Commonwealth

**Commonwealth** abo oficielnje **Commonwealth of Nations** jo mjazystatny zwězk, kótaryž wobstoj pśedewšym ze Zjadnośonego kralojstwa Wjelikeje Britaniskeje a Pódpołnocneje Irskeje a jogo něgajšnych kolonijow. Załoženje a institucionalizacija toś togo zwězka zachopjeńk 20. lětstotka jo była reakcija Zjadnośonego kralojstwa na procowanja jogo teritorijow Kanada, Pódpołdnjowa Afrika, Awstralska a Nowoseelandska wó njewótwisnosć, aby toś te dalej z Britiskim mócnaŕstwom zwězała.

Pó pśistupach Indiskeje (1947), Ceylona (1948) a Pakistana (1949), kótarež do jich njewótwisnosći k Britiskemu mócnaŕstwu su słušali, jo nastał moderny Commonwealth *(New Commonwealth)*. 1957 jo pśistupiła něgajšna kolonija Ghana ako prědny srjejźoafriski kraj. Commonwealth jo bywał gromaźišćo něgajšnych britiskich kolonijow; pśi tym njejo wót wuwołanja republiki južo trjebne, až pśipóznaju cłonske staty britisku kralowku teke ako swójsku statnu głowu. Dla dekolonizacije jo pśiběrała licba cłonkow wót wósym w lěśe 1955 na 20 w lěśe 1964. Z Commonwealtha jo nastała multietniska a multikulturna organizacija. 1995 jo pśistupił Mosambik ako prědny kraj, kótaryž žednje britiska kolonija njejo był; w lěśe 2009 jo slědowała Ruanda ako něgajšna belgiska kolonija.

Źinsa ma Commonwealth 53 cłonskich statow, z kótarychž su 16 (tak pomjenjowane *Commonwealth Realms*) w personalnej uniji ze sobu zwězane. W tych krajach płaśi pśecej hyšći britiska kralowka Hilžbjeta II. ako głowa stata. Až bychu swóju njewótwisnosć wuzběgnyli, pomjenjuju ju pak w jadnotliwych krajach oficielnje ako *Queen of Canada, Queen of Australia, Queen of New Zealand* atd. 

Źinsa su pśisamem 30 % swětowego wobydlaŕstwa – cełkownje wěcej ako dwě miliardźe luźi – w statach Commonwealtha žywe.

## Zarěd
Oficielna głowa Commonwealtha jo britiski kral abo britiska kralowka. Mimo togo eksistěrujo *Commonwealth Office* w Londonje, kótarež rědujo wšedne naležnosći. Šef toś togo zarěda jo generalny sekretaŕ.

### Generalne sekretarje

### pśedsedaŕje

## Cłońske staty
*  (1981)
*  (1931)
*  (1973)
*  (1972)
*  (1966)
*  (1981)
*  (1966)
*  (1984)
*  (1961)
*  (1978)
*  (1970) – 1987 wustupili a 1997 zasej pśistupili, 2000–01 suspenděrowane, wót septembra 2009 zasej suspenděrowane
*  (1957)
*  (1974)
*  (1966)
*  (1947)
*  (1962)
*  (1995) – jano mjeńša połojca jo był z britiskej koloniju
*  (1931)
*  (1963)
*  (1979)
*  (1966)
*  (1964)
*  (1957)
*  (1982)
*  (1964)
*  (1968)
*  (1995) – žednje njejo był britiska, ale portugiziska kolonija
*  (1990) – jo był až do lěta 1919 nimska kolonija a stojał pótom pód pódpołdnjownoafriskim zarědnistwom. Jano strony wokoło Walvisbay jo byli z źělom britiskego mócnaŕstwa.
*  (1999)
*  (1960) – wót 1995 do 1999 suspenděrowana
*  (1931) 
*  (1947) – 1972 wustupił, 1989 zasej pśistupił, wót 1999 do 2004 suspenděrowany, 2007–08 zasej suspenděrowany
*  (1975)
*  (1931) – 1961 wustupiła, 1994 zasej pśistupiła
*  (2009) – žednje njejo był britiska kolonija, ale nejpjerwjej nimska a pótom belgiska
*  (1978)
*  (1964)
*  (1970)
*  (1976)
*  (1961)
*  (1965)
*  (1948) 
*  (1983)
*  (1979)
*  (1979) 
*  (1968)
*  (1961)
*  (1970)
*  (1962)
*  (1978)
*  (1962) 
*  (1980) 
*  (1931)

### Něgajšne cłońske staty
*  Nowofundlandska (1931, wót 1949 źěl Kanady)
*  (1931, 1949 wustupiła)
*  (1957, wót 1963 źěl Malajzije)
*  Sansibar (1961, wót 1964 źěl Tansanije)
*  (1961, wót 1964 źěl Tansanije)
*  (1980, jo wustupił 7. decembra 2003)
*  (1965, jo wustupił 2. oktobra 2013)

## Wótkaz