open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
އިސްލާމް ދީން

**އިސްލާމް** (ޢަރަބިން: اسلام = ﷲ އަށް ބޯލެނބުން) އަކީ ތައުޙީދީ ދީނެކެވެ. އިސްލާމްދީނަކީ ސަމާވީ ދިންތަކުގެ ތެރެއިން ދީނެކެވެ. އިސްލާމް ދީނަކީ މިއަދު ދުނިޔޭގައި ދެވަނައަށް އެންމެ ބިޔަ ދީނެވެ. މި ދީނުގައި އުޅޭ މީހުންނަށް ކިޔަނީ މުސްލިމުންނެވެ.

އަލްޢައްލާމާ ޑރ. ޞާލިޙް ބިން ފައުޒާން އަލް ފައުޒާން ވިދާޅުވިއެވެ.އިސްލާމް ދީނަކީ: ތައުޙީދުގެ މަތީ ﷲ އަށް އަމާންދީ ބޯލަނބައި ކިޔަމަންވުމެވެ. އަދި ޝިރުކާއި އޭގެ އަހުލުވެރީންގެ ކިބައިން ބަރީއަވުމެވެ. މިއީ އިސްލާމް ދީނަކީ ޢާންމު ތަޢުރީފެވެ. މިއީ ޝައިޚުލްއިސްލާމް އިބްނު ތައިމިއްޔާ رحمه الله ޛިކުރުކުރައްވާފައިވާ، އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުން ޝައިޚުލް އިސްލާމް މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދިލްޥައްހާބް رحمه الله އެކަލޭގެފާނުގެ "ثَلَاثَةُ الْأصُولُ" ގައި ނަޤުލު­ކުރައްވާފައިވާ ތަޢުރީފެވެ. މިއީ އިސްލާމް ދީނުގެ ޢާންމު މާނައެވެ.

## އިސްލާމްދީނުގެ ޢަޤީދާތައް

### ﷲގެ އެއްކައުވަންތަކަމަށް އީމާންވުން

### މަލާއިކަތުންނަށް އީމާންވުން

### ﷲ ބާވައިލެއްވި ފޮތްތަކަށް އީމާންވުން

### ރަސޫލުންނަށް އީމާންވުން

### އާޚިރަތްދުވަހަށް އީމާންވުން

### މިންވަރަށް އީމާންވުން

## އިސްލާމްދީނުގެ އަޅުކަންތަކާއި ބައެއް ޝައާޢިރުތައް

### އިސްލާމްދީނުގެ ރުކުންތައް
އިސްލާމް ދީނުގެ ރުކުންތަކަކީ: ﷲ މެނުވީ ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަން­ކުރެވޭ އިލާހަކު ނުވާ­ކަމަށާއި، މުޙައްމަދުގެފާނީ ﷲ ގެ ރަސޫލާ­ކަމަށް ހެކިވުމާއި، ނަމާދު ޤާއިމްކުރުމާއި، ޒަކާތްދިނުމާއި، ރަމަޟާން­މަހު ރޯދަ­ހިފުމާއި، ގެފުޅަށް ދާން ކުޅަދާނަ­ވެއްޖެ­ނަމަ ގެފުޅަށް ޙައްޖު­ވުމެވެ.
އަލްޢައްލާމާ ޑރ. ޞާލިޙް ބިން ފައުޒާން އަލް ފައުޒާން ވިދާޅުވިއެވެ.ހިތުގެ އިޢްތިޤާދާ އެކު މި ފަސް ރުކުން ކޮންމެހެން ވެސް އަދާކުރަން ޖެހޭނެއެވެ. މި ފަސް ރުކުނުގެ އިތުރަށް ދެންހުރި ވާޖިބު ކަންކަންކަމާއި، މުސްތަޙައްބު (ސުންނަތް) ކަންކަމަކީ މި ފަސް ރުކުން ފުރިހަމަކޮށްދޭ ކަންކަމެވެ. އެއީ މި ރުކުންތަކުގެ އިތުރަށް ކޮންމެހެން ވެސް ފުރިހަމަ ކުރަން ޖެހޭ ވާޖިބު ކަންތައްތަކާއި، ފުރިހަމަކުރުން އެދެވޭ މުސްތަޙައްބު ކަންތައްތަކެވެ. މި ފަސް ރުކުނަކީ އިސްލާމް ދީން އޭގެ މައްޗަށް ބިނާވާ އަސާސްތަކެވެ. ދެންހުރި ވާޖިބުތަކާއި ސުންނަތްތައް އަންނާނީ އޭގެ ފަހުގައެވެ. މީހަކު މި ފަސް ރުކުން ނުވަތަ އެއިން ބައެއް ދޫކޮށްފައި ދެން އެހެން ވާޖިބު ނޫނީ ސުންނަތް ކަންކަން ކުރިއަސް ކުރާނޭ ފައިދާއެއް ނޯންނާނެއެވެ. އޭރުން އޭނާގެ އަމަލުތައް އެ ބިނާކުރީ އަސާސެއް ބިންގަލެއް ނެތިއެވެ. ބިނާއެއް ކޮޅަށް ހުންނާނީ އޭގެ ބިންގަލުގެ މައްޗަށެވެ.

#### ޝަހާދަތް

އެއީ ﷲ މެނުވީ ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަން­ކުރެވޭ އިލާހަކު ނުވާ­ކަމަށާއި، މުޙައްމަދުގެފާނީ ﷲ ގެ ރަސޫލާ­ކަމަށް ދުލުން ހެކިވެ ހިތުން އެކަން ޤަބޫލުކުރުމެވެ.

#### ނަމާދު

#### ޒަކާތް

#### ރޯދަ­

#### ޙައްޖު

### އިސްލާމީ އަދަބުއަޚްލާޤް

### އިސްލާމީ ޢީދުތައް

### ޢާއިލާއާއި މުޖުތަމަޢު

### މިސްކިތްތައް

### ޖިހާދު

## އިސްލާމީ ޝަރީޢަތް

## އިސްލާމީ ތާރީޚު

## އިސްލާމްދީނަށް ނިސްބަތްވާ ބައެއް ފިރުޤާތައް

#### ސުންނީން

#### ޝީޢީން

#### ޞޫފީން

#### ޚަވާރިޖުން

## އިތުރު ފާލަންތައް

## ރެފަރެންސް
ހުޅުލެ

**ތައާރަފް**
----

ހުޅުލެ އަކީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ހަމަ އެކަނި އޮތް ބައިނަލް އަގްވާމީ ވައިގެ ބަނދަރުއޮތް ރަށެވެ. މި އެއަރ ޕޯރޓް ހުޅުވިފައިވާނީ 12 އޭޕްރިލް 1966ގައެވެ. މިތަން އެންމެ ފުރަތަމަ ހިންގިފައިވަނީ ބޮޑު ވަޒީރުގެ އޮފީހުގެ ދަށުންނެވެ. މާލޭ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއަރފޯޓްގެ މައިގަނޑު މަސައްކަތްތަކަކީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ އެއަރ ޕޯރޓްތަކެއްގެ ކޮންސްޓްރަކްޝަން މަސައްކަތްކޮށް ބެލެހެއްޓުމާއި މަތިންދާބޯޓު ތަކުގެ ކަންތައް ހިންގުމެވެ.

މިވަގުތު ހުޅުލެ ހިންގެނީ މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓްރާންސްޕޯރޓުގެ ދަށުންނެވެ.

### External links

*  ވެބްސައިޓް ރަސްމީ
ހަނދު

**ހަނދު** (ނިށާން: )، އަކީ ބިމަށް ނިސްބަތްވާ ހަމައެކަނި ތޮބީއީ ސެޓްލައިޓެވެ. އަދި އިރަވީ ނިޒާމުގައި ފަސްވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު ސެޓަލައިޓެވެ. ހަނދަކީ އަރުޒުގެ އުޑުގައިވާ ދެވަނައަށް އެންމެ ބްރައިޓް އޮބްޖެކްޓެވެ. އިރަވީ ނިޒާމުގައިވާ އެހެން ޕްލެނެޓް ތަކަށް ނިސްބަތް ވާ ތޮބީއީ ސެޓްލައިޓް ތަކަށް ވެސް ހަނދޭ ކިޔެއެވެ. ހަނދުގެ ޑަޔަމީޓަރަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 3480 ކިލޯމީޓަރެވެ. ނުވަތަ އަރުޒުގެ ޑަޔަމީޓަރުގެ ހަތަރު ބައިކުޅަ އެއްބައެވެ. ހަނދުގެ މާސް އަކީ އަރުޒުގެ މާސްގެ 1.2 އިންސައްތައެވެ. ހަނދުގެ އެވަރެޖް ޑެންސިޓީ އަކީ އަރުޒުގެ ޑެންސިޓީގެ ފަސްބައިކުޅަ ތިންބައެވެ.
އައިސްލަންޑަން

**އައިސްލަންޑަން** ނުވަތަ އައިސްލޭންޑަކީ ޔޯރަޕަށް ނިސްބަތްވާ ގައުމެކެވެ.
ކެނެޑާ

ކެނެޑާއަކީ އުތުރު އެމެރިކާގެ ބޮޑުބައި އެ ޤައުމުގެ އިމުގެ ތެރޭގައި ޙިއްޞާކުރާ ޤައުމެކެވެ. ބިމުގެ ގޮތުން ބަލާއިރު މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް ދެވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު ޤައުމަކީ ކެނެޑާއެވެ.

## ނަން
ކެނެޑާގެ ނަން އައިސްފައިވަނީ “ކަނަޓާ” މި ބަހުންނެވެ. މިބަހުގެ މާނައަކީ މީހުން ދިރިއުޅޭތަން ނުވަތަ ބަސްތީއެވެ. 

## ޖުޣުރާފީ
ކެނެޑާގެ އިރުމަތީގައި އެޓްލާންޓިކް ކަނޑު އޮތް އިރު، އެ ޤައުުމުގެ ހުޅަނގުގައި އޮތީ ޕެސިފިކް ކަނޑެވެ. އެ ޤައުމުގެ އުތުރުގައި އޮތީ އާކްޓިކް ކަނޑެވެ. ކެނެޑާއަކީ ދުނިޔޭގައި ދެވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ކެނެޑާ އާއި އެމެރިކާ ދެކުނު އަދި ހުޅަނގު އުތުރުން ޙިއްޞާ ކުރާ ބޯޑަރަކީ ދެ ޤައުމެއްގެ ދެމެދުގައިވާ އެންމެ ދިގު ބޯޑަރެވެ. 

## ތާރީޚު
ކެނެޑާގެ ފުރަތަމަ ވަޒަންވެރީން ނުވަތަ އަދިވާސީން އެ ޤައުމުގައި ދިރިއުޅެން ފަށާފައިވާތާ އެތައް ޒަމާނެއްވެއްޖެއެވެ. 
ފަރަންސޭސީންނާއި އިނގިރޭސީން ކެނެޑާއަށް ގޮސްފައިވަނީ މީލާދީން 15 ވަނަ ޤަރުނުގެ ތެރޭގައެވެ. 
ފަރަންސޭސިވިލާތުން ވަނީ ހަތް އަހަރުގެ ހަނގުރާމައަށް ފަހުގައި އުތުރު އެމެރިކާގައި ހުރި އެ ޤައުމުގެ ހުރިހާ ކޮލޮނީއެއްހެން 1763 ވަނަ އަހަރުގައި ދޫކޮށްލާފައެވެ. 
ކެނެޑާގެ ރަނިކަމުގައި އިނގިރޭސި ރާނީ އިންނެވި ނަމަވެސް ކެނެޑާއަކީ ޒާތީ މިނިވަންކަން ލިބިގެންވާ ޤައުމެކެވެ. 

## ޑެމޮގްރަފިކްސް
2006 ވަނަ އަހަރުގައިި ނެގި ބޯހިމެނުމުގެ ހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެއިރު ކެނެޑާގެ އާބާދީއަކީ 31.6 މިލިއަން މީހުންނެވެ. 
2001 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ކެނެޑާގެ އާބާދީއަށް ވަނީ 5.4% ގެ ކުރިއެރުމެއް އައިސްފައެވެ. ކެނެޑާގެ އާބާދީ އިތުރުވަމުން ދިއުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ އެ ޤައުމަށް ހިޖުރަކުރާ މީހުންގެ ޢަދަދު އިތުރުވުމެވެ. ކެނެޑާގެ އާބާދީގެ ތެރެއިން ހަތަރު ބައިކުޅަ ތިން ބައި މީހުން ދިރިއުޅެމުން ގެންދަނީ އެމެރިކާއާ ގުޅޭ ބޯޑަރުގެ އައްސޭރީގައެވެ.
ކެނެޑާގެ އާބާދީގެ ތެރެއިން 100000 މީހުން ދަޢުވާކުރާ ގޮތުގައި އެމީހުން ނިސްބަތްވަނީ ތަފާތު 43 ނަސްލަކަށެވެ. 
ކެނެޑާގެ އެންމެ ގިނަ ބަޔަކު ނިސްބަތްވަނީ އިނގިރޭސި ނަސްލަށެވެ. އިނގިރޭސި ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ މީހުންނަކީ އާބާދީގެ 21% އެވެ. ދެން ފަރަންސޭސީންނެވެ. އެއީ 15.8%އެވެ. ސްކޮޓިޝް މީހުންނަކީ 15.2%އެވެ. އައިރިޝް މީހުންނަކީ 13.9% މީހުންނެވެ. 
ޖަރުމަނު މީހުންނަކީ 10.2% މީހުންނެވެ. އިޓާލިޔަނުންނަކީ 5% މީހުންނެވެ. ޗައިިނާ މީހުންނަކީ 3.9% އެވެ. 
ޔުކްރޭނިޔަނުންނަކީ 3.6% މީހުންނެވެ. އަޞްލު ރަށްވެހީންނަކީ މިހާރުގެ އާބާދީގެ 3.5% މީހުންނެވެ. ދެކުނު އޭޝިޔާ މީހުންނަކީ 4% އެވެ. ކަޅުމީހުންނަކީ 2.5% އެވެ.
ކެނެޑާގެ 77% މީހުންނަކީ ނަޞާރާއިންނެވެ. 16.2% މީހުން އެއްވެސް ދީނެއް ޤަބޫލެއް ނުކުރެއެވެ. މުސްލިމުންނަކީ 2% މީހުންނެވެ. ޔަހޫދީންނަކީ 1.1% މީހުންނެވެ. ބުދިޒަމްއާއި ހިންދޫންނަކީ ކޮންމެ ބަޔަކުމެ 1.0% މީހުންނެވެ. ސިކުންނަކީ 0.9% މީހުންނެވެ.
 
## ސަގާފަތު
ކެނެޑާގެ ސަގާފަތު ބައްޓަންވެފައިވަނީ އިނގިރޭސި، ފަރަންސޭސި އަދި ކެނެޑާގެ އަޞްލު ރަށްވެހީންގެ ސަގާފަތުގެ މައްޗަށް ބިނާވެގެންނެވެ. 

## އިޤްތިޞާދު
ކެނެޑާއަކީ ދުނިޔޭގައި އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ވަރަށް ބޮޑު ކުރިއެރުންތަކެއް ހޯދަމުން އަންނަ ޤައުމެކެވެ.
އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 45085 ޑޮލަރެވެ.
ސުވިސަރާ

ސުވިސަރާ ނުވަތަ ސުވިޒަރލޭންޑަކީ ޔޯރަޕުގެ ބައްރަށް ނިސްބަތްވާ ގައުމެކެވެ.
އިންސާނީ ތަރައްޤީގެ ފަށުން ތަރުތީބު ކުރެވިފައިވާ ގައުމުތަކުގެ ލިސްޓު

[right|300px|thumb|World map indicating HDI of [United Nations member states|UN member states, 2003.

]]

This is a **list of countries by [[Human Development Index]]** (2003), as included in the United Nations Development Programme Report 2005.

Countries—almost all UN member states and a couple of special territories—fall into three broad categories based on their HDI: **<span style="color:#090">high</span>**, **<span style="color:#fc0">medium</span>**, and **<span style="color:#E0584E">low</span>** human development. Due to lack of data, a number of territories have no HDI figures tabulated. Territories are listed under their official UN designations; those that are not UN member states are marked with an asterisk (*).

#  Includes data for the People's Republic of China less Hong Kong Special Administrative Region (SAR) (with a unique HDI entry), Macau SAR, and Taiwan, Province of China.
#  The HDI report does not include data for "Taiwan, Province of China", the term used by the UN to refer to the domain of the Republic of China (ROC) (which, given the territory's political status, are not co-terminous): the UN does not recognize the ROC as a state.  The Republic of China government calculated its HDI to be 0.910 for 2003 based on the following data: life expectancy of 76.1 years, adult literacy rate of 97.0%, combined enrollment rate of 97%, and GDP per capita (PPP) of US$23,911. If included among UN HDI figures, the ROC would rank 25th: behind Greece and in front of Singapore. https://web.archive.org/web/20060723070836/http://www1.stat.gov.tw/public/Data/510181662971.pdf

Human Development Index, list by
ޤިސްމު:Lists of countries
މާލެ

**މާލެ** އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިރަށެވެ. އަދި އެންމެ އާބާދީބޮޑު ރަށެވެ. މާލެ އަކީ މާލެ އަތޮޅު( އެައީ ކ.އަތޮޅް)ގެ ދެކުނު ފަރާތުގައިވާ ރަށެކެވެ. ޒަމާނުއްސުރެ މާލެ އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިކަން ކުރި ރަށެވެ. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްރަސްކަލުން ރަސްކަންކޮށްފައިވާ ރަށެވެ. މާލެއަށް ކުރީގައި މަހަލް އޭވެސް ކިޔުނެވެ. އިހުގައި މާލެ ވަށާ ބޮޑު ފާރުތަކާއި ދޮރޯށި ލެވިފައިވެއެވެ. ރަސްކަމުގެ ގަނޑުވަރާއި ކޯއްޓޭތަކާއި ބުރުޒުތައް ވަނީ އިބްރާހީމް ނާޞިރުގެ ވެރިކަމުގައި ތަޅާލާފައެވެ. އެއީ ރަސްކަން އުވާލެވި ޖުމްހޫއްރިއްޔަތަކަށް ވުމަށްފަހު މާލެ ބަދަލުކުރުމުގެތެރޭގައެވެ. ނަމަވެސް މާލޭ ހުކުރު މިސްކިތް އަދިވެސް ދެމިހުރެއެވެ. ފަހުގެ އަހަރުތަކުގައި މާލެ ވަނީ ހިއްކައިގެން ބޮޑުކޮށްފައެވެ. ނަމަވސް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އާބާދީގެ ބޮޑުބައި މާލޭގައި ދިރިއުޅުމުގެ ސަބަބުން މާލެވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ތޮއްޖެހިފައެވެ. މާލޭ އާބާދީއަކީ ރާއްޖޭގެ ޖުމްލަ އާބާދީގެ ފަސްބައިކުޅަ އެއްބަ އެވެ. މާލޭގައި ވަޒަންވެރި ވެގެން އުޅޭ ރާއްޖޭގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކުގެ މީހުންނާ އެކު ރާއްޖޭގެ އާބާދީގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބައި ހިއްސާ ކުރަނީ މާލެ އެވެ.

## ނަން
ޤަދީމީ ދުވަސްވަރުގައި މާލެއަށް ކިޔުނު މަހަލް މިނަމުގެ އަސްލު ކަމުގައި ބެލެވިފައިވަނީ ދިވެހިރާއްޖެއަށް ކިޔުނު މަހަލްދުވިޕާ މިނަމެވެ. ދިވެހިރާއްޖެ އަށް އިނގިރޭސިބަހުން ކިޔާ 'މޯލްޑީވްޒް'ގެ މާނައަކީވެސް މާލޭގެ ރަށްތަކެވެ. އެހެންކަމުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ނަން ދެވިފައިވަނީ މާލެއިންނެވެ.

## ބެހިފައިވާ އަވަށްތައް

## މާލޭގައި ހުރި މުހިއްމު ތަންތަން
### މާލޭ ހުކުރު މިސްކިތް
### އިސްލާމީ މަރުކަޒު
### ރަސްރަނި ބަގީޗާ
### ރިޔާސީ ގަނޑުވަރު
### ޖުމުހޫރީ މައިދާން
### އާޓިފިޝަލް ބީޗް
### މާފަންނު ސްޓޭޑިއަމް
### ރަސްމީ ބޯޅަ ދަނޑު
### މެދު ޒިޔާރަތް
ރަސްފަންނު

## ބޮޑެތި މަގުތައް
### މަޖީދީ މަގު
### ބޮޑުތަކުރުފާނު މަގު
### އަމީނީ މަގު
### ފަރީދީ މަގު
### އޯކިޑް މަގު
### މެދު ޒިޔާރަތް މަގު
### އަމީރު އަހުމަދު މަގު
### ލޮނު ޒިޔާރަތް މަގު
### އިސްކަންދަރު މަގު
### ބުރުޒު މަގު
### ސޯސަން މަގު
### ޗާންދަނީ މަގު

## ރެފަރެންސް
ފަލަކީ އިލްމު

ފަލަކީ އިލްމަކީ (Astronomy) ސެލެސްޓިއަލް އޮބްޖެކްޓް ތަކާއި ދުނިޔޭގެ ޖައްވުން ބޭރުގައިވާ، ތަރިތަކާއި ޕްލެނެޓްތަކާއި ކޮމެޓްތަކާއި އޮރޯރާއާއި ގެލެކްސީތައް ފަދަ ފެނޯމެނާތަކާއި އަދި ކޮސްމިކް ބެކްގްރައުންޑް ރޭޑިއޭޝަނާ ބެހޭ އިލްމެވެ.
އިކޮލޮޖީ

thumb|200px|
**އިކޮލޮޖީ** ނުވަތަ **އިކޮލޮޖިކަލް ސައެންސަކީ** ދިރޭތަކެތި ބެހިގެންދިއުމާއި އިތުރުވުމާ އަދި މިކަންކަމަށް އެތަކެތި ދިރިއުޅޭ މާހައުލާއި އެހެނިހެން އޯރގަނިޒަމްތަކުން ކުރާ އަސަރާބެހޭ އިލްމީ ދިރާސާއެވެ.
ރިޔާޟިއްޔާތު

**ރިޔާޟިއްޔާތަކީ** (Mathematics) މިންވަރާއި (quantity) އިސްޓްރަކްޗަރއާއި އިސްޕޭސް އާއި ބަދަލާ ބެހޭ ދިރާސާ ތަކުގެ އިލްމެވެ. ޙިސާބު ޢިލްމަކީ ވެސް ރިޔާޟިއްޔާތުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެއްޗެކެވެ.
ދިރުމާބެހޭ އިލްމު

**ދިރުމާ ބެހޭ އިލްމަކީ** (Biology) ދިރޭ ތަކެއްޗާ ބެހޭ އިލްމެވެ.

## 

File:Guriezo Adino vaca toro terneras.jpg|Animalia - Bos primigenius taurus
File:Zboże.jpg|Planta - Triticum
File:Morchella esculenta 08.jpg|Fungi - Morchella esculenta
File:Fucus serratus2.jpg|Stramenopila/Chromista - Fucus serratus
File:Gemmatimonas aurantiaca.jpg|Bacteria - Gemmatimonas aurantiaca (- = 1 Micrometer)
File:Halobacteria.jpg|Archaea - Halobacteria
File:Gamma phage.png|Virus - Gamma phage
ކީމިއާއީ އިލްމު

ކީމިޔާއީ އިލްމަކީ (Chemistry) އޯގަނިކް މާއްދާތަކާއި އިންއޯގަނިކް މާއްދާތަކުގެ ސިފަތަކާއި އަދި އެ މާއްދާތައް އެހެން އޯގަނިކްމާއްދާތަކާއި އިންއޯގަނިކް މާއްދާތަކާއި އެކުވުމުން ނުކުންނަ އަސަރު ދެނެގަންނަ އިލްމެވެ.
ގަހަވީ އިލްމު

ގަހަވީ އިލްމަކީ (Botany) ގަސްގަހާ ގެހީގެ ހަޔާތާ ބެހޭ އިލްމީ ދިރާސާއެވެ.
ތަފާސް ހިސާބު

**ތަފާސް ހިސާބަކީ** (Statistics) މައުލޫމާތުތައް އެއްކުރުމާއި އެނަލައިޒްކުރުމާއި ތަރުޖަމާކުރުމާއި ޑޭޓާ ހުށަހެޅުމާ ބެހޭ އިލްމެވެ.
ދިވެހި އިނގިރޭސި ރަދީފު

List of Translated English terms.
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
 The table below is too large, please divide it alphabetically.

Click Here!
ކޮންޕީޓަރުން ތާނަ ލިޔެކިޔުމަށް މަގެއް

## ތާއާރުފު

### އަސާސީ މައުލޫމާތު

## ވިންޑޯސް (Microsoft Windows)
## ލިނަކްސް (Linux)

## މެކިންޓޮޝް
## އޯ އެސް އެކްސް
## ފާލަންތައް
ބަހަވިއްޔާތު

**ބަހަވިއްޔާތު** ނުވަތަ ލިންގުއިސްޓިކްސްއަކީ އިންސާނުންގެ ބަސް ޢިލްމީ ހަމަތަކުގެ މަތީން ދިރާސާކުރުމުގެ ޢިލްމެވެ.
ބަސް

thumb|ބަސް
**ބަހަކީ** އެކަކު އަނެކަކާ މުވާސަލާތު ކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ނިޝާންތަކާއި އަޑުތަކާއި އަދިވެސް އެފަދަ އެހެނިހެން ވަސީލަތްތަކެވެ. ބަސް ވަނީ ހަމައެކަނި އިންސާނުންނަށް ޚާއްސަވެފައެވެ. އިންސާނުން ފިޔަވާ އެނޫން އެއްވެސް މަހުލޫގަކު މުއާސަލާތު ކުރުމަށް ބަހެއް ބޭނުމެއް ނުކުރެއެވެ. ބަސް އުފެދިގެން އައީ ކިހިނެއް ކަން ވަނީ ހޯދުމުގެ ތެރޭގައެވެ. އެހެނަސް، އިނސާނުން ވާހަކދެއްކުމަށް މަގުފަހިކުރުވާ ޖީން ވަނީ ހޯދިފައެވެ. 

ބަހަކީ ސަގާފަތާ ގުޅި ލާމެހިފައިވާ ނިޒާމެކެވެ. އެހެންކަމުން އެކި ހާލަތްތަކުގައި ބަސް އިސްތިއުމާލު ކުރެވުން ތަފާތު ވެދެއެވެ. މީހާގެ އުމުރުގެ ސަބަބުން ބަހުގެ ވަކި ހަމަތަކެއް ހިފަހައްޓަފާނެ އެވެ. ނުވަތަ ޖިންސްގެ ސަބަބުން ވަކި ބަސްތަކެއް ދޫކޮށްލަފާނެ އެވެ. މުހާތަބުކުރާ ބަސް ކަނޑައަޅަނީ މީހާގެ އުމުރާއި، ޖިންސާއި، ވާހަކަ ދައްކާ އަދި ނިސްބަތްވާ މީހާގެ މިނަށް ބަލާފައެވެ.
ތާނަ އަކުރުގެ ސިފަ (ފޮންޓު) ކޮންޕީޓަރަށް އެޅުން

ތާނައިން ލިޔެފައިވާ މިލިޔުންކޮޅު ރަނގަޅަށް ވިދާޅުވެވެންޏާ، ތިޔަ ކޮންޕީޓަރަށް ތާނަ އަކުރުގެ ސިފަވަނީ އެޅިފައެވެ. ނުވަތަ ކުރިންވެސް ތިޔަ ކޮންޕީޓަރުގައި މިސިފަ ހުއްޓެވެ. މިއަކުރުގެ ސިފައާ މެދު ހިތްޕުޅު ހަމަޖެހިވަޑައިގަންނަވަންޏާ، ތިރީގައި މިވާ ކަންތައް ކުރައްވާކަށް ޖެހިވަޑައެއް ނުގަންނަވާނެއެވެ.
ތާނަ އަލިފުބާގެ ތަރުތީބު

ތާނައިގެ އަލިފުބާ (Alphabet) ގެ އަކުރުތައް ބެހިގެންވަނީ ދެ ގިސްމަކަށެވެ. ފުރަތަމައީ ގަބުޅިތާނަ އެވެ. ދެވަނައީ ތިކިޖެހި ތާނައެވެ. ގަބުޅި ތާނައިގެ 26 އަކުރު ބެހެނީ 5 ބަޔަކަށެވެ.

# އަރަބި ވިޔައިން ހެދުނު ނުވަ އަކުރު
# ދިވެހި ވިޔައިން ހެދުނު ނުވަ އަކުރު
# ވިޔަ އަކުރު ނުދެވޭ މައް އަކުރު
# ބޭރުން ވެއްދި އަކުރު
# ބަދަލުވާ އަކުރު

## އަރަބި ވިޔައިން ހެދުނު ނުވަ އަކުރު
ހ ށ ނ ރ ބ ޅ ކ އ ވ 
## ދިވެހި ވިޔައިން ހެދުނު ނުވަ އަކުރު
މ ފ ދ ތ ލ ގ ޱ ސ ޑ

## ވިޔަ އަކުރު ނުދެވޭ މައް އަކުރު
ޝ
## ބޭރުން ވެއްދި އަކުރު
ޒ
## ބަދަލުވާ އަކުރު
ޓ، ޏ، ޔ، ޕ، ޖ، ޗ

މިއަކުރު ތަކުގެ ތަރުތީބަކީ ބަދަލުވެވޭ އަކުރުގެ ތަރުތީބެވެ.
އެއީ - (ށ، ނ، އ، ފ، ދ، ތ)

ޓ (ށ - ބަށި، ބައްޓެއް)، ޏ (ނ - އުނި، އުންޏެއް)، ޔ (އ - މުއި، މުޔެއް)، ޕ (ފ - ކަފި، ކަތްޕެއް)، ޖ (ދ - ބަނދި، ބަންޖެއް)، ޗ (ތ - ފަތި، ފައްޗެއް)

ބަދަލުވާ އަކުރުތައް ހެދިފައިވަނީ ބަދަލުވާއަކުރުގެ އަސްލުންނެވެ. 

# ޓަވިޔަނީގެ އަޞްލަކީ ށަވިޔަންޏެވެ. ޓަވިޔަނި ހެއްދުނީ ށަވިޔަނީގެ ފައިކޮޅު ލަނބާލައިގެންނެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ޒަމާން ބަދަލުވެ ޓަވިޔަނީގެ މަތީ ބައިގެ ސިފަ މިހާރު އެ ވަނީ ތާނައިގެ ފަސްވަނަ އަކުރު ކަމުގައިވާ ބ ގެ ސިފައަށް ބަދަލުވެފައެވެ. އެހެނަސް އަޞްލަކީ ށަވިޔަންޏެވެ. ބާއެއް ނޫނެވެ.
# ޏަވިޔަނީގެ އަޞްލަކީ ނޫނެވެ. ޏަވިޔަނި ހެއްދުނީ ނޫނުގެ ފައިކޮޅު ލަނބާލައިގެންނެވެ. 
# ޔާ ހެއްދުނީ އަލިފުގެ ފަހަތު ފައިކަށީގައި ގޮށެއް ލައިގެންނެވެ. 
# ޕަވިޔަނި ހެއްދުނީ ފާފުގެ ތިރީގައި ތިކިފުޅެއް ޖަހައިގެންނެވެ. 
# ޖަވިޔަނި ހެއްދުނީ ދާލުގެ ފައިކޮޅު ލަނބާލައިގެންނެވެ. 
# ޗަވިޔަނި ހެއްދިފައިވަނީ ތާގެ މައްޗަށް ދަނޑިކޮޅެއް ލައިގެންނެވެ.
އަދަބިއްޔާތު

މައްޝޫރު އުސްތާޒުލް ޖީލް އަދި ބަހަށް އަރައިހުންނެވި އަދީބު، ބަހުގެ އެދުރުންނާ ހަވާލާ ދެއްވައި ބަޔާން ކުރައްވާ ގޮތުގައި އަދަބިއްޔާތަކީ، މީހާ ކުރާ ކުށްތަކާއި ބުނާ ބަސްތައް ކުށުން ސަލާމަތްކުރާނެ މަގު އުނގެނި ގަތުމެވެ. އަދި އެފަދަ ކުށުން މީހާ ސަލާމަތްކޮށް ލެހެއްޓުމަށް މެދުވެރި ކުރާ ކަންތަކެވެ. 

އިލްމަކަށް ކިޔޭ ނަމެއްގެ ގޮތުގައި މިބަހުގެ މާނަކުރައްވަނީ، ބަހުގެ ތެރެއިން ފޭރާން ހެޔޮކޮށް އަމުނައިލެވިފައި ހުންނަ ޅެން ބަހުރުވައާއި އަމުނައިލުމެއް ނެތި އުކައިލެވިފައި ހުންނަ ލިޔާ ބަހުރުވައިގެ ބަސްތަކަށެވެ. އަދި އެތަކެތި ޝަރަހަކޮށް ބަޔާން ކުރުމަށްޓަކައި ބޭނުން ކުރެވޭ މައުލޫމާތު ތަކަށެވެ. އަދި އެތަކެއްޗާމެދު ފާޑު ކިޔުމުގެ ގޮތުން ބުނެވޭ ބުނުންތަކާއި ލިޔުންތަކަށެވެ. އެފަދަ ތަކެއްޗަކީ، ކިޔާ މީހާއާއި އަހާމީހާގެ ހިތަށް އުފަލެއް ނުވަތަ ހިތާމައެއް ނުވަތަ އެހެންވެސް ފުން ޝޫރެއް ވައްދައިދޭފަދަ ޅެން ބަހުރުވައާއި ލިޔާ ބަހުރުވަ ތަކެވެ. ބަސް މޮށުންތެރީންގެ އަގުހުރި ހުތުބާ ތަކާއި ތަގުރީރު ތަކެވެ. މަޒުމޫނު ތަކާއި ލިޔުންތަކެވެ. ރީތި ވާހަކަ ތަކެވެ. މިއިން ކޮންމެ އެއްޗަކީ ވެސް އަދަބެވެ.

އަދަބުގެ އިލްމު ލިބިގަތުމަށް ޓަކައި ފިކުރު ކުރަން އެނގޭ ހިތަކާއި، ފައުޅުކޮށް ބަޔާން ކުރަން އެނގޭ ދުލަކާއި، ސިފަކޮށް ދެއްކޭފަދަ ބަސްމަގެއް ބޭނުން ވެއެވެ. އަދަބުގެ އިލްމުގެ ތެރެއަށް ވަންނަ މީހުން މިކަން ހަނދާން ކުރާން ޖެހެއެވެ.

## ދިވެހި އަދަބިއްޔާތު ބެހިގެންވާ ބައިތައް
ދިވެހި އަދަބިއްޔާތު ބެހިގެންވަނީ މައިގަނޑު ދެ ބަޔަށެވެ. އެއީ ލިޔުންތެރިކަމާއި ޅެންވެރިކަމެވެ.

## ލިޔުންތެރިކަން

## ޅެންވެރިކަން
ޅެންވެރިކަމުގައި ހިމެނެނީ 7 ބައެވެ. ބަނދި، ކާ، ފަރިހި، ރައިވަރު، ޅެން، އަންބާ އަދި ލަވަ އެވެ. ނުވަތަ "ބޮކި ފުރާޅު އަލި" އެވެ.
އަދީބުން

އަދީބުންނަކީ، އެބަހަކުން ވާހަކަ ދައްކައި އުޅޭ، ލިޔެކިޔައި އުޅޭ އެބަހެއްގެ އަހުލުވެރިންގެ ބަސްމަގު ހުންނަގޮތް ދަންނަ މީހުންނެވެ. އެމީހެއްގެ ބަހުން ތަފާތު ރޮނގުރޮނގުން ލިޔެއުޅޭ މީހުންނެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ އަދަބުގެ އިލްމު މީހުންނަށް ދަސްކޮށްދޭ މީހުންނަށް ވެސް އަދީބުންނޭ ކިޔެއެވެ. ރަނގަޅު އަދީބުންގެ ރަނގަޅު ބަސްކޮށާރެއް އޮންނަން ޖެހެއެވެ. ބަހުގެ ތަފާތު މުތާލައާ ތަކުގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ މުއްސަނދި ހަޒާނާއެއް އޮންނާން ޖެހެއެވެ.
އަލްވަޒީރު އެދުރު އުމަރު މާފަތްކަލޭގެފާނު

އަލްވަޒީރު އެދުރު އުމަރު މާފަތްކަލޭގެފާނަކީ ހިޖުރައިން 12 ވަނަ ގަރުނުގެ ތެރޭގައި އުޅުއްވި އިލްމުވެރި ޅެންވެރިއެކެވެ. މީނާގެ ހިދުމަތަކަށް ފެންނާން އޮތީ ބޮޑު ތާހީދޭ ކިޔާ ރައިވަރު ފޮތެކެވެ.

މިފޮތުގައި ވަނީ، އިސްލާންދީނުގެ އަގީދާތަކާއި ހެޔޮ ނަސޭހަތްތަކުގެ ވާހަކައެވެ. ނަބީންނާއި ސަހާބީންގެ ވާހަކައެވެ. އާހިރަތްދުވަހުގެ ވާހަކައާއި އަޒާބާއި ސަވާބުގެ ވާހަކައެވެ.

މިވާހަކަތައް އެކުލަވާލައްވާފައިވަނީ، އޭރު އާންމުކޮށް ބޭނުންކޮށް އުޅުނު ޅެމުގެ ބާވަތެއް ކަމުގައިވާ ރައިވަރުންނެވެ. މިފޮތުގައި 300 އެތައް ރައިވަރެއް އޮވެއެވެ. މިފޮތް ލިޔުއްވާފައިވަނީ 1150 ހ. ގައެވެ.

އެދުރު އުމަރު މާފަތްކަލޭގެފާނާ މެދު، އަދި އެހެން ކަނަކުން ބަލާލަން ޖެހެއެވެ.

އިހުގެ ރައިވަރުތައް ހުންނަނީ، ބަސްތަކުގެ އަދަދަކަށް ކާފިޔާ ހަމަ ކުރުމަކަށް މާބޮޑު ބެލުމެއް ނެތިއެވެ. މިހެން މިކަން އޮއްވައި ވަކި ގަވައިދު ތަކެއް ހިފަހައްޓަވައިގެން ތިންބަސް ރައިވަރާ ހަބަސް ރައިވަރުގެ މައްޗަށް ރައިވަރުތައް އެންމެ ފުރަތަމަ ހަމަޖެއްސެވި ކަމަށް ބުނެވެނީ މީނާއެވެ.

### އަށްބަސް ރައިވަރެއް
އިރިއިރިވެ އިރުންވާ  |    ދިރިނުތިބެމަސްކަނޑު ދުވާ |
ހިރިއުފުލި ކަނދުވަތަށްދާ  | ނިރިގަހު ވަތަށް ކުރިފަޅާ |
މިރިނުވެ ގޮބޮޅި ކާށިވާ  |  ފިރި އަންހެނުން ވަރިކުރާ |
ތިރިފަތި ކަނާވެގެންޔޭމި  |  ދިރިއުޅެނީ ދުނިޔޭމި

### ހަތަރުބަސް ރައިވަރެއް
ނޭފަ ގޮވަތޭ ކަބަހުސި  |   އޭވަލަށާ ނުގެއްލަނި |
ކޭ މަޑު ފަޅޯ ވިޔާ ޑާޑި  |  ޔޭ ދުނިލާން ސުގަ ޑާޑި

### ރައިވަރު ކޮޅެއް
އިއްތީ އަރައެ އަސްމަތީ    |    ދުންމީރުވަސް ގައިންފިލާ
| ޖިންނި އަޔޭ ގާފިލާ

އޭވަޒީރާ މަގޭ ކުޑަ      |     ލާބަ ނިޔަތެއް ބައްޕަ މުއްމި
| ފައި މަގުދާތި ހިނގަމުންމި

އަލްވަޒީރު އެދުރު އުމަރު މާފަތްކަލޭގެފާނުގެ ބޮޑުތާހީދު އަދި ޗާޕުކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ.

ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
އަރުޝީފު – ދެނެވަޑައިގަންނަވަމުތޯ؟

__NOTOC__ __NOEDITSECTION__










އަރުޝީފު - ދެނެވަޑައިގަންނަވަމުތޯ؟

 

   



















*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;


*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;


*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;

 

   


















އެހެނިހެން އަރުޝީފުތައް
އަރުޝީފުތައް (Archive)

__NOTOC__ __NOEDITSECTION__










އަރުޝީފުތައް
 

   



















* އަރުޝީފު – މިއަދުގެ ހޮވުން
* އަރުޝީފު – ދެނެވަޑައިގަންނަވަމުތޯ؟
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;


* އަރުޝީފު – ތާރީހުން ބައެއް ޞަފްޙާ
* 
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;


* އަރުޝީފު - ހޮވާލެވުނު އިލްމުވެރިން
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;

 

   


















މައި ޞަފްޙާ
އަރުޝީފު – ތާރީހުން ބައެއް ޞަފްޙާ

__NOTOC__ __NOEDITSECTION__










އަރުޝީފު – ތާރީހުން ބައެއް ޞަފްޙާ

 

   



















*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;


*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;


*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;

 

   


















އެހެނިހެން އަރުޝީފުތައް
އަރުޝީފު – މިއަދުގެ ހޮވުން

__NOTOC__ __NOEDITSECTION__










އަރުޝީފު – މިއަދުގެ ހޮވުން

 

   



















*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;


*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;


*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;

 

   


















އެހެނިހެން އަރުޝީފުތައް
އަރުޝީފު - ހޮވާލެވުނު އިލްމުވެރިން

__NOTOC__ __NOEDITSECTION__










އަރުޝީފު - ހޮވާލެވުނު އިލްމުވެރިން

 

   



















*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;


*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;


*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;
*  &nbsp;&nbsp;&nbsp;

 

   


















އެހެނިހެން އަރުޝީފުތައް
ހަގީގީ މަސީހީ ކަނީސާ

**ހަގީގީ މަސީހީ ކަނީސާ** އަކީ 1917 މ. ވަނަ އަހަރު ސީނުކަރައިގެ ބީޖިން ގައި ގާއިމު ކުރެވުނު ކަނީސާ އެކެވެ. ހމކ ގެ ބައިނަލްއަގުވާމީ ނަދުވާ ގެ ޗެއަރމަން ކަމުގެ މަގާމަށް މިވަގުތު އިންތިހާބު ކުރެވިފައިވަނީ ޕްރީޗަރ ޔުން-ޖިން ލިން އެވެ. ހަ ބައްރު ގައި މިވަގުތު މި ކަނީސާ އަށް ތަބާވާ މީހުންގެ އަދަދަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 1.5 މިލިއަންއެވެ.

## މައިގަނޑު ފަސް ރުކުން
ހަގީގީ މަސީހީ ކަނީސާގެ މުހިއްމު ފަސް ރުކުނަކީ:-
### ރޫޙުލްޤުދުސް

"Receiving the promised Holy Spirit, evidenced by speaking in tongues, is the guarantee of our inheritance of the Kingdom of Heaven".

### ބެޕްޓިޒަމް
"Water baptism is the sacrament for the remission of sins and for regeneration. The baptism takes place in natural living water, such as the river, sea, or spring. The Baptist, whom already had received baptism of water and the Holy Spirit, conducts the baptism in the name of the Lord Jesus Christ. And the person receiving the baptism should be completely immersed in water with head bowed and face downward".
### ފައިދޮވުން
"The sacrament of washing of feet enables one to have a part with the Lord Jesus. It also serves as a constant reminder that one should have love, holiness, humility, forgiveness and service. Every person who has received water baptism should have their feet washed in the name of Jesus Christ. Mutual feet washing can be practiced whenever is appropriate".
### ކީރިތި މުވާޞަލާތު
"The Holy Communion is the sacrament to commemorate the death of the Lord Jesus Christ. It enables us to partake of the flesh and blood of our Lord and to be in communion with Him so that we can have eternal life and be raised on the Last Day. This sacrament is held as often as possible. Only one unleavened bread and grape juice is used". 
### ސަބަތުގެ ދުވަސް
"The Sabbath day, the seventh day of the week (Saturday), is a Holy Day, blessed and sanctified by God. It is observed under the Lord's grace for the commemoration of God's creation and salvation and with the hope of eternal rest in the life to come".

## އިތުރު ފާލަންތައް
* TJC Evangelical site



ޤިސްމު:Pentecostal denominations
ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ޕާޓީ

**ދިވެހި ރައްޔތުންގެ ޕާރޓީ** އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނާއި ޤަވާއިދާއި އެއްގޮތަށް ހުއްދަ ލިބިގެން ހެދިފައްވާ ސިޔާސީ ޕާރޓީ އެކެވެ. 2 ޖޫން 2006 ގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޕާރލިމެންޓްގެ 50 މެމްބަރުންގެ ތަފާތުވުމެއް ނެތި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ސިޔާސީ ޕާރޓީ އުފައްދައި ހިންގުމުގެ ބިލް ފާސްކުރވުނެވެ. މިބިލް ފާސް ކުރެވުނުތާ މާ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވެ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދެވަނަ ސިޔާސީ ޕާރޓީގެ ގޮތުގައި ޑީ.އާރް.ޕީ (DRP) އުފެދުނެވެ. މިޕާރޓީގެ ބާނީ އަކީ އަދި ރައީސް އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުރީގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަލްއުސްތާޛު މައުމޫނު ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް އެވެ.




## ޕާޓީގައި އުޅެނީ ކޮންބައެއް؟
* ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ޕާޓީ.ގެ ބާނީއަކީ، އަލްއުސްތާޛު މައުމޫނު ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމްއެވެ. އަދި، ސަރުކާރުގެ ވަޒީރު ފެންވަރުގެ ބޭފުޅުންނާއި، ސަރުކާރުގެ އެކި އިދާރާތަކުގެ އިސްވެރިންނާއި މުވައްޒަފުން އެންމެ ގިނައިން ޝާމިލުވަނީ ޑީ.އާރް.ޕީ ގައެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހާއި ރައްޔިތުންގެ ޙާއްޞަ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ ތެރެއިން ގިނަބޭފުޅުންނަކީވެސް ޑީ.އާރ.ޕީ ގެ އުޞޫލުތަކާއި ޢަމާޒުތައް ޤަބޫލުފުޅު ކުރައްވާ، މިޕާޓީގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި ސޮއިކުރައްވާފައެވެ. ވިޔާފާރިއާއި އިޤްތިޞާދީ އެކި މަސައްކަތްތަކުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ފަރާތްތަކާއި، އާންމު ރައްޔިތުންގެ ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކުވެސް ވަނީ މިޕާޓީގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި ސޮއިކޮށްފައެވެ. އަދި، މިހާރުވެސް ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކުދަނީ މިޕާޓީގައި ބައިވެރިވެ، ހަރަކާތްތެރިވަމުންނެވެ.





## ޕާޓީގެ މަޤްސަދުތައް
* ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ޕާޓީގެ މަޤްޞަދުތަކަކީ ރާއްޖޭގައި އޮތް އިސްލާމީ އެއްބައިވަންތަކަން ވަރުގަދަކޮށް ޙިމާޔަތްކޮށް، ދިވެހި ޒުވާނުންނަކީ ރަނގަޅު އަޚްލާޤެއްގެ ޤައުމަށް ފައިދާހުރި ހުނަރުވެރި ބަޔަކަށް ހެދުމެވެ. އަދި، ޤާނޫނާއި ގަވާއިދަށް ޙުރްމަތްތެރިކޮށްހިތުން ވަރުގަދަ ކުރުމާއި، ޢަދުލު އިންޞާފުގެ ދާއިރާ ވަރުގަދަކުރުމާއި، ދިވެހި މުޖްތަމަޢަކީ ދިވެހިން ބޭނުންވާ ގޮތަށް ކަންތައްތައް ބައްޓަންކުރާ މުޖްތަމަޢަކަށްވުން އެއީ މިޕާޓީން ޙާސިލުކުރަން ބޭނުންވާ މުހިންމު މަޤްސަދުތަކެކެވެ.

އަދި އޭއާއެކު، ދިވެހިރާއްޖެއަކީ ބޭރުގެ ނުފޫޒުތަކުން ސަލާމަތްވެފައިވާ ރާއްޖެއަކަށް ހެދުމާއި، ހިޔާވަހިކަމާއި ތަޢްލީމާއި ޞިއްޙަތާއި އަދި އެހެނިހެންވެސް އަސާސީ ޚިދްމަތްތައް ފަސޭހަކަމާއެކު އެންމެހާ ރައްޔިތުންނަށް ލިބޭނެ ގޮތްތައް ތަނަވަސްކުރުމާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ތަޅާފޮޅުމެއްނެތި ހަމަޖެހުމާއެކު ޤައުމުގެ ކަންތައްތައް ހިންގާނޭ ހުނަރުވެރި ޒުވާން ޖީލުތަކެއް ހިންގުމުގެ ދާއިރާއަށް ތަޢާރުފްކޮށް، ރައްޔިތުންގެ މަޞްލަޙަތު ރައްކާތެރި ކުރުމަށް ސާބިތު ޚިދްމަތްތެރިންތަކެއް ތައްޔާރުކުރުންވެސް މިޕާޓީގެ މަޤްސަދުތަކުގައި ހިމެނެއެވެ.

ޤިސްމު:ސިޔާސީ ޕާޓީ
ދިވެހިރައްޔިތުންގެ ޑިމޮކްރެޓިކް ޕާޓީ

ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ޑިމޮކްރެޓިކް ޕާޓީ (އެމްޑީޕީ) (އިނގިރޭސި: Maldivian Democratic Party) އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ ސިޔާސީ ޕާޓީއެކެވެ. އެމްޑީޕީ އުފެދުނީ 2005ވަނަ އަހަރުގައެވެ. މިހައިތަނަށް ދެ ފަހަރެއްގެ މަތީން އެމްޑީޕީން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިކަމަށް އައިސްފައިވެއެވެ. 

އެމްޑީޕީ އެންމެ ފުރަތަމަ ޤާއިމުކުރެވުނީ ސިލޯނުގެ ކޮޅުނބުގައި އަރުވައިލެވިގެން ތިބެ، ނޮވެންބަރު 2003 ގައެވެ. ސިޔާސީ ޕާޓީ ހިންގުން ރައީސް އަލްއުސްތާޛު މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމްގެ ސަރުކާރުން މަނާކޮށްފައި އޮތް ނަމަވެސް، އެމްޑީޕީން ދިޔައީ ޕާޓީ އުފެއްދުމަށް ބޭނުންވާ 42 މީހުންގެ ސޮއި ހޯދުމާއެކު، މުޅި ދިވެހިރާއްޖޭގައި އިންތިޒާމުވަމުންނެވެ. 

ޖަނަވަރީ 2005 ގައި ބޭއްވުނު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބުގައި އެމްޑީޕީއަށް ތާޢީދުކުރާ ފަރާތްތަކުން އެ ކަން ޢާންމުކޮށް އިޢުލާންކޮށް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އެމްޑީޕީއަށް ނިސްބަތްވާ ކެންޑިޑޭޓުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބުގައި ވާދަކުރިއެވެ. މިއާއެކު ޖޫން 2005 ގައި ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑަށް ބަދަލު ގެނެސް، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ސިޔާސީ ޕާޓީތައް ރަޖިސްޓަރީ ކުރުމަށް ޤާނޫނީ ބާރު ލިބި، ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ހުއްދަ ލިބިގެންދިޔައެވެ. އެމްޑީޕީ ރަޖިސްޓްރީ ކޮށްފައިވަނީ 26 ޖޫން 2005 ގައެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ގިނަ ޕާޓީ އެކުލެވޭ ވާދަވެރި ރިޔާސީ އިންތިޚާބެއް ބޭއްވީ 2008ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޫބަރު މަހުއެވެ. އެ އިންތިޚާބުގެ ފުރަތަމަ ބުރުގައި އެއްވެސް ކެންޑިޑޭޓަކަށް 50 އިންސައްތަ ވޯޓު ކާމިޔާބުކުރެވިފައިނުވުމާ އެކު، އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން އެމްޑީޕީގެ ކެންޑިޑޭޓުގެ ގޮތުގައި ނުކުންނެވި މުޙައްމަދު ނަޝީދަށް ތާޢީދުކުރެއްވިއެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެންމެ ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ޑެމޮކްރެޓިކް ހަމަތަކުގެ މަތިން އިންތިޚާބުވެވަޑައިގަތް ރައީސްގެގޮތުގައި އެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގެ ދެވަނަ ބުރު 54 އިންސައްތައިން ކާމިޔާބުކުރެއްވީ އެމްޑީޕީގެ ކެންޑިޑޭޓް ރައީސް މުޙައްމަދު ނަޝީދެވެ. 2013ވަނަ އަހަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި ވެސް އެމްޑީޕީން ވާދަކުރިއެވެ. ނަމަވެސް އެ އިންތިޚާބު ކާމިޔާބުކޮށްފައިވަނީ ޕްރޮގްރެސިވް ޕާޓީ އޮފް މޯލްޑިވްސް (ޕީޕީއެމް) ގެ ފަރާތުން ވާދަކުރެއްވި ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމެވެ. 2018ވަނަ އަހަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި އެމްޑީޕީއާއި ގުޅިފައިވާ ޕާޓީތަކުގެ ކޯލިޝަނުގެ ކެންޑިޑޭޓްގެ ގޮތުގައި އެމްޑީޕީގެ އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް ވާދަކުރައްވައި އެ އިންތިޚާބު ކާމިޔާބުކުރެއްވިއެވެ.

އެމްޑީޕީގެ މިހާރުގެ ރައީސަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުރީގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރު ޢަބްދުﷲ ޝާހިދެވެ. ޗެއަރޕާސަނަކީ  ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުރީގެ އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓަރު ފައްޔާޟް އިސްމާޢީލެވެ.

## އިންތިޚާބުތައް

### <u>ރިޔާސީ އިންތިޚާބު</u>

### <u>[[ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް|ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ]] އިންތިޚާބު</u>

## ޕާޓީގެ ލީޑަރުން

### <u>ޕާޓީގެ ރައީސްކަން ކުރެއްވި ބޭފުޅުން</u>

### <u>ޗެއަރޕާސަންކަން ކުރެއްވި ބޭފުޅުން</u>

ޤިސްމު:ސިޔާސީ ޕާޓީ
ބުދުދީން

**ބުދުދީން** ނުވަތަ **ބުޑިޒަމް** އަކީ އެދީނެއްގެ ފަލްސަފާއާއި ދީނީކަންކަން އެދީނަށް އުޅޭ މީހުންގެ ސަޤާފަތާއި އާދަކާދަތަކުގެ މައްޗަށް ބަރޯސާވާ އަދި ދީނީ އަޅުކަމާއި އުޅޭގޮތް "ސިއްދަރުތާ ގޯތަމާ" އާންމުކޮށް ކިޔާގޮތުންނަމަ ލޯޑު ބުއްދާގެ އުޅުމާއި އެއްގޮތައް ބައްޓަން ކުރުމަށް ބާރުއަޅާ ދީނެކެވެ. މިދީނަކީ އިންޑިޔާގެ ދީނެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވެއެވެ. މިދީން އުފެއްދި ސިއްދަރުތާ ގޯތަމާ ދިރިއުޅެފައިވަނީ އިންޑިޔަން ސަބްކޮންޓިނެންޓުގެ އިރު އުތުރު ސަރަހައްދުގައި މީލީދީން   6 ވަނަ ބީސީއީ ގަރުނާއި 4 ބީސީއީ ގަރުނާއި ދެމެދުއެވެ.

ބުއްދާ މަސްހޫރުވެގެން ދިޔައީ މީސްތަކުންގެ ކިބައިން އުދަގުލާ ދަތިކަން ގެންދަވާ އުފާވެރިކަމާއި ހަމަޖެހުން ގެނެސްދޭ މީހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ބުދުދީނުގެ މީހުން ގަބޫލުކުރާގޮތުނަންނަމަ ބުއްދާ އަލުން ދިރިގެން އައީ ނިރުވާނާއިންނެވެ. ނިރުވާނާއަކީ ކޮބައިކަން ބުއްދާ ބުނެދީފައިވަނީ އެއީ ފުރިހަމަ ހަމަޖެހުމުގެ ވިސްނުން ސިކުޑިއަށް ގެނެސްދޭ ވަރަށް އަޑިން ވިސްނާ ވިސްނުމެއްކަމާއި އެވަގުގައި ސިކުޑީގައިވާ ރުޅިއާއި ދެކޮޅުވެރިކަމާއި އެހެނިހެން އެދުންތަކުގެ މަތިން ހަދާންނައްތާލާ ހިދުކޮޅެއްކަމަށެވެ.

ފައިލް:buddha11.jpg

udeylia 07:33, 23 މެއި 2010 (UTC)
ދީން

**ދީނަކީ** އިންސާނުން ގަބޫލު ކުރާ ގަބޫލު ކުރުންތަކަކާއި ދިރިއުޅުން ބިނާ ކުރާނެ މަގެވެ.
އިސްލާމިކް ޑިމޮކްރެޓިކް ޕާޓީ

ނުވަތަ އައި.ޑީ.ޕީގެ ނަމުންނިސްބަތް ކުރެވޭ މިޕާޓީ އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުފެދިގެން އަންނަ ސިޔާސީ ޕާޓީ އެކެވެ.

## ސިޔާސަތުތައް
# އިސްލާމް ދީން ނޫން ދީނެއް ރާއްޖެއަށް ތަޢާރަފް ކުރިޔަނުދިނުމާއި ސައްތައިން ސައްތަ އިސްލާމީޤައުމެއްގެ ގޮތުގައި ރާއްޖެ އަބަދަށް ބޭއްވުން.
# އިސްލާމީ އުޞޫލުތަކުގެ ތެރެއަށްފެތޭ ޑިމޮކްރެސީއެއް ރާއްޖެއަށް ގެނައުމަށް މަސައްކަތް ކުރުން. 
# ދިވެހިރާއްޖެ އިޤްތިޞާދީ އަދި އިޖްތިމާޢީ ގޮތުން ކުރިއަރުވާ ތަރައްޤީ ކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރުން. 
# އަމަލުވާ އެއްޗެތީގެ ވަބާއިން ރާއްޖެ ސަލާމަތް ކުރުމާއި ކުށްކުރުން މަދުކުރުން. 
# އެމީހަކު ދިރިއުޅުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ރަށެއްގައިއުޅެވޭނޭ، ގެދޮރުގެ ތަނަވަސްކަން ހޯދައިދިނުން.

## ޕާޓީގެ އަމާޒުތައް
* އިސްލާމް ދީން ނޫން ދީނެއް ރާއްޖެއަށް ތަޢާރަފް ކުރިޔަނުދިނުމާއި ސައްތައިން ސައްތަ އިސްލާމީޤައުމެއްގެ ގޮތުގައި ރާއްޖެ އަބަދަށް ބޭއްވުން.
* އިސްލާމީ އުޞޫލުތަކުގެ ތެރެއަށްފެތޭ ޑިމޮކްރެސީއެއް ރާއްޖެއަށް ގެނައުމަށް މަސައްކަތް ކުރުން.
* ދިވެހިރާއްޖެ އިޤްތިޞާދީ އަދި އިޖްތިމާޢީ ގޮތުން ކުރިއަރުވާ ތަރައްޤީ ކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރުން.
* އަމަލުވާ އެއްޗެތީގެ ވަބާއިން ރާއްޖެ ސަލާމަތް ކުރުމާއި ކުށްކުރުން މަދުކުރުން.
* އެމީހަކު ދިރިއުޅުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ރަށެއްގައިއުޅެވޭނޭ، ގެދޮރުގެ ތަނަވަސްކަން ހޯދައިދިނުން. 

## އިތުރު ފާލަންތައް
* އައި.ޑީ.ޕީ ގެ ރަސްމީ ވެބްސައިޓް

ޤިސްމު:ސިޔާސީ ޕާޓީ
ހިންދޫދީން

**ހިންދޫދަރަމް** ނުވަތަ **ހިންދޫދީނަކީ**، ވޭދާ ތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާ ވެގެންވާ އާލަމީ ދީނީ ސަގާފަތެކެވެ. ހިންދޫން ދައުވާ ކުރާ ގޮތުގައި ދުނިޔޭގެ މަހާ ދީންތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ބޯދާ ދީނަކީ ހިންދޫދީނެވެ. ހިންދޫދަރަމް ނުވަތަ ހިންދޫދީން މި އިސްތިލާހަކީ ލާގައިދީ އިސްތިލާހެކެވެ. އެހެނީ ހިންދޫދީނަށް ނިސްބަތްވާ ތަފާތު އެތައް މަޒުހަބު އޮވެއެވެ. މި މަޒުހަބު ތަކުގެ އަގީދާ ތަކާއި ފިގުހު އެހައިމެ ތަފާތެވެ. ފާއިތުވި 4000 އަހަރުގެ ތެރޭގައި ހިންދޫދަރަމް ވަނީ އެއްގައު ދީނަކުން ސަގާފަތްތަކުގެ ބޮނޑިއަކަށް ބަދަލުވެފައެވެ. ހިންދޫދީނަށް ނިސްބަތްވާ އެތައް މުނާސަބަތުތަކެއް ވެއެވެ. މިއިން ކޮންމެ މުނާސަބަތެއް ފާހަގަ ކުރުމުގައި އެކި މީހުން ތަފާތެވެ. އަދި ހަމަ އެހެންމެ ހިންދޫ ދީނަށް ނިސްބަތްވާ ތަފާތު އެތައް ފިރުގާތަކާއި އެތައް ފަލްސަފާތަކެއް ވެއެވެ. ސިމާރްތާ ހިންދޫދަރަމް ގައި މަތިވެރިވެގެންވާ ބްރަހްމަން ކަލާނގެ ސިފަކޮށްދޭ އެތައްބައިވަރު ކީރިތި ސޫރަ ތަކަށް، ގަދަރުދެވިގެންވެއެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 1 ބިލިއަން ތާބިއީން ތިބި ހިންދޫދީނަކީ ދުނިޔޭގައި އޮތް 3 ވަނަ އަށް އެންމެ ބިޔަ ދީނެވެ. 98% ހިންދޫން ތިބީ ބައްރެސަޣީރު ގައެވެ. ހާއްސަކޮށް ހިންދުސްތާނުގައެވެ. އެހެންނަމަވެސް ފާހަގަކޮށްލަންޖެހޭ ކަމަކީ ހިންދޫދީން ގައުމުގެ ރަސްމީ ދީންކަމުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ ހަމައެކަނި ގައުމަކީ ނިސްބަތުން ކުޑަ ރާއްޖެއެއް ކަމުގައިވާ ނޭޕާލުގެ ހިމާލަވީ ރަސްކަމެވެ. 
## މުހިއްމު ގަބޫލުކުރުންތައް
މިއަދުގެ ހިންދޫ އަގީދާތަކާއި އަމަލުތަކާއި ފަލްސަފާތައް ނެގިފައިވަނީ، ބައެއް ކަންތައް ބުދުދީނާއި ޖައިންދަރަމް އާ އެއްގޮތް ވާ ގޮތުގެ މަތީން އަދި ހިންދޫ ދީނަށްވުރެ ފަހުން ތަރައްގީވި އަވޭދަވީ އަގީދާތަކުގެ ތެރެއިން ވެސް ބައެއް އެކުލެވިގެންމެ ވޭދަވީ ޕަރަންޕަރާއާއި އިންނެވެ.
## ލާސާނީ މަގު
ހިންދޫދީނުގެ ރޫހާނީ ޕަރަންޕަރާ އެއްކައުވަންތަ އަދި ޓޮލަރެންޓް ނަޒަރަކުން، ރިގަވޭދީ އާޔަތުގައި ބަޔާންކުރެވިފައި:

एकं सत् विप्रा बहुधा वदन्ति ، ރ.ވ.  1:164:46

އެކަމް ސައްތް ވިޕްރާ ބަހުދާހ ވަދަންތި

ހައްގަކީ އެކެކެވެ، ނަމަވެސް ހަކީމުން އެއަށް ތަފާތު ނަންތައް ނިސްބަތްކުރެއެވެ.

ހިންދޫދީނުގެ އަމާޒު އެންމެ ރަނގަޅަށް ބަޔާންކުރެވިފައިވަނީ ތާބިއީ މަންތަރުގައެވެ.

ॐ । असतो मा सद्गमय । तमसो मा ज्योतिर्गमय । मृत्योर्मामृतं गमय ।।

އޯމް އަސަތޯ މާ ސަދްގަމަޔަ؛ ތަމަސޯ މާ ޖްޔޯތިރްގަމަޔަ؛ މްރިއްތްޔޯރްމާމްރިތަމް ގަމަޔަ

އޯމް! (އަޅު) ބާޠިލުން ހައްގަށް، އަނދިރިކަމުން އަލިކަމަށް، މަރުވުމުން އަބަދުގެދިރިހުރުމަށް ފޮނުއްވައިފާނދޭވެ!
left|thumb|200px|ހިންދޫން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި ކޮންމެ ދިރޭ އެއްޗަކީ ވެސް ނިމުމެއް ނެތް ހަޔާތެއް އޮތް ރޫހެކެވެ. ނަފްސު ނުވަތަ ފުރާނަ މަރެއް ނުވެއެވެ. ޖިސްމާނީ ގޮތުން މަރުވުމުން ފުރާނަ އެއް ހަށިގަނޑުން އަނެއް ހަށިގަނޑަށް، ކަރްމާ އާއި އާތަމާލައިގެ ގާނޫނާ އެއްގޮތް ވާ ގޮތުގެ މަތިން ވާސިލުވެއެވެ.

## އަސާސީ އަގީދާ
ހުރިހާ ހިންދޫން ވެސް އެއްބަސްވާ އާއްމު އަގީދާއަކީ، ދަރްމަ އާއި ސަމްސާރަ އާއި ކަރްމަ އާއި މޮކްޝާ އާއި ޖްޏާނަ ގަބޫލުކުރުމެވެ. އާދޭހެވެ! ދެން އީޝްވަރަ ނުވަތަ ﷲ (God) ގަބޫލުކުރުމެވެ.
## މަންތަރު
މިއީ މީހުންނަށް އެނގިފައިވާ، ބަހުގެ އެންމެ ބޯދާ ވައްތަރެވެ.
ހިންދޫދީނުގައި އެންމެ މަތިވެރި ގަދަރު ދެވިފައިވާ މަންތަރަކީ ރިގަވޭދާގެ 3.62.10 މައްޝޫރު ގަޔައްތްރީ މަންތަރެވެ.

ॐ भूर्भुवः स्वः। तत् सवितुर्वरेण्यम्। भर्गो देवस्य धीमहि। धियो यो नः प्रचोदयात्।

އޯމް ބޫހރްބުހވަ ސްވަހ؛ ތައްތް ސަވިތުރް ވަރޭންޔަމް؛ ބަރްގޯ ދޭވަސްޔަ ދީހމަހި؛ ދިހޔޯ ޔޯ ނަހ ޕްރަޗޯދަޔާއްތް.

އޯމް! އަޅަމެންނަށް ސަވިތާރުގެ މަތިވެރި ހަމްދު ލިބިދެއްވާފާނދޭވެ! އެއިރުން އެކަލާނގެ އަޅަމެންގެ ދުއާތަކުގައި ބަރަކާތް ލައްވައިފާ ހުއްޓެވެ.

ޤިސްމު:ހިންދުސްތާން
ޢަދާލަތު ޕާޓީ

thumb|ޢަދާލަތު ޕާޓީގެ ލޯގޯ
ޢަދާލަތު ޕާޓީއަކީ ގިނަ ސިޔާސީ ޕާޓީ އެކުލެވޭ ސިޔާސީ ނިޒާމެއް ރާއްޖެއަށް ތަޢާރަފްކުރެވި ސިޔާސީ ޕާޓީ ރަޖިސްޓްރީކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ހުޅުވައިލެވުމާއެކު އެންމެ ފުުރަތަމަ ރަޖިސްޓްރީ ކުރެވުނު އެއް ސިޔާސީ ޕާޓީއެވެ. 2005 އޮގަސްޓު 18ވަނަ ދުވަހު ރަޖިސްޓްރީކުރެވުނު މި ޕާޓީއަކީ މިހާރު ރާއްޖޭގައި ހުއްޓުމެންނެތި ޙަރަކާތްތެރިވަމުން އަންނަތާ އެންމެ ގިނަދުވަސްވީ އެއް ޕާޓީއެވެ. ފާއިތުވި 17 އަހަރުގެ މާޒީގައި ޢަދާލަތު ޕާޓީގެ ބައިވެރިވުމާއެކު 4 ސަރުކާރެއް އުފެދިފައިވެއެވެ.

## އިންތިޚާބުތަކުގެ ނަތީޖާ

### <u>[[ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް|ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ]] އިންތިޚާބު</u>

ޤިސްމު:ސިޔާސީ ޕާޓީ
މަޒުހަބު

**މަޒުހަބަކީ** އެއް ދީނެއްގެ މީހުންގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ފަރުއީ ތަފާތުގެ ސަބަބުން އުފެދޭ ޖަމާއަތެވެ.
ޖޭންދީން

**ޖޭންދީނަކީ** ނުވަތަ ކުރީގެ ގޮތަށް ނަމަ ޖޭން ދަރަމަކީ ދެކުނު އޭޝިޔާގައި އުފަންވި ދީނެކެވެ. އަދި ފަލްސަފާއެކެވެ.
މެލޭޝިޔާ

މެލޭޝިޔާ އަކީ އިރުދެކުނު އޭޝިޔާއަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެކެވެ. މެލޭޝިޔާ އެކުލެވިފައިވަނީ 13 ސްޓޭޓާއި 3 ފެޑެރަލް ޓެރިޓަރީގެ މައްޗަށެވެ. 
މެލޭޝިޔާގެ ޞާޙިބުއްދައުލާއަކީ އިންތިޚާބުކުރެވިފައިވާ ރަސްކަލެކެވެ. ޞާޙިބުލްޙުކޫމާއަކީ ބޮޑުވަޒީރެވެ. މެލޭޝިޔާގެ ސަރުކާރު ބައްޓަން ކުރެވިފައިވަނީ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ވެސްޓްމިންސްޓަރ ޕާލަމެންޓަރީ ސިސްޓަމަށެވެ.

## އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް
މެލޭޝިޔާގެ ރަސްމީ ބަހަކީ މެލޭ ބަހާއި އިނގިރޭސި ބަހެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން މެލޭޝިޔާ މީހުންނަށް ކިޔަނީ މެލޭޝިޔަންސްއެވެ.
ޤައުމުގެ ރރރއެންވއމެ ބޮޑުރެއަނެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ދުނިޔޭގައި 43 ވަނައަށް އެންމެ ވރރ

## ނަން
“މެލޭޝިޔާ” މި ނަން ބޭނުން ކުރަން ފަށާފައިވަނީ 19644444445

ޕކ-]ކލ]=ކލ]ޕލ.ޕ[
ޕ.؛
'.؛ލޕޮޕ\\\\\ކިޕެލަގޯ އެންޑް އީސްޓަރން އޭޝިޔާގައި، އިންޑޮނޭޝިޔާއަށް ކިޔާނެ ނަމެއްގެ ގޮތުގައި “މެލަޔުނޭޝިޔާ” އާއި “އިންޑުނޭޝިޔާ” ހުށަހަޅާފައެވެ. މި ދެ ނަމުގެ ތެރެއިން އޭނާ ބޮޑަށް އިސްކަން ދެއްވީ ކުރީ ނަމަށެވެ.

## ޖުޣުރާފީ
މެލޭޝިޔާ ވަނީ ދެކުނު ޗައިނާ ކަނޑުން ދެ ސަ
ގޮތުން ގުޅިފައިވާ ޤައުމުތަކަކީ ތައިލެންޑާއި، އިންޑޮނޭޝިޔާ އާއި ސިންގަޕޫރާއި ބުރުނާއީއެވެ.

## ތާރީޚު
މެލޭޝިޔާގެ ހުރިހާ ހިސާބަކުން ވެސް އާސާރީ ތަންތަން ފެނިފައިވެއެވެ. “ސެމަންގް” ނުވަތަ ސަކައި ނަމަކަށް ކިޔާ ނެގްރީޓޯ (ބަބުރު) ދަރިކޮޅެކެވެ. އެމީހުންގެ ދޫދޫމަތީ ވާހަކަތަކުގައި ކިޔާ ގޮތުން އެމީހުން މެލޭޝިޔާ ސަރަޙައްދަށް އައިސްފައިވަނީ މީގެ 50000 އަހަރު ކުރީން އެފްރިކާ ބައްރުންނެވެ. އެމީހުން ބުނާ ގޮތުގައި މެލޭޝިޔާގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ވަޒަންވެރިވި އެ ޤައުމުގެ އަދިވާސީންނަކީ އެމީހުންނެވެ.
މެލޭޝިޔާ މީހުންނަށް ބަލާއިރު އެމީހުންނަކީ އިންޑޯޗައިނާ ނަސްލަށް ނިސްބަތްވާ ބައެކެވެ. 
އިނގިރޭސީން އެމީހުންގެ އެންމެ ފުރަތަމަ ކޮލޮނީ މެލޭޝިޔާގައި ޤާއިމުކުރީ 1786 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. މެލަޔާއަށް އިނގިރޭސީންގެ ކިބައިން މިނިވަންކަން ލިބުނީ 31 އޮގަސްްޓް 1957 ގައެވެ. ސަބާހް (ނޯ^ް ބޯނިއޯ) އާއި ސަރަވާކާއި ސިންގަޕޫރު ގުޅިގެން މެލޭޝިޔާ އުފެދުނީ 16 ސެޕްޓެންބަރު 1963 ގައެވެ. 

## ޑެމޮގްރަފިކްސް
މެލޭޝިޔާގެ އާބާދީގެ 50.4% މީހުންނަކީ މެލޭ މީހުންނެވެ. އާބާދީގެ 23.7% މީހުންނަކީ ޗައިނާ ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ. 

## ސަގާފަތު
މެލޭޝިޔާގައި އެންމެ ބޮޑު އަދި ރަސްމީ ދީނަކީ އިސްލާމްދީނެވެ. 60.4% މީހުންނަކީ މުސްލިމުންނެވެ. 19.2% މީހުންނަކީ ބުދިސްޓުންނެވެ. 9.1% މީހުންނަކީ ކްރިސްޓިޔަނުންނެވެ. 6.3% މީހުންނަކީ ހިންދޫންނެވެ. 2.6% އަކީ ސީނީ ދީންތަކުގެ މީހުންނެވެ. 
މެލޭ ނަސްލުގެ 100% މީހުންގެ ދީނަކީ އިސްލާމްދީނެވެ. އެހެނީ، މެލޭޝިޔާގެ ޤާނޫނު އަސާސީގެ 160 ވަނަ މާއްދާ ބުނާ ގޮތުގައި “މެލޭ” ނަސްލުގެ މީހުންނަކީ މެލޭޝިޔާ ނުވަތަ ސިންގަޕޫރަށް އުފަންވާ މީހުންގެ ތެރެއިން މެލޭ ބަހުން ވާހަކަ ދައްކާ އަދި މެލޭ އާދަކާދަތަކާ އެއްގޮތަށް އުޅެމުންދާ ކޮންމެ މުސްލިމެކެވެ. މުސްލިމަކު އެހެންދީނަކަށް ބަދަލުވެއްޖެނަމަ އެހިސާބުން ފެށިގެން އޭނާއަކީ މެލޭ ނަސްލުގެ މީހެއް ނޫނެވެ. މެލޭޝިޔާގެ ޤާނޫނު އަސާސީން މެލޭ މީހުންނަށް ޚާއްޞަ އިމްތިޔާޒުތަކެއް ވެސް ލިބިދެއެވެ.

## އިޤްތިޞާދު
މެލޭޝިޔާއަކީ އޭޝިޔާ ބައްރަށް ބަލާއިރު އެންމެ ކުރިއަރާފައިވާ އެއް ޤައުމެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 14081 ޑޮލަރެވެ.
ކޯގަންޱު

**ކޯގަންނު** ގެ ނަމުން މަޝްހޫރުވެފައިވާ ގަބުރުސްތާނަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި އޮތް އެންމެ އާސާރީ ގަބުރުސްތާނެވެ. މި ގަބުރުސްތާނު އޮންނަނީ އައްޑުއަތޮޅު މީދޫގައެވެ. ކޯގަންޱު ގަބުރުސްތާނަށް ފަނޑިޔާރުންގެ ގަބުރުސްތާނޭ ވެސް ކިޔައެވެ. އެއީ އެތާގައި ވަޅުލެވިފައިވާ އިލްމު ވެރިންނާއި ފަނޑިޔާރުންގެ އަދަދު ގިނަ ކަމުންނެވެ. މިގަބުރުސްތާނަކީ، އައްޑުއަތޮޅުގައި އެންމެ ފުރަތަމައަށް އިސްލާމްދީން ޤަބޫލްކޮށްގެން ތިބި މުސްލިމުން މަރުވުމުން އެމީހުން ވަޅުލުމަށް ޚާއްސަކުރެވިގެން މީގެ 900 އަހަރު ކުރިން ހަދާފައިވާ ޤަބުރުސްތާނެކެވެ. ރާއްޖޭގަ އެންމެ ދުވަސްވީ ކީލަ ނުވަތަ މަހާނަ ގާތަކުގެއިތުރުން، ދީނީ އިލްމް ވެރިންނާއި، ޤުރުއާން ހިތުދަސް ހާފިޒުންނާއި، ފަނޑިޔާރުން އެންމެގިނަ އަދަދަކަށް ފަސްދާނު ވެޑުވިފަވަނީވެސް ކޯގަންޱުގައެވެ. މީގެއިތުރުންވެސް ރާއްޖޭގައި ހުރި އެންމެއުސް ދެމަހާނަ ގަލާ، އެންމެ އެވޭލާ އަދި ޤަދީމީ ޒަމާނުގެ ކުރެހުންތަކާއި ލިޔުންތަށްވެސް މި ގަބުރުސްތާނުގައި ފެންނަން އެބަހުރިއެވެ.
މީދޫ (އައްޑުއަތޮޅު)

އައްޑު އަތޮޅުގެ އެހެނިހެން ރަށްރަށާއި ދުރުގައި އޮންނަ މީދޫ އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެންމެ ބޮޑު ރަށްރަށުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ރަށެކެވެ. މީދޫ މީހުންގެ އިޤްތިސާދު ބިނާވެގެންވަނީ މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމުގެ މައްޗަށެވެ. މީދޫ އަކީ ތާރީހީގެ ގޮތުން މުއްސަނދި އަދި އައްޑު އަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅެމުން އަންނަތާ އެންމެ ގިނަ ދުވަސްވީ އެއް ރަށެވެ. މިރަށުގައި މިހާރު ގާތްގަނޑަކަށް 2،500 މީހުންގެ އާބާދީ އެއް ދިރިއުޅެމުން އާދެއެވެ. ސަންސްކްރިތު ބަހުން މީދޫގެ މާނައަކީ ބޮޑު ރަށެވެ. 
މީދޫ މަޝްހޫރުވެފައިވަނީ އެރަށަކުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުފެދުނު އެންމެ މޮޅު އިލްމުވެރިން އުފަންވި ރަށް ކަމުގައެވެ. މިގޮތުން އަދި 16ވަނަ ޤަރުނުގައި މީދޫގެ ހަތް ބޭކަލަކު މާލޭގައި ފަނޑިޔާރު (ޤާޒީ) ކަން ކުރައްވާ ފައިވެއެވެ. 

## ތާރީޚް
### އިސްލާމްވުން
މީދޫ އިސްލާމް ދީނުގެ ހިޔާވަހިކަމަށް އައީ 12ވަނަ ޤަލލޖހލމުކޖކރުނުގައި ޔޫސުފް ނާއިބް ނަމަކަށް ކިޔުނު އަރަބި ދަރުރުވެރިއެއްގެ އަތްމައްޗަށެވެ. އަދި މާތް ﷲ އަށް އަޅުކަން ކުރާނެ މިސްކިތެއްވެސް މީދޫގައި މީނާ ބިނާ ކުރިއެވެ.

## އާބާދީ
2006 ވަނަ އަހަރު ސ.މީދޫގެ މުޅި ޖުމްލަ އާބާދީ އަކީ 2511 އެވެ. އެއީ 18 އަހަރުން ދަށުގެ 407 އަންހެން ކުދިންނާއި 388 ފިރިހެން ކުދިން، 18 އަހަރާއި 65 އަހަރުގެ 768 އަންހެނުންނާއި 787 ފިރިހެންނުން، 65 އަހަރުން މަތީގެ 69 އަންހެނުންނާއި 92 ފިރިހެނުންނެވެ. މުޅި ޖުމްލަ 1244 އަންހެނުންނާއި 1267 ފިރިހެނުންގެ އާބާދީއެކެވެ.
ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރި

**ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރި** އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެންމެ އުތުރަށް އޮތް އިދާރީ އަތޮޅެވެ. މި އަތޮޅުގެ އިން ކަނޑައަޅާފައި އޮތީ ޠަބަޢީ އަތޮޅަކާއި ޠަބަޢީ އަތޮޅެއްގެ ބަޔަކާ އެއްކޮށްގެންނެވެ. އިދާރީ ގޮތުން **ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރި**އެވެ، ކިޔޭ އަތޮޅުގެ އުތުރު ބަޔަކީ އިހަވަންދިއްޕޮޅު އެވެ. ދެކުނު ބަޔަކީ ބޮޑު ތިލަދުންމަތީގެ އުތުރު ކޮޅެވެ. ޖޯގްރަފީގޮތުން ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރީ ބައިކުރެވިފައިވަނީ ތިލަދުންމަތީ ތުރާކުނު އުތުރު ފަރުން ފެށިގެން ތިލަދުންމަތީ މާރަންދޫ ފަރުގެ ދެކުނަށްދިޔަކަނުން ދަމާލެވޭ ރޮނގަކުން ފެށިގެން އުތީމުގެ ދެކުނުން ބާރަށުގެ ދެކުނު ފަރާހަމައިން ބާރަށު ކަނޑޯޅިއަށް ނިމޭގޮތަށެވެ. 

މި އަތޮޅުގައި އޮތް 42 ރަށުގެ ތެރެއިން މީހުން ދިރިއުޅެފައިވަނީ 16 ރަށުގައެވެ. ނަމަވެސް އެއަތޮޅު ބެރިންމަދޫ މީހުން 2006 ގައި  އެއަތޮޅު ހޯރަފުއްޓަށް ބަދަލުވުމާއި. އަދި އެއަތޮޅު ހަތިފުށީ މީހުން 2007 ގައި ހދ. ހަނިމާދޫއަށް ބަދަލުވުމާއެކު މިހާރު އެއަތޮޅުގައި މީހުން ދިރިއުޅެނީ  14 ރަށުގައެވެ. އަދި މިއަތޮޅަކީ ތާރީޚީގޮތުން މުޅިރާއްޖެއަށް މަޝްހޫރު އަތޮޅެކެވެ. އުތީމު ބޮޑުތަކުރުފާނު ދިރިއުޅުއްވި ގަނޑުވަރު ހުރީވެސް އެއަތޮޅު އުތީމުގައެވެ. ޕޯޗްގީޒުންނާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަ ކުރެއްވުމަށް ކަނޑުމަތީގައި ބޭނުންކުރެއްވި އުޅަނދު ( ކަޅުއޮށްފުންމި ) ބެންނެވީ އެއަތޮޅު ބާރަށުގައެވެ. އަދި ބޮޑުތަކުރުފާނުގެ ބޭބޭފުޅު ޢަލިތަކުރުފާނު ދިރިއުޅުއްވީ އެއަތޮޅު ތަކަންދޫގައެވެ. އެހެންކަމުން ހއ. އަތޮޅަކީ ފަޚުރުވެރި ތާރީޚެއް އޮތްއަތޮޅެކެވެ.

## Islands

Haa Alif Atoll contains 43 islands. 14 of them are inhabited, and are classified as administrative island constituencies. Each of these constituencies have an 'island council' which responds to the North Thiladhunmathi Atoll Council.

ޤިސްމު:Atolls of the Maldives
ޤިސްމު:Indian Ocean atolls
ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރި

**ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރި** އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުތުރުން ފެށިގެން އޮތް 2 ވަނަ އަތޮޅެވެ. މިއަތޮޅުގައި ވެރިކަން ކުރަނީ އަތޮޅުގެ އެންމެ ބައިބޯ ރަށް، ކުޅުދުއްފުށީގައެވެ. މި އަތޮޅުގެ ހަނިމާދޫ ގައި ސަރަހައްދީ ވައިގެ ބަނދަރެއް އޮވެއެވެ. ހަނިމާދޫ އޮންނަނީ ވެރިކަން ކުރާރަށް ކުޅުދުއްފުއްޓާ 20 ކިލޯމިޓަރު ރާސްތާއެއް ގައެވެ. ކުރީން މި އަތޮޅުގައި ވެރިކަން ކުރަމުން އައީ ނޮޅިވަރަންފަރުގައެވެ. ވެރިކަންކުރާރަށުގެ ގޮތުގައި ކުޅުދުއްފުށި ސަރުކާރުން ހަމަޖެއްސެވީ 6 މެއި 1992 ގައެވެ. އަތޮޅުގައި އޮންނަނީ ޖުމްލަ 35 ރަށެވެ. އޭގެތެރެއިން މީހުން ދިރި އުޅެނީ 16 ރަށުގައެވެ. ހދ.އަތޮޅުވެރިޔާ އަކީ އަލްފާޟިލް މުޙަންމަދު ދީދީއެވެ.

އަތޮޅުގައި ރައްޔިތުން ދިރުއޅުމަށްޓަކައި ކޮށްއުޅޭ މައިގަނޑު މަސައްކަތް ތަކުގެތެރޭގައި މަސްވެރިކަން، ދަނޑުވެރިކަން، ރޯނުވެށުން، ފަންގެވިނުން، ވަޑާންކުރުން، ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާ އަދާކުރުން، ވިޔަފާރިކުރުން، މާލެދަތުރުކުރުން، ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި މަސައްކަތް ކުރުން، ބޯޓުދަތުރުކުރުން، ރޭނުމާއި، ސިމެންތީގެ މަސައްކަތް އަދި ކަނބުރުވެރިކަން ހިމެނެއެވެ.

ކުޅުދުއްފުށީގައި ސަރުކާރުން ހިންގާ ދެ ޕްރައިމަރީ އިސްކޫލާއި އެއް ސެކަންޑަރީ އިސްކޫލުހުރެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ރައްޔިތުން ހިންގާ ދެ ޕްރީ ސްކޫލް ހުރެއެވެ. ރަށުގައި ސިއްޚީ ޚިދުމަތް ދެމުންގެންދަނީ ސަރުކާރު ހޮސްޕިޓަލަކުންނެވެ. 

ޤިސްމު:Atolls of the Maldives
ޤިސްމު:Indian Ocean atolls
މިލަދުންމަޑުލު އުތުރުބުރި

**މިލަދުންމަޑުލު އުތުރުބުރި** އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އުތުރަށް ނިސްބަތްވާ އަތޮޅެކެވެ. މި އަތޮޅަކީ އުތުރުން ފެށިގެން 3 ވަނަ އަތޮޅެވެ.
## ޖިއޮގްރަފީ

މިލަދުންމަޑުލު އުތުރުބުރިއަކީ މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރިއާއި ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރިއާއި ދެމދު އޮންނަ އަތޮޅެކެވެ. މިއަތޮޅުގެ ނަން ނިސްބަތްވަނީ ނ. އަތޮޅު މިލަދުއަށެވެ. އުތުރުން މިއަތޮޅާއި ގުޅެނީ ހދ. އަތޮޅާއިއެވެ. ދެކުނުން ގުޅެނީ ނ. އަތޮޅާއި އެވެ. އަތޮޅުގެ އެންމެ ދިގު ގޮތުގައި ހުރީ 37މޭލެވެ. މިއަތޮޅަށް ދެވިފައިވާ އިނގިރޭސި އަކުރަކީ ސީ. އެވެ. އަތޮޅުގެ ރަށްތަކުގެ ޢަދަދަކީ 51އެވެ. އޭގެތެރޭން މީހުން އުޅެނީ 14 އަށުގައެވެ.

މިއަތޮޅުގެ ވެރިކުރަނީ ފުނަދޫގައެވެ. ފުނަދުއަށް އަތޮޅުގެ ވެރިކަން ބަދަލުކުރެވުނީ 1968 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. އޭގެކުރިން މިއަތޮޅުގެ ވެރިކަން ކުރީ ޅައިމަގުގައެވެ.

މިއަތޮޅުގެ ގިނަ ރަށްތަކަކީ ވަރށް ކުދި ރަށްތަކެކެކެވެ. އަތޮޅުގައި އެންމެ ހެޓަރެއްވެސް ހަމަނުވާ 9ރަށް އެބައޮތެވެ. އެއީ އަތޮޅު ރަށްރށުގެ 18 އިންސައްތައެވެ. މިއަތޮޅުގެ މީހުން އުޅޭ ރައްތަކުގެތެރެއިން ބިމުގެ ގޮތުން އެންމެ ބޮޑުރަށަކީ މިލަންދޫއެވެ. އެރަށުގެ ބޮޑުމިނަކީ 125.50 ހެކްޓަރެވެ. އަތޮޅުގައި މީހުން އުޅޭ އެންމެ ކުޑަރަށަކީ ކޮމަންޑުއެވެ. އެރަށުގެ ބޮޑުމިނަކީ 5.96 ހެކްޓަރެވެ. 
## އާބާދީ
2022ވަނަ އަހަރު ކުރިއަށް ގެންދެވުނު ބޯހިމެނުމުގެ ނަތީޖާ ދައްކާ ގޮތުގައި މި އަތޮޅުގައި 14654 މީހުން އުޅެއެވެ. 
## އިޤްތިޞާދު
ށ،އަތޮޅުގެ އާމްދަނީ ހޯދުމަށް އެންމެ ގިނަބަޔަކު ކުރާ މަސައްކަތަކީ މަސްވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމެވެ. މަސްވެރިކަމުގެ ތެރޭގައި ކަނޑުމަހުގެ މަސްވެރިކަމާއި، ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމާއި، އަދި ބޮޑުކަންނެލީގެ މަސްވެރިކަން ކުރެއެވެ. މަސްވެރިކަމުގައި އެންމެ ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ރަށަކީ ކޮމަންޑުއެވެ. ދަނޑުވެރިކަން އެންމެ ރަނގަޅި ފީވަކާއި ގޮއިދޫގައެވެ. މިއަތޮޅުގެ ބިލަތްފައްސަކީ އިލޮށްޓާއި ރުކުފަތިން ތަކެތިހެދުމގައި މުޅިރާއްޖެއިންވެސް މަޝްހޫރު ރަށެކެވެ. 
## އިތުރުފާލަންތައް

ށ.އަތޮޅު އޮފީހުގެ ވެބްސައިޓް

ޤިސްމު:Atolls of the Maldives
ޤިސްމު:Indian Ocean atolls
މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރި

**މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރި** އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުތުރުން ފެށިގެން 4 ވަނަ އަށް އޮތް އަތޮޅެވެ. މިއީ ބޮޑު ތިލަދުންމައްޗަށް ނިސްބަތްވާ އެންމެ ފަހު އަތޮޅެވެ. އަތޮޅަކީ ތާރީޚީގޮތުން ބަލާއިރު ރާއްޖޭގެ މުހިންމު އަތޮޅެކެވެ. ވެރިކަން ކުރަނީ މަނަދޫގައެވެ. ތާރީޚަށް ބަލާއިރު، މިލަދުންމަޑުލު އަތޮޅަކީ މަނަދު އޮތް އަތޮޅެވެ. މާނައަކީ މަނަދުންއަތޮޅުގެ ނަމުން ކުރިން މި އަތޮޅަށް ނަން  މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތަކުގެ އަދަދަކީ 13 އެވެ. އެއީ ހެނބަދޫ، ކެނދިކުޅުދޫ، މާޅެންދޫ، ލަންދޫ، މާފަރު، ކުޑަފަރި، ޅޮހި، މިލަދޫ، މަގޫދޫ، މަނަދޫ، ވެލިދޫ، ހޮޅުދޫ، އަދި ފޮއްދޫއެވެ. މީގެ އިތުރުން ބޮމަސްދޫ އަދި ތޮޅެންދުއަކީވެސް ކުރިން މީހުން އުޅެފައިވާ ރަށްތަކެވެ. 2016 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީގެ ނިޔަލަށް އަތޮޅުގެ އާބާދީއަކީ 320، 16 މީހުންނެވެ. އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ރަށަކީ ވެލިދޫއެވެ.

ޤިސްމު:Atolls of the Maldives
ޤިސްމު:Indian Ocean atolls
މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރި

**މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރި** އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުތުރުން ފެށިގެން އޮތް 6 ވަނަ އަތޮޅެވެ. މި އަތޮޅުގެ ވެރިކަން ކުރާ ރަށަކީ އޭދަފުއްޓެވެ.


Image:Baa atoll islands.JPG|.
Image:Maldives island.JPG|. 
Image:Reethi Beach Maldives.jpg
Image:Landaa Giraavaru vue du ciel.JPG



Image:Baa Atoll Maldives.JPG
Image:Baa Atoll (Voavah).JPG
Image:Manta alfredi Maldives.JPG


ޤިސްމު:Atolls of the Maldives
ޤިސްމު:Indian Ocean atolls
މާލެ އަތޮޅު

**މާލެ އަތޮޅަކީ** ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަތޮޅު ތަރުތީބުން 8 ވަނަ އަށް އޮތް އަތޮޅެވެ. މި އަތޮޅުގެ ވެރިކަން ކުރާ ރަށަކީ ތުލުސްދޫ އެވެ.

ޤިސްމު:Atolls of the Maldives
ޤިސްމު:Indian Ocean atolls
ފެލިދެ އަތޮޅު

**ފެލިދެ އަތޮޅަކީ** ދިވެހިރާއްޖޭގައި އޮތް އެންމެ އާބާދީ ކުޑަ އަތޮޅެވެ.

ވެރިރަށް މާލޭގެ އުތުރުން 40 މޭލު ދުރުގައި އޮންނަ މިއަތޮޅަކީ  ޖިއޮގްރަފީ ގޮތުން ދެއަތޮޅުގެ މައްޗަށް އެކުލެވިގެންވާ އަތޮޅެކެވެ. މައިގަޑު ފެލިދެ އަތޮޅާއި ކުކުޅުބިސް ބުރެއްގެ ބައްޓަމަށް އޮންނަ ކުޑަ އަތޮޅެއް އެކުލެވިގެންވާ މި އަތޮޅަކީ ރާއްޖޭގެ ނިސްބަތުން ވަރަށް ގިނަ ރީތި ފަރުތަކެއް އެކުލެވިގެންވާ އަތޮޅެކެވެ.ފަތުރުވެރީންގެ މެދުގައި މިއަތޮޅު ތަޢާރަފުވެ، ފަތުރުވެރީންގެ ހިތްތަކުން ޒަމާނުއްސުރެ މި ކުޑަކުޑަ އަތޮޅަށް ޖާގަ ލިބިފައިވަނީވެސް ފީނުމުގެ މަންޒިލެއްގެ ގޮތުގައި ލިބިފައިވާ މަޤްބޫލުކަމެއްގެ ބޮޑުކަމުންނެވެ. މިއަތޮޅަށް ފަތުރުވެރިކަން އައިސްފާވަނީ 1975 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައެވެ. މުޅިއެކު 19 ރަށުގެ މައްޗަށް އެކުލެވިގެންވާ މި އަތޮޅުގައި ފަތުރުވެރި 2 ރަށް އޮވެއެވެ. އެއީ، އަލިމަތާ އަދި ދިއްގިރި އެވެ. މީހުން ދިރިއުޅެނީ މުޅިއެކު 5 ރަށެއްގައެވެ. 
އަތޮޅުގެ ވެރިކަންކުރާ ރަށަކީ ފެލިދޫ އެވެ.
## އިތުރުފާލަންތައް

ފެލިދެ އަތޮޅުގެ މައި ވެބްސައިޓް

ޤިސްމު:Atolls of the Maldives
ޤިސްމު:Indian Ocean atolls
މުލަކަތޮޅު

**މުލަކަތޮޅަކީ** ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަތޮޅެކެވެ. މުލަކަތޮޅު ވެރިކަން ކުރާ ރަށަކީ މުއްޔެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަތޮޅުތައް
ޤިސްމު:Atolls of the Maldives
ޤިސްމު:Indian Ocean atolls
އަރިއަތޮޅު އުތުރުބުރި

**އަރިއަތޮޅު އުތުރުބުރި** އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަތޮޅެކެވެ. މި އަތޮޅުގެ ވެރިކަން ކުރާ ރަށަކީ ރަސްދޫ އެވެ.

ޤިސްމު:Atolls of the Maldives
ޤިސްމު:Indian Ocean atolls
އަރިއަތޮޅު ދެކުނުބުރި

**އަރިއަތޮޅު ދެކުނުބުރި** އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަތޮޅެކެވެ. މި އަތޮޅު އޮންނަނީ މާލެ އަތޮޅު ގެ ހުޅަނގު ގައެވެ.

ޤިސްމު:Atolls of the Maldives
ޤިސްމު:Indian Ocean atolls
ނިލަންދެއަތޮޅު ދެކުނުބުރި

**ނިލަންދެއަތޮޅު ދެކުނުބުރި** އަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަތޮޅު ތަކުގެ ތެރެއިން އަތޮޅެކެވެ. މި އަތޮޅުގެ ވެރިކަން ކުރާ ރަށަކީ ކުޑަހުވަދޫ އެވެ.

ޤިސްމު:Atolls of the Maldives
ޤިސްމު:Indian Ocean atolls