open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ޖަރުމަނުވިލާތް

ޖަރުމަނަކީ ޔޫރަޕުގެ ބައްރުގައި އޮތް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. 

## ތާރީޚު
ޖަރުމަނުގެ މީހުންނަކީ އީރާނުގެ ދަރިކޮޅަކުން އައިސްފައި ތިބި މީހުން ކަމުގައި ޖެނެޓިކް ހޯދުންތަކުން ވަނީ ދައްކާފައެވެ. ޖަރުމަނު މީހުންނާ ނަސްލުގެ ގޮތުން ވަރަށް ގާތް ބައެއްގެ ގޮތުގައި ޕޮޝްތޫ ދަރިކޮޅުގެ މީހުން ވަނީ ފާހަގަ ކުރެވިފައެވެ.
ޖަރުމަނު ސަރަޙައްދުގައި މީހުން ވަޒަންވެރިވިތާ އެތައް ޒަމާނެއް ވެއްޖެއެވެ. 
ޖަރުމަނުގެ ތާރީޚުން ފާހަގަ ކުރެވޭ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި 962 ވަނަ އަހަރުން 1806 އަހަރަށް ޤާއިމުވެފައި އޮތް ހޮލީ ރޯމަން އެންޕަޔަރ ހިމެނެއެވެ.
1871 އާއި 1918 ވަނަ އަހަރާ ދެމެދު ޤާއިމުވެފައި އޮތް ޖަރމަން އެމްޕަޔަރ ވެސް ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. 1933 ވަނަ އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ މަހުގެ 30 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން 1945 ވަނަ އަހަރުގެ އެޕްރީލު މަހުގެ 30 ވަނަ ދުވަހާ ހަމަޔަށް އޮތީ އެޑޮލްފް ހިޓްލަރުގެ ވެރިކަމެވެ.
ހިޓްލަރުގެ ވެރިކަމުގައި ޖަރުމަނުގައި ތިބި ޔަހޫދީންގެ ގިނަ ބަޔަކު ވަނީ ގޭސް ޗެންބަރުތަކުގައި މަރާލެވިފައެވެ.

## ޑެމޮގްރަފިކްސް
އާބާދީގައި 82 މިލިޔަން މީހުން ތިބި ޖަރުމަނަކީ ޔޫރަޕިއަން ޔޫނިއަންްގައި އޮތް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މުޅި ޔޫރަޕުގައި ވެސް ދަރިމައިވާ ނިސްބަތް އެންމެ ދަށް ޤައުމަކީ ޖަރުމަނެވެ. ޖަރުމަނުގައި އެވަރެޖުކޮށް އަންހެނަކަށް ޖެހެނީ 1.41 ކުދިންނެވެ. 
2004 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެންބަރު މަހުގައި ޖަރުމަނުގެ ރައްޔިތުންގެ ގޮތުގައި ހަތް މިލިޔަން ބިދޭސީން ރަޖިސްޓަރީ ކުރެވުނެވެ. 
ޖަރުމަނުގެ ވަޒަންވެރިންގެ ތެރެއިން 19% މީހުންނަކީ ބިދޭސީ މަތިކޮޅަކުން އައިސްފައި ތިބި މީހުންނެވެ. މި ގޮތުން ބަލާއިރު ޖަރުމަނުގެ މުސްކުޅިންނަށް ވުރެ އެ ޤައުމުގެ ޒުވާނުން ބިދޭސީ މަތިކޮޅަކާ ގުޅިފައިވުން ގިނައެވެ. 
ޖަރުމަނުގެ 15 އަހަރުން ދަށުގެ އާބާދީގެ ތެރެއިން 30% މީހުންގެ މައިންބަފައިންގެ ތެރެއިން ކޮންމެ ވެސް އެކަކީ ޖަރުމަނުން ބޭރުގައި އުފަންވެފައިވާ މީހެކެވެ. 
ބޮޑެތި ޝަހަރުތަކަށް ބަލާއިރު 5 އަހަރުން ދަށުގެ އާބާދީގެ 60% ކުދީންގެ މަންމަ ނުވަތަ ބައްޕައަކީ ޖަރުމަނުން ބޭރުގައި އުފަންވެފައިވާ މީހެކެވެ.
މި ގޮތުން އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވެނީ ތުރުކީ ދަރިކޮޅުން އައިސްފައިވާ މީހުންނެވެ. ސަގާފަތު
ޖަރުމަނުގެ އާބާދީގެ 64% މީހުންނަކީ ކްރިސްޓިޔަނުންނެވެ. އާބާދީގެ 5% އަކީ މުސްލިމުންނެވެ. ޖަރުމަނުގެ އާބާދީގައި ކޮންމެ ވެސް ވަރަކަށް ބުދިސްޓުންނާއި ޔަހޫދީން އަދި ހިންދޫންނާއި ސިކުން އުޅެއެވެ.
އެއްވެސް ދީނެއް ޤަބޫލުނުކުރާ މީހުން ވެސް ޖަރުމަނުގައި ވަރަށް ގިނައެވެ. މި މީހުންނަކީ އާބާދީގެ ނިސްބަތުން 29.6% އެވެ.
ޖަރުމަނަކީ ޅެންވެރިންނާއި ވިސްނުންތެރިންގެ ބިމުގެ ގޮތުން މަޝްހޫރުވެފައިވާ ޤައުމެކެވެ. ކުޅިވަރަކީ ޖަރުމަނު މީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ އެއްބައެވެ. މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް ބްރެޒިލް ނަގާފައި ފުޓުބޯޅައިގައި އެންމެ ނަގާ ކިޔާ ޤައުމަކީ ޖަރުމަނެވެ.

## އިޤްތިޞާދު
ޖަރުމަނަކީ މުޅި ޔޫރަޕުގައި އޮތް އެންމެ ބޮޑު އިޤްތިޞާދެވެ. އަދި މުޅި ދުނިޔެއަށް ބަލާއިރު ހަތަރު ވަނަ އަށް އެންމެ ބޮޑު އިޤްތިޞާދެވެ. ޖަރުމަނުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 35539 ޑޮލަރެވެ.
މައްކާ (އެހެނިހެން ޙާލަތްތަކުގައި)

**މައްކާ** މިބަހުން ޢާއްމުގޮތެއްގައި މުރާދު ކުރެވެނީ:

* މައްކާ (މައްކާ އަލްމުކައްރަމާ)، ސަޢުދީ ޢަރަބިއްޔާގެ މި ޝަހަރަކީ މުސްލިމުންގެ އެއްމެ މުޤައްދަށް ޝަހަރެވެ.
* މައްކާ ޕްރޮވިންސް، މިއީ އެ ޝަހަރުގެ ވަށައިގެންވާ ޕްރޮވިންސެވެ.
މަހަލް

**މަހަލް** އަކީ ނުވަތަ މަހަލްބަހަކީ މަލިކުމީހުން ވާހަކަ ދައްކާ ބަހުރުވައެވެ.
ޤާހިރާ

މިއީ މިޞްރުގެ ވެރިރަށެވެ. މިރަށް އޮންނަނީ މިޞްރުގެ މެދެއްހާ ހިސާބުގައެވެ. ދުނިޔޭގެ އާބާދީ ބޮޑޫ ވެރިކަން ކުރާ ރަށްތަކުގެ ތެރޭގައި ޤާހިރާ ގުނާލެވެއެވެ.
ސައޫދީ އަރަބިއްޔާގެ މަންޠިޤާތައް

ސައޫދީ އަރަބިއްޔާގެ މަންޠިޤާތަކުގެ ތެރެއިން އެއް މަންޠިޤާ އަކީ މަންޠިޤާ މައްކާއެވެ.
މޭޔަރު

މޭޔަރަކީ ސަރުކާރުގެ މަތީ މަޤާމު ތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ސިޔާސީ މަޤާމެކެވެ.
މައްކާ ފަތަޙަކުރެއްވުން

މައްކާ ފަތަޙަ ކުރެއްވީ ހިޖުރައިން 8 ވަނަ އަހަރުގެ ރަމަޟާން މަހުގެ 20 ވަނަ ދުވަހުއެވެ.
ބައްކާ

**ބައްކާ** () އަކީ ޤުރުއާނުގައި ނަންގަނެވިފައިވާ ތަނެއްގެ ނަމެވެ. ބައްކާ ގެ ވާހަކަ ގުރުއާނުގައި އައިސްފައިވަނީ ޢާލް ޢިމްރާން ސޫރަތުގެ 96 ވަނަ އާޔަތުގައެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުގައި މިއީ އެންމެ ފުރަތަމަ މިސްކިތެއް ބިނާކުރެވުނު ތަނެކެވެ. އެހެން ކަމުން ބައެއް މީހުން މިތަނަކީ މައްކާގައި އޮންނަ ތަނެއް ކަމަށް ބުނެއެވެ. އަނެއް ބަޔަކު ބުނަނީ އެއީ ބައިބަލްގައިވާ ބައްކާގެ ވާދީ އާއި ގުޅިގެން އައިސްފައިވާ ނަމެއް ކަމަށެވެ. 
## މައްކާ އާއި ބައްކާ

## މައްކާ އާއި ބައްކާ އަކީ އެއްތަނެއް ކަމުގައި ބުނާ ބުނުން
ބުނެވޭ ގޮތުގައި ބައްކާ އަކީ ކުރީގައި މައްކާ އަށް ކިޔޭ އެހެން ނަމެކެވެ. ބައްކާ އިން ރަމްޒުކޮށް ދެނީ އެންމެ ފުރަތަމަ މިސްކިތް ބިނާ ކުރެވުނު ތަނެވެ. އިސްލާމް ދީން ގައި ފުރަތަމަ ބިނާކުރެވުނު މިސްކިތެއް ކަމުގައި ބެލެވެނީ ކައުބަތުﷲ ގެފުޅެވެ. މިއީ އިބްރާހީމްގެ ފާނާއި ދަރިކަލުން އިސްމާޢީލްގެފާނު ބިނާކުރެއްވި ތަނެކެވެ. ވަރަށްގިނަ ފަތްފުތްތަކުގައި ބައްކާ އަކީ މައްކާ ކަމުގައި ލިޔެފައިވެއެވެ. 

## މައްކާ އާއި ބައްކާ އަކީ އެއްތަނެއް ނޫން ކަމުގައި ބުނާ ބުނުން
މައްކާ އަށް ބައްކާ ޢާންމު ކޮށް ކިޔައި ނޫޅޭތީ ބައްކާ އަކީ މައްކާ ކަމާ މެދު ބައެއް ފަހަރު ޝައްކު ކުރެވޭ ތަން އާދެއެވެ. ބައެއް މީހުން ބުނަނީ ބައްކާ އަކީ ޢާންމުކޮށް ވާދީ އާއި ކޯރު ފަދަ ތަންތަނަށް ކިޔަ އުޅޭ ނަމެއް ކަމަށެވެ. މިސާލަކަށް މިޞްރުގައި ސީނާގައި އޮންނަ ވާދީ އަކަށް ވާދީ އަލްބައްކާ ނުވަތަ އަލްބައްކާ ވާދީ އޭ ކިޔައެވެ. އަދި މެރޯތު ގައި ވާ ގެލީލީ ސަރަހައްދުގެ މެދުގައި އޮންނަ ވާދީ އަކަށް ބައްކާ އޭ ކިޔައެވެ. މާނައަކީ މިފަދަ ކޮންމެ ތަނަކަށް ބައްކާ އޭ ކިޔައިިފާނެ ކަމެވެ. 

ލިޔުންތެރިޔާ ކްރިސްޓޯފް ލަކްޒެމްބާރގް ދެކިލައްވާ ގޮތުން ބައްކާ ކިޔޭއިރު އޮންނަ ބާ މައްކާ ކިޔޭ އިރު އޮންނަ މީމަށް ބަދަލުވެގެން ގޮސް މައްކާގެ ނަން އުފެދިގެން އައި އައުމަކީ އަރަބި ބަހަށް ބަލާއިރު އަސާސެއް އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ. މާނައަކީ އެގޮތަށް ބަދަލުވި ބަދަލުވުމަކީ ރަގަޅު ބަދަލުވުމެއްކަން ގަބޫލު ކުރެވެން ނެތުމެވެ.
މަންޠިޤާ މައްކާ

މިއީ ސައޫދީ އަރބިއްޔާގެ މަންޠިޤާ ތަކުގެ ތެރެއިން މަންޠިޤާ އެކެވެ.
އާބާދީއަށް ބަލައިގެން ތަރުތީބު ކުރެވިފައިވާ ޤައުމުތަކުގެ ލިސްޓު

މި ޞަފްޙާގައި މިވަނީ އާބާދީއަށް ބަލައިގެން ތަރުތީބު ކުރެވިފައިވާ ޤައުމުތަކުގެ ލިސްޓެކެވެ. މި ލިސްޓު ހެދިފައިވަނީ އެއްމެ ފަހުގެ ރަސްމީ ހިސާބުތަކަށް ބަލައިގެންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެކި ޤައުމުތަކުގެ ޢަދަދު ނެގިފައިވަނީ އެކި ދުވަސްވަރު ކަމަށްވާތީ ތަފާތެއް ހުރުމަކީ އެކަށީގންވާ ކަމެކެވެ.

މި ލިސްޓުގައި ހިމެނިފައިވަނީ އ.ދ. އިން ޤަބޫލު ކުރާ ޤައުމުތަކާއި ޓެރިޓަރީގެ އިތުރުން ޤަބޫލުނުކޮށް އަދި އޮތް 7 ތަނެކެވެ.

## އާބާދީއަށް ބަލައިގެން ތަރުތީބު ކުރެވިފައިވާ ޤައުމުތަކުގެ ލިސްޓު

## އަދި އިތުރަށް ބައްލަވާލައްވާ
* އާބާދީއަށް ބަލައިގެން ތަރުތީބު ކުރެވިފައިވާ ޤައުމުތަކުގެ ލިސްޓް 1907
* އާބާދީއަށް ބަލައިގެން ތަރުތީބު ކުރެވިފައިވާ ޤައުމުތަކުގެ ލިސްޓް 2005
* List of regional organizations by population
* އާބާދީ އަށް ބަލައިގެން ތަރުތީބު ކުރެވިފައިވާ ކޮންޓިނެންޓް ތަކުގެ ލިސްޓް
* List of countries by population density
* Lists of countries in various regions by populations:
** އެފްރިކާ
** އެމެރިކާސް
*** ކެރީބިއަން އައިލެންޑްސް
*** ލެޓިން އެމެރިކާ
*** ނޯތް އެމެރިކާ
*** ސައުތު އެމެރިކާ
** އަރަބިކަރަ
** އޭޝިއާ
*** އީސްޓް އޭޝިއާ
*** އީސްޓް އޭޝިއާ އަދި ސައުތު އީސްޓް އޭޝިއާ
*** ސައުތު އީސްޓް އޭޝިއާ
** ކޮމަންވެލްތް އޮފް ނޭޝަންސް
** ޔޫރަޕް
*** ޔޫރަޕިއަން ޔޫނިއަން މެމްބަރ ސްޓޭޓްތައް
** މެދު އިރުމަތި
** އޯޝޭނިއާ 
* ދީންތަކުގެ އާބާދީ ލިސްޓް
* ދުނިޔޭގެ އާބާދީ
* ހިޔުމަން ޖިއޯގްރަފީ

## External links
* United Nations Analytical Report for the 2004 revision of World Population Prospects - includes details of methodology and sources used for the population estimates above.
* Population clocks & projected growth charts for all countries

Population of Countries, list by
ޤިސްމު:އާބާދީ
ޤިސްމު:Demography
ދުނިޔެ

thumb|333px|left|ދުނިޔެ
**ދުނިޔެ** އަކީ އިންސާނުން ދިރިއުޅޭ ޕުލެނެޓު ކަމުގައިވާ ބިމަށް ކިޔާ ނަމެކެވެ. މިއަދު ދުނިޔޭގެ ބިމުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 6.7 ބިލިއަން މީހުން ދިރި އުޅެމުން އެބަގެންދެއެވެ. 

## ނަމުގެ އަޞްލު
'ދުނިޔެ' މި ބަސް ދިވެހި ބަހަށް އައިސްފައިވަނީ ޢަރަބި ބަހެއް ކަމުގައިވާ "دنيا" މި ބަހުންނެވެ.

## އިންސާނިއްޔަތު
ދުނިޔޭގައި އެއް ބިލިޔަން ނުވަތަ 1000 މިލިޔަނަށް ވުރެ އާބާދީ ބޮޑު އޮތީ ދެ ޤައުމެވެ. އެއީ ޗައިނާ އާއި އިންޑިޔާއެވެ. އެހެން ކަމާއެކު ދުނިޔޭގެ ކޮންމެ 5 މީހަކުން އެކަކީ ޗައިނާ މީހެކެވެ. އަދި 5 މީހުން އެކަކީ އިންޑިޔާ މީހެކެވެ. އެހެން ހުރިހާ ޤައުމަކަށް ބަހާލެވެނީ 5 މީހުންގެ ތެރެއިން 3 މީހުންނެވެ. 
ޗައިނާގެ އާބާދީއަކީ 1336 މިލިޔަނެވެ. އިންޑިޔާގެ އާބާދީއަކީ 1177 މިލިޔަނެވެ. 
މި ދެ ޤައުމުގެ އިތުރުން 100 މިލިޔަނަށް ވުރެ އާބާދީ ބޮޑު 9 ޤައުމު އެބައޮތެވެ. އެއީ: އެމެރިކާ (ޔޫ.އެސް) އާއި އިންޑޮނޭޝިޔާ އާއި ބްރެޒިލް އާއި ޕާކިސްތާނާއި ބަންގާޅާއި ނައިޖީރިޔާ އާއި ރަޝިޔާ އާއި ޖަޕާނާއިި މެކްސިކޯއެވެ. 
100 މިލިޔަނާއި 50 މިލިޔަނާ ދެމެދުގެ އާބާދީއެއް އޮތީ 13 ޤައުމެއްގައެވެ. އެއީ: ފިލިޕީންސް އާއި ވިއެޓްނާމާއި ޖަރުމަނާއި ޙަބުޝްކަރަ (އިތިޔޯޕިޔާ) އާއި މިޞްރާއި އީރާނާއި ތުރުކީ އާއި ޑެމޮކްރެޓިކް ރިޕަބްލިކް އޮފް ކޮންގޯ އާއި ފަރަންސޭސިވިލާތާއި ސިޔާމް (ތައިލޭންޑް) އާއި ޔުނައިޓެޑް ކިންގްޑަމް (ބްރިޓެއިން) އާއި އިޓަލީ ވިލާތާއި ބަރުމާއެވެ. 
50 މިލިޔަނާއި 25 މިލިޔަނާ ދެމެދުގެ އާބާދީއެއް އޮތީ 22 ޤައުމެއްގައެވެ. 25 މިލިޔަނާއި 20 މިލިޔަނާ ދެމެދުގެ އާބާދީއެއް އޮތީ 10 ޤައުމެއްގައެވެ. 20 މިލިޔަނާއި 10 މިލިޔަނާ ދެމެދުގެ އާބާދީއެއް އޮތީ 27 ޤައުމެއްގައެވެ. އެހެންކަމުން 10 މިލިޔަނަށް ވުރެ ބޮޑު އާބާދީއެއް އޮތް ޤައުމުތަކުގެ ޖުމްލައަކީ 83 އެވެ .
ކޮންގޯ

**** ، މި ނަމަކީ އެފްރިކާގެ އަވައްޓެރި ދެ ޤައުމަކުން ޙިއްސާ ކުރާ ނަމެކެވެ.

## ދެ ޤައުމު
ކޮންގޯ (ދިމިޤްރާޠީ ޖުމްހޫރިއްޔާ)  އާއި ކޮންގޯ (ޖުމްހޫރިއްޔާ)
އިޓަލީ

އިޓަލީ ބަހަކީ އިޓަލީވިލާތުގެ ރަސްމީ ބަހެވެ.


Corsivo- come scriverlo a mano in italiano, schede didattiche con alcuni esempi di Paolo Villa (prima edizione commons wikimedia org)-Letters-characters in italics-cursive- how to write it by hand in Italian.pdf|
20 ވަނަ ގަރުނާއި 21 ވަނަ ގަރުނުގެ އިޓަލީ ސްކޫލެއްގައި އިޓަލިކްސް ލިޔުން
Idioma%20italiano.png
Map Italophone World - updated.png


ޤިސްމު:Languages
ޕޯޗުގީޒު

ޕޯޗުގީޒު ބަހަކީ ޕޯޗުގީޒުގެ ރަސްމީ ބަހެވެ.

ޤިސްމު:Languages
މޮރޮކޯ

**** ، މި ޤައުމަކީ އެހެން ޤައުމު ތަކެކޭ އެއްފަދައިން ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ޤައުމެކެވެ. 

## އިޤްތިޞާދު
ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދު ބިނާ ވެގެންވަނީ ގައުމުގެ ރައްޔިތުން ކުރާ ތަފާތު މަސައްކަތް ތަކުގެ މައްޗަށެވެ.
ކިއުބާ

ކިޔުބާއަކީ ކެރީބިޔަން ސަރަޙައްދަށް ނިސްބަތްވާ ޖަޒީރާ ޤައުމެކެވެ. މި ޖަޒީރާގައި ހިމެނެނީ ކިޔުބާ ދީބުގެ އިތުރުން އިސްލާ ދެ ލާ ހުވެންތޫދުގެ އިތުރުން އެހެނިހެން ބައެއް ރަށްރަށެވެ. 

## އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
ކިޔުބާގެ ރަސްމީ ބަހަކީ އިސްޕެނިޝް ބަހެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން މި ޤައުމުގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ކިޔުބަންސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ހަވާނާއެވެ. މި ޤައުމުގެ ވެރި ރަށަކީ ވެސް މިއީއެވެ.
މި ޤައުމަކީ ވަންޕާޓީ ސޯޝަލިސްޓް ރިޕަބްލިކެކެވެ. ކޮމިއުނިސްޓް ދައުލަތެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 11 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ދުނިޔޭގައި 75 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. 
ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 0.1 މިލިޔަން އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ cu. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +53 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ކިޔުބަން ޕެސޯއެވެ.

## ނަން
ކިޔުބާގެ ރަސްމީ ނަމަކީ ރިޕަބްލިކް އޮފް ކިޔުބާއެވެ. ކިޔުބާގެ ނަން ނެގިފައިވަނީ ޓައިނޯ ބަހުންނެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މި ބަހުގެ މާނައާ މެދުގައި ޚިޔާލު ތަފާތުވެފައިވެއެވެ. އަނެއްް ބަޔަކު ބުނާ ގޮތުގައި އެ ރަށަށް ނަން ދެވިފައިވަނީ ޕޯޗުގަލްގައި އޮންނަ ކިޔުބާ ނަމަކަށް ކިޔާ ރަށަށް ނިސްބަތްކޮށެވެ. 
ބައެއް މީހުން ބުނާ ގޮތުގައި ކިޔުބާގެ މާނައަކީ “ރަނގަޅު ނުވަތަ މަތިވެރި ރަށެވެ.”

## ތާރީޚު
ކިޔުބާގެ ފުރަތަމަ ވަޒަންވެރީންނަކީ އަރަވާކުންނާއި ޓައިނޯ އަދި ޗިބޮނީއިންނެވެ. ޓައިނޯއިންނަކީ ދަނޑުވެރިކަން ކޮށް އުޅުނު ބައެކެވެ. ޗިބޮނީންނަކީ ދަނޑުވެރިކަމާއި ޝިކާރަވެރިކަމާ ކޮށް އުޅުނު ބައެކެވެ.
ލޮއިގެ ވިޔަފާރިއަކީ ކިޔުބާގެ ތާރީޚުގައި ވަރަށް މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކޮށްފައިވާ އެއްޗެކެވެ. މީލާދީން 1492 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ 12 ވަނަ ދުވަހު ކްރިސްޓަފަރ ކޮލަންބަސް މިހާރުގެ ބަރަކޯއާ ކައިރިއަށް ފޭބިއެވެ. އަދި މިތަނަކީ ސްޕޭނުގެ ރަސްކަމުގެ ބާރު ހިނގާނޭ ތަނެއް ކަމުގައި ހަމަޖެހިގެން ދިޔައެވެ. މި ތަނުގެ ނަމަކަށް ކޮލަންބަސް ހަމަޖެއްސެވީ ހުވާނާއެވެ. އެއީ ސްޕެއިނުގެ ޕްރިންސް ހުވާންގެ ނަންފުޅަށް ނިސްބަތްކޮށެވެ. މިއާއެކު އިތުރު ޓައުންތައް ދިޔައީ ޤާއިމުވަމުންނެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ކިޔުބާގެ ވެރިރަށް ކަމުގައިވާ ހަވާނާ ނުވަތަ އޭރުގެ ނަމުން ނަމަ ސެން ކްރިސްޓޯބަލް ދެ ލަ ހަބާނާ ހިމެނުނެވެ.

## ޑެމޮގްރަފިކްސް
ކިޔުބާގެ އާބާދީގެ 65.05% މީހުންނަކީ ވިލާތުގެ ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. 10.08% މީހުންނަކީ އެފްރިކަން ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނެވެ. 
23.84% މީހުންނަކީ މުލައްޓޯ އިންނާއި މެސްޓިޒޯއިންނެވެ. މިއީ އެފްރިކާ މީހުންނާއި ނޭޓިވް އެމެރިކަނުންގެ މަސްހުނި ވެފައިވާ ނަސްލުތަކާއި ޔޫރަޕު މީހުންނާއި ނޭޓިވް އެމެރިކަނުންގެ މަސްހުނި ވެފައިވާ ނަސްލުތަކުގެ މީހުންނެވެ.

## ސަގާފަތު
ކިޔުބާގެ ސަގާފަތަށް އެންމެ ބޮޑު އަސަރެއް ފޯރުވާފައިވަނީ ސްޕޭނު މީހުންގެ ސަގާފަތުންނާއި އެފްރިކާގެ ޤައުމުތަކުގެ މީހުންގެ ސަގާފަތްތަކުންނެވެ. 

## އިޤްތިޞާދު
ކިޔުބާއަކީ ކޮމިއުނިސްޓް ދައުލަތެއް ކަމުން ކިޔުބާގެ އިޤްތިޞާދުގެ ބޮޑު ބައި ކޮންޓްރޯލް ކުރަނީ ސަރުކާރުންނެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ޕްރައިވެޓް ސެކްޓަރގެ ދައުރު އަންނަނީ މިހާރު ފުޅާ ވަމުންނެވެ. މިހާރު އެ ޤައުމުގެ ވަޒީފާތައް ހުރި ގޮތަށް ބަލާއިރުގައި 78% ވަޒީފާއަކީ ދައުލަތުގެ ވަޒީފާތަކެވެ. 22% ވަޒީފާތަކަކީ ޕްރައިވެޓް ވަޒީފާތަކެވެ. 1981 ވަނަ އަހަރާ ހިސާބުގައި ދައުލަތުގެ ވަޒީފާގެ ނިސްބަތް ހުރީ 91% ގައެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 9500 ޑޮލަރެވެ.
އަޙްމަދު ޒާހިރު (ހުދުވިލާގެ، ސ. މީދޫ)

**އަޙްމަދު ޒާހިރު** (ޖެނުއަރީ 09، 1929 ބުދަ - މެއި 11، 2007 ހުކުރު : 27 ރަޖަބް 1347 - 23 ރަބީޢުލްއާޚިރު  1428ހ.)، އުފަންވެވަޑައިގަތީ އައްޑުއަތޮޅު މީދޫ ގައެވެ. އަޙްމަދު ޒާހިރަކީ މޯލްޑިވްސް އިލެކްޓްރިސިޓީ ބޯޑު ގެ ސީނިއަރ އިލެކްޓްރީޝަނެއްގެ ވަޒީފާ އަދާކުރައްވާފައިވާ ހީވާގި މުވައްޒަފެކެވެ. އަވަހާރަވީއިރު ޢުމުރަކީ މީލާދީގޮތުން ބަލާއިރު 78 އަހަރެވެ. ހިޖުރީ ގޮތުން ބަލާއިރު 81 އަހަރެވެ.

## ނަސަބު

ޤިސްމު:Addu Meedhoo
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
އައްނާއިބު ޙަސަން މަޖުދުއްދީނު

**އައްނާއިބު ޙަސަން މަޖުދުއްދީނު** އަކީ އައްޑު އަތޮޅު މީދޫ ދެށިނާގޭ ތުއްތުމަނިކު އެވެ. ބައްޕައަކީ އެދުރުގޭ އައްޝައިޚް އަލްފަޤީހް އަލްޤާޟީ އިބްރާހީމް މަޖުދުއްދީނު އެވެ. އައްނާއިބު ޙަސަން މަޖުދުއްދީނު އަކީ ބޮޑު ތިލަދުންމަތީގެ ނާއިބުކަން ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އަވަހާރަވެ ފަސްދާނުލެވިފައިވަނީ އިހަވަންދިއްޕޮޅު ހަތިފުށީގައެވެ.
އައްޒަހުރާވީ

އިސްލާމީ ތާރީޚް ދުށް މަޝްހޫރު ބޭސްވެރިންގެ ތެރެއިން އައްޒަހުރާވީ ފާހަގަ ކުރެވެނީ އޮޕަރޭޝަނާ ބެހޭ ޑޮކްޓަރެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އޮޕަރޭޝަންގެ ދާއިރާގައި ގިނަގުނަ ޚިދުމަތްތަކެއް އޭނާވަނީ އަދާކޮށްދީފައެވެ. 

ކުޑަ ކުދިންނަށް ވެކްސިން ދިނުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ ޚާއްޞަ ބަބްލް ސިރިންޖު ފުރަތަމަ އީޖާދު ކުރެއްވީ އައްޒަހްރާވީ އެވެ. މަސާނާ އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށްޓަކައި ގެލެކް ބްލެޑަރ ސިރިންޖު އީޖާދު ކުރެއްވީ ވެސް ހަމަ އައްޒަހްރާވީއެވެ. ކަންފަތް ދޮވެ ސާފުކުރާ ސާމާނު ރިއްސާއި ލޮއިން އުފައްދައި އެފަރުވާ ފުރަތަމަ ދެއްވީ ވެސް އައްޒަހްރާވީ އެވެ. 

އޮޕަރޭޝަންކޮށް ފެހުމަށްޓަކައި ފަށުއި ރޮދި، ދަތްޕިލަ ތެދަށް ބެހެއްޓުމަށްޓަކައި ރަން ނަރު، އަދި ގޮހޮރު ފެހުމަށްޓަކައި ބުޅަލު ގޮހޮރު ރޮނދި، ފުރަތަމަ ބޭނުން ކުރައްވަން ފެއްޓެވީ ވެސް އައްޒަހުރާވީ އެވެ. މަސާނާ އިން ހިލަ ނެގުމުގެ އޮޕަރޭޝަން، ޓޮންސިލް އޮޕަރޭޝަން، ނޭވާލުން ފަސޭހަ ކުރުމަށް ކުރެވޭ އޮޕަރޭޝަނަކީ ބޭސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި އައްޒަހުރާވީ އަލަށް ކުރައްވަން ފެއްޓެވި އޮޕަރޭޝަން ތަކެވެ. މީގެ އިތުރުން އޮޕަރޭޝަން ކުރުމުގައި ބޭނުންކުރާނެ ގިނަ ޢަދަދެއްގެ އާ ބާވަތްތަކާއި ސާމާނު ވެސް އައްޒަހުރާވީ އީޖާދު ކުރެއްވި އެވެ.
އައްރާޒީ

އައްރާޒީ އަކީ ފިލޯ ސަފަރެކެވެ. އަދި ޑޮކްޓަރެކެވެ. އޭނާ އަށް ދެވިފައިވާ ލަގަބަކީ ޢަރަބިންގެ ޖާލީ ނޫސް އެވެ. ހުޅަގާއި އިރުމަތީގައި ވެސް މިޒަމާނުގެ ކެމިސްޓްރީ ޢިލްމުގެ އަސާސް ތަކުގެ ގޮތުގައި އައްރާޒީގެ ހޯދުންތައް ބޭނުން ކުރެވެއެވެ. 

އައްރާޒީ އުފަންވެ ވަޑައިގަތީ މީލާދީން 866 ވަނަ އަހަރުއެވެ. ދިރިއުޅުމުގެ ބޮޑު ބައެއް ހޭދަކުރެއްވީ އިރާގުގެ ވެރިރަށް ބަޣްދާދު ގައެވެ. ބޭސްވެރި ކަމާއި، ފަލްސަފާގެ އިތުރުން ޅެންވެރި ކަމާއި، މިއުޒިކްގެ ފަންނުގައި ވެސް އައްރާޒީ އަކީ ބަޣްދާދު ގައި މަޝްހޫރު ބޭކަލެކެވެ. އޭނާ ލިޔުއްވި ފޮތްތަކުގެ ޢަދަދު 232 އަށް އަރައެވެ. މީގެ ތެރެއިން ބައެއް ފޮތްތައް ތަފާތު ބަސްބަހަށް ތަރުޖަމާކުރެވި އުގަންނައި ދިނުމުގެ ރިފަރެންސް ފޮތްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވެއެވެ. 

އައްރާޒީ އަވަހާރަވީ މީލާދީން 924 ވަނަ އަހަރު އެވެ.
އިބްނުއް ނަފީސް

އިބުނުއްނަފީސް ފުރިހަމަ ނަމަކީ ޢަލާއުއްދީން އަބުލް ޙަސަނުލް ޤަރްޝީ އެވެ. އުފަންވެ ވަޑައިގަތީ ދިމިޝްޤުގައި މީލާދީން 1210 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އިބުނުއްނަފީސް ޑޮކްޓަރެކެވެ. އަދި ފިލޯސަފަރެއް ވެސް މެއެވެ. ޢަރަބި ޢިލްމުގައި ވެސް އަރާ ހުންނެވި ބޭކަލެކެވެ. އޭނާ އުގެނި ވަޑައިގަތީ ދިމިޝްޤުގެ ޢިލްމު ވެރިންގެ އަރިއަހުންނެވެ. އެއަށްފަހު މަޝްހޫރު ޢިލްމުވެރިޔާ ޖާލީ ނޫސްގެ ފޮތްތައް ދިރާސާ ކުރެއްވި އެވެ. 
އިބުނުއްނަފީސް އަކީ ހަށިގަނޑުގެ އެތެރޭގައި ލޭދައުރުވާ ގޮތް ހޯދި ފުރަތަމަ ޢިލްމު ވެރިޔާ އެވެ. ޔޫރަޕްގެ މީހުން މިޝަރަފް ދެނީ އެމީހުންގެ ޢިލްމުވެރިއެއް ކަމުގައިވާ ވިލިއަމް ހާރވޭ އަށެވެ. ނަމަވެސް އޭނާއަށް ވުރެ މާކުރިން އިބުނުއްނަފީސް މިކަންވަނީ ހޯއްދަވާފައެވެ. އިބުނުއްނަފީސް ވަނީ ބޭސްވެރި ކަމުގެ ތަފާތު ރޮގުތަކުގައި ގިނަ ފޮތްތަކެއް ލިޔުއްވައިފައެވެ.
އިބްނު ރުޝްދު

އިބްނު ރުޝްދު އަކީ ވަރަށް ގިނަ ޢިލްމު ތަކަށް އަރާ ހުންނެވި ކުޅަދާން ލިޔުންތެރި އެކެވެ. އޭނާ އުފަންވެ ވަޑައިގެންފައިވަނީ ހިޖުރައިން 520 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އެއީ މީލާދީން 1127 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އިބްނު ރުޝްދަކީ ދީނީ ޢިލްމުވެރި އެކެވެ. އެއާއެކު ފިލޯސަފަރެއް ވެސް މެއެވެ. 

ބޭސްވެރިކަމުގެ ރޮގުގައި ގިނަގުނަ ޚިދުމަތްތަކެއް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. އެރިސްޓާޓްލްގެ ގިނަ ފޮތްތަކެއް ޢަރަބި ބަހަށް ތަރުޖަމާ ކުރެއްވުމުގެ އިތުރުން ވަރަށް ގިނަ ޢަދަދެއްގެ ފޮތްތައް ޝަރަޙަ ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. އެހެންކަމުން އިބްނު ރުޝްދަށްވަނީ *ޝާރިޙުލް އަކްބަރު* ނުވަތަ *ބޮޑު ޝަރަޙަ ކުރުންތެރިޔާ*ގެ ލަގަބު ދެއްވާފައެވެ. 

ޔޫރަޕުގެ މީހުން ކުރިއަރައި ދިއުމުގައި އިބްނު ރުޝްދުގެ ޢިލްމީ ޚިދުމަތްތަކުން ފައިދާ ލިބިގަނެފައި ވެއެވެ. އޭނާ އަވަހާރަވީ މީލާދީ ގޮތުން 1198 ވަނަ އަހަރު އެވެ.
ކުރުނބާ

200px|thumb|left|ކުރުނބާ

## ޞިއްޙީ ފައިދާތައް
 
ކުރުބާ ފެނަކީ ހަށިގަނޑަށް ވަރަށް ފައިދާހުރި ބުއިމެކެވެ. ތަފާތު ބޭނުންތެރި އެތަކެއް މާއްދާތަކަކުން މުއްސަދިވެފައިވާ މިބުއިމަކީ ފެޓް މަދު އަދި ކޮލެސްޓީރޯލް އެކުނުލެވޭ ބުއިމެކެވެ. އޮރެންޖް ޖޫހަށްވުރެ ކުރުބާ ފެނުގެ ފައިދާ އިތުރު ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ. ކުރުބާ ފެނުގައި މައިމީހާ ގާތުންދޭ ކިރުގައި އެކުލެވޭ މާއްދާއެއް ކަމުގައިވާ ލައުރިކް އެސިޑް ހުރެއެވެ. މިއީ ފަންގަސް ބެކްޓީރިއާ އަދި ވައިރަސް ފަދަ ޖަރާސީމްތައް މަރާލުމުގެ ގާބިލިއްޔަތުކަން ލިބިފައިވާ އެސިޑެކެވެ. 

ފެކްޓްރީ ތަކުގައި އުފައްދާފައި ހުންނަ ބުއިންތަކާއި ޚިލާފަށް ކުރުބާ ފެނުގައި ޕޮޓޭސިއަމް ގިނަ ޢަދަދަކަށް ހުރެއެވެ. މިއީ ކޮލޮރައިޑް ގިނަ އަދި ސޯޑިއަމް މަދު ފެނެކެވެ. މިއީ ތަފާތު މަޢުދަންތައް އެންމެ ގިނައިން އެކުލެވޭ އެއް ބުއިމެވެ. އެހެންކަމުން ބޭރަށް ހިންގުން ފަދަ ކަންތައްތައް ކުރިމަތިވުމުން ބޯން އެންމެ އެކަށޭނަ އެއް ބުއިމަކީ ކުރުބާ ފެނެކެވެ. 

ކުރުބާ އިން ލިބޭ އެހެން ފައިދާ ތަކަށް ބަލާއިރު، ހިތުގެ ބަލިތަކުން ދުރުކޮށް، ކޮލެސްޓީރޯލްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދެއެވެ. ހަކުރު ބައްޔާއި ގޮހޮރާއި، މައިދާގެ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވެފައިވާ މީހުންގެ ޞިއްޙީ ހާލަތު ދުޅަހެޔޮ ކުރުމުގައި ކުރުބާ ފެން އެހީތެރިވެދެއެވެ. އަދި ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ހަކަތައާއި ބާރު ލިއްބައިދެއެވެ.
އަންނާރު

އަންނާރަކީ 8-5 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ އުސްމިނަކަށް ހެދޭ ގަހެއްގައި އަޅާ މޭވާ އެކެވެ. އިރާން އިން ފެށިގެން ހިމާލަޔާގެ އުތުރުގައިވާ އިންޑިޔާގެ ޝަހަރުތަކުގައި ވެސް އަންނާރު ހައްދައި އުޅެއެވެ. 
## ޞިއްޙީ ފައިދާތައް
 
އިންސާނުން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ އެންމެ ދުވަސްވީ މޭވާ ކަމުގައި ބުނެވެނީ އަންނާރު އެވެ. ބޭރަށް ހިންގުމުގެ ހާލަތުގައި ފޮނި ތޮށި ކާފޫރު ތޮޅި އާއި އެއްކޮށް އަންނާރު އާއެކު ކެއުމުން ބޭރަށް ހިންގުން ރަގަޅުކޮށްދެއެވެ. އަޑު ކުރަކިވެ، އަޑު ގޮސްފައިވާނަމަ އަންނާރު ޖޫސް ބުއިމުން ފަރުވާ އަކަށް ފުދެއެވެ. މާމުޔާއި އެކު ބޭނުން ކުރުމުން ކަންފަތުގައި އުފެދޭ ރިހުން ކުޑަކޮށްދެއެވެ. ގުރުދާގެ ބަލިތައް ކުޑަކޮށްދީ ހަޖަމު ރަގަޅުކޮށްދީ ކާހިތްވުން އިތުރު ކޮށްދެއެވެ. 

ލޮލުގެ ފެނުން ސާފު ކުރުމުގައި ވެސް އަންނާރު ބޭނުންކުރުން އެހީއަކަށް ފުދެއެވެ. ބަނޑުގައި ރިހުން ކުރިމަތި ވުމުން ކުޑަ ލޮނު ކޮޅަކާއި، އަސޭމިރުސް ކޮޅަކާއި، ބޭނުންކުރުމުން ރިހުން ފިލައިދާ ކަމުގައި ބުނެވެއެވެ. ހިރުގަނޑާއި ދަތުގެ ބަލިތައް ކުޑަކޮށްދިނުމުގައި ވެސް އަންނާރު އެހީތެރި ވެދެއެވެ.
ކަރާ

ކަރަލަކީ ތަރުކާރީ އަދި މޭވާގެ ތެރޭގައި ވެސް ގުނޭ ކާނާގެ ބާވަތެކެވެ. ކަރާގެ ޢިލްމީ ނަމަކީ ސިޓްރުއްލަސް ލެނޭޓަސް އެވެ. 
## ޞިއްޙީ ފައިދާތައް
 
ކަރަޔަކީ ހަށިގަނޑަށް ފައިދާ ހުރި މީރު މޭވާ އެކެވެ. ފެން ގިނަ ޢަދަދަކަށް އެކުލެވިގެންވާތީ ކަރު ހިއްކުން ފިލުވުމުގައި އެހީތެރި ވެދެއެވެ. ކަރާ ކެއުމުން ހަށިގަނޑަށް ފިނިކަމާއި ތާޒާކަން ގެނެސްދެއެވެ. 

ކަރާއިން ލިބިދޭ ޞިއްޙީ ފައިދާތަކަށް ބަލާއިރު ފުރަގަސް ފަރާތު ބަލި، ބަނޑު ހިކުން، މަސާނާ އަދި ގުރުދާގައި ހިލަ އުފެދުން، މައިދާ އަދި ގުރުދާ ސާފުކުރުން، ލޮލުގެ ފެނުން ސާފުވުން، ރީދޫ ވުން ލޭގެ ޕްރެޝަރު މަތިވުން، އަދި ބޮލުގައި ރިހުން ފަަދަ ކަންތައްތައް ކުޑަކުރުމުގައި އެހީތެރި ވެދެއެވެ. 

ކަރާގައި ދަނގަޑު ގިނަ ޢަދަދަކަށް އެކުލެވިގެން ވެއެވެ. ކަރާ ކެއުމުން ހޫނުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ ސްޓްރޯކް ޖެހުމުން ދުރުކޮށްދެއެވެ. ކަރާ ކެއުމުގައި ބޮޑަށް އެދެވިގެންވަނީ ކެއުމުގެ ކުރިންނާއި ކެއުމުގެ ފަހުން އޮންނަ ވަގުތުގައި ކަމަށް ބުނެވެއެވެ.
އަހިވައް

އަހިވަކުގެ ޢިލްމީ ނަމަކީ މޮރިންޑާ ސިޓްރިފޯލިއާ އެވެ. އަހިވަކަށް ކިޔާ ނަންތަކުގެ ތެރޭގައި **'ގްރޭޓް މޮރިންޑާ**'، **'އިންޑިއަން މަލްބެރީ**'، އަދި **'ބީޗް މަލްބެރީ**' ފަދަ ނަންތައް ހިމެނެއެވެ. ހިންދީ ބަހުން އަހިވަކަށް ކިޔަނީ **'އާޗް**' އެވެ. މެލޭޝިޔާ ބަހުން ކިޔަނީ **'މެންގުކުޑޫ**' އެވެ. އަދި ހަވާއީ ބަހުން ކިޔަނީ **'ނޮނީ**' އެވެ. ޢާންމު ގޮތެއްގައި އަހިވައް ހެދެނީ ދެކުނު އޭޝިޔާގެ ގައުމުތަކުގައި ކަމަށް ވިޔަސް މިއަދު ފްރެންޗް ޕޮލީނީޝިއާ ގެ ރަށްތަކާއި ވެސްޓް އިންޑީޒް ގައި ވެސް އަހިވައް ހައްދައެވެ.

އަހިވައް އަކީ ދުނިޔޭގެ ވަރަށް ގިނަ ގައުމު ތަކުގައި ހެދޭ ކާއެއްޗެކެވެ. ބައެއް ގައުމު ތަކުގައި މޭވާއެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވިފައިވާ އެއްޗެއް ވެސް މެއެވެ. އަހިވައް ހެދެނީ ބޯ ޖަންގަލި ތަކުގައިކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ހަމަމިހެން އައްސޭރި ފަށުގެ ހިސާބު ތަކާއި ހޫނު ގައުމުތަކުގައި ވެސް އަހިވައް ހެދޭކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. 

އަހިވަށް ގަސް ހެދިބޮޑުވެ މޭވާ އެޅުމަށް ނަގަނީ 18 މަސް ދުވަހެވެ. މަހެއްގެ ތެރޭގައި 8-4 ކިލޯގެ އަހިވައް ދޮންވެ ފައްކާވެއެވެ. 9 މީޓަރުގެ އުސްމިނަށް ވެސް އަހިވައް ގަސް ހެދޭކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. އަހިވައް ގަހުގެ ފަތަކީ ގަދަ ފެހި ކުލައަށް ހުންނަ ފަތެކެވެ. ފަތުގައި ހުންނަ ނާރުތައް ވަރަށް ރީތިކޮށް އެގެން ހުރެއެވެ. 

މުޅި އަހަރުގެ ތެރޭގައި މޭވާ އަޅާކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވޭ އަހިވައް ގަހުގެ މާ ހުންނަނީ ކުދިކުދިކޮށް ހުދުކުލައިގައެވެ. އަހިވައް ހުންނަނީ ކުކުޅު ބިސް ބައްޓަމަށެވެ. 7-4 ސެންޓިމީޓަރު އާދައިގެ އަހިވަކެއްގެ ބޮޑު މިނުގައި ހުރެއެވެ. 

## ބޭނުންކުރާގޮތް

* އަހިވައް ގަހުގެ މާ، ފަތް، ތޮށި، މޫ، އަދި އަހިވައް އަކީ ވެސް ތަފާތު ބޭނުންތަކުގައި ބައެއް ގައުމުތަކުގައި ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ. މިގޮތުން ހުންއައުން، ލޮލާއި ހަމުގެ މައްސަލަތައް، ހިރުގަނޑާއި ކަރުގެ މައްސަލަތައް، ބަނޑު ހިކުމާއި، ބަނޑުގައި ރިހުން، އަދި ނޭވާލާ ނިޒާމްގެ މައްސަލަތަކަށް ފަރުވާކުރުމަށް މިބުނި ބައިތައް ބޭނުންކުރެއެވެ. 
* މެލޭޝިޔާގައި އަހިވައް ފަތް ހޫނުކޮށްގެން މޭމަތީގައި އަޅާއެވެ. އެއީ ކެއްސުން، އަދި މޭނުބައިކުރުން ކުޑަކުރަން ކަމަށް ބުނެވެއެވެ. 
* އިންޑޮނޭޝިޔާގައި ބޭރަށް ހިންގުން، އަދި ނޭވަޔަށް އުދަގޫކުރުން ފަދަ ބަލިތަކަށް ފަރުވާގެ ގޮތުގައި އަހިވައް ބޭނުން ކުރެއެވެ. 

## އަހިވައް ޖޫސް
ތިނަދޫ (ވ. އަތޮޅު)

ފެލިދެ އަތޮޅުގެ އާބާދީ އެންމެ ކުޑަ ރަށަކީ ތިނަދޫ އެވެ. މިއަތޮޅުގެ މީހުން އުޅޭ ދެވަނަ ރަށަކީ ތިނަދުއެވެ. މިރަށުގެ އާބާދީއަކީ 102 އެވެ. އެއީ 102 ފިރިހެނުންނާއި 100 އަންހެނުންނެވެ. އާބާދީ ކިތައްމެ މަދަސް ތިނަދޫގެ ރައްޔިތުންނަކީ ރަށް ތަރައްޤީކުރުމަށް ވަރަށް ހިތްވަރާއެކު މަސައްކަތްކުރަމުން އަންނަ ބައެކެވެ. މިގޮތުން މިރަށުގައި އެންމެ ދަތިވެފައިވާ ކަންތައް ކަމުގައިވާ ލަފާފުރުމުގެ ދަތިކަން ޙައްލުކުރުމަށް ރައްޔިތުން އިސްނަގައިގެން ސަރުކާރާއި އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުގެ އެހީގައި އެރަށުގައިމިހާރުވަނީ ބަނދަރެއް ހަދާފައިއެވެ.

ތަޢުލީމީ ހާލަތު މިރަށުގައި މާ ރަނގަޅެކޭ ދެންނެވޭކަށް ނެތެވެ. ސަބަބީ ރަށުގައި ކިޔަވާކުދިން މަދުވުމެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ތިނަދޫގެ ކުދިން އެހެން ސްކޫލްތަކުގައި ކިޔަވަމުން އެކަށީގެންވާ ނަތީޖާތައް ހޯދަމުން ގެންދާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. 

މިރަށަކީ މިއަތޮޅުގެ އެހެން ރަށްރަށާއި އަޅާ ބަލާއިރު ބިމުގެ ގޮތުން ތަނަވަސް ތަށެކެވެ. އިޤްތިޞާދީ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރުމަށް ބިމުގެ ވަޞީލަތް އޮތް ރަށެކެވެ. 9.1 ހެކްޓަރގެ މިރަށުގައި މީހުން އާބާދުވެފައިވާ ކުޑަ ސަރަހައްދެއް ފިޔަވައި ދެން އޮތް ބިންތަކުގައި އިޤްތިޞާދީ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އެބަ އޮތެވެ. މިހާރުވެސް އެމިއްލަ ފަރާތަކުން ދަނޑުވެރިކަންވެސް އެރަށުގައި ފުޅާދާއިރާއެއްގައި ކުރެއެވެ.ުދަނޑުވެރި ކަމަކީ

## އިތުރު ފާލަންތައް
ކާމަރަނގަ

ކާމަރަނގަ ފުރަތަމަ ހައްދާފައިވަނީ ދެކުނު އޭޝިޔާ އަދި އިރުމަތީ އޭޝިޔާގެ ގައުމު ތަކުގައެވެ. ޚާއްޞަކޮށް އޮޅުދޫ ކަރަ، ހިންދުސްތާން، އަދި މެލޭޝިޔާ އާއި އިންޑޮނޭޝިޔާ ފަދަ ގައުމު ތަކުގައެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު ޕެރޫ، ބްރެޒިލް، ގާނާ، ގުޔާނާ، ފްރެންޗް ޕޮލީނީޝިއާ، އަދި ޓޯންގާ ގައި ވެސް ހައްދައެވެ. ވިޔަފާރީގެ އުސޫލުން އެމެރިކާގެ ފްލޮރިޑާ އަދި ހަވާއީ ގައި ވެސް ހައްދައެވެ. ކާމަރަނގަ އަކީ ބިލިމަގާއި ސިފައިގައި ވައްތަރު ގޮތެއް ހުންނަ ކާނާގެ ބާވަތެކެވެ. 

thumb|200px|Carambolas still on the tree

## ނަން
 
ކާމަރަނގައިގެ ޢިލްމީ ނަމަކީ **'އެވްރިއާ ކަރަމްބޯލާ**' އެވެ. ކާމަރަނގަ މިނަން ދިވެހި ބަހަށް އައިސްފައިވަނީ ސިންހަޅަ ބަހުންނެވެ. 

## ގަހުގެ ސިފަ
 
ދިގު ފަތްތަކެއް ހުންނަ ކާމަރަނގަހުގެ މަލަކީ ފިޔާތޮށި ކުލައިގައި އިންނަ މަލެެކެވެ. ޢާއްމުކޮށް މާ އަޅައިފައި އިންނަނީ ކޯނީގެ ކުރީގައި ނުވަތަ ފަތުގެ ބުނޑުގައެވެ. ބޯކޮށް އިފިތައް އެލިފައި އޮންނަ މިގަހުގެ އުސްމިން ބައެއް ފަަހަރު 5 މީޓަރު އުހަށް އަރައެވެ. ގަސްތައް ބެހިފައިވާ ޢާއިލާ ތަކުގެ ތެރެއިން އޮކްސަލިޑަސީ އޭ ކިޔޭ ޢާއިލާގައި ހިމެނޭ މިގަހަކީ ޢާއްމުކޮށް އިރުގެ އަލިކަން މާބޮޑަށް ބޭނުންވާ ގަހެއް ނޫނެވެ. 

## މޭވާގެ ސިފަ
 
ކާމަރަނގަ އަކީ *ތަރި މޭވާ* ނުވަތަ **'ސްޓާރ ފުރުޓް** ގެ ގޮތުގައި މަޝްހޫރު ވެފައިވާ މޭވާ އެކެވެ. މިމޭވާ އަށް ކާމަރަނގަ، ކަރަމްބޯލާ، ކޮރޯމޮންޑެލް ގޫސްބެރީ އޭ ވެސް ކިޔައެވެ. ތަރި މޭވާ އޭ ކިޔެނީ މެދުން ހުރަކަށް ބުރިކޮށްލުމުން މޭވާގެ ސިފަ ތަރިއެއްގެ ބައްޓަމަށް ފެންނަށް ހުންނާތީ އެވެ. ކާމަރަނގަ އަކީ ފޮނި ހުތް ތޫނު ރަހައެއް ހުންނަ މޭވާ އެކެވެ. މުށި ކުލައިގެ ކުދި އޮށްތަކެއް ހުންނަ މިމޭވާ އަކީ ވިޓަމިންސީ ލިއްބައިދޭ ރަގަޅު މަޞްދަރެކެވެ. ކާމަރަނގަ ދޮންނުވާއިރު ހުންނަނީ ފެހި ކުލައިގައެވެ. ދޮންވުމުން ރީދޫ ކުލައަށް ބަދަލުވެއެވެ. މިދެމަރުހަލާގައި ވެސް ކާނާގެ ގޮތުގައި ކާމަރަނގަ ކައި އުޅެއެވެ. ތަފާތު 17 ވައްތަރެއްގެ ކާމަރަނގަ ހުންނަކަން މިހާތަނަށް ހޯދިފައި ވެއެވެ.

## ބޭނުންކުރުން
 
ކާމަރަނގަ އިން ޖޫސް ހަދައެވެ. އަދި ރަލުގެ ވައްތަރެއް ކަމުގައިވާ ވައިން ހަދައެވެ. ބަރުމާގައި ޓީ ޕިކްލް ހެދުމަށް ވެސް ކާމަރަނގަ ބޭނުން ކުރެއެވެ. 

## ޞިއްޙީ ނުރައްކާ
 
އޮކްސަލިކް އެސިކް ކާމަރަނގައިގައި ހުންނާތީ ގުރުދާގެ މައްސަލަތައް ހުންނަ މީހުން ކާމަރަނގަ ކެއުން އެދެވިގެން ނުވެއެވެ. އަދި ކާމަރަނގަ އިން ހަދާފައި ހުންނަ ޖޫސް ބޭނުންކުރުމަކީ މާ ނުރައްކާތެރި ކަމެކެވެ. އެއީ އޭގައި އެސިޑް ގިނަ ޢަދަދަކަށް އެކުލެވޭތީ އެވެ.
ބިލިމަގު

ބިލަމަގަށް ކިޔާ ޢިލްމީ ނަމަކީ އެވްރިއާ ބިލިމްބީ އެވެ. ހަމަ މިހެން ބިލިމްބީ، ބްލިމްބްލިންގ، ބިލިންގ އޭ ކިޔައެވެ. މިއީވެސް ކާމަރަނގަ އާއި އެއް އާއިލާއަކަށް ނިސްބަތްވާ މޭވާ އެކެވެ. 

## ގަހުގެ ސިފަ
 

## މޭވާގެ ސިފަ

## ބޭނުން

ޤިސްމު:ކާތަކެތި
ޤިސްމު:މޭވާ
ޤިސްމު:ގަސްގަހާގެހި
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގަސްގަހާގެހި
ކެޔޮދޫ (ވ. އަތޮޅު)

ފެލިދެ އަތޮޅުގެ އާބާދީ އެންމެ ބޮޑު ރަށަކީ ކެޔޮދޫ އެވެ. ކެޔޮދުއަކީ މިއަތޮޅުގެ ވެރިކަން ކުރާ ރަށް ފެލިދުއާއި ޖެހިގެން ދެކުނަށް އޮންނަ ރަށެވެ. މިއީ ޖުޣުރާފީ ގޮތުން 4 ވަނަ ރަށެވެ. ކެޔޮދުއަކީ މިއަތޮޅުގެ އާބާދީއެންމެ ބޮޑުރަށެވެ. މިރަށުގެ އާބާދީއަކީ 692 އެވެ. އަންހެނުންގެ ޖުމުލައަކީ 334 އެވެ. ފިރިހެނުންގެ ޖުމުލައަކީ 358 އެވެ. މިރަށުގެ ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 7.30 ހެކްޓަރ އެވެ. މިރަށުގައި މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ކުރާ މަސައްކަތަކީ މަސްވެރިކަމެވެ. މީގެއިތުރުން ފަތުރުވެރިކަމާ ގުޅުން ހުރި މަސައްކަތްތަކާއި ވިޔަފާރިވެސް ކުރެއެވެ. 

62 ގޭގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ މި ރަށުގައި 24 ގަޑިއިރަށް ކަރަންޓްގެ ޚިދުމަތް ދެމުންގެންދެއެވެ. މި ޚިދުމަތަކީ ރައްޔިތުންގެ ގޮތުން ދެމުންގެންދާ ޚިދުމަތެކެވެ. 

ތައުލީމަށް ބަލާއިރު މިރަށުގައި ގްރޭޑް 10ށް ކިޔަވައިދޭ ސްކޫލެއް ހުރެއެވެ. ކިޔަވާކުދިންގެ އާބާދީއަކީ 130 އެވެ. އެކަށީގެންވާ ޓީޗަރުންނާއި ބޭނުންވާ އެހެނިހެން މުހިއްމު ވަޞީލަތްތައް އެބަހުއްޓެވެ. ސްކޫލަކީ ރައްޔިތުންގެ އެހީތެރިކަމާ އެއްބާރުލުމާއެކު ވަރަށް ރަނގަޅަށް ހިންގަމުން ގެންދާ ސްކޫލެކެވެ. 

އިޤްތިޞާދީ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު އިމްޕޯރޓް މުދާ ވިއްކުމުގެ ހުއްދަދެވިފައިވާ 41 ފިހާރަ މިރަށުގައި ހުރެއެވެ. މީގެތެރޭގައި ގިނައީ ފަތުރުވެރިންނަށް ތަކެތި ވިއްކާ ފިހާރަތަކެވެ. ކެޔޮދުއަކީ ޒަމާނުއްސުރެ މަސްވެރިކަން ކުރާ ރަށެކެވެ. މިއަތޮޅުގެ ރަށްރަށަށް ބަލާއިރު މަސްވެރިކަމަށް އެންމެ ބޮޑަތި އިންވެސްޓްތަކެއް ކޮށްފައިވާ އަދި އެންމެ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި މިކަން ކުރާ ރަށަކީ ކެޔޮދުއެވެ. މިހާރުވެސް މަސްވެރިކަމަށް ބޭނުންކުރާ އެންމެ ބޮޑު އުޅަނދު އޮތީ ކެޔޮދޫގައެވެ.

ކެޔޮދޫގެ އަންހެނުންނަކީ އެރަށުގެ އިޤްތިޞާދުގެ ވަރަށް ވަރަށް މުހިއްމު ރޯލެއް އަދާކުރާ ބައެކެވެ. އެރަށުގައި ހުރި ޓްވަރިސްޓް ފިހާރަތައް ހިންގުމުގައި އިސްކޮށް ޙަރަކާތްތެރިވަނީ އަންހެނުންނެވެ. މީގެ އިތުރުން ފަންގިވިނުމުގެ މަސައްކަތަކީވެސް ކެޔޮދޫގެ އަންހެނުން އިތުރު އާމްދަނީ ހޯދުމަށް ކުރަމުން ގެންދާ މަސައްކަތެކެވެ. 

ކެޔޮދޫގެ ރައްޔިތުންނަކީ ވަރަށް އެކުވެރި ބަޔެކެވެ. ރަށަށް ޒިޔާރަތްކުރާ މެހެމާނުންނަށް ހިތްހެޔޮކަމާއެކު މަރުޙަބާ ކިޔާ ބަޔެކެވެ. މުރާލި އަދި ރަށް ތަރައްޤީކުރުމުގައި ހީވާގިކަމާއެކު މަސައްކަތްކުރާ ބަޔެކެވެ.

## އިތުރުފާލަންތައް
ފާތިމަތު ލީނާ

ފާތިމަތު ލީނާ އަކީ ޅ. ނައިފަރަށް އުފަން އިލްމީ ދަރިއެކެވެ.
ނައިފަރު ދޮން ކަލޭފާނު

ނައިފަރު ދޮންކަލޭފާނަކީ ނައިފަރުގައި މުހިއްމު ޚިދުމަތްތަކެއް އަދަކުރެއްވި ފަރާތެކެވެ. އޭނާގެ ދަރިންނަކީ ރައްޖެގައި ވަރަށް މަޝްހޫރު ބޭފުޅުންނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ޑޮކްޓަރު އެންޑީ ޢަބުދުﷲ ، ތިމާވެށީގެ ޢިލްމުވެރިޔާ އެންޑީ އަޒީޒު، އަދި ގާޟީ އެންޑީ ގާދިރު އަދި އެޑިޔުކޭޝަން މިނިސްޓްރީގެ ނައިބުކަން ކޮށްފައިވާ އެންޑީ ހަމީދު ހިމެނެއެވެ.
އަސްވާން

އަސްވާނަކީ މިޞްރުގެ ދެކުނުގައި އޮންނަ ތާރީޚީ ގޮތުން ފާހަގަ ކުރެވޭ ރަށެކެވެ.
ކަޅު ހުކުރު (ދިވެހިރާއްޖެ)

ރާއްޖޭގައި 27 އަހަރު ދުވަހަށްފަހުވެސް ވެރިކަން ކުރައްވަމުން ގެންދެވި މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމުގެ ސަރުކާރާއި، ސިޔާސަތުތަކަށް ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން ގިނަ ބަޔަކު ނުރުހޭކަން ފާޅުކުރުމުގެ ގޮތުން، އެންމެ ގިނަ ދިވެހީން އެއްތާކަށް އެއްވެ ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މުޒާހަރާއެއް ކުރެވުނީ 2004 ވަނަ އަހަރުގެ އޯގަސްޓް 12 އަދި 13 މިދެދުވަހުއެވެ.އޯގަސްޓް 12 ވީ ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެ އިރު އޮއްސުމަށް ކުޑަ ވަގުތުކޮޅަކަށް ވެފައި ހުއްޓާ މާލޭގެ ޖުމްހޫރީ މައިދާނަށް އެއްވި މީހުން، ރާއްޖޭގެ ސިފައިންނަށް ފޮނުވާލެވުނީ އޯގަސްޓް 13 ވީ ހުކުރު ދުވަހުގެ އިރު އޮއްސުމާއި ގާތްވެފައި ވަނިކޮށެވެ. މިދުވަހަށް * ކަޅު ހުކުރު * ކިޔުނީ މިހެން ވެގެންނެވެ. ނަމަވެސް މިދުވަހަކީ ކަޅު ދުވަހަކަށް ވުރެ ރާއްޖޭގެ މުޞްތަޤްބަލް އުޖާލާ ކޮށްދޭނެ އިތުރު ދޮރުތަކެއް ހުޅުވިގެންދިޔަ ދުވަހެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންނަށް ޤާނޫނީ ގޮތުންނާއި އެހެނިހެން ގޮތްގޮތުން ލިބެންޖެހޭ މިނިވަންކަމާއި ޙިމާޔަތް ލިބުމަށް މިދުވަހުގެ  ސަބަބުން އިތުރަށް  މަގުފަހި ވެގެން ދިޔައެވެ.

## ކުއްލި ހާލަތު އިއުލާންކުރުން

## އިންޓަރނެޓް އާއި އެސް.އެމް.އެސް ގެ ޚިދުމަތް ހުއްޓުން
## އިތުރު ފާލަންތައް
* ފޮޓޯ އަލްބަމް
* ކަޅު ހުކުރުގެ އިތުރު ފޮޓޯތައް
* ކުއްލި ހާލަތު އިއުލާންކުރުން
* Amnesty International press release
* ބީ.ބީ.ސީ ރިޕޯރޓް
* ހާދިޘާ ހަމަލޮލަށް ފެނުނު މީހުންގެ ބަސް
* ދިވެހިރާއްޖޭގައި ސެންސަރު ކުރުން - އައި.އީ.އެފް.އެކްސް

### އެއް އަހަރު ފުރުމާއި ގުޅޭ
* Significant events in chronological order
* Photos
* More Photos
* Photos

* *Blog posts (Content may not be neutral)* https://web.archive.org/web/20070805071608/http://freethemaldives.blogspot.com/2005/08/black-friday-revisited-repeat.html https://web.archive.org/web/20070609030114/http://freethemaldives.blogspot.com/2005/08/black-friday-ii-freedom-vs-n-ss.html
ފެލިދޫ (ވ. އަތޮޅު)

ފެލިދެ އަތޮޅުގެ ވެރިކަންކުރާ ރަށަކީ ފެލިދޫ އެވެ.ވ. އަތޮޅުގެ ވެރިކަން ކުރަނީ ފެލިދޫގައެވެ. މީގެ އިތުރުން އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލާއި އަތޮޅު ތައުލީމީ މަޒުކަޒާއި އަތޮޅު ޕޮލިސް ސްޓޭޝަނާއި ޓީވީ އެމް ވ. އަތޮޅު ބިއުރޯ ޤާއިމުކުރެވިފައިވަނީ މިރަށުގަ އެވެ. ތައުލީމީ ގޮތުންނާއި ޞިއްޙީގޮތުން އެކަށީގެންވާ ރަނގަޅު ޚިދުމަތްތަކެއް މިރަށުން ލިބެން ހުރިކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. އަދި ފެލިދޫގެ ރައްޔިތުންގެ އިތުރުން އަތޮޅުގެ އެހެނިހެން ރައްޔިތުން މި ޚިދުމަތްތަކުގެ ބޭނުން ހިފަމުން އަންނަކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. 

## ޖޯގްރަފީ
ފެލިދުއަކީ ވ. އަތޮޅުގެ މެދުގައި އޮންނަ ރަށެވެ. ބިމުގެގޮތުން ބަލާއިރު މި އަތޮޅުގެ އެންމެ ބޮޑު ރަށަކީ މިރަށެވެ. އެއީ 11.8 ހެކްޓަރ އެވެ. 
## އިގްތިޞާދު
ފެލިދޫ ރައްޔިތުންގެ މާލިއްޔަތަށް އާމްދަނީ ލިބޭ މައިގަނޑު ވަޞީލަތަކީ ކަރަންޓްގެ ޚިދުމަތް ދިނުމެވެ. މިރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށް އާމްދަނީ މައިގަނޑު ވަޞީލަތްތަކަށް ބަލާއިރު ރަށުގައި ހުރި ވަޒީފާގެ ފުރުޞަތުތައް ފާހަގަކޮށްލަން ޖެހެއެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން ޓްވަރިސްޓް ފިޔަފާރިއާއި މަސްވެރިކަމުގެ ޙިއްޞާވެސް އެބައޮތެވެ. އާމްދަނީ ހޯދުމަށްއަންހެނުން ކުރާ މަސައްކަތްތަކަށް ބަލާއިރު ފަންވިނުމާއި ރޯނުވެށުމަކީ ވަރަށް ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމެކެވެ. ފެލިދޫއަކީ ބިންގަނޑު ރަނގަޅު ފަސޭހައިން ގަސްގަހާގެހި ހެދޭ ރަށެކެވެ. ފެލިދޫގެ ގިނަގޭގޭގައި ގޯތިތެރޭގައި އެކިބާވަތްބާވަތުގެ ގަސް ހައްދައި އުޅެއެވެ. އަދި މިކަމުން އެކަށީގެންވާ އާމްދަނީ ހޯދާ މީހުންވެސް މަދެއްނޫނެވެ. ސުނާމީ ކާރިސާއަށްފަހު ރަށުގެ މަތިވަރު ރަނގަޅުވެ ރަށަށް އާރޯކަމާއި ފެހިކަން އަންނަމުންދެއެވެ.
 

## ފަޅު ފުންކުރުމާއި ބަނދަރު ހެދުން
ފެލިދޫގައި އެންމެ ދަތިވެފައި އޮތް ކަމަކީ ބަނދަރުގެ ކަންތަކެވެ. އެހެންނަމަވެސް 2006 ވަނަ އަހަރު ހެދުނު ބަނދަރުގެ ސަބަބުން މިހާރުއެދަތި ފިލާފައެވެ. އަދި މި ބަނދަރުގެ ސަބަބުން ރަށުގެ އިޤްތިޞާދަށްވެސް ހެޔޮ އަސަރުތަކެއް ކުރަމުން އަންނަކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. 

## އިތުރުފާލަންތައް
ފިއްލަދޫ (ހއ. އަތޮޅު)

**ފިއްލަދޫ** އަކީ ހއ. އަތޮޅުގެ މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ރަށެކެވެ.
Abdulla saeed

ފައިލު:Abdulla Saeed Noon manadhoo Maldives.jpg

ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު ނުވަތަ މަނަދޫ ޢަބްދުﷲ ސަޢީދަކީ ލިޔުންތެރިއެކެވެ. ވާހަކަ ދެއްކުން ތެރިއެކެވެ. އޭނާ ލިޔުންތައް ރާއްޖޭގައި ނެރެވޭ ބައެއް މަޖައްލާތަކުގައިވަނީ ޝާއިޢު ކުރައްވާފައެވެ. އުދަރެސް މަޖައްލާ އާއި މަނަސް މަޖައްލާއަށް ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ފިޝަރީޒު މިނިސްޓްރީން ނެރުއްވާ " ރަސްއައިން" މަޖައްލާއަށާއި އެމްއެންޑީއެފް އިން އަހަރަކު ދެފަހަރު ނެރުއްވާ " އައްޑަނަ" މަޖައްލާއަށްވެސް ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ.

## ވަނަވަރު
 
މަނަދޫ ޢަބްދުﷲ ސަޢީދަކީ މަނަދޫ އަށް އުފަން ބޭފުޅެކެވެ. އޭނާއަކީ ހުވަދޫ ކެޔޮޅުގެ، ހާރޫނު ހާޖީ ( ހާޖީބެ ) ގެ ޤާސިމް ހާރޫނު ( މަނަދޫ ކާސިންހާޖީ ) ގެ ސަޢީދު ޤާސިމް ( ދޮންތުއްތު ) ގެ ޢަބްދުﷲ ސަޢީދެވެ. މީނާގެ މަންމައަކީ މަނަދޫ ކެޔޮޅު އިބްރާހިމް ( އިބްރާހިމް ޙަސަން ) ގެ ޛުލައިޚާ އިބްރާހިމް ( ކަނބުލޮ ) އެވެ. ޢަބްދުﷲ ސަޢީދަކީ ސަޢީދު ޤާސިމް އާއި ޛުލައިޚާ އިބްރާހިމަށް ލިބިވަޑައިގެން ތިންވަނަ ދަރިކަލުންނެވެ. ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު އުފަންވެފައިވަނީ މަނަދޫ ކުދިލުބޯމާގެ ( ބޮޑުކާށިގެ ) ގައެވެ. އެގެ ހުރީ މަނަދޫ އިރުމަތީ އަވަށުގައި އިރުއުތުރު އެންމެ ކޮޅުގައެވެ. މިހާރު އެގެ ހުރިތަނަކީ ހުސްބިމެކެވެ. އެގެއާ ޖެހިގެން ހުންނަނީ މަނަދޫ ރައިމާގެއެވެ. ޢަބްދުﷲ ސައީދު އުފަންވީ މީލާދީ ސަނަތުން 1973 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރުމަހުގެ 29 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. ޢަބްދުﷲ ސަޢީދުގެ އަނބިކަނބަލުންނަކީ މަނަދޫ ކަރަންކާވިލާ ފާތިމަތު އަންވަރީއެވެ. މި ދެމަފިރިންނަށް ދެދަރިކަލުން ލިބިވައިގެންފައިވެއެވެ. އެއީ އީމާ ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު އާއި އީހާ ޢަބްދުﷲ ސަޢީދުއެވެ. ޢަބްދުﷲ ސަޢީދުގެ ހޯމްޕޭޖް އެޑްރެހަކީ https://web.archive.org/web/20110204031536/http://hafthaa.com/ އެވެ.

## ތުއްތުއިރުގެ ދިރިއުޅުން

ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު އުފަންވެފައިވަނީ ނ. މަނަދޫއަށެވެ. އެންމެ ތުއްތު އިރު ދިރިއުޅެފައިވަނީ މަނަދޫ ބޮޑުކާށިގޭގައެވެ. އޭގެފަހުން ދިރިއުޅެމުން އައީ މަނަދޫ މާލްރޯޑްގައެވެ. ކިޔަވާފައިވަނީ މަނަދޫގައި ހުންނަ ނ. އަތޮޅު މަދަރުސާގައެވެ. ޢަބްދުﷲ ސަޢީދަކީ ނ. އަތޮޅު މަދަރުސާގެ ފުރަތަމަ ސްކޫލް ކެޕްޓަނެވެ. މީނާވަނީ ރާއްޖޭގައި ބޭއްވި ފުރަތަމަ ސްކައުޓް ޖަމްބޮރީގައި ބައިވެރިވެފައެވެ. މީނާއަކީ ސްކައުޓް ލީޑަރެކެވެ.
24 (ޓީވީ ސިލްސިލާ)

އެމީ އަދި ގޯލްޑަން ގްލޯބު އިނާމް ޙާޞިލްކޮށްފައިވާ އިނގިރޭސި ޓީވީ ޑްރާމާ ސިލްސިލާ 24 އަކީ އިމޭޖިން ޓެލެވިޒަން އިން ޕްރޮޑިއުސްކޮށް ޖޯއީލް ސަރނޯވް އަދި ރޮބާޓް ކޮކްރާން އުފައްދަމުން އަންނަ ސިލްސިލާ އެކެވެ. މިޑްރާމާ ސިލްސިލާގެ  6 ސީޒަން މިހާތަނަށްދައްކާފައި ވެއެވެ.  ފޮކްސް ނެޓް ވޯރކް އިން ދުރަށް ފޮނުވާ މި ސިލްސިލާގެ ފުރަތަމަ މޫސުމްގެ ފުރަތަމަ އެޕިސޯޑް ދައްކާފައިވަނީ 6 ނޮވެންބަރު 2001 ގައެވެ. 

24 ގެ ފުރަތަމަ މޫސުމްގެ ފުރަތަމަ 10 އެޕިސޯޑް ގައި 24 ސިލްސިލާގެ އިސް ދައުރު އަދާކުރާ ކެއިފަރ ސައުތަރލޭންޑް ކުޅެފައިވާ ބަޔަށް ގޯލްޑަން ގްލޯބް އެވޯޑް ލިބުމާއި ގުޅިގެން ފޮކްސް އިން 24 ސިލްސިލާގެ ބާކީ އެޕިސޯޑް ތައް ގަތުމަށް އޯޑަރު ދިނެވެ. 24 ސިލްސިލާގެ 6 މޫސުން ނުވަތަ 6 ސީޒަން މިހާރު ވަނީ ނިމިފައެވެ. މިއިން ކޮންމެ މޫސުމެއް އެކުލެވިގެންވަނީ 24 އެޕިސޯޑް ނުވަތަ ބައިގެ މައްޗަށެވެ. 15 މެއި 2007 ގައި ފޮކްސް އިންވަނީ 24 ސިލްސިލާގައި އަންނަން އޮތް ދެމޫސުމުގެ އެޕިސޯޑްތައް ވެސް ގަތުމަށް އޯޑަރުކުރިކަން ރަސްމީގޮތުން އިޢުލާން ކޮށްފައެވެ. 24 ސިލްސިލާގެ 7 ވަނަ ސީޒަން ދައްކަން ފަށާނީ ޖެނުއަރީ 2008 ގައެވެ. 

24 ސިލްސިލާގެ ކޮންމެ މޫސުމެއްގައި ދައްކައިދެނީ ސިލްސިލާގެ ބަތަލުގެ ހަޔާތުގައި އަންނަ ދުވަސްތަކެވެ. ކޮންމެ ސީޒަން އަކީ އެއް ދުވަހެވެ. މާނައަކީ ކޮންމެ މޫސުމެއްގައި ދުވަހެއްގައި ހިމެނޭ 24 ގަޑިއިރު 24 އެޕިސޯޑްގެ ގޮތުގައި ދައްކައެވެ. މިސިލްސިލާގައި އިސް ދައުރު އަދާކުރާ ޖެކް ބޯއަރ ނުވަތަ ކެއިފަރ ސައުތަރލޭންޑް މަސައްކަތް ކުރަނީ އެމެރިކާގެ ލޮސްއެންޖަލްސްގައި ހުންނަ ކައުންޓަރ ޓެރަރިސްޓް ޔުނިޓް ނުވަތަ ސީޓީޔޫ ގައެވެ. ސީޓީޔޫގެ މަސައްކަތަކީ އެމެރިކާއަށް ޓެރަރިސްޓުން ދޭ ރާވައިފައިވާ ހަމަލާތައް ހޯދައި އެކަން ތަންފީޒުކުރުމުގެ ކުރިން އެމެރިކާގެ ރައްޔިތުން އެކަމުން ސަލާމަތްކުރުމެވެ.

## އިތުރު ފާލަންތައް
* ފޮކްސް 24 ވެބްސައިޓް، ރަސްމީ މެސެޖް ބޯރޑް
* 
* 
* ޓީވީ ވީކް.ކޮމް ޕްރޮޑިއުސަރުންގެ ވާހަކަތައް
* 'ގެޓިންގ ޑަރޓީ އިން ރިއަލް ޓައިމް,' 2005 ''އެމެރިކާގެ ސޕެކްޓޭޓަރެއްގެ މަޒްމޫނެއް
ޕްރިޒަން ބްރޭކް

**ޕްރިޒަން ބްރޭކް** އަކީ ގޯލްޑަން ގްލޯބް އަދި އެމީ އެވޯޑްސް އަށް ހޮވިފައިވާ ޑްރާމާ ސިލްސިލާ އެކެވެ. 29 އޮގަސްޓް 2005 ގައި އެންމެ ފުރަތަމަ މި ސިލްސިލާ ދައްކާފައިވަނީ ފޮކްސް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ކޮމްޕެނީ އިންނެވެ. ޕްރިޒަން ބްރޭކް ބިނާވެފައި ވަނީ ކަމެއްގެ ތުހުމަތުގައި ޖަލަށްލާފައިވާ **ލިންކިން ބަރޯލްސް** ޖަލުން ސަލާމަތް ކުރުމަށް އޭނާގެ ކޮއްކޮ **މައިކަލް ސްކޯފިލްޑް** ކުރާ މަސައްކަތެވެ.
މިހާތަނަށް ޕްރިޒަން ބްރޭކް 3 މޫސުން ވަނީ ދައްކައި ނިމިފައެވެ. މިހާރު ސީޒަން 4 ގެ މަސައްކަތް ވަނީ އަމަލީ ގޮތުން ފެށިފައެވެ.

ޕްރިޒަން ބްރޭކް ޕްރޮޑިއުސްކުރަނީ ޓްވެންޓީތް ސެންޗަރީ ފޮކްސް އާއި، އެޑަލް ސްޓެއިން ޕަރައުސް ޕްރޮޑަކްޝަން ގުޅިގެންނެވެ. އަދި މިޝޯ އުފެއްދީ ކުރަނީ ޕައުލް ސްކައުރިންގ އެވެ. ޕްރިޒަން ބްރޭކްގެ ތީމް މިއުޒިކް އުފައްދާފައިވަނީ ރަމީން ޑިޖަވާޑީ އެވެ. 2006 ވަނަ އަހަރުގެ ޕްރައިމް އެމީ އެވޯޑް އަށް މިއުޒިކްގެ ބައިން ޕްރިޒަން ބްރޭކް ހޮވިފައި ވެއެވެ.

## އިތުރު ފާލަންތައް
* ރަސްމީ ޕްރިޒަން ބްރޭކް ވެބްސައިޓް
* ރަސްމީ ޕްރިޒަން ބްރޭކް ޑިވީޑީ ވެބްސައިޓް
* ފޮކްސް އޮން ޑިމާންޑް ގައި ޕްރިޒަން ބްރޭކް - ފަހުގެ ބައިތައް ހިލޭ ބައްލަވާ!
ހީރޯސް (ޓީވީ ސިލްސިލާ)

**ހީރޯސް** އަކީ އެމެރިކާގައި 25 ސެޕްޓެމްބަރ 2006 އިން ފެށިގެން ދައްކަމުން އަންނަ އިނގިރޭސި ޑްރާމާ ސިލްސިލާ އެކެވެ. މިޑްރާމާ ސިލްސިލާ އުފެއްދީ ޓިމް ކްރިންގ އެވެ.

## External links

 
* Heroes on NBC - *ހީރޯސް* ގެ ރަސްމީ ވެބްސައިޓް
* 9th Wonders - ޓިމް ކްރިންގ ގެ ވެބްސައިޓެއް
* ''Heroes'' Wiki - އެން.ބީ.ސީ ގައި ހީރޯސްގެ ވިކީ
* Sci-Fi UK Official site
*
ލޮސްޓް (ޓީވީ ސިލްސިލާ)

ލޮސްޓް އަކީ އިގިރޭސި ޑްރާމާ ސިލްސިލާ އެކެވެ.

## އިތުރު ފާލަންތައް

* ABC - ''ލޮސްޓް''ގެ ރަސްމީ ވެބްސައިޓް
* ABC - ''ލޮސްޓް''ގެ ރަސްމީ ޕޮޑްކާސްޓް
* Official ''ލޮސްޓް'' ސީޒަން 01ގެ ވެބްސައިޓް
* Official ABC streaming video site - ''ލޮސްޓް'' ސީޒަން 03ގެ މިއަދާއި ހަމަޔަށް ލިބެންހުރި ބައިތައް

;ނެޓްވޯކް ސައިޓްތައް
* ސީ.ޓީ.ވީ - ''ލޮސްޓް'' (ކެނެޑާ)
* ޗެނަލް 7 - ''ލޮސްޓް'' (އޮސްޓްރޭލިއާ)
* ''ލޮސްޓް'' (ޔޫ.ކޭ ސީރީސް 1 އަދި 2) channel4.com ގައި
* Sky One - ''ލޮސްޓް'' (ޔޫ.ކޭ ސީރީސް 3 އަދި 4)  sky.com ގައި
* RTÉ Two - ''Lost'' (އަޔަލޭންޑް)
* ''Lost'' (ޖަރމަނީ)
އީހާ

## އީހާގެ އާއިލާ

އީހާގެ އާއިލާ އާއިލާއަކީ މަނަދޫ ކާސިން ހާޖީގެ އާއިލާއެވެ،

## ވަނަވަރު
އުފަންދުވަސް: 
ހޮސްޕިޓަލް ނަންބަރު: 262274 

## ގެލެރީ
ބިރިޓިޝް ތާޖުގެ ހިޔާވަހިކަމުގައި

ބިރިޓިޝް ތާޖުގެ ހިޔާވަހި ކަމުގައިވާ ޤައުމު ތަކުގެ ދައުލަތުގެ ވެރިޔާ ނުވަތަ ހެޑް އޮފް ސްޓޭޓްސް އަކީ އިނގިރޭސި ރާނީ އެވެ.
ހަންގޭރީ

ރިޕަބްލިކް އޮފް ހަންގޭރީއަކީ މެދުތެރޭ ޔޫރަޕަށް ނިސްބަތްވާ ބިން ބަންދު ޤައުމެކެވެ.

## އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
ހަންގޭރީގެ ރަސްމީ ބަހަކީ ހަންގޭރީބަހެވެ. މީގެ އިތުރުން ހަންގޭރީގެ މައްމަން ބަސް ނުވަތަ ހަންގޭރިޔަން ސައިން ލެންގުއޭޖަކީ ވެސް ރަސްމީ ބަހެއް ކަމުގައި ބަލައެވެ.
އިނގިރޭސި ބަހުން މި ޤައުމުގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ހަންގޭރިޔަންސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ބުޑަޕެސްޓްއެވެ. މި ޤައުމުގެ ވެރި ރަށަކީ ވެސް މިއީއެވެ.
މި ޤައުމަކީ ޕާލަމެންޓަރީ ޖުމްހޫރިއްޔާއެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 10 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމާއެކު، މިއީ ދުނިޔޭގައި 83 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. 
ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 93030 އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ hu. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +36 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ފޮރިންތެވެ.

## ނަން
ހަންގޭރީގެ ނަން އައިސްފައިވާ ކަމަށް ބެލެވެނީ “އޮނޮގުރް” މި ބަހުންނެވެ. މި ބަހުގެ މާނައަކީ “ދިހަ ޤަބީލާ” އެވެ.

## ޖުޣުރާފީ
ހަންގޭރީއާ ބޯޑަރުގެ ގޮތުން ގުޅިފައިވާ ޤައުމުތަކަކީ: އޮސްޓްރިޔާ، ސްލޮވާކިޔާ، ޔުކްރެއިން، ރުމޭނިޔާ، ސާބިޔާ، ކްރޮއޭޝިޔާ، އަދި ސްލޮވީނިޔާއެވެ. 

## ތާރީޚު
ޢީސާއީ މީލާދުގެ 9 އަހަރު ކުރީއްސުރެ ފެށިގެން މީލާދުގެ 4 ވަނަ ޤަރުނާ ހަމަޔަށް މި ސަރަޙައްދު އޮތީ ރޯމަން އެމްޕަޔަރގެ ބާރު ހިނގާ ތަނެއްގެ ގޮތުގައެވެ. 
ފަރަންސޭސި ވިލާތާއި ޖަރުމަނަކީ ވަކި ޤައުމުތަކެއް ކަމަށް ވުމުގެ ކުރީގައި، މީލާދީން 896 ގައި ހަންގޭރީ ވަނީ ވަކި ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ޤާއިމުވެފައެވެ. 
މީލާދީން 1241 ހާ ތާނގައި މޯންގޯލިޔަން ތަތާރުން ވަނީ ހަންގޭރީއަށް ޙަމަލާދީފައެވެ. 
މީލާދީން 16 ވަނަ ޤަރުނުގައި ހަންގޭރީގެ ބޮޑުބައި ނުވަތަ މުޅި ހަންގޭރީ އޮތީ ތުރުކީގެ އުސްމާނީ ޚިލާފަތުގެ ބާރުގެ ދަށުގައެވެ.
ހަންގޭރީގެ ތިންވަނަ ޖުމްހޫރިއްޔާ އުފަންވި ތާރީޚަކީ 23 އޮކްޓޯބަރ 1989 އެވެ. ހަންގޭރީއިން ޔޫރަޕިއަން ޔޫނިއަންގައި ބައިވެރިވީ 1 މެއި 2004 ގައެވެ.

## ޑެމޮގްރަފިކްސް
ހަންގޭރީގެ އާބާދީގެ 94.4% އަކީ ހަންގޭރީ ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ. 2.02% އަކީ ރޯމާއިން (ނުވަތަ ޖިޕްސީން) ނެވެ. 1.18% އަކީ ޖަރުމަނު ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ. 0.38% މީހުންނަކީ ސްލޮވެކް ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ. އެހެނިހެން ނަސްލުތަކަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންގެ ނިސްބަތަކީ 2.02% އެވެ.

## ސަގާފަތު
ހަންގޭރީއަކީ ޔޫރަޕުގެ ޔަހޫދީންގެ ހިތެވެ. ޒަޔަނިޒަމްގެ ބާނީ ކަމުގައިވާ ތިޔޮޑޯރ ހާޓްޒުލްގެ އުފަން ޤައުމެވެ. މިއަދު ވެސް ޔޫރަޕުގައި ހުރި އެންމެ ބޮޑު ސިނަގޮގް ހުރީ ހަންގޭރީގައެވެ. ހަންގޭރީގެ ރައްޔިތުންގެ ގޮތުގައި ތިބި ޔަހޫދީންގެ ޖުމްލައަކީ 12871 އެވެ.
އެހެން ކަމުން ހަންގޭރީގެ ސަގާފަތުގެ ތެރޭގައި ޔަހޫދިއްޔަ އަސަރު ހުރުމަކީ ޙައިރާންވާން ޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ.

## އިޤްތިޞާދު
ހަންގޭރީގައި ކުރީން އޮތީ ކޮމިއުނިސްޓް ވެރިކަމެއް ކަމުން އެ ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދު ވެސް ބައްޓަންވެފައި އޮތީ އެ ގޮތުގެ މަތީންނެވެ. 
މިއަދު ހަންގޭރީ ވެފައިވަނީ އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ކުރިއަރަމުން އަންނަ ޤައުމަކަށެވެ. 
އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 19553 ޑޮލަރެވެ.
## References
ރުވާންޑާ

ރުވާންޑާ ނުވަތަ “ލޭންޑް އޮފް އަ ތައުޒަންޑް ހިލްސް” އަކީ އިރުމަތީ-މެދުތެރޭ އެފްރިކާއަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެކެވެ.

## އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
ރުވާންޑާގެ ރަސްމީ ބަހަކީ ކިންޔާރްވާންޑާ ބަހާއި ފަރަންސޭސި ބަހާއި އިނގިރޭސި ބަހެވެ.
އިނގިރޭސި ބަހުން މި ޤައުމުގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ރްވާންޑަންސް ނުވަތަ ރްވާންޑީސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ކިގަލީއެވެ. މި ޤައުމުގެ ވެރި ރަށަކީ ވެސް މިއީއެވެ.
މި ޤައުމަކީ ޖުމްހޫރިއްޔާއެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 9 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމާއެކު، މިއީ ދުނިޔޭގައި 84 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. 
ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 26338 އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ rw. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +250 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ރްވާންޑަން ފްރޭންކެވެ.

## ނަން
“ރުވާންޑާ” މި ނަން ނެގިފައިވަނީ “ވަންޔަރުއާންޑާ” މީހުންނަށް ނިސްބަތް ކޮށެވެ. ރުއާންޑާއަށް ނިސްބަތްކޮށް ކިޔޭ އަނެއް ނަމަކީ “ލޭންޑް އޮފް އަ ތައުޒަންޑް ހިލްސް” އެވެ.

## ޖުޣުރާފީ
ރުވާންޑާ އާއި ބޯޑަރުގެ ގޮތުން ގުޅޭ ޤައުމުތަކަކީ ޔޫގެންޑާ އާއި ބުރުންޑީ އާއި ޑިމޮކްރެޓިކް ރިޕަބްލިކް އޮފް ކޮންގޯ އާއި ޓެންޒޭނިޔާއެވެ.

## ތާރީޚު
މިއަދުގެ ރުވާންޑާގައި މީހުން ދިރިއުޅެން ފެށި ވަކި ތާރީޚެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ތާރީޚީ ޢިލްމުވެރީން ޤަބޫލުކުރައްވާ ގޮތުގައި، މި ހިސާބުގައި މީހުން އާބާދުވެފައިވަނީ ޢީސާއީ މީލާދުގެ އަށް ސާސްކަފު ނުވަތަ ތިން ސާސްކަފު ކުރީންނެވެ.
މި ގޮތުން އެންމެ ފުރަތަމަ މި ސަރަޙައްދުގައި ވަޒަންވެރިވެފައިވާ ކަމަށް ބެލެވެނީ ޝިކާރަ ކުރާ މީހުންނެވެ. 
1884-1885 ގައި ތަންގަންޔިކާ ސަރަޙައްދުގެ އިސް މީހުންނާއެކު ޖަރުމަނުން ސޮއިކުރި އެއްބަސްވުންތަކަށް ފަހުގައި ޖަރުމަނު މީހުން ވަނީ ތަންގަންޔިކާ އާއި ބުރުންޑީ އާއި ރުވާންޑާއަކީ ޖަރުމަނުގެ ބާރު ހިނގާ ސަރަޙައްދެއް ކަމުގައި ދަޢުވާކޮށްފައެވެ. 
ޖަރުމަނުގެ އިސް ބޭފުޅަކު، މި ސަރަޙައްދުގެ ވެރިކަމުގައި ހުރި ބޭފުޅަކާ ބައްދަލު ކުރައްވާފައިވަނީ 1894 ގައެވެ.
2500 ސިފައިންނާއެކު، އިރުމަތީ އެފްރިކާގައި ބާރު ހިންގަމުން ދިޔަ ޖަރުމަނު މީހުން ރުވާންޑާގެ މީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ އޮނިގަނޑަށް ބަދަލެއް ގެންނަން މަސައްކަތްކޮށްފައި ނުވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
ރުވާންޑާއަށް ބެލްޖިއަމްގެ ކިބައިން މިނިވަންކަން ލިބިފައިވަނީ 1 ޖުލައި 1962 ގައެވެ.

## ޑެމޮގްރަފިކްސް
ރުވާންޑާގެ ގިނަ މީހުންނަކީ ކިންޔަރުވާންޑާ ބަހުން ވާހަކަ ދައްކާ މީހުންނެވެ. ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތްތަކުގައި މީގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން ވެސް ސަވާހިލީ ބަހުން ވާހަކަ ދައްކައި އުޅެއެވެ.
ރުވާންޑާގެ ތަޢުލީމީ މީހުން ވާހަކަ ދައްކާ މައިގަނޑު ދެ ބަހަކީ އިނގިރޭސި ބަހާއި ފަރަންސޭސި ބަހެވެ.
ރުވާންޑާގެ އާބާދީގެ 93.6% މީހުންގެ ދީނަކީ ކްރިސްޓިޔަން ދީނެވެ. 4.6% މީހުންނަކީ މުސްލިމުންނެވެ.

## ސަގާފަތު
ރުވާންޑާގެ ސަގާފަތަށް އެ ޤައުމު އިސްތިޢުމާރު ކުރީ ޔޫރަޕުގެ މީހުންގެ އަސަރު ފޯރާފައިވި ނަމަވެސް، ބޮޑަށް ފެނިގެންދަނީ އެފްރިކާގެ އަވަށްޓެރި ޤައުމުތަކުގެ ސަގާފަތުން ވެސް ފެންނަ ފަދަ ކަންތައް ތަކެކެވެ.

## އިޤްތިޞާދު
ރުވާންޑާގެ އިޤްތިޞާދަށް ބަލާއިރުގައި އަދިވެސް އިންޑަސްޓްރިއަލައިޒޭޝަންގެ އެއްވެސް ކަމެއް ނެތް ކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 1043 ޑޮލަރެވެ.
ޑޮމިނިކާ

**** ، މި ޤައުމަކީ އެހެން ޤައުމު ތަކެކޭ އެއްފަދައިން ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ޤައުމެކެވެ. 

## އިޤްތިޞާދު
ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދު ބިނާ ވެގެންވަނީ ގައުމުގެ ރައްޔިތުން ކުރާ ތަފާތު މަސައްކަތް ތަކުގެ މައްޗަށެވެ.
ޙުރުމަތްތެރި ދުވަސްތައް

މުސްލިމުންގެ ތެރޭގައި ވެސް ޙުރުމަތްތެރި ދުވަސްތައް ވެއެވެ.
އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުން

އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުންނަކީ ވަރަށް މަތީ ދަރަޖައެއް ދެވިފައިވާ ބައެކެވެ.
ސިޔާސަތު

އިސްލާމް ދީނުގައި ސިޔާސީ ބައެއް ނޯންނަ ކަމަށް ޤަބޫލުކުރާ ބަޔަކު އުޅެއެވެ.
މިނިވަންކަން

އިސްލާމީ މިނިވަންކަން އެންމެ ފުރިހަމަ އަށް ބަޔާންކޮށްދޭ އެކައްޗަކީ ޢުމަރުގެފާނު ވިދާޅުވެފައިވާ ބަސްފުޅެކެވެ.
ދިނީ އިމާމުން

އިސްލާމީ ޢިލްމުވެރިންގެ ތެރޭގައި ވަރަށް މަޝްހޫރު ދީނީ އިމާމުން ވެއެވެ.
ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރު

މިއީ އިންސާނާގެ ފުރަގަސްފަރާތް ނިމޭ ހިސާބުގައިވާ ދޮރެކެވެ. ނުވަތަ ހުޅުވުމެވެ. އިންސާނުން ބޮޑު ކަމުދާއިރު ބޮޑު ކަމުދާ ތަކެތި ބޭރުވަނީ މިހޮއި ނުވަތަ ލޯވަޅު ގެ ޒަރީޢާއިންނެވެ.ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރު ނުވަތަ () އަކީ  ފުރަގަސް ފަރާތް(Rectum)  އިން ބޭރަށް ހުޅުވިފައި އިންނަ ދޮރެވެ. ނުވަތަ ބޮޑުކަމުދާ ތަކެތި ބޭރުވާ ލޯ ވަޅުއެވެ. ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރު ހުޅުވިި ފޭވެ، ކައިރިވެ، ދިއުން ކޮންޓްރޯލް ކުރަނީ ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރުގެ ވަށައިގެން ހުންނަ *ސްފިންކްޓަރ މަސްތައް* އިންނެވެ. ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރުގެ މައިގަނޑު ވަޒީފާ އަކީ ބޮޑު ކަމުދިއުމުގެ ތެރޭގައި ބޮޑު ކަމުދާ ތަކެތި ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރު ހުރަސް ކޮށް ހަށިގަނޑުން ބޭރު ކުރުމެވެ.

ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރު() އަކީ ފުރަގަސް ފަރާތް އަދި ފުރަގަސް ފަރާތު މަގު އިން ބޭރަށް ހުޅުވިފައި އިންނަ ދޮރެވެ.ނުވަތަ ފުރަގަސް ފަރާތުން ބޭރަށް ހުޅުވިފައި އިންނަ ހުޅުވުމެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ މިއީ ހަށިގަނޑުން ބޮޑުކަމުދާ ތަކެތި ބޭރުކުރާ ލޯވަޅެވެ. ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރު ހުޅުވި، ފޭވެ، ކައިރިވެދިއުން ކޮންޓްރޯލް ކުރަނީ ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރުގެ މަތިން ފުރަގަސް ފަރާތު މަގު ގެ ވަށައިގެން ހުންނަ ސްފިންކްޓަރ ތަކުންނެވެ. 

ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރުގެ މައިގަނޑު ވަޒީފާ އަކީ ބޮޑުކަމުދިއުމުގެ ތެރޭގައި ބޮޑުކަމުދާ ތަކެތި ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރު ހުރަސްކޮށް ހަށިގަނޑުން ބޭރުކުރުމެވެ. އިންސާނަކު ބޮޑުވެގެން އައިސް ފުރާވަރަށް އެރުމުން ހަށިގަނޑުގެ ތަފާތު ހިސާބު ތަކުން އިސްތަށި ފަޅާ އުޞޫލުން ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރުގެ ވަށައިގެން ހުންނަ ހަންގަނޑުގައި ވެސް އިސްތަށި ފަޅައެވެ.

## ސާފުކުރުން

ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރާއި އޭގެ ވަށައިގެންވާ ހިސާބު ބޮޑުކަމުގޮސް ނިމުމުން ރަގަޅަށް ސާފުކުރަން ޖެހެއެވެ. މިގޮތުން ސާފުކުރަންވާނީ ފެން، އަދި ސައިބޯނި ފަދަ އެއްޗެއް ބޭނުންކޮށްގެންނެވެ. ސާފުކުރަންވާނީ މާބާރު ގަދަ ސާބޯންޏެއް ބޭނުންކޮށްގެނެއް ނޫނެވެ. ބާރުގަދަ ސާބޯނިތައް ބޭނުންކުރުމުން އެހިސާބުގަނޑުގެ ހަންގަނޑު ހަލާކުވާގޮތް ދިމާވެއެވެ. މިގޮތަށް ސާފުކުރަން ޖެހެނީ ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރު ހިމެނޭ ހިސާބަކީ ތެތް ހިސާބަކަށް ވެފައި، އެހިސާބު ނުތާހިރުކޮށް ހުރެއްޖެނަމަ ފަސޭހައިން ބެކްޓީރިޔާ އަށަގަނެ، ތަފާތު އިންފެކްޝަން ތަކަށް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑުވާނެތީ އެވެ.

## ބަލިތައް
 
* ފުރަގަސް ފަރާތު ދޮރުގެ ކެންސަރު
* މުލިހި
* ޖެނިޓަލް ވޯރޓްސް
* ފުރަގަސް ފަރާތު ބަލި
* އޭނަލް ފިޝަރ
* ފުރަގަސް ފަރާތް ކަހައި ހިރުވުން

ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު
ޤިސްމު:ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް
ފުއްޕާމޭ

thumbnail|left|230px|The '''lungs''' flank the heart and great vessels in the chest cavity.

މިއީ ނޭވާލުމުގެ ނިޒާމްގައި ހިމެނޭ ގުނަވަނެކެވެ.ފުއްޕާމޭ ނުވަތަ () އަކީ  ނޭވާލާ ނިޒާމްގައި ހިމެނޭ އެންމެ މުހިއްމު ގުނަވަނެވެ. މިގުނަވަނުގެ މައިގަނޑު މަސައްކަތަކީ ޖައްވުން ސާފުވައި ނުވަތަ އޮކްސިޖަން ހަށިގަނޑުގެ އެތެރެ އަށް ފޯރުކޮށްދިނުމާއި، ލޭގައި ހުންނަ ވިހަ ކާބަންޑައި އޮކްސައިޑް ފުއްޕާމޭގެ ޒަރީޢާއިން ހަށިގަނޑުން ބޭރުކުރުމެވެ. ބޭސްވެރިކަމުގެ ދުނިޔޭގައި ބޭނުންކުރެވޭ *ޕުލްމޯ، ނިއުމޯ*(pulmo/pneumo)މިބަސްތަކުން 
ދޭހަކޮށްދެނީ ފުއްޕާމެޔާ ގުޅުންހުރި މިހެންނެވެ.

ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު
ޤިސްމު:ނޭވާލާ ނިޒާމް
ޤިސްމު:އެތެރެހަށީގެ ގުނަވަންތައް
ވައިނޮޅީގެ ކަފި

މިއީ ނޭވާލުމުގެ ނިޒާމްގައި ހިމެނޭ ގުނަވަނެކެވެ. ފުއްޕާމެޔާ ވައި ނޮޅި ގުޅުވާދެނީ މިކަފިންނެވެ.
ނޭފަތް

މިއީ ނޭވާލުމުގެ ނިޒާމްގައި ހިމެނޭ ގުނަވަނެކެވެ.ނޭފަތް ނުވަތަ ()  އަކީ ނޭވާލާ ނިޒާމް ގެ ބައިތަކުގެ ތެރެއިން ހަށިގަނޑުން ބޭރަށް ފެންނަ އިންނަ ގުނަވަނެކެވެ. ނޭފަތުގެ ބައްޓަން ކަނޑައަޅައިދެނީ ނޭފަތުގެ ދަށުގައިވާ *އެތްމޮއިޑް ކަށިކޮޅު*()  އަދި ނޭފަތުގެ ހިނދުރި ވަކިކުރުމަށް އިންނަ މަޑުކަށީގެ ފާރު(Nasal septum)  އިންނެވެ. ނޭފަތް ހިމެނޭ ހިސާބު އެތެރޭގެ ލޭހޮޅިތައް ސިކުނޑީގައިވާ ލޭނާރު ފުންޏަކާއި ގުޅިފައި ވެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ނޭފަތުގެ އެތެރޭގެ ހިސާބުތަކުގައި އަށަގަންނަ އިންފެކްޝަން ބައެއް ފަހަރު ސިކުނޑިއަށް ފޯރާގޮތްވެއެވެ. މިބުނި ހިސާބަކީ ނޭފަތުގެ މަތިން ފެށިގެން ތިރިއަށް އަނގައިގެ ކަނަށެވެ. މިގޮތުން ކަނޑައެޅޭ ހިސާބަށް ޑޮކްޓަރުން *މޫނުގެ ނުރައްކާތެރި ތިނެސްކަން*() އޭ ކިޔައެވެ.

ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު
ޤިސްމު:ނޭވާލާ ނިޒާމް