Kazimir Malevich

Peintiwr a damcaniaethwr celf o Rwsia oedd **Kazimir Severinovich Malevich** (; 23 Chwefror 1879 – 15 Mai 1935). Roedd yn artist avant-garde, arloeswr celf haniaethol a phrif sylfaenydd y mudiad celfyddydol Swprematiaeth yn seiliedig ar ffurfiau geometrig, fel cylchoedd, sgwariau a llinellau wedi'u peintio mewn dewis cyfyngedig o liwiau.

## Bywyd cynnar
Fe ganwyd Kazimir Malevich yn Kazimierz Malewicz i deulu Pwylaidd a oedd wedi symud i fyw yn agos i Kyiv (pryd hynny'n rhan o Ymerodraeth Rwsia; yn Wcráin heddiw) ar ôl ymraniad Gwlad Pwyl.

## Swprematiaeth
|bawd|*Cyfansoddiad Swprematyddol*, 1915

Yn 1915 fe osododd Malevich sylfaeni *Swprematiaeth* pan gyhoeddodd ei maniffesto *O Giwbiaeth i Swprematiaeth*. Yn 1915-1916 gweithiodd gydag arlunwyr Swprematyddol eraill mewn prosiect cydweithredol, gwerinol ym mhentrefi Skoptsi a Verbovka. Yn 1916-1917 cymerodd ran yn yr arddangosfa 'Jac o Ddiemyntau' ym Moscfa gyda Nathan Altman, David Burliuk, Aleksandra Ekster ac eraill.

Mae enghreifftiau enwog o'i waith Swprematyddol yn cynnwys y *Sgwâr Du*' (1915) a *Gwyn ar Wyn* (1918).

Mae'r term "Swprematiaeth" yn cyfeirio at gelfyddyd haniaethol yn seiliedig ar "oruchafiaeth deimlad artiffisial pur" yn hytrach nag ar ddarluniau gweledol o wrthrychau.

## Wedi Chwyldro Rwsia
Yn dilyn Chwyldro Rwsia (1917), fe ddaeth Malevich yn aelod o Goleg Gelf Narkompros,
a Chomisiynwr y Pwyllgor Gwarchod Cofebion ac Amgueddfeydd. Dysgodd yn Ysgol Gelf Ymarferol Vitebsk yn yr Undeb Sofietaidd (yn awr yn Belarws) (1919–1922), Academi Celf Leningrad (1922–1927), a Sefydliad Celf Kiev (1927–1929), ac Ysgol Gelf Leningrad (1930).

Ysgrifennodd ei lyfr *Y Byd Fel Di-wrthrychaeth*, a gyhoeddwyd ym München ym 1926. Ynddo mae Malevich yn amlinellu syniadaeth 'Swprematiaeth'.

Yn 1923 fe benodwyd Malevich yn gyfarwyddwr yn Sefydliad Diwylliant Celfyddydol Petrograd, a gafodd ei orfodi i gau ym 1926 ar ôl i bapur newydd Comiwnyddol ei alw yn "fynachdy dan nawdd y llywodraeth yn llawn pregethu meddwol gwrth-chwyldroadol."

Roedd y system Stalinaidd yn dechrau troi i hyrwyddo celfyddyd propaganda Realaeth fel yr unig ffuf celfyddydol derbynniol.

|bawd|*Sais ym Moscfa*, 1914

## Cydnabyddiaeth rhyngwladol a gwaharddiad
Ym 1927 fe deithiodd Malevich i Warsaw lle derbyniodd groeso brwd. Yno cyfarfu ag arlunwyr a'i gyn-fyfyrwyr Władysław Strzemiński a Katarzyna Kobro, oedd yn creu gwaith wedi'i ddylanwadu gan Malevich yn eu mudiad eu hun sef *Unism*.

Fe aeth Malevich ymlaen i Berlin a München i arddangos ei waith gan dderbyn sylw rhyngwladol. Fe adawodd lawer o waith ar ôl pan ddychwelodd i'r Undeb Sofietaidd. Roedd Malevich yn rhagweld y byddai agweddai'r awdurdodau tuag at gelf fodern yn newid yn dilyn marwolaeth Lenin. Fe ddechreuodd llywodraeth Stalin rwystro celf haniaethol, gan ei hystyried yn *bourgeois*. Cafodd llawr o'i waith ei gipio ac fe waharddwyd rhag creu rhagor.

## Marwolaeth
Bu farw Malevich o ganser yn Leningrad ar 15 Mai 1935. Arddangoswyd y 'Sgwâr Du' uwchben ei wely angau, ac roedd galarwyr yn gallu chwifio baner yn dangos y 'Sgwâr Du'. Fe gladdwyd o dan dderwen wrth ymyl Nemchinovka.

## Marchnad gelf
Ar 3 Tachwedd 2008 fe dorrwyd y record am bris uchaf a dalwyd am ddarn o gelf Rwsiaidd pan werthwyd un o weithiau Malevich, *Cyfansoddiad Swprematyddol* am US$60 miliwn yn Sotherby's, Efrog Newydd.

## Mewn diwylliant poblogaidd
Mae Malevich a'i waith yn ysbrydoli llawer o gyfeiriadau mewn diwylliant poblogaidd. 
* Mae'r nofel boblogaidd *Red Square* gan Martin Cruz yn ymwneud â smyglo darlun Malevich o Rwsia
* Mae'r nofel *The Art Thief* gan Noah Charney yn hanes dwyn gwaith Malevich ac yn trafod effaith gwaith radicalaidd Malevich ar y byd celf.
* Mae gwaith Malevich hefyd yn amlwg yn ffilm Lars Von Trier *Melancholia*, 2011.
* Mae'r grŵp roc-diwydiannol Slofenaidd Laibach wedi defnyddio'r “Sgwâr Du” yn eu logo a phosteri. 
* Defnyddiodd label recordiau Cymraeg Recordiau Ankst logo a chefndir i'w wefan a ddylanwadwyd gan Malevich.

## Oriel

Delwedd:Flowergirl.jpg|*Merch y Blodau*, 1903
Delwedd:Bathers.jpg|*Ymdrochwyr*, 1908
Delwedd:Winter Landscape (Malevich, 1930).jpg|*Gaeaf*, 1909
Delwedd:Taking in the Rye Kazimir Malevich 1911.jpeg|''Cynaeafu'r Rhyg*, 1911
Delwedd:The Knife Grinder Principle of Glittering by Kazimir Malevich.jpeg|*Hogwr y Cyllyll*, 1912
Delwedd:Head of a Peasant Girl.jpg|*Pen Merch Werinol*, 1912-1913
Delwedd:Bureau and Room, by Kazimir Malevich.jpg|*Biwro ac Ystafell*, 1913
Delwedd:1913 Malevich Portrait von Mikhail Matjuschin anagoria.JPG|*Portread Matiushin*, 1913
Delwedd:Cow and Fiddle, by Kazimir Malevich.jpg|*Buwch a Ffidil*, 1913
Delwedd:Englishman in Moscow.jpg|*Sais ym Moscfa*, 1914
Delwedd:Kazimir Malevich, 1914, Composition with the Mona Lisa, oil, collage and graphite on canvas, 62.5 × 49.3 cm, Russian Museum.jpg|*Cyfansoddiad gyda'r Mona Lisa*, 1914
Delwedd:Malevich.black-square.jpg|*Sgwâr Du*, tua.1923
Delwedd:Black circle.jpg|*Cylch Du*, 1915,
Delwedd:Kazimir malevich, quadrato rosso (realismo del pittore di una campagnola in due dimensioni), 1915.JPG|*Sgwâr Goch: Realaeth ddarluniol o ferch werinol mewn dau ddimensiwn*, 1915.
Delwedd:Suprematist Composition - Kazimir Malevich.jpg|*Cyfansoddiad Swprematyddol*, 1916
Delwedd:Malevich-Suprematism..jpg|*Darlun Swprematyddol: Wyth Hirsgwar Coch*, 1915
Delwedd:Malevici06.jpg|*Swprematyddol*, 1916
Delwedd:Malevitj.jpg|*Swprematyddol*, 1921-1927
Delwedd:Malevich - Boy.jpg|*Bachgen*, 1928-1932
Delwedd:Malevich cavalry.jpg|*Marchogion Coch*, 1928-1932
Delwedd:Malevich Summer Landscape.JPG|*Tirwedd Haf*, 1929
Delwedd:Malevich142.jpg|*Lladdwr gwair*, 1930
Delwedd:Казимир Малевич — Важке передчуття.jpg|*Cyflwyniad cymhleth: Hanner ffigwr mewn crys melyn*, 1928-1932

## Cyfeiriadau 
## Llyfryddiaeth
* Kasimir Malevich, *The Non-objective World*, cyf. Howard Dearstyne (Chicago: Paul Theobald, 1959)
* John Milner, *Kazimir Malevich and the Art of Geometry* (New Haven: Yale University Press, 1996)
* Andrei Nakov, *Kasimir Malevich, Catalogue raisonné* (Paris: Adam Biro, 2002)
* Matthew Drutt, *Kazimir Malevich: Suprematism* (Efrog Newydd: Guggenheim Museum, 2003)
* Gilles Néret, *Kazimir Malevich and Suprematism 1878-1935* (Taschen, 2003)
* Andrei Nakov, *Kasimir Malevich, le peintre absolu* (Paris: Thalia Édition, 2007)
* Aleksandra S. Shatskikh a Marian Schwartz, *Black Square: Malevich and the Origin of Suprematism'' (New Haven: Yale University Press, 2012)

## Dolenni allanol
* Darluniau Kazimir Malevich
* Guggenheim: Kazimir Malevich 
* "White on White" 
* DA Collection 
* Kazimir-Malevich.org - 128 darn o waith Kazimir Malevich 
* Das schwarze quadrat (Y Sgwâr Du) - Arddangosfa Kunsthalle Hamburg 
* Sergei V. Ivanov. The Leningrad School of Painting

Categori:Genedigaethau 1875
Categori:Marwolaethau 1935
Categori:Arlunwyr yr 20fed ganrif o Rwsia
Categori:Arlunwyr yr 20fed ganrif o Wcráin
Categori:Arlunwyr o'r Undeb Sofietaidd
Categori:Arlunwyr o Ymerodraeth Rwsia
Categori:Peintwyr o Rwsia
Categori:Peintwyr o Wcráin
Categori:Pobl a aned yn Kyiv
Categori:Pobl fu farw yn St Petersburg
Categori:Pobl o dras Bwylaidd