Ronald Fisher

Biolegydd ac ystadegydd o Loegr oedd **Syr Ronald Aylmer Fisher** (17 Chwefror 1890 – 29 Gorffennaf 1962). Fe ddatblygodd llawer o ddulliau Ystadegaeth Glasurol, ac roedd yn weithgar ym meysydd Bioleg esblygiadol a Geneteg. Disgrifwyd ef gan Anders Hald fel "athrilyth a greodd sylfaeni gwyddoniaeth ystadegau cyfoes ar ei ben ei hun bron a bod" a disgrifiodd Richard Dawkins ef fel "y gorau o olynwyr Darwin"

## Bywgraffiad 
Ganwyd Fisher yn East Finchley, Llundain, yn fab i George a Katie Fisher. Roedd ei dad yn deilwr celfyddyd gain llwyddiannus. Cafodd blentyndod hapus, gyda thair chwaer a oedd yn dwli arno, a brawd hŷn. Bu farw ei fam pan oedd yn 14 oed a fe gollodd ei dad ei fusnes 18 mis yn ddiweddarach ar ôl cyfres o ddeiliadau a ystyrwyd yn wael.

## Llyfryddiaeth 
### Dewis o 395 o erthyglau Fisher 
Mae rhain ar gael ar wefan Prifysgol Adelaide :
* "Frequency distribution of the values of the correlation coefficient in samples from an indefinitely large population." *Biometrika*, **10**: 507-521. (1915)
* "The correlation between relatives on the supposition of Mendelian inheritance"  *Trans. Roy. Soc. Edinb.*, **52**: 399-433. (1918). Yn y papur hwn y cyflwynwyd y gair *amrywiant* i'r theori tebygrwydd ac ystadegau am y tro cyntaf.
* "On the mathematical foundations of theoretical statistics " *Philosophical Transactions of the Royal Society, A*, **222**: 309-368. (1922)
* "On the dominance ratio. *Proc. Roy. Soc. Edinb.*, **42**: 321-341. (1922)
* "On a distribution yielding the error functions of several well known statistics" *Proc. Int. Cong. Math.*, Toronto, **2**: 805-813. (1924)
* "Theory of statistical estimation" Trafodion *Cymdeithas Athronyddol* Caergrawnt, **22**: 700-725 (1925)
* "Applications of Student's distribution" *Metron*, **5**: 90-104  (1925)
* "The arrangement of field experiments" *J. Min. Agric. G. Br.*, **33**: 503-513. (1926)
* "The general sampling distribution of the multiple correlation coefficient" *Proceedings of Royal Society, A*, **121**: 654-673 (1928)
* "Two new properties of mathematical likelihood" *Proceedings of Royal Society, A*, **144**: 285-307 (1934)

### Llyfrau gan Fisher 
Manylion cyhoeddi llawn ar gael ar wefan Prifysgol Adelaide :
* *Statistical Methods for Research Workers* (1925) ISBN 0-05-002170-2.
* *The Genetical Theory of Natural Selection* (1930) ISBN 0-19-850440-3.
* *The design of experiments* (1935) ISBN 0-02-844690-9
* *The use of multiple measurements in taxonomic problems* (yn *Annals of Eugenics* 7/1936)
* *Statistical tables for biological, agricultural and medical research* (1938, cydawdur:Frank Yates)
* *The theory of inbreeding* (1949) ISBN 0-12-257550-4, ISBN 0-05-000873-0
* *Contributions to mathematical statistics*, John Wiley, (1950)
* *Statistical methods and scientific inference* (1956) ISBN 0-02-844740-9
* *Collected Papers of R.A. Fisher* (1971-1974). Pum cyfrol.  Prifysgol Adelaide.

### Bygraffiadau am Fisher 
* Box, Joan Fisher (1978) *R. A. Fisher: The Life of a Scientist*, Efrog Newydd: Wiley, ISBN 0-471-09300-9. Rhagair 
* Frank Yates a Kenneth Mather (1963) "Ronald Aylmer Fisher " yn *Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society of London* 9: 91-120.

### Llenyddiaeth eilaidd 
* Edwards, A.W.F., 2005, "Statistical methods for research workers" yn Grattan-Guiness, I., gol., *Landmark Writings in Western Mathematics*. Elsevier: 856-70.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
* O'Connor, John J. & Robertson, Edmund F., "Ronald Fisher", Archif Hanes Mathemateg MacTutor
* A Guide to R. A. Fisher by John Aldrich
* Earliest Known Uses of Some of the Words of Mathematics for Fisher’s contribution to the language of statistics
* University of Adelaide Library for bibliography, biography, 2 volumes of correspondence and many articles 
* Classics in the History of Psychology for the first edition of *Statistical Methods for Research Workers*
* A collection of Fisher quotations compiled by A. W. F. Edwards
* Ronald Fisher - Mathematics Genealogy Project
* Sawilowsky, Shlomo S. (2002). Fermat, Schubert, Einstein, and Behrens-Fisher: The Probable Difference Between Two Means When σ1 ≠ σ2  *Journal of Modern Applied Statistical Methods*, 1(2).

Categori:Biolegwyr o Loegr
Categori:Ewgeneg
Categori:Genedigaethau 1890
Categori:Genetegwyr
Categori:Marwolaethau 1962
Categori:Pobl o Lundain
Categori:Ystadegwyr o Loegr