open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rhyfela mewn ffosydd

Ffurf o ryfela ar y tir yw **rhyfela mewn ffosydd**. Mae lluoedd gwrthwynebol yn brwydro tra eu bod wedi'u hymsefydlu mewn systemau o ffosydd a gladdir ar naill ochr y maes brwydro. Mae llu milwrol yn troi at ryfela mewn ffosydd pan bo grym tanio'r gelyn yn ei orfodi i dorri ffosydd, i aberthu'i fudoledd er mwyn ennill amddiffyniad. Weithiau dim ond un ochr sy'n mabwysiadu ffosydd, gan amlaf llu sydd ag anfantais confensiynol, megis brwydrwyr herwfilwrol (gerila).

Yr achos fwyaf ac amlycaf o ryfela mewn ffosydd oedd ffosydd Ffrynt y Gorllewin yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf.

Defnyddiwyd rhyfela mewn ffosydd hefyd gan y Japaneaid yn yr Ail Ryfel Byd, Coreaid y Gogledd a'r Tsieineaid yn Rhyfel Corea, y Việt Minh ym Mrwydr Điện Biên Phủ yn ystod Rhyfel Indo-Tsieina, a naill ochr yn Rhyfel Iran ac Irac.

## Cyfeiriadau 
## Darllen pellach 
* Saunders, Anthony. *Trench Warfare 1850–1950* (Barnsley, Pen & Sword, 2010)


Categori:Amddiffynfeydd
Ffosydd
Otto Preminger

Cyfarwyddwr a chynhyrchydd ffilm a theatr o'r Unol Daleithiau oedd **Otto Ludwig Preminger** (5 Rhagfyr 1905 – 23 Ebrill 1986). Ganwyd i deulu Iddewig yn Wcráin pan oedd yn rhan o Awstria-Hwngari, ac ymfudodd i'r Unol Daleithiau ym 1935.

## Ffilmiau
* *Fallen Angel* (1945)
* *Daisy Kenyon* (1947)
**The Moon Is Blue* (1953)
* *Carmen Jones* (1954) 
* *The Man with the Golden Arm* (1955) 
* *Porgy and Bess* (1959) 
* *Anatomy of a Murder* (1959) 
* *Exodus* (1960)  
* *Advise & Consent* (1962)  
* *The Cardinal* (1963) 
* *Bunny Lake Is Missing* (1965)
* ''In Harm's Way'' (1965)

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
*  

Categori:Genedigaethau 1905
Categori:Marwolaethau 1986
Categori:Cyfarwyddwyr ffilm yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyfarwyddwyr ffilm Iddewig o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyfarwyddwyr theatr o'r Unol Daleithiau
Categori:Cynhyrchwyr ffilm o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl a aned yn Awstria-Hwngari
Categori:Pobl a aned yn Wcráin
Categori:Pobl o Fienna
Categori:Pobl fu farw ym Manhattan
Categori:Pobl fu farw o ganser
Categori:Ymfudwyr o Awstria i'r Unol Daleithiau
Castell Fetteresso

Castell yn yr Alban yw **Castell Fetteresso**.
250px|bawd|chwith|Castell Fetteresso

Fetteresso
Categori:Adeiladau rhestredig yn yr Alban
Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yn Swydd Aberdeen
Sir Forgannwg (etholaeth seneddol)

Roedd **Sir Forgannwg** yn etholaeth seneddol i Dŷ'r Cyffredin yn Senedd y Deyrnas Unedig o 1536 hyd at 1885.
## Aelodau Seneddol 
### 1541-1832 
### 1832-1885 
## Etholiadau
Bu dim ond dri etholiad cystadleuol yn Sir Forgannwg rhwng y Ddeddf Diwygio Mawr ym 1832 a diddymu'r etholaeth ym 1885 sef etholiadau 1837, 1857 a 1874:

## Cyfeiriadau
* Wales at Westminster James, Arnold J a Thomas John E Gwasg Gomer 1981

Categori:Etholaethau hanesyddol yng Nghymru
Categori:Morgannwg
Make Love Fuck War

bawd|dde|Clawr y sengl
Mae "**Make Love Fuck War**" yn gân wrth-ryfel gan y cerddor electronica Moby a'r grŵp hip hop Public Enemy. Cafodd y gân ei rhyddhau fel sengl yn 2004 ar label Mute Records ac fe'i ceir hefyd yn yr albwm *Unity: The Official Athens 2004 Olympic Games Album* a'r albwm gan Public Enemy, *New Whirl Odor*. Rhyddhawyd y gân yn wreiddiol fel protest yn erbyn Rhyfel Irac 2003; mae'r fideo gerddoriaeth yn cyfuno delweddau o'r protestiadau stryd yn erbyn y rhyfel yn 2002–2003 gyda chlipiau o gyngherddau gan Moby a Public Enemy.

## Geiriau
Cyfansoddwyd geiriau'r gân gan Chuck D a Flavor Flav; cyfansoddwyd y gerddoriaeth i gyd gan Moby.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol
*  "Make Love Fuck War"  ar wefan Moby
*  Geiriau'r gân  ar wefan MetroLyrics

Categori:Caneuon gwrth-ryfel
Categori:Senglau 2004
Ucheldirwyr Argyll a Sutherland

Bataliwn o Gatrawd Frenhinol yr Alban yn y Fyddin Brydeinig yw **Ucheldirwyr Argyll a Sutherland, 5ed Fataliwn, Catrawd Frenhinol yr Alban** () (5 SCOTS). Sefydlwyd yn 2006, ac ynghynt roedd yn gatrawd ynddi'i hun: Ucheldirwyr Argyll a Sutherland (Y Dywysoges Louise) a ffurfiwyd ym 1881, gan gyfuno Ucheldirwyr y 91ain (Swydd Argyll) ac Ucheldirwyr y 93ain (Sutherland).

## Dolenni allanol 
*  

Categori:Bataliynau'r Fyddin Brydeinig
Categori:Catrawd Frenhinol yr Alban
Categori:Unedau milwrol a sefydlwyd ym 1881
Categori:Unedau milwrol a ddadfyddinwyd yn 2006
Sir y Fflint (etholaeth seneddol)

Roedd **Sir y Fflint** yn etholaeth seneddol i Dŷ'r Cyffredin yn Senedd y Deyrnas Unedig o 1542 hyd at 1950.

## Aelodau Seneddol
### Aelodau Seneddol 1604–1950 
## Canlyniadau Etholiadau ers Deddf Diwigio'r Senedd 1832
Ffynhonnell:
### Etholiadau 1832 i 1880
Yn etholiadau 1832 a 1835 etholwyd Yr Anrhydeddus Edward Lloyd-Mostyn yn ddiwrthwynebiad ar ran Y Blaid Ryddfrydol.
bawd|Syr Stephen Glynne 01

(Ar ôl cyflwyno deiseb i herio'r canlyniad diddymwyd y canlyniad a rhoddwyd y sedd i Glynne ym 1842.) Yn Etholiad Cyffredinol 1847 cafodd Edward Lloyd Mostyn ei ethol yn ddiwrthwynebiad ran y Blaid Ryddfrydol.

Ym 1854 dyrchafwyd Edward Lloyd Mostyn i Dŷ’r Arglwyddi fel yr Ail Farwn Mostyn; fe'i olynwyd mewn isetholiad yn ddiwrthwynebiad gan ei fab Thomas Edward Lloyd Mostyn ar ran y Blaid Ryddfrydol.

Etholwyd Thomas Lloyd Mostyn yn ddiwrthwynebiad yn Etholiad Cyffredinol 1859 ond y bu farw ar 8 Mai 1861 a chynhaliwyd isetholiad i ddewis olynydd iddo ar 30 Mai 1861.

Ail etholwyd Yr Arglwydd Richard Grosvenor yn ddiwrthwynebiad ar ran y Blaid Ryddfrydol yn Etholiadau Cyffredinol 1865, 1868, 1874 a 1880.

### Etholiadau 1885 - 1906
Dyrchafwyd yr Arglwydd Richard Grosvenor i Dŷ'r Arglwyddi fel Yr Arglwydd Stalbridge ym 1886 a bu isetholiad ar 2 Mawrth 1886
bawd|Samuel Smith Vanity Fair 4 Awst 1904

Dychwelodd Samuel Smith i'r Senedd yn ddiwrthwynebiad yn Etholiad Gyffredinol 1886 fel Rhyddfrydwr *Gladstonaidd*.

### Etholiadau yn y 1910au 
### Etholiadau yn y 1920au 
### Etholiadau yn y 1930au 
### Etholiadau yn y 1940au 
## Cyfeiriadau
Categori:Sir y Fflint
Categori:Etholaethau hanesyddol yng Nghymru
Catrawd Droed y 69ain (De Swydd Lincoln)

Catrawd o droedfilwyr yn y Fyddin Brydeinig oedd **Catrawd Droed y 69ain (De Swydd Lincoln)**. Sefydlwyd 2il Fataliwn Catrawd Droed y 24ain ym 1756, ac ym 1758 ymwahanodd y bataliwn o'r gatrawd honno gan ffurfio Catrawd Droed y 69ain. Ail-enwyd yn Gatrawd Droed y 69ain (De Swydd Lincoln) ym 1782. Cafodd ei chyfuno â'r Gatrawd (Gymreig) 41ain i ffurfio'r Gatrawd Gymreig ym 1881. Ysgarlad gyda ffesin gwyrdd Lincoln oedd gwisg y gatrawd hon.

## Cyfeiriadau 
Categori:Cyn-gatrodau'r Fyddin Brydeinig
Categori:Swydd Lincoln
Categori:Unedau milwrol a sefydlwyd ym 1758
Categori:Unedau milwrol a ddadfyddinwyd ym 1881
Sir Fynwy (etholaeth seneddol y DU)

Mae etholaeth **Sir Fynwy** yn ethol aelod i senedd San Steffan. Fe'i sefydlwyd yn 1536, diddymwyd yn 1885 ac ailsefydlwyd yn 2024. 

Crëwyd Etholaeth Sir Fynwy o dan Ddeddf Uno 1536 gan ddychwelyd ei  ASau gyntaf ym 1542. Roedd yr etholaeth yn cynnwys sir hanesyddol Sir Fynwy ac yn dychwelyd dau Aelod Seneddol i Dŷ'r Cyffredin. Cyn diwygio’r etholfraint ym 1832 roedd yr etholaeth *ym mhoced*  teuluoedd Morgan, Tŷ Tredegar a theulu Somerset.

## Ffiniau a wardiau
Mae'r holl wardiau o fewn Sir Fynwy ac yn cynnwys:

* Brynbuga, Cas-gwent, Cil-y-coed, Y Fenni, Trefynwy, Aber-ffrwd, Abergwenffrwd, Betws Newydd, Bryngwyn, Caer-went, Castellnewydd, Cemais Comawndwr, Cilgwrrwg, Clydach, Coed Morgan, Coed-y-mynach, Cwmcarfan, Cwm-iou, Drenewydd Gelli-farch, Y Dyfawden, Yr Eglwys Newydd ar y Cefn,  Gaer-lwyd, Gilwern, Glasgoed, Goetre, Gofilon, Y Grysmwnt, Gwehelog, Gwernesni, Gwndy, Hengastell, Little Mill, Llanarfan, Llan-arth, Llanbadog, Llancaeo, Llandegfedd, Llandeilo Bertholau, Llandeilo Gresynni, Llandenni, Llandidiwg, Llandogo, Llanddewi Nant Hodni, Llanddewi Rhydderch, Llanddewi Ysgyryd, Llanddingad, Llanddinol, Llanelen, Llanelli, Llanfable, Llanfaenor, Llanfair Cilgedin, Llanfair Is Coed, Llanfihangel Crucornau, Llanfihangel Gobion, Llanfihangel Tor-y-mynydd, Llanfihangel Troddi, Llanfihangel Ystum Llywern, Llanfocha, Llan-ffwyst, Llangatwg Feibion Afel, Llangatwg Lingoed, Llangiwa, Llangofen, Llan-gwm, Llangybi, Llanhenwg, Llanisien, Llanllywel, Llanofer, Llanoronwy, Llan-soe, Llantrisant, Llanwarw, Llanwenarth, Llanwynell, Llanwytherin, Y Maerdy, Magwyr, Mamheilad, Matharn, Mounton, Nant-y-deri, Newbridge-on-Usk, Y Pandy, Pen-allt, Penrhos, Pen-y-clawdd, Porth Sgiwed, Pwllmeurig, Rogiet,  Rhaglan, Sudbrook, Tre'r-gaer, Tryleg, Tyndyrn ac Ynysgynwraidd.

## Aelodau seneddol
### 1542–1653
### 1654-1660
Rhwng 1654 a 1660, bu tri aelod yn cynrychioli'r sir. 

### 1660-1831
### 1832-1885
### Aelodau ers 2024 
*Mynwy a Dwyrain Casnewydd hyd 2024*

## Etholiadau
### Etholiadau yn y 2020au 
### Etholiadau 1832 i 1885
bawd|yr Arglwydd Granville Somerset
Rhwng y Ddeddf Diwygio Mawr a diddymu'r etholaeth ym 1885, bu dim ond tri etholiad cystadleuol yn Etholaeth Sir Fynwy:

 

 

 

## Gweler hefyd
*Mynwy (etholaeth seneddol)

## Cyfeiriadau
Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yng Nghymru
Categori:Etholaethau hanesyddol yng Nghymru
Categori:Sir Fynwy
Categori:Sefydliadau 2024
Cyfeiriad IP

Label o rifau yw **Cyfeiriad IP** (o'r term Saesneg *IP address*, sef *Internet Protocol address*) a dadogir i bob dyfais megis cyfrifiadur, argraffydd o fewn rhwydwaith o gyfrifiaduron sy'n defnyddio Protocol Rhyngrwyd ar gyfer cyfathrebu. Gall y cysylltiad neu'r ddolen o fewn y rhwydwaith hwn fod yn ddi-wifr neu gyda weiren. Y rhwydwaith arferol, bellach, yw'r rhyngrwyd. Mae cyfeiriad IP yn gwasanaethu dau brif bwrpas: adnabod rhyngwyneb neu rwydwaith y gwesteiwr a chyfeiriadu lleoliad. Disgrifir ei rôl fel a ganlyn: "''Mae enw'n dangos yr hyn rydyn ni'n chwilio amdano. Mae cyfeiriad yn dangos ble mae ef. Mae llwybr yn dangos sut i fynd ato.''"

Diffiniwyd y cyfeiriad IP fel rhif 32 beit Safonwyd IPv6 fel RFC 2460 ym 1998 ac mae'n cael ei ddatblygu ers canol y 2000au.

Rhifau deuaidd ydy cyfeiriadau IP, ond fel arfer fe'u storir mewn ffeiliau testun ac fe'u harddangosir mewn nodiannau a ellir eu darllen gan berson, er enghraifft 172.16.254.1 (ar gyfer IPv4), a 2001:db8:0:1234:0:567:8:1 (ar gyfer IPv6).

Mae'r *Internet Assigned Numbers Authority* (IANA) yn rheoli ac yn dyranu cyfeiriadau IP yn fyd-eang.

## Cyfeiriadau
Categori:Protocolau'r rhyngrwyd
Brîff Dyddiol yr Arlywydd

[bawd|Rhan o Frîff Dyddiol yr Arlywydd, 6 Awst 2001. Mae'r brîff hwn yn sôn am y posibilrwydd o ymosodiadau terfysgol gan [Osama bin Laden yn yr Unol Daleithiau.]]
Dogfen dra-chyfrinachol yw **Brîff Dyddiol yr Arlywydd** () a roddir pob bore i Arlywydd yr Unol Daleithiau. Fe'i hysgrifennir dan arweiniad y Cyfarwyddwr Cudd-wybodaeth Genedlaethol er mwyn darparu'r Arlywydd gyda chrynodeb o'r gudd-wybodaeth ddiweddaraf sydd gan gymuned gudd-wybodaeth yr Unol Daleithiau. Mae'r ddogfen hon yn enghraifft o gynnyrch cudd-wybodaeth.

Categori:Asiantaethau cudd-wybodaeth yr Unol Daleithiau
Categori:Cynnyrch cudd-wybodaeth
Categori:Dogfennau swyddogol
Ferwca

bawd|dde|Clwstwr o ferwca ar droed
Dafaden gwadnol a achosir gan y feirws papiloma dynol (HPV) ac sy'n ymddangos ar y sawdl, ac ar waelod neu fysedd y traed ydy **ferwca** hefyd **dafaden**
 neu **tafaden**. Gan amlaf mae dafaennau gwadnol yn cyfyngu eu hunain ac nid ydynt yn lledu'n ormodol, ond yn gyffredinol argymhellir triniaeth i leihau'r symptomau (sy'n medru bod yn boenus), i'w gwaredu'n gynt, ac i osgoi eu trosglwyddo i bobl eraill.

Credir fod gan tua 10% o boblogaeth yr Deyrnas Unedig ferwca ar unrhyw adeg penodol.

## Rhwystro'r feirws rhag lledu
Lledir y feirws HPV trwy gysylltiad uniongyrchol ac anuniongyrchol gyda pherson sydd yn cario'r feirws. Gall osgoi cyswllt uniongyrchol gydag arwynebeddau heintiedig e.e. mewn ystafelloedd newid comunol, lloriau cawodydd, meinciau a.y.y.b. leihau'r siawns o gael eich heintio, yn ogystal ag osgoi rhannu esgidiau a sanau gyda rhywun sydd â ferwca. Hefyd, dylid osgoi cysylltiad rhwng y ferwca a rhannau eraill o'ch corff eich hun a chyrff pobl eraill. Mae heinitaidau'n fwy cyffredin ymysg oedolion na phlant.

Am fod pob dafaden yn heintus, dylid cymryd camau er mwyn osgoi eu lledaenu. Argymhella'r Gwasanaeth Iechyd Gwladol fod plant sydd â dafaden yn:
* eu gorchuddio gyda bandais gludog tra'n nofio
* gwisgo fflip-fflops pan yn defnyddio cawdoydd comunol
* osgoi rhannu tywelion.

## Triniaeth
Yn aml, mae triniaeth confensiynol yn effeithiol wrth ymdrin â ferwcas. Mae rhain yn cynnwys:

## Cyfeiriadau
Categori:Clefydau firaol
Categori:Troed
Cynnyrch cudd-wybodaeth

Yn y cylchred cudd-wybodaeth, mae asiantaethau'n casglu gwybodaeth, ac yna'n ei dadansoddi. Maent yn coethi'r wybodaeth hon gan greu **cynnyrch cudd-wybodaeth** y gellir ei gyflwyno i wneuthurwyr polisi, gan amlaf ar ffurf dogfen swyddogol, er enghraifft Brîff Dyddiol yr Arlywydd.
Futari Ecchi

bawd|Clawr

Cyfres manga o Japan ydy  sydd wedi ei sgwennu a'i darlunio gan Katsu Aki. Mae wedi ymddangos yn y cylchgrawn *Young Animal* ers 1997, ac mae 53 rhifyn wedi bod. Mae'r stori'n dilyn hanes cwpwl sydd newydd briodi a'u bywyd rhywiol. Mae'n cyfuno rhannau erotig gyda rhannau ffeithiol ac yn rhoi gwybodaeth i'r darllenydd.

Mae'r enw *Futari Ecchi* ("ecchi dau berson") yn dod o air slang Siapaneg am hunan leddfu, sef *hitori ecchi* ("ecchi" un person). Mae'r gyfres hon wedi gwerthu 26 miliwn copi ac mae'n adnabyddus yn bennaf am fod yn llawlyfr o wybodaeth ar sut i wneud 'hyn a'r llall' (mewn rhyw) yn ogystal â bod yn stori ddiddorol.

## Cyfeiriadau
## Gweler hefyd
*Manga
*Ffantasi erotig

## Dolenni allanol
* Gwefan swyddogol 

Categori:Manga
Categori:Ecchi
Gwaith y Dyffryn, Rhydymwyn

Mae **Gwaith y Dyffryn** (Saesneg: *Valley Works*) ar gyrion pentref Rhydymwyn, Sir y Fflint. Roedd y dyffryn yn rhan o Stad Gwysanau ac yn ardal pyllau plwm yn y 19g, ac wedyn yn ardal amaethyddol. Rhwng 1939 - 1958 storiwyd llawer iawn o nwy mwstard yma, a baratowyd yn y Rhyfel Byd Cyntaf.

## Ffatri arfau cemegol
Ar 27 Awst 1939 rhoddodd y Trysorlys sêl eu bendith ar ddatblygiad "Gwaith y Dyffryn", Rhydymwyn, ffatri gyfrinachol a fu'n cynhyrchu arfau cemegol. Dewiswyd Rhydymwyn gan ICI oherwydd presenoldeb rheilffordd a phriffordd mewn ardal weddol diarffordd, digonedd o ddŵr o Afon Alun trwy'r dyffryn - ac yn ddim ond 30 milltir i ffwrdd o brif safle'r cwmni, sef Gwaith Rundle, ar Ynys Wigg, yn Runcorn, Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr, lle cynhyrchodd y cwmni nwy mwstard. Defnyddiwyd Runcol, math o nwy mwstard. Adeiladwyd rhwydwaith o dwneli ym 1939 i storio'r nwy mwstard; ystyriwyd fod y safle anhysbys a choediog yn fwy diogel nac yr un yng nghanol ardal ddiwydiannol Runcorn.

Delwedd:Rhydymwyn01.jpg|Tu mewn adeilad P6
Delwedd:Rhydymwyn02.jpg|Tu allan adeilad P6
Delwedd:Rhydymwyn03.jpg|Tu mewn adeilad arall
Delwedd:Rhydymwyngraffiti.jpg|Graffiti'r gweithwyr nwy mwstard

## Operation 'Tube Alloys'
Gwnaethpwyd ymchwil cynnar yn natblygiad arfau atomig ar y safle, gan ddechrau yn 1942, cyn symud y gwaith i Los Alamos, Mecsico Newydd a adnabyddir erbyn hyn fel Prosiect Manhattan. Defnyddiwyd techneg lledaenu nwyol i greu Wraniwm 235 mewn peiriannu a adeiladwyd gan gwmni Metropolitan Vickers ym Mharc Trafford, Manceinion. Parhaodd y gwaith yn Adeilad P6 Mae adeiladau'r ffatri'n dal i fodoli, ac mae gan rai graffiti a adawyd gan y gweithwyr yn ystod yr Ail Ryfel Byd.

## Cyfeiriadau
## Dolen allanol 
* Cymdeithas Hanes Dyffryn Rhydymwyn (yn Saesneg)

Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yn Sir y Fflint
Categori:Adeiladau diwydiannol yng Nghymru
Categori:Economi Sir y Fflint
Categori:Hanes Sir y Fflint
Categori:Yr Ail Ryfel Byd
David Rees (mathemategydd)

Mathemategydd o Gymru oedd **David Rees** (29 Mai 1918 – 16 Awst 2013). Ar ddechrau ei yrfa gweithiodd ar ddamcaniaeth hanner-grwpiau, gan ddatblygu theorem Rees, ac yna daeth yn arbenigwr ym maes algebra cymudol. Yn ystod yr Ail Ryfel Byd, roedd yn aelod o'r tîm ymchwil ar y peiriant Enigma yng Nghwt 6 ym Mharc Bletchley.

## Cyfeiriadau 
Categori:Academyddion o Gymru
Categori:Algebryddion
Categori:Cryptograffwyr
Categori:Genedigaethau 1918
Categori:Marwolaethau 2013
Categori:Mathemategwyr o Gymru
Categori:Pobl o'r Fenni
AmmanNet

200px|bawd|Logo AmmanNet
Gwefan newyddion o Wlad Iorddonen yw **AmmanNet**. Dechreuodd yn y flwyddyn 2000 fel prosiect radio cymunedol dan nawdd UNESCO ac eraill, yn cael ei gyfarwyddo gan y newyddiadurwr Daoud Kuttab. Hwn oedd y radio rhyngrwyd cyntaf yn y byd Arabaidd. Yn 2005, sefydlwyd gwasanaeth radio daearol - y radio annibynnol cyntaf yn hanes y wlad - yn ardal Amman ac yn 2008 newidiwyd enw'r orsaf i Al-Balad Radio.

Parhaodd AmmanNet fel gwefan newyddion sy'n cyhoeddi yn Arabeg yn bennaf ond gyda rhai erthyglau Saesneg hefyd. Erbyn 2008 roedd yn cael ei gydnabod fel gwefan newyddion annibynnol mwyaf poblogaidd Gwlad Iorddonen.

## Sensoriaeth
Mae AmmanNet yn un o 304 gwefan newyddion Iorddonaidd sydd wedi cael eu blocio gan awdurdodau Gwlad Iorddonen.

## Cyfeiriadau 
## Dolen allanol 
*  Gwefan AmmanNet (dim ar gael yng Ngwlad Iorddonen)

Categori:Y cyfryngau yng Ngwlad Iorddonen
Categori:Gwefannau Arabeg
Categori:Gwefannau newyddion
Categori:Sensoriaeth o'r rhyngrwyd
Categori:Sefydliadau 2000
Al-Balad Radio

Radio cymunedol yng Ngwlad Iorddonen yw **Al-Balad Radio**. Mae'n darlledu yn Arabeg yn ardal Amman, prifddinas Gwlad Iorddonen, ar 92.4 FM. Ei arbenigrwydd yw newyddion lleol. Mae'n gwmni di-elw.

Dechreuodd yn y flwyddyn 2000 fel prosiect radio cymunedol AmmanNet dan nawdd UNESCO ac eraill, yn cael ei gyfarwyddo gan y newyddiadurwr Daoud Kuttab. Hwn oedd y radio rhyngrwyd cyntaf yn y byd Arabaidd. Yn 2005, sefydlwyd gwasanaeth radio daearol - y radio annibynnol cyntaf yn hanes y wlad - yn ardal Amman ac yn 2008 newidiwyd enw'r orsaf i Al-Balad Radio.

Yn ogystal i newyddion i'r gymuned, mae Al-Balad Radio yn cynnig amrywiaeth o raglenni gyda'r pwyslais ar ddatblygu cymunedol, galluogi pobl ifanc, ac ymwybyddiaeth o hawliau dynol.

## Cyfeiriadau
## Dolen allanol
*  Gwefan y radio 

Categori:Amman
Categori:Gorsafoedd radio Arabeg
Categori:Gorsafoedd radio yng Ngwlad Iorddonen
Categori:Sefydliadau 2008
Nwy mwstard

bawd|Effaith nwy mwstard ar fraich milwr

"Mwstard swlffwr" ydy gair y gwyddonydd am **nwy mwstard**. Mae'r nwy cytotocsig hwn yn achosi swigod mawr ar y croen neu yn yr ysgyfaint. Cafodd ei ddefnyddio'n gyntaf fel nwy gwenwynig gan Wilhelm Lommel a Wilhelm Steinkopf, a ddatblygodd dull effeithiol i'w fas-gynhyrchu ar gyfer byddin Ymerodraeth yr Almaen ym 1916.

Mae **Nwy mwstard** a elwir hefyd yn Swlffwr mwstard yn arf cemegol a ddefnyddiwyd gyntaf yn y Rhyfel Byd Cyntaf gan yr Almaenwyr.

Rheolir y defnydd o'r nwy hwn, heddiw, gan Gonfensiwn Arfau Cemegol 1993.

Roedd Gwaith y Dyffryn, Rhydymwyn yn ffatri gyfrinachol a godwyd ym 1939-40 i storio'r arf cemegol. Dewiswyd Rhydymwyn gan ICI oherwydd presenoldeb rheilffordd a phriffordd mewn ardal weddol diarffordd, gyda digon o ddŵr croyw o Afon Alun gerllaw. Roedd y lleoliad hefyd yn ddim ond 30 milltir i ffwrdd o brif safle'r cwmni, Gwaith Rundle, ar Ynys Wigg, yn Runcorn, lle roedd yn cynhyrchu nwy mwstart.
Cafwyd gwared a stor anferthol o'r nwy yn 1958.

## Cyfeiriadau
Categori:Rhyfela cemegol
Mwstard

bawd|Y planhigyn mwstard yn ei flodau.
Mae'r planhigyn **mwstard** (neu **fwstad**) yn perthyn i'r ddau genws Brassica a Sinapis. Cafodd ei ddisgrifio'n gyntaf yn nysgeidiaeth Gautama Buddha yn India yn y 5g. Term brodorol ar ei gyfer yw **llyminog**.

Mae'r hedyn mwstard yn cael ei ddefnyddio fel sbeis i roi blas ar fwyd a chaiff y sug melyn hwn ei baratoi drwy'i falu mewn melin sbeis a'i gymysgu gyda dŵr neu finagr. Gellir gwasgu'r had, er mwyn cynhyrchu olew ar gyfer y gegin. Caiff y dail hefyd eu bwyta: gweler *Brassica juncea*. Mae cymysgu mêl gyda mwstard yn ffasiwn eitha diweddar, sy'n ennill ei blwyf yn sydyn. Ceir llawer o gymysgeddau eraill ar werth, megis mwstard blas fodca neu fwstard blas Cognac, ond heb yr alcohol.

## Hedyn mwstard
Mae had mwstard yn llawn olew a phrotin,ac mae hyd at 48% o'r hedyn yn olew. Ym Mhacistan, olew had llin-mwstard ydy'r ail olew mwya poblogaidd yn y wlad. Ymhlith prif gynhyrchwyr yr had mae: Canada, Hwngari, gwledydd Prydain, India, Pacistan ac Unol Daleithiau America. Yr hadau sy'n rhoi'r mwyaf o olew ydy mwstard brown a mwstard du.

Gellir creu hylif melyn i roi blas ar fwyd drwy wasgu'r hedyn bychan hwn. Oherwydd ei fychander, caiff ei ddefnyddio yn y Beibl fel trosiad am rywbeth bychan. Yn Matthew (13:31–32), Marc (4:30–32), a Luc (13:18–19) dywedir fod teyrnas Nefoedd wedi dechrau'n fach fel hedyn mwstard:
bawd|chwith|Had mwstard

*" Dameg arall a osododd efe iddynt, gan ddywedyd, Cyffelyb yw teyrnas nefoedd i ronyn o had mwstard, yr hwn, a gymerodd dyn ac a’i heuodd yn ei faes:*
13:32 *Yr hwn yn wir sydd leiaf o’r holl hadau; ond wedi iddo dyfu, mwyaf un o’r llysiau ydyw, ac y mae efe yn myned yn bren; fel y mae adar y nef yn dyfod, ac yn nythu yn ei gangau ef."*

## Gweler hefyd
*Berwr Rwsia *Russian mustard*
*Garlleg y berth (neu "Garllegog") *Alliaria petiolata*; neu ''poor man's mustard*
*Mwstard brown *Brassica juncea*
*Mwstard du *Brassica nigra* neu *black mustard*
*Mwstard gwyn *Sinapis alba* neu *white mustard*
*Mwstard pentarian *Biscutella laevigata* neu *buckler mustard*
*Mwstard penwyn *Hirschfeldia incana*, neu *hoary mustard*
*Twrged llyfn *Arabis turritis glabra* neu *tower mustard''
*Nwy mwstard

## Cyfeiriadau
Categori:Llysiau rhinweddol
Categori:Sbeisys
Al-Shiraa

Cylchgrawn newyddion Libanaidd yw ***Al-Shiraa*** (hefyd ***Ash-Shiraa***)  (Arabeg: الشراع). Mae'n gylchgrawn Arabeg a sefydlwyd yn 1982 ac a gyhoeddir yn wythnosol. Y golygydd presennol yw Hassan Sabra.

O ran gwleidyddiaeth, mae wedi cael ei ddisgrifio fel "o blaid Syria". *Al-Shiraa* oedd y cyntaf i adrodd bod yr Unol Daleithiau wedi bod yn gwerthu arfau i Iran fel rhan o gytundeb cyfrinachol "arfau-am-wystlon" sy'n cael ei adnabod erbyn hyn fel y digwyddiad Iran-Contra.

## Cyfeiriadau
## Dolen allanol
*  Gwefan y cylchgrawn

Categori:Cylchgronau Arabeg
Categori:Cylchgronau gwleidyddol
Categori:Cylchgronau Libanus
Categori:Sefydliadau 1982
Jasad

Cylchgrawn diwylliannol Libanaidd yw ***Jasad*** (Arabeg, yn golygu "corff"). Mae'n gylchgrawn Arabeg a sefydlwyd yn 2008 ac a gyhoeddir yn Beirut, Libanus, gan Al Joumana Publishing. Y sefydlwr, cyhoeddwr a golygydd yw'r bardd a newyddiadurwr Joumana Haddad

Mae *Jasad* yn gylchgrawn dadleuol am ei fod yn trafod pynciau a ystyrir yn 'tabŵ' gan rai pobl yn y gymdeithas Arabaidd, yn cynnwys trafod rhyw yn agored a chyhoeddi llenyddiaeth a chelf erotig. Ei brif thema yw 'llenyddiaeth, celf a gwyddoniaeth y corff.' Cyhoeddwyd y rhifyn gyntaf yng Ngaeaf 2008.

## Cyfeiriadau
## Dolen allanol
*  Gwefan y cylchgrawn

Categori:Cylchgronau Arabeg
Categori:Cylchgronau erotig
Categori:Cylchgronau Libanus
Categori:Cylchgronau llenyddol
Categori:Sefydliadau 2008
Huw Lewis

:*Erthygl am y gwleidydd yw hon. Am y llenor Cymraeg o gyfnod y Dadeni gweler Hugh Lewis.*
Aelod Cynulliad Cenedlaethol Cymru (AC) y Blaid Lafur dros Merthyr Tudful a Rhymni ers sefydlu'r Cynulliad yn  1999 yw **Huw Lewis**. Cafodd ei benodi yn Weinidog Addysg a Sgiliau Llywodraeth Cymru yn Mehefin 2013.

## Coleg a'r Alban
Cafodd ei eni ym Merthyr Tudful a'i fagu yn Aberfan, cyn astudio ym Mhrifysgol Caeredin. Ymunodd â Plaid Lafur yr Alban a gweithiodd i Arweinydd y Blaid Lafur John Smith ac yna Donald Dewar. Ymgyrchodd yn frwd dros Gynulliad i'r Alban.

Dychwelodd i dde Cymru lle y bu'n dysgu cemeg yn Ysgol Afon Taf, cyn cael swydd llawn amser gyda'r Blaid Lafur.

## Cyfeiriadau
Categori:Aelodau Llywodraeth Cymru
Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 1999–2003
Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2003–2007
Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2007–2011
Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2011–2016
Categori:Genedigaethau 1964
Categori:Gwleidyddion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Gwleidyddion y Blaid Lafur (DU)
Categori:Pobl o Ferthyr Tudful
Ffair Gaeaf

Casgliad o storïau byrion gan Kate Roberts yw ***Ffair Gaeaf*** (teitl llawn: ***Ffair Gaeaf a storïau eraill***), a gyhoeddwyd am y tro cyntaf yn 1937 gan Gwasg Gee. Enwir y gyfrol ar ôl un o'r straeon ynddi, "Ffair Gaeaf".

## Straeon
Ceir naw stori yn y casgliad:
*"Buddugoliaeth Alaw Jim"
*"Y Cwilt"
*"Diwrnod i'r Brenin"
*"Y Taliad Olaf"
*"Dwy Storm"
*"Ffair Gaeaf"
*"Y Condemniedig"
*"Gorymdaith"
*"Plant"

## Llyfryddiaeth
### Testun
**Ffair Gaeaf a storïau eraill* (Gwasg Gee, Dinbych, 1937). Cafwyd sawl argraffiad arall. Argraffiad newydd (Gwasg Gee, 2000): ISBN 9780000173737

### Astudiaeth
*Alun T. Lewis, "Crefft y storïau byrion", yn *Kate Roberts: Cyfrol Deyrnged*, gol. Bobi Jones (Gwasg Gee, 1969)

Categori:Casgliadau o straeon byrion Cymraeg
Categori:Gweithiau Kate Roberts
Categori:Llyfrau Cymreig 1937
Sianel62

Sianel deledu Cymraeg ar y wê oedd ***Sianel 62***. Sefydlwyd gan Gymdeithas yr Iaith Gymraeg fel rhan o ddathliadau 50 mlwyddiant y mudiad. Lansiwyd ar 19 Chwefror 2012 gan ddarlledu rhwng 1-2 awr o ddeunydd gwreiddiol ac archifol yn fyw ar nosweithiau Sul am gyfnod o 6 mis. Wedyn canolbwyntiodd y sianel ar greu rhaglenni a ffilmiau unigol.

Categori:Cymdeithas yr Iaith Gymraeg
Categori:Gwefannau Cymraeg
Categori:Sefydliadau 2012
Seren niwtron

bawd|320px|Strwythur seren niwtron 

Mae **seren niwtron** yn weddilion seren sydd wedi dymchwel oherwydd disgyrchiant, a'i maint yn fychan a dwys ac mae wedi'i gwneud bron yn gyfangwbl o niwtronau sy'n fân ronynnau isatomig. Mae'n niwclews fawr iawn ac yn cael ei dal at ei gilydd gan ddisgyrchiant.

Mae ganddi radiws bychan iawn ond mae ei màs yn llawer mwy na màs yr Haul a'i gwres yn uchel. Caiff ei hatal rhag lleihau'n rhagor gan wasgedd cwantwm (*quantum degeneracy pressure*) drwy'r ffenomenwm a elwir yn "Ataliad Pauli", sy'n mynnu na all unrhyw ddau niwtron (neu unrhyw fân ronyn ffermionig arall) fod yn yr un lle ar yr un pryd.

Mae màs cyfartalog seren niwtron rhwng 1.4 a 3.2 màs solar, gyda radiws o oddeutu 12&nbsp;km.

## Cyfeiriadau
Categori:Astroffiseg
Niwtron
Frederik Pohl

Nofelydd ffuglen wyddonol o'r Unol Daleithiau oedd **Frederik George Pohl, Jr.** (26 Tachwedd 1919 – 2 Medi 2013).

## Nofelau
**Slave Ship* (1956)
*''Drunkard's Walk* (1960) 
**A Plague of Pythons* (1962) 
**Farthest Star* (1975)
**Man Plus* (1976)
**Gateway* (1977)
**The Cool War* (1981)
**Starburst* (1982)
**The Years of the City* (1984) 
**The Singers of Time* (1991)
**All the Lives He Led'' (2011)

Categori:Genedigaethau 1919
Categori:Llenorion gwyddonias o'r Unol Daleithiau
Categori:Marwolaethau 2013
Categori:Nofelwyr o'r Unol Daleithiau
Chengdu

Prifddinas a dinas fwyaf talaith Sichuan yng Ngweriniaeth Pobl Tsieina yw **Chengdu** (). Mae 14,047,625 o bobl yn byw tu fewn i ffiniau swyddogol y ddinas gyda 7,123,697 ohonynt yn yr ardal drefol. Sefydlwyd Chengdu yn 316 C.C. gan y frenhinllin Qin a daeth hi'n un o brif ganolfannau masnachol Tsieina. Heddiw, mae sawl rheilffordd yn pasio trwy'r ddinas ac mae ganddi faes awyr rhyngwladol, sawl prifysgol a pharc diwydiannol mawr.

[bawd|dim|260px|Trên yn agosau [Gorsaf reilffordd Chengdu]]

## Cyfeiriadau

Categori:Dinasoedd Sichuan
Rhestr dinasoedd Mawritania

bawd|dde|Map o Fawritania
Dyma restr o ddinasoedd a threfi Mawritania:

* Nouakchott
* Nouadhibou
* Rosso
* Adel Bagrou
* Boghé
* Kiffa
* Zouérat
* Kaédi
* Boû Gâdoûm
* Boutilimit
* Atar
* Bareina
* Ghabou


Mawritania
David Jacobs

Cyflwynydd teledu a radio o Loegr oedd **David Lewis Jacobs, CBE** (19 Mai 1926 – 2 Medi 2013).

Fe'i ganwyd yn Streatham Hill, Llundain, yn fab i Jeanette a David Jacobs.  Priododd Patricia Bradlaw yn 1949.  Yr actores Emma Jacobs yw ei ferch.  Priododd Caroline Munro yn 1975 (m. 1975).

## Radio
**Navy Mixture* (1944)
**Journey into Space* (1953-58)
**A Song for Europe* (1957-1966)
**The David Jacobs Collection* (1998-2013)

## Teledu
**Little Women* (1950)
**Juke Box Jury* (1959-1967)
**The Cool Spot* (1964)
**Top of the Pops* (1964)
*''What's My Line?* (1973-74)
**There's a Lot of It About'' (1982)

Categori:Cyflwynwyr radio o Loegr
Categori:Cyflwynwyr teledu o Loegr
Categori:Genedigaethau 1926
Categori:Marwolaethau 2013
Categori:Pobl o Lundain
Dau

Rhif rhwng un a thri yw **dau (2)**. Yn y Gymraeg, **dwy** yw'r ffurf benywaidd, a '**ail**' yw'r trefnolyn. Mae'n rhif cysefin.

2 wedi'i sgwario yw 4, yn ogystal â 2+2. 1.414... yw ei wreiddyn sgwâr.

Categori:Rhifau
Categori:2 (rhif)
Georgia Ruth

Cyflwynwraig, cantores a thelynores gwerin a blŵs, a nofelydd o Gymru yw **Georgia Ruth**, (ganwyd Georgia Ruth Williams; 5 Ionawr 1988). Mae Georgia yn canu ac yn cyfansoddi yn Saesneg ac yn y Gymraeg. Magwyd hi yn Aberystwyth, a dechreuodd ganu'r delyn pan oedd yn saith oed. Ar ôl graddio o Brifysgol Caergrawnt yn 2009 bu'n byw yn Llundain ac wedyn yn Brighton cyn iddi ddod yn ôl i Gymru. Ar hyn o bryd (2025) mae hi'n byw yn Aberystwyth, ei thref enedigol. Enillodd Georgia Wobr Gerddoriaeth Gymreig 2013 am yr albwm.

Cafodd Georgia ei henwebu am wobr mewn dau gategori y 2014 Radio 2 Folk Awards.

Yn 2014 cafodd Georgia wahoddiad i ganu ar albwm Futurology gan Manic Street Preachers. Canodd hi gyda James Dean Bradfield ar y trac Divine Youth.

## Discograffiaeth
* *In Luna* (2012, EP, Gwymon.)
* *Week of Pines* (2013, Albwm, Gwymon.)
* *Ghazalaw* (2015, Albwm, Masters of the Universe.)
* *Fossil Scale* (Navigator, 2016)
* *Mai* (Bubblewrap, 2020)
* *Cool Head* (Bubblewrap, 2024)

## Gwaith fel awdur 
Yn 2024, cyhoeddwyd ei nofel Saesneg *Tell me who I am,* sy'n cyd-fynd â'i halbwm *Cool Head.* Yn ddiweddarach yr un flwyddyn, cyhoeddwyd ei chyfrol Gymraeg gyntaf *Casglu Llwch,* sy'n gasgliad o fyfyrdodau*.*

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1988
Categori:Cantorion benywaidd yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Cantorion Cymraeg o Gymru
Categori:Cantorion Saesneg o Gymru
Categori:Pianyddion o Gymru
Categori:Pobl o Aberystwyth
Categori:Telynorion o Gymru
Categori:Cyflwynwyr radio o Gymru
Categori:Prosiect Wicipop
Nouadhibou

Dinas ail fwyaf Mawritania yw **Nouadhibou** (Arabeg: نواذيبو‎; gynt ***Port-Étienne***). Mae'n ganolfan fasnachol o bwys. Mae gan y ddinas boblogaeth o tua 75,000 gyda thua 90,000 yn yr ardal fetropolitaidd ehangach. Fe'i lleolir ar ochr orllewinol penrhyn 40-milltir Ras Nouadhibou (Ffrangeg: Cap Blanc, Portiwgaleg: Cabo Blanco), sydd ar y ffin rhwng Mawritania a Gorllewin Sahara (Moroco); gerllaw, dros y ffin, mae La Güera.

Categori:Dinasoedd Mawritania
Y Gwasanaeth Awyr Arbennig

Uned arbennig yn y Fyddin Brydeinig yw'r **Gwasanaeth Awyr Arbennig** (; **SAS**).

Categori:Catrodau'r Fyddin Brydeinig
Categori:Lluoedd arbennig y Deyrnas Unedig
Categori:Unedau milwrol a sefydlwyd ym 1941
17 (rhif)

Rhif rhwng un deg chwech ac un deg wyth yw **un deg saith (17)** neu **ddau ar bymtheg**. Mae'n rhif cysefin.

Categori:Rhifau
13 (rhif)

Rhif rhwng un deg dau ac un deg pedwar yw **un deg tri** neu **dri ar ddeg (13)**. Mae'n rhif cysefin.

Ystyrir 13 i fod yn rhif anlwcus mewn rhai gwledydd.

## Cyfeiriadau
Categori:Rhifau
Categori:13 (rhif)
Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1992

bawd|dde|200px|alt=Ring charts of the election results showing popular vote against seats won, coloured in party colours|Y seddi a enillwyd (cylch allanol) yn erbyn nifer o bleidleisiau (cylch mewnol).

Cynhaliwyd **Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1992** ar 9 Ebrill 1992 a chafodd y Blaid Geidwadol eu pedwerydd fuddugoliaeth o'r bron. Hwn oedd eu buddugoliaeth diwethaf hyd yn hyn (Medi 2013), heb fod yn rhan o glymblaid. Roedd hyn yn gryn ysgytwad ar y diwrnod gan fod y polau piniwn wedi dangos mai'r Blaid Lafur, dan arweinyddiaeth Neil Kinnock oedd am gipio'r mwyafrif.

Ar ddiwrnod yr etholiad roedd papur Y Sun wedi cyhoeddi ar ei dudalen flaen: *"the last person to leave Britain" to "turn out the lights"* pe bai Llafur yn ennill. Credir mai'r pennawd hwn a gariodd y dydd i'r Blaid Geidwadol, yn anad dim arall. Drenydd y drin, cyhoeddodd y Sun: ''It's The Sun Wot Won It* a disgrifiodd perchennog y papur y pennawd hwn fel *"tasteless and wrong."*

## Yng Nghymru
Yng Nghymru cynyddodd canran pleidlais y Blaid Lafur a Phlaid Cymru, ac enillwyd Etholaeth Ceredigion a Gogledd Penfro gan Cynog Dafis.

### Canlyniadau Etholiad 1992
## Dolen allanol
* *Catalogue of 1992 general election ephemera at the Archives Division  of the'' Ysgol Economeg a Gwyddor Gwleidyddiaeth Llundain.

## Cyfeiriadau
1992
Categori:1992
12 (rhif)

Rhif rhwng un deg un ac un deg tri yw **un deg dau** neu **ddeuddeg (12)**.

Categori:Rhifau
Categori:12 (rhif)
11 (rhif)

Rhif rhwng deg ac un deg dau yw **un deg un** neu **un ar ddeg (11)**. Mae'n rhif cysefin.

Categori:Rhifau
Categori:11 (rhif)
Deg

Rhif rhwng naw ac un deg un yw **deg (10)** (hefyd **deng** o flaen rhai geiriau).

Categori:Rhifau
Categori:10 (rhif)
Naw

Rhif rhwng wyth a deg yw **naw (9)**.

Mae 9 yn rhif cyfansawdd, gellir ei rannu gyda 1 a 3. Mae'n 3 gwaith 3 ac felly'r trydydd rhif sgwâr. Mae naw hefyd yn rhif Motzkin. Dyma'r rhif lwcus cyfansawdd cyntaf, ynghyd â'r odrif cyfansawdd cyntaf a'r unig odrif cyfansawdd un digid.

Categori:Rhifau
Categori:9 (rhif)
Wyth

Rhif rhwng saith a naw yw **wyth (8)**.

Mae'n rhif cyfansawdd, a'i rhannwyr priodol yw 1, 2 a 4. Mae ddwywaith 4 neu bedair gwaith 2. Dyma'r rhif cyntaf nad yw'n gysefin nac yn rhif cysefin rhannol.

Categori:Rhifau
Categori:8 (rhif)
Fitzcarraldo

Ffilm o 1982 gan Werner Herzog yw ***Fitzcarraldo***. Mae Klaus Kinski yn serennu fel Brian Sweeney "Fitzcarraldo" Gerald. Mae'r ffilm yn seiliedig ar fywyd go iawn y barwn rwber o Peru, Carlos Fitzcarrald. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Popol Vuh.

## Cast 
* Klaus Kinski - Brian Sweeney Fitzgerald (Fitzcarraldo)
* Claudia Cardinale - Molly
* José Lewgoy - Don Aquilino
* Miguel Ángel Fuentes - Cholo
* Paul Hittscher - Capten (Orinoco Paul)
* Huerequeque Enrique Bohórquez - Huerequeque
* Grande Otelo - Rheolwr gorsaf 
* Peter Berling - Rheolwr opera
* David Pérez Espinosa - 'Chief' yr Indiaid Campa
* Milton Nascimento - Blackman
* Ruy Polanah - Barwn Rwber
* Salvador Godínez - Hen genhadwr
* Dieter Milz - Cenhadwr ifanc
* William Rose - Notari

Categori:Ffilmiau gan Werner Herzog
Categori:Ffilmiau 1982
Categori:Ffilmiau Almaeneg
Categori:Ffilmiau hanesyddol
Angharad Rhiannon Davies

Mae **Angharad Rhiannon Davies** yn gyflwynydd radio a throsleisydd sy'n dod o Aberdâr yn wreiddiol. Astudiodd hi radd Technoleg Cyfryngau ym Mhrifysgol Morgannwg. Mae'n gyfrifol am gyflwyno'r Sioe Gymraeg ers 2010 ar Radio Bro, Bro Morgannwg. Cyn hynny hi oedd y llais ar system ffôn SWALEC a bu'n gyflwynydd radio ar Valleys Radio (2004-2009).  Bu Angharad hefyd yn aelod o'r band Dragonfall.

## Cyfeiriadau
Categori:Cyflwynwyr radio o Gymru
Categori:Difyrwyr o Gymru
Categori:Cerddorion o Gymru
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Merched yr 21ain ganrif o Gymru
Y Sioe Gymraeg

Sioe radio Gymraeg ar Radio Bro.  Angharad Rhiannon Davies sy'n cyflwyno'r sioe.  Bob Nos Fawrth, ceir 1 awr o gerddoriaeth dwyieithog 6 tan 7, a 2 awr o gerddoriaeth Gymraeg 7-9.

## Cyfeiriadau
Categori:Radio yng Nghymru
Gareth Sweeney

Mae **Gareth Sweeney** yn rheolwr yr orsaf Radio Bro.  Mae hefyd yn cyflwyno ar yr orsaf bob Dydd Llun i Gwener.

## Cyfeiriadau
Categori:Radio yng Nghymru
Little Dieter Needs to Fly

Ffilm ddogfen a chynhyrchwyd i deledu Almaeneg yn 1997 yw ***Little Dieter Needs to Fly***. Ysgrifennwyd a chyfarwyddwyd gan Werner Herzog, a chynhyrchiwyd gan Werner Herzog Filmproduktion.

Yn 2007, cyfarwyddodd Herzog ffilm ddrama yn seiliedig ar yr un hanes o'r enw Rescue Dawn, gyda Christian Bale yn serennu.

## Gwobrau 
* Gwobr Special Jury, International Documentary Filmfestival Amsterdam 1997
* Gwobr IDA, International Documentary Association 1998
* Gold Apple, National Educational Media Network, USA 1999
* Golden Spire, San Francisco International Film Festival 1999
* Silver FIPA, Biarritz International Festival of Audiovisual Programming 1999

Categori:Ffilmiau gan Werner Herzog
Categori:Ffilmiau Almaeneg
Categori:Ffilmiau Saesneg
Grizzly Man

Ffilm ddogfen o 2005 gan Werner Herzog yw ***Grizzly Man***. Mae'r ffilm yn dangos bywyd a marwolaeth Timothy Treadwell a fu'n ymweld â Pharc Cenedlaethol Katmai yn Alaska i fyw ymhlith eirth. Treuliodd Treadwell 13 o hafau yn ffilmio a gwarchod yr eirth cyn cael ei ladd a'i fwyta yn 2003.

## Gwobrau 
* Enwebiad - Gotham Award for Best Documentary
* Enillydd - Los Angeles Film Critics Association Award for Best Documentary/ Non-Fiction Film
* Enillydd - New York Film Critics Circle Award for Best Non-Fiction Film
* Enillydd - San Francisco Film Critics Circle Award for Best Documentary
* Enillydd - Alfred P. Sloan Prize ac enwebiad am y Grand Jury Prize yn y Sundance Film Festival 2005
* Enillydd - Toronto Film Critics Association Award for Best Documentary
* Enillydd - Anugerah Seri Angkasa 2008 Angkasapuri.

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau gan Werner Herzog
Categori:Ffilmiau 2005
Categori:Ffilmiau Almaeneg
Rescue Dawn

Ffilm ryfel o 2006 yw ***Rescue Dawn***. Cyfarwyddwyd gan Werner Herzog ac mae'r stori yn seiliedig ar hanes Dieter Dengler a gyflwynwyd yn wreiddiol yn y ffilm ddogfen o 1997 *Little Dieter Needs to Fly*, hefyd gan Herzog. Christian Bale sydd yn serennu fel Dengler, gyda Steve Zahn yn chwarae Duane Martin.

## Cast 
* Christian Bale - Dieter Dengler
* Steve Zahn - Duane Martin
* Jeremy Davies - Gene DeBruin
* Marshall Bell - Admiral Berrington
* François Chau - Province Governor
* Craig Gellis - Corporal
* Zach Grenier - Squad Leader
* Pat Healy - Norman
* Toby Huss - Spook
* Yuttana Muenwaja - Crazy Horse
* Teerawat Mulvilai - Little Hitler

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau gan Werner Herzog
Categori:Ffilmiau am Ryfel Fietnam
Helen Aileen Davies

Awdures, cantores a chyfansoddwraig gyda Dragonfall yw **Helen Aileen Davies**.

## Llyfrau 
* *The Emperor and the Butterfly*
* *The Woman Who Read Romantic Fiction and Other Stories*

## Cyfeiriadau
Categori:Cerddorion o Gymru
Categori:Cantorion benywaidd o Gymru
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Robert Davies

Ffotograffydd, gitarydd a chyfansoddwr ydy **Robert Davies**. Mae e'n aelod o'r grŵp Dragonfall.

## Cyfeiriadau
Categori:Cerddorion o Gymru
Gwladwriaeth Islamaidd

Cyfundrefn ymbarél derfysgol yw'r **Wladwriaeth Islamaidd** ( '**) (Saesneg: ***Islamic State (IS)***) a adnabyddir cynt fel **Gwladwriaeth Islamaidd Irac a'r Lefant'* (Arabeg: الدولة الاسلامية في العراق والشام‎ اختصاراً: داعش *Dawlat al-ʾIslāmiyya fi al-'Iraq wa-l-Sham''), **ISIS** neu **ISIL**. Yn 2014 roedd ei haelodau'n weithgar yn Irac a Syria. Bwriad y grŵp a'i gynghreiriad yw sefydlu gwladwriaeth Islamaidd Sunni ffwndamentalaidd a fyddai'n ymestyn o'r Lefant i Gwlff Persia a gweddill y byd. Galwant eu hunain yn galiffad, ac maent yn hawlio awdurdod crefyddol dros pob Mwslim dros hyd a lled y byd a cheisiant reoli'n wleidyddol gwledydd Mwslemaidd y byd, gan gychwyn gydag Irac, Syria a thiriogaethau'r Lefant (yr Iorddonen, Israel, Palesteina, Libanus, Cyprus a rhan o dde Twrci.

## Grŵp "terfysgol"
Dynodwyd y grŵp yn derfysgol gan nifer o wledydd gan gynnwys: Unol Daleithiau America, y Deyrnas Gyfunol, Awstralia, Canada, Indonesia a Sawdi Arabia, ac fe'i disgrifiwyd gan y Cenhedloedd Unedig a'r wasg yn y Gorllewin fel grŵp "terfysgol". Mynegodd y CU eu bod yn euog o *"mass atrocities"* ac yn euog o droseddau rhyfel.

## Irac
Mae'r grŵp wedi newid ei enw sawl tro; pan ffurfiwyd ef gyntaf yng ngwanwyn 2004 galwyd ef yn *Jamāʻat al-Tawḥīd wa-al-Jihād*, sef "Y Sefydliad dros Undduwiaeth a Jihad" (JTJ). Fe'i sefydlwyd yn Irac ar 15 Hydref, 2006 dan yr enw *Gwladwriaeth Islamaidd Irac*.

Roedd y grŵp gwreiddiol yn cynnwys sawl grŵp Iracaidd, yn cynnwys Cyngor Shwra y Mujahideen, Al-Qaeda, Jeish al-Fatiheen, Jund al-Sahaba, Katbiyan Ansar Al-Tawhid wal Sunnah, Jeish al-Taiifa al-Mansoura, a.y.y.b., a mudiadau eraill o ffydd Sunni. Y bwriad oedd sefydlu califfiaeth yn ardaloedd Sunni Irac.

Pan oedd Rhyfel Irac ar ei anterth, hawliai bresenoldeb sylweddol yn nhaleithiau Iracaidd Al Anbar, Ninawa, Kirkuk, Salah ad Din, a rhannau o Babil, Diyala, a Baghdad. Hawliai Baqubah yn "brifddinas". Mae miloedd o bobl, yn sifiliaid ac yn aelodau o'r lluoedd diogelwch, wedi cael eu lladd gan y grŵp yn Irac.

## Syria
Ers dechrau'r Rhyfel yn Syria, mae'r grŵp wedi sefydlu presenoldeb sylweddol yn nhaleithiau Syriaidd Ar-Raqqa, Idlib ac Aleppo. Ei brif gynghreiriad yn Syria yw Jabhat al-Nusra, y cryfaf o'r grwpiau jihad Salaffaidd sy'n ceisio dymchwel llywodraeth yr Arlywydd Bashar al-Assad.

Ym mis Mehefin 2013, cyhoeddodd al-Nusra jihad yn erbyn Cyrdiaid gogledd Syria. Ar 5 Awst 2013, llofruddiodd rhyfelwyr al-Nusra dros 450 o bentrefwyr mewn gwaed oer, yn cynnwys 120 o blant, ym mhentref Cyrdaidd Tal Abyad.

## Cyfeiriadau
Categori:Mudiadau Islamaidd
Categori:Mudiadau terfysgol
Categori:Terfysgaeth yn Irac
Categori:Terfysgaeth yn Syria
Y Gatrawd Barasiwt

Catrawd o droedfilwyr yn y Fyddin Brydeinig yw'r **Gatrawd Barasiwt**, a elwir yn aml yn y **Paras**. Hon yw gatrawd awyrfilwyr y Fyddin Brydeinig.

Categori:Awyrfilwyr
Parasiwt
Categori:Unedau milwrol a sefydlwyd ym 1941
Radio Bro

Gorsaf radio cymunedol yw Radio Bro (*Bro Radio*) sy'n gwasanaethu ardaloedd arfordirol Bro Morgannwg, gan gynnwys Y Barri, Llanilltud Fawr a Penarth.

Mae'n darlledu o stiwdios yng nghanolfan YMCA yn Y Barri ac yng nghanolfan CF61 yn Llanilltud Fawr ar 98.1, 98.4, 100.2 a 106.1 FM ac yr wefan yr orsaf.

Lawnswyd Radio Bro ar ddydd Mawrth 31 Mawrth 2009 yn ardal y Barri ar 98.1 FM. Lansiwyd yr orsaf gan ei gyflwynydd cyntaf, Gareth Sweeney.

Ar wahân i newyddion cenedlaethol a nifer fach o raglenni syndicet ar y penwythnos, cyflwynir a chynhyrchir pob rhaglen yn lleol neu o stwidios yn y Barri a Llanilltud Fawr.

Mae dros 60 o wirfoddolwyr yn cymryd rhan yn yr orsaf, ynghyd â chyfarwyddwr gweithrediadau taledig a rheolwr gwerthu a chyllid.

Yn ystod y blynyddoedd diwethaf, mae Radio Bro wedi ehangu ei chynnwys golygyddol i roi sylw ychwanegol i rhannau gorllewinol a dwyreiniol y sir trwy nifer o drosglwyddyddion cyfnewid. Mae'r orsaf wedi ehangu ei chwmpas i Fae Caerdydd a'r ardaloedd cyfagos. 

Mae'r Radio Bro wedi ennill nifer o wobrau diwydiant, gan gynnwys Gorsaf y Flwyddyn yng Ngwobrau Radio Cymunedol 2020.

## Rhaglenni 
Mae Radio Bro yn darlledu dros 107 awr o raglenni cerddoriaeth a sgyrsiau bob wythnos, gan gynnwys newyddion lleol a materion cyfoes, rhaglenni cylchgrawn, a sioeau cerddoriaeth arbenigol.

## Newyddion a materion cyfoes 
Mae ystafell newyddion Radio Bro yn cynhyrchu bwletinau lleol ar yr hanner awr yn ystod rhwng 7.30 a 9.30 yn ystod y rhaglen *Vale Breakfast* ac rhwng 1.30 a 6.30 yn y prynhawn o ddydd Llun i ddydd Gwener, gyda penawdau ar yr awr yn ystod y rhaglen *Vale Drive*.

Mae'r ystafell newyddion Bro hefyd yn cynhyrchu bwletinau lleol ar yr awr rhwng 10.00 a 1.00 ar dydd Sadwrn a dydd Sul, a gwasanaeth newyddion ar-lein.

Mae orsaf hefyd yn darlledu bwletinau newyddion genedlaethol gan Sky News Radio ar yr awr, bob awr.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Bro Radio 

Categori:Y cyfryngau ym Mro Morgannwg
Bro
Categori:Sefydliadau 2009
Catrawd

Uned filwrol o fewn byddin, neu weithiau lluoedd milwrol eraill, yw **catrawd**. Gan amlaf rheolir catrawd gan gyrnol neu is-gyrnol, ac fe'i rhennir yn nifer o gwmnïau, sgwadronau, neu fagnelfeydd. Mae nifer o gatrodau yn ffurfio adran.


Categori:Unedau a threfniannau milwrol
Llif gadwyn

Llif fecanyddol gludadwy yw **llif gadwyn** a ddefnyddir i dorri neu docio coed a boncyffion. Ceir hefyd llifiau cadwyn arbennig sy'n gallu torri defnyddiau caletach. Pwerir gan amlaf gan fotor dwystroc, neu fel arall gan drydan, pŵer hydrolig, neu aer cywasgedig. Cadwyn o ddannedd miniog sydd yn torri'r defnydd. Mae rhai cerfwyr pren yn defnyddio llifiau cadwyn i gerfio cerfluniau o goed neu ddarnau mawr o bren.

Delwedd:KMS4.jpg|Llif gadwyn Dolmar KMS4.
Delwedd:U.S. Airmen assigned to the 374th Civil Engineer Squadron use chainsaws to cut up an uprooted tree during clean up operations following Typhoon Roke at Yokota Air Base, Japan, Sept 110921-F-NW635-549.jpg|Aelod o Sgwadron Peirianwyr Sifil y 374ain Asgell Awyrgludiad, Awyrlu yr Unol Daleithiau, yng Nghanolfan Awyr Yokota, Japan, yn torri canghennau coeden a gwympodd yn Nheiffŵn Roke ym Medi 2011.
Delwedd:FEMA - 33489 - Bureau of Indian Affairs firefighters working in California.jpg|Diffoddwyr tân yn defnyddio llifiau cadwyn i glirio canghennau a llwyni o geuffosydd ar Diriogaeth Indiaidd La Jolla, i geisio atal llifogydd yn sgil tanau naturiol gwyllt yng Nghaliffornia yn nhymor yr hydref 2007.
Delwedd:Chainsaw Chain at Oleo-Mac saw near Hostákov, Vladislav, Třebíč District.jpg|Llun agos o'r gadwyn ar lif gadwyn Oleo-Mac.
Delwedd:Thw Betonkettensaege in aktion.jpg|Llif gadwyn sy'n gallu torri concrit, bric, a charreg naturiol.
Delwedd:ChainsawartinBrienz.JPG|Dyn yn cerfio arth o bren gyda llif gadwyn yn Brienz, y Swistir.

Categori:Cerfio pren
Cadwyn
Categori:Offer amaethyddol
Categori:Offer coedwigaeth
Categori:Offer garddio
William Hughes (cenhadwr)

Cenhadwr ac addysgwr o Gymru oedd y Parchedig **William Hughes Evans** (8 Ebrill 1856 – 28 Ionawr 1924). Sefydlodd yr African Training Institute ym Mae Colwyn i addysgu plant Affricanaidd.

## Cyfeiriadau 
## Llyfryddiaeth 
* *Dark Africa: and the way out* (1892).

Categori:Genedigaethau 1856
Categori:Marwolaethau 1924
Categori:Addysgwyr o Gymru
Categori:Cenhadon o Gymru
Categori:Cristnogion o Gymru
Categori:Pobl fu farw o glefyd cardiofasgwlaidd
Categori:Pobl o Lanystumdwy
William Hughes

Gall **William Hughes**, **Bill Hughes** neu **Billy Hughes** gyfeirio at:

* William Hughes (esgob) (bu farw 1600), Esgob Llanelwy
* William Hughes (gweinidog ac emynydd) (1757–1846), gweinidog gyda'r Annibynwyr, emynydd, a cherddor
* William Hughes, Barwn 1af Dinorben (1767–1852), dyngarwr a gwleidydd
* William Hughes (peiriannydd) (1779–1836), peiriannydd
* William Hughes (gwneuthurwr clociau) (bu farw tua 1794)
* William Bulkeley Hughes (1797–1882), cyfreithiwr a gwleidydd
* William Hughes (telynor) (1798–1866), telynor
* William Robert Hughes (1798–1879), meddyg
* William Hughes (daearyddwr) (1818–1876), daearyddwr
* William John Hughes (1833–1879), cerddor ac ysgolfeistr
* William Hughes (cyhoeddwr) (1838–1921), argraffydd a chyhoeddwr
* William Hughes (clerigwr ac awdur) (1849–1920), clerigwr ac awdur
* William Hughes (cenhadwr) (1856–1924), gweinidog a sefydlydd yr African Training Institute
* William Meloch Hughes (1860–1926), llenor
* William Morris Hughes neu Billy Hughes (1862–1952), Prif Weinidog Awstralia
* William Hughes (seneddwr) (1872–1918), Seneddwr yr Unol Daleithiau
* William John Hughes (1891–1945), athro ysgol a choleg
* William Roger Hughes (1898–1958), offeiriad a bardd
* William Hughes, Barwn Hughes (1911–1999), gwleidydd
* Billy Hughes (pêl-droediwr) (1918–1981), pêl-droediwr
* William J. Hughes (ganwyd 1932), gwleidydd Americanaidd
* Bill Hughes (heddwas) (ganwyd 1950), Cyfarwyddwr Cyffredinol yr Asiantaeth Troseddau Cyfundrefnol Difrifol
Popol Vuh

Grŵp electronig avant-garde o'r Almaen yw ***Popol Vuh***. Sefydliwyd yn 1969 gan Florian Fricke (piano ac allweddellau), Holger Trülzsch (offerynnau taro) a Frank Fiedler (perianydd recordio).

Enwyd y band ar ôl hen ddogfen y bobl *Quiché*, Maya o ucheldir Gwatemala a de-ddwyrain Mecsico a gellir ei ledgyfieithu fel "man cyfarfod".

##### Discograffi 
* Affenstunde (1970)
* In den Gärten Pharaos (1971)
* Hosianna Mantra (1972)
* Seligpreisung (1973)
* Einsjäger und Siebenjäger (1974)
* Das Hohelied Salomos (1975)
* Aguirre (1975)
* Letzte Tage - Letzte Nächte (1976)
* Herz aus Glas (1977)
* Brüder des Schattens - Söhne des Lichts (1978)
* Nosferatu (1978)
* Die Nacht der Seele (1979)
* Sei still, wisse ICH BIN (1981)
* Agape - Agape (1983)
* Spirit of Peace (1985)
* Cobra Verde (1987)
* For You and Me (1991)
* City Raga (1995)
* Shepherd's Symphony - Hirtensymphonie (1997)
* Messa di Orfeo (1999)

## Cyfeiriadau
Categori:Bandiau Almaenig
Dafydd Morris

Emynydd Cymraeg oedd **Dafydd Morris** (**David Morris** mewn rhai ffynonellau) (1744 – 17 Medi 1791). Fe'i ganed ym mhlwyf Lledrod, Ceredigion.

Porthmon oedd Dafydd Morris yn ei ieuenctid. Ymsefydlodd ym mhlwyf Troed-yr-Aur, Ceredigion yn 1774 ar ôl troedigaeth i Fethodistiaeth a daeth yn bregethwr gyda'r Methodistiaid Calfinaidd.

Cyhoeddwyd casgliad o'i emynau yn 1773, sef  *Cân y Pererinion Cystuddiedig*.

## Gweler hefyd 
* Rhestr o emynwyr Cymraeg

## Cyfeiriadau 
Categori:Emynwyr Cymraeg
Categori:Genedigaethau 1744
Categori:Llenorion y 18fed ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1791
Categori:Methodistiaid o Gymru
Categori:Pobl o Geredigion