Roddy Hughes

Actor theatr, ffilm a theledu o Gymru oedd **Rhodri Henry "Roddy" Hughes** (19 Mehefin 1891 –22 Chwefror 1970) a ymddangosodd mewn dros 80 o ffilmiau rhwng 1932 a 1961.

## Cefndir 
Ganwyd Hughes ym Mhorthmadog yn fab hynaf y Parchedig Llewelyn Robert Hughes, ficer plwyf Ynyscynhaearn a Maria Elizabeth (née Sweetapple) ei wraig. Roedd ganddo ddau frawd Y Parchedig Ganon Frederick Llewelyn Hughes, Deon Ripon a Hubert Darrell Hughes a laddwyd ym Mesopotamia yn y Rhyfel Byd Cyntaf. Ym 1898 penodwyd ei dad yn rheithor Llandudno a symudodd y teulu yno i fyw. Cafodd Rhodri Hughes ei addysgu yng Ngholeg Llanymddyfri a Phrifysgol Rhydychen.

## Gyrfa 
Wedi ymadael a'r brifysgol aeth Hughes i weithio fel athro yn Ysgol Malborough House, Hove.. Roedd yn aelod o Gymdeithas Drama Amatur Llandudno  a pharhaodd ei ddiddordeb trwy ei gyfnod fel myfyriwr ac fel athro. Cafodd ei gyflwyno i'r actor a rheolwr theatr Cyril Maud gan Arglwydd Mostyn a Miss Douglas Pennant. Trwy Maud cafodd cyfle i weithio fel dirprwy actor i Charles Windermere o dan yr enw llwyfan Hugh Rhodri. Fel Hugh Rhodri gafodd un rôl actio, fel y saer cloeon yn *Sarah Sleeps Out,* yn theatr Aldwich ym mis Medi 1916.

Tarddodd y Rhyfel Byd Cyntaf ar ei yrfa actio, ymunodd a'r Corfflu Hedfan Brenhinol (adran awyr y fyddin Brydeinig cyn ffurfio'r Awyrlu Brenhinol) ym 1916. Cafodd dadfyddiniad ar sail iechyd ym 1917 gan ei fod yn dioddef yn arw o asthma. Wedi ymadael a'r fyddin ail afaelodd ar ei yrfa actio, ond gan ddefnyddio'r enw Roddy Hughes, gan fod mynychwyr y theatr yn credu bod Hugh Rhodri yn enw Almaeneg. ym 1922; *Frederica* ym 1933  a *Joy Will Come Back* ym 1937 . Bu hefyd yn chware'r brif ran ym mherfformiad cyntaf drama Emlyn Williams ''Druid's Rest* rhwng 1943 a 1944.

Ymysg ei ymddangosiadau cyntaf mewn dramâu radio bu *Rhondda Roundabout'' gan Jack Jones ym 1939. Bu ei ran cyntaf ar y teledu yn y cyfnod cyn i deledu'r BBC cau lawr am gyfnod yr Ail Ryfel Byd, mewn perfformiad byw o *A Bedfast Prophet* gan Ronald Elwy Mitchell a David Rorie ar 17 Awst 1939.

Ymddangosiad ffilm gyntaf Hughes oedd rhan fach yn *Reunion* (1932), dan gyfarwyddiad Ivar Campbell. Ei ran sylweddol cyntaf oedd yn *Lest We Forget*. Mae'r ffilm yn adrodd stori am Sais, Cymro, Gwyddel, ac Albanwr sy'n cael eu dal mewn twll cregyn yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf. Maent yn cytuno i aduno ymhen 20 mlynedd - os ydyn nhw dal yn fyw. Ei rôl fwyaf nodedig oedd yn chware rhan Mr. Fezziwig yn *Scrooge* (1951), addasiad o lyfr Dickens, *A Christmas Carol*

## Teulu 
Ym 1931 priododd Winifred Dorothy Smith merch Harry Smith YH, Wood Green, Swydd Rydychen . Ni fu iddynt blant.

## Ffilmyddiaeth 
* *Reunion* (1932)
* *Mr. Bill the Conqueror* (1932)
* *Lest We Forget* (1934)
* *The Old Curiosity Shop* (1934)
* *Say It With Flowers* (1934)
* *A Glimpse of Paradise* (1934)
* *Music Hall* (1934)
* *Kentucky Minstrels* (1934)
* *Honeymoon for Three* (1935)
* *A Real Bloke* (1935)
* *Men of Yesterday* (1936)
* *The Small Man* (1936)
* *Twelve Good Men* (1936)
* *Cheer Up* (1936)
* *Make-Up* (1937)
* *Poison Pen* (1939)
* *Saloon Bar* (1940)
* *Under Your Hat* (1940)
* *Quiet Wedding* (1941)
* *"Pimpernel" Smith* (1941)
* *Hard Steel* (1942)
* *In Which We Serve* (1942)
* *Here Comes the Sun* (1946)
* *Fame Is the Spur* (1947)
* *The Last Days of Dolwyn* (1949)
* ''Poet's Pub* (1949)
* *The Man in the White Suit* (1951)
* *Scrooge* (1951)
* *Salute the Toff* (1952)
* *Hammer the Toff* (1952)
* *Escape Route* (1952)
* *The Final Test* (1953)
* *Alf's Baby* (1953)
* *The Great Game* (1953)
* *The Million Pound Note* (1954)
* *John Wesley* (1954)
* *See How They Run* (1955)
* *Not So Dusty* (1956)
* *Around the World in Eighty Days* (1956)
* *Sea Wife* (1957)
* *Corridors of Blood* (1958)
* *The Spaniard's Curse* (1958)
* *The House in Marsh Road* (1960)

## Teledu 
* *A Bedfast Prophet* (BBC, 1939)
* *Men of Darkness* (BBC 1948) (addasiad o *Les Nuits de la Colère* gan Armand Salacrou (1899-1989)
* *The Guardsman* (BBC, 1948) gan Ferenc Molnár
* *Ma’s Bit of Brass* (BBC, 1948) gan Ronald Gow
* *Alice’s Adventures in Wonderland and Through the Looking-Glass* (BBC, 1948)gan  Herbert M. Prentice
* *Poison Pen* (BBC, 1949) gan Richard Llewellyn
* *Trespass* (BBC, 1950) gan Emlyn Williams
* *Mrs Dot* (BBC, 1950) gan W. Somerset Maugham
* *The Title* (BBC, 1950) gan Arnold Bennett
* *The Morning Star* (BBC, 1952) gan Emlyn Williams
* *Mrs Do*t (BBC, 1954) adferiad o sioe 1950
* *Poison Pen* (BBC, 1956) adferiad o sioe 1950
* *The Dragon and the Dove: How the Hermit Abraham Fought the Devil for his Niece* (BBC, 1957) gan James Bridie
* *The Survivors* (BBC, 1957) gan Peter Viertel ac Irwin Shaw
* *She Too Was Young* (BBC, 1958) gan Laurier Lister a Hilda Vaughan
* *Trespass* (BBC, 1958) adferiad o sioe 1950
* *The Bachelor Brothers'' (BBC, 1960) gan Eynon Evans

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1891
Categori:Marwolaethau 1970
Categori:Actorion ffilm o Gymru
Categori:Actorion teledu o Gymru
Categori:Actorion theatr o Gymru
Categori:Actorion radio o Gymru
Categori:Prosiect WiciLlên