Mererid Hopwood

Darlithydd a prifardd o Gymraes yw **Mererid Hopwood** (ganwyd 18 Chwefror 1964). Mae'n gwasanaethu fel Archdderwydd Cymru ers 2024. Hi oedd y ferch gyntaf erioed i ennill Cadair yr Eisteddfod Genedlaethol, a gwnaeth hynny yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dinbych 2001.  Mae'n brifardd dwbl ac yn brif lenor ac mae galw mawr amdani i ddarlithio a chynnal gweithdai barddoni.

## Bywyd cynnar ac addysg
Fe'i ganwyd a magwyd yng Nghaerdydd ond roedd ei theulu yn hanu o Bontiago, Sir Benfro. Mynychodd ysgolion Bryntaf a Llanhari. Graddiodd mewn Almaeneg a Sbaeneg yng Ngholeg Prifysgol Cymru, Aberystwyth ac aeth ymlaen i gwblhau doethuriaeth yng Ngholeg y Brifysgol, Llundain.

## Gyrfa
Cychwynnodd ddarlithio yn adrannau'r Gymraeg ac Ieithoedd Modern ym Mhrifysgol Abertawe. Bu'n bennaeth ar swyddfa gorllewin Cymru Cyngor y Celfyddydau cyn ymadael i weithio fel awdur a darlithydd ar ei liwt ei hun. Bu hefyd yn Athro Ieithoedd a'r Cwricwlwm Cymreig ym Mhrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant. Roedd yn Fardd Plant Cymru yn 2005.

Yn Hydref 2020 cafodd ei phenodi'n Athro’r Gymraeg ac Astudiaethau Celtaidd ym Mhrifysgol Aberystwyth gan ddechrau yn y swydd ar ddechrau mis Ionawr 2021.

Ym Mehefin 2023 cyhoeddwyd mai Hopwood fydd Archdderwydd Gorsedd y Beirdd am y cyfnod 2024-2027. Trosglwyddwyd yr awenau iddi gan Myrddin ap Dafydd ar 27 Ebrill 2024 yn seremoni gyhoeddi Eisteddfod Wrecsam 2025.

## Bywyd personol
Mae'n byw yn Llangynnwr, Sir Gaerfyrddin gyda'i gŵr Martin ac mae ganddynt tri plentyn - Hanna, Miriam a Llewelyn.

## Llyfryddiaeth 
### Barddoniaeth
**Nes Draw* (2015)
**Mae* (2025)

### Rhyddiaith
**O Ran* (Gwasg Gomer, 2008)

### Llyfrau oedolion 
* (gol. gyda David Basker a Rhys W. Williams) *Sarah Kirsch*, Contemporary German Writers Series (Gwasg Prifysgol Cymru, 1997)
* (gol.) *Cerddi Sir Benfro* (Gwasg Gomer, 2002)
* *Singing in Chains: Listening to Welsh Verse* (Gwasg Gomer, 2005)
* (gydag eraill) *Hon: Ynys y Galon: Delweddau o Ynys Gwales yng Ngwaith Iwan Bala* (Gwasg Gomer, 2007)
* (gol. gyda Tudur Dylan Jones) *Nadolig Llawen* (Cyhoeddiadau Barddas, 2007)
* (gyda Damian Walford Davies) ''Beddau'r Beirdd* (Gwasg Gomer, 2014)
* (gyda Karen Owen) *Glaniad - Cerddi Dwy wrth Groesi Paith Patagonia* (Gwasg Carreg Gwalch, 2015)

### Llyfrau plant 
* (gyda Ceri Wyn Jones, Tudur Dylan Jones, Sonia Edwards ac Elinor Wyn Reynolds) *Byd Llawn Hud* (Gwasg Gomer, 2004)
* (gyda Tudur Dylan Jones, Gwion Hallam, Caryl Parry Jones, Mei Mac a Ceri Wyn Jones) *Caneuon y Coridorau* (Gwasg Carreg Gwalch, 2005)
* *Plentyn* (Dref Wen, Gorffennaf 2005)
* *O'r Môr i Ben y Mynydd* (Gwasg Gomer, 2006)
* *Y Tandem Hud* (Gwasg Gwynedd, 2006)
* (gol.) *Cerddi'r Gof* (Dref Wen, 2006)
* *Ar Bwys...* (Gwasg Gomer, 2007)
* *Gwersylla* (Y Lolfa, 2010)
* *Y Sw* (Y Lolfa, 2010)
* *Trysor Mam-gu* (Gwasg Gomer, 2010)
* *Cynghanedd i Blant* (Cyhoeddiadau Barddas, 2010)
* *Straeon o'r Mabinogi* (Gwasg Gomer, 2012)
* (gydag Ann-Marie Gealy) *Bric, Bloc a Bwced* (Cyhoeddiadau y Drindod Dewi Sant, 2012)
* (gyda Tudur Dylan Jones) * Beibl Odl y Plant'' (Cyhoeddiadau'r Gair, 2013)
* ''Dosbarth Miss Prydderch a'r Carped Hud* (Gwasg Gomer, 2017)
* *Dosbarth Miss Prydderch a Silff y Sarff* (Gwasg Gomer, 2017)
* *Dosbarth Miss Prydderch a Lleidr y Lleisiau* (Gwasg Gomer, 2017)
* *Dosbarth Miss Prydderch a'r Eisteddfod Genedlaethol* (Gwasg Gomer, 2018)
* *Holl Hanes Cymru: Llyfr Hopcyn ap Tomos* (Canolfan Peniarth, 2017)
* *Nest* (Canolfan Peniarth, 2017)
* *Dosbarth Miss Prydderch a'r Dreigiau* (Gwasg Gomer, 2018)
* *Dosbarth Miss Prydderch a Dewin y Dŵr* (Gwasg Gomer, 2019)
* (gyda Tudur Dylan Jones) *Aled Acen Grom* (Canolfan Peniarth, 2018)
* (gyda Tudur Dylan Jones) *Alys Atalnod* (Canolfan Peniarth, 2018)
* (gyda Tudur Dylan Jones) *Arwel Atalnod Llawn* (Canolfan Peniarth, 2018)
* (gyda Tudur Dylan Jones) *Catrin Collnod* (Canolfan Peniarth, 2018)
* (gyda Tudur Dylan Jones) *Dan a Dyfan Dyfynnod* (Canolfan Peniarth, 2018)
* (gyda Tudur Dylan Jones) *Elen Ebychnod* (Canolfan Peniarth, 2018)
* (gyda Tudur Dylan Jones) *Gafin Gofynnod* (Canolfan Peniarth, 2018)
* (gyda Tudur Dylan Jones) *Bai ar Gam?* (Canolfan Peniarth, 2019)
* (gyda Tudur Dylan Jones) *Paul Robeson* (Canolfan Peniarth, 2019)
* (gyda Tudur Dylan Jones) *Pleidiol Wyf i'm Gwlad* (Canolfan Peniarth, 2019)
* (gyda Tudur Dylan Jones) *Archwilio'r Amgylchedd yn y Dref: Cyfres 1* (Canolfan Peniarth, 2019)
***Anifeiliaid y Dref*
***Bwyd o Bedwar Ban Byd*
***Croesi'r Ffordd*
***Hamdden yr Haf*
***Lliwiau*
***Rwy'n Clywed â'm Clust Fach i...*
***Rwy'n Gweld â'm Llygad Fach i ...*
***Teithio*
* (gyda Tudur Dylan Jones) *Archwilio'r Amgylchedd yn y Dref: Cyfres 2* (Canolfan Peniarth, 2019)
***Bwrw Glaw*
***Darllen y Dref*
***Deffro Roco*
***Dyddiaduron Betsan*
***Gofal Gofal*
***Maes Awyr*
***Trip i'r Farchnad*
* *Ar Gof: Y Lloer a'r Sêr'' (Atebol, 2020)

## Gwobrau ac anrhydeddau 
* Y Gadair, Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dinbych 2001
* Y Goron, Eisteddfod Genedlaethol Cymru Maldwyn a'r Gororau 2003
* Y Fedal Ryddiaith, Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerdydd a'r Cylch 2008 am *O Ran*

## Gweler hefyd
* Y Sbectol Hud, soned gan Mererid Hopwood

## Cyfeiriadau

Categori:Genedigaethau 1964
Categori:Archdderwyddon
Categori:Beirdd yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Beirdd yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Beirdd plant o Gymru
Categori:Enillwyr y Fedal Ryddiaith
Categori:Llenorion benywaidd yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Llenorion benywaidd yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Nofelwyr yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Nofelwyr yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Nofelwyr Cymraeg o Gymru
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Gyfun Llanhari
Categori:Pobl o Sir Gaerfyrddin
Categori:Prifeirdd