Emanuel Swedenborg

Athronydd, gwyddonydd, diwinydd a chyfrinydd Cristnogol o Sweden oedd **Emanuel Swedenborg** (8 Chwefror 29 Ionawr yn yr Hen Ddull 1688 – 29 Mawrth 1772) a ystyrir yn un o'r prif feddylwyr yn nhraddodiad cyfriniol y Gorllewin. Ysgrifennodd nifer o destunau yn yr iaith Ladin, gan gynnwys dehongliadau o'r Ysgrythurau fel gair digyfrwng Duw. Pontiodd ei fywyd a'i waith oesoedd yr Oleuedigaeth a Rhamantiaeth, a châi ei syniadaeth ddylanwad pwysig ar sawl mudiad deallusol a chrefyddol wedi ei farwolaeth. Gelwir ei dysgeidiaeth, sy'n ddiarhebol dywyll a dwfn, yn Swedenborgiaeth, a sefydlwyd Eglwys y Jeriwsalem Newydd ar ei sail.

Ganed ef yn Stockholm, yng nghyfnod Ymerodraeth Sweden, i deulu amlwg a chefnog. Ymddisgleiriodd yn ei astudiaethau ers ei flynyddoedd cynnar, a chafodd yrfa lwyddiannus fel gwyddonydd a pheiriannydd. Yn ogystal â'i ymchwil ym maes ffiseg a'i waith mathemategol, dyfeisiodd fodd i adeiladu dociau sych a dyluniodd long danfor gynnar.

Wedi iddo droi'n 30 oed, symudodd ei sylw tuag at athroniaeth a metaffiseg, ac aeth ar daith ysbrydol. Honnodd ei fod wedi cael sawl profiad goruwchnaturiol gan gynnwys gweld angylion ac ysbrydion. Credodd i Dduw ei benodi i ddatguddio gwirionedd y byd ysbrydol a bywyd ar ôl marwolaeth. Ei gampwaith ydy *Arcana Caelestia*, a gyhoeddwyd mewn wyth cyfrol o 1749 i 1756.

## Llyfryddiaeth 
bawd|*Miscellanea de rebus naturalibus*, 1911
* 1716-1718, (Daedalus Hyperboreus) Swedeg: *Daedalus Hyperboreus, eller några nya mathematiska och physicaliska försök*
* 1721, *Prodromus principiorum rerum naturalium : sive novorum tentaminum chymiam et physicam experimenta geometrice explicandi *
* 1722, *Miscellanea de Rebus Naturalibus *
* 1734, *Opera Philosophica et Mineralia*
** (Principia, cyf. I) *Tomus I. Principia rerum naturlium sive novorum tentaminum phaenomena mundi elementaris philosophice explicandi*
** (Principia, cyf. II) *Tomus II. Regnum subterraneum sive minerale de ferro*
** (Principia, cyf. III) *Tomus III. Regnum subterraneum sive minerale de cupro et orichalco *
* 1734, *Prodromus Philosophiz Ratiocinantis de Infinito, et Causa Finali Creationis; deque Mechanismo Operationis Animae et Corporis. *
* 1744-1745, *Regnum animale*, 3 volumes
* 1745, * De Cultu et Amore Dei*, 2 volumes
* 1749-1756, *Arcana Cœlestia, quae in Scriptura Sacra seu Verbo Domini sunt, detecta.*, 8 cyf.
* 1758, *De Caelo et Ejus Mirabilibus et de inferno. Ex Auditis et Visis. *
* 1758, *De Ultimo Judicio*
* 1758, *De Equo Albo de quo in Apocalypsi Cap.XIX.*
* 1758, *De Telluribus in Mundo Nostro Solari, quæ vocantur planetæ: et de telluribus in coelo astrifero: deque illarum incolis; tum de spiritibus & angelis ibi; ex auditis & visis.*
* 1758, *De Nova Hierosolyma et Ejus Doctrina Coelesti*
* 1763, *Doctrina Novæ Hierosolymæ de Domino. *
* 1763, *Doctrina Novæ Hierosolymæ de Scrip­tura Sacra. *
* 1763, *Doctrina Vitæ pro Nova Hierosolyma ex præceptis Deca­logi. *
* 1763, *Doctrina Novæ Hierosolymæ de Fide. *
* 1763, *Continuatio De Ultimo Judicio: et de mundo spirituali. *
* 1763, *Sapientia Angelica de Divino Amore et de Divina Sapientia. Sapientia Angelica de Divina Providentia*
* 1764, *Sapientia Angelica de Divina Providentia*
* 1766, *Apocalypsis Revelata, in quae detegunter Arcana quae ibi preedicta sunt.*
* 1768, *Deliciae Sapientiae de Amore Conjugiali; post quas sequumtur voluptates insaniae de amore scortatorio. *
* 1769, *Summaria Expositio Doctrinæ Novæ Ec­cle­siæ, quæ per Novam Hierosolymam in Apocalypsi intelligitur. *
* 1769, * De Commercio Animæ & Corporis. *
* 1771, *Vera Christiana Religio, continens Universam Theologiam Novae Ecclesiae*
* 1859, *Drömboken, Journalanteckningar*, 1743-1744
* 1983-1997, *Diarum, Ubi Memorantur Experiantiae Spirituales*.

Categori:Genedigaethau 1688
Categori:Marwolaethau 1772
Categori:Athronwyr y 18fed ganrif o Sweden
Categori:Athronwyr Cristnogol o Sweden
Categori:Athronwyr yr Oleuedigaeth
Categori:Cyfrinwyr Cristnogol o Sweden
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Uppsala
Categori:Diwinyddion y 18fed ganrif o Sweden
Categori:Diwinyddion Cristnogol o Sweden
Categori:Dyfeiswyr o Sweden
Categori:Gwyddonwyr y 18fed ganrif o Sweden
Categori:Metaffisegwyr
Categori:Pobl yr 17eg ganrif o Sweden
Categori:Pobl a aned yn Stockholm
Categori:Pobl fu farw yn Llundain
Categori:Ysgolheigion y 18fed ganrif o Sweden
Categori:Ysgolheigion Beiblaidd
Categori:Ysgolheigion Lladin o Sweden