John Ogwen

Un o actorion mwyaf blaenllaw Cymru yw **John Ogwen** (ganwyd 25 Ebrill 1944).

## Bywyd cynnar 
Ganed John Ogwen Hughes yn Sling, ger Tregarth yn Nyffryn Ogwen, Gwynedd. Mynychodd Ysgol Dyffryn Ogwen lle bu'n aelod brwd o'r cwmni drama. Astudiodd Saesneg a Chymraeg ym Mhrifysgol Bangor. Tra yn y coleg, bu'n rhan o gast cynnar drama John Gwilym Jones, *Hanes Rhyw Gymro* ym 1964, ble y cwrddodd â'i ddarpar wraig, Maureen Rhys.

## Gyrfa 
[bawd|John Ogwen yn ymarfer y ddrama *Cymru Fydd* [Cwmni Theatr Cymru 1967]]
Ar y diwrnod y cafodd ei radd o'r brifysgol, cynigodd Wilbert Lloyd Roberts swydd iddo gyda Cwmni Theatr Cymru, ac aeth yn syth i berfformio yn Eisteddfod y Bala yn 1967.

Aeth i Lundain am gyfnod, a chafodd glod am ei ran mewn cynhyrchiad o'r ddrama *The Corn is Green* gyda'r enillydd Oscar, Wendy Hiller. Wrth gofio am ei amser yn Llundain dywedodd "Roedd o'n brofiad eitha od, ond mi wnes i ei fwynhau o. Ond, yn y diwedd, mi wnes i a fy asiant gytuno mai adra' roeddwn i eisio bod. Mi wnaeth o ddeud 'You'll have to make up your mind whether you want to be a nationalist or an actor.' 'I'll be a bit of both' meddwn i."

Daeth yn adnabyddus i gynulleidfa tu allan i Gymru drwy serennu fel Twm Siôn Cati yng nghyfres ddrama y BBC *Hawkmoor* yn 1978, straeon yn seiledig ar hanesion Twm. Ymddangosodd hefyd yn y gyfres *The District Nurse* a chwaraeodd rhan Bostock yn *Revelation of the Daleks,* stori Doctor Who o 1985*.*

Ar deledu Cymraeg, ymddangosodd mewn cyfresi fel *Minafon* a *Deryn*. Mae hefyd wedi ysgrifennu dramâu, cyflwyno cyfres o raglenni dogfen a chreu recordiadau llafar o weithiau Cymreig. Ef yw adroddwr stori y fersiwn Gymraeg o'r rhaglen deledu i blant ''Tomos y Tanc a'i Ffrindiau''.

Yn 2004, derbyniodd wobr arbennig BAFTA Cymru am ei gyfraniad.

Bu'n aelod blaenllaw o Gwmni Theatr Gwynedd o'r cychwyn ym 1986, gan ymddangos mewn nifer fawr o'u cynhyrchiadau megis *Leni*, *O Law I Law,* *Y Cylch Sialc* ac ail-lwyfaniad o *Y Tŵr ym 1995.* Cafodd hefyd y cyfle i addasu a chyfarwyddo nifer o'r cynyrchiadau.

Ymunodd â chast *Pobol y Cwm* yn Ebrill 2017 yn chwarae'r cymeriad Josh. Dyma'r tro cynta iddo ymddangos yn y gyfres ond ysgrifennodd nifer o benodau o'r opera sebon yn y blynyddoedd cynnar.

## Bywyd personol
Priododd yr actores Maureen Rhys yn 1966, wedi'r ddau gyfarfod ym mhrifysgol Bangor. Mae'r ddau wedi cydweithio'n aml. Mae ganddynt dri o blant ac maent yn byw ym Mhenrhosgarnedd,  Bangor.

## Gwaith
(detholiad)

### Ffilmiau
*''There's A Girl In My Soup* (1968)
**Cylch Gwaed* (1994)
**Oed yr Addewid* (2002)
**Eldra* (2002)

### Teledu
* *Pros Kairon'' (1967) (tra'n dal yn fyfyriwr)
* *The Corn Is Green* (1968)
* *Triangles* (1970)

**Hawkmoor* (1978)
**Owain Glyndŵr* (1983)
**The District Nurse* (1984)
**Doctor Who* (1985)
**Deryn* (1985)
**Minafon* (1985-1989)
**Yr Alltud*
**Leni* (1990)
*''Tomos a'i Ffrindiau* (1986) - adroddwr
**Lleifior* (1994)
**Heliwr* (1996)
**Tylluan Wen* (1997)
**Y Stafell Ddirgel* (2001)
**Tipyn o Stad.*
**Belonging* (2005)
**Y Gwyll* (2015)
**Pobol y Cwm*
**Jabas Jones (ffilm)* (1990)
**Y Wisg Sidan* (1995)

### Theatr 
* *Cymru Fydd* (1967) (y cynhyrchiad cyntaf o ddrama Saunders Lewis)
* Tair drama fer gan Eugène Ionesco *: Y Tenant Newydd, Merthyron Dyletswydd a Pedwarawd* (1968)

* *Y Tŵr* (1978)
* *Alpha Beta*
* *Oidipos Frenin* (1980)

* *O Law i Law* (1986)
* *Leni* (1989)

* *Y Cylch Sialc* (1990)
* *Y Gelli Geirios* (1991)
* *Y Tŵr'' (1995)

## Oriel 

Delwedd:Actors John Ogwen and Maureen Rhys with their two sons Robin and Rhys (1553753).jpg
Delwedd:Actors John Ogwen and Maureen Rhys with their two sons Robin and Rhys (1553760).jpg
Delwedd:Actors John Ogwen and Maureen Rhys with their two sons Robin and Rhys (1553756).jpg
Delwedd:Actors John Ogwen and Maureen Rhys with their two sons Robin and Rhys (1553754).jpg
Delwedd:Preparations and rehersals for an unidentifed production by Cwmni Theatr Cymru including images of Mici Plwm, Michael Povey, John Ogwen... (1576678).jpg
Delwedd:Poster Jac Jones o John Ogwen fel Leni 1989.jpg
Delwedd:Preparations and rehersals for an unidentifed production by Cwmni Theatr Cymru including images of Mici Plwm, Michael Povey, John Ogwen... (1576765).jpg
Delwedd:Eisteddfod Genedlaethol Cymru 1979, Caernarfon (1555517).jpg
Delwedd:Eisteddfod Genedlaethol Cymru 1979, Caernarfon (1555516).jpg

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1944
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Actorion teledu o Gymru
Categori:Enillwyr Gwobr BAFTA Cymru
Categori:Pobl o Arfon
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Dyffryn Ogwen