Ludwig Tieck

Beirniad llenyddol a theatr, bardd, nofelydd, dramodydd, a chyfieithydd o'r Almaen oedd **Ludwig Tieck** (31 Mai 1773 – 28 Ebrill 1853) a fu'n un o hoelion wyth y mudiad Rhamantaidd yn yr Almaen.

Ganed ef ym Merlin, Teyrnas Prwsia, yn fab i grefftwr. Mynychodd y gymnasiwm ym Berlin o 1782 i 1792 cyn iddo astudio ym mhrifysgolion Halle, Göttingen, ac Erlangen o 1792 i 1794. Gydag un o'i gyfeillion agos, W. H. Wackenroder, astudiodd gweithiau William Shakespeare a dramodwyr Saesneg eraill Oes Elisabeth, llenyddiaeth yr Uchel Almaeneg Ganol (o'r 11g i'r 14g), a phensaernïaeth ddinesig yr Oesoedd Canol.

Ymhlith ei weithiau cynnar mae'r nofel epistolaidd *Die Geschichte des Herrn William Lovell* (tair cyfrol, 1795–96), y drasiedi ddramataidd *Karl von Berneck* (1797), a'r nofel *Franz Sternbalds Wanderungen* (dwy gyfrol, 1798). Ysgrifennodd sawl drama yn seiliedig ar straeon gwerin, gan gynnwys *Ritter Blaubart* (Barflas) a *Der gestiefelte Kater* (Pws Esgid Uchel), a gesglid, gyda'i nofel fer *Der blonde Eckbert*, yn y gyfrol *Volksmärchen* (1797) dan y ffugenw Peter Leberecht. Ym 1799 cyhoeddodd ei gyfieithiad o *The Tempest* gan Shakespeare, a chychwynnodd ar drosi *Don Quixote* gan Miguel de Cervantes i'r Almaeneg, a chyhoeddwyd yr hynny mewn rhannau o ym 1799 i 1801. Ar ddiwedd ei gyfnod boreuol, cynhyrchodd y dramâu grotésg *Leben und Tod der heiligen Genoveva* (1800) a *Kaiser Octavianus* (1804).

Tua throad y ganrif, rhoddai Tieck y gorau i ysgrifennu gweithiau creadigol am ryw chwarter canrif. Treuliodd ei amser yn astudio'r iaith Uchel Almaeneg Ganol, yn casglu a chyfieithu dramâu'r theatr Elisabethaidd, ac yn cyhoeddi argraffiadau newydd o ddramâu Almaeneg o'r 16g a'r 17g. Bu hefyd yn cynghori August Schlegel ar ei gyfieithiad efe o Shakespeare. Cafodd Tieck hefyd ran mewn cyhoeddi gweithiau newydd gan lenorion megis Novalis a Heinrich von Kleist.

Gweithiodd Tieck yn gynghorwr a beirniad i Theatr Dresden o 1825 i 1842, a daeth yn enwog fel beirniad llenyddol gwychaf yr Almaen ers Goethe. Ysgrifennodd ryw 40 o nofelau byrion yn y cyfnod hwn, ac ynddynt gwelir Tieck yn troi yn erbyn y Rhamantwyr ifainc a llenorion y grŵp *Junges Deutschland*. Cyhoeddodd hefyd fywgraffiad o Shakespeare, *Dichterleben* (dwy gyfrol, 1826 a 1831), a'r nofel hanesyddol *Vittoria Accorombona* (1840). Derbyniodd wahoddiad y Brenin Ffredrig Wiliam IV i ddychwelyd i'w ddinas enedigol, Berlin, ym 1842, ac yno y bu hyd at ei farwolaeth yn 79 oed.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1773
Categori:Marwolaethau 1853
Categori:Beirdd y 18fed ganrif o'r Almaen
Categori:Beirdd y 19eg ganrif o'r Almaen
Categori:Beirdd Almaeneg o'r Almaen
Categori:Beirdd Rhamantaidd
Categori:Beirniaid llenyddol Almaeneg o'r Almaen
Categori:Beirniaid theatr Almaeneg o'r Almaen
Categori:Cyfieithwyr o'r Almaen
Categori:Cyfieithwyr o'r Saesneg i'r Almaeneg
Categori:Cyfieithwyr o'r Sbaeneg i'r Almaeneg
Categori:Dramodwyr y 18fed ganrif o'r Almaen
Categori:Dramodwyr y 19eg ganrif o'r Almaen
Categori:Dramodwyr Almaeneg o'r Almaen
Categori:Dramodwyr Rhamantaidd
Categori:Llenorion o Brwsia
Categori:Nofelwyr y 18fed ganrif o'r Almaen
Categori:Nofelwyr y 19eg ganrif o'r Almaen
Categori:Nofelwyr Almaeneg o'r Almaen
Categori:Nofelwyr Rhamantaidd
Categori:Pobl a aned ym Merlin
Categori:Pobl fu farw ym Merlin