Theatr y Palas, Abertawe

Mae **Theatr y Palas** yn adeilad sydd wedi'i lleoli ar ochr ogleddol y Stryd Fawr, Abertawe, Cymru. Cafodd ei hadeiladu'n wreiddiol ym 1888 fel neuadd gerddoriaeth draddodiadol a'i henw gwreiddiol oedd 'Y Pafiliwn'. Fe'i hagorwyd ar Noswyl Nadolig y flwyddyn honno. Comisiynwyd yr adeilad gan y Swansea Improvements and Tramway Company a oedd hefyd yn adeiladu a chynnal y tramiau rhwng dinas Abertawe a'r Mwmbwls. Y pensaer oedd Albert Bucknall a oedd hefyd wedi gweithio ar gastell Craig-y-nos a'r Patti Pavillion. Costiodd yr adeilad £10,00 i'w hadeiladu. neu yn 1899 fel rhan o'r Eight Lancashire Lads Lilly Langtry, Marie Lloyd a Dan Leno yn perfformio yno.

Theatr y Palas oedd y man cyntaf yng Nghymru i ddangos ffilmiau mud a phrin oedd y difrod i'r adeilad yn ystod y blitz ar Abertawe a ddinistriodd rannau helaeth o ganol dinas Abertawe yn ystod yr Ail Ryfel Byd. O ganlyniad i hyn, cadwyd cyrff y bobl a laddwyd yno dros dro ym mis Chwefror 1941.

Hefyd ar ddechrau'r 1960au perfformiodd Morecambe and Wise yno. Ken Dodd oedd y digrifwr olaf i berfformio yno cyn y newidiwyd y theatr yn glwb nos o'r enw "Jingles" yn ystod y 1970au. Ar y 9 Medi, 1983 gwnaeth y perfformiwr drag Cymreig Ceri Dupree ei berfformiad proffesiynol cyntaf yno.

Ym mis Tachwedd 2003, gwerthwyd y theatr am £340,000.00 ond cafodd ei roi ar y farchnad unwaith eto ym mis Gorffennaf 2007, gyda phris cychwynnol o £250,000. Cafodd ei brynu'n ddiweddarach gan gwmni wedi'i leoli yn Swydd Gaint 

## Datblyiadau diweddar
Ar hyn o bryd nid yw'r theatr yn cael ei defnyddio ond mae yna grŵp ymgyrchu sydd eisiau adfywio ac ail-agor yr adeilad fel lleoliad theatrig. Fodd bynnag, nid yw gwefan y grŵp hwn wedi bod yn weithredol ers Ebrill 2008.

Erbyn 2014, ystyriwyd fod y theatr mewn sefyllfa ddifrifol wael ac mewn "perygl enbyd". Ym mis Ebrill 2014, cynigiodd Cyngor Dinas a Sir Abertawe £75,000 i berchnogion y theatr er mwyn iddynt wneud gwelliannau brys iddo. Rhoddwyd yr arian er mwyn gwaredu'r planhigion sy'n tyfu allan o furiau'r theatr ac i'w wneud yn ddiddos. Hyd yn hyn, nid yw'r perchnogion wedi nodi beth yw eu bwriad.

### Oriel luniau

Delwedd:Inside_the_Palace_Theatre_1.jpg| y llwyfan, o'r man lle y byddai'r seddau wedi bod
Delwedd:Inside_the_Palace_Theatre_2.jpg| Y Cylch uchaf, yn edrych i fyny o gyfeiriad seddi'r llawr
Delwedd:Inside_the_Palace_Theatre_3.jpg| Y Cylch uchaf, yn edrych i fyny o gyfeiriad seddi'r llawr, gyda'r rheilen Fictorianaidd o'i amgylch
Delwedd:Inside_the_Palace_Theatre_4.jpg| Difrod i'r muriau wedi'i achosi gan ddŵr
Delwedd:Inside_the_Palace_Theatre_5.jpg| Llun agos o'r llwyfan bychan
Delwedd:Inside_the_Palace_Theatre_6.jpg| Yr annibendod yn yr adeilad
Delwedd:Inside_the_Palace_Theatre_7.jpg| Yr olygfa o'r llwyfan o'r Cylch Uchaf
Delwedd:Inside_the_Palace_Theatre_8.jpg| To'r adeilad o'r Cylch Uchaf
Delwedd:Inside_the_Palace_Theatre_9.jpg| Yr olygfa ar draws y Cylch Uchaf
Delwedd:Inside_the_Palace_Theatre_10.jpg| Llun o'r Cylch Uchaf
Delwedd:Inside_the_Palace_Theatre_11.jpg| 
Delwedd:Inside_the_Palace_Theatre_12.jpg| Y meinciau lledr yn y Cylch Uchaf lle byddai'r gynulleidfa wedi gwylio'r sioeau
Delwedd:Inside_the_Palace_Theatre_14.jpg| Yr olygfa o seddi'r llawr, yn edrych tua'r to
Delwedd:Inside_the_Palace_Theatre_15.jpg| Golygfa o seddi'r llawr tuag at cefn y theatr. Gwelir bar yn y cefn o'r cyfnod pan ddefnyddiwyd y theatr fel clwb nos.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*Theatr yng Nghymru: Y Palas
*Pavilion Repertory Theatre  (enw newydd ar gyfer "Y Palas")

Palas
Categori:Adeiladau rhestredig Gradd II Abertawe
Categori:Sefydliadau 1888
Categori:Pensaernïaeth Fictoraidd yng Nghymru