Sebon Nabulsi

Math o sebon, tebyg i sebon Castile, Sbaen yw **sebon Nabulsi** (, *ṣābūn Nābulsi* ) a gynhyrchir yn ninas Nablus yn unig, sydd wedi'i leoli yn y Lan Orllewinol, Palesteina. Ei brif gynhwysion yw olew olewydd gwyryfol (prif gynnyrch amaethyddol y rhanbarth), dŵr, a sodiwm alcalïaidd. Mae'r cynnyrch gorffenedig yn syml, o liw ifori ac nid oes ganddo lawer o arogl. Yn draddodiadol, roedd menywod yn ei wneud at ddefnydd y cartref, ac roedd wedi dod yn ddiwydiant sylweddol yn Nablus erbyn y 14g.

Ym 1907 roedd 30 o ffatrïoedd sebon yn ninas Nabulsi ac roedden nhw'n cyflenwi hanner y sebon ym Mhalestina. Dirywiodd y diwydiant yn ystod canol yr 20g yn dilyn y dinistr a achoswyd gan ddaeargryn Jericho yn 1927 a bomio dibendraw gan fyddin Israel. Yn 2008, dim ond dwy ffatri sebon oedd wedi goroesi yn Nablus. Mae hen ffatri sebon Arafat wedi'i throi'n Ganolfan Cyfoethogi Treftadaeth Ddiwylliannol.
bawd|chwith|Bariau sebon Nabulsi wedi'u lapio

## Hanes 
[bawd| [Nablus yn y 19g]]
Yn draddodiadol, roedd menywod yn gwneud sebon Nabulsi at ddefnydd y cartref, hyd yn oed cyn ymddangosiad ffatrïoedd gwneud sebon bach yn y 10g. Roedd masnach gyda Bedowiniaid yn angenrheidiol er mwyn gwerthu'r sebon, yn Nablus a Hebron, gan mai nhw yn unig a allai ddarparu'r sodiwm alcalïaidd (*qilw*) sy'n angenrheidiol ar gyfer y broses o gynhyrchu'r sebon. Erbyn y 14g roedd diwydiant gwneud sebon sylweddol wedi datblygu yn Nablus ac roedd hoff sebon y Frenhines Elizabeth I o Loegr, Ysgrifennodd John Bowring am sebon Nabulsi yn y 1830au ei fod yn “uchel ei barch yn y Lefant ,” ac ysgrifennodd Muhammad Kurd Ali, hanesydd o Syria, yn y 1930au mai “sebon Nablus yw’r sebon gorau ac enwocaf heddiw,  a'r gyfrinach yw ei fod yn bur, ac wedi'i gynhyrchu'n dda."
de|bawd| Sebon Nabulsi wedi'i bentyrru i'w sychu. Llun wedi'i dynnu rhwng 1900-1920
Dechreuodd y diwydiant sebon yn Nablus ddirywio yng nghanol yr 20g, a achoswyd yn rhannol gan drychinebau naturiol, yn enwedig daeargryn 1927, a ddinistriodd lawer o Hen Ddinas Nablus, ac yn rhannol gan feddiannaeth filwrol Israel. Dinistriodd cyrchoedd milwrol Israel yn ystod yr Ail Intifada sawl ffatri sebon yn y rhan hanesyddol o Nablus. Mae sawl ffatri sebon o hyd yn Nablus; ac yn 2021 roedd y cynnhyrch yn cael eu gwerthu yn bennaf i drigolion Palestiena a'r gwledydd Arabaidd, gyda rhai allforion masnach deg i Ewrop a thu hwnt. Dywedodd  Rheolwr Cyffredinol ffatri sy'n eiddo i deulu Touqan yn 2008:Cyn 2000, arferai ein ffatri gynhyrchu 600 tunnell o sebon yn flynyddol. Oherwydd y rhwystrau corfforol ac economaidd sy'n ein hwynebu nawr oherwydd goresgyniad Israel - ac yn enwedig y *checkpoints* - rydym yn cynhyrchu llai na hanner y swm hwnnw heddiw.

Caiff y diwydiant sebon ei ystyried yn agwedd bwysig ar dreftadaeth ddiwylliannol Nablus, lle mae cadwraeth y diwydiant gwneud sebon wedi bod yn ganolbwynt i sawl prosiect lleol, gan gynnwys adfer a throsi hen ffatri sebon Arafat yn Ganolfan Cyfoethogi Treftadaeth Ddiwylliannol. Mae gan y ganolfan gyfleusterau ymchwil ac arddangos ac mae'n cynnwys ffatri sebon fodel fach sy'n gwneud sebon Nabulsi gan ddefnyddio dulliau traddodiadol. Mae Project Hope a sefydliadau anllywodraethol lleol eraill yn marchnata'r sebon yn y Gorllewin i godi arian ar gyfer eu prosiectau cymunedol eraill.

Mae'r cynnyrch gorffenedig o liw ifori ac nid oes ganddo lawer o arogl. Ni ddefnyddir persawr byth mewn sebon Nabulsi. Cyn gadael y ffatri, mae'r ciwbiau unigol sydd i'w gwerthu'n lleol yn cael eu lapio â llaw mewn papur sydd wedi'i gwyro ar un ochr. Mae ciwbiau sydd i fod i gael eu hallforio yn cael eu gadael heb eu lapio ac fel arfer yn cael eu hanfon mewn sachau stiff i'w hamddiffyn rhag difrod.

## Oriel 

Delwedd:22-Nablusi-9272 s.jpg|
Delwedd:Shakaa - L'ultimo saponificio di Nablus.jpg|
Delwedd:Saponificio di Nablus.jpg|
Delwedd:ختم الصابون النابلسي.jpg|
Delwedd:Camel factory Nablus December 2008.JPG

## Cyfeiriadau 
## Llyfryddiaeth 
*
*  
* 
* 

## Dolenni allanol 
* Sebon Nabulsi - Nablus Y Diwylliant 
* Witness, Rhaglen ddogfen sy'n proffilio 3 busnes yn Nablus, gan gynnwys un o'r ddau wneuthurwr sebon Nabulsi sy'n weddill.

Categori:Diwylliant Arabaidd
Categori:Palesteina

Categori:Wicibrosiect Palesteina