Žanr

Zapśijeśe **žanr** jo zapśijeśe typologije, z kótarejuž se rozeznawaju wšakorake formy wuměłstwa pó rumowem a casowem pósegu wuměłskego wopśimjeśa. To su napśikład žanry twórjecego wuměłstwa, pśedstajajucego wuměłstwa a filmow, muziki a literatury, ale teke žurnalistiskich pśedstajajucych formow a mimo togo computerowych graśow. Tak stej na pśikład žanra sciencefiction a western w filmje ako w literaturje znatej.

Žanrowe mólowanje se zaběra ze scenami wšednego dnja abo anekdotiskimi scenami wěstego wobłuka, na pśikład kjarcma.

W žanrje su wšakorake stile, ako su mócnje wót wótpowědnych družynow wobwliwowane a pokazuju kakosći indiwiduelnego wuměłca.

## Pódžanry

Cesto se žanry hyšći dokradnjej wopisuju z pomocu pódžanrow. Togodla wóni se cesto wjelgin roznogaśiju:

* Pśikład muzika: Rockowa muzika -> Heavy metal -> Black metal -> Viking metal

Jolic za twórby su pódžanry móžne, dejali pak skerjej wó kategorijach powědaś.

## Žanry twórjecego wuměłstwa

### Mólowanje

Hierarchiju žanrow a družynow mólowanja jo zestajił w lěśe 1667 francojski architekt a stawiznaŕ André Félibien. Wóna jo wótbłyšćowała śěžkosć wuměłstwow a jo była we Francojskej až do kóńca Stareje kněžaŕstwoweje formy (Ancien Régime) wažny źěł wótkubłanja a pósuźowanja studentow Kralojskeje akademije rědnych wuměłstwow (Académie royale des beaux-arts). Pó Félibienje su žanry wót nejnadobnjejšego do nejjadnorjejšego na slědujucu wašnju rědowane (w spinkoma: wótpowědujuca družyna wobrazow):

* alegoriske mólowanje (alegorija)
* stawizniske mólowanje, do cogož słuša mólowanje bitwow
* portraitowe mólowanje (portrait)
* žanrowe mólowanje (žanr)
* mólowanje zwěrjetow
* śichowobrazowe mólowanje (śichowobraz)
* namórnistwowe mólowanje (marina, mórjowa mólba)
* krajinowe mólowanje

### Fotografija

* aktowa fotografija
* industrijowa fotografija
* pśirodowa fotografija
* architekturowa fotografija
* źiwadłowa fotografija

## Žanry pśedstajajucego wuměłstwa

### Źiwadło

Źiwadłowe žanry su:

* absurdne źiwadło
* boulewardowe źiwadło
* směšk
* spiwańske graśe

### Muzika

Za europsku muziku se namakaju dokradnjejše informacije we wucbje wó formach a družynach. Teke muziku drugich kulturnych krejzow móžomy wótpowědujucy zarědowaś (na pśikład za afroamerikańsku muziku Blues, Jazz, Gospel a Rhythm and Blues).

### Film

Filmy maju wjele wšakorakich žanrow, ako se do dalokeje měry ze žanrami literatury rownaju (krimi (film), horor, sciencefiction, erotika, satira). Wobšyrna lisćina jo pód wótkazom filmowe žanry. Žedne pśikłady:

* kriminalny film
* western, eastern
* wójnski film
* erotiski film
* drogowański film (roadmovie)

### Zukowe wuměłstwo
Rozgłos znajo ako žanry na pśikład:

* słuchograśe
* feature
* reportaža

## Žanry literatury

Dokradne wopisowanje žanrow literatury jo pód wótkazom družyna (poezija/literatura). Lisćina pśikładow za žanry:

* biografija
* fantazija
* horor
* nowela
* poetry slam
* roman
** dyrdakojski roman
** kubłański roman
** domizniski roman
** kriminalny roman
** lubosćinski roman
* sciencefiction

## Dalšne

### Žurnalistika

W žurnalistice powědamy źinsa wó pśedstajajucych formach. Žurnalistika NDR jo měła dokradnu žanrowu teoriju žurnalistiskich formow. Pó pśikłaźe sowjetskeje žurnalistiki jo rozeznawała pó:

* informatoriska wašnja zdźělenja
* analytiska wašnja zdźělenja
* wobrazliwa konkretna wašnja zdźělenja

### Komputerowe graśa

Teke pla computerowych graśow mamy wšake žanry. Žedne pśikłady:

* actionowe graśe
* dyrdakojske graśe
* strategijowe graśe
* rolowe graśe
* simulacija
* egoshooter
* shooter z tśeśeje wósoby

## Glej teke
* žanrowa teorija
* žanrowe mólowanje

## Literatura
* Otto Knörrich, Lexikon der lyrischen Formen, Kröner Verlag 2005