Cyngor Caerdydd

Y cyngor sy'n rheoli awdurdod Caerdydd ydy **Cyngor Dinas a Sir Caerdydd** neu **Cyngor Caerdydd** fel ei adnabyddir yn gyffredin. Mae 75 cynghorwr yn cynrychioli 29 o wardiau etholaethol Caerdydd. Nid yw'r ffurf *Cyngor Sir Caerdydd* yn ffurf ffurfiol o'r enw, ond mae'n ymddangos ar gam rwan ac yn y man.

Wedi etholiad 2004, a newidiodd y cyngor o fod o dan reolaeth Llafur i fod heb unrhyw blaid mewn rheolaeth cyffredin. ffurfiodd y Democratiaid Rhyddfrydol weinyddiaeth lleiafrif o dan arweiniaeth y cynghorwr Rodney Berman. Y Democratiaid oedd y brif blaid wedi etholiad lleol 2008, a ffurfiwyd gweinyddiaeth ar y cyd gyda Phlaid Cymru.

Yn 2012, fe gymerodd y Blaid Lafur reolaeth lawn o gyngor Caerdydd, a fe gollodd arweinydd Democrat Rhyddfrydol y cyngor, Rodney Berman, ei sedd.

Arweinydd y Cyngor ers Mai 2017 yw'r cynghorydd Huw Thomas, sy'n cynrychioli ward Y Sblot.

## Cyfansoddiad gwleidyddol
Cynhelir etholiadau pob pedair mlynedd. Cynhaliwyd yr etholiad diwethaf ar 5 Mai 2022.

Bu'r Blaid Lafur mewn rheolaeth rhwng 1995 a 2004. Rhedodd y Democrataid Rhyddfrydol weinyddiaeth lleiafrif rhwng 2004 a 2008. Yn 2012 ail-enillodd Lafur reolaeth lawn o'r cyngor, gan aros mewn grym ar ôl etholiad 2017.

Yn dilyn etholiadau lleol 2008 yng Nghaerdydd, doedd dal dim plaid gyda mwyafrif. Enillodd y Democratiaid dri cynghorwr, gan ddod a'u cyfanswm i 35, a ffurfiont weinyddiaeth ar y cyd gyda Plaid Cymru, gyda Rodney Berman yn arweinydd y cyngor. Cymerodd y Blaid Geidwadol lle Llafur fel yr wrth-blaid swyddogol. Dioddefodd Llafur golled mawr o 14 cynghorwr, gan ddod a'u cyfanswm i lawr i 13. Enillodd Plaid Cymru bedwar cynghorwr gan ddod a'u cyfanswm hwy i saith. Etholwyd tri cynghorwr annibynnol; dau gyn-aelod o'r Blaid Geidwadol a adawodd y blaid yn 2006 ac un arall.

## Hanes
Dinas Caerdydd yw tref sirol Morgannwg, er nad yw'r swyddogaeth hyn fawr o bwys bellach, ers i'r awdurdodau unedol yng Nghymru gael eu ail-drefnu, ym 1974 cafodd Caerdydd a Bro Morgannwg eu uno fel De Morgannwg. Daeth Caerdydd yn awdurdod unedol wedi ail-drefnu unwaith eto ym 1996.

## Mayoralty
The first Mayor of Cardiff is listed by the County Borough Records as Ralph "Prepositus de Kardi" who took up office in 1126. In 1835, Thomas Revel Guest became the first elected Mayor of Cardiff when the first council elections were held. When Cardiff was granted city status in 1905 Cardiff's First Citizen became 'Lord Mayor'. Robert Hughes, the Mayor in 1904, was re-elected to become Cardiff's first Lord Mayor in the following year. The Lord Mayor was granted the right to the style "The Right Honourable". The Lord Mayor now bears the style "The Right Honourable the Lord Mayor of Cardiff".

## Electoral divisions
The unitary authority area is divided into 29 electoral wards. Most of these wards are coterminous with communities of the same name. Each community can have an elected council. The following table lists council wards, communities and associated geographical areas. Communities with a community council are indicated with a '*':

## Gweler hefyd 
* Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru

## Nodiadau
## Cyfeiriadau
## Dolen allanol
*Dinas a Sir Caerdydd 

Caerdydd
Categori:Gwleidyddiaeth Caerdydd