open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
މާ ބޮއްމަސް

މާބޮއްމަސް()ނުވަތަ () އަކީ ބޮއްމަހުގެ އާއިލާގެ މަސްތަކުގެ ތެރެއިން ވަރަށް ބިޔަވާ މަހެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 38 ސމ އަށެވެ. މިއީ އެތެރެވަރީގެ ކަނޑުތަކާއި ފަރުތަކުގެ ބޭރުގައި 100 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައި އަޑީގައި އުޅޭ ބަރުހެލި މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަހަށް ރާއްޖޭގައި ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއްކިޔާ ނޫޅޭތީ މަހުގެ ސިފަޔަށާއި އިގިރޭސި ނަމަށް ވިސްނާ *މާބޮއްމަސް* ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ.މިއީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް މޮޅަށް އެސޮރު އުޅެމުންދާ މާހައުލާ އެއްގޮތަށް މަހުގެ ކުލަ ބަދަލުކުރާ މަހެއްކަމުން އަޑިއަށް ފީނާއުޅޭ މީހުންނަށް ވެސް މިބާވަތުގެ މަސް އަޑީގައި އުޅެނިކޮށް ދެނެގަތުމަކީ އުދަގޫ ކަމެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. ފުރަތަމަ ކަށި އެހެނިހެން މަސްމަހާ ޚިލާފަށް ވަދެއްގެ ގޮތަށް އުފެދިފައި ހުރެއެވެ. މިވަދުން އެހެން ކުދި މަސްމަހާމެހި އޭގެ ކައިރިއަށް ގެނުވާފަދަ ކުދި ލުއްކިތަކެއް ޖަހާ މަސް ގާތްވުމުން މަހުގެ މައްޗަށް ވާގޮތަށް ހުންނަ ބޮޑު އަނގައިން ކާނާއެކުގައި ޝިކާރަކޮށްލައެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި ވަކިވަކިން ހުންނަ 3 ހަރުކަށި ހުރެއެވެ. އަދި މިކަށިތަކަށް ހުންނަނީ ހަންއަރާ ފޮރުވިފައެވެ. މަހުގެ ލޯ ކުޑަވާނެއެވެ. އަދި ލޯ ހުންނަނީ ބޮލުގެ މަތީބައިގައެވެ. އަނގަ ހުންނަނީ މައްޗަށް އުފުލިފައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކުލަ ބޮއްމަސް

ކުލަ ބޮއްމަސް()ނުވަތަ () އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުތަކުގެ ބޭރުގަޔާއި އެތެރެވަރީގެ ކަނޑުތަކުގެ އަޑީގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ކަނޑުގެ އަޑީބައިގައި އުޅޭ ވަރަށް ހަރަކާތްމަދު ފޮއްމަހެކެވެ. ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މަހެއްނޫނެވެ. މިބާވަތުގެ މަހަށް ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ކިޔާނޫޅޭތީ މަހުގެ ސިފައަށާއި ކިޔާއުޅޭ އާންމު އިގިރޭސި ނަމަށްބަލާ މިމަހަށް *ކުލަ ބޮއްމަސް* ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ. މިއީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް މޮޅަށް އެސޮރު އުޅެމުންދާ މާހައުލާ އެއްގޮތަށް މަހުގެ ކުލަ ބަދަލުކުރާ މަހެއްކަމުން އަޑިއަށް ފީނާއުޅޭ މީހުންނަށް ވެސް މިބާވަތުގެ މަސް އަޑީގައި އުޅެނިކޮށް ދެނެގަތުމަކީ އުދަގޫ ކަމެކެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި ވަކިވަކިން ހުންނަ 3 ހަރުކަށި ހުރެއެވެ. ފުރަތަމަ ކަށި އެހެނިހެން މަސްމަހާ ޚިލާފަށް ވަދެއްގެ ގޮތަށް އުފެދިފައި ހުރެއެވެ. މިވަދުން އެހެން ކުދި މަސްމަހާމެހި އޭގެ ކައިރިއަށް ގެނުވާފަދަ ކުދި ލުއްކިތަކެއް ޖަހާ މަސް ގާތްވުމުން މަހުގެ މައްޗަށް ވާގޮތަށް ހުންނަ ބޮޑު އަނގައިން ކާނާއެކުގައި ޝިކާރަކޮށްލައެވެ.

މަހުގެ ލޯ ކުޑަވާނެއެވެ. އަދި ލޯ ހުންނަނީ މަހުގެ ބޮލުގައި ހުންނަ ވަދުގެ ތިރިން ބޮލުގެ މަތީބައިގައެވެ. މިއީ އަޑީަގއި އުޅޭއިރު ތަފާތު ކުލަތަކެއް ގެންނަ މަހެކެވެ. ގިނައިން ފެނިފައި ހުންނަނީ ރަތްމުށި ކުލައިގައެވެ. އަދި މުށިކުލައިގެ ތަފާތު ކުލަތަކުން ލައްތަކެއް ޖަހާފައި ހުރެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 13 ސމ އަށެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އެއްރޮނގު ބޯދި

އެއްރޮނގު ބޯދި()ނުވަތަ () އަކީ ރާއްޖޭގެ ތިލަފަޅުތަކުގެ ބޭރުގަޔާއި ވިލުވިލުގައި ހެދިފައި ހުންނަ މުރަކަތަކުގެ މާހައުލުގައި އުޅޭ ކުޑައިސްކޮޅެއްގެ މަހެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 10 ސމ އަށް ކަމަށްވިޔަސް ގިނައިން ފެނިފައި ހުންނަ އެންމެ ބޮޑެތި މަހުގައި ހުންނަނީ 7 ސމ އެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. ދިވެހިން އެންވެރިކަމުގައި މިބާވަތުގެ މަސް ބޭނުންކުރެއެވެ. ބޯދި އާއިލާގެ މަސް ބިސްއެޅުމަށްފަހު ދަރިމައިކުރަނީ އަނގައިގެ ތެރޭގައި ބަހައްޓައިގެންނެވެ.

މަހުގެ ކުލައަކީ ފަނޑު މުށިކުލައެކެވެ. މަހުގެ ތުނބުން ފެށިގެން ލޯހުރަސްކޮށް ނިގޫފަތާއި ހަމައަށް ކަޅުކުލައިގެ ރޮނގެއް މަހުގެ ދިގަށް ދެމިފައި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައި ފެށޭ ހިސާބުގެ ކައިރިފަށާއި ނިގޫފަތުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ކަޅުކުލައެއްގައެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި 7 ހަރުކަށި ހުރެއެވެ. ދެވަނަ ކޮތަރިބައިގައި 1 ހަރުކައްޓާއެކު 9 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 2 ހަރުކައްޓާއެކު 6 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތްގަނޑުގެ ކުރީބައިގައި ރާޅުކަމެއް ހުރެއެވެ. މިމަހަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ނެތުމާއެކު މަހުގެ އާންމު ސިފައަށް ވިސްނާ *އެއްރޮނގު ބޯދި* ކިޔާފައި ވަނީއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ފުޅާރޮނގު ބޯދި

ފުޅާރޮނގު ބޯދި()ނުވަތަ () އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުތަކުގައި ގިނައިން އުޅޭ ބޯދީގެ ބާވަތެކެވެ. މިބާވަތުގެ ބޯދި އާންމުކޮށް އެމުގެ ގޮތުގައި ހިފާ ނޫޅުނަސް މަދުމަދުން ހިފިފައި ހުރެއެވެ. މިބާވަތުގެ ބޯދި އާންމުކޮށް އުޅެނީ 18 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައެވެ. މިއީ ކުޑަ އިސްކޮޅެއްގެ މަހެކެވެ. އެންމެ ބޮޑުވަނީ 9 ސމ އަށް ކަމަށްވިޔަސް އާންމުކޮށް ފެންނަ އެންމެ ބޮޑެތި މަހުގައި ހުންނަނީ 6 ސމ އެވެ. މަހުގެ ދިގަށް ކަޅުކުލައިގެ ފުޅާ 5 ރޮނގު ހުރެއެވެ. މަހުގެ އެހެން ބައިތަށް ހުންނަނީ ކަޅުކުލައަކަށްދާ ހުދުކުލައެއްގައެވެ. މަހުގެ ދިގަށް ހުންނަ ފުޅާ ރޮނގުތައް ހުންނަނީ ތުނބުން ފެށިގެން ލޯހުރަސްކޮށް މަހުގެ ދިގަށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި 7 ހަރުކަށި ހުރެއެވެ. ދެވަނަ ކޮތަރިބައިގައި 1 ހަރުކައްޓާއެކު 9 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 2 ހަރުކައްޓާއެކު 8 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތްގަނޑުގައި 13 ނުވަތަ 14 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މިމަހަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ނެތުމާއެކު މަހުގެ އާންމު ސިފައަށް ވިސްނާ މަހަށްކިޔާ އިގިރޭސި ނަމާ ގުޅޭގޮތުން *ފުޅާރޮނގު ބޯދި* ކިޔާފައި ވަނީއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ލޯބޮޑު ބުރެކި

ލޯބޮޑު ބުރެކި()ނުވަތަ () އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކާއި ވިލުވިލުގައި ހުންނަ ގާތަކުގެ ނިވަލުގައި ގިނައިން އުޅޭ ބާވަތެކެވެ. މިއީ ކުޑަ ސައިޒެއްގެ މަހެކެވެ. އެންމެ ބޮޑުވަނީ 10 ސމ އަށެވެ. މިއީ ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ ބާވަތެއް ނޫނެވެ. އާންމުކޮށް ދުވާލު އުޅެނީ ގާތަކުގެ ނިވަލުގައި ފިލައިގެންނެވެ. ނަމަވެސް ރޭގަނޑު ބައިބަޔަށް ނިކުމެއުޅެއެވެ. މިއީ ކުދި ދާޖަހައިގެން ވަރަށް ފަސޭހައިން ހިފޭމަހެކެވެ. ސަބަބަކީ މަސްއުޅޭ މާހައުލުން ދުރަށް ނުދާތީއާއި މަސް ދަތުރުކުރާލެއް މަޑުކަމުންނެވެ.

މިއީ އެކުއޭރިއަމް ތަކުގައި ގެންގުޅެން ރީތިމަހެކެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ މުށިކުލައެވެ. މަހުގެ ލޮލުގެ ފަހަތުކޮޅުން ކަރުތާފަތްގަނޑާއި ދިމާލުން އެއްކޮޅަށް ހިމަކޮށް ހުންނަ ގަދަ މުށިކުލައިގެ ފަލަ ރޮނގެއް ވަރަށް ސާފުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫކޮޅުގެ މަތީބައިގައި ގަދަ މުށިކުލައިގެ ލަފެއްވެސް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ މަތީ ކައިރިއާއި ތިރީކައިރި ނިގޫފަތުގެ އެހެން ބައިތަކަށްވުރެ ކުލަ ގަދަ އެވެ. މަހުގެ އަރިމަތީގައި ހުރަހަށް ގަދަމުށިކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. އަދި މިރޮނގުތަކުގެ ދޭތެރޭގައި ރިހިކުލައިގެ ހިމަ ރޮނގުތަކެއް ވެސް ހުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ތިކިޖެހި ބޯދި

ތިކިޖެހި ބޯދި()ނުވަތަ ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުތަކުގެ ބޭރުން ފުން ސަރަހައްދުތަކުގައި އުޅޭ ބޯދީގެ ބާވަތެކެވެ. މިބާވަތުގެ ބޯދި ވެސް އުޅެނީ ފަރުފަރުގައި ހުންނަ ގާތަކުގެ ނިވަލުގައި ފިލައިގެންނެވެ. ނަމަވެސް ކާނާ ހޯދުމަށް ރޭގަނޑު ނިކުމެ އުޅެއެވެ. މިއީ ދިވެހި އެންވެރިކަމުގައި ގިނައިން ހިފޭ ބޯދީގެ ބާވަތެއް ނޫނެވެ. މަހުގެ އެންމެ ފާހަގަކުރެވެނީ މަހުގެ ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ރަތްކުލައިގެ ތިކިތަކެވެ. މިތިކިތައް ހުންނަނީ މަހުގެ ދިގަށް ރޮނގުރޮނގަށެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތްގަނޑުގެ އަރިމަތީގައި ކަޅުކުލައިގެ ލަފެއް ހުރެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 6 ސމ އަށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި 7 ހަރުކަށި ހުރެއެވެ. ދެވަނަ ކޮތަރިބައިގައި 1 ހަރުކައްޓާއެކު 9 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 2 ހަރުކައްޓާއެކު 8 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތްގަނޑުގައި 14 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ހުންނަ ހުޅުނބު ރޮނގުގައި 10 އާއި 12 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ހުޅުނބު ހުރެއެވެ. މިބާވަތުގެ ބޯދީގެ ވެސް ލޯ ވަރަށް ބޮޑެވެ. މިމަހަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ނެތުމާއެކު މަހުގެ އާންމު ސިފައަށް ވިސްނާ *ތިކިޖެހި ބޯދި* ކިޔާފައި ވަނީއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
އިލޮޅި ބޯދި

އިލޮޅި ބޯދި()ނުވަތަ ()އަކީ ރާއްޖޭގ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުން ފުން ސަރަހައްދު ތަކުގައި އުޅޭ ބޯދީގެ ބާވަތެކެވެ. މިބޯދި އާންމުކޮށް އުޅެނީ 40 މީޓަރުގެ ފުންމިން ހުންނަ މަޑުމައިތިރި ހިސާބުތަކުގައި ހެދިފައި ގާތަކުގެ ނިވަލުގައެވެ. މިއީ އާއްމުކޮށް މަސްވެރިން ދަމާ އެމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ބާވަތެއް ނޫނެވެ. ދުވާލުގެ ވަގުތުތަކުގައި މިބާވަތުގެ މަސް އަޑީގައި ފީނާއުޅޭ މީހުންނަށް ވެސް ނުފެނެއެވެ. އަލިއެޅުމުން މިމަހުން ދިހުންކުލަ އަރައެވެ. މަހުގެ މުޅި ހަށިގަނޑުގައި ކަޅުކުލައިގެ ކުދިކުދި ތިކިތަކެއް މަހުގެ ދިގަށް ބައިބަޔަށް ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތުގެ ކުލައަކީ ކަޅުކުލައެވެ. ނިގުލުގެ ކުރިން މަހުގެ ފަހަތުގައި ކަޅުކުލައިގެ ލަފެއް ހުރެއެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި 6 ހަރުކަށި ހުރެއެވެ. ދެވަނަ ކޮތަރިބައިގައި 1 ހަރުކައްޓާއެކު 8 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 2 ހަރުކައްޓާއެކު 8 ނުވަތަ 9 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތްގަނޑުގައި 15 އާއި 17 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތް ނިސްބަތުން ބޮޑެވެ. އަދި ނިގޫފަތުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ. މިއީ ހިމަކޮށް އިލޮޅިކޮށް ދިގުކޮށް ހުންނަ މަހެކެވެ. މިމަހަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ނެތުމާއެކު މަހުގެ އާންމު ސިފައަށް ވިސްނާ *އިލޮޅި ބޯދި* ކިޔާފައި ވަނީއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ހިމަ ބޯދި

ހިމަ ބޯދި()ނުވަތަ () އަކީ ބޯދި އާއިލާގެ މަހެކެވެ. މިބާވަތް ވެސް އުޅެނީ އުރަފަށުގެ ފުން ގާތަކާއި ފަރުގައި ހުންނަ ހޮހަޅައިގައެވެ. އެހެނިހެން ބޯދީގެ ބާވަތްތަކާއި ލައްފަތާ މަސްމަހާއެކު ބައިހަދައިގެން އުޅެއެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ މަސްވެރިން އަޑިއަށް ފީނައިގެން ކުރާ ބޯދީގެ އެންވެރިކަމުގައި ހިފާ ބާވަތެކެވެ. އަދި މަސްވެރިކަމަށްވެސް ރަގަޅު އެމެކެވެ. ހިމަ ބޯދި އެހެން ބޯދީގެ ވައްތަރުތަކަށްވުރެ ހިމައެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 7 ސމ އަށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި 6 ހަރުކަށި ހުރެއެވެ. ދެވަނަ ކޮތަރިބައިގައި 1 ހަރުކައްޓާއެކު 9 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 2 ހަރުކައްޓާއެކު 9 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބަނޑުދަށް ފަރާތުން ކަރުތާފަތްގަނޑާއި ދިމާލުން ތިރީގައި ހުންނަ ކޮތަރިބައި ގާތްގަނޑަކަށް ބޮލުގެ ދިގުމިނުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައިހާ ދިގެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ މަޑު ފިޔާތޮށި ކުލައެވެ. މަހުގެ މަތީބައިގެ ކުލަ ގަދައެވެ. މަހުގެ ތުނބުން ފެށިގެން ލޯހުރަސްކޮށް މަހުގެ ކަރުތާފަތްގަނޑުގެ ކޮޅަށް ގަދަމުށި ކުލައިގެ ރޮނގެއް ދެމިފައި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ތުންކޮޅުގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ. ކޮތަރިތަކުގެ ކުލައަކީ ފިޔާތޮށި ކުލައެވެ.  މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ދެކަފީގައި ވެސް ކަޅުކުލައިގެ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ފަތްމިނި ބިބީ

ފަތްމިނި ބިބީ()ނުވަތަ () އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި އުޅޭ ބިބީ އާއިލާގެ މަސްތަކުގެ ތެރެއިން ވަރަށް ރީތި އެކަމަކު ވަރަށް މަދުން ފެންނަ މަހެކެވެ. މިމަސް އުޅެނީ އެކަހެރިކޮށް ފަރުފަރުގެ ބޭރުން ގުންޑޮޅީގެ ނިވަލުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 5 މީޓަރަށްވުރެ ފުނުގައެވެ. ވުމާއެކު ސްނޯކްލް ކުރާ ފަރާތްތަކަށްވުރެ ބޮޑަށް ޑައިވަރުންނަށް މިމަސް ފެނިފައި ހުރެއެވެ.

ފަތްމިނި ބިބީ އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުގައި މަދުން އުޅޭ މަހަކަށްވެފައި، މަހުގެ ރީތިކަމާ ލަދުރަކިކަމުން، އަދި ދިރޭމަސް އެކްސްޕޯޓް ކުރާ ފަރާތްތަކަށް ވެސް ލިބުން ތަދު މަހަކަށްވެފައި އެކްއޭރިއަމް ތަކުގައި ގެންގުޅެން އެހާމެ އުދަގޫ މަހެކެވެ. ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ރީތީގެ ގޮތުން އެފަދަ ދެވަނައެއް ނުވާ ހުރިހާ ސިފައެއް ފުރިހަމަކޮށް ތިބޭ ފަތްމިނީގެ ނަމާ ގުޅޭގޮތުން މިމަހަށް **ފަތްމިނި ބިބީ** ކިޔާ ނަންދީފައި ވަނީ އެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރު 14 ކަށި، އަދި 16 ނުވަތަ 17 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކަށި، އަދި 14 އާއި 16 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތުގައި 15 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ގަދަ ރީނދޫ ކުލައެވެ. މަހުގެ ހުރަސްކޮށް އަދުން ކުލައިގެ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. މިރޮނގުގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ މަޑު ނޫކުލައިގައެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ކަޅުކުލައިގެ ލަފެއް ހުރެއެވެ. މިލަފުގެ ވަށައިގެން ހުދުކުލައިގެ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ލޮލަށްވުރެ މަތީން ލޮލުގެ ފަހަތުން ފެށިގެން މަހުގެ ކަންފަތުގެ ދެފަރާތުން ތިރިއަށް މަޑު ނޫކުލައިގެ ދެރޮނގު ހުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ލައްފަތާ

ލައްފަތާ()ނުވަތަ ()އަކީ އާންމުކޮށް ވިލުވިލާއި ފަރުފަރުގެ ފުން ހިސާބުގެ ގާތަކުގެ ތެރޭގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. މިބާވަތް ގިނައިން ފެންނަނީ ބައިގަނޑުގަނޑަށެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ މަސްވެރިން މަދުމަދުން ބޭނުންކުރާ އެމެކެވެ. އެހެނިހެން ގިނަ އެމުގެ ބާވަތްތަކަށްވުރެ އަޑިން ހިފާ އެމެކެވެ. މިއީ ބޯއްޖާއެކު އުޅޭ ބާވަތެއް ކަމުން ގިނައިން ހިފިފައި ހުންނަނީ ބޯއްޖާއެކުގައެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 9 ސމ އަށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި 6ނުވަތަ 7 ހަރުކަށި ހުރެއެވެ. ދެވަނަ ކޮތަރިބައިގައި 1 ހަރުކައްޓާއެކު 7 ނުވަތަ 8 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 2 ހަރުކައްޓާއެކު 15އާއި 18 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތްގަނޑުގައި 14 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑު ބޮލުގެ ދިގުމިނަށްވުރެ ކުރެވެ. މަހުގެ އަނގަ ބޮޑެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ރަތްކުލައަކަށްދާ ރީނދޫ ކުލައެކެވެ. އަދި މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ވަރަށް ފަނޑުކޮށް މަހުގެ ދިގަށް ވިއްސަކަށް ރޮނގު ދެމިފައި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫކޮޅުގައި ވަރަށް ފާޅުކޮށް ކަޅުކުލައިގެ ލަފެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކޮތަރިތަކުގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ތަލަކަޅު ބިބީ

ތަލަކަޅު ބިބީ()ނުވަތަ () އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުމަތީގައި އާދައިގެ ވަރަކަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫނަސް ފީނައިގެން މަސްހިފައި ރާއްޖެއިން ބޭރުކޮށް އުޅެއެވެ. މިއީ އެހެނިހެން ބިބީ ތަކަށް ވުރެ ބޮޑުވާ މަހެއްކަމުން މިމަސް ދިރުވައިގެން ގެންގުޅެން ޖެހެނީ ބޮޑެތި މަސް ޓޭންކް ތަކުގައެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 11 ނުވަތަ 12 ހަރުކައްޓާއެކު، 22 އާއި 24 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކަށި، އަދި 18 އާއި 20 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ.

މަހުގެ އަރިމަތީގެ ކުލައަކީ ހުދުކުލައެވެ. މަހުގެ ތަލައިގައި ކަޅުކުލައިގެ ލަފެއް ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. މިލައް ހުންނަނީ ލޮލުގެ ހުރަހަށް ހުންނަ ކަޅުކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގާ ނުގުޅި އެވެ. ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގެ މަޑުކަށި ތަކުގެ ބުނޑުން ފެށިގެން ހަނދުފަޅި ބުރަށް ކަޅުކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގެއް މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ބުޑަށް ހުރެއެވެ. އަދި މިކަޅު ރޮނގު ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގެ އެންމެ ފަހަތުގައި ހުންނަ މަޑުކަށި ތަކުގެ ބުޑާއި ހަމައަށް ދިގުވެފައި ވެސް ހުރެއެވެ. ކޮތަރިބައިގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ. ނަމަވެސް ވަރަށް ހިމަކޮށް ކަޅާއި ރަތްކުލައިގެ ރޮނގުތަކެއް ކޮތަރިބައިގައި ހުރެއެެވެ. މަހުގެ އަރިމަތީގައި ހުރަހަށް ފަނޑުކޮށް ހުންނަ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. މިއީ 10 އިންޗި ވަރަށް ބޮޑުވާ މަހެކެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކަލަރު ބިބީ

ކަލަރު ބިބީ()ނުވަތަ () އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ގިނަ ބިބީގައި ހުންނަ ދުރަށްދައްކާ ގަދަކުލަތަކެއް އެކުލެވޭ މަހެއް ކަމުގައި ނުވިޔަސް ވަރަށް ފަރިކޮށް ޖޯޑްޖޯޑަށާއި، ކުދިއައިން ހަދައިގެން ދުވެއުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަހަށް ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ކިޔާފައި ނެތުމާއެކު، މިމަހަށް **ކަލަރު ބިބީ** ކިޔާފައިވަނީ މަހުގެ ޢިލްމީ ނަމާއި، އިގިރޭސި ނަން ތަރުޖަމާކޮށްދޭ، އަދި މަހުގެ ބޮލުގެ ނިމޭ ހިސާބުން ކަރުތާފަތް ގަނޑުގެ މަތިން މަހުގެ ހުރައަށް ހުދު ރޮނގެއް ހުންނާތީ އެސިފައަށް ނިސްބަތްކޮށެވެ. ދިވެހި އަންހެނުން ބޯވަޅުތެރެން ކަރުވަޅުތެރެ ނިވާކުރަން އަޅާ ފޮތިގަނޑަށް ދިވެހި ބަހުން ކިޔާ ނަމަކީ ކަލަރު ކަމަށްވުމާއެކު މިބަސް ބޭނުންކޮށްގެން މިމަހަށް ކަލަރު ބިބީ ކިޔާފައި ވަނީއެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮަތަރިބައިގައި 12 ހަރުކައްޓާއެކު 25 އާއި 28 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއެކު 20 އާއި 22 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ.

މަހުގެ ކުލައަކީ ގަދަމުށި ކުލައެވެ. ބޮލުގެ ފަހަތުބައިގައި ފުޅާކޮށް ހުންނަ ހުދު ރޮނގެއް ހުރަހަށް ހުރެއެވެ. އަދި މަހުގެ ތުންކޮޅުގައި ހުދުކުލައިގެ ކުދި ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. ބޮލުގެ އެހެން ބައިތައް ހުންނަނީ ކަޅުކުލައަކަށްދާ ގަދަމުށި ކުލައިގައެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ކައިރިފަށް ނޫން އެހެން ބައިތައް ހުންނަނީ އޮރެންޖް ކުލައަކަށްދާ ރަތްކުލައެއްގައެވެ. ކަލަރު ބިބީ 16 ސމ އަށް ބޮޑުވާ ކަމަށް ވެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
މާސްކު ބިބީ

250px|thumb|left|މާސްކު ބިބީ
މާސްކު ބިބީ()ނުވަތަ () އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް ގިނައިން ފެނިފައި ހުންނަނީ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރު ގުންޑޮޅި، ކެނޑިފައި ހުންނަ ހިސާބުތަކުންނެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. މަހުގެ ތަލައިގައި ކޮޅަށް އޫކޮށް، އުސްކޮށް އުސްވެފައި ހުންނަ އުފުލުމެއް ހުރެއެވެ. މިމަހަކީ ޓޭންކްގައި މަސްގެންގުޅޭ ފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި މަޝްހޫރު މަހެއް ނޫނެވެ. ސަބަބަކީ މިމަސް ޓޭންކްގައި އާދަކޮށް ގެންގުޅޭ މަސްމަހަށްވުރެ ބޮޑެތިވާތީކަމަށް ވުން އެކަށީގެން ވެއެވެ. މިމަސް 9 އިންޗި އަށް ބޮޑުވެއެވެ. 

މިމަހަށް **މާސްކު ބިބީ** ކިޔާފައިވަނީ މަހުގެ އިގިރޭސި ނަމާ ގުޅޭގޮތުން، މަހުގެ މޫނުމަތީގެ ސިފަޔަށް ބަލާ އެގޮތުގެ މަތީންނެވެ. މަހުގެ ކުރީކޮޅުން ބަލާލާއިރު، މަހުގެ މޫނުމަތި ހުންނަނީ މާސްކެއް އަޅާފައި ހުންނައިރު ހުންނަ ސިފަޔަށެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 12 ކައްޓާއި، 24 އާއި 27 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއި، މަޑުކަށީގެ 18 ނުވަތަ 19 ކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތުގައި މަޑުކަށީގެ 16 ނުވަތަ 17 ކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ގަދަ މުށިކުލައިގެ ފުޅާ 3 ރޮނގު މަހުގެ ހުރަހަށް ވާގޮތަށް ހުރެއެވެ. މީގެ ތެރެއިން މެދުގައި ހުންނަ ރޮނގުގެ މަތީކޮޅު ހިމަވެފައި ހުރެއެވެ. މިރޮނގު ތަކުގެ ދެމެދު ހުންނަނީ ހުދުކުލައިގައެވެ. މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބައިގެ ބޮޑު ބަޔަކާއި، ނިގޫފަތާއި ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ ކޮތަރިބައިގެ ފަހަތުކޮޅު ހުންނަނީ ރީނދޫ ކުލައިގައެވެ. 
 

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ހިންދު ދިދަމަސް

ހިންދު ދިދަމަސް()ނުވަތަ () އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް ގިނައިން ފެނިފައި ހުންނަނީ އެކަހެރިކޮށްނާއި ޖޯޑްޖޯޑަށް އުޅެނިކޮށެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ފަހަރު ކުދި އައިން ހަދައިގެން އުޅޭތަން ވެސް ފެނެއެވެ. މިއީ އާންމުކޮށް ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ ވައްތަރުގެ މަހެއްނޫނެވެ. އާންމުކޮށް އުޅެނީ 20-2 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައެވެ. މިއީ މަދުމަދުން ދުނިޔޭގެ ދިރޭމަހުގެ މާރުކޭޓް ތަކަށް އެކްސްޕޯޓް ކުރެވޭ މަހެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 7 އިންޗި އަށެވެ. މިއީ ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި މަޝްހޫރުވެފައިވާ މަހަކަށް ވެފައި މަހުގެ އިގިރޭސި ނަމާއި ގުޅޭގޮތުން މިމަހަށް **ހިންދު ދިދަމަސް** ކިޔާ ނަންދީފައި ވަނީއެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 11 ހަރުކައްޓާއި، 23 އާއި 25 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު، 17 ނުވަތަ 18 ހަރުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތުގައި 15 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ތަލައިގައްޔާއި ލޮލުގެ މަތީ ފަރާތުން ކޮޅަށް އޫކޮށް، އުފުލިފައި ހުންނަ އުފުލުންތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގައި ހުންނަނީ ހުދުކުލަ އާއި މުށި ކުލައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ހިންދުކޮކާ ބިބީ

ހިންދުކޮކާ ބިބީ()ނުވަތަ () އަކީ ކޮކާ ބިބީ އާއި ވަރަށް ވައްތަރު މަހެކެވެ. މިދެވައްތަރުގެ މަސް ވަކިކުރުމަކީ ބައެއް ފަހަރު އުދަގޫ ކަމެކެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުން ގިނައިން ފެންނަ މަހެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ރާއްޖެއިން ދިރޭމަސް ބޭރުކުރާ ފަރާތްތަކުން މިމަސް ބޭރުގައުމުތަކަށް ބޭރުކޮށް ހަދައެވެ. މިމަހަށް ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ކިޔާފައި ނެތުމާއެކު، މަހަށް އިގިރޭސި ބަހުން ކިޔާ އުޅޭ ނަމާ ގުޅޭގޮތުންނާއި، މިމަހާ ވައްތަރު ކޮކާ ބިބީ އާއި ގުޅުވައިގެން މިމަހަށް **ހިންދުކޮކާ ބިބީ** ކިޔާ ނަންދީފައި ވަނީ އެވެ.

ހިންދުކޮކާ ބިބީ އާންމުކޮށް އުޅެނީ 2-20 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައެވެ. މިއީ މަސް ފެންގަނޑު ތަކާއި، ޓޭންކް ތަކުގައި ގެންގުޅެން ފަސޭހަ، ގިނަ ވަައްތަރުގެ ކާނާ ކައިއުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް ގާތްގަނޑަކަށް 8 އިންޗިއަށް ބޮޑުވާ ކަމަށް ވެއެވެ.

މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބައިގައި 13 ހަރުކަށި އަދި 24 ނުވަތަ 25 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މިމަޑުކަށި ތަކުގެ ތެރެއިން ދެމަޑުކަށި ނަރުވައެއްހެން ފަހަތަށް ދިގުވެފައި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު، 20 ނުވަތަ 21 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތުގައި 14 ނުވަތަ 15 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ.

މަހުގެ ދެއަރިމަތީގެ ކުލައަކީ ހުދުކުލައެވެ. ބޮލުގައި ލޯހުރަސްކޮށް ކަޅުކުލައިގެ ވަރަށް ފުޅާ ރޮނގެއް ހުރެއެެވެ. މަހުގެ ފަހަތު ކޮޅުގެ ކުލަައަކީ ކަޅުކުލަ އެވެ. ނަމަވެސް ނިގޫފަތުގެ ބޮޑުބައެއް ގަޔާއި، ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ ކޮތަރިބައިގައި ރީނދޫ ކުލަ ހުރެއެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ދެކަތްޕަށް ހުންނަ އަޅިކުލައިގެ ރޮނގުތަކެއް ފަނޑުކޮށް ހުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ދިދަ ބިބީ

ދިދަ ބިބީ()ނުވަތަ () އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. ދިދަ މަހަކީ ބިބީ އާއި ވަރަށް އެއްގޮތް މަހެކެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހުންނަ ހަރުކަށި ތަކުގެ އަދަދު މިދެމަހުގައި ތަފާތެވެ. ދިދަ ބިބީގައި އެއްކަށި އިތުރުވާނެއެވެ. މިއީ ފީނުންތެރިންނަށް މިދެމަސް ވަކިކުރަން އުދަގޫވާ ސަބަބެވެ. ކަރުތާފަތާއި ދިމާ ތިރިން މަހުގެ ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ހުންނަ ކޮތަރިބައި ދިގުވާނެއެވެ. މަހުގެ ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ހުންނަ ކޮތަރިބައިގެ ހަރުކަށިތައް ހުންނަ ހިސާބު ހުންނަނީ ހުދުކުލައިގައި ކަމުން މިމަސް ފީނުންތެރިންނަށް އަޑީގައި އުޅޭއިރު ދެނެގަތުމަކީ އުދަގޫ ކަމަކަށް ނުވާނެއެވެ.

މިމަހަށް ދިދަ ބިބީ ކިޔާފައިވަނީ ދިދަމަސް ބިބީ އާއި ވަރަށް ގިނަ ގޮތްގޮތުން އެއްގޮތް ކަމަށް ވުމާއެކު، ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި މިފަދަ މަސްމަހަށް ދިދަމަސް ކިޔާ އުޅޭތީ އާއި އެކުގައެވެ. މިއީ ބޮޑެތި އައިން ހަދައިގެން ކަނޑުގެ މެދުގެ ފުން ހިސާބުތަކުގައި އޮއިމައްޗަށް ނިކުމެއުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް ބޮޑެތި އައިން ހަދައިގެން ކަނޑުތެރޭ ދިރިއުޅޭ ކުދިކުދި ފަނިފަކުސަ ކެއުމަސް އޮއިމައްޗަށް ނިކުމެއުޅެއެވެ. މިއީ ގާތްގަނޑަކަށް 8 އިންޗި އަށް ބޮޑުވާ މަހެކެވެ.

މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކަށީގެ 12 ނުވަތަ 13 ކައްޓާއި، އަދި 23 އާއި 25 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ހުދުކުލައެވެ. މަހުގެ ދެފަރާތުގައި ވަރަށް ފުޅާކޮށް ހުންނަ ކަޅުކުލައިގެ ދެރޮނގު ކައްޗަށް ހުރެއެވެ. މަތީ ކޮަތަރިބަޔާއި، ނިގޫފަތުގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ދިދަމަސް ބިބީ

ދިދަމަސް ބިބީ()ނުވަތަ () އަކީ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން އާދަވެގެން ކައިއުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. މިމަހުގެ ބައްޓަމުން މިއީ ބިބީ އާއިލާގެ ގިނަ މަސްމަހާ ތަފާތު މަހެއް ކަމަށް ވިޔަސް މިއީ ބިބީ އާއިލާގެ މަހެކެވެ. މިމަހަށް ދިވެހިން ދިދަމަސް ކިޔާ އުޅެއެވެ. މިނަންކިޔަނީ ހަމައެކަނި މިމަހަކަށް ނޫނެވެ. މިސިފައަށް ތިބޭ ހުރިހާ މަހަކަށް ވެސް ދިދަމަސް ކިޔާ އުޅެއެވެ. މިނަން ކިޔާފައިވަނީ މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހުންނަ ނަރުވައެއްގެ ސަބަބުން ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ. ވުމާއެކު މިއީ ބިބީ އާއިލާގެ މަހެއްކަން އަންގައިދޭ ގޮތަށް މިހާރުވެސް މިހާރުވެސް މިމަހަށް ކިޔާއުޅޭ ނަމާ ގުޅޭގޮތަށް **ދިދަމަސް ބިބީ** ކިޔާފައިވަނީ އެވެ.

ދިދަމަސް ބިބީ ގާތްގަނޑަކަށް 8 އިންޗި އަށް ބޮޑުވާކަމަށް ވެއެވެ. ފަރުފަރުގެ ބޭރުން އެކަހެރިކޮށްނާއި، ޖޯޑްޖޯޑަށް އަދި ކުދި އައިން ހަދައިގެންވެސް މިމަސް އުޅެއެވެ. މިއީ ޓޭންކް ތަކުގައި ގެންގުޅެން ފަސޭހަ، ހުރިހާ ބާވަތެއްގެ ތައްޔާރީ ކާނާ ކައިއުޅޭ މަހެކެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 11 ވަރަށް މަދުން 12 ކަށްޓާއި، 24 އާއި 27 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތުގައި 15 އާއި 18 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހުންނަނީ ކޮޅަށް ވަށްކޮށެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ހުދުކުލައެވެ. މަހުގެ ހުރަހަށް ކަތިކޮށް ހުންނަ ވަރަށް ފުޅާ ކަޅުކުލައިގެ ދެރޮނގު ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތާއި ނިގޫފަތް، އަދި މަތީ ކޮތަރިބައިގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ހުންނަ ހަރުކަށިތައް ހުންނަނީ ކަޅުކުލައިގައެވެ. މަހުގެ މަތީގައި ހުންނަ ނަރުވާ ކުލައަކީ ހުދުކުލައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ތުންދިގު ބިބީ

ތުންދިގު ބިބީ()ނުވަތަ () އަކީ ތުންބިބީ އާއި ވަރަށް އެއްގޮތް ތުނބުގެ ދިގުމިނުން ނޫނީ ތަފާތު ކުރަން ދަތިމަހެކެވެ. މިބާވަތް އާންމުކޮށް އުޅެނީ ފަރުފަރުގެ ބޭރުގައްޔާއި ފަޅުތެރޭގައި ހުންނަ މުރަކަ ތަކުގެ ކައިރީގައެވެ. ތުންދިގު ބިބީ ނަން އަޅުގަނޑުމެން މިމަހަށް ދީފައިވަނީ ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި މިމަހަށް ވަކިނަމެއް ކިޔާފައި ނެތުމާއެކު، މަހުގެ ސައިންޓިފިކް ނަމާއި ގުޅޭގޮތުންނެވެ. ތުންދިގު ބިބީ ގިނައިން އުޅެނީ ޖޯޑްޖޯޑަށެވެ.

ތުންދިގު ބިބީ އަކީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ދިރޭމަސް ގެންގުޅޭ ފަރާތްތަކުން ވަރަށް ޝައުގުވެރިކަމާއެކު، ދިރުވައިގެން ގެންގުޅޭ މަހެކެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 10 ނުވަތަ 11 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ގަދަ ރީނދޫ ކުލައެވެ. މަހުގެ ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ ކޮތަރިބައިގައި ކަޅުކުލައިގެ ލަފެއް ވަށްކޮށް ހުރެއެވެ. ބޮލުގެ މަތީ ބައިގެ ކުލައަކީ ކަޅު ކުލައެވެ. ތިރީބައިގެ ކުލައަކީ ހުދުކުލައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކިރުޅިޔަ ބިބީ

ކިރުޅިޔަ ބިބީ()ނުވަތަ ()  އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުން ފުން ހިސާބުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގައި މަދުމަހެއް ނޫންކަމަށް ވިޔަސް ފީނުންތެރިންނާއި މޫދަށް އެރިއުޅޭމީހުންނަށް މިމަސް ފެނިފައި ހުންނަނީ ވަރަށް މަދުންނެވެ. ސަބަބަކީ މިމަސް ދިރިއުޅޭލެން ފުންކަމެވެ. މިމަސް ފެނިފައި ހުންނަނީ 30 މީޓަރަށްވުރެ ފުނުގައެވެ. އެންމެ ފުނުގައި އުޅެނިކޮށް ފެނިފައިވަނީ 68 މީޓަރުގެ އަޑިންނެވެ. މިއީ ކުޑަ އިސްކޮޅެއްގެ މަހެކެވެ. އެންމެ ބޮޑުވަނީ 5 ½ އިންޗި އަށެވެ. މިއީ ވަރަށް ރީތި ކުރެހުންތަކެއް ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތަކަށް ހުންނަ މަހެކެވެ. ދިރޭމަސް އެކްސްޕޯޓް ކުރާ ފަރާތްތަކުން މަދުމަދުން މިމަސް ހިފައި އުޅެއެވެ.

ދުނިޔޭގެ ދިރޭ މަސް މާރުކޭޓް ތަކުގައި މިއީ ތަދު މަހެކެވެ. ސަބަބަކީ މިއީ ފުނުގައި އުޅޭ މަހެއް ކަމަށް ވެފައި ހިފައި ގެންގުޅުން ދަތިކަމަކަށްވާތީ އެވެ. މިމަހަށް ކިރުޅިޔަ ބިބީ ކިޔާފައިވަނީ މަހުގެ ކުލަވަރަށް އަދި ބައްޓަމަށް ބަލާ މިނަން އެންމެ އެކަށީގެންވާ ކަމަށް ފެންނާތީ އެވެ.

މަހުގެ މައިގަނޑު ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ. މަތީ ކޮތަރިބައިގެ މަޑު ކޮތަރިތަކާއި ލޮލުގެ ތިރިން ބައެއް ހުންނަނީ އޮރެންޖް ކުލައިގައެވެ. މަހުގެ މަތީ ފަރާތަށް ވާގޮތަށް ކަޅުކުލައިގެ ވަރަށް ފުޅާ ދެ ރޮނގު މަހުގެ ދެފަރާތުގައި ހުރެއެވެ. އަދި ބޮލުގެ މަތީން ފެށިގެން ލޮލަށް ކަޅުކުލައިގެ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. ކަޅުކުލައިގެ ރޮނގުތަކުގެ ވަށައިގެން ބޭރުން މަޑުނޫކުލައިގެ ރޮނގެއް ވަރަށް ފާޅުކަން ބޮޑުގޮތަކަށް ހުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ބޯރީނދޫ ބިބީ

thumb|250x250px|ބޯރީނދޫ ބިބީ
ބޯރީނދޫ ބިބީ()ނުވަތަ ()  އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގައި ގިނައިން އުޅޭ ބިބީ އެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. މަހުގެ ކުލަވަރު ރީތިކަމުންނާއި އުޅުމުގެ ސާދާ ކަމުން ކަނޑުފީނައި އުޅޭ މީހުން މިމަސް ދުށުމަށް އެދެއެވެ. އާންމުކޮށް މިވައްތަރުގެ ބިބީ ފަރުފަޅުގެ ބޭރުގައި އުޅެނީ އެކަހެރިކޮށެވެ. ބައެއް ފަހަރު ޖޯޑްޖޯޑަށް ވެސް އުޅެއެވެ.

މިމަހަށް ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ކިޔާފައި ނެތުމާއެކު، **ބޯރީނދޫ ބިބީ** ކިޔާފައިވަނީ މަހުގެ ސައިންޓިފިކް ނަމާއި ޢިލްމީ ނަމާއި ގުޅޭގޮތުން، އަދި މަހުގައި އެސިފައެއް ވަރަށް ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުރުމާއެކުގައެވެ. މިބިބީ ގިނައިން އުޅެނީ 25-5 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައެވެ. މިއީ ޓޭންކްތަކުގައްޔާއި، ފެންގަނޑުގައި ގެންގުޅެވިދާނެ މަހެކެވެ. ނަމަވެސް ޓޭންކް ނުވަތަ ފެންގަނޑަށް ހޭނުމުގެ ކުރިން ބައެއް އުދަގޫތަކާއި ކުރިމަތިލާން ޖެހުމަކީ ވެދާނެ ކަމެކެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 14 ހަރުކަށި ބައެއް ފަހަރު 13 ހަރުކަށި އަދި 21 އާއި 23 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތުގައި މަޑުކަށީގެ 15 ކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގެ ކުލައަކީ ހުދު އަޅި ކުލައެވެ. މަހުގެ އަރިމަތީގައި ލެބިފައި ހުންނަ 5 ވަރަކަށް ރޮނގު ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެެވެ. މަހުގެ ތުންކޮޅާއި ބޮލުގެ ތިރީބައި، ކަރުތާފަތާ ދިމާ ތިރީގައި ހުންނަ ކޮތަރިބައި އަދި މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައި ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ތުން ބިބީ

ތުން ބިބީ()ނުވަތަ () އަކީ ބިބީ އާއިލާގެ މަހެކެވެ. ބިބީ އާއިލާގައި ތުން ބިބީ، ދޮންބިބީ ކިޔާ ވަރަށް ގިނަ މަސްތައް ހިމެނެއެވެ. އެހެންކަމުން މިއާއިލާގެ މަސްމަހަށް ދޭނެ ނަންނަމެއް ހަމަޖެއްސުން ވަނީ ދަތިކަމަށް ވެފައެވެ. މިހެން ދިމާވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކީ ދާދި ފަހަކާ ޖެހެންދެން މިއާއިލާގެ މަސްތަކަކީ ދިވެހިން އެއްވެސް ބޭނުމަކަށް ހިފައި، ބާނާ ހަދާ އުޅޭ މަސްމަހަށް ނުވުމެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު މިއީ ރާއްޖެއިން ދިރޭމަސް އެކްސްޕޯޓް ކުރާ ފަރާތްތަކުން ވަރަށް ޝައުގުވެރިކަމާއެކު ހިފައިގެން ބޭރުކޮށް އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަހަށް ނަންދެވިފައިވަނީ މިއާއި އެއްވައްތަރު އެކުގައި އުޅޭ އެހެން މަހެއްގެ މައްޗަށް ވިސްނާ މިމަހަށް ތުން ބިބީ ގެ ނަމުން ނަންދެވިފައި ވަނީ އެވެ.

ތުން ބިބީ އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަރުގެ މުރަކަ ސަރަހައްދުގައި ގިނައިން އުޅޭ ބާވަތެކެވެ. މިމަހާ އެކުގައި މިޔާ ވަރަށް ވައްތަރު ތުންގަނޑުގެ ދިގުމިނުން މެނުވީ ވަކިކުރަން ދަތިމަހެއް އުޅެއެވެ. ޢާންމު ގޮތެއްގައި މީގެ މަސް އުޅެނީ ޖޯޑް ޖޯޑަށެވެ. މަހުގެ ތުންގަނޑު ދިގުކޮށް ހިމަހޮޅިއެއް ހުރެއެވެ. މިތުނބުން ގާގަލާއި މުރަކަތަކުގައި ހުންނަ ލޯވަޅުތަކުގައި ތިބޭ ކުދި ފަނިފަކުސަ ކައިހަދައެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 12 ހަރުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ގަދަ ރީނދޫ ކުލައެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ކަޅުކުލައިގެ ލަފެއް ވަށްކޮށް ހުރެއެވެ. ބޮލުގެ މަތީބައިގެ ކުލައަކީ ވެސް ކަޅުކުލައެވެ. ތިރީބައިގެ ކުލައަކީ ހުދުކުލަ އެވެ. މިއީ އިންޑިޔާ ކަނޑުގެ ހުރިހާ ހިސާބެއްގައި ހެން އުޅޭ މަހެކެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކޮކާ ބިބީ

ކޮކާ ބިބީ()ނުވަތަ ()  އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުގެ ބޭރުގައި މުރަކަތަކާއި ގާތަކުގެ ތެރޭގައި ދިރިއުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މަހެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ދިރޭ މަސް އެކްސްޕޯޓް ކުރާ ފަރާތްތަކުން ވަރަށް ޝައުގުވެރިކަމާއެކު ހިފައި އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަހަށް ވަކި ނަމެއް ދިވެހިންތެރޭގައި ކިޔާފައި ނެތުމާއެކު، މަހަށް އިގިރޭސިން ކިޔާފައިވާ ނަމާ ގުޅުވައިގެން، މަހުގެ ސިފަޔަށް އަދި އުޅުމަށް ބަލާ މިމަހަށް **ކޮކާ ބިބީ** ކިޔާ ނަންދީފައި ވަނީ އެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 13 ހަރުކައްޓާއެކު، 23އާއި 25އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކަށި، 15 ނުވަތަ 16 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގެ ކުލައަކީ ހުދުކުލަ އެވެ. ފަހަތުކޮޅުގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ. މަހުގެ ލޯ ހުރަސްކޮށް ކަޅުކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގެއް މަހުގެ މަތީ މަޑުކޮތަރިބައިގެ ބުޑުން ފެށިގެން ނިގޫފަތުގެ ބުޑު ހުރަސްކޮށް ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ މަޑު ކޮތަރިތަކުގެ ބުޑަށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ދެކަތްޕަށް ހުންނަ އަޅިކުލައިގެ ފަނޑު ރޮނގުތަކެއް ވެސް ހުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ތިނެސްކަން ބިބީ

ތިނެސްކަން ބިބީ()ނުވަތަ () އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުގެ މުރަކަތަކުގެ ތެރޭގައި ދިރިއުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް ފަރުފަރާ ފަޅުފަޅުގެ ބޭރުގައި ޖޯޑްޖޯޑަށް އުޅެއެވެ. އޮއިރޮނގު ބިބީ އަކީ ދިވެހިން އާންމުކޮށް ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫނަސް، ދިރޭމަސް ބޭރުކުރާ ފަރާތްތަކުން ވަރަށް ޝައުގުވެރިކަމާއެކު ހިފާއުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ގިނަ ބިބީ އާއި ޚިލާފަށް މޫދުތެރޭގައި އުޅޭއިރު ކޮތަރިބައި ރަގަޅަށް ހުޅުވާލައިގެން، ތިނެސްކަން ގޮތަކަށް ހުންނަ މަހެއް ކަމުން މިމަހަށް ތިނެސްކަން ބިބީ ކިޔާފައިވަނީ އެވެ. މިމަސް ދިރިއުޅެނީ 3-15 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައެވެ. ތިނެސްކަން ބިބީ 15 ސމ އަށް ދިގުވެއެވެ.

މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 11 ކައްޓާއެކު، 24 ނުވަތަ 25 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކަށްޓާއެކު، 20 ނުވަތަ 21 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ.

މަހުގެ ކުލައަކީ މަޑު މުށިކުލަ އެވެ. ނަމަވެސް މުޅި ހަށިގަނޑުގައި ގަދަމުށި ކުލައިގެ ކުރެހުމެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ތުނބާއި ލޮލުގެ ހުރަހަށް ދެމިފައި ހުންނަ ރޮނގާއި އަދި ކަރުތާފަތުގެ މަތިން މަހުގެ ހުރަހަށް ހުންނަ ރޮނގުގެ ކުލައަކީ ރަތް ކުލައެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގައި ފުޅާކޮށް ތުތިމަސް ގޮތަށް ހުންނަ ކަޅުކުލައިގެ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. މިރޮގުގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ރީނދޫ ކުލައެއް ގައެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ބުޑުދަށުގައި ހުރަހަށް ރީނދޫ ކުލައިގެ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ހަނދުފަޅި ބިބީ

ހަނދުފަޅި ބިބީ()ނުވަތަ () އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުގެ ބޭރުގައި ދިރިއުޅޭ ވަރަށް ރީތި މަހެކެވެ. ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި މިމަހަށްކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ނެތުމާއެކު މަހަށްކިޔާ ސައިންޓިފިކް ނަމާ ގުޅޭ ގޮތުން، އަދި މަހުގެ ބޮލުގެ މަތިން ފެށިގެން ކަރުތާފަތުގެ މެދާއި ހަމައަށް ހުދުކުލައިގައި ހަނދުފަޅި ބުރަށް ހުންނަ ފުޅާ ރޮގަށް ނިސްބަތްކޮށް މިމަހަށް **ހަނދުފަޅި ބިބީ** ކިޔާފައިވަނީ އެވެ.

ހަނދުފަޅި ބިބީ އަކީ ދިވެހިން އާންމުކޮށް ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫނަސް، ދިރޭމަސް ބޭރުކުރާ ފަރާތްތަކުން ވަރަށް ޝައުގުވެރިކަމާއެކު ހިފާއުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ އެކަހެރިކޮށްނާއި، ޖޯޑްޖޯޑަށް، އަދި ކުދި އައިން ހަދައިގެން ބައެއް ފަހަރު އުޅޭ މަހެކެވެ. އާންމުގޮތެއްގައި މިމަސް އުޅެނީ 3 ފޫޓާއި، 16 ފޫޓާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 11 އާއި 13 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ހަރުކަށި، އަދި 22 އާއި 25 އާއި ދެމެދުގެ އަދަަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރު 3 ކަށި، އަދި 17 އާއި 19 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތުގައި 15 ނުވަތަ 16 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ.

މަހުގައި ހުންނަނީ ރީނދޫ ކުލައިގައެވެ. މަހުގެ ލޮލުގެ ހުރަހަށް ވަރަށް ފަލަ ކަޅުކުލައިގެ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. މިރޮނގުގެ ފަހަތުގައި ހަނދުފަޅި ބުރަށް ހުންނަ ފުޅާ ހުދުކުލައިގެ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. އަދި މިހަނދުފަޅީގެ ފަހަތުން މަހުގެ މައްޗަށް ވާގޮތަށް ކަޅުކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ބުޑުދޮށް ހުންނަނީ ކަޅުކުލައިގައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަކީ ދައުލަތް ހިންގުމުގެ ތިން ބާރުގެ ތެރެއިން އެއް ބާރެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް މިހާރު އެކުލެވިގެންވަނީ 93 މެންބަރުގެ މައްޗަށެވެ. 

## ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބު
ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް އިންތިޚާބު ކުރަނީ ކޮންމެ ފަސް އަހަރަކުން އެއް އަހަރުއެވެ. 2008ވަނަ އަހަރު ތަޞްދީޤުކުރެއްވި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ އައު ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން ގިނަ ޕާޓީ އެކުލެވޭ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބެއް އެންމެ ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ބޭއްވީ 2009ވަނަ އަހަރުއެވެ. 

## ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސްކަން ކުރެއްވި ބޭފުޅުން
ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް އިންތިޚާބުކުރަނީ ކޮންމެ ދައުރެއްގެ ވެސް ފުރަތަމަ ޖަލްސާގައެވެ. މިގޮތުން މިހާރު ހިނގަމުންދާ 20ވަނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސަކަށް އިންތިޚާބުކުރައްވައިފައިވަނީ ފޮނަދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު ޢަބްދުއްރަޙީމް ޢަބްދުﷲ އެވެ. މިހައިތަނަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސްކަން ކުރައްވައިފައިވާ ބޭފުޅުންނަކީ:

# އަލްއަމީރު މުޙައްމަދު ފަރީދު ދީދީ 
# އަލްއުސްތާޛު އަޙްމަދު ކާމިލު ދީދީ
# އަލްއަމީރު އިބްރާހީމް ޢަލީ ދީދީ
# އަލްއަމީރު ޢަލީ ކުޑަރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނު
# އައްޝައިޚު މުޙައްމަދު ނަޞީރު މަނިކު
# އައްޝައިޚު މަލިމް މޫސާ މާފަތް ކަލޭގެފާނު
# އަންނަބީލު އިބްރާހީމް ފަރީދު ދީދީ
# ޞާޙިބުއްސަޢާދާ އަލްފާޟިލް އަޙްމަދު ޒަކީ
# އައްޝައިޚު އަޙްމަދު ޝާޠިރު
# އަލްއުސްތާޛު އިބްރާހިމް ޝިހާބު
# އަލްއުސްތާޛު ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު
# އަލްފާޟިލް އަޙްމަދު ޒާހިރު
# އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ޝިހާބު
# ޢަބްދުﷲ ޝާހިދު
# ޢަބްދުﷲ މަސީޙު މުޙައްމަދު
# ޤާސިމް އިބްރާހީމް
# މުޙައްމަދު ނަޝީދު
# މުޙައްމަދު އަސްލަމް

## އިތުރު ފާލަންތައް
* http://www.majlis.gov.mv &mdash; ރަސްމީ ވެބްސައިޓް
ކަޅަލި ބިބީ

ކަޅަލި ބިބީ ()ނުވަތަ ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގައި ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް ވިލުވިލާއި ފަރުގެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައި ހުންނަ މުރަކަތަކުގެ ތެރޭގައި ވެސް އުޅެއެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މަހެއް ނޫނެވެ. މިމަހަށް ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ނެތުމާއެކު، މިމަހުގައި އެންމެ ތަފާތު ގޮތަކަށް ހުންނަ ސިފައަކީ ބުރަކަށި މަތި ވަރަށް ކަޅުވެފައި، މަހުގެ ދެފަރާތް އަލިކޮށް ހުރުން ކަމަށްވުމާއެކު، މިމަހަށް **ކަޅަލި ބިބީ** ކިޔާފައި ވަނީ އެވެ. ކަޅަލި ބިބީ އަކީ މަޑު މުރަކަ ކައިއުޅޭ މަހެއް ކަމުން ގިނައިން ފެންނަނީ މަޑުމުރަކަ ހުންނަ ހިސާބުތަކުން ޖޯޑްޖޯޑަށް އުޅެނިކޮށެވެ. ނަމަވެސް އެކަހެރިކޮށްނާއި ކުދި އައިން ހަދައިގެންވެސް މިމަސް އުޅޭތަން ފެނެއެވެ.

ކަޅަލި ބިބީ އަކީ ވަރަށް ރީތި ކުރެހުންތަކެއް އަޅާފައި ހުންނަ މަހެކެވެ. މަހުގެ ވަށައިގެން ހުންނަނީ ވަރަށް ރީތި ރީނދޫ ކުލައެކެވެ. މަހުގެ ލޯ ހުރަސްކޮށް ކަޅުކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގެ ކުރީކޮޅުން ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ކަޅުކުލައިގެ ވަށްލަފެއް ހުރެއެވެ. އަދި މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީގައި ކަޅުކޮށް ހަނދުފަޅި ބުރަށް ހުންނަ ބައެއް ވަރަށް ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. މަހުގެ ހުދު ދެއަރިމަތީގައި ކަޅުކުލައިގެ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮަތަރިބައިގައި 12 ވަރަށް މަދުން 13 ހަރުކައްޓާއެކު 18 އާއި 20 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް  މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި ހަރުކޮށް ހުންނަ 3 ކައްޓާއެކު 16 އާއި 18 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތުގައި 14 ނުވަތަ 15 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މިމަސް 6 އިންޗި އަށް ބޮޑުވާ ކަމަށް ވެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
މޯންސްޓަރ ހައުސް (ފިލްމް)

**** އަކީ 21 ޖުލައި، 2006 ގައި ރިލީޒް ކުރެވި އެކަޑަމީ އެވޯރޑްސް އަށް ނަން ހޮވިފައިވާ ކޮމްޕިއުޓަރ އެނިމޭޓެޑް ކާރޓޫން ފިލްމެކެވެ.   

## އަދި އިތުރަށް ބައްލަވާލައްވާ
*އެނިމޭޓެޑް ފީޗަރ-ލެންތް ފިލްމްތަކުގެ ލިސްޓް
*ކޮމްޕިޔުޓަރ އެނިމޭޓެޑް ފިލްމްތަކުގެ ލިސްޓް

## އިތުރު ފާލަންތައް
*ރަސްމީ ވެބްސައިޓް
*
*
*
ޗިސްމޭގެ ބޯ

**ޗިސްމޭގެ ބޯ** ނުވަތަ () އޮންނަނީ ކުޑަގޮހޮރުގެ ފުރަތަމަ ބައި ނުވަތަ ޑުއަޑީނަމް *ސީ* އަކުރެއްގެ ބައްޓަމަށް އޮންނައިރު ތަބީޢީ ގޮތުން އުފެދިފައި އިންނަ ޖާގައިގެ ތެރޭގައެވެ. ނުވަތަ އެޖާގައިގެ ތެރެއަށް ރީތިކޮށް ޗިސްމޭގެ ބޯ އިންނަނީ ފެތިފައެވެ. ޗިސްމޭގެ ބޯ ގެ ކުރިމަތީ ފަރާތް އިންނަނީ ސީދާ ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު ގައި ޖެހިފައެވެ. ޗިސްމޭގެ ބޮލުގެ ތިރީބައި އިންނަނީ ޕެރިޓޯނިއަމް ނުވަތަ ()   އިން ނިވާކުރެވިފައެވެ. އަދި މިތަން ޖެހިފައި އިންނަނީ ޖެޖޫނަމް ގެ ކޮއިލް ތަކުގައެވެ. ޗިސްމޭގެ ބޮލުގެ ފަހަތް ޖެހިފައި އިންނަނީ އިންފީރިއާ ވީނާ ކޭވާ ނުވަތަ () އަދި ރީނަލް ވެއިން ނުވަތަ () ނިމޭ ހިސާބުގައެވެ. ޗިސްމޭ ބޮލުގެ ފަހަތުން މަތީ އަރިމަތީ ފަރާތުގައި ބައިލް ޑަކްޓް ނުވަތަ ()   އަށް ޚާއްޞަ ވަޅުކޮޅެއް ނުވަތަ އަޑިކޮޅެއް ހެދިފައި އިދެއެވެ.

ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު
ޤިސްމު:ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް
ޗިސްމޭގެ ކަރު

**ޗިސްމޭގެ ކަރު** ނުވަތަ () އަކީ ޗިސްމޭގެ ބޯ،ޗިސްމޭގެ ޖިސްމު އާއި ގުޅުވައިދޭ ހިމަ ބައެކެވެ. ކުރިމަތިން ޗިސްމޭގެ ކަރު އިންނަނީ ޕެރިޓޯނިއަމް ނުވަތަ () އިން ނިވާކުރެވިފައެވެ. އަދި މިބައި ޖެހިފައި އިންނަނީ މައިދާ އާއި ޑުއަޑީނަމް އާއި ދެމެދުގައިވާ ޕައިލޯރަސް ނުވަތަ () އޭ ކިޔޭ ބައިގައެވެ. ޗިސްމޭގެ ކަރު ފަހަތުން ޖެހިފައި އިންނަނީ ސްޕީރިއާ މެސެންޓިރިކް ވެއިން ނުވަތަ () އަދި ސްޕްލެނިކް ވެއިން ނުވަތަ () ގުޅިގެން ޕޯޓަލް ވެއިން ނުވަތަ () އުފެދިފައިވާ ހިސާބުގައެވެ.

ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު
ޤިސްމު:ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް
ޗިސްމޭގެ ޖިސްމު

**ޗިސްމޭގެ ޖިސްމު** ނުވަތަ () އަކީ ކްރޮސް ސެކްޝަން ހެދުމުން ތިނެސްކަން ބައްޓަމަން ފެންނަ އެއްޗެކެވެ. މާނަައަކީ ޗިސްމޭގެ ޖިސްމުގައި 3 ބޯޑަރު އަދި 3 ސަތަޙަ އެކުލެވިގެން ވެއެވެ.

### ސަތަޙަތައް
* ކުރިމަތި ފަރާތް
ޗިސްމޭގެ ޖިސްމު ގެ ކުރިމަތި ފަރާތް ހުންނަނީ ޕެރިޓޯނިއަމް ނުވަތަ () އިން ނިވާކުރެވިފައެވެ. އަދި މިއީ މައިދާގެ ތަންމަތި ނުވަތަ () ގެ ބައެކެވެ. މާނައަކީ މައިދާ ހަށިގަނޑުގެ ތެރޭގައި އޮންނައިރު އޭގެ ދަށްފުށް ޖެހިފައި އޮންނަ އެނދެއް ނުވަތަ ތަންމައްޗެއް ފަދަ ތަނެކެވެ.

* ތިރީ ފަރާތް 
ޗިސްމޭގެ ޖިސްމު ގެ ތިރީ ފަރާތް ވެސް ވަނީ ޕެރިޓޯނިއަމް ނުވަތަ ()އިން ނިވާކުރެވިފައެވެ. އަދި މިބައި ޖެހިފައި ހުންނަނީ އަންނަނިވި ބައިތަކުގައި ކަނާތުން ފެށިގެން ވާތަށް ވާގޮތަށެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ޖެހިފައި އިންނަނީ ޑުއަޑީނަމް އާއި ޖެޖޫނަމް ގުޅޭކަން ނުވަތަ () ގައެވެ. ދެން ޖެހިފައި އިންނަނީ ޖެޖޫނަމް ގެ ކޮއިލް ތަކުގައެވެ. އެންމެ ފަހުން ޖެހިފައި އިންނަނީ ހުރަސް ފަލަ ގޮހޮރު އާއި ތިރިއަށްފައިބާ ފަލަ ގޮހޮރު ގުޅޭކަން ނުވަތަ () ގައެވެ.

* ފުރަގަހު ފަރާތް 
ޗިސްމޭގެ ޖިސްމު ގެ ފުރަގަހު ފަރާތް ނުވަތަ ފަހަތް ވެސް ވަނީ ޕެރިޓޯނިއަމް ނުވަތަ () އިން ނިވާކުރެވިފައެވެ. އަދި ފަހަތް ޖެހިފައި އޮންނަނީ ކަނާތުން ވާތަށް ވާގޮތަށް އަންނަނިވި ބައިތަކުގައެވެ. މާނައަކީ ޗިސްމޭ އޮންނާނީ މިދަންނަވާ ބައިތަކުގެ މަތީގައި ޖައްސާލައިގެން އޮންނަ ކަހަލަ ގޮތަކަށެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ޖެހިފައި އިންނާނީ އެބްޑަމިނަލް އެއޯޓާ ގައެވެ. އެއަށްފަހު ޖެހިފައި އިންނާނީ ސްޕީރިއާ މެސެންޓިރިކް އާޓަރީ ނުވަތަ () ފެށޭ ތާގައެވެ. ދެން ޖެހިފައި އިންނާނީ ވާތު ސޯސް މޭޖަރ މަސްގަނޑުނުވަތަ () ގައެވެ. އަދި އެއަށްފަހު ޖެހިފައި އިންނަނީ ވާތު ސްޕްރަރީނަލް ގްލޭންޑް އަދި ވާތު ގުރުދާ ގައެވެ. މިދެންނެވި ބައިތަކާއި ޗިސްމޭގެ ޖިސްމުގެ ފަހަތާއި ދެމެދުގައި ހުރަހެއްގެ ގޮތުގައި މަތިން ސްޕްލެނިކް ވެއިން ނުވަތަ () އަދި ތިރިން ރީނަލް ވެއިން ނުވަތަ ()ހުރަސްކޮށްފައި ވެއެވެ.

### ބޯޑަރުތައް
* މަތީ ބޯޑަރު: ޖެހިފައި އިންނަނީ ހުންކޮށި އާޓަރީ ގައެވެ. 
* ކުރިމަތީ ބޯޑަރު: ކުރިމަތީ ބޯޑަރުގައި ހުރަސް މީސަ ކޯލޯން ތަތްވެފައި އިނދެއެވެ. 
* ތިރީ ބޯޑަރު: ތިރީ ފަރާތް ފުރަގަހު ފަރާތާއި ވަކިކޮށްދެނީ މިބޯޑަރެވެ.

ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު
ޤިސްމު:ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް
ޗިސްމޭގެ ނިގޫ

**ޗިސްމޭގެ ނިގޫ** ނުވަތަ ()  އަކީ ޗިސްމޭ ގެ ނިމޭ ހިސާބުގައިވާ ހިމަ ބައެވެ. ޗިސްމޭގެ ނިގުލުގެ ކޮޅު ގޮސް ޖެހިފައި އިންނަނީ ހުންކޮށި ގައެވެ. އަދި އޭގެ ކުރިން ނިގޫ ގޮސްފައި އިންނަނީ ލިއެނޯ-ރީނަލް ލިގަމެންޓް ނުވަތަ () ގެ ދެފަށަލަ ދޭތެރެއިންނެވެ.

ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު
ޤިސްމު:ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް
ޗިސްމޭގެ އެންޒައިމްތައް

### ޕްރޮޓީން ބައިކުރާ އެންޒައިމްތައް
ޕްރޮޓީން ބައިކުރާ އެންޒައިމްތައް () އާންމު ގޮތެއްގައި ދޫކުރަނީ ހީވާގިކަމެއްނެތް ޕްރޯއެންޒައިމް ތަކެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އަދި މިއެންޒައިމްތައް މުރާލިވެ، ހަރަކާތްތެރިވަނީ ހަމައެކަނި ކުޑަ ގޮހޮރު ގެ ތެރޭގައެވެ. މިގޮތުން ޕްރޮޓީން ބައިކުރާ ނުވަތަ ވަކިކުރާ އެންޒައިމް ތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ އަންނަނިވި އެންޒައިމް ތަކެވެ.

#### ޓްރީޕްސިނަޖަން
ޓްރީޕްސިނަޖަން ()ކުޑަ ގޮހޮރުގެ ތެރޭގައި ހީވާގިވެ، ޓްރީޕްސިން ()އަށް ބަދަލުވެއެވެ. ޓްރީޕްސިނަޖަން ހީވާގިވަނީ ޑުއަޑީނަމް ގެ އެތެރޭގެ ދުލިފަށް އިން ދޫކުރާ އެންޓިރަކައިނޭސް() ކިޔާ އެންޒައިމެއްގެ އެހީގައެވެ. ޓްރިޕްސިން އަކީ ޓްރީޕްސިނަޖަން އާއި، އެހެނިހެން އެންޒައިމްތައް ވެސް ހީވާގީކޮށް މުރާލިކުރުވާ އެންޒައިމް އެކެވެ.

#### ކީމަޓްރީޕްސިނަޖަން
ކީމަޓްރީޕްސިނަޖަން () ޓްރީޕްސިން ގެ އެހީގައި ހީވާގިވެ، ކީމަޓްރީޕްސިން() އަށް ބަދަލުވެއެވެ.

#### ޕްރޯއިލަސްޓޭސް
ޕްރޯއިލަސްޓޭސް() ޓްރީޕްސިންގެ އެހީގައި ހީވާގިވެ، އިލަސްޓޭސް() އަށް ބަދަލުވެއެވެ.

#### ޕްރޯކާބޮކްސީޕެޕްޓައިޑޭސް
ޕްރޯކާބޮކްސީޕެޕްޓައިޑޭސް ()ޓްރީޕްސިން ގެ އެހީގައި ހީވާގިވެ، ކާބޮކްސީޕެޕްޓައިޑޭސް() އަށް ބަދަލުވެއެވެ. ކާބޮކްސީޕެޕްޓައިޑޭސް އަކީ ޕޮލިޕެޕްޓައިޑް މޮލިކިޔޫލް ތަކުން އަމީނޯ އެސިޑް ވަކިކުރުމަށް އެހީވެދޭ އެންޒައިމް އެކެވެ.

### ފެޓް ބައިކުރާ އެންޒައިމްތައް
#### ޕެންކްރީއެޓިކް ލައިޕޭސް
ޕެންކްރީއެޓިކް ލައިޕޭސް() އަކީ ޓްރައިގްލައިސަރައިޑް މޮނަގްލައިސަރައިޑް އަދި ފެޓީ އެސިޑް އަށް ބަދަލުކުރުވާ މުރާލި ހީވާގި އެންޒައިމް އެކެވެ. ބައިލް ސޯލްޓް ހުރުމަކީ މިއެންޒައިމްގެ މަސައްކަތް ހަލުވިކުރުވާ ކަމެކެވެ.

#### ޕްރޯފޮސްފަލައިޕޭސް އޭ-2
ޕްރޯފޮސްފަލައިޕޭސް އޭ-2 ()ޓްރީޕްސިން ގެ އެހީގައި ހީވާގިވެ، ފޮސްފަލައިޕޭސް އޭ-2 ()އަށް ބަދަލުވެއެވެ. ފޮސްފަލައިޕޭސް އޭ-2 ފޮސްފަލިލިޕިޑް ތައް ފެޓީ އެސިޑް އަދި ލައިސޯފޮސްފަލިޕިޑް ތަކަށް ބަދަލު ކުރުވުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.

#### ކޮލެސްޓަރައިލް އެސްޓަރ ހައިޑްރަލޭސް
ކޮލެސްޓަރައިލް އެސްޓަރ ހައިޑްރަލޭސް() އަކީ ކުޑަ ގޮހޮރުގައި ކޮލެސްޓީރޯލް އިން އެސްޓަރ () ތައް ވަކިކޮށް ކޮލެސްޓިރޯލް() މިނިވަންކޮށްދޭ އެންޒައިމް އެކެވެ.

### ޕެންކްރީއެޓިކް އަލްފާ އަމިލޭސް
ޕެންކްރީއެޓިކް އަލްފާ އަމިލޭސް ()އަކީ ހީވާގި، އަދި ހަރަކާތްތެރި އެންޒައިމް އެކެވެ. މިއެންޒައިމްގެ މަސައްކަތަށް ކްލޮރައިޑްގެ އެހީ ބޭނުންވެއެވެ. އެގޮތުން ކްލޮރައިޑްގެ އެހީގައި ސްޓާރޗް މޮލްޓޯސް()، މޮލްޓޯޓްރިއޯސް() އަދި އަލްފާ-ލިމިޓް ޑެކްސްޓްރިން އަށް ބަދަލުކުރުވައެވެ.

### ޕެންކްރީއެޓިކް ނޫކްލީއޭސް ތައް
ޕެންކްރީއެޓިކް ނޫކްލީއޭސް() ތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ ރައިބަނޫކްލީއޭސް، ޑިއޮކްސީ ރައިބަނޫކްލީއޭސް އެންޒައިމް އެވެ. މިއެންޒައިމް ތަކަކީ ނޫކްލީއަޓައިޑް ތައް އުފެއްދުމަށް މުހިއްމު އެންޒައިމް ތަކެކެވެ.

ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު
ޤިސްމު:ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް
ބައިލް ޕިގްމެންޓް

ބައިލް ޕިގްމެންޓް() ތަކަކީ ހިމަގްލޯބިން މެޓަބޮލިޒަމްގެ އެންމެ ފަހު މަރުޙަލާގައި އުފެދޭ އުފެދުންތަކެކެވެ. ލޭގެ ތެރޭގައި ގިނަދުވަސްވެފައިވާ ލޭގެ ރަތް ސެލް ފަޅައިގެން ދިއުމުން އެއިން ބޭރުވާ ހިމަގްލޯބިން ރެޓިކިޔުލޯއިންޑޯތީލިއަލް ސެލް ތަކުން()(މެކްރަފޭޖް) ދިރުވާލައެވެ. މެކްރަފޭޖްގެ ތެރޭގައި ހިމަގްލޯބިން ހީމް އަދި ގްލޯބިން އަށް ބައިވެގެން ދެއެވެ. އެއަށްފަހު ހީމް ގައި ހިމެނޭ ދަގަނޑުގެ ބައި ވަކިކޮށް ފުރަމޭ، އަދި ކަށީގެ މަދު ގެ ތެރޭގައި ރައްކާކުރެއެވެ. ދަގަނޑު ފިޔަވައި، ހީމް ގައި ދެންހިމެނޭ ބައި ބިލިވާޑިން() ކިޔާ ފެހި ޕިގްމެންޓް އަކަށް ބަދަލުވެއެވެ.

ދެން ބިލިވާޑިން ބަދަލުވަނީ ބިލިރޫބިން() ކިޔާ ރީނދޫ ޕިގްމެންޓް އަކަށެވެ. ބިލިރޫބިން ލޭގެ ތެރެއަށް ގޮސް އަލްބިޔޫމިން() އާއި އެކުވެ، ހީމަބިލިރޫބިން() އުފެދެއެވެ. ލޭގައި ހިމެނޭ މައި ބިލިރޫބިން އަކީ މިއީއެވެ. މިވައްތަރުގެ ބިލިރޫބިން ގުރުދާގެ ގްލޯމެރޫލައި ތަކުން ފުރާނައެއް ނުދެއެވެ. އެހެންކަމުން މިވައްތަރުގެ ބިލިރޫބިން ކުޑަކަމުދާ ތަކެތިގެ ތެރޭގައެއް ނުހުންނާނެއެވެ.

ފުރަމޭގެ ތެރޭގައި ހީމަބިލިރޫބިން އިން އަލްބިޔޫމިން ވަކިކޮށް، ބިލިރޫބިން އެހެން މާއްދާތަކަކާއި އެކުވެއެވެ. މިގޮތުން ބިލިރޫބިން ގެ 80 އިންސައްތަ އެކުވަނީ ގުލޫކިޔުރޮނިކް އެސިޑް() އާއެެވެ. 10 އިންސައްތަ ސަލްފޭޓް() އާއި އެކުވާއިރު ބާކީ އިންނަ 10 އިންސައްތަ އެކުވަނީ އެހެނިހެން މާއްދާތަކާއެވެ. އަދި މިގޮތަށް ބިލިރޫބިން މިބުނި މާއްދާތަކާ އެކުވެގެން އުފެދެނީ ކޮލެބިލިރޫބިން() އެވެ. އަދި މިވައްތަރުގެ ބިލިރޫބިން ބައިލް ކެނަލިކިޔުލައި ތަކަށް ގޮސް ބައިލް ގެ ތެރޭގައި ހިމެނިގެން ކުޑަ ގޮހޮރުއަށް ވާޞިލް ވެއެވެ. ބައިލް އަށް އޭގެ އެކުލެވޭ ރީނދޫ ކަން ގެނެސްދެނީ މިވައްތަރުގެ ބިލިރޫބިން ގެ ސަބަބުންނެވެ. ނަމަވެސް ކޮލެބިލިރޫބިން ގެ ކުޑަ މިންވަރެއް ލޭގެ ތެރެއަށް ގޮސް، ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި އާއެކު ހަށިގަނޑުން ބޭރުވެގެން ދެއެވެ.

ބޮޑު ގޮހޮރު ގެ ތެރޭގައި ކޮލެބިލިރޫބިން ގެ މިންވަރެއް ބެކްޓީރިޔާގެ ސަބަބުން ޔޫރޯބިލިނަޖަން() ކިޔާ ކުލައެއް ނުހުންނަ މާއްދާއަކަށް ބަދަލުވެއެވެ. ޔޫރޯބިލިނަޖަންގެ ބޮޑުބައި ބޮޑު ކަމުދާ ތަކެއްޗާއެކު ސްޓާކޯބިލިނަޖަން()ގެ ގޮތުގައި ބޭރުވެގެން ދެއެވެ. ސްޓާކޯބިލިނަޖަން ވައިގެ ތެރެއަށް ހުށަހެޅުމުން އޮކްސިޑައިޒްވެ، ސްޓާކޯބިލިން() އަށް ބަދަލުވެއެވެ. ބޮޑުކަމުދާ ތަކެތި ބޭރުވެ ގިނައިރުވުމުން އޭގައި ޖެހޭ މުށި ކުލައިގެ އަސްލަކީ ސްޓާކޯބިލިން އެވެ. ޔޫރޯބިލިނަޖަން 5 އިންސައްތަ ލޭގެ ތެރެއަށް ގޮސް ގުރުދާއަށް ވާޞިލްވެ، ކުޑަކަމުދާ ތަކެތިއާއެކު ބޭރުވެގެން ދެއެވެ. ޔޫރޯބިލިނަޖަން ވައިގެ ތެރެއަށް ހުށަހެޅުމުން އޮކްސިޑައިޒްވެ، ޔޫރޯބިލިން() އަށް ބަދަލުވެއެވެ.

ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު
ޤިސްމު:ބިލިއަރީ ނިޒާމް
ޤިސްމު:ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް
ޓްރާންސްފަރ ޕޭމަންޓަކީ ކޮބާ؟

ސިޔާސީ ޢިލްމާއި އިޤްތިޞާދީ ޢިލްމުގައި ޓްރާންސްފަރ ޕޭމަންޓަކީ ބަދަލުގައި ޚިދުމަތެއް ނުވަތަ މުދަލެއްވިޔަސް ހޯދުމެއްނެތި ސަރުކާރުން ފަރުދުންނަށް ކުރާ ހޭދައެވެ. އިޤްތިޞާދީ ޢިލްމުގައި ޓްރާންސްފަރ ޕޭމަންޓު ބެލެވެނީ ސަލްބީ ޓެކުހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ވެލްފެއަރ އަށާއި އާއި އިޖްތިމާޢީ ޢަދާލަތަށާއި ޕެންޝަންއަށް ސަރުކާރުން ކުރާ ހޭދަތަކަކީ، ޓްރާންސްފަރ ޕޭމަންޓުގެ މިސާލުތަކެވެ.
މައިދާގެ މަސައްކަތް ބެލުމަށް ކުރެވޭ ޓެސްޓްތައް

* މައިދާގެ އެކްސް-ރޭ ނެގުން :ބޭރިއަމް މީލް އެއް ބޭނުންކުރުމަށްފަހު މައިދާގެ އެކްސް-ރޭ ނެގުމުން މައިދާގެ ސައިޒު، އެތެރޭގެ ހަރަކާތް، އަދި ބައެއް ކަހަލަ ބަލިތައް މިސާލަކަށް މައިދާގެ ފާރު، އަދި މައިދާގެ ކެންސަރު ފަދަ ބަލިތައް ދެނެގަނެވެއެވެ.

* ގެސްޓްރޯސްކަޕީ() ހެދުން: މިއީ ވެސް މައިދާގެ ބަލިތައް ޓެސްޓް ކުރުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ ގޮތެކެވެ.
* ހައިބަނޑާހުއްޓައި މައިދާއިން މައިދާ ޖޫސް ނަގައިގެން ތަޙްލީލު ކުރުން
ހައިބަނޑާ ހުންނަތާ 12 ގަޑިއިރު ވުމަށްފަހު ބަލިމީހާގެ އަނގަ އިން މައިދާ އަށް ހިމަހޮޅި(ރައިލް ޓިއުބު) އެއް ލައްވައިގެން މައިދާ ޖޫސް ނަގާނީ އެވެ. އެއަށްފަހު އެޖޫސް ޓެސްޓް ކުރާނީ އެވެ. މިޓެސްޓްކުރާއިރު ބެލޭކަންތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ. 
** މައިދާ ޖޫސް ހުރި މިންވަރު: އާންމު ގޮތެއްގައި ގަޑިއަކު 60-40 މިލިލީޓަރުގެ މައިދާ ޖޫސް އުފެދެއެވެ. 
** މައިދާ ޖޫސް ގައި އާންމުކޮށް ހުންނަ މާއްދާތައް ހުރި މިންވަރު ބެލުން: އެގޮތުން ހައިޑްރޯކްލޮރިކް އެސިޑް، ޕެޕްސިން އަދި މިޔޫކަސް ސެލް ހުރި މިންވަރު ބެލެއެވެ. 
** އާންމުކޮށް ނުހުންނަ މާއްދާތައް ހުރިމިންވަރު ބެލުން: އެގޮތުން ލޭ އަދި ކެންސަރު ސެލް ތައް ފަދަ ބައިތައް ހުރިތޯ ބެލެއެވެ.
* ހިސްޓަމީން ޓެސްޓް(): 
ހިސްޓަމީން އަކީ ސީދާ ގޮތެއްގައި ޕަރައިޓަލް ސެލްތައް ހީވާގިކޮށް މުރާލިކުރާ މާއްދާއެކެވެ. މިޓެސްޓް ހެދުމަށް ހައިބަނޑާހުރެ މައިދާ ޖޫސް ކުރިން ބުނިގޮތަށް މައިދާ އިން ނަގައެވެ. އެއަށްފަހު 0.5 މިލިގްރާމްގެ ހިސްޓަމީން ހަންގަނޑުގެ ދަށަށް އިންޖެކްޝަނަކުން ފޮނުވާލައެވެ. އަދި އެއަށްފަހު 1 ގަޑިއިރުވަންދެން ކޮންމެ 5 މިނިޓަކުން 1 ފަހަރު މައިދާ ޖޫސް ނަގައެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި 15-10 މިނިޓާއި ދެމެދުގެ ވަގުތެއްގެ ތެރޭގައި އެސިޑް ބޭރުކުރާ މިންވަރު އޭގެ އެންމެ މަތީ ދަރަޖައަށް ވާޞިލްވެއެވެ. އަދި އެގޮތުގައި 20 މިނިޓްވަންދެން އެސިޑް ބޭރުކޮށްކޮށް ހުރެއެވެ.

މިޓެސްޓަކީ މައިދާގެ އެތެރޭގެ ދުލިފަށްތަކުގެ ބާރު ދެނެގަންނަ ޓެސްޓެކެވެ. އަދި މިއީ ޓްރޫ އެނަސިޑިޓީ އާއި ފޯލްސް އެނަސިޑިޓީ ވަކިކޮށްދޭ ޓެސްޓެކެވެ. ޓްރޫ އެނަސިޑިޓީ ގައި މިޓެސްޓް ނެގެޓިވް ވާއިރު ފޯލްސް އެނަސިޑިޓީ ގައި މިޓެސްޓް ވާނީ ޕޮޒިޓިވް އެވެ. ނަމަވެސް ހިސްޓަމީން އަކީ ލޭހޮޅިތައް ފުޅާކޮށްދޭ މާއްދާ އެއްކަމުން ހިސްޓަމީން އިންޖެކްޝަން ޖެހުމުން ބޮލުގައި ރިހުން، ލޭގެ ޕްރެޝަރުދަށްވުން އަދި ޝޮކްޖެހުން ފަދަ ކަމެއް މެދުވެރިވުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. މިސަބަބާހުރެ މިހާރު ހިސްޓަމީންގެ ބަދަލުގައި ބޭނުންކުރެވެނީ ޕެންޓަގެސްޓްރިން ކިޔާ މާއްދާއެކެވެ.

* އިންސިޔުލިން ޓެސްޓް(): 
އިންސިޔުލިން އަކީ ނުސީދާކޮށް މައިދާ ޖޫސް ބޭރުކުރުން އިތުރުކޮށްދޭ މާއްދާއެކެވެ. މިޓެސްޓް ހެދުމަށް ހައިބަނޑާހުރެ މައިދާ ޖޫސް ކުރިން ބުނިގޮތަށް މައިދާ އިން ނަގައެވެ. އެއަށްފަހު އިންސިޔުލިންގެ ކުޑަ ޑޯޒެއް ލޭގެ ތެރެއަށް އިންޖެކްޝަނަކުން ފޮނުވާލައެވެ. އަދި އެއަށްފަހު 1 ގަޑިއިރުވަންދެން ކޮންމެ 5 މިނިޓަކުން 1 ފަހަރު މައިދާ ޖޫސް ނަގައެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި 30-15 މިނިޓާއި ދެމެދުގެ ވަގުތެއްގެ ތެރޭގައި އެސިޑް ބޭރުކުރާ މިންވަރު އޭގެ އެންމެ މަތީ ދަރަޖައަށް ވާޞިލްވެއެވެ.

ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު
ޤިސްމު:ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމް
ހެދުނުގެ ބަލި

ހެދުނުގެ ބަލި() އަކީ ބަލިވެއިންނަތާ ކުރީކޮޅު މާބަނޑު އަންހެނުންނަށް ކުރިމަތިވާ މޭނުބައިކުރުމާއި، އެކު ހޮޑުލެވުމަށް ކިޔާ ނަމެކެވެ. ބަލިވެ އިންނަ %90 އިންސައްތަ އަންހެނުންނަށް މިކަމުގެ އުދަގޫ ފޯރައެވެ. ގިނަމީހުންނަށް މިކަން ކުރިމަތިވަނީ ހެދުނުކޮޅުއެވެ. އިގިރޭސިބަހުން *މޯރނިންގ ސިކްނެސް*(ހެދުނުގެ ބަލި)އޭ ކިޔަނީ މިސަބަބާހުރެއެވެ.ނަމަވެސް ހައިބަނޑާ ހުރިކަމުގައި ވާނަމަ ދުވާލުގެ ކޮންމެ ވަގުތަކުވެސް މިއުދަގޫތައް ކުރިމަތިވުމަކީ ވެދާނެކަމެކެވެ. ހެދުނުގެ ބަލީގެ އެންމެ ނުރައްކާތެރި ހާލަތަށް *ހައިޕަރެމީސިސް ގްރެވިޑޭރަމް*(Hyperemesis gravidarum) އޭ ކިޔައެވެ.

ބުނެވޭގޮތުގައި މިއީ ބަލިވެ އިނުމާއިގުޅިގެން ހަށިގަނޑުގައި އެކުލެވޭ ހޯރމޯންތަކަށް އަންނަ ބަދަލަކާއިގުޅިގެން ކުރިމަތިވާކަމެކެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި މޭނުބައިކުރުމާއި، ހޮޑުލެވުން ނުވަތަ ހެދުނުގެ ބަލި ފުރަތަމަ 3މަސް ފާއިތުވެ ދިއުމުން ( ބަލިވެއިނުމާއެކު އިތުރުވާ ހޯރމޯންތަކުގެ މިންވަރު ދަށްވުމުން ) ރަގަޅުވެއެވެ.
 
މޭނުބައިކުރުމާއި ހޮޑުލެވުން ކުޑަކުރުމަށް އަންނަނިވި ކަންތައްތައް އެހީއަކަށް ވާނެއެވެ.

* ލުއިކޮށް ގިނަގިނައިން ކެއުން ( ދުވާލަކު 6 ނުވަތަ 8 ފަހަރު ) 
* ތެޔޮ،ހަވާދު އެކުލެވޭ ކުޅި ކާނާއާއި، ދުރުހެލިވުން 
* އެއްފަހަރު ކެއުމާއި، އަނެއްފަހަރު ކެއުމާއި ދޭތެރޭ ގިނަގިނައިން ދިޔާތަކެތި ބުއިން: މިގޮތުން އިގުރުސައި، އަދި ކުދީނާ ސައި ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ.
* ކޮފީ،ކަޅުސައި ފަދަ ބުއިންތަކާއި، ދުރުހެލިވުން

* ޕްރޮޓީން އެކުލެވޭ ކާނާ ގިނައިން ބޭނުންކުރުން : މިގޮތުން ބަދަން،ޕީނަޓް ބަޓަރު ފަދަ ކާނާ ބޭނުންކުރެވިދާނެ އެވެ.
* އިގުރު އެކުލެވޭ ކާނާ ބޭނުންކުރުން 
* މޭނުބައިކުރުވާ ކާނާއާއި، ވަސްތަކާއި، ވީވަރަކުން ދުރުހެލިވުން 
* ޕާން،ބަނަސް،ފާރޮށި،ޗީޒް ފަދަ ސްޓާޗް އެކުލެވޭ ކާނާ ބޭނުންކުރުން : މިފަދަ ކާނާ އެދުކައިރީގައި އަތުޖެހޭ ފަށުގައި ބެހެއްޓިދާނެއެވެ. ހެދުނުހޭލާ އެދުން ތެދުވުމުގެ ކުރިންނާއި، މެންދަމު ހޭލެވިއްޖެ ނަމަ މިފަދަ ކާނާ ބޭނުންކުރުމަކީ ފައިދާހުރި ކަމެކެވެ. ހަމަމިހެން މޭނުބައިކުރަން އުޅޭހެން ހީވާނަމަ ވެސް މިކާނާ ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ.
* މަތީގައި ބަޔާންކުރެވުނު ކަމަކުން މޭނުބައިކުރުމާއި، ހޮޑުލެވުމަށް ބަދަލެއް ނާންނަމަ ވިޓަމިން-ބީ(B6) ބޭނުންކުރުމަށް ޑޮކްޓަރެއްގެ ކިބައިން ލަފާހޯދިދާނެއެވެ. 
މާގިނައިން ހޮޑުލެވޭނަމަ ހަށިގަނޑުން ފެން ހުސްވާގޮތް (ފެންމަދުވުން) މެދުވެރިވުމަކީ އެކަށީގެންވާކަމެކެވެ. މިފަދަ ހާލަތުގައި ލަސްނުކޮށް ޑޮކްޓަރަކާއި، މަޝްވަރާކޮށް އެކަމުގެ އިރުޝާދު ހޯދިދާނެއެވެ. ހަމަމިހެން ބަރުދަން ލުއިވުން، ކުޑަކަމުދާތަކެތި ކުލަގަދަވެފައި ހުރުން ފަދަ ކަންތައްތައް ކުރިމަތިވުމަކީ ވެދާނެކަމެކެވެ.މޭނުބައިކުރުމާއި، ހޮޑުލެވުން ކުޑަވެ، އެކަމުގެ އަސަރު ފިލަން ފެށުމުން ގަވާއިދުން ކާތަކެތި ބޭނުންކުރަން ފެށިދާނެއެވެ. އަދި ބަލިވެއިންނަ ދުވަސްވަރު ނަގަންޖެހޭ ވިޓަމިންސް(Prenatal vitamins)ވެސް ނެގިދާނެއެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ޤިސްމު:އެކަށޭނަ ލިޔުން
ނޭފަތުން ލޭއައުން

ނޭފަތުން ލޭއައުން() ، ނޭފަތު އެތެރެހިކުން، ނޭފަތް ބެދުން، ފަދަ އުދަގޫތައް ކުރިމަތިވަނީ ނޭފަތާއި، އަނގަޔާއި، އަދި ކަރުގައިވާ ޓިޝޫތަކަށް ހޯރމޯންގެ އަސަރު ކުރުމާއި، ވިދިގެންނެވެ. ލޭއަންނަގޮތް މެދުވެރިވަނީ ހޯރމޯންގެ ސަބަބުން ނޭފަތުގެ އެތެރޭގައިވާ ލޭހޮޅިތައް ފުޅާވުމުންނެވެ.މިއީ އެހާ ސީރިއަސް މައްސަލަތަކެއް ނޫނެވެ. މިފަދަކަންކަން ބައެއްފަހަރު ފާހަގަނުވެވެސް ހިގައިދާނެއެވެ.

ޓިޝޫ ނުވަތަ ރުމާ ފަދަ އެއްޗަކުން ނޭފަތް ފޮޅާލާއިރު ލޭއައުމަކީ އެކަށީގެންވާކަމެކެވެ. މިގޮތަށް ދިމާވެއްޖެނަމަ ޝަހާދަތް އިގިލި އާއި ބޮޑުވައި އިގިލި އިން ނޭފަތުގެ ދެފަރާތުގައި ހިފަހައްޓާ ބާރަށް ފިއްތާލާށެވެ. އިރުކޮޅަކު މިގޮތަށް ހުރުމުން ލޭއައުން ހުއްޓެއެވެ. ނަމަވެސް މިބީދައިން އަމަލުކުރުމަށްފަހު ވެސް ލޭއައުން ނުހުއްޓޭނަމަ ޑޮކްޓަރަކަށް ދެއްކުމަކީ އެދެވިގެންވާކަމެކެވެ.

މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ނޭފަތުއެތެރެ ފުރި ބެދޭގޮތްވުމަކީ ދިމާވެދާނެކަމެކެވެ. ގިނައިން ފެންބުއިމާއި، ނިދާކޮޓަރީގައި ހިއުމިޑިފަޔރއެއް ބެހެއްޓުން، މިފަދަކަންކަމުން ސަލާމަތްވުމަށް އެހީއަކަށް ވާނެއެވެ. ނޭފަތުގެ ހިދުރީގެ އެތެރޭ ކައިރީގައި ޕެޓްރޯލިއަމްޖެލް ފަދަ ތެޔޮކޮށްދޭ އެއްޗެއް އުގުޅުމަކީ ވެސް ރަގަޅުކަމެކެވެ. މިއިންކަމަށް ބޭހެއް ބޭނުން ކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން ޑޮކްޓަރަކާއި މަޝްވަރާކުރުން ރަގަޅެވެ.

ޤިސްމު:ބަލިތައް