Taalunie

[bawd|250px|Swyddfa'r Taalunie yn [yr Hâg, Yr Iseldiroedd]]
thumb|250px|Het *Groene Boekje* (Y llyfr gwyrdd - geiriadur yr Iseldireg), 1954
[bawd|250px|Swyddfa'r Taalunie yn [Fflandrys]]

Mae'r **Taalunie**  (Iseldireg: "undeb iaith"), a oedd gynt hefyd **Nederlandse Taalunie** ("Undeb Iaith yr Iseldireg"), yn sefydliad swyddogol rhyngwladol o'r Iseldiroedd, Fflandrys yn cynnwys Rhanbarth Brwsel-Prifddinas (Gwlad Belg), Suriname a'r tair gwlad Caribïaidd Aruba, Curaçao a Sint Maarten, sy'n ymdrin â'r iaith Iseldireg, addysgu iaith a llenyddiaeth.

## Hanes
Sefydlwyd y Taalunie gan yr Iseldiroedd a Gwlad Belg ar 9 Medi 1980; fel rhan o ffederaleiddio Gwlad Belg, daeth llywodraeth Fflandrys yn gorff cyfrifol. Mae Suriname wedi bod yn aelod cyswllt ers 2004.  Mae cysylltiadau ag Indonesia yn ogystal â De Affrica a Namibia oherwydd bod yr iaith Afrikaans â chysylltiad agos.

Yn 2004, llofnododd Swrinam "cytundeb cysylltiadol" gyda'r Taalunie. O 27 Tachwedd 2013 mae'r cytundeb hefyd yn berthnasol i'r Iseldiroedd y Caribî. Mae tair gwlad ymreolaethol Caribïaidd Teyrnas yr Iseldiroedd, Arwba, Curaçao, a Sint Maarten, wedi'u dynodi'n aelod-wladwriaethau ymgeisiol. Yn ogystal, mae Indonesia a De Affrica yn cael eu hystyried yn "bartneriaid arbennig" o Undeb yr Iaith Iseldireg.

## Tasgau
### Safoni'r iaith
Mae'r sefydliad yn ymdrechu i integreiddio'r gymuned Iseldireg ei hiaith ar lefel iaith a llenyddiaeth yn yr ystyr ehangaf:

* sillafiad unffurf
* datblygu gwaith cyfeirio drud a chymhorthion eraill ar y cyd
* ennill profiad yn y dosbarth
* hyfforddiant pellach i athrawon a chyfieithwyr

### Polisi iaith ar lefel Ewropeaidd
Tasg bwysig i'r Taalunie yw penderfynu ar y sillafiad swyddogol. Mae hi hefyd yn cyhoeddi'r *Woordenlijst Nederlandse Taal* (Geiriadur yr iaith Iseldireg), a elwir yn aml yn *Groene Boekje* (Llyfr Gwyrdd). Mae'r sefydliad hefyd yn delio â chefnogi addysgu ieithoedd yn y tair gwlad a thramor. Ym maes llenyddiaeth, gellir crybwyll dyfarnu'r *Prijs der Nederlandse Letteren* (Gwobr Llenyddiaeth Iseldireg).

## Stwythur
* Pwyllgor y Gweinidogion
* Y Comisiwn Rhyngseneddol (Interparlementaire Commissie)
* Cyngor Iaith a Llenyddiaeth Iseldireg (Raad voor de Nederlandse Taal en Letteren)
* Ysgrifenyddiaeth Gyffredinol (Ysgrifenyddiaeth Algemeen)

### Aelodau llawn
*   (aelod sefydlu, ers 2013 hefyd ar gyfer yr Iseldiroedd Caribïaidd)
*   (aelod sefydlu, a gynrychiolir gan  Fflandrys ers 1995)
*   (ers 2005)

### Aelodau Cyswllt
*   Antilles yr Iseldiroedd (2007-2010)
*   (ers 2011)

### Partneriaid Breintiedig
*   De Affrica
*  

## Iseldireg fel iaith dramor
Mae'r Taalunie yn cefnogi dysgu Iseldireg mewn ysgolion cynradd ac uwchradd yn y rhanbarthau a'r gwledydd cyfagos. Mae'n ymwneud â Gwlad Belg (Brwsel a Wallonia; 350,000 o ddysgwyr), yr Almaen (Niedersachsen (Sacsoni Isaf) a Nordrhein-Westfalen, 40,000 o ddysgwyr) a Ffrainc (Nord-Pas-de-Calais, 8,000 o ddysgwyr).

Mae'r Undeb hefyd yn cefnogi astudio iaith a diwylliant Iseldireg mewn prifysgolion ac ysgolion ledled y byd. Mae tua 14,000 o bobl yn astudio Iseldireg a llenyddiaeth Iseldireg mewn 140 o sefydliadau.

## Gweler hefyd
* Organisation international de la Francophonie

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*Gwefan swyddogol
**Sefydliad Geiryddiaeth Iseldireg
**Sefydliad P. J. Meertens
**Academi Frenhinol Iaith a Llenyddiaeth Iseldireg
*Testun y Cytundeb
* Fideo gyflwyno Taalunie Iseldireg gydag isdeitlau Saesneg ar sianel Youtube y Taalunie: https://www.youtube.com/@Taalunie

Categori:Iseldireg
Categori:Sefydliadau 1980
Categori:Sefydliadau rhyngwladol