Leni (drama lwyfan)

Drama lwyfan gan Dewi Wyn Williams yw ***Leni*** a lwyfanwyd am y tro cyntaf gan Gwmni Theatr Gwynedd ym 1990/91. Flwyddyn yn ddiweddarach, addaswyd y cynhyrchiad ar gyfer S4C, a'i darlledu fel drama deledu o dan yr un enw. Mae'r ddrama'n dilyn hanes *Leni* Lewis, digrifwr clybiau nos, sy'n mwynhau bywyd er iddo fod yn hynod sinigaidd tuag at y cyfan. John Ogwen fu'n portreadu'r digrifwr ar lwyfan ac yn yr addasiad teledu. 

## Disgrifiad byr 
"Mae thema'r ddrama hon [...] wedi ei gweithio allan ar ei gorau yn nrama enwog John Osborne, *The Entertainer*. Mae Gwenlyn Parry yntau wedi trafod yr un syniad canolog yn ei ddrama *Panto*. [...] Stori *Leni*'r doniolwr a'r gweithiwr clybiau-nos sy'n gorfod ymddangos yn ddoniol-anweddus a phowld o flaen cynulleidfaoedd wyneb-galed er bod ei fywyd preifat yn gyforiog o boen siomedigaeth ac anobaith."

Mae *Leni* yn cael ei daro oddi ar ei echel ynghanol dathliadau'r Nadolig, wrth iddo ganfod bod ei wraig Alis yn anffyddlon iddo gyda'i ffrind gorau, Marc. Mae'r datgelu yn cyd-fynd â datgeliad arall gan ei feddyg, bod Canser yr ysgyfaint arno, ac nad oes ganddo lawer o amser ar ôl yn y fuchedd hon. Mae hyn yn peri i'w emosiynau droi'n un bwrlwm berw wrth iddo geisio ymdopi efo'r newyddion.

## Cefndir 
*Berwi Wy* oedd teitl wreiddiol y ddrama, gan i Dewi Wyn Williams ei hanfon i gystadleuaeth Tlws y Ddrama yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dyffryn Conwy 1989.  

Er nad oedd teilyngdod yn y gystadleuaeth, teimlai dau o'r tri beirniad - John Ogwen, Bob Roberts ac Wyn Bowen Harris, bod dwy ddrama allan o'r deg yn codi uwch law y gweddill "siomedig iawn".

"Mewn gwirionedd drama drist iawn yw hon, nid am fod yma berson sy'n mynd i farw, ond oherwydd y modd y bydd cymdeithas yn dygymod â sefyllfaoedd o'r math", dywed Lisa Lewis mewn adolygiad o'r ddrama yn Barn. "Dangosir pawb yn ymddwyn fel unigolion mewn byd lle nad yw moesoldeb yn rhan ohono, lle mae'r hunan yn ganolbwynt i bopeth. Drwy jôcs *Leni* eu hadrodd gerbron cynulleidfa, ynghyd â jôcs 'preifat' ei fywyd beunyddiol ei hun daw ei sefyllfa'n echrydus o real i ni; yn eironig, po fwyaf y chwarddai'r gynulleidfa y mwyaf o boen a gyfathrebid dwy gyfrwng y weithred honno".

## Cymeriadau 
* Leni Lewis - digrifwr mewn clybiau nos 
* Alis - ei wraig
* Marc - cariad Alis
* Marj - gwraig Marc
* Ellis - meddyg
* Kev - rheolwr y Clwb Nos
## Cynyrchiadau nodedig 
bawd|Poster Jac Jones o John Ogwen fel Leni (1989)
Cwmni Theatr Gwynedd oedd y cwmni cyntaf i lwyfanu'r ddrama, a hynny ym 1990. Roedd poster o'r cynhyrchiad, o waith yr arlunydd Jac Jones, mor drawiadol fel y bu'n rhaid i'r cwmni werthu copïau ohono yn ystod y daith gan gyfranu'r arian at elusen lleol. Cyfarwyddwr y cynhyrchiad oedd Graham Laker; cynllunydd John Jenkins; cynllunydd goleuo Tony Bailey Hughes; cynllunydd sain Siôn Havard Gregory; cast:

* Leni Lewis - John Ogwen
* Alis - Judith Humphreys
* Marc - Phil Reid
* Marj - Mair Tomos Ifans
* Ellis - Grey Evans
* Kev - Dewi Rhys
"Cafwyd set effeithiol gyda'r llwyfan troellog yn newid y lleoliad o un sefyllfa i'r llall' ebe Lisa Lewis, "er bod hyn yn achosi ychydig o flerwch o bryd i'w gilydd gydag actorion yn camu o un gofod i'r llall. Ar y cyfan cyflwyniad difyr iawn oedd hwn ac fe'i mwynheais, ond ni allwn lai na chredu bod yma hadau canfyddiad mwy sy'n haeddu mynegiant llawnach, mewn techneg gyfangwbl wahanol. Rwy'n teimlo mai'r sgript gyffrous barodd y mwynhad, ond hoffwn weld y gwirionedd oedd yn llechu o dan y wyneb yn cael ymdriniaeth drylwyrach. Teimlaf mai arddull y ddrama sy'n cadw hyn yn ôl. Petrusaf cyn dweud yn bendant mai mwynhau'r ddrama yn union fel y byddwn yn mwynhau opera sebon a wnes i."

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cyfres I'r Golau
Categori:Dramâu Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
Categori:Theatr Gymraeg y 1990au
Categori:Dramâu Cymraeg gan ddramodwyr o Gymru