open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ފިތް ދުޅަވުން

ފިތް ދުޅަވުން ()އަކީ ވަރަށް ގިނަ މީހުންނަށް ދިމާވާ ޞިއްޙީ މައްސަލަ އެކެވެ. ގިނަ ފަހަރު ފިތް ދުޅަވާން މެދުވެރިވަނީ ފިތުގައި ހިލައުފެދުން ކުރިމަތިވެފައިވާނަމަ އެވެ. 

ވަގުތީ ސިފައެއްގައި ފިތް ދުޅަވެއްޖެނަމަ ފިތް ދުޅަވެ، ބޮޑުވެ، ފިތާ ދިމާލުން (ބަނޑުގެ ކަނާތްފަރާތުން މަތީގައި) ބީހިލުމުން ނުވަތަ އަތް ޖައްސާލުމުން ތަދު އިހްސާސް ވާނެއެވެ. އަދި މިހާލަތުގައި ފިތުގެ ބައެއް ހަލާކުވެ ނުވަތަ މަރުވެ، އެތަނެއްގައި ދޮސް ޖަމާވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ދާއިމީ ސިފައެއްގައި ފިތް ދުޅަވެއްޖެނަމަ ފިތް ދުޅަވެ ބޮޑުވުމުގެ ބަދަލުގައި އިންނާނީ ފިތި، ހިނދިފައެވެ. އަދި ފިތުގެ ފާރު ބޯވެ، އޭގެ ކުލަ އަޅި ކުލައަކަށް ބަދަލު ވެއެވެ. 

ފިތް ދުޅަވުން ބައެއް ފަހަރު ފިތުގައި ހިލައުފެދުމާއެކު ކުރިމަތިވާއިރު، އަނެއްބައި ފަހަރު ކުރިމަތިވަނީ ފިތުގައި ހިލައުފެދުމަކާ ނުލައެވެ. ފިތުގައި ހިލައުފެދުމަކާ ނުލައި ފިތް ދުޅަވުން ކުރިމަތި ކުރުވާ ބައެއް ބެކްޓީރިޔާ ތަކުގެ ތެރޭގައި ، **ސަލްމޮނެއްލާ**، **ސްޓްރެޕްޓޮކޮކަސް**، *ސްޓެފައިލޮކޮކަސް*'، އަދި ލެޕްޓޯސްޕައިރޯސިސް ޖައްސާ ބެކްޓީރިޔާ ހިމެނެއެވެ. ފިތުގައި ހިލައުފެދުމާއެކު ފިތް ދުޅަވުން ކުރިމަތިވަނީ ފިތުގައި ހިލައުފެދުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް މީހުންނަށެވެ. މިސާލަކަށް މާބޮޑަށް ފަލަމީހުން އަދި ހިމޮލިސިސް ( ލޭގެ ރަތް ސެލްތައް ބައިވެ ހަލާކުވުން) ކުރިމަތިވެފައިވާ މީހުންނަށް މިކަމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑެވެ. 

ފިތް ދުޅަވުމުން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި، ހުންއައުން، ބަނޑުގެ ކަނާތް ފަރާތުން މަތީގައި ރިހުން، ހޮނޑުލުން، މޭނުބައިކުރުން، ރީނދޫވުން ، ކުޑަކަމުދާ ތަކެތީގެ ކުލަ ގަދަވުން، އަދި ހީކެރުވުން ފަދަ އުދަގޫތައް ހިމެނެއެވެ. 

ފިތް ދުޅަވުން ކުރިމަތިވެފައިވާ މީހުން ތެޔޮ އެއްޗެތި ކެއުމުން އުދަގޫތައް އިހްސާސް ކުރެވޭނެއެވެ. އަދި ތެޔޮ ތަކެތި ހަޖަމުކުރުމަށް ވެސް އުދަގޫވާނެއެވެ. އަދި އެފަދަ ތަކެތި ބޭނުންކޮށްފިނަމަ އެއާއި ވިދިގެން، ބަނޑުގައި ރިހި، މޭނުބައިކޮށް ހޮނޑުލެވުމަކީ ވެސް ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. 
ފިތް ދުޅަވުން ކުރިމަތިވެފައިވާކަން ދެނެގަނެވޭނީ:- 
* ހަށިގަނޑު ބަލައި ފާސްކުރާކުރުންތަކުން
* ބައެއް ލެބޯޓްރީ ތަޙްލީލް ތައް ހަދައިގެން
* އެކްސް-ރޭ ނަގައިގެން

ފިތް ދުޅަވުމުން ބެލޭ ބެލުންތަކުގައި ފިތުގައި ހިލައުފެދުން ކުރިމަތި ވެފައިވާނަމަ އޮޕަރޭޝަންކޮށްގެން ފިތް ނަގަން ޖެހެއެވެ. މިއޮޕަރޭޝަނަށް ކިޔަނީ ފިތް ނެގުން އެވެ. 

ފިތް ދުޅަވުމަށް ފަރުވާ ގޮތުގައި ކުރެވޭ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި، އިންފެކްޝަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް އެންޓިބަޔޮޓިކް ދިނުން، ފިތް ފިތި ހިނދުނަ ނުދިނުމަށްޓަކައި ބޭސް ބޭނުންކުރުން، ތަދުކަނޑުވާ ބޭސް ބޭނުންކުރުން، އަދި އޮޕަރޭޝަންކޮށްގެން ފިތް ނެގުން ހިމެނެއެވެ. 
ޤިސްމު:ބަލިތައް
އަރުތެރެ ދުޅަވުން

އަރުތެރެ ދުޅަވުން () އަކީ ބެކްޓީރިޔާ، ނުވަތަ ވައިރަސް އެއްގެ ސަބަބުން ނުވަތަ އެހެން ގޮތަކުން ވިޔަސް އަރުތެރެ ގައި އިންފެކްޝަން އަށަގަނެ ހަލާކުވުމެވެ. އެގޮތުން ހަލާކުވަނީ އަރުތެރޭގައިވާ ބައިތަކުގައި ލެވިފައިވާ ތެތްދުލިފަށް އެވެ. 

**ސްޓްރެޕްޓޮކޮކަސް**،ނުވަތަ **ސްޓެފައިލޮކޮކަސް** ބެކްޓީރިޔާގެ ސަބަބުން އަރުތެރެ ހަލާކުވުމަކީ އަރިދަފުސް ރޯގާ އާއި ގުޅިގެން ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. ތުއްތު ކުދިންނާއި، ކުޑަކުދިންނަށް އަރުތެރެ ދުޅަވުން ކުރިމަތިވާލެން ގިނަކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.

ސްޓްރެޕްޓޮކޮކަސް ބެކްޓީރިޔާ ގެ ސަބަބުން އަރުތެރެ ދުޅަވުމުން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި، އަރުތެރެ ރަތްވެ، ދުޅަވުން، ޓޮންސިލް ގައި ދޮސް އަށަގަނެ ބޭރުވުން، އަނގައިން ދަވަ ބޭރުވުން، އާދަޔާ ޚިލާފަށް ބޮޑަށް އަރުތެރެ ފާރުވުން، ގޮށްލުން އަދި ހުންއައުން ހިމެނެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު ކުޑަކުދިންނަށް މޭނުބައިކުރުން، ބަނޑުގައި ރިހުން ، ބޮލުގައި ރިހުން، ފަދަ އުދަގޫތައް ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ. ހުންއައުން 3 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރަގަޅުވިޔަސް، އެހެނިހެން އުދަގޫތައް 5 ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ދެމިގެން ދެއެވެ. 

ވައިރަސް އެއްގެ ސަބަބުން އަރުތެރެ ދުޅަވުމުން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި، އަރުތެރޭގައި ދުޅަވެ ރަތްވެފައިވާ ޓިޝޫގެ ވަށައިގެން ހުދުކުލައިގެ ފަށަލައެއް ލެވުން، ހުންއައުން، ބޮލުގައި ރިހުން، އަދި އަރުތެރެ ފާރުވުން ހިމެނެއެވެ. މިއުދަގޫތައް 14-4 ދުވަހާއި ދެމެދުގެ މުއްދަތަކަށް ދެމިގެން ދެއެވެ. 

އަރުތެރެ ދުޅަވުން ކުރިމަތިކުރުވާ ބަލިތަކުގެ ތެރޭގައި ކަރުފޮޅު، ކެއްސުން ބަލި، ސިފިލިސް އަދި މެނިންޖައިޓިސް ހިމެނެއެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
އަޑުފޮށި ދުޅަވުން

**އަޑުފޮށި ދުޅަވުން** ()އަކީ މެކޭނިކަލް ނުވަތަ ކެމިކަލް މާއްދާއެއްގެ ސަބަބުން އަޑުފޮށި ހިލިގަނެ، ހަލާކުވުން، ނުވަތަ ބެކްޓީރިޔާ ގެ ސަބަބުން އަޑުފޮށީގައި އިންފެކްޝަން އަށަގަނެ އަޑު ފޮށި ހަލާކުވުމެވެ. އަޑުފޮށި ދުޅަވުން ބެހިފައިވާ ވައްތަރުތަކުގެ ތެރޭގައި، ސާދާ އަޑުފޮށި ދުޅަވުން، ކަރުފޮޅުގެ ސަބަބުން އަޑުފޮށި ދުޅަވުން، ކެއްސުން ބަލި ގެ ސަބަބުން އަޑުފޮށި ދުޅަވުން، އަދި ސިފިލިސްގެ ސަބަބުން އަޑުފޮށި ދުޅަވުން އެވެ.

ސާދާ އަޑުފޮށި ދުޅަވުން ޖެހެނީ އަރިދަފުސް ރޯގާ ފަދަ އާދައިގެ ކުދި ބަލިތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. ކްލޮރިން ގޭސް، ސްޓީމް، އަދި ސަލްފަރ ޑައިއޮކްސައިޑް ގެ ސަބަބުން ވެސް އަޑުފޮށި ދުޅަވުން ނުރައްކާތެރި ދަރަޖައަކަށް ޖެހެއެވެ.  މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި އަޑުފޮށީގައި އިންފެކްޝަން އާލާވަނީ އަޑުފޮށީގެ ވަށައިގެން ލެވިފައިވާ ތެތްދުލިފަށުގައެވެ. އެގޮތުން މިބުނި ތެތްދުލިފަށް ދުޅަވެ، އޭގެތެރޭގައި ލޭޖަމާވާގޮތް ވެއެވެ. އަދި އެއިން ބޯ ދަވަ ދޫކުރަން ފަށައެވެ.

ދާއިމީ ގޮތެއްގައި އަޑުފޮށި ދުޅަވުން ކުރިމަތި ވެދާނެ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި، މާގިނައިން ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ކުރުން، މާގިނައިން ބަނގުއާވި ބުއިން، އަދި މާގިނައިން އަޑުފޮށި ބޭނުންކުރަން ޖެހުން ހިމެނެއެވެ. މިސާލަކަށް ސުކޫލްތަކުގައި ކިޔަވާދޭ މުދައްރިސުން ފަދަ މީހުންނަށް އަޑުފޮށި ދުޅަވުން ފަދަ މައްސަލަ ތައް ދިމާވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.

ކެއްސުން ބަލި ގެ ސަބަބުން އަޑުފޮށި ހަލާކުވަނީ ކެއްސުން ބަލީގެ އަސަރު ސާނަވީ އިންފެކްޝަން އެއްގެ ގޮތުގައި އަޑުފޮއްޓަށް ފޯރުމުންނެވެ. މިގޮތަށް ކެއްސުން ބަލީގެ އަސަރު އަޑުފޮއްޓަށް ފޯރުމުން އަޑުފޮށީގައި ކެއްސުން ބައްޔާއި ގުޅިގެން އުފެދޭ ކަހަލަ **ނޮޑިއުލް** އެއް އުފެދި ބޮޑުވެއެވެ. އަދި އަޑުފޮށީގެ ސަތަހައިގެ **ފާރުގަނޑެއް** އުފެދެއެވެ. ސިފިލިސް ޖެހި ބަލީގައި ގިނަދުވަސްވުމުން އަޑުފޮށި ދުޅަވުން ކުރިމަތިވާގޮތް ވެއެވެ. އަދި މިކަމާއި ގުޅިގެން ދާއިމީ ގޮތެއްގައި އަޑު ކުރަކިވުން ކުރިމަތި ވެގެން ދެއެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ވައިނޮޅި ދުޅަވުން

**ވައިނޮޅި ދުޅަވުން** () އަކީ ވައިރަސް ނުވަތަ ބެކްޓީރިޔާ އެއްގެ ސަބަބުން ވައިނޮޅި ގައި އިންފެކްޝަން އުފެދި ހަލާކުވުމެވެ. ކްލޮރިން ގޭސް، ސަލްފަރ ޑައިއޮކްސައިޑް، އަދި ދުންފަތުގެ ދުމުން ވެސް ވައިނޮޅި ހަލާކުވާގޮތް ވެއެވެ. ދުންފަތާއި ބަނގުއާވި އަކީވެސް ވައިނޮޅި ދުޅަވުމަށް މަގުފަހިކުރުވާ ދޭއްޗެވެ.

ވަގުތީ ގޮތެއްގައި ވައިނޮޅި ދުޅަވުން ކުރިމަތިކުރުވާ އެންމެ އާންމު ބެކްޓީރިޔާ ތަކަކީ ، ސްޓެފައިލޮކޮކަސް، ސްޓްރެޕްޓޮކޮކަސް، ނިއުމޮކޮކަސް، އަދި ނިސީރިއާ އެވެ.

ވައިނޮޅި ދުޅަވުމުން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ، ހުންއައުން، ވަރުބަލިވުން، ވައިނޮޅީގެ އެތެރެއިން ލެވިފައިވާ ތެތްދުލިފަށް ދުޅަވުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. ވައިނޮޅި ދުޅަވުން އާންމު ގޮތެއްގައި އެކެއް ނުވަތަ ދެހަފްތާވަރަށް ދެމިގެން ހިގައިދާނެއެވެ. އަދި އެއަށްފަހު ރަގަޅު ވެދެއެވެ. ދާއިމީ ސިފައެއްގައި ވައިނޮޅި ދުޅަވެގެން ނޫނީ ބޮޑު ގެއްލުމެއް ވައިނޮޅި އަކަށް ނުލިބޭނެއެވެ.

ދާއިމީ ގޮތެއްގައި ވައިނޮޅި ދުޅަވުމަށް އަހަރުތަކެއް ނަގައެވެ. އަދި އެގޮތަށް ދިގުމުއްދަތެއް ނެގުމުން ވައިނޮޅި މަޑުމަޑުން ހަލާކުވަމުން ދެއެވެ. ދާއިމީ ގޮތެއްގައި ވައިނޮޅި ދުޅަވުމުން ވައިނޮޅީގެ ފާރުގައި ލޭގެ ހުދު ސެލް ތައް ޖަމާވެ، ލޭހޮޅިތައް ގިނަވެ، ވައިނޮޅީގެ ފާރު ބޯވެގެން ދެއެވެ. ދަވަބޭރުކުރާ ގޮށް ތައް ދުޅަވެ، ކުދި ޕޮލިޕް ތަކެއް ފުއްޕާފައި ހުރެއެވެ. އަދި ހަލާކުވާ ޓިޝޫތައް ރަގަޅުވާއިރު އެތަންތަނުގައި ލަކުނު އުފެދެއެވެ.

ވައިނޮޅިއަށް އެބަލިތަކުގެ އަސަރު ކުރުވާ ބަލިތަކުގެ ތެރޭގައި ކަރުފޮޅު، ކެއްސުން ބަލި، ކަށި ވިދުރި، އަދި ސިފިލިސް ހިމެނެއެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ސީ-ރިއެކްޓިވް ޕްރޮޓީން

ސީ-ރިއެކްޓިވް ޕްރޮޓީން އަކީ އިންފްލެމޭޝަން އާއި ގުޅިގެން ލޭއިން ފެންނަ ޕްރޮޓީން އެކެވެ. ސީ-ރިއެކްޓިވް ޕްރޮޓީން އުފައްދަނީ ފުރަމޭ އަދި ފެޓް ސެލް ތަކުންނެވެ. މިއީ ޕެންޓްރެކްސިން އާއިލާގެ ޕްރޮޓީން އެކެވެ. މިއީ ޕްރޮޓީން-ސީ އަދި ސީ-ޕެޕްޓައިޑް އާއި ގުޅުންހުރި ޕްރޮޓީން އެއް ނޫނެވެ. 

ސީ-ރިއެކްޓިވް ޕްރޮޓީން ފުރަތަމަ ހޯދާފައިވަނީ 1903 ވަނަ އަހަރު ޓިލެޓް އެންޑް ފްރެންސިސް އެވެ. ވަރަށް ގިނަ ބަލިތަކާއި ގުޅިގެން މި ޕްރޮޓީން މަތިވާގޮތް ވެއެވެ.
ހިރުގަނޑު ދުޅަވުން

ހިރުގަނޑު ދުޅަވުމަކީ ހިރުގަނޑު ރަތްވެ، ލޭއައުމާއެކު، ދުޅަވެފައި ހުރުމެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ބައެއް ފަހަރު ހިރުގަނޑުން ބައެއް ފާރުވެ، ހަލާކުވާގޮތް މެދުވެރި ވެއެވެ. ނުރައްކާތެރި ޙާލަތްތަކުގައި ހުންއައުން އަދި އަނގައިން ނުބައި ވަސްދުވުން ފަދަ ކަންތައްތައް މެދުވެރިވެއެވެ.

ހިރުގަނޑު ދުޅަވުން ކުރިމަތިކުރުވާ އެންމެ އާންމު އެއް ސަބަބަކީ ދަތްތަކުގައި ކޮބަޑި ޖެހުމެވެ. ހިރުގަނޑު ދުޅަވުމުގެ ވައްތަރެއް ކަމުގައިވާ ވިންސެންޓްސް އެންޖައިނާ ކުރިމަތިވަނީ ކުރިން ހަލާކުވެފައިވާ ހިރުގަނޑެއްގައި ސްޕައިރޮކީޓްގެ ވައްތަރެއް ކަމުގައިވާ **ބޮރީލިއާ** އަދި ބެކްޓީރިޔާ އެއް ކަމުގައިވާ **ފިއުސޯބެކްޓީރިއަމް** ހިރުގަނޑުގައި ލާމެހި އެކުވެ އާލާވުމުންނެވެ.

ހިރުގަނޑު ދުޅަވުން ކުރިމަތިކުރުވާ ސަބަބު ތަކުގެ ތެރޭގައި ، އަނގައިގެ ތެރޭގައި އިންފެކްޝަން އަށަގަތުން، ރަގަޅަށް ދަތްތައް ސާފު ނުކުރުން، އުފެދުމުގައި ދަތްތައް ދުރުދުރުން އެތުރިފައި ހުރުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ވައިނޮޅީގެ ކަފި ދުޅަވުން

ވައިނޮޅީގެ ކަފި ދުޅަވުން() އަކީ ވައިނޮޅީގެ ކަފި އެއްކޮށް ނުވަތަ އެއިން ބައެއްގައި އިންފެކްޝަން އަށަގަނެ ދުޅަވާން މެދުވެރިވުމެވެ. 
ވައިނޮޅީގެ ކަފި ހުރަސްކޮށް ވައި ފުއްޕާމޭއާއި ހަމައަށް ދައުރުކުރުމުގެ ތެރޭގައި ވައިނޮޅީގެ ކަފީގެ ފާރުގައި ހުންނަ ސެލް ތަކުން ނިކުމެފައި ހުންނަ، *'ސިލިއާ* އޭ ކިޔާ އިސްތަށި ތަކެއް ކަހަލަ އެއްޗެތި ތަކަކުން ކުދިކުދި ޖަރާސީމް ތަކާއި، ހަށިގަނޑާއި ގުޅުންނެތް މާއްދާތައް ހަށިގަނޑުން ބޭރު ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރެއެވެ.

ވައިނޮޅީގެ ކަފި ދުޅަވުމުން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހުންއައުން، ކެއްސުން، ކިނބިިހިއެޅުން، ނޭފަތުން ފެން ނުވަތަ އަރިދަފުސް އައުން، އަދި ކެއްސާއިރު އަރިދަފުސް އައުން  ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޗިސްމޭގެ ކެންސަރު

**ޗިސްމޭގެ ކެންސަރު** ()އަކީ ޗިސްމޭ ގައި ކެންސަރު ގެ ޓިއުމަރު އުފެދުމެވެ. އެމެރިކާ ފަދަ ގައުމުތަކުގައި ކޮންމެ އަހަރަކު އެތަކެއް ބަޔަކު ޗިސްމޭގެ ކެންސަރު ޖެހިގެން ދުނިޔެއިން ނެތިދެއެވެ. 
ޗިސްމޭ އަކީ މައިދާ، ކުޑަގޮހޮރު އަދި ފުރަމޭ މި 3 ގުނަވަނުގެ މެދުގައި އޮންނަ ގުނަވަނެކެވެ. ޗިސްމޭގެ މަސައްކަތަކީ ކާނާ ހަޖަމުކުރުމަށް ބޭނުންވާ ބައެއް އެންޒައިމްތައް އުފައްދައިދީ ކުޑަ ގޮހޮރުގެ ތެރެއަށް ފޮނުވައި ދިނުމެވެ. ޗިސްމޭއިން އުފައްދައިދޭ އެންޒައިމްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ޚާއްޞަ އެންޒައިމަކީ ހަކުރުގެ މާއްދާ ހަޖަމުކުރުމަށް އުފައްދައިދޭ އިންސިއުލިން އެވެ. ޗިސްމޭގައި ގިނައިން ކެންސަރު އުފެދެނީ އުމުރުން ދުވަސްވުމުންނެވެ.

## ސަބަބު
ވަކި ޚާއްޞަ ސަބަބެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ.

## އަލާމާތްތައް
* ބަނޑުގައި ރިހުން : ބަނޑުގެ މަތީބައިގައި މެދުން ރިހުމާއި، ބައެއް ފަހަރު ބުރިކަށި ފަރާތުގައި ވެސް މިރިހުން ހުރުން. މިގޮތުން ރިހުން ހުންނާނީ ބަނޑުގެ މެދުން މަތީގައެވެ. މިރިހުން ކުރިޔަށް ލެނބިލުމުން ފިލައިދާނެއެވެ. އަދި މިރިހުމުގެ އަސަރު ބުރަކަށީގައި ވެސް ހުންނާނެ އެވެ. 
* ބަރުދަން ލުއިވުން
* ކާހިތްކެނޑުން
* ބަލީގެ ފަހު މަރުހަލާގައި ޖޯންޑިސްޖެހުން
* އިންސިއުލިން ގަވާޢިދުން އުފައްދައި ނުދިނުމުގެ ސަބަބުން ހަކުރުބަލި ޖެހޭގޮތްވުން
* ބަނޑުދިޔާވުމާ ނަޖިހުގެ ވަސްނުބައިވުން
* މޭނުބައިކުރުން އަދި ހޮނޑުލުން 
ބައެއް މީހުން ޗިސްމޭއަށް ކެންސަރުޖެހި ބަލީގެ އެއްވެސް އަލާމާތެއް ނުފެނި ހަށިގަނޑުގެ އެހެން ގުނަވަންތަކަށް ކެންސަރުގެ އަސަރު ފޯރައެވެ. ޗިސްމޭއަށް ކެންސަރު ޖެހިފައިވާކަން ގިނަފަހަރަށް އެނގެނީ އެހެން ގުނަވަނަކަށް ކެންސަރު ފެތުރި އެކަމާބެހޭގޮތުން ހޯދާ ހޯދުންތަކުގެ ތެރޭގައެވެ.
* ރީނދޫވުން

## ފުރުޞަތު ބޮޑު މީހުން
ޗިސްމޭގެ ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑީ:- 
* އުމުރުން 60 އަހަރުން މަތީގެ މީހުން
* ފިރިހެނުންނަށް
* ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ކުރާ މީހުންނަށް
* ރަތް މަސް ކެއުމުގައި ގިނައިން ހިމެނުން
* ތަރުކާރީ މޭވާ ފަދަ ބާވަތްތައް ކެއުމުގައި ނުހިމެނުން
* ފަލަ ބަލި
* ހަކުރު ބަލި
* ދާއިމީ ސިފައެއްގައި ޗިސްމޭ ދުޅަވުން
* ހިރުގަނޑު ދުޅަވުން

## ފަރުވާ
* އޮޕަރޭޝަން ކުރުން
* ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން
* ކީމޯތެރަޕީ ދިނުން
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.

## މަރުޖިޢުތައް
* ކެންސަރު ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް؟ - މުހައްމަދު އިސްމާޢީލްފުޅު، މއ.މާފުނަ - 2005

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ދުނިޔޭގެ ޓީބީ ދުވަސް

ދުނިޔޭގެ ޓީބީ ދުވަސް ނުވަތަ ދުނިޔޭގެ ކެއްސުން ބަލި ގެ ދުވަހުގެ ގޮތުގައި ފާހަގަ ކުރަނީ ކޮންމެ އަހަރެއްގެ މާރޗް މަހުގެ 24 ވަނަ ދުވަހެވެ. މިދުވަސް ފާހަގަ ކުރުމުގެ ބޭނުމަކީ އާންމުންގެ މެދުގައި ކެންސުއްބައްޔާއި މެދު ހޭލުންތެރި ކުރުވުމެވެ. މިހާރު ވެސް 3 ވަނަ ދުނިޔޭގެ ގައުމުތަކުގައި ކެއްސުން ބަލީގައި އަހަރަކު 1.6 މިލިޔަން މީހުން މަރުވެދާ ކަމަށް ހިސާބު ތަކުން ދައްކައެވެ. މިދުވަސް ފާހަގަ ކުރަނީ 1882 ވަނަ އަހަރު ރޮބަޓް ކޮކް ކިޔާ ސައިންސްވެރިޔަކު ކެންސުން ބަލި ޖައްސާ ޖަރާސީމް ހޯދުމާއި ގުޅިގެންނެވެ.
ޝޯގްރެންޒް ސިންޑްރޯމް

ޝޯގްރެންޒް ސިންޑްރޯމް ()އަކީ ލޯ އަދި އަނގަ ހިކޭ ބައްޔެކެވެ.ޝޯގްރެންޒް ސިންޑްރޯމް ނުވަތަ **ސިކާ ސިންޑްރޯމް** އަކީ ކްރޮނިކް އިންފްލެމޭޓަރީ ޑިސްއޯޑަރެކެވެ. މި ސިންޑްރޯމް ޖެހުމުން އަނގަ އިން ކުޅުބޭރުވުން މަދުވުމުގެ އަނގަ ހިކި، އަދި ލޮލުން ކަރުނަ އުފައްދާ ތަނުން ކަރުނަ އުފެއްދުން މަދުވުމުގެ ސަބަބުން ލޯ ހިކޭގޮތް ވެއެވެ. އަނގަ އަދި ލޯ ހިކުމުގެ އިތުރުން ، ނޭފަތް، އަރުތެރެ، އަޑު ފޮށި، ވައިނޮޅި، އަދި ވައިނޮޅީގެ ކަފި ފަދަ ބައިތަކުގެ އެތެރެ ހިކޭގޮތް ވެއެވެ. 

ޝޯގްރެންޒް ސިންޑްރޯމް ޖެހޭ މީހުންނަށް ކޮންމެވެސް ބާވަތެއްގެ **ކަނެކްޓިވް ޓިޝޫގެ ބަލި** ތަކުގެ ތެރެއިން ބައްޔެއް ޖެހިފައި ހުރުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. މިގޮތުން ޖެހިދާނެ ކަމަށް ބެލެވޭ ބަލިތަކުގެ ތެރޭގައި **ރޫމަޓޮއިޑް އާތްރައިޓިސް**، **ޕޮލިމަޔޯސައިޓިސް**، **ސްކެލީރޯޑާރމާ**، **ސިސްޓެމިކް ލޫޕަސް އެރިތުމަޓޯސަސް** ފަދަ ބަލިތައް ހިމެނެއެވެ. މިސިންޑްރޯމް ގިނައިން ޖެހެނީ އަންހެނުންނަށް ކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. 

ޝޯގްރެންޒް ސިންޑްރޯމް ޖެހިފައިވާ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި މީހުންނަށް ކުޅުބޭރުކުރާ ގޮށް އެއް ކަމުގައިވާ ޕެރޮޓިޑް ގްލޭންޑް އަދި އެހެނިހެން ކުޅުބޭރުކުރާ ގޮށް ތައް ދުޅަވެ ބޮޑުވުމުގެ މައްސަލަ ކުރިމަތިވެއެވެ. މިހެން ދިމާވަނީ ކުޅުބޭރުކުރާ ގޮށް ތަކުގެ ތެރެއަށް ލިމްފަސައިޓް، އަދި ޕްލާޒްމާ ސެލް ތައް ވަދެ ޖަމާވާގޮތް ވުމުންނެވެ. މީގެ އިތުރުން ހުންކޮށި ބޮޑުވުން، ލޭގެ ހުދު ސެލްތައް މަދުވުން، އިގިލިތަކުގައި ލޭދައުރުނުވުމުގެ ސަބަބުން އިގިލިތައް ކަޅުވުން، ލޭހޮޅިތައް ދުޅަވުން ، އަދި ފައިގައި ފާރުގަނޑު އުފެދުން ފަދަ ކަންތައްތައް ވެސް މެދުވެރިވުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ތައިރޮއިޑް ދުޅަވުން (ހަޝިމޯޓޯ ތައިރޮއިޑައިޓިސް)، ފުރަމޭ ބޮޑުވުން، އަދި ޗިސްމޭ ދުޅަވުން އަކީވެސް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަންކަމެވެ. 

މިބަލީގައި މާގިނަ ދުވަސް ވެއްޖެނަމަ **ރެޓިކިޔުލަމް ސެލް ސާރކޯމާ** ކިޔާ ކެންސަރުގެ ބާވަތެއް ޖެހުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. އަދި ލޭގައި މޮލިކިޔުލަރ ބަރުދަން މަތި **ގްލޯބިއުލިން** ހުރުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. 

ޢާންމު ގޮތެއްގައި މިބައްޔަށް ދެވެނީ ބައްޔާއި ގުޅިގެން ފެންނަ އުދަގޫތައް ކުޑަކުރުމަށް ދެވޭ ފަރުވާ އެކެވެ. އެގޮތުން ލޯ ހިކުން ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި ޞިނާޢީ ކަރުނަ (ލޮލަށް ޖައްސާ ފެނެއް) ލޮލަށް އަޅަން ޖެހެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު ކޯޓިކޯސްޓީރޮއިޑް އަދި އިމިޔުނޯސަޕްރެސިވް ބޭސްތައް ވެސް ބޭނުން ކުރެވެއެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޤިސްމު:ސިންޑްރޯމް
ކޯރސަކޮފްސް ސިންޑްރޯމް

**ކޯރސަކޮފްސް ސިންޑްރޯމް** () އަކީ ވިޓަމިން ބީ1 ނުވަތަ ތިއެމިން މަދުވުމުގެ ސަބަބުން ހަދާނުގެ ބަޔަށް ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. ކޯރސަކޮފް ސިންޑްރޯމް ނުވަތަ **ކޯރސަކޮފް ސައިކޮސިސް**، ނުވަތަ **ކޯރސަކޮފް ބަލި** އަކީ ވަރަށް ބޮޑަށް ކަންތައްތައް ހަދާންނެތުން މެދުވެރިކުރުވާ ނާރުތަކުގެ ބައްޔެކެވެ.

ކޯރސަކޮފް ސިންޑްރޯމް ޖެހެނީ ދިގުމުއްދަތަކަށް ބަނގުއާވި ބުއިން، ސިކުނޑިއަށް ޖެހޭ ތަފާތު ބަލިތައް، އަދި ބޮލަށް އަނިޔާއެއް ލިބުން، އަދި ވިޓަމިންބީގެ ވައްތަރެއް ކަމުގައިވާ ތިއެމިން މަދުވުމުންނެވެ. މިބަލި ޖެހިފައިވާ ތިބޭމީހުންނަށް އެމީހެއްގެ ހަޔާތުގައި ދިމާވާ ކަންތައްތައް ވަރަށް އަވަހަށް ހަދާން ނެތޭގޮތް ވެއެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ މިފަދަ މީހުންނަށް އެމީހުންނަށް ދިމާވި ކަންކަން ހަދާން ބެހެއްޓެނީ ނުވަތަ ހަދާނުގައި ދެމިހުންނަނީ ކުޑަ ހިނދުކޮޅަކަށެވެ. ފާހަގަ ކުރެވޭ އަނެއް ކަމަކީ މިބަލި ޖެހިފައި ތިބޭ ބައެއް މީހުން އެމީހުންގެ ހަޔާތުގައި ދިމާނުވެސް ވާކަންތައްތަކެއްގެ ވާހަކަ ތަފްޞީލީ ގޮތެއްގައި ކިޔައިދީފާނެއެވެ. މާނައަކީ ނުވާކަމެއްގެ ވާހަކަ ހަދަހަދައިގެން ވަރަށް ތަފްޞީލްކޮށް ކިޔައިދީފާނެއެވެ.

ކޯރސަކޮފް ސިންޑްރޯމް އަކީ ސިކުނޑީގައި ހުރި ބައްޔެއްގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ ވަގުތީ ކަމަކަށް ވެސް ވެދާނެއެވެ. މާގިނައިން ބަނގުއާވި ބޭނުންކުރުމުން ، ކޯރސަކޮފް ސިންޑްރޯމް ޖެހެނީ ވާރނިކް ބަލި އާއި އެކުގައެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޤިސްމު:ސިންޑްރޯމް
ޓާރނާރޒް ސިންޑްރޯމް

ޓާރނާރޒް ސިންޑްރޯމް އަކީ އަންހެނުންގެ ކްރޯމޯސޯމް އަށް އަންނަ ބަދަލަކުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ.
ޑައުން ސިންޑްރޯމް

ޑައުން ސިންޑްރޯމް () އަކީ އުފެދުމުގައި ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. ޑައުންސިންޑްރޯމް ނުވަތަ **ޓްރައިސޮމީ 21**، ނުވަތަ **މޮންގޮލިޒަމް** އަކީ ކްރޯމޮސޯމްގެ 21 ވަނަ ޖޯޑްގައި އިތުރު ކްރޯމޮސޯމް އެއް އިނުމުގެ ސަބަބުން އުފެދުމުގައި ހުންނަ ޢައިބެކެވެ. ނުވަތަ ބައްޔެކެވެ. އެހެން ކަމުން މިޙާލަތުގައިHi! My name is What? my name is Who? my name is *freaky freaky* Slim Shady ގޮތެއްގައި ހުންނަ 46 ކްރޯމޮސޯމްގެ ބަދަލުގައި އެފަދަ މީހެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި 47 ކްރޯމޮސޯމް ހުންނާނެއެވެ. މިބައްޔަށް **ޓްރައިސޮމީ21** ކިޔަނީ 21 ވަނަ ޖޯޑްގައި 2 ކްރޯމޮސޯމްގެ ބަދަލުގައި 3 ކްރޯމޮސޯމް ހުންނާތީ އެވެ.

ޑައުން ސިންޑްރޯމް އާއެކު އުފަންވާ ކުދިންގެ ކިބައިން އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ފާހަގަ ކުރެވޭނެއެވެ. 
* ފުޅާ ފަތި މޫނެއް އިނުން
* ކަރުކުރުވުން
* ތުންފަތް އަދި ދޫ ބޮޑވުން
* ނޭފަތް ކުޑަވުން
* މައްޗަށް ލެނބިފައި ލޯއިނުން
* ކަންފަތް ތިރިއަށް ޖެހިފައި އިނުން
* މަސްތަކުގައި ވަރުނުހުރުން
* ހިތް އަދި ގުރުދާ ރަގަޅަށް އުފެދިފައިނެތުން
* ސިކުނޑީގައި އުނިކަމެއް ހުރުން
* ފައިތިލަ، އަތްތިލަ އަދި އިނގިލިތަކުގެ ރޮނގުތައް ތަފާތުކޮށް ހުރުން

ޑައުން ސިންޑްރޯމް ހުންނަ މީހުންގެ ތެރެއިން 40 އިންސައްތަ މީހުންނަށް އުފެދުމުގައި ޖެހޭ ހިތުގެ ބަލިތައް ހުންނަކަމަށް ވަނީ ފާހަގަ ކުރެވިފައެވެ. ޑައުން ސިންޑްރޯމް ޖެހުމުން ކްރޯމޯސޯމް އަންނަ ބަދަލު ގެ ހަގީގަތް އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ. 

ތަފާތު ހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ދުނިޔެއަށް އުފަންވާ ކޮންމެ 800 ކުދިންގެ ތެރެއިން އެއް ކުއްޖަކީ ޑައުން ސިންޑްރޯމް ޖެހިފައިވާ ކުއްޖެކެވެ. 35 އަހަރުން މަތިވުމަށްފަހު ވިހާ އަންހެނުންނަށް ލިބޭ ކުދިންނަށް ޑައުން ސިންޑްރޯމް ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑުކަމަށް ވެއެވެ. 

ފެންކޮތަޅު ގައި ހުންނަ ފެނުން ފެން ނަގައިގެން އޭގައި އެކުލެވޭ **ފީޓަލް ސެލް** ތައް ޓެސްޓުކޮށްގެން ކްރޯމޯސޯމް އަށް ބަދަލު އައިސްފައިހުރިކަން ވިހެއުމުގެ ކުރިން ދެނެގަނެވިދާނެއެވެ. މާނައަކީ ވިހެއުމުގެ ކުރިން ޑައުން ސިންޑްރޯމް ޖެހިފައިވާ ކުއްޖެއްކަން ދެނެގަނެވިދާނެއެވެ. 

ޑައުން ސިންޑްރޯމް އާއި ގުޅިގެން އުފެދޭ އައިބުތަކުގެ ތެރެއިން އުފެދުމުގައި ހިތުގައި ހުންނަ ޢައިބުތައް ފިޔަވައި އެހެން ގިނަ ކަންތައްތައް އޮޕަރޭޝަންކޮށްގެން ރަގަޅު ކުރެވެއެވެ. އަދި އެފަދަ މީހުން ބޮޑުވެ ފުރާ ފުރިހަމަ މީހެއްގެ ގޮތުގައި އުޅުމުގެ ގާބިލިއްޔަތު ލިބިގެންދެއެވެ. އާންމުކޮށް ޑައުން ސިންޑްރޯމް ޖެހިފައި ތިބޭ މީހުންނަކީ އުމުރު ކުރު ބައެކެވެ. ފާހަގަ ކުރެވިފައިވާ ގޮތުގައި އެމީހުންގެ އުމުރު އުޅެނީ 55 އަހަރުން ދަށުގައެވެ. މާނައަކީ 55 އަހަރު ވުމުގެ ކުރިން މަރުވެއެވެ. މިހެން ދިމާވާ މައިގަނޑު ސަބަބެއް ކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައިވަނީ އުމުރުން ދުވަސްވުމުން ކުރިމަތިވާ **ޑިޖެނެރޭޓިވް ކަންޑިޝަން** ނުވަތަ ހަށިގަނޑުގެ ސެލްތައް ހަލާކުކޮށްނެތިދާ މަރުޙަލާ މާއަވަހަށް ޑައުން ސިންޑްރޯމްގެ އަހުލުވެރިންނަށް ކުރިމަތިވާތީ އެވެ. އަދި އެމީހުންނަކީ ސިނކުޑީގައި އުނިކަމެއް ހުންނަ ބަޔަކަށް ވެފައި ގިނަ ފަހަރު އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރު ގައި ކަންކަން ކުރަން ނޭނގޭ ބަޔަކަށް ވާތީ އެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޤިސްމު:ސިންޑްރޯމް
ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
އެޑްރީނޯޖެނިޓަލް ސިންޑްރޯމް

**އެޑްރީނޯޖެނިޓަލް ސިންޑްރޯމް** () އުފެދުމުގައި ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. އެޑްރީނޯޖެނިޓަލް ސިންޑްރޯމް އަކީ އެޑްރީނަލް ކޯޓެކްސް އިން **އެޑްރީނޯޖެނިކް 17ކީޓޯސްޓީރޮއިޑް** މާގިނައިން ދޫކުރުމުން ކުރިމަތިވާ ބައްޔެކެވެ.  ތުއްތު ދުވަސްވަރާއި، ޅަފުރާގައި މިސިންޑްރޯމް ޖެހުމުގެ އަސްލަކަށް ވެފައިވަނީ އެޑްރީނަލް ގްލޭންޑް އިން ކޯޓިޒޯލް އުފެއްދުމުގައި އުނިކަންތައްތަކެއް ހުރުމެވެ. މާނަައަކީ އެގްލޭންޑް ތަކުން މާގިނައިން އެންޑްރޯޖަން އުފެއްދުމެވެ. އެޑްރީނަލް ގްލޭންޑް އިން ކޯޓިޒޯލް އުފެއްދުމުގައި ހުންނަ އުނިކަމެއްގެ ސަބަބުން ކޯޓިޒޯލް އުފެއްދުން މަދުވުމުން، ޕިޓުއިޓަރީ ގްލޭންޑް އިން އެޑްރީނޯކޯޓިކޯ ޓްރޮޕިކް ހޯރމޯން އުފެއްދުން އިތުރުވެ، ކޯޓިޒޯލް އުފައްދާއިރު މިންވަރު އާދައިގެ ޙާލަތަކަށް ގެންދެއެވެ. ހަމަ އެއާއެކު އެންޑްރޯޖަން އުފައްދާ މިންވަރު ވެސް މަތިވެގެންދެއެވެ. މާނައަކީ އެޑްރީނޯޖެނިކް 17ކީޓޯސްޓީރޮއިޑް އުފެއްދުމެވެ.

އެޑްރީނޯޖެނިޓަލް ސިންޑްރޯމް ބޮޑެތި މީހުންނަށް ޖެހުމުން ފިރިހެނުންގެ ކިބައިން ފަހަރުގައި ފާހަގަ ނުވެ ހިގައިދާނެއެވެ. ސަބަބަކީ މި ބަލީގައި ފިރިހެންވަންތަ ސިފަތަކެއް މީހާގެ ކިބައިން ފާޅުވެގެންދާތީއެވެ. އަންހެނުންގެ ކިބައިން ފާހަގަ ކުރެވޭނެ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި ފިރިހެންވަންތަ ހަށިގަނޑެއް ލިބުން، ބޮލުގެ ދެއަރިމަތިން އިސްތަށިގަނޑު ފިރިހެނުން ހުންނަ ސިފަޔަށް ފެޅުން، މޫނާއި ހަށިގަނޑުގައި އިސްތަށި ފެޅުން، އުރަމަތި ކުޑަވެ ހިނދުން، މޫނުގައި އޮށާޅަނެގުން، ކުޅަދިލި ބޮޑުވުން، އަޑުބަރުވުން، މައްސަރު ކަންތައް ޖެހުން ހުއްޓުން، ބިސްދޫކުރުން ހުއްޓުން، އަދި ހަށިގަނޑު ބޭރުފުށުން ފެންނައިރު ގައިގެ މަސްގަނޑު ފިރިހެނުންނާއި އެއްގޮތަށް ހުރުން ފަދަކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޤިސްމު:ސިންޑްރޯމް
ވޯޓަރ ހައުސް ފްރިޑެރިކްސެން ސިންޑްރޯމް

ވޯޓަރ ހައުސް ފްރިޑެރިކްސެން ސިންޑްރޯމް () އަކީ ނިސީރިއާ މެނިންޖިޓިޑިސް ގެ ސަބަބުން އެޑްރީނަލް ގްލޭންޑް އަށް ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިބަލި ޖެހުމުން ދެގުރުދާގެ މަތީގައި އިންނަ ދެ އެޑްރީނަލް ގްލޭންޑް ގެ ތެރެއަށް ލޭފާއްދާގޮތް ވެއެވެ. މިބަލި ޖެހުމުން ލޭގައި **މެނިންގޮކޮކަސް** އަށަގަތުން، ލޭދަށަށްދިއުން، ޝޮކުޖެހުން، ހަށިގަނޑުގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައިވާ ލޭހޮޅިތަކުގައި ގަނޑުލޭކޮޅު އުފެދުން އަދި ލޭހިލުން ފަދަ ކަންތައްތައް ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޤިސްމު:ސިންޑްރޯމް
ކުޝިންގ ސިންޑްރޯމް

ކުޝިންގ ސިންޑްރޯމް () އަކީ ހޯރމޯން އަށް ބަދަލެއްގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ.ކުޝިންގ ސިންޑްރޯމް އަކީ އެޑްރީނަލް ކޯޓެކްސް ގެ މަސައްކަތް ހަލުވިވެ، އިތުރުވުމާއި ގުޅިގެން ކުރިމަތިވާ ބައްޔެކެވެ. ގިނަ ފަަހަރު އެޑްރީނަލް ކޯޓެކްސްގެ މަސައްކަތް ހަލުވިވެ، އިތުރުވަނީ އެހެން ކޮންމެ ވެސް ބައްޔެއްގެ ސަބަބުންނެވެ. އެޑްރީނަލް ކޯޓެކްސްގެ މަސައްކަތް ހަލުވިވެއްޖެނަމަ ކޯޓިޒޯމް ނުވަތަ ހައިޑްރޯކޯޓިޒޯން ދޫކުރާ މިންވަރު އިތުރުވެގެން ދެއެވެ. އަދި މިބަލި ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ. މިބުނި ގޮތަށް އެޑްރީނަލް ކޯޓެކްސްގެ މަސައްކަތް ހަލުވިވެ، އިތުރުވެގެން ދިޔައީ ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑް ގެ ޓިއުމަރެއްގެ ސަބަބުން ނަމަ، މިބައްޔަށް **ކުޝިންގ ބަލި** މިހެން ކިޔައެވެ. 

ކުޝިންގ ސިންޑްރޯމް ޖެހުމުން ފެނިދާނެ އުދަގޫ ތަކުގެތެރޭގައި ، ހަށިގަނޑުގެ މެދުހަށި (ބުރަކަށި އަދި ބަނޑާއި މޭމަތި ހިމެނޭބައި ) މާބޮޑަށް ފަލަވުން، މަސްތައް ދޫވެބާރުނެތިފައި ހުރުން، ލޭމައްޗަށްދިއުން ، ހަންގަނޑު ދޫވެ ހިނދުން ކުރިމަތިވުމުން ބަނޑުގައި ރޫޖެހި، ލޭނާރުތައް ފެންނަން ހުރުން، ކަށި ފީވުން، ހަކުރު ބަލި، ޖެހުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. އަދި މޫނުމަތި ފަލަވެ **ހަނދެއްގެ ސިފަޔަށް**() ބަދަލު ވެއެވެ. އަދި ދެކޮނޑު ދޭތެރެއިން ބުރަކަށީގައި ސަރުބީ ޖަމާވެ، **ބަފަލޯ ހަމްޕް**() އޭ ކިޔޭ ސިފަޔަކަށް ހުރެއެވެ. މާނައަކީ ބަފަލޯގެ ބުރަކަށިމަތި ހުންނަ ސިފަޔަށް ހުރުމެވެ. މީގެ އިތުރުން ބޮޑެތި ލޭހޮޅި ތަކުގައި ސަރުބީ ޖަމާވެ، ލޭހޮޅިތައް ހަރުވުން، އަދި ގުރުދާގެ ލޭހޮޅީގައި ކެލްސިއަމް ނުވަތަ ސަރުބީ ޖަމާވުން ހިމެނެއެވެ. 

ކުޝިންގ ސިންޑްރޯމް ފުރަތަމަ ހޯދާފައިވަނީ 1932 ވަނަ އަހަރު އެމެރިކާގެ ނިއުރޯސާޖަން އެއްކަމަށްވާ ހާރވޭ ކުޝިންގ އެވެ. އަންހެނުންނަށް މިބަލިޖެހޭ މިންވަރު މައްޗެވެ. އަދި މާބަނޑު ދުވަސްވަރު އަދި ވިހެއުމާއި ގުޅިގެން ވެސް މިބަލި އަންހެނުންނަށް ކުރިމަތިވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ކޮންމެ އުމުރެއްގެ މީހުންނަށް ވެސް މިބަލި ޖެހިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް 60-30 އަހަރާއި ދެމެދުގެ މީހުންނަށް މިބަލިޖެހޭ މިންވަރު އިތުރުކަން ފާހަގަ ކުރެވިފައި ވެއެވެ. 

ކުޝިންގ ސިންޑްރޯމް ޖެހެނީ އެޑްރީނަލް ގްލޭންޑް އިން ކޯޓިޒޯލް ދޫކުރާ މިންވަރު އިތުރުވެގެން ކަމަށްވިޔަސް އާންމު ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު އެޑްރީނަލް ގްލޭންޑް އިން ގުލޯކޮކޯޓިކޮއިޑް ހޯރމޯންތައް ދޫކުރާ މިންވަރު އިތުރުކުރާ ކޮންމެ ކަމެއްގެ ސަބަބުން ވެސް ކުޝިންގ ސިންޑްރޯމް ޖެހިދާނެއެވެ. މިސާލަކަށް އެޑްރީނަލް ގްލޭންޑް ގައި ޓިއުމަރު އުފެދުން، އެޑްރީނޯކޯޓިކޯޓްރޮޕިކް ހޯރމޯން މާގިނައިން އުފެއްދުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. ކޯޓިކޯސްޓީރޮއިޑް ހިމެނޭ ބޭސްތައް ބޭނުންކުރުމަކީ ވެސް ކުޝިންގ ސިންޑްރޯމް ގެ އަލާމާތްތައް ފެނުން ގާތްކަމެކެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޤިސްމު:ސިންޑްރޯމް
ކަވަސާކީ ސިންޑްރޯމް

ކަވަސާކީ ސިންޑްރޯމް ()ނުވަތަ ކަވަސާކީ ބަލި، ނުވަތަ މިޔުކޯކިޔުޓެނިއަސް ލިމްފް ނޯޑް ސިންޑްރޯމް އަކީ އޭގެ އަޞްލު އަދި ހޯދިފައިނުވާ ވަރަށް ނާދިރު ބައްޔެކެވެ. ކުޑަކުދިންނަށް ޖެހޭ ހިތުގެ ބަލިތަކުގެ މައިގަނޑު ސަބަބެއްގެ ގޮތުގައި ކަވަސާކީ ސިންޑްރޯމް ގުނާލެވެއެވެ. ކަވަސާކީ ސިންޑްރޯމް ނުވަތަ ބަލި އަކީ މެދު ސައިޒްގެ ލޭހޮޅިތައް ދުޅަވުން ކުރިމަތިވާ ބައްޔެކެވެ. ވަރަށް ގިނަ ގުނަވަންތަކަށް މިބަލީގެ އަސަރު ފޯރައެވެ. އެގޮތުން ހަންގަނޑު، ލިމްފް ގޮށްތައް، ހަށިގަނޑުގެ އެތެރޭގައިވާ ތެތްދުލިފަށްތައް، އަދި އަތްތިލަ އާއި ފައިތިލަ އަދި ހިތް ފަދަ ގުނަވަންތައް ހިމެނެއެވެ. 

ކަވަސާކީ ސިންޑްރޯމް އާންމުކޮށް ޖެހެނީ އުމުރުން 5 އަހަރުން ދަށުގެ ކުދިންނަށެވެ. ފުރަތަމަ މިބަލި ހޯދާފައިވަނީ 1967 ވަނަ އަހަރު ޖަޕާނުންނެވެ. ބަލީގެ އަސްލު ސަބަބުން އަދި ހޯދިފައި ނުވި ނަމަވެސް 1990 ވަނަ އަހަރު ހަދާފައިވާ ބައެއް ރިސާރޗް ތަކުން ކޮންމެ ވެސް ވައްތަރެއްގެ ބެކްޓީރިޔާ އިން އުފައްދާ ވިހަ އަކުން މިބަލި ޖެހޭ ކަމަށް ހެކިތައް ފެނިފައިވެއެވެ.

ކަވަސާކީ ސިންޑްރޯމް ޖެހުމުން ފެނިދާނެ ނުވަތަ ފާހަގަ ކުރެވިދާނެ ބައެއް ކަންތައްތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ. 
* ދިގުލައި ހުންއައުން
* ލޯރަތްވުން
* އަނގަތެރެ އަދި ތުންފަތަށް ބަދަލުއައުން
* ހަންގަނޑުން ބިހިނެގުން
* ކަރުގައި ގޮށްލުން
* އަތާއި ފައިގެ ހުދު ހަން ރަތްވުން
* ހިތުގެ ލޭހޮޅިތަކަށް ގެއްލުންވުން

ކަވަސާކީ ސިންޑްރޯމް އާއި ގުޅިގެން ދިމާވާ އުދަގޫތަކަށް ފަރުވާ ކުރުމަށް **އެސްޕިރިން** ބޭނުން ކުރެވެއެވެ. ބަލި ދެނެގަނެވޭތާ 10 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ލޭގެ ތެރެއަށް **ގާމާ ގްލޯބިއުލިން** ފޮނުވާލެވިއްޖެނަމަ އެސްޕިރިންއަށް ވުރެ ރަގަޅަށް އޭގެ މަސައްކަތްކޮށް، ހިތަށް ލިބޭގެއްލުމުން މިންޖުކޮށްދޭ ކަމަށް ވެއެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޤިސްމު:ސިންޑްރޯމް
ކްރޮނިކް ފެޓީގް ސިންޑްރޯމް

ކްރޮޓިކް ފެޓީގް ސިންޑްރޯމް () ނުވަތަ **ޕޯސްޓްވައިރަލް ފެޓީގް ސިންޑްރޯމް**، ނުވަތަ **ލޯ ނެޗުރަލް ކިލަރ ސެލް ސިންޑްރޯމް** އަކީ ވަރުބަލިވުން އަދި ވަރުދެރަވުން ގާތްގަނޑަކަށް 6 މަސް ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް އިހްސާސް ކުރަންޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިބަލި ފެށިގެން އަންނަނީ ކުއްލިއަކަށެވެ. 

ވަރުބަލިވުމުގެ އިތުރުން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ، އާދައިގެ ވަރަކަށް ހުންއައުން ، އަރުތެރެ ފާރުވުން،ގޮށްލުން، މަސްތަކުގައި ރިހުން، ވަރުދެރަވުން،ހުޅުގައި ރިހުން، ބޮލުގައި ރިހުން، ނިދިނައުން، ކަންކަމުގައި ގޮތެއް ނިންމަން ނޭގުން، ހަދާންނެތުން، އަދި ލޮލުގެ ފެނުމަށް ބަދަލުއައުން ހިމެނެއެވެ. 

ކްރޮނިކް ފެޓީގް ސިންޑްރޯމް ދެނެގަންނާނެ ވަކި ޚާއްޞަ ޓެސްޓެއް އަދި ތަޢާރަފް ކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ. މިބައްޔާއި ތަފާތު ވަކިކުރަންނޭގި އަރާރުން އުފެދޭ ބައެއް ބަލިތަކުގެ ތެރޭގައި އެޕްސްޓެންބަރ ވައިރަސް އިންފެކްޝަން އަދި މަޔަލްޖިކް އެންސެފަލޮމައިއެލައިޓިސް ހިމެނެއެވެ. އަދި ބައްޔަށް ވަކި ފަރުވާއެއް ވެސް ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޤިސްމު:ސިންޑްރޯމް
ޕެންޑްރެޑް ސިންޑްރޯމް

**ޕެންޑްރެޑް ސިންޑްރޯމް** ()އަކީ ވިރާސީ ގޮތުން ކުރިމަތިވާ މެޓަބޮލިކް ހާލަތެކެވެ. މިބަލި ޖެހުމުން، ބީރުވުން، އަދި އަޔޮޑިން ތައިރޮއިޑް ހޯރމޯން އާއި ގުޅިލާމެހުމަށް ބުރޫއަރައެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑް އާދަޔާ ޚިލާފަށް ބޮޑުވެއެވެ. އުފެދުމުގައި ބީރުވުން ކުރިމަތިކުރުވާ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ޕެންޑްރެޑް ސިންޑްރޯމް އެވެ. މިބަލިޖެހޭ ހުރިހާ މީހުންނަކަށް ހައިޕޯތައިރޮއިޑިޒަމްގެ އުދަގޫތައް މެދުވެރިއެއް ނުވެއެވެ. އަދި މިއީ ދިރިހުރުމުގެ މުއްދަތަށް އަސަރުފޯރުވާ ބައްޔެއްވެސް ނޫނެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޤިސްމު:ސިންޑްރޯމް
ޝީއެންޒް ސިންޑްރޯމް

ޝީއެންޒް ސިންޑްރޯމް () ނުވަތަ **ޕޯސްޓްޕާރޓަމް ޕިޓޫއިޓަރީ ނެކްރޯސިސް** އަކީ ބަލިވެއިނުމާއި ވިހެއުމާއި ގުޅިގެން ޕިޓުއިޓަރީ ގްލޭންޑްގެ ހޯރމޯންތަކުގެ މަސައްކަތަށް ބުރޫއެރުމުގެ ސަބަބުން (ހައިޕޯޕިޓޫއިޓަރިޒަމް) ކުރިމަތިވާ ބައްޔެކެވެ. މިބުރޫ އަރަނީ ވިހެއުމާއި ގުޅިގެން ކުރިމަތީ ޕިޓުއިޓަރީ ގްލޭންޑް އޮކްސިޖަން އަށް ފެންބޮވައިގެންފައިވާ ހިނދު، ކުރިމަތީ ޕިޓުއިޓަރީ ގްލޭންޑްގެ ސެލްތައް ހަލާކުކޮށްލާތީ އެވެ. ހަށިގަނޑުން މާބޮޑަށް ލޭފޭއްދުން ކުރިމަތިވުން، ސެޕްޓިކް ޝޮކުޖެހުން، އަދި ބާރން ޝޮކުޖެހުން ފަދަ ކަމެއްގެ ސަބަބުން ވެސް މިބަލި ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ. މިއީ އެއްދުވަސްވަރެއްގައި އަންހެނުންގެ މެދުގައި ވަރަށް އާންމު ބައްޔެއް ކަމުގައި ބެލެވުނެވެ. 
ޝީއެންޒް ސިންޑްރޯމް އާއި ގުޅިގެން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ، އުރަމަތިން ކިރު އުފައްދައިނުދިނުން، ކިހިލިފަތްދޮށުގައި އިސްތަށި ނުފެޅުން، ޖިންސީ ގުނަވަން ވަށައިގެންވާ ހިސާބުގައި އިސްތަށި ނުފެޅުން، މައްސަރު ކަންތައް ނުޖެހުން، ފަދަ ކަންތައް ހިމެނެއެވެ. ޕިޓުއިޓަރީ ހޯރމޯންގެ ސަޕްލިމެންޓް ބޭނުންކުރުމުން ބަލި ރަގަޅުވާކަމަށް ވެއެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޤިސްމު:ސިންޑްރޯމް
ރޭޒް ސިންޑްރޯމް

**ރޭޒް ސިންޑްރޯމް** ()އަކީ ފާނަ ބަސަނދު، އިންފުލުއެންޒާ ނުވަތަ އެހެން ވައިރަސް އަކުން ޖެހޭ ބައްޔަކާއި ވިދިގެން ކުޑަކުދިންނަށް ކުރިމަތިވާ ނާރުތަކުގެ ބައްޔެކެވެ. މިބަލި ޖެހުމުން ސިކުނޑި ދުޅަވެ، ފުރަމޭ ގައި ސަރުބީ ޖަމާވުން މެދުވެރި ކުރުވައެވެ. މިބަލި ފުރަތަމަ ހޯދާފައިވަނީ އޮސްޓްރޭލިޔާގެ ޕެތޮލޮޖިސްޓެއް ކަމުގައިވާ އާރްޑީކޭ ރޭ 1963 ވަނަ އަހަރުގައެވެ.

އާންމު ގޮތެއްގައި ރޭޒް ސިންޑްރޯމް ޖެހެނީ ވައިރަސް އަކުން ޖެހޭ ބައްޔެއް ރަގަޅު ވަމުން އަންނަ ދުވަސްވަރެއްގައެވެ. ނަމަވެސް **ވާރފަރިން އަށް ވިހަވުން**، އަދި **އެފްލަޓޮކްސިން** ގެ ސަބަބުން ވެސް މިބަލި ޖެހިދާނެއެވެ. ވައިރަލް އިންފެކްޝަން އަކާއި ގުޅިގެން އެސްޕިރިން ބޭނުންކުރުމުން ވެސް ބައެއް ފަހަރު މިބަލި ޖެހިދާނެކަމަށް ވެއެވެ.

ރޭޒް ސިންޑްރޯމް ޖެހުމުން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ، މޭނުބައިކުރުން، ހޮނޑުލެވުން، ތާއްޔަށްޖެހި ނިދިއައިސްފައި ހުރުން، ކަންކަމުގައި ގޮތެއް ނިންމަންނޭގިފައި ހުރުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ދުވާލު ގަޑީގައި ވެސް ތާއްޔަށްޖެހުން، ފިޓްޖެހުން،ވަގުތާއި ތަން އޮޅުން، ނޭވާލުން ހުއްޓުން، އަދި ކޮމާއަށް ދިއުން ފަދަ ކަންތައް ހިމެނެއެވެ.

ރޭޒް ސިންޑްރޯމް ކުރިމަތިވާ އަސްލު ސަބަބު ނޭގޭ ނަމަވެސް ވައިރަސް ގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބަލިތަކާއި ގުޅިގެން ސިކުނޑީގެ މައިޓޮކަންޑްރިއާ އަށް ލިބޭ ގެއްލުމާއި މިބައްޔާއި ގުޅުމެއްވާކަމަށް ބެލެވިފައިވެއެވެ. ކުޑަކުދިންނަށް ޖެހޭ ވައިރަލް އިންފެކްޝަން ތަކުގައި އެސްޕިރިން ފަރުވާގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން މަދުކުރުމާއި ގުޅިގެން ރޭޒް ސިންޑްރޯމް ޖެހޭ މިންވަރު ދަށަށް ގޮސްފައިވާކަން ފާހަގަ ކޮށްލެވެއެވެ.

ރޭޒް ސިންޑްރޯމް އަށް ވަކި ޚާއްޞަ ފަރުވާއެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ. އެހެން ބައްޔާއި ގުޅިގެން އަންނަ ބަދަލުތަކަށް ފަރުވާގެ ގޮތުގައި ކޯޓިކޯސްޓީރޮއިޑް، އިންސިޔުލިން، އެންޓިބަޔޮޓިކް، ގުލްކޯޒް ފަދަ ތަކެތި ބޭނުން ކުރެވެއެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޤިސްމު:ސިންޑްރޯމް
ޓަރަވަނަ ސިންޑްރޯމް

**ޓަރަވަނަ ސިންޑްރޯމް** () އަކީ ޖަޕާން އަދި ޕޮލިނޭޝިއަން ޖަޒީރާގެ ކަނޑުފީނާ މީހުންނަށް ދިމާވާ **ޑިކަމްޕްރެޝަން ސިކްނެސް** ގެ ވައްތަރެކެވެ. މިއީ އާންމުކޮށް މުތް ފަދަ ޖަވާހިރު ހޯދުމަށް އަޑިއަށް ފީނާ މީހުންނަށް ދިމާވާކަމެކެވެ. އެގޮތުން މުތް ހޯދުމަށްޓަކައި 50 މީޓަރުގެ އަޑިއަށް ފީނަން ޖެހެއެވެ. އެގޮތުން ދުވާލަކު 100-60 ފަހަރާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ފީނައެވެ. އަދި ކޮންމެ ދެފީނުމެއް ދެމެދުގައި މަތީގައި ހޭދަކުރަނީ މަދު ސިކުންތު ކޮޅަކުން ފެށިގެން ގޮސް 2 މިނިޓް ވަރެވެ.

ޓަރަވަނަ ސިންޑްރޯމް ގެ މައިގަނޑު އަލާމާތަކީ ހުޅުތަކުގައި ރިހުން އެވެ. މީގެ އިތުރުން ސެންޓްރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމް އަށް އަސަރުކޮށްފިނަމަ، ވާގިނެތުން ނުވަތަ ވާވުން ފަދަ ކަމެއް ކުރިމަތިވުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ.

ޓަރަވަނަ ސިންޑްރޯމް އިން ސަލާމަތްވުމަށް ހެދޭނެ ގޮތަކީ ދެފީނުމުގެ ދެމެދުގައި މަތީގައި ހޭދަކުރާ ވަގުތު އިތުރުކުރުމެވެ. އެގޮތުން 10-5 މިނިޓާއި ދެމެދުގެ ވަގުތެއް މަތީގައި ހޭދަކުރެވިދާނެއެވެ. މިގޮތަށް ހެދުމުން އެއްފަހަރު ފީނުމުގެ ތެރޭގައި ހަށިގަނޑުގައި ޖަމާވެފައި ހުންނަ ނައިޓްރޯޖަން ދެވަނަ ފަހަރު ފީނަށް ފެށުމުގެ ކުރިން ހަށިގަނޑުން ބޭރުވެގެން ދެއެވެ. އަވަސް އަވަހަށް ފީނުމުން ނައިޓްރޯޖަން ހަށިގަނޑުން ބޭރުނުވެ، ހަށިގަނޑުގެ ތެރޭގައި އިތުރަށް ޖަމާވެ، ގިނަވާގޮތް ވެއެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޤިސްމު:ސިންޑްރޯމް
ފުރާލިކްސް ސިންޑްރޯމް

ފުރާލިކްސް ސިންޑްރޯމް ()ނުވަތަ **އެޑިޕޮސޯޖެނިޓަލް ޑިސްޓްރޮފީ** އަކީ ވަރަށް މަދުން ނަމަވެސް ކުޑަކުދިންނަށް ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިބަލި ޖެހުމުން ފާހަގަ ކުރެވޭނެ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި، މާބޮޑަށް ފަލަވުން، ބޮޑުނުވުން، އަދި ޖިންސީ ގުނަވަންތައް ރަގަޅަށް ފުރިހަމަ ނުވުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. މިބަލިޖެހެނީ ހައިޕޯތަލަމަސް އަށް ޖެހޭ ޓިއުމަރު އާއެކުގައެވެ. އެހެން ކަމުން ކާހިތްވުން، އަދި ގޮނާޑޮޓްރޮޕިން ދޫކުރުން ދަށްވުން ފަދަ ކަންތައްތައް ކުރިމަތިވުން ހިމެނެއެވެ. މިބަލި ފުރަތަމަ ހޯދާފައިވަނީ އޮސްޓްރޭލިޔާގެ ނިއުރޮލޮޖިސްޓެއް ކަމުގައިވާ އަލްފްރެޑް ފުރޯލިކް އެވެ.

ފުރާލިކްސް ސިންޑްރޯމް ޖެހެނީ އާންމުކޮށް ފިރިހެން ކުދިންނަށެވެ. ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑް އާއި ހައިޕޯތަލަމަސް އާއި ދެމެދު އޮންނަ ގާތްގުޅުމުގެ ސަބަބުން ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑް ގެ މަސައްކަތް ދަށްކޮށްލުމަކީ މިބަލިޖެހުމުން ވެދާނެ ގޮތެކެވެ.

ހައިޕޮތަލަމަސް ގައި އުފެދިފައިވާ ޓިއުމަރުގެ އަސަރު ފެނުމަށް ޚާއްޞަ ނާރު އަށް ކޮށްފިނަމަ ލޮލުގެ ފެނުމަށް ބަދަލު އައުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. މިބައްޔަށް ފަރުވާ ކުރުމަށް ޓިއުމަރު ނަގަން ޖެހެއެވެ. އަދި އާދައިގެ ވަރަކަށް މީހާގެ ބަރުދަން ލުއިވަންދެން ކެއުމުގައި ބަލަން ޖެހެއެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޤިސްމު:ސިންޑްރޯމް
އޮށާޅަ

**އޮށާޅަ** އަކީ ޒުވާން ދުވަސްވަރު އަންހެން ކުދިންނާއި ފިރިހެން ކުދިންގެ މޫނު މަތިން ނަގާ ބިއްސެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި އޮށާޅަ ނަގަނީ އުމުރުން 20 އަހަރާއި 30 އަހަރާއި ދެމެދުގެ މީހުންގެ މޫނުންނެވެ.

އޮށާޅަ ނެގުމުގައި ވަރަށް ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ހިއްސާވެއެވެ. 
* ފުރާވަރަށް އަރާ ދުވަސްވަރު ހަށިގަނޑުގެ ހޯރމޯން ތައް އިތުރުވުން: މިހޯރމޯން ތަކުގެ ސަބަބުން ހަމުގައި ހުންނަ ތެޔޮ އުފައްދާ ގްލޭންޑް ތަކުގެ ސައިޒު އަދި އޭގެ މަސައްކަތް އިތުރު ކުރުވައެވެ. 
* ތެޔޮ އުފައްދާ ގްލޭންޑް ތަކުން ބޭރުކުރާ ތެޔޮ ހަމުގެ ފަށަލަ އާއި ހަމައަށް ގެނެސްދޭ ކެނަލްތައް ހަމުގައި ހުންނަ ޕްރޮޓީން އެއް ކަމުގައިވާ ކެރަޓިން އިން ބެދުން
* ގްލޭންޑް ތަކުގެ މަސައްކަތް އިތުރުވެ، ކެނަލްތައް ބެދުމުން ހަމުގައާއި ތެލުގައި އުޅޭ ބެކްޓީރިޔާތައް އިތުރުވެ، މިކަމުގެ ސަބަބުން އިންފްލެމޭޝަން (ދުޅަވެ ފުއްޕުން) އުފެދެއެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ދޫނި ރޯގާ

**ދޫނި ރޯގާ** ()އަކީ އިންފުލުއެންޒާ އޭ ވައިރަސްގެ ސަބަބުން ފެތުރޭ ބައްޔެކެވެ. މިބަލި އިންސާނުންނަށް ޖެހޭކަން ފާހަގަ ކުރެވިފައިވަނީ 1997 ވަނަ އަހަރު އެވެ. ދޫނި ރޯގާ ޖައްސާ ވައިރަހުގެ އެންމެ ނުރައްކާތެރި ވައްތަރަކީ ( H5N1 ) އެވެ.

ދޫނި ރޯގާ ޖެހުމުން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހުންއައުން، ކެއްސުން، މަސްތަކުގައި ރިހުން، ލޮލުގެ އިންފެކްޝަން، ނިއުމޯނިޔާ، އަދި ވައިރަލް ނިއުމޯނިޔާ ޖެހުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ތަންފާރު

ތަންފާރު() އަކީ ބަލިމީހަކު އެއްތަނެއްގައި އަބަދު އެއްފަރާތަކަށް، ނުވަތަ އެއްގޮތަކަށް އޮތުމުގެ ސަބަބުން އެމީހާ ގައިގައި އުފެދޭފާރެވެ. އެހެން ކަމުން ބަލިމީހަކު އަބަދު އެއްގޮތަކަށް ނުވަތަ އެއްފަރާތަކަށް އޮތުމުގެ ސަބަބުން ދަށަށް އޮންނަ ފަރާތުގައި ފާރުއުފެދުމުން **ތަންފާރު** ޖެހުނީ ކަމުގައި ބެލެވިދާނެއެވެ. މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ތަންފާރު އުފެދެނީ މަސް ނެތި ސީދާ ސީދާ ހަންގަނޑާއި ވިދިގެން ކަށި އެކުލެވޭ ހިސާބުތަކުގައެވެ. މިސާލަކަށް ކަކޫ، އުޅަބޮށި، އަދި ތަނބިކަށި ފަދަ ތަންތަނުގައެވެ.
thumb
ޤިސްމު:ބަލިތައް
ވައިފޭބުން

ވައިފޭބުން() އަކީ ދަށްބަނޑަށް ތަދުވުމާއިއެކު ވައިގެ ސަބަބުން އުރަވަޅި ބޮޑުވުމެވެ. މިއީ ދިވެހި ބަހުގެ ރަދީފްގައި **ވައިފޭބުން** ލިޔެފައިވާ ގޮތެވެ. މީގެ ބައެއް ވައްތަރަށް އުރަވަޅީ ވައި މިހެން ވެސް ކިޔައެވެ. ވައިފޭބުމުގެ ވަރަށް ގިނަ ވައްތަރުތައް ވެއެވެ. ބައެއް މީހުންނަށް ހީވެފައި އޮންނަ ގޮތުން ވައިފޭބުން ކުރިމަތިވަނީ ހަމައެކަނި ފިރިހެނުންނަށެވެ. ނަމަވެސް އަންހެނުންނަށް ވެސް ވައިފޭބުމުގެ ބައެއް ވައްތަރު ޖެހޭކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ލޮލު ރޯގާ

thumb|ލޮލު ރޯގާ
ލޮލު ރޯގާ ()އަކީ ލޮލަށް ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިބަލި ޖެހުމުން ލޯރަތްވުން، ލޮލުން ފެންފޭބުން، އަދި ލޮލުގައި މަޑުލުން ކުރިމަތި ކުރުވައެވެ. ލޮލުރޯގާގެ ވަރަށް ގިނަ ވައްތަރުތައް ހުރެއެވެ. 

## ސަބަބުތައް
ލޮލު ރޯގާ ޖެހެން މެދުވެރިވާ ވަރަށް ގިނަ ސަބަބުތައް ހުރެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި : - 
* ވައިރަސް އިންފެކްޝަންގެ ސަބަބުން ލޮލުރޯގާ ޖެހުން
* ބެކްޓީރިޔަލް އިންފެކްޝަންގެ ސަބަބުން ލޮލު ރޯގާ ޖެހުން
* ނުގުޅޭ އަސަރެއް ކުރިމަތިވެގެން ލޮލު ރޯގާ ޖެހުން

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ކޮން ސިންޑްރޯމް

ކޮން ސިންޑްރޯމް ()އަކީ އެޑްރީނަލް ގްލޭންޑްގެ ބޭރު ތޮށި ފަލަ އެޑްރީނަލް ކޯޓެކްސް އިން ދޫކުރާ މިނެރަލޯ ކޯޓިކޮއިޑް ހޯރމޯން އެއް ކަމުގައިވާ އެލްޑޮސްޓެރޯން ދޫކުރުން އާދަޔާ ޚިލާފަށް އިތުރުވުމުގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. އެލްޑޮސްޓެރޯންގެ (އެލްޑޮސްޓެރޯން އިތުރުވުމުން ) ސަބަބުން ލޮނު އަދި ފެން ހަށިގަނޑުގައި ޖަމާވެ، ގުރުދާ އިން ޕޮޓޭސިއަމް ބޭރުކުރާ މިންވަރު މަތިވެގެން ދެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ލޭމައްޗަށްދިއުން މެދުވެރި ކުރުވައެވެ. ގުރުދާއިން ޕޮޓޭސިއަމް ބޭރުކުރާ މިންވަރު އިތުރުވުން ލޭގައި ޕޮޓޭސިއަމް މަދުވުން ގެ މައްސަލަ ފެންމަތި ކުރުވައެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޤިސްމު:ސިންޑްރޯމް
އެޑިސެންޒް ބަލި

އެޑިސެންޒް ބަލި() އަކީ އެޑްރީނަލް ގްލޭންޑް ގެ އެޑްރީނަލް ކޯޓެކްސް ހަލާކުވެ، އޭގެ މަސައްކަތް ފުރިހަމަ ނުކުރެވުމުގެ ސަބަބުން އެޑްރީނަލް ކޯޓެކްސްގެ މަސައްކަތަށް ބުރޫއަރައި، އެއިން ދޫކުރާ ސްޓީރޮއިޑް ހޯރމޯންތައް ކަމުގައިވާ ގްލޫކޯ ކޯޓިކޮއިޑް އަދި މިނެރަލޯ ކޯޓިކޮއިޑް އެކަށޭނަ ގޮތެއްގައި ދޫނުކުރުމުގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މިބަލި ޖެހެނީ އެޑްރީނަލް ކޯޓެކްސް ގެ 90 އިންސައްތަ އަށްވުރެ ބޮޑު ބަޔެއް ހަލާކުވެ މަސައްކަތް ނުކުރާގޮތް ދިމާވެއްޖެ ނަމަ އެވ.

އެމެރިކާގެ އާބާދީގެ ކޮންމެ މިލިޔަނަކުން 60-40 މީހުންނަށް މިބަލި ޖެހޭކަމަށް ދިރާސާތަކުން ދައްކައެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޒޮލިންޖަރ އެލީސެން ސިންޑްރޯމް

ޒޮލިންޖަރ އެލީސެން ސިންޑްރޯމް() އަކީ ގެސްޓްރިން ހޯރމޯން ގެ މިންވަރު މަތިވެ، މައިދާ އިން ހައިޑްރޯކްލޮރިކް އެސިޑް ދޫކުރާ މިންވަރު އިތުރުވާ ބައްޔެކެވެ. މިބަލި ޖެހޭ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ޗިސްމޭ ނުވަތަ ޑުއަޑީނަމް ގައި ޓިއުމަރު ނުވަތަ ކެންސަރު އުފެދި އޭގެ ސަބަބުން ގެސްޓްރިން ހޯރމޯން ގެ މިންވަރު މަތިވެ، ހައިޑްރޯކްލޮރިކް އެސިޑް ދޫކުރާ މިންވަރު އިތުރުވެ، އާޚިރު ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ގޮހޮރުގެ ފާރު އުފެދޭގޮތް ވެއެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޤިސްމު:ސިންޑްރޯމް
އެކްރޯމެގަލީ

އެކްރޯމެގަލީ()  ގެ މާނަ އަކީ ހަށިގަނޑުގެ **އަތްފައި'' އާދަޔާ ޚިލާފަށް ބޮޑުވުމެވެ. ލަފުޒީ ގޮތުން ބަލާއިރު **އެކްރޯ** މާނައަކީ **އަތްފައި** ނުވަތަ ހަށިގަނޑުގެ މައި ޖިސްމާއި ވަކިވެފައިވާ ބައެވެ. އަދި **މެގަލީ** ގެ މާނަ އަކީ ބޮޑުވުމެވެ. އެހެން ކަމުން މިބައްޔަށް **'އަތްފައި ބިޔަވާ ބަލި** މިހެން ކިޔަމާ ހިގާށެވެ. މިބަލި ޖެހެނީ **އެޕިފީސަލް ޕްލޭޓް''' ބަންދު ވުމަށްފަހުގައި ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑް އިން އާދަޔާ ޚިލާފަށް ގިނައިން ގްރޯޘް ހޯރމޯން އުފައްދަން ފެށުމުންނެވެ. ވަރަށް ގިނަ ސަބަބު ތަކާ ހެދި މިބަލި ޖެހިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ އާންމު ސަބަބަކީ ޕިޓޫއިޓަރީ އެޑިނޯމާ އޭ ކިޔާ ޓިއުމަރުގެ ވައްތަރެކެވެ.

އެކްރޯމެގަލީ އެންމެ އާންމުކޮށް ޖެހެނީ މެދު އުމުރުގެ މީހުންނަށެވެ. ބަލި އުފެދޭގޮތް ރަގަޅަށް ދެނެގަންނަން ނޭގުމާއި، އަދި ބަލި ބޮޑުވަމުން އަންނަގޮތް ލަސްކަމުން ބަލީގެ ކުރީކޮޅު ބަލި ދެނެގަތުން އޮންނަނީ އުދަގޫ ކަމަކަށް ވެފައެވެ. އެކްރޯމެގަލީ ޖެހުމުން އަތްފައި ބޮޑުވުމުގެ އިތުރުން މޫނު، ނޭފަތް، ކަންފަތް، ތުންފަތް ފަދަ ގުނަންތައް ވެސް ބޮޑުވެގެން ދެއެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ނެލްސަން ސިންޑްރޯމް

ނެލްސަން ސިންޑްރޯމް()  އަކީ އެޑްރީނަލް ގްލޭންޑް ނެގުމަށްފަހު ޕިޓޫއިޓަރީ އެޑިނޯމާ އާދަޔާ ޚިލާފަށް އަވަހަށް ބޮޑުވުމެވެ. އެޑްރީނަލް ގްލޭންޑް ނެގުން އަކީ ކުޝިންގ ސިންޑްރޯމް ގެ ފަރުވާގެ ގޮތުގައި ކޮށްއުޅޭ ކަމެކެވެ. އެޑްރީނަލް ގްލޭންޑް ނަގައިފިނަމަ ކޯޓިޒޯލް އެއް ނުއުފައްދާނެއެވެ، މާނައަކީ ކޯޓިޒޯލްގެ **ނެގެޓިވް ފީޑްބެކް** އެއް ނުހުންނާނެއެވެ. އެހެން ކަމަށް ވެއްޖެނަމަ ކުރިން އުފެދިފައި ހުރި ޕިޓޫއިޓަރީ އެޑިނޯމާ އެއްނަމަ ވަރަށް ފަސޭހަ ކަމާއެކު ބޮޑުވެގެންދާގޮތް ވެއެވެ.

ޕިޓޫއިޓަރީ އެޑިނޯމާ ފަދަ ޓިއުމަރެއް ބޮޑުވާނަމަ ސިކުނޑި އަށް ފިތޭގޮތް ވެއެވެ. އަދި އެޑްރީނޯ ކޯޓިކޯ ޓްރޮޕިކް ހޯރމޯން، އާއި މިލަނޯސައިޓް ސްޓިމިއުލޭޓިންގ ހޯރމޯން އުފައްދާ މިންވަރު އިތުރުވެގެން ދެއެވެ.

މިބަލި ޖެހުމުން ފެންނަ އެންމެ އާންމު އަލާމާތްތަކަކީ މަސްތަކުގެ ވަރުދެރަވުން، އަދި ހަންގަނޑުގެ ކުލަ ގަދަވުން ފަދަ ކަންތައްތަކެވެ. މިހާރު މިބަލި ޖެހޭ މިންވަރު ވަނީ ދަށްވެފައެވެ. ސަބަބަކީ ދެ އެޑްރީނަލް ގްލޭންޑް ނަގަނީ ވަރަށް މަދު ޙާލަތެއްކަމުގައިވުމެވެ.

މިބަލި ފުރަތަމަ ހޯދާފައިވަނީ 1960 ވަނަ އަހަރު އެމެރިކާގެ ޑޮކްޓަރެއް ކަމުގައިވާ ޑރ ޑޮން ނެލްސަން އެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޤިސްމު:ސިންޑްރޯމް
ލޭގައި ޕްރޯލެކްޓިން ގިނަވުން

ލޭގައި ޕްރޯލެކްޓިން ގިނަވުން()  ގެ މާނަ އަކީ ލޭގައި ޕްރޯލެކްޓިން ހޯރމޯންގެ މިންވަރު އާދަޔާ ޚިލާފަށް ގިނަވެފައި ނުވަތަ މަތިވެފައި ހުރުމެވެ. ޕްރޯލެކްޓިން ނުވަތަ ()އަކީ ގާތުންދޭ ދުވަސްވަރު ދޫކުރާ ޕެޕްޓައިޑް ހޯރމޯން އެކެވެ. މިހޯރމޯން އެންޓީރިއޯ ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑް ގައި ހުންނަ *ލެކްޓޯޓްރޯޕް*(Lactotrope) ސެލްތަކުން އުފައްދައި ދޫކުރެއެވެ. މީގެ އިތުރުން އުރަމަތި އަދި މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ރަހިމުގެ ފާރުން ވެސް މިހޯރމޯން އުފައްދައި ދޫކުރެއެވެ. ގާތުން ކިރުދިނުމުގެ ތެރޭގައި ކުޑަ ދަރިފުޅު މައިމީހާގެ އުރަމަތީގައި އަނގަޖަހައި ދަމާލުމުން، ޕްރޯލެކްޓިން އުފެއްދުމަށް ބާރުއަޅައެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އުރަމައްޗަށް ކިރުއެރި، ފުރެއެވެ. އެއީ ޖެހިގެން އަންނަ ފަހަރު ގާތުންދޭން ވާއިރު ކިރު އުރަމަތީގައި ޖަމާވެފައި ބެހެއްޓުމަށްޓަކައެވެ.

ލޭގައި ޕްރޯލެކްޓިން ގިނަވުމަކީ އަންހެނުންގެ އުރަމަތިން ކިރުބޭރުކުރުން ހަލުވި ކޮށްދޭނެ ކަމެކެވެ. އަދި މައްސަރުކަންތައް ގަވާއިދުން ނުޖެހޭގޮތް ދިމާވާ ވެދާނެ ކަމެކެވެ. އަދި މިކަމުގެ ސަބަބުން ފިރިހެނުންގެ ނަސްލު އުފައްދާ ނިޒާމް ރަގަޅަށް މަސައްކަތް ނުކުރުން، ކޮޅުނުވުން، އަދި ދަރިންނުލިބުން ފަދަ ކަންތައްތައް ފިރިހެނުންނަށް މެދުވެރި ކުރުވައެވެ. 
## ތަބީޢީ މިންވަރު
* އަންހެނުން: ކޮންމެ ލިޓަރެއްގައި 580 މައިކްރޯ އިންޓަނޭޝަނަލް ޔުނިޓް
* ފިރިހެނުން: ކޮންމެ ލިޓަރެއްގައި 450 މައިކްރޯ އިންޓަނޭޝަނަލް ޔުނިޓް

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ހާރޓްނަޕް ބަލި

ހާރޓްނަޕް ބަލި()   އަކީ **އެމިނޯ އެސިޑް** ، **ޓްރައިޕްޓަފާން** މެޓަބޮލިޒަމް ގައި އުފެދުމުގައި ހުންނަ ޢައިބެކެވެ. އެހެންގޮތަކަށް ބުނާނަމަ މިއީ އުފެދުމުގައި ހުންނަ ކަމެއްގެ ސަބަބުން ޓްރައިޕްޓަފާން މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ދިމާވާ މައްސަލަ އެކެވެ.

## ބައްޔަށްކިޔާ އެހެނިހެން ނަންތައް

* އެޗް ބަލި
* ހާރޓްނަޕް ޑިސްއޯޑަރ
* ހާރޓްނަޕް ސިންޑްރޯމް
* ޓްރައިޕްޓަފާން ޕައިރޮލޭސް ޑިފިޝެންސީ
* ޕެލެގްރާ ސަރެބިލާރ އެޓެކްސިއާ
* ރީނަލް އެމިނޯއެސިޑޫރިއާ ސިންޑްރޯމް

ހާރޓްނަޕް ބަލި()   އަކީ **އެމިނޯ އެސިޑް** ، **ޓްރައިޕްޓަފާން** މެޓަބޮލިޒަމް ގައި އުފެދުމުގައި ހުންނަ ޢައިބެކެވެ. އެހެންގޮތަކަށް ބުނާނަމަ މިއީ އުފެދުމުގައި ހުންނަ ކަމެއްގެ ސަބަބުން ޓްރައިޕްޓަފާން މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ދިމާވާ މައްސަލަ އެކެވެ.

އާންމު ގޮތެއްގައި ޓްރައިޕްޓަފާން ގެ މެޓަބޮލިޒަމް ގެ މަސައްކަތު ތެރޭގައި ވިޓަމިން ބީގެ ވައްތަރެއްގެ ކަމުގައިވާ **ނިއެސިން** ނުވަތަ **ނިކޮޓިނިކް އެސިޑް** އުފައްދައެވެ. މިބުނި ވިޓަމިން މަދުވުމަކީ **ޕެލެގްރާ** ކިޔާ ވިޓަމިންބީ މަދުވުމުގެ ވައްތަރެއް މެދުވެރި ކުރުވާ ކަމެކެވެ.

ހާރޓްނަޕް ބަލީގައި ގުރުދާގެ ހޮޅިތަކުން **ޓްރައިޕްޓަފާން** އަނބުރާ ހަށިގަނޑަށް ނެގުމުގައި ހުރަސްތަކާ ކުރިމަތި ވެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ލޭގައި ޓްރައިޕްޓަފާން މަދުވެ، ކުޑަކަމުދާ ތަކެތީގައި ޓްރައިޕްޓަފާން ގެ މިންވަރު މަތިވެގެން ދެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން **ނިއެސިން** އުފެއްދުމަށް ބޭނުންވާ ވަރަށް ޓްރައިޕްޓަފާން ލިބޭގޮތް ނުވެއެވެ.

ހާރޓްނަޕް ބަލި ޖެހުމަށް މަގުފަހިކުރާ ކަންތައް ތަކުގެ ތެރޭގައި ، ރަގަޅު ކާނާ ނުލިބުން، އަވީގައި މާގިނައިރު އުޅުން، ނަފްސާނީ ހާސްކަމާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުން، އަދި ސަލްފޮނަމައިޑް އެކުލެވޭ ބޭސް ބޭނުންކުރުން ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ. 
ހާރޓްނަޕް ބަލި ޖެހުމުން ފެނިދާނެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި، ހަށިގަނޑުން ހާމަކޮށް ފެންނަން ހުންނަ ހިސާބުތަކުގައި **ޕެލެގްރާ** ޖެހުމުން ފެންނަ ކަހަލަ ތޮށި ހުންނަ ބިހިތަކެއް ނެގުން، އަދި މީހާގެ ސުލޫކާއި އުޅުމަށް ބަދަލުއައުން، ލޮލުގެ ފެނުމަށް ބަދަލުއައުން، ނާރުތަކުގެ ނިޒާމްގެ މައްސަލަތައް، އަދި ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގެ މައްސަލަތައްް، ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.

މިބަލި ޖެހުމުން ފެންނަ އުދަގޫތައް ނިއެސިން ސަޕްލިމެންޓެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމުން ކުޑަވެއެވެ. އަދި ޕްރޮޓީން މަތި ކެއުމެއް ބޭނުންކުރުމަށް ޑޮކްޓަރުން އިރުޝާދު ދެއްވައެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވާވަރަކަށް ބަލީގެ އުދަގޫތައް ކުރިމަތިވާލެން ކުޑަކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޤިސްމު:ސިންޑްރޯމް
ހައިމް–މަންކް ސިންޑްރޯމް

**ހައިމް–މަންކް ސިންޑްރޯމް** ()އަކީ އުފެދުމުގައި ހުންނަ ކަމެއްގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ވާރުތަވާ ބައްޔެކެވެ. މިބަލިޖެހުމުން އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ފާހަގަ ކުރެވޭނެއެވެ. ހައިމް–މަންކް ސިންޑްރޯމް ވާރުތަވަނީ **އޮޓޯސޯމަލް ރިސެސިވް ޓްރޭޓް** އެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މާނައަކީ މަންމަ އާއި ބައްޕަގެ ފަރާތުން ވެސް ބަލި ވާރުތާ ބަހާ ނުވަތަ ޖީން ލިބިފައިވުމެވެ.

## ބައްޔަށްކިޔާ އެހެނިހެން ނަންތައް
* ކޮޗިން ޖެވިޝް ޑިސްއޯޑަރ
* ކެރަޓޯސިސް ޕާމޯޕްލާންޓަރިސް

ހައިމް–މަންކް ސިންޑްރޯމް ()އަކީ އުފެދުމުގައި ހުންނަ ކަމެއްގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ވާރުތަވާ ބައްޔެކެވެ. މިބަލިޖެހުމުން އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ފާހަގަ ކުރެވޭނެއެވެ. ހައިމް–މަންކް ސިންޑްރޯމް ވާރުތަވަނީ **އޮޓޯސޯމަލް ރިސެސިވް ޓްރޭޓް** އެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މާނައަކީ މަންމަ އާއި ބައްޕަގެ ފަރާތުން ވެސް ބަލި ވާރުތާ ބަހާ ނުވަތަ ޖީން ލިބިފައިވުމެވެ.

* އަތްތިލަ އަދި ފައިތިލައިގެ ހުދު ހަމުގައި ރަތް ކުލައިގެ ބޯކޮށް ހުންނަަަަ ތޮށިލީ ޕެޗްތަކެއް އުފެދުން
* ދޮހާއެކު ހަންގަނޑުގައި އިންފެކްޝަން އަށަގަތުން
* އަތްފައިގެ އިގިލިތަކުގެ ނިޔަފަތި އާދަޔާ ޚިލާފަށް ބޮޑުވުން
* ދަތް ސާބިތުކަމާއެކު ހިފެހެއްޓިފައި ހުރުމުގައި ބައިވެރިވާ ބައިތައް ހަލާކުވުން: ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މާއަވަހަށް ކިރުބޯދަތްތައް ފައިބާގޮތް ވެއެވެ. 
* ފައިތިލަ ފަތިކޮށްހުރުން
* އަތްފައިގެ އިގިލިތައް އާދަޔާ ޚިލާފަށް ދިގުވެފައި ހިމަވުން
* އަތްފައި އިގިލިތަކުގެ ކޮޅުގައި ހުންނަ ކަށީގެ ބައި ހަލާކުވެ ނެތިދިއުން

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޤިސްމު:ސިންޑްރޯމް
ހޭންހާރޓް ސިންޑްރޯމް

ހޭންހާރޓް ސިންޑްރޯމް() އަކީ އުފެދުމުގައި ހުންނަ ޢައިބެކެވެ. 
ބައްޔަށްކިޔާ އެހެނިހެން ނަންތައް
* ހައިޕޯގްލޮސިއާ، ހައިޕޯޑެކްޓައިލިއާ ސިންޑްރޯމް = ދޫކުރުވެ، އަތްފައިގެ އިގިލިތައް ކުޑަވާ ބަލި
* ޕީރޮމީލިއާ ވިތު މައިކްރޯނަތިއާ = އަތްފައި ޢައިބުވުމާއެކު ދަތްދޮޅި ކުޑަވުން
* އެގްލޮސިއާ އެޑެކްޓައިލިއާ = ދޫ ނުހުރުން، އިގިލިތައް ނުހުރުން

މިބަލީގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ނިޝާން ތަކަކީ:- 
* ރަގަޅަށް ފުރިހަމަނުވާ ކުރުދުލެއް އޮތުން ނުވަތަ ލިބިފައިވުން،ނުވަތަ ދޫކުރުވުން
* އަތްފައިގެ އިގިލިތައް ނުހުރުން، ނުވަތަ އިގިލިތަކުން ބައެއް މަދުވުން
* އަތްފައި ފުރިހަމައަށް އުފެދިފައި ނެތުން، ނުވަތަ އަތްފައި ޢައިބުވުން
* އާދަޔާ ޚިލާފަށް ދަތްދޮޅި ކުޑަވުން

ހޭންހާރޓް ސިންޑްރޯމް ޖެހޭ ވަކި ސަބަބެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ. އަދި މިބަލި ޖެހުމުން ޢައިބުވެފައި ހުންނަ މިންވަރު އެކި މީހުންގެ ތަފާތެވެ. މާނައަކީ އެއްބައި މީހުންނަށް ކޮންމެވެސް އެއްތަނެއް ނުވަތަ ދެތަނެއްގައި ޢައިބު އުފެދިފައި ހުންނަ އިރު އަނެއް ބައި މީހުންނަށް އެތައް ބައިވަރު ތަނެއްގައި ޢައިބު އުފެދިފައި ހުރެދާނެއެވެ. އަދި މަތީގައި ބަޔާން ކުރެވިފައިނުވާ ހަށިގަނޑުގެ ބައިތަކުގައި ވެސް  ޢައިބު ހުރުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޤިސްމު:ސިންޑްރޯމް
ޕެލިސްޓަރ ހޯލް ސިންޑްރޯމް

ޕެލިސްޓަރ ހޯލް ސިންޑްރޯމް()   އަކީ އުފަންވާއިރު ވާރުތަވެފައި ހުންނަ ވަރަށް ނާދިރު ޢައިބެކެވެ. ބަލީގެ އަލާމާތްތަކާއި ނިޝާންތައް އެކަކު އަނެކަކާއި ވަރަށް ބޮޑަށް ތަފާތު ހުންނަކަން ވެސް ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.

## ބައްޔަށްކިޔާ އެހެނިހެން ނަންތައް
* ހޯލް ޕެލިސްޓަރ ސިންޑްރޯމް
* ކަންޖެނިޓަލް ހައިޕޯތަލަމިކް ހެމަރޓޯބްލާސްޓޯމާ ސިންޑްރޯމް
* ސެރެބްރޯ-އެކްރޯ-ވިސެރަލް-ވިސެރަލް އާރލީ ލިތަލިޓީ
ޕެލިސްޓަރ ހޯލް ސިންޑްރޯމް އަކީ އުފަންވާއިރު ވާރުތަވެފައި ހުންނަ ވަރަށް ނާދިރު ޢައިބެކެވެ. ބަލީގެ އަލާމާތްތަކާއި ނިޝާންތައް އެކަކު އަނެކަކާއި ވަރަށް ބޮޑަށް ތަފާތު ހުންނަކަން ވެސް ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.

ޕެލިސްޓަރ ހޯލް ސިންޑްރޯމް ޖެހިފައި ހުންނަ މީހުންގެ ކިބައިން ފާހަގަކުރެވޭނެ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި ، ހައިޕޯތަލަމަސްް ރަގަޅަށް އުފެދިފައިނެތުން، ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑް ގެ މަސައްކަތް ދަށްވުން، އަތްފައިގައި އިތުރު އިގިލި ހުރުން، އެޕިގްލޮޓިސް ޣައިރު ޠަބީޢީ ގޮތެއްގައި ބައިވެފައިހުރުން، ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރު ރަގަޅަށް އުފެދިފައިނެތުން، ފަދަ ކަންތައްތައް ހިމެނެއެވެ.

ޕެލިސްޓަރ ހޯލް ސިންޑްރޯމް ޖެހެނީ **އޮޓޯސޯމަލް ޑޮމިނެންޓް ޓްރޭޓް** އެއްގެ ގޮތުގައެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޤިސްމު:ސިންޑްރޯމް
ހެންޓާވައިރަސް ޕަލްމޮނަރީ ސިންޑްރޯމް

ހެންޓާވައިރަސް ޕަލްމޮނަރީ ސިންޑްރޯމް()   އަކީ ބައެއް ވައްތަރުގެ ހެންޓާވައިރަސް ތަކުގެ ސަބަބުން ނޭވާލާ ނިޒާމްއަށް ޖެހޭ ވަރަށް ނުރައްކާތެރި ބައްޔެކެވެ. **ހެންޓާވައިރަސް** އަކީ ބައެއް ކަހަލަ ޖަނަވާރުގެ ކުޅާއި، ކުޑަކަމުދާ ތަކެތީގައި ހުންނަ ވައިރަހުގެ ވައްތަރެކެވެ.

## ބަލިޖެހޭގޮތް

ހެންޓާވައިރަސް ޕަލްމޮނަރީ ސިންޑްރޯމް ޖެހެނީ އަންނަނިވި ގޮތްތަކުންކުރެ ގޮތެއް މެދުވެރިވެގެންނެވެ. 
* ބަލި ޖައްސާ ވައިރަސް އުފުލާ ޖަނަވާރު ފަދަ ތަކެތި ކުޑަކަމު ދިއުމުގެ ތެރޭގައި އުފެދޭ ޕާޓިކަލް ތައް އިންސާނުން ނޭވާލުމުގެ ޒަރީޢާއިން ހަށިގަނޑަށް ވާޞިލްވުން
* ބަލި ޖައްސާ ވައިރަސް އާއި ތަޣައްޔަރުވެފައިވާ ކުޅާއި ކުޑަކަމުދާ ތަކެތީގައި އަތްލައި ބީހުން
* ބަލިޖައްސާ ވައިރަސް އާއި ތަޣައްޔަރުވެފައިވާ ހިރަފުހަށް ހުށަހެޅުން

## އަލާމާތްތައް
ހެންޓާވައިރަސް ޕަލްމޮނަރީ ސިންޑްރޯމް ޖެހުމުން ދުޅަހެޔޮކޮށް ތިބޭމީހުން ވެސް ވަރަށް ފަސޭހައިން ބަލިކޮށްލައެވެ. ބަލިޖައްސާ ވައިރަސް ހަށިގަނޑަށް ވަންނަތާ 2 ހަފްތާ ފަހުން ހުންއައުން އަދި މަސްތަކުގައި ރިހުން މެދުވެރި ކުރުވައެވެ. މީގެ އިތުރުން ހީކެރުވުން، ބޮލުގައި ރިހުން، މޭނުބައިކުރުން، ހޮނޑުލުން، އަދި ބަނޑުގައި ރިހުން، ނޭވާ ކުރުވުން ފަދަ ކަންތައްތަކަކީ ވެސް މިބައްޔާއި ގުޅިގެން ކުރިމަތިވެދާނެ އުދަގޫ ތަކެވެ.

ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ކެއްސުން ކުރިމަތިވުމާއެކު ނޭވާލުން އިތުރަށް ގޯސްވެގެން ދެއެވެ. އަދި އަވަސް އަވަހަށް ނޭވާލެވި، ބައެއް ފަހަރު ނޭވާލާން އުދަގޫވެ، އަދި އެކަމުގެ ސަބަބުން ބައެއް ފަހަރު މަރާއި ވެސް ކުރިމަތިލާން ޖެހޭފަހަރު އާދެއެވެ. މިބައްޔާއި ވިދިގެން ގިނަމީހުން މަރުވަނީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ބޮޑަށް ނޭވާލާން އުދަގޫވާތާ 2 ދުވަސް ވަރު ވުމަށްފަހުގައެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޤިސްމު:ސިންޑްރޯމް
ހިތާއި އަތުގެ ބަލި

**ހިތާއި އަތުގެ ބަލި** ()  ނުވަތަ ހޮލްޓް އޮރާމް ސިންޑްރޯމް އަކީ އަތުގެ ކަށިތަކުގައި ޢައިބު ނުވަތަ އުނިކަން ހުރުމާއެކު، އުފެދުމުގައި ހިތުގެ ޢައިބެއް ހުންނަކަމަށް ފާހަގަކުރެވޭ ބައްޔެކެވެ.

* ހޮލްޓް އޮރާމް ސިންޑްރޯމް
* އެޓްރިއޯ ޖެނިޓަލް ޑިސްޕްލޭސިއާ
ހިތާއި އަތުގެ ބަލި ނުވަތަ ހޮލްޓް އޮރާމް ސިންޑްރޯމް އަކީ އަތުގެ ކަށިތަކުގައި ޢައިބު ނުވަތަ އުނިކަން ހުރުމާއެކު، އުފެދުމުގައި ހިތުގެ ޢައިބެއް ހުންނަކަމަށް ފާހަގަކުރެވޭ ބައްޔެކެވެ. ހިތުގައި ހުންނަ ޢައިބުގެ ތެރޭގއި ހިމެނެނީ އުފަންވާއިރު ހިތް ފުރިހަމައަށް އުފެދިފައިނެތުން، ނުވަތަ ހިތުން ލޭފޮނުވުމުގައި ހުރަހެއް ހުރުން ފަދަ ކަންތައްތަކެވެ. މިބަލި ޖެހިފައިތިބޭ ބައެއް މީހުންގެ ކިބައިން ފާހަގަކުރެވޭ ހަމައެކަނި ސިފަޔަކީ އަތުކުރީ ކަށިގަނޑުގައި އައިބު ހުރުމެވެ. ބަލިޖެހިފައި ތިބޭމީހުންގެ ތެރެއިން 75 އިންސައްތަ މީހުންނަށް އުފަންވާއިރު ހިތް ފުރިހަމައަށް އުފެދިފައިނެތުން ކުރިމަތިވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.  ހިތާއި އަތުގެ ބަލި ކުރިމަތިވަނީ **އޮޓޯސޯމަލް ޑޮމިނެންޓް ޓްރޭޓް** އެއްގެ ގޮތުގައެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޤިސްމު:ސިންޑްރޯމް
ލޭގައި ހިސްޓިޑީން ހުރުން

**ލޭގައި ހިސްޓިޑީން ހުރުން** () ނުވަތަ ލޭގައި ހިސްޓިޑީން ގިނަވުން އަކީ ވާރުތަކުރާ މެޓަބޮލިކް ޑިސްއޯޑަރ އެކެވެ. މިއީ އެމިނޯ އެސިޑް **ހިސްޓިޑީން** ގެ މެޓަބޮލިޒަމް ގައި މުހިއްމު ދައުރެއްއަދާކުރާ **ހިސްޓިޑޭސް** އެންޒައިމް މަދުވުމުގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. ހިސްޓިޑޭސް އެންޒައިމް މަދުވުމުގެ ނަތީޖާ އަކީ ލޭގައި ގިނަ އަދަދަކަށް ހިސްޓިޑީން ހުރުމެވެ. އަދި ކުޑަކަމުދާ ތަކެތީގެ ޒަރީޢާއިން ހިސްޓިޑީން، އިމިޑަޒޯލް، އަދި ޕައިރުވިކް އެސިޑް ފަދަ މާއްދާތައް ހަށިގަނޑުން ބޭރުކުރަން ފެށުމެވެ.

ލޭގައި ހިސްޓިޑީން ހުންނަ މީހުންނަށް އެކަމުގެ ސަބަބުން އެއްވެސް އުދަގުލެއް އިހްސާސެއް ނުކުރެވެއެވެ. މާނައަކީ މިއީ އުދަގޫތައް ކުރިމަތިނުވާ ޙާލަތެކެވެ. ލޭގައި ހިސްޓިޑީން ހުރުން ވާރުތަވަނީ **އޮޓޯސޯމަލް ރިސެސިވް ޓްރޭޓް** އެއްގެ ގޮތުގައެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ހޫނަށް ބިހިނެގުން

ހޫނަށް ބިހިނެގުން() އަކީ ހޫނު ގަދަވުމުގެ ސަބަބުން  ހަށިގަނޑުގެ ނިވާކުރެވިފައިވާ ހިސާބުގައި ރަތް އަދި ފިޔާތޮށި ކުލައިގައި ކުދިކުދި ބިހިތަކެއް ނެގުމެވެ. މިބިހިތައް ނަގަނީ ދާބޭރުކުރާ މަގުތައް ބަންދުވެ، ދުޅަވުމުންނެވެ. އަދި އޭގެ ސަބަބުން ހަންގަނޑު ހިރުވައި ކަހަން ބޭނުންވެއެވެ. ހޫނަށް ބިހިނެގުން އާންމުކޮށް ކުރިމަތިވަނީ ތުއްތު ކުދިންނަށް ކަމަށްވިޔަސް ހޫނު ގަދަ ހިސާބުތަކުގައި ނުވަތަ ހޫނު ގަދަ ދުވަސްވަރު ބޮޑެތި މީހުންގެ ގައިން ވެސް މިފަދަ ބިހިތައް ނަގައެވެ.

ތުއްތު ކުދިންނަށް ހޫނަށް ބިހިނެގުން ކުރިމަތިވަނީ މާބޯ ހެދުން ލެއްވުމުންނެވެ. ނުވަތަ މާބޯކޮށް ނުވަތަ ބޯފޮތިން ފަހާފައި ހުންނަ ހެދުން ލެއްވުމުންނެވެ. ތުނި ހެދުމެއް ލެއްވި ނަމަވެސް މާ ހޫނު ގަދަ ނަމަ ބިހި ނެގުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ބައެއް ފަހަރު ތުއްތު ކުދިންގެ އަތްފައިގައި އަތްލާއިރު ފިނިވާތީ މާބޯކޮށް ހެދުން އެޅުވޭގޮތް ވެއެވެ. ނަމަވެސް ވިސްނަންވީ އެގޮތަށް ފިނިކަން އިހްސާސްވި ނަމަވެސް ބޯކޮށް ހެދުން އެޅުވުމުގެ ބަދަލުގައި ތުނި ކަފައިން ފަހާފައި ހުންނަ ގަޔަށް ދޫހެދުން ލެއްވުމަށް ސަމާލުކަން ދިނުމެވެ.

ހޫނަށް ނަގާ ބިހިތައް ހުންނަނީ ކުދިކުދި ތިކިތަކެއް ނުވަތަ ފެންބިހިތަކެއް ސިފައިގައެވެ. ކުޑަކުދިންގެ ގައިގައި މިބިހިތައް ބޮޑަށް ނަގަނީ ބޯ، ކަރުދަށް، އަދި ކޮނޑުމަތީގައެވެ. ކެހުން، އަދި ހެދުންލެއްވުން ފަދަ ކަންތައްތަކަކީ ބިހިތައް ހިރުވައި އިތުރަށް ކެހުން ކުރިމަތި ކުރުވާނެ ކަމެކެވެ. މަދުން ނަމަވެސް ބިހިތަކުގައި ދޮސްލައި ފާރުވާގޮތް ވެއެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް