Rhod y Flwyddyn

bawd|400px|Rhod y flwyddyn gyda'r dyddiadau bras
Cylchred blynyddol o wyliau tymhorol yw **Rhod y Flwyddyn**. Dethlir hi gan nifer o wahanol grwpiau o baganiaid modern, ac mae Rhod y Flwyddyn yn nodi prif ddigwyddiadau haul y flwyddyn (yr heuldroeon a'r cyhydnosau) a'r pwyntiau canol rhyngddynt. Mae cynnwys dathliadau a themâu llên gwerin yn gyffredin gan baganiaid modern, weithiau heb ystyried ymarferion hanesyddol gwareiddiadau'r byd. Datblygwyd Rhod y Flwyddyn gan baganiaid modern Prydain yng nghanol yr 20fed ganrif, gan gyfuno'r pedwar digwyddiad haul ("dyddiau pentymor" neu "ddyddiau chwarter") a ddathlwyd gan yr Ewropeaid, â'r pedair gŵyl eraill ("dyddiau croes-chwarter") a ddathlwyd gan y Celtiaid Ynysig. 

Nid yw bob traddodiad ym Mhaganiaeth fodern yn cytuno â'r union ddyddiad o bob dathliad, gan ystyried gweddau'r lleuad a'r hemisffer. Mae rhai Wiciaid yn defnyddio'r term Saesneg **sabbat** (), neu **sabat**, i gyfeirio at bob gŵyl, gyda phob un o'r sabatau yn adain yn y Rhod.

## Tarddiadau 
Roedd gan wahanol grwpiau o baganiaid ar draws Ewrop hanesyddol weithgareddau gwyliau tymhorol. Yn Ynysoedd Prydain, roedd yr Eingl-Sacsoniaid yn dathlu digwyddiadau'r haul (yr heuldroeon a'r cyhydnosau) yn bennaf, tra bod y  Celtiaid Ynysig yn dathlu'r pedwar pwynt canol rhyngddynt. I'r Galiaid, y pedair gŵyl Geltaidd oedd Calan Mai (1 Mai), Calan Awst (1 Awst), Calan Gaeaf (neu Samhain) (1 Tachwedd), a Chalan Chwefror (neu Imbolc) (1 Chwefror).

Roedd llyfrau fel *The Golden Bough* (1890) gan James George Frazer yn hynod ddylanwadol wrth ganfod gwreiddiau paganaidd posibl gwahanol wyliau tymhorol Ewropeaidd. Archwiliodd *The Witch-Cult in Western Europe* (1921) gan Margaret Murray adroddiadau o'r treialon gwrachod yn Ewrop, gan gynnwys treial o 1661 o Forfar, yr Alban, lle yr honnwyd i'r wrach honedig, Issobell Smyth, gwrdd â gwrachod eraill "bob chwarter" adeg Gŵyl y Canhwyllau, neu Galan Chwefror, (2 Chwefror), Calan Mai, neu *Rŵdmas*, (3 Mai), Calan Awst (1 Awst), a Chalan Gaeaf, neu Ŵyl yr Hollsaint, (1 Tachwedd). Honnodd *The White Goddess* (1948) gan Robert Graves fod, er gwaethaf Cristneiddio, parhaodd chylchredau cymdeithasol ac amaethyddol i fod yn bwysig a'u bod wedi cadw wyth gŵyl "system gwyliau Prydais hynafol", sef Calan Chwefror, neu Ddygwyl Fair y Canhwyllau, (2 Chwefror), Dygwyl Fair gyhydedd (25 Mawrth), Calan Mai (1 Mai), Canol Haf (24 Mehefin), Calan Awst (1 Awst), Gŵyl Fihangel (29 Medi), Calan Gaeaf (31 Hydref), a'r Nadolig (25 Rhagfyr).
chwith|bawd|Bwthyn y Gwrachod, lle y dathlwyd cwfen Bricket Wood eu sabatau (2006)
Datblygwyd y gwyliau gan ddau draddodiad paganaidd ym Mhrydain yn yr ugeinfed ganrif: cwfen Bricket Wood, grŵp Wicaidd a sefydlwyd gan Gerald Gardner, ac Urdd y Beirdd, Ofyddion, a Derwyddon, grŵp neo-Derwyddaidd a sefydlwyd gan Ross Nichols. Yn ôl llyfr cyntaf Gardner, y gwyliau Celtaidd oedd "noswyl Mai, noswyl Awst, noswyl Tachwedd (Calan Gaeaf), a noswyl Chwefror."

## Y Pedwar Sabat Mawr
Mae'r pedwar sabat mawr, sef y prif sabatau, neu'r sabatau tân, yn cynnwys:

* Calan Chwefror, neu Imbolc, sydd ar 1af neu 2il Chwefror. Gelwir hi hefyd yn *Ŵyl y Canhwyllau*.
* Calan Mai, sydd ar 30ain Ebrill neu 1af Mai. Gelwir hi hefyd *Bel-tân*, sef "Tân Beli".
* Calan Awst, sydd ar 1af neu 2il Awst. Gelwir hi hefyd *Lugnasad, Lughnasadh,* a *Lammas*.
* Calan Gaeaf, sydd ar 31ain Hydref. Gelwir hi hefyd *Samhain* (''All Hallow's Eve'' yn Saesneg).

## Y Pedwar Sabat Chwarter
Mae'r pedwar sabat chwarter, sef yr heuldroeon a'r cyhydnosau, neu'r sabatau llai, yn cynnwys:

* Canol Gaeaf, neu *Fyrddydd Gaeaf* ac Alban Arthan. Dethlir hi ar 20fed neu 21ain Rhagfyr, sef fel arfer y dydd byrraf.
* Canol Haf, neu *Hirddydd Haf* ac Alban Hefin. Dethlir hi ar y 20fed neu 21ain Mehefin, sef fel arfer y dydd hiraf.
* Cyhydnos y Gwanwyn, neu Alban Eilir. Dethlir hi fel arfer ar 20fed neu 21ain Mawrth pan fo oriau'r dydd ac oriau'r nos yn gydradd. Gelwir hi hefyd yn *Ostara* gan rai.
* Cyhydnos yr Hydref, neu Alban Elfed. Dethlir hi fel arfer ar 20fed neu 21ain Medi pan fo oriau'r dydd ac oriau'r nos yn gydradd. Gelwir hi hefyd yn *Mabon* gan rai.

## Cyfeiriadau
## Gweler hefyd
*Wica
*Dynion Mwyn
*Cyhydnos
*Heuldro

Categori:Calendr
Categori:Wica