Konwerb

**Konwerb** (nimski *Konverb*, engelski *converb*) jo specialna adwerbialna werbowa forma. Wón njejo finitny daniž nominalny, dokulaž njewustupujo ako głowny werb sada daniž ako werbalny substantiw abo atribut. Konwerb definěrujo cyn, kótaryž se z głownym cynom rownocasnje abo pśedcasnje wótměwa abo toś ten bližej póstajijo. Wón wugroni rozdźělne semantiske póśěgi k wopśimjeśeju głowneje sady.

Konwerby w rozdźělnych rěcnych swójźbach, pśedewšym w mongolskich, turkojskich a tunguskich rěcach wustupuju, ale teke w etiosemitiskich, omotiskich a kušitskich rěcach Afriki.

Někotare konwerby se njegóźe morfologiski analyzěrowaś, mjaztym až se druge wót werbalnych substantiwow wótwóźuju.

## Pśikłady
;W mongolšćinje
W mongolšćinje wustupuju slědujuce konwerby.
* Kóńcowku -ж /-dž/ (-ч /-č/) ma konwerb, kótaryž wugroni rownocasnosć, wustupujo wšak teke w kombinacijach z drugimi werbami abo pomocnymi a modalnymi werbami.
** *Цас орж хүйтэн боллоо.* /Cas ordž chüjten bolloo/ "Gaž jo sněgowało zymne bywało."
** *Би цай ууж сонин уншдаг.* /Bi caj uudž sonin unšdag./ "Čaj pijucy nowiny cytam." abo "Piju čaj a nowiny cytam."
** *үнтаж хэвтэх* /untadž chewtech/ "spaś (spicy lažaś)"
** *Би сууж байна.* /Bi suudž bajna./ "Rownycko sejźim." (Pó słowje: "Ja sejźecy som".)
* Kóńcowku -аад /-aad/ ma konwerb, kótaryž wugroni pśedcasnosć.
** *Би Бэрлин хотод ирээд зочид буудалд суусан.* /Bi Berlin chotod ireed dzočid buudald suusan./ "K městoju Berlin pśišedši w hotelu som bydlił."
* Kóńcowku -вал /-val/ ma konwerb, kótaryž wugroni wobstojnosć.
** *Чи завтай байвал ир.* /či dzawtaj bajwal ir./ "Jolic maš cas, pśiź."
* Kóńcowku -тал /-tal/ ma konwerb, kótaryž wugroni až se pódlański cyn až do zachopjeńka głownego cyna wótměwa.
**
* Kóńcowku -вч /-wč/ ma konwerb, kótaryž wugroni až se cyn njeglědajucy drugego cyna wótměwa.
** *Тэнгэр сайхан байгаа боловч гадаа дулаан биш.* /Tenger sajchan bajgaa bolowč gadaa dulaan biš./ "Lěcrownož wjedro jo dobre, zwenka njejo śopłe."
* Kóńcowku -саар /-saar/ ma konwerb, kótaryž wugroni trajucy staw abo cyn.
* Kóńcowku -магц /-magc/ ma konwerb, kótaryž wugroni až se głowny cyn njepósrědnje pó kóńcu pódlańskego cyna wótměwa.
** *Би гэртээ ирмэгц цай уусаг.* /Bi gertee irmegc caj uusag./ "Gaž doma pśidu piju čaj (ned)."

;W Baškiršćinje
W Baškiršćinje wustupuju slědujuce konwerby.
* Kóńcowku -п /-p/ abo -еп /-ɨp/ ma konwerb, kótaryž se cesto wužywa, ale se njamóžo negěrowaś.
** *Сәй эсеп, ял итәм.* /Säj esep, jal itäm./ "Čaj pijo wótpócywaju." abo "Piju čaj a wótpócywaju."
* Kóńcowku -ғас /-ɣɑs/ ma konwerb, kótaryž wugroni wobstojnosć.
** *Өйгә ҡайтҡас сәй эсем.* /Öjgä khajtkhas säj esem./ "Gaž domoj pśidu, čaj piju."
* Kóńcowku -май /-mɑj/ ma konwerb, kótaryž wugroni negaciju ku konwerbam na -п /-p/ abo -еп /-ep/.
** *Мине курмәй үткәнһең.* "Sy mimo mnjo šeł, bźez togo až mnjo sy wiźeł."
* Kóńcowku -ай /-ɑj/ ma konwerb, kótaryž wugroni wóspjetowanje.
** *Уны ҡарай-ҡарай үтеп киттем.* "Ja som stawnje glědajucy mimo njogo šeł."

;W Turkojšćinje
W Turkojšćinje wustupuju slědujuce konwerby.
* Kóńcowku -(y)ip ma konwerb, kótaryž wugroni pśedcasnosć.
** *Ekmek yiyip çay içiyorum.* "Klěb jěm a pótom piju čaj."
* Kóńcowku -(y)erek ma konwerb, kótaryž wugroni rownocasnosć.
** *Kitap okuyarak dinleniyorum.* "Knigły cytajucy wótpócywaju."
* Kóńcowku -(y)e ma konwerb, kótaryž wugroni wóspjetowanje. Mimo togo se kóńcowka w słowje *diye* wužywa, aby direktnu rěc markěrował abo "dokulaž; až" pśełožył.
** *Hasan yürüye yürüye girdi* "Hasan pěšy (maršěrujo) nutś pśiźo."
** *Hasan "Nerede oturuyorsun?" diye sordu.* "Hasan jo pšašał, źo bydliš."
* Kóńcowku -(y)ince ma konwerb, kótaryž wugroni wobstojnosć.
** *Eve gelince çay içtim.* "Gaž som domoj pśišeł, čaj som pił."
* Kóńcowku -dikçe ma konwerb, kótaryž wugroni "tak dłujko ako".
** *Vakit buldukça mektup yazıyorum.* "Tak dłujko ako mam cas, pišom list."
* Kóńcowku -(y)eli ma konwerb, kótaryž wugroni "wót togo až, wót togo casa až".
** *Çalışalı param var.* "Wót togo až źěłu, mam pjenjeze."

## Póchad terminusa
Zapśimjeśe konwerb póchada z mongolistiki a bu z teje na turkske rěcy pśenjasone. Wóno bu nejpjerwjej wót Ramstedta wužywane.

## Nožki


## Žrědła
;Powšykne informacije
* Helmut Glück (Hrsg.): Metzler Lexikon Sprache. Metzler, Stuttgart u. Weimar 1993. , bok 335 
* Lars Johanson, Éva Á. Csató: The turkic languages, strona 47 
* 
;Wó jadnotliwych rěcach
* Hasan Çakır: Grammatik kurz & bündig Türkisch, , boki 86-88 
* Hans-Peter Vietze: Lehrbuch der mongolischen Sprache, VEB Verlag Enzyklopädie Leipzig, 1988, , boki 71-74 (-ж /-dź/ a -аад /-aad/), 91-92 (-вал /-val/), 130-131 (-тал /-tal/), 134-135 (-вч /-wč/), 140 (-саар /-saar/), 144-145 (-магц /-magc/) 
* Kauderwelsch Band 68, Mongolisch Wort für Wort, , boki 45-47 (-ж /-dź/ a -аад /-aad/), 64-66 (-вал /-val/, -вч /-wč/ a -магц /-magc/) 
* Margarete I. Ersen-Rasch: Baschkirisch, Lehrbuch für Anfänger und Fortgeschrittene, Harrassowitz, 2099, , boki 56 (-п /-p/ abo -еп /-ep/), 113 (-ғас /-ghas/), 119/152 (-май /-maj/), 158 (-ай /-aj/) 

## Eksterne wótkaze
*Wopis konwerba z kóńcowku -ж 
** Wopis pśeběgowańskeje formy -ж байна