Karl Francis

Cyfarwyddwr, cynhyrchydd a sgriptiwr ffilm a theledu Cymreig yw **Karl Francis** (ganwyd 1 Ebrill 1942), sy'n gysylltiedig â gwleidyddiaeth adain chwith. Cafodd ei waith ei ysbrydoli gan bobl fel Chris Marker a Ken Loach ac mae wedi cynhyrchu gwaith yn Saesneg a Chymraeg.

## Bywgraffiad 
Ganwyd Francis yn Bedwas, ger Caerffili. Enillodd ysgoloriaeth i astudio ym Mhrifysgol Manceinion lle cafodd radd BA yn 1964. Yna fe fynychodd Hornsey College of Art i astudio am ddiploma ôl-raddedig am Ffilm mewn Addysg. Cychwynnodd ei yrfa yn y byd teledu yn 1971, yn gyntaf fel ymchwilydd annibynnol, cyn cymryd swydd cynhyrchu gyda *Weekend World* ar gyfer London Weekend Television. Yn 1973 symudodd i'r BBC ac fe gynhyrchodd rhaglenni fel *2nd House*.

Yn 1977 fe ysgrifennodd, cynhyrchodd a chyfarwyddodd y ddrama ddogfen *Above us the Earth*. Roedd y ffilm, a saethwyd yng ngwanwyn a haf 1975, yn cofnodi cau glofa Ogilvie yng Nghwm Rhymni a'r effaith ar y glowyr a'r gymuned ehangach. Mae'r ffilm yn defnyddio actorion proffesiynol ac amatur i ddangos y perthynas rhwng y gweithwyr, undebau a'r Bwrdd Glo Cenedlaethol, ynghyd â ffilm o arweinwyr gwleidyddol y dydd. Mae'r ffilm yn cael ei ystyried yn bwysig am ei sylwebaeth gymdeithasol ac mae nawr yn rhan o Archif Sgrîn a Sain Cymru. Yn 2010 fe ddewiswyd *Above us the Earth* gan wefan celf BBC Cymru fel un o'r deg ffilm gorau am Gymru. Yn 2012, fe ddewisodd y BFI/UK Film Council  *Above Us The Earth* fel y ffilm annibynnol orau a wnaed erioed yng Nghymru.

Yn 1995 fe'i hapwyntiwyd yn Bennaeth Drama BBC Cymru, a pharhaodd yn y swydd tan 1997.

Yn 2008 rhyddhaodd y ffilm *Hope Eternal*, sy'n dweud stori nyrs o Madasgar yn gweithio mewn hosbis twbercwlosis ac AIDS yn y Congo. Fe wnaed *Hope Eternal* mewn chwe iaith gan gyfuno ffilm a barddoniaeth ar yr un pryd yn defnyddio isdeitlau Saesneg. Agorwyd Gŵyl Ffilm Hay Sony 2008 gyda'r ffilm a fe'i cynigwyd fel enwebiad y DU yng nghategori Ffilm Iaith Dramor Orau yr 82fed Gwobrau yr Academi; ond ni chafodd ei ddewis ar gyfer y pum enwebiad olaf.

Yng Ngorffennaf 2009 fe roddwyd Francis ar gofrestr troseddwyr rhyw y DU ar ôl "cyfaddef drwgweithredoedd" mewn perthynas â gwneud lluniau anweddus o blant. 
Fe wnaeth Francis ddatgan ei fod yn gweithio ar ffilm am y broblem o fasnachu plant ar gyfer rhyw, ac er ei fod wedi hysbysu'r heddlu am natur ei ymchwiliad o flaen llaw, roedd yn teimlo fod rhaid iddo dderbyn y rhybudd ar ôl i'w gyfrifiadur, oedd yn cynnwys gwaith ysgrifenedig ei fywyd, gael ei feddiannu. Yng Ngorffennaf 2011 siaradodd Francis yn gyhoeddus am ei ddymuniad i weld y system rybuddio, lle cafodd ei roi ar y gofrestr troseddwyr rhyw am ddwy flynedd, yn cael ei ddiwygio, i ystyried gwaith ymchwil dilys. Yn Awst 2011, fe wnaeth Comisiwn Cwynion Annibynnol yr Heddlu dderbyn honiad Francis fod Heddlu De Cymru wedi methu ymchwilio i gyfres o gwynion am driniaeth ei achos. Ers 1 Awst 2011 mae Heddlu De Cymru yn parhau i ymchwilio i'w gwynion.

## Ffilmiau 
* *Above Us the Earth* (1977)
* *The Mouse and the Woman* (1980)
* *Giro City* (1982)
* *Yr Alcoholig Llon* (1983)
* *Milwr Bychan* (1984)
* *Ms.Rhymney Valley (1985)*
* *Nineteen 96* (1989)
* ''Rebecca's Daughters* (1992)
* *Streetlife* (1995)
* *One of the Hollywood Ten* (2000)
* *Hope Eternal* (2008)

## Teledu 
* *Factfinder* (1971)
* *Chekhov in Derry* (1982)
* *Morphine and Dolly Mixtures* (1990)
* *Raymond Williams: a Journey of Hope* (1990)
* *Civvies'' (1992)

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
*  yn yr Internet Movie Database
* 'Broadcasters refused to commission documentary on paedophile John Owen'
* Karl Francis's appeal against South Wales Police upheld
* Karl Francis case to be reviewed by South Wales Police
* Murdered Cardiff prostitute Lynette White appears as an angel in new play
* Film director Karl Francis asks 'is Wales asleep' in new documentary on the miners' strike

Categori:Genedigaethau 1942
Categori:Cyfarwyddwyr ffilm yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Cyfarwyddwyr ffilm yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Cyfarwyddwyr teledu'r 20fed ganrif o Gymru
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Basaleg