open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cwmafon

:''Gweler hefyd Cwmafan (amrywiad mewn Saesneg: 'Cwmavon').*

Pentref bychan yng nghymuned Abersychan, Torfaen, Cymru, yw **Cwmafon** (Seisnigiad: *Cwmavon''). Fe'i lleolir ger Abersychan a Blaenafon.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan  ac yn Senedd y DU gan .

## Pobl o Gwmafon
* Thomas Evans (Telynog), bardd

## Cyfeiriadau
Categori:Abersychan
Categori:Pentrefi Torfaen
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Torfaen (y DU)
Gwyn (gwahaniaethu)

Lliw ydy **gwyn**. Gallai gyfeirio hefyd at:

;Mewn enwau-lleoedd
*Tŷ Gwyn, cartref swyddogol Arlywydd UDA
*Hendy-gwyn ar Daf, Sir Gaerfyrddin

;Enw personol
*Gwyn ap Nudd, cymeriad chwedlonol
*Gwyn Nicholls
*Gwyn Thomas (bardd)
*Gwyn Thomas (nofelydd)
*Gwyn Griffiths
*Nell Gwyn, meistres y brenin Siarl II o Loegr a'r Alban.
Llanfrechfa

Pentref a phlwyf ym mwrdeistref sirol Torfaen, Cymru, yw **Llanfrechfa**. Fe'i lleolir tua 5 milltir i'r gogledd o ddinas Casnewydd a thua 2 filltir i'r dwyrain o dref Cwmbrân.

250px|dim|bawd|Eglwys yr Holl Saint, Llanfrechfa

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan  ac yn Senedd y DU gan .

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Torfaen
Categori:Plwyfi Cymru
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Torfaen (y DU)
Griffithstown

250px|bawd|Amgueddfa Reilffordd Griffithstown.

Pentref ym mwrdeistref sirol Torfaen, Cymru,  yw **Griffithstown** (ymddengys nad oes enw Cymraeg am y pentref). Erbyn heddiw mae'n un o faesdrefi Pont-y-pŵl. Fe'i lleolir tua milltir i'r de-orllewin o'r dref honno ar y ffordd i Gwmbrân.

Ceir Amgueddfa Reilffordd yn y pentref.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan  ac yn Senedd y DU gan .

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Torfaen
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Torfaen (y DU)
Wantage

Tref farchnad a phlwyf sifil yn ne-orllewin Swydd Rydychen, De-ddwyrain Lloegr, ydy **Wantage**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Vale of White Horse. Saif tua 8 milltir (13&nbsp;km) i'r de-orllewin o Abingdon a'r un pellter i'r gorllewin o Didcot. Cafodd Alfred Fawr ei eni yn y dref tua 849 OC.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 11,327.

## Cyfeiriadau 
Categori:Ardal Vale of White Horse
Categori:Plwyfi sifil Swydd Rydychen
Categori:Trefi Swydd Rydychen
Y Farteg

Pentref bychan yng nghymuned Abersychan, Torfaen, Cymru, yw **Y Farteg** (Seisnigiad: *Varteg*). Fe'i lleolir tua 4.5 milltir i'r gogledd o dref Pont-y-pŵl ar y ffordd B4246. Mae'n rhan o gymuned Abersychan ac yn gorwedd rhwng y pentref honno a Blaenafon, i'r gogledd.

Mae gan y Farteg un o'r ddwy ysgol gynradd cyfrwng Cymraeg sydd yn Nhorfaen, sef Ysgol Bryn Onnen. (Ysgol Gymraeg Cwmbrân yw'r llall.) Mae ganddo hefyd gladdfa sy'n dyddio'n ôl i'r 18g.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan  ac yn Senedd y DU gan .

## Cyfeiriadau
Categori:Abersychan
Categori:Pentrefi Torfaen
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Torfaen (y DU)
Pont Øresund

Pont sy'n croesi rhan o gulfor Øresund rhwng Denmarc a Sweden yw **Pont Øresund** (Daneg:*Øresundsbroen*, Swedeg: *Öresundsbron*; enw cyfansawdd *Øresundsbron*).

Ffurfia'r bont ran o'r cysylltiad rhwng Copenhagen a Malmö a rhan o'r briffordd Ewropeaidd E20. Mae'r rhan hwyaf o'r bont yn 490 metr o hyd, a'r uchaf o'i thyrrau yn 204 metr. Agorwyd hi yn swyddogol ar 1 Gorffennaf 2000. Nid yw'r bont yn croesi'r Øresund i gyd; ar yr ochr Ddanaidd mae twnnel 4&nbsp;km o hyd.

bawd|240px|chwith|Pont Øresund
bawd|chwith|260px|Y bont o Malmö

Oresund
Oresund
Categori:Y Môr Baltig
Cylch yr Arctig

bawd|250px|Arwydd yn dynodi safle Cylch yr Arctig ar ynys Vikingen, Norwy

**Cylch yr Arctig** yw'r llinell sy'n dynodi ffin yr Arctig. I'r gogledd o'r cylch yma, mae'r haul yn y golwg am 24 awr ar o leiaf un diwrnod yn yr haf, ac o'r golwg am 24 awr ar o leiaf un diwrnod yn y gaeaf.

Y gwledydd sydd a thiriogaethau i'r gogledd o Gylch yr Arctig yw Norwy, Sweden, y Ffindir, Rwsia, yr Unol Daleithiau (Alaska), Canada, Denmarc (Yr Ynys Las) a Gwlad yr Ia (ynys Grímsey). Nid oes poblogaeth fawr i'r gogledd o Gylch yr Arctig. Y dinasoedd mwyaf yw Murmansk (poblogaeth 325,100), Norilsk (135,000), a Vorkuta (85,000), i gyd yn Rwsia, a Tromsø (Norway) gyda tua 62,000.

Categori:Yr Arctig
Byr-a-thoddaid

Mesur caeth yw'r **byr-a-thoddaid** na ddylid ei gymysgu â'r **hir-a-thoddaid.** Mae'n un o'r Pedwar Mesur ar Hugain.

Mae'r mesur hwn yn gyfuniad o'r toddaid byr a'r gyhyhedd fer. Mae'r toddeidiau byr yn gymysg â'r gyhydedd fer, ond ni cheir dau doddaid yn dilyn ei gilydd. Cynhelir yr un brifodl drwy gydol y pennill.

Dyma enghraifft led-gynganeddol o awdl i Dduw gan Gruffudd ab yr Ynad Coch (13g), a gynigir yn *Cerdd Dafod*, John Morris-Jones (diweddarwyd yr orgraff):

Y Gŵr a'n rhoddes rhiniau — ar dafawd
::Ac arawd a geiriau,
:A'm troses i gyffes nid gau,
:A'm troso i'r trosedd gorau,
:I guriaw gorwisg y gruddiau,
:I garu Mab Duw diamau,
I gymryd penyd rhag poenau — uffern
::Ac affaith bechodau.

Dyma enghraifft arall o fyr-a-thoddaid o waith Saunders Lewis allan o'r gyfrol *Siwan a Cherddi Eraill*:

Lle bydd taer lonydd lynu — wrth gêl friw
:Galfarïau Cymru
A phêr rym coffus offrymu
Yr eiriol anfeidrol a fu;
Yno bydd gwerth ar d'aberthu
Eglwysig, ar garegl Iesu,
Undod cyfryngdod Crist fry — yn y nen
:A than wybren obry.

Hefyd, dyma fyr-a-thoddaid gan y pencerdd Wiliam Llŷn allan o'i awdl enghreifftiol "I Ferch":

Doeth gywir, feinir, fwynion — eiriau gwir,
:Da tybir, d'atebion;
Deuliw manod, aeliau meinion,
D'air a danwyd i'r dewinion,
D'air â'n agos drwy anogion,
D'air aeth hefyd i'r eithafion:
Doethgar a hawddgar yw hon — digymar
:Dig afar, dy gofion.

Nid oes rheol yn nodi faint o linellau o gyhydedd fer y dylid eu cynnwys rhwng y toddeidiau, dim ond rheol yn nodi na ddylid gosod dau doddaid gyda'i gilydd.

## Gweler hefyd
*Cerdd Dafod
*Y Pedwar Mesur ar Hugain

## Llyfryddiaeth
*John Morris-Jones, *Cerdd Dafod* (Gwasg Prifysgol Rhydychen, 1925)

## Cyfeiriadau
Categori:Mesurau caeth
Cronfa Llandegfedd

Cronfa ddŵr yn ne-ddwyrain Cymru yw **Cronfa Llandegfedd**. Fe'i lleolir 13&nbsp;km i'r gogledd o ddinas Casnewydd rhwng pentrefi Pant-teg a Llandegfedd ger y ffin sirol rhwng Torfaen a Sir Fynwy, gyda'r rhan fwyaf o'r llyn 434 acer yn gorwedd yn Sir Fynwy. Mae'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig.

Cafodd y gronfa ei hagor yn 1965. Ceir pysgota yn y llyn ac mae'n boblogaidd hefyd ar gyfer hwylio cychod.

## Cadwraeth
Mae Cronfa Llandegfedd wedi'i dynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 01 Ionawr 1971 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 240.84 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

## Cyfeiriadau
## Gweler hefyd
* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol

Llandegfedd
Categori:Llynnoedd Sir Fynwy
Categori:Daearyddiaeth Torfaen
Categori:Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yn Sir Fynwy
Categori:Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yn Nhorfaen
Henley

Gallai **Henley** gyfeirio at:

## Awstralia 
* Henley, De Cymru Newydd

## Lloegr 
* Henley, Dorset
* Henley, Gorllewin Sussex
* Henley, Gwlad yr Haf
* Henley, Suffolk
* Henley, Acton Scott, Swydd Amwythig
* Henley, Bitterley, Swydd Amwythig
* Henley, Swydd Gaerloyw
* Henley, Box, Wiltshire
* Henley, Buttermere, Wiltshire
* Henley-in-Arden, Swydd Warwick
* Henley-on-Thames, Swydd Rydychen
** Henley (etholaeth seneddol)

## Seland Newydd 
* Henley, Seland Newydd

## Unol Daleithiau America 
* Henley, Minnesota
* Henley, Ohio
Sebastopol, Torfaen

Pentref ym mwrdeistref sirol Torfaen, Cymru, yw **Sebastopol**. Fe'i lleolir ger Griffithstown, rhwng Cwmbrân a Phont-y-pŵl ac mae'n un o faesdrefi deheuol Pont-y-pŵl erbyn heddiw. Mae ar bwys y briffordd A4042.

Enwir y pentref ar ôl Sevastopol (*Sebastopol*) yn y Crimea (Wcráin), ac mae'r enw yn dyddio o adeg Rhyfel Crimea gan gipwyd y ddinas honno gan fyddin Prydain.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan  ac yn Senedd y DU gan .

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Torfaen
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Torfaen (y DU)
Jonzac

250px|bawd|Marchnad Jonzac

Tref a chymuned (*commune*) yn *département* Charente-Maritime, *région* Nouvelle-Aquitaine, Ffrainc, yw **Jonzac**. Poblogaeth: 3,817.

Llifa Afon Seugne trwy'r dref. Mae'n dref ffynnon (*spa*).

Categori:Cymunedau Charente-Maritime
Bicester

Tref a phlwyf sifil yng ngogledd-ddwyrain Swydd Rydychen, De-ddwyrain Lloegr, ydy **Bicester**.  Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Cherwell.

Mae ganddi ddwy orsaf reilffordd, sef Bicester North, sy ar y llinell fawr i orsaf Marylebone Llundain, a Bicester Town, sy ar linell fychan gyda gwasanaeth cyfyngedig i Rydychen. Mae traffordd yr M40 gerllaw.

Mae Caerdydd 147.3 km i ffwrdd o Bicester ac mae Llundain yn 83.7&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Rhydychen sy'n 17.4&nbsp;km i ffwrdd.

## Cyfeiriadau 
Categori:Ardal Cherwell
Categori:Plwyfi sifil Swydd Rydychen
Categori:Trefi Swydd Rydychen
Prifysgol Aston

Prifysgol yn Birmingham, Lloegr, ydy **Prifysgol Aston**. Mae tua 9,555 o fyfyrwyr.

## Cyfeiriadau 
Aston
Categori:Sefydliadau 1966
Sherry Vine

Perfformiwr drag sy'n gweithio yn Efrog Newydd ydy **Sherry Vine** (ganed Keith Levy). Mae Vine yn mwyaf enwog am barodïo caneuon poblogaidd. Serennodd Vine mewn ffilmiau annibynnol hefyd yn cynnwys y ffilm fer *Mr. & Mrs. Porebski* sy'n barodi o'r ffilm *Mr. & Mrs. Smith*.

## Caneuon
Parodiodd Vine amryw artistiaid yn cynnwys Madonna, Britney Spears, Taylor Swift a Lady Gaga. Y parodïau sydd ar gael ar wefan Vine ydy:

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol

Categori:Actorion o'r Unol Daleithiau
Reggio Calabria

Dinas, porthladd a chymuned (*comune*) yn ne'r Eidal yw **Reggio Calabria** neu **Reggio di Calabria**. Fe'i lleolir yn ne-orllewin rhanbarth Calabria. Mae'n gorwedd ar lan Culfor Messina gyferbyn i ddinas Messina dros y culfor yn Sisili; mae gwasanaeth fferi prysur yn cysylltu'r ddwy ddinas. 

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y gymuned boblogaeth o 180,817.

Mae'n ddinas hynafol a sefydlwyd gan y Groegiaid. ***Rhegion*** oedd yr enw gwreiddiol.

## Adeiladau a chofadeiladau
*Arena dello Stretto,
*Y Castell
*Cofadeilad Vittorio Emanuele II, brenin yr Eidal
*Eglwys gadeiriol
*Eglwys Sant Gaetano Catanoso 
*Palazzo Nesci 
*Pinacoteca Comunale
*Villa Genoese-Zerbi

250px|bawd|dim|Golygfa ar Reggio Calabria
250px|bawd|dim|Harbwr Reggio Calabria

## Enwogion
*Raffaele Piria (1814–1865)
*Gianni Versace (1946-1997), dylunydd ffasiwn
*Donatella Versace (ganwyd 1955), dylunydd ffasiwn

## Cyfeiriadau
Categori:Dinas Fetropolitan Reggio Calabria
Categori:Dinasoedd Calabria
Categori:Porthladdoedd yr Eidal
Llandegfedd

Pentref  yng nghymuned Llangybi, Sir Fynwy, Cymru, yw **Llandegfedd** (Saesneg: *Llandegveth*). Fe'i lleolir yng ngorllewin y sir ger y ffin sirol rhwng Sir Fynwy a bwrdeistref sirol Torfaen, tua 6 milltir i'r gogledd o ddinas Casnewydd. Mae'n rhan o blwyf eglwysig Llangybi Fawr.

Enwir Cronfa Llandegfedd, a leolir tua 3 milltir i'r gogledd, ar ôl y pentref. Mae'n llyn 434 acer sy'n boblogaidd gan bysgotwyr ac fel canolfan hamdden dŵr.

## Cyfeiriadau
Categori:Llangybi, Sir Fynwy
Categori:Pentrefi Sir Fynwy
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)
Tromsø

Dinas yng ngogledd Norwy yw **Tromsø** (Samieg: *Romsa*). Hi yw prifddinas talaith (Norwyeg:*fylke*) Troms, a hi yw'r ddinas fwyaf yn Norwy i'r gogledd o Gylch yr Arctig. O ddiwedd Mai hyd ganol Gorffennaf, ceir haul am 24 awr y dydd yma, tra o ddiwedd Tachwedd hyd ganol Ionawr, mae'n dywyll am 24 awr y dydd.

Saif canol y ddinas a'r maes awyr ar ynys Tromsøya, sydd a phont a thwnel yn ei chysylltu a'r tir mawr. Roedd y boblogaeth yn 2006 yn 63,596.

bawd|canol|850px|Tromsø yn y gaeaf

Categori:Dinasoedd Norwy
Banjo

150px|bawd|Banjo 5-tant modern
Offeryn tannau gyda phedwar neu bum tant yw'r **banjo** neu'r **banjô** (lluosog: banjos). Yn draddodiadol yn rhan o gerddoriaeth Americanwyr Affricanaidd, gyda'i wreiddiau ar ffurf offerynnau caethweision Affricanaidd yn yr Amerig, cysylltir heddiw â chanu gwlad, cerddoriaeth werin (yn enwedig yn yr Unol Daleithiau), a chanu'r Tir Glas.

Yn ôl un chwedl, dyfeisiwyd y banjo gan Ham, mab Noa, ar yr Arch.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
*  How to Play Rock N' Roll on a Banjo, eHow


Categori:Offerynnau tannau
Categori:Offerynnau cerdd o'r Unol Daleithiau
Siôn Brwynog

Bardd llys Cymraeg o Ynys Môn oedd **Siôn Brwynog** (1510 — 1562). Roedd yn frodor o drefgordd Llanfflewin ym mhlwyf Llanrhuddlad. Roedd y cerddor, bardd a hynafiaethydd Robert ap Huw (1580-1665) o blwyf Llanddeusant, Môn, yn ŵyr iddo.

## Bywyd a gwaith
Cedwir ar glawr sawl cerdd ganddo i uchelwyr ymhob cwr o ogledd Cymru, yn cynnwys teulu plas Bodychen ym Môn. Canu mawl traddodiadol yw trwch ei gerddi. Yng nghyfnod y Diwygiad Protestannaidd amlygodd ei sêl dros "yr Hen Ffydd" trwy ymosod ar y Brotestaniaeth newydd a cheir cywydd ganddo 'I'r Ddwy Ffydd' sy'n dychanu Protestaniaeth ac yn clodfori Catholigiaeth.

Ceir tystiolaeth nad oedd pob bardd llys yn derbyn fod *crych a llyfn* yn un o feiau gwaharddedig Cerdd Dafod. Yn ei gopi o ramadeg y beirdd mae Siôn Brwynog yn dadlau "nad oedd ef yn fai, ac y gellid ei ganu a'i warantu yn ddifai".

Bu farw yn 1562. Canodd Wiliam Llŷn farwnad iddo.

## Llyfryddiaeth
Ceir testunau rhai o gerddi Siôn Brwynog yn Llawysgrifau Llansteffan.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1510
Categori:Marwolaethau 1562
Categori:Beirdd yr 16eg ganrif o Gymru
Categori:Beirdd Catholig o Gymru
Categori:Beirdd Cymraeg o Gymru
Categori:Beirdd yr Uchelwyr
Categori:Pobl o Ynys Môn
Rali Dakar

[bawd|Y Ffrancwr [Thierry Sabine, sylfaenydd y gystadleuaeth, ym mhorth Alger deg diwrnod cyn ei farwolaeth adeg Rali Dakar 1986]]

Math rali drawsgwlad o ras fodur all-ffordd yw **Rali Dakar** (yn gynt **Rali Paris-Dakar**), a gynhelir gan yr Amaury Sport Organisation yn flynyddol. Ers ei dechreuad ym 1978 bu'r mwyafrif o rasys o Baris, Ffrainc, i Dakar, Senegal, ond o ganlyniad i fygythiadau diogelwch ym Mauritania yn 2008, rhedwyd ras 2009 yn Ne America (yr Ariannin a Tsile), y tro cyntaf i'r ras gael ei chynnal y tu allan i Ewrop ac Affrica. Cynhaliwyd cystadleuthau dilynol yn Ne America. Mae'r ras yn agored i amaturiaid, sydd yn gyffredinol yn 80% o'r holl ymgeiswyr, ac ymgeiswyr phroffesiynol.

Er ei henw, ras ddygnwch all-ffordd, neu rali drawsgwlad (*rally raid*), yn hytrach na rali gonfensiynol yw Rali Dakar. Mae'r tir yn galetach a'r cerbydau yn foduron all-ffordd gwir yn hytrach na'r cerbydau ar-ffordd addasedig a ddefnyddiwyd mewn ralïau. All-ffordd yw'r rhan fwyaf o adrannau arbennig cystadleuol y ras, gan ofyn i'r ymgeiswyr groesi twyni, mwd, glaswellt camelod, creigiau, a thwyndiroedd. Mae pellter pob cam yn amrywio o bellteroedd byrion i 800–900&nbsp;km y diwrnod.

Categori:Chwaraeon yn yr Ariannin
Categori:Chwaraeon yn Tsile
Categori:Chwaraeon yn Ffrainc
Categori:Chwaraeon yn Senegal
Categori:Rasio ceir
BDSM

[bawd|250px|Goth mewn gwisg bale wedi'i [rhwymo neu ei chlymu gan berson sy'n dymuno teimlo pŵer a gwefr rhywiol o wneud hynny.]]
Math o chwarae erotig rhwng un, dau neu ragor o bobl ydy **BDSM** (talfyriad neu acronym o'r geiriau Saesneg: *Bondage and Discipline, Dominance and Submission, Sadism and Masochism*) sy'n creu tensiwn rhywiol drwy bŵer a phoen. Fe ddefnyddir y term BDSM bron ym mhob iaith.

Mae BDSM yn cynnwys llawer iawn o wahanol fathau o chwaraeon neu weithgareddau; ac edrychir arnynt gan rai pobl yn annormal.

Mae sawl rôl gan gynnwys y domineiddiwr a'r derbyniwr, y sadydd a'r masocydd, sy'n ddibynnol ar ei gilydd. Mae'r ddau yn derbyn pleser o'r chwarae rôl a hwnnw yn bleser rhywiol.

## Bondais (rhywglymu) a Disgyblaeth
Dyma ddau isddosbarth o BDSM ac mae'r ddau yn wahanol iawn, ond eto maen nhw'n cael eu cysylltu'n gryf â'i gilydd. Mewn bondais (Saesneg: bbondage), mae'r syb yn cael ei glymu neu ei chlymu gan y dom.

## Sadomasocistiaeth
## Y "Dom" a'r "syb": y meistr a'r gwas
## Y corff
bawd|250|Cefn merch wedi ei orchuddio gan gŵyr cannwyll poeth.
Cysyllir BDSM yn aml gyda phoen corfforol, camdrin y corff, torri neu dyllu'r corff, sydd i'r derbynnydd yn boen derbyniol. Defnyddir y term "stres corfforol" yn aml a disgrifir y mwynhad a dderbynir yn dilyn rhyddhau endorphinau yn y cyfnod ar ôl yr orgasm neu'r Alldafliad. Dro arall, mae unigolyn yn gweithredu nid er mwyn derbyn pleser personol ond er mwyn sicrhau fod ei bartner y derbyn pleser.

## Chwip-din go iawn
Mae rhai pobl yn cael gwefr o daro person arall gyda'r llaw, neu declyn pwrpasol. Dywed rhai seicolegwyr mai cof sydd yma o'r person ei hun yn cael ei daro gan riant neu athro pan oedd yn blentyn.

## Hanes
Gellir olrhain BDSM yn ôl i'r 9fed ganrif CC - i Artemis Orthia, sef un o ardaloedd mwyaf crefyddol Sparta ble roedd chwipio'r corff yn rhan o ddefod y crefydd. Dyma efallai'r cofnod cyntaf ohono. Mae'r Kama Sutra'n manylu ar 4 math o roi poen ar gorff y syb - ac yn mynnu na ddylid gwneud hynny oni bai fod y syb yn cytuno.

Mae'r enwau Marquis de Sade a Leopold von Sacher-Masoch yn enwau pwysig ym myd y sadydd a'r masocydd. Yn wahanol i'r Kama Sutra (a rheolau BDSM modern), fodd bynnag, doedd Sade ddim yn cytuno gyda'r rheol y dylai'r syb roi ei ganiatâd.

## Cyfeiriadau

Categori:Cyfeiriadedd rhywiol
Llafariad

Sain lleferydd a gynhyrchir drwy agor dylif yr anadl sy'n pasio allan o'r ysgyfaint ar hyd llwybr y llais yw **llafariad**. Ceir 7 ohonynt yn Gymraeg: a, e, i, o u, w, y ac weithiau h.

Mewn rhai ieithoedd megis Tsiec ceir rhai geiriau heb lafariad.

## Gweler hefyd 
* Cytsain ddwywefusol
* Seineg

Categori:Seineg
Categori:Termau iaith
Pier Gerlofs Donia

Môr-leidr enwog o Frisia oedd **Pier Gerlofs Donia** (c.1480–1520). Mae'n fwyaf adnabyddus yn ôl ei ffugenw Ffriseg Gorllewinol, "*Grutte Pier*" ("Pier Mawr" yn y sillafiad Hen Friseg), neu yn ôl y cyfieithad Iseldireg "Grote Pier" a "Lange Pier", neu, yn Lladin, "Pierius Magnus", a oedd yn cyfeirio at ei faint a'i gryfder chwedlonol.

Categori:Ffrisiaid
Categori:Genedigaethau'r 1480au
Categori:Marwolaethau 1520
Categori:Môr-ladron
Matt LeBlanc

Actor Americanaidd yw **Matthew Steven "Matt" LeBlanc** (ganed 25 Gorffennaf 1967). Mae'n fwyaf adnabyddus am chwarae rhan Joey Tribbiani yn y cyfresi NBC Friends a Joey. Yn 2016 daeth yn gyflwynydd y sioe *Top Gear* ar y BBC.

Categori:Actorion Americanaidd
Categori:Genedigaethau 1967
Replica

Copi sydd yn gymharol anwahanadwy o'r gwreiddiol yw **replica**.

Fel arfer, mae replica yn cyfeirio at wrthrych a gaiff ei ddefnyddio mewn amgueddfeydd pan nad yw'r gwrthrych gwreiddiol ar gael, ond gall gyfeirio at weithgareddau anghyfrieithiol fel creu darnau arian ffug neu nwyddau ffug.

Categori:Amgueddfeydd
Categori:Gwrthrychau
Kingston upon Thames

Tref a phrif anheddiad Bwrdeistref Frenhinol Kingston upon Thames yn ne-orllewin Llundain yw **Kingston upon Thames** neu **Kingston**.

Lleolir 10.0 milltir (16.1&nbsp;km) i'r de-orllewin o Charing Cross. Mae'r dref yn gorwedd ar ochr ddeheuol Afon Tafwys gyferbyn â Hampton Court, ond gan fod yr afon yn rhedeg tua'r gogledd mae tref Kingston wedi ei lleoli i'r dwyrain o Bont Kingston.

Mae Kingston erbyn heddiw wedi tyfu yn i fod yn dref brysur ac yn un o brif ganolfannau manwerthu de-orllewin Llundain. Mae Kingston hefyd yn gartref i adeiladau dinesig gan gynnwys y Llys Ynadon a Neuadd y Sir, ac yn 1992 sefydlwyd Prifysgol Kingston ar gyrion y dref.

## Dolenni allanol
* Cyngor Kingston
* Prifysgol Kingston

Categori:Ardaloedd Bwrdeistref Frenhinol Kingston upon Thames
Categori:Trefi Llundain Fwyaf
Kingston

Mae'n debyg iawn y daw'r enw **Kingston** o ganlyniad i gyfyngu y geiriau Saesneg "King's Town". Gall gyfeirio at:

## Lleoedd
### Yr Alban
*Kingston, pentref yn Nwyrain Lothian
*Kingston, pentref ym Moray

### Awstralia
*Kingston, Ynys Norfolk, prifddinas tiriogaeth Ynys Norfolk
*Kingston, Tasmania, tref yn Tasmania

### Canada
*Kingston, Ontario, dinas yn nhalaith Ontario

### Jamaica
*Kingston, prifddinas Jamaica

### Lloegr
* Kingston, pentref yng Nghaint
* Kingston, pentref yn Dorset
* Kingston, pentref yn Nyfnaint
* Kingston, pentref yn Swydd Gaergrawnt
* Kingston, pentref yn Ynys Wyth
* Kingston by Ferring, plwyf sifil yng Ngorllewin Sussex
* Kingston by Sea, maestref yng Ngorllewin Sussex
* Kingston near Lewes, pentref yn Nwyrain Sussex
* Kingston on Soar, pentref yn Swydd Nottingham
* Kingston upon Hull, dinas yn Nwyrain Swydd Efrog
** Dinas Kingston upon Hull, awdurdod unedol sy'n cynnwys y ddinas
* Kingston upon Thames, tref yn Llundain Fwyaf
** Kingston upon Thames (Bwrdeistref Frenhinol), bwrdeistref sy'n cynnwys y dref
* Winterborne Kingston, pentref yn Dorset

### Unol Daleithiau America
*Kingston, Georgia, dinas yn nhalaith Georgia
*Kingston, Idaho, tref yn nhalaith Idaho
*Kingston, Illinois, pentref yn nhalaith Illinois
*Kingston, Massachusetts, tref yn nhalaith Massachusetts
*Kingston, Michigan, pentref yn nhalaith Michigan
*Kingston, Missouri, dinas yn nhalaith Missouri
*Kingston, New Hampshire, tref yn nhalaith New Hampshire
*Kingston, Efrog Newydd, dinas yn nhalaith Efrog Newydd
*Kingston, Ohio, pentref yn nhalaith Ohio
*Kingston, Pennsylvania, bwrdeistref yn nhalaith Pennsylvania
*Kingston, Tennessee, tref yn nhalaith Tennessee
*Kingston, Utah, tref yn nhalaith Utah
*Kingston Mines, Illinois, pentref yn nhalaith Illinois
*Kingston Springs, Tennessee, tref yn nhalaith Tennessee
*Kingston Township, Pennsylvania, treflan yn nhalaith Pennsylvania
*East Kingston, New Hampshire, tref yn nhalaith New Hampshire

## Pobl
*Alex Kingston (g. 1963), actores Saesneg
*Charles Kingston (1850–1908), gwleidydd o Awstralia
* Gertrude Kingston (1862–1937), actores o Loegr
*Maxine Hong Kingston (g. 2940), awdures Tseineiaidd-Americanaidd
*Sean Kingston (g. 1990), artist hip hop o Jamaica
*William Kingston (1476-1540), Cwnstabl Tŵr Llundain

## Eraill 
* Kingston Flyer, rheilffordd drên stêm yn Seland Newydd

## Gweler hefyd
*Kingstown (gwahaniaethu)
----
Kingston upon Thames (Bwrdeistref Frenhinol)

Bwrdeistref yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Bwrdeistref Frenhinol Kingston upon Thames**, **Kingston upon Thames** neu **Kingston** (Saesneg: *Royal Borough of Kingston upon Thames* neu *Royal Kingston*). Fe'i lleolir ar gyrion deheuol Llundain; mae'n ffinio â Richmond upon Thames i'r gogledd-orllewin, Wandsworth i'r gogledd, a Merton a Sutton i'r dwyrain.

[bawd|dim|Lleoliad Bwrdeistref Frenhinol Kingston upon Thames o fewn [Llundain Fwyaf]]

Y brif dref yw Kingston upon Thames (neu *Kingston*) ond mae hefyd yn cynnwys trefi Surbiton, Chessington, New Malden a Tolworth. Mae'n un o dair bwrdeistref yn Llundain Fwyaf a ddynodir yn "Fwrdeistref Frenhinol" (Saesneg: *Royal Borough*). Yr eraill yw Bwrdeistref Frenhinol Kensington a Chelsea a Bwrdeistref Frenhinol Greenwich.

## Ardaloedd
Mae'r bwrdeistref yn cynnwys yr ardaloedd canlynol:

* Berrylands
* Chessington
* Coombe
* Kingston upon Thames
* Kingston Vale
* Malden Rushett
* Motspur Park
* New Malden (hefyd ym Mwrdeistref Merton)
* Norbiton
* Old Malden
* Surbiton
* Tolworth

## Dolenni allanol
*Cyngor Bwrdeistref Kingston upon Thames


Categori:Bwrdeistrefi Llundain
69 (safle rhyw)

bawd|280px|Safle 69
Mae **chwe de naw,** neu **69**, a adnabyddir weithiau gyda'i enw Ffrangeg o **soixante-neuf** (69), yn grŵp o safleoedd rhyw lle mae dau berson yn alinio eu hunain fel bod eu cegau yn agos at organau cenhedlu y person arall, fel bod y ddau yn gallu perfformio rhyw geneuol ar yr un pryd. Felly, mae'r ddau person yn edrych fel y rhifau 6 a 9 yn y rhif 69. Gall y safle rhyw hwn gynnwys unrhyw gyfuniad o rywiau.

## Gweler hefyd
* Ffwcio Ffrengig

## Cyfeiriadau
Categori:Rhyw
Categori:Cyfeiriadedd rhywiol a chymdeithas
Richmond upon Thames (Bwrdeistref Llundain)

Bwrdeistref yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Bwrdeistref Llundain Richmond Upon Thames**, neu **Richmond upon Thames** neu **Richmond** (Saesneg: *London Borough of Richmond upon Thames*). Fe'i lleolir ar gyrion deheuol Llundain; mae'n ffinio â Hounslow i'r gogledd-orllewin, Afon Tafwys i'r gogledd, Wandsworth i'r dwyrain, a Kingston upon Thames i'r de-ddwyrain.

[bawd|dim|Lleoliad Bwrdeistref Richmond upon Thames o fewn [Llundain Fwyaf]]

## Daearyddiaeth
Prif anheddiad y fwrdeistref yw tref Richmond. O'r awyr gwelir nad yw'r bwrdeistref yn un gwbl drefol. Yn wir, ym mwrdeistref Richmond ceir parc dinesig mwyaf Ewrop, Parc Richmond. Mae yn Richmond rai o ardaloedd mwyaf cefnog Llundain, megis Barnes, East Sheen a thref Richmond ei hun. Dyma unig fwrdeistref Llundain i bontio dwy ochr Afon Tafwys, gyda chymunedau o fewn dwy ochr i'r afon.

[bawd|dim|200px|Ceirw ym [Parc Richmond|Mharc Richmond]]

## Ardaloedd
Mae'r fwrdeistref yn cynnwys yr ardaloedd canlynol:

* Barnes
* East Sheen
* St. Margarets
* Fulwell
* Ham
* Hampton
* Hampton Hill
* Hampton Wick
* Kew
* Mortlake
* North Sheen
* Petersham
* Richmond
* Strawberry Hill
* Teddington
* Twickenham
* Whitton


Categori:Bwrdeistrefi Llundain
Surbiton

Ardal faestrefol ym Mwrdeistref Frenhinol Kingston upon Thames, Llundain Fwyaf, Lloegr, ydy **Surbiton**. 
Saif tua 11.1 milltir (17.9&nbsp;km) i'r  de-orllewin o ganol Llundain.

Er yn llai o gymharu a thref cyfagos Kingston o ran maint a phoblogaeth, mae Surbiton heddiw  yn lle cyfleus i gymudwyr gan fod trenau o Orsaf Surbiton i mewn i ganol Llundain yn gyflymach (18 munud i orsaf Waterloo Llundain). Oherwydd hyn, cafodd Surbiton ei hadnabod weithiau fel *Kingston upon Railway*.

bawd|dim|Victoria Road, Surbiton

## Cyfeiriadau
Categori:Ardaloedd Bwrdeistref Frenhinol Kingston upon Thames
Bondais

bawd|200px|Model wedi'i chlymu mewn dull clasurol gyda "gag" yn ei cheg.
**Bondais** (neu "bondage") ydy'r weithred o glymu person gyda rhwymau er mwyn cael pleser rhywiol. Yn aml mae'r person yn teimlo pleser drwy fod a phŵer dros berson arall.

Categori:Rhyw
Categori:Cyfeiriadedd rhywiol
Merton

Gall **Merton** gyfeirio at:

* Paul Merton (1957–), actor a chomediwr Prydeinig
* Merton (Bwrdeistref Llundain)
Merton (Bwrdeistref Llundain)

Bwrdeistref yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Bwrdeistref Llundain Merton**, neu **Merton** (Saesneg: *London Borough of Merton*). Fe'i lleolir i'r de-orllewin o ganol Llundain; mae'n ffinio â Wandsworth a Lambeth i'r gogledd, Croydon i'r dwyrain, Sutton i'r de, a Kingston upon Thames i'r gorllewin.

Ffurfiwyd ym 1965 pan unwyd bwrdeistrefi trefol Mitcham, Wimbledon ac ardal trefol Merton a Morden. Prif ganolfannau masnachol Merton yw Wimbledon, Mitcham a Morden. Ardaloedd nodweddol eraill Merton yw Raynes Park, Colliers Wood, De Wimbledon, Parc Wimbledon a Pollards Hill.

[bawd|dim|Lleoliad Merton o fewn [Llundain Fwyaf]]

## Ardaloedd
Mae'r bwrdeistref yn cynnwys yr ardaloedd canlynol:

* Bushey Mead
* Colliers Wood
* Copse Hill
* Cottenham Park
* Lower Morden
* Merton Park
* Mitcham
* Morden
* Morden Park
* Motspur Park
* Norbury (hefyd yn rhan o Fwrdeistref Croydon)
* Phipps Bridge
* Pollards Hill
* Raynes Park
* St.Helier
* South Wimbledon
* Summerstown
* West Barnes
* Wimbledon
* Wimbledon Park
* Worcester Park


Categori:Bwrdeistrefi Llundain
Hounslow (Bwrdeistref Llundain)

Bwrdeistref yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Bwrdeistref Llundain Hounslow** neu **Hounslow** (Saesneg: *London Borough of Hounslow*). Fe'i lleolir ar gyrion deheuol Llundain; mae'n ffinio â Hillingdon i'r gorllewin, Ealing i'r gogledd, Hammersmith a Fulham i'r dwyrain, a Richmond upon Thames i'r de-ddwyrain. Mae Afon Tafwys yn rhan o'i ffin ddeheuol hefyd.

[bawd|dim|Lleoliad Bwrdeistref Hounslow o fewn [Llundain Fwyaf]]

Mae'n cynnwys trefi Hounslow, Feltham, Chiswick, Brentford, Heston, Cranford, Gunnersby, Osterley ac Isleworth. Mae'n gartref i bencadlys GlaxoSmithKline a BSkyB, ac mae'r fwrdeistref yn ffinio â Maes Awyr Heathrow.

## Ardaloedd
Mae'r bwrdeistref yn cynnwys yr ardaloedd canlynol:

*Ashford
*Brentford
*Chiswick
*Cranford
*East Bedfont
*Feltham
*Grove Park
*Gunnersbury
*Hanworth
*Hatton
*Heston
*Hounslow
*Hounslow West
*Isleworth
*Lampton
*Lower Feltham
*North Hyde
*Osterley
*Spring Grove
*Woodlands


Categori:Bwrdeistrefi Llundain
The Pebble and the Penguin

Mae ***The Pebble and the Penguin*** (neu ''Y Cerrig a'r Pengwin'' (1995) yn ffilm animeiddiedig Americanaidd gan Don Bluth.

## Cast 
## Caneuon 
* "Now and Forever"
* "Sometimes I Wonder"
* "The Good Ship Misery"
* "Don't Make Me Laugh"
* "Sometimes I Wonder – Marina's Reprise"
* "Looks Like I Got Me a Friend"
* "Now and Forever – Reprise"
* '"Now and Forever – End Credits"

Categori:Ffilmiau 1995
Categori:Ffilmiau animeiddiedig o'r Unol Daleithiau
Categori:Ffilmiau Saesneg
Dysentri

Anhwylder llidiol yn y coluddyn yw **dysentri**, sydd yn tueddu i effeithio ar y colon.

Mae hyn yn achosi dolur rhydd difrifol gyda mwcws a/neu gwaed yn yr ymgarthion ynghyd â thwymyn a poen yn yr abdomen. Gall dysentri achosi marwolaeth os gadewir heb ei drin.

Categori:Afiechydon
Ysgol Capelulo

Ysgol gynradd ddwyieithog yn Sir Conwy sy'n gwasanaethu Dwygyfylchi yw **Ysgol Capelulo**. Fe'i lleolir ar gwr Dwygyfylchi ar bwys y ffordd sy'n cysylltu'r pentref hwnnw â Penmaenmawr.

Categori:Ysgolion cynradd Conwy
Categori:Penmaenmawr
Sedulius Scotus

Ysgolhaig, bardd a diwinydd Gwyddelig oedd **Sedulius Scottus** neu **Sedulius yr Ieuengaf** (fl 840 - 860) a sgwennai mewn Lladin.

Yn ystod teyrnasiad yr Ymerawdwr Lothair (840-855), roedd yn gweithio yn Liège. Cadwyd tua 90 o'i gerddi, a chyhoeddwyd hwy gan Ludwig Traube yn y *Poetae Aevi Carolini*. Yn eu plith mae dwy gerdd yn dathlu buddugoliaeth "Roricus" (Rhodri Mawr) dros y Llychlynwyr yn 856. Ei waith pwysicaf yw'r traethawd *De Rectoribus Christianis*.

Categori:Beirdd y 9fed ganrif o Iwerddon
Categori:Beirdd Lladin o Iwerddon
Categori:Diwinyddion y 9fed ganrif o Iwerddon
Categori:Diwinyddion Cristnogol o Iwerddon
Categori:Ysgolheigion y 9fed ganrif o Iwerddon
Categori:Ysgolheigion Lladin o Iwerddon
Cosb gorfforol

Cosb am droseddu yw **cosb gorfforol** a weinyddir gan lys barn, gan riant neu ysgol er mwyn newid agwedd y troseddwr neu er mwyn ceisio ei atal rhag ail droseddu.

## Ysgolion
Yn 1991, yng ngwledydd Prydain, cafodd taro neu chwipio disgybl ei wahardd mewn ysgolion oedd yn cael arian gan y Llywodraeth, ac mewn ysgolion preifat ers 1999.

Mewn holiadur o 6,162 o athrawon gan y *Times Educational Supplement*, canfuwyd fod un allan o bob pump athro a 22% o athrawon uwchradd yn credu y dylai'r wialen fedw gael ei hail gyflwyno. Mae rhai taleithiau yn yr Unol daleithiau yn dal i gosbi plant yn yr ysgolion.

## Y cartref
Yn y cartref, Sweden oedd y wlad gyntaf i wahardd unrhyw fath o daro plentyn yn y cartref, a hynny yn 1979. Mae pob gwlad yn America, Asia ac Affrica yn dal i ganiatáu chwipio neu daro plant yn y cartref. Felly hefyd Lloegr ond mae'r Alban wedi'i wahardd.

## Llysoedd barn
Mae nifer o wledydd yn parhau i gosbi'n gorfforol.

## Cyfeiriadau
Legio I Parthica

Lleng Rufeinig a ffurfiwyd yn y flwyddyn 197 gan yr ymerawdwr Septimius Severus oedd y **Legio I Parthica** (ynganiad Lladin: *prima Párthica* . Ei harwyddlun oedd y centaur.

Ffurfiodd Septimius Severus y lleng yma, ynghyd â Legio II Parthica a Legio III Parthica, i ymgyrchu yn erbyn y Parthiaid. Bu'r rhyfel yn llwyddiannus, a choncrwyd gogledd Mesopotamia ac anrheithio  Ctesiphon, prifddinas y Parthiaid. Wedi'r rhyfel, sefydlwyd Legio I Parthica a Legio III Parthica yn Singara, Sinjar yng ngogledd Irac heddiw, i warchod talaith Mesopotamia. Yn 360, gyrrwyd y lleng allan o Singara gan y Sassaniaid, a symudodd i Nisibis yn nhalaith Syria (heddiw Nusaybin, Twrci), lle bu hyd y 5g.

I Parthica
Categori:197
Labia

bawd|220px|Y gweflau lleiaf (labia minora) yn dangos eu pen allan o'r gweflau mwyaf (labia majora) wedi'i shafio

Gweflau ar ymyl gwain neu gont merch ydy **labia**. Gair lluosog ydyw; **labiwm** ydy'r unigol ond pur anaml y caiff y gair yma ei ddefnyddio. Mae'n dod o'r gair Lladin am wefus neu wefl. Mae'r labia yn rhan o'r fwlfa.

Maent i'w gweld o bopty i hollt Gwener ac maent wedi'u gwneud o feinwe a chroen. Dônt at ei gilydd jest o dan y cnwc Gwener (tu blaen y corff) gan orchuddio'r clitoris yn rhanol neu'n gyfan.

Mae'r rhan fwyaf o bobloedd y byd yn eu gorchuddio gyda dillad megis nicyrs, pais neu sgert. Er hyn, ceir rhai merched sy'n rhoi pindlws drwy'r croen.

Categori:Anatomeg ddynol
Categori:Gynecoleg
Categori:Rhyw
Pant-teg (pentref)

Pentref ym mwrdeistref sirol Torfaen, Cymru, yw **Pant-teg** (Seisnigiad: *Panteg*). Fe'i lleolir ger Griffithstown, rhwng Cwmbrân a Phont-y-pŵl. Mae'n rhan o gymuned Pant-teg.

Mae'r pentref yn adnabyddus yn bennaf am y gwaith haearn lleol, a gaewyd yn 2004.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan  ac yn Senedd y DU gan .

250px|bawd|dim|Pant-teg

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Torfaen
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Torfaen (y DU)
Tonnay-Charente

Tref a chymuned yn *département* Charente-Maritime, *région* Nouvelle-Aquitaine, Ffrainc, yw **Tonnay-Charente**.  Poblogaeth: 7,434.

Mae'n borthladd sy'n gorwedd ar lan Afon Charente ger ei haber yng Nghefnfor yr Iwerydd. Mae'n adnabyddus am Bont Tonnay-Charente, pont grog haearn a godwyd yn 1842 yn wreiddiol ac sy'n croesi afon Charente ger y dref.

## Dolenni allanol
* Gwefan y gumuned 

Categori:Cymunedau Charente-Maritime
Arse to mouth

Term llafar a ddefnyddir ar gyfer y gweithgaredd o dynnu'r pidyn o'r anws ac yn ei roi i mewn i geg y partner rhyw yn syth yw **arse to mouth**.

## Gweler hefyd 
*Rhyw rhefrol
*Coproffagia

## Cyfeiriadau 
Categori:Erotiaeth anws
Categori:Erotiaeth geg
Categori:Gweithgareddau rhyw
Categori:Termau pornograffi
Categori:Rhyw
Gorsaf reilffordd Waterloo Llundain

Terfynfa reilffordd fawr yng nghanol Llundain yw **Gorsaf Waterloo Llundain**. Mae wedi'i lleoli i'r de o Afon Tafwys ger Pont Waterloo, mae'r orsaf yn gwasanaethu De Lloegr, De-Orllewin Lloegr a gorsafoedd maestrefol Gorllewin Llundain.

Gorsaf Waterloo Llundain yw gorsaf drenau prysuraf y Deyrnas Unedig o ran nifer y teithwyr ac mae'n un o orsafoedd trenau prysuraf Ewrop, gydag 88 miliwn yn teithio drwyddi yn ystod blwyddyn ariannol 2008–09.. Mae'r gwir nifer o deithwyr fodd bynnag yn debygol o fod yn llawer uwch na'r ffigwr hwn, gan nad yw'n cynnwys teithwyr na brynodd docyn na theithwyr y Rheilffordd Danddaearol. Hon yw gorsaf mwyaf Prydain o ran nifer o blatfformau ac o ran arwynebedd llawr. Yr orsaf drenau prysuraf o ran nifer y trenau yw Gorsaf Clapham Junction, a saif bedair milltir i lawr y lein o Orsaf Waterloo Llundain.

Mae'r trefi sydd â gwasanaethau i Waterloo yn cynnwys y canlynol (rhestr anghyflawn):

* Reading
* Guildford
* Basingstoke
* Southampton
* Portsmouth
* Bournemouth
* Gorsafoedd maestrefol Gorllewin/De-orllewin Llundain

Lleolwyd y gan "Waterloo Sunset" gan y Kinks yng ngorsaf Waterloo.

Mae gorsaf danddaearol Waterloo hefyd ar rwydwaith Rheilffordd Danddaearol Llundain, sy'n cysylltu gyda'r orsaf rheilffordd genedlaethol.

## Cyfeiriadau
Categori:Adeiladau rhestredig Gradd II Llundain
Waterloo
Waterloo
Creampie

Llediaith a ddefnyddir o fewn pornograffi i ddisgrifio'r gweithgaredd o ddyn yn alldaflu o fewn gwain neu anws ei bartner yw **creampie**, neu **siot dwad mewnol**, Mae'r term hefyd yn cyfeirio at y dwad yn diferu o'r anws neu'r wain. Daeth y gair o bornograffi'r USA yn ystod y 2000au cynnar. yn defnyddio ffug-ddwad er mwyn creu golygfeydd creampie.

## Cyfeiriadau 
## Gweler hefyd 
* Siot dwad
* Siot dwad wyneb
* Pearl necklace
* Slang rhyw
* Chwarren Skene

Categori:Termau pornograffi
Categori:Gweithgareddau rhyw
Categori:Rhyw
Sacramento

Prifddinas Califfornia yw **Sacramento**.

## Enwogion
*Sam Elliott (g. 1944), actor
*Mark Spitz (g. 1950), nofiwr


Categori:Dinasoedd Sacramento County, Califfornia
Bukkake

bawd|dde|Darlun sy'n cyfleu'r weithred o bukkake.
Arfer rywiol lle mae nifer o ddynion yn alldaflu dwad ar berson arall, ar ddynes gan amlaf, ydy **Bukkake**. Mae Bukkake yn debyg i'r arferiad gokkun, lle mae nifer o ddynion yn alldaflu i mewn i gynhwysydd er mwyn i un person ei yfed. Mae'r arfer yn gymharol gyffredin mewn ffilmiau pornograffig. Mae rhai awduron yn dadlau fod bukkake yn diraddio neu'n darostwng y ddynes sydd yn y sefyllfa.

## Cyfeiriadau
## Llyfryddiaeth
* Moore, Lisa. 2007-07-01. "Sperm Counts: Overcome by Man's Most Precious Fluid" NYU Press. ISBN 978-0814757185

Categori:Gweithgareddau rhyw
Categori:Termau pornograffi
Categori:Rhyw
Ergyd ddod

Termau slang a ddefnyddir i ddisgrifio person yn alldaflu (mewn ffilm neu fideo, neu ddelwedd mewn cylchgrawn pornograffi), fel arfer ar berson neu wrthrych yw **siot dwad**, **cum shot**, **cumshot**, **come shot**, neu **pop shot**. Fe'i defnyddir fel arfer gan y sinematograffydd o fewn fframwaith naratif o ffilmiau pornograffi.

## Gweler hefyd 
* Bukkake
* Creampie (rhyw)
* Siot dwad wyneb
* Gokkun
* Pearl necklace
* Snowbalio

## Cyfeiriadau 
Categori:Termau pornograffi
Categori:Gweithgareddau rhyw
Garndiffaith

Pentref gweldig yng nghymuned Abersychan, Torfaen, Cymru, yw **Garndiffaith**. Saif rhwng Tal-y-waun a'r Farteg, 3 milltir i'r gogledd o dref Pont-y-pŵl a 3.5 milltir i'r fe o dref Blaenafon. 

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan  ac yn Senedd y DU gan .

## Cyfeiriadau
Categori:Abersychan
Categori:Pentrefi Torfaen
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Torfaen (y DU)
Bryngwyn, Sir Fynwy

Pentref gwledig bychan yng nghymuned Llan-arth, Sir Fynwy, Cymru, yw **Bryngwyn**. Saif yn ngogledd y sir tua 2 filltir i'r gogledd-orllewin o dref Rhaglan ar bwys priffordd yr A40.

## Cyfeiriadau
Categori:Llan-arth
Categori:Pentrefi Sir Fynwy
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)
Coed Morgan

Pentref bychan yng nghymuned Llanofer, Sir Fynwy, Cymru, yw **Coed Morgan** neu **Coedmorgan**. Saif yn y bryniau yng ngogledd-orllewin y sir, ger pentref Llanddewi Rhydderch, tua 3 filltir i'r dwyrain o'r Fenni.

## Cyfeiriadau
Categori:Llanofer
Categori:Pentrefi Sir Fynwy
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)
Rhyw rhefrol

bawd|Darluniad o ryw rhefrol.
Rhyw sy'n cynnwys rhoi'r pidyn i mewn i ben ôl partner rhyw (dyn neu'n ddynes) yw **rhyw rhefrol** neu **rhyw pen-ôl**. Gall y term hefyd gynnwys gweithgareddau rhyw eraill sy'n cynnwys y pen-ôl, gan gynnwys anilingus, byseddu, a rhoi gwrthrychau i mewn. Canfuwyd astudiaeth o fyfyrwyr israddedig mewn coleg Americanaidd a gynhaliwyd yn 2009 fod un allan o bedwar yn cael rhyw rhefrol, tra bod gweddill y boblogaeth gyffredinol yn amrywio rhyw 30 a 40%.

## Amrywiaeth
Ceir amrywiaeth ar y thema hwn; un o'r rhai hynny ydy **Llam Llyffant** (Saesneg: Leapfrog position), lle mae pen y partner sy'n derbyn ar ogwydd isel - yn cyffwrdd y llawr neu'r gwely. Gall ei ddwylo fod ymlaen (fel yn y llun) neu yn ôl. Ar yr ongl yma, mae'n haws cyrraedd y *g-spot*.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Cyngor rhyw rhefrol 
* Rhyw rhefrol ac analingus  – o Gwestiynau Cyffredin alt.sex
* ManageYourLoveLife.com: Pleser Rhyw Rhefrol 

Categori:Erotiaeth anws
Categori:Rhywoleg
Categori:Gweithgareddau rhyw
Categori:Rhyw
Gorsaf reilffordd Heol y Frenhines Caerdydd

Mae **gorsaf reilffordd Heol y Frenhines Caerdydd** () yn un o'r gorsafoedd rheilffordd prysuraf yng Nghaerdydd, prifddinas Cymru. Mae'r orsaf yn un o 20 gorsaf reilffordd yn y ddinas, a 2 yng nghanol y ddinas ynghyd â Chaerdydd Canolog. "***Caerdydd Heol y Frenhines***" yw'r enw a ddefnyddir gan Trafnidiaeth Cymru ond fel 'Gorsaf Heol y Frenhines, Caerdydd' neu 'Gorsaf Heol y Frenhines' y cyfeirir ati gan sawl corff swyddogol arall. Enwir yr orsaf ar ôl Heol y Frenhines, sy'n stryd siopa fawr yng nghanol Caerdydd.

Mae bellach yn ganolbwynt i rwydwaith Rheilffyrdd y Cymoedd - system reilffordd sydd yn gwasanaethu Caerdydd, Bro Morgannwg, Penybont-ar-Ogwr a Chymoedd y De. Dyma'r unig orsaf sydd yn cysylltu â gorsaf Bae Caerdydd. Lleolir yr orsaf ar ochr ddwyreiniol Canol Caerdydd gyferbyn â chanolfan siopa ac adloniant y Capitol.

## Adfywio 
Fel rhan o gynllun adfywio gwerth £200 miliwn i roi hwb i cynhwysedd trenau yng Nghaerdydd a'r ardaloedd cyfagos, Mae Caerdydd Canolog a Heol y Frenhines Caerdydd yn mynd i gael ei ailddatblygu o fis Mehefin 2014, a Ebrill 2013 yn y drefn honno.

Bydd y gorsafoedd yn debyg o ran ddyluniad, yn cynnwys paneli llechi, brics llwyd, toeau arddull-pafiliwn, ffenestri mawr ac arwyddion dur di-staen. Yng Nghaerdydd Canolog bydd mynedfa ddeheuol deulawr newydd a neuadd tocyn o dan gynlluniau a gyflwynwyd gan Network Rail. Bydd wythfed platfform yng Nghaerdydd Canolog, a bydd pedwerydd a pumed yn Heol y Frenhines Caerdydd yn cael eu gosod. Ar ôl gorffen, bydd nifer y trenau sy'n rhedeg i'r Cymoedd cynyddu o 12 yr awr i 16 yr awr.

## Cyfeiriadau 
## Oriel

Delwedd:Caerdydd01LB.jpg|chwith|bawd|260px|Platfform 1 a 2; trên i Fae Caerdydd ar y dde
Delwedd:Caerdydd02LB.jpg|chwith|bawd|260px|Platfform 2, 3 a 4; trenau i'r gogledd

Heol y Brenhines
Wynebol

bawd|Darluniad o ddyn yn alldaflu ar wyneb merch
Term ar gyfer gweithgaredd rhyw lle bo dyn yn alldaflu semen ar wyneb un neu ragor o bartneriaid rhyw yw **siot dwad wyneb**, neu'n **feishal**.

Math o ryw andreiddiol yw siot dwad wyneb, ond gwneir hyn fel arfer ar ôl rhyw fath arall o gyffroi rhywiol, megis calsugno, rhyw'r pen-ôl, cyfathrach rywiol, mastyrbio, neu ryw geneuol. Mae siotiau dwad wyneb yn digwydd fel arfer mewn ffilmiau a chyfryngau'r Gorllewin a Japaneaidd, fel arfer fel cau i olygfa.

### Poen yn y llygad
Gall cael semen yn y llygad achosi poen dwys, pigo a llosgi, oherwydd bod y semen yn cynnwys cydrannau sy'n llidro meinwe'r llygad. Gall yr adwaith fod yn ddagrau, sensitifrwydd i olau, cochni a golwg aneglur. Gellir rinsio'r llygad â dŵr glân, mae'r dagrau hefyd yn helpu i fflysio'r semen allan, ac ar ôl hynny bydd yr anghysur yn tawelu.

### Trosglwyddo clefyd
Mae unrhyw weithgaredd rhywiol sy'n cynnwys cyswllt â hylifau corfforol person arall yn cynnwys y risg o drosglwyddo clefydau a drosglwyddir yn rhywiol. Yn gyffredinol, mae semen ynddo'i hun yn ddiniwed ar y croen neu os caiff ei lyncu. Ond ar y meinwe llygadol (Conjunctiva) gall semen fod yn gerbyd ar gyfer llawer o heintiau a drosglwyddir yn rhywiol a hepatitis.

Os oes gan y dyn Chlamydia yn ei semen, gall y partner sy'n ei dderbyn ddal clamydia conjunctivitis.

## Gweler hefyd 
* Bukkake
* Siot dwad
* Slang rhyw

## Cyfeiriadau 
Categori:Termau pornograffi
Categori:Gweithgareddau rhyw
Categori:Orgasm
Categori:Erotiaeth geg
Categori:Rhyw
Rhyw geneuol

wrth wneud 69]]
Gweithgaredd rhyw sy'n cynnwys cyffroi genitalia o bartner rhyw gyda'r geg, tafod, dannedd neu wddf yw **rhyw geneuol**, hefyd a elwir **rhyw geg**. **Gweinlyfu** yw'r gweithgaredd a berfformir ar ferched, tra bod **calsugno** ac **irrumatio** yw'r gweithgareddau a berfformir ar ddynion. **Analingus** yw cyffroi geneuol o'r anws. Ni ystyried cusanu neu lyfru i fod yn fathau o rwy geneuol.

Gall bobl berfformio rhyw geneuol fel rhan o ragchwarae cyn cyfathrach rywiol, neu yn ystod neu ddilyn cyfathrach rywiol. Gellid hefyd ei berfformio ar ei ben ei hun.

## Dolenni allanol 
;Agweddau iechyd
* Discovery Health ar Cunnilingus
* Rhyw geneuol ac HIV (gwefan CDC)

Categori:Rhywioldeb dynol
Categori:Erotiaeth geg
Categori:Gweithgareddau rhyw
Categori:Rhyw
Anilingus

bawd|de|Darluniad o ferch yn perfformio anilingus ar ferch arall.
Math o ryw geneuol lle cyffyrddir â naill ai anws neu berinëwm person arall â rhannau o'r geg, sef y gwefusau neu'r tafod, yw **anilingus**. Fe'i gelwir hefyd yn **rhyw rhefrol-geneuol**. Daw'r o'r Lladin *anus* (anws) + *lingus* (llyfu). Mae llediaith ar gyfer anilingus yn cynnwys **rymio** neu **job rym**. Gellid ei gyflawni gan bobl o bob cyfeiriadedd rhywiol, ac yn dibynnu ar y cyd-destun, gellir perfformio'r gweithgaredd rhyw hwn ar gyfer naill ai pleser personol neu fel rhan o grŵp rhyw ar gyfer cywilydd erotig.

## Dolenni allanol 
* Erthygl sy'n sôn am beryglon iechyd anilingus 

Categori:Erotiaeth anws
Categori:Erotiaeth geg
Categori:Gweithgareddau rhyw
Categori:Termau pornograffi
Cwmcarfan

Pentref gwledig yng nghymuned Llanfihangel Troddi, Sir Fynwy, Cymru, yw **Cwmcarfan** ([Saesneg: *Cwmcarvan*). Fe'i lleolir tua 5 milltir i'r de-orllewin o dref Mynwy yng ngogledd y sir. Mae'n rhan o blwyf eglwysig Llanfihangel Troddi.

Ymladdwyd Brwydr Craig-y-dorth ger Cwmcarfan yn 1404 pan gafodd y Cymry dan Owain Glyndŵr fuddugoliaeth dros y Saeson. Saif Craig-y-dorth un filltir i'r gogledd-ddwyrain o eglwys Cwmcarfan.

## Cyfeiriadau
Categori:Llanfihangel Troddi
Categori:Pentrefi Sir Fynwy
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)
Cream pie

Gallai'r term Saesneg ***cream pie*** gyfeirio at:

;Bwyd
*Teisen hufen, math o gacen

;Rhyw
*Creampie, y weithred rywiol
Grŵp yn y tabl cyfnodol

Mae **grŵp** yn *deulu* o elfennau tebyg mewn colofn fertigol o'r tabl cyfnodol.

Ystyrir grwpiau yn un o brif nodweddion defnyddiol y tabl cyfnodol. Mae bron pob grŵp yn cynnwys elfennau tebyg, gyda phatrymau ym mhriodweddau'r elfennau wrth fynd i lawr grŵp. Rhoddir enwau i nifer o'r grwpiau hyn, yn cynnwys y Metelau alcalïaidd (grŵp 1), yr Halogenau (grŵp 7) a'r nwyon nobl (grŵp 0). Mae rhai grwpiau, yn enwedig yn y bloc-p, yn dangos llai o debygrwydd ymysg yr elfennau felly nid oes enw ychwanegol (e.e. Grŵp 14 a Grŵp 15). Gall theorïau mecaneg cwantwm modern o adeiledd atomig egluro'r patrymau hyn. Mae pob elfen yn yr un grŵp yn cynnwys yr un nifer o electronau yn eu plisg falens (y plisg allanol) sy'n rheoli eu priodweddau cemegol.

## Y grwpiau
Dyma grwpiau’r tabl cyfnodol:

## Gweler hefyd
* Y Tabl cyfnodol
* Rhestr elfennau yn nhrefn eu rhifau atomig
* Rhestr elfennau yn nhrefn eu darganfyddiad
* Rhestr elfennau yn nhrefn yr wyddor

Categori:Ffiseg
Categori:Tabl cyfnodol
Categori:Rhestrau gwyddonol
Groegiaid

Grŵp ethnig sy'n frodorol i Wlad Groeg a Chyprus yn bennaf yw'r **Groegiaid**.

## Cyfeiriadau 

Categori:Cenhedloedd y Balcanau
Categori:Grwpiau ethnig yng Nghyprus
Categori:Grwpiau ethnig yng Ngwlad Groeg
Categori:Pobloedd Indo-Ewropeaidd
Teisen hufen

250px|bawd|Teisen hufen banana.
Math o gacen neu deisen yw **teisen hufen** sydd â hufen fel un o'i brif gynhwysion. Ceir sawl math o deisen hufen ac nid oes diffiniad manwl o'r term. Gall yr hufen fod yn y deisen ei hun a/neu ar ei phen.

## Teisen hufen Gymreig
Yng Nghymru ceir math arbennig o deisen hufen draddodiadol a wneir gyda blawd, siwgr gwyn, wyau a hufen ffres.

Yn ôl rysáit traddodiadol o ardal Morgannwg, dylid cymysgu'r siwgr a'r blawd mewn dysgl a thorri wy ynddo a'i guro gyda fforc. Wedyn ychwanegir yr hufen ffres a chymysgu'r cyfan yn dda. Yn yr hen amser rhoddid y cymysgedd, sy'n debyg i gytew crempog, fesul llond llwy bwrdd ar faen poeth i'w crasu, ond mewn cegin fodern gellir gwneud yr un fath dan y gridyll hefyd, gyda gofal, gan grasu'r teisennau ar y ddwy ochr hyd nes eu bod o liw coch ysgafn ar y tu allan.

## Cyfeiriadau
Categori:Bwyd a diod yng Nghymru
Hufen
Cyfnod y tabl cyfnodol

Mae **cyfnod** yn rhes lorwedd o elfennau yn y tabl cyfnodol.

Nid yw'r patrymau ymysg elfennau yn yr un cyfnod mor amlwg â'r patrymau a welir yn y grwpiau fertigol. Yn y bloc-d (Metelau trosiannol) ac yn enwedig yn yr actinadau a'r lanthanidau mae'r elfennau yn yr un cyfnod yn dangos priodweddau cyffelyb sylweddol.

## Gweler hefyd
* y Tabl cyfnodol
* Rhestr elfennau yn nhrefn eu rhifau atomig
* Rhestr elfennau yn nhrefn eu darganfyddiad
* Rhestr elfennau yn nhrefn yr wyddor

Categori:Cemeg
Categori:Tabl cyfnodol
Categori:Rhestrau gwyddonol
Gaer-lwyd

Pentref bychan yng nghymuned Drenewydd Gelli-farch, Sir Fynwy, Cymru, yw **Gaer-lwyd** (Saesneg: *Gaerllwyd*). Mae'n rhan o blwyf eglwysig Drenewydd Gelli-farch. Lleolir y pentref 6 milltir i'r de-ddwyrain o dref Brynbuga a 7 milltir i'r gogledd o Gas-gwent ar ffordd y B4235.

## Cyfeiriadau
Categori:Drenewydd Gelli-farch
Categori:Pentrefi Sir Fynwy
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Sir Fynwy (y DU)