Ashtanga (wyth cangen ioga)

**Ioga Ashtanga** ( sef aṣṭāṅgayoga) yw wyth cangen ioga a dosbarthiad Patanjali o ioga clasurol, fel y nodir yn ei *Ioga Swtras*. Diffiniodd yr wyth cangen fel yamas (ymatal), niyama (arsylwadau), asana (osgo), pranayama (anadlu), pratyahara (tynnu'n ôl), dharana (crynodiad), dhyana (myfyrdod) a samadhi (amsugno).

Mae'r wyth cainc yn ffurfio dilyniant o'r bodolaeth allanol i'r bod mewnol. Osgo (neu asana), sy'n bwysig mewn ioga modern (fel ymarfer corff), ond un cangen yn unig o gynllun Patanjali yw'r asanas; a dywed Patanjali  bod yn rhaid i'r asanas "fod yn gyson ac yn gyffyrddus". Y prif nod yw *kaivalya*, dirnadaeth *Purusha*, y tyst-ymwybodol, ar wahân i *prakriti*, y cyfarpar gwybyddol, ac anghysylltiad *Purusha* oddi wrth ei halogiadau.

## Wyth cainc 
bawd|Wyth cainc ioga Patanjali
Mae wyth llwybr ioga Patanjali yn cynnwys set o ganllawiau ar gyfer bywyd disgybledig a phwrpasol moesol, y mae asanas (ystumiau ioga) yn ffurfio un aelod yn unig ohono.

Nododd Patanjali ei ddiffiniad o ioga yn yr Iogac *Sutra*  fel un ag wyth cangen (neu gainc) (अष्टाङ्ग , "wyth cangen") fel a ganlyn:

### 1. Yamas 
Mae Yamas yn rheolau moesegol mewn Hindŵaeth a gellir eu hystyried yn foesau gorfodol  (y "pethau i'w gwneud"). Y pum yamas a restrir gan Patanjali yn *Yoga Sutra* 2.30 yw:

# Ahimsa (अहिंसा): Didrais, heb niweidio pobl eraill
# Satya (सत्य): geirwiredd, peidio a bod yn ffals 
# Aparigraha (अपरिग्रह): peidio a bod yn gybydd na meddiannu pethau'r byd

Mae Patanjali, yn Llyfr 2, yn nodi sut a pham mae pob un o'r hunan-ataliadau uchod yn helpu yn nhwf yr unigolyn. Er enghraifft, yn adnod II.35, mae Patanjali'n  nodi bod rhinwedd bywyd didrais.

### 2. Niyamas 
Ail gydran llwybr Ioga Patanjali yw niyama, sy'n cynnwys arferion ac arsylwadau rhinweddol (y "pethau i'w gwneud"). Mae Sadhana Pada Adnod 32 yn rhestru'r niyamas fel:

# Shaucha (शौच): purdeb, eglurder meddwl, lleferydd a chorff 
# Santosha (संतोष): bodlonrwydd, derbyn eraill, derbyn amgylchiadau rhywun fel ag y maent er mwyn eu newid, optimistiaeth ar gyfer eich hun 
# Tapas (तपस्): dyfalbarhad, dyfalbarhad, cyni, hunanddisgyblaeth
# Svadhyaya (स्वाध्याय): astudiaeth o Vedas, astudiaeth o'r hunan, hunan-fyfyrio, mewnblannu meddyliau, lleferydd a gweithredoedd yr hunan
# Ishvarapranidhana (ईश्वरप्रणिधान): myfyrio ar yr Ishvara (Duw / y Bod Goruchaf, Brahman,  y Hunan, Realaeth ddigyfnewid) Mae Āraṇya yn cyfieithu adnod II.47 fel, "perffeithir asanas dros amser trwy leihau'r ymdrech drwy myfyrio ar yr Anfeidrol"; mae'r cyfuniad a'r arfer hwn yn atal y corff rhag ysgwyd. Nid yw unrhyw asana sy'n achosi poen neu anesmwythder yn asana iogig. Mae testunau eilaidd sy'n trafod Swtrâu Ioga Patanjali yn nodi mai un gofyniad asana cywir ar gyfer myfyrdod eistedd yw cadw'r frest, y gwddf a'r pen ar i fyny (safle asgwrn cefn cywir), heb grymu.

### 4. Prānāyāma 
[bawd| Anadlu ffroenau bob yn ail, un math o [Pranayama]]
Prāṇāyāma yw rheolaeth yr anadl, sy'n tarddu o'r Sanskrit '** (प्राण, anadl) ac **' (आयाम, atal).

Ar ôl i berson osod ei hun yn yr asana a ddymunir, mae adnodau II.49 i II.51 yn argymell *prāṇāyāma*, sef yr arfer o reoleiddio anadl yn ymwybodol (mewn-anadlu, y saib llawn, allanadlu, a'r saib gwag). Gwneir hyn mewn sawl ffordd, megis trwy anadlu ac atal anadlu am gyfnod, allanadlu ac yna atal anadlu am gyfnod, trwy arafu'r mewn-anadlu a'r allanadlu, neu trwy newid amseriad a hyd yr anadl yn ymwybodol (anadlu dwfn, anadlu byr).

### 5. Pratyāhāra 
Mae Pratyāhāra yn gyfuniad o ddau air Sansgrit '** (y rhagddodiad प्रति-, "yn erbyn" neu "contra") a **' (आहार, "dod yn agos, nôl").

Pratyahara yw ymneilltuo i fewn i ymwybyddiaeth y person. Mae'n broses o dynnu'r profiad synhwyraidd yn ôl o wrthrychau'r byd allanol ac yn gam o hunan-echdynnu a thynnu. Nid yw Pratyahara yn ymwybodol yn cau llygaid rhywun i fyd y synhwyrau; yn hytrach, y ymwybodol, mae'n cau prosesau'r meddwl i'r byd synhwyraidd. Mae Pratyahara yn grymuso'r person i leihau gafael y byd allanol arno, ac yn ei alluogi i geisio hunan-wybodaeth a phrofi'r rhyddid cynhenid oddi fewn.

Mae Pratyahara'n nodi trosglwyddiad profiad ioga o bedair cainc cynllun Ashtanga Patanjali, sy'n perffeithio ffurfiau allanol, i'r dair cainc olaf sy'n perffeithio cyflwr mewnol yr iogi: symud o'r tu allan i'r tu mewn, o sffêr allanol y corff i'r sffêr fewnol yr ysbryd.

### 6. Dhāraṇā 
Ystyr *Dharana* (Sansgrit: धारणा) yw canolbwyntio ar un pwynt o fewn y meddwl mewnol. Gwraidd y gair yw *dhṛ* (धृ), sy'n golygu "dal, cynnal, cadw".

Chweched cangen ioga yw Dharana, sy'n dal ac yn cynnal meddwl y person ar un cyflwr, un pwnc mewnol penodol oddi fewn i'r meddwl. Mae'r meddwl yn ffocysu ar fantra, neu anadl / bogail / blaen tafod / unrhyw le, neu wrthrych y mae'r person eisiau ei grynhoi yn ei feddwl. Mae trwsio'r meddwl yn golygu creu ffocws ar un pwynt bach, heb adael iddo wyro yr un mymryn oddi yno.

Dhyana yw dull o ystyried drwy fyfyrio ar beth bynnag mae'r *Dharana* wedi canolbwyntio arno. Os yw person sydd ar y chweched cangen o ioga yn canolbwyntio ar ryw bresendoldeb dwyfol, er enghraifft, yna Dhyana yw ei fyfyrdod. Os yw'r crynodiad ar un gwrthrych, yna mae'r arsylwi'n anfeirniadol, yn ddiragfarn, ac nid yw'n rhagdybiol'r gwrthrych hwnnw. Pe bai'r ffocws ar gysyniad yna mae Dhyana yn ystyried y cysyniad  hwnnw yn ei holl agweddau, ei holl ffurfiau a'i holl ganlyniadau. Mae Dhyana yn drên meddwl di-dor, yn lif afon o wybyddiaeth ac ymwybyddiaeth. Yn samadhi, wrth fyfyrio ar wrthrych, dim ond yr ymwybyddiaeth o'r gwrthrych sy'n bresennol, ac mae'r ymwybyddiaeth o'r perlewyg yn diflannu. *Samprajnata Samadhi*, gyda chefnogaeth gwrthrych myfyrdod, ac *Asamprajnata Samadhi*, heb gefnogi gwrthrych y myfyrdod.

## Y *Kaivalya* 
Yn ôl Bryant, pwrpas ioga yw rhyddhau person o ddioddefaint, a achosir gan gysylltiad â'r byd, trwy ddirnadaeth wahaniaethol rhwng *Purusha*, a *prakriti*,  sy'n cynnwys y meddwl cymysglyd a'r *kleshas*. Yr wyth cangen yw'r "ffordd tuag at cyflawni dirnadaeth wahaniaethol," y "diffodd y *puruṣa* o bob cysylltiad â prakṛti a pheidio ag ymwneud â'r citta." I'r Patanjali, mae ymarfer Ioga "yn ei hanfod yn cynnwys arferion myfyriol sy'n arwain at gyrraedd cyflwr o ymwybyddiaeth sy'n rhydd o bob dull o feddwl gweithredol neu ddisylwedd, ac yn y pen draw yn cyrraedd rhyw gyflwr lle nad yw'r ymwybyddiaeth yn ymwybodol o unrhyw wrthrych y tu allan iddo'i hun, hynny yw, dim ond yn ymwybodol o'i natur ei hun fel ymwybyddiaeth heb ei chymysgu ag unrhyw wrthrych arall."  

## Cyfeiriadau 
## Llyfryddiaeth 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Darllen pellach 
* TR Tatya (1885), The Yoga Philosophy, gyda sylwebaeth Bhojaraja; Archifau Prifysgol Harvard;
* GN Jha (1907), The Yoga-darsana: Sutras Patanjali gyda Bhasya Vyasa gyda nodiadau; Archifau Prifysgol Harvard;
* Charles Johnston (1912), *The Yogasutras of Patanjali*
* IK Taimni (1961), *Gwyddoniaeth Ioga: Sutras Ioga Patanjali* 
* Chip Hartranft (2003), The Yoga-Sûtra of Patañjali.  Cyfieithu a Geirfa Sansgrit-Saesneg  (86 tudalen)

Categori:Hindŵaeth
Categori:Ioga
Categori:Llenyddiaeth India