Elsie Effah Kaufmann Foundation

**Elsie Effah Kaufmann Foundation** (**EEKF**) nyɛla ʒiem gama yili nima ban tuma yina ni di ti kpansi STEM  bohimbu Ghana.

Elsie Effah Kaufmann n-nye ŋun kpa ʒiem gama yili ŋɔ Accra dasili shɛli din daa lu silimiin gɔli July biɜhi pishi ni ayopoin, yuuni tusaayi ni pishi ni ayi. ʒiem gama yili maa  daliri kpeeni nyemi ni be kpaŋsi ka ŋari 'lɛbigimsim bɔhili' din be Ghana mini tiŋ'duya suŋsuuni la, di yi kana STEM education yaɤili la polo Ghana tiŋ'gbani ni, ka di nyɛla be niiya nyɛmi ni be bo n-ti shikurubihi bohimbu kpatuɤa ni neen' sheŋa ŋan yɛn kpaŋsi kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili la ti kariŋzona puuni.

ʒiem gama yili maa lihirimi ni be labsi salo zaɤa na ka baŋsi tiŋ'gbana zaŋ kpa anfaani shɛli dini be kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili sililmiinsi ni boli bin shɛɤu 'STEM education'  ka lahi tuhi mabiligu ni lahim tum ti kariŋzona mini malibu tuma yili nim sunsuuni. 

## Suuna
ʒiem gama yili ŋɔ suuna daa niŋ la dasili shɛli din daa lu silimiin gɔli July biɜhi pishi ni ayopoin, yuuni tusaayi ni pishi ni ayi, Ankara. Asanzanima ban be ti kariŋzona la puuni daa nyela ban daa be suuna ŋɔ niŋbu shee. karimbanima ban gba daa yina ni be ti zani ti  Ghana Karimbu ni bohimbu yili nim zaani gba daa be ʒii ŋɔ  puuni. Yi'sheŋa tuumba nima ŋɔ ni daa zani ti shebi n-daa n-nye Ghana National Teaching Council, GhanaThink, the West African Examination Council (WAEC), the US Embassy ni ban kam n-daa pahi.

**Elsie Effah Kaufmann Foundation** (**EEKF**) nyɛla ʒiem gama yili nima ban tuma yina ni di ti kpansi STEM  wuhibu ni bohimbu Ghana puuni.ʒiem gama yili maa  daliri kpeeni nyemi ni be kpaŋsi ka ŋari 'lɛbigimsim bɔhili' din be Ghana mini tiŋ'duya suŋsuuni la, di yi kana STEM education yaɤili la polo Ghana tiŋ'gbani ni, ka di nyɛla be niiya nyɛmi ni be bo n-ti shikurubihi bohimbu kpatuɤa ni neen' sheŋa ŋan yɛn kpaŋsi kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili la ti kariŋzona puuni.

ʒiem gama yili ŋɔ tuuli nyɛbili n nye ni be ku taɤi tabibi tabibi mini laasabu malibu yaɤili ti kariŋzona puuni tuum mma loolo hali ti tu kariŋzona ti taya la puuni dini pa niŋ ka bihi kariŋduu anahi zaŋ chana ni pa doli wuhibu ni karimbu zalisi kundu'palli din jɛnidi kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili maa.

Yaha, EEKF yen wuhimi la karimbanima di yi maliba shili zaŋ kpa be ni yen wuhi shikuru bihi shɛm ka di kpɛhi ba kɔrisi zaŋ kpa STEM bohimbu sɔya piibu .

Effah Kaufmann suuna maa niŋ bu dali daa wuhi tuumba ni salo ba n-daa be ʒii maa puuni be ni maandi niɤilim buɤim shem, di ni ku yen niŋ ka salo hankali labi na bohimbu yaɤili ŋɔ puuni ka lahi niŋ di gbaabu soochi n-ti sokam ŋun daa be ʒii maa puuni. O daa wuhi tuumba ni salo ba n-daa be ʒii maa puuni be ni maandi niɤilim buɤim shem ka daa lahi kahigiba ni wuhibu maaa ni kuli yen kpaŋsi, salo ni di bahi bahindi shikurubihi kɔrisi ni yi palo ka bohimbu ŋme n-tam di zuɤu hali ni sahi sheli be yi ti paagi loɤa dini to la puuni. salo maa daa baŋ be ni maani niɤilim buɤim furula shem ka di nyela gbanbihi mini kpahi ni wayanima n-ti pahi banku mini yelim ka be laɤim m mali ŋa. salo maa gba daa malila baatiri ka zaŋ copa kpahi mini zinki wayanima ni  banku ni yelim n zaŋ nyo niɤilim buɤim furula.

### Alpha Projecti
Projecti ŋɔ nyɛbili nyemi ni di tahi ʒilinsi salo ni mali zaŋ jenidi tabibi tabibi ni namtieri bohimbu ni wuhibu yaɤili ti Ghana kariŋzona la puuni ka lahi kahigi ka kpaŋsi salo zaŋ kpa kpatuhi sheŋa bini tari kariŋzona ti ku yen  kpaŋsi kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili la ti kariŋzona puuni. 

Projecti ŋɔ suuna daa niŋmi di ni daa niŋ ka ʒiem gama yili ŋɔ daa puhiri yuun pali chugu n ti 'kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili la ni mali anfaani sheli ti kariŋzoŋ' bihi la puuni di ni gba daa sahisi dede ni be zaŋ teeigi tuuli chugu ʒiem gama yili ŋɔ puhi din daa niŋ  sheli polo be ni booni British Councili la din be Ankara dundɔŋ puuni. karimbihi mini karimbanima ba n-daa yi kariŋzona, din kalli daa ku yihisi kɔbga n chena, daa nyela ban gba daa pahi kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili la tuma saha .

Elsie Effah Kaufmann, ŋɔ wuhi ka lahi nye ninvuhi so ŋun puɤa yoori  shikurubihi ban bohindi kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili yuma ka ʒi, mali dihitabli ni shikurubihi    ban be ti kariŋzoŋ'bihi la puuni puɤa ni daŋ  yoogi kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili yen nyela tohibu pam din ni ʒi anfaani pam na sɔɤu biehini.

Kaufmann kpaŋsirila di ni tu ni ti kpuhi yeltoha ŋɔ nin'mohi shem, ka ʒiya ni saha sheli ti ni tu ni yihisi zani yelli ŋɔ zugu nyela pumpuŋɔ ka kpahiri laamba, karimbanima ni kariŋzona zuhini ni tili zaŋli diem. ti be tu ni ti niŋ fali wahili. ti borila tahibu ni lebigimsim saha ŋɔ. Sɔŋmi ya ti ka ti kpaŋsi kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili. Sɔŋmi ya ti ka ti che ka bohimbu mali anfaani ti ti.”

Projecti ŋɔ kpabu niŋla n doli kpalan zuya gbinibu yili ŋɔ mini ʒiem gama yili din yuli booni 'Dext Technology' bani kpaŋ be maŋa ka kpatuhi sheŋa din niŋ talahi ni shikurubihi mala ni be bohimbu zaŋ jenidi kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili, yi palo. 

Projecti puuni, kpatuhi sheŋa din niŋ talahi ni shikurubihi mala ni be bohimbu zaŋ jenidi kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili nyela ʒiem gama yili ŋɔ ni lahisi sheli ni di mali fitiina sheli dini beni ti kariŋzoŋ'bihi la pam puuni zaŋ kpa di kalinsi polo. Ti ni ʒi saha sheli ŋɔ, projecti ŋɔ anfaani puuni, shikurubihi pani tooi tum kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili laboritiri tuma din yen kpaŋsi be baŋsim tabibi tabibi mini laasabu malibu polo n ti pahi nuhi tuma polo.

Yaha, Alpha Projecti ŋɔ puuni, pɔɤim zugu bohimbu fɔlinga gba nyela din yi palo ka di nyela Elsie Effah Kaufmann ʒiem gama yili ŋɔ mini Dext Technologi Limited, n sɔŋ ka di niŋ. di daliri nyemi ni di lihi ka nye chen di zaŋ jenidi projecti STEM maa ni cheni shem.

'STEM Code' din nyebili daa nyemi ni di ti ti kariŋzoŋ'bihi koodi gaɤindili di yi niŋ ka bi zaŋ kariŋzona m- pa pɔɤim zugu bohimbu fɔlinga ŋɔ zuɤu, din ye n che ka be tooi naagi ka zahim luɤa balibu di yi kana kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili bee kariŋzona  laboritiri tuma yaɤili . Tuumba ba n yina Ghan  Education Service (GES) ni  West African Examinations Council (WAEC) nyela ban ye n ti kariŋzona ŋɔ ponchinima n dɔli be ni tooi naayi tuun sheŋa be ni puhiba 

Pɔɤim zugu bohimbu fɔlinga ŋɔ  gba daa yina mi ni di ti sɔŋ ban be kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili bee kariŋzona  laboritiri tuma yaɤili be ni bɔli sheli STEM la ka be tooi lihi ka zahim ka lahi tooi n zaŋ pina n-ti ti karimbanima ni kariŋzona ban mali ninmohi zaŋ kpa shikurubihi baŋsim lɛbu kundunima baŋsim zaŋ' tum tuma yaɤili polo, be ni tu ni be mali sheli pam la.

## Projecti ŋɔ Tumtuunsa

# ʒiem gama yili ŋɔ yuuli pulini, be ni kpa n naagi, baŋsila karimbanima Ghana rijinnima din kalinli yiɤisi dibaayɔbu ka lahi sɔŋ shikurubihi ban gba kalinli yiɤisi  tuhi pia ni anu (15,000).
# Tum STEM koodi pɔɤim zugu bohimbu fɔlinga din gba pahi Alpha Projecti la zugu suuna di daa niŋ, ka karimbanima ni kariŋzona zaŋ pa di zugu daa pili, kariŋzona ban kalinli yiɤisi kɔbsi-ayɔbu ni pihinu (650) n registi ni be di di anfaani shɛli din be di puuni.  
# Ghana puuni, kariŋzona ban kalinli gari kɔbsiyi (200) ka na chana ku saɤirimi deeri hankali pariga ŋɔ maa din jenidi ti kariŋzoŋ'bihi karimbu ni bohimbu ka di nyela Alpha Projecti ŋɔ tumtuumsani. 

## Satirili vihibu Shee