Caerfyrddin (etholaeth seneddol y DU)

Mae etholaeth **Caerfyrddin** yn ethol aelod i senedd San Steffan. 

Cafodd ei greu ar gyfer Etholiad cyffredinol 1918. Roedd yr etholaeth yn cynnwys bron y cyfan o'r hen Sir Gaerfyrddin ac eithrio'r rhannau diwydiannol o'r sir o amgylch tref Llanelli. Mae'r etholaeth yn nodedig am yr isetholiad a gynhaliwyd yno ym 1966, lle etholwyd Gwynfor Evans yn Aelod Seneddol cyntaf Plaid Cymru, ac am etholiad cyffredinol Chwefror 1974 pa bryd fethodd Evans gael ei ailethol o ddim ond 3 pleidlais. Mae pob ward o fewn Sir Gaerfyrddin.

Cafodd yr etholaeth ei ddileu yn ei ffurf wreiddiol ar gyfer etholiad cyffredinol 1997, ond fe'i hailsefydlwyd ar gyfer etholiad cyffredinol 2024.

## Ffiniau
Ailsefydlwyd yr etholaeth fel 'Caerfyrddin' fel rhan o *Adolygiad Cyfnodol 2023 o etholaethau San Steffan* ac o dan gynigion terfynol Mehefin 2023 y Comisiwn Ffiniau i Gymru ar gyfer Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2024. 

Abergwili, Twyn-yr-Odyn, Peniel, Bridell, Rhydaman, Y Betws, Gogledd a De Caerfyrddin, Gorllewin Tref Caerfyrddin, Cenarth a Llangeler, Dre-fach Felindre, Cil-y-cwm, Gwarter Bach, Cynwyl Elfed, Garnant, Glanaman, Trefgordd Talacharn, Llanboidy, Llanddarog, Llandeilo,  Llanymddyfri, Llandybie, Tŷ-croes, Pen-y-banc, Llanegwad, Llanfihangel Aberbythych, Pen-y-groes, Saron, Rhydaman, Llanfihangel-ar-Arth, Alltwalis, Dolgran, Gwyddgrug, Llangadog, Bethlehem, Capel Gwynfe, Llangynnwr, Nant-y-caws, Pwll-trap, Bancyfelin, Login, Pibwr-lwyd, Cilymaenllwyd, Llanybydder, Manordeilo a Salem, Maenordeilo a Salem, Penygroes, Saron, Sanclêr gyda Llansteffan, Trelech a Hendy-gwyn.

## Aelodau seneddol
## Etholiad 1918
Etholiad cyffredinol 1918: John Hinds yn ennill y sedd i'r Rhyddfrydwyr yn ddiwrthwynebiad.

## Etholiadau yn y 1920au
[bawd|[John Hinds]]

[bawd|[Ellis Jones Ellis-Griffith]]

 

Ymddiswyddodd Syr Ellis Jones Ellis-Griffith ym 1924 a chynhaliwyd isetholiad i ddewis ei olynydd:

bawd|dde|Syr Alfred Mond

 

 

Oherwydd anghydweld a pholisi David Lloyd George i genedlaetholi tir amaethyddol trodd Mond ei gôt gan ymuno a'r Blaid Geidwadol ym 1926.
bawd|William Nathaniel Jones
Ym 1928 dyrchafwyd Mond i Dŷ'r Arglwyddi a chynhaliwyd isetholiad i ddewis olynydd iddo:

## Etholiadau yn y 1930au
## Etholiadau yn y 1940au
Ym 1941 cafodd Hopkin ei benodi yn ynad cyflogedig yn Llundain gan sefyll i lawr o'r Senedd. O dan drefniadaeth rhwng y tair plaid fawr i beidio cystadlu isetholiadau yn erbyn ei gilydd yn ystod cyfnod yr Ail Ryfel Byd cafodd Goronwy Moelwyn Hughes ei ethol yn ddiwrthwynebiad ar ran y Blaid Lafur.

## Etholiadau yn y 1950au
Bu farw Syr Rhys Hopkin Morris ar 22 Tachwedd 1956  a chynhaliwyd isetholiad ar 27 Chwefror 1957 i ganfod olynydd iddo:

### Etholiadau yn y 1960au
### Etholiadau yn y 1970au
## Etholiadau yn y 1980au
### Etholiadau yn y 1990au
Diddymwyd y sedd ar gyfer etholiad 1997 a'i olynu gan etholaethau Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr
a Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro. Ail sefydlwyd ar gyfer etholiad 2024

#### Canlyniadau Etholiadau yn y 2020au
## Gweler hefyd
* Bwrdeistref Caerfyrddin (etholaeth seneddol)
* Dwyrain Caerfyrddin (etholaeth seneddol)
* Gorllewin Caerfyrddin (etholaeth seneddol)
* Llanelli (etholaeth seneddol)
* Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr (etholaeth seneddol)
* Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro (etholaeth seneddol)

## Cyfeiriadau
Categori:Caerfyrddin
Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yng Nghymru
Categori:Etholaethau hanesyddol yng Nghymru
Categori:Hanes Sir Gaerfyrddin
Categori:Sefydliadau 2024