open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
George Campbell, 8fed Dug Argyll

Gwleidydd ac economegydd o'r Alban oedd **George Campbell, 8fed Dug Argyll**  (30 Ebrill 1823 - 24 Ebrill 1900).

Cafodd ei eni yn Argyll a Bute yn 1823 a bu farw yn Argyll.

Roedd yn fab i John Campbell, 7fed Dug Agyll ac yn dad i John Campbell.

Yn ystod ei yrfa bu'n Postfeistr Cyffredinol Deyrnas Unedig, aelod o Gyfrin Gyngor Deyrnas Unedig, Llywydd Cymdeithas Ddaearegol Llundain, Arglwydd y Sêl Gyfrin ac yn Ysgrifennydd Gwladol dros India. Roedd hefyd yn aelod o Gymdeithas Hynafiaethwyr America, Cymdeithas Frenhinol Caeredin a'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*George Campbell, 8fed Dug Argyll - Gwefan Hansard
*George Campbell, 8fed Dug Argyll - Bywgraffiadur Rhydychen
*George Campbell, 8fed Dug Argyll - Gwefan The Peerage

Categori:Genedigaethau 1823
Categori:Marwolaethau 1900
Categori:Gwleidyddion o'r Alban
Categori:Postfeistri Cyffredinol y Deyrnas Unedig

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Edmund Waller

Awdur, bardd a gwleidydd  o Loegr oedd **Edmund Waller**  (3 Mawrth 1606 - 21 Hydref 1687) sy'n nodedig fel un o'r beirdd Cafaliraidd.

Cafodd ei eni yn Coleshill, Swydd Buckingham yn 1606 a bu farw yn Beaconsfield.

Addysgwyd ef yng  Ngholeg Eton, Coleg y Brenin ac Ysgol Ramadeg Frenhinol, High Wycombe. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod Seneddol yn Senedd Lloegr. Roedd hefyd yn aelod o Senedd y Brenhinwyr, Y Llywodraeth Fer a'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*Edmund Waller - Gwefan History of Parliament 
*Edmund Waller - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1606
Categori:Marwolaethau 1687
Categori:Aelodau Senedd Lloegr
Categori:Beirdd yr 17eg ganrif o Loegr
Categori:Beirdd Saesneg o Loegr
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg y Brenin, Caergrawnt
Categori:Gwleidyddion yr 17eg ganrif o Loegr
Categori:Hen Etoniaid
Categori:Pobl a aned yn Swydd Buckingham
Categori:Pobl fu farw yn Ninas Westminster
Categori:Telynegwyr o Loegr
Gwyllym Lloyd Wardle

Gwleidydd a milwr o Loegr oedd **Gwyllym Lloyd Wardle**  (16 Ionawr 1762 - 30 Tachwedd 1833).

Cafodd ei eni yng Nghaer yn 1762 a bu farw yn Fflorens. Bu Wardle yn bartner I W.A. Madocks yn ei fusnes yn Nhremadog, ac yn rhan o'r cynllun i newid y ffordd o Lundain i Ddulyn gan ddatblygu harbwr ym Mhortinllaen a chysylltu Portinllaen a Llundain.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Sant Ioan, Caergrawnt ac Ysgol Harrow. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig.

## Cyfeiriadau
*Gwyllym Lloyd Wardle - Y Bywgraffiadur Cymreig
*Gwyllym Lloyd Wardle - Gwefan History of Parliament
*Gwyllym Lloyd Wardle - Gwefan Hansard
*Gwyllym Lloyd Wardle - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig
Categori:Genedigaethau 1762
Categori:Marwolaethau 1833
Categori:Gwleidyddion o Loegr
Categori:Milwyr o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Ninon de l'Enclos

Awdur, perchennog salon a noddwr y celfyddydau o Ffrainc oedd '''Ninon de l'Enclos'''  (1 Tachwedd 1620 - 17 Hydref 1705).

Fe'i ganed ym Mharis yn 1620 a bu farw ym Mharis. Daeth yn enwog yn Ffrainc ac roedd ganddi lawer o ffrindiau enwog.

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1620
Categori:Marwolaethau 1705
Categori:Llenorion Ffrangeg
Categori:Merched yr 17eg ganrif
Samuel Rogers

Awdur, bardd a banciwr o Loegr oedd **Samuel Rogers**  (30 Gorffennaf 1763 - 18 Rhagfyr 1855).

Cafodd ei eni yn Stoke Newington yn 1763.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod  o'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*Samuel Rogers - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Beirdd o Loegr
Categori:Genedigaethau 1763
Categori:Llenorion o Loegr
Categori:Marwolaethau 1855

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Arglwyddes Charlotte Bury

Awdur, boneddiges breswyl, nofelydd a dyddiadurwr o Loegr oedd **y Dug Arglwyddes Charlotte Bury**  (28 Ionawr 1775 - 1 Ebrill 1861).

Fe'i ganed yn Llundain yn 1775 a bu farw yn Llundain.

Roedd yn ferch i John Campbell, 5ed Dug Argyll ac Elizabeth Gunning, Barwnes Hamilton o Hameldon 1af.

## Cyfeiriadau
*Arglwyddes Charlotte Bury - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1775
Categori:Marwolaethau 1861
Categori:Llenorion o Loegr
Categori:Nofelwyr Saesneg o Loegr
Categori:Dyddiadurwyr o Loegr
Categori:Merched y 18fed ganrif o Loegr
Dudley Digges

Barnwr, gwleidydd a diplomydd o Loegr oedd **Dudley Digges**  (19 Mai 1583 - 18 Mawrth 1639).

Cafodd ei eni yng Nghaint yn 1583.

Roedd yn fab i Thomas Digges.

Addysgwyd ef yn Eglwys Crist, Rhydychen. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod Seneddol yn Senedd Lloegr.

## Cyfeiriadau
*Dudley Digges - Gwefan History of Parliament 
*Dudley Digges - Bywgraffiadur Rhydychen
*Dudley Digges - Gwefan The Peerage

Categori:Barnwyr o Loegr
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1583
Categori:Gwleidyddion o Loegr
Categori:Marwolaethau 1639
Thomas James

Athro a gweinidog o Gymru oedd **Thomas James**  (1834 - 6 Medi 1915).

Cafodd ei eni yn Aberteifi yn 1834. Cofir James am agor ysgol yn Llandysul, lle bu'n athro llwyddiannus iawn.

## Cyfeiriadau
*Thomas James - Y Bywgraffiadur Cymreig

Categori:Genedigaethau 1834
Categori:Marwolaethau 1915
Categori:Addysgwyr o Gymru
Categori:Gweinidogion Methodist o Gymru

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Thomas Martyn

Botanegydd a malacolegydd o Loegr oedd **Thomas Martyn**  (23 Medi 1735 - 3 Mehefin 1825).

Cafodd ei eni yn Chelsea yn 1735.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Emmanuel, Caergrawnt. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod  o'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*Thomas Martyn - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1735
Categori:Marwolaethau 1825
Categori:Botanegwyr o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Thomas Graham, Barwn 1af Lynedoch

Milwr a gwleidydd o'r Alban oedd **Thomas Graham, Barwn 1af Lynedoch**  (19 Hydref 1748 - 18 Rhagfyr 1843).

Cafodd ei eni yn Perthshire yn 1748 a bu farw yn Llundain.

Addysgwyd ef yn Eglwys Crist, Rhydychen. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Senedd Prydain Fawr, aelod o Dŷ'r Arglwyddi ac yn aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Marchog Croes Fawr Urdd San Fihangel a San Siôr a Marchog Groes Fawr Urdd y Baddon.

## Cyfeiriadau
*Thomas Graham, Barwn Lynedoch 1af - Gwefan History of Parliament 
*Thomas Graham, Barwn Lynedoch 1af - Gwefan Hansard
*Thomas Graham, Barwn Lynedoch 1af - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Aelodau Senedd Prydain Fawr
Categori:Cyn-fyfyrwyr Eglwys Crist, Rhydychen
Categori:Genedigaethau 1748
Categori:Marwolaethau 1843
Categori:Milwyr o'r Alban
Categori:Gwleidyddion o'r Alban

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Thomas Coram

Dyngarwr o Loegr oedd **Thomas Coram**  (1668 - 29 Mawrth 1751).

Cafodd ei eni yn Lyme Regis, Dorset', yn 1668 a bu farw yn Llundain. Creodd y London Foundling Hospital yn Bloomsbury, i ofalu am blant sydd digartref. Dywedir mai hwn oedd yr elusen gorfforedig gyntaf y byd.

## Cyfeiriadau
*Thomas Coram - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1668
Categori:Marwolaethau 1751
Categori:Dyngarwyr o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
David Charles Davies

Gwleidydd, diwinydd, pennaeth ysgol a gweinidog o Gymru oedd **David Charles Davies**  (11 Mai 1826 - 26 Medi 1891).

Cafodd ei eni yn Aberystwyth yn 1826. Bu Davies yn brifathro Coleg Trefeca.

Mae gan y Llyfrgell Genedlaethol Cymru casgliad archifau am y person yma.

## Cyfeiriadau
*David Charles Davies - Y Bywgraffiadur Cymreig

*David Charles Davies - Bywgraffiadur Rhydychen

## Gweler hefyd
*Cofiant a phregethau y diweddar Barch David Charles Davies

Categori:Genedigaethau 1826
Categori:Marwolaethau 1891
Categori:Gwleidyddion y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Gweinidogion Protestannaidd o Gymru

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Syr Robert Cotton, Barwnig 1af, o Connington

Gwleidydd o Loegr oedd **Syr Robert Cotton, Barwnig 1af  o Connington**  (11 Ionawr 1571 - 16 Mai 1631).

Cafodd ei eni yn Denton, Swydd Gaergrawnt, yn 1571 a bu farw yn Westminster.

Addysgwyd ef yn Brifysgol Caergrawnt, Coleg yr Iesu, Rhydychen ac Ysgol Westminster. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod Seneddol yn Senedd Lloegr.

## Cyfeiriadau
*Syr Robert Cotton, Barwnig 1af, o Connington - Gwefan History of Parliament
*Syr Robert Cotton, Barwnig 1af, o Connington - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1571
Categori:Marwolaethau 1631
Categori:Gwleidyddion o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Michel Ney

Gwleidydd, milwr, swyddog, fforman adeiladu a chlerc cyfreithiwr o Ffrainc oedd **y Dug Michel Ney**  (10 Ionawr 1769 - 7 Rhagfyr 1815).

Cafodd ei eni yn Saarlouis yn 1769 a bu farw ym Mharis.

Yn ystod ei yrfa bu'n Arglwydd Ffrainc. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys gwobr enwau wedi'u hysgrifennu o dan yr Arc de Triomphe ac Uwch Groes y Lleng Anrhydedd.

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1796
Categori:Marwolaethau 1815
Categori:Gwleidyddion o Ffrainc
Categori:Milwyr o Ffrainc
John Hoppus

Addysgwr, gweinidog ac athronydd o Loegr oedd **John Hoppus**  (1789 - 25 Ionawr 1875).

Cafodd ei eni yn Llundain yn 1789 a bu farw yn Llundain.

Addysgwyd ef yn Brifysgol Caeredin. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod  o'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*John Hoppus - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1789
Categori:Marwolaethau 1875
Categori:Addysgwyr o Loegr
Categori:Gweinidogion Protestannaidd
Francis de Winton

Swyddogion milwrol o Loegr oedd **Francis de Winton**  (21 Mehefin 1835 - 16 Rhagfyr 1901).

Cafodd ei eni yn Pitsford yn 1835.

Addysgwyd ef yn Academi Milwrol Brenhinol. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod  o'r Gymdeithas Ddaearyddiaeth Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Ddaearyddol Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*Francis de Winton - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1835
Categori:Marwolaethau 1901
Categori:Swyddogion milwrol
William Henry Smyth

Seryddwr, archeolegydd a hydrograffydd o Loegr oedd **William Henry Smyth**  (21 Ionawr 1788 - 9 Medi 1865).

Cafodd ei eni yn Westminster yn 1788 a bu farw yn Stone, Swydd Buckingham.

Cafodd William Henry Smyth blant o'r enw ac yn dad i Georgiana Rosetta Smyth, Henrietta Grace Smyth a Warington Wilkinson Smyth.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod  o'r Gymdeithas Ddaearyddiaeth Frenhinol, Academi Celf a Gwyddoniaeth America a'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol, Cymrawd y Gymdeithas Ddaearyddol Frenhinol, Medal y Sefydlydd a Medal Aur y Gymdeithas Seryddol Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*William Henry Smyth - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1788
Categori:Marwolaethau 1865
Categori:Seryddwyr o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
William Milne

Cenhadwr a chyfieithydd o'r beibl o'r Alban oedd **William Milne**  (1785 - 2 Mehefin 1822).

Cafodd ei eni yn Kennethmont yn 1785 a bu farw yn Melaka. Bu'n brif olygydd dau gylchgrawn cenhadol: Indo-Chinese Gleaner (Saesneg), a'r Chinese Monthly Magazine.

## Cyfeiriadau
*William Milne - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1785
Categori:Marwolaethau 1822
Categori:Cyfieithwyr
James Montgomery

Bardd o'r Alban oedd **James Montgomery**  (4 Tachwedd 1771 - 30 Ebrill 1854).

Cafodd ei eni yn Irvine yn 1771 a bu farw yn Sheffield.

Addysgwyd ef yn Ysgol Fulneck.

## Cyfeiriadau
*James Montgomery - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1771
Categori:Marwolaethau 1854
Categori:Beirdd o'r Alban

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Edward Hyde, Iarll Clarendon 1af

Barnwr, gwleidydd a hanesydd o Loegr oedd **Edward Hyde, Iarll Clarendon 1af**  (18 Chwefror 1609 - 9 Rhagfyr 1674).

Cafodd ei eni yn Llundain yn 1609 a bu farw yn Rouen.

Roedd yn fab i Henry Hyde ac yn dad i Henry Hyde.

Addysgwyd ef yn Brifysgol Rhydychen. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod Seneddol yn Senedd Lloegr, Arglwydd Ganghellor a Changhellor y Trysorlys. Roedd hefyd yn aelod o'r Llywodraeth Fer a'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*Edward Hyde, Iarll Clarendon 1af - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Aelodau Senedd Lloegr
Categori:Barnwyr o Loegr
Categori:Genedigaethau 1609
Categori:Gwleidyddion o Loegr
Categori:Hanesyddion o Loegr
Categori:Marwolaethau 1674

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Charlotte, y Dywysoges Reiol

Roedd **Charlotte Augusta Matilda**  (29 Medi 1766 - 5 Hydref 1828) yn Dywysoges Frenhinol Prydain Fawr a gwraig teyrn Württemberg, yn gyntaf fel duges, yna fel etholyddes, ac yn olaf fel brenhines.

Fe'i ganed yn 1766 yn Buckingham House, Llundain (Palas Buckingham yn hwyrach), yn ferch i Siôr III, brenin Prydain Fawr, a'i wraig Charlotte o Mecklenburg-Strelitz.

Bu farw ym Mhalas Ludwigsburg.

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1766
Categori:Marwolaethau 1828
Categori:Merched y 18fed ganrif
Categori:Tywysogesau
Categori:Hanoferiaid
William Coxe

Hanesydd o Loegr oedd **William Coxe**  (17 Mawrth 1747 - 8 Mehefin 1828).

Cafodd ei eni yn Llundain yn 1747 a bu farw yn Bemerton.

Addysgwyd ef yng Ngholeg y Brenin a Choleg Eton. Yn ystod ei yrfa bu'n Archddiacon Wiltshire. Roedd hefyd yn aelod o'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*William Coxe - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1747
Categori:Marwolaethau 1828
Categori:Hanesyddion
John Perrot

Gwleidydd o Gymru oedd **John Perrot**  (1 Tachwedd 1528 &ndash; 3 Tachwedd 1592).

Cafodd ei eni yn Hwlffordd yn 1528.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod Seneddol yn Senedd Lloegr, aelod Seneddol yn Senedd Iwerddon ac yn aelod o Gyfrin Gyngor yr Iwerddon.

Bu farw fel carcharor yn Nhŵr Llundain.

## Cyfeiriadau
*[John Perrot - Gwefan History of Parliament](http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1509-1558/member/perrot-(parret)-john-152829-92) 
*John Perrot - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Aelodau Senedd Lloegr
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1528
Categori:Gwleidyddion yr 16eg ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1592
Categori:Pobl o Hwlffordd
Samuel Romilly

Gwleidydd a bargyfreithiwr o Loegr oedd **Samuel Romilly**  (1 Mawrth 1757 - 2 Tachwedd 1818).

Cafodd ei eni yn Llundain yn 1757.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig.

## Cyfeiriadau
*Samuel Romilly - Gwefan History of Parliament 
*Samuel Romilly - Gwefan Hansard
*Samuel Romilly - Bywgraffiadur Rhydychen
*Samuel Romilly - Gwefan The Peerage

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1757
Categori:Marwolaethau 1818
Categori:Gwleidyddion Prydeinig
Samuel Horsley

Offeiriad, ffisegydd a mathemategydd o Loegr oedd **Samuel Horsley**  (15 Medi 1733 - 4 Hydref 1806).

Cafodd ei eni yn Llundain yn 1733 a bu farw yn Brighton.

Addysgwyd ef yn Neuadd y Drindod, Caergrawnt. Yn ystod ei yrfa bu'n Esgob Rochester. Roedd hefyd yn aelod o'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

Mae gan y Llyfrgell Genedlaethol Cymru casgliad archifau am y person yma.

## Cyfeiriadau
*Samuel Horsley - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1733
Categori:Marwolaethau 1806
Categori:Offeiriaid
Categori:Mathemategwyr
William Lucy

Offeiriad o Loegr oedd **William Lucy**  (1594 - 1677).

Cafodd ei eni yn Lloegr yn 1594.

Addysgwyd ef yng Ngholeg y Drindon, Caergrawnt.

## Cyfeiriadau
*William Lucy - Bywgraffiadur Rhydychen
*William Lucy - Gwefan The Peerage

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1594
Categori:Marwolaethau 1677
Categori:Offeiriaid o Loegr
John Sims

Meddyg a botanegydd o Loegr oedd **John Sims**  (13 Hydref 1749 - 26 Chwefror 1831).

Cafodd ei eni yng Nghaergaint yn 1749 a bu farw yn Dorking.

Addysgwyd ef yn Brifysgol Caeredin. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Gymdeithas Linnean Llundain a'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*John Sims - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1749
Categori:Marwolaethau 1831
Categori:Meddygon o Loegr
Categori:Botanegwyr o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Henry Earle

Llawfeddyg o'r Unol Daleithiau oedd **Henry Earle**  (28 Mehefin 1789 - 8 Ionawr 1838).

Cafodd ei eni yn Lexington, Kentucky yn 1789.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod  o'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*Henry Earle - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1789
Categori:Marwolaethau 1838
Categori:Llawfeddygon o'r Unol Daleithiau

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
David Howell

Offeiriad o Gymru oedd **David Howell**  (31 Mawrth 1797 - 4 Awst 1873).

Cafodd ei eni yn Sir Gaerfyrddin yn 1797 a bu farw yn Abertawe. Roedd Howell yn bregethwr gweithgar a ganddo bersonoliaeth gref.

## Cyfeiriadau
*David Howell - Y Bywgraffiadur Cymreig

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1797
Categori:Marwolaethau 1873
Categori:Clerigwyr y 18fed ganrif o Gymru
Categori:Gweinidogion Presbyteraidd o Gymru
Categori:Pobl a aned yn Sir Gaerfyrddin
Categori:Pobl fu farw yn Abertawe
Categori:Pregethwyr o Gymru
Thomas De Witt Talmage

Clerigwr o Unol Daleithiau America oedd **Thomas De Witt Talmage**  (7 Ionawr 1832 - 12 Ebrill 1902).

Cafodd ei eni yn Bound Brook yn 1832 a bu farw yn Washington. Ef oedd un o'r arweinwyr crefyddol mwyaf amlwg yn yr Unol Daleithiau yn ystod ail hanner y 19eg ganrif.

## Cyfeiriadau
Categori:Clerigwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1832
Categori:Marwolaethau 1902

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
John White

Gwleidydd o Gymru oedd **John White**  (29 Mehefin 1590 - 29 Ionawr 1645).

Cafodd ei eni yn Rhoscrowdder yn 1590. White oedd awdur *The First Century of Scandalous and Malignant Priests*, 1643, sydd yn cynnwys hanes cant o gyfryw offeiriaid.

Addysgwyd ef yng Ngholeg yr Iesu, Rhydychen. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod Seneddol yn Senedd Lloegr.

## Cyfeiriadau
*John White - Y Bywgraffiadur Cymreig

*John White - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Aelodau Senedd Lloegr
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg yr Iesu, Rhydychen
Categori:Genedigaethau 1590
Categori:Marwolaethau 1645
Categori:Gwleidyddion yr 17eg ganrif o Gymru

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Syr Richard Hoare

Awdur, gwerthwr hen greiriau, arlunydd, archeolegydd, anthropolegydd, fforiwr a dyddiadurwr o Loegr oedd **y Barwnig Syr Richard Hoare**  (9 Rhagfyr 1758 - 19 Mai 1838).

Cafodd ei eni yn Barnes, Llundain yn 1758 a bu farw yn Wiltshire. Cofir am Hoare fel awdur, hynafiaethydd a hanesydd.

Addysgwyd ef yn Ysgol Ramadeg Brenhines Elizabeth. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Gymdeithas Hynafiaethau Llundain a'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

Mae gan y Llyfrgell Genedlaethol Cymru casgliad archifau am y person yma.

## Cyfeiriadau
*Syr Richard Hoare - Y Bywgraffiadur Cymreig

*Syr Richard Hoare - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1758
Categori:Marwolaethau 1838
Categori:Llenorion o Loegr
Categori:Arlunwyr o Loegr
Categori:Dyddiadurwyr o Loegr
Gilbert du Motier, Ardalydd de Lafayette

Gwleidydd a swyddog o Ffrainc oedd **Gilbert du Motier, Ardalydd de Lafayette**  (6 Medi 1757 - 19 Mai 1834).

Cafodd ei eni yn Chavaniac-Lafayette yn 1757 a bu farw yn ardal 1af Paris gynt.

Roedd yn fab i Michel du Motier, Marquis de La Fayette a Marie Louise Jolie de La Rivière.

Addysgwyd ef yn Prifysgol Paris, Coleg du Plessis a Lycée Louis-le-Grand. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Gynulliad Cenedlaethol Ffrainc. Roedd hefyd yn aelod o Gymdeithas Athronyddol Americana ac Academi Celf a Gwyddoniaeth America. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys gwobr enwau wedi'u hysgrifennu o dan yr Arc de Triomphe a Gwobr Ysgol Filwrol Saint-Cyr.

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1757
Categori:Marwolaethau 1834
Categori:Gwleidyddion o Ffrainc
William Paley

Diwinydd, academydd ac athronydd o Gymru oedd **William Paley**  (14 Gorffennaf 1743 - 25 Mai 1805).

Cafodd ei eni yn Nhrebedr yn 1743 a bu farw yn Bishopwearmouth.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Crist.

## Cyfeiriadau
*William Paley - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1743
Categori:Marwolaethau 1805
Categori:Academyddion o Gymru
Categori:Addysgwyr o Gymru

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
John Spottiswoode

Offeiriad a hanesydd o'r Alban oedd **John Spottiswoode**  (1565 - 26 Tachwedd 1639).

Cafodd ei eni yng Ngorllewin Lothian yn 1565 a bu farw yn Llundain.

Addysgwyd ef yn Brifysgol Glasgow. Yn ystod ei yrfa bu'n archesgob St Andrews.

## Cyfeiriadau
*John Spottiswoode - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1565
Categori:Hanesyddion
Categori:Marwolaethau 1639
Categori:Offeiriaid
John Williams (athro)

:''Am bobl eraill o'r un enw, gweler John Williams.''

Athro a chlerigwr o Gymru oedd **John Williams**  (1745 - 20 Mawrth 1818).

Cafodd ei eni yn Swyddffynnon yn 1745. Yn ystod ei gyfnod maith yn brifathro Ystrad Meurig llwyddodd Williams i osod safonau ysgolheictod uchel ger bron ei ddisgyblion.

Cafodd John Williams blentyn o'r enw John Williams.

## Cyfeiriadau
*John Williams - Y Bywgraffiadur Cymreig

*John Williams - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Addysgwyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1745
Categori:Marwolaethau 1818
Categori:Offeiriaid o Gymru

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
William Emerson

Mathemategydd o Loegr oedd **William Emerson**  (14 Mai 1701 - 20 Mai 1782).

Cafodd ei eni yn Hurworth-on-Tees yn 1701. Cyhoeddodd nifer o lyfrau ar fathemateg.

## Cyfeiriadau
*William Emerson - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1701
Categori:Marwolaethau 1782
Categori:Mathemategwyr
Griffith John

Cenhadwr, cyfieithydd a chyfieithydd o'r beibl o Gymru oedd **Griffith John**  (14 Rhagfyr 1831 - 25 Gorffennaf 1912).

Cafodd ei eni yn Abertawe yn 1831 a bu farw yn Llundain. Roedd John yn gadeirydd y Central China Tract Society ac yn awdur llawer o draethodau poblogaidd.

## Cyfeiriadau
*Griffith John - Y Bywgraffiadur Cymreig

*Griffith John - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1831
Categori:Marwolaethau 1912
Categori:Cenhadon o Gymru
Categori:Cyfieithwyr o Gymru
John Wilkins

Gwyddonydd a diwinydd o Loegr oedd **John Wilkins**  (14 Chwefror 1614 &ndash; 19 Tachwedd 1672).

Cafodd ei eni yn Fawsley yn 1614 a bu farw yn Llundain.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Magdalen. Yn ystod ei yrfa bu'n Esgob Caerwysg. Roedd hefyd yn aelod o'r Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*John Wilkins - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1614
Categori:Marwolaethau 1672
Categori:Diwinyddion
John Rhys Morgan

Offeiriad a darlithydd o Gymru oedd **John Rhys Morgan**  (3 Awst 1822 - 14 Mawrth 1900).

Cafodd ei eni yn Llysfaen, Caerdydd yn 1822. Roedd Morgan yn bregethwr poblogaidd ac yn areithydd brwd o blaid Rhyddfrydiaeth. Etholwyd ef yn llywydd Undeb Bedyddwyr Cymru.

Mae gan y Llyfrgell Genedlaethol Cymru casgliad archifau am y person yma.

## Cyfeiriadau
*John Rhys Morgan - Y Bywgraffiadur Cymreig

Categori:Addysgwyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1822
Categori:Marwolaethau 1900
Categori:Offeiriaid o Gymru

Categori:Addysgwyr o Gymru
Paul Rycaut

Diplomydd a hanesydd o Loegr oedd **Paul Rycaut**  (1628 - 16 Tachwedd 1700).

Cafodd ei eni yn Llundain yn 1628 a bu farw yn Llundain.

Addysgwyd ef yng Ngholeg y Drindon, Caergrawnt. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod  o'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*Paul Rycaut - Bywgraffiadur Rhydychen
*Paul Rycaut - Gwefan The Peerage

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1628
Categori:Marwolaethau 1700
Categori:Diplomyddion o Loegr
Categori:Hanesyddion o Loegr
Connop Thirlwall

Offeiriad, hanesydd ac ysgolhaig clasurol o Loegr oedd **Connop Thirlwall**  (1 Ionawr 1797 - 27 Gorffennaf 1875).

Cafodd ei eni yn Stepney yn 1797 a bu farw yng Nghaerfaddon. Bu Thirlwall yn Esgob Tyddewi.

Roedd yn fab i Thomas Thirlwall.

Addysgwyd ef yng Ngholeg y Drindod, Caergrawnt ac Ysgol Charterhouse, Ysgol Bancroft. Yn ystod ei yrfa bu'n esgob.

Mae gan y Llyfrgell Genedlaethol Cymru casgliad archifau am y person yma.

## Cyfeiriadau
*Connop Thirlwall - Y Bywgraffiadur Cymreig

*Connop Thirlwall - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg y Drindod, Caergrawnt
Categori:Esgobion Tyddewi
Categori:Genedigaethau 1797
Categori:Hanesyddion o Loegr
Categori:Marwolaethau 1875
Categori:Offeiriaid o Loegr
Categori:Ysgolheigion o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
George Faulkner

Argraffydd o Gymru oedd **George Faulkner**  (1699 - 30 Awst 1775).

Cafodd ei eni yn Nulyn yn 1699 a bu farw yn Nulyn. Teithiodd yn eang yn ystod misoedd yr haf a chyhoeddodd nifer o lyfrau am ei theithiau.

## Cyfeiriadau
*George Faulkner - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1699
Categori:Marwolaethau 1775
Categori:Argraffwyr o Gymru
Thomas Day

Awdur, cyfreithiwr, bardd, addysgwr ac awdur o Loegr oedd **Thomas Day**  (22 Mehefin 1748 - 28 Medi 1789).

Cafodd ei eni yn Llundain yn 1748.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Corpus Christi.

## Cyfeiriadau
*Thomas Day - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1748
Categori:Marwolaethau 1789
Categori:Llenorion o Loegr
Categori:Beirdd o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
John Fawcett

Cyfansoddwr o Loegr oedd **John Fawcett**  (8 Rhagfyr 1789 - 26 Hydref 1867).

Cafodd ei eni yn Wennington, Swydd Gaerhirfryn yn 1789 a bu farw yn Swydd Gaerhirfryn. Dechreuodd bywyd fel crydd, ond fe'i dysgodd i fod yn gerddor.

## Cyfeiriadau
*John Fawcett - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1789
Categori:Marwolaethau 1867
Categori:Cyfansoddwyr
Humphry Repton

Pensaer, garddwr ac awdur ffeithiol o Loegr oedd **Humphry Repton**  (21 Ebrill 1752 - 24 Mawrth 1818).

Cafodd ei eni yn Bury St Edmunds yn 1752 a bu farw yn Springfield, Essex.

Addysgwyd ef yn Ysgol Norwich.

Mae gan y Llyfrgell Genedlaethol Cymru casgliad archifau am y person yma.

## Cyfeiriadau
*Humphry Repton - Bywgraffiadur Rhydychen
*Humphry Repton - Gwefan The Peerage

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1752
Categori:Marwolaethau 1818
Categori:Llenorion Prydeinig
Walter Savage Landor

Awdur a bardd o Loegr oedd **Walter Savage Landor**  (30 Ionawr 1775 - 17 Medi 1864).

Cafodd ei eni yn Warwick yn 1775 a bu farw yn Fflorens.

Addysgwyd ef yng Ngholeg y Drindon, Caergrawnt ac Ysgol Rugby.

Mae gan y Llyfrgell Genedlaethol Cymru casgliad archifau am y person yma.

## Cyfeiriadau
*Walter Savage Landor - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1775
Categori:Marwolaethau 1864
Categori:Llenorion o Loegr
Categori:Beirdd o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
FitzRoy Somerset, Barwn Rhaglan 1af

Milwr a gwleidydd o Loegr oedd **FitzRoy Somerset, Barwn Rhaglan 1af**  (30 Medi 1788 - 28 Mehefin 1855).

Cafodd ei eni yn Badminton, Swydd Gaerloyw, yn 1788 a bu farw yn Sefastopol.

Roedd yn fab i Henry Somerset, 5ed Dug Beaufort ac yn dad i Richard Somerset, 2ail Farwn Rhaglan.

Addysgwyd ef yn Ysgol Westminster. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Dŷ'r Arglwyddi, aelod o Gyfrin Gyngor Deyrnas Unedig, aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Marchog Groes Fawr Urdd y Baddon a gwobr Urdd San Sior, 4ydd Dosbarth.

Mae gan y Llyfrgell Genedlaethol Cymru casgliad archifau am y person yma.

## Cyfeiriadau
*FitzRoy Somerset, Barwn Rhaglan 1af - Gwefan History of Parliament 
*FitzRoy Somerset, Barwn Rhaglan 1af - Gwefan Hansard
*FitzRoy Somerset, Barwn Rhaglan 1af - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig
Categori:Genedigaethau 1788
Categori:Marwolaethau 1855
Categori:Milwyr o Loegr
Categori:Gwleidyddion o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Henry Phillpotts

Offeiriad o Loegr oedd **Henry Phillpotts**  (6 Mai 1778 - 8 Medi 1869).

Cafodd ei eni yn Bridgwater yn 1778 a bu farw yn Torquay.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Corpus Christi. Yn ystod ei yrfa bu'n Esgob Caerwysg.

Mae gan y Llyfrgell Genedlaethol Cymru casgliad archifau am y person yma.

## Cyfeiriadau
*Henry Phillpotts - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1778
Categori:Marwolaethau 1869
Categori:Offeiriaid
John Jewel

Offeiriad o Loegr oedd **John Jewel**  (3 Mehefin 1522 - 3 Hydref 1571).

Cafodd ei eni yn Nyfnaint yn 1522 a bu farw yn Monkton Farleigh.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Merton, Rhydychen a Choleg Corpus Christi, Caergrawnt. Yn ystod ei yrfa bu'n Esgob Caersallog.

## Cyfeiriadau
*John Jewel - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1522
Categori:Marwolaethau 1571
Categori:Offeiriaid o Loegr
Thomas Morton

Dramodydd o Loegr oedd **Thomas Morton**  (1764 - 28 Mawrth 1838).

Cafodd ei eni yn Durham, Gogledd Carolina yn 1764. Ysgrifennodd tua 25 o ddramâu, gyda nifer ohonynt yn boblogaidd iawn, gan gynnwys *Columbus, or a World Discovered* (1792); *Children in the Wood* (1793); *Zorinski* (1795); *The Way to Get Married* (1796); *A Cure for the Heart Ache* (1797) a *Speed the Plough* (1798).

Cafodd Thomas Morton blentyn o'r enw John Maddison Morton.

## Cyfeiriadau
*Thomas Morton - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1764
Categori:Marwolaethau 1838
Categori:Dramodwyr o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Sawrey Gilpin

Arlunydd o Loegr oedd **Sawrey Gilpin**  (30 Hydref 1733 - 8 Mawrth 1807).

Cafodd ei eni yng Nghaerliwelydd yn 1733 a bu farw yn Brompton.

Cafodd Sawrey Gilpin blentyn o'r enw William Sawrey Gilpin.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Academi Frenhinol y Celfyddydau.

## Cyfeiriadau
*Sawrey Gilpin - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1733
Categori:Marwolaethau 1807
Categori:Arlunwyr o Loegr
Aubrey Spencer

Offeiriad o Loegr oedd **Aubrey Spencer**  (12 Chwefror 1795 - 24 Chwefror 1872).

Cafodd ei eni yn Llundain yn 1795 a bu farw yn Torquay.

Roedd yn fab i William Spencer.

Addysgwyd ef yn Ysgol St Albans.

Mae gan y Llyfrgell Genedlaethol Cymru casgliad archifau am y person yma.

## Cyfeiriadau
*Aubrey Spencer - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1795
Categori:Marwolaethau 1872
Categori:Offeiriaid
John Angell James

Clerigwr o Loegr oedd **John Angell James**  (6 Mehefin 1785 - 1 Hydref 1859).

Cafodd ei eni yn Blandford Forum yn 1785 a bu farw yn Birmingham. Roedd ei bregethu yn boblogaidd iawn ac wedi ei dderbyn yn dda gan Gristnogion difrifol y dydd. Roedd ei athrawiaeth yn ffurf gymedrol o Galfiniaeth.

## Cyfeiriadau
*John Angell James - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1785
Categori:Marwolaethau 1859
Categori:Offeiriaid
Syr Thomas Morgan, Barwnig 1af

Milwr o Gymru oedd **Syr Thomas Morgan, Barwnig 1af**  (1604 - 13 Ebrill 1679).

Cafodd ei eni yn Llangatwg Lingoed yn 1604. Bu Morgan yn gadfridog ym myddin y Senedd yn Rhyfel Cartref Lloegr, a hefyd yn lywiawdr Jersey.

## Cyfeiriadau
*Sir Thomas Morgan, Barwnig 1af - Y Bywgraffiadur Cymreig

*Sir Thomas Morgan, Barwnig 1af - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1604
Categori:Marwolaethau 1679
Categori:Milwyr o Gymru

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Tywysog Edward Augustus, Dug Caint a Strathearn

Aeelod o deulu brenhinol y Deyrnas Unedig oedd y **Tywysog Edward Augustus, Dug Caint a Strathearn**  (2 Tachwedd 1767 – 23 Ionawr 1820).

Cafodd ei eni yn Llundain yn 1767 a bu farw yn Sidmouth, Dyfnaint.

Roedd yn fab i Siôr III, brenin y Deyrnas Unedig a Charlotte o Mecklenburg-Strelitz, ac yn dad i Victoria, brenhines y Deyrnas Unedig.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Gyfrin Gyngor y Deyrnas Unedig. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Marchog Groes Fawr Urdd y Baddon.

## Cyfeiriadau
*Tywysog Edward Augustus, Dug Caint a Strathearn – Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1767
Categori:Marwolaethau 1820
Categori:Gwleidyddion Prydeinig
Categori:Hanoferiaid
Categori:Tywysogion Seisnig
Caint a Strathearn
Joseph Priestley

Athro, ffisegydd, llyfrgellydd, cemegydd, diletant, athronydd a damcaniaethwr gwleidyddol o Loegr oedd **Joseph Priestley**  (24 Mawrth 1733 - 6 Chwefror 1804).

Cafodd ei eni yn Birstall yn 1733 a bu farw yn Swydd Northumbria.

Addysgwyd ef yn Ysgol Ramadeg Batley. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Gynulliad Cenedlaethol Ffrainc. Roedd hefyd yn aelod o Academi Gwyddoniaethau Rwsia, Accademia Nazionale delle Scienze detta dei XL, Accademia delle Scienze di Torino, Cymdeithas Athronyddol Americana, Academi Celf a Gwyddoniaeth America, Academi Frenhinol Gwyddoniaeth Sweden a'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Medal Copleya Chymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*Joseph Priestley - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1733
Categori:Marwolaethau 1804
Categori:Ffisegwyr o Loegr
John Hyatt

Diwinydd o Loegr oedd **John Hyatt**  (2 Ionawr 1767 - 30 Ionawr 1826).

Cafodd ei eni yn Sherborne yn 1767 a bu farw yn Hackney. Bu'n bregethwr poblogaidd yn Llundain yn ystod yr adfywiad crefyddol, ac roedd John Wesley a George Whitefield wedi dylanwadu'n fawr ar ei bregethu.

## Cyfeiriadau
*John Hyatt - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1767
Categori:Marwolaethau 1826
Categori:Diwinyddion
Thomas Killigrew

Awdur a dramodydd o Loegr oedd **Thomas Killigrew**  (7 Chwefror 1612 - 19 Mawrth 1683).

Cafodd ei eni yn Llundain yn 1612 a bu farw yn Llundain. Roedd yn ffigwr diddorol, yn llys Brenin Siarl II.

Roedd yn fab i Robert Killigrew.

## Cyfeiriadau
*Thomas Killigrew - Bywgraffiadur Rhydychen
*Thomas Killigrew - Gwefan The Peerage

Categori:Genedigaethau 1612
Categori:Marwolaethau 1683
Categori:Llenorion o Loegr
Categori:Dramodwyr o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Henry Hyde

Gwleidydd o Loegr oedd **Henry Hyde**  (2 Mehefin 1638 - 31 Hydref 1709).

Cafodd ei eni yn Westminster yn 1638 a bu farw yn Westminster.

Roedd yn fab i Edward Hyde, Iarll Clarendon 1af a Frances Hyde.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod Seneddol yn Senedd Lloegr. Roedd hefyd yn aelod o'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*Henry Hyde - Gwefan History of Parliament 
*Henry Hyde - Bywgraffiadur Rhydychen
*Henry Hyde - Gwefan The Peerage

Categori:Genedigaethau 1638
Categori:Marwolaethau 1709
Categori:Gwleidyddion o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Francis Augustus Cox

Awdur o Loegr oedd **Francis Augustus Cox**  (1783 - 1853).

Cafodd ei eni yn Leighton Buzzard yn 1783 a bu farw yn Hackney Central.

Addysgwyd ef yn Brifysgol Caeredin.

## Cyfeiriadau
*Francis Augustus Cox - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1783
Categori:Marwolaethau 1853
Categori:Llenorion Prydeinig
Robert Devereux, 3ydd Iarll Essex

Milwr o Loegr oedd **Robert Devereux, 3ydd Iarll Essex**  (1 Ionawr 1591 - 14 Medi 1646).

Cafodd ei eni yn Llundain yn 1591.

Roedd yn fab i Robert Devereux, 2ail Iarll Essex a Frances Walsingham.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Merton, Rhydychen a Choleg Eton. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Gyfrin Gyngor Deyrnas Unedig.

## Cyfeiriadau
*Robert Devereux, 3ydd Iarll Essex - Bywgraffiadur Rhydychen
*Robert Devereux, 3ydd Iarll Essex - Gwefan The Peerage

Categori:Genedigaethau 1591
Categori:Marwolaethau 1646
Categori:Milwyr o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Richard Lloyd

Clerigwr o Loegr oedd **Richard Lloyd**  (1595 - 1659).

Cafodd ei eni yn Henblas yn 1595. Bu Lloyd yn athro mewn ysgol breifat ac yn ysgrifennu gramadeg Lladin a llyfrau ysgol eraill.

Roedd yn fab i Dafydd Llwyd of Henblas ac yn dad i William Lloyd.

## Cyfeiriadau
*Richard Lloyd - Y Bywgraffiadur Cymreig

*Richard Lloyd - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1595
Categori:Marwolaethau 1659
Categori:Offeiriaid o Loegr
John Willett Payne

Gwleidydd o'r Deyrnas Unedig oedd **John Willett Payne**  (4 Mai 1752 - 17 Tachwedd 1803).

Cafodd ei eni yn Saint Kitts yn 1752 a bu farw yn Ysbyty Greenwich.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Senedd Prydain Fawr.

## Cyfeiriadau
*John Willett Payne - Gwefan History of Parliament
*John Willett Payne - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1752
Categori:Marwolaethau 1803
Categori:Gwleidyddion Prydeinig
George Savile, Ardalydd Halifax 1af

Awdur a gwleidydd o Loegr oedd **George Savile, Ardalydd Halifax 1af**  (11 Tachwedd 1633 - 5 Ebrill 1695).

Cafodd ei eni yn Swydd Efrog yn 1633 a bu farw yn Llundain.

Roedd yn fab i Syr William Savile, 3ydd Barwnig ac yn dad i William Savile, 2ail Ardalydd Halifax.

Addysgwyd ef yn Ysgol Amwythig. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod Seneddol yn Senedd Lloegr ac yn Arglwydd Lywydd y Cyngor. Roedd hefyd yn aelod o'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*George Savile, Ardalydd Halifax 1af - Gwefan History of Parliament 
*George Savile, Ardalydd Halifax 1af - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1633
Categori:Marwolaethau 1695
Categori:Llenorion o Loegr
Categori:Gwleidyddion o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Thomas Girtin

Arlunydd, arlunydd graffig ac ysgythrwr o Loegr oedd **Thomas Girtin**  (18 Chwefror 1775 - 9 Tachwedd 1802).

Cafodd ei eni yn Llundain yn 1775 a bu farw yn Llundain. Chwaraeodd Girtin rôl allweddol wrth sefydlu enw da i ddyfrlliw fel ffurf gelfyddyd.

## Cyfeiriadau
*Thomas Girtin - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1775
Categori:Marwolaethau 1802
Categori:Arlunwyr o Loegr
Categori:Ysgythrwyr o Loegr
John Hill

Awdur, cyfieithydd, nofelydd, newyddiadurwr a botanegydd o Gymru oedd **John Hill**  (1716 - 21 Tachwedd 1775).

Cafodd ei eni yn Nhrebedr yn 1716 a bu farw yn Llundain.

Addysgwyd ef yn Brifysgol Caeredin. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Academi Gwyddonaeth Leopoldina yr Almaen a'r Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*John Hill - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1716
Categori:Marwolaethau 1775
Categori:Llenorion y 18fed ganrif o Gymru
Categori:Cyfieithwyr o Gymru

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Thomas Phillips (ysgrifennydd)

Ysgrifennydd a gweinidog o Gymru oedd **Thomas Phillips**  (15 Mawrth 1806 - 28 Tachwedd 1870).

Cafodd ei eni yn Llanymddyfri yn 1806. Bu Phillips yn ysgrifennydd dros Gymru i Gymdeithas y Beibl.

## Cyfeiriadau
*Thomas Phillips - Y Bywgraffiadur Cymreig

Categori:Genedigaethau 1806
Categori:Marwolaethau 1870
Categori:Gweinidogion Methodist o Gymru

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Davies Gilbert

Gwleidydd a pheiriannydd o Loegr oedd **Davies Gilbert**  (6 Mawrth 1767 - 24 Rhagfyr 1839).

Cafodd ei eni yn St Erth yn 1767 a bu farw yn Eastbourne.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Penfro, Rhydychen. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig a llywydd y Gymdeithas Frenhinol. Roedd hefyd yn aelod o Academi Celf a Gwyddoniaeth America a'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*[Davies Gilbert - Gwefan History of Parliament](http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/giddy-(afterwards-gilbert-)-davies-1767-1839) 
*Davies Gilbert - Gwefan Hansard
*Davies Gilbert - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1767
Categori:Marwolaethau 1839
Categori:Gwleidyddion Prydeinig
John Duncan

Arlunydd a churadur o Loegr oedd **John Duncan**  (1769 - 1844).

Cafodd ei eni yn South Warnborough yn 1769.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Caerwynt.

## Cyfeiriadau
*John Duncan - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1769
Categori:Marwolaethau 1844
Categori:Arlunwyr o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Eliza Cook

Awdur, bardd, golygydd a newyddiadurwr o Loegr oedd **Eliza Cook**  (24 Rhagfyr 1818 - 23 Medi 1889).

Fe'i ganed yn Southwark, Llundain, yn 1818 a bu farw yn Wimbledon. Credai yn ideoleg hunan-welliant trwy addysg a helpodd ei gwneud hi'n boblogaidd gyda'r dosbarth gweithiol.

## Cyfeiriadau
*Eliza Cook - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1818
Categori:Marwolaethau 1889
Categori:Llenorion benywaidd y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Beirdd o Loegr
Categori:Golygyddion o Loegr
Categori:Newyddiadurwyr o Loegr
Robert Morrison

Awdur, cyfieithydd, ieithydd, geiriadurwr a chyfieithydd o'r beibl o Loegr oedd **Robert Morrison**  (5 Ionawr 1782 - 1 Awst 1834).

Cafodd ei eni yn Bullers Green yn 1782 a bu farw yn Guangzhou.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod  o'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*Robert Morrison - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1782
Categori:Marwolaethau 1834
Categori:Llenorion Prydeinig
Categori:Cyfieithwyr
Richard Newcome

Clerigwr o Gymru oedd **Richard Newcome**  (8 Mawrth 1779 - 7 Awst 1857).

Cafodd ei eni yn Gresffordd yn 1779. Bu Newcome yn ganon yn eglwys Gadeiriol Bangor ac yn arch-ddiacon Meirionnydd.

## Cyfeiriadau
*Richard Newcome - Y Bywgraffiadur Cymreig

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1779
Categori:Marwolaethau 1857
Categori:Offeiriaid o Gymru
Thomas Henry Huxley

Awdur, ffotograffydd, cyfieithydd, swolegydd, paleontolegydd, pysgodegydd ac ieithydd o Loegr oedd **Thomas Henry Huxley**  (4 Mai 1825 - 29 Mehefin 1895).

Cafodd ei eni yn Ealing yn 1825 a bu farw yn Eastbourne.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Prifysgol Llundain ac Ysbyty Charing Cross. Yn ystod ei yrfa bu'n llywydd y Gymdeithas Frenhinol, aelod o Gyfrin Gyngor Deyrnas Unedi a Llywydd Cymdeithas Ddaearegol Llundain. Roedd hefyd yn aelod o Academi Gwyddoniaethau Rwsia, Cymdeithas Linnean Llundain, Academi Gwyddonaeth Leopoldina yr Almaen, Accademia Nazionale delle Scienze detta dei XL, Academi Frenhinol Celfyddydau a Gwyddorau yr Iseldiroedd, Academi Celf a Gwyddoniaeth America, Academi Lincean, Academi Gwyddorau Prwsaidd, Academi Frenhinol Gwyddoniaeth Sweden a'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Medal Copley, Medal Clarke, Medal Brenhinol, Medal Darwin, Medal Linnean, Medal Wollaston a gwobr Marchog Urdd y Seren Pegwn.

Mae gan y Llyfrgell Genedlaethol Cymru casgliad archifau am y person yma.

## Cyfeiriadau
*Thomas Henry Huxley - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1825
Categori:Marwolaethau 1895
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg Prifysgol Llundain
Categori:Biolegwyr y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Cyfieithwyr y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Ffotograffwyr y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Paleontolegwyr o Loegr
Categori:Pobl a aned yn Llundain Fwyaf
Categori:Pobl fu farw yn Nwyrain Sussex
Categori:Pysgodegwyr
Categori:Swolegwyr o Loegr
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Saesneg o Loegr
Thomas Binney

Cyfansoddwr caneuon o Loegr oedd **Thomas Binney**  (1798 - 24 Chwefror 1874).

Cafodd ei eni yn Newcastle upon Tyne yn 1798. Fe'i nodwyd am bregethau a hysgrifau roedd yn amddiffyn egwyddorion Anghydffurfiaeth, am adnodau trawiadol, ac am gymryd rhan yn achos gwrth-gaethwasiaeth.

## Cyfeiriadau
*Thomas Binney - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1798
Categori:Marwolaethau 1874
Categori:Cyfansoddwyr
Anna Maria Hall

Awdur, newyddiadurwr a nofelydd o Iwerddon oedd **Anna Maria Hall**  (6 Ionawr 1800 - 30 Ionawr 1881).

Fe'i ganed yn Nulyn yn 1800. Fe'i cyhoeddwyd yn aml fel "Mrs. S. C. Hall" a chyhoeddodd gyfanswm o naw nofel.

## Cyfeiriadau
*Anna Maria Hall - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1800
Categori:Marwolaethau 1881
Categori:Llenorion o Iwerddon
Categori:Merched y 19eg ganrif o Iwerddon

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Edward Bickersteth

Offeiriad o Loegr oedd **Edward Bickersteth**  (19 Mawrth 1786 - 28 Chwefror 1850).

Cafodd ei eni yn Kirkby Lonsdale yn 1786 a bu farw yn Watton-at-Stone. Drwy gydol ei fywyd fe deithiodd dramor mewn cysylltiad â gwaith cenhadol.

## Cyfeiriadau
*Edward Bickersteth - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1786
Categori:Marwolaethau 1850
Categori:Offeiriaid
William Fergusson

Meddyg a llawfeddyg o'r Alban oedd **William Fergusson**  (20 Mawrth 1808 - 10 Chwefror 1877).

Cafodd ei eni yn Nwyrain Lothian yn 1808.

Addysgwyd ef yn Brifysgol Caeredin ac Ysgol Uwchradd Frenhinol. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod  o'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*William Fergusson - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1808
Categori:Marwolaethau 1877
Categori:Meddygon o'r Alban
Rowland Laugharne

Gwleidydd o Loegr oedd **Rowland Laugharne**  (1607 - 1 Tachwedd 1675).

Cafodd ei eni yn Sain Ffrêd yn 1607. Bu Laugharne yn gadfridog ym myddin y Senedd yn ystod y Rhyfel Cartref. Yn ddiweddarach, bu hefyd yn ymladd yn erbyn byddin y Senedd.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod Seneddol yn Senedd Lloegr. Roedd hefyd yn aelod o Senedd y Brenhinwyr.

## Cyfeiriadau
*Rowland Laugharne - Y Bywgraffiadur Cymreig
*Rowland Laugharne - Gwefan History of Parliament 
*Rowland Laugharne - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1607
Categori:Marwolaethau 1675
Categori:Gwleidyddion o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Richard Cumberland

Llenor, dramodydd, nofelydd, ad awdur ysgrifau o Loegr oedd **Richard Cumberland**  (19 Chwefror 1732 - 7 Mai 1811).

Cafodd ei eni yng Nghaergrawnt yn 1732 a bu farw yn Llundain.

Roedd yn fab i Denison Cumberland.

Addysgwyd ef yng Ngholeg y Drindon, Caergrawnt.

## Cyfeiriadau
*Richard Cumberland - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg y Drindod, Caergrawnt
Categori:Dramodwyr o Loegr
Categori:Genedigaethau 1732
Categori:Llenorion y 18fed ganrif o Loegr
Categori:Llenorion y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Marwolaethau 1811
Categori:Nofelwyr Saesneg o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Horatio McCulloch

Arlunydd o'r Alban oedd **Horatio McCulloch**  (9 Tachwedd 1805 - 24 Mehefin 1867).

Cafodd ei eni yn Glasgow yn 1805 a bu farw yng Nghaeredin. Yn ystod ei oes, daeth McCulloch i'r peintiwr tirlun mwyaf adnabyddus a mwyaf llwyddiannus yn yr Alban

## Cyfeiriadau
*Horatio McCulloch - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1805
Categori:Marwolaethau 1867
Categori:Arlunwyr o'r Alban
William Thomas Samuel

Cerddor o Gymru oedd **William Thomas Samuel**  (17 Hydref 1852 - 23 Chwefror 1917).

Cafodd ei eni yng Nghaefyrddin yn 1852 a bu farw yng Nghaerdydd. Bu Samuel yn arweinydd côr undebol Caerfyrddin. Cyfansoddodd hefyd nifer o donau, anthemau, a darnau cerddorol.

Mae gan y Llyfrgell Genedlaethol Cymru casgliad archifau am y person yma.

## Cyfeiriadau
*William Thomas Samuel - Y Bywgraffiadur Cymreig

Categori:Genedigaethau 1852
Categori:Marwolaethau 1917
Categori:Cerddorion o Gymru

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
John Goodsir

Meddyg, swolegydd, academydd ac anatomydd o'r Alban oedd **John Goodsir**  (20 Mawrth 1814 - 6 Mawrth 1867).

Cafodd ei eni yn Anstruther yn 1814.

Addysgwyd ef yn Brifysgol Caeredina Phrifysgol St Andrews. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod  o'r Gymdeithas Frenhinol a Chymdeithas Frenhinol Caeredin. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd Cymdeithas Frenhinol Caeredin aChymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*John Goodsir - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1814
Categori:Marwolaethau 1867
Categori:Meddygon o'r Alban
Timothy Richards Lewis

Meddyg a phatholegydd o Gymru oedd **Timothy Richards Lewis**  (31 Hydref 1841 - 7 Mai 1886).

Cafodd ei eni yn Sir Gaerfyrddin yn 1841. Roedd Samuel yn un o arloeswyr meddygiaeth drofannol, ac ystyrir ei adroddiadau yn glasuron mewn bacterioleg.

Mae gan y Llyfrgell Genedlaethol Cymru casgliad archifau am y person yma.

## Cyfeiriadau
*Timothy Richards Lewis - Y Bywgraffiadur Cymreig

*Timothy Richards Lewis - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1841
Categori:Marwolaethau 1886
Categori:Meddygon o Gymru

Categori:Erthyglau bot Wicipobl