Caryl Parry Jones

Cantores, cyfansoddwraig, digrifwr, awdures a darlledwraig o Gymraes yw **Caryl Parry Jones** (ganwyd 16 Ebrill 1958). Cychwynodd fel cantores a chyfansoddwr caneuon yn yr 1970au. Daeth yn adnabyddus yn yr 1980au fel cyflwynydd teledu, digrifwr a dynwaredwr.

Ganed Caryl Parry Jones yn ferch i Rhys Jones, cerddor ac athro, a'i wraig Gwen, fe'i magwyd yn Ffynnongroyw, rhwng Treffynnon a'r Rhyl, lle mynychodd Ysgol Mornant cyn symud ymlaen i Ysgol Glan Clwyd, Llanelwy. Astudiodd y Gymraeg a Chymdeithaseg ym Mhrifysgol Cymru, Bangor.

Mae'n briod â Myfyr Isaac, ac mae ganddynt bump o blant - Miriam, Greta, Elan a Moc (mae Gideon yn llys fab iddi).

## Gyrfa 
### Cerddoriaeth 
Yn ystod ei hamser yn yr ysgol uwchradd ffurfiodd y grwp Sidan gyda Sioned Mair, gan ryddhau un record hir, Teulu Yncl Sam, ynghyd â dwy record fer.

Ymunodd â'r band Gymraeg, Injaroc, tra yn y brifysgol, ond chwalodd y grŵp wedi naw mis, ar ôl rhyddhau un record hir o'r enw Halen y Ddaear. Un o ganeuon Caryl ar y record hon oedd Calon, cân a recordiwyd yn ddiweddarach gan grwp Diffiniad fel trac disgo yn ystod y 1990au.

Ar ôl gadael y coleg, symudodd i Gaerdydd lle y bu'n cyflwyno'r rhaglen blant *Bilidowcar* a'r Ffalabalam a'r gyfres bop, *Sêr 2*. Yno, ffurfiodd y grŵp Bando gyda Rhys Ifans, Gareth Thomas, Huw Owen, Martin Sage a Steve Sardar, a hithau yn brif leisydd. Rhyddhawyd sengl 'Space Invaders/ Wstibe' (1980) a dwy record hir, Hwyl ar y Mastiau (1980) a Shampŵ (1982), record sy'n cynnwys un o ganeuon mwyaf adnabyddus Caryl, sef Chwarae'n Troi'n Chwerw. Myfyr Isaac oedd cynhyrchydd y cyfan.

Wedi i Bando chwalu, parhaodd i berfformio gyda Myfyr Isaac o dan yr enw Caryl a'r Band. Ymddangosodd hefyd yn y ffilmiau *Gaucho* (1983) a *The Mimosa Boys* (1983). Mae hi hefyd yn chwarae'n fyw gyda'i band newydd, y Millionaires.

### Teledu 
Cafodd gyfres deledu ei hun, Caryl, ar S4C rhwng 1983 a 1987 a oedd yn gyfuniad o berfformiadau cerddorol a sgetsys comedi. Ymddangosodd yn y gyfres Dawn yn gwneud dynwarediadau ac yn chwarae rhannau gwahanol gymeriadau, yn arbennig Glenys, Lavinia a Delyth.  Yn ddiweddarach, seiliwyd dwy ffilm deledu ar y cymeriadau hyn, sef *Ibiza, Ibiza!* (1986) a '''Steddfod!, 'Steddfod!* (1989), gyda Caryl yn ymddangos efo Siw Hughes, Huw Chiswell ac Emyr Wyn. Yn 1985 fe gyd-ysgrifennodd y ffilm gerdd *Y Dyn 'Nath Ddwyn y Dolig* gyda Hywel Gwynfryn. Ar ddechrau y 1990au fe wnaeth hi chwarae rhan y fam yn y gyfres comedi deuluol *Hapus Dyrfa*.

Ymddangosodd Caryl ar y gyfres *Wawffactor'', y sioe dalent ar S4C, yn rhoi cyngor a hyfforddiant llais i'r cystadleuwyr.

Fe ddychwelodd i fyd comedi teledu yn 2013 gyda'r rhaglen *Caryl* ar S4C oedd yn cynnwys cymysgedd o sgetsus a cherddoriaeth, a ddilynwyd gan dau gyfres pellach o dan y teil ''Caryl a'r Lleill'' yn 2014 a 2015. Fe aeth un o gymeriadau'r rhaglen gomedi, "Anita" ymlaen i serennu mewn rhaglen ddrama arbennig *Anita* yn 2015 a fe ddilynwyd hyn gan gyfres o chwe pennod yn Mawrth 2016.

Roedd hefyd yn un o'r Jones's a dorrodd record y byd *Jones Jones Jones* am gasglu ynghyd y nifer fwyaf o bobl yn rhannu’r un cyfenw yng Nghanolfan Mileniwm Cymru yn 2006, gan fod yn un o 1,224 Jones a gymerodd rhan.

### Radio 
Rhwng 2010 a 2014 roedd yn cyflwyno sioe frecwast ar BBC Radio Cymru gyda Dafydd Du. Daeth y ddau nôl gyda'i gilydd i gyflwyno sioe gynnar ar Radio Cymru 2 yn Ionawr 2018.

Yn 2022, cyhoeddwyd byddai Jones yn cyflwyno'r "shifft hwyr" ar BBC Radio Cymru, wrth olynu Geraint Lloyd.

### Awdur 
Caryl oedd Bardd Plant Cymru 2007–2008, ac mae erbyn hyn wedi ysgrifennu sawl llyfr ar gyfer plant.

## Disgyddiaeth
## Llyfryddiaeth
* *Barti Smarti a Straeon a Cherddi Eraill*, Mai 2008 (Gwasg Gomer)
* *Siocled Poeth a Marshmalos*, Hydref 2009 (Gwasg Gomer)
* ''Cyfres Dewin: 3. Ffrindiau'r Goedwig*, Tachwedd 2011 (Gwasg Gomer)
* *Cyfres Dewin: 4. Ar Lan y Môr'', Tachwedd 2011 (Gwasg Gomer)

## Oriel 

Delwedd:Goreuon Caryl, album cover.jpg
Delwedd:Adre, album cover.jpg
Delwedd:Eiliad, album cover.jpg
Delwedd:Cyfres Dwy Genhedlaeth 4 Rhys Jones a Caryl Parry Jones (llyfr).jpg
Delwedd:Enfys (Siw Hughes) a Lavina (Caryl Parry Jones) a'i thad (Islwyn Morris) yn y ffilm 'Steddfod! 'Steddfod!.png
Delwedd:Eleri ac Anwen o'r ffilm Steddfod Steddfod.png
Delwedd:Siocled Poeth a Marshmalos (llyfr).jpg
Delwedd:Delyth a Bethan yn achub Rhisiart Steddfod Steddfod 1989.png
Delwedd:Glenys gyda Dan Puw a Bethan Bryn 1989 Steddfod Steddfod.png
Delwedd:Urdd Eisteddfod proclomation ceremony at Rhyl in 1974, opened by Shan Emlyn (1557813).jpg
Delwedd:Urdd Eisteddfod proclomation ceremony at Rhyl in 1974, opened by Shan Emlyn (1557810).jpg
Delwedd:Urdd Eisteddfod proclomation ceremony at Rhyl in 1974, opened by Shan Emlyn (1557814).jpg
Delwedd:Urdd Eisteddfod proclomation ceremony at Rhyl in 1974, opened by Shan Emlyn (1557811).jpg
Delwedd:Urdd Eisteddfod proclomation ceremony at Rhyl in 1974, opened by Shan Emlyn (1557809).jpg

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* 
* 

Categori:Genedigaethau 1958
Categori:Beirdd Cymraeg
Categori:Beirdd plant
Categori:Cantorion benywaidd o Gymru
Categori:Cyflwynwyr radio o Gymru
Categori:Llenorion benywaidd yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Llenorion benywaidd yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Pobl o Sir y Fflint
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Glan Clwyd