John Kelt Edwards

Cartwnydd o Gymru oedd **John Kelt Edwards**  (4 Mawrth 1875 - 11 Hydref 1934).

## Cefndir 
Cafodd John Edwards ei eni ym Mlaenau Ffestiniog ym 1875, yn fab i John Edwards, haearnwerthwr a Margaret ei wraig. Cafodd ei  addysgu yn ysgol elfennol Blaenau Ffestiniog ac yng Ngholeg Llanymddyfri. O Lanymddyfri aeth am gyfnod i Wolverhampton i ddysgu ysgythru ac yno i Beaumont Academy, ar ynys Jersey. Dychwelodd adref i'r Blaenau gan aros yn ddibynnol ar gynhaliaeth ei dad.

Ym 1900 enillodd Edwards dystysgrif am 12 darlun ar thema *Y Bardd Cwsg* yn Eisteddfod Genedlaethol Lerpwl. Parhaodd ei addysg yn Ecole des Beaux Arts, Paris. Ym 1902 aeth i astudio yn Academi Brydeinig y Celfyddydau yn Rhufain. Tra ar y cyfandir y mabwysiadodd yr enw Kelt, yn ôl Ted Breeze Jones ar gyngor Augusta Hall, Llanofer, gan fod enw cyffredin fel John yn annhebygol o sefyll allan i artist addawol. (nid yw Ted Breeze Jones yn eglur os mae Gwenynen Gwent, neu Augusta ei merch oedd yn gyfrifol am awgrymu'r enw).

## Gyrfa 
Yn ystod ei gyfnod ym Mharis arddangosodd ei waith yn y Salon Paris. Ym 1902 cafodd ei gomisiwn Cymreig pwysig cyntaf, sef peintio 12 o ddarluniau ar gyfer cyfieithiad Daniel Rees o * Divina Commedia* Dante (*Dwyfol Gân* 1902), gan arddangos dau o'r lluniau gwreiddiol yn Yr Academi Frenhinol Gymreig. Bu wedyn yn paratoi darluniau ar gyfer nifer o lyfrau a chylchgronau Cymreig  megis clawr *Cofiant a Barddoniaeth Ben Bowen*, gan David Bowen (Myfyr Hefin), clawr Y Traethodydd, Cymru'r Plant a'r Winllan. Darluniodd nifer o luniau wedi selio ar chwedlau'r Mabinogi ar gyfer Cylchgrawn Cymru O. M Edwards. Cynhwyswyd rhai o'i luniau yng Nghyfrol Syr John Morris Jones "*Gwlad fy Nhadau*".

Ar ôl ei gyfnod ar y cyfandir agorodd stiwdio yn Llundain, lle fyddai'n peintio portreadau o Gymru Llundain ac yn gwneud arddangosfeydd o'i dirluniau. Ymysg y Cymry enwog gwnaeth portreadu ohonynt oedd Lloyd George, Megan ei ferch, Syr O. M Edwards, Syr Walter Morgan, Arglwydd Maer, Llundain, Syr Francis Edwards, Syr Samuel Thomas Evans, Syr Vincent Evans, John Hinds, Edward Thomas John a Timothy Davies.

Ar ddechrau'r Rhyfel Byd Cyntaf symudodd nifer o'r bobl bwysig oedd yn gallu fforddio talu am bortreadau allan o Lundain a bu'n rhaid i Edwards cau ei stiwdio. Symudodd i fyw i Gei Newydd, Talsarnau, bwthyn haf ar lan Afon Dwyryd oedd yn eiddo i'w deulu. Derbyniodd "pensiwn" o 3 swllt yr wythnos gan ei deulu at ei gadw. Bu'n ychwanegu at ei incwm trwy gynhyrchu printiau a chardiau i'w gwerthu trwy'r post. Yr enwocaf o rain oedd cerdyn marwnad i Hedd Wyn a gyhoeddwyd gan wasg y Brython ym 1918.

## Marwolaeth 
Bu farw yng Nghei Newydd, Talsarnau o gancr yn 59 mlwydd oed a chladdwyd ei weddillion ym mynwent Capel Bethesda, Blaenau Ffestiniog.

Mae gan y Llyfrgell Genedlaethol Cymru casgliad archifau am John Kelt Edwards.

## Oriel

Syr Walter Morgan, Arglwydd Maer, Llundain.jpg|Syr Walter Morgan, Arglwydd Maer, Llundain (1905-06)
Y Ddraig Goch a Ddyry Gychwyn (gcf02153).jpg|Cerdyn Post propaganda Rhyfel Byd 1af
J. N. Edwards (1847–1915) (gcf02765).jpg|John Edwards (Tad Kelt)
Margaret Edwards, the Artist's Mother (gcf02777).jpg|Margaret Edwards (Mam Kelt)
Cei Newydd, near Talsarnau (gcf10264).jpg|Cei Newydd, Talsarnau (cartref Kelt)
Llan Ffestiniog (gcf10258).jpg|Llan Ffestiniog
Cerdyn coffa Hedd Wyn gan Kelt Edwards.jpg|cerdyn marwnad am Hedd Wyn
Banner Coffa 1914-18.jpg|Banner Coffa ar gyfer Eisteddfod 1918
John-kelt-edwards-felin-isaf-cynwyd.jpg|Felin Isaf, Cynwyd

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1875
Categori:Marwolaethau 1934