open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jemaine Clement

Mae ** Jemaine Clement** (ganed 10 Ionawr 1974) yn actor, ysgrifennwr, cyfarwyddwr ac aml-offerynnwr o Seland Newydd. Fe'i adnabyddir fel un hanner o'r ddeuawd 'Flight of the Conchords' ynghyd â Bret McKenzie a hefyd fel llais Nigel y Cocatŵ yn y gyfres ffilmiau *Rio*.

## Bywyd cynnar 
Ganwyd Jemaine Clement ym Masterton, Seland Newydd ar 10 Ionawr 1974 ac fe'i magwyd gan ei fam Māorïaidd, yn y rhanbarth Wairarapa. Mynychodd Coleg Makoura ym Masterton. Ar ôl graddio, symudodd i brifddinas Seland Newydd, Wellington, lle astudiodd ddrama a ffilm ym Mhrifysgol Victoria Wellington. Yno, cwrddodd â Taika Waititi (neu Taika Cohen) a ffurfiodd y ddau ''So You're a Man* a *The Humourbeasts*. Yn 2004, aeth *The Humourbeasts'' ar daith o gwmpas Seland Newydd mewn sioe lwyfan o'r enw *The Untold Tales of Maui*, addasiad o'r chwedlau Māorïaidd traddodiadol o Māui. Derbyniodd y ddau wobr fwyaf Seland Newydd, y Wobr Billy T.

## Bywyd personol 
Yn Awst 2008, priododd Clement ei gariad tymor-hir, yr actores theatr a'r dramodydd Miranda Manasiadis. Ganwyd plentyn cyntaf Clement, mab o'r enw Sophocles Iraia Clement, yn Hydref 2008, yn Ninas Efrog Newydd.

## Ffilmyddiaeth 
## Cyfeiriadau 
Categori:Actorion teledu
Categori:Actorion ffilm o Seland Newydd
Categori:Cerddorion o Seland Newydd
Categori:Genedigaethau 1974
Gwesty'r Royal, Caerdydd

Gwesty yw '''Gwesty'r Royal '''mewn lleoliad amlwg ar gornel Heol Eglwys Fair/Stryd Wood yng nghanol Caerdydd. Dyma westy crand hynaf Caerdydd ac mae wedi ei restru gyda Gradd II.

## Hanes 
Dyluniwyd y gwesty gan y dylunydd C. E. Bernard a fe'i hadeiladwyd rhwng 1864 a 1866. Ar y pryd roedd gwesty Royal arall yng Nghaerdydd, o'r enw Gwesty'r Old Royal, wedi ei leoli yn yr Aes.

Roedd gan adeilad y 1860au bedwar llawr (ac atig) mewn arddull Eidalaidd. Yn 1890 ychwanegwyd llawr arall ac ychwanegwyd atig i bob cornel yr adeilad.

### Cinio ffarwelio Capten Scott 
bawd|Plac glas i Gapten R F Scott
Ar 13 Mehefin 1910, deuddydd cyn i long Robert Falcon Scott adael Caerdydd ar ei daith aflwyddiannus i'r Antarctig cynhaliwyd cinio yng Ngwesty'r Royal gan Siambr Fasnach Caerdydd i godi arian i'r daith. Mae plac yn cofnodi'r digwyddiad wrth fynediad Heol Santes Fair. Cynhaliwyd y cinio mewn stafell ar y llawr cyntaf, gyda'r enw Ystafell Alexandra yn wreiddiol, ond fe'i hail-enwyd "Ystafell Capten Scott" yn 1982, ar ôl darganfyddiad siawns o fwydlen y cinio. O ganlyniad i hyn fe ffurfiwyd Cymdeithas Capten Scott yng Nghaerdydd yn 1983.

## 21ain ganrif 
Caewyd y gwesty yn 2001 a chafodd ei ailwampio yn llwyr i baratoi ar gyfer canmlwyddiant cinio ffarwelio Scott yn 2011. Agorwyd bar newydd, gyda'r enw *Fitz *ar ôl Pat Fitzgerald, baban oedd wedi ei adael yng nghyntedd y gwesty yn 1939 a fabwysiadwyd gan weithiwr dur lleol a'i wraig.

Yn 2013 gosodwyd cwch gwenyn o wenyn mêl ar do'r gwesty gyda'i enw stafell ei hun, 6B. Roedd hyn yn dilyn cynllun gan Lywodraeth Cymru i geisio atal y dirywiad yn niferoedd y gwenyn mêl.

Mae rhifyn 2015 o ganllaw *Rough Guide to Wales* yn dweud hyn am y gwesty "this Victorian building conceals a modern interior; the bold red-and-black furnished rooms and limestone-finished bathrooms are well appointed, if somewhat devoid of charm." Ar hyn o bryd mae ganddo 60 o stafelloedd gwely.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Gwefan swyddogol

Categori:Adeiladau rhestredig Gradd II Caerdydd
Royal
Gwrin

Sant Cernyweg a Chymreig o'r 6g oedd **Sant Gwrin** a chyfaill i Pedrog, nawddsant Cernyw. Roedd ganddo ddwy eglwys yng Nghernyw: y naill yn Bodmin a'r llall yn Gorran Haven. Ym Mhowys, fe'i coffeir yn eglwys ac yn enw pentref Llanwrin.
bawd|300px|chwith|Croes ar benrhyn Dodman, ger pentref Sant Gwrin (St Gorran).

Disgrifir y modd y daeth Pedrog o hyd i'r meudwy Gwrin yn llawysgrif ' Bywyd Sant Pedrog gan Stant Méen'; wedi i Bedrog adael  Sant Wethnog, darganfu *Vuronus*, 'meudwy hynod o sanctaidd' a derbyniodd fwyd a lloches ganddo. Yn fuan wedyn gadawodd Gwrin y lle, a bu Pedrog ei hun yn gyfrifol amdano. Mae'r Gotha MS yn disgrifio'r lle yn llawnach gan nodi ei fod, 'mewn dyffryn... ac oherwydd mai mynachod oedd y cyntaf i fyw yno... gelwir y lle yn Bothmena (h.y. Bodmin: 'man byw neu 'bod' y myneich'). Mae hefyd yn nodi i 'Wronus' symud i fan a oedd ddiwrnod o daith i'r de lle treuliodd gweddill ei ddyddiau; ceir lle o'r enw 'Sant Gorran' chwe milltir i'r de o St. Austell a cheir 'St Gorran's Well' ym mynwent eglwys Bodmin.

## Enw
Ceir nifer o amrywiadau ar yr enw: **Gorran** neu **Guronus**; **Guron** yw'r ffurf a ddefnyddir yn rhestr y Fatican yn y 10g (*Reginensis Latinus* 191). Ceir hefyd y ffurfiau cynharach: **Sanctus Goranus** (1086), Sancto Corono (sic) (1260) a Sancti Goroni (1261).

## Gweler hefyd
*St Goran, pentref yng Nghernyw

## Cyfeiriadau
Categori:Pobl y 6ed ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau'r 560au
Categori:Seintiau o Gymru
Categori:Seintiau o Gernyw
Merthyron Abergele

[bawd|Cyfarfod Coffa Merthyron Abergele tua 1990; [Defnyddiwr:AlwynapHuw|Alwyn ap Huw (siwt a thei) a John Jenkins (yn dal torch ar y dde)]]
Bu farw **Merthyron Abergele** ar fore seremoni arwisgo Tywysog Cymru yng Nghaernarfon ar 1 Gorffennaf 1969. Lladdwyd, Alwyn Jones (1947–1969) a George Taylor (1932–1969), a honnwyd eu bod yn gysylltiedig â Mudiad Amddiffyn Cymru. Mae'n debyg eu bod ar fin gosod bom ger un o adeiladau'r llywodraeth yn Abergele neu'r trên brenhinol ar ei ffordd i Gaernarfon ar gyfer yr arwisgiad, ond ffrwydrodd y bom yn gynamserol. Honnwyd mai hwy oedd y Cymry cyntaf i farw dros Gymru ers Gwrthryfel Glyn Dŵr.

## Gweler hefyd
*John Jenkins

## Cyfeiriadau
Categori:Gwleidyddiaeth Cymru
Categori:Gweriniaethwyr o Gymru
Ben Whishaw

Actor Seisnig yw **Benjamin John "Ben" Whishaw** (ganed 14 Hydref 1980). Mae'n adnabyddus ar gyfer ei rôl lwyfan Hamlet; a'i rannau yn y cyfresi teledu *Nathan Barley*, *Criminal Justice*, *The Hour* and *London Spy*; a rolau mewn ffilmiau gan gynnwys *Perfume: The Story of a Murderer* (2006), ''I'm Not There* (2007), *Bright Star* (2009), *Brideshead Revisited* (2008), *Cloud Atlas* (2012), *The Lobster* (2015), *Suffragette* (2015) a *The Danish Girl'' (2015). Chwaraeoedd rôl 'Q' yn y ffilmiau James Bond *Skyfall* (2012) a *Spectre* (2015), a lleisiodd Paddington Bear yn y ffilm 2014, *Paddington*.

## Bywyd cynnar 
Ganwyd Whishaw yn Clifton, Swydd Bedford, a fe'i magwyd yno ac yn Langford. Mae'n fab i Linda (yn gynt Hope), sy'n gweithio yn y diwydiant cosmetigau, a Jose Whishaw, sy'n gweithio yn diwydiant technoleg gwybodaeth. Mae gan ei dad linach Ffrengig, Almaenaidd a Rwsiaidd a daw ei fam o gefndir Seisnig. Mae ganddo efell annhebyg, James. Nid "Whishaw" yw cyfenw gwreiddiol y teulu.
[bawd|Whishaw gyda [Judi Dench yn *Peter and Alice*, yn Theatr y Noël Coward ym mis Mai 2013]]

## Bywyd personol 
Am lawer o flynyddoedd, gwrthododd Whishaw ateb cwestiynau am ei fywyd personol, gan ddweud: ''"For me, it's important to keep a level of anonymity. As an actor, your job is to persuade people that you're someone else. So if you're constantly telling people about yourself, I think you're shooting yourself in the foot."* Yn 2011, dywedodd wrth y cylchgrawn *Out*: *"As an actor you have total rights to privacy and mystery, whatever your sexuality, whatever you do. I don't see why that has to be something you discuss openly because you do something in the public eye. I have no understanding of why we turn actors into celebrities."''

Dechreuodd bartneriaeth sifil gyda'r cyfansoddwr Awstralaidd Mark Bradshaw ym mis Awst 2012. Yn 2014, trafododd ddod allan fel dyn hoyw yn gyhoeddus, gan ddweud fod y profiad yn un nerfus iddo, ond *"everyone was surprisingly lovely"*.

## Ffilmyddiaeth 
### Ffilmiau 
### Teledu 
### Llwyfan 
### Radio 
## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1980
Categori:Actorion LHDT o Loegr
Categori:Actorion teledu o Loegr
Categori:Actorion ffilm o Loegr
Categori:Pobl o Swydd Bedford
Annie Foulkes

Llenor o Gymraes a golygydd blodeugerdd oedd **Annie Foulkes** (24 Mawrth 1877 – 12 Tachwedd 1962). Fe'i ganed yn Llanberis, Gwynedd, yn ferch i Edward Foulkes (1850-1917) a oedd yn swyddog yn Chwarel Dinorwig. Roedd o deulu diwylliedig gyda'i thad yn awdur nifer o ysgrifau ar lenorion Saesneg, yn enwedig mewn cyfnodolion Cymraeg; ysgrifennodd R. Williams Parry soned iddo wedi iddo farw.

Fe'i haddysgwyd yn Ysgol Dr. Williams, Dolgellau, ac yna yn y *Collège de Jeunes Filles* yn Saumur, Ffrainc rhwng 1896-7.

Trodd ei golygon tuag Iwerddon, lle dysgai Ffrangeg mewn ysgol yn Bray, Swydd Wicklow, yn 1897 ac yn Nhregaron rhwng 1898 a 1905, cyn symud eto i'r Barri yn 1905 hyd at 1918. Yna, fe'i penodwyd yn Ysgrifennydd Gweithredol Bwrdd Penodiadau Prifysgol Cymru gan olynu Robert Silyn Roberts. Bu'n aelod o griw'r *Welsh Outlook* yn y Barri, gyda Silyn a Thomas Jones yn eu harwain mewn trafodaethau ar lenyddiaeth. Yn dilyn anogaeth y grŵp golygodd hi gyfrol o farddoniaeth Gymraeg a ymddangosodd yn 1918: *Telyn y Dydd* yng *Nghyfres yr Enfys*. Bu'n boblogaidd iawn mewn ysgolion; cymaint felly, fel y bu'n rhaid cyhoeddi'r pedwerydd argraffiad yn 1929.

Bu farw'n ddibriod yng Nghaernarfon ar 12 Tachwedd 1962 yn 85 oed.

## Llyfryddiaeth
*Papurau Annie Foulkes a'i thad yn Llyfrgell Coleg Bangor (llawysgrifau Bangor 16040-16410, 16590-16668)
**Carnarvon and Denbigh Herald*, 1832 ff, 16 a 23 Tach. 1962

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1877
Categori:Llenorion Cymraeg
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1962
Categori:Merched y 19eg ganrif
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Wynedd
Categori:Ysgolheigion Cymraeg
Bridfa Elyrch Abbotsbury

Mae ** Bridfa Elyrch Abbotsbury** ar arfordir Swydd Dorset, Lloger. Mae elyrch dof yn mynychu'r fridfa, sydd ar agor i'r cyhoedd.

Yn 2005 roedd 750 o elyrch yno, a chyfrwyd 95 o nyddod, â 5 wy ar gyrfartaledd ym mhob un..Mae poblogaeth y fridfa'n dyblu ym Mehefin a Gorffennaf pan fo'r elyrch yn bwrw plu ac yn colli'r gallu i hedfan. Mae hyd yn oed mwy ohonynt yn cyrraedd ym mis Rhagfyr i fwydo ar wellt y gamlas (Saesneg: eel grass) oherwydd diffyg bwyd arall ynghanol gaeaf.
bawd|260px|chwith|Elyrch dof yn y fridfa

## Hanes
Sefydlwyd Mynachlog Benedictaidd Sant Pedr yn Abbotsbury yn ystod yr 11g, a ffermiodd y mynaich yr elyrch i gynhyrchu bwyd. Dinistriwyd y fynachlog ym 1539, a daeth y fridfa'n rhan o stad Ilchester.

## Cyfeiriadau
## Dolen allanol
* Gwefan y fridfa 

Categori:Dorset
Categori:Gwarchodfeydd natur yn Lloegr
Categori:Twristiaeth yn Lloegr
Cobie Smulders

Actores a model o Ganada yw **Jacoba Francisca Maria "Cobie" Smulders** (ganed 3 Ebrill 1982) Mae'n fwyaf adnabyddus ar gyfer ei rolau fel Robin Scherbatsky yn y gyfres deledu *How I Met Your Mother* (2005–14) a Maria Hill yn y Bydysawd Sinematig Marvel. 

## Ffilmyddiaeth 
### Ffilmiau 
### Teledu 
### Theatr 
## Gwobrau ac enwebiadau 
## Cyfeiriadau 
Categori:Actorion teledu o Ganada
Categori:Actorion ffilm o Ganada
Categori:Genedigaethau 1982
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Jack Reacher (ffilm)

Mae ***Jack Reacher*** yn ffilm gyffrous acsiwn Americanaidd 2012. Mae'n addasiad o'r nofel *One Shot* gan Lee Child a gyhoeddwyd yn 2005. Ysgrifennwyd a chyfarwyddwyd y ffilm gan Christopher McQuarrie, a serenna Tom Cruise fel Jack Reacher a Rosamund Pike fel y twrnai Helen Rodin. Mae'r actorion David Oyelowo, Richard Jenkins, Jai Courtney, Werner Herzog, a Robert Duvall hefyd yn ymddangos yn y ffilm. Dechreuodd gynhyrchiad y ffilm yn Hydref 2011, a daeth i ben yn Ionawr 2012. Ffilmiwyd y ffilm gyfan yn Pittsburgh, Pennsylvania. Derbyniodd adolygiadau positif, gan berfformio yn iawn mewn sinemâu yng Ngogledd America.

Rhyddhawyd y ffilm yng Ngogledd America ar 21 Rhagfyr, 2012 ac yn y Deyrnas Unedig ar 26 Rhagfyr, 2012. Cyfansoddwyd y sgôr cerddorol gan Joe Kraemer a fe'i berfformiwyd gan y Symffoni Stiwdio Hollywood. Recordiwyd y sgôr yn Llwyfan Sgorio Sony yn Culver City, Califfornia. Perfformiodd Cruise ei styntiau gyrru ei hun yn y ffilm. Bydd Cruise yn ailgydio yn y rôl mewn dilyniant i'r ffilm, *Jack Reacher: Never Go Back*, a seilir ar y nofel 2013 *Never Go Back*. Rhyddheir y ffilm ym mis Hydref 2016.

## Cast
* Tom Cruise fel Jack Reacher
* Rosamund Pike fel Helen Rodin
* Richard Jenkins fel Alex Rodin
* Werner Herzog fel Zec Chelovek
* David Oyelowo fel Emerson
* Jai Courtney fel Charlie
* Joseph Sikora fel James Barr
* Robert Duvall fel Martin Cash
* Vladimir Sizov fel Vlad
* Michael Raymond-James fel Linsky
* Alexia Fast fel Sandy
* Josh Helman fel Jeb Oliver
* James Martin Kelly fel Rob Farrior
* Nicole Forester fel Nancy Holt

## Cyfeiriadau 
Categori:Ffilmiau 2012
Categori:Ffilmiau o Unol Daleithiau America
Categori:Ffilmiau Saesneg
Categori:Ffilmiau a seiliwyd ar nofel
Felicity Jones

Mae ** Felicity Rose Hadley Jones** (ganed 17 Hydref 1983) yn actores Seisnig. Dechreuodd ei gyrfa actio broffesiynol fel plentyn, yn ymddangos yn *The Treasure Seekers* (1996) yn 12 mlwydd oed. Aeth yn ei blaen i chwarae Ethel Hallow mewn un gyfres o'r rhaglen deledu *The Worst Witch* a'i dilyniant *Weirdsister College*. Cymerodd amser o actio tra'n mynychu Coleg Wadham, Rhydychen, ond y mae wedi gweithio'n rheolaidd ers graddio yn 2006. Ar y radio, fe'i hadnabyddir am chwarae'r rôl Emma Grundy yn *The Archers*. Yn 2008, ymddangosodd yng nghynhyrchiad y Donmar Warehouse o *The Chalk Garden*.

Ers 2006 mae Jones wedi ymddangos mewn nifer o ffilmiau, gan gynnwys *Northanger Abbey* (2007), *Brideshead Revisited* (2008), *Chéri* (2009), a *The Tempest* (2010).

Canmolwyd ei pherfformiad yn y ffilm 2011 *Like Crazy *ac enillodd sawl gwobr gan gynnwys gwobr arbennig y beirniaid yng Ngŵyl Ffilmiau Sundance yn 2011. Yn 2014, fe'i chanmolwyd eto ar gyfer ei pherfformiad fel Jane Hawking yn *The Theory of Everything*, ac fe'i henwebwyd ar gyfer Gwobrau Glôb Aur, SAG, BAFTA, ac Academi ar gyfer yr Actores Orau.

## Bywyd cynnar 
Ganwyd a magwyd Jones yn Bournville, maestref gefnog yn Birmingham, yn ferch i Julia (yn gynt Hadley), a Gareth Jones. Ei hewythr yw'r actor Michael Hadley. Mae ganddi un brawd. Roedd ei thad yn newyddiadurwr ac roedd ei mam yn gweithio yn y diwydiant hysbysebu. Ysgarodd ei rhieni pan roedd yn dair mlwydd oed, a fe'i magwyd gan fam sengl.

Ar ôl mynychu Ysgol Ferched Kings Norton, mynychodd Jones Ysgol Handsworth King Edward VI tra'n astudio ar gyfer ei lefelau-A ac aeth yn ei blaen i gymryd blwyddyn allan (yn ystod y flwyddyn ymddangosodd yng nghyfres y BBC *Servants*). Astudiodd Saesneg yng Ngholeg Wadham, Rhydychen, yn graddio gyda gradd ail ddosbarth uwch yn 2006. Tra'n astudio Saesneg, ymddangosodd mewn dramâu myfyrwyr, gan *Attis* lle chwaraeoedd y rôl deitl, ac, yn 2005, *The Comedy of Errors* gan Shakespeare ar gyfer taith haf yr OUDS i Siapan, yn serennu gyda Harry Lloyd.
dde|bawd|Jones yng Ngŵyl Ffilmiau Ryngwladol Toronto 2014

## Bywyd personol 
Yn 2013, gwahanodd Jones o'i chariad Ed Fornieles, roedd wedi bod gyda'i gilydd am ddeng mlynedd. Gweithiai Fornieles fel cerflunydd ac artist ar y we. Cwrddodd y ddau tra roedd Jones yn astudio ym Mhrifysgol Rhydychen ac roedd Fornieles yn astudio yn Ysgol Gelf Ruskin.

## Ffilmyddiaeth 
### Teledu 
### Ffilmiau 
## Theatr 
* *The Snow Queen*, Cwmni Theatr Creation (2005–06), Gerda
* *That Face*, Theatr y Llys Brenhinol (2007), Mia
* *The Chalk Garden*, Donmar Warehouse (2008), Laurel
* *Luise Miller*, Donmar Warehouse (2011), Luise Miller

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1983
Categori:Actorion teledu o Loegr
Categori:Actorion ffilm o Loegr
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Jack Reacher: Never Go Back

Mae'* *Jack Reacher: Never Go Back''''' yn ffilm gyffrous aciswn Americanaidd 2016, a gyfarwyddwyd gan Edward Zwick ac ysgrifennwyd gan Zwick a Marshall Herskovitz. Dilyna'r ffilm 2012 *Jack Reacher*. Serenna Tom Cruise, Cobie Smulders, Danika Yarosh, Aldis Hodge, Patrick Heusinger, a Holt McCallany yn y ffilm. Dechreuodd y brif ffotograffiaeth ar 20 Hydref, 2015 yn New Orleans. Rhyddheir y ffilm ar 21Hydref, 2016.

## Cast 
* Tom Cruise fel Jack Reacher
* Cobie Smulders fel Susan Turner
* Danika Yarosh
* Aldis Hodge
* Patrick Heusinger fel The Hunter
* Holt McCallany
* Austin Hebert
* Robert Knepper fel General Harkness

## Rhyddhad 
Ym mis Medi 2015, cyhoeddwyd gan Paramount a ryddheir *Jack Reacher: Never Go Back* ar 21 Hydref, 2016.

## Cyfeiriadau 
Categori:Ffilmiau o Unol Daleithiau America
Categori:Ffilmiau Saesneg
Categori:Ffilmiau trosedd o'r Unol Daleithiau
Categori:Ffilmiau Paramount Pictures
Lloyd Isgrove

Pêl-droediwr o Gymru yw **Lloyd Jeffrey Isgrove** (ganwyd 12 Ionawr 1993).  Mae'n chwarae fel canolwr i Barnsley, ar fenthyg o Southampton.

Enillodd Isgrove ei gap cyntaf dros Gymru ar 24 Mawrth 2016, fel eilydd mewn gêm gyfeillgar yn erbyn Gogledd Iwerddon.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1993
Categori:Pêl-droedwyr o Gymru
Categori:Pêl-droedwyr rhyngwladol Cymru
High-Rise (ffilm)

Ffilm gyffro ddystopaidd Saesneg o'r Deyrnas Unedig yw ***High-Rise*** a ryddhawyd yn 2015, a gyfarwyddwyd gan Ben Wheatley ac sy'n serennu Tom Hiddleston, Jeremy Irons, Sienna Miller, Luke Evans, Elisabeth Moss, James Purefoy a Keeley Hawes. Seiliwyd y sgript gan Amy Jump ar y nofel o 1975 o'r un enw gan J. G. Ballard. Fe'i chynhyrchwyd gan Jeremy Thomas drwy ei gwmni cynhyrchu Recorded Picture Company.

Ym mis Medi 2015, arddangoswyd y ffilm am y tro cyntaf yng Ngŵyl Ffilmiau Ryngwladol Toronto, a fe'i harddangoswyd am y tro cyntaf yn Ewrop yn y 63ain Gŵyl Ffilmiau San Sebastián. Rhyddhawyd y ffilm yn y Deyrnas Unedig ar 18 Mawrth 2016 gan StudioCanal.

## Cast 
* Tom Hiddleston fel Dr. Robert Laing
* Jeremy Irons fel Anthony Royal
* Sienna Miller fel Charlotte Melville
* Luke Evans fel Richard Wilder
* Elisabeth Moss fel Helen Wilder
* James Purefoy fel Pangbourne
* Keeley Hawes fel Ann Royal
* Peter Ferdinando fel Cosgrove
* Reece Shearsmith fel Nathan Steele
* Sienna Guillory fel Ann Sheridan
* Dan Renton Skinner fel Simmons
* Augustus Prew fel Munrow
* Stacy Martin fel Faye

## Derbyniad
## Cyfeiriadau 
Categori:Ffilmiau 2015
Categori:Ffilmiau cyffro Saesneg o'r Deyrnas Unedig
Categori:Ffilmiau dystopaidd Saesneg o'r Deyrnas Unedig
Categori:Ffilmiau lliw o'r Deyrnas Unedig
Categori:Ffilmiau Saesneg gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd
Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yn Llundain
Categori:Ffilmiau a seiliwyd ar nofel
The Night Manager

Mae ***The Night Manager*** yn gyfres deledu Brydeinig-Americanaidd a gyfarwyddwyd gan Susanne Bier ac sy'n serennu Tom Hiddleston, Hugh Laurie, Olivia Colman, David Harewood, Tom Hollander ac Elizabeth Debicki. Fe'i seiliwyd ar y nofel 1993 o'r un enw gan John le Carré ac fe'i diweddarwyd ar gyfer y cyfnod cyfoes. Dechreuwyd y gyfres chwe-ran ddarlledu ar BBC One ar 21 Chwefror 2016. Dechreua ddarlledu yng Nghanada a'r Unol Daleithiau ar 19 Ebrill 2016 ar AMC.

## Plot 
Mae'r cyn-filwr Prydeinig Jonathan Pine (Tom Hiddleston) yn cael ei recriwtio gan Angela Burr (Olivia Colman), gweithredydd gwybodaeth. Gofynnir iddo ymchwilio yn Whitehall a Washington, D.C. lle y mae cynghrair rhwng y gymuned wybodaeth a'r fasnach arfau gyfrinachol. Mae'n rhaid iddo ymdreiddio cylch mewnol y deliwr arfau Richard Onslow Roper (Hugh Laurie), cariad Roper, Jed (Elizabeth Debicki), a'i gydymaith Corkoran (Tom Hollander).

## Cast 
Cynhwyswyd cast y gyfres:
* Tom Hiddleston fel Jonathan Pine/Andrew Birch 
* Hugh Laurie fel Richard Onslow Roper
* Olivia Colman fel Angela Burr
* Tom Hollander fel Major Lance Corkoran
* Elizabeth Debicki fel Jed Marshall
* Alistair Petrie fel Yr Arglwydd Sandy Langbourne
* Douglas Hodge fel Rex Mayhew
* David Harewood fel Joel Steadman
* Tobias Menzies fel Geoffrey Dromgoole
* Antonio de la Torre fel Juan Apostol
* Adeel Akhtar fel Rob Singhal
* Michael Nardone fel Frisky
* David Avery fel Freddie Hamid
* Amir El-Masry fel Youssuf 
* Aure Atika fel Sophie Alekan
* Nasser Memarzia fel Omar Barghati
* Russell Tovey fel Simon Ogilvey
* Natasha Little fel Lady Caroline Langbourne
* Neil Morrissey fel Harry Palfrey
* Katherine Kelly fel Pamela, yr Ysgrifennydd Parhaol
* Hannah Steele fel Marilyn

## Cynhyrchiad 
Cyhoeddwyd ym mis Ionawr 2015 y byddai'r gyfres yn cael ei chyd-gynhyrchu gan y BBC, AMC a The Ink Factory.

## Cyfeiriadau 
Categori:Rhaglenni teledu'r 2010au
Categori:Rhaglenni teledu'r BBC
Categori:Rhaglenni teledu Saesneg o'r Deyrnas Unedig
Categori:Rhaglenni teledu Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Rhaglenni teledu ysbïo
Categori:Rhaglenni teledu AMC
Olivia Colman

Mae ** Olivia Colman** (ganed **Sarah Caroline Olivia Colman;** 30 Ionawr 1974), yn actores o Loegr a ddaeth i amlygrwydd pan chwaraeodd rôl Sophie Chapman yn y gyfres gomedi Channel 4 *Peep Show* (2003–15). Mae hefyd wedi actio mewn cyfresi comedi eraill yn cynnwys *Green Wing* (2004–06), *Beautiful People* (2008–09), *Rev.* (2010–14) a *Twenty Twelve* (2011–12) ac amrywiaeth o rolau yn *That Mitchell and Webb Look* (2006–08), ar bwys ei chyd-sêr *Peep Show* David Mitchell a Robert Webb.

Yn fwy diweddar, ymddangosodd mewn nifer o gyfresi a ffilmiau drama. Fe'i chanmolwyd yn ei rôl yn y ffilm 2011 *Tyrannosaur,* a chwaraeodd Carol Thatcher yn *The Iron Lady* (2011), Y Frenhines Elizabeth, Mam y Frenhines yn *Hyde Park on Hudson* (2012), a *Locke* (2014). Mae wedi ennill tair Gwobr Deldu BAFTA, un ar gyfer y 'Perfformiad Comedi Gorau' gan fenyw ar gyfer *Twenty Twelve* ac un ar gyfer yr 'Actores Gefnogol Orau' yn *Accused* yn 2013. Aeth yn ei blaen i ennill 'Gwobr yr Actores Orau' yn 2014 yn ei rôl fel D S Ellie Miller yn y gyfres dditectif ITV *Broadchurch*.

Yn 2016, chwaraeodd Angela Burr ym mini-gyfres y BBC, *The Night Manager*.

## Ffilmyddiaeth 
### Ffilmiau 
### Teledu 
## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1974
Categori:Actorion teledu benywaidd o Loegr
Categori:Actorion ffilm benywaidd o Loegr
Categori:Pobl o Norwich
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Gresham
Cath Aran

bawd|260px
Mae **Cath Aran** yn gyfarwyddwraig, storiwraig ac yn awdur. Graddiodd mewn Drama o Brifysgol Aberystwyth ym 1988 a bu’n actio am 8 mlynedd, gan gynnwys 5 mlynedd efo Cwmni Theatr Bara Caws. Dechreuodd adrodd straeon ym 1999, ar ôl cael ei phenodi fel Cyfarwydd i Gynllun Adrodd Stori, Cyngor Sir Gwynedd. Erbyn 2016 roedd wedi teithio dros Cymru a thramor gyda'i gwaith.

## Cyhoeddiadau
**Idris y Cawr* (Gwasg Gwynedd, 2004)
**Ganthrig Bwt y Wrach* (Gwasg Gwynedd, 2006)
**Tywysoges y Tŵr* (Gwasg Gwynedd, 2008)
**Y Ci Ffyddlon* (Gwasg Gomer, 2005)
**Sbîd* (ACCAC, 2007)
*Cryno Ddisg – *Storiau Pum Munud* – (Tympan, 2003)
*DVD – *Cawr y Carneddau* – (NFER, 2008)

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion Cymraeg
Categori:Actorion benywaidd o Gymru
Jean Lapierre

Gwleidydd a cyflwynydd teledu o Ganada oedd **Jean-Charles Lapierre, PC** (7 Mai 1956 – 29 Mawrth 2016). Roedd yn aelod seneddol rhwng 1979 a 1993 a rhwng 2004 a 2007.

Bu farw Lapierre, gyda'i wraig, mewn damwain awyren yn yr Ynysoedd Madeleine.

Categori:Genedigaethau 1956
Categori:Gwleidyddion o Ganada
Categori:Marwolaethau 2016
Rev. (cyfres deledu)

Roedd* **Rev.*** yn gomedi sefyllfa teledu Prydeinig a gynhyrchwyd gan Big Talk Productions. Arddangoswyd y cyfres ar BBC Two am y tro cyntaf ar 28 Mehefin, 2010 a daeth i ben ar 28 Ebrill, 2014. Cynhwysodd deitlau cynnar y gyfres *The City Vicar* a *Handle with Prayer*. Dilynodd y gyfres offeiriad Eglwys Lloegr, a chwaraeoedd gan Tom Hollander, sy'n gadael plwyf bach gweledig yn Suffolk i weithio fel ficer mewn eglwys yng nghanol Llundain.

## Cast a chymeriadau 
### Prif 
* Tom Hollander fel Adam Smallbone
* Olivia Colman fel Alexandra (Alex) Smallbone
* Ben Willbond fel Steve Warwick
* Jimmy Akingbola fel Mick
* Sylvia Syms fel Joan
* Vicki Pepperdine fel Geri Tennison
* Joanna Scanlan fel Jill Mallory

## Cyfeiriadau 
Categori:Comedïau sefyllfa teledu'r BBC
Miles Jupp

Mae **Miles Hugh Barrett Jupp** (ganed 8 Medi 1979) yn gomedïwr ac actor o Loegr. Ar ôl dechrau ei yrfa fel comedïwr ar ei sefyll, daeth i amlygrwydd ar deledu fel y dyfeisiwr Archie, yn y gyfres deledu blant *Balamory*. Mae hefyd yn adnabyddus ar gyfer ei rolau fel John Duggan yn *The Thick of It* a Nigel yn y comedi sefyllfa *Rev*.

Ym Medi 2015, cymerodd Jupp le Sandi Toksvig fel cyflwynwydd *The News Quiz* ar BBC Radio 4.

## Bywyd personol
Mae Jupp yn briod â Rachel a gyfarfu pan oedd ym Mhrifysgol Caeredin. Mae gan y cwpl bump o blant, ac mae'r trydydd a'r pumed yn efeilliaid. Wedi byw yng ngogledd Llundain, mae'r teulu wedi ymgartrefu yn Nhrefynwy.

## Teledu
**Balamory*
**She Stoops to Conquer* (2008)
**The Thick of It* (2009-2012)
**Rev.* (2010-2014)
**In and Out of the Kitchen* (2015)

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1979
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Caeredin
Categori:Cyflwynwyr radio o Loegr
Categori:Digrifwyr o Loegr
Categori:Actorion ffilm o Loegr
Categori:Actorion teledu o Loegr
Tom Hollander

Mae **Thomas "Tom" Anthony Hollander** (ganed 25 Awst 1967) yn actor Seisnig. Dechreuodd ei yrfa yn y theatr, yn ennill y Wobr Ian Charleson yn 1992 ar gyfer ei berfformiad fel Witwoud yn *The Way of the World* yn Theatr y Lyric Hammersmith. Fe'i adnabyddir am ei rolau mewn ffilmiau megis *Pirates of the Caribbean* ac *In the Loop*, a chyfresi drama megis *Enigma*, *Pride & Prejudice*, *Gosford Park* a *Hanna*. Chwaraeodd y brif ran yn y comedi sefyllfa *Rev.*, cyfres a enillodd Wobr Deledu yr Academi Brydeinig ar gyfer y comedi sefyllfa gorau yn 2011. Yn 2016, ymddangosodd yng nghyfres y BBC *The Night Manager* a'r gyfres ITV *Doctor Thorne*.

## Bywyd personol 
Mae Hollander yn byw yn Notting Hill, Llundain. Mae'n feiciwr a rhedwr. 

## Ffilmyddiaeth 
## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1967
Categori:Pobl o Fryste
Categori:Pobl o Rydychen
Categori:Actorion theatr o Loegr
Categori:Actorion teledu o Loegr
Categori:Actorion ffilm o Loegr
Cadwaladr ap Rhys Trefnant

Bardd a flodeuodd tua dechrau canrif 16 oedd **Cadwaladr ap Rhys Trefnant** . Mae ychydig o'i waith wedi goroesi e.e. ei ganu i wŷr Maldwyn. Danfonodd rodd i Syr Edward Herbert, arglwydd Powys, gyda'i gywydd, sef eog.  Bu'n canu i eraill hefyd, megis Huw ap Iefan o Fathafarn ac i Lewys Gwyn.

## Cyfeiriadau
:Llawysgrifau Llansteffan yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Aberystwyth 53 (263), 118 (455, 573, 656);
:Llawysgrif Mostyn yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Aberystwyth 147 (190);
:Llawysgrif Peniarth yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru 114 (50).

Categori:Beirdd Cymraeg
Categori:Beirdd yr Uchelwyr
Kate Mara

Mae **Kate Rooney Mara**  (ganed 27 Chwefror 1983) yn actores o'r Unol Daleithiau. Serennodd yn y ddrama wleidyddol Netflix *House of Cards* fel Zoe Barnes ac ymddangosodd yn y gyfres deledu Fox *24* fel y ddadansoddwraig gyfrifiaduron Shari Rothenberg. Gwnaeth ei debut mewn ffilm yn 1999 yn *Random Hearts*. Ymddangosodd yn *Brokeback Mountain* (2005), *We Are Marshall* (2006), *Shooter* (2007), *Transsiberian* (2008), *Stone of Destiny* (2008), *The Open Road* (2009), *Transcendence* (2014), *Fantastic Four* (2015) fel y Ferch Anweledig, a *The Martian* (2015). Ymddangosodd yn y mini-gyfres arswyd FX *American Horror Story: Murder House* fel Hayden McClaine.

## Ffilmyddiaeth 
### Ffilmiau 
### Teledu 
## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1983
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Almaenig
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Wyddelig
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Eidalaidd
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Corey Stoll

Mae **Corey Daniel Stoll** (ganed 14 Mawrth 1976) yn actor o'r Unol Daleithiau. Fe'i adnabyddir ar gyfer ei rôl fel Dr. Ephraim Goodweather yn y gyfres deledu arswyd/bryder Americanaidd *The Strain* ar y FX network, yn ogystal â'r Cyngreswr Peter Russo yn *House of Cards*, yn derbyn enwebiad Glôb Aur yn 2013 ar gyfer ei berfformiad. Roedd yn aelod o'r prif gast yn y gyfres ddrama NBC *Law & Order: LA* (2010–2011), a phortreadodd Darren Cross (neu Yellowjacket) yn ffilm y Bydysawd Sinematig Marvel *Ant-Man*. Mae rolau nodedig eraill yn cynnwys perfformiad yn *Intimate Apparel* yn 2004, perfformiad fel Ernest Hemingway yn y ffilm comedi rhamantaidd 2011 *Midnight in Paris* a'r erlynydd Fred Wyshak yn *Black Mass*.

## Ffilmyddiaeth 
### Ffilmiau 
### Teledu 
## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1976
Categori:Actorion ffilm o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu o'r Unol Daleithiau
Michael Kelly

Mae **Michael Joseph Kelly** (ganed 22 Mai 1969) yn actor o'r Unol Daleithiau. Mae'n fwyaf adnabyddus ar gyfer ei rôl fel Doug Stamper yn *House of Cards*, a hefyd ar gyfer ei rolau mewn ffilmiau megis *Changeling*, *Dawn of the Dead*, *The Adjustment Bureau*, *Chronicle*, *Now You See Me* ac *Everest*. Ymddangosodd hefyd yn y mini-gyfres deledu *Generation Kill* a'r gyfres sy'n chwaer-raglen i *Criminal Minds,* *Criminal Minds: Suspect Behavior*.

## Ffilmyddiaeth 
### Ffilmiau 
### Teledu 
## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1969
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Wyddelig
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Eidalaidd
Categori:Actorion ffilm o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu o'r Unol Daleithiau
Ronnie Corbett

Digrifwr ac actor o Albanwr oedd** Ronald Balfour "Ronnie" Corbett**, CBE (4 Rhagfyr 193031 Mawrth 2016) a gyd-weithiodd am ran helaeth o'i yrfa gyda Ronnie Barker yn y gyfres gomedi teledu *The Two Ronnies*. Daeth i amlygrwydd yn y rhaglen gomedi dychanol *The Frost Report* a gyflwynwyd gan David Frost yn y 1960au ac yn ddiweddarach yn y comediau sefyllfa *Sorry!* a ''No – That's Me Over Here!''.

## Bywyd cynnar 
Ganwyd Ronnie Corbett yng Nghaeredin yn 1930, yn fab i William Balfour Corbett (1898-1974), pobydd, a'i wraig Annie Elizabeth (née Main) Corbett (1900-1991) a anwyd yn Llundain. Roedd ganddo frawd tua chwe mlynedd yn iau a chwaer deng mlynedd yn iau.

## Bywyd personol 
Priododd Corbett yr actores a'r ddawnswraig Anne Hart yn 1965; a ganwyd dwy ferch iddynt, yr actoresau Emma and Sophie Corbett. Roedd gan eu plentyn cyntaf, Andrew, nam ar y galon a bu farw, yn chwe mlwydd oed, yn Ysbyty St Thomas.

Roedd Corbett yn golffiwr a ymddangosodd mewn sawl digwydd enwogion a pro-amatur; yn 2009 fe wnaeth rhaglen ddogfen gyda Colin Montgomerie lle bu'r ddau yn chwarae yn Gleneagles. Roedd yn gefnogwr brwd o griced, a roedd Corbett yn lywydd yr elusen criced Lord's Taverners (1982 a 1987). Roedd yn cefnogi ei glwb pêl-droed lleol, Crystal Palace, a clwb ei dref gartref, Heart of Midlothian.

Yn Awst 2014, roedd Corbett yn un o 200 ffigwr cyhoeddus a arwyddodd lythyr i *The Guardian* yn gwrthwynebu Annibynniaeth i'r Alban yn y cyfnod cyn refferendwm ar y mater yn Medi.

## Marwolaeth
Bu farw Corbett ar 31 Mawrth 2016, yn 85 gyda'i deulu o'i gwmpas. Mae'n gadael gwraig a dau ferch. Canfuwyd ei fod yn dioddef o glefyd niwronau motor yn Mawrth 2015.	

Dywedodd y digrifwr John Cleese fod gan Corbett yr "amseru gorau" a welodd erioed, a dywedodd Hugh Laurie ei fod yn ddyn "hyfryd, dawnus". Cafwyd teyrnged gan y digrifwr Rob Brydon, oedd yn enwog am ddynwared Corbett, gan ddweud ei fod yn "un o'r mawrion, dyn mawr a ffrind mawr. Roedd yn un o'r bobl arbennig hynny" 

## Ffilmyddiaeth 
### Teledu 
### Ffilm 
## Llyfryddiaeth 
* 

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
*  ar wefan Internet Movie Database
* Ronnie Corbett's Supper Club

Categori:Cadlywyddion Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig
Categori:Genedigaethau 1930
Categori:Marwolaethau 2016
Categori:Pobl o Gaeredin
Categori:Swyddogion yr Awyrlu Brenhinol
Michel Gill

Mae** Michel Gill** (ganed 16 Ebrill 1960), a adnabyddir hefyd fel **Michael Gill**, yn actor o'r Unol Daleithiau sy'n fwyaf adnabyddus am chwarae'r Arlywydd Garrett Walker yn y gyfres Netflix *House of Cards*.

## Ffilmyddiaeth 
### Ffilmiau 
### Teledu 
## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1960
Categori:Actorion teledu o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm o'r Unol Daleithiau
Joel Kinnaman

Actor o Sweden yw ** Charles Joel Nordström Kinnaman** (ganed 25 Tachwedd 1979), a adnabyddir yn broffesiynol fel **Joel Kinnaman**. perfformiad a enillodd Wobr Guldbagge ar gyfer yr Actor Gorau. Enillodd yr un wobr ar gyfer ei berfformiad fel Frank Wagner yn y gyfres ffilmiau *Johan Falk*. Serennodd yn y gyfres AMC *The Killing* fel y Ditectif Stephen Holder ynghyd â pherfformio mewn fersiwn newydd o *RoboCop* yn 2014 fel Alex Murphy.

Yn 2016, ymddangosodd Kinnaman yn y bedwaredd gyfres o'r ddrama wleidyddol Netflix *House of Cards*, fel y Llywodraethwr Efrog Newydd a'r Dewisddyn Gweriniaethol ar gyfer Arlywydd yr Unol Daleithiau, Will Conway. Bydd Kinnaman yn portreadu archarwr y Bydysawd Estynedig DC Rick Flag yn yr addasiad ffilm o'r *Suicide Squad*, a seilir ar y tîm gwrtharwyr DC Comics o'r un enw. Rhyddhawyd y ffilm yn Awst 2016.

## Ffilmyddiaeth 
### Ffilmiau 
### Teledu 
## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1979
Categori:Actorion ffilm o Sweden
Categori:Actorion ffilm o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu o Sweden
Categori:Actorion teledu o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl a aned yn Stockholm
Categori:Ymfudwyr o Sweden i'r Unol Daleithiau
Pam Ferris

Mae '*Pamela E. *Pam* Ferris*' (ganwyd 11 Mai 1948) yn actores o Gymru. Mae hi wedi serennu ar y teledu fel *Ma Larkin* yn *The Darling Buds of May*, fel *Laura Thyme* yn y gyfres teledu *Rosemary & Thyme* ac wedi chwarae rhannau mewn ffilmiau teuluol yn seiliedig ar weithiau gan awduron Prydeinig fel Miss Trunchbull yn Matilda ac fel Modryb Marge yn Harry Potter and the Prisoner of Azkaban.

## Bywyd personol 
Ganwyd Ferris yn Hannover, yr Almaen, i rieni Cymreig, lle'r oedd ei thad yn gwasanaethu yn y Llu Awyr Brenhinol. Treuliodd Ferris ei phlentyndod yn ardal Abercynffig, lle fu ei thad, Fred Ferris, yn gwasanaethu fel plismon ar ôl ymadael a'r RAF a'i mam, Ann Perkins, yn gweithio mewn busnes popty ei theulu. Ymfudodd y teulu i Seland Newydd pan oedd Pam yn 13 ond dychwelodd hi i wledydd Prydain yn ei yn ei 20au cynnar.

Ym 1986 priododd yr actor Roger Frost. Mae hi a'i theulu bellach yn byw yn Elham, Swydd Caint.

## Gyrfa 
Dechreuodd Ferris i berfformio fel yn ei blynyddoedd iau yn Theatr Mercury yn Auckland, cyn dychwelyd i'r DU i berfformio gyda nifer o gwmnïau rhanbarthol.

Daeth Ferris i amlygrwydd ehangach trwy chware rôl y Mam *Ma Larkin* yng nghyfres ITV *The Darling Buds of May*, a oedd yn rhedeg rhwng 1991 i 1993. Rhwng 2003 a 2006, roedd hi'n chwarae rhan y garddwr a ditectif amatur, *Laura Thyme* yn y gyfres *Rosemary & Thyme*. Mae hi wedi chware nifer o rannau mewn dramâu cyfnod ar y teledu gan gynnwys *The Tenant of Wildfell Hall, Our Mutual Friend, The Turn of the Screw, Pollyanna, Jane Eyre* a *Mrs General* yn addasiad 2008 o nofel Charles Dickens, Little Dorrit, gan y BBC. Mewn ffilm mae Ferris wedi portreadu'r brifathrawes erchyll *Miss Agatha Trunchbull* yn *Matilda*. Hi oedd y Modryb Marge, ffiaidd, yn ffilm Harry Potter and the Prisoner of Azkaban, a *Miriam*, yr actifydd mamol yn *Children of Men*.

Mae hi hefyd wedi actio mewn dramâu ar gyfer BBC Radio 4.

Mae ei gyrfa yn y theatr wedi cynnwys rhannau mewn cynyrchiadau Royal Court Theatre a Theatr Genedlaethol Lloegr. Yn 2007 chwaraeodd rhan *Phoebe Rice* mewn adfywiad o ddrama enwog John Osborne, *The Entertainer*, yn Theatr yr Old Vic, Llundain.

Yn 2007 cymerodd Ferris rhan yn y rhaglen BBC Cymru Coming Home i ganfod ei hanes teuluol Cymreig ac yn 2009 bu hi'n ymddangos yn y gyfres olaf y comedi BBC Gavin & Stacey. Yn 2010 gwnaeth ymddangosiad gwadd yn y comedi sefyllfa ''Grandma's House*. Rhwng 2012 a 2016 bu Ferris yn chwarae rhan *Sister Evangelina* yn y gyfres *Call the Midwife''.

## Teledu 
## Ffilmiau 
## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd o Gymru
Categori:Genedigaethau 1948
Bydysawd Estynedig DC

bawd|145px|Logo DC Comics
Mae'r **Bydysawd Estynedig DC** (Saesneg: *DC Extended Universe (DCEU)*) yn fasnachfraint gyfryngau a bydysawd ffuglennol cyfrannol Americancaidd â'i ganolbwynt ar gyfres o ffilmiau archarwyr, a gynhyrchir gan Warner Bros. Pictures a seilir ar gymeriadau sy'n ymddangos mewn cyhoeddiadau gan DC Comics. Gweithir y bydysawd cyfrannol, yn debyg i'r Bydysawd DC gwreiddiol mewn llyfrau comig, trwy rannu elfennau plot cyffredin, lleoliadau, cast a chymeriadau ar y ffilmiau gwahanol.

Rhyddhawyd y ffilm gyntaf yn y bydysawd *Man of Steel *yn* *2013, y ffilm gyntaf yn y fersiwn newydd o'r gyfres ffilmiau *Superman.* Dilynir y ffilm hon gan *Batman v Superman: Dawn of Justice* (2016). Y ffilmiau nesaf a ryddheir yw *Suicide Squad* (2016), a *Wonder Woman* (2017). Cynhwysa ffilmiau i ddod *The Flash* (2018), *Aquaman* (2018), *Shazam* (2019), *Cyborg* (2020), *Green Lantern Corps* (2020), a ffilm *Justice League* dwy ran, gyda *Part One* yn cael ei rhyddhau yn 2017, a *Part Two* yn 2019. Dosbarthir ffilmiau oll gan Warner Bros. Pictures.

## Ffilmiau 
## Cyfeiriadau 
Categori:Ffilmiau Saesneg
Zaha Hadid

Pensaer Iracaidd-Prydeinig oedd y Fonesig **Zaha Mohammad Hadid**, DBE (Arabic: زها حديد‎
*Zahā Ḥadīd*; 31 Hydref 1950 – 31 Mawrth 2016) Yn 2004, hi oedd y benyw cyntaf i dderbyn Gwobr Pensaernïaeth Pritzker. Derbyniodd Wobr Stirling yn 2010 a 2011. gyda "*multiple perspective points and fragmented geometry to evoke the chaos of modern life*". Yn fwyaf diweddar roedd hi'n Athro ym Mhrifysgol y Celfyddydau Cymhwysol Vienna yn Austria.

## Bywyd ac addysg 
Ganwyd Hadid ar 31 Hydref 1950 yn Baghdad. Fe'i magwyd mewn adeilad oedd un o'r cyntaf yn Baghdad i gael ei ysbrydoli gan fudiad Bauhaus mewn cyfnod lle roedd "moderniaeth yn golygu swyn a meddwl blaengar" yn y Dwyrain Canol.

Yn 2012, fe'i gwnaed yn Fonesig Cadlywydd Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig.

## Dolenni allanol
* 
* Cyhoeddiadau Zaha Hadid  yn Archello

## Llyfryddiaeth 
* Higgins, Charlotte (1 Gorffennaf 2009). "Zaha Hadid's Bach salon". *The Guardian* (London). Retrieved 4 July 2009.&nbsp;
* Morrison, Richard (27 Mehefin 2007). "For ever thinking outside the boxy" . *The Times* (London). Retrieved 22 September 2007.&nbsp;
* Seabrook, John. "The Abstractionist – Zaha Hadid's Unfettered Invention". The New Yorker, 21 and 28 December 2009. Tud 112 to 124.
* Sulaiman, Tosin (1 December 2005). "Architect who has built a reputation for controversy". *The Times* (London). Retrieved 22 September 2007.&nbsp; &#x5B;*dead link*&#x5D;
* "How Zaha Hadid Became Zaha Hadid - Five Important Days in her Life ! - Arch2O.com" . *Arch2O.com*. Retrieved 2016-02-05.&nbsp;

## Gwaith

Delwedd:Pabellón_Puente_y_Puente_del_Tercer_Milenio.jpg|Bridge Pavilion yn Zaragoza, Sbaen|
Delwedd:Bergisel_01.jpg|Naid Sgio Bergisel, Innsbruck, Awstria|
Delwedd:BMW_Leipzig.JPG|Adeilad Canolog BMW, Leipzig, Yr Almaen|
Delwedd:VitraFireStation-pjt1.jpg||Gorsaf dân Vitra, Weil am Rhein, Yr Almaen|
Delwedd:MaggiesCentreKirkcaldy.JPG|Maggie's Centre, Kirkcaldy|
Delwedd:Contemp_Art_Center.JPG|Contemporary Arts Center, Gwaith cyntaf Hadid yn yr Unol Daleithiau, Cincinnati, Ohio, USA|
Delwedd:Phaeno_Westseite_RB.jpg|Phæno Science Center, Wolfsburg, Yr Almaen|
Delwedd:The_Broad_Art_Museum,_East_Lansing,_Michigan_USA.JPG|Amgueddfa Gelf Eli ac Edythe Broad yn 547 East Circle Drive, Michigan State University, East Lansing, Michigan USA.|
Delwedd:Campus_WU_LC_D1_TC_DSC_1440w.jpg|Llyfrgell a Canolfan Dysgu (chwith, pensaer: Zaha Hadid), Departement 1 a Canolfan Addysgu (dde, pensaer: Laura Spinadel) ym Mhrifysgol Economeg a Busnes Vienna, Vienna, Austria.|

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1950
Categori:Marwolaethau 2016
Categori:Academyddion Prifysgol Harvard
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Categori:Mwslimiaid o'r Deyrnas Unedig
Categori:Penseiri o'r Deyrnas Unedig
Rheilffordd ysgafn Weston, Clevedon a Portishead

Cynlluniwyd **Rheilffordd ysgafn Weston, Clevedon a Portishead**, 14 milltir o hyd, o led safonol, i gysylltu'r dair tref hyn ym 1884. Pasiwyd deddf ar 5 Awst 1885 a dechreuodd gwaith adeiladu ym 1887, ond aeth popeth mor araf, roedd angen deddfau eraill yng Ngorffennaf 1890 a Rhagfyr 1891. Agorwyd y rhan rhwng Weston-super-Mare a Clevedon ar 1 Rhagfyr 1897. Roedd angen dyn efo baner goch i arwain trenau trwy strydoedd y dref. Agorwyd y lein ar 7 Awst 1907.

Roedd angen deddf newyd, pasiwyd ym mis Awst 1899, cyn adeiladu'r estyniad i Portishead.

Roedd cysylltiadau i Reilffordd y Great Western yn Clevedon a Portishead. Daeth Cyrnol Holman Fred Stephens yn Rheolwr Traffig ym 1911, ac wedyn Peiriannydd, Goruwchwilwr Locomotifau a Rheolwr Cyffredin. Adeiladwyd cangen i gei ar Afon Yeo yn Wick St Lawrence ym 1915. Roedd hefyd seidins i wasanaethu 3 chwarel yn nyffryn Gordano. Bu farw'r cyrnol ym 1931, a chymerodd W H Austen drosodd.

Doedd y rheilffordd ddim yn llwyddiannus, a chauwyd y lein ar 18 Mai 1940. Prynwyd y lein gan Reilffordd y Great Western]] as storiwyd 200 wagen nwyddau arni am sbel. Sgrapiwyd y cledrau ym 1942 a 1943.

## Cyfeiriadau
Weston, Clevedon a Portishead
Categori:Cludiant yng Ngwlad yr Haf
Categori:Twristiaeth yn Lloegr
Gal Gadot

Mae **Gal Gadot** (Hebraeg: גל גדות‎; ganed 30 Ebrill 1985) yn actores Israelaidd a chyn-fodel ffasiwn.

Fel actores, adnabyddir Gadot yn ei rôl fel Gisele yn y gyfres ffilmiau *The Fast and the Furious* a ddechreuodd yn 2009. O 2016 ymlaen, chwaraea Gadot y rôl Diana Prince / Wonder Woman yn y Bydysawd Estynedig DC, gan ddechrau yn *Batman v Superman: Dawn of Justice*.

Yn y gorffennol, y mae wedi bod ymhlith y deg model cyfoethocaf Israel ynghyd ag Esti Ginzburg, Liraz Dror, Shlomit Malka, a Bar Refaeli. Gadot yw wyneb y persawr Gucci's Bamboo.

## Ffilmyddiaeth 
### Ffilmiau 
### Teledu 
## Pasiantau 
## Cyfeiriadau 
## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1985
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Stadiwm Ffordd Farrar

Stadiwm chwaraeon yn ninas Bangor, Gwynedd oedd **Ffordd Farrar**. Fe'i hagorwyd ym 1879 wedi i'r Arglwydd Penrhyn roi llecyn o dir i glwb criced y ddinas. Roedd yn gartref i Glwb Pêl-droed Dinas Bangor am 91 o flynyddoedd cyn cael eid dymchwel yn 2012 er mwyn adeiladu archfarchnad.

## Blynyddoedd cynnar
Cafodd y tir ger y *British Hotel* ei gyflwyno i Glwb Criced Bangor ym 1879 gan yr Arglwydd Penrhyn ond ar ôl gwaith atgyweirio i lefelu'r maes ym 1894-95, dechreuodd clwb hoci Prifysgol Bangor ddefnyddio'r maes tra bod clwb pêl-droed Bangor hefyd yn gwneud defnyddio o'r cae ar gyfer gemau yng Nghwpan Cymru gan fod eu maes arferol ym Maes y Dref yn rhy fychan.

## Y Stadiwm
Ym 1930 prynnodd y clwb hen eisteddle Caernarvon Athletic am £80 wedi'r clwb o Gaernarfon fynd i'r wal a chafodd yr eisteddle newydd ei chodi ar ochr Ffordd Farrar y maes. Ym 1936 agorwyd eisteddle pren newydd ar ochr Ffordd Sackville y maes er cof am Arnold Dargie, cyn chwaraewr gyda Bangor, Lerpwl a thîm amatur Cymru. Arianwyd yr eisteddle gan Thomas Dargie, tad Arnold, oedd hefyd yn lywydd Cymdeithas Bêl-droed Arfordir Gogledd Cymru. Roedd Eisteddle Dargie yn cael ei ddefnyddio hyd nes dymchwel y maes yn 2012. ac ym 1952-53 cynhaliwyd rownd derfynol Cwpan Cymru ar y maes, gêm welodd Y Rhyl yn curo Dinas Caer 2-1.

Ym 1962, llwyddodd Bangor i drechu Napoli 2-0 yng Nghwpan Enillwyr Cwpanau Ewrop a dod y tîm cyntaf o Gymru i ennill yn un o gystadlaethau Uefa. ac ym 1985, croesawyd Atlético Madrid i Ffordd Farrar yn yr un gystadleuaeth.

## Gêm olaf
Ym mis Ebrill 2011 rhoddodd Gyngor Gwynedd hawl cynllunio i gwmni Asda i ddymchwel y stadiwm a chodi archfarchnad newydd gan ganiatau Bangor i symud i stadiwm newydd yn Nantporth.  Chwaraewyd y gêm olaf ar Ffordd Farrar ar 27 Rhagfyr 2011 wrth i Fangor drechu Prestatyn 5-3 yn Uwch Gynghrair Cymru.

## Gweler hefyd
* C.P.D. Dinas Bangor
* Stadiwm Prifysgol Bangor

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Sgorio yn ffarwelio â Ffordd Farrar

Categori:Meysydd pêl-droed Cymru
Categori:Bangor
Parc Latham

Stadiwm chwaraeon yn nhref Y Drenewydd, Powys, ydy **Parc Latham** sy'n cael ei adnabod, am resymau nawdd, fel **Paveways Parc Latham**. Mae'n gartref i Glwb Pêl-droed Y Drenewydd ers y gêm agoriadol ar 21 Awst 1951 yn erbyn Aberystwyth.

Mae'r maes wedi ei enwi ar ôl George Latham, brodor o'r Drenewydd oedd yn gyn chwaraewr rhyngwladol Cymru ac yn hyfforddwr ar dîm Caerdydd pan enillodd yr Adar Gleision Gwpan FA Lloegr ym 1927.

## Y stadiwm
Ym 1979 cafodd Parc Latham lifoleadau er mwyn caniatau'r clwb i geisio am y fraint o gynnal gemau ieuenctid rhyngwladol a chafodd Wrecsam wahoddiad i chwarae gêm o dan y llifoleadau newydd er mwyn dathlu'r datblygiad.

Yn 2013 cyhoeddodd y clwb eu bod wedi sicrhau arian gan Gymdeithas Bêl-droed Cymru i osod maes 3G ym Mharc Latham gyda'r maes yn cael ei osod mewn pryd ar gyfer tymor 2-14-15.

Mae'r stadiwm yn dal uchafswm torf o 5,000 ond ar gyfer gemau yng nghystadlaethau Uefa mae'n rhaid cyfyngu'r uchafswm i'r 1,420 sedd..

Mae Parc Latham wedi cynnal rownd derfynol Cwpan Cymru ar bedair achlysur, yn 2003-04, 2007-08, 2014-15 ac yn 2017-18 yn ogystal â phedair gêm yng nghystadlaethau Uefa.

Yn 2015-16 llwyddodd Y Drenewydd i sicrhau eu buddugoliaeth gyntaf erioed yn Ewrop wrth drechu Valletta o Malta yn Rownd Rhagbrofol Gyntaf Cynghrair Europa ar Barc Latham.

## Gweler hefyd
* C.P.D. Y Drenewydd

## Cyfeiriadau
Categori:Meysydd pêl-droed Cymru
Categori:Y Drenewydd
Cymwysterau Cymru

Corff wedi ei noddi gan Lywodraeth Cymru yw **Cymwysterau Cymru** (Saesneg: *Qualifications Wales*), sy'n gyfrifol am gydnabod cyrff dyfarnu ac adolygu a chymeradwyo cymwysterau nad yw'n raddau yng Nghymru. Fe'i sefydlwyd gan Ddeddf Cymwysterau Cymru 2015
 a daeth yn weithredol ar 21 Medi 2015.

Mae'n rheoleiddio'r cyrff dyfarnu sy'n darparu cymwysterau mewn ysgolion a cholegau, fel TGAU, UG, Safon Uwch a Bagloriaeth Cymru, yn ogystal â chymwysterau galwedigaethol fel cymwysterau Sgiliau Hanfodol Cymru. Fe fydd gan y corff newydd dros saith deg o staff mewn cymysgedd o swyddi rheoleiddio, ymchwil, polisi a datblygiad. Mae ei swyddfa ym Mharc Imperial, Casnewydd.

## Cyfrifoldebau 
Mae'r Ddeddf yn amlinellu dau brif nod a chyfrifoldebau i'r corff:
* sicrhau bod cymwysterau, a’r system gymwysterau yng Nghymru, yn effeithiol er mwyn diwallu anghenion rhesymol dysgwyr yng Nghymru;
* ennyn hyder y cyhoedd mewn cymwysterau a’r system gymwysterau yng Nghymru

## Cyfeiriadau 
## Gweler hefyd 
* Addysg yng Nghymru
* Cynulliad Cenedlaethol Cymru

## Dolenni allanol 
* Cymwysterau Cymru

Categori:Addysg yng Nghymru
Categori:Cyrff a Noddir gan Lywodraeth Cymru
Categori:Sefydliadau 2015
Henry Cavill

Mae** Henry William Dalgliesh Cavill** (ganed 5 Mai 1983) yn actor Prydeinig. Dechreuodd Cavill ei yrfa'n serennu fel Albert Mondego yn yr addasiad ffilm 2002 *The Count of Monte Cristo*. Aeth yn ei flaen i berfformio mewn rolau cefnogol mewn cyfresi teledu y BBC megis *The Inspector Lynley Mysteries*, *Midsomer Murders* a *The Tudors* cyn symud at berfformio mewn ffilmiau Hollywood megis *Tristan & Isolde*, *Stardust* ac *Immortals*.

Yn 2008, daeth Cavill yn wyneb a llefarydd swyddogol yr ymgyrch Dunhill, casgliad persawrau i ddynion. Fe'i gastiwyd fel aelod o gast ensemble y gyfres Showtime *The Tudors *yn 2007, yn serennu fel Charles Brandon, Dug 1af Suffolk tan diwedd y gyfres yn 2010. Daeth Cavill i amlygrwydd rhyngwladol ar ôl iddo gael ei gastio yn 2013 fel yr archarwr Superman yn y fersiwn newydd o'r gyfres ffilmiau, sy'n rhan o'r Bydysawd Estynedig DC. Roedd ffilm gyntaf y gyfres, *Man of Steel*, yn llwyddiant mawr, gyda Cavil yn ailgydio yn y rôl yn 2016 ar gyfer *Batman v Superman: Dawn of Justice*. Yn 2015, cyd-serennodd gydag Armie Hammer yn y ffilm gynllwyn *The Man from U.N.C.L.E.*

## Ffilmyddiaeth 
### Ffilmiau 
upright|dde|200px|bawd|Cavill ym mhremiere *Whatever Works* yn 2009

### Teledu 
## Gwobrau ac enwebiadau 
[bawd|Cavill yn ComicCon [San Diego, 2013]]

## Cyfeiriadau 
Categori:Actorion ffilm o Loegr
Categori:Actorion teledu o Loegr
Categori:Genedigaethau 1983
Categori:Pobl o Jersey