Dai Dower

Paffiwr "flyweight" o Gymru fu'n bencampwr Prydeinig, Cymanwlad ac Ewropeaidd oedd **David William "Dai" Dower MBE** (20 Mehefin 1933 – 1 Awst 2016). Roedd yn focsiwr proffesiynol Cymreig a oedd yn bencampwr bocsio Pwysau Plu Prydain, yr Ymerodraeth Brydeinig ac Ewrop (8 Mawrth 1955), ac mae’n cael ei ystyried gan gefnogwyr a beirniaid paffio fel un o baffwyr mwyaf llwyddiannus Cymru erioed.

Fe'i ganwyd yn Abercynon ac wedi gyrfa paffio lwyddiannus iawn aeth yn athro addysg gorfforol i Bournemouth ac yna daeth yn bennaeth chwaraeon ym Mhrifysgol Bournemouth, swydd a ddaliodd am dri deg mlynedd.

## Gyrfa amatur 
Ar ôl dod yn bencampwr pwysau pryf Cymdeithas Bocsio Amatur Prydain ym 1952, pan fociodd allan o ABC Ieuenctid y Rhath dewiswyd Dower ar gyfer tîm "Prydain Fawr" yng Ngemau Olympaidd yn Haf 1952 yn y garfan bocsio. Yno, trechodd Abdelamid Boutefnouchet o Ffrainc (3–0) a Leslie Donovan Perera Handunge o Ceylon (3–0) cyn colli o'r diwedd i'r bocsiwr Sofietaidd Anatoli Bulakov, deiliad teitlau Rwsia ac Ewrop, 1–2.

## Gyrfa broffesiynol 
Tra'n gweithio fel glöwr ym mhwll glo Abercynon, ym 1953 trodd Dower yn focsiwr proffesiynol a gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf yn Arena Maindy yng Nghaerdydd yn erbyn Vernon John. Enillodd Dower trwy ergyd derfynol dechnegol. Yna curodd Dower Ron Hughes mewn dwy rownd Roedd Clitheroe wedi colli tair o ddau ar hugain o ornestau, y rhan fwyaf ohonynt yn y pwysau bantam, ond collodd i Dower o bwyntiau mewn gornest chwe rownd. Wedi'i drefnu ar gyfer gornest deg rownd yn Arena Earls Court yn Llundain, lloriodd Dower Allen yn yr ail rownd.
[bawd|chwith|Dower yn paffio yn erbyn Pascual Pérez yn [Buenos Aires, yr Ariannin ym Mawrth 1957]]

Gyda 20 o ornestau llwyddiannus fel bocsiwr proffesiynol dan ei felt, cafodd Dower ei gyfle cyntaf mewn gornest deitl. Ar 19 Hydref 1954 daeth yn Bencampwr Ymerodraeth Prydain (sic), gan gymryd y teitl oddi wrth y bocsiwr Swlw o Dde Affrica, Jake Tuli. Yn Nhachwedd 1954, cafodd Dower ei restru'n 3ydd yn y byd gan y cylchgrawn *The Ring*. Dewiswyd Dower fel y 'Bocsiwr Ifanc Gorau' ym 1954 gan Glwb Ysgrifenwyr Bocsio ym mis Chwefror 1955.

Priododd Dower ag Evelyn Trapp ar 6 Ionawr 1955.

Daeth ail gyfle am deitl ym 1955, sef coron pwysau plu Prydain. Paffiodd Dower yn erbyn Eric Marsden ar 8 Mawrth 1955 yn Arena Harringay yng ngogledd Lloegr. Roedd coron yr Ymerodraeth Dower yn y fantol ond trechodd Dower Marsden gyda'r mwyaf o bwyntiau dros y gystadleuaeth 15 rownd.

Ar 8 Mawrth 1955 - ag yntau yn dal heb golli ar ôl 23 o ornestau,  heriodd Dower Nazzareno Gianelli am deitl Pwysau Plu Ewrop yng Nghanolfan Arddangosfa Earls Court, Llundain. Aeth yr ornest y pellter hir, gyda Dower yn ennill ar bwyntiau i ychwanegu'r teitl Ewropeaidd at ei lwyddiannau.

Collodd am y tro cyntaf wrth amddiffyn teitl Ewrop, ei 27ain ornest. Dechreuodd Young Martin, Sbaenwr, gyrraedd y pencampwr gyda'i ymosodiadau corff grymus a niweidiol. Cafodd Dower ei ollwng yn y nawfed rownd am y tro cyntaf yn ei yrfa. Tarodd Dower y llawr chwe gwaith yn y degfed rownd. Daeth i ben yn y ddeuddegfed pan methodd godi am y cyfrif llawn.

Yn Rhagfyr 1955, llwyddodd i amddiffyn ei deitl Ymerodraeth yn erbyn Tuli. Dilynodd pum buddugoliaeth allan o bump ym 1956. Yn ddiweddarach yn y flwyddyn, torrwyd ar draws cynlluniau Dower pan gafodd ei alw i'r fyddin i wneud ei ddwy flynedd o Wasanaeth Cenedlaethol. Ymunodd â'r Gatrawd Gymreig (y ) yn Hydref 1956, gan ildio ei deitlau ar yr un pryd. Yn Rhagfyr 1956 cafodd ei restru'n ail gorau yn y byd (y tu ôl i Pascual Perez ) gan *The Ring*.

Ar 30 Mawrth 1957 collodd Dower yn erbyn Pencampwr Pwysau Plu'r Byd sef Perez yng Nghlwb Atletico San Lorenzo de Almagro, yn nhref enedigol Perez, Buenos Aires. Collodd Dower yn y rownd gyntaf er gwaethaf mynd i mewn i'r ornest gyda mantais pwysau o fwy na phum pwyst 

Parhaodd Dai Dower â'i Wasanaeth Cenedlaethol ym Myddin Prydain . Trechodd Eric Brett yn Ionawr 1958, ychydig ddyddiau cyn i'w gyfnod yn y fyddin ddod i ben, roedd i fod i wynebu Terry Spinks, cafodd yr ornes ei gohirio.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1933
Categori:Marwolaethau 2016
Categori:Paffwyr o Gymru
Categori:Aelodau Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig
Categori:Marwolaethau 2016
Categori:Genedigaethau 1933