Tom Jones

Canwr o Gymru yw **Syr Thomas Jones Woodward** neu **Tom Jones** (ganwyd 7 Mehefin 1940). Cychwynodd ei yrfa yn y 1960au a cafodd ei rhif un cyntaf yn 1965 gyda'r gân "It's Not Unusual".

Mae e wedi ennill Gwobr Grammy, ac ymhlith ei ganeuon enwocaf, gellid crybwyll *The Green Green Grass of Home* a *Delilah*. Ymddangosodd hefyd yn y ffilm *Under Milk Wood* (ffilm Pip Broughton 2015).

Yn gynnar ei yrfa dywedodd fod ganddo lais tenor ond datblygodd i fod yn lais bariton grymus.

## Bywyd cynnar
Ganwyd Thomas John Woodward, yn 57 Kingsland Terrace, Trefforest, Pontypridd, Sir Forgannwg. Ei rieni oedd Thomas Woodward (bu farw 5 Hydref 1981), glöwr, a Freda Jones (bu farw 7 Chwefror 2003). Roedd tri o'i deulu o dras Seisnig: roedd ei dad-cu tadol, James Woodward, yn haliwr haearnwerthwr o Swydd Gaerloyw, ac roedd ei fam-gu dadol o Wiltshire. Roedd ei dad-cu mamol o Gymru, a ganwyd ei fam-gu famol ym Mhontypridd, i rieni o Wlad yr Haf a Wiltshire.

Mynychodd Jones Ysgol Fabanod Wood Road, Ysgol Gynradd Wood Road ac Ysgol Uwchradd Fodern Pontypridd Central. Dechreuodd ganu yn ifanc iawn: Roedd yn canu'n rheolaidd mewn digwyddiadau teuluol, priodasau ac yng nghôr yr ysgol. Nid oedd Jones yn hoffi ysgol na chwaraeon, ond magodd hyder drwy ei dalent i ganu. Yn 12 oed cafodd fod y diciâu arno. Blynyddoedd yn ddiweddarach dywedodd: "Treuliais i ddwy flynedd yn y gwely yn gwella. Dyna'r adeg waetha yn fy mywyd." Wrth wella nid oedd ganddo ddim i'w wneud heblaw gwrando ar gerddoriaeth a darlunio.

Datblygodd arddull canu Jones allan o synau cerddoriaeth soul Americanaidd. Roedd ei ddylanwadau cynnar yn cynnwys cantorion y felan ac R&B fel Little Richard, Solomon Burke, Jackie Wilson a Brook Benton, ynghyd â Elvis Presley, oedd yn eilun i Jones a daeth yn ffrindiau agos gydag e yn ddiweddarach.

Yn Mawrth 1957 priododd Jones ei gariad o'r ysgol uwchradd, Linda Trenchard, pan oedd y ddau yn 16 mlwydd oed a Linda yn disgwyl plentyn ganddo. Ganwyd ei mab Mark yn y mis yn dilyn y briodas. I gynnal ei deulu ifanc, cymerodd Jones swydd mewn ffatri fenig ac yn ddiweddarach mewn gwaith adeiladu.
 ar ei raglen teledu *This Is Tom Jones* yn 1969]]
## Bywyd personol
Roedd Jones yn briod gyda'i wraig Linda rhwng 1957 hyd ei marwolaeth yn 2016, er gwaetha bod yn anffyddlon yn ystod ei yrfa. Mae gan y cwpl un mab, Mark Woodward (1957). Ar anterth ei enwogrwydd, honnodd Jones ei fod wedi cael rhyw gyda fyny at 250 o grwpis y flwyddyn Unwaith arweiniodd ei fercheta at Linda i ymosod yn gorfforol arno. Ar ôl darllen am un garwriaeth yn y papur newydd, fe bwniodd a chiciodd Jones, ond ni ymladdodd 'e nôl. "I took it", dywedodd. a'r cyn Miss Byd Marjorie Wallace. Honnodd Cassandra Peterson, sy'n fwy adnabyddus fel Elvira, Mistress of the Dark, ei bod wedi colli ei gwyryfdod i Jones. 

Ganwyd bachgen o ganlyniad i un garwriaeth. Yn Hydref 1987, tra ar daith yn yr Unol Daleithiau, cafodd Jones berthynas byr gyda'r model Katherine Berkery, a ddarganfu wedyn ei bod yn feichiog. Ar ôl brwydr gyfreithiol oedd yn cynnwys profi DNA, dyfarnodd llys yn yr Unol Daleithiau yn 1989 mai Jones oedd tad y bachgen. Gwadodd Jones ganfyddiad y llys, hyd at 2008 pan gyfaddefodd y gwir. Nid yw wedi dangos diddordeb mewn cyfarfod ei fab, Jonathan Berkery.

Yn dilyn etholiad Harold Wilson o'r Blaid Lafur fel Prif Weinidog yn 1974, daeth Jones yn alltud treth. Fe'i gwerthodd i Nicolas Cage yn 1998 am $6.469 miliwn yn ôl adroddiadau. Yn 2009 ar ôl 35 mlynedd o fyw yn yr Unol Daleithiau, datgelodd Jones ei fod e a'i wraig yn bwriadu symud yn ôl i Wledydd Prydain. Dywedodd Jones "I've had a great time living in Los Angeles but after all these years, we think now is the time to move home". Ar sioe *The Chris Moyles Show* ar 27 Gorffennaf 2009, dywedodd ei fod dal i fyw yn Los Angeles a'i fod am aros yno am y tro, ond ei fod dal yn ymweld â gwledydd Prydain yn aml.

Yn Hydref 2014 cyhoeddwyd ei hunangofiant *Over the Top and Back: The Autobiography* gan Michael Joseph.

Bu farw y Fonesig Melinda Rose Woodward (Linda) ar 11 Ebrill 2016, wedi "brwydr fer" gyda chanser. Roedd Jones wedi canslo cyngherddau wythnos ynghynt oherwydd "salwch difrifol" yn y teulu.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Gwefan swyddogol

Categori:Cantorion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Cantorion yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Cantorion Saesneg o Gymru
Categori:Genedigaethau 1940
Categori:Pobl o Bontypridd
Categori:Pobl o Gymru o dras Seisnig
Categori:Swyddogion Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig
Categori:Enillwyr Gwobr Grammy