Rhestr o Siroedd Delaware

bawd|300x300px|Siroedd Delaware
Dyma '''restr o'r 3 rhanbarth gweinyddol sy'n cael eu hadnabod wrth yr enw *County* yn Nhalaith Delaware yn yr Unol Daleithiau''', yn nhrefn yr wyddor:

## Rhestr
# Kent County
# New Castle County
# Sussex County

## Hanes
Rhennir talaith Delaware yn dair sir yn unig: New Castle, Kent, a Sussex, y nifer lleiaf mewn unrhyw dalaith yn yr Unol Daleithiau.  Mae tarddiad ffiniau'r siroedd yn mynd yn ôl i'w hen ardaloedd llys. Mae pwerau cyrff deddfwriaethol y siroedd wedi'u cyfyngu i faterion fel rheolau parthau (mae deddfau parthau yn yr Unol Daleithiau yn rheoleiddio'r defnydd o dir mewn bwrdeistref ar gyfer datblygu ). 

## Gwleidyddiaeth a'r llywodraeth 
Mae pob sir yn ethol corff deddfwriaethol a elwir yn siroedd New Castle a Sussex fel *Cyngor Sir*, ac yn Kent County fel y *Llys Ardoll (Levy Court)*. Mae'r siroedd yn gallu codi trethi a benthyg arian. Mae ganddynt hefyd cyfrifoldeb am waredu sbwriel, cyflenwadau dŵr, carthffosiaeth, parthau, datblygu a rheolau adeiladu.  

Mae'r rhan fwyaf o'r dyletswyddau sy'n cael eu trin ar lefel sir mewn taleithiau eraill - megis cynnal llysoedd a chyfraith a threfn wedi'u canoli yn Delaware, gan arwain at grynhoad sylweddol o bŵer yn llywodraeth daleithiol Delaware. Yn hanesyddol, rhannwyd y siroedd yn gantrefi, a ddefnyddiwyd fel ardaloedd adrodd treth a phleidleisio hyd y 1960au. Fodd bynnag, nid yw'r cantrefi yn cyflawni unrhyw rôl weinyddo bellach; eu hunig ddefnydd cyfreithiol swyddogol cyfredol yw i ddisgrifio lleoliad a pherchenogaeth eiddo.  

## Hanes 
Yn dilyn concwest Lloegr ym 1664, llywodraethwyd yr holl dir ar ochr orllewinol Afon Delaware a Bae Delaware fel rhan o Wladfa Efrog Newydd oedd yn cael ei weinyddu o dref New Castle. Yn ystod ail oresgyniad byr y Wladfa gan yr Iseldiroedd ym 1673, crëwyd ardaloedd llys ychwanegol o amgylch yr Upland, Pennsylvania a Whorekill.  Gelwid Whorekill yn Hoornkill weithiau, ond bellach mae'n cael ei adnabod fel Lewes.  Cafodd y llys yn New Castle rhan ganol y Wladfa. Daeth yr awdurdodaeth a adawyd i'r llys yn New Castle County. Parhaodd New Castle fel prif dref y sir hyd 1881 pan gafodd ei symud i Wilmington. Yn 1680, rhannwyd Ardal Whorekill yn Deale County a St Jones County.  Ar ôl y rhaniad hwn, daeth Lewes yn sedd sirol Deale, ac fe'i hailenwyd yn *Sussex County* Wedyn. Enwyd hen Ardal Upland ar ôl anheddiad New Sweden Upland, Pennsylvania, ac fe'i hailenwyd yn Chester County, Pennsylvania ym 1682.  Mae Chester County bellach wedi'i lleoli o fewn ffiniau presennol talaith Pennsylvania.  

Hawliodd yr Arglwydd Baltimore, Perchennog Maryland, y cyfan o'r hyn sy'n cael ei adnabod fel Talaith Delaware heddiw, a threfnodd ei rhannau gogleddol a dwyreiniol fel Durham County, Maryland. Fodd bynnag, dim ond ar bapur yr oedd y sir hon yn bodoli. Trefnwyd y rhannau deheuol a gorllewinol o'r hyn yw Sussex County heddiw fel rhannau o sawl sir ym Maryland gyfagos ac ni chawsant eu cydnabod fel rhan o Delaware hyd i Arolwg Mason-Dixon gael ei gynnal ym 1767.  Ym 1791, gydag ehangu Sussex County i'r de a'r gorllewin, symudwyd sedd y sir i Georgetown.  Mae sedd sirol St. Jones (a ailenwyd yn *Kent County* ym 1681 ) yn Dover.

## Cyfeiriadau

Delaware