަ ސައިގައި ބޭނުންކޮށްފައި ހުންނަނީ ސައިފަތް ނޫން އެހެން ބައެއް ފަތްޕިލާވެލީގެ ބާވަތްތަކެވެ. 
200px|thumb|left|ސައިފަތް ޕެކެޓެއެ

## އިތުރު ފާލަންތައް

;General
* ދަ ޔުނައިޓެޑް ކިންގޑަމް ޓީ ކައުންސިލް
* ޓީ އެފް.އޭ.ކިޔު(FAQ)
* ޓީ ބިޔުރޯ
* ދަ ޓީމޭންސް ޓީ ޓޯކް
* ބައިނަލްއަޤުވާމީ ސައިގެ ދުވަސް- 15 ޑިސެމްބަރ
* ADeMaThè - ޓީ އެސޯސިއޭޝަން އޮފް އިޓަލީ

;އޮންލައިން ފޮތްތައް
* Tea Leaves, Francis Leggett & Co., 1900, from Project Gutenberg
* [ftp://ibiblio.org/pub/docs/books/gutenberg/etext97/tboft10.txt The Book of Tea by Kakuzo Okakura] from Project Gutenberg and a PDF version (2.8 MB) typeset in TeX
* The Little Tea Book, by Arthur Gray, 1903, from Project Gutenberg
;Tea history, culture and local specifics
* The Industrial Revolution and Tea-drinking
* Russian Tea How to describes the Russian method for making tea and elaborates on the surrounding culture and equipment (notably samovar)
* British Standard 6008:1980 (aka ISO 3103:1980) Method for preparation of a liquor of tea for use in sensory tests.
* How to make a perfect cup of tea News Release from Royal Society of Chemistry
* A humorous article on making tea An excerpt from The Salmon of Doubt by Douglas Adams
* Tea, In Our Time (BBC Radio 4), 29 April 2004.
** A 45 minute programme hosted by Melvyn Bragg and with three academic guests discussing tea as the British national drink. The programme is available to listen to in Real Audio format.
* ''A Nice Cup of Tea'' An Essay by George Orwell describing how to make a nice cup of tea.
ތެލަ

ތެލަ()ނުވަތަ  ()އަކީ ކަނޑުލުގެ ތެރޭގައި ހެދޭ ކަނޑުލާ ވައްތަރު ގަހެކެވެ. ތެލައިގެ ދެވައްތަރެއް ހުރެއެވެ. ތެލަ ގަހުގެ ފަތްތައް ޅަކޮށް ހުންނަ އިރު ހުންނަނީ ރަތް ކުލައިގައެވެ. ފުރިހަމަވުމުން ފެހިކުލައަށް ބަދަލުވެ ދެއެވެ. ތެލަ ގަހުގެ ޅަކުރިތައް ސަލަޑް ފަދަ ތަކެތި ހެދުމަށް ބައެއް ގައުމުތަކުގައި ބޭނުން ކުރެއެވެ. އަދި ފެހިކުލައިގައި ހުންނަ ބޮޑެތި ފަތްތައް ޖަނަވާރު ފަދަ ތަކެތީގެ ކާނާގެ ގޮތުގައި ބޭނުން ކުރެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ބޮޑެތި ފަން ގޮތަށް ހުންނަ ބައިތައް ހިއްކައިގެން ތަންތަން ހިޔާކުރަން ( ދިވެހިން ރުކުގެ ފަން ބޭނުންކުރާ އުސޫލުން ) ބޭނުންކުރެއެވެ. 

ހަކީމީ ބޭސްވެރިކަމުގައި ތެލަގަހުގެ ފަތް ލޭއަންނަ ތަންތަނުން ލޭމަނާކުރުމަށް ބޭނުން ކުރެއެވެ. އަދި ފާރުގަނޑާއި މުލިހި ފަދަ ތަކެއްޗަށް ފަރުވާ ކުރުމަށް ވެސް ތެލަ ބޭނުން ކުރެއެވެ.
ކަނޑޫ

ކަނޑޫ()އަކީ ޗަސްބިމުގައި ތެދަށް ހެދޭގަހެކެވެ. މިއީ އެއްވަރަކަށް ގޮފިލަމުން ހެދޭގަހެކެވެ. ކަނޑޫގަހުގެ ލަކުޑި އަށް ވެސް ކަނޑޫ ކިޔައެވެ. މިއީ ވަރަށް މޮޅު ލަކުޑިއެކެވެ. އޮޑިދޯނިފަހަރުގެ ފަށަންލުމަށް ބޭނުންކުރަނީ މިލަކުޑިއެވެ.ހަމަ މިހެން ކަނޑޫގަހުގެ ވައް އަށް ވެސް ކިޔަނީ ކަނޑޫ އެވެ. މިވަކަކީ، މަލުން ނުކުންނަ ހިމަދިގުކޮށް ދެކޮޅަށްތޫރިކޮށް ހުންނަ ތޮޅިއެކެވެ. މިވައް ދޮންނުވާއިރު، ހުންނަނީ ފެހިކުލައިގައެވެ. ދޮންވުމުން ރަތްފެހިކުލައަކަށް ބަދަލުވެއެވެ. މިވަކަކީ، ފަލަމަޑީގެ ގޮތުގައި ކެއުމަށްވެސް ބޭނުންކޮށްއުޅޭ އެއްޗެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ބައެއް ރަށްރަށުގައި ވެސް ކަނޑޫ ފާތަން ހުންނަކަމަށް ވެއެވެ.
ރަނޑޫ

ރަނޑޫ އަކީ ކަނޑޫގަސްހެން ގަސް ހުންނަ އެއަށްވުރެ ބޮޑެތި އެއްޗެހި އަޅާ ގަހެހެކެވެ. ރަނޑޫ އަކީ ވެސް ޗަސްބިމުގައި ހެދޭގަހެކެވެ. ރަނޑޫ ގަހުގެ ލަކުޑި އަށް ވެސް ރަނޑޫ ކިޔައެވެ. ހަމަ މިހެން ރަނޑޫ ގަހުގެ ވައް އަށް ވެސް ކިޔަނީ ރަނޑޫ އެވެ. މިވަކަކީ، މަލުން ނުކުންނަ ހިމަދިގުކޮށް ދެކޮޅަށްތޫރިކޮށް ހުންނަ ތޮޅިއެކެވެ. މިވައް ދޮންނުވާއިރު، ހުންނަނީ ފެހިކުލައިގައެވެ. ދޮންވުމުން ރަތްފެހިކުލައަކަށް ބަދަލުވެއެވެ. މިވަކަކީ، ފަލަމަޑީގެ ގޮތުގައި ކެއުމަށްވެސް ބޭނުންކޮށްއުޅޭ އެއްޗެކެވެ. ރަނޑޫ އާންމު ގޮތެއްގައި ކަނޑޫއަށްވުރެ ސައިޒުން ބޮޑުވާނެއެވެ. ރާއްޖޭގެ ކަނޑޫ ފާތަކުގައިވެސް ރަނޑޫ ހެދިފައި ހުންނަކަމަށް ވެއެވެ.
ރިހަ ތޮޅި

ރިހަ ތޮޅި()ނުވަތަ  ()އަކީ ރިހަ ކެއްކުމަށް ބޭނުން ކުރާ ތަފާތު ވައްތަރުގެ ތޮޅި ތަކެވެ. ރިހަ ތޮޅީގެ ގޮތުގައި ފާހަގަ ކުރެވޭ މައިގަނޑު ހަތަރު ވައްތަރެއްގެ ތޮޅި ހިމެނެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް ވައްތަރުތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ. 
* ދިގު ތޮޅި - ()ނުވަތަ  ()
* ލޫބިޔާ - ()ނުވަތަ  ()
ލޫބިޔާ

ލޫބިޔާ()ނުވަތަ  ()އަކީ ރިހަ ތޮޅީގެ ވައްތަރެކެވެ. މިއީ ތަރުކާރީގެ ބާވަތެކެވެ. ދިވެހި ބަހަށް ލޫބިޔާ ނެގިފައިވަނީ އަރަބި ބަހުން މިތޮޅި އަށް ކިޔާނަން ލޫބިޔާ އިންނެވެ. މިނަން ނަގާފައިވަނީ ދިވެހި ބަހަށް ބާމިޔާ ނަގާފައިވާ އުސޫލުންނެވެ. ލޫބިޔާ ތޮޅި އެންމެ އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރަނީ ފެނު ކައްކައިގެން ކެއުމަށާއި، ރިހަ ކެއްކުމަށެވެ. ލޫބިޔާ ގައި ކެލްސިއަމް، ފޮލިކް އެސިޑް، ވިޓަމިން އޭ ގިނަ އަދަދަކަށް އެކުލެވިގެން ވެއެވެ. 

## އިތުރު ފޮޓޯތައް

Image:Black-eyed-pea.jpg|Black-eyed peas
Image:Black-eyed-pea-close.jpg|Close-up of the black eye
ކުއްޅަވައް

ކުއްޅަވައް()ނުވަތަ  ()އަކީ ބިޔަގަހެއްގައި އަޅާ ހުތް، ކިހަސްމޭވާއެކެވެ. ކުއްޅަވައް ހުންނަނީ، މަތީގައި ބޮޑުތާފަތެއް ހުރެފައި، ފުލުގައި ބޮނޑުނަގުލަށް ހުންނަ ނަރެއްލައިފައެވެ. މިގަހުގެ މުލުން ނިރު (މޮށަވަ) ފަޅާނެއެވެ. ކުއްޅަވައް އަޅާ ގަހަށް ވެސް ކިޔަނީ ކުއްޅަވައް މިހެންނެވެ. ކުއްޅަވައް ގެ ތަފާތު ވައްތަރު ތައް ހުރެއެވެ. ދިވެހި ރާއްޖޭގައި ވެސް ކޮންމެ ވެސް ވަރަކަށް ކުއްޅަވައް ހެދޭކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. 

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގަސްގަހާގެހި
ޤިސްމު:ގަސްގަހާގެހި
ތިލެޔޮކޯޅި

250px|thumb|left|ތިލެޔޮކޯޅި
ތިލެޔޮކޯޅި () އަކީ ރާރުހި ފަތާ ވައްތަރަށް ފަތްހުންނަ ކުޑަގަހެކެވެ. މިއީ ބޭހަށް ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ. **ތިލެޔޮ** އަކީ ތިލެޔޮ ގަހުގެ އޮށުން ހަދާ ތެލެވެ. ދިވެހި ބޭހުގެ ތެރޭގައި އެންމެ ގިނައިން ބޭނުން ކުރަނީ ތިލެޔޮ އެވެ. ތިލެޔޮކޯޅި ހެދެނީ 3-2 ފޫޓުގެ އުސްމިނަށެވެ. ތިލެޔޮ ކޯޅީގެ ފަތުގެ ބޮޑުމިނުގައި 5.5 އިންޗީގެ ދިގުމިން ހުރެއެވެ. ދިވެހި ބަހަށް **ތިލެޔޮ** މިބަސް ނަގާފައިވަނީ އުރުދޫ ނުވަތަ ސާންސްކްރިތު ބަހުން ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ. 

ތިލެޔޮ އޮށް ބައެއް ކަހަލަ ޕާން ބަނަސް ފަދަ ތަކެތި ހަދާއިރު ބޭނުން ކުރެއެވެ. ހަމަ މިހެން ބައެއް ކަހަލަ ފޮނިކާ ތަކެތި ތައްޔާރު ކުރާއިރު ވެސް މިގަހުގެ އޮށް ބޭނުން ކުރެއެވެ.
250px|thumb|left|ތިލެޔޮ އޮށް
ތިލެޔޮ

250px|thumb|left|ތިލެޔޮކޯޅި
ތިލެޔޮ()އަކީ ތިލެޔޮކޯޅި ގެ އޮށް ނުވަތަ ތިލެޔޮ އޮށުން ހާނާ ތެލެކެވެ. މިއީ ކެއުމަށާއި ބޭހަށް ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ. ދެކުނު އޭޝިޔާ އަދި ދެކުނު އިންޑިޔާގެ ހިސާބުތަކުގެ ކެއުމުގައި ތިލެޔޮ ބޭނުންކޮށް އުޅެއެވެ.ތިލެޔޮ ގައި ތަފާތު ވައްތަރުގެ ފެޓީ އެސިޑް ތައް އެކުލެވިގެން ވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ފެޓީ އެސިޑް ތައް ހިމެނެއެވެ. 
* ޕަލްމިޓިކް އެސިޑް
* ޕަލްމިޓަލިކް އެސިޑް
* ސްޓިއެރިކް އެސިޑް
* އޮލިކް އެސިޑް
* ލިނޯލިކް އެސިޑް
* ލިނޯލެނިކް އެސިޑް
* އީކަސިނައިކް އެސިޑް

250px|thumb|left|ތިލެޔޮ
## ތިލެޔޮއިން ކުރާ ބޭނުންތައް
* ކެއްކުމަށް ތިލެޔޮ ބޭނުން ކޮށް އުޅެއެވެ. 
* ބޮލުގައި ލާ ތެލެއްގެ ގޮތުގައި ތިލެޔޮ ބޭނުން ކުރެއެވެ. 
* ހަށިގަނޑު މަސާޖްކުރުމަށް ވެސް ތިލެޔޮ ބޭނުން ކުރެއެވެ. 
* އަސާރަ ފަދަ ތަކެތި ހެދުމަށް ތިލެޔޮ ބޭނުން ކުރެއެވެ
* ބައެއް ކަހަލަ ބޭސްތައް ހެދުމަށް ތިލެޔޮ ބޭނުން ކުރެއެވެ. 
* ހަކީމީ ބޭސްވެރިކަމުގައި ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ކުރުމަށް ތިލެޔޮ ބޭނުންކުރެއެވެ.
ރަތް މައްސާގު

ރަތް މައްސާގު()()އަކީ ފަތްޕިލާވެލީގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ ބާވަތެކެވެ.މައްސާގު ފަތް ބޭނުންކުރަނީ ފަތް މޮޑެގެންނާއި، ބަތްފަދަ ތަކެއްޗާއި އެކުގައެވެ. މައްސާގު ގަހުގައި މާ އަޅައެވެ. އެގޮތުން ރަތް މައްސާގު ގައި ރަތް ކުލައިގެ މާގަނޑު އަޅާއިރު، ހުދު މައްސާގު ގައި ހުންނާނީ ފެހި ނުވަތަ ހުދުކުލައިގެ މާގަނޑެކެވެ. މައްސާގު އަކީ ދުނިޔޭގެ ވަރަށް ގިނަ ހިސާބު ތަކުގައި ހެދޭ ފަތެކެވެ. މައްސާގު އެންމެ ގިނައިން ހައްދާ އެއްގައުމުގެ ގޮތުގައި ފާހަގަ ކުރެވެނީ ނައިޖީރިޔާ އެވެ. މައްސާގުގެ އާއިލާގެ އެހެން ބައެއް ވައްތަރުތައް ހުރެއެވެ.
ރުކުރާ

ރުކުރާ () އަކީ ރުކުގެ ޚާއްޞަ ވައްތަރެއްގެ ކުރިގަނޑުން އުފެދޭ އެއްޗެކެވެ. ނުވަތަ ނެގޭ އެއްޗެކެވެ. ރުކުރާ ނަގަނީ ވަކި ޚާއްޞަ ގޮތްތަކެއްގެ މަތިން ކަންތައް ކޮށްގެންނެވެ. ރުކުރާ ނެގުމަށްޓަކައި ރާރުކުގެ މާގަނޑުގައި ރާބަންޖެއް ފަދަ އެއްޗެއް އައްސަން ޖެހެއެވެ. އެއީ އުފެދޭ ރާ އެބަނދީގެ ތެރޭގައި ޖަމާވެފައި ބެހެއްޓުމަށް ޓަކައެވެ. ރުކުރާ އަކީ ދެކުނު އޭޝިޔާގެ ގައުމު ތަކުގައި ވަރަށް އާންމު ބުއިމެކެވެ. ރުކުރާ ރަގަޅީ ތާޒާ ކަންމަތީ ހުއްޓައި ބުއިމެވެ. އެއީ ގިނަ އިރުވެއްޖެ ނަމަ ވަރަށް ފަސޭހައިން ރުކުރާ ނުބައިވާނެތީ އެވެ. ނަމަވެސް އައިސް އަލަމާރީގައި ބަހައްޓައި ފިނިކޮށްގެން ވެސް ބޭނުން ކުރެވިދާނެ އެވެ. ރުކުރާ އަކީ ހަށިގަނޑަށް ވަރަށް ފައިދާ ހުރި ބުއިމެއް ކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ
ނަންނާރި

200px|thumb|left|ނަންނާރި
ނަންނާރި()ނުވަތަ () އަކީ ބޭހަށް ބޭނުންކުރާ ފަތްޕިލާ ވެލީގެ ބާވަތެކެވެ. ބޭސްވެރިކަމުގެ ބޭނުންކުރެވޭ ބައެއް ބޭސްތައް އުފެއްދުމަށް ވެސް ނަންނާރި ބޭނުން ކުރެވެއެވެ. ހަށިގަނޑުން ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި ބޭރުކުރުމަށް ފަސޭހަ ކޮށްދީ، އަދި ހަށިގަނޑުގައި ބައިލް ދައުރުވުމަށް ބާރުއަޅައިދީ، ހަށިގަނޑު ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ ވިހަތަކުން ސާފުކޮށްދެއެވެ. ނަންނާރި އަކީ ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި އިންޑިޔާގައި ހެދޭކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައިވާ ފަތްޕިލާ ވެއްޔެކެވެ. ހަންގަނޑާއި ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމް ގެ ތަފާތު ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ކުރުމަށް ވެސް ހަކީމީ ބޭސްވެރިކަމުގައި ނަންނާރި ބޭނުންކޮށް އުޅެއެވެ.
ކުނަހަނގާލި

ކުނަހަނގާލި() އަކީ ބޭހަށް ބޭނުންކުރާ ފަތްޕިލާވެލީގެ ބާވަތެކެވެ. ކުނަހަނގާލީގެ ފަތް ހުންނާނީ ހުސްނުހީނާ ގަހުގެ ފަތާ ވައްތަރުކޮށް އެކަމަކު ރޫޖެހިފައެވެ. ގަސްގަނޑުގެ ފަލަމިން ތިން އިންޗި ވަރުވާނެއެވެ. ގަހުގެ އުސްމިން ހުންނާނީ ގާތްގަޑަކަށް 6 ފޫޓު ވަރަށެވެ. މިގަހުގެ އޮށްތައް ހުންނާނީ ބޮނޑި ބޮނޑިޔަށެވެ. މިއަށް **ނިތުބަޑި** މިހެން ވެސް ކިޔައެވެ. އެއީ ނިތުގައި ޖައްސައިގެން ފެޅޭއިރު އަޑު ގޮވާތީއެވެ. އަދި ވަލުކުރަދިވެސް މިގަހަށް ކިޔައެވެ.
އޯބަތް

އޯބަތް()ނުވަތަ () އަކީ މިނާ ބޭހުގެ ބާވަތެކެވެ. މިއީ ފެނަށްލީމާ މަސްލާ ކުދިއޮށެކެވެ. ބައެއް މީހުން އޯބަތް ރިހަ ކެއްކުމުގެ ތެރޭގައި ރިހައަށް ލައިވެސް އުޅެއެވެ. އެހެން ކަމުން އޯބަތް އަކީ ބޭސް ފަތްޕިލާވެއްޔެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް އަދި ހަވާދުގެ ބާވަތެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް ބޭނުންކުރެވޭ އެއްޗެކެވެ. 

އޯބަތް އޮށަކީ ހަވާދު ހެދުމަށާއި، އަސާރަ ފަދަ ތަކެތި ހެދުމަށް އަދި ހަވާދު ފުނޑާއިރު އެޅުމަށް ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި އޯބަތް ބޭނުންކުރަނީ ދެކުނު އޭޝިޔާގެ ގައުމުގެ ކެއުންތައް ތައްޔާރު ކުރުމަށެވެ. އޯބަތް ގަހުގެ ފަތާއި ތަނޑުގަނޑު ފަދަ ތަކެތި ރޯ ތަރުކާރީގެ ގޮތުގައި ކައިއުޅެއެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ތަފާތު ކެއުންތަކުގައި ރަހަ ޖެއްސުމަށް އޯބަތް ފަތް ބޭނުންކޮށް އުޅެއެވެ.
މަހުލުނބޯ

200px|thumb|left|މަހުލުނބޯ
މަހުލުނބޯ()ނުވަތަ () އަކީ މޭވާގެ ބާވަތެކެވެ. މިއީ ކުދި ލުނބޯ އާ އެއްސައިޒަށް އިންނަ ކުޑަކުޑަ މޭވާ އެކެވެ. މަހުލުނބޯ އޮށަކީ ހަކީމީ ބޭހުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އޮށެކެވެ. އަދި މިއީ ހުވަދު ބޭހުގެ ބާވަތެއް ވެސް މެއެވެ. މަހުލުނބޯ އަކީ ޗެރީ އާއިލާގެ މޭވާ އެކެވެ. މަހު ލުނބޯ އޮށް ހަވާދު ހެދުމަށް ވެސް ބޭނުން ކުރެއެވެ. އަދި ހަމަމިހެން މަހުލުނބޯ އޮށުން ތެޔޮ ވެސް ތައްޔާރުކޮށް އުޅެއެވެ. 

މަހުލުނބޯ ގަސް ހެދެނީ އާންމު ގޮތެއްގައި 10-2 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ އުސްމިނަކަށެވެ. ގަސްގަނޑުގެ ވަށަމިނުގައި 40 ސެންޓި މީޓަރު ވަރުހުރެއެވެ. މަހުލުނބޯ ގަހުގެ ފަތުގެ ދިގުމިނުގައި 5-1.5 ސެންޓި މީޓަރުގެ ދިގުމިން ހުރެއެވެ. އަދި މިފަތުގެ ފުޅާމިނުގައި 4-1 ސެންޓި މީޓަރު ވަރުހުރެއެވެ. 

200px|thumb|left|މަހުލުނބޯ އޮށް
މޭއްޔަލުނބޯ

މޭއްޔަލުނބޯ() އަކީ ކުދިކުދި ފަތްތަކެއް ހުންނަ ހިމަކޮށް ހެދޭ ކުޑަގަހެކެވެ. މިގަހުގެ އޮށް ހުންނަނީ، ފަތުގެ ދަށުގައެވެ. މިއީ ބޭހަށް ބޭނުންކުރާ ފަތްޕިލާވެއްޔެކެވެ. މޭއްޔަލުނބޯ އަކީ ގޯނބިލި އާއިލާގެ އެއްޗެކެވެ. ދިވެހި ބޭސްވެރިކަމުގެ ތެރޭގައި މޭއްޔަލުނބޯ ބޭނުންކުރާ ކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.

## އިތުރު ފޮޓޯތައް

Image:Phyllanthus acidus.jpg|*[[Phyllanthus acidus]]*
Image:Phyllanthus acidus2.jpg|*[[Phyllanthus acidus]]*Fruits
Image:Phyllanthus juglandifolius1.jpg|*[[Phyllanthus juglandifolius]]*
Image:Phyllanthus juglandifolius2.jpg|*[[Phyllanthus juglandifolius]]*
Image:Phyllanthus mirabilis ies1.jpg|*[[Phyllanthus mirabilis]]*Cultivated plant
Image:Phyllanthus mirabilis ies2.jpg|*[[Phyllanthus mirabilis]]*Branch tip
Image:Phyllanthus mirabilis ies3.jpg|*[[Phyllanthus mirabilis]]*Leaves
Image:Phyllanthus mirabilis ies4.jpg|*[[Phyllanthus mirabilis]]*Folded together leaves at night
|''Phyllanthus microcladus fruit
މަސްތަކާ

މަސްތަކާ() އަކީ ދުން އެޅުމާއި ބޭސް ހެދުމުގައި ބޭނުންކުރާ މީރުވަހެއް ދުވާ މަޑު ރީނދޫ ކުލައެއްގެ އެއްޗެކެވެ. މިއީ ގަހެއްގެ ހިކިކިރެވެ. މަސްތަކާ އުފެދެނީ ނުވަތަ ނަގަނީ މަސްތަކާ ގަސް ގެ ލަކުޑި ގަނޑުންނެވެ. މަސްތަކާ ބޭނުންކޮށްގެން ތެޔޮ ވެސް ތައްޔާރު ކުރެއެވެ. 

ބަނޑުގައި ރިހުން ކުޑަކޮށް މައިދާ ހަމައަކަށް އެޅުވުމަށްޓަކައި މަސްތަކާ އަނގަޔަށް ލައިގެން ހަފައި ހަދައެވެ. މެދުތެރޭ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުގެ ގައުމުތަކުގެ މީހުން މަސްތަކާ ވަރަށް ގިނަ ޒަމާންތަކެއް ވަންދެން ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގެ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްފައި ވެއެވެ. 1985 ގައި ހެދިފައިވާ ދިރާސާއެއް ބުނާގޮތުން މަސްތަކާ އަކީ އަނގައިގައި އުފެދޭ ކޮބަޑީގެ މިންވަރު ކުޑަކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. 1998 ގައި ހެދުނު ދިރާސާ އެއް ދައްކާ ގޮތުން މަސްތަކާ ތެލުގައި ބެކްޓީރިޔާ އަދި ފަންގަސް އާއި ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރުމުގެ ބާރު އެކުލެވިގެން ވެއެވެ. މާނައަކީ އެފަދަ ތަކެތި ނެތިކޮށްލުމުގެ ގާބިލިއްޔަތު މަސްތަކާ ތެލުގައި އެކުލެވިގެން ވެއެވެ.
މަރިޔަންމާ

200px|thumb|left|މަރިޔަންމާ
މަރިޔަންމާ()ނުވަތަ () އަކީ ޞަޙަރާގެ ތެރޭގައި ހެދޭ ގަހެއްގައި އަޅާ މަލެކެވެ. މިމަލަކީ އެތެރެއަށް އޮޅިފައިވާ މޫތަކެއްގެ ސިފައިގައި ބޮނޑި ބޯއްޓާ ވައްތަރު ގޮތަކަށް ހުންނަ މަލެކެވެ. ހަކީމީ ބޭސްވެރިކަމުގެ ތެރޭގައި މަރިޔަންމާ ބޭނުންކޮށް އުޅެއެވެ. މަރިޔަން މަލަކީ އާންމު ގޮތެއްގައި ސަހަރާގެ ހަނަފަސް ހިސާބުތަކުގައި ހެދޭ މަލެކެވެ. މަރިޔަންމާ އެންމެ ގިނައިން ހެދިފައި ހުންނަނީ މެދުއިރުމަތީގެ ގައުމުތަކުގެ ތެރެއިން މިޞްރު، އިޒްރޭލު، ސީރިޔާ، އިރާން، އިރާގު، އުރުދުން އަދި ޕާކިސްތާން ގައެވެ.
މަޚުމާ

މަޚުމާ()އަކީ މަޑު، އޮމާން، އަދި އޮފުއަރާ ގޮތެއް ހުންނަ  ބޮނޑިމަލެކެވެ. މަޚުމާ އަކީ އާންމުކޮށް ހޫދު ހިސާބުތަކުގައި ހެދޭކަމަށް ފާހަގަކުރެވިފައިވާ ގަހެކެވެ. މަޚުމާގެ ފަތާއި، މާ ތަރުކާރީގެ ގޮތުގައި ދުނިޔޭގެ ބައެއް ހިސާބު ތަކުގައި ބޭނުންކުރެއެވެ. މަޚުމާ ކާނާގެ ބާވަތެއް ގޮތުގައި ބަލައިގެން ހައްދައި އުޅެނީ ހުޅަގު އެފްރިކާ އަދި ދެކުނު އެމެރިކާގެ ގައުމުތަކުގައެވެ. މަޚުމާގެ ތަފާތު ކުލަތައް ހުރެއެވެ. އެންމެ އާންމުކޮށް ހުންނަނީ ކަޅުރަތްކުލައިގެ މަލެވެ. ނަމަވެސް ރީނދޫ ކުލަ އާއި އަދި މިނޫން ކުލަތަކުގެ މަޚުމާ ވެސް ހުންނަކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. 

ޤިސްމު: ބަގީޗާ ގަސް
މަސް ކޮތަން

މަސް ކޮތަން()ނުވަތަ () އަކީ މިރިހި ފަތާއި، އެއްވައްތަރަށް ފަތް ހުންނަ ނަމަވެސް ހުވަނދު ކޮތަނަށްވުރެ ފަތްތުނި ގަހެކެވެ. މިއީ ހަކީމީ ބޭސްވެރިކަމުގެ ތެރޭގައި ބޭނުންކުރާ ފަތްޕިލާ ވެލީގެ ބާވަތެކެވެ.
ފިޑެލް ކާސްޓްރޯ

thumb|200px|ފިޑެލް ކާސްޓްރޯ
ފިޑެލް އެލެޖަންޑްރޯ ކާސްޓްރޯ ރޫޒް (އުފަންވީ އޮގަސްޓް 13، 1926) އަކީ ކިއުބާގެ ރައީސްކަން 49 އަހަރު ކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. މިޒަމާނުގައި ދުނިޔޭގެ ގައުމެއްގައި އެންމެ ގިނަ ދުވަހު ރައީސްކަން ކުރެއްވި ރައީސްގެ ލަގަބު ހޯއްދެވުމަށްފަހު ފިޑެލް ކާސްޓްރޯ ކިއުބާގެ ރައީސްކަމުން ވަކިވެވަޑައިގަތީ 19 ފެބުރުއަރީ 2008 ގައެވެ. ކިއުބާގެ ސިފައިންގެ އެންމެ މަތީ ވެރިޔާގެ މަގާމާއި، ކިއުބާގެ ރައީސްކަމުން ފިޑެލް ކާސްޓްރޯ އިސްތިއުފާ ދެއްވީ އާލާސްކަންފުޅާ ހަސްފަތާލުގައި އުޅުއްވާތާ ބަރާބަރު 18 މަސްދުވަސްވީ ފަހުންނެވެ. 

ކާސްޓްރޯ އެންމެ ފުރަތަމަ ކިއުބާގެ ވެރިކަމާ ޙަވާލުވެ ވަޑައިގަތީ ބޮޑުވަޒީރުގެ ހައިސިއްޔަތުން 16 ފެބުރުއަރީ 1959 ގައެވެ. އެއަށްފަހު އެމަގާމުގައި ހުންނަވަނިކޮށް 2 ޑިސެމްބަރު 1976 ގައި ކިއުބާގެ ރައީސްކަމަށް އިންތިޚާބު ކުރެވުނެވެ. އަދި 19 ފެބުރުއަރީ 2008 ގައި އުމުރުު ފުޅުން 81 އަހަރުގައި ކިއުބާގެ ރައީސްކަމުން އިސްތިއުފާ ދެއްވުމުން ފިޑެލް ކާސްޓްރޯ ވެވަޑައިގެންފައިވަނީ އެންމެ ގިނަދުވަހު ގައުމެއްގެ ވެރިކަން ހިންގެވި ވެރިޔާ ކަމުގައެވެ. އޭނާ ބޮޑު ވަޒީރު ކަމާއި ރައީސްކަމާއެކު ޖުމުލަ 49 އަހަރާއި، 3 ދުވަހު ކިއުބާގެ ވެރިކަން ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ފިޑެލް ކާސްޓްރޯ އަށް ފަހު ކިއުބާގެ ވެރިކަމަށް އިސްވެ ވަޑައިގަތީ އޭނާގެ ކޮއްކޯފުޅު ރައުލް ކާސްޓްރޯ އެވެ. 

ސިފައިންގެ އޮފިސަރެއްގެ ވަޒީފާގައި ހުންނެވި ފިޑެލް ކާސްޓްރޯ ކިއުބާގެ ބޮޑު ވަޒީރުކަމާ ޙަވާލުވެ ވަޑައިގަތީ 1959 ވަނަ އަހަރު އޭނާ އިސްވެ ހުންނަވައިގެން ގެންނެވި އިންގިލާބެއްގައި އޭރު ހުންނެވި ބޮޑު ވަޒީރު ފުލްގެންސިއޯ ބަޓިސްޓާ މަގާމުން ދުރުކޮށްފައެވެ. 1965 ވަނަ އަހަރު ކިއުބާގެ ކޮމިއުނިސްޓް ޕާޓީގެ ފުރަތަމަ ސެކެޓްރީގެ މަގާމަށް ފިޑެލް ކާސްޓްރޯ އިސްކުރެވުނެވެ. އެއަށްފަހު ކިއުބާއަކީ އެއްޕާޓީއެއްގެ ވެރިކަން ހިނގާ ސޯޝަލިސްޓް ޖުމުހޫރިއްޔާ އެއްކަމަށް ހަމަޖެއްސެވި އެވެ. 1976 ގައި ސްޓޭޓް ކައުންސިލް އަދި މިނިސްޓަރުންގެ ކައުންސިލްގެ ރައީސްކަމުގެ މަގާމަށް އިސްވެ ވަޑައިގެންނެވި އެވެ. އަދި އޭގެ ފަހުން ކިއުބާގެ ސިފައިންގެ އެންމެ މަތީވެރިޔާގެ މަގާމަށް އިސްވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ.

19 ފެބުރުއަރީ 2008 ގައި ކިއުބާގެ ރަސްމީ ނޫހުގެ ވެބްސައިޓުގައި ލިޔުއްވި ބަޔާނެއްގައި ކާސްޓްރޯ ވިދާޅުވެފައިވަނީ ކިއުބާގެ ރައީސްކަމުންނާއި ކޮމާންޑަ އިން ޗީފް ކަމުގެ މަގާމުން އިސްތިއުފާ ދެއްވި ކަމަށާއި އަދި އެކަން ބޭނުން ނުވާކަމަށެވެ. 

** ކޮމާންޑަ އިން ޗީފް ކަމުގެ މަގާމާއި ރައީސް ކަމުގެ މަގާމުގައި ހުންނަން ބޭނުމެއް ނޫން އަދި އެ މަގާމު ބޭނުމެއް ވެސް ނޫން. އަދިވެސް އެއް ފަހަރު ބުނަން, ރައީސްކަމާއި ކޮމާންޑަ އިން ޗީފް ކަމުގެ މަގާމު ބޭނުމެއް ނޫން** އުމުރުފުޅުން 81 އަހަރުގެ ކާސްޓްރޯ ލިޔުއްވާފައިވެ އެވެ. 

ކާސްޓްރޯއަކީ ވަރަށް ތަފާތު ޝަޚްސިއްޔަތެކެވެ. ދުނިޔެ ނުދެކޭ ފަދަ މޮޅު ވާހަކަ ދެއްކުން ތެރިއެކެވެ. އދ.ގައި އެންމެ ދިގު ސްޕީޗެއް ދެއްވުމުގެ ރެކޯޑް އޮންނެވީ ކާސްޓްރޯ އަށެވެ. އޭނާ ވަނީ 1960 ވަނަ އަހަރުގެ ސެޕްޓެމްބަރު މަހުގެ 29 ވަނަ ދުވަހު 4 ގަޑިއިރާ 29 މިނެޓް ވާހަކަ ދައްކަވާފަ އެވެ. އޭގެ އިތުރުން އޭނާގެ ގައުމުގައި 1986 ވަނަ އަހަރު ކޮމިއުނިސްޓް ޕާޓީގެ ކޮންގްރެސްގައި 7 ގަޑިއިރާ 10 މިނެޓްގެ ސްޕީޗެއް އޭނާ ވަނީ ދެއްވާފަ އެވެ. ދުނިޔޭގެ ތިންވަނައަށް އެންމެ ގިނަދުވަސް ވަންދެން ގައުމެއްގެ ވެރިކަން ކުރެއްވި ބޭފުޅަކީވެސް ކާސްޓްރޯ އެވެ. 

ކާސްޓްރޯއަކީ ޚުދު މުހުތާރު ވެރިކަމުގައި ލިޔަން ކިޔަން ދަތުމުގެ ނިސްބަތް 98 ޕަސެންޓަށް މައްޗަށް ޖެއްސެވި އެވެ. ރައްޔިތުންގެ ކުދިބޮޑު އެންމެނަށް ހިލޭ ބޭސް ފަރުވާ ކުރެވެ ގޮތް ހަދާ ޅަ ފަތުގައި މަރުވާ ކުދިންގެ އަދަދު ވަރަށް ވެސް މަދުކުރި އެވެ
މާނިފާ

200px|thumb|left|މާނިފާ ވެޔޮ
މާނިފާ()ނުވަތަ () އަކީ ވެލަށްދުވާ ފިލާވެއްޔެކެވެ. މިއީ ދިވެހި ބޭހުގެ ތެރޭގައި ބޭނުންކޮށް އުޅޭ ފަތްޕިލާ ވެލީގެ ބާވަތެކެވެ. މާނިފާ އަކީ އާންމު ގޮތެއްގައި ޖަނަވާރުންނަށް ކާންދިނުމަށް ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ. މާނިފާ ގަހުގެ ތޮޅި އަކީ ވިހަ އެއްޗެކެވެ. ނަމަވެސް ފެނުކެއްކުމުން އޭގެ ވިހަކަން ފިލައިދާކަމަށް ވެއެވެ. އިންސާނުން ކެއުމަށް މާނިފާ ގަހުގެ ތޮޅި ބޭނުންކޮށެއް ނޫޅެއެވެ. މާނިފާ ވެލަކީ ވަރަށް ބޮޑަށް ބިމުގެ އަޑިއަށް މޫހިފާފައި ހުންނަ ވެލެކެވެ. އެހެންކަމުން މިވައްތަރުގެ ވެޔޮގަނޑު އުފުރައިލާކަން އެހާ ފަސޭހައެއް ނުވާނެއެވެ. މާނިފާ ވެލުގައި އަޅާ މަލުގެ ކުލައަކީ ފިޔާތޮށި ދަނބު ކުލައެކެވެ. 

200px|thumb|left|މާނިފާ ތޮޅި
ހުވަނދު ކޮތަން

ހުވަނދު ކޮތަން އަކީ ފަތުގައި މީރުވަސްދުވާ ކުޑަވަރެއްގެ ގަހެކެވެ.  ހުވަނދު ކޮތަން ގަހަކީ ފަތްބޯކޮށް ހުންނަ، ފަތުގައި ކެހެރިހުންނަ ޅަނދޮޅުކޮށް ހެދޭ ގަހެކެވެ. މިއީ ހަކީމީ ބޭސްވެރިކަމުގެ ތެރޭގައި ބޭނުންކުރާ ފަތްޕިލާ ވެލީގެ ބާވަތެކެވެ.
މިސުރު ގަނދަކޯޅި

މިސުރު ގަނދަކޯޅި() އަކީ ހިމަދިގުކޮށް ފަތްތަކެއް ހުންނަ މާގަހެކެވެ. މިގަހުގެ މައު ޢާއްމު ގޮތެއްގައި ހުންނަނީ ދަނބުކުލައިގައެވެ. މިމަލުގައި ލުއި މީރުވަހެއް ހުރެއެވެ. މާނިކުންނަނީ ފަތުބުޑުންނެވެ. މިސުރު ގަނދަކޯޅި އެންމެ ފަސޭހައިން ހެދޭނީ 65-60 ޑިގްރީ ސެލްޒިއަސް އާއި ދެމެދު ފިނިހޫނު މިން ހުންނަ *ފެހިގެ* ތަކުގައެވެ. މިގަސް ހެދޭނީ ތެތްވެލިގަނޑުގައެވެ.
ލާމި

ލާމި() އަކީ ލާމިގަސް ގެ ކިރު އެވެ. ލާމި ހުންނަނީ ކުމުންޒާންޏާ ވައްތަރު ގޮތަކަށެވެ. މިއީ ދިވެހި ބޭހުގެ ބާވަތެކެވެ. ލާމި ގަސް އާންމުކޮށް ހެދޭކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައިވަނީ އިންޑިޔާގައެވެ. ލާމި ގަސް އަކީ ވައްތީނި އާއިލާގެ ގަސްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ގަހެވެ. ލާމި ގަހުގައި ގޮތްނޭނގޭ ވިހައެއް އެކުލެވިގެން ވެއެވެ. މިވިހައިގެ ސަބަބުން ފުރަމޭ ދުޅަވުން ފަދަ ކަމެއް ކުރިމަތިވުމަކީ ވެދާނެ ކަމެއްކަމަށް ބުނެއެވެ.
ލަންސިމޫ

ލަންސިމޫ()ނުވަތަ () އަކީ މުލުގައި މީރުވަސް ދުވާ، ފަތް ހިމަކޮށް ހުންނަ ހުއި ފާޑުގެ ގަހެކެވެ. މިގަސް ވައްތަރުވާނީ ކާސިންޖީ ގަހާއެވެ. ލަންސިމޫގަހުގެ މުލަށް ވެސް ކިޔަނީ ލަންސިމޫ އެވެ. ލަންސިމޫ އިން އަތަރު ތައްޔާރު ކުރެއެވެ. އަދި ލަންސިމޫ ގަހުގެ މޫ ނުވަތަ ލަންސިމޫ ބޭނުންކޮށްގެން ފަރުދާ، އަދި ފަންކާ ފަދަ ތަކެތި ތައްޔާރު ކުރެެއެވެ. ލަންސިމޫ ހެދިފައި ހުންނަނީ ބޮޑެތި ފުނިފުންޏަށް ވާގޮތަށެވެ. އަދި ލަންސިމޫ ގަސް ގާތްގަނޑަކަށް 1.5 މީޓަރުގެ އުސްމިނަށް ވެސް ބައެއް ފަހަރު ހެދޭކަމަށް ވެއެވެ. ލަންސިމޫ އިން ތެޔޮ ވެސް ތައްޔާރު ކޮށްގެން ވިއްކަން ނެެރެފައި ހުރެއެވެ.
ކުކުން

ކުކުން()އަކީ ކުޑަވަރެއްގެ ގަހެއްގައި އަޅާ މީރުވަސް ދުވާ މަލެއްގެ ކަރުގަނޑެވެ. އެހެންގޮތަކަށް ބުނާނަމަ މިއީ ކުކުން ގަސް()ނުވަތަ ()ގައި އަޅާ މަލުގެ ކަރުގަނޑުއެވެ. ކުކުން ހިއްކީމާ ހުންނާނީ ރަތް ރީނދޫ ކުލައެއްގައެވެ. މިއީ ކާއެއްޗިއްސަށް ލާށާއި، ބޭހަށް ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ. ފިނިފެން އަދި ކުކުން އަޅައިގެން ފަންޑިތަވެރިން ތަށިލިޔަން ދަވާދު ވެސް ތައްޔާރުކޮށް އުޅެއެވެ. ކުކުންގައި ހުންނަނީ ހިތި ރަހައެކެވެ. އަދި ކުކުންގައި ތަފާތު ކެމިކަލްތައް އެކުލެވިގެން ވެއެވެ. އޭގެތެރޭގައި ޕައިކްރޯކްރޯސިން، ކްރޯސިން، ސަފްރަނަލް، އަދި ކެރޮޓިނައިޑް ފަދަ މާއްދާތައް ހިމެނެއެވެ.
ކުދެހި

ކުދެހި()ނުވަތަ () އަކީ ބިޔަކޮށްހެދޭގަހެކެވެ. މިއީ ލަކުޑި ދެރަގަހެކެވެ. މިގަހުގެ ފަތް ހުންނާނީ މޫނިމާގަހުގެ ފަތްހެން އެއަށްވުރެ ދިގުކޮށެވެ.. ކުދެހި ގަހުގައި އަޅާ ވަތްކަށް ވެސް ކިޔަނީ ކުދެހި އެވެ. ކުދެހިގެ ވަރަށް ގިނަ ވައްތަރުތައް ހުރެއެވެ. އެގޮތުން ކުދެހި އާއިލާގައި 21 އަށްވުރެ ގިނަ ވައްތަރުގެ ގަސް ހިމެނެއެވެ.
މުށި ރެވި

250px|thumb|left|މުށި ރެވި
މުށި ރެވި()ނުވަތަ ()އަކީ އަކީ ރެވިގެ ވައްތަރެކެވެ. މުށި ރެވި އަކީ ވެސް ހަވާދުގެ ބާވަތެކެވެ. މުށި ރެވި އަކީ އިންޑިޔާގައި ހައްދާ ބާވަތެއްކަމުން މިވައްތަރު ހިންދު ރެވި ކިޔައި އުޅެއެވެ. މުށި ރެވިން ވެސް ތެޔޮ ހަދައި އުޅެއެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި މުށި ރެވި ގަހުގެ ފަތްވެސް އިންޑިޔާގެ ހިސާބުތަކުގައި ކެއުމަށް ބޭނުން ކުރެއެވެ. މުށި ރެވި އަކީ އޭގައި ވިޓަމިން އޭ އަދި ވިޓަމިން ކޭ ގިނަ އަދަދަކަށް ހިމެނޭ އެއްޗެކެވެ. މުށި ރެވި އަށް ދިވެހި ބަހުން އާންމުކޮށް ކިޔަނީ **ކުދި ރެވި** އެވެ.
ކަޅު ރެވި

250px|thumb|left|ކަޅު ރެވި
ކަޅު ރެވި()ނުވަތަ ()އަކީ ރެވިގެ ވައްތަރެކެވެ. ރެވި ފަދަ އިން ކަޅު ރެވި އަކީ ވެސް ހަވާދުގެ ބާވަތެކެވެ. ކަޅު ރެވި ފުރަތަމަ ފެނިފައިވަނީ ނުވަތަ ހައްދާފައިވަނީ ޔޫރަޕުގެ މެދުތެރޭ ކަނޑާވީ ހިސާބުގައިވާ ގައުމުތަކުގައެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ކަޅު ރެވި ކިޔަނީ ކަޅު ރެވި އަޅާ ގަހުގެ އޮށަށެވެ. 1 މިލިމީޓަރު ގެ ބޮޑުމިން ހުންނަ މިއޮށަކީ ހަރު މުށި ނުވަތަ ކަޅުކުލައިގެ ހުންނަ އެއްޗެކެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ކަޅު ރެވި ބޭނުންކުރަނީ ރިހަ ފަދަ ތަކެތި ތައްޔާރު ކުރުމުގެ ތެރޭގައެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ދެކުނު އޭޝިޔާގެ ގައުމުތަކުގެ ކެއުންތަކުގައި ރެވީގެ ބާވަތްތައް ބޭނުންކޮށްފައި ހުރެއެވެ. ކަޅު ރެވި ތެޔޮ ކައްކާ ތެލެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް އިންޑިޔާގައި ބޭނުންކުރާ ކަމަށް ވެއެވެ.
ރީނދޫ ރެވި

ރީނދޫ ރެވި()ނުވަތަ () އަކީ ރެވިގެ ވައްތަރެކެވެ. ރެވި ފަދަ އިން ރީނދޫ ރެވި އަކީ ވެސް ހަވާދުގެ ބާވަތެކެވެ. ރީނދޫ ރެވި ފުރަތަމަ ފެނިފައިވަނީ ނުވަތަ ހައްދާފައިވަނީ ޔޫރަޕުގެ މެދުތެރޭ ކަނޑާވީ ހިސާބުގައިވާ ގައުމުތަކުގައެވެ. ރީނދޫ ރެވި އަށް ބައެއް ފަހަރު **ހުދު ރެވި** ވެސް ކިޔައިއުޅެއެވެ. 

ރީނދޫރެވި ކިޔަނީ އާންމު ގޮތެއްގައި ރީނދޫރެވި ތޮޅީގެ ތެރޭގައި ހުންނަ އޮށަށެވެ. ރީނދޫ ރެވިތޮޅި އަޅާ ގަހުގައި ހުންނަނީ ރީނދޫ ކުލައިގެ މަލެއް ނިކުމެފައެވެ. އަދި މިގަހުގައި އަޅާ ކޮންމެ ތޮޅިއެއްގައި ގާތްގަނޑަކަށް 6 ރެވި ފުށް އޮވެއެވެ. މިއިން ކޮންމެ ރެވި ފުކެއްގެ ބޮޑުމިނުގައި 2-1 މިލިމީޓަރު ހުރެއެވެ. މިއީ ހަރު ފުކެކެވެ ނުވަތަ އޮށެކެވެ. ހުދު ރެވި އިން ވެސް ތެޔޮ ތައްޔާރު ކުރެއެވެ.
އަލްއިސްލާހު

އަލްއިސްލާހު އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ޗާޕުކޮށްގެން ނެރެން ފެށުނު ނޫސް މަޖައްލާ އެވެ. މަހަކު އެއްފަހަރު ނެރެމުން ގޮސް ޖުމުލަ 8 އަދަދު ނެރެފައިވާ އަލްއިސްލާހު ގެ ފުރަތަމަ އަދަދު ނިކުމެފައިވަނީ 8 ޖުލައި 1933 ގައެވެ. ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ނެރުނު މިނޫހުގެ ފުރަތަމަ އަދަދުގައި 54 ޞަފްޙާ އެކުލެވިގެން ވެއެވެ. 

އަލްއިސްލާހު ޗީފް އެޑިޓަރަކީ ހުސެއިން ޞަލާހުއްދީން އެވެ. އެޑިޓަރަކީ އަހުމަދު ކާމިލް ދީދީ އެވެ. އޭރު އަހުމަދު ކާމިލް ދީދީ އަކީ ޖަސްޓިސް މިނިސްޓަރު ކަމާއި، އެޑިޔުކޭޝަން މިނިސްޓަރު ކަމުގެ މަގާމް ފުރުއްވަމުން ގެންދެވި ފަރާތެވެ. 

އަލްއިސްލާހު ގެ ފުރަތަމަ އަދަދުގެ ފުރަތަމަ ޞަފްޙާގައި ޢަރަބި ބަހުން ލިޔެފައިވަނީ މިއީ މަހަކު އެއްފަހަރު ނެރޭ ދީނީ، ސިޔާސީ، އަޚްލާގީ، ތަޢުލީމީ، އިޤްތިޞާދީ، ތާރީޚީ، މަޖައްލާއެއް ކަމަށެވެ. އަދި މިމަޖައްލާ ގޮވާލަނީ އިސްލާހަށް ކަމަށާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި އެކުވެރިކަމާއި އެއްބައިވަންތަކަން ދެމެހެއްޓުމަށް ކަމަށެވެ. 

އަލްއިސްލާހު ގައި ދިވެހިރާއްޖެ އާއި، ބޭރުދުނިޔޭގެ ތަފާތު ލިޔުންތަކާއި، ޚަބަރުތައް ހިމަނާފައިވެއެވެ. އަދި އަލްއިސްލާހު މަޖައްލާއަކީ އޭގައި އިސްތިހާރު ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ވެސް ހުޅުވާލާފައި އޮތް މަޖައްލާ އެކެވެ. 

އަލްއިސްލާހު ގެ ފުރަތަމަ އަދަދުގައިވާ ގޮތުން އެމަޖައްލާގެ އެއް އަހަރު ދުވަހުގެ އިޝްތިރާކަކީ 8.84 ރުފިޔާ އެވެ. ހަމަހަށް 4.27 އަދި އެއް އަދަދަށް 96 ލާރި އެވެ. 

## މައުލޫމާތު
* ހަވީރު ނޫހުގައި ޢަލީރަފީގު ލިޔުއްވާފައިވާ ލިޔުމަކުން
ސަރުކާރުގެ ޚަބަރު

ސަރުކާރުގެ ޚަބަރަކީ ދެވަނަ ބޮޑު ހަނގުރާމައިގެ ދުވަސްވަރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން މަހަކު އެއްފަހަރު ނެރެމުންދިޔަ ނޫސް މަޖައްލާ އެކެވެ. ސަރުކާރުގެ ޚަބަރު ގެ ފުރަތަމަ އަދަދު ނެރެފައިވަނީ 1943 ވަނަ އަހަރުގެ ޖޫން މަހުގެ ތެރޭގައެވެ. މިމަޖައްލާގެ ފުރަތަމަ އެޑިޓަރަކީ މުހައްމަދު އަމީން ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނު އެވެ. ދެވަނަ ބޮޑު ހަނގުރާމައިގެ ޚަބަރު ތަކާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ، އަދި އިޖްތިމާޢީ ޚަބަރުތައް މިނޫހުގައި ލިޔެފައި ވެއެވެ. ސަރުކާރުގެ ޚަބަރު ހުއްޓުނީ 197 ވަނަ އަދަދާއި ހަމައިންނެވެ. 

## މައުލޫމާތު
* ހަވީރު ނޫހުގައި ޢަލީ ރަފީގު ލިޔުއްވާފައިވާ ލިޔުމަކުން
ކުނބުރު

200px|thumb|left|ކުނބުރު
ކުނބުރު()ނުވަތަ () އަކީ ކަޅުރަތް ކުލައިގެ ފަތިކޮށް ވައްކޮށް ހުންނައޮށެކެވެ. ކުނބުރުގެ އެތެރޭގައި އޮންނަ މަދު ބޭހަށް ބޭނުންކުރެއެވެ. ކުނބުރު އަކީ ވެލެއްގައި އަޅާ އެއްޗެކެވެ. މިވެލުގެ ފަތް ހުންނަނީ ވަށްކޮށް ގޮނިކޮށެވެ. މިފަތް ބޯވާނެއެވެ. ކުނބުރު ފުރަތަމަ ހައްދާފައިވަނީ އިންޑިޔާ އާއި ދެކުނު އޭޝިޔާގެ ގައުމުތަކުގައެވެ. ނަމަވެސް އޭގެ ފަހުން އެހެން ގައުމުތަކަށް ތަޢާރަފްވެގެން ދިޔައެވެ. އެގޮތުން ހަވާއީ، އެފްރިކާ އަދި ކެރީބިއަންގެ ގައުމުތަކަށް މިވެޔޮ ފެތުރިގެން ދިޔައެވެ. ކުނބުރުގައި އާގޮޓް އަލްކަލޮއިޑް، އަދި އާރޖިން އެކުލެވިގެން ވެއެވެ. 

ކުނބުރުގައި އެކުލެވޭ އާގޮޓް އަލްކަލޮއިޑް މާބަނޑު މީހުން ބޭނުންކުރުމަކީ އެދެވިގެންވާ ކަމެއްނޫނެވެ. ހަމަމިހެން ހިތުގެ ބަލިތަކާއި، ސްޓްރޯކް ޖެހިފައިވާ މީހުންނާއި ދުވަސްވީ މީހުން ވެސް މިބޭނުންކުރުން އެދެވިގެނެއް ނުވެއެވެ. 

200px|thumb|left|ކުނބުރު

## އިތުރު ފާލަންތައް
* ޕްލާންޓްސް ޑާޓާބޭސް އެންޓްރީ
* ކުނބުރު
* ކުނބުރު ހެއްދުން (ޕްލޮޓް55.ކޮމް)
* ކުނބުރު މަލާއި އޭގެ ފަތް (ފޮޓޯ)
ކުމުންޒާނި

ކުމުންޒާނި() އަކީ ހުވަނދު ބޭހުގެ ބާވަތެކެވެ. ކުމުންޒާނި އަކީ ކުމުންޒާނި ގަސް ()ނުވަތަ () ގެ ކިރެކެވެ. މިހުންނަނީ ނީކުނޑި ކުލައިގައެވެ. ދުންއަޅާށާއި، އަތަރު ހަދަންވެސް ބޭނުންކުރެއެވެ. މީގެ ދުމުގައި މީރުވަސް ދުވައެވެ. ކުމުންޒާނި ގަސް ހިމެނޭ އާއިލާގައި އެވައްތަރުގެ 130 އަށްވުރެ ގިނަ ގަސްތައް ހިމެނެއެވެ. ބެންޒޮއިކް އެސިޑްގައި ހިމެނޭ މައިގަނޑު ބާވަތަކީ ކުމުންޒާނި އެވެ. ބައެއް ފަހަރު ބެންޒަން ވެސް ކުމުންޒާނި އަށް ކިޔައި އުޅެއެވެ.ކުމުންޒާނި (ކިރު) ގެ މައިގަނޑު ދެވައްތަރެއް ހުރެއެވެ. އެއީ ތަފާތު ދެވައްތަރެއްގެ ގަހުން ނަގާފައި ހުންނަ ކުމުންޒާނި އެވެ.
ޅެން

ޅެން އަކީ ހިތުގައި އުފެދޭ ޝުއޫރެއް، ނުވަތަ ހިތަށްވައްދާ ޝުއޫރެއް މާނައެއް ދޭހަވާގޮތަށް ވަޒަނަކަށް ފެތޭނޭހެން ބައިތުތަކެއްގެ މައްޗަށް އެކުލަވައިލައިގެން ފާޅުކުރާ ބަސްތަކެކެވެ. ޅެން ބަޔަކީ އެއް މައިގަނޑު ނަމެއްގެ މައްޗަށް އެކަކު ހަދައިފައި ހުންނަ ޅެންތައް. މިސާލު: ސިޔަރަތުގެ ރަންހާރު މިއެވެ. ޅެމަކީ ދިވެހި ޅެމުގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ މުހިއްމު ބާވަތެވެ. އެއީ ދިވެހި ޅެމުގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން 6 ވަނަ ބާވަތެވެ. 

## ޅެން މިލަފުޒުން ނެގޭ މާނަ
ޅެން މިބަސް ދެމާނައެއްގައި މާނަކުރެވިދާނެއެވެ. 
* ފުރަތަމަ ދިވެހި ޅެމުގެ ހުރިހާ ބާވަތެއް ހިމެނޭ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވޭ ބަހެވެ.  ވަކި ވަޒަނަކާއި ރާގުގެ ވަކި ހަމައެއް ބަލައި، ފާހަގަކޮށް، ހުއްޓޭ އަކުރު ނުވަތަ ފިލި އެއްގޮތް ކުރަމުން އަމުނަމުން ގެންދާ އެއްޗެއްގައި މާނައިގައި ބޭނުންކުރެވޭ ބަހެވެ. މިމާނައިގެ މަތިން ބަލާއިރު ބަނދި، ކާ، ރައިވަރު، ފަރިހި، ލަވަ މިއިން ކޮންމެ އެއްޗަކީ ވެސް ޅެމުގެ ބާވަތެކެވެ. 

* ދެން ޅެން މިބަސް ބޭނުންކުރެވެނީ ކުރިން ބުނެވުނު 5 ބާވަތް ފިޔަވައި ދިވެހި ޅެމުގައި އޮންނަ ހަވަނަ ބާވަތް ކަމުގައިވާ ޅެން މިމާނައިގައެވެ. އެއީ ކުރީން ދެންނެވި ފަސް ބާވަތުގެ ޅެމުގެ ވަޒަނާއި ހަމަތަކުން ނެއްޓި ވަކި ވަޒަންތަކަށް އަމުނާ ލެވިފައިވާ ޅެން ބަސްތަކެކެވެ. ދިވެހި ޅެމުގެ ތެރެއިން އެންމެ އުޖާލާ، އެންމެ ފަށުވި ބާވަތަކީ ޅެން އެވެ. ޅެމުގެ މާނައަށް ބެލިޔަސް، ބަސްތައް އެތުރިފައިވާ ގޮތަށް ބެލިޔަސް އެންމެ މޮޅު ބާވަތަކީ މިއެވެ. އެހެންކަމުން މިލިޔުމުގައި **ޅެން ނުވަތަ ޅެމޭ** ކިޔައި ލިޔެވިފައިވާނީ ދިވެހި ޅެމުގެ ހަވަނަ ބާވަތް **ޅެން** ގެ މައްޗަށެވެ. 

މިބާވަތުގެ ޅެން އެންމެ ފުރަތަމަ ހައްދަވާން ފެއްޓެވި ޝާއިރަކީ އަލްމަރުހޫމް ހުތް އަލީ ދީދީ އެވެ. މީނާ އަކީ ހިޖުރައިން 1291 އާއި 1351 އާއި ދެމެދު ދިރިއުޅުއްވި ބޭފުޅެކެވެ. އެހެންކަމުން ފުރަތަމަ ޅެމެއް ދުނިޔޭގެ އަލިކަމުގެ ތެރެއަށް އުފަންވީ ހިޖުރީ 14 ވަނަ ގަރުނުގެ ދެބައިން ކުރީބައިގައި ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

## ފުރަތަމަ ޅެން
އަލްމަރުހޫމް ހުތް އަލީ ދީދީ ފުރަތަމަ ހެއްދެވި ޅެން، ފެށިފައި އޮތީ ޢަރަބި ދެބައިތަކުންނެވެ. ޅެމުގެ ވަޒަނަށް ބަލާއިރު ޢަރަބި ޅެމުގެ ވަޒަން ތަކުގެ ތެރެއިން ވަޒަނެކެވެ. އަދި މިފަދަ ދެވަނަ އަށް އުފަންވި ޅެމަކީ ވެސް އަލްމަރުހޫމް ހުތް އަލީ ދީދީ  ގެ ޅެމެކެވެ. އަލްމަރުހޫމް ހުތް އަލީ ދީދީ މިބާވަތުގެ ޅެން ހައްދަވަން ފެއްޓެވުމާއެކު އޭރު ތިއްބެވި ބައެއް ޅެންވެރިން މިގޮތަށް ޅެން ހައްދަވަން ފެއްޓެވި އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ވާހަކަގޭ ދޮންތުއްތު، އެއްގަމުގޭ އަހުމަދު ދީދީ، އަދި ސީދީގެ އަލިދީދީ ފަދަ ބޭފުޅުން ހިމެނެއެވެ. އެގޮތުން އެންމެ ގިނަ ޅެން ހެއްދެވީ އެއްގަމުގޭ އަހުމަދު ދީދީ ނުވަތަ ހަކުރާ މަނިކުފާނު އެވެ. ހެއްދެވި ޅެންތަކުގެ ތެރޭގައި ފާތިމަތުގެ ފާނުގެ ޅެން، ހުސައިނުގެފާނު ގެ ޅެން ފަދަ ޅެންތައް ހިމެނެއެވެ.

ހުތް އަލިދީދީ ފުރަތަމަ ހެއްދެވި ޅެމުން ދެތިން ބައިތެއް ތިރީގައިމިވަނީ އެވެ. 

ރައްބީ މިހެން ކުރައްވަތެވަޙީ، ގުރުއާނުގައި މާގަދަ ހުކުމް
އާދަމް ދަރިންނާ އެންމެ ހައި ތަކު ހެއްދެވީ ނީނާއި ޖިން

ނޫނޭ އެހެން ކަމަކަށްޓަކައި އަޅުކަންކުރާށޭ ދީނުގައި
ގާއިމް ވެދާނދޭ އެކަމުގައި އެކަމަށްޓަކައި ހިނދު ހެއްދެވީ 

ޝައްކެއްނެތޭ ގުރުއާންގައި މާގަދަކުރެއްވި ހުކުމޭ މިއީ 
ހީކޮށް ނުރައިބެއް މިކަމުގައި ނެތަމޭ ވެދާނާ ތަބަޢަވީ

## ރިފަރެންސް
* ޅެމާއި ޅެންވެރިކަން - މަލަސް 11 - މުހައްމަދު ޖަމީލް - 1މާރޗް 1988 - ދިވެހިބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ގައުމީ މަރުކަޒު