open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
އިސްމާޢީލް ވަޖީހް

އިސްމާއީލް ވަޖީހް އަކީ ކުރީގެ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާވަނީ ތަފާތު ވީޑިއޯ ލަވަތަކާއި، ޓީޥީ ޑްރާމާތައް އަދި ފީޗަރ ފިލްމް ތަކުން ފެނިފައެވެ. 

## އަމިއްލަ ދިރިއުޅުން
 
ދަރިންނަށް ކިޔަވައި ދިނުމަށްޓަކައި ވަޖީހު އާއި އޭނާގެ އާއިލާ ސިންގަޕޫރަށް ބަދަލުވީ 2001 ވަނަ އަހަރު އެވެ. ވަޖީހް ގެ 5 ކުދިން އެބަތިބިއެވެ. އޭނާގެ އަންހެނުންނަކީ އިންޑިޔާ އަށް އުފަން އަންހެނެކެވެ. މިހާރު ވަޒީފާ އަދާކުރަނީ ސިންގަޕޫރުގައި ހުންނަ ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ގަވަމެންޓް ސެންޓަރ ގައެވެ.

## އަދާކުރި ވަޒީފާތައް

* ސީނިއަރ އެސިސްޓެންޓް ޕްރިންސިޕަލް - ޖަމާލުއްދީން ސުކޫލް
* ޓީވީއެމް ޕްރޮގްރާމް ކޯޑިނޭޓަރ

## ފިލްމީ ދާއިރާއަށް ވަނުން
 
ވަޖީހު ފިލްމީ ދާއިރާއަށް ވަދެފައިވަނީ ވަރަށް ކުރިންނެވެ. އޭނާކުޅެފައިވާ ބައެއް ފިލްމްތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ. 
* ޗުއްޓީ
* މާޒީ
* އިހްސާސް
* ކުލުނު 
* ރަންމުތް

ކުޅެފައިވާ ޑްރާމާތައް
* ކައްތިރި
* ހަމައެކަނި ދަރިފުޅަށްޓަކައި

## ލިބިފައިވާ އެވޯޑްތައް
 
* އެންމެ މޮޅު އެކްޓަރ : އިސްމާޢީލް ވަޖީހް - އިހްސާސް ގައުމީ ފިލްމް އެވޯޑް 1 - 1994

## އަދިވެސް ބައްލަވާ ލައްވާ
* މިއަދު ކްރިސްޓަލް އެވޯޑް
* ގައުމީ ފިލްމް އެވޯޑް
* ދިވެހި ފިލްމް އިންޑަސްޓްރީ

## އިތުރު ފާލަންތައް
*ގައުމީ ފިލްމް އެވޯޑް ރަސްމީ ވެބްސައިޓް
*ދިވެހި ފިލްމީ އުދަރެސް
*ފިލްމީ ތަރި ޢަލީ ސީޒަންގެ ރަސްމީ ވެބްސައިޓް

ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
މަރިޔަމް ޝަހުޒާ

**މަރިޔަމް ޝަހުޒާ** އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރި އެކެވެ. މަރިޔަމް ޝަހުޒާ ވަނީ ތަފާތު ވީޑިއޯ ލަވަތަކާއި، ފިލްމް ޑްރާމާ ސިލްސިލާ ތަކުގައި ހަރަކާތްތެރި ވެފައެވެ. 
މަރިޔަމް ޝަހުޒާ ވަނީ ތަފާތު ފިލްމާއި ޑްރާމާ ތައް ކުޅެފައެވެ. އެގޮތުން ކުޅެފައިވާ ފިލްމް ޑްރާމާތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.

## ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
* އެދޮންވެލި ތުނޑި 1 
* އެދޮންވެލި ތުނޑި 2
* ވަސްވާސް
* ލޯބި ނުވިޔަސް ފިރުމާލަދީ
* އުމުރަށްވެސް އިންތިޒާރު ކުރާނަން
* ހިތޭދޭނީ ފުރޭލޯބިން - 2010
* ސަޅިބެ
* ސަޅިބެ 2

## ކުޅެފައިވާ ޑްރާމާތައް
* ހަނާ
* ވިމްލާ
* ލޯބިވޭ ބުނެފާ ވަޢުދެއްނުވަންހޭ

## އަދިވެސް ބައްލަވާ ލައްވާ
* މިއަދު ކްރިސްޓަލް އެވޯޑް
* ގައުމީ ފިލްމް އެވޯޑް
* ދިވެހި ފިލްމް އިންޑަސްޓްރީ

## އިތުރު ފާލަންތައް
*ގައުމީ ފިލްމް އެވޯޑް ރަސްމީ ވެބްސައިޓް
*ދިވެހި ފިލްމީ އުދަރެސް
*ފިލްމީ ތަރި ޢަލީ ސީޒަންގެ ރަސްމީ ވެބްސައިޓް

ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ދިރާގު

ދިރާގަކީ 1988 ގައި ޤާއިމް ކުރެވުނު ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޓެލެކޮމިޔުނިކޭޝަންގެ ޚިދުމަތް އެންމެ ފުރަތަމަ ދޭންފެށި ފަރާތެވެ.

## ތާރީޚް
### މުހިންމު ކަންތައްތައް
*1988 : ރަސްމީ ގޮތުން ދިރާގު ޤާއިމް ކުރެވުނީ 1 އޮކްޓޯބަރ 1988 ގައެވެ.
*1989 : މާލޭގައި ކޭބަލް އަޕްގްރޭޑް ކުރެވުން.
*1991 : ޕޭޖިންގގެ ޚިދުމަތް ތަޢާރަފް ކުރެވުން.

*1996 : އެންމެ ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ރާއްޖޭގައި އިންޓަރނެޓްގެ ޚިދުމަތް ތަޢާރަފް ކުރެވުނެވެ. "ނެޓް ލިންކް" ގެ ނަމުގައެވެ. އެހެންނަމަވެސް ފަހުން މިނަން ދިވެހިނެޓް ގެ ނަމަށް ބަދަލް ކުރެވުނެވެ.
*1997 : "ދީމޮބައިލް" ގެ ނަމުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ މޯބައިލް ފޯންގެ ޚިދުމަތް ދެވެން ފެށުނެވެ.
*1999 : މޯބައިލް ފޯންގެ ޚިދުމަތު ޖީ.އެސް.އެމް އަށް ބަދަލް ކުރެވުނެވެ. 
*2005 : 23 ޖޫން 2005، ގައި ދިރާގު ލޯގޯ އާއޮ ކުލަ ބަދަލުކުރިއެވެ.


## އިތުރު ފާލަންތައް
*ރަސްމީ ވެބްސައިޓް
*ދިވެހި ނެޓް ވެބްސައިޓް
މަދަރުސަތުލް އަހުމަދިއްޔާ

އަހުމަދިއްޔާ ސުކޫލް އަކީ މާލޭގައި ގެ އަވަށްތަކުގެ ތެރެއިން މައްޗަށްގޮޅީ އަވަށު އޮފީހުގެ ފަރާތުން ހިންގަމުން ގެންދާ އަމިއްލަ ސާނަވީ ސުކޫލެކެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްކޫލުތައް
މޫމިން ފުއާދު

**މޫމިން ފުއާދު** އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ދާއިރާއާއި ގުޅުންހުރި ވަރަށް ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރާ މީހެކެވެ. އެގޮތުން މޫމިން ފުއާދު އަކީ ސްކްރީން ޕްލޭ ލިޔުން، ޑައިރެކްޓްކުރުން ފަދަ ކަންތަކުގައި ފާހަގަ ކުރެވޭ ފަރާތެކެވެ. އެޑިޓް ކުރުމާއި ކެމެރާ ކުރުމަކީ ވެސް މޫމިން ފުއާދު ކޮށްއުޅޭ މަސައްކަތްތަކެކެވެ. ދިވެހި ފިލްމީ ދާއިރާގައި މޫމިން ފުއާދު ހަރަކާތްތެރިވާން ފެށީ 2005 ވަނަ އަހަރު އެވެ.

## ފިލްމީދާއިރާއަށް ވަނުން
ފިލްމީ ދާއިރާއަށް މޫމިން ފުއާދު ވަނީ އޭނާ ފުރަތަމަ ޑައިރެކްޓްކުރި ދިވެހި ފިލްމް *ހޭލާ* އިންނެވެ. އާޓް ފިލްމެއްގެ ގޮތުގައި ފެނިގެންދިޔަ މިފިލްމްގެ ވާހަކައާއި، ސްކްރީން ޕްލޭ ވެސް ލިޔެ ތައްޔާރުކޮށްފައިވަނީ މޫމިން ފުއާދު އެވެ. މިފިލްމްގެ ޑައިރެކްޝަން ގައި އޭނާގެ މަސައްކަތުގެ އެކުވެރިޔާ ޢަލީ ޝިފާއު ވެސް ބައިވެރިވެފައި ވެއެވެ. 

### ފިލްމް އަދި ކުރުފިލްމްތައް
* ހޭލާ
* ބަނޑި އެދުރު
* ހެޕީ ބާރތުޑޭ
* ލޫދިފާ

### ޑްރާމާ ސިލްސިލާތައް
* ދަފަރާ
* ޔާސްމީން
* އިންތިހާ

## ހޭލާ
ހޭލާ އަކީ އަލީ ޝިފާއު އަދި މޫމިން ފުއާދު ގުޅިގެން ޑައިރެކްޓްކުރި ފިލްމެކެވެ. މިއީ އެދެޑައިރެކްޓަރުންގެ ފުރަތަމަ އުފެއްދުމެވެ. މިފިލްމަށް ތަފާތު އެވޯޑްތައް ލިބިފައިވެއެވެ. މިފިލްމަށް ތަފާތު އެވޯޑްތައް ލިބިފައިވެއެވެ. މިފިލްމްގައި ލީޑްރޯލް ކުޅެފައިވަނީ ކުޑަކުއްޖެއްގެ ބައި ކުޅުނު އަހުމަދު މަޢުރޫފް އަދި އަދި އިސްމާއީލް ރަޝީދު ކޮޕީ އިއްސެ އެވެ.

### ހޭލާއަށް ލިބުނު އެވޯޑްތައް
* އެންމެ މޮޅު ސަޕޯޓިންގ އެކްޓަރ : އިސްމާއިލް ރަޝީދު - ހޭލާ -  ގައުމީ ފިލްމް އެވޯޑް 5
* އެންމެ މޮޅު ޗައިލްޑް އާޓިސްޓް: އަހުމަދު މައުރޫފު - ހޭލާ  -  ގައުމީ ފިލްމް އެވޯޑް 5
* އެންމެ މޮޅު ވާހަކަ: މޫމިން ފުއާދު - ހޭލާ -  ގައުމީ ފިލްމް އެވޯޑް 5
* އެންމެ މޮޅު ސިނެމަޓޮގްރަފީ : މޫމިން ފުއާދު / އަލީ ޝިފާއު - ހޭލާ  -  ގައުމީ ފިލްމް އެވޯޑް 5
* އެންމެ މޮޅު އާޓް ޑައިރެކްޝަން:   މޫމިން ފުއާދު / އަލީ ޝިފާއު - ހޭލާ  -  ގައުމީ ފިލްމް އެވޯޑް 5

### ލިބިފައިވާ އެވޯޑްތައް
* އެންމެ މޮޅު ވާހަކަ: މޫމިން ފުއާދު - ހޭލާ -  ގައުމީ ފިލްމް އެވޯޑް 5
* އެންމެ މޮޅު ސިނެމަޓޮގްރަފީ : މޫމިން ފުއާދު / އަލީ ޝިފާއު - ހޭލާ  -  ގައުމީ ފިލްމް އެވޯޑް 5
* އެންމެ މޮޅު އާޓް ޑައިރެކްޝަން:   މޫމިން ފުއާދު / އަލީ ޝިފާއު - ހޭލާ  -  ގައުމީ ފިލްމް އެވޯޑް 5

## އަދިވެސް ބައްލަވާ ލައްވާ
* މިއަދު ކްރިސްޓަލް އެވޯޑް
* ގައުމީ ފިލްމް އެވޯޑް
* ދިވެހި ފިލްމް އިންޑަސްޓްރީ

## އިތުރު ފާލަންތައް
*ގައުމީ ފިލްމް އެވޯޑް ރަސްމީ ވެބްސައިޓް
*ދިވެހި ފިލްމީ އުދަރެސް
*ފިލްމީ ތަރި ޢަލީ ސީޒަންގެ ރަސްމީ ވެބްސައިޓް

ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ހުސެއިން ފިކުރީ

**ހުސެއިން ފިކުރީ** ( އުފަންވީ 7 ޑިސެމްބަރ 1937 ) އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތައުލީމީ ދާއިރާއަށާއި، ޚާއްޞަކޮށް ދިވެހި ބަހަށް، އަދި ގާނޫނީ ޙަޔާތަށް ގިނަ ޚިދުމަތްތަކެއް ކޮށްދެއްވި ބޭފުޅެކެވެ.  އުމުރުން 70 އަހަރުގައި ހުސެއިން ފިކުރީ ދުނިޔެ ދޫކުރެއްވީ 30 މެއި 2008 ގައެވެ. އެއީ އާލާސްކަންފުޅާ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް އުޅުއްވުމަށްފަހު ގައެވެ. ދުނިޔެ ދޫކުރެއްވީ މ.ދަނާރު ގައެވެ.

## އަމިއްލަ ދިރިއުޅުން
ހުސައިން ފިކުރީގެ އަނބިކަނބަލުންނަކީ މ.ގަހާ ސަލީމާ ނުވަތަ ގަހާ ސަލީމާ އެވެ. އެދެމަފިރިންނަށް 7 ބޭފުޅުން ލިބިވަޑައިގެންނެވި އެވެ. އެއީ 4 ފިރިހެން ބޭފުޅުންނާއި، 3އަންހެން ބޭފުޅުންނެވެ. ފިކުރީގެ ބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން ގަހާ އަހުމަދު ސަޢީދު އަދި ގަހާ ޙަސަން ނާޝިދު އަކީ ފިކުރީގެ ޚާއްޞަ ރޮނގުކަމުގައިވާ ތަޢުލީމީ ދާއިރާގައި ވަރަށް ފާހަގަ ކުރެވުނު ދެމުދައްރިސުން އަދި ދެޕްރިންސިޕަލުންނެވެ.

### އުފަންދަރިން

* އަހުމަދު ސަޢީދު
* މުޙައްމަދު ސަޢީދު
*ޙަސަން ނާޝިދު  
* ޢަލީ ޝާހިދު
* އާމިނަތު ފިކްރީ 
* ސަލްމާ ފިކުރީ
* އައިޝަތު ފިކްރީ

## ސަރުކާރުގެ ޚިދުމަތުގައި
ހުސެއިން ފިކުރީ އަކީ ސަރުކާރުގެ ޚިދުމަތުގައި 40 އަހަރާއި 6 މަސް ދުވަސް ހޭދަކުރައްވައި ދެޕެންޝަން ޙާޞިލް ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ސަރުކާރުގައި އެންމެ ގިނަ ދުވަހު ހޭދަކުރައްވާފައިވަނީ މަޖީދިއްޔާ ސުކޫލްގެ ދިވެހި މުދައްރިސެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެގޮތުން ދިވެހި ބަސް ކިޔަވައި ދެއްވުމުގައި 1979 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 1995 ވަނަ އަހަރާއި ހަމައަށް 16 އަހަރާއި 11 މަސް ދުވަހު ދެމިހުންނެވި އެވެ.

ސަރުކާރުގެ ޚިދުމަތުގައި ދެން އެންމެ ފާހަގަ ކޮށްލެވެނީ ފ.އަތޮޅުގެ މެންބަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ މަޖުލީހުގައި ރާއްޖޭގެ ގާނޫނީ ދާއިރާއަށް ކޮށްދެއްވާފައިވާ މަސައްކަތެވެ. ފިކުރީ އުފަންވެ ވަޑައިގަތީ ފ.ނިލަންދޫ އަށެވެ. އޭނާވަނީ 1970ން 1990 އަށް 3 ފަހަރެއްގެ މަތިން 15 އަހަރު ދުވަހު 5 އަތޮޅުގެ މެންބަރުކަން ކުރައްވާފައެވެ. ހުސައިން ފިކުރީ ވަނީ ބަޔާންކުރެވުނު މަގާމްތަކުގެ އިތުރުން ސަރުކާރުގެ ތަފާތު މަގާމްތައް ފުރުއްވާފައެވެ. ސަރުކާރުގެ ޚިދުމަތުން ފިކުރީ ވަކިވެވަޑައިގަތީ 1 އެޕްރީލް 1996 ގައެވެ.

### އަދާކުރެއްވި ވަޒީފާތައް
* ކާތިބުކަން - ވުޒާރަތުލް މާލިއްޔާ
* މުދައްރިސްކަން - ފަރީދިއްޔާ ސުކޫލް
* ދިވެހި މުދައްރިސްކަން - މަޖީދިއްޔާ ސުކޫލް
* މެނޭޖަރުކަން - ފ.އަތޮޅު ފިހާރަ 
* ސެކެޓްރީކަން - ސ.އަތޮޅު ބޮޑު އިސްޓޯރ
* ސެކެޓްރީކަން -ރެޖިސްޓްރޭޝަން ޑިވިޝަން
* ސެކެޓްރީކަން - ހޯމް މިނިސްޓްރީ

## ދުނިޔެދޫކުރެއްވުން
 
އުމުރުން 70 އަހަރުގައި ހުސެއިން ފިކުރީ ދުނިޔެ ދޫކުރެއްވީ 30 މެއި 2008 ގައެވެ. އެއީ އާލާސްކަންފުޅާ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް އުޅުއްވުމަށްފަހު ގައެވެ. ދުނިޔެ ދޫކުރެއްވީ މ.ދަނާރު ގައެވެ.

ޤިސްމު:ނިލަންދޫ (ފ. އަތޮޅު)
ޤިސްމު:(ފ. އަތޮޅު)
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ބަނޑޭރި ހަސަން މަނިކުފާނު

އިހުގެ އަދީބުން ކުރެ ރައިވަރު ހެއްދެވުމުގައި އެންމެ ފާހަނގަކޮށްލެވޭ އެއް އަދީބަކީ **ބަނޑޭރި ހަސަން މަނިކުފާނު** އެވެ.ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ބަނޑޭރި ޙަސަން މަނިކުފާނު މަޝްހޫރުވެފައިވަނީ އަރުމާދާއި ދިޔޯގެ ރައިވަރު ލިޔުއްވި ޝާއިރުގެ ގޮތުންނެވެ. ބަނޑޭރި ޙަސަން މަނިކުފާނޭ ކިޔުނީ އައްޞުލްޠާން މުޙައްމަދު މުޢީނުއްދީނުލް އައްވަލް  ރަސްކަމުގައި މަތިގެ ހެއްދެވި އިރު، މަތިގޭގެ ބަނޑޭރި ކަމުގައި ހުންނެވީތީ އެވެ. ބަނޑޭރި ހަސަން މަނިކުފާނު އަކީ މީލާދީން 1700-1701 ވަނަ އަހަރާއި ދެމެދު ރަސްކަންކުރެއްވި، އިސްދޫ ޢަލީ ރަސްގެފާނުންގެ ޙަސަން ރަސްގެފާނުންގެ ޢަލިމަނިކު ފާނުންގެ ޙަސަން މަނިކުފާނު އެވެ. އަދި ޙަސަން މަނިކުފާނުގެ މަތިކޮޅު ގޮސް އުތީމު ޙަސަން ތަކުރުފާނާ ވެސް އަދި ޝަހީދުވި ޢަލި ރަސްގެފާނާ ވެސް ގުޅެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ކަޅު މުޙައްމަދު ރަސްގެފާނާ ވެސް ގުޅެއެވެ.
މީނާއަކީ ސ. ހިތަދޫ އަށް އުފަންވެވަޑައިގެންނެވި ބޭފުޅެކެވެ. މިމަނިކުފާނު ރަދުންގެ ޚަވާޞުންގެ ތެރޭގައި އުޅުއްވީ އައްޞުލްޠާން މުޙައްމަދު މުޢީނުއްދީނުލް އައްވަލް މިރަދުންގެ އަރިހުގައެވެ. 

ބަނޑޭރި ޙަސަން މަނިކުފާނު އަކީ ކުޅަދާނަ ޝާޢިރެކެވެ. ބަސްމޮށުންތެރި އެކެވެ. ހަރުދަނާ ބުއްދިވެރި އެކެވެ. އޭނާގެ ރައިވަރުތަކުގެ ތެރެއިން މިޒަމާނަށް އައިރު ފެންނަން އޮތީ ދިޔޯގެ ރައިވަރާއި އަރިއަތޮޅު އަރުމާދު ރައިވަރުކަމަށް ޞަލާހުއްދީން ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ. 

## އަދާ ކުރެއްވި ބައެއް ވަޒީފާތައް
* އައްޞުލްޠާން މުޙައްމަދު މުޢީނުއްދީނުލް އައްވަލް ރަދުންގެ އޮފީސް ކަމުގައިވާ މަތިގެ ހެއްދެވިއިރު އެތާނގެ ބަނޑޭރިކަން
* ފަހުންވެސް ރަދުންގެ ޚާއްޞުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނި ވަޑައިގެންނެވި

## އަދަބީ މަސައްކަތްތައް
* އަރުމާދު ރައިވަރު ލިޔުއްވުން
* ދިޔޯގެ ރައިވަރު ލިޔުއްވުން

ބަނޑޭރި ހަސަން މަނިކުފާނު ވަނީ މިދެރައިވަރުވެސް އޭރު ރަސްކަމުގައި ހުންނެވި ރަދުންނަށް ވެދުމަށް އަރުވާފައެވެ.

## އަވަހާރަވުން
އުފަންވެވަޑައިގަތީ ހިޖްރައިން 1158 ވަނަ އަހަރު ރަބީޢުލްއައްޥަލް މަހުގެ 12 ވީ ބުދަ ދުވަހުއެވެ.ބަނޑޭރި ޙަސަން މަނިކުފާނު ފަސްދާނު ލެވިފައިވަނީ ސ. ހިތަދޫ ތަކުރުފާނު މިސްކިތު ގަބުރުސްތާނުގައެވެ އަވަހާރަވީ 04 އެޕްރިލް 1807 މ. ވީ ހޮނިހިރު ދުވަހުގެ މެންދުރު ވަގުތުގައެވެ.

## ރިފަރެންސް
* ކަންޒުލް އަދަބު - މަލަސް 40 - އައްސައްޔިދު ބޮޑުފެންވަޅުގޭ ސީދީ - 1 އޮކްޓޯބަރ 1992 - ދިވެހިބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ގައުމީ މަރުކަޒު
ޢަބްދުއްޞަމަދު ޢަބްދުﷲ

ޑރ. ޢަބްދުއްޞަމަދު ޢަބްދުﷲ (ހ.ހުވަދޫ) އަކީ ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވައިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އެ މަނިކުފާނު ވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޚާރިޖީ ވާޒީރުކަން މީގެ ކުރިން ވަނީ އަދާކުރައްވައިފައެވެ.

ޑރ. ޢަބްދުއްޞަމަދު ޢަބްދުﷲ، އެންމެ ދިގު މުއްދަތެއްގައި ޚިދުމަތް ކުރައްވައިފައިވަނީ، ރާއްޖޭގެ ޞިއްޙީ ދާއިރާގައެވެ. ސަރުކާރުގެ ޚިދުމަތް އެމަނިކުފާނު ފެށްޓެވީ، 1970ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓު މަހުގެ 16ވަނަ ދުވަހު ގަވަރންމަންޓް ހޮސްޕިޓަލްގެ ޑޮކްޓަރެއްގެ ވަޒީފާއިންނެވެ. އޭގެފަހުން މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތުގެ ޑިރެކްޓަރ އޮފް ނޭޝަނަލް ހެލްތު ސަރވިސަސް ކަމުގެ މަޤާމާއި، ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް ހެލްތު ސަރވިސަސް ކަމުގެ މަޤާމު ފުރުއްވައިފައިވެއެވެ. 1989 އޮގަސްޓު 20ވަނަ ދުވަހު އެ ވަޒީފާއިން ވަކިވެވަޑައިގަތުމަށް ފަހު، އެ މަނިކުފާނު ޚިދުމަތްކުރައްވަމުން ގެންދެވީ، ދުނިޔޭގެ ޞިއްޙަތު ޖަމްޢިއްޔާ (ޑަބްލިޔޫއެޗްއޯ) ގައެވެ. ޑަބްލިޔޫއެޗްއޯގެ ވަރަށް މުހިންމު މަޤާމުތަކެއް އެ މަނިކުފާނު ފުރުއްވައިފައިވެއެވެ. އެންމެފަހުން އެ މަނިކުފާނު ހުންނެވީ، ނިއުދިއްލީގައި ހުންނަ ޑަބްލިޔޫއެޗްއޯގެ ސަރަޙައްދީ އޮފީހުގެ ކޯޑިނޭޓަރ އޮފް ކޮމިއުނިކެބްލް ޑިޒީޒަސްގެ މަޤާމުގައެވެ.

ޑރ. ޢަބްދުއްޞަމަދު ޢަބްދުﷲ، ޑަބްލިޔޫއެޗްއޯގައި ޚިދުމަތްކުރެއްވުމަށް ފަހު، އަލުން ސަރުކާރުގެ ޚިދުމަތާ ގުޅިވަޑައިގަތީ، 2008 ޖޫން 3ވަނަ ދުވަހުއެވެ. ބަންގްލަދޭޝަށް ދިވެހިރާއްޖެއިން ކަނޑައަޅުއްވައިފައި ހުންނަވާ ސަފީރު ކަމަށް އެ މަނިކުފާނު ޢައްޔަންކުރެއްވީ މި ތާރީޚުގައެވެ. 2009 ނޮވެންބަރު 23ވަނަ ދުވަހު ވަޒީފާއިން ވަކިވެވަޑައިގަތުމަށް ފަހު، ޚާރިޖީ ވަޒީރު ކަމުގެ މަޤާމަށް އެމަނިކުފާނު ޢައްޔަންކުރެއްވީ، ކުރީގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު ވަޙީދު ޙަސަން މަނިކު، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަމުގެ މަޤާމާ ޙަވާލުވެވަޑައިގަތުމަށްފަހު، 2012 މާރިޗު 5ވަނަ ދުވަހުއެވެ.

ޑރ. ޢަބްދުއްޞަމަދު ޢަބްދުﷲ އަވަހާރަވީ ކިޑުނީއާއި ހިތްޕުޅުގެ އާލާސްކަންފުޅަކަށް ފަރުވާދެމުން ދަނިކޮށް 2013ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓު މަހުގެ 25ވަނަ ދުވަހު ރާއްޖެ ގަޑިން 1:05 (ސިންގަޕޫރު ގަޑިން 4:05) ގައި ސިންގަޕޫރުގެ މައުންޓް އެލިޒަބަތު ހޮސްޕިޓަލުގައެވެ. ޑރ. ޢަބްދުއްޞަމަދު ޢަބްދުﷲ ފަސްދާނުލީ އެ ދުވަހުގެ މެންދުރު ނަމާދަށް ފަހު، ރާއްޖެ ގަޑިން 11 ޖެހިއިރު (ސިންގަޕޫރު ގަޑިން މެންދުރު ފަހު 2 ޖެހިއިރު) ސިންގަޕޫރުގެ ޗޮއާ ޗޫ ކަންގް ޤަބުރުސްތާނުގައެވެ.

ޑރ. ޢަބްދުއްޞަމަދު ޢަބްދުﷲ ގެ ހަނދާނަށް ދިވެހި ދައުލަތުގެ މަތިވެރި ޢިއްޒަތް "ނިޝާން ޢިއްޒުއްދީނުގެ ޢިއްޒަތުގެ ވެރިކަން" 2013ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެންބަރު މަހުގެ 5ވަނަ ދުވަހު ވަނީ އަރުވައިފައެވެ.
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން
އާމިނަތު ރަޝީދާ

**އާމިނަތު ރަޝީދާ** އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާ އަކީ ދިވެހި ފިލްމާއި ލަވަ އުފައްދާ ސްޓޫޑިއޯ **ޔާރާ ޕްރޮޑަކްޝަން** ގެ ވެރި ފަރާތެވެ. އާމިނަތު ރަޝީދާ އަކީ ފިލްމީ ތަރި ޢައިޝަތު ރިޝްމީ، އަދި ފިލްމީ ބަތަލާ މަރިޔަމް އައްޒާ ގެ މަންމައެވެ. ޔާރާ ޕްރޮޑަކްޝަން އަކީ އައިންތު އާއި އޭނާގެ އާއިލާގެ މެންބަރުން އިސްވެ ތިބެގެން ހިންގަމުން އަންނަ ފިލްމާއި މިއުޒިކު، އަލްބަމް ނެރޭ ކުންފުންޏެކެވެ.

## ފިލްމީ ދާއިރާއަށް ނިކުތުން
ދިވެހި ފިލްމީ ދާއިރާއަށް އައިމިނަތު ރަޝީދާ ނިކުތީ ގާތްގަނޑަކަށް 1991 ހިސާބުގައެވެ. އެދުވަސްވަރު ނިކުތް ދިވެހި ފުރަތަމަ ޑްރާމާ ސިލްސިލާ ހިތި ތަޖުރިބާ ގައި އައިންތު މުހިއްމު ރޯލެއް ކުޅެފައި ވެއެވެ. އޭގެ ފަހުން އެތަކެއް ޓީވީ ޑްރާމާ، ޑްރާމާ ސިލްސިލާ، ކުރު ފިލްމް އަދި ދިގު ފިލްމް ތަކުން ފެނިގެން ގޮސްފައި ވެއެވެ. އައިންތުގެ އާއިލާގެ ފިލްމް ކުންފުނިން ޔާރާ އިން ދަނީ ޔާރާގެ ނަމުގައި ވީޑިއޯ ސީޑީ ނެރުމުގެ މަސައްކަތް ހިންގަމުންނެވެ. އެގޮތުން މިހާތަނަށް ޔާރާ ސިލްސިލާގެ ދަށުން 4 ވީސީޑީ ނެރެފައި ވެއެވެ.

### ކުޅުނު ފިލްމްތައް
* ހުކުރު ވިލޭރޭ 
* ޝަޒާ

### ކުޅުނު ޑްރާމާ ސިލްސިލާތައް
* ހިތި ތަޖުރިބާ
* އިންތިޒާރު 
* މަންޒިލް
* ކައްތިރި 
* ވައިރޯޅިއަށްވެސް ސިއްރުން
* ތިޔޭ މިހިތުގެ ވިންދަކީ 
* ވަގުތު ފާއިތު ނުވަނީސް
* މަންޒިލަކީ ތީޔޭ މަގޭ 
* ހުކުރު ވިލޭރޭ

## އެވޯޑްތައް
* ޑްރާމާސިލްސިލާތަކުގެ ބައިން އެންމެ މޮޅު ވިލަން : އާމިނަތު ރަޝީދާ  - ވަގުތު ފާއިތުނުވަނީސް - ގާނިއަރމިއަދު ކްރިސްޓަލް އެވޯޑް 2008

## އަދިވެސް ބައްލަވާ ލައްވާ
* ގައުމީ ފިލްމް އެވޯޑް
* މިއަދު ކްރިސްޓަލް އެވޯޑް
* ދިވެހި ފިލްމް އިންޑަސްޓްރީ

## އިތުރު ފާލަންތައް
*ގައުމީ ފިލްމް އެވޯޑް ރަސްމީ ވެބްސައިޓް
*ދިވެހި ފިލްމީ އުދަރެސް
*ފިލްމީ ތަރި ޢަލީ ސީޒަންގެ ރަސްމީ ވެބްސައިޓް

ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ހާޖަރާ ޢަބުދުލް ކަރީމް

**ހާޖަރާ ޢަބުދުލް ކަރީމް**  (ނުވަތަ  ހުތްހާޖަރާ) އަކީ ކުރީގެ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. 
ހާޖަރާ އަކީ އެކްޓްރެސް އެކެވެ. ޑައިރެކްޓަރެކެވެ. އަދި ޕްރޮޑިއުސަރެކެވެ. މަންމަގެ ބައިތަކާއި، ރުޅިވެރި، އަދި ޒީލަގަދަ ބައިތަކާއި، ކޮމެޑީ ބައިތަކުން މަޝްހޫރުކަން ހޯދި، ހާޖަރާ ނިޔާވީ އުމުރުން 69 އަހަރުގައި 2007 ވަނަ އަހަރުގެ ޖޫން މަހުގެ 13 ވީ ހޯމަދުވަހުގެ ރޭ ފަތިހުގެ ވަގުތެއްގައެވެ.

## ފިލްމީ ދާއިރާގައި
ހާޖަރާ އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ދާއިރާގައި ކުލަގަދަކޮށް ފާހަގަ ކޮށްލެވޭނެ ތަރިއެކެވެ. އޭނާ ދިވެހި އެތައް ފިލްމް ތަކާއި، ވީޑިއޯ ލަވަތަކުގައި ހަރަކާތްތެރި ވެފައެވެ. ހާޖަރާ ފިލްމީ މަސައްކަތުގައި އެންމެ ފަހުން ބެލުންތެރިންނަށް ހާޖަރާ ފެނިގެން ގޮސްފައިވަނީ 2004 ވަނަ އަހަރު ދިވެހި ޓީވީން ދެއްކި ޑްރާމާ ސިލްސިލާ ތިޔޭ މިހިތުގެ ވިންދަކީ އިންނެވެ.

## ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
* އިތުބާރު (1987) - ޚަދީޖާ
* ލޭކަރުނަ (1988) - ރުޤިއްޔާ
* ދޮންމަންމަ (1992) - ޖަމީލާ
* ލޯބި ވެވޭނީ ފުރާނަ ދީގެން (1992) - ދޮންކަމަނަ
* ކުށްހީ
* ބޭވަފާ (1993) - ދޮންއައިސަ
* ވަރި (1993)
* މިތުރު (1993)
* ޅީދަރިފުޅު (1996) - ދޮންދީދީ
* ބަދަލް (1996) - ޝާދިޔާގެ މަންމަ
* އެންމެ ފަހު ދުވަސް (1997) - އަޒީޒާގެ މަންމަ
* ދަންމަޅި (1998)
* ވިރާޝާ (1999) - ވިރާޝާގެ މަންމަ
* ކައިވެނީގެ ފުރަތަމަ ރޭ (1999) - ހާޖަރާ
* އަޖައިބު (2000) - އައިސާމަނިކެ / މަރީނާގެ މަންމަ
* މަޖުބޫރު ލޯބި (2000) - ޝީތާ
* ދުމަށް އެރި ތަރި (2001) - ދޮންކަތްދަ
* އާނ... އަހަރެންވެސް ލޯބިވިން (2002) - ސުޒީގެ މަންމަ

## ކުޅެފައިވާ ޑްރާމާތައް

* ހުވަނި
* ދޯޕައްޓާ (2000) - ރުޤިއްޔާ
* ފަހު ފިޔަވަޅު (2002) - ސިއްތި ދަލޭކަ
* ތިޔޭ މިހިތުގެ ވިންދަކީ (2003-2004) - ޒައިނަބް

## އަދިވެސް ބައްލަވާ ލައްވާ
* މިއަދު ކްރިސްޓަލް އެވޯޑް
* ގައުމީ ފިލްމް އެވޯޑް
* ދިވެހި ފިލްމް އިންޑަސްޓްރީ

## އިތުރު ފާލަންތައް
*ގައުމީ ފިލްމް އެވޯޑް ރަސްމީ ވެބްސައިޓް
*ދިވެހި ފިލްމީ އުދަރެސް
*ފިލްމީ ތަރި ޢަލީ ސީޒަންގެ ރަސްމީ ވެބްސައިޓް

ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
މުޙައްމަދު ޖަމީލް އަޙްމަދު

ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު ޖަމީލް އަޙްމަދު، ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 1969 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޫބަރު މަހުގެ 13 ވަނަ ދުވަހުއެވެ.

ޑރ މުޙައްމަދު ޖަމީލް އަހުމަދު އަކީ ޤާނޫނީ ދާއިރާއިން އިނގިރޭސި ވިލާތުގައި ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ހައްދަވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ކުރިން ދިވެހި ސަރުކާރުގައި ޖަސްޓިސް މިނިސްޓަރުކަން ކުރެއްވިއެވެ. ޖިނާއީ ޢަދުލުގެ ދާއިރާއިން ޑރ ޖަމީލް ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލް ކުރެއްވީ އިނގިރޭސި ވިލާތުގެ ލަންޑަންގައި ހުންނަ ޔުނިވަސިޓީ އޮފް ލަންޑަންގެ ސުކޫލް އޮފް އެފްރިކަން އޮރިއެންޓަލް ސްޓަޑީސް ގައެވެ.

ޑރ މުޙައްމަދު ޖަމީލް އަހުމަދު ވަނީ ރާއްޖޭގެ ޝަރުޢީ ދާއިރާގައި ގާތްގަނޑަކަށް 5 ވަރަކަށް އަހަރު ޚިދުމަތް ކުރައްވާފައެވެ. އެމުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ދިވެހި ސަރުކާރުގައި ޖަސްޓިސް މިނިސްޓަރުގެ މަގާމް ގާތްގަނޑަކަށް 2 އަހަރު ދުވަހު އަދާކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ޑރ ޖަމީލް ޕީއެޗްޑީ ހެއްދެވުމަށް ތީސިސް ލިޔުއްވި މައުޟޫ އަކީ **އިންވެސްޓިގޭޝަން އޮފް ކްރިމިނަލް ޖަސްޓިސް ސިސްޓަމް އިން ދަ މޯލްޑިވްސް** އެވެ. ޕީއެޗްޑީ އަށް ފަހު ހަވީރު ނޫހަށް ދެއްވި ފުރަތަމަ އިންޓަވިއު ގައި ޖަމީލް ވިދާޅުވީ އޭނާ ތީސިސް ލިޔުއްވީ ރާއްޖޭގެ ޖިނާއީ އަދުލުގެ ނިޒާމްގެ ތެރެއިން މީހުން ހައްޔަރުކުރުމާއި، ޝަރީޢަތްކުރުމާއި، ތަހުގީގު ކުރުމާއި، ރައްޔިތުންގެ ހައްގުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ މައްޗަށް ކަމަށެވެ. އަދި އެއީ ޚާއްޞަކޮށް ރާއްޖެއާއި ގުޅުވައިގެން ލިޔުއްވި ތީސިސް އެއް ކަމަށެވެ.

ޑރ ޖަމީލް ދިވެހި ސަރުކާރުން އިސްތިއުފާ ދެއްވީ 5 އޮގަސްޓް 2007 ގައެވެ. ޑރ ޖަމީލް އަކީ ** ނިއު މޯލްޑިވްސް** އޭ ކިޔޭ މޫވްމަންޓްގައި އިސްކޮށް ހަރަކާތްތެރިވާ މެންބަރެކެވެ. ޖަސްޓިސް މިނިސްޓަރުކަން ޖުލައި 2005 ން ފެށިގެން އޮގަސްޓް 2007 އަށް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ޖުލައި 2007 ގައި ޑރ ޖަމީލްގެ މިނިސްޓަރުކަމުގައި ރާއްޖޭގެ ޝަރުޢީ ކޯޓްތަކުގައި މަސައްކަތްކުރެއްވުމަށް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އަންހެން ބޭކަނބަލުންނަށް ހުއްދަ ދެއްވައި ޤާޟީ ކަމަށް 3 އަންހެން ބޭފުޅުން އިސްކުރެއްވި އެވެ.

## އަދާކުރެއްވި ވަޒީފާތައް
* ސްޓޭޓް އެޓާނީ އެޓާނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް
* މިނިސްޓަރ އޮފް ޖަސްޓިސް
* މިނިސްޓަރ އޮފް ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ސިވިލް އޭވިއޭޝަން - ނޮވެމްބަރ 2008
*ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނާއިބުކަން - 2013

## ކާމިޔާބީތައް

* ބެޗެލަރސް އޮފް ލޯސް- ޕާކިސްތާން 
* ކޮމްޕެރޭޓިވް ލޯސް - މާސްޓަރ ޑިގްރީ - އިންޓަނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަސިޓީ - މެލޭޝިޔާ
* ކްރިމިނަލް ޖަސްޓިސް -ޕީއެޗްޑީ - ޔުނިވަސިޓީ އޮފް ލަންޑަން - ސުކޫލް އޮފް އެފްރިކަން އޮރިއެންޓަލް ސްޓަޑީސް

ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ނީނާ ސަލީމް

**ނީނާ ސަލީމް** އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާ ވަނީ ތަފާތު ޑްރާމާ ސިލްސިލާ ތަކާއި، ފިލްމް ތަކުގައި ހަރަކާތްތެރި ވެފައެވެ.

## ފިލްމީ ދާއިރާގައި
ނީނާ ސަލީމް ވަނީ ތަފާތު ގިނަ ފިލްމް ތަކުގައި ހަރަކާތްތެރިވެފައެވެ. އޭނާ ފުރަތަމަ ކުޅުނު ޑްރާމާ ސިލްސިލާ އަކީ ކައްތިރި އެވެ. އޭނާ ވަނީ ތަފާތު ފިލްމްތަކަށް މޭކަޕް ތައްޔާރު ކޮށްދީފައެވެ. ނީނާ އަކީ ނަށާ އާއިލާއަކުން އުފަންވެފައިވާ ކުޅަދާނަ ނެށުން ތެރިއެއް ވެސް މެއެވެ.

### ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
* ޕަރީދައްތަ 
* ކަށްވަޅަށް ދާންދެން
* ހަނދުކޭތަ
* ހިތް ހަލާކު 
* ދަރިންނަށްޓަކައި

### ކުޅެފައިވާ ޑްރާމާތައް
* ކައްތިރި 
* ހިނިތުންވެލާށޭ ކަލާ
* އަހަރެންގެ ޅަޑެޑީ

## އަދިވެސް ބައްލަވާ ލައްވާ
* މިއަދު ކްރިސްޓަލް އެވޯޑް
* ގައުމީ ފިލްމް އެވޯޑް
* ދިވެހި ފިލްމް އިންޑަސްޓްރީ

## އިތުރު ފާލަންތައް
*ގައުމީ ފިލްމް އެވޯޑް ރަސްމީ ވެބްސައިޓް
*ދިވެހި ފިލްމީ އުދަރެސް
*ފިލްމީ ތަރި ޢަލީ ސީޒަންގެ ރަސްމީ ވެބްސައިޓް

ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ޑޮލީ (ކަންބަޅި)

**ޑޮލީ** (5 ޖުލައި 1996 އިން 14 ފެބްރުއަރީ 2000 އަށް) އަކީ ދުނިޔޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ އަށް ކްލޯން ކުރެވުނު ޖަނަވާރެވެ.

left|150px|thumb|ޑޮލީ

## އިތުރު ފާލަންތައް
* ކަންބަޅި ޑޮލީ 2000-1996 އަށް ލަންޑަންގެ ސައިންސް މިޔުޒިއަމް
* ކްލޯނިންގ - އަ ލައިފް އޮފް ޑޮލީ ރޮސްލިން އިންސްޓިޓިއުޓް އިން.
* ޖަނަވާރު ކްލޯން ކުރުމާއި ޑޮލީ
* އިމޭޖް ލައިބްރަރީ ޑޮލީ އާއި ކްލޯން ކުރެވިފައިވާ އެހެނިހެން ޖަނަވާރުން ތަކުގެ ފޮޓޯތައް.
އަމީނިއްޔާ ސުކޫލް

އަމީނިއްޔާ ސުކޫލް އަކީ މާލޭގައި ބިނާ ކުރެވުނު ސަރުކާރުގެ ފުރަތަމަ އަންހެންކުދިންގެ ސްކޫލެވެ. މި ސްކުލަކީ ހަމަ އެކަނި އަންހެން ކުދިންނަށް އިސްލާމް ދިވެހި ފޮޔަވައި އެހެން ހުރިހާ މާއްދާތަކެއް އިނގިރޭސި މީޑިއަމަށް  ސަނަވީ ތަޢުލީމު ދޭ ސްކޫލެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް މިއަދު މިސްކޫލްގައި ފިރިހެން ކުދިންވެސް ތަޢުލީމް ހާސިލްކުރަމްން އެބަދެއެވެ. މިސުކޫލްގެ ނަން ނިސްބަތްވަނީ ރާއްޖޭގެ ޖުމުހުރިއްޔަތުގެ ފުރަތަމަ ރައީސް ސުމުއްވުލް އަމީރު މުޙައްމަދު އަމީން ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނު އަށެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްކޫލުތައް
ސ.ހިތަދޫ ސުކޫލް

ސ.ހިތަދޫ ސުކޫލް އަކީ ސ.އަތޮޅު ވެރިކަންކުރާކުރާރަށް ހިތަދޫ ގައި ހުންނަ ތައުލީމީ މުއައްސަސާ އެކެވެ. މިއީ ސާނަވީ އަދި ޕްރައިމަރީ ފެންވަރަށް ކިޔަވައިދޭ ސުކޫލް އެކެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްކޫލުތައް
ޢިމާދުއްދީން ސުކޫލް

ޢީމާދުއްދީން ސުކޫލް އަކީ މާލޭގައި ހުޅުވުނު 6 ވަނަ ޕްރައިމަރީ ސުކޫލް އެވެ. މިސުކޫލްގެ ނަން ނިސްބަތްވަނީ ރާއްޖޭގެ ރަސްކަލެއް ކަމުގައިވާ ޢިމާދުއްދީން ރަސްގެފާނު އެއްވަނަ އަށެވެ. މިސުކޫލްގައި ކިޔަވައިދޭން ފެށުނީ 6 ފެބުރުއަރީ 2000 ގައެވެ. ނަމަވެސް ރަސްމީގޮތުން ސުކޫލް ހުޅުވައިދެއްވީ 5 ސެޕްޓެމްބަރ 2001 ގައި ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ އަލްއުސްތާޛު މައުމޫން ޢަބުދުލް ގައްޔޫމް އެވެ.

## އިތުރު ފާލަންތައް
*ސްކޫލުގެ ރަސްމީ ވެބްސައިޓް

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްކޫލުތައް
ތާޖުއްދީން ސުކޫލް

ތާޖުއްދީން ސުކޫލް އަކީ މާލޭގައި 3ވަނަ އަށް ހުޅުވި ޕްރައިމަރީ ސުކޫލް އެވެ. ތާޖުއްދީން ސުކޫލް ހުޅުވައިދެއްވީ 07 ފެބުރުއަރީ 1989 ގައި ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ އަލް އުސްތާޛު މައުމޫން ޢަބުދުލް ގައްޔޫމް އެވެ. ތާޖުއްދީން ސުކޫލްގެ ނަން ނިސްބަތްވަނީ ދިވެހި ތާރީޚީ ޢިލްމުވެރިއެއް ކަމުގައިވާ ޙަސަން ތާޖުއްދީން އަށެވެ. ތާޖުއްދީން ސުކޫލްގެ ކުރީގެ އިމާރާތް ތަޅާލުމަށްފަހު އަލުން ތާޖުއްދީން ސުކޫލް ޖަޕާން ސަރުކާރުގެ އެހީގައި ބިނާކުރެވި ރަސްމީގޮތުން ހުޅުވުނީ 7 ޖޫން 2004 ގައެވެ.

## ސުކޫލްގެ ލަވަ
* ލަވައިގެ ނަން: ނޫރު ތާޖުއްދީން
* ލަވަ ހެއްދެވީ: އޮނަރަބްލް ޙަމްދޫން ޙަމީދު

ނޫރު ތާޖުއްދީން ނޫރު މީދިއްލާ މަގޭ ޖާނާ ހިތާ
ރަމްޒު ތާޖުއްދީން ރަންކުލައިން ދިއްލާ މަގޭ ޖައްވާ ބިމާ
ތާޖުއްދީން ހިތްވަރޭ ތާޖުއްދީން ހިތްވަރޭ
ހިތްމަތާ މިންނަތާ އެކުލެވޭ ހިތްވަރޭ
އެންމެ ފޮނިކާމިޔާބީ ގެނެސްދޭ ހުށީ

ޢިލްމު އުގެނޭށެ ފަންނު އުގެނޭށެ
ވިސްނުމާ ހިތްވަރުން ފަޚްރު ހޯދާށޭ
އެންމެ ފުރިހަމަވާން ހިއްމަތޭވީ ކުރާން
މިޢަޒުމުގައި އަބަދުވީ ސާބިތުވާން
ތާޖުއްދީން ހިތްވަރޭ

ދިވެހި ތާރީޙުން ދިވެހި ކާބަފައިން
ދެއްވި ޚިދުމަތްތަކުން މީރޫހޭދިރޭ
ރިވެތި އަޚުލާޤާ ރިވެތި ގޮތްތައް ބަލާ
ރިވެތި އުޅުމެއް އުޅެން މީ ހުވަޔޭ ކުރާ
ތާޖުއްދީން ހިތްވަރޭ

ދޭށެކެރިގެން ޖާން ދޭށެއުފަލުން ޖާން
ދޭށެ ޤައުމަށްޓަކާ ބާރުހުރިހާ ޖާން
ދާށެ ހިތްވަރުލާން ދާށެ އެއްބާރުލާން
ދާށެ ވަޠަނާއި ދީނަށް ޖިހާދެއްކުރާން
ތާޖުއްދީން ހިތްވަރޭ

## އިތުރު ފާލަންތައް
*ސްކޫލުގެ ރަސްމީ ވެބްސައިޓް

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްކޫލުތައް
ޏ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒު

ޏ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒަކީ ޏ.ފުވައްމުލަކުގައި  ހުންނަ ތަޢުލީމީ މުއައްސަސާ އެކެވެ.

## އިތުރު ފާލަންތައް
*ސްކޫލުގެ ރަސްމީ ވެބްސައިޓް

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްކޫލުތައް
ކަލާފާނު ސުކޫލް

ކަލާފާނު ސުކޫލް އަކީ މާލޭގައި ބިނާކުރެވުނު 4 ވަނަ ޕްރައިމަރީ ސުކޫލެވެ. ކަލާފާނު ސުކޫލްގެ ނަން ނިސްބަތްވަނީ ރާއްޖޭގެ ރަސްކަލެއް ކަމުގައިވާ އިބްރާހީމް ކަލާފާނު ރަސްގެފާނު އަށެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްކޫލުތައް
ބޯޅަޖެހި ފާނަ

**ބޯޅަޖެހި ފާނަ** ()ނުވަތަ () އަކީ ހިމަ ހަށިގަނޑެއް ލިބިފައިވާ ފާނައެކެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ މުރަކަތަކުގެ ނިވަލުގައި ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. ދިވެހިން ކުރާ ކެޔޮޅު ކަމުގައި ދުވާލު ބޭނޭ މަހެކެވެ. އަދި މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެކެވެ. މަހުގެ ބޮލުގެ ދިގުމިން ފުޅާމިނަށްވުރެ ބޮޑެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ ކުރީބައިގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ. ނިގޫފަތުގެ ކޮޅު ހުންނަނީވެސް ވަށްކޮށެވެ. މިއީ ކުލަވަރު ވަރަށް ފަސޭހައިން ބަދަލުކޮށްލާ މަހެއް ކަމުން މަހުގައި ހުންނަ ރަތްކުލައަށްދާ ލައްތަކާއި، މިލައްތަކުގެ ދޭތެރޭގައި ހުދުކޮށް ހުންނަ ރޮނގުތައް އެކިމަހުގައި ހުންނަނީ އެކިވަރަށެވެ.

ބޯޅަޖެހި ފާނައިގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 11ކައްޓާއި، މަޑުކަށީގެ 14 އާއި 16 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑު ކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލަ އަކީ މަޑު މުށި ކުލަ އެވެ. މަހުގައި ރަތްކުލައަކަށްދާ ކުދިކުދި ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ. މިތިކިތަކުގެ ތެރޭގައި މަހުގެ ދިގަށްވާގޮތަށް ހުދުކުލައިގެ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގައި ހުންނަ ތިކިތައް، މަހުގެ ބޮލާއި، ތުންކޮޅާއި، އެހެނިހެން ހިސާބުތަކުގައި ހުންނަ ތިކިތަކަށްވުރެ ގިނައިން ގާތްކޮށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބައިގެ ބުޑުދަށުގައްޔާއި، ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ ކޮތަރިބައިގެ ދަށުގައި ވެސް ކުދިތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ރޮށި

ރޮށި އަކީ ގޮދަން ފުށުން ފިހެގެން ތައްޔާރު ކުރާ އެއްޗެކެވެ. ދިވެހިންގެ ކެއުމުގައި ޚާއްޞަކޮށް ހެދުނުގެ ނާސްތާގައި ވަރަށް ގިނައިން ރޮށި ބޭނުންކުރާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް، ތަފާތު ވައްތަރުގެ ކާތަކެއްޗާއި އެކު ކެއުމަށް ރޮށި ބޭނުންކުރެއެވެ. ރޮށި ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ ގޮތްތަކުގެ ތެރޭގައި، ރިހަ، ގަރުދިޔަ ފަދަ ދިޔާ އެއްޗަކާއެކު މޮޑެގެން ކެއުން، ރިހާކުރު ފަދަ އެއްޗަކާއެކު ޖަހައިގެންކެއުން، އަދި މޮޑެފައި ހުންނަ މަސްގަނޑާއެކު ނުވަތަ ހިކިކޮށް ހަނާކޮށްފައި ހުންނަ މަސްފަދަ އެއްޗަކާއެކު ޖަހައިގެން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރުން ފަދަ ގޮތްތައް ހިމެނެއެވެ. ރާއްޖޭގެ އިތުރުން އިންޑިޔާ، އަދި ސްރީލަންކާ ފަދަ ގައުމުތަކުގެ ރައްޔިތުން ވެސް ކެއުމުގައި ރޮށި ފުދޭވަރަކަށް ބޭނުންކުރާ ކަމަށް ވެއެވެ.
ގިނިމަސް ފާނަ

ގިނިމަސް ފާނަ()ނުވަތަ () އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ މުރަތަކާއި، ގާތަކުގެ މާހައުލުގައި ގިނައިން އުޅޭ ފާނައިގެ ބާވަތެކެވެ. މިމަސް ގިނައިން ބޭނިފައި ހުންނަނީ ދުވާލު ނަނު ފައްތައިގެން ކުރާ ކެޔޮޅު ކަމުގައެވެ. މިއީ ގިނައިން ބޭނޭ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށްއުޅޭ މީރު މަހެކެވެ. މިމަސް ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި ގިނައިން އުޅެނީ އެކަހެރިކޮށެވެ. މިއީ މަސް ބޭނުމަށް އެއްލާ އެއްގަނޑުގެ ވަށައިގެން ވަރަށް ގިނައިރު އެންގަނޑުގައި ނުހިފާ އުޅޭ މަހެކެވެ. ގިނިމަސް ފާނަ އަކީ ފުޅާކޮށް ފަތިކޮށް، ގިނިމަހުގެ ސިފަޔަށް ހުންނަ މަހެކެވެ. މިއީ ބާނާފައި އޮންނައިރު އާއި މޫދުތެރޭގައި އުޅޭއިރު ދެނެގަންނަން ފަސޭހަ މަހެކެވެ. ސަބަބަކީ މަހުގެ ސިފަޔާއި ކުލަވަރު އެހެނިހެން ފާނަތަކާއި ވަރަށްބޮޑަށް ތަފާތުކޮށް ހުންނާތީ އެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތް ގަނޑުގެ ކުރީބައިގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ކަށިކޮށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 9ކައްޓާއި، މަޑުކަށީގެ 17 ނުވަތަ 18 ކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލަ އަކީ ގަދަ މުށި ކުލަ އެވެ. މަހުގެ އަނގައިގެ އެތެރޭގަޔާއި، ކަރުތާފަތުގެ އެތެރެއަށް ހުންނަ ބައިގެ ކުލައަކީ ގަދަ ރަތްކުލަ އެވެ. މިއީ ގާތްގަނޑަކަށް 60 ސމ ބޮޑުވާ މަހެކެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކަންފަތްކަޅު ފާނަ

**ކަންފަތްކަޅު ފާނަ** ()ނުވަތަ () އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް ގިނައިން އުޅެނީ 5 މީޓަރާއި 10 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައެވެ. މިއީ ކުޑަ ފާނަ އެކެވެ. ދިވެހިންނަށް ދުވާލު ކެޔޮޅުކަމުގައި ބޭނިފައި ހުންނަ މީރު މަހެކެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ ކުރީބައި ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 9ކައްޓާއި، މަޑުކަށީގެ 15 ނުވަތަ 16 ކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއި މަޑުކަށީގެ 9 ކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކަންފަތުގައި މަޑުކަށީގެ 17 ނުވަތަ 19 ކަށި ހުރެއެވެ.

ކަންފަތްކަޅު ފާނައިގެ ކުލައަކީ ރަތްކުލަ އެވެ. ކަންފަތާއި، ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބަޔާއި، ނިގޫފަތާއި، ބުރަކަށިމަތީގެ ކޮތަރިބައިގެ ފަހަތުކޮޅު ހުންނަނީ ކަޅުކޮށެވެ. މަހުގެ ތިރީ ތުނބުގައި ވަރަށް ކަޅު ދެތިކި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބޮލާއި ހަށިގަނޑުގައި ގަދަ ރަތްކުލައިގެ ކުދިކުދި ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ލަނޑާ ފާނަ

ލަނޑާ ފާނަ()ނުވަތަ ()  އަކީ ދުވާލު ފައްތައިގެން ކުރާ ފަރުމަހުގެ ކެޔޮޅު ކަމުގައި ވަރަށް ގިނައިން ބޭނޭ ފާނަ އެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް ދިރިއުޅެނީ 20 މީޓަރާއި 72 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައެވެ. ކަނޑުގެ އަޑީގައި ހުންނަ ހޮހަޅަތަކުގެ އަޑީގައި ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތްގަނޑުގެ ކުރީބައި ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 9ކައްޓާއި، 14 އާއި 16 އާއި ދެމެދުގެ އަދަަދަކަށް މަޑު ކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއި މަޑުކަށީގެ 9 ކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކަންފަތުގައި 16 އާއި 18 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ.

މަހުގެ ކުލައަކީ ރަތް ނާރިނގު ކުލައެވެ. މަހުގައި ނޫކުލައިގެ ކުދިކުދި ތިކިތަކެއް ޖަހާފައި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށި މަތިން ދެފަރާތުގައި ކަޅުކުލައިގެ 4 ލައްގަނޑު ވަރަށް ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ބުޑުދަށުގައި ވެސް ކަޅުކުލައިގެ ދެ ލައްގަނޑު ހުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ވެލި ފާނަ

**ވެލި ފާނަ** ()ނުވަތަ () އަކީ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި އުޅޭ ގިނަ ފާނަ ތަކަށްވުރެ ތަންކޮޅެއް ފުނުގައި އުޅޭ ފާނަ އެކެވެ. މިމަސް ގިނައިން އުޅެނީ 30 މީޓަރަށްވުރެ ފުނުގައެވެ. ވުމާއެކު ފީނުންތެރިންނަށް ވެސް މިމަސް ފެންނަނީ ވަރަށް މަދުންނެވެ. ނަމަވެސް ނަނު ފައްތައިގެން ކުރާ ކެޔޮޅުކަމުގައި މަދުމަދުން މިމަސް ބޭނެއެވެ. މަހުގެ ބޮލުން ލޮލާއި ދިމާލުން ވަރަށް ބޮޑަށް އަޑިވެފައި ހުރެއެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މީރު މަހެކެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 9ކައްޓާއި، 13 މަޑު ކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއި މަޑުކަށީގެ 9 ކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކަންފަތުގައި 18 އާއި 20 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ.

މަހުގެ ކުލައަކީ ނާރިނގު ނުވަތަ އޮރެންޖް ކުލައަކަށްދާ ރަތް ކުލައެކެވެ. ހުދުކުލައިގެ ކުދިކުދި ތިކިތަކެއް މަހުގައި ފަނޑުގޮތަކަށް ހުރެއެވެ. ބޮލުގައި ހުންނަނީ ވައިލެޓް ކުލައެކެވެ. އަދި ނާރިނގު ކުލައިގެ ކުދި ތިކިތަކެއް ވެސް ބޮލުގައި ހުރެއެވެ. ކޮތަރިބައިގެ ކުލައަކީ ރަތްކުލަ އެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ތިއްޖެހި ފާނަ

**ތިއްޖެހި ފާނަ** ()ނުވަތަ () އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި މުރަކަތަކާއި ގާތަކުގެ ނިވަލުގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ދުވާލު ނަނު ފައްތައިގެން ކުރާ ކެޔޮޅުކަމުގައި ގިނައިން ބޭނޭ މަހެކެެވެ. ދިވެހިން މިމަސް ކައި އުޅެއެވެ. މިމަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ ކުރީބައިގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ކަށިކޮށެވެ. އަދި ކަރުތާ ފަތުގައި 3 ކަށި ހުރެއެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ  ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 11 ކައްޓާއި، 15 އާއި 17 އާއި ދެމެދުގެ އަދަަދަކަށް މަޑު ކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއި މަޑުކަށީގެ 8 ކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކަންފަތުގައި 17 އާއި 18 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ގާތްގަނޑަކަށް އެއްވަރަށް ހަމަޔަށް ކަނޑާލެވިފައި ހުންނަ ގޮތަކަށެވެ.

މަހުގެ ހަށިގަނޑުގައި ވަރަށް ގިނައިން ގަދަ މުށިކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށި މަތީ ފަހަތުކޮޅު ކޮތަރިބައިން ފެށިގެން ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގެ ކުރިއަށް 8 އާއި 14 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ތިކި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ހުރިހާ ކޮތަރި ތަކެއްގައި ވެސް ތިކިތައް ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތުގެ ކައިިރިފަށް ހުންނަނީ ފަނޑު ހުދުކުލައިގައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ލޮނދި ފާނަ

**ލޮނދި ފާނަ** ()ނުވަތަ () އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުން ވަރަށް މަދުން ބޭނޭ މަހެކެވެ. މިއީ ކެއުމަށް ރަގަޅު ފާނަ އެކެވެ. ދުނިޔޭގެ ބައެއް ގައުމުތަކުގައި މަސްކޮށީގައި މަސްބޮޑުކޮށް ހަދާ ފަރާތްތަކުން މިމަސް ގެންގުޅެ ބޮޑުކޮށް ހަދައެވެ. މިމަހަށް ލޮނދި ފާނަ ކިޔާފައިވަނީ މަހުގެ ބޭރުގައި ހުންނަ އާދަޔާ ޚިލާފު ލޮނދި ކަމެއްގެ ސަބަބުންނެވެ. މިއީ ގިނަ ފާނަ ތަކާއި އަޅާ ބަލާއިރު ވަރަށް ފަސޭހައިން ފާހަގަކުރެވޭ ފާނަ އެކެވެ. ސަބަބަކީ އެހެނިހެން ފާނަތަކަށްވުރެ، މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ ކޮޅަށް އޫކޮށް، ފަހަތުކޮޅަށް ދިގުވެފައި، ހުންނަ ކަމުންނާއި އަނގަބޮޑުކަމުންނެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 11 ކައްޓާއި، 15 މަޑު ކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއި މަޑުކަށީގެ 8 ކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކަންފަތުގައި 19 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ.

ލޮނދި ފާނައިގެ ކުލައަކީ އަޅިމުށި ކުލައެވެ. މަހުގައި އޮރެންޖް ކުލައަކަށް ދާ މުށިކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ. ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 4 ވަނަ ކައްޓާއި ދިމާގައި ކަޅުކުލައިގެ ލަފެއް ބަހެއް މަސްމަހުގައި ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. މިމަސް 1 މީޓަރާއި 50 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައި ދިރިއުޅެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކަސް ފާނަ

ކަސް ފާނަ()ނުވަތަ () އަކީ ދިވެހިންގެ ގިނަމީހުން ދަންނަ ފާނަ އެކެވެ. މިމަހަށް ކަސް ފާނަ ކިޔަނީ މަހުގައި ހުންނަ ކުރެހުމެއް ސިފަކުރެވޭ ގޮތަކުން ކަމަށް ބެލެވިދާނެއެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައްޔާއި، ހާހަލާއި ތިލަތިލައިގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް ގިނައިން ބޭނިފައި ހުންނަނީ އިރުއޮއްސޭ ވަގުތު ނަނު ފައްތައިގެންނެވެ. މިއީ ބަރު އަދި ކަންނެތް ހަށިގަނޑެއް ލިބިފައިވާ ފާނައެކެވެ. މަހުގެ ލޮލާއި ދިމާއިން ބޮލުގެ މަތީގައި އަޑިގަނޑެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބޮލުގެ މަތިން ދެލޮލުގެ ދެމެދުގައި ހުންނަނީ އެއްވަރަކަށް ފަތާކޮށެވެ. މަހުގެ ކަރުތާ ފަތުގެ ކުރީބައި ހުންނަނީ އެއްވަރަކަށް ރާޅުކޮށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 11 ކައްޓާއި، 14 ނުވަތަ 15 މަޑު ކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއި މަޑުކަށީގެ 8 ކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކަންފަތުގައި 18 އާއި 20 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ.

މަހުގެ ކުލައަކީ ފަނޑު މުށިކުލަ އެވެ. މުޅި ހަށިގަނޑުގައި ކުދިކުދި ތިކިތަކެއް ޖަހާފައި ހުރެއެވެ. މިތިކިތަކުގެ އިތުރަށް މަހުގެ ބޮލުގަޔާއި، ހަށިގަނޑުގެ ބައެއް ހިސާބުތަކުގައި ގަދަކުލައެއްގެ ލައްތަކަކުން އެކި ގޮތްގޮތަށް ކުރެހިފައި ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތުގެ ބުޑުދަށުގެ މަތީ ކައިރީގައި ކަޅު ކުލައިގެ ލަފެއް ފާޅުކޮށް ފެންނަށް ހުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ރަން ފާނަ

**ރަން ފާނަ** ()ނުވަތަ ()އަކީ ރާއްޖޭގެ މަސްވެރިން ފައްތައިގެން ރޭގަނޑު ކުރާ ކެޔޮޅުކަމުގައި ވަރަށް މަދުން ބޭނޭ މަހެކެވެ. މިއީ އެހެނިހެން ފާނަތަކާއި ޚިލާފަށް އަޑީގައި އުޅޭ މަހެއްކަމުން ފީނުންތެރިންނަށް ފެނިފައި ވަރަށް ނުހުރެއެވެ. މިމަސް ގިނައިން އުޅެނީ 50 މީޓަރާއި 100 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައެވެ. މިމަހަށް ރަން ފާނަ ކިޔާފައިވަނީ މަހުގެ ކުލަވަރަށް ބަލާ، މަހަށް ކިޔާ އިގިރޭސި ނަމާއި، ސައިންޓިފިކް ނަމާއި ގުޅޭގޮތުންނެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތްގަނޑުގެ ކުރީބަޔާއި ފަހުބަޔާއި ދެމެދުގައި ކުދިކަށިތަކެއް ހުރެއެވެ. މިއީ ގާތްގަނޑަކަށް 60 ސމ ބޮޑުވާ މަހެކެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 9ކައްޓާއި، މަޑުކަށީގެ 15 ނުވަތަ 19 ކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއި މަޑުކަށީގެ 9 ކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކަންފަތުގައި މަޑުކަށީގެ 17 ނުވަތަ 18 ކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ.

ރަން ފާނައިގެ ކުލައަކީ ރަން ކުލަ އެވެ. މަހުގެ ބޮލާއި ހަށިގަނޑުގައި ނާރިނގު ނުވަތަ އޮރެންޖް ކުލައަކަށްދާ ރީނދޫ ކުލައިގެ ކުދި ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫކޮޅުގައި ނޫކުލައިގެ ހިމަ ކައިރިފަށެއް ހުރެއެވެ. އަދި މިކައިރިފަށާއި ގުޅިގެން ކަޅުކުލައިގެ ހިމަ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކޮވެލި ފާނަ

ކޮވެލި ފާނަ()ނުވަތަ ()**ބުޅަލަ ފާނަ** އަކީ ދިވެހިން ފައްތައިގެން ކުރާ ކެޔޮޅުކަމުގައި ގިނައިން ބޭނޭ މަހެކެވެ. މިމަސް ގިނައިން އުޅެނީ ގަލާއި މުރަކަތަކުގެ ނިވަލުގައެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތްގަނޑުގެ ކުރީބައި ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މީރު މަހެކެވެ.

ކޮވެލި ފާނަ އަކީ ފަރުތަކުގެ ގާތަކުގެ ނިވަލުގައި އުޅޭ މަަހެއްކަމަށް ވިޔަސް މިމަސް ގިނައިން ފެންނަނީ ފިލަން ވަންނަ ތަނެއްގެ އަނގަމަތީ ބޯ ނުވަތަ ހަށިގަނޑުން ބައެއް ނެރެގެން ހިމޭނުން އޮއްވައެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 9ކައްޓާއި، މަޑުކަށީގެ 14 ނުވަތަ 16 ކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއި މަޑުކަށީގެ 9 ކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކަންފަތުގައި މަޑުކަށީގެ 17 ނުވަތަ 18 ކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ދިއްލިފައި ހުންނަ ޒާތުގެ ރަތް ނާރިނގު ކުލައެކެވެ. މަހުގެ ބޮލުގައްޔާއި ހަށިގަނޑުގައި ނޫކުލައިގެ ކުދިކުދި ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ. މިތިކިތައް މަހުގެ ތުބުގެ ދަށުގައެއް ނުހުރެއެވެ. ކަންފަތުގެ ފަހަތްކޮޅު ހުންނަނީ ރީނދޫ ކުލައެއްގައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ހުދުލައް ފާނަ

**ހުދުލައް ފާނަ** ()ނުވަތަ () އަކީ ފަރުފަޅުތަކުގަޔާއި ހާހަލުގައި ދިރިއުޅޭ މަހެކެވެ. ދިވެހި ކެޔޮޅުކަމުގައި މަދުމަދުން މިބާވަތް ބޭނިފައި ހުރެއެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ ކުދިމަސް ގައު ފާލަން ފަދަ، އެނޫންވެސް ތޮށިގަނޑުގެ ނިވަލުގައި އުޅެއެވެ. މަހުގެ ބޮލުގެ ދިގުމިން ހަށިގަނޑުގެ އެންމެ ފުޅާ ހިސާބަށްވުރެ ދިގުވާނެއެވެ. މަހުގެ ބޮލުގެ މަތިން ލޮލުގެ ދޭތެރެ ހުންނަނީ އެއްވަރަކަށް ފަތާކޮށެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ކޮޅަށް އޫކޮށެވެ. އަދި ކަރުތާ ފަތުގެ މަތީބައި ހުންނަނީ ވަރަށް ތެދަށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 11 ކައްޓާއި، 15 އާއި 16 އާއި ދެމެދުގެ އަދަަދަކަށް މަޑު ކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއި މަޑުކަށީގެ 8 ކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކަންފަތުގައި 17 އާއި 19 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ.

މަހުގެ ކުލައަކީ ކަޅުކުލައަކަށްދާ ގަދަ މުށި ކުލައެކެވެ. މަހުގެ ބޮލުގައްޔާއި ހަށިގަނޑުގައި ހުދުކުލައިގެ ލައްތަކެއް ވަރަށް ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. މިލައްތައް ބުރަކަށީ ކޮތަރިބައި ގައްޔާއި، ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ވެސް ހުރެއެވެ. މިބާވަތުގެ ބޮޑެތި މަހުގައި މިލައްތައް ހުންނަނީ ހުދުކުލައިގެ ކުރެހުން ބަޔަކަށް ބަދަލުވެފައެވެ. ހުދުލައް ފާނަ ގާތްގަނޑަކަށް 55 ސމ ބޮޑުވާ ކަމަށްވެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކުޅަދުރު ފާނަ

**ކުޅަދުރު ފާނަ** ()ނުވަތަ ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި ދިރިއުޅޭ، ނަނު ފައްތައިގެން ކުރާ މަސްވެރިކަމުގައި ބޭނޭ، ކޮށި ފައްތައިގެން ކުރާ މަސްވެރިކަމުގައި ހިފޭ މަހެކެވެ. މިއީ ކެއުމަށް މީރު މަހެކެވެ. މިމަހަށް ކުޅަދުރު ފާނަ ކިޔާފައިވަނީ މަހުގެ ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ކުދިކުދި ފިތްތަކަށް ބަލާފައެވެ. މިފިތްތައް ނުވަތަ ލައްތައް ހުންނަނީ ކުޅަދުރު ހަތާ ހުންނަ ގޮތާއި، ވަރަށް އެއް ސިފައަކަށެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ ކުރީބައި ހުންނަނީ ކަށިކޮށްނެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 11 ކައްޓާއި، 16 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއި މަޑުކަށީގެ 8 ކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކަންފަތުގައި 17 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ މުޅި ހަށިގަނޑުގައި މުށިކުލައިގެ ކުދި ލައްތަކެއް ވަރަށް ކައިރިކައިރީގައި ހުރެއެވެ. މިލައްތަކުގެ އެންމެ ބޮޑެތި ލައްތައް ވެސް މަހުގެ ލޮލުގެ ކަޅީގެ ½ އަށްވުރެ ބޮޑެއް ނޫނެވެ. ނިގޫފަތުގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ހުދު ކުލައިގައެވެ. މިއީ ތަފާތު ފުންމިނުގައި ދިރިއުޅޭ މަހެކެވެ. މިގޮތުން 4 މީޓަރާއި  280 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައި މިމަސް ދިރިއުޅޭ ކަމަށް ވެއެވެ. މިއީ 75ސމ އަށް ބޮޑުވާ މަހެކެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ފިތްޖެހި ފާނަ

ފިތްޖެހި ފާނަ ()ނުވަތަ ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކާއި ހާހަލާއި ތިލަތިލައިގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ހިމަތޮޅިކޮށް ހުންނަ ފާނަ އެކެވެ. ދިވެހިންކުރާ ކެޔޮޅު ކަމުގައި މަދުމަދުން މިމަސް ބޭނެއެވެ. އަދި މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މަހެކެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ ކުރީބައިގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ކަށިކޮށެވެ. އެންމެ ބޮޑުވެގެން 51 ސމ އަށް ބޮޑުވާ މިމަސް ވަރަށް ތިލައިގައި ވެސް އުޅޭ ކަމަށްވެއެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 11 ކައްޓާއި، 15 އާއި 17 އާއި ދެމެދުގެ އަދަަދަކަށް މަޑު ކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއި މަޑުކަށީގެ 8 ކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކަންފަތުގައި 18 އާއި 19 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ. ހަށިގަނޑުގެ ހުޅުނބުތައް ހުންނަނީ އޮމާންކޮށެވެ.

ފިތްޖެހި ފާނައިގެ ކުލައަކީ މުށިކުލަ އެވެ. މަހުގެ މުޅި ހަށިގަނޑުގައި މުއްޓާއި ކަޅުކުލައިގެ ލައްތަކެއް ހުރެއެވެ. މިލައްތަކުގެ ދޭތެރެތައް ހުންނަނީ ފަނޑު މުށިކުލައެއްގައެވެ. ތަފާތު ސައިޒުތަކުގެ މަސްމަހުގައި މިލައްތައް އެތުރިފައި ހުންނައިރު ހުންނަނީ ވަރަށް ރީތިކޮށް ފިތްފިތަށް ކަމުން މަހުގެ ނަމަކަށް **ފިތްޖެހި ފާނަ** ކިޔާފައިވަނީ އެވެ. މިބާވަތުގެ ކުދިމަހުގައި ހުންނަ ލައްތައް ބޮޑެތި މަހަށްވުރެ މާބޮޑެއްޗެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ދޮންނޫ ފާނަ

ދޮންނޫ ފާނަ()ނުވަތަ () އަކީ ފާނަ ޢާއިލާގެ ތެރޭގައި އުޅޭ އެންމެ ދިހުން ކުލައެއް ހުންނަ ފާނަ އެވެ. ވުމާއެކު އެހެން ފާނަ ތަކުގެ ތެރެއިން މިފާނަ ދެނެގަތުމަކީ އުދަނގޫ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގައި ގިނައިން އުޅޭ ފާނައެއް ނޫން ކަމަށް ވިޔަސް މަދުމަދުން ދިވެހިން ކުރާ ކެޔޮޅުކަމުގައި ބާނާ އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ކެއުމަށް މީރު މަހެކެވެ.

މިމަހަށް ދޮންނޫ ފާނަ ކިޔާފައިވަނީ މަހުގައި ހުންނަ އެންމެ ފާޅުކަން ބޮޑު ސިފަ ކަމުގައިވާ ދޮންނޫ ކުލަ އާއި ގުޅުވައިގެން މަހަށްކިޔާ އިގިރޭސި ނަމާއި ވެސް ގުޅޭގޮތަށެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 11 ކައްޓާއި، 16 ނުވަތަ 17 މަޑު ކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއި މަޑުކަށީގެ 8 ކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކަންފަތުގައި 18 ނުވަތަ 19 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ.

މަހުގެ އެންމެ ފުޅާ ހިސާބުގެ މިން މަހުގެ ބޮލުގެ ދިގުމިނާއި ދާދި އެއްވަރު ވާނެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ގަދަނޫ ކުލަ އެވެ. މިކުލަ ގަދަވެގެން ގޮސް ހުންނަނީ މުށި ވައިލެޓް އަކަށް ބަދަލުވެފައެވެ. ނިގޫފަތާއި ކޮތަރިބައިތަކާއި ކަންފަތުގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ. މިރީނދޫ ކުލަ ޅަމަހުގައި ވަރަށް ގަދަކޮށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ކަޅުކުލައެއްގައެވެ. ދޮންނޫ ފާނަ ގާތްގަނޑަކަށް 90 ސމ އަށް ބޮޑުވާކަމަށް ވެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކޫރު ފާނަ

ކޫރު ފާނަ ()ނުވަތަ ()އަކީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައްޔާއި، ހާހަލާއި ތިލަތިލައިގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. ދިވެހި ކެޔޮޅުކަމުގައި މަދުމަދުން މިމަސް ބޭނެއެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ވެސް ބޭނުންކުރާ މަހެކެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ ކުރީބައި ހުންނަނީ ގާތްގަނޑަކަށް ވަށްކޮށެވެ. އަދި މިދެބައިގެ ތިރީ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ކަށިކޮށް ރާޅުކޮށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 11 ކައްޓާއި، 16 ނުވަތަ 17 މަޑު ކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއި މަޑުކަށީގެ 8 ކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކަންފަތުގައި 17 އާއި 19 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ.

މަހުގެ ކުލައަކީ ފަނޑު މުށިކުލައެވެ. މުޅި ހަށިގަނޑުގައި ގަދަ ރަތްކުލައަކަށްދާ ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ. މިތިކިތައް މަހުގެ ފަަހަތުކޮޅުގައި ހުންނަނީ އެތިކިތައް ގުޅި ކޫރެއްހެން ދެމި މަހުގައި ހުރި މިސިފަޔަށް ބަލާ މިމަހަށް **ކޫރު ފާނަ** ކިޔާފައި ވަނީ އެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކުލަ ފާނަ

**ކުލަ ފާނަ**  ()ނުވަތަ ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައްޔާއި، ހާހަލާއި ތިލަތިލައިގައި ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. ދިވެހިން ދުވާލާއި ރޭގަނޑު ކުރާ ކެޔޮޅު ކަމުގައި ވެސް މިމަސް ގިނައިން ބޭނެއެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މީރު މަހެކެވެ. މަހުގެ އަމިއްލަ މާހައުލުގައި އުޅޭއިރު މިމަހަކީ ވަރަށް ރީތި ތަފާތު ކުލައަކަށް ހަށިގަނޑުގެ ކުލަ ބަދަލުކުރާ މަހެކެވެ. މަހުގެ ބޮލުގެ މަތިން ދެލޮލުގެ ދެމެދު ހުންނަނީ އެއްވަރަކަށް ފަތާކޮށެވެ. ނިގޫފަތުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ. ކަންފަތްގަނޑު ބޮލުގެ ދިގުމިނަށްވުރެ ކުރުވާނެއެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ ކުރީބައިގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ކަށިކޮށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 11 ކައްޓާއި، 15 އާއި 16 އާއި ދެމެދުގެ އަދަަދަކަށް މަޑު ކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއި މަޑުކަށީގެ 16 ނުވަތަ 17 ކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކުލައަކީ މުށި ކުލައެވެ. މުޅި މަހުގައިހެން ކަޅުކުލައިގެ ކުދި ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ. މިތިކިތަކުގެ މަތިން ކަޅުކުލައިގެ ލައްތަކެއް އެކިގޮތްގޮތަށް މަހުގެ ދެއަރިމަތިން ފާޅުވެއެވެ. މަހުގެ ބަނޑުދަށުގެ ނިގޫފަތުގެ މަތީގައި ފާހަގަ ކުރެވޭ ފަދަ ގޮތަކަށް ކަޅުކުލައަކަށްދާ ގަދަމުށި ކުލައިގެ ލަފެއް ހުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އަސްދާނު ފާނަ

އަސްދާނު ފާނަ()ނުވަތަ () އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅާއި، ހާހަލާއި ތިލަތިލައިގައި ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ދިވެހިންކުރާ ދުވާލުގެ ކެޔޮޅުކަމުގައި ވަރަށް ގިނައިން ބޭނޭ މަހެކެވެ. މިމަސް ގިނައިން ބޭނިފައި ހުންނަނީ އިރުއޮއްސޭ ދަޅަމަތީގައެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މީރު މަހެކެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ ކުރީބައި ހުންނަނީ ކުޑަކޮށް ވަށްކޮށެވެ. އަދި މިބައިގެ ތިރީ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ކަށިކޮށް ރާޅުކޮށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 11 ކައްޓާއި، 15 މަޑު ކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއި މަޑުކަށީގެ 8 ކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކަންފަތުގައި 18 ނުވަތަ 19  މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ.

މަހުގެ ކުލައަކީ މަޑު މުށިކުލަ އެވެ. މަހުގެ މުށިކުލައިގެ ލައްތަކެއް ފިތްތަކެއްގެ ޑިޒައިނަށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބޮލުގެ ކުރީކޮޅުގައި ކަޅުކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީގައި ކަޅުކުލައިގެ ލައްތަކެއް އަސްދާނެއް ހުންނަ ހެން މަހުގެ ދެފަރާތަށް ވާގޮތަށް ހުރެއެވެ. މިމަހަށް އަސްދާނު ފާނަ ކިޔާފައިވަނީ މިގޮތަށް ހުރުމާއެކު މަހަށްކިޔާ އިގިރޭސި ނަމާއި ގުޅުވައިގެންނެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އޮޅު ފާނަ

**އޮޅު ފާނަ** ()ނުވަތަ () އަކީ ރާއްޖޭގެ މަސްވެރިންގެ ތެރޭގައި ވަރަށް މަޝްހޫރު މަހެކެވެ. މިއީ ދިވެހިންކުރާ ރޭގަނޑުގެ ކެޔޮޅު ކަމުގައި އަދި ދުވާލު ފައްތައިގެން ކުރާ މަސްވެރި ކަމުގައި ގިނައިން ބޭނޭ މަހެކެވެ. ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މީރު މަހެކެވެ. މިމަސް އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ ފަރުފަޅުމަތީގެ ބޭރުގައެވެ. އޮޅުފާނައިގެ ވަރަށް ބޮޑެތި މަސް ދިވެހިން ބާނައި އުޅެއެވެ. މިމަހަކީ ބަރުހަށިގަނޑެއް ލިބިފައިވާ ދިގުކޮށް ހުންނަ މަހެކެވެ. މަހުގެ އަނގަ ވަރަށް ބޮޑުވާނެއެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 8 ކައްޓާއި، 11 މަޑު ކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތުގައި 15 އާއި 16 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބޯމަތިން ދެލޮލުގެ ދެމެދުގައި ކުދި ހުޅުނބު ތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތްކޮޅު ހުންނަނީ އެއްވަރަކަށެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ އަޅި މުށި ކުލައެވެ. ހަށިގަނޑުގައި ވަށައިގެން ގަދަކޮށް ހުންނަ ނޫކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ވަރަށް ސާފުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ކަޅު ކުލައެއްގައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ދޮންއޮޅު ފާނަ

ދޮންއޮޅު ފާނަ()ނުވަތަ () އަކީ ދިވެހިން ކެޔޮޅު ކަމުގެ މަސްވެރިކަމުގައި މަދުމަދުން ބާނާ މަހެކެވެ. ރާއްޖޭގައި މިހާތަނަށް ކުރެވިފައިވާ ފަރުމަހުގެ ސާރވޭ ތަކުން މިބާވަތުގެ ބޭނިފައިވަނީ އެންމެ މަހެކެވެ. ދުނިޔޭގެ މަހާއި ބެހޭ ހޯދުން ހޯދާ ފަރާތްތަކުން ރެކޯޑްކުރެވި، ދުނިޔޭގެ މަހުގެ މިއުޒިއަމް ތަކުގައި ބެހެއްޓިފައިވަނީ މިބާވަތުގެ އެންމެ 7 މަހެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 8 ކައްޓާއި، 11 މަޑު ކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތުގައި 15 އާއި 16 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަރުގަނޑުގެ ފުރަތަމަ ބުރުގެ މަތީބައިގައި ހުންނަނީ އެއްކަށި ނުވަތަ ދެކައްޓެވެ. ތިރީބައިގައި 7 އާއި 8 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ އެއްވަރަކަށެވެ.

ދޮންއޮޅު ފާނައިގެ ކުލައަކީ މުށި ރަތްކުލަ އެވެ. މަހުގައި ކުދިކުދި ނޫކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ. އަރިމަތީގައި ހުންނަ ތިކިތަކުން ބައެއް ތިކި ކައްޗަށްވާގޮތަށް ދިގުވެފައި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބޮލުގައި ހުންނަނީ މަދު ތިކިތަކެވެ. ނިގޫފަތުގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ހުދުކުލައިގައެވެ. މިއީ ކެއުމަށް ވަރަށް މީރު މަހެކެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކަނޑު ރަތްހާ

**ކަނޑު ރަތްހާ** ()ނުވަތަ ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުން ފުން ހިސާބުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް ދިވެހިން ބާނައި އުޅެނީ ފައްތައިގެން ކުރާ ކެޔޮޅު ކަމުގައެވެ. މިއީ ކަނޑުހާ އާއި ވަރަށް އެއްގޮތް، އެހެން ނަމަވެސް މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ކޮޅުގައި ހުންނަ ކުލައިން ވަރަށް ފަސޭހައިން ދަތިކަމެއްނެތި ވަކިކުރެވިދާނެ ދެބާވަތެވެ. ކަނޑު ރަތް ހަލަކީ ދަހިކޮށް ބޭނޭ މަހެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މަހެކެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ ކުރީބައިގެ ކައިިރިފަށް ހުންނަނީ ކަށިކޮށެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ހަނދުފަޅިބުރަށް ކަފިކޮށެވެ.

ކަނޑުރަތްހަލުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 9 ކައްޓާއި، 14 މަޑު ކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތުގައި 18 ނުވަތަ 19 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ނާރިނގު ކުލައެވެ. ބޮލާއި ދެއަރިމަތީގައި ފަނޑު ނޫކުލައެއް ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތުގެ ފަހަތުން ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ހުދުކުލައިގައެވެ. ކަންފަތުގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ. އެހެނިހެން ކޮތަރި ތަކުގެ ކުލައަކީ މަހުގައި ހުންނަ ނާރިނގު ކުލައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކަނޑުހާ

ކަނޑުހާ()ނުވަތަ () އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި ދިރިއުޅޭ ރީތި މަހެކެވެ. ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރަށް ފީނައި ފަތައި އުޅޭ މީހުންނަށް މިމަސް ވަރަށް ގިނައިން ފެނެއެވެ. މިމަސް ގިނައިން އުޅެނީ އެކަހެރިކޮށެވެ. ނަމަވެސް ވަރަށް މަދުން ދެތިން އެތިން ބައިހަދައިލައިގެން އުޅޭތަން ވެސް ފެނިދާނެއެވެ. އަމިއްލަ މާހައުލުގައި އުޅޭއިރު މިމަސް ފެންނަނީ ވައިލެޓް ކުލައިގައެވެ. މިއީ ދިވެހިންގެ މަސްވެރިކަމުގައި ބާނައިއުޅޭ އަދި ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މަހެކެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 9 ކައްޓާއި، 13އާއި 15 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑު ކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ހަނދުފަޅި ބުރަށް ކަފިކޮށެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ނާރިނގު ކުލައެވެ. މަހުގައި ކުދިކުދި ތިކިތަކެއް ނުވަތަ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކުރެހި ފާނަ

**ކުރެހި ފާނަ**  ()ނުވަތަ ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި ވަރަށް މަދުން އުޅޭ މަހެކެވެ. ދިވެހިންކުރާ ކެޔޮޅު ކަމުގައި ވެސް ބޭނިފައި ހުއްޓާ ވަރަށް ނުފެންނަ މަހެކެވެ. މިމަހަށް ކުރެހި ފާނަ ކިޔާފައިވަނީ މަހުގައި ހުންނަ ކުރެހުމަށް ނިސްބަތްކޮށެވެ. މިއީ ކެއުމަށް ރަގަޅު ފާނަ އެކެވެ. މިމަސް ފުރަތަމަ ރާއްޖެއިން ބޭނިފައިވަނީ މެރިން ރިސާރޗް ސެކްޝަނުން މާލެ އަތޮޅު ހުޅުލޭ ބޭރުގައި 200 މީޓަރ އަޑިޔަށް ލޭނު އަޅައިގެން ކުރެވުނު މަސްވެރިކަމެއްގައެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 45 ސމ އަށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 11 ކައްޓާއި، 16 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއި މަޑުކަށީގެ 8 ކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކަންފަތުގައި 16 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ކޮޅަށް ވަށްކޮށެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ރަތް މުށިކުލަ އެވެ. މަތީ ކޮތަރިބައިގެ ހަރުކަށިތައް ހުންނަ ހިސާބުގައި މުށި ކުލައިގެ ކުދި ލައްތަކެއް ހުރެއެވެ. މިލައްތަކުގެ  ތެރޭގައި ހިމަ ރޮނގު ތަކެއް ވެސް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ދެފަރާތުގައި ހުރަހަށް ފުޅާ ރޮނގުތަކެއް ފަނޑުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. ކޮތަރިތަކާއި، ކަންފަތާއި، ނިގޫފަތުގައި ފިތްތަކެއް ސިފައިގައި ހުންނަ ކަޅުކުލައިގެ ބޮޑެތި ލައްތަކެއް ހުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ބާފޮތި ފާނަ

**ބާފޮތި ފާނަ** ()ނުވަތަ () އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅާއި، ހާހަލާއި، ތިލަތިލައިގައި ދިރިއުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް ގިނައިން ބޭނިފައި ހުންނަނީ ފައްތައިގެން ދުވާލުކުރާ ކެޔޮޅު ކަމުގައެވެ. ކޮށި ފައްތައިގެން ކުރާ މަސްވެރިކަމުގައި ވެސް ހިފެއެވެ. މިއީ ގާތްގަނޑަކަށް 1 މީޓަރަށް ބޮޑުވާ މަހެކެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ ކުރީބައިގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ އެއްވަރަކަށް ރާޅުކޮށެވެ. ބާފޮތި ފާނަ 2 މީޓަރުން ފެށިގެން 90 މީޓަރުގެ ފުންމިނުގައި އުޅެއެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 11 ކައްޓާއި، 16 މަޑު ކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއި މަޑުކަށީގެ 8 ކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކަންފަތުގައި 18 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ.

ބާފޮތި ފާނައިގެ ޅަމަހުގެ ނިގޫކޮޅު ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ. ބޮޑެތި މަހުގައި އެއް ވަރަކަށް ކަނޑާލެވިފައެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ އަޅިމުށި ކުލައެވެ. ބުރަކަށިމަތީގައި ހުދުކުލައިގެ ލައްތަކެއް ހުރެއެވެ. މަސް މަރުވުމުން މުޅި މަސް ގަދަ އަޅިކުލައަކަށް ބަދަލުވެ ހަސްނެތި ބާވެފައިވާ ފޮތިގަނޑެއްގެ ކުލައަށް ބަދަލުވެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކަނޑު ރަސްގެފާނު

**ކަނޑު ރަސްގެފާނު** ()ނުވަތަ ()އަކީ ފާނައިގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ވަރަށް މަޝްހޫރު ރޭގަނޑާއި ދުވާލު ފައްތައިގެން ކުރާ ކެޔޮޅު ކަމުގައި ގިނައިން ބޭނޭ މަހެކެވެ. މިމަސް ގިނައިން އުޅެނީ ރަށްރަށާއި ފަރުފަޅުގެ ބޭރުން އުރަފަށާއި ހަމައިގައެވެ. ކަނޑުގެ ތެރޭގައި އުޅޭއިރު ވަރަށް ބަލާހިތްވާ ރީތި މަހެކެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ ކުރީބައި ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ. މިބައިގެ ތިރީގައި 3 ނުވަތަ 4 ކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ދެލޮލުގެ ދެމެދުގައި ހުޅުބެއް ނުހުރެއެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 8 ކައްޓާއި، 11 މަޑު ކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތުގައި 16 އާއި 18 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަނޑު ރަސްގެފާނު އަކީ ތަފާތު ދެކުލައެއްގައި ފެންނަ މަހެކެވެ. އެއްބާވަތަކީ ހުދުކުލައިގެ މަހެއްގައި ރީނދޫކުލައިގެ ކޮތަރިބައި ހުންނަ ވައްތަރެވެ. މިބާވަތުގައި ހުންނަ ކަޅުކުލައިގެ ލައްތަކުގެ އިތުރުން ނޫކުލައިގެ ތިކިތަކެއް މުޅި މަހުގައި ހުރެއެވެ. އަނެއް ބާވަތަކީ މުށިކުލައިގެ މަހެވެ. މިމަހުގައި ވެސް ނޫކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް