Josef Holbrooke

Roedd **Josef Charles Holbrooke** (5 Gorffennaf 1878 – 5 Awst 1958), yn gerddor ac yn gyfansoddwr o Loegr.

## Cefndir
Ganwyd Holbrooke yn Croydon, Surrey yn blentyn i Joseph Holbrook, cerddor mewn theatrau cerdd a Helen ei wraig, perfformiwr caneuon gwerin o'r Alban. Er mwyn osgoi dryswch rhwng ei waith ef fel cerddor a gwaith ei dad, ychwanegodd y Joseph iau **e** ar ddiwedd sillafiad ei gyfenw a ffeiriodd y **ph** yn ei enw bedydd am **f**. Cafodd ei addysgu yn yr Academi Gerdd Frenhinol lle fu'n astudio cyfansoddi a chanu'r piano.

## Gyrfa
Wedi ymadael a'r Academi bu gan Holbrooke nifer o swyddi. Bu'n teithio fel pianydd cyngerdd, bu'n cydymaith cerddorol i offeiriad bonheddig, bu'n cyfarwyddo pantomeim a bu am gyfnod yn athro yn y *Birmingham and Midland Institute School of Music*.

Dechreuodd dod i amlygrwydd fel cyfansoddwr ar ddechrau'r 20 ganrif pan berfformiwyd ei gan i gerddorfa *The Raven* yn y Crystal Palace ym mis Mawrth 1900 dan arweiniad August Manns.. Ym mis Tachwedd o'r un flwyddyn perfformiwyd ei amrywiadau cerddorfa o *Three Blind Mice*  fel rhan o gyfres y *Proms* gan Henry Wood. Aeth ymlaen i gyfansoddi
**Queen Mab* can ar gyfer cerddorfa a chorws a berfformiwyd gyntaf yng Ngŵyl Leeds 1904
**Marino Faliero* scena i fariton a cherddorfa a berfformiwyd cyntaf yng Ngŵyl Bryste 1905
**Bohemian Songs* i fariton a cherddorfa a berfformiwyd cyntaf yng Ngŵyl Norwich ym 1905
**The Bells* can ar gyfer cerddorfa a chorws a berfformiwyd gyntaf yng Ngŵyl Birmingham 1906.
**Les Hommages* cyfres gerddorfaol a berfformiwyd mewn cyngerdd *Proms* ym 1906 o dan arweiniad Henry Wood
**Homage to E.A. Poe* symffoni gorawl a berfformiwyd cyntaf yng Ngŵyl Bryste 1908.

## Cysylltiadau Cymreig
Ym 1907 gofynnodd y bardd Herbert Trench i Holbrooke cyfansoddi trefniant cerddorol ar gyfer ei gerdd estynedig *Apollo and the Seaman*. Derbyniodd y comisiwn a chafwyd perfformiad cyntaf o'r gwaith yn Neuadd y Frenhines ar 20 Ionawr 1908, o dan arweiniad Thomas Beecham. Aeth Thomas Scott-Ellis, 8fed Barwn Howard de Walden i wylio ymarferiadau *Apollo and the Seaman*. Wedi plesio gyda'r gwaith gofynnodd i Holbrooke cyfansoddi trefniant cerddorol ar gyfer ei gerdd *Dylan - Son of the Wave*. Arweiniodd hyn at gyfansoddi'r Opera Dylan a berfformiwyd gyntaf yn Theatre Royal, Drury Lane, Llundain o dan arweiniad Artur Nikisch, ar 4 Gorffennaf 1914. Arweiniodd hyn at gydweithio ar ddau opera arall, *The Children of Don* (a berfformiwyd gyntaf yn Nhŷ Opera Llundain, o dan arweiniad Thomas Beecham, ar 12 Mehefin 1912) a *Bronwen* (a berfformiwyd gyntaf yn Huddersfield gan *The Carl Rosa Opera Company* ar 1 Chwefror 1929 cyn mynd ar daith).

Wedi clywed pigion o gywaith Scott-Ellis a Holbrooke penderfynodd athro o Abertawe, David John Thomas, enwi ei fab yn Dylan Thomas  sef gosodiad cerddorol o gerddi Scott-Ellis wedi eu selio ar straeon o'r Mabinogi. Un o'i gweithiau mwyaf nodedig ar thema Gymreig oedd y concerto piano *Gwyn ap Nudd*.

Bu Holbrooke yn treulio cyfnodau estynedig yn Harlech o tua 1915. Roedd Scott-Ellis wedi darparu nifer o breswylfeydd iddo, ac yn y 1920au cynnar symudodd gyda'i deulu i dŷ a enwodd yn *Dylan*. Yn Harlech ysgrifennodd Holbrooke darnau eraill wedi eu hysbrydoli gan Gymru. Yn eu plith y pedwar *Cambrian Ballades* ar gyfer y piano; 1) *Dolgellau*, 2) *Penmachno*, 3) *Tanygrisiau*, 4) *Maentwrog*, a'r gerddoriaeth dawns walts *Talsarnau*. Yn ystod oriau mân 9 Tachwedd 1928, tra bod gweddill y teulu yn Llundain, torrodd tân allan a difrodwyd y tŷ yn llwyr. Derbyniodd Holbrooke anafiadau difrifol i'w ben a chafodd ei lyfrgell gerdd ei ddinistrio. O herwydd y trychineb dychwelodd i Lundain lle, wedi prynu'n ôl llawer o'r hawlfreintiau ar ei waith cynharach, sefydlodd Holbrooke ei wasg gerddorol ei hun "Modern Music Library", gan sicrhau fod ei gyfansoddiadau ar gael mewn print.

Hyd marwolaeth Scott-Ellis ym 1946, bu Scott-Ellis yn gweithredu fel noddwr i Holbrooke gan roi cymhorthdal at gynnal ei berfformiadau a gan gyhoeddi llawer o'i waith.

## Gweithiau eraill
Bu Holbrooke hefyd yn mwynhau gyrfa lwyddiannus fel pianydd cyngerdd nodedig. Heblaw am ei gyfansoddiadau ei hun, roedd ei repertoire yn cynnwys y Toccata gan Robert Schumann, Islamey gan Mily Balakirev, Piano Sonata Rhif 1 Scriabin, Ffantasia Affrica ar gyfer piano a cherddorfa gan Saint-Saëns, Concerto Piano Tchaikovsky rhif 1 a Choncerto Piano Rachmaninoff rhif 2.

Wedi dechrau'r Rhyfel Byd Cyntaf ysgrifennodd cyfres o draethodau i gylchgrawn *The New Age* ym 1914 o dan y teitl *British Music Versus German Music* yn beirniadu'n hallt diffyg cefnogaeth i gerddoriaeth Brydeinig ac yn condemnio'r hyn a welodd fel ffafriaeth i gerddorion estron ac yn arbennig cerddorion o'r Almaen.

Cafodd balet Holbrooke *Aucassin and Nicolette* ei berfformio dros 200 gwaith gan gwmni Markova-Dolin ym 1935-36.

## Marwolaeth
Bu farw yn 55 Alexandra Road, St John's Wood, Llundain ar 5 Awst 1958 yn 80 mlwydd oed. Cafodd ei oroesi gan ei wraig Dorothy ('Dot') Elizabeth Hadfield. Priododd y ddau ym 1904 a bu iddynt bump o blant. Newidiodd ei fab ieuengaf ei enw i Gwydion Brooke a daeth yn faswnydd amlwg a bu yn hyrwyddo gwaith ei dad trwy barhau i redeg y "Modern Music Library", o dan yr enw newydd "The Blenheim Press".

## Gweler hefyd
Rhestr o gyfansoddiadau gan Josef Holbrooke

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1878
Categori:Marwolaethau 1958
Categori:Cerddorion clasurol
Categori:Cyfansoddwyr opera
Categori:Cyfansoddwyr o Loegr
Categori:Harlech

Categori:Prosiect Wicipobl