Marsiandwr Fenis

Comedi gan William Shakespeare (1596-1598) yw ***Marsiandwr Fenis*** (Saesneg *The Merchant of Venice*). Troswyd y ddrama i'r Gymraeg gan J. T. Jones, a'i chyhoeddi yn 1969. Ef a fathodd yr enw Cymraeg. Credir bod y ddrama wedi'i chyfansoddi rhwng 1596 a 1598. 

Mae masnachwr yn Fenis o'r enw Antonio yn methu ad-dalu benthyciad ariannol, a gymerodd ar ran ei ffrind annwyl, Basanio. Darparwyd yr arian iddo gan fenthyciwr arian Iddewig, Sieiloc, ac mae canlyniadau yr hyn a ddigwydd yn ystod y ddrama yn angheuol.

Er fod y ddrama wedi'i glustnodi fel comedi yn y Ffolio Cyntaf ac yn rhannu rhai agweddau â chomedïau rhamantus eraill Shakespeare, mae hi'n fwyaf cofiadwy am ei golygfeydd dramatig, a dyhead Sieiloc am **"union bwys o dyner gnawd"** Antonio. Cyffelyb hefyd ydi prawf y cariadon yn Belmont, achubiaeth y masnachwr rhag y gosb o "bwys o'i gnawd" a hynny gan wraig newydd ei gyfaill, a gofyn am y fodrwy fel ad-daliad. Maent i gyd i'w gweld mewn chwedl o'r 14eg ganrif *Il Pecorone* gan Giovanni Fiorentino, a gyhoeddwyd ym Milan ym 1558. Mae elfennau o'r 'olygfa yn y llys i'w gweld hefyd yn *The Orator* gan Alexandre Sylvane, a gyhoeddwyd mewn cyfieithiad ym 1596.

Credir mai rhwng 1596 a 1598 y cyfansoddwyd *Marsiandwr Fenis*. Cafodd y ddrama ei chrybwyll gan Francis Meres ym 1598, felly mae'n rhaid ei bod wedi'i llwyfannu o gwmpas y flwyddyn honno. Nodir ar flaen dudalen yr argraffiad cyntaf ym 1600, ei bod wedi'i pherfformio "amryw o weithiau" erbyn y dyddiad hwnnw. 

## Trosiad J. T. Jones 
Hon oedd y ddrama gyntaf [o'r 5 drama gan Shakespeare] fu i J. T. Jones ei throsi i'r Gymraeg, yn ystod ei yrfa. Dechreuodd ar y dasg yn 1936, pan baratodd 'olygfeydd i'w perfformio gan ei ddisgyblion yn Ysgol Ganolog Bangor. Yn 1938, derbyniodd wahoddiad y BBC i drosi'r ddrama gyfan ac fe'i darlledwyd yn 1939 a 1950. Wedi dau gynhyrchiad cynnar ar y llwyfan teimlai Jones y dylai addasu ychydig ar ei gyfieithiad cyn i Chwarewyr Garthewin ei llwyfannu yn 1968. Mewn gohebiaeth â'r cyfarwyddwr Morris Jones, mae Hazel Walford Davies yn nodi cyfeiriadau cyson at "gywiriadau" a "gwelliannau". Y flwyddyn ganlynol, fe gyhoeddwyd y ddrama Gymraeg gan Wasg Tŷ ar y Graig.  Ym 1701, llwyfannodd George Granville addasiad llwyddiannus, o'r enw *The Jew of Venice*, gyda Thomas Betterton fel Bassanio.

### Trosiad J. T. Jones 
Cwmni Aelwyd y Rhos oedd y cyntaf i lwyfannu'r trosiad Cymraeg dan gyfarwyddyd Olwen Mears, ac fe'i llwyfannwyd wedi hynny gan Gwmni Coleg y Gogledd, Bangor (1960) o dan gyfarwyddyd John Gwilym Jones.

Wedi addasu tipyn ar ei drosiad, bu i Chwaraewyr Garthewin ei llwyfannu yn Theatr Garthewin ym 1968 o dan gyfarwyddyd Morris Jones.

* Antonio - 
* Bassanio - 
* Gratiano - Trefor Selway
* Solanio
* Salarino
* Salerio 
* Lorenzo
* Portia - Helena Jones
* Nerissa
* Balthazar
* Sieiloc - John Jones
* Iesica
* Tiwbal
* Lawnslod Gobo
* Gobo
* Leonardo
* Dug Fenis
* Tywysog Moroco
* Tywysog Aragon

Delwedd:Welsh Book Council exhibition alongside a Cwmni Garthewin performance of Marsiandwr Fenis (1523577).jpg
Delwedd:Welsh Book Council exhibition alongside a Cwmni Garthewin performance of Marsiandwr Fenis (1523575).jpg
Delwedd:Welsh Book Council exhibition alongside a Cwmni Garthewin performance of Marsiandwr Fenis (1523573).jpg
Delwedd:Welsh Book Council exhibition alongside a Cwmni Garthewin performance of Marsiandwr Fenis (1523570).jpg
Delwedd:Welsh Book Council exhibition alongside a Cwmni Garthewin performance of Marsiandwr Fenis (1523572).jpg

## Cyfeiriadau 
Categori:Cyfieithiadau o Ddramâu i'r Gymraeg
Categori:Dramâu 1600
Categori:Dramâu Saesneg
Categori:William Shakespeare