William Morris (1834–1896)

[bawd|230px|William Morris gan [George Frederic Watts, 1870]]

:''Am bobl eraill o'r un enw, gweler William Morris.''

Pensaer, dylunydd, arlunydd, bardd a sosialydd Seisnig oedd **William Morris** (24 Mawrth 1834 – 3 Hydref 1896).

Ganed ef yn Walthamstow, yn fab i William Morris a'i wraig Emma Morris. Aeth i Brifysgol Rhydychen ac yn 1856, daeth yn brentis i'r pensaer Neo-Gothig G. E. Street.

Cynlluniodd Morris gartref i'w deulu, Y Tŷ Coch yn Bexley, Caint, lle trigodd y cwpl ifanc rhwng 1859-1865, cyn symud i Bloomsbury, canol Llundain, mae'r Ty bellach dan ofal yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol. Ym 1861, sefydlodd Morris gwmni celfyddydau addurnol gydag Edward Burne-Jones, Rossetti, Webb, ac eraill: daeth cwmni  Morris, Marshall, Faulkner & Co. yn ffasiynol iawn ac roedd llawer o alw am eu gwaith. Dylanwadodd y cwmni'n fawr ar addurno mewnol drwy gydol y cyfnod Fictoraidd, gyda Morris yn dylunio tapestrïau, papur wal, ffabrigau, dodrefn, a ffenestri lliw. Ym 1875, cymerodd Morris reolaeth lwyr dros y cwmni, a ailenwyd yn  Morris & Co.

Er iddo gadw prif gartref yn Llundain, o 1871 Morris enciliodd i dŷ gwledig ar rent sef Kelmscott Manor, Swydd Rydychen. Bu ymweliadau Morris â Gwlad yr Iâ yn ddylanwad mawr arno ac ar y cyd gyda Eiríkr Magnusson cynhyrchodd cyfres o gyfieithiadau Saesneg o'r Sagâu Islandeg.

Cyhoeddodd nifer o gyfrolau o farddoniaeth, ffuglen ac addasiadau o destunau canoloesol, yn cynnwys *The Defence of Guenevere and Other Poems* (1858), *The Earthly Paradise* (1868–1870), *A Dream of John Ball* a *News from Nowhere*. Sefydlodd y Cynghrair Sosialaidd yn 1884.

## Cyfeiriadau
## Gwaith Llenyddol
bawd|traethawd Morris's "Printing" gan y Village Press, Chicago, c. 1903
### Barddoniaeth, Ffuglen a Thraethodau
* *The Hollow Land* (1856)
* *The Defence of Guenevere, and other Poems* (1858)
* *The Life and Death of Jason* (1867)
* *The Earthly Paradise* (1868–1870)
* *Love is Enough, or The Freeing of Pharamond: A Morality* (1872)
* *The Story of Sigurd the Volsung and the Fall of the Niblungs* (1877)
* *Hopes and Fears For Art* (1882)
* *The Pilgrims of Hope* (1885)
* *A Dream of John Ball* (1888)
* *Signs of Change (poem)|Signs of Change (1888)
* *The House of the Wolfings|A Tale of the House of the Wolfings, and All the Kindreds of the Mark Written in Prose and in Verse* (1889)
* *The Roots of the Mountains* (1890)
* *Poems By the Way* (1891)
* *News from Nowhere|News from Nowhere (or, An Epoch of Rest)* (1890)
* *The Story of the Glittering Plain* (1891)
* *The Wood Beyond the World* (1894)
* *Child Christopher and Goldilind the Fair* (1895)
* *The Well at the World's End* (1896)
* *The Water of the Wondrous Isles* (1897)
* *The Sundering Flood* (1897) (published posthumously)
* *A King's Lesson* (1901)
* *The World of Romance* (1906)
* *Chants for Socialists* (1935)
* *Golden Wings and Other Stories* (1976)

### Cyfieithiadau
* *Grettis Saga: The Story of Grettir the Strong* with Eiríkr Magnússon (1869)
* *The Saga of Gunnlaug the Worm-tongue and Rafn the Skald* with Eiríkr Magnússon (1869)
* *Völsung Saga: The Story of the Volsungs and Niblungs, with Certain Songs from the Elder Edda* with Eiríkr Magnússon (1870) (from the *Volsunga saga*)
* *Three Northern Love Stories, and Other Tales* with Eiríkr Magnússon (1875)
* *The Odyssey of Homer Done into English Verse* (1887)
* *The Aeneids of Virgil Done into English* (1876)
* *Of King Florus and the Fair Jehane* (1893)
* *The Tale of Beowulf Done out of the Old English Tongue* (1895)
* *Old French Romances Done into English* (1896)

### Darlithoedd a Phapurau
* *Lectures on Art delivered in support of the Society for the Protection of Ancient Buildings* (Morris lecture on The Lesser Arts). London, Macmillan, 1882
* *Architecture and History & Westminster Abbey". Papers read to SPAB in 1884 and 1893. *Printed at The Chiswick Press. London, Longmans, 1900*
* *Communism: a lecture* London, Fabian Society, 1903

Categori:Genedigaethau 1834
Categori:Marwolaethau 1896
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Beirdd y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Beirdd Saesneg o Loegr
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg Exeter, Rhydychen
Categori:Dylunwyr o Loegr
Categori:Nofelwyr y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Nofelwyr Saesneg o Loegr
Categori:Penseiri'r 19eg ganrif o Loegr
Categori:Pobl o Lundain
Categori:Sosialwyr o Loegr
Categori:Teipograffwyr o Loegr