open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pyreneje

**Pyreneje** (špański *Pirineos*, francojski *Pyrénées*, baskiski *Pirinioak* a katalański *Pirineus*) su něźi 430 km dłujka smuga górow w krotkowjacornej Europje, kenž se wupśestrěwaju mjaz Atlantiskim oceanom na pódwjacorje a Srjejźnym mórjom na pódzajtšu a wótgranicuju Pyrenejsku połkupu z wóstatneje Europy. Na grjebjenju Pyrenejow běžy statna granica mjaz Špańskeju a Francojskeju; wósrjejź górinow namaka se wušej togo małostat Andorra. 

Nejwušy dypk Pyrenejow jo *Pico de Aneto* (3.404 m) pśisamem dokładnje w srjejźišću górskego rjećaza, něźi 170 kilometrow dłujkowjacornje Barcelony. 

## Wótkaz
Manila

**Manila** jo stolica Filipinow. Ma něźi jaden a poł miliona wobydlarjow, pótakem jo pó Quezon City druge nejwětše město stata.

## Eksterne wótkaze
Gdynia

**Gdynia** (kaš. *Gdiniô*, nim. *Gdingen*) jo město w Pólskej, kótarež lažy w pomorskem wójwodstwje.

## Měsćańske źěle

*Babie Doły
*Chwarzno-Wiczlino
*Chylonia
*Cisowa
*Działki Leśne
*Dąbrowa
*Grabówek
*Kamienna Góra
*Karwiny
*Leszczynki
*Mały Kack
*Obłuże
*Oksywie
*Orłowo
*Pogórze
*Pustki Cisowskie-Demptowo
*Redłowo
*Śródmieście
*Wielki Kack
*Witomino-Radiostacja
*Witomino-Leśniczówka
*Wzgórze Św. Maksymiliana


## Wobydlaŕstwo

ImageSize = width:800 height:300
PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:260000
ScaleMajor = unit:year increment:25000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:19 align:left
  bar:1870 from:0 till:1200
  bar:1920 from:0 till:1300
  bar:1926 from:0 till:12000
  bar:1939 from:0 till:127000
  bar:1946 from:0 till:77829
  bar:1950 from:0 till:103458
  bar:1955 from:0 till:129639
  bar:1960 from:0 till:147625
  bar:1965 from:0 till:166063
  bar:1970 from:0 till:191500
  bar:1975 from:0 till:221056
  bar:1980 from:0 till:236432
  bar:1985 from:0 till:246492
  bar:1990 from:0 till:251498
  bar:1998 color:cobar2 from:0 till:253521
  bar:2005 from:0 till:252791
  bar:2010 from:0 till:249461
  bar:2012 from:0 till:248726
PlotData=
  textcolor:black fontsize:S
  bar:1870 at: 1200 text: 1.200 shift:(-11,5)
  bar:1920 at: 1300 text: 1.300 shift:(-11,5)
  bar:1926 at: 12000 text: 12.000 shift:(-14,5)
  bar:1939 at: 127000 text: 127.000 shift:(-17,5)
  bar:1946 at: 77829 text: 77.829 shift:(-14,5)
  bar:1950 at: 103458 text: 103.458 shift:(-17,5)
  bar:1955 at: 129639 text: 129.639 shift:(-17,5)
  bar:1960 at: 147625 text: 147.625 shift:(-17,5)
  bar:1965 at: 166063 text: 166.063 shift:(-17,5)
  bar:1970 at: 191500 text: 191.500 shift:(-17,5)
  bar:1975 at: 221056 text: 221.056 shift:(-17,5)
  bar:1980 at: 236432 text: 236.432 shift:(-17,5)
  bar:1985 at: 246492 text: 246.492 shift:(-21,5)
  bar:1990 at: 251498 text: 251.498 shift:(-21,5)
  bar:1998 at: 253521 text: 253.521 shift:(-17,5)
  bar:2005 at: 252791 text: 252.791 shift:(-17,5)
  bar:2010 at: 249461 text: 249.461 shift:(-17,5)
  bar:2012 at: 248726 text: 248.726 shift:(-17,5)


## Galerija

Wobraz:Basen-portowy-gdynia.jpg
Wobraz:Gdynia z lotu ptaka - 081.JPG
Wobraz:Sea Towers Skwer.jpg
Wobraz:Plac Kaszubski, Gdynia2.jpg
Wobraz:Klif w Gdyni-Orłowie - 134.JPG
Wobraz:Gdynia Orlowo plaza.jpg
Wobraz:GDYNIA, AB. 086.JPG
Wobraz:Gdynia, 10 Lutego 24.JPG
Wobraz:Trzy maszty i akwarium gdyńskie.jpg
Wobraz:Kościół parafialny pw. NMP Królowej Polski w Gdyni 01.jpg
Wobraz:Budynek Narodowego Banku Polskiego I Oddział Miejski ul 3 Maja 25 10 Lutego 20 22 Gdynia KS.JPG
Wobraz:Gdynia Poland hala sportowo-widowiskowa 1.JPG
Wobraz:Gdynia, Kościół św. Michała Archanioła - fotopolska.eu (344483).jpg
Wobraz:Gdynia Swietojanska Empik.jpg
Wobraz:Muzeum Miasta Gdyni 01.jpg
Wobraz:Dworzec Gdynia Główna z pl. Konst. (2).JPG
Pomorske wójwodstwo

**Pomorske wójwodstwo** (pol. *województwo pomorskie*) jo wójwodstwo w Pólskej. Stolica jo město Gdańsk.

W lěśe 2006 jo tam bydliło 2.199.043 luźi.

## Města
We Pomorskim wójwodstwje su slědujuce města:
(31.12.2005)
*  Gdańsk - 462 139
*  Gdynia - 253 850
*  Słupsk - 98 757
*  Tczew - 60 128
*  Starogard Gdański - 49 579
*  Wejherowo - 47 159 (1. decembra 2006)
*  Rumia - 44 126
*  Malbork - 40 135
*  Kwidzyn - 40 008
*  Chojnice - 39 760
*  Sopot - 39 620
*  Lębork - 35 146
*  Pruszcz Gdański - 23 908
*  Kościerzyna - 23 145
*  Reda - 18 330
*  Bytów - 17 670
*  Ustka - 17 256
*  Kartuzy - 15 938
*  Puck - 15 339
*  Człuchów - 15 249
*  Władysławowo - 14 782
*  Miastko - 11 998
*  Sztum - 10 930
*  Nowy Dwór Gdański - 10 462
*  Czersk - 9 445
*  Pelplin - 8 578
*  Prabuty - 8 215
*  Gniew - 6 844
*  Skarszewy - 6 805
*  Żukowo - 6 236
*  Czarne - 6 035
*  Dzierzgoń - 5 653
*  Debrzno - 5 251
*  Brusy - 4 517
*  Hel - 4 136
*  Nowy Staw - 3 896
*  Kępice - 3 878
*  Łeba - 3 857
*  Skórcz - 3 532
*  Czarna Woda - 3 223
*  Jastarnia - 3 068
*  Krynica Morska - 1 321

## Wokrejse (''powiaty'')

### Krajne wokrejse
We Pomorskim wójwodstwje su slědujuce krajne wokrejse (pol. *powiaty ziemskie*):
*  Powiat bytowski - 75 369
*  Powiat chojnicki - 90 972
*  Powiat człuchowski - 56 834
*  Powiat gdański - 83 201
*  Powiat kartuski - 107 055
*  Powiat kościerski - 66 393
*  Powiat kwidzyński - 80 657
*  Powiat lęborski - 63 606
*  Powiat malborski - 63 129
*  Powiat nowodworski - 35 602
*  Powiat pucki - 73 179
*  Powiat słupski - 92 174
*  Powiat starogardzki - 121 414
*  Powiat sztumski - 41 974
*  Powiat tczewski - 112 414
*  Powiat wejherowski - 181 834
### Měsćańske wokrejse
We Pomorskim wójwodstwje su slědujuce měsćańske wokrejse (pol. *powiaty grodzkie*):
*  Město Gdańsk - 462 138
*  Město Gdynia - 253 850
*  Město Słupsk - 98 757
*  Město Sopot - 39 620

## Eksterne wótkaze
* Oficialne website wójwodstwa (pol.)
Żukowo

**Żukowo** (kaš. *Żukòwò*, nim. *Zuckau*) jo město w Pólskej, kótarež lažy w pomorskem wójwodstwje.

## Galerija

Wobraz:Church of Saint Mary of the Assumption in Żukowo, Poland (2).JPG
Wobraz:Saint John the Baptist church in Żukowo, Poland.JPG
Wobraz:Zukowo mlyn od rzeki.jpg
Wobraz:Zukowo Kosciol Norbertanow od dziedzinca.jpg
Wobraz:Church of Saint Mary of the Assumption in Żukowo, Poland (9).JPG
Wobraz:Zukowo kaplica cmentarna bok.jpg
Wobraz:PKP stacja kolejowa Żukowo Wschodnie 06.jpg
Wobraz:Żukowo, Gdańska 63 - fotopolska.eu (234855).jpg
Sochumi

**Sochumi** (; ) jo město w Georgiskej. Lažy na pódwjacornej kšomje stata pśi brjoze Carnego mórja a jo głowne město separatistiskego regiona Abchaziskeje.

Ma wěcej ako šesćźaset tysac wobydlarjow.

## Galerija


Wobraz:2014 Suchum, Kolumnada (01).jpg
Wobraz:2014 Suchum, dworzec kolejowy (16).jpg
Wobraz:2014 Suchum, Rosyjski Teatr Dramatyczny.jpg
Wobraz:2014 Suchum, Rzymskokatolicki kościół św. Szymona Apostoła (01).jpg
Wobraz:2014 Suchum, Sobór Zwiastowania (02).jpg
Wobraz:2014 Suchum, Hotel "Rica" (05).jpg
Wobraz:2014 Suchum, Budynek.jpg


## Eksterne wótkaze
Wladiwostok

**Wladiwostok** (, ) jo město na pódzajtšu Rusojskeje federacije. Lažy pśi brjoze Śichego oceana, njedaloko wót granicy Rusojskeje federacije z Chinsku a z Pódpołnocneju Koreju. Město ma něźi 580 tysac wobydlarjow a jo nejwětšy rusojski pśistaw pśi Śichem oceanje. Jo tu teke historiski pódzajtšny kóńc Transsibirskeje zeleznicy.

## Eksterne wótkaze
* 
*Oficialne stronki
Los Angeles

**Los Angeles** jo město w Kaliforniskej w Zjadnośonych statach Ameriki. Wóni ma styri miliony wobydlarjow a jo druge nejwětše město Zjadnośonych statow Ameriki a nejwětše město Kaliforniskeje.

## Wótkaz
Maharaštra

**Maharaštra** (Marathi: महाराष्ट्र, *Maharashtra*) jo zwězkowy stat Indiskeje. Ma 109 milionow wobydlarjow na płoninje 307.762 km², pótakem wěcej ako 350 wobydlarjow na kwadratnem kilometerje. Statna stolica jo Mumbai, něgajšny Bombay. Maharaštra ma Marathi ako jadnučku zastojnisku rěc, ale tam se teke Hindi (11,0%), Urdu (7,1%) a wjele mjeńšych rěcow powěda.

Jo drugi nejwětšy stat Indiskeje a granicujo z Gudžaratom na dłujkem wjacorje, Madjapradešom na pódpołnocy, Čatisgarom na pódzajtšu, Andrapradešom na krotkem zajtšu, Karnataku na pódpołdnju a z Gowu na krotkem wjacorje. Na pódwjacorje jo pśibrjog Arabiskego mórja pśirodna granica. Stolica Mumbai se teke tam namaka.

## Wótkaza

* Webstrony kněžaŕstwa Maharaštry
Gudžarat

**Gudžarat** (Gudžarati: ગુજરાત, *Gujarat*) jo zwězkowy stat Indiskeje. Ma 56,8 milionow wobydlarjow na płoń 196.042 km², pótakem 290 wobydlarjow na kwadratnem kilometerje. Statna stolica jo pó indiskem lichotniku Mahatma Gandhi pomjenjowany Gandhinagar, nejwětše město pak Ahmedabad. Gudžarat ma indoeuropski Gudžarati ako jadnučku zastojnisku rěc, ale tam se teke Bhili (4,8%), Hindi (4,7%) a wjele drugich rěcow powěda.

Stat granicujo z Radžastanom na pódpołnocy, Madjapradešom na pódzajtšu, Maharaštru na krotkem zajtšu, kaž teke z Pakistanom na dłujkem wjacorje. Na pódpołdnju a pódwjacorje jo pśibrjog Arabiskego mórja pśirodna granica.

## Wótkaze

* Webstrony kněžaŕstwa Gudžarata 
* Ke kraju a ludu, Eric Töpfer na suedasien.info
Karnataka

**Karnataka** (Kannada: ಕರ್ನಾಟಕ) jo wót lěta 1956 zwězkowy stat na pódpołdnju Indiskeje. Ma 57,7 milionow wobydlarjow a płoń 191.791 km², pótakem wěcej ako 300 wobydlarjow na kwadratnem kilometerje. Statna stolica jo Bengaluru (teke *Bangalore*), jaden indiskich centrow informaciskeje technologije. Karnataka ma drawidsku rěc Kannada ako jadnučku zastojnisku rěc, ale tam se teke Urdu (10,5%), Telugu (7,0%) a wjele drugich rěcow powěda.

Tropiski stat granicujo z Gowu na dłujkem wjacorje, Maharaštru na pódpołnocy, Andrapradešom na pódzajtšu, Tamil Nadu na krotkem zajtšu a Keralu na krotkem wjacorje. Na pódwjacorje jo pśibrjog Arabiskego mórja pśirodna granica.

## Zaśišće

Dataja:Jog Roarer.JPG|Jog Falls - nejwuše wódopady Indiskeje 
Dataja:Hampi 0009.jpg|Rozpadanki starobytnego wjelika města Vijayanagar (Hampi)
Dataja:OmBeach Topview.jpg|Pśi Arabiskem mórju


## Wótkaze

* Webstrony kněžaŕstwa Karnataki 
* Informacije za turistow
Sassnitz

**Sassnitz** (pólski Sośnica) jo město w Nimskej, w Mecklenburg-Pśedpomorskej. Lažy na kupje Rujany we wokrejsu Pśedpomorska-Rujany a jo druge nejwětše město kupy.

Kóńcy tu zwězkowa droga 96, kótara wjeźo z łužyskeje Žytawy.

## Eksterne wótkaze

*Oficialne stronki
Andra Pradeš

**Andra Pradeš** (Telugu: ఆంధ్ర ప్రదేశ్, *Andhra Pradesh*) jo zwězkowy stat Indiskeje. Ma 82,4 milionow wobydlarjow a płoń 275.045 km², pótakem 300 wobydlarjow na kwadratnem kilometerje. Statna stolica jo Hyderabad. Andra Pradeš ma Telugu ako jadnučku zastojnisku rěc, ale tam se teke Urdu (8,6%) a Hindi (3,2%) powědatej.

Jo stwórty nejwětšy stat Indiskeje a granicujo z Tamil Nadu na pódpołdnju, Karnataku na pódwjacorje, Maharaštru na dłujkem wjacorje, Čatisgarom na pódpołnocy a Orisu na dłujkem zajtšu. Na pódzajtšu jo pśibrjog Bengalskego zalewa pśirodna granica.

## Zaśišće

|
Dataja:CharminarII.JPG|Islamiska architektura w Hyderabaźe
Dataja:Fishermen at Visakhapatnam beach.jpg|Rybarje pśi Bengalskem zalewje
Dataja:The Penna near Gandikota.jpg|Rěka Pennar
Dataja:India village musicians.jpg|Wejsne muzikanty - kokulata kśica jo stare indiske znamje


## Wótkaze

* Webstrony kněžaŕstwa Andra Pradeša 
* K stawiznam
Priština

**Priština** (kyriliski Приштина; albański Prishtina/Prishtinë) jo stolica a sedło kněžaŕstwa Kosowa. Jo z 550.000 wobydlarjami we wjelikej gmejnje nejwětše město kraja a jogo politiski, kulturny a góspodaŕski centrum. Šołta jo Isa Mustafa (KDL).

## Stawizny
Priština jo była jadne wót srjejźišćow srjejźowěkowego serbiskego stata a rezidenca pód kralom Milutinom (1282-1321). Dłujkowjacornje města se jo 15. junija 1389 Bitwa na Kosowem polu wótměła. Pó osmaniskem dobyśu serbiskeje stolicy Smederevo w lěśe 1459 jo turkojske kněstwo zachopiło.

W prědnej Balkanowej wójnje 1912 jo Serbiska Prištinu dobywaś mógła. W Jugosłowjańskej jo město wót lěta 1974 stolica awtonomneje prowincy Kosowo a Metochija była. W Kosowskej wójnje 1999 wjelgin wobškóźona; jo Priština wót 2008 głowne město Republiki Kosowo, kótaraž mjazynarodnje pśipóznata njejo.

## Partnaŕske města
* Durrës (Albańska)
* Podgorica (Carna Góra)
* Karači (Pakistan)
* Ankara (Turkojska)

## Wótkaze

* Oficielne webstrony měšćanskego zastojnistwa Prištiny
Urdušćina

**Urdušćina** (*Urdu*) jo zastojniska rěc w Pakistanje. Lěcrownož jano mjeńšyna 10 milionow luźi urdušćinu ako maśeršćinu powěda, rosćo licba luźi, kótarež w Pakistanje toś tu rěc powědaju. Wóna se wužywa ako *[[lingua franca]]* mjazy regionalnymi rěcami w Pakistanje. W Indiskej jo to jadna z 23 oficialnje pśipóznatych rěcow a powěda se z njej pśedewšym w regionach Andra Pradeš, Delhi, Utar Pradeš a Utarančal. W swěśe jo Urdušćina maśeršćina 58 milionow luźi. Ako drugu rěc bu wót 150-200 milionow luźi wužywana.

Urdušćina jo blisko pśiswójźbna z Hindišćinu, ale se z arabskimi pismikami pišo.
Augustus Caesar

**Augustus Octavian**.

Wón ma mě awgust pó łatyńskem Augustus Caesar. Do togo mjasec (kótaryž do togo jo měł mě Sextilis, "šesty" (glědaj september) jo měł 30 dnjow; ale ako wón se jo dostał druge mě pó Augustus, se jo jen wó jaden źeń pódlejšował, aby wón měł samsku licbu dnjow kaž julij, mjasec mjenjowany pó Julius Caesar.
Uppsala

**Uppsala** [] jo wjelike město w Šwedskej a lažy pśi jazorje Mällaren. W lěśe 1523 město jo była stolica Šwedskeje. 

Uniwersita jo była załožona w lěśe 1477. Znatej studenta 18. lětstotka stej byłej Anders Celsius (1701–1744) a Carl von Linné (1707–1778). Pśi uniwersiśe su pak teke młogo pózdźejšych šwedskich nosarjow Nobelowego myta *wuwučowali* a studěrowali:

* Svante Arrhenius (1859–1927) 
* * [[Allvar Gullstrand]] (1862–1930) *
* Erik Axel Karlfeldt (1864–1931) 
* * [[Nathan Söderblom]] (1866–1931) *
* * [[Robert Bárány]] (1876–1936) *
* * [[The Svedberg]] (1884–1971) *
* * [[Manne Siegbahn]] (1886–1978) *
* Pär Lagerkvist (1891–1974) 
* * [[Alva Myrdal]] (1902–1986) *
* * [[Arne Tiselius]] (1902–1971) *
* * [[Hugo Theorell]] (1903–1982) *
* Dag Hammarskjöld (1905–1961) 
* Hannes Alfvén (1908–1995) 
* * [[Kai Siegbahn]] (1918–2007) *

## Wótkaz
Göteborg

[] jo wjelike město w Šwedskej, kótarež lažy pśi Kattegat. Lěcrownož jo městnosć była južo pśez lěttysace wobsedlona, jo se źinsajšne město Göteborg akle w lěśe 1619 załožyło. 

Techniska uniwersita *Chalmers* jo była załožona w lěśe 1829. Mjaz jeje studentami stej byłej teke norwegski zelezniski inženjer Carl Abraham Pihl (1825–1897) a šwedski nosaŕ Nobelowego myta za fyziku Gustaf Dalén (1869–1937) . Statna Göteborgska uniwersita jo se w lěśe 1891 załožyła. 

## Eksterne wótkaze
Malmö

**Malmö**  jo wjelike město w Šwedskej, kótarež lažy pśi mórskej wuscynje Öresund. Móst pśez Öresund, wót Kopenhagena do Malmöa, jo se póswěśił w lěśe 2000. Wusoka šula Malmö jo se załožyła w lěśe 1998.

## Wótkaz
Bochotnica

**Bochotnica** jo wjas a sedło krajneje gmejny z janakim mjenim w krotkem zajtšu Pólskeje, w Powiaśe Puławskem w Lublińskej wojewódstwje a lažy nad rěku Wisła.
Jan Wjela

**Jan Wjela** (* 8. januara 1822 w Žydowje; † 19. januara 1907 w Budyšynje) jo był serbski spisowaśel. Cesto jo pód mjenim **Radyserb** abo **Jan Wjela-Radyserb** pisał.

Wón jo pisał balady a lyriku a zběrał ludowe basnje a pśisłowa. Ako jaden z prědnych serbskich awtorow jo se teke pisanju prozy pósćił.
Mimo swójich wudanych knigłow jo teke wjele drobnych wulicowańkow we wšakich casopisach wózjawił. Wón jo źěłał až do kóńca teke na episkima źěłoma "Miliduch na Brodźinje" a "Přebysław na Limasu", kótarež pak bóžko wěcej dokóńcył njejo.

Jan Radyserb-Wjela jo měł wjeliki późěl na zběrce "Přisłowa a přisłowne hrónčka a wusłowa Hornjołužiskich Serbow", kótaraž jo se w lěśe 1902 wót Arnošta Muki wudała. Wjela jo był pśisłowa zběrał a zgromaźił, Muka jo był je dorědował a wudał.

## Literatura
**Pójdančka k wubudźenju a k polěpšenju wutroby za Serbow*, zběrka serbskich powědančkow (1847) 
**Nadpad pola Bukec 1758*, powědančko (1852) 
**Křiž a połměsac abo Turkojo před winom w lěće 1683*, powědančko (1883) 
**Trójniki - zběrka powědančkow* (1885) 
**Bitwa pola Budyšina 1813*, powědančko (1891) 
**Nowe trójniki*, zběrka serbskich powědančkow (1893) 
**Zabawki. Swojim lubym Serbam*, zběrka serbskich powědančkow (1896) 
**Zabawy. Powědančka za lubych Serbow*, zběrka serbskich powědančkow (1901) 

## Wótkaz

* Jan Wjela-Radyserb – demokrat za śichym
29. junija

**29. junija** jo 180. źeń gregorjaniskeje pratyje (181. w pśestupnych lětach), toś wóstawa hyšći 185 dnjow až do kóńca lěta.
## Tšojenja
* 983: Zachopjeńk wjelikego Słowjańskego zběžka pódzajtšnje Łobja.
* 1866: W bitwje pla Jičína dobydnjo pšuske wójsko nad awstrisko-sakskima wójskoma.

## Narodniny
* 1656: Pětr Šěrach – serbski faraŕ, zašćitowaŕ serbskeje rěcy, magister
* 1812: Samuel Erdmann Tzschirner – nimski rewolucionaŕ, iniciator wudawanja Serbskego nowinkarja
* 1900: Antoine de Saint-Exupéry – francojski spisowaśel
* 1930: Sławomir Mrożek – pólski dramatikaŕ, spisowaśel a kreslaŕ

## Wumrěće
* 1706: Michał Frencel – serbski faraŕ a pśełožowaŕ biblije 
* 1945: Jurij Słodeńk – serbski wucabnik, muzikaŕ, spisowaśel a narodny procowaŕ
* 2014: Eberhard Kahle – wugótowaŕ knigłow

## Swěte dny

## Wótkaz
Burgess Meredith

**Oliver Burgess Meredith** (16. nowembra 1907 we Cleveland, Ohio – 9. septembra 1997 we Malibu, Kaliforniska) jo był US-amerikański grajaŕ.
Joan Rivers

**Joan Rivers** (8. junija 1933 ako **Joan Alexandra Molinsky** w Brooklynje, New York – 4. septembra 2014 w Manhattanje, New York) jo była US-amerikańska entertainerka a grajaŕka.

## Wótkaz
Brad Dourif

**Bradford Claude Dourif** (18. měrca 1950 w Huntington, West Virginia) jo US-amerikański grajaŕ.

## Wótkaz
Cesar Romero

**Cesar Julio Romero, Jr.** (15. februara 1907 we New York City, New York – 1. januara 1994 we Santa Monica, Kaliforniska) jo był US-amerikański grajaŕ.
Jackie Gleason

**John Herbert** "**Jackie**" **Gleason** (26. februara 1916 w Brooklynje, New York City, New York – 24. junija 1987 w Lauderhillje, Florida) jo był US-amerikański komikaŕ, grajaŕ a komponist.

## Wótkaz
Richard Kiel

**Richard Dawson Kiel** (13. septembra 1939 w Detroit, Michigan – 10. septembra 2014 w Fresno, California) jo był US-amerikański grajaŕ.
Gołkojce

**Gołkojce** ( *Kolkwitz*) su gmejna w Bramborskem wokrejsu Sprjewja-Nysa. Gmejna lažy cirka pěś kilometarjow na pódwjacor wót Chóśebuza a ma pśisamem źaseś tysac wobydlarjow.

W Gółkojcach jo se naroźił, źěłał a wumrěł Jan Bjedrich Fryco (1747-1819), dolnoserbski faraŕ, pśełožowaŕ‎ i rěcywědnik.

## Wejsne źěle

* Bobow
* Brodkojce 
* Cazow
* Dalic
* Dubje
* Glinsk
** Kózyc młyn, Pódgóla
* Gogolowk
* Gołbin
* Gołkojce
** Gólnica-Měsćańska góla
* Górnej
* Hajnk 
* Kokrjow 
* Kósobuz 
* Kśišow 
** Pólny młyn, Kśišow wudwór a Rězaki
* Limbark 
* Naseńce 
* Popojce
** Mały kóńc a Rabenow.

## Demografija

## Nožki


## Wótkaze

* www.kolkwitz.de/ Internetowy bok Gołkojc
Budka Suflera

**Budka Suflera** jo była pólska rockowa muzikowa kupka z Lublina, kótaraž jo mjaz 1974 a 2014 eksistěrowała.

## Cłonki
* Krzysztof Cugowski
* Romuald Lipko
* Tomasz Zeliszewski
* Łukasz Pilch
* Mirosław Stępień

## Diskografija
* 1975: *Cień wielkiej góry*
* 1976: *Przechodniem byłem między wami*
* 1979: *Na brzegu światła*
* 1980: *Ona przyszła prosto z chmur*
* 1982: *Za ostatni grosz*
* 1984: *Czas czekania, czas olśnienia*
* 1986: *Giganci tańczą*
* 1988: *Ratujmy co się da!!*
* 1993: *Cisza*
* 1995: *Noc*
* 1997: *Nic nie boli, tak jak życie*
* 2000: *Bal wszystkich świętych*
* 2002: *Mokre oczy*
* 2004: *Jest*
* 2009: *Zawsze czegoś brak*
*2020: *10 lat samotności*
*2023: *Skaza*
Łobez

**Łobez** (, ) ( kaš. *Łobéz*, nim. *Labes*) jo město w Pólskej w pódwjacornopomorskem wójewódstwje, we wokrjesu Łobez, w gmejnje Łobez, na pódzajtšo wót rěki Rega. Prědny dokument, kótaryž wobzamjo eksistencu Łobez (Lobis), póchada z 13. stolěśa.

## Wobydlaŕstwo

ImageSize = width:460 height:320
PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:11000
ScaleMajor = unit:year increment:11000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:20 align:center
  bar:1680 from:0 till:800
  bar:1740 from:0 till:1191
  bar:1749 from:0 till:1339
  bar:1831 from:0 till:2443
  bar:1861 from:0 till:4756
  bar:1895 from:0 till:5187
  bar:1925 from:0 till:5994
  bar:1933 from:0 till:6947
  bar:1939 from:0 till:7310
  bar:1945 from:0 till:1710
  bar:1946 from:0 till:4144
  bar:1957 from:0 till:6026
  bar:1970 from:0 till:7355
  bar:1990 from:0 till:10953

PlotData=
  textcolor:black fontsize:S
  bar:1680 at: 800 text: 0,8 shift:(0)
  bar:1740 at: 1191 text: 1,2 shift:(0)
  bar:1749 at: 1339 text: 1,3 shift:(0)
  bar:1831 at: 2443 text: 2,4 shift:(0)
  bar:1861 at: 4756 text: 4,8 shift:(0)
  bar:1895 at: 5187 text: 5,2 shift:(0)
  bar:1925 at: 5994 text: 6 shift:(0)
  bar:1933 at: 6947 text: 7 shift:(0)
  bar:1939 at: 7310 text: 7,3 shift:(0)
  bar:1945 at: 1710 text: 1,7 shift:(0)
  bar:1946 at: 4144 text: 4,1 shift:(0)
  bar:1957 at: 6026 text: 6 shift:(0)
  bar:1970 at: 7355 text: 7,4 shift:(0)
  bar:1990 at: 10953 text:11 shift:(0)
  

## Wušy šołta

## Galerija

File:Lobez kosciol kz.jpg| 
File:Kamienica w Łobzie (obok dworca PKP).jpg|
File:Zabytkowa Poczta w Łobzie.JPG|
File:Zabytkowy dom w Łobzie.jpg|
File:Świętoborzec - dworek.jpg|
File:Hala sportowo-widowiskowa w Łobzie.JPG|
File:Słomiane dachy.JPG|

## Sport

* MLKS „Światowid” - 5. Football League http://swiatowidlobez.pl/news.php

## Wótkaze
*  www.lobez.pl
* BIP Łobez
* Łobez - You Tube
Wylem Bjero

**Wylem Bjero**,  Wilhelm Bähro (roź. 4. septembera 1902 w Drjejcach, wum. 26. awgusta 1988 w Chóśebuzu) - dolnoserbski casnikaŕ, ceptaŕ, spisowaśel a pśełožowaŕ.

Źěłał jo ako źěłaśeŕ w rězaku, pśi zeleznicy, na lětanišću, ako knigływjednik, nakupowaŕ a pśedawaŕ a ako gmejnski pśistajony. Wón jo był wušej dwaźasća lět wucabnik w šuli w Kuparskich Borkowach. 

Wot lěta 1958 až do 1977 wón jo był ako redaktor zagronity za *Serbsku Pratyju*. Bjero jo pisał nastawki a wulicowańka za *[[Nowy Casnik]]*, *[[Pratyja|Pratyju]]*, *[[Płomje]]* a dolnoserbske radijo. W 1959 jo dostał cesne znamuško Domowiny. W lěśe 1977 jo wótejšeł na wuměńk. Wón jo był slědny redaktor *Nowego Casnika*, za kótaregož jo dolnoserbska rěc była mamina.

Wón jo był teke dłujkolětny (1952-1987) pśedsedaŕ Zjadnośeństwa serbskich rybarjow.

## Publikacije
*1958: *Mjazka a druge wulicowanka z Dolneje Łužyce*, Budyšyn
*1959: *[[Wjaska pod golu|Wjaska pod golu. Wulicowańko z našogo casa]]*, Budyšyn
*1971 - *Gaž se serbske duchy zmakaju*, wulicowańko, w: *[[Jadna z nich jo šołtowka|Jadna z nich jo šołtowka. Antologija noweje dolnoserbskeje literatury]]*, zest. Horst Adam, Budyšyn. 
*1973: *Surowa štrofa. Humor Dolnych Serbow*, zestajałej Wylem Bjero a Monika Pawlowa, Budyšyn
*1977: *Na Kałpjeńcu. Wuběrk źełow*, Budyšyn
*1984: *Surowa štrofa. Humor Dolnych Serbow*, zestajałej Wylem Bjero a Monika Pawlowa, Budyšyn (druge wudaśe)
*2002: *Žaba na kokulce. Dopomnjeńki, wopiski a anekdoty*, Budyšyn

## Pśełožki do dolnoserbšćiny
*1957: Měto Nowak-Njechorński, *Kołowokoło Błotow. Zběrka wubranych reportažow*
*1963: Cyril Kola, *Roža*
*1963: Jurij Koch, *Žydowka Ana*
*1963: Jurij Krawža, *Modre listy*
*1974: Gerat Hantška, *Bogumił Šwjela. Wobraz žiwjenja a skutkowanja*, Budyšyn 
*1977: Wilhelm Szewczyk, *Wjacor z Minu Witkojc*
*1978: *Mrokawa běłych pjerkow. Zběrka wulicowańkow* (Wylem Bjero gromaźe z Erwinom Hanušom) 
*1978: Měto Nowak-Njechorński, *Mejstaŕ Krabat dušny serbski guslowaŕ. Wulicowańko*
*1981: Pawoł Nedo, *Mocny knecht*
*1982: Kito Lorenc, *Wjelk a liška pśijaśela*
*1983: Angela Stachowa, *Gole a wužowy kral. Serbska bajka*
*1983: Jurij Koch, *Rědne źowćo*
*1984: Jurij Krawža, *Peter z łucywowego grodu. Serbska bajka*
*1985: Gerat Hantška, *Naše korjenje. K stawiznam a kulturje Dolneje Łužyce. Publicistika 1954-1983*
*1985: Jurij Koch, *Jagaŕ Bagola*
*1986: Jurij Koch, *Dwanasćo bratšow*
*1986: Hańža Bjeńšowa, *Brodak Kosmodej*
*1988: Kito Lorenc, *Złośane jabłuko*
*1989: Beno Budar, *Rědne a grozne źowćo*

## Žrědła


## Literatura
*Fryco Libo, *Dosłowo*, (in:) Wylem Bjero, *Na Kałpjeńcu. Wuběrk źełow*, Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšyn 1977, 167-176.

## Wótkaze
* (*nim.*) Wilhelm Bähro
Phyllis Diller

**Phyllis Ada Driver**, lěpjej znata ako **Phyllis Diller** (17. julija 1917 w Lima, Ohio – 20. awgusta 2012 w Brentwood, Los Angeles, Kaliforniska) jo była US-amerikańska komikaŕka a grajaŕka.

## Wótkaz
U2

**U2** jo Irska rockowa muzikowa kupka z Dublina, kótaraž eksistěrujo wót  1976.

## Cłonki
* Bono
* The Edge
* Larry Mullen
* Adam Clayton

## Diskografija

* 1980 - *Boy*
* 1981 - *October*
* 1983 - *War*
* 1984 - *The Unforgettable Fire*
* 1987 - *The Joshua Tree*
* 1988 - *Rattle and Hum*
* 1991 - *Achtung Baby*
* 1993 - *Zooropa*
* 1997 - *Pop*
* 2000 - *All That You Can't Leave Behind*
* 2004 - *How to Dismantle an Atomic Bomb*
* 2009 - *No Line on the Horizon*
* 2014 - *Songs of Innocence*
* 2017 - *Songs of Experience*
* 2023 - *Songs of Surrender*

## Eksterne wótkaze
1964

## Tšojenja
### W Serbach

### Hynźi

## Narodniny
* 11. februara: Sarah Palin - US-amerikańska politikarka, guwernerka Alaski
* 3. měrca: Laura Harring, US-amerikańska grajarka 
* 7. apryla: Russel Crowe, nowoseelandski-awstralski grajaŕ
* 19. junija: Boris Johnson, premier Zjadnośonego kralojstwa
* 26. julija: Sandra Bullock – US-amerikańska grajarka 
* 14. nowembra: Patrick Warburton - US-amerikański grajaŕ a synchronowy powědaŕ

## Wumrěśe
* 8. januara: Julius Raab - awstriski politikaŕ a zwězkowy kanclaŕ
* 6. měrca: Pawoł I. – grjekski kral wót 1947 do 1964

## Nobelowe myta
* za fyziku: Charles Hard Townes, Nikołaj Basow, Aleksandr Prochorow
* za chemiju: Dorothy Crowfoot Hodgkin
* za medicinu: Konrad Bloch, Feodor Lynen 
* za literaturu: Jean-Paul Sartre
* Měrowe Nobelowe myto: Martin Luther King

## Wótkaz
1948

## Tšojenja
### W Serbach
* w Myšynje jo se załožyło Sportowe towaristwo Myšyn–Bobow 

### Hynźi

## Narodniny
* 4. februara: Henning Mankell - šwedski spisowaśel a źiwadłowy režiser († 2015)
* 16. awgusta: Angela Stachowa – górnoserbska spisowaśelka a politikaŕka

## Wumrěśe
* 30. januara: Mahatma Gandhi - indiski a pšawiznik, wopěraŕ, rewolucionaŕ, publicist
* 2. februara: Georg Adam - nimski gójc, pśełožowaŕ‎ a lubowaŕ słowjanskich literaturow (* 1874)
* 1. měrca: Pawoł Šenkar – prědny brigadnik Serbskeje młoźiny 1947 (* 1925)
* 20. maja: Bogumił Šwjela - dolnoserbski faraŕ, rěcywědnik, słownikaŕ, publicist
* 9. junija: Arnošt Lodni - serbski wucabnik, kulturny procowaŕ (* 1873)
* 7. awgusta: Pawoł Šołta – serbski faraŕ a spisowaśel 
* 8. awgusta: Jan Cyž (1883-1948) - górnoserbski faraŕ
* 16. septembra: Jurij Brězan (1900-1948) - górnoserbski pśekupc, duchowny
* 27. oktobra: Pawoł Lejnik - górnoserbski fabrikant, kulturny procowaŕ (* 1899)
* 25. nowembra: Bjarnat Krawc - górnoserbski muzikowědnik, dirigent a komponist
* 12. decembra: Arnošt Holan - górnoserbski wucabnik

## Nobelowe myta
* za fyziku: Patrick Maynard Stuart Blackett
* za chemiju: Arne Tiselius
* za medicinu: Paul Hermann Müller
* za literaturu: T. S. Eliot

## Wótkaz
Beno Pětška

**Beno Pětška**, nim. Benno Pötschke (roź. 30. decembra 1934 w Nowej Wjesce, wum. 7. decembra 2021) - dolnoserbski ceptaŕ, wudawaŕ, zestajaŕ, a pśełožowaŕ‎. 

Pó abiturje 1954 Beno Pětška jo studěrował na Peda­gogiskem instituśe w Małem Wjel­ko­wje. Pótom wón jo źěłał ako wucabnik w Brja­zynje a Bórkowach, źož bydli až do źinsa.

## Publikacije
*1966 - Beno Pětška, *Pilnje wuknjomy: wucbnica serbšćiny za 3. lětnik źaseśrědowniskich powšyknozdźělowańskich polytechniskich wušych šulow ze serbskeju wucbu*
*1989: *Droga do noweje domownje * [w:] *Ako smy chopili ceptariś. Dopomnjeńki wucabnikow prědnych lět*, wud. Christa Brandtowa, Budyšyn  
*1992 - Jakub Bart-Ćišinski, *Moje serbske wuznaće / Mojo serbske wuznaśe / Mein Bekenntnis*, pśebasnili Pětš Janaš, Beno Pětška, Kito Lorenc, Pětr Malink
*1993 - *Pěšy, z cołnom, po kolasach. Drobna proza wo Dolnej Łužycy*, wuběrał a zestajał Beno Pětška, Budyšyn
*1994 - *Garona a bośon. Aespowe fabule* / *Die Krähe und der Storch. Fabeln des Äsop*, pśestajił z nimskeje rěcy Beno Pětška
*1995 - *Mysli, badaj, wugodaj: luštne godańka a druge zaběranja ze serbskeju rěcu za małe a wětše źiśi*, zestajał Beno Pětška, Budyšyn
*1997 - Margita Heinrichowa, *Ta wońkotata nazyma. Proza*, zestajał Beno Pětška, Budyšyn
*1999 - *Wendische Bilderwelten. Der Kunst von Heide und Spreewald auf der Spur*, Beno Pětška gromaźe z Alfredom Krautzom, Budyšyn
*2002 - Wylem Bjero, *Žaba na kokulce*, wudał Beno Pětška, Budyšyn
*2008 - *Pomocniwy Hermanko*, *Cołnarskiej kuska*, *Dwě twardej glowje*, [w:] *Ze žywjenja na lanźe: pratyjarje wulicuju*, Budyšyn.
*2010 - Beno Pětška, *Moje wójnske dźěćatstwo*, Budyšyn (w górnoserbšćinje) 

## Nóžki
Hajno

**Hajno** jo dolnoserbske muskece pśedmě, skrotcona forma mjenja Hajndrich, to pak jo zeserbšćona forma nimskego pśedmjenja **Heinrich**. Wóno jo było pśedewšym w Dolnej Łužycy znate. 

## Nosarje mjenja
* Hajno Nowy (1871-1941) - dolnoserbski rolnikaŕ, spisowaśel
* Hajno Rizo (1873-1917) - dolnoserbski faraŕ, basnikaŕ 
* Hajno Jordan (1882–1917) – dolnoserbski wucabnik, kulturny procowaŕ 
* Hajno Kitlaŕ (1902-1975) - wucabnik w Janšojcach, awtor nastawkow a wulicowańkow
Hajndrich

**Hajndrich** jo dolnoserbske muskece pśedmě, zeserbšćona forma nimskego pśedmjenja **Heinrich**. Wóno jo było pśedewšym w Dolnej Łužycy znate (górnoserbska forma jo pak Hendrich). Skrotcona forma toś togo mjenja jo Hajno. 

## Nosarje mjenja
* Hajndrich Głowan (1833-1884) - dolnoserbski wucabnik, spisowaśel
* Hajndrich Warko (1837-1897) - dolnoserbski wucabnik, spisowaśel
* Hajndrich Jordan (1841–1910) – górnoserbski folklorista, spisowaśel, zběraŕ dolnoserbskich bajkow
Pětš Janaš

**Pětš Janaš**, teke Klaws-Pětr Janaš,  Peter Jannasch, Klaus-Peter Jannasch (roź. 19. nowembra 1933 w Chóśebuzu, wum. 18. februara 2021) jo był dolnoserbski ceptaŕ, pśełožowaŕ a wudawaŕ serbskich wucbnicow. Wón jo teke załožaŕ Źěłanišća za serbske kubłańske wuwijanje Chóśebuz był.

Źěłał jo ako wucabnik w šuli w Kupaŕskich Bórkowach, źož jo w lěśe 1958 pśewzeł swóju prědnu šulsku rědownju. Wót 1979 wón jo był cłonk Dolnoserbskeje rěcneje komisije. W lěśe 2005 jo dostał Myto Ćiśinskego za "za jogo wědomostne statkowanje pśi pśeslěźenju a woplěwanju dolnoserbskeje rěcy". 

Pětš Janaš a Roland Marti stej wudałej wšykne spise Mata Kósyka w 9 zwězkach.

## Publikacije
*1960: *Moja prědna serbska knigła* (spisał po górnoserbskem wudaśu)
*1966: *Wjasole wuknjomy. Wucbnica za 2. lětnik za serbsku wucbu na wušych šulach z dolnoserbskeju wucbu*
*1976: *Naša serbšćina: zakładny kurs dolnoserbšćiny za pśigotowańske rědownje Serbskeje rozšyrjoneje wušeje šule*, Budyšyn
*1976: *Niedersorbische Grammatik*
*1984: *Niedersorbische Grammatik für den Gebrauch der Sorbischen Oberschule. 2., durchgesehene Auflage*
*1989: *Z Borkojskich spomnjeśow* [w:] *Ako smy chopili ceptariś. Dopomnjeńki wucabnikow prědnych lět*, wud. Christa Brandtowa, Budyšyn  
*1990: *Nimsko-dolnoserbski słownik*, Budyšyn
*1990: *Spěwaj, grajkaj, powědaj! Wučbnica dolnoserbšćiny za wukubłanje źěśownicow*
*1997: *Pówědamy serbski. Wucbne kniglicki za kubłarki a źiśownice*, 84 b., Chośebuz + *Pówědajśo k bildkam! Wulicowańske łopjena*, 28 b.

## Pśełožki do dolnoserbšćiny
*2010: Antoine de Saint-Exupéry, *[[Ten mały princ]]*
*2014: Wilhelm Busch, *Maks a Moric*
*2015: Wilhelm Busch, *Se kupaś ma, gaž wjacor jo a sobota*

## Nožki


## Wótkaz
*	Jill-Francis Ketlicojc, '' We swójich wugbaśach wón buźo njesmjertny'', ''Nowy Casnik''  11. měrca 2021
Měto

**Měto** jo dolnoserbske muskece pśedmě, skrotcona forma mjenja Mjertyn, to pak jo zeserbšćona forma nimskego pśedmjenja **Martin**. Wóno jo pśedewšym w Dolnej Łužycy znate. 

## Nosarje mjenja
* Měto Dalic (1684–1740) – dolnoserbski burski wjednik
* Měto Kašk (1610–1727) – dolnoserbski fojt a chronikaŕ 
* Měto Korjeńk (1841–1916) – serbski faraŕ a kulturny procowaŕ
* Měto Laški (1889–1972) – dolnoserbski rolnikaŕ, pśedsedaŕ Domowiny
* Měto Pernak (1938–2019) – dolnoserbski wudawaŕ, publicist, ceptaŕ a pśełožowaŕ
* Měto Nowak-Njechorński (1900-1990) – górnoserbski wuměłc, publicist a spisowaśel
* Měto Wjeńcko (1870-1953) – dolnoserbski faraŕ, spisowaśel
* Měto Worak (roź. 1931) – dolnoserbski spisowaśel a basnikaŕ
Baltofinske rěcy

**Baltofinske rěcy** jo kupka finougriskich rěcow we pódzajtšnej Europje wokoło Baltiskego mórja. Nejwažnjejšej rěcy stej estnišćina a finšćina.
## Źělenje
* estnišćina
* finšćina
** wšedna finšćina
** meänkielijska finšćina
** kwenska finšćina - blisko wótemrěśa
** inkerska finšćina 
* ižoršćina
* karelske rěcy
** karelšćina
*** sewjerna karelšćina (teke dwinska karelšćina)
*** pódpołdnjowa karelšćina
** liwšćina (teke aunuska karelšćina abo oloněčćina)
** lüdšćina - blisko wótemrěśa
* liwonšćina - blisko wótemrěśa
* wepšćina - blisko wótemrěśa
* wõrušćina
** setušćina
* wotšćina - blisko wótemrěśa
Mjertyn

**Mjertyn** jo dolnoserbske muskece pśedmě, zeserbšćona forma nimskego pśedmjenja **Martin**. Wóno jo było pśedewšym w Dolnej Łužycy znate (górnoserbska forma jo pak Měrćin). Skrotcona forma toś togo mjenja jo Měto. 

## Nosarje mjenja
* Mjertyn Grys (1818-1878) - dolnoserbski wucabnik, basnikaŕ
* Mjertyn Lejnik (1814-1881) - wucabnik, wótkubłaŕ syrotow, basnikaŕ
* Mjertyn Moń (1848–1905) – dolnoserbski rěcywědnik, ludowědnik, gymnazialny profesor
* Mjertyn Myšnaŕ (1849-1892) - wucabnik
* Mjertyn Rocha (1837-1913) - faraŕ, basnikaŕ
* Mjertyn Těšnaŕ (1820-1890) - dolnoserbski farmaŕ, wjednik kupki serbskich wudrogowarjow z Dolnej Łužycy do Awstralskeje   
* Mjertyn Tylka (1857-1942) – dolnoserbski faraŕ, spisowaśel
Benjamin Běgaŕ

**Benjamin Běgaŕ** nim. Benjamin Bieger (* 20. februara 1873 w Janšojcach, † 26. septembra 1945 w Wětošowje) - dolnoserbski faraŕ, spisowaśel a kulturny procowaŕ. 

Benjamin Běgaŕ jo se w Janšojcach ako syn wucabnika naroźił. W Greifswalźe a Kielu jo študěrował teologiju. W lětach 1902-1910 wón jo był z diakonom w Picnju. W lětach 1910-1917 źěłał jo ako faraŕ w Krummendeichu, 1917-1929 w Hennestedśe w Schlezwig-Holsteinskej a 1929-41 we Wětošowje. We Wětošowje wón jo był slědny serbski faraŕ, kenž serbski jo powědał. Wót 1908 cłonk Maśicy Serbskeje. 

Běgaŕ gromaźe ze Hajnom Rizom jo wudawał cerkwinski casopis *[[Wósadnik]]* (1905-1913). Wón jo był jaden z głownych organizatorow wjelikego "serbskego swěźenja z rozpokazowanim drastwow" we Wětošowje w lěśe 1930. Toś ten swěźeń jo se k 50. wrośenicy załoženja dolnoserbskeje wótźělby Maśicy Serb­skeje pśewjadł (1880).

W lěśe 1941 jo Benjamin Běgaŕ wótejšeł na wuměńk. Dnja 26. septembra 1945 jo wón wumrěł we Wětošowje. Tam na cerkwinskem kjarchobje jo teke jogo row. 

## Žrědła


## Literatura
Stołk

**Stołk** móžo byś:

* Stołk - źěl kwiśonki někotarych pókšytych semjenjakow
* Stołk - twarny źěl małych pśedmjatow abo rědow
Pěstka (botanika)

**Pěstka** (łatyński stylus) w kwiśonce jo źěl stołka, kótaryž plěšk njaso.

Pěstka móžo ako źěl płodowego łopjeńka jano pśi pókšytych semjenjakach wustupowaś.
6. maja

**6. maja** jo 126. źeń gregorjaniskeje pratyje (127. w pśestupnych lětach), toś wóstawa hyšći 239 dnjow až do kóńca lěta.

## Tšojenja
* 

## Narodniny
* 1793: Arnošt Fürchtegott Šołta – serbski superintendent, zakitowar serbstwa
* 1836: Jakub Herman – serbski faraŕ, mecen a spěchowaŕ serbskeje literatury
* 1875: Pawoł Šołta – serbski faraŕ, spisowaśel, domownjowědnik

## Wumrěśe
* 1728: Jan Wawer – serbski faraŕ, nabóžninski a kulturny procowaŕ
* 1971: Pawoł Jenka – serbski wucabnik, muzikaŕ, kulturny procowaŕ

## Wótkaz
Wornar

**Wornar** (nimski *Werner*) jo serbske swójźbne mě slědujucych wósobow:

* Edward Wornar (* 1966), profesor za sorabistiku a direktor Instituta za sorabistiku
* Gerat Wornar (* 1942), faraŕ, awtor
* Jakub Wornar (1828–1910), faraŕ, spisowaśel a spěchowaŕ serbskego towaristwowego gibanja
* Jakub Wornar (1908–78), skałaŕ, funkcionaŕ źěłarnistwa a Domowinski procowaŕ
* Jan Wornar (1934–99), wucabnik a spisowaśel
Céline Dion

**Céline Dion** [selin djɔ̃] (*Céline Marie Claudette Dion*, * 30. měrca 1968, Montreal) jo kanadiska spiwaŕka.

## Diskografija
* 1981 La voix du bon Dieu
* 1981 Céline Dion chante Noël
* 1982 Tellement j'ai d'amour
* 1983 Les chemins de ma maison
* 1983 Chants et contes de Noël
* 1984 Mélanie
* 1985 C'est pour toi
* 1987 Incognito
* 1990 Unison
* 1991 Dion chante Plamondon
* 1992 Céline Dion
* 1993 The Colour of My Love
* 1995 D'eux
* 1996 Falling Into You
* 1997 Let's Talk About Love
* 1998 S'il suffisait d'aimer
* 1998 These Are Special Times
* 2002 A New Day Has Come
* 2003 One Heart
* 2003 1 fille & 4 types
* 2004 Miracle
* 2007 D'elles
* 2007 Taking Chances
* 2010 Sans attendre
* 2013 Loved Me Back To Life
## Eksterne wótkaze
* celinedion.com
* celinedion.us
Stołk (botanika)

**Stołk** (teke **kołušk**; łatyński pistillum; gynoeceum coenokarpum) pomjenjuju se w botanice ze sobu zrosćone płodowe łopjeńka kwiśonki wóterych pókšytych semjenjakow. 

Stołk źěli se do fertilnego wótrězka, zwětšego brjuchatego płodnika ze semjenišćami a do sterilnego wótrězka ze cesto śańkeju a dłujkeju pěstku, kótaraž na swójom wušem kóńcu plěšk njaso. Plěšk pśi woprošenju proškowe zernka pśiwzejo, pěstka wjeźo klěwajuce prošniki k płodnikoju.

Pśi wóterych stołkach pěstka felujo.

## Žrědło
* Schütt, Schuck, Stimm: Lexikon der Baum- und Straucharten. , bok 497 
* Ullstein Lexikon der Pflanzenwelt, 1973, , bok 431 

## Wótkaz
Clarke Abel

**Clarke Abel** (1780-1826) jo był engelski gójc, botanikaŕ a pśirodoslěźaŕ. Wón jo pó Chinskej wót 1816 až do 1817 drogował.

## Takson
Rod abelija (*Abelia*) bu pó nim mjenjowany.

## Nožki
Ingrid Hustetowa

**Ingrid Hustetowa** (Ingrid Hustetojc, nim. Ingrid Hustädt, roź. 1956 w Chóśebuzu) jo dolnoserbska spisowaśelka, publicistka, redaktorka, wucabnica serbšćiny, pśełožowaŕka a zestajaŕka. Redaktorka Serbskeje Pratyje w lětach 1993-2001, sobuźěłaśerka Rěcnego centruma Witaj, zastupujucy cłonk Dolnoserbskeje rěcneje komisije.

Ingrid Hustetowa póchada z Bórkow. Wóna jo roźona Nimcowka, pišo w nimskej a serbskej rěcoma. Bydli w Chóśebuzu.

## Publikacije
*1980 - *Mojej pśijaśelce cu groniś...*, wulicowańko, w: *[[Lubosć pytaś|Lubosć pytaś. Antologija dolnoserbskeje literatury]]*, zest. Ingrid Naglowa
*1985 - *Co ga wote mnjo cośo?*, wulicowańko, w: *[[Dejm hyšći bomki sajźaś|Dejm hyšći bomki sajźaś. Antologija dolnoserbskeje literatury]]*, zestajiła Ingrid Naglowa, Budyšyn
*1989 - *[[Na mjazy|Na mjazy. Antologija dolnoserbskeje literatury]]*, zestajiła Ingrid Hustetowa
*1989 - *Koncert*, *Kopańca a druge graśa*, *Kocka*, wulicowańka, w: *Na mjazy. Antologija dolnoserbskeje literatury*
*1989 - *Moj najrjeńši blečk*, w: *Šćežki. Antologija serbskeje prozy*, pśestajiła do górnoserbšćiny Hilda Kutšankowa, Budyšyn
*1991 - *...a tule chcu wostać*, w: *Zwróćene dny. Spěšne zapiski serbskich awtorow*, pśestajiła do górnoserbšćiny Lora Kowarjowa, Budyšyn
*1997 - *Judo ze źiwjakom. Wildschweinjudo. Wulicowańka za was*, Budyšyn 
*1999 - *[[Źiw se njewospjetujo|Źiw se njewospjetujo. Antologija dolnoserbskeje proze]]*, wudała Ingrid Hustetowa, Budyšyn (wulicowańko *Starosći starego awta*)
*2002 - *Wódny muž* (źiwadłowe graśe, gromaźe z Beatu Mičerlichoweju)
*2006 - *Serbske nałogi a wašnje*, zestajiła a wobźěłała Ingrid Hustetowa, Budyšyn 
*2011 - *Pód kšywom nakósnym • Im Land Egal. Antologija noweje dolnoserbskeje proze*, zestajiła a wudała Ingrid Hustetowa, Budyšyn (wulicowańka *Dokusow pjeršćeń* a *Das Schweigen der blauen Schwalbe*)
*2014 - *Djed Moroz, Noël a Santa Claus*, *Jězba do Fantaziskeje*, [w:] *Hodownikowanje. Powědki a basnje za dźěći*, wudała Ingrid Juršikowa, ilustrowała Jutta Mirtschin
*2017 - *Haiku za Rogow*, [w:] *[[Basnikarska kjarmuša]]. Lyrika pó dolnoserbsku*, wudawaŕ a zestajaŕ: Bernd Pittkunings

## Pśełožki do dolnoserbšćiny
*2000 - *Wjelika rěpa a druge bajki* (knigły k słuchanju)
*2007 - Axel Kunze, *Mały Hemzolak*
*2012 - Raoul Biltgen, *Šansa, pó slědnej*
*2013 - Markus Köbela, *Śpa licha*
*2014 - Miro Gavran, *Smjaśe zakazane*
*2014 - Rike Reiniger, *Zgubjone a namakane: Ein Herz und andere Dinge*

## Nóžki


## Wótkaze
* Ingrid Hustetowa
Kito

**Kito** jo dolnoserbske muskece pśedmě, skrotcona forma mjenja Kśesćijan, to pak jo zeserbšćona forma nimskego pśedmjenja **Christian**. Wóno jo było pśedewšym w Dolnej Łužycy znate. 

## Nosarje mjenja
* Kito Albin (1802–1888) – faraŕ, spisowaśel nabóžnych spisow
* Kito Wylem Broniš (1788–1881) – faraŕ, rěcywědnik
* Kito Dabo (1846–1904) – wucabnik, kulturny prócowaŕ
* Karlo Kito Dalej (1806–1892) – sudniski pśełožowaŕ, wucabnik serbšćiny
* Kito Ela (*1949) - wjednik Rěcnego centruma Witaj w Chóśebuzu, wudawaŕ 
* Kito Samuel Głowan (1774–1837) – wucabnik, zašćitowaŕ serbstwa
* Kito Grys (1766–1855) – wucabnik, kjarližaŕ
* Kito Komer (1814–1870) – wucabnik, zběraŕ serbskich ludowych spiwow
* Kito Lorenc (1938-2017) – basnikaŕ a wudawaŕ
* Kito Mudra (1799–1883) – faraŕ, pśełožowaŕ, zašćitowaŕ serbskeje rěce
* Kito Pank (1808–1895) – faraŕ, redaktor, spisowaśel
* Jan Kito Post (1811–1887) – wucabnik, zběraŕ ludowych spiwow, kulturny prócowaŕ
* Kito Rězak (1806–1871) – wucabnik, wulicowańkaŕ
* Kito Fryco Stempel (1787–1867) – faraŕ, basnikaŕ, pśełožowaŕ
* Kito Šwjela (1836–1922) – wucabnik, pśełožowaŕ, redaktor Bramborskego Casnika
* Kito Žonop (1836–1926) – rolnikaŕ, ludowy basnikaŕ
Lutki

**Lutki** - jo serbski casopis (informaciski zešywk) za starjejšych, źiśi a wótkubłaŕki w źiśownjach, pisany w dolnoserbskej, górnoserbskej a nimskej rěcach. Wón jo był wót lěta 2001 běrtyllětnje wudawany a wót 2015 jo se jano dwa raza wob lěto wudawa. 

"Lutki" nakładujo Ludowe nakładnistwo Domowina a Rěcny centrum WITAJ.

## Eksterne wótkaze
* Informacija na boce Rěcnego centruma Witaj
Białystok

**Białystok** jo město w Pólskej, w podleskem wójewódstwje. Białystok jo stolica wójewódstwa a teke samostatny wokrejs (*[[powiat]]*). W lěśe 2014, jo how bydliło 295 401 luźi.

## Měsćańske źěle

# Centrum
# Białostoczek
# Osiedle Sienkiewicza
# Bojary
# Piaski
# Osiedle Przydworcowe
# Osiedle Młodych
# Antoniuk
# Jaroszówka
# Wygoda
# Piasta I
# Piasta II
# Skorupy
# Osiedle Mickiewicza
# Dojlidy
# Osiedle Bema
# Osiedle Kawaleryjskie
# Nowe Miasto
# Zielone Wzgórza
# Starosielce
# Słoneczny Stok
# Leśna Dolina
# Wysoki Stoczek
# Dziesięciny I
# Dziesięciny II
# Bacieczki
# Zawady
# Dojlidy Górne


## Galerija

Wobraz:Białystok, Muzeum Podlaskie - Ratusz - fotopolska.eu (331175).jpg
Wobraz:Białystok ogrody Branickich 1.JPG
Wobraz:Bialystok Ogrod.jpg
Wobraz:Białystok Zespół Katedralny.JPG
Wobraz:Planty 1.JPG
Wobraz:3 Bialystok 44.jpg
Wobraz:Białystok - klasztor ss. Miłosierdzia i szpital św. Marcina.jpg
Wobraz:Białystok - cerkiew prawosławna p.w. św. Mikołaja, 1846.jpg
Wobraz:Białystok, zespół kościoła par. p. w. św. Rocha i Chrystusa Króla, ul. Dąbrowskiego 01.JPG
Wobraz:Zmartwychwstania bialystok.jpg
Wobraz:Białystok ul. Warszawska 63, Kamienica Trębickiego.jpg
Wobraz:Białystok Kilińskiego 13.JPG
Suwałki

**Suwałki** jo město w Pólskej, w podleskem wójewódstwje. W 2013, jo how bydliło 69 337 luźi.

## Měsćańske źěle

# Centrum
# Czarnoziem
# Dubowo I
# Hańcza
# Klasztorna
# Krzywólka
# Szwajcaria
# Osiedle I
# Osiedle II
# Osiedle Daszyńskiego
# Osiedle Kamena
# Osiedle Kolejowe
# Osiedle Ogrodowe
# Osiedle Piastowskie
# Osiedle Polna
# Osiedle Powstańców Wielkopolskich
# Osiedle Staszica
# Papiernia
# Północ I
# Północ II
# Sianożęć
# Sobolewo
# Śródmieście
# Zahańcze
# Zielona Górka


## Galerija

Wobraz:Centrum suwalk kosciuszki.jpg
Wobraz:Ratusz miejski suwalki.jpg
Wobraz:Plac marii.jpg
Wobraz:Suwalki 01.jpg
Wobraz:Park Konstytucji 3 Maja w Suwałkach.JPG
Wobraz:Resursa Obywatelska w Suwałkach by Adrian Piekarski 2012.JPG
Wobraz:Cerkiew prawosławna, ob. kościół Najświętszego Serca Jezusa (bok).jpg
Wobraz:Old believers orthodox church (molenna) in Suwałki.JPG
Łomża

**Łomża** jo město w Pólskej, w podleskem wójewódstwje. W 2013, jo how bydliło 62 711 luźi.

## Měsćańske źěle
# Kraska
# Łomżyca
# Południe
# Stare Miasto

## Wobydlaŕstwo

ImageSize = width:800 height:300
PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis = orientation:vertical 
AlignBars = late
Colors = 
 id:linegrey2 value:gray(0.9)
 id:linegrey value:gray(0.7)
 id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
 id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:70000
ScaleMajor = unit:year increment:10000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:2000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:22 align:left
  bar:1931 from:0 till:25065
  bar:1939 from:0 till:28000
  bar:1946 from:0 till:13772
  bar:1950 from:0 till:14839
  bar:1955 from:0 till:18818
  bar:1960 from:0 till:19876
  bar:1965 from:0 till:22564
  bar:1970 from:0 till:25800
  bar:1975 from:0 till:29006
  bar:1980 from:0 till:40813
  bar:1985 from:0 till:51155
  bar:1990 from:0 till:59335
  bar:1995 from:0 till:63338
  bar:2001 color:cobar2 from:0 till:65265
  bar:2005 from:0 till:63819
  bar:2010 from:0 till:63221
PlotData=
  textcolor:black fontsize:S
  bar:1931 at: 25065 text: 25.065 shift:(-14,5) 
  bar:1939 at: 28000 text: 28.000 shift:(-14,5) 
  bar:1946 at: 13772 text: 13.772 shift:(-17,5)
  bar:1950 at: 14839 text: 14.839 shift:(-17,5)
  bar:1955 at: 18818 text: 18.818 shift:(-17,5)
  bar:1960 at: 19875 text: 19.875 shift:(-17,5)
  bar:1965 at: 22564 text: 22.654 shift:(-15,5)
  bar:1970 at: 25800 text: 25.800 shift:(-15,5)
  bar:1975 at: 29006 text: 29.006 shift:(-15,5)
  bar:1980 at: 40813 text: 40.813 shift:(-15,5)
  bar:1985 at: 51155 text: 51.155 shift:(-15,5)
  bar:1990 at: 59335 text: 59.335 shift:(-15,5)
  bar:1995 at: 63338 text: 63.338 shift:(-15,5)
  bar:2001 at: 65265 text: 65.265 shift:(-15,5)
  bar:2005 at: 63819 text: 63.819 shift:(-15,5)
  bar:2010 at: 63221 text: 63.221 shift:(-15,5)


## Galerija

Wobraz:Kamienica Śledziewskich w Łomży.jpg
Wobraz:A-39 z 28.02.1953, Katedra św. Michała Archanioła , ul. Dworna 25, Łomża.JPG
Wobraz:Łomża IILO.jpg
Wobraz:Pałac Gubernatora w Łomży (2).jpg
Wobraz:Łomża Sąd Okręgowy.jpg
Wobraz:Kościół Wniebowzięcia NMP w Łomży.jpg
Wobraz:Łomża PałacBiskupi.jpg
Wobraz:Łomża PocztaGłówna.jpg


## Wótkaz