Gafr Angora

bawd|250px|Gafr Angora
Mae'r **Angora** neu'r **Ankara** yn frid Twrcaidd o afr ddof. Mae'n cynhyrchu'r ffibr llewyrchus o'r enw moher. Mae'n gyffredin mewn llawer o wledydd y byd. Mae llawer o fridiau yn deillio ohono, yn eu plith y Mohair Indiaidd, y Mohair Sofietaidd, Angora-Don Ffederasiwn Rwseg a'r Pygora yn yr Unol Daleithiau.

## Hanes
Ni wyddys tarddiad yr Angora.[5]: 73  Mae'n bosibl mai'r disgrifiad Gorllewinol cynharaf yw'r un a gyhoeddwyd ym 1555 gan Pierre Belon,  a oedd, wrth deithio o Heraclea i Konya yn ne Twrci, wedi gweld geifr ag eira'n wyn arnynt. "... gwlan mor cain fel y byddai rhywun yn ei farnu'n finach na sidan ...".

Darluniwyd geifr Angora ar gefn arian papur 50 lira Twrcaidd 1938–1952.

Daethpwyd â'r geifr Angora cyntaf i Ewrop gan Siarl V, o'r Ymerodraeth Lan Rufeinig, tua 1554, ond, fel mewnforion diweddarach, nid oeddent yn llwyddiannus iawn.

Ym 1960 roedd dros 6 miliwn o eifr Angora yn Nhwrci; gostyngodd y boblogaeth yn sydyn wedi hynny. Yn 2004 roedd cyfanswm poblogaeth geifr y wlad tua 7.2 miliwn; o'r rhain, roedd ychydig dros 5% o stoc Angora, a'r gweddill yn eifr blew. Sefydlwyd rhaglen gadwraeth ar gyfer yr Angora yn 2003.

## Nodweddion
Gafr weddol fychan yw'r Angora, a saif tua 50–55 cm wrth y gwywo. Mae'n denau, yn gain ac â ffrâm ysgafn; mae'r pen yn fach, gyda chlustiau lled-lop. Fel arfer mae'n gorniog; mewn biliau mae'r cyrn yn aml yn troi, yn hir ac yn gryf.  Ac eithrio'r wyneb a'r coesau, mae'r anifail wedi'i orchuddio'n gyfan gwbl â chôt o fodrwyau hir o mohair mân a llewyrchus. Nid blew gafr yw hwn fel y gwelir ar fridiau eraill, ond yr i lawr neu'r gôt isaf sydd, yn y brîd hwn yn unig, yn tyfu'n llawer hirach na'r cot gwallt allanol. Gwyn yw'r wyneb a'r gôt fel arfer, ond – yn arbennig yn ne Twrci – ceir anifeiliaid du, brown a llwyd hefyd.

## Defnydd
Gelwir y cnu a gymerwyd o afr Angora yn mohair. Mae gafr sengl yn cynhyrchu rhwng pedwar a phum cilogram o wallt y flwyddyn. Mae Angoras yn cael ei gneifio ddwywaith y flwyddyn.

Twrci, yr Ariannin, yr Unol Daleithiau, a De Affrica yw prif gynhyrchwyr moher.

## Bridio
Mae ffermydd geifr Angora fel arfer yn fach o ran maint ac nid ydynt yn fwy na 100 o bennau.. Mae gwlân yn cael ei gynaeafu trwy gneifio ddwywaith y flwyddyn, ac mae pob gafr yn cynhyrchu 5 kg o ffibr y flwyddyn ar gyfartaledd. Yn Ffrainc, gellir marchnata cynhyrchion mohair i'w gwerthu'n uniongyrchol ar y fferm, ac mae gan y sector hwn farc cydnabyddiaeth: "Ffermydd mohair Ffrainc". Mae'r brand hwn a fabwysiadwyd gan 80 o fridwyr y mae'n rhaid iddynt barchu siarter fanwl gywir yn sicrhau defnyddwyr o ansawdd ei gynhyrchion.

## Cymru a Geifr Angora
Ceir 'Uned Geifr Angora' yn Sioe Frenhinol Cymru gyda sawl is-ddosbarth cystadlu.

Ceir clwb Welsh and West Angora Club ar gyfer pobl sy'n bridio a chadw geifr angora. Mae ein diddordebau yn cynnwys: hwsmonaeth gyffredinol a lles geifr, bridio a dangos, cynhyrchu cnu mohair, prosesu mohair a chrefft (gan gynnwys nyddu â llaw, gwehyddu a lliwio),a marchnata cigMae'r clwb yn rhannu syniadau, cefnogaeth a phrofiad i bobl yng Nghymru a gorllewin Lloegr sydd â diddordeb yn y maes. 

Ceir hefyd rhai ffermydd sy'n magu geifr Angora. Yn ei plith mae fferm Dolau Isaf, Mynachlog-ddu, Sir Benfro sy'n magu'r geifr a gwerthu'r gwlân dan yr enw Teifi Angoras. Cynhyrchwyr eraill yw Elan Valley Angoras.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Welsh and West Angora Goat Club
* British Angora Wool Society
* What is Mohair? Everything you need to know about Mohair Gwefan

Categori:Ffasiwn
Categori:Geifr
Categori:Ffibrau