Llyfryddiaeth T. E. Lawrence

Dyma lyfryddiaeth o weithiau ysgrifenedig am y llenor a'r milwr **T. E. Lawrence** (1888–1935) sy'n adnabyddus fel Lawrence o Arabia oherwydd ei ran yn y Gwrthryfel Arabaidd.

## Bywgraffiadau 
### Awdurdodedig 
* Graves, R. *Lawrence and the Arabs* (Llundain, Jonathan Cape, 1927).
* Liddell Hart, B. H. *T. E. Lawrence: In Arabia and After* (Llundain, Jonathan Cape, 1935).
* Wilson, Jeremy. *Lawrence of Arabia: The Authorized Biography of T. E. Lawrence* (Llundain, William Heinemann, 1989).
:Penodwyd yr hanesydd Wilson yn fywgraffydd swyddogol T. E. Lawrence gan ei frawd ac ei ysgutor llenyddol, A. W. Lawrence. Gofynnwyd iddo dderbyn y dasg yn gyntaf ym 1971. Gwrthododd Wilson, gan ragweld y gwaith enfawr bydd rhaid i'w wneud i ymchwilio'r holl ddogfennau llywodraethol ar Lawrence a ddaeth yn gyhoeddus ym 1968. Yn y bôn ni ddaeth unrhyw fywgraffydd arall i fentro ac felly cytunodd Wilson yn hydref 1974. Yn ystod ei waith, casglodd lyfryddiaeth o'i holl ffynonellau a gyhoeddwyd dan y teitl *T. E. Lawrence: A Guide to Printed and Manuscript Materials*.

### Arall 
* Aldington, Richard. *Lawrence of Arabia* (Llundain, Collins, 1955).
:Llyfr beirniadol iawn yw bywgraffiad Richard Aldington oedd yn un o'r cyntaf i ymosod ar "fyth Lawrence". Aldington oedd y cyntaf i nodi'n gyhoeddus taw plentyn anghyfreithlon oedd Lawrence, a dywedodd hefyd ei fod yn gyfunrywiol.
* Asher, Michael. *Lawrence: The Uncrowned King of Arabia* (Llundain, Viking, 1998).
* James, Lawrence. *The Golden Warrior: The Life and Legend of Lawrence of Arabia* (Weidenfeld, 1990).
:Datgana adolygiad gan Edward Pearce yn y *London Review of Books* taw bywgraffiad synhwyrol a byr yw llyfr yr academydd Seisnig Lawrence James ar Lawrence, ac heb duedd na safbwynt arbennig iddo. Ysgrifennodd hefyd lyfr ar Allenby o'r enw *Imperial Warrior*.
* Knightley, P. a Simpson, C. *The Secret Lives of Lawrence of Arabia* (Llundain, Nelson, 1969).
* Korda, Michael. *Hero: The Life and Legend of Lawrence of Arabia* (Llundain, JR Books, 2010).
* Mack, John Edward. *A Prince of Our Disorder: The Life of T. E. Lawrence* (Boston, Little, Brown, 1976).
:Enillodd Mack Wobr Pulitzer (Bywgraffiad neu Hunangofiant) am ei lyfr ar Lawrence, a ysgrifennwyd o safbwynt seiciatrydd.
* MacLean, Alistair. *Lawrence of Arabia* (Random House, 1962).
:Bywgraffiad cryno a syml yw llyfr y nofelydd antur Alistair MacLean ar Lawrence.
* Robinson, E. *Lawrence the Rebel* (Llundain, Lincolns-Prager, 1946).
* Stewart, Desmond. *T. E. Lawrence* (Llundain, Hamish Hamilton, 1977).
:Cyhuddodd bywgraffydd awdurdodedig Lawrence, Jeremy Wilson, Stewart o gynnwys "theorïau di-werth ac anghredadwy" yn ei lyfr.

## Llyfrau am Lawrence yn y Gwrthryfel Arabaidd 
* Barr, James. ''Setting the Desert on Fire: T. E. Lawrence and Britain's Secret War in Arabia, 1916–18* (Llundain, Bloomsbury, 2006).
* Greaves, Adrian. *Lawrence of Arabia: Mirage of a Desert War* (Weidenfeld & Nicolson, 2007).
* Konrad, Morsey. *T.E. Lawrence und der arabische Aufstand 1916/18* (Osnabrück, Biblio Verlag, 1976).
:Llyfr Almaeneg a ysgrifennwyd yn gyntaf fel traethawd doethurol.

* Schneider, James J. *Guerrilla Leader: T. E. Lawrence and the Arab Revolt'' (Efrog Newydd, Bantam, 2011).
:Mae llyfr James J. Schneider, Athro Emeritws hanes milwrol yn Ysgol Astudiaethau Milwrol Pellach Byddin yr Unol Daleithiau, yn dadansoddi sut daeth Lawrence i fod yn arweinydd y Gwrthryfel Arabaidd trwy ddod i adnabod yr Arabiaid ac i fabwysiadu tactegau gerila. Yn ôl Schneider, roedd Lawrence yn dioddef o anhwylder straen wedi trawma (PTSD) wedi'r rhyfel, o ganlyniad i bwysau ei arweinyddiaeth. Mae Schneider yn anywbyddu trais honedig Lawrence gan Dyrciaid yn Deraa, sydd yn aml yn ganolbwynt i esboniadau seicolegol a seiciatrig o bersonoliaeth Lawrence. Yn lle, enwa Schneider gorchymyn Lawrence i ladd milwyr Tyrciaid yn ddial am gyflafanau ym mhentrefi Arabaidd yn drobwynt i'w gyflwr seicolegol.

## Llythyron 
* Garnett, D. (gol.) *The Letters of T. E. Lawrence* (Llundain, Jonathan Cape, 1938).
* Lawrence, A. W. *Letters to T. E. Lawrence* (Llundain, Jonathan Cape, 1962).

## Ffynonellau cynradd eraill 
Ffynonellau cynradd am Lawrence, hynny yw gweithiau gan bobl oedd yn ei adnabod.

### Llyfrau 
* Lawrence, A. W. (gol.) *T. E. Lawrence by His Friends* (Llundain, Jonathan Cape, 1937).
* Storrs, R. *Orientations* (Llundain, Nicholson & Watson, 1937).

## Hanesyddiaeth 
Gweithiau eilaidd sydd yn edrych ar Lawrence o safbwynt penodol.

* Meyers, J. (gol.) *T. E. Lawrence: Soldier, Writer, Legend* (Llundain, Macmillan, 1989).
* Mousa, Suleiman. *T. E. Lawrence: An Arab View* (Rhydychen, Gwasg Prifysgol Rhydychen, 1966).

## Llyfryddiaethau 
* Clements, Frank. ''T. E. Lawrence: a reader's guide'' (Newton Abbott, David & Charles, 1972).
* O'Brien, Philip M. *T. E. Lawrence: A Bibliography* (Winchester, St. Paul's, 1988).
* Wilson, Jeremy. *T. E. Lawrence: A Guide to Printed and Manuscript Materials* (Fordingbridge, Castle Hill Press, 1990).
:Cwblhawyd y cyfeirlyfr hwn gan Wilson wrth iddo weithio ar ei fywgraffiad awdurdodedig o Lawrence.

## Cyfeiriadau 
## Dolen allanol 
*  T. E. Lawrence: A Biographical Review – gweflog sy'n cynnwys adolygiadau o lyfrau am Lawrence

Lawrence, T. E.
Categori:T. E. Lawrence