Újpest FC

Mae **Újpest FC** (ynganiad Hwngareg: [ˈuːjpɛʃt]) yn aml **Újpest Budapest**, yn glwb pêl-droed proffesiynol o Hwngari, wedi'i leoli yn ardal Újpest, pedwaredd ardal y brifddinas (IV), Budapest, ac mae'n cystadlu yn Uwch Gynghrair Hwngari, y Nemzeti Bajnokság I. Arddelir yr talfyriad Saesneg, "F.C.", yn enw swyddogol y clwb ers 1998.

## Cyd-destun
Ffurfiwyd y clwb yn 1885, cyrhaeddodd Újpest adran gyntaf Cynghrair Hwngari yn 1905 a dim ond un waith y mae wedi cwympo o'r adran honno ers hynny. Mae'r clwb wedi bod yn aelod o'r adran gyntaf am 102 o flynyddoedd yn olynol. Bu Újpest yn bencampwyr Hwngari ugain gwaith, ac wedi ennill Cwpan Hwngari, Magyar Kupa, deg gwaith a'r *Szuperkupa* deirgwaith. Mewn cystadlaethau rhyngwladol enillodd Újpest Gwpan Mitropa ddwywaith a Coupe des Nations yn 1930. Bu hefyd iddynt gyrraedd rowndiau cynderfynol Cwpan Ewrop 1973–74 a Chwpan Enillwyr Cwpan UEFA 1961-62, ac roeddent yn ail yn y Cwpan Ffeiriau Rhyng-Ddinasoedd 1968-69.

Ers 1922, eu cartref yw Szusza Ferenc Stadion yn Újpest. Mae eu cystadleuaeth fwyaf gyda chyd-glwb Ferencvárosi T.C., sydd hefyd wedi ei leoli yn Budapest, gyda nhw yn cystadlu yn erbyn derby lleol.

Mae Újpest FC yn rhan o deulu Újpesti TE. Mae'r clwb yn cynnwys adrannau chwaraeon eraill sy'n cynrychioli'r clwb mewn polo dŵr a hoci iâ.

## Hanes
Sefydlwyd Újpest ("Pest Newydd") gan yr athro Újpester János Goll ar 16 Mehefin 1885 dan yr enw *Újpesti Torna Egylet* (Újpesti TE; "Cymdeithas Gymnasteg Újpest"). Ar y pryd, roedd Újpest yn dref annibynnol ar y ffin â dinas Budapest, prifddinas Hwngari. Sefydlwyd y clwb gymnasteg yn wreiddiol gydag adrannau gymnasteg a ffensio o dan yr arwyddair "Iechyd, Grym a Harmoni" (Hwngareg: *Épség, Erö, Egyetértés*). Yn 1899, ganed clwb pêl-droed o'r enw Újpest FC yn ninas Újpest, ac roedd lliwiau'r clwb, fel y clwb gymnasteg, yn borffor a gwyn. Ym 1901, unodd y ddau glwb o dan yr enw Újpesti TE a sefydlwyd adran bêl-droed yn y clwb hwn. Ymunodd yr adran bêl-droed ag ail adran Cynghrair Hwngari a oedd newydd ei sefydlu. Ers hynny mae'r clwb yn chwarae'n barhaus yn adran uchaf y bencampwriaeth. Bryd hynny, nid oedd Újpest yn perthyn i Budapest. Chwaraeodd Újpest eu gêm gyntaf yn Uwch Gynghrair Hwngari, Nemzeti Bajnokság I, yn nhymor 1905. Yn nhymor 1910–11 fe'u disodlwyd. Enillodd Újpest ei deitl cynghrair Hwngari cyntaf yn nhymor 1929-30.

Ar lefel ryngwladol diwedd y 1960au a dechrau'r 1970au oedd cyfnod mwyaf llwyddiannus Újpest. Yn y Cwpan Ffeiriau Rhyng-Ddinasoedd 1968-69 cawsant eu dileu yn y rownd derfynol gan Newcastle United F.C.. Yng Nghwpan Ewrop 1973–74 fe wnaethant gyrraedd y rowndiau cynderfynol ac fe'u dilewyd gan Bayern München.

### Newid Enw
Mewn cyfnod o dros ganrif, mae'r clwb wedi newid ei henw sawl gwaith:
* 1885: **Újpesti TE  (Újpesti Torna Egylet)**
* 1926: **Újpest FC  (Újpest Football Club)** *(yn sgîl dyfodiad pêl-droed broffesiynnol)*
* 1945: **Újpesti TE**
* 1950: **Bp. Dózsa SE  (Budapesti Dózsa Sport Egyesület)**
* 1956: **Újpesti TE** *(yn ystod Chwyldro Hwngari, 1956)*
* 1957: **Ú. Dózsa SC  (Újpesti Dózsa Sport Club)**
* 1991: **Újpesti TE**
* 1998: **Újpest FC**

## Stadiwm
Stadiwm Újpest yw'r *Szusza Ferenc Stadion*, sydd wedi bod yn gartref iddynt ers yr agoriad ar 17 Medi 1922. Fe'i gelwid yn stadiwm Megyeri úti nes iddi gael ei henwi ar ôl chwaraewr chwedlonol y clwb, Ferenc Szusza ym mis Hydref 2003. Ar ôl yr adnewyddu a ddigwyddodd yn 2000 a 2001 gall y maes ddal 13,501 o wylwyr.

## Anrhydeddau
* **Nemzeti Bajnokság I:**
** **Enillwyr (20)**: 1929–30, 1930–31, 1932–33, 1934–35, 1938–39, 1945 Spring, 1945–46, 1946–47, 1959–60, 1969, 1970 Spring, 1970–71, 1971–72, 1972–73, 1973–74, 1974–75, 1977–78, 1978–79, 1989–90, 1997–98
* **Magyar Kupa:**
** **Enillwyr (10)**: 1969, 1970, 1974–75, 1981–82, 1982–83, 1986–87, 1991–92, 2001–02, 2013–14, 2017–18
** Ail (6): 1921–22, 1922–23, 1924–25, 1926–27, 1932–33, 1997–98, 2015-16
* **Szuperkupa:**
** **Enillwyr (3)**: 1992, 2002, 2014

### Rhyngwladol
* **Cwpan Mitropa:**
** **Enillwyr (2)**: 1929, 1939
** Ail (1): 1967
* **Coupe des Nations 1930** (rhagflaenydd Cynghrair y Pencampwys UEFA):
** **Enillwyr (1)**: v Slavia Praha 3–0
* **Inter-Cities Fairs Cup:**
** Ail (1): 1968-69 v Newcastle United 0–3 a 2–3
* **European Cup of Champions:**
** Rownd gyn-derfynnol (1): 1973–74 v FC Bayern München 1–1 a 0–3
* '''UEFA Cup Winners' Cup:'''
** Rownd cyn-derfynnol (1): 1961–62 v AC Fiorentina 0–1 a 0–2

## Dolenni
* Gwefan Swyddogol 
* Újpest FC ar UEFA
* Újpest FC ar MLSZ

## Cyfeiriadau
Categori:Pêl-droed yn Hwngari