Aberdyfi

Pentref a chymuned, yng Ngwynedd, Cymru, yw **Aberdyfi** (Saesneg: *Aberdovey* yn draddodiadol, er mai "Aberdyfi" yw'r ffurf a argymhellir erbyn hyn). Fe'i lleolir yn ardal Meirionnydd ar lan ogleddol aber eang Afon Dyfi. Saif ar briffordd yr A493 ac ar Reilffordd y Cambrian, rhwng Pennal a Machynlleth i'r dwyrain a Thywyn i'r gogledd. Twristiaeth yw'r prif ddiwydiant yno heddiw. Mae traeth eang tywodlyd yn ymestyn am filltiroedd o Aberdyfi i Dywyn ac mae'n boblogaidd iawn gydag ymwelwyr haf.

## Tai haf 
Mae'r pentref yn nodedig am ei ganran uchel o dai haf. Ym mis Hydref 2021 datgelwyd bod 54% o’r holl eiddo yn y pentref naill ai'n ail gartrefi, tai gwyliau ar osod, neu’n wag.

## Yr hen fferi
Ar un adeg bu gwasanaeth cwch fferi yn cysylltu Aberdyfi ag Ynys Tachwedd, ger y Borth, ar lan ddeheuol Afon Dyfi. Mae'n bosibl mai fan hyn y croesodd Gerallt Gymro a Baldwin, Archesgob Caergaint ar eu ffordd i'r gogledd ym 1188; "croesasom yr afon mewn cwch," meddai Gerallt yn ei lyfr Hanes y Daith Trwy Gymru.

bawd|dim|Aberdyfi, 1860
[bawd|dim|Hen ffotograff o Gasgliad [John Thomas (ffotograffydd)|John Thomas, 1885 o Benhelyg]]

## Diwylliant a thraddodiadau
Mae'r dref yn enwog am y gân werin adnabyddus "Clychau Aberdyfi", a gysylltir weithiau â chwedl Cantre'r Gwaelod. Cyhoeddwyd yr alaw gan Maria Jane Williams (Llinos) (1795-1883) yn y gyfrol *Ancient National Airs of Gwent and Morgannwg* (1844). Yn ddiweddarach ysgrifennodd Ceiriog eiriau i'r alaw yn ogystal. Mae'r nofel *The Misfortunes of Elphin* gan Thomas Love Peacock yn gymysgiad bwrlesg o draddodiad "Clychau Aberdyfi", chwedl Cantre'r Gwaelod ac elfennau o'r chwedl Hanes Taliesin.

Ceir cân werin arall, sef "Mynydd Aberdyfi", hefyd:

:Mi geisiaf eto ganu cân
:I'th gael di 'nôl fy ngeneth lân
:I'r gadair siglo ger y tân,
:Ar fynydd Aberdyfi...

### Tro ar fyd
Neges cerdyn post o’r Bermo 28 Gorffennaf 1961:

:Bermo 28 Gorffennaf 1961: ''The weather has been grand except for today when we went on our excursion to Aberdovey. Aberdovey is a horrible place and there is only a few shops and NOT 1 chippy. They don't have chippies because they can't abide the smell of chips.''

Rhyfedd o fyd i bentref yn enwog am ei physgod a'r llusenw ym Meirionnydd am bobol Aberdyfi oedd "Sgadans".

## Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:

## Enwogion
*Ieuan Dyfi (1461-1500), bardd
*Thomas Francis Roberts (1860-1919), prifathro Coleg y Brifysgol, Aberystwyth
*Berta Ruck (1878-1978), nofelydd
*EHT Bible 1873-1956https://cy.wikipedia.org/wiki/Dyddiadur_EHT_Bible,_Aberdyfi?wprov=sfti1, dyddiadurwr natur a ymgartrefodd yn Aberdyfi ar ôl gyrfa yng nghanolbarth Lloegr. Mae cofnodion mwyaf arwyddocaol ei ddyddiaduron ar gael ymahttps://www.llennatur.cymru/?keywords=Ffynhonnell%3ABible&currentpage=1&recordsperpage=25&dyddiadur=false&oriel=true&bwletinau=true#angori yn Nhywyddiadur gwefan Llên Natur

## Oriel

Delwedd:General view, Aberdovey, Wales-LCCN2001703400.jpg|Ffotograff o tua 1890-1900
Delwedd:Aberdyfi NLW3360959.jpg|tua 1885
Delwedd:Aberdyfi NLW3362771.jpg|tua 1885
Delwedd:Aberdyfi Gwynedd B 08.JPG|2014
Delwedd:Aberdyfi Gwynedd 26.JPG|2014
Delwedd:Aberdyfi Gwynedd 19.JPG|2014
Delwedd:Aberdyfi Gwynedd B 25.JPG|Y brif stryd yn wynebu'r môr; 2014
Delwedd:Aberdyfi Gwynedd 29.JPG|Eglwys St Pedr

## Gweler hefyd
* Cynhadledd Aberdyfi (1216)

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*  Gwefan Aberdyfi ar y BBC
*  Gwefan y BBC a Chantre'r Gwaelod
* Gwefan Aberdyfi


Categori:Arfordir Gwynedd
Categori:Cymunedau Gwynedd
Categori:Parc Cenedlaethol Eryri
Categori:Pentrefi Gwynedd
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyfor Meirionnydd (y DU)