Henri Desgrange

Seiclwr rasio a gohebydd chwraeon o Ffrainc oedd **Henri Desgrange** (31 Ionawr 1865 – 16 Awst 1940). Gosododd gyfanswm o 12 record seiclo trac y byd, gan gynnwys record yr awr o 35.325 cilomedr. Ef oedd trefnydd cyntaf y Tour de France.

## Bywgraffiad
Roedd Henri Desgrange yn un o efeilliad, disgrifwyd ei frawd Georges Desgrange fel rhywun a oedd heb uchelgeisiau o gwbl. Ganwyd y ddau frawd ym Mharis, i deulu cyfforddus dosbarth canol.

Gweithiodd Desgrange fel clerc yn swyddfa cyfraith Depeux-Dumesnil ger y Place de Clichy ym Mharis, ac mae'n bosib y bu iddo ymgymhwyso fel cyfreithiwr. Mae chwedl yn honni iddo gael ei ymddiswyddo am seiclo i'r gwaith, gan iddo ddangos amlinell ei croth coes yn ei sannau tyn wrth wneud hynny. Roedd yn well ganddo'r byd chwaraeon i'r gyfraith, felly dechreuodd ymglymu ei hun â chwaraeon, ymrwymiad a barhaodd hyd weddill ei oes. Gwyliodd Desgrange ei ras seiclo gyntaf ym 1891 pan aeth i ddiwedd ras Bordeaux-Paris. Dechreuodd rasio ar y trac ond dioddefodd yno oherwydd diffyg cyflymu pwerus roedd ei angen. Roedd reidio dygner yn gweddu'n well gyda fe, a gosododd record yr awr cyntaf erioed i gael ei gydnadbod ar 11 Mai 1893, pan reidiodd 35.325 cilomedr ar velodrome Buffalo ym Mharis. Sefydlodd recordiau ar bellteroedd o 50 a 100 cilomedr a 100 milltir yn ogystal, ac ef oedd pencampwr treisicl 1893.

Ysgrifennodd Desegrange lawlyfr hyfforddi ym 1894, *La tête et les jambes*, ynddo cynhaliodd sgwrs gyda reidwr ifanc na gafodd ei enwi, credir mai ef pan oedd yn ifanc yw'r reidiwr hwn. Mae'r llyfr yn cynnwys y cyngor nad yw reidiwr uchelgeisiol angen merch ddim mwy nag mae anged pâr o sannau heb eu golchi. Ysgrifennodd lyfr arall ym 1894, *Alphonse Marcaux*.

Ym 1897 daeth yn gyfarwyddwr velodrome Parc des Princes ac yna ym mis Rhagfyr 1903, yn gyfarwyddwr ar drac dan dô parhaol cyntaf Ffrainc, sef y Vélodrome d'Hiver, ger y Tŵr Eiffel.

## L'Auto
Roedd Ffrainc wedi ei hollti tuag at ddiwedd yr 19g, ynglŷn ag euogrwydd neu di-euogrwydd y milwr Alfred Dreyfus yn Achos Dreyfus, a oedd wedi cael ei gyhuddo o werthu cyfrinachau i'r Almaenwyr. Roedd y prif babur chwaraeon, *Le Vélo* - a oed dyn gwerhtu 80,000 copi y dydd nifer eraill o gefnogwyr a oedd yn credu fod prisiau hysbysebu *Le Vélo*' yn rhy uchel neu, fel Desgrange, a oedd wedi cael eu hysbysebu wedi ei wrthod neu heb dderbyn diddordeb yn eu cyfeiriad golygyddol.

Heblaw hyn, a dod a Goddet i ewn i edrych ar ôl y llyfrau ac efallai ymesyn y potensial ar gyfer rhedeg rasus seiclo, ni wyddai'r diwydianwyr ddim am bapurau newydd a'r oll a ofynont i Desgrange oedd iddo yrru Giffard allan o fusnes. Rhoddodd Desgrange yr agraff nad oedd yn fath o ddyn i groesawu  ymgynghoriad na chael ei gwestiynu. Cafodd Desgrange ei ffordd ei hun. Dim ond blynyddoedd yn diweddarach a gyfaddefodd iddo ef a Goddet eistedd ar fainc tu allan i dŷ moethus De Dion ar yr Avénue de la Grande Armée gan gynhyrfu cymaint drost ymuno â'r fenter newydd ai peidio, y gadawsont y penderfyniad tan y diwrnod canlynol.

Ymddangosodd rhifyn cyntaf ''L'Auto-Vélo* ar 16 Hydref 1900. Argraffwyd ar bapur melyn iw wahaniaethu rhwng y *Le Vélo'' a oedd yn cale ei argraffu ar papur gwyrdd. Ond daeth achos llys gan y papur gwreiddiol ym mis Ionawr 1902 a cyntunwyd for yr enw yn rhy debyg felly bu'n rhaid newid enw'r papur newydd i ond ''L'Auto''. Dewiswyd y teitl newydd i adlewyrchu'r brwdfrydedd ar y pryd am geir rasio a'u dyfodol fel chwaraeon yn Ffrainc.

## Cyfeiriadau
Categori:Pobl y 19eg ganrif o Ffrainc
Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Ffrainc
Categori:Genedigaethau 1865
Categori:Marwolaethau 1940
Categori:Newyddiadurwyr o Ffrainc
Categori:Pobl o Baris
Categori:Seiclwyr o Ffrainc
Categori:Tour de France