1819 yng Nghymru

bawd|Darlun o Facaw gan Sydenham Edwards (bu f 1819)
Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn **1819** i **Gymru** a'i **phobl**

## Deiliaid 
* Tywysog Cymru - Siôr (Siôr IV yn ddiweddarach) 
* Tywysoges Cymru - Caroline o Brunswick

## Digwyddiadau
bawd|Castell Gwrych
*Awst – Thomas Telford yn dechrau adeiladu Pont y Borth.
dyddiad anhysbys
* Mae'r arglawdd ar Ffordd Caergybi Telford trwy Fwlch Nant Ffrancon yn cael ei gwblhau.
*Mae trefedigaeth Gymreig *Cardigan* yn cael ei sefydlu yn Sir Efrog, New Brunswick, Canada.
*Mae Lloyd Hesketh Bamford-Hesketh yn dechrau adeiladu Castell Gwrych.
*Mae John Scandrett Harford a'i frodyr yn caffael ystâd Peterwell ger Llanbedr Pont Steffan

## Celfyddydau a llenyddiaeth 
bawd|William Owen Pugh

### Eisteddfod 
* Cynhelir eisteddfodau mawr yng Nghaerfyrddin a Dinbych.
* Mae'r Orsedd yn cael ei gysylltu'n ffurfiol â'r eisteddfod yng Nghaerfyrddin.

### Llyfrau newydd 
* William Owen Pughe – *Coll Gwynfa* (cyfieithiad o *Paradise Lost* Milton)

### Cerddoriaeth
* Cenir *From Greenland’s Icy Mountains*, emyn gan Reginald Heber, am y tro cyntaf, yn Eglwys St Giles, Wrecsam.
* William Jones - *Aberth Moliant, neu Ychydig Hymnau*, llyfr emynau

## Genedigaethau
bawd|Iolo Trefaldwyn
bawd|Mary Lloyd
bawd|PeterRoberts
* 4 Ionawr, Edward Davies (Iolo Trefaldwyn) - eisteddfodwr a bardd (bu f. 1887) 
* 4 Ionawr, Thomas Williams - meddyg a gwyddonydd (bu f. 1865)
* 5 Ionawr, Edward Roberts (Iorwerth Glan Aled) - bardd a llenor (bu f. 1867) 
* 23 Ionawr, Mary Lloyd – cerflunydd (bu f. 1896) 
* 4 Ebrill, Walter Rice Howell Powell – tirfeddianwr ac Aelod Seneddol (bu f. 1889) 
* 3 Mawrth, William Richard Ormsby-Gore, 2il Farwn Harlech – gwleidydd (bu f. 1904) 
* 9 Mai, Morris Charles Jones - hynafiaethydd, a chychwynnydd y Powysland Club, (bu f. 1893)
* 3 Gorffennaf, William Morgan - bardd (bu f. 1878)
* 17 Gorffennaf, Thomas Jones - gweinidog gyda'r Annibynwyr (bu f. 1882)
* 26 Hydref, Howell Powell - gweinidog y Methodistiaid Calfinaidd yn U.D.A., ac awdur (bu f. 1875)
* 9 Rhagfyr, John Roose Elias - bardd a llenor (bu f. 1881) 
* 6 Tachwedd, William Rathbone VI - dyngarwr (bu f.1902) 
* 7 Tachwedd, Enoch Salisbury - cyfreithiwr a chasglydd llyfrau (bu f. 1890) 
* 7 Rhagfyr, John Cambrian Rowland – arlunydd (bu f 1890) 
* Dyddiad anhysbys
** Thomas Ellis - dwyreinydd (bu f.1856)
** Walter Griffith - dadleuwr dros Fasnach Rydd (bu f. 1846)
** Fanny Price-Gwynne – arlunydd (bu f. 1901) 
** Rowland Walter - chwarelwr a bardd (bu f. 1884)
** Arthur Wynn Williams - meddyg a hynafiaethydd 1819 (bu f.1886)

## Marwolaethau
*9 Ionawr, William Parry gweinidog ac athro Annibynnol, ac awdur (g 1754) 
*31 Ionawr, Thomas Bevan - cenhadwr o dan Gymdeithas Genhadol Llundain (g 1796) 
*6 Chwefror, David Davies - awdur (g 1742) 
*8 Chwefror, Sydenham Edwards - arlunydd llysiau ac anifeiliaid (g 1768) 
*21 Chwefror, Joseph Jenkins - gweinidog gyda'r Bedyddwyr (g 1743) 
*3 Mai, Peter Roberts - clerigwr, ysgolhaig Beiblaidd a hynafiaethydd (g 1760) 
*25 Mehefin, John Abel - gweinidog Annibynnol (g 1770)  
*12 Hydref, Evan Jones - gweinidog gyda'r Bedyddwyr (g 1777) 
*11 Tachwedd, Moses Griffith arlunydd mewn dyfrlliw (g 1747) 
*Dyddiad anhysbys
** Philip Dafydd - cynghorwr Methodistaidd (g 1732)
** Edmund Leigh - clerigwr Methodistaidd (g tua 1735)
** David Ellis Nanney - sgweier y Gwynfryn a bargyfreithiwr (g 1759) 
** Mathew Williams - awdur a syrfewr tir (g 1732) 

## Cyfeiriadau

Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru

Categori:Prosiect WiciLlên