2021

20g - **21g** - 22g
1970au 1980au 1990au 2000au 2010au - **2020au** - 2030au 2040au 2050au 2060au 2070au
2016 2017 2018 2019 2020 - **2021** - 2022 2023 2024 2025 2026

----
[bawd|180px|dde|Sefydlu [Joe Biden]]
Y Pandemig COVID-19 yn cryfhau ei afael, yn bennaf oherwydd iddo esblygu i wahanol amrywiadau. Parhaodd brechlynnu byd-eang yn erbyn y Gofid Mawr, a ddechreuodd ddiwedd 2020. Yn 2021 cynhaliwyd y rhan fwyaf o ddigwyddiadau mawr a drefnwyd ar gyfer 2020 ac a ohiriwyd oherwydd y pandemig yn 2021, gan gynnwys 26ain Cynhadledd Newid Hinsawdd y Cenhedloedd Unedig, Expo 2020, a digwyddiadau chwaraeon fel UEFA Euro 2020, Gemau Olympaidd a Pharalympaidd yr Haf 2020.

Joe Biden yn cael ei sefydlu fel Arlywydd yr Unol Daleithiau, bythefnos ar ôl i dorf o blaid Trump geisio meddiannu adeilad y Capitol Hill.

Gwelodd 2021 hefyd ddatblygiadau niferus mewn archwilio’r gofod, yn enwedig gan yr Emiraethau Arabaidd Unedig, NASA a SpaceX, gan gynnwys lansio Telesgop Gofod James Webb.

## Digwyddiadau 
### Ionawr 
[bawd|170px|dde|Capitol, [6 Ionawr]]
[bawd|170px|dde|Sefydlu [Joe Biden]]
*1 Ionawr
**Portiwgal yn derbyn arlywyddiaeth Cyngor yr Undeb Ewropeaidd.
**Pandemig COVID-19: Nifer achosion COVID-19 yn yr Unol Daleithiau yn cyrraedd 20,000,000.
*4 Ionawr - Pandemig COVID-19: Cyfyngiadau symud yn Lloegr a'r Alban yn cael eu tynhau ymhellach.
*6 Ionawr - Cefnogwyr Donald Trump yn meddiannu adeilad Capitol yr Unol Daleithiau; 4 o bobol wedi colli ei bywydau.
*11 Ionawr - Pandemig COVID-19: Nifer heintiadau COVID-19 yn fydeang yn cyrraedd 90,000,000.
*14 Ionawr - Etholiad arlywyddol Wganda.
*15 Ionawr - Pandemig COVID-19: Nifer y marwolaethau bydeang yn cyrraedd 2,000,000.
*20 Ionawr
**Kamala Harris yn dod yn Is-Arlywydd yr Unol Daleithiau.
**Datganwyd y bydd Joe Biden yn cael ei urddo yn Arlywydd yr Unol Daleithiau am dymor o bedair blynedd.
*23 Ionawr - Paul Davies yn ymddiswyddo fel arweinydd y Ceidwadwyr yng Nghymru.
*24 Ionawr - Pandemig COVID-19: Nifer achosion COVID-19 yn yr Unol Daleithiau yn cyrraedd 25,000,000.
*25 Ionawr - Pandemig COVID-19: Nifer heintiadau COVID-19 a gofnodwyd yn cyrraedd 100,000,000.
*26 Ionawr - Pandemig COVID-19: Nifer y marwolaethau yn y Deyrnas Unedig yn cyrraedd 100,000.

### Chwefror 
[bawd|140px|dde|[Mario Draghi]]
*1 Chwefror - Byddin Myanmar yn cipio grym, a'r heddlu'n cadw Aung San Suu Kyi dan glo ar gyhuddiad o dorri sawl cyfraith.
*2 Chwefror - Pandemig COVID-19: Capten Syr Tom Moore, a gododd arian ar gyfer y GIG, yn marw o COVID-19 yn 100 oed.
*6 Chwefror - Dechrau Pencampwriaeth y Chwe Gwlad 2021.
*13 Chwefror - Mario Draghi yn cychwyn fel Prif Weinidog yr Eidal.
*21 Chwefror - Enillodd Jordan Brown o Ogledd Iwerddon y Pencampwriaeth Snwcer Agored a gynhaliwyd yng  Nghymru.
*22 Chwefror - Pandemig COVID-19: Nifer y marwolaethau yn yr Unol Daleithiau yn cyrraedd 500,000.
*23 Chwefror - Tiger Woods yn cael ei anafu'n ddifrifol mewn damwain car.
*25 Chwefror - Pandemig COVID-19: Nifer ymarwolaethau drwy'r byd yn cyrraedd 2,500,000.

### Mawrth
[bawd|160px|dde|Ffrwyn folcanig, [Reykjanes]]
[bawd|160px|dde|'Ever Given', [Camlas Suez]]
*1 Mawrth - Ngozi Okonjo-Iweala yn dod yn Gyfarwyddwr Cyffredinol y Sefydliad Masnach y Byd.
*7 Mawrth
**107 o bobl yn cael eu lladd mewn cyfres o ffrwydradau yn Bata, Gini Gyhydeddol.
**Darlledu cyfweliad Meghan a Harri gydag Oprah Winfrey.
*12 Mawrth - Pandemig COVID-19: Llywodraeth Cymru'n newid ei reoliadau o 'Aros gartref' i 'Aros yn lleol'.
*15-17 Mawrth - Etholiad yr Iseldiroedd.
*20 Mawrth - Pencampwriaeth y Chwe Gwlad 2021: Ffrainc yn gwadu'r Gamp Lawn i Cymru.
*23 Mawrth
**Etholiad yn Israel
**Llong 'Ever Given' yn mynd yn sownd yng Gamlas Suez; daeth yn rhydd chwe diwrnod yn ddiweddarach.
*26 Mawrth
**Alex Salmond yn cyhoeddi ffurfio'r Blaid Alba newydd.
**Cymru'n ennill y Chwe Gwlad ar ôl i'r Alban guro Ffrainc.
*27 Mawrth - Pandemig COVID-19: Llywodraeth Cymru'n codi ei rheoliadau i 'aros yn lleol'.
*30 Mawrth - Terfysgoedd yn dechrau yng Ngogledd Iwerddon.

### Ebrill
*2 Ebrill - Mae damwain tren yn Taiwan yn lladd o leiaf 51 o bobl.
*7 Ebrill - Pandemig COVID-19: Mae'r brechlyn 'Moderna' yn cael gyflwyno yng Nghymru.
*9 Ebrill - Palas Buckingham yn cyhoeddi marwolaeth y Tywysog Philip, Dug Caeredin.
*16 Ebrill - Pandemig COVID-19: Mae'r doll marwolaeth COVID-19 wedi'i chofnodi yn cyrraedd 3,000,000; mae achosion COVID-19 yn parhau i ymchwydd yn Ne America, India, Twrci o thir mawr Ewrop.
*17 Ebrill - Angladd Y Tywysog Philip, Dug Caeredin.
*19 Ebrill
**Mae crwydryn "Ingenuity" NASA yn perfformio'r awyren gyntaf ar y Mawrth.
**Ymddiswyddodd Raul Castro fel Prif Ysgrifennydd Plaid Gomiwnyddol Ciwba.
*20 Ebrill - Mae Derek Chauvin, swyddog heddlu, yn euog o lofruddiaeth George Floyd yn Minneapolis.
*30 Ebrill - Trychineb Lag BaOmer, 2021, yn Israel. Bu farw 45 o boble.

### Mai
*6 Mai – Etholiadau yng ngwledydd Prydain, gan gynnwys etholiadau i Senedd Cymru, Senedd yr Alban, Cynulliad Llundain a Maer Llundain.

### Mehefin
### Gorffennaf
*28 Gorffennaf &ndash; Mae'r ardal Diwydiant llechi Cymru ar restr Safleoedd Treftadaeth Byd UNESCO.

### Awst
*2 Awst – Dechreuad Eisteddfod AmGen 2021
*4 Awst – Mae Hannah Mills o Gaerdydd yn dod yn hwylwraig fwyaf llwyddiannus erioed yn y Gemau Olympaidd.
*8 Awst – Mae paffiwr Lauren Price yn ennill y fedal aur yng Nghemau Olympaidd yr Haf Tokyo 2021.

### Medi
*5 Medi – ''Coup d'état'' Gini

### Hydref
*24 Hydref Yn y seremoni BAFTA Cymru, mae Callum Scott Howells yn ennill y wobr Actor Gorau ac mae Morfydd Clark yn ennill Actores Gorau.

### Tachwedd
*30 Tachwedd – Mae Barbados yn dod yn weriniaeth. Sandra Mason yw'r arlywydd cyntaf.

### Rhagfyr
*10–11 Rhagfyr – Trowyntoedd yr Unol Daleithiau, Rhagfyr 2021

## Marwolaethau 
### Ionawr 
[bawd|100px|dde|[Osian Ellis]]
[bawd|100px|dde|[Mira Furlan]]
[bawd|100px|dde|[Cicely Tyson]]
* 3 Ionawr
**Mallt Anderson, sylfaenydd y Cymdeithas y Dywysoges Gwenllian
**Gerry Marsden, 78, canwr
* 4 Ionawr
**Albert Roux, 85, cogydd
**Barbara Shelley, 88, actores
* 5 Ionawr - Osian Ellis, 92, telynor
* 7 Ionawr - Neil Sheehan, 84, newyddiadurwr
* 8 Ionawr - Katharine Whitehorn, 92, newyddiadurwraig
* 13 Ionawr - Mirain Llwyd Owen, 47, actores, awdures ac ymgyrchydd
* 16 Ionawr
**Charlotte Cornwell, 71, actores 
**Phil Spector, 81, cynhyrchydd cerddoriaeth a llofrudd a gollfarnwyd
* 20 Ionawr - Mira Furlan, 65, actores a chantores
* 21 Ionawr - Nathalie Delon, 79, actores
* 22 Ionawr
**Hank Aaron, 86, chwaraewr pel-fas 
**Sharon Penman, 75, nofelydd hanesyddol
* 23 Ionawr - Larry King, 87, darlledwr radio theledu 
* 24 Ionawr - Aled Lloyd Davies, 91, cerddor, addysgwr ac arbennigwr
* 27 Ionawr - Cloris Leachman, 94, actores
* 28 Ionawr
**Lida Barrett, 93, mathemategydd
**Paul J. Crutzen, 87, meteorolegydd a chemegydd
**Cicely Tyson, 96, actores

### Chwefror 
[bawd|100px|dde|[Christopher Plummer]]
* 1 Chwefror - Merryl Wyn Davies, 71, awdures
* 2 Chwefror - Capten Syr Tom Moore, 100, cyn-filwr ac ymgyrchydd dros y GIG
* 3 Chwefror - Haya Harareet, 89, actores
* 5 Chwefror - Christopher Plummer, 91, actor
* 6 Chwefror - George P. Shultz, 100, 60fed Ysgrifennydd Gwladol yr Unol Daleithiau
* 8 Chwefror - Mary Wilson, 76, cantores
* 14 Chwefror
**Catherine Belsey, 80, beirniad llenyddol
**Hywel Francis, 74, hanesydd a gwleidydd
**Doug Mountjoy, 78, chwaraewr snwcer
* 15 Chwefror - Fonesig Fiona Caldicott, 80, seiciatrydd a seicotherapydd
* 22 Chwefror - Lawrence Ferlinghetti, 101, bardd
* 24 Chwefror - Ronald Pickup, 80, actor
* 26 Chwefror - Hannu Mikkola, 78, gyrrwr rasio
* 28 Chwefror - Johnny Briggs, 85, actor

### Mawrth 
[bawd|100px|dde|[Beverly Cleary]]
* 1 Mawrth
**Lyn Macdonald, 91, hanesydd milwrol 
**Toko Shinoda, 107, arlunydd
* 4 Mawrth - Jonathan Steinberg, 86, hanesydd
* 5 Mawrth - Gerda Schmidt-Panknin, 100, arlunydd
* 6 Mawrth - Catherine Valogne, 96, arlunydd
* 13 Mawrth - Marvin Hagler, 66, paffiwr
* 16 Mawrth - Euryn Ogwen Williams, 78, darlledwr, cyflwynydd ac awdur
* 24 Mawrth - Jessica Walter, 80, actores
* 25 Mawrth - Beverly Cleary, 104, awdures
* 27 Mawrth - Mary Jeanne Kreek, 84, gwyddonydd
* 31 Mawrth - Valerie Pitts, 83, cyflwynydd teledu

### Ebrill 
[bawd|100px|dde|[Cheryl Gillan]]
[bawd|100px|dde|[Y Tywysog Philip, Dug Caeredin]]
* 4 Ebrill - Fonesig Cheryl Gillan, 68, gwleidydd
* 6 Ebrill - Kittie Bruneau, 91, arlunydd
* 9 Ebrill - Y Tywysog Philip, Dug Caeredin, 99
* 12 Ebrill - Shirley Williams, 90, gwleidydd
* 14 Ebrill - Bernard Madoff, 82, ariannwr
* 16 Ebrill
**John Dawes, 80, chwaraewr rygbi'r undeb
**Helen McCrory, 52, actores
**Richard Parry-Jones, 69, peiriannydd a dylunydd
* 19 Ebrill - Walter Mondale, 93, gwleidydd, Is-Arlywydd yr Unol Daleithiau
* 28 Ebrill - Michael Collins, 90, gofodwr

### Mai 
[bawd|100px|dde|[Olympia Dukakis]]
* 1 Mai - Olympia Dukakis, 89, actores

### Mehefin
bawd|100px|dde|Gerald Williams
* 11 Mehefin - Gerald Williams, Yr Ysgwrn, 93, nai Hedd Wyn
* 29 Mehefin - Donald Rumsfeld, 88, gwleidydd Americanaidd

### Gorffennaf
* 7 Gorffennaf &ndash; Elystan Morgan, 88, gwleidydd
* 21 Gorffennaf - Siân James, 90, nofelydd
* 30 Gorffennaf &ndash; Roger Boore, cyhoeddwr ac awdur, 82

### Awst
* 14 Awst &ndash; Charli Britton, cerddor, 68 
*26 Awst &ndash; Taffy Owen, beiciwr cyflymdra rhyngwladol, 85

### Medi
*6 Medi 
**Michael K. Williams, actor o'r Unol Daleithiau, 54
**Jean-Paul Belmondo, actor o Ffrainc, 88

### Tachwedd
*5 Tachwedd &ndash; Mei Jones, actor ac awdur, 68
*26 Tachwedd &ndash; Stephen Sondheim o'r Unol Daleithiau, cyfansoddwr, 91

### Rhagfyr
*25 Rhagfyr &ndash; Janice Long, darlledwr Seisnig, 66

## Y celfyddydau
### Llyfrau
*Gweler* Llenyddiaeth yn 2021

### Ffilm
**Gwledd* (*The Feast*), yn serennu Annes Elwy

### Teledu
#### Cymraeg
**Fflam*, yn serennu Memet Ali Alabora
**Craith*, cyfres 3
#### Saesneg
**The Story of Welsh Art*, gyda Huw Stephens

### Cerddoriaeth
#### Albymau
*Tom Jones - *Surrounded by Time*
*Bonnie Tyler - *The Best Is Yet to Come*

## Eisteddfod Genedlaethol (Eisteddfod AmGen 2021)
* **Cadair:** Gwenallt Llwyd Ifan, "Deffro"
* **Coron:** Dyfan Lewis, "Ar Wahân"
* Medal Ryddiaith Lleucu Roberts, *Y Stori Orau*
* Medal Ddrama: Gareth Evans-Jones, *Cadi Ffan a Jan*
* Gwobr Goffa Daniel Owen Lleucu Roberts, *Hannah-Jane*

## Gwobrau Nobel 
* **Ffiseg:** Syukuro Manabe, Klaus Hasselmann a Giorgio Parisi
* **Cemeg:** Benjamin List a David MacMillan
* **Meddygaeth:** David Julius a Ardem Patapoutian
* **Llenyddiaeth:** Abdulrazak Gurnah
* **Economeg:** David Card, Joshua Angrist a Guido Imbens
* **Heddwch:** Maria Ressa a Dmitry Muratov

## Cyfeiriadau