Immanuel Wallerstein

Cymdeithasegydd o'r Unol Daleithiau  oedd **Immanuel Maurice Wallerstein** (28 Medi 1930 – 31 Awst 2019) sydd yn nodedig am arloesi damcaniaeth systemau byd.

Ganed ym Manhattan a chafodd ei fagu yn y Bronx, Dinas Efrog Newydd, gan deulu Iddewig. Meddyg a rabi oedd ei dad, Lazar, ac arlunydd oedd ei fam Sara, Günsberg gynt. Derbyniodd Immanuel ei radd baglor o Brifysgol Columbia yn 1951. Wedi iddo wasanaethu yn y fyddin o 1951 i 1953, dychwelodd i Columbia ac enillodd ei radd meistr yno yn 1954 am ei draethawd estynedig ar bwnc McCarthyaeth. Teithiodd i Affrica gyda chymrodoriaeth o Sefydliad Ford yn 1955, ac enillodd ei ddoethuriaeth o Columbia yn 1959.

Wedi iddo ymuno â chyfadran Prifysgol Columbia, teithiodd Wallerstein yn ôl i Affrica sawl tro i wneud gwaith ymchwil ar gyfer ei lyfrau *Africa: The Politics of Independence* (1961) ac *Africa: The Politics of Unity* (1967). Yn sgil protestiadau gan fyfyrwyr Columbia yn 1968, ysgrifennodd Wallerstein y llyfr *University in Turmoil: The Politics of Change* (1969). Yn 1974, cyhoeddodd y gyfrol gyntaf mewn cyfres ar bwnc systemau byd.

Yn 1971 symudodd Wallerstein i weithio ym Mhrifysgol McGill, Montréal, ac yn 1976 fe'i penodwyd yn athro arbennig cymdeithaseg yn Mhrifysgol Daleithiol Efrog Newydd yn Binghamton. Bu'n gymrawd ymchwil uwch ym Mhrifysgol Yale o 2000 hyd ei farwolaeth. Cyhoeddodd 500 o negeseuon blog yn rheolaidd ar ei wefan. Priododd â Beatrice Friedman yn 1964, a chawsant un ferch, Katharine. Bu farw yn ei gartref yn Branford, Connecticut, yn 88 oed.

## Llyfryddiaeth ddethol 
* *Africa: The Politics of Independence* (1961).
* *Africa: The Politics of Unity* (1967).
* *University in Turmoil: The Politics of Change* (1969).
* *The Modern World-System I: Capitalist Agriculture and the Origins of the European World-Economy in the Sixteenth Century* (1974).
* *The Modern World-System II: Mercantilism and the Consolidation of the European World-Economy, 1600-1750* (1980).
* ''The Modern World-System III: The Second Great Expansion of the Capitalist World-Economy, 1730-1840's* (1989).
* *Unthinking Social Science* (1991).
* *After Liberalism* (1995).
* *The End of the World as We Know It: Social Science for the 21st Century* (1999).
* *The Decline of American Power* (2003).
* *The Uncertainties of Knowledge* (2004).
* *The Modern World-System IV: Centrist Liberalism Triumphant, 1789–1914* (2011).

## Cyfeiriadau 
## Darllen pellach 
* David Palumbo-Liu, Bruce Robbins, a Nirvana Tanoukhi (goln), *Immanuel Wallerstein and the Problem of the World: System, Scale, Culture'' (Durham, Gogledd Carolina: Duke University Press, 2011).

Categori:Academyddion o'r Unol Daleithiau
Categori:Academyddion Prifysgol Columbia
Categori:Academyddion Prifysgol McGill
Categori:Academyddion Prifysgol Yale
Categori:Cymdeithasegwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Columbia
Categori:Genedigaethau 1930
Categori:Iddewon o'r Unol Daleithiau
Categori:Llenorion ffeithiol yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Llenorion ffeithiol yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Marwolaethau 2019
Categori:Pobl o'r Bronx
Categori:Pobl o Manhattan
Categori:Ysgolheigion Saesneg o'r Unol Daleithiau

Categori:Prosiect WiciLlên