Harri Potter a Maen yr Athronydd

bawd|200px|Clawr llyfr fersiwn Ionawr 2026
Nofel ffantasi gan yr awdures Brydeinig J. K. Rowling yw ***Harri Potter a Maen yr Athronydd***. Cyfieithwyd y fersiwn Cymraeg gan Emily Huws yn 2003 o'r teitl gwreiddiol ''Harry Potter and the Philosopher's Stone''. Dyma'r nofel gyntaf yng nghyfres *Harri Potter* a hi yw nofel gyntaf Rowling. Mae'n dilyn Harri Potter, dewin ifanc sy'n darganfod ei etifeddiaeth hudol ar ei ben-blwydd yn un ar ddeg oed pan dderbyniodd lythyr derbyn i fynychu Ysgol Hudoliaeth a Dewiniaeth Hogwarts. Gyda chymorth ei ffrindiau, Ron Weasley ac Hermione Granger, mae Harri yn datrys dirgelwch sy'n cynnwys y dewin drwg, Arglwydd Voldemort.

Cyhoeddwyd y llyfr yn Saesneg gyntaf yn y Deyrnas Unedig ar 26 Mehefin 1997 gan Bloomsbury. Cyhoeddwyd y fersiwn Cymraeg yn y Deyrnas Unedig yn 2003. Cyhoeddwyd yn yr Unol Daleithiau ym 1998 gan Scholastic Corporation gyda'r teitl '''''Harry Potter and the Sorcerer's Stone'''*. Enillodd y rhan fwyaf o wobrau llyfrau Prydain a feirniadwyd gan blant a gwobrau eraill yn yr Unol Daleithiau. Cyrhaeddodd y llyfr Saesneg frig rhestr y *New York Times'' o ffuglen a werthodd orau ym mis Awst 1999, ac arhosodd yn agos at frig y rhestr honno am lawer o 1999 a 2000. Mae wedi'i gyfieithu i 85 o ieithoedd eraill, gan gynnwys y Gymraeg, ac wedi'i wneud yn ffilm hyd nodwedd o'r un enw, gan gynnwys pob un o'r chwe llyfr arall. Mae'r fersiwn Saesneg wedi'i werthu yn fwy na 120 miliwn o gopïau.

Roedd y rhan fwyaf o'r adolygiadau'n ffafriol iawn, gan wneud sylwadau ar ddychymyg, hiwmor, arddull syml ac uniongyrchol Rowling a'i hadeiladwaith plot clyfar, er bod rhai'n cwyno bod y penodau olaf yn ymddangos yn frysiog. Mae'r ysgrifennu wedi'i gymharu ag ysgrifennu Jane Austen, un o hoff awduron Rowling; Roald Dahl, gyda'i waith yn dominyddu straeon plant cyn ymddangosiad Harri Potter; a'r adroddwr straeon Groegaidd hynafol Homer. Er bod rhai sylwebyddion o'r farn bod y llyfr yn edrych yn ôl at straeon ysgol breswyl Fictoraidd ac Edwardaidd, roedd eraill o'r farn ei fod yn gosod y genre yn gadarn yn y byd modern trwy gynnwys materion moesegol a chymdeithasol cyfoes, yn ogystal â dangos goresgyn rhwystrau fel bwlio.

Defnyddiwyd y gyfres *Harri Potter* fel ffynhonnell gwersi gwrthrych mewn technegau addysgol, dadansoddiad cymdeithasegol, a marchnata.

## Plot
Mae Harri Potter yn byw gyda'i ewythr a'i fodryb gamdriniol, Vernon a Petiwnia Dursley, a'u mab sy'n hoff o fwlio Harri, Dudley, yn nhref ffuglennol Seisnig Little Whinging. Ar ben-blwydd Harri yn un ar ddeg oed, mae'n dysgu ei fod yn ddewin pan fydd dyn o'r enw Rubeus Hagrid yn ei wahodd i fynychu Hogwarts, ysgol hud. Mae Hagrid yn egluro pan oedd Harri yn faban, bod dewin drwg o'r enw Voldemort wedi llofruddio rhieni Harri a cheisio lladd Harri hefyd. Fodd bynnag, adlamodd felltith Voldemort a'i ddinistrio i bob golwg, gan adael craith siâp mellten ar dalcen Harri.

Mae Hagrid yn mynd â Harri i'r Lôn Groes, lle mae Harri yn darganfod ei fod yn ddewin enwog. Mae'n prynu hudlath, tylluan o'r enw Hedwig, a nwyddau ysgol eraill. Fis yn ddiweddarach, mae Harri yn mynd ar Drên Cyflym Hogwarts i Hogwarts. Yn ystod y daith, mae'n dod yn ffrindiau â Ron Weasley, disgybl blwyddyn gyntaf arall. Mae hefyd yn cwrdd ag Hermione Granger ac yn cael gwrthdaro â Dreigo Mallwyd. Yn Hogwarts, mae Het Ddidoli hudol yn neilltuo pob disgybl blwyddyn gyntaf i Dŷ. Mae Harri, Ron, ac Hermione yn cael eu neilltuo i Lereurol, er bod yr Het yn ystyried rhoi Harri yn Slafennog.

Mae sgiliau Harri wrth hedfan ysgubellau yn ennill lle iddo ar dîm Cwiddits Llereurol fel y Chwiliwr. Mae'n datblygu casineb at yr athro Drachtiau Sefran Sneip, sy'n ymddangos yn casáu Harri. Un noson, mae Harri a Ron yn darganfod ci enfawr â thri phen yn gwarchod drws trap. Yn ddiweddarach, mae'r ddau fachgen yn achub Hermione rhag trol ac yn dechrau cyfeillgarwch â hi. Yn ystod gêm Gwiddits gyntaf Harri, mae ei ysgubell yn ceisio ei daflu i ffwrdd. Mae ymddygiad rhyfedd Sneip yn ystod y gêm yn argyhoeddi Hermione bod Sneip wedi rheibio ysgubell Harri. Yn ystod y Nadolig, mae Harri yn derbyn anrheg anhysbys - clogyn anweledigrwydd ei dad. Wrth ddefnyddio'r clogyn i archwilio'r ysgol, mae'n darganfod Drych Uchwa, sy'n dangos i'r gwyliwr yr hyn maen nhw'n ei ddymuno fwyaf. Mae Harri yn gweld ei rieni yn y drych.

Mae Harri, Ron, ac Hermione yn dysgu bod y ci tri phen yn gwarchod gwrthrych hudolus o'r enw Maen yr Athronydd, sy'n rhoi anfarwoldeb i'w ddefnyddiwr. Mae dynfarch o'r enw Collwyn yn rhybuddio Harri fod Voldemort yn cynllwynio i ddwyn y Garreg i adfer ei gorff. Pan gaiff y pennaeth, Albus Dumbledore, ei ddenu i ffwrdd o Hogwarts, mae Harri a'i ffrindiau'n ofni bod y lladrad ar fin digwydd ac yn disgyn trwy'r drws trap i adfer y Garreg. Mae amryw o rwystrau'n gorfodi Ron a Hermione i aros ar ôl tra bod Harri yn agosáu at y Garreg. Mae'n dod ar draws Yr Athro Quirrél, yr hyfforddwr Amddiffyn yn Erbyn y Gelfyddyd Ddu, sy'n egluro ei fod yn gwasanaethu Voldemort ac mai ef a felltithiodd ysgubell Harri; roedd Sneip yn ceisio achub Harri yn ystod y gêm. Mae Quirrél yn ceisio adfer y Maen o Ddrych Uchwa, ond ni all ddarganfod sut. Pan mae Harri yn edrych yn y Drych, mae'n teimlo'r Maen yn disgyn i'w boced. Yna, mae Quirrél yn datgelu bod Voldemort wedi meddiannu ei gorff, ac yn dangos wyneb Voldemort ar gefn ei ben i Harri. Mae Quirrél yn ceisio cipio'r Maen, ond mae ei gnawd yn llosgi wrth ddod i gysylltiad ag Harri. Wrth i Harri a Quirrél frwydro, mae craith Harri yn dechrau llosgi, ac mae'n llewygu.

Mae Harri yn deffro yn ysbyty'r ysgol. Mae Dumbledore yn egluro bod Harri wedi goroesi oherwydd ei fod yn cael ei amddiffyn gan swyn hudol a grëwyd pan fu farw ei fam wrth geisio ei amddiffyn. Achosodd casineb a thrachwant Quirrél iddo losgi wrth ddod i gysylltiad â Harri, a gadawodd Voldemort ef i farw. Mae Dumbledore hefyd yn datgelu bod y Maen wedi'i ddinistrio. Yn ystod gwledd diwedd blwyddyn yr ysgol, dyfernir Cwpan y Tŷ i Lereurol. Yna mae Harri yn dychwelyd i gartref y Dursleys am yr haf.

## Gweler hefyd
*Harry Potter and the Philosopher's Stone (ffilm)

## Cyfeiriadau
Categori:Cyfieithiadau o nofelau i'r Gymraeg
Categori:Harri Potter
Categori:Nofelau 1997