Janowy krick

**Janowy krick** (*Ribes*) jo jadnučki rod ze swójźby hendryškowych rostlinow (*Grossulariaceae*). Jogo płod jo janowka a hendryška (jano pśi družynje hendryškowy keŕ (*Ribes urva-crispa*)).

## Wopis
K rodoju janowy krick słuša něźi 150 pó źělach w lěśe zelenych, pó źělach pśecej zelenych kerkow. Wóni dośěgnu wusokosć wót až do 3 m.

Wurostki su dłujke, pśegibnjone, pó źělach śernojte. Gałuzy cesto su cerwjenojśe pśeběžane.

### Łopjena
Lapate łopjena su pó źělach zubate, na dolnem boku cesto meškowje kósmate.

Pśed wótpadom se do cerwjenego abo oranžowego pśebarwiju.

### Kwiśonki
Kwiśo w póznej zymje abo na zachopjeńku nalěśa. Kwiśonki su zelenojte, žołte, cerwjene abo rožojte.

### Płody
Pód źělach seršćate běłe, šarlachcerwjene, wioletne, zelene abo carne jagody su zwětšego jědne.

## Systematika a rozšyrjenje
Swójźba Grossulariaceae bu lěśe 1805 wót Augustin-Pyrame de Candolle w *Flore Française*, Troisième Édition, 4(2), S.&nbsp;405 nastajona. Typusowy rod *Grossularia* Mill.&nbsp;bu w lěśe 1754 wót Philip Miller w *The Gardeners Dictionary&nbsp;... Abridged&nbsp;...*, 4.&nbsp;nakład z typusowej družynu *Grossularia hirsuta* Mill.&nbsp;wózjawjany. Někotare hyšći pśi A.&nbsp;Cronquist 1981 do Grossulariaceae zarědowanych rodow z kapslowymi płodami źinsa su swójske swójźby: *Itea* ako Iteaceae a *Escallonia* Mutis ex L.&nbsp;f.&nbsp;ako Escalloniaceae.

Mě roda *Ribes* bu w lěśe 1753 wót Carl von Linné w *[[Species Plantarum]]*, 1, S.&nbsp;200–202 prědny raz wózjawjane. Typusowa družyna jo *[[cerwjeny janowy krick|Ribes rubrum]]* L.. synonymy za *Ribes* L.&nbsp;su: *Botrycarpum* A.&nbsp;Rich., *Botryocarpium* Spach, *Calobotrya* Spach, *Cerophyllum* Spach, *Chrysobotrya* Spach, *Coreosma* Spach, *Grossularia* Mill., *Liebichia* Opiz, *Rebis* Spach, *Ribesium* Medik., *Rolsonia* Rchb.. 

Rod *Ribes* se do pódrodow a sekcijow rědujo, tu kuždy pad z wuběrkom na družynach :
* Pódrod *Berisia*:  	 	 	 	
** Sekcija *Berisia*:
*** *[[Ribes affine]]* Kunth 
*** Górski janowy krick (*Ribes alpinum*  L., Syn.: *Ribes dioicum* Moench)  
*** *[[Ribes armenum]]* Pojark. 
*** *[[Ribes brachybotrys]]* (Wedd.) Jancz. 
*** *[[Ribes cuneifolium]]* Ruiz & Pav. 
*** *[[Ribes fontaneum]]* Bochkarn. 
*** *[[Ribes glaciale]]* Wall. 
*** *[[Ribes heterotrichum]]* C.A.Mey. 
*** *[[Ribes komarovii]]* Pojark. 
*** *[[Ribes laciniatum]]* Hook. f. & Thomson (Syn.: *Ribes tenue* Jancz.)    
*** *[[Ribes luridum]]* Hook. f. & Thomson 
*** *[[Ribes maximowiczianum]]* Kom. 
*** *[[Ribes maximowiczii]]* Batalin 
*** *[[Ribes orientale]]* Desf. 
*** *[[Ribes vilmorinii]]* Jancz. 			
** Sekcija *Davidia*:
*** *[[Ribes henryi]]* Franch. 
*** *[[Ribes laurifolium]]* Jancz.  			
** Sekcija *Diacantha*:
*** *[[Ribes diacanthum]]* Pall. 
*** *[[Ribes pulchellum]]* Turcz. 
*** *[[Ribes saxatile]]* Pall.  			
** Sekcija *Hemibotrya*:
*** *[[Ribes fasciculatum]]*  Siebold & Zucc. 			
* Pódrod *Grossularia* (Mill.) Pers. (hendryškowe kerje): 				
** Sekcija *Grossularia* (Mill.) Nutt.:
*** *[[Ribes aciculare]]* Sm. 
*** *[[Ribes alpestre]]* Wall. ex Decne. 
*** *[[Ribes binominatum]]* A.Heller 
*** *[[Ribes burejense]]* F.Schmidt 
*** *[[Ribes curvatum]]* Small 
*** *[[Ribes cynosbati]]* L. (Syn.: *Ribes gracile* Michx. )
*** *[[Ribes divaricatum]]* Douglas 
*** *[[Ribes formosanum]]* Hayata 
*** *[[Ribes hirtellum]]* Michx. 
*** *[[Ribes inerme]]* Rydb. 
*** *[[Ribes leptanthum]]* A.Gray 
*** *[[Ribes missouriense]]* Nutt. 
*** *[[Ribes niveum]]* Lindl. 
*** *[[Ribes oxyacanthoides]]* L. 
*** *[[Ribes pinetorum]]* Greene 
*** *[[Ribes quercetorum]]* Greene 
*** *[[Ribes rotundifolium]]* Michx. 
*** *[[Ribes sinanense]]* F.Maek. (Syn.: *Ribes grossularioides* Maxim.) 
*** *[[Ribes stenocarpum]]* Maxim. 
*** Hendryškowy keŕ (*Ribes urva-crispa*  L., Syn.: *Grossularia reclinata* (L.) Mill., *Ribes grossularia* L., *Ribes reclinatum* L.)
*** *[[Ribes velutinum]]* Greene 
*** *[[Ribes watsonianum]]* Koehne  			
** Sekcija *Robsonia*:
*** *[[Ribes amarum]]* McClatchie  
*** *[[Ribes californicum]]* Hook. & Arn.
*** *[[Ribes echinellum]]* (Coville) Rehder 
*** *[[Ribes lobbii]]* A.Gray 
*** *[[Ribes menziesii]]* Pursh 
*** *[[Ribes roezlii]]* Regel 
*** *[[Ribes speciosum]]* Pursh 
*** *[[Ribes thacherianum]]* (Jeps.) Munz 			
* Pódrod *Grossularioides*:
*** *[[Ribes horridum]]* Rupr. 
*** *[[Ribes lacustre]]* (Pers.) Poir. (Syn.: *Ribes grossularioides* Michx. ex Steud., *Ribes oxyacanthoides* var. *lacustre* Pers.)
*** *[[Ribes montigenum]]* McClatchie 				
* Pódrod *Parilla*: 				
** Sekcija *Andina*:
*** *[[Ribes bolivianum]]* Jancz. 
*** *[[Ribes cucullatum]]* Hook. & Arn.
*** *[[Ribes gayanum]]* (Spach) Steud. (Syn.: *Rebis gayanum* Spach, *Ribes villosum* Gay )
*** *[[Ribes incarnatum]]* Wedd. 
*** *[[Ribes lehmannii]]* Jancz. 
*** *[[Ribes pentlandii]]* Britton 
*** *[[Ribes trilobum]]* Meyen  			
** Sekcija *Parilla*:
*** *[[Ribes magellanicum]]* Poir. 
*** *[[Ribes punctatum]]* Ruiz & Pav. 
*** *[[Ribes valdivianum]]* Phil.   			
* Pódrod *Ribes* 				
** Sekcija *Botrycarpum*:
*** *[[Ribes americanum]]* Mill. 
*** *[[Ribes bracteosum]]* Douglas 
*** *[[Ribes dikuscha]]* Fisch. ex Turcz. (Syn.: *Ribes appendiculatum* Krylov)
*** *[[Ribes fragrans]]* Pall. (Syn.: *Ribes graveolens* Bunge)
*** *Ribes* ×*fuscescens* (Jancz.) Jancz. (= *R. bracteosum* × *R. nigrum*, Syn.: *Ribes bracteosum* var. *fuscescens* Jancz.)
*** *[[Ribes hudsonianum]]* Richardson 
*** *[[Ribes janczewskii]]* Pojark. 
*** *[[Ribes japonicum]]* Maxim. 
*** Carny janowy krick (*Ribes nigrum*  L.) 
*** *[[Ribes pauciflorum]]* Turcz. ex Pojark. 
*** *[[Ribes procumbens]]* Pall. 
*** *[[Ribes turbinatum]]* Pojark. 
*** *[[Ribes ussuriense]]* Jancz. 
*** *[[Ribes viburnifolium]]* A.Gray  			
** Sekcija *Calobotrya*:
*** *Ribes* ×*bethmontii* Jancz. (= *R. malvaceum* × *R. sanguineum*)
*** *[[Ribes ciliatum]]* Humb. & Bonpl. ex Schult. 
*** *[[Ribes howellii]]* Greene 
*** *[[Ribes malvaceum]]* Sm. 
*** *[[Ribes neglectum]]* Rose 
*** *[[Ribes nevadense]]* Kellogg 
*** Kšejcerwjeny janowy krick (*Ribes sanguineum*  Pursh): Domownja jo Pódpołnocna Amerika. 
*** *[[Ribes viscosissimum]]* Pursh (Syn.: *Ribes hallii* Jancz.)
*** *[[Ribes wolfii]]* Rothr. (Syn.: *Ribes mogollonicum* Greene)           			
** Sekcija *Cerophyllum*:
*** *Ribes cereum* Douglas 
*** *Ribes mescalerium* Coville 			
** Sekcija *Fargesia* 			
** Sekcija *Heritiera*:
*** *Ribes erythrocarpum* Coville & Leiberg  
*** *Ribes glandulosum* Grauer (Syn.: *Ribes prostratum* L'Hér.)    
*** *Ribes laxiflorum* Pursh (Syn.: *Ribes affine* Douglas ex Bong., *Ribes coloradense* Coville)    
*** *Ribes sachalinense* (F.Schmidt) Nakai 			
** Sekcija *Microsperma*:
*** *Ribes ambiguum* Maxim.  			
** Sekcija *Ribes*:
*** *Ribes altissimum* Turcz. ex Pojark. 
*** *Ribes* ×*futurum* Jancz. (= *R. rubrum* × *R. warszewiczii*)
*** *Ribes griffithii* Hook. f. & Thomson 
*** *Ribes himalense* Royle ex Decne.
*** *Ribes* ×*holosericeum* Otto & A.Dietr. (= *R. petraeum* × *R. spicatum*)
*** Ribes ×*koehneanum* Jancz. (= *R. multiflorum* × *R. rubrum*)    
*** *Ribes latifolium* Jancz. 
*** *Ribes longeracemosum* Franch. 
*** *Ribes mandshuricum* (Maxim.) Kom. 
*** *Ribes meyeri* Maxim. 
*** *Ribes moupinense* Franch.
*** *Ribes multiflorum* Kit. ex Schult.
*** *Ribes palczewskii* (Jancz.) Pojark. 
*** *Ribes pallidiflorum* Pojark. 
*** Skalny janowy krick (*Ribes petraeum*  Wulfen: Domownja jo pódpołdnjowa a pódzajtšna Europa, Azija, pódpołnocna Afrika. 
*** Cerwjeny janowy krick (*Ribes rubrum*) L.: Domownja jo Europa.
*** Kłoskaty janowy krick (*Ribes spicatum*)  E.Robson
*** *Ribes triste* Pall.
*** *Ribes warszewiczii* Jancz.   			
** Sekcija *Symphocalyx*:
*** złoty janowy krick (*Ribes aureum*  Pursh, Syn.: *Ribes odoratum* H.L.Wendl. = Derje wónjecy janowy krick): Domownja jo pódpołnocna Amerika. 

Swětodaloko rod wopśimjejo něźi 140 až do 160 družynow. Głowny rozšyrjeński teritorij jo měrnych klimatowe regiony pódpołnocneje połkule, ale teke w Andach eksistěruju někotare družyny. W Chinskej wustupujo 59 družynow, z kótarychž 25 jano tam. 53 družynow wustupujo w pódpołnocnej Americe. Pśeśiwo tomu su jano mało družynow w pódpołdnjowej Americe domacne.

Zagrodniske wuplahowanki: 
* :de:Jostabeere, abo nimski Jochelbeere (*Ribes* ×*nidigrolaria* Rud.Bauer & A.Bauer): Jo zagrodniske kśicenje (hybrida) z *[[carny janowy krick|R. nigrum]]* × *[[Ribes divaricatum|R. divaricatum]]* ×  a *[[hendryškowy keŕ|R. uva-crispa]]*.
* Kulturne hendryškowe kerje su z wobeju družynowu *Ribes uva-crispa* a *Ribes hirtellum* nastali.

## Stojnišćo

## Rozšyrjenje
Rostliny su w chłodno-měrnych regionach pódpołnocneje hemisfery rozšyrjone.

## Wužywanje

## Nožki


## Žrědła
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, , bok 775 

## Eksterne wótkaze