Paolieg

Mae **Paolieg** (Ffrangeg: *Peillac*) yn gymuned yn department Mor-Bihan (Ffrangeg: *Morbihan*), Llydaw. Mae'n ffinio â  ac mae ganddi boblogaeth o tua .

Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol *kumunioù* (Llydaweg) a *communes* (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.

Mae Paolieg wedi'i leoli yn nwyrain y Mor-bihan, tua deg cilomedr i'r gogledd-orllewin o Redon. Mae’n cael ei ffinio'n naturiol i'r gogledd gan yr afon Oud, ac i'r de gan yr afon Arz. Fe'i croesir gan y ffordd fawr o Malastred i Redon.  I'r gorllewin, mae'n ffinio â chymuned Sant-Gravez ac i'r Dwyrain gan  Sant-Visant-an-Oud. Mae'r pentref yn ganolog ac mae'n gorwedd 11 cilomedr i'r gogledd o Alaer, Gazilieg, Roc'h-an-Argoed a 44 cilomedr i'r dwyrain o Gwened.

Mae ei uchder yn 65 metr uwchlaw’r môr ac mae ei harwyneb yn 2420 hectar, gyda thua thraean yn cael ei amaethu, a'r gweddill o dan ddolydd, pren ac ati. Mae'r tir yn gyffredinol ffrwythlon ac yn cynhyrchu gwenith y bwch, rhyg, gwenith, ceirch a chnau castan.

## Poblogaeth
Population - Municipality code56154

## Hanes 
Mae presenoldeb cromlechi a meini cerfiedig yn y gymuned yn brawf bod pobl wedi byw yn yr ardal am gyfnod maith. Mae’r cyfeiriadau cynharaf i enw’r plwyf i’w gweld mewn siarteri sy’n dyddio o’r 9g ac yn cael eu cadw yn Gartwlari Redon.

Roedd yr ardal yn cael ei reoli gan Iarll Paolieg o’r 9g ond nid oes cofnod o faint yr iarllaeth nac enwau a dilyniant yr arglwyddi. Yn ddiweddarach, trosglwyddwyd y parth i arglwyddi Rieux, a oedd yn ei gadw hyd at y Chwyldro Ffrengig.

Yn 1791, gwrthododd rheithor Paolieg, Monsieur Vaillant, tyngu’r llw sgismig, a oedd yn troi’r eglwys yn Ffrainc yn gorff sifil heb fod dan awdurdod y Pab. Gorfodwyd i’r rheithor ffoi’n alltud. Lladdwyd ei ficer, Monsieur Le Thiec, gan y Gweriniaethwyr. Cyhuddwyd gŵr o’r enw Monsieur Chedaleux o fradychu’r rheithor a'r ficer i’r awdurdodau ac fe gafodd ef ei lofruddio yn y dref ym mis Ionawr 1794.

Ym 1906 bu anghydfod arall yn y dref parthed y berthynas rhwng yr eglwys a’r wladwriaeth. O dan ddeddf a basiwyd ym 1905 gwahanwyd yr eglwys a’r wladwriaeth a chrëwyd comisiwn i ymchwilio i gyfoeth yr eglwysi. Roedd y comisiwn i fod i archwilio eglwys Paolieg ar 7 Mawrth 1906. Amgylchwyd yr eglwys gan blwyfolion i geisio rhwystro’r comisiynwyr rhag cael mynediad. Danfonwyd 200 o filwyr a 3 brigâd o’r gendarmerie i geisio gwasgaru’r dorf a chael mynediad i’r eglwys. Wedi cael mynediad i’r eglwys trwy rym gwnaeth y comisiynwyr adolygiad brysiog a thila cyn penderfynu ffoi am eu bywydau.

## Pobl o Paolieg
*François-Marie Trégaro (1824-1897), esgob Sees (Orne) a chaplan byddin yr India. Ganed yn Paolieg

*Marcel Callo (1921-1945), gweithredydd gyda *Jeunesse ouvrière chrétienne* (Gweithwyr Ieuenctid Cristnogol) a fu farw mewn gwersyll crynhoi yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Ym 1987 cafodd ei gwynfydoli gan y Pab Ioan Pawl II. Roedd ei deulu o Paolieg

*Bu Yann Sohier, athro a  gweithredwr dros yr iaith Llydewig, a thad yr hanesydd Mona Ozouf, yn byw yn Paolieg am sawl blwyddyn;

* Sefydlwyd y grŵp cerddoriaeth Llydewig *Plantec* yn Paolieg.

*Anne-Marie Boudaliez, aelod amlwg o’r Résistance. Ganed yn Paolieg ym 1920

Monseigneur François-Marie Trégaro.jpg|François-Marie Trégaro
Statue de Marcel Callo en l'église Saint Aubin de Rennes.JPG|Cofeb Marcel Callo yn Eglwys Saint Aubin, Roazhon
Stered Noz 2016 - Plantec 04.jpg|Plantec yn canu yn Fest Noz Lango de Morlaix 9 Ebrill 2016.

## Cysylltiadau rhyngwladol
Mae Paolieg wedi'i gefeillio â
*  Sanclêr, Cymru
*  Nás na Ríogh, Iwerddon
*  Lapus, Rwmania

## Galeri

Ancienne gendarmerie de Peillac 2.jpg|Hen swyddfa'r Heddlu
OPL Peillac - Pont sur l'Oust (entre Peillac et Les Fougerêts) 005.jpg|Y Bont rhwng Felgerieg-al-Lann a Paolieg
Le pont vue coté Peillac.jpg|Yr hen bont rhwng Felgerieg-al-Lann a Paolieg
Église de Peillac 06.jpg|Chapelle de la Congrégation
Peillac - ND de Liesse vue extérieure 1.jpg|Chapelle Notre-Dame de Liesse
La chapelle Saint-Julien.JPG|Chapelle Saint-Julien
OPL Peillac - Église Saint-Pierre de Peillac 002.jpg|Église Saint-Pierre
Cimetière les Fougerêts 08.jpg|Croes y fynwent
OPL Peillac - Fontaine Saint-Sabulin 002.jpg|Ffynnon Saint-Sabulin
Maubran, site du lavoir 03.jpg|Golchdy Mubran
Médiathèque Peillac 02.jpg|Llyfrgell aml gyfrwng
OPL Peillac - Mairie de Peillac 001.jpg|Neuadd y dref

## Gweler hefyd
*Cymunedau Mor-Bihan

## Cyfeiriadau
*INSEE

Categori:Bretagne
Categori:Cymunedau Mor-Bihan
Categori:Daearyddiaeth Llydaw