Bessie Jones

Cantores soprano o Gymru oedd** Bessie Jones** (1887 – Tachwedd 1974) a ymddangosodd ar rai o'r recordiadau cynharaf a wnaed o ganeuon sioeau cerdd Llundain. Dechreuodd Jones ei gyrfa opera proffesiynol yn fuan ar ôl hyfforddi yn y Coleg Cerdd Frenhinol. O 1913 hyd at 1926, roedd hi'n ganwr ar gytundeb gyda stiwdios HMV, yn recordio nifer o ganeuon poblogaidd, caneuon gwerin Gymreig a chaneuon sioeau cerdd, ac ymddangosodd ar recordiadau o operâu Gilbert a Sullivan a nifer o weithiau eraill. Roedd ganddi hefyd yrfa fel canwr oratorio a chyngherddau ac yn canu ar ddarllediadau radio'r BBC.

## Bywyd cynnar a gyrfa 
Magwyd Jones yn Nhonypandy yn ferch i John Jones, gwerthwr ffrwythau. Astudiodd Jones yng Ngholeg Cerdd Frenhinol Llundain, lle enillodd y wobr dosbarth opera yn 1910 a gwobr Henry Leslie i gantorion yn 1912. Yng nghynhyrchiad 1911 y coleg o opera Cherubini*, The Water Carrier*, serennodd Jones gyda George Baker o dan gyfarwyddwyd Richard Temple a Sir Charles Stanford. Canodd yn y Proms yn 1913 dan arweiniad Sir Henry Wood, a chwaraeodd Wellgunde a'r Woodbird yng nghylch *Ring* gan Wagner yn Covent Garden dan Artur Nikisch yn 1914. Fe'i disgrifiwyd gan *The Manchester Guardian* fel, "a new soprano with a sweet voice of considerable power".

## HMV a blynyddoedd hwyrach 
Roedd Jones yn ganwr dan gytundeb gyda stiwdios HMV rhwng 1913 a 1926 yn recordio caneuon poblogaidd a chaneuon gwerin draddodiadol yn Gymraeg. Ymysg ei recordiadau nodedig mae'r recordiad 1918 gwreiddiol o'r gân "Peter Pan", geiriau cyntaf Noël Coward ar gyfer y llwyfan yn Llundain, o'r rifiw *Tails Up!*. Dyma oedd cân gyntaf Coward i'w berfformio yn gyhoeddus. Roedd hi'n un o'r cantorion ar gytundeb gyda HMV i ddefnyddio'r ffugenw "Madame Deering".

Pan wnaed recordiau cynharaf HMV o operâu Gilbert a Sullivan rhwng 1918 a 1924 dan gyfarwyddyd Rupert d'oyly Carte, canodd Jones rannau Peep-Bo yn *The Mikado* (1918), Gianetta a Fiametta yn *The Gondoliers* (1919), Kate yn *The Yeomen of the Guard* (1920), Edith yn *The Pirates of Penzance* (1921), Lady Saphir yn *Patience* (1922), Celia *yn Iolanthe* (1923) a Josephine yn *H. M. S. Pinafore* (1924). Hefyd ar gyfer HMV, recordiodd Jones Merrie England gan Edward German dan gyfarwyddyd y cyfansoddwr yn 1918, a *Madama Butterfly* gan Pucciniyn 1924, lle'r oedd yn canu rhan Kate Pinkerton. Ar gyfer yr un cwmni recordiodd Jones ganeuon llai difrifol, gan gynnwys "Down Zummerzet way" (gan T C Sterndale Bennett), "The interfering parrot" (o *The Geisha*), "Up there!" (gan Ivor Novello), "Daddy's sweetheart" (gan Liza Lehmann), a "The Mirror Song" (gan Oscar Straus).

Yn y neuadd gyngerdd, roedd repertoire Jones yn cynnwys *La damnation de Faust* gan Berlioz a *St Matthew Passion* gan Bach. Roedd yn arloeswr ym myd darlledu, yn canu ar orsaf radio'r BBC pan oedd y sefydliad yn dal i fod yn gwmni cyfyngedig. Mewn un perfformiad o 1938 ar raglen radio leol y BBC yng Nghymru, fe'i cyfeiliwyd ar y piano gan ei gŵr Edgar Jones.

## Cyfeiriadau 
## Llyfryddiaeth 
*  
* 

Categori:Genedigaethau 1887
Categori:Marwolaethau 1974
Categori:Cantorion opera o Gymru
Categori:Pobl o Donypandy
Categori:Merched y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Gymru