Theresa Joyce Baffoe

**Theresa Joyce Baffoe** nyɛla siyaayasa nira Ghana tiŋgbani, o daa lahi nyɛla jintɔra kuro zaŋti New Edubiase din be Kumahi Ashanti Region la.

O daa nyɛla ŋun be tuuli jinaduu din pahiri anahi Ghana tiŋgbani silimiin-goli October yuuni 1993 din daa niŋ ka o di by-election zaŋti National Democratic Congress paati dini daa niŋ ka ŋun su kuɣu ŋɔ Mary Eugenia Ghann nti New-Edubiase piibupiibu yaɣili.

Bɛ daa lahi pii Baffoe yuuni 1996 Ghana piibupiibu n kpehi jinaduu nti National Democratic Congress din nyɛ lem paati. O nyɛla kalinli tuhi piiya ni apɔi, kobiga ni piiya anahi (17,114) piibu din kalinli zaasa daa yiɣisi tuhi pishi anahi, kobisinu (24,500) n zaani pubbu kobigi puuni vaabu pihinu ni anu, pɔnchi pihinu(55.5%) n gari George Kwasi Boadu ŋun daa zani nti New Patriotic Party nya kalinli tusaa anu, ni kobisiyi ni ayobu (5,206) n zani kobigi puuni vaabu piiya ni ayobu, ni pɔnchi pihiwɔi (16.90%), Sophia Afrakoma Owusu ŋun gba daa zani nti Convention People Party nya kalinli tuhili, ni kobisiyobu ni pisopɔin anii n zani kobigi puuni vaabu anu ni pɔnchi pihinahi (5.40%) ni AkwasiAdei-Aboagye People National Convention paati la gba daa nya kalinli kobisinu ayi n zani kobigi puuni vaabu yini, pɔnchi pihiyobu (1.60%).

Baffoe daa lahi nyɛla ŋun be jinaduu din pahiri ata ni, bɛ daa lahi pii o buta ni yuuni 2000 Ghana piibupiibu saha. Tuuli o daa zani mi nti National Democratic Congress yuuni 1992 n giligi yuuni 1996 jintɔraba piibupiibu saha n-nye nasara kpe jinaduu, o daa dila kalinli din yiɣisi tuhi piiya ni yini, kobisiwɔi ni anii (11,908).

Yuuni 2004 piibupiibu saha ka o bi nye nasara. O daa shee mi ka ti Ernest Kofi Yankah ŋun daa di ni kalinli tuhi piiya ni anahi ni kobisiyopɔin ni pihita ayi (14,732) n zani kobigi puuni vaabu pihinu ni anahi, pɔnchi pihinahi ni anu(54.45% n di yuuni 2008 piibupiibu. Baffoe daa zani la buta zuɣu n di jinaduu kuɣu nti New-Edubiase.

## Piligu bɛhigu mini Shikuru Baŋsim
Bɛ dɔɣila Joyce Baffoe silimin goli July biɛɣu pishi ni anahi yuuni 1954 New Edubiase Ashanti Region. O daa chaŋla Holy Child Training College nti lɛbi karimma n dee wuhibu shahara gbaŋ.

## Siyaasa
O daa nyɛla ŋun be tuuli jinaduu din pahiri anahi Ghana tiŋgbani silimiin-goli October yuuni 1993 din daa niŋ ka o di by-election zaŋti National Democratic Congress paati dini daa niŋ ka ŋun su kuɣu ŋɔ Mary Eugenia Ghann nti New-Edubiase piibupiibu yaɣili.

Bɛ daa lahi pii Baffoe yuuni 1996 Ghana piibupiibu n kpehi jinaduu nti National Democratic Congress din nyɛ lem paati. O nyɛla kalinli tuhi piiya ni apɔi, kobiga ni piiya anahi (17,114) piibu din kalinli zaasa daa yiɣisi tuhi pishi anahi, kobisinu (24,500) n zaani pubbu kobigi puuni vaabu pihinu ni anu, pɔnchi pihinu(55.5%) n gari George Kwasi Boadu ŋun daa zani nti New Patriotic Party nya kalinli tusaa anu, ni kobisiyi ni ayobu (5,206) n zani kobigi puuni vaabu piiya ni ayobu, ni pɔnchi pihiwɔi (16.90%), Sophia Afrakoma Owusu ŋun gba daa zani nti Convention People Party nya kalinli tuhili, ni kobisiyobu ni pisopɔin anii n zani kobigi puuni vaabu anu ni pɔnchi pihinahi (5.40%) ni AkwasiAdei-Aboagye People National Convention paati la gba daa nya kalinli kobisinu ayi n zani kobigi puuni vaabu yini, pɔnchi pihiyobu (1.60%).

Baffoe daa lahi nyɛla ŋun be jinaduu din pahiri ata ni, bɛ daa lahi pii o buta ni yuuni 2000 Ghana piibupiibu saha. Tuuli o daa zani mi nti National Democratic Congress yuuni 1992 n giligi yuuni 1996 jintɔraba piibupiibu saha n-nye nasara kpe jinaduu, o daa dila kalinli din yiɣisi tuhi piiya ni yini, kobisiwɔi ni anii (11,908).

Yuuni 2004 piibupiibu saha ka o bi nye nasara. O daa shee mi ka ti Ernest Kofi Yankah ŋun daa di ni kalinli tuhi piiya ni anahi ni kobisiyopɔin ni pihita ayi (14,732) n zani kobigi puuni vaabu pihinu ni anahi, pɔnchi pihinahi ni anu(54.45% n di yuuni 2008 piibupiibu. Baffoe daa zani la buta zuɣu n di jinaduu kuɣu nti New-Edubiase.

## Tuma

## Maŋ bɛhigu

## Kundivihira