open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ބަނގު ރާ

ބަނގު ރަލަކީ މަސްތުވާ ދިޔާ އެއްޗަކަށް ކިޔާ ނަމެކެވެ. ބަނގުރަލުގައި ހިމެނޭ ކެމިކަލް މާއްދާއަށް ކިޔަނީ އެތަނޯލްއެވެ. އާންމުކޮށް ކިޔާ ގޮތުންނަމަ އަލްކަހޯލެވެ. ބަނގުރަލުގައި ހިމެނެނީ މައިގަޑު ތިން ވައްތަރެކެވެ. އެއީ ބިޔަރު، ވައިން ، އަދި ސްޕިރެޓެވެ. 

----

**ބަނގުރާ ބޭނުންކުރުން**

ދުނިޔޭގެ ވަރަށް ގިނަ ގައުމުތަކުގައި ބަގުރާ ބޭނުން ކުރެއެވެ. އިންޓަނޭޝަނަލް ސެންޓަރ ފޯ އަލްކަހޯލިކް ޕޮލިސީ ޖަމުއިންޔާއިން ހާމަކުރާ ގޮތުގައި ދުނިޔޭގައި ސަތޭކައަށް ވުރެ ގިނަ ގައުމުތަކުގައި ބަނގުރަލާއި ގުޅޭ ގާނުނުތައް ހަދާ ގެންގުޅުމާއި ވިއްކުމާއި ބޭނުންކުރުމަށް ގަވައިދު ކަނޑައަޅާފައިވެއެވެ. މިގޮތުން ގިނަ ގައިމުތަކުގައި ބޭނުންކުރުން މަނާ އުމުރުގެ ގޮތުގައި 16 އަހަރާއި 25 އަހަރާއި ދެމެދު ހަމަޖައްސާފައިވެއެވެ. އަދި އެންމެ ގިނަ ގައުމުތަކުގައި ބަނގުރާ ބުއިމުގެ ހުއްދަ ލިބޭ އުމުރަކީ 18 އަހަރުން މަތިކަމުގައި ހަމަޖއްސާފައިވެއެވެ.

----

**ބަނގުރަލުގެ ސަބަނުން ސިއްހަތައް ލިބޭ ގެއްލުން**

ބަނގުރަލުގެ ސަބަބުން ސިއްހަތައް ލިބޭ ގެއްލުންތައް ވަރަށް ވެސް ބޮޑެވެ. މިގޮތުން ފުރަތަމަ މީހާއަށް މިކަމުގައި ދިމާވާ އެންމެ ބޮޑުކަމަކީ މިއަށް ދެވި ހިފުމެވެ. މި ބަނގުރަލަކީ ޑިޕްރެސަންޓް އެފެކްޓް އެކުލެވޭ އެއްޗަކަށް ވުމުން މީހާގެ ހަށިގަޑު ހިގުމުގެ ނިޒާމުތައް ސްލޯވެ މަޑުޖެހެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ތަފާތު ގިނަގުނަ މައްސަލަތައް ހަށިގަޑުގެ އެތެރޭގެ ގުނަވަންތަކަށް ލިބެއެވެ. ތިރީގައި މިބަޔާން ކޮށްލަނީ ބަނގުރަލުގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބަލިތަކާއި ބަލިޖެހޭ ގުނަވަންތަކެވެ.

1- ފުރަމޭ  ( ހަކުރުބަލި، )

2- ފުއްޕާމޭ  ( ބްރޮންކައިޓިސް)

3- ހިތް    ( ހާޓްޑިސީސް،)

4- ލޯ     (އަދިރިވުން)

5- ކިޑްނީ    (ކިޑްނީ ފެއިލްވުން)

6- ސިކުޑި  (ސްޓުރޯކް)

7- އަނގަ   (ކެންސަރު)

----

**ދީންތަކުގައި ބަނގުރަލުގެ ހުކުމް އަދި ބަގުރަލާއި ދުރުވާން ޖެހޭ ސަބަބު**

1- އިސްލާމް ދީނުގެ ހުކުމް

2- ކްރިސްޓިއަން ދީނުގެ ހުކުމް

3- ޖުއިސް ދީނުގެ ހުކުން
 
4- ހިންދީ ދީނާއި ބުދު ދީނުގެ ހުކުމް

----
udeylia 08:36, 25 މެއި 2010 (UTC)
ޤަރުނު

ޤަރުނަކީ ސަތޭކަ އަހަރެވެ. އިގިރޭސިބަހުން ކިޔާ ސެންޗަރީއެވެ. 

----

ގްރިގޯރިއަން ކަލަންޑަރު:

ގްރިގޯރިއަން ކަލަންޑަރަކީ އަހަރުތައް ގުނުމަށް ބޭނުން ކުރާ ކަލަންޑަރެވެ. އެކަލަންޑަރުގެ ފުރަތަމަ ޤަރުނު ފެށެނީ 1 ޖެނުއަރީން 1 އަދި ޑިސެމްބަރ 31 އަށް 100 ވަނަ އަހަރަށެވެ. ދެވަނަ ޤަރުނު ފެށެނީ 101 ވަނަ އަހަރުންނެވެ. ތިންވަނަ ޤަރުނު ފެށެނީ 201 ވަނަ އަހަރުންނެވެ. 

udeylia 09:40, 26 މެއި 2010 (UTC)
މޭގަ

މޭގައަކީ ދިވެހިބަހުގައި ނަމެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުން ކުރެވޭ ބަހެކެވެ. މޭގަ މިބަހުގެ މާނަ އަކީ ރަސުގެ އިމާރާތްތަކާއި ނުވަތަ ފަރުބަދަތަށް ދުރުން ފުސްކޮށް ފެންނަ ފެނުމެވެ. އަދި ހަމަ ދުރުން އަންނަ ބައިގަޑެއްގެ ލިސާން (ނިޝާން) ފެނުމެވެ.

----

**މޭގަ ބެލުން**

އާންމު ގޮތެއްގައި މޭގަ މިބަސް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ އާންމު ބަޔަކީ ދަތުރުވެރިންނެވެ. ރާއްޖޭގެ ރަށްތަކަކީ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދު ބޮޑު އަދި އެއްރަށާއި އަނެއްރަށް ދުރުދުރަށް ފެތުރިފައި އޮންނަ ޤައުމެއް ކަމުން ދަތުރުވެރިން ދޯނިފަހަރު މަތީގައި ތިބެ ރައްރަށުގެ މޭގަ އަދި އަތޮޅުތަކުގެ މޭގަ ހޯދައެވެ. ކުރީ ޒަމާނުގައި ސަމުގާ އާންމު ނުވާއިރު ރައްރަށުގެ މޭގަ ބަލަނީ ދޯނި ނުވަތަ ބައްތެލީގެ ކުބަށް އަރައިގެން ނެވެ. މޭގަފެނު މަކީ އޮޑިމަށްޗަށް އަތޮޅުގެ ނުވަތަ ރަށެއްގެ ލިސާން ފެނުމެވެ. މިގޮތުން  އަތޮޅުގެ ލިސާނަކަށް އުދަރެސްކައިރިން އަތޮޅައިދިމާލުން ހާއްސަ އަލިކަމެއް ނުވަތަ ފުސްކަމެއް ނުވަތަ ކަޅުކަމެއް ފާޅުވާން ހުރެދާނެއެވެ. މޭގަ ފާހަގަ ކުރުމުގައި އެކި ދަތުރުވެރިން ބަލާގޮތްތައް ތަފާތެވެ. ހަނަފަސް ސަހަރާތަކުގައި ދަތުރުކުރާ ދަތުރުވެރިން ވެސް މޭގަ ބަލައެވެ. ހަމަ އެގޮތަށް ވައިގެ ބޯޓުތަކުގައި ވެސް މޭގަ ބަލާއުޅެއެވެ.
ކުރީ ޒަމާނުގައި ހަގުރާމައިގެ މައިދާންތަކުގައި މޭގަ ބެލުމަށް ފަސޭހަ ގޮތްތަކެއް ހުރެއެވެ. އަސްވާރުން އަންނަނަމަ އެއަސްތަށް ދަތުރުކުރުމުން ޖައްވަށް އަރައިގަންނަ ކިލާގަނޑު ގެ ފުސްކަން މާދުރު ދުރަށްޖެހެންދެން ފެންނަން ހުރެއެވެ. މި ހިރަފުސްގަޑަކީ އެއަސްވާރުންގެ މޭގައެވެ. އެހެން ކަމުން މޭގައިގެ ސަބަބުން އެއަސްވާރު ތިބި ހިސާބު ރަގަޅަށް ސާފުވެ ގެންދެއެވެ.  

----

udeylia 10:34, 26 މެއި 2010 (UTC)
މޫސުން

މޫސުމަކީ އަހަރެއްގެ ތެރޭގައި އެތަނެއްގެ ފިނިހޫނުމިނާ އެތަނެއްގެ އެކޯލޮޖީ އާއި ދުވާލުގެ އިރުގެ އަލިކަން ހުންނަ މިންވަރަށް ބަލާ އަހަރެއް ބައިކޮށްލާ ބައިކޮށްލުމަކަށް ކިޔޭނަމެކެވެ. ދިވެހި ބަހުގެ މާނާގައި މޫސުމަކީ ކަމެއްގެ ދުވަސްވަރު ނުވަތަ ވަގުތެވެ. މޫސުމަކީ އިގިރޭސިބަހުން އެކިޔާ ސީޒަނެވެ. ބަޔަކަށް ނުވަތަ ތަނަކަށް ނުވަތަ މީހަކަށް ވެސް މޫސުމެއް އަތުވެދާނެއެވެ. އަދި މޫސުމަކީ އެކި ގައުމަށް އެކި އެކި ގޮތަށް ދިމާ ކަމެކެވެ. ތިމާވެއްޓާ ގުޅޫ އެކި އެކި ފޯރަމްތަކުގައި މޫސުން މިބަހަކީ ވަރަށް އާންމު ބަހެކެވެ.

**ރާއްޖޭގެ މޫސުން**

----
ރާއްޖޭގައި އޮންނަނީ ދެމޫސުމެވެ. އެއީ އިރުވައި މޫސުމާއި ހުޅަގު މޫސުމެވެ.

**ދުނިޔޭގެ މޫސުން**

----
ދުނިޔޭގައި މައިގަޑު އޮންނަނީ ހަތަރު މޫސުމެވެ. އެއިގެ ތެރޭގައި ހމެނެނީ ރަބީއު މޫސުން- ސަމަރ، ޚިޒާން މޫސުން- ޢޯޓަމް ، ބަހާރު މޫސުން- ސްޕްރިން،  ހަރީފު- ވިންޓަރ އެވެ. ދުނިޔޭގެ އެކި ގައުމަށް މޫސުން ތަފާތެވެ.
ފުރޮޅު

ފުރޮޅަކީ އެއްޗެހި ދުއްވުމަށް ނުވަތަ އެއްޗެހި ހިންގުމަށް ވައްކޮށް ހަދައިފައި އޮންނަ އެބުރޭ ބުރެކެވެ. ފުރޮޅު ދުނިޔޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ އިންސާނުން ބޭނުން ކުރިކަމަށް ތާރީޚް ތަކުން ފެންނާން އޮތީ އީސާގެ ފާނު ދުނިޔެއަށް ފޮނުއްވެވުމގެ ހަތަރު ހާސް އަހަރު ކުރިންނެވެ. އެއީ ފޯތް މެލޭނިއަމް ބީސީއީގެ ތެރޭގައެވެ. ފުރޮޅު އޭރު ހަދާފައިވަނީ ހިލަކަޑައިގެން ބުރުވަށްކޮށް ގެންނެވެ. އަދި ލަކުދީގެ ބުރުވެސް ފުރޮޅުގެ ގޮތުގައި ބޭނުން ކޮށް ފައިވަކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ފުރޮޅަކީ ދުނިޔެއަށް ތަރައްޤިގެ އިންގިލާބު ގެނައުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކޮށްފައިވާ އެއްޗެކެވެ.

 

**ފުރޮޅުގެ ތާރީޚް**

----
މެސޮޕޮޓާމިޔާއާއި އުތުރު ކާކަސް އާއި މެދު ޔޫރަޕްގައި އުޅުނުމީހުން ފުރޮޅުލީ ވެހިކަލް 4 ވަނަ މެލޭނިއަމް ބީސީގައި ގެންގުޅެފައިވާ ކަމުގެ ހެކިތައް ފެންނާން އެބަހުއްތެވެ. ފުރަތަމަ ފުރޮޅު އުފެއްދި ބަޔަކީ ކޮބައިކަން ކަޑައެޅުމުގައި މިއަދާއި ހަމައަށް އައި އިރުވެސް ވަނީ ހިޔާލު ތަފާތުވުމެއްގައެވެ. ބަލްކަން އާއި ޔޫރޯ އޭޝިޔާއާއި އިންޑަސްވެލީގައި ދޭއް އަދި ތިން ވަނަ މިލޭނިއަމް ބީސީއީގައި ޗެރިއޮޓް ތަކުގައި ފުރޮޅު ބޭނުންކޮށް ފައިވެއެވެ. ސްކެންޑިނޭވިޔާއާއި ޗައިނާގައި 1200 ބީސީއީގައި ފުރޮޅުގެ ގާޑިޔާ ބޭނުން ކުރިކަމުގެ ހެކތައް ފެންނާން އެބަހުއްޓެވެ. އުބައިދު ޕީރިއަޑްގައި ޗަލްކޮލެތިކް މީހުން ޕޯޓަރުންގެ މަސައްކަތްތަކަށް ފުރޮޅުލީ ގާޑިޔާ ބޭނުންކޮށްފައި ވެއެވެ. 

----
udeylia 13:36, 27 މެއި 2010 (UTC)
އައްބާސީ ދައުލަތް

އައްބާސީ ދައުލަތަކީ އިސްލާމީ 3 ވަނަ ދައުލަތެވެ. އައްބާސީ ދައުލަތް ނިސްބަތްވެގެން ވަނީ ކީރިތި ރަސޫލާގެ ބޮޑުބޭބޭފުޅު އައްބާސްގެ ފާނަށެވެ. އައްބާސީ ދައުލަތް އުފެދުނު އިރު ފުރަތަމަ ހަލީފާއަކަށް ވެވަޑައިގެންނެވި ބޭފުޅަކީ އައްބާސްގެ ފާނުގެ ދަރިކަލުން އަބްދުއްލާގެ ފުތް އަލީގެ ފުތް މުހައްމަދުގެ އަބޫ އަލްއައްބާސްއެވެ. އަންދަލުސްގައި އޮތް އުމަވީ ދައުލަތް ބަލިކުރުމަށް ފަހު އައްބާސީ ދައުލަތް އުފެދުނި މީލާދީން 750 ވަނަ އަހަރުއެވެ. އައްބާސީ ދައުލަތުގެ ވެރިރަށަކަށް ހަދާފައިވަނީ އިރާގުގެ ބަގްދާދެވެ. މީލާދީން 750 ވަނަ އަހަރު އައްބާސީ ދައުލަތް އުފެދުނު އިރު ވެރިރަށަކީ ހަރާނެވެ. ހަރާނުން ބަގުދާދަށް ވެރިކަން ބަދަލުކޮށް ފައިވަނީ މީލާދީން 762 ވަނަ އަހަރުއެވެ. 

**އައްބާސީ ދައުލަތް އުފަދުން**

----

**ސިޔާސީ ހަމަނުޖެހުންތައް**

----

**ޝިއައީންނާއި ހިލާފު އުފެދުން**

----

**އައްބާސީ ދައުލަތުގެ ރަންޒަމާން**

----

**ސައިންސް ގެ ހޯދުންތައް**

----

**ލިޓްރޭޗަރ**

----

**ފިލޯސަފީ**

----

**ޓެކްނޮލޮޖީއާއި އާހޯދުން**

----

**އައްބާސީ ދައުލަތުގެ ހަލީފާއިން**

----

**އައްބާސީ ދައުލަތުގެ ނިމުން**

----
ޑރ.ޒާކިރު ނައިކް

ޑރ. ޒާކިރު ނައިކް އަކީ ޒާކިރު އަބްދުލް ކަރީމް ނައިކް އެވެ. އުފަންވީ މީލާދީން 1965 އަހަރުގެ 18 އޮކްޓޫބަރގައި އިންޑިޔާގެ މުންބާއީއަށެވެ. ޒާކިރު ނައިކް މަސްހޫރުވެފައިވަނީ އިސްލާމް ދީނާއި ގުޅޭ ގޮތުން އާންމު ތަންތާގައި ތަގްރީރުކުރާ މީހެއްގެ ގޮތުގައޔާއި އިސްލާމް ދީނާއި އެހެންދީންތަކާއި އަޅާކިޔާ ފޮތްތައް ލިޔާމީހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޒާކިރު ނައިކަކީ ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ބޮންބޭގެ ބެޗްލަރ އޮފް މެޑިސިން އެންޑް ސާޖަރީގެ ރޮގުން ފާސް ނަންގަވައިގެން ހުރި މެޑިކަލް ޑޮކްޓަރެކެވެ.
އޭނާއަކީ އިންޑިޔާގައި އިސްލާމިކް ރިސާޗް ފައުންޑޭޝަންގެ ނަމުގައި ޖަމުއްޔާއެއް ހަދާ އުފެއްދި ފައުންޑަރެވެ. އަދި އެފައުންޑޭޝަންގެ ރައީސް އަކީވެސް ޒާކިރު ނައިކްއެވެ. އަދި އިންޑިޔާގެ ބޮންބޭއިން ހިލޭ ޓެލެކާސްޓުކުރާ ޓީވީ ޗެނަލެއްކަމުގައިވާ ޕީސް ޓީވީ އުފައްދާ ހިންގާ ހަދާ އަދި ޕީސްޓީވީގެ ވެރިއަކީ ވެސް ޒާކުރު ނައިކްއެވެ.

**ބަޔޮގްރަފީ**

----
ނައިކް އުފަންވީ މުންބާއީ އިންޑިޔާއަށެވެ. އައި ސީ އެސް ސީ އާއި ހަމައަށް ކިޔެވީ ބޮންބޭގައި ހުންނަ ސެންޓް ޕީޓާސް ހައިސުކޫލުގައެވެ. އޭގެ ފަހުން ކުރިސްޗަންދު ޗެއްލާރާމް ކޮލެޖްގައި ތައުލީމު ހާސިލްކުރިއެވެ. އޭގެ ފަހުން ޓިޕިވާލާ ނެޝަނަލް މެޑިލކަލް ކޮލެޖްގައި މެޑިކަލް ކިޔަވާ ނައިރި ހޮސްޕިޓަލް ގައި ޕްރެކްޓިލް ބައި ހެދުމަށް ފަހު ބޮންބޭ ޔުނިވާސިޓީން އެމްބީބީއެސް ފާސްދިނެވެ. 1991 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން އިސްލާމީ ދައުވާގެ ކެމްޕޭނު ފަށައިގަތެވެ. ޒާކިރު ނައިކް ބަޔާންކުރާގޮތުން އިސްލާމީ ދައުވާ ފެށުނީ މަރުހޫމް އަހުމަދު ދީދާތުގެ ސަބަބުންނެވެ. ދިދާތަކީ އިސްލާމް ދީން ފެތުރުމާއި ދީނަށް ގޮވާލުމުގައި 40 އަހަރު ހޭދަކޮށޤފައިވާ އިސްލާމުންގެ މަތީގަދަރެއް ލިބިފައިވާ ފަރާތެކެވެ. ޒާކިރު ނައިން ބަޔާން ކުރާ ގޮތުގައި އޭނާގެ ދައުވާގެ މައިގަޑު މަޤްސަދަކީ އިސްލާމްދީނުގެ ޒުވާނުންނަށް ދީންކީ ކޮބައިކަން އަންގާދިނުމާއި އިސްލާމްދީނަކީ ބޯދާ އައުޓް ޑޭޓެޑް ދީނެއްކަން ދެކޭދެކުން ބަދަލުކޮށްލުމެވެ. އޭނާ ދެކޭގޮތުގައި ކޮންމެ މުސްލަމަކަށް ވެސް އިސްލަމްދީނާއި ގުޅޭގޮތުން ދައްކަ ބާތިލު ދޮގުވާހަކަތަކަށް ޖަވާބުދީ ދީނަކީ ކޮބައިކަން ބުނެދިނުމަކީ ވާޖިބެކެވެ.އަދި 2001 ވަނަ އަހަރު ސެޕްޓމްބަރ 11 ގައި އެމެރިކާއަށް ދިން ޓެރެރިސްޓް ހަމަލާއަށް ފަހު ހުޅަގުގެ މީޑިޔާ ތަކުން އިސްލާމް ދީނާއި ދެކޮޅަށް ޖައްސާ ފައިވާ މީޑިޔާ ކެމްޕޭނަށް އިސްލާމުން ތެދުވަން ވެއްޖެއެވެ. 
ޒާކިރު ނައިކް މަޝަހޫރުވުމުގައި ގުރުއާނާއި ހަދީސް ހިތުދަސްކޮށްފައި ހުންނަ ވަރާއި އެހެންދީން ތަކުގެ ފޮތްތަކުގެ ބައިތައް ހިތުދަސްކޮށްފައި ހުންނަ ހުރުން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ.

----
udeylia 07:39, 28 މެއި 2010 (UTC)
ޤައުމު

ޤައުމަކީ ޖިއޮގްރަފީ ގޮތުން ބެހިފައި އޮންނަ ބައިތަކެކެވެ. މިގޮތުން ޖިއޮގްރަފީގޮތުން ބެހިފައި ހުންނަ ބައިބަޔަކީ ރީޖަނެއް ކަމަށް އަދި ސަރަހައްދެއް ކަމަށް ވެސްވެއެވެ.  މިއިން ކޮންމެ ބަޔަކީ ސިޔާސީ ގޮތުން ވަކިވެ ، މިނިވަންކަމާއި އެކު އެސަރަހައްދެއްގެ ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ބާރާއި އެތަނެއްގެ ކަންކަން އެތަނަކުން ހަމަޖެއްސޭނެ ގޮތްތަކަށް ފަހިވެފައި ހުންނަ ތަންތަނެވެ. އެތަންތަނުގައި ވަކި ސަރުކާރެއް އުފެއްދި ވަކި އެކޮނޮމީއެއް އުފައްދާ ފައި ހުރެއެވެ  މިއިން ކޮންމެ ތަނަކަށް ކިޔަނީ ޤައުމެވެ. 

----
udeylia 18:36, 30 މެއި 2010 (UTC)
ސިކުނޑީގެ ކެންސަރު

ސިކުނޑީ ކެންސަރު () ނުވަތަ ސިކުނޑިއަށް ޖެހޭ ކެންސަރަށް އާންމު ގޮތެއްގައި ކިޔާ އުޅެނީ ބްރޭން ޓިއުމަރު ނުވަތަ ސިކުނޑީގައި ގަނޑު(ޓިއުމަރު) އުފެދުން އެވެ. ސިކުނޑީގެ ސެލްތައް ނުވަތަ ނިއުރޯން އަކީ އެއިން ސެލްއަކަށް ގެއްލުމެއް ލިބިއްޖެނަމަ، އޭގެ ބަދަލުގައި އިތުރު ސެލްއެއް އުފެއްދުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިފައިވާ ސެލްތަކެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް މިސެލްތަކަށް ސަޕޯޓްދޭ ގްލައިއަލް ފައިބްރޯ ސައިޓް ފަދަ ސެލްތަކަކީ އޭގެތެރެއިން ހަލާކުވާ ސެލްތަކުގެ ބަދަލުގައި އެހެން ސެލްތައް އުފެދެމުންދާ ސެލްތަކެކެވެ. އެހެންކަމުން ސިކުނޑީގެ ކެންސަރު ޖެހެނީ މިބާވަތުގެ ސެލްތަކަށެވެ. 
ސިކުނޑީގެ ކެންސަރު އުފެދެން ގިނަފަހަރު ދިމާވަނީ ހަށިގަނޑުގެ އެހެން ކޮންމެވެސް ތަނެއްގައި ޓިއުމަރު އުފެދި، އެތަނުން ބޭރުވެގެންދާ ކެންސަރު ސެލްތައް ސިކުނޑިއަށް ދަތުރުކުރުމުންނެވެ.

## ސަބަބު

ވަކި ސަބަބެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ.

## އަލާމާތްތައް
* ބޮލުގައި ރިހުން
* ކާހިތްނުވުން
* ހޮނޑުލުން
* މޫޑު ބަދަލުވުމާއި މިޒާޖުބަދަލުވުން
* ފެނުމާއި، އިވުމާއި، ވަސްދުވުމަށް ބަދަލުއައުން
* ފިޓްޖެހުން ނުވަތަ ވާގިއެރުން
* ވާގިނެތުން

## ފަރުވާ
* އޮޕަރޭޝަން ކުރުން
* ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން
* ކީމޯތެރަޕީ ދިނުން
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.

## މަރުޖިޢުތައް
* ކެންސަރު ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް؟ - މުހައްމަދު އިސްމާޢީލްފުޅު، މއ.މާފުނަ - 2005

ޤިސްމު:ބަލިތައް
އަނގައިގެ ކެންސަރު

އަނގައިގެ ކެންސަރު() އެންމެ ގިނައީ ދެކުނު އޭޝިޔާގައެވެ. އެއީ މިގައުމުތަކުގައި ދުންފަތްލައިގެން ދުފާމީހުންނާއި، ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރާ މީހުން އާދަޔާ ޚިލާފަށް ގިނަކަމަށްވާތީ އެވެ.

## ސަބަބު
* ދުފުން: ދުފުމުގެ ސަބަބުން އުފެދޭ ކެންސަރު އަބަދުވެސް ފެށިފައި ހުންނަނީ ހަންޕުޑު ގަނޑު ކޮލުގައި ބާއްވާ ހިސާބުގައެވެ. މީގެ ތެރެއިން ހަންޕުޑުގަނޑު އަނގައިގެ ތެރޭގައި ބާއްވައިގެން ނިދާ މީހުންނަށް ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑެވެ. 
* ކޮންމެ ސިފައެއްގައި ނަމަވެސް ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުން
* ގިނައިރު އަވީގައި އުޅުން: ތުންފަތުގެ ކެންސަރު ގިނައިން ޖެހެނީ ގިނައިން އަވީގައި އުޅޭ މީހުންނަށެވެ.
* އަނގައިގެ ތެރޭގައި ފާރުކޮޅެއް އުފެދި ފަސޭހަނުވެ ގިނަ ދުވަސްވުން
* އަނގައިގެ ތެރޭގައިވަ ތެތްދުލިފަށް ތަކުގައި ކޭތޭގޮތަށް ދަތުގެ ތޫނު ތަންކޮޅެއް ހުރެއްޖެނަމަ، ދަތްޕިލާ ޖަހާފައިވާ މީހެއްނަމަ ދަތްޕިލާ ރަގަޅަށް ހަމަނުޖެހޭނަމަ، އަނގަ، ހިރުގަނޑު އަދި އަނގައިގެ އެހެންވެސް ތަންތަން ފާރުވާގޮތް ވެއެވެ. މިފަދަ ފާރުކޮޅެއް އުފެދި ފަސޭހަނުވެ ގިނަ ދުވަސްވާނަމަ އެތަނުގައި ކެންސަރު އުފެދޭގޮތް ވަރަށް ގިނަ ފަހަރު ދިމާވެއެވެ.
 
ނޯޓް:- އަނގައިގެ ކެންސަރު ފެށެނީ އަނގައިގެ ތެރޭގައި އުފެދޭ ހުދު ކުލައިގެ ނުވަތަ ރަތްކުލައިގެ ތަންކޮޅަކުންނެވެ. އަނގައިގެ ކޮންމެ ހިސާބަކުން ވެސް މިނިޝާން ފެނިދާނެ އެވެ. މީގެތެރޭގައި ތުންފަތް، ހިރުގަނޑު، ތެތްދުލިފަށް، ދޫ އަދި ތަލި ހިމެނެއެވެ.

## އަލާމާތްތައް
* އަނގައިގައި ފާރުކޮޅެއް އުފެދި ފަސޭހަނުވެ ލަސްވުމާއި، އެފާރުކޮޅުން ފަސޭހައިން ލޭއައުން
* އަނގައިގެ ތެރޭގައިވާ ޓިޝޫތަކުގެ ކުލަ ބަދަލުވުން
* އަނގައިގެ ތެރެއާއި ތުންފަތް ބޯވެ ކުރަކިވުން
* އެއްޗެތި ހެފުމާއި ދިރުވުމަށް އުދަގޫވުން
* ދޫ ހަރަކާތްކުރުވުމާއި، ވާހަކަ ދެއްކުމާއި، އަނގަހުޅުވާ ލެއްޕުމަށް އުދަގޫވުން
* މަތީ ދަތްޕިލައާއި ތިރީ ދަތްޕިލަ ރަގަޅަށް ޖެހޭވަރަށް އަނގަ ލައްޕައިލަން އުދަގޫވުން
* ތުންފަތާއި އަނގައިގެ އެކި ހިސާބަށް ވެލިހިރުވާ ކަހަލަ އާދަޔާ ޚިލާފު ތަފާތު އިހްސާސްތަކެއްވުން
އަނގައިގެ ކެންސަރު އާންމުކޮށް ޖެހެނީ އުމުރުން 40 އަހަރުން މަތީގެ މީހުންނަށެވެ.ކެއުމުގެ ތެރޭގައި މޭވާ އާއި ތަރުކާރީ ބޭނުންކުރުމަކީ އަނގައިގެ ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ކުޑަކޮށްދޭނޭ ކަމެކެވެ.

## ފަރުވާ
* އޮޕަރޭޝަން ކުރުން
* ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން
* ކީމޯތެރަޕީ ދިނުން
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.
## މަރުޖިޢުތައް
* ކެންސަރު ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް؟ - މުހައްމަދު އިސްމާޢީލްފުޅު، މއ.މާފުނަ - 2005

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ކާތަކެތި ހިގާ ހޮޅީގެ ކެންސަރު

ކާތަކެތިހިނގާ ހޮޅި އަކީ އަނގައާއި ބަނޑާއި ގުޅުވައިދޭ ހޮޅިއެވެ. ކާތަކެތި ބަނޑަށްދަނީ މިހޮޅީގެ ތެރެއިންނެވެ.

## ސަބަބު
* ހަވާދުގެ ބާވަތްތައް ގިނައިން އެކުލެވިފައިވާ ކާނާ ކެއުމާއި، ކުޅިގަދަކޮށް ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ކާނާއާއި ސަރުބީ ގިނައިން އެކުލެވޭ ކާނާ ކެއުން
* ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުން
* ވިޓަމިންގެ މާއްދާތައް ބޭނުންކުރުން މަދުވުން
ކެއުމުގެ ތެރޭގައި ވިޓަމިން އެކުލެވޭ ކާނާ ބޭނުންކުރުމަކީ ކާތަކެތިހިނގާ ހޮޅީގެ އެތެރޭގެ  ތެތްދުލިފަށް ތައް ހަލާކުވިޔަނުދިނުމަށް އެހީވެދޭނެ ކަމެކެވެ.

## އަލާމާތްތައް
* އޮއްޓަރުކާނާ އަދި އޮލަކޮށް ހުންނަކާނާ ދިރުވަން އުދަގޫވުން
* މޭގެ މެދެއްހާ ހިސާބަށާއި އެހިސާބުން ބުރިކައްޓަށް ތަދުވުން
* ބަރުދަން ލުއިވުން
* ކައިގެން މާގިނައިރުނުވެ ހޮނޑުލެވުން އަދި ބައެއް ފަހަރު ހޮނޑުގައި ލޭހުރުން

## ފަރުވާ
* އޮޕަރޭޝަން ކުރުން
* ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން
* ކީމޯތެރަޕީ ދިނުން
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.

## މަރުޖިޢުތައް
* ކެންސަރު ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް؟ - މުހައްމަދު އިސްމާޢީލްފުޅު، މއ.މާފުނަ - 2005

ޤިސްމު:ބަލިތައް
މައިދާގެ ކެންސަރު

**މައިދާގެ ކެންސަރު** ()ޖެހޭތާ ކުރީކޮޅު ބަލި ދެނެގަނެ ފަރުވާ ކުރެވިއްޖެނަމަ ވަރަށް ގިނަ ފަހަރު ބަލި ފަސޭހަ ވެއެވެ.

## ސަބަބު
ވަކި ޚާއްޞަ ސަބަބެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނެތެވެ. ނަމަވެސް ރޯމަސް ވަޅޯކޮށް ދިލަޖައްސައިގެން ކެއުމަކީ ކެންސަރު ޖެހުމާމެދު ޝައްކުކުރެވޭ ކަމެކެވެ. 
## އަލާމާތްތައް
* ބަނޑަށް އުދަގޫވުން
* ކެއުމާއި ގުޅިގެން މާބޮޑަށް ފުރިފައި ހުންނަގޮތްވުން
* މޭނުބައިކުރުމާއެކު ކާހިތްނުވުން
* މެއިން ދިލަނެގުން
މައިދާގައި ކެންސަރު އުފެދުމުން މައިދާގައި ފާރު އުފެދުމުން ކުރެވޭ ކަހަލަ އިހްސާސްތަކެއް ކުރުވައެވެ. އަދި ކެންސަރުގެ އަސަރުތައް މައިދާގެ ބޮޑު ބަޔަކަށް ފެތުރިއްޖެނަމަ، އިތުރު އުދަގޫތަކާއި ކުރިމަތި ވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި:-
* ބަނޑުގެ މަތީބަޔާއި، މެދުތެރެއަށް ތަދުވެ، އުދަނގޫތައް ބޮޑުވުން
* ބޮޑުކަމުދާ ނަޖިހުގެ ކުލަ ކަޅުވުން : މިގޮތަށް ދިމާވަނީ މައިދާގެ ތެރެއަށް ލޭއައިސް ބޭރުނުވެ ގިނައިރު އެތެރޭގައި ހުންނަގޮތްވުމުންނެވެ. 
* ބަރުދަން ލުއިވުން
* ކެއުމަށްފަހު ބަނޑުގައި ރިހުން އަދި ބަނޑުގައި ވައިހެދުން
* ވަރުދެރަވުމާއި ވަރުބަލިވުން: މިއީ ލޭމަދުވުމުން ދިމާވާ ކަމެކެވެ. 
## ފުރުޞަތު ބޮޑުމީހުން
* މައިދާގައި ހެލިކޮބެކްޓަރ ޕައިލޯރީ ކިޔާ ޖަރާސީމް އުފެދިފައިވުން
* މައިދާގައި ފާރު އުފެދިފައިވާ މީހުން
* ލޭގެ ވިޓަމިން ބީ12ގެ މާއްދާ މަދުވުން
## ފަރުވާ
* އޮޕަރޭޝަން ކުރުން
* ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން
* ކީމޯތެރަޕީ ދިނުން
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.

## މަރުޖިޢުތައް
* ކެންސަރު ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް؟ - މުހައްމަދު އިސްމާޢީލްފުޅު، މއ.މާފުނަ - 2005

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ގޮހޮރުގެ ކެންސަރު

ގޮހޮރު އަކީ ހަޖަމުކުރާ ނިޒާމްގައި މުހިއްމު މަސައްކަތްތަކެއް ކުރާ ގުނަވަނެކެވެ. މިގޮތުން ބަލާއިރު ކާނާ ހަޖަމުކުރުމުގެ މަސައްކަތުގެ ބޮޑުބައެއް ހިނގަނީ ކުޑަ ގޮހޮރު ގައެވެ. އޭގެ ފަހުން ކާތަކެތި ދަތުރުކުރަނީ ބޮޑު ގޮހޮރުގައެވެ. މިއީ ދިގުމިނުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 5 ފޫޓް ހުންނަ ގުނަވަނެކެވެ. 
ބޮޑުގޮހޮރުގެ މައިގަނޑު މަސައްކަތަކީ ފެނާއި ކާނާ ހަޖަމުކުރުމުގެ އެންމެ ފަހުގެ މަރުހަލާ ނިންމާލުމާއި، ކާނާ ހަޖަމުކުރުމަށްފަހު ބާކީ ހުންނަ ބޭނުމެއްނެތް ބައި ބޭރުކޮށް ދިނުމެވެ. ގޮހޮރުގައި އުފެދޭ ކެންސަރު ()ތަކުގެ ތެރެއިން %95 އަކީ ގޮހޮރުގެ އެތެރޭ ދުލިފަށުގައި އުފެދޭ ކެންސަރު އެވެ.

## ސަބަބު
* ވަކި ޚާއްޞަ ސަބަބެއް ހޯދިފައެއް ނެތެވެ.
* ގޮހޮރުގެ ކެންސަރު ޖެހިފައިވާ އާއިލާތަކުގެ މީހުންނަށާއި، ބައެއް ނަސްލުގެ މީހުންނަށް ގޮހޮރުގެ ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑުކަން ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައެވެ.
އަލާމާތްތައް
* ވަކި ސަބަބެއް ނޭގި ބޭރަށްހިނގުމާއި ބަނޑުހިކުން
* ދަށްބަނޑުގައި ރިހުން
* ބޮޑުކަމުދާ ނަޖިހުގައި ލޭހުރުން
* ވަރުބަލިވުން އަވަސްވުން
* ބަރުދަން ލުއިވުން
## ފަރުވާ
* އޮޕަރޭޝަން ކުރުން
* ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން
* ކީމޯތެރަޕީ ދިނުން
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.
## މަރުޖިޢުތައް
* ކެންސަރު ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް؟ - މުހައްމަދު އިސްމާޢީލްފުޅު، މއ.މާފުނަ - 2005

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ފިތުގެ ކެންސަރު

ފިތް އަކީ ފުރަމޭގެ ދަށުގައި ހަރުލާފައި އޮންނަ ގުނަވަނެކެވެ. މިއީ ފުރަމޭ އިން އުފައްދާ ބައިލް ކިޔާ ފެހިކުލައިގެ ދިޔަ ރައްކާކޮށްދޭ ގުނަވަނެކެވެ. ބައިލްއަކީ ކެއުމުގައި ބޭނުންކުރާ ތެޔޮ އެކުލެވިފައިވާ ކާނާ ހަޖަމުކޮށް ދިނުމަށް އެހީވެދޭ މާއްދާ އެކެވެ. 
ފިތުގެ ކެންސަރު() ޖެހުމަކީ ވަރަށް މަދުން ދިމާވާ ކަމެކެވެ. އަދި ފިތަށް ކެންސަރު ޖެހިއްޖެނަމަ އެގުނަވަނާ ކައިރީގައިވާ އެހެން ގުނަވަންތަކަށް ވެސް ކެންސަރުގެ އަސަރު ވަރަށް ފަސޭހައިން ފެތުރިގެންދާގޮތް ވެއެވެ.

## ސަބަބު
ފިތުގައި ތަކުރާރުކޮށް ޖަރާސީމް އުފެދުން : ފިތުގައި ޖަރާސީމް އުފެދޭގޮތްވަނީ އެތާގައި ހިލަ އުފެދުމުގެ ސަބަބުންނެވެ.

## އަލާމާތްތައް
* ބަނޑުގައި ވައިހެދި ބަނޑުފުފުން
* ބަނޑުގައި ރިހުން
* ބަރުދަން ލުއިވުން
* ކާހިތްނުވުން
* ހުންއައުން
* މޭނުބައިކުރުން
* ބަނޑުގައި އަތްޖައްސާލުމުން ހަރުތަނެއް އޮންނަކަން އިހްސާސްވުން
* ކެންސަރު ޖެހި ގިނަ ދުވަސްވުމުން ޖޯންޑިސްޖެހުން
## ފަރުވާ
* އޮޕަރޭޝަން ކުރުން
* ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން
* ކީމޯތެރަޕީ ދިނުން
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.

ނޯޓް:- ފިތުގެ ކެންސަރު ޖެހިފައިވާކަން ގިނަފަހަރަށް އެނގެނީ ބަލިޖެހޭތާ ދުވަސްތަކެއް ފާއިތުވާ ފަހުންނެވެ. އެކަމުގެ ސަބަބުން ބަލި ދެނެގަނެވޭއިރު ބަލީގެ އަސަރު ހަށިގަނޑުގެ ހުރިހާ ހިސާބަކަށް ހުންނަނީ ފެތުރިފައެވެ. އެހެންކަމުން ކެންސަރު ޖެހިފައިވާ ފިތް އޮޕަރޭޝަންކުރަނީ ހަށިގަނޑުގެ އެކި ހިސާބުތަކަށް ބަލި ފެތުރުމުގެ ކުރިންނެވެ. ނުވަތަ ފަހުގެ މަރުހަލާތަކަށް ބަލީގެ ޙާލަތު ބަދަލުވުމުގެ ކުރިންނެވެ.

## މަރުޖިޢުތައް
* ކެންސަރު ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް؟ - މުހައްމަދު އިސްމާޢީލްފުޅު، މއ.މާފުނަ - 2005

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ހައިޕަރނެފްރޯމާ

ހައިޕަރނެފްރޯމާ() ޖެހޭ ވަކި ސަބަބެއް އަދި ހޯދިފައި ނެތްނަމަވެސް، ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރާ މީހުންނަށް މިބާވަތުގެ ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު 5 ގުނަ އިތުރެވެ. ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ދިނުމުގައި ބޭނުންކުރާ ބައެއް ކެމިކަލްގެ ސަބަބުން ވެސް މިކެންސަރު ޖެހޭކަން ވަނީ ފާހަގަ ކުރެވިފައެވެ. މިބާވަތުގެ ކެންސަރު ގިނައިން ޖެހެނީ އުމުރުން 50 އަހަރަށްވުރެ މަތީ ފިރިހެނުންނަށެވެ.

## އަލާމާތްތައް
* ބަލީގެ ފުރަތަމަ މަރުހަލާގައި ވެސް ބަލިކަމުގެ އިހްސާސް އެމީހަކަށް ކުރެވުން
* ބަރުދަން ލުއިވުން
* ކާހިތްނުވުން
* ކުޑަކަމުދާ ނަޖިހުގައި ލޭހުރުން
* ސަބަބެއް ނޭނގި ހުންއައުން
* ބަނޑުގައި ރިހުން

## ފަރުވާ
* އޮޕަރޭޝަން ކުރުން
* ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން
* ކީމޯތެރަޕީ ދިނުން
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.

## މަރުޖިޢުތައް
* ކެންސަރު ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް؟ - މުހައްމަދު އިސްމާޢީލްފުޅު، މއ.މާފުނަ - 2005

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ވިލްމުސް ޓިއުމަރު

ގުރުދާގެ ކެންސަރު()ގެ ތަފާތު ވައްތަރު ތައް ހުރެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ފާހަގަ ކުރެވޭ އެއް ވައްތަރަކީ ވިލްމްސް ޓިއުމަރު() އެވެ. އަނެއް ވައްތަރަކީ ގުރުދާ ސެލް ކެންސަރު() ގެ ނަމުން މަޝްހޫރު ވެފައިވާ ވައްތަރެވެ. ވިލްމްސްޓިއުމަރު އަށް **ނެފްރޯބްލާސްޓޯމާ** އޭ ވެސް ކިޔައެވެ. މިޓިއުމަރު އެންމެ ފުރަތަމަ ހޯދީ ޖަރުމަނުގެ ސާޖަރީ ޑޮކްޓަރެއް ކަމުގައި ޑރ ވިލްމްސް އެވެ. އެހެންކަމުން މިޓިއުމަރަށް މިބުނި ޑޮކްޓަރުގެ ނަމުން ނަންދެވުނެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ވިލްމްސް ޓިއުމަރު ކުރިމަތިވަނީ ކުޑަކުދިންނަށް ކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.

ވިލްމުސް ޓިއުމަރު އަކީ އުމުރުން 5-1 އަހަރާއި ދެމެދުގެ ކުދިންގެ ގުރުދާ އަށްޖެހޭ ކެންސަރުގެ ބާވަތެކެވެ.

## އަލާމާތްތައް
* ބަނޑުގައި އަތްލާ ބެލުމުން އޮމާންކަމެއްނެތް ހަރުތަނެއްގައި އަތްޖެހުން
* ކުޑަކަމުދާ ނަޖިހުގައި ލޭހުރުން
* ބަނޑަށް އުދަގޫވުން
* ހުންއައުން
* ކާހިތްނުވުން
* ބަރުދަން ލުއިވުން
## ފަރުވާ
* އޮޕަރޭޝަން ކުރުން
* ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން
* ކީމޯތެރަޕީ ދިނުން
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.

## މަރުޖިޢުތައް
* ކެންސަރު ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް؟ - މުހައްމަދު އިސްމާޢީލްފުޅު، މއ.މާފުނަ - 2005

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ފިރިހެނުންގެ ޖިންސީ ގުނަވަނަށްޖެހޭ ކެންސަރު

ފިރިހެނުންގެ ޖިންސީ ގުނަވަނަށް ކެންސަރު ()ޖެހެނީ އާންމުކޮށް އުމުރުން 70 އަހަރަށްވުރެ ދޮށީ މީހުންނަށެވެ. މިބަލީގައި އެންމެ ނުރައްކާތެރިކަން ބޮޑީ ހިއުމަން ޕެޕިލޯމާ ވައިރަސްގެ އަސަރު ކޮށްފައިވާ މީހުންނަށެވެ. މިވައިރަސް އެކެއްގެ ގައިން އަނެކެއްގެ ގަޔަށް އަރަނީ މިވައިރަސްގެ އަސަރު ކޮށްފައިވާ އަންހެނުންނާއި، އެކު ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުމުންނެވެ.

## ސަބަބު
ފިރިހެނުންގެ ޖިންސީ ގުނަވަނަށް ބަލިޖެހޭ ވަކި ޚާއްޞަ ސަބަބެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނެތެވެ. ނަމަވެސް ކެންސަރު ޖެހުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ކަންތައްތަކެއް ފާހަގަ ކުރެވިފައި ވެއެވެ. އޭގެތެރޭގައި:
* ހިއުމަން ޕެޕިލޯމާ ވައިރަސްގެ އިންފެކްޝަންޖެހުން
* އެއްވެސް ސިފައެއްގައި ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުން : މިކަމުގެ ސަބަބުން ފިރިހެނުންގެ ޖިންސީ ގުނަވަނުގައިވާ ޑީއެންއޭގެ ސެލްތަކަށް ގެއްލުންވެއެވެ.
* ޚިތާނު ނުކުރުމުގެ ސަބަބުން ޚިތާނުކުރަންޖެހޭ ހިސާބުގެ ހަމުގެ ދަށުގައި ހަޑިއެއްޗެހި ހަރުލާފައި ހުރުން
* ހަށިގަނޑުގެ ދިފާޢީ ބާރު ދަށްވުން
* ސޮރައިސިސް ފަދަ ހަމުގެ ބައްޔެއް ޖެހިފައިހުރުން

## އަލާމާތްތައް

* ޖިންސީ ގުނަވަނުގައި ފާރުކޮޅެއް އުފެދި ފަސޭހަނުވެ ގިނަދުވަސްވުން
* ދުޅަވެ ހަރުވެފައިވާ ތަންތަންކޮޅު ޖިންސީ ގުނަވަނުގައި ހުރުން
* ލޭ ނުވަތަ އެނޫންވެސް އާދަޔާ ޚިލާފުއެއްޗެއް ޖިންސީ ގުނަވަނުން އައިސްފައިހުރުން
* ބަލީގެ އަސަރު މާބޮޑަށް ފެތުރިފައިވާނަމަ ދަށްބަނޑުގައި ރިއްސުން
މިބަޔާންކުރެވުނު ގިނަ ކަންތައްތަކަކީ ފިރިހެނުންގެ ޖިންސީ ގުނަވަނަށް ޖެހޭ އެހެން ބަލި ބައްޔާއި ގުޅިގެންވެސް ފެންނާނެ އަލާމާތްތަކަކަށް ވާތީ މިފަދަ އަލާމާތެއް ފެނުނު ކަމުގައި ވިޔަސް އެކަމާމެދު ގޮތެއް ނިންމަންޖެހޭނީ ބަލަންޖެހޭ އެހެން ބެލުންތައް ބެލުމަށްފަހު ގައެވެ.
## ފަރުވާ
* އޮޕަރޭޝަން ކުރުން 
* ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން
* ކީމޯތެރަޕީ ދިނުން
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.

## މަރުޖިޢުތައް
* ކެންސަރު ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް؟ - މުހައްމަދު އިސްމާޢީލްފުޅު، މއ.މާފުނަ - 2005

ޤިސްމު:ބަލިތައް
އޮށުގެ ކެންސަރު

އޮށް އޮންނަނީ ފިރިހެނުންގެ ޖިންސީ ގުނަވަނާއި ގުޅިގެން ތިރިއަށް އޮންނަ އުރަވަޅީގެ ތެރޭގައެވެ. ކޮންމެ މީހެއްގެ ވެސް ދެއޮށް އޮވެއެވެ. އޮށުން ކޮށްދޭ މަސައްކަތަކީ ފިރިހެނުންގެ ދަރިފަނި އުފެއްދުމާއި، ބައެއް ހޯރމޯންތައް އުފެއްދުމެވެ. އޮށުން އުފައްދާ އެންމެ ޚާއްޞަ ހޯރމޯން އަކީ ޓެސްޓެސްޓިރޯން އެވެ. އޮށުގެ ކެންސަރު ()ޖެހި ޓިއުމަރު އުފެދޭގޮތް ދިމާވަނީ އުމުރުން 40-15 އަހަރާއި ދެމެދުގެ މީހުންނަށެވެ. މިކަމުގެ އަލާމާތަކީ އޮށް ދުޅަވުން ކަމުގައި ވިޔަސް ހަދާން ބަހައްޓަންޖެހޭ ކަމަކީ ކެންސަރު ޖެހުން ފިޔަވައި އެހެން ބައްޔެއްގެ ސަބަބުން ވެސް އޮށް ދުޅަވާގޮތް ދިމާވެދާނެ ކަމެވެ. 
ދެވައްތަރެއްގެ ކެންސަރު އޮށަށް ޖެހެއެވެ. އެއީ ޓެރެޓޯމާ އަދި ސެމިނޯމާ އެވެ.

## ސަބަބު
ޓެރެޓޯމާ ކެންސަރު ޖެހެނީ ލިމްފް އަދި ލޭގެ މަގުން ކެންސަރު ސެލްތައް ދަތުރުކޮށް އޮށަށް ވާޞިލްވުމުންނެވެ. ސެމިނޯމާ ޖެހޭ ވަކިސަބަބެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނެތެވެ. ފިރިހެން ކުދިން އުފަންވާއިރު އާންމުކޮށް ހުންނަވަރަށް އެކުދިންގެ އޮށް ތިރިއަށް ނުޖެހޭނަމަ އެކަމުގެ ސަބަބުން އޮށުގެ ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު އިތުރުކަން ވަނީ ފާހަގަ ކުރެވިފައެވެ.
އަލާމާތް: ގިނަފަހަރަށް ތަދުވުމެއްނެތި، އަނެއްބައި ފަހަރަށް ތަދުވުމާއެކު އޮށް ދުޅަވުން ( އާންމުކޮށް 40-30 އަހަރާއި ދެމެދުގެ މީހުންނަށް)

## ފަރުވާ

އޮށަށްޖެހޭ ކެންސަރަށް ފަރުވާކުރަނީ ކެންސަރު ފެތުރިފައިވާ މަރުހަލާތަކަށް ބަލައިގެންނެވެ.

* ފުރަތަމަ މަރުހަލާ: ހަމައެކަނި އޮށް ދުޅަވުން
* ދެވަނަ މަރުހަލާ: އޮށް ދުޅަވުން އަދި ބަނޑުގައިވާ ލިމްފްގޮށްތަކަށް ކެންސަރުގެ އަސަރު ފޯރުން
* ތިންވަނަ މަރުހަލާ: އޮށް ދުޅަވުން އަދި ފުރަމޭ، މަސާނާ، އަދި ފުއްޕާމެޔަށް ކެންސަރުގެ އަސަރު ފޯރުން
### ފުރަތަމަ މަރުހަލާގައި
* އޮޕަރޭޝަން ކުރުން 
* ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން
* ކީމޯތެރަޕީ ދިނުން
### ދެވަނަ އަދި ތިންވަނަ މަރުހަލާގައި
* ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން
* ކީމޯތެރަޕީ ދިނުން
## ފަރުވާ
* އޮޕަރޭޝަން ކުރުން 
* ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން
* ކީމޯތެރަޕީ ދިނުން
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.

## މަރުޖިޢުތައް
* ކެންސަރު ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް؟ - މުހައްމަދު އިސްމާޢީލްފުޅު، މއ.މާފުނަ - 2005

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ރަހިމުގެ ކެންސަރު

ރަހިމުގެ ކެންސަރު ()އަކީ އަންހެނުންނަށް ވަރަށް އާންމުކޮށް ޖެހޭ ކެންސަރެކެވެ. ކެންސަރުގެ ޓިއުމަރު ރަހިމުގައި އުފެދޭ ފަދައިން ބައެއް ފަހަރު ފައިބްރޮއިޑް އޭކިޔޭ ބާވަތުގެ ހަރުތަންތަން ވެސް ރަހިމުގައި އުފެދެއެވެ. 

## ސަބަބު
ވަކި ސަބަބެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ.

## އަލާމާތްތައް

* މައްސަރުކަންތައް ޖެހުން ނޫން ދުވަސްވަރު ވެސް ކުރިމަތި ފަރާތުން ލޭއައުން
* އާދަޔާ ޚިލާފަށް ދޭތެރެދޭތެރެއިން އަންހެނުންގެ ކުރިމަތި ފަރާތުން ލޭއައުން
* ޑީއެންސީ ހެދުމަށްފަހު ނަގާތަކެތި ޓެސްޓްކުރުމުން ކެންސަރުގެ އަސަރު ފެނުން

## ފަރުވާ
* އޮޕަރޭޝަން ކުރުން
* ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ. ކީމޯތެރަޕީ މިކެންސަރަށް މާރަގަޅުނޫންކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައި ވެއެވެ.
## މަރުޖިޢުތައް
* ކެންސަރު ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް؟ - މުހައްމަދު އިސްމާޢީލްފުޅު، މއ.މާފުނަ - 2005

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ބިސްރަވައިގެ ކެންސަރު

އަންހެނުންގެ ދަރިމައިވުމުގެ ބިސް އުފެދެނީ ބިސްރަވައިގެ ތެރޭގައެވެ. ކޮންމެ އަންހެނެއްގެ ވެސް ދެބިސްރަވަ ވެއެވެ. ބިސްރަވަ އޮންނަނީ ރަހިމުގެ ދެފަރާތުގައި ބިސްދަތުރުކުރާ ހޮޅީގެ ރަހިމާއި ދުރަށްދިޔަކޮޅުގައެވެ. ރަހިމު އާއި ބިސްރަވަ ގުޅުވައިދޭ ހޮޅިއަކީ ބިސްދަތުރުކުރާ ހޮޅި އެވެ. 
ބިސްރަވައިގެ ކެންސަރު ()ު މިއީ އާންމު ގޮތެއްގައި އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނަށްޖެހޭ ކެންސަރެކެވެ.
## ސަބަބު
ވަކި ސަބަބެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ.

## އަލާމާތްތައް
* ދަށްބަނޑަށް އުދަނގޫވުން
* ބަނޑު ފުފި ހަރުވުން (މިއީ ކެންސަރުގެ އަސަރު ފެތުރި ބަނޑުގައި ފެންހެދުމުން ދިމާވާ ކަމެކެވެ.)
* ބަރުދަން ލުއިވުން
* މުޅި ހަށިގަނޑުގައި ފެންހެދުމުގެ ސަބަބުން ނޭވާލާން ދަތިވުން

## ފަރުވާ
* އޮޕަރޭޝަން ކުރުން
* ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ. ކީމޯތެރަޕީ މިބާވަތުގެ ކެންސަރަށް މާރަގަޅުކަމަކަށް ނުވެއެވެ. ބިސްރަވައިގެ ކެންސަރަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި އޮޕަރޭޝަންކުރާއިރު ބަލީގެ އަސަރު މާބޮޑަށް ފެތުރިފައިވާނަމަ، ރަހިމު، ބިސްދަތުރުކުރާ ހޮޅި، އަދި ބިސްރަވަ އެކުގައި ވެސް ނަގަން ޖެހިދާނެ އެވެ.
## މަރުޖިޢުތައް
* ކެންސަރު ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް؟ - މުހައްމަދު އިސްމާޢީލްފުޅު، މއ.މާފުނަ - 2005

ޤިސްމު:ބަލިތައް
މެލިގްނަންޓް މެލަނޯމާ

**މެލިގްނަންޓް މެލަނޯމާ** ()އަކީ ވަރަށް ހަލުވިކޮށް ފެތުރޭ ކެންސަރުގެ ބާވަތެކެވެ. މިބާވަތުގެ ކެންސަރު ޖެހިފައިވާ މީހުންގެ ކެންސަރު ޖެހިފައިވާ ހިސާބުގެ ލިމްފް ގްލޭންޑްތައް ވެސް ދުޅަވެފައި ހުރެއެވެ.

### އަލާމާތްތައް
* ހަމުގައި ހުންނަ ކަޅުތިލަ ނުވަތަ އުފަންލަފް ކުއްލިއަކަށް ބޮޑުވާންފެށުން
* ހަމުގައި ހުންނަ ކަޅުތިލައިން ކުއްލިއަކަށް ލޭއަންނަން ފެށުން
* ކުދިކުދި ކަޅުތިލަތައް ހަމުގައި އިތުރުވާން ފެށުން

### ފަރުވާ
* އޮޕަރޭޝަން ކުރުން 
* ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން
* ކީމޯތެރަޕީ ދިނުން
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.

## މަރުޖިޢުތައް
* ކެންސަރު ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް؟ - މުހައްމަދު އިސްމާޢީލްފުޅު، މއ.މާފުނަ - 2005

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ސްކްއޭމަސް ސެލް ކެންސަރު

ސްކްއޭމަސް ސެލް ކެންސަރު ()ގިނައިން ޖެހެނީ ސީދާ އަވީގައި ގިނަ ވަގުތު ހޭދަކުރާ މީހުންނަށެވެ. މިބާވަތުގެ ކެންސަރު ގިނަ ފަހަރު ޖެހިފައި ހުންނަނީ މޫނާއި އަތަށެވެ. 

ބަލީގެ އަލާމާތެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވެނީ ފަސޭހަނުވާ ފާރުކޮޅެއް ނުވަތަ ފާރުކޮޅު ތަކެއް ހަމުގައި ހުރުމެވެ. ބަލި ދެނެގަންނަނީ މިއިން ފާރުކޮޅަކުން ކުޑަ އެތިކޮޅެއް ނަގައިގެން ޓެސްޓްކޮށްގެންނެވެ. 
## ފަރުވާ
* އޮޕަރޭޝަން ކުރުން
* ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.
## މަރުޖިޢުތައް
* ކެންސަރު ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް؟ - މުހައްމަދު އިސްމާޢީލްފުޅު، މއ.މާފުނަ - 2005

ޤިސްމު:ބަލިތައް
މަސްގަނޑުގެ ކެންސަރު

މަހަށްޖެހޭ ކެންސަރ()ު އަކީ ހަށިގަނޑުގެ ކޮންމެ ހިސާބަކަށް ވެސް ޖެހިދާނެ ކެންސަރެކެވެ. މިއީ ހަށިގަނޑުގެ ބޭރުފުށުން ފެންނަ ހިސާބުގައި އުފެދޭ ކެންސަރަކަށްވާތީ، މިބާވަތުގެ ކެންސަރު ޖެހިއްޖެނަމަ ވަރަށް ފަސޭހައިން އެކަން ދެނެގަނެވެއެވެ. އެންމެ އާންމުކޮށް މިކެންސަރު ޖެހެނީ އަތްފައި އަދި ބަނޑަށެވެ. މިއީ އެހާ އާންމު ކެންސަރެއް ނޫނެވެ.

## ސަބަބު
ވަކި ސަބަބެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނެތެވެ.

## އަލާމާތްތައް
ބަލިޖެހިފައި ހުންނަ ހިސާބު އުފުލި، ގަނޑުގޮތަށް އެހިސާބު ހަރުވެފައި ހުރުމާއެކު، މަޑުމަޑުން ބޮޑުވަމުން ދިއުން ( މިއީ އަނިޔާއެއްގެ ސަބަބުން ހަރުވެ އުފުލިފައިވާ ތަނަކަށް ވެގެން ނުވާނެއެވެ. އަދި އެއްދުވަހު އުފުލި ހަރުވެފައި، އަނެއްދުވަހު އޭގެ އަސަރެއް ނުހުންނަ ކަހަލަ ތަނަކަށް ވެސް ވެގެންނުވާނެ އެވެ.) މަހަށް ކެންސަރު ޖެހިފައިވާކަން އެނގޭނީ ކެންސަރު ޖެހިފައިވާ ހިސާބުން އެތިކޮޅެއް ނަގައި ޓެސްޓްކޮށްގެންނެވެ.
## ފަރުވާ
* އޮޕަރޭޝަން ކުރުން 
* ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން
* ކީމޯތެރަޕީ ދިނުން
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.

## މަރުޖިޢުތައް
* ކެންސަރު ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް؟ - މުހައްމަދު އިސްމާޢީލްފުޅު، މއ.މާފުނަ - 2005

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ކަށީގެ ކެންސަރު

ހަށިގަނޑުގައިވާ ކަށީގެ އެންމެ މުހިއްމު ބޭނުމަކީ ހަށިގަނޑުގައިވާ ގުނަވަންތައް ރައްކާތެރި ކުރުމެވެ. އަދި ލޭގައި ހިމެނޭ ސެލްތައް އުފައްދަނީ ކަށީގެ މަދުންނެވެ. އަދި ހަށިގަނޑު ހަރަކާތް ތެރިކުރުމުގައި ވެސް ކަށި މުހިއްމު ދައުރެއް ކުޅެއެވެ.

## ސަބަބު
ވަކި ސަބަބެއް ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ.

## ބާވަތްތައް

* އޮސްޓިއޯޖެނިކް ސާރކޯމާ
* އެވިންގްސް ސާރކޯމާ
* މަލްޓިޕްލް މައިލޯމާ
## އޮސްޓިއޯޖެނިކް ސާރކޯމާ
އޮސްޓިއޯ ޖެނިކް ސާރކޯމާ އަކީ އުމުރުން 25-10 އަހަރާ ދެމެދުގެ ފިރިހެނުންނާއި ފިރިހެން ކުދިންނަށް ޖެހޭ ކެންސަރުގެ ބާވަތެކެވެ. ގިނައިން ޖެހެނީ އަތާއި ފައިގެ ކަށިތަކަށެވެ. 
### އަލާމާތްތައް
* ކަށިގަނޑުގެ ބަލިޖެހިފައިވާ ހިސާބު ތަދުވުމާއި ދުޅަވުން
* ބަރުދަން ލުއިވުން
* ވަރުބަލިވުން
* މާބޮޑު އަނިޔާއެއް ލިބުމެއްނެތި ކަށިގަނޑު ދުޅަވެފައިވާ ހިސާބުން ބިއްދައިގެންދިއުން
މިބާވަތުގެ ކެންސަރު ބައެއް ފަހަރު ފުއްޕާމެޔަށާއި، އަދި އެހެން ހިސާބުތަކުގެ ކަށިތަކަށް ވެސް ފެތުރޭގޮތް ވެއެވެ.
### ފަރުވާ
* އޮޕަރޭޝަން ކުރުން
## * ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން
* ކީމޯތެރަޕީ ދިނުން
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.

## އެވިންގްސް ސާރކޯމާ

އެވިންގްސް ސާރކޯމާ އަކީ ކަށީގައި ކެންސަރުގެ ގަނޑު އުފެދުމެވެ. އުމުރުން 15-5 އަހަރާއި ދެމެދުގެ ކުދިންނަށް އާންމުކޮށްޖެހޭ ކެންސަރުގެ ބާވަތެކެވެ. 
### އަލާމާތްތައް
އޮސްޓިއޯޖެނިކް ސާރކޯމާ އާއި އެވިންގްސް ސާރކޯމާގެ އަލާމާތްތައް ތަފާތެއް ނެތެވެ. ބަލިޖެހިފައިވާ ހިސާބުގެ ކަށިގަނޑުގައި ރިހުމާއި، އެއްދުވަހުން އަނެއްދުވަހަށް ރިހުން ބޮޑުވަމުންދިއުމާއި، ބަލިޖެހިފައިވާ ހިސާބުގެ ކަށިގަނޑު ދުޅަވުން ހިމެނެއެވެ. 
### ފަރުވާ
* ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން
* ކީމޯތެރަޕީ ދިނުން
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ. މިކެންސަރަށް ފަރުވާ ކުރުމުގައި އޮޕަރޭޝަންގެ ނަތީޖާ މާރަގަޅު ނޫންކަންވަނީ ފާހަގަ ކުރެވިފައެވެ.
## މަލްޓިޕްލް ސާރކޯމާ
އާންމު ގޮތެއްގައި މިބާވަތުގެ ކެންސަރު ޖެހެނީ ކަށީގެ މަދުގައި އެކުލެވިފައި ހުންނަ ޕްލަސްމާ ސެލް ތަކަށެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ފަހަރު ސޮފްޓް ޓިޝޫއަށް ވެސް މިބާވަތުގެ ކެންސަރު ޖެހެއެވެ. ޕްލާސްމާ ސެލް އަކީ ހަށިގަނޑުގެ ދިފާޢުގައި މަސައްކަތްކުރާ ސެލްއަކަށްވާތީ، މިސެލްތަކަށް ކެންސަރު ޖެހިއްޖެނަމަ، ހަށިގަނޑުގެ ދިފާޢީބާރު ދަށްވެއެވެ. އުމުރުން 30 އަހަރުން ދަށުގެ މީހުންނާއި ކުދީންނަށް މިބާވަތުގެ ކެންސަރު ޖެހުން މަދެވެ. އާންމުކޮށް ޖެހެނީ އުމުރުން 70-60 އަހަރާއި ދެމެދުގެ މީހުންނަށެވެ.
### އަލާމާތްތައް
* ވަރުބަލިވުން
* ބަރުދަން ލުއިވުން
* ހުންއައުން
* އެކިއެކި ޖަރާސީމްގެ ސަބަބުން އަވަސްއަވަހަށް ބަލިވުން
* ފަސޭހަ ކަމާއެކު ކަށިބިނދުން
### ފަރުވާ
* ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން
* ކީމޯތެރަޕީ ދިނުން
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ. އޮޕަރޭޝަންކުރުމުގެ ނަތީޖާ މާރަގަޅެއް ނޫނެވެ.

## މަރުޖިޢުތައް
* ކެންސަރު ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް؟ - މުހައްމަދު އިސްމާޢީލްފުޅު، މއ.މާފުނަ - 2005

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ލިމްފޯމާ

ލިމްފޯމާ އަކީ ލިމްފް ގްލޭންޑްތަކުގައި އުފެދޭ ކެންސަރަށް ކިޔާ ނަމެކެވެ. ހަށިގަނޑުގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި އުފެދޭ ކެންސަރު ލިމްފް ގްލޭންޑްތަކަށް ވެސް ފެތުރެއެވެ. ލިމްފޯމާ ކިޔަނީ ލިމްފް ނޮޑްތަކަށް ޖެހޭ ކެންސަރު އެވެ. ލިމްފޯމާ ކެންސަރު ބަހާލެވިފައިވަނީ 2 ބަޔަކަށެވެ. އެއީ ހޮޖްކިންސް ލިމްފޯމާ އަދި ނަން ހޮޖްކިންސް ލިމްފޯމާ އެވެ.

## ހޮޖްކިންސް ލިމްފޯމާ
ހޮޖްކިންސް ލިމްފޯމާ އަކީ އެއްވެސް ތަދުވުމެއްނެތި ލިމްފް ގްލޭންޑް ތައް ބޮޑުވުމެވެ. ކުޑަކުދިންނަށް މިބާވަތުގެ ކެންސަރު ޖެހޭލެން މަދެވެ. ހޮޖްކިންސް ލިމްފޯމާ ވަކިކުރެވޭނީ ދުޅަވެފައިވާ ގްލޭންޑް އަކުން ކުޑަ ތަންކޮޅެއް ނަގައިގެން ޓެސްޓް ހަދައިގެންނެވެ.

## ނަން ހޮޖްކިންސް ލިމްފޯމާ

ނަން ހޮޖްކިންސް ލިމްފޯމާ އަކީ އުމުރުން 50 އަހަރުން މަތީގެ މީހުންނަށްޖެހޭ ކެންސަރުގެ ބާވަތެކެވެ. ގިނަފަހަރަށް ފަސޭހަކުރެވޭ މިބާވަތުގެ ކެންސަރު ވަރަށް ހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރެއެވެ.
## މަރުޖިޢުތައް
* ކެންސަރު ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް؟ - މުހައްމަދު އިސްމާޢީލްފުޅު، މއ.މާފުނަ - 2005

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ލިމްފޯމާ (ނަން ހޮޖްކިންސް)

ނަން ހޮޖްކިންސް ލިމްފޯމާ() އަކީ އުމުރުން 50 އަހަރުން މަތީގެ މީހުންނަށްޖެހޭ ކެންސަރުގެ ބާވަތެކެވެ. ގިނަފަހަރަށް ފަސޭހަކުރެވޭ މިބާވަތުގެ ކެންސަރު ވަރަށް ހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރެއެވެ.

## ސަބަބު

ވަކި ސަބަބެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ.

## އަލާމާތްތައް

* ބަލިޖެހިފައިވާ ލިމްފް ނޮޑުތައް ވަރަށް ހަލުވިކަމާއެކު ބޮޑުވުމާއި ރިއްސުމެއް ކަހަލަ ކަމެއްނެތި، ލިމްފް ނޯޑް ހަރުވުން
* ވަރުބަލިވުމާއި ކަންނެއްވުން
* ބަރުދަން ލުއިވުން
* ހުންއައުމާއެކު ދާހިއްލުން
ހަށިގަނޑުގެ އެކި ހިސާބުތަކަށް މިބަލިޖެހުމުން ފެންނަ އަލާމާތްތައް ތަފާތު ވެއެވެ. މިސާލަކަށް މިބަލި މޭގައި އުފެދިއްޖެނަމަ ނޭވާލުމަށް ދަތިވެ ކެއްސާގޮތް ވެއެވެ. ބަނޑުގައި އުފެދިއްޖެނަމަ ބަނޑުފުފި ބޮޑުވާގޮތް ވެއެވެ. މިބަލި ދެނެގަތުމަށް ލޭގެ ޓެސްޓް، އެކްސްރޭ، ސީޓީ ސްކޭން، އަދި ބައިއޮޕްސީ ޓެސްޓް ހަދައެވެ. 
## ފަރުވާ
* އޮޕަރޭޝަން ކުރުން 
* ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން
* ކީމޯތެރަޕީ ދިނުން
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.

## މަރުޖިޢުތައް
* ކެންސަރު ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް؟ - މުހައްމަދު އިސްމާޢީލްފުޅު، މއ.މާފުނަ - 2005

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ލިމްފޯމާ ( ހޮޖްކިންސް)

ހޮޖްކިންސް ލިމްފޯމާ() އަކީ އެއްވެސް ތަދުވުމެއްނެތި ލިމްފް ގްލޭންޑް ތައް ބޮޑުވުމެވެ. ކުޑަކުދިންނަށް މިބާވަތުގެ ކެންސަރު ޖެހޭލެން މަދެވެ. ހޮޖްކިންސް ލިމްފޯމާ ވަކިކުރެވޭނީ ދުޅަވެފައިވާ ގްލޭންޑް އަކުން ކުޑަ ތަންކޮޅެއް ނަގައިގެން ޓެސްޓް ހަދައިގެންނެވެ.
## ސަބަބު
ވަކި ސަބަބެއް އަދި ހޯދިފައެއް ނެތެވެ.
## އަލާމާތްތައް
* ކަރުގެ އެއްފަރާތުގައި ގޮށްލުން
* މޭއަދި ބަނޑުގައިވާ ގްލޭންޑްތައް ދުޅަވުން
* ބަރުދަން ލުއިވުން
* ވަރުބަލިވުން
* ކާހިތްނުވުން
* ދޭތެރެދޭތެރެއިން ހުންއައުމާއެކު އެކަމުގެ ސަބަބުން ވަރުދެރަވުން
ބަލި ދެނެގަތުމަށް ލޭގެ ޓެސްޓްހެދުމާއި، ބަލިޖެހިފައިވާ ގްލޭންޑްއިން އެތިކޮޅެއް ނަގައިގެން ޓެސްޓްކުރުން، އަދި މެޔާއި ބަނޑުގެ އެކްސްރޭ ނެގުން ހިމެނެއެވެ.
## ފަރުވާ
* އޮޕަރޭޝަން ކުރުން : ހަށިގަނޑުގެ އެއް ހިސާބަކަށް ޖެހިފައިވާނަމަ
* ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން : ތަފާތު އެކި ހިސާބުތަކަށް ޖެހިފައިވާނަމަ އެކިއެކި ހިސާބުތަކަށް ވަކިވަކިން ރޭޑިއޭޝަން ދެއެވެ.
* ކީމޯތެރަޕީ ދިނުން: ހަށިގަނޑުގެ ވަރަށް ގިނަ ހިސާބުތަކަށް ބަލި ފެތުރިފައިވާނަމަ ކީމޯތެރަޕީ ބޭނުންވެއެވެ. އަދި ފަރުވާގައި ގިނަ ބޭސް އެއްކުރަންވާނެއެވެ.
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.

## މަރުޖިޢުތައް
* ކެންސަރު ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް؟ - މުހައްމަދު އިސްމާޢީލްފުޅު، މއ.މާފުނަ - 2005

ޤިސްމު:ބަލިތައް
ކަށީގެ މަދު ބަދަލުކުރުން

ކަށީގެ މަދު ބަދަލުކުރުމަކީ ލިޔުކީމިޔާ ޖެހިފައިވާ ކުޑަކުދިންނަށް ފަރުވާ ކުރުމުގައިކޮށްއުޅޭ ކަމެކެވެ. ކަށީގެ މަދުބަދަލުކުރަނީ ބަލިމީހާ އާއި ޢާއިލީ ގޮތުން ގުޅުންހުރި މީހެއްގެ ކަށީގެ މަދުން ދިޔަ ނަގައިގެން އެދިޔަ ނާރުގެ މަގުން ބަލިކުއްޖާގެ ލޭގެ ތެރެއަށް ފޮނުވާލައިގެންނެވެ. މިފަރުވާ ދިނުމުގެ ކުރިން ބަލިކުއްޖާ ޚާއްޞަ ގޮތްތަކަކަށް ތައްޔާރުކުރަން ޖެހެއެވެ. ޑޯނަރއެއްގެ ގޮތުގައި ޚިޔާރުކުރަން އެންމެ ރަގަޅީ ބަލިކުއްޖާގެ އެއްބަނޑު އެއްބަފައި، އެއްބަފައި، ނުވަތަ އެއްބަނޑު ކުއްޖެކެވެ. 
ކަށީގެ މަދު ބަދަލުކުރުމުގައި ބަލިކުއްޖާގެ ލޭގެތެރެއަށް ފޮނުވާލެވޭ ދިޔައިގައި އެކުލެވޭ ސެލްތައް ގާތްގަނޑަކަށް ދެތިން ހަފްތާގެ ތެރޭގައި އެކުއްޖެއްގެ ކަށީގެ މަދާއި ހަމައަށް ދަތުރުކޮށް، އެކުއްޖަކަށް ބޭނުންވާ މިންވަރަށް ލޭގެ ރަތްސެލް، ލޭގެ ހުދުސެލް އަދި ޕްލޭޓްލެޓްސް އުފައްދަން ފަށައެވެ.
އެކިއުޓް ލިޔުކީމިޔާ

އެކިއުޓް ލިޔުކީމިޔާ() އަކީ ބަލިޖެހޭތާ ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ބަލިމީހާގެ ހާލަތު ފުރާނަޔަށް ނުރައްކާވާ ހިސާބަށް ގެންގޮސްދޭ ކެންސަރުގެ ބާވަތެކެވެ.
### އަލާމާތްތައް
* ވަރުބަލިވުން
* އެކިއެކި ބަލިބަލި އަވަސް އަވަހަށްޖެހުން
* ހުންކޮށި ދުޅަވުން
* ކަށީގައި ރިހުން
* ބަރުދަން ލުއިވުން
* ކާހިތްނުވުން
* ބަލިޖެހޭތާ ކުރީކޮޅުގައި ހުންފާޑުވެފައި ހުރުމާއެކު ވަރުބަލިވުން
* ލޭމަދުވުން
* ނޭފަތުންނާއި ހިރުގަނޑުން، ހަމުގެ ދަށުން އަދި ހަށިގަނޑުގެ އެކި ތަންތަނުން ލޭއައުން (މިހެން ދިމާވަނީ ލޭގަނޑުވުމަށް ބޭނުންވާ ޕްލޭޓްލެޓްސް ލޭގެތެރޭގައި މަދުވުމުންނެވެ.)
މިބާވަތުގެ ޓެސްޓް ދެނެގަތުމަށް ލޭގެ ޓެސްޓް، ކަށީގެ ޓެސްޓް، އަދި އެކްސްރޭ ނަގައިގެން ބަލައެވެ.
### ފަރުވާ
* ރޭޑިއޭޝަން ދިނުން
* ކީމޯތެރަޕީ ދިނުން
ބަލީގެ އަސަރުކޮށްފައިވާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށް ބަލައި ފަރުވާ ކުރިޔަށް ގެންދާނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނީ ފަރުވާދޭ ޑޮކްޓަރެކެވެ.
ރޭޑިއޭޝަންގެ ފަރުވާދެނީ މައިބަދަ އަދި ސިކުނޑިއަށް އަސަރުކޮށްފައިވާނަމަ އެވެ
## މަރުޖިޢުތައް
* ކެންސަރު ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް؟ - މުހައްމަދު އިސްމާޢީލްފުޅު، މއ.މާފުނަ - 2005

ޤިސްމު:ބަލިތައް
Montehermoso

**Montehermoso** އަކީ ސްޕެއިންގެ (Extremadura) Cáceres (province) ގެ ކުޑަ ރަށަކަށް ކިޔާ ނަމެކެވެ. 2009 އަހަރުގެ ބޯހިމެނުމުގެ ނަތިޖާ ދެއްކި ގޮތުގައި މި މުނިސިޕަލްޓިގެ އާބާދީ އަކީ 5،799 މީހުންގެ އާބާދީއެކެވެ.

ޤިސްމު:Municipalities in Cáceres
ޝަވިއޭ ރޮމޭރޯ-ފްރިއަސް

ޝަވިއޭ ރޮމޭރޯ-ފްރިއަސް (1954) އަކީ ސުޕޭނުގެ ރައްޔިތެކެވެ. މީނާއަކީ އެންތުރޮޕޮލޮޖިސްޓެކެވެ. އަދި މީނާއަކީ ލިންގުއިސްޓެއްވެސް މެއެވެ. މީނާ ވަނީ 13 އަހަރު ދުވަހު ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދިރިއުޅުން ހޭދަކުރައްވާފައެވެ. އެއީ 1979 އަކާއި 1991 ވަނަ އަހަރާއި ދެމެދުގައެވެ. ދެކުނު އޭޝިޔާގައި އޭނާ މުޅިއެކު 30 އަހަރު ދިރިއުޅުން ހޭދަކުރައްވާފައި ވެއެވެ.

ޝަވިއޭ ރޮމޭރޯ-ފްރިއަސް ދިވެހިރާއްޖެގައި އެނގިފައިވާގޮތުން ޝަވި، ދިވެހި ބަސް ވަރަށް ފުރިހަމައަށް ދަސްކުރެއްވިއެވެ. އަދި ދިވެހި ބަސް ދަސް ކުރެއްވުމަށް ފަހު އޭނާ ދިވެހިރާއްޖެ އާއި ބެހޭ އެންތުރޮޕޮލޮޖީ އާއި، އެތުނަގުރަފީ، އަދި ދިވެހިރާއްޖެ އާއި މަލިކު އަތޮޅުގެ ބސްތަކާއި މެދު ހޯއްދެވުންތައް ހޯއްދަވައި ހެއްދެވިއެވެ. ޝަވިއޭ ރޮމޭރޯ-ފްރިއަސް، އަކީ ދިވެހި ބަހާއި މެދު ހޯއްދެވުންތައް ހޯއްދަވާފައިވާ ރާއްޖެއިން ބޭރު މީހުންގެ ތެރެއިން، ދިވެހި ބަސް އެންމެ ރަނގަޅަށް ދަންނަ ދިވެހި ބަހުގެ ތަޖުރިބާކާރު މަަހިރުވެސް މެއެވެ.

1999 ވަނަ އަހަރު ޝަވިއޭ ރޮމޭރޯ-ފްރިއަސް، ދިވެހިރާއްޖޭގައި އަނގަބަހުން ކިޔެމުން އައި ވާހަކަތައް އެއްކޮށް އެ ވާހަކަތައް ތަފްސީލާއިއެކު ބަޔާންކޮށް ވަނީ ފޮތެއް ވެސް ނެރުއްވާފައެވެ. އޭނާ އެ ވާހަކަތައް ހޯދައި ރިކޫޑުކުރީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެކި ހިސާބު އަތޮޅުތަކުގެ ރަށްރަށުންނެވެ. ޝަވިއޭ ރޮމޭރޯ-ފްރިއަސް މިއިން ކޮންމެ ރަށެއްގައިވެސް މުސްކުޅިންނާއިއެކު ވަގުތު ހޭދަކޮށް ރަށްޓެހިކަން ގާއިމު ކުރެއްވިއެވެ. މީގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އެ މީހުން އެތައް ޒަމާނަކުއްސުރެ އަނގަބަހުން ކިޔަމުން އައި ވާހަކަތައް އެމީހުން އޭނާއަށް ކިޔައިދިނެވެ، އަދި އޭނާ މިވާހަކަތައް ރިކޫޑު ކުރެއްވިއެވެ. ޝަވިއޭ ރޮމޭރޯ-ފްރިއަސް މިކަން ކުރެއްވުމުގެ ކުރިން މިފަދަ ވާހަކަތަކުގެ ތެރެއިން ވަރަށް މަދު ވާހަކައެއް ފިޔަވައި ލިޔެވި ޗާޕު ކުރެވިފަކައި ނުވެއެވެ. މި ވާހަކަތައް ރައްކައު ކުރެވިފަވީ ހަމައެކަނި ރާއްޖެތެރޭގެ ދުވަސްވީ މީހުންގެ ހިތުގައެވެ. ޝަވިއޭ ރޮމޭރޯ-ފްރިއަސް ކުރެއްވި މި މަސައްކަތުގެ ސަބަބުން މިހާރު އެވާހަކަތައް އެވަނީ ދިވެހި ޤައުމުގެ މުސްތަގުބަލަށްޓަކައި ރައްކައުކުރެވިފައެވެ. ދިވެހިންގެ މެދުގައި މި ވާހަކަތަކަކީ ހަމައެކަނި މުނިފޫހި ފިލުވުމަށް މުސްކުޅިން ކިޔާ އުޅޭ ވާހަކަތަކެއް ކަމުގައި ދެކެވުނުނަމަވެސް، ހަޤީގަތަކީ ދިވެހި ސަޤާފަތާއި މިވާހަކަތަކާއި ވަރަށް ބޮޑު ގުޅުމެއް ވާކަމެވެ. އެހެންކަމުން ޝަވިއޭ ރޮމޭރޯ-ފްރިއަސް އެކުރެއްވި މަސައްކަތަކީ ދިވެހި ސަޤާފަތަށްޓަކައި ވަރަށް އަގުހުރި މަންފާހުރި މަސައްކަރެކެވެ.

ސުރިލަންކާގެ އާކިޔޮލޮޖީ ޑިޕާޓްމެންޓުގެ ޑިރެކްޓަރު (1992 - 1983) ޑރ. ރޯލަންޑު ސިލްވާ، ބުނުއްވާފައިވާގޮތުން ޝަވިއޭ ރޮމޭރޯ-ފްރިއަސް، ދިވެހިބަހާއި ސަޤާފަތަށް ކުރެއްވި މަސައްކަތަކީ، އިނގިރޭސިވިލާތުގެ މަޝްހޫރު އެންތުރޮޕޮލޮޖިސްޓު އެޗް. ޕާކަރު ކުރެއްވި މަސައްކަތަކާއި އެއްފަދް ކަމެއް ކަމުގައެވެ. އެޗް. ޕާކަރު ވަނީ 1910 ވަނަ އަހަރު ސުރީލަންކާގެ ކުދިކުދި އަވަށްތަކުގައި ކިޔެމުން ދިޔަ ވާހަކަތައް އެއްކޮށް ޗާޕުކޮށްފައެވެ.

އަދި ސުރީލަންކާގެ ތަޖުރިބާކާރު ސަގާފީ އިލްމުގެ މާހިރެއް ކަމުގައިވާ ރޫހަން ގުނަރަތުނާ ވަނީ ޝަވިއޭ ރޮމޭރޯ-ފްރިއަސް އާއި އިގިރޭސިވިލާތުގެ މަޝްހޫރު ތަޖުރިބާކާރު މާހިރެއް ކަމުގައިވާ އެޗް. ސީ. ޕީ. ބެލް އާއި އެއްގޮތް ކުރައްވާފައެވެ.

## އިތުރު ފާލަންތައް

*Xavier Romero-Frias Academia.edu 
* Xavier Romero-Frias, *The Maldive Islanders, A Study of the Popular Culture of an Ancient Ocean Kingdom.* Barcelona 1999, ISBN 84-7254-801-5
*Xavier Romero-Frias, (2012) *Folk tales of the Maldives*, NIAS Press, ISBN 978-87-7694-104-8, ISBN 978-87-7694-105-5
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖެ
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ށ. އަތޮޅު މަދަރުސާ

**ށ. އަތޮޅު މަދަރުސާ** ހުންނަނީ ށ. ކަނޑިތީމުގައެވެ. ޖަޕާނު ސަރުކާރުގެ އެހީގެ ދަށުން އިމާރާތް ކުރެވިފައިވާ މި މަދަރުސާ ހުޅުވުނީ 1986 ވަނަ އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ 22 ވަނަ ދުވަހުއެވެ.

ށ. އަތޮޅު މަދަރުސާގެ ކިޔަވައިދިނުން ފެށިގެން އައީ ފަށާ ތައުލީމު (ޕްރައިމަރީ) ގެ މިންވަރަށް އުނގަންނައިދޭ މަދަރުސާއެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އޭރު ގްރޭޑް 1 އިން 5 އަށް ކިޔަވައިދެމުން ދިޔަ ނަމަވެސް 1998 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ސާނަވީ ގްރޭޑްތައް ތައާރަފް ކުރެވި ކިޔަވައިދެމުން ދިޔައެވެ. އަދި 2006 ވަނަ އަހަރުން ފެސިގެން މަތި ސާނަވީ ފެންވަރަށް ކިޔަވައިދޭން ފެށުނެވެ.

ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި މި ސްކޫލް ވަނީ ސާނަވީ ފެންވަރުގައި ރާއްޖެއިން ފާހަގަ ކުރެވޭ ވަނަތައް ހޯދާފައެވެ.

## ސްކޫލުގެ ފުރަތަމަ
ސްކޫލްގެ ފުރަމަ ނާޒިރަކީ އަލްފާޟިލް ޢަލީ މުޙައްމަދު މަނިކެވެ. އޭނާ އަކީ ބ. ކުޑަރިކިލު ބޭފުޅެކެވެ.

ސްކޫލުގެ ފުރަތަމަ އަހަރު މަސައްކަތް ކުރެއްވި ޓީޗަރުންނަކީ މުޙައްމަދު ވަހިދު (މުލަކު)، ޒާހިރު (މަރޮށި) އަދި އިސްމާއިލް ޝަރީފް (ކޮމަންޑޫ) ފަޒުނާ (މާކަނޑޫދޫ) މިއެވެ.

ސްކޫލުގެ ފުރަތަމަ ބިދޭސީ ޓީޗަރަކީ މރ. މުއްތުލިންގަމް އެވެ. އޭނާ ކިޔަވައިދެއްވީ އިނގިރޭސި ބަހެވެ. އޭނާއަކީ ސްރީލަންކާ ރައްޔިތެކެވެ.

ސްކޫލުގެ ފުރަތަމަ ހެޑްމާސްޓަރަކީ އަލްފާޟިލް ހަސަން ހަނީފް އެވެ.

ފުރަތަމަ ސްކޫލް ކެޕްޓަނަކީ ހުސައިން ސޮލަހް އެވެ.

ސްކޫލުގައި ފުރަތަމަ ރަޖިސްޓްރި ކުރެވުނު ދަރިވަރަކީ .... އެވެ.

## މަދަރުސާގެ ހިންގުމާ ހަވާލުވެ ތިއްބެވި ފަރާތްތައް
* ޢަލީ މުޙައްމަދު މަނިކު (އެދުރުބޭ)
* ޙަސަން ހަނީފް
* އަމްޖަދް އަބްދުލް ވައްހާބް 
* ހައްމާދު މުޙައްމަދު
* އިބްރާހިމް މޫސާ 
* ޒަކީ
* ތޯހިރާ 
* ޙުސައިން ފަޔާޒް
* މުޙައްމަދު އިމްރާން

## ސްކޫލުގައި މަަސައްކަތް ކުރެއްވި ޓީޗަރުން
* އިސްމާއިލް ޝަރީފް (ށ. ކޮމަންޑޫ) 
* މުޙައްމަދު ވަހީދު (ޏ. ފުއައްމުލައް)

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްކޫލުތައް
ޤާނޫނު

ޤާނޫނަކީ ކޮބާ؟
ޤާނޫނަކީ ކޮބާތޯ ކުރެވޭ ސުވާލުގެ ޖަވާބަކީ އަދި މިހާތަނަށް އޭގެ ފުރިހަމަ ޖަވާބެއް އެއްވެސް މީހަކަށް ދެވިފައި ނުވާ ސުވާލެކެވެ. އެހެންވެ ޤާނޫނަކީ ކޮބާތޯ ސުވާލު ކުރެވުމުން މިބަހުގެ މަފުޙޫމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނިގެންދާ ކަންތައްތަކެއްގެ ވާހަކަ އެތަކެއް ބަސްތަކެއް ބޭނުން ކޮށްގެން ބަޔާން ކޮށްދެވޭތޯ ޤާނޫނީ ޢިލްމުވެރިން މަސައްކަތް ކޮށްފައި ހުރެއެވެ. މިގޮތުން ޤާނޫނަކީ ރައްޔިތުން އުޅެންވީ ގޮތާއި، ނޫޅޭވީންގޮށް ބަޔާންކޮށް، ބާރުލިބިފައިވާ ފަރާތަކުން ހަދާ އުޞޫލުތަކެކޭ ބުނެވިދާނެއެވެ.
ދިވެހި ފިލްމްތަކުގެ ލިސްޓް

## ނެރުނު އަހަރު ނޭނގޭ

## 1990 ގެ ކުރިން

## 1990 - 1999

## 2000 - 2010

## 2011 - 2020

ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ޑާރކް ރެއިން އެންޓަޓެއިންމެންޓް

ޑާރކް ރެއިން އެންޓަޓެއިންމެންޓް  އަކީ ދިވެހި ފިލްމް އުފައްދާ ކުންފުންޏެކެވެ. 

އުފައްދާފައިވާ ފިލްމްތައް 
* ހޭލާ
* ބަޑީ އެދުރު
* އުއްމީދު
* ދިންވޭނުގެ ހިތާމައިގައި
* ޒަހަރު
* ޖިނާ ފަތިސްހަނދުވަރުގެ ފެށޫން
ލޮލުގެ ހާމަދުލި

ލޮލުގެ ހާމަދުލި() އަކީ ލޮލުގެ އެންމެ ބޭރުގައި ރައްކަލެއްގެ ގޮތުން ހުންނަ ވަރުގަދަ އެތެރެ ފެންނަ ދުއްޔެކެވެ.

ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު
ލޮލުގެ ލެންސް

**ލޮލުގެ ލެންސް** () އަކީ އެތެރެ ފެންނަ ލޮދިކޮޅަކުން އުފެދިފައިވާ އެއްޗެކެވެ. ލެންސުގެ ބޭނުމަކީ އަލިދޯދިތަކުގެ މިސްރާބު ބަދަލުކުރުމެވެ.

ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު
ލޮލުގެ މައިނާރު

ލޮލުގެ މައިނާރު() ގެ ބޭނުމަކީ ލޮލުގެ އަލިދުލި ބޭނުންކޮށްގެން ނުވަތަ މެދުވެރިކޮށްގެން ސިކުނޑިއަށް މެސެޖް ފޮނުވުމެވެ.

ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު
ލޮލުގެ އަލިދުލި

ލޮލުގެ އަލިދުލި() އަކީ ލޮލުގެ ފަހަތުގައިވާ އަލި އިހްސާސްކުރެވޭ ނާރުތައް ހުންނަ ދުއްޔެވެ.

ޤިސްމު:އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑު
އެހަނދާނުގައި ރިމިކްސް 2010

thumb|left|250px|އެހަދާނުގައި ރިމިކްސްގެ ޕޯސްޓަރ
**އެހަނދާނުގައި ރިމިކްސް 2010** އަކީ އެމްއެންބީސީ ވަން އިން 2010 ވަނަ އަހަރު އައި 1431 ވަނަ އަހަރުގެ ރަމަޟާންމަހުގެ ތެރޭގައި އޮންއެއަރކޮށްފައިވާ ލަވަ ޕްރޮގްރާމެކެވެ. 4 ޕްރޮގްރާމްގައި 25 ލަވަ ތަފާތު 50 ލަވަ ކިޔުންތެރިން ޝާމިލްވާ ގޮތަށް މިޕްރޮގްރާމްގައި ގެނެސްދީފައިވެއެވެ. މިޕްރޮގްރާމްގެ ޕްރޮޑިއުސަރަކީ މުޖުތަބާ ރަޝީދު މުޖޫ އެވެ. މިއީ 2001 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ޓީވީއެމް އިން ރޯދަމަހަށް ޚާއްޞަކޮށް ތައްޔާރުކުރަމުން އަންނަ ސްޓޭޖް ލަވަ ހުށަހަޅައި ދިނުމުގެ ސިލްސިލާ ޝޯތަކުގެ ދަށުން ގެނެސްދެވުނު ޕްރޮގްރާމެކެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ހިޕޯޕޮޓަމަސް

ހިޕޯޕޮޓަމަސް ނުވަތަ ހިޕޯއަކީ އެފްރިކާގައި ދިރިއުޅޭޖަނަވާރެކެވެ. އޫރާއި އެއްގޮތައް ހިޕޯއަކީވެސް ފަލަ، ޗަބީ، ބޮޑު ބޮލަކާއި ފަލަ ކަރެއް ލިބިފައިވާ ހައިވާނެކެވެ. ހަގީގަތުގައި ހިޕޯއަކީ އޫރުގެ އާއިލާއާއި ގުޅުންހުރި ހައިވާނެކެވެ. ދެވައްތަރެއްގެ ހިޕޯ ދިރިއުޅެއެވެ. އެއީ ޕިގްމީ ހިޕޯ އާއި ކޯރު ހިޕޯއެވެ. ޕިގްމީ ހިޕޯގެ ދިގުމިނުގައި 6ފޫޓް އަދި ބަރުދަނުގައި 270ކިލޯގްރާމް ހުރެއެވެ. މިވައްތަރުގެ ހިޕޯގެ ހަންގަނޑު ހުންނަނީ ކަޅު-ފެހި ކުލައެއްގައެވެ. މިވައްތަރުގެ ހިޕޯ ދިރިއުޅެނީ ޖަންގަލިތަކުގައްޔާއި ކޯރުތަކުގެ އައްސޭރީގައެވެ.
ކޯރު ހިޕޯއަކީ މިއައްވުރެ ބޮޑު ޖަނަވާރެކެވެ. އަދި އޭގެ ކުލައަކީ ރަތް-އަޅި ކުލައެކެވެ. މިވައްތަރުގެ ހިޕޯ 16ފޫޓްގެ ދިގުމިނަށް ބޮޑުވެއެވެ.މިއީ އާދައިގެ ކާރުތަކަށްވުރެން ދިގު މިންވަރެކެވެ. ކޯރު ހިޕޯގެ ބަރުދަނުގައި 4000ކިލޯގްރާމް ހުރެއެވެ. މިއީ ބޮޑެތި 45ފަސްމީހުންގެ ބަރުދަނަށްވުރެންވެސް ބަރު މިންވަރެކެވެ.
ޢާއިޝަތު ޢަލީ ނާޒް

ޑރ ޢާއިޝަތު ޢަލީ ނާޒު އަކީ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ދަ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް މެންޗެސްޓަރއިން، 2010 ވަނަ އަހަރު ކްލިނިކަލް ސައިކޮލޮޖީގެ ރޮނގުން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ (ޕީއެޗްޑީ) ހާސިލުކުރެއްވާފައިވާ ފަރާތެކެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ކްލިނިކަލް ސައިކޮލޮޖިސްޓް އެވެ. 
 
## އާއިލާ
ޑރ ޢާއިޝަތު ޢަލީ ނާޒު އަކީ މަޝްހޫރު ދިވެހި ބޭސްވެރިޔާ ޢަލީ ޙުސައިން ( ހ.ސީސައިޑް) ގެ ދަރިއެކެވެ. ޑރ ޢާއިޝަތު ޢަލީ ނާޒުގެ ޢާއިލާ ރާއްޖޭގެ އެންމެ އުތުރުން ފެށިގެން ދެކުނުގެ ރަށްތަކަށްވެސް ފެތުރިފައި ވެއެވެ. އެގޮތުން ބައްޕަ ފަރާތު މާމަ އަކީ ހދ. ކުޅުދުއްފުށި އަދި ހއ. ތަކަންދޫ އަށް ނިސްބަތްވާ ފަރާތެކެވެ. ބައްޕަ ފަރާތު ކާފަ އަކީ ސ.ހުޅުދޫ މީހެކެވެ. މަންމަ ފަރާތު މާމަ އަކީ ޏ، ފުވައްމުލަކު މީހެކެވެ. އަދި މަންމަ ފަރާތު ކާފަ އަކީ މާލޭ މީހެކެވެ.

ޑރ ޢާއިޝަތު ޢަލީ ނާޒުގެ ބޭބެ އަކީ ޑރ އަހުމަދު ޢަލީ ސަވާދު އެވެ.

## ތައުލީމް
* 1994 : ބެޗެލާރސް އޮފް އާރޓްސް އިން ސައިކޮލޮޖީ، ސޯސިއޮލޮޖީ ، އިންގްލިޝް އެންޑް އުރުދޫ - ބިޝޮޕްސް ކޮޓަން ވުމަންސް ކްރިސްޓިއަން ކޮލެޖް - ބެންގަލޫރު - އިންޑިޔާ
* 1995 : ޕޯސްޓް ގްރެޖުއޭޓް ޑިޕްލޮމާ އިން ޖާނަލިޒަމް - ބާރަތިޔާ ވިދްޔާ ބަވަން - ބެންގަލޫރު - އިންޑިޔާ 
* 1996 : މާސްޓަރސް އޮފް ސައިންސް އިން ކްލިނިކަލް ސައިކޮލޮޖީ - ބެންގަލޫރު ޔުނިވަސިޓީ - ބެންގަލޫރު -  އިންޑިޔާ
* 1999 : މާސްޓަރސް އޮފް ފިލޯސަފީ އިން ކްލިނިކަލް ސައިކޮލޮޖީ - ނިމްހެންސް - ބެންގަލޫރު -  އިންޑިޔާ
* 
* 2009 : ޕީއެޗްޑީ އިން ކްލިނިކަލް ސައިކޮލޮޖީ - ސުކޫލް އޮފް ސައިކޮލޮޖިކަލް ސައިންސް - މެންޗެސްޓަރ ޔުނިވަސިޓީ - މެންޗެސްޓަރ - އިގިރޭސި ވިލާތް

## ލިބިލައްވާފައިވާ ބައެއް ކާމިޔާބީތައް

* މަތީ ދަރަޖަ ހޯދާ ފަރާތްތަކަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ދެއްވާ ޚާއްޞަ އިނާމު - 2012
* ޞިއްޙީ ދާއިރާއިން؛ ނަފްސާނީ ބަލިތަކާބެހޭ ރޮނގުން؛ ހިތްވަރުދިނުމުގެ ޤައުމީ އިނާމު - 2012

ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
އަޙުމަދު ޝުކުރީ ޙުސައިން

ޑރ **އަޙުމަދު ޝުކުރީ ޙުސައިން** އަކީ ނިއުޒިލޭންޑް ގައި ޑިވެލޮޕްމަންޓް ސްޓަޑީޒް ގެ ރޮނގުން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސަފީ ޙާޞިލްކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.

ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޢަބުދުލް މަޖީދު ޙަމީދު

**ޢަބުދުލް މަޖީދު ޙަމީދު** އަކީ މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯރސް ގައި މަސައްކަތް ކުރައްވާ ލާންސްކޯޕްރަލް އެކެވެ. މީނާ އަކީ ފ.ނިލަންދޫ ބޭފުޅެކެވެ.

ޤިސްމު:ނިލަންދޫ (ފ. އަތޮޅު)
ޤިސްމު:(ފ. އަތޮޅު)
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޢުމަރު ޢަބުދުލް ޢަޒީޒް ޙަމީދު

ޢުމަރު ޢަބުދުލް ޢަޒީޒް ޙަމީދު ( އުފަންވެފައިވަނީ އެޕްރީލް 12، 2008 ، ތައުފީޤިއްޔާ ހޮސްޕިޓަލް، އައްބާސް އަލްއައްގާދު، ގާހިރާ ، މިޞްރު) އަކީ މިޞްރަށް އުފަންވެފައިވާ ދިވެހި ދަރިއެކެވެ.