Tŵr Tatlin

bawd|Model o'r tŵr, 1919.
**Tŵr Tatlin**, neu'r prosiect ar gyfer y '''Cofeb i'r Drydedd Rhyngwladol''' (1919–20), oedd yn gynllun i godi tŵr anferth gan yr arlunydd a phensaer Rwsaidd Vladimir Tatlin, na chafodd erioed ei adeiladu . Bwriad Tatlin oedd i godi’r tŵr ym Mhetrograd (St. Petersburg yn awr) yn dilyn y Chwyldro Bolsieficaidd yn 1917, fel pencadlys i'r mudiad comiwnyddol y Comintern (y Drydedd Rhyngwladol).

## Cynlluniau
Yn dilyn chwyldro Rwsia cynigiodd Vladimir Tatlin gynlluniau i adeiladu tŵr steil lluniadaeth (*constructivist*) i'w adeiladu o ddefnyddiau diwydiannol: haearn, gwydr a dur. Yn ei ddefnyddiau, siâp a'i ddefnydd, roedd i fod yn symbol blaenllaw o fodernedd ac yn llawer uwch na Thŵr Eiffel ym Paris. Prif ffurf y tŵr oedd dwbl droell oedd i godi hyd at 400 medr o uchder  oedd i gludo'r ymwelwyr gyda chymorth amryw o ddyfeisiadau mecanyddol. Y prif fframwaith oedd i gynnwys pedwar strwythur geometreg grog. Y bwriad oedd i'r strwythurau hyn troi ar wahanol raddfeydd o gyflymdra.

* Wrth droed y tŵr oedd **ciwb**, i fod yn lleoliad darlithoedd, cynadleddau a chyfarfodydd deddfwriaethol, ac i droi’n gylch cyfan mewn blwyddyn gron.
* Uwchben y ciwb oedd **pyramid** llai, i fod yn gartref i weithgaredd llywodraethol ac i droi yn gylch cyfan mewn mis.
* Uwchben eto oedd **silindr** llai eto, i fod y ganolfan wybodaeth yn darlledu newyddion a maniffestos trwy delegraff, radio ac uchelseinydd, ac oedd i droi unwaith y diwrnod.
* Ar ben y tŵr, oedd **hemisffer** (siâp hanner pêl) llai beth eto,  i fod ar gyfer offer radio.
* Roedd hefyd cynlluniau i osod sgrin enfawr awyr agored ar y silindr ar gyfer porsictio delweddau, roedd hefyd bwriad brosiectio delweddau ar draws y cymylau o ben y  tŵr.
[bawd|Model Tŵr Tatlin o flaen [Academi Frenhinol y Celfyddydau, Llundain.]]

## Asesiadau
Hyd yn oed petai'r cyflenwad enfawr o ddur wedi bod ar gael yn Rwsia ar y pryd (roedd y wlad yn dioddef argyfwng economaidd, prinder adnoddau sylfaenol a helyntion gwleidyddol), mae amheuaeth ddifrifol a oedd yr adeilad yn ymarferol o gwbl.
Galwodd yr ysgrifennwr Sofietaidd Viktor Shklovsky yr adeilad yn "gynnyrch dur, gwydr a chwyldro "­ 

## Modelau
Mae modelau Tŵr Tatlin yn yr Amgueddfa Gelf Fodern yn Stockholm, Sweden, yn Oriel Tretyakov, Moscfa, ac yn y Musée National d'Art Moderne yn y Centre Georges Pompidou, Paris. Cafodd model 1:42 ei adeiladu yn yr Academi Frenhinol y Celfyddydau yn Llundain, Tachwedd 2011.

## Ffynonellau
* *Art and Literature under the Bolsheviks: Volume One&nbsp;– The Crisis of Renewal Brandon Taylor*, Pluto Press, London 1991
* *Tatlin*, edited by L.A. Zhadova, Thames and Hudson, London 1988
* *Concepts of Modern Art*, edited by Nikos Stangos, Thames and Hudson, London 1981
* *Vladimir Tatlin and the Russian avant-garde*, John Milner, Yale University Press, New Haven 1983
* Nikolai Punin. *The Monument to the Third International *, 1920

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Tatlin's Tower and the World &nbsp;— Gwefan grŵp o alunwyr ar brosiect Tŵr Tatlin ar raddfa llawn.
* Tatlin's Tower&nbsp;– The Monument to the Third International Moscow Location &nbsp;– model 3D o Dŵr Tatlin

;;Fideos
* &nbsp;– gan ddefnyddio graffics cyfrifiadurol, hen luniau a ffilm a lleoliadau ym Moscfa, mae'r ffilm yn dangos cyfraniad Tatlin i bensaernïaeth y byd a sut oedd y Tŵr i fod edrych ym Moscfa os oedd wedi ei adeiladu; gan Michael Craig; 3:37.
* &nbsp;– ffilm gan Lutz Becker; 3:40.
* Tatlin Tower Hometree in Parliament Square&nbsp;– Fideo o animeiddio 3D o Dŵr Tatlin posib yn Llundain ar Ddiwrnod Rhyngwladol y Gweithwyr, Sadwrn 1 Mai 2010; gan Tim Dalinian Jones; 1:20.

Categori:Hanes yr Undeb Sofietaidd
Categori:Pensaernïaeth Rwsia
Categori:St Petersburg
Tatlin