open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
މުރަކަ ފުންނަ

**މުރަކަ ފުންނަ** ()ނުވަތަ  ()އަކީ ފަޅުފަޅުގެ ތިލަ ހިސާބުގައި ހުންނަ މުރަކަތަކުގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ ބާވަތެކެވެ. މިބާވަތުގައި އެންމެ ފާހަގަކުރެވޭ އެއްސިފައަކީ މަސްއުޅޭ މާހައުލާ ގުޅުވައިގެން މަހުގެ ކުލަ ބަދަލުކުރާ ކަމެވެ. މުރަކަ ފުންނަ އަކީ ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މަހެއްނޫނެވެ. ދިރޭކުދިމަސް ބޭރުކުރާ ފަރާތްތަކުން މިބާވަތުގެ ފުންނަ ހިފާ ބޭރުކުރެއެވެ. ރީތި މުރަކަތަކުގެ ރީތިކަން އިތުރުކޮށް ދިނުމުގައި މިމަސް ވަރަށް ބޮޑު ބައެއް ކުޅެއެވެ. މަހުގައި ހުޅުނބުގެ ބަދަލުގައި ހުންނަނީ ރާޅު ހަންގަނޑެކެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑު ބޮލަށްވުރެ ކުޑަ ތަންކޮޅެއް ދިގެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި 5 ނުވަތަ 6 މަޑު ހުރެއެވެ. ދެވަނަ ކޮތަރިބައިގައި 1 ހަރުކައްޓާއެކު 10 ނުވަތަ 11 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 1 ހަރުކައްޓާއެކު 8 ނުވަތަ 9 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ އާންމު ކުލައަކީ ރީނދޫ އޮރެންޖް ކުލައެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތްގަނޑުގެ މަތީބައިގައި ކަޅުކުލައިގެ ލަފެއް ވަރަށް ސާފުކޮށް ފެންނަށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބޮލުގައި ނޫކުލައިގެ ހަތަރު ރޮނގު ހުރެއެވެ. މަހުގެ މަތީބަޔާއި ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގެ ބުޑުދޮށުގައި ނޫކުލައިގެ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. މިމަހުގެ ބޭރުގައި އެހެނިހެން މަސްމަހަށް ނުރައްކާތެރި ވިހައެއް އެކުލެވޭ ލޮނދިފަށެއް ހިމެނޭތީ އެހެނިހެން މަސްމަހާ މެހި އައިސް މިބާވަތުގެ މަސް ކައެއް ނޫޅެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 6 ސ.މ އަށެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ރޮނގުދެމި ވެންފުންނަ

**ރޮނގުދެމި ވެންފުންނަ**  ()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ތިލަ ފަޅުތަކާއި ފަރުމަތީގައި އުޅޭ ވެންފުންނައެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. ފަރުމައްޗަށްއެރި ކުދިމަސް ހިފަންއުޅޭ ކުދިން މަޖަލަކަށްވެގެން މިބާވަތުގެ ވެންފުންނަ ހިފާއުޅެއެވެ. މިއީ ހިފަން އުދަގޫ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ ވެންފުންނަ އެންމެ ބޮޑުވަނީ 14 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ފަނޑު އަލިކުލައެކެވެ. މަހުގެ ހުރަހަށް ގަދަ މުށިކުލައިގެ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތާއި ދިމާގައި ހުންނަނީ ގަދަ މުށިކުލައިގެ ތިކިތަކެކެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 13 ހަރުކައްޓާއެކު 21 އާއި 25 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 2 ހަރުކައްޓާއެކު 22 އާއި 24 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑުގައި 14 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މިމަހަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑްކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު،މަހުގެ ސިފަޔަށް ވިސްނާ، މިމަހަށް ކިޔާ ޢިލްމީ އަދި އިގިރޭސިނަމާ ގުޅުވައިގެން މިމަހަށް *ރޮނގުދެމި ވެންފުންނަ* ކިޔާފައި ވަނީ އެވެ.
.............

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ފަންސޫރު މަސް

**ފަންސޫރު މަސް**  ()ނުވަތަ  ()އަކީ ވެންފުންނަ އާއިލާގެ މަހެކެވެ. ނަމަވެސް ގިނަ ވެންފުންނަތަކާއި ޚިލާފަށް މިބާވަތް އުޅެނީ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުތޮށީގެ ގަލާއި މުރަކަތަކުގެ މާހައުލުގައެވެ. މިބާވަތް މޫދުވިނަ ހެދިފައި ހުންނަ ހިސާބުތަކުގައި ވެސް އުޅެއެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ މަސްވެރިން އެންހިފާއިރު އެމުގެތެރޭގައި ހިފޭ ބާވަތެކެވެ. މިއީ ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ ބާވަތެއް ނޫނެވެ. މަހުގެ އަނގައިގައި ވަރަށް ވަރުގަދައަށް ހެދިފައި ހުންނަ ދަތްތަކެއް ހުރެއެވެ. މިދަތްތަކުން ވަރަށް ބާރަށް ދައިގަނެ ހަދައެވެ. މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބައި މަހުގެ ކަރުތާފަތްގަނޑުގެ ފަހަތުން ފެށިގެން ދިގުކޮށް މަހުގެ ނިގޫފަތާއި ވަރަށް ކައިރިއަށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ އަރިމަތީގައި ހުދުކުލައިގެ ފުޅާ ދެރޮނގު ހުރެއެވެ. މިދެރޮނގު ދޭތެރޭގެ ކުލައަކީ ނޫމުށި ކުލައެކެވެ. ކޮތަރިތަކުގެ ކުލައަކީ ފަނޑުރީނދޫ ކުލައެކެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 10 އާއި 12 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 2 ހަރުކައްޓާއެކު 29 އާއި 33 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މިމަސް ކައިހަދަނީ އޭގެ ދަތްތަކުން އެކިއެކި މަސްމަހުގައި ދައިގަނެގެންނެވެ. މިގޮތަށް ދައިގަންނައިރު ހުޅުނބުވެސް ނައްޓައިގެން ކައިހަދާކަމަށް ވެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 11 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ލައްނިގޫ އަލަތަނޑު

**ލައްނިގޫ އަލަތަނޑު**  ()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގައި ގިނައިން އުޅޭ އަލަތަނޑުގެ ބާވަތެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މަހެއް ނޫނެވެ. ވީމާ މިއީ މަސްވެރިކަމުގައި ހިފާ އަދި ބާނާ އުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ފަޅުމަތީގައި ވަދާ ދުއްވާއިރު މަދުމަދުން މިބާވަތުގެ މަސް ވަދުގައި ބޭނެއެވެ. މިއީ ވަރަށް ތިލަ ފަޅުން ފެށިގެން ފަރުގެ ބޭރުގެ ސަރަހައްދު ތަކުގައި ވެސް އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 26 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.

މަހުގެ މަތީބައި ހުންނަނީ މަޑުފެހިކުލައަކަށްދާ މުށިކުލައެއްގައެވެ. މުޅިމަހުގައި މުށި ކުލައިގެ ރޮނގުބުރިތަކަކާއި، ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތުގައި ކަޅުކުލައިގެ ވަރަށް ބޮޑު ލަފެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި މަހުގެ ދިގަށް ކަޅުކުލައިގެ ތިކިބައެއް ހުރެއެވެ. މިތިކިތަކުގެ ބޭރުކައިރިފަށް ހުންނަނީ ރީނދޫ ކުލައިގައެވެ. މިއީ ޝިކާރަކޮށްގެން ކައިއުޅޭ މަހެކެވެ. މައިގަނޑު ކާނާއަކީ ކަކުނި ފާނޑުގެ ސޫތްޕާއި މަހެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 5 ހަރުކައްޓާއެކު 21 ނުވަތަ 22 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 1 ހަރުކައްޓާއެކު 17 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ރާއްޖޭގައި އަލަތަނޑުގެ ބާވަތްތަކަށް ވަކި ޚާއްޞަ ނަންތަކެއް ކިޔާކަމަށް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މަހަށް ކިޔާ އިގިރޭސި ނަމަށް ގުޅުވައިގެން މަހުގެ ސިފަޔަށް ވިސްނާ *ލައްނިގޫ އަލަތަނޑު* ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ދަތްތޫނު ފުންނަ

**ދަތްތޫނު ފުންނަ**  ()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި އުޅޭ ވެންފުންނައިގެ ބާވަތެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. ވުމާއެކު މިބާވަތުގެ މަސްހިފުމަށް ވަކި ޚާއްޞަ މަސްވެރިކަމެއް ނޯވެއެވެ. ނަމަވެސް ދިރޭމަސް ހިފާ ބޭރުކުރާ ފަރާތްތަކުން މިބާވަތުގެ ވެންފުންނަ ހިފާއުޅެއެވެ. މިއީ މޫދުގައި ފަރި ހަރަކާތްތަކެއްކުރާ މަހެކެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ފަނޑުއަލި ކުލައަކަށްދާ ކްރީމް ކުލައެކެވެ. މަހުގެ ލޮލުން ފެށިގެން މަތީ ކޮތަރިބައި ފެށިފައި ހުންނަ ހިސާބަށް ކަޅުކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ދިގަށްވެސް ކަޅުކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. މިއީ ގާތްގަނޑަކަށް 8 ސެންޓި މީޓަރަށް ބޮޑުވާ މަހެކެވެ. 
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 3 އާއި 5 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ހަރުކައްޓާއެކު 24 އާއި 26 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 2 ހަރުކައްޓާއެކު 15 އާއި 17 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މިމަހަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑްކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މަހުގެ ސިފަޔާ، އަދި އިގިރޭސިނަމާ ގުޅުވައިގެން މިމަހަށް *ދަތްތޫނު ފުންނަ* ކިޔާފައި ވަނީ އެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ރަތްތިކި އަލަތަނޑު

**ރަތްތިކި އަލަތަނޑު**  ()ނުވަތަ  ()އަކީ ފަރުފަޅުގެ ބޭރުން ފުން ސަރަހައްދު ތަކުގައި އާންމުކޮށް އުޅޭ އަލަތަނޑުގެ ބާވަތެކެވެ. މިބާވަތް އުޅެނީ 20 މީޓަރަށްވުރެ ފުން ސަރަހައްދު ތަކުގައެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މަހެއް ނޫންކަމުން މިބާވަތުގެ މަސް ހިފުމަށް ނުވަތަ ބޭނުމަށް ރާއްޖޭގައި ވަކި ޚާއްޞަ މަސްވެރިކަމެއް ކުރެވެމަކުން ނުދެއެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް އާންމުކޮށް އުޅެނީ ފަރުމަތީގައި މުގުރިފައި ހުންނަ މުރަކަ ހުންނަ ހިސާބުތަކުގައެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ހުދުކުލަ އެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ހަތަރެސްކަނަން ހުންނަ ރަތްކުލައިގެ ލައްތަކެއް ދެބަރިއަކަށް ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތުގެ ކުލަ ފަނޑުވެފައި ރަތްކުލައިގެ ދެތިކި ހުރެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 14 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 5 ހަރުކައްޓާއެކު 21 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 1 ހަރުކައްޓާއެކު 17 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑުގައި 16 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ތިރީ ތަލީގައި އޫކޮށް ހުންނަ ވަރުގަދަ 6 ދަތް ހުރެއެވެ. މިއީވެސް ޝިކާރަކޮށްގެން ކައިއުޅޭ މަހެކެވެ. މަހުގެ އާންމު ކާނާއަކީ ކަކުނި ފާނޑުގެ ސޫތްޕާއި ކުދިމަހެވެ. މިބާވަތުގެ އަލަތަނޑަށް ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ކިޔާކަމަށް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މަހަށް ކިޔާ އިގިރޭސި ނަމަށް ގުޅުވައިގެން މަހުގެ ސިފަޔަށް ވިސްނާ *ރަތްތިކި އަލަތަނޑު* ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކަޅުކޮތަރި އަލަތަނޑު

**ކަޅުކޮތަރި އަލަތަނޑު**  ()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ތިލަފަޅުތަކުންނާއި ވިލުވިލުގެ ފުން ހިސާބުތަކުގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. އާންމުކޮށް ފެނިފައި ހުންނަނީ ފަރުބޭރުންނާއި އެތެރެވަރީގެ ވެލި ހުންނަ ހިސާބުތަކުން ގާތްގަނޑަކަށް 30 – 35 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުންނެވެ. މިއީ ފުން ސަރަހައްދުތަކުގައި އުޅޭ މަހެއް ކަމުން މޫދަށް އެރިއުޅޭ މީހުންނަށާއި ފީނާ މީހުންނަށް މިމަސް ފެނިފައި ހުންނަނީ ވަރަށް މަދުންނެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މަހެއް ނޫންކަމުން މިބާވަތުގެ މަސް ހިފުމަށް ނުވަތަ ބޭނުމަށް ރާއްޖޭގައި ވަކި ޚާއްޞަ މަސްވެރިކަމެއް ކުރެވެމަކުން ނުދެއެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގެ ހަރުކަށިތައް ހުންނަ ބައިގެ ކުލައަކީ ކަޅުކުލަ އެވެ. މިކޮތަރިތަކުގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ރަތްކުލައިގައެވެ. ކޮތަރިތަކުގައި ކަޅުކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ. ބުޑުދަށުގައި ހުންނަ ތިކިތައް ބޮޑުވާނެއެވެ. މަހުގެ ހުރަހަށް އޮރެންޖް ކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 5 ހަރުކައްޓާއެކު 21 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 1 ހަރުކައްޓާއެކު 14 އާއި 22 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑުގެ ދަށުން ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ހުންނަ 2 ކޮތަރީގެ ދޭތެރެ ވަރަށް ދުރެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 13 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. މަހުގެ އާންމު ކާނާއަކީ ޑިނގާ ފާނޑުގެ ސޫތްޕާއި ކުދިމަހެވެ. މިބާވަތުގެ އަލަތަނޑަށް ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ކިޔާކަމަށް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މަހަށް ކިޔާ އިގިރޭސި ނަމަށް ގުޅުވައިގެން މަހުގެ ސިފަޔަށް ވިސްނާ *ކަޅުކޮތަރި އަލަތަނޑު* ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ފަލަ ގާބޯ

**ފަލަ ގާބޯ** () އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައި އުޅޭ ގާބޯ އާއިލާގެ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް ގިނައިން ފެނިފައި ހުންނަނީ އަޑީގައި ގާހުންނަ ރާޅު ބިންދާ ހިސާބުތަކުންނެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މަހެއް ނޫންކަމުން މިބާވަތުގެ މަސް ހިފުމަށް ނުވަތަ ބޭނުމަށް ރާއްޖޭގައި ވަކި ޚާއްޞަ މަސްވެރިކަމެއް ކުރެވެމަކުން ނުދެއެވެ. ނަމަވެސް ދިރޭމަސް ރާއްޖެއިން ބޭރުކުރާ ފަރާތްތަކުން ބައެއް ފަަހަރު މިމަސް ހިފާ ބޭރުކޮށް އުޅެއެވެ. މިއީ ގާބޯގެ ގިނަ ބާވަތްތަކަށްވުރެ ފުޅާ ފަލަ ހަށިގަނޑެއް ލިބިފައިވާ މަހެއްކަމުން މިބާވަތަށް ވަކިނަމެއް ރާއްޖޭގައި ކިޔާ ނޫޅޭތީ، މަހަށް ކިޔާ އިގިރޭސި ނަމާގުޅޭގޮތުން މިމަހަށް *ފަލަ ގާބޯ* ކިޔާ ނަންދީފައި ވަނީ އެވެ. މަހުގައި ގަދަ މުށިކުލައިގެ ލައްތަކަކާއި ކުރެހުންތަކެއް ކޮތަރިތަކާއި އެކުގައި ހުރެއެވެ. މަހުގައި ހުދުކުލައިގެ ލައްތަކެއް ވެސް ހުރެއެވެ. މަހުގައި ބޮލުގައި ރަތްކުލައެއްގެ ކުދި ލައްތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ ކަކުންޏާއި ކުދިމަހެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 10 ހަރުކައްޓާއެކު 11 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 6 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތްގަނޑުގައި 14 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 28 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ތުންދިގު ގާބޯ

**ތުންދިގު ގާބޯ** ()ނުވަތަ  ()އަކީ ގާބޯ އާއިލާގައި ހިމެނޭ މަސްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ތުންދިގުކޮށް ހުންނަ މަހެވެ. މިއީ ވަރަށް ރީތި މަހެކެވެ. މަހުގެ އުޅުމާއި ކުލަވަރަށް ބަލައިގެން ދިރޭމަސް ގެންގުޅޭ ފަރާތްތަކުން މިބާވަތުގެ މަސްގެންގުޅުމަށް ޝައުގުވެރިކަން ދެއެވެ. ރާއްޖޭގައި މިބާވަތުގެ މަސް ހިފާއުޅޭ ހަމައެކަނި ބަޔަކީ ދިރޭކުދިމަސް ބޭރުކުރުމަށް ހިފާއުޅޭ މީހުންނެވެ. އަދި މިއީ ރާއްޖެއިން ގިނައަދަދަކަށް ބޭރުކުރެވޭ މަހެކެވެ. މިއީ އާންމުކޮށް 30 މީޓަރަށްވުރެ ފުން ހިސާބުތަކުގައި އެންދެރިއާއި ޒާތްޒާތުގެ ގޮފި މުރަކަތަކުގެ މާހައުލުގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަސް އާންމު ގޮތެއްގައި ފެންނާނީ ތަންތަނުގައި ބަނޑުދަށް ފަރާތް ޖައްސާލައިގެން ތިބޭތަނެވެ. މިއީ މާބާރަށް ކޮޅުކޮޅުމައްޗަށް ދުވެހަދާ މަހެއް ނޫނެވެ. މަހުގެ އާންމު ކާނާއަކީ ކުދިކުދި ކަކުނި ފާނޑުގެ ސޫތްޕެވެ. މިއީ 13 ސެންޓިމީޓަރަށް ބޮޑުވާ މަހެކެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ހުދުކުލަ އެވެ. މުޅި މަހުގައި ގޮޅިގޮޅިއަށް ވާގޮތަށް ރަތް އޮރެންޖް ކުލައިގެ ކުރެހުމެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ތުންގަނޑު ހުންނަނީ ކޮޅަށް ދިގުކޮށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 10 ހަރުކައްޓާއެކު 13 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 7 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތްގަނޑުގައި 14 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ތިއްޖެހި ގާބޯ

**ތިއްޖެހި ގާބޯ**  ()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް އާންމުކޮށް ފެންނަނީ ބޭރުމަތީ ގާތަކުގެ މަތީގައި މަޑުކޮށްލައިގެން ތިއްބައެވެ. މިއީ ރީތި މަހެކެވެ. ރާއްޖެއިން ދިރޭ ކުދިމަސް ބޭރުކުރާ މީހުން މިބާވަތުގެ މަސް ހިފާ އުޅެއެވެ. މަހުގެ އާންމު ކާނާއަކީ ކުދިމަހެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ފަނޑު ދޮންކުލަ އެވެ. މަހުގެ އަރިމަތީގައި ކަޅުކުލައިގެ ފަލަ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު މިރޮނގު ކެނޑި ލައްތަކަކަށް ބަދަލުވެފައި ވެސް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބޮލުގައި ހުންނަނީ ގަދަ ރަތްކުލައިގެ ކުދިކުދި ތިކިތަކެއް ޖަހާފައެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 10 ހަރުކައްޓާއެކު 11 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 6 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތްގަނޑުގައި 14 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 22.5 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. މަހުގެ ބޯމަތިން ދެލޯ ދޭތެރޭގައި ހުޅުނބު ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކޮލުގައި 5 ނުވަތަ 6 ހުޅުނބު ރޮނގު ހުރެއެވެ. މިމަހަށްކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑްކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މަހުގެ ސިފަޔަށް ވިސްނާ މިމަހަށް *ތިއްޖެހި ގާބޯ* ކިޔާ ނަންދީފައި ވަނީ އެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ދޮން ކޮކާމަސް

ދޮން ކޮކާމަސް()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުން ފެންނަ މަސްތަކުގެ ތެރެއިން ބަލާލުމަށް ވަރަށް ރީތި ކުލައެއްގައި ހުންނަ މަހެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު ދިރޭމަސް ބޭރުކުރާ ފަރާތްތަކުންނާއި، މަސްގެންގުޅޭ ފަރާތްތަކުން ވަރަށް ޝައުގުވެރިކަމާއެކު ގެންގުޅޭ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ ފަރުފަރުތަކުގެ ބޭރުން 15 މީޓަރުގެ ފުންމިން ހުންނަ ހިސާބުތަކުގައެވެ. މިއީ ގިނައިން އެކަހެރިކޮށް އުޅޭ މަހެކެވެ. ނަމަވެސް މަދުމަދުން ދެތިންމަހުން ބައިހަދައިގެން އުޅޭތަން ވެސް ފެނެއެވެ. މިއީ ކޮކާ އާއިލާގެ މަހެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ ގާތްގަނޑަކަށް 21 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 14 ހަރުކައްޓާއެކު 16 އާއި 18 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 17 އާއި 19 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތްގަނޑުގެ ތިރީބައިގައި ތޫނު ކައްޓެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ދޮން ލުބޯ ކުލައެވެ. މަހުގެ ނިއްކުރިމަތީގަޔާއި ބޮލުގެ ދެއަރިމަތީގައި ކަޅުކުލައިގެ ތިކިތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ތުން ހުންނަނީ ނޫކުލައިގައެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގެ ތިރީބައި ހުންނަނީ ކަޅުކުލައިގައެވެ.

މިމަހަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މަހުގައި ފާހަގަކުރެވޭ އެންމެ އަޅައިގަންނަ އެއްސިފަކަމަށްވާ ކުލައަށްބަލާ މިމަހަށް *ދޮން ކޮކާމަސް* ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ނިގޫހުދު ކޮކާމަސް

**ނިގޫހުދު ކޮކާމަސް** ()ނުވަތަ  ()އަކީ ކޮކާ އާއިލާގެ މަސްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ކުޑަކަމަށް ބެލެވޭ މަސްތަކުގެ ތެރެއިން އެއްމަހެވެ. މިމަސް ބޮޑުވާކަމަށްވަނީ 7 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި މިމަސްއުޅެނީ މިބާވަތުގެ ގިނަމަސްއުޅޭ ފުންމިނަށްވުރެ ފުނުގައެވެ. މިއީ ވަރަށް ފުން ހިސާބުތަކުގައި އުޅޭ މަހަކަށްވުމާއެކު މޫދަށްއެރި އުޅޭ މީހުންނާއި ފީނާ މީހުންނަށް މިމަސް ފެނިފައި ހުންނަނީ ވަރަށް މަދުންނެވެ. މިމަސް އާންމުކޮށް އުޅެނީ 20 މީޓަރުގެ އަޑީގައެވެ. އަދި 50 މީޓަރުގެ އަޑިންވެސް މިމަސް ފެނިފައި ހުރެއެވެ.

މިބާވަތުގެ މަސް އުޅުމަށް ލޯބިކުރަނީ އަޑީގައި މުގުރިފައި ހުންނަ ގަލާއި މުރަކަ ހުންނަ ސަރަހައްދުތަކުގައެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއްނޫނެވެ. ދިރޭމަސް ގެންގުޅޭ ފަރާތްތަކުން މިބާވަތުގެ މަސް ގެންގުޅުމަށް ޝައުގުވެރިވެއެވެ. ރާއްޖެއިން ދިރޭމަސް ބޭރުކުރާ ފަރާތްތަކުން މިބާވަތުގެ މަސް ހިފައިގެން ބޭރުކޮށް ހަދައެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ މޫދު ފެއްސެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 14 ހަރުކައްޓާއެކު 15 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 17 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަރުތާފަތުގެ ތިރީބައިގައި ތޫނު ކައްޓެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ މުށިނޫކުލަ އެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ވަރަށް ރީތި ނޫކުލައެކެވެ. ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ދޮންކޮށެވެ. މިމަހަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މިމަހަށްކިޔާ ޢިލްމީ ނަމާ އިގިރޭސި ނަމާ ގުޅޭގޮތަށް މިމަހަށް *ނިގޫހުދު ކޮކާމަސް* ކިޔާ ނަންދީފައި ވަނީއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކަށި ކޮކާމަސް

**ކަށި ކޮކާމަސް** ()ނުވަތަ  ()އަކީ ކޮކާ މަހުގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގައި އެންމެ ގިނައިން އުޅޭ އެއް ބާވަތެވެ. މިއީ އިސްކޮޅުން ކުޑަމަހެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 12 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. އަދި މަހުގެ ކުލައަކީ ވެސް އެހާ އަޅައިގަންނަ ކަހަލަ ކުލައެއް ނޫންކަމުން ގިނަމީހުން މިއީ ކޮކާމަހުގެ ބާވަތެއް ނޫންކަމުގައި ދުށުމަކީ ވެސް ވެދާނެ ގޮތެކެވެ. މިއީ އެކްއޭރިއަމް ތަކުގައި ގެންގުޅެން ފަސޭހަ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް އެކަހެރިކޮށްނާއި ޖޯޑްޖޯޑަށް ވެސް ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި ފަރުމަތީގައި އުޅެއެވެ. މިމަހުގެ ކާނާއަކީ ގަލު ފެއްސެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 14 ހަރުކައްޓާއެކު 15 އާއި 17 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 16 ނުވަތަ 17 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަރުތާފަތުގެ ތިރީބައިގައި ކަޅުކުލައިގެ ތޫނު ކައްޓެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ކަޅުކުލައަކަށްދާ ގަދަ މުށިކުލަ އެކެވެ. މަހުގެ ހުރަހަށް ހިމަކޮށް ހުންނަ ކަޅުކުލައިގެ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ މަތީބައިގެ ފަހަތުގައި ކަޅުކުލައިގެ ލަފެއް ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ބަލާލަން ވަރަށް ރީތި ނޫކުލައެއްގައެވެ. މިމަހަށްކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މިމަހަށްކިޔާ ޢިލްމީ ނަމާ، އިގިރޭސި ނަމާ ގުޅޭގޮތަށް *ކަށި ކޮކާމަސް * ކިޔާ ނަންދީފައި ވަނީއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ރަސް ކޮކާމަސް

ރަސް ކޮކާ މަސް () ނުވަތަ އަކީ ރާއްޖޭގައި އުޅޭ ކޮކާ މަހުގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން ރީތި މަހެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫންކަމުގައި ވިޔަސް ދިރޭމަސް ގެންގުޅޭ ފަރާތްތަކަށް ވަރަށް މަގުބޫލު މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ ބޮޑެތި މަސް އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ އެކަހެރިކޮށެވެ. އަދި ފާހަގަ ކުރެވިފައިވާ ގޮތުގައި މިބާވަތުގެ މަސް އެސޮރުމެން އުޅެމުންދާ ސަރަހައްދުތަކަށް އެހެނިހެން މަސް އައުމުން ފަހާ ހަދައެވެ. މިއާއިލާގެ އެހެނިހެން ގިނަ ބާވަތްތަކެކޭ އެއްފަދައިން ރަސްކޮކާ މަހުގެ ޅަމަހާއި ބޮޑެތި މަހުގެ ކުލަ ވަރަށް ތަފާތެވެ. ޅަމަހުގެ ކުލައަކީ ނޫކުލައެވެ. އަދި މަހުގައި ހުދުކުލައިގެ ބުރުތަކެއް  ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. މިގޮތަށް ތަފާތު ކުލައެއްގައި ޅަމަސް އުޅޭކަމުގައި ވިޔަސް މައިމަސް އޭގެ އާދައިގެ މަތީން އެބާވަތުގެ އެހެނިހެން މަސްފަހާ ނޫޅޭކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 13 ނުވަތަ 14 ހަރުކައްޓާއެކު 18 އާއި 21 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 18 އާއި 21 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަރުތާފަތުގެ ތިރީބައިގައި ތޫނު ކައްޓެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ އަރިމަތީގައި ނުލާއި ރީނދޫ ކުލައިގެ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. ނިގުލުގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ.

މިމަހަށްކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މިމަހަށްކިޔާ ޢިލްމީ ނަމާ، އިގިރޭސި ނަމާ ގުޅޭގޮތަށް * ރަސް ކޮކާމަސް * ކިޔާ ނަންދީފައި ވަނީއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 40 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. މަހުގެ އާންމު ކާނާއަކީ މޫދު މަޑު އެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ބައިބުރު ކޮކާމަސް

**ބައިބުރު ކޮކާމަސް** ()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގައި އުޅޭ ކޮކާމަހުގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން ވަރަށް ތަދު ބާވަތެކެވެ. މިއީ ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. ދިރޭމަސް ބޭރުކުރާ ފަރާތްތަކުން ހޯދަން ވަރަށް ބޭނުންވާ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް އާންމުކޮށް އުޅޭކަމަށް ރާއްޖެއިން މިހާތަނަށް ރެކޯޑްކުރެވިފައިވަނީ ކ.ހުޅުލޭ ފަރުކައިރިއަށް ފެތިފައިވާ *މޯލްޑިވް ވިކްޓްރީ* ގެ ތެރެއިންނާއި، ޅ. ހިންނަވަރުގެ ފަރުބޭރުންނެވެ. މަހުގެ މައިގަނޑު ކާނާއަކީ މޫދު މަޑުގެ ބާވަތްތަކާއި ފެއްސެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 38 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 13 ހަރުކައްޓާއެކު 20 އާއި 23 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 18 އާއި 21 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަރުތާފަތުގެ ތިރީބައިގައި ތޫނު ކައްޓެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ފެހިކުލަ އެވެ. އަދި މަހުގައި ފާޅުކަންބޮޑު ލައްތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތުގެ މަތީގައި ނޫކުލައިގެ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. ތުންފަތުގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ. ގިނަ ކޮކާމަހުގެ ބާވަތްތަކެކޭ އެއްބީދައިން މިބާވަތުގެ މަހުގެ ޅަމަސް ބޮޑެތި މަހާއި ވަރަށް ތަފާތެވެ. ޅަމަހުގެ ކުލައަކީ ގަދަ ނޫކުލައެވެ. އަދި މަހުގެ ދެފަރާތުގައި ހުދާއި ފަނޑު ނޫކުލައިގެ ހަނދުފަޅި ބުރަށް ހުންނަ ކުރެހުންތަކެއް ހުރެއެވެ.

މިމަހަށް ކިޔާއުޅޭ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މަހުގެ ސިފަޔަށާއި މަހަށްކިޔާ އިގިރޭސި ނަމާއި ޢިލްމީ ނަމާއި ގުޅޭގޮތަށް މިމަހަށް *ބައިބުރު ކޮކާމަސް* ކިޔާފައިވަނީ އެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ބޯރީނދޫ ކޮކާމަސް

**ބޯރީނދޫ ކޮކާމަސް** ()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުމަތީގައި އުޅޭ ކޮކާމަހުގެ ބާވަތެކެވެ. މިއީ ވަރަށް ރީތި ކުލަތަކަކުން ކުރެހުން އެޅިފައި ހުންނަ އެކުއޭރިއަމް ތަކުގައި ގެންގުޅުމަށް މީހުން ވަރަށް ޝައުގުވެރިކަން ހުންނަ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ އެތެރެވަރީގެ ފަރުތަކުގެ ގުންޑޮޅިތަކުގައެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި 5 މީޓަރާއި 25 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 45 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. މިބާވަތުގެ ޅަމަސް ހުންނަނީ ބޮޑެތިމަހާއި މުޅިން ތަފާތު ކުލައެއްގައެވެ. ކަޅުކުލައިގެ މަހެއްގައި ހުދާއި މަޑުނޫކުލައިގެ ކުރެހުންތަކެއް މަހުގެ ހުރަހަށް ވާގޮތަށް އަޅާފައެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ އެކަހެރިކޮށެވެ.

މަހުގެ ލޮލާއި ނިއްމަތި ހުންނަނީ ރީނދޫ ކުލައިގައެވެ. މަހުގެ ތުނބާއެކު ކޯމަތި ހުންނަނީ ނޫކުލައިގެ ކަޅާއި ރީނދޫ ކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ޖަހާފައެވެ. މަތީ ކޮތަރިބައިގެ ފަހަތުގައި ކަޅުކުލައަކަށްދާ ގަދަ ނޫކުލައިގެ ލަފެއް ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތާއި މަތީ ކޮތަރިބައި ހުންނަނީ ރީނދޫކުލައިގައެވެ. އަދި ކޮތަރިތަކާއި ނިގޫފަތުގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ވަރަށް ރީތި ނޫކުލައެއްގައެވެ. މިމަހަށްކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މަހުގެ އިގިރޭސި ނަމާއި އަދި ޢިލްމީ ނަމާއި ގުޅޭގޮތަށް މަހުގެ ސިފައަށް ވިސްނާ *ބޯރީނދޫ ކޮކާމަސް* ކިޔާފައި ވަނީއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކުލަ ކޮކާމަސް

**ކުލަ ކޮކާމަސް** ()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގައި އުޅޭ ވަރަށް ރީތި މަހެކެވެ. މިމަސް އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުމަތީގައްޔާއި، ގުންޑޮޅިތަކުގެ ދަށާއި، ފަރުގައި ހުންނަ ހޮހަޅަތަކުގައެވެ. ގިނައިން ފެނިފައި ހުންނަނީ އެކަހެރިކޮށް ކަމަށް ވިޔަސް ޖޯޑްޖޯޑަށް ވެސް ދުވެއުޅެއެވެ. މިއީ އެކުއޭރިއަމް ތަކުގައި ގިނަ ދުވަހު ގެންގުޅެން ދަތި މަހެކެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ދިރޭމަސް ބޭރުކުރާ ފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި ވަރަށް މަޝްހޫރު އަގުބޮޑު މަހެކެވެ. އަދި ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި ރާއްޖޭގައި އުޅޭ މިބާވަތުގެ މަހުގެ ކުލަތައް ޕެސިފިކް ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުގައި އުޅޭ މިބާވަތުގެ މަހާއަޅާ ބަލާއިރު މާފުރިހަމަވެފައި ރީތިކަމުގައި ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް 1 މީޓަރާއި 20 މީޓަރާއި ދެމެދުގެ ފުންމިނުގައި އުޅޭކަމަށް ވެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 25 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 13 ނުވަތަ 14 ހަރުކައްޓާއެކު 18 ނުވަތަ 19 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 18 ނުވަތަ 19 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަރުތާފަތުގެ ތިރީބައިގައި ތޫނު ކައްޓެއް ހުރެއެވެ. މުޅިމަހުގައި ހުރަހަށް ވާގޮތަށް ދޮން ނާރިނގު ކުލައާއި ހުދުކުލައިގެ އަދި ނޫކުލައިގެ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތާއި ކަރުތާފަތާ ދިމާލުން ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ހުންނަ ކުޑަ ކޮތަރިބައިގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
މާކަޅުއޮށް

**މާކަޅުއޮށް** އަކީ ދިވެހިން ދަންނަ މަޝްހޫރު މަހެކެވެ. ރާއްޖޭގައި ކައިއުޅޭ މީރު މަހެކެވެ. މިމަސް އާންމުކޮށް އުޅެނީ އަޑީގައި ވެލިހުންނަ ތިލަފަޅު ތަކުގައި ކަމަށްވިޔަސް 100 މީޓަރުގެ ފުންމިނުން ވެސް މިބާވަތް ރެކޯޑްކުރެވިފައި ވެއެވެ. މިމަހަށް *މާކަޅުއޮށް* ކިޔާފައިވަނީ މިއީ ކަޅުއޮށުގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ބިޔަވާ ކަޅުއޮށްކަމަށްވާތީ އެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 50 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. މިބާވަތުގެ ކަޅުއޮށް އެކަހެރިކޮށް، ޖޯޑްޖޯޑަށް އަދި ކުދިއައިން ހަދައިގެން ވެލިގަނޑު ހާވާ ދަތުރުކުރާތަން ފެނެއެވެ. މަހުގެ އާންމު ކާނާއަކީ މޫދު އަޑީގައި ވެލިގަނޑުގެ ތެރޭގައި ފޮރުވިފައި ތިބޭ ކަކުނި ފާނޑުގެ ސޫތްޕާއި ފަންޏެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި 8 ހަރުކަށި ހުރެއެވެ. ދެވަނަ ކޮތަރިބައިގައި 1 ހަރުކައްޓާއެކު 8 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 1 ހަރުކައްޓާއެކު، 6 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ހަށިގަނޑު ހުންނަނީ ދިގުކޮށެވެ. މަހުގެ އަނގައިގެ ތިރީގައި ދެނަރުވާ ހުރެއެވެ. މަހުގެ މަތީބައިގެ ކުލައަކީ ރަތް މުށި ކުލައެވެ. މިކުލަ އަރިމަތީން ފަނޑުވެ ބަނޑުދަށް ހުންނަނީ ހުދުކުލައިގައެވެ. މަހުގެ ތުނބުން ފެށިގެން ލޯ ހުރަސްކޮށް  ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައި ނިމޭ ހިސާބަށް މުށި ރަތްކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫކޮޅުގައި ކަޅުކުލައިގެ ލަފެއް ހުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކަނޑު ކަޅުއޮށް

**ކަނޑު ކަޅުއޮށް** އަކީ ރާއްޖޭގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ ތިލަ ފަޅުތަކާއި ފުންވިލުތަކުގައެވެ. ރަށްރަށުގެ ފަޅުފަޅުގައި ހުއިފަޅާފައި ހުންނަ ހިސާބުތަކުގައި ވެސް މިބާވަތް އުޅެއެވެ. މިމަސް ކުދި އައިން ހަދައިގެން ބައިބަޔަށް ވެސް ރަށްރަށުގެ ފަޅުތެރޭގައި އުޅެއެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މީރު މަހެކެވެ. ކަނޑު ކަޅުއޮށް އެންގަނޑު ވަޅުލައިގެން ކުރާ ކެޔޮޅުކަމުގައި ވަރަށް ގިނައިން ބޭނެއެވެ. އަދި ފަޅުފަޅުގައި ދާއަޅައިގެން ވަރަށް ގިނައިން ހިފައެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 32 ސ.މ އަށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި 8 ހަރުކަށި ހުރެއެވެ. ދެވަނަ ކޮތަރިބައިގައި 1 ހަރުކައްޓާއެކު 8 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 1 ހަރުކައްޓާއެކު، 6 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ތުނބުގައި ދިގުކޮށް ހުންނަ ދެނަރުވާ ހުރެއެވެ. މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބައިގެ ފުރަތަމަ ކަށި އެހެނިހެން ކަށިތަކަށްވުރެ ކުރުވާނެއެވެ.

މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑު ކަރުތާފަތުގެ ތިރީގައި މަހުގެ ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ހުންނަ ކޮތަރިބަޔަށްވުރެ ކުރުވާނެއެވެ. މަހުގެ މަތީބަޔާއި، ބަނޑުދަށް ފަރާތު ދެވަނަ ކޮތަރިބައިގެ އެންމެ ފަހަތުގައި ހުންނަ މަޑުކަށި ނިގޫފަތުގެ ބުޑާހަމައަށް ދިގުވެފައި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ކަޅު ރަތްކުލައެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި މިކުލަ ހުންނަނީ ވަރަށް ފަނޑުކޮށެވެ. މަހުގެ ތުނބުން ފެށިގެން ލޯ ހުރަސްކޮށް ދެވަނަ ކޮތަރިބައި ނިމިފައިވާ ހިސާބަށް ކަޅުކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. މިރޮނގުގެ ފަހަތުން ނިގޫކޮޅުގައި ކަޅުކުލައިގެ ލަފެއް ހުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ލައް ކަޅުއޮށް

**ލައް ކަޅުއޮށް** އަކީ ރާއްޖޭގައި އުޅޭ ތަފާތު ކަޅުއޮށުގެ ތެރޭގައި ވަރަށް ގިނައިން ފެންނަ ބާވަތެކެވެ. މިމަސް އާންމުކޮށް އުޅެނީ ރަށްރަށުގެ ތިލަފަޅުފަޅާއި ފުންވިލުތަކުގައެވެ. މިއީ ދޮންފަސް ހުންނަ ހިސާބުތަކުގައި އުޅުމަށް ލޯބިކުރާ މަހެކެވެ. އަދި ކާނާ ހޯދުމަށް ފަސްގަނޑުގެ ތެރެއަށް ތުންބާނައިގެން ކުދި ފަނި ފާނޑުގެ އެއްޗެހި ހޯދައިގެން ކައިއުޅެއެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގައި އެންގަނޑު ވަޅުލައިގެން ކުރާ މަސްވެރިކަމުގައި ވަރަށްގިނައިން ބޭނޭ މަހެކެވެ. މިއީ ހިމަދިގުކޮށް ހުންނަ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މީރު މަހެކެވެ. ފަޅުފަޅުގައި ދާއަޅައިގެން ވެސް ވަރަށް ގިނައިން ހިފާއުޅެއެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 30 ސމ އަށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ފުރަތަމަ ކޮތަރިބައިގައި 8 ހަރުކަށި ހުރެއެވެ. ދެވަނަ ކޮތަރިބައިގައި 1 ހަރުކައްޓާއެކު 8 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 1 ހަރުކައްޓާއެކު، 6 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ.ހުރެއެވެ. މަހުގެ ތުނބުގައި ދިގުކޮށް ހުންނަ ދެނަރުވާ ހުރެއެވެ. މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބައިގެ ފުރަތަމަ ކަށި އެހެނިހެން ކަށިތަކަށްވުރެ ކުރުވާނެއެވެ. ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ކަފިކޮށެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ އޮރެންޖް ކުލައަކަށްދާ ރީނދޫ ކުލައެކެވެ. މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބައި ނިމޭ ހިސާބުން މަހުގެ އަރިމަތީގައި ކަޅުކުލައިގެ ލަފެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ މަތީ ދެވަނަ ކޮތަރިބައިގެ ފަހަތުގެ މަޑުކަށިތަކުގެ ބުޑުދޮަށް ހުންނަނީ ކަޅުކުލައެއްގައެވެ. މަހުގެ ކޮތަރިތަކާއި ނިގޫފަތުގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެކެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ނޫކާޅު

ނޫކާޅު()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަރުގެ މުރަކައާއި ގާތަކުގެ ތެރޭގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ މޫދުމަސް ދިރުވައިގެން ގެންގުޅޭ މީހުންގެ މެދުގައި ވަރަށް މަޝްހޫރު މަހެކެވެ. ނޫކާޅު ފަރުފަރުމަތީގައި ބައިބަޔަށް އައިންހަދައިގެން އުޅެއެވެ. އަދި ވަކިވަކިން އުޅޭމަސް ފެތުންތެރިން ނުވަތަ ފީނާމީހުން ފެނުމުން އަވަސްއަވަހަށް ފަރުގެ ގާތަކުގެ ތެރެއިން ނިވާކަން ހޯދައެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި އިންޑިޔާ ކަނޑުގެ ތެރޭގައި އެކަނި އުޅޭކަމަށް ބެލެވިފައިވާ މަހެކެވެ.

ނޫކާޅު އާންމުގޮތެއްގައި ހަރަކާތްތެރިވަނީ ދުވާލުގެ ވަގުތުތަކުގައެވެ. ކާނާގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށް އުޅެނީ މޫދު ފެއްސެވެ. މަހުގެ ނިގޫކޮޅުގައި ވަރަށް ތޫނު ކުރަގަނޑެއް ހުރެއެވެ. މިތޫނު ކުރަގަނޑަކީ މިމަސް އޭގެ ދުޝްމަނުންގެ ކިބައިން ސަލާމަތްވެ ގަތުމަށް ބޭނުންކުރާ ހަތިޔާރެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 23 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 9 ހަރުކައްޓާއެކު 30 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 28 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބޮލުގެ ކުލަައަކީ ކަޅު ކުލައެވެ. އަދި ކޯތާފަތުގެ ކުލައަކީ ހުދުކުލައެވެ. މީގެ އިތުރުން ހަށިގަނޑުގެ ހަންހުރި ހުރިހާ ހިސާބެއްގެ ކުލައަކީ ނޫކުލައެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގެ ކުލައަކީ އަޅިކުލަ އެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ކޮޅުގައްޔާއި ބުޑުދަށުގައި ހުރަހަށް ކަޅުކުލައިގެ ފުޅާ ދެރޮނގު ހުރެއެވެ.

މިމަހަށް **ނޫލިބާސް** ވެސް ކިޔައި އުޅެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ފަށުވި ލިބާސް

ފަށުވި ލިބާސް()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައި ގިނައިންއުޅޭ ރީތި މަހެކެވެ. މިއީ ފަތިކޮށް ފުޅާކޮށް ހުންނަ މަހެކެވެ. މަހުގެ އަނގަ ކުޑަވެފައި ބޯކޮޅު ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ. މިއީ ދިވެހިން އާންމުކޮށް ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫން ކަމުގައިވިޔަސް ފަޅުގައި ދާއަޅައިގެން ކުރާ ފަރުމަހުގެ މަސްވެރިކަމުގައި ހިފުނީމާ މަދުމަދުން ކައިއުޅެއެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ ގަލުފެއްސާއި މޫދުފެއްސެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް ކުދި އައިން ހަދައިގެން އަދި ޖޯޑްޖޯޑަށާއި އެކަހެރިކޮށް ވެސް އުޅޭތަން ފެނެއެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރީގައި 9 ހަރުކައްޓާއެކު 27 އާއި 29 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރީގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 25 އާއި 28 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ހަނދުފަޅިބުރަށް ކަފިކޮށެވެ. މަހުގެ ދެފަރާތުން ނިގޫކޮޅުގައި ތޫނު ދެކަށި ހުރެއެވެ.

މަހުގެ ކަންފަތުން ފެށިގެން މަތީބަޔާއި ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި ނުލާއި ރީނދޫ އަދި ކަޅުކުލައިގެ ރޮނގުތަކަކުން ކުރެހުން އަޅާފައި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބޮލުގައި ހުންނަ ރޮނގުތައް ހުންނަނީ ކަތިކޮށެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގެ ކުލައަކީ އަޅިކުލައެވެ. އަދި މިކޮތަރިބައިގެ ބުޑުދަށް ހުންނަނީ ރީނދޫ ކުލައިގައެވެ. އަދި ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ނޫކުލައިގައެވެ. ނިގޫފަތުގެ ބޮޑުބައެއް ހުންނަނީ ކަޅުކުލައިގައެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 38 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ދެފަށް ކާޅު

ދެފަށް ކާޅު()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅު ތަކުގެ ތިލަ ހިސާބުގައި ގިނައިން އުޅޭ ކަނޑުކާޅުގެ ބާވަތެކެވެ. ދިވެހިން މަދުމަދުން ކައިއުޅޭ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ ކާޅު ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ދިރުވައިގެން ބޭރުކޮށް އުޅެއެވެ. މިބާވަތުގެ ކާޅު އޭގެ މާހައުލުގައި އުޅޭއިރު ކުލަ ބަދަލު ކުރެއެވެ. ކުލަ ފަނޑުކޮށް ހުންނައިރު ލޮލުގެ ފަހަތުގައި ހުންނަ ގުޅިފައިވާ ދެފަށް ވަރަށް ސާފުކޮށް ފެންނަށް ހުރެއެވެ.

މަހުގެ ކުލައަކީ މުށި ކުލައެކެވެ. ލޮލުގެ ފަހަތުގައި ގުޅިފައިވާ ކަޅުކުލައިގެ ދެފަށް ހުރެއެވެ. މިބާވަތުގެ ކަނޑުކާޅު ބޮޑުވުމުން މިދެފަށް ވަކިވެދެއެވެ. ނިގޫފަތުގެ ކައިރިފަށް ހުންނަނީ ހުދުކުލައިގައެވެ. ނިގޫފަތުގެ ކައިރީގައިވާ ކަށީގެ ވަށައިގެން ކަޅުކުލައިގެ ލަފެއް ހުރެއެވެ. މިލަފުގެ ވަށައިގެން ފަނޑު ނޫކުލައިގެ ފަށެއް ވެސް ހުރެއެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރީގައި 9 ހަރުކައްޓާއެކު 23 ނުވަތަ 24 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރީގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 22 ނުވަތަ 23 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މިމަހަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މިމަަހަށް އިގިރޭސިން ކިޔާ ނަމާ ގުޅުވައިގެން މަހުގެ ހުރި އެންމެ ފާހަގަކުރެވޭ ސިފަޔަށް ވިސްނާ *ދެފަށް ކާޅު* ކިޔާ ނަންދެވިފައިވަނީ އެވެ. މިމަސް އާއްމުކޮށް އުޅެނީ 20 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައި ކުދި އައިން އައިން ހަދައިގެންނެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ މޫދު ފެއްސާއި ގަލު ފެއްސެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 31 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ނިގޫހުދު ކާޅު

ނިގޫހުދު ކާޅު()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި ގިނައިން އުޅޭ ކަނޑުކާޅު އާއިލާގެ މަހެކެވެ. މިއީ ފަތިކޮށް ހުންނަ މަހެވެ. ދިވެހިން އާންމުކޮށް ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫން ކަމުގައި ވިޔަސް މިއީ ކެއުމަށް އެންމެ ރަގަޅު މަހެކެވެ. ފަރުފަޅުތަކުގައި ދާއަޅައިގެންކުރާ މަސްވެރިކަމުގައި މިބާވަތުގެ މަސް ގިނައިން ހިފެއެވެ. މިއީ އައިން ހަދައިގެން ވެސް ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. ދިވެހި މަސްވެރިން އެންމަހަށް ފިލިކުރުމުން ފިލިކާންވެގެން ތޮއްޖެހޭ މަސްތަކުގެ ތެރޭގައި މިބާވަތުގެ ކާޅު ގިނައިން އުޅޭކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. މަހުގެ އަނގަ ކުޑައެވެ. ނިގޫފަތުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ހަނދުފަޅި ބުރަށް ކަފިކޮށެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 27 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. މިމަސް އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ 70 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބު ތަކުގައެވެ. މަހުގެ އާންމު ކާނާއަކީ ކުދި ފަނިފަކުސައެވެ. 
މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރީގައި 9 ހަރުކައްޓާއެކު 23 އާއި 26 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރީގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 23 އާއި 26 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ގަދަ މުށި ކުލައެވެ. ނިގޫފަތުގެ ކުލައަކީ ހުދުކުލަ އެވެ. މިއީ ދެނެގަންނަން ފަސޭހަ ސިފަތަކެއް ހުރިމަހެކެވެ. މިމަހަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މަހުގެ އެންމެ ފާޅުކޮށް ހުންނަ ދެނެގަތުމަށް ފަސޭހަ ސިފައެއް ކަމުގައިވާ ނިގުލުގެ ކުލައަށް ބަލާ *ނިގޫހުދު ކާޅު* ކިޔާފައިވަނީ އެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ރާބުޅާ

ރާބުޅާ()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. ފަރުފަޅުގައި ދާއަޅައިގެންނާއި ފަޅުގެ އުރަހަފަށް ކައިރިން މޫދު ފެހިއަޅައިގެން ރާބުޅާ ބާނާއުޅެއެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެކެވެ. ރާބުޅާ އަކީ މިއާއިލާގައި އެންމެ ގިނައިން އުޅޭ ވައްތަރެވެ. މިބާވަތް އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅޭނީ އެއް އިސްކޮޅަކުން އައިން ހަދައިގެންނެވެ. ރާބުޅާ އެންމެ ބޮޑުވަނީ 27 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.

ރާބުޅާ އަކީ ވަރަށް ފަތިކޮށް ހުންނަ މަހެކެވެ. މަހުގައި ވަރަށް ކުދިކުދި ހުޅުނބު ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑު ބޮލަށްވުރެ ކުރެވެ. މަހުގެ ހުރަހަށް ކަޅުކުލައިގެ 4 ރޮނގު ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫކޮޅުގެ މަތީގަޔާއި ތިރީގައި ކަޅުކުލައިގެ ކުރު 2 ރޮނގު ނުގުޅި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ފެހިކުލައަކަށްދާ ރީނދޫ ކުލައެކެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ ކުލައަކީ ހުދުކުލައެވެ. މަހުގެ ކޮތަރިތަކުގެ ކުލައަކީ އަޅި ކުލައެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތާއި މަހުގެ ދެފަރާތުގައި އެހެނިހެން ކާޅު އާއިލާގެ މަސްތަކެކޭ އެއްގޮތަށް ތޫނު ކުރަގަނޑެއް ހުރެއެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރީގައި 9 ހަރުކައްޓާއެކު 23 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރީގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 20 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ މޫދު ފެއްސެވެ. ކުދި ރާބުޅާ ތިލަފަޅު މަތީގައި ހެދިފައި ހުންނަ ފުންކޮޅުތަކުގައި ގިނަ އަދަދަކަށް އުޅެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ވިލު ކާޅު

ވިލު ކާޅު()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައްޔާއި ފުން ވިލުތަކުގައި އުޅޭ ކަނޑުކާޅު ގެ ބާވަތެކެވެ. މިއީ އިސްކޮޅުން ބޮޑު މަހެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 65 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް ފަރުމަތީގައި އައިން ހަދައިގެން އުޅެއެވެ. މިއީކެއުމަށް ރަގަޅު މީރު މަހެކެވެ. ދިވެހި މަސްވެރިން މަދުމަދުން ދުވާލުގެ ކެޔޮޅުކަމުގައި މިބާވަތުގެ މަސް ބާނައެެވެ. މަހުގެ އާންމު ކާނާއަކީ ގަލުފެއްސާއި މޫދު ފެއްސެވެ. މަހުގެ އަނގަ ކުޑައެވެ. އަދި ނިގޫފަތް ކަފިވެފައި ދެކޮޅު ހުންނަނީ ކުޑަކޮށް ދިގުކޮށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރީގައި 9 ހަރުކައްޓާއެކު 25 އާއި 27 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރީގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 23 އާއި 25 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މިއީ ރީތި ކުރެހުން ތަކެއް އަޅާފައި ހުންނަ މަހެކެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ޒައިތޫނި ކުލައެވެ. މިކުލައިގެ މަތީގައި މުށި ކުލައެއްގެ ރޮނގުތަކަކާއި ތިކިތަކެއް މުޅި މަހުގައި ހުރެއެވެ. ލޮލުގެ ކައިރީގައި ރީނދޫ ކުލައިގެ ލަފެއް ހުރެއެވެ. މިމަހަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މިއީ އާންމު ގޮތެއްގައި ވިލުގައި އުޅޭ ކަނޑުކާޅެއް ކަމުން މިމަހަށް *ވިލު ކާޅު* ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ. ވިލުކާޅު އާންމުކޮށް އުޅެނީ 10 މީޓަރަށްވުރެ ފުން ހިސާބުތަކުގައެވެ. މިބާވަތުގެ ކަނޑުކާޅު އުޅުމަށް ޚިޔާރުކުރަނީ ފުންވިލެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ލައްޖެހި ކާޅު

**ލައްޖެހި ކާޅު** ()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ އުރަފަށުގައްޔާއި ފަރުމަތީގައި އުޅޭ ކަނޑުކާޅުގެ އާއިލާގެ މަހެކެވެ. މިއާއިލާގެ ބައެއް މަހުގައި ރީތި ކުރެހުންތަކާއި ކުލަތައް ހުރެއެވެ. އަނެއްބައި މަސް ފެންނަނީ ފާޅުކަމެއް ނުހުންނަ ކުލައެއްގައެވެ. މިއާއިލާގެ ހުރިހާ މަހެއްގެ ނިގޫކޮޅުގެ ދެފަރާތުގައި ވަރަށް ތޫނުކޮށް ހުންނަ ކުރަގަނޑެއް ނުވަތަ ކަށިތަކެއް ހުރެއެވެ. މިއީ ދާއަޅައިގެން ފަރުމަތިން ހިފާއުޅޭ މަސްތަކުގެ ތެރޭގައި ބައެއް ފަހަރު ފެނިފައި ހުންނަ މަހެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 22 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. މިމަހުގެ ކާނާއަކީ މޫދު ފެއްސާއި ގަލު ފެއްސެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރީގައި 8 ހަރުކައްޓާއެކު 24 އާއި 27 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރީގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 22 އާއި 25 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ހަނދުފަޅި ބުރަށް ކަފިކޮށެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ މުށިކުލަ އެވެ. ކޮތަރިބައި ހުންނަނީ ހަށިގަނޑަށްވުރެ ފަނޑުކުލައެއްގައެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ފަނޑުރޮނގުތަކެއް މަހުގެ ދިގަށްވާގޮތަށް ހުރެއެވެ. ބޮލުގައި ވެސް ފަނޑު ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ.

މަހުގެ މަތީ ކޮތަރިބައިގައްޔާއި ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގެ އެންމެ ފަހަތުން ބުޑުދޮށުގައި ކަޅުކުލައިގެ ދެލައް ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. ކަނޑުކާޅުގެ މިބާވަތަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މިމަހަަށް ކިޔާ ޢިލްމީ ނަމާ، އިގިރޭސިނަމާ އަދި މަހުގައި ހުރި ޚާއްޞަ ސިފަޔަށް ވިސްނާ *ލައްޖެހި ކާޅު* ކިޔާފައި ވަނީ އެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ރޮނގުދެމި ކާޅު

ރޮނގުދެމި ކާޅު() އަކީ ފުޅާ އަދި ފަތި ހަށިގަނޑެއް ލިބިފައިވާ މަހެކެވެ. މަހުގެ އަނގަ ވެސް އެހެނިހެން ކަނޑުކާޅެކޭ އެއްގޮތަށް ކުޑައެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގައި އެންމެ ގިނައިން އުޅޭ އެއްބާވަތުގެ މަސްކަމުގައި ބެލިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް މަހުގައި ފާޅުކަން ބޮޑު ކުލައަކާއި ކުރެހުމެއް ނުހުރުމުގެ ސަބަބުން ގިނަ ފަރާތްތަކަށް މިމަހަށް ސަމާލުކަން ނުދެވޭކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. މިއީ ކެއުމަށް ބޭނުންކުރެވިދާނެ މަހެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 26 ސ.މ އަށެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ 30 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރީގައި 8 ހަރުކައްޓާއެކު 27 އާއި 30 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރީގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 24 އާއި 28 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ހަނދުފަޅިބުރަށް ކަފިކޮށެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ މުށި ކުލައެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި އަޅި ނޫކުލައިގެ ހިމަ ރޮނގުތަކެއް މަހުގެ ދިގަށްވާގޮތަށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބޮލުގައި އޮރެންޖް ކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ފާޅުކޮށް ފެންނަށް ހުރެއެވެ. ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައްޔާއި، ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ގަދަ ނޫކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. 
ކަނޑުކާޅުގެ މިބާވަތަށް ވެސް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މަހުގެ ސިފަތަކުގެ މައްޗަށް ބަލާ މަހުގައި ހުންނަ ރޮނގުތަކަށް ނިސްބަތްވާގޮތަށް މަހަށްކިޔާ އިގިރޭސި ނަމާ ޢިލްމީ ނަމާ ގުޅޭގޮތުން *ރޮނގުދެމި ކާޅު* ކިޔާ ނަންދީފައިވަނީ އެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ތިއްޖެހި ކާޅު

ތިއްޖެހި ކާޅު()ނުވަތަ  () އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ އުޅޭ ކަނޑުކާޅުގެ ބާވަތެކެވެ. މިއީ ރޮނގުދެމި ކާޅާއި ވަރަށް އެއްގޮތް މަހެއް ކަމުގައި ވިޔަސް ދެބާވަތުގެ ތަފާތު ދެނެގަތުމަކީ އުދަގޫ ކަމެއް ނޫނެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ކޮޅުގެ ބައްޓަމާއި، މަހުގައި ހުންނަ ރޮނގުތަކާއި ތިކިތަކުގެ ތަފާތުން މިދެބާވަތް ވަކިކޮށް ދެނެގަނެވޭނެ އެވެ. ދިވެހިން އާންމު ގޮތެއްގައި ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ ވަރަށްވުރެ ކުޑަމަހެއް ކަމުން މިބާވަތުގެ މަސް ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅެނީ ވަރަށް މަދުންނެވެ. ނަމަވެސް މިއީ މީރު މަހެކެވެ. އަދި ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރީގައި 8 ހަރުކައްޓާއެކު 25 އާއި 27 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރީގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 22 އާއި 25 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ކޮޅު ހުންނަނީ ވަރަށް އެއްވަރަކަށެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ މުށިކުލައެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ރޮނގަކަށް ހުންނަ ފަނޑު މުށިކުލައިގެ ކުދި ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބޮލުގައި ނޫކުލައާއި ރީނދޫ ކުލައިގެ ކުދި ތިކިތަކެއް ފާޅުކޮށް ފެންނަށް ހުރެއެވެ. މިއީ އިންޑިޔާ ކަނޑާއި ޕެސިފިކް ކަނޑުގެ ފަރުފަޅުތަކުގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަހަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މަހުގައި ހުންނަ ޚާއްޞަ ސިފަތަކަށް ވިސްނާ *ތިއްޖެހި ކާޅު * ކިޔާފައިވަނީ އެވެ. ތިއްޖެހި ކާޅު އާއްމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ 50 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައި އައިން ހަދައިގެންނެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 18.5 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ދޮންނޫ ކާޅު

250px|thumb|left|ދޮންނޫ ކާޅު
ދޮންނޫ ކާޅު()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގައި އުޅޭ ކަނޑުކާޅުގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ރީތި އެއް ބާވަތެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގައި ގިނައިން އުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. މިބާވަތުގެ ކުދިމަސް ބައިހަދައިގެން މުރަކަތަކުގެ ނިވަލުގައި އުޅެމުންދާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. ދިރޭމަސް ގެންގުޅޭ ފަރާތްތަކުން ވަރަށް ޝައުގުވެރިކަމާއެކު މިމަސް ހޯދާ ގެންގުޅުމަށް ލޯބި ކުރެއެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގައި ވަރަށް މަދުން އުޅޭ ނަމަވެސް އެހާމެ ރީތި މަހަކަށްވުމާއެކު ދިރޭކުދިމަސް ރާއްޖެއިން ބޭރުކުރާ ފަރާތްތަކުން މިމަސް ހިފުމުގައި ވަރަށް ބޮޑު ސަމާލުކަން ދޭންޖެހޭނެއެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ ފަނިފަކުސައެވެ. 

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރީގައި 9 ހަރުކައްޓާއެކު 19 ނުވަތަ 20 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރީގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 18 ނުވަތަ 19 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ވަރަށް ގަދަ ނޫކުލައެކެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ކުލައަކީ ރީނދޫ ކުލައެވެ. މަހުގެ ކޮތަރިތަކުގެ ކައިރިފަށާއި، ނިގޫފަތުގެ މަތީބަޔާއި ތިރީބައި ހުންނަނީ ކަޅުކުލައިގައެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ކަޅުކުލައިގެ ކުރެހުމެއް ހުރެއެވެ. މިމަހަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މިމަހަށް *ދޮންނޫ ކާޅު* ކިޔާފައިވަނީ އެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 31 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ތުނބި

ތުނބި()ނުވަތަ  ()އަކީ ދިވެހި މަސްވެރިން ދަންނަ މަޝްހޫރު މަހެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. ފަރުބޭރުގައި ބޮޑެތި އައިން ހަދައިގެން މިމަސް އުޅެއެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މަހެކެވެ. މަހުގެ އާއްމު ކާނާއަކީ މޫދު ފެއްސާއި ފަނިފަކުސައެވެ. މިއީ ފަރުބޭރުން ފެހިއަޅައިގެންވެސް ބާނާ އަދި ވިއްދާއުޅޭ މަހެކެވެ. ފަޅުތެރޭގައި ދާއަޅައިގެން ކުރާ މަސްވެރިކަމުގައި ވަރަށް ގިނައިން ތުނބި ހިފެއެވެ. މަހުގައި ހުންނަ އެންމެ ފާހަގަ ކުރެވޭ ސިފައަކީ އަނގައިގެ މަތީން ބޮލުގައި ހުންނަ ދަޅެވެ. ކަންފަތްގަނޑު ކުޑައެވެ. މަހުގެ ދެފަރާތުން ފަހަތުކޮޅުގައި ދެކަށި ހުރެއެވެ. މިއީ މިބާވަތުގެ މަސް ހިފާގެންގުޅޭ ފަރާތްތަކުން ވަރަށް ވިސްނަން ޖެހޭ ކަމެކެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރީގައި 6 ހަރުކައްޓާއެކު 27 އާއި 29 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރީގައި 2 ހަރުކައްޓާއެކު 27 އާއި 29 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ  މުށިއަޅި ކުލައެވެ. މަތީބައި ހުންނަނީ ކުލަގަދަކޮށެވެ. މިކުލަ ގަދަ ހިސާބު ހުންނަނީ ނޫކުލައެއްގައެވެ. މަހުގެ ބޮލާއި މުޅި ހަށިގަނޑުގައި މުށިކުލައިގެ ކުދި ލައްތަކެއް ހުރެއެވެ. ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ހުދުކުލައެއްގައެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 55 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. މިބާވަތުގެ ކުދިމަހުގެ ބޯމަތީގައި ދަޅެއް ނުހުރެއެވެ. ތުނބި އާއްމުކޮށް އުޅެނީ 40 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ދަޅުނެތް ތުނބި

ދަޅުނެތް ތުނބި()ނުވަތަ  ( އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުގައި ބޮޑެތި އައިންހަދައިގެން އުޅޭ *ތުނބި* މަހާ ވަރަށް އެއްގޮތް މަހެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން މަދުމަދުން ކައިއުޅޭ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް އައިންހަދައިގެން ބޭރުމަތީ ގައްޔާއި މޫދުގެ ފުން ހިސާބުތަކުގައި އުޅެއެވެ. މިމަހުގެ ކާނާއަކީ ކުދި ފަނިފަކުސައެވެ. މިއީ އައިން ހަދައިގެން އޮއިމައްޗަށް ނުކުމެއުޅޭ ކަނޑުކާޅު އާއިލާގެ މަހެކެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 75 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރީގައި 6ހަރުކައްޓާއެކު 26 އާއި 29 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރީގައި 2ހަރުކައްޓާއެކު 27 އާއި 30 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަރުތާފަތްގަނޑުގައި 17 ނުވަތަ 18 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ބޯކޮޅު ހުންނަނީ ވަށްކޮށެވެ. މަހުގެ ނިގޫކޮޅުގެ ދެއަރިމަތީގައި ތޫނު ދެކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ މުށިކުލައެވެ. މަސް އޭގެ އަމިއްލަ މާހައުލުގައި އުޅޭއިރު މަހުގެ މަތީބައިގެ ކުލައަކީ ނޫއަލި ކުލައެކެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތުގެ ކުލަ ފަނޑުވާނެއެވެ. މިމަހަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މިއީ ތުނބި މަހާ ވަރަށް އެއްގޮތް އެހެނަސް ތުނބީގެ ބޮލުގައި ހުންނަ ފަދަ ދަޅެއް ނުހުންނަ މަހެއް ކަމުން މިމަހަށްކިޔާ އިގިރޭސިނަމާ ވެސް ގުޅޭގޮތުން *ދަޅުނެތް ތުނބި* ކިޔާފައިވަނީ އެވެ. މިމަސް އާންމުގޮތެއްގައި އުޅެނީ 150 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ރަންގެރި

ރަންގެރި()ނުވަތަ  ()ނުވަތަ **ރަންގެރި** މަސް އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުން ގިނައިން ފެންނަ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ މަހެކެވެ. މިއީ ފަތިކޮށް ފުޅާކޮށް ހުންނަ މަހެކެވެ. މަހުގެ އަނގަ ވަރަށް ކުޑައެވެ. ފަރުމަތީގައި ދާޖަހައިގެންކުރާ މަސްވެރިކަމުގައި ރަންގެރި ދަލުގައި ޖެހެއެވެ. އާންމުކޮށް ފެންނަނީ އެކަހެރިކޮށް އުޅޭތަނެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ މޫދު ފެއްސެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 45 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރީގައި 6 ހަރުކައްޓާއެކު 27 އާއި 30 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރީގައި 2 ހަރުކައްޓާއެކު 28 އާއި 30 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ނިގޫކޮޅުގެ ކޮންމެ ފަރާތެއްގައި ތޫނު ދެކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ މުށި އަޅި ކުލައެކެވެ. މަހުގެ ތުނބުން ފެށިގެން ނިއްމަތި ހުންނަނީ ކަޅުކުލައިގައެވެ. އަދި މިއާ ޖެހިގެން ރީނދޫ ކުލައިގެ ފުޅާ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. މިރޮނގު މަހުގެ އަނގައިގެ ތިރީ ކައިރިން ފެށިގެން ލޮލުގެ ދަށްފަރާތަށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ލޮލުގެ މަތި ހުންނަނީ ރީނދޫ ކުލައިގައެވެ. އަދި ކަރުތާފަތުގެ ތިރި ހުންނަނީ ވެސް ރީނދޫ ކުލައިގައެވެ. ނިގޫފަތުގެ ކައިރީގައި މަހުގެ ދެފަރާތުގައި ހުންނަ ކަށިތައް ހުންނަނީ އޮރެންޖް ކުލައިގައެވެ. ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގެ މަތީބައި ހުންނަނީ ރީނދޫ ކުލައިގައެވެ. ތިރީބައި ހުންނަނީ ކަޅުކުލައިގައެވެ. ނިގޫފަތުގެ މަތީ ކައިރިއާއި ތިރީކައިރި ހުންނަނީ ކަޅުކުލައިގައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ވާލަން މަސް

ވާލަން މަސް()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގެ  ބޭރުމަތީގައި ބައިބަޔަށް ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ މަހެކެވެ. މިއީ ދިވެހި މަސްވެރިން ދަންނަ މަޝްހޫރު މަހެކެވެ. ދުވާލު ނަނުފައްތައިގެންކުރާ ކެޔޮޅުކަމުގައި ވާލަން މަސް ބޭނެއެވެ. އަދި މިގޮތުން ފައްތައިގެން އުޅޭއިރު ބޭނުމުގެ އިތުރުން ގައިގެ ކޮންމެވެސް ތަނެއްގައި ބުޅިއަޅައިގަނެގެން ވެސް ނެގިފައި ހުރެއެވެ. މިއީ ބުޅީގައި މޫދުފެހި އަޅައިގެން ވިއްދައިގެން ކުރާ މަސްވެރިކަމުގައި ވެސް ގިނައިން ބޭނޭ މަހެކެވެ. ދިވެހިން މިބާވަތުގެ މަސްކެއުމަށް މާބޮޑު ޝައުގުވެރިކަމެއް ނުހުރެއެވެ. މަހުގެ އަނގަ ވަރަށް ކުޑައެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތުގެ ދެކޮޅު ހުންނަނީ މަހުގެ ފަހަތަށް ނަރުވާއެއްގޮތަށް ދިގުކޮށެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 60ސެންޓި މީޓަރަށެވެ. މަހުގެ ކާނާއަކީ އޮޔާދާ ފަނިފަކުސައެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރީގައި 6 ހަރުކައްޓާއެކު 26 ނުވަތަ 27 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރީގައި 2 ހަރުކައްޓާއެކު 26 އާއި 29 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ދެކޮތަރިބައި ހުޅުވާލާފައި ހުންނައިރު ވަރަށް އުސްކޮށް ހުރެއެެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތިން ނިގޫކޮޅުގައި ތޫނު 4 ކަށި ހުރެއެވެ.

މަހުގެ ކުލައަކީ ވައިލެޓް ކުލައަކަށްދާ މުށިކުލައެކެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ނޫކުލައިގެ ރޮނގުތަކެެއް މަހުގެ ހުރަހަށްވާގޮތަށް ހުރެއެވެ. އަދި މަހުގެ މަތީބައި ގައްޔާއި ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ނޫކުލައިގެ ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ދުންފަތް މަސް

ދުންފަތް މަސް()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގައި ވަރަށް ގިނައިން އުޅޭ ރީތި މަހެކެވެ. ގިނައިން އުޅެނީ 20 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައެވެ. ދުންފަތް މަހަކީ ފަތިހަށިގަނޑެއް ލިބިފައިވާ މަހެކެވެ. މަހުގެ ތުންކޮޅު ހުންނަނީ އޫކޮށެވެ. އަނގަ ވަރަށް ކުޑައެވެ. މިއީ ދިވެހިން އާންމުކޮށް ކައިއުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. މިމަސް 40 ސެންޓި މީޓަރަށް ބޮޑުވާ ކަމަށް ވެއެވެ. މިމަހުގެ އާންމު ކާނާއަކީ މޫދު ފެއްސެވެ. މިއީ ދިރޭމަސް ގެންގުޅޭ ފަރާތްތަކުން ގެންގުޅޭ ހިތްވާ ގިނަ ދުވަހު މަސްޓޭންކުތަކުގައި ގެންގުޅެވޭ މަހެކެވެ. އަދި ރާއްޖެއިން ދިރޭމަހުގެ ގޮތުގައި ގިނައަދަދަަކަށް މިމަސް ބޭރުކުރެއެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮަތަރިބަޔާއި ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައި ހުންނަނީ ވަރަށް އުސްކޮށެވެ. މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރީގައި 4 ހަރުކައްޓާއެކު 27 އާއި 31 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރީގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 22 އާއި 24 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ  ގަދަމުށި ކުލައެވެ. މަހުގެ ހުރަހަށް އޮރެންޖް ކުލައެއްގެ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. މިރޮނގުތައް ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ހުންނަނީ ކެނޑިކެނޑިފައެވެ. މަހުގެ ބޮލުގައި ދޮން ފެހިކުލައަކަށްދާ ކުލައެއްގެ ތިކިތަކެއް ފަނޑުކޮށް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކޮތަރިބައިގައި ރީނދޫ ކުލައިގެ ރޮނގުތަކެއް ހުރެއެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް ޅައިރު ހުންނަނީ ރީނދޫ ކުލައިގައެވެ. އަދި ހުދުކުލައިގެ ގަޅިތަކެއް ދެއަރިމަތީގައި ހުރެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ކަޅު ދުންފަތް މަސް

ކަޅު ދުންފަތް މަސް()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ފަރުފަޅުތަކުގައި އުޅޭ ދުންފަތް މަހުގެ ބާވަތެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް ގިނައިން ފެންނަނީ ފަރުފަޅުތަކުގެ ބޭރުމަތީންނާއި ފަރުމަތީގައި ނިވާލާ މަޑުކޮށް އޮންނަ ހިސާބުތަކުންނެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކެއުމަށް ބޭނުންކޮށް އުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. މަހުގެ ތުންކޮޅު ހުންނަނީ ކޮޅަށް އޫކޮށެވެ. މަހުގެ އަނގަ ކުޑައެވެ. ބުރަކަށިމަތީ  ކޮތަރިބަޔާ ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައި ހުޅުވާލާފައި ހުންނައިރު ވަރަށް ފުޅާކޮށް އުސްކޮށް ފެންނަށް ހުރެއެވެ. މިއީ ފަތި ފުޅާ ހަށިގަނޑެއް ލިބިފައިވާ މަހެކެވެ. މިމަސް އާންމު ގޮތެއްގައި އުޅެނީ 20 މީޓަރަށްވުރެ ތިލަ ހިސާބުތަކުގައެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރީގައި 4 ނުވަތަ 5 ހަރުކައްޓާއެކު 23 އާއި 25 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރީގައި 3ހަރުކައްޓާއެކު 19 އާއި 21 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތިން ނިގޫކޮޅުގައި ހުންނަ ތޫނު ކަށީގެ ކައިރިން މަހުގެ ދެފަރާތުގައި ކުކުޅު ބިސް ބުރަށް ހުންނަ ކެހެރި ލަފެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ގަދަމުށި ކުލައެވެ. މަހުގެ ދެއަރިމަތީގައި ހިމަ ރޮނގުތަކަކާއި ކުދި ތިކިތަކެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ އާންމު ކާނާއަކީ މޫދު ފެއްސެވެ.

މިއީ ދުންފަތް މަހުގެ ބާވަތަކަށް ވެފައި މިބާވަތުގެ މަހަށް ކިޔާ ވަކި ނަމެއް ނެތުމުން މިމަހުގެ ކުލައަށް ބަލާ *ކަޅު ދުންފަތް މަސް* ކިޔާ ނަންދީފައި ވަނީ އެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 18.5 ސެންޓި މީޓަރަށެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ދޮންފައްޓާ ކަނޑުއުނިޔަ

ދޮންފައްޓާ ކަނޑުއުނިޔަ()ނުވަތަ  ()އަކީ ރާއްޖޭގެ ތިލަފަޅުތަކާއި ފަރުމަތީގައި އުޅޭ މަހެކެވެ. މިބާވަތުގެ މަސް ގިނައިން އުޅޭކަމަށް ފާހަގަކުރެވެނީ އަޑީގައި ވެލި ހުންނަ ހިސާބުތަކުގައެވެ. މިއި ދިވެހިން މަދުމަދުން ކައިއުޅޭ މަހެކެވެ. މިމަހުގެ އާޢްމު ކާނާއަކީ އަޑީގައި އުޅޭ ކުދިކުދި ކަކުނި ފާނޑުގެ ސޫތްޕެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ ރިހިކުލައެވެ. މަހުގެ މަތީބައި ހުންނަނީ ނޫކުލައެއްގައެވެ. މަހުގެ ލޮލުން ފެށިގެން ނިގޫފަތާ ހަމައަށް ދިގަށް ފުޅާ ދޮންކުލައިގެ ރޮނގެއް ހުރެއެވެ. މަހުގެ ތުންކޮޅު ހުންނަނީ ކަޅުކުލައިގައެވެ. ނިގޫފަތުގެ ކުލައަކީ ރަން ރީނދޫ ކުލައެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 10 ހަރުކައްޓާއެކު 9މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 3 ހަރުކައްޓާއެކު 7މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކަންފަތްގަނޑާއި ދިމާލުން ބަނޑުދަށް ފަރާތުގައި ހުންނަ ކޮތަރި ދިގެވެ. މަހުގެ ނިގޫފަތް ހުންނަނީ ކަފިވެފައެވެ. މިމަސް އެންމެ ބޮޑުވަނީ 21 ސމ. އަށެވެ. މިމަހަށްކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑް ކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު މަހަށް ކިޔާ އިގިރޭސި ނަމާ ގުޅޭގޮތުން މަހުގެ ސިފަޔަށް ވިސްނާ *ދޮންފައްޓާ ކަނޑުއުނިޔަ* ކިޔާ ނަންދީފައި ވަނީ އެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް
ހަރުފަ ފުންނަ

**ހަރުފަ ފުންނަ**  ()ނުވަތަ  ()އަކީ ވަރަށް އާދަޔާ ޚިލާފު ސިފައަކަށް ހުންނަ ވެންފުންނަ އެކެވެ. މިއީ އާންމުކޮށް ފެންނަ ބާވަތެއް ނޫނެވެ. މިބާވަތުގެ ވެންފުންނަ އުޅެނީ ވެލިގަނޑުގައި ހުންނަ ލޯވަޅުތަކުގައެވެ. މިއީ ދިގުކޮށް ހިމަކޮށް ހުންނަ މަހެކެވެ. މިއީ ދިވެހިން ކައިއުޅޭ މަހެއް ނޫނެވެ. ވުމާއެކު މިބާވަތުގެ މަސްހިފުމަށް ވަކި ޚާއްޞަ މަސްވެރިކަމެއް ނޯވެއެވެ.

މަހުގެ ބުރަކަށިމަތީ ކޮތަރިބައިގައި 11 ހަރުކައްޓާއެކު 99 އާއި 104 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގައި 2 ހަރުކައްޓާއެކު 97 އާއި 104 އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. ކަންފަތް ގަނޑުގައި 10 ނުވަތަ 11 މަޑުކަށި ހުރެއެވެ. މަހުގެ ކުލައަކީ މުށިކުލައެވެ. ބަނޑުދަށް ފަރާތު ކޮތަރިބައިގެ ކުރީކޮޅު ހުންނަނީ ހުދުކުލައިގައެވެ.

މިމަހުގެ ފުރަތަމަ ރިކޯޑެއް ރާއްޖޭގައި ގާއިމްކުރެވުނީ 1988 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައިމަހު މާލޭގެ ފަޅުތެރެއިން ދާގަނޑަކުން ހިފާފައިވާ މިބާވަތުގެ މަހެއްގެ މައްޗަށް ބަލައިގެންނެވެ. މިމަހަށް ކިޔާ ވަކި ޚާއްޞަ ނަމެއް ރިކޯޑްކުރެވިފައި ނެތުމާއެކު، މަހުގެ ސިފަޔަށް ވިސްނާ އަދި މިމަހަށް ކިޔާ އިގިރޭސިނަމާ ގުޅުވައިގެން މިމަހަށް *ހަރުފަ ފުންނަ* ކިޔާފައި ވަނީ އެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް