Susuyan

**Naratif, susuyan** toi ko' **kaantakan** nopo nga iso akaun kokomoi siri kaantakan toi ko' koinganan di mikomoi, au mintong okon fiksyen (memoir, biografi, ruputan abal, dokumentari, travelog, ossp) toi ko' fiksyen (kaantakan dongeng, dongeng, lagenda, thriller, novel ossp.) Naratif nopo nga poposolimbou tumanud nuludan hogot poinsuat toi ko' lisan maya imej poingkodou toi ko' gumura toi ko' maya nunu nopo piomungan diti. Hogot dii nopo nga kinintodonon mantad boros maan Latin narrare (momisunud) mantad do boros ula gnarus (koilo toi ko' abaal). 

Susuyan nopo nga polombus id toinsanan medium kreativiti koulunan, inus om kohiakan kohompit no panambarasan, kesusasteraan, teater, sayau, tuunion om sinding, komik, kowartawanan, animasi, video (kohompit filim om televison), pomoinan video, rodiu, rekreasi kistruktur om aiso struktur om kipotensi nogi inus visual toomod miagal ko' lukisan, arca, fotografi ii tumanud do nuludan abaabayan ii posolimbohon.

Abaabayan sosial om koubasanan koulunan miilang naratif nopo nga lohowon susuyan, ii somboogian tagayo nopo nga mombontuk susuyan maya lisan. Sundung do ingkaa, mantad koimbulayon koulunan celik pimato, ogumu susuyan i noruntip, nowonsoi toi ko' pinotungkus id bontuk do poinsuat. Proses formal om sastara montok momonsoi naratif nopo nga iso mantad do apat mod wacana retorik tradisional, miampai do kopotolinahasan, kointalangan om eksposisi. Pomogunoon nopo diti nga misuai mantad do ponusuyan di lobi osompit gunoon montok popolombus susuyan. Ogumu teknik naratif pomoruhang di gunoon montok momonsoi om popoingkawas nombo-nombo susuyan.

## Kokitanan pointongkop
Naratif nopo nga ponusuyan tumanud nuludan kaantakan di pointopot toi ko' winonsoi wonsoi kumaa tulun mantad narator id piipiro kiis (om toinsanan kiis naratif di poinsuat). Naratif sondii nopo nga nunu nopo suusyan id suang prosa hinombo, monuunuat nopo nga popolombus maya kosoruan au rasmi om spontan, tumanud koingaran diolo sondii miagal ko pibarasan pointuka kasual toi ko' id misij teks. Naratif nopo nga mositi pisuayon mantad kointalangan totigas kokomoi kualiti toi ko' kaantakan miampai au popohompit do sosongulun dii. Naratif nopo nga kokomoi koindalanan do kaatakan maya toniba (poomitanan, panandatan tosinang "tingau mindikau id lapik" toi ko' itom abal totigas) kumaa karya ii milo tilombuson, id bontuk siri tanaru om kompleks om kiwaa mogikaakawo buuk, filim, episod televison ossp.

## Elemen impohon
Elemen impohon ii nuru om kabagal montok monusui toinsanan karya susuyan nopo nga kohompit do ii nuru soriukon, toinsanan karya naratif fiksyen. Mantad dii, kosoruan sarjana nopo nga sumuku do roromu toponsol naratif id siriba sabaagi roromu fiksyen.

### Kono
Kono nopo sosongulun id karya susuyan; pilion om kowoowoyoo diolo nopo nga mongunsub kotilombuson plot. Iyolo nopo nga kosoruan tulun id kowoowoyoo om panambarasan nopo nga popolombus motif toponsol. Yolo nopo nga milo do khayalan poimponu toi ko' sosongulun ii poimpasi kopiipio. Ondoso koiso do mogiigintong nopo nga karahung woyo diolo mintong kumaa kono fiksyen, sabaagi poomitanan kiempati kumaa kono toi ko' au, gisom kopuriman do ii nopo nga otopot. Kosoruan mogiigintong do kono diti nopo nga papaasil jangkaan diolo kumaa poingkuro koimaan kono diti kumaa adegan potilombus. Kono ii kikoimaan do suai miampai kowoowoyoon di pogulu nopo nga kaanu popoborulong mogiigintong.

Kosoruan nopo naratif nga kiwaa kono gulu, protagonis kokomoi do susuyan ii kotoguang do konflik gulu toi ko nakaanu koilaan toi ko' koburuan di okito id pointongkop susuyan. Sasatanga susuyan nopo nga kiwaa antagonis, kono ii sumaap toi ko' mangantob do protagonis. Id kogumuan naratif trafisional, protagonis maya poimbida nopo nga songulun wira: songulun di obinsianan ii minggoos (kosoruan maya literal) montok tudu di tosonong id ahal do moral. Wira nopo nga kotouang do taraat: antagonis di sumaap tudu moral di tosonong om opurokis momonsoi do karaatan. Kogumuan woyo suai nopo nga mongklasifikasi do woyo aksara id alaab om koimbulai ii ointutunan sabaagi aksara saham toi ko' arketaip aksara.

### Konflik
Maya koizaai, konflik nopo nga ketegangan di kounsub pomusarahan om kowoowoyoon kono. Maya totigas, konflik susuyan nopo nga kobolingkangan gulu ii nawayaan do protagonis toi ko' kono gulu. Kosoruan nopo nga kawaya protagonis do katangaban, au asalamat toi ko' koinggoritan emosi suai gama do konflik diti i ondoson sabaagi konflik sokunder toi ko' id suang. Karya naratif di lobi anaru nopo nga kosoruan ogumu konflik toi ko' taang di lobi okoro ii adadi miampai di gulu. Milo klasifikasi o konflik kumaa mogikaakawo kawo toomod miagal ko' gulu nopo nga: kono sumaap kono, kono sumaap sandad posorili, kono sumaap koulunan, kono sumaap kaantakan di au milo ilagon om kono sumaap tinan sondii. Nung opupusan konflik dii id pomupus susuyan nga ointutunan ii sabaagi do ponolibamban. 

### Tatapan
Tatapan nopo nga timpu, koiyonon om konteks iso susuyan dii do nadadi. Kohompit iti do posorili fizikal om temporal ii noiyanan do kono om kahanggum do konvensyen sosial toi ko' koubasanan ii mamarahung do kono. Somonu nopo nga, tatapan kayagal do kono tu' kiwaa kouyuuyuo di natantu, kowoyo koimaan ii mamarahung plot om koburu solinaid pamanahon susuyan.

### Tema
Tema nopo nga impohon ideo' gulu ii posunudon do iso susuyan, maya am ii pologoson do poingukab tumanud korotian mogiigintong sondii. Tema nopo nga lobi abstrak mantad do elemen suai om subjektif: poingukab kumaa pibarasan do mogiigitong ii ontok pomupus susuyan nopo nga milo potolinahason do ideo' toi ko' misij tagayo ii milo inralaman, nunu pomolingkuman di milo wonsoyon om hinonggo komoyon di minomonsoi karya dii. Mantad dii, kaanu o mogiigintong momonsoi pomolingkuman kokomoi tema karya mantad nunu komoyon do minomonsoi miampai au mongintong do rati di minomonsoi. Kaanu nogi yolo do popoburu ideo' kawaawagu kokomoi tema maamaso mamanau o kalaja.

## Sajara
Susuyan nopo nga komponen ii manantu koubasan do koulunan, monogulu sajara di norikud. Naratif nopo nga poinsuat ii kotindohoi mantad tamadun purba, poposorisid do poomitanan sajara om mitologi koubasanan Mesir Purba, Yunani, Sina om India. Maya susuyan, kaanu iti mombontuk kohiakan gulu sabaagi komponen piluumagan do koulunan hinombo nopo, om nogi oguno sabaagi porumpamaan om poomitanan ii kaanu popokito do ahal, ponudukan om pongiaan, ossp.

Id India, kiwaa hinta arkeologi kokomoi kotindapahan susuyan ii norubaan id koiyonon tamadun lembah Indus, Lothal. Id iso kapal tagayo, pinopokito o artis do tombolog miampai sada ii tindu nopo nga poundorong id sawat puun, om dupot miagal ko' musang nopo nga poingkakat id siriba. Adegan diti nopo nga kiwaa piagalan miampai susuyan The Fox and The Crow id Panchatantra. Id kakanan tokoro, susuyan tombolog gagak om rusa di siinum nopo nga nokitanan, poingkuro i kancil kaanu minum miampai kabang kakanan di asampit om tombolog gagak nopo nga kaanu pinaparatu do watu id kakanan dii. Kouyuuyuo dupot nopo diti nga atalang om ogingo.

## Naratologi
Ponoriukan akademik formal kokomoi susuyan om ponusuyan nopo nga lohowon do naratologi. Piipiro puru teori naratologi nopo nga minumbal do popisuai kualiti toi ko' set ula ii kaanu poposuai do naratif mantad ponuatan okon naratif: narativiti. 

Strategi di ginuno nopo do monuunuat toi ko' monuunusui do suai montok momonsoi susuyan nga lohowon teknik naratif toi ko' kakamot naratif, ii nointutunan do kogumuan mantad do puru sarjana. Poomitanan, teknik naratif ii kohompit do kono id suang susuyan ii popolombus susuyan suai: naratif kirumun toi ko' susuyan id suang susuyan. Iso po kawagu nopo nga pomogunoon narator di au milo tumboyoon, kono pisuk pogintangan di asaru okito id suang genre pointantu miagal ko fiksyen noir, ii monusui plot di posolimbahon maya suusuai toi ko' woyo di au milo tumboyoon om katangaban. 

## Hak monusui
Hak monusui nopo nga orotian maya poinlaab sabaagi etika miilang naratif (kohompit - nga au poinrontob kumaa - susuyan potilombus, bagas om kaka'kaka). Id suang Hak Monusui: Pomogunoon teks lisan om poinsuat do remaja kakadayan, monuunuat Amy Shuman nopo nga minanahak pomorotian hak dii: "piromutan ii toponsol om au manantu id pialatan naratif om kaantakan dii, poimbida id pialatan mampayat id iso abaabayan om wartawan ii monuntut hak do mimboros kokomoi kaantakan di nadadi."

Etika monusui kawagu do susuayn tulun nopo nga milo iloon maya piipiro poguhatan: susuayn disai ii maan susuyo om poingkouro, nunu tudu toi ko' hodtolon susuyan dii, nunu ii pinibatos id susuyan (poomitanan, koaslian, kointalangan) - kasanangan kumaa disai? Hak monusui nogi nga kohompit do poguhatan pisagaan, empati om mobi di kosudong. Sundung do monusui om monusui kawagu nopo nga kiguno sabaagi kakamot di kikuasa montok agensi om advokasi, kopogowit nogi ii do au korotian om eksploitasi. 

Oponsol o hak monusui diti id genre naratif koinganan sondii. Disiplin akademik miagal ko' koposolimbahan, susuyan rakyat, kosusasteraan, antropologi, ponoriukan koubasanan om sains sosial nopo kanto nga kohompit do ponoriukan hak monusui ii kosoruan tumanud do etika.

## Sukuon