open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chelsea F.C. Women

Mae **Chelsea Football Club Women**, a elwid gynt yn **Chelsea Ladies Football Club**, yn glwb pêl-droed merched proffesiynol wedi'i leoli yn Kingston upon Thames, Llundain. Mae'r clwb yn cystadlu yn yr Uwch Gynghrair y Merched, adran uchaf pêl-droed merched yn Lloegr.

Chelsea yw ail glwb pêl-droed merched mwyaf llwyddiannus yn Lloegr ar ôl Arsenal.

Mae Chelsea yn chwarae'r rhan fwyaf o'u gemau cartref yn Kingsmeadow, gyda gemau cartref dethol yn cael eu chwarae yn Stamford Bridge.

## Cyfeiriadau

Categori:Chwaraeon merched yn Llundain
Categori:Timau pêl-droed merched Lloegr
Tottenham Hotspur F.C. Women

Mae **Tottenham Hotspur Football Club Women**, a elwir yn gyffredin yn **Spurs** neu **Spurs Women** ac a elwid gynt yn **Broxbourne Ladies** a **Tottenham Hotspur Ladies Football Club**, yn glwb pêl-droed merched proffesiynol wedi'i leoli yn Leyton, Llundain. Mae'r clwb yn cystadlu yn yr Uwch Gynghrair y Merched, adran uchaf pêl-droed merched yn Lloegr.

Mae Tottenham yn chwarae'r rhan fwyaf o'u gemau cartref yn Brisbane Road, gyda gemau cartref dethol yn cael eu chwarae yn Stadiwm Tottenham Hotspur.

## Cyfeiriadau

Categori:Chwaraeon merched yn Llundain
Categori:Timau pêl-droed merched Lloegr
Leicester City W.F.C.

Mae **Leicester City Women Football Club**, a elwid yn gyffredin **Caerlŷr** a'r llysenw y ***Foxes*** ("Llwynogod"), yn glwb pêl-droed merched proffesiynol wedi'i leoli yng Nghaerlŷr, Lloegr. Mae'r clwb yn cystadlu yn yr Uwch Gynghrair y Merched, adran uchaf pêl-droed merched yn Lloegr.

Mae Caerlŷr yn chwarae eu gemau cartref yn Stadiwm King Power.

## Cyfeiriadau

Categori:Timau pêl-droed merched Lloegr
Mi camino es amarte

Drama deledu o Fecsico yw ***Mi camino es amarte*** a gynhyrchwyd gan Nicandro Díaz González ar gyfer TelevisaUnivision. Yn serennu Susana González, Gabriel Soto, Mark Tacher, Ximena Herrera a Sara Corrales. Fe'i darlledwyd ar Las Estrellas rhwng 7 Tachwedd 2022 a 12 Mawrth 2023.

## Cast 
* Susana González – Daniela Gallardo
* Gabriel Soto – Guillermo "Memo" Santos Pérez
* Mark Tacher – Fausto Beltrán
* Ximena Herrera – Karen Zambrano
* Sara Corrales – Úrsula Hernández
* Mónika Sánchez – Amparo Santos
* Sergio Reynoso – Humberto Santos
* Leonardo Daniel – Eugenio Zambrano
* Fabián Robles – Aarón Peláez
* Alfredo Gatica – César Ramírez
* Camille Mina – Isabella Beltrán
* André Sebastián – José María "Chema" Hernández
* Ara Saldívar – Jesusa "Chuchita" Galván
* Julián Figueroa – Leonardo Santos
* María Prado – Nélida
* Araceli Adame – Berenice
* Karla Esquivel – Gabriela "Gaby" Hernández
* Rodrigo Brand – Juan Pablo "Juanpa" Gallardo
* Diana Haro – Guadalupe "Lupita" Hernández
* Carlos Said – Sebastián Zambrano
* Alberto Estrella – Macario Hernández
* Gabriela Zamora – Yolanda
* Maya Tierrablanca – Graciela "Grace"
* Nicole Curiel – Estefanía Maldonado
* Rosa Gloria Chagoyán – Lola "La Trailera"

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* 

Categori:Cyflwyniadau rhaglenni teledu 2022
Categori:Rhaglenni teledu Mecsicanaidd
Categori:Rhaglenni teledu Sbaeneg
Categori:Rhaglenni teledu Televisa
Cuando seas mía

Drama deledu o Fecsico yw ***Cuando seas mía*** a gynhyrchwyd gan Rafael Gutiérrez ar gyfer TV Azteca yn 2001. Gyda Silvia Navarro a Sergio Basáñez yn serennu.

## Cast 
* Silvia Navarro - *Teresa Suárez Domínguez "Paloma" / Elena Olivares Maldonado de Sánchez-Serrano*
* Sergio Basáñez - *Diego Sánchez-Serrano*
* Martha Cristiana - *Berenice Sandoval Portocarrero de Sánchez-Serrano*
* Anette Michel - *Bárbara Castrejón de Sánchez-Serrano*
* Rodrigo Abed - *Fabián Sánchez-Serrano Vallejo*
* Evangelina Elizondo - *Doña Inés Ugarte Vda. de Sánchez-Serrano* "Mamáne"
* Sergio Bustamante - *Juan Francisco Sánchez-Serrano Ugarte*
* Margarita Gralia - *Ángela Vallejo de Sánchez-Serrano* 
* Laura Padilla - *Soledad Suárez Domínguez de Mondriani "Chole"*
* Ana Serradilla - *Daniela Sánchez-Serrano de McKlane*
* Iliana Fox - *Diana Sánchez-Serrano de MacGregor*
* Juan Pablo Medina - *Bernardo Sánchez-Serrano Vallejo*
* Luis Felipe Tovar - *Miguel Alfonso Tejeiros y Caballero* 
* Rodrigo Cachero - *Mariano Sáenz*
* Alejandro Lukini - *Jeremy MacGregor*
* Gloria Peralta - *Marcia Fontalvo*
* Fernando Sarfatti - *Giancarlo Mondriani*
* Enrique Becker - *Lic. Jorge Latorre* 
* Homero Wimmer - *Dr. Roberto Avellaneda*
* José Carlos Rodríguez - *Carlos Fontalvo*
* Adriana Parra - *Ximena de Fontalvo*
* Ramiro Huerta - *Aurelio Lopéz*
* Adrián Makala - *Harold McKlane*
* Daniela Schmidt - *Antonia*
* Claudine Sosa - *Josefina*
* Leonardo Daniel - *Joaquín Sánchez-Serrano Ugarte*
* Jesús Estrada - *Juancho Mejia*
* Tania Arredondo - *Leonor de Lopéz*
* Carolina Carvajal - *Matilde*
* Guillermo Larrea - *Juan Manuel Quiroz*
* Gabriela Andrade - *Margarita de Sánchez-Serrano*
* Carmen Delgado - *Constanza Portocarrero de Sandoval*
* Alejandro Ciangherotti II - *Ricardo Sandoval*
* José González Márquez - *Lorenzo Sánchez-Serrano*

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* 

Categori:Cyflwyniadau rhaglenni teledu 2001
Categori:Rhaglenni teledu Mecsicanaidd
Categori:Rhaglenni teledu Sbaeneg
Categori:Rhaglenni teledu TV Azteca
Pasión de gavilanes

Drama deledu o Colombia yw ***Pasión de gavilanes*** a gynhyrchwyd gan RTI Producciones ar gyfer Telemundo a Caracol Televisión yn 2003. Yn serennu Danna García, Mario Cimarro, Paola Rey, Juan Alfonso Baptista, Natasha Klauss a Michel Brown.

## Cast 
* Danna García - *Norma Elizondo de Reyes*
* Mario Cimarro - *Juan Reyes*
* Paola Rey - *Jimena Elizondo de Reyes*
* Juan Alfonso Baptista - *Oscar Reyes*
* Natasha Klauss - *Sara "Sarita" Elizondo de Reyes*
* Michel Brown - *Franco Reyes*
* Jorge Cao - *Martín Acevedo*
* Gloria Gómez - *Eva Rodríguez*
* Kristina Lilley - *Gabriela Acevedo de Elizondo*
* Ana Lucía Dominguez - *Libia Reyes / Ruth Uribe Guerrero Santos de Coronado"
* Zharick León - *Rosario Montes*
* Juan Sebastián Aragón - *Armando Navarro*
* Juan Pablo Shuk - *Fernando Escandón*
* Lorena Meritano - *Dínora Rosales*
* Germán Rojas - *Bernardo Elizondo*
* Sebastián Boscán - *Leandro Santos*
* Maria Margarita Giraldo - *Raquel Santos de Uribe*
* Consuelo Luzardo - *Melisa de Santos*
* Giovanni Suarez Forero - *Benito Santos*
* Fernando Corredor - *Calixto Uribe*
* Julio del Mar - *Leonidas Coronado*
* Lady Noriega - *Pepa "Pepita" Ronderos*
* Andrea Villareal - *Panchita López*
* Pedro Roda - *Olegario*
* Talú Quintero - *Eduvina Trueba*
* Andrés Felipe Martínez - *Malcolm Ríos*
* Clemencia Guillén - *Carmela Gordillo*
* Leonelia González - *Belinda Rosales*
* Jaime Gutiérrez - *Genaro Salinas*
* Pilar Álvarez - *Violeta Villas*
* Alberto Marulanda - *Miguel Barragán*
* Carlos Alberto Sanchez - *Manolo Barragán*
* Inés Prieto - *Hortencia Garrido de Barragán*
* Sigifredo Vega - *Filemón Barragán*
* Víctor Rodríguez - *Memo Duque*
* Margarita Amado - *Rosita*
* Carlos Duplat - *Agapito Cortéz*
* Jacqueline Henríquez - *Úrsula de Rosales*
* Samuel Hernández - *Zacarías Rosales*
* Ricardo Herrera- *Antonio Coronado''

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* 

Categori:Cyflwyniadau rhaglenni teledu 2003
Categori:Rhaglenni teledu Colombiaidd
Categori:Rhaglenni teledu Sbaeneg
Categori:Rhaglenni teledu Telemundo
Categori:Rhaglenni teledu Caracol Televisión
Everton F.C. (merched)

Mae **Everton Football Club**, y llysenw y ***Toffees*** ("Taffiau"), yn glwb pêl-droed merched proffesiynol wedi'i leoli yn Walton, Lerpwl. Mae'r clwb yn cystadlu yn yr Uwch Gynghrair y Merched, adran uchaf pêl-droed merched yn Lloegr.

Mae Everton yn chwarae eu gemau cartref yn Parc Goodison ers 2025.

## Cyfeiriadau

Categori:Chwaraeon yn Lerpwl
Categori:Timau pêl-droed merched Lloegr
SBT

Rhwydwaith teledu Brasil sy'n eiddo i Grupo Silvio Santos yw **Sistema Brasileiro de Televisão** (**SBT**). Fe'i sefydlwyd ar 19 Awst 1981 gan Silvio Santos.

## Teledu 
* *Carinha de Anjo*
* *Carrossel*

## Dolenni allanol 
* Gwefan swyddogol


Categori:Rhwydweithiau teledu Brasilaidd
Categori:Sefydliadau 1981
Manchester United W.F.C.

Mae **Manchester United Women Football Club**, a elwid yn gyffredin **Man United** neu **Man U** a llysenw y ***Red Devils*** ("Diafoliaid Coch"), yn glwb pêl-droed merched proffesiynol wedi'i leoli yn Leigh, Manceinion Fwyaf. Mae'r clwb yn cystadlu yn yr Uwch Gynghrair y Merched, adran uchaf pêl-droed merched yn Lloegr.

Mae Manchester United yn chwarae eu gemau cartref yn Leigh Sports Village ac yn Old Trafford.

## Cyfeiriadau

Categori:Chwaraeon ym Manceinion
Categori:Timau pêl-droed merched Lloegr
Cwpan Cynghrair Lloegr y Merched

Cystadleuaeth cwpan cynghrair ym mhêl-droed merched yn Lloegr yw **Cwpan Cynghrair Lloegr y Merched Cymdeithas Bêl-droed Lloegr** (), a elwir yn **Gwpan Cynghrair y Merched Subway** am resymau nawdd. Mae'n cyfateb i Gwpan Cynghrair Lloegr y Dynion i ferched.

Chelsea yw'r pencampwyr presennol, ar ôl curo Manchester United yn rownd derfynol cystadleuaeth 2025–26. Arsenal yw'r tîm mwyaf llwyddiannus, gyda saith teitl.

## Cyfeiriadau
Categori:Pêl-droed merched yn Lloegr
Ysgol Gynradd Gymraeg Awel Taf

Mae **Ysgol Gynradd Gymraeg Awel Taf** yn ysgol gynradd cyfrwng Cymraeg yn Rhydfelin sydd i'r de o dref Pontypridd ym Mwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf. 

Fe'i hagorwyd ym mis Medi 2024 wedi penderfyniad dadleuol i gau Ysgol Gynradd Gymraeg Pont Siôn Norton oedd i'r gogledd ddwyrain o Bontypridd yng nghyfeiriad Cilfynydd. Cyfeiriad yr ysgol yw Holly Street, Rhydfelin, Pontypridd, Rhondda Cynon Taf CF37 5DB. Prifathrawes gynta'r ysgol yw Mrs C. Jones.

## Hanes yr Ysgol
Lleolir yr ysgol ar safle hen Ysgol Gynradd (Saesneg) Heol y Celyn. Roedd gwaith adeiladu'r ysgol newydd yn rhan o fuddsoddiad o £79.9 miliwn gan Gyngor Rhondda Cyngor Taf i adeiladu tair ysgol newydd; dwy ysgol gyfrwng Saesneg (Ysgol Ysgol Afon Wen, ac Ysgol Bro Taf) ac un ysgol gyfrwng Cymraeg (Ysgol Awel Taf). Mae disgyblion Ysgol Awel Taf yn dod o hen ffrwd Iaith Gymraeg ysgol Gynradd Heol y Celyn gynt (sydd wedi cau) a disgyblion Ysgol Gynradd Gymraeg Pont Siôn Norton (sydd hefyd wedi cau) a, dichon, byddant hefyd o ardaloedd Rhydfelen a Threfforest.

## Yr adeilad
Mae lle yn yr ysgol ar gyfer 540 disgybl; 480 disgybl oedran statudol a 60 lle yn y dosbarth meithrin. Mae ynddo 18 ystafell ddosbarth, ystafelloedd aml-ddefnydd, ardaloedd i'w rhannu, ystafelloedd newid, neuadd, cegin ac ardaloedd ategol. Mae Ardal Gemau Aml-ddefnydd newydd wedi'i chreu a gwelliannau wedi'u gwneud i ardaloedd tu allan. Mae'r adeilad dau lawr wedi'i ddylunio i sicrhau Carbon Sero Net ar yr adegau pan fydd yn weithredol. Defnyddiwyd paneli solar a llenwadau arbennig yn y muriau i arbed gwres,

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Gwefan dros dro  Hen wefan Ysgol Pont Siôn Norton
* Tudalen yr ysgol ar wefan Estyn
* Ffrindiau Awel Taf Tudalen Facebook i gymuned yr ysgol (preifat)

Categori:Ysgolion Cymraeg
Categori:Ysgolion cynradd Rhondda Cynon Taf
Categori:Sefydliadau 2024
Throbbing Gristle

Roedd **Throbbing Gristle** yn grŵp cerddoriaeth a chelfyddydau gweledol Saesneg. 

Ffurfiwyd yn Kingston upon Hull gan Genesis P-Orridge a Cosey Fanni Tutti. Ymunodd Peter Christopherson, Peter "Sleazy" Christopherson a Chris Carter yn ddiweddarach. 

Maent yn cael eu hystyried fel arloeswyr cerddoriaeth ddiwydiannol. Gan datblygu o'r grŵp celf perfformio arbrofol *COUM Transmissions*, gwnaeth Throbbing Gristle eu début cyhoeddus ym mis Hydref 1976 yn arddangosfa *COUM - Prostitution*. Rhyddhawyd eu sengl gyntaf "United" a'i L.P. cyntaf *The Second Annual Report* y flwyddyn ganlynol.  

Roedd geiriau P-Orridge yn ymwneud yn bennaf â  chyfriniaeth, ideolegau gwleidyddol eithafol, rhywioldeb, agweddau tywyll neu danddaearol o gymdeithas, a thriniaeth o iaith  wedi'i ysbrydoli gan dechnegau William S. Burroughs.

Aeth  y band ymlaen i rhyddhau nifer o albymau stiwdio a byw  - gan gynnwys *D.o.A: The Third and Final Report of Throbbing Gristle* (1978), *20 Jazz Funk Greats* (1979), a *Heathen Earth* (1980) - ar eu label recordio eu hunain *Industrial Records*.  Roedd eu gwaith yn nodweddiodol am estheteg heriol yn cynnwys y defnydd helaeth o ddelweddau gweledol annifyr, megis Ffasgaeth eironig, yn ogystal â sŵn a thrin sain dan ddylanwad gwaith Burroughs a Brion Gysin.

Rhoddodd Throbbing Gristle y gorau iddi ym 1981 oherwydd gwahaniaethau personol. Aeth yr aelodau unigol ymlaen i gymryd rhan mewn prosiectau eraill, fel *Psychic TV*, *Coil*, a *Chris & Cosey*. Ali ffurfiodd y band yn 2004, a rhyddhawyd tri albwm stiwdio arall - *TG Now* (2004), *Part Two* (2007), a *The Third Mind Movements* (2009) - cyn rhoi'r gorau iddi eto ar ôl ymadawiad P-Orridge ym mis Hydref 2010 a marwolaeth Christopherson y mis canlynol. Rhyddhawyd prosiect stiwdio olaf y band, fersiwn o albwm 1970 Nico *Desertshore* o'r enw * The Desertshore Installation *, yn 2012 o dan yr enw * X-TG* 

Bu farw P-Orridge o liwcemia  ar 14 Mawrth 2020.

## Cyfeiriadau
Categori:Bandiau o Loegr
Aston Villa W.F.C.

Mae '''Aston Villa Women's Football Club**, a elwid yn gyffredin **Villa''', yn glwb pêl-droed merched proffesiynol wedi'i leoli yn Birmingham, Gorllewin Canolbarth Lloegr. Mae'r clwb yn cystadlu yn yr Uwch Gynghrair y Merched, adran uchaf pêl-droed merched yn Lloegr.

Mae Aston Villa yn chwarae eu gemau cynghrair cartref yn Parc Villa ym maestref Aston a'u gemau cwpan cartref yn Stadiwm Bescot ym maestref Bescot yn ninas Walsall.

## Cyfeiriadau

Categori:Timau pêl-droed merched Lloegr
Uwch Gynghrair Merched Lloegr 2

**Uwch Gynghrair y Merched 2** (, **WSL2**), sy'n cael ei adnabod fel y '''Barclays Women's Super League 2** am resymau nawdd, ac a elwid gynt yn **Bencampwriaeth y Merched''' (), yw ail adran pêl-droed merched yn Lloegr.

Mae enillwyr y gynghrair yn cael eu dyrchafu i Uwch Gynghrair y Merched, tra bod y ddau dîm isaf yn disgyn i Gynghrair Cenedlaethol y Merched. Mae enillwyr Cynghrair Cenedlaethol y Gogledd y Merched a Chynghrair Cenedlaethol y De yn cael eu dyrchafu i Bencampwriaeth y Merched.

## Clybiau presennol
Isod mae rhestr y clybiau sy'n chwarae yn nhymor 2025–26.

## Cyfeiriadau
Lloegr 2
Categori:Pêl-droed merched yn Lloegr
Yo soy Betty, la fea

Drama deledu o Colombia yw ***Yo soy Betty, la fea*** a gynhyrchwyd gan RCN Televisión yn 1999. Gyda Ana María Orozco a Jorge Enrique Abello yn serennu.

## Cast 
* Ana María Orozco – Beatriz "Betty" Aurora Pinzón Solano
* Jorge Enrique Abello – Armando Mendoza Sáenz
* Natalia Ramírez – Marcela Valencia
* Lorna Paz – Patricia Fernández
* Luis Mesa – Daniel Felipe Valencia
* Julián Arango – Hugo Lombardi
* Ricardo Vélez – Mario Calderón
* Mario Duarte – Nicolás Flaminio Mora Cifuentes
* Kepa Amuchastegui – Roberto Mendoza
* Talú Quintero – Margarita Sáenz de Mendoza
* Adriana Franco – Julia Solano de Pinzón
* Jorge Herrera – Hermes Pinzón Galarza
* Pilar Uribe – María Beatriz Valencia
* Julio César Herrera – Freddy Stewart Contreras
* Dora Cadavid – Inés "Inesita" Ramírez de Muriel
* Estefanía Gómez – Aura María Fuentes Rico
* Paula Peña – Sofía López de Rodríguez
* Luces Velásquez – Bertha Muñoz de González
* Marcela Posada – Sandra Patiño
* María Eugenia Arboleda – Mariana Valdés

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* 

Categori:Cyflwyniadau rhaglenni teledu 1999
Categori:Rhaglenni teledu Colombiaidd
Categori:Rhaglenni teledu Sbaeneg
Categori:Rhaglenni teledu RCN Televisión
Record

Rhwydwaith teledu Brasil yw **Record** sy'n eiddo i Grupo Record. Fe'i sefydlwyd ar 27 Medi 1953 gan Paulo Machado de Carvalho.

## Teledu 
* *Balacobaco*
* *Caminhos do Coração*
* *Vitória*

## Dolenni allanol 
* Gwefan swyddogol


Categori:Rhwydweithiau teledu Brasilaidd
Categori:Sefydliadau 1953
Empoli

Dinas a chymuned yn Ninas Fetropolitan Fflorens, Tysgani yw **Empoli** (). Mae tua 30 cilomedr i'r de-orllewin o Fflorens.

Mae Empoli yn gartref i glwb pêl-droed Serie A Empoli FC.

## Cyfeiriadau 
Categori:Dinasoedd Toscana
Tarian y Gymuned

Mae **Tarian y Gymuned yr FA** (), a elwid gynt yn **Darian yr Elusen** (), yn gêm cwpan swper bêl-droed Lloegr rhwng enillwyr Uwch Gynghrair Lloegr ac enillwyr Cwpan Lloegr yn Stadiwm Wembley, Llundain. Os yw'r clwb a enillodd yr Uwch Gynghrair hefyd yn ennill Cwpan Lloegr, yna mae'r tîm hwnnw'n chwarae yn erbyn ail safle'r Uwch Gynghrair.

Y deiliaid presennol yw Crystal Palace (enillwyr Cwpan Lloegr 2024–25), a drechodd Lerpwl (enillwyr Uwch Gynghrair Lloegr 2024–25) ar giciau o'r smotyn yn y gêm 2025. Manchester United yw'r clwb mwyaf llwyddiannus, gyda 21 teitl.

## Gweler hefyd
* Tarian y Dewar, rhagflaenydd y Darian y Gymuned
* Tarian y Gymuned y Merched, cyfatebol y merched gynt

## Cyfeiriadau
Categori:Pêl-droed yn Lloegr
Tlws

Mae **tlws** yn eitem diriaethol, addurniadol a roddir fel gwobr am ennill rhywbeth, yn enwedig digwyddiad chwaraeon. Weithiau rhoddir medalau yn ychwanegol at neu yn lle tlws. Mae yna sawl math o dlws.

## Cyfeiriadau

Categori:Gwobrau
Cwng-ffw

Mae **crefftau ymladd Tsieineaidd**, a elwir yn gyffredin gyda'i gilydd fel **cwng-ffw** (, pinyin: *gōngfu*) neu **wsiw** (, pinyin: *wǔshù*), yn fath o grefft ymladd a ddatblygwyd dros ganrifoedd yn Tsieina.

## Cyfeiriadau
Categori:Crefftau ymladd
Categori:Diwylliant Tsieina
Janey Godley

Digrifwr stand-yp, actores, awdur ac actifydd gwleidyddol o'r Alban oedd **Janey Godley** (ganwyd **Jane Godley Currie**; 20 Ionawr 1961 &ndash; 2 Tachwedd 2024). Dechreuodd ei gyrfa fel comediwr ym 1994, ac enillodd amryw o wobrau am ei chomedi yn y 2000au.

Cafodd Godley ei geni yn Campsie, Dwyrain Swydd Dunbarton,   yr ieuengaf o bedwar o blant a aned i Annie a Jim Currie. Cafodd ei magu ar Kenmore Street yn Shettleston, Glasgow, a mynychodd Academi Eastbank. Gadawodd Godley yr ysgol yn 16 oed heb unrhyw gymwysterau.  Roedd ei rhieni yn alcoholigion    

Priododd Godley Sean Storrie ym 1980. Roedd e'n aelod o deulu gangster o Glasgow.    

Bu farw Godley  o ganser yr ofari yn Hosbis Tywysog a Thywysoges Cymru yn Glasgow, ar 2 Tachwedd 2024, yn 63 oed. Talodd cyn Brif Weinidog yr Alban Nicola Sturgeon deyrnged iddi.

## Llyfrau 
**Handstands in the Dark* (2005)
**Frank Get the Door!* (2020)
**Nothing Left Unsaid* (2022)

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1961
Categori:Marwolaethau 2024
Categori:Llenorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Alban
Categori:Llenorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Alban
Categori:Pobl fu farw o ganser yr ofari
Categori:Pobl o Glasgow
Diwydiant plwm Cymru

Bu cloddio plwm yn ddiwydiant pwysig yn Sir y Fflint erbyn y 14g, ac yng Ngheredigion o ddechrau'r 17g. Anterth y diwydiant oedd y 1860au, pan gyflogwyd 6000 o bobl yng Nghymru. Gostyngodd allgynnyrch y diwydiant o 27,000 o dunelli ym 1870 i 11,000 o dunelli ym 1890. Caeodd y nifer fwyaf o'r gweithfeydd plwm erbyn 1914, gan adael pentrefi anghyfannedd a thomenni gwenwynig ar y tir, yn enwedig yn y gogledd-ddwyrain.

Un o'r prif safleoedd diwydiannol yn y gogledd oedd y Mwynglawdd yn Nyffryn Clywedog, lle cloddid plwm ers yr Oesoedd Canol. Mae Pyllau Plwm y Mwynglawdd, a ffynnodd yn y 18g a'r 19g, bellach yn barc gwledig.

Ymhlith yr hen weithfeydd plwm yng Nghymoedd y De oedd Melincryddan yn Nyffryn Castell-nedd, nes i'r teulu Coster o Fryste eu prynu ym 1732 a'u troi'n waith copr.

## Cyfeiriadau 

Plwm
Cymru
Maia Sandu

**Maia Sandu** (ganwyd 24 Mai 1972) yn wleidydd o Moldofa sydd wedi bod yn Arlywydd Moldofa ers 24 Rhagfyr 2020. Mae hi'n arlywydd benywaidd cyntaf Moldofa. Roedd hi'n sylfaenydd a chyn arweinydd y Blaid Gweithredu ac Undod (PAS). Bu’n Brif Weinidog Moldofa rhwng 8 Mehefin 2019 a 14 Tachwedd 2019, pan gwympodd y llywodraeth ar ôl pleidlais o ddiffyg hyder.     Daeth Sandu yn Arlywydd Moldofa mewn buddugoliaeth ysgubol yn ystod etholiad arlywyddol Moldovan 2020. 

Gweinidog Addysg rhwng 2012 a 2015 oedd Sandu. Roedd hi'n aelod o Senedd Moldofa rhwng 2014 a 2015, ac eto yn 2019.   

Mae Sandu yn gefnogwr cryf i esgyniad Moldofa i’r Undeb Ewropeaidd, gan oruchwylio’r modd y mae Moldofa yn rhoi statws ymgeisydd, ac fe’i hystyrir yn “ o blaid y Gorllewin ”.  Mae hi wedi beirniadu a gwrthwynebu ymosodiad Rwsia ar Wcráin.   Mae Sandu wedi gwneud gwrth-lygredd, diwygio economaidd a rhyddfrydoli yn rhan ganolog o'i llwyfan gwleidyddol, yn ogystal ag integreiddio agosach ag Ewrop .   Ym mis Chwefror 2023, cyhuddodd Rwsia o geisio cynnal coup o lywodraeth Moldofa ac mae wedi parhau i geisio lleihau dylanwad Rwsia ar y wlad.  

Cafodd Sandu ei geni yng nghymuned Risipeni, a leolir yn Ardal Fălești yn SSR Moldafaidd o'r hyn a oedd yn Undeb Sofietaidd ar y pryd, yn ferch i Grigorie ac Emilia Sandu,  milfeddyg ac athrawes.   Rhwng 1989 a 1994, astudiodd rheolaeth yn Academi Astudiaethau Economaidd Moldavia/Moldova (ASEM). Rhwng 1995 a 1998, bu'n flaenllaw mewn cysylltiadau rhyngwladol yn yr  (AAP) yn Chişinău . Yn 2010, graddiodd o Ysgol Lywodraethu John F. Kennedy ym Mhrifysgol Harvard . Rhwng 2010 a 2012, bu Sandu yn gweithio fel Cynghorydd i Gyfarwyddwr Gweithredol Banc y Byd . 

## Cyfeiriadau
Categori:Arlywyddion Moldofa
Categori:Genedigaethau 1972
Nomenklatura

Sofietaidd oedd yn symbol o statws aelodaeth o'r Nomenklatura]]
Mae'r term Rwsieg **nomenklatura** (Rwsieg: *номенклатура*) yn disgrifio system i gadw grym drwy lenwi swyddi mewn cyrff gwladwriaethol pwysig yn y gwledydd Sofietaidd gan bobl a gymeradwywyd gan y Blaid Gomiwnyddol. Roedd y system yn cynnwys cyfres o restrau o swyddi a restr o'r bobl a gymeradwywyd gan y blaid Gomiwnyddol ar gyfer dal swyddi o'r fath. Goruchwyliwyd y system nomenklatura gan gyrff uchaf y Blaid Gomiwnyddol.

## Cefndir
Daeth y term yn fwyaf adnabyddus gan yr gwrthwynebydd Sofietaidd, Mikhail Sergeyevich Voslensky, a ysgrifennodd lyfr Rwseg *Номенклатура. Господствующий клас с Советского Союза* ("Nomenklatura: Dosbarth Reoli'r Undeb Sofietaidd") a gyhoeddwyd yn 1970.

Roedd yr nomenklatura yn elit gwleidyddol a gweinyddol bach a oedd yn rheoli poblogaeth yr Undeb Sofietaidd a gwledydd eraill y Bloc Dwyreiniol â dwrn haearn. Trwy feddiannu swyddi allweddol gan ei aelodau, llwyddwyd hefyd i reoli bron pob maes pwysig o fywyd cyhoeddus yn y gwledydd Comiwnyddol, megis llywodraeth, diwydiant, amaethyddiaeth, addysg, golygyddion papurau newydd, cyfarwyddwyr ffatrïoedd a rheolwyr mewn ysgolion a gwahanol fathau o sefydliadau. Creodd y system yma elit Sofietaidd o bobl a dderbyniodd hawliau a breintiau arbennig. Gallai aelodau'r nomenklatura siopa mewn siopau arbennig neu cael mynediad i ysbytai ac ysgolion arbennig. Un o amcanion Mikhail Gorbachev gyda'i bolisïau glasnost a perestroika oedd diwygio'r system nomenklatura. 

Defnyddiwyd y term hefyd gan y cyn-Aelod Senedd Cymru, Neil McAvoy mewn erthygl i ddisgrifio rheolaeth Cymru o dan lywodraeth y Blaid Lafur a gweinyddiaeth fewnol Plaid Cymru.

## Dolenni allanol
* Nomenklatura yn Britannica gydag enghreifftiau o wahanol wladwriaethau Comiwnyddol
* Nomenklatura Wcráin erthygl ar sefyllfa Wcráin 
*  Ysgrifennwyd y gwreiddiol Rwsieg yn 1970, wedi'i ddosbarthu gan *samizdat*, a'i argraffu yn y pen draw fel Восленский М.С., Номенклатура. Господствующий класс Советского Союза. М., 1991, ceir fersiwn pdf.

## Cyfeiriadau
Categori:Comiwnyddiaeth
Categori:Llywodraeth
Categori:Gwleidyddiaeth
Mims Davies

Gwleidydd y Blaid Geidwadol yw **Miriam Jane Alice "Mims" Davies** (ganwyd 2 Mehefin 1975), a wasanaethodd fel AS dros Eastleigh o 2015 i 2019  ac yna ar gyfer Canolbarth Sussex o 2019 i 2024. Mae Davies wedi gwasanaethu fel Ysgrifennydd Gwladol yr Wrthblaid dros Gymru ers mis Tachwedd 2024.

Cafodd Davies ei addysg mewn ysgol breifat yn Croydon, Lloegr, ac ym Mhrifysgol Abertawe.

Mae dau o blant gyda Davies a'i gwr, Mark Davies. Ysgarodd ym mis Medi 2017. Mae hi'n byw yn Sussex. 

Ar ôl dod yn Ysgrifennydd Cysgodol Cymru, dwedodd hi "Mae fy nghariad at Gymru’n barhaol, a dw i wedi cyffroi’n fawr o gael gweithio’n agos gyda’r Ceidwadwyr yng Nghymru ac i sefyll o blaid Cymru yn San Steffan unwaith yn rhagor."

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1975
Categori:Gwleidyddion benywaidd yr 21ain ganrif o Loegr
Adalbert Falk

Gwleidydd a gweinyddwr llywodraethol o Brwsia oedd **Adalbert Falk** (10 Awst 1827 – 7 Gorffennaf 1900) a wasanaethodd yn Weinidog dros Faterion Crefyddol, Addysgol a Meddygol o 1872 i 1879. Yn y swydd honno, arweiniodd y *Kulturkampf*, ymgyrch Otto von Bismarck i gyfyngu ar rym yr Eglwys Gatholig ym Mhrwsia. Enwir Deddfau Falk ar ei ôl.

Ganed ef ym Metschkau (bellach Mieczków, Gwlad Pwyl), yn Silesia, un o daleithiau Teyrnas Prwsia.

Gwasanaethodd Falk yn llywydd y Llys Apêl yn Hamm, yn nhalaith Westfalen, o 1882 hyd at ddiwedd ei oes. Bu farw yn Hamm yn 72 oed.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1827
Categori:Marwolaethau 1900
Categori:Gwleidyddion y 19eg ganrif o'r Almaen
Categori:Gwleidyddion o Brwsia
Categori:Protestaniaid o'r Almaen
María la del Barrio

Drama deledu o Fecsico yw ***María la del Barrio*** a gynhyrchwyd gan Televisa yn 1995. Gyda Thalía a Fernando Colunga yn serennu.

## Cast 
* Thalía - María Hernández Rojas de la Vega
* Fernando Colunga - Luis Fernando de la Vega
* Irán Eory - Victoria Montenegro de la Vega
* Ricardo Blume - Don Fernando de la Vega
* Itatí Cantoral - Soraya Montenegro
* Héctor Soberón - Vladimir de la Vega
* Meche Barba - Guadalupe "Lupe" Linares
* Silvia Caos - "Nana" Calixta Popoca
* Aurora Molina - Casilda Pérez
* Pituka de Foronda - Seño Caro
* Tito Guízar - Padre Honorio
* Monserrat Gallosa - Vanessa de la Vega
* Sebastián Garza - Pedro
* Gloria Izaguirre - Licha
* Rebeca Manríquez - Carlota
* Beatriz Moreno - Felipa de González 
* Raúl Padilla - Urbano González
* Alejandra Procuna - Brenda Ramos
* Yadira Santana - Rufina
* Carmen Salinas - Agripina Pérez
* Maribel Palmer - Hilda Rivas
* Ana Patricia Rojo - Penelope Linares
* René Muñoz - Veracruz
* Emilia Carranza - Raymunda Robles
* Roberto Blandón - José María Cano "Papacito"
* Ludwika Paleta - María de los Ángeles "Tita" de la Vega
* Osvaldo Benavides - Fernando "Nandito" de la Vega
* Antonio Medellín - Dr. Carreras
* Lilia Michel - Sor Matilde
* Juan Antonio Edwards - Dr. Rodrigo Suárez
* Jessica Jurado - Verónica Robles
* Ninón Sevilla - Caridad
* Lourdes Deschamps - Argelia
* Sara Montes - Elisa
* Claudia Ortega - Antonia
* Adriana Rojo - Luna

## Dolenni allanol 
* 

Categori:Cyflwyniadau rhaglenni teledu 1995
Categori:Rhaglenni teledu Mecsicanaidd
Categori:Rhaglenni teledu Sbaeneg
Categori:Rhaglenni teledu Televisa
Rosa salvaje

Drama deledu o Fecsico yw ***Rosa salvaje*** a gynhyrchwyd gan Televisa ym 1987. Gyda Verónica Castro a Guillermo Capetillo, yn serennu.

## Cast 
* Verónica Castro - Rosa García
* Guillermo Capetillo - Ricardo Linares / Rogelio Linares
* Laura Zapata - Dulcina Linares
* Liliana Abud - Cándida Linares
* Claudio Báez - Federico Robles
* Armando Calvo - Sebastián
* Josefina Escobedo - Felipa González
* Edith González - Leonela Villarreal #1
* Felicia Mercado - Leonela Villarreal #2
* Magda Guzmán - Tomasa Gonzalez
* Alexandro Landero - Rigoberto Camacho Sánchez
* Mariana Levy - Erlinda González
* Irma Lozano - Paulette Montero de Mendizábal
* Alberto Mayagoitia - Pablo Mendizábal
* Gloria Morell - Eduvigez
* Beatriz Ornellas - Caridad
* Patricia Pereyra - Norma
* Renata Flores - Leopoldina
* Gastón Tuset - Roque Mendizábal
* Antonio Valencia - gwestai yn nhy teulu Linares
* Liliana Weimer - Vanessa de Reynoso
* Rossana Cesarman - Celia
* Eduardo Borja - Hilario
* Arturo Guízar - Rufino
* Ari Telch - Jorge Andueza
* Carmen Cortés - Doña Filomena
* Jorge Granillo - Palillo
* Tito Livio Baccarin - Tito
* Julio Andrés López - Périco
* Adrián Martínez - Adrián "El Muelas"

## Dolenni allanol 
* 

Categori:Cyflwyniadau rhaglenni teledu 1987
Categori:Rhaglenni teledu Mecsicanaidd
Categori:Rhaglenni teledu Sbaeneg
Categori:Rhaglenni teledu Televisa
Culturenet Cymru

Cwmni oedd yn hyrwyddo prosiectau digidol diwylliannol yng Nghymru oedd **Culturenet Cymru cyf.** Roedd yn weithredol rhwng 2003 a 2016.'''''' Ariannwyd y cwmni gan Lywodraeth Cynulliad Cymru ac roedd wedi'i leoli yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn Aberystwyth. Ei briff oedd gweithio ar y cyd â'i aelodau a grwpiau cymunedol i ddatblygu prosiectau digidol. Ei nod oedd defnyddio adnoddau ar-lein i godi ymwybyddiaeth o ddiwylliant a hanes Cymru. Roedd prosiectau Culturenet Cymru yn cynnwys:

* 100 o Arwyr Cymru – arolwg barn i ddod o hyd i'r bobl fwyaf boblogaidd yn hanes Cymru. Arweiniodd at lyfr o'r un enw.
* Casglu'r Tlysau
* Archifau Cymunedol Cymru
* Eu Gorffennol Eich Dyfodol: Profiadau Pobl Cymru o'r Ail Ryfel Byd
* Glaniad (gwefan)

## Cyfeiriadau
Categori:Sefydliadau diwylliannol
Saif al-Adel

Meddyg o'r Aifft ac arweinydd al-Qaeda yw **Mohamed Salah al-Din al-Halim Zaidan** (, ganwyd 11 Ebrill 1960).

Categori:Al-Qaeda
Categori:Genedigaethau 1960
Categori:Mwslemiaid
Categori:Pobl o Monufia Governorate
Ystad Ystagbwll

Mae **Ystad Ystagbwll** yn ardal arfordirol yn Ystagbwll. Mae'n cynnwys traethau, dyffrynnoedd a llwybrau cerdded.

## Cyfeiriadau
Categori:Eiddo'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yng Nghymru
Categori:Lleoedd yng Nghymru ag enwau o darddiad Saesneg
Categori:Llwybrau Byw
Categori:Pentrefi Sir Benfro
Categori:Y Stagbwll a Chastellmartin
Papur carbon

Mae **papur carbon** yn galluogi pobl i greu un neu fwy copi o ddalen wedi ysgrifennu neu ddarlunio arno gydag ysgrifbin neu deipio. Mae’r term e-bost cc sy’n golygu ‘copi carbon’ yn deillio o bapur carbon.

## Hanes
Ym 1801, dyfeisiodd yr Eidalwr, Pellegrino Turri, bapur carbon i ddarparu'r inc ar gyfer ei beiriant teipio mecanyddol, math cynnar o deipiadur. Roedd ymddangosiad cyntaf y term wedi'i ddogfennu pan ffeiliodd y peiriannydd Saesneg, Ralph Wedgwood, batent ar gyfer ei " Stylographic Writer " ym 1806. Gwellodd ei hwylustod pan gafodd ei wneud â ffilm blastig a gyda dwy gornel gyferbyn wedi'u torri i hwyluso eu gwahanu oddi ar dogfennau eraill. Ers hynny fe'i disodlwyd i raddau helaeth gan ddefnyddio llungopïwyr.

## Gwneithuriad
Mae papur carbon yn cynnwys tair elfen:

* cymorth papur neu ffilm blastig (polyester, polypropylen, ac ati)
* inc (du neu las) a ddefnyddir ar gyfer dyblygu
* inc argraffu yn ymgorffori brand y cwsmer a'i osod ar yr ochr gyferbyn â'r inc sy'n dyblygu.

Gwneir inciau dyblyg at ddau ddefnydd:
* du ar gyfer atgynhyrchu dogfennau wedi'u teipio
* glas neu ddu ar gyfer atgynhyrchu dogfennau mewn llawysgrifen gyda beiro

Nid dewis o liwiau yn unig mohono, mae'r inciau a ddefnyddir ar gyfer atgynhyrchu dogfennau wedi'u teipio yn ymateb i deipio'r peiriant, ond wrth ddefnyddio carbon "llaw" y pwysau a roddir sy'n gyfrifol am drosglwyddo'r inc.

### Deunydd
Defnyddiwyd inciau'n seiliedig ar gwyr yn hanesyddol, ond erbyn ddiwedd yr 1960au ymddangosodd carbonau "adfywio", ac roedd yr inc yma yn seiliedig ar resin. Cyfiawnhawyd yr enw "adfywio" i'r graddau gan bod ardal a ddefnyddiwyd eisoes wedi'i "ail-incio" trwy fudo'r inc trwy'r resin, ychydig fel sbwng. Ffenomen amhosibl ei chael gydag inciau cwyr a oedd, mewn gwirionedd, â hyd oes byrrach. Ar ben hynny, roedd y defnydd o ffilmiau plastig yn ogystal ag inciau resin yn ei gwneud hi'n bosibl gwneud mwy o ddyblygiadau - hyd at ddeg copi o'i gymharu â dim ond pedwar neu bump â chwyr. Mae'r gorchudd hwn yn cynnwys cwyr fel 'cwyr Japan', paraffin, a charnauba ac olewau fel olein a rosin wedi'u cyfuno'n drylwyr â lliw.

Yn aml mae gan dalennau papur carbon ddwy gornel gyferbyn wedi'u torri (gweler y ddelwedd, y gornel chwith uchaf a'r gornel dde isaf). Gwneir y rhiciau hyn hi'n haws gwahanu'r dalennau papur carbon o'r bwndel o'r gwreiddiol a'r copïau - gellir dal y dogfennau yn y gornel chwith uchaf i ryddhau'r dalennau carbon yn hawdd, nad ydynt wedi'u pinsio.

## Defnydd
Papur carbon oedd y prif gyfrwng atgynhyrchu ar gyfer samizdat, dull cyhoeddi a ddefnyddiwyd yn yr hen Undeb Sofietaidd er mwyn cyhoeddi llyfrau heb orfod defnyddio tai argraffu a reolir gan y wladwriaeth a pheryglu’r sensoriaeth neu’r carchar.

## Dolenni allanol
* The Exciting History of Carbon Paper! Erthygl gan Kevin Laurence
* How to use carbon paper Fideo ar Youtube (2024)

## Cyfeiriadau
Categori:Papur
Categori:Testun
Cwymp to Gorsaf Reilffordd Novi Sad

Cwympodd to Gorsaf Trenau Novi Sad tua 11:50 y bore ar 1 Tachwedd 2024. Bu farw pedwar ar ddeg o bobl yn y ddamwain, gan gynnwys bachgen chwe mlwydd oed, a chafodd tri arall eu hanafu. Mae tri o'r rhai a anafwyd mewn cyflwr critigol.

## Cefndir 
Ym 2021, cyhoeddwyd cynlluniau ar gyfer adnewyddu ac ehangu'r orsaf fel rhan o ymdrech llywodraeth Serbia i wella ac uwchraddio seilwaith rheilffyrdd y wlad, gan gynnwys cyflwyno trenau cyflym. Roedd y gwaith yn cynnwys moderneiddio'r traciau, adeiladu platfform newydd, a gwella'r prif adeilad yr orsaf gyda lifftiau ychwanegol ar gyfer pobl anabl. Dechreuodd y gwaith ym mis Medi 2021.

Fel rhan o'r gwaith adnewyddu, roedd rhaid dymchwel Pont Boško Perošević, a chafodd Pont Reilffordd Žeželj ei hadnewyddu. Cynlluniwyd y prosiect gan Aleksandar Bojović, a chonsortiwm rhyngwladol rhwng JV Azvi, Taddei, a Horta Coslada International oedd yn darparu'r gwaith. Cwmniau'r *China Railway International* a'r *China Communications Construction Company (CCCC)* oedd yn gwneud y gwaith ar y rheilffordd, a hynny fel rhan o brosiect Llinell Reilffordd Budapest–Belgrade, sy'n rhan o gynllun rhwydwaith rheilffyrdd rhyngwladol ehangach.

Agorwyd adeilad newydd yr orsaf yn swyddogol ar 19 Mawrth 2022 gyda thraciau sy'n caniatáu trenau i deithio ar gyflymder hyd at  rhwng Beograd a Novi Sad.

## Y Ddamwain 
Ar 1 Tachwedd 2024 tua 11:50 y bore, cwympodd to'r brif fynedfa i Orsaf Reilffordd Novi Sad. Bu farw pedwar ar ddeg o bobl, gan gynnwys bachgen chwe mlwydd oed, a chafodd tri arall eu hanafu.

Dywedodd y peiriannydd adeiladu Danijel Dašić fod y to wedi disgyn oherwydd strwythur dur ychwanegol a ychwanegwyd i gynnal paneli gwydr yn ystod y gwaith adnewyddu.

## Ymateb 
Cyhoeddodd Llywodraeth Serbia y byddai 2 Tachwedd 2024 yn ddiwrnod cenedlaethol o alaru, a chyhoeddwyd tri diwrnod o alar yn Novi Sad. Cyhoeddwyd diwrnod o alar hefyd yn Republika Srpska.

Mynegodd prif weinidog Hwngari Viktor Orbán ei gydymdeimlad â Serbia a theuluoedd y dioddefwyr.

Galwodd Arlywydd Serbia Aleksandar Vučić am gyfrifoldeb gwleidyddol a throseddol am y ddamwain. Dywedodd y consortiwm o Tsieina a fu'n gweithio ar yr adnewyddu nad oedd to'r orsaf yn rhan o'u prosiect nhw.

## Cyfeiriadau 
Categori:Hanes Serbia
Marimar

Drama deledu o Fecsico yw ***Marimar*** a gynhyrchwyd gan Televisa yn 1994. Gyda Thalía ac Eduardo Capetillo yn serennu.

## Cast 
* Thalía - Marimar Pérez de Santibáñez / María del Mar Aldama Pérez / Bella Aldama
* Eduardo Capetillo - Sergio Santibáñez
* Miguel Palmer - Gustavo Aldama
* Guillermo García Cantú - Bernardo Duarte
* Alfonso Iturralde - Renato Santibañez
* René Muñoz - Father Porres
* Marta Zamora - Perfecta
* Chantal Andere - Angélica López de Santibáñez
* Ada Carrasco - Mamá Cruz
* Tito Guízar - Papá Pancho
* Carlos Becerril - Pulgoso (gi)
* Pituka de Foronda - Aunt Esperanza
* Luis Gatica - Chuy
* Kenia Gascón - Antonieta López
* Daniel Gauvry - Arturo
* Toño Infante - Nicandro Mejía
* Julia Marichal - Negra Corazón
* Frances Ondiviela - Brenda
* Marisol Santacruz - Mónica
* Ana Luisa Peluffo - Selva
* Martha Ofelia Galindo - Josefina
* Rafael del Villar - Esteban
* Nicky Mondellini - Gema
* Fernando M. Gutierrez - Chico
* Rosángela Balbó - Eugenia
* Ricardo Blume - Fernando Montenegro
* Juan Carlos Serrán - Ulises
* Amairani - Natalia Montenegro
* Marcelo Buquet - Rodolfo San Genís
* Serrana - Alina
* Indra Zuno - Inocencia del Castillo y Corcuera
* Hortensia Clavijo - La Cucaracha
* Patricia Navidad - Isabel
* Fernando Colunga - Adrián Rosales

## Dolenni allanol 
* 

Categori:Cyflwyniadau rhaglenni teledu 1994
Categori:Rhaglenni teledu Mecsicanaidd
Categori:Rhaglenni teledu Sbaeneg
Categori:Rhaglenni teledu Televisa
Tenewan

Roedd **Tenewan** (neu **Teuhant**neu **Tasciovanus**; m. tua 9) yn frenin ar lwyth y Catuvellauni, un o lwythi'r Celtiaid ar Ynys Prydain. Roedd yn fab i Lludd fab Beli a chafodd fab ei hun, Cynfelyn (Cunobelinus), "Tenewan m. Llud m. Beli mawr."

## Cyfeiriadau 
Categori:Llwythau Celtaidd Lloegr
Categori:Hanes Cymru
Hamm

Dinas yn nhalaith Nordrhein-Westfalen yn yr Almaen yw **Hamm**. Saif ar lannau afonydd Lippe ac Ahse ac ar hyd Camlas Lippe-Seiten, yng ngogledd-ddwyrain Ardal y Ruhr.

Sefydlwyd ym 1226 fel prifddinas Iarllaeth Mark, un o daleithiau Cylch y Rheindir Isaf a Westfalen yn yr Ymerodraeth Lân Rufeinig. Bu'n aelod ffyniannus o'r Cynghrair Hanseataidd nes i ryfeloedd yr 17g a'r 18g achosi dirywiad economaidd. Adfywiwyd y ddinas yn sgil y Chwyldro Diwydiannol yn y 19g. Cafodd Hamm ei bomio o'r awyr yn ystod yr Ail Ryfel Byd a dinistriwyd y mwyafrif o'r adeiladau. Ailadeiladwyd y ddinas wedi'r rhyfel, ac ym 1959 codwyd nendwr sy'n gartref i Oruchaf Lys Nordrhein-Westfalen.

Mae Hamm yn gyffordd rheilffyrdd bwysig. Prif ddiwydiannau'r ddinas yn yr 21g yw cynhyrchu gwifrau a cheblau, a'r sector electroneg. Mae ambell safle ddiwydiannol drom o hyd yn y ddinas, a phyllau glo yn y cyffiniau.

## Enwogion
*Selma Ergeç (g. 1978), actores
*Anna Bornhoff (g. 1981), chwaraewr pel-droed

## Cyfeiriadau 

Categori:Aneddiadau a sefydlwyd yn y 13eg ganrif
Categori:Y Cynghrair Hanseataidd
Categori:Dinasoedd Nordrhein-Westfalen
Cadwgan ab Elystan

Brenin Rhwng Gwy a Hafren (Maesyfed heddiw) oedd **Cadwgan ab Elystan** (g. tua 1020 - 1066).

Etifeddodd diroedd a grym ei dad Elystan Glodrydd (975 - 1010) ac mae ei enw'n parhau hyd heddiw ar y teulu cyfoethog hwnnw (Cadogan) sydd perchen y rhan fwyaf o Chelsea, Llundain. Ei dad oedd sefydlydd traddodiadol y pumed o Lwythau Brenhinol Cymru, yn ôl yr Achau Cymreig. Ei fam oedd Gwenllian ferch Einion ab Owain ap Hywel Dda; felly roedd Hywel Dda'n hen, hen daid iddo.
[bawd|120px|chwith|Carreg goffa Cadwgan ab Elystan yn Eglwys Sant Dogfan yn [Llanrhaeadr-ym-Mochnant]]

Etifeddodd Cadwgan deyrnas ei dad a chafodd fwy nag un wraig, gan gynnwys Efa ferch Gwrgant ab Ithel. Brawd Efa oedd Iestyn ap Gwrgant sef Tywysog Morgannwg a phen pedwerydd Llwyth Brenhinol Cymru. Priododd Iestyn chwaer Elystan Glodrydd, sef Angharad felly roedd cysylltiad agos rhwng y ddau deulu. Mae bedd Cadwgan i'w weld oddi fewn i Eglwys Sant Dogfan yn Llanrhaeadr-ym-Mochnant. Nodir mewn Lladin ar y garreg: *Cwgan filiau Edelstan* a all, o bosib gyfeirio at 'Cadwgan mab Elystan'.

Efallai mai'r pwysicaf o'i blant oedd Idnerth a Llywelyn.

## Gweler hefyd
* Cadwgan ap Bleddyn (1051-1111)
* Cadwgan o Landyfái (m. 1241)
* Cadwgan ap Meurig (fl. tua 1045 - 1073)
* Cadwgan Ffôl (13g)

## Cyfeiriadau
Categori:Marwolaethau'r 1010au
Categori:Pobl o Bowys
Categori:Pobl yr 11eg ganrif o Gymru
Categori:Teyrnas Powys
Eleri Rees

Barnwr o Gymru yw **Eleri Mair Rees** (ganwyd **Morgan**, 7 Gorffennaf 1953). Ers 18 Mehefin 2012, mae hi'n Barnwr Preswyl Llys y Goron Caerdydd a Chofiadur Caerdydd, ar ol bod yn farnwr cylchdaith ers 2002.

Ganed Rees ar 7 Gorffennaf 1953, yn ferch  Ieuan Morgan a'i wraig Sarah Alice Morgan (née James). Addysgwyd hi yn Ysgol Ramadeg Ardwyn, ysgol ramadeg yn Aberystwyth. Astudiodd y gyfraith ym Mhrifysgol Lerpwl, gan raddio gyda gradd Baglor yn y Gyfraith (LLB).

Cafodd ei galw i’r bar ym 1975, yn Gray's Inn. Ymbriododd ag Alan Rees yn yr un blwyddyn.Yn hytrach nag ymarfer fel bargyfreithiwr, ymunodd â Gwasanaeth y Llysoedd Ynadon. Ym 1998, fe'i penodwyd hefyd yn Gofiadur Cynorthwyol. Ar 23 Ebrill 2002, fe'i penodwyd yn Farnwr Cylchdaith. Mae hi wedi bod yn Farnwr Cyswllt dros y Gymraeg ers 2002.  Ar 18 Mehefin 2012, daeth hi'n Uwch Farnwr Cylchdaith, a’i phenodi’n Farnwr Preswyl Llys y Goron Caerdydd a Chofiadur Caerdydd. Ymddeolodd yn 2019.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1953
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Ardwyn, Aberystwyth
Egon Albrecht-Lemke

Peilot ymladdwr Luftwaffe Almaenig-Brasil oedd **Egon Albrecht-Lemke**  (19 Mai 1918 – 25 Awst 1944) a derbynnydd Marchog y Groes Haearn yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Enillodd Albrecht 25 o fuddugoliaethau awyr, 10 dros y Ffrynt Gorllewinol a 15 dros y Ffrynt Dwyreiniol.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1918
Categori:Marwolaethau 1944
Melilla La Vieja

Caer enfawr yw **Melilla la Vieja** ("Hen Melilla") a saif yn union i'r gogledd o borthladd Melilla, un o *plazas de soberanía* Sbaen ar arfordir gogledd Affrica. Cafodd ei hadeiladu yn ystod yr 16g a'r 17g, ac mae llawer o'r gaer wedi'i hadfer yn ystod y blynyddoedd diwethaf.

Mae'r gaer yn cynnwys llawer o safleoedd hanesyddol pwysicaf Melilla, yn eu plith amgueddfa archaeolegol, amgueddfa filwrol, Eglwys y Cenhedlu, a chyfres o ogofâu a thwneli, fel Ogofâu *Conventico*, a ddefnyddiwyd ers y cyfnod Ffenicaidd. 

## Cyfeiriadau 
Categori:Melilla
Mahasen al-Khateeb

Artist o Balesteina oedd **Mahasen Al-Khateeb** (1993 - 18 Hydref 2024), a oedd yn arbenigo mewn arlunio a dylunio cymeriadau. Daeth i amlygrwydd yn ystod goresgyniad Israel ar Gaza (2023‒24). Yn ystod yr hil-laddiad hwn o Balisteiniaid gan Israel, defnyddiodd gelf weledol i ddarlunio’r ddioddefaint a’r erchylltra a gafwyd yn ystod yr ymosodiadau, i ledaenu achos y Palesteiniaid ac i eiriol dros hawliau dynol.

## Galwedigaeth 
Bythefnos cyn 7 Hydref, buddsoddodd ei holl gynilion mewn stiwdio, lle ymdrechodd i gael rhywfaint o annibyniaeth broffesiynol i wneud ei gwaith mor ddiduedd â phosibl. Fodd bynnag, dinistriwyd ei stiwdio'n llwyr. Defnyddiodd yr ychydig incwm a gafodd i gynnal ei theulu. Darparodd hefyd gyrsiau ar-lein rhad ac am ddim i Balesteiniaid eraill a oedd yn dyheu am ddatblygu eu sgiliau artistig.

Fe'i hystyriwyd yn artist dawnus,

Dyluniodd ei gwaith olaf, o'r enw ''Dywedwch wrthyf beth rydych chi'n ei deimlo pan welwch person yn llosgi'', er cof am Shaban al-Dalu, llanc 19 oed wedi'i losgi i farwolaeth pan fomiodd Israel Ysbyty al-Aqsa ddyddiau ynghynt. Bu farw yn fuan wedi hynny, ar ôl cael ei tharo gan un o fomiau Israel yn ei chymdogaeth.

## Etifeddiaeth 
Ar ôl ei marwolaeth, dyfarnwyd sylw arbennig iddi gan Ŵyl Comics &amp;amp; Games Lucca.

Yng Ngwlad y Basg, galwodd nifer o undebau, gan gynnwys ELA, LAB, UGT, a CCOO gyfarfodydd yn Pamplona, Donostia, Bilbao a Vitoria-Gasteiz i'w choffau, talu teyrnged iddi, a mynnu diwedd i hil-laddiad y Palesteinaid. Trefnodd nifer o gymdeithasau myfyrwyr hefyd gyfarfodydd mewn sefydliadau addysgol ac academaidd yng Ngwlad y Basg. Cydweithiodd Al-Khateeb â'r gymdeithas pro-Palesteina Gernika-Palestina.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Fideo Youtube yn seiliedig ar ei horiau olaf a'i gwaith celf diwethaf

Categori:Darlunwyr benywaidd
Categori:Darlunwyr yr 21ain ganrif
Categori:Genedigaethau 1993
Categori:Marwolaethau 2024
Categori:Palesteiniaid benywaidd
Rhestr o wledydd yn ôl CMC (PPP)

Mae CMC (PPP) yn golygu cynnyrch mewnwladol crynswth yn seiliedig ar gydraddoldeb pŵer prynu. Mae'r erthygl hon, **Rhestr o wledydd yn ôl CMC (PPP)**, yn cynnwys rhestr o wledydd yn ôl eu GDP wedi'u hamcangyfrif (PPP). Ceir rhestrau o wledydd yn ôl amcangyfrifon a rhagolygon gan sefydliadau ariannol ac ystadegol sy'n cyfrifo gan ddefnyddio cyfraddau cyfnewid swyddogol y farchnad neu'r llywodraeth. Seiliwyd y ddata ar y dudalen hon ar y ddoler ryngwladol, uned safonol a ddefnyddir gan economegwyr. Mae rhai rhanbarthau nad ydynt yn cael eu hystyried yn eang yn wledydd sofran (fel Hong Kong) hefyd yn ymddangos ar y rhestr os ydyn nhw'n ardaloedd awdurdodaeth benodol neu'n endidau economaidd.

Gellir dadlau bod cymariaethau CMC gan ddefnyddio PPP yn fwy defnyddiol na'r rhai sy'n defnyddio CMC enwol (*nominal*) wrth asesu marchnad ddomestig gwladwriaeth oherwydd bod PPP yn ystyried cost gymharol nwyddau, gwasanaethau a chyfraddau chwyddiant lleol y wlad, yn hytrach na defnyddio cyfraddau cyfnewid marchnad ryngwladol, sy'n gall ystumio'r gwahaniaethau gwirioneddol mewn incwm y pen. Mae'r arolygon hyn megis y Rhaglen Cymharu Rhyngwladol yn cynnwys nwyddau masnachadwy a nwyddau na ellir eu masnachu mewn ymgais i amcangyfrif basged gynrychioliadol o'r holl nwyddau.

## Tabl 
''Mae'r tabl yn cael ei raddio i ddechrau yn ôl cyfartaledd yr amcangyfrifon sydd ar gael ar gyfer pob gwlad neu diriogaeth, a gellir ei ail-drefnu gan y naill ffynhonnell neu'r llall.*

*Mae'r dolenni yn y rhes "Gwlad/Tiriogaeth" y tabl canlynol yn cysylltu â'r erthygl ar y CMC neu economi'r wlad neu'r diriogaeth berthnasol.''

## Cyfeiriadau 
Categori:Economeg
CMC
Ysbyty Pen-y-Fal

Ysbyty meddwl yn y Fenni, Sir Fynwy, oedd **Ysbyty Pen-y-Fal**. 

Fel canlyniad i ddeddfwriaeth y *County Asylums Act 1845*, penderfynwyd adeiladu sefydliad mawr  yn y Fenni i wasanaethu anghenion pedair sir – yr hen Sir Fynwy, Sir Frycheiniog, Sir Faesyfed a Swydd Henffordd – dan yr enw'r ''"Joint Counties' Lunatic Asylum"''.

Cynlluniwyd y seilam yn yr arddull Gothig gan Thomas Fulljames. Agorodd yn Rhagfyr 1851. I ddechrau roedd ganddo 210 o gleifion mewn 12 ward. Ychwanegwyd asgell clafdy yn 1861, golchdy yn 1875, bloc gweinyddu yn 1883, bloc epileptig yn 1883, a bloc ystafelloedd cysgu ar gyfer gweithwyr ym 1891. 

Yn ystod hanner olaf y 19g bu gostyngiad mawr yn nalgylch y seilam. Er hynny, ar ei anterth ar ddiwedd y ganrif roedd ganddo 1,170 o gleifion. Fe'i ailenwyd yn *"Monmouthshire Asylum"* yn 1897 ac yn *"Monmouth Mental Hospital"* yn 1930. Daeth yn "Ysbyty Pen-y-Fal" pan grëwyd y Gwasanaeth Iechyd Gwladol yn 1948. Ar ôl cyflwyno polisi Gofal yn y Gymuned ar ddechrau’r 1980au aeth yr ysbyty i gyfnod o ddirywiad ac yn y diwedd daeth i ben yn 1997. 

Mae'r prif adeilad yr ysbyty yn adeilad rhestredig Gradd II. Troswyd yr adeilad hwn yn llety moethus gan Redrow plc yn 2001

The Joint Counties' Lunatic Asylum, Erected at Abergavenny.jpeg|Y ''Joint Counties' Lunatic Asylum* fel y darluniwyd ef yn *Hereford Journal'', 1850
NW side of the former Pen-y-fal Hospital, Abergavenny - geograph.org.uk - 3470147.jpg|Yr adeilad ar ôl ei drawsnewid yn fflatiau

## Cyfeiriadau
Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yn y Fenni
Categori:Adeiladau rhestredig Gradd II Sir Fynwy
Categori:Hanes Sir Fynwy
Pen-y-Fal
Lochaber

bawd|Map o'r Alban sy'n dangos ardal hanesyddol Lochaber

Ardal hanesyddol yng ngorllewin Ucheldiroedd yr Alban yw **Lochaber** (Gaeleg: *Loch Abar*).  At ddibenion llywodraeth leol, defnyddiwyd yr enw ar gyfer un o ardaloedd yn Swydd Inverness o 1930 hyd 1975, ac yna am un o ardaloedd yn Cyngor yr Ucheldir o 1975 hyd 1996. 

Prif dref Lochaber yw Fort William. Mae yno trefi a phentrefi eraill gan gynnwys Mallaig, Ballachulish a Glencoe. 

Er gwaethaf yr enw, nid oes *loch* ("llyn") o'r enw "Abar".

## Llenyddiaeth
* Paula Martin, *Lochaber: A Historical Guide* (Caeredin, 2005)


Categori:Daearyddiaeth Cyngor yr Ucheldir
Maes Awyr Melilla

Maes awyr ar arfordir Moroco, gogledd Affrica, yw  **Maes Awyr Melilla** (IATA: **MLN**; ICAO: **GEML**). Fe'i lleolwyd 3 km i'r de-orllewin o ddinas Melilla, allglofan sy'n perthyn i Sbaen.

## Hanes 
Sefydlwyd y maes awyr ar 31 Gorffennaf 1969 gan y Gweinidog Hedfan, José Lacalle Larraga, i ddisodli Maes Awyr Tauima. 

## Cwmnïau hedfan a chyrchfannau 
## Nifer y teithwyr a nifer symudiadau awyrennau 
## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
*  Gwefan Swyddogol AENA
*  Trosolwg o gyrchfannau

Categori:Melilla
Melilla