Chɛmpaŋ Lana Suurili

**Chɛmpaŋ Lana Suurili** (Ghafir غَافِر)

Suurili ŋɔ maa wuhirila di ni niŋ talahi ni Muslimi yihi yεlimaŋli polo ni shεm, ka lahi wuhiri di ni bi tu kamaata ni Muslimi tuhi yεlimaŋli zuɣu shεm.

## Aaya nima
Aaya nima:

*1. Ha-Miim (H. M.). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni].
*2. Kundili ŋɔ (Alkur’aani) siɣisibu nyɛla din yi Naawuni So Ŋun nyɛ Nyεŋda, Baŋda sani na.
*3. Ŋuna n-nyɛŊun chεri taali paŋda, ni Tuubadeera. Azaabakpeeni lana, Yolsigulana, duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna, O sani n-nyɛ labbu shee.
*4. So bi ŋmεri namgbankpeeni Naawuni aayanim’ puuni naɣila ninvuɣu shεba ban niŋ chɛfuritali, dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Di chɛ ka bɛ (chɛfurinima) zo n-gili tiŋsi ni yɔhimma (domin bɛ bahigu yɛn ti nyɛla buɣum ni).
*5. Poi ni bana (Maka chɛfurinim’ maa), Annabi Nuhu niriba, ni laɣinsi ban kana bɛ nyaaŋa daa labsi bɛ tuumba ʒirinima, ka ali’umma kam na bɛ tumo nabɛri domin bɛ gbaagi o, ka niŋ namgbankpeeni ka di nyɛla ni ʒiri, domin bɛ zaŋ li n-kari yεlimaŋli, ka N (Mani Naawuni) gbaai ba, ka wula ndaa leei nyɛ N daazaaba?
*6. Yaha! Lala ka a Duuma (Naawuni) daazaaba niŋ talahi n-ti ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali maa kadama bɛ shiri nyɛla buɣum bihi.
*7. (Malaaika shɛba) ban ʒiri Ali’arshi, n-ti pahi ban gili li nyɛla ban niŋdi kasi nibɛ Duuma (Naawuni) paɣibu, ka tiri O yεlimaŋli, kabɛ lahi bɔri gaafara n-tiri ban ti Naawuni yεlimaŋli (ka yεra): “Yaa ti Duuma (Naawuni)! A zaŋla a nambɔzɔbo mini a baŋsim mpili binshɛɣu kam, dinzuɣu chεli paŋ ninvuɣu shεba ban niŋ tuuba ka doli a soli. Yaha! Gum ba ka chɛʒehiimi buɣum daazaaba.”
*8. “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Zaŋmi ba kpεhi ʒinahigu Daalizanda shεli a ni gbaai ba di daalikauli la puuni, ni ŋun vɛlgi o tuma bɛ banim’ mini bɛ paɣaba, n-ti pahi bɛ zuliyanim’ puuni. Achiika! A nyɛla Nyɛŋda, Yɛmgoliŋgalana.”
*9. “Yaha! Gum ba ka chɛ tuumbiεri tumbu, dama a ni gu ninvuɣu so ka chɛ tuumbiεri tumbu, tɔ! Dindali maa (Zaadali), Achiika! A shiri zo o nambɔɣu. Yaha! Dina n-nyɛ tarli din galsi.”
*10. Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa, bɛ (Malaaikanim’) yɛn ti boondi ba mi (ka yεri ba): “Achiika! Naawuni sujee ni yinima n-galsi gari yi maŋsi jelinsi saha shεli bɛ ni daa boondi ya ni yi ti ti Naawuni yεlimaŋli kayiniŋdi chɛfuritali la.”
*11. Ka bɛ (chεfurinim’) yεli: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! A ku ti yim yim buyi, ka neei ti yim yim buyi, ka ti saɣi ti ti taya ni nyɛ shεli. Di ni bɔŋɔ, soli beni ka ti ni tooi yi (buɣum ŋɔ ni)?
*12. (Ka bɛ yεli ba): “Di daliri nyɛla, bɛ daa yi boli Naawuni ko yuli, yi niŋdi la chεfuritali, amaa! Bɛ yi ti laɣim O mini shɛli jɛm, ka yi ti li yɛlimaŋli, dinzuɣu fukumsi bela Naawuni so Ŋun nam du ka galsi maa sani.
*13. Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun wuhiri ya O nam yɛlikpahinda, ka siɣisiri ya arzichi shεli (sakom) zuɣusaa na. Amaa! So bɛ zaŋdi li n-kpahinda naɣila ninvuɣu so ŋun niŋdi tuuba n-labri Naawuni sani.
*14. Dinzuɣu jεmmi ya Naawuni ka nyɛla ban simsiri O ni jɛma, hali di yi niŋ ka chεfurinim’ je.
*15. Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Ŋun kpiɣiri darzanima, Al-Arshilana, O siɣisirila wahayi n-tiri O ni bɔri so O daba puuni, domin O valsi (ninsalinima) n-zaŋ chaŋ laɣimbu dali (Zaadali).
*16. Dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti yi na polo ni, ka bɛ yεltɔɣa shεli ku tooi sɔɣi ka chɛ Naawuni, (ka Naawuni bɔhi bɔhigu): “Ka Ŋuni n-leei su nam zuŋɔ?” (Ka Naawuni maŋmaŋ’ saɣi): “Di nyɛla Naawuni dini, Ŋuna n-nyɛ Nagaŋ, Nyɛŋda.”
*17. Zuŋɔ ka bɛ yɔri nyεvuli kam samli ni di ni tum shɛli n-zali di maŋa. Zuŋɔ! Zualinsi kani. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun kariti saliya ni valiŋ.
*18.Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Valsim ba (chεfurinim’ maa) n-zaŋ chaŋ dabsi’ shεli din miri, saha shεli (ninsalnim’) suhiri ni yɛn ti be kukojila ni, ka nyɛla din pali ni suhusaɣiŋgu, zualindiriba ti ka zosima, bee suhudeelana so bɛ ni yɛn doli.
*19. O (Naawuni) mi nimbihi bilkɔŋsil, ni suhiri ni sɔɣiri shɛli.
*20. Yaha! Naawuni niŋdila fukumsi ni yεlimaŋli. Amaa! Bɛ (chεfurinim’) ni jεmdi binyεr’ shεŋa ka pa ni Ŋuna maa ku tooi niŋ shɛli fukumsi. Achiika! Naawuni nyɛla Wumda, Nyara.
*21. Di ni bɔŋɔ,bɛ (Maka chεfurinim’ maa) bi gola tiŋgbani yaaŋa zuɣu ka nya ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni bana maa bahigu ni daa nyɛ shεm? Bɛ daa nyɛla ban mali yaa ni bɔba tiŋgbani yaaŋa zuɣu n-gari ba, ka Naawuni gbaai ba domin bɛ tuumbiεri zuɣu. Bɛ mi daa ka ŋun yɛn taɣi ba ka chɛ Naawuni (daazaaba).
*22. Di daliri nyɛla bɛ tuumba daa kani ba na ni yεlimaŋli, ka bɛ niŋ gutulunsi, ka Naawuni gbaai ba. Achiika! O nyɛla Yaalana, Azaabakpeeni lana.
*23. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’Naawuni) daa tim Annabi Musa na ni Ti aayanima, n-ti pahi daliri shεli din kuli be polo ni.
*24. N-zaŋ chaŋ Fir’auna mini Haamaana, ni Kaaruuna sani, ka bɛ yεli: “O (Musa) nyɛla sihiralan, ʒirilana.”
*25. Saha shεli o (Annabi Musa) ni daa kaba na ni yεlimaŋli din yi Ti (Tinim’Naawuni) sani na, ka bɛ yεli: “Kum ya ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli m-pahi o zuɣu maa bidibsi, ka chɛ bɛ bipuɣinsi,” Amaa! Chεfurinim’ nabiεri pa shɛli m-pahila birginsim puuni ka di be.
*26. Ka F ir’auna yεli: “Chεli ya ma ka n-ku Musa, bee ka o boli o Duuma na. Achiika! Mani (Fir’auna) zɔrimi ni o ti taɣi yi daadiini, bee ka o ti chɛ ka saɣiŋgu yεm tiŋgbani yaaŋa zuɣu.”
*27. Ka Annabi Musa yεli: “Achiika! Mbɔri taɣibu ni n Duuma ni yi gba Duuma sani ka chɛŋun kam tibgi o maŋ’ ka bi ti yεlimaŋli ni Saliya karibu dali.
*28. Ka ninvuɣu so ŋun ti Naawuni yεlimaŋli kasɔɣiri o yεlimaŋtibo Fir’auna niriba puuni yεli: “Dinibɔŋɔ, yi yɛn kula ninvuɣu so ŋun yεli ni o Duuma n-nyɛ Naawuni? Ka di nyɛlao shiri kan ya mi na ni dalirinim’ din yi yi Duuma (Naawuni) sani na. Di yi niŋ ka o nyɛla ʒirilana, tɔ!O ʒiri maa taali bela o zuɣu. Amaa! O yi shiri nyɛla yεlimaŋli lana, o ni gbaari ya alikauli shεŋa maa (azaaba) pirgili ni paai ya. Achiika! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu so ŋun niŋdi barina, ŋun nyɛʒirilana.”
*29. (Ka doo maa yεli): “Yaa yinim’ n niriba! Zuŋɔ yinima n-su (Misira) nam, ka nyɛla ban nyεŋ (Israaila bihi) tiŋgbani ŋɔ ni, ka diyi ti niŋ ka Naawuni daazaaba ka ti na, ŋuni n-leei yɛn tooi sɔŋ ti? Ka Fir’auna yεli: “Mani bi wuhiri ya naɣila n-ni nya shɛli (ka di nyɛ vɛnyɛla n-tin ya), mani mi bi wuhiri ya shεli naɣila dolsigu soli.”
*30. Ka ninvuɣu so ŋun ti Naawuni yεlimaŋli (Fir’auna niriba puuni) maa yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Achiika! Mani zɔrila dabiɛm ni din din daa ti paai laɣinsi (ban pun gari) la tatabo ti paai ya.”
*31. Kamani Annabi Nuhu niriba biɛhigu ni daa nyɛ shɛm, ni Aadu mini Samudunima, n-ti pahi ninvuɣu shεba ban daa kana bɛ nyaaŋa. Yaha! Naawuni bi bɔri O daba zualinsi.
*32. “Yaha! Yaa yinim’ n niriba! Achiika! Mani zɔrila dabiɛm n-tiri ya ni taba boligu dabsili la (dabsi’ shεli buɣumbihini yɛn ti kuhiri bɔri sɔŋsim Alizanda bihi sani la).”
*33. Dabsi’ shεli yi (chεfurinim’) ni yɛn ti lԑbi biri, ka nyɛla ban guura, yi mi ti ka ŋun yɛn taɣi ya ka chɛ Naawuni daazaaba. Dinzuɣu Naawuni ni birgi so, tɔ!O ka ŋun yɛn dolsi o.
*34. Yaha! Achiika! Annabi Yisifu daa pun kan ya na ni dalirinim’ polo, ka yi kuli bi milgi ka be zilsigu puuni ni o ni daa kan ya na ni shɛli maa, hali ni saha shɛli o ni daa ti kpi ka yi yεli: “Naawuni ku lahi tim tuun’ so na o nyaaŋa.” Lala ka Naawuni birgiri ninvuɣu so ŋun saɣinda tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ŋun nyɛ zilsigulana.
*35. Ninvuɣu shεba ban ŋmεri namgbankpeeni Naawuni aayanim’ puuni, ka di pa ni daliri shεli n-kaba na. Di sujee nyɛla din galsi Naawuni mini ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli sani. Lala ka Naawuni ŋariti ninvuɣu so ŋun kam tibgi o maŋa, tipawumlilana suhi ni.
*36. Ka Fir’auna yεli: “Yaa nyini Haamaana! Miεm yilitamdili n-zali ma, achiika! N-nyɛla ŋun yɛn du m-paai sagbana dindoya ni.”
*37. “Sagbana dindoya ni domin n-ti nya Musa Duuma maa! Yaha! Achiika! Mani tεhi ya ni o nyɛla ʒirilana.” Tɔ! Lala ka bɛ daa dihi Fir’auna tuumbiεri nachinsi ti o. ka taɣi o ka chɛ sochibga. Yaha! Fir’auna nabiεri daa bi bahindi shɛli ni m- pahila ashaara puuni.
*38. Ka ninvuɣu so ŋun ti Naawuni yεlimaŋli (Fir’auna niriba puuni) maa yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Doli ya ma, ka n-wuhi ya dolsigu soli.”
*39. “Yaa yinim’ n niriba! Achiika! Dunia ŋɔ maa biεhigu nyɛla nyεɣisim biɛla, amaa! Chiyaama n-nyɛ kpaliŋkpaa yili.”
*40. Ŋun tum tuumbiεɣu zaɣiyini, bɛ ku yo o samli naɣila di ŋmali, ŋun mi tum tuunvεlli doo bee paɣa, ka lahi nyɛŋun ti Naawuni yεlimaŋli, tɔ! Bannim’ maa ni kpe Alizanda, ka bɛ yɛn ti yolsi ba di puuni ka di pala ni saliya karibu m-beni.
*41. “Yaha! Yaa yinim’ n niriba! Bo nleei chɛ ka m-boondi ya n-zaŋ chaŋ tilginsim shee (Alizanda), ka yi mi boondi ma n-zaŋ chaŋ buɣum ni?”
*42. “Yi boondi ma mi ni n-ti niŋ chεfuritali ni Naawuni, ka laɣim O mini shɛli jεm, ka di nyɛla binshɛɣu n-ni ka di baŋsim, ka m-mi boondi ya n-zaŋ chaŋ Nyɛŋda, Chεmpaŋlana sani.”
*43. “Di ka biεhim kadama achiika! Yi ni boondi ma ni n-ti jεm shɛli maa ku tooi saɣi ti m boligu Dunia ŋɔ,bɛ di ti yɛli ni Chiyaama. Yaha! Achiika! Ti labbu shee nyɛla Naawuni sani. Achiika! Ban saɣindi n-yɛn ti nyɛ buɣum bihi.”
*44. “Dinzuɣu ni baalim, yi ni ti teei n-ni yεri yashɛli ŋɔ maa, amaa! Mani zaŋ nyεllikam labsi Naawuni sani. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun nyari O daba.”
*45. Ka Naawuni gu o ka chɛ zaɣibe’ shɛli bɛ ni na di nabiεri, ka azaaba biεɣu niŋ talahi n-ti Fir’auna niriba.
*46. Dina n-nyɛ buɣum, ka bɛ yɛn ti zaŋdi li n-wuhiri ba (bɛ gbala ni) Asiba ni Zaawuni (ka Chiyaama na bi yiɣisi). Yaha! Dabsi’ shɛli Chiyaama ni yɛn ti yiɣisi, (bɛ ni tiyεli Malaaika nima): “Zaŋmi ya Fir’auna niriba kpɛhi azaaba kpeeni puuni.”
*47. Yaha! Teemi saha shεli bɛ ni yɛn ti ŋmεri namgbankpeeni buɣum puuni, ka bɛ tarimba yεli bɛ ninvuɣu asanzanima: “Achiika! Tinim’ daa nyɛla ninvuɣu shεba ban doli ya. Di ni bɔŋɔ, yi nyɛla ban yɛn tooi taɣi ti ka chɛ buɣum ŋɔ maa yεɣ’ shɛli?
*48. Ka asanzanim’ maa yεli: “Achiika! Ti zaasa bela di (buɣum maa) puuni. Achiika! Naawuni shiri ŋmaai fukumsi daba sunsuuni.”
*49. Ka ninvuɣu shɛba ban be buɣum puuni yεli (Malaaika shεba) ban guli ʒahannama buɣum maa: “Suhimi ya yi Duuma (Naawuni), ka O balgi ti azaaba maa dabsili zaɣiyini.”
*50. Ka bɛ (Malaaika nim’ maa) yεli: “Di ni bɔŋɔ, yi tuumba daa bi kan ya na ni dalirinim’ din be polo ni? Ka bɛ yεli: “Di paliya,” ka bɛ (Malaaikanim’ maa) yεli: “Tɔ! Yi gba suhimi ya.” Amaa! Chεfurinim’ suhigu ku tooi niŋ anfaani shεli naɣila ashaara puuni.
*51. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti Ti tuumba mini ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli Dunia bɛhigu ŋɔ maa puuni nasara (chεfurnim’ zuɣu), ni dabsi’ shεli shɛhiradiriba ni yɛn ti zani (Naawuni tooni).
*52. Dabsi’ shεli zualindiriba fabla ni ti ku niŋ ba anfaani, ka (Naawuni) narimbu lahi be bɛ zuɣu. Yaha! Bɛ mali yili shɛli din be.
*53. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti Annabi Musa dolsigu. Yaha! Ka Ti dihi Israaila bihi litaafi (Attaura) fali.
*54. Ka di nyɛ dolsigu mini teebu n-zaŋ ti haŋkayanima.
*55. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Niŋmi suɣulo, achiika! Naawuni daalikauli nyɛla yεlimaŋli. Yaha! Bom gaafara ni a taali, ka niŋ kasi ni a Duuma (Naawuni) paɣibu Zaawuni ni Asiba
*56. Achiika! Ninvuɣu shεba ban ŋmεri namgbankpeeni Naawuni aayanim’ puuni ka di pa ni daliri shεli n-kaba na, tɔ! Shɛlika bɛ suhiri ni m-pahila maŋ’ tibgibu, bɛ mi ku tooi nya li (bɛ ku tooi nya suhi ni bɔri shɛli maa). Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi): “Bom taɣibu ni Naawuni, achiika! O nyɛla Wumda, Nyara.
*57. Achiika! Sagbana mini tiŋgbani nambu n-nyɛ din bara n-gari ninsalinim’ nambu. Amaa! Ninsalinim’ pam bi mi.
*58. Yaha! Zom mini ninnee ku tooi niŋ yim. Lala n-nyɛ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunvεla mini tuumbiεri lana, biɛla ka yi (ninsalinim’) teeri Naawuni yɛla.
*59. Achiika! Saha (Chiyaama yiɣisibu) nyɛla din yɛn kana ka bεhim ka di ni, amaa! Ninsalinim’ pam bi tiri Naawuni yεlimaŋli.
*60. Ka yi Duuma (Naawuni) yεli: “Suhimi ya Ma, N-ni deei yi suhigu. Achiika! Ninvuɣu shεba ban tibgiri bɛ maŋ’ ka chɛ N (Mani Naawuni) jɛma, ni baalim! Bɛ ni ti kpe ʒahannama buɣumni, ka nyɛla ninvuɣu shɛba ban filiŋ.”
*61. Naawuni n-nyɛ Ŋun zaliya yuŋ domin yi nyɛ suhudoo di puuni, (ka zali ya) wuntaŋni ka di nyɛla din ne. Achiika! Naawuni nyɛla Pintira ninsalnim’ zuɣu, amaa! Ninsalinim’ pam bi paɣira.
*62. Ŋuna n-nyɛ Naawuni yi Duuma, Ŋun nam binshɛɣu kam, duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna, ka bo n-leei chɛ ka bɛ ŋmalgiri ya (ka chεri yɛlimaŋli)?
*63. Lala ka bɛŋmalgiri ninvuɣu shεba ban ŋmεri Naawuni aayanim’ namgbankpeeni maa.
*64. Naawuni n-nyɛŊun zali ya tiŋgbani ka di nyɛ biɛhigu shee n-zaŋ tin ya, ka sagbana nyɛ mee n-zaŋ tin ya, ka tin ya ŋmahimgbana, ka viεlgi yi ŋmahimgbana maa, ka largi ya bindirsuma. Lala n-nyɛ yi Duuma maa. Dinzuɣu, binnamda Duuma nam shiri tibgi ya.
*65. Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Nyɛvulilana Ŋun bi kpira, duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna. Dinzuɣu, suhimi ya O, ka nyɛla ban simsiri O ni jεma. Paɣibu balibu kam dihitabli ti Naawuni, binnamda Duuma.
*66. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! Bɛ mɔŋ ma ni n-di jεm binyεri shεŋa yinijεmdi ka pa ni Naawuni maa saha shεli dalirinim’ ni yi n Duuma (Naawuni) sani kama na. Yaha! Bɛ puhi ma ni n-zaŋ m maŋ’ zaasa ti binnamda Duuma.
*67. Ŋuna (Naawuni) n-nyɛŊun nam ya (Annabi Adam) ni taŋkpaɣu, ka naan nam ya ni maniyyi (dablim kom), din nyaaŋa, (ka O labgi yi nama) ka di nyɛʒitalli, din nyaaŋa ka O yihi ya na ka yi nyɛ bilεri, din nyaaŋa (ka O tin ya nyɛvuya) domin yi ti saɣi ninsalinima, din nyaaŋa (ka O lahi tin ya nyɛvuya) domin yi ti leei niŋkura. Yi puuni so mi beni ka bɛ deeri o nyɛvuli pɔi(kaona bisaɣi daadama). Yaha! (Ka O lahi tin ya nyɛvuya) domin yi ti paai saha shɛli O ni zali li (yi nyɛvuya naabu tariga), di yi pa shɛli, yi nyɛla ban yɛn niŋ haŋkali.
*68. Ŋuna n-nyɛŊun neera ka kura, dinzuɣuO yi ti yɛn zali O nam zaligu, achiika! O yεri li mi: “Leema,” ka di shiri leei.
*69. (Yaa nyini ŋun wumda): “Di nibɔŋɔ, a bi lihi n-zaŋ chaŋ ninvuɣu shεba ban ŋmεri Naawuni aayanim’ namgbankpeeni maa polo. Bozuɣu ka bɛ lebri ba (ka chεri yɛlimaŋli)?
*70. Ninvuɣu shεba ban labsi litaafi (Alkur’aani) ʒiri, n-ti pahi Ti (Tinim’ Naawuni) ni tim tuumba na shɛli zuɣu, tɔ! Ni baalim, bɛ ni ti baŋ.
*71. Saha shεli Bandi ni yɛn ti be niŋgoya ni, n-ti pahi zɔlsi (ankufunima), ka bɛ vɔri ba.
*72. Kotulum puuni, din nyaaŋa, ka bɛ vundi ba buɣum ni.
*73. Din nyaaŋa, kabiyεli ba: “Yapolo ka binyεri shεŋa yi ni daa jεmdi m-pahi Naawuni zuɣu la be?”
*74. Ka di pa ni Naawuni la, ka bɛ yεli: “Di bɔrgi ya ka chɛ ti. Chɛli gba! Tinim’ daa bi jεmdi shɛli.” Lala ka Naawuni birgiri chεfurinima.
*75. Di daliri nyɛla yi ni daa niŋdi suhupεlli (ni tuumbɛri tumbu) tiŋgbani yaaŋa zuɣuka pa ni yεlimaŋli la, ni yi ni daa chani gamdila zuɣu.
*76. Kpεm ya ʒahannama dindoya ni, ka nyɛla ban yɛn kpalim di puun, dinzuɣu, ninvuɣu shεba ban tibgi bɛ maŋ’ labbu shee shiri nyɛla din be.
*77. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Niŋmi suɣulo, Achiika! Naawuni daalikauli nyɛla yεlimaŋli. Dinzuɣu, Ti (Tinim’ Naawuni) yi di yɛn chɛ ka a nya Ti ni gbaari ba shɛli (azaaba) daalikauli maa (a nyɛvuli puuni), bee ka Ti deei a nyɛvuli deebu (ka a bi nya li), Ti sani ka bɛ ti kuli yɛn labsi ba na.
*78. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim tuumba na pɔi ni nyini, bɛ puuni shεba beni ka Ti ti a bɛ lahibali, ka bɛ puuni shεba mibenikaTibitiabɛ lahibali. Yaha! Di bi tu kamaata ni tuun so kana ni alaama shεli, naɣila ni Naawuni yεda. Dinzuɣu, Naawuni zaligu yi ti kana, ka bɛ niŋ fukumsi ni yεlimaŋli, nimaa ni ka barinanim’ yɛn ti niŋ ashaara.
*79. Naawuni n-nyɛ Ŋun zali ya biŋkobri domin yi bari bɛ puuni shɛŋa, ka ŋubri bɛ shεŋa.
*80. Yi (ninsalinim’) lahi mali anfaani binyɛra di (biŋkobri maa) ni, domin yi mali ba n-kuri bukaata shεŋa yi suhiri ni bɔra, ka bɛ lahi kpiɣiri ya bɛ mini ŋarim zuɣu.
*81. Yaha! O (Naawuni) wuhiri yala O nam yɛlikpahinda, ka Naawuni nam yɛlikpahinda maa puuni dini ka yi leei zaɣisira?
*82. Di ni bɔŋɔ,bɛ (Maka chεfurinim’ maa) bi gola tiŋgbani yaaŋa zuɣu ka nya ban daa kana poi ni bana maa bahigu ni daa nyɛ shεm, bɛ daa nyɛla ninvuɣu shεba ban zooi gari ba (Maka chεfurnima), ka daa lahi mali yaa ni boba tiŋgbani yaaŋa zuɣu n-gari ba, ka bɛ ni daa tum tuun’ shɛŋa daa ti bi niŋ ba anfaani.
*83. Saha shεli bɛ tuumba ni daa kaba na ni dalirinima, ka bɛ niŋ suhupiεlli (ka bɛ nini tiɣi) baŋsim shɛli din be bɛ sani, ka bɛ ni daa maandi shɛli ansarsi maa daa niŋ talahi n-ti ba.
*84. Saha shεli bɛ (chεfurinim’) ni daa ti nya Ti (Tinim’ Naawuni) daazaaba, ka bɛ yεli: “Ti ti Naawuni yεlimaŋli, O nyɛla O ko. Dinzuɣu, ti zaɣisi binyεr’ shεŋa ti ni daa laɣim O mini li n-jεmdi maa.
*85. Dinzuɣu, bɛ yɛlimaŋtibo daa bi niŋ ba anfaani saha shεli bɛ ni daa ti nya Ti (Tinim’ Naawuni) daazaaba, dina n-nyɛ so’ shɛli Naawuni ni zaŋ gbaai O daba ban pun gari maa. Yaha! Nimaa ni, ka chεfurnim’ daa kɔhilu (ka bε niŋ ashaara).

## Kundivihira