Mesrop Mashtots

bawd|250px|Mesrop mewn llawysgrif o 1776

 lle yn y 5g sefydlodd Mesrob Mashtots, yr ysgol Armeneg gyntaf erioed a ddefnyddiodd ei wyddor. Sefydlwyd y fynachlog yn y 4g gan Sant Gregori y Goleuydd, a fedyddiodd Teyrnas Armenia y genedl Cristnogol cyntaf y byd yn 301 OC]]
]]

**Mesrop Mashtots** (; Armeneg: Մեսրոպ Մաշտոց Mesrop Maštoc'; Armeneg Dwyreiniol: mɛsˈɾop maʃˈtotsʰ; Armeneg Gorllewinnol: mɛsˈɾob maʃˈtotsʰ; 36217 Chwefror 440 OC) yn ieithydd, cyfansoddwr, diwinydd, gwladweinydd ac emynydd yn yr Ymerodraeth Sassanaidd o'r Oesoedd Canol Cynnar. Mae'n cael ei barchu fel sant yn yr Eglwys Apostolaidd Armenia, yr Eglwys Gatholig Armenia, yr Eglwys Uniongred Ddwyreiniol ac eglwysi Catholig. Mae'n fwyaf adnabyddus am ddyfeisio'r wyddor Armeniaidd c. 405 OC, a oedd yn gam sylfaenol i gryfhau hunaniaeth genedlaethol Armenia.  Ystyrir ef hefyd fel crëwr yr wyddor Albaneg a wyddor Sioraidd Cawcasws gan nifer o ysgolheigion.

## Bywyd
Fe'i ganed mewn teulu bonheddig ("o dŷ azat" yn ôl Anania Shirakatsi) yn anheddiad Hatsekats yn Taron (a nodwyd fel pentref Hatsik yng ngwastadedd Mush), a bu farw yn Vagharshapat. Roedd yn fab i ddyn o'r enw Vardan. Dywed Koryun, ei ddisgybl a chofiannydd, wrthym fod Mashtots (nid yw'n sôn am yr enw Mesrop yn ei waith) wedi derbyn addysg dda a'i fod yn hyddysg yn yr ieithoedd Groeg a Pherseg. Chwaraeodd ran allweddol hefyd yn y gwaith cenhadol yn Armenia.

Ysgrifennodd ei fyfyriwr, Koriun, gofiant hagiograffyddol o Mesrop.

## Yr Wyddor
Yr oedd yr wyddor Armenaidd yn wreiddiol yn cynnwys 36 llythyren, 7 ohonynt yn llafariaid, a 29 yn gytseiniaid. Ym mhresenoldeb dwsinau o dafodieithoedd, penderfynodd Mashtots normau ffonetig ar gyfer iaith lenyddol gyffredin, dewisodd un o'r mathau o ysgrifennu, yn enwedig o'r chwith i'r dde (fel mewn Groeg), ac nid o'r dde i'r chwith (fel yn Assyrieg). Penderfynodd ar normau orgraff yr iaith lenyddol Armenia hynafol.

## Anrhydeddau
Mae beddrod Mesrop yn cael ei barchu yn yr eglwys a enwyd ar ei ôl ym mhentref Oshakan (tua 15 cilomedr i'r gogledd-orllewin o Yerevan). Mae 36 khachcars modern ar dir yr eglwys, pob un wedi'i gynllunio ar ôl llythyren o'r wyddor.

Yng nghanol tref Yerevan mae ei gofeb ar Matenadaran. Cyhoeddwyd stampiau post er anrhydedd Mesrop yn yr Undeb Sofietaidd ac Armenia annibynnol. Gorchymyn a sefydlwyd yn Armenia ar 26 Gorffennaf, 1993 yw Urdd Sant Mesrop Maschtoz.

## Cofiadu
Ceir ffyrdd neu rhodfeydd wedi einw ar ôl Mashtots ym mron pob un tref o sylwedd yn Armenia.

Rhyddhawyd ffilm "Mesrop Mashtots" yn 1988 gan Armenfilm gan y cyfarwyddwr Levon Mkrtchyan.

Yn 1993 crewyd 'Urdd Sant Mesrop Mashtots' gan Weriniaeth annibynnol newydd Armenia.

'Mesrop Mashtots' oedd enw'r awyren Airbus A320 gan gwmni hedfan Armavia, a fu mewn damwain yn 2006.

## Oriel

 Mesrop Mashtots' grave stone.jpg|Beddrod Mesrop Mashtots yn Oshakan
 Oshakan-Mesrop1.jpg|Bedd Mesrops yn Oshakan
 Mastoc partev 02.jpg|Cofeb Isaac Fawr-Mesrop yn (Ara Sargjan, 1943) o flaen Mhrifysgol Wladwriaethol Yerevan
 Mashtots and korjun.jpg|Cofeb Mesrop yn (Ghukas Chubaryan]], 1961) o flaen Matenadaran, Yerevan
Stamp of Armenia - 2020 - Colnect 1029190 - Statue of Mesrop Mashtots.jpeg|Stamp Gweriniaet Armenia o 2020 gyda chofeb Mesrop Mashtots arno

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* The Armenian Alphabet ar wefan Omniglot
* Cymhariaeth o'r wyddor Armenia, Sioraidd, Groeg a Hebraeg

Categori:Armenia
Categori:Ieithyddiaeth
Categori:Armeneg
Categori:Gwyddorau
Categori:Seintiau o Armenia
Categori:Pobl y 5g