Ac Eto Nid Myfi (drama lwyfan)

Drama lwyfan tair act o waith y dramodydd John Gwilym Jones yw ***Ac Eto Nid Myfi*** a gyhoeddwyd yn wreiddiol yn Ionawr 1976***.*** Cyfansoddwyd y ddrama ar gyfer Cymdeithas y Ddrama Gymraeg Prifysgol Bangor a'i llwyfanodd gyntaf ym Mawrth 1976, gyda'r dramodydd ei hun yn cyfarwyddo.

## Disgrifiad byr 
Hanes llanc ifanc 22 oed o'r enw 'Huw Jones', sydd yn y ddrama, wrth iddo edrych yn ôl ar ei blentyndod ac ar ddylanwadau ei deulu a'i fagwraeth arno, wrth iddo ef drio dod i'w adnabod ei hun. Y cwestiynau pwysicaf a godir ganddi yw pwy ydym ni, a beth sy’n pennu llwybr ein bywyd.

Yn ôl un beirniad llenyddol o Brifysgol Bangor, Gareth Evans-Jones, "Craidd y ddrama *Ac Eto Nid Myfi* yw myfyrdod Huw ar natur ei gymeriad. Yr hyn sy'n ei orfodi i astudio ei hun yw Alis yn gwrthod ei briodi er ei bod yn feichiog. Y rheswm a rydd Alis sy'n peri dryswch i Huw, sef 'Am mai chi ydach chi!', Nid oes ganddi reswm rhesymegol fel y cyfryw, ond y mae ganddi deimlad, ac mae'r teimlad hwnnw, ei greddf, yn drech nag unrhyw synnwyr."

## Crynodeb 
### Act 1 
Golygfa fer iawn sy'n agor Act 1 rhwng Huw [22 oed] ac Alis [22 oed], wrth iddi'n amlwg ei wrthod, heb roi rheswm llawn nac esbonio beth oedd y cynnig. "Am mai chi ydach chi!" ydi'r cwbl ddywed Alis, sy'n gyrru'r ddrama yn syth i ymson [monolog] gan Huw ynglyn â'i hateb.

"Peth arswydus ydi fod dyn yn cael ei eni yn fo'i hun a neb arall", sy'n cychwyn llith Huw 'wrth y gynulleidfa' wrth iddo geisio gwneud synnwyr o ateb Alis, ac yn y pendraw ei bwrpas mewn bywyd.  Mae'n pendroni am yr hyn a etifeddodd gan ei rieni, a bod "y penderfyniadau mawr [mewn bywyd], yn anorfod ufudd i ryw bwerau unbenaethol difater, didostur" fel "ei Deyrn Amgylchedd". Gorffenna ei ymson gyda'r newyddion bod "Alis yn mynd i gael plentyn. Fi ydi'i dad o. Mae fy magwrfa i, fy holl reddfau i'n dweud mai priodi ydi'r peth anrhydeddus ond..." Ail adroddir yr 'olygfa agoriadol, sydd bellach yn gwneud mwy o synnwyr i'r gynulleidfa.

## Cymeriadau 
* Huw
* Alis
* Wil
* Nain
* Mam
* Tad
* Gweinidog
* Lleisiau

## Cynyrchiadau nodedig 
### 1970au 
Llwyfannwyd y ddrama am y tro cyntaf gan Gymdeithas y Ddrama Gymraeg Prifysgol Bangor ym Mawrth 1976. Cyfansoddwyd y ddrama ar eu cyfer gan John Gwilym Jones, fu hefyd yn cyfarwyddo.

* Huw - Dewi Jones / Glyn Jones
* Alis -  Menai Lloyd Jones / Sioned Mair Evans
* Wil - John Roberts
* Nain - Mair Jones
* Mam - Llinos Gruffydd
* Tad - Bryn Rowlands
* Gweinidog - Robert Trefor Jones
* Lleisiau - Eleri Richards, Carys Hughes, John Ogwen, Huw Gruffydd a Trefor Jones-Morris
* Cantores - [Leah Lloyd Jones Owen]
Delwedd:Bangor University's Cwmni Drama Cymraeg's performance of the J G Jones' drama, Ac Eto Nid Myfi (1558918).jpg
Delwedd:Bangor University's Cwmni Drama Cymraeg's performance of the J G Jones' drama, Ac Eto Nid Myfi (1558933).jpg
Delwedd:Bangor University's Cwmni Drama Cymraeg's performance of the J G Jones' drama, Ac Eto Nid Myfi (1558941).jpg
Delwedd:Bangor University's Cwmni Drama Cymraeg's perfomance of the J G Jones' drama, Ac eto nid myfi (1558932).jpg
Delwedd:Bangor University's Cwmni Drama Cymraeg's performance of the J G Jones' drama, Ac Eto Nid Myfi (1558942).jpg
Delwedd:Bangor University's Cwmni Drama Cymraeg's performance of the J G Jones' drama, Ac Eto Nid Myfi (1558945).jpg
Delwedd:Bangor University's Cwmni Drama Cymraeg's performance of the J G Jones' drama, Ac Eto Nid Myfi (1558949).jpg
Delwedd:Bangor University's Cwmni Drama Cymraeg's performance of the J G Jones' drama, Ac Eto Nid Myfi (1558929).jpg
Delwedd:Bangor University's Cwmni Drama Cymraeg's performance of the J G Jones' drama, Ac Eto Nid Myfi (1558950).jpg

Addaswyd y ddrama ar gyfer BBC Radio Cymru ym 1977, a'i darlledu i ddathlu Gŵyl Ddewi ar 28 Chwefror 1977. Y cyfarwyddwr oedd Dafydd Huw Williams ac roedd y cast yn cynnwys:

* Huw - John Ogwen
* Alis - 
* Wil - Gareth Lewis
* Nain - Elen Roger Jones
* Mam - Beryl Williams
* Tad - J.O Roberts
* Huw a Wil fel plant - Dafydd Emyr ac Arthur Emyr

Disgrifwyd y ddrama radio fel "dwy awr ac ugain munud lawn a chyfoethog o wrando" gan Eleri Wyn Jones, yn Barn [Ebrill 1977]. Cyfarwyddwr Cefin Roberts.

### 2010au 
Ail lwyfannwyd y ddrama gan Gymdeithas y Ddrama Gymraeg, Prifysgol Bangor yn 2019. Y Cyfarwyddwr oedd Caryl Bryn; roedd y cast yn cynnwys: Carwyn Jones, Elen Wyn, Lowri Cêt, Alister Mahoney, Siân Elin a Nerys Williams. Lleisiau: Caryl Fôn Owen 

## Addasiadau 
Addaswyd y ddrama lwyfan yn ffilm ar gyfer S4C ym 1987 gan Ffilmiau Bryngwyn a'i galw yr un enw, *Ac Eto Nid Myfi* (ffilm 1987)

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Mae erthygl Yr Athro Gareth Evans-Jones ar gael yma ar Gwerddon.

Categori:John Gwilym Jones (dramodydd)
Categori:Dramâu Cymraeg
Categori:Theatr Gymraeg y 2000au
Categori:Theatr Gymraeg y 2010au
Categori:Theatr Gymraeg y 1970au
Categori:Dramâu Cymraeg gan ddramodwyr o Gymru