C.P.D. Dinas Bangor

bawd|Nantporth, cartref y clwb ers 2011
bawd|Ffordd Ffarrar, maes y clwb 1919-2011
[bawd|Gem bêl-droed Cwpan Ewrop rhwng Bangor a Napoli ym Mangor, 30 Awst 1962; [Geoff Charles]]

Clwb pêl-droed o ddinas Bangor, Gwynedd oedd **Clwb Pêl-droed Dinas Bangor** (Saesneg: *Bangor City Football Club*). Roedd y clwb yn chwarae yn y Gynghrair Undebol, prif adran bêl-droed gogledd Cymnru ac ail adran bêl-droed yng Nghymru.

Ffurfiwyd y clwb yn 1876 ac maent wedi codi Cwpan Cymru ar wyth achlysur yn ogystal ag ennill Uwch Cynghrair Cymru dair gwaith.

Ar 30 Tachwedd 2021, ataliwyd y clwb rhag unrhyw weithgaredd pêl-droed oherwydd methiant i dalu cyflogau. Erbyn 18 Chwefror 2022, cyhoeddodd y clwb eu bod wedi tynnu nôl o'r gynghrair a cadarnhaodd Cymdeithas Bêl-droed Cymru bod canlyniadau'r clwb o'r tymor hwnnw wedi eu diddymu. Methodd y clwb wneud cais am drwyddedau rheng 2 neu 3, ac felly nid oeddent yn gallu chwarae mewn unrhyw adran yng ngweddill tymor 2022-23. Diddymwyd cwmni cyfyngedig 'Bangor City Football Club' yn orfodol gan Dy'r Cwmnïau ar 6 Ionawr 2025.

Roedd Bangor yn chwarae eu gemau cartref ar faes Nantporth ers mis Ionawr 2012. Mae'r maes yn dal uchafswm o 3,000 o dorf gyda 1,147 o seddi.

## Hanes
### Y Blynyddoedd Cynnar
Ffurfiwyd y clwb ym 1876, gan chwarae eu gemau ym Maes y Dref yn ardal Hirael y ddinas. Llwydddd Bangor i osod eu stamp fel un o brif glybiau Cymru pan gyrhaeddodd y Dinasyddion rownd gyn derfynol cystadleuaeth cyntaf Cwpan Cymru ym 1877-78.

Ar ddiwedd y 19ed ganrif, gyda chlybiau Cymru yn dod yn fwy uchelgeisiol, sefydlwyd sawl cynghrair i geisio efelychu llwyddiant Cynghrair Lloegr. Roedd Prif Gynghrair Cymru yn gwasanaethu ardal Wrecsam tra bod y Combination, oedd wedi ei sefydlu ym 1890 ar gyfer prif dimau Manceinion,Sir Gaerhirfryn a Sir Gaer yn cynnwys rhai o brif dimau Cymru fel Wrecsam a'r Waun. Oherwydd costau teithio, daeth nifer o glybiau gogledd-orllewin Cymru at ei gilydd er mwyn ffurfio Arfordir Gogledd Cymru ym 1893.

Ar ôl codi tlws Cwpan Cymru yn 1889 a 1896, ymunodd Bangor â'r *Combination League* ym 1899 gan adael yr ail dîm i chwarae yng Nghynghrair Arfordir Gogledd Cymru hyd nes i'r *Combination League* ddirwyn i ben ym 1910.

Wedi'r Rhyfel Byd Cyntaf ail-ymunodd Bangor â Chynghrair yr Arfordir ac ym 1919 bu rhaid i'r clwb adael eu cartref ym Maes y Dref, ac er mwyn cwblhau eu gemau, symudodd Bangor i rannu maes Clwb Criced Bangor yn Ffordd Farrar.

### Chwarae yn Lloegr
Ym 1932, penderfynodd Bangor ddilyn clybiau fel Wrecsam,  a Bae Colwyn ac ymuno â Chynghrair Birmingham a'r Cylch (Saesneg: *Birmingham &amp; District League*). Dyma ddechrau ar 60 mlynedd o chwarae pêl-droed dros Glawdd Offa. Ym 1938, symudodd Bangor o Gynghrair Birmingham a'r Cylch i Gynghrair Sir Gaerhirfryn (Saesneg: *Lancashire Combination*) gan orffen yn ail yn eu tymor cyntaf

Ym 1950 ymunodd Bangor â'r Rhyl ac Ail Dîm Wrecsam yng Nghynghrair Sir Gaer (Saesneg: *Cheshire League*). Yn 1961-62 llwyddodd Bangor i godi Cwpan Cymru am y trydydd tro a chael eu lle yn Nghwpan Enillwyr Cwpanau Ewrop am y tro cyntaf. Daeth y clwb allan o'r het i wynebu Napoli o'r Eidal. Yn y cymal cyntaf ar Ffordd Farrar cafwyd buddugoliaeth annisgwyl 2-0 ac yn yr ail gymal yn Yr Eidal llwyddodd Bangor i rwydo unwaith wrth golli 3-1. O dan reolau presennol cystadlaethau UEFA byddai Bangor wedi mynd trwodd i'r rownd nesaf ar y rheol goliau oddi cartref. Ond ar y pryd, gyda'r gêm yn gyfartal 3-3 dros ddau gymal, bu rhaid cael trydydd gêm ar faes niwtral Highbury, cartref Arsenal yn Llundain a llwyddodd Napoli i ennill 2-1.

Gadawodd Bangor Gynghrair Sir Gaer ym 1968 er mwyn dod yn aelodau gwreiddiol o Uwch Gynghrair Gogledd Lloegr (Saesneg: *Northern Premier League*) ac erbyn 1979, roedd y clwb wedi derbyn gwahoddiad i fod yn aelodau gwreiddiol yr Uwch Gynghrair Undebol (Saesneg: *Alliance Premier League*) sydd bellach yn cael ei hadnabod fel Y Gyngres (Saesneg: *Football Conference*).

Ar 12 Mai 1984 daeth Bangor y clwb Cymreig cyntaf i chwarae yn Wembley ers Dinas Caerdydd ym 1927 ar ôl llwyddo i gyrraedd rownd derfynol Tlws FA Lloegr. Cafwyd gêm gyfartal 1-1 yn erbyn Northwich Victoria gyda Paul Whelan yn sgorio'r gôl hanesyddol i'r Dinasyddion. Collwyd y gêm ail chwarae ar Faes Fictoria, Stoke 1-2 gyda Phil Lunn yn sgorio i Fangor.

### Uwch Gynghrair Cymru
Ymunodd Bangor ag Uwch Gynghrair Cymru ar gyfer y tymor agoriadol ym 1992-93. Llwyddodd y clwb i ennill y Gynghrair ym 1993-94 a 1994-95 cyn sicrhau eu trydydd pencampwriaeth yn 2010-11. Ar ddiwedd tymor 2017-18 cafodd y clwb eu gorfodi i ddisgyn i'r Gynghrair Undebol am iddynt fethu sicrhau'r drwydded domestig sydd ei angen ar gyfer chwarae yn yr Uwch Gynghrair.

## Record yn Ewrop
## Sgwad 2018-19 
**Nodiadau**:
* **1**: Napoli yn ennill gêm ail gyfle 2–1 yn Highbury, Llundain.

## Anrhydeddau
***Uwch Gynghrair Cymru: 3**
**Pencampwyr: 1993–94, 1994–95, 2010-11
**Ail safle: 2011-12
***Uwch Gynghrair Gogledd Lloegr: 1**
**Pencampwyr: 1981–82
**Ail safle: 1986–87
***Cynghrair Arfordir Gogledd Cymru: 5**
**Pencampwyr: 1895–96, 1899–00, 1900–01, 1903–04, 1919–20
**Ail safle: 1896–97
***Cwpan Cymru: 8**
**Enillwyr: 1888-89, 1895-96, 1961-62, 1997-98, 1999-2000, 2007-08, 2008-09, 2009-10
**Cyrraedd Rownd Derfynol: 1927-28, 1960-61, 1963-64, 1972-73, 1977-78, 1984-85, 2001-02, 2005-06, 2010-11, 2012-13
***Cwpan Cynghrair Cymru**
**Cyrraedd Rownd Derfynol: 1993-94, 1996-97, 1997-98, 1999-2000, 2002-03, 2008-09
***Cwpan Her Arfordir y Gogledd: 13**
**Enillwyr: 1926-27, 1935-36, 1936-37, 1937-38, 1946-47, 1950-51, 1957-58, 1964-65, 196768, 1992-93, 1998-99, 2004-05, 2011-12
**Cyrraedd Rownd Derfynol: 2013-14
***Tlws FA Lloegr**
**Cyrraedd Rownd Derfynol: 1983–84
***Cwpan Her Uwch Gynghrair Gogledd Lloegr: 1**
**Enillwyr: 1968-69
***Cwpan Llywydd Uwch Gynghrair Gogledd Lloegr: 1**
**Enillwyr: 1988-89
***Tarian Uwch Gynghrair Gogledd Lloegr: 1**
**Enilwyr: 1986-87
***Cwpan Amatur Arfordir y Gogledd: 9**
**Enillwyr: 1894-95, 1895-96, 1897-98, 1898-99, 1900-01, 1902-03, 1904-05, 1905-06, 1911-12
***Cwpan Her Gogledd-Orllewin Cymru: 1**
**Enillwyr: 1885-86

## Chwaraewyr nodedig
* Nigel Adkins - Aelod o Oriel Anfarwolion Uwch Gynghrair Cymru
* Smart Arridge - Wyth cap dros Gymru 1893-1899
* Clayton Blackmore - 39 cap dros Gymru 1985–1997
* Dai Davies - 52 cap dros Gymru 1975–1982
* Owain Tudur Jones - 7 cap dros Gymru 2008–2013
* Marc Lloyd-Williams - Aelod o Oriel Anfarwolion Uwch Gynghrair Cymru
* Ken McKenna - Aelod o Oriel Anfarwolion Uwch Gynghrair Cymru
* Andy Mulliner - Aelod o Oriel Anfarwolion Uwch Gynghrair Cymru
* Neville Powell - Aelod o Oriel Anfarwolion Uwch Gynghrair Cymru

## Cyfeiriadau

Categori:Sefydliadau 1876
Dinas Bangor