Edna O'Brien

Awdures o Iwerddon oedd '''Edna O'Brien''' (15 Rhagfyr 1930 – 27 Gorffennaf 2024). Roedd yn nodedig am ei gwaith fel dramodydd, sgriptiwr, bardd, nofelydd a chofiannydd. Disgrifiwyd hi gan Philip Roth fel "y ferch fwyaf dalentog sy'n sgwennu mewn Saesneg heddiw" a bu i gyn-Arlywydd Gweriniaeth Iwerddon, Mary Robinson, ddatgan "hi yw un o awduron mwyaf ei chenhedlaeth.

## Bywgraffiad 
Fe'i ganed yn Tuamgraney, Swydd Clare, Iwerddon. Yn ôl O'Brien, roedd ei mam yn fenyw gref a rheolaethol a ymfudodd am ysbaid i America, a bu'n gweithio fel morwyn yn Brooklyn, Efrog Newydd, i deulu Gwyddelig-Americanaidd cefnog cyn dychwelyd i Iwerddon i gychwyn teulu a magu ei phlant. O'Brien oedd y plentyn ieuengaf o "deulu crefyddol-gul". O 1941 i 1946 cafodd ei haddysgu gan *Sisters of Mercy* - a chyfrannodd hyn at blentyndod lle teimlai ei bod wedi ei "mygu". "Gwrthodais grefydd cul a oedd yn lladd pob ysbryd rhydd" meddai.

## Gyrfa 
Mae gwaith O'Brien yn aml yn ymdrin â theimladau mewnol menywod, a'u problemau mewn perthynas â dynion, a chymdeithas yn gyffredinol. Mae ei nofel gyntaf, *The Country Girls*, yn aml yn cael ei chydnabod â thorri'r tawelwch ar faterion rhywiol a materion cymdeithasol yn ystod cyfnod gormesol yn Iwerddon yn dilyn yr Ail Ryfel Byd. Cafodd y llyfr ei wahardd, ei losgi a'i wadu o'r pulpud, a gadawodd O'Brien Iwerddon gan droi'n alltud. Roedd yn byw yn Llundain ers y 1950au. 

Derbyniodd Wobr PEN Iwerddon yn 2001. Enillodd *Saints and Sinners* Wobr Stori Fer Ryngwladol Frank O'Connor 2011, gwobr gyfoethocaf y byd am gasgliad o storiau byrion. Cyhoeddodd Faber and Faber ei bywgraffiad, *Country Girl*, yn 2012. Yn 2015, rhoddwyd y 'Saoi' (math o brifardd) iddi gan y Gymdeithas Wyddelig, Aosdána.

Bu'n aelod o Aosdána, Cymdeithas Frenhinol Llenyddiaeth am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 

## Gweithiau
### Nofelau
* 1960: *The Country Girls*, 
* 1962: *The Lonely Girl*, a gyhoeddwyd yn ddiweddarach fel *Girl with Green Eyes*, 
* 1964: *Girls in Their Married Bliss*, 
* 1987: *The Country Girls Trilogy*, collected with new epilogue, 
* 1965: *August Is a Wicked Month*, 
* 1966: *Casualties of Peace*, 
* 1970: *A Pagan Place*, 
* 1971: *Zee & Co.*, 
* 1972: *Night*, 
* 1977: *Johnny I Hardly Knew You*, 
* 1988: *The High Road*, 
* 1992: *Time and Tide*, 
* 1994: *House of Splendid Isolation*, 
* 1996: *Down by the River*, 
* 1999: *Wild Decembers*, 
* 2002: *In the Forest*, 
* 2006: *The Light of Evening*, 
* 2015: *The Little Red Chairs*, 

### Straeon byrion
* 1968: *The Love Object and Other Stories*, 
* 1974: *A Scandalous Woman and Other Stories*, 
* 1978: *Mrs Reinhardt and Other Stories*, 
* 1979: *Some Irish Loving*, an anthology which includes some translations, 
* 1982: *Returning*, 
* 1985: *A Fanatic Heart*, 
* 1990: *Lantern Slides*, 
* 2011: *Saints and Sinners*, 
* 2013: *The Love Object: Selected Stories*, a fifty-year retrospective, 

### Drama
* *A Pagan Place*
* 1980: *Virginia. A Play*
* *Family Butchers*
* *Triptych*
* 2009: *Haunted*

### Ffeithiol
* 1976: *Mother Ireland*, 
* 1999: *James Joyce*, biography, 
* 2009: *Byron in Love*, biography, 
* 2012: *Country Girl*, memoir, 

### Barddoniaeth
* 1989: *On the Bone*, 
* 2009: "Watching Obama", poem, *The Daily Beast*

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1930
Categori:Marwolaethau 2024
Categori:Llenorion o Iwerddon
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Iwerddon
Categori:Merched yr 21ain ganrif o Iwerddon
Categori:Pobl o Tuamgraney