open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ޢައިޝަތު ޢަލީ މަނިކު

**ޢައިޝަތު ޢަލީ މަނިކު** ( ފީރޯޒް ޢައިސްތު ) އަކީ މޭކަޕްކުރުމުގެ ފަންނުގައި ހޮވާލެވޭ ފަންނާނެކެވެ.

ޢައިޝަތު ޢަލީ މަނިކު ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރީ މާލޭ ހިދާޔާ ސްކޫލުންނެވެ. އޭނާ ކިޔެވި ދުވަސްވަރު އެންމެ ޝައުގުވެރި މާއްދާ އަކީ ކުރެހުމެވެ. ނަމަވެސް އައިސްތުގެ އެންމެ ގަޔާވާ ރޮނގަކީ ފިލްމީ ދާއިރާގެ އެކިއެކި މަސައްކަތްތައް ކުރުމެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ :- 
* މޭކަޕްކޮށްދިނުން
* ކޮރިއޮގްރަފީ ހަދައިދިނުން
* ކޮސްޓިއުމް ހަމަޖައްސައިދިނުން 
* ފިލްމް ޑައިރެކްޓްކުރުން

## މޭކަޕްކޮށްދިނުން
 
މޭކަޕްކޮށްދިނުމުގެ މަސައްކަތް އައިސްތު ފަށާފައިވަނީ 1977 ގައެވެ. އެއީ އޮލިމްޕިއަންސް އަށް އައިސްތު ލަވަކީ ދުވަސްވަރު އެވެ. މޭކަޕްގެ އައިސްތުގެ އުސްތާޛަކީ ސްރީލަންކާގެ ޕްރޮފެޝަނަލް މޭކަޕް އާޓިސްޓެއްކަމަށްވާ ޝެރީން ކިޔާ ބޭކަނބަލެކެވެ. އޭގެ އިތުރުން މޭކަޕްކޮށްދިނުމަށް ދަސްކުރުމުގައި ތަފާތު ފޮތްތަކާއި، ވީޑިޔޯގެ އެހީ އައިސްތު ހޯއްދެވިއެވެ. މޭކަޕްކޮށް ހެދުމުގައި އެންމެ ބޮޑު އެހީތެރިކަމެއް ލިބެނީ އައިސްތުގެ ފިރިމީހާ ހަންނާނު އަދި ދަރިންގެ ކިބައިންނެވެ.

މިހާތަނަށް 40 ދިވެހި ފިލްމަށް އައިސްތު މޭކަޕްކޮށްދީފައިވެއެވެ. ފިލްމް ތަކުގެ އިތުރުން ، ވީޑިޔޯ ލަވަ، ވެޑިންގ ، އިސްތިހާރު، ސްޓޭޖް ޝޯ ތަކަށް ވެސް އައިސްތު މޭކަޕްކޮށްދެއެވެ. އެންމެ އުދަގޫ ފިލްމީ މޭކަޕަކީ އަހުމަދު ނިމާލް ޑައިރެކްޓްކުރި **ހަނދުކޭތަ** ފިލްމްގެ މޭކަޕް ތަކެވެ. 1996 ވަނަ އަހަރު ބޭއްވި ދިވެހި ފިލްމް ފެސްޓިވަލް 2  ގައި ފިލްމް **އެދުވަސް ހިނގައްޖެ** އިން އެންމެ މޮޅު މޭކަޕްގެ މަގާމް އައިސްތު އަށް ލިބފައި ވެއެވެ.

މޭކަޕްކޮށްދޭން ފެށުމުގެ ކުރިން އައިސްތު ކުރި މަސައްކަތަކީ ފެހުމާއި، ލަވަކިޔުމެވެ. އެގޮތުން 2 އަހަރު ދުވަހު އޮލިމްޕިއަންސް ބޭންޑްގައި ލަވަކިޔާފައި ވެއެވެ. ލަވަ ހެދުމުގައި ވެސް އައިސްތު ހަރަކާތް ތެރިވެއެވެ. އެގޮތުން ބައެއް އަލްބަމްތަކަށް ލަވަހަދާދީފައި ވެއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ލަވައެއް ހަދާފައިވަނީ ދިވެހި ފިލްމް **ޒަލްޒަލާ** އަށެވެ.

## އަމިއްލަ ދިރިއުޅުން
 
އުމުރުން 14 އަހަރުގައި އައިސްތު ވަނީ ޒަވާޖީ ހަޔާތެއް ފަށާފައެވެ. ދެވަނަ ކައިވެނީގެ ފިރިމީހާ އަކީ ލަވަކިޔުންތެރިޔާ ޢަބުދުލް ޙަންނާނު މޫސާދީދީ އެވެ. އެދެފަރިންނަށް 5 ކުދިން ލިބިފައި ވެއެވެ. 5 ކުދިން ހަރަކާތްތެރިވަނީ 5 ދާއިރާގައެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
އަނީސާ ޢީސާ

**އަނީސާ ޢީސާ** އަކީ ކުރީގެ ވަރަށް މަޝްހޫރު ނެށުންތެރި އެކެވެ.

## ނަށަން ފެށުން

އަނީސާ ޢީސާ ނެށުމުގެ ތެރެއަށް ވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެންމެ ފުރަތަމަ ބައިސްކޯފް **ފަރީދީ ސިނަމާ** ގައި ހިންދީ ފިލްމްތައް ދައްކަން ފެށި ދުވަސްވަރު އެވެ. އޭރު އޭނާގެ އުމުރަކީ އެންމެ 13 އަހަރު އެވެ. އޭނާ ނަށަންދަސްކުރީ ސިނަމާ އަށް ގޮސް ފިލްމް ބެލުމަށްފަހު، އެނެށުން ހިތަށް ނަގައިގެން ގެއަށް އައިސް އެގޮތަށް ފަރިތަކޮށްގެންނެވެ. އޭރުގެ މަޝްހޫރު ހިންދީ ނެށުންތެރިން ކަމަށްވާ ކުކޫ، ކުމްކުމް މެންގެ ނެށުންތައް ބަލައިގެން އަނީސާ ނަށަން ދަސްކުރިއެވެ.

އަނީސާގެ ނެށުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ތަޢާރަފްކޮށްދިނީ މަރުހޫމް ބެއްޔަ ހުއްތު ހިންގެވި ނަށާ ގުރޫޕަކަށް ވައްދައިގެންނެވެ. އޭރު އޭނާވަނީ ހިންދީ ނެށުންތެރިޔާ ހެލަންގެ ނެށުންތައްވެސް ދަސްކޮށްފައެވެ. ބެއްޔަ ހުއްތުގެ ނަށާ ގުރޫޕްގައި އަނީސާގެ އިތުރުން އުޅުއްވީ ދިއްގާމާގެ ތުއްތު މަނިކު އާއި ދަނޑިގޭ މަރިޔަމް ހަލީލާ، އުލިގަމު ސައީދާ އެވެ. ބެއްޔަ ހުއްތު ގުރޫޕްގައި އުޅުނު ދުވަސްވަރު ޓިކެޓް ވިއްކައިގެން އެކިތަންތަނުގައި ޝޯދީފައި ވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ކޯޒީގެ ކަންމަތި، ލިބަޓީ ތިއޭޓަރު އަދި މެޓްރޯ ތިއޭޓަރު ހިމެނެއެވެ. ބެއްޔަ ހުއްތު ގުރޫޕްގައި 5 އަހަރު އުޅުމަށްފަހު ދެން އަނީސާ ގުޅުނީ މަސްއޮޑި އިބްރާހީމް ފުޅު އުފެއްދި ގުރޫޕް އަކާއެވެ.

ނެށުމާއި އަނީސާ ދުރަށްޖެހިލީ 3 ކުދިން ލިބި އެކުދިންނަށް ވަގުތު ދިނުމަށްޓަކައެވެ. ނަމަވެސް 1990 ވަނަ އަހަރު އެނބުރި މުޖުރާ ޝޯ ތަކުން ނަށަން ފެށިއެވެ. އެއީ ސައިކުރާ ޅަތުއްތު ގެ އެދުމަކަށެވެ. 2 ފިލްމެއްގައި އެކްޓްވެސް ކޮށްފައި ވެއެވެ. މުޖުރާގެ ފަހުން އެސްޓީއޯގެ އަހަރީ ޝޯތަކަށް ވެސް ނަށަން ދަސްކޮށްދީފައި ވެއެވެ.

## އަމިއްލަ ދިރިއުޅުން
 
އަނީސާގެ ހަޔާތުގެ ފުރަތަމަ ބައިވެރިޔަކީ ހެންވޭރުގެ ފުޓްބޯޅަ ޓީމް ރޭޑިއަންޓް ކްލަބްގެ ފުޓްބޯޅަ ތަރި ކޮޕީ ހަނީފް އެވެ. އެދެމަފިރިންގެ ދަރިފުޅަކީ މިހާރުގެ މަޝްހޫރު ފިލްމީ ޑައިރެކްޓަރު އަހުމަދު ނިމާލް އެވެ. ދެވަނަ ކައިވެނީގެ ބައިވެރިޔަކީ މަޝްހޫރު ލަވަކިޔުންތެރިޔާ މަސްޢޫދު މޫސާދީދީ އެވެ. ދަރިފުޅު ލިލީތާ އަކީ ވެސް ލަވަކިޔުންތެރި އެކެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
އަސްލަމް ރަޝީދު

**އަސްލަމް ރަޝީދު** އަކީ ކުރީގެ ފިލްމީ ޕްރޮޑިއުސަރެކެވެ. ޑައިރެކްޓަރެކެވެ. ލަވަ ލިޔުންތެރި އެކެވެ.

## ސްލޭމް ސްޓޫޑިއޯ
 
އަސްލަމްގެ ފިލްމް ކުންފުނީގެ ފަރާތުން އަސްލަމް ރަޝީދު އުފައްދާފައިވާ 26 ފިލްމް ނިކުމެފައި ވެއެވެ. އަސްލަމް ގެ ސްލޭމް ސްޓޫޑިއޯ އިން ތައްޔާރުކުރި 26 ފިލްމްގެ ތެރެއިން 2 ފިލްމް ޑައިރެކްޓްކޮށްފައިވަނީ އަސްލަމް ރަޝީދު އަމިއްލައަށެވެ. އަނެއް 24 ފިލްމް ޑައިރެކްޓްކުރުމުގައި ތަފާތު 14 ޑައިރެކްޓަރުން ހަރަކާތްތެރި ވެފައި ވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި :-

* އީސާ ޝަރީފް
* ޢަބުދުލް ފައްތާހު
* އަހުމަދު ނިމާލް
* ދޮންއަންނާރު އިބްރާހީމް ރަޝީދު
* މުހައްމަދު އަބޫބަކުރު (މާއެނބޫ) 
* ޢާރިފާ އިބްރާހީމް

### ސްލޭމްގެ ފިލްމްތައް
* ނުބީހެންޏާ ކަނޑާހަމަ
* އެދުވަސް ހިނގައްޖެ
* ފަތިސްހަނދުވަރު
* ދައުވާ
* ހިފެހެއްޓުމެއްނެތް ކަރުނަ
* ހުވަފެން
* ސާހިބާ
* ބިރު 
* ހީލަތް
* ނަމޫނާ
* އަޒުމްގެ ކާމިޔާބު
* ޒަޚަމް
* އަރާމަގު ދޮންކަމަނަ - 2002 ( އެންމެ ފަހުން އުފެއްދި ފިލްމް ) 
* ތަމަންނާ ( ނުނިމޭ ) 
* ގަނޑުފެން ( ނުނިމޭ )

ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ޢައިޝަތު ނިޝްއަތު

**ޢައިޝަތު ނިޝްއަތު** އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ. އޭނާއަކީ ފިލްމީ ތަރި އަހުމަދު އިޝާރު ގެ އަނބިމީހާ އެވެ. ނިޝްއަތު ފިލްމީ ދާއިރާއަށް ވަނީ 2007 ވަނަ އަހަރުގެ މޭމަހުގެ ތެރޭގައެވެ. އެއީ އިޝާރު އާއި ކައިވެނި ކުރުމަށްފަހު ގައެވެ. 2009 ގެ އެޕްރީލްގެ ނިޔަލަށް ނިޝްއަތު ވަނީ 2 ކުރު ފިލްމް އަދި 3 ޑްރާމާ ސިލްސިލާ ގައި ހަރަކާތްތެރި ވެފައެވެ. އަދި ފައްތާހު ޑައިރެކްޓްކުރާ **ރާނިޔާ** ކިޔާ ފިލްމަކުން ވެސް ފުރުޞަތު ލިބުނެވެ. ނަމަވެސް އަދިވެސް ރާނިޔާ ނިކުމެފައެއް ނުވެއެވެ. ނިޝްއަތުއަށް އެންމެ ކަމުދާ ތަރިންނަކީ ނިއުމާ، ނާއްކޮ އަދި އައިމިނަތު ޝަރީފް އެވެ.

## ކުޅެފައިވާ ޑްރާމާ ސިލްސިލާ
* ވަފާތެރިނުވެވުނަސް - 2008
* އަސަރުގާ - 2009

ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
މުޙައްމަދު ޙިލްމީ

**މުޙައްމަދު ޙިލްމީ** (ގ.ޑޭޒީފެހި ) އަކީ ހުނަރުވެރި ފަންނާނެކެވެ. ދިވެހި ފިލްމީ މަސައްކަތްތައް ކުރެއްވި އާޓިސްޓެކެވެ. 
މުޙައްމަދު ޙިލްމީ ފުރަތަމަ ކިޔަވާ ވިދާޅުވީ ވަރަށް ތުއްޕުޅު އިރު މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލުންނެވެ. އޭގެ ފަހުން ސްރީލަންކާގެ ކޮލްޕެޓީގައި ހުންނަ މާރޝަލް ޕްރެޕަރޭޓަރީ ސްކޫލުންނެވެ. އޭގެ ފަހުން ޒާހިރާ ކޮލެޖުންނެވެ.

## ބޯޓްދަތުރުކުރުން

ޒާހިރާ ކޮލެޖުން ގްރޭޑް 10 ނިންމުމަށްފަހު ދެން ގުޅިވަޑައިގަތީ ސްރީލަންކާގެ ސޯސަންވިލާގައި ހުންނަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޝިޕިންގ ކުންފުނީގެ މަސައްކަތާއެވެ. އެއީ 1971 ވަނަ އަހަރު ހިސާބުގައެވެ. ފުރަތަމަ އުޅުއްވީ ލޭތުގެ މަސައްކަތް ދަސްކުރެއްވުމަށެވެ. އޭގެ ފަހުން ތަފާތު ބޯޓްފަހަރުގެ އިންޖީނުގެ މަސައްކަތްތަކުގައި ހަރަކާތްތެރިވިއެވެ. އެގޮތުން ތަފާތު 3 ބޯޓެއްގައި 4 އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ހަރަކާތްތެރި ވެލެއްވި އެވެ. އެދުވަސްވަރު ބަރުމާ، ސިންގަޕޫރު އަދި އެހިސާބުގެ އެތެރެވަރީގެ ގައުމުތަކާއި ޔޫރަޕްގެ ގައުމުތަކަށް ދަތުރު ކުރެއްވި އެވެ.

ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާ އާއި ގުޅިވަޑައިގަތީ 1973 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އެންމެ ޝައުގުވެރިވަނީ ފިލްމް، ޑްރާމާ، ޑޮކިޔުމެންޓްރީ ހެދުން، އަދި އެތަކެތި ޕްރޮޑިއުސްކުރުމާއި ޑައިރެކްޓްކުރުމާއި، ވާހަކަ ލިޔުމެވެ. އޭގެ އިތުރުން ޢާންމުންނަށް ޚިދުމަތް ދިނުމަށާއި، ފޮޓޯގްރަފީގެ މަސައްކަތްކުރުން، ޑިމޮކްރަސީ، ރިލޭޝަންޝިޕް، ހިޔުމަން ރައިޓްސް އާއި ބެހޭގޮތުން ލިޔެ ހެއްދެވުމަށް ވެސް ސަމާލުކަން ދެއްވާފައި ވެއެވެ.

## މުނިފޫހި ފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
 
އިގިރޭސި، ސިންގަޅަ، ތަމަޅަ، އަދި ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ހިންދީ ދެނެލައްވާ ޙިލްމީ ވަނީ މުނިފޫހި ފިލުވުމުގެ ދާއިރާ އާއި ގުޅުންހުރި ކޯސްތައް ފުރިހަމަ ކުރައްވާފައެވެ. އެގޮތުން ފުރިހަމަކުރެއްވި ކޯސްތަކުގެ ތެރޭގައި:- 
* 1990- 1991 : ޑިޕްލޮމާ އިން ފިލްމް ޑައިރެކްޝަން - އިންޑިޔާ
* 1998: ޕެއިންޓިންގ ކުރެހުމާބެހޭ ކޯސް – އިންޑިޔާ
* 2001 : ފޮޓޯގްރަފީ އާއި ބެހޭ ކޯސް – އިންޑިޔާ

ފިލްމީ ދާއިރާގައި ވެސް ތަފާތު ރޮނގުރޮނގުން މަސައްކަތް ކުރެއްވި އެވެ. އެގޮތުން:- 
* 1984 : ގައި ނިކުތް ދިވެހި ފިލްމް **ހާލި** ގެ ވާހަކަ، އަދި ސްކްރީންޕްލޭ ލިޔެދެއްވުމުގެ އިތުރުން، އެފިލްމްގެ ކޯޕްރޮޑިއުސަރު އަދި އެސިސްޓެންޓް ޑައިރެކްޓަރު އަކީ ވެސް ޙިލްމީ އެވެ. 
* 1993 : ގައި ނިކުތް ފިލްމް **އިހްސާސް** ގެ ވާހަކަ، ސްކްރީންޕްލޭ، އަދި ކޯ ޑައިރެކްޓަރު އަކީ ވެސް ޙިލްމީ އެވެ. 
* ދިވެހި ފިލްމް ** އަޑުއިވުމުން** ގެ ވާހަކަ، ސްކްރީންޕްލޭ، އަދި ޕްރޮޑަކްޝަން ކޮންސަލްޓަންޓް އަކީ ޙިލްމީ އެވެ. 
* 1994: އެންމެ މޮޅު ސްޕެޝަލް މޭކަޕް – މުޙައްމަދު ޙިލްމީ – އިހްސާސް – ގައުމީ ފިލްމް އެވޯޑް 1

މުޙައްމަދު ޙިލްމީގެ މަންމައަކީ މަޝްހޫރު ޅެންވެރިޔާ ޑޭޒީމާގޭ ފާއިޒާ އެވެ. 1990 ވަނަ އަހަރު ސަންގު މަޖައްލާ ޙިލްމީ މަސްއޫލު ވެރިކަމުގެ ދަށުން ނެރެފައި ވެއެވެ.

ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
އަހުމަދު ޝިހާމް(ނިޔާ)

އަހުމަދު ޝިހާމް ނުވަތަ ނިޔާ (މއ.އަންދާސީގެ) އަކީ ދިވެހި ފިލްމީ ތަރިއެކެވެ.

ނިޔާގެ ފުރަތަމަ މަސައްކަތަކީ 2001 ވަނަ އަހަރު ނިކުތް އޯޑިޔޯ އަލްބަމް ރާސްތާ އެވެ. އެއީ ނިޔާ ޕްރޮޑިއުސްކުރި އަލްބަމެކެވެ. އާންމުންނަށް ފުރަތަމަ ފެނިގެން ގޮސްފައިވަނީ ޢަލީ ރަމީޒްކިޔާފައިވާ **އެދިހުރި ހިތަކުން** މިލަވައިން ފިލްމީ ބަތަލާ ޝަޒުނާ އާއެކުގައެވެ. ނިޔާވަނީ މަލްޓިމީޑިޔާ، ޑައިރެކްޝަން އަދި އެނިމޭޝަންގެ ދާއިރާއިން އިންޑިޔާގައި މަތީ ތައުލީމް ޙާޞިލްކޮށްފައެވެ.

ނިޔާ އަކީ ޕްރޮޑިއުސަރެކެވެ. ޑައިރެކްޓަރެކެވެ. އަދި އެކްޓަރެކެވެ.

## ކުޅެފައިވާ ފިލްމްތައް
 
* ގާރލް ފްރެންޑް
* ރައުލް 1
* ރައުލް 2

ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ހެޕީ ބާތުޑޭ (ފިލްމް)

ހެޕީ ބާތުޑޭ އަކީ އެންޝޯންޓާ މޯލްޑިވްސް ފިލްމް އެވޯޑްގެ އެންމެ މޮޅު ފިލްމެވެ. ލިބިފައިވާ އެވޯޑްތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ.

* އެންމެ މޮޅު ފިލްމް - **ހެޕީ ބާތުޑޭ (ފިލްމް)** - ޑާރކްރެއިން އެންޓަޓެއިންމެންޓް
* އެންމެ މޮޅު ޑައިރެކްޓަރ - މުއުމިން ފުއާދު - **ހެޕީ ބާތުޑޭ (ފިލްމް)** - ޑާރކްރެއިން އެންޓަޓެއިންމެންޓް
* އެންމެ މޮޅު އޮރިޖިނަލް ސްކްރީންޕްލޭ - މުއުމިން ފުއާދު **ހެޕީ ބާތުޑޭ (ފިލްމް)** - ޑާރކްރެއިން އެންޓަޓެއިންމެންޓް
* އެންމެ މޮޅު ބަތަލް - ޔޫސުފް ޝަފީޢު - **ހެޕީ ބާތުޑޭ (ފިލްމް)** -  ޑާރކްރެއިން އެންޓަޓެއިންމެންޓް
* އެންމެ މޮޅު އެޑިޓިންގ - ޢަލީ ޝިފާޢު - **ހެޕީ ބާތުޑޭ (ފިލްމް)** - ޑާރކްރެއިން އެންޓަޓެއިންމެންޓް
* އެންމެ މޮޅު ސިނެމެޓޮގްރަފީ - މުއުމިން ފުއާދު - **ހެޕީ ބާތުޑޭ (ފިލްމް)** - ޑާރކްރެއިން އެންޓަޓެއިންމެންޓް
* އެންމެ މޮޅު ކޮސްޓިއުމް ޑިޒައިނަރ - އިބްރާހީމް ޢަލީ /އާމިނަތު ޙަސަން - **ހެޕީ ބާތުޑޭ (ފިލްމް)** - ޑާރކްރެއިން އެންޓަޓެއިންމެންޓް
* އެންމެ މޮޅު އާޓް ޑައިރެކްޓަރ - ޢަލީ ޝިފާޢު / މުއުމިން ފުއާދު - **ހެޕީ ބާތުޑޭ (ފިލްމް)** - ޑާރކްރެއިން އެންޓަޓެއިންމެންޓް
* އެންމެ މޮޅު އޮރިޖިނަލް ލަވަ - މުހައްމަދު ފުއާދު - ލަވަ: އަމާރު ފިލްމް: - **ހެޕީ ބާތުޑޭ (ފިލްމް)** - ޑާރކްރެއިން އެންޓަޓެއިންމެންޓް
* އެންމެ މޮޅު ސައުންޑް މިކްސިންގ - ޢަލީ ޝިފާއު - **ހެޕީ ބާތުޑޭ (ފިލްމް)** - ޑާރކްރެއިން އެންޓަޓެއިންމެންޓް
* އެންމެ މޮޅު ސައުންޑް އެޑިޓިންގ - ޢަލީ ޝިފާޢު / މުއުމިން ފުއާދު - **ހެޕީ ބާތުޑޭ (ފިލްމް)** - ޑާރކްރެއިން އެންޓަޓެއިންމެންޓް
* އެންމެ މޮޅު އޮރިޖިނަލް ސްކޯރ - ޝާޒް ސައީދު / ބާސިތު ސަޢީދު - **ހެޕީ ބާތުޑޭ (ފިލްމް)** - ޑާރކްރެއިން އެންޓަޓެއިންމެންޓް

ޤިސްމު:ދިވެހި ފިލްމް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
ހިތް ރޮއްވާނުލާ (ފިލްމް)

ޤިސްމު:ދިވެހި ފިލްމް
ޤިސްމު:ދިވެހި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ދާއިރާ
2008

2008 ވަނަ އަހަރު އަކީ 21 ވަނަ ގަރުނުގެ 08 ވަނަ އަހަރެވެ.

## ޙާދިސާތައް

### ނޮވެމްބަރު
11 ނޮވެމްބަރު -ދިވެހިރާއްޖެ:- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހުރިއްޔާ ކަމުގެ މަގާމުގެ ހުވާ ރައީސުލްޖުމްހުރިއްޔާ އަލްފާޞިލް މުހައްމަދު ނަޝީދު ކުރެއްވިއެވެ.

## އުފަންވެވަޑައިގަތް ބޭފުޅުން

## އަވަހާރަވި ބޭފުޅުން
ޢަލީ ޚަލީލް

ޑރ ޢަލީ ޚަލީލް (ގ.އުތުރުގެ) އަކީ އިންޓަނޭޝަނަލް ރިލޭޝަންގެ ރޮނގުން ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލްކޮށްފައިވާ ފަރާތެކެވެ.  ޑރ ޢަލީ ޚަލީލް ޕީއެޗްޑީ ހެއްދެވީ ނިޔުޒިލޭންޑްގެ ޔުނިވަސިޓީ އޮފް ކެންޓަބަރީ ގައެވެ. މާސްޓަރސް ޕޮލިޓިކަލް ސައިންސްގެ ރޮނގުން ހައްދަވާފައިވަނީ އޮސްޓްރޭލިޔާގެ ނޯރތު ކްއީންސްލޭންޑް ގައި ހުންނަ ޖޭމްސް ކޫކް ޔުނިވަސިޓީގައެވެ. ދުނިޔޭގެ އިޖުތިމާޢީ ތަރައްގީގެ ބައްދަލުވުމަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅި ރިޕޯޓް 1995 ވަނަ އަހަރު ތައްޔާރުކުރެއްވީ ޑރ ޢަލީ ޚަލީލް އެވެ. 1984 ން ފެށިގެން ޑރ ޢަލީ ޚަލީލް އަކީ އިންޓަނޭޝަނަލް ރިލޭޝަންގެ ދާއިރާގައި މަސައްކަތް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ފަރާތެކެވެ. މިނިސްޓްރީ އޮފް ފޮރިން އެފެއާޒް ގެ ޑެޕިއުޓީ ޑިރެކްޓަރުކަން ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
އިބްރާހީމް ނާޝިދު

ޑރ އިބްރާހީމް ނާޝިދު(ގ.ކެނެރީގެ)(ނާޝް) އަކީ އިންޖިނޭރިންގ ދާއިރާ އިން ޕީއެޗްޑީ ޙާޞިލްކޮށްފައިވާ ފަރާތެކެވެ. އޭނާ ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރެއްވީ އިގިރޭސި ވިލާތުގައެވެ. މިއީ މިހާރުގެ ރައީސް މުޙައްމަދު ނަޝީދުގެ ބޭބެ އެވެ.

ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ބައްޗަން ޚާންދާން

**ބައްޗަން ޚާންދާން** ނިސްބަތްވަނީ އަމީތާބް ބައްޗަން ގެ ބައްޕަ ހަރިވާންސް ރާއީ ބައްޗަން އަށެވެ. މިޚާންދާންގެ މިވަގުތު ދުނިޔޭގައި ހުރި އެންމެ އިސް ފަރާތަކީ ފިލްމީ ތަރި އަމީތާބް ބައްޗަން އެވެ. މިޚާންދާން އަށް ނިސްބަތްވާ ފަރާތްތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ. 
* ހަރިވާންސް ރާއީ ބައްޗަން : އަމީތާބް ގެ ބައްޕަ
* ތެޖީ ބައްޗަން : އަމީތާބްގެ މަންމަ 
* އަމީތާބް ބައްޗަން
* ޖަޔާ ބަދޫރީ : އަމީތާބްގެ އަންހެނުން
* އަބީޝެކް ބައްޗަން : އަމީތާބްގެ ފިރިހެން ދަރިފުޅު
* އައިޝްވާރިޔާ ރާއީ : އަބިޝެކްގެ އަންހެނުން
* ސްވޭތާ ބައްޗަން : އަމީތާބްގެ އަންހެން ދަރިފުޅު
* ނިޚިލް ނަންދާ : ސްވޭތާގެ ފިރިމީހާ

ޤިސްމު:ހިންދީ ފިލްމީ ތަރިން
އާބާދީއަށް ބަލައިގެން ތަރުތީބު ކުރެވިފައިވާ ޤައުމުތަކުގެ ލިސްޓު 2005

މި ޞަފްޙާގައި މިވަނީ އާބާދީއަށް ބަލައިގެން ތަރުތީބު ކުރެވިފައިވާ ޤައުމުތަކުގެ ލިސްޓެކެވެ. މި ލިސްޓު ހެދިފައިވަނީ އެއްމެ ފަހުގެ ރަސްމީ ހިސާބުތަކަށް ބަލައިގެންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެކި ޤައުމުތަކުގެ ޢަދަދު ނެގިފައިވަނީ އެކި ދުވަސްވަރު ކަމަށްވާތީ ތަފާތެއް ހުރުމަކީ އެކަށީގންވާ ކަމެކެވެ.

މި ލިސްޓުގައި ހިމެނިފައިވަނީ އ.ދ. އިން ޤަބޫލު ކުރާ ޤައުމުތަކާއި ޓެރިޓަރީގެ އިތުރުން ޤަބޫލުނުކޮށް އަދި އޮތް 7 ތަނެކެވެ.

## އާބާދީއަށް ބަލައިގެން ތަރުތީބު ކުރެވިފައިވާ ޤައުމުތަކުގެ ލިސްޓު

Population of Countries, list by
ޤިސްމު:އާބާދީ
ޤިސްމު:Demography

## އަދި އިތުރަށް ބައްލަވާލައްވާ
* އާބާދީއަށް ބަލައިގެން ތަރުތީބު ކުރެވިފައިވާ ޤައުމުތަކުގެ ލިސްޓް 1907
* އާބާދީއަށް ބަލައިގެން ތަރުތީބު ކުރެވިފައިވާ ޤައުމުތަކުގެ ލިސްޓް 2005
* List of regional organizations by population
* އާބާދީ އަށް ބަލައިގެން ތަރުތީބު ކުރެވިފައިވާ ކޮންޓިނެންޓް ތަކުގެ ލިސްޓް
* List of countries by population density
* Lists of countries in various regions by populations:
** އެފްރިކާ
** އެމެރިކާސް
*** ކެރީބިއަން އައިލެންޑްސް
*** ލެޓިން އެމެރިކާ
*** ނޯތް އެމެރިކާ
*** ސައުތު އެމެރިކާ
** އަރަބިކަރަ
** އޭޝިއާ
*** އީސްޓް އޭޝިއާ
*** އީސްޓް އޭޝިއާ އަދި ސައުތު އީސްޓް އޭޝިއާ
*** ސައުތު އީސްޓް އޭޝިއާ
** ކޮމަންވެލްތް އޮފް ނޭޝަންސް
** ޔޫރަޕް
*** ޔޫރަޕިއަން ޔޫނިއަން މެމްބަރ ސްޓޭޓްތައް
** މެދު އިރުމަތި
** އޯޝޭނިއާ 
* ދީންތަކުގެ އާބާދީ ލިސްޓް
* ދުނިޔޭގެ އާބާދީ
* ހިޔުމަން ޖިއޯގްރަފީ

## External links
* United Nations Analytical Report for the 2004 revision of World Population Prospects - includes details of methodology and sources used for the population estimates above.
* Population clocks & projected growth charts for all countries

## ރިފަރެންސް
ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ

**ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ  (ޅެން)**

ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ މިޢީ ދިވެހި ޅެންވެރިކަމުގެ ތެރޭގައި ވަރަށަ އަގުބޮޑު ޖަވާހިރެކެވެ. ދިވެހިޅެންތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ މަތީ ފެންވަރުގެ ޅެމެކެވެ. މިޅެން ހައްދަވާފައިވަނީ އައްމަރުހޫމު ހުސައިން ސަލާހުއްދީނެވެ. މިޅެން ކިޔުއްވާ ފައިވަނީ ނައިފަރު ދޮހޮއްކޮއެވެ. މިތަނުގައި މިޅެން ނަކަލުކޮށްލާނަމެވެ.

ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ ދަރާ ވާ ހިނދު ދުނިޔެއިން

ބާރަކާ މީހަކުގެ ނުމެލައި އާރަކަށް މާމުއި ފެތޭތީއޭ

(ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ)

ޅަ ފިސާރި މަގޭ ރަންކޮޅާ މަ ފިސާރި ތެދެއް ބުނަންހޭ  × 2

އަފިލާ ގަސްގަހުގެ ކުރިޔަށް ކަފިހި ބޮލި މަސްލާ ދުވާތީއޭ

(ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ)

(ދަރާ ވާ ހިނދު ދުނިޔެއިން

ބާރަކާ މީހަކުގެ ނުމެލައި އާރަކަށް މާމުއި ފެތޭތީއޭ

ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ)

އަޚު މަގޭ ހެޔޮ ކަތުންނޭ ތަހުވާވެ އަނާ ބުނަންހޭ × 2

ބަޚުތު ޖަމާލު ހެދި ފަދަ ތަޚުތެއް މަތީގާ ނިދީތީއޭ

(ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ ދަރާ ވާ ހިނދު ދުނިޔެއިން)

މިލަކުން މަގޭ މިތުރާ ތިލަވާ ޅެން ބަހުން ބުނަންހޭ × 2

ކިލަނބުނާގައި މަތިން ދޮޅު ބިލަކަޅު ކަނޑުމަސް ފުމޭތީއޭ

(ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ ދަރާ ވާ ހިނދު ދުނިޔެއިން

ބާރަކާ މީހަކުގެ ނުމެލައި އާރަކަށް މާމުއި ފެތޭތީއޭ

ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ)

ނަނާ ތެދެކޭ ކަތުންނޭ ވަނާޖިދުވާ ވަރެއްހޭ × 2

އާނުގެ އަޑިން ދިރޭ ރަހަ ބާނިލާ ކެކިގެން އަރާތީއޭ

(ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ ދަރާ ވާ ހިނދު ދުނިޔެއިން)

ރޯދީނޭ އައްސަވާށޭ ދޯ ނުވާ މީ ބަހެކޭ × 2

ގޯތި ތެރެއިން ޖަވާހިރު ކޯދުލާ ފޮޅިގެން އަރާތީއޭ

(ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ ދަރާ ވާ ހިނދު ދުނިޔެއިން

ބާރަކާ މީހަކުގެ ނުމެލައި އާރަކަށް މާމުއި ފެތޭތީއޭ

ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ)

އަސްތާ ތެދެކޭ ކަތުންނޭ ގަސްތުން އިނދެފާ ބުނަންހޭ × 2

އަސްތާ އަޅުގަނޑު ދުށީމޭ ރަސްދަނބުރުކަކު އެތް ފޮޅޭތީއޭ

(ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ ދަރާ ވާ ހިނދު ދުނިޔެއިން)

ދަތިނުވެ ނިދުމަށް މަ އޮއްވާ ލަތިދީ މިތުރާ މަގޭގައި × 2

އަފިލާއެއް ނެތި މިތާގައި ގަތިނުއޮޅިފައި ނަންނުދާތީއޭ

(ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ)

ތަފާތެއް ނުވެ ހުރެފައި ބަފާ ގާތުގަ ބުނަންތާ × 2

ލަފާކަމަކަށް ވެދާނޭ އޭ ޚަފާ މާރިނދަ ގޮވާތީއޭ

(ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ ދަރާ ވާ ހިނދު ދުނިޔެއިން

ބާރަކާ މީހަކުގެ ނުމެލައި އާރަކަށް މާމުއި ފެތޭތީއޭ

ނަނާ ހުވަފެން ދުށީމޭ)
udeylia 16:07, 6 ޑިސެމްބަރު 2009 (UTC)
ބޮޑީ މާސް އިންޑެކްސް

ބޮޑީ މާސް އިންޑެކްސް() އަކީ ބަރުދަނާއި އިސްކޮޅަށް ބަލައިގެން ކާނާ ލިބުނު މިންވަރު ދެނެގަންނަށް ބޭނުންކުރާ މިންގަނޑެކެވެ. ބޮޑީ މާސް އިންޑެކްސް 18.5 އަށްވުރެ ދަށްނަމަ، ދިގުމުއްދަތެއްގައި ކާނާ ނުލިބި ނުވަތަ ނުކައި ހުރިކަމުގައި ބެލެވެއެވެ. 
ކުޑަކުދިންނަށް ފުދޭވަރަށް ކާނާ ލިބުނުތޯ ބަލަނީ 3 މިންގަނޑަކުންނެވެ. އެއީ:- 
* އުމުރާ އެކަށީގެންވާ ވަރަށްވުރެ އިސްކޮޅުން ކުރުވުން (): މިމިންގަނޑުން ދައްކައިދެނީ ދިގު މުއްދަތެއްގައި ފުދޭ ވަރަކަށް ކާބޯތަކެތި ބޭނުންކުރެވިފައި ނުވާކަމެވެ. 
* އިސްކޮޅާއި އެކަށީގެންވާ ވަރަށްވުރެ ބަރުދަން ލުއިވުން() : މިމިންގަނޑުން ދައްކައިދެނީ ކުރު މުއްދަތެއްގައި ފުދޭ ވަރަކަށް ކާބޯތަކެތި ބޭނުންކުރެވިފައި ނުވާކަމެވެ. 
* އުމުރާ އެކަށީގެންވާ ވަރަށްވުރެ ބަރުދަން ލުއިވުން (): މިމިންގަނޑުން ދައްކައިދެނީ ސްޓަންޓިން އާއި ވޭސްޓިން ވެސް ހިމެނިގެން ކާނާ ލިބިފައިވާ ވަރު މަދުވެފައިވާ ކަމެވެ. 

## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ކާބޯތަކެތީގެ އަންބަލަން

ކާބޯތަކެތީގެ އަންބަލަން() އަކީ ކާނާގެ ތަފާތު ވައްތަރުތަކާއި އެއިން ލިބޭ ފައިދާގެ މައްޗަށް ބަލައިގެން ކާބޯތަކެތި ވަކި ގިންތިތަކަށް ބަހާލައިގެން ރާވާލުމުން އުފެދޭ ކާބޯތަކެތީގެ ފުންޏެކެވެ. މިފަދަ އަންބަލަން އެއްގެ ބޭނުމަކީ ކާބޯތަކެތި ހޯދާ މީހާއަށާއި، ތައްޔާރުކުރާމީހާއަށް ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ގޮތަށް ކާނާ ތައްޔާރު ކުރުމުގައި ތަކެތި އިޚްތިޔާރުކުރަން ފަސޭހައިން އެނގޭނެ ގޮތަކަށް ކުރެހުމަކުން ދައްކާލުމެވެ. އެހެންކަމުން ކެއިންބުއިމުގެ ކަންތައް ފަސޭހައިން ދެނެގަތުމުގައި ކާބޯތަކެތި ވަތްގަނޑުތަކަކަށް ބަހާލަން ޖެހެއެވެ. އެއީ ބައެއް ތަކެއްޗަކީ ހަށިގަނޑު ބިނާކޮށް ދުޅަހެޔޮކަންމަތީ ބެހެއްޓުމަށް ބޭނުންވާ ތަކެއްޗެވެ. އަނެއްބައި ތަކެއްޗަކީ ހަށިގަނޑު ހިންގުމަށާއި، ހަށިގަނޑުން ކަންތައްތަކެއް ހާޞިލްކޮށް ގަތުމަށް ބޭނުންވާ ހަކަތަ ލިބިގަތުމަށް ބޭނުންވާ ތަކެއްޗެވެ. އަދި އަނެއްބައި ތަކެއްޗަކީ ބަލިތަކުން ހަށިގަނޑު ދިފާޢުވުމުގައި ގުނަވަންތަކުން ކުރާ މަސައްކަތްތައް ފަހިކޮށްދިނުމަށް ބޭނުންވާ ތަކެއްޗެވެ. މީގެ ތެރެއިން ބައެއް ވައްތަރުގެ ކާނާ ޖެހޭނީ އެހެން ވައްތަރަށްވުރެ މަދުން ނުވんｂｆｙｔｖｔｒｘｄｃｂｆｔｙｈ、、、、 މިއިން ކޮންމެ ވައްތަރަކުން ވަކި މިންވަރެއް ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ ކޮއްތުގައި ހިމަނަން ޖެހެއެވެ. ކާބޯތަކެތީގެ އަންބަލަން ބަހާލެވިފައިވަނީ މިދެންނެވި އުޞޫލުން ބަހާލެވޭ ކާބޯތަކެތި ހިމެނޭގޮތުންނެވެ.

## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ކްލޮރިން

ކްލޮރިން() އަކީ އިންސާނުންނާއި ޖަނަވާރުންނަށް ވަރަށް މުހިއްމު މަޢުދަނެކެވެ. ހަށިގަނޑުގައި ކްލޮރިން މަސައްކަތްކުރަނީ ކްލޮރައިޑް ގެ ގޮތުގައެވެ. ބޮޑުމީހެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި އެވްރެޖް ގޮތެއްގައި 115 މިލިގްރާމް ގެ ކްލޮރައިޑް ހުރެއެވެ. ކްލޮރިން އަކީ ވެސް ކަރައިވަރު ގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މުހިއްމު ބައެކެވެ. ކްލޮރައިޑް ހައިޑްރިޖަން އާއި އެކުވުމުން ހައިޑްރޯކްލޮރިކް އެސިޑް އުފެދެއެވެ. މިއަށް ސްޓޮމަކް އެސިޑް އޭ ވެސް ކިޔައެވެ. 
ހަށިގަނޑުގައި ބޭނުންކޮށް ބާކީވެފައި ހުންނަ ކްލޮރައިޑް ފަހަރުވާ އާއި އެކުގަޔާއި، ހަށިގަނޑުން ހިއްލާ ދަލާއެކު އަދި ނަޖިހާއެކު ހަށިގަނޑުން ބޭރުވެގެން ދެއެވެ. މިގޮތުން ފަހަރުވާ އާއެކު ކްލޮރިން ބޭރުވަނީ، ކެއުމުގައި ބޭނުންކުރާ ލޮނު އާދަޔާ ޚިލާފަށް ގިނަވުމުންނާއި، ވިޓަމިން ޑީ މަދުވުމުންނާއި، އަދި ތަފާތު ސަބަބުތަކާހުރެ ފުރަމޭ ހަލާކުވެފައި ހުރުމުންނެވެ. އަދި ގުރުދާގެ ބަލި މީހުންނާއި، ނިއުމޯނިޔާ ބަލީގެ ކުރީކޮޅު ގައްޔާއި، ކެންސަރު އަދި ގޮހޮރުގައި ވައިހެދުން، ފަދަ ބައްޔެއް ދިމާވެއްޖެނަމަ، ހަށިގަނޑުން ކްލޮރައިޑް މަދުވާނެއެވެ. 
ކްލޮރައިޑް ހަށިގަނޑުން މަދުވުމުން ޖެހޭ ބަލިތައް ވަރަށް މަދެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ފަހަރަށް އަލްކަލޯސިސް ކިޔާ ބައްޔެއް ޖެހެއެވެ. މިބަލިޖެހެން ދިމާވަނީ ގިނަ އަދަދެއްގެ ސޯޑިއަމް ހަށިގަނޑުން ބޭރުވާން ދިމާވެއްޖެ ހާލަތެއްގައެވެ. މިސާލަކަށް އާދަޔާ ޚިލާފަށް ހަށިގަނޑުން ދާހިއްލުން، ގިނަ އަދަދަކަށް ހޮނޑުލެވުން ނުވަތަ ބޭރަށްހިންގުން ފަދަ ކަމެއް ދިމާވުމުންނެވެ. މިބަލީގެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ވަރުދެރަވުން، ކާހިތްނުވުން، ނިދިމަދުވުން، ގައިބާރުދެރަވުން ހިމެނެއެވެ. 
ހަށިގަނޑުގައި ކްލޮރައިޑް ހުންނަންވާ ވަރަށްވުރެ ގިނަވަނީ ކެއުމުގައި ޕޮޓޭސިއަމް ކްލޮރައިޑް އަދި ލޮނު ގިނައިން ހިމެނޭ ކާނާ ކެއުމުންނެވެ. މިގޮތުން ދިމާވާ މައްސަލަތަކުގެ ތެރޭގައި، ލޭމައްޗަށްދިއުން ހިމެނެއެވެ. އަދި މާބަނޑު މީހުންނާއި، ގުރުދާގެ ބަލިތަކުގެ މީހުންނާއި، ހިތުގެ ބަލީގެ މީހުންގެ ލޭގެ ޕްލާޒްމާ ގައި ކްލޮރައިޑް ހުންނަވަރު މަތިވާނެއެވެ. 
އާންމު ކާބޯތަކެތީގެ ތެރެއިން ސޯޑިއަމް ގިނައިން އެކުލެވޭ ކާބޯތަކެތީގައި ކްލޮރިން ވެސް ގިނައިން އެކުލެވޭނެ އެވެ. މިގޮތުން ކްލޮރިން ހިމެނޭ ބާވަތްތަކުގެ ތެރޭގައި، ލޮނު، ކަމީރު، ޗީޒް، އެއްގަމު މަސް، ޒައިތޫނި، އަދި ޕާން ހިމެނެއެވެ. 
ކްލޮރިންގެ ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަކި ކެލަމިން (ދުވަހެއްގައި ކެއުމަށް ލަފާދޭ މިންވަރު) އެއް ނޯވެއެވެ. ދުވަހެއްގެ ބޮޑުމީހެއްގެ ކެއުމުގައި 750 މިލިގްރާމްގެ ކްލޮރިން ހިމެނޭނަމަ ރަގަޅުވާނޭ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ގިނަ މީހުންގެ ދުވަހެއްގެ ކެއުމުގައި 7000-3500 މިލިގްރާމް އާއި ދޭތެރޭގެ އަދަދަކަށް ކްލޮރިން ހިމެނެއެވެ. 
## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ކަރައިވަރު

ކަރައިވަރު() އަކީ ހަށިގަނޑުގެ އެތެރޭގައި ދައުރުވާ ކަރަންޓްގެ އޮއިވަރު އެވެ. މިއޮއިވަރުގައި ވަނީ ޕޮޓޭސިއަމް، ސޯޑިއަމް، އަދި ކްލޮރައިޑް އެވެ. ޕޮޓޭސިއަމް، ސޯޑިއަމް، އަދި ކްލޮރައިޑް އަކީ ކަރަންޓް ދަތުރުކުރާ 3 މާއްދާ އެވެ. ކަރައިވަރު އުފެދެނީ ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ޕޮޓޭސިއަމް އާއި ސޯޑިއަމް، ދިރު ތަކުގެ ތުނާލިން ނުވަތަ ބޭރުދުލިފަށުގެ ތެރެއިން ދެކޮޅަށް ފޭދެން ފެށުމުންނެވެ. ޕޮޓޭސިއަމް އާއި ސޯޑިއަމް ފެނަށް ގިރުމާއެކު، މިދެވައްތަރުގެ މޮލާރި އިން ކެރެވި() އެއް ދޫވެ(ބޭރުވެ) ޕޮޒިޓިވް ޗާރޖް ވެދެއެވެ. މީގެ އިތުރަށް ކްލޮރައިޑް ގިރުމާއިއެކު، އޭގެ މޮލާރި އާއި ކެރެވި އެއް ގުޅި ނެގެޓިވް ޗާރޖް ވެދެއެވެ. ޕޮޒިޓިވް ޗާރޖްވެފައިވާ ކެރެވި އަބަދުވެސް ދަތުރުކުރާނީ ނެގެޓިވް  ޗާރޖްވެފައިވާ ކެރެވި އާއި އެކުގައެވެ. އެހެންކަމުން މިމާއްދާތައް ވަނީ ލާމެހިފައެވެ. 
ހަށިގަނޑުގެ އެތަންމިތާގައިވާ ދިޔަތަކުގައި ކަރައިވަރު ހިމެނެއެވެ. އޭގެތެރޭގައި ލޭ، ލިމްފް ގޮށް ތަކުގައިވާ ލޮނދިތަކުގަޔާއި، ދިރުތަކުގެ އެތެރޭގައި އަދި ދިރުތަކުގެ ބޭރުގައިވާ ދިޔަ ތައް ހިމެނެއެވެ. އަދި މިތަންތާގެ ތެތްކަމުގެ މިންވަރު ހިފަހައްޓައިދެނީ ވެސް ކަރައިވަރު އެވެ. 
ކަރައިވަރު އަކީ ހަށިގަނޑުގެ ތެރޭގައި ވަރަށް ގިނަ ކަންތައްތައް ކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އޭގެތެރޭގައި ހަށިގަނޑުގެ ތެރޭގައި އުފެދޭ ފެނާއި، އެތެރެވާ ފެން ރަމަތަކޮށް ކޮންޓްރޯލް ކުރުން ހިމެނެއެވެ. އަދި ގައިގެ މަސްފަށަލަތަކަށް ބޭނުންވާ ހިނދު ކުރުގަޅުވާދީ، ހިތުގެ މަސް ފަށަލަތަކަށް ފެން ފޯރުވައިދީ، ހަށިގަނޑު ހަމައަކަށް އަޅުވާލުމަށް މިބައި އެހީތެރިވެދެއެވެ. ހަށިގަނޑުގެ އެތަން މިތަނަށް އައިސް ގޮސްވާ ސިގުނަލް ދަތުރުކުރާ މަގު ގުޅުވައިދެނީ ވެސް ކަރައިވަރު އެވެ. ނާރު ތަކުގެ ދިރުތަކުގެ ތެރެއަށް ސޯޑިއަމް ވަނުމާއި، ޕޮޓޭސިއަމް ނިކުތުމުގައި ކަރަންޓް ކޮޅެއް އުފެދި، ނާރު ދިރުތަކުން މިކަރަންޓް ކޮޅު ދަތުރުކުރެއެވެ. މެސެޖްތައް ކޮޅުކޮޅަށް ދަތުރުކުރަނީ މިކަރަންޓްކޮޅާއެކު ނާރު ދިރުތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ. 
ލޭގަޔާއި އެހެން ދިޔަތަކުގައި ސޯޑިއަމް ހުންނަންޖެހެނީ ވަރަށް ހަނި ރާޖީ() ( މަތީމިނާއި ތިރީމިނާއި ދޭތެރެ ) އެއްގައެވެ. މިކަން ހިފަހައްޓަނީ އަލްޑޮސްޓެރޯން ކިޔާ ހޯރމޯން އަކުންނެވެ. ސޯޑިއަމް އެތެރެވުން ގިނަވެއްޖެނަމަ މި ހޯރމޯން މަދުވެއެވެ. މިހެންވެއްޖެނަމަ ގުރުދާ އިން ފަހަރުވާގެ ތެރެއަށް ސޯޑިއަމް ބޭރުކުރާ އަދަދު ގިނަކޮށްލައެވެ. ސޯޑިއަމް އެތެރެވުން މަދުވެއްޖެނަމަ، މިހޯރމޯން ގިނަވެއެވެ. އެހިނދު ގުރުދާއިން ސޯޑިއަމް ބޭރުވިޔަނުދީ ހިފަހައްޓާލަ އެވެ. 
ޕްރޮޓީން، ބައިކާބޮނޭޓް، ފޮސްފޭޓް، ކްލޮރައިޑް، ކެލްސިއަމް، އަދި މެގްނީޒިއަމް ފަދަ މާއްދާ ތަކާއި، އެކުވެގެން ހަށިގަނޑުގައިވާ އެސިޑް އާއި އަލްކަލައި ހަމަހަމަކުރުމުގައި  ސޯޑިއަމް މުހިއްމު ރޯލެއް އަދާކުރެއެވެ.

## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ފެން

ފެން() އަކީ ކޮންމެ ދިރޭއެއްޗެއް ދިރިހުރުމަށް އެންމެ މުހިއްމު އެއް މާއްދާ އެވެ. އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައި ފެން ވަރަށް ގިނަ އަދަދަކަށް އެކުލެވިގެން ވެއެވެ.މިގޮތުން 50 ކިލޯގެ ބަރުދަން ހުންނަމީހެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި 31 ލީޓަރުގެ ފެން ހުންނަކަމަށް ވެއެވެ. އަދި 10 ކިލޯގްރާމްގެ ބަރުދަން ހުންނަ ކުޑަކުއްޖެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި 8 ލީޓަރުގެ ފެން ހުރެއެވެ. 
ކާނާ އާއި ނުލާ ދެތިން ހަފްތާ ވަންދެން މީހުންނަށް ދިރިތިބެވިދާނެ އެވެ. ނަމަވެސް ފެނާއި ނުލާ ދެތިން ދުވަސްވަންދެން ވެސް ދިރިއެއް ނުތިބެވޭނެ އެވެ. ހަށިގަނޑުން ފެންމަދުވުމުން ދިޔާއެއްޗެތި ދޭންޖެހޭ އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކީ މިއީ އެވެ. މިސާލަކަށް ބޭރަށްހިންގުން ފަދަ ބައްޔެއް ޖެހިއްޖެނަމަ ގިނަ އަދަދަކަށް ދިޔާއެއްޗެތި ދޭންޖެހެއެވެ. އެއީ ހަށިގަނޑުން ގެއްލިގެންދާ ފެން ވަގުތުން ހަމަކޮށްދިނުމަށްޓަކައެވެ. 
އިންސާނުންނަށް ފެން ބޭނުންވަނީ ތިރީގައި މިވާ ބޭނުންތަކަށް ޓަކައެވެ. 
* ހަށިގަނޑުގައިވާ ދިރުތަކާއި ދިޔަތައް (ލޭ، ހަޖަމީ ދިޔަ، ކަރުނަ) އުފެއްދުމަށް
* ކާތަކެތި ހަށިގަނޑުގެ ތެރޭގައި ފަސޭހައިން ހަޖަމުކުރެވޭގޮތް ހެދުމަށް 
* އިންސާނާގެ އަނގަ، ގޮހޮރު، ފުއްޕާމޭ، އަދި އެހެނިހެން ގުނަވަންތައް ކުރަކިވިޔަނުދީ ތެތްކޮށް ބެހެއްޓުމަށް
* ފަހަރުވާ އާއި އެކު ހަށިގަނޑުގެ ކުނިބުނި ހަށިގަނޑުން ބޭރުކުރުމަށް
* ހަން ސާފުކޮށް ބެހެއްޓުމަށާއި، ހަށިގަނޑުގެ ހޫނުމިން މައްޗަށް ދިޔަ ނުދިނުމަށާއި، ދާހިއްލުމަށް ފަހިކޮށްދިނުމަށް

އެވްރެޖް މީހަކު ދުވާލަކު 2 ނުވަތަ 3 ލީޓަރުގެ ފެން ބޯންޖެހެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ތިރީގައި މިވާ ޙާލަތްތަކުގައި އިތުރަށް ފެންބޯންޖެހެއެވެ. 
* ހޫނު މޫސުމްގައި ގިނައިން ދާހިއްލުން
* ގިނައިން ކަސްރަތު ކުރުމާއި ކުޅިވަރު ކުޅުން
* ހުންއައުން
* ޖައްވުމުގެ ތެތްފިނިކަން ދަށްވެއްޓެއްގައި އުޅެންޖެހުން
އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރާ ކާނާގައި ގިނަ މިންވަރަކަށް ފެން އެކުލެވެއެވެ. ޚާއްޞަކޮށް މޭވާ އާއި ތަރުކާރީގައި ވަރަށް ގިނަ މިންވަރަކަށް ފެން އެކުލެވެއެވެ. ނަމަވެސް ތެޔޮ، ފެޓް، އަދި ހަކުރު އަކީ ފެނުގެ ބައި ވަރަށް މަދު 3 ބާވަތެވެ. މައިމީހާގެ ކިރުގައި ގިނައަދަދަކަށް ފެން އެކުލެވިގެން ވެއެވެ. މިހެން ވުމުން ގާތުން ކިރުދޭ ކުދިންނަށް 6 މަސް ވުމުގެ ކުރިން ފެން ނުވަތަ އެހެންވެސް ދިޔާއެއްޗެއް ބޭނުމެއް ނުވާނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ހަށިގަނޑުގެ ކަރައިވަރު ހަމަހަމަކަންމަތީ ބެހެއްޓުމަށް ފެނަކީ ވަރަށް މުހިއްމު އެއްޗެކެވެ.

## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ކާނާގައި ހިމެނޭ މަޢުދަންތައް

ކާނާގައި ހިމެނޭ މަޢުދަން() ތައް އަދި ޓްރޭސް އެލިމެންޓް ތަކަކީ ހަށިގަނޑުގެ ތަފާތު މަސައްކަތްތަކަށް ބޭނުންތެރި މާއްދާ ތަކެކެވެ. މަޢުދަންތަކާއި ޓްރޭސް އެލިމެންޓް ތައް އަދާކުރާ ބައެއް ވަޒީފާތައް ތިރީގައި މިވަނީ އެވެ. 
* ހަށިގަނޑުގެ އޮނިގަނޑު އުފެއްދުމާއި ބައްޓަން ގެނައުން
* ހަށިގަނޑުގެ ގުނަވަންތަކުގެ ވަޒީފާ އަދާކުރުމުގައި ވާގިދިނުން
* ހަށިގަނޑު ބިނާކޮށް ހެފެހެއްޓުން
* އެންޒައިމް ތަކުގެ މަސައްކަތް ހަރުދަނާކުރުން
* ހޯރމޯންތައް އުފެދުމުގައި ބައިވެރިވުން

## ހަށިގަނޑަށް ފައިދާކުރާ ބައެއް މަޢުދަންތައް
** ނިކަލް
** ބޯރޯން
** ކެލްސިއަމް
** ރަތުލޯ ނުވަތަ ކޮޕަރ 
** ކޮބާލްޓް
** ކްރޯމިއަމް
** ދަގަނޑު ނުވަތަ އަޔަން
** އަޔަޑިން
** ވެނޭޑިއަމް
** މޮލިބްޑިނަމް
** މެގްނީޒިއަމް
** މެންގަނީޒް
** ފްލޮރައިޑް
** ފޮސްފަރަސް
** ސަލްފަރު
** ސިލިކަން
** ސެލެނިއަމް
** ޒިންކް

## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ކާބޯތަކެތީގެ އޮށްޓަރު ބެހިފައިވާ ބައިތައް

ކާބޯތަކެތީގައި އެކުލެވޭ އޮށްޓަރުތައް ބަހާލެވެނީ އެތަކެތީން ހަށިގަނޑަށް ފުއްދައިދޭ ބޭނުމެއްގެ މައްޗަށް ބަލައިގެންނެވެ. މިގޮތުން ތިރީގައި މިވާ މައިގަނޑު ބައިތަކަށް އޮށްޓަރުތައް ބަހާލެވެއެވެ.

* ޕްރޮޓީން
* ކާބޯހައިޑްރޭޓް
* ފެޓް
* ވިޓަމިން
* ކާނާގައި ހިމެނޭ މަޢުދަންތައް
* ފެން

މަތީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ 3 ބައިގެ ތެރެއިން ފުރަތަމަ 3 ބަޔަށް ޖުމްލަކޮށް ކިޔާނަމަކީ މާމިން އޮށްޓަރު() އެވެ. މާމިން އޮށްޓަރު އަކީ ވަޒަނުގެ ނިސްބަތުން ކާނާގެ ބޮޑު ބައެވެ. މިބައިގައި ހިމެނޭ 3 ބާވަތުން ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ހަކަތަ ފޯރުވައި ދެއެވެ. އަދި ހަށިގަނޑުގެ ސެލޯށި() ތައް އުފެއްދުމަށް ބޭނުންވާ އެމިނޯ އެސިޑް ތަކާއި، ފެޓީ އެސިޑް ތައް ވެސް ހޯދައި ދެއެވެ.

އޮށްޓަރުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ވިޓަމިން އާއި މިނަރަލް އަށް ޖުމުލަކޮށް ކިޔާ ނަމަކީ ހިމިން އޮށްޓަރު() އެވެ. އެއީ މިމާއްދާތައް ވަޒަނުގެ ނިސްބަތުން ބޭނުންވާ މިންވަރު މަދުކަމުންނެވެ. ނަމަވެސް މިއީ އޭގެ މުހިއްމުކަން ވަރަށް ބޮޑު މާއްދާތަކެކެވެ.މިމާއްދާތަކުން ހަށިގަނޑަށް ހަކަތަ ބޭނުންކުރެވޭގޮތް ހެދުމާއި، ސެލޯށިތަކުގެ މަސައްކަތް ބަރާބަރަށް ދެމެހެއްޓުމުގައި އެހީތެރިވުން ހިމެނެއެވެ.

ފެނަކީ ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ މައިގަނޑު އެއްބައެވެ. ބޮޑުމީހެއްގެ ބަރުދަނުގެ 55 އިންސައްތަ އާއި 65 އިންސައްތައާއި ދެމެދުގެ ބަރުދަނަކީ ހަށިގަނޑުގައިވާ ފެނުގެ ބަރުދަނެވެ. ހަށިގަނޑުގައި ފެންއަދާކުރާ ވަޒީފާގެ ތެރޭގައި ހަށިގަނޑުގެ ތެރޭގައި ކެމިކަލްތައް އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް ގެންގޮސްދީ، އެއްކެމިކަލް އަނެއް ކެމިކަލް އާއި ގުޅުވައިދީ، އެއްކިބާކޮށްދީ ހަދައިދިނުން ހިމެނެއެވެ.

* ފެޓް
** ސެޗުރޭޓެޑް ފެޓް 
** ޕޮލީއަންސެޗުރޭޓެޑް ފެޓް 
** މޮނޮއަންސެޗުރޭޓެޑް ފެޓް

* ވިޓަމިން
*ވިޓަމިން އޭ
*ވިޓަމިން ބީ
** ވިޓަމިން ބީ1 (ތަޔަމިން)
** ވިޓަމިން ބީ2 (ރައިބޮފްލެވިން)
** ވިޓަމިން ބީ3 (ނިއަސިން)
** ވިޓަމިން ބީ5 (ޕެންޓޯތެނިކް އެސިޑް)
** ވިޓަމިން ބީ6 (ޕައިރިޑޮކްސިން)
** ވިޓަމިން ބީ7 (ބަޔޮޓިން)
** ވިޓަމިން ބީ9 (ފޯލިކް އެސިޑް)
** ވިޓަމިން ބީ12 (ކޯބަލަމިން)
*ވިޓަމިން ސީ
*ވިޓަމިން ޑީ
*ވިޓަމިން އީ
*ވިޓަމިން ކޭ

* ކާނާގައި ހިމެނޭ މަޢުދަންތައް
** ނިކަލް
** ބޯރޯން
** ކެލްސިއަމް
** ރަތުލޯ ނުވަތަ ކޮޕަރ 
** ކޮބާލްޓް
** ކްރޯމިއަމް
** ދަގަނޑު ނުވަތަ އަޔަން
** އަޔަޑިން
** ވެނޭޑިއަމް
** މޮލިބްޑިނަމް
** މެގްނީޒިއަމް
** މެންގަނީޒް
** ފްލޮރައިޑް
** ފޮސްފަރަސް
** ސަލްފަރު
** ސިލިކަން
** ސެލެނިއަމް
** ޒިންކް

* ފެން
* ކަރައިވަރު
** ސޯޑިއަމް
** ޕޮޓޭސިއަމް
** ކްލޮރިން

* ކާބޯތަކެތީގެ އަންބަލަން
* ބޮޑީ މާސް އިންޑެކްސް
## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ތިރޫރަންގާޑީ (މަހަލްކޯޓު)

ތިރޫރަންގާޑީ ނުވަތަ މަހަލްކޯޓު ސަރަޙައްދަކީ އިންޑިޔާގެ މާލާޕޫރު (މަލައްޕުރަމް) ޑިސްޓްރިކްޓުގައި ހިމެނޭ ތާލޫކެކެވެ.
ނިކަލް

ނިކަލް ()އަކީ ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ޓްރޭސް އެލިމެންޓް ތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މާއްދާ އެކެވެ. ނަމަވެސް ހަށިގަނޑުގައި ނިކަލް އަދާކުރާ ދައުރު ކަނޑައެޅިގެން އަދި ހޯދިފައެއް ނެތެވެ. މިއީ ދިރުތަކުގައި ވާރުތީ ސާމާރު އަށެގެންނެވުމަށް ބޭނުންވާ މާއްދާއެއްކަމަށް ބެލެވެއެވެ. އާދައިގެ ބޮޑު މީހެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި ނިކަލް އެކުލެވިގެންވަނީ ގާތްގަނޑަކަށް 10 މިލިގްރާމް ގެ މިންވަރަށެވެ. އަދި ހަށިގަނޑުގައިވާ ގިނަ ސެލޯށި ތަކުގައި ނިކަލް އެކުލެވިގެންވެއެވެ. 
ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ޕްރޮޓީން އާއެކު ނިކަލް މަސައްކަތްކުރެއެވެ. އަދި ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ގުލްކޯޒު ބޭނުން ހިފޭގޮތް ހެދުމަށް މަސައްކަތްކުރާ އެންޒައިމް ތަކާއެކު ހަރަކާތްތެރިވެއެވެ. ނިކަލް ހަށިގަނޑުން މަދުވުމަކުން އެއްވެސް އަލާމާތެއް އަދި ނުރައްކަލެއް ވެސް ދިމައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް ގުރުދާ އަދި ފުރަމޭގެ ބަލިތައް ޖެހިފައިވާ މީހުންގެ ލޭގައި ނިކަލް ހުންނަވަރު މަދުވެފައި ހުންނަކަން ފާހަގަ ކުރެވިފައި ވެއެވެ. މިއާއި ޚިލާފަށް ނިކަލް ހުންނަންޖެހޭވަރަށްވުރެ ގިނަވެއްޖެނަމަ، ތައިރޮއިޑް އާއި ކެންސަރު އަދި ހިތުގެ ބަލިތައް ޖެހޭގޮތް ދިމާވެއެވެ. 

ތަރުކާރީގައި ނިކަލް ހުންނަވަރު ގިނަކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ނިކަލް ގިނައިން ހުންނަ ތަކެތީގެ ތެރޭގައި ބުސްތާން (ކެއުމަށް ބޭނުންނުކުރާ ބޯތޮށިގަނޑެއް އޮންނަ ކާއޮށެއް. މިސާލަކަށް ރަންބުސްތާން، މަބުސްތާން) ކިރުކޮޕީފަތް (ލެޓިއުސް، އަދި އެކިވައްތަރުގެ މަދު ހިމެނެއެވެ. އަދި ކޮކޯ ޕައުޑަރު އާއި ބޭކިން ޕައުޑަރު ނުވަތަ ފޯޑަރުގައި ވެސް ނިކަލް ގިނައަދަދަކަށް ހުރެއެވެ. 
ނިކަލްގެ ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަކި ކެލަމިން() ( ދުވަހެއްގެ ކެއުމުގައި ލަފާދޭ މިންވަރު ) އެއް ނޯވެއެވެ. ދުވަހެއްގެ ކެއުމުގައި ނިކަލް ހިމަނަންޖެހޭ މިންވަރާއި މެދު ތަފާތު އަދަދުތައް ހުރެއެވެ. މިއަދަދުތައް ހިމެނެނީ 200 އާއި 700 މައިކްރޯގްރާމް އާއި ދެމެދުގައެވެ. 
## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ބޯރޯން

ބޯރޯން() އަކީ ގަސްގަހާއި ގެއްސަށް ބޭނުންވާ އަސާސީ މާއްދާ އެކެވެ. ނަމަވެސް އިންސާނުންނަށް ވެސް މިމާއްދާގެ ބޭނުން ބޮޑުކަން މިހާރުވަނީ އެނގި ސާބިތުވެފައެވެ. ބޯރޯން އަކީ ހަށިގަނޑުގެ ކަށިތަކާއި ހުޅުތަކުގެ ހަރަކާތްތަކަށް ވަރަށް ބޭނުންތެރި އެއްޗެކެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ދަތުގެ ބޭރު ފަށަލަ އަށް ވަރަށް މުހިއްމު އެއްޗެކެވެ. 
ބޯރޯން ހަށިގަނޑުގައި މަސައްކަތްކުރަނީ ހަށިގަނޑުގައިވާ ސެލޯށި ތަކާއި އެކުއެކީގައެވެ. މިމާއްދާ ހަށިގަނޑުގައި ބޭނުންވަރަށްވުރެ އިތުރުނަމަ ކުޑަކަމުދާ ތަކެއްޗާއި އެކު ބޭރުވާނެއެވެ. އަދި ބޭނުންވާ ވަރަށް ވުރެ މަދުވެއްޖެނަމަ ހުޅުތައް ދުޅަވުން އަދި ކަށި ފީވުން އޭ ކިޔާ ބަލީގެ އުދަގޫތައް ދިމާވާގޮތް ވެއެވެ. 
ބޯރޯން ގިނަ އަދަދަކަށް ހުންނަ ކާނާގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރޭގައި، މޭވާ، ތަރުކާރީ، ސޯޔާބީން، އަދި އެކިވައްތަރުގެ މަދު ހިމެނެއެވެ. މިތަކެތީގައި މިމާއްދާ ހުންނަވަރު ބިނާވެގެންވަނީ ހައްދާ ބިމުގެ ގޮތުންނެވެ. ބޯރޯންގެ ކެލަމިން ()(ކެއުމަށް ލަފާދޭ މިންވަރު) އެއް ނޯވެއެވެ. މީހަކަށް ދުވަހަކަށް 2-7 މިލިގްރާމް އާއި ދެމެދުގެ ބޯރޯން ބޭނުންވާނޭ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. 
ބޯރޯން އަކީ ކަށީގެ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ކުރުމުގައި ބޭނުންކޮށް އުޅޭ އެއްޗެކެވެ. މިމާއްދާއިން ވިހަވެދާނެ ކަަމަށް ބެލެވެނީ ދުވަހަކަށް 100 މިލިގްރާމް އަށްވުރެ އިތުރަށް ކެއުމުންނެވެ. 
## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ރަތުލޯ

thumb
ރަތުލޯ ()ނުވަތަ ކޮޕަރ އަކީ އިންސާނުންނާއި، ޖަނަވާރުންނާއި، އަދި ގަސްގަހާއި ގެއްސަށްވެސް ވަރަށް ބޭނުންތެރި މަޢުދަނެކެވެ. ބޮޑު މީހެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި 150-75 މިލިގްރާމް އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ކޮޕަރ ހުރެއެވެ. މީގެތެރެއިން ½ ހުންނަނީ ކަށިތަކާއި މަސްތަކުގައެވެ. މިމާއްދާ ނިސްބަތުން އެންމެ ގިނައީ ސިކުނޑި އާއި ފުރަމޭ ގައެވެ. 
ކޮޕަރ ބޭނުންވާ މުހިއްމު ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި، މީހާ ހެދި ބޮޑުވުމާއި، ކަށިތަކާއި، ހުޅުތަކާއި، ހަންގަނޑާއި، ލޭނާރުތަކާއި، ނޭވާލާ ނިޒާމް އާއި، އަދި ލޭގައި ހުންނަ ދިރުތައް ރައްކާތެރިކޮށްދިނުން ހިމެނެއެވެ. ކޮޕަރ ޖަމާވާނީ ބަނޑާއި ކުޑަ ގޮހޮރުގައެވެ. ކޮޕަރ ލިބޭ ކާނާގެ ތެރޭގައި، ކަނޑުމަސް، އެއްގަމުމަސް، އަދި ގޮވާމުގެ ބާވަތްތައް ހިމެނެއެވެ. ބޮޑުމީހެއްގެ ދުވަހެއްގެ ކެއުމުގައި 1.5 – 3.0 މިލިގްރާމް އާއި ދޭތެރޭގެ އަދަދަކަށް ކޮޕަރ ލިބޭ ކާނާ ހިމަނަން ޖެހެއެވެ. 
އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައި ކޮޕަރ މަދުވެއްޖެނަމަ ދިމާވެދާނެ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިތުގެ ބަލިތައް، ނާރުގެ ބަލިތައް ޖެހޭގޮތްވުމާއި، އަދި ސެލޯށިތައް ރަގަޅަށް އުފެދޭގޮތްނުވުން ހިމެނެއެވެ. ކެންސަރު އަދި ހުޅުތައް ދުޅަވުން އަށް ފަރުވާގެ ގޮތުގައި ކޮޕަރ ހުންނަ ބޭސް ބޭނުން ކުރެވެއެވެ.

## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ކޮބާލްޓް

ކޮބާލްޓް() އަކީ ވިޓަމިން ބީ12 ގައި ހިމެނޭ ޓްރޭސް އެލިމެންޓް އެކެވެ. އާދައިގެ މީހެއްގެ ގައިގައި ހިމެނޭ ކޮބާލްޓްގެ މިންވަރު 1 މިލިގްރާމް އަށްވުރެ ވެސް މަދުވާނެއެވެ. މިމާއްދާ ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަނީ މަސްތައް، ކަށިތައް، ގުރުދާ، އަދި ފުރަމޭ ގައެވެ. 
ކޮބާލްޓް ހަށިގަނޑުގައި އަދާކުރާ ރޯލްކަމަށް މިހާތަނަށް އެނގިފައިވަނީ ވިޓަމިން ބީ12 ގެ މޮލާރީގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ވިޓަމިން ބީ12 ގެ ވަޒީފާ އަދާކުރުމުގައި އެހީތެރިވެދިނުމެވެ. އެގޮތުން ލޭގެ ރަތް ދިރުތައް އުފެއްދުމާއި، ނާރުތަކުގެ ނިޒާމް އަށް ލިބޭ ގެއްލުންތައް ފޫބައްދައިދީ، ބެލެހެއްޓުން ހިމެނެއެވެ. ލޭނާރުތަކުގެ ވާންކަން ކުޑަކުރުމަށް ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި ލޭމައްޗަށްދާ މީހުންނަށް ވެސް ކޮބާލްޓް ދީއުޅެއެވެ. 
ކޮބާލްޓް މަދުވުމުން ދިމާވާ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި ލޭމަދުވުން، ދިރުތައް އުފެދުމުގެ މަސައްކަތް ހީނަރުވުން ހިމެނެއެވެ. އެކަމަކު ކޮބާލްޓް އެކަނި ބޭނުންކުރުމަކުން މިކަމެއް ރަގަޅެއް ނުކުރެވެއެވެ. 
ކޮބާލްޓް ލިބޭ ކާނާގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރޭގައި، ފަތްޕިލާވެލި، ބައެއް ވައްތަރުގެ ކަނޑުމަސް، އަދި މޭގަނޑު ހިމެނެއެވެ. އަދި ކިރުގައި ވެސް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް މިމާއްދާ އެކުލެވިފައި ވެއެވެ. 
ކޮބާލްޓްގެ ކަނޑައެޅިގެންވާ ވަކި ކެލަމިން() (ކެއުމަށް ލަފާދޭ މިންވަރު) އެއް ނޯވެއެވެ. ދުނިޔޭގެ ޞިއްޙަތު ޖަމްޢިއްޔާ އިން ލަފާދެނީ 1 މައިކްރޯގްރާމްގެ ކޮބާލްޓް ދުވަހެއްގެ ކެއުމުގައި ހިމެނުމަށެވެ. 
## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ކްރޯމިއަމް

ކްރޯމިއަމް() އަކީ ޓްރޭސް އެލިމެންޓްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މާއްދާ އެކެވެ. މިމާއްދާ ތަފާތު 3 ބާވަތަކަށް ބެހިގެން ހަށިގަނޑުގައި މަސައްކަތް ކުރެއެވެ. އެވްރެޖް ބޮޑުމީހެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި ކްރޯމިއަމް ހުންނަނީ 4 އާއި 6 މިލިގްރާމް އާއި ދޭތެރޭގެ މިންވަރަކަށެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވުމުން މިމިންވަރު ދަށްވެއެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ކްރޯމިއަމްގެ މިންވަރު މަތީ ދަރަޖައަކަށް ހުންނަ ކާބޯތަކެތި ކައިހަދާ މީހުންނަށް ހަކުރު ބަލި އަދި ހިތުގެ ބަލިތައް ޖެހުން މަދެވެ. 
ހަށިގަނޑުގައި ހަކުރު އޭގެ ރޯލް އަދާކުރުމުގައި ކްރޯމިއަމް އަކީ ވަރަށް ބޭނުންތެރި މާއްދާ އެކެވެ. ކްރޯމިއަމް އަކީ ގުލްކޯޒް ޓޮލަރެންސް  ފެކްޓަރ އޭ ކިޔާ މާއްދާގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ބާވަތެކެވެ. ހަށިގަނޑުގައި ހަކަތަ އުފެއްދުމަށްޓަކައި، އިންސިއުލިން އާއެކު ދިރުތަކަށް ގުލްކޯޒު ފޮނުވައިދިނުމުގައި މިމާއްދާ އެހީތެރިވެދެއެވެ. ކްރޯމިއަމް ބޭނުންވާ މިންވަރަށް ހަށިގަނޑަށް ލިބޭނަމަ ލޭގައި ހުންނަ ހަކުރުގެ މިންވަރު ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ އިންސިއުލިން ބޭނުންކުރަންޖެހޭ ވަރު މަދުވެއެވެ. ހަމައެފަދައިން ކްރޯމިއަމް އަކީ ހަށިގަނޑުގައި ދައުރުވާ ލޭގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ކޮލެސްޓްރޯލްގެ މިންވަރު ވެސް ދަށްކުރާ ބާވަތެކެވެ. އެހެންކަމުން ލޭމައްޗަށްދާ ބަލިން މީހާ ދުރުކޮށް ދިނުމުގައި ކްރޯމިއަމް އެހީވެދެއެވެ. 
ހަށިގަނޑުގައި ކްރޯމިއަމް ހުންނަންވާވަރަށްވުރެ މަދުވެއްޖެނަމަ، ލޭމައްޗަށްދިއުން، ކޮލެސްޓްރޯލް މައްޗަށްދިއުން، ހަކުރުމައްޗަށްދާގޮތް ވެއެވެ. މިފަދަ ބަލިތައް ޖެހުމުގެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި، އާދަޔާ ޚިލާފަށް ފިކުރުބޮޑުވުން، ބަނޑުހައިވުން، ބަރުދަން ލުއިވުން، ކަރުހިއްކުން، އަދި އަވަސް އަވަހަށް ކުޑަކަމުދާންޖެހުން ހިމެނެއެވެ. 
ކްރޯމިއަމް ލެވެލް އުމުރުން ދުވަސްވުމުން އާންމުކޮށް ހަށިގަނޑުން މަދުވާން ފަށައެވެ. މީގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ހަކުރު ބަލި ޖެހުމާއި ލޭމައްޗަށްދިއުން މެދުވެރިވުމަށް މަގުފަހިވެދެއެވެ. އެހެންކަމުން އުމުރުން ދުވަސްވުމުން ކްރޯމިއަމް އެކުލެވޭ ކާނާ ކެއުމުގައި އިތުރަށް ސަމާލުވާން ޖެހެއެވެ. 
ކްރޯމިއަމް އެކުލެވޭ ކާނާގެ ތެރޭގައި، ގެރިމަސް، މޭގަނޑު، ކުކުޅުބިހުގެ ގޮބޮޅި، އިތާމަސް، އަސޭމިރުސް، ނުކަނޑާހުރި ގޮވާން، އަދި އާފަލް ހިމެނެއެވެ. ކްރޯމިއަމް ގެ ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަކި ކެލަމިން() ( ދުވަހެއްގައި ކެއުމަށް ލަފާދޭ މިންވަރު ) އެއް ނޯވެއެވެ. ރަގަޅު ގޮތެއް ކަމަށްބަލަނީ 50 އާއި 200 މައިކްރޯ ގްރާމް އާއި ދެމެދުގެ މިންވަރެއް ލިބޭވަރަށް މިބައި ކާނާގައި ހިމެނުމެވެ. 
ސްޓެއިންލެސް ސްޓީލް ފަދަ ތެލީގައި ކާބޯތަކެތި ކެއްކުމުން ކާނާގައި ކްރޯމިއަމް އެކުލެވެއެވެ. މިގޮތުން ކެއްކުމުގެ ތެރޭގައި ހުތް އަޅައިގެން ކައްކައިފިނަމަ ކްރޯމިއަމް އާއެކު ޑައެޓްރީ ކްރޯމިއަމް ކިޔާ ބާވަތެއް ވެސް އުފެދެއެވެ. މިދެވައްތަރަކީ ވެސް ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންތެރި ދެވައްތަރެވެ. 
## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
މޮލިބްޑިނަމް

މޮލިބްޑިނަމް() އަކީ ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ޓްރޭސް އެލިމެންޓް އެކެވެ. އެވްރެޖް ބޮޑުމީހެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި 9 މިލިގްރާމްގެ މޮލިބްޑިނަމް ހުރެއެވެ. މިމިންވަރު އެކުލެވިގެންވަނީ މޭގަނޑު ގައްޔާއި، ގުރުދާ ގައި، ކަށިތަކުގައި، އަދި ހަންގަނޑު ގައެވެ. 
މޮލިބްޑިނަމް ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވަނީ ޔޫރިކް އެސިޑް އުފައްދާ އެންޒައިމްތަކަށް އެހީވުމަށާއި، ޕްރޮޓީން ބޭނުންކުރެވޭގޮތް ހެދުމަށް، ނައިޓްރޯޖަން އެންދުމަށް ފަހު އޭގެ އަޅިތައް ހަށިގަނޑުން ނެރުމަށެވެ. 
މޮލިބްޑިނަމް އަކީ ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަކި ކެލަމިން() ( ދުވަހެއްގައި ކެއުމަށް ލަފާދޭ މިންވަރު ) އެއް ނޯވެއެވެ. ދުވަހެއްގެ ކާބޯތަކެތީގައި 75 އާއި 250 މައިކްރޯގްރާމްގެ މޮލިބްޑިނަމް ހިމެނޭ ނަމަ، ފުދޭނެ ކަމަށް ވެއެވެ. ކާބޯތަކެތީގައި ހުންނަ މޮލިބްޑިނަމް ގެ 88 އިން 93 އިންސައްތަ ހަށިގަނޑަށް ނެގޭކަމަށް ވެއެވެ. 
މޮލިބްޑިނަމް ލިބޭ ކާނާގެ ތެރޭގައި ކިރު، މޭގަނޑު، ތޮޅި، އަދި ޕާން ހިމެނެއެވެ. މިމާއްދާއިން ވިހަވާވަރެއް ކަމަށްބަލަނީ 10 މިލިގްރާމް އާއި، 15 މިލިގްރާމް އާއި ދޭތެރޭގައި ދުވަހެއްގެ މައްޗަށް ބޭނުން ކުރެވިގެންނެވެ. 

## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
މެންގަނީޒް

މެންގަނީޒް ()އަކީ ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންތެރި ޓްރޭސް އެލިމެންޓްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މުހިއްމު މަޢުދަނެކެވެ. އާދައިގެ ބޮޑު މީހެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި މެންގަނީޒް 12 މިލިގްރާމް އާއި 20 މިލިގްރާމްއާއި ދޭތެރޭގެ މިންވަރަކަށް ހުރެއެވެ. މީގެ ތެރެއިން ގިނަ މިންވަރެއް ކަށިތަކުގައާއި، ފުރަމޭ، ގުރުދާ އަދި ހިތުގައި އެކުލެވިގެންވެއެވެ. 
މެންގަނީޒް ހަށިގަނޑުގައި ހިމެނޭ އެންޒައިމް ތަކާއެކު ހަކަތަ އުފެއްދުމަށާއި، އަދި ހަށިގަނޑުގައި ހިމެނޭ ސެލޯށިތައް ފުރިހަމަ ޞިއްޙަތުގައި ދެމެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ. ކާނާއާއެކު ހަށިގަނޑަށް އެތެރެވާ މެންގަނީޒްގެ ތެރެއިން 5-3 އިންސައްތައާއި ދެމެދުގެ މިންވަރެއް މެނުވީ ހަށިގަނޑަށް ބޭނުން ހިފޭގޮތެއް ނުވެއެވެ. އެކަމަކު މެންގަނީޒް ހަށިގަނޑުން މަދުވުމަކީ ވަރަށް މަދު ފަހަރަކު ނޫނީ ދިމާވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. 
މެންގަނީޒް މަދުވުމުން ދިމާވާ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި ކަށި ގިރުމުގެ ބަލި، އަދި ހަކުރު ބައްޔަށް މީހާ ހުށަހެޅޭގޮތް ވެއެވެ. މެންގަނީޒްގެ ކެލަމިން () ( ދުވަހެއްގައި ކެއުމަށް ލަފާދޭ މިންވަރު ) އަކީ 5-2 މިލިގްރާމް އާއި ދޭތެރޭގެ އަދަދެކެވެ. މިމާއްދާ ލިބޭ ބާވަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ފެހިކުލަގަދަ ފަތް، މޭވާ އަދި މުގުގުގެ ބާވަތްތައް ހިމެނެއެވެ. 
މެންގަނީޒް އަކީ ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި ދެވޭ ބާވަތެއް ވެސް މެއެވެ. އެގޮތުން ވެއްޓޭ ބަލި، ހަކުރު ބަލީގެ ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުން ކުރެވެއެވެ. މިއީ ގިނައިން ކެވުނު ކަމުގައި ވިޔަސް ވިހަވުން ވަރަށް ދުރު މާއްދާ އެކެވެ. 
## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
އަޔަޑިން

އަޔަޑިން() އަކީ އިންސާނުންނަށް ވަރަށް މުހިއްމު ޓްރޭސް އެލިމެންޓް އެކެވެ. ބޮޑު މީހެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި 50-20 މިލިގްރާމް އާއި ދޭތެރޭގެ މިންވަރަކަށް އަޔަޑިން ހުރެއެވެ. މީގެ ތެރެއިން 60 އިންސައްތަ އަށްވުރެ ގިނަބައި ހުންނަނީ ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑް ގެ ތެރޭގައެވެ. ބާކީ ބައި ހުންނަނީ ލޭގައި ހުންނަ ތައިރޮއިޑް ހޯރމޯން ގަޔާއި، ބިސްރަވަ، އަދި މަސްތަކުގައެވެ. 
އަޔަޑިން އަކީ ތައިރޮއިޑް ހޯރމޯން އުފެއްދުމަށް އެންމެ ބޮޑަށް ބޭނުންވާ އެއް މާއްދާ އެވެ. އިންސާނާގެ ސިކުނޑި އާއި ސިކުނޑިއާއި ގުޅިފައިވާ ނާރުތައް ފުރިހަމަވުމާއި، އޭގެ މަސައްކަތް އެންމެ ފުރިހަމައަށް ހިންގުމަށާއި، ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ހަކަތަ އުފެއްދުމަށާއި، ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން ހުންނަން ޖެހޭ މިންވަރަށް ހިފެހެއްޓުމަށް ތައިރޮއިޑް ހޯރމޯން ވަރަށް މުހިއްމު ދައުރެއް ކުޅެއެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން ކުޑަކުދިން ހެދިބޮޑުވަމުން އަންނަ ދުވަސްވަރު މިހޯރމޯން ވަރަށް ބޮޑު ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ. ބޮޑެތި ވަމުން އަންނަ ކުދިންނަށް އަޔަޑިން މަދުވެއްޖެނަމަ ތޫނުފިލިކަން ވެސް ދަށްވެއެވެ. 
އަޔަޑިން އަކީ ބިމުގެ މަތީ ފަށަލައިގައި އެކުލެވިގެންވާ މާއްދާ އެކެވެ. އެހެން ކަމުން ފުރިހަމައަށް އަޔަޑިން ހުންނަ ބިމެއްގައި ހައްދާ ގަސްގަހާގެހިން ލިބޭ ކާބޯތަކެތީގައި ފުރިހަމައަށް އަޔަޑިން އެކުލެވިގެންވާނެއެވެ. އަދި އަޔަޑިންގެ ބައި މަދު ބިންތަކުގައި ހައްދާ ގަސްގަހާގެހިން ލިބޭ ކާބޯތަކެތީގައި އަޔަޑިން މަދުވާނެއެވެ. އާންމުކޮށް ފަރުބަދަމަތީ ރަށްތަކުގެ ބިމުގައި އަޔަޑިން ހުންނަލެން މަދުވާނެއެވެ. 
ކެއިން ބުއިމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެއްގަމު މަސް، ކަނޑުމަސް، އަދި ދޫނި ސޫފާސޫފީގެ މަހުގައި، އެކުލެވޭ އަޔަޑިންގެ މިންވަރު އެތަކެތި ކައިބޮއިއުޅޭ ތަކެތީގެ ގޮތުން ތަފާތު ވެއެވެ. މިސާލަކަށް ގެރިމަސް އަދި ގެރިކިރުގައި އެކުލެވޭ އަޔަޑިންގެ މިންވަރު މަދުވާނެއެވެ. އެއީ އޭތި ކައިއުޅޭ ފަތްޕިލާވެލީގައި އަޔަޑިން މަދުވީމައެވެ. އެކަމަކު ކަނޑުމަހުގެ ބާވަތްތަކުގައި (ޚާއްޞަކޮށް ފަޅުގައި އުޅޭ މަހުގައި) އަޔަޑިން ގިނަވާނެއެވެ. އެއީ ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑުގައި އަޔަޑިން ހުރުމާއި، އެފަދަ މަސްތައް ކައިއުޅޭ މޫދު ހުއިގައި އަޔަޑިން އެކުލެވޭ މިންވަރު ގިނަވީމައެވެ. 
ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ވަރަށްވުރެ އަޔަޑިން ހަށިގަނޑުގައި މަދުނަމަ ތައިރޮއިޑް ބޮޑުވުން ފަދަ މައްސަލަތައް ޖެހުން ވަރަށް ކައިރިވާނެއެވެ. މިބައި ހަށިގަނޑުގައި ހަމައަށް ބެހެއްޓުމަށްޓަކައި އެންމެ ރަގަޅު ގޮތަކީ އަޔަޑިން އެޅި ލޮނު ކާތަކެތި ކެއްކުމުގައި ބޭނުންކުރުމެވެ. 
 އަޔަޑިންގެ ކެލަމިން() ( ދުވަހެއްގައި ކެއުމަށް ލަފާދޭ މިންވަރު ) އެއް ކަމަށް ބަލަނީ ފިރިހެނުންނާއި އަންހެނުންނަށް 150 މައިކްރޯގްރާމް އެވެ. އަޔަޑިން އެކުލެވޭ ބޭސްތައް ބޭނުންކުރެވޭ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި އަޔަޑިން މަދުވުމުން ދިމާވާ ކަންތައްތަކަށާއި، އަދި އުރަމަތީގައި ހިމެނޭ ފައިބްރޯސިސްޓް އަށް ދޭ ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައި ހިމެނެއެވެ. 
## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ވެނޭޑިއަމް

ވެނޭޑިއަމް() އަކީ ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ޓްރޭސް އެލިމެންޓް ތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މަޢުދަނެކެވެ. ބޮޑުމީހެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި 100 މައިކްރޯގްރާމްގެ ވެނޭޑިއަމް ހުރެއެވެ. މިމިންވަރު އެކުލެވިގެންވަނީ، ލޭ، ސެލޯށިތައް އަދި ކަށިތަކުގައެވެ. 
ވެނޭޑިއަމްގެ ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަކި ކެލަމިން() ( ދުވަހެއްގައި ކެއުމަށް ލަފާދޭ މިންވަރު ) އެއް ނޯވެއެވެ. ދުވަހެއްގެ ކާބޯތަކެތީގައި 10 އާއި 60 މައިކްރޯގްރާމް އާއި ދެމެދުގެ ވެނޭޑިއަމް ހިމެނޭނަމަ، ފުދޭނެކަމަށް ވެއެވެ. ކާބޯތަކެތީގައި ހުންނަ ވެނޭޑިއަމް އިން ހަށިގަނޑަށް ނެގެނީ އެންމެ 10-5 އިންސައްތައާއި ދޭތެރޭގެ އަދަދަކަށެވެ. ބާކީ ހުންނަ ވެނޭޑިއަމް ނަޖިހާއެކުވެގެން ހަށިގަނޑުން ބޭރުވެގެން ދެއެވެ. 
ވެނޭޑިއަމް ހަށިގަނޑުގައި މަސައްކަތްކުރަނީ ލޭގެ ތެރެއަށް ހަކުރު ގެންދިއުމަށާއި، ކޮލެސްޓްރޯލް އުފެއްދުމަށާއި، ކަށިތަކާއި ދަތްޕިލާ ފުރިހަމަ ކުރުމަށެވެ. ތައިރޮއިޑް ގްލޭންޑްގެ މަސައްކަތަށް އެހީވުމާއި، ހޯރމޯން އުފެއްދުމަށް މަސައްކަތްކުރާ އެންޒައިމްތަކަށް ވާގި ދިނުމަކީ ވެސް ވެނޭޑިއަމްގެ މަސައްކަތެކެވެ. އާންމުކޮށް ވެނޭޑިއަމް ކޮށާރު ކުރެވިފައި ހުންނަނީ ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ފެޓް ގައެވެ. ވެނޭޑިއަމް ހަށިގަނޑުން މަދުވެއްޖެނަމަ، ކޮލެސްޓްރޯލް މައްޗަށްދިއުން، އަދި ހިތުގެ ބަލިތައްޖެހުން، އަދި ކެންސަރު ފަދަ ބަލިތައް ޖެހުމަށް މަގުފަހިވެދެއެވެ. 
ވެނޭޑިއަމް ލިބޭ ކާނާގެ ތެރޭގައި، ނުކަނޑާހުންނަ ގޮވާން، ޕާން، ތަރުކާރީ ތެޔޮ، އެކިވައްތަރުގެ މަދު، ކިރުކޮޕީފަތް (ލެޓިއުސް)، ސްޓޯބެރީ، ތަފާތު ވައްތަރުގެ ފަރުމަސް، ކަނޑުމަސް، ފަލަމަޑީގެ ބާވަތްތައް ހިމެނެއެވެ. 
ކާނާގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ތަކެތީގެ ތެރެއިން ނުކައްކާ ބޭނުންކުރާ ތަކެތީގައި ވެނޭޑިއަމްގެ މިންވަރު ގިނަވާނެއެވެ. އެކަމަކު ސްޓެއިންލެސް ސްޓީލް ތެލީގައި މިފަދަ ތަކެތި ކައްކާނަމަ ވެނޭޑިއަމް ހުންނަ މިންވަރު ދަށަށް ދެއެވެ. 

## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ސަލްފަރު

ސަލްފަރު() އަކީ ވެސް ވަރަށް ބޭނުންތެރި މަޢުދަނެކެވެ. ބޮޑުމީހެއްގެ ހަށިގަކުޑަގޮހޮރު ގެ ތެރެއިންނެވެ. ބާކީވާ ބައި ފަހަރުވާ (ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި) އާއި ނުވަތަ ނަޖިސް ( ބޮޑުކަމުދާ ތަކެތި ) އާއި އެކުވެގެން ހަށިގަނޑުން ބޭރުވެދެއެވެ. 
ސަލްފަރ ގެ ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަކި ކެލަމިން() ( ދުވަހެއްގައި ކެއުމަށް ލަފާދޭ މިންވަރު ) އެއް ނޯވެއެވެ. ޕްރޮޓީން ހިމެނޭ ކާނާ އެކަށޭނަ ވަރަށް ކާނަމަ، ސަލްފަރ ހަށިގަނޑަށް ލިބިދޭނެއެވެ. ދުވަހެއްގެ ކެއުމުގައި 850 މިލިގްރާމްގެ ސަލްފަރ އެކުލެވިފައިވާނަމަ، ފު
ސަލްފަރ މަދުވެގެން ދިމާވާ މައްސަލަތަކެއް ހުންނަކަމަކަށް އަދި ފާހަގަކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ. ސަލްފަރ އެކުލެވޭ ކާނާގެ ތެރޭގައި، އެއްގަމު މަސް، ކަނޑު މަސް، ފަރު މަސް، ކުކުޅު ބިސް، ކިރު، ކިރުގެ ތަފާތު ބާވަތްތައް، މަދު، މުގު، ރެވި، އަދި ތޮޅި ހިމެނެއެވެ. ސަލްފަރ ގެ ބާވަތެއް ކަމަށްވާ ސަލްފޭޓް ހަށިގަނޑަށް ލިބެނީ ބޯން ބޭނުންކުރާ ފެނުންނާއި، މޭވާ، ތަރުކާރީގެ ބާވަތްތަކުންނެވެ. ސަލްފަރ އެކުލެވޭ ކާނާ ގިނައިން ކެއުމަކުން ސަލްފަރ އިތުރުވާނެ ކަމަކަށް ނުވަތަ ވިހަވާނެ ކަމަކަށް ނުވެއެވެ. 
## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ސެލެނިއަމް

ސެލެނިއަމް() އަކީ ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ޓްރޭސް އެލިމެންޓެއްކަމަށް ހޯދުނީ 1960ގެ އަހަރު ތަކުގެ ތެރޭގައެވެ. ބޮޑުމީހެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި 20 މިލިގްރާމް ގެ ސެލެނިއަމް ހުރެއެވެ. އެންމެ ގިނައިން ހުންނަނީ ގުރުދާ، ފުރަމޭ، ހިތް އަދި ދެ އޮށް ގައެވެ. 
ސެލެނިއަމް އަކީ ހަށިގަނޑުގެ ދިފާޢީ ނިޒާމް ވަރުގަދަ ކުރުމަށާއި، ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ހޯރމޯން އުފެއްދުމުގައި ވަރަށް މުހިއްމު ރޯލެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. މިމައުދަންގެ ސަބަބުން ހިތުގެ ބަލިތަކާއި، ކެންސަރު، އަދި ރާއްޖެ ބަލި ފަދަ ބަލިތަކުން ދިފާޢުކޮށްދެއެވެ. ސެލެނިއަމް ލިބޭ ކާނާގެ ތެރޭގައި ކަނޑުފަޅުގައި އުޅޭ ބާވަތްތަކާއި، ގެރިބަކަރީގެ އެތެރޭގެ ގުނަވަންތައް، ހިމެނެއެވެ. ސެލެނިއަމް މަދުވުމުން ކެންސަރު، ހިތުގެ ބަލިތައް ޖެހުން އަދި ކުއްޖާގެ އުފެދުމުގައި ޢައިބުވުން ހިމެނެއެވެ. 
ސެލެނިއަމް ގެ ކެލަމިން() ( ދުވަހެއްގައި ކެއުމަށް ލަފާދޭ މިންވަރު ) އަކީ ފިރިހެނުންނަށް 70 މައިކްރޯގްރާމް، އަދި އަންހެނުންނަށް 50 މައިކްރޯގްރާމް އެވެ. ސެލެނިއަމް މާގިނަވެއްޖެނަމަ، އިސްތަށި ފައިބާ، ނިޔަފަތި ހަލާކުވުން ފަދަ ކަންތައް ދިމާވުން ހިމެނެއެވެ. އަނގައިން ވަސް ދުވުމާއި، ނާރުތަކުގެ މައްސަލަ ޖެހުމަކީ ވެސް ސެލެނިއަމް ގިނަވުމުން ދިމާވާ ކަމެކެވެ. 
## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް
ސިލިކަން

ސިލިކަން() އަކީ ބިންމަތީގައި އެންމެ އާންމު މަޢުދަނެވެ. އަދި މިއީ ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ޓްރޭސް އެލިމެންޓެއް ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. މިމާއްދާ ހުންނަނީ ކަށިތަކުގައްޔާއި، ކާޓިލޭޖް، ލޭނާރުތަކާއި، ހަންގަނޑާއި، އިސްތަށީގައެވެ. ސިލިކަން އެންމެ ގިނައަދަދަކަށް ހުންނަނީ ކަށިތަކުގައެވެ. އެހެންކަމުން ކަށިތައް އުފެދުމުގައާއި، ގިރިބިންގައި ކަށިތައް ދެމެހެއްޓުމުގައި ސިލިކަން މުހިއްމު ރޯލެއް އަދާކުރެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ލޭނާރުތަކުގެ ދެމިކުރުވުން ހުންނަންވާގޮތުގައި ބެހެއްޓުމަށް ވެސް ސިލިކަން އެހީތެރި ވެދެއެވެ. ހަމަ އެހެންމެ ހަށިގަނޑުގެ އެހެން ވެސް ދެމިކުރުވާ ނާރުތަކުގައި ސިލިކަން އެކުލެވެއެވެ. 
ސިލިކަން ހަށިގަނޑުގައި މަދުވެއްޖެނަމަ ހިތާއި ލޭހޮޅި ތަކުގެ ބަލިތައް ޖެހުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ. އެއީ ސިލިކަން އަކީ ލޭނާރު ހޮޅިތަކުގެ އެތެރެ ފަށްތައް އުފެދުމަށާއި، ދެމެހެއްޓުމަށް ބޭނުންވާ އެއްޗަކަށްވާތީ އެވެ. 
ބޮޑުމީހެއްގެ ދުވަހެއްގެ ކާނާގައި 50-20 މިލިގްރާމް އާއި ދޭތެރޭގެ މިންވަރަކަށް ސިލިކަން އެކުލެވިފައިވުން ބޭނުމެވެ. ސިލިކަން ހަށިގަނޑަށް ގިނަގިނައިން ނެގެނީ ގަސްގަހާ ގެހިން ލިބޭ ކާނާއިންނެވެ. މަދު މިންވަރެއް ޖަނަވާރުން ލިބޭ ކާނާއިން ވެސް ނެގެއެވެ. 
ސިލިކަން އެކުލެވޭ ކާނާގެ ތެރޭގައި، ގޮދަން، ހަނޑޫ، ކިރުކޮޕީފަތް، ކަންބާ، އެވަކާޑޯ، އަދި ސްޓޯބެރީ ހިމެނެއެވެ. މިއީ ގިނައިން ކެއުމުން ވިހަވާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ.

## ރިފަރެންސް
* ކާނާގެ ފައިދާ - މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތު - ދިވެހިރާއްޖެ - 2003

ޤިސްމު:ކާނާގެ ބައިތަކާއި ވައްތަރުތައް