open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lechlade

Tref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerloyw, De-orllewin Lloegr, ydy **Lechlade** neu **Lechlade-on-Thames**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Cotswold.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 2,850.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Cotswold
Categori:Plwyfi sifil Swydd Gaerloyw
Categori:Trefi Swydd Gaerloyw
Kirkham, Swydd Gaerhirfryn

Tref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerhirfryn, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy **Kirkham**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Fylde.

Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 7,884.

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Fylde
Categori:Plwyfi sifil Swydd Gaerhirfryn
Categori:Trefi Swydd Gaerhirfryn
Leigh, Manceinion Fwyaf

Tref ym Manceinion Fwyaf, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy **Leigh**. Fe'i lleolir mewn ardal ddi-blwyf ym mwrdeistref fetropolitan Wigan.

Yn 2001 roedd ganddi boblogaeth o oddeutu 43,006.

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Fetropolitan Wigan
Categori:Trefi Manceinion Fwyaf
Leek, Swydd Stafford

Tref a phlwyf sifil yn Swydd Stafford, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Leek**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Swydd Stafford Moorlands.

Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 20,604.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Swydd Stafford Moorlands
Categori:Plwyfi sifil Swydd Stafford
Categori:Trefi Swydd Stafford
Leigh-on-Sea

Tref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Essex, Dwyrain Lloegr ydy **Leigh-on-Sea**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Bwrdeistref Southend-on-Sea.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 22,509.

## Adeiladau a chofadeiladau
*Eglwys Sant Clement

## Enwogion
*Michael Wilding (1912–1979), actor
*John Fowles (1926–2005), nofelydd
*David Lloyd (g. 1948) a'i brawd John Lloyd (g. 1954), chwaraewyr tenis
*Phil Cornwell (g. 1957), comediwr ac actor

## Cyfeiriadau
Categori:Plwyfi sifil Essex
Categori:Bwrdeistref Southend-on-Sea
Categori:Trefi Essex
Leighton–Linslade

Plwyf sifil yn Swydd Bedford, Dwyrain Lloegr, ydy **Leighton–Linslade**.  Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Canol Swydd Bedford.

Mae ganddi boblogaeth o oddeutu 32,417.

## Cyfeiriadau
Categori:Canol Swydd Bedford
Categori:Plwyfi sifil Swydd Bedford
Leiston

Tref a phlwyf sifil yn Suffolk, Dwyrain Lloegr, ydy **Leiston**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dwyrain Suffolk.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 5,508.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Dwyrain Suffolk
Categori:Plwyfi sifil Suffolk
Categori:Trefi Suffolk
Kirkby Stephen

:''Am leoedd eraill o'r enw Kirkby yn Cumbria a siroedd eraill gweler Kirkby (gwahaniaethu).''

Tref a phlwyf sifil yn Cumbria, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy **Kirkby Stephen**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Westmorland a Furness.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 1,822.

Mae Caerdydd 337.2 km i ffwrdd o Kirkby Stephen ac mae Llundain yn 361.4&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Caerhirfryn sy'n 55.7&nbsp;km i ffwrdd.

## Cyfeiriadau
Categori:Westmorland a Furness
Categori:Plwyfi sifil Cumbria
Categori:Trefi Cumbria
Letchworth

Tref yn Swydd Hertford, Dwyrain Lloegr, ydy **Letchworth Garden City** neu **Letchworth**. Fe'i lleolir mewn ardal ddi-blwyf yn ardal an-fetropolitan Gogledd Swydd Hertford

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Letchworth Garden City boblogaeth o 33,249.

Mae ganddi boblogaeth o oddeutu 33,600.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Gogledd Swydd Hertford
Categori:Trefi Swydd Hertford
Leyburn

Tref a phlwyf sifil yng Ngogledd Swydd Efrog, Swydd Efrog a Humber, Lloegr, ydy **Leyburn**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Richmondshire. 

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 2,183.

## Cyfeiriadau
Categori:Plwyfi sifil Gogledd Swydd Efrog
Categori:Richmondshire
Categori:Trefi Gogledd Swydd Efrog
Leyton

Ardal faestrefol ym Mwrdeistref Llundain Waltham Forest, Llundain Fwyaf, Lloegr, ydy **Leyton**. Saif tua 6.2 milltir (10&nbsp;km) i'r gogledd-ddwyrain o ganol Llundain.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardaloedd Bwrdeistref Llundain Waltham Forest
Categori:Trefi Llundain Fwyaf
Lewes

Tref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Dwyrain Sussex, De-ddwyrain Lloegr, ydy **Lewes**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Lewes. Mae'n ganolfan weinyddol bwysig. Hi yw tref sirol Dwyrain Sussex, ac dyma pencadlysoedd Heddlu Sussex a Gwasanaeth Tân ac Achub Dwyrain Sussex. Mae'n gartref i Lys y Goron Lewes a Charchar Ei Mawrhydi Lewes.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 17,297.

Saif rhan isaf y dref ar Afon Ouse ac roedd Lewes yn borthladd yn yr oes o'r blaen er ei bod rhyw 7 milltir o'r môr. Saif y rhan uchaf ar fryn, lle mae'r castell Normanaidd i'w gael. Mewn sawl man gellir gweld olion muriau'r dref o hyd. 

## Adeiladau a chofadeiladau
*Castell Lewes
*Tŷ Ann o Cleves (Roedd Ann o Cleves yn berchen ar yr adeilad ond ni ymwelodd ag ef erioed.)
*Southover Grange

## Cyfeiriadau
## Oriel

Lewes Castle towers.JPG|Castell Lewes
Anne of Cleves House, Southover 01.jpg|Tŷ Ann o Cleves
Southover Grange, Lewes.JPG|Southover Grange

Categori:Ardal Lewes
Categori:Plwyfi sifil Dwyrain Sussex
Categori:Trefi Dwyrain Sussex
Loftus, Gogledd Swydd Efrog

Tref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Gogledd Swydd Efrog, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy **Loftus**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Bwrdeistref Redcar a Cleveland.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 7,988.

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Redcar a Cleveland
Categori:Plwyfi sifil Gogledd Swydd Efrog
Categori:Trefi Gogledd Swydd Efrog
Long Sutton, Swydd Lincoln

:*Erthygl am y dref yn Swydd Lincoln yw hon. Am y pentref yn Hampshire gweler Long Sutton.*
Tref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy **Long Sutton**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan De Holland.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 4,821.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal De Holland
Categori:Plwyfi sifil Swydd Lincoln
Categori:Trefi Swydd Lincoln
Loddon, Norfolk

Tref a phlwyf sifil yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, ydy **Loddon**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan De Norfolk.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 2,648.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal De Norfolk
Categori:Plwyfi sifil Norfolk
Categori:Trefi Norfolk
Loughborough

Tref yn Swydd Gaerlŷr, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy **Loughborough** (). Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Charnwood. 

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Loughborough boblogaeth o 59,932.

## Gweler hefyd
*Gorsaf reilffordd Loughborough

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Charnwood
Categori:Trefi Swydd Gaerlŷr
Loughton

:''Am leoedd eraill o'r un enw gweler Loughton (gwahaniaethu).''

Tref a phlwyf sifil yn Essex, Dwyrain Lloegr, ydy **Loughton**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Epping Forest.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 31,106.

Mae Caerdydd 18.2 km i ffwrdd o Abercarn ac mae Llundain yn 210.4&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Casnewydd sy'n 11.6&nbsp;km i ffwrdd.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Epping Forest
Categori:Plwyfi sifil Essex
Categori:Trefi Essex
Lostwydhyel

Tref a phlwyf sifil yng Nghernyw, De-orllewin Lloegr, ydy **Lostwithiel** (Saesneg:*Lostwithiel*).

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 2,814.

Dair milltir i'r gogledd-ddwyrain o Lostwydhyel ceir llan o'r enw 'Boconnoc' ('Bod-conoke' yn 1382) a gysylltir gyda Cynog Ferthyr (sant), mab hynaf Brychan.

## Adeiladau a chofadeiladau
*Castell Restormel
*Eglwys Sant Bartholomew
*Hen Blasty'r Dugiaeth

## Cyfeiriadau
Categori:Plwyfi sifil Cernyw
Categori:Trefi Cernyw
Liskeard

Tref a phlwyf sifil yng Nghernyw, De-orllewin Lloegr, ydy **Liskeard**  (Cernyweg: *Lyskerrys*).

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 9,417.

## Adeiladau a chofadeiladau
*Eglwys Sant Martin
*Guildhall
*Neuadd y Coedwigwr  
*Tŷ Stuart
*Tŷ Webb

## Enwogion
*William Jane (1645–1707), diwinydd ac ysgolhaig
*William Henry Sowden (1840-1907), gwleidydd yn Unol Daleithiau America
*Alison Munro (1914-2008), prifathrawes
*Ollie Chenoweth (g. 1992), pêl-droediwr

## Cyfeiriadau
Categori:Plwyfi sifil Cernyw
Categori:Trefi Cernyw
Luton

Tref yn Swydd Bedford, Dwyrain Lloegr, ydy **Luton**. Fe'i lleolir mewn ardal ddi-blwyf yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Luton.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Luton boblogaeth o 211,228.

Mae Caerdydd 196.2 km i ffwrdd o Luton ac mae Llundain yn 45.6&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy St Albans sy'n 15.2&nbsp;km i ffwrdd.

## Adeiladau a chofadeiladau
*Amgueddfa ac Oriel Luton
*Amgueddfa Parc Stockwood
*Eglwys Santes Fair
*Neuadd y Dref

## Enwogion
*David Renwick (g. 1951), awdur teledu
*Paul Young (g. 1956), canwr
*Natasha Collins (1976-2008), actores

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Luton
Categori:Trefi Swydd Bedford
Lutterworth

Tref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerlŷr, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy **Lutterworth**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Harborough.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 9,353.

Mae Caerdydd 173.6 km i ffwrdd o Lutterworth ac mae Llundain yn 128.6&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Caerlyr sy'n 20.3&nbsp;km i ffwrdd.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Harborough
Categori:Plwyfi sifil Swydd Gaerlŷr
Categori:Trefi Swydd Gaerlŷr
Ludgershall, Wiltshire

Tref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Wiltshire, De-orllewin Lloegr, ydy **Ludgershall**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Wiltshire.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 4,427.

## Adeiladau a chofadeiladau
*Castell Ludgershall
*Croes Ludgershall
*Eglwys Sant Iago
*Tŷ Biddesden

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Wiltshire
Categori:Plwyfi sifil Wiltshire
Categori:Trefi Wiltshire
Lydd

Tref a phlwyf sifil yng Nghaint, De-ddwyrain Lloegr, ydy **Lydd**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Folkestone a Hythe.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 6,567.

Mae Caerdydd 291.4 km i ffwrdd o Lydd ac mae Llundain yn 95.1&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Caergaint sy'n 38.3&nbsp;km i ffwrdd.

Yn hanesyddol, roedd Lydd yn un o'r "aelodau" o'r Pum Porthladd (*Cinque Ports*).

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Folkestone a Hythe
Categori:Plwyfi sifil Caint
Categori:Trefi Caint
Categori:Y Pum Porthladd
Lyme Regis

Tref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy **Lyme Regis**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Dorset.

Mae ganddi boblogaeth o oddeutu 4,406.

Mae Caerdydd 85.5 km i ffwrdd o Lyme Regis ac mae Llundain yn 216.1&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Exeter sy'n 42&nbsp;km i ffwrdd.

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Dorset
Categori:Plwyfi sifil Dorset
Categori:Trefi Dorset
Lytham St Annes

Tref yn Swydd Gaerhirfryn, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy **Lytham St Annes**.  Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Fylde. Mae trefi cyfagos **Lytham** a **St Annes-on-the-Sea** (neu **St Annes**) wedi tyfu gyda'i gilydd ac maent bellach yn ffurfio un cyrchfan glan môr.

Delwedd:The Assembly Rooms, Lytham - geograph.org.uk - 97513.jpg|Yr Ystafelloedd Cynnull, Lytham
Delwedd:Lytham Police Station - geograph.org.uk - 745129.jpg|Y Swyddfa Heddlu, Lytham

Delwedd:St Anne's Library - geograph.org.uk - 1838071.jpg|Llyfrgell Carnegie, St Annes
Delwedd:Pier - geograph.org.uk - 848712.jpg|Mynedfa i St Annes Pier

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Fylde
Categori:Trefi Swydd Gaerhirfryn
Lydney

Tref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerloyw, De-orllewin Lloegr ydy **Lydney**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Fforest y Ddena.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 8,776.

## Gweler hefyd
*Rheilffordd Fforest y Ddena

## Cyfeiriadau
## Dolen allanol
*  "Lydney"; Gwefan British History Online

Categori:Ardal Fforest y Ddena
Categori:Plwyfi sifil Swydd Gaerloyw
Categori:Trefi Swydd Gaerloyw
Mablethorpe and Sutton

Plwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy **Mablethorpe and Sutton**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dwyrain Lindsey. Mae'n cynnwys yr aneddiadau Mablethorpe, Trusthorpe, Sutton-on-Sea a Sandilands.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd ganddo boblogaeth o 12,531.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Dwyrain Lindsey
Categori:Plwyfi sifil Swydd Lincoln
Madeley, Swydd Amwythig

Plwyf sifil ac ardal faestrefol o dref newydd Telford yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Madeley**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Telford a Wrekin. Yn hanesyddol roedd Madeley yn dref ynddo'i hun, ond yn y 1960au cafodd ei hymgorffori yn nhref newydd Telford.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 17,631.

## Cyfeiriadau
Categori:Plwyfi sifil Swydd Amwythig
Categori:Telford a Wrekin
Categori:Trefi Swydd Amwythig
Maghull

Tref a phlwyf sifil yn Glannau Merswy, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy **Maghull**. Fe'i lleolir ym mwrdeistref fetropolitan Sefton.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 20,444.

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Fetropolitan Sefton
Categori:Plwyfi sifil Glannau Merswy
Categori:Trefi Glannau Merswy
Macclesfield

Tref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy **Macclesfield**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Dwyrain Swydd Gaer.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 51,482.

Mae Caerdydd 210 km i ffwrdd o Macclesfield ac mae Llundain yn 237.6&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Manceinion sy'n 26.2&nbsp;km i ffwrdd.

## Gweler hefyd
*Gorsaf reilffordd Macclesfield

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Dwyrain Swydd Gaer
Categori:Macclesfield
Categori:Plwyfi sifil Swydd Gaer
Categori:Trefi Swydd Gaer
Maidstone

Tref yng Nghaint, De-ddwyrain Lloegr, ydy **Maidstone**. Fe'i lleolir mewn ardal ddi-blwyf yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Maidstone. Saif ar Afon Medway.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Maidstone boblogaeth o 107,627.

Mae Caerdydd 258.8 km i ffwrdd o Maidstone ac mae Llundain yn 51.9&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Caergaint sy'n 38&nbsp;km i ffwrdd.

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Maidstone

Categori:Trefi Caint
Lynmouth

Pentref yn Nyfnaint, De-orllewin Lloegr, ydy **Lynmouth**. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Lynton and Lynmouth.

## Cof Cymraes am Drychineb Lynmouth 15 Awst 1952
"Mae gen i gof plentyn 4 oed gen i am wersylla ger Lynmouth efo grwp o ddarlithwyr (gan gynnwys fy nhad) a myfyrwyr. Roedd y babell ble y cysgais gyda fy 2 brawd wrth ymyl yr afon. Cawsom ein deffro gan law. Bu fy mrawd mawr 5 oed a minnau yn dadlau os dylen ni fynd i dweud fod dwr yn dod i fewni i’r babell (wedi cael gorchymun gan mam i beidio â gadael ein gwlau) Daeth 2 fyfyriwr a rhoi ni’n 3 ar un gwely gan gario ni i fyny’r rhiw tua’r prif babell. Hanner ffordd yno ddaru nhw gweiddi am help a gwelsom ni ein pabell yn diflannu i lawr yr afon. Gwelais fy nhad yn rhedeg tuag atom. Bu ofn arnaf y buasai yn ddig am cholli’r pabell ond cododd fi yn ei freichiau â’m cario tua’r prif pabell. Roedd y prif pabell yn llawn o bobl gyda fy nhad yn siarad iddynt. Dywedodd ei bod ef yn mynd i lawr i’r pentref i ddweud wrth bobl am y glaw. Cofiaf y geiriau “I am only taking volunteers with me” ond methais a deall pam oedd ei llais ef mor difrifol.
Y peth nesaf rwy’n cofio oedd deffro a gweld fod y babell yn wag heblaw am mam a’m mrodyr. Roedd hi yn brysur wrth y bwrdd a gofynnais beth oedd hi’n gwneud. Atebodd ei bod hi’n gwneud brechdannau a’r gyfer pawb pan daethon nhw yn ôl ond dyla i fynd yn ôl i cysgu gan ei bod hi ynghanol y nos. Pendronais pam y buasai pobl yn eisiau bwyd yng nghanol y nos cyn cysgu etoY bore canlynol roedd y dynion yn palu ffosydd o gwmpas y pebyll i gyfeirio y dwr glaw oddi wrthynt. Cafodd fy mrodyr a finnau llawer o hwyl yn neidio drosdynt gyda neb yn gwylltio gyda ni am fod dan draed ac hyd yn oed pan syrthiodd fy mrawd bach (bron 3 oed) i un o’r ffosydd a chael ei tynnu allan yn wlyb ac yn mwdlyd nid oedd neb yn grac gyda ni.
Nes ymlaen cyraeddodd milwyr. Cafodd fy mrodyr a finnau rhasys “piggy-back” ar gefn milwyr ar draws y caeau ble oedd dwr yn gorwedd gan gwneud y tir yn rhy fwdlyd i Landrover dod atom. Cawsom llawer o hwyl a’r peth mwyaf doniol oedd gweld un o’r milwyr yn cario Mam ar draws y cae. Wedyn deallasom fod mam a ninnau yn mynd adref ar y trên heb fy nhad oedd yn aros i cynorthwyo yn y pentref, Roeddem yn siomedig iawn gan fod y gwyliau wedi bod yn gymaint o hwyl. Ni sylweddolais am flynyddoedd fod trychineb wedi digwydd. Rwth Tomos https://www.llennatur.cymru/Content/Upload/Cylchgrawn75.pdf
Lladdwyd 32 o bobl pan dorrodd yr afon Lyn (Exmoor, Dyfnaint) ei glannau y diwrnod hwn.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Gogledd Dyfnaint
Categori:Pentrefi Dyfnaint
Malmesbury

Tref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Wiltshire, De-orllewin Lloegr, ydy **Malmesbury** neu weithiau yn Gymraeg **Mambri**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Wiltshire.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 5,380.

Mae Caerdydd 75.8 km i ffwrdd o Malmesbury ac mae Llundain yn 138.1&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Caerfaddon sy'n 29.8&nbsp;km i ffwrdd.

bawd|dim|Croes marchnad Malmesbury

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Wiltshire
Categori:Plwyfi sifil Wiltshire
Categori:Trefi Wiltshire
Maltby, De Swydd Efrog

Tref a phlwyf sifil yn Ne Swydd Efrog, Swydd Efrog a Humber, Lloegr, ydy **Maltby**. Fe'i lleolir ym mwrdeistref fetropolitan Rotherham.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 16,856.

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Fetropolitan Rotherham
Categori:Plwyfi sifil De Swydd Efrog
Categori:Trefi De Swydd Efrog
Malton, Gogledd Swydd Efrog

Tref a phlwyf sifil yng Ngogledd Swydd Efrog, Swydd Efrog a Humber, Lloegr, ydy **Malton**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Ryedale. 

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 4,888.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Ryedale
Categori:Plwyfi sifil Gogledd Swydd Efrog
Categori:Trefi Gogledd Swydd Efrog
Malvern, Swydd Gaerwrangon

Tref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerwrangon, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Malvern**.  Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Malvern Hills. Mae'r anheddiad yn amrywiol iawn o ran ei ddaearyddiaeth: mae rhai ardaloedd y dref wedi'u gwasgaru ar hyd cefnen o Fryniau Malvern, eraill ar eu llethrau, eraill ar lawr y dyffryn islaw. Mae'r plwyf sifil Malvern yn cynnwys yr ardaloedd Great Malvern (canol y dref), North Malvern, Malvern Link a Malvern Common. Mae Little Malvern, West Malvern a Malvern Wells yn blwyfi sifil ar wahân.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 29,626.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Malvern Hills
Categori:Plwyfi sifil Swydd Gaerwrangon
Categori:Trefi Swydd Gaerwrangon
Maidenhead

Tref yn Berkshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy **Maidenhead**. Fe'i lleolir mewn ardal di-blwyf yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Frenhinol Windsor a Maidenhead.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Maidenhead boblogaeth o 63,580.

Mae Caerdydd 169 km i ffwrdd o Maidenhead ac mae Llundain yn 44&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy St Albans sy'n 38.2&nbsp;km i ffwrdd.

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Frenhinol Windsor a Maidenhead
Categori:Trefi Berkshire
Manningtree

Tref a phlwyf sifil yn Essex, Dwyrain Lloegr, ydy **Manningtree**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Tendring. Lleolir rhan ddwyreiniol y dref ym mhlwyf sifil Mistley.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 911. Honwyd am rai blynyddoedd mai Manningtree oedd y dref leiaf yn Lloegr, dywedodd maer y dref, Lee Lay-Flurrie, fod 700 o bobl mewn 20 hectar (wedi'r cyfrifiad) yn cadarnhau hynny. Ond mae hyn gryn uwch na phoblogaeth o 372 yn Fordwich, Caint.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Tendring
Categori:Plwyfi sifil Essex
Categori:Trefi Essex
Marazion

Tref a phlwyf sifil yng Nghernyw, De-orllewin Lloegr, ydy **Marazion** (Cernyweg: *Marghasyow*).

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 1,447.

## Cyfeiriadau
Categori:Plwyfi sifil Cernyw
Categori:Trefi Cernyw
Mansfield

Tref yn Swydd Nottingham, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy **Mansfield**. Fe'i lleolir mewn ardal di-blwyf yn ardal an-fetropolitan Mansfield.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Mansfield boblogaeth o 77,551.

Mae Caerdydd 229 km i ffwrdd o Mansfield ac mae Llundain yn 196.1&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Nottingham sy'n 20.2&nbsp;km i ffwrdd.

## Adeiladau a chofadeiladau
*Amgueddfa
*Buttercross
*Theatr y Palas

## Enwogion
*Robert Dodsley (1704-1764), awdur
*John Ogdon (1937-1989), pianydd
*Ric Lee (g. 1945), cerddor
*Richard Bacon (g. 1975), cyflwynydd teledu
*Rebecca Adlington (g. 1989), nofiwr

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Mansfield
Categori:Trefi Swydd Nottingham
March, Swydd Gaergrawnt

Tref a phlwyf sifil yn Swydd Gaergrawnt, Dwyrain Lloegr, ydy **March**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Fenland.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 22,298.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Fenland
Categori:Plwyfi sifil Swydd Gaergrawnt
Categori:Trefi Swydd Gaergrawnt
Market Deeping

Tref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy **Market Deeping**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan De Kesteven.

Mae ganddi boblogaeth o oddeutu 6,200.

Mae Caerdydd 236.6 km i ffwrdd o Market Deeping ac mae Llundain yn 130.2&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Peterborough sy'n 12.5&nbsp;km i ffwrdd.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal De Kesteven
Categori:Plwyfi sifil Swydd Lincoln
Categori:Trefi Swydd Lincoln
Margate

Tref yng Nghaint, De-ddwyrain Lloegr, ydy **Margate**. Fe'i lleolir mewn ardal ddi-blwyf yn ardal an-fetropolitan Thanet. Saif 15 milltir (24.1 km) i'r gogledd-ddwyrain o Gaergaint, ar yr arfordir. Mae'n cynnwys ardaloedd Cliftonville, Garlinge, Palm Bay a Westbrook.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Margate boblogaeth o 61,223.

Mae Caerdydd 317 km i ffwrdd o Margate ac mae Llundain yn 104.5&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Caergaint sy'n 24.6&nbsp;km i ffwrdd.

Yn hanesyddol, roedd Margate yn un o'r "aelodau" o'r Pum Porthladd (*Cinque Ports*).

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Thanet
Categori:Trefi Caint
Categori:Y Pum Porthladd
Market Drayton

Tref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Market Drayton**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Swydd Amwythig.

Mae ganddi boblogaeth o oddeutu 11,773.

Mae Caerdydd 165.4 km i ffwrdd o Market Drayton ac mae Llundain yn 224.2&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Stoke-on-Trent sy'n 23.8&nbsp;km i ffwrdd.

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Swydd Amwythig
Categori:Plwyfi sifil Swydd Amwythig
Categori:Trefi Swydd Amwythig
Kendal

Tref a phlwyf sifil yn Cumbria, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy **Kendal**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Westmorland a Furness.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 28,586.

Mae Caerdydd 317.7 km i ffwrdd o Kendal ac mae Llundain yn 359.3&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Caerhirfryn sy'n 31.2&nbsp;km i ffwrdd.

## Gweler hefyd
* Gorsaf reilffordd Kendal

## Cyfeiriadau
Categori:Westmorland a Furness
Categori:Plwyfi sifil Cumbria
Categori:Trefi Cumbria
Market Weighton

Tref a phlwyf sifil yn Nwyrain Swydd Efrog, Swydd Efrog a Humber, Lloegr, ydy **Market Weighton**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Riding Dwyreiniol Swydd Efrog.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 6,429.

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Dwyrain Swydd Efrog
Categori:Plwyfi sifil Dwyrain Swydd Efrog
Categori:Trefi Dwyrain Swydd Efrog
Marlborough, Wiltshire

Tref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Wiltshire, De-orllewin Lloegr, ydy **Marlborough**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Wiltshire.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 8,395.

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Wiltshire
Categori:Plwyfi sifil Wiltshire
Categori:Trefi Wiltshire
Market Harborough

Tref yn Swydd Gaerlŷr, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy **Market Harborough**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Harborough.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Market Harborough boblogaeth o 22,911.

Mae Caerdydd 190.6 km i ffwrdd o Market Harborough ac mae Llundain yn 120.8&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Caerlŷr sy'n 22.6&nbsp;km i ffwrdd.

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Swydd Gaerlŷr
Categori:Ardal Harborough
Donald Byrd

Trympedwr o Americanwr oedd '''Donaldson Toussaint L'Ouverture Byrd II''' (9 Rhagfyr 1932&nbsp;– 4 Chwefror 2013) oedd yn canu jazz a rhythm a blŵs a hefyd yn arloesol yn ffwnc a chanu'r enaid. Roedd hefyd yn academydd ac yn athro cerddoriaeth.

## Disgyddiaeth 
;Blue Note Records
**Off to the Races* (1959)
**Byrd in Hand* (1959)
**Fuego* (1959)
**Byrd in Flight* (1960)
**At the Half Note Cafe* (1960)
**Chant* (1961)
**The Cat Walk* (1961)
**Royal Flush* (1961)
**Free Form* (1961)
**A New Perspective* (1963)
*''I'm Tryin' to Get Home* (1964)
**Mustang* (1966)
**Blackjack* (1967)
**Slow Drag* (1967)
**The Creeper* (1967)
**Fancy Free* (1969)
**Electric Byrd* (1969–70)
**Kofi* (1969)
**Ethiopian Knights* (1971)
**Black Byrd* (1973)
**Street Lady* (1973)
**Stepping into Tomorrow* (1974)
**Places and Spaces* (1975)
**Caricatures* (1976)

;Landmark Records
**Words, Sounds, Colors and Shapes* (1983)
**Harlem Blues* (1987)
**Getting Down to Business* (1989)
**A City Called Heaven* (1991)

;Transition Records
**Byrd Jazz* (1955) - hefyd dan y teitl *First Flight* (Delmark)
**Byrd's Eye View* (1955)
**Byrd Blows on Beacon Hill* (1956)
**The Transition Sessions* (albwm dethol, 2002)

;Verve Records
**At Newport* (1957) - gyda Gigi Gryce
**Up with Donald Byrd* (1964)

;Columbia Records
**Jazz Lab* (1957) - gyda Gigi Gryce
**Modern Jazz Perspective* (1957) - gyda Gigi Gryce a Jackie Paris

;Prestige Records
**2 Trumpets* (1956) - gyda Art Farmer
**The Young Bloods* (1956) - gyda Phil Woods

;Labeli eraill
**Byrd's Word* (Savoy, 1955)
**Jazz Eyes* (Regent, 1957) - gyda John Jenkins
**Live Au Chat Qui Peche* (1958), Fresh Sound
**Jazz in Paris: Parisian Thoroughfare* (1958) Gitanes
**Jazz in Paris: Byrd in Paris* (1958) Gitanes
**Motor City Scene* - gyda Pepper Adams (1960) Bethlehem
**Thank You... for F.U.M.L. (Funking Up My Life)* (1978), Elektra
**Love Byrd* (1981), Elektra
**Touchstone'' (2000) Pepper Adams, Herbie Hancock, Teddy Charles, Jimmy Cobb

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1932
Categori:Marwolaethau 2013}
Categori:Academyddion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Academyddion yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Academyddion Affricanaidd-Americanaidd
Categori:Cerddorion Affricanaidd-Americanaidd
Categori:Pobl a aned yn Detroit
Categori:Pobl fu farw yn Delaware
Categori:Trympedwyr yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Trympedwyr yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Trympedwyr yr enaid o'r Unol Daleithiau
Categori:Trympedwyr ffwnc o'r Unol Daleithiau
Categori:Trympedwyr jazz o'r Unol Daleithiau
Categori:Trympedwyr rhythm a blŵs o'r Unol Daleithiau
Maryport

Tref a phlwyf sifil yn Cumbria, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy **Maryport**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Cumberland.

Mae'r plwyf sifil yn cynnwys yr aneddiadau Ewanrigg a Flimby.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 11,262.

Mae Caerdydd 360.3 km i ffwrdd o Maryport ac mae Llundain yn 421.9&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Caerliwelydd sy'n 40.7&nbsp;km i ffwrdd.

## Cyfeiriadau
## Oriel

St Mary's Church, Maryport - geograph.org.uk - 1269618.jpg|Eglwys y Santes Fair
Statue outside Maryport Library - geograph.org.uk - 873599.jpg|*Yr Oleuwr Lampau*, cerflun gan Colin Telfer (1939–2016) y tu allan i'r llyfrgell
Old lighthouse, Maryport - geograph.org.uk - 240182.jpg|bawd|dim|Yr Hen Oleudy

Categori:Cumberland (awdurdod unedol)
Categori:Plwyfi sifil Cumbria
Categori:Trefi Cumbria
Masham

Tref a phlwyf sifil yng Ngogledd Swydd Efrog, Swydd Efrog a Humber, Lloegr ydy **Masham**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Harrogate.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 1,205.

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Harrogate
Categori:Plwyfi sifil Gogledd Swydd Efrog
Categori:Trefi Gogledd Swydd Efrog
Market Rasen

Tref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ar Afon Rase, ydy **Market Rasen**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Gorllewin Lindsey.

Mae Caerdydd 286.7 km i ffwrdd o Market Rasen ac mae Llundain yn 209&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Lincoln sy'n 22.2&nbsp;km i ffwrdd.

## Adeiladau a chofadeiladau
*Eglwys Sant Tomos
*Ysgol De Aston

## Enwogion
*Arthur Harding (1878-1947), chwaraewr rygbi
*Herbert Edward Palmer (1880-1961), bardd
*Charles Wilson (1914-1991), hanesydd

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Gorllewin Lindsey
Categori:Plwyfi sifil Swydd Lincoln
Categori:Trefi Swydd Lincoln
Medlar-with-Wesham

Plwyf sifil yn Swydd Gaerhirfryn, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy **Medlar-with-Wesham**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Fylde.

Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 4,475.

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Fylde
Categori:Plwyfi sifil Swydd Gaerhirfryn
Matlock, Swydd Derby

Tref yn sir seremonïol Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy **Matlock**. Matlock yw canolfan weinyddol y sir. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dyffrynnoedd Swydd Derby.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Matlock boblogaeth o 14,956.

## Adeiladau a chofadeiladau
*Eglwys Sant Giles
*Gwesty'r Coron
*Neuadd y Dref
*Rockside Hydro 
*Tŷ Elmtree

## Enwogion
*Augustus Arkwright (1821-1887), gwleidydd
*Joseph George Cumming (1812-1868), archeolegydd
*Bert Loxley (1934-2008), chwaraewr pêl-droed
*Brian Edmeades (g. 1941), cricedwr
*Mick Green (1944-2010), cerddor

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Dyffrynnoedd Swydd Derby
Categori:Trefi Swydd Derby
Middlesbrough

Tref yn sir seremonïol Gogledd Swydd Efrog, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy **Middlesbrough**. Fe'i lleolir mewn ardal di-blwyf yn awdurdod unedol Bwrdeistref Middlesbrough.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Middlesbrough boblogaeth o 174,700.

Mae Caerdydd 366.9 km i ffwrdd o Middlesbrough ac mae Llundain yn 346.3&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Durham sy'n 33.9&nbsp;km i ffwrdd.

## Cyfeiriadau

Categori:Bwrdeistref Middlesbrough
Categori:Trefi Gogledd Swydd Efrog
Middleton, Manceinion Fwyaf

:''Am leoedd eraill o'r un enw gweler Middleton.''

Tref ym Manceinion Fwyaf, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy **Middleton**. Fe'i lleolir mewn ardal ddi-blwyf ym mwrdeistref fetropolitan Rochdale.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Middleton boblogaeth o 42,972.

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Fetropolitan Rochdale
Categori:Trefi Manceinion Fwyaf
Middlewich

Tref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy **Middlewich**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Dwyrain Swydd Gaer.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 13,595.

Mae Caerdydd 196.9 km i ffwrdd o Middlewich ac mae Llundain yn 245.2&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Stoke-on-Trent sy'n 25.4&nbsp;km i ffwrdd.

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Dwyrain Swydd Gaer
Categori:Plwyfi sifil Swydd Gaer
Categori:Trefi Swydd Gaer
Midhurst

Tref a phlwyf sifil yng Ngorllewin Sussex, De-ddwyrain Lloegr, ydy **Midhurst**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Chichester.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 4,914.

Mae Caerdydd 178.6 km i ffwrdd o Midhurst ac mae Llundain yn 73.8&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Chichester sy'n 17.1&nbsp;km i ffwrdd.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Chichester
Categori:Plwyfi sifil Gorllewin Sussex
Categori:Trefi Gorllewin Sussex
Midsomer Norton

Tref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Gwlad yr Haf, De-orllewin Lloegr, ydy **Midsomer Norton**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Caerfaddon a Gogledd-ddwyrain Gwlad yr Haf.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 10,997.

Mae Caerdydd 52.8 km i ffwrdd o Midsomer Norton ac mae Llundain yn 167.1&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Caerfaddon sy'n 12.8&nbsp;km i ffwrdd.

## Enwogion
*Arthur Waugh (1866–1943), awdur
*Syr Reginald Thatcher (1888-1975), cyfansoddwr
*Anita Harris (g. 1942), cantores

## Cyfeiriadau
Categori:Caerfaddon a Gogledd-ddwyrain Gwlad yr Haf
Categori:Plwyfi sifil Gwlad yr Haf
Categori:Trefi Gwlad yr Haf
Millom

Tref a phlwyf sifil yn Cumbria, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy **Millom**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Cumberland.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 7,829.

Mae Caerdydd 304 km i ffwrdd o Millom ac mae Llundain yn 367.6&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Caerhirfryn sy'n 35.5&nbsp;km i ffwrdd.

bawd|dim|Yr hen farchnaty (tua 1879) gyda *The Scutcher*, cerflun gan Colin Telfer (1939–2016)

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Visit Cumbria: Millom

Categori:Cumberland (awdurdod unedol)
Categori:Plwyfi sifil Cumbria
Categori:Trefi Cumbria
Minchinhampton

Tref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerloyw, De-orllewin Lloegr, ydy **Minchinhampton**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Stroud. Saif 4 millltir (6.4&nbsp;km) i'r de-dde-ddwyrain o Stroud. Ceir tir comin gerllaw gydag olion hen fryngaer yno a golygfeydd o Gymru ac aber yr Hafren.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 5,267.

## Adeiladau a chofadeiladau
*Eglwys y Drindod
*Tafarn y Goron
*Tŷ Farchnad

## Enwogion
*Aubrey Mather (1885-1958), actor
*Joanna Trollope (g. 1943), nofelydd

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Stroud
Categori:Plwyfi sifil Swydd Gaerloyw
Categori:Trefi Swydd Gaerloyw
Mildenhall, Suffolk

Tref a phlwyf sifil yn Suffolk, Dwyrain Lloegr, ydy **Mildenhall**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Gorllewin Suffolk.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 10,315.
## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Gorllewin Suffolk
Categori:Plwyfi sifil Suffolk
Categori:Trefi Suffolk
Castell Hearst

bawd|260px|Y castell o'r tu allan
bawd|260px|Y pwll nofio tu mewn
Plasty ger San Simeon, Califfornia yw **Castell Hearst**. Lleolir ar Ffordd 1 tua hanner ffordd rhwng San Francisco a Los Angeles. Perchennog y castell oedd William Randolph Hearst (1863-1951), a oedd yn flaellaw ym myd papurau newydd a chylchgronau. Roedd ganddo dir a thai ar draws y byd, gan gynnwys Castell Sain Dunwyd ym Mro Morgannwg. Roedd Hearst wedi teithio ar draws Ewrop pan oedd yn ddeg oed, ac am weddill ei oes roedd yn awyddus i gael cartref tebyg i'r rhai y gwelodd yno. Cydweithiodd efo'r pensaer Julia Morgan dros gyfnod o 28 mlynedd, gan ddechrau ym 1919, er mwyn creu Castell Hearst. Mae'r gwestai a ymwelodd a'r castell yn cynnwys Calvin Coolidge, Winston Churchill, George Bernard Shaw, Charles Lindbergh a Charlie Chaplin.. 
Mae gan *Y Cuesta Encantada* (Y Bryn Swynol) 127 acer o erddi, terasau a phyllau, ac roedd yna sŵ. Mae gan y prif dŷ, *La Casa Grande,* 116 ystafell a a sawl bwthyn ar gyfer gwestai.

## Cyfeiriadau
## Dolen allanol
*hearstcastle.org

Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yng Nghaliffornia
Minster-on-Sea

:*Peidiwch â chymysgu y pentref hwn â Minster-in-Thanet yn yr un swydd.*

Tref a phlwyf sifil ar Ynys Sheppey yng Nghaint, De-ddwyrain Lloegr, ydy **Minster** neu **Minster-on-Sea**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Swale.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 14,789.

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Swale
Categori:Plwyfi sifil Caint
Categori:Trefi Caint
Carl Nielsen

Cyfansoddwr o Ddenmarc oedd **Carl August Nielsen** (9 Mehefin 1865 – 3 Hydref 1931).

Fe'i ganwyd yn Nørre Lyndelse ger Odense.  Priododd y cerflunydd Anne Marie Brodersen yn Fflorens ar 10 Mai 1891.  Bu farw yn Copenhagen.

## Gweithiau cerddorol
*Symffoni rhif 1 (1892)
**Hymnus amoris* (1897)
*Symffoni rhif 2 (1902)
**Saul og David* (opera; 1902)
**Søvnen* (1904)
**Maskarade* (opera; 1906)
**Saga-Drøm* (1908)
*Symffoni rhif 3 ("Sinfonia Espansiva", 1911)
*Concerto Feiolin (1911)
**In Memoriam Franz Neruda* (1915)
*Symffoni rhif 4 (1916)
**Pan og Syrinx* (1918)
*Symffoni rhif 5 (1922)
*Symffoni rhif 6 (1925)
**Tre Klaverstykker* (1928)

## Llyfryddiaeth
**Min Fynske Barndom* (1927)

Categori:Cyfansoddwyr o Ddenmarc
Categori:Genedigaethau 1865
Categori:Marwolaethau 1931
Morecambe

Tref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerhirfryn, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy **Morecambe**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dinas Caerhirfryn. Saif ar lan Bae Morecambe.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 34,768.

Mae Caerdydd 288 km i ffwrdd o Morecambe ac mae Llundain yn 339.4&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Caerhirfryn sy'n 5.3&nbsp;km i ffwrdd.

## Cyfeiriadau
Categori:Dinas Caerhirfryn
Categori:Plwyfi sifil Swydd Gaerhirfryn
Categori:Trefi Swydd Gaerhirfryn
Moretonhampstead

Tref a phlwyf sifil yn Nyfnaint, De-orllewin Lloegr, ydy **Moretonhampstead**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Teignbridge.

## Cyfeiriadau
bawd|dim|Elusendai, Moretonhampstead

Categori:Ardal Teignbridge
Categori:Plwyfi sifil Dyfnaint
Categori:Trefi Dyfnaint
Morpeth, Northumberland

Tref a phlwyf sifil yn Northumberland, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy **Morpeth**.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 14,017.

## Cyfeiriadau
Categori:Plwyfi sifil Northumberland
Categori:Trefi Northumberland
Marlow, Swydd Buckingham

Tref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Buckingham, De-ddwyrain Lloegr, ydy **Marlow**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Swydd Buckingham.

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Swydd Buckingham
Categori:Plwyfi sifil Swydd Buckingham
Categori:Trefi Swydd Buckingham
Mossley

Tref a phlwyf sifil ym Manceinion Fwyaf, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy **Mossley**. Fe'i lleolir ym mwrdeistref fetropolitan Tameside. 

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Mossley boblogaeth o 10,772.

Mae Caerdydd 18.2 km i ffwrdd o Abercarn ac mae Llundain yn 210.4&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Casnewydd sy'n 11.6&nbsp;km i ffwrdd.

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Fetropolitan Tameside
Categori:Plwyfi sifil Manceinion Fwyaf
Categori:Trefi Manceinion Fwyaf
Much Wenlock

Tref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Much Wenlock ** (Cymraeg: **Gweunllwg**). Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Swydd Amwythig.

Mae ganddi boblogaeth o oddeutu 2,605.

Mae Caerdydd 18.2 km i ffwrdd o Abercarn ac mae Llundain yn 210.4&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Casnewydd sy'n 11.6&nbsp;km i ffwrdd.

## Enwau lleoedd
### The Ffeg
Fferm The Ffeg, heb fod ymhell o Much Wenlock, Swydd Amwythig, SO551934. Gofynnodd Duncan Brown i berchennog y fferm yn Awst 2011 beth oedd ystyr yr enw ac mi ddywedodd heb ei gymell mai gwair tal melyn heb ei dorri ydyw (mi bwyntiodd at rhyw hen sgrwff ar ymyl y ffordd). Dyna yna "union" ystyr y gair glywodd droeon ar lafar yn y 1970au ym Meirionnydd - "hen ffeg" ys dywedent am borfa wedi ei esgeuluso.

A dyma enghraifft o ddyddiadur DO Jones:
Bryn Draenen, Cwm Eidda 14 Chwefror 1936:

:”Llosgi hen ffeg y rhosydd — pob man yn ddu golsyn.”

## Gweler hefyd 
*Rhestr enwau Cymraeg ar drefi a llefydd eraill yn Lloegr

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Swydd Amwythig
Categori:Plwyfi sifil Swydd Amwythig
Categori:Trefi Swydd Amwythig
Nailsea

Tref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Gwlad yr Haf, De-orllewin Lloegr, ydy **Nailsea**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Gogledd Gwlad yr Haf.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 15,630.

Saif oddeutu 8 milltir (13&nbsp;km) i'r de-orllewin o Fryste. Mae Caerdydd 18.2 km i ffwrdd o Abercarn ac mae Llundain yn 210.4&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Casnewydd sy'n 11.6&nbsp;km i ffwrdd.

## Cyfeiriadau
Categori:Gogledd Gwlad yr Haf
Categori:Plwyfi sifil Gwlad yr Haf
Categori:Trefi Gwlad yr Haf
Needham Market

Tref a phlwyf sifil yn Suffolk, Dwyrain Lloegr, ydy **Needham Market**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Canol Suffolk.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 4,528.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Canol Suffolk
Categori:Plwyfi sifil Suffolk
Categori:Trefi Suffolk
Langport

Tref a phlwyf sifil yng Ngwlad yr Haf, De-orllewin Lloegr, ydy **Langport**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan De Gwlad yr Haf. Mae rhan o'r dref yn gorwedd ym mhlwyf sifil Huish Episcopi.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan blwyf sifil Langport boblogaeth o 1,081.

bawd|dim|Neuadd y Dref, Langport

## Cyfeiriadau
Categori:De Gwlad yr Haf
Categori:Plwyfi sifil Gwlad yr Haf
Categori:Trefi Gwlad yr Haf
New Alresford

Tref a phlwyf sifil yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy **New Alresford**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dinas Caerwynt.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 5,431.

## Gweler hefyd
* Old Alresford

## Cyfeiriadau
Categori:Dinas Caerwynt
Categori:Plwyfi sifil Hampshire
Categori:Trefi Hampshire
New Romney

Tref a phlwyf sifil yng Nghaint, De-ddwyrain Lloegr, ydy **New Romney**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Folkestone a Hythe.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 6,996.

Mae Caerdydd 292.6 km i ffwrdd o New Romney ac mae Llundain yn 94.2&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Caergaint sy'n 33.9&nbsp;km i ffwrdd.

Yn yr Oesoedd Canol roedd New Romney yn borthladd pwysig, un o'r Pum Porthladd (*Cinque Ports*) gwreiddiol, ond siliodd yr harbwr ac mae'r dref bellach dros filltir o'r môr.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Folkestone a Hythe
Categori:Plwyfi sifil Caint
Categori:Trefi Caint
Categori:Y Pum Porthladd
Nelson, Swydd Gaerhirfryn

Tref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerhirfryn, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy **Nelson**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Pendle.

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Pendle
Categori:Plwyfi sifil Swydd Gaerhirfryn
Categori:Trefi Swydd Gaerhirfryn
New Mills

Tref a phlwyf sifil yn Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy **New Mills**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref High Peak.

Mae ganddi boblogaeth o oddeutu 9,625.

Mae Caerdydd 224.1 km i ffwrdd o New Mills ac mae Llundain yn 242.9&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Manceinion sy'n 20.6&nbsp;km i ffwrdd.

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref High Peak
Categori:Plwyfi sifil Swydd Derby
Categori:Trefi Swydd Derby
New Milton

Tref a phlwyf sifil yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy **New Milton**. Mae ganddi boblogaeth o oddeutu 23,753.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Fforest Newydd
Categori:Plwyfi sifil Hampshire
Categori:Trefi Hampshire
Minehead

Tref a phlwyf sifil yn Ngwlad yr Haf, De-orllewin Lloegr, ydy **Minehead**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Gorllewin Gwlad yr Haf a Taunton.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 11,981.

## Gweler hefyd
*Gorsaf reilffordd Minehead

## Cyfeiriadau
Categori:Gorllewin Gwlad yr Haf a Taunton
Categori:Plwyfi sifil Gwlad yr Haf
Categori:Trefi Gwlad yr Haf
Neston

Tref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy **Neston**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Gorllewin Swydd Gaer a Chaer. Fe'i lleolir yn ardal deheuol penrhyn Cilgwri.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 15,221.

Mae Caerdydd 201.2 km i ffwrdd o Neston ac mae Llundain yn 282.1&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Caer sy'n 16.2&nbsp;km i ffwrdd.

## Gweler hefyd
*Gorsaf reilffordd Neston

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Gorllewin Swydd Gaer a Chaer
Categori:Plwyfi sifil Swydd Gaer
Categori:Trefi Swydd Gaer
Newark-on-Trent

Tref yn Swydd Nottingham, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy **Newark** neu **Newark-on-Trent**. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Newark yn ardal an-fetropolitan Newark a Sherwood.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Newark-on-Trent boblogaeth o 37,084.

Mae Caerdydd 239.2 km i ffwrdd o **Newark-on-Trent** ac mae Llundain yn 179.6&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Lincoln sy'n 25.4&nbsp;km i ffwrdd.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Newark a Sherwood
Categori:Trefi Swydd Nottingham
Newbiggin-by-the-Sea

:''Am leoedd eraill o'r enw Newbiggin gweler Newbiggin.''

Tref a phlwyf sifil yn Northumberland, Gogledd-ddwyrain Lloegr, ydy **Newbiggin-by-the-Sea**.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 6,308.

Mae Caerdydd 425.9 km i ffwrdd o Newbiggin-by-the-Sea ac mae Llundain yn 418.3&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Newcastle upon Tyne sy'n 23.5&nbsp;km i ffwrdd.

## Cyfeiriadau
Categori:Plwyfi sifil Northumberland
Categori:Trefi Northumberland
Newport Pagnell

Tref a phlwyf sifil yn  sir seremonïol Swydd Buckingham, De-ddwyrain Lloegr, ydy **Newport Pagnell**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Bwrdeistref Milton Keynes.

Mae ganddi boblogaeth o oddeutu 15,118.

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Milton Keynes
Categori:Plwyfi sifil Swydd Buckingham
Categori:Trefi Swydd Buckingham
Tewynblustri

Tref a phlwyf sifil yng Nghernyw, De-orllewin Lloegr, ydy **Tewynblustri** (Saesneg: *Newquay*).

Mae Caerdydd 178.8 km i ffwrdd o **Tewynblustri** ac mae Llundain yn 370&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Truro sy'n 17&nbsp;km i ffwrdd.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 20,342.

## Cyfeiriadau
Categori:Plwyfi sifil Cernyw
Categori:Trefi Cernyw
Newton Abbot

Tref a phlwyf sifil yn Nyfnaint, De-orllewin Lloegr, ydy **Newton Abbot**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Teignbridge.

Mae Caerdydd 109.7 km i ffwrdd o Newton Abbot ac mae Llundain yn 268.5&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Exeter sy'n 21.8&nbsp;km i ffwrdd

## Gweler hefyd
*Gorsaf reilffordd Newton Abbot

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Teignbridge
Categori:Plwyfi sifil Dyfnaint
Categori:Trefi Dyfnaint
North Hykeham

Tref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy **North Hykeham**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Gogledd Kesteven.

Mae ganddi boblogaeth o oddeutu 11,538.

Mae Caerdydd 258.9 km i ffwrdd o North Hykeham ac mae Llundain yn 188.6&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Lincoln sy'n 5.8&nbsp;km i ffwrdd.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Gogledd Kesteven
Categori:Plwyfi sifil Swydd Lincoln
Categori:Trefi Swydd Lincoln
Newent

Tref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerloyw, De-orllewin Lloegr ydy **Newent**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Fforest y Ddena.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 5,207.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Fforest y Ddena
Categori:Plwyfi sifil Swydd Gaerloyw
Categori:Trefi Swydd Gaerloyw
Northallerton

Tref a phlwyf sifil yng Ngogledd Swydd Efrog, Swydd Efrog a Humber, Lloegr, ydy **Northallerton**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Hambleton.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 10,655.

Mae Caerdydd 339.5 km i ffwrdd o Northallerton ac mae Llundain yn 326.8&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Ripon sy'n 23.7&nbsp;km i ffwrdd.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Hambleton
Categori:Plwyfi sifil Gogledd Swydd Efrog
Categori:Trefi Gogledd Swydd Efrog
Newport, Ynys Wyth

:''Am leoedd eraill o'r un enw gweler Newport.''

Tref a phlwyf sifil yn Ynys Wyth, De-ddwyrain Lloegr, ydy **Newport**.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 25,496.

## Adeiladau a chofadeiladau
*Carchar Parkhurst
*Eglwys Sant Tomos

## Enwogion
*David Griffiths (g. 1985), cricedwr

## Cyfeiriadau
Categori:Plwyfi sifil Ynys Wyth
Categori:Trefi Ynys Wyth
Northam, Dyfnaint

Tref a phlwyf sifil yn Nyfnaint, De-orllewin Lloegr, ydy **Northam**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Torridge.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 12,062.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Torridge
Categori:Plwyfi sifil Dyfnaint
Categori:Trefi Dyfnaint
Northfleet

Tref a phlwyf sifil yng Nghaint, De-ddwyrain Lloegr, ydy **Northfleet**. Fe'i lleolir mewn ardal di-blwyf yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Gravesham.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Northfleet boblogaeth o 27,628.

Mae Caerdydd 244 km i ffwrdd o Northfleet ac mae Llundain yn 31.7&nbsp;km.

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Gravesham
Categori:Plwyfi sifil Caint
Categori:Trefi Caint
Norton Radstock

Hen blwyf sifil yng Ngwlad yr Haf, De-orllewin Lloegr, oedd **Norton Radstock**. Roedd yn cynnwys y trefi Midsomer Norton a Radstock a'r plwyf Westfield. Roedd ganddo boblogaeth o 21,325 yn ôl Cyfrifiad 2001. Crëwyd  y plwyf sifil ym 1974 ac fe'i ddiddymwyd yn 2011 a'i ddisodli gan dri chyngor llai.

Categori:Plwyfi sifil Gwlad yr Haf
Oakengates

Plwyf sifil ac ardal faestrefol o dref newydd Telford yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Oakengates**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Telford a Wrekin. Yn hanesyddol roedd Oakengates yn dref ynddo'i hun, ond yn y 1960au cafodd ei hymgorffori yn nhref newydd Telford.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 8,359.

## Cyfeiriadau
Categori:Plwyfi sifil Swydd Amwythig
Categori:Telford a Wrekin
Categori:Trefi Swydd Amwythig
Oakham

Tref sirol a phlwyf sifil Rutland, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy **Oakham**.

Mae Caerdydd 213.4 km i ffwrdd o Oakham ac mae Llundain yn 136&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Caerlŷr sy'n 27.4&nbsp;km i ffwrdd.

## Cyfeiriadau
Categori:Plwyfi sifil Rutland
Categori:Trefi Rutland