open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Modelu data

500px|bawd|Diagram
O fewn rheoli data, **modelu data** yw'r broses o greu model sy'n ymwneud â gwybodaeth mewn modd ffurfiol. Fe'i ceir mewn busnesau a sefydliadau, ac mae'n cynnwys diffinio'r data a dadansoddi'r data er mwyn cefnogi'r busnes neu'r sefydliad. Gwneir y gwaith gan fodelwyr data proffesiynol, sy'n gweithio'n agos gyda rheolwyr a phobl allweddol eraill megis defnyddwyr y systemau gwybodaeth.
Ceir 3 math:
# **modelu-data cysyniadol**, astudiaeth o'r anghenion hyd at y gronfa ddata a fwriedir ei defnyddio ac sy'n set o fanylebau annibynnol am y model; fe'i defnydir i drafod yr anghenion gyda staff allweddol y corff.
# **modelu-data rhesymegol**, lle cofnodir strwythurau'r data a ellir eu gweithredu mewn cronfeydd data. Gall gweithredu un modelu-ddata gysyniadol olygu sawl model-ddata rhesymegol.
# trawsffurfir y model-ddata rhesymegol yn **ddata-model ffisegol**, sy'n dosbarthu'r data yn dablau, a lle cymerir i ystyriaeth: mynediad at y gronfa, perfformiad a manylion am storio neu gadw'r gwaith.

Mae 'modelu data' felly'n cynnwys nid yn unig priodweddau'r data, ond hefyd eu strwythurau a'u perthynas rhyngddynt.

## Cyfeiriadau
Categori:Modelu data
Baner Saint Barthélemy

bawd|Arfbais, a baner answyddogol ynys Saint Barthélemy
bawd|200px|Baner Ffrainc
**Baner swyddogol Saint Barthélemy** yw'r tricolor Ffrengig. Mae hyn oherwydd bod Saint Barthélemy, sy'n ynys yn y Caribî yn gymuned hunan-lywodraethol dramor o dan lywodraeth Ffrainc. Ceir hefyd **faner answyddogol Saint Barthélemy** sy'n cynnwys arfbais yr ynys sy'n canolbwynt ar faes gwyn. Chwifir y ddau faner ar yr ynys. Gelwir yr ynys yn gyffredin ar lafar yn  "St Barts" yn Saesneg.

## Arfbais Sant Barthélemy
Mae arfbais Saint-Barthélemy yn darian wedi'i rannu'n dair stribed llorweddol (rhaniad y ffos), tair fleurs-de-lis aur ar las glas, uwchben Croes Malteg gwyn ar goch, dros dri choron aur ar las, a "Ouanalao "yw'r hyn y mae'r bobl frodorol o'r enw yr ynys. Ar ben y darian mae coron murlun.

Mae'r fleurs-de-lis, y Groes Maltesaidd a'r coronau aur yn atgof herodraethol o hanes yr ynys fel trefedigaeth a reolwyd yn gyntaf gan Deyrnas Ffrainc, yna'r Knights Templar ac yn ei dro yn deyrnas Sweden. Yn y pen draw, dychwelodd yr ynys i reolaeth Ffrainc. Mabwysiadwyd yr arfbais yn swyddogol ar 15 Chwefror 1794. Ar waelod yr arfbais ceir y gair "Ouanalao" sef y gair gan y bobl frodorol gyntaf, yr Arawak, am yr ynys.
bawd|Baner Saint Barthélemy
Ystyriwyd St. Barts yn 'commune' Ffrengig cyn iddi ddod yn rhan o ynys Guadeloupe a oedd yn department tramor o wladwriaeth Ffrainc. Yn 2007, wedi pleidlais gan bobl St Barts i ymreoli oddi ar Guadeloupe, daeth yr ynys yn gymuned dramor Ffrainc. (''collectivité d'outre-mer'' (COM)).

Mae'r faner yn gynllun syml a diddychymyg - llain wen gydag arfbais yr ynys arni. Prin gellid ei galw'n faner am nad oes ganddi nodweddion banereg ond yn hytrach nodweddion herodraeth.

## Dolenni
*Saint Barthélemy ar Flags of the World

## Cyfeiriadau
Saint Barthélemy
Categori:Saint Barthélemy
Arfbais Saint Barthélemy

bawd|Arfbais (a baner answyddogol) ynys Saint Barthélemy
Mae **arfbais Sant Barthélemy** yn darian wedi'i rannu'n dair stribed llorweddol. Ar yr haen uchaf ceir tair fleurs-de-lis aur ar gefndir glas. Yn y striben ganol ceir Croes Malteg gwyn ar gefndir coch. Ar y stribed waelod ceir tair coron aur ar gefndir las. Oddi tan y darian ceir rhuban gyda'r gair, "Ouanalao" sef, enw'r bobl frodorol, yr Arawaciaid cyn oes Christopher Columbus ar yr ynys. Ar ben y darian mae coron ar ffurf mur castell gyda tri thŵr.

Mae'r fleurs-de-lis, Croes Malteg a'r coronau aur yn atgof herodraethol o hanes yr ynys fel trefedigaeth a reolwyd yn gyntaf gan Deyrnas Ffrainc, yna'r Knights Templar ac yn ei dro yn deyrnas Sweden. Yn y pen draw, dychwelodd yr ynys i reolaeth Ffrainc. Mabwysiadwyd yr arfbais yn swyddogol ar 15 Chwefror 1794. Ar waelod yr arfbais ceir y gair "Ouanalao" sef y gair gan y bobl frodorol gyntaf, yr Arawak, am yr ynys.

Caiff yr arfbais ei ddefnyddio fel Baner Saint Barthélemy hefyd wrth leoli'r arfbais ar ganol llain wen. 

## Dolenni
*Saint Barthélemy ar Flags of the World

## Cyfeiriadau
Saint Barthélemy
Categori:Saint Barthélemy
Gwlithen

bawd|300px|Gwlithen fawr ger Manali, India

**Gwlithen**, **malwen wlith** neu **malwen ddu**, yw'r enw a roir i unrhyw gastropod bychan croengaled llysnafeddog o'r genws *Limax* a genera perthynol sy'n byw ar dir yn bennaf.

Mae amryw deuluoedd tacsonomig o wlithod tir yn perthyn i nifer o wahanol linachau sydd hefyd yn cynnwys malwod. O ganlyniad, nid yw'r gwahanol deuluoedd o wlithod yn perthyn yn agos, er gwaethaf y tebygrwydd o ran eu ffurf. Mae'r cyflwr di-gragen wedi ymddangos lawer gwaith yn annibynnol yn ystod y gorffennol ac felly mae'r categori "gwlithen" yn un lluosdylwythol.

Mae anatomi allanol gwlithen yn cynnwys tentaclau, mantell, cynffon, cêl, troed a weithiau cragen weddilliol.

Mae gwlithod yn ddeurywiol, gydag organau atgenhedlu gwrywaidd a benywaidd. Wedi esgor, maent yn dodwy tua deg ar hugain o wyau mewn twll yn y ddaear neu dan gysgod gwrthrych fel boncyff.

Mae gan wlithod ran bwysig yn yr ecosystem am eu bod yn bwyta deunydd planhigion sy'n pydru a ffwng. Mae'r rhan fwyaf o rywogaethau yn gyffredinolwyr, yn bwyta ystod eang o ddeunyddiau organig, gan gynnwys dail planhigion byw, madarch, a hyd yn oed celain. Mae rhai gwlithod yn ysglyfaethwyr ac yn bwyta gwlithod eraill a malwod, neu fwydod.

## Cyfeiriadau 
Categori:Gastropodau
Edward Gibbon

Gwleidydd, hanesydd ac ysgolhaig clasurol o Loegr oedd **Edward Gibbon** (8 Mai 1737 – 6 Ionawr 1794). Ei gwaith pwysicaf oedd *The History of the Decline and Fall of the Roman Empire*.

Cafodd ei eni yn Putney a bu farw yn Llundain. Roedd yn fab i Edward Gibbon. Addysgwyd ef yn Coleg Magdalen, Ysgol Westminster ac Ysgol Ramadeg Kingston. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Senedd Prydain Fawr.

## Cyfeiriadau 
*Edward Gibbon - Gwefan History of Parliament 	
*Edward Gibbon - Bywgraffiadur Rhydychen
*Edward Gibbon - Gwefan The Peerage

Categori:Genedigaethau 1737
Categori:Marwolaethau 1794
Categori:Gwleidyddion o Loegr
Categori:Hanesyddion o Loegr
Categori:Ysgolheigion o Loegr
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Westminster
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg Magdalen, Rhydychen
Categori:Llenorion y 18fed ganrif o Loegr
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Jordi Turull

Gwleidydd o Gatalwnia yw **Jordi Turull** (ganed 6 Medi 1966) sy'n aelod o Blaid Ewropeaidd Democrataidd Catalwnia (Catalaneg: *Partit Demòcrata Europeu Català* neu PDeCAT). Ers Mawrth 2018 mae wedi'i garcharu heb achos llys yn ei erbyn am fod yn Ddirprwy Llywodraeth Catalwnia. Ers 1 Rhagfyr 2018 bu ar ympryd mewn protest yn erbyn ei gaethiwo ef ac eraill gan Lywodraeth ac uchel lys Sbaen ar gyhuddiad o gamdrin arian ac annog gwrthryfel. Mae hefyd yn athro Prifysgol Barcelona.

## Y dyddiau cynnar 
Fe'i ganed yn Parets del Vallès, Catalwnia. Astudiodd y gyfraith yn y brifysgol ac ymunodd â Ieuenctid Cedeldaetholgar Catalwnia yn 1983 ac yna'r Cydgyfeiriad Democrataidd Catalwnia (*Convergència Democràtica de Catalunya*, CDC) yn 1987. Rhwng 1987–2003 bu'n gynhorydd tref Parets del Vallès.  
Bu hefyd yn ymgeisydd o'r Convergència i Unió rhwng 1991 a 1999.

Fe'i etholwyd yn Ddirprwy Llywodraeth Catalwnia yn 2004 ac yn lladmerydd y grwp Cydgyfeiriad ac Undeb (*Convergència i Uni*) yn y Llywodraeth; ym Mawrth 2013 fe'i etholwyd yn Llywydd y grwp. Ef hefyd oedd Cadeirydd Grwp Cyllid Llywodraeth Catalwnia. Yn dilyn Etholiad Cyffredinol Catalwnia, 2017 fe'i etholwyd yn Llywydd Clymblaid y Junts pel Sí, ond ar 14 Gorffennaf 2017 cafodd ei ethol yn Llefarydd yr Arlywydd a'r Llywodraeth gan Carles Puigdemont.

## Yn y ddalfa 
Ar 1 Hydref 2017 cynhaliwyd Refferendwm ynghylch annibyniaeth Catalwnia, er i Lywodraeth Sbaen ddatgan y byddai hynny'n groes i gyfansoddiad Sbaen. Roedd 92% o'r bleidlais dros annibynniaeth. Cafwyd Datganiad o Annibynniaeth gan Lywodraeth Catalwnia ar 27 Hydref 2017 a chymerodd Llywodraeth Sbaen drosodd, gan weinyddu'n uniongyrchol a chael gwared o Lywodraeth Catalwnia, gan gynnwys Jordi Turull.

Ar 2 Tachwedd 2017 danfonwyd ef, Oriol Junqueras, Josep Rull, Meritxell Borràs, Carles Mundó, Raül Romeva, Dolors Bassa, Joaquim Forn a Santi Vila i garchar gan yr *Audiencia Nacional*, heb wrandawiad llys. Ar 4 Rhagfyr fe'i rhyddhawyd ar fechnïaeth. Ond y diwrnod canlynol, danfonwyd ef, Carme Forcadell, Raül Romeva, Josep Rull a Dolors Bassa, yn ôl i'r carchar gan Uchel Lys Sbaen.

Cychwynodd ympryd ar 1 Rhagfyr 2018, ynghyd â Jordi Sànchez i Picanyol, i "godi ymwybyddiaeth" o'u triniaeth anghyfiawn.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1966
Categori:Pobl o Gatalwnia
Categori:Cenedlaetholdeb Catalanaidd
Categori:Genedigaethau 1966
John Russell

Gwleidydd o'r Deyrnas Unedig oedd **John Russell**, Iarll Russell 1af (18 Awst 1792 - 28 Mai 1878). Cafodd ei eni yn Mayfair yn 1792 a bu farw yn Pembroke Lodge.

Roedd yn fab i John Russell, 6ed Dug Bedford ac yn dad i Rollo Russell a John Russell.	Addysgwyd ef yn Prifysgol Caeredin ac Ysgol Westminster.	

## Gyrfa 
Yn ystod ei yrfa bu'n aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig, Arweinydd yr Wrthblaid, Ysgrifennydd Gwladol dros y Trefedigaethau, Ysgrifennydd Cartref, aelod o Gyfrin Gyngor Deyrnas Unedig, Ysgrifennydd Gwladol dros Ryfel a'r 'Colonies', Ysgrifennydd Gwladol dros Faterion Tramor a'r Gymanwlad, Arglwydd Lywydd y Cyngor ac yn Prif Weinidog y Deyrnas Unedig (1846-1852 a 1865-1866).

{{Wikidata list|sparql=
SELECT ?item ?electoral_district ?end_time ?start_time ?elected_in ?end_cause WHERE {
values ?x {wd:Q157259}
?x p:P39 ?statement .                    
  ?statement ps:P39 [wdt:P279* wd:Q486839] .  
  ?statement ps:P39 ?item . 
OPTIONAL { ?statement pq:P768 ?electoral_district . } # might have an electoral district
  OPTIONAL { ?statement pq:P580 ?start_time . }         # and so on for all the other qualifiers 
  OPTIONAL { ?statement pq:P582 ?end_time . }
  OPTIONAL { ?statement pq:P2715 ?elected_in . }
  OPTIONAL { ?statement pq:P1534 ?end_cause . }
}
|columns=?electoral_district:Etholaeth,?start_time:Dyddiad cychwyn,?end_time:Dyddiad Gorffen,?elected_in:Etholwyd yn,?end_cause:Y rheswm y daeth i ben
|section=31
|min_section=1
|sort=label
|links=all
|autolist=fallback
}}

## swydd 
## Cyfeiriadau 
*John Russell, Iarll Russell 1af - Gwefan History of Parliament 	
*John Russell, Iarll Russell 1af - Gwefan Hansard	
*John Russell, Iarll Russell 1af - Bywgraffiadur Rhydychen	
*John Russell, Iarll Russell 1af - Gwefan The Peerage

Categori:Genedigaethau 1792
Categori:Marwolaethau 1878
Categori:Gwleidyddion Prydeinig
Categori:Arweinwyr y Blaid Ryddfrydol (DU)
Categori:Pobl o Lundain
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Westminster
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Caeredin
Categori:Aelodau Cyfrin Gyngor y Deyrnas Unedig
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Selina Hastings, Iarlles Huntingdon

Diwinydd o Loegr oedd **Selina Hastings, Iarlles Huntingdon** (24 Awst 1707 – 17 Mehefin 1791). Roedd hi'n arweinydd crefyddol a chwaraeodd ran flaenllaw yn adfywiad crefyddol y 18g a'r mudiad Methodistiaid yng Nghymru a Lloegr.

Fe'i ganed yn Ashby-de-la-Zouch a bu farw yn Spa Fields.

## Llyfryddiaeth
*  Edwin Welch, *Spiritual Pilgrim: A Reassessment of the Life of the Countess of Huntingdon* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1995)

## Dolenni allanol 
*"Selina Hastings, Iarlles Huntingdon", Bywgraffiadur Rhydychen	
*"Selina Hastings, Iarlles Huntingdon", Gwefan The Peerage

Categori:Genedigaethau 1707
Categori:Marwolaethau 1791
Categori:Diwinyddion y 18fed ganrif o Loegr
Categori:Diwinyddion benywaidd o Loegr
Categori:Dyngarwyr o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Cneuen goco

alt=|bawd|Cneuen goco wedi'i thorri yn hanner.
thumb|left|Cocos nucifera
thumb|left|Cefnffordd cnau coco

Mae'r **goeden cnau coco** (*Cocos nucifera*) yn aelod o deulu'r balmwydden (Arecaceae) a'r unig rywogaeth fyw o'r genws *Cocos*. Gall y term "**cneuen goco**" gyfeirio at y **balmwydden gnau coco**, yr hedyn, neu'r ffrwyth, sydd yn fotanegol yn aeronen, nid cneuen. Mae'r term yn deillio o'r gair 'coco' ym Mhortiwgaleg a Sbaeneg yr 16g, a oedd yn golygu "pen" neu "benglog". Roedd yn cael ei ddefnyddio fel enw am fod tri phant ar gragen y gneuen goco yn debyg i nodweddion wyneb.

Mae cnau coco yn gallu cael eu defnyddio at nifer o bwrpasau, yn amrywio o fwyd i gosmetigau. Mae'r cig sydd yn yr hedyn aeddfed yn rhan gyson o ddeiet nifer o bobl yn y trofannau a'r isdrofannau. Mae cnau coco yn wahanol i ffrwythau eraill am fod eu endosberm yn cynnwys llawer o hylif clir, a phan yn anaeddfed, gellir ei gynaeafu a'i gadw fel "dwr" neu "sudd".

Gall cnau coco aeddfed gael eu defnyddio fel hadau bwytadwy, neu eu prosesu i gael olew neu laeth planhigyn o'r cig, golosg o'r gragen galed, a rhisgl o'r plisgyn edafeddog. Mae cig cnau coco sych yn cael ei alw'n copra, ac mae'r olew a'r llaeth yn aml yn cael eu defnyddio wrth goginio – ffrio yn arbennig – yn ogystal â mewn sebonau a cosmetigau. Gellir defnyddio'r cregyn caled, y plisgyn edafeddog a'r dail hirion fel deunydd ar gyfer amrywiaeth o gynhyrchion addurniedig a dodrefn. Mae gan y gneuen goco arwyddocad diwylliannol a chrefyddol mewn rhai cymdeithasau, yn arbennig yn India, lle mae'n cael ei ddefnyddio mewn defodau Hindŵaidd.

## Cyfeiriadau 
Categori:Cnydau
Categori:Llysiau rhinweddol
Peter Schenk yr Henaf

Cyhoeddwr, mapiwr ac ysgythrwr o'r Almaen oedd **Peter Schenk yr Henaf** (1660 - 1718). Cafodd ei eni yn Elberfeld yn 1660 a bu farw yn Leipzig.

Mae yna enghreifftiau o waith Peter Schenk yr Henaf  yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Peter Schenk yr Henaf:

File:Portrait_of_Jean_Lord_Cutts,_Baron_de_Gowran_(4671441).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Peter Schenk yr Henaf

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1660
Categori:Marwolaethau 1718
Categori:Cyhoeddwyr o'r Almaen
Peter Lely

Arlunydd o'r Iseldiroedd oedd **Peter Lely** (14 Medi 1618 - 30 Tachwedd 1680). Cafodd ei eni yn Soest yn 1618 a bu farw yn Covent Garden. Yn ystod ei yrfa, roedd yn arbenigo mewn cynhyrchu delweddau portread.

Mae yna enghreifftiau o waith Peter Lely  yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Peter Lely:

File:Portrait_of_Charles_II_(4671374).jpg
File:Henry_Hyde,_Viscount_Cornbury,_later_2nd_Earl_of_Clarendon_(1688–1709)_and_his_wife,_Theodosia_Capel,_Viscountess_Cornbury,_by_Peter_Lely.jpg
File:Peter_Pett.jpg
File:Charles_I_and_young_James_II.jpg
File:George_Monk_(1608-69),_eerste_hertog_van_Albemarle._Engels_admiraal_en_staatsman_Rijksmuseum_SK-A-3832.jpeg
File:Sir_Peter_Lely_-_James_VII_and_II,_when_Duke_of_York,_1633_–_1701_-_Google_Art_Project.jpg
File:Peter_Lely_-_Portrait_of_P_Lenéve,_Alderman_of_Norwich_-_Walters_37231.jpg
File:Workshop_of_Sir_Peter_Lely_-_Portrait_of_Prince_Rupert_-_Walters_371212.jpg
File:Mademoiselle_de_la_Valli%C3%A8re_et_ses_enfants.JPG
File:Peter_Lely_portrait_of_Mary_and_Elizabeth_Capel.jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Peter Lely
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - Peter Lely
*  **Art UK** -  Peter Lely

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Portreadwyr
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif
Categori:Genedigaethau 1618
Categori:Marwolaethau 1680
Y celfyddydau gweledol yn Lloegr

Hanes amrywiol ac anghyson sydd gan **y celfyddydau gweledol yn Lloegr**. Ar y cyfan, mae'r Saeson wedi dynwared ac addasu arddulliau cyfandir Ewrop, ac weithiau'n cyfrannu at fudiadau celf rhyngwladol gyda nodweddion sy'n unigryw i Loegr. O bryd i'w gilydd Lloegr fu ar flaen y gad mewn mudiadau newydd sydd wedi dylanwadu ar wledydd eraill.

## Celf gynharaf 
Gwelir ambell nodwedd yng nghelf Lloegr cyn dyfodiad yr Eingl-Sacsoniaid a gafodd ddylanwad elfennol ar arddulliau a ffurfiau gweledol yn y wlad ers hynny. Patrymau troellog oedd yn addurno gwneuthurbethau'r Celtiaid, a bu llinellau rhythmig yn gyffredin yng nghelf Lloegr trwy gydol ei hoes. Dylanwadodd brithweithiau'r Rhufeiniaid ar batrymau'r crefftwyr brodorol, er na chafodd cynlluniau trefol a phensaernïaeth filwrol Rufeinig effaith bwysig.

## Yr Eingl-Sacsoniaid 
Yn sgil goresgyniadau'r Eingl-Sacsoniaid yn y 5g, daeth diwylliant Germanaidd i Loegr. Cyfunwyd patrymau a llinellau haniaethol â ffigurau o bobl ac anifeiliaid, delweddaeth baganaidd cyn i'r Eingl-Sacsoniaid gael eu cristioneiddio. Dilynai'r un fath o batrymau gan y mynachod a ddarluniodd yr ymblethiadau cywrain yn Efengylau Lindisfarne (c. 700). Celf wychaf y 10g oedd y llawysgrifau goliwiedig, sydd yn debyg i ddarluniau Carolingaidd o ran ei llinellau a'i lliwiau.

## Y Normaniaid 
Dylanwadodd y Normaniaid, a ddaeth i dra-arglwyddiaethu dros Loegr yn ail hanner yr 11g, ar bensaernïaeth y wlad yn fwy na'i chelf. Codwyd eglwysi a chadeirlannau enfawr yn yr arddull Romanésg, a chanddynt fowtiau asennog, megis Eglwys Gadeiriol Durham (1093–1130). Ceir ychydig o enghreifftiau o gerfluniaeth gain y cyfnod ar ffurf cerfweddau yng Nghaerfuddai (c. 1140), Lincoln (c. 1145), a Mambri (c. 1160–70). Mae ambell waith yn cyfuno patrymau cydblethog yr oesoedd cynt â ffurf gofebol, er enghraifft yn Ely, ond ar y cyfan dynwarediadau plwyfol yw cerfluniau Romanésg y Saeson. Datblygodd paentiadau'r llawysgrifau â'r man-gelfyddydau orau, gyda'u lliwiau'n grasach a'u llinellau'n drymach nag etifeddiaeth yr Eingl-Sacsoniaid. Enghraifft unigryw, a hynny'n waith seciwlar, o hoffter y Sais am draddodi hanes yn ei gelf yw Brodwaith Bayeux. Daeth dylanwadau'r Môr Canoldir hefyd i gelf Lloegr ar ffurf naturoliaeth megis yr arddull Fysantaidd.

## Yr oes Gothig 
Derbynai celf Lloegr ei haeddiant yn yr oes Gothig, o'r 13g i'r 15g, dan ddylanwad y Ffrancod.

## Y Dadeni 
## Yr Ysgol Baentio Seisnig 
Rhoddir yr enw "yr Ysgol Seisnig" ar arlunwyr Lloegr yn y cyfnod 1750–1850. Dyma ffyniant o arddulliau a themâu gwreiddiol yn arluniaeth y wlad a oedd, am y tro cyntaf, cystal â chelf y cyfandir. Ymhlith goreuon yr oes oedd y tirlunwyr J. M. W. Turner a John Constable, y portreadwyr Syr Joshua Reynolds a Thomas Gainsborough, a'r paentiwr anifeiliaid George Stubbs.

## Gweler hefyd 
* Y celfyddydau gweledol yn yr Alban
* Y celfyddydau gweledol yng Nghymru

## Cyfeiriadau 

Gweledol
Lloegr
+Lloegr
Lloegr
Julia Margaret Cameron

Ffotograffydd o Deyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon oedd **Julia Margaret Cameron** (11 Mehefin 1815 - 26 Ionawr 1879). Cafodd ei eni yn Kolkata yn 1815 a bu farw yn Kalutara.

Mae yna enghreifftiau o waith Julia Margaret Cameron yng nghasgliadau portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.
## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Julia Margaret Cameron:

File:Vivien_and_Merlin_MET_DP158292.jpg
File:Front_cover_The_Norman_Album.jpg
File:Portrait_of_Alfred_Tennyson_(4672050).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Julia Margaret Cameron
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - Julia Margaret Cameron

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Ffotograffwyr
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif
Categori:Genedigaethau 1815
Categori:Marwolaethau 1879
John Linnell

Arlunydd a Bardd o Loegr oedd **John Linnell** (16 Mehefin 1792 - 20 Ionawr 1882). Cafodd ei eni yn Bloomsbury, Llundain, yn 1792 a bu farw yn Redhill, Surrey. Yn ystod ei yrfa roedd yn arbenigo mewn peintio portreadau a tirluniau.

Mae yna enghreifftiau o waith John Linnell  yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan John Linnell:

File:William_Mulready_by_John_Linnell.jpg
File:Sir_Robert_Peel,_2nd_Bt_by_John_Linnell.jpg
File:John_Linnell_by_John_Linnell.jpg
File:John_Linnell_the_Elder_-_John_Gage_-_96.1564_-_Museum_of_Fine_Arts.jpg
File:John_Linnell_-_Mr_Clare_-_Google_Art_Project.jpg
File:John_Linnell_-_Mrs_Clare_-_Google_Art_Project.jpg
File:John_Linnell_-_Miss_Puxley_-_B2016.23.2_-_Yale_Center_for_British_Art.jpg
File:John_Linnell_-_Miss_Jane_Puxley_-_B2016.23.1_-_Yale_Center_for_British_Art.jpg
File:John_Linnell_-_Noon_-_1958.67_-_Yale_University_Art_Gallery.jpg
File:Portrait_of_Charles_Babbage_Esqr_(4672216).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  John Linnell
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - John Linnell
*  **Art UK** -  John Linnell

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Portreadwyr
Categori:Tirlunwyr
Categori:Genedigaethau 1792
Categori:Marwolaethau 1882
Matt Brazier

Chwaraewr pêl-droed Seisnig oedd **Matthew Ronald Brazier** (2 Gorffennaf 1976 – 4 Chwefror 2019).

Fe'i ganwyd yn Whipps Cross, Leytonstone. Bu farw o Lymffoma ddi-Hodgkin.

## Cyfeiriadau
Categori:Chwaraewyr C.P.D. Dinas Caerdydd
Categori:Genedigaethau 1976
Categori:Marwolaethau 2019
George Cruikshank

Cartwnydd dychanol a darlunydd o Loegr oedd **George Cruikshank** (27 Medi 1792 - 1 Chwefror 1878). Cafodd ei eni yn Llundain yn 1792 a bu farw yn Llundain.

Mae yna enghreifftiau o waith George Cruikshank yng nghasgliadau portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan George Cruikshank:

File:George_Cruikshank_-_Herne's_Oak_from_'The_Merry_Wives_of_Windsor,'_V,_v_-_Google_Art_Project.jpg
File:George_Cruikshank_-_The_First_Appearance_of_William_Shakespeare_on_the_Stage_of_the_Globe_Theatre_-_Google_Art_Project.jpg
File:Portrait_of_Nashional_Taste!!!_(4671698).jpg
File:Portrait_of_My_friend_John_Sheringham_(4669939).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  George Cruikshank
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - George Cruikshank
*  **Art UK** -  George Cruikshank

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Cartwnyddion o Loegr
Categori:Darlunwyr o Loegr
Categori:Genedigaethau 1792
Categori:Marwolaethau 1878
Robert Fludd

Meddyg ac athronydd cyfriniol o Loegr oedd **Robert Fludd** (; 1574 – 8 Medi 1637). Ysgrifennodd ddiffyniadau o Rosgroesiaeth, gweithiau diwinyddol, a thraethodau beirniadol ar wyddoniaeth o safbwynt yr ocwlt.

## Bywgraffiad 
Ganwyd i deulu cefnog yn Bearsted, Caint. Enillodd gradd baglor, gradd meistr, a doethuriaeth o Goleg Sant Ioan, Rhydychen, cyn iddo dreulio chwe mlynedd yn crwydro'r Cyfandir. Dychwelodd i Rydychen yn 1605 i astudio meddygaeth ac ymunodd â Choleg y Meddygon yn 1609. Gweithiodd yn feddyg yn Llundain.

## Syniadaeth 
Roedd Fludd yn ddilynwr brwd o Paracelsus a fe'i ysbrydolwyd yn gryf gan lên y Rhosgroesogion. Yn ei waith, cyflwynodd ddamcaniaeth ocwlt unedig ar sail dealltwriaeth gyfriniol o fathemateg, gwyddoniaeth, a meddygaeth. Gwrthwynebai Aristoteliaeth, Galeniaeth, ac athroniaeth fecanyddol, gan dynnu ar Lyfr Genesis, Hermetigiaeth, a Chabala i ddoethinebu ar bynciau natur a chrefydd. Dadleuodd Fludd yn erbyn rhesymoliaeth a syniadau newydd y Chwyldro Gwyddonol, gan ddibynnu ar hen wyddorau'r Oesoedd Canol megis alcemeg, sêr-ddewiniaeth, dewiniaeth sympathetig, rhifoleg, a llawddewiniaeth.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1574
Categori:Marwolaethau 1637
Categori:Athronwyr yr 17eg ganrif o Loegr
Categori:Cyfrinwyr o Loegr
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg Sant Ioan, Rhydychen
Categori:Llenorion yr ocwlt
Categori:Llenorion ffeithiol yr 17eg ganrif o Loegr
Categori:Llenorion ffeithiol Lladin o Loegr
Categori:Meddygon yr 17eg ganrif o Loegr
Categori:Pobl o Gaint
Wenceslaus Hollar

Gwneuthurwr printiau, mapiwr a darlunydd o Weriniaeth Tsiec oedd **Wenceslaus Hollar** (13 Gorffennaf 1607 - 25 Mawrth 1677). Cafodd ei eni ym Mhrag yn 1607 a bu farw yn Llundain.

Mae yna enghreifftiau o waith Wenceslaus Hollar  yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Wenceslaus Hollar:

File:Wenceslas_Hollar_-_Landscape_shaped_like_a_face_(State_1).jpg
File:1647_Long_view_of_London_From_Bankside_-_Wenceslaus_Hollar.jpg
File:Wenceslaus_Hollar_-_Praga.jpg
File:Wenceslas_Hollar_-_Head_of_a_cat_(middle_size).jpg
File:Velký_pohled_na_Mohuč_(Václav_Hollar),_Národní_galerie_v_Praze.jpg
File:Antverpská_katedrála_(Václav_Hollar),_Národní_galerie_v_Praze.jpg
File:Portrait_of_Tomb_and_effigy_of_John_Hacket_(4670822).jpg
File:Portrait_of_Illustrissimus_&_excellentissimus_dominus,_Thomas_Howardus_(4670910).jpg
File:Portrait_of_Ioannes_Spotiswoode_Archiepis_Copvs_St._Andreanvs,_Totivs_Scotiae_Primas_et_me_Tropolitanvs(4672006).jpg
File:Portrait_of_Vera_effigies_(4673017).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Wenceslaus Hollar
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - Wenceslaus Hollar
*  **Art UK** -  Wenceslaus Hollar

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Printwyr
Categori:Genedigaethau 1607
Categori:Marwolaethau 1677
John Lockwood Kipling

Darlunydd o Loegr oedd **John Lockwood Kipling** (6 Gorffennaf 1837 - 26 Ionawr 1911). Cafodd ei eni yn Pickering, Gogledd Swydd Efrog yn 1837 a bu farw yn Tisbury, Wiltshire.

Mae yna enghreifftiau o waith John Lockwood Kipling  yn gasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan John Lockwood Kipling:

File:Portrait_of_John_Griffiths_(4672891).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - John Lockwood Kipling

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Darlunwyr
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif
Categori:Genedigaethau 1837
Categori:Marwolaethau 1911
André-Adolphe-Eugène Disdéri

Ffotograffydd o Ffrainc oedd **André-Adolphe-Eugène Disdéri** (28 Mawrth 1819 - 4 Hydref 1889). Cafodd ei eni ym Mharis yn 1819 a bu farw ym Mharis.

Mae yna enghreifftiau o waith André-Adolphe-Eugène Disdéri yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan André-Adolphe-Eugène Disdéri:

File:Portrait_of_John_Thomas_(4671480).jpg
File:Portrait_of_John_Thomas_(4671482).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  André-Adolphe-Eugène Disdéri

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Ffotograffwyr
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif
Categori:Genedigaethau 1819
Categori:Marwolaethau 1889
George Jamesone

Arlunydd o Deyrnas yr Alban oedd **George Jamesone** (1587 &ndash; (1644). Cafodd ei eni yn Aberdeen yn 1587  ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Aberdeen. Bu farw yng Nghaeredin. Yn ystod ei yrfa, roedd yn arbenigo mewn cynhyrchu delweddau portread.

Mae yna enghreifftiau o waith George Jamesone  yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan George Jamesone:

File:GeorgeJamesone.jpg
File:Portrait_of_Sir_Robert_Kerr_or_Carr_(4671353).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  George Jamesone
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - George Jamesone
*  **Art UK** -  George Jamesone

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Portreadwyr
Categori:Genedigaethau 1587
Categori:Marwolaethau 1644
Federico Zuccari

Pensaer o'r Eidal oedd **Federico Zuccari** (1539 - 20 Gorffennaf (1609). Cafodd ei eni yn Sant'Angelo in Vado yn 1539 a bu farw yn Ancona.

Mae yna enghreifftiau o waith Federico Zuccari yng nghasgliadau portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Federico Zuccari:

File:Attributed_to_Federico_Zuccaro_-_Cupid_and_Pan_-_72.PA.6_-_J._Paul_Getty_Museum.jpg
File:Martelaren_voor_de_leeuwen_geworpen,_1580_-_1590,_Groeningemuseum,_0041342000.jpg
File:Federico_Zuccari_(credited)_-_Self-portrait_-_Google_Art_Project.jpg
File:Zuccari_Two_painter's_apprentices.jpg
File:Federico_Zuccari._San_Romano.jpg
File:Portrait_of_Sir_John_Norris_(4671712).jpg
File:Porta_Virtutis_-_F._Zuccari.jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Federico Zuccari
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - Federico Zuccari
*  **Art UK** -  Federico Zuccari

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1539
Categori:Marwolaethau 1609
Categori:Penseiri o'r Eidal
Cornelis Janssens van Ceulen

Arlunydd o Loegr oedd **Cornelis Janssens van Ceulen** (24 Hydref 1593 - 5 Awst 1661). Cafodd ei eni yn Llundain yn 1593 a bu farw yn Utrecht. Yn ystod ei yrfa, roedd yn arbenigo mewn cynhyrchu delweddau portread.

Mae yna enghreifftiau o waith Cornelis Janssens van Ceulen yng nghasgliadau portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Cornelis Janssens van Ceulen:

File:Portrait_of_Jan_Beck_and_His_Five_Children_by_Cornelis_Jonson_van_Ceulen_(I)_Mauritshuis_688.jpg
File:Portret_van_Joan_Pietersz_Reael_(1625-59)_Rijksmuseum_SK-A-1928.jpeg
File:Portret_van_Johan_van_Someren_(1622-76)_Rijksmuseum_SK-A-3857.jpeg
File:Portret_van_Elisabeth_Vervoorn_(1617-73)_Rijksmuseum_SK-A-3858.jpeg
File:Cornelis_Jonson_van_Ceulen_-_Cornelia_Strick_van_Linschoten_1654.jpg
File:SA_7347-Jan_Cornelisz._Geelvinck_(1579-1651).jpg
File:Antoine_Charles_Parmentier_(Cornelis_Jonson_van_Ceulen)_-_Nationalmuseum_-_43114.tif
File:Elisabeth_Vivien,_gift_Parmentier_(Cornelis_Jonson_van_Ceulen)_-_Nationalmuseum_-_43118.tif
File:Cornelius_Johnson_-_Portrait_of_Susanna_Temple,_Later_Lady_Lister_-_Google_Art_Project.jpg
File:Cornelius_Janssen_van_Ceulen_-_Portrait_of_a_Young_Man_-_Walters_371202.jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Cornelis Janssens van Ceulen
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - Cornelis Janssens van Ceulen
*  **Art UK** -  Cornelis Janssens van Ceulen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1593
Categori:Marwolaethau 1661
Categori:Peintwyr yr 17eg ganrif o Loegr
Categori:Peintwyr portreadau o Loegr
Categori:Pobl a aned yn Llundain
Categori:Pobl fu farw yn yr Iseldiroedd
Abraham Blooteling

Drafftsmon ac ysgythrwr o'r Iseldiroedd oedd **Abraham Blooteling** (1640 – 1690). Cafodd ei eni yn Amsterdam yn 1640 a bu farw yn Amsterdam.

## Bywgraffiad
Does dim sicrwydd o union ddyddiad geni Blooteling ond cafodd ef ei fedyddio ar 2 Rhagfyr, 1634. Roedd ei rieni  Abraham Bloteling van Delft a Geertruyt Jacobs van Oosterwijck, o Voorburg.

Bu'n ddisgybl i Cornelis van Dalen (1638-1660), ac o bosibl hefyd i Claes Jansz Visscher, gan fod ei arddull ysgythriadau yn debyg iawn i arddull Visscher. Yn dilyn ymosodiadau Ffrengig a'r Taleithiau Unedig yr Iseldiroedd y 1672, symudodd i Loegr gyda Gerard Valck lle cafodd peth lwyddiant. Arhosodd yn Lloegr am ddwy flynedd neu dair.

Cynhyrchodd Blooteling nifer fawr o ysgythriadau a rhai engrafiadau llinell.  Bu hefyd yn gweithio mewn arddull *mezzotint*, techneg y gwyddys ei fod wedi ei fabwysiadu erbyn 1671. Mae rhai yn honni mae ef bu'n gyfrifol am ddyfeisio'r "siglydd" fel offeryn ar gyfer y paratoi platiau mezzotint, a'i fod wedi cyflwyno'r dechneg i Loegr.

Bu farw Bloteling ym mis Ionawr 1690, a'i gladdu yng nghapel Nieuwezijds  Amsterdam ar yr 20fed o'r un mis

Mae yna enghreifftiau o waith Abraham Blooteling  yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Abraham Blooteling:

File:Portrait_of_Thomas_Sydenham_(4669962).jpg
File:Portrait_of_James_Duke_of_Monmouth_&_buccluch_Earle_of_Doncaster_(4671955).jpg
File:Portrait_of_Godefridus_Bidloo_Medae._Doctr._et_Chirurgus_(4674759).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Abraham Blooteling

Categori:Arlunwyr yr 17eg ganrif o'r Iseldiroedd
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Engrafwyr o'r Iseldiroedd
Categori:Genedigaethau 1640
Categori:Marwolaethau 1690
Categori:Pobl o Amsterdam
Categori:Ysgythrwyr o'r Iseldiroedd
Francesco Bartolozzi

Gwneuthurwr printiau o'r Deyrnas Unedig oedd **Francesco Bartolozzi** (25 Medi 1725 - 7 Mawrth 1815). Cafodd ei eni yn Fflorens yn 1725 a bu farw yn Lisbon.

Mae yna enghreifftiau o waith Francesco Bartolozzi  yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Francesco Bartolozzi:

File:Maria_Cosway,_engraved_by_Frederico_Bartolozzi_-_Lodona_from_Pope's_Windsor_Forest.jpg
File:Portrait_of_Captn._James_King_L.L.D._F.R.S_(4671572).jpg
File:Portrait_of_Henrietta_Frances_Viscountess_Duncannon_(4671810).jpg
File:Portrait_of_Miss_Price_(4671818).jpg
File:Portrait_of_Portrait_of_Her_Majesty_(4672239).jpg
File:Portrait_of_Charlotte_Jane_Stuart,_Marchioness_of_Bute_(4672034).jpg
File:Portrait_of_John_Dunning_Esqr_(4672846).jpg
File:Portrait_of_S_G._Carow_Knight_(4671344).jpg
File:Portrait_of_Gawin_Carow_Knight_(4671345).jpg
File:Portrait_of_Thomas_Parrie_(4674552).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Francesco Bartolozzi
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - Francesco Bartolozzi
*  **Art UK** -  Francesco Bartolozzi

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Printwyr
Categori:Genedigaethau 1725
Categori:Marwolaethau 1815
Hendrik Hondius I

Cyhoeddwr, hanesydd celf a mapiwr o'r Iseldiroedd oedd **Hendrik Hondius I** (9 Mehefin 1573 - 1 Hydref 1650). Cafodd ei eni yn Duffel yn 1573 a bu farw yn Den Haag.

Mae yna enghreifftiau o waith Hendrik Hondius I  yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Hendrik Hondius I:

File:Portrait_of_William_the_Silent,_Prince_of_Orange_(4673903).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Hendrik Hondius I

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Cyhoeddwyr o'r Iseldiroedd
Categori:Cartograffwyr o'r Iseldiroedd
Categori:Genedigaethau 1573
Categori:Marwolaethau 1650
Carlo Pellegrini

Cartwnydd dychanol a gwleidydd o Frenhiniaeth yr Eidal oedd **Carlo Pellegrini** (25 Mawrth 1839 - 22 Ionawr 1889). Cafodd ei eni yn Capua yn 1839 a bu farw yn Llundain.

Mae yna enghreifftiau o waith Carlo Pellegrini yng nghasgliadau portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.
## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Carlo Pellegrini:

File:Portrait_of_'The_Nonconformist'_(4671664).jpg
File:Portrait_of_'The_Tory_bloodhound'_(4671700).jpg
File:Portrait_of_'The_Tory_bloodhound'_(4671701).jpg
File:Portrait_of_'Sailor,_politician_and_sculptor'_(4671742).jpg
File:Portrait_of_'Books'_(4671743).jpg
File:Portrait_of_Spencer_Compton_Cavendish,_8th_Duke_of_Devonshire_(4671361).jpg
File:Portrait_of_'Order_order'_(4671843).jpg
File:Portrait_of_'Order_order'_(4671844).jpg
File:Portrait_of_'Naval_construction'_(4671848).jpg
File:Portrait_of_'The_Archbishop_of_Society'_(4672086).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Carlo Pellegrini
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - Carlo Pellegrini

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Cartwnyddion
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif
Categori:Genedigaethau 1839
Categori:Marwolaethau 1889
Charles Reutlinger

Ffotograffydd o Ymerodraeth yr Almaen oedd **Charles Reutlinger** (25 Chwefror 1816 - 24 Mehefin 1888). Cafodd ei eni yn Karlsruhe yn 1816 a bu farw yn Frankfurt am Main.

Mae yna enghreifftiau o waith Charles Reutlinger yng nghasgliadau portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.
## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Charles Reutlinger:

File:Portrait_of_Adelina_Patti_(4670443).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Charles Reutlinger

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Ffotograffwyr
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif
Categori:Genedigaethau 1816
Categori:Marwolaethau 1888
Gilles-Louis Chrétien

Portreadydd, chwaraewr soddgrwth ac  ysgythrwr o Ffrainc oedd **Gilles-Louis Chrétien** (5 Chwefror 1754 - 4 Mawrth 1811). Cafodd ei eni yn Versailles yn 1754 a bu farw ym Mharis. Yn ystod ei yrfa, roedd yn arbenigo mewn cynhyrchu delweddau portread.

Mae yna enghreifftiau o waith Gilles-Louis Chrétien  yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Gilles-Louis Chrétien:

File:Portrait_of_David_Samwell_(4672692).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Gilles-Louis Chrétien

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Portreadwyr
Categori:Ysgythrwyr
Categori:Genedigaethau 1754
Categori:Marwolaethau 1811
Jacobus Houbraken

Engrafwr o'r Iseldiroedd oedd **Jacobus Houbraken** (25 Rhagfyr 1698 - 14 Tachwedd 1780). Cafodd ei eni yn Dordrecht yn 1698 a bu farw yn Amsterdam.

Mae yna enghreifftiau o waith Jacobus Houbraken  yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Jacobus Houbraken:

File:Jac._Houbraken_-_Portrait_of_Johan_Meerman_RP-P-OB-48.555.jpg
File:Portrait_of_Anthony_Ashley_Cooper_Earl_of_Shaftesbury_(4671410).jpg
File:Portrait_of_Oliver_Cromwell_(4671438).jpg
File:Portrait_of_Robert_Dudley_Earl_of_Leicester_(4670623).jpg
File:Portrait_of_William_of_Wickham_(4672165).jpg
File:Portrait_of_Archbishop_Williams,_Lord_Keeper_(4672187).jpg
File:Portrait_of_Geoffrey_Chaucer_(4672241).jpg
File:Portrait_of_Sr._Kenelm_Digby_(4672250).jpg
File:Portrait_of_George_Frideric_Handel_(4670835).jpg
File:Portrait_of_William_Harvey_M.D_(4670842).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Jacobus Houbraken

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Engrafwyr o'r Iseldiroedd
Categori:Genedigaethau 1698
Categori:Marwolaethau 1780
George Charles Wallich

Botanegydd morol a meddyg o Deyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon oedd **George Charles Wallich** (16 Tachwedd 1815 - 31 Mawrth 1899). Cafodd ei eni yn Kolkata yn 1815 a bu farw yn Llundain.

Mae yna enghreifftiau o waith George Charles Wallich  yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan George Charles Wallich:

File:Portrait_of_Blanche_L._Clarke,_aged_18_(4673934).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  George Charles Wallich
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - George Charles Wallich

Categori:Botanegwyr o'r Deyrnas Unedig
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif o'r Deyrnas Unedig
Categori:Genedigaethau 1815
Categori:Marwolaethau 1899

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Samuel Cousins

Ysgythrwr o Loegr oedd **Samuel Cousins** (9 Mai 1801 - 7 Mai 1887). Cafodd ei eni yng Nghaerwysg yn 1801 a bu farw yn Llundain.

Mae yna enghreifftiau o waith Samuel Cousins  yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Samuel Cousins:

File:Portrait_of_Davies_Gilbert,_M.A_(4672277).jpg
File:Portrait_of_Henry_Earle_(4670629).jpg
File:Portrait_of_To_His_Grace_the_Duke_of_Somerset_this_portrait_of_Michael_Faraday_(4670717).jpg
File:Portrait_of_The_Reverend_William_Buckland,_D.D._F.R.S_(4672228).jpg
File:Portrait_of_Sir_Astley_Cooper_(4672243).jpg
File:Portrait_of_Edward_Copleston,_Bishop_of_Llandaff_(4674677).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Samuel Cousins
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - Samuel Cousins

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Ysgythrwyr
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif
Categori:Genedigaethau 1801
Categori:Marwolaethau 1887
George Dawe

Arlunydd o Loegr oedd **George Dawe** (8 Chwefror 1781 - 15 Hydref 1829). Cafodd ei eni yn Llundain yn 1781 a bu farw yn Kentish Town. Yn ystod ei yrfa, roedd yn arbenigo mewn cynhyrchu delweddau portread.

Mae yna enghreifftiau o waith George Dawe yng nghasgliadau portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.
## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan George Dawe:

File:George_Dawe_-_Portrait_of_General_Pyotr_Bagration_(1765-1812)_-_Google_Art_Project.jpg
File:Fabian_F._von_Steinheil.jpg
File:Ushakov_1_Pavel_Nikolaevich.jpg
File:Ilovaisky_4_Ivan_Dmitrievich.jpg
File:Repninsky_2_Sergey_Yakovlevich.jpg
File:Ertel_Theodor.jpg
File:Stavitsky_2_Maxim_Fyodorovich.jpg
File:Teslev_Alexandr_Petrovich.jpg
File:George_Dawe_-_Portrait_of_Pyotr_P._Konovnitsyn.jpg
File:Udom_1_Ivan_Fyodorovich.jpg

## Cyfeiriadau
*  Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol -  George Dawe
*  *Oxford Dictionary of National Biography* - George Dawe
*  Art UK -  George Dawe

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1781
Categori:Marwolaethau 1829
Categori:Portreadwyr
John Kay

Cartwnydd dychanol o Deyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon oedd **John Kay** (1742 - 21 Chwefror (1826). Cafodd ei eni yn Dalkeith yn 1742 a bu farw yng Nghaeredin.

Mae yna enghreifftiau o waith John Kay yng nghasgliadau portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.
## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan John Kay:

File:Portrait_of_Guest_(4669773).jpg
File:Portrait_of_Mr._Woodrow_of_Pembrokeshire_Cavalry_stationed_in_Edinburgh_1798_(4671061).jpg
File:Portrait_of_George_Nugent,_Pembroke_Cavalry_(4673396).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  John Kay
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - John Kay
*  **Art UK** -  John Kay

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Cartwnyddion
Categori:Genedigaethau 1742
Categori:Marwolaethau 1826
William Home Lizars

Ysgythrwr o'r Alban oedd **William Home Lizars** (4 Mai 1788 - 30 Mawrth 1859). Cafodd ei eni yng Nghaeredin yn 1788 a bu farw yn Jedburgh.

Mae yna enghreifftiau o waith William Home Lizars yng nghasgliadau portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a'r Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.
## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan William Home Lizars:

File:Bangor_Cathedral.jpeg
File:Penrhyn_Castle,_Beaumaris_In_The_Distance.jpeg
File:The_Britannia_tubular_bridge_-_entrance_from_the_Bangor_side.jpeg
File:Barmouth_(1132811).jpg
File:Rhuddlan_Castle.jpeg
File:Conway_(1133700).jpg
File:Pass_Of_Llanberis,_Looking_Down.jpeg
File:Bangor_(1133228).jpg
File:Rhaidr_Fawr_-_Waterfall_Near_Aber.jpeg
File:Rhaidr_Y_Wenol_-_Falls_Of_The_Swallow.jpeg
File:Lizars Mexico & Guatimala 1836 UTA.jpg
File:Lizars Part of Africa (Northwestern) c.1825 UTA.jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  William Home Lizars
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - William Home Lizars
*  **Art UK** -  William Home Lizars

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Ysgythrwyr
Categori:Genedigaethau 1788
Categori:Marwolaethau 1859
Christian Fritzsch

Arlunydd o'r Almaen oedd **Christian Fritzsch** (3 Ebrill 1695 - 28 Medi 1769). Cafodd ei eni yn Sachsen yn 1695 a bu farw yn Billstedt.

Mae yna enghreifftiau o waith Christian Fritzsch  yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Christian Fritzsch:

File:Portrait_of_Johannes_Dux_Marlburii,_S.R.I_(4674419).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Christian Fritzsch

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Arlunwyr
Categori:Genedigaethau 1695
Categori:Marwolaethau 1769
James Ward

Portreadydd, dyfrlliw, lithograffydd, drafftsmon, gwneuthurwr printiau, cartwnydd dychanol ac ysgythrwr o Loegr oedd **James Ward** (23 Hydref 1769 - 23 Tachwedd 1859). Cafodd ei eni yn Llundain yn 1769 a bu farw yn Cheshunt.

Mae yna enghreifftiau o waith James Ward  yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan James Ward:

File:James_Ward_-_Gordale_Scar_(A_View_of_Gordale,_in_the_Manor_of_East_Malham_in_Craven,_Yorkshire,_the_Property_of_Lord_Ribblesdale)_-_Google_Art_Project.jpg
File:An_Overshot_Mill_in_Wales_(Aberdulais)_-_James_Ward.jpg
File:James_Ward_-_Self-Portrait_-_Google_Art_Project.jpg
File:James_Ward_-_Gloucestershire_Old_Spot_-_Google_Art_Project.jpg
File:James_Ward_-_An_Unknown_Woman_-_Google_Art_Project.jpg
File:James_Ward_-_Studies_of_Jacky_Turner_and_the_Reverend_Charles_Hope's_Gardener_-_Google_Art_Project.jpg
File:James_Ward_-_Man_Struggling_with_a_Boa_Constrictor,_Study_for_"Liboya_Serpent_Seizing_its_Prey"_-_Google_Art_Project.jpg
File:James_Ward_-_Ryelands_Sheep,_the_King's_Ram,_the_King's_Ewe_and_Lord_Somerville's_Wether_-_Google_Art_Project.jpg
File:James_Ward_-_Portraits_of_two_extraordinary_oxen,_the_property_of_the_Earl_of_Powis_-_Google_Art_Project.jpg
File:James_Ward_-_Venus_Rising_from_her_Couch_-_Google_Art_Project.jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  James Ward
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - James Ward
*  **Art UK** -  James Ward

cartwnydd dychanol

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1769
Categori:Marwolaethau 1859
Lowes Cato Dickinson

Lithograffydd o Deyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon oedd **Lowes Cato Dickinson** (27 Tachwedd 1819 - 15 Rhagfyr 1908). Cafodd ei eni yn Kilburn yn 1819 a bu farw yn Middlesex. Yn ystod ei yrfa, roedd yn arbenigo mewn cynhyrchu delweddau portread.

Mae yna enghreifftiau o waith Lowes Cato Dickinson  yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Lowes Cato Dickinson:

File:Arthur_Penrhyn_Stanley_by_Lowes_Cato_Dickinson.jpg
File:John_Russell,_1st_Earl_Russell_by_Lowes_Cato_Dickinson_detail.jpg
File:Richard_Cobden_by_Lowes_Cato_Dickinson.jpg
File:Thomas_Hare_by_Lowes_Cato_Dickinson.jpg
File:Gladstone's_Cabinet_of_1868_by_Lowes_Cato_Dickinson.jpg
File:Goldsworthy_Lowes_Dickinson_by_Lowes_Cato_Dickinson.jpg
File:Portrait_of_Carnhuanawc,_the_Revd._T._Price_(4672993).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Lowes Cato Dickinson
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - Lowes Cato Dickinson
*  **Art UK** -  Lowes Cato Dickinson

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Portreadwyr
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif
Categori:Genedigaethau 1819
Categori:Marwolaethau 1908
Nicolas-Gabriel Dupuis

Gwneuthurwr printiau o Ffrainc oedd **Nicolas-Gabriel Dupuis** (1698 - 26 Mawrth (1771). Cafodd ei eni ym Mharis yn 1698 a bu farw ym Mharis.

Mae yna enghreifftiau o waith Nicolas-Gabriel Dupuis  yn gasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan Nicolas-Gabriel Dupuis:

File:Portrait_of_Ex_Museo_A.n-_Cousins_(4672212).jpg

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Printwyr o Ffrainc
Categori:Genedigaethau 1698
Categori:Marwolaethau 1771
Jacob Neefs

Engrafwr ac ysgythrwr o'r Iseldiroedd oedd **Jacob Neefs** (3 Mehefin 1610 - 1660). Cafodd ei eni yn Antwerp yn 1610 a bu farw yn Antwerp.

Mae yna enghreifftiau o waith Jacob Neefs  yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o waith Jacob Neefs:

File:Portrait_of_P._Robertus_Personius_(4671756).jpg
File:De_Jezuïetenkerk_(later_de_Sint-Carolus_Borromeuskerk)_en_het_Profesiehuis,_te_Antwerpen.jpg
File:Antonius_de_Tassis,_Antwerpse_kanunnik.jpg
File:Franciscus_van_Assisi_(tg-uact-837).jpg
File:Jozef_Voedstervader_van_Jezus_(tg-uact-149).jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  Jacob Neefs

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Arlunwyr yr 17eg ganrif o'r Iseldiroedd
Categori:Engrafwyr o'r Iseldiroedd
Categori:Genedigaethau 1610
Categori:Marwolaethau 1660
Categori:Pobl o Antwerp
Categori:Ysgythrwyr o'r Iseldiroedd
John Opie

Arlunydd o'r Deyrnas Unedig oedd **John Opie** (16 Mai 1761 - 9 Ebrill 1807). Cafodd ei eni yn Trevellas yn 1761 a bu farw yn Llundain. Yn ystod ei yrfa, roedd yn arbenigo mewn cynhyrchu delweddau portread a tirlun.

Mae yna enghreifftiau o waith John Opie  yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

## Oriel
Dyma ddetholiad o weithiau gan John Opie:

File:Opie_Portrait_of_a_man.jpg
File:Portrait_of_Abraham_Rees_(4670484).jpg
File:Portrait_of_Mrs_Opie_(4670234).jpg
File:Retrato_de_caballero_(Opie).jpg
File:John_Opie_-_Portrait_of_Peter_Pindar_-_1944-2-1_-_Auckland_Art_Gallery.jpg
File:John_Opie,_1789.jpg
File:John_Wolcot_by_John_Opie_detail.jpg
File:Mary_Delany_(née_Granville)_by_John_Opie.jpg
File:Thomas_Holcroft_by_John_Opie.jpg
File:Francesco_Bartolozzi_by_John_Opie.jpg

## Cyfeiriadau
*  **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** -  John Opie
*  **Oxford Dictionary of National Biography** - John Opie
*  **Art UK** -  John Opie

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Portreadwyr
Categori:Tirlunwyr
Categori:Genedigaethau 1761
Categori:Marwolaethau 1807