Fête nationale du Québec

[bawd|250px|Fête nationale: Parêd ym [Montréal]]
Y **Fête nationale du Québec** hefyd **Gŵyl Sant Ioan Fedyddiwr** (Ffrangeg: **Fête de la Saint-Jean-Baptiste**, *la Saint-Jean*, *Fête nationale du Québec*) yw Diwrnod Cenedlaethol swyddogol talaith Ffrangeg ei hiaith Canada, Quebec, a drefnir gan y *Mouvement national des Québécois* (Mudiad Cenedlaethol y Québécers) a'r *Société Saint-Jean-Baptiste* (Cymdeithas Sant Ioan Fedyddiwr) trefnu a dathlu ar 24 Mehefin. I'r Eglwys Gatholig Rufeinig, mae'n ddiwrnod gwledd grefyddol er anrhydedd i Ioan Fedyddiwr. Gelwir y dydd gwyl yn aml yn "la Saint-Jean" ("y Sant Ioan") gan boblogaeth Québec. Ariennir gan *Comité organisateur de la fête nationale du Québec*. Yn y Gymraeg gelwir yr ŵyl wreiddiol hon yn Gŵyl Ifan.

## Gwreiddiau
Mae gwreiddiau'r ŵyl yn y gorffennol Ewropeaidd. Dros 2,000 o flynyddoedd yn ôl, dathlodd y rhan fwyaf o bobloedd Ewrop heuldro'r haf fel gŵyl grefyddol ac amaethyddol i nodi dechrau'r haf. Ar yr adeg o'r flwyddyn, pan fydd y dyddiau hiraf, mae tanau'n cael eu cynnau yn y nos. Gyda'r Cristnogaeth yn y mileniwm cyntaf OC. parhawyd â'r dathliadau, er iddynt gymryd ystyr ysbrydol newydd. Cynhaliodd yr Eglwys Gatholig Rufeinig ddiwrnod gwledd i anrhydeddu Ioan Fedyddiwr ar 24 Mehefin. Yn ystod rheolaeth yr Ancien Régime Ffrengig, roedd gŵyl Ioan Fedyddiwr (Ffrangeg: la Saint-Jean) yn boblogaidd iawn.

Dechreuodd y dathliadau ar gyfandir America gyda sefydlu'r aneddiadau Ffrengig cyntaf. Yn 1638, dathlwyd yr ŵyl Gristnogol hon am y tro cyntaf yn Ffrainc Newydd. Er gwaethaf holl ymdrechion y clerigwyr, parhaodd rhai traddodiadau paganaidd i fyw arnynt.

## Gŵyl Ioan Fedyddiwr
 a hefyd Baner coch, gwyn a gwyrdd, Gwerthyfelwyr Canada Isaf yr 19g]]
Cymerodd dathliadau Sant Ioan Fedyddiwr dro gwladgarol iawn diolch, ymhlith pethau eraill, i weithgareddau Ludger Duvernay, a ddaeth yn gadeirydd cyntaf y Société Saint-Jean-Baptiste.

Pan yn 1834 yr ymgynullodd tua thriugain o siaradwyr Ffrancaeg a Saesneg o Montreal i wledd wladgarol fawr yn ngardd y cyfreithiwr John McDonnell, gerllaw hen orsaf Windsor, am y tro cyntaf " Ô Canada ! Mon pays, mes amours " (O Canada !Fy ngwlad, fy nghariad ) ganu. Y Canada a ganwyd yn y gân yn sicr oedd y Canada Isaf sy'n siarad Ffrangeg (Quebec heddiw). Gyda gorchfygiad y gwladgarwyr a'r gormes filwrol a ganlyn, ni ddathlwyd yr ŵyl am flynyddoedd lawer bellach.

Pan ail-wynebodd, fe'i dathlwyd yn y bôn fel gŵyl grefyddol. Roedd y tanau yn dal i gael eu cynnau, ond trefnwyd gorymdaith hefyd i anrhydeddu Ioan Fedyddiwr, a ddaeth yn draddodiad pwysig wedi hynny.

Ar 24 Mehefin, 1880, roedd gan y Québécois "Ô Canada!" canu, ond yn awr gwnaethant ef yn fwy pendant. Daeth yn boblogaidd iawn yn gyflym a chafodd ei henwi yn anthem genedlaethol Canadiaid sy'n siarad Ffrangeg.

Ym 1908, cyhoeddodd y Pab Pïws X bod Sant Ioan Fedyddiwr yn nawddsant arbennig Canadiaid Ffrangeg eu hiaith. Cyflwynwyd yr orymdaith gyda wagenni alegorïaidd ym 1874. Fodd bynnag, yn y cyfnod rhwng 1914 a 1923, ni ddigwyddodd y gorymdeithiau.

## Y Fête Nationale
[bawd|250px|[Manneken Pis cerflun eiconig Brwsel yn gwisgo gwisg arbennig i nodi Diwrnod Cenedlaethol Québec]]
Ar 11 Mai 1977, cyhoeddwyd Mehefin 24 yn “Fête nationale du Québec” swyddogol trwy benderfyniad gweinidogol llywodraeth René Lévesque. in 1925, Yn y flwyddyn ganlynol, crëwyd Pwyllgor Trefniadaeth y "Fête nationale du Québec". I ddechrau, cyhuddodd y pwyllgor y Société Saint-Jean-Baptiste o drefnu'r dathliadau. Ym 1984 fe'i cysegrwyd i'r Mouvement national des Québécoises et des Québécois (Mudiad Cenedlaethol y Québécois).

Felly daeth "Dydd Sant Ioan" yn ŵyl i'r holl Québécois ac nid oedd bellach yn cael ei hystyried yn ŵyl wedi'i hanelu'n gyfan gwbl at y boblogaeth Ffrengig-Canada. Diolch i weithgareddau'r Société Saint-Jean-Baptiste a'r Mouvement national des Québécoises et Québécois yn arbennig, cafodd yr ŵyl ei lacio'n raddol, a daeth dathliadau Mehefin 23 a 24 ar eu ffurf bresennol. Mae'r traddodiad o gynnau tanau yn y nos yn dal i fyw.

Ar hyn o bryd, mae'r ŵyl yn gyfle ar gyfer gŵyl ddiwylliannol fawr, gyda'r Québécois yn gwneud eu bodolaeth yn hysbys i'r byd.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Gwefan y Fête nationale 
* Gwefan Mouvement national des Québécoises et Québécois

Categori:Québec
Categori:Cenedlaetholdeb Quebec