Ymosodiad Israel ar Lain Gaza 2014

Lansiwyd **Ymosodiad Israel ar Lain Gaza 2014** (, ''Mivtza' Tzuk Eitan'', yn llythrennol: "Ymgyrch y  Clogwyni Cedyrn"; Saesneg: **Operation Protective Edge**) ar 8 Gorffennaf 2014 gan Lu Amddiffyn Israel (IVF) yn swyddogol yn erbyn aelodau o Hamas ond erbyn 28ain Awst roedd 2,145 o Balesteiniaid wedi eu lladd (80% yn sifiliaid) a 10,895 o Balesteiniaid wedi'u hanafu. Yn y cyfamser, lladdwyd 6 o sifiliaid Israelaidd. Cafwyd ymateb rhyngwladol chwyrn - gan fwyaf yn cytuno bod ymateb milwrol Israel yn rhy lawdrwm ("*disproportional*").

Roedd yr ymosodiad hwn gan Israel yn dilyn sawl ffactor gan gynnwys lladd tri bachgen; ac roedd awdurdodau Israel yn beio Hamas. Gwadodd Hamas unrhyw gysylltiad â llofruddiaeth y tri bachgen. Ffactorau cefndirol eraill oedd bod cyflwr bywyd yn y Llain Gaza wedi gwaethygu'n arw ers ei droi'n warchae yn 2005 a methiant cynlluniau Unol Daleithiau America i greu cynllun heddwch derbyniol. Yn y gwrthdaro dilynol lladdodd byddin Israel 8 o Balesteiniaid ac arestiwyd cannoedd o bobl ganddynt. Ymatebodd Hamas drwy ddweud na fyddai'n ymatal hyd nes bod Israel yn rhyddhau'r bobl hyn.

Erbyn y 12fed taniwyd 525 roced o Lain Gaza i gyfeiriad Israel ac ataliwyd 118 ohonynt gan system arfau *Iron Dome* Israel. Credir bod 22 o sifiliaid Israelaidd wedi derbyn mân-anafiadau.

Yr ymosodiad hwn oedd y mwyaf gwaedlyd yn Gaza ers 1957. Yn Ionawr 2015 cyhoeddwyd y byddai y Llys Troseddau Rhyngwladol yn agor Ymchwiliad i droseddau yn ymwneud ag Ymosodiad Israel ar Lain Gaza 2014.

Cyhoeddodd Amnest Rhyngwladol nad oedd unrhyw dystiolaeth bod sifiliaid wedi cael eu defnyddio fel tariannau i amddiffyn arfau neu bersonél. Cyhoeddodd *Human Rights Watch* fod ymateb llawdrwm Israel yn "disproportionate" and "indiscriminate".

## Rhai digwyddiadau yn nhrefn amser
* 13 Taniodd Israel 1,300 o rocedi i'r Llain Gaza, y rhan fwyaf gan awyrennau isel a thaniwyd 800 roced o'r Llain i gyfeiriad Israel.
* 16 Gorffennaf: Cyflwynodd Hamas a'r Mudiad Jihad Islamaidd ym Mhalesteina gadoediad 10-mlynedd gyda deg prif feincnod.
* 17 Gorffennaf: yn ystod y bore bach, cytunodd y ddwy ochr i argymhelliad y Cenhedloedd Unedig o gadoediad am bum awr a digwyddodd hyn rhwng 10yb a 3.00yp.  Am 10.30yh cyhoeddodd yr orsaf deledu IDF fod milwyr traed byddin Israel wedi mynd i mewn i Lain Gaza a chadarnhawyd hyn gan Ysgrifennydd Amddiffyn Israel, Moshe Ya'alon. Mynegodd yr Aifft mai bai Hamas oedd hyn gan iddynt dorri'r cadoediad. Yn ogystal â milwyr traed ceir tystiolaeth o danciau'n saethu at Ysbyty yn Gasa.
* 20 Gorffennaf: byddin Israel yn brwydro eu ffordd i mewn i ran o ddinas Gaza (maestref Shuja'iyya).
* 24 Gorffennaf: 10,000 - 15,000 o Balesteiniaid yn y Lan Orllewinol yn protestio yn erbyn triniaeth eu cydwladwyr Palesteinaidd yn Gaza. Lladdwyd 2 ohonynt ac anafwyd 265 o Balesteiniaid.
* 26 Gorffennaf: cadoediad am 12 awr, ac yna 24 awr arall yn dilyn hynny.
* 28 Gorffennaf: Y Pab Ffransis yn galw ar y ddwy ochr i ymatal, gan ddweud *"I think of the children who are robbed of the hope of a dignified life, of a future. Dead children, wounded children, orphans, children who have for toys the debris of war."* Ar y diwrnod y dywedodd hyn, amcangyfrifir bod 251 o blant Palesteinaidd wedi'u lladd, a dim un plentyn Israelaidd.
* 5 Awst: Tanciau a milwyr Israel yn gadael y Llain; tridiau o gadoediad yn cael ei gyhoeddi. Hyn yn cael ei ymestyn.

## Ymateb
[bawd|chwith|Protest yn erbyn ymosodiad Israel yn [Dulyn|Nulyn, Gorffennaf 2014.]]
### Gwledydd eraill
Mae'r ymateb o du gwledydd eraill yn amrywio o'r naill begwn i'r llall. Er enghraifft ar 9 Gorffennaf 2014, ffoniodd Canghellor yr Almaen Angela Merkel Benjamin Netanyahu i gollfarnu *"without reservation rocket fire on Israel".* Ymateb Gweinidog Materion Tramor Iwerddon drwy ddweud, *"(We are) gravely concerned at the escalating violence and civilian casualties"* a'i fod yn collfarnu'r ddwy ochr yn gyfartal ac apeliodd am gadoediad." Condemniodd Llywodraeth Pacistan (ar 9 Gorffennaf) y trais a'r lladd yn Gasa a achoswyd gan ffyrnigrwydd Israel.

Ymddiswyddodd Baronness Warsi fel Gweinidog gan ddweud na fedrai gytuno â Pholisi Llywodraeth Prydain ac, *“It appals me that the British government continues to allow the sale of weapons to a country, Israel, that has killed almost 2,000 people, including hundreds of kids, in the past four weeks alone. The arms exports to Israel must stop.”* Ymatebodd y Prif Weinidog David Cameron drwy ddweud, *“I understand your strength of feeling on the current crisis in the Middle East – the situation in Gaza is intolerable.”*.

### Mudiadau rhyngwladol
* Human Rights Watch: *"Palestinian rocket attacks on Israel appear to be indiscriminate or targeted at civilian population centers, which are war crimes, while Israeli attacks targeting homes may amount to prohibited collective punishment."*

Mae sawl mudiad dyngarol e.e. Amnest Rhyngwladol, B'Tselem a *Human Rights Watch* wedi datgan bod Israel yn gyfrifol am dorri deddfau rhyfel o dan cyfreithiau rhyngwladol dry ladd sifiliaid a dinistrio cartrefi sifiliaid. Mynegodd Uwch Gomisiynydd Hawliau Iawnderau Dynol y Cenhedloedd Unedig hefyd fod yna "bosibilrwydd cryf" bod Israel wedi torri deddfau rhyngwladol *"in a manner that could amount to war crimes"*. Mae'r C.U. hefyd wedi condemnio Hamas o anelu ei rocedi at sifiliaid Israelaidd a chydnabyddodd Navi Pillay,

### Protestiadau
[bawd|dde|Israeliaid asgell chwith ac Arabiaid Israelaidd yn [Tel Aviv Israel yn dangos eu gwrthwyneb i ymosodiad byddin Israel ar y Palesteiniaid]]Ymosodwyd ar rai o'r prostestwyr heddychlon fu'n mynychu'r protest yn erbyn y rhyfel yn Tel Aviv gan eithafwyr Israelaidd adain-dde. Ar 21 Gorffennaf caewyd stryd fawr Nazareth yn llwyr wrth i fusnesau a thrigolion y dref uno gyda phrotest cyffredinol yn erbyn ymosodiad pythefnos oed gan Israel ar y Palesteiniaid yn Gaza. Arestiwyd dros 700 o gan heddlu Israel. Cafwyd protestiaidau tebyg drwy Israel.

Cynhaliwyd hefyd sawl protest o blaid Israel yn Unol Daleithiau America, ond roedd mwyafrif helaeth y protestiadau, mewn llawer o wledydd ledled y byd, yn erbyn gweithredoedd Israel gan gynnwys:
*yn Abertawe, gydag Edwina Hart yn bresennol, ac yng Nghaerdydd.
*3,000 yn Oslo
*3,000 yn Nulyn ac eraill yn Derry, Galway, Corc a Limerick.
* 2,000 yn Tunis.
* yn Llundain casglodd 'miloedd' y tu allan i Lysgenhadaeth Israel, rhai ar ben bysiau deulawr.

## Oriel berthnasol

Gaza closure December 2012.jpg|Map o Gaza
Iron Dome in Operation Protective Edge.jpg|System amddiffynnol Israel, *Iron Dome* yn atafaelu roced gan adain filwrol Hamas
File:Remains of unidentified body in Gaza during Operation Protective Edge. 7.8.2014.jpg|Gweddillion corff plentyn wedi'i fomio gan fyddin yr Israeliaid
The home of the Kware' family, after it was bombed by the military.jpg|Cartref y teulu Palesteinaidd Kware, a fomiwyd gan awyrlu Israel 8 Gorffennaf 2014

## Gweler hefyd
* Cyflafan Jenin
* Gwrthdaro Arabaidd-Israelaidd
* Ymosodiad Israel ar Lain Gaza 2008–2009
* Ymosodiad Israel ar lynges ddyngarol Gaza 2010

## Cyfeiriadau
## Darllen pellach
* Timelines of the first  and second  phases of operation. Israel Defense Forces. Retrieved 23 July 2014.
* 
* 
* 
* 
* 
* Channel-4 Israel-Gaza crisis 2014 story so far 

Categori:2014 ym Mhalesteina
Categori:2014 yn Israel
Categori:Gwrthdaro Israelaidd-Palesteinaidd
Categori:Llain Gaza
Gaza
Gaza