Timadang

***Artocarpus odoratissimus***, toi ko' ointutunan sabaagi do **marang**, **tarap**, **terap** toi ko' somonu, **johey oak**, nopo nga iso spesies tua momitusak id paganakan do Moraceae . Nintodonon nopo diti nga mantad Borneo, Palawan, om Pulau Mindanao , i kipionitan miampai do puun nangko, pulutan, om sukun ii kinintodonon mantad genus di miagal ii nopo nga, *Artocarpus*.

## Description

**Timadang** nopo nga iso kawo tanom di momitua' ii ointutunan id Asia Tenggara loolobi no id Pulau Borneo. Tanom diti nopo nga asanang do kosuni id negeri Sabah, nga au haro id koiyonon do suai sundung do kiiklim tropika. Timadang nopo nga kitau' di agaras nga kiwaa roso di opoto, oomis, olumoyo om mangangakan nopo nga kaanu kenikmatan soira mangakan di koinsan nogi. Suang tua' diti nopo nga kaagal-agal do Mangga ii kijus nga bontuk nopo nga seakan-akan tua' pulutan omnangko, om asaru do oborulong o tulun ginumuan kokomoi diti. 

Timadang nopo nga obulugu om ourod miagal do bontuk tua nangko. Ninaru nopo nga 15-20 cm om 13 cm linaab om winagat nopo nga korikot do 1 kg toi lobi awagat. Kulit do timadang nopo nga akapal om nolopot do rugi di au atarom om olomi. Sundung po do ingkaa, soira kotuo' iti timadang, kokodou om ouhan do ongotipu o struktur do kulit. Au aratu o tua timadang id siriba miagal do tua soira do oonsok. Sundung po do ingkaa, aratu kasari o tua diti soira do oruhun.

Boogian id suang do tua timadang nopo nga 

kaagal - agal do tua nangko nga lobi okodo, opilit, kijuus om suang nopo nga opurak. Tonsi nopo tua timadang nga opurak om kiginayo kaagal do anggur om tonsi nopo nga kiginayo 15 x 8 mm. Soira onitan, minog do akanon iti tua timadang id timpu piipiro jaam no tu ouhan do otuu juus om osiau atagak o roso. Tua timadang nogi nga kosudong do ansakon montok do akanon.

## Kopongonuan
Kosoruan nopo tua timadang nga onuon maamaso okodou po om haro nogi papaansak gisom kolomi. Timadang nogi nga kosuai o warana kulit mantad warana otomou otuong kumaa otomou osiisilou soira oonsok. Kopongonuan nopo tua timadang nga minog do orulan tu timadang nopo di noonsok nga olomi om ouhan do aratu nung birudon o tinggayan. Tua timadang di asawat o korotuon nopo nga ouhan do oduntak.

## Tua' di kopiagal
Tua' *[[Artocarpus sericicarpus]]* (ointutunan sabaagi *peluntan*, *gumihan*, *pedalai*, toi ko' *tarap bulu*) om *[[Artocarpus sarawakensis]]* (*pingan* toi ko' *tarap gunung*) nopo nga kopiagal kopio, om asaru do momorulong miampai do timadang toomod. Goduuduo spesis diti nopo nga kitadon mantad koiyonon di miagal. Sundung do ingkaa, tua'ua' diti nopo nga milo do pisuayon tumanud woyo do onsok. *Artocarpus sericicarpus* nopo nga kihulu, miagal ko sonlinso rangalau di tagayo, om aragang soira do onsok. *Artocarpus sarawakensis* nogi nga lobi akapal tu' ii nopo nga bontuk tua' timadang toomod om kiwotik do orin. Tua' diti nopo nga lobi kiharo keratan inti di lobi okoro. 

## Kogunoon
Kiwaa ogumu do kogunoon do kinooluan kulit timadang, batang om biji dau. Kulit timadang nopo nga gunoon sabaagi roromu montok mongidu agen pomowotik (miagal ko' osohug hablur, metil ungu 2B om metilena obulou ) mantad noolu waig pomowotik. Batang timadang nopo nga gugunoon montok papataam Cd (II) om Cu(II).

## Intangai nogi

* Tanom om tayam id Austronesia

## Sukuon

## Towud
* FAO.org: Under-utilized tropical fruits
* ''Artocarpus odoratissimus'' Marang/Tarap — with pictures of the fruit