open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gwaith Madog Benfras ac Eraill o Feirdd y Bedwaredd Ganrif ar Ddeg

Golygiad o waith Madog Benfras ac eraill wedi'u golygu gan  Barry J. Lewis a Thwm Moris yw ***Gwaith Madog Benfras ac Eraill o Feirdd y 14g***. Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Gwaith Madog Benfras, Gruffudd ap Llywelyn Lwyd, Llywelyn Fychan ap Llywelyn Foelrhon, Gronw Ddu, Rhys ap Tudur, Owain Waed Da, Gruffudd Llwyd ap Llywelyn Gaplan, Iocyn Ddu ab Ithel Grach, Yr Ustus Llwyd a dau fardd dienw. 

Roedd Madog Benfras yn gyfaill i Ddafydd ap Gwilym ac fel ef yn fardd serch medrus. Ceir hefyd yn y gyfrol hon nifer o gerddi crefyddol a chanu mawl a marwnad.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Beirdd yr Uchelwyr
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Madog Benfras
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Hynafiaid: Hil, Cenedl a Gwreiddiau'r Cymry

Darlith gan Huw Pryce yw '''''Hynafiaid: Hil, Cenedl a Gwreiddiau'r Cymry'''''. Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007.
Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

Rhifyn diweddaraf (2006) o'r gyfres a noddwyd gan Ganolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru. Mae'r Athro Huw Pryce yn bwrw golwg dros y deongliadau amrywiol a gynigiwyd o darddiad a hanes cynnar y Cymry yn ystod blynyddoedd olaf y 19g, gan bwyso a mesur eu harwyddocâd.

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am hanes Cymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Llên y Llenor: John Davies o Fallwyd

Astudiaeth o fywyd a gwaith  y Dr John Davies, Mallwyd gan Ceri Davies yw ***John Davies o Fallwyd***. Gwasg Pantycelyn a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2001. 
Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Astudiaeth gynhwysfawr o fywyd a gwaith y Dr John Davies, Mallwyd (c.1567-1644), geiriadurwr a gramadegwr a weithiodd yn ddiwyd yn paratoi fersiwn ddiwygiedig o'r Beibl Cymraeg yn 1620, o waith ysgolhaig cydnabyddedig ym maes llenyddiaeth cyfnod y Dadeni Dysg.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Cymraeg
Categori:John Davies o Fallwyd
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig yr 16eg ganrif
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig yr 17eg ganrif
Mawl a'i Gyfeillion - Cyfrol 1

Astudiaeth lenyddol o ganu mawl wedi'i olygu gan R.M. Jones (Bobi Jones) yw '''''Mawl a'i Gyfeillion'''''. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2000. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Astudiaeth gan ysgolhaig cydnabyddedig o nodweddion y traddodiad canu mawl yng Nghymru o gyfnod y Cynfeirdd hyd adeg William Williams Pantycelyn, gan bwysleisio gwedd ysbrydol y canu a chan adlewyrchu argyhoeddiadau dyfnion yr awdur presennol.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Cymraeg
Categori:Barddoniaeth Gymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2000
Randy Newman

Canwr, cyfansoddwr caneuon, a phianydd Americanaidd yw **Randall Stuart "Randy" Newman** (ganwyd 28 Tachwedd 1943). Cafodd ei eni yn Los Angeles a'i fagu yn New Orleans ac yna Los Angeles, ac yn y ddinas honno astudiodd cyfansoddi cerddoriaeth ym Mhrifysgol Califfornia. Mae nifer o'i ganeuon o natur ddigrif, eironig, a dychanol. Ymhlith ei ganeuon enwog mae "Short People", "I Love L.A.", "Mama Told Me Not to Come", "You Can Leave Your Hat On", ac "I Think It's Going to Rain Today". Cyfansoddodd Newman y traciau sain ar gyfer y ffilmiau *Ragtime* (1981), *The Natural* (1984), *Toy Story* (1995), ''A Bug's Life* (1998), *Toy Story 2* (1999), a *Monsters, Inc.'' (2001). Cafodd Newman ei ynydu i'r Rock and Roll Hall of Fame yn 2013.

## Disgyddiaeth 
* *Randy Newman* (1968)
* *12 Songs* (1970)
* *Randy Newman Live* (1971)
* *Sail Away* (1972)
* *Good Old Boys* (1974)
* *Little Criminals* (1977)
* *Born Again* (1979)
* *Trouble in Paradise* (1983)
* *Land of Dreams* (1988)
* ''Randy Newman's Faust* (1995)
* *Bad Love* (1999)
* *Harps and Angels* (2008)
* *Live in London'' (2011)

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
*  
*  

Categori:Genedigaethau 1943
Categori:Cantorion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyfansoddwyr caneuon yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyfansoddwyr caneuon yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyfansoddwyr caneuon Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Pianyddion o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl a aned yn Los Angeles
Categori:Pobl o New Orleans
Gwaith Mathau Brwmffild

Golygiad o waith y bardd Mathau Brwmffild, a olygwyd gan A. Cynfael Lake, yw ***Gwaith Mathau Brwmffild***. 
Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2003. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

Roedd y bardd crwydrol Mathau Brwmffild yn ei flodau rhwng 1530-45 a chanodd gerddi mawl i uchelwyr o bob rhan o Gymru. Mae'r gyfrol yn cynnwys rhagymadrodd, golygiad o 21 o gerddi ynghyd â nodiadau eglurhaol a geirfa.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
## Dolen allanol
* Y Bywgraffiadur Ar-lein

Mathau
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig yr 16eg ganrif
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
Doris Lessing

Llenores Prydeinig oedd **Doris May Lessing** (née Tayler; 22 Hydref 1919 – 17 Tachwedd 2013) a enillodd Wobr Lenyddol Nobel yn 2007 yn 88 oed.

Cafodd ei geni yn Kermanshah, Iran, yn ferch y Sais Capten Alfred Tayler a'i wraig Emily Maude Tayler (née McVeagh).  Priododd Frank Wisdom yn 1937 (ysgaru 1943).  Priododd y cyfreithiwr Gottfried Lessing yn 1944 (ysgaru 1949).

## Gwobrau
*Gwobr Somerset Maugham (1954)
*Prix Médicis étranger (1976)
*Österreichischer Staatspreis für Europäische Literatur (1981)
*Gwobr WH Smith (1986)
*Premio Internazionale Mondello (1987)
*Gwobr James Tait Black (1995)
*Premi Internacional Catalunya (1999)
*Gwobr David Cohen (2001)
*Premio Príncipe de Asturias (2001)

## Llyfryddiaeth
### Nofelau
**The Grass is Singing* (1950)
**The Golden Notebook* (1962)
**The Making of the Representative for Planet 8* (1982)
**The Diary of a Good Neighbour* (1983)
**If the Old Could* (1984)
**The Good Terrorist* (1985)

### Hunangofiant
**Going Home* (1957)
**African Laughter: Four Visits to Zimbabwe* (1992)
**Under My Skin: Volume One of My Autobiography, to 1949* (1994)
**Walking in the Shade: Volume Two of My Autobiography, 1949 to 1962* (1997)

### Drama
**Each His Own Wilderness* (1959)
**Play with a Tiger* (1962)

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1919
Categori:Marwolaethau 2013
Categori:Beirdd benywaidd yr 20fed ganrif o'r Deyrnas Unedig
Categori:Beirdd benywaidd yr 21ain ganrif o'r Deyrnas Unedig
Categori:Beirdd Saesneg o'r Deyrnas Unedig
Categori:Dramodwyr benywaidd yr 20fed ganrif o'r Deyrnas Unedig
Categori:Dramodwyr Saesneg o'r Deyrnas Unedig
Categori:Enillwyr Gwobr Lenyddol Nobel
Categori:Hunangofianwyr yr 20fed ganrif o'r Deyrnas Unedig
Categori:Hunangofianwyr yr 21ain ganrif o'r Deyrnas Unedig
Categori:Hunangofianwyr Saesneg o'r Deyrnas Unedig
Categori:Libretwyr yr 20fed ganrif o'r Deyrnas Unedig
Categori:Libretwyr opera o'r Deyrnas Unedig
Categori:Libretwyr Saesneg o'r Deyrnas Unedig
Categori:Llenorion straeon byrion yr 20fed ganrif o'r Deyrnas Unedig
Categori:Llenorion straeon byrion yr 21ain ganrif o'r Deyrnas Unedig
Categori:Llenorion straeon byrion benywaidd o'r Deyrnas Unedig
Categori:Llenorion straeon byrion Saesneg o'r Deyrnas Unedig
Categori:Nofelwyr benywaidd yr 20fed ganrif o'r Deyrnas Unedig
Categori:Nofelwyr benywaidd yr 21ain ganrif o'r Deyrnas Unedig
Categori:Nofelwyr graffig o'r Deyrnas Unedig
Categori:Nofelwyr gwyddonias Saesneg o'r Deyrnas Unedig
Categori:Pobl a aned yn Iran
Categori:Pobl fu farw yn Llundain
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr yr 20fed ganrif o'r Deyrnas Unedig
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr yr 21ain ganrif o'r Deyrnas Unedig
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Saesneg o'r Deyrnas Unedig
Gwaith Raff ap Robert

Golygiad o gerddi Raff ap Robert, wedi'i olygu gan A. Cynfael Lake, yw ***Gwaith Raff Ap Robert***. 
Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2013. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Yn ôl Siôn Tudur, gwr 'tiriog' a oedd yn canu 'ar ei fara ei hun' oedd Raff ap Robert o blwyf Llanynys yng nghantref Dyffryn Clwyd, a diau fod a wnelo hynny â phynciau ac â daearyddiaeth y cerddi a gynullwyd ac a olygwyd yn y casgliad hwn. Gwelir bod y rhan fwyaf o'r canu yn perthyn i ddyffryn afon Clwyd a'r cyffiniau. 

Ceir cerdd foliant a sawl marwnad: i Tudur Aled a Siôn Salsbri, gŵr cyntaf Catrin o Ferain. Ceir yma hefyd gywydd mawl a nifer o englynion. Arferai Raff ymryson gyda Siôn Tudur a Robin Clidro.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Beirdd yr Uchelwyr
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Raff
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig yr 16eg ganrif
Categori:Llyfrau Cymreig 2013
Gwaith Rhys Goch Eryri

Golygiad o gerddi Rhys Goch Eryri, wedi'i olygu gan Dylan Foster Evans, yw ***Gwaith Rhys Goch Eryri***. Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2008. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Canai Rhys ar drothwy oes aur Beirdd yr Uchelwyr, ac mae ei farddoniaeth yn ddrych i'r cymhlethdodau diwylliannol a gwleidyddol a nodweddai Gymru ar ddechrau'r 15g.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Beirdd yr Uchelwyr
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Rhys Goch Eryri
Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Llenyddiaeth Mewn Theori: Cyfrol 1 2006

Casgliad o lyfrau ac astudiaeth lenyddol, Gymraeg gan  Owen Thomas (Golygydd) yw ***Llenyddiaeth Mewn Theori***. Cyhoeddwyd yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print o hyd.

## Disgrifiad byr
Cyfrol o ysgrifau ar agweddau amrywiol ar lenyddiaeth drwy lygaid beirniaid llenyddol. Ceir erthyglau gan Simon Brooks, Dylan Foster Evans, Owen Thomas, Llion Pryderi Roberts, Angharad Price, Tudur Hallam ac Eleri Hedd James. Trafodir y canu caeth, theorïau ôl-drefedigaethol, llawysgrif Peniarth 52, perfformiadau John Morris-Jones, T. H. Parry-Williams, Waldo Williams a Bobi Jones.

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Gweledigaethau

Cyfrol deyrnged y bardd ac ysgolhaig Gwyn Thomas, wedi'i golygu gan Jason Walford Davies, yw ***Gweledigaethau***. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfrol o 14 o ysgrifau gan rai o ysgolheigion a beirniaid llenyddol Cymru. Cynhwysir astudiaethau ar bynciau sy'n adlewyrchu diddordebau ymchwil yr Athro Gwyn Thomas.

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Cymraeg
Categori:Beirniadaeth lenyddol Gymraeg
Categori:Gwyn Thomas
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Categori:Ysgrifau Cymraeg
James Kitchener Davies: Detholiad o'i Waith

Casgliad o waith J. Kitchener Davies, golygwyd gan Manon Rhys a M. Wynn Thomas, yw '''''James Kitchener Davies: Detholiad o'i Waith'''''. 

Gwasg Prifysgol Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2002. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Detholiad o waith J. Kitchener Davies (1892-1952), sef 22 ysgrif hunangofiannol, gwleidyddol a llenyddol, stori fer a phedair cerdd, gweithiau anghyhoeddedig yn bennaf, ynghyd â'i dri gwaith amlycaf - *Cwm Glo*, *Meini Gwagedd* a ''Sŵn y Gwynt sy'n Chwythu'', gyda rhagymadrodd a nodiadau cefndirol.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2002
Categori:Ysgrifau Cymraeg
Treigl y Marchog Crwydrad (llyfr)

Golygiad o gyfieithiad Cymraeg o'r testun Ffrangeg *Le Voyage du Chevalier Errant* (1557), wedi'i olygu gan D. Mark Smith, yw ***Treigl y Marchog Crwydrad***. 

Gwasg Prifysgol Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2002. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Golygiad yw'r gyfrol o'r testun Cymraeg *Y Marchog Crwydrad*. Ceir astudiaeth feirniadol o *Le Voyage du Chevalier Errant* (1557), alegori Ffrangeg a droswyd i'r Gymraeg yn niwedd yr 16g, yn cynnwys y testun Cymraeg cyflawn, rhagymadrodd yn ystyried cyd-destunau hanesyddol, cymdeithasol a llenyddol y testun a nodiadau eglurhaol.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales
* *Y Marchog Crwydrad*

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Cymraeg
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig yr 16eg ganrif
Categori:Llyfrau Cymreig 2002
Rhydymeudwy

Pentrefan yng nghymuned Llanelidan yn Sir Ddinbych yw **Rhydymeudwy** (). Saif ger Afon Hesbin ar groesffordd ar y B5429.

Categori:Pentrefi Sir Ddinbych
Categori:Llanelidan
Waldo Williams - Rhyddiaith

Casgliad o ryddiaith y bardd Waldo Williams, wedi'i olygu gan Damian Walford Davies, yw ***Waldo Williams: Rhyddiaith***.
Gwasg Prifysgol Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2001. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Casgliad cyflawn o holl weithiau rhyddiaith cyhoeddedig, ynghyd â detholiad o lawysgrifau a llythyrau Waldo Williams (1904-1971), sy'n taflu golwg ehangach ar fardd a llenor, cyfrinydd a Chrynwr, gweriniaethwr a chenedlaetholwr unigryw, gyda chyflwyniadau beirniadol a nodiadau manwl ar arwyddocâd bywgraffyddol y testunau.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Cymraeg
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig yr 20fed ganrif
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Categori:Waldo Williams
Robert Walpole

Prif weinidog cyntaf Prydain Fawr oedd **Robert Walpole, 1af Iarll Orford** (26 Awst 1676 – 18 Mawrth 1745).

Fe'i ganwyd yn Neuadd Houghton, Norfolk, yn fab i'r gwleidydd Robert Walpole a'i wraig Mary.

Categori:Genedigaethau 1676
Categori:Marwolaethau 1745
Categori:Prif Weinidogion y Deyrnas Unedig
Dau Gymro yn Taring yn bell o'u Gwlad

Llyfr Cymraeg gan Robert Holland yw '''''Dau Gymro yn Taring yn bell o'u Gwlad''''', a gyhoeddwyd tua'r flwyddyn 1595. Ymddengys bod pob copi o'r argraffiad cyntaf wedi diflannu, ond fe'i ailargraffwyd gan yr addysgwr Stephen Hughes yn 1681, gyda *Canwyll y Cymry*.

## Cynnwys
Mae testun y llyfr ar ffurf deialog sy'n beirniadu Dynion Hysbys ac ofergoeledd; "Tudyr" a "Gronw" yw'r ddau Gymro sy'n ymddiddan am hynny. Safbwynt Cristnogol a geir yn y llyfr, sy'n brawf ychwanegol, er hynny, fod dewiniaeth y Dynion Hysbys yn boblogaidd o hyd yng Nghymru ar droad yr 17g.

## Cyfeiriadau
Categori:Dewiniaeth
Categori:Llyfrau Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig yr 16eg ganrif
Categori:Llyfrau'r 1590au
Ystorya Gwlat Ieuan Vendigeit (Llythyr y Preutur Siôn)

Astudiaeth feirniadol o gyfieithiad o lythyr honedig y Preutur Siôn at Manuel a olygwyd gan Gwilym Lloyd Edwards yw ***Ystorya Gwlat Ieuan Vendigeit (Llythyr y Preutur Siôn)***. 

Gwasg Prifysgol Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1999. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Astudiaeth feirniadol o gyfieithiad Cymraeg o *Ystorya Gwlat Ieuan Vendigeit*, llythyr honedig y Preutur Siôn at Manuel, ymerawdwr Caergystennin tua 1165, yn cynnwys cyflwyniadau o ddau gyfieithiad o'r ddogfen, wedi eu codi o lawysgrifau Coleg yr Iesu 119, Peniarth 15, 47 a 267, gwerthfawrogiad o'r testun a'i arwyddocâd yn llenyddiaeth Cymru, ynghyd â nodiadau.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Cymraeg
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig yr Oesoedd Canol
Categori:Llyfrau Cymreig 1999
Raff ap Robert

Bardd Cymraeg o'r 16g oedd **Raff ap Robert**. Ni wyddys ei ddyddiadau. Roedd yn frodor o blwyf Llanynys yng nghantref Dyffryn Clwyd (Sir Ddinbych). Roedd yn dad i'r bardd Edward ap Raff.

## Tras a theulu
Roedd Raff yn perthyn i deulu plas Maesmaencymro ym mhlwyf Llanynys. Ei enw llawn oedd Raff ap Robert ap Gruffudd ap Madog ap Bleddyn Sais. Ei fam oedd Sioned ferch Gruffudd o Edeirnion. Roedd cysylltiad o du mam ei dad, sef Gwladus ferch Ifan ap Bleddyn Goch, ag un o deuloedd grymusaf ardal Dinmael. Gwraig Raff oedd Gwenhwyfar ferch Edward ap Maredudd ab Adda o Drefor. Cawsant dri fab, yn cynnwys y bardd Edward ap Raff.

## Bywyd a gwaith
Yn ôl Siôn Tudur, gwr 'tiriog' a oedd yn canu 'ar ei fara ei hun' oedd Raff ap Robert, a diau fod a wnelo hynny â phynciau ac â daearyddiaeth ei gerddi. Gwelir bod y rhan fwyaf o'r canu yn perthyn i ddyffryn afon Clwyd a'r cyffiniau.

Mae ei waith sydd ar glawr yn cynnwys cerdd foliant a sawl marwnad: i Tudur Aled a Siôn Salsbri, gŵr cyntaf Catrin o Ferain. Ceir hefyd gywydd mawl a nifer o englynion. Arferai Raff ymryson gyda Siôn Tudur a'r clerwr Robin Clidro.

## Llyfryddiaeth
* A. Cynfael Lake (gol.) *Gwaith Raff ap Robert* (Aberystwyth, 2013).

## Cyfeiriadau
Categori:Beirdd yr Uchelwyr
Categori:Llanynys
Categori:Llenorion yr 16eg ganrif o Gymru
Categori:Pobl o Ddyffryn Clwyd
A Gymri Di Gymru?

Casgliad o gerddi gan Robat Gruffudd yw ***A Gymri Di Gymru?***. Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2009. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Casgliad o dros drigain o gerddi newydd, mewn sawl mesur a chywair, gan yr awdur a'r cyhoeddwr Robat Gruffudd. Cerddi syml, swynol, dwys a doniol am Gymru ac am fyw. Yn cynnwys: '04 Wal', 'Second Siti', 'Tsheco', 'Can i'r Arg' a 'Cymru heb Eirug'.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2009
Cyflwr ocsidiad

Dangosydd y radd ocsidiad o atom mewn cyfansoddyn cemegol ydy'r **cyflwr ocsidiad**, elwir hefyd y **rhif ocsidiad**.

Mae'r cynnydd mewn cyflwr ocsidiad trwy adwaith cemegol yn ddiffiniedig fel ocsidiad a'r gostyngiad mewn cyflwr ocsidiad yn ddiffiniedig fel rhydwythiad.

## Gweler hefyd 
* Rhydocs
* Electrocemeg
* Falens

Categori:Cemeg
Fern Hill

Cerdd enwog gan Dylan Thomas yw **"Fern Hill"** a gyhoeddwyd yn Hydref 1945.

Categori:Cerddi 1945
Categori:Cerddi'r 20fed ganrif o Gymru
Categori:Cerddi Saesneg yr 20fed ganrif
Categori:Cerddi Saesneg o Gymru
Categori:Gweithiau gan Dylan Thomas
Rhyddid y Nofel

Casgliad o erthyglau am y nofel Gymraeg yw ***Rhyddid y Nofel*** a olygwyd gan gan Gerwyn Williams. 

Gwasg Prifysgol Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1999. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfeirlyfr ar bwnc y nofel Gymraeg, sef casgliad o 7 erthygl gynhwysfawr ar y genre, adolygiadau byrion o 15 testun yn rhychwantu'r 20g a 4 cyfweliad ag awduron cyfoes, gan 15 o gyfranwyr, yn ogystal â rhagymadrodd gan y golygydd.

Botwm Crys yn cadw lle

## Rhan o adolygiad ar Gwales
gan Owen Thomas
Mae *Rhyddid y Nofel* yn ymrannu’n ddwy adran: y naill yn trafod cefndir y nofel Gymraeg gynnar, datblygiad y nofel ar ôl Daniel Owen, y nofel hanes Gymraeg, pennod gan Islwyn Ffowc Elis ar themâu’r nofel Gymraeg (sy’n ymdriniaeth anghydnaws â phenodau eraill yr adran hon), perthynas yr Eisteddfod â’r nofel, y nofel rhwng 1975 a 1982 ac, yn olaf, y nofel ôl-fodern. Mae’r ail adran yn trafod nofelau unigol, o *Gŵr Pen y Bryn* i *Dirgel Ddyn*. Ni cheir yr un bennod newydd gan yr amrywiol gyfranwyr ac, o’r herwydd, y mae’n gyfrol sydd yn debycach i ddogfen hanesyddol nag i gyflwyniad cyfoes i’r maes bywiog hwn. 

At ei gilydd, mae’r golygydd wedi dewis croesdoriad eang o gyfranwyr, ond collwyd cyfle i adargraffu’r adolygiadau chwyrn ac anffafriol o *Monica*, Saunders Lewis ac *Un Nos Ola Leuad*, Caradog Prichard pan y’u cyhoeddwyd gyntaf. Byddai’r rheiny wedi rhoi rhyw syniad i ddarllenydd dechrau’r unfed ganrif ar hugain o’r rhagfarn a’r rhagdyb yr oedd y nofelau arloesol hyn yn adweithio yn eu herbyn. 

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Cymraeg
Categori:Beirniadaeth lenyddol Gymraeg
*
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig
Categori:Llyfrau Cymreig 1999
Alan

Llyfr gan Huw Meirion Edwards (Golygydd) yw ***Alan***. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2003. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad
Casgliad o gerddi ac ysgrifau ar Alan Llwyd gan feirdd a llenorion amrywiol, yn cloriannu cynnyrch bardd a beirniad, cyhoeddwr a chofiannydd, golygydd a sgriptiwr, ac un o lenorion mwyaf cynhyrchiol a dylanwadol Cymru yn nhraean olaf yr 20g, gyda llyfryddiaeth lawn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Barddoniaeth Gymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
100 o Englynion

Blodeugerdd o gerddi wedi'i golygu gan Dafydd Islwyn yw ***100 o Englynion***. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2009. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cant o englynion gan gant o englynwyr. Mae Dafydd Islwyn wedi dewis ei hoff englyn gan bob un o'r englynwyr hyn, ac wedi adeiladu trafodaeth o gwmpas pob englyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Blodeugerddi Cymraeg
Categori:Casgliadau o englynion
Categori:Llyfrau Cymreig 2009
Yr Ail Bistyll

Llyfr o gerddi J. T. Williams wedi'u golygu gan Albert Evans-Jones (Cynan) yw ***Yr Ail Bistyll: Detholiad gan Cynan o Ganeuon y Diweddar J. T. Williams Gydag Atgofion***. Cyhoeddwyd y gyfrol a hynny yn 1989. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Adargraffiad ffacsimili o ail gyfrol o gerddi crefyddol a moesol eu naws gan fardd gwlad o Lŷn, J.T. Williams, Pistyll, wedi eu dethol gan Cynan, a gyhoeddwyd yn wreiddiol ym 20au cynnar y ganrif.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1989
Amheus o Angylion

Llyfr o gerddi gan Aled Lewis Evans yw ***Amheus o Angylion***. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2011. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfrol o farddoniaeth Aled Lewis Evans, bardd sydd wedi gwneud enw iddo'i hun fel 'Bardd y Ffin'. Mae'r bardd yn mynd o fyd y plentyn a chyfnod yr arddegau drwy dreigl tymhorau bywyd - ei Basg, ei haf, a'i Nadolig.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2011
Banerog

Detholiad o gerddi gan Hywel Griffiths yw ***Banerog***. Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2009. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Detholiad o gerddi caeth a rhydd gan y bardd a'r ymgyrchydd gwleidyddol, Hywel Griffiths. Mae'r gyfrol yn cynnwys cerdd fuddugol y Goron a enillodd yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerdydd 2008.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2009
Aelwyd Gwlad

Casgliad o farddoniaeth gan Elwyn Edwards yw ***Aelwyd Gwlad***. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1997. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Y casgliad cyntaf o farddoniaeth Elwyn Edwards, Prifardd Eisteddfod Genedlaethol Cymru Casnewydd 1988. Mae'r cerddi caeth yn ymwneud yn bennaf â bro Penllyn, Gwynedd, a'i phobl.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1997
Angel a Thinsel

Blodeugerdd o gerddi Nadoligaidd gan Elwyn Edwards (Golygydd) yw ***Angel a Thinsel***. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1996. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Blodeugerdd o gerddi diweddar yn ymwneud ag amrywiol agweddau ar y Nadolig. Darluniau lliw a du-a-gwyn.

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Blodeugerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1996
Categori:Nadolig
Anifeiliaid y Maes Hefyd

Llyfr gan Gwyn Thomas a Ted Breeze Jones yw ***Anifeiliaid y Maes Hefyd***. Gwasg Dwyfor a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1993. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Cyfuniad o ffotograffau lliw llawn o fyd natur a cherddi llawn hiwmor a sylwgarwch.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Gwyn Thomas
Categori:Llyfrau Cymreig 1993
Ar y Tir Mawr

Cyfrol o gerddi gan Gareth Neigwl yw ***Ar y Tir Mawr***. Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
I ddilynwyr cyfres radio *Talwrn y Beirdd*, mae llais Gareth Neigwl yn adnabyddus ers blynyddoedd fel aelod o dîm y Tir Mawr.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Bardd y Neuadd Wen

Cyfrol o gerddi gan James Peter Jones wedi'i gasglu gan Ieuan May Jones ac wedi'i olygu gan Cathrin Williams yw ***Bardd y Neuadd Wen: Cerddi James Peter Jones***. Gw. Disgrifiad a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2009. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfrol o gerddi James Peter Jones, wedi'u casglu gan Ieuan May Jones, a'u golygu gan Cathrin Williams.

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2009
Cerddi Gwyndaf

Casgliad cyflawn o waith Gwyndaf  yw ***Cerddi Gwyndaf: Y Casgliad Cyflawn***. Gwasg Gee a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1987. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Dyma lyfr yn cynnwys casgliad cyflawn o waith barddonol y pregethwr, prifardd, heddychwr, beirniad, canwr, Archdderwydd a Chofiadur Gorsedd y Beirdd, y Parchedig E. Gwyndaf Evans. Mae'r casgliad hwn yn cynnwys 42 o gerddi'r bardd.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1987
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Amser Amherffaith

Llyfr gan Emyr Lewis yw ***Amser Amherffaith / Dysgu Deud Celwydd yn Tsiec***. Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2004. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Casgliad o gerddi amrywiol y prifardd Emyr Lewis yn cynnwys cerddi dwys ac ysgafn, yn y mesurau caeth yn bennaf.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
At eich Gwasanaeth

Casgliad o gerddi crefyddol gan J. Eirian Davies yw ***At eich Gwasanaeth***. Gwasg Gee a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1993. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Casgliad o emynau a cherddi defosiynol y gellir eu defnyddio mewn oedfaon crefyddol.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1993
Awen R.E.

Cyfrol o englynion a chwpledi gan R.E. Jones yw ***Awen R.E.***. Gwasg Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1989. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfrol o englynion a chwpledi gan R.E. Jones, Llanrwst - awdur nifer o lyfrau gan gynnwys dau gasgliad o idiomau Cymraeg.

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Casgliadau o englynion
Categori:Llyfrau Cymreig 1989
Awen y Gael

Blodeugerdd o farddoniaeth Aeleg wedi'i golygu gan John Stoddart yw ***Awen y Gael: Barddoniaeth Aeleg 1450-1914***. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1987. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Blodeugerdd o farddoniaeth Aeleg o'r 15g hyd at drothwy'r Rhyfel Byd Cyntaf.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1987
Categori:Barddoniaeth Aeleg
Achos

Llyfr o gerddi gan Grahame Davies yw ***Achos***. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2005. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Yn ei gyfrol *Adennill Tir*, mynegodd Grahame Davies brofiad cymunedau y Cymoedd gyda dicter ac angerdd. Yn ei ail gyfrol, *Cadwyni Rhyddid*, a enillodd wobr Llyfr y Flwyddyn, dinoethodd eironi a safonau dwbl y Gymru ôl-ddatganoli gyda ffraethineb.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2005
Beirdd Ceridwen

Blodeugerdd o gerddi gan fenywod, golygwyd gan Cathryn A. Charnell-White, yw ***Beirdd Ceridwen***. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2005. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfrol yn agor maes ymchwil newydd; cesglir ynghyd am y tro cyntaf waith prydyddesau Cymru a ganai cyn diwedd y 18g. Ceir cerddi caeth a rhydd ar rychwant eang o themâu. Golygwyd pob testun gan nodi ffynonellau a manylion bywgraffyddol, gan osod y cerddi yn eu cyd-destun; cynhwysir geirfa gryno.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Ceridwen
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Blodeugerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2005
Cerddi R. Williams Parry - Y Casgliad Cyflawn 1905-1950

Casgliad o holl waith R. Williams ParryAlan Llwyd (Golygydd) yw ***Cerddi R. Williams Parry - Y Casgliad Cyflawn 1905-1950***. Gwasg Gee a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1998. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Casgliad gwerthfawr o holl waith R. Williams Parry (1884-1956), gan gynnwys cerddi ei ddwy gyfrol gyhoeddedig, a thri atodiad yn cynnwys ei gerddi ymbrentisio a'r cerddi a wrthodwyd ganddo yn ddiweddarach y n ei fywyd. Ceir rhagymadrodd gan y golygydd, a nodiadau cynhwysfawr ar y cerddi.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1998
Cerddi W.J. Gruffydd: Elerydd

Casgliad o gerddi William John Gruffydd (Elerydd) wedi'i olygu gan D. Islwyn Edwards yw ***Cerddi W. J. Gruffydd: Elerydd***. Gwasg Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1990. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Casgliad o dros ddeg ar hugain o gerddi'r cyn-Archdderwydd William John Gruffydd (Elerydd), bardd, llenor a gweinidog a enillodd y goron yn eisteddfodau cenedlaethol Pwllheli (1955) a Chaerdydd (1960) am ei i bryddestau *Ffenestri* ac *Unigedd*.

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1990
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Ar Dafod Gwerin

Casgliad o benillion a rhigymau wedi'i olygu gan Tegwyn Jones yw ***Ar Dafod Gwerin: Penillion Bob Dydd***. Cymdeithas Lyfrau Ceredigion a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2004. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Casgliad o bron i 1,200 o benillion a rhigymau yn cwmpasu holl brofiadau amrywiol bywyd, y dwys, y doniol a'r priddaidd.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Blodeugerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Blodeugerdd Barddas o Farddoniaeth Gyfoes

Blodeugerdd o gerddi a sgwennwyd rhwng 1987 a 2004 wedi'i golygu gan Tony Bianchi yw ***Blodeugerdd Barddas o Farddoniaeth Gyfoes***. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2005. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Blodeugerdd sy'n casglu ynghyd dros 170 o gerddi gorau'r cyfnod rhwng 1987-2004: un o'r cyfnodau mwyaf amrywiol ei gynnyrch yn hanes llenyddiaeth Gymraeg.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Blodeugerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2005
Cerddi Bryan Martin Davies

Cyfrol o gerddi gan Bryan Martin Davies yw ***Cerddi Bryan Martin Davies: Y Casgliad Cyflawn***. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2003. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Casgliad cyflawn o gerddi bardd coronog Eisteddfod Genedlaethol Cymru Rhydaman 1970 a Bangor 1971 yw hwn, mae'n cynnwys holl gerddi ei bum casgliad blaenorol sy'n adlewyrchu tri chyfnod ei fywyd, sef cerddi diwydiannol cynnar Dyffryn Aman ei fagwraeth, cerddi trefol canol oed ar ororau Gogledd Ddwyrain Cymru, a cherddi diweddar mwy ymholgar.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
Golchi Llestri Mewn Bar Mitzvah

Casgliad o gerddi gan Ifor ap Glyn yw ***Golchi Llestri Mewn Bar Mitzvah***. Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1998. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Casgliad o gerddi amrywiol eu themâu a'u mesurau gan fardd cyfoes, yn cynnwys gweithiau a ymddangosodd mewn cyhoeddiadau eraill, a ddarlledwyd ar raglenni radio, a berfformiwyd gan grwpiau pop a chan y bardd ar daith y Ffwlmonti Barddol, ynghyd â'r bryddest 'Branwen', a enillodd glod yng nghystadleuaeth y Goron yn Eisteddfod Genedlaethol y Bala 1997. Ceir 27 o ffotograffau du-a-gwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1998
Beirdd Bro'r Eisteddfod

Blodeugerdd wedi'i olygu gan John Glyn Jones yw '''''Beirdd Bro'r Eisteddfod'''''. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2013.

## Disgrifiad byr
Cyfrol sy'n dwyn ynghyd gynnyrch gan rai o feirdd Sir Ddinbych a'r Cyffiniau yw hon.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Blodeugerddi Cymraeg o Gymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2013
Categori:Llyfrau barddoniaeth yr 21ain ganrif o Gymru
Awen Anhygoel Arwel

Casgliad o gerddi doniol Arwel Jones wedi'u golygu gan Lyn Ebenezer yw ***Awen Anhygoel Arwel***. Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Casgliad yn cynnwys cerddi doniol Arwel Jones - wyneb cyfarwydd i nifer o bobl fel un o feirdd digri' de Ceredigion. Ceir cyfraniad hefyd gan yr arlunydd Aneirin Jones sydd wedi creu cartwnau i rai o'r cerddi.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Baledi'r Ddeunawfed Ganrif

Cyfrol ar lenyddiaeth Gymraeg y 18fed ganrif gan Thomas Parry yw '''''Baledi'r Ddeunawfed Ganrif'''''. Gwasg Prifysgol Cymru a gyhoeddodd y gyfrol wreiddiol yn 1935. Fe'i hadargraffwyd yn 1986. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Mae'r llenor a'r hanesydd llên Thomas Parry yn cyflwyno hanes a gwreiddiau'r farddoniaeth a elwir yn faledi yng Nghymru.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Cymraeg
Categori:Baledi
Categori:Barddoniaeth Gymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1935
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig y 18fed ganrif
Englynion dan Bwysau

Casgliad o englynion wedi'u golygu gan Emyr Lewis yw ***Englynion dan Bwysau***. Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2005. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Casgliad o dros 150 o englynion amrywiol a gyfansoddwyd ar gyfer ymrysonau barddol y Babell Lên yn yr Eisteddfod Genedlaethol o 1979 hyd 2004.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Blodeugerddi Cymraeg
Categori:Casgliadau o englynion
Categori:Llyfrau Cymreig 2005
Holl Stwff Geraint Lovgreen

Casgliad o gerddi gan Geraint Løvgreen yw '''''Holl Stwff Geraint Lovgreen: Heblaw'r Pethau Ofnadwy o Wael'''''. Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1997. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Casgliad o farddoniaeth y canwr, y cyfansoddwr a'r talyrnwr poblogaidd, yn cynnwys dros gant o'i gyfraniadau i *Dalwrn y Beirdd* a rhaglenni radio eraill, ynghyd â geiriau a chordiau gitâr hanner cant o'i ganeuon ef a'i grŵp Yr Enw Da, a chaneuon beirdd eraill. Deugain a phump o ddarluniau du-a-gwyn gan Bedwyr ab Iestyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1997
Be 'Di Blwyddyn Rhwng Ffrindia?

Llyfr gan Iwan Llwyd yw '''''Be 'Di Blwyddyn Rhwng Ffrindia?: Cerddi 1990-99'''''. Gwasg Taf a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2003. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Dyma bumed gyfrol o gerddi'r Prifardd Iwan Llwyd a gyfansoddodd yn ystod y 1990au ac sydd wedi'u rhannu yn nhrefn misoedd y flwyddyn. Yn cynnwys lluniau du-a-gwyn gan Gerallt Jones o Fangor .

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg o Gymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
Categori:Llyfrau gan Iwan Llwyd
Categori:Llyfrau barddoniaeth yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Llyfrau barddoniaeth Cymraeg yr 21ain ganrif
Blodau Gwanwyn, Blodau Gwyn

Llyfr gan Myrddin ap Dafydd yw ***Blodau Gwanwyn, Blodau Gwyn - Cerddi Myrddin Ap Dafydd***. Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Clwstwr o gerddi diweddar yn cynnwys rhai a berfformiwyd ar y sioeau teithiol dros y blynyddoedd diwethaf - Iwan, ar Daith; Dal dy Dafod a Dilyn y Llwynog.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Cadw Golwg

Cyfrol o gerddi gan Dic Jones yw ***Cadw Golwg***. Gwasg Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2005. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfrol sy'n bwrw golwg ar y byd a'i bethau ar gân, gan un o'n prif feirdd. Ceir yma dros 140 o gerddi yn y mesurau caeth a rhydd, cerddi digrif a difrifol sy'n ymwneud â themau bob-dydd.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Dic Jones
Categori:Llyfrau Cymreig 2005
Cerddi Caerdydd

Detholiad o gerddi  wedi'i olygu gan Catrin Beard yw ***Cerddi Caerdydd***. Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol yng nghyfres *Cerddi Fan Hyn* a hynny yn 2004. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Detholiad amrywiol o gant o gerddi sy'n gysylltiedig â Chaerdydd, gan adlewyrchu'r profiad o fyw yno ac o ymweld â'r ddinas, ei chymunedau clos a'i chymeriadau lliwgar, gan feirdd o bob cenhedlaeth, yn y mesurau caeth a rhydd, mewn naws ysgafn a dwys.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Blodeugerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Cerddi Jac Glan-y-Gors

Casgliad o faledi gan Jac Glan-y-Gors, golygwyd gan E. G. Millward, yw ***Cerddi Jac Glan-y-Gors***. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2003. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Casgliad o 32 o ganeuon a baledi dychanol Jac Glan-y-gors (John Jones, 1766-1821) yn cynnwys ei sylwebaeth am ragrith cyd-Gymry alltud yn Llundain - yn enwedig y DicSionDafyddion - a'r gymdeithas yng Nghymru, gyda bywgraffiad, gwerthfawrogiad o'i waith a nodiadau testunol. Ceir 3 llun du-a-gwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig y 18fed ganrif
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig y 19eg ganrif
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
Eldorado (llyfr)

Llyfr taith drwy gerddi gan Twm Morys ac Iwan Llwyd yw ***Eldorado***. Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1999. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Llyfr taith tra gwahanol yn cofnodi crwydriadau dau fardd o Gymro mewn chwe gwlad yn Ne America, mewn lleoedd a fu gynt yn rhan o ymerodraeth ddiflanedig yr Incas, yn cynnwys argraffiadau rhyddiaith a thros 40 o gerddi a ysbrydolwyd gan ddigwyddiadau'r daith. Ceir 37 ffotograff du-a-gwyn ac 1 map.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1999
Categori:Llyfrau taith Cymraeg
Bardd Pengwern

Detholiad o gerddi Jonathan Hughes, Llangollen (1721-1805), wedi'i golygu gan Siwan M. Rosser yw ***Bardd Pengwern: Detholiad o Gerddi Jonathan Hughes, Llangollen (1721-1805)***. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfrol sy'n bwrw golwg ar waith Jonathan Hughes, bardd gwlad o Langollen. Ceir hanes ei fywyd, gan gynnwys darlun o gymdeithas, diwylliant a chrefydd yn 18g. Cyhoeddir hefyd ddetholiad o'i gerddi.

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Cymraeg
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig y 18fed ganrif
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Hiwmor Hedd

Cyfrol o gerddi gan Hedd Bleddyn yw ***Hiwmor Hedd***. Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2006. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfrol yn y gyfres Barddoniaeth Boced-din. Y tro hwn ceir limrigau, penillion, a straeon am gymeriadau bro a'u ffraethineb, gan Hedd Bleddyn, y bardd o Faldwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg o Gymru
Categori:Casgliadau o gerddi digrif
Categori:Llyfrau Cymreig 2006
Categori:Llyfrau barddoniaeth yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Llyfrau digrif Cymraeg o Gymru
Blodeugerdd Barddas o Englynion Cyfoes

Blodeugerdd o englynion wedi'i golygu gan Tudur Dylan Jones (Golygydd) yw ***Blodeugerdd Barddas o Englynion Cyfoes***. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1993. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Casgliad o englynion cyfoes sy'n dangos yr englyn yn fyw heddiw.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Blodeugerddi Cymraeg
Categori:Casgliadau o englynion
Categori:Llyfrau Cymreig 1993
John Jones (seryddwr)

300px|bawd|Llechen goffa John Jones

Seryddwr ac ieithydd Cymreig oedd **John Jones** (1818 - 1898), a adnabyddid hefyd fel ***John Jones y Sêr*** neu ***Ioan Bryngwyn Bach*** (ei enw barddol). Roedd yn ŵr hunanaddysgedig a enillodd gryn sylw yn ei oes fel seryddwr amatur. Roedd yn frodor o blwyf Llanidan, Ynys Môn.

## Bywgraffiad
Gweithiwr oedd John Jones ar hyd ei oes o ran ei alwedigaeth. Cafodd ei eni yn y Bryngwyn Bach ger Dwyran, Sir Fôn, yn 1818. Ychydig o addysg elfennol yn unig a gafodd yn blentyn. Cafodd waith fel gwas fferm ac yn 1848 aeth i weithio fel llwythwr llechi ym Mhorth Penrhyn ger Bangor.

Darllenai lyfrau o lyfrgell gweinidog lleol a dysgodd am seryddiaeth - ei hoff bwnc - ac ieithoedd y Beibl gan ddod i fedru darllen Groeg a Hebraeg. Gwnaeth ddau sbienddrych (telesgop) iddo ei hun. Roedd hefyd yn barddoni.

Daeth i amlygrwydd ar draws gwledydd Prydain pan gafodd ei "ddarganfod" gan yr awdur Samuel Smiles, a fu'n enwog yn ail hanner y 19g am ei lyfrau "dod ymlaen" poblogaidd fel *Self-Help*, a ymwelodd ag ef ym Mangor ac a ysgrifennodd amdano yn ei gyfrol *Men of Invention and Industry* (1884).

Bu farw ym Mangor yn 1898.

## Llyfryddiaeth
*Eleazar Roberts, 'John Jones y Seryddwr', *Y Geninen* (Gŵyl Dewi), 1901 , 42-6. Ysgrif sy'n cynnwys hanes byr ei fywyd ei hun gan John Jones.
*Samuel Smiles, *Men of Invention and Industry* (Llundain, 1884)

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1818
Categori:Marwolaethau 1898
Categori:Ieithyddion o Gymru
Categori:Llanidan
Categori:Pobl o Ynys Môn
Categori:Seryddwyr o Gymru
Categori:Ysgolheigion y 19eg ganrif o Gymru
Blodeugerdd o'r Bedwaredd Ganrif ar Bymtheg

Detholiad o gerddi 28 beirdd o'r 19g wedi'u golygu gan Bedwyr Lewis Jones yw '''''Blodeugerdd o'r 19g'''''. Cymdeithas Lyfrau Ceredigion a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1965. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Detholiad o 70 o gerddi caeth a rhydd yn cynrychioli gwaith 28 o feirdd y 19g a geir yn y flodeugerdd hon, gyda rhagymadrodd a nodiadau manwl ar bob bardd.

## Beirdd yn y gyfrol
Cynhwysir y beirdd canlynol o fewn y gyfrol, gyda'r nifer o gerddi unigol (neu ddetholiadau o gerdd fwy) mewn cromfachau:

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Blodeugerddi Cymraeg
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Blodeugerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1965
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig y 19eg ganrif
Cartre'n y Cread

Cyfrol o gerddi gan Donald Evans yw '''''Cartre'n y Cread'''''. Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2010. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Casgliad o farddoniaeth gan y Prifardd Donald Evans, a ysgogwyd gan y cynhesu byd-eang sy'n bygwth y blaned a'i phobl. I Donald Evans, mae'r bygythiad hwnnw'r un mor real i ffermwyr ei filltir sgwar ag ydyw i eirth yr Arctig.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2010
Cerddi Cyfiawnder

Cyfrol o gerddi wedi'u golygu gan Bethan Jones Parry yw ***Cerddi Cyfiawnder***. Heddlu Gogledd Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfrol sydd yn cynnig dehongliad creadigol a barddonol o'r Gyfundrefn Cyfiawnder a Throsedd, y Gwasanaethau Prawf ac Erlyn y Goron, y carchardai a'r heddlu.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Ffansi'r Funud, Ffansi Oes

Casgliad o gerddi gan Cen Williams yw '''''Ffansi'r Funud, Ffansi Oes'''''. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1999. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Casgliad cyntaf o gerddi bardd coronog Eisteddfod Genedlaethol y Bala 1997, yn cynnwys bron i 50 o gerddi yn y mesurau rhydd ac ar fydr ac odl, ynghyd â dau ddilyniant o gerddi, sef pryddest 'Branwen' a enillodd iddo ei goron Genedlaethol a 'Canrif Caethiwed' i nodi dyfodiad mileniwm newydd.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1999
Blodeugerdd Barddas o Ganu Crefyddol Cynnar

Casgliad o gerddi crefyddol cynnar, golygwyd gan Marged Haycock, yw ***Blodeugerdd Barddas o Ganu Crefyddol Cynnar***. Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1994. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Golygiadau o 33 o'r cerddi crefyddol ac ysgrythurol cynharaf yn y Gymraeg, gyda throsiadau i Gymraeg modern, nodiadau testunol, cyflwyniad i'r cerddi unigol a rhagymadrodd cyffredinol.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Blodeugerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1994
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig yr Oesoedd Canol