Pencampwriaeth Rygbi'r Pedair Gwlad 1909

'''Pencampwriaeth Rygbi'r Pedair Gwlad 1909''' oedd y 27ain ornest yng nghyfres Pencampwriaeth Rygbi'r Pedair Gwlad. Chwaraewyd chwe gêm rhwng 16 Ionawr a 20 Mawrth. Ymladdwyd hi gan Loegr, Iwerddon, Yr Alban, a Chymru.

Er nad oeddent yn rhan swyddogol o'r twrnamaint tan 1910, trefnwyd gemau gyda thîm cenedlaethol Ffrainc a chwaraewyd yn ystod y Bencampwriaeth. Yn ystod Pencampwriaeth 1909, wynebodd tair o'r pedair gwlad Ffrainc; Cymru, Lloegr a'r Iwerddon. Fel gwnaethant ym Mhencampwriaeth 1908, curodd Cymru bob un o dri gwrthwynebydd gartref a Ffrainc, gan gipio teitl y Bencampwriaeth, Y Goron Driphlyg a'r Gamp Lawn.

## Tabl
## System sgorio
Penderfynwyd ar y gemau ar gyfer y tymor hwn ar bwyntiau a sgoriwyd. Roedd cais werth tri phwynt, tra bod trosi gôl wedi cais yn rhoi dau bwynt ychwanegol. Roedd gôl adlam gwerth pedwar pwynt, tra bod gôl o farc a gôl cosb, ill ddau, yn werth tri phwynt.

## Canlyniadau
### Gemau yn erbyn Ffrainc
## Y gemau
### Cymry v. Lloegr
**Cymru:** Jack Bancroft (Abertawe), Phil Hopkins (Abertawe), Billy Trew (Abertawe) **capt.**, Johnny Williams (Caerdydd), Jack Jones (Casnewydd), Dick Jones (Abertawe), Dicky Owen (Abertawe), Jake Blackmore (Abertyleri), George Travers (Pill Harriers), George Hayward (Abertawe), John Alf Brown (Caerdydd), Billy O'Neill (Caerdydd), Jim Webb (Abertyleri), Tom Evans (Llanelli), Ivor Morgan (Abertawe)

**Lloegr:** Edward John Jackett (Caerlŷr), Edgar Mobbs (Northampton), Frank Tarr (Prifysgol Rhydychen), E W Assinder (Old Edwardians), B B Bennetts (Penzance), J Davey (Redruth) T G Wedge (St. Ives), JG Cooper (Mosley), Robert Dibble (Bridgwater & Albion) **capt.**, W A Johns (Caerloyw), Alf Kewney (Caerlŷr), Alfred Warrington-Morris (US Portsmouth), F G Handford (Manceinion), H Archer (Ysbyty Guy's), Ernest Ibbitson (Headingley)

----

### Yr Alban v. Cymru
**Yr Alban:** D G Schulze (Coleg y Llynges Frenhinol, Dartmouth), A W Angus (Watsonians), H Martin (Edinburgh Academicals), Colin Gilray (Albanwyr Llundain), J T Simson (Watsonians), George Cunnigham (Prifysgol Rhydychen), J M Tennant (Gorllewin yr Alban), A Ross (Royal HSFP), G M Frew (Glasgow HSFP), J C MacCallum (Watsonians), J S Wilson (Albanwyr Llundain), G C Gowlland (Albanwyr Llundain), J M MacKenzie (Prifysgol Caeredin), J M B Scott (Edinburgh Academicals.) **capt.**, W E Kyle (Hawick)

**Cymru:** Jack Bancroft (Abertawe), Mel Baker (Casnewydd), Billy Trew (Abertawe) **capt.**, Johnny Williams (Caerdydd), Jack Jones (Casnewydd), Dick Jones (Abertawe), Dicky Owen (Abertawe), Edwin Thomas Maynard (Casnewydd), George Travers (Pill Harriers), Dick Thomas (Aberpennar), John Alf Brown (Caerdydd), Jim Webb (Abertyleri), Tom Evans (Llanelli), Ivor Morgan (Abertawe), James Watts (Llanelli)

----

### Iwerddon v. Lloegr
**Iwerddon:** W P Hinton (Old Wesley), H B Thrift (Wanderers), James Cecil Parke (Monkstown), C Thompson (Collegians), EC Deane (Monkstown), F N B Smartt (Prifysgol Dulyn), G Pinion (Monkstown), G T Hamlet (Old Wesley), T Smyth (Malone), O J S Piper (Cork Constitution), F Gardiner (C R Gogledd yr Iwerddon) **capt.**, C Adams (Old Wesley), B A Solomons (Prifysgol Dulyn), H G Wilson (Malone), M G Garry (Bective Rangers)

**Lloegr:** Edward John Jackett (Caerlŷr), Edgar Mobbs (Northampton), Cyril Wright (Prifysgol Caergrawnt), Ronnie Poulton-Palmer (Prifysgol Rhydychen), A C Palmer (Ysbytai Llundain), Frank Hutchinson (Headingley) H J H Sibree (Harlequins), H J S Morton (Prifysgol Caergrawnt), Robert Dibble (Bridgwater & Albion) **capt.**, W A Johns (Caerloyw), Alf Kewney (Caerlŷr), A J Wilson (Ysgol Mwynau Camborne), F G Handford (Manceinion), H Archer (YsbytyGuy's), Ernest Ibbitson (Headingley)

----

### Yr Alban V. Iwerddon
**Yr Alban:** D G Schulze (Coleg y Llynges Frenhinol, Dartmouth), J Pearson (Watsonians), T Sloan (Albanwyr Llundain), R H Lindsay-Watson (Hawick), J T Simson (Watsonians), John MacGregor (Prifysgol Caeredin), J M Tennant (Gorllewin yr Alban), A Ross (Royal HSFP), G M Frew (Glasgow HSFP), J C MacCallum (Watsonians), C D Stuart (Gorllewin yr Alban), W E Lely (Albanwyr Llundain), J M MacKenzie (Prifysgol Caeredin), JMB Scott (Edinburgh Academicals.) **capt.**, W E Kyle (Hawick)

**Iwerddon:** W P Hinton (Old Wesley), H B Thrift (Wanderers), James Cecil Parke (Monkstown), C Thompson (Collegians]), R M Magrath (Cork Constitution), F Gardiner (C R Gogledd yr Iwerddon) **capt.**, G Pinion (Monkstown), G T Hamlet (Old Wesley), T Smyth (Malone), O J S Piper (Cork Constitution), T Helpin (Garryowen), J C Blackham (Coleg Queens , Corc]]), B A Solomons (Prifysgol Dulyn), HG Wilson (Malone), M G Garry (Bective Rangers)

----

### Cymru v. Iwerddon
**Cymru:** Jack Bancroft (Abertawe), Phil Hopkins (Abertawe), Billy Trew (Abertawe) **capt.**, Johnny Williams (Caerdydd), Jack Jones (Casnewydd), Dick Jones (Abertawe), Dicky Owen (Abertawe), Edwin Thomas Maynard (Casnewydd), George Travers (Pill Harriers), Rees Thomas (Pont-y-pŵl), Phil Waller (Casnewydd), Jim Webb (Abertyleri), Tom Evans (Llanelli), Ivor Morgan (Abertawe), James Watts (Llanelli)

**Iwerddon:** G J Henebrey (Garryowen), H B Thrift (Wanderers), James Cecil Parke (Monkstown), C Thompson (Collegians), T J Greeves (C R Gogledd yr Iwerddon), F M McCormac (Wanderers), G Pinion (Monkstown), G T Hamlet (Old Wesley) **capt.**, T Smyth (Malone), O J S Piper (Cork Constitution), T Helpin (Garryowen), J C Blackham (Coleg Queens, Corc]]), B A Solomons (Prifysgol Dulyn), H G Wilson (Malone), M G Garry (Bective Rangers)

----

### Lloegr v. Yr Alban
#### Yr anghydfod rhwng Yr Alban a Lloegr
Bu rhywfaint o amheuaeth os byddai pencampwriaeth 1909 yn cael ei chwblhau wedi i'r Alban rhoi gwybod i Loegr nad oeddent am chware yn eu herbyn. Roedd rygbi yn gêm amatur ar y pryd a ni chaniatawyd derbyn unrhyw dâl am chwarae ac eithrio ad-daliad o dreuliau megis costau teithio. Ym 1905 chwaraeodd Lloegr yn erbyn tîm Seland Newydd oedd ar daith i Ynysoedd Prydain. Cafodd tîm yr Alban gwybod bod aelodau'r timau wedi derbyn "lwfans byw" o £1 yr wythnos ar ben eu treuliau dilys (gwerth llafur o tua £400 yn 2020). Ym marn yr Alban roedd y lwfans byw yn gyfystyr a chyflog am chware. Roedd awdurdodau rygbi Lloegr (ond nid y gwledydd eraill) yn ymwybodol o'r lwfans ac wedi cytuno i'r trefniant, a thrwy hynny yn euog o ganiatáu torri'r rheol amatur.

Roedd yr Alban eisiau sicrwydd na fydd undeb Lloegr yn chwarae unrhyw gêm gyda thîm trefedigaethol yn y dyfodol oni bai eu bod wedi derbyn bendith Undebau'r Alban, Iwerddon a Chymru. Cytunodd Iwerddon â'r Alban, gwrthododd Lloegr dderbyn yr archiad ac arhosodd Cymru niwtral. Penderfynodd y Bwrdd Rygbi Rhyngwladol nad oedd gan yr Alban hawl i ganslo gêm ryngwladol yn unfrydol heb ganiatâd y bwrdd. Mewn cyfarfod o'r bwrdd yng Nghaeredin cytunodd cynrychiolwyr Lloegr, Cymru a'r Iwerddon nad oedd gan yr Alban hawl i dorri cyhoeddiad yn annibynnol heb ganiatâd y bwrdd. Ar y mater os oedd Lloegr wedi torri'r rheolau roedd Iwerddon a'r Alban o'r farn eu bod a Chymru a Lloegr o'r farn nad oeddynt. Cytunodd y pedair undeb na ddylid caniatáu taliadau o lwfans byw i unrhyw dîm teithiol arall. Cytunodd yr Alban a Lloegr i chwarae yn erbyn ei gilydd yn y pendraw.

#### Y gêm
**Lloegr:** Edward John Jackett (Caerlŷr), Edgar Mobbs (Northampton), Cyril Wright (Prifysgol Caergrawnt), Ronnie Poulton-Palmer (Prifysgol Rhydychen), A C Palmer (Ysbytai Llundain), Frank Hutchinson|F Hutchinson (Leeds Carnegie|Headingley) H JH Sibree (Harlequins), H J S Morton (Prifysgol Caergrawnt), Robert Dibble (Bridgwater & Albion) **capt.**, W A Johns (Caerloyw), Alf Kewney (Caerlŷr), Harold Harrison (Môr-filwyr Brenhinol), F G Handford (Manceinion), FB Watson (Portsmouth), Ernest Ibbitson|ET Ibbitson (Headingley)

**Yr Alban:** DG Schulze (Coleg y Llynges Frenhinol, Dartmouth), J Pearson (Watsonians), H Martin (Edinburgh Academicals), Colin Gilray (Albanwyr Llundain), J T Simson (Watsonians), George Cunningham (Prifysgol Rhydychen) **capt.**, J M Tennant (Gorllewin yr Alban), James Reid Kerr (Greenock Wanderers), G M Frew (Glasgow HSFP), J C MacCallum (Watsonians), A R Moodie (Prifysgol San Andreas), G C Gowlland (Albanwyr Llundain), J M MacKenzie (Prifysgol Caeredin), J M B Scott (Edinburgh Academicals.), W E Kyle (Hawick)

## Gemau tu allan i'r bencampwriaeth 
### Lloegr v. Ffrainc
**Lloegr:** Edward John Jackett (Caerlŷr), Edgar Mobbs (Northampton), Frank Tarr (Caerlŷr), Ronnie Poulton-Palmer (Prifysgol Rhydychen), T Simpson, Frank Hutchinson (Headingley) R H Williamson, C A Bolton, Robert Dibble] (Bridgwater & Albion) **capt.**, WA Johns (Caerloyw), Alf Kewney (Caerlŷr), AD Warrington-Morris, FG Handford (Manceinion), H Archer ([Ysbyty Guy's Hospita]), Ernest Ibbitson (Headingley)

**Ffrainc:** J Caujolle, T Varvier (Stade Français), H Houblain, E Lesieur (Stade Français), Gaston Lane (Racing Club de France), A Hubert (Association Sportive Français), A Theuriet, A Masse (Stade Bordelais Universitaire), R Duval, P Guillemin, J Icard, R de Malmann (Racing Club de France), Marcel Communeau (Stade Français) **capt.**, G Borchard, G Fourcade

----

### Ffrainc v. Cymru
**Ffrainc:** E de Jouvencel, T Varvier (Stade Français), P Sagot, E Lesieur (Stade Français), Gaston Lane (Racing Club de France), A Hubert (Association Sportive Français), A Theuriet, A Masse (Stade Bordelais Universitaire), P Dupre, P Mauriat (Lyon), J Icard, R de Malmann (Racing Club de France), Marcel Communeau (Stade Français) **capt.**, G Borchard, G Fourcade

**Cymru:** Jack Bancroft (Abertawe), Mel Baker (Casnewydd), Billy Trew (Abertawe) **capt.**, Johnny Williams (Caerdydd), Jack Jones (Casnewydd), Dick Jones (Abertawe), Dicky Owen (Abertawe), Edwin Thomas Maynard (Casnewydd), Thomas Lloyd (Castell-nedd), Rees Thomas (Pont-y-pŵl), Phil Waller (Casnewydd), Jim Webb (Abertyleri), Tom Evans (Llanelli), Ivor Morgan (Abertawe), James Watts (Llanelli) 

----

### Iwerddon vs. Ffrainc
**Iwerddon:** G J Henebrey (Garryowen), H B Thrift (Wanderers), James Cecil Parke (Monkstown), C Thompson (Collegians), T J Greeves (C R Gogledd yr Iwerddon), J J O'Connor, G Pinion (Monkstown), G T Hamlet (Old Wesley), C Adams (Old Wesley), O J S Piper (Cork Constitution), T Helpin (Garryowen), J C Blackham (Coleg Queens, Corc), B A Solomons (Prifysgol Dulyn), F Gardiner (C R Gogledd yr Iwerddon) **capt.**, M G Garry (Bective Rangers)

**Ffrainc:** E de Jouvencel, M Burgun, F Mouronval, E Lesieur (Stade Français), Gaston Lane (Racing Club de France), A Hubert (Association Sportive Français), C Martin, M Legraine, P Guillemin, P Mauriat (Lyon), M Hourdebaigt, R de Malmann (Racing Club de France), Marcel Communeau (Stade Français) **capt.**, G Borchard, J Gommes

## Dolenni allanol
*

## Cyfeiriadau
1909
Categori:1909