open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pran

**Pran** (12. februara 1920 we Dehli, India &ndash; 12. julija 2013 we Mumbai, Indiska) jo był indiski grajaŕ.
Nikosia

**Nikosia** (, ) jo głowne a nejwětše město Cyperna. Ma něźi sto tysac wobydlarjow.

## Eksterne wótkaze
Kawkaz

**Kawkaz** ( – *Kawkaz*, , nejpjerwjej  – *Kaukasos*) jo góriny w Euraziji mjaz Carnym mórjom a Kaspiskim mórjom. Lažy w Rusojskej, Azerbajdžanje, Georgiskej, Armeńskej a Turkojskej.

Nejwuša góra Kawkaza jo Elbrus (5 462 metrow).
Soči

**Soči** () jo město w Krasnodarskem kraju w Rusojskej. Město lažy pśi pódzajtšnem brjoze Carnego mórja na pódpołdnjowem boku Kawkaza blisko georgiskeje granice.

Soči bu załožone w lěśe 1838.

W lěśe 2014 w Soči jo se Zymske olympiske graśa wótměły.

## Wótkaze

* oficialne stronki
Ohrid

**Ohrid** ( Охрид/*Ohrid*,  *Ohër/Ohri*, teke *Ochrid* abo *Achrida*) jo město w krotkem zajtšu Pódpołnocneje Makedońskeje. 
Lažy direktnje pśi Ohridskem jazorje, ma 54.380 wobydlarjow (2005) a wobsejźi płoninu 358 km².
W Ohriźe jo sw. Klemens (Kliment) Ohridski załožył, wucbnik sw. Cyrila a Metoda, kloštaŕ sw. Panteleimona, kenž jo se na centrum jěsnego słowjańskego pismojstwa wuwił a jo był sedło Ohridskeje uniwersity.

Ohrid jo wjelgin wažne turistiske srjejźišćo w Makedońskej, kótarež kužde lěto wěcej ako 20.000 turistow wopytujo. Ohridski jazor jo parla Makedońskeje. W Ohriźe jo wjelgin wjele cerkwjow, cogoždla mjenjujo se pó źělach teke hyšći „bulgaŕski Jerusalem”. Nejwažnjejše cerkwje su mjaz drugim Sw. Sofija, Sw. Naum, Sw. Jovan Kaneo a Sw. Kliment Ohridski (kloštaŕ).

## Žrědła
Frank Lloyd Wright

**Frank Lincoln Wright** (8. junija 1867 w Richland Center, Wisconsin &ndash; 9. apryla 1959 we Phoenix, Arizona) jo był US-amerikański architekt, nutśikowny architekt, spisowaśel a wikowaŕ z wuměłskimi twórbami. 

## Žrědła


## Eksterne wótkaze

*Frank Lloyd Wright.org
Dietmar Woidke

**Dietmar Woidke** (* 22. oktobra 1961 w Glinsku pódla Baršća) jo bramborski politikaŕ Socialdemokratiskeje strony Nimskeje (SPD) a wót 28. awgusta 2013 naslědnik Matthiasa Platzecka ako ministarski prezident Bramborskeje. Mimo togo jo Woidke wót 26. awgusta 2013 krajny pśedsedaŕ SPD. Do togo jo był wót oktobra 2010 do awgusta 2013 nutśikowny ministaŕ zwězkowego kraja. Wót lěta 1994 jo wón cłonk bramborskego krajnego sejma.

Woidke jo studěrował wót 1982 do 1987 na Barlinskej Humboldtowej uniwersiśe rolnikaŕstwo a skótnu produkciju a jo diplomowy agrarny inženjer. Wón jo ewangelski, wóženjony, nan jadneje źowki a bydli w Glinsku.

## Wótkaz
* Žywjenjoběg na webstronje bramborskeje SPD
Sozialdemokratische Partei Deutschlands

**Sozialdemokratische Partei Deutschlands** (*Socialdemokratiska strona Nimskeje*; **SPD**) jo politiska strona w Nimskej, kótaraž jo była dnja 23. maja 1875 załožona. Pśedsedarka jo Bärbel Bas & Lars Klingbeil.

## Eksterne wótkaze
* Sozialdemokratische Partei Deutschlands
Grana

**Grana** jo kwiśonkowy stołk, pśi kótaremž głowna wóska njaso wogonkate kwiśonki a pódlańske wóski su mjenjej wěcej jadnak dłujke.

## Warianty

### Wobškitarska grana

Jolic głowna wóska jo zwinjona a kwiśonki njasecy pódlańske wóski su pódlejšone, tak se wokołkojta forma slědujo, kótarež se  groni **wokołkowa grana** abo **wobškitarska grana**.

Dataja:OrnithogalumUmbellatum1UME.jpg|:hsb:Łučny hwěžkan
Dataja:Capsella bursa-pastoris in Beijing.JPG|:hsb:Wutrobičkojte wačoški, jano kóńcny źěl jo wokołkojty
Dataja:Tansy.jpg|:hsb:Konjaca rutwica(*Tanacetum vulgare*)


### Dwójna grana
Jolic město kwiśonkow su źělne kwiśonkowe stołki, pótom jo dwójna grana.

 Dataja:Doppeltraube (inflorescence).svg|Homeotetiska dwójna grana
 Dataja:Melilotus officinalis01.jpg|*[[:hsb:Žołty komonc]]* (homoeotetiska dwójna grana)
 Dataja:Doppeltraube 2 (inflorescence).svg|Heterotetiska dwójna grana
 Dataja:Hebe albicans.jpg|*[[Hebe albicans]]* (heterotetiska dwójna grana)


## Žrědła
* Meyers Taschenlexikon Biologie, In 3 Bänden, 1. zwězk, boka 113 a 114 
*  
* Ullstein Lexikon der Pflanzenwelt, 1973, , boka 66 a 457
Zagrodna banja

**Zagrodna banja** (*Cucurbita pepo*) jo rostlina ze swójźby banjowych rostlinow (*Cucurbitaceae*). Sorta jo zucchini.

## Wopis

## Systematika
Zagrodna banja jo na formach bogata družyna roda banjow (*Cucurbita*). Toś, se wšake póddružyny rozeznawaju, ale teke wšake sortowe kupki. Wobaj systema se móžotej kaž slědujo kombinujotej:

* subsp. *fraterna* wopśimejo źiwe formy w krotkem zajtšu Mexika.
* subsp. *ovifera* wopśimejo dwě warjeteće:
** var. *texana* wopśimejo diwe formy w USA, kótarež bu prjedy ako swójsku družynu *Cucurbita texana* wóźone.
** var. *ovifera* wopśimejo pyšne a jědne sorty:
*** Acorn-skupina: ma małki płod, deckelförmig, gerillt, am Blütenende zugespitzt
*** Crookneck-skupina: dłujki płod njaso křiwu šyju
*** Scallop-skupina: małki, wopłonjeny płod, typiski z wuzgibnjeneju kšomu
*** Straightneck-skupina: płod jo cylindriski z zrownanym, lažko zwusćoneju šyju
*** Oviform-skupina pyšne formy
* subsp. *pepo* wopśimejo nejwěcej jědne sorty a někotare pyšne formy. Źiwe formy njejsu znate. 
** Cocozelle-skupina: płod jo dłujki, cylindriski, wót šyrokego kóńca kwiśonki bywacy wužy; poměr mjaz dłujkosću a šyrokosću jo wěcej 3,5.
** Pumpkin-skupina: płod jo oranžowy, kulojty abo owalny
** Vegetable marrow-skupina: płod jo krotki, cylindriski, wót šyrokego kóńca kwiśonki k wuskemu kóńcoju wogonka bywacy wužy. Sem słuša spaghettijowy banjowc
** Zucchini-skupina: płod jo dłujki, cylindriski, małko abo nic wužy bywacy do kóńca.
** Spherical pyšne formy
** Warted pyšne formy

Fylogenetiske přepytowanja su pokazali, až zaraědowanje na bazy płodowych formow zwětšego teke wobstejnosćam pśiwuznosći wótpowěduju.

## Stojnišćo

## Rozšyrjenje

## Wužywanje

## Nožki


## Žrědła
* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)
Banja

**Banja** (*Cucurbita*) jo rod ze swójźby banjowych rostlinow (*Cucurbitaceae*). Płod jo **banja** a wjelgin pó formje wariěrujo.

Wopśimjejo sdědujuce družyny:
* *Cucurbita argyrosperma*
* *Cucurbita digitata*
* *Cucurbita ecuadorensis*
* *Cucurbita ficifolia*
* *Cucurbita foetidissima*
* *Cucurbita lundelliana*
* Wjelicka banja (*Cucurbita maxima*)
* Japańska banja (*Cucurbita moschata*)
* *Cucurbita okeechobeensis*
* *Cucurbita pedatifolia*
* Zagrodna banja (*Cucurbita pepo*)
* *Cucurbita radicans*

## Nožki
Hortensija

**Hortensija** (*Hydrangea*) jo rod ze swójźby hortensijowych rostlinow (*Hydrangeaceae*). 

Wopśimjejo slědujuce družyny:

* małokwětkata hortensija (*Hydrangea radiata*)
* wijata hortensija (*Hydrangea petiolaris*)
* wjelika hortensija (*Hydrangea paniculata*)
* zagrodna hortensija (*Hydrangea macrophylla*)

## Nožki
Zagrodna hortensija

**Zagrodna hortensija** (*Hydrangea macrophylla*) jo kerk ze swójźby hortensijowych rostlinow(*Hydrangeaceae*). 

## Wopis

## Stojnišćo

## Rozšyrjenje

## Wužywanje

## Nožki


## Žrědła
Japańska banja

**Japańska banja** (*Cucurbita moschata*) jo rostlina ze swójźby banjowych rostlinow (*Cucurbitaceae*). 

## Wopis
Japańska banja jo jadnolětna, zelišćowa rostlina, kótaraž lězecy  rosćo a dłujkosć wót až do 6 metrow dośěgnjo. Ceła rostlina jo lažko až gusto kósmata. Wurostkowe wóski su lažko granjate.

### Łopjena
Łopjenowe wogonki su 30 centimetrow abo dlejše. Łopjenca jo šyroko owalnje-wutšobojta až pśisamem kulowata a (20 až 25) x (25 až 30) centimetrow wjelika a jo běło dypkowana. Wóna jo lažko lapata z tśi až pěś owalnymi až tśirožkatymi lapami. Łopjenowa kšoma jo zubato-rězana.

### Kwiśonki
Japańska banja jo jadnodomny rozdźělnjeno-rodny . Kwiśonki stoje pó jadnom w łopjenowych rozporach. Muske kwiśonki maju 16 až 18 centimetrow dłujki kwiśonkowy wogonk, wjelgin krotki keluch a su šyroko zwónkate až šklickate. Krona jo pěś až 13,5 centimetrow dłujka, kronowe cypliški  až do tśeśiny kronowu dłujkosć maju.

Žeńske kwiśonki maju tłusty, tśi až wósym centimetrow dłujki kwiśonkowy wogonk. Płodnik jo kulowaty, jajoformowy, cylindriski, kšuškaty abo kjaglojty. Keluch jo wjelgin małki. Jich pěstka njaso tśi lapate plěški.

### Płody

Płody su pó formje a barwje wjelgin wariabelne pancerowe jagody, mjaztym až forma zwětšego formje płodnika wótpowědujo. Powjerch jo gładki abo z kórabjami wobsajźony, rědko brodajcojty abo zernkaty. Barwa jo jasno- až śamnozelena, jadnobarwiśe zelena abo z kremobarwitymi flackami, abo ceło běła. Škóra jo tłusta, měka a źaržaty. Płodowe měso jo jasno- až kałaśe oranžojte až zelenkowate. Słod jo lažko až wjelgin słodki, měso jo měke a w cełku nic niśate. Mnogolicbne semjenja su owalne až eliptiske, (8 až 21) x (5 až 11) milimetrow wjelike a maja nažółty-běły powjerch.

### Rozeznawanje wót drugich banjow
Wót drugich kultiwěrowanych banjow góźi se japańska banja pśez slědujuce znamjenja rozeznawaś: Płodowy wogonk jo twardy, ma kulojte grany a se na płodowem nasajźonku mócnje rozšyrjujo. Kijašk jo twardy a jo gładko wucerjowany. Łopjena su pśisamem kulojte až lažko lapate a měke. Semjenja su běłe až brune, powjerch gładki až lažko gropny, kšoma jo jasnje zwětšego zubkaty a śamnjejša..

## Stojnišćo

## Rozšyrjenje

## Wužywanje

## Nožki


## Žórła

## Eksterne wótkaze
Otto Sander

**Otto Sander** (* 30. junija 1941 w Hannoverje &ndash; † 12. septembra 2013 w Barlinju) jo był nimski źiwadłownik a filmowy grajaŕ, synchronowy powědaŕ a powědaŕ słuchograśow.
John Goodman

**Jonathan Stephen** "**John**" **Goodman** (20. junija 1952 w St. Louis, Missouri) jo US-amerikański grajaŕ, spiwaŕ, filmowy producent a komikaŕ.
Cheryl Hines

**Cheryl Ruth Hines** (21. septembra 1965 we Miami Beach, Florida) jo US-amerikańska grajaŕka a režiserka.
Carlos Mencia

**Ned Arnel Mencía** (22. oktobra 1967 w San Pedro Sula, Honduras; znaty ako **Carlos Mencia**) jo US-amerikański komikaŕ, spisowaśel a grajaŕ.
Jeff Foxworthy

**Jeffrey Marshall "Jeff" Foxworthy** (6. septembra 1958 w Atlanta, Georgia; znaty ako **Jeff Foxworthy**) jo US-amerikański komikaŕ, spisowaśel a grajaŕ.
Jeff Bennett

**Jeffrey Glenn** "**Jeff**" **Bennett** (2. oktobra 1962 w Burbank, Kaliforniska) jo US-amerikański synchronowy powědaŕ, głosowy imitator, spiwaŕ a grajaŕ.
Carlos Alazraqui

**Carlos Jaime Alazraqui** (20. julija 1962 w Yonkers, New York) jo US-amerikański grajaŕ a synchrony powědaŕ.

## Wótkaz
Christina Ricci

**Christina Ricci** (12. februara 1980 w Santa Monica, Kaliforniska) jo US-amerikańska grajaŕka a filmowa producentka.
Steve Schirripa

**Steven Ralph** "**Steve**" **Schirripa** (1958 w Bensonhurst, Brooklyn) jo US-amerikański grajaŕ italskego póchada.
Gary Sinise

**Gary Alan Sinise** (17. měrca 1955 w Blue Island, Illinois) jo US-amerikański grajaŕ, režiser a muzikaŕ.
Martin Lawrence

**Martin Fitzgerald Lawrence** (16. apryla 1965 we Frankfurśe nad Mainom, Hesseńka) jo US-amerikański grajaŕ a humorist.
Mike Epps

**Michael Elliot** "**Mike**" **Epps** (18. nowembra 1970 w Indianapolis, Indiana) jo US-amerikański grajaŕ a humorist.
Ashton Kutcher

**Christopher Ashton Kutcher** (7. februara 1978 w Cedar Rapids, Iowa) jo US-amerikański grajaŕ a showowy moderator.
Jane Krakowski

**Jane Krakowski** (11. oktobra 1968 w Parsippany-Troy Hills, New Jersey ako *Jane Krajkowski*) jo US-amerikańska grajaŕka.
Scarlett Johansson

**Scarlett I. Johansson** (* 22. nowembra 1984, New York City, New York) jo US-ameriska filmowa grajaŕka a spiwaŕka.

## Diskografija

* 2008 *Anywhere I Lay My Head* (SWI 15, FR #20, SW #27, GER #30, UK #64, SP #77, US #126)

## Eksterne wótkaze
* IMDB
Komunistiska Strona (Serbiska)

**KP** (*serbiski* **Komunistička partija**, *kyriliski alfabet* **Комунистичка партија**) jo serbiska komunistiska strona . Załožeńske datum jo 28. nowembra 2010 w Běłogroźe. Wót 2010 KP jo teke aktiwnje w pódzajtšnej Serbiskej. Wóna póznajo k marxizmoju-leninizmoju. 

Pśedsedaŕ wót 2010 jo Josip Broz Joška. Generalna Sekretarka jo Nataša Radulović.

KP ma 6.919 cłonkow. KP njama swójsku młoźinsku organizaciju, ale pśijaśelski zwězany z Komunistiskeju młoźinsku Serbiskeje.

## Historiske pśedsedarje
* Josip Joška Broz (wót 2010)

## Nožki


## Eksterne wótkaze
* Oficialny bok KP 
* KP Subotica - oficialny bok KP w měsće Subotica
Walt Disney

**Walter Elias "Walt" Disney** (* 5. decembra 1901 w Chikago, Illinois, 15. decembra 1966 w Los Angeles, Kaliforniska) jo był amerikański filmowy producent.

## Eksterne wótkaze
Chmjel

**Chmjel** (*Humulus*) jo rod ze swójźby kónopjowych rostlinow (*Cannabaceae*). 

Wopśimjejo slědujuce družyny:
* wšedny chmjel (*Humulus lupulus* L.)
* japański chmjel (*Humulus scandens*(Lour.) Merr., syn.: *Antidesma scandens* Lour., *Humulopsis scandens* (Lour.) Grudzinskaja, *Humulus japonicus* Sieb. & Zucc.)
* (*Humulus yunnanensis* Hu)

## Nožki
Wšedny chmjel

**Wšedny chmjel** (*Humulus lupulus*) jo rostlina ze swójźby kónopjowych rostlinow (*Cannabaceae*). 

## Wopis
Wšedny chmjel jo trajne zele, kótarež dośěgnjo wusokosć wót 200 až 400 cm. Rostlina jo wijuca wijawka.

Kijašk njaso w šesć rědach łazeńske kósmy a je pśeśiwo stojece łopjenaty. Wón jo napšawo wijucy.

### Łopjena
Łopjena su tśilapate až pěślapate a zubate.

### Kwiśonki
Kwiśo wót julija až do awgusta. Muske a žeńske kwiśonki stoje na rozdźělnych rostlinach. Muske kwiśonki njasu pěś zelenych kwiśonkowych łopjeńkow, stoje 5-10 dłujkich kisćach a maju pěś kwiśonkowych łopjeńkow a pěś proškowych łopjeńkow. Žeńske kwiśonkowe stołki su guste a šyškojte.

### Płody
Płod jo 3 mm dłujki wórješk.

## Stojnišćo
Rosćo źiwje w lěsach pódla rěckow, w krickach a na kšomach gólow ługowych łukow. Ma lubjej włožne abo mokše, wutkate zemje.

## Rozšyrjenje

## Wužywanje

## Nožki


## Žrědła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, bok 350 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, bok 366
Japański chmjel

**Japański chmjel** (*Humulus scandens* (Lour.) Merr., syn.: *Antidesma scandens* Lour., *Humulopsis scandens* (Lour.) Grudzinskaja, *Humulus japonicus* Sieb. & Zucc.) jo rostlina ze swójźby kónopjowych rostlinow (*Cannabaceae*). 

## Wopis

## Stojnišćo

## Rozšyrjenje

## Wužywanje

## Nožki


## Žrědła

## Eksterne wótkaze
Michael Jackson (spisowaśel)

**Michael James Jackson** (* 27. měrca 1942 w Wetherby, 30. awgusta 2007 w  Londonu) jo był engelski casnikaŕ a spisowaśel. Jo był eksperta za piwo a whisky, jo napisał znate knigły wó tych temach. Jogo knigły su se pśedali we wěcej ako 3 milionach eksemplarow na cełem swěśe a su byli pśestajone do wósymnasćo rěcow.

Jogo *Michael Jackson's Malt Whisky Companion* z lěta 1989 su nejpopularnjejše knigły wó whisky do tencas. Něntejšna teorija *piwowych stilow* bazěrujo na wětšy part na knigłach Jacksona *The World Guide To Beer* z lěta 1977.

Jo pisał za britiske casniki *[[The Independent]]* a *[[The Observer]]*. W lěśe 1990 jo źěłał pśi dokumentariskej seriji *The Beer Hunter* w britiskej telewiziji Channel 4; serija jo měła wósebny wuspěch w USA.

Jackson jo drogował pó swěśe, aby slěźiś lokalne sorty piwa a jich póchad. Wósebnje jo se lubował belgiske piwa, kenž su byli za cas pisanja jogo prědnych knigłow wobgrozone zgubjenim z wótbywanišća, a se k tomu pśicynił, až su wóni zdobyli pśipóznaśe a popularnosć zwenka Belgiskeje.

W lěśe 2006 jo dał znate, až jo měł wót něźi źaseś lět parkinsonowu chórosć. Jo wumrěł wót ataka wutšoby w swójom domje.

## Žrědła
Kazelle Landi

**Kazelle Landi** ( *Caselle Landi*, a  *Casellae Landorum*), jo město w regionje Lombardiska, Italska.

## Fotografija


Dataja:Caselle-Landi-panorama.JPG|Panorama
Dataja:Caselle-Landi-chiesa.JPG|
Dataja:Caselle-Landi-castello-nuovo.JPG|


## Eksterne wótkaze

* Oficialne stronki
Běłe mórjo

**Běłe mórjo** () jo nakšomne mórjo Barentsowego mórja a tuž teke Pódpołnocnego polarnego oceana. Lažy pśi pódpołnocnem brjoze europskego źěla Rusojskeje, na pódpołdnjo połkupy Kola.

Pśestrěń Běłego mórja jo něźi 90.000 km² a maksimalna dłymokosć jo 330 metrow.

Nejwažnjejšy pśistaw pśi Běłem mórju jo Archangelsk.

## Wótkaz
Pódpołnocny polarny ocean

**Pódpołnocny polarny ocean** (teke **Arktiski ocean**) jo nejmjeńšy ocean na Zemi. Ma pśestrěń styrnasćo milionow kwadratnych kilometrow a maksimalnu dłymokosć 5449 metrow.

Lažy we wokolinje pódpołnocnego pola a granicujo z kontinentami Aziju, Pódpołnocneju Ameriku a Europu.

Jo zwězany z Śichym oceanom pśez Beringowy pśeliw a z Atlantiskim oceanom pśez Norwegske mórjo.

Wuznamne pśistawy Pódpołnocnego polarnego oceana su na pśikład Murmansk a Archangelsk w Rusojskej federaciji, Kirkenes w Norwegskej, Inuvik w Kanaźe a Barrow w Zjadnośonych statach Ameriki.
 
## Eksterne wótkaze
Norwegske mórjo

**Norwegske mórjo** () jo nakšomne mórjo Atlantiskego oceana. Granicujo na pódzajtšu z Norwegskej, na pódpołdnju z Färöjemi, na pódwjacorje z Islandskej a na pódpołnocy ze Svalbardom. Jo zwězane z Pódpołnocnym mórjom na pódpołdnju, z Grönlandskim mórjom na dłujkem wjacorje a z Barentsowym mórjom na dłujkem zajtšu.

Ma pśestrěń 1 383 000 km² a maksimalnu dłymokosć 3970 metrow. 

## Wótkaz
Apache OpenOffice

**Apache OpenOffice** jo lichotna běrowa software, póchadajuca wót paketa **OpenOffice.org**.

Wobstoj mjazy drugim z procesora teksta *Writer*, programa za tabelarisku kalkulaciju *Calc*, programa za prezentacije *Impress* a programa za datowe banki *Base*. Składujo dataje w formaśe OpenDocument (ODF), kenž jo standard ISO/IEC, ale móžna jo teke konwersija do drugich formatow, na pśikład Microsoft Office.

Apache OpenOffice jo źělnje kompatibelny z LibreOffice, kenž jo se wótšćěpił wót OpenOffice.org, nic jano w formaśe datajow, ale teke źělnje což nastupa dodanki.

## Rozšyrjenje
Ako *OpenOffice.org*, paket jo był cesto wuběrany we wjele distribucijach Linuxa ako standardowa běrowa software. Gdyž nastawa konflikt mjazy OpenOffice a LibreOffice, rozsuźujo se wětšyna distribucijow za LibreOffice.
Apache Software Foundation

**Apache Software Foundation** [əˈpætʃi ˈsɒftweə(ɹ) faʊnˈdeɪʃən] (**ASF**) jo zaregistrěrowana w USA cesnoamtska organizacija, kenž pódpěrujo wuwiśe kupki softwarowych projektow open source, mjazy drugim serwera HTTP Apache. Jo se załožyła w lěśe 1999 w Delaware.

Mě za organizaciju jo se wubrali wót roda Indianarjow z respekta za jich znate wójowańske zamóžnosći.

Aktualny pśedsedaŕ organizacije jo Brett Porter.

ASF wuwija projekty w wjele programěrowańskich rěcach, ako C a Java.

## Financěrowanje
W lěśe 2010-2011 organizacija jo dostała 539.410 amerikańskich dolarow. Njama pśistajonych, jo wudała 270.846 $ za infrastrukturu, 92.364 $ za public relations a 17.891 $ za konferencu dwě konferency ApacheCon.

## Žrědła


## Esterne wótkaze
* Bok ASF
Pódzajtšnoserbske dialekty

**Pódzajtšnoserbske dialekty** su wumrěte transitiwne pólsko-dolnoserbske dialekty pódwjacornosłowjańskich rěcy. Su pśi wšom znate z Nowego testamenta Mikolaja Jakubicy z 1548 lěta a słownika Hieronima Megisera z lěta 1603, a wót togo su cesto pomjenjowane dialekty Jakubicy a Megisera.

Tu rěc su gronili awtochtony mjazy rěkami Nysu a Bobrom. Originelna granica mjazy pólskimi dialektami a serbskimi dialektami jo snaź šła spóromje Bobra a Odry, pak slědy nazalnego wugrona su teke w toponomastiskem materialu na pódwjacor wót Bobra. W XVI-XVII stolěśu jo ta granica se mógła pógnuś. Serbski stawiznaŕ Frido Metsk jo gódał, až ta granica była spóromje Bobra, pón pśez městna Wysoka, Lipno, Trzebule, Ciemnice, Radnice, Budachów a Gola. Pón by granica šła spóromje Pliški samo pó Urad. To jo hypotetiska granica, kenž wuchada ně wót toponomastiskego materiala, ale wót informacijow wó wendiskej populaciji. Trjeba pak markowaś, až ako Wendy byli su ranjej pomjenjowani teke luźe, kenž gronili połobske abo samo pólske dialekty, toś tu hypotezu trjeba braś wobglědniwje. 

Dokulaž su pódzajšnoserbske dialekty transitiwne, toponomastiske informacije snadne, a dialekt Jakubicy a Megisera njemóžny k lokalizěrowanju, njemóžno akuratnje pśeslěźiś pólsko-serbsku granicu. Pódzajtšnoserbske dialekty su pó źělach wuźaržali do 20. stolěśa wokoło Mužakowa. How pó młogich pśipadaju teke mužakowske a slěpjańske narěcy, rownož su wóne lokalizěrowane nejdalej na pódwjacor a nejbliše serbskim rěcam. Na pódzajtšu wót togo ruma su byli pśetrjebowane dolnošlazyńske narěcy.

Te narěcy su byli wjelgin młogorake. Njejo było homogenego interdialekta abo kodificěraneje formy. Měli su pólski pśizuk na pśedposlědnej złožce, pólske wuwiśe złožkotworiśelskich sonantow, a - mjenjej abo wěcej - lechiski pśezuk (konsekwentnjej pśewjeźeny w dialekśe Megisera). Te dialekty, ako teke serbske dialekty, su zgubili nazalne wokale, a ako pólske dialekty su wobchowali kupku *str*. Pśeměšanje zazukowego *o* a *wo* jo zwězowało pódzajtšnoserbske dialekty z dolnoserbskimi a pomorjanskimi. Praserbske *č* jo se zwězało z *c* (np. *vecořa*) ako w dolnoserbskej rěcy. Palatalizěrowane *ś*, *ź* su se depalatalizěrowali, a na drugem boce *ć, dź* pśejšli w *ť, ď*, połpalatalězerane *č, dž* abo *c, dz* (np. cichy). W morfologiji jo se kněžył typ *našo polo*. Po źěłach jo se zachowali kłonite wokale (np. *dobro*). Wokali *e, o* pśed nazalami su wordoli zwuscone, pódobnje górnoserbskim dialektam (np. *sym*). Zachadny cas jo był tworjony z pomocnym werbom teke w 3. wósobje, np. *ja sym ňo viděł*. Staroserbske *`a* jo pśejšło pśez *ä* w *`e*, np. *smieć (smjaś (se))*. Felujo dolnoserbska změna *ć > ś* a *dź > ź*.

## Žrědła
Běła Serbiska

**Běła Serbiska** - pózdatna pradomownja Serbow pśed jich wandrowanju na pódpołudnjo w VII stolěśu našeje ery.

Pśez VI stolěśe n.e. Łužyski Serby su wobkněžyli ceły region mjazy rěkami Bobr, Kwisa a Odra na pódzajtšu, a rěkami Solawa a Łobjo na pódwjacorje. Na pódpołnocy su žyli samo do Barlinja.

Fredegarowa chronika pišo wó Derwanje - wójwoźe rodu Surbjow a kněžarju połobskich Słowjanow. W 30. lětach VII stolěśa Franki su proběrowali wobkněžyś sebje rody Surbjow, pak pó pórazce Frankow pód Wogastisburgom, Derwan jo pśizamknuł swój kraj k Wjerchojstwu Sama.

Konstantin Porfyrogenitus pišo wó mjenju *Běła Serbiska* w wuźěle *De administrando imperio*. Groni how, až wóna jo lažała w zemi *Boika*, kenž jo identificěrowanja z *Bohemiu*, zemju Bojow. Twarźi tek, až jo granicowała z Běłeju Chorwatsku a Kralojstwom Frankow. Dla togo až Běła Chorwatska jo wótźělowała ju wót Hungorskeje, toś Běła Serbiska jo musała lažaś dalej na pódpołnocny pódwjacor. Dokulaž Konstantin groni, až su byli Běłe Serby tatanje, toś jich domownja jo musała byś w cas jogo žywjenja wen bliskosći kśesćijaństwa.

Nestor Kijewski pišo w swojej Powěsći zachadnych lět z 1113 lěta w drugem źěle *Wó słowjańskich rodach*, až su w ranem srjejźowěku Běłe Chorwaty, Serby a Chorutany (snaź how źo wó źeł tych rodow, nje cełosć), dokulaž su jich napadnuli Franki, wóni su pśejšli z swójich zemjow nad Dunajom. Zazdaśim su sedli nad Wisłu, a su se pomjenjowali Lachy. Te su se pón pomjenjowali Polany, Lutice, Mazowšany, Pomorjany.

## Žrědła
Spižka

**Spižka** jo mebla, kótaraž se móžo z pomocu jadnogo abo dweju źurjow zacyniś. Mimo togo se z delkami a skoblickami wugótujo.

## Wužyśe
Tam se mógu drastwy, suknje, jěź, sudobja abo druge objekty nutś tyknuś. 

## Nožki
Wšedna kultura

**[[Wšedna kultura]]** su nałožki, zwuconosći a pśedmjaty wšednego dnja, kótarež se ako kultura w zmysle twórjecego wuměłstwa, muziki a literatury ze boka definěrujuceje elity (wusoka kultura) njepśipóznawaju. Wobchadnorěcnje rěcy se teke wó *masowej kulturje*.

Pśepytowanje wšedneje kultury jo centralna tema w ludowěźe, sociologiji, kulturnej a medijowej wědomnosći.

Na polu mjazynarodnego pšawa zaběra se UNESCO w ramiku dogrona k zdźaržanju imaterielnego kulturnego derbstwa mjaz drugim z wšednej kulturu.
Stoł

**Stoł** jo mebla, na kótarejž jadna wósoba móžo sejźeś. Za zgótowanje stoła se mógu rozdźělne materiale wužywaś, kaž na pś. drjewo, metal a druge. 

## Žrědło
Dolnošlazyńske narěcy

**Dolnošlazyńske narěcy** (nim. *polnisch, wasserpolnisch, böhmisch-polnisch*) jo grupa narěcow, kenž słuša k šlazyńskemu dialektoju pólšćiny, kótarymž jo groniła ludnosć Dolneje Šlazyńskeje.

Dolnošlazyńske narěcy su byli rěc awtochtonych wobydlarjow Dolneje Šlazyńskeje wót ranego srjejźowěka. Prědna pódwjacorna granica šlazyńskego dialekta jo była linija rěki Bobr, źož wón jo granicował z dialektami Serbow, na pódpołnocy region źinsajšneje Zieloneje Góry, na pódpołdnju Sudety, źož jo granicował z českimi dialektami. Dla germanizacije pśez wjele stolěśow, źinsa dialekt ma granicu na liniji Syców-Opole-Prudnik-Głubczyce.

Z *Oławskego słownika* Baltazara Działasa wěmy, až dolnošlazyńskej narěcy jo był znaty fenomen *mazurzenia*, tj. pśechod konsonantow *š, č, ž* w *s, c, z* (ako teke staroserbske *č* w dolnoserbske *c*). Z pśikładow narěcy: *Przy wsyskim, co cynią, rozmyślay, co za koniec ta rzec weznie* (dsb. "Pśi wšyknem, což cyne, rozmyslaj, có za kóńc ta wěc wezmje"), *Kto chce mądrym być, musi się pilnie ucyć* (dsb. "Chtož co mudry byś, musa pilnje wuknuś"), *Maó i módy cowiek zwie się dziecie* (dsb. "Mały a młody cłowjek se groni źiśe"), *Módy gburski karlus* (dsb. "Młody burski gólc"), *Suchey rodziców i naucicielów, bo oni są twoią piersą zwierzchnością* (dsb. "Słuchaj starjejšych a wucabnikow, dokulaž su wóni twoje prědne pśedstajone").
Peter O'Toole

**Peter O'Toole** (2. awgusta 1932 w Connemara, Irska &ndash; 14. decembra 2013 w Londonje) jo był irski źiwadłownik a grajaŕ.
Póstola

**Póstola** jo mebla, na kótarejž cłowjek móžo lažecy se wótpócywaś, spaś abo seks měś.

## Žrědło
 

## Eksterne wótkaze
Lechiske rěcy

**Lechiske rěcy** jo pomjenjenje za pódpołnocnu kupku pódzajtšnosłowjańskich rěcy, kenž maju wótere zgromadne fonetiske kakosći. Pomjenjenje jo w linguistiku zawjadł w 1862 lěśe Aleksander Hilferding. Ta kupka jo nastała z rozpadom prasłowjańskej zgromadnosći. Lechiske rěcy maju take archaiske kakosći, ako na pśikład zachowanje nazalnych wokalow, brach změny *g* w *h* a zachowanje *dz* (z *dj* a *zg* palatalězerowanego w 2. palatalizaciji).

Charakteristiske kakosći lechiskich rěcy su:
* mutacija prasłowjańskego *ě, e, ę* pśed alweolarnymi konsonantami w *a, o, ą, ǫ*
* pśezuk prasłowjańskich *ě, ę* a měkich złožkotworiśelskich ŕ a ĺ pśed twardymi koronalnymi konsonantami (pol. *bielić-biały*, połob. *b'olă-b'elă*)
* pśechod prasłowjańskich złožkotworiśelskich r a l w sekwencije wokala a sonanta (pol. *kark, wilk*, połob. *kork*, *våuk*, pśir. čes. *krk, vlk*)
* kontinuacija prasłowjańskich *dj, gě, gi* ako *dz* [ʒ], *dze* [ʒe], *dzy* [ʒy]
* brach změny [g] → [ɣ] (pol. *noga*, pśir. čes., słc., gsb. *noha*)
* zachowanje nazalnych wokalow (pol. *pięć*, połob. *pąt*, por. dsb. *pěś*).

K tej kupce pśipadaju take rěcy:
* kupka pódzajtšna:
** pólšćina
** šlešćina
* kupka srjejźna:
** pomorjanšćina
** kašubšćina
* kupka pódwjacorna:
** połobske rěcy

## Žrědła
Le Corbusier

**Le Corbusier** (* 6. oktobra 1887 w La Chaux-de-Fonds w šwicarskem kantonje Neuenburg; † 27. awgusta 1965 w Roquebrune-Cap-Martin pódla Monaku; pópšawem *Charles-Édouard Jeanneret-Gris*) jo był šwicarsko-francojski architekt, teoretikaŕ architektury, měsćański planowaŕ, mólaŕ, kreslaŕ, bildaŕ a designer meblow. 

Jogo pseudonym jo wzeł ako pśichylenje k mjenjam swójogo nana tśeśego naroda a teke jogo wucarja Charlesa l’Éplatteniera w zachopjeńku 1920 lětow w Parisu.
Tyca

**Tyca** (teke **bogowa tyca**) jo sedymbarwny wobłuk na njebju, napśeśiwo słyńcu, se napórajuca dla refrakcije a difrakcije słyńcnych pšugow w chrapach dešća. Wóna se stanjo, jolic dešćujo a słyńco swěśi na slěznem boku wobglědowarja. Barwy su (w toś tom pórěźe): cerwjena, oranžowa, žołta, zelena, módra, indigo (módra), wioletna (purpurowa). Njewidnej susednej barwje stej infracerwjeń a ultrawiolet.

Newton jo originalnje (1672) jano *pěś* primarnych barwow mjenjował: cerwjena, žołta, zelena, módra a wioletna. Pózdźej wón jo oranžowu a indigo pśidał, dajucy sedym barwow analogiski k licbje muzikowych notow.

cerwjena: . oranžowa: . žołta: . zelena: . módra: . indigo: . wioletna:.

Tak mjenjowana głowna tyca wobstoj z kružkow z barwami spektruma. Rědko se teke sekundarna tyca jawi, jolic se pšugi słyńca dwójce reflektěruju, w dešćowej kapce łamju. (Jolic se pšugi jano jaden raz reflektěruju, pótom se głowna tyca jawi.)

## Glědaj teke

* tycowa chórgoj
Dešć

**Dešć** jo nejcesćejša forma lejow z mrokawow. Wón wobstoj z wódy, kótaraž pó kondensaciji pary pśez swóju wagu (śěžnosć) na zemju pada.

Pó źělach wobstoj dešć teke z procha a z aerosolow, kótarež su do atmosfery zestupali. Toś te wobstatki póstajaju pH-gódnotu dešća.

Forma dešća góźi se pó nastaśu, casu, intensity, statkowanju a geografiskim jawjenju rozeznawaś. Kšute spadki, kaž na pśikład kšupy, kšupicki abo sněg, wobstoje ze zamarznjoneje wódy a kondensaciskich zachopjeńkow a jawje se teke gromaźe z dešćom.

## Wótkaz
Willis torm

**Willis torm** ( *Willis Tower*) jo stalowa konstrukcija natwarjona w Chicago. Jo nejwuše twarjenje w Chicago a jaden z nejwěcej znatych symbolow swěta. Jo wusoka (gromaźe z antenu) 527 metrow.

## Eksterne wótkaze

* Oficialne boki (Engelšćina)
Euro

**Euro** (EUR, €; grichiski teke *ευρώ*) jo wót 1999 respektiwnje 2002 ako gótowe pjenjeze płaśece zgromadne europske pjenjeze a płaśi w tak mjenjowanej eurozonje, kótaraž wobstoj tuchylu z 19 cłonkow Europskeje unije.

## Eurozona
K eurozonje słušaju:
*  (wót 1999)
*  (wót 1999)
*  (wót 2023)
*  (wót 2008)
*  (wót 2011)
*  (wót 1999)
*  (wót 1999)
*  (wót 2001)
*  (wót 1999)
*  (wót 1999)
*  (wót 2014)
*  (wót 2015)
*  (wót 1999)
*  (wót 2008)
*  (wót 1999)
*  (wót 1999)
*  (wót 1999)
*  (wót 2009)
*  (wót 2007)
*  (wót 1999)

Wótglědujucy togo jo euro jadnučke oficielne pjenjeze slědujucych tśich małostatow, kótarež njejsu ze cłonkami Europskeje unije, maju pak pšawo, swójske pjenjeze pregowaś:
* 
*  
* 
* 

Slědujuce kraje wužywaju euro ako oficielne pjenjeze, njamaju pak pšawo, pjenjeze pregowaś:
* 
* 

## Pjenjeze a bankowki
Jadnotliwe pjenjeze eksistěruju za gódnoty 0.01, 0.02, 0.05, 0.10, 0.20, 0.50, 1.00 a 2.00&nbsp;€ a maju we wšych krajach eurozony jadnake wugótowanje na prědnej stronje. Slězne strony su w kuždem kraju rozdźělnje wugótowane.

Bankowki eksistěruju za gódnoty 5, 10, 20, 50, 100, 200 a 500&nbsp;€

## Eksterne wótkaze
*
Piśe

**Piśe** (teke **napoj**) jo žydkosć, z kótarejž se luźe a zwěrjeta napiju. Nejznaćejše napoje su:
* njealkoholiske
** mězga
** mloko
** kafej
** tej
** wóda
* alkoholiske
** paleńc
** piwo
** wino
YouTube

**YouTube** jo internetna strona, na kótarejž jo kuždemu móžno, wideo nagraś a se wobglědaś. Wóni bu w februarje 2005 wót něgajšnych sobuźěłaśerjow firmy PayPal Chad Hurley, Steve Chen a Jawed Karim załožone. Dnja 9. oktobra 2006 jo Google firmu YouTube kupił.

## Wótkaza
* YouTube
* Youtube Calls on ADL to Censor Web
2009

Toś te lěto jo normalne lěto kótarež zachopina na stwórtku (glědaj tu kalendaŕ).

W lěśe 2009 po Chr. nar. se wótměwało, mjaz drugim:

## Tšojenja
* Europska Unija: Wólby k Europskemu parlamentoju
* Litawska: 1000-lětowy jubilej
* 1. januara
** Europska Unija: Česka pśewzejo prezidentstwo Rady Europy
** Słowakska něnto słuša k europasmu
* 1. julija
** Europska Unija: Šwedska pśewzejo prezidentstwo Rady Europy

## Narodniny
;Łužyca

;Nimske

;Europa

;Swět

## Wumrěśe
;Łužyca
* 20. januara: Albrecht Langa – serbski ludowědnik (* 1925)
* 14. nowembra: Horst Petrik – serbski lektor a słownikaŕ (* 1936)
* 24. decembra: Erich Wojto - dolnoserbski wucabnik, spisowaśel a pśełožowaŕ (* 1930)

;Nimska 

;Europa
* 12. januara: Claude Berri – francojski režiser (* 1934)
* 3. februara: Pavlo Zahrebelnij – ukrainski spisowaśel (* 1924)
* 5. februara: Dana Vávrová – česko-nimska źiwadłownica (* 1967)
* 23. februara: Ádám Anavi – hungorski poet (* 1909)
* 18. měrca: Natasha Richardson – britiska źiwadłownica (* 1963)
* 14. apryla: Maurice Druon – francojski spisowaśel (* 1918)
* 14. meje: Monica Bleibtreu – awstriska źiwadłownica (* 1944)
* 19. junija: Dalibor Brozović – chorwatski esperantist a linguist (* 1927)
* 25. junija: Yasmine – flandriska spiwaŕka  (* 1972)
* 17. julija: Leszek Kołakowski – pólski filozof (* 1927)
* 18. awgusta: Fernanda Pivano – italska žurnalistka (* 1917)
* 8. septembra: Aage Niels Bohr – dański fyzikaŕ (* 1922)
* 1. nowembra: Claude Lévi-Strauss – francojski antropolog (* 1908)

;Swět
* 27. januara: John Updike – US-ameriski spisowaśel (* 1932)
* 25. februara: Philip José Farmer – US-ameriski sciencefikciski spisowaśel (* 1918)
* 18. apryla: Kurisu Kei – japański esperantist (* 1910)
* 17. meje: Mario Benedetti – uruguayski spisowaśel (* 1920)
* 3. junija: David Carradine – US-ameriski źiwadłownik (* 1936)
* 5. junija: Baciro Dabó – politikaŕ z Gineje-Bissauwa (* 1958)
* 18. junija: Ali Akbar Khan – indiski muzikaŕ (* 1922)
* 25. junija: Michael Jackson – US-ameriski spiwaŕ a producent (* 1958)
* 1. julija: Karl Malden – US-ameriski źiwadłownik (* 1912)
* 14. septembra: Patrick Swayze – US-ameriski filmowy grajaŕ (* 1952)

## Myta
* Nobelowe myto
** za fyziku: Charles Kuen Kao, Willard Boyle a George E. Smith
** za chemiju: Venkatraman Ramakrishnan, Thomas A. Steitz a Ada Yonath
** za medicinu: Elizabeth Blackburn, Carol W. Greider a Jack W. Szostak
** za literaturu: Herta Müller
** Měrowe Nobelowe myto: Barack Obama
* Myto Ćišinskego: Měto Pernak a István Kobjela

## Wótkaz
2010

## Tšojenja
### We Łužycy
* 18. měrca: Protestna demonstracija pśeśiwo kulturnemu znicenjeju a za Serbski ludowy ansambel w Budyšynje.
* 20. nowembra: W Budyšyńskej Kronje wótměwa se 136. schadźowanka.

## Wumrěśe
* 11. januara: Miep Gies – nižozemska spjećowaŕka a pomocnica Anny Frank (* 1909)
* 17. januara: Jyoti Basu – indiski komunistiski politikaŕ (* 1914)
* 22. januara: Achim Wjenk – serbski źiwadłownik
* 27. januara: J. D. Salinger – US-ameriski spisowaśel (* 1919)
* 10. apryla: Lech Kaczyński – pólski politikaŕ a statny prezident (* 1949)
* 26. apryla: Měrćin Salowski – serbski faraŕ a awtor
* 4. maja: Gerat Nagora – serbski wucabnik a literat
* 10. maja: Jan Mahr – serbski źiwadłownik
* 1. junija: Měrćin Škoda – Domowinski župan
* 18. junija: Kata Brězanec – serbska wucabnica a wučbnicarka
* 9. julija: Jan Kinderman – techniski direktor Serbskego ludowego ansambla
* 21. awgusta: Christoph Schlingensief – nimski režiser, awtor a akciski wuměłc (* 1960)
* 10. oktobra: Solomon Burke – US-ameriski spiwaŕ a komponist (* 1940)
* 21. oktobra: Loki Schmidt – nimska biologowka a manźelska Helmuta Schmidta (* 1919)
* 27. oktobra: Néstor Kirchner – argentinski politikaŕ a statny prezident (* 1950)
* 2. decembra: Pawoł Nowotny – serbski ludowědnik (* 1912)
* 14. decembra: Hilža Handrikowa – serbska kulturnica

## Nobelowe myta
* za fyziku: Andre Geim a Konstantin Novoselov
* za chemiju: Richard F. Heck, Ei-ichi Negishi a Akira Suzuki
* za medicinu: Robert Edwards
* za literaturu: Mario Vargas Llosa
* Měrowe Nobelowe myto: Liu Xiaobo

## Wótkaz
2011

## Tšojenja
### We Łužycy
* 26. měrca: Na 15. głownej zgromaźinje Domowiny su wuzwólili delegaty w Delnim Wujězdźe Dawida Statnika za nowego pśedsedaŕja Zwězka Łužyskich Serbow a z tym za naslědnika Jana Nuka.
* 13. junija: W Drježdźanach bu serbski kapłan a martraŕ Alojs Andricki w pśitomnosći wokoło 11.000 luźi za zbóžnego wurjacony.
* 7.–10. julija: IX. mjazynarodny folklorny festiwal „Łužica“ wótměwa se w Budyšynje, Hochozy a Chrósćicach.
* 19. nowembra: W Budyšyńskej Kronje wótměwa se 137. schadźowanka, ten raz pód nawodom Stefana Cuški.

### Hynźi
* 1. januara: Estniska pśistupujo euroconu.
* 11. měrca: Pśi śěžkem zemjerdžanju mócnosći 9,0 a slědujucem tsunamiju su wumrěli w Japańskej wěcej ako 19.000 luźi. Jědrowa milinarnja Fukushima dłujkozajtšnje Tokija bu śěžko wobškóźona.

## Wumrěśe
* 3. januara: Eva Strittmatter – nimska basnikaŕka a spisowaśelka (* 1930)
* 24. januara: Bernd Eichinger – nimski filmowy producent (* 1949)
* 6. februara: Gary Moore – britiski rockowy gitarist, spiwaŕ a komponist (* 1952)
* 23. měrca: Elizabeth Taylor – amerisko-britiska filmowa grajaŕka (* 1932)
* 1. apryla: Beno Mět – serbski źiwadłownik (* 1925)
* 6. apryla: Herbert Nowak – serbski faraŕ a literat (* 1916)
* 2. meje: Osama bin Laden – sawdi-arabski terorist (* 1957 abo 1958)
* 13. meje: Frank Förster – nimsko-serbski wědomnostnik (* 1937)
* 7. junija: Jorge Semprún – špański spisowaśel (* 1923)
* 12. julija: Rafael Wowčer – serbski kubłar a narodowc, nawjedowaŕ Rěcnego centruma Witaj (* 1950)
* 23. julija: Amy Winehouse – britiska soul-spiwaŕka (* 1983)
* 20. awgusta: Jurij Frencl – čestny starosta Serbskego Sokoła a Sokoła Ralbicy/Hórki (* 1921)
* 22. awgusta: Loriot – nimski humorist, kreslaŕ, awtor a źiwadłownik (* 1923)
* 15. septembra: Herbert Funka – bywši sekretaŕ Zwězkowego pśedsedstwa Domowiny (* 1926)
* 5. oktobra: Steve Jobs – US-ameriski pśedewześaŕ a sobuzałožaŕ firmy „Apple“ (* 1955)
* 20. oktobra: Muamar al-Gadafi – statny šef Libyskeje (* 1942)
* 27. oktobra: Ben Budar – serbski casnikaŕ a publicist (* 1928)
* 7. nowembra: Kurt Grělink – Domowinski funkcionaŕ (* ?)
* 12. nowembra: Měrćin Kasper – serbski stawiznaŕ (* 1929)
* 14. nowembra: Jackie Leven – britiski pěsnjaŕ a muzikaŕ (* 1950)
* 1. decembra: Christa Wolf – nimska spisowaśelka (* 1929)
* 17. decembra: Kim Jong-il – pódpołnocnokorejski diktator (* 1941)
* 18. decembra: Václav Havel – česki politikaŕ a spisowaśel (* 1936)
* 24. decembra: Johannes Heesters – nižozemsko-awstriski źiwadłownik a spiwaŕ (* 1903)

## Myta
* Nobelowe myto
** za fyziku: Saul Perlmutter, Brian P. Schmidt a Adam Riess
** za chemiju: Dan Shechtman
** za medicinu: Bruce Beutler a Jules Hoffmann
** za literaturu: Tomas Tranströmer
** Měrowe Nobelowe myto: Ellen Johnson-Sirleaf, Leymah Gbowee a Tawakkul Karman
* Myto Ćišinskego: Benedikt Dyrlich a Jěwa-Marja Čornakec

## Wótkaz
2012

## Tšojenja
### We Łužycy
* 16.–24. junija: W Górnej Łužycy wótměwa se druge kopańske mejstarstwo europskich mjeńšynow (Europeada). Pódpołdnjowotirolska wubrane mustwo jo było wóspjet dobyśaŕ turněra. Serbske wubrane mustwo jo pěte městno wobsajźił.
* 23. junija: Serbski ewangelski cerkwinski źeń w Husce.
* 13. oktobra: We Wojerowskej Łužyskej hali jo Domowina swóje stolětne wobstaśe swěśiła. Mjaz gósćimi staj ministaŕskej prezidenta Sakskeje a Bramborskeje, Stanisław Tilich a Matthias Platzeck.
* 24. nowembra: W Budyšyńskej Kronje jo se 138. schadźowanka wótměła.

## Wumrěśe
* 1. februara: Wisława Szymborska – pólska lyrikaŕka a nosarka Nobelowego myta (* 1923)
* 11. februara: Whitney Houston – US-ameriska soul-spiwaŕka (* 1963)
* 1. měrca: Rudolf Kilank – serbski faraŕ a awtor
* 20. meje: Robin Gibb – britiski spiwaŕ, komponist a tekstar (* 1949) 
* 26. junija: Ernst Eichler – nimski rěcywědnik (* 1930)
* 31. julija: Gore Vidal – US-ameriski spisowaśel
* 1. awgusta: Gerat Libš – serbski basnikaŕ (* 1935)
* 25. awgusta: Neil Armstrong – US-ameriski astronawt (* 1930)
* 26. septembra: Korla Nalij – serbski wucabnik a procowaŕ
* 1. oktobra: Eric Hobsbawm – britiski stawiznaŕ (* 1917)
* 26. oktobra: Joachim Pjetaš – serbski faraŕ
* 5. decembra: Oscar Niemeyer – brazilski architekt (* 1907)
* 11. decembra: Ravi Shankar – indiski muzikaŕ a komponist (* 1920)
* 19. decembra: Peter Struck – nimski politikaŕ strony SPD (* 1943)

## Nobelowe myta
* za fyziku: Serge Haroche a David Wineland
* za chemiju: Robert Lefkowitz a Brian Kobilka
* za medicinu: John Gurdon a Shin’ya Yamanaka
* za literaturu: Mo Yan
* Měrowe Nobelowe myto: Europska unija

## Wótkaz
1928

## Tšojenja
* 

## Narodniny
* 25. januara: Edward Šewardnadze - wenkowny ministaŕ Sowjetskego zwězka a prezident Georgiskeje († 2014)
* 27. februara: Ariel Šaron – israelski general a ministarski prezident († 2014)
* 12. měrca: Beno Šołta – serbski kulturny procowaŕ
* 1. apryla: Lotaŕ Balko – serbski ludowědnik a Maśicaŕ († 2008)
* 24. meje: Jakub Brankačk – serbski wucabnik a pśedsedaŕ Domowiny
* 14. junija: Ernesto Che Guevara – argentinski rewolucionaŕ († 1967)
* 11. septembra: Jěwa Wórša Lanzyna – serbska twórjeca wuměłcowka († 2020)
* 28. oktobra: Ben Budar – serbski spisowaśel a pśełožowaŕ († 2011)
* 31. oktobra: Juraj Kubánka – słowakski choreograf
* 2. nowembra: Jan Cyž – serbski gójc, Maśicaŕ
* 17. nowembra: Jan Rawp – serbski muzikowy wědomnostnik a komponist, Maśicaŕ († 2007)

## Wumrěśe
* 22. měrca: Gotthard Bolte – nimski faraŕ a pśijaśel Serbow, Maśicaŕ 
* 14. apryla: Oskar Pank – dolnoserbski faraŕ, kulturny procowaŕ w młodych lětach (* 1838)
* 17. junija: Jan Arnošt Hančka – serbski wucabnik, ludowy spisowaśel (* 1867)
* 22. junija: Michał Handrik-Ćěsla – serbski mjazynarodnje pśipóznaty wuměłski  knigływězaŕ (* 1846)
* 7. julija: Jan Dwórnik – sobuzałožaŕ Domowiny, Łužyskeje ludoweje strony a Łužyskego burskego zwězka (* 1871)

## Wótkaz
1927

## Tšojenja
### W Serbach
* 20. februara: Głowna zgromaźina Domowiny w Njeswačidle; Jakub Šewčik jo se z nowym pśedsedarjom stał.

## Narodniny
* 8. februara: Hinc Šewc – serbski rěcywědnik, Maśicaŕ († 2021)
* 17. februara: Měrćin Benada – serbski nakładnik a kulturnik († 1988)
* 1. měrca: Jan Korjeńk – serbski wucabnik a publicist, Maśicaŕ
* 22. měrca: Marja Ulbrichec – serbska źiwadłownica († 2013)
* 13. apryla: Jurij Młynk – serbski literarny wědomnostnik, gibaty kulturny organizator, basnikaŕ a bibliograf († 1971)
* 18. apryla: Tadeusz Mazowiecki – pólski politikaŕ a ministaŕski prezident († 2013)
* 23. maja: Lubina Rawpowa-Holanec – serbska koncertna organistka († 1964)
* 18. julija: Cyril Kola – serbski redaktor, casnikaŕ a kulturnik († 2026)
* 17. awgusta: Irmgard Kulejowa – serbska ludowa wuměłcowka († 2018)
* 1. oktobra: Beno Kućank – serbski nakładnik a kulturny procowaŕ († 2013)
* 6. oktobra: Frido Michałk – serbski rěcywědnik a kulturny stawiznaŕ († 1992)
* 14. oktobra: Alfred Měškank – serbski pedagoga a pśełožowaŕ († 2016)
* 16. oktobra: Günter Grass – nimski spisowaśel, tśasaŕ, mólaŕ a grafikaŕ († 2015)
* 6. decembra: Hync Roj – serbski komponist († 2019)

## Wumrěśe
* 21. januara: Herman Sykora – serbski bur, załožaŕ Łužyskego burskego zwězka (* 1870)
* 29. měrca: Jurij Libš – serbski faraŕ, rěcywědnik a spisowaśel (* 1857)
* 4. meje: Michał Wjesela – serbski duchowny, pśełožowaŕ a basnikaŕ (* 1863)
* 15. septembra: Bjedrich Awgust Wićaz – serbski inženjer a towaristwowy procowaŕ (* 1865)

## Wótkaz
1926

## Tšojenja
* 

## Narodniny
* 27. januara: Erwin Mjeršeńc – serbski inženjer, wulicowaŕ, spěchowaŕ regionalnych rěcnych projektow († 2019)
* 31. januara: Jurij Wróbl – serbski wucabnik a sportowy organizator († 1981) 
* 17. měrca: Siegfried Lenz – nimski spisowaśel († 2014)
* 29. měrca: Reinhard Kušk – serbski chemikaŕ a wědomnostnik († 1963)
* 20. maja: Hańža Winarjec-Orsesowa – serbska wucabnica a spisowaśelka († 1986)
* 30. maja: Jan Šołta – serbski stawiznaŕ
* 10. junija: Richard Matuš – serbski kórbikaŕ a cerkwjeńc († 2023)
* 21. awgusta: Achim Brankačk – serbski wucabnik a muzikaŕ († 2013)
* 31. oktobra: Jurij Wowčer – serbski wucabnik a kulturny procowaŕ († 1983)

## Wumrěśe
* 31. měrca: Jan Hajnca – serbski ludowy basnikaŕ (* 1852)
* 21. apryla: Jurij Pilk – serbski wucabnik, muzikaŕ, domownjowědnik (* 1858)
* 6. septembra: Kito Žonop – dolnoserbski rolnikaŕ a ludowy basnikaŕ (* 1836)
* 13. decembra: Jan Pječka – serbski tśasaŕ (* 1854)

## Wótkaz
1925

## Tšojenja
* 9. awgusta: W Chrósćicach jo se pód nawjedowarjom Pawoła Aksmana 51. Schadźowanka wótměła.

## Narodniny
* 9. januara: Albrecht Langa – serbski ludowědnik († 2009)
* 1. měrca: Pawoł Šenkar – prědny brigadnik Serbskeje młoźiny 1947 († 1948)
* 7. měrca: Handrij Cyž – serbski kulturnik, dłujkolětny intendant SLA († 2004)
* 6. junija: Beno Mět – serbski źiwadłownik († 2011)
* 20. awgusta: Bjarnat Nowak – serbski kulturnik a publicist
* 16. septembra: B. B. King – US-amerikański bluesowy gitarist a spiwaŕ († 2015)
* 9. oktobra: Gerat Hantška – serbski žurnalist, stawiznaŕ a Domowinski funkcionaŕ († 1987)
* 13. oktobra: Margaret Thatcher – britiska politikaŕka a premierministerka († 2013)
* 16. oktobra: Franc Rajš – serbski stawiznaŕ a publicist († 2000)
* 24. nowembra: Jan Hanski – serbski mólaŕ († 2004)

## Wumrěśe
* 17. januara: Jakub Skala – serbski duchowny, katolski kulturny procowaŕ a pśedsedaŕ Maśice Serbskeje (* 1851)
* 29. maja: Jan Božydar Hultš – dolnoserbski gymnazialny profesor, spisowaśel a basnikaŕ (* 1866)
* 30. junija: William Krause – nimski mólaŕ, pśijaśel Serbow, cłonk Maśice Serbskeje (* 1875)
* 20. nowembra: Stefan Żeromski – pólski spisowaśel (*1864)
* 5. decembra: Władysław Reymont – pólski spisowaśel (*1867)
* dokradny datum njeznaty: Jan Greško – serbski narodny procowaŕ, drogurubaŕ serbsko-pólskeje mjazsobnosći (* 1854)

## Wótkaz
1924

## Tšojenja
* 10. awgusta: W Hornjej Hórce jo se pód nawjedowarjom Korle Rioty 50. Schadźowanka wótměła.

## Narodniny
* 20. februara: Jan Handrik – serbski publicist a kulturny procowaŕ
* 9. měrca: Peter Scholl-Latour – nimski žurnalist a awtor († 2014)
* 7. julija: Dieter Nowka – dolnoserbski muzikaŕ a komponist († 1998)
* 3. oktobra: Jurij Měrćin – serbski žurnalist a kulturny funkcionaŕ († 1977)
* 2. nowembra: Beno Šram – serbski źiwadłownik a režiser
* 4. decembra: Cyril Nawka – serbski wucabnik a kantor we Wotrowje († 1999)
* 14. decembra: Marja Rječkojc – serbska wucabnica a publicistka

## Wumrěśe
* 27. měrca: Korla Božidar Křižan – serbski faraŕ a spisowaśel nabóžninskeje literatury (* 1886)
* 2. awgusta: Jurij Gustav Kubaš – serbski faraŕ, redaktor, publicist a narodny procowaŕ (* 1845)
* 19. decembra: Jan Kušk – serbski šejc, kjarcmaŕ, ludowy gerc (* 1846)

## Wótkaz
1923

## Tšojenja
* 10. awgusta: W Hrodźišću jo se pód nawjedowarjom Michała Cyža 49. Schadźowanka wótměła.
* 14. oktobra: Załoženje Zjadnośeństwa serbskich twórjecych wuměłcow

## Narodniny
* 1. měrca: Josef Suchý – česki basnikaŕ, pśijaśel Serbow
* 1. apryla: Konstantin Trofimowič – ukrainski filologa a sorabist, Maśicaŕ
* 7. julija: Hubert Žur – serbski kulturnik a literarny wědomnostnik
* 16. julija: Jan Cyž-Hostak – serbski muzikaŕ († 1944)
* 13. septembra: Arnošt Kowar – serbski ludowědnik a muzejownik († 2014)
* 20. oktobra: Otfried Preußler – nimski spisowaśel († 2013)
* 23. decembra: Albert Tica – serbski wucabnik

## Wumrěśe
* 22. februara: Jan Pawoł Křižan – serbski faraŕ a spisowaśel, pśedsedaŕ Maśicy Serbskeje (* 1854)
* 24. decembra: Arnošt Krygar – serbski faraŕ, spisowaśel, zběraŕ serbskich knigłow (* 1847)

## Wótkaz
1922

## Tšojenja
* 13. awgusta: W Njebjelčicach jo se pód nawjedowarjom Jana Bartka 48. Schadźowanka wótměła.

## Narodniny
* 16. januara: Arnošt Grofa – serbski rolnikaŕ, kulturny procowaŕ, Maśicaŕ
* 3. februara: Błažij Nawka – serbski ludowědnik a Maśicaŕ († 2008)
* 27. februara: Jurij Völkel – serbski wucabnik, dłujkolětny pśedsedaŕ Domowinskeje skupiny († 1981)
* 2. meje: Stanisław Marciniak – pólski pśijaśel Serbow († 1995)
* 18. junija: Beno Hanski – serbski rolnikaŕ a pśedsedaŕ kooperacije "Sorabija" († 1979)
* 18. julija: Jan Suchy – serbski wucabnik, spisowaśel a źiwadłownik († 1983)
* 2. awgusta: Jan Buk – serbski moler
* 24. awgusta: Jurij Bětnar – serbski wucabnik a kulturnik († 2005)
* 27. septembra: Jurij Šěn – serbski ludowy spisowaśel († 1991)
* 24. nowembra: Ludmila Brězanowa – serbska wudawaŕka († 1993)

## Wumrěśe
* 26. januara: Kito Šwjela – dolnoserbski wucabnik, pśełožowaŕ a redaktor Bramborskego Casnika (* 1836)
* 1. awgusta: Jan Just – serbski faraŕ a kulturny procowaŕ (* 1869)
* 29. awgusta: Michał Kokla – serbski burski kněžk a zapósłańc krajnego sejma (* 1840)
* dokładny datum njeznaty: Michał Čoch – serbski gymnazialny wucabnik a pśigóźbny basnikaŕ (* 1851)

## Wótkaz
1921

## Tšojenja
* 7. awgusta: We Wojerecach jo se pód nawjedowarjom Jana Cyža 47. Schadźowanka wótměła.

## Narodniny
* 22. januara: Krzysztof Kamil Baczyński – pólski basnikaŕ († 1944)
* 22. februara: Jean-Bédel Bokassa – centralnoafriski prezident, pózdźej kejžor († 1996)
* 15. měrca: Mikławš Joachim Wićaz – serbski informatikaŕ († 1998)
* 16. apryla: Peter Ustinov – spisowaśel, źiwadłownik a režiser († 2004)
* 16. apryla: Wolfgang Leonhard – nimski stawiznaŕ a awtor († 2014)
* 30. maja: Jan Šołta – serbski stawiznaŕ († 2004)
* 12. septembra: Stanisław Lem – pólski filozof, esejist a spisowaśel († 2006)
* 9. oktobra: Tadeusz Różewicz – pólski basnikaŕ a spisowaśel († 2014)

## Wumrěśe
* 22. januara: Robert Bjela – serbski gojc, domownjowědnik, prehistorikaŕ a basnikaŕ (* 1850)
* 1. februara: Jan Arnošt Holan – serbski gymnazialny wucabnik a spisowaśel (* 1853)
* 2. awgusta: Enrico Caruso – italski operowy spiwaŕ (* 1873)
* 26. awgusta: Matthias Erzberger – nimski politikaŕ, zamordowany wót pšawicaŕskich teroristow (* 1875)
* 17. septembra: Filip Rězak – serbski duchowny, słownikaŕ a spisowaśel (* 1859)
* 6. oktobra: Jan Laras – serbski pedagog a spisowaśel (* 1845)
* 18. oktobra: Ludwig III. – slědny kral Bayerskeje (* 1845)	
* 5. decembra: Jan Wałtar – faraŕ, serbski basnikaŕ nimskego póchada (* 1860)	
* 19. decembra: Jan Awgust Sykora – serbski faraŕ, spisowaśel a ludowědnik (* 1835)

## Wótkaz