open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
އަޙްމަދު މައުމޫން

އައްޝައިޚް އަޙްމަދު މައުމޫން ވަނީ މިޞްރުގެ އަލްއަޒުހަރު ޔުނިވަރސިޓީން ބެޗްލަރ އޮފް އާޓްސް އިން ސޯޝަލް ވަރކް އެންޑް ސޯޝަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓްގެ ދާއިރާއިން މަތީ ތަޢުލީމު ހާސިލުކުރައްވައިފައެވެ. އައްޝައިޚް އަޙްމަދު މައުމޫން ދީނީ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުވުމުގެ ދާއިރާއިން ޚިދުމަތް ކުރައްވަން ފެށްޓެވީ، 2005ވަނަ އަހަރުއެވެ. 

އައްޝައިޚް އަޙްމަދު މައުމޫން ވަނީ މަޢުހަދުއް ދިރާސާތިލް އިސްލާމިއްޔާ އާއި، މަދްރަސަތުލް އަޙްމަދިއްޔާ އާއި، އައްޑޫ ހައިސްކޫލުގައި ޚިދުމަތް ކުރައްވައިފައެވެ. އައްޝައިޚް އަޙްމަދު މައުމޫނަކީ، ރާއްޖެއިން ޙައްޖަށް އަދި ޢުމްރާއަށް ދާ މީހުންނަށް އެހީތެރިވެދެއްވައި، ދީނީ އިރުޝާދު ދެއްވުމުގައި، 2010 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ހަރަކާތްތެރިވެވަޑައިގަންނަވަމުން ގެންދަވާ ބޭފުޅެއްވެސް މެއެވެ. އަޙްމަދު މައުމޫން ވަނީ، އެވިޑް ކޮލެޖުން އިސްލާމް ޓީޗިންގގެ ރޮނގުން މާސްޓަރސް ޑިގްރީ ހާސިލު ކުރައްވައިފައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
ޙުސައިން ޔޫސުފް

ފަޟީލަތުއްޝައިޚުލްމަރްޙޫމު ޙުސައިން ޔޫސުފަކީ، 29 އަހަރަށް ވުރެ ދިގު މުއްދަތެއްގައި ސަރުކާރަށް އިޚްލާޞްތެރި ޚިދުމަތްތަކެއް ކުރައްވައިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ފުރަތަމަ އަދާކުރެއްވީ ބޮޑު އިސްޓޯރުގެ ކާތިބުކަމެވެ. އޭގެފަހުން، ވުޒާރަތުލްމަޢާރިފުގެ ކާތިބުކަން ވެސް ކުރެއްވިއެވެ.

ފަޟީލަތުއްޝައިޚުލްމަރްޙޫމު ޙުސައިން ޔޫސުފް، ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ އަލްމަދީނަތުލްމުނައްވަރާގައި ހުންނަ އަލްޖާމިޢަތުލްއިސްލާމިއްޔާ (މަދީނާ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ) އިން ޝަރުޢީ ދާއިރާއިން ބެޗްލަރސް ޑިގްރީ ޙާޞިލުކުރެއްވުމަށް ފަހު ރާއްޖެ ވަޑައިގެން ފުރަތަމަ އަދާކުރެއްވީ މިނިސްޓްރީ އޮފް ޖަސްޓިސްގެ ޤާޟީކަމެވެ. މިނިސްޓްރީ އޮފް ޖަސްޓިސްގެ ޚާއްޞަ ޤާޟީކަމާއި، އެ މިނިސްޓްރީގެ ޑިރެކްޓަރ އޮފް ޖުޑީޝަލް އެފެއާޒްގެ މަޤާމާއި، ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް އޮފް ޖުޑީޝަލް އެފެއާޒްގެ މަޤާމާއި، އެގެޒެކްޓިވް ޑިރެކްޓަރކަމުގެ މަޤާމާއި، ޤާނޫނީ ކަންކަމަށް ލަފާ ދޭ ޚާއްޞަ މުޝީރުކަން ކުރެއްވިއެވެ. ފުރަތަމަ ޕެންޝަން ލިބިވަޑައިގެންފައިވަނީ 2003 ޖޫން 14ވަނަ ދުވަހުއެވެ.

ޙުސައިން ޔޫސުފް އެންމެ ދިގު މުއްދަތެއްގައި ޚިދުމަތްކުރައްވައިފައިވަނީ ރާއްޖޭގެ ޝަރުޢީ ދާއިރާގައެވެ. ރާއްޖޭގެ ޝަރުޢީ ދާއިރާގެ ވަރަށް އިސް މަޤާމުތަކެއްގައި ހުންނަވައިގެން އެ ދާއިރާގެ ތަރައްޤީއަށާއި ކުރިއެރުމަށް ކުރައްވައިފައިވާ ޚިދުމަތްތަކަކީ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ޚިދުމަތްތަކެކެވެ.

ފަޟީލަތުއްޝައިޚުލްމަރްޙޫމު ޙުސައިން ޔޫސުފަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައި ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުކަމުގެ މަޤާމާއި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުގެ ވަކީލުކަމުގެ މަޤާމާއި، އިސްލާމީ ކަންތައްތަކާ ބެހޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލީހުގެ ޚާއްޞަ މުޝީރުކަމުގެ މަޤާމާއި، މަދްރަސަތުއްޠައިބާގެ ޢަރަބި އިސްލާމް ކިޔަވައިދޭ މުދައްރިސްކަމުގެ މަޤާމު ވެސް ފުރުއްވައިފައިވާ ޢިލްމުވެރި ބޭފުޅެކެވެ. މީގެއިތުރުން ރާއްޖެ އިން ބޭރުގައި ކިޔަވަން ބޭނުންވާ ދިވެހީން ޝައިޚު ޙުސައިން ޔޫސުފްގެ އަމިއްލަ ޚަރަދުގައި ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ފޮނުއްވިއެވެ. ވަރަށް ގިނަ ދަރިވަރުން ޝައިޚު ޙުސައިން ޔޫސުފްގެ އެހީގައި ޕާކިސްތާނުގައި ކިޔެވިއެވެ.

ފަޟީލަތުއްޝައިޚުލްމަރްޙޫމު ޙުސައިން ޔޫސުފް ވަނީ 1989 އިން ފެށިގެން މަދްރަސަތުއްނަޙްޟާގެ ނަމުގައި، ފަހުން އުއްމުލްޤުރާ ސެކަންޑަރީ ސްކޫލުގެ ނަމުގައި ބ. ހިތާދޫގައި މަދަރުސާއެއް ހިންގަވައިފައެވެ. މި ސްްކޫލުގައި ސާނަވީ ފެންވަރަށް ކިޔަވައި ދެއްވަމުން ގެންދަވައިފައިވެއެވެ. 

ފަޟީލަތުއްޝައިޚު ޙުސައިން ޔޫސުފް އަވަހާރަވީ އާލާސްކަންފުޅާ އުޅުއްވާތާ ދުވަސްތަކެއްވުމަށްފަހު 2020ވަނަ އަހަރުގެ މޭ މަހުގެ 6ވަނަ ދުވަހު އިންޑިއާގައެވެ. އަވަހާރަވީއިރު ޢުމުރުފުޅަކީ 78 އަހަރުފުޅެވެ.
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
އިލްޔާސް ޙުސައިން

ޑރ. އިލްޔާސް ޙުސައިން ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރެއްވުމަށް އިންޑިއާއަށް ވަޑައިގަތީ ޢުމުރުން އެންމެ 9 އަހަރުގައެވެ. ކީރިތި ޤުރްއާން ހިތުދަސްކުރައްވައި ނިންމެވީ 1979ވަނަ އަހަރު އިންޑިއާގެ ގުޖުރާތުގެ މަޓްލީވާލާ ޕަބްލިކް ސްކޫލުގެ ދާރުލްޢުލޫމް ފެކަލްޓީންނެވެ. އެއަށްފަހު 1982ވަނަ އަހަރު އިންޑިއާގެ ޑާބީލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ އިން މަތީ ޘާނަވީ ސެޓްފިކެޓް ޙާޞިލުކުރެއްވިއެވެ. އަދި 1987ވަނަ އަހަރު ހަމަ އެ ޔުނިވަރސިޓީއިން އިސްލާމިކް ސްޓަޑީސް އެންޑް ލޯއިން ޑިގްރީ ފުރިހަމަކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު 1993ވަނަ އަހަރު ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ އަލްމަދީނަތުލް މުނައްވަރާގައި ހުންނަ އަލްޖާމިޢަތުލްއިސްލާމިއްޔާ (މަދީނާ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ) ގެ ކުއްލިއްޔަތުލްޤުރްއާން ވައްދިރާސާތުލްއިސްލާމިއްޔާއިން އިން ޤުރްއާނުގެ ޢިލްމުން ދެވަނަ ޑިގްރީ ޙާޞިލުކުރެއްވިއެވެ. 2016 ވަނަ އަހަރު މެލޭޝިޔާގެ އަލްމަދީނާ އިންޓަރނޭޝަނަލް ޔުނިވަރސިޓީން މާސްޓަރސް އިން ދަޢުވާ ޙާޞިލުކުރެއްވިއެވެ. ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލުކުރެއްވީ މެލޭޝިޔާގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީންނެވެ.

ޑރ. އިލްޔާސް ޙުސައިން ކިޔަވައި ވިދާޅުވެގެން 1993 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ރާއްޖެއަށް ވަޑައިގެން، ހިތަދޫގެ މަދްރަސަތުލްއިސްލާމިއްޔާގެ އިސްލާމް މުދައްރިސެއްގެ ގޮތުގައި ޚިދުމަތް ކުރައްވަން ފެށްޓެވިއެވެ. ކިޔަވައިދެއްވުމުގެ އިތުރުން، ދީނީ ދަޢުވާގެ ޕުރޮގްރާމުތައް ވެސް އޭރު ކުރިއަށް ގެންދެވިއެވެ. 2007ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް އެ މަޤާމު އަދާކުރެއްވިއެވެ. 2009ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 2014ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް ހުންނެވީ މަސްޖިދުއްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނުލްއަޢުޡަމް (އިސްލާމީ މަރުކަޒު) އިމާމެއްގެ މަޤާމުގައެވެ. ޑރ. އިލްޔާސް ޙުސައިން މިހާރު ހުންނެވީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުކަމުގައެވެ. މި މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރެއްވީ 2023 މާރިޗު 29ވަނަ ދުވަހުއެވެ.

2010ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 2014ވަނަ އަހަރާ ހަމަޔަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ފިޤްހު އެކެޑަމީގެ މެންބަރުކަން ވެސް ޑރ. އިލްޔާސް ޙުސައިން އަދާކުރައްވައިފައިވެއެވެ. 

ޑރ. އިލްޔާސް ޙުސައިނަކީ، އިމާމުވެ ހުކުރުނަމާދާއި ޢީދުނަމާދު ކުރައްވާ، އަދި ނުބައްލަވާ ޚުޠުބާ ވިދާޅުވުމުގެ ހުއްދަ މިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒުން ދެއްވައިފައިވާ މަދު ބޭފުޅުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެއް ވެސް މެއެވެ.

ޑރ. އިލްޔާސް ޙުސައިން ވަނީ މައްކާގެ ޙަރަމްފުޅުގައި ކޮންމެ އަހަރަކު ވެސް ކުރިއަށް ގެންދާ ކިންގް ޢަބްދުލްޢަޒީޒް އިންޓަރނޭޝަނަލް ޤުރްއާން މުބާރާތުގެ ފަނޑިޔާރުކަން 1441ވަނަ އަހަރު ކުރައްވައިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އެ މުބާރާތަކީ އިސްލާމީ ޤައުމުތަކުގެ ތެރެއިން 103 ޤައުމު ތަމްސީލުކުރި މުބާރާތެކެވެ.

ޑރ. އިލްޔާސް ޙުސައިނަށް 2022ވަނަ އަހަރު ވަނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ދެއްވާ ހިތްވަރުދިނުމުގެ ޤައުމީ އިނާމު އިސްލާމްދީނަށް ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމާއި ދީނަށް ޚިދުމަތްކުރުމާއި ދީނީ ޢިލްމު އުނގަންނައިދިނުމުގެ ދާއިރާއިން؛ ދީނީރޮނގުން ޚިދުމަތްކުރުމާއި، ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމުގެ ރޮނގުން ލިބިވަޑައިގެންފައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން
ޢާއިޝާ ޝުޖޫން މުޙައްމަދު

ފަނޑިޔާރު ޢާއިޝާ ޝުޖޫން މުޙައްމަދު އުފަންވެ ވަޑައިގެންނެވީ23  ޑިސެންބަރު 1977 ވަނަ ދުވަހު، ކ. މާލެ އަށެވެ. އެކަމަނާ ވަނީ ސްރީލަންކާގެ ކޮލޮމްބޯގައި ހުންނަ ރޯޔަލް އިންސްޓިޓިއުޓްގައި، ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ލަންޑަންގެ އެކްސްޓަރނަލް ޕްރޮގްރާމްގެ ދަށުން ޤާނޫނީ ދާއިރާއިން ބެޗްލަރ އޮފް ލޯސް (އޮނަރސް) ފުރިހަމަ ކުރައްވާ، އޮސްޓްރޭލިއާގެ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ވެސްޓަރން އޮސްޓްރޭލިޔާއިން މާސްޓަރ އޮފް ލޯސް ޙާޞިލްކުރައްވާފައެވެ.

ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު ކަމަށް ފަނޑިޔާރު ޢާއިޝާ ޝުޖޫން މުޙައްމަދު އައްޔަން ކުރައްވާފައިވަނީ 2019 ވަނަ އަހަރުގެ ސެޕްޓެންބަރު މަހުގެ 04 ވަނަ ދުވަހު އެވެ. ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އައްޔަން ކުރެއްވުމުގެ ކުރިން އެކަމަނާ ހުންނެވީ ނަޝީދު އެންޑް ކޯ ލޯ ޕްރެކްޓިސްގެ އެސޯސިއޭޓް ޕާޓްނަރުގެ ގޮތުގައެވެ. އަދި 1997 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން އެކަމަނާ ވަނީ ސިވިލް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުކަމުގެ މަޤާމާއި މިނިސްޓްރީ އޮފް ޖަސްޓިސް އާއި ޖުވެނައިލް ކޯޓުގެ އެގްޒެކެޓިވް އަދި ލީގަލް މަޤާމުތަކުގެ އިތުރުން، ޖެންޑަރ މިނިސްޓްރީގެ ޕްރޮޖެކްޓް މަޤާމުތައް ފުރުއްވާފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، ފަނޑިޔާރު ޢާއިޝާ ޝުޖޫން މުޙައްމަދަކީ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި މަދަނީ ޖަމިއްޔާތަކާ އެކު، ހިއުމަން ރައިޓްސް އަދި ގުޑް ގަވަރނަންސް ފަދަ ދާއިރާތަކަށް ވަކި ޚާއްޞަކަމެއް ދެއްވައިގެން މަސައްކަތް ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.

ބާ ކައުންސިލް އޮފް މޯލްޑިވްސްގެ ފުރަތަމަ އެގްޒެކެޓިވް ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަމަށް ފަނޑިޔާރު ޢާއިޝާ ޝުޖޫން މުޙައްމަދު އިންތިޚާބު ވެވަޑައިގެންފައިވަނީ 2019 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. އަދި ބާ ކައުންސިލްގެ މެންބަރުކަމުން އިސްތިއުފާދެއްވާފައިވަނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު ކަމަށް އައްޔަން ކުރެއްވުމުންނެވެ. މީގެ އިތުރުން އެކަމަނާ ވަނީ ޔުނައިޓެޑް ނޭޝަންސް ސަބްކޮމިޓީ އޮން ދަ ޕްރިވެންޝަން އޮފް ޓޯޗާ (އެސްޕީޓީ) ގެ ވައިސް ޗެއާޕާސަން ފޯ ޖުރިސްޕްރުޑެންސް އަދި އެސްޕީޓީ ރެޕަޓުއާގެ މަޤާމު 2011 އިން 2018 އަށް ފުރުއްވާފައެވެ. އެސްޕީޓީއަށް އަލުން އިންތިޚާބު ވެވަޑައިގެން، 2021 ވަނަ އަހަރު ހަތަރު އަހަރުގެ ދައުރެއް ފައްޓަވައި، މިހާރުވެސް އެކަމަނާ ގެންދަވަނީ އެސްޕީޓީގެ ވައިސް ޗެއާޕާސަން ފޯ ނޭޝަނަލް ޕްރިވެންޓިވް މެކޭނިޒަމްސްގެ މަޤާމު ފުރުއްވަމުންނެވެ.

## މަރުޖިޢު
https://web.archive.org/web/20241009130246/https://supremecourt.mv/justicedetails/mv-justice-shujune
ޝަރަފުއްދީން ޢަލީ

އައްޝައިޚް ޝަރަފުއްދީން ޢަލީއަކީ އިންޑިއާގެ ގުޖުރާތު ސްޓޭޓުގެ ސޫރަތުގައި ހުންނަ ޖާމިޢާ ފަލާޙުއްދާރައިނިން ތިއޮލޮޖީގެ ރޮނގުން ބެޗްލަރ އޮފް އާޓްސް ހާސިލުކުރައްވައިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ކިޔަވައިވިދާޅުވެގެން އަމިއްލަފުޅު ރަށް ކަމަށްވާ އަލިފުށްޓަށް ވަޑައިގެން، އަލިފުށީގައި ހިލޭސާބަހަށް ދީނީ ތަޢުލީމު ދެއްވުމާއި، ކީރިތި ޤުރްއާން ކިޔަވައިދެއްވުމުގެ މަސައްކަތް ފެށްޓެވީ 1990 ވަނަ އަހަރުއެވެ.

1990 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ސްކޫލް ދަރިވަރުންނަށާއި، ޒުވާނުންނަށާއި، ބޮޑެތި މީހުންނަށާއި އެދުރުންނަށް އަމާޒުކުރައްވައިގެން ހިލޭސާބަހަށް އެކިއެކި ކުލާސްތައް، އައްޝައިޚް ޝަރަފުއްދީން ޢަލީ ހިންގަވަމުން ގެންދަވައެވެ. އެ ކުލާސްތަކުގައި ކީރިތި ޤުރްއާނުގެ އިތުރުން، ޢަރަބި، ފިޤްހު، ޢަޤީދާ އަދި އުރުދޫ ކިޔަވައިދެއްވައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
ޙަސަން ލަޠީފް މޫސާ

އައްޝައިޚް ޙަސަން ލަޠީފް މޫސާ އިސްލާމީ ތަޢުލީމުގެ ބިންގާ އެޅުއްވީ، ޕާކިސްތާނުގެ ޖާމިޢާ ސަލަފިއްޔާއިން 1979 ވަނަ އަހަރުއެވެ. އޭގެފަހުން، 1980 ވަނަ އަހަރު، އަލްމަދީނަތުލް މުނައްވަރާގެ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީގައި ތަޢުލީމު ހާސިލުކުރައްވަން ފަށްޓަވައި، އިސްލާމީ ތަޢުލީމާއި، ޢަރަބިބަހުގެ ޢިލްމުން މަތީ ތަޢުލީމު ހާސިލުކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު ރާއްޖެ ވަޑައިގަތީ 1989 ވަނަ އަހަރުއެވެ.

ދީނީ ޢިލްމުވެރިއެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން އައްޝައިޚް ޙަސަން ލަޠީފް މޫސާ، އެންމެ ފުރަތަމަ ޚިދުމަތް ކުރައްވަން ފެށްޓެވީ، އުފަން އަތޮޅު ކަމަށްވާ އައްޑުއަތޮޅުގައެވެ. މިހާރު ހިތަދޫގައި ހިނގަމުންދާ އައްޑޫ ހައި ސްކޫލަކީ، ޙަސަން ލަޠީފް މޫސާގެ މުދީރު ކަމުގައި ރާއްޖޭގެ ބައެއް ޢިލްމުވެރިންނާއި، އިސްލާމްދީނަށް ލޯބިކުރައްވާ ތަނަވަސްކަމުގެ އަހުލުވެރިންގެ ބުރަ މަސައްކަތާއެކު އިމާރާތްކޮށް، އެ ފުރާޅުގެ ދަށުން ރަން ވަނަތައް ހާސިލުކުރި މަދަރުސާއެއްކަން ފާހަގަކޮށްލަން ޖެހެއެވެ. އެއީ، ކުރީގެ އަލްމަދްރަސަތުލް އިސްލާމިއްޔާއެވެ. އެ މަދަރުސާގެ މުދީރެއްގެ ގޮތުގައި، 1989 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 2002 ވަނަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް އައްޝައިޚް ޙަސަން ލަޠީފް މޫސާ ހުންނެވިއެވެ.

އައްޝައިޚް ޙަސަން ލަޠީފް މޫސާ، 2011 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ޚިދުމަތް ކުރެއްވީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ހިތަދޫ ކެމްޕަސްގައެވެ. ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ މައި މަރުކަޒުގައި މަސައްކަތް ކުރައްވަން ފެށްޓެވީ، 2019 ވަނަ އަހަރުއެވެ. ޔުނިވަރސިޓީގެ އެސޯސިއޭޓް ލެކްޗަރަރއެއްގެ ގޮތުގައި ޚިދުމަތް ކުރެއްވުމުގެ އިތުރުން، ޙަސަން ލަޠީފް މޫސާއަކީ، މިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒްގެ ޝަރީޢާ އެޑްވައިޒަރީ ކޮމިޓީގައި ޚިދުމަތް ކުރައްވާ ބޭފުޅެކެވެ. އަދި މިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒުންނާއި، ރާއްޖޭގެ އެކިއެކި ޔުނިވަރސިޓީ، ކޮލެޖްތަކުންނާއި، އެކިއެކި ޖަމުޢިއްޔާތަކުން ހިންގަވާ ދީނީ ތަފާތު ޕުރޮގުރާމުތަކުގައި ޙަސަން ލަޠީފް ގެންދަވަނީ ތަޤްރީރު ކުރައްވަމުންނެވެ. އައްޝައިޚް ޙަސަން ލަޠީފް މޫސާ މިހާރު ހުންނެވީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ފެކަލްޓީ އޮފް ޝަރީޢާ އެންޑް ލޯގެ ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ޝަރީޢާގެ އެސޯސިއޭޓް ލެކްޗަރަރގެ މަޤާމުގައެވެ.

އައްޝައިޚް ޙަސަން ލަޠީފް މޫސާއަކީ، އެކިއެކި މައުޟޫޢުތަކަށް ހުކުރު ޚުޠުބާ ވެސް ހައްދަވާ ބޭފުޅެކެވެ. މިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒްގެ ޚުޠުބާ ކޮމިޓީއާއި، ޝަރީޢާ ކޮމިޓީގެ މެންބަރެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން އެކި ކަންކަމުގައި ދީނީ ރައުޔު ދެއްވަމުން ގެންދަވައެވެ.

އައްޝައިޚް ޙަސަން ލަޠީފް މޫސާ ދީނީ ބައެއް ފޮތްތަކާއި މަޒުމޫނުތައްވެސް ލިޔުއްވައިފައި ވެއެވެ. ލިޔުއްވައިފައިވާ ފޮތްތަކުގެ ތެރޭގައި، "އިސްލާމްދީނުގައި ކުދިން ތަރުބިޔަތު ކުރުމުގެ މަގު"، މިފޮތާއި، "ކުޑަކުދިންގެ ނަމާދު" މި ފޮތް ހިމެނެއެވެ. މީގެއިތުރުން، ބައެއް މަޒުމޫނުތަކާއި ޅެންތައް، ފަތްތޫރަ އަދި ދަރުމަ މަޖައްލާގައްޔާއި، ބައެއް ވެބްސައިޓްތަކުގައި ޝާއިޢު ކުރައްވަމުން ގެންދަވައެވެ. އަދި މާލޭގެ މިސްކިތްތަކުގައި ވަޢުޡާއި ނަސޭހަތުގެ ދަރުސްތަކާއި، ޙަދީޘް ކްލާސްތައް ވެސް އައްޝައިޚް ޙަސަން ލަޠީފް މޫސާ ކުރިއަށް ގެންދަވައެވެ.

ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
ޢަބްދުލްޢަޒީޒް ޙުސައިން

އައްޝައިޚް ޢަބްދުލްޢަޒީޒް ޙުސައިން ނުވަތަ މަޝްހޫރު ނަމުން ނަމަ (އަޒީބެ) އަކީ ދީނީ ތަޢުލީމު އުނގެނިވަޑައިގެން ހުންނެވި ބޭފުޅެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖެއިން ތަޢުލީމު އުނގެނިވަޑައިގަތުމަށް ފަހު ދެން ވަޑައިގެންނެވީ ޕާކިސްތާނަށެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ ޖާމިޢާ ސަލަފިއްޔާގައި ކިޔަވައި ވިދާޅުވުމަށްފަހު ޕާކިސްތާނުގެ ކަރާޗީގެ "ދާރުލް ޙަދީޘް" ކިޔާ ތަނެއްގައި ޤުރްއާން ހިތުދަސްކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ ރިޔާޟުގައި ހުންނަ އިމާމު މުޙައްމަދު ބިން ސުޢޫދު އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީގައި ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރެއްވިއެވެ.

އައްޝައިޚް ޢަބްދުލްޢަޒީޒް ޙުސައިން ކިޔަވައި ވިދާޅުވެގެން ރާއްޖެ ވަޑައިގަތުމަށްފަހު އެންމެ ފުރަތަމަ ޚިދުމަތް ކުރެއްވީ އުފަން ރަށް، ބ. ހިތާދޫ އުއްމުލް ޤުރާ ސެކަންޑަރީ ސްކޫލުގައެވެ. ދެން ބ. ހިތާދޫ ސްކޫލުގައެވެ. މީގެއިތުރުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑާއި، ކީރިތި ޤުރްއާނާ ބެހޭ ޤައުމީ މަރުކަޒުގައި ވެސް ޚިދުމަތްކުރައްވައިފައިވެއެވެ. މިހާރު ހުންނެވީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ކުއްލިޔަތުލް ޤުރްއާން ވައްސުންނާގެ ލެކްޗަރަރއެއްގެ މަޤާމުގައެވެ. އަދި އެ ކުއްލިޔާގެ ޑީންކަން މީގެކުރިން އަދާކުރައްވައިފައިވެއެވެ. ހަމައެހެންމެ ވަރަށް ގިނަ ތަންތަނުގައި ކިޔަވައިދެއްވައިފައިވެއެވެ.

މީގެއިތުރުން އައްޝައިޚް ޢަބްދުލްޢަޒީޒް ޙުސައިނަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުން ޙައްޖާއި ޢުމްރާއަށް ގެންގޮސްދެއްވުމަށް ޓަކައި އަމިއްލަ ކުންފުންޏެއް ހައްދަވައިގެން އެ ޚިދުމަތް ވެސް ދެމުން ގެންދަވާ ބޭފުޅެކެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
އިސްޙާޤް މުޙައްމަދުފުޅު

އައްޝައިޚް އިސްޙާޤް މުޙައްމަދުފުޅު ވަނީ 2006 ވަނަ އަހަރު ޕާކިސްތާނުގެ އިސްލާމް އާބާދުގައި ހުންނަ އިންޓަނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީއިން ”މާސްޓަރސް އޮފް އާރޓްސް އިން އިސްލާމިކް ސްޓަޑީސް“ ހާޞިލު ކުރައްވައިފައެވެ. ބެޗްލާރސް ޑިގްރީ ޙާސިލް ކުރެއްވީ 2001 ވަނަ އަހަރު މަދީނާގެ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީގެ ފެކަލްޓީ އޮފް ޙަދީޘް އެންޑް އިސްލާމިކް ސްޓަޑީސް އިންނެވެ.

އައްޝައިޚް އިސްޙާޤް މުޙައްމަދުފުޅު ވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީގެ ކުއްލިއްޔާ އޮފް ޢަރަބިކް ލެންގުއޭޖްގެ ޑީންކަމާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީގެ ކުއްލިއްޔާ އޮފް ޤުރްއާން އެންޑް ސުންނާގެ ޑީންކަމުގެ މަޤާމާއި، ފެކަލްޓީ އޮފް އިސްލާމިކް ސްޓަޑީސް އެންޑް ހިއުމަން ސައިންސަސްގެ ޑީންކަމުގެ މަޤާމުގެ އިތުރުން ކުއްލިއްޔަތުއް ދިރާސާތިލް އިސްލާމިއްޔާ އާއި ވިލާ ކޮލެޖުގެ ފެކަލްޓީ އޮފް ޝަރީޢާ އެންޑް އިސްލާމިކް ސްޓަޑީސްގެ ރިސޯސް ލެކްޗަރަރއެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އައްޝައިޚް އިސްޙާޤް މުޙައްމަދުފުޅު ވަނީ އެކި ބޯޑުތަކާއި ކޮމިޓީތަކުގެ މެންބަރުކަންވެސް ކުރައްވައިފައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އިސްލާމީ ފިޤުހު އެކަޑަމީގެ މެންބަރުކަމާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ޓްރަސްޓް ފަންޑް ކޮމިޓީއާއި ސްކޮލަރޝިޕް ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަމާއި، ކުއްލިއްޔަތުއް ދިރާސާތިލް އިސްލާމިއްޔާގެ ކޮލެޖު ކައުންސިލްގެ މެންބަރުކަން ހިމެނެއެވެ.

އައްޝައިޚް އިސްޙާޤް މުޙައްމަދުފުޅު ވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ފަތުވާދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުކަން 2017، ފެބުރުވަރީ 2 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން 2022، ފެބުރުވަރީ 1 ވަނަ ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް އަދާކުރައްވައިފައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
މުޙައްމަދު ލަޠީފް

ފަޟީލަތުއްޝައިޚު މުޙައްމަދު ލަޠީފް ވަނީ ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ ރިޔާޟުގައި ހުންނަ އިމާމު މުޙައްމަދު ބިން ސުޢޫދު އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީގެ ކުއްލިޔަތު އުޞޫލުއްދީނުގައި ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރައްވައިފައެވެ.

ފަޟީލަތުއްޝައިޚު މުޙައްމަދު ލަޠީފް މިހާރު ހުންނެވީ ވަޒީރެއްގެ ފެންވަރުގައި މަސްޖިދުއްސުލްޠާން މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނުލްއަޢުޡަމް (އިސްލާމީ މަރުކަޒު)ގެ އިސް އިމާމުގެ މަޤާމުގައެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޒަކާތު ހައުސްގެ ޝަރީޢާ އެޑްވައިޒަރީ ކޮމެޓީގެ ޗެއަރގެ ހައިސިއްޔަތުން ޒަކާތު ހައުސްގެ ޝަރީޢާ ބޯޑުގެ ޗެއަރ އަކީ ވެސް ޝައިޚު މުޙައްމަދު ލަޠީފެވެ. ޝައިޚް ލަޠީފް މީގެކުރީން ވެސް އިސްލާމީ މަރުކަޒުގެ އިމާމުކަމުގެ މަޤާމު އަދާކުރައްވައިފައިވެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
ޙަސަން ތައުފީޤް ޢަބްދުއްރަޙްމާން

އައްޝައިޚް ޙަސަން ތައުފީޤް ވަނީ  މިޞްރުގެ ޤާހިރާގެ އިސްލާމިކް މިޝަންސް އިންސްޓިޓިއުޓުން ޝަހާދާ އިޢުދާދިއްޔާ އާއި ޝަހާދާ ޘާނަވިއްޔާ ނިންމެވުމަށްފަހު، 1998 ވަނަ އަހަރު ޖާމިޢަތުލް އަޒްހަރުގެ ފެކަލްޓީ އޮފް ތިއޮލޮޖީ އިން ކީރިތި ޤުރްއާނުގެ ޢިލްމާއި ތަފްސީރުގެ ރޮނގުން ބެޗްލަރސް ޑިގްރީ ޙާސިލު ކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި ”ޝަރީޢާ އެންޑް އިސްލާމިކް ސްޓަޑީސް“ އިން 2014 ވަނަ އަހަރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވިލާ ކޮލެޖުން މާސްޓަރސް ހާޞިލު ކުރައްވައިފައިވެއެވެ.

އައްޝައިޚްޙަސަން ތައުފީޤް ޢަބްދުއްރަޙްމާން މި ވަގުތު އަދާކުރައްވަމުން ގެންދަވަނީ މިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒްގެ މުސާޢިދު ވާޢިޡު ކަމުގެ މަޤާމެވެ. މިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒްގެ މުޝްރިފް މުސާޢިދެއްގެ ގޮތުގައާއި އިސްލާމީ ކަންތައްތަކާބެހޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލީހުގައި ވެސް މުޝްރިފު މުސާޢިދެއްގެ މަޤާމާއި އިސް އިމާމެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރައްވައިފައިވެއެވެ.

ތަޢުލީމީ ދާއިރާގައި ކުރައްވާފައިވާ މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރޭގައި، ކޮލެޖް އޮފް އިސްލާމިކް ސްޓަޑީސްއާއި ވިލާ ކޮލެޖްގައި ޕާޓްޓައިމް ލެކްޗަރަރެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރެއްވުމާއި، އިސްލާމިކް ޔުނިވަސިޓީގެ ޕާޓްޓައިމް ލެކްޗަރަރުކަން ހިމެނެއެވެ. އަދި ފަރީދިއްޔާ ސްކޫލްގެ އިސްލާމް ޓީޗަރެއްގެ ގޮތުގައި ވަޒީފާ އަދާކުރެއްވުމަށް ފަހު، ޣާޒީ ސްކޫލްގެ ޓީޗަރެއްގެ ގޮތުގައާއި ލީޑިން ޓީޗަރެއްގެ ގޮތުގައާއި އިސްލާމް އެންޑް ޤުރްއާން ޑިޕާޓްމަންޓް ގެ ހެޑް އޮފް ޑިޕާޓްމަންޓް ކަން ކުރައްވައިފައިވެއެވެ.

އައްޝައިޚް ޙަސަން ޙަސަން ތައުފީޤް ޢަބްދުއްރަޙްމާން ވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ފަތުވާދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުކަން 2016، އޮގަސްޓު 3 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން 2021، އޮގަސްޓު 2 ވަނަ ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް އަދާކުރައްވައިފައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
އަޙްމަދު މުޙައްމަދު

thumb|ޑރ. އަޙްމަދު މުޙައްމަދު
ޑރ. އަޙްމަދު މުޙައްމަދު ވަނީ މެލޭޝިޔާގެ ޔުނިވަރސިޓީ މަލާޔާއިން 2021 ވަނަ އަހަރު ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސޮފީ އިން އެޑިޔުކޭޝަނަލް މެނޭޖްމަންޓް ހާސިލުކުރައްވައިފައެވެ. ޑރ. އަޙްމަދު މުޙައްމަދު ޕީ.އެޗް.ޑީ.އަށް ކުރެއްވި ދިރާސާތަކުގެ އަލީގައި ލިޔުއްވި "ވެލިޑޭޝަން އޮފް އެން އިންސްޓްރުމެންޓް ފޮރ މެޝަރިންގ އިންޓަރގްރޭޓެޑް ޕްރިންސިޕަލް ލީޑަރޝިޕް ޕްރެކްޓިސަސް" އާޓިކަލް ބައިނަލްއަޤުވާމީ ޖަރނަލެއްގައި ޝާއިޢުކޮށްފައިވެއެވެ.

ޑރ. އަޙްމަދު މުޙައްމަދު ވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ފެކަލްޓީ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ އެސިސްޓެންޓް ޕްރޮފެސަރުކަން ކުރައްވައިފައެވެ. މިހާރު ހުންނެވީ މިނިސްޓަރ އޮފް ސްޓޭޓް ފޮރ އެޑިޔުކޭޝަންގެ މަޤާމުގައެވެ.

ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން
މުޙައްމަދު ޤުބާދު އަބޫބަކުރު

ފަޟީލަތުއްޝައިޚް ޑރ. މުޙައްމަދު ޤުބާދު އަބޫބަކުރު ވަނީ ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ އަލްމަދީނަތުލްމުނައްވަރާގައި ހުންނަ އަލްޖާމިޢަތުލްއިސްލާމިއްޔާ (މަދީނާ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ) އިންނާއި، މެލޭޝިޔާގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީން ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރައްވައިފައެވެ. ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލުކުރެއްވީ އިސްލާމީ ޢަޤީދާ އާއި މުސްލިމުންގެ ފިކުރު ރައްކާތެރިކުރުމާ ގުޅޭ ގޮތުން ތުރުކީގެ ޔުނިވަރސިޓީއަކުންނެވެ.

ފަޟީލަތުއްޝައިޚް ޑރ. މުޙައްމަދު ޤުބާދު އަބޫބަކުރު ވަނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުގެ ޑިރެކްޓަރުކަމާއި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުގެ އަންޑަރ ސެކްރެޓަރީކަމާއި، މިނިސްޓަރ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒްގެ ނާއިބުކަމާއި، އިސްލާމީ ކަންތައްތަކާ ބެހޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލީހުގެ ނާއިބު ރައީސްކަމާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ފިޤުހު އެކަޑަމީގެ މެންބަރުކަމާއި، މިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒްގެ ސީނިއަރ ޕޮލިސީ އެގްޒެކެޓިވްކަން ހިމެނެއެވެ. ފަޟީލަތުއްޝައިޚް ޑރ. މުޙައްމަދު ޤުބާދު އަބޫބަކުރު މިހާރު ހުންނެވީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ކުއްލިޔާ އޮފް ޢަރަބިކް ލޭންގުއޭޖްގެ ސީނިއަރ ލެކްޗަރަރއެއްގެ މަޤާމުގައެވެ.
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
ޙުސައިން ރަޝީދު އަޙްމަދު

އައްޝައިޚް ޙުސައިން ރަޝީދު އަޙްމަދު ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 1957ވަނަ އަހަރުގެ މާރިޗު މަހުގެ 18ވަނަ ދުވަހުއެވެ. ޙުސައިން ރަޝީދު އަޙްމަދުގެ ބައްޕާފުޅަކީ އައްޑު އަތޮޅު ހިތަދޫ ތުއްބީގެ ޢަލީ ތައްޚާނުގެ އަޙްމަދު މަނިކުފާނެވެ. މަންމާފުޅަކީ ޢަލީ މަނިކުގެ ޢާއިޝާ މަނިކުފާނެވެ. 

އައްޝައިޚް ޙުސައިން ރަޝީދު އަޙްމަދު ވަނީ ޕާކިސްތާނުގެ ޖާމިޢާ ތަޢުލީމާތު އިސްލާމިއްޔާއިންނާއި، ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ އަލްމައްކަތުލްމުކައްރަމާގައި ހުންނަ އުއްމުލްޤުރާ ޔުނިވަރސިޓީންނާއި، ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ ރިޔާޟުގައި ހުންނަ ކިންގު ސުޢޫދު ޔުނިވަރސިޓީން ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރައްވައިފައެވެ.

އައްޝައިޚް ޙުސައިން ރަޝީދު އަޙްމަދު ފުރުއްވައިފައިވާ މަޤާމުތަކުގެ ތެރޭގައި ޢަދާލަތު ޕާޓީގެ ރައީސްކަމާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ފިޤުހު އެކަޑަމީގެ މެންބަރުކަމާއި، މިނިސްޓަރ އޮފް ސްޓޭޓް ފޮރ ހޯމް އެފެއާޒްކަމާއި، މިނިސްޓަރ އޮފް ސްޓޭޓް ފޮރ އިސްލާމިކް އެފެއާޒްކަމާއި، މިނިސްޓްރީ އޮފް ފޮރިން އެފެއާޒްގެ އެޑިޝަނަލް ސެކްރެޓަރީކަމާއި، ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގައި ހުންނަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެމްބަސީގެ ކޮންސަލް ޖެނެރަލްކަން ހިމެނެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
މުޙައްމަދު ޢަބްދުﷲ ދީދީ

އައްޝައިޚް މުޙައްމަދު ޢަބްދުﷲ ދީދީ ކިޔަވައި ވިދާޅުވީ މަދީނާގެ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީގެ ކުއްލިއްޔަތުއް ލުޣަތިލް ޢަރަބިއްޔާއިންނެވެ. ޢަރަބި ބަހުން ދިވެހި ބަހަށް ތަރުޖަމާ ކުރެއްވުމުގެ އިތުރުން އައްޑޫސިޓީގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ކޯސްތަކުގައި ޝައިޚް މުޙައްމަދު ޢަބްދު ﷲ ގެންދަވަނީ ޢަރަބި ބަހުގެ ޤަވާޢިދާއި އަދަބާއި ބަލާޣާގެ މާއްދާތައް ކިޔަވައި ދެއްވަމުންނެވެ.

އައްޝައިޚް މުޙައްމަދު ޢަބްދުﷲ ދީދީ ވަނީ ޝައިޚް ޞާބޫނީގެ ތަފްސީރު ފޮތްތަކުގެ ތެރެއިން التفسير الواضح الميسر އެއްކޮށް ދިވެހި ބަހަށް ތަރުޖަމާ ކުރައްވައިފައެވެ. މި ފޮތް  15 މުޖައްލަދަށް ތަރުޖަމާ ކުރެވިފައި ވާ އިރު، ކޮންމެ މުޖައްލަދެއްގައި ވަނީ ކީރިތި ޤުރްއާނުގެ ދެ ޖުޒްއެއްގެ ތަރުޖަމާއާއި ތަފްސީރެވެ. މި ތަފްސީރުގެ ތަރުޖަމާ މިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒުން ފާސްކޮށް ދެއްވައިފައިވެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
އިބްރާހީމް ރަޝީދު ޙަސަން

thumb|އައްޝައިޚް އިބްރާހީމް ރަޝީދު ޙަސަން
އައްޝައިޚް އިބްރާހީމް ރަޝީދު ޙަސަން ވަނީ ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ މަދީނާގައި ހުންނަ އަލްޖާމިޢަތުލް އިސްލާމިއްޔާ (މަދީނާ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ) ގެ ކުއްލިއްޔަތުލް ޤުރްއާން ވައްދިރާސާތިލް އިސްލާމިއްޔާގައި ތަޢުލީމު ހާސިލުކުރައްވައިފައެވެ. އަދި މިޞްރުގެ އަލްއަޒްހަރު ޔުނިވަރސިޓީގައި އުޞޫލުއް ދީނުގެ ރޮނގުން ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވެއެވެ.
thumb|219x219px|އައްޝައިޚް އިބްރާހީމް ރަޝީދު ޙަސަން ޚުޠުބާ ދެއްވަނީ
އައްޝައިޚް އިބްރާހީމް ރަޝީދު ޙަސަން މިހާރު ހުންނެވީ މިނިސްޓަރުގެ ނައިބުގެ ފެންވަރުގައި މަސްޖިދުއް ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނުލް އަޢުޡަމް (އިސްލާމީ މަރުކަޒު) ގެ އިމާމެއްގެ މަޤާމުގައެވެ. މި މަޤާމަށް އައްޝައިޚް އިބްރާހިމް ރަޝީދު ޙަސަން ޢައްޔަން ކުރެއްވީ 2018 ވަނަ އަހަރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އޭރުގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
ޢަބްދުﷲ ނާޡިމް އިބްރާހީމް

thumb|ޢަބްދުﷲ ނާޡިމް އިބްރާހީމް
ޢަބްދުﷲ ނާޡިމް އިބްރާހީމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިހާރުގެ ޞިއްޙަތާ ބެހޭ ވަޒީރު (މިނިސްޓަރ އޮފް ހެލްތު) އެވެ. އެ މަނިކުފާނު މި މަޤާމަށް އައްޔަންކުރެއްވީ 2024، ސެޕްޓެންބަރު 30 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. މި މަޤާމަށް އައްޔަންކުރެއްވުމާ ހަމައަށް ހުންނެވީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުގެ ޕްރިންސިޕަލް ސެކްރެޓެރީ ޓު ދަ ޕްރެޒިޑެންޓް އޮން ޕަބްލިކް ޕޮލިސީގެ މަޤާމުގައެވެ. ޢަބްދުﷲ ނާޡިމް އިބްރާހީމް ވަނީ މީގެކުރިން ވެސް ހެލްތު މިނިސްޓަރުކަން ކުރައްވައިފައިވެއެވެ.
ޢަބްދުއްރަޙީމް ޙަސަން

thumb|ޑރ. ޢަބްދުއްރަޙީމް ޙަސަން
ޑރ. ޢަބްދުއްރަޙީމް ޙަސަން ވަނީ ނިއުޒީލެންޑުގެ ވެލިންގޓަންގައި ހުންނަ ވިކްޓޯރިއާ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ވެލިންގޓަން އިން 2016 ވަނަ އަހަރު ތަޢުލީމީ ދާއިރާއިން ޑޮކްޓަރ އޮފް ފިލޯސޮފީ ހާސިލުކުރައްވައިފައެވެ. ޑރ. ޢަބްދުއްރަޙީމް ޕީ.އެޗް.ޑީ.އަށް ކުރެއްވި ދިރާސާތަކުގެ އަލީގައި ލިޔުއްވި ތަފާތު 3 އާޓިކަލް ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޖަރނަލްތަކުގައި ޝާއިޢުކޮށްފައިވެއެވެ. އަދި އެގޮތަށް ލިޔުއްވި ބައެއް އާޓިކަލްތައް އިންޓަރނޭޝަނަލް ހަތަރު ކޮންފަރެންސަކަށް ހުށަހަޅުއްވައި، އެތަނުން އެއް ހުށަހެޅުއްވުމަށް [ބެސްޓް ޕޭޕަރ އެވޯޑް] ލިބިވަޑައިގެންފައިވެއެވެ.

ޑރ. ޢަބްދުއްރަޙީމް ޙަސަން ވަނީ ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ހަޔަރ އެޑިޔުކޭޝަންގެ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް ކަމުގެ މަޤާމު މީގެކުރިން އަދާކުރައްވައިފައެވެ. މިހާރު ހުންނެވީ މިނިސްޓަރ އޮފް ސްޓޭޓް ފޮރ ހަޔަރ އެޑިއުކޭޝަން، ލޭބަރ އެންޑް ސްކިލްސް ޑިވެލޮޕްމަންޓްގެ މަޤާމުގައެވެ.
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން
އިބްރާހީމް ރުޝްދީ

ފަޟީލަތުއްޝައިޚް އިބްރާހީމް ރުޝްދީއަކީ ދީނީ ޢިލްމު އުނގެނިވަޑައިގެން ހުންނެވި ބޭފުޅެކެވެ. ޝައިޚް ރުޝްދީއަކީ އައްޑުއަތޮޅަށް ނިޞްބަތްވެވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ.

ފަޟީލަތުއްޝައިޚް އިބްރާހީމް ރުޝްދީ ވަނީ އިންޑިޔާގެ ގުޖުރާތުގެ ޑާބީލުގެ މަދަރުސާއެއްގައި ކިޔަވައިވިދާޅުވެފައެވެ. އަދި ޕާކިސްތާނުގައި ވެސް ދުވަސްކޮޅަކު ކިޔަވައިވިދާޅުވިއެވެ. އެއަށްފަހު ސައޫދީ އަރަބިއްޔާގެ މަދީނާގައި ހުންނަ  އަލްޖާމިޢަތުލް އިސްލާމިއްޔާ (މަދީނާ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ) ގެ ކުއްލިއްޔަތުއް ޝަރީޢާގައި ތަޢުލީމު ހާސިލުކުރެއްވިއެވެ. ޝައިޚް ރުޝްދީވަނީ ޢަރަބިބަހާއި، އުރުދޫބަހާއި، ފާރިސީބަސް އުނގެނިވަޑައިގެންފައެވެ.

ފަޟީލަތުއްޝައިޚް އިބްރާހީމް ރުޝްދީ ވަނީ އައްޑުއަތޮޅުގައި ހުރި އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒުގައި ޢަރަބިބަސް ކިޔަވައިދެއްވަން މުދައްރިސެއްގެ ގޮތުން މަސައްކަތްކުރައްވައިފައެވެ. އަދި  އައްޑުއަތޮޅުގައި ސަރުކާރުން ޤާއިމުކުރެއްވި ސަދަން ސެކަންޑަރީ ސްކޫލުގައި ވެސް މަަސައްކަތްކުރައްވައިފައިވެއެވެ. 
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް ރަޝީދު

އައްޝައިޚް މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް ރަޝީދު ވަނީ އިންޑިއާގެ ޖާމިޢާ ދާރުއްސަލާމުގައި ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރައްވައިފައެވެ. އެއަށްފަހު ޕާކިސްތާނުގެ ޖާމިޢާ ސަލަފިއްޔާގައި އަހަރަކާއި ދުވަސްކޮޅަކު ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރެއްވުމަށްފަހު އުނގެނިވަޑައިގަތުމަށް ޓަކައި މަދީނާއަށް ވަޑައިގަތެވެ. މަދީނާގެ އަލްޖާމިޢަތުލް އިސްލާމިއްޔާ (މަދީނާ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ) ގެ ކުއްލިއްޔަތުއް ލުޣަތިލް ޢަރަބިއްޔާގައި ތަޢުލީމު ހާސިލުކުރައްވައިފައެވެ.

އައްޝައިޚް މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް ރަޝީދު ވަނީ އަލްމަދްރަސަތުލް ޢަރަބިއްޔަތުލް އިސްލާމިއްޔާގެ ޢަރަބިބަހުގެ މުދައްރިސްކަން ކުރައްވައިފައެވެ. އަދި އެ މަދްރަސާގެ މުސާޢިދުލް މުދީރު (ޑެޕިއުޓީ ޕްރިންސިޕަލް) ކަމާއި، މުދީރު (ޕްރިންސިޕަލް) ކަމުގެ މަޤާމު އަދާކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަލްމަދްރަސަތުލް ޢަރަބިއްޔަތުލް އިސްލާމިއްޔާގައި ފަންސަވީހަކަށް އަހަރު ޚިދުމަތްކުރައްވައިފައިވެއެވެ. 

އައްޝައިޚް މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް ރަޝީދަކީ، ރާއްޖެއިން ޙައްޖަށް އަދި ޢުމްރާއަށް ދާ މީހުންނަށް އެހީތެރިވެދެއްވައި، ދީނީ އިރުޝާދު ދެއްވުމުގައި، ޙަރަކާތްތެރިވެވަޑައިގަންނަވަމުން ގެންދަވާ ބޭފުޅެއް ވެސް މެއެވެ. ކިޔަވައިވިދާޅުވާން ހުންނެވި އިރު ވެސް އެ ކަން ކޮށްދެއްވައިފައިވެއެވެ. ޝައިޚް މުޙައްމަދު ރަޝީދު އެ ގޮތުން މަސައްކަތްކުރެއްވި ޙައްޖު/ޢުމްރާ ޖަމާޢަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ޑީ.އައި.ކޭ ގްރޫޕް، ދީމާ ގްރޫޕް، ޒަޢީ ގްރޫޕް، އަތަމާ ގްރޫޕް، އަދި އެ ނޫންވެސް ޖަމާޢަތްތައް ހިމެނެއެވެ. މީގެތެރެއިން އެންމެ ގިނަ ދުވަހު ޚިދުމަތްކުރެއްވީ އަތަމާ ގްރޫޕުގައެވެ. އަތަމާ ގްރޫޕް ހުއްޓައިލައްވަންދެން އެ ގްރޫޕުގައި ޚިދުމަތްކުރެއްވިއެވެ. ހަމައެހެންމެ މޯލްޑިވްސް ޙައްޖު ކޯޕަރޭޝަންގެ ބޯޑުގެ ޗެއަރމަންގެ މަޤާމުގައި އަދިވެސް ގެންދަވަނީ ޚިދުމަތްކުރައްވަމުންނެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
އަޙްމަދު މުޢާޛު މަންޞޫރު

އައްޝައިޚް އަޙްމަދު މުއާޛު މަންޞޫރުވަނީ ޕޯސްޓްގްރެޖުއޭޓް ޑިޕްލޮމާ އިން ޓީޗިންގ އަދި ބެޗެލަރ އޮފް އެޑިއުކޭޝަން އިން ޝަރީޢާ އިސްލާމިއްޔާ ޙާސިލްކުރައްވާފައެވެ. މީގެ އިތުރުން މި ބޭފުޅާއަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނީ ވަކީލުކަން ކުރުމުގެ ހުއްދައާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދީނީ ނަޞޭޙަތްދިނުމުގެ ހުއްދައާއި އިމާމުވެ، ހުކުރު ކުރުމުގެ ހުއްދަ އޮންނަ ބޭފުޅެކެވެ.

އައްޝައިޚް އަޙްމަދު މުއާޛު މަންޞޫރަކީ ބިލަބޮންގް އިންޓަނޭޝަނަލް ސްކޫލުގެ އިސްލާމް ޓީޗަރެއްގެ ވަޒީފާ އަދާކުރައްވަމުން އަންނަ ބޭފުޅެކެވެ. އަދި މޯލްޑިވްސް ޙައްޖު ކޯޕަރޭޝަންގެ ޑިރެކްޓަރެއްގެ މަޤާމު އަދާކުރައްވަމުން ގެންދަވައެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް (ނައިފަރު)

އައްޝައިޚް މުޙައްމަދު އިބްރާހީމަކީ ފާދިއްޕޮޅު ނައިފަރަށް ނިސްބަތްވެވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ.

އައްޝައިޚް މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ދީނީ ތަޢުލީމު އުނގެނިވަޑައިގަތުމަށް ޓަކައި އެންމެ ފުރަތަމަ ވަޑައިގަތީ ޕާކިސްތާނަށެވެ. 1994ވަނަ އަހަރު ޕާކިސްތާނަށް ވަޑައިގެން ލާހޫރުގައި ޢަރަބިބަސް އުނގެނިވަޑައިގަތެވެ. އެއަށްފަހު ފައިޞަލްއާބާދުގެ ޖާމިޢާ ސަލަފިއްޔާގައި ހަތް އަހަރު ވަންދެން  ކިޔަވައިވިދާޅުވިއެވެ. ކިޔަވައިވިދާޅުވީ ކުއްލިއްޔަތުލްޙަދީޘުގައެވެ. 2002ވަނަ އަހަރު ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ އަލްމަދީނަތުލްމުނައްވަރާގައި ހުންނަ އަލްޖާމިޢަތުލްއިސްލާމިއްޔާ (މަދީނާ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ) ގައި ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރެއްވުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިވަޑައިގަތެވެ. އެ ޔުނިވަރސިޓީގެ ކުއްލިއްޔަތުއްޝަރީޢާގައި ހަތް އަހަރު ދުވަހު ކިޔަވައި ވިދާޅުވިއެވެ.

އައްޝައިޚް މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ލިޔުއްވައިފައިވާ ފޮތްތަކުގެ ތެރޭގައި [كتاب الطهارة] މި ފޮތާއި، [كتاب الصلاة] މި ފޮތާއި، [كتاب الصيام] މި ފޮތާއި، [ورث الأنبياء] މި ފޮތާއި، [حصن المسلم] މި ފޮތާއި، [كتاب التوحيد] މި ފޮތާއި، [الدعوة إلى الله وأخلاق الدعاء] މި ފޮތާއި، [ملخص التوحيد] މި ފޮތް ހިމެނެއެވެ. މީގެތެރެއިން [كتاب التوحيد] މި ފޮތާއި، [حصن المسلم] މި ފޮތަކީ ތަރުޖަމާކުރައްވައިފައިވާ ފޮތްތަކެކެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
މުޙައްމަދު ޙަލީމް

އައްޝައިޚް މުޙައްމަދު ޙަލީމަކީ ބ. ހިތާދޫއަށް ނިސްބަތްވެވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ.

އައްޝައިޚް މުޙައްމަދު ޙަލީމް ވަނީ ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ އަލްމަދީނަތުލް މުނައްވަރާގައި ހުންނަ އަލްޖާމިޢަތުލް އިސްލާމިއްޔާ (މަދީނާ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ) ގެ ކުއްލިއްޔަތުއް ޝަރީޢާގައި ތަޢުލީމު ހާސިލުކުރައްވައިފައެވެ. އެ ކުއްލިއްޔާގައި ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވެއެވެ.

އައްޝައިޚް މުޙައްމަދު ޙަލީމް މިހާރު ވަޒީފާ އަދާކުރައްވަމުންގެންދަވަނީ އަލްމަދްރަސަތުލް ޢަރަބިއްޔަތުލް އިސްލާމިއްޔާގައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
ނައިފަރު ތަންހަޅި އާއިލާ

ޅ. ނައިފަރު ތަންހަޅި އާއިލާ ނިސްބަތްވަނީ ވާތި މޫސަބޭގެ ވާތި އުބުށޭމުގެ ތަންހަޅި ޙުސައިނަށެވެ.  ތަންހަޅި ޙުސައިނުގެ ދަރިކޮޅަށް ނިސްބަތްވާ އެކި ބޭފުޅުން ވަނީ މުޖުތަމަޢަށް ނުހަނު ގިނަގުނަ ޚިދުމަތްތައް ކޮށްދެއްވާފައެވެ. ޢާންމުގޮތެއްގައި ތަންހަޅި އާއިލާ ފާހަގަކުރެވިފައިވަނީ ތަޢުލީމީ އާއިލާއެެއްގެ ގޮތުގައި ވީނަމަވެސް އެއާއިލާގެ ބައެއް ބޭފުޅުންނަކީ އެކި ފަންނުވެރިކަމަށް ވެސް ލޯބިކުރެއްވެވި ބޭފުޅުންނެވެ. 

## ތަންހަޅި ޙުސައިނުގެ ދަރިން

* ޢަލީ
* އިބްރާހީމް
* ކުޑަމުޙައްމަދުކަލޭފާނު
* މޫސާކަލޭގެ (ޢަލީ ޙުސައިންގެ ކާފާފުޅު)
* ޔޫސުފު
* މަރިޔަމް
* ފާތުމަތު (ޢަބްދުﷲ ޖަލާލުއްދީންގެ މަންމާފުޅު)

## ތަންހަޅި އާއިލާއަށް ނިސްބަތްވާ ބައެއް ބޭފުޅުން

* އަބްދު ﷲ ޖަލާލުއްދީން
* ޢަލީ ޙުސައިން ނައިފަރީ
މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ލުޠުފީ

އަލްއުސްތާޛު މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް ލުތުފީ ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 21 ޑިސެންބަރު 1921 މ.ގައި އައްޑުއަތޮޅު ހިތަދޫގައެވެ. ބައްޕައަކީ އައްޑު އަތޮޅު ހުޅުދޫ ވާރުގޭ އަޙްމަދު ދީދީއާއި އައްޑޫ މީދޫ ގަނޑުވަރު ޙަސަން ދީދީގެ ފިޔޯރީ ދޮންދީދީގެ ދަރިކަލުން އައްޝައިޚް އިބްރާހީމް ލުތުފީއެވެ. މަންމައަކީ ސ. ހިތަދޫ އެޅެދީދީގެ ފާޠިމަތުދީދީއެވެ.

އަވަހާރަވީ 27 ފެބުރުވަރީ 2001 ގެއެވެ.
ޢިމްރާން މުޙައްމަދު ޢަލީ

އައްޝައިޚް ޑރ. ޢިމްރާން މުޙައްމަދު ޢަލީއަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރިއެކެވެ.

އައްޝައިޚް ޑރ. ޢިމްރާން މުޙައްމަދު ޢަލީ ދީނީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރެއްވީ ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ އަލްމަދީނަތުލްމުނައްވަރާގައި ހުންނަ އަލްޖާމިޢަތުލްއިސްލާމިއްޔާ (މަދީނާ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ) އިންނެވެ. ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރެއްވުމަށް އެ ޔުނިވަރސިޓީއަށް ވަޑައިގަތީ 2005ވަނަ އަހަރުގައެވެ. އެގޮތުން އެ ޔުނިވަރސިޓީގައި 2 އަހަރުދުވަހު ޢަރަބިބަހުގެ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރައްވައި، 2 އަހަރު ޘާނަވީ ތަޢުލީމުގައި ހޭދަކުރެއްވުމަށް ފަހު، ކުއްލިއްޔަތުއްޝަރީޢާއިން ޑިގްރީ ޙާޞިލުކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު ޢަޤީދާގެ ދާއިރާއިން މާސްޓަރސް ޙާޞިލުކުރެއްވިއެވެ. އަދި ހަމަ އެ ޔުނިވަރސިޓީން 2025ވަނަ އަހަރު ޢަޤީދާގެ ދާއިރާއިން ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލުކުރެއްވިއެވެ. ޕީއެޗްޑީގެ ތީސީސް ޚާއްޞަކުރައްވައިފައިވަނީ ފެމިނިޒަމްގެ ފިކުރު ދިވެހިރާއްޖޭގައި އޮތް ގޮތާ ބެހޭ ގޮތުންނެވެ. ޑރ. ޢިމްރާނަކީ މަދީނާ މަދީނާ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީން ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލުކުރެއްވި ދެވަނަ ދިވެހި ދަރިވަރެވެ.

އައްޝައިޚް ޑރ. ޢިމްރާން މުޙައްމަދު ޢަލީ މިހާރު ހުންނެވީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ކުއްލިއްޔާ އޮފް ޝަރީޢާ އެންޑް ލޯގެ ސީނިއަރ ލެކްޗަރަރއެއްގެ މަޤާމުގައެވެ. މީގެއިތުރުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދީނީ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރާ ޖަމްޢިއްޔާއެއް ކަމަށްވާ ޖަމްޢިއްޔަތުއްސަލަފުގެ ޢިލްމުވެރީންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުކަން ވެސް ކުރައްވަމުން ގެންދަވައެވެ.
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
އައްޝައިޚް އަޙްމަދު އާދަމް

އައްޝައިޚް އަޙްމަދު އާދަމަކީ މިޞްރުގެ އަލްއަޒްހަރު ޔުނިވަރސިޓީން ޝަރީޢަތާއި ޤާނޫނުގެ ރޮނގުން މަތީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. 

އެ މަނިކުފާނު ވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުކަން 10 ޑިސެންބަރު 1980 އިން ފެށިގެން 09 ޖުލައި 1983 ވަނަ ދުވަހާއި ހަމަޔަށް އަދާކުރައްވައިފައެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ

ޖަސްޓިސް ރިޓަޔަރޑް އައްޝައިޚު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާއަކީ، ޤަޠަރުގެ ޤަޠަރު ޔުނިވަރސިޓީން ޝަރީޢަތާއި ޤާނޫނުގެ ރޮނގުން ފުރަތަމަ ޑިގްރީ 1997ވަނަ އަހަރު ޙާޞިލު ކުރެއްވުމަށް ފަހު، 2006ވަނަ އަހަރު މެލޭޝިޔާގެ އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީން މާސްޓަރ އޮފް ކޮމްޕަރޭޓިވް ލޯވް ހައްދަވައިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.

އައްޝައިޚު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ ފުރުއްވައިފައިވާ މަޤާމުތަކުގެ ތެރޭގައި މިނިސްޓްރީ އޮފް ޖަސްޓިސްގެ ލީގަލް އޮފިސަރުކަމާއި ޚާއްޞަ ޤާޟީކަމާއި، ޢާއިލާއާ ބެހޭ ކޯޓުގެ ޤާޟީކަމާއި، މަދަނީ ކޯޓާއި، ކުޑަކުދީންނާ ބެހޭ ކޯޓުގެ އިސް ޤާޟީކަން ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލުގައި ކިޔަވައިދެއްވުމުގެ އިތުރުން ފެކަލްޓީ އޮފް އިސްލާމިކް ސްޓަޑީޒްއާއި، ފެކަލްޓީ އޮފް ޝަރީޢާ އެންޑް ލޯގައި ލެކްޗަރަރއެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައި ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުކަން 2011 މާރިޗު 26ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން 2022 ނޮވެންބަރު 22ވަނަ ދުވަހު ޝަރަފުވެރިކަމާއެކު ފަނޑިޔާރުކަމުން ރިޓަޔަރކުރެއްވުމާ ހަމަޔަށް އަދާކުރައްވައިފައިވެއެވެ.

އައްޝައިޚު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ އަވަހާރަވީ 2025 ޖަނަވަރީ 19ވަނަ ދުވަހުގެ ހަވީރުގެ ވަގުތެއްގައެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
ސިންގަޅަ

**ސިންގަޅަ** (සිංහල **') ބަހަކީ **އޮޅުދޫކަރަ''' ރާއްޖޭގެ ބަހެވެ.
އޮޑިއާ

**އޮޑިއާ** (ଓଡ଼ିଆ **') ބަހަކީ **ހިންދުސްތާން** ގެ **އޮރިއްސާ''' ރާއްޖޭގެ ބަހެވެ.

ޤިސްމު:Languages
ޗެކް ރިޕަބްލިކް އާއި ޔޫރޯ އެވެ

ޗެކް ރިޕަބްލިކުން ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި ޔޫރޯ ތައާރަފްކޮށް، ޔޫރޯ ޒޯނާ ގުޅުމަކީ 2004 ވަނަ އަހަރު ޔޫރަޕިއަން ޔޫނިއަން (އީޔޫ) އާއި ގުޅުނު ފަހުން ޓްރީޓީ އޮފް އެކްސެޝަން އިން ޔޫރޯ ކޮންވަރޖެންސް ކްރައިޓީރިއާ ފުރިހަމަ ކުރުމުން ޔޫރޯ ޒޯނާ ގުޅުމަށް ލާޒިމު ކަމެކެވެ ޔޫރޯޒޯން ބޮޑުކުރުމާއި، އެ ކުންފުނީގެ ފައިސާގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރަނީ ޗެކް ކޮރޫނާ، މެމްބަރެއް ކަމަށްވާ ޗެކް ނޭޝަނަލް ބޭންކުން ރެގިއުލޭޓް ކުރުމެވެ ޔޫރަޕިއަން ސިސްޓަމް އޮފް ސެންޓްރަލް ބޭންކްސްގެ ދަށުން ހިންގާ، އަދި ޔޫރަޕިއަން އެކްސްޗޭންޖް ރޭޓް މެކޭނިޒަމް II (އީއާރުއެމް II) ގައި ބައިވެރި ނުވާ ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ.

ޗެކް ރިޕަބްލިކް ޔޫރޯ ތައާރަފް ކުރުމަށް އިގްތިސާދީ ގޮތުން ރަނގަޅު ހާލަތެއްގައި އޮތް ނަމަވެސް، ޔޫރަޕްގެ ދަރަނީގެ ދަތިކަމާ ގުޅިގެން ޔޫރޯ ފައިސާ ތައާރަފް ކުރުމާ އާންމުންގެ މެދުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ދެކޮޅު ހެދި އެވެ. އީއާރްއެމް އައި އާއި ގުޅުމަށް ނުވަތަ ޔޫރޯ އެޑޮޕްޓް ކުރުމަށް ސަރުކާރުން ޓާގެޓް ތާރީހެއް ކަނޑައަޅާފައެއް ނުވެ އެވެ. 2017 ވަނަ އަހަރުގެ ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ އިންތިހާބަށް ފަހު އެކުލަވާލި ކެބިނެޓުގެ ދައުރުގެ ތެރޭގައި ޔޫރޯ އެޑޮޕްޓް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ރާވާފައެއް ނުވެ އެވެ، އަދި މި ސިޔާސަތު ކުރިއަށް ގެންދިޔައީ 2021 ވަނަ އަހަރުގެ އިންތިޚާބަށްފަހު އޭގެ ފަހުން އުފެދުނު ކެބިނެޓުންނެވެ. ނަމަވެސް 2024 ވަނަ އަހަރު ފެށެންދެން ރައީސް ޕެޓް ޕަވެލް ވަނީ ޔޫރޯ ތަސްދީގު ކުރުމުގައި ވަކި ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމަށް ސަރުކާރަށް ގޮވާލައްވާފައެވެ.
އަޙްމަދު ހައިތަމް

**އަޙްމަދު ހައިތަމް** (  އުފަންވީ 17 ސެޕްޓެމްބަރ 1980) އަކީ އިޖުތިމާޢީ ޢަދުލުވެރިކަމާއި، ކުޑަކުދިންގެ ރައްކާތެރިކަމާއި، ކޮރަޕްޝަނާ ދެކޮޅަށް ކުރާ މަސައްކަތްތަކުގައި ވަކާލާތު ކުރައްވަމުން މަޝްހޫރު މޯލްޑިވިއަންގެ ސިޔާސީ ބޭފުޅެކެވެ. އޭނާ އަކީ ދެކުނު މައްޗަންގޯޅި ދާއިރާ ތަމްސީލު ކުރައްވާ ރައްޔިތުންގެ މަޖްލިސްގެ ކުރީގެ މެންބަރެކެވެ .  އޭނާ އިންތިހާބުވެވަޑައިގަތީ 2019 ވަނަ އަހަރު، 2024 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް ހުންނެވި އެވެ. 2023 ވަނަ އަހަރު ޕާޓީގެ އެތެރޭގެ ޚިޔާލުތަފާތުވުންތަކުގެ ތެރޭގައި މޯލްޑިވިއަން ޑިމޮކްރެޓިކް ޕާޓީ (އެމްޑީޕީ) އިން އިސްތިއުފާ ދެއްވައި، އޭގެ ފަހުން ޕީޕަލްސް ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސް އާއި ގުޅިވަޑައިގެންނެވި އެވެ.     ހައިތަމް އަކީ އޭނާގެ ދައުރުގައި އިޖުތިމާއީ އަދުލުވެރިކަމާއި، ކުޑަކުދިންގެ ރައްކާތެރިކަމާއި، ސިއްހަތާ ގުޅުންހުރި ކަންކަމުގައި ހީވާގި ދައުރެއް އަދާކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ.   އިސްރާއީލުގެ ޕާސްޕޯޓް މަނާކުރުން މޯލްޑިވިއަން އިން އެކުލަވާލި    ގެ އިތުރުން ކޯވިޑް-19 ވެންޓިލޭޓަރު ހޯދުމުގައި ހައި ޕްރޮފައިލް ކޮރަޕްޝަން ހާމަކޮށް، ހެލްތު މިނިސްޓަރު ވެރިކަމުން ދުރުކުރުމުގެ ޝަރަފު އޭނާއަށް ލިބެ އެވެ.      17 ޑިސެމްބަރު 2023 ގައި، ޕާލަމެންޓްރީގެ މަގާމުގައި އަހުމަދު ހައިތަމް ވަނީ ގްލޯބަލް އޮގަނައިޒޭޝަން އޮފް ޕާލަމެންޓޭރިއަންސް އެގޭންސް ކޮރަޕްޝަން (ޖީއޯޕީއޭސީ) ގެ އެގްޒެކެޓިވް ކޮމިޓީއަށް އިންތިޚާބުވެވަޑައިގެން، ކަންޓްރީ ޓްރެޝަރާގެ މަގާމު އަދާކުރައްވާފައެވެ. 

## ރިފަރެންސްތައް

ޤިސްމު:Living people
ޔިގަލް އަދީކާ އެވެ

އަދީކާ އަކީ ކުރުދީ ނަސްލުގެ އާއިލާއަކަށް ގުދުސްއަށް އުފަން އިސްރާއީލުގެ އެކްޓަރެއް އަދި ޕްރޮޑިއުސަރެކެވެ. އޭނާ މަޝްހޫރުވީ މުޅި 1990 އާއި 2000 ގެ އަހަރުތަކުގައި ފިލްމުތަކާއި ޓީވީ ސީރީޒްތަކުގައި ދެއްކި ތަސައްރަފު ފުދިފައިވާ ކުޅުންތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. އޭނާ ބައިވެރިވި ފިލްމުތަކުގެ ތެރޭގައި "ޝޫރޯ"، "ސްޓޯލެން ފާޑަރ 3"، "ހިއުމަން ޝީލްޑް"، "ދަ އަދަރ ހާފް" އަދި "ޖެންޓިލް" ހިމެނެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން އަދީކާ ވަނީ "ދަ ޕެޓްރިއޮޓްސް" އާއި "ދަ ހިއުމަން ޝީލްޑް" ފަދަ ބޭރުގެ ފިލްމުތަކުގައި ވެސް ހަރަކާތްތެރިވެފަ އެވެ. އޭނާ އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ކަމަކީ 1995 ވަނަ އަހަރު ރިލީޒްކުރި ޓީވީ ސީރީޒް "ބެޓް ޔަމް ނިއުޔޯކް" ގައި އޭނާ ކުޅުނު ޑޭވިޑް ޒްލައިޓްގެ ކެރެކްޓާ އެވެ. އަދި "ޔަފުއައިއަން ޕިކްޗާސް" އާއި "ޓޭކްއަވޭ" ފަދަ އެހެން ޓީވީ ސީރީޒްތަކުން ވެސް އޭނާ ފެނިގެން ގޮސްފައިވެ އެވެ. 1999 ވަނަ އަހަރު މިއުޒިކަލް "އަރައުންޑް ދަ ވޯލްޑް އިން އެއިޓީ ޑޭސް" ގައި ކުޅުނުއިރު، 2005 ވަނަ އަހަރު ޒުވާން ދެމަފިރިއަކު ހަމުގެ ކެންސަރާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުނު މިނީ ސީރީޒް "މައި ލަވް މެލަނޯމާ" އިސްނަގައިގެން ކުޅެފައިވެ އެވެ. އަދީކާގެ އަމިއްލަ ވާހަކައެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އުފައްދާފައިވާ މި ސީރީޒްއަށް ގިނަ ބައެއްގެ ތައުރީފު ލިބި، 2006 ވަނަ އަހަރު އިސްރާއީލުގެ އެކެޑެމީ އެވޯޑްސްގައި ވެސް އެންމެ މޮޅު ޑްރާމާ އެވޯޑް ލިބުނެވެ. 

2014 ވަނަ އަހަރު އޭނާ ވަނީ ހަދަރު ލެވީ އުފައްދައި ޑައިރެކްޓްކުރި ނެޓްވޯކް ސީރީޒް "ގާބީ އެންޑް ދަ ބިގް ސިޓީ" ގައި ލީޑިން ރޯލެއް އަދާކޮށްފަ އެވެ.

2015 ވަނަ އަހަރު އޭނާ ވަނީ "ދަ ޕެންސިލްސް" ސީރީޒްގައި އަރާޒިމް ސްކޫލްގެ ކުރީގެ ޖެނީޓަރު ޕެޕީ މަންސޫރާގެ ރޯލުން ފެނިގެން ގޮސްފައެވެ. ހަމަ އެ އަހަރު ޔެސް އިން ގެނެސްދިން ކޮމެޑީ ސީރީޒް "ދަ ގުޑް ކޮޕް" ގައި ވެސް އޭނާ ވަނީ ބައިވެރިވެފަ އެވެ.

2018 ވަނަ އަހަރު ލިވީ އޮމަރގެ ބައްޕަ މޮޝޮންގެ ރޯލުން ފެނިގެންދިޔަ ސީރީޒް "ކަފުލާ" ގެ ދެވަނަ ސީޒަނުގައި ވެސް އޭނާ ކުޅެން ފެށީ އިންޓަނޭޝަނަލް އެމީ އެވޯޑަށް ނޮމިނޭޓްވި ސީރީޒް "ކޮޕާ ރަޝިތު" ގެ ފިކްޝަނަލް ސުޕަމާކެޓް ޗެއިން "ޝެފާ އިސާޗާ" ގެ ރީޖަނަލް މެނޭޖަރެއް ކަމަށްވާ އަވިޗައި ގްރާޒިއަންގެ ރޯލުންނެވެ.

2019 ވަނަ އަހަރު އޭނާ ވަނީ "ދަ އިލެކްޓްރިފައިއާސް" އާއި "ލަވް އިން ދަ ލޭކްސް" ގެ ފިލްމުތަކުން ފެނިގެން ގޮސްފައެވެ.

2020 ވަނަ އަހަރު އޭނާ ވަނީ ސީރީޒް "މޮރޮބޮޓް" ގެ ދެވަނަ ސީޒަނުގައި އާމޯސް ޒަރްހީންގެ ރޯލު ކުޅެފައެވެ. ހަމަ އެ އަހަރު އޭނާ ވަނީ "ޝޭބްސް" ސީރީޒްގައި ޖަލު ގާޑު ބެން-އަމޫގެ ރޯލު ކުޅެފައެވެ.

2021 ވަނަ އަހަރު އޭނާ ވަނީ "ހަނީ ބުލް އިން ދަ މީޑިއަލް" އާއި "ހޯމް އެލޯން" ގެ ސީރީޒްތަކުގައި ކުޅެފަ އެވެ.

2022 ވަނަ އަހަރު އޭނާ ވަނީ ސީރީޒް "ދަ 90ސް" އާއި "ސަބްރީ މަރްނާން" ގައި ކުޅެފަ އެވެ.

2023 ވަނަ އަހަރު އޭނާ ވަނީ ޒުވާނުންގެ ސީރީޒް "ތަލަތާ" ގައި އާރޮންގެ ރޯލު އަދާކޮށް، ފިލްމު "ހަހިލޫލާ" ގައި ކޮކޯގެ ރޯލުން ފެނިގެން ގޮސްފައެވެ.

2024 ވަނަ އަހަރު ކެރެން އުޒާން އާއި އެކު ޗެނަލް ބީ އިން ދައްކާ ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ބާއްވާ ރޭޑިއޯ ޕްރޮގްރާމް "ފްރައިޑޭ ކޮފީ" ހޯސްޓް ކުރަން ފެށި އެވެ. އަދި ކޮމެޑީ ސީރީޒް "އަލިސޫރާ" ގައި ކުޅުމަށް "މަސް ލައިފް" ސްޕޯޓްސް ކްލަބުގެ ވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި އޭނާގެ ވާހަކައިގައި އެސް އަކުރުގެ ބަދަލުގައި ޒެޑް އަކުރު ޖަހާ ކުޅުންތެރިޔާގެ ރޯލުން ފެނިގެންދެއެވެ.

2024 ވަނަ އަހަރު އޭނާ ވަނީ "ޕެޓްރިކް" ސީރީޒްގައި ޕެޓްރިކްގެ ޕާސަނަލް އެސިސްޓެންޓް (ޝަލޮމް އަސަޔަގް) މޮޝިކޯ "ކިކޯ" ގެ ރޯލުން ފެނިގެން ގޮސްފައެވެ.
ކްސަމްއިލް

**ކްސަމްއިލް** އަކީ ވްލޯރޭ ކައުންޓީގެ ރަށެއް ކަމަށާއި އަލްބޭނިއާގެ މަޝްހޫރު ގޮނޑުދޮށް މަންޒިލެކެވެ.

ކްސަމްއިލް އަށް ކިޔަނީ އަލްބޭނިއާގެ މޯލްޑިވްސް އަދި ޔޫރަޕްގެ މޯލްޑިވްސް އެވެ.

## References


ޤިސްމު:ކްސަމްއިލް
ނަޞްރުﷲ ޢަލީ

އައްޝައިޚް ނަޞްރުﷲ ޢަލީ އަކީ ބ. ކެންދުއަށް ނިސްބަތްވެވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ.

އައްޝައިޚް ނަޞްރުﷲ ޢަލީ އެންމެ ފުރަތަމަ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރެއްވީ އުފަން ރަށް ބ. ކެންދޫންނެވެ. 1996ވަނަ އަހަރު މަޢުހަދުއްދިރާސާތިލްއިސްލާމިއްޔާއަށް ވެންނެވިއެވެ. އެއަށްފަހު މިޞްރުގެ އަލްއަޒްހަރު ޔުނިވަރސިޓީގައި އިސްލާމީ ޝަރީއާގެ ދާއިރާއިން ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ޙާޞިލުކުރެއްވިއެވެ.

އައްޝައިޚް ނަޞްރުﷲ ޢަލީ ވަނީ މަސްޖިދުއް ސުލްޠާން މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނުލް އަޢުޡަމް (އިސްލާމީ މަރުކަޒު) ގެ އިމާމުކަން މީގެކުރިން އަދާކުރައްވައިފައެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
ޙަސަން މޫސާ ފިކްރީ

އައްޝައިޚް ޙަސަން މޫސާ ފިކްރީއަކީ ދީނީ ޢިލްމުވެރިއެކެވެ.

އައްޝައިޚް ޙަސަން މޫސާ ފިކްރީ ވަނީ ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ އަލްމަދީނަތުލް މުނައްވަރާގައި ހުންނަ އަލްޖާމިޢަތުލް އިސްލާމިއްޔާ (މަދީނާ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ) ގެ ކުއްލިއްޔަތުއް ޝަރީޢާގައި ތަޢުލީމު ހާސިލުކުރައްވައިފައެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީން މާސްޓަރސް އޮފް ޝަރީޢާ ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވެއެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
ޙުސައިން ޝަހީދު

އަލްއުސްތާޛު ޙުސައިން ޝަހީދަކީ މިޞްރުގެ އަލްއަޒްހަރު ޔުނިވަރސިޓީއާއި ކުއްލިޔަތުއްދިރާސާތިލްއިސްލާމިއްޔާއިން ޝަރީޢަތާއި ޤާނޫނުގެ ރޮނގުން މަތީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރެއްވުމަށް ފަހު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީން މާސްޓަރ އޮފް އިސްލާމިކް ޖުޑީޝަލް ސައިންސް އެންޑް ޝަރީއާ ޕޮލިސީ ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.

އަލްއުސްތާޛު ޙުސައިން ޝަހީދު ފުރުއްވާފައިވާ މަޤާމުތަކުގެ ތެރޭގައި އައްޑު އަތޮޅު ފޭދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ މެޖިސްޓްރޭޓްކަމާއި، ނ. ހޮޅުދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ކޯޓު އިސް މެޖިސްޓްރޭޓްގެ މަޤާމުގެ އިތުރުން ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ޤާޟީކަމުގެ މަޤާމު ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން އަލްއުސްތާޛު ޙުސައިން ޝަހީދު ވަނީ ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އެސިސްޓެންޓް ލީގަލް އޮފިސަރުގެ މަޤާމު ފުރުއްވައިފައެވެ. އެ މަނިކުފާނު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައި ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުކަމުގެ ހުވާކުރެއްވީ، 2018ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހުގެ 24ވަނަ ދުވަހުއެވެ.

2022 ނޮވެންބަރު 18ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައި ކޯޓުގެ އިސް ފަނޑިޔާރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ވަގުތީ ގޮތުން އަލްއުސްތާޛު ޙުސައިން ޝަހީދު އަދާކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައި ކޯޓުގެ އިސް ފަނޑިޔާރުކަމަށް 2023 އޮކްޓޫބަރު 30ވަނަ ދުވަހު އަލްއުސްތާޛު ޙުސައިން ޝަހީދު ޢައްޔަންކުރެއްވިއެވެ. 

2025 މާރިޗު 19ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން އަލްއުސްތާޛު ޙުސައިން ޝަހީދަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރެކެވެ.
އިންޑިއާގެ ވެރިންގެ ލިސްޓް

މި މަޒުމޫނު އަމާޒު ކުރެވިފައިވަނީ އިންޑިޔާގެ ރައީސް މި ނަމުގެ މައްޗަށެވެ.އިންޑިއާގެ ވެރިންގެ ލިސްޓް
ޢަބްދުﷲ އަދީބު

އައްޝައިޚް ޢަބްދުﷲ އަދީބަކީ ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ އަލްމަދީނަތުލްމުނައްވަރާގައި ހުންނަ އަލްޖާމިޢަތުލްއިސްލާމިއްޔާ (މަދީނާ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ) އިން ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.

އައްޝައިޚް ޢަބްދުﷲ އަދީބު ސަރުކާރަށް ޚިދުމަތް ކުރައްވަން ފެއްޓެވީ 1 ޖަނަވަރީ 1989 ގައެވެ. ޝަރުޢީ ދާއިރާއަށް ޚިދުމަތްކުރައްވަން ފެއްޓެވީ 1997ވަނަ އަހަރުއެވެ. 

އައްޝައިޚް ޢަބްދުﷲ އަދީބު ޝަރުޢީ ދާއިރާގައި އެންމެ ފުރަތަމަ މަސައްކަތް ކުރެއްވީ ގޯތި ގެދޮރުގެ މައްސަލަތައް ބަލަމުން ގެންދިޔަ ކޯޓު ނަންބަރު 04 ގައި ޤާޟީއެއްގެ މަޤާމުގައެވެ. އަދި 1 އޮގަސްޓު 1997 އިން ފެށިގެން 2 ނޮވެންބަރު 1997 އަށް ޖިނާއީ ކޯޓުގެ ޤާޟީއެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރައްވައިފައިވެއެވެ. 2 ނޮވެންބަރު 1997 އިން ފެށިގެން 1 ޖަނަވަރީ 2013 އާ ހަމައަށް މަސައްކަތްކުރައްވައިފައި ވަނީ މަދަނީ ކޯޓުގެ ޤާޟީކަމުގެ މަޤާމުގައެވެ. 1 ޖަނަވަރީ 2013 އިން ފެށިގެން މަސައްކަތްކުރެއްވީ ފެމިލީ ކޯޓުގައިއެވެ. އެގޮތުން ފެމިލީ ކޯޓުގައި 2015ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް އައްޝައިޚް ޢަބްދުﷲ އަދީބު ބެއްލެވީ ޢާއިލީ މައްސަލަތަކެވެ. އެއަށްފަހު ދެން މަސައްކަތްކުރެއްވީ ފެމިލީ ކޯޓުގެ ތަރިކަ ޑިވިޜަންގައެވެ.

2021 ޑިސެންބަރު 30ވަނަ ދުވަހު އައްޝައިޚް ޢަބްދުﷲ އަދީބު ވަނީ ޤާޟީކަމުން ރިޓަޔަރވެވަޑައިގެންފައެވެ. ރިޓަޔަރވެވަޑައިގެންނެވި އިރު ހުންނެވީ ފެމިލީ ކޯޓުގެ އިސް ޤާޟީކަމުގެ މަޤާމުގައެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
ށަވިޔާނީ (ސިޓީ)

**ށަވިޔާނީ** ( **ށ** - ކުރީގެ *ރުވިޔާނީ* ) އަކުރު އަކީ މޯލްޑިވްސް އާއި މިނިކޮއި އައިލެންޑްގެ ދިވެހީ ބަހުން ބޭނުންކުރާ ލިޔުމުގެ ނިޒާމު ކަމަށްވާ **[[ތާނަ އަލިފުބާގެ ތަރުތީބު|ތަނާ]] އަބޫގިދާ** - ގެ ދެވަނަ އަކުރެވެ .
އަޙްމަދު ސަމީރު

އައްޝައިޚް އަޙްމަދު ސަމީރަކީ  ށ. ފޯކައިދޫއަށް ނިސްބަތްވެވަޑައިގަންނަވާ ޢިލްމުވެރި ބޭފުޅެކެވެ.

އައްޝައިޚް އަޙްމަދު ސަމީރު ވަނީ ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ އަލްމަދީނަތުލް މުނައްވަރާގައި ހުންނަ އަލްޖާމިޢަތުލް އިސްލާމިއްޔާ (މަދީނާ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ) ގެ ކުއްލިއްޔަތުއް ޝަރީޢާގައި ތަޢުލީމު ހާސިލުކުރައްވައިފައެވެ. 

އައްޝައިޚް އަޙްމަދު ސަމީރަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ފެކަލްޓީ އޮފް ޝަރީޢާ އެންޑް ލޯގެ ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ޝަރީޢާގެ ސީނިއަރ ލެކްޗަރަރއެކެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ ދީނީ ޖަމްޢިއްޔާއެއް ކަމަށްވާ ޖަމްޢިއްޔަތުއް ސަލަފުގެ ނާއިބު ރައީސްގެ އިތުރުން އެ ޖަމްޢިއްޔާގެ ޢިލްމުވެރީންގެ މަޖިލީހުގެ ނާއިބު ރައީސް ވެސްމެއެވެ. ހަމައެހެންމެ އަޔާދީ ތަކާފުލާއި އެލިއާގެ ޝަރީޢާ ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަން ވެސް ކުރައްވަމުން ގެންދަވައެވެ.
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
ޖަޢުފަރު ފާއިޒު

ފަޟީލަތުއްޝައިޚު ޖަޢުފަރު ފާއިޒު (ދެކުނުގެ / ސ. މީދޫ) އަކީ އިސްލާމްދީން އުނގަންނައިދެއްވުމާއި، ދީނީ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރެއްވުމަށް ގިނަގުނަ މަސައްކަތްޕުޅުތަކެއް ކުރައްވައިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ.

ފަޟީލަތުއްޝައިޚު ޖަޢުފަރު ފާއިޒަކީ، ދިރިއުޅުމުގެ ތަފާތު ހުނަރުތައް ދަސްކުރައްވައި، ގިނަ ދާއިރާތަކަކުން ތަމްރީނު ހޯއްދެވުމަށް ފަހު މުޖުތަމަޢަށް ޚިދުމަތްކުރައްވަމުން ގެންދެވި ބޭފުޅެކެވެ. މި ގޮތުން މެޑިކަލް ޓެކްނޮލޮޖީއާއި މުވާޞަލާތީ ސާމާނު ބެލެހެއްޓުމުގެ ދާއިރާއިން ތަމްރީނު ހޯއްދެވިއެވެ. އެއަށްފަހު، ސަޢޫދީ އަރަބިއްޔާގެ އިމާމު މުޙައްމަދު ބިން ސުޢޫދު ޔުނިވަރސިޓީން އިސްލާމިކް ޝަރީޢާ އެންޑް ލޯގެ ދާއިރާއިން އެލް.އެލް.ބީ. ޑިގްރީ ވަނީ ޙާޞިލުކުރައްވައިފައެވެ. އަދި އެއަށްފަހު، ހަމަ އެ ޔުނިވަރސިޓީން މާސްޓަރސް ޑިގްރީ ޙާޞިލުކުރެއްވީ ކޮމްޕަރޭޓިވް ޖޫރިސްޕްރޫޑެންސްގެ ދާއިރާއިންނެވެ. އަދި އިނގިރޭސި، ޢަރަބި، އުރުދޫ ރަނގަޅަށް ދެނެވަޑައިގަންނަވައެވެ. އަދި ރަޝިޔާ ބަހުން ވާހަކަދައްކަވާން އެނގިވަޑައިގަންނަވައެވެ. އެހެންކަމުން، ގިނަ ބަޔަކާ މުޢާމަލާތުކުރައްވައި ދުނިޔެއަށް ހޭލުންތެރިވުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިވަޑައިގެންނެވިއެވެ.

ސަޢޫދީ އަރަބިއްޔާގެ އެކިއެކި ޔުނިވަރސިޓީތަކުގައި ކިޔަވައިދެއްވުމުގެ އިތުރުން އެ ޤައުމުގެ މިނިސްޓްރީ އޮފް އިސްލާމިކް އެފެއާޒްގައި ދަޢުވަތުގެ މަސައްކަތުގައި ކޯޑިނޭޓަރެއްގެ މަޤާމުގައި އަށް އަހަރު މަސައްކަތްކުރައްވައިފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ކުރީގެ ސޯވިއެޓް ޔޫނިއަންގެ ވެރިރަށް މޮސްކޯގެ ހަޔަރ އިސްލާމިކް ކޮލެޖުގައި އިސްލާމިކް ސްޓަޑީޒްގެ ލެކްޗަރަރއެއްގެ ގޮތުގައި ހަ އަހަރު ދުވަހު މަސައްކަތް ކުރައްވައިފައި ވެއެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން ޕާކިސްތާނުގެ އަބޫބަކުރު ޔުނިވަރސިޓީގެ ކޮލެޖް އޮފް ޙަދީޘް އެންޑް އިސްލާމިކް ސްޓަޑީޒްގެ ލެކްޗަރަރއެއްގެ ގޮތުގައި ދެ އަހަރެއްހައި ދުވަހު ޚިދުމަތްކުރައްވައިފައިވެއެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަދްރަސަތުލް ޢާލިޔާގައި 1990ގެ އަހަރުތަކުގައި، މުދައްރިސެއްގެ ގޮތުން މަސައްކަތްކުރައްވައިފައިވެއެވެ.

ފަޟީލަތުއްޝައިޚު ޖަޢުފަރު ފާއިޒު އަވަހާރަވީ 2021 ޖުލައި 15ވަނަ ދުވަހުއެވެ. އަވަހާރަވީއިރު އަނބިކަބަލަކާއި ތިން ބޭފުޅުން ދުނިޔޭގައި ތިއްބެވިއެވެ.
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން
ޞަލާޙު އަލްބުދައިރު

thumb|ފަޟީލަތުއްޝައިޚު ޑޮކްޓަރ ޞަލާޙު ބުނު މުޙައްމަދުލް ބުދައިރު
މަސްޖިދުއްނަބަވީގެ އިމާމު އަދި ޚަޠީބު އަދި މަދީނާގެ މަޙްކަމަތުލްއިސްތިއުނާފުގެ އިސް ފަނޑިޔާރު ފަޟީލަތުއްޝައިޚު ޑޮކްޓަރ ޞަލާޙު ބުނު މުޙައްމަދުލްބުދައިރު ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ މީލާދީ ގޮތުން 1970ވަނަ އަހަރު މަދީނަތުލްހުފޫފުގައެވެ. ޝައިޚުގެ ދަރިފަސްކޮޅު ބަނީ ތަމީމު ޤަބީލާއާ ގުޅިފައިވެއެވެ.

އައްޝައިޚު ޑރ. ޞަލާޙުލްބުދައިރަކީ އެންމެ ތުއްޕުޅު އިރުއްސުރެ ވެސް ޢިލްމަށާއި ޢިލްމު އުނގެނުމަށް ނުހަނު ލޯބިކުރެއްވި ޝަޚްޞިއްޔަތެކެވެ. ޅަ ޢުމުރުފުޅެއްގައި ކީރިތި ޤުރްއާން ހިތުދަސްކުރެއްވުމަށްފަހު އުފަން ރަށް ހުފޫފުގައި ތަޢުލީމު އުނގެނިވަޑައިގެންނެވުމުގެ ދިގު ދަތުރު ފެއްޓެވި ނަމަވެސް، ޢިލްމު ޙާޞިލުކުރުމާއި ޢިލްމު އުނގަންނައިދިނުމާއި ޤާޟީކަމާއި އިމާމުވެ ނަމާދުކުރެއްވުމުގައި ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ އެކިއެކި ސިޓީތަކަށް ދަތުރުކުރެއްވިއެވެ. އެ ގޮތުން އެމަނިކުފާނު ޝަރީޢާގެ ދާއިރާ އިން ފުރަތަމަ ޑިގުރީ ޙާޞިލުކުރެއްވީ ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ ވެރިރަށް، އައްރިޔާޟުގެ މަޝްހޫރު ޔުނިވަރސިޓީއެއް ކަމަށްވާ ޖާމިޢަތު އަލްއިމާމް މުޙައްމަދު ބުން ސުޢޫދު އަލްއިސްލާމިއްޔާއިންނެވެ. އެއަށްފަހު ހަމަ އެ ސިޓީގައި ހުންނަ އަލްމަޢުޙަދުލްޢާލީ ލިލްޤަޟާއިން ފިޤްހުލްމުޤާރަނާގެ ދާއިރާއިން މާސްޓަރސް ޑިގުރީ ޙާޞިލުކުރައްވައި ޤާޟީއެއްގެ ގޮތުގައި ދަސްވެނިވެވަޑައިގަތެވެ. އެއަށްފަހު  2023ވަނަ އަހަރު، އަލްޙައްސާއުގެ އަލްމަލިކު ފައިޞަލް ޔުނިވަރސިޓީން ދިރާސާތުލްއިސްލާމިއްޔާ ބައިގެ ފިޤްހުގެ ރޮނގުން ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލުކުރައްވައިފައިވެއެވެ.

އަލްމަދީނަތުލް މުނައްވަރާގެ މަސްޖިދުއްނަބަވީގެ އިމާމެއްގެ ގޮތުގައި ޢައްޔަންކުރެވުމުގެ ކުރިން ރަސްމީ އިމާމެއްގެ ގޮތުގައި ޝައިޚް ޞަލާޙު އަލްބުދައިރު އިމާމުކަމުގެ ވަޒީފާ ފެއްޓެވީ ދައްމާމު ސިޓީގައެވެ. އެއަށްފަހު އައްރިޔާޟު ސިޓީގައި ވެސް އިމާމެއްގެ ގޮތުގައި ދުވަސްތަކެއް ހޭދަކުރެއްވިއެވެ. މަދީނާގެ ޙަރަމްފުޅު ކަމުގައިވާ އަލްމަސްޖިދުއްނަބަވީގެ އިމާމު އަދި ޚަޠީބެއްގެ ގޮތުގައި ފަޟީލަތުއްޝައިޚު ޑޮކްޓަރ ޞަލާޙުލް ބުދައިރު ޢައްޔަނުކުރެއްވީ 1999ވަނަ އަހަރުގައެވެ. އެކި އަހަރުތަކުގައި ޝައިޚަށް ވަނީ މައްކާގެ މަސްޖިދުލްޙަރާމުގައި ވެސް އިމާމުވެ ތަރާވީޙް ނަމާދު ކުރެއްވުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިވަޑައިގެންފައެވެ.

އިމާމުކަމުގެ އިތުރުން އައްޝައިޚު ޑރ. ޞަލާޙު އަލްބުދައިރު ވަނީ ޤާޟީއެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް  މަސައްކަތްކުރައްވައިފައެވެ. އެގޮތުން 1993 އިން 1994 އަށް އައްރިޔާޟު ސިޓީގެ މަޙްކަމަތުލްކުބްރާގައި ޤާޟީކަން ކުރެއްވިއެވެ. އަދި އޭގެ ފަހުން 1995ވަނަ އަހަރު ޢަސީރު ސިޓީގެ ކޯޓުގައި ޤާޟީކަން ކުރެއްވިއެވެ. ޖެހިގެން އައި 1996ވަނަ އަހަރު ދައްމާމުގެ މަޙްކަމަތުލްކުބްރާގައި ޤާޟީއެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރެއްވުމަށްފަހު 1997 އިން 1999 އަށް މަދީނަތުލް މުނައްވަރާގެ މަޙްކަމަތުލްކުބްރާގައި ޤާޟީކަން ކުރެއްވިއެވެ.
ދެކުނު ވިއެޓްނާމް

**ދެކުނު ވިއެޓްނާމް**، ރަސްމީކޮށް **ރިޕަބްލިކް އޮފް** **ވިއެޓްނާމް**، އިރުމަތީ ދެކުނު އޭޝިއާގެ ގައުމެއް ކަމަށްވާއިރު އެއީ 1955 އިން 1975 އަށް އުފެދުނު ގައުމެކެވެ.
thumb|ދިދަ|175x175px
thumb|126x126px|ނިޝާން
thumb|ލޮކޭޝަން
ންގްޔެން ވެން ތީއު

**ންގްޔެން ވެން ތީއު** (5 އޭޕްރީލް 1923 – 29 ސެޕްޓެމްބަރ 2001) އަކީ 1967 އިން 1975 އަށް ދެކުނު ވިއެޓްނާމްގެ ރައީސްކަން ކުރެއްވި ދެކުނު ވިއެޓްނާމްގެ އަސްކަރީ އޮފިސަރެއް އަދި ސިޔާސީ ބޭފުޅެކެވެ
ފަން ރަންގް - ތަޕް ޗަމް

**ފަން ރަންގް - ތަޕް ޗަމް**، އާންމުކޮށް މަޝްހޫރު ނަމުން ނަންދެވިފައިވާ **ފަން ރަންގް**، ވިއެޓްނާމްގެ ސިޓީއެކެވެ

## ރިފަރެންސްތަކެވެ