Madama Butterfly

„Madama Butterfly“ jo japańska tragedija w tśich aktach wot Luigi Illica, Giuseppa Giacosa a wosebnje Giacoma Puccini, kotaryž jo komponěrował muziku.

## Role

#### Solisty
* Cio-Cio-San (Madama Butterfly) - młody, dramatiski sopran, teke lyriski koloraturny sopran 
* Suzuki, jeje słužabnica - mezzosopran, teke dramatiski alt
* Benjamin Franklin Pinkerton, leutnant mariny Zjadnośonych Statow - lyriski tenor, teke młody ryśaŕ - tenor
* Sharpless, konsul ze Zjadnośonych Statow w Nagasakem - charakter abo lyriski bariton
* Goro, Nakoda (tenor buffo)

#### Małe role
* Kate Pinkterton - mezzosopran
* Wjerch Yamadari - tenor abo bariton
* Wujk Bonze - charakter-bas
* Kejžorski komisaŕ - bariton abo bas
* Stawnik - bas
* Maś Cio-Cio-Sany - sopran
* Śota - sopran
* Śeśenica - sopran
* Gole - něme

#### Chor
* Stawnik, maś Cio-Cio-Sany, śeśenica a śota
* Swojźbne, pśijaśelki a pśijaśele Cio-Cio-Sany a słužabniki 
* Jano źeńscyny chor a tenorow

## Jadnanje

### 1. akt

Terasa pśed dom na gorce pśi Nagasakem. Amerikański leutnant Pinkerton jo najmał dom wot japańskego posrědnika w bliskosći pśistawa. W casu, w kotarejž won jo ze swojej łozu w Nagasakem stacioněrowny, won co se ženi z geishu Butterfly, kotaru jo 15 lět stara. Prědny gósć na swajźbje jo konsul Sharpless. Won warnujo Pinkertona pśed lažkomsylnym jadnanjom, dokulaž won jo słuchał, až Butterfly bjerjo zjadnośenje za wažne. 
Butterfly pśiźo z pśijaśelkami a ze swjoźbami. Wona jo wjelgin glucna, až možo Sharplessoju wulicowaś, až wona pochada z bogateje familije. Ale nan Cio- Cio- Sany jo musał cyniś „Harakiri“, dokulaž won jo zejgrał bitwu a togodla wona jo musała byś geisha. 

### Slězyna
Zawěsće *Madama Butterfly* jo tworba Puccina, kotarejež tšojenje jo take wěrne, tšasne a bliske realnosći kak žednych jogo operow. Komponist jo se wjelgin za cuzy japański swět zajmował. Skoro 1867 jo se dało rewoluciju, pśez kotarejuž kraj jo se konstitucionelnu monarchiju stał. Japańska jo něnto chwjała mjazy srjejźo-wěkoskim pśedstajenjom Samurai-kastow a pozdatneju gluku paradiza za Yankee-a to jo historiska slězyna *Japańskeje tragedije*. 1900 jo se dał kus na Broadway, w kotaremž jo se wulicowało za njeglucne stawizny wobšuźiwaneje geisha Cio-Cio-San. Pśedstajenje jo pognuło Puccina pisaś operu.

### Tekst
Jo se dało pěś wšakich posłownych tekstow mjazy drugimi wot slěźara Japańskeje Johna Luthera a wot francojskego oficěra Pierre Loti (roman *Madame Chrysanthème*). 1901/02 Puccini jo pisał libreto z pomocnikoma Luigi Illica a Giuseppe Giacosa. 

### Muzika
Charakteristiska za operu jo balansa mjazy skrupuloznosću a cusinosću. Popšawna partitura jo wjelgin jadnora, ale minimalnosć nacerijo rosłamnosć wot *Butterfly*. Typiske eksotiske harmonije za podzajtšnu muziku pśecej kresle wobraz japańskeje krajne a teke pokazuju cuśe wobšuźowanja. Weto Puccini se njewotchyla wot swojogo typiskego parta: slědy cełych tonow, pśewušone tśizuki a kwintowe paralele. Komponist jo se teke na stare japańske ludowe spiwy orientěrował. Wosebnosć jo, až amerikańska narodna hymna zazněwa casy, gaž Pinkerton powěda abo gaž Butterfly groni, až wona ma naźeju na wrośenje leutnanta. Taka tema mocni rozgorjenje pśiglědowaŕa na amerikańskego Pinktertona, dokulaž wona spi z takeju nutśinosć a lubosć k njomu.