open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sheila Copps

Awdur a gwleidydd o Ganada yw **Sheila Maureen Copps** (ganwyd 27 Tachwedd 1952) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel newyddiadurwr a hunangofiannydd. Bu'n Ddirprwy Brif Weinidog Canada rhwng 3 Tachwedd 1993 a 30 Ebrill 1996, ac eilwaith rhwng 19 Mehefin 1996 ac 11 Mehefin 1997.

Caiff ei ystyried yn aelod asgell chwith amlwg o Blaid Ryddfrydol Canada, ac roedd Copps yn eiriolwr dros hawliau cyfreithiol menywod, cyfreithloni Cannabis (cyffur), hawliau lleiafrifol, a diogelu'r amgylchedd. Roedd ei harddull ymosodol a'i henw da am liwgarwch a chrandrwydd ei gwisg yn rhoi stamp ar ei gyrfa wleidyddol.

## Personol
Fe'i ganed yn Hamilton, Ontario, Canada yn ferch i Victor Copps a fu'n faer Hamilton, Ontario a Geraldine Florence (Guthro) Copps, a fu'n gynghorydd ar Gyngor Dinas Hamilton. Roedd ei thad, Victor Kennedy Copps, yn un o feiri mwyaf dylanwadol Dinas Hamilton.

Mynychodd Ysgol Uwchradd Gatholig yr Esgob Ryan. Yn blentyn, cymerodd Copps ran yn rhaglenni ieuenctid *Girl Guides* Canada. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol McMaster a Phrifysgol Gorllewin Ontario. Enillodd Copps radd Baglor yn y Celfyddydau mewn Ffrangeg a Saesneg o Goleg Prifysgol y Brenin ym Mhrifysgol Western Ontario yn London Ontario, a dilyn astudiaethau pellach ym Mhrifysgol McMaster yn Hamilton a Phrifysgol Rouen yn Ffrainc. Gweithiodd fel newyddiadurwr papur newydd gyda'r *Hamilton Spectator* a'r *Ottawa Citizen*.

Mae'n briod ag Austin Thorne (ei thrydydd gŵr), ac mae ganddi un ferch, Danelle, o'i hail briodas.

Ar Dachwedd 10, 2014, dywedodd Copps ei bod wedi dioddef ymosodiad rhywiol a'i threisio tra roedd yn gwasanaethu yn Senedd Daleithiol Ontario. Dywedodd ei bod yn teimlo gorfodaeth i ddod ymlaen â'r honiadau ar ôl trydar cefnogaeth i Jian Ghomeshi.

## Gweithiau a chyhoeddiadau 
* ''Nobody's Baby: A Survival Guide to Politics* (1986). Toronto ON : Deneau. 192 p.&nbsp;.
* *Worth fighting for* (2004). Toronto ON : McClelland & Stewart. 213 p.&nbsp;.
* *La batailleuse'' (2004). Montreal QC : Boréal. 236 p.&nbsp;.

;Cyfraniadau (rhannau)
* Trish Hennessey a Ed Finn (gol.). "Fight for equality is far from being won.", yn: "Speaking Truth to Power : A Reader on Canadian Women's Inequality", Canadian Centre for Policy Alternatives, Ottawa, c.2010. tt.&nbsp;15–18.

;Erthyglau
* "Canada's Historic Places Initiative", Heritage/Patrimoine, 6:26, Gwanwyn 2003 .
* "Canadian Cultural Policy in a Global Economy", Canadian  Business Economics, 7(3):40-3, Hydr. 1999.
* "Celine Dion: Made in Canada", NPQ: New Perspectives Quarterly. 15(5):17, Hydr. 1998.
* "Initiative des Endroits Historiques du Canada", Heritage/Patrimoine. 6:26, Gwanwyn 2003 .
* "Liberal Flogging of the Government's Green Plan", New Environment. tt.&nbsp;39ff, Blynyddol 1990.
* "Two Grit Guys and a Cutie?", Bulletin Centre for Investigative Journalism. rhif. 42:9, Gaeaf 1990.

## Anrhydeddau
* 

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion o Ganada
Categori:Genedigaethau 1952
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Hamilton, Ontario
Henry Watkins Williams-Wynn

Roedd Syr **Henry Watkins Williams-Wynn** (16 Mawrth 1783 – 26 Mawrth 1856) yn ddiplomydd a gwleidydd o Gymru.

## Cefndir 
Ganwyd Williams-Wynn ym 1783 yn drydydd mab i Syr Watkin Williams-Wynn, 4ydd Barwnig,  a Charlotte Grenville, merch yr anrhydeddus George Grenville. Roedd Grenville yn ddeiliad nifer o swyddi pwysig yn y llywodraeth, gan gynnwys gwasanaethu fel prif weinidog y DU rhwng 1763 a 1765. Roedd Henry yn frawd i Syr Watkin Williams-Wynn, 5ed Barwnig a Charles Watkin Williams-Wynn (1775-1850).

Cafodd ei addysgu yn Ysgol Harrow.

## Gyrfa 
Ymunodd a'r swyddfa dramor fel clerc yn Ionawr 1799, pan oedd ei ewythr, yr Arglwydd Grenville, yn bennaeth y swyddfa, ac yn gynnar yn 1801 penodwyd ef yn ysgrifennydd preifat ac yn awdur crynodebu. Rhwng Ebrill 1803 ac Ebrill 1807 roedd yn llysgennad arbennig i Etholwr Sacsoni, a gwobrwywyd ei wasanaeth â phensiwn o £1,500 y flwyddyn . Am ychydig fisoedd (Ionawr i Ebrill 1807) eisteddodd yn y senedd fel Aelod Seneddol Bwrdeistref Midhurst. Gwnaethpwyd Wynn yn llysgennad arbennig ac yn weinidog plenipotensiwr i'r Swistir yn Chwefror 1822; beirniadwyd y penodiad yn Nhŷ’r Arglwyddi ar 26 Mawrth 1822, ac yn Nhŷ'r Cyffredin ar 15 a 16 Mai. O herwydd y feirniadaeth trosglwyddwyd ef i swydd debyg yn llys Würtemberg yn Chwefror 1823. Ym Medi 1824 anfonwyd ef i gyflawni swydd debyg yn Copenhagen, gan aros yno tan yn gynnar ym 1853.

## Anrhydeddau 
Pan benodwyd ei ewythr, yr Arglwydd Grenville' yn ganghellor Prifysgol Rhydychen rhoddodd gradd D.C.L. (Doethuriaeth yn y Gyfraith Gyffredin) i Williams-Wynn.

Daeth Williams-Wynn yn aelod o'r Cyfrin Gyngor ar 30 Medi 1825. Cafodd ei urddo'n Farchog Croes Mawr Hanover ym 1831, ac yn Farchog Cadlywydd Urdd y Baddon (KCB) ar 1 Mawrth 1851.

## Teulu 
Ym 1813 priododd Hester Frances 6ed merch Robert, Yr Arglwydd Carrington. Bu iddynt tri mab a thair merch.

## Marwolaeth 
Bu farw yn Llanforda, Swydd Amwythig yn 73 mlwydd oed.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1783
Categori:Marwolaethau 1856
Categori:Diplomyddion o Gymru
Categori:Gwleidyddion y 18fed ganrif o Gymru
Categori:Gwleidyddion y 19eg ganrif o Gymru
Egerton Phillimore

Roedd **Egerton Grenville Bagot Phillimore** (20 Rhagfyr 1856 – 5 Mehefin 1937) yn Sais oedd yn ymddiddori yn hynafiaethau, llenyddiaeth, iaith a hanes Cymru.

## Bywyd cynnar 
Ganwyd Phillimore yn 21 Chester Square, Belgravia, Llundain, ar 20 Rhagfyr 1856, yn unig fab i John George Phillimore QC a Rosalind Margaret, (née Knight-Bruce). Yn amddifad wedi marwolaeth ei fam ym 1871, cymerwyd ef i ofal ei ewythr Syr Robert Joseph Phillimore. Aeth i Ysgol Westminster yn Llundain. Enillodd gradd BA o Eglwys Crist, Rhydychen ym 1879 ac MA ym 1883. Galwyd ef i'r bar yn y Deml Ganol ym 1877.

## Gyrfa 
Tra yn Rhydychen, cyfarfu Phillimore â John Rhŷs, Whitley Stokes ac eraill a ysgogodd ei ddiddordeb yn niwylliant Cymru. Dysgodd yr iaith a chasglodd lyfrau a llawysgrifau Cymraeg. Datblygodd Phillimore ei ddiddordeb yn yr iaith Gymraeg gan gynhyrchu erthyglau ar gyfer Bye-gones, Archaeologia Cambrensis a'r *Cymmrodor*, y cyfeirir atynt yn eang fel rhai sy'n darparu arweiniad ar ystyron geiriau ac enwau. Bu'n olygydd *Y Cymmrodor* o 1886 i 1891. O 1903 roedd yn byw yng Nghorris. Ysgrifennodd erthygl ar eiriau Cymraeg anniwair ar gyfer cyfnodolyn Almaeneg, *Kryptadia*, a gyhoeddwyd ym 1884. Mae papurau Phillimore, gan gynnwys rhywfaint o farddoniaeth o'i gyfansoddiad ei hun ynghyd â chyfieithiadau o weithiau yn y Gymraeg, Lladin, Ffrangeg, Almaeneg a Groeg, yn cael eu cadw yn y Llyfrgell Genedlaethol.

## Teulu 
Bu Phillimore yn briod ddwywaith. Ei wraig gyntaf oedd i Susan Elsie Roscow ym 1880 bu iddynt un mab a thair merch. Bu farw Susan Roscow ym 1893, ac wedi hynny priododd Phillimore â Marion Owen ym 1897.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1856
Categori:Marwolaethau 1937
Categori:Hanesyddion y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Hanesyddion yr 20fed ganrif o Loegr
Alex Flinn

Awdur Americanaidd yw **Alex Flinn** (neu **Alexandra Flinn**; ganwyd 23 Hydref 1966) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel nofelydd ar gyfer pobl ifanc. Mae rhai o'i llyfrau wedi ymddangos yn Rhestr Gwerthwyr Gorau'r *New York Times* ac *USA Today* ac wedi eu cyfieithu i dros 20 o ieithoedd gwahanol.

## Magwraeth a choleg
Fe'i ganed yn Long Island, Efrog Newydd ac fe’i magwyd yn Syosset, Efrog Newydd a Miami, Florida. Yn bump oed dechreuodd feddwl am fod yn awdur a chyflwynodd ei hymdrechion cynnar i gylchgronau fel *Highlights*, ond ni chawsant eu cyhoeddi. Yn ddeuddeg oed, symudodd i Fae Palmetto, Florida, un o faestrefi Miami, lle mae'n dal i fyw. Cafodd amser anodd yn gwneud ffrindiau yn ei hysgol newydd, ac mae hi wedi dweud bod y profiad hwn wedi ysbrydoli llawer o’i hysgrifennu ar gyfer oedolion ifanc, yn enwedig ei llyfr, *Breaking Point*.

Yn Ysgol Uwchradd Miami-Palmetto rhaglen celfyddydau perfformio magnet o'r enw PAVAC (Canolfan Perfformio a Chelfyddydau Gweledol), a ysbrydolodd beth o'i llyfr, *Diva*. Yna, mynychodd Brifysgol Miami lle enillodd radd mewn perfformio lleisiol (opera), cyn troi at ysgol y gyfraith ym Mhrifysgol Nova Southeastern. Wedi graddio, bu'n ymarfer y gyfraith am 10 mlynedd cyn rhoi’r gorau i’w swydd i ymroi’n llawn amser i ysgrifennu.

Mae'n briod ag Eugene Flinn ac mae ganddynt ddwy ferch, Katherine a Meredith.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot
## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion Americanaidd
Categori:Genedigaethau 1966
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Ddinas Efrog Newydd
Richelle Mead

Awdur nofelau ffantasi o Unol Daleithiau America yw **Richelle Mead** (ganwyd 12 Tachwedd 1976) sy'n sgwennu, gan mwyaf i blant a phobl ifanc.

Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Michigan, Prifysgol Gorllewin Michigan a Phrifysgol Washington. Mae heddiw'n byw yn Kirkland, Washington (2019).

Ymhlith ei gwaith mwyaf poblogaidd mae'r gyfres *Georgina Kincaid*, *Vampire Academy*, a chyfres *Bloodlines and the Dark Swan*.

Mae ganddi dair gradd: Baglor mewn Astudiaethau Cyffredinol o Brifysgol Michigan, Meistr mewn Crefydd Gymharol o Brifysgol Western Michigan, a Meistr Addysgu o Brifysgol Washington.

Daeth yn athrawes gradd 8 yn maestrefol Seattle, wedi iddi adael y coleg; yno, bu’n dysgu astudiaethau cymdeithasol a Saesneg. Parhaodd i ysgrifennu yn ei hamser rhydd, nes iddi werthu ei nofel gyntaf, *Succubus Blues*. Ar ôl rhoi'r gorau i'w swydd, trodd at sgwennu’n llawn amser, a chyhoeddwyd nifer o lyfrau newydd yn gyflym wedi hynny.

## Anrhydeddau
*Honorable Mention - 2009 P.E.A.R.L. Awards - Best Romantic Fantasy - *Thorn Queen*
*Winner - 2010 Teen Read Awards - Best Teen Series - *Vampire Academy series*
*Winner - 2010 Goodreads Choice Awards - Goodreads Author - Richelle Mead
*Nominee - 2010 Goodreads Choice Awards - Paranormal Fantasy - *Succubus Shadows*
*Nominee - 2011 Kids' Choice Awards - Favorite Book - *Vampire Academy series*
*Winner - 2011 Goodreads Choice Awards - Best Graphic Novels and Comics - *Vampire Academy*
*Nominee - 2011 Goodreads Choice Awards - Favorite Book of 2011 - *Bloodlines*
*Nominee - 2011 Goodreads Choice Awards - Best Paranormal Fantasy - *Succubus Revealed*
*Nominee - 2011 Goodreads Choice Awards - Best Young Adult Fantasy and Science Fiction - *Bloodlines*
*Nominee - 2011 Goodreads Choice Awards - Best Goodreads Author
*Winner - 2013 Romantic Times Reviewers' Choice Best Book Awards - YA Protagonist - *The Fiery Heart*
*Nominee - 2013 Romantic Times Reviewers' Choice Best Book Awards - Futuristic Romance *Gameboard of the Gods*

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion Americanaidd
Categori:Genedigaethau 1976
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Michigan
Surf's Up 2: WaveMania

Ffilm animeiddiedig Americanaidd gan Sony Pictures Animation a WWE Studios ar gyfer fideo yw '''''Surf's Up 2: WaveMania''''' (2017). Mae'n ddilyniant i'r ffilm ''Surf's Up''.

## Y cast 
* Jeremy Shada fel Cody Maverick
* Melissa Sturm fel Lani Aliikai
* Jon Heder fel Chicken Joe
* Diedrich Bader fel Tank "The Shredder" Evans
* John Cena fel J.C.
* The Undertaker fel Undertaker
* Triple H fel Hunter
* Paige fel Paige
* Vince McMahon fel Mr. McMahon
* Michael Cole fel Seagull
* Zoe Lulu fel Kate
* Declan Carter fel Arnold
* James Patrick Stuart fel Interviewer a Cyhoeddwr

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* 

Categori:Ffilmiau 2017
Categori:Ffilmiau animeiddiedig Saesneg o'r Unol Daleithiau
Tangled

Mae ***Tangled*** yn ffilm gerddorol animeiddiedig Americanaidd o 2010 a gynhyrchwyd gan Stiwdios Animeiddio Walt Disney ac a ryddhawyd gan Walt Disney Pictures. Dyma oedd y 50fed ffilm animeiddiedig gan Disney.

## Cast a chymeriadau 
* Mandy Moore fel Rapunzel
** Delaney Rose Stein fel young Rapunzel
* Brad Garrett fel Hook Hand Thug
* Ron Perlman fel Stabbington Brother
* Jeffrey Tambor fel Big Nose Thug
* Richard Kiel fel Vlad
* M. C. Gainey fel Captain of the Guard
* Paul F. Tompkins fel Short Thug

## Gweler hefyd 
* Rhestr ffilmiau animeiddiedig Disney

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* 
* 

Categori:Ffilmiau 2010
Categori:Ffilmiau animeiddiedig Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Ffilmiau Disney
Categori:Ffilmiau am blant yn dod i oedran
Verdena Parker

**Verdena Leona Parker** (Chase gynt) yw siaradwr rhugl olaf yr iaith Hupa, iaith Athabasgaidd a siaredir gan Lwyth Cwm Hoopa, llwyth sy'n frodorol i ogledd Califfornia. Tra anfonwyd plant eraill ei chenhedlaeth i ysgolion preswyl, gan eu hynysu oddi wrth eu teuluoedd, magwyd Parker gan ei nain, a siaradodd Hupa â hi. Parhaodd Parker i siarad Hupa gyda'i mam yn ddyddiol, gan gynnal lefel uchel o ruglder er gwaethaf colli iaith yng ngweddill y gymuned Hupa.

Gan ddechrau yn 2008, mae Parker wedi gweithio'n rheolaidd gydag ymchwilwyr yn Prifysgol Califfornia, Berkeley, a Phrifysgol Stanford i ddarparu recordiadau o Hupa llafar er mwyn dogfennu'r iaith Hupa. Mae hi hefyd yn weithgar mewn prosiectau adfywio iaith.

## Cyfeiriadau 

## Dolenni allanol 
* Arolwg o Galiffornia ac Ieithoedd Indiaidd Eraill - Cenhadaeth
* Arolwg o Galiffornia ac Ieithoedd Indiaidd Eraill - Prosiectau

Categori:Genedigaethau 1936
Categori:Ieithoedd yr Unol Daleithiau
Wreck-It Ralph

Mae ***Wreck-It Ralph*** yn ffilm animeiddiedig Americanaidd o 2012 a gynhyrchwyd gan Stiwdios Animeiddio Walt Disney ac a ryddhawyd gan Walt Disney Pictures. Dyma oedd y 52fed ffilm animeiddiedig gan Disney. Cafodd y ffilm ddilyniant o'r enw *Ralph Breaks the Internet*, a gafodd ei ryddhau'n yn Tachwedd 2018.

## Cast a chymeriadau 
* John C. Reilly fel Wreck-It Ralph
* Sarah Silverman fel Vanellope von Schweetz
* Jack McBrayer fel Fix-It Felix Jr.
* Jane Lynch fel Sergeant Tamora Jean Calhoun
* Alan Tudyk fel King Candy
* Mindy Kaling fel Taffyta Muttonfudge
* Joe Lo Truglio fel Markowski
* Ed O'Neill fel Mr. Stan Litwak
* Dennis Haysbert fel General Hologram
* Adam Carolla fel Wynnchel
* Horatio Sanz fel Duncan
* Rich Moore fel Sour Bill

## Gweler hefyd 
* Rhestr ffilmiau animeiddiedig Disney

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* 
* 

Categori:Ffilmiau 2012
Categori:Ffilmiau animeiddiedig Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Ffilmiau Disney
Ralph Breaks the Internet

Mae ***Ralph Breaks the Internet*** yn ffilm animeiddiedig Americanaidd o 2018 a gynhyrchwyd gan Stiwdios Animeiddio Walt Disney ac a ryddhawyd gan Walt Disney Pictures. Mae'n ddilyniant i'r ffilm *Wreck-It Ralph*. Dyma oedd y 57fed ffilm animeiddiedig gan Disney.

## Cast a chymeriadau 
* John C. Reilly fel Ralph
* Sarah Silverman fel Vanellope von Schweetz
* Gal Gadot fel Shank
* Taraji P. Henson fel Yesss
* Jack McBrayer fel Felix
* Jane Lynch fel Calhoun
* Melissa Villaseñor fel Taffyta Muttonfudge
* Alan Tudyk fel KnowsMore
* Alfred Molina fel Double Dan
* Ed O'Neill fel Mr. Litwak
* Bill Hader fel J.P. Spamley
* John DiMaggio fel Arthur

## Cyfeiriadau 
## Gweler hefyd 
* Rhestr ffilmiau animeiddiedig Disney

## Dolenni allanol 
* 
* 

Categori:Ffilmiau 2018
Categori:Ffilmiau animeiddiedig Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Ffilmiau Disney
Yr wyddor Adlam

Mae wyddor **Adlam** yn sgript a ddyfeisiwyd yn ddiweddar i ysgrifennu'r iaith (neu continiwm tafodiaith) **Fula**; (a elwir hefyd yn Fulfulde, Pular, Fulani neu Pula) sy'n un o brif ieithoedd brodorol gorllewin Affrica a siaradir gan oddeutu 40 miliwn o bobl. Mae'r enw "adlam" yn acronym sy'n deillio o bedair llythyren gyntaf yr wyddor (A, D, L, M), yn sefyll am *Alkule Dandayɗe Leñol Mulugol* sef, "yr wyddor sy'n amddiffyn y bobloedd rhag diflannu". Sgrifennir enw'r wyddor weithiau fel ADLaM.

## Hanes
Yn ystod diwedd yr 1980au, dyfeisiwyd yr wyddor hon gan y brodyr Ibrahima ac Abdoulaye Barry, yn eu cartref yn Nzérékoré, Gini yn ystod eu harddegau. Mae'r brodyr bellach yn byw yn Portland (dinas), Oregon, Unol Daleithiau America. Roedd yr iaith wedi ei hysgrifennu gan ddefnyddio'r Wyddor Arabeg ond doedd yr wyddor honno methu ymdopi'n llawn â gwahanol synnau'r iaith Fulani. Sylweddolwyd hefyd bod nifer o frodorion yn troi at y Ffrangeg fel iaith llythrennedd. Ar ôl sawl blwyddyn o ddatblygiad dechreuodd gael ei mabwysiadu'n eang ymhlith cymunedau Fulani, ac ar hyn o bryd (2019) mae'n cael ei dysgu yn Gini, Nigeria, Liberia a gwledydd eraill gerllaw.

Cefnogir ADLaM yn systemau gweithredu Google a Google Chrome. Mae yna hefyd apiau Android i anfon SMS mewn adlam ac i ddysgu'r wyddor. Ar gyfrifiaduron sy'n rhedeg Microsoft Windows, cefnogir y sgript adlam yn frodorol fel rhan o'r diweddariad nodwedd sydd ar ddod o fersiwn Windows 10 1903 (19H1) 18252.

Ceir pryder fod yr wyddor yn tanseilio datblygiad yr iaith lythrennol yn yr wyddor Ladin sydd wedi ei sefydlu ers degawdau ac â mwy o ddarpariaeth ar-lein ac mewn print. Ceir hefyd trafferthion addasu'r wyddor a chreu adnoddau ar gyfer y we a systemau cyfrifiadurol.

Mae datblygiad y rwyddor yn adlais ar wyddor gynhenid arall i iaith frodorol yng Ngorllewin Affrica, N'Ko.

## Nodweddion
Ysgrifennir Adlam, fel Arabeg a N'Ko o'r dde i'r chwith.

* **Diacritiau** - Mae gan Adlam nifer o ddiacritau. Defnyddir yr addasydd 'cytsain' i ddeillio cytseiniaid ychwanegol, yn bennaf o Arabeg, tebyg i e.e. s > š yn yr wyddor Ladin.
* **Rhifolion** - Yn wahanol i sgript Arabeg, mae rhifolion Adlam yn mynd i'r un cyfeiriad (dde i'r chwith) â llythrennau.
* **Atalnodi** - Mae atalnodi adlam fel Sbaeneg yn yr ystyr bod ffurfiau cychwynnol a therfynol o'r marc cwestiwn a'r ebychnod, a roddir cyn ac ar ôl y cymal neu'r ymadrodd a holwyd neu a ebychwyd.
* **Unicode** - Ychwanegwyd yr wyddor Adlam at Safon Unicode ym mis Mehefin 2016 gyda rhyddhau fersiwn 9.0. Y bloc Unicode ar gyfer Adlam yw U + 1E900 - U + 1E95F.

## Dolenni
* Winden Jangen , mudida yn hyrwyddo Adlam
* 'The ADLaM Story – How Alphabet Changes Culture' ; Randall M. Hasson 
* Adlam ar Omniglot, gyda fideo yn dangos ynganiad llythrennau sylfaenol
* -'How a new alphabet is helping an ancient people write its own future'

## Cyfeiriadau
Nijeria
Categori:Gini
Adlam
Hannah Keziah Clapp

Ffeminist o'r Unol Daleithiau oedd **Hannah Keziah Clapp** (1824 - 8 Hydref 1908) sy'n nodigedig am ei gwaith fel swffragét, llyfrgellydd ac athro.

Fe'i ganed yn Albany, Efrog Newydd yn 1824 a chyrhaeddodd Carson City ym 1860, lle sefydlodd Seminari Sierra; bu'n byw am flynyddoed yn Nevada. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Nevada, Reno.

Trefnodd ysgol breifat gyntaf y dalaith a hi oedd cyd-sylfaenydd meithrinfa gyntaf y dalaith. Gwasanaethodd fel pennaeth Seminar Benywaidd Lansing, dysgodd yng Ngholeg Merched Michigan a hi oedd hyfforddwr a llyfrgellydd cyntaf Prifysgol Nevada, Reno. Cyd-sefydlodd Clapp Glwb Reno yn yr 20g (''Reno's 20th Century Club*), a ychwanegwyd ym 1983 at y Gofrestr Genedlaethol o Leoedd Hanesyddol yn Washoe County, Nevada. 

Yn Carson City sefydlodd *Seminari Sierra''. Yn swffragét, bu Clapp hefyd yn gweithio dros hawl menywod i bleidleisio (sef etholfraint). Bu'n aelod-siarter o Gymdeithas Hanesyddol Nevada. Bu farw yn Palo Alto, California ym 1908.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot
## Cyfeiriadau
Categori:Ffeministiaid o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1824
Categori:Marwolaethau 1908
Categori:Merched y 19eg ganrif
Categori:Swffragetiaid
Categori:Pobl o Efrog Newydd
Abigail Padgett

Nofelydd llyfrau dirgelwch o'r Unol Daleithiau yw **Abigail Padgett** (ganwyd 13 Mai 1942) 
a aned yn Vincennes, Indiana ar 13 Mai 1942. Fe'i henwir yn *Great Women Mystery Writers (2007)*. 

Graddiodd Padgett ym 1964 o Brifysgol Indiana, Bloomington gyda gradd mewn addysg ac yna enillodd radd meistr mewn cwnsela o Brifysgol Missouri ym 1969; rhwng y ddau dysgai Saesneg mewn ysgol uwchradd yn St. Louis. Yna cafodd sawl swydd wahanol cyn dod yn ymchwilydd llys ar gyfer Gwasanaethau Amddiffyn Plant yn San Diego, swydd a adawodd ym 1988 i ganolbwyntio ar ysgrifennu ac eiriolaeth i blant a'r rhai â salwch meddwl.

## Yr awdur
Mae cyfres gyntaf Padgett yn ymwneud â Barbara "Bo" Bradley, ymchwilydd ac eiriolwr dros blant yn San Diego sy'n dioddef o anhwylder deubegwn. Mae ei hail gyfres yn cynnwys Blue McCarron, seicolegydd cymdeithasol lesbiaidd na all wynebu'r byd mawr.

## Llyfryddiaeth
### Cyfres *Bo Bradley*
* *Child of Silence* (1993)
* *Strawgirl* (1994)
* *Turtle Baby* (1995)
* *Moonbird Boy* (1996)
* ''The Dollmaker's Daughters* (1997)

### Cyfres *Blue McCarron*
* *Blue* (1998)
* *The Last Blue Plate Special* (2001)

### *Taylor Blake Magical Mystery*
* *The Paper Doll Museum* (2012)

### Nofelau eraill
* *Bone Blind* (2011)
* *An Unremembered Grave* (2014)

### Casgliad
* *Mandy Dru Mysteries'' (2015)

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1942
Categori:Llenorion benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o Indiana
No Such Thing as a Fish

Cyfres podlediad wythnosol yw ***No Such Thing as a Fish*** a gynhyrchir a chyflwynir gan ymchwilwyr y gêm banel BBC Two *QI* . Ynddo mae'r ymchwilwyr yn cyflwyno eu hoff ffaith y maent wedi ei ddarganfod yr wythnos honno. Cyflwynwyr mwyaf rheolaidd y podlediad yw James Harkin, Andrew Hunter Murray, Anna Ptaszynski a Dan Schreiber.

Ers lansio'r podlediad y mae wedi denu 700,000 o danysgrifwyr. Yn 2014, enwyd *No Such Thing As A Fish* "Podlediad Newydd Gorau" y flwyddyn honno gan Apple. Yn 2015 a 2016 enillodd y "Wobr Rhyngrwyd" yng Ngwobrau'r Chortle.

Ym mis Mai 2016, cychwynnodd gyfres deledu o'r enw *No Such Thing as the News* ar BBC Two.

## Teitl 
Daw'r teitl ar gyfer *No Such Thing as a Fish* o ffaith yn y gyfres deledu *QI*. Yn nhrydedd bennod yr wythfed gyfres, adroddodd pennod ar thema "*Hoaxes*" fod y biolegydd Stephen Jay Gould wedi dod i'r casgliad nad oedd fath beth â physgodyn ar ôl oes yn astudio pysgod. Rhesymodd, er bod yna lawer o greaduriaid môr, nad oes gan y mwyafrif ohonynt gysylltiad agos â'i gilydd. Er enghraifft, mae cysylltiad agosach rhwng eog â chamel nag ag ellyll môr. Arferai agoriad penodau cynnar y podlediad gynnwys recordiad o'r cyflwynwyr yn sôn am y ffaith hon, sy'n ymddangos ym mharagraff cyntaf *Gwyddoniadur Rhydychen Bywyd Tanddwr*.

## Fformat 
Ym mhob pennod mae pob cyflwynydd yn cymryd ei dro i gyflwyno eu hoff ffaith y maent wedi eu darllen yr wythnos honno. Maent yn trafod y wybodaeth sy'n ymwneud â'r ffaith honno, ac mae'r cyflwynwyr eraill yn ychwanegu ffeithiau a gwybodaeth ychwanegol.

## Cynhyrchiad 
Mewn cyfweliad â *ThreeWeeks*, dywedodd Schreiber fod y podlediad "wedi digwydd oherwydd bod gormod o ffeithiau yn y swyddfa *QI* yn mynd yn wastraff." Fel y tro edrychodd James Harkin i fyny o'i gyfrifiadur a dweud: 'Rydych chi'n gwybod bod dros 600 o ddynion ar hyn o bryd yn y byd gyda dau bidyn'. Fe wnaethon ni benderfynu ymgynnull o amgylch meicroffon unwaith yr wythnos a rhannu ein hoff ffeithiau roedden ni wedi'u darganfod yr wythnos honno "  Dywedodd Murray wrth *The Independent*: "Fe wnaethon ni bron ei ryddhau trwy gamgymeriad. Fe wnaethon ni ei uwchlwytho a dim ond ei grybwyll ar ein cyfrifon cyfryngau cymdeithasol personol ein hunain. Roedden ni'n meddwl ei fod yn dda, ond mae'r ymateb wedi bod yn hyfryd. Mae'n ymddangos bod yna awydd go iawn am fwy o bodlediadau fel hyn."

Fel arfer, recordir penodau yn swyddfeydd *QI* yn Covent Garden, er y bu recordiadau byw mewn lleoliadau eraill. Yr arwyddgan a ddefnyddir yw'r gân "Wasps" gan Emperor Yes. Mae ei brif leisydd Ash Gardner hefyd wedi ymddangos fel gwestai ar y podlediad.

## Derbyniad 
Ym mis Rhagfyr 2014 enwyd y podlediad gan Apple fel y "Podlediad Newydd Gorau" ar gyfer 2014. Enillodd yr un wobr eto ym mis Mawrth 2016. (Gwobr Heinz Oberhummer mewn cyfathrebu gwyddoniaeth), gwobr Awstria am ragoriaeth mewn cyfathrebu gwyddoniaeth. Enwir y wobr ar ôl Heinz Oberhummer, ffisegydd o Awstria, sylfaenydd a chyn-aelod cabaret gwyddoniaeth o Awstria, y Science Busters.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
* Gwefan swyddogol

Categori:Podlediadau Saesneg
Finding Dory

Mae ***Finding Dory*** ("*Darganfod Dory*") yn ffilm animeiddiedig Americanaidd o 2016 a gynhyrchwyd gan Stiwdios Animeiddio Pixar ac a ryddhawyd gan Walt Disney Pictures, sy'n ddilyniant i'r ffilm *Finding Nemo*. Fe'i sgriptiwyd gan Andrew Stanton a Victoria Strouse a'i chyfarwyddo hefyd gan Stanton.

## Cast a chymeriadau 
* Ellen DeGeneres fel Dory
* Albert Brooks fel Marlin
* Hayden Rolence fel Nemo
* Ed O'Neill fel Hank
* Kaitlin Olson fel Destiny
* Ty Burrell fel Bailey
* Diane Keaton fel Jenny, mam Dory.
* Eugene Levy fel Charlie, tad Dory.
* Idris Elba fel Fluke
* Dominic West fel Rudder
* Bob Peterson fel Mr. Ray
* Andrew Stanton fel Crush
* Sigourney Weaver fel herself
* Bill Hader fel Stan
* Kate McKinnon fel Stan's wife fish.
* Alexander Gould fel Passenger Carl
* Torbin Xan Bullock fel Gerald a Becky
* Katherine Ringgold fel Chickenfish
* Bennett Dammann fel Squirt
* John Ratzenberger fel Husband Crab (Bill).
* Angus MacLane fel Sunfish
* Willem Dafoe fel Gill
* Brad Garrett fel Bloat
* Allison Janney fel Peach
* Austin Pendleton fel Gurgle
* Stephen Root fel Bubbles
* Vicki Lewis fel Deb (& Flo)
* Jerome Ranft fel Jacques

## Gweler hefyd 
* Rhestr ffilmiau animeiddiedig Disney

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* 
* 

Categori:Ffilmiau 2016
Categori:Ffilmiau animeiddiedig Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Ffilmiau Pixar
Categori:Ffilmiau am blant yn dod i oedran
Categori:Ffilmiau Disney
Henry Steele Commager

Hanesydd ac academydd o'r Unol Daleithiau oedd **Henry Steele Commager** (25 Hydref 1902 – 2 Mawrth 1998) sy'n nodedig am ei gyhoeddiadau niferus a'i daliadau rhyddfrydol ynghylch hanes yr Unol Daleithiau.

Ganwyd yn Pittsburgh, Pennsylvania, a chafodd ei fagu gan ei dad-cu yn Toledo, Ohio, ac yn Chicago, Illinois. Enillodd ei radd baglor (1923), ei radd meistr (1924), a'i ddoethuriaeth (1928) mewn hanes o Brifysgol Chicago. Treuliodd hefyd flwyddyn yn Nenmarc, gwlad ei gyndeidiau, yn astudio hanes llyngesol ym Mhrifysgol Copenhagen. Daeth i sylw fel awdur gyda'r gwerslyfr *The Growth of the American Republic* (1930), a gydysgrifennwyd gyda'r hanesydd Samuel Eliot Morison o Brifysgol Harvard. Ymhlith ei lyfrau eraill mae *The American Mind* (1951), *Jefferson, Nationalism and the Enlightenment* (1974), a *The Empire of Reason* (1977).

Roedd Commager yn edmygwr brwd o Gyfansoddiad yr Unol Daleithiau ac yn ei ystyried yn sylfaen berffaith ar gyfer cyfundrefn wleidyddol a chyfraith resymol. Ar sawl achos bu'n siarad yn gyhoeddus yn erbyn gweithgareddau gwleidyddol a dybid ganddo yn gamau ar y gyfraith gyfansoddiadol. Yn 1947, adeg yr Ail Ddychryn Coch a McCarthyaeth, cyhoeddodd erthygl yng nghylchgrawn ''Harper's'' yn lladd ar lwon teyrngarwch. Yn 1966, dadleuodd bod ymyrraeth gan luoedd Americanaidd yn Rhyfel Fietnam, ar gais yr Arlywydd Lyndon B. Johnson, yn tresmasu ar uchelfraint y Gyngres i gyhoeddi rhyfel. Cafodd ei feirniadu gan rai am arddel eithriadolaeth Americanaidd ac am esgeuluso rhan yr eglwys, menywod, Americanwyr Duon, Americanwyr Brodorol, a'r dosbarth gweithiol yn hanes yr Unol Daleithiau.

Bu farw yn ei gartref yn Amherst, Massachusetts, yn 95 oed.

## Cyfeiriadau 
## Darllen pellach 
* Neil Jumonville, *Henry Steele Commager: Midcentury Liberalism and the History of the Present* (Chapel Hill, Gogledd Carolina: University of North Carolina Press, 1999).

Categori:Genedigaethau 1902
Categori:Marwolaethau 1998
Categori:Academyddion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Academyddion Prifysgol Columbia
Categori:Academyddion Prifysgol Efrog Newydd
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Chicago
Categori:Hanesyddion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Hanesyddion Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl a aned yn Pittsburgh
Categori:Pobl o Toledo, Ohio
Categori:Pobl o Chicago
Categori:Pobl fu farw ym Massachusetts
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Ddanaidd
Categori:Rhyddfrydwyr o'r Unol Daleithiau
Rhestr pobl o'r Alban

Rhestr Albanwyr.

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?sitelink
WHERE
{
	?item wdt:P19 ?pob .
	?pob wdt:P131* wd:Q22 .
	?sitelink schema:about ?item . 
  	?sitelink schema:inLanguage "cy" 
}              
LIMIT 3000
OFFSET 0
|sort=569
|columns=number:#,P18,label,P569,P570,P19
}}


Pobl
Alban
Undeb Bedyddwyr Cymru

Mae **Undeb Bedyddwyr Cymru** (Saesneg: Baptist Union of Wales) yn undeb o gymanfaoedd eglwysi Bedyddwyr yng Nghmru.

Nod Undeb Bedyddwyr Cymru yw hyrwyddo’r Ffydd Gristnogol yng Nghymru a hybu cenhadaeth ymhlith cymunedau Cymru. Mae'r Undeb o Gymanfaoedd sy’n cynnwys 380 o eglwysi  wedi’u lleoli mewn ardaloedd gwledig, pentrefi, trefi a dinasoedd ar hyd ac ar led Cymru.  Mae’r Undeb yn ymrannu’n ddwy adain, y naill yn Gymraeg ei hiaith a’r llall yn Saesneg ei hiaith.

## Aelodaeth 
Mae Undeb Bedyddwyr Cymru yn aelod o Gyngor Eglwysi Cymru, Cytûn (Churches Together in Wales), Ffederaswin Bedyddwyr Ewrop, a Chynrhair Bedyddwyr y Byd. Lleoliad pencadlys yr Undeb yw Prifysgol y Drindod Dewi Sant yng Nghaerfyrddin. Yn 1995 roedd gan yr Undeb 544 o eglwysi gyda 25,384 o aelodau. Roedd 146 o'r eglwysi hwn (gyda 9552 aelod) hefyd yn aelodau o Undeb Bedyddwyr Prydain Fawr.

## Iaith 
Mae eglwysi'r Undeb yn addoli yn y Gymraeg a'r Saesneg.

## Ffynonellau 
* Albert W. Wardin, Jr., ed. *Baptists Around the World* (Nashville, Tenn.: Broadman & Holman, 1995)
* T. M. Bassett *The Welsh Baptists* (Abertawe: Ilston House, 1977)

## Dolenni allanol
*Undeb Bedyddwyr Cymru  - Gwefan Swyddogol

Categori:Eglwys y Bedyddwyr
Categori:Sefydliadau 1866
Beavis and Butt-Head

Mae ***Beavis and Butt-Head*** yn gomedi sefyllfa animeiddiedig Americanaidd a greuwyd gan Mike Judge.

## Dolenni allanol 
* 

Categori:Rhaglenni teledu'r 1990au
Categori:Rhaglenni teledu animeiddiedig Americanaidd
Categori:Rhaglenni teledu MTV
Categori:Rhaglenni teledu Saesneg o'r Unol Daleithiau
John C. Reilly

Actor Americanaidd yw **John C. Reilly** (ganwyd 24 Mai 1965).

Categori:Actorion Americanaidd
Categori:Genedigaethau 1965
Cymdeithas Bêl-droed Slofenia

Y **Nogometna zveza Slovenije** ("Cymdeithas Bêl-droed Slofenia"; **NZS**)  yw cymdeithas bêl-droed genedlaethol Slofenia. Mae'r NZS yn gyfrifol am gofrestru pob clwb pêl-droed o Slofenia. Mae wedi bod yn aelod o FIFA ac UEFA er 1992 yn dilyn annibyniaeth y wlad yn 1991.

Cymdeithas Bêl-droed Slofenia yn trefnu tair cynghrair uchaf y wlad y *Slovenska Nogometna Liga* (SNL) sy'n cynnwys Uwch Gynghrair Slofenia y *PrvaLiga* a Chwpan Slofenia. Yn ogystal, mae'r NZS yn gyfrifol am dîm pêl-droed cenedlaethol Slofenia.

Mae pencadlys y gymdeithas ym mhrifddinas Slofenia, Ljubljana.

## Hanes
Daeth pêl-droed i'r tiriogaethau sydd heddiw yn rhan o Slofenia ar ddiwedd y 19eg ganrif o Fienna. Sefydlwyd y clwb pêl-droed cyntaf gan Almaenwyr yn Ljubljana ym 1900 ac yn fuan fe'u dilynwyd gan Hwngariaid yn Lendava (Nafta ym 1903) ac Almaenwyr yn Celje (Athletik SK ym 1906). Yn fuan, ymledodd y gêm ymhlith myfyrwyr ysgol uwchradd Slofenia, a sefydlodd eu timau eu hunain yn y mwyafrif o ddinasoedd mawr Slofenia, y mwyaf nodedig oedd Hermes yn Ljubljana a Jugoslavija yn Gorica. Yn 1911 sefydlwyd clwb pêl-droed dinasyddion Slofenia cyntaf Ilirija yn Ljubljana, a ddilynwyd gan Slovan ddwy flynedd yn ddiweddarach.

Ar ôl diwedd y Rhyfel Byd Cyntaf a chreu Teyrnas Serbiaid, Croatiaid a Slofeniaid, a ailenwyd yn ddiweddarach yn Iwgoslafia, ffurfiwyd Cymdeithas Bêl-droed Iwgoslafia, a rannwyd yn is-gymdeithasau rhanbarthol. Sefydlodd clybiau pêl-droed timau Ilirija, Slovan a'r Almaen o Maribor Is-gymdeithas Pêl-droed Ljubljana ym 1920 sy'n rhagflaenydd Cymdeithas Bêl-droed Slofenia heddiw. Roedd is-gymdeithas Ljubljana yn gorchuddio tiriogaeth Slofenia ac yn gyfrifol am drefnu'r gweithgareddau pêl-droed yn ei diriogaeth. Fe wnaethant ffurfio tîm cenedlaethol Slofenia, a chwaraeodd ei gêm gyntaf yn erbyn Ffrainc ym 1921.

### Annibyniaeth
Ar ôl Annibyniaeth Slofenia ym 1991, ffurfiwyd cystadlaethau cynghrair a chwpan cenedlaethol ar sail hen strwythurau gweriniaeth gyda thymor PrvaLiga Slofenia cyntaf felly'n cynnwys 21 tîm. Yn yr un flwyddyn, diwygiodd detholiad rhanbarthol SR Slofenia fel tîm pêl-droed cenedlaethol Slofenia a chwarae eu gêm swyddogol gyntaf ym 1992 yn erbyn Estonia.

Maent wedi cystadlu mewn 3 twrnament rynglwadol o bwys: Euro UEFA 2000, Cwpan y Byd FIFA 2002 a Chwpan y Byd FIFA 2010.

## Llywyddion
*Danijel Lepin (1948–1950)
*Martin Grajf (1950–1952)
*Franc Sitar (1952–1954)
*Jože Grbec (1954–1958)
*Stane Lavrič (1958–1962)
*Stane Vrhovnik (1962–1968)
*Roman Vobič (1968–1970)
*Jože Snoj (1970–1973, 1976–1978)
*Tone Florjančič (1973–1976)
*Miro Samardžija (1978–1981)
*Boris Godina (1981)
*Branko Elsner (1982–1985)
*Marko Ilešič (1985–1989)
*Rudi Zavrl (1989–2009)
*Ivan Simič (2009–2011)
*Aleksander Čeferin (2011–2016)
*Radenko Mijatović (2016–present)

## Dolenni
* Offizielle Website (slowenisch)
* Nogometna zveza Slovenije  ar banc data FIFA.com

## Cyfeiriadau
Categori:Slofenia
Categori:Pêl-droed yn Slofenia
Categori:Pêl-droed yn Ewrop
Categori:Cymdeithasau pêl-droed rhyngwladol
Slofenia
The Dead South

Band gwerin - canu'r tir glas o Ganada yw **The Dead South** wedi'i leoli yn Regina, Saskatchewan. Ffurfiwyd y band i ddechrau yn 2012 fel pedwarawd gan Nate Hilts (llais, gitâr, mandolin), Scott Pringle (gitâr, mandolin, llais), Danny Kenyon (soddgrwth, llais) a Colton Crawford (banjo). Gadawodd Crawford y band yn 2015 a daeth y gerddor stiwdio Eliza Mary Doyle yn ei le am sawl blwyddyn. Ail-ymunodd Colton â'r band gan ddechrau gyda thaith Voices In Your Head ganol 2018.

Chwaraeodd y band leoliadau byw cyn rhyddhau eu EP pum cân gyntaf yn 2013, *The Ocean Went Mad and We Were to Blame*. Rhyddhawyd eu halbwm *Good Company* yn 2014 gan label Almaeneg Devil Duck Records, ac arweiniodd at deithiau tramor sylweddol am y ddwy flynedd nesaf. Cafodd sengl *Good Company* "In Hell, I’ll Be in Good Company", a gynhyrchwyd gan Orion Paradis yn stiwdio SoulSound, ei chreu ynghyd â fideo ar YouTube, a chredir ei bod yn cyfrannu at ddatganiad arloesol i'r band.

Rhyddhawyd trydydd LP y band, *Illusion and Doubt*, yn 2016. Dringodd yn gyflym i rif 5 yn siartiau canu'r tir glas Billboard.

## Cyfeiriadau 
Categori:Canu'r Tir Glas
Categori:Canu gwerin
Kathy Reichs

Awdur nofelau trosedd, Americanaidd yw **Kathy Reichs** (ganwyd 7 Gorffennaf 1948) sydd hefyd yn  cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel anthropolegydd, academydd ac fel awdur ffuglen wyddonol. Ei henw llawn yw **Kathleen Joan Toelle Reichs**.

Fe'i ganed yn Chicago ac wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Northwestern a Phrifysgol America. Mae Brendan Reichs yn blentyn iddi.  

Mae hi'n athro-prifysgol atodol yn yr adran anthropoleg ym Mhrifysgol Gogledd Carolina yn Charlotte. Mae hi hefyd yn gysylltiedig â *Laboratoire des Sciences Judiciaires et de Médecine Légale* talaith Quebec. Mae hi'n un o 100 o anthropolegwyr sydd wedi'u hardystio gan Fwrdd Anthropoleg Fforensig America [4] ac mae ar Fwrdd Cyfarwyddwyr Academi Gwyddorau Fforensig America.

## Papurau academaidd
### Academic papers
*
*
*
*
*
*

### Llyfrau academaidd
* 
* 

## Ffuglen
Yn ogystal â gwaith technegol, academaidd, mae Reichs hefyd (hyd at 2019) wedi sgwennu dros 21 o nofelau, a gyfieithwyd i 30 o wahanol ieithoedd. Roedd ugain o'r llyfrau hyn yn y gyfres *Temperance Brennan*. Enillodd ei nofel gyntaf, *Déjà Dead*, Wobr Arthur Ellis Award am y Nofel Orau yn 1997.

Ysgrifennodd hefyd gyfres o nofelau i oedolion ifanc, o'r enw *Virals*, sy'n canolbwyntio ar or-nith Tempe, Tory Brennan, a chriw o'i ffrindiau Ben, Hiram, Shelton, a wolfdog Cooper.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion Americanaidd
Categori:Genedigaethau 1948
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Chicago
Incredibles 2

Mae ***Incredibles 2*** yn ffilm animeiddiedig Americanaidd o 2018 a gynhyrchwyd gan Stiwdios Animeiddio Pixar ac a ryddhawyd gan Walt Disney Pictures. Mae'n ddilyniant i'r ffilm *The Incredibles*. Fe'i sgriptiwyd a'i chyfarwyddo gan Brad Bird.

## Cast a chymeriadau 
* Craig T. Nelson fel Bob Parr / Mr. Incredible
* Holly Hunter fel Helen Parr / Elastigirl
* Sarah Vowell fel Violet Parr
* Huckleberry Milner fel Dashiell "Dash" Parr
* Eli Fucile fel Jack-Jack Parr
* Samuel L. Jackson fel Lucius Best / Frozone
* Bob Odenkirk fel Winston Deavor
* Catherine Keener fel Evelyn Deavor
* Jason Lee fel Syndrome
* Elizabeth Pena fel Mirage
* Bill Wise fel pizza delivery man
* Brad Bird fel Edna "E" Mode
* Jonathan Banks fel Rick Dicker
* Michael Bird fel Tony Rydinger
* Sophia Bush fel Karen / Voyd
* Phil LaMarr fel:
** Krushauer
** He-Lectrix
* Paul Eiding fel Gus Burns / Reflux
* Isabella Rossellini fel Ambassador
* John Ratzenberger fel The Underminer
* Barry Bostwick fel Mayor
* Jere Burns fel Detective No. 1
* Adam Rodriguez fel Detective No. 2
* Kimberly Adair Clark fel Honey Best
* Usher fel Lucius Best's valet

## Gweler hefyd 
* Rhestr ffilmiau animeiddiedig Disney

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* 
* 

Categori:Ffilmiau 2018
Categori:Ffilmiau animeiddiedig Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Ffilmiau Pixar
Categori:Ffilmiau am blant yn dod i oedran
Categori:Ffilmiau Disney
Yr Adferiad

[bawd|Charles II, "y Brenin Llon", yng ngwisg ei goroni. Portread gan [John Michael Wright, tua 1661–62.]]

Ailsefydliad brenhiniaeth Lloegr yn 1660, ac enw ar y cyfnod o hanes Lloegr yn sgil hynny, oedd **yr Adferiad**. Defnyddir y term gan amlaf i grybwyll teyrnasiadau Charles II (1660–85), a James II (1685–88).

Ar ddiwedd Ail Ryfel Cartref Lloegr (1648–49), dienyddiwyd y brenin Charles I ar 30 Ionawr 1649, gan nodi dechrau'r Rhyngdeyrnasiad yn nheyrnasoedd Lloegr, yr Alban, ac Iwerddon. Sefydlwyd Gwerinlywodraeth Lloegr gan Senedd y Gweddill. O 1653 i 1659, gelwid llywodraeth y wlad yn y Ddiffynwriaeth, dan arweiniad Oliver Cromwell ac yna'i fab Richard Cromwell. Ymddiswyddodd Richard Cromwell o swydd yr Arglwydd Amddiffynnydd ym Mai 1659, a brwydrodd seneddwyr dros lywodraeth y wlad am flwyddyn. Ymgynulliodd y Senedd Gonfensiwn ar 25 Ebrill 1660, heb i'r aelodau dyngu llw i'r Werinlywodraeth na'r frenhiniaeth, a chyhoeddwyd Charles Stuart yn Charles II, Brenin Lloegr, ar 8 Mai. Dychwelodd yr esgobion i'r senedd, ac ailsefydlogwyd uniongrededd Anglicanaidd Eglwys Loegr.

Mae llenyddiaeth yr Adferiad yn cyfeirio at y rhyddiaith, barddoniaeth, a drama a ysgrifennwyd yn Lloegr yn y cyfnod 1660–1700.

## Cyfeiriadau 
Categori:1660
Categori:17eg ganrif yn Lloegr
Bermudas (cerdd)

Cerdd Saesneg gan y bardd Andrew Marvell yw "**Bermudas**" a ysgrifennwyd yn y 1650au. Mae'n dathlu'r Saeson a hwyliasant i wladychu Ynysoedd Bermwda ar ben draw Cefnfor yr Iwerydd.

Ysbrydolwyd Marvell i ysgrifennu'r gerdd hon drwy ei gysylltiad â John Oxenbridge, yr hwn a oedd yn un o gymrodyr Coleg Eton ac yn gomisiynydd dros Ynysoedd Bermwda. Bu Marvell yn byw yn nhŷ Oxenbridge tra'n weithio, dan dâl Oliver Cromwell, yn diwtor i William Dutton, ac mae'n debyg yno fe gyfansoddodd y gerdd hon. Dan ddylanwad duwioldeb y teulu Oxenbridge, a phiwritaniaeth Cromwell, dyma'r cyfnod i Marvell ddechrau ymdrin â themâu crefyddol yn ei farddoniaeth, ac yn aml yn lliwio cysylltiadau rhwng y ffydd Gristnogol a gwladgarwch y Saeson.

Mesur pedwar corfan (tetramedr) sydd gan y gerdd, mewn cwpledi sy'n odli o linellau wythsill. Trefnir yn dri phennill, y pedair llinell gyntaf yn agor y gerdd a'r pedair llinell olaf yn ei chloi. Cyfunir y llinellau eraill i gyd yn un bennill hir.

## Cyfeiriadau 
Categori:Cerddi'r 1650au
Categori:Cerddi'r 17eg ganrif o Loegr
Categori:Cerddi Saesneg yr 17eg ganrif
Categori:Cerddi Saesneg o Loegr
Valérie Trierweiler

Llenor benywaidd o Ffrainc yw **Valérie Trierweiler** (née Massonneau; ganwyd 16 Chwefror 1965) sydd hefyd yn cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel newyddiadurwr a gwleidydd. Mae wedi cadeirio rhaglenni teledu gwleidyddol ac wedi cyfrannu i'r cylchgrawn 'Paris Match'. Hyd at Ionawr 2014 hi oedd parter François Hollande, Arlywydd Ffrainc.

Fe'i ganed yn Angers ac wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Pantheon-Sorbonne, Prifysgol Gorllewin Paris a Nanterre La Défense. Priododd Denis Trierweiler ac mae Léonard Trierweiler yn blentyn iddi.

## Magwraeth
Ganwyd Valérie Massonneau yn Angers, y pumed plentyn o chwech. Roedd ei thad, Jean-Noël Massonneau, wedi colli ei goes ar ffrwydryn-tir yn ystod yr Ail Ryfel Byd, pan oedd yn 13, a bu farw yn 53 oed, pan oedd Valérie yn 21 oed. Roedd ei mam yn gweithio mewn derbynfa canolfan sglefrio iâ yn Angers yn dilyn marwolaeth ei gŵr.
bawd|chwith|Valérie Trierweiler yn seremoni urddo Arlywydd Ffrainc yn 2012, yn y Palas Élysée, Paris

Astudiodd Hanes a Gwyddor Gwleidyddol a chafodd radd Meistr mewn gwyddoniaeth wleidyddol gan Brifysgol Paris 1 Pantheon-Sorbonne.

## Gyrfa
Yn 2005, dechreuodd gynnal sioeau siarad gwleidyddol, yn enwedig cyfweliadau, ar sianel deledu Direct 8. Cyflwynodd y sioe siarad wleidyddol wythnosol *Le Grand 8* tan 2007, a gyda Mikaël Guedj mae wedi cyd-gynnal y sioe wythnosol *Politiquement parlant* ("siarad yn wleidyddol") ers mis Medi'r flwyddyn honno.

Yn 2012, cyhoeddodd y byddai'n cadw ei chytundeb fel newyddiadurwr gyda'r cylchgrawn *Paris Match* er gwaethaf i'w chariad gael ei hethol yn Arlywydd Ffrainc.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion benywaidd yr 20fed ganrif o Ffrainc
Categori:Genedigaethau 1965
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Ffrainc
Categori:Pobl o Angers
Jean M. Auel

Nofelydd Americanaidd yw **Jean M. Auel** (née **Untinen**; ganwyd 18 Chwefror 1936) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel awdur y gyfres ''Earth's Children*. Ymhlith y eraill y mae: *The Clan of the Cave Bear, The Valley of Horses, The Mammoth Hunters, The Plains of Passage, The Shelters of Stone* a *The Land of Painted Caves''. Mae ei llyfrau wedi gwerthu mwy na 45 miliwn o gopïau ledled y byd.

## Magwraeth
Ganwyd **Jean Marie Untinen** ym 1936 yn Chicago, yr ail o bump o blant Neil Solomon Untinen, peintiwr tŷ, a Martha (née. Wirtanen) Untinen. Mae ei llinach yn tarddu o'r Ffindir.

Mynychodd Auel Brifysgol Portland. Enillodd radd MBA o Brifysgol Portland ym 1976. a derbyniodd sawl gradd anrhydeddus gan ei alma mater, Prifysgol y Môr Tawel, Prifysgol Talaith Portland, Prifysgol Maine a Choleg Merched Mount Vernon.

## Yr awdur
Ym 1977, cychwynnodd Auel ymchwil helaeth o Oes yr Iâ ar gyfer ei llyfr cyntaf. Ymunodd â dosbarth goroesi i ddysgu sut i adeiladu ogof iâ, a dysgodd ddulliau cyntefig o wneud tân, lliwio lledr, a thorri carreg.

Enwebwyd *Clan of the Cave Bear* (1980) am nifer o wobrau llenyddol, gan gynnwys enwebiad Cymdeithas Llyfrwerthwyr America am y nofel gyntaf orau. Fe'i haddaswyd yn ddiweddarach yn sgript sgrin ar gyfer y ffilm o'r un enw.

yn dilyn llwyddiant gwerthiant ei llyfr cyntaf, teithiodd Auel i safleoedd cynhanes gan gwrdd â llawer o'r arbenigwyr yr oedd hi wedi bod yn gohebu â nhw. Mae ei hymchwil wedi mynd â hi ledled Ewrop o Ffrainc i'r Wcráin, gan gynnwys y rhan fwyaf o'r hyn a alwodd Marija Gimbutas yn "Hen Ewrop".

## Llyfrau
# *The Clan of the Cave Bear*, 1980
# *The Valley of Horses*, 1982
# *The Mammoth Hunters*, 1985
# *The Plains of Passage*, 1990
# *The Shelters of Stone*, 2002
# *The Land of Painted Caves*, 2011

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot
## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion Americanaidd
Categori:Genedigaethau 1936
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Chicago
Larisa Rubalskaya

Awdur o Rwsia yw **Larisa Rubalskaya** (Rwsieg: ***Лариса Алексеевна Рубальская***; ganwyd 24 Medi 1945) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel cyfansoddwr caneuon, bardd a chyfieithydd. Mae hefyd yn aelod blaenllaw o undeb Awduron Rwsia.

Fe'i ganed yn Moscfa ar 24 Medi 1945. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Pedagogaidd y Wladwriaeth,  Moscfa. 

*Atgofion* oedd y gân gyntaf iddi ei hysgrifennu, a hynny ar y cyd gyda Vladimir Migulya. Yn 1991 a 1993, arweiniodd Larissa Rubalskaya 'nosweithiau creadigol' yn Theatr yr Amrywiaeth; yn 1995 cynhaliodd noson lle perfformiodd cerdd o'i gwaith.

Mae Larisa Rubalskaya wedi cydweithredu â'r cyfansoddwyr David Tukhmanov, Vyacheslav Dobrynin, Aleksandr Klevitsky, Arkady Ukupnik, Mark Minkov, ac eraill. Cymerodd ran mewn sawl sioe deledu ("Pob lwc", "Pwnc", "Dangos ffeiliau", "Post Boreol", ac "I'r Ffin").

## Gweithiau 
* "Y map rydw i'n ei osod i lawr"
* "Ryseitiau ar gyfer encore, 2007
* "Cyfieithwch oriau yn ôl," casgliad o gerddi, 2003
* "Ennill", stori
* "Byrbrydau ac yn boeth i'n gwŷr euraidd!", 2007
* "Geiriau Vain", 2003
* "Ffoniwch y llaw boeth", casgliad o gerddi, 2004
* "Mae'n ddrwg gen i Ivanov", 23 darn.
* "Roedd popeth yn ôl y disgwyl."
* "Noson chwalu".
* "dywedwch - gadewch yn ddefnyddiol ...".
* "Pwy sy'n dysgu'r adar i ddod o hyd i'r ffordd?"
* "Dwi fy hun yn deall."
* "Salad Ei Fawrhydi."

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion o Rwsia
Categori:Genedigaethau 1945
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Rwsia
Categori:Pobl o Moscfa
Is-etholiad Brycheiniog a Sir Faesyfed, 2019

de|200px
200px|bawd|Jane Dodds, yr ymgeisydd buddugol
Cynhaliwyd isetholiad ym Mrycheiniog a Sir Faesyfed i ethol Aelod Seneddol ar gyfer Senedd y Deyrnas Gyfunol ar 1 Awst 2019. Galwyd yr isetholiad ar ôl i Chris Davies, a oedd wedi dal sedd y Ceidwadwyr ers etholiad cyffredinol 2015, gollir'r sedd drwy ddeiseb. Enillwyd yr isetholiad gan Jane Dodds o'r Democratiaid Rhyddfrydol.

Mae sedd gyda'r un enw (Brycheiniog a Sir Faesyfed) a'r un ffiniau'n bodoli i ethol Aelod Cynulliad i Gynulliad Cymru ac a gynrychiolwyd yn 2019 gan Kirsty Williams o'r Democratiaid Rhyddfrydol (ers ei chreu ym 1999).

Roedd yr isetholiad o bwys mawr drwy'r Deyrnas Gyfunol, gan ei bod yng nghanol stormydd gwleidyddol Brexit. Mae'r etholaeth yn gorwedd o fewn sir Powys, ac yn etholiad Senedd Ewrop 2019, y Blaid Brexit enillodd y nifer fwyaf o bleidleisiau. Roedd Boris Johnson hefyd newydd gael ei benodi'n Brif weinidog gyda mwyafrif o ddau.

Cefnogwyd Dodds, ymgeisydd y Democratiaid Rhyddfrydol, hefyd gan Plaid Cymru, y Gwyrddion, Change UK a'r Blaid Adnewyddu. Dywedodd arweinwyr Plaid Cymru a'r Democratiaid Rhyddfrydol ei bod hi'n bwysig fod pleidiau sydd am weld y DU yn aros yn o'r Undeb Ewropeaidd yn "cydweithio".

## Colli sedd
Collodd Chris Davies, yr Aelod Seneddol Ceidwadol ei sedd yn sgil ei gael yn euog o dwyll, ond ceisiodd adennill y sedd yn ôl i'r Ceidwadwyr. Plediodd yn euog ym Mawrth ac, yn Ebrill cafodd ei ddedfrydu i orchymyn cymunedol o 50 awr o waith di-dâl a dirwy o £1,500.

## Canlyniadau
### Canlyniad yr is-etholiad
### Canlyniad etholiad 2017
## Gweler hefyd
* Is-etholiad Maldwyn, 1962

## Cyfeiriadau
Categori:Powys
Categori:2019 yn y Deyrnas Unedig
Categori:Is-etholiadau Senedd y Deyrnas Unedig
Trude Marstein

Awdur o Tønsberg, Norwy yw **Trude Marstein** (ganwyd 18 Ebrill 1973) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel cyfieithydd ac awdur plant. Mae'n chwaer i'r awdur-olygydd Kari Marstein.

Mynychodd brifysgol ffederal Telemark, ac astudiodd astudiaethau ysgrifennu creadigol. Ym Mhrifysgol Oslo astudiodd addysg, seicoleg, a hanes llenyddiaeth. Yn 1998 cyhoeddodd gasgliad o ryddiaith o'r enw *Sterk sult, plutselig kvalme*, a derbyniodd wobr Tarjei Vesaas am y gwaith hwn.

## Llyfryddiaeth
:hyd at 2019

**Sterk sult, plutselig kvalme*, (Saesneg: *Strong Hunger, Sudden Nausea*) (1998)
**Plutselig høre noen åpne en dør*, (Saesneg: *Suddenly Hearing Someone Open a Door*) nofel (2000)
**Pen-blwydd hapus*, llyfr i blant  (2002)
**Elin og Hans*, (Saesneg: *Elin and Hans*) nofel (2002)
**Konstruksjon og inderlighet*, casgliad o ysgrifau (2004)
**Byens ansikt* &ndash; drama (2005) ar y cyd gydag Aasne Linnestå, Rune Christiansen, Gunnar Wærness a John Erik Riley
**Gjøre godt*, nofel (2006)

## Anrhydeddau
*Gwobr Tarjei Vesaas' 1998, am *Sterk sult, plutselig kvalme*
*Sult-prisen 2002
*Gwobr Vestfolds Litteraturpris 2002
*Gwobr Dobloug 2004
*Gwobr Beirniaid Llenyddol Norwy 2006, am *Gjøre godt*
*Gwobr PO Enquists 2007

## Gweler hefyd
* *Trude Marstein*; *Store norske leksikon*
* Stefanie Plappert: *Trude Marstein*
* Trude Marstein auf der Verlagsseite von Gyldendal 
* Awst 2012
* Youtube: Cyfweliad gyda Buchmesse Göteborg 2009
* Mai Grethe Lerum: *Trude Marstein: Ingenting å angre på*. *Litteratur i Vestvold*

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1973
Categori:Llenorion benywaidd o Norwy
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Tønsberg