Tarddiad y gair Wica

''Mae'r erthygl hon yn sôn am darddiad y gair Saesneg 'Wicca'. Mae'r 'Wica' Cymraeg yn dod o'r gair Saesneg 'Wicca' gydag un 'c' oherwydd na chlywir nag yngenir yr ail 'c'.''

Mewn Saesneg Modern, mae'r term *Wicca* () yn cyfeirio at Wica, sef crefydd gwrachyddiaeth Baganaidd gyfoes. Defnyddir hi o fewn y gymuned Baganaidd o dan ddiffiniadau croes. Cyfeiria un at y mudiad Gwrachyddiaeth Baganaidd yn ei gyfanrwydd, tra bod y llall yn cyfeirio'n benodol at draddodiadau a gynhwysir yn yr hyn a elwir bellach yn Wica Traddodiadol Prydeinig.

Er ei fod yn cael ei ynganu'n wahanol, mae'r term *Wica* yn darddiad modern o'r gair Hen Saesneg *ƿiċċa*, ynganir yn [ˈwittʃɑ], a gyfeiriodd at swynwyr yn Lloegr Eingl-Sacsonaidd ac sydd wedi cynhyrchu'r gair Saesneg modern *witch*. Yn y 1950au cynnar, cyfeiriodd y Wiciad Seisnig Gerald Gardner, sylfaenydd y traddodiad Gardneraidd, at y gymuned Gwrachyddiaeth Baganaidd fel *y Wica*. Honnodd iddo ddysgu'r term yn ystod ei ddefod ynydu i gwfen y New Forest ym 1939. Erbyn diwedd y 1950au, roedd cystadleuydd Gardner, Charles Cardell, sylfaenydd ei draddodiad ei hun, wedi dechrau cyfeirio at ddilynwyr ei grefydd fel *Wiccens*, ac efallai wedi defnyddio *Wicca* wrth gyfeirio at y grefydd ei hun.

Mae’r defnydd cynhwysol o’r term *Wicca* — sy’n cyfeirio at holl grefydd Gwrachyddiaeth Baganaidd —wedi’i olrhain i Brydain yn gynnar yn y 1960au, pan gafodd ei ddefnyddio gan wahanol grwpiau a’i hysbysebu trwy ei ddefnyddio mewn hysbysebion, cylchgronau, a ffynonellau llenyddol eraill. Mabwysiadwyd yn ddiweddarach gan ffigurau fel Alex Sanders a Gavin ac Yvonne Frost, a aeth â'r gair i'r Unol Daleithiau. Yno, mabwysiadodd ymarferwyr Wica Draddodiadol Brydeinig y gair iddynt eu hunain yn unig fel ffordd o wahaniaethu rhwng eu harferion ac arferion Gwrachod Paganaidd eraill. Gwrthwynebwyd yr ystyr unigryw hwn gan ei boblogrwydd fel term generig gan awduron arobryn fel Raymond Buckland, Scott Cunningham a Silver RavenWolf. Wrth iddo fynd i mewn i ddiwylliant poblogaidd, enillodd ystyr cynyddol eclectig wrth ei ddefnydd. Yn ystod y 1990au, ceisiodd rhai ymbellhau oddi wrtho trwy ddefnyddio'r term *gwrachyddiaeth draddodiadol*.

## Diffiniadau 
Mae dau ddiffiniad gwahanol o'r term *Wicca* sydd wedi cael eu defnyddio mewn Paganiaeth ac astudiaethau Paganiaeth ers tua 1980. Datblygodd y cyntaf yn Lloegr yn ystod y 1960au. Yn eang ac yn gynhwysol, mae’n ymdrin â’r rhan fwyaf, os nad y cyfan, o fathau o Wrachyddiaeth Baganaidd fodern, yn enwedig os ydynt yn rhannu digon o gredoau diwinyddol ac arferion defodol i gael eu hystyried yn enwadau o fewn mudiad crefyddol cyffredin. Mewn cyferbyniad, datblygodd yr ail yn yr Unol Daleithiau yn ystod y 1970au hwyr. Mae'n cyfeirio'n benodol at y traddodiad Gardneraidd o Wrachyddiaeth a'r rhai a ddeillio ohono heb fawr o newid, sef Gwrachyddiaeth Alecsandraidd ac Algard, a adnabyddir gyda'i gilydd fel Wica Draddodiadol Brydeinig.

### Defnydd o fewn astudiaethau Paganiaeth 
Mae datblygiad a defnydd o'r term *Wicca* o fewn Paganiaeth gyfoes yn bwnc trafod cyson ym maes astudiaethau Paganiaeth. Mae'r mwyafrif o academyddion ac ysgolheigion annibynnol yn defnyddio'r diffiniad cyntaf, mwy cynhwysol. O ystyried ei statws hanesyddol a'i defnydd cyffredin o fewn Paganiaeth, roedd yr ysgolhaig astudiaethau Paganiaeth Ethan Doyle White yn meddwl mai dyma'r dewis rhesymegol a hawsaf i'r byd academaidd, er bod rhywfaint o anghytuno a dryswch ymhlith ymchwilwyr o hyd ynghylch yr hyn sy'n diffinio *Wicca*.  Ymhlith y rhai sydd wedi defnyddio'r diffiniad blaenorol mae'r cymdeithasegydd Americanaidd Margot Adler, yr ysgolhaig llenyddol Chas S. Clifton, a'r ysgolhaig astudiaethau crefyddol Aidan A. Kelly, tra methodd eraill megis y Saeson Graham Harvey a Ronald Hutton â gwneud eu defnydd yn glir. Er mwyn delio â'r broblem hon yn y dyfodol, anogodd Doyle White i ysgolheigion nodi pa ddiffiniad a ddefnyddiwyd ganddynt yn eu gwaith.

## Gwreiddiau 
### *ƿiċċa* a *ƿiċċe* yr Hen Saesneg 
Yn iaith yr Hen Saesneg yn yr Oesoedd Canol Cynnar, roedd y term *ƿiċċa* (ynganir yn [ˈwittʃɑ]) yn enw gwrywaidd ar gyfer *dewin, swynwr, swyngyfareddwr*;  *ƿiċċe* (ynganir yn [ˈwittʃe]) oedd ei gymar benywaidd. Maent yn hynafiaid i'r *gwrach* Saesneg Modern. Cymerodd y term Saesneg Modern *Wicca* yr Hen Saesneg *wica* fel ei darddiad, er bod y ddau yn eu hanfod yn ddau air gwahanol gyda gwahanol ystyron, ynganiad, a defnydd gramadegol, gyda bron i fileniwm rhwng eu fflydiau priodol.

## Nodiadau
## Cyfeiriadau
### Troednodiadau
### Tarddiadau
### Llyfryddiaeth
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

Tarddiad
Wicca