Jackie Mason

Digrifwr stand-yp o'r Unol Daleithiau oedd **Jackie Mason** (9 Mehefin 1928 – 24 Gorffennaf 2021).

## Bywyd cynnar 
Ganed Yacov Moshe Maza yn Sheboygan, Wisconsin, ar 9 Mehefin 1928, yn fab i linach hir o rabïaid Uniongred. Mewnfudwyr Iddewig tlawd o Felarws oedd ei rieni, y Rabi Eli Maza a'i wraig Bella Maza, Gitlin gynt. Symudodd y teulu i'r Lower East Side ym Manhattan, Efrog Newydd, pan oedd Yacov yn 5 oed. Derbyniodd radd baglor o Goleg y Ddinas, Efrog Newydd, cyn cychwyn ar ei astudiaethau rabinaidd yn yeshiva Mesivtha Tifereth Jerusalem ym Manhattan. Cafodd ei ordeinio a gwasanaethodd yn rabi yn Weldon, Gogledd Carolina, a Latrobe, Pennsylvania. Roedd yn anhapus wrth ei waith, ond nid oedd yn fodlon siomi ei dad.

## Anterth y Borscht Belt 
Cafodd flas ar y llwyfan drwy fwrw'r haf yn ysgrifennu ymsonau digri a'u perfformio i gynulleidfaoedd y *Borscht Belt*, y cyrchfannau gwyliau i Americanwyr Iddewig ym Mynyddoedd Catskill, yng nghefn gwlad talaith Efrog Newydd. Yn sgil marwolaeth Eli Maza ym 1959, teimlodd ei fab ei fod yn rhydd i ganlyn galwedigaeth ym myd adloniant, ac ymddiswyddodd Yacov Maza o'r synagog, i fod yn ddigrifwr, gan gymryd yr enw Jackie Mason.

Ar 18 Hydref 1964, pan oedd Mason yn ddigrifwr gwadd ar *The Ed Sullivan Show* ar sianel CBS, torrwyd ar draws y rhaglen gan ddarllediad byw o araith gan yr Arlywydd Lyndon B. Johnson.  Gwnaeth y cyflwynydd, Ed Sullivan, arwydd gyda'i fys at Mason i nodi y bydd toriad yn y rhaglen; wrth i'r sioe ddychwelyd yn fyw, gwnaeth Mason ystum gyda'i fys blaen i ddynwared Sullivan. Cafodd yr ystum ei gamgymryd am y bys canol a'i ystyried yn anweddus gan Sullivan. Addawodd Sullivan y byddai'n rhoi terfyn ar yrfa Mason ym myd adloniant, a na châi ei wahodd yn ôl i'r sioe eto. Fodd bynnag, bu cyhoeddusrwydd yr helynt yn hwb i enwogrwydd Mason ar y pryd, a fe lwyddodd i erlyn Sullivan mewn achos enllib. Byddai Mason yn wyneb gyfarwydd ar sawl sioe sgwrs arall yn y 1960au, gan gynnwys *The Joey Bishop Show* a *The Merv Griffin Show*. Perfformiodd sawl sioe un dyn arall, gan gynnwys *Brand New* (1990–91), *Politically Incorrect* (1994–95), *Love Thy Neighbor* (1996–97), *Much Ado About Everything* (1999–2000), *Prune Danish* (2002), *Freshly Squeezed* (2005), a *The Ultimate Jew* (2008).

## Ffilm a theledu 
Ymddangosodd Mason mewn sawl ffilm gomedi, gan gynnwys *The Stoolie* (1972), *The Jerk* (1979), *History of the World: Part 1* (1981), *Caddyshack II* (1988), a ''The Hitchhiker's Guide to the Galaxy* (2005). Yn 1990, daeth yn gyfarwydd i wylwyr teledu yng Ngwledydd Prydain drwy *An Audience with Jackie Mason* ar Channel 4. Enillodd Wobr Emmy am leisio Hyman Krustofski, tad y cymeriad Krusty the Clown, yn *The Simpsons'', ac ymddangosodd mewn pum pennod arall o'r rhaglen honno.

## Diwedd ei oes 
Cyflwynodd sioe sgwrs ei hun, *The Jackie Mason Show*, ar sianel CN&nbsp;8 o 2005 i 2011, a rhaglen radio a ddarlledwyd ar draws yr Unol Daleithiau. Gyda'i gyfaill Raoul Felder, cyd-ysgrifennodd golofn ar-lein, a gyhoeddwyd hefyd yn *The Washington Times*. Ysgrifennodd Mason a Felder y llyfr *Schmucks* yn 2007.

Bu farw Jackie Mason yn ei gwsg yn Ysbyty Mount Sinai, Manhattan, yn 93 oed.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1928
Categori:Marwolaethau 2021
Categori:Actorion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyflwynwyr radio o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyflwynwyr teledu o'r Unol Daleithiau
Categori:Digrifwyr Iddewig o'r Unol Daleithiau
Categori:Hunangofianwyr Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Llenorion yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl a aned yn Wisconsin
Categori:Pobl o Manhattan
Categori:Pobl fu farw ym Manhattan
Categori:Rabïaid