Etholiad arlywyddol yr Unol Daleithiau, 2024

Cynhaliwyd etholiad ar ddydd Mawrth 5 Tachwedd 2024 i ethol Arlywydd ac Is-Arlywydd Unol Daleithiau America. Dewisodd pleidleiswyr ym mhob talaith ac Ardal Columbia etholwyr y Coleg Etholiadol, er mwyn ethol Arlywydd ac Is-Arlywydd am bedair blynedd.

## Ymgeiswyr
### Y Blaid Ddemocrataidd
Yn Ebrill 2023, cyhoeddodd yr Arlywydd presennol Joe Biden y byddai'n ceisio cael ei ailethol, gyda'r Is-Arlywydd Kamala Harris yn parhau i fod yn gydymaith iddo. Roedd pryderon ynghylch oedran Biden, gan mai ef yw’r person hynaf i gymryd swydd yr Arlywydd, yn 78 oed. Tra enillodd Biden yr enwebiad yn hawdd, roedd yn wynebu rhywfaint o wrthwynebiad gan rai a oedd yn anhapus gyda’i gefnogaeth i Israel yn Rhyfel Gaza.

Ar 21 Gorffennaf 2024, gadawodd Biden y ras, yn dilyn perfformiad gwael ganddo mewn dadl deledu'n erbyn Donald Trump ar 27 Mehefin. Cymeradwyodd ef Kamala Harris i fod yn olynydd iddo. Daeth Harris yn enwebai swyddogol y Democratiaid ar 5 Awst yn dilyn pleidlais gan aelodau'r blaid. Ar 6 Awst, dewisodd hi Tim Walz, Llywodraethwr o Minnesota, fel ei chyd-ymgeisydd ar gyfer yr is-arlywyddiaeth. 

### Y Blaid Weriniaethol
Cafodd Donald Trump, yr Arlywydd ar y pryd, ei drechu gan Joe Biden yn etholiad 2020. Ef yw'r pumed cyn-lywydd i geisio ail dymor nad yw'n dilyn ei dymor cyntaf. Os bydd yn ennill, ef fyddai'r ail arlywydd i ennill tymor nad yw'n olynol, ar ôl Grover Cleveland ym 1892. Cyhoeddodd Trump y byddai'n sefyll ar 15 Tachwedd 2022. Dywedodd na fyddai’r cyn Is-Arlywydd Mike Pence yn gyd-ymgeisydd iddo. Mewn achosion sifil, mae Trump wedi’i ganfod yn euog o gam-drin rhywiol a difenwi yn 2023, difenwi yn 2024, a thwyll ariannol yn 2024, gan ddod y cyn-arlywydd cyntaf i’w gael yn euog o drosedd. Cyhuddwyd Trump eto ym Mehefin am y modd yr ymdriniodd â dogfennau cyfrinachol a oedd yn cynnwys deunyddiau a oedd yn sensitif i ddiogelwch cenedlaethol. Dtatganodd ei fod yn ddieuog o bob cyhuddiad. Ar 13 Gorffennaf 2024, saethwyd Trump yn ei glust mewn ymgais i'w lofruddio wrth iddo siarad mewn rali awyr agored ger Butler, Pennsylvania. Dau ddiwrnod yn ddiweddarach, ar ddiwrnod cyntaf Confensiwn Cenedlaethol y Gweriniaethwyr, cyhoeddodd Trump ei fod wedi dewis JD Vance, y Seneddwr dros Ohio, fel ei gyd-ymgeisydd. Ar 18 Gorffennaf, derbyniodd Trump yr enwebiad gan y Confensiwn Cenedlaethol Gweriniaethol i sefyll yn yr arlywyddiaeth ar ran y Blaid Weriniaethol. Hwn oedd ei drydydd etholiad yn olynol.

### Ymgeiswyr pleidiau eraill ac ymgeiswyr annibynnol
#### Plaid Rhyddfrydwr
Dewiswyd Chase Oliver a Mike ter Maat gan y Blaid Ryddfrydol fel eu henwebeion arlywyddol ac is-arlywyddol ar 26 Mai 2024.

#### Y Blaid Werdd
Dewisiwyd Jill Stein yn ymgeisydd y Blaid Werdd yn 2012 ac yn 2016. Ar 16 Awst 2024, dewiswyd Stein a'r academydd Butch Ware fel ei chyd-ymgeisydd.

#### Cornel West (annibynnol)
Mae Cornel West yn actifydd sosialaidd ac yn sefyll fel ymgeisydd annibynnol. Ei gyd-ymgeisydd yw Melina Abdullah, arweinydd academaidd a dinesig o California.

### Ymgeiswyr a dynwyd yn ôl
* Robert F. Kennedy Jr., cyfreithiwr amgylcheddol ac ymgyrchydd yn erbyn brechu. Safodd fel ymgeisydd annibynnol a dewisodd Nicole Shanahan fel ei gyd-ymgeisydd. Daeth a'i ymgyrch i ben er mwyn cymeradwyo Donald Trump.

## Cyfeiriadau
Categori:Etholiadau yn yr Unol Daleithiau
Categori:Hanes gwleidyddol yr Unol Daleithiau