open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carlos Atanes

Cyfarwyddwr ffilm, awdur a dramodydd o Sbaenwr yw **Carlos Atanes** (ganwyd 8 Tachwedd 1971 yn Barcelona, Sbaen). Mae'n aelod o The Film-Makers' Cooperative, a sefydlwyd gan Jonas Mekas, Shirley Clarke, Ken Jacobs, Andy Warhol, Jack Smith ac eraill. Fel sgriptiwr a dramodydd, mae Carlos Atanes wedi cyhoeddi sawl llyfr a thraethawd ar faterion diwylliannol, sinema a Chaos Magic.

## Ffilmyddiaeth dethol fel cyfarwyddwr
**The Marvellous World of the Cucu Bird* (1991)
**The Metamorphosis of Franz Kafka* (1993)
**Perdurabo (Where is Aleister Crowley?)* (2003)
**FAQ: Frequently Asked Questions* (2004)
**Próxima* (2006)
**Maximum Shame* (2010)
**Gallino, the Chicken System* (2012)
**Báthory* (2026)

## Dramau theatr
* 2021 – *Rey de Marte* (Darllen dramatig)
* 2021 – *Báthory* (Darllen dramatig)
* 2019 – *Antimateria*
* 2018 – Amaya Galeote's *La incapacidad de exprimirte*
* 2018 – *La línea del horizonte*
* 2015 – *Un genio olvidado (Un rato en la vida de Charles Howard Hinton)*
* 2014 – *La quinta estación del puto Vivaldi*
* 2014 – *Los ciclos atánicos*
* 2013 – *El triunfo de la mediocridad*
* 2013 – *Secretitos*
* 2011 – *El hombre de la pistola de nata*
* 2011 – *La cobra en la cesta de mimbre*

## Llyfryddiaeth
* 2025 – *Rey de Marte* – 
* 2024 – *Perplejidad (Aleister Crowley en la Boca del Infierno)* – 
* 2024 – *Antimateria* – 
* 2024 – *Querida: The Sufferings and Self Empowerment of a Doll* – (nofel wedi'i darlunio gan Jan van Rijn, )
* 2022 – *Chaos Magic For Skeptics* – 
* 2021 – *Filmar los sueños* – 
* 2018 – *Demos lo que sobre a los perros* – 
* 2017 – *Un genio olvidado (Un rato en la vida de Charles Howard Hinton)* – 
* 2013 – *Aleister Crowley in the Mouth of Hell: The screenplay never filmed* – 
* 2007 – *Los trabajos del director* – 
* 2003 – *El hombre de la pistola de nata* – 
* 2002 – *Confutatis Maledictis*  – 
* 2002 – *La cobra en la cesta de mimbre* – 
* 2001 – *Combustión espontánea de un jurado* – 

#### Llyfrau ar y cyd
* 2022 – ''Querida - A Doll's Tale of Misery and Liberation*
* 2022 – *Monstruos* – 
* 2021 – *La invasión de los ultracuerpos, de Philip Kaufman* – 
* 2020 – *Cine que hoy no se podría rodar* – 
* 2020 – *Eyes Wide Shut* – 
* 2020 – *Space Fiction: Visiones de lo cósmico en la ciencia ficción* – 
* 2019 – *De Arrebato a Zulueta* – 
* 2016 – *In the Woods & on the Heath* 
* 2010 – *La Bestia en la pantalla. Aleister Crowley y el cine fantástico'' – 

## Dolenni allanol
* 
* 
* https://lylagencia.com/author-book/carlos-atanes/?lang=en
* https://film-makerscoop.com/filmmakers/carlos-atanes-2

Categori:Genedigaethau 1971
Categori:Cyfarwyddwyr ffilm o Sbaen
Categori:Dramodwyr o Sbaen
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Sbaen
Categori:Llenorion yr 21ain ganrif o Sbaen
Mynyddoedd Adirondack

Cadwyn o fynyddoedd yng ngogledd-ddwyrain talaith Efrog Newydd, Unol Daleithiau America, yw **Mynyddoedd Adirondack** ( neu *the Adirondacks*) sydd yn ymestyn o ddyffryn Afon St Lawrence a Llyn Champlain yn y gogledd i ddyffryn Afon Mohawk yn y de. Maent yn ffurfio masiff ar ffurf gylchog, gromennog, tua  ar ei draws, a thua  o uchder, dros ardal o fwy na  neu 6 miliwn acr (2.4 miliwn hectar). Maent yn cynnwys cannoedd o gopaon, mwy na 40 ohonynt yn uwch na 4,000 troedfedd (1,219 m), a Mynydd Marcy (5,344 troedfedd, 1,629 m) ydy mynydd uchaf y dalaith. Siapiwyd y dirwedd yn gryf gan rewlifiant, a lleolir rhyw 200 o lynnoedd o amgylch y mynyddoedd, gan gynnwys Llyn George, Llyn Placid, a Llyn Tear of the Clouds (ffynhonnell Afon Hudson). Ardal brin ei phoblogaeth ydyw, a gwarchodir rhannau o'r Adirondacks mewn cyflwr naturiol cyntefig. Weithiau caiff yr Adirondacks eu hystyried yn rhan o rwydaith Appalachia, ond yn wir maent yn perthyn yn ddaearegol i Dariandir Canada.

Daw'r enw "Adirondack" o air Irocwoieg sydd yn golygu "un sydd yn bwyta rhisgl", sef enw difrïol ar lwyth Algonciaidd cyfagos. Y fforiwr Ffrengig Samuel de Champlain—sefydlwr Québec—oedd yr Ewropeaid cyntaf i sbïo ar Fynyddoedd Adirondack, a hynny ym 1609. Dim ond ychydig iawn o bobl a fyddai'n byw yn yr ardal nes diwedd y 19g. Ym 1884, argymhellodd y botanegwr Charles Sprague Sargent y dylai'r llywodraeth daleithiol sefydlu gwarchodfa ar gyfer coedwigoedd cyntefig Efrog Newydd. Pasiwyd deddf ym 1885 i warchod coetiroedd o fewn siroedd penodol yn ardaloedd yr Adirondacks a'r Catskills, ac i sefydlu Comisiwn Coedwigaeth i oruchwylio'r Warchodfa Coedwig yn y ddwy gadwyn. Sefydlwyd Parc Adirondack ym 1892, a phasiwyd rhagor o fesurau gan y ddeddfwrfa daleithiol yn y blynyddoedd i ddod er mwyn diffinio ac ehangu ei dir. Tyfodd y parc o  ym 1900 i  erbyn 2000, ac heddiw mae ei arwynebedd yn cyfateb mwy neu lai i holl ardal yr Adirondacks. Hwn yw'r parc taleithiol neu genedlaethol mwyaf yn yr Unol Daleithiau y tu allan i Alaska. Mae'r Warchodfa Coedwig—a weinyddir ar y cyd yn yr Adirondacks a'r Catskills—yn cyfri am ryw  o'r tir y tu mewn i Barc Adirondack, ac yn ôl Cyfansoddiad Efrog Newydd ei nod yw i "gadw'r tiroedd coedwig yn wyllt am byth". Perchenogir y rhan helaeth o'r Adirondacks, fodd bynnag gan dirfeddianwyr preifat, a defnyddir y tir er amaeth, hamdden, a'r diwydiant coed. Yn hanesyddol cafodd mwyn haearn, graffit, a thitaniwm eu cloddio yma, ac heddiw ceir gweithfeydd mwynau silicad megis wolastonit a garned.

## Cyfeiriadau 

Adirondack
Deddfau Penyd yn erbyn Cymru 1402

Set o gyfreithiau gwahaniaethol gan Senedd Lloegr yn 1402 yn erbyn y Cymry oedd y **Deddfau Penyd yn erbyn Cymru 1402**. Fe'u cynlluniwyd i sefydlu goruchafiaeth Seisnig yng Nghymru yn ystod Rhyfel Annibyniaeth Cymru/ Gwrthryfel Glyndŵr (1400–1415), dan arweiniad Owain Glyndŵr. Mae sawl haneswyr wedi awgrymu bod hyn yn ei hanfod wedi sefydlu cyfundrefn gwahaniaethol yn erbyn y Cymry.

Yr oedd y deddfau hyn yn gwahardd y Cymry rhag cael uwch swydd gyhoeddus, dwyn arfau na phrynu eiddo yn nhrefi Lloegr. Gwaharddwyd pob ymgasgliad cyhoeddus, a chyfyngwyd ar addysg plant Cymru. 

* *Ni chaiff Sais ei gollfarnu gan Gymro yng Nghymru* (gan gynnwys Cymro trwy briodas);
* *Yn erbyn gweinidogion gwastraffus etc. yng Nghymru* 
* *Yn erbyn cynulleidfaoedd yng Nghymru* (gwaharddwyd cyfarfodydd cyhoeddus)
* *Ni chaiff Cymry fod yn arfog* 
* *Ni cheir cario lluniaeth nac arfwisg i Gymru* (gwaharddwyd Sais rhag cludo arfwisg i Gymru neu Gymro i feddu eitemau brwydr o'r fath)
* *Ni chaiff Cymry gestyll ac ati* (dim ond y cestyll o gyfnod Edward I y caniatawyd eu defnyddio)
* *Ni chaiff unrhyw Gymro gymryd y swydd* ("Cyfiawnder, Chamberlain, Canghellor, Trysorydd, Siryf, Stiward, Cwnstabl y Castell, Derbynnydd, Esgeator, Crwner, na Phrif Goedwigwr nac unrhyw Swyddog arall, na Cheidwad y Cofnodion, nac Is-gapten yn yr un o'r uchod). Swyddfeydd mewn unrhyw ran o Gymru, na Chyngor unrhyw arglwydd Seisnig…”)

Ym 1431, 1433 a 1471 mynnodd Senedd Lloegr ailddatgan y Deddfau Cosb. Ni chafodd y cyfreithiau eu dileu o'r llyfrau stadud tan 1624. 

## Effeithiau 
Dywed yr hanesydd Glanmor Williams fod y cyfreithiau yn atgoffa 'r Cymry eu bod yn israddol a'u hatgoffa o'i hansicrwydd (er fod  eithriadau iddynt wedi bod yn ymarferol). Arhosodd y cyfreithiau ar y llyfr statud ac roedd y Cymry'n digio arnyn nhw. 

Dywed yr awdur, Gareth Elwyn Jones fod y Deddfau Cosb wedi ceisio ffurfio system wahaniaethol. Mae'r hanesydd Cymreig, RR Davies yn awgrymu bod hyn yn ei hanfod wedi sefydlu cyfundrefn gwahaniaethol cyfreithiol yng Nghymru yn dilyn pasio'r deddfau. Dywed yr hanesydd Cymreig Martin Johnes mai anaml y gweithredwyd y deddfau, ond eu bod yn symbol o anghydraddoldeb ethnig rhwng y Saeson a'r Cymry. Yn ôl Johnes, roedd y Cymry yn destun rheolaeth hiliol yn ystod y cyfnod canoloesol. Mae’r gwleidydd, Adam Price hefyd wedi disgrifio’r deddfau cosbol fel rhai sy’n cyflwyno system o wahaniaethu ar sail hil. Fe wnaeth Elwyn Jones, RR Davies, Martin Johnes ac Adam Price wneud cymhariaethau neu ddigrifiadau amrywiol o'r deddfau Pennyd fel rhai apartheid. Awgrymir y farn hon hefyd gan yr awdur Jon Gower, sy’n dweud bod y Deddfau Penyd 1401-1402 wedi gwahardd y Cymry rhag ennill tir neu eiddo dros y ffin, neu rhag gwneud amddiffynfeydd i’w tai eu hunain, neu ddwyn arfau neu ymgynnull mewn niferoedd mawr, neu annog beirdd. Dywed fod y cyfreithiau hyn wedi annog y Cymry i wrthryfela. Roedd y deddfau yn annog mwy o ddinasyddion Cymreig i gefnogi gwrthryfel Glyndŵr gyda llafurwyr, myfyrwyr a phendefigion Cymreig yn gadael Lloegr i gefnogi'r achos.

## Cyfeiriadau 
Categori:15fed ganrif yng Nghymru
Categori:Deddfau Senedd Lloegr
Categori:Hanes Cymru
Gogledd Westminster (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, oedd **Gogledd Westminster** (Saesneg: *Westminster North*). Dychwelodd un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

WestminsterNorthConstituency.svg|Etholaeth Gogledd Westminster yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 2010. Fe'i diddymwyd yn 2024.

## Aelodau Seneddol 
* 2010–2024: Karen Buck (Llafur)
* 2024: *diddymwyd yr etholaeth*

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf (hanesyddol)
Categori:Sefydliadau 2010
Categori:Dadsefydliadau 2024
League of European Research Universities

Mae **League of European Research Universities** (**LERU**) yn rhwydwaith o brifysgolion Ewropeaidd sy'n ymroddedig i ymchwil flaengar.

Yn 2002, sefydlodd 12 prifysgol y gymdeithas yn Leuven, Gwlad Belg. Ers 2010 mae 21 o aelodau. Dim ond trwy wahoddiad gan LERU y gellir ymaelodi.

Ym mis Ionawr 2017, ymunodd Coleg y Drindod Dulyn a Phrifysgol Copenhagen â LERU. Heddiw mae ganddi 23 o aelodau. NId oes un o brifysgolion Cymru yn aelod. Mae nifer o'r aelodau hefyd yn aelodau o gymdeithas brifsgolion Ewropeaidd arall tebyg, Grŵp Coimbra.

## Hanes a throsolwg
Mae Cynghrair y Prifysgolion Ymchwil Ewropeaidd (LERU) yn gymdeithas o brifysgolion ymchwil-ddwys. Wedi'i sefydlu yn 2002, fel partneriaeth rhwng deuddeg o brifysgolion ymchwil aml-gyfadran, yn 2017 ehangodd ei haelodaeth i dair ar hugain. Fel yr ychwanegiadau diweddaraf, ymunodd Coleg y Drindod Dulyn a Phrifysgol Copenhagen â’r gynghrair ar 1 Ionawr 2017. Pwrpas y Gynghrair yw dylanwadu ar bolisi yn Ewrop a datblygu arfer gorau trwy gyfnewid profiad ar y cyd. Mae LERU yn cyhoeddi amrywiaeth o bapurau ac adroddiadau yn rheolaidd sy’n gwneud datganiadau polisi lefel uchel, yn darparu dadansoddiadau ac yn gwneud argymhellion ar gyfer llunwyr polisi, prifysgolion, ymchwilwyr a rhanddeiliaid eraill.

Mae pencadlys LERU yn Leuven. Yr Athro Dr Kurt Deketelaere yw'r Ysgrifennydd Cyffredinol presennol. Yr Athro Yves Flückiger yw'r Cadeirydd presennol.

## Aelodaeth
Y 23 aelod-brifysgol yn 2017 oedd:

'***
* Prifysgol Gatholig Leuven

****
* Prifysgol Copenhagen

****
* Prifysgol Helsinki

****
* Prifysgol Sorbonne
* Prifysgol Paris-Saclay
* PrifysgolStrasbourg

****
* Prifysgol Freiburg
* Prifysgol Heidelberg
* Prifysgol München

****
* Coleg y Drindod, Dulyn

****
* Prifysgol Milan

****
* Prifysgol Amsterdam 
* Prifysgol Leiden
* Prifysgol Utrecht

****
* Prifysgol Barcelona

****
* Prifysgol Lund

****
* Prifysgol Genefa
* Prifysgol Zurich

****
* Imperial College London
* Coleg Prifysgol Llundain (UCL)
* Prifysgol Caergrawnt
* Prifysgol Caeredin
* Prifysgol Rhydychen

### Cyn aelodau 
***'
* Karolinska Institutet

## Gweler hefyd
* European University Association
* Grŵp Coimbra
* Grŵp Russell

## Dolenni allanol
* Gwefan swyddogol  
* Cynhadledd myfyrwyr BRIGHT  Mae *BRIGHT* yn gynhadledd flynyddol o fyfyrwyr o’r aelod-brifysgolion ers 2004 gyda thrafodaeth am ddyfodol gwleidyddol, economaidd a chymdeithasol Ewrop. Mae'r lleoliad yn newid o flwyddyn i flwyddyn. (Saesneg)

## Cyfeiriadau
Categori:Prifysgolion Ewrop
Categori:Sefydliadau 2002
Categori:Sefydliadau rhyngwladol
Grŵp Coimbra

400px|bawd|Logo Grŵp Coimbra
Mae **Grŵp Coimbra** yn rhwydwaith o 41 o brifysgolion Ewropeaidd a sefydlwyd ym 1985 ar hyn o bryd. Statws cyfreithiol y grŵp yw cymdeithas ddi-elw o dan gyfraith Gwlad Belg. Cynrychiolir y grŵp gan y Gymanfa Gyffredinol. Lleolir y grŵp ym Mrwsel, prif ganolfan weinyddol yr Undeb Ewropeaidd. Fe'i sefydlwyd ym 1985. Nid oes prifysgol Gymreig yn aelod o'r Grŵp.

## Nod
Mae'n gweithio er budd ei haelodau trwy hyrwyddo "rhyngwladoli, cydweithio academaidd, rhagoriaeth mewn dysgu ac ymchwil, a gwasanaeth i gymdeithas" trwy "greu cysylltiadau academaidd a diwylliannol arbennig", trwy lobïo ar lefel Ewropeaidd, a thrwy ddatblygu arferion gorau.

Mae Cynghrair elitaidd y League of European Research Universities (LERU) yn fwy dylanwadol gyda 23 o aelodau, tra bod European University Association (EUA) yn fwy eang gyda thua 850 o aelodau. Ceir sefydliadau lobïo prifysgolion eraill hefyd.

Mae'r grŵp wedi'i enwi ar ôl dinas Portiwgal, Coimbra, y sefydlwyd ei phrifysgol yn 1290.

## Disgrfiad
Mae'r grŵp yn gweld ei hun fel sefydliad o brifysgolion traddodiadol, Ewropeaidd, amlddisgyblaethol o galibr rhyngwladol uchel.

Pwrpas statudol y sefydliad yw creu cysylltiadau academaidd a diwylliannol er budd yr holl aelodau, yn ogystal â rhyngwladoli a chydweithio academaidd. Mae'r aelodau wedi'u huno drwy geisio rhagoriaeth mewn addysgu ac ymchwil a gwasanaeth i gymdeithas yn gyffredinol.

Un nod yw cyfnewid syniadau bywiog. Nod arall y grŵp yw’r dylanwad ar y cyd ar bolisi addysg ar lefel genedlaethol ac Ewropeaidd.

Yn 2013 roedd y Grŵp yn cynnwys 40 prifysgol ond mae'r niferoedd wedi disgyn a chodi rhywaint dros y blynyddoedd.

## Members
Yn Chwefror 2023 roedd Grŵp Coimbra yn cynnwys 40 prifysgol mewn 22 gwladwriaeth: 

### Aelodau a ataliwyd
Ataliwyd elodaeth Prifysgol Gwladwriaethol Saint Petersburg (Rwsia) ar 10 Mawrth 2022.

### Cyn aelodau
* Prifysgol Caen* (Ffrainc)
* Prifysgol Caergrawnt (DU)
* Prifysgol Lyon (Ffrainc)
* Prifysgol Rhydychen* (DU)
* Prifysgol Aristotle Thessaloniki* (Groeg)

(* dynodi aelod sefydlu)

## Gweler hefyd
* League of European Research Universities
* European University Association
* Grŵp Russell

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Gwefan Swyddogol

Categori:Prifysgolion Ewrop

Categori:Sefydliadau 1985
Orpington (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Orpington**. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Orpington 2023 Constituency.svg|Etholaeth Orpington yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1945.

## Aelodau Seneddol 
* 1945–1955: Waldron Smithers (Ceidwadol)
* 1955–1962: Donald Sumner (Ceidwadol)
* 1962–1970: Eric Lubbock (Rhyddfrydol)
* 1970–1992: Ivor Stanbrook (Ceidwadol)
* 1992–2010: John Horam (Ceidwadol)
* 2010–2019: Jo Johnson (Ceidwadol)
* 2019–presennol: Gareth Bacon (Ceidwadol)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
Categori:Sefydliadau 1945
Bermondsey a Hen Southwark (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Bermondsey a Hen Southwark** (Saesneg: *Bermondsey and Old Southwark*. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Bermondsey and Old Southwark 2023 Constituency.svg|Etholaeth Bermondsey a Hen Southwark yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 2010.

## Aelodau Seneddol 
* 2010–2015: Simon Hughes (Democratiaid Rhyddfrydol)
* 2015–presennol: Neil Coyle (Llafur, wedyn Annibynnwr)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
Categori:Sefydliadau 2010
Putney (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Putney**. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Putney 2023 Constituency.svg|Etholaeth Putney yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1918.

## Aelodau Seneddol 
* 1918–1934: Samuel Samuel (Ceidwadol Clymblaid, wedyn Unoliaethol, wedyn Ceidwadol)
* 1934–1942: Marcus Samuel (Ceidwadol)
* 1942–1964: Hugh Linstead (Ceidwadol)
* 1964–1979: Hugh Jenkins (Llafur)
* 1979–1997: David Mellor (Ceidwadol)
* 1997–2005: Tony Colman (Llafur)
* 2005–2019: Justine Greening (Ceidwadol Clymblaid, wedyn Annibynnwr)
* 2019–presennol: Fleur Anderson (Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
Categori:Sefydliadau 1918
Romford (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Romford**. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Romford 2023 Constituency.svg|Etholaeth Romford yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1885.

## Aelodau Seneddol 
* 1885–1886: John Westlake (Rhyddfrydol)
* 1886–1894: James Theobald (Ceidwadol)
* 1894–1897: Alfred Wigram (Ceidwadol)
* 1897–1906: Louis Sinclair (Ceidwadol)
* 1906–1918: John Bethell (Rhyddfrydol)
* 1918–1923: Albert Edward Martin (Rhyddfrydol Cenedlaethol)
* 1923–1929: Charles Rhys (Ceidwadol)
* 1929–1931: H. T. Muggeridge (Llafur)r
* 1931–1935: W. G. Hutchison (Ceidwadol)
* 1935–1945: John Parker (Llafur)
* 1945–1950: Thomas Macpherson (Llafur)
* 1950–1955: John Lockwood (Ceidwadol)
* 1955–1970: Ron Ledger (Llafur-Cydweithredol)
* 1970–1974: Dick Leonard (Llafur)
* 1974–1997: Michael Neubert (Ceidwadol)
* 1997–2001: Eileen Gordon (Llafur)
* 2001–presennol: Andrew Rosindell (Ceidwadol)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
Categori:Sefydliadau 1885
Twickenham (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Twickenham**. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Twickenham 2023 Constituency.svg|Etholaeth Twickenham yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1918.

## Aelodau Seneddol 
* 1918–1929: William Joynson-Hicks (Unoliaethol)
* 1929–1932: John Ferguson (Unoliaethol)
* 1932–1934: Hylton Murray-Philipson (Ceidwadol)
* 1934–1935: Alfred Critchley (Ceidwadol)
* 1935–1955: Edward Keeling (Ceidwadol)
* 1955–1970: Gresham Cooke (Ceidwadol)
* 1970–1997: Toby Jessel (Ceidwadol)
* 1997–2015: Vince Cable (Democratiaid Rhyddfrydol)
* 2015–2017: Tania Mathias (Ceidwadol)
* 2017–2019: Vince Cable (Democratiaid Rhyddfrydol)
* 2019–presennol: Munira Wilson (Democratiaid Rhyddfrydol)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
Categori:Sefydliadau 1918
Wimbledon (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Wimbledon**. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Wimbledon 2023 Constituency.svg|Etholaeth Wimbledon yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1885.

## Aelodau Seneddol 
* 1885–1900: Cosmo Bonsor (Ceidwadol)
* 1900–1907: Eric Hambro (Ceidwadol)
* 1907–1916: Henry Chaplin (Ceidwadol)
* 1916–1918: Stuart Coats (Ceidwadol)
* 1918–1924: Syr Joseph Hood (Ceidwadol)
* 1924–1945: Syr John Power (Ceidwadol)
* 1945–1950: Arthur Palmer (Llafur)
* 1950–1970: Cyril Black (Ceidwadol)
* 1970–1987: Michael Havers (Ceidwadol)
* 1987–1997: Charles Goodson-Wickes (Ceidwadol)
* 1997–2005: Roger Casale (Llafur)
* 2005–2024: Stephen Hammond (Ceidwadol)
* 2024–presennol: Paul Kohler (Democratiaid Rhyddfrydol)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
Categori:Sefydliadau 1885
Canol Brent (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, oedd **Canol Brent** (Saesneg: *Brent Central*). Dychwelodd un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

BrentCentral2007Constituency.svg|Etholaeth Canol Brent yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 2010. Fe'i diddymwyd yn 2024.

## Aelodau Seneddol 
* 2010–2015: Sarah Teather (Democratiaid Rhyddfrydol)
* 2015–2024: Dawn Butler (Llafur)
* 2010: *diddymwyd yr etholaeth*

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf (hanesyddol)
Categori:Sefydliadau 2010
Categori:Dadsefydliadau 2024
Carshalton a Wallington (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Carshalton a Wallington** (Saesneg: *Carshalton and Wallington*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Carshalton and Wallington 2023 Constituency.svg|Etholaeth Carshalton a Wallington yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1983.

## Aelodau Seneddol 
* 1983–1997: Nigel Forman (Ceidwadol)
* 1997–2019: Tom Brake (Democratiaid Rhyddfrydol)
* 2019–2024: Elliot Colburn (Ceidwadol)
* 2024–presennol: Bobby Dean (Democratiaid Rhyddfrydol)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
Categori:Sefydliadau 1983
Mared

Cantores-gyfansoddwraig Gymreig yw **Mared Williams**, a adnabyddir fel cantores yn **Mared** .

## Bywyd 
Cantores, cyfansoddwraig ac actor Cymreig o Lannefydd yw Mared Williams. Ar hyn o bryd mae hi'n rhannu ei hamser rhwng Llanefydd a Llundain.

## Gyrfa
Er iddi ystyried astudio’r gyfraith, astudiodd Mared gerddoriaeth ym Mhrifysgol Leeds tan 2018 ac yna gradd meistr mewn perfformiad theatr gerdd yn yr Academi Gerdd Frenhinol. Roedd ganddi rolau ensemble ac roedd hi'n deall rolau Eponine yn *Les Miserables* yn y West End yn 2019. Ymunodd Mared â grŵp *Cymry’r West End* yn ystod y pandemig covid sydd wedi perfformio mewn cyngherddau gan gynnwys yn y Royal Albert Hall. Mewn perfformiad Britain’s Got Talent gyda’r grŵp, gwnaeth lleisiau Mared argraff ar y beirniaid, gyda Simon Cowell yn dweud bod perfformiad y grŵp yn “eithriadol”.

Enillodd Mared Albwm Cymraeg y Flwyddyn 2021 am yr albwm, Y Drefn, gyda label Recordiau I KA CHING, a gyhoeddwyd yn fyw ar BBC Radio Cymru. Mae’r albwm yn ddwyieithog ac yn cynnwys sesiynau byw gyda Cherddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC. Wrth ymateb i ennill y wobr, dywedodd Mared “Mae fy nghalon yn llawn! Diolch yn fawr am wneud fy mlwyddyn fil o weithiau'n well." “Mae’r albwm yma’n golygu’r byd i mi ac mae cael yr ymateb yma wedi bod mor arbennig.” 

Yn 2021, enillodd Mared wobr Y Selar am Seren y Sîn. Yn yr un flwyddyn perfformiodd Mared yn y fersiwn covid Ar-lein Eisteddfod Genedlaethol Cymru, "Eisteddfod AmGen". 

## Perfformio yn Efrog Newydd
Yn 2022, perfformiodd Mared yng nghyngerdd Cymru a'r Byd yn Times Square, Efrog Newydd, a ddarlledwyd ar S4C ar drothwy gêm bêl-droed Cwpan Y Byd rhwng Cymru a UDA. Roedd yr actorion o Gymru, Ioan Gruffudd, Mathew Rhys, a Michael Sheen hefyd i'w disgwyl i gymryd rhan. “Mae genon ni gymaint o gyfoeth yn ein cerddoriaeth a diwylliant,” meddai.

“Ma’n rili neis cael gweld Cymru yn cael platfform byd enwog yn ddiweddar ar raglen 'Welcome to Wrexham' efo Ryan Renolds a Rob McElhenney. *So* dwi rili yn ymfalchïo bo’ ni’n gallu rhannu’r iaith Gymraeg a chael creu partneriaeth wahanol yma allan yn Efrog Newydd.”

Ym mis Chwefror 2023, cyhoeddwyd Mared fel artist unigol gorau’r flwyddyn Y Selar.

## Dolenni
* Ailgymysgiad trac Mared Y Selar, Ebrill 2022

## Cyfeiriadau 
Categori:Cantorion Cymraeg
Categori:Bandiau Cymraeg
Sutton a Cheam (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Sutton a Cheam** (Saesneg: *Sutton and Cheam*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Sutton and Cheam 2023 Constituency.svg|Etholaeth Sutton a Cheam yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1945.

## Aelodau Seneddol 
* 1945–1954: Sidney Marshall (Ceidwadol)
* 1954–1972: Richard Sharples (Ceidwadol)
* 1972–1974: Graham Tope (Rhyddfrydol)
* 1974–1992: Neil Macfarlane (Ceidwadol)	
* 1992–1997: Olga Maitland (Ceidwadol)
* 1997–2015: Paul Burstow (Democratiaid Rhyddfrydol)	
* 2015–2024: Paul Scully (Ceidwadol)
* 2024–presennol: Luke Taylor (Democratiaid Rhyddfrydol)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
Categori:Sefydliadau 1945
Uxbridge a De Ruislip (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Uxbridge a De Ruislip** (Saesneg: *Uxbridge and South Ruislip*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Uxbridge and South Ruislip 2023 Constituency.svg|Etholaeth Uxbridge a De Ruislip yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 2010.

## Aelodau Seneddol 
* 2010–2015: John Randall (Ceidwadol)
* 2015–2023: Boris Johnson (Ceidwadol)
* 2023–2024: Steve Tuckwell  (Ceidwadol)
* 2024–presennol: Danny Beales (Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
Categori:Sefydliadau 2010
Gateshead (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn sir seremonïol Tyne a Wear, Gogledd-ddwyrain Lloegr, oedd **Gateshead**. Dychwelodd un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

GatesheadConstituency.svg|Etholaeth Gateshead yn Tyne a Wear
EnglandTyneWear.svg|Tyne a Wear yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 2010. Fe'i diddymwyd yn 2024.

## Aelodau Seneddol 
* 2010–2024: Ian Mearns (Llafur)
* 2024: *diddymwyd yr etholaeth*

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yng Ngogledd-ddwyrain Lloegr (hanesyddol)
Categori:Sefydliadau 2010
Categori:Dadsefydliadau 2024
Houghton a De Sunderland (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn sir seremonïol Tyne a Wear, Gogledd-ddwyrain Lloegr, yw **Houghton a De Sunderland** (Saesneg: *Houghton and Sunderland South*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

North East England - Houghton and Sunderland South constituency.svg|Etholaeth Houghton a De Sunderland yng Ngogledd-ddwyrain Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 2010.

## Aelodau Seneddol 
* 2010–presennol: Bridget Phillipson (Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yng Ngogledd-ddwyrain Lloegr
Categori:Sefydliadau 2010
Gogledd Ilford (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Gogledd Ilford** (Saesneg: *Ilford North*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Ilford North 2023 Constituency.svg|Etholaeth Gogledd Ilford yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1945.

## Aelodau Seneddol 
* 1945–1950: Mabel Ridealgh (Llafur-Cydweithredol)
* 1950–1954: Geoffrey Hutchinson (Ceidwadol)
* 1954–1974: Tom Iremonger (Ceidwadol)
* 1974–1978: Millie Miller (Llafur)
* 1978–1997: Vivian Bendall (Ceidwadol)
* 1997–2005: Linda Perham (Llafur)
* 2005–2015: Lee Scott (Ceidwadol)
* 2015–presennol: Wes Streeting	(Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
Categori:Sefydliadau 1945
European University Association

Mae'r **European University Association** (**EUA**) yn cynrychioli mwy na 800 o sefydliadau addysg uwch mewn 48 o wladwriaetau, gan roi fforwm iddynt gydweithredu a chyfnewid gwybodaeth am bolisïau addysg uwch ac ymchwil. Mae aelodau'r Gymdeithas yn brifysgolion Ewropeaidd sy'n ymwneud ag addysgu ac ymchwil, cymdeithasau cenedlaethol o reithorion a sefydliadau eraill sy'n weithgar mewn addysg uwch ac ymchwil.

Mae EUA yn ganlyniad i uno *Association of European Universities* a'r ''Confederation of European Union Rectors' Conferences''. Digwyddodd yr uno yn Salamanca ar 31 Mawrth 2001.

Mae pencadlys yr EUA yn ninas Brwsel yn Ngwlad Belg.

## Aelodaeth
 aelod o'r EUA]]
, un o'r aelodau o Gymru]]
 sy'n un o'r aelodau o Gymru]]
 sydd hefyd yn aelod o'r EUA]]
Y prifysgolion yng Nghymru sy'n aelodau (yn 2023) yw Prifysgol Abertawe, Prifysgol Bangor, Prifysgol Caerdydd, Prifysgol Metropolitan Caerdydd

Dyma ddadansoddiad o aelodaeth EUA fesul gwladwriaeth:

Ym Mawrth 2022 ataliodd yr EUA 12 aelod o Rwsia yn dilyn anerchiad 2022 Undeb y Rheithoriaid Rwsiaidd (RUR) yn cefnogi goresgyniad yr Wcráin yn 2022, am fod “yn groes ddiametrig i’r gwerthoedd Ewropeaidd y gwnaethant ymrwymo iddynt wrth ymuno â’r UEA”.

## Gweler hefyd
* Grŵp Russell 
* Grŵp Coimbra
* League of European Research Universities

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*Gwefan swyddogol
*Statudau Cennad a Gweithgareddau 
*Rhestr y prifysgolion

Categori:Prifysgolion Ewrop
Categori:Sefydliadau 2001
Categori:Sefydliadau rhyngwladol
Canol Swydd Bedford (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Swydd Bedford, Dwyrain Lloegr, yw **Canol Swydd Bedford** (Saesneg: *Mid Bedfordshire*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

East of England - Mid Bedfordshire constituency.svg|Etholaeth Canol Swydd Bedford yn Ne-ddwyrain Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1918.

## Aelodau Seneddol 
* 1918–1922: Max Townley (Ceidwadol)
* 1922–1924: Frederick Linfield (Rhyddfrydol)
* 1924–1929: William Warner (Ceidwadol)
* 1929–1931: Milner Gray (Rhyddfrydol)
* 1931–1960: Alan Lennox-Boyd (Ceidwadol)
* 1960–1983: Stephen Hastings (Ceidwadol)
* 1983–1997: Nicholas Lyell (Ceidwadol)
* 1997–2005: Jonathan Sayeed (Ceidwadol)
* 2005–2023: Nadine Dorries (Ceidwadol)
* 2023–2024: Alistair Strathern (Llafur)
* 2024–presennol: Blake Stephenson (Ceidwadol)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Nwyrain Lloegr
Categori:Sefydliadau 1918
Gogledd-ddwyrain Swydd Bedford (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Swydd Bedford, Dwyrain Lloegr, oedd **Gogledd-ddwyrain Swydd Bedford** (Saesneg: *North East Bedfordshire*). Dychwelodd un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

NorthEastBedfordshireConstituency.svg|Etholaeth Gogledd-ddwyrain Swydd Bedford yn Swydd Bedford
EnglandBedfordshire.svg|Swydd Bedford yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1997. Fe'i diddymwyd yn 2024.

## Aelodau Seneddol 
* 1997–2001: Nicholas Lyell (Ceidwadol)
* 2001-2019: Alistair Burt (Ceidwadol)
* 2019–2024: Richard Fuller (Ceidwadol)
* 2024: *diddymwyd yr etholaeth*

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Nwyrain Lloegr (hanesyddol)
Categori:Sefydliadau 1997
Categori:Dadsefydliadau 2024
De Luton a De Swydd Bedford (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Swydd Bedford, Dwyrain Lloegr, yw **De Luton a De Swydd Bedford** (Saesneg: *Luton South and South Bedfordshire*; **De Luton** cyn 2024). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

East of England - Luton South and South Bedfordshire constituency.svg|Etholaeth De Luton a De Swydd Bedford yn Ne-ddwyrain Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1983.

## Aelodau Seneddol 
* 1983–1997: Graham Bright (Ceidwadol)
* 1997–2010: Margaret Moran (Llafur)
* 2010–2019: Gavin Shuker (Llafur-Cydweithredol, wedyn Change UK, wedyn Annibynnwr)
* 2019–presennol: Rachel Hopkins (Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Nwyrain Lloegr
Categori:Sefydliadau 1983
Bedford (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Swydd Bedford, Dwyrain Lloegr, yw **Bedford**. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

East of England - Bedford constituency.svg|Etholaeth Bedford yn Ne-ddwyrain Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1997.

## Aelodau Seneddol
## Canlyniadau'r etholiad
### Etholiadau yn y degawd 2020au
### Etholiadau yn y degawd 2010au
### Etholiadau yn y degawd 2000au
### Etholiadau yn y degawd 1990au
Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Nwyrain Lloegr
Categori:Sefydliadau 1997
Gogledd-orllewin Swydd Gaergrawnt (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Swydd Gaergrawnt, Dwyrain Lloegr, yw **Gogledd-orllewin Swydd Gaergrawnt** (Saesneg: *North West Cambridgeshire*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

East of England - North West Cambridgeshire constituency.svg|Etholaeth Gogledd-orllewin Swydd Gaergrawnt yn Ne-ddwyrain Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1997.

## Aelodau Seneddol 
* 1997–2005: Brian Mawhinney (Ceidwadol)
* 2005–2024: Shailesh Vara (Ceidwadol)
* 2024–presennol: Sam Carling (Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Nwyrain Lloegr
Categori:Sefydliadau 1997
De-ddwyrain Swydd Gaergrawnt (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Swydd Gaergrawnt, Dwyrain Lloegr, oedd **De-ddwyrain Swydd Gaergrawnt** (Saesneg: *South East Cambridgeshire*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

SouthEastCambridgeshireConstituency.svg|Etholaeth De-ddwyrain Swydd Gaergrawnt yn Swydd Gaergrawnt
EnglandCambridgeshire.svg|Swydd Gaergrawnt yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1983. Fe'i diddymwyd yn 2024.

## Aelodau Seneddol 
* 1983–1987: Francis Pym (Ceidwadol)
* 1987–2015: Jim Paice (Ceidwadol)
* 2015–2024: Lucy Frazer (Ceidwadol)
* 2024: *diddymwyd yr etholaeth*

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Nwyrain Lloegr (hanesyddol)
Categori:Sefydliadau 1983
Categori:Dadsefydliadau 2024
Bwlgariaid

Cenedl a grŵp ethnig Slafig sydd yn frodorol i Fwlgaria yn y Balcanau yw'r **Bwlgariaid**. Bwlgareg, o gangen ddeheuol yr ieithoedd Slafonaidd, yw eu hiaith frodorol. Maent yn cyfri am ryw 85% o boblogaeth Bwlgaria. Maent yn disgyn o dri grŵp o hynafiaid a gymysgodd yn nwyrain y Balcanau yn yr Oesoedd Canol—y Bolgariaid, y Thraciaid, a'r Slafiaid—, ac yn perthyn yn agos i'r Slafiaid deheuol eraill, yn enwedig siaradwyr ieithoedd Slafonaidd y de-ddwyrain: y Macedoniaid, y Groegiaid Slafeg, a'r Serbiaid Torlaceg.


Categori:Cenhedloedd y Balcanau
Categori:Pobloedd Slafig
De-orllewin Swydd Hertford (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Swydd Hertford, Dwyrain Lloegr, yw **De-orllewin Swydd Hertford** (Saesneg: *South West Hertfordshire*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

East of England - South West Hertfordshire constituency.svg|Etholaeth De-orllewin Swydd Hertford yn Ne-ddwyrain Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1950.

## Aelodau Seneddol 
* 1950–1974: Gilbert Longden (Ceidwadol)
* 1974–1979: Geoffrey Dodsworth (Ceidwadol)
* 1979–2005: Richard Page (Ceidwadol)
* 2005–2019: David Gauke (Ceidwadol, wedyn Annibynnwr)
* 2019–presennol: Gagan Mohindra (Ceidwadol)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Nwyrain Lloegr
Categori:Sefydliadau 1950
Hertford a Stortford (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Swydd Hertford, Dwyrain Lloegr, yw **Hertford a Stortford** (Saesneg: *Hertford and Stortford*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

East of England - Hertford and Stortford constituency.svg|Etholaeth Hertford a Stortford yn Ne-ddwyrain Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1983.

## Aelodau Seneddol 
* 1983–2001: Bowen Wells (Ceidwadol)
* 2001–2019: Mark Prisk (Ceidwadol)
* 2019–2024: Julie Marson (Ceidwadol)
* 2024–presennol: Josh Dean (Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Nwyrain Lloegr
Categori:Sefydliadau 1983
Caergrawnt (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Swydd Gaergrawnt, Dwyrain Lloegr, yw **Caergrawnt** (Saesneg: *Cambridge*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

East of England - Cambridge constituency.svg|Etholaeth Caergrawnt yn Ne-ddwyrain Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1295.

## Aelodau Seneddol 
ar ôl 1885 (Cyn 1885 dychwelwyd dau aelod seneddol.)
* 1885–1906: Robert Uniacke-Penrose-Fitzgerald (Ceidwadol)
* 1906–1910: Stanley Buckmaster (Rhyddfrydol)
* 1910–1917: Almeric Paget (Ceidwadol)
* 1917–1922: Eric Geddes (Ceidwadol Clymblaid)
* 1922–1934: George Newton (Ceidwadol)
* 1934–1945: Richard Tufnell (Ceidwadol)
* 1945–1950: Arthur Symonds (Llafur)
* 1950–1966: Hamilton Kerr (Ceidwadol)
* 1966–1967: Robert Davies (Llafur)
* 1967–1976: David Lane (Ceidwadol)
* 1976–1992: Robert Rhodes James (Ceidwadol)
* 1992–2005: Anne Campbell (Llafur)
* 2005–2010: David Howarth (Democratiaid Rhyddfrydol)
* 2010–2015: Julian Huppert (Democratiaid Rhyddfrydol)
* 2015–presennol: Daniel Zeichner (Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Nwyrain Lloegr
Categori:Sefydliadau 1295
Dwyrain Barnsley (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Ne Swydd Efrog, Swydd Efrog a Humber, Lloegr, oedd **Dwyrain Barnsley** (Saesneg: *Barnsley East*). Dychwelodd un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

BarnsleyEast2007Constituency.svg|Etholaeth Dwyrain Barnsley yn Ne Swydd Efrog
EnglandSouthYorkshire.svg|De Swydd Efrog yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth fel etholaeth sirol yn 2010. Fe'i diddymwyd yn 2024.

## Aelodau Seneddol 
* 2010–2017: Michael Dugher	(Llafur)
* 2017–2024: Stephanie Peacock (Llafur)
* 2024: *diddymwyd yr etholaeth*

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Swydd Efrog a'r Humber (hanesyddol)
Categori:Sefydliadau 2010
Categori:Dadsefydliadau 2024
Penistone a Stocksbridge (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Ne Swydd Efrog, Swydd Efrog a Humber, Lloegr, yw **Penistone a Stocksbridge** (Saesneg: *Penistone and Stocksbridge*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Yorkshire and the Humber - Penistone and Stocksbridge constituency.svg|Etholaeth Penistone a Stocksbridge yn Swydd Efrog a'r Humber

Crëwyd yr etholaeth fel etholaeth sirol yn 2010.

## Aelodau Seneddol 
* 2010–2019: Angela Smith (Llafur, wedyn Change UK, Annibynnwr, a Democratiaid Rhyddfrydol)
* 2019–2024: Miriam Cates (Ceidwadol)
* 2024–presennol: Marie Tidball (Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Swydd Efrog a'r Humber
Categori:Sefydliadau 2010
Rother Valley (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Ne Swydd Efrog, Swydd Efrog a Humber, Lloegr, yw **Rother Valley**. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Yorkshire and the Humber - Rother Valley constituency.svg|Etholaeth Rother Valley yn Swydd Efrog a'r Humber

Crëwyd yr etholaeth fel etholaeth sirol yn 1918.

## Aelodau Seneddol 
* 1918–1935: Thomas Walter Grundy (Llafur)
* 1935–1945: Edward Dunn (Llafur)
* 1945–1970: David Griffiths (Llafur)
* 1970–1983: Peter Hardy (Llafur)
* 1983–2019: Kevin Barron (Llafur)
* 2019–2024: Alexander Stafford (Ceidwadol)
* 2024–presennol: Jake Richards(Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Swydd Efrog a'r Humber
Categori:Sefydliadau 1918
Rotherham (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Ne Swydd Efrog, Swydd Efrog a Humber, Lloegr, yw **Rotherham**. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Yorkshire and the Humber - Rotherham constituency.svg|Etholaeth Rotherham yn Swydd Efrog a'r Humber

Crëwyd yr etholaeth fel etholaeth fwrdeistrefol yn 1885.

## Aelodau Seneddol 
* 1885–1899: Arthur Dyke Acland (Rhyddfrydol)
* 1899–1910: William Holland (Rhyddfrydol)
* 1910–1917: Jack Pease (Rhyddfrydol)
* 1917–1918: Arthur Richardson (Rhyddfrydol–Llafur)
* 1918–1923: Frederic Kelley (Ceidwadol)
* 1923–1931: Fred Lindley (Llafur)
* 1931–1933: George Herbert (Ceidwadol)
* 1933–1950: William Dobbie (Llafur)
* 1950–1963: Jack Jones (Llafur)
* 1963–1976: Brian O'Malley (Llafur)
* 1976–1992: Stan Crowther (Llafur)
* 1992–1994: Jimmy Boyce (Llafur)
* 1994–2012: Denis MacShane (Llafur)
* 2012–presennol: Sarah Champion (Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Swydd Efrog a'r Humber
Categori:Sefydliadau 1885
Abbotsfield, Ffordd Rhosddu, Wrecsam

Adeilad hanesyddol rhestredig gradd II yn ninas Wrecsam, gogledd-ddwyrain Cymru, yw **Abbotsfield**.

## Lleoliad 
Mae Abbotsfield yn sefyll ar Ffordd Rhosddu, ar y gyffordd gyda Ffordd Grosvenor, ar gyrion canol Wrecsam, yn ardal gadwraeth Ffordd Grosvenor.

## Hanes 
Adeiladwyd Abbotsfield yn 1863 fel tŷ preifat, yn seiliedig ar gynllun gan y pensaer lleol JR Gummow ar gyfer Mr Edward Jones.  Roedd Gummow yn gyfrifol ar gyfer rhan fawr o ddatblygiad maestrefol y dref yn rhan olaf y 19eg ganrif.  

Roedd Abbotsfield y tŷ cyntaf gafodd ei adeiladu ger y gyffordd rhwng Ffordd Grosvenor a Ffordd Rhosddu. Heddiw mae'r adeilad yn rhan o ardal gadwraeth Ffordd Grosvenor. Abbotsfield, neu Abbotsfield Priory, oedd enw gwreiddiol y tŷ. 

## Disgrifiad 
Adeilad Neo-gothig deulawr o dywodfaen yw Abbotsfield. Er gwaethaf presenoldeb estyniad modern, mae'r tŷ wedi cadw ei ymddangosiad gwreiddiol i raddau helaeth. Tu mewn i'r tŷ hefyd, mae nifer o nodweddion gwreiddiol, yn enwedig yn y cyntedd ac ar y grisiau.  

## Cyfeiriadau
Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yn Wrecsam
Categori:Adeiladau rhestredig Gradd II Wrecsam
Harrogate a Knaresborough (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yng Ngogledd Swydd Efrog, Swydd Efrog a Humber, Lloegr, yw **Harrogate a Knaresborough** (Saesneg: *Harrogate and Knaresborough*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Yorkshire and the Humber - Harrogate and Knaresborough constituency.svg|Etholaeth Harrogate a Knaresborough yn Swydd Efrog a'r Humber

Crëwyd yr etholaeth fel etholaeth fwrdeistrefol yn 1997.

## Aelodau Seneddol 
* 1997–2919: Phil Willis (Democratiaid Rhyddfrydol)
* 2010–2024: Andrew Jones (Ceidwadol)
* 2024–presennol: Tom Gordon (Democratiaid Rhyddfrydol)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Swydd Efrog a'r Humber
Categori:Sefydliadau 1997
Stags Head

Pentrefan yng nghymuned Llangeitho, Ceredigion, Cymru, yw **Stags Head.** Saif ar groesffordd y B4343 rhwng Llangeitho a a Thregaron lle mae ffordd Rufeinig Sarn Helen yn croesi'r ffordd.

Mae'n debyg bod y pentrefan wedi cymryd ei enw o hen dafarn yn y lleoliad hwn o'r enw "Stags Head". Daw'r cyfeiriad cynharaf at y dafarn o 1822 ac mae’n debyg cafodd y dafarn ei defnyddio gan borthmyn.

Mae'r pentrefan wedi'i nodi ar Fap Degwm y 1840au a mapiau cynnar yr Arolwg Ordnans. Nid oes cofnod o enw Cymraeg.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan  ac yn Senedd y DU gan .

## Cyfeiriadau 
Categori:Pentrefi Ceredigion
Categori:Llangeitho
Categori:Erthyglau Wici-lleoedd
Archifdy Sir Benfro

Mae **Archifdy Sir Benfro**, neu Archifau Sir Benfro, yn archifdy sirol ac yn ystorfa archifau a leolir yn nhref Hwlffordd yn ne-orllewin Cymru .

Er bod yr Uwchgapten Francis Jones wedi cychwyn arolygon rhagarweiniol o gofnodion sir Benfro mor bell yn ôl â’r 1930au, dim ond ym 1963 y penodwyd yr archifydd sirol cyuntaf yn Hwlffordd. Sefydlwyd y swyddfa gyntaf yn y dref ym 1967, o fewn hen garchar y sir fel cartref i archifau'r Cyngor sir. Mae'r archifdy hefyd yn gartref i archifau esgobaethol ar gyfer rhan o esgobaeth Tyddewi . 

Heblaw am gadw cofnodion awdurdod lleol a sesiynau chwarter, ynghyd â llawer o gofrestrau plwyfol sir Benfro, y mae daliadau arwyddocaol eraill yn cynnwys papurau teulu ac ystad yn ymwneud â John Mirehouse o Angle, Caeriw o Lys Caeriw a Lort-Phillips o Lawrenni.

Symudodd y swyddfa i adeilad a ddyluniwyd yn bwrpasol ym mis Mawrth 2013. Mae hwn ar safle hen Ysgol Iau Pendergast, gyda'r llyfrgell astudiaethau lleol hefyd yn trosglwyddo i'r lleoliad newydd.

## Cyfeiriadau 
Categori:Hwlffordd
Categori:Sefydliadau Cymru
Categori:Erthyglau Wici-lleoedd
Fannie Margaret Thomas

Roedd **Fannie Margaret Thomas** (1868&ndash;1953) yn athrawes ac ymgyrchydd dros y bleidlais i fenywod. Buodd hi'n bennaeth ysgol gynradd ym Mhontycymer, ac wedyn yn bennaeth Ysgol Ffaldau. Ni allai dorri'r gyfraith fel y gwnaeth y swffragetiaid, oherwydd byddai wedi colli ei swydd. Sefydlodd hi gangen Cwm Ogwr y CSU.

Cafodd ei geni yn Nolgellau, yn ferch i weithiwr banc. Roedd ei mam yn rhedeg tafarn yn y Bont-faen. Safodd fel ymgeisydd Llafur ar gyfer Cyngor Dosbarth Trefol Ogwr a Garw yn 1919 ac yn ddiweddarach daeth yn arweinydd y cyngor.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1868
Categori:Marwolaethau 1952
Categori:Ymgyrchwyr benywaidd yr 20fed ganrif o Gymru
Selby ac Ainsty (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yng Ngogledd Swydd Efrog, Swydd Efrog a Humber, Lloegr, oedd **Selby ac Ainsty** (Saesneg: *Selby and Ainsty*). Dychwelodd un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

SelbyAinsty2007Constituency.svg|Etholaeth Selby ac Ainsty yng Ngogledd Swydd Efrog
EnglandNorthYorkshire.svg|Gogledd Swydd Efrog yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth fel etholaeth sirol yn 2010. Fe'i diddymwyd yn 2024.

## Aelodau Seneddol 
* 2010–2023: Nigel Adams (Ceidwadol)
* 2023–2024: Keir Mather (Llafur)
* 2024: *diddymwyd yr etholaeth*

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Swydd Efrog a'r Humber (hanesyddol)
Categori:Sefydliadau 2010
Categori:Dadsefydliadau 2024
Archifau Gwent

Swyddfa gofnodion leol a chanolfan achau yw **Archifau Gwent**, a leolir yng Nglynebwy, Blaenau Gwent. Mae'n archif ar gyfer cofnodion sir hanesyddol Sir Fynwy, Gwent (yr awdurdod a'i holynodd), a'r awdurdodau unedol modern Blaenau Gwent, Bwrdeistref Sirol Caerffili, Bwrdeistref Sirol Casnewydd, Torfaen a'r Sir Fynwy gyfoes.

## Cefndir 
Sefydlwyd Archifdy Sir Fynwy yn 1938 yn Neuadd y Sir yng Nghasnewydd. Yn dilyn ad-drefnu llywodraeth leol ym 1974, daeth yn Archifdy Sirol Gwent a symudodd i Neuadd y Sir newydd yng Nghwmbrân. Ym mis Hydref 2011 symudodd yr archifdy o Gwmbrân i safle newydd yng Nglynebwy a chafodd ei ailenwi eto yn Archifau Gwent.

## Lleoliad 
Mae Archifau Gwent yn adeiladau swyddfa rhestredig Gradd II* Gwaith Dur Glyn Ebwy. Adeiladwyd yr adeilad yma yn 1915/6 ar gyfer Cwmni Haearn a Dur Glynebwy.  Yn 2009 cymeradwywyd cynlluniau i'r penseiri Stride Treglown addasu'r adeilad yn bencadlys ar gyfer Archifdy Gwent, gydag estyniad newydd, gofodau arddangos ac addysgiadol.  Gorffennwyd yr adeilad gyda cherdd ddwyieithog a ysgrifennwyd yn arbennig gan Fardd Cenedlaethol Cymru, Gillian Clarke, sydd wedi'i hatgynhyrchu'n rhannol ar ffasâd yr estyniad newydd. 

## Casgliadau 
Mae gan Archifau Gwent ddwy brif ystafell ddiogel gyda 6 milltir (10&nbsp;km) o silffoedd,  yn cynnwys cofnodion yn dyddio o'r 12fed ganrif.  Mae gan yr ystyniad newydd do dwbl i helpu i gadw tymheredd ac amgylchedd sefydlog.  Mae Ymddiriedolaeth Archifau Gwaith Dur Glynebwy, , grŵp gwirfoddol sy'n casglu hanes y diwydiant yn yr ardal, hefyd wedi'i leoli yn yr Archifau. 

## Cyfeiriadau 
Categori:Adeiladau rhestredig Gradd II* Blaenau Gwent
Categori:Hanes Sir Fynwy
Categori:Gwent
Categori:Erthyglau Wici-lleoedd
Archifdy Ceredigion

Gwasanaeth archifau rhanbarthol ac archifdy sirol Cyngor Sir Ceredigion yw **Archifdy Ceredigion**. Wedi'i lleoli ers 2012  yn Neuadd y Dref Aberystwyth, mae'r archif yn casglu, curadu, cadw a rhoi mynediad i gofnodion yn ymwneud â'r sir a'i gweinyddiad.

Mae’r archifau ar agor i’r cyhoedd ar gyfer ymchwil hanes teulu a hanes lleol, gwaith gradd prifysgol, ymchwil academaidd, ac ymchwil at ddibenion busnes.

## Hanes 
Sefydlwyd Archifdy Sir Ceredigion yn 1974 fel y drydedd archifdy ar gyfer Dyfed ac fe'i gelwid yn wreiddiol fel Archifdy Ardal Sir Aberteifi. Cafodd ei ailenwi a'i ail-lansio fel Archifdy Ceredigion yn 1996. Hyd at 2012 roedd yr Archif wedi’i lleoli yn adeilad rhestredig Gradd II Gwesty’r Frenhines ar Bromanâd Aberystwyth ond pan werthodd y cyngor yr adeilad, adeiladwyd cyfadeilad archif pwrpasol newydd yn Hen Neuadd y Dref, sydd hefyd yn gartref i Lyfrgell y dref.
bawd| Hen adeilad neuadd y dref, 1903

## Casgliadau 
Mae'r archifau yn cadw nifer o gasgliadau hanesyddol pwysig yn ymwneud â hanes Ceredigion. Mae'r rhain yn cynnwys cofnodion llys, cofnodion ystadau a chofrestrau plwyf, sy'n golygu bod yr archifau'n boblogaidd efo ymchwilwyr hanes teulu. Mae'r archif hefyd yn cynnwys casgliad o gofnodion llongau o'r 19eg ganrif  a chasgliad cynhwysfawr o gofnodion cofrestru ceir, yn olrhain hanes moduro yn y sir. 

Yn 2015 derbyniodd yr archifau grant gan yr Ymddiriedolaeth Cadwraeth Llawysgrifau Genedlaethol i trwsio llythyr pwysig gan filwr lleol a ymladdodd ym Mrwydr Waterloo . 

Mae'r archifau hefyd yn cadw archifau cyhoeddus Cyngor Sir Ceredigion gan gynnwys cofrestrau etholiadol, cofnodion ysgolion a chofnodion cynghorau lleol. 

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Gwefan Archifdy Ceredigion
Categori:Ceredigion
Categori:Erthyglau Wici-lleoedd