Unsiambraeth

Mae deddfwrfa neu system **unsiambraeth** yn golygu bod gwladwriaeth yn cynnwys un cynulliad deddfwriaethol yn unig (a elwir yn aml yn "siambr"), nid dwy neu fwy. 

Mae llawer o wledydd sydd â systemau unsiambr  yn wladwriaethau unedol bach, homogenaidd sy'n gweld tŷ uchaf neu siambr arall yn ddiangen. Mewn system dwysiambraeth ceir fel rheol dwy siambr a elwir yn generig, "y siambr isaf" a'r "siambr uchaf", ond ceir amrywiaethau lleol megis y Tŷ'r Cyffredin a Tŷ'r Arglwyddi yn y Deyrnas Unedig.

## Dadleuon o blaid Deddfwrfa Unsiambr
Un o'r safbwyntiau o blaid seneddau unsiambr yw y byddai siambr uchaf, a etholir gyda'r un gweithdrefnau a swyddogaethau â siambr is, yn ddyblyg ddiwerth. Yn ôl y theori hon, gall pwyllgorau seneddol gyflawni swyddogaeth "myfyrio", a ymddiriedir yn aml i'r ail siambr, tra gellir ymddiried mewn cyfansoddiad ysgrifenedig i ddiogelu'r cyfansoddiad.

Mewn llawer o achosion, mae gwladwriaethau sydd heddiw wedi mabwysiadu gweindyddiaeth unsiambr wedi bod â dau siambr yn y gorffennol. Un rheswm dros newid o'r fath yw gorgyffwrdd y siambr uchaf â'r siambr isaf a'i rhwystr o'r broses ddeddfwriaethol, er enghraifft diddymwyd yr hyn a ddigwyddodd i Landsting, ail siambr Denmarc ym 1953. Efallai mai rheswm arall yw aneffeithiolrwydd siambrau fel teimlwyd yn achos Gyngor Deddfwriaethol Seland Newydd, a ddiddymwyd ym 1951.

Mae cefnogwyr unsiambraeth yn pwysleisio'r angen i reoli gwariant seneddol a dileu'r gwaith diangen a wneir gan y ddwy siambr. Mae beirniaid siambr sengl yn pwysleisio cydbwysedd y pwerau y mae system siambr ddeuol yn eu caniatáu, gan ofyn am fwy o gonsensws ar faterion deddfwriaethol. Un o nodweddion y siambr sengl yw rhoi mwy o ddylanwad i ardaloedd trefol mwy poblog nag i ardaloedd gwledig tenau eu poblogaeth.

Rheswm arall a ddaeth â chefnogaeth y siambr sengl yw y bydd yn hawdd ei ddilyn gan ostyngiad yn nifer y seneddwyr a chydweithredwyr. Mae hyn yn cynnwys rhai ystyriaethau:

* gostyngiad mewn costau polisi;
* crynodiad mwy o bwerau;
* etholaethau mwy, llai seneddol fesul mil o drigolion, ac felly llai o gynrychiolaeth o'r etholwyr a llai o wleidyddiaeth yn y diriogaeth.

Mae llawer o wledydd sydd â systemau un siambr yn wladwriaethau unedol bach, homogenaidd sy'n gweld tŷ uchaf neu siambr arall yn ddiangen.

## Gweriniaeth Iwerddon
, Dulyn. Pleidleisiodd Iwerddon dros gadw'r Weriniaeth yn ddeddfwrfa deusiambr yn 2013]]
Cafwyd trafodaeth fywiog  yng Ngweriniaeth Iwerddon dros ac yn erbyn symud y Ddeddfwrfa, yr Oireachtas, i system unsiambr gan ddileu Seanad Éireann (yr ail siambr llai) a dim ond cadw'r Dáil Éireann. Arweiniodd hyn at gynnal refferendwm ar y pwnc yn 2013. 

Cafwyd dadleuon dros ddiwygio'r Seanad yn hytrach na'i ddileu. Cafwyd refferendwm,a oedd yn ffurfiol ar "Thirty-second Amendment of the Constitution (Abolition of Seanad Éireann) Bill 2013" ei chynnal ar 4 Hydref 2013. Aeth 39% o'r boblogaeth i bleidleio, a hynny yn erbyn dileu'r Seanad. Pleidleisiodd 591,937 yn o blaid dileu y Seanad (48.2%) a 634,437 (51.8%) yn erbyn.

## Deddfwrfeydd Unsiambr Gwledydd Annibynnol Ewrop
* Milli Məclis Aserbaijan
* Folketing Denmarc
* Azgayin Zhoghov Armenia
* Narodno Sabranie Bwlgaria
* Kuvendi i Republikës së Kosovës; Скупштина Републике Косово Cosofo
* Sabor Croatia
* Riigikogu Estonia
* Eduskunta Ffindir
* საქართველოს პარლამენტი, sakartvelos p'arlament'i Georgia
* Voulí ton Ellínon, Βουλή των Ελλήνων Gwlad Groeg
* Országgyűlés Hwngari
* Saeima Latfia
* Seimas Lithwania
* Landtag Lichtenstein
* Chambre des Députés Lwcsembwrg
* Parlamentul Republicii Moldova Moldofa
* Storting Norwy 
* Assembleia da República Portiwgal
* Narodna Skupstina Serbia
* Riksdag Sweden (er 1971)
* Althing Gwlad yr Iâ
* Verchovna Rada Wcráin

## Unsiambriaeth mewn Tiriogaethau Is-wladwriaeth
, y "Vlaams Parlement", Brwsel]]
Y norm gyda cenhedloedd neu diriogaethau is-wladwriaeth yw unsiambraeth. Gwelir hyn yn achos Cymru lle ceir ond un siambr, sef Senedd Cymru. Gellid dadlau bod y senedd ganolog wladwriaethol yn gweithredu fel ail siambr answyddogol o ran bod mesurau a deddfau o fewn cwmpawd penodol o hawliau sydd gan deddfwrfa cenedl neu diriogaeth is-wladwriaethol.

Ymysg y deddfwriaethau is-wladwriaeth sydd â system unsiambraeth mae:

* Senedd Cymru gwladwriaeth Y Deyrnas Unedig
* Senedd yr Alban gwladwriaeth Y Deyrnas Unedig
* Senedd Fflandrys gwladwriaeth Gwlad Belg
* Landtag - senedd-dai taleithiau Yr Almaen

## Yr Unol Daleithiau
Mae'r Unol Daleithiau yn eithriad lle mae gan y taleithiau draddodiad balch o gynnal deddfwrfeydd dwysiambr yn hytrach nag unsiambriaeth. O fewn yr Unol Daleithiau, dim ond talaith Nebraska sydd â deddfwrfa unsiambr - newidiwyd i'r system yma wedi pleidlais i newid o'r drefn ddwysiambr yn 1937. Darganfu astudiaeth yn 2018 bod ymdrechion i symud i unsiambriaeth yn nhaleithiau Ohio a Missouri wedi methu oherwydd gwrthwynebiad gan bobl cefn gwlad lle roedd pryder y byddai cymunedau gwledig yn colli dylanwad mewn system lle ceir ond un siambr.
 
## Gweler hefyd
* Dwysiambraeth
* Deddfwrfa

## Dolenni
* Erthygl 'Unicameral System'

## Cyfeiriadau
Categori:Gwleidyddiaeth
Categori:Seneddau