open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ޖަންބު ކަނޑުއުނިޔަ

ޖަންބު ކަނޑުއުނިޔަ()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ އެތެރެވަރީގެ ފުން ސަރަހައްދު ތަކުގެ އަޑީގައި އުޅޭ ކުޑައިސްކޮޅެއްގެ މަހެކެވެ. އެންމެ ބޮޑުވަނީ 18.5 ސމ އަށެވެ. މިމަސް އާންމުކޮށް އުޅެނީ 10-125 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައެވެ. އާއްމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ ބައިބަޔަށެވެ. މަހުގެ އާންމު ކާނާއަކީ ކަނޑުގެ އަޑީގައި އުޅޭ ކުދި ދިރުންތަކެވެ. މިއީ ދިވެހިން އާންމުކޮށް ބާނައިއުޅޭ އަދި ހިފޭ ބާވަތެއް ނޫނެވެ. އަދި މިއީ ކެއުމަށް ބޭނުންކުރެވިދާނެ މަހެކެވެ. މަހުގެ މަތީބައި ހުންނަނީ ރަތްކުލައެއްގައެވެ. ބަނޑުދަށްފަރާތުގައި ހުންނަނީ ރިހިކުލަ އެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައި ހުންނަނީ ރީނދޫކުލައިގެ ކައިރިފަށެއް ލާފައެވެ. ނިގޫފަތުގެ ކުލައަކީ ޖަންބު ކުލައެވެ. ނިގޫކޮޅުގައި ހުންނަ ނަރުވާ ހުންނަނީ ފަނޑު ރީނދޫ ކުލައިގައެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 10 ހަރުކައްޓާއެކު 9މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 7 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑާއި ކަންފަތްގަނޑުގެ ތިރިން ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ހުންނަ ކޮތަރި ކުރެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ކަފިކޮށެވެ. ނިގޫފަތުގެ މަތީބައިގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ނަރުވައެއް ގޮތަށް މަހުގެ ފަހަތަށް ދިގުވެފައެވެ. މަހަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނުވާތީ މަހުގެ ކުލަވަރަށް ބަލާ މިމަހަށް *ޖަންބު ކަނޑުއުނިޔަ* ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ދޮން ކަނޑުއުނިޔަ

ދޮން ކަނޑުއުނިޔަ()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ތިލަފަޅު ތަކާއި އަޑީގައި ވެލި ހުންނަ ފުން ސަރަހައްދު ތަކުގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް އުޅޭ ފުންމިނަކީ 8 މީޓަރާއި 110 މީޓަރާއި ދެމެދުއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 22.5 ސމ އަށެވެ. ދިވެހި މަސްވެރިކަމުގައި މިބާވަތުގެ މަސް ބޭނިފައި ހުންނަނީ ވަރަށް މަދުންނެވެ. މިއީ ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މީރު މަހެކެވެ. މިއީ ރާއްޖެއިން އާންމުކޮށް ފެންނަ މަހަކަށް ނުވިޔަސް މަދުމަދުން މިބާވަތުގެ މަސް ބާނައިގެން މާލޭގެ މަސް  މާރުކޭޓް އަށް ގެނެސްފައި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ ކަކުނި ފާނޑުގެ ސޫތްޕާއި ކުދިމަހެވެ. މިމަސް ކައިއުޅެނީ ދުވާލުގެ ވަގުތުތަކުގައެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 10 ހަރުކައްޓާއެކު 9މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 7މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ކަފިކޮށެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ މަޑު ފިޔާތޮށި ކުލައެކެވެ. މަހުގެ މަތީބައިގައި ފަނޑުކޮށް ހުންނަ 9 ގަޅި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތާއި ކަންފަތްގަނޑު ހުންނަނީ ފިޔާތޮށި ކުލައިގައެވެ. މިމަހަށްކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައިނުވާތީ މަހުގެ ކުލަަވަރަށް ވިސްނާ މިމަހަށް *ދޮން ކަނޑުއުނިޔަ* ކިޔާ ނަންދީފައި ވަނީއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ދޮންކޮތަރި ފިލޮޅު

ދޮންކޮތަރި ފިލޮޅު()ނުވަތަ  ()އަކީ އާއްމުކޮށް ދިވެހިން ބާނާ އުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. މިބާވަތުގެ ފިލޮޅު އާންމުކޮށް އުޅެނީ އަތޮޅުގެ ބޭރުފަރާތުގެ ފުން ސަރަހައްދު ތަކުގައެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 100 މީޓަރާއި 180 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައެވެ. މިއީ ކެއުމަށް ރަގަޅު މަހެކެވެ. މިއީ ތަދު ފިލޮޅެއްކަމުން ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ވަކިނަމެއް ކިޔާނޫޅޭތީ މަހުގެ ސިފަޔާއި ކުލަވަރަށް ވިސްނާ *ދޮންކޮތަރި ފިލޮޅު*ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 10 ހަރުކައްޓާއެކު 10 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 10 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ދެކައިރިފަށުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 55 ސމ އަށެވެ. މިއީ އެހެނިހެން ފިލޮޅުގެ ބާވަތްތަކަށްވުރެ ފުޅާ ހަށިގަނޑެއް ލިބިފައިވާ މަހެކެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ އަޅިރިހި ކުލައެކެވެ. އަދި ފަނޑު ދޮންކުލައެއް މަހުގައި އެކުލެވެއެވެ. މަހުގެ ކޮތަރިތައް ހުންނަނީ ދޮން ރީނދޫ ކުލައެއްގައެވެ. މަހުގެ ކޮތަރިތަކުގަޔާއި ނިގޫފަތުގައި ފަނޑު މުށިކުލައިގެ ލައްތަކެއް ބައެއް ފަހަރު ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ ކަނޑުއަޑީގައި އުޅޭ ތަފާތު ކުދިމަސް މަހެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
މުށިތިކި އަލަތަނޑު

**މުށިތިކި އަލަތަނޑު**  ()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުތަކުގައި އެންމެ ގިނައިން އުޅޭ އަލަތަނޑުގެ ބާވަތެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް އާންމުކޮށް އުޅެނީ ފަރުމަތީގައި ވެލިހުންނަ ހިސާބުތަކުގަޔާއި މުގުރިފައި ހުންނަ މުރަކަ ހުންނަ ހިސާބުތަކުގައެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 20 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މަހެއް ނޫންކަމުން މިބާވަތުގެ މަސް ހިފުމަށް ނުވަތަ ބޭނުމަށް ރާއްޖޭގައި ވަކި ޚާއްޞަ މަސްވެރިކަމެއް ކުރެވެމަކުން ނުދެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ހުދުކުލަ އެވެ. މަހުގެ ހުރަހަށް ގުޅިފައި ހުންނަ މުށިކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ. މިތިކިތަކުގެ ތެރެއިން ތިރީގައި ހުންނަ ތިކިތައް އެހެން ތިކިތަކަށްވުރެ ބޮޑެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގައި ހުދުކުލައިގެ ލަފެއް ފާޅުކޮށް ފެންނަށް ހުރެއެވެ. މިބާވަތުގެ ފިރިހެން މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ މަތީގައި ފަނޑު ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 4 ހަރުކައްޓާއެކު 21 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 1 ހަރުކައްޓާއެކު 17 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މިބާވަތުގެ އަލަތަނޑަށް ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ކިޔާކަމަށް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މަހަށް ކިޔާ އިގިރޭސި ނަމަށް ގުޅުވައިގެން މަހުގެ ސިފަޔަށް ވިސްނާ *މުށިތިކި އަލަތަނޑު* ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ. 
.........

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ދޮނގު

ދޮނގު()ނުވަތަ  () އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުން ގިނައިން ފެންނަ ބާވަތެކެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ 60 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައެވެ. މިއީ ދުވާލުގެ ވަގުތުތަކުގައި އާންމުކޮށް ހަރަކާތްތެރިވެއުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. ޝިކާރަކޮށް ކައިހަދަނީ ރޭގަނޑުގެ ވަގުތުތަކުގައެވެ. މިއީ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުމަތީގައި އާންމުކޮށް އެކަހެރިކޮށް އެހެން ނަމަވެސް ބޮޑެތި މަސް ކުދިއައިން ހަދައިގެންއުޅޭ މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު ދަތުރުކޮށް އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މަހެކެވެ. ކެޔޮޅުކަމުގޮސް އުޅޭއިރު މިބާވަތުގެ މަސް ބޭނިފައި ހުރެއެވެ. އަދި މިއީ ދަގަނޑު ޖަހައިގެން ވަރަށް ފަސޭހައިން ހިފޭ މަހެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 60 ސމ އަށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 10 ހަރުކައްޓާއެކު 10 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 9މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތްގަނޑުގައި 14 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ލޯބޮޑެވެ. މަހުގެ ތުންކޮޅު ހުންނަނީ އޫކޮށެއް ނޫނެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ މަތީގައި ހުޅުނބު ހުރެއެވެ. މަހުގެ މަތީބައިގެ ކުލައަކީ ނޫއަޅި ކުލައެކެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ ކުލަ ފަނޑެވެ. މަހުގެ ހުޅުނބު ތަކުގެ މެދު ހުންނަނީ ރިހިކުލައިގައެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ފުޅާކޮށް ހުންނަ ކުލަގަދަ 4 ރޮނގު ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ ބޮލިފާނޑުގެ ސޫތްޕާއި ކަކުންޏާއި ބަރަވެއްޔާއި، ހިޔަމަ އެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކަޅިހި

ކަޅިހި()ނުވަތަ  ()އަކީ ވަރަށް ރާއްޖޭގެ މަސްވެރިން ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމުގައި ޚާއްޞަކޮށް އަޑިއަށް ނަނު ފައްތައިގެން ކުރާ ކެޔޮޅުކަމުގަޔާއި ފަޅުފަޅުގައި ދާއަޅައިގެން ނުވަތަ ރޮނދުލައިގެން ހިފާއުޅޭ ބާވަތެކެވެ. ކަޅިހި އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ އަޑީގައި ވެލި ނުވަތަ މުގުރިފައިހުންނަ ގާ ހުންނަ ހިސާބުތަކުގައެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް 160 މީޓަރުގެ ފުން ސަރަހައްދު ތަކުން ވެސް ފެނެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 50 ސމ އަށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 10 ހަރުކައްޓާއެކު 9މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 8މަޑުކަށި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކަރުތާފަތްގަނޑާއި ބޮލުގެ މަތީ ބައިގައި ހުޅުނބެއް ނުހުރެއެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީގެ ކޮތަރިބައިގެ ދެވަނަ ކަށި ތިންވަނަ ކައްޓަށްވުރެ ކުރުވާނެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ މަޑު ވައިލެޓް ކުލައަކާ ގުޅޭ މުށި ކުލައެކެވެ. މަހުގެ ދެފަރާތުގައި ތަފާތު ގޮތަކަށް ހުންނަ ތަންކޮޅެއް ގަދަކޮށް ހުންނަ ކުރެހުން ތަކެއް ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. މަހުގެ ތުންފަތް ހުންނަނީ ފިޔާތޮށި ކުލައިގައެވެ. ނިގޫފަތް ވައިލެޓް ކުލައެއްގައެވެ. މަހުގެ އެންމެ ޚާއްޞަ ފާހަގަ އަކީ އޭގެ ކަރުތާފަތްގަނޑުގެ މަތީބައިން ކޮޅުގައި ހުންނަ ރަތްކުލައިގެ ލަފެކެވެ. މިއީ ފިލޮޅުގެ ބާވަތެކެވެ. މިމަހުގެ ކާނާއަކީ ކަކުނި ފާނޑުގެ ސޫތްޕާއި މަހާއި ހިޔަމައިގެ ބާވަތްތަކާއި ބޮލީގެ ވައްތަރު ތަކެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ލައް ފިލޮޅު

ލައް ފިލޮޅު()ނުވަތަ  ()އަކީ ފަޅުގެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައްޔާއި ވިލުވިލުގައި އަދި މޫދުގައި ހުއިފަޅާފައި ހުންނަ ހިސާބުތަކުގައި އާންމުކޮށް އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ބޮޑެތި އައިންހަދައިގެން އުޅޭ މަހެއް ކަމުގައި ނުވިޔަސް ތިލަ ފަޅުމަތިން ނަނުފައްތައިގެން ކުރާ މަސްވެރިކަމާއި އުފުލިވަޅުލައިގެން ކުރާ މަސްވެރިކަމުގައި މިބާވަތުގެ ފިލޮޅު ގިނައިން ބޭނެއެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މަހެކެވެ. މިއީ އަޑީގައި އާއްމުކޮށް އެކަހެރިކޮށް އުޅޭ ފަސޭހައިން ފީނުންތެރިންނާ ގާތްވެއުޅޭ ފަދަ އޮޅުކޮށް އުޅޭ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ ފިލޮޅުގެ ދެއަރިމަތީގައި ވަރަށް ފާޅުކޮށް ހުންނަ ބޮޑު ލަފެއް ހުންނާނެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 50 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 10 ހަރުކައްޓާއެކު 9މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 8މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތްގަނޑުގައި 13 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ލޯ އާދައިގެ ވަރަކަށް ބޮޑުވާނެއެވެ. މަހުގެ މަތީގެ ކުލައަކީ ޒައިތޫނި ފެހިކުލައެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ ކުލަ ވަރަށް ފަނޑުވާނެއެވެ. މަހުގެ ނޯއްމަތީ ގައްޔާއި ލޮލުގެ ތިރީގައި ނޫކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ބައެއް ފަހަރު ހުރެއެވެ. މަހުގެ އަނގައިގެ އެތެރެއާއި އަނގައިގެ މިޔަކަން ހުންނަނީ ރަތްކުލައިގައެވެ. ކޮތަރިތައް ހުންނަނީ ފިޔާތޮށި ރަތްކުލައިގައެވެ. ލައް ފިލޮޅުގެ އާންމު ކާނާއަކީ އަޑީގައިއުޅޭ ފަނިފަކުސަ އާއި ބޮއްޔާއި ކުދިމަހެވެ. މިމަހަށް ވިލު ފިލޮޅު ވެސް ކިޔައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
މެމީ ޓޫ ޝޫޒް

**މެމީ ޓޫ ޝޫޒް** އަކީ އެމް.ޖީ.އެމްގެ ޓޮމް އެންޑް ޖެރީ ކާރޓޫނުގެ ގިނަ ބައިތަކެއްގައި ފެނިގެން ދާ ޝަހްސިއްޔަތެކެވެ. މެމީ އަކީ މެދު އުމުރެއްގެ ކަޅު އަންހެނެކެވެ.

## ކާރޓޫނުގެ އެހެނިހެން ކުރު ބައިތައް
* *[[Puss Gets the Boot|ޕުސް ގެޓްސް ދަ ބޫޓް]]*
* *[[The Midnight Snack|މިޑްނައިޓް ސްނެކް]]*
* *[[Fraidy Cat (Tom and Jerry)|ފްރެއިޑީ ކެޓް]]*
* *[[Dog Trouble|ޑޮގް ޓްރަބްލް]]*
* *[[Puss N' Toots|ޕުސް އެން ޓޫޓްސް]]*
* *[[The Lonesome Mouse|ދަ ލޯންސަން މައުސް]]*
* *[[The Mouse Comes to Dinner|ދަ މައުސް ކަމްސް ޓު ޑިނަރ]]*
* *[[Part Time Pal|ޕާޓް ޓައިމް ޕެލް]]*
* *[[A Mouse in the House|އަ މައުސް އިން ދަ ހައުސް]]*
* *[[Old Rockin' Chair Tom|އޯލްޑް ރޮކިން ޗެއަރ ޓޮމް]]*
* *[[Mouse Cleaning|މައުސް ކްލީނިންގ]]*
* *[[Polka-Dot Puss|ޕޮލްކާ ޑޮޓް ޕުސީ]]*
* *[[The Little Orphan|ދަ ލިޓްލް އޯފަން]]* 
* *[[Saturday Evening Puss|ސަޓަރޑޭ އިވްނިންގ ކެޓް]]*
* *[[The Framed Cat|ދަ ފްރޭމްޑް ކެޓް]]*
* *[[Casanova Cat|ކަސަނޯވާ ކެޓް]]*
* *[[Sleepy-Time Tom|ސްލީޕީ-ޓައިމް ކިޓީ]]*
* *[[Nit-witty Kitty|ނިޓް ވިޓީ ކިޓީ]]*
* *[[Triplet Trouble|ޓްރިޕްލެޓް ޓްރަބްލް]]*
* *[[Push-Button Kitty|ޕުޝް-ބަޓަން ކިޓީ]]*

## ރިފެރެންސް
ގަބުޅި ރޮނޑު

ގަބުޅި ރޮނޑު()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ތިލަ ފަޅުގައްޔާއި، ވިލުވިލުގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 28 ސެންޓިމީޓަރަށެވެ. މިމަސް ހިފުމަށް ވަކި ޚާއްޞަ ގޮތްތަކެއް ނެތްކަމުގައި ވިޔަސް، ކުދިބުޅިލައިގެން އަޑިއަށް ނަނު ފައްތައިގެން ދުވާލުކުރާ ކެޔޮޅުކަމުގައި މިރޮނޑު ބޭނެއެވެ. މިއީ ކެއުމަށް މީރު ހަރުމަސްގަނޑެއް އޮންނަ މަހެކެވެ. މިއީ ދިރޭ ކުދިމަހުގެ ވިޔަފާރީގައި ރާއްޖެއިން ބޭރުކުރެވޭ މަހެއްވެސް މެއެވެ. ގަބުޅި ރޮނޑު އާންމުކޮށް އުޅެނީ ވަރަށް ހަމަ ހިމޭންކޮށެވެ. ނަމަވެސް ފަހައިގެންފިނަމަ، އަވަހަށް ދުވެގޮސް ހޮރެއްގެ ތެރެއަށް ވަދެ، މަހުގެ މަތީ ކޮަތަރިބައިގެ ހަރުކޮށް ހުންނަ ކަށި އަޅުވާލައިގެން ކިތަންމެ އިރަކުވެސް ތިބެދާނެއެވެ. މިގޮތަށް ތިބޭއިރު މަހުގެ ނިގޫފަތް ބޭރަށް ފެންނަށް ހުރި ކަމުގައި ވިޔަސް އަތުން ހިފާ މަސްނެރުމަކީ ވަރަށް އުދަގޫ ކަމެކެވެ. މިރޮނޑުގެ ކާނާއަކީ ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ ކަކުނިފާނޑުގެ ސޫތްޕާއި، ފެއްސާއި، ކުދި މަހެވެ.

ގަބުޅި ރޮނޑުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 24 އާއި 26 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 21 އާއި 23 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ރޮނޑުގެ ނިގޫކޮޅުގައި ތިންބަރިއަށް ހުންނަ ކުދިކަށިތަކެއް މަހުގެ ދިގަށްވާގޮތަށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ މަތީބައިގެ ކުލައަކީ އަޅިކުލަ އެވެ. މަހުގެ ލޯ ކައިރީގައި ނޫކުލައިގެ ހުރަސް ރޮނގުތަކެއް ދެމިފައި ހުރެއެވެ. އަދި ކަޅުކުލައިގެ ހިމަ ރޮނގެއް ލޮލުގެ ތިރިން ފެށިގެން ތިރިއަށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ މަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައި އެހެނިހެން ކޮތަރިތަކަށްވުރެ ކަޅުވާނެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކިރުޅިޔަ މަސް

ކިރުޅިޔަ މަސް()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގައި ގިނައަދަދަކަށް އުޅޭ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ ފަރުމަހުގެ ބާވަތެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ފަޅުފަޅުން ދާއަޅައިގެންނާއި ރޮދުލައިގެން އަދި ބުޅީގައިވެސް މިމަސް ބާނާ ހިފައިހަދާ އުޅެއެވެ. ކިރުޅިޔަ މަހަކީ ހަންބޯ އަދި ހަރުމަސްގަނޑެއް އޮންނަ މީރު މަހެއްކަމުން ވަރަށް ގިނަ ދިވެހިން މިމަސް ކެއުމަށް ޝައުގުވެރިކަން ދެއެވެ. އަދި ގިނައިން ހިފައިގެން ލޮނުއެޅުމަށް ވެސް ބޭނުން ކުރެއެވެ. މިމަސް ކުދި އައިން ހަދައިގެން ފަޅުތެރޭގަޔާއި ވިލުވިލުގައި  އަދި ފަރުމަތީގައި އުޅެއެވެ. ނަމަވެސް ރޭގަނޑުގެ ވަގުތުތަކުގައި މިބާވަތުގެ މަސް ގިނައިން އުޅެނީ މޫދުގެ އަޑީބައިގައި އެކަހެރިކޮށެވެ. މިމަހުގެ މައިގަނޑު ކާނާއަކީ މޫދު ފެއްސެވެ. ނަމަވެސް މަދުމަދުން އެހެން ފާނޑުފާނޑުގެ ކާނާވެސް ކައިއުޅެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 45 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 11 އާއި 12 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 11 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބައިގެ މަޑުކަށިތައް ހަރުކަށިތަކަށްވުރެ ދިގެވެ. މަހުގެ ކަންފަތް ގަނޑު ކުރެވެ. މަހުގައި ހުންނަނީ ކުދިކުދި ހުޅުނބު ތަކެކެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ގަދަ އަޅިކުލައެކެވެ.  ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ ކުލަ މަތީބަޔަށްވުރެ ފަނޑެވެ. މަހުގެ ދިގަށް ހުންނަ ހުޅުނބު ބަރި ދެމެދުގައި ރަންކުލައިގެ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކޭލަ

ކޭލަ()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ތިލަފަޅުތަކުގައްޔާއި ގޮނޑުދޮށުގައި ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މަހެކެވެ. ކޭލަ ކުޅިކުޅިއާއި ގުޅިފައި ހުންނަ މޫދުގެ ސަރަހައްދުތަކުގައި ވެސް އުޅެއެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ ކަކުނި ފާނޑުގެ ސޫތްޕާއި ކުދިމަހާއި އަޑީގައި އުޅޭ ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ ދިރުންތަކެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ރިހިކުލައެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑު ހުންނަނީ ކަޅުކުލައެއްގައެވެ. މިބާވަތުގެ ކުދިމަހުގައި މަހުގެ ހުރަހަށް ހުންނަ 3 ގަޅި ހުރެއެވެ. އަދި ކަންފަތްގަނޑުނޫން އެހެން އުރަހަތަކުގައި ކަޅުކުލަ ހުރެއެވެ. މިބާވަތުގެ ކުދިމަސް ގޮނޑުދޮށުގައި މަސްހިފަންއުޅޭ ކުދިން ހިފާއުޅެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 30 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި 8 ހަރުކަށި ހުރެއެވެ. ދެވަނަ ކޮތަރިބައިގައި 1 ހަރުކައްޓާއެކު، 13 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު، 11 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތް ގަނޑުގައި 15 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތްގަނޑު ކައިރީގައި ދިގުކޮށް ހުންނަ 6 ނަރުވާ ހުރެއެވެ. މަހުގެ އަނގަ ބޮޑުވެފައި ދަތް ކުއްޖެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ކަފިކޮށެވެ. މަހުގެ ހުޅުނބުތައް ހުންނަނީ ކުދިކޮށެވެ. މަހުގެ ތުން ހުންނަނީ އޫކޮށެވެ. އަނގަ ހުންނަނީ ތުންގަނޑުގެ ދަށުގައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ތުންރަތް ފިލޮޅު

ތުންރަތް ފިލޮޅު()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ އަތޮޅުން ބޭރު ފުން ސަރަހައްދުތަކާއި އެތެރެވަރީގެ ފުން ސަރަހައްދު ތަކުގައި ނަމަވެސް 220 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މީރު މަހެކެވެ. އެތެރެވަރިންނާއި ކަނޑުއޮޅިތަކުން ކުރާ ކެޔޮޅުކަމުގައި މިބާވަތުގެ މަސް ބޭނެއެވެ. މިއީ ނަނުގައި ގަންނައިރު ވަރަށް ލޮޅުން ދައްކާ ހަލުވި މަހެކެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 10 ހަރުކައްޓާއެކު 9 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 8 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތް ގަނޑުގައި 13 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ތުން ދިގެވެ. މަހުގެ ލޮލުގެ ކުރިމަތިން މަހުގެ ނިތްމަތި އަޑިވެފައި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ތުން ބޯވާނެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ މުށި ނުވަތަ އަޅި ކުލައެކެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ ކުލަ ފަނޑުވާނެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑުގެ ބުޑާއި ތުންފަތާއި ކަރުތާފަތުގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ރަތްކުލައިގައެވެ. މަހުގެ ކޮތަރިބަޔާއި ނިގުލުގެ ކުލައަކީ ފަނޑު އޮރެންޖް ކުލައެކެވެ. މިބާވަތުގެ ފިލޮޅަށް ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ކިޔާއުޅޭ ކަމަށް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމުން މަހުގައި އެންމެ ބޮޑަށް ފާހަގަކުރެވޭ އެއް ސިފަ ކަމުގައިވާ ރަތްކަން ދޭހަވާ ގޮތަށް އަދި މަހަށްކިޔާ އިގިރޭސި ނަމާ ގުޅޭގޮތުން *ތުންރަތް ފިލޮޅު* ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 76 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކަނޑުއުނިޔަ

ކަނޑު އުނިޔަ()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުތަކުގެ ބޭރުގައްޔާއި އެތެރެވަރީގެ ކަނޑުތަކުގައި އުޅޭ ފިލޮޅުގެ ބާވަތެކެވެ. މިއީ އާންމުކޮށް ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މަހެއް ނޫން ކަމުގައި ވިޔަސް މިއީ ކެއުމަށް ރަގަޅު މަހެކެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ކަނޑު އުނިޔަ އުޅެނީ 20 މީޓަރާއި 80 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައެވެ. އަދި ބައެއް ފަހަރު އައިން ހަދައިގެން ދަތުރުކޮށް އުޅެއެވެ. ކަނޑު އުނިޔަ އަކީ އުނިޔަ އާއިލާގެ މަހެއް ނޫނެވެ. ފިލޮޅުގެ އާއިލާގެ މިމަހަށް ދިވެހިން ކަނޑު އުނިޔަ ކިޔާ އުޅެނީ މަހުގެ ކުލަވަރަށް ބަލާ އެސޮރުމެން އުޅޭ މާހައުލާއި ގުޅުވައިގެން ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 10 ހަރުކައްޓާއެކު 10 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 10 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 30 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. މަހުގެ ލޯ ބޮޑުވާނެއެވެ. އަދި ހަށިގަނޑު ފުޅާވެފައި އަނގަ ކުޑަވާނެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ރިހިއަޅި ކުލައެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތް މަތީގަޔާއި ތުންކޮޅުގައި ނޫކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ހުންނަކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. މިމަހުގެ އާންމު ކާނާއަކީ އަޑީގައި އުޅޭ ތަފާތު ފަނިފަކުސަ އެވެ. މަހުގެ ލޯމަތިން ދަމާލެވިފައިވާ ފުޅާ ގަޅިއެއް މަތިން ތިރިއަށް ކަރުތާފަތުގެ މަތީގައި ފެންނަން ހުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ދަރުމަވަންތަ ސުކޫލް

ދަރުމަވަންތަ ސްކޫލަކީ މާލޭގައި ސާނަވީ ސްކޫލުތަކުގެ ތެރެއިން ފިރިހެންކުދިންނަށް ތައުލީމު ދޭ ސްކޫލެކެވެ.

## ސްކޫލުގެ ލަވަ
"ދަރުމަވަންތަ ނޫރު"

*ޅެން: އަލްއުސްތާޛު ހަމްދޫ ހަމީދު
*ރާގު: ޝައްމޫން ހަމީދު

## އަދިވެސް ބައްލަވާލައްވާ
މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލް

## އިތުރު ފާލަންތައް
* ސްކޫލުގެ ރަސްމީ ވެބްސައިޓް

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްކޫލުތައް
މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލް

މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލަކީ މާލޭގައި ބިނާ ކުރެވުނު ސަރުކާރުގެ އެންމެ ފުރަތަމަ ސްކޫލެވެ. މި ސްކުލަކީ ހަމަ އެކަނި ފިރިހެން ކުދިންނަށް އިސްލާމް ދިވެހި ފޮޔަވައި އެހެން ހުރިހާ މާއްދާތަކެއް އިނގިރޭސި މީޑިއަމަށް  ސަނަވީ ތަޢުލީމު ދޭ ސްކޫލެކެވެ.

## ސްކޫލުގެ ލަވަ
މަޖީދީ މަޖީދީ ފަޙުރުވެރި ހިޔާ
މަޖީދިއްޔަ ނޫރުން ތަނަށް އަލިކުރާ

ފުރާށޭ ދަރިން ހިތް ޢުޞޫމުން މިތާ
ކުރާށޭ ފިދާ ޖާނު ވަތަނަށްޓަކައި
މި މަތިވެރި އިލްމީ އިމާރާތްތަކަށް
އެދެނީ ހަޔާތަށް އުޖާލާކަމަށް

މަޖީދީ މަޖީދީ ފަޙުރުވެރި ހިޔާ
މަޖީދިއްޔަ ނޫރުން ތަނަށް އަލިކުރާ

ދިރޭ ރޫޙު ގާޒީ ޝަހީދުވި ޢަލީ
ނެރޭ ޖޯޝު ހުރަވީ މި އިސްކަންދަރީ
މުރާދަށްޓަކައި ގެނުވި އިލްހާމުގައި
ކުރާނީ ޖިހާދޭ މިއުންމީދުގައި

މަޖީދީ މަޖީދީ ފަޙުރުވެރި ހިޔާ
މަޖީދިއްޔަ ނޫރުން ތަނަށް އަލިކުރާ
މަޖީދީ މަޖީދީ ފަޙުރުވެރި ހިޔާ
މަޖީދިއްޔަ ނޫރުން ތަނަށް އަލިކުރާ

## އަދިވެސް ބައްލަވާލައްވާ
ދަރުމަވަންތަ ސުކޫލް

## އިތުރު ފާލަންތައް
*ސްކޫލުގެ ރަސްމީ ވެބްސައިޓް

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްކޫލުތައް
ގަލު ގުރުވަ

**ގަލު ގުރުވަ** އަކީ ކަނޑުގުރުވައިގެ ބާވަތެކެވެ. މިބާވަތުގެ ގުރުވަ ރާއްޖޭގެ ފަރުތަކުގެ ބޭރުމަތީ އަދި އެތެރެވަރީގެ ފަރުތަކުގައި 35 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައި އުޅެއެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް ގިނައިން ފެނިފައި ހުންނަނީ ބޮޑެތި ހަތާތަކުގެ ދަށުގައި މަޑުކޮށްލައިގެން ތިބޭތަނެވެ. މިއީ ދިވެހިން ފަރުމަތިން ދަގަނޑުޖަހައިގެން ހިފާއުޅޭ މަހެކެވެ. ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މީރު މަހެއްވެސް މެއެވެ. މިއީ އަޅައިގަންނަ ލައްތަކެއް ހުންނަ ރީތި މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ ކުދިމަސް ދިރޭ ކުދިމަހުގެ ވިޔަފާރީގައި ރާއްޖެއިން ބޭރުކުރެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 65 ސ.މ އަށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 12 ހަރުކައްޓާއެކު 18 ނުވަތަ 19 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 8 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ތުން ބޯވާނެއެވެ. ހުޅުނބުތައް ހުންނަނީ ރާޅުކޮށެވެ. މަހުގެ މައިގަނޑު ކުލައަކީ ހުދުކުލައެވެ. މަހުގެ ބޮޑުބައެއްގައި ގަދަ މުށިކުލައިގެ ލައްތަކެއް ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ ކުލައަކީ ފަނޑުމުށި ކުލައެވެ. މިބާވަތުގެ ކުދި ގުރުވަ ހުންނަނީ މުށިކުލަައިގައި ހުދުކުލައިގެ ބޮޑެތި ލައްތަކެއް ޖަހާފައެވެ. މިލައްތަކުގެ ބޭރުކައިރިފަށް ހުންނަނީ ކަޅުކުލައިގައެވެ. މިއީ ވަރަށް ފަރި ހަރަކާތްތަކެއް ކުރާ މަހެކެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ ކަކުނި ފާނޑުގެ ސޫތްޕާއި ބޮއްޔާއި ކުދިމަހެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އުނިޔަ

**އުނިޔަ** އަކީ ރާއްޖޭގެ ތިލަ ފަޅުތަކުގައި 20 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. ކުދި އުނިޔަ ރަށްރަށުގެ ގޮނޑުދޮށުގައި ކުދިއައިން ހަދައިގެން ބައިބަޔަށް އުޅެއެވެ. އުނިޔަ ގިނައިން އުޅެނީ ފަޅުފަޅުގެ ދޮންވެލި ހުންނަ ހިސާބުތަކުގައެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މަހެކެވެ. ކުދި އުނިޔަ އަކީ ކުޑަކުދިން ގޮނޑުދޮށަށް ގޮސް މޫދަށްއެރި އުޅޭއިރު މަޖަލަކަށް ވެސް ހިފާއުޅޭ މަހެކެވެ. އަދި ފަޅުގައި ދާއަޅައިގެން މީހުން ގިނަ އަދަދަކަށް އުނިޔަ ހިފާއުޅެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 25 ސމ އަށެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ ވެލިގަނޑުގައި ވަޅުޖަހައިގެން ތިބޭ ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ ކުދި ދިރުންތަކެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 9 ހަރުކައްޓާއެކު 10މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 7 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ހަށިގަނޑުގައި ބޮޑެތި އެހެނަސް ތުނި ހުޅުނބުތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކޯތާފަތާއި ކަރުތާފަތުގެ މަތީގައި ވެސް ހުޅުނބު ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ކަފިކޮށެވެ. މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބައިގެ ފުރަތަމަ ކަށި ހުންނަނީ އެހެނިހެން ކަށިތަކަށްވުރެ މާބޮޑަށް ކުރުކޮށެވެ. މަހުގެ މަތީބައިގެ ކުލައަކީ އަޅި މުށިކުލައެކެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތާއި އަރިމަތީގެ ކުލައަކީ ރިހިވިދުން ކުލައެކެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ 7 ވަރަކަށް ހުރަސް ގަޅި ފަނޑުކޮށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބައިގެ ދެކޮތަރިދޭތެރޭގައި ހުންނަ ދުލިފަށްތައް ހުންނަނީ ކަޅުކުލައިގައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކިލަނބު ގުރުވަ

**ކިލަނބު ގުރުވަ** އަކީ ރާއްޖޭގައި އަދި ހިފާއުޅޭ ކަނޑުގުރުވައެއް ނޫނެވެ. މިބާވަތުގެ ގުރުވަ ބޭނުމަކަށް ވަކި ޚާއްޞަ ގޮތްތަކެއް ދިވެހިން ނުގެންގުޅެއެވެ. މިއީ އާންމުކޮށް އަޑި ކިލަނބު އަދި ނުސާފު ސަރަހައްދު ތަކުގައި އުޅޭ ކަނޑު ގުރުވައެކެވެ. މިއީ އަޅައިގަންނަ ކުލައެއްގައި ހުންނަ މަހެއް ވެސް ނޫނެވެ. މިބާވަތުގެ ކަނޑު ގުރުވައަށް ދިވެހިން ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ކިޔާނޫޅޭތީ މަހުގެ ސިފައަށާއި އެސޮރު އުޅޭ ސަރަހައްދަށް ވިސްނާ *ކިލަނބު ގުރުވަ* ކިޔާ ނަންދީފައި ވަނީއެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 9 ނުވަތަ 10 ހަރުކައްޓާއެކު 17 އާއި 20 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 7 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގެ ފުރަތަމަ ހަރުކަށި ކުރުވެފައި އެއާއި ޖެހިގެން ހުންނަ ހަރުކަށިތައް މާބޮޑުތަން ދިގުކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މަހުގެ ހުޅުނބުތައް ކުއްޖެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 90 ސމ އަށެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ފަނޑު އަޅި ކުލައެކެވެ. މިބާވަތުގެ ކަނޑުގުރުވައިގެ ޅަމަހުގައި އެކިގޮތްގޮތަށް ދެމިފައި ހުންނަ ކަޅާއި ހުދުގެ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. މިރޮނގުތައް މަސް ބޮޑުވީވީހެން ކެނޑެމުން ގޮސް ބޮޑެތި މަހުގައި ހުންނަނީ ކަޅުކުލައިގެ ލައްތަކެކެވެ. މިބާވަތުގެ ގުރުވަ 80 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައި އުޅެއެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ އަޑީގައި އުޅޭ ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ ކަކުނި ޑިނގާ ފާނޑުގެ ސޫތްޕާއި ކުދި މަހެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކަނޑު ފާނަ

**ކަނޑު ފާނަ** އަކީ އެތެރެވަރީގެ އަތޮޅުބޭރުން މާކަނޑުތަކުގައި އުޅޭ ވަރަށް ބުރަހެލި މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ ބޮޑެތި މަސް މާކަނޑުތަކުގައި އުޅޭ ކަމަށްވިޔަސް ކުދިމަސް ރަށްރަށުގެ ފަޅުތެރޭގެ ތިލަ ހިސާބުން ބައެއް މޫސުމުގައި ފެނެއެވެ. މިގޮތަށް ފަޅުތެރެއަށް ވަދެއުޅޭ ކުދިމަސް ދުވެއުޅެނީ އަރިއަށް ތިބެގެން ވަރަށް މަޑުންނެވެ. މިގޮތަށް ދުވާއިރު އެއީ މަހެއްކަން ދެނެގަތުން އެއީ ވަރަށް އުދަގޫ ކަމެކެވެ. ބޮޑަށް ހީވާނީ މަރުވެފައިވާ ހުއިފަތްކޮޅެއް މޫދުގައި އޮޔާދަނީ ހެންނެވެ. މިމަހަށް ހުއިފަތު މަސް ކިޔާއުޅެނީ މަހުގެ ސިފަޔަށް ވިސްނާފައެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 11 އާއި 13 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ހަރުކަށި ހުރެއެވެ. އަދި 13 އާއި 16 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބަޔާއި ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގެ މަޑު ކަށިބަރީގެ ފަހަތުކޮޅު ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ. ނިގޫފަތް ވެސް ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ގަދަމުށި ކުލައެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ގިނައިން ކައިއުޅެނީ ކަނޑުފަޅުގެ އަޑީގައި އުޅޭ ކަކުނި ފާނޑުގެ ސޫތްޕާއި ކުދިމަހެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 1 މ އަށެވެ. ނަމަވެސް ގިނައިން ފެންނަ އެންމެ ބޮޑެތި މަހުގައި ހުންނަނީ 50 ސމ އެވެ. މިމަހަށް ފާނަކިޔާ އުޅުނަސް މިއީ ހަގީގަތުގައި ފާނަ އާއިލާގެ މަހެއް ނޫނެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
މާގުރުވަ

**މާގުރުވަ** އަކީ ކަނޑުގުރުވަ އާއިލާގެ މަހެކެވެ. މިއީ ރާއްޖެއިން ފެންނަ ކަނޑުގުރުވައިގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ބިޔަވާ ބާވަތެވެ. މިއީ ދިވެހި މަސްވެރިކަމުގައި އާންމުކޮށް ބޭނޭ ބާވަތެއް ނޫނެވެ. އަދި މޫދަށްއެރި ފީނާއުޅޭ މީހުންނަށް ވެސް މިބާވަތް ފެންނަލެން މަދެވެ. މިއީ މަސްކެއުމަށް ރަގަޅު ހަރު ހަންގަނޑެއް އެކުލެވޭ މަހެކެވެ. މިމަހަށް ކިޔާ ވަކި ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މަހުގެ އާންމު ސިފަޔަށް ވިސްނާ *މާގުރުވަ* ކިޔާފައިވަނީ އެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 13 ހަރުކައްޓާއެކު 18 ނުވަތަ 19 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 7 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތްގަނޑުގައި 17 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ތުންފަތް ހުންނަނީ ވަރަށް ބޯކޮށެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ގަދަ އަޅިކުލައެވެ. މަހުގައި ކަޅުކުލައިގެ ލައްތަކަކާއި އެކި ގޮތްގޮތަށް ދެމިފައި ހުންނަ ކުރު ރޮނގުބުރިތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑުގެ ފަހަތުގައި މަހުގެ ހުރަހަށް ވަރަށް ފުޅާ ބޭންޑެއްގެ ސިފައިގައި ފަނޑު ރޮނގެއް ބަނޑާއި ހަމައަށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ކަޅު ކުލައިގައެވެ. އެހެނިހެން ކޮތަރިތަކުން ބޮޑުބައެއް ވެސް ހުންނަނީ ކަޅުކުލައިގައެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 1 މީޓަރަށެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ފިޔަލަ

250px|thumb|left|ފިޔަލަ
ފިޔަލަ އަކީ ރާއްޖޭގެ އަތޮޅުތަކުގެ ބޭރުން މާކަނޑުގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ފަތިކޮށް ދުއްރައެއްހެން ހުންނަ އަދި ކަނޑުތެރޭގައި އާދަޔާ ޚިލާފަށް ބާރުމިނެއްގައި ދުވެއުޅޭ މަހެކެވެ. ދޮށީގެ މަސްވެރިކަމުގައި އޮއިވާލިން މަސްވެރިކަންކުރާއިރު މިބާވަތުގެ ކުދިމަސް ވަރަށް ގިނައިން ބޭނިފައި ހުރެއެވެ. އަދި ވަދު ނަނުގައި ވެސް ފިޔަލަ ވަރަށް ގިނައިން ބޭނެއެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ކަނޑުގައި ދަތުރުކުރާއިރު ފިޔަލައުޅެނީ ޖޯޑް ޖޯޑަށެވެ. ނަމަވެސް އައިން ހަދައިގެން ވެސް އުޅެއެެވެ. މިމަސް ކާނާގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށް އުޅެނީ ކުދިމަހާ ކަކުނި ފާނޑުގެ ސޫތްޕާއި ބޯވަ ދިލަ މަހެވެ. 

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 58 އާއި 67 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށްފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 25 އާއި 30 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބައި ބޮލުން ފެށިގެން ނިގުލާހަމައަށް ދިގުކޮށް ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ކަފިކޮށެވެ. މަހުގެ ހަށިގަނޑުގައި ވަރަށް ކުދި ހުޅުނބު ހުރެއެވެ. މަހުގެ މަތީބައިގެ ކުލައަކީ ފެހިނޫކުލައެވެ. އަރިމަތީގެ ކުލައަކީ ރީނދޫކުލައެވެ. މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބަޔާއި ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގެ ކުލައަކީ ކަޅުކުލައެވެ. ނަމަވެސް ބަނޑުދަށް ފަރާތް ކޮަތަރިބައިގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ހުދުކުލައިގައެވެ. ފިޔަލައަކީ އައިލަ އާއި ވަރަށް ވައްތަރު މަހެކެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ހޮނޑެލި

ހޮނޑެލި()ނުވަތަ () އަކީ ދިވެހި މަސްވެރިކަމުގައި ބޭނުންކުރާ އެމުގެ ބާވަތެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ވަރަށް ގިނަ ފަރުފަރާއި ފަޅުފަޅަށް ހޮނޑެލި އަރައެވެ. ހޮނޑެއްޔަކީ ގިނަ ފަހަރަށް ރެއްސަށްވުރެ ތިލައިގައި އުޅޭ ވަރަށް ފަސޭހައިން އެންދަލުގައި ދެމޭ މަހެކެވެ. ދިވެހި މަސްވެރިކަމުގައި ރެއްސާއި އެއްގޮތަށް ހޮނޑެއްޔަކީ ވެސް ގިނައިން ދަމަންޖެހޭ އެމެކެވެ. ސަބަބަކީ އެންއޮޑީގައި ދިރުވާފައި ތިބޭއިރު އަވަހަކަށް މަރުވާ މަހެކެވެ. ފަޅުމައްޗަށް ހޮނޑެލި އަރާ ދުވަސްވަރު ވަރަށް ގިނައިން އަރާއުޅޭ މަހެކެވެ. އަދި ފަސޭހަކަމާއެކު ދިވެހި މަސްވެރިންނަށް ދެމޭވެސް މެއެވެ. އާންމުކާނާއަކީ ކުދި ފަނިފަކުސައެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 11 އާއި 13 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 10 ނުވަތަ 11 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތް ގަނޑުގައި 11 އާއި 13 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ހޮނޑެއްޔަކީ ހިމަދިގުކޮށް ހުންނަ މަހެކެވެ. އެންމެ ބޮޑުވަނީ 7 ސމ އަށެވެ. މަހުގެ މަތީބައިގެ ކުލައަކީ ގަދަނޫކުލައެވެ. މަހުގެ ބަނޑުދަށާއި އަރިމަތީގެ ކުލައަކީ ރިހިކުލައެކެވެ. މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބައި ހުންނަނީ މަހުގެ މެދެއްހާ ހިސާބުގައެވެ. ހޮނޑެލީގެ ބަނޑުދޮށް އޮމާންވާނެއެވެ. މަހުގެ ހުޅުނބުތައް ތުނިވެފައި ފަސޭހައިން ވަކިވެދެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ރެހި

ރެހި()ނުވަތަ () އަކީ ރާއްޖޭގެ ކަނޑުމަހުގެ މަސްވެރިކަމުގައި ބޭނުންކުރާ އެމުގެ ބާވަތެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ވަރަށް ގިނަ ފަރުފަރާއި ފަޅުފަޅަށް ރެހި އަރައެވެ. ރެއްސަކީ ފަސޭހައިން ދެމޭ ތިލައިގައި އުޅޭ އެން މަހެކެވެ. ރާއްޖެ ތެރޭގައި ރެހި ކައްކާ ހިއްކައިގެން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރެެއެވެ. ރެއްސަކީ އެންވެރިކަމުގައި ގިނައިން ހިފަން ޖެހޭ ބާވަތެކެވެ. މިއީ އެކި މޫސުމަށް އެކި މިންވަރަށް އަރާ މަހެކެވެ. ރާއްޖޭގެ އިރުމަތީ ބިތުގައި މިއެން ގިނައިން އަރާއުޅެނީ ހުޅަނގު މޫސުމުގައެވެ. ހަމައެއާއެކު ހުޅުބިތަށް އަރާއުޅެނީ އިރުވައި މޫސުމުގައެވެ. ރެހި އެންމެ ބޮޑުވަނީ 9.5 ސމ އަށެވެ.

ރެއްސަކީ ހިމަދިގުކޮށް ރިހިރެދަން ކުލައިގައި ހުންނަ ކުދިމަހެވެ. ނަމަވެސް މަހުގެ މަތީބައިގެ ކުލައަކީ ގަދަ ނޫކުލައެވެ. މަހުގެ އަރިމަތީގައި ފުޅާކޮށް ދިގަށް ރިހި ކުލައިގެ ދަޅައަޅާ ފުޅާ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑު މަހުގެ ތުނބުން ފެށިގެން ލޮލުގެ ފަހަތުކައިރިއަށް ހުންނަ ދިގުމިނަށްވުރެ ކުރެވެ. ހުޅުނބުތައް އޭގެ މަހުގެ ނިސްބަތުން ބޮޑެތިވެފައި އަދި ތުންޏެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ ކުދި ފަނިފަކުސައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ބިލާވަލް ބުއްޓޫ ޒަރްދާރީ

**ބިލާވަލް ބުއްޓޫ ޒަރްދާރީ** (އުފަންވެވަޑައިގަތީ ސެޕްޓެމްބަރު 21، 1988) އަކީ ޕާކިސްތާން ޕީޕަލްސް ޕާޓީ ގެ ޒަޢީމެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ ޕާކިސްތާނުގެ ސިޔާސީ ބޭފުޅެއް ކަމުގައިވާ، އަވަހާރަވެފައިވާ ކުރީގެ ބޮޑުވަޒީރު ބޭނަޒީރު ބުއްޓޫ އާއި އެކަމަނާގެ ފިރިކަލުން އާޞިފް ޢަލީ ޒަރްދާރީގެ ހުންނެވި އެންމެ ފިރިހެން ދަރިކަލުންނެވެ. ހަމަ އެހެންމެ އޭނާއަކީ ޕާކިސްތާނުގައި އެންމެ ފުރަތަމައަށް ފުރިހަމަ އަޣުލަބިއްޔަތަކުން އިންތިޚާބު ވެވަޑައިގަތް ބޮޑުވަޒީރު ޒުލްފިޤާރު ޢަލީ ބުއްޓޫގެ މާފަ ދަރިކަލުންނެވެ. 

## ތަޢުލީމާއި ޙަޔާތްޕުޅު
ދުބާއީ ގައި ހުންނަ ރާޝިދް ސްކޫލް ފޯރ ބޯއިސް އަށް ބިލާވަލް ވަޑައިގަތެވެ. އަދި އެސްކޫލުގެ ދަރިވަރުންގެ ކައުންސިލްގެ ނައިބު ރައީސްކަމުގެ މަޤާމު ފުރުއްވިއެވެ.
އަދިވެސް މަޤާމުގައި

"އަދިވެސް މަޤާމުގައި" މިބަހުން މުރާދު ކުރެވެނީ އެމަޤާމު ފުރުއްވަމުން އަދިވެސް ގެންދަވަނީ އެފަރާތް ކަމެވެ.
ކަނޑު ގުރުވަ

**ކަނޑު ގުރުވަ** އަކީ ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ވަރަށް މަޝްހޫރު އަދި ރީތި މަހެކެވެ. މިއީ ދަގަނޑު ޖަހައިގެން ހިފަން ފަސޭހަ މަހެކެވެ. އާންމުކޮށް ފަރުމަތީ ގައްޔާއި އުރަފަށުގެ ގާތުގައި ހުންނަ ގަލާއި ހަތާތަކުގެ މާހައުލުގައި ބައިހަދައިގެން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް ބޮޑެތި އައިން ހަދައިގެން ފަރުމައްޗަށް ނިކުމެއުޅެއެވެ. މިއީ ރާއްޖެއަށް ޒިޔާރަތްކުރާ ފަތުރުވެރިން ދެކެންބޭނުންވާ ރީތި މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ ޅަމަހުގެ ސިފައާއި ކުލަވަރު ބޮޑެތި ކަނޑުގުރުވައާއި ތަފާތެވެ. ކަނޑު ގުރުވަ އަކީ ބޯ ހަންގަނޑެއް ލިބިފައިވާ ކުދިކުދި ހުޅުނބުތަކެއް ހުންނަ މަހެކެވެ. ދިވެހިން ދަތުރުގޮސް އުޅޭއިރު ފިހެގެން ކެއުމަށް ޝައުގުވެރިކަން ހުންނަ މަހެއް ވެސް މެއެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 13 ހަރުކައްޓާއެކު 17 އާއި 20 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 7 ނުވަތަ 8 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ތުންފަތް ވަރަށް ބޯވާނެއެވެ. ބޮޑެތި މަހުގެ ދިގަށް ކަޅު ނުވަތަ ގަދަމުށިކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގުތަކެއް މަހުގެ މަތީބައިގައި ހުރެއެވެ. ތުންފަތާއި ކޮތަރިތައް އަދި މަހުގެ މަތީ ބައިތައް ހުންނަނީ ދޮން ރީނދޫ ކުލައިގައެވެ. ކޮތަރިތަކާއި ނިގޫފަތުގައި ކަޅުކުލައިގެ ލައްތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބަނޑުދަށް ފަރާތް ހުންނަނީ ރިހި ހުދުކުލައެއްގައެވެ. ކަނޑުގުރުވައިގެ ކުދި ގުރުވަ ދިރޭމަހުގެ ގޮތުގައި ރާއްޖެއިން ބޭރުކޮށް އުޅެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 55 ސމ އަށެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ދިވެހި ރުފިޔާ

## އަދި އިތުރަށް ބައްލަވާލައްވާ
* ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފައިސާ
* ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދު

## މައުލޫމާތު ހޯދީ

* MMA (Dhivehi) Publication, 1983.   (Maldivian Currency)

## އިތުރު ފާލަންތައް
## External links

* Official Exchange Rates
* Images of Maldivian banknotes

ޤިސްމު:Economy of the Maldives
ޤިސްމު:Fixed exchange rate
އައިލަ

**އައިލަ** އަކީ އާންމުކޮށް ރާއްޖޭގެ އަތޮޅުތަކުގެ މާކަނޑުތަކުގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ފިޔަލަ އާއިލާގެ މަހެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 7.5 ސމ އަށެވެ. އަދި މިދެބާވަތަކީ ގާތްގަނޑަކަށް އެއްސިފައަކަށް ފަތިކޮށް ހުންނަ މަހެއް ކަމުން މިދެބާވަތް ވަރަށް ގިނައިން އޮޅިފައި ހުރެއެވެ. ދިވެހި މަސްވެރިން މިދެބާވަތް ދަނެ ވަކިކުރެއެެވެ. މިއީ ކަނޑުގައި އާދަޔާ ޚިލާފު ބާރުމިނެއްގައި ދަތުރުކުރާ މަހެކެވެ. ދޮށީގެ މަސްވެރިކަމުގައި އައިނުން މަސްބާނާއިރު އައިލަ ބޭނެއެވެ. އަދި މިގޮތުން ބޭނިފައި ހުންނަ މަސް ފާހަގަކުރެވެނީ އެއް އިސްކޮޅަކުން ހުންނަ ކަމަށެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ ކުދިމަހާ އެމުގެ ބާވަތްތަކާ ބޯވަ ދިލަ މަހެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 52 އާއި 59 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 23 އާއި 29 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެެެއެވެ. މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބައި ބޮލުން ފެށިގެން ނިގުލާއި ހަމައަށް ދިގުކޮށް ހުރެއެވެ. މަހުގައި ކުދި ހުޅުނބުތަކެއް ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތްހުންނަނީ ކަފިކޮށެވެ. މަސް އޭގެ އަމިއްލަ މާހައުލުގައި އުޅޭއިރު ބުރަކަށިމަތީގެ ކުލައަކީ ފެހިކުލައަކަށްދާ ނޫކުލައެކެވެ. ނަމަވެސް މަރުވުމުން ހުންނަނީ އަޅިކުލައެކެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ކުލައަކީ ރިހިކުލައެވެ. އަދި ދެއަރިމަތީގައި ކަޅުކުލައިގެ ކުދި ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ. މިބާވަތުގެ ޅަމަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ހުދުކުލައިގައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކޯބިޔަ

**ކޯބިޔަ** އަކީ ރާއްޖޭއިން އާންމުކޮށް ފެންނަ މަހެއް ނޫނެވެ. ކޯބިޔަ މިނަން ދެވިފައިވަނި އިގިރޭސި ބަހުން ކިޔާ ކޯބިއާ ނަމާގުޅޭގޮތުން އަނގަބޮޑުވެފައި ކޯބޮޑުކަމަށް ފާހަގަކުރެވޭތީ އެވެ. އެހެން ކަމުން ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއްވެސް މިމަހަށް ދެވިފައި އެއް ނުވެއެވެ.

މިއީ ބޯފަތިކޮށް އަނގަ ވަރަށް ފުޅާކޮށް ދިގުކޮށް ހުންނަ މަހެކެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި ވަކިވަކިން ކުރުކޮށް 7 އާއި 9 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ހަރުކަށިތަކެއް ހުރެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 2 މީޓަރަށެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ހަނދުފަޅި ބުރަށް ކަފިކޮށެވެ. ނަމަވެސް ޅަމަހުގެ ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ކޮޅަށް ވަށްކޮށެވެ. މިއީ މާކަނޑުތަކުގެ މަތީބައިގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ފަހަރު ކުދިކުދި އައިން ހަދައިގެން ފަރުތަކުގެ ބޭރުގައި އުޅެއެވެ.

ކޯބިޔަ އަކީ އައްޓަމަހުގެ އާއިލާ އާއި ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ގުޅުންހުރި މަހެކެވެ. މިމަހުގެ އާންމު ސިފަތައް އައްޓަ މަސް އާއި ވަރަށް އެއްގޮތެވެ. ނަމަވެސް އައްޓަ މަސް ގެ ބޮލުގެ މަތީގައި ހުންނަ *ތަތްކުރާތަށި* މިމަހަކު ނުހުރެއެެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމައްޗާއި އަރިމަތީގެ ކުލައަކީ މުށިކުލައެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި އަލިކޮށް ހުންނަ ފުޅާ ދެރޮނގު ފާޅުކޮށް ފެންނަށް ހުރެެެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތް ހުންނަނީ ފަނޑު ރީނދޫކުލައަކަށެވެ. މަހުގެ އާންމު ކާނާއަކީ ކަކުނި ފާނޑުގެ ސޫތްޕާއި މަސްމަހާ މެއްސާއި ބޯވަ ދިލަ މަހެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އައްޓަމަސް

**އައްޓަމަސް** އަކީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މަހެއް ނޫނެވެ. ވީމާ މިމަހުގެ މަސްވެރިކަމެއް ރާއްޖޭގައި ނުކުރެއެވެ. އައްޓަމަހަކީ ރާއްޖޭގެ ކަނޑުތަކުގައި ގިނައަދަދަކަށް އުޅޭ މަހެކެވެ. އައްޓަމަސް އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ ބޮޑެތި މަހުގެ ނުވަތަ ކަނޑުމަތީގައި އޮންނަ އެތިގަނޑެއްގެ ނިވަލުގައެވެ. މިސާލަކަށް މިޔަރު، އަދި ހިބަރު އަދި ވެލާގެ ގައިގައި ތަތްކޮށްލައިގެންން އުޅެއެވެ. ބައެއް ފަހަރުގައި ކަނޑުގައި ދުއްވާ އުޅަނދުފަހަރުގެ ބަނޑު ފިލައިގައި ތަތްކޮށްލައިގެން ދަތުރުކޮށް ހަދައެވެ. މިއީ ބާރަށްދުވާ ހިމަތޮޅި މަހެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 62 ސމ އަށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 22 އާއި 26 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 22 އާއި 24 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. އައްޓަމަހުގެ ބޮލުގައި ކުކުޅު ބިސްބުރަށް ހުންނަ *ތައްޓެއް* ހުރެއެވެ. މިތަށީގެ ދެފަރާތުގައި ދެބަރިއަށް ހުރަހަށް ހުންނަ އުފުންލުންތަކެއް ހުރެއެވެ. މިއީ މަސް އެހެންއެއްޗެއްގައި ތަތްކޮށްލައިދޭ ބައެވެ. މިގޮތަށް ތަތްކޮށްލައިގެން ތިބެގެން ބޮޑެތި މަސް ބޭރުކުރާ ތަކެއްޗާއި އެފަދަ މަސްމަހުގެ ބޭރުގައި ހުންނަ އެކިއެކި ދިރުންތައް ކައިހަދައެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ އަޅިމުށި ކުލައެކެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ހުދު އައްޓަމަސް

**ހުދު އައްޓަމަސް** އަކީ ރާއްޖޭގެ ބޭރުކަނޑުތަކުގައި އުޅޭ އައްޓަމަސް ގެ ބާވަތެކެވެ. މިބާވަތުގެ އައްޓަމަސް ވަރަށް މަދުން އެތެރެވަރިއަށާއި އަތޮޅުގެ ކައިރިއަށް އައިސްއުޅެއެވެ. މިބާވަތް ފުރަތަމަ ރާއްޖޭގައި ރިކޯޑް ކުރެވިފައިވަނީ 1988 ވަނަ އަހަރު ނޮވެމްބަރު މަހުގެ 26 ވަނަ ދުވަހު ހިފުނު އެންމަޑިއަކުންނެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. އަދި މިމަސް ބޭނުމަށް ނުވަތަ ހިފުމަށް ވަކި ޚާއްޞަ މަސްވެރިކަމެއް ވެސް ނުކުރެއެވެ. މިބާވަތުގެ އައްޓަމަސް އުޅެނީ ކަނޑުގައި އުޅޭ ބޮޑެތި މަސްމަހާއެކު އޭގެ ނިވަލުގައެވެ. ހުދު އައްޓަމަސް ގިނައިން އުޅެނީ އެންމަޑީގެ އަނގަދަށުގައި ތަތްކޮށްލައިގެން އެއާ އެކުގައެވެ. އެހެނިހެން އައްޓަމަސް އެކޭ އެއްގޮތަށް މިބާވަތުގެ އައްޓަމަހުގެ ބޮލުގެ މަތީގައި ވެސް ކުކުޅު ބިސް ބުރަށް ހުންނަ *ތައްޓެއް* ހުރެއެވެ. މިއީ އެހެން އެއްޗެތީގައި ތަތްކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ތައްޓެކެވެ. މިއީ ހިމަދިގުކޮށް ހުންނަ ފަނޑުއަޅިކުލައަކަށް ހުންނަ މަހެކެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 17 އާއި 22 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 21 އާއި 26 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތްގަނޑުގައި 18 އާއި 21 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 30 ސމ އަށެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކަންފަތްކުޑަ ފަންހާމަސް

ކަންފަތްކުޑަ ފަންހާމަސް()ނުވަތަ () އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގައި ތިލަ ހިސާބުން ފެންނަ 20 ސމ އަށް ބޮޑުވާ ފަންހާ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ ފަންހާ މަސް އަށް ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ކިޔާނޫޅޭތީ މަހުގެ ސިފައަށް ވިސްނާ މަހުގެ ކަންފަތް ކުޑަކަން ފާހަގަކޮށް މިމަހަށް *ކަންފަތްކުޑަ ފަންހާމަސް* ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މަހެއް ނޫނެވެ. ދިރޭ ކުދިމަސް ބޭރުކުރާ ފަރާތްތަކުން މިބާވަތުގެ ފަންހާމަސް އަށް ވަރަށް ޝައުގުވެރިކަން ދެއެވެ. މިމަހުގެ ބުރަކަށިމަތީގައި ހުންނަނީ ވަރަށް ތޫނު އަދި އިންސާނުންނަށް ނުރައްކާތެރި ވިހައެއް އެކުލެވޭ ކަށިތަކެކެވެ. ވުމާއެކު މިމަސް ހިފާގެންގުޅޭއިރު މިކަމަށް ސަމާލުވާން ޖެހެއެވެ. މަހުގެ ކައްޓެއް ހެރިއްޖެނަމަ އެތަނެއް އަވަހަށް ހޫނު ފެނުގައި 30 މިނިޓްވަރު ބޭއްވުމުން މިވިހައިގެ އަސަރު ކެނޑިގެންދާކަމަށް ވެއެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި13 ހަރުކައްޓާއެކު 10 ނުވަތަ 11 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 6 ނުވަތަ 7 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތްގަނޑުގައި 17 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑު ބޮލުގެ ދިގުމިނަށްވުރެ ކުޑަތަންކޮޅެއް ދިގުވާނެއެވެ.މަހުގެ ދެއަރިމައްޗާއި ބޮލުގައި ހުރަހަށް ފުޅާކޮށް ހުންނަ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑުގެ މަޑުކަށިތަކުގެ ދޭތެރޭގައި ދުލިފަށެއް އެއްކަށި އަނެއް ކައްޓާއި ގުޅިފައި ހުރެއެވެ.މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ ތިރީ ކަނުގައި ކަޅު ނުވަތަ ގަދަ މުށިކުލައިގެ ލަފެއް ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެެވެ.  މަހުގެ ކޮތަރިތަކުގައި ކެނޑިފައި ހުންނަ ހުދާއި ގަދަ މުށިކުލައިގެ ރޮނގުތަކެއް ހުރަހަށް ހުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ފަންހާމަސް

ފަންހާމަސް()ނުވަތަ () އަކީ އެހެން މަސްމަހާ ވަރަށް ޚިލާފު ސިފައެއް ހުންނަ މަހެއްކަމުން މިމަސް ދެނެގަތުން ދައްޗެއް ނުވާނެއެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ތިލަފަޅުތަކާއި ފަރުފަރުގެ މުރަކައާއި ގާތަކުގެ ނިވަލުގައި 60 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައި ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް އުޅުމަށް ޚިޔާރުކުރަނީ އެއްވެސް މީހެއްގެ އުދަގޫ ނުލިބޭ ނިވާ އަދި ހިމޭން ހިސާބުގަނޑެވެ. މިމަހަކީ ގިނަ މީހުން ބިރުގަންނަ މަހެކެވެ. ސަބަބަކީ މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގެ ކަށިތައް ވަރަށް ތޫނުވެފައި އޭގައި ނުރައްކާތެރި ވިހައެއް އެކުލެވޭތީ އެވެ. މިކަށިތަކަކީ މަހުގެ ދިފާޢަށްޓަކައި ބޭނުންކުރާ ކަށިތަކެކެވެ. ވުމާއެކު މިމަސް ހިފާގެންގުޅޭއިރު މިކަމަށް ފަރުވާތެރި ވާންޖެހެއެވެ. މިއީ އާންމުކޮށް ކައިއުޅޭ މަހެއް ނޫނަސް މޫދުމަސް ދިރުވައިގެން ގެންގުޅޭ ފަރާތްތަކުން ވަރަށް ޝައުގުވެރިވާ މަހެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 35 ސމ އަށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 13 ހަރުކައްޓާއެކު 9 އާއި 11 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑުގެ ދިގުމިން ނިގޫފަތުގެ ބުޑުދަށަށްވުރެ ދުރަށް ފޯރައެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ މުށި ރަތްކުލައެވެ. މަހުގެ ހުރަހަށް ވަރަށް ގިނަ ގަދަމުށިކުލައިގެ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. މީގެ ކޮންމެ ދެރޮނގެެއްގެ ދެމެދުގައި ހުންނަނީ ހުދުކުލައެކެވެ. މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބަޔާއި ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި އަދި ނިގޫފަތުގައި ކަޅުކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ. އަދި ކަންފަތްގަނޑުގައި ފަނޑުކޮށް ކަޅު ލައްތަކެއް ހުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ހުޅު ފަންހާމަސް

250px|thumb|left|ހުޅު ފަންހާމަސް
ހުޅު ފަންހާމަސް()ނުވަތަ () އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގައި 30 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބުގައި އުޅޭ ފަންހާމަސް ގެ ބާވަތެކެވެ. ފަންހާ މަހުގެ ބާވަތްތަކަށް ރާއްޖޭގައި ވަކި ޚާއްޞަ ނަންތަކެއް ކިޔާނޫޅޭތީ މިބާވަތުގެ މަހުގެ ސިފައަށާއި ކުލައަށާއި މަހަށްކިޔާ ޢިލްމީ ނަމަށް ވިސްނާ *ހުޅު ފަންހާމަސް* ކިޔާ މިމަހަށް ނަންދީފައި ވަނީ އެވެ. މިމަހުގެ ބުރަކަށިމަތީގައި ވަރަށް ތޫނު އަދި ނުރައްކާތެރި ވިހައެކުލެވޭ ކަށިތަކެއް ހުރެއެވެ. މިކަށިތަކަކީ މަހުގެ ދިފާޢަށްޓަކައި ބޭނުންކުރާ ކަށިތަކެކެވެ. ވުމާއެކު މިމަސް ހިފާގެންގުޅޭއިރު މިކަމަށް ފަރުވާތެރި ވާންޖެހެއެވެ. މިއީ އާންމުކޮށް ކައިއުޅޭ މަހެއް ނޫނަސް މޫދުމަސް ދިރުވައިގެން ގެންގުޅޭ ފަރާތްތަކުން ވަރަށް ޝައުގުވެރިވާ މަހެކެވެ. އަދި މިމަސް ދިރޭމަހުގެ ގޮތުގައި ރާއްޖެއިން ބޭރުކުރެއެވެ. 

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 12 ނުވަތަ 13 ހަރުކައްޓާއެކު 11 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތް ގަނޑު ދިގުފައި ނިގޫފަތް ގާތްގަނޑަކަށް ކޮލާއި ހަމައަށް ފޯރައެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ރަތްމުށި ކުލައެކެވެ. ފަންހާ މަހުގެ އެހެން ބާވަތްތަކަށްވުރެ މިބާވަތުގެ ފަންހާ މަސް ގެ ކުލަ ރަތްކަން ގަދައެވެ. އަދި ކޮތަރިތައް ހުންނަނީ ހުޅުކޮޅެއްފަދަ ގަދަ ކުލައެއްގައެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ފުޅާ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކޮތަރިތަކާއި ނިގޫފަތުގައި އެހެނިހެން ފަންހާ މަހުގައި ހުންނަ ފަދަ ހުދުކުލައިގެ ލައްތަކެއް ނުހުރެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 20 ސމ އަށެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އެއަށްޓެހި

**[https://dv.wikipedia.org/w/index.php?title=%DE%86%DE%AC%DE%93%DE%B0_%DE%8A%DE%A8%DE%9D%DE%B0&wprov=rarw1 އެއަށްޓެހި]** އަކީ ވެނުގެ ސިފައިގައި ހުންނަ މަހެކެވެ. މިމަސް އާންމުކޮށް އުޅެނީ ވަރަށް ބޯކޮށް އައިން ހަދައިގެން ފަޅުގެ ތިލަ ހިސާބުގައެވެ. މިގޮތަށް އައިން ހަދައިގެން ދަތުރުކުރާއިރު މަސްތައް އުޅެނީ ގާތްގޯޅިކަމާއެކު ޖެހިފިތިގެން ގާތްގާތުގައެވެ. މިމަސް ގިނައިން ކައިއުޅެނީ މަހާއި ކުދި ކަކުނި އަދި ޑިނގާ ފާނޑުގެ އެއްޗިއްސާއި ބޮލީގެ ވައްތަރު ތަކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 32 ސމ އަށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގެ ފުރަތަމަ ކައްޓާއި ކަންފަތް ގަނޑުގައި ހުންނަ ހަރުކައްޓަކީ ވަރަށް ވިހަގަދަ ކައްޓެކެވެ. ވީމާ މިމަސް ހިފާ ގެންގުޅޭއިރު މިކަމަށް ވިސްނައިގެން އުޅުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުން ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް މިއީ އާންމުގޮތެއްގައި ދިވެހިން ހިފައިއުޅޭ މަހެއްނޫނެވެ. އަދި ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މަހެއްވެސް ނޫނެވެ.

މަހުގެ ތުނބުގައި 4 ޖޯޑް ނަރުވާ ހުރެއެވެ. މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބައިގެ ފުރަތަމަ ކަށި ހުންނަނީ ކޮޅަށް ވަރަށް ތޫނުކޮށެވެ. މަހުގެ މަތީ ދެވަނަ ކޮތަރިބަޔާއި ނިގޫފަތް އަދި ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައި ހުންނަނީ ގުޅި އެއް ކޮތަރިބައެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މަހުގެ މަތީބައިގެ ކުލައަކީ މުށިކުލައެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ ކުލައަކީ ހުދުކުލަ އެވެ. މަހުގެ ދެފަރާތުގައި ހުދުކުލައިގެ ފުޅާ ތިން ރޮނގު ހުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ހުނގު މަސް

ހުނގުމަސް އަކީ ރާއްޖޭގެ ތިލަފަޅުތަކުގެ މުރަކަތަކާއި ގާތަކުގެ ތެރޭގައި ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް އާންމުކޮށް ދުވާލުގެ ވަގުތުތަކުގައި އުޅެނީ ގާތަކުގެ ތެރޭގައެވެ. މިއީ ފަރުފަރުގެ ބޭރުމައްޗަށް އައިން ހަދައިގެން ނުކުމެއުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. ނަމަސް މުރަކަތަކުގެ ތެރޭގައި ބައިބަޔަށް އެއް ހިސާބުގަނޑަކުން ފެނުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ނަނުފައްތައިގެން ކުރާ ކެޔޮޅުކަމުގައި މަދުން މިމަސް ބޭނެއެވެ. މިއީ އަޑީގައި އުޅޭއިރު މޫދަށްއެރިއުޅޭ މީހުންނަށް ވަރަށް ގާތްވެވޭ ސިހުންކުޑަ މަހެކެވެ. އަދި ފަރުމައްޗަށް ދަގަނޑު ޖަހައިގެން ވަރަށް ފަސޭހައިން ހިފޭ މަހެކެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ އޮޔާދާ ބޮޑެތި ފަނިފަކުސަ އެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 35 ސމ އަށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 10 ހަރުކައްޓާއެކު 13 އާއި 15 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 13 އާއި 16 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ އަނގަ ހުންނަނީ މަހުގެ މައްޗަށްވާގޮތަށް ތެދަށެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތްގަނޑުގެ ތިރީބައިގައި ރާޅުކަމެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ މުޅި ހަށިގަނޑުގައި ރާޅުކޮށް ހުންނަ ކުދި ހުޅުނބު ތަކެއް ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތުގެ ދެކޮޅު ފަހަތަށާއި ދިގުކޮށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތްގަނޑާއި ދިމާތިރިން ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ހުންނަ ކޮތަރިބައި ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ މައި ކޮތަރިބައި ފެށިފައި ހުންނަ ހިސާބަށް ދިގުވެފައި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ރަތްކުލައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ރަތް އޮނުގަނޑުތޮޅި

ރަތް އޮނުގަނޑު ތޮޅި()ނުވަތަ ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަރުމަތީންނާއި ވިލުވިލުން ގިނައިން ފެންނަ އޮނުގަނޑުތޮޅި އަށްވުރެ ފުނުގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ 30 މީޓަރަށްވުރެ ފުން ސަރަހައްދުތަކުގެ ތެރެއިން އަޑީގައި ވެލި ހުންނަ ހިސާބުތަކުގައެވެ. މިއީ އެތެރެވަރީގައި އުޅޭ ތޮޅިތަކުގެ ތެރެއިން ހިމަތޮޅި އެކެވެ.

އޮނުގަނޑުތޮޅި ގެ ދެބާވަތެއް ރާއްޖޭގައި އުޅެއެވެ. މީގެ ތެރެއިން މިބާވަތުގެ ތުނބުގެ މަތީ ފަރާތް ހުންނަނީ ވަރަށް ރާޅުކޮށެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބަޔާއި ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައި ހުންނަނީ މަހުގެ ދެފަރާތުން ދިމާވާގޮތަށް މަހުގެ ނިގޫފަތް ކައިރީގައެވެ. މަހުގެ އަނގަ ކުޑައެވެ. ނިގޫފަތުގެ މެދުން ދިގު ނަރުވައެއް ހުރެއެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 14 އާއި 17 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 14 އާއި 15 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ރަތްމުށިކުލައެވެ. މަހުގެ ބަނޑުދަށް ފަރާތް ހުންނަނީ ރިހިކުލައިގައެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 2 މީޓަރަށެވެ. ނަމަވެސް ގިނައިން ބޭނިފައި ހުންނަ ނުވަތަ ހިފިފައި ހުންނަ އެންމެ ބޮޑެތި މަހުގައި ހުންނަނީ 1 މީޓަރެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ ކުދި މަހާއި ޑިނގާއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ގަޅިކެނޑި ވެނުބަނޑޭރި

ގަޅިކެނޑި ވެނު ބަނޑޭރި()ނުވަތަ () އަކީ އާންމުކޮށް ދިވެހިންނަށް ފެންނަ ބާވަތެއް ނޫނެވެ. މިއީ ކުޑައިސްކޮޅެއްގެ މަހެއް ކަމުން މިއިން ކުރެވޭ ބޭނުމެއް ނެތުމުން މިމަހަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ވެސް ނޯވެއެވެ. ވުމާއެކު މަހުގެ ޢިލްމީ އަދި އިގިރޭސި ނަމާގުޅޭގޮތުން މަހުގެ އާންމު ސިފަޔަށް ވިސްނާ *ގަޅިކެނޑި ވެނު ބަނޑޭރި* ކިޔާ ނަންދީފައި ވަނީއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނި 17.5 ސމއަށެވެ.

ގަޅިކެނޑި ވެނު ބަނޑޭރި އާންމުކޮށް އުޅެނީ ގުންޑޮޅި ދަށުގަޔާއި ފަރުގައި ހެދިފައި ހުންނަ ހޮހަޅަތަކުގެ ތެރޭގައެވެ. މިއީ ރީތިކޮށް ހުރަހަށް މުށި ރަތްކުލައިގެ ރޮނގުތަކަކުން ގަޅި ކެނޑިފައި ހުންނަ މަހެކެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 20 އާއި 23 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތް ގަނޑުގައި 18 އާއި 22 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މިއީ އާންމުކޮށް ފަރުމައްޗަށް މޫދަށް އެރިއުޅޭ މީހުންނަށް ގިނައިން ފެންނަ މަހެއް ނޫނެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ނޫރޮނގު ވެނުބަނޑޭރި

ނޫރޮނގު ވެނު ބަނޑޭރި()ނުވަތަ () އަކީ ހިމަކޮށް ދިގުކޮށް ހުންނަ ކުޑަ އިސްކޮޅެއްގެ މަހެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 8 ސމ އަށެވެ. މިބާވަތުގެ ވެނު ބަނޑޭރި އުޅެނީ ފަރުގައި އުފެދިފައި ހުންނަ ހޮހަޅަތަކާއި ހޮރުތަކުގައެވެ. އެހެންކަމުން މޫދަށްއެރި އުޅޭމީހުންނަށް މިމަސް ފެނިފައި ހުންނަނީ ވަރަށް މަދުންނެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީގައި 21 އާއި 29 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މިއީވެސް ވެނު ބަނޑޭރި ގެ އެހެން ވައްތަރުތަކެކޭ އެއްގޮތަށް މާބާރަށް މޫދުތެރޭގައި ދުވެއުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ފަންކަލެއްގެ ސިފައިގައެވެ.

މަހުގެ ކުލައަކީ ރަތް އޮރެންޖް ކުލައެކެވެ. މަހުގެ ތުނބުން ފެށިގެން ލޯހުރަސްކޮށް ނިގޫފަތާ ހަމައަށް ނޫކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގެއް ފާޅުކޮށް ފެންނަށް ހުރެއެވެ. މިމަހަށް ނަންދެވިފައިވަނީ މަހުގައި އެކުލެވޭ މިޚާއްޞަ ސިފައަށް ވިސްނައިގެންނެވެ. ވެނު ބަނޑޭރި ގެ ބާވަތްތަކަކީ ރާއްޖޭގައި ހިފައިއުޅޭ އަދި އަދި ކެއުމަށް ވެސް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ ބާވަތްތަކެއް ނޫނެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ވެނުބަނޑޭރި

ވެނު ބަނޑޭރި ()ނުވަތަ () އަކީ ރާއްޖޭގެ ތިލަފަޅުތަކުން ވަރަށް ގިނައިން ފެންނަ މަހެކެވެ. މިމަސް އާންމުކޮށް އުޅެނީ މޫދު ވިނަ ފަޅާފައި ހުންނަ ހިސާބުތަކާއި އަދި ފަޅުމަތީގެ މުރަކަ ގާތަކުގެ ކައިރީގައެވެ. ކުޑަކުދިން މޫދަށްއެރި މަސްހިފަން އުޅޭ އުޅުމުގައި ފަސޭހައިން ހިފޭމަހަކަށްވާތީ މިމަސް ހިފާއުޅެއެވެ. އަދި ދިރޭމަސް ބޭރުކުރާ މީހުން ވެނު ބަނޑޭރި ހިފާ ބޭރުކުރެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 20 ސމ އަށެވެ.

ވެނު ބަނޑޭރި އަކީ ހިމަކޮށް ދިގުކޮށް ހުންނަ ހަރުތޮށިގަނޑެއް ކަހަލަ ހަށިގަނޑެއް ލިބިފައިވާ މަހެކެވެ. މަހުގެ ތުން ދިގު ދޯރިއެއްހެން ދިގުވެފައި ހުރެއެވެ. މަހަކީ ހަރުކަށި ވައްތަރެއްގެ މަހަކަށްވުމާއެކު ބޮޑަށް ލަބާލުމުން މިމަސް ވަރަށް ފަސޭހައިން ބިއްދައިގެން ދެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތް ގަނޑު ވަރަށް ކުރެވެ. އަދި ކަންފަތް ގަނޑުގައި 32 އާއި 37 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ. އަދި މަހުގެ ދިގަށް ވާގޮތަށް ވެސް ހިމަ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ފަނޑު ރަތްކުލައެއްގައެވެ. މިމަސް އުޅޭ މާހައުލާ އެއްގޮތަށް މަހުގެ ހަށިގަނޑުގެ ކުލަ ބަދަލުކޮށްލައެވެ. އަދި މިއީ މާބަރަށް މޫދުތެރޭގައި ދުވެއުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ހިތިބޯ

ހިތިބޯ()ނުވަތަ () އަކީ ރާއްޖޭގެ ތިލަ ފަޅުތަކުގައި ބޮޑެތި އައިން ހަދައިގެން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް އާންމުކޮށް ގުންބަޅަ އަދި ތާވަޅަ އަދި މުށި މަސް އާއެކު އައިންހަދައިގެން އުޅެއެވެ. މިއީ ދޮށީގެ މަސްވެރިން އެން ތަދު ދުވަސްވަރު އެމުގެ ގޮތުގައި ދާޖަހައިގެން ހިފާއުޅޭ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް އާންމުކޮށް ކައިއުޅެނީ ރޭގަނޑު އެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ ކުދި ކަކުނި ފާނޑުގެ ސޫތްޕާއި އޮޔާދާ ދިރޭތަކެތީގެ ބިހާއި ކުދި މަހެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 15 ސމ އަށެވެ.

މިއީ ލޯބޮޑު މަހެކެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީގައި ހުންނަނީ ފެހިއަޅިކުލައެކެވެ. ހުޅުނބުތަކުގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ކަޅުވެފައެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ރިހިކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. މިއީ މަސްއައިނަށް އަރާ އުކުމުން ވަރަށް ދަހިކޮށް ކުރީކޮޅު މަސްބޭނޭ އެމެކެވެ. ނަމަވެސް މަހުގެ ހުޅުނބުތައް ވަރުގަދަ ކަމުންނާއި ކަށިގިނަކަމުން މިބާވަތުގެ އެން ކެއުން ވަރަށް އަވަހަށް މަސް ހުއްޓާލައެވެ. އެހެންކަމުން މިބާވަތް އެމުގެ ގޮތުގައި އާންމުކޮށް ދިވެހި މަސްވެރިން ބޭނުމެއް ނުކުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ހުއިފަތު ބޮއްމަސް

ހުއިފަތު ބޮއްމަސް()ނުވަތަ () އަކީ ބޮއްމަހުގެ އެހެނިހެން މަސްމަހާ ޚިލާފަށް މޫދުގައި މަތީބައިގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ކުޑަ އިސްކޮޅެއްގެ މަހެކެވެ. އެންމެ ބޮޑުވަނީ 19 ސމ އަށެވެ. ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަހަށް ރާއްޖޭގައި ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއްކިޔާ ނޫޅޭތީ މަހުގެ ސިފަޔަށާއި އިގިރޭސި ނަމަށް ވިސްނާ *ހުއިފަތު ބޮއްމަސް* ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ. މިމަސް ގިނައިން ފެންނަނީ އިރުވައި މޫސުމުގެ މަޑު ދުވަސްވަރު ރާއްޖޭގެ އިރުމަތީ ފަރާތަށް ގޮނޑުވާ ހުއިފަތްތަކުގެ ތެރެއިން އެހުއިފަތާ އެއްކުލައަށް ހަށިގަނޑުގެ ކުލަ ބަދަލުކޮށްގެން މަޑުމަޑުން އޮޔާ ދަތުރުކުރާ ތަނެވެ. ފުރަތަމަ ކަށި އެހެނިހެން މަސްމަހާ ޚިލާފަށް ވަދެއްގެ ގޮތަށް އުފެދިފައި ހުރެއެވެ. މިވަދުން އެހެން ކުދި މަސްމަހާމެހި އޭގެ ކައިރިއަށް ގެނުވާފަދަ ކުދި ލުއްކިތަކެއް ޖަހާ މަސް ގާތްވުމުން މަހުގެ މައްޗަށް ވާގޮތަށް ހުންނަ ބޮޑު އަނގައިން ކާނާއެކުގައި ޝިކާރަކޮށްލައެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި ވަކިވަކިން ހުންނަ 3 ހަރުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ހަންގަނޑު އޮމާނެވެ. މަހުގައި ހުންނަނީ ހުއިފަތު ފެހިކުލައެވެ. މުޅި މަހުގައި ފަނޑު މުށި ކުލައަކުން ކުރެހުންތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބަނޑުދަށުގެ ކުލަ ފަނޑުވާނެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ތާވަޅަ

ތާވަޅަ()ނުވަތަ () އަކީ ވަރަށް ގިނައިން ފަޅުފަޅަށް ވަންނަ އެން މަހެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ބައެއް ހިސާބުތަކުގައި އެންވެރިކަން ދަތިވީމާ ތާވަޅަ ދަމައިގެން މަހަށްގޮސް އުޅެއެވެ. ނަމަވެސް ގިނަ މަސްވެރިން ދެކޭގޮތުގައި ތާވަޅަ އަކީ މަސްވެރިކަމަށް ރަގަޅު އެމެއް ނޫނެވެ. *ކެރަވަޅަ* އަކީ ތާވަޅައިގެ ކުދި ޅަމަހެވެ.

މަހުގެ ކަންފަތް ގަނޑުގައި 14 އާއި 18 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ތާވަޅަ އަކީ ހިމަކޮށް އޮންނަ ކުޑަމަހެކެވެ. އެންމެ ބޮޑުވަނީ 11 ސމ ކަމަށް ވިޔަސް އާންމުކޮށް ފެންނަ އެންމެ ބޮޑެތި މަހުގައި ހުންނަނި 7 ސމ އެވެ. މަހުގެ ހުޅުނބުތައް ތުނިވެފައި ބޮޑެއްޗެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ ކަނޑުގައި އުޅޭ ކުދިފަނިފަކުސަ އެވެ. މަހުގެ މަތީބައިގެ ކުލައަކީ ފެހިކުލައެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ ކުލައަކީ ރިހިކުލައެވެ. މަހުގެ ބޮލުން ފެށިގެން ނިގޫފަތާއި ހަމައަށް ކަޅުކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ މަތީބައިގައި އާންމުގޮތެއްގައި ހުންނަނީ ކަޅުކުލައެވެ.

ތާވަޅަ ފަޅުތެރެއަށް ވަދެފައި އޮންނައިރު ތޮޅި އާއި ހަނދީގެ ބާވަތްތައް ކާނާ ޝިކާރަކުރުމަށް ތާވަޅަ އައިންތަކަށް ޙަމަލާދީ ހަދައެވެ. ތާވަޅަ ފަޅުތެރޭގައި ގުންބަޅަ، މުށި މަސް އަދި ހިތިބޯ އާއެކު އައިން ހަދައިގެން އުޅެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް