Ibrahim El-Salahi

**Ibrahim El-Salahi** nyɛla Sudan yiliyiinda, siyaasa nira ni diplomat ŋun daa dɔɣi silimin goli September dabaa anu, yuuni 1930. O nyɛla ŋun be Khartoum School la ni, ka o daa nyɛla ŋun yina ni African Modernism ni pan-Arabic Hurufiyya art movement, din yina ni Islamic calligraphy ni contemporary artworks laɣimbu. Yuuni 2013, Tate Modern gallery daa niŋ o tuuli retrospective exhibition zaŋti contemporary artist yino Africa, ka El-Salahi tuma daa nyɛ "Sudanese visual vocabulary din yɛn yina, din daa yina ni o maŋmaŋ pɔhim zuɣu ni Islamic, African, Arab ni Western artistic traditions laɣimbu".
O pilli
Ibrahim El-Salahi nyɛla bɛ ni dɔɣi so silimiin goli September dabaa anu, yuuni 1930, El-Abbasyia ni, Omdurman tiŋkpaŋ yili ni, Sudan, ka o daŋ nyɛ Musulin nima. Bɛ buɣisi o mi ni ŋun nyɛ ŋun yina n ti pahi Africa nima ban mali kpaŋmaŋ pam n niŋdi tuma ŋɔ ni zuŋɔ. O ba daa nyɛla ŋun su Qur'anic karim zɔŋ, Ibrahim El-Salahi daa bo baŋsim bɔbu niŋ karimbu, sabbu ni Arabic calligraphy malibu, ka di daa lee nyɛ din mali anfaani pam o ni mali shɛli maani o tuma ni. O lahi nyɛla ŋun mali yaɣiri ni Sudanese bilichini din nyɛ gbaŋ ŋmari so ŋun yuli booni Amin Mekki Medani.

O Shikuru Baŋsim
Yuuni 1949 zaŋ chaŋ 1950, o daa bɔhim Fine Art la Gordon Memorial College shikuru din yuli booni School of Design, ka di daa ti lee University of Khartoum. O daa ti lahi chaŋ Slade School of Fine Art din be London yuuni 1954 zaŋ chaŋ 1957 ni scholarship sɔŋsim. O ni daa be lala shikuru ŋɔ ni, El-Salahi daa nyɛla ŋun niŋ European shikuru baŋsim, aʒia nima ban niŋdi tuma pam ni, ka daa lahi nyɛ ŋun niŋdi baŋsim bɔbu niŋdi tuma din yina nima sani ka daa lee mali anfaani pam o ni mali shɛli maani o tuma ŋɔ ni .

O Tuma Tumbu
O ni daa be London, o daa nyɛla ŋun mali baŋsim zaŋ kpa modernist painting ni, ka di daa sɔŋ o pam ka o daa lee mali zani n-gbaai yɛlibɔɣa ayi din nyɛ yɛlibɔɣa ni yɛlibɔɣa sunsuuni. Yuuni 1962, o daa nyɛla ŋun deei UNESCO scholarship n chaŋ America tiŋgbani ni, ka daa lahi chaŋ South America. Yuuni 1964 zaŋ chaŋ 1965, o daa chaŋ America din daa niŋ ka o nya Rockefeller Foundation sɔŋsim, ka daa lee nyɛ ŋun doli Sudanese nima nuu di ni daa niŋ ka bɛ kpuɣi tuuli World Festival of Black Arts din daa niŋ Dakar tiŋgbani ni, Senegal yuuni 1966 [6][7]. O daa lahi nyɛla ŋun be Sudanese nima puuni din daa niŋ ka bɛ kpuɣi tuuli Pan-African Cultural Festival din daa niŋ Algiers yuuni 1969. Din pahiri ayi ŋɔ daa nyɛla din mali anfaani pam modern African tuma niŋbu ni [8].

## Tuunkpɛma tumbu
Ibrahim El-Salahi ni daa naai o shikuru baŋsim, o daa labi Sudan. O daa pili tuma niŋbu ni o mali Arabic sabbu din mali jɛndi Islamic kaya ni taada ka di nyɛ din be o biɛhigu puuni. O daa mali niya ni o laɣim o zuliya ni o ni mali shɛli maani o tuma ŋɔ ni, ka daa pili o tuma maa niŋbu ni Arabic sabbu din gabi gabi. O ni daa niŋdi Arabic sabbu maa niŋ o tuma ni, di daa pili ŋmabu niŋdi binnyɛra, binnɛma ni bindira biɛhigu puuni, ka di daa ti o tuma maa maani gbunni. El-Salahi daa nyɛla ŋun mi o European tuma niŋbu mini Sudanese kaya ni taada laɣimbu sheei, ka di daa lee nyɛ African surrealism din niŋ bayana.
## O sarika kpɛbu

Yuuni 1975, bɛ daa gbaai El-Salahi n tahi Kober Prison din be Khartoum la ni taabu ni o tum o zuɣu n-ti gbaai yuuni dibaa ayobu ni dabsa anii ka di paai zungama. O daa nyɛla ŋun niŋ taabu ŋɔ ni ka bɛ gbaai ninvuɣ shɛba ban nyɛ baŋdiba mini Sudanese Communist Party niraba pam n-ti tahi prison. Prison ŋɔ ni, bɛ daa bi saɣi ti ni bɛ niŋdi sabbu bee n-niŋdi anfooni nima, ka di yi niŋ ka bɛ gbaai so ni sabbu bee lapansi, bɛ yɛn zaŋ o n-ti niŋ karimbu shee dabisili pinaanu.

El-Salahi daa nyɛla ŋun nya lapansi ka o daa naan yi tooi zaŋ pukparigu kobu din mali laɣingu sheei n-niŋdi anfooni nima. O daa tooi ŋmari pukparigu kobu maa n-ti tabili yaɣa pam ka lahi tooi zaŋ o dabsa pishi ni anu din yan ti o yuuni maa puuni n-niŋdi anfooni nima din yɛn ti leei n-niŋ talahi o tuma ni. O daa lahi tooi ŋmari anfooni nima m-mili li sɔɣibu sheei ka di paai o kpɛɣu ni.

El-Salahi daa yɛliya ni security director daa yɛli o ni di yi di pala Bona Malwal zuɣu, bɛ ku tooi bahi o, dama bɛ daa yɛn kɔŋ o nyɛvui.  O daa bahi o silimiin goli March dabaa anii dali yuuni 1976, ka daa bi nya anfooni shɛŋa o ni daa ŋmaai prison ŋɔ ni, ka o zaŋ li zaa m-bɔli sɔɣibu sheei.

### O Ni Bahi Taabu Naai

O ni bahi taabu naai, El-Salahi daa chaŋ ti ʒini Banat yaɣili din be Omdurman la ni saha bɛla. Yuuni ayi din gari o bahibu naai, o daa chaŋ ti ʒini Doha, Qatar, ka daa tumdi tuma ni hali ni yuuni ka ti naai ka o ʒini Oxford, United Kingdom ¹.
## O Tuma

Ibrahim El-Salahi tuma nyɛla din niŋ bayana ni o mali niya niŋ o tuma ni. O tuma ŋɔ yimi na o ni be Sudan la ni, ka o mali li wuhiri o ya tiŋgbani maa ni yɛlimaŋli ni o ni nyɛ shɛli.

### O Tuma Yaɣa

- Piligu Yaɣili (1950s-1970s): El-Salahi daa mali la bindira mini gbaliŋ din bɔŋɔ o tuma ni. O daa mali la laɣim din nyɛ zaɣa kpɛma, zaɣa ŋmahi ni din lahi pahi.
- Amaa Yaɣili (1980s-1990s): O daa mali la laɣim din nyɛ zaɣa ŋmahi, ka daa lahi mali bindira mini gbaliŋ din bɔŋɔ o tuma ni. O daa lahi mali la laɣim din nyɛ zaɣa kpɛma.

### O Tuma Ni Yɛlimaŋli Shɛŋa Din Be

- Sudani Aesthetics: El-Salahi tuma nyɛla din yina Sudan kaya ni taada ni. O mali la Sudan bindira mini gbaliŋ din bɔŋɔ o tuma ni.
- Islamic Calligraphy: O mali la Islamic calligraphy o tuma ni, ka lahi mali African motifs din yina o kaya ni taada ni.
- Hurufiyya Art Movement: El-Salahi nyɛla ŋun be Hurufiyya art movement ni, din nyɛ Arabic calligraphy modernist paintings.

### O Tuma Ni Naabu

El-Salahi tuma nyɛla din mali niya niŋ o ni nyɛ shɛli ni. O mali la bindira mini gbaliŋ din bɔŋɔ o tuma ni, ka lahi mali Islamic calligraphy mini African motifs. O tuma nyɛla din yina Sudan kaya ni taada ni, ka lahi mali niya niŋ o ni nyɛ shɛli ni. Hali ni zuŋɔ, El-Salahi nyɛla ŋun tumdi tuma ni ka mali niya niŋ o tuma ni. O daa nyɛla ŋun mali tree-like sculptures n-ti Regent's Park din be London, ka di daa nyɛ din yina o ya tiŋgbani ni. O daa lahi nyɛla ŋun mali anfooni nima din yina o suhu ni n-ti "Pain Relief Drawings" din daa niŋ New York yuuni 2022 la

Ibrahim El-Salahi nyɛla Sudan bilichina ŋun nyɛ tuma duɣu tum tumda mini siyaasa nira. Bɛ daa dɔɣi o la yuŋ 1930 Omdurman, Sudan. O nyɛla ŋun yina Sudan kaya ni taada ni, ka lahi mali niya niŋ o ni nyɛ shɛli ni, ka o tuma jɛndi Islamic, Africa, Arab mini Western kaya ni taada. El-Salahi nyɛla ŋun mali niya niŋ o tuma ni, ka lahi nyɛ din yina o ya tiŋgbani ni. O mali la bindira mini gbaliŋ din bɔŋɔ o tuma ni, ka lahi mali Islamic calligraphy mini African motifs. O tuma nyɛla din yina Sudan kaya ni taada ni, ka lahi mali niya niŋ o ni nyɛ shɛli ni.

### O Tuma Shɛŋa
- The Tree series: O tuma ŋɔ nyɛla din jɛndi English buɣa ni, ka lahi nyɛ din yina Sudan kaya ni taada ni. Di nyɛla din mali niya niŋ o ni nyɛ shɛli ni, ka lahi nyɛ din yina o ya tiŋgbani ni.
- Prison Notebook: O tuma ŋɔ nyɛla din nyɛ o ni daa niŋdi shɛli o ni daa be prison ni. Di nyɛla din yina o ni daa niŋdi shɛli o ni daa be prison ni, ka lahi nyɛ din mali niya niŋ o ni nyɛ shɛli ni ¹ ².

### O Pini Deeri
El-Salahi nyɛla ŋun deei pini pam o tuma ni, ka mani Prince Claus Award yuuni 2001. O nyɛla ŋun mali niya niŋ o tuma ni, ka lahi nyɛ din yina o ya tiŋgbani ni.

O Tuma Ni Naabu

El-Salahi tuma nyɛla din mali niya niŋ o ni nyɛ shɛli ni, ka lahi nyɛ din yina Sudan kaya ni taada ni. O nyɛla ŋun mali niya niŋ o tuma ni, ka lahi nyɛ din yina o ya tiŋgbani ni. O tuma nyɛla din yina Africa kaya ni taada ni, ka lahi mali niya niŋ o ni nyɛ shɛli ni ³.Ibrahim El-Salahi nyɛla Sudan bilichina ŋun nyɛ tuma duɣu tum tumda mini siyaasa nira. Bɛ daa dɔɣi o la yuŋ 1930 Omdurman, Sudan. O nyɛla ŋun yina Sudan kaya ni taada ni, ka lahi mali niya niŋ o ni nyɛ shɛli ni, ka o tuma jɛndi Islamic, Africa, Arab mini Western kaya ni taada.

O Tuma Ni Yɛlimaŋli

El-Salahi nyɛla ŋun mali niya niŋ o tuma ni, ka lahi nyɛ din yina o ya tiŋgbani ni. O mali la bindira mini gbaliŋ din bɔŋɔ o tuma ni, ka lahi mali Islamic calligraphy mini African motifs. O tuma nyɛla din yina Sudan kaya ni taada ni, ka lahi mali niya niŋ o ni nyɛ shɛli ni.

O Tuma Shɛŋa

- The Tree series: O tuma ŋɔ nyɛla din jɛndi English buɣa ni, ka lahi nyɛ din yina Sudan kaya ni taada ni. Di nyɛla din mali niya niŋ o ni nyɛ shɛli ni, ka lahi nyɛ din yina o ya tiŋgbani ni.
- Prison Notebook: O tuma ŋɔ nyɛla din nyɛ o ni daa niŋdi shɛli o ni daa be prison ni. Di nyɛla din yina o ni daa niŋdi shɛli o ni daa be prison ni, ka lahi nyɛ din mali niya niŋ o ni nyɛ shɛli ni ¹ ².

### O Pini Deeri
El-Salahi nyɛla ŋun deei pini pam o tuma ni, ka mani Prince Claus Award yuuni 2001. O nyɛla ŋun mali niya niŋ o tuma ni, ka lahi nyɛ din yina o ya tiŋgbani ni.

### O Tuma Ni Naabu
El-Salahi tuma nyɛla din mali niya niŋ o ni nyɛ shɛli ni, ka lahi nyɛ din yina Sudan kaya ni taada ni. O nyɛla ŋun mali niya niŋ o tuma ni, ka lahi nyɛ din yina o ya tiŋgbani ni. O tuma nyɛla din yina Africa kaya ni taada ni, ka lahi mali niya niŋ o ni nyɛ shɛli ni ³.

## O maŋmaŋa Biɛhigu
Ibrahim El-Salahi nyɛla ŋun mali niya niŋ o dini ni, ka be Islam dini ni. O nyɛla Khatmyia Sufi zuliya puuni yino. O puhiri la Alahiri dabsaayi yini ka, ka lahi puhiri pɔi ka o naan pili tuma niŋbu. El-Salahi nyɛla ŋun yɛli ni puhibu nyɛla din tahi niriba mini Naawuni sunsuuni na.

O ni daa be prison ni ka daa nyɛla bɛ ni daa gbaagi so, o daa nyɛla ŋun mali niya niŋ o tuma ni, ka daa lahi nyɛ din yina o ya tiŋgbani ni. O daa nyɛla ŋun mali bindira mini gbaliŋ din bɔŋɔ o tuma ni, ka lahi mali Islamic calligraphy mini African motifs ¹.

O tuma nyɛla din yina Sudan kaya ni taada ni, ka lahi mali niya niŋ o ni nyɛ shɛli ni. O nyɛla ŋun mali niya niŋ o tuma ni, ka lahi nyɛ din yina o ya tiŋgbani ni. O tuma nyɛla din yina Africa kaya ni taada ni, ka lahi mali niya niŋ o ni nyɛ shɛli ni.

## Kundivihira