Pólska

**Pólska** jo kraj w srjejźnej Europje. Oficielna rěc w Pólskej jo pólšćina.

## Geografija
Pólska granicujo z Nimskeju na pódwjacorje, Českeju a  Słowakskeju na pódpołdnju, z Ukrainu na krotkem zajtšu, z Běłoruskeju na dłujkem zajtšu, z Rusojskeju (Kaliningradski wobcerk), Litawskeju (z kotaryž ma nejkrotše granice) a Baltiskim mórjom na pódpołnocy. Nejwuše městno jo góra Rysy w górach Tatry (2499 m nad normalneju nulu), a nejniše Żuławy Wiślane (1,8 m pód normalneju nulu).

### Města
Nejwětše města su (30. junija 2014):

* Waršawa - 1 729 119 wobydlarjow
* Łódź - 708 554 wobydlarjow
* Krakow - 759 800 wobydlarjow
* Wrocław - 633 105 wobydlarjow
* Poznań - 546 829 wobydlarjow
* Gdańsk - 461 935 wobydlarjow
* Szczecin - 408 105 wobydlarjow
* Bydgoszcz - 358 614 wobydlarjow
*Lublin - 343 144 wobydlarjow
*Katowice - 303 314 wobydlarjow
*Białystok - 295 401 wobydlarjow
*Gdynia - 247 792 wobydlarjow
*Częstochowa - 231 527 wobydlarjow
*Radom - 217 834 wobydlarjow
*Sosnowiec - 210 249 wobydlarjow
*Toruń - 203 148 wobydlarjow


### Rozrědowanje

Pólska źěli se na wójwodstwa, kótarež źěle se na *powiaty* (wokrejsy), kótarež źěle se na gmejny. Wójwodstwem kněže se *wojewoda* a krajny sejm. Wót 1999 jo w Pólskej 16 wójwodstwow.

Wót 1975 do 1998 jo w Pólskej było 49 wójwodstwow. To jo teke telefoniske cony byli, dla togo něnto su w Pólskej 49 telefoniske cony.

## Politika
Prezident Pólskej jo Karol Nawrocki, ministaŕski prezident jo Donald Tusk (Platforma Obywatelska). 10. apryla 2010 prezident Lech Kaczyński jo zemrěł we lětadłowej katastrofje w Smoleńsku.

W źinsajšnem parlamenśe, wót 15. oktobra 2023, su strony: Platforma Obywatelska, Prawo i Sprawiedliwość, Sojusz Lewicy Demokratycznej, Polskie Stronnictwo Ludowe, Konfederacja.

## Stawizny

Zachopjeńk Pólskej jo z kněžaŕstwom Mieszka I. był. W lěśe 966 jo dupjenje Pólskej było. Prědny kral Pólskej jo był w 1025 Bolesław Chrobry. Wón jo zebrał Łužycu wót Nimskej w lěśe 1002, kótaraž wóstała pśi Pólskej do lěta 1031.

Wót 1385 jo Pólska z Litawskej uniju stwóriła. Unija ta jo teke "Rzeczpospolita Obojga Narodów" ("Republika Dweju Narodowu") pomjenjowana była.

Aristokratija w Pólskej (*szlachta*) w běgu casa jo wjele pšaw dostała. Wót XV lětstotka jo źěłał w Pólskej parlament (*Sejm*). Wót lěta 1573 wše krale Pólskej su byli wuběrane wót aristokratiji, njejo źěłał princip slěda trona w dynastiji. Njejo było móžne aristokrata bźez wusuda suda popajźiś.

W 1697-1706 a 1709-1763 Pólska a Sakska twóriły uniju. W lěśe 1795 jo Pólska pśestała eksistěrowaś a zemje Pólskej su Pšuska, Rusojska a Awstriska wzeli. Pólska jo njewótwisnosć slědk dostała pó prědnej swětowej wójnje.

W cas drugeje swětoweje wójny jo Pólska 5.600.000 luźi (16% populaciji z 1939) zgubiła.

W lětach 1945-1989 Pólska běšo komunistiska Pólska Republika Ludowa (pól. *Polska Rzeczpospolita Ludowa*, PRL). Wót 1999 jo Pólska w NATO a wót 1. maja 2004 jo Pólska w Europskej uniji.

## Galerija

Warsaw Old Town Market Square 10.JPG|Waršawa
Rynek Glowny w Krakowie.jpg|Krakow
Manufaktura dawna fabryka Poznańskiego.jpg|Łódź
Wrocław - Rynek 1.JPG|Wrocław
Poznan 10-2013 img15 Old Market.jpg|Poznań
Gdańsk city centre IV.jpg|Gdańsk
24Zamek Książąt Pomorskich.Sszczecin.JPG|Szczecin
Bdg Stare Miasto dm pł pierzeja SR 03-2013.jpg|Bydgoszcz
Alians PL,CracowGateInLublin,2012,P9240022.jpg|Lublin
Białystok ogrody Branickich 1.JPG|Białystok
Torun Rynek Staromiejski pierzeja pd.JPG|Toruń
Allenstein Marktplatz.JPG|Olsztyn
Opole Ring.jpg|Opole
Panorama Słupska z Ratusza MG 3745.JPG|Słupsk
Jelenia Góra (ośrodek historyczny).jpg|Jelenia Góra
Katedra Gniezno.JPG|Gniezno
Bazylika archikatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny2.jpg|Przemyśl
Poland Zary - castle and palace.jpg|Žarow
Panorama of Malbork Castle, part 4.jpg|Malbork
Przedmieście Nyskie.jpg|Zgorzelec


## Nožki


## Wótkaze

* Portal Polska.pl
* Prezydent Pólskeje
* Kněžaŕstwo Pólskeje
* Sejm Pólskeje
* Senat Pólskeje
* Pólska online