Rhea bach

{{Blwch tacson
| enw = {}*Pterocnemia pennata*

| delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{}}}
| status             = NT
| status_system      = iucn3.1
| statws = {{infobox
| label1 = Statws IUCN
| data1  = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{}}}

}}

| map_dosbarthiad = Pterocnemia pennata Distribution map.jpg
| maint_map_dosbarthiad =  280px
| neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y rhywogaeth

| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Aves
| ordo = Rheiformes
| familia = Rheidae

| genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{}}}
| species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{}}}
| enw_deuenwol = *{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{}}}*
| awdurdod_deuenwol =

}}

Mae rhea Darwin (*Rhea pennata*), a elwir hefyd yn rhea bach, yn aderyn mawr na all hedfan, y lleiaf o'r ddwy rywogaeth o rheaid. Fe'i ceir yn yr Altiplano a Phatagonia yn Ne America.
## Disgrifiad
Mae'r rhea bach yn 90 i 100 cm (35–39 mod.) o daldra. Mae ganddo ben a phig bach, a'r olaf yn mesur 6.2 i 9.2 cm (2.4 i 3.6 mod.), ond mae ganddo goesau hir a gwddf hir. Mae ganddo adenydd cymharol mwy na'i chwaer rhywogaethau (yr estrys a'u tebyg), sydd yn ei alluogi i redeg yn arbennig o dda. Gall gyrraedd cyflymderau o 60 km/h (37 mya), gan ei alluogi i ddianc rhag ysglyfaethwyr. Mae ei grafangau miniog ar fysedd ei draed yn arfau effeithiol.  Mae eu plu yn debyg i blu'r estrys - nid oes cwilsyn ganddynt. At ei gilydd mae'r plu yn frychni brown a gwyn, ac mae rhan uchaf eu tarsws wedi'i phluo. Mae'r tarsws yn 28 i 32 cm (11 i 13 modfedd) o hyd ac mae ganddo 18 o blatiau llorweddol tua'i ben blaenhttps://en.wikipedia.org/wiki/Darwin%27s_rhea.

## Etymoleg
Fe'i gelwir yn *ñandú petiso*, neu *ñandú del norte* yn yr Ariannin, lle mae'r mwyafrif yn byw. Enwau eraill yw *suri* a *choique*. *Choique* yw ei enw yn iaith y Mapuche (Mapudungun) Daw'r enw *ñandú* o enw'r rhea yn Guaraní, *ñandú guazu*, sy'n golygu copyn mawr, o bosibl mewn perthynas â'u harfer o agor a chau eu hadenydd wrth redeghttps://en.wikipedia.org/wiki/Darwin%27s_rhea.

Rhywogaeth o adar yw'r **Rhea bach** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: rheaod bach) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Pterocnemia pennata***; yr enw Saesneg arno yw *Lesser rhea*. Mae'n perthyn i deulu'r Rheidae (Lladin: *Rheidae*) sydd yn urdd y *Rheiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *P. pennata*, sef enw'r rhywogaeth.

## Ymddygiad
Mae'r rhea bach yn llysysydd yn bennaf, gydag anifeiliaid bach megis madfallod, chwilod a chricediaid yn cael eu bwyta ar brydiau. Mae'n bwyta ffrwythau y cacti a halwynlysiau o deulu'r *Chenopodiacae*) yn bennaf, yn ogystal â glaswelltydd. Maent yn tueddu i fod yn adar tawel, ac eithrio fel cywion pan fyddant yn chwibanu'n alarus, ac fel gwrywod sy'n chwilio am fenyw, byddant yn gwneud swn dwndwr dwfn diasbadhttps://en.wikipedia.org/wiki/Darwin%27s_rhea.

## Cynefin a dosbarthiad
Mae'r rhea bach yn byw mewn ardaloedd o brysgwydd agored yng nglaswelltiroedd Patagonia ac ar lwyfandir yr Andes (yr Altiplano), drwy wledydd yr Ariannin, Bolifia, Tsile, a Pheriwhttps://en.wikipedia.org/wiki/Darwin%27s_rhea.

## Hanes darganfod y Rhea Bach
Yn ystod ail antur HMS *Beagle*, gwnaeth y naturiaethwr ifanc Charles Darwin lawer o deithiau ar y tir, a thua mis Awst 1833 clywodd gan y gauchos yn ardal Río Negro yng Ngogledd Patagonia am fodolaeth rhea bach, "aderyn prin iawn a alwent yn *Avestruz Petise*". Parhaodd i chwilio'n ofer am yr aderyn hwn. Hwyliodd y Beagle i'r De, gan lanio yn Port Desire yn ne Patagonia ar 23 Rhagfyr. Ar y diwrnod canlynol, saethodd Darwin gwanaco, gan roi pryd Nadolig iddynt. Yn nyddiau cyntaf mis Ionawr, saethodd un o'i gyd-deithwyr, yr artist Conrad Martens, rhea. Yr oeddent wrthi yn ei fwyta cyn i Darwin sylweddoli mai dyma'r rhea bach y bu'n chwilio mor ddyfal amdano! Llwyddodd i achub y pen, y gwddf, y coesau, un adain, a llawer o'r plu mwyhttps://en.wikipedia.org/wiki/Darwin%27s_rhea. 

## Teulu
Mae'r rhea bach yn perthyn i deulu'r Rheidae (Lladin: *Rheidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Rheidae }
LIMIT 15
|sort=label
|columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd
|row_template=Zutabe formatoa/Familiak
|thumb=80
|links=local
}}

## Gweler hefyd
*Rhestr Goch yr IUCN

## Cyfeiriadau
Categori:Rhywogaethau bron dan fygythiad yn ôl Rhestr Goch yr IUCN
Categori:Rheidae