Bachigahinda din be Dagbanli Kur'aani puuni

**Bachigahinda din be [[Dagbanli]] [[Alikuraan|Kur'aani]] puuni**:

## A
*Aadalsi: Yɛlimaŋli zaŋ tumtuma
*Aadunima: Annabi Hudu niriba
*Aaya: Yɛlikpahindili
*Achiika: Pali n-nyɛli
*Aduwa: Naawuni suhigu
*Aksa jiŋli: Jiŋ shɛli din be Palestine tiŋgbani ni la
*Alaama: Lahindi
*Alahichi: Naawuni taali ni kpɛbu
*Al-A'araab: Laribu tiŋkpannima
*Al-A'araaf: Goondaa din wolgi Alizanda mini buɣim sunsuuni
*Al-Anfaal: Tobbuna
*Al-Arshi: Naawuni nam garo
*Albarika: Bɛrisuŋ
*Alchibla: Bɛ ni zaandi kpari shɛli n-jɛmdi Naawuni
*Aliheeri: Vɛnyɛliŋga
*Ali'umma: Nyaandoliba
*Alizanda: Naawuni yolsibu yili
*Alizini: Naawuni binnamda shɛŋa O ni nam ni buɣum
*Aliwolla: Maŋ kasi niŋbu
*Alkalimi: Binsabrigu
*Alkunuutu: Maŋ gbargi ti Naawuni
*Al-Kursiyyu: Naawuni nam kuɣa
*Amaana: Ŋarigu bee bɛ ni zaŋ shɛli m-puhi gulibu
*Anfaani: Binshɛɣu din mali sɔŋsim n-ti bɛhigu
*Arafa: Polo shɛli Arafa zoli ni be di puuni la
*Arzichi: Buni
*Ashaara: Kɔhilu
*Azaaba: Naawuni tibli dargibu

## B
*Badar tobu: Tobu shɛŋa puuni Annabi Muhammadu ni daa tuhi
*Baitul Ma'amuur: Yili shɛli Malaaikanim' ni gindi zuɣusaa
*Baitul Mukaddas: Aksa jiŋli
*Banii Israaila: Annabi Ya'akuba bihi
*Barzahu: Saɣili / Limsibu / Gballi ni bɛhigu
*Basiira: Suhunɛli /Niŋkpali
*Bayaani: Yɛltɔɣa kahigibu
*Bushaara: Suhupɛlli lahibali

## C
*Chɛfura: Ŋun niŋ gutulunsi ni Naawuni yolsa
*Chiyaama: Zaadali

## D
*Darza: Tibginsim
*Diinaari: Salima liɣiri
*Dirham: Woya (anʒilfa liɣiri)
*Diyya: Nyɛvuli yihibu samli
*Dunia: Bɛhigu din miri

## F
*Faaris: Iran tiŋgbani ni
*Faasichi: Ninvuɣu so ŋun kpeeyi ka chɛ Naawuni soli
*Fahim: Karim gbaabu, bee tuma Baŋbu
*Farilla: Naawuni ni niŋ shɛli talahi O daba zuɣu
*Fassara: Yɛltɔɣa gbinni
*Fidaawu: Maŋ zuɣu yɔbu
*Fidiya: Nandaamba dihibu
*Fitina: Damli / Furminsi / Bobli / Dahimbu

## G
*Gaafara: Chɛ m-paŋ

## H
*Hachi: Talahi din ʒe ninsala zuɣu
*Haddi: Muslinsi daadiini tibli dargibu
*Hadiisi: Annabi yɛltɔɣa
*Haila: Paɣa sɔrlim
*Halali: Bɛ ni saɣi ti shɛli
*Hallaka: Bahiyoli
*Haliifa: Gbaŋlana
*Haraamu: Bɛ ni mɔŋ shɛli
*Haʒi: Naawuni duu kaabu din niŋ talahi
*Hichima: Yɛmgoliŋga
*Hijaabi: Saɣili
*Hisaabi dali: Saliya karibu dabsili
*Hiʒira: Muslim zaŋ o daadiini yi n-zo n-labi Muslinsi tiŋgbani ni
*Hudaibiyya maligu: Annabi mini chɛfurinim' sunsuuni maligu
*Hutuba: Naawuni daba saɣisibu

## I
*Ibaada: Naawuni jɛma
*Idda: Paɣa ʒini chira shɛŋa ka bi miri doo
*Ihlaasi: Ninsala tum ka di nyɛla Naawuni zuɣu
*Ihraami: Haʒi bee Umra niyya
*Iimaani: Yɛlimaŋtibo
*I'itikaafi: Ninsala kahi labi jiŋli ni n-ti jɛmdi Naawuni
*Ikaama: Jiŋli yiɣisibu
*Ilhaami: Naawuni baŋsibu
*Injiila: Annabi Issa litaafi
*Israaila: Annabi Ya'akuba
*Istbraa'i: Bɛ wolgi paɣa ni o yidana sunsuuni chira shɛŋa, ka o naan miri o
*Istabrak: Silki din bala
*Istijraaji: Naawuni puɣisibu
*Istidraaki: Baŋbu
*Istigfaari: Gaafara bɔbu Naawuni sani
*Izibli: Alkur'aani pubu bupihiyobu vaabu yim

## J
*Jamaraat: Shintaŋ kuɣa labbu shee
*Jidaali: Namgbankpeeni
*Jihaadi: Naawuni daadiini zuɣu tuhibu
*Jifa: Biŋkpiŋ
*Jizya: Tiŋgbani farku
*Juudiyyi: Annabi Nuhu ŋarim ni daa zani zoli shɛli zuɣu maa
*Juzu'i: Alkur'aani pubu bupihita vaabu yim

## K
*Kabara: Allaahu Akbar yɛlibu
*Kadara: Naawuni zaligu
*Kafaara: Ninsala ni yɛn tum shɛli ka Naawuni nyɛhi o zunubsi
*Karaama: Naawuni dabasuma ni tumdi lahiʒibsi shɛŋa
*Kintaari: Buni pam
*Kisaasi: Niŋlabsi
*Kuraishinima: Annabi Muhammadu zuliya

## L
*Laahira: Zaadali
*Lauhul-Mahfuuzu: Woli shɛli puuni Naawuni ni sabi din kam yɛn niŋ Dunia hali ni Zaadali
*Limam: Adiini toondana

## M
*Makruuhi: Bɛ ni zaɣisi shɛli
*Malaaika: Naawuni ni zaŋ neesim nam binnamdi shɛŋa
*Maniyyi: Dablim kom
*Marjaani: Kpantana
*Miikaati: Bɛ ni kpiɣiri haʒi niyya shɛli polo
*Miizaani: Naawuni daba tuuntumsa binzahindigu
*Mina: Bɛ ni labri shintaŋ kuɣa shɛli polo
*Miskiini: Nandana
*Miɣiraaji: Annabi Muhammadu zuɣusaa dubu
*Mubaah: Din niŋbu nyɛ halalsi
*Mubaahala: Ka n-ti taba
*Mubaaya'a: Doligu daalikauli kpiɣibu
*Munaafasa: Taba kpaɣibu n-zaŋ kana aliheeri tuma shee
*Munaakasha: Taba vihibu
*Mushriki: Ŋun jɛmdi shɛli m-pahi Naawuni zuɣu
*Muslimi: Ŋun zaŋ o maŋ zaa n-ti Naawuni
*Mustahabi: Bɛ ni yu shɛli
*Mutuaraha: Karimbihi taba sunsuuni bɔhisi
*Muumini: Ŋun ti Naawuni yɛlimaŋli
*Muzaahara: Ayirimo tobu
*Muzdalifa: Luɣushɛli alahiʒinim' ni gahindi shintaŋ kuɣa
*Muɣujiza: Lahiʒibsi din ka ŋmali

## N
*Naafila: Naawuni jɛma din pa talahi
*Nasara: Ninsala nyɛŋ o dima
*Nashaaranima: Annabi Issa nyaandoliba
*Ni'ima: Naawuni yolsigu
*Nifaas: Paɣdɔɣiso ʒim

## R
*Rahama: Naawuni Nambɔzɔbo
*Rajab: kpini goli
*Rajm: kuɣulabli
*Riba: laɣinyɔri
*Ridda: Ninsala zaɣisi Muslinsi ka labi chɛfuritali ni
*Rubu'i: Izibli vaabu yim bunahi puui
*Ruhubaani: Dolodolo limamanima
*Rukuu'i: jiŋli puhibu shee kurumbu

## S
*Saawɔra: Jina tobu
*Sadaachi: Paɣa zuɣu liɣiri
*Samuudunima: Annabi Salihu niriba
*Shariyya: Muslinsi daadiini zalikpana
*Shahawa: Kɔrsi
*Shirku: Ninsala bo nyintaa ti Naawuni
*Sidratul Muntaha (naɣatibchɛriga): Ti' shɛli din be sagbana ayɔpoin bahigu la
*Siraati: Daribo (kodoriko) shɛli din be Alizanda mini Buɣim sunsuuni la
*Sulhu: Maligu
*Sumuni: Izibli vaabu yim Bunii puuni
*Sundus: Ago (silki) sitiri shɛli din timsa
*Sunna: Annabi Muhammadu Soli
*Suurili: Aayanim' pilgu ni di bahigu
*Suzuuda: Gbɛɣu ŋme n-ti Naawuni
*Sahibenima: Annabu Muhammadu zonima

## T
*Tabuuka: Tobu shɛŋa puuni Annabi Muhammadu ni daa tuhi
*Tahajjud: Yuŋtisuɣu jiŋli puhibu
*Tahliili: Laailaaha illallaahu yɛlibu
*Taimama: Taŋkpaɣu zaŋ niŋ kasi ka tooi jɛm Naawuni
*Takbiiri: Naawuni yuli tibgibu
*Taraawihi: Asam jiŋli
*Tasbiihi: Naawuni simsibu
*Tauhiidi: Naawuni gaŋsibu
*Tuuba: Zo n-yi tuumbɛri ni
*Tuufaani: kokpɛɣu

## U
*Uhdu tobu: Muslinsi tobu shɛŋa puuni Annabi ni daa tuhi
*Ummiyyi: Ŋum bi karim, ka mi ku tooi sabi
*Umra: Naawuni duu kaabu din kpɛŋ bi paai Haʒi

## W
*Wa'azu: Naawuni daba saɣisibu
*Wahayi: Naawuni tuuntali n-zaŋ kana Annabinim' sani
*Waajibi: Din niŋ talahi
*Waliyyi: Naawuni sima
*Wokati: Saha
*Woluusa: Naafila jiŋ shɛli din puhiri wuntaŋ palli

## Y
*Yaakuutu: ŋmanamsi
*Yadda: Saɣi ti
*Yahuudunima: Annabi Musa nyandoliba

## Z
*Zaamani: Saha
*Zabaaniya: Buɣim Malaaikanima
*Zakka: Faranim' tarli din be bundannim' arzichi puuni
*Zamzam: Alibarka ko' shɛli din be Makka la
*Zihaari: Doo yi yɛli ni o yi doni o paɣa, o doni o ma
*Zina: Doo ni paɣa laɣimbu ka di pa ni amiliya soli
*Zindiichi: Ŋun sɔɣiri o chɛfuritali ka yihiri Muslinsi polo ni
*Zualinsi: ŋarigu
*Zunubsi: Naawuni taali ni kpɛbu

## Ʒ
*Ʒaahiliyya: Ʒemana shɛŋa din daa gari pɔi ni Muslinsi kandi na
*Ʒahannama: Buɣim yili shɛli
*Ʒenaba: Dotali ni paɣatali daɣiri
*Ʒewaabi: Bɔhigu labsibu

## Kundivihira