Cycaki

**Cycaki** (*Mammalia*) su klasa rěpnikow. K jich charakteristiskim pśiznamjenjam słuša kóža a cycanje dorosta z mlokom. Swětadaloko buchu źinsajšno wokoło 5.500 recentnych družynow rozeznawane, kótarež buchu w tśi pódklasach rozdźělone: jaja njasece pracycaki (*Protheria*), měškarje (*Metatheria*) a wuše cycaki abo placentawcy (*Eutheria*), ku kótarymž teke cłowjek słuša.

## Systematika

Cycaki buchu do tśi pódklasow z něźi 25 až 30 pórědow rozdźělone, kótarež buchu z jich strony pśi měškarjach a wušych cycakach hyšći raz dwě resp. styri nadpórědowanym kupkam pśiźělowaś mógu. Bóle detailowa systematika z wšych swójźbami se namaka w systematika cycakow.

* Pódklasa: Pracycaki (*Protheria*)
** Kloakowe zwěrjeta *Monotremata*
* Pódklasa: Měškarje (*Marsupialia*)
** Nadpórěd Ameridelphia
*** Pórěd (*Didelphimorphia*)
*** Pórěd (*Paucituberculata*)
** Napórěd Australidelphia
*** Pórěd Microbiotheria (z jadnučkej družynu Chiloé-měškarjowa ratwa (*Dromiciops gliroides*))
*** Pórěd (Notoryctemorphia)
*** Pórěd (Dasyuromorphia)
*** Pórěd (Peramelemorphia)
*** Pórěd Diprotodontia
* Pódklasa: Wuše cycaki (*Eutheria*)
** Nadpórěd Afrotheria
*** Pórěd Tenrekartige (Afrosoricida)
*** Pórěd Rüsselspringer (Macroscelidea)
*** Pórěd Röhrenzähner (Tubulidentata, z jadnučkej družynu Erdferkel (*Orycteropus afer*))
*** Pórěd Bibymalagasia †
*** Pórěd Schliefer (Hyracoidea)
*** Pórěd Pyskowace (Proboscidea, z jadnučkej swójźbu słony (elefanty) (Elephantidae))
*** Pórěd Sireny (Sirenia)
** Nadpórěd Nebengelenktiere (Xenarthra)
*** Pórěd Gepanzerte Nebengelenktiere (Cingulata)
*** Pórěd Zahnarme (Pilosa)
** Nadpórěd Euarchontoglires
*** Pórěd Spitzhörnchen (Scandentia)
*** Pórěd Riesengleiter (Dermoptera)
*** Pórěd Primaty (Primates)
*** Pórěd Gryzarje (Rodentia)
*** Pórěd Wuchace (Lagomorpha)
** Nadpórěd Laurasiatheria
*** Pórěd Překasančniki (Eulipotyphla)
*** Pórěd Fledertiere (Chiroptera)
*** Pórěd Ceslinate zwěrjeta (Pholidota)
*** Pórěd Rubjažne zwěrjeta (Carnivora, inkluziwnje roby (Pinnipedia))
*** Pórěd Jadnokopytarje (Perissodactyla)
*** Pórěd Dwójokopytarje (Artiodactyla)
*** Pórěd Wjelryby (Cetacea)

Někotare pśispomnjenja k toś tej systematice:
* Ameridelphia se ako parafyletiska kupka rozwažuju.
* Dwójokopytarje a wjelryby buchu cesto k zgromadnej pórěźe (Cetartiodactyla) zjate, dokulaž se su wjelryby z dwójokopytarjow wuwili, kótarež bźez toś togo zebraśa by parafyletiska kupka byli.
* „Kopytarje“ (Ungulata) wěcej njejsu w toś tej systematice žedna systematiska kupka, ale rozdźělne, nic bliže pśiswójźbne taksy zabjeru. Toś te rozdźělenje jo pak wobzwadne.
* Tu ako Tenrekartige (Afrosoricida) wóznamjenjone zwěrjeta buchu něga překasančnikam pśirědowane, by se pak jano konwergentnje wuwili mógli.
* Die Fledertiere buchu w někotarych systematikach do bliskostnego poměra k primatam stajone, wótergi buchu tež ako dwa jano konwergentnje wuwiwše taksy, lětajuce psyki a njetopyrje wobglědowane. Beides wird nach jüngeren Untersuchungen aber als nicht zutreffend erwogen.
* Zarědowanje Rüsselspringer, Erdferkels a ceslinatych zwěrjetow jo było dłujko diskutěrowane, genetiske pśepytowanja dopokazuju pak pśisłušnosć k pśecej górjejce mjenjowanym kupkam.

## Žrědło
* :de:Säugetiere