Caffetier

Mae **cafetière** (Ffrangeg: **Cafetière à Piston**; Orgraff y Gymraeg: **caffetier**) yn ffurf ar debot syml ar gyfer gwneud coffi i'w yfed. Cafodd breinlen i gofnodi'r ddyfais ei wneud gan Ffrancwr, Marcel-Pierre Paquet dit Jolbert, a gyhoeddwyd yn swyddogol ar 5 Awst 1924 o dan rif rhif 575.729.

## Enwau adnabod tramor
Yn Ffrainc, gelwir y gwneuthurwr *cafetière à piston* hefyd gan frand a ddefnyddir fel enw: cafetière Melior neu Bodum. Yn yr Eidal, fe'i gelwir yn *caffettiera a stantuffo*. Yn Seland Newydd, Awstralia a De Affrica gelwir y ddyfais yn *plunger* ac mae'r coffi sy'n deillio o hyn yn *plunger coffee*. Yn yr Unol Daleithiau, Canada a Sweden, cyfeirir ati fel *French Press* neu'r *Coffee Press*. Yn y Deyrnas Unedig a'r Iseldiroedd fe'i ceir o dan y term *cafetière*. Yn yr Almaen defnyddir  *Stempelkanne* ("pot piston") neu *Kaffeepresse* ("gwasg coffi").

## Hanes a dylunio
Efallai bod y wasg Ffrengig gyntaf wedi ymddangos yn Ffrainc ar ffurf elfennol: darn o fetel tyllog neu llian gaws ynghlwm wrth wialen y gall y defnyddiwr ei rhoi mewn tegell.

Rhoddwyd patent dau ddyfeisiwr Ffrengig (Mayer a Delforge) ym 1852 ddyfais ragflaenol y cafetiére. Cafodd patent ei ffeilio gan Ffrancwr, Marcel-Pierre Paquet dit Jolbert, a gyhoeddwyd yn swyddogol ar 5 Awst 1924.

Cafodd patent arall ei ffeilio ym 1929 gan yr Milanwr, Attilio Calimani. Ar ôl cael nifer o addasiadau, cafodd patent olaf ei ffeilio ym 1958 gan Faliero Bondanini a lansiodd gynhyrchiad yn Ffrainc (mewn ffatri clarinét yn Ffrainc, Martin SA) lle cafodd boblogrwydd. Yna dosbarthwyd gwneuthurwyr coffi gwasg yn Ffrainc yn Ewrop gan y cwmni Prydeinig, Household Articles Ltd. Prynwyd y cwmni Ffrengig Martin SA, gwneuthurwr gwneuthurwr coffi Melior. ym 1991 gan y cwmni dodrefn cartref o Ddenmarc, Bodum.

Mae'r gwneuthurwr coffi modern, a boblogeiddiwyd yn Ffrainc yn y 1960au o dan yr enw brand “Mior”, yn cynnwys gwydr silindrog cul neu bicer plastig, gyda chaead a piston plastig neu fetel wedi'i osod ar y silindr ac sydd â neilon neu ddirwy hidlydd rhwyll metel.

## Paratoi
Mae gwasg Ffrengig yn gofyn am ffa coffi mâl mewn darnau mwy na gwneuthurwr coffi hidlo, i'w hatal rhag pasio trwy hidlydd y wasg.. Ffa coffi mâl o gyfaint tebyg i halen cyn malu yw'r maint gorau. Os yw'r coffi yn rhy fân, yna, pan fydd wedi trochi mewn dŵr athreiddedd is, sy'n ei gwneud yn ofynnol i ddefnyddio gormod o rym llaw wrth gwrthio'r plymiwr. Maent hefyd yn fwy tebygol o ddiferu trwy neu o amgylch perimedr hidlydd y wasg ac i mewn i'r ddiod goffi. Additionally, finer grounds will tend to over-extract and cause the coffee to taste bitter.

## Eiconig
Efallai bod ei boblogrwydd wedi cael cymorth ym 1965 trwy ei ddefnyddio yn y ffilm Michael Caine The Ipcress File. Mae'r caffetier yn cael ei weld yn statws soffistigedig o berson oedd yn deall ac yn hoffi coffi o ansawdd dda.

Ceir sgetsh gan y ddigrifwraig, Catherine Tate, yn chwarae rhan 'Sam' sy'n gymeriad hunanbwysig ond twp ac ansoffistigedig, yn trafod defnyddio caffetier gyda'r chariad, Paul. Yn y sgets o ddegawd gyntaf 21g, mae Sam yn adrodd digwyddiad yn ystod y dydd ond gyda'r ddau yn cydnabod nad ydynt yn gwybod beth yw cafetiére. Mae'r sgets yn seiliedig i raddau helaeth ar y cynsail (neu rhagfarn) nad yw person o'r un natur a dosbarth â Sam yn gwybod beth yw rhywbeth mwy soffistigedig â cafetiére.

## Gweithredu Caffetier

Cafetiere press up.png|Caffetier wrth lenwi
Cafetiere press down.png|Caffetier gyda'r rhidyllydd wedi'i wasgu i lawr
Cafetiere pour out.png|Arllwys y coffi

## Gweler hefyd
* Tebot Moka
* Coffi hidl
* Espresso

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Fideo, 'How to make a French Press Coffee at Home'
* Fideo 'The basics about: Coffee'
* Fideo, 'Cafetiére, the story, the coffee and you (Film 2 of 3) (Douwe Egberts Widescreen)'

Categori:Coffi