Accra Brewery Limited

**Accra Brewery Limited** nyɛ biya malibu shɛɛ, ka di bɛ Ankara, *[[Ghana]]* tiŋgbanni.   

## Di ni pili sham
Yuuni 1931 ni, Accra Brewery Limited (ABL) daa nyɛla din pili *[[Switzerland]]* tiŋgbanni kamani bɛ ni daa me *Overseas Brewery Limited* biya baa la *Adabraka* tiŋgbanni la, ka di lɛbi *[[West Africa]]* nim biya malibu shɛɛ din nyɛ tuuli. Lala kompini maa kpabu n daa nyɛ *[[Ghana]]* nim tuuli binyɛra malibu tuuli indastri, ka *CLUB Premium Lager* din nyɛ kompani maa dagu'zuɣu la mi lɛbi binshɛli *[[Ghana]]* nim ni mali tuuli. Yuuni 1975 puuni, *Accra Brewery Limited (ABL)* daa kpuɣi la *Overseas Brewery Limited* nim daa ʒiya maa ni bɛ sɔŋ *[[Ghana]]* nim ka bɛ nuu kpɛ daabilim ni. Silimin goli *[[October]]* puuni yuuni 2016, *ABL* daa labi la *Anheuser-Busch InBev (ABInBev)* sulinsi ni, di ni daa niŋ ka gbaŋ yina *ABL* laanbi kura maa sani (*SABMiller Plc)* n wuhiri ni *ABL* labimi *ABInBev* nim sani la.

## Di taarihi
Accra Brewery Limited (ABL) nim taarihi daa pilla yuuni 1931 di ni daa niŋ ka *Overseas Brewery Limited*, din nyɛ kompini shɛli din daa piligi Switzerland la nim ni daa me biya baa shɛli *Adabraka* la, yaɣ'shɛli bɛ ni daa ti lɛbigi *South industrial Area of Accra* la.

Bɛ daa zaŋla tingbani mɛbumɛbu tuma, tihi wumsibu mini maʒina tuma, n ti pahi biya malibu baŋsim tuma lihibu n-ti kompini yuli booni *The Nathan Institute of Zurich* din be *[[Switzerland]]* la. Amaa ka *Turns & Schilling* daa nyɛ ban tumdi tuma  maa ni tuuntumdiba ban kalinli yaɣi kɔbisinu (500) zuɣu n daa naai tuma ka di kpalim di yoobu.

Lala saha maa ŋun daa su *[[Gold Coast (British colony)|Gold Coast]]* yaɣili maa, *Sir Shenton Thomas* n daa yoogi biya baa maa, ka di nyɛ *[[Ghana]]* nim kompini tuuli din maandi binyara ka lahi nyɛ  tuuli biya baa *[[West Africa|West Afrika]]* tiŋgbani ni.

### ABL 1930 yuma la saha
Yala pam daa niŋya yuuni 1930 la saha, ka di chɛ ka kompini maa tooni chandi gbarigi     

a) Di dagu' zuɣu maa, *CLUB Premium Lager*,   daa nyɛla din mini biya nim pam kpaɣintiri kɔhibu polo.   

b) Lala saha maa fara daa nyɛla din bɛni pam, ka di zuɣu che ka duniya indastri nim pam daa labi nyaanga, ka di che ka bɛ biya maa daa gba daa dɔni tiŋa.  

c) Duniya zaa tɔbu din pahiri ayi la n daa nyɛ din chirisi bɛ daabilim pam, dama bɛ ni mali nɛɛn' shɛŋa maandi biya maa daa bi lahi yiri tiŋduya kpɛrina.

### Bɛ yuun tuuli malibu
Bɛ tuuli yuun' shɛli bɛ ni pili biya maa malibu, bɛ daa kɔhila adakanim tuh' pishi ni anahi ni kɔbisinahi ni pia ni yini (24,411) ka kɔhi *soda* mini *mineral water* mi  adakanim tusa ayi ni pisopɔin ni ayɔbu lala yuuni maa puuni. Bɛ daa nyɛla bɛ laɣi' daya noli ka nyɔri ka di puuni, amaa yuuni 1933 hali ni 1934  bɛ daa nya nyɔri biɛla, kamani £60. Yuuni din paya, bɛ daa kɔhi la biya adakanim kamani tuh' pihinu ni anahi ni kɔbiga ni ayi (54,102) ka kɔhi *soda* mini *mineral water* mi tusa ayɔbu ni kɔbisi yopɔin ni pihiwɔi ni anu (6,795) ka di wuhiri ni kompini maa malila kamani bɛ malibu tarigi yuuni pulini, dina n nyɛ *hectolitres* tuhi pishi (20,000 *hectolitres*). Yuuni 1935 zaŋchana, kompini maa daa tooi yola bɛ sama zaa ka lahi ti ban mali nuutimbu zaŋchaŋ laɣiri polo vaabu diba ayɔpoin 7% bɛ ni timnuu sham puuni. 

### Di zoobu saha
*[[Ghana]]* nim daa taɣi deegi *CLUB Premium Lager* duniya zaa tɔbu din pahiri ayi la nyaanga, din zuɣu di daa ʒimi mi bɛ pahi bɛ biya maa niŋbu, din yan che ka bɛ bindariba maa tooi nyari dara. Di ni daa niŋ ka bɛ nyari daa maa zuɣu, bɛ daa yɛligi bɛ kompini maa ka da maʒin pala ka lahi kpɛhi kompini maa lala saha maa tabibi baŋsim parisi. 1960 yuma la saha, bɛ daa yɛligi la biya maa miibu shɛɛ, ka di nyɛla bɛ pahila ankɔra pishi ni bɛ mali miiri biya maa. Bɛ ni daa lahi nya anfaani shɛli n nyɛ bɛ ni daa mali maʒin shɛli din lɛra biya maa, ni maʒin shɛli din paɣiri kolibanim, n lɛri ka yori li ka lahi maandi biya maa, din yan chɛ ka di bi saɣim, ka lahi tiri li dalima.    

1960 yuma la saha, ABL daa gbaai mi ni bɛ tum tuunshɛli din nyɛ nɔbu bunahi ka ni tooi zooi bɛ daabilim maa n yaɣi di ni be shɛli maa buyi zuɣu. Bɛ ni daa gbaai sham maa daa bi tooi niŋ pirimla laɣiri kalinsi zuɣu, amaa bɛ daa kpaŋ bɛ maŋa n naai nɔbu yim, ka di daa che ka bɛ me biya malibu shɛɛ palli, ka di ni tooi mali kamani biya nim *hectolitres* tuhi kɔbisiyopɔin (700,000 *hectolitres*) ka di daa nyɛ miliyɔŋ diba anu (5 *million cedies*). 

### Di sulinsi taɣibu mini di zoobu
Yuuni 1975 la saha, taɣibu daa kamina zaŋchaŋ biya baa maa sulinsi polo, di ni daa niŋ ka taɣibu kana di sulinsi zaligu polo maa. Taɣibu maa nyaanga, *Overseas Brewery Limited* nim daa su la kɔbigi puuni vaabu pihinahi ni anu (45%), ka *[[Ghana]]* Gomnanti da di sulinsi kɔbigi puuni vaabu pihinahi (40%), ka bɛ zaŋ vaabu pia ni anu (15%)  din kpalim maa mi n di n niŋ *[[Ghana]]* salo ni. Lala sulinsi taɣibutaɣibu ŋɔ maa zuɣu, bɛ daa bo la *Sekar Limited* ni bɛ lihiri di tabibi baŋsim polo, ka di daa ti che ka di saha ŋɔ yuli maa kpa ka sokam pa mi li *Accra Brewery Limited (ABL)*.

### Di ni daa ti nyɛ Accra Brewery Limited
Di mini bɛ daabilim maa daa daŋ yaligibu maa zaa yoli, bɛ daa na kuli nyɛla ban mali yɛlimuɣisira. Gomnanti zalisi ni daa nyɛ din sɔŋdi ba 1980 yuma la saha maa zuɣu daa chɛmi ka bɛ tumdi viɛnyɛlinga, ka kpaŋsi bɛ daa, ka di zuɣu che ka bɛ pahi bɛ nuu zaŋchaŋ biya maa niŋbu polo, di saha sɔkam ni tooi nya n da. Kompini maa daa lahi tuɣi la bɛ tuunshɛli bɛ ni daa naɣi sɔŋ ka di nyɛ nɔbu bunahi la, dina n nyɛ bɛ yan me maʒin palli din tumdi bɛ kolibanim maa tuma kam ni luɣi shɛli bɛ ni yan sɔŋdi bɛ nema ka di zaa daa yiɣisi 6.2 *billion cedies*, din yan che ka bɛ tooi mali biya maa paagi di tariga (100%). Di ni daa ti niŋ ka bɛ yan puhi bɛ yuun pihiyɔbu chuɣu, kompini maa daa zaŋla bɛ maŋmaŋ ni sɔŋ laɣishɛli n me kolibanim maʒin palli n ti pahi bɛ nema sɔŋbu shɛɛ, ka di laɣidibo yiɣisi 1.8 billion *cedies*.

### Di ni daa labi SABMiller Plc nim sulinsi ni
Yuuni 1997, *SABMiller PLC* {Lala saha maa di daa na nyɛla *South African Brewery (SAB)*} daa dɛɛi la ABL sulinsi di ni daa niŋ ka bɛ dɛɛgi *Overseas Brewery Limited* nim ban daa su ABL nim sulinsi la n lɛbi bɛ dini. Bɛ ni daa dɛɛi li naagi, bɛ daa zaŋla laɣiri n kpɛhi dinni ka lahi bo ninvuɣ' shaba ban mali di tabibi baŋsim n kpɛhi pahi, ka di daa kpaŋsi bɛ daabilim maa ka che ka bɛ pili bin pala malibu  kamani *Castle Milk Stout*, ka daa ti lahi pili *Beta Malt* gba, ka di che ka bɛ ni sɔŋdi *[[Ghana]]* ni binyari shaŋa pahi. Lala saha ŋɔ maa lɛbigisim kpani laɣidibo daa nyɛla din yiɣisi 130 million USD, bɛ ni daa tum tuunshaga n nyɛ, maʒin Shɛŋa din piɛri bɛ daguya maa n guhiri kohibu daba ata, bɛ ni sɔŋdi bɛ nema shɛli polo din mali luɣi shɛŋa din sɔŋdi nema vienyɛla, niɣilim buɣim duu ni *generator* diba ayi, biya ankora pala bin pia, kom ankora diba ayi ni kom kashiniŋbu maʒini, pala mini soya n ti pahi kpɛbu shɛɛ ni din mali dundoli mini ofisi nima. Di daa kuli ʒimi ni bɛ yaligi li yomyom dama bɛ bindariba daa kuli pahirimi.

### Bɛ ni daa labi Anheuser-Busch InBev (ABInBev) nim sulinsi ni
Silimin goli *[[October]]* puuni 2016, ABL daa labi la *ABInBev* nim sulinsi ni, di ni daa niŋ ka bɛ dɛɛi *SABMiller Plc* n niŋ bɛ sulinsi ni maa.

## Di zaɣi gaŋtali
Di kamani yuun pihiwɔi ni anu (95 years) n kuli boŋɔ ka ABL nim maandi *CLUB Premium Lager*. ABL nim yi ti mondi *CLUB Premium Lager*, bɛ yuri ka bɛ yara "*Beer deɛ ɛnoaa ne CLUB*" ka di yu' paa nyɛ *'Charlie*' di nyɛla *[[Ghana]]* nim biya pariga. Kompini maa daa pili la *CLUB Shandy* malibu 1990 yuma la piligu, ka  pili *Eagle Lager* 2010 yuma la saha, ka daa lahi pili *Beta Malt* 2015 yuuni la. Kompini maa daa piligi la *Belgian Pilsner, Stella Artois,* ni *Eagle Extra Stout*, *Beta Malt* din koliba nim daa yi labisiri la yuuni 2017, n ti pahi *Budweiser* yuuni 2019 puuni.

## Kundivihira


## ''External links''

*
* *GhanaWeb.com*
* *Accra Brewery Company at Alacrastore*
* *Images of their main brand labels*
* *Accra Brewery Company profile - GIPC*