3. měrca

**3. měrca** abo **3. pózymskego** jo 62. źeń gregorjaniskeje pratyje (63. w pśestupnych lětach), pótakem wóstawaju 303 dny až do kóńca lěta.

## Swěte dny

* Bulgaŕska: Źeń njewótwisnosći
* Japańska: Swěźeńk Hinamatsuri – źeń gólickow a festiwal pupkow

## Tšojenja
* 1845: Pó wugnanju luda Seminolow bu Florida ako 27. stat do Zjadnośonych statow pśiwzety.
* 1861: Car Aleksander II. oficielnje wótpóra bon w Rusojskej.
* 1871: W Nimskem kejžorstwje wótmějo se prědna reichstagowa wólba. Jano 20 % wobydlarjow maju wólbne pšawo.
* 1878: Sanstefanske měrowe dogrono skóńcyjo Rusojsko-Turkojsku wójnu a Balkańsku krizu. Bulgaŕska bu prědny raz pó 500 lětach zasej njewótwisna.
* 1918: Brest-Litowski měr skóńcyjo w prědnej swětowej wójnje wójowanje na pódzajtšnej fronśe.
* 1933: Někotare dny pó wognju nimskego reichstaga bu komunistiski nawjedowaŕ Ernst Thälmann łapjony.

* 1992: Kirgiziska dostanjo nowu chórgoj.
* 2002: Wobydlaŕstwo Šwicaŕskeje se we wótgłosowanju za pśistup do Zjadnośonych narodow rozsuźe.

## Narodniny
### Pśed 19. lětstotkom

* 1667: Jakob Heinrich Graf von Flemming – kralojsko-pólski a kurwjerchojsku-sakski generalny pólny maršal, statnik
* 1749: Françoise Eléonore Dejean de Manville, comtesse de Sabran – salonowa dama
* 1795: Gustav Harkort – pśedewześaŕ, bankownik a pioněr zeleznicy w Lipsku

### 19. lětstotk
* 1807: Kazimierz Władysław Wójcicki – pólski spisowaśel, historikaŕ, nakładnik

* 1816: **[[Jan Arnošt Smoler]]** – serbski filolog, spisowaśel a nakładnik
* 1829: Carl von Siemens – nimski industrialnik
* 1845: Georg Cantor – nimski matematikaŕ
* 1847: Alexander Graham Bell – britiski powědański terapeut, wunamakaŕ a wjeliki pśedewześaŕ
* 1882: Elisabeth Abegg – nimska wopěraŕka

* 1890: Norman Bethune – kanadiski gójc a internacionalist
* 1898: Aenne Biermann – nimska fotografowka
* 1898: Humberto Viscarra Monje – boliwiski komponist
* 1899: Juri Olescha – rusojski spisowaśel

### 20. lětstotk
#### 1901–1950

* 1906: Barney Bigard –  US-ameriski jazzowy klarinetist
* 1907: Canada Lee –  US-ameriski boksaŕ, źiwadłownik a wójowaŕ za bergaŕske pšawa
* 1911: Jean Harlow – US-amerikańska źiwadłownica
* 1917: Will Eisner – US-ameriski comicowy kreslaŕ
* 1922: Kazimierz Serocki – pólski komponist
* 1924: Johnson Aguiyi-Ironsi – nigeriski statny prezident

* 1930: Ion Iliescu – rumuński politikaŕ
* 1934: Jacek Kuroń – pólski wójowaŕ za bergaŕske pšawa, publicist, stawiznaŕ a politikaŕ
* 1934: Jimmy Garrison – US-ameriski jazzowy basist
* 1935: Želju Želew – bulgaŕski statny prezident
* 1939: Ariane Mnouchkine – francojska źiwadłownica
* 1941: Jutta Hoffmann – nimska jěwišćowa a filmowa źiwadłownica
* 1943: Ivo Vajgl – słowjeński wenkowny ministaŕ
* 1946: Dunja Rajter – chorwatska spiwaŕka a źiwadłownica
* 1947: Takeo Ischi – japański spiwaŕ a jodlowaŕ
* 1949: Roberta Alexander – US-amerikańska sopranistka

#### 1951–2000

* 1951: Lindsay Cooper – britiska fagottistka, saksofonistka a komponistka
* 1952: Wolfgang Kubicki – nimski politikaŕ
* 1953: Zico – brazilski kopaŕ a trenaŕ
* 1954: Dieter Drabiniok – nimski politikaŕ
* 1954: Ona Zee – US-ameriska pśedstajarka, producentka a režiserka pornofilmow
* 1956: Adriana Barraza – mexikańska źiwadłownica
* 1956: Zbigniew Boniek – pólski kopaŕ
* 1958: Miranda Richardson – britiska źiwadłownica
* 1960: Chachamaru – japański muzikaŕ
* 1962: Jackie Joyner-Kersee – US-amerikańska lažkoatletka
* 1964: Laura Harring – US-amerikańska źiwadłownica
* 1965: Dragan Stojković – serbiski kopaŕ
* 1965: Guylaine St-Onge – kanadiska źiwadłownica
* 1966: Tone Loc – US-ameriski hiphop-muzikaŕ
* 1967: Aleksander Wladimirowić Wolkow – rusojski tenist
* 1968: Scott Radinsky – US-ameriski spiwaŕ a footballowy grajaŕ
* 1972: Kola Boof – US-amerikańska spisowaśelka a feministka
* 1974: DJ Noise – šwicaŕski DJ a producent
* 1974: Tomáš Kraus – česki sněgakowaŕ
* 1975: Johanna Wokalek – nimska źiwadłownica
* 1976: Natalia Kukulska – pólska pop-spiwaŕka

* 1977: Ronan Keating – irski muzikaŕ
* 1978: Britta Carlson – nimska kopaŕka
* 1978: Leonora Jakupi – jugosłowjańska a kosowaŕska pop-spiwaŕka
* 1981: Lil’ Flip – US-ameriski rapper
* 1981: Arash Miresmaeili – irański judoka
* 1982: Jessica Biel – US-amerikańska źiwadłownica
* 1983: Sarah Poewe – pódpołdnjoafrikańsko-nimska plěwaŕka
* 1984: Petra Lammert – nimska lažkoatletka
* 1985: Karolin Thomas – nimska kopaŕka

## Wumrěśe
### Pśed 19. lětstotkom

* 1033: Kunigunde z Luksemburga – manźelska kejžora Hendricha II.
* 1193: Zaladin – kněžaŕ Ayyubidow
* 1223: Wincenty Kadlubek – krakowski biskup
* 1554: Jan Bjedrich I. – kurwjerch a wójwoda Sakskeje
* 1616: Matthias de L’Obel – botanikaŕ a wósobinski gójc Jamesa I. z Engelskeje
* 1706: Johann Pachelbel – nimski organist a komponist
* 1707: Aurangzeb – wjelikomogul Indiskeje (1658–1707)

### 19. lětstotk
* 1851: Alexander Alexandrowitsch Aljabjew – rusojski komponist
* 1875: Adolf Reubke – nimski twarjaŕ orgelow

### 20. lětstotk

* 1903: František Ladislav Rieger – česki publicist a politikaŕ
* 1841: Hendrich Jordan – serbski wucabnik, spisowaśel a narodny procowaŕ
* 1927: Michail Petrowitsch Arzybaschew – rusojski spisowaśel
* 1973: Nikolai Nikitin – rusojski architekt
* 1975: Therese Giehse – nimska źiwadłownica
* 1979: Molla Mustafa Barzani – nawjedowaŕ Kurdiskeje Demokratiskeje Strony
* 1981: Enid Bagnold – britiska spisowaśelka a dramatikaŕka
* 1983: Hergé – belgiski comicowy awtor a tśasaŕ
* 1990: Bruce Low – nižozemski šlagrowy a gospelowy spiwaŕ
* 1992: Lella Lombardi – italska awtowa wuběgowaŕka
* 1993: Albert Sabin – gójc, wirolog, wuwijaŕ póžerańskego šćěpjenja pśeśiwo źiśecej chromjeśe
* 1996: Marguerite Duras – francojska spisowaśelka a režiserka
* 2000: Sandra Schmirler – kanadiska curlingowa grajaŕka, olympiska dobyśaŕka

### 21. lětstotk

* 2004: Max Caflisch – šwicaŕski typograf, twóriśel knigłow a znajaŕ pismow
* 2005: Martin Denny – US-ameriski jazzowy pianist
* 2005: Guylaine St-Onge – kanadiska źiwadłownica
* 2008: Annemarie Renger – nimska politikaŕka
* 2009: Sydney Chaplin – US-ameriski źiwadłownik
* 2009: Johanna König – nimska źiwadłownica

## Wótkaz