Madonna

**Madonna Louise Ciccone** (; ; bɛ̈n dhiëëth në 16 Pɛnëdhiiŋuan 1958) ee raan Amerika cɔl acɔn, raan gɔ̈t thuɔk ku acɔn.  Kë cɔl "Queen of Pop", Madonna acï ŋic apɛi rin cï yen puɔ̈ɔ̈c bï ya looi në luɔɔi de thuɔk, ku jɔl ya kë cï looi në thuɔk de thuɔk. Acï bɛ̈n ya bɛ̈n looi në thuur yic, ku acï bɛ̈n la tueŋ ke cï kë cï looi looi looi. Käke, ye kek ya looi në ciɛɛŋ de kɔc, ciɛɛŋ de kɔc ku ciɛɛŋ de kɔc cï gam, ku ciɛɛŋ de raan ku ciɛɛŋ de ciɛɛŋ de kɔc ë kɔc cï gam acï kɔc juëc bɛ̈n ya jam ku jɔl ya kɔc juëc cï puɔ̈th bɛ̈n tääu thïn. Aŋic ciɛɛŋ de 20th ku 21st century, Madonna ee ye raan töŋ de "ke kä cï gɔ̈t apath në thɛɛr ke modern",  ke ye kä juëc ke puɔ̈ɔ̈c ku jɔl ya käke gɔ̈t në puɔ̈ɔ̱c de ye, ku jɔl ya kë ye puɔ̈ɔ̣c de puɔ̈ɔ́c de Madonna.

Madonna acï bɛ̈n la New York City në run de 1978 bï kë ye looi në dance de ciin. Wäär cï yen bɛ̈n luui ke ye raan cï puɔ̈ɔ̈c, raan cï ɣai ku raan cï puɔ́ɔ̈c në kɔc cï puɔ̈c looi Rock bands Breakfast Club ku Emmy, acï bɛ̈n ya raan cï puɔ̣ɔ̈c apɛi në këde ë path ke cï puɔ̈l në albumde de studio, *[[Madonna (Album Madonna)|Madonna]]* (1983). Acï bɛ̈n ya looi në album juëc cï looi apath, agut cï album cï ɣaac wei apɛi *[[Cït raan cï Nhialic gam (album)|cït]]* mɛnh cɔl Like a Virgin (1984), True *[[True Blue (Album Madonna)|Blue]]* (1986) ku The Immaculate Collection (1990), ku jɔl ya *[[Kɔc cï Lëk Käk cï Kär Kuɔ̈ɔ̈th|kɔc cï]]* gäm Grammy Award Ray of Light (1998) ku Confessions on a Dance Floor (2005). Madonna acï kɔc juëc bɛ̈n ya kuany yiic në luɔɔi de ye, agut cï "Like a Virgin", "La Isla Bonita", "Like A Prayer", "Vogue", "Take a Bow", "Frozen", "Music", "Hung Up", ku "4 Minutes".

Kë cï Madonna cɔl aye raan ŋic apɛi acï bɛ̈n ya looi në filim de Desperately Seeking Susan (1985), *[[Dick Tracy (filim 1990)|Dick Tracy]]* (1990), A League of Their Own (1992), ku *[[Evita (1996 film)|Evita]]* (1996). Na cɔk alɔn cï këdɛ̈t ciëën ye gäm Golden Globe Award ye kë ye looi apɛi, ke jɔl ya kä juëc cï looi ke ye looi ke ye kɔc kɔ̈k cïï ye gam apɛi. Në ye raan lui, Madonna acï bɛ̈n ya raan loi käke looi në ruöön de 1992. Acï bɛ̈n ya bɛ̈n gɔ̈t në Maverick Records, ee töŋ de kä cï looi apɛi në thɛɛr ke kɔc cï puɔ̈ɔ̈c looi. Käjuëc kɔ̈k cï looi aye kä ye kek ya looi në fashion, ke ye ke gɔ̈t, ke ye kɔc ya kony në pialwëi, ku jɔl ya kɔc ya looi filim. Acï bɛ̈n ya kuɔ̈ɔ̈t në kä juëc ye looi në kɔc cï puɔ̈ɔ̈c looi, ke cï Ray of Light Foundation bɛ̈n jɔɔk në run de 1998 ku Raising Malawi në run de 2006.

Ku jɔl ya kɔc juëc cï ɣaac në pinynhom ëbën, Madonna ee raan cï kɔc juëc apɛi ɣaac në kɔc cï ke gɔ̈t yiic. Yen ee raan cï puɔ̈ɔ̈c apɛi në luɔɔi de kɔc cï puɔ̈l në US ''Billboard'' Hot 100 chart ku acï bɛ̈n ya raan cï puɔ́ɔ̈c në Australia, Canada, Italy, Spain ku United Kingdom. Ku ye wëëu juëc apɛi yök në wëu de US$1.5 billion në käke ke ke looi, ke ye raan cï puɔ̈ɔ̈c bï ya raan cï puɔ̱ɔ̈c apɛi në pinynhom. Forbes acï Madonna bɛ̈n ya raan cï puɔ̈ɔ̈c bï ya raan cï piöc apɛi në luɔɔi de athöör de athöör në ruɔ̈ɔ̈n ke 11 në run ke ŋuan (1980s-2010s). Acï bɛ̈n tääu Rock and Roll Hall of Fame në run 2008, në runde tueŋ ke cï bɛ̈n ya raan cï lɔc. Madonna acï bɛ̈n ya raan cï lɔc apɛi në kɔc ke loi thum në VH1 ku jɔl ya raan cï puɔ̈ɔ̈c bï ya raan cï piath apɛi në kɔc cï looi video de music në MTV ku *[[Billboard (ɣör)|Billboard]]*. *[[Rolling Stone]]* acï bɛ̈n ya bɛ̈n gɔ̈t në kɔc cï puɔ̈ɔ̈c ku kɔc cï gɔ̈t wäl juëc apɛi.

## Dikconari