open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Afghanistan

**Afghanistan** jo kraj w srjejźnej Aziskej.

## Geografija

Afghanistan jo wobpśimjony z Turkmeńskeju, Iranom, Tadžikistanom, z Chinskeju, z Usbekistanom a Pakistanom. Nejwuše městno jo: Nošak (7 455 m nad normalneju nulu), a nejniše: Amu-daria (258 m nad normalneju nulu).

### Města

Nejwětše města su :

* Kabul - 3 120 963 wobydlarjow	
* Kandahar - 401 395 wobydlarjow	
* Mazari Šarif - 314 915 wobydlarjow		
* Herat - 278 209 wobydlarjow		
* Džalalabad - 208 960 wobydlarjow


File:Kabul_TV_Hill_view.jpg|
File:Kabul_street.jpg|


File:Kabul_Graveyard_Hill_pool.jpg|
File:Kabul_diving_platform.jpg|



File:Herat_view_mosques.jpg
File:Herat_monument.jpg


File:Herat_clothes_bazaar.jpg
File:Herat_street_2004.jpg


## Wótkaze

* Nastawk afghaniskego wjelikopósłaństwa w Barlinju
Afrika

**Afrika** jo kontinent, kótaryž lažy na pódpołnocnej a podpołdnjowej zemskej połkuli.

## Geografija
**Płoń Afriki:** 30 221 532 km2
**Wobydlaŕstwo Afriki:** 920 000 000 w lěse 2006
**Srjejźna gustosć ludnosći:** 30,4 wobydlarjow/km2

## Afrikańske staty

## Wótwisne teritorije Afriki
Albańska

**Albańska** jo kraj w krotkozajtšnej Europje. Stolica jo Tirana. 

## Geografija

Albańska granicujo ze Serbiskeju, Carnogórskeju, Grichiskeju a Makedońskeju.



## Wótkaze

* statistiske data 
* Auswärtiges Amt der Bundesrepublik Deutschland - krajne a drogowańske informacije 
* oficialny bok za turisty w Albańskej
Albert Hofmann

**Albert Hofmann** (* 11. januara 1906 w Badenje (Aargau), wum. 29. apryla 2008 w Basel) jo był šwicaŕski chemikaŕ a nadejźaŕ wědobnje šyrjeceje substance LSD. Wuznamjenili su jogo z titulom cesnego doktora.

## Žywjenje
Albert Hofmann jo wótrosł ako nejstaršy wót styrjoch bratšow a sotšow, jogo nan jo był rucnikaŕ. Jěsno jo swójo pśekupowarske wuwucowanje absolwěrował a jo akle 1925 zachopił chemiju na uniwersiśe w Zürichu studěrowaś a jo promowěrował styri lěta pózdźej z wuznamjenjenim. Pśizamknuła jo se za wěcej ako styri lětźasetki (až do wuměńka 1971) jogo slěźarska źěłabnosć pśi firmje Sandoz w Baselu. W lěśe 1943 jo nadejšeł halucinogenu statkownosć LSD. Až do smjerśi jo bydlił na górskej łuce "Rittimatte" pśi kšomje Šwicarskeje Jury. Psi góźbje jogo 100. narodnego dnja jo se wót 13. do 15. januara 2006 w Baselu sympozium "LSD - Sorgenkind und Wunderdroge" wótměwał.

## Slěźeńske źěło
### Spóriš a spórišowe alkaloidy
W ramiku slěźenjow nad spórišom a z wótglědanim, kołoběgowy stimulans wuwiś, jo Hofmann 1938 wšakorake amidowe deriwaty lysergoweje kisaliny syntetizěrował, mjaz nimi - ako 25. substancu rěda - teke jeje dietylamid. 

We wopytach ze zwěrjetami jo substanca njeměrnosć mjazy zwěrjetami zawinowała, ale njejo farmakologiski relewantne abo zajmne kakosći pokazała. Dla togo njejo se LSD wěcej pśepytował. W lěśe 1943 pak jo se Hofmann rozsuźił, LSD wóspjet syntetizěrowaś. Pśi źěle w laborje jo wón njezjapkego njederjeměśa a njeměrnosći dla nuzkany był, ze swójim źěłom wopśestaś a domoj jěś. Ako jo doma pśišeł, jo wiźeł za zamžerjonyma wócyma za něźi dwě góźinje barwojte geometriske mustry (pseudohalucinacije), ako su jogo na take z kaleidoskopom widobne dopomnjeli. Wón sam z togo wuchada, až jo se mimowólnje tšošcycka LSD do jogo śěła zadobyła.
Alfred Měškank

**Alfred Měškank**, nim. *Alfred Müßiggang*, *Alfred Meschkank* (roź. 16. oktobra 1927 w Droždźiju w Górnej Łužycy, wum. 1. januara 2016 w Chóśebuzu-Škódowje) jo był serbski sorabist, rěcywědnik‎ a pśełožowaŕ z pólšćiny a serbiskeje rěcy. 

Pó Drugej swětowej wójnje jo wuknuł w gymnaziumje w Českej Lípje. W lětach 1948–1952 jo studěrował na uniwersiśe we Wrocławje ako ceptaŕ za fyziku. Wón jo napisał mjazy drugim *Zakłady dolnoserbskeje rěcy* za Pólakow a teke *Zakłady dolnoserbskeje rěcy* we warianśe za Górnoserbow. Wón jo pśełožował z pólskeje literatury do górnoserbskeje abo nimskeje. Do kóńca swójogo žywjenja jo pśestajał knigły a pśinoski z pólskeje, nimskeje do dolno- a górnoserbskeje rěcy. Wósebnje wjele z jogo pśełožkow namakamy w kulturnem casopisu *[[Rozhlad]]*. Až do smjerśi jo bydlił w Chóśebuzu.

## Publikacije
*1955 - *Wučbnica matematiki za hornjoserbske wyše šule* (z Wernerom Rennebergom)
*2006 - *Zakłady dolnoserbskeje rěcy / Podstawy języka dolnołużyckiego* (wucbnica)
*2013 - *Adam Mickiewicz: basni w serbskich pśełožkach*, zest. Alfred Měškank, *[[Podstupimske pśinoski k Sorabistice]]*, Nr. 10, Podstupim

## Pśełožki do dolnoserbšćiny
*2007 - *Pójźćo, comy z wami graś. Nimske źiśece gronka a štucki w serbskem woblacenju* (Alfred Měškank jo pśestajił 12 gronkow)
*2013 - *Adam Mickiewicz: basni w serbskich pśełožkach* (basni pśestajone do dolnoserbšćiny)

## Pśełožki do górnoserbšćiny
*2008 - Achim Mič, *Njebjesam blisko*
*2011 - Halina Barań, *Sćin běłeho ranja*

## Wótkaze
* Łużyczanie i inne mniejszości językowe, kulturowe i etniczne w Europie, Zeszyty Łużyckie, 46 (2012)
* Zakłady dolnoserbskeje rěcy / Podstawy języka dolnołużyckiego, 2006
Alojs Andricki

**Alojs Andricki** (* 2. julija 1914 w Radworju, † 3. februara 1943 w koncentraciskem lěgwje Dachau) - serbski romsko-katolski mjeršnik, narodny procowaŕ a martraŕ.

21. januara 1941 jo Alojs Andricki pśišeł do popajźeństwa za napad na NSDAP a stat. Wón jo był dnja 3. februara w Dachauje zabity.

W Pólskej w Rząsinach jo zakładna šula z mjenim fararja Andrickego.

## Žrědła
* Marja Kubašec: *Andricki, Alojs*, [w:] Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): *Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow*, Budyšyn 1984, s. 28-29.

## Eksterne wótkaze
*Internetowy bok za dopomnjenje Alojsa Andrickiego (w górnoserbskej, pólskej a nimskej rěcy) 
*Pśinosk Serbskego rozgłosa wó pólskej šuli z mjenim Alojsa Andrickego (górnoserbski)
Angela Merkel

**Angela Dorothea Merkel** (* 17. julija 1954 w Hamburgu ako *Angela Dorothea Kasner*) jo nimska politikaŕka Kśesćijańsko-demokratiskeje unije (CDU). Wona jo wót 2000 do 2018 teke była pśedsedaŕka toś teje strony a wót 22. nowembera 2005 do 8. decembera 2021 zwězkowa kanclaŕka Nimskeje zwězkoweje republiki.

## Wótkaze

* Oficialne internetowe boki Angele Merkel
Antarktika

**Antarktika** jo kontinent, kótaryž lažy na pódpołdnjowej zemskej połkuli  póla geografiskego pódpołdnjowego pola. Jo nejsnadnjej wobydlony kontinent na zemi, dokulaž su temperatury wjelgin niske a za cłowjeka lěbda wuźaržujomy.

## Geografija
**Płonina Antarktiki:** 13,3 mln. km2


File: 061212-nordkapp.jpg
File:GletscherMM.jpg
File:Fryxellsee Opt.jpg
File:Mount Erebus Aerial 2.jpg
File:Aurore australe - Aurora australis.jpg


## Nožki


## Eksterne wótkaze
Argentinska

**Argentinska** jo kraj w Pódpołdnjowej Americe.

## Geografija

Argentinska granicujo z Chilskeju, Boliwiskeju, Paraguayom, Uruguayom a Brazilskeju. Nejwuše městno jo góra Aconcagua (6 962 m nad normalneju nulu), a nejniše : Laguna del Carbón ( 105 m pod normalneju nulu).

### Města

Nejwětše města su :

* Buenos Aires - 11 655 100 wobydlarjow	
* Cordoba - 1 460 200 wobydlarjow
* Rosario  - 1 243 400 wobydlarjow	
* Mendoza - 977 500 wobydlarjow	
* La Plata - 833 100 wobydlarjow			
* Tucuman - 791 200 wobydlarjow
* Mar del Plata - 679 000 wobydlarjow	
* Salta - 519 900 wobydlarjow

## Stawizny

## Wótkaz
Awstralija

**Awstralija** (z kupami Tasmania a Nowa Guineja) jo kontinent, kótaryž lažy na pódpołdnjowej zemskej połkuli.

## Geografija
**Płoń Awstralije:** 7,7 mln. km2

### Kraje
* Awstralska 
* Indoneziska
Awstralska

**Awstralska** jo kraj, kótaryž lažy na Awstralskem kontinenśe. Jeje stolica jo Canberra, kótaraž lažy w krotkem zajtšu kraja.

Nejwažnjejša rěc jo engelšćina, pśi comž hyšći někotare rěcy prawobydlarjow se wužywaju.

## Geografija

Nejwuše městno jo: Mount Kosciuszko (2 228 m nad normalneju nulu), a nejniše: Jazoro Eyre (15 m pód normalneju nulu).

## Stawizny
Babsk

**Babsk**  jo wjas w Pólskej w gmejnje Biała Rawska, w rawskem wokrejsu, we łódzkem wójewódstwje.

Babsk jo lažy mjazy městoma Waršawa a Łódź w srjejźnej Pólskej.
W lěśe 2006 jo how bydliło 690 luźi.

## Eksterne wótkaze
* Babsk (pól).
Baden-Württembergska

**Baden-Württembergska** (nim. **Baden-Württemberg**) jo zwězkowy kraj Zwězkoweje republiki Nimska. Stolica jo Stuttgart.

## Geografija
Baden-Württembergska granicujo:

* z Bayerskeju na pódzajtšu,
* z Hesseńskeju a Rheinland-Pfalcojskeju na dłujkem wjacorje.

## Ekonomija

## Stawizny

## Nejwětše města

* Stuttgart
* Mannheim
* Karlsruhe  
* Heidelberg
* Heilbronn
* Ulm
* Pforzheim

## Wokrejse

Wokrejse Baden-Württembergskeje:

 
## Eksterne wótkaze

* Internetowe boki Baden-Württembergskeje
Barliń

**Barliń** ( *Berlin*) jo głowne město a stolica Nimskeje, a ma wěcej wobydlarjow a wěcej płoni ako kužde dalšne nimske město. Wón jo měsćański stat a stakim jaden tych krajow Nimskeje zwězkoweje republiki. Barliń jo jadno z nejwětšych městow pó wobydlarjach w EU.

## Kultura

Ako jaden tych centrow z nejwětšym politiskim wliwom w Europskej uniji a ze swójim kulturnym derbstwom, jo Barliń jadna tych nejwěcej wobglědowanych metropolow kontinenta. Město jo wuznamny wobchadny suk a wažny góspodaŕski, kulturny a kubłański centrum Nimskeje. Institucije ako uniwersity, slěźeńske institucije, źiwadła, muzeje ale teke festiwale, nocne žywjenje a architektura Barlinja su swětosławne.

## Stawizny
Historiski Barliń jo był wěcej raz głowne město nimskich statow ako markgrobojstwa/kurwjerchojstwa Bramborskeje, kralojstwa Pšuskeje, Nimskego rajcha abo Nimskeje demokratiskeje republiki (jano pódzajtšny źěl města). Wót nimskego zjadnośenja, dnja 3. oktobra 1990, jo Barliń głowne město cełeje Nimskeje, a z głownoměstnem wobzamknjenim Nimskego zwězkowego sejma wót 1991 město jo wót 1999 teke sedło nimskego parlamenta a zwězkowego kněžaŕstwa.

## Rozdźělenje města

Wót 1 januara 2001 w Barlinju jo 12 měsćańskich źěłow.

## Wótkaz

* Internetowe boki Barlinja
Bayerska

**Bayerska** ( **Bayern**) jo zwězkowy kraj Zwězkoweje republiki Nimska. 

## Geografija

To jo nejwětšy pó płoninje zwězkowy kraj w Nimskej.

## Ekonomija

## Politika

## Stawizny

## Nejwětše města

* Augsburg
* Günzburg
* München

## Wokrejse a wobcerke

### Gmejny



## Wótkaze

* Internetowe boki Bayerskeje 
* Oficielny internetowy bok ''Oktoberskego swěźeńja''
Biškek

**Biškek** (rus. a kir. *Бишкек*) jo głowne město a stolica Kirgiziskeje.
W lěśe 2005, jo w Biškekje bydliło 1000 000 luźi.

## Stawizny

## Rozdźělenje města

## Eksterne wótkaze
Bjarnat Krawc

**Bjarnat Krawc**,  *Bernhard Schneider* (roź. 5. februara 1861 w Jitru pla Kamjeńca; wum. 25. nowembra 1948 we Warnoćicach) jo był muzikowědnik, dirigent a komponist.

Jogo nabóžna twóŕba *Missa Solemnis* (1932) jo była mjazynarodnje znata. W lětach 1883-1924 jo wón źěłał ako ceptaŕ muziki w Drježdźanach.

Bjarnata źowka jo była Hanka Krawcec, wuměłska mólaŕka a grafikaŕka.

## Žrědła
* Frido Mětšk: *Krawc, Bjarnat*, [w:] Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): *Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow*, Budyšyn 1984, s. 289-291.

## Wótkaze
*
Awstrisko-Hungorska

**Awstrisko-Hungorska** ( *Österreich-Ungarn*,  *Osztrák–Magyar Monarchia*,  *Rakousko-Uhersko*) jo była historiski kraj w Europje.

## Stawizny

Awstrisko-Hungorska jo wobstojała wót 21 decembera 1867 do oktobera 1918.

 

## Prowincow a krajne źěle (až do lěta 1914)
Azerbajdžan

**Azerbajdžan** jo kraj pśi Kawkazu a Kaspiskem mórju w pódwjacornej Aziji.

## Geografija

Nejwuše městno jo: Bazardüzü dağı (4 485 m nad normalneju nulu).

## Wótkaz
Bolesław Chrobły

**Bolesław I Chrobły**, abo teke **Bolesław I Chrobry** pólski: Bolesław Chrobry (roź. 967 w Poznanju, wum. 17. junija 1025 w Poznanju) jo był wjerch Pólskeje wót 992 do 1025, wjerch Českeje wót 1003 do 1004 a w lěśe 1025 prědny kral Pólskeje.

Pód kněstwom Bolesława jo słušała wót 1002 teke Górna Łužyca z Budyšynom k Pólskej.

## Nóžki
Bosniska-Hercegowinska

**Bosniska-Hercegowinska** (*Bosna i Hercegovina*, krotko *BiH*) jo kraj w krotkozajtšnej Europje. Stolica jo Sarajewo.

## Geografija
Bosniska-Hercegowinska granicujo ze Serbiskeju, Chorwatskeju a Carnogórskeju. Nejwuše městno jo : Maglić (2386 m nad normalneju nulu), a nejniše : Adriatiske mórjo ( 0 m nad normalneju nulu).

### Politiske źěle
* Brčko distrikt
* Federacija Bosniskeje a Hercegowiny
* Republika Srpska

### Města
Nejwětše města su :
* Sarajewo - 434 000 wobydlarjow
* Banja Luka - 179 200 wobydlarjow
* Tuzla - 111 900 wobydlarjow
* Zenica - 104 900 wobydlarjow
* Istočno Sarajewo - 100.000 wobydlarjow

## Wótkaz
Bramborska

**Bramborska** ( *Brandenburg*,  *Braniborska*) jo zwězkowy kraj Zwězkoweje republiki Nimska. Głowne město jo Podstupim.

## Geografija

Bramborska ma granicy z Mecklenburg-Pśedpomorskeju na pódpołnocy, Barlinjom, z Dolnosakskeju na dłujkem wjacorje pśi Łobju, z Pólskeju na pódzajtšu, ze Saksko-Anhaltskeju na pódwjacorje a Sakskeju na pódpołdnju.

W Bramborskej jo wěcej ako 3.000 jazorow.

### Rěki
Slědujuce rěki se Bramborskeje dotykuju abo běže pó źělach abo cele pśez Bramborsku:

### Města
Slědujuce města su nejwažnjejše w Bramborskej.

## Politika a krajny sejm

;Wuzwólowanje do krajnego sejma, september 2009.

### ministaŕske prezidenty

* 1947–1949: Karl Steinhoff (SED) 
* 1949–1952: Rudolf Jahn (SED)
* 1952–1990, *TDR wobcerka.* 
* 1990–2002: **[[Manfred Stolpe]]** (SPD)
* 2002-2013: **[[Matthias Platzeck]]** (SPD)
* z 2013: **[[Dietmar Woidke]]** (SPD)

## Nakrajny a wokrejsne města

## Serbske regiony w Bramborskej

Serbske regiony w Bramborskej su: Dolna Łužyca, mały źěl Górneje Łužycy, a teke Rólańska góla (Ruhlander Heide) pla Złego Komorowa a Kamjeńca.

## Města a wjelike gmejny

## Wobraze Bramborskeje


Wobraz:Jüterbog Dammtor KA.JPG|Měsćańske wrota w Jutšobogu.
Wobraz:Preussnitz8 Brandenburgische Staedtebahn.JPG|Bramborska měsćańska zeleznica.
Wobraz:Cottbus zweisprachige Straßenbezeichnung.jpg|Łužyska droga
Wobraz:Schwarze-Elster.jpg|Carny Halšter pla Rolan


## Žrědła


## Wótkaze
* Internetowe boki Bramborskeje
Brazilska

**Brazilska** jo nejwětšy pó płoni a wobydlaŕstwje kraj Pódpołdnjoweje Ameriki, kótaryž wopśimjejo 47 % kontinenta.

## Geografija
Brazilska granicujo z Kolumbiskeju, Venezuelu, Guyanu, Francojskeju Guyanu, Surinamom, Boliwiskeju, Peru, Paraguayom, Uruguayom a Argentinskeju. Nejwušy wjeršk w kraju jo : Pico da Neblina (3.014 m nad normalneju nulu). Brazilska jo pó pśestrěni a wobydlaŕstwje pěty nejwětšy kraj na swěśe a kraj z nejwětšym romsko-katolskim wobydlaŕstwom. Ku krajoju słuša teke nejwětšy dešćowy lěs swěta, kótaryž se pśi Amaconasu rozpśestrěwa.

### Města
Nejwětše města su :

* Sao Paulo – 11 037 593 wobydlarjow	
* Rio de Janeiro – 6 186 710 wobydlarjow
* Salvador  - 2 998 056 wobydlarjow	
* Brasilia – 2 606 885 wobydlarjow
* Fortaleza – 2 505 552 wobydlarjow
* Belo Horizonte – 2 452 617 wobydlarjow	
* Curitiba – 1 851 215 wobydlarjow	
* Manaus – 1 738 641 wobydlarjow

## Wótkaz
Bremen

**Bremen** jo město w Nimskej a stolica zwězkowego kraja Bremen.

W lěśe 2007, jo w měsće bydliło 547.765 luźi.

## Eksterne wótkaze

* http://www.bremen.de/
Budyšyn

**Budyšyn** ( **Budyšin**,  **Bautzen**,  *Budziszyn*) jo druge nejwětše město a historiske głowne město Górneje Łužyce. Město jo teke sedło wjele serbskich institucijow.

## Měsćańske źele w Budyšynje

## Wótkaze

* Budyšyn

## Nóžki
Běłoruska

**Běłoruska** jo kraj w pódzajtšnej Europje.

## Geografija
Běłoruska granicujo z Rusojskeju, Letiskeju, Litawskeju, Pólskeju a Ukrainu. Nejwuše městno jo Dzjaržynskaja hara (345 m nad normalneju nulu).

## Stawizny

## Wótkaz
Běły kukol

**Běły kukol** (*Silene latifolia* Poir.) jo rostlina ze swójźby nalchenkowych rostlinow (*Caryophyllaceae*). 

## Wopis
Běły kukol jo jadnolětne abo dwójolětne zele, kótarež dośěgnjo wusokosć wót 30 až do 120 cm. Rostlina njaso pak muske pak žeńske kwiśonki. Běły kukol jo swětłowa rostlina.

Korjeń jo rěpojty a wopśimjejo saponiny. 

Kijašk jo kósmaty.

Pśeśiwo stojece łopjena su lancetojte.

### Kwiśonki
Kwiśo wót maja až do awgusta (wót junija až do septembra). Jadnorodne kwiśonki dośěgnu wjelikosć wót 1,5 až 2 cm a stoje w kisćach. Žeńske kwiśonki maju brjuchaty keluch, mjaztym až muske kwiśonki maju cylindriski keluch. Kronowe łopjeńka su dwójowogonkowe a njasu na póžerawje spjerchlinu. Keluškowa rorka dośěgnu dłujkosć wót 18 až 25 mm.

Wódnjo wupadaju kwiśonki sprěte, ale su wót póznego wótpołdnja až do rana wócynjone a intensiwnje wónjaju a se wót nocnych mjatelow wopytuju.

### Płody
Zubki płodoweje kapsle zrownane stoje.

## Městno
Jo běły kukol na wótsypkowych městnach, na kšomach drogow a pśi rolach.

## Nožki


## Žrědła
* Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, , 2. nakład, 2008, strona 46, z wědomnostnyma mjenjoma *Silena alba* a  *Melandrium album* 
* Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), , strona 140, z wědomnostnymi mjenjami *Silene latifolia*, *Melandrium album*, *Silene alba* 

## Eksterne wótkaze

* 
* Botanický herbář (češki)
* USDA plants database (jend.)
* Gartendatenbank (nim.)
* Plants for a Future (jend.)
* International Organization for Plant Information (jend.)
* Pśirodohistoriski muzeum Wien (nim.)
Bruno Schulz

**Bruno Schulz** (roź. 12. julija 1892, wum. 19. nowembra 1942 w Drohobyczu) jo był pólsko-žydojski spisowaśel, literaturny kritikaŕ, kreslaŕ a grafikaŕ. Schulz jo skóro cełe žywjenje bydlił w prowincielnem měsće Drohobyczu. Wón pak jo był wjelgin a wjelebócnje wobeznaty. W kreslenju a pisanju jo był kradu wobdarjony a słuša do nejlěpšych pólskich spisowaśelow.

## Žywjenje
Bruno Schulz jo se naroźił w galiciskem Drohobyczu, źinsa Ukraina. Wón jo był tśeśe góle pśekupca sukniny Jakuba Schulza a Henrietty Kuhmärker. Jo to była jadnora pólsko-žydojska familija, bźez intelektualneje tradicije. Bruno Schulz jo dogromady jano dwě lěśe architekturu studěrował. Awtodidaktiski jo sebje nawucył kresliś. 

W lěśe 1910 jo jogo nan bankrotěrował a 1915 wumrěł. Pó wójnje jo Schulz był dłujko bźez źěła. Wót 1924 do 1941 jo wucył na šulach w Drohobyczu kreslenje a rucne źěło. 

1922 jo wujšeł jogo cyklus grafikow „Knigły pśibostwa“, z kótarymž jo žněł wjele pśipóznaśa. 
1935 jo se wudało jogo prědne literarne źěło „Cymtowe lody“ („Sklepy cynamonowe“). Jo to zběrka 15 wulicowańkow. 
1936 jo jogo drugi zwězk wulicowańkow „Sanatorium pod Klepsydrą” wujšeł. 
Wót 1939 do 1941 jo Drohobycz pśisłušał k Sowjetskemu zwězkoju. Bruno Schulz jo musał propagandistiske wobraze wó Stalinje mólowaś. 

Pó tom, až su 1941 Nimce do Drohobycza zamaršěrowali, jo był Schulz žywy w getśe. 
19. nowembra 1942 wón jo był wót gestapo zastśělony na droze w getśe, rowno na toś tom dnju, gaž jo kśěł do Waršawy wuběgnuś.
Budapest

**Budapest** jo głowne město a stolica Hungorskeje, kótaraž na pódpołnocy kraja pśi rěce Dunaj lažy.

## Nožki


## Wótkaze

* www.budapest.hu
Chilska

**Chilska** jo pódpołdnjowoamerikański stat pśi Śichem oceanje. Głowne město jo Santiago de Chile. Chilska ma něźi 19,7 milionow wobydlarjow (2021). Prezident jo Gabriel Boric.

## Geografija

Chilska granicujo z Argentinskeju, Boliwiskeju a Peru. Nejwušy wjeršk w kraju jo góra *Ojos del Salado* (6.885 m nad normalneju nulu), a nejnišy dypk brjog Śichego oceana (0 m nad normalneju nulu).

### Města
Nejwětše města su :

* Santiago de Chile - 7 517 700 wobydlarjow	
* Puente Alto - 463 800 wobydlarjow
* Concepción  - 404 600 wobydlarjow	
* Viña del Mar - 358 800 wobydlarjow	
* Temuco - 321 000 wobydlarjow			
* Valparaíso - 301 700 wobydlarjow

## Stawizny
* ThisisChile.cl - Official Chile website - English and Spanish version
Chóśebuz

**Chóśebuz** ( *Cottbus*,  *Chotěbuz*,  *Chociebuż*,  *Choćebuz*) jo nejwětše město Dolneje Łužyce a wažne město za wědomnosć, kulturu a słužby w zwězkowem kraju Bramborskej. To móžośo zgóniś nic jano pśi cytanju studijnych pórucenjow, pśi wuchójźowanju pó modelowem měsćańskem źělu abo pśi błyšćatych premjerach statnego źiwadła. Teke nowo wugótowane internetowe boki Łužyskego wušego centruma gótuju zaśišć žywego duchno-kulturnego žywjenja, wobšyrnych turistiskich pórucenjow a słužbow zjawnego zastojnstwa. Wirtuelny měsćański běrow ma až do źinsajšnego dnja južo wěcej ako 150 słužbow a wušej 60 dokumentow za was pśigótowanych. Internet móžo derje póraźowaś a pomogaś, weto njamóžo wón Chóśebuzaŕkam a Chóśebuzarjam kuždy woglěd do zastojnstwa zežariś.

## Geografija
Chóśebuz lažy něźi 125 km na krotke zajtšo wót Barlinja pśi Sprjewi. Serby su wobsednuli wokolinu wokoło źinsajšnego Chóśebuza w źasetem stolěśu, ako su natwarili grod na pěskatej kupje w Sprjewi. Nimce bydle pódla Serbow w Chóśebuzu wót tśinastego stolěśa. Chóśebuz jo był prědny raz dokumentariski naspomnjony 30. nowembra 1156.

Chóśebuz jo kulturny centrum Dolnoserbow, sedło Dolnoserbskego gymnaziuma a Serbskego muzeja. Wšykne nadrozne tofle a oficielne napise měsćańskich institucijow su mimo někotarych wuwześow dwójorěcne: w nimšćinje a dolnoserbšćinje.

## Měsćańske źěle

# Srjejź • Mitte 
# Chmjelow • Schmellwitz
# Žandow • Sandow
# Grodkojske pśedměsto • Spremberger Vorstadt
# Strobice • Ströbitz
# Žylow • Sielow
# Zaspy • Saspow
# Žylowk • Merzdorf
# Dešank • Dissenchen
# Rogeńc • Branitz
# Módłej • Madlow
# Knorawa • Sachsendorf
# Depsk • Döbbrick
# Škódow • Skadow
# Rogozno • Willmersdorf
# Kórjeń • Kahren
# Kibuš • Kiekebusch
# Gołynk • Gallinchen
# Gogolow • Groß Gaglow

## Partnaŕske města
* Villingen-Schwenningen (Nimska)
* Saarbrücken (Nimska)
* Gelsenkirchen (Nimska)
* Turgovište (Bulgaŕska)
* Zielona Góra (Pólska)
* Lipeck (Rusojska)
* Grosseto (Italska)

## Žrědła


## Wótkaze

* Dolnoserbska wersija websedła města Chóśebuz
Dańska

**Dańska** ( *Kongeriget Danmark*) jo stat mjaz Pódpołnocnym a Baltiskim mórjom w srjejźnej Europje.  Stolica a nejwětše město jo Kopenhagen.

## Geografija

Dańska granicujo z Nimskeju.

## Stawizny

Wót lěta 1973 jo Dańska cłonk Europskeje unije.

## Wótkaz
Derwan

**Derwan**  - jo był serbski wjerch.

Wón jo był prědny pódwjacornosłowjański wjerch, wó kótaremž jo pisał chronist Fredegar w lěśe 631.

W 7. stolěśu jo Derwan wójował z germańskimi Frankami, kótarež su kśěli Saksarjow dobyś. Wón jo teke gromaźe źěłał ze Samonom a Łužyca jo była źěl prědnego słowjańskego kraja w stawiznach - Kraja Samona.

## Žrědło
* , boki 35, 37, 254,
Dolna Łužyca

**Dolna Łužyca** (górnoserbski: *Delnja Łužica*, nimski: *Niederlausitz*) jo historiski kraj w pódzajtšnej Nimskej. 

Wětšy źěl Dolneje Łužyce lažy w pódpołdnjowej Bramborskej, mjeńšy w pódpołnocnej Sakskej a pódwjacornej Pólskej. Nejwětše město Dolneje Łužyce jo Chóśebuz, źož w lěśe 2008 jo bydliło wokoło 101.785 wobydlarjow. W Dolnej Łužycy laže teke znate Błota (nimski: Spreewald). 

## Lisćina wažnych městow w Dolnej Łužycy
Dolnoserbšćina

**Dolnoserbšćina**, **dolnoserbska rěc** ( *Niedersorbisch* abo teke *Wendisch*,  *język dolnołużycki*,  *dolnolužická srbština*) jo jadna z dweju rěcowu Serbow, kótaraž se wužywa w Dolnej Łužycy, w pódpołdnjowej Bramborskej, na pódzajtšu Nimskej. Dolnoserbšćina gromaźe z górnoserbšćinu słušatej k kupce serbskeju rěcowu w ramiku pódwjacornosłowjańskich rěcy. Licba powědajucych dolnoserbski wucynijo něnto wokoło 7000 luźi.

## Rěcna charakteristika
Dolnoserbšćina jo pódwjacornosłowjańska rěc a pokazujo wšykne za toś te rěcy charakteristiske znamjenja, na pś. zdźaržanje kupki **kv*, **gv* (*kwět, gwězda*, pśirownaj ruski: *cvět, zvězda*) a metatezu likwidow z wobchowanim slěznego wokala /ɔ/, na pś. (prasł., gs., ds.): gordъ > hród, grod (w rusojskej rěcy полногласие: gorod, w českej rěcy prězny wokal: hrad)

Wósebne wuwiśa dolnoserbskeje rěcy (mjazy drugimi rěcami) su mjazy drugimi:

- we wokalnem systemje
* wuwiśe pśizukowanego **ę* na *ě* (*rěd, měso, pěś*, pśirownaj starocerkwinosł. *rędъ, męso, pętь*)
* wuwiśe pśizukowanego **ь* na **' (pózdźej zdźěla, na rozdźěl ku górnoserbšćinje, dalej na **'), na pśikład (starocerkwinosł., gs., ds.): vьsь, wjes, wjas
* změna * 'e * > *'a* pśed twardymi konsonantami, teke pśed depalatalizěrowanymi sycawkami, n. pś. (starocerkwinosł., gs., ds.): jedinъ > jeden, jaden; vьsь > wjes, wjas; desętь > dźesać, źaseś. Toś ta tendenca dajo se teke pśi wupóžyconych słowach ako *bjatowaś* registrěrowaś. 
* změna *e* > *o* wósebnje we werbalnych kóńcowkach (*pišom, pišoš, pišo*)
* změna pśizukowanego *o* pó labialach a welarach na alofon *ó* (ze swójimi dialektalnymi wariantami), jolic až njeslědujo welar resp. labial

- w konsonantiskem systemje
* zdźaržanje *g* (*góra, glědaś*)
* zdźaržanje palatalnosći *ń* we wuzuku: *kóń, broń*
* zdźaržanje palatalnosći *ŕ* we wuzuku: *keŕ, pśedawaŕ*
* wuwiśe **ť, *ď > ć, dź > ś, ź* (pó sycawkach *ć, dź,* pśir. *śerpjeś*, ale *sćerpny*, *źaržaś*, ale *zdźaržaś*)
* wuwiśe **pŕ, *kŕ, *tŕ > pś, kś, tś*, na pśikład (starocerkwinosł., gs., ds.): pri > při, pśi; krivъ > křiwy, kśiwy; tri > tři, tśi
* wuwiśe **kr, *pr > kš, pš*, na pśikład (starocerkwinosł., gs., ds.): krъvь > krej, kšej; pravъ > prawy, pšawy
* zjadnorjenje **str > tš*, ale zdźaržanje **stŕ*, na pśikład (starocerkwinosł., gs., ds.): sestra > sotra, sotša; ale strěliti > třělić, stśěliś
* depalatalizacija *ž, š*, na pśikład (starocerkwinosł., gs., ds.): živъ > žiwy, žywy; širokъ > šěroki, šyroki
* depalatalizacija č a změna *č > c*, na pśikład (starocerkwinosł., gs., ds.): časъ > čas, cas; ? > čert, cart

## Dolnoserbski alfabet

## Stawizny dolnoserbšćiny
Prědne śišćane knigły w dolnoserbšćinje jo natwarił w lěśe 1574 faraŕ z Tšupca, Albin Moller - to jo byli wót njogo z nimskej rěcy pśełožone psalmy a kjarliže a Mały katechizm Martina Luthera.

## Wótkaze
* www.dolnoserbski.de - portal wó dolnoserbskej rěcy, nimsko-dolnoserbski słownik
* Online-pśełožowaŕ "Sotra" (dolnoserbski/górnoserbski/nimski)
* www.rbb-online.de - dolnoserbski radijowy program
Carnogórska

**Carnogórska** (teke **Montenegro**; we *Słowniku dolnoserbskeje rěcy a jeje narěcow* Arnošta Muki: **Carna Góra**; carnogórski/serbiski *Црна Гора, Crna Gora*) jo njewótwisna republika w pódwjacornem źělu Balkańskeje połkupy w krotkozajtšnej Europje. Lažy w Dinariskich górinach pśi Jadrańskem mórju. Stolica a nejwětše město Carnogórskeje jo relatiwnje mała Podgorica.

Carnogórska jo była mjaz 1918 a 2006 z źělom Jugosłowjańskeje a bu 3. junija 2006 pó wótgłosowanju zasej njewótwisny. Jo z cłonkom Zjadnośonych narodow a zastupowański kandidat Europskeje unije.

## Geografija
Carnogórska granicujo ze Serbiskeju na pódpołnocy, z Kosowom na pódzajtšu, z Albańskeju na pódpołdnju a z Chorwatskeju a Bosniska-Hercegowinu na pódwjacorje. Nejwušy wjeršk kraja jo Zla Kolata (2.534 m nad normalneju nulu), kótaraž se namaka w górinach Prokletije pśi albańskej granicy. Durmitor jo druge wusoke góriny w kraju a sławny turistiski cil. Njedaloko Durmitora namaka se žłobina rěki Tara, kótaraž płaśi ako nejdłymša w cełej Europje. 

Turistiski wuznamne su pak pśedewšym strony pśi Jadrańskem mórju, wósebnje Boka kotorska (Kotorski zalew).

## Nožki


## Wótkaz
Dolnołužyske města

To jo lisćina '''dolnołužyskich městow'''

## Žrědła


## Glědaj teke
* Lisćina górnołužyskich městow
Domowina

**Domowina** (amtski *Zwězk Łužyskich Serbow z.t. / Zwjazk Łužiskich Serbow z.t.*, nim. *Bund Lausitzer Sorben e.V.*) jo kšywowy zwězk serbskich towaristwow a ma swójo sedło w Budyšynje. Domowina jo se załožyła 13. oktobra 1912 we Wórjejcach. W casu nacionalsocializma jo była 1937 wuswójona a zakazana. Južo 10. maja 1945 bu w Chrósćicach wótnowotki załožona.

Zaměr Domowiny jo, politiske a kulturne zajmy Serbow na regionalnej, krajnej a zwězkowej rowninje zastupowaś. Dokulaž pódlažyjo pšawidłam towaristwow a njejo politiska strona, su móžnosći k sobustatkowanju na pśikład pśi kazniskich iniciatiwach wobgranicowane.

Domowina pśisłuša Towaristwoju za wobgrozone ludy, Europskemu běrowej za mało rozšyrjone rěcy (EBLUL), a Federalistiskej uniji europskich narodnych kupkow (FEUV).

Emblem Domowiny jo serbska lipa, běły bom z tśimi łopjenami na cerwjenej slězynje, co jo wuźěłała Hanka Krawcec.

## Cłonkojstwo

Domowinje pśisłušaju slědujuce towaristwa:

* župy Budyšyn, Kamjenc, Wórjejce, Běła Woda/Niska, Dolna Łužyca
* Serbske šulske towaristwo z.t.
* Zwězk serbskich studowacych z.t. dalši link
* Serbski Sokoł z.t.
* Zwězk za serbski kulturny turizm z.t.
* Maćica Serbska z.t.
* Zwězk serbskich spiwaŕskich towaristwow z.t.
* Zwězk serbskich wuměłcow z.t.
* Towaristwo Cyrila a Metoda z.t. 
* "Pawk" z.t.
* Zwězk serbskich rucnikarjow a pśedewześarjow z.t.
* Spěchowański krejz za serbsku ludowu kulturu z.t.
* Towaristwo za spěchowanje serbskego kulturnego a informaciskego srjeźišća SKI z.t. w Barlinju
* Dom biskopa Bena (spěchowacy cłonk)

## Eksterne wótkaze

* Websydło Domowiny
Drjewjanopołobšćina

**Drjewjanopołobšćina** abo drjewjańšćina jo pódwjacornosłowjańska rěc. Wóna słuša do lechiskeje pódkupki, ako pólšćina abo kašubšćina. Wóna jo se powědała w regionje źinsajšnego Wendlanda pla Hannovera w Nimskej. Slědna wósoba, kenž jo wuměła drjewjański powědaś, jo 1756 zamrěła.

## Žrědła drjewjańšćiny

Wažnej žrědle Drjewjanopołobšćiny stej "Vocabularium Venedicum" Wustrowskego fararja (pastora) Christiana Henninga a "Wendlandchronik" (jano ako wótpis zdźaržana) Süthenskego šołty Johanna Paruma Schultza. Wažne źěła pśi pśeslěźenju Drjewjańšćiny su wugbali Gottfried Willhelm Leibnitz (1646 - 1716), serbski rěcywědnik dr. Arnošt Muka (1854 - 1932) a slawist a filologa prof. dr. Reinhold Olesch (1910 - 1990), kenž jo zestajił "Thesaurus Linguae Dravaenopolabicae".

## Problemy

Problem pśi pśespytowanju drjewjańšćiny stej njejadnotny pšawopis a felujuca ortoepija. Wětšynu zdźaržanych tekstow a fragmentow su napisali luźe, kenž su mjaztym zgubjonu nižonimsku narěc powědali. Togodla njejo móžno pšawe wugranjanje rekonstruěrowaś. Mimo togo ma kužde žrědło se wót drugich wótchylajucy pšawopis. K tomu pśiźo, až su póspyty drjewjańšćinu napisaś a tak zdźaržaś akle zachopili, gaž jo jeje rěcny system južo zachopił rozpadowaś. Na to teke pokazuju kradu wobgranicowany zdźaržany wokabular a wjelika licba požyconkow.

## Pśirownujuca lisćina słowow

## Wótkaze

*- boki z pśikładami
*- drjewjanopołobšćina we Wendlanźe
Drjewjańske Słowjany

**Drjewjańske Słowjany** su byli pódwjacornosłowjański lud. 

Wóni su byli Połobske Słowjany, kótarež su bydlili na pódwjacornem brjogu rěki Łobjo wót 7. stolěśa. Nimce pomjenjuju kraj Drjewian - *Dräwehn* a *[[Wendland]]* (kraj Wendow). Wenden w nimskej rěcy su Słowjany (teke Serby). 

Drjewjanske luźe su měli swóju połobsku rěc - drjewjańšćinu. Jo to była pódwjacornosłowjańska rěc. Slědna žeńska, kótaraž jo znała drjewjański, jo wumarła 1756.
Durinska

**Durinska** ( *Thüringen*) jo zwězkowy kraj Zwězkoweje republiki Nimska. Stolica jo Erfurt.

## Geografija

Durinska granicujo z Dolnosakskeju a Saksko-Anhaltskeju na pódpołnocy, ze Sakskeju na pódzajtšu, z Bayerskeju na pódpołdnju, ze Saksko-Anhaltskeju na pódwjacorje a z Hesseńskeju na dłujkem wjacorje.

### Rěki
* Werra
* Solawa
* Unstrut
* Ilm
* Běły Halšter

## Wobydlaŕstwo
### Ludnostne wuwiśe

### Dialekty w Durinskej

W Durinskej se źewjeś regionalnych dialektow rozeznawa:
* Dłujkozajtšna durinšćina a pódpołnocna durinšćina
* Centralna durinšćina
* Pódwjacorna durinšćina a ilmdurinšćina
* Pódzajtšna durinšćina a krotkozajtšna durinšćina
* Hennebergšćina a Itzgründišćina.

## Politiske rozcłonkowanje

### Zwězkowy sejm

W tuchylnem Jarobrodskem sejmje jo pěś stronow zastupjonych: 

* CDU (34)
* Lěwica (28)
* SPD (12)
* AfD (11)
* Zwězk 90/Zelene (6). 

Maju gromaźe 91 sedłow.

Lěwica, SPD a Zwězk 90/Zelene twórje kněžaŕstwowu koaliciju Durinskeje pód ministaŕskim prezidentom Bodo Ramelow.

### Krajne wokrejse

### Bźezwokrejsne města
Slědujuce města su bźezwokrejsne:
* Eisenach (EA) 
* Gera (G)
* Jarobrod (EF)
* Jena (J)
* Suhl (SHL)
* Weimar (WE)

## Literatura
* Reinhard Jonscher/Willy Schilling: *Kleine thüringische Geschichte*. Jenzig-Verlag, Jena 2005, .
* Jürgen John: *Quellen zur Geschichte Thüringens*. Landeszentrale für politische Bildung, Erfurt 1997, .
* Georg Dehio: *Handbuch der deutschen Kunstdenkmäler: Thüringen*. Deutscher Kunstverlag, Mnichow 2003, .
* Steffen Raßloff: Thüringen. Ein historischer Überblick. Erfurt 2004 (Landeszentrale für politische Bildung Thüringen (PDF)).

## Wótkaze

*  Internetowe boki Durinskeje 

## Žrědła
Egyptojska

**Egyptojska** jo kraj w dłujkozajtšnej Africe, kótaryž ma teke mały źěł w  Aziji (połkupa Sinai).

## Geografija
Egyptojska granicujo z Israelom, Palestinensiskimi awtonomnymi stronami, Sudanom a Libyskeju. Nejwuše městno jo: Góra Swěteje Katariny (2 629 m nad normalneju nulu), a nejniše: Al-Kattara  ( 134 m pod normalneju nulu).

Něźi 96% wšogo teritoriuma Egyptojskeje jo pusćina. W podwjacoru rěki Nil wupśestrěwa se wjelika Libiska pusćina a pśi Cerwjenem mórju Arabska pusćina. Jano mały źěl kraja jo płodna rolnikaŕska zemja, pśedewšym w tak pomjenjonem Nilowem delśe.

### Města
Nejwětše města su :

* Kairo - 7 764 700 wobydlarjow	
* Aleksandrija - 3 806 300 wobydlarjow	
* Giza - 2 541 000 wobydlarjow		
* Subra al-Haymah - 995 800 wobydlarjow		
* Port Said - 537 000 wobydlarjow
* Suez - 477 600 wobydlarjow

## Wótkaz
Drježdźany

**Drježdźany** ( *Dresden*, wót staroserbskego *Drežďany*, pśirownaj  *Drážďany*,  *Drezno*) su głowne město a kulturelne srjejźišćo Sakskeje. Z něźi 530.000 wobydlarjami na 328 km² su wóni pó Lipsku na wobydlarjow druge nejwětše město zwězkowego kraja. Pśez Drježdźany běžy rěka Łobjo. Drježdźany maju Technisku Uniwersitu z něźi 35.000 studentow. Prědny raz jo se město w lěśe 1206 ako "Dresdene" naspomnjeło. 

## Wobchad
Drježdźany su centralne wobchadowe kśicnišćo w Sakskej. Zwězkowe awtodrogi wjedu wóttam do Barlinja (A 13), Zgórjelca (A 4), Frankfurta (A 4), Lipska (A 14) a Pragi (A 17).

Z Drježdźan wjedu zelezniske cery do Lipska, Dźěčina, Zgórjelca a Njedźichowa.

## Partnerske města

*  Coventry, Wjelikobritaniska, wót 1959
*  Pětrohród, Rusojska, wót 1961
*  Wrocław, Pólska, wót 1963
*  Skopje, Makedońska, wót 1967
*  Ostrava, Česka, wót 1971
*  Brazzaville, Republika Kongo, wót 1975
*  Florenz, Italska, wót 1978
*  Hamburg, Nimska, wót 1967
*  Rotterdam, Nižozemska, wót 1988
*  Straßburg, Francojska, wót 1990
*  Salzburg, Awstriska, wót 1991
*  Columbus (Ohio), ZSA, wót 1992

## Wósobiny
*Awgust III. - kral Pólskeje w lětach 1733-1763
*Józef Ignacy Kraszewski - pólski spisowaśel‎
*Hanka Krawcec - serbska wuměłska mólarka

## 

Dresden bei Nacht.jpg|Drježdźany
Dresden-1700-Elbpanorama-2008-gje.jpg|Panorama
Dresden-1282-Kunstakademie-Terrasse-2008-gje.jpg|Brühlsche Terrasse
Dresden-1308-Zwinger-Panorama-2008-gje.jpg|Zwinger
Dresden-1336-Zwinger-NO-Pavillon-2008-gje.jpg|Zwinger
Dresden-1456-Frauenkirche-2008-gje.jpg|Frauenkirche
Dresden-1696-August der Starke am Neustaedter Markt-2008-gje.jpg|Awgust II.
Dresden-1706-Synagoge-2008-gje.jpg|Synagoge
Dresden-1518-Yenidse-2008-gje.jpg|Yenidse
Dresden-1532-Grosser Garten-Palais-2008-gje.jpg|Grosser Garten
Dresden-1660-Schloss Albrechtsberg-2008-gje.jpg|Schloss Albrechtsberg


## Nožki


## Wótkaz
Druga swětowa wójna

**Druga swětowa wójna** jo była wjelika a globalna wójna w lětach 1939-1945, kótaraž płaśi ako nejwětšy konflikt w stawiznach cłowjestwa.

W drugej swětowej wójnje jo wójowała tak pomjenjowana *wóska*, ku kótarejž su słušali pśedewšym nacionalsocialistiska Nimska, Italska a Japańska, pśeśiwo zwězkarjam, kótarychž nejwažnjejše zastupjarje su byli Wjelika Britaniska, Francojska, Sowjetski zwězk (wót junija 1941) a Zjadnośone staty Ameriki (wót decembra 1941).

Ako jeje zachopjeńk płaśi zwětšego nimski nadpad na Pólsku 1. septembra 1939, ako kóńc w Europje pódpisanje nimskeje kapitulacije 7. maja 1945 a ako globalny kóńc wójny pódpisanje kapitulacije Japańskeje 2. septembra 1945.
Ekuador

**Ekuador** jo kraj w Pódpołdnjowej Americe.

## Geografija

Ekuador granicujo z Kolumbiskeju a Peru. Nejwuše městno jo: Chimborazo (6 267 m nad normalneju nulu).

### Města

Nejwětše města su :

* Guayaquil - 2 196 800 wobydlarjow	
* Quito - 1 648 100 wobydlarjow
* Cuenca  - 277 000 wobydlarjow	
* Machala - 216 000 wobydlarjow

## Wótkaz
Encyklopedija

**Encyclopedija** (ze starogrjekšćiny) jo spócetny wót Hippias von Elis w 5. stolěśu twórjone wopśimjeśe za uniwersalne kubłanje. Źinsa to słowo wóznamjenijo strukturěrowany, po móžnosći wšostroński wopis wědy luźa w za wšedne pótrjeby dosegajucej dokradnosći. Rozeznawamy pśi tom uniwersalne a pśedmjatospecifiske encyklopedije. Te prědne słuže wopisu wšyknych pólow wědy, te druge wobjadnaju jano wobgranicowane pólo, to pak zwětšego dokradnjej. wopśimjeśe "encyklopedija" se pśespytujo w encyklopedice na zakłaźe encyklopediskeje teorije.
Engelska

**Engelska** (Jenźelska, Englandska) jo awtonomny kraj we Wjelikej Britaniskej.

## Geografija

Engelska lažy na pódpołdnjowem źělu kupy Wjelika Britaniska. Engelska granicujo ze Šotiskeju a Walesom.

### Města

Nejwětše města su :

* London - 7 517 700 wobydlarjow	
* Birmingham - 970 892 wobydlarjow		
* Liverpool - 469 017 wobydlarjow	
* Leeds - 443 247 wobydlarjow		
* Sheffield - 439 866 wobydlarjow
* Ipswich - 387 963 wobydlarjow

## Stawizny
Historiske kralojstwo Engelska jo było njewótwistne, něnto to jo źěl Wjelikeje Britaniskeje.

## Referency

## Wótkaz
Europa

**Europa** jo kontinent, eksaktnje gronjone njejo samostatny kontinent, ale formujo z Aziju dwójny kontinent Eurazija, dokulaž jano Awstralija jo mjeńša.

Granicujo z Aziju na pódzajtšu, ze Srjejźnym mórjom na pódpołdnju, z Atlantiskim oceanom i Pódpołnocne mórjom na pódwjacorje.

W Europje se powěda 209 wšakich rěcow ze 6 rěcnych swójźbow. W Europie su 44 staty, bźez Rusojskej. Historiski a kulturelnje jo Europa měła wjeliki wliw na swětnu ciwilizaciju.

## Staty w Europje
*  (Stolica Tirana)
*  (Andorra la Vella)
*  (Wien)
*  (Brussel)
*  (Minsk)
*  (Sofija)
*  (Sarajewo)
*  (Zagreb)
*  (Praha)
*  (Podgorica)
*  (Kopenhagen)
*  (Tallinn)
*  (Helsinki)
*  (Paris)
*  (Athen)
*  (Dublin)
*  (Reykjavík)
*  (Rom)
*  (Astana) - wětšy źěl lažy w Aziji
*  (Priština) - 115 statow pśipózna njewótwisnosć Kosowa
*  (Riga)
*  (Vaduz)
*  (Vilnius)
*  (Luxemburg)
*  (Budapest)
*  (Skopje)
*  (Valletta)
*  (Chişinău)
*  (Monaco)
*  (Barliń)
*  (Amsterdam)
*  (Oslo)
*  (Waršawa)
*  (Lisabon)
*  (Bukurešť)
*  (Moskwa) - pó źělach lažy w Aziji
*  (San Marino)
*  (Běłogrod)
*  (Bratislava)
*  (Ljubljana)
*  (Madrid)
*  (Stockholm)
*  (Bern)
*  (Ankara) - wětšy źěl lažy w Aziji
*  (Kijew)
*  (Vatikanske město)
*  (London)

a połsamostatnej kupowej kupje:

* Färöje (Dańska)
* Åland (Finska)

a jadna kolonija:

* Gibraltar (Wjelika Britaniska)

### Staty, kótarež se casy k Europje pśisłuša jano w politiskem wuznamje
* Armeńska (Jerewan)
* Azerbajdžan (Baku)
* Georgiska (Tiflis)
* Cypern (Nikosia)
* Israel (Jerusalem)

Wětšyna europskich krajow jo cłonk Europskeje rady. 28 krajow jo cłonk Europskeje Unije.
Europska unija

**Europska unija** jo góspodaŕski a politiski zwězk sedymadwaźasća europskich krajow. 

## Cłonkojske staty
Něnto su 27 statow w Europskej uniji.
Cłonkojske staty su:
* Awstriska (wót 1995)
* Belgiska (wót 1951)
* Bulgaŕska (wót 1. januara 2007)
* Cypern (wót 1. maja 2004)
* Česka (wót 1. maja 2004)
* Dańska (wót 1973)
* Estniska (wót 1. maja 2004)
* Finska (wót 1995)
* Francojska (wót 1951) 
* Grichiska (wót 1981)
* Hungorska (wót 1. maja 2004)
* Chorwatska (wót 1. julija 2013)
* Irska (wót 1973) 
* Italska (wót 1951)
* Letiska (wót 1. maja 2004)
* Litawska (wót 1. maja 2004)
* Luxemburgska (wót 1951)
* Malta (wót 1. maja 2004)
* Nimska (wót 1951) 
* Nižozemska (wót 1951) 
* Pólska (wót 1. maja 2004)
* Portugalska (wót 1986)
* Rumuńska (wót 1. januara 2007)
* Słowakska (wót 1. maja 2004)
* Słowjeńska (wót 1. maja 2004)
* Špańska (wót 1986)
* Šwedska (wót 1995)

## Galerija

EGKS.png|Załožeńske cłonki EU
SchengenAgreement map.png|Cłonkojske staty Schengenowego dogrona
EUenl.gif|Wuwiśe wót 1952 až do 2007
European union future enlargements map de.png|Kandidaty
European union gdp map de.png|BIP na głowje (2008)
European union emu map de.png|Europska pjenjezna unija (Euro, 2023)


## Eksterne wótkaze
* Europa.eu (En)
Finska

**Finska** ( *Suomi*,  *Finland*) jo kraj w pódpołnocnej Europje.

## Geografija
Finska granicujo ze Šwedskeju, Norwegskeju a Rusojskeju.

Nejwuše městno jo: Haltitunturi (1 328 m nad normalneju nulu). 

## Stawizny
Wót 1. wezymskego 1995 jo Finska cłonk Europskeje unije.

## Nožki


## Wótkaz
Francojska

**Francojska** ( *France*, cytaj: [fʁɑ̃s]), oficielnje **Francojska republika**, *République française*, cytaj: [ʁepyblik fʁɑ̃sɛz]) jo wjeliki njewótwisny stat w pódwjacornej Europje. Stolica a nejwětše město jo Paris. K Francojskej słušaju teke wšakorake kupy a teritorije na drugich kontinentach.

## Geografija
Francojska se rozpśestrějo wót Srjejźnego mórja do Engelskego kanala a do Pódpołnocnego mórja, wót Ryna do Altantiskego oceana. Wobydlarje Francojskeje cesto gronje, až jo Francojska "heksagon" jeje geometriskeje formy dla. 

Francojska granicujo z Belgiskeju, Luxemburgskeju, Nimskeju, Šwicaŕskeju, Italskeju, Monaco, Andorru a Špańskeju. W někotarych ze swójich departementow na drugich kontinentach ma wóna teke granicu z Brazilskeju, Surinamom (Francojska Guyana) a Nižozemskimi Antilami (Saint-Martin). Francojska jo teke zwězana z Wjelikeju Britaniskeju z tunelom, kenž wjeźo pśez Engelski kanal.

## Nožki


## Wótkaz
Francojska Guyana

**Francojska Guyana** jo wótwisny teritorij Francojskeje w Pódpołdnjowej Americe.

## Geografija

Francojska Guyana granicujo ze Surinamom a z Brazilskeju. 

## Stawizny
Wót lěta 1946 jo Francojska Guyana departament zamórski Francojskeje (fr. département d'outre-mer).

## Wótkaz
Frido Michałk

**Frido Michałk**, nim. Siegfried Michalk (roź. 6. oktobra 1927 w Rachlowje, wum. 6. junija 1992) jo był serbski slawist, kenž jo głownje statkował na pólu sorabistiki. Mjazy drugim jo sobu źěłał na Serbskem rěcnem atlasu a teke na wjelikej górnoserbskej gramatice (morfologija) ma gromaźe z Helmutom Fasku zasłužbu. Mimo togo jo diachroniski pśepytował dialekt Kulowa a jo se zaběrał z dialektom Nowego Města.

Někotare z jogo wažnych wuźěłow su:
* *Gothaski fragment delnjoserbskich rukopisnych spěwarskich*. W: Lětopis A 10(1963)1, b. 1-19.
* *Labiowelarizacija wokalow y a e wšelakeho pochada po labialnych konsonantach w serbskich dialektach*. W: Lětopis A 11(1964)2, b. 129-163.
* *Kulowski dialekt dźensa a před 300 lětami. Přinošk k serbskej historiskej dialektologiji*. W: Sorabistiske přinoški k VI. mjezynarodnemu kongresej slawistow w Praze 1968. Budyšyn: LND, 1968, b. 37-64.
* *Doškrabki wo Złokomorowskim dialekće*. W: Lětopis A 28(1981)2, b. 113-121.
* *Sewjerny holanski dialekt. Diferencialne wopisanje, dialektny tekst ze Ždźarow*. W: Lětopis A 28(1981)1, b. 16-31.
* *Jurij Hawštyn Swětlik a serbska spisowna rěč za katolikow*. W: Lětopis A 27(1980)1, b. 10-25.
* *Studia o języku łużyckim = Studije k serbskej rěči = Studien zur sorbischen Sprache (zběrnik wažnych nastawkow)*, Waršawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1994.
* *Grammatik der obersorbischen Schriftsprache der Gegenwart. Morphologie* (H. Faßke, Mitarb. S. Michalk), Budyšyn: 1981.
* *Studien zur sprachlichen Interferenz*. Budyšyn 1967-1974.
* *Der obersorbische Dialekt von Neustadt*. (Spisy Instituta za serbski ludospyt 15). Budyšyn, 1962.

Pśeglěd bibliografije Frida Michałka pódajo H. Jenč w Lětopisu A 35(1988), na bokach 96-107.
Estniska

**Estniska** ( *Eesti*) jo stat w pódzajtšnej Europje, kótaryž słuša k baltiskim krajam. Stolica a nejwětše město jo Tallinn.

## Geografija
Estniska granicujo z Rusojskeju na pódzajtšu, z Letiskeju na pódpołdnju a z Baltiskim mórjom na pódpołnocy a na pódwjacorje.

Nejwuše městno jo Suur Munamägi (318 m nad normalneju nulu) a nejniše jo Baltiske mórjo ( 0 m nad normalneju nulu).

### Města
Nejwětše města su:

* Tallinn - 400 387 wobydlarjow
* Tartu - 101 169 wobydlarjow
* Narva - 68 680 wobydlarjow
* Kohtla-Järve - 47 679 wobydlarjow
* Pärnu - 45 500 wobydlarjow
* Viljandi - 20 756 wobydlarjow

## Wótkaz
Estniska chórgoj

**[[Estniska]] chórgoj** wobstoj z tśich wódorownych barwojtnych pasmow. Slěd barwow jo (wót górjejce dołoj) módra, carna a běła.
Georgiska

**Georgiska** jo kraj pśi Carnem mórju a Kawkazu w Aziji.

## Geografija
Granicujo na pódpołnocy z Rusojskeju, na krotkem zajtšu z Azerbajdžanom, na pódpołdnju z Armeńskeju a na krotkem wjacorje z Turkojskeju.

## Wótkaze

* Full information about (country) Georgia (english, german, russian, georgian)
* Georgia TVNews (english, german, russian, georgian)
Google

**Google** jo wjelike internetowe pśedewześe, kótarež jo wósebnje znate pśez swóju pytawu (pytańsku mašinu). Pśedewześe financěrujo se głownje pśez wabjenje. Wažnu rolu grajo pśi tom rědowanje wótkazow na boki, w kótarychž se wót wužywarja pytane słowa namakaju. Głowne sedło Google jo w Mountain Viewje w Kaliforniskej. Załožyło jo se pśedewześe 7. septembra 1998 wót Larryja Paga a Sergeyja Brina. Hyšći samski źeń stej pśinjasłej prědnu testowu wersiju programa na mark a samske lěto jo šła pytawa oficialnje do seśi.
Gottfried Wilhelm Leibniz

**Gottfried Wilhelm Leibniz** (* 1. junija 1646 w Lipsku, † 14. nowembera 1716 w Hannoverje) jo był nimski filozof, matematikaŕ, inženjer-mašinotwaŕ, fyzikaŕ a diplomat.
Grichiska

**Grichiska** jo kraj w krotkozajtšnej Europje. Stolica jo Ateny.

## Geografija
Grichiska granicujo z Albańskeju, Bulgaŕskeju, Turkojskeju a Pódpołnocneju Makedońskeju. Grichiska ma teke cełu mań kupow w Srjejźnem mórju, kak na pśikład Kreta, Rodos a dalšne.

## Stawizny
Na kupje Kreśe jo prědna grichiska ciwilizacija wobstojała wót 2600 pśed roźenjem Krysta. Prědne grichiske staty su wobstojali źewjeś stow lět pśed roźenjem Krysta. 

## Wótkaz
Guyana

**Guyana** jo kraj w Pódpołdnjowej Americe.

## Geografija

Guyana granicujo z Venezuelu, Surinamom a Brazilskeju. Nejwuše městno jo : Roraima (1230 m nad normalneju nulu). 

## Stawizny
Do zachopjeńka 16. stolěśa wokrejs źinsajšneje Guyany jo był pśez indianaŕske ludy Awarakow wobsedlony. Wót lěta 1831 do 26. maja 1966 jo Guyana była wótwisnym teritorijom Wjelikeje Britaniskej, a jo se groniła Britaniska Guyana.
Górnoserbšćina

**Górnoserbski**, **górnoserbšćina** (górnoserb. hornjoserbsce, nim. Obersorbisch, pól. górnołużycki) - jo pódwjacornosłowjańska rěc Serbow w Górnej Łužycy.

Górnoserbšćina jo nejbližej swójźbna z dolnoserbšćinu, pólšćinu, češćinu a słowakšćinu. Nimce gronje rěcy Serbow (w Dolnej a Górnej Łužycy) : "Sorbisch" a "Wendisch".

Prědne knigły su z&nbsp;lěta 1597, w&nbsp;19. stolěśu jo se wuwiło narodne wožywjenje.

## Górnoserbski alfabet

## Nožki


## Wótkaz
* Online-pśełožowaŕ "Sotra" (dolnoserbski/górnoserbski/nimski)
Hamburg

**Hamburg** (amtski **Lichotne a hansowe město Hamburg**,  *Freie und Hansestadt Hamburg*, skrotconka *HH*) jo město a zwězkowy kraj w Nimskej. Pśistawne město jo kulturelne a ekonomiske srjejźišćo na pódpołnocy Nimskeje. Ma wokoło 1,7 milionow wobydlarjow na 755 km². Pśez Hamburg běžy wjelika rěka Łobjo, a teke rěki Alster a Bille. Prědny raz jo se město w lěśe 832 naspomniło ako "Hammaburg".

## Partnaŕske města
*  Sankt Petersburg, Rusojska, wót 1957
*  Marseille, Francojska, wót 1958
*  Shanghai, Chinska, wót 1986
*  Drježdźany, Nimska, wót 1987
*  Osaka, Japańska, wót 1989
*  León, Nikaragua, 1989
*  Praha, Česka, wót 1990
*  Chicago, USA, wót 1994

## Wótkaze

* http://www.hamburg.de/
Hannover

**Hannover** (''platt.'' Hannober) jo město w Nimskeje a stolica zwězkowego kraja Dolnosakskej.

W lěśe 2005, jo w měsće bydliło 515 772 luźi.


file:Hannover Stadtgliederung.png|měsćańske kórta
file:Hannover in H.svg|wokrejsne kórta


## Partnarske města
*  Bristol, ( Wjelika Britaniska, wót lěta 1947)
*  Perpignan, ( Francojska, 1960)
*  Rouen, ( Francojska, 1966)
*  Blantyre, ( Malawi, 1968)
*  Poznań, ( Pólska, 1979)
*  Hirošima, ( Japańska, 1983)
*  Lipsk, ( Sakska, 1987)

## Eksterne wótkaze
* http://www.hannover.de/