Darlith Flynyddol Llyfrgell Penygroes

Sefydlwyd **Darlith Flynyddol Llyfrgell Penygroes** gyda'r amcan o draddodi a chyhoeddi atgofion am ardal Dyffryn Nantlle, Gwynedd ac agweddau ar hanes y fro honno. Cafodd y gyfres o ddarlithoedd cyhoeddus blynyddol hyn ei sefydlu ym mis Mai 1967 gan bwyllgor lleol Llyfrgell Sir Gaernarfon mewn cyfarfod yn llyfrgell Penygroes. Y nod oedd "cael un gŵr enwog i roi darlith yn flynyddol ar ei hen ardal, sef Dyffryn Nantlle, a chyhoeddi'r ddarlith honno". Traddodwyd y ddarlith gyntaf, sef  "*Yn Nhal-y-sarn ers talwm ...*" gan Gwilym R. Jones, yn haf 1968.

Cyhoeddwyd y darlithoedd cynnar gan Gyngor Sir Gaernarfon. Erbyn hyn cyhoeddir y darlithoedd gan Adran Addysg a Diwylliant Cyngor Gwynedd.

## Rhestr o'r darlithoedd
:''Mae'r rhestr hon yn anghyflawn: mae croeso i chi ychwanegu ati.*

* 1968 - Gwilym R. Jones, *"Yn Nhal-y-sarn ers talwm ..."*
* 1969 - R. Alun Roberts, *Y Tyddynnwr a’r Chwarelwr yn Nyffryn Nantlle*
* 1970 - Kate Roberts, *Dau Lenor o Ochr Moeltryfan*
* 1970/71 - John Gwilym Jones, *Capel ac Ysgol*
* 1971/72 - Syr Thomas Parry, *Tŷ a Thyddyn*
* 1972/73 - Mathonwy Hughes, *Bywyd yr Ucheldir*
* 1973/74 - Hywel D. Roberts, *Prifardd y Dyffryn: R. Williams Parry*
* 1974/75 - Gruffudd Parry, *Blwyddyn Bentre*
* 1975/76 - Alwyn Thomas, *Tyfu mewn Cymdeithas*
* 1976/77 - Idwal Jones, *Codi Mhac o'r Dyffryn*
* 1977/78 - Ffowc Williams, *Yr Ochr Draw*
* 1978 - Huw Davies, *Fy Hen Fro* 
* 1979 - R. Owen Jones, *Tyred Drosodd*
* 1979/80 - Gwynfryn Richards, *A Fynn Esgyn, Mynn Ysgol: Datblygiad Addysg yn Nyffryn Nantlle*
* 1980/81 - Katie Olwen Pritchard, *Y Glas a'r Coch*
* 1981/82 - Althea Williams, *Codi Allorau: Datblygiad Crefydd yn Nyffryn Nantlle*
* 1983 - William Jones (Wil Tyddyn), *O Benygroes i Ben Draw'r Byd *
* 1983/84 - R. Gordon Williams, *Atgofion Plentyndod*
* 1984 - Brinley Ross Williams, *Addysg a Chelfyddyd: A Oes Cyfiawnder?*
* 1986 - Hugh Hughes, *Atgofion*
* 1986 - Melfyn R. Williams, *Y Teithwyr Talog*
* 1987 - Dafydd Glyn Jones, *Y Bedwaredd Gainc*
* 1990 - Cledwyn Jones, *"O na byddai’n haf o hyd: Hanes Cerddoriaeth yn Nyffryn Nantlle"*
* 1991 - John Roberts, *Ernes*
* 1992 - Elfed Roberts, *Hafan, Bwlch a Dyffryn*
* 1994 - Meirion Parry, *Dwyn Mae Cof*
* 1995 - Dewi Jones, *Datblygiad Cynnar Botaneg yn Eryri*
* 1997 - Dewi Tomos, *Atgof Atgof Gynt*
* 1998 - Bleddyn Owen Huws, *Delfryd Dysg Cymeriad: Canmlwyddiant Ysgol Dyffryn Nantlle, 1898-1998*
* 2001 - Elan Closs Stephens, *Y Moderneiddwyr: Cipolwg ar Ddau Ddramodydd 1966-1991*
* 2002 - Huw Geraint Williams, *Tros fy Ysgwydd*
* 2003 - Elfyn Thomas, *Bysys Bach y Wlad a'r Byd*
* 2004 - Haydn E. Edwards, *Cemeg yw Bywyd*
* 2005 - Karen Owen, *O Ben'groes i Beersheba*
* 2006 - Bet Davies, *Pobl Ddŵad Dyffryn Nantlle*
* 2007 - Dewi R. Jones, *Hiraeth Doeth*
* 2008 - Gwynfor Pierce Jones, *Chwarelyddiaeth Dyffryn Nantlle*
* 2009 - Menna Baines, *Fi, Kate a'r Gwyddoniadur: Merched o A i Z*
* 2010 - Mary Hughes, *Gobaith a Gorthrwm: Golwg ar Addysg Elfennol a Chynradd Dalgylch Penygroes*
* 2012 - Ann Beynon, *Atgofion Plentyndod 2*
* 2014 - Angharad Tomos, *Tua'r Dyfodol*
* 2018 - Gareth Haulfryn Williams, *Sŵn y Trên sy'n Taranu: Effaith y Rheilffordd ar Ddyffryn Nantlle*
* 2022 - Len Jones
* 2023 - Grug Muse
* 2024 - John Dilwyn Williams, *Does ond un llyn ym Maladeulyn mwy: Cynllun Sychu Dyffryn Nantlle 1893''

## Gweler hefyd
* Rhestr atgofion a hunagofiannau Cymraeg
* Rhestr llyfrau hanes, hanes lleol, aeferion gwlad a llên gwerin Cymraeg

## Cyfeiriadau
Categori:Diwylliant Cymraeg
Categori:Dyffryn Nantlle
Categori:Llyfrau am hanes Gwynedd
Categori:Llyfrau Cymreig yr 20fed ganrif
Categori:Llyfrau Cymreig yr 21ain ganrif
Categori:Llyfrau hanes Cymraeg
Categori:Sefydliadau 1967