Undeb Amaethwyr Cymru

Mae Undeb Amaethwyr Cymru (UAC) yn undeb yn cynrychioli buddiannau ffermwyr ac yn ddiogelu a hyrwyddo buddiannau’r rheiny sy’n ennill incwm o amaethyddiaeth yng Nghymru.  Cafodd ei sefydlu yng Nghaerfyrddin yn 1955.

## Hanes
Sefydlwyd UAC ym 1955 oherwydd pryderon y byddai buddiannau ffermwyr Cymru bob amser yn dod yn ail i'r rhai oedd yn ffermio mewn ardaloedd âr mwy ffrwythlon yn Lloegr.

Roedd nifer o ddigwyddiadau wedi cyfrannau at y teimlad hwn, gan gynnwys cost pencadlys newydd yr NFU yn Knightsbridge ond roedd cynllun i goedwigo ardal mawr yn Sir Gaerfyrddin, gan Lywodraeth y DU oedd wedi achosi i gadeirydd yr NFU yn Sir Gaerfyrddin gyhoeddi i aelodau mewn cyfarfod ar 8 Rhagfyr 1955 ei fod yn ymddiswyddo. Dywedodd Ivor T Davies ei fod yn teimlo bod polisiau’r NFU yn groes i fuddiannau ffermwyr Cymru. Siaradodd Mr Davies am sefydlu undeb amaethwyr newydd i Gymru. Cerddodd llawer o’r aelodau allan, ond arhosodd 12 ar ôl. Penderfynodd y 12 ffurfio Undeb Amaethwyr Cymru. Etholwyd Ivor T Davies yn gadeirydd a D. T Davies yn is-gadeirydd.

Daeth J. B. Evans yn Ysgrifennydd Cyffredinol yr undeb.

## Strwythur
### Tim Llywyddol
Mae aelodau UAC yn ethol Tîm Polisi Llywyddol ar lefel gendlaethol sy’n siarad ar ran ffermwyr Cymru ar lefel lleol, cenedlaethol a rhyngwladol ac yn cynrychioli’r Undeb mewn cyfarfodydd gweinidogol, gweithdai rhanddeiliad a chyfarfodydd canghennau leol.

### Canghennau
[bawd|268x268px|Swyddfa UAC [Y Fenni]]
Mae 12 cangen sirol sy’n ethol pwyllgor y sir gan gynnwys Llywydd a Chadeirydd ac mae swyddfa ar gyfer pob cangen sir. Lleolir y swyddfeydd lleol yn:

* Llangefni (Sir Fon)
* Caernarfon (Sir Gaernarfon)
* Rhuthun (Siroedd Dinbych a Fflint)
* Dolgellau (Sir Feinrionydd)
* Y Drenewydd (Maldwyn)
* Llanelwedd (Brycheiniog a Maesyfed)
* Llanbedr Pont Steffan (Ceredigion)
* Hwlffordd (Sir Benfro)
* Caerfyrddin (Sir Gaerfyrddin)
* Y Fenni (Gwent)
* Y Bont Faen (Sir Forgannwg)

### Pwyllgorau Sector
Mae 11 pwyllgor sector, sy’n cynnwys cynrychiolwyr o ffermwyr a etholwyd yn ddemocrataidd o 12 cangen sir yr Undeb ar gyfer:

* Iechyd a lles anifeiliad
* Tir Comin
* Addysg a hyfforddiant
* Arallgyfeirio
* Ffermio tir uchel a thir dan anfantais
* Defnydd tir a chysylltiadau seneddol
* Marchnadoedd, gwlan a da byw
* Llaeth a chynnyrch llaeth
* Tenantiaid
* Llais ifanc

Mae aelodau pwyllgorau sector, swyddogion y siroedd, swyddogion a staff yr undeb yn cwrdd yn y Brif Gyngor pob dwy fis, sef prif corf etholedig yr Undeb.

Lleolir pencadlys yr undeb yn Aberystwyth, Ceredigion.

## Swyddogion
Swyddogion presennol yr UAC yn 2020 yw:

* Glyn Roberts – Llywydd
* Ian Rickman, Dirprwy Lywydd FUW
* Eifion Huws, Is lywydd Gogledd Cymru
* Brian Bowen, Is lywydd Canolbarth Cymru
* Dai Miles, Is lywydd De Cymru

### Cyn Lywyddion
* 1955-1958 Ivor T Davies
* 1958-1961 D T Lewis
* 1961-1966 Glyngwyn Roberts
* 1966-1984 T. Myrddin Evans
* 1984-1991 H. R. M. Hughes
* 1991-2003 Bob Parry
* 2003-2011 Gareth Vaughan
* 2011–2015 Emyr Jones
* 2015- Glyn Roberts

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol
* Gwefan
* Disgrifiad o Archif Undeb Amaethwyr Cymru yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Categori:Amaeth yng Nghymru
Categori:Sefydliadau 1955
Categori:Undebau llafur