Alkalmi Suurili

**Alkalmi Suurili** (Al-Qalam ٱلْقَلَم)

Suurili ŋɔ maa tirila Annabi Muhammadu suhupiεlli lahibali kadama O niriba ban be Makka ni kpe Muslinsi Daadiini puuni, ka yoli tεm ni bɛ ni daa tum tuun’ shεŋa, n-ti pahi bɛ ni daa niŋ O biɛrim shεŋa bɛ chεfuritali maa saha. Din nyaaŋa, ka Naawuni deei bɛ tuuba.

## Aaya nima
Aaya nima:

*1. Nuun (N). [Bachi gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni]. M (Mani Naawuni) Po alkalmi, ni bɛ (Malaaikanim’) ni sabri shɛli.
*2. (Yaa nyini Annabi)! A pala yinyaa domin a Duuma (Naawuni) ni ti a yolsigu shεli maa zuɣu.
*3.Yaha! Achiika! A mali sanyo’ shɛli (laara) din ka ŋmaabu.
*4.(Yaa nyini Annabi)! Achiika! A nyɛla Ŋun be hali shεŋa din gahim zuɣu.
*5.Dinzuɣu ni baalim, a ni ti nya, ka bɛ (Maka chεfurinim’) gba nya.
*6. Yi puuni ŋuni n-leei nyɛ yinyaa.
*7. Achiika! A Duuma (Naawuni) mi ninvuɣu so ŋun bɔrgi ka chɛ O soli, ka lahi mi ninvuɣu shεba ban dolsi.
*8. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Di doli ninvuɣu shεba ban labsiri (Alkur’aani) ʒiri maa.
*9. Bɛ (Maka chεfurinim’ maa) di bɔri mi ni a balgiyεlapam n- ti ba, ka bɛ gba balgi yεla n-ti a.
*10. Yaha! Yaa nyini Annabi)! Di doli ŋun kampɔri Naawuni yiriŋ, ka nyɛŋun filiŋ.
*11. Ŋun zuri niriba nyaaŋa, ka chani ni tuɣuligu.
*12. Ŋun mɔŋdi alheeri, ka kpahiri yεɣira, ka zooi Naawuni taali ni kpɛbu.
*13. Ŋun nyɛ suhukuŋ lana, din nyaaŋa, ka o pa halali bia.
*14. Domin o nyɛ bundana, ka mali bihi zuɣu.
*15. Bɛ yi ti karindi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima n-tiri o, ka o yεli: “Ŋɔ maa nyɛla kurumbuni nima salima.”
*16. Ni baalim, Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti o dalinli o nyee zuɣu.
*17. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) dahim ba mi kamani Ti ni daa dahim pukpariba la shεm, saha shεli bɛ ni daa po Naawuni kadama bɛ ni daŋ yibu chaŋ ti yihi bɛ puu ni bindira Asibaasi.
*18. Ka bi yɛli ni Naawuni yi saɣi.
*19. Ka Buɣim yi a Duuma sani na n-ti tuui gili li (puu maa), ka bɛ nyɛla ban na be gom ni.
*20. Ka di (puu maa sabgi) leei ka yuŋ la.
*21. Ka bɛ daŋ yibu bekaali na ka boondi taba (ni bɛ chaŋ puu maa ni).
*22. (Ka naan yεra): “Daŋmi ya yibu n-chaŋ yi puuni, yinim’ deei yi nyɛla ban yɛn yi yihi bindira (ni viεnyεla).”
*23. Ka bɛ chaŋ (puu maa ni), ka nyɛla ban sɔɣiri gbaari saawɔra.
*24. (Ka yɛra): “Zuŋɔ di chɛn ya ka faralana so kpe na (puu ŋɔ ni) n-ti pahi yi zuɣu.”
*25. Ka bɛ daŋ yibu chaŋ ni bɛm niya, ka nyɛla ban kuundi bɛ yiko.
*26. Saha shεli bɛ ni paai ti nya li (ka buɣumdili), ka bɛ yεli: “Achiika! Ti nyɛla ninvuɣu shεba banbɔrgi.”
*27. “Chɛli gba! Ti nyɛla ninvuɣu shεba bɛ (Naawuni) ni mɔŋ bindirigu.”
*28. Kabɛ puuni ŋun gari bɛ zaa haŋkali yεli: “M-bi yεli ya ni di tuya ni yi niŋ Naawuni kasi (ka chɛ biɛm niŋbu)?”
*29. Ka bɛ yεli: “Ti Duuma (Naawuni) nam niŋ kasi, achiika! Ti daa shiri nyɛla zualindiriba.”
*30. Ka bɛ puuni shεba ŋmalgi n-galindi taba.
*31. Ka bɛ yεli: “Yaa ni ti daashaara, achiika! Ti shiri nyɛla ban kpahi yεɣi tariga.”
*32. “Di yi pa shɛli ka ti Duuma taɣi ti din gari li, achiika! Tinim’ nyɛla ban niŋdi kore n-zaŋ chaŋ ti Duuma (Naawuni) sani.”
*33. Lala n-nyɛ azaaba shɛli Ti ni daa niŋ ba, amaa! Chiyaama daazaaba n-galsi gari lala, bɛ yi di nyɛla ninvuɣu shεba ban mi.
*34. Achiika! Wuntizɔriba mali ni’ima Daalizanda bɛ Duuma (Naawuni) sani.
*35.Di ni bɔŋɔ, Ti (Tinim’ Naawuni) ni zaŋ ban zaŋ bɛ maŋ’ zaasa n-ti Naawuni (Muslinnima) ka ŋmani bibiɛhi?
*36. Bo n-leei mali ya, wula ka yi niŋdi fukumsi shɛli dimbɔŋɔ maa?
*37. Bee yi malila litaafi shɛli (din yi Naawuni sani na), ka di nyɛ yi ni karindi shɛli puuni?
*38. Ka dinzuɣu chɛ ka yi piiri fukumsi shɛli yi ni bɔra?
*39. Bee yi malila alikauli shɛli din ʒɛ talahi Ti zuɣu hali ni Zaadali, ka di shiri nyɛla yi ni kuli bɔri shεli kabɛ yɛn ti zaŋ niŋ ya fukumsi?
*40. (Yaa nyini Annabi)! Bɔhimi ba, bɛ puuni ŋuni n-leei yɛn tooi zani ti lala (fukumsi) maa?
*41. Bee bɛ malila duuma shεba ban pahi Naawuni zuɣu? Tɔ! Bɛ zaŋmi bɛ duumanim’ maa na, bɛ yi shiri nyɛla yεlimaŋli nima.
*42. Dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti kahi ka chɛ bee, ka bɛ boli ba (ninsalinim’) ni bɛ ti niŋ suzuuda (bε ti ŋmε gbiεɣu ti Naawuni), ka bɛ kɔŋ li niŋbu.
*43. Kabɛ nina ba tiŋgbani ni, ka filiŋŋari ba, achiika! Bɛ daa nyɛla bɛ ni boondi shεba (Dunia puuni) ni bɛ ti niŋ suzuuda, ka bɛ nyɛla ban mali alaafee (ka zaɣisi li).
*44. Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Chεli Ma (Mani Naawuni) ni ninvuɣu so ŋun labsi yεltɔɣa (Alkur’aani) ŋɔ maa ʒiri, Ni baalim, Ti (Tinim’ Naawuni) ni gbaai ba luɣushεli polo bɛ ni bɛ mi.
*45. Yaha! N (Mani Naawuni) naɣisiri mi n-tiri ba, achiika! N nabiεri nyɛla din kpεma.
*46. (Yaa nyini Annabi)! Bee a bɔhiri ba la sanyo’ shεli, ka dinzuɣu chɛ ka samli maa niŋ timsim n-ti ba ?
*47. Bee bɛ malila din sɔɣi baŋsim, ka bɛ ni tooi sabi li (ka mali li ŋmɛri namgbankpeeni)?
*48. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Niŋmi suɣulo ni a Duuma (Naawuni) zaligu, ka miri ka a ti leei kamani zahimlana (Annabi Yinusa), saha shεli o ni daa suhi o Duuma, ka nyɛla ŋun puuni pali ni suhusaɣiŋgu.
*49. Di yi di pala o Duuma (Naawuni) yolsigu n-daa paagi o zuɣu, tɔ! Bɛ naan zaŋ o labi tiŋgbani kuŋ ni na, ka o leei bɛ ni galindi ninvuɣu so.
*50. Ka o Duuma (Naawuni) gahim o, ka zaŋ o niŋ ninvuɣu suma ni.
*51. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa di chɛ biεla ni bɛʒi a luhi tiŋgbani ni ni bɛ yuligu, saha shεli bɛ ni daa wum teebu (Alkur’aani), ka bɛ naan yεra: “Achiika! O nyɛla yinyaa.”
*52. Dimi pa shɛli naɣila teebu n-nyɛ li zaŋ ti binnamda.

## Kundivihira