Triawd y Coleg

Grwp harmoni clos o Gymru oedd **Triawd y Coleg** a ffurfiwyd yng Ngholeg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor yn 1945 ac a oedd yn cynnwys Meredydd Evans, Cledwyn Jones a Robin Williams. Daeth y triawd yn enwog ar draws Cymru wedi iddyn nhw ymddangos yn rheolaidd ar y rhaglen radio adloniant ysgafn Cymraeg *Noson Lawen* yn y 1940au.

Ystyrir bod Triawd y Coleg yn hynod ddylanwadol ar ddatblygiad cerddoriaeth boblogaidd ac adloniant ysgafn Cymraeg.

Darlledwyd pob rhifyn o'r sioe yn fisol o Fangor, gyda pherfformiadau gan y grŵp; meithrinwyd hwy gan Jones, a fyddai weithiau'n cloi Evans mewn ystafell nes ei fod wedi ysgrifennu caneuon ar gyfer rhyw dôn. Daeth *Noson Lawen* â chaneuon doniol a sentimental Triawd y Coleg i gynulleidfaoedd ledled Cymru a’u gwneud yn enwau cyfarwydd. Ar un adeg amcangyfrifwyd bod 20% o boblogaeth Cymru yn gwrando ar y rhaglen. Triawd y Coleg oedd y perfformwyr cerddorol cyntaf yn y Gymraeg i ennill enwogrwydd trwy gyfrwng y radio ac maent wedi cael clod gan yr awdur Sarah Hill am "greu mewn gwirionedd ddiwylliant poblogaidd Cymreig o'r gwaelod i fyny". Wrth fyfyrio ar y cyfnod yn 2010, roedd Evans yn ystyried bod caneuon ysgafn y grŵp wedi taro deuddeg gyda chynulleidfaoedd oherwydd yr Ail Ryfel Byd diweddar, gan ddweud "roedd pobol eisio dipyn o hwyl. A thrwy gyfnod y rhyfel… doedd fawr o ddim hwyl Gymraeg ar y radio."

Un o ganeuon mwyaf adnabyddus y grŵp yw Triawd y Buarth, lle mae Robin yn dynwared buwch ("Mw-mw"), Cledwyn dafad ("Me-me") a Merêd hwyaden (" Cwac-cwac"). Mae caneuon poblogaidd eraill yn cynnwys "Pictiwrs Bach y Borth " a "Hen Feic Peni-Ffardding fy Nhaid" (Beic Hen Geiniog fy Nhad-cu). Buont yn perfformio yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru 1947 ac yn serennu mewn ffilm fer yn seiliedig ar *Noson Lawen* yn 1950.

Recordiodd y grŵp rai senglau ar gyfer Recordiau Decca ddiwedd y 1940au a dechrau'r 1950au, ond daeth gweithgaredd y grŵp i ben ar ôl i Evans symud i America i gofrestru ym Mhrifysgol Princeton yn 1952. Ailgynullodd y grŵp ar ôl ei dychweliad yn 1960 a recordio cyfres o senglau ac EPs ar gyfer Welsh Teldisc. Gwnaeth y grŵp berfformiadau achlysurol hyd at yr 1980au. Buont yn perfformio eto yn yr Eisteddfod Genedlaethol Bangor yn 1971.

Eu cyfeilydd oedd Mamie Noel Jones.

## Cyfnod wedi perfformio
Yn ddiweddarach daeth Robin Williams yn bregethwr a darlledwr Presbyteraidd. Bu farw yn 2003, yn 80 oed. Dylanwadodd Meredydd Evans "bron bob maes o fywyd diwylliannol Cymru, o gerddoriaeth werin ac athroniaeth i ddarlledu a gwleidyddiaeth iaith", yn ôl y newyddiadurwr Meic Stephens. Yn hanesydd a pherfformiwr blaenllaw ym myd cerddoriaeth werin Gymreig a Phennaeth Adloniant Ysgafn BBC Cymru rhwng 1963 a 1973 gan fod yn gyfrifol am gomisiynu rhaglenni cerddoriaeth Gymraeg holl bwysig fel Hob y Deri Dando yn 1964 ac yna rhaglen mwy gyfoes, Disc a Dawn yn 1968, bu farw yn 95 oed yn 2015. Yn ddiweddarach bu Cledwyn Jones yn dysgu Addysg Grefyddol yn Ysgol Friars, Bangor.

## Detholiad o ganeuon
## Oriel

Delwedd:Noson Lawen' from Neuadd y Penrhyn, Bangor on the radio (1575618).jpg
Delwedd:Noson Lawen' from Neuadd y Penrhyn, Bangor on the radio (1575611).jpg
File:Goreuon Triawd Y Coleg - Best Of Triawd Y Coleg, album cover.jpg

## Gweler hefyd
* Pop Cymraeg

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Clip o Driawd y Coleg yn canu "Triawd y Buarth" yn y ffilm Noson Lawen ar YouTube
* Sianel Triawd y Coleg ar Youtube yn cynnwys albwm 'Triawd y Coleg' ac albwm 'Goreuon Triawd y Coleg'

Categori:Bandiau Cymraeg
Categori:Bandiau o Gymru