Asana

Osgo neu safle'r corff yw **asana**, sy'n derm traddodiadol ar gyfer safle myfyrdod, ac sy'n cynnwys safleoedd ioga hatha ac ioga modern fel rhan o ymarfer y corff. Ceir safleoedd gwahanol , gan gynnwys rhai lle mae'r person yn lledorwedd neu'n sefyll, safleoedd tro (neu gordeddu) a chydbwyso. Mae *Sutras Ioga Patanjali* yn diffinio "asana" fel ystum corfforol sy'n gyson ac yn gyffyrddus".

Mae'r *Goraksha Sataka* o'r 10fed neu'r 11g *ac Ioga Hatha Pradipika* o'r 15g yn nodi 84 gwahanol asana; mae'r *Hatha Ratnavali* o'r 17g hefyd yn nodi rhestr wahanol o 84 asanas, gan ddisgrifio rhai ohonynt. Yn yr 20g, roedd cenedlaetholdeb Indiaidd yn ffafrio diwylliant corfforol mewn ymateb i wladychiaeth (colonialism) Lloegr. Yn yr amgylchedd hwnnw, dysgodd arloeswyr fel Yogendra, Kuvalayananda, a Krishnamacharya systemau newydd o asanas (gan ymgorffori systemau ymarfer corff a chadw'n heini yn ogystal â'r ioga hatha traddodiadol).

Ymhlith disgyblion Krishnamacharya roedd athrawon Indiaidd dylanwadol gan gynnwys Pattabhi Jois, sylfaenydd ioga Ashtanga vinyasa, a BKS Iyengar, sylfaenydd ioga Iyengar. Gyda'i gilydd fe wnaethant ddisgrifio cannoedd  o asanas ychwanegol, a thyfodd poblogrwydd ioga, drwy ei ddwyn i'r Gorllewin. Dyfeisiwyd llawer mwy o asanas ers y llyfr dylanwadol  *Golau ar Ioga* 1966 gan Iyengar a ddisgrifiodd tua 200 o asanas. Darluniwyd cannoedd yn rhagor gan Dharma Mittra .

Honnwyd ers yr oesoedd canol fod asanas yn datblygu ochr ysbrydol person yn ogystal a'r ochr corfforol, a hynny yn hen destunau ioga hatha. Yn fwy diweddar, mae astudiaethau wedi darparu tystiolaeth fod ioga'n gwella hyblygrwydd y corff, cryfder a chydbwysedd; lleihau straen ac yn benodol i leddfu rhai afiechydon fel asthma a chlefyd y siwgwr.

Mae gwahanol asanas wedi ymddangos yn niwylliant India ers canrifoedd lawer a cheir llawer o gelf grefyddol Indiaidd lle darlunir Bwdha, Jain tirthankaras, a Shiva mewn safle lotws ac asanas  myfyrio eraill megis y lalitasana. Gyda phoblogrwydd ioga, mae asanas yn gyffredin mewn nofelau a ffilmiau yn ogystal ac mewn hysbysebu.

## Hanes 
[chwith|bawd|Mowld o sêl Pashupati o [Gwareiddiad Dyffryn Indus|Wareiddiad Dyffryn Indus, tua 2500 CC, lle gwelir y ffigwr canolog mewn ystum (asana) sy'n debyg i Mulabandhasana.]]

Y duw Shiva a'i dri wyneb sydd yn sêl Pashupati o Wareiddiad Dyffryn Indus o tua 2500 CC a chredir ei fod mewn safle ioga y Mahayogin, y duw ioga. Os yw hyn yn gywir, yna hwn yw'r cofnod hynaf o asana. 

Tarddodd yr asanas yn India. Yn ei *Yoga Sutras*, mae Patanjali (tua 2il i'r 4edd ganrif CE) yn disgrifio arfer asana fel y drydedd o'r wyth cangen (Sansgrit अष्टांग, *ashtanga*, o *asht*, wyth, ac *anga*, aelod) o yoga clasurol, neu raja yoga. Daw'r gair 'asana', sy'n cael ei ddefnyddio yn ieithoedd y Gorllewin ers y 19g, o  *āsana* "eistedd i lawr" (o आस *ās* "i eistedd i lawr"), osgo (neu asana) eistedd, sedd fyfyrio.

### Dogfennau canoloesol 
*Vimanarcanakalpa* o'r 10g-11g yw'r llawysgrif gyntaf i ddisgrifio asana heb eistedd, ar ffurf Mayurasana (neu'r paun) - ystum cydbwyso. Ymddengys bod ystumiau o'r fath, yn ôl yr ysgolhaig James Mallinson, wedi cael eu creu y tu allan i Shaiviaeth, cartref traddodiad ioga Nath, a'c iddo fod yn gysylltiedig ag asgetigiaeth; fe'u mabwysiadwyd yn ddiweddarach gan ioginau Nath.

Mae'r *Goraksha Sataka* (10–11g), (a elwir hefyd yn *Goraksha Paddhathi)*, yn destun o ioga hatha cynnar, sy'n disgrifio tarddiad yr 84 asanas clasurol y dywedwyd iddynt gael eu datgelu gan yr Arglwydd Shiva duw Hindŵaidd. Gan arsylwi bod cymaint o ystumiau (safleoedd) ag sydd o bob, gan haeru bod 84 lakh (100,000 yn system gyfri Indiaid) hy 8,400,000  i gyd. Dywed y testun fod yr Arglwydd Shiva wedi creu asana ar gyfer pob lakh, ac felly'n rhoi 84 yn gyfan, er ei fod yn crybwyll ac yn disgrifio dau yn unig yn fanwl: Siddhasana a Padmasana.

Mae'r *Hatha Yoga Pradipika* (15g) yn nodi bod y pedwar cyntaf yn bwysicach na'r gweddill, sef yr safleoedd Siddhasana, Padmasana, Bhadrasana a Simhasana.

Addurnwyd colofnau teml Achyutaraya o'r 16g yn Hampi gyda iogis mewn asanas ee Siddhasana tra'n cydbwyso ar ffon, Chakrasana, Yogapattasana sy'n gofyn am ddefnyddio strap, ac ystum gwrthdro (*inverted pose*) gyda ffon, yn ogystal â sawl safle anhysbys.

Erbyn yr 17g, daeth asanas yn rhan bwysig o ymarfer ioga Hatha, ac mae mwy o asanas sefyll a chydbwyso yn ymddangos. Mae'r *Hatha Ratnavali* gan Srinivasa (17g) yn un o'r ychydig destunau sy'n ceisio rhestru yr 84 asana. Mae'r ysgolhaig Andrea Jain yn nodi bod ioga hatha canoloesol yn cael ei ymarfer sawl grwp diwylliannol, o'r Shaivite Naths i Vaishnavas, Jains a Sufis. Disgrifia Singleton ei bwrpas fel "trosglwyddiad y corff dynol i mewn i lestr sy'n rhydd o bydredd marwol", gan nodi *trosiad Gheranda Samhita* o bot llestri pridd sy'n gofyn am dân ioga i'w wneud medru ei defnyddio. Mae Mallinson a Singleton yn nodi mai dibenion ymarfer asana oedd, tan tua'r 14g, yn gyntaf i ffurfio llwyfan sefydlog ar gyfer pranayama, ailadrodd mantra (japa), a myfyrdod, arferion a oedd yn eu tro â nodau ysbrydol; ac yn ail, i atal i'r karma rhag cronni ac yn lle hynny caniatau i'r corff gaffael pŵer asgetig, tapas, sy'n rhoi " galluoedd goruwchnaturiol".

Ychwanegodd ioga hatha y gallu i wella afiechydon at y rhestr hon.  Nid oedd pob ysgrythur Hindŵaidd yn cytuno bod asanas yn fuddiol. *Nododd Garuda Purana* o'r 10fed ganrif "nad yw technegau ystum yn hyrwyddo yoga. Er eu bod yn cael eu galw'n hanfodion, maen nhw i gyd yn arafu cynnydd rhywun, "tra bod iogis cynnar yn aml yn ymarfer cyni eithafol (tapas) i oresgyn yr hyn roedden nhw'n ei ystyried yn rhwystr y corff yn y ffordd o gael ei ryddhau.

## Mathau 
Gellir dosbarthu asanas mewn gwahanol ffyrdd, a all orgyffwrdd: er enghraifft:

* yn ôl lleoliad y pen a'r traed (sefyll, eistedd, lledorwedd, a'r gwrthdro), 
* trwy gydbwyso, neu yn ôl yr effaith ar yr asgwrn cefn: plygu ymlaen, plygu yn ôl, troi (cordeddu).

Mae sawl set o wahanol grwpiau ar gael, sydd wedi eu cofnodi dros y canrifoedd. Mae Mittra, fodd bynnag, yn defnyddio ei gategorïau ei hun fel "Asanas Llawr ac ar y Cefn". Ychwanegodd Darren Rhodes ac eraill grwp a elwir yn "gryfder craidd", tra bod Yogapedia a *Yoga Journal* hefyd yn ychwanegu "Agor y Cluniau" i'r set honno. Mae'r tabl yn dangos enghraifft o bob un o'r mathau hyn o asana, gyda theitl a dyddiad bras y ddogfen gynharaf yn disgrifio (nid yn unig enwi) yr asana hwnnw.

## Ffynonellau 
* 
* 
*  (no OCLC)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Gweler hefyd
* Rhestr o safleoedd ioga

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol
* Beyogi Library of Yoga Poses – an illustrated set of asanas with descriptions
* Jack Cuneo *Light on Yoga* Project  – a photographic record of one man's attempt to perform all Iyengar's asanas

Categori:Pages using multiple image with auto scaled images
Categori:Ioga