Rhestr elfennau yn nhrefn eu darganfyddiad

Mae rhai elfennau wedi eu hadnabod am filoedd o flynyddoedd, ac eraill wedi eu darganfod yn y blynyddoedd a chanrifoedd diwethaf.

## Cyn y 12fed ganrif
Nid yw'n bosib rhoi dyddiad penodol ar gyfer darganfyddiad cyntaf yr elfennau hyn. 
* copr (Cu; rhif atomig 29)
* plwm (Pb; rhif atomig 82)
* aur (Au; rhif atomig 79)
* arian (Ag; rhif atomig 47)
* haearn (Fe; rhif atomig 26)
* carbon (C; rhif atomig 6)
* tun (Sn; rhif atomig 50)
* sylffwr (S; rhif atomig 16)
* mercwri (Hg; rhif atomig 80)

Mae awgrymiadau i alwminiwm gael ei ddarganfod yn ystod y cyfnod Rhufeinig, ond nid oes tystiolaeth gadarn am hyn felly rhoddir y clod i Hans Christian Ørsted a'i darganfu ym 1825.

## 13g
*1250 - Arsenig (As; rhif atomig 33): Darganfuwyd gan Albertus Magnus

## 15g
*1450 - Antimoni (Sb; rhif atomig 51): Disgrifiad cyntaf gan Tholden

## 16g
*1526 - Sinc (Zn; rhif atomig 30): Darganfuwyd gan Paracelsus

## 17g
*1669 - Ffosfforws (P; rhif atomig 15): Darganfuwyd gan Hening Brand

## 18g
*1737 - Cobalt (Co; rhif atomig 27): Darganfuwyd gan Georg Brandt
*1741 - Platinwm (Pt; rhif atomig 78): Darganfuwyd gan Charles Wood
*1751 - Nicel (Ni; rhif atomig 28):  Arwahanwyd o niccolit gan Axel Fredrik Cronstedt.
*1753 - Bismwth (Bi; rhif atomig 83): Darganfuwyd gan Claude Geoffroy le Jeune (Claude Geoffroy yr iau)
*1755 - Magnesiwm (Mg; rhif atomig 12): Darganfuwyd gan Joseph Black
*1766 - Hydrogen (H; rhif atomig 1): Darganfuwyd gan Henry Cavendish
*1772 -  Nitrogen (N; rhif atomig 7):  Darganfuwyd gan Daniel Rutherford
*1774
**Ocsigen (O; rhif atomig 8): Darganfuwyd gan Joseph Priestley
**Clorin (Ch; rhif atomig 17): Darganfuwyd gan Carl Wilhelm Scheele
**Manganîs (Mn; rhif atomig 25): Darganfuwyd gan Johan Gottlieb Gahn
*1778 - Molybdenwm (Mn; rhif atomig 42): Darganfuwyd gan Carl Wilhelm Scheele
*1782 - Telwriwm (Te; rhif atomig 52): Darganfuwyd gan Franz-Joseph Müller von Reichenstein
*1783 - Twngsten (W; rhif atomig 74): Darganfuwyd gan y brodyr José Elhuyar a Fausto Elhuyar
*1789
**Wraniwm (U; rhif atomig 92): Darganfuwyd gan  Martin Heinrich Klaproth
**Sirconiwm (Zr; rhif atomig 40): Darganfuwyd gan  Martin Heinrich Klaproth
*1793 - Strontiwm (Sr; rhif atomig 38): Darganfuwyd gan Martin Heinrich Klaproth
*1794 - Ytriwm (Y; rhif atomig 39): Darganfuwyd gan  Johan Gadolin
*1797
**Titaniwm (Ti; rhif atomig 22): Darganfuwyd gan  Martin Heinrich Klaproth 
**Cromiwm (Cr; rhif atomig 24): Darganfuwyd gan  Nicolas-Louis Vauquelin 
*1798 - Beriliwm (Be; rhif atomig 4): Darganfuwyd gan  Nicolas-Louis Vauquelin

## 19g
*1801
**Fanadiwm (V; rhif atomig 23): Darganfuwyd gan Andrés Manuel del Río, ond ni chadarnhawyd y darganfyddiad nes 1831  
**Niobiwm (Nb; rhif atomig 41): Darganfuwyd gan Charles Hatchett, enw gwreiddiol: Columbiwm 
*1802 - Tantalwm (Ta; rhif atomig 73): Darganfuwyd gan Anders Ekeberg
*1803
**Ceriwm (Ce; rhif atomig 58): Darganfuwyd gan Martin Heinrich Klaproth; Jöns Jakob Berzelius a Wilhelm Hisinger
**Rhodiwm (Rh; rhif atomig 45): Darganfuwyd gan William Hyde Wollaston
**Paladiwm (Pd; rhif atomig 46): Darganfuwyd gan William Hyde Wollaston 
**Osmiwm (Os; rhif atomig 76): Darganfuwyd gan Smithson Tennant  
**Iridiwm (Ir; rhif atomig 77): Darganfuwyd gan Smithson Tennant 
*1807
**Potasiwm (K; rhif atomig 19): Darganfuwyd gan Humphry Davy
**Sodiwm (Na; rhif atomig 11): Darganfuwyd gan Humphry Davy 
*1808
**Calsiwm (Ca; rhif atomig 20): Darganfuwyd gan Humphry Davy 
**Bariwm (Ba; rhif atomig 56): Darganfuwyd gan  Humphry Davy
**Boron (B; rhif atomig 5): Darganfuwyd gan  Joseph Louis Gay-Lussac a L.J. Thenard 
*1811 - Ïodin (I; rhif atomig 53): Darganfuwyd gan  Bernard Courtois
*1817
**Lithiwm (Li; rhif atomig 3): Darganfuwyd gan Johan August Arfwedson
**Cadmiwm (Cd; rhif atomig 48): Darganfuwyd yn annibynnol gan Friedrich Strohmeyer a K.S.L Hermann 
**Seleniwm (Se; rhif atomig 34): Darganfuwyd gan Jöns Jakob Berzelius 
*1823 - Silicon (Si; rhif atomig 14): Darganfuwyd gan Jöns Jakob Berzelius 
*1825 - Alwminiwm (Al; rhif atomig 13): Darganfuwyd gan Hans Christian Ørsted
*1826 - Bromin (Br; rhif atomig 35): Darganfuwyd gan Antoine Jerome Balard 
*1828
**Thoriwm (Th; rhif atomig 90): Darganfuwyd gan Jöns Jakob Berzelius
**Beriliwm (Be; rhif atomig 4): Darganfuwyd yn annibynnol gan Friedrich Wöhler a A.A.B. Bussy 
*1839 - Lanthanwm (La; rhif atomig 57): Darganfuwyd gan Carl Gustaf Mosander 
*1843
**Terbiwm (Tb; rhif atomig 65): Darganfuwyd gan Carl Gustaf Mosander 
**Erbiwm (Er; rhif atomig 68): Darganfuwyd gan Carl Gustaf Mosander
*1844 - Rwtheniwm (Ru; rhif atomig 44): Darganfuwyd gan Karl Klaus 
*1860
**Cesiwm (Cs; rhif atomig 55): Darganfuwyd gan Robert Bunsen 
**Rwbidiwm (Rb; rhif atomig 37): Darganfuwyd gan Robert Bunsen
*1861 - Thaliwm (Tl; rhif atomig 81): Darganfuwyd gan Sir William Crookes 
*1863 - Indiwm (In; rhif atomig 49): Darganfuwyd gan Ferdinand Reich a Theodor Richter 
*1868- Heliwm (He; rhif atomig 2): Darganfuwyd yn annibynnol gan Pierre Janssen a Norman Lockyer.
*1875 - Galiwm (Ga; rhif atomig 31): Darganfuwyd gan Paul Émile Lecoq de Boisbaudran
*1878
**Yterbiwm (Yb; rhif atomig 70): Darganfuwyd gan Jean Charles Galissard de Marignac
**Holmiwm (Ho; rhif atomig 67): Darganfuwyd gan Marc Delafontaine a Jacques Louis Soret 
*1879
**Thwliwm (Tm; rhif atomig 69): Darganfuwyd gan Per Teodor Cleve
**Scandiwm (Sc; rhif atomig 21): Darganfuwyd gan Lars Fredrik Nilson
**Samariwm (Sm; rhif atomig 62): Darganfuwyd gan Paul Émile Lecoq de Boisbaudran
*1880 - Gadoliniwm (Gd; rhif atomig 64): Darganfuwyd gan Jean Charles Galissard de Marignac
*1885
**Praseodymiwm (Pr; rhif atomig 59): Darganfuwyd gan Carl Auer von Welsbach.
**Neodymiwm (Nd; rhif atomig 60): Darganfuwyd gan Carl Auer von Welsbach. 
*1886 
**Germaniwm (Ge; rhif atomig 32): Darganfuwyd gan Clemens Winkler
**Fflworin (F; rhif atomig 9): Darganfuwyd gan Joseph Henri Moissan 
**Dysprosiwm (Dy; rhif atomig 66): Darganfuwyd gan Paul Emile Lecoq de Boisbaudran
*1894 - Argon (Ar; rhif atomig 18): Darganfuwyd gan William Ramsay
*1898
**Neon (Ne; rhif atomig 10): Darganfuwyd gan William Ramsay
**Crypton (Kr; rhif atomig 36): Darganfuwyd gan William Ramsay
**Senon (Xe; rhif atomig 54): Darganfuwyd gan William Ramsay
**Radiwm (Ra; rhif atomig 88): Darganfuwyd gan Pierre Curie a Marie Curie
**Radon (Rn; rhif atomig 86): Darganfuwyd gan Friedrich Ernst Dorn
**Poloniwm (Po; rhif atomig 84): Darganfuwyd gan Pierre a Marie Curie
*1899 - Actiniwm (Ac; rhif atomig 89): Darganfuwyd gan André-Louis Debierne

## 20g
*1901 - Ewropiwm (Eu; rhif atomig 63): Darganfuwyd gan Eugène-Antole Demarçay.
*1907 - Lwtetiwm (Lu; rhif atomig 71): Darganfuwyd gan Georges Urbain
*1917 - Protactiniwm (Pa; rhif atomig 91): Darganfuwyd gan Lise Meitner ac Otto Hahn 
*1923 - Haffniwm (Hf; rhif atomig 72): Darganfuwyd gan Dirk Coster 
*1925 - Rheniwm (Re; rhif atomig 75): Darganfuwyd gan Walter Noddack ac Ida Tacke 
*1937 - Technetiwm (Tc; rhif atomig 43): Darganfuwyd gan Carlo Perrier
*1939 - Ffransiwm (Fr; rhif atomig 87): Darganfuwyd gan Marguerite Derey 
*1940
**Astatin (At; rhif atomig 85): Darganfuwyd gan Dale R. Corson, K.R.Mackenzie ac Emilio G. Segrè 
**Neptwniwm (Np; rhif atomig 93): Darganfuwyd gan E.M. McMillan a Philip H. Abelson ym Mhrifysgol Califfornia, Berkeley 
*1941 - Plwtoniwm (Pu; rhif atomig 94): Darganfuwyd gan Glenn T. Seaborg, Arthur C. Wahl, Joseph W. Kennedy ac Emilio G. Segrè 
*1944 - Curiwm (Cm; rhif atomig 96): Darganfuwyd gan Glenn T. Seaborg 
*1945 
**Americiwm (Am; rhif atomig 95): Darganfuwyd gan Glenn T. Seaborg 
**Promethiwm (Pm; rhif atomig 61): Darganfuwyd gan J.A. Marinsky
*1949 - Berkeliwm (Bk; rhif atomig 97): Darganfuwyd gan Albert Ghiorso, Glenn T. Seaborg, Stanley G. Thompson a Kenneth Street Jr.
*1950 - Califforniwm (Cf; rhif atomig 98): Darganfuwyd gan Albert Ghiorso, Glenn T. Seaborg
*1952 - Einsteiniwm (Es; rhif atomig 99): Darganfuwyd gan Labordy Argonne, Labordy Los Alamos, a Phrifysgol Califfornia
*1953 - Ffermiwm (Fm; rhif atomig 100): Darganfuwyd gan Labordy Argonne, Labordy Los Alamos, a Phrifysgol Califfornia
*1955 - Mendelefiwm (Md; rhif atomig 101): Darganfuwyd gan Glenn T. Seaborg ac Evans G. Valens
*1958 - Nobeliwm (No; rhif atomig 102): Darganfuwyd gan Athrofa Ffiseg Nobel. Ar ôl Alfred Nobel.
*1961 - Lawrenciwm (Lr; rhif atomig 103): Darganfuwyd gan Albert Ghiorso. Ar ôl Ernest Lawrence.
*1964 - Rutherfordiwm (Rf; rhif atomig 104): Darganfuwyd gan yr Athrofa Ymchwil Niwclear yn Dubna, Rwsia. 
*1970 - Dubniwm (Db; rhif atomig 105): Darganfuwyd gan Albert Ghiorso.  Enwyd ar ôl Dubna, Rwsia.
*1974 - Seaborgiwm (Sg; rhif atomig 106): Darganfuwyd gan yr Athrofa Ymchwil Niwclear? a Phrifysgol Califfornia, Berkeley
*1976 - Bohriwm (Bh; rhif atomig 107): Darganfuwyd gan  Y. Oganessian et al, Dubna a chadarnhawyd gan GSI (Gesellschaft für Schwerionenforschung mbH) yn 1982
*1982 - Meitneriwm (Mt; rhif atomig 109): Darganfuwyd gan Peter Armbruster a Gottfried Münzenberg, GSI (Gesellschaft für Schwerionenforschung mbH)
*1984 - Hasiwm (Hs; rhif atomig 108): Darganfuwyd gan Peter Armbruster a Gottfried Münzenberg, GSI (Gesellschaft für Schwerionenforschung mbH)
*1994
**Darmstadtiwm (Ds; rhif atomig 110): Darganfuwyd gan  S. Hofmann, V. Ninov et al, GSI (Gesellschaft für Schwerionenforschung mbH)
**Roentgeniwm (Rg; rhif atomig 111): Darganfuwyd gan  S. Hofmann, V. Ninov et al, GSI (Gesellschaft für Schwerionenforschung mbH)
*1996 - Coperniciwm (Cn; rhif atomig 112): Darganfuwyd gan  S. Hofmann, V. Ninov et al, GSI (Gesellschaft für Schwerionenforschung mbH)
*1999 - Fflerofiwm (Fl; rhif atomig 114): Darganfuwyd gan yr Athrofa Ymchwil Niwclear yn Dubna, Rwsia

## 21ain ganrif
*2001 - Lifermoriwm (Lv; rhif atomig 116): Darganfuwyd gan yr Athrofa Ymchwil Niwclear yn Dubna, Rwsia.
*2004
**Nihoniwm (Nh; rhif atomig 113): Darganfuwyd gan yr Athrofa Ymchwil Niwclear yn Dubna, Rwsia a Labordy Cenedlaethol Lawrence Livermore
**Moscofiwm (Mc; rhif atomig 115): Darganfuwyd gan yr Athrofa Ymchwil Niwclear yn Dubna, Rwsia a Labordy Cenedlaethol Lawrence Livermore
*2006 - Oganeson (Og; rhif atomig 118): Darganfuwyd gan yr Athrofa Ymchwil Niwclear yn Dubna, Rwsia a Labordy Cenedlaethol Lawrence Livermore
*2009 - Tenesin (Ts; rhif atomig 117): Darganfuwyd gan yr Athrofa Ymchwil Niwclear yn Dubna, Rwsia a Labordy Cenedlaethol Lawrence Livermore

*
Categori:Cemeg
Categori:Hanes cemeg
Elfennau yn nhrefn eu darganfyddiad