José de Alencar

Nofelydd, newyddiadurwr, a gwleidydd o Frasil oedd **José Martiniano de Alencar** (1 Mai 1829 – 12 Rhagfyr 1877) sydd yn nodedig am arloesi *Indianismo* yn llên Brasil. Ysgrifennodd hefyd ddramâu, ysgrifau, a barddoniaeth, ac mae ei weithiau llenyddol yn cyflwyno portread cyflawn o fywyd Brasil yng nghanol y 19g ac yn gyfraniad pwysig at hunaniaeth ddiwylliannol y wlad.

Ganed yn Fortaleza, prifddinas talaith Ceará, yng ngogledd-ddwyrain Ymerodraeth Brasil, i deulu a oedd yn weithgar yng ngwrthryfel Pernambuco (1817). Astudiodd y gyfraith yn São Paulo ac yn Recife cyn iddo ymsefydlu yn Rio de Janeiro i weithio i'r wasg. Yn 1856 cyhoeddodd ei ddwy gyfrol gyntaf, y nofel *Cinco Minutos* a'r casgliad o erthyglau *Cartas sobre "A Confederação dos Tamoios"* sydd yn ymdrin â'r gerdd honno gan Domingos José Gonçalves de Magalhães.

Dygwyd mudiad *Indianismo* gan ei nofel arloesol *O Guarani* (1857): dyma'r esiampl gyntaf yn llên America Ladin o bortread nodweddiadol Ramantaidd o fywyd brodorion yr Amerig, ac yn cynnwys yr enwau brodorol am blanhigion ac anifeiliaid a disgrifiadau sentimental o'u traddodiadau. Ymhelaethodd Alencar ar y thema honno mewn sawl nofel arall ac yn ei arwrgerdd *Os Filhos de Tupã*, a ysgrifennwyd yn 1863 ond nas cyhoeddid nes y 1910au. Ymhlith ei nofelau eraill mae *Senhora* (1875) ac *Encarnação* (1893), y ddwy wedi eu lleoli yn y ddinas; y nofelau gwledig *O Gaúcho* (1870) ac *O Sertanejo* (1875); a'r nofelau hanesyddol *As Minas de Prata* (1862/1865–1866), *Alfarrábios* (1873), ac *A Guerra dos Mascates* (1873–1874). Ym myd theatr Rio de Janeiro, ysgrifennodd un ddrama hanesyddol, *O Jesuíta* (1875), a sawl comedi a drama. Un o wrthwynebwyr yr Ymerawdwr Pedro II oedd Alencar, a fe'i trafodai yn feirniadol dan y ffugenw Erasmo, ar ffurf *Ao Imperador: Cartas Políticas de Erasmo* (1865) ac *Ao Emperador: Novas Cartas Políticas de Erasmo* (1866).

Teithiodd Alencar i Ewrop yn 1877 i geisio gwella'i afiechyd. Bu farw o dwbercwlosis yn Rio de Janeiro yn 48 oed. Cyhoeddwyd ei hunangofiant, *Como e Porque Sou Romancista* (1893), dwy flynedd ar hugain wedi ei farwolaeth.

## Llyfryddiaeth 
### Nofelau 
* *Cincos Minutos* (1856).
* *O Guarani* (1857).
* *A Viuvinha* (1860).
* *As Minas de Prata* (1862/1865–1866).
* *Iracema* (1865).
* *O Tronco do Ipê* (1871).
* *Til* (1872).
* *Alfarrábios: Crônicas dos Tempos Coloniais* (1873).
* *A Guerra dos Mascates* (1873–1874).
* *Ubirajara* (1874).
* *Senhora* (1875).
* *O Sertanejo* (1875).
* *O Gaúcho* (1870).
* *Encarnação* (1893).

### Barddoniaeth 
* *Os Filhos de Tupã* (1910–11).

### Dramâu 
* *O Demônio Familiar* (1857).
* *O Rio de Janeiro: Verso e Reverso* (1857).
* *As Asas de um Anjo* (1860).
* *Mãe* (1862).
* *O Jesuíta* (1875).

### Erthyglau 
* *Cartas sobre “A Confederação dos Tamoios”* (1856).
* *Ao Imperador: Cartas Políticas de Erasmo* (1865).
* *Ao Emperador: Novas Cartas Políticas de Erasmo* (1866).

### Hunangofiant 
* *Como e Porque Sou Romancista* (1893).

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1829
Categori:Marwolaethau 1877
Categori:Beirdd y 19eg ganrif o Frasil
Categori:Beirdd Portiwgaleg o Frasil
Categori:Cyfreithwyr o Frasil
Categori:Dramodwyr y 19eg ganrif o Frasil
Categori:Dramodwyr Portiwgaleg o Frasil
Categori:Gwleidyddion y 19eg ganrif o Frasil
Categori:Newyddiadurwyr y 19eg ganrif o Frasil
Categori:Nofelwyr y 19eg ganrif o Frasil
Categori:Nofelwyr Portiwgaleg o Frasil
Categori:Pobl o Ceará
Categori:Pobl fu farw yn Rio de Janeiro
Categori:Pobl fu farw o dwbercwlosis
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr y 19eg ganrif o Frasil
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Portiwgaleg o Frasil
Categori:Prosiect WiciLlên