1831 yng Nghymru

bawd|Plac coffa Dic Penderyn
Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn **1831** i **Gymru** a'i **phobl**

## Digwyddiadau
bawd|llongddrylliad y Rothsay Castle
* Cyfrifiad 1831 yn ddangos mae Merthyr Tudful oedd y dref fwyaf yng Nghymru
* Gwrthryfel y gweithwyr ym Merthyr Tudful
* Edward Pryce Lloyd, Barwn 1af Mostyn yn newid ei enw i Edward Pryce Lloyd-Mostyn drwy drywdded brenhinol
* Collwyd 130 o fywydau yn llongddrylliad y stemar padl Rothsay Castle yn ar Draeth Lafan
* Richard Bulkeley Williams-Bulkeley yn cael ei ethol yn Aelod Seneddol  Biwmares
* Ordeinio Thomas Elias (Bardd Coch) yn weinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd 
* Yr Arglwydd Ystys Syr William Milbourne James yn cael ei alw i'r bar yn Lincoln's Inn 
*Robert Meredith, argraffydd Cymraeg yn yr Unol Daleithiau, yn ymfudo i'r America 
*Charles Nice Davies yn cael ei benodi yn llyfrgellydd Llyfrgell yr Annibynwyr 

## Celfyddydau a llenyddiaeth 
bawd
### Llyfrau newydd 
*Thomas Lloyd Jones (Gwenffrwd) - *Ceinion Awen y Cymmry* 
*John Evans (I. D. Ffraid) - *Hanes yr Iddewon*
*Isaac Jones - *Geiriadur Ysgrythyrol*
*Benjamin Jones (P A Môn) - *Y Cronicl, neu Draethawd ar Fedydd*
*Thomas Williams (Eos Gwynfa) - ''Manna'r Anialwch*
*William Davies Leathart - *The Origin and Progress of the Gwyneddigion Society of London. Instituted M.DCC.LXX* 
*William Jones - *Hanes Cymmanfa y Bedyddwyr* 
*Thomas Phillips - *Esboniad Byr ar y Testament Newydd* 
*Daniel Evans (Daniel Ddu o Geredigion) - *Gwinllan y Bardd* 
### Cerddoriaeth
* Daniel Rees - *Casgliad o Psalmau a Hymnau'' 

## Genedigaethau
bawd|David Saunders
bawd|Llawdden
* 20 Mai, David Saunders - gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (bu farw 1892) 
* 14 Ionawr, John David Davies - hynafiaethydd (bu farw 1911) 
* 23 Chwefror, James Bilsland Hughes - cerddor (bu farw 1878)
* 31 Mawrth, Lewis William Lewis (Llew Llwyfo) - bardd, nofelydd, a newyddiadurwr (bu farw 1901) 
* 13 Ebrill, Richard Jones Owen (Glaslyn) - bardd a llenor (bu farw 1909) 
*28 Ebrill, Godfrey Morgan, Is-iarll 1af Tredegar - milwr a gwleidydd (bu farw 1913) 
* Mai, David Roberts (Dewi Havhesp) - bardd (bu farw 1884) 
* 3 Mai, Syr Walter Morgan, Barwnig 1af - arglwydd faer Llundain (bu farw 1916) 
*16 Mai, David Edward Hughes - cerddor, ffisegwr a dyfeisydd (bu farw 1900) 
* 10 Gorffennaf, Hugh Jones - gweinidog gyda'r Bedyddwyr a phrifathro coleg (bu farw 1883) 
* 16 Awst, David Howell, (Llawdden) - deon (bu farw 1903) 
* 16 Hydref, John Jones (Eos Bradwen) - cerddor (bu farw 1899) 
*5 Tachwedd, Anna Leonowens - athrawes plant Mongkut, brenin Siam. Anfarwolwyd yn y sioe gerdd *The King and I*
*8 Rhagfyr, William Dykins (Dirwynydd) - llenor a bardd gwlad (bu farw 1872) 
* 14 Rhagfyr, Griffith John - cenhadwr (bu farw 1912) 
*31 Rhagfyr, Charles Heath - argraffydd (g. 1761) 
* **Dyddiad anhysbys**
**William Davies (Gwilym Teilo) - llenor, bardd a hanesydd (bu farw 1892) 
** Robert Prys Morris - hanesydd a hynafiaethydd (bu farw 1890)
** William Hugh Evans - gweinidog gyda'r Wesleaid, a llenor (bu farw 1909)
**Richard Owens - pensaer capeli a *The Welsh Streets* yn Lerpwl (bu farw 1891) 
**James Hughes - (Iago Bencerdd) - Cerddor (bu farw 1878)

## Marwolaethau
bawd|Sarah Siddons
* Ionawr Thomas Jones - gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, ac esboniwr (g. 1761) 
* 7 Ionawr, Edward Davies - clerigwr ac awdur llyfrau (g.1756) 
* 8 Mawrth, Nathaniel Rowland - gweinidog ac offeiriad eglwysig (g. 1749) 
* 30 Mawrth, Dafydd Jones (Dafydd Siôn Siâms) – bardd (g. 1743) 
* 10 Ebrill, James James - gweinidog Methodistaidd ac Annibynnol (g. 1760) 
* 8 Mehefin Sarah Siddons - actores (g. 1755) 
* 11 Awst, Cradock Glascott – clerigwr efengylaidd (g. 1743) 
* 11 Awst, Jenkin Lewis - gweinidog ac athro Annibynnol (g. 1760) 
* 13 Awst, Dic Penderyn - glöwr a merthyr y dosbarth gweithiol (g. 1808) 
* 25 Awst, David Jones, Treffynnon - gweinidog gyda'r Annibynwyr, emynydd a cherddor (g 1770) 
* 29 Awst, John Williams - clerigwr Methodistaidd (g. 1747) 
*Rhagfyr, Edmund Francis - gweinidog gyda'r Bedyddwyr Albanaidd 
* 24 Rhagfyr, Maurice Evans - clerigwr efengylaidd (g. 1765) 

## Cyfeiriadau

Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru

Categori:Prosiect WiciLlên