Llyfrau'r Dryw

Tŷ cyhoeddi Cymraeg a fu'n rhan ganolog o fyd cyhoeddi llyfrau Cymraeg o'r 1940au hyd y 1970au oedd '''Llyfrau'r Dryw'''.

Sefydlwyd Llyfrau'r Dryw yn Llandybie yn 1940 gan y llenor Aneirin Talfan Davies a'i frawd Alun Talfan Davies. Cyfres o lyfrau bach clawr papur yn y Gymraeg, dan yr argraffnod ''Llyfrau'r Dryw'', ar bynciau amrywiol oedd man cychwyn y cyhoeddwyr. Eu bwriad oedd 'cyflenwi llyfrau clawr papur rhad i'r werin gan awduron o safon'. Ymhlith yr awduron hynny oedd Edward Tegla Davies, Kate Bosse-Griffiths, Sarnicol, R. T. Jenkins, William Ambrose Bebb, T. Gwynn Jones, Thomas Jones, Ifor Williams, Alwyn D. Rees ac E. Morgan Humphreys. Straeon ac ysgrifau ar bynciau amrywiol a geid yn y rhan fwyaf o'r cyfrolau yn y gyfres, gydag ambell eithriad fel casgliad o hwiangerddi Cymraeg gan Eluned Bebb. Chwareai'r llyfrau poblogaidd hyn ran bwysig yn adfywio'r farchnad llyfrau Cymraeg yn y 1950au, pan wynebai argyfwng oherwydd diffyg deunydd darllen poblogaidd.

Parhaodd Llyfrau'r Dryw fel tŷ cyhoeddi ar ôl i'r gyfres clawr papur ddod i ben yn 1952. Mae cyhoeddiadau Llyfrau'r Dryw yn y 1950au a'r 1960au yn cynnwys y gyfres uchelgeisiol *Crwydro Cymru*, sy'n cynnwys cyfrolau o safon llenyddol uchel am siroedd a broydd Cymru, a'r cylchgronau arloesol *Barn*, yn Gymraeg, a *Poetry Wales* yn Saesneg. Lleihaodd cynnyrch y wasg yn y 1970au a daeth yn rhan o Gwmni Christopher Davies (Abertawe), mab Alun Talfan Davies sef ochr gyhoeddi Saesneg y wasg.

Roedd argraffdy'r cwmni wedi ei sefydlu yn Llandybie. Daeth Emlyn Evans yn rheolwr ar y wasg yn 1957 ond fe ymddiswyddodd adeg anghydfod cyhoeddi ''Ieuenctid yw 'Mhechod'' gan John Rowlands. Dilynwyd ef gan Dennis Rees a dilynwyd yntau ddechrau'r 70au gan John Phillips.

## Cyfres ''Llyfrau'r Dryw*
[200px|bawd|Clawr *Gyda'r Glannau*, nofel gan [E. Tegla Davies (1941), y bumed gyfrol yn y gyfres]]
Cyhoeddwyd 44 o gyfrolau yn y gyfres clawr papur. Dyma nhw yn nhrefn eu cyhoeddi:
#*Deg Pregeth* (amryw)
#*Catiau Cwta*, Sarnicol
#*1940*, W. Ambrose Bebb
#*Darlun a chân*, Nantlais
#*Gyda'r Glannau*, Edward Tegla Davies
#*Storïau Gwallter Map*, addaswyd gan R. T. Jenkins
#*Hen Ddwylo*, E. Llwyd Williams
#*Sgweier Hafila*, T. Hughes Jones
#*Y Baradwys Bell*, W. Ambrose Bebb
#*Aneswyth Hoen*, Kate Bosse-Griffiths
#*Jones y Plisman*, John Aelod Jones
#*Hwiangerddi'r Wlad*, gol. Eluned Bebb
#*Cerrig Milltir*, Thomas Jones
#*Storïau o'r Rwsieg*, cyf. T. Hudson Williams
#*Cerddi'r Hogiau*, W. D. Williams
#*Cyfrinach yr Ogof*, T. Glyndwr Jones
#*1941*, W. Ambrose Bebb
#*Adfeilion*, Alwyn D. Rees
#*David Lloyd George*, E. Morgan Humphreys
#*Dechrau'r Daith*, Edward Tegla Davies
#*Cwlwm y Dialydd*, G. E. Breeze
#*Tua'r Cyfnos*, E. Llwyd Williams
#*Cap y Cythraul*, J. R. Lloyd-Hughes
#*Brithgofion*, T. Gwynn Jones
#*Yr Ysgol Sul*, W. Ambrose Bebb
#*Coed Tân a storïau eraill* (amryw)
#*Gweddïau*, gol. y Parch. D. Tecwyn Evans
#*Lampau'r Hwyr*, Elfed
#*Ffynhonnau Elim*, Idris Thomas
#*Meddwn i*, Ifor Williams
#*Yr Aelwyd*, Gwenda Gruffudd
#*Cap Wil Tomos*, Islwyn Williams
#*Y Gŵr Drws Nesaf*, J. Ellis Williams
#*Crefydd heddiw ac yfory*, Dr. Martin Lloyd Jones
#*Straeon y Meirw*, Jac L. Williams
#*Straeon J.E.*. J. E. Williams
#*Chwedlau Dau Fynydd*, Gomer M. Roberts
#*Y Dillad Sy'n Gwneud y Dyn*, Tom P. Williams
#*Y Diafol i Dalu*, W. D. P. Davies
#*Gadael Tir*, W. Ambrose Bebb
#*Cofio Doe*, D. Perry Jones
#*Detholiad o adroddiadau*, gol. Trebor Lloyd Evans
#*Blodeugerdd o Englynion*, gol. Aneirin Talfan Davies
#*Storïau Moelona'', Moelona

Categori:Cyfresi o lyfrau
Categori:Cwmnïau a sefydlwyd ym 1940
Categori:Cwmnïau cyhoeddi Cymru
Categori:Hanes y Gymraeg
Categori:Llandybïe
Categori:Llenyddiaeth Gymraeg
Categori:Rhestrau llyfrau Cymraeg