Uwch Gynghrair Hwngari

Y **Nemzeti Bajnokság** (Ynganiad Hwngareg:ˈnɛmzɛti ˈbɒjnokʃaːɡ, "Pencampwriaeth Genedlaethol") yw cynghrair pêl-droed proffesiynnol Hwngari. Sefydlwyd y Gynghrair yn 1901. Ei enw cyfredol yw **OTP Bank Liga** ar ôl y prif noddwyr. Gweinyddir hi o dan adain Ffederasiwn Pêl-droed Hwngari. Mae'r gynghrair wedi ei marcio fel 36eg yn rhestr safonnau UEFA o gynghreiriau cenedlaethol Ewrop.

## Trefniant
Yn gyfredol gwelir 12 tîm yn cystadlu yn erbyn ei gilydd ddwywaith y tymor. Bydd y pencampwyr yn cystadlu yng Nghynghrair y Pencampwyr UEFA tra fod yr ail a'r trydydd tîm ynghŷd ag enillydd Cwpan Hwngari yn cystadlu yn rownd rhagbrofol Cynghrair Europa UEFA. Bydd y ddau glwb ar waelod y gynghrair yn cwympo i'r Nemzeti Bajnokság II, yr ail gynghrair gydag enillydd yr NB2 a'r tîm sy'n ail yn esgyn i'r Nemzeti Bajnokság.

## Hanes
bawd|dde|Tlws y Nemzeti Bajnokság
Cynhaliwyd y bencampwriaeth gyntaf yn 1901 rhwng BTC, MUE, FTC, Műegyetemi AFC a Budapesti SC, gyda Budapesti'n ennill y gynghrair yn y tymor cyntaf.[3] Yn ystod yr 1910au a'r 1920au dominyddwyd y bencampwriaeth gan Ferencváros a MTK. ac yn yr 1930au daeth tîm arall, Újpest FC (nad oedd yn rhan o ddinas Budapest ar y pryd) yn un o'r prif dimau. Gelwir y gemau rhwng y tri thîm yma yn Darbi Budapest.

### Yr Ail Ryfel Byd
Yn wahanol i sawl gwlad arall yn Ewrop, parhaodd y Nemzeti Bajnokság i gystadlu yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Roedd hyn oherwydd nad oedd Hwngari yn rhyfela yn erbyn yr Almaen Natsiaidd ac na fu prin brwydro o fewn y wlad nes 1944. Oherwydd cefnogaeth yr Almaen, llwyddodd Hwngari i ad-feddiannu peth o'r tiroedd a gollwyd ganddynt yng Nghytundeb Trianon a gydag hynny ail-ymunodd timau fel Nagyvárad a Kolozsvár.  Daeth hyn i ben wedi'r Almaen golli'r Rhyfel a Hwngari golli'r tiroedd hynny i Slofacia, Rwmania ac Iwcrain (Undeb Sofietaidd).

### yr 1950au Euraidd a Gwrthryfel Hwngari 1956
Gwanhawyd dominyddiaeth Ferencváros a MTK yn yr 1950au a daeth tîm Honvéd ("Byddin") i'r brig gyda chwaraewyr byd-enwog fel Puskás, Bozsik, Czibor a Budai. Dyma'r chwaraewyr a chwaraeodd yn ffeinal Cwpan y Byd Pêl-droed 1954. Yn yr 1950au enillodd Honvéd y gynghrair bump gwaith a'r tîm oedd asgwrn cefn tîm enwog y *Mighty Magyars*.

Diddymwyd y Gynghrair yn 1956 oherwydd Gwrthryfel Hwngari yn erbyn yr Undeb Sofietaidd. Er mai Honvéd oedd ar frig y gynghrair wedi 21 gêm ni orffennwyd byth mo'r tymor. Yn ystod tymor gyntaf Cwpan Ewrop (1955-56), cyrhaeddodd MTK Budapest rownd y chwarteri ac yn 1957-58 cyrhaeddodd Vasas Budapest y rownd gyn-derfynol.
Enillodd Vasas bedair pencampwriaeth yn yr 1960s.

### Cwymp Comiwnyddiaeth, yr 1990au
Gyda chwymp system gomiwnyddol Hwngari yn 1989 collodd timau pêl-droed gefnogaeth y wladwriaeth. Canlyniad hynny oedd problemau ariannol mawr sy'n dal yn bla ar bêl-droed y wlad. Daliai'r tri mawr, Ferencváros, MTK, Újpest, i ddominyddu'r 1990au ond effeithiodd y sefyllfa ariannol ar lwyddiant timau Hwngari y tu allan i'r wlad. Gallai clybiau Hwngari chwaith ddim cystadlu gyda thynfa ariannol clybiau mawr tramor chwaith. Cafodd dyfarniad Bosman gan yr Undeb Ewropeaidd effaith fawr hefyd gan alluogi i chwaraewyr Hwngareg adael y wlad am gyflogau brasach.

### Y 21g a llwyddiant timau'r taleithiol
Yn ystod yr 2000au daeth timau newydd o du allan i Budapest i dominyddu'r gynghrair. Mae'r timau yma'n cynnwys Bozsik's Zalaegerszeg, Debrecen, Videoton o Székesfehérvár a Győr.

## Enw a noddwyr 
Newidiwyd enw'r Gynghrair yn rheolaidd ers cwymp comiwnyddiaeth a 1997 yn benodol. Defnyddir enwau'r prif noddwyr fel enw'r Gynghrair:

* o 2011: *OTP Bank* (Banc)
* 2010/11: *Monicomp* (Gwasanaethau ariannol)
* 2007–10: *Soproni* (Bragdy)
* 2005–07: *Borsodi* (Bragdy)
* 2003–05: *Arany Ászok* (Bragdy)
* 2001–03: *Borsodi* (Bragdy)
* 1997–98: *Raab Karcher* (Deunydd adeiladu)

## Enillwyr y Nemzeti Bajnokság I
Nodir y clybiau gan ei henwau diweddaraf, heb gynnwys enw noddwyr. Yr un eithriad yw Nagyváradi AC a enillodd yn ystod yr Ail Ryfel Byd a sydd nawr yn ddinas yn Rwmania ac enw'r clwb yw Clubul Atletic Oradea.

* (1) Ferencvárosi TC (cynnwys Ferencvárosi FC)
* (2) MTK Budapest (cynnwys Hungária FC, Budapesti Bástya, Budapesti Vörös Lobogó, MTK Hungária)
* (3) Újpest Budapest (cynnwys Újpesti TE y Újpesti Dózsa)
* (4) Honvéd Budapest (cynnwys Kispest Honvéd FC)
* (5) Győri ETO FC (cynnwys Vasas Győri FC y Rába ETO Győri.)
* † Equipo desaparecido.

## Dolenni
* Gwefan swyddogol
* Ffederasiwn Pêl-droed Hwngari
* Nemzeti Bajnokság I ar wefan UEFA.com

## Cyfeiriadau
Hwngari
Categori:Pêl-droed yn Hwngari
Categori:Cynghreiriau pêl-droed