Derwen blackjack

Derwen fechan yw ***Quercus marilandica***, derwen **blackjack**, sy'n un o'r grŵp derw coch *Quercus* sect . *Lobatae* . Mae'n frodorol i ddwyrain a chanol yr Unol Daleithiau.

Coeden gollddail fechan sy'n tyfu i 15 medr o uchder yw'r *Quercus marilandica*, gyda rhisgl wedi hollti'n blatiau hirsgwar gyda holltau oren cul. Mae'r dail yn 7-10cm o hyd a llydan, ac yn nodweddiadol yn blaguro o waelod taprog i siâp cloch tri llabedog eang gyda dim ond mewnoliadau bas. Maent yn wyrdd tywyll ac yn sgleiniog uwchben, yn lwyd-wyrdd oddi tanynt, ac yn aml yn aros ynghlwm wrth y brigau trwy'r gaeaf ar ôl troi lliwiau o goch i frown yn yr hydref. Mae'r fesen yn fach, 12-20mm hir a 10-18mm o lydan; ac fel coed derw coch eraill, mae'n cymryd 18 mis i'r mes aeddfedu. 

Gall derw blackjack yn y Cross Timbers, Oklahoma, Unol Daleithiau America dyfu i uchder o 15-18medr, ond anaml yn cyrraedd mwy na 12medr, gyda diamedr boncyff o 41cm. Mae'r dail o 10-25cm o hyd a thua'r un lled.

Lewis County Blackjack Oak.JPG|Dail derwen blackjack
Oak-Stump-9832.jpg|Stwmpyn boncyff derwen blackjack, oddeutu 75 mlwydd oed

## Dosbarthiad a chynefin 
Gellir dod o hyd i'r dderwen blackjack o Long Island yn Efrog Newydd i Fflorida, i'r gorllewin cyn belled â Thecsas, Oklahoma, a Nebraska . Mae adroddiadau am ychydig o boblogaethau ynysig yn ne Michigan, ond mae'n ymddangos bod y rhain yn cynrychioli cyflwyniadau.  

Mae’r rhywogaeth yn tyfu mewn priddoedd gwael, tenau, sych, creigiog neu dywodlyd lle gall ychydig o blanhigion coediog eraill ffynnu, fel arfer ar dir isel, o lefel y môr hyd at tua 850medr. Mae rhai ffynonellau yn dweud nad oes ganddi'r ffurf hardd fel sydd i lawer o goed derw, ond serch hynny mae'n goeden werthfawr ar gyfer tyfu mewn safleoedd problemus.  Mae rhai yn dweud bod y goeden yn "anodd ond yn hyll", ond hefyd yn  cael ei thanwerthfawrogi.   Ar adegau mae'r goeden hyd yn oed wedi cael ei dileu er mwyn darparu lle i goed y tybir eu bod yn fwy gwerthfawr yn fasnachol. 

Weithiau mae'n goeden isdyfiant mewn clystyrau pinwydd ar fryniau tywodlyd yn ne-ddwyrain yr Unol Daleithiau. Ar hyd gwastadedd arfordirol New Jersey mae'r tebygolrwydd o ddod o hyd i'r rhywogaeth hon yn cynyddu mewn ardaloedd cymharol heulog, agored fel y rhai ger morfeydd heli arfordirol. Mae'n bodoli'n aml law yn llaw â derw ysgarlad a phost yn ogystal â phinwydd pigfain ; Ymhlith ei chymdeithion isdyfol mae'r  Rhus copallinum, rhedynen ungoes, Comptoni peregrinia, a baewydden, a gellir dod o hyd iddynt cyn belled i'r gogledd â rhannau o Ohio  ac Efrog Newydd .

Mae amrywiad penodol, sef *Quercus marilandica* Münchhausen amr. *ashei* Sudworth,  yn tyfu'n  rhan mwyaf gorllewinol ei dosbarthiad yng ngogledd Tecsas, Oklahoma, hyd at de Kansas . Yn yr ardal hon, mae blackjack a derw post yn ffurfio ardal lled-safanna sy'n cynnwys stribedi coediog wedi'u cymysgu â llennyrch glaswellt y paith ar hyd ymyl dwyreiniol y Gwastadedd Mawr deheuol. Gelwir y lled-safanna hwn yn y Cross Timbers.    Ffurfiau prysgwydd o *Q.&nbsp;marilandica* sy'n dominyddu ar lawer o  lennyrch cornfaen ynghyd â *Q.nbsp;stellata* ar lwyfandir Ozark Arkansas. 

## Ecoleg 
Weithiau mae derw blackjack yn croesrywio â derw arth ( *Q.&nbsp;ilicifolia* ), sy'n ffurfio croesryw a elwir yn *Q.* × *brittonii* . 

Mae mes blackjack yn darparu bwyd ar gyfer ceirw cynffon wen a thwrci gwyllt . Fodd bynnag, gall blackjacks achosi gwenwyn asid tannig mewn gwartheg.

## Defnyddiau 
Mae pren yn ddwys iawn ac mae'n cynhyrchu fflam boeth pan yn llosgi, sydd yn ddefnyddiol dros ben ar gyfer barbeciwiau and stofiau llosg-bren. Beth bynnag,nid yw'r pren yn ddefnyddiol ar gyfer llefydd tân pren oherwydd gall y gwres tanbaid achosi i'r pren dasgu allan gwreichion a all achosi tannau tŷ.

Yn draddodiadol, defnyddir pren blackjack fel tanwydd a phren mwg ar gyfer barbeciw yn Oklahoma .

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
Categori:Rhywogaethau diogel yn ôl NatureServe
Categori:Rhywogaethau o bryder lleiaf yn ôl Rhestr Goch yr IUCN