2017

20g - **21g** - 22g
1960au 1970au 1980au 1990au 2000au - **2010au** - 2020au 2030au 2040au 2050au 2060au
2012 2013 2014 2015 2016 - **2017** - 2018 2019 2020 2021 2022

----

## Digwyddiadau 
Yn ystod y flwyddyn, ni chynhwyswyd Llywodraeth Cymru (yn wahanol i'r UDP) yn nhrafodaethau Brexit. Gweler hefyd: Pêl-droed yng Nghymru 2016-17.

### Ionawr 
*1 Ionawr - Saethu mewn clwb nos yn Istanbul, Twrci, gan ladd 39 o bobl ac anafu 79 o bobl eraill.
*21 Ionawr - miloedd o ferched yn protestio yn erbyn Arlywydd Unol Daleithiau America, Donald Trump.
*29 Ionawr - Ymosodiad Dinas Québec, 2017
*30 Ionawr - Moroco'n ailymuno ag Undeb Affrica.

### Chwefror 
*1 Chwefror - Carchar y Berwyn, Wrecsam, yn agor ac yn dal dros 2,100 o garcharorion.
*4 Chwefror - Dechreuad y Pencampwriaeth y Chwe Gwlad 2017
*13 Chwefror - Kim Jong-nam yn cael ei dargedu ym maes awyr Kuala Lumpur, Maleisia.

### Mawrth 
*8 Mawrth - Natalie Williams yn dod yn gyfarwyddwr newydd Gwasg Prifysgol Cymru.
*22 Mawrth - Ymosodiad San Steffan: Car yn cael ei yrru'n fwriadol ar hyd y palmant ar Bont San Steffan, gan ladd tri pherson ac anafu nifer o gerddwyr, rhai ohonynt yn ddifrifol.
*29 Mawrth - Llywodraeth y Deyrnas Unedig yn rhoi Erthygl 50 o Gytundeb y Gymuned Ewropeaidd ar waith; dyma gychwyn ar y broses o wahanu, sef Brexit.

### Ebrill 
*6 Ebrill - UDA yn tanio 59 taflegryn tuag at faes awyr Syria i ddial am ymosodiad honedig o gemegolion; hyd at Gorffennaf 2017, ni chyflwynwyd unrhyw dystiolaeth fod arfau cemegol wedi'u tanio.
*7 Ebrill - Ymosodiad lori yn Stockholm, Sweden

### Mai 
*4 Mai - Etholiad cynghorau lleol yng Nghymru
*12 Mai - Ymosodiad seibr (*ransomware*) yn effeithio tua 150 o wledydd, gan gynnwys yr NHS yn Lloegr
*14 Mai - Emmanuel Macron yn dod yn Arlywydd Ffrainc.
*22 Mai - Ymosodiad Arena Manceinion; lladdwyd 23 o bobol ac anafwyd 59

### Mehefin 
*1 Mehefin - Donald Trump yn cyhoeddi fod Unol Daleithiau America'n tynnu'n ôl o'u hymrwymiad i Gytundeb Paris
*8 Mehefin - Etholiad cyffredinol brys yn San Steffan: y Torïaid yn colli llawer o ASau ac yn ffurfio llywodraeth grog gyda Phlaid yr Unoliaethwyr Democrataidd (y DUP)
*14 Mehefin - Tân Tŵr Grenfell yn Llundain

### Gorffennaf 
*Llywodraeth Prydain yn canslo eu cynlluniau i drydaneiddio lein rheilffordd Abertawe. Yr un pryd cyhoeddwyd eu bwriad i wario £6.6bn ychwanegol ar y linell rhwng Birmingham a Llundain.
* 7 Gorffennaf &ndash; pasiwyd Cytundeb i Atal Arfau Niwclaear (*Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons*) gan 122 allan o 193 o wladwriaethau'r Cenhedloedd Unedig.

### Awst 
* 17 Awst - Ymosodiad Barcelona, Awst 2017: gyrrwr fan yn llad 17 o bobl ar y La Rambla ychydig wythnosau cyn Refferendwm ynghylch annibyniaeth Catalwnia 2017
* 17 Awst - Seryddwyr yn arsylwi gwrthdrawiad dwy seren niwtron (GW170817) am y tro cyntaf.
* 21 Awst - Diffyg ar yr haul llawn yn weladwy yn Unol Daleithiau America.

### Medi 
* 5 Medi - Corwynt Irma yn ei anterth (Categori 5).
* 8 Medi - Corwynt Jose yn ei anterth (Categori 4).
* 18 Medi - Corwynt Maria yn ei anterth (Categori 5).

### Hydref 
* 1 Hydref
**Refferendwm ynghylch annibyniaeth Catalwnia 2017.
**Cyflafan Las Vegas 2017 pan laddodd dyn 60 o bobl drwy eu saethu ac anafu 867 arall: y saethu gwaethaf yn hanes Unol Daleithiau America.
* 9 Hydref - Diwedd ar obaith Cymru i gyrraedd Cwpan y Byd Pêl-droed 2018, pan sgoriodd Iwerddon 1-0 yn erbyn Cymru.
* 27 Hydref - Pleidleisiodd Llywodraeth Catalwnia dros wneud 'datganiad o annibyniaeth'; gw. Gweriniaeth Catalwnia (2017).

### Tachwedd 
* 3 Tachwedd - Carl Sargeant yn golli ei swydd fel Ysgrifennydd Cymunedau a Phlant Llywodraeth Cymru yn dilyn honiadau am aflonyddu rhywiol.
* 5 Tachwedd - Cyflafan Sutherland Springs, UDA: dyn gyda gwn yn cynnau tân mewn eglwys gyda’r Bedyddwyr yn Sutherland Springs, Texas, Unol Daleithiau America, gan ladd 26 o bobl ac anafu 20 arall.
* 14 Tachwedd - Dechreuad ''Coup d'état'' Simbabwe.

### Rhagfyr 
* 5 Rhagfyr - Rwsia yn cael ei gwahardd o Gemau Olympaidd y Gaeaf 2018 yn Pyeongchang gan y Pwyllgor Olympaidd Rhyngwladol, yn dilyn ymchwiliad i gyffuriau a noddir gan y wladwriaeth
* 6 Rhagfyr –  Unol Daleithiau America yn dynodi Jeriwsalem yn brifddinas Israel
* 9 Rhagfyr - Byddin Irac yn cyhoeddi ei fod wedi "rhyddhau" holl diriogaeth Irac rhag "gangiau terfysgol ISIS" ac wedi adennill rheolaeth lawn o'r ffin rhwng Irac a Syria.
* 22 Rhagfyr - Cyngor Diogelwch y Cenhedloedd Unedig yn pleidleisio 15-0 o blaid sancsiynau ychwanegol ar Ogledd Corea, gan gynnwys mesurau i dorri hyd at 90% ar fewnforion petrolewm y wlad.

## Marwolaethau 
### Ionawr 
[bawd|bawd|130px|dde|[John Hurt]]
* 2 Ionawr - John Berger, 90, beirniad celf
* 8 Ionawr - Peter Sarstedt, 75, canwr
* 10 Ionawr - Oliver Smithies, 91, meddyg, biocemegydd a biolegydd
* 13 Ionawr - Antony Armstrong-Jones, 86, Iarll Snowdon
* 16 Ionawr - Eugene Cernan, 82, gofodwr
* 17 Ionawr - Renate Niethammer, 103, arlunydd
* 23 Ionawr - Gorden Kaye, 75, actor
* 25 Ionawr
**Syr John Hurt, 77, actor
**Mary Tyler Moore, 80, actores
* 26 Ionawr - Tam Dalyell, 84, gwleidydd
* 30 Ionawr - Marta Becket, 92, arlunydd
* 31 Ionawr - Deke Leonard, 72, cerddor

### Chwefror 
[bawd|150px|dde|[Hans Rosling]]
[bawd|150px|dde|[Dick Bruna]]
* 2 Chwefror 
**Shunichiro Okano, 85, pel-droediwr
**Alma Redlinger, 92, arlunydd
* 4 Chwefror
**Basil Hetzel, 94, meddyg
**Kenneth Newman, 90, heddwas
* 5 Chwefror - Irma Adelman, 86, arlunydd
* 7 Chwefror - Hans Rosling, 68, meddyg ac ystadegydd
* 8 Chwefror - Peter Mansfield, 83, ffisegydd
* 10 Chwefror - Dahlov Ipcar, 99, arlunydd
* 13 Chwefror - Kim Jong-nam, 45, gwleidydd
* 16 Chwefror - Dick Bruna, 89, arlunydd ac awdur
* 17 Chwefror - Peter Skellern, 69, cerddor, canwr, actor a chyfansoddwr
* 21 Chwefror - Garel Rhys, 76, grywaidd
* 23 Chwefror - Derek Ibbotson, 84, gwleidydd
* 25 Chwefror 
**Elli Norkett, 20, chwaraewraig rygbi'r undeb
**Lloyd Williams, 83, chwaraewr rygbi'r undeb
* 26 Chwefror - Gerald Kaufman, 86, gwleidydd
* 27 Chwefror
**Joseph P. Clancy, 88, awdur 
**Roswitha Doerig, 87, arlunydd

### Mawrth 
[bawd|130px|dde|[Chuck Berry]]
[bawd|130px|dde|[Martin McGuinness]]
* 1 Mawrth
**Dai Morgan Evans, 73, archaeolegydd
**Paula Fox, 93, nofelydd
**Yasuyuki Kuwahara, 74, pêl-droediwr
* 2 Mawrth - Maria Velez, 81, arlunydd
* 9 Mawrth - Anna Tramontano, 59, mathemategydd
* 10 Mawrth
**Glyn Tegai Hughes, 94, ysgolhaig a gwleidydd
**John Surtees, 83, gyrrwr Fformiwla Un
* 13 Mawrth - Hiroto Muraoka, 74, pêl-droediwr
* 16 Mawrth - James Cotton, 81, canwr a chyfansoddwr
* 17 Mawrth - Derek Walcott, 87, bardd
* 18 Mawrth - Chuck Berry, 90, canwr
* 21 Mawrth
**Colin Dexter, 86, nofelydd
**Martin McGuinness, 66, gwleidydd
* 25 Mawrth - Cuthbert Sebastian, 95, meddyg a gwleidydd
* 28 Mawrth - Gwilym Prys-Davies, 93, sosialydd

### Ebrill 
[bawd|130px|dde|[Magdalena Abakanowicz]]
* 1 Ebrill - Yevgeny Yevtushenko, 84, bardd
* 3 Ebrill - Dafydd Dafis, 58, actor
* 4 Ebrill - Natalja Michaylovna Rimasjevskaja, 85, gwyddonydd
* 6 Ebrill - Don Rickles, 90, actor a digrifwr
* 7 Ebrill
**Joan Baker, 95, arlunydd a darlithydd
**Tim Pigott-Smith, 70, actor
* 10 Ebrill - David Parry-Jones, 83, cyflwynydd teledu
* 16 Ebrill 
**Michael Bogdanov, 78, cyfarwyddwr theatr
**Anna Dolinina, 94, gwyddonydd
* 20 Ebrill - Magdalena Abakanowicz, 86, arlunydd
* 23 Ebrill - Michael Williams, Barwn Baglan, 67, diplomydd
* 24 Ebrill - Robert M. Pirsig, 88, awdur ac athronydd
* 25 Ebrill - Aleksandra Saykina, 92, arlunydd
* 26 Ebrill - Jonathan Demme, 73, cyfarwyddwr ffilm

### Mai 
[bawd|150px|dde|[Rhodri Morgan]]
* 12 Mai - Mauno Koivisto, 93, Arlywydd y Ffindir
* 13 Mai - John Cygan, 63, actor a chomedïwr
* 14 Mai - Powers Boothe, 68, actor
* 15 Mai - Ian Brady, 79, llofruddiwr gyfresol
* 17 Mai - Rhodri Morgan, 77, gwleidydd
* 21 Mai - Jean E. Sammet, 89, mathemategydd
* 22 Mai - Denys Johnson-Davies, 94, cyfieithydd a llenor
* 23 Mai - Syr Roger Moore, 89, actor
* 24 Mai - Isabelle Rapin, 89, gwyddonydd
* 25 Mai - Alistair Horne, 91, hanesydd a llenor
* 26 Mai - Zbigniew Brzezinski, 89, gwleidydd
* 27 Mai - Gregg Allman, 69, cerddor
* 28 Mai
**David E. Kuhl, 87, meddyg a gwyddonydd 
**John Noakes, 83, cyflwynydd teledu
* 29 Mai - Manuel Noriega, 83, unben Panama rhwng 1983 a 1989
* 31 Mai - Tino Insana, 69, actor

### Mehefin 
[bawd|130px|dde|[Helmut Kohl]]
[bawd|130px|dde|[Simone Veil]]
* 2 Mehefin - Peter Sallis, 96, actor
* 4 Mehefin - Babatunde Osotimehin, 68, meddyg a gwleidydd
* 5 Mehefin - Helen Dunmore, 64, bardd a nofelydd
* 6 Mehefin
**Vin Garbutt, 69, canwr ac cerddor
**Adnan Khashoggi, 81, dyn busnes
* 9 Mehefin - Adam West, 88, actor
* 12 Mehefin - Donald Winch, 82, hanesydd economaidd
* 16 Mehefin - Helmut Kohl, 87, Canghellor yr Almaen
* 19 Mehefin - Brian Cant, 81, actor
* 27 Mehefin
**Geri Allen, 60, pianydd jazz
**Michael Bond, 91, awdur plant
* 29 Mehefin - Iris Jones, 82, actores a chyflwynydd
* 30 Mehefin
**Barry Norman, 83, beirniad ffilm
**Simone Veil, 89, gwleidydd

### Gorffennaf 
[bawd|130px|dde|[Maryam Mirzakhani]]
* 2 Gorffennaf - Tony Bianchi, 65, awdur
* 7 Gorffennaf - Pierrette Bloch, 89, arlunydd
* 8 Gorffennaf - Elsa Martinelli, 82, actores a fodel
* 13 Gorffennaf - Liu Xiaobo, 61, actifydd
* 14 Gorffennaf - Maryam Mirzakhani, 40, mathemategydd
* 15 Gorffennaf
**Elwyn Jones, 79, canwr
**Martin Landau, 89, actor
* 16 Gorffennaf - George A. Romero, 77, cyfarwyddwr ffilm
* 18 Gorffennaf - Shigeaki Hinohara, 105, meddyg ac awdur
* 20 Gorffennaf - Chester Bennington, 41, cerddor a chanwr
* 21 Gorffennaf - Jon van Rood, 91, meddyg a biolegydd
* 25 Gorffennaf - Hywel Bennett, 73, actor 
* 31 Gorffennaf - Jeanne Moreau, 89, actores

### Awst 
[bawd|120px|dde|[Bruce Forsyth]]
* 3 Awst - Robert Hardy, 91, actor
* 4 Awst - David James Bowen, 91, ysgolhaig
* 8 Awst
**Glen Campbell, 81, canwr
**Barbara Cook, 89, cantores
**Cathleen Synge Morawetz, 94, mathemategydd
* 11 Awst - Susan Brown, 80, mathemategydd
* 13 Awst - Gethin Thomas, 49, digrifwr a chynhyrchydd
* 18 Awst
**Duncan Bush, 71, bardd ac awdur
**Robin Griffith, 78, actor
**Syr Bruce Forsyth, 89, digrifwr a chyflwynydd teledu
**Don Shepherd, 90, cricedwr
* 19 Awst - Brian Aldiss, 92, nofelydd
* 20 Awst
**Colin Meads, 81, chwaraewr rygbi
**Jerry Lewis, 91, actor a comedïwr
* 31 Awst - Abdullah Alkhamesi, 76, meddyg

### Medi 
[bawd|150px|dde|[Jake LaMotta]]
* 1 Medi - Cormac Murphy-O'Connor, 85, cardinal
* 3 Medi - Walter Becker, 67, cerddor
* 6 Medi
**Kate Millett, 82, awdures ffeminist
**Lotfi A. Zadeh, 96, mathemategydd, cyfrifiadurwr a pheiriannydd
* 8 Medi - Don Williams, 78, canwr gwlad
* 11 Medi - Peter Hall, 86, cyfarwyddwr ffilm, opera a theatr
* 19 Medi - Jake LaMotta, 95, paffiwr
* 25 Medi
**Elizabeth Dawn, 77, actores
**Anthony Booth, 85, actor
**Aneurin Jones, 87, arlunydd
* 27 Medi - Hugh Hefner, 91, dyn busnes
* 28 Medi - Benjamin Whitrow, 80, actor
* 29 Medi - Ludmila Belousova, 81, sglefrwraig ffigyrau

### Hydref 
[bawd|130px|dde|[Tom Petty]]
[bawd|130px|dde|[Fats Domino]]
* 2 Hydref - Tom Petty, 66, canwr
* 3 Hydref
**Rodney Bickerstaffe, 72, arweinydd undeb llafur 
**Jalal Talabani, 83, Arlywydd Irac
* 4 Hydref 
**Liam Cosgrave, 97, Taoiseach Iwerddon
**J. Gwynn Williams, 93, hanesydd ac academydd
* 6 Hydref
**Ralphie May, 45, actor a chanwr
**Ksenija Aleksandrovna Semjonova, 98, gwyddonydd
* 14 Hydref - Marian Cannon Schlesinger, 105, arlunydd
* 16 Hydref
**Sean Hughes, 51, actor a comediwr
**Daphne Caruana Galizia, 53, newyddiadurwraig
**Roy Dotrice, 94, actor
* 17 Hydref - Danielle Darrieux, 100, actores a cantores
* 24 Hydref
**Fats Domino, 89, canwr
**Patricia Llewellyn, 54, cyflwynydd a chyfarwyddwr teledu
*27 Hydref - Catalwnia'n datgan annibyniaeth oddi wrth Sbaen, ond nid yw Gweriniaeth Catalwnia yn cael ei chydnabod gan lywodraeth Sbaen nac unrhyw genedl sofran arall.

### Tachwedd 
[bawd|130px|dde|[Carl Sargeant]]
[bawd|130px|dde|[David Cassidy]]
* 7 Tachwedd - Carl Sargeant, 49, gwleidydd
* 8 Tachwedd - Antonio Carluccio, 80, cogydd
* 12 Tachwedd - Jamie MacDonald, 26, jiwdoka
* 15 Tachwedd 
**Keith Barron, 83, actor
**Glenys Mair Lloyd, 76, awdures
* 18 Tachwedd - Malcolm Young, 64, cerddor
* 19 Tachwedd - Jana Novotna, 49, chwaraewraig tenis
* 21 Tachwedd
**Rodney Bewes, 79, actor
**David Cassidy, 67, actor a chanwr
**Iola Gregory, 71, actores
* 22 Tachwedd
**Dmitri Hvorostovski, 55, canwr opera 
**Robert Maynard Jones, 88, llenor ac ysgolhaig
**Aina Blinkena, 88, gwyddonydd
* 29 Tachwedd - Mary Lee Woods, 93, mathemategydd
* 30 Tachwedd
**Harold Carter, 92, daearyddwr dynol
**Jim Nabors, 87, actor

### Rhagfyr 
[bawd|120px|dde|[Johnny Hallyday]]
[bawd|120px|dde|[Heinz Wolff]]
* 4 Rhagfyr
**Shashi Kapoor, 79, actor
**Christine Keeler, 75, model
**Gabriella Morreale de Castro, 87, gwyddonydd
**Ali Abdullah Saleh, 75, Arlywydd Iemen
* 5 Rhagfyr
**Johnny Hallyday, 74, cerddor roc
**Michael, brenin Rwmania, 96
**Meic Povey, 67, actor, sgriptiwr a chyfarwyddwr
* 10 Rhagfyr - Max Clifford, 74, swyddog cyhoeddusrwydd
* 11 Rhagfyr - Keith Chegwin, 60, actor a chyflwynydd teledu
* 15 Rhagfyr - Heinz Wolff, 89, gwyddonydd a chyflwynydd teledu
* 28 Rhagfyr 
**Bronwen Astor, 87, model
**Rose Marie, 94, actores
* 30 Rhagfyr - Hildegard Peters, 94, arlunydd

## Rhai Cymry a fu farw yn 2017
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P570 ?time0 . FILTER ( ?time0 >= "2017-00-00T00:00:00Z"^^xsd:dateTime && ?time0 <= "2017-12-32T00:00:00Z"^^xsd:dateTime ) { ?item wdt:P1532 wd:Q25 . } UNION { ?item wdt:P39 ?sub0 . ?sub0 wdt:P1001 wd:Q25 . } UNION { ?item wdt:P19 ?sub1 . ?sub1 wdt:P131 wd:Q25 . } UNION { ?item wdt:P20 ?sub2 . ?sub2 wdt:P131 wd:Q25 . } UNION { ?item wdt:P551 ?sub3 . ?sub3 wdt:P131 wd:Q25 . } UNION { ?item wdt:P119 ?sub4 . ?sub4 wdt:P131 wd:Q25 . } UNION { ?item wdt:P69 ?sub5 . ?sub5 wdt:P131 wd:Q25 . } } 
|sort=P570
|columns=P18:Portread,number:Rhif,label:enw llawn,P735:enw cyntaf,P106:galwedigaeth,P21:rhyw,P69,P569:dyddiad geni,P570:dyddiad marw,P19:man geni
}}

## Y celfyddydau
### Cerddoriaeth
#### Albymau
*Yws Gwynedd *Anrheoli*

### Llyfrau
**Gweler* Llenyddiaeth yn 2017

### Teledu
**Un Bore Mercher*

## Eisteddfod Genedlaethol (Môn)
* **Cadair:** Osian Rhys Jones
* **Coron:** Gwion Hallam
* **Medal Ryddiaeth:** Sonia Edwards, *Rhannu Ambarél*
* **Gwobr Goffa Daniel Owen:** dim gwobr

## Gwobrau Nobel 
* **Ffiseg:** Rainer Weiss, Barry Barish a Kip Thorne
* **Cemeg:** Jacques Dubochet, Joachim Frank a Richard Henderson
* **Meddygaeth:** Jeffrey C. Hall, Michael Rosbash a Michael W. Young
* **Llenyddiaeth:** Kazuo Ishiguro
* **Economeg:** Richard Thaler
* **Heddwch:** ICAN (International Campaign to Abolish Nuclear Weapons)

## Gweler hefyd
*Llenyddiaeth yn 2017

## Cyfeiriadau