open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Simon van de Passe

Drafftsmon ac ysgythrwr, prynnwr a gwerthwr gwaith celf o'r Iseldiroedd oedd **Simon van de Passe** (1595 - 6 Mai (1647). Cafodd ei eni yng Nghwlen yn 1595 a bu farw yn Copenhagen.

Mae yna enghreifftiau o waith Simon van de Passe yng nghasgliadau portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.
## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Simon van de Passe:

File:Portrait_of_Christopherus_Carleill_Armiger_(4672802).jpg
File:Portrait_of_Robert_Car_(4671352).jpg
File:Portrait_of_Edward,_The_Black_Prince_(4673692).jpg
File:Portrait_of_Edward_III_(4673693).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Simon van de Passe
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - Simon van de Passe

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Ysgythrwyr
Categori:Genedigaethau 1595
Categori:Marwolaethau 1647
Charles George Lewis

Ysgythrwr o Loegr oedd **Charles George Lewis** (13 Mehefin 1808 - 16 Mehefin 1880). Cafodd ei eni yn Enfield yn 1808 a bu farw yn Felpham.

Mae yna enghreifftiau o waith Charles George Lewis yng nghasgliadau portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.
## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Charles George Lewis:

File:Llyn_Idwal.jpeg
File:Portrait_of_O._Cromwell_(4671432).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Charles George Lewis
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - Charles George Lewis

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Ysgythrwyr
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif
Categori:Genedigaethau 1808
Categori:Marwolaethau 1880
Thomas Landseer

Arlunydd o Loegr oedd **Thomas Landseer** (1795 - 20 Ionawr (1880) sy'n nodedig am ei engrafiadau a'i ysgythriadau. Cafodd ei eni yn Llundain a bu farw yn Llundain hefyd.

Mae yna enghreifftiau o waith Thomas Landseer  yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

Roedd yn frawd hŷn i Edwin Lanseer.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Thomas Landseer:

File:Portrait_of_Jacob_Bell_(4672219).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Thomas Landseer
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - Thomas Landseer

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1795
Categori:Marwolaethau 1880
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Engrafwyr o Loegr
Categori:Pobl y 18fed ganrif o Loegr
Categori:Pobl a aned yn Llundain
Categori:Pobl fu farw yn Llundain
Categori:Ysgythrwyr o Loegr
Alfred Thompson

Cartwnydd dychanol a libretydd o Loegr oedd **Alfred Thompson** (7 Hydref 1831 - 31 Awst 1895). Cafodd ei eni yn Llundain yn 1831  ac addysgwyd ef yng Ngholeg y Drindod, Ysgol Rugby. Bu farw yn Ninas Efrog Newydd.

## Bywgraffiad
Ganwyd Thompson yn Llundain. Addysgwyd ef yn Rygbi a Brighton. Aeth i Goleg y Drindod, Caergrawnt, ym 1850 a graddiodd B.A. ym 1855. Gwasanaethodd fel swyddog marchoglu yn 6ed catrawd y dragŵn o 1855 hyd iddo werthu ei gomisiwn ym 1857. Dechreuodd fel cornet gan gael ei ddyrchafu'n gapten. Ym 1854 gwerthodd ei ddarluniad cyntaf i *Diogenes* ac ym 1856-1858 fe werthodd nifer o ddarluniadau i *Punch*.. Astudiodd gelf ym München gan cael gwersi preifat gan Karl von Piloty ac ym Mharis dan Thomas Couture. Ym 1867 ar gais Arthur a Beckett, ymunodd Thompson â staff llenyddol cylchgrawn *The Tomahawk*.

O fis Chwefror i fis Rhagfyr 1868, golygodd Thompson a Leopold Davis Lewis adolygiad misol *The Mask*, ond methiant bu'r fenter. Yn y 1860au, daeth Thompson yn llwyddiannus fel libretydd, dylunydd gosod a dylunydd gwisg ar gyfer y theatr gerdd yn Llundain. Dyluniodd dros bum mil o wisgoedd ar gyfer llwyfan Llundain. Yn ystod y 1870au ym Manceinion, roedd yn rheolwr gyfarwyddwr y Theatr Frenhinol a Theatr y Tywysog. Ym mis Mai 1883 fel newyddiadurwr, bu'n cynrychioli'r Daily News yng ngwasanaeth coroni'r Tsar Alexader III. Symudodd Thompson i Manhattan a daeth yn llwyddiannus fel libretydd ar gyfer sioeau gerdd Efrog Newydd yn debyg i'r rhai y bu'n gweithio arno yn Llundain a Manceinion.

## Libretos
The Lion's Mouth. Llundain. 1867.
**Columbus, or The Original Pitch in a Merry Key*. Gaiety Theatre, Llundain. 1869.
**Aladdin II, or an Old Lamp in a New Light*. Llundain. 1870.
**Cinderella, the Younger*. Llundain. 1871.
**Belladonna, or The Little Beauty and the Great Beast*. Prince's Theatre, Manceinion. 1878.
**Pepita, or the Girl with the Glass Eyes*. Union Square Theatre, Efrog Newydd. 1886.
*''The Arabian Nights, or Aladdin's Wonderful Lamp*. Efrog Newydd. 1887.
**The Crystal Slipper, or Prince Prettywitz and Little Cinderella''. Star Theatre, Efrog Newydd. 1888.

Mae yna enghreifftiau o waith Alfred Thompson  yn gasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Alfred Thompson:

File:'He_was_considered_an_able_man_till_he_assumed_his_own_name'_(4671015).jpg|William Vernon Harcourt
John Villiers Stuart Townshend, Vanity Fair, 1870-02-26.jpg| John Villiers Stuart Townshend
Robert Peel Vanity Fair 19 March 1870.jpg|Syr Robert Peel
Sir-Frederick-Pollock.jpg|Syr Frederick Pollock
Nawab of Bengal.jpg|Mansur Ali Khan o Bengal
Francis, Duke of Teck, Vanity Fair, 1870-05-14.jpg|Francis, Dug Teck
File:'He_was_considered_an_able_man_till_he_assumed_his_own_name'_(4671016).jpg|William Vernon Harcourt

## Cyfeiriadau
*  **Art UK** -  Alfred Thompson

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1831
Categori:Marwolaethau 1895
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Cartwnyddion o Loegr
James Stephenson

Ysgythrwr o Loegr oedd **James Stephenson** (26 Tachwedd 1808 - 28 Mai 1886). Cafodd ei eni ym Manceinion yn 1808 a bu farw yn Llundain.

Mae yna enghreifftiau o waith James Stephenson yng nghasgliadau portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan James Stephenson:

File:Portrait_of_W._E._Jones._Cawrdaf_(4671562).jpg

## Cyfeiriadau
*  *Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol* -  James Stephenson
*  *Oxford Dictionary of National Biography* - James Stephenson

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Ysgythrwyr
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif
Categori:Genedigaethau 1808
Categori:Marwolaethau 1886
Richard Cooper

Ysgythrwr a drafftsmon o Loegr oedd **Richard Cooper** (1705 - (1764). Cafodd ei eni yn Swydd Efrog yn 1705 a bu farw yng Nghaeredin.

Mae yna enghreifftiau o waith Richard Cooper yng nghasgliadau portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.
## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Richard Cooper:

File:Portrait_of_Lady_Langham_(4671583).jpg
File:Portrait_of_Joseph_Banks_(4669667).jpg
File:Portrait_of_Benjn._Davies_D.D._late_of_Bath_(4669725).jpg
File:Portrait_of_John_Owen,_D.D_(4671723).jpg
File:Portrait_of_John_Owen_(4670247).jpg
File:Portrait_of_Lieut._General_Sir_Thomas_Picton,_K.B_(4671791).jpg
File:Portrait_of_William_Herbert_(4670892).jpg
File:Portrait_of_Edward_Somerset,_Earl_of_Worcester_(4671983).jpg
File:Portrait_of_Paracelsus_(4672979).jpg
File:Portrait_of_Edward_Somerset_(4673102).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Richard Cooper
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - Richard Cooper

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Ysgythrwyr
Categori:Genedigaethau 1705
Categori:Marwolaethau 1764
Richard Roffe

Ysgythrwr o Loegr oedd **Richard Roffe** (1781 - (1846). Cafodd ei eni yn 1781 a bu'n gweithio yn Llundain.

Mae yna enghreifftiau o waith Richard Roffe  yn gasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Richard Roffe:

File:Lanthony_Abbey,_Monmouthshire_(1129891).jpg
File:Lanthony_Abbey,_Monmouthshire.jpeg
File:Portrait_of_James_Slye_(4669942).jpg
File:Portrait_of_John_Evans_who_was_buried_without_food_or_light_in_a_coalpit_at_Minera,_near_Wrexham_(4670696).jpg
File:Portrait_of_Samuel_Clegg_(4672435).jpg
File:Portrait_of_Andrew_Ure_(4672712).jpg
File:Portrait_of_Charles_Vignoles_(4672719).jpg

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1781
Categori:Marwolaethau 1846
Categori:Ysgythrwyr
Pierre Lombart

Ysgythrwr o Deyrnas Ffrainc oedd **Pierre Lombart** (1613 - (1682). Cafodd ei eni ym Mharis yn 1613 a bu farw ym Mharis.

Mae yna enghreifftiau o waith Pierre Lombart  yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Pierre Lombart:

File:Portrait_of_Alexandri_Rofsaei_(4673829).jpg
File:Portrait_of_Philippus._Comes_Pembrokiae_(4670977).jpg
File:Portrait_of_Penelope._Domina_Herbert_(4670880).jpg
File:Portrait_of_Dorothea._Comitissa_de_Svnderland_(4672002).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Pierre Lombart
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - Pierre Lombart

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Ysgythrwyr
Categori:Genedigaethau 1613
Categori:Marwolaethau 1682
Robert Havell

Gwneuthurwr printiau ac argraffydd o Loegr oedd **Robert Havell** (29 Rhagfyr 1769 - 21 Tachwedd 1832). Cafodd ei eni yn Reading yn 1769

Mae yna enghreifftiau o waith Robert Havell  yn gasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Robert Havell:

File:Breddyn_Mountains_from_Powis_Castle_Grounds.jpeg
File:Carreg_Diddos.jpeg
File:Pont_Cysyllty_aqueduct.jpeg
File:Paris_Mines_in_the_year_1800.jpeg
File:Portrait_of_Emma_Dolben_(4672176).jpg
File:Portrait_of_Sh%C3%83%C2%A2ne_Bwt_(4672182).jpg
File:Portrait_of_Sir_William_Beauchamp_(4671252).jpg
File:Portrait_of_Sir_William_Beauchamp_(4671253).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - Robert Havell

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Cyhoeddwyr o Loegr
Categori:Genedigaethau 1769
Categori:Marwolaethau 1832
Categori:Printwyr o Loegr
Thomas Woolnoth

Gwneuthurwr printiau ac ysgythrwr o Loegr oedd **Thomas Woolnoth** (1785 - (1857). Cafodd ei eni yn Llundain yn 1785 a bu farw yn Audlem.

Mae yna enghreifftiau o waith Thomas Woolnoth yng nghasgliadau portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.
## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Thomas Woolnoth:

File:Llanrust_bridge,_north_Wales.jpeg
File:Plas_Newydd,_near_Llangollen,_Denbighshire_-_the_seat_of_Lady_Eleanor_Butler_&_Miss_Ponsonby_(1131756).jpg
File:Lanstephan_Castle_-_Caermarthenshire_(1133080).jpg
File:Lanstephan_Castle_-_Caermarthenshire.jpeg
File:John_Campbell,_1st_Baron_Campbell_of_St_Andrews_by_Thomas_Woolnoth.jpg
File:Portrait_of_Right_Revd._Reg._Heber,_D.D_(4672574).jpg
File:Portrait_of_Right_Revd._Reg._Heber,_D.D._Lord_Bishop_of_Calcutta_(4672575).jpg
File:Portrait_of_Misf_Spence_(4672701).jpg
File:Portrait_of_Samuel_Favell,_Esq_(4674128).jpg
File:Portrait_of_Richard_Fenton,_Esqr._F.A.S_(4674130).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Thomas Woolnoth
*  **Art UK** -  Thomas Woolnoth

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Printwyr
Categori:Genedigaethau 1785
Categori:Marwolaethau 1857
John Roffe

Ysgythrwr a cyhoeddwr o Loegr oedd **John Roffe** (1769 - (14 Rhagfyr (1850). Cafodd ei eni yn Llundain yn 1769 a bu farw yn Llundain.

Mae yna enghreifftiau o waith John Roffe yng nghasgliadau portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan John Roffe:

File:Pont_y_Pair_near_Llanrwst.jpeg
File:Portrait_of_James_Anderson_(4669646).jpg
File:Portrait_of_James_Anderson_(4669647).jpg
File:Portrait_of_The_Revd._John_Wesley,_A.M._graphic_(4672143).jpg
File:Portrait_of_Thomas_Moore_Esqr_(4672644).jpg
File:Portrait_of_William_Symington_(4672703).jpg
File:Portrait_of_Thos._Telford_(4672707).jpg
File:Portrait_of_Revd._Henry_Belfrage,_D.D_(4673207).jpg
File:Portrait_of_Rev._John_Burnet,_Cork_(4673245).jpg
File:Portrait_of_Rev._Joseph_Denton,_London_(4673260).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  John Roffe

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Cyhoeddwyr o Loegr
Categori:Genedigaethau 1769
Categori:Marwolaethau 1850
Categori:Ysgythrwyr o Loegr
Robert Pollard

Gwerthwr printiau ac ysgythrwr o Loegr oedd **Robert Pollard** (1755 - 23 Mai (1839). Cafodd ei eni yn Newcastle upon Tyne yn 1755 a bu farw yn Llundain.

Mae yna enghreifftiau o waith Robert Pollard  yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Robert Pollard:

File:Portrait_of_Job_Orton,_S.T.P_(4670235).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Robert Pollard
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - Robert Pollard
*  **Art UK** -  Robert Pollard

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Printwyr
Categori:Genedigaethau 1755
Categori:Marwolaethau 1839
Peter Mazell

Gwneuthurwr printiau o Iwerddon oedd **Peter Mazell** (1733 - 21 Rhagfyr (1808). Cafodd ei eni yn Nulyn yn 1733 a bu farw yn Llundain.

Mae yna enghreifftiau o waith Peter Mazell yng nghasgliadau portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.
## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Peter Mazell:

File:East_view_of_the_inside_of_Cardiff_castle_(1128980).jpg
File:Dolwyddelan_Castle.jpeg
File:Dinas_Emrys.jpeg
File:Tower,_in_Cardiff_castle,_Glamorganshire.jpeg
File:Holt_Castle_(1133321).jpg
File:Dinas_Emrys_(1133450).jpg
File:Holt_Castle_(1133630).jpg
File:Holt_Castle.jpeg
File:Powis_Castle,_Montgomeryshire._Pl.2.jpeg
File:The_tower_in_Cardiff_castle,_Glamorganshire.jpeg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Peter Mazell

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Printwyr
Categori:Genedigaethau 1733
Categori:Marwolaethau 1808
Carel Frederik Kellenbach

Drafftsmon o Frenhiniaeth yr Iseldiroedd oedd **Carel Frederik Kellenbach** (10 Mehefin 1897 - 18 Ionawr 1980). Cafodd ei eni yn Rotterdam yn 1897 a bu farw yn Den Haag.

Mae yna enghreifftiau o waith Carel Frederik Kellenbach  yn gasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Carel Frederik Kellenbach:

File:Portrait_of_Prince_Henry_of_Wales,_eldest_son_of_James_I_(4672581).jpg

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif
Categori:Genedigaethau 1897
Categori:Marwolaethau 1980
Richard Bernard Godfrey

Drafftsmon, gwneuthurwr printiau, cyhoeddwr ac ysgythrwr o Loegr oedd **Richard Bernard Godfrey** (1728 - (1795). Cafodd ei eni yn Llundain yn 1728

Mae yna enghreifftiau o waith Richard Bernard Godfrey  yn gasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Richard Bernard Godfrey:

File:Mannorbeer_Castle.jpeg
File:Swansea_castle_(1128961).jpg
File:Conway_Castle,_Caernarvonshire._Pl.2.jpeg
File:Conway_Castle,_In_Caernarvonshire._Plate_II.jpeg
File:Howerden_Castle.jpeg
File:Caernarvon_Castle._Pl.2.jpeg
File:White_Castle_(1129278).jpg
File:Caerphily,_or,_Sengenneth_castle,_Glamorganshire.jpeg
File:Mannorbeer_Castle,_Pembrokeshire_Feby_23_1773.jpeg
File:Knighton,_the_seat_of_George_M._Bisset_Esqr.jpeg

## Cyfeiriadau
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - Richard Bernard Godfrey

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Cyhoeddwyr o Loegr
Categori:Genedigaethau 1728
Categori:Marwolaethau 1795
John Murphy

Gwneuthurwr printiau o Iwerddon oedd **John Murphy** (g. Iwerddon, 1748).

Ysgrythiodd Murphy ychydig o bortreadau mewn mesotint ond roedd yn arbenigo mewn hanes, yn enwedig hanes yr ysgrythur. Mae wedi Ysgrythio tua dwsin o fesotintiau ar gyfer John Boydell ac fe'i cyflogwyd gan nifer o argraffwyr eraill.

Mae yna engreifftiau o waith John Murphy yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliadau'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan John Murphy:

File:Portrait_of_John_Myddelton,_Esqr._of_Gwaynynog_(4671694).jpg|Llun o John Myddelton, Gwaenynog gan Murphy
File:The perilous situation of major Mony, 23 juli 1785, RP-P-OB-76.769.jpg|Mony a'i falwn, gan Murphy, 1987

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  John Murphy
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - John Murphy

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Printwyr
Categori:Genedigaethau 1748
John Taylor

Drafftsmon o Loegr oedd **John Taylor** (1739–1838). Cafodd ei eni yn Llundain yn 1739 a bu farw yn Llundain. Yn ystod ei yrfa, roedd yn arbenigo mewn cynhyrchu delweddau portread.

Mae yna enghreifftiau o waith John Taylor yng nghasgliadau portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan John Taylor:

File:Portrait_of_Dr._John_Wolcot_alias_Peter_Pindar_(4671052).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  John Taylor
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - John Taylor

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1739
Categori:Marwolaethau 1838
Categori:Arlunwyr y 18fed ganrif o Loegr
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Portreadwyr o Loegr
Categori:Printwyr o Loegr
Moseley Isaac Danforth

Ysgythrwr o Unol Daleithiau America oedd **Moseley Isaac Danforth** (1800 - (1862). Cafodd ei eni yn Hartford yn 1800 a bu farw yn Ninas Efrog Newydd.

Mae yna enghreifftiau o waith Moseley Isaac Danforth  yn gasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Moseley Isaac Danforth:

File:Portrait_of_Sir_Walter_Scott_(4674252).jpg

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1800
Categori:Marwolaethau 1862
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Ysgythrwyr o'r Unol Daleithiau
Charles Pye

Llyfrwerthwr ac ysgythrwr o Loegr oedd **Charles Pye** (1776 - (1864). Cafodd ei eni yn Birmingham yn 1776 a bu farw yn Royal Leamington Spa.

Mae yna enghreifftiau o waith Charles Pye yng nghasgliadau portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Charles Pye
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - Charles Pye

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Charles Pye:

Abergavenny_Castle_(1130293).jpg
Kilgarra_Castle,_south_Wales.jpeg
The_Says_near_Monmouth._Seat_of_Mr._Atleys.jpeg
Conway_(1132764).jpg
Trevalyn_Hall,_Denbigshire.jpeg
Portrait_of_Robert_Owen_Esqr._of_New_Lanark_(4674442).jpg

Categori:Genedigaethau 1776
Categori:Marwolaethau 1864
Categori:Pobl o Birmingham
Categori:Ysgythrwyr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
William Edward Jones

Arlunydd o Gymru oedd **William Edward Jones** (1825 - 1877). Cafodd ei eni yn Nhrelawnyd ym 1825 a bu'n gweithio yng Nghymru yn bennaf. Ei lun enwocaf yw "Bardd Olaf Cymru", sy'n darlunio'r unig fardd i oresgyn Cyflafan y beirdd.

Bu farw ym Merthyr Tudful.

Mae yna enghreifftiau o waith William Edward Jones yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan William Edward Jones:

File:Portrait_of_Henry_Austin_Bruce_Esqre._M.P._for_Merthyr_Tydvil_(4672231).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Art UK** -  William Edward Jones

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif
Categori:Genedigaethau 1825
Categori:Marwolaethau 1877
Hugh Humphreys

Lithograffydd, cyhoeddwr, llyfrwerthwr ac argraffydd o Gymru oedd **Hugh Humphreys** (17 Medi 1817 - 2 Mai 1896). Cafodd ei eni yng Nghaernarfon yn 1817

Mae yna enghreifftiau o waith Hugh Humphreys  yn gasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Hugh Humphreys:

File:Penrhyn_Slate_Quarries_(1131704).jpg
File:Summit_of_Snowdon.jpeg
File:Devil's_Bridge_Fall_nr._Aberystwith.jpeg
File:The_First_Methodist_chapel_called_"The_Foundry"_-_Capel_Cyntaf_y_Methodistiaid_Wesleyaidd_a_Adnabyddid_Wrth_"Y_Foundry".jpeg
File:Portrait_of_John_Ogwen_Jones_(4670339).jpg
File:Portrait_of_Edward_Matthews_(4670396).jpg
File:Portrait_of_Robert_Ellis,_'Cynddelw'_(4673083).jpg
File:Portrait_of_David_Griffith,_Clwydfardd_(4673087).jpg
File:Portrait_of_Richard_(Tafolog)_Davies_(4673089).jpg
File:Portrait_of_Rev._Richard_Roberts_(London)_(4670513).jpg

## Cyfeiriadau
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Cyhoeddwyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1817
Categori:Marwolaethau 1896

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Herbert Tuer

Arlunydd o'r Deyrnas Unedig oedd **Herbert Tuer** (1600 - (1686). Cafodd ei eni ym Mhrydain Fawr yn 1600 a bu farw yn Nijmegen.

Mae yna enghreifftiau o waith Herbert Tuer yng nghasgliadau portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Herbert Tuer:

File:Sir_Leoline_Jenkins_by_Herbert_Tuer.jpg
File:Portrait_of_Sir_Leoline_Jenkins_(4670943).jpg
File:Portrait_of_Sir_Leoline_Jenkins_(4670945).jpg
File:Portrait_of_Sir_Leoline_Jenkins_(4670946).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Herbert Tuer
*  **Art UK** -  Herbert Tuer

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Arlunwyr
Categori:Genedigaethau 1600
Categori:Marwolaethau 1686
George Edward Madeley

Gwneuthurwr printiau, cyhoeddwr ac argraffydd o Loegr oedd **George Edward Madeley** (1798 - 7 Hydref (1858). Cafodd ei eni yn Birmingham yn 1798 a bu farw yn Guildford.

Mae yna enghreifftiau o waith George Edward Madeley  yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan George Edward Madeley:

File:Vernon_house,_Britonferry,_near_Neath,_Glamorganshire.jpeg
File:Portrait_of_Edward_Samuel_(4672691).jpg
File:Portrait_of_Frederic_Thruston_(4674275).jpg
File:Portrait_of_Edward_Samuel_(4670191).jpg
File:Portrait_of_Edward_Samuel_(4670192).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  George Edward Madeley

Categori:Cyhoeddwyr o Loegr
Categori:Printwyr o Loegr
Categori:Genedigaethau 1798
Categori:Marwolaethau 1858

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Anthony Cardon

Ysgythrwr o Fflandrys oedd **Anthony Cardon** (1 Mai 1772 – 16 Ebrill 1813) a wnaeth ei yrfa yn Lloegr a oedd yn nodedig fel darluniwr llyfrau. Cafodd ei eni ym Mrwsel yn 1772 a bu farw yn Llundain.

## Bywgraffiad
Ganwyd Anthony Cardon ym Mrwsel tua 1772. Roedd yn fab a disgybl i'r peintiwr Fflemig, Antoine Alexandre Joseph Cardon (1765–1822). Derbyniodd wobrau yn yr Academi ym Mrwsel. Yn ystod y trafferthion yn yr Iseldiroedd cyn Ymgyrch Fflandrys 1793, aeth Cardon yn ŵr ifanc 17 oed, i Loegr, gyda llythyr o gyflwyniad i Paul Colnaghi, a roddodd gyflogaeth iddo. Derbyniodd ei addysg gelf gynnar yn Ysgolion yr Academi Frenhinol  a bu'n astudio am dair blynedd o dan ei gyfaill Luigi Schiavonetti.

Ei brif gyfrwng oedd ysgythriad dotwaith a daeth yn un o brif ddehonglwr yr arddull yn ystod ei oes. Fe'i cofir orau am yr ysgythriadau a ddefnyddiwyd i ddarlunio llyfrau.  Ymhlith rhai o'r teitlau y bu Cardon yn ysgythru yn cynnwys: *Essays After Cartoons Raphael Windsor* gan Nicholas Joseph Ruyssen ac Anthony Cardon, a gyhoeddwyd ym 1798  ac argraffiad 1811 o'r Llyfr Gweddi Gyffredin, a gyhoeddwyd gan F. & C. Rivington yn Llundain. Gwnaeth Cardon hefyd ysgythru portreadau o George III a chyfoeswyr amlwg.

Bu'n aelod cynnar o'r Gymdeithas Chalcograffig ac yn aelod o Gymdeithas Annog y Celfyddydau a derbyniodd ei fedal aur am ei ysgythriad o Frwydr Alexandria ym 1807.

Bu farw Cardon ar 17 Chwefror 1813, yn London Street, Fitzroy Square. Cafodd ei fab, Philip Cardon, ei hyfforddi fel ysgythrwr a bu farw tua 1817.  Mae enghreifftiau o waith Cardon i'w gweld yn yr Oriel Bortreadau Genedlaethol, Llundain, yr Amgueddfa Brydeinig, Amgueddfa Victoria ac Albert, Llyfrgell ac Amgueddfa Morgan ac yn y llyfrau a ddarluniodd, mae llawer ohonynt mewn casgliadau amgueddfa a llyfrgell.

Mae yna enghreifftiau o waith Anthony Cardon  yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Anthony Cardon:

File:Portrait_of_Major_General_Sir_John_Stuart_K.B._&_K.C_(4673031).jpg
File:Portrait_of_Sir_Francis_Burdett,_Bart_(4671321).jpg
File:Portrait_of_Sir_Home_Popham_KM_&_FRS_(4674561).jpg

## Cyfeiriadau
*  *Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol* -  Anthony Cardon
*  *Oxford Dictionary of National Biography* - Anthony Cardon

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1772
Categori:Marwolaethau 1813
Categori:Ysgythrwyr
Marino Bovi

Ysgythrwr o'r Eidal oedd **Marino Bovi** (8 Rhagfyr 1757 - 9 Ebrill 1813). Cafodd ei eni yn Scilla yn 1757 a bu farw yn Messina.

Mae yna enghreifftiau o waith Marino Bovi yng nghasgliadau portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Marino Bovi:

File:Portrait_of_Rdus_Cosway_Armiger_R.A_(4671420).jpg
File:Portrait_of_Hester_Lynch_Piozzi_(4671803).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Marino Bovi

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Ysgythrwyr
Categori:Genedigaethau 1757
Categori:Marwolaethau 1813
Georges-Henri Manesse

Gwneuthurwr printiau o Ffrainc oedd **Georges-Henri Manesse** (1854 - (1940). Cafodd ei eni yn Rouen yn 1854 a bu farw ym Mharis.

Mae yna enghreifftiau o waith Georges-Henri Manesse  yn gasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.
{{-}
## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Georges-Henri Manesse:

File:Portrait_of_William_Ewart_Gladstone_(4672317).jpg
File:Portrait_of_T.K._Kelly_(4672431).jpg
File:Portrait_of_W._E._Gladstone_(4671109).jpg

## Cyfeiriadau
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif o Ffrainc
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1854
Categori:Marwolaethau 1940
Categori:Printwyr o Ffrainc
Edward Smith

Cyfreithiwr a drafftsmon o Sweden oedd **Edward Smith** (13 Mawrth 1803 - 26 Medi 1868). Cafodd ei eni yn Strömstad yn 1803 a bu farw yn Strömstad.

Mae yna enghreifftiau o waith Edward Smith  yn gasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Edward Smith:

File:Portrait_of_Sir_William_Jones_(4671556).jpg
File:Portrait_of_Sir_William_Jones_(4671557).jpg
File:Portrait_of_Sir_Walter_Scott_(4671956).jpg
File:Portrait_of_George_Herbert_from_a_scarce_print_by_White_prefixed_to_his_poems_(4669817).jpg
File:Portrait_of_Her_Majesty_Charlotte_Sophia_Queen_of_Great_Britain_(4671018).jpg
File:Portrait_of_His_Majesty_George_the_Third_King_of_Great_Britain,_(4672492).jpg
File:Portrait_of_His_royal_highness_George_Augusts_Fredeick_Prince_of_Wales_regent_of_Great_Britain_(4672493).jpg
File:Portrait_of_Felicia_Hemans_(4672901).jpg
File:Portrait_of_Henry_Storer_Toms_(4671187).jpg

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif
Categori:Genedigaethau 1803
Categori:Marwolaethau 1868
George Maile

Gwneuthurwr printiau o Loegr oedd **George Maile** (1800 - 1842). Cafodd ei eni yn Llundain yn 1800 a bu farw ym Mharis.

Mae yna enghreifftiau o waith George Maile yng nghasgliadau portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.
## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan George Maile:

File:Portrait_of_Charles_Cotton_(4669709).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  George Maile

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Printwyr
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif
Categori:Genedigaethau 1800
Categori:Marwolaethau 1842
Jules Nicholas F. Guggenheim

Ffotograffydd o'r Almaen oedd **Jules Nicholas F. Guggenheim** (1820 - (1889). Cafodd ei eni yn Yr Almaen yn 1820 a bu farw yn Rhydychen.

Mae yna enghreifftiau o waith Jules Nicholas F. Guggenheim yng nghasgliadau portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Jules Nicholas F. Guggenheim:

File:Portrait_of_Mrs._Davies_(4673067).jpg

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Ffotograffwyr
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif
Categori:Genedigaethau 1820
Categori:Marwolaethau 1889
Camille Silvy

Ffotograffydd o Ffrainc oedd **Camille Silvy** (18 Mawrth 1834 - 2 Chwefror 1910). Cafodd ei eni yn Nogent-le-Rotrou yn 1834 a bu farw yn Saint-Maurice.

Mae yna enghreifftiau o waith Camille Silvy yng nghasgliadau portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.
## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Camille Silvy:

Portrait of Lady Louisa Douglas Pennant (4670445) (cropped).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Camille Silvy
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - Camille Silvy

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Ffotograffwyr
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif
Categori:Genedigaethau 1834
Categori:Marwolaethau 1910
Alfred Brothers

Ffotograffydd o Loegr oedd **Alfred Brothers** (2 Ionawr 1826 - 26 Awst 1912). Cafodd ei eni yn Sheerness yn 1826 a bu farw yn Handforth, Swydd Gaer.

## Bywgraffiad
Ganwyd Brothers yn Sheerness, Swydd Kent yn fab i John Brothers, fferyllydd a Caroline ei wraig. Bu'n gweithio fel clerc i adeiladwr cyn priodi. Ar 8 Mehefin 1853 priododd Louisa Buck merch Geiorge Buck, bonheddwr yn Eglwys All Saints, Maidstone. Wedi priodi symudodd i Fanceinion i weithio fel gwerthwr yswiriant.

Ers ei ieuenctid bu ganddo ddiddordeb byw mewn ffotograffiaeth a seryddiaeth. Ym 1855 rhoddodd gorau i'w swydd fel gwerthwr yswiriant ac agorodd stiwdio ffotograffiaeth yn St Anne's Square, Manceinion. Ym 1857 bu'n ffotograffydd i'r Arddangosfa Trysorau'r Celfyddydau ym Manceinion gan dynnu lluniau o ymweliad y Frenhines Fictoria a'r Tywysog Albert i'r arddangosfa.

Ym 1864 dyfeisiodd modd i ddefnyddio rhuban o fagnesiwm i greu golau artiffisial ar gyfer tynnu lluniau. Caniataodd y rhuban iddi i dynnu'r ffotograffau tan ddaear gyntaf yng nglofa Blue John Swydd Derby.

Yn ogystal â gwneud bywoliaeth o dynnu lluniau portread bu'n arbenigo mewn ffotograffau o adeiladau hanesyddol a ffotograffau o'r sêr a'r lleuad. Cyhoeddodd llyfr o ffotograffau hen adeiladau *Views of Old Manchester* ym 1875 a chafodd ei ddilyn ym 1878 gan lyfr o adeiladau newydd y ddinas *Views of Modern Manchester*. Ym 1870 aeth ar daith a noddwyd gan Lywodraeth Y DU i astudio diffyg ar yr haul gan lwyddo i fod yr un cyntaf i dynnu llun ffotograffig o gorona'r haul gan gynorthwyo gwyddonwyr i wella eu dealltwriaeth o'r ffenomenon.

Ym 1892 cyhoeddodd gwerslyfr o’r enw *Photography: its History, Processes, Appararatus and Material*

Mae yna enghreifftiau o waith Alfred Brothers  yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Alfred Brothers:

File:Portrait_of_Dr._James_P._Joule_(4670370).jpg
File:Portrait_of_James_P._Joule_(4670541).jpg
File:Portrait_of_Dr._James_P._Joule_(4670542).jpg
File:Portrait_of_Dr._James_P._Joule_(4670543).jpg
File:Portrait_of_Dr._James_P._Joule_(4670544).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Alfred Brothers

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1826
Categori:Marwolaethau 1912
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Ffotograffwyr y 19eg ganrif o Loegr
John Shury

Drafftsmon, cyhoeddwr ac ysgythrwr o Loegr oedd **John Shury** (1788 - Cafodd ei eni yn St Luke's yn 1788

Mae yna enghreifftiau o waith John Shury yng nghasgliadau portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan John Shury:

File:Pont_Aberglaslyn,_north_Wales.jpeg
File:Pont_Aberglaslyn,_North_Wales.jpeg
File:Conway_Castle._Fortification._Twelfth_Century.jpeg
File:Conway_Castle_(1131907).jpg
File:Portrait_of_Isaac_Watts,_D.D_(4673875).jpg
File:Zicht_op_de_stad_en_de_rede_van_Antwerpen_vanuit_het_Vlaams_Hoofd_(Linkeroever)_(tg-uapr-265).jpg
File:De_kathedraal_van_Antwerpen_(tg-uapr-507).jpg
File:Rathhaus,_Antwerpen.jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  John Shury

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Cyhoeddwyr o Loegr
Categori:Genedigaethau 1788
Abraham Conrad

Gwneuthurwr printiau o'r Iseldiroedd oedd **Abraham Conrad** (1612 - (1661). Cafodd ei eni yn Amsterdam yn 1612 a bu farw yn Amsterdam.

Mae yna enghreifftiau o waith Abraham Conrad  yn gasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Abraham Conrad:

File:Portrait_of_Mr._Christophorus_Love_(4671633).jpg

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Printwyr
Categori:Genedigaethau 1612
Categori:Marwolaethau 1661
Eugen Eduard Schäffer

Lithograffydd o'r Almaen oedd **Eugen Eduard Schäffer** (30 Mawrth 1802 - 7 Ionawr 1871). Cafodd ei eni yn Frankfurt am Main yn 1802 a bu farw yn Frankfurt am Main.

Mae yna enghreifftiau o waith Eugen Eduard Schäffer  yn gasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Eugen Eduard Schäffer:

File:Portrait_of_The_ordination_of_St._Laurence_(4674505).jpg
File:Portrait_of_St._Sixtus_giving_money_to_St._Laurence_for_alms_(4674589).jpg

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif
Categori:Genedigaethau 1802
Categori:Marwolaethau 1871
Gerard Sibelius

Engrafwr o'r Iseldiroedd oedd **Gerard Sibelius** (12 Mai 1734 - 11 Chwefror 1785). Cafodd ei eni yn Amsterdam yn 1734 a bu farw yn Llundain.

Mae yna enghreifftiau o waith Gerard Sibelius yng nghasgliadau portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Gerard Sibelius:

File:Portrait_of_Cardinal_Beaton_(4671254).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Gerard Sibelius

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Arlunwyr y 18fed ganrif o'r Iseldiroedd
Categori:Engrafwyr o'r Iseldiroedd
Categori:Genedigaethau 1734
Categori:Marwolaethau 1785
Categori:Pobl o Amsterdam
George Peter Alexander Healy

Cynllunydd stampiau post o Unol Daleithiau America oedd **George Peter Alexander Healy** (15 Gorffennaf 1813 - 24 Mehefin 1894). Cafodd ei eni yn Boston yn 1813 a bu farw yn Chicago. Yn ystod ei yrfa roedd yn arbenigo mewn peintio portreadau.

Mae yna enghreifftiau o waith George Peter Alexander Healy  yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan George Peter Alexander Healy:

File:The_Peacemakers_1868.jpg
File:Abraham_Lincoln_by_George_Peter_Alexander_Healy.jpg
File:George_Peter_Alexander_Healy_-_Portrait_of_John_C._Calhoun_(ca._1845)_-_Google_Art_Project.jpg
File:George_Peter_Alexander_Healy_-_Portrait_of_Abraham_Lincoln_(1887)_-_Google_Art_Project.jpg
File:George_Peter_Alexander_Healy_-_Portrait_of_John_Tyler_(1859)_-_Google_Art_Project.jpg
File:Euphemia_White_Van_Rensselear_-_by_George_P._A._Healy,_1842.jpg
File:Moses_Pond_MET_ap39.37.jpg
File:George_Peter_Alexander_Healy_-_Portrait_of_Abraham_Lincoln_(1860).jpg
File:Roxana_Atwater_Wentworth_G-001718-20120802.jpg
File:George_Peter_Alexander_Healy_-_Self-Portrait_-_1913.134_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  George Peter Alexander Healy
*  **Art UK** -  George Peter Alexander Healy

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Portreadwyr
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif
Categori:Genedigaethau 1813
Categori:Marwolaethau 1894
Edward Harding

Cyhoeddwr, llyfrwerthwr, ysgythrwr a llyfrgellydd o Loegr oedd **Edward Harding** (29 Mawrth 1755 - 1 Tachwedd 1840). Cafodd ei eni yn Stafford yn 1755 a bu farw yn Pimlico.

Mae yna enghreifftiau o waith Edward Harding  yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Edward Harding:

File:Entrance_to_King_John's_Hall.jpeg
File:Portrait_of_Coll._Langhorne_(4671585).jpg
File:Portrait_of_Edward_Lloyd_(4671609).jpg
File:Portrait_of_Thos._Middleton_(4669845).jpg
File:Portrait_of_Henry_Chichele_Archbishop_of_Canterbury,_Henry_V_(4671379).jpg
File:Portrait_of_George_Griffith_D.D_(4670803).jpg
File:Portrait_of_George_Griffith_D.D_(4670804).jpg
File:Portrait_of_Robert_Williams_(4672192).jpg
File:Portrait_of_Sr._Thos._Somerset,_Viscount_Somerset_(4671998).jpg
File:Portrait_of_John_Hanbury_(4672552).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Edward Harding
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - Edward Harding

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Cyhoeddwyr o Loegr
Categori:Genedigaethau 1755
Categori:Marwolaethau 1840
Charles Townley

Arlunydd o  Loegr oedd **Charles Townley** (1746 - (1800). Cafodd ei eni yn Llundain yn 1746 a bu farw yn Llundain.

Mae yna enghreifftiau o waith Charles Townley yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Charles Townley:

File:Portrait_of_Oliver_Cromwell_(4669716).jpg

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Arlunwyr
Categori:Genedigaethau 1746
Categori:Marwolaethau 1800
William Morgan Evans

Perchennog papur newydd, rhwymwr llyfrau, llyfrwerthwr ac argraffydd oedd **William Morgan Evans** (1822 - 9 Tachwedd, 1884). Cafodd ei eni yn 1822 a bu'n gweithio yng Nghaerfyrddin, lle fu'n cyhoeddi Y Seren, cylchgrawn y Bedyddwyr Cymraeg.

Mae yna enghreifftiau o waith William Morgan Evans  yn gasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan William Morgan Evans:

File:Portrait_of_Y_Parch._Richard_Owen,_(y_diwygiwr_enwog)_(4671728).jpg

## Cyfeiriadau
## Cyfeiriadau 
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif
Categori:Genedigaethau 1822
Categori:Marwolaethau 1884
George Childs

Lithograffydd o Loegr oedd **George Childs** (1798 - (1875). Cafodd ei eni yn 1798 a bu'n gweithio yn Llundain.

Mae yna enghreifftiau o waith George Childs  yn gasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan George Childs:

File:Ewenni_Abbey_from_the_south_-_on_the_river_Ewenni,_Glamorganshire.jpeg
File:Kidwelli_town_&_castle_-_from_the_south_west,_Carmarthenshire.jpeg
File:Cardiff_castle,_and_bridge,_on_the_river_Tav.jpeg
File:Britannia_Bridge_(1130007).jpg
File:Oxwich_castle,_Oxwich_bay,_Glamorganshire.jpeg
File:Interior_of_Carnarvon_Castle_(1133489).jpg
File:Vale_of_Festiniog_-_(From_Festiniog)_(1132541).jpg
File:Beddgelert_(1131633).jpg
File:The_Vale_of_Festiniog.jpeg
File:Vale_of_Festiniog_-_(From_Festiniog).jpeg

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Lithograffwyr
Categori:Genedigaethau 1798
Categori:Marwolaethau 1875
Robert Owen (llyfrwerthwr)

Rhwymwr llyfrau, llyfrwerthwr, llyfrgellydd ac argraffydd o Deyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon oedd **Robert Owen** (1799 - (1866). Cafodd ei eni yn 1799 a bu'n gweithio yn Y Trallwng.

Mae yna enghreifftiau o waith Robert Owen  yn gasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Robert Owen:

File:Portrait_of_Evan_Evans_(Ieuan_Glan_Geirionydd)_(4673714).jpg
File:Portrait_of_Evan_Evans_(Ieuan_Glan_Geirionydd)_(4673715).jpg

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Llyfrwerthwyr
Categori:Genedigaethau 1799
Categori:Marwolaethau 1866
Nicolas Bazin

Ysgythrwr o Ffrainc oedd **Nicolas Bazin** (1633 - (1710). Cafodd ei eni yn Troyes yn 1633 a bu farw yn Troyes.

Mae yna enghreifftiau o waith Nicolas Bazin  yn gasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Nicolas Bazin:

File:Portrait_of_Ste._Marguerite_Vierge_et_Martyre_(4671644).jpg

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1633
Categori:Marwolaethau 1710
Categori:Ysgythrwyr o Ffrainc
William Owen (arlunydd)

Arlunydd o Loegr oedd **William Owen** (1769 - 11 Mawrth 1825). Cafodd ei eni yn Llwydlo yn 1769 a bu farw yn Llundain.

Mae yna enghreifftiau o waith William Owen yng nghasgliadau portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan William Owen:

File:The_Grandchildren_of_Sir_William_Heathcote,_3rd_Baronet_MET_DP169388.jpg
File:William_Owen_-_Portrait_of_a_man_-_Google_Art_Project.jpg
File:Alexander_Wedderburn,_1st_Earl_of_Rosslyn_(Lord_Loughborough)_by_William_Owen.jpg
File:William_Horsley_by_William_Owen.jpg
File:John_Wilson_Croker_by_William_Owen.jpg
File:Folliott_Herbert_Walker_Cornewall_by_William_Owen.jpg
File:William_Wentworth_Fitzwilliam,_2nd_Earl_Fitzwilliam_by_William_Owen.jpg
File:William_Howley_by_William_Owen.jpg
File:Admiral_Sir_Edward_Pellew_(1757-1833),_1st_Viscount_Exmouth_RMG_BHC2685.tiff
File:Admiral_Lord_George_Keith_Elphinstone,_1st_Viscount_Keith_(1746-1823)_RMG_BHC2815.tiff

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  William Owen
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - William Owen
*  **Art UK** -  William Owen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1769
Categori:Marwolaethau 1825
Categori:Peintwyr y 18fed ganrif o Loegr
Categori:Peintwyr y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Peintwyr olew o Loegr
Categori:Peintwyr portreadau o Loegr
Categori:Pobl o Lwydlo
Categori:Pobl fu farw yn Llundain
Baner Trinidad a Thobago

[bawd|300px|dde|[Delwedd:FIAV 011000.svg|23px Baner Trinid a Thobago. Cymuseredd: 3:5]]
bawd|Baner Trinidad a Thobago yn cyhwfan
Mabwysiadwyd **baner Trinidad a Thobago** ddiwrnod ei hannibyniaeth o'r Deyrnas Unedig ar 31 Awst 1962. Cynlluniwyd y faner gan Carlisle Chang (1921-2001),  a dewiswyd y faner gan y pwyllgor annibyniaeth yn 1962. Mae'r coch, du a gwyn yn symboli tân (yr haul, yn cynrychioli dewrder), y ddaear (yn cynrychioli ymroddiad) a dŵr (sy'n cynrychioli purdeb a chydraddoldeb).

## Dyluniad
Mae baner Trinidad a Thobago yn faes coch gyda band croeslin du. Ceir ffin gwyn ar naill ochr i'r croeslin ddu. Y disgyrfiad herodraethol yw  *blazon, Gules, bend Sable fimbriated Ariann*.

Lled y streipiau gwyn yw  o hyd y faner a lled y streipen ddu yw . Mae cyfanswm lled y tair stribed gyda'i gilydd felly  o'r hyd.

## Baneri eraill
Y faner morol (Civil Engisn) yw'r faner genedlaethol ond i'r cymuseredd 1: 2. Baner y llynges (a ddefnyddir hefyd gan longiau Gwylwyr y Glannau) yw dyluniad ar sail y faner White Ensign Brydeinig gyda'r faner genedlaethol yn y canton.

Naval Ensign of Trinidad and Tobago.svg|23px Baner y Llynges: 1:2
Flag of the President of Trinidad and Tobago.svg|Ystondord yr Arlywydd
Flag of the Prime Minister of Trinidad and Tobago.svg|Ystondord y Prif Weinidog
Royal Standard of Trinidad and Tobago (1962–1976).svg|Baner Trinidad a Thobago bersonol y Frenhines Elisabeth II (1966–1976)

## Baner Cyfnod Trefedigaethol o dan Prydain
Cyn annibyniaeth o'r Deyrnas Unedig ym mis Awst 1962, defnyddiodd Trinidad a Thobago y Blue Ensign Brydeinig wedi ei ddifrodi gyda bathodyn yn dangos llong yn cyrraedd o flaen mynydd. Defnyddiwyd y faner Red Ensign ar gyfer masnach morwrol.

File:Flag of Trinidad and Tobago (1889–1958).svg|Baner Trefeigaeth Trinidad a Thobago (1889–1958)
File:Ensign of Trinidad and Tobago 1889-1958.svg|Baner Red ensign Trinidad a Thobago (1889–1958)
File:Flag of Trinidad and Tobago (1958–1962).svg|Baner Trefediaeth Trinidad a Thobago (1958–1962)
|Baner Red ensign Trinidad a Thobago (1958–62)

## Cyfeiriadau
Trinidad a Thobago
Categori:Trinidad a Thobago
Baner Puerto Rico

bawd|250px|dde|Baner Puerto Rico gyda'r triongl glas golau
bawd|Baner Puerto Rico gyda'r glas tywyllach
Lluniwyd **baner Puerto Rico** gyntaf yn 1891, gan ei arddangos ar 22 Rhagfyr 1895 ac fe'i fabwysiadwyd yn swyddogol ar 24 Gorffennaf 1952. Mae'n cynnwys pum band llorweddol cyfartal o goch a gwyn (gyda'r rhai coch ar y pennau) ac un glas hafalochrog triongl ar ochr y mas. Tu fewn i'r triongl ceir seren bum-bwynt gwyn. Mae'r triongl yn cynrychioli delfrydau gweriniaethol rhyddid, cydraddoldeb a brawdoliaeth.

## Dyluniad
Mae'r lliw coch yn symboli gwaed y dynion dewr, gwyn y fuddugoliaeth a'r heddwch, a'r lliw glas yr awyr a'r môr o gwmpas yr ynys Puerto Rico. Mae'r seren yn symbol o undod y genedl, tra bod y triongl yn cynrychioli tri phwerau'r wladwriaeth. Fe'i dyluniwyd yn 1894 gan Francisco Gonzalo Marín.

Mae yna dolenni penodol ar gyfer adeiladu'r faner, fodd bynnag, mae rhai gwneuthurwyr yn gwneud newidiadau bach. Mae gan baneri a ddefnyddir gan grwpiau annibyniaeth triongl mewn tôn glas y nen (glas golau); tra bo grwpiau cyn-Unol Daleithiau yn defnyddio lliwiau tywyll glas (gan adlewyrchu baner yr Unol Daleithiau).

Mae dyluniad y faner yn debyg iawn i faner Ciwba, yr ynys Sbaeneg ei hiaith gyfagos a enillodd ei hannibyniaeth oddi ar Sbaen yn 1898. Yn yr un mae baner Ciwba wedi ysbrydoli baner weriniaethol Catalonia, yr Estelada.

## Oriel

PR Flag of 1873.jpg|Baner talaith Puerto Rico fel talaith o Sbaen (1873–1898)
Flag of Grito de Lares (current, medium blue).svg|Baner Chwyldro'r Lares yn 1868
Bandera tercer batallon.jpg|Baner Rhyfel Sbaen-America: baner y Batallón Provisional No. 3  de Puerto Rico
Flag of the First Spanish Republic.svg|Baner Gweriniaeth Gyntaf Sbaen (1873-1874)
Flag of Puerto Rico (1895-1952, light blue).svg|Dyluniad baner wreiddiol Puerto Rico o 1895
Puerto Rican Flag in Space.jpg|Baner Puerto Rico ar fwrdd y llong ofod, Discovery Space Shuttle (15 Mawrth 2009)

## Cyfeiriadau
## Dolen allanol
* Baner Puerto Rico ar wefan Flags of the World

Puerto Rico
Categori:Puerto Rico
Mawrthiad

[bawd|267x267px|Cerflun o Fawrthiad Wellsaidd trichoes yn nhref [Woking, Lloegr]]
Un o drigolion y blaned Mawrth yw **Mawrthiad**. Er bod y chwilio am dystiolaeth o fywyd ar blaned Mawrth yn parhau, mae nifer o awduron ffuglen wyddonol wedi dychmygu sut beth fyddai bywyd allfydol ar Fawrth. Yr enwocaf i wneud hynny, siwr o fod, yw H.G. Wells yn ei nofel *The War of the Worlds* a gyhoeddwyd gyntaf yn 1898.

Yn Saesneg, o leiaf, mae'r gair am Fawrthiad, 'Martian', hefyd wedi'i ddefnyddio i ddisgrifio bod dynol sydd wedi ymgartrefu ar y blaned honno.

Yn ôl Geiriadur Prifysgol Cymru, ceir y defnydd cynharaf o'r gair 'Mawrthiad' yn 1914.

## Cyfeiriadau 
Categori:Mawrth
Categori:Bywyd allfydol
John Smith (engrafwr)

Gwerthwr printiau ac ysgythrwr o Loegr oedd **John Smith** (1652 - (1742). Cafodd ei eni yn Daventry yn 1652 a bu farw yn Swydd Northampton.

Mae yna enghreifftiau o waith John Smith yn gasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan John Smith:

File:Portrait_of_Carolus_I_mus_D.G._Ang._Sco._Fra._et_Hib_Rex_(4671369).jpg
File:Portrait_of_Sta._Catharina_(4674769).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - John Smith

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Engrafwyr o Loegr
Categori:Genedigaethau 1652
Categori:Marwolaethau 1742
Gofod hyperbolig

dodecahedral mewn H3.Mae pedwar dodecahedra'n cyfarfod ar bob ymyl ac wyth yn cyfarfod ym mhob fertig.]]

Mewn mathemateg, mae **gofod hyperbolig** yn ofod homogenaidd sydd a crymedd cyson negatif, ac yn yr achos yma, gyda 'chrymedd', golygir crymedd trychiadol (*sectional curvature*). Mae hyn yn dra gwahanol i geometreg Euclidaidd, oherwydd ei grymedd sero, ac yn wahanol hefyd i Geometreg hyperbolig sydd â chrymedd positif.

Pan gaiff ei ymgorffori i ofod Euclidig (o ddimensiwn uwch), mae pob pwynt o ofod hyperbolig yn bwynt cyfrwy. Nodwedd arall yw faint o ofod a gwmpesir gan yr *n-bêl* mewn *n*-gofod hyperbolig: mae'n cynyddu'n esbonyddol mewn perthynas â radiws y bêl ar gyfer radiysau mawr, yn hytrach nag yn bolynomaidd.

## Diffiniad ffurfiol
Mae *n*-gofod hyperbolig, a ddynodir gan **H***n*, yn gymesur, wedi'i gysylltu'n syml, amblygiant Riemann *n*-dimensiwn gyda chrymedd trychiadol negatif.

Mae gofod hyperbolig yn ofod lle amlygir geometreg hyperbolig. Gelwir gofod-2 hyperbolig **H**2, hefyd yn "blân hyperbolig".

## Gweler hefyd
*Gofod metrig

## Cyfeiriadau
*, (2012) *Notes on hyperbolic geometry*, in: Strasbourg Master class on Geometry, pp.&nbsp;1–182,  IRMA Lectures in Mathematics and Theoretical Physics,  Vol. 18,  Zürich: European Mathematical Society (EMS), 461 pages, SBN , DOI 10.4171/105.
* Ratcliffe, John G., *Foundations of hyperbolic manifolds*, New York, Berlin. Springer-Verlag, 1994.
* Reynolds, William F. (1993) "Hyperbolic Geometry on a Hyperboloid", American Mathematical Monthly 100:442–455.
* Wolf, Joseph A. *Spaces of constant curvature*, 1967. Dalen 67.
* Hyperbolic Voronoi diagrams made easy, Frank Nielsen

Categori:Geometreg
Categori:Strwythurau mathemategol
Categori:Topoleg
Categori:Geometreg di-Euclid
Categori:Geometreg metrig