George Essex Evans

Roedd **George Essex Evans** (18 Mehefin, 1863 –10 Tachwedd, 1909) yn Gymro a daeth y un o feirdd mwyaf poblogaidd Awstralia ar ddiwedd y 19eg ganrif a dechrau'r 20g.

## Cefndir 
Ganwyd Evans yn Llundain yn fab i John Evans QC cyn Aelod Seneddol Rhyddfrydol Hwlffordd rhwng 1847 a 1852  a Mary Ann merch Titus Owen ei ail wraig. Roedd ei dad yn 68 mlwydd oed pan ganwyd George a bu farw ym mis Hydref 1864 pan oedd George yn 1. Symudodd y teulu yn ôl i Sir Benfro a fu George yn ddisgybl yn Ysgol Ramadeg Hwlffordd. Symudodd y teulu i Ynys Jersey lle fu George yn ddisgybl yng Ngholeg St James. Ym 1883 ymunodd ag alldaith arolygu i wlad y Gwlff, yna ailgydiodd yn ffermio cyn ymuno â'r gwasanaethau cyhoeddus ym 1888 fel beili yn yr Adran Tiroedd. Roedd yn glerc yn y Swyddfa Batentau rhwng 1891-93, yna daeth yn gofrestrydd genedigaethau, marwolaethau a phriodasau yn Toowoomba.

## Bardd a Llenor 
Wedi dechrau ei yrfa yn y gwasanaethau cyhoeddus dechreuodd cyhoeddi cerddi yng nghylchgronau Awstralia a Phrydain. Ym 1892 a 1883 golygodd cylchgrawn llenyddol o'r enw *The Antipodean* ar y cyd a Banjo Paterson, er i'r cylchgrawn gwerthu dros 13 mil o rifau nid oedd yn llwyddiant ariannol. Ceisiodd adfer y cylchgrawn ym 1897 ond methiant fu eto. Rhwng 1902 a 1905 bu'n colofnydd rheolaidd ar gyfer y *Darling Downs Gazette* a'r *Toowoomba Chronicle. Ym 1905* cyhoeddodd papur newydd wythnosol ei hun *Rag* a barodd am flwyddyn yn unig.

Ym 1891 cyhoeddwyd ei gyfrol barddoniaeth yn Llundain *The Repentance of Magdalene Despar and Other Poems*. Cyhoeddodd ei ail gyfrol *Loraine and Other Verses* ym 1898 a *The Secret Key and Other Verses* ym 1906. Ym 1928 cyhoeddwyd blodeugerdd o'i waith ar ôl ei farwolaeth.

Roedd llawer o ganeuon Evans yn rhai gwladgarol oedd yn canu clodydd Awstralia. Er bod rhai beirniaid fel A. G. Stephens yn cwyno bod ei ganu yn or- syml ac ystrydebol roedd yn boblogaidd ymysg y cyhoedd a bu rhai yn priodoli ei ganu i ran o lwyddiant yr ymgyrch i ffurfio Ffederasiwn Awstralia. Wedi ei farwolaeth dywedodd Alfred Deakin (ei hun o dras Gymreig), Prif Weinidog Awstralia, mae Evans oedd "Bardd Cenedlaethol Awstralia". Cyhoeddwyd cyfrol goffa iddo ym 1913 gan H. A. Tardent, *The life and poetry of George Essex Evans* oedd yn seiliedig ar ei draethawd buddugol am y bardd yn Eisteddfod Brisbane yn gynharach yn y flwyddyn*.* Mae copi o'r llyfr ar gael i'w ddarllen, heb dal, ar wefan *Trove* Llyfrgell Genedlaethol Awstralia.

Bywgraffiad George Essex Evans.jpg|Clawr ei fywgraffiad
GeorgeMemorial.jpg|Cofeb yn Toowoomba
EssexChair.jpg|Ei gadair yn Llyfrgell Toowoomba

## Llyfryddiaeth
**The Repentance of Magdalene Despar and Other Poems*, 1891
**Loraine and other Verses*, 1898
**The Sword of Pain*, 1905
**The Secret Key and Other Verses*, 1906
**Kara, and other verses*, 1910
**The Collected Verse of G. Essex Evans*, 1928

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1863
Categori:Marwolaethau 1909
Categori:Beirdd y 19eg ganrif o Awstralia
Categori:Beirdd yr 20fed ganrif o Awstralia
Categori:Beirdd y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Beirdd yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Beirdd Saesneg o Awstralia
Categori:Beirdd Saesneg o Gymru
Categori:Newyddiadurwyr y 19eg ganrif o Awstralia
Categori:Newyddiadurwyr yr 20fed ganrif o Awstralia
Categori:Newyddiadurwyr y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Newyddiadurwyr yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Newyddiadurwyr Saesneg o Awstralia
Categori:Newyddiadurwyr Saesneg o Gymru
Categori:Pobl a aned yn Llundain
Categori:Pobl o Sir Benfro
Categori:Pobl fu farw yn Queensland
Categori:Ymfudwyr o Gymru i Awstralia
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr y 19eg ganrif o Awstralia
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr yr 20fed ganrif o Awstralia
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Saesneg o Awstralia
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Saesneg o Gymru
Categori:Prosiect WiciLlên