open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elizabeth City

Dinas yn nhalaith Gogledd Carolina, Unol Daleithiau America, yw **Elizabeth City**. Mae'n gorwedd yn rhannol yn Pasquotank County a hefyd yn Camden County. Gyda phoblogaeth o 18,683 (cyfrifiad 2010), Elizabeth City yw canolfan sirol Swydd Pasquotank. Saif ar dro yn Afon Pasquotank, afon sy'n llifo i'r Albemarle Sound, ac mae'n rhan o system camlesi ac afonydd yr Intracoastal Waterway.

Sefydlwyd y ddinas yn 1794. Lleolir gwersyll fwyaf Gwylwyr y Glannau UDA yno. Y brif sefydliad addysg yw prifysgol Elizabeth City State University.

## Pobl o'r ddinas
* Edward Snowden (g. 1983), a ganodd y gloch ar raglenni ysbio torfol llywodraeth yr Unol Daleithiau.

## Dolenni allanol
*  Gwefan swyddogol y ddinas

Categori:Dinasoedd Camden County, Gogledd Carolina
Categori:Dinasoedd Pasquotank County, Gogledd Carolina
Swydd Camden

Ceir sawl **Camden **:

* Camden County, New Jersey, UDA
* Camden County, Gogledd Carolina, UDA
* Camden County, Missouri, UDA
* Camden County, Georgia, UDA
* Camden County, De Cymru Newydd, Awstralia

Mae 'Camden County' yn lleoliad ffuglennol yn y gyfres deledu *My Name is Earl* hefyd.

;Gweler hefyd:
* Camden, New Jersey
Afon Pasquotank

Afon yn nhalaith Gogledd Carolina, Unol Daleithiau America, yw **Afon Pasquotank**. Mae'n llifo rhwng Swydd Camden a Swydd Pasquotank (a enwir ar ôl yr afon), gan lifo'n uniongyrchol i'r Albemarle Sound, ac mae'n rhan o system yr Intracoastal Waterway. Y brif ddinas ar ei glan yw Elizabeth City.

## Geirdarddiad
Mae'r enw "Pasquotank" yn deillio o *pashetanki*, gair yn yr iaith Algonceg sy'n golygu "lle mae'r llif yn ymrannu."

## Cyfeiriadau
Pasquotank
Camden

Gallai **Camden** gyfeirio at:

## Pobl
*William Camden (1551-1623), hynafiaethydd y cyfeirir ato gan amlaf fel 'Camden'

## Lleoedd
*Bwrdeistref Camden, Llundain
*Camden Town, Llundain
*Camden, New Jersey, UDA 

## Gweler hefyd
*Swydd Camden (gwahaniaethu)
Gorno-Altaysk

Prifddinas Gweriniaeth Altai, Rwsia, yw **Gorno-Altaysk** (Rwseg: Го́рно-Алта́йск; Altaeg: Туулу Алтай, *Tuulu Altay*). Dyma'r unig ddinas neu dref sylweddol yn y weriniaeth. Fe'i lleolir 3,641 kilometer (2,262 milltir) i'r dwyrain o Moscfa yn rhagfryniau Mynyddoedd Altai. Poblogaeth: 56,933 (2010).

Yn y ddinas ceir Maes Awyr Gorno-Altaysk, theatr, Prifysgol Wladol Gorno-Altaisk, ac amgueddfa ranbarthol.

## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol 

Categori:Dinasoedd Rwsia
Categori:Gweriniaeth Altai
Fayetteville

Gallai **Fayetteville** (gweler Gilbert du Motier, marquis de Lafayette) gyfeirio at un o sawl lle yn UDA:

*Fayetteville, Alabama
*Fayetteville, Alaska
*Fayetteville, Arkansas
*Fayetteville, Georgia
*Fayetteville, Illinois
*Fayetteville, Indiana
*Fayetteville, Efrog Newydd
*Fayetteville, Gogledd Carolina
*Fayetteville, Ohio
*Fayetteville, Pennsylvania
*Fayetteville, Tennessee
*Fayetteville, Texas
*Fayetteville, Gorllewin Virginia

## Gweler hefyd
* Fayette
* Lafayette
Bashkortostan

250px|bawd|Lleoliad Bashkortostan yn Rwsia.
[250px|bawd|[Ufa, prifddinas Bashkortostan.]]

Gweriniaeth yn Rwsia yw **Bashkortostan**, neu **Gweriniaeth Bashkortostan** (Rwseg: Респу́блика Башкортоста́н, *Respublika Bashkortostan*; IPA: [rʲɪsˈpublʲɪkə bəʂkərtɐˈstan]; Bashcireg: Башҡортостан Республикаһы, *Başqortostan Respublikahı*), a adwaenir hefyd fel **Bashkiria** (Rwseg: Башки́рия, *Bashkiriya*; IPA: [bɐʂˈkʲirʲɪjə]). Fe'i lleolir rhwng Afon Volga a Mynyddoedd yr Wral yn ne'r Rwsia Ewropeaidd. Ei phrifddinas yw Ufa. Poblogaeth: 4,072,292 (Cyfrifiad 2010).

Mae cysylltiadau cryf rhwng y weriniaeth a'i chymydog Tatarstan. Bashkortostan yw'r weriniaeth fwyaf yn Russia o ran ei phoblogaeth. Mae gan y weriniaeth ei llywodraeth ei hunan gyda arlywydd etholedig; yr arlywydd ers Awst 2010 yw Rustem Khamitov. Mae Bashkortostan yn rhan o Ddosbarth Ffederal Volga.

Mae Bashkortostan yn rhannu ffin â Crai Perm (gog.), Oblast Sverdlovsk (gogledd-ddwyrain), Oblast Chelyabinsk (dwyrain), Oblast Orenburg (de), Gweriniaeth Tatarstan (gorllewin), a Gweriniaeth Udmurt (gogledd-orllewin).

## Dolenni allanol
*  Gwefan swyddogol y weriniaeth 
*  bashkortostan ar wefan  UNESCO


Categori:Sefydliadau 1919
Avenida Brasil

Drama deledu o Frasil yw ***Avenida Brasil***. Cynhyrchwyd y rhaglen gan Rede Globo a chafodd ei rhyddhau ar 26 Mawrth 2012.

## Cast
* Débora Falabella : Nina García Hernández (Rita Fonseca de Sousa)
* Adriana Esteves : Carminha (Carmen Lúcia Moreira de Araújo)
* Murilo Benício : Tufão (Jorge Araújo)
* Cauã Reymond : Jorge de Sousa Araújo, dit Jorginho / Cristiano Moreira (Batata)
* Nathalia Dill : Débora Magalhães Queirós
* Marcello Novaes : Max (Maxwell Oliveira)
* Eliane Giardini : Muricy Araújo
* Marcos Caruso : Leleco Araújo
* Ísis Valverde : Suelen
* Vera Holtz : Lucinda
* José de Abreu : Nilo
* Heloísa Perissé : Monalisa Barbosa
* Alexandre Borges : Cadinho / Dudu
* Débora Bloch : Vêronica Magalhães
* Camila Morgado : Noêmia Buarque
* Carolina Ferraz : Alexia Bragança
* Leticia Isnard : Ivana Araújo
* Ailton Graça : Paulo Silas
* Fabíula Nascimento : Olenka Cabral
* Otávio Augusto : Diógenes
* Paula Burlamaqui : Dolores Neiva (Soninha Catatau)
* Thiago Martins : Leandro
* Juliano Cazarré : Adauto
* Débora Nascimento : Tessália 
* Bruno Gissoni : Iran Barbosa
* Bianca Comparato : Betânia / falsa Rita
* Ana Karolina Lannes : Ágatha Moreira Araújo
* José Loreto : Darkson 
* Ronny Kriwat : Tomás Buarque
* Luana Martau : Beverly
* Daniel Rocha Azevedo : Roniquito, dit Roni
* Cláudia Protásio : Zezé
* Cláudia Missura : Janaína
* Carol Abras : Begônia Garcia
* Jean Pierre Noher : Martin Garcia
* Tony Ramos : Genésio Fonseca Souza

## Dolenni allanol
* Gwefan swyddogol

Categori:Rhaglenni teledu drama
Categori:Rhaglenni teledu Brasilaidd
Categori:Rhaglenni teledu Portiwgaleg
Categori:Rhaglenni teledu TV Globo
Altäeg

Un o'r ieithoedd Tyrcaidd yw **Altäeg** neu **Altai**, sy'n un o ieithoedd swyddogol Gweriniaeth Altai, Rwsia. Cyfeirid at yr iaith fel *Oyrot* cyn 1948. Mae'n ymrannu'n ddwy brif dafodiaith a ystyrir gan rai yn ieithoedd ar wahân, sef Altäeg y Gogledd ac Altäeg y De.

## Siaradwyr
Prif siaradwyr brodorol yr Altäeg yw'r Altai yng Ngweriniaeth Altai ac yn rhanbarth Altai Krai yn rhan Rwsiaidd Canolbarth Asia. Mae tua 20,000 yn siarad Altäeg yn rhugl gyda tua 70,000 arall yn ei deall i ryw raddau. Mae'r rhan fwyaf o'r siaradwyr brodorol hyn yn siarad Altäeg y De.

## Sgript
Arferid ysgrifennu'r iaith mewn sgript Lladin o 1928 hyd 1938, ond defnyddir yr wyddor Gyrilig (gyda pedair llythyren ychwanegol: Јј, Ҥҥ, Ӧӧ, Ӱӱ) ers 1938.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol
* Yr wyddor Altäeg
* Ymadroddion Altäeg

Categori:Altai
Categori:Ieithoedd Rwsia
Categori:Ieithoedd Tyrcaidd
Categori:Gweriniaeth Altai
Gweriniaeth Altai

:*Erthygl am y weriniaeth yw hon. Gweler hefyd Altai (gwahaniaethu).*
250px|bawd|Lleoliad Gweriniaeth Altai yn Rwsia.
[250px|bawd|[Llyn Shavlo ym mynyddoedd Altai.]]
Mae **Gweriniaeth Altai** (, '**; , **') yn weriniaeth ffederal yn Rwsia. Ei phrifddinas yw Gorno-Altaysk. Arwynebedd: 92,600 cilometr sgwâr (35,800 milltir sgwâr). Poblogaeth: 206,168 (Cyfrifiad 2010).

## Daearyddiaeth
Lleolir y weriniaeth yng nghanol Asia lle mae taiga Siberia, *steppes* Casachstan ac anialdiroedd Mongolia yn cyffwrdd. Mae coedwigoedd yn gorchuddio tua 25% o diriogaeth y weriniaeth. Gorwedd y weriniaeth yn rhan Rwsiaidd Mynyddoedd Altai; y mynydd uchaf yno yw Gora Belukha (Mynydd Belukha: 4,506 m). Ceir nifer o afonydd a llynnoedd.

O fewn Ffederaliaeth Rwsia mae'r weriniaeth yn ffinio ag - 
:Oblast Kemerovo (gogledd), Gweriniaeth Khakassia (gogledd-ddwyrain), Gweriniaeth Tuva (dwyrain), ac Altai Krai (gorllewin).

Yn rhyngwladol -
:Mongolia (Talaith Bayan-Ölgii) (de-ddwyrain), Gweriniaeth Pobl Tsieina (Rhaglawiaeth Altay) (de), a Casachstan (Dwyrain Casachstan) (de-orllewin).

## Gweler hefyd
* Mynyddoedd Altai
* Gweriniaethau Rwsia

## Dolenni allanol
*  Gwefan swyddogol Gweriniaeth Altai 


Categori:Sefydliadau 1922
Neil Sheehan

Newyddiadurwr o'r Unol Daleithiau oedd **Cornelius Mahoney "Neil" Sheehan** (27 Hydref 1936 – 7 Ionawr 2021). Gweithiodd fel gohebydd rhyfel yn Fietnam yn ystod yr argyfwng Bwdhaidd a Rhyfel Fietnam. Ym 1971, pan oedd yn gweithio i *The New York Times*, derbynodd Sheehan Bapurau'r Pentagon gan Daniel Ellsberg. Enillodd Sheehan Wobr Pulitzer am ei lyfr *A Bright Shining Lie* (1989).

## Cyfeiriadau 
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Wyddelig
Categori:Enillwyr Gwobrau Pulitzer
Categori:Genedigaethau 1936
Categori:Marwolaethau 2021
Categori:Gohebyddion Rhyfel Fietnam
Categori:Newyddiadurwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o Massachusetts
Ufa

Prifddinas Gweriniaeth Bashkortostan yn Rwsia yw **Ufa** (Rwseg: Уфа; IPA: [ʊˈfa]; Bashcireg: Өфө, Öfö; IPA: [ʏ̞ˈfʏ̞]), a hon yw prif ganolfan ddiwydiannol, economaidd, gwyddonol a diwylliannol y weriniaeth hefyd. Poblogaeth: 1,062,319 (Cyfrifiad 2010), sef tua chwarter poblogaeth Bashkortostan.

250px|bawd|chwith|Theatr Ddrama Wladol Bashkir, Ufa.

Lleolir y ddinas yn ne-ddwyrain Rwsia, yn agos i'r ffin ddaearyddol rhwng Ewrop ac Asia, ar gymer Afon Belaya ac Afon Ufa, ar fryniau isel i'r gorllewin o Fynyddoedd yr Wral.

## Dolenni allanol
*  Gwefan swyddogol Ufa 
* Taith rithiol o gwmpas Ufa 

Categori:Bashkortostan
Categori:Dinasoedd Rwsia
Instituto Federal da Bahia

Prifysgol fawr yn Salvador, Brasil, yw **Prifysgol Bahia** (**Instituto Federal da Bahia**). Mae ganddi tua 8,874 o fyfyrwyr.

## Cyfeiriadau 
## Dolen allanol 
* 

Categori:Bahia
Categori:Prifysgolion Brasil
Categori:Sefydliadau 1910
Elaine Morgan

Awdures a dramodydd o Gymru oedd **Elaine Morgan**, OBE (7 Tachwedd 1920 – 12 Gorffennaf 2013).

Ganwyd a magwyd **Elaine Floyd** yn Nhrehopcyn, ger Pontypridd. Bu'n byw am flynyddoedd lawer, hyd ei marwolaeth yn Aberpennar ger v. Graddiodd o Neuadd Lady Margaret, Prifysgol Rhydychen, gyda gradd mewn Saesneg. Priododd Morien Morgan (m. 1997) a chawsant dri mab. Ei mab hynaf oedd y mathemategydd Dylan Morgan.

Ysgrifennodd nifer o ddramau teledu i'r BBC, gan gynnwys *The Life and Times of David Lloyd George* (1981), a chyfrannodd sgriptiau i sawl pennod o gyfresi drama. Roedd hefyd yn awdur sawl llyfr ar anthropoleg esblygol, yn arbennig damcaniaeth yr epa ddyfrol: *The Descent of Woman*, *The Aquatic Ape*, *The Scars of Evolution*, *The Descent of the Child*, *The Aquatic Ape Hypothesis*, a *The Naked Darwinist* (2008). Roedd hefyd yn gyd-awdur *Falling Apart* a ''Pinker's List''. Yn 2016, fe'i henwyd yn un o'r "50 Cymry mawr erioed".

## Cysylltiadau
## Dolenni allanol
* 

Categori:Ffeministiaid o Gymru
Categori:Dramodwyr benywaidd o Gymru
Categori:Genedigaethau 1920
Categori:Llenorion Saesneg o Gymru
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 2013
Categori:Pobl o Rondda Cynon Taf
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Merched yr 21ain ganrif o Gymru
Alan Whicker

Newyddiadurwr a darlledwr o Loegr oedd **Alan Donald Whicker** (2 Awst 1925 – 12 Gorffennaf 2013).

Fe'i ganwyd yng Nghairo, yr Aifft, yn fab teulu Seisnig.

## Teledu
**Tonight* (1957-1965)
*''Whicker's World* (1959-1988)
**Papa Doc – The Black Sheep* (1969)
**Alan Whicker's Journey Of A Lifetime'' (2009)

## Cyfeiriadau 
Categori:Darlledwyr o Loegr
Categori:Genedigaethau 1925
Categori:Marwolaethau 2013
Categori:Newyddiadurwyr o Loegr
Categori:Pobl fu farw o niwmonia
Katherine Mansfield

Llenores o Seland Newydd oedd **Kathleen Mansfield Murry** (*née* **Beauchamp**; 14 Hydref 1888 – 9 Ionawr 1923) a ysgrifennodd dan yr enw **Katherine Mansfield**. Mae'n enwog am ei straeon byrion Saesneg modernaidd.

## Llyfryddiaeth
**In a German Pension* (1911), ISBN 1-86941-014-9
**Bliss: and Other Stories* (1920)
**The Garden Party: and Other Stories* (1922), ISBN 1-86941-016-5
*''The Doves' Nest: and Other Stories* (1923), ISBN 1-86941-017-3
**The Montana Stories* (1923)
***Poems* (1923), ISBN 0-19-558199-7
**Something Childish* (1924), ISBN 1-86941-018-1
**The Journal of Katherine Mansfield* (1927, 1954), ISBN 0-88001-023-1
**The Letters of Katherine Mansfield* (2 vols., 1928–29)
**The Aloe* (1930), ISBN 0-86068-520-9

## Cyfeiriadau 
## Llyfryddiaeth 
* Claire Tomalin, *Katherine Mansfield: A Secret Life* (Llundain: Viking, 1987)

Categori:Genedigaethau 1888
Categori:Marwolaethau 1923
Categori:Llenorion benywaidd yr 20fed ganrif o Seland Newydd
Categori:Llenorion Modernaidd
Categori:Llenorion straeon byrion yr 20fed ganrif o Seland Newydd
Categori:Llenorion straeon byrion Saesneg o Seland Newydd
Categori:Merched a aned yn y 1880au
Categori:Merched y 19eg ganrif o Seland Newydd
Categori:Pobl a aned yn Seland Newydd
Categori:Pobl o Wellington
Categori:Pobl fu farw yn Ffrainc
Roudham and Larling

Plwyf sifil yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, ydy **Roudham and Larling**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Breckland.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd ganddo boblogaeth o 301.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Breckland
Categori:Plwyfi sifil Norfolk
Oblast Arkhangelsk

250px|bawd|Baner Oblast Arkhangelsk.
250px|bawd|Lleoliad Oblast Arkhangelsk yn Rwsia.

Un o oblastau Rwsia yw **Oblast Arkhangelsk** (Rwseg: Арха́нгельская о́бласть, *Arkhangelskaya oblast*). Fe'i lleolir yn nhalaith Gogledd-orllewin Rwsia ac mae'n cynnwys gorynys Arctig Tir Franz Josef a Novaya Zemlya, yn ogystal ag Ynysoedd Solovetsky yn y Môr Gwyn. Ei ganolfan weinyddol yw dinas Arkhangelsk.

Mae gan Oblast Arkhangelsk reolaeth weinyddol ar Okrug Ymreolaethol Nenets (Nenetsia). Yn cynnwys Nenetsia, mae gan Oblast Arkhangelsk arwynebedd o 587,400&nbsp;km². Poblogaeth: (gyda Nenetsia): 1,227,626 (Cyfrifiad 2010).

## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol yr *oblast*
Oblast Belgorod

250px|bawd|Baner Oblast Belgorod.
250px|bawd|Lleoliad Oblast Belgorod yn Rwsia.

Un o oblastau Rwsia yw **Oblast Belgorod** (Rwseg: Белгоро́дская о́бласть, *Belgorodskaya oblast*). Ei chanolfan weinyddol yw dinas Belgorod. Poblogaeth: 1,532,526 (Cyfrifiad 2010).

Lleolir yr oblast yn nhalaith De Rwsia wrth y ffin rhwng Rwsia ac Wcráin, i'r de. Sefydlwyd yr oblast yn 1954 fel rhan o'r Undeb Sofietaidd.

## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol yr *oblast* 


Categori:Sefydliadau 1954
Oblast Chelyabinsk

250px|bawd|Baner Oblast Chelyabinsk.
250px|bawd|Lleoliad Oblast Chelyabinsk yn Rwsia.

Un o oblastau Rwsia yw **Oblast Chelyabinsk** (Rwseg: Челя́бинская о́бласть, *Chelyabinskaya oblast*) yn ardal Mynyddoedd yr Wral, sr y ffin ddaearyddol rhwng Ewrop ac Asia. Ei chanolfan weinyddol yw dinas Chelyabinsk. Poblogaeth: 3,476,217 (Cyfrifiad 2010).

## Meteor 2013 
Ar 15 Chwefror 2013, syrthiodd seren wib (*meteor*) 10,000 tunnell trwy atmosffer y Ddaear dros Rwsia a ffrwydrodd dros Oblast Chelyabinsk gan ddod â'r ardal i sylw'r byd. Cafodd tua 1,500 o bobl eu hanafu, yn cynnwys 311 o blant, ac achsowyd difrod i hyd at 3,000 o adeiladau mewn chwech dinas. Dyma'r digwyddiad mwyaf o'r fath ers meteor Tunguska yn 1908.

## Dolenni allanol 
*  Gwefan datblygu economaidd yr *oblast*
Oblast Bryansk

250px|bawd|Baner Oblast Bryansk.
250px|bawd|Lleoliad Oblast Bryansk yn Rwsia.

Un o oblastau Rwsia yw **Oblast Bryansk** (Rwseg: Бря́нская о́бласть, *Bryanskaya oblast*). Ei chanolfan weinyddol yw dinas Bryansk. Poblogaeth: 1,278,217 (Cyfrifiad 2010).

Lleolir yr oblast yn ardal weinyddol y Dosbarth Ffederal Canol yng ngorllewin y wlad, ar ran ganol basn Afon Desna. Mae ganddi arwynebedd o 34,900&nbsp;km². Mae'n ffinio ag Oblast Smolensk i'r gogledd, Oblast Kaluga i'r gogledd-ddwyrain ac Oblast Oryol i'r de. Saif Wcráin i'r de-orllewin a Belarws i'r gogledd-orllewin. Sefydlwyd yr oblast yn 1944 ar ddiwedd yr Ail Ryfel Byd.

## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol yr *oblast*


Categori:Sefydliadau 1944
Peter Pan

Nofel gan J. M. Barrie yw '''''Peter Pan; or, the Boy Who Wouldn't Grow Up*** neu ***Peter and Wendy'''''.

Categori:Nofelau plant
Categori:Nofelau Saesneg
Categori:Nofelau 1911
Cory Monteith

Actor a chanwr o Ganada oedd **Cory Allan Michael Monteith** (11 Mai 1982 – 13 Gorffennaf 2013).

Fe'i ganwyd yn Calgary, yn fab i Joe Monteith a'i wraig Ann McGregor.  Cariad Cory oedd yr actores Lea Michele.

Bu farw yn y gwesty Fairmont Pacific Rim yn Vancouver.

## Ffilmiau
**Killer Bash* (2005)
**Final Destination 3* (2006)
**White Noise: The Light* (2007)
**The Invisible* (2007)
**The Boy Next Door* (2008)
**Monte Carlo* (2011)
**Glee: The 3D Concert Movie* (2011)
**All the Wrong Reasons* (2013)

## Teledu
**Kyle XY* (2006)
**Kaya* (2007)
**Mistresses* (2009)
*''Glee (2009-2013)

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion ffilm o Ganada
Categori:Actorion teledu o Ganada
Categori:Genedigaethau 1982
Categori:Marwolaethau 2013
Park Heon-young

Gwleidydd, comiwnyddion a newyddiadurwyr o Gorea oedd **Park Heon-yong** (Coreeg:박헌영, 朴憲永, 28 Mai 1900 (neu 1901) – 5 Rhagfyr 1951). Roedd hefyd yn un o arweinwyr o'r Blaid Gomiwnyddol yn Corea yn ystod y cyfnod pan roedd Japan yn rheoli'r wlad. Ei lysewnau oedd **Ijung** (이정), **Ichun** (이춘) a  **Deokyeong** (덕영).

Pan drodd awdurdodau Japan yn erbyn y Blaid Gomiwnyddol, diflannodd o'u gafael ac wedi annibyniaeth Corea yn Awst 1945, sefydlodd Plaid Gomiwnyddol De Corea. Rhoddwyd llawer o bwysau arno i gan UDA i symud i'r Gogledd a symudodd yno yn Ebrill 1948. Bu'n mewn cyfarfod i ail-uno'r ddwy ran, gyda Kim Gu a Kim Kyu-sik ac ochrodd gyda Kim Il-sung yn ystod Rhyfel Corea. Fe'i dienyddwyd yn 1955 gan heddlu cudd Kim Il-sung ar y sail ei fod yn sbei dros yr Americanwyr.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
*  Park Heon-young
*  Park Heon-young

Categori:Genedigaethau 1900
Categori:Marwolaethau 1956
Categori:Meddygon o Gorea
Categori:Gwleidyddion o Gorea
Categori:Newyddiadurwyr o Gorea
Oblast Kaliningrad

Un o oblastau Rwsia yw **Oblast Kaliningrad** (Rwseg: Калинингра́дская о́бласть, *Kaliningradskaya oblast*). Ei chanolfan weinyddol yw dinas Kaliningrad, ar lan y Môr Baltig. Poblogaeth: 941,873 (Cyfrifiad 2010).

Mae'n rhan o ardal weinyddol y Dosbarth Ffederal Gogledd-orllewinol.

Mae tiriogaeth Oblast Kaliningrad yn cynnwys rhan ogleddol yr hen Dwyrain Prwsia (Almaeneg: *Nord-Ostpreussen*), a fu'n allglofan o'r Almaen o'r Rhyfel Byd Cyntaf hyd 1945. Yn 1946 daeth y diriogaeth yn rhan o'r Undeb Sofietaidd dan amodau Cytundeb Potsdam.

Mae'r *oblast* yn glofan a amgylchynir yn gyfangwbl gan Gwlad Pwyl i'r de, Lithwania i'r dwyrain a'r gogledd, a'r Môr Baltig i'r gorllewin.

## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol yr *oblast* 


Categori:Allglofannau
Categori:Clofannau
Categori:Hanes Rwsia
Categori:Prwsia
Categori:Sefydliadau 1946
Oblast Kemerovo

250px|bawd|Baner Oblast Kemerovo.
250px|bawd|Lleoliad Oblast Kemerovo yn Rwsia.

Un o oblastau Rwsia yw **Oblast Kemerovo** (Rwseg: Ке́меровская о́бласть, *Kemerovskaya oblast*), a adwaenir hefyd fel ***Kuzbass*** (Кузба́сс)). Ei chanolfan weinyddol yw dinas Kemerovo. Fe'i sefydlwyd yn 1943 yn yr Undeb Sofietaidd. Poblogaeth: 1,278,217 (Cyfrifiad 2010).

Lleolir yr oblast yn ardal weinyddol Dosbarth Ffederal Siberia. Mae gan yr oblast hwn yn Siberia arwynebedd o 95,500 kilometer sgwar (36,900 milltir sgwar) ac mae'n rhannu ffin ag Oblast Tomsk i'r gogledd, Krasnoyarsk Krai a Gweriniaeth Khakassia i'r dwyrain, Gweriniaeth Altai i'r de, ac Oblast Novosibirsk ac Altai Krai i'r gorllewin.

O ran ethnigrwydd ei boblogaeth, mae'r mwyafrif yn Rwsiaid, ond ceir Wcrainiaid, Tatariaid, a Chuvash yn byw yn yr oblast hefyd.

## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol yr *oblast* 


Categori:Sefydliadau 1943
Oblast Kirov

250px|bawd|Baner Oblast Kirov.
250px|bawd|Lleoliad Oblast Kirov yn Rwsia.

Un o oblastau Rwsia yw **Oblast Kirov** (Rwseg: Ки́ровская о́бласть, *Kirovskaya oblast*). Ei chanolfan weinyddol yw dinas Kirov. Poblogaeth: 1,341,312 (Cyfrifiad 2010).

Lleolir yr oblast yn ardal weinyddol Dosbarth Ffederal Volga. Mae'n rhannu ffin â Tatarstan a Gweriniaeth Mari El i'r de, Oblast Kostroma i'r gorllewin, Oblast Arkhangelsk a Gweriniaeth Komi i'r gogledd, Perm Kray i'r gogledd-ddwyrain, a Gweriniaeth Udmurt i'r de-ddwyrain.

Sefydlwyd Oblast Kirov yn 1934 yn yr Undeb Sofietaidd.

## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol yr *oblast*


Categori:Sefydliadau 1934
Oblast Kostroma

250px|bawd|Baner Oblast Kostroma.
250px|bawd|Lleoliad Oblast Kostroma yn Rwsia.

Un o oblastau Rwsia yw **Oblast Kostroma** (Rwseg: Костромска́я о́бласть, *Kostromskaya oblast*). Ei chanolfan weinyddol yw dinas Kostroma. Poblogaeth: 667,562 (Cyfrifiad 2010).

Lleolir yr oblast yn ardal weinyddol y Dosbarth Ffederal Canol. Fe'i sefydlwyd ar Awst 13, 1944.

Mae Oblast Kostroma yn rhannu ffin ag Oblast Vologda i'r gogledd, Oblast Kirov i'r dwyrain, Oblast Nizhny Novgorod i'r de, Oblast Ivanovo i'r gorllewin, ac Oblast Yaroslavl i'r gogledd-orllewin. Y prif afonydd yw Afon Volga ac Afon Kostroma. Gorchuddir rhan helaeth yr *oblast* gan goedwigoedd ac felly mae'n un o'r ardaloedd cynhyrchu pren mwyaf yn Ewrop.

## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol yr *oblast* 


Categori:Sefydliadau 1944
Tom Odell

Canwr a chyfansoddwr Prydeinig yw **Tom Peter Odell** (ganwyd 24 Tachwedd 1990). Enillodd wobr BRITs Critic's Choice yn 2013.

## Albymau
* *Long Way Down* (2013)
* *Wrong Crowd* (2016)
* *Jubilee Road* (2018)
* *Monsters* (2021)
* *Best Day of My Life* (2022)
* *Black Friday* (2024)
* *A Wonderful Life* (2025)

## Senglau
* ''Can't Pretend*
* *Hold Me*
* *Another Love''

Categori:Cantorion Saesneg
Oblast Kurgan

250px|bawd|Baner Oblast Kurgan.
250px|bawd|Lleoliad Oblast Kurgan yn Rwsia.

Un o oblastau Rwsia yw **Oblast Kurgan** (Rwseg: Курга́нская о́бласть, *Kurganskaya oblast*). Ei chanolfan weinyddol yw dinas Kurgan. Poblogaeth: 910,807 (Cyfrifiad 2010).

Lleolir yr oblast yn ardal weinyddol Dosbarth Ffederal Ural. Fe'i sefydlwyd ar 6 Chwefror, 1943, fel rhan o'r Undeb Sofietaidd, pan oedd y Fyddin Goch Sofietaidd yn gorchfygu lluoedd Hitler ym Mrwydr Stalingrad.

Mae Oblast Kurgan yn gorwedd yn rhanbarth De Rwsia ac mae'n rhannu ffin ag Oblast Chelyabinsk i'r gorllewin, Oblast Sverdlovsk i'r gogledd, Oblast Tyumen i'r dwyrain, a Casachstan i'r de.

## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol yr *oblast*


Categori:Sefydliadau 1943
Oblast Kursk

Un o oblastau Rwsia yw **Oblast Kursk** (Rwseg: Ку́рская о́бласть, *Kurskaya oblast*). Ei chanolfan weinyddol yw dinas Kursk. Poblogaeth: .
250px|bawd|chwith|Baner Oblast Kursk.

Lleolir yr oblast yn ardal weinyddol y Dosbarth Ffederal Canol. Fe'i sefydlwyd yn 1934 yn yr Undeb Sofietaidd.

Mae Oblast Kursk yn rhannu ffin ag Oblast Bryansk i'r gogledd-orllewin, Oblast Oryol i'r gogledd, Oblast Lipetsk i'r gogledd-ddwyrain, Oblast Voronezh i'r dwyrain, ac Oblast Belgorod i'r de a'r ffin rhwng Rwsia ac Wcráin. Llifa Afon Dnieper ac Afon Don drwy'r *oblast*.

Ar 8 Awst 2024, wedi dros ddwy flynedd o ymladd ar Wcráin, torrodd byddin Wcráin i diroedd Rwsia mewn ymosodiad cwbwl annisgwyl.

## Hanes 
Mae tiriogaeth Oblast Kursk  wedi'i phoblogi ers diwedd yr oes iâ ddiwethaf. Roedd llwythau Slafaidd o'r Severiaid yn byw yn yr ardal. O 830 ymlaen roedd yr ardal bresennol yn rhan o daleithiau Rus' Khaganate a Kievan Rus. Y trefi hynaf yn y rhanbarth yw Kursk a Rylsk, a grybwyllwyd gyntaf yn 1032 a 1152, yn y drefn honno: dwy brifddinas dugiaethau canoloesol bychan. respectively, both capitals of small medieval eponymous duchies.

Ym 1918, roedd dinasoedd Rylsk a Sudzha yn rhan orllewinol yr Oblast Kursk bresennol yn rhan o dalaith Wcráin. Arhosodd Sudzha yn rhan o'r Wcráin Sofietaidd (Gweriniaeth Sosialaidd Sofietaidd Wcráin) tan 1922.

### Yr Ail Ryfel Byd
Ymladdwyd un o frwydrau mawr yr Ail Ryfel Byd ar dir yr *oblast*, sef Brwydr Kursk (5 Gorffennaf i 23 Awst, 1943). Dyma safle bwrydrau Wcrain a'r Almaen yn erbyn Rwsia.

Yn ystod yr Ail Ryfel Byd, meddiannwyd tiriogaeth Oblast Kursk gan filwyr yr Almaen o hydref 1941 hyd haf 1943. Digwyddodd Brwydr Kursk, a oedd yn un o frwydrau mwyaf yr Ail Ryfel Byd, yn y rhanbarth hon rhwng 5 Gorffennaf 1943 a 23 Awst 1943.

### Rhyfel Rwsia ac Wcráin
Ar 8 Awst 2024, wedi dros ddwy flynedd o ymladd ar Wcráin, torrodd byddin Wcráin i diroedd Rwsia mewn ymosodiad cwbwl annisgwyl. Yn ystod yr Ail Ryfel Byd, meddiannwyd tiriogaeth Oblast Kursk gan filwyr yr Almaen o hydref 1941 hyd haf 1943. Digwyddodd Brwydr Kursk, a oedd yn un o frwydrau mwyaf yr Ail Ryfel Byd, yn y rhanbarth hon rhwng 5 Gorffennaf 1943 a 23 Awst 1943.  

## Gweler hefyd 
* Anomali Magnetig Kursk, yr anomali magnetig mwyaf ar y Ddaear.

## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol yr *oblast* 

## Cyfeiriadau

Categori:Sefydliadau 1934
Oblast Lipetsk

250px|bawd|Baner Oblast Lipetsk.
250px|bawd|Lleoliad Oblast Lipetsk yn Rwsia.

Un o oblastau Rwsia yw **Oblast Lipetsk** (Rwseg: Ли́пецкая о́бласть, *Lipetskaya oblast*). Ei chanolfan weinyddol yw dinas Lipetsk. Poblogaeth: 1,173,513 (Cyfrifiad 2010).

Lleolir yr oblast yn ardal weinyddol y Dosbarth Ffederal Canol. Fe'i sefydlwyd ar 6 Ionawr, 1954.

Mae Oblast Lipetsk yn rhannu ffin ag Oblast Ryazan i'r gogledd-ddwyrain, Oblast Tambov i'r dwyrain, Oblast Voronezh i'r de, Oblast Kursk i'r de-orllewin, Oblast Oryol i'r gorllewin, ac Oblast Tula i'r gogledd-orllewin.

## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol yr *oblast* 


Categori:Sefydliadau 1954
Oblast Irkutsk

250px|bawd|Baner Oblast Irkutsk.
250px|bawd|Lleoliad Oblast Irkutsk yn Rwsia.

Un o oblastau Rwsia yw **Oblast Irkutsk** (Rwseg:Ирку́тская о́бласть, *Irkutskaya oblast*). Ei chanolfan weinyddol yw dinas Irkutsk. Poblogaeth: 2,428,750 (Cyfrifiad 2010).

Lleolir Oblast Irkutsk yn ne-ddwyrain Siberia ym masnau afonydd Angara, Lena, a Nizhnyaya Tunguska. Mae'r *oblast* yn ffinio gyda Gweriniaeth Buryatia a Gweriniaeth Tuva i'r de, gyda Krasnoyarsk Krai i'r gorllewin, gyda Gweriniaeth Sakha i'r gogledd-ddwyrain, a gyda Zabaykalsky Krai i'r dwyrain.

Sefydlwyd yr *oblast* yn 1937 fel un o ardaloedd yr Undeb Sofietaidd. Erbyn hyn mae'n rhan o Ddosbarth Ffederal Siberia.

Gorwedd Llyn Baikal, sy'n enwog am ei amgylchedd unigryw, yn ne-ddwyrain yr *oblast*.

## Dolenni allanol 
*  Gwybodaeth am yr *oblast* 


Categori:Sefydliadau 1937
Corfflu Meddygol Brenhinol y Fyddin

[bawd|[Bathodyn cap Corfflu Meddygol Brenhinol y Fyddin]]
Corfflu yn y Fyddin Brydeinig yw **Corfflu Meddygol Brenhinol y Fyddin** () sy'n darparu gwasanaethau meddygol i aelodau'r Fyddin.

Meddygol Brenhinol
Categori:Iechyd yn y Deyrnas Unedig
Categori:Unedau milwrol a sefydlwyd ym 1898
Corfflu Milfeddygol Brenhinol y Fyddin

[bawd|[Bathodyn cap Corfflu Milfeddygol Brenhinol y Fyddin]]
Corfflu yn y Fyddin Brydeinig yw **Corfflu Milfeddygol Brenhinol y Fyddin** () sy'n gyfrifol am hyfforddiant a gofal anifeiliaid.

Milfeddygol Brenhinol
Categori:Milfeddygaeth
Categori:Unedau milwrol a sefydlwyd ym 1796
Oblast Amur

:*Gweler hefyd Amur.*

Un o oblastau Rwsia yw **Oblast Amur** (Rwseg: Аму́рская о́бласть, *Amurskaya oblast*; IPA: [ɐˈmurskəjə ˈobləsʲtʲ]), a leolir ar lannau Afon Amur ac Afon Zeya yn nhalaith Dwyrain Pell Rwsia. Mae'n rhannu ffin â Gweriniaeth Sakha i'r gogledd, Khabarovsk Krai a'r Oblast Ymreolaethol Iddewig i'r dwyrain, talaith Heilongjiang, Gweriniaeth Pobl Tsieina i'r de, a Zabaykalsky Krai i'r gorllewin.

Mae'r Rheilffordd Traws-Siberia yn croesi'r *oblast* i'w gysylltu gyda Vladivostok i'r dwyrain a Moscfa, prifddinas Rwsia, i'r gorllewin.

Mae gan y sir yma boblogaeth o tua .   

## Poblogaeth ac arwynebedd
{{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}||Mae ganddi arwynebedd o|.}} {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={} |noicon=y |P166 |qual=P2927}} ||Allan o'r arwynebedd hwn, y canran o ffurfiau dyfrol, megis llynnoedd ac afonydd, yw |.}} {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={} |noicon=y |P585 |qual=P2044}} ||Ar ei huchaf, mae'n|yn uwch na lefel y môr.}} {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}||Yn ôl cyfrifiad y wlad, poblogaeth y sir yw:|. Mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd poblogaeth Caerdydd yn 361,462 a Rhyl tua 26,000.}} 

## Is-raniadau
Mae Amur Oblast yn cynnwys yr is-raniadau gweinyddol canlynol:

{{Wikidata list
|sparql=
SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?population WHERE {
  ?item wdt:P131 wd:Q6886;
    wdt:P1082 ?population.
  { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q486972. }
  UNION
  { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q1093829. }
  UNION
  { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q3957. }
       UNION
  { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q192287. } 
     UNION
  { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q835714. } 
        UNION
  { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q15078955. }
      UNION
  { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q27002. }
      UNION
  { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q7688. }
    UNION
  { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q13220204. }
      UNION
  { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q13626398. }
  UNION
  { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q17343829. }
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "cy,en,ru". }
}
ORDER BY DESC (?population)
|references=all
|columns=label:Tref neu gymuned,P1082:Poblogaeth,P31,P150
|links=local, text
}}
Anna Wing

Actores o Saesnes oedd **Anna Eva Lydia Catherine Wing**, MBE (30 Hydref 1914 – 7 Gorffennaf 2013) a chwaraeodd ran Lou Beale yn y rhaglen deledu *EastEnders*.

## Cyfeiriadau 
Categori:Actorion teledu Seisnig
Categori:Aelodau Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig
Categori:Crynwyr
Categori:Genedigaethau 1914
Categori:Marwolaethau 2013
Categori:Pobl o Hackney
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
John Bush

Swyddog yn y Llynges Frenhinol oedd y Llyngesydd Syr **John Fitzroy Duyland Bush** GCB (1 Tachwedd 1914 – 10 Mai 2013).

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1914
Categori:Llyngeswyr y Llynges Frenhinol
Categori:Marwolaethau 2013
Categori:Pobl o Swydd Gaerloyw
Oblast Ivanovo

250px|bawd|Baner Oblast Ivanovo.
250px|bawd|Lleoliad Oblast Ivanovo yn Rwsia.

Un o oblastau Rwsia yw **Oblast Ivanovo** (Rwseg: Ива́новская о́бласть, *Ivanovskaya oblast*). Ei chanolfan weinyddol yw dinas Ivanovo. Poblogaeth: 1,061,651 (Cyfrifiad 2010).

Y tair dinas fwyaf yw Ivanovo, Kineshma, a Shuya. Mae Plyos yn ganolfan i dwristiaeth. Llifa Afon Volga drwy ran ogleddol yr *oblast*. Mae'n rhan o ardal weinyddol y Dosbarth Ffederal Canol. Mae Oblast Ivanovo yn rhannu ffin ag Oblast Kostroma (gogledd), Oblast Nizhny Novgorod (dwyrain), Oblast Vladimir (de), ac Oblast Yaroslavl (gorllewin).

Sefydlwyd Oblast Ivanovno yn 1936 yn yr hen Undeb Sofietaidd. Mae mwyafrif llethol y trigolion yn Rwsiaid ethnig.

## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol yr *oblast* 


Categori:Sefydliadau 1936
Corfflu Deintyddol Brenhinol y Fyddin

[bawd|[Capten (Y Fyddin Brydeinig)|Capten o Gorfflu Deintyddol Brenhinol y Fyddin wrth ei waith yng nghanol dinistr yr Ail Ryfel Byd yn Lanciano, yr Eidal, yn Rhagfyr 1943.]]
Corfflu yn y Fyddin Brydeinig yw **Corfflu Deintyddol Brenhinol y Fyddin** (; RADC) sy'n darparu gwasanaethau deintyddol i aelodau'r Fyddin. Mae'r Corfflu yn rhan o Wasanaethau Meddygol y Fyddin. Mae swyddogion y Corfflu yn ddeintyddion llawfeddygol a'r rhengoedd eraill yn dechnegwyr ac yn gynorthwywyr llawfeddygol. Gwasanaethodd dros 2000 o aelodau'r Corfflu, neu *fang-snatchers*, yn ystod yr Ail Ryfel Byd.

Am fwyafrif oes y Corfflu roedd ei bencadlys ar Evelyn Woods Road yn Aldershot, ond bellach fe'i leolir gyda gweddill Gwasanaethau Meddygol y Fyddin yn Camberley. Birgitte, Duges Caerloyw, yw Prif Gyrnol y Corfflu. Mae Cymdeithas Corfflu Deintyddol Brenhinol y Fyddin yn cynnal Penwythnos y Corfflu pob mis Medi yn Aldershot. Pan yn gorymdeithio mae aelodau'r Corfflu yn cludo cleddyfau a bidogau ond nid ydynt yn eu dwyn, i symboleiddio bod y Corfflu Deintyddol a'r Corfflu Meddygol yn dwyn arfau i amddiffyn eu hunain yn unig, yn unol â Chonfensiynau Genefa.

Cyfansoddwyd yr ymdeithgan *Green Facings* ym 1953, a mabwysiadwyd gan y Corfflu ym 1954. Mae'r ymdeithgan hon yn seiliedig ar yr alawon *Green Broom* a *Greensleeves*, ac mae'r teitl yn dynodi gwisg y Corfflu.

## Gwisg 
Glas gyda pheipiad a ffesin emrallt yw lliwiau gwisg Corfflu Deintyddol Brenhinol y Fyddin. Mae capiau a gwregysau stabl ar gyfer gwasanaeth yn y maes yn emrallt, glas, a choch ceirios. Mae gwisg filwrol yr holl rengoedd yn cynnwys y cortyn gwddf gwyrdd ers 1952. Mae gan swyddogion a swyddogion gwarant jersis gwyrdd i wisgo yn y barics.

### Bathodyn cap 
Mabwysiadwyd bathodyn cap y Corfflu ym 1948. Mae'n dangos pen draig, gyda chleddyf rhwng ei dannedd, o fewn coronbleth lawryf gydag arwyddair y Corfflu, *Ex dentibus ensis* (Lladin am "gleddyf o'r dannedd"). Ysbrydolwyd y ddelwedd hon gan stori Cadmos ym mytholeg Roeg: gwnaeth Cadmos ladd draig ac yna wnaeth hau dannedd y ddraig, ac o hynny tyfodd hil filwrol y Spartoí. Gwisgir y bathodyn ar gefnyn gwyrdd ar y *beret*.

## Gweler hefyd
* John Barnard Jenkins

## Cyfeiriadau 
## Ffynonellau 
* Chant, Christopher. *The Handbook of British Regiments* (Llundain, Routledge, 1988).
* Griffin, P. D. *Encyclopedia of Modern British Army Regiments* (Thrupp, Sutton, 2006).

## Dolenni allanol 
*  
*  Cymdeithas Corfflu Deintyddol Brenhinol y Fyddin 

Deintyddol Brenhinol
Categori:Deintyddiaeth
Categori:Iechyd yn y Deyrnas Unedig
Categori:Unedau milwrol a sefydlwyd ym 1921
Oblast Leningrad

250px|bawd|Baner Oblast Leningrad.
250px|bawd|Lleoliad Oblast Leningrad yn Rwsia.

Un o oblastau Rwsia yw **Oblast Leningrad** (Rwseg: Ленингра́дская о́бласть, *Leningradskaya oblast*). Ei chanolfan weinyddol yw dinas Gatchina. Poblogaeth: 1,716,868 (Cyfrifiad 2010).

Enwir yr *oblast* ar ôl Leningrad (Sant Petersburg), ond erbyn heddiw mae St Petersburg yn ddinas fetropolitaidd ffederal a weinyddir ar wahân. Fe'i sefydlwyd ar 1 Awst 1927.

Lleolir Oblast Leningrad yn ardal weinyddol y Dosbarth Ffederal Gogledd-orllewinol. Mae tiriogaeth yr *oblast* yn cynnwys darn o ranbarth hanesyddol Ingria. Mae'r *oblast* yn ffinio â'r Ffindir i'r gogledd-orllewin ac Estonia i'r gorllewin; o fewn Rwsia mae'n rhannu ffin â Gweriniaeth Karelia i'r gogledd-ddwyrain, Oblast Vologda i'r dwyrain, Oblast Novgorod i'r de, Oblast Pskov i'r de-orllewin, a dinas ffederal Sant Petersburg i'r gorllewin.

## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol yr *oblast*


Categori:Sefydliadau 1927
Corfflu Awyr y Fyddin

Corfflu yn y Fyddin Brydeinig yw **Corfflu Awyr y Fyddin** (; AAC).

Ffurfiwyd Corfflu Awyr y Fyddin ym 1942 i reoli Catrawd y Peilotiaid Gleidrau a'r Gatrawd Barasiwt. Daeth y Gwasanaeth Awyr Arbennig (SAS) o dan oruchwyliaeth yr AAC hefyd ym 1944. Dadfyddinwyd yr AAC ym 1950, ond cafodd ei ailsefydlu ym 1957. Rhwng 1957 a 1973 daeth aelodau'r AAC o gatrodau eraill, ond ym 1973 dechreuodd recriwtio personél ei hun.

"Recce Flight" yw ymdeithgan gyflym yr AAC a "Thievish Magpie" sy'n seiliedig ar gerddoriaeth yr opera *La gazza ladra* gan Rossini yw'r ymdeithgan araf.

Nodir gwisg Rhif 1 gan *beret*, peipiad o liw glas Caergrawnt ar strapiau'r ysgwyddau, a streipen ysgarlad lydan ar drowsus. Mae aelodau'r band yn gwisgo tiwnig las yn eu gwisg gyflawn gyda gyddfgrys dwbl-brest mewn arddull siacedi'r Corfflu Hedfan Brenhinol o 1912 hyd 1918.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
*  

Categori:Awyrennu milwrol
Awyr Byddin
Categori:Unedau milwrol a sefydlwyd ym 1942
Oblast Magadan

250px|bawd|Baner Oblast Magadan.
250px|bawd|Lleoliad Oblast Magadan yn Rwsia.

Un o oblastau Rwsia yw **Oblast Magadan** (Rwseg: Магаданская область, *Magadanskaya oblast*). Ei chanolfan weinyddol yw dinas Magadan a'i phoblogaeth yng Nghyfrifiad 2010 oedd 156,996.

Lleolir yr oblast yn ardal weinyddol Dosbarth Ffederal y Dwyrain Pell. Yn y gogledd mae'n ffinio gyda Ocrwg Ymreolaethol Chukotka, gyda Kamchatka Krai yn y dwyrain, Crai Khabarovsk yn y de, a Gweriniaeth Sakha yn y gorllewin. Mae'n gorwedd ar lan Môr Okhotsk.

Sefydlwyd Oblast Magadan yn 1953. Ceir sawl grwp ethnig brodorol yno ond erbyn hyn Rwsiaid yw'r mwyafrif o'r boblogaeth.

## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol yr *oblast*


Categori:Môr Okhotsk
Categori:Sefydliadau 1953
Oblast Nizhny Novgorod

250px|bawd|Baner Oblast Nizhny Novgorod.
250px|bawd|Lleoliad Oblast Nizhny Novgorod yn Rwsia.

Un o oblastau Rwsia yw **Oblast Nizhny Novgorod** (Rwseg: Нижегоро́дская о́бласть, *Nizhegorodskaya oblast*). Ei chanolfan weinyddol yw dinas Nizhny Novgorod. Poblogaeth: 3,310,597 (Cyfrifiad 2010).

Lleolir Oblast Nizhny Novgorod yn ardal weinyddol Dosbarth Ffederal Volga. Llifa Afon Volga drwy'r *oblast*. Ar wahân i ardal fetroplitaidd Nizhny Novgorod ei hun, Arzamas yw'r ddinas fwyaf. Mae dinasoedd a threfi eraill yn cynnwys Sarov, lle ceir Mynachlog Serafimo-Diveyevsky, Lyskovo sy'n enwog am ei ffair fawr, Gorodets a Balakhna ar lan Afon Volga.

Ffinia'r *oblast* gyda Oblast Kostroma (gog.), Oblast Kirov (gog-ddwy.), Gweriniaeth Mari El (dwy.), Gweriniaeth Chuvash (dwy.), Gweriniaeth Mordovia (de), Oblast Ryazan (de-orll.), Oblast Vladimir (gorll.), ac Oblast Ivanovo (gog-orll.).

Sefydlwyd Oblast Nizhny Novgorod ar 5 Rhagfyr 1936.

## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol yr *oblast* 


Categori:Sefydliadau 1936
Oblast Novgorod

250px|bawd|Baner Oblast Novgorod.
250px|bawd|Lleoliad Oblast Novgorod yn Rwsia.

Un o oblastau Rwsia yw **Oblast Novgorod** (Rwseg: Новгоро́дская о́бласть, *Novgorodskaya oblast*). Ei chanolfan weinyddol yw dinas Veliky Novgorod. Poblogaeth: 634,111 (Cyfrifiad 2010).

Lleolir yr oblast yn y Dosbarth Ffederal Gogledd-orllewinol. Yng nghanol yr *oblast* ceir Llyn Ilmen. Mae'r *oblast* yn ffinio gyda Oblast Leningrad i'r gogledd a'r gogledd-orllewin, Oblast Vologda i'r dwyrain, Oblast Tver i'r de-ddwyrain a'r de, ac Oblast Pskov i'r de-orllewin.

Sefydlwyd Oblast Novgorod ar 5 Gorffennaf 1944, ond mae gan yr ardal hanes hir ac mae wedi chwarae rhan fawr yn hanes Rwsia gyfan.

## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol yr *oblast* 


Categori:Sefydliadau 1944
Oblast Novosibirsk

250px|bawd|Baner Oblast Novosibirsk.
250px|bawd|Lleoliad Oblast Novosibirsk yn Rwsia.

Un o oblastau Rwsia yw **Oblast Novosibirsk** (Rwseg: Новосиби́рская о́бласть, *Novosibirskaya oblast*). Ei chanolfan weinyddol yw dinas Novosibirsk. Poblogaeth: 2,665,911 (Cyfrifiad 2010).

Lleolir Oblast Novosibirsk yn ardal weinyddol Dosbarth Ffederal Siberia, yng ngorllewin Gwastadedd Siberia, yn nhroedfryniau mynyddoedd Salair, rhwng Afon Ob ac Afon Irtysh. Mae'r *oblast* yn ffinio gyda Oblast Omsk i'r gorllewin, Oblast Tomsk i'r gogledd, Oblast Kemerovo i'r dwyrain, ac Altai Krai gyda thalaith Pavlodar yn Casachstan i'r de.

Sefydlwyd Oblast Novosibirsk ar 28 Medi, 1937, yn rhan o'r Undeb Sofietaidd.

## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol yr *oblast* 


Categori:Sefydliadau 1937
Catrawd Llundain

bawd|Bathodyn Catrawd Llundain
Catrawd yn y Fyddin Diriogaethol sydd yn un o gatrodau troedfilwyr y Fyddin Brydeinig yw **Catrawd Llundain** ().

Categori:Y Fyddin Diriogaethol
Llundain
Categori:Llundain
Categori:Unedau milwrol a sefydlwyd ym 1908
Oblast Murmansk

250px|bawd|Baner Oblast Murmansk.
250px|bawd|Lleoliad Oblast Murmansk yn Rwsia.

Un o oblastau Rwsia yw **Murmansk** (Rwseg: Му́рманская о́бласть, *Murmanskaya oblast*). Ei chanolfan weinyddol yw dinas Murmansk. Poblogaeth: 795,409 (Cyfrifiad 2010).

Lleolir yr oblast yn ardal weinyddol y Dosbarth Ffederal Gogledd-orllewinol, yn bennaf ar Benrhyn Kola, ac mae'n rhan o ranbarth diwylliannol *Lapland* sy'n cynnwys pedair gwlad. Mae'n gorwedd bron yn gyfan gwbl i'r gogledd o Gylch yr Arctig. Mae Oblast Murmansk yn ffinio gyda Karelia, swydd Finnmark yn Norwy a Thalaith Lapland yn y Ffindir. Mae ganddo arfordir ar lan Môr Barents a'r Môr Gwyn. Mae Swydd Norrbotten yn Sweden yn agos hefyd (300&nbsp;km).

Mae'r rhan fwyaf o diriogaeth yr *oblast* yn fryniog, gan godi i'w phwynt uchaf ym Mynyddoedd Khibiny. Yn y gogledd ceir *tundra*, gyda *taiga* yn y de. Er gwaethaf ei leoliad gogleddol, mae'r hinsawdd yn llai oer na'r disgwyl oherwydd effaith Llif y Gwlff.

Sefydlwyd Oblast Murmansk ar Fai 28, 1938. Mae'n ardal o bwys strategol i Rwsia; mae gan Llynges Ogleddol Rwsia ei phencadlys yn Severomorsk, 25&nbsp;km i'r gogledd o Murmansk.

## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol yr *oblast* 


Categori:Sefydliadau 1938
Afon Vasyugan

Afon yng ngorllewin Siberia, Rwsia, yw **Afon Vasyugan** (Rwseg: Васюга́н). Mae'n llednant i Afon Ob ar ei ochr dde, ac mae'n llifo o'i tharddle yng Nghors Vasyugan, cors fwyaf hemisffer y Gogledd, drwy ardal Kargasok yn Oblast Tomsk.

Hyd yr afon yw 1,082&nbsp;km.

Llednentydd:
* chwith: Elizarovka, Petryakov, Ershovka, Kalganak, Penorovka, Nyurolka, Chizhapka, Pasil, Silga, Naushki, Kochebilovka.
* dde: Petryakov, Listvenka, Starica, Gorchakov, Chertala, Yagylyah, Egolyah, Olenevka Kelvat, Lontynyah, Katylga, Tscheremschanka, Makhno, Martynovka, Varingegan, Ehomyah, Chebachya, Kacharma.

Vasyugan
Vasyugan
Vasyugan
Raymond Glendenning

Darlledwr chwaraeon o Gymro oedd **Raymond Carl Glendenning** (25 Medi 1907 – 23 Chwefror 1974) a aned yng Nghasnewydd. Bu'n sylwebu ar bêl-droed, paffio, a rasio ceffylau.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
*  
*  Raymond Glendenning ar raglen radio *Desert Island Discs*, 26 Mawrth 1962

Categori:Darlledwyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1907
Categori:Marwolaethau 1974
Categori:Pobl fu farw o fethiant y galon
Categori:Pobl o Gasnewydd
Categori:Sylwebyddion chwaraeon
Oblast Omsk

250px|bawd|Baner Oblast Omsk.
250px|bawd|Lleoliad Oblast Omsk yn Rwsia.

Un o oblastau Rwsia yw **Oblast Omsk** (Rwseg: О́мская о́бласть, *Omskaya oblast*). Ei chanolfan weinyddol yw dinas Omsk. Poblogaeth: 1,977,665 (Cyfrifiad 2010) gyda'r mwyafrif (1.15m) yn byw yn Omsk ei hun.

Lleolir yr oblast yn ardal weinyddol Dosbarth Ffederal Siberia yn Siberia. Prif nodwedd ddaearyddol yr oblast yw Afon Irtysh a'i llednentydd mawr, Afon Ishim, Afon Om, Afon Osha, ac Afon Tara sy'n llifo ar draws Gwastadedd Gorllewin Siberia. Mae'r oblast yn ffinio gyda Oblast Tyumen yn y gogledd a'r gorllewin, Oblast Novosibirsk ac Oblast Tomsk yn y dwyrain, a gyda Casachstan yn y de.

Sefydlwyd Oblast Omsk ar 7 Rhagfyr 1934, yn yr hen Undeb Sofietaidd.

## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol yr *oblast*


Categori:Sefydliadau 1934
Parciau cenedlaethol Cymru

Darnau o dir sy'n cael eu gwarchod i'r genedl ac i'r dyfodol yw **parciau cenedlaethol** 

**Cymru**, sy'n 20 y cant o dir Cymru. Mae tri pharc; 

*Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro
*Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog
*Parc Cenedlaethol Eryri

## Manylion cyfreithiol 
Mae ardaloedd gwledig gorau Cymru wedi'u neilltuo'n barciau cenedlaethol neu'n Ardaloedd o Harddwch Naturiol Eithriadol. Mae'r gyfraith wedi diogelu'r ardaloedd yma er mwyn gwarchod ac ehangu eu prydferthwch naturiol. Ceir tri pharc cenedlaethol yng Nghymru: Bannau Brycheiniog, Arfordir Sir Benfro ac Eryri. Mae 2.9% o boblogaeth Cymru yn byw yma, ond maen nhw'n denu 22 miliwn o ymwelwyr bob blwyddyn.

Mae gan y tri pharc ddau gyfrifoldeb cyfreithiol:
*cadwraeth - gwarchod a gwella'r amgylchedd naturiol, bywyd gwyllt a threftadaeth diwylliannol
*hyrwyddo'r defnydd, y dealltwriaeth a mwynhad y cyhoedd o'r parciau.
Wrth wneud hyn mae ganddynt hefyd gyfrifoldeb tuag at y gymuned leol sy'n byw o fewn y parc.

## Partneriaeth
Mae'r tri Awdurdod Parc Cenedlaethol yn gweithio mewn partneriaeth fel 'Parciau Cenedlaethol Cymru (PCC)', sy'n hyrwyddo pwrpas a diddordebau y tri Pharc. Gwnant hyn drwy 'ddarparu ffyrdd i Awdurdodau'r Parciau Cenedlaethol ddod o hyd i faterion sydd o ddiddordeb cyffredin a chytuno ar ddulliau o'u gweithredu.' Rhennir gwybodaeth a phrofiadau rhwng cydweithwyr, gwneuthurwyr polisïau a chymunedau lleol o fewn y Parciau Cenedlaethol ac ymwelwyr i'r ardaloedd hyn.

## Aesu Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy fel Parc Newydd 
[bawd|[Moel Arthur, Bryniau Clwyd]]
Mae awgrymiadau wedi bod i wneud ardal Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy yn bedwerydd o Barciau Cenedlaethol Cymru. Cynigwyd hyn gan Blaid Llafur Cymru yn 2021.

Mae Llywodraeth Cymru wedi comisiynu Cyfoeth Naturiol Cymru i asesu'r rhagolwg greu Parc cenedlaethol Gogledd Ddwyrain Cymru yn seiliedig ar Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy. Bydd hyn yn cael ei hystyried yn nhymor 2021-26 y Senedd. Dyma yw'r Parc Cenedlaethol cyntaf i gael ei ystyried yng Nghymru ers bron 70 mlynedd.

Cynhelir ddigwyddiadau ymgysylltu ynglyn â photential creu'r parc newydd ym mis Hydref a mis Tachwedd 2023.

Mi fydd cyfnodau ymgynghori cyhoeddus hefyd ym mis Hydref 2024 a 2025 ac mae'n bosib y bydd ffiniau y parc yn cael eu haddasu. Mae Llywodraeth Cymru yn dweud eu bod wedi clustnodi £700,000 y flwyddyn rhwng yn y cyfnod 2022-25 ar gyfer y parc newydd. Y gweinidog materion gwledig, Lesley Griffiths fydd yn gwneud y penderfyniad terfynnol ac mae'r llywodraeth yn bwriadau gallu gwneud hyn cyn Etholiad nesaf Senedd Cymru yn 2026.

Mae'r ardal a gynigwyd gan Gyfoeth Naturiol Cymru yn cynnwys yr AHNE i gyd yn pgystal a rhan o ogledd gogledd Powys, Llyn Efyrnwy a rhan o Wynedd sy'n ffinio a pharc Eryri.

## Cyfeiriadau
Cystadleuaeth Wici Henebion

bawd|Inffograffig yn dangos geotagio otomatig, categoreiddio a llawer o'r gwaith sy'n digwydd y tu ôl i'r llen.
:''Mae'r wefan i uwchlwytho'r ffotograffau o Gymru ar Comin yma. Ceir teclyn pwrpasol hefyd, gyda map, yma.

Cystadleuaeth flynyddol mewn ffotograffiaeth ydy **Cystadleuaeth Rijksmonument** neu **Wici Henebion** (Saesneg: *Wiki Loves Monuments)* a gaiff ei gweinyddu bob mis Medi. Trefnir gan gymuned Wicipedia fyd-eang ac yn 2012 roedd 31 ffotograffydd o wahanol wledydd wedi cystadlu. Canolbwyntir ar dynnu lluniau o adeiladau hanesyddol.

Cychwynwyd y gystadleuaeth yn yr Iseldiroedd yn 2010, ond ymledodd drwy Ewrop yn sydyn iawn ac o fewn blwyddyn, yn ôl y Guinness Book of Records, dyma oedd y gystadleuaeth tynnu lluniau fwyaf drwy'r byd. 
bawd|chwith|220px|Logo *Wici Henebion*

## Sefydlu
Hysbyswyd y gystadleuaeth yn wreiddiol am luniau "Rijksmonument" (sef yr Iseldireg am henebion cenedlaethol) ac ysbrydolwyd ffotograffwyr i dynnu lluniau'r henebion hyn yn yr Iseldiroedd. Roedd y Rijksmonument yn cynnwys pensaernïaeth a gwrthrychau o ddiddordeb cyffredinol a oedd yn hynod am eu prydferthwch, eu nodweddion gwyddonol neu ddiwylliannol. Yn eu plith yr oedd safle archaeolegol Drenthe, Plasdy Brenhinol Noordeinde yn yr Hague a'r tai diddorol ar hyd y camlesi yn Amsterdam. Danfonwyd dros 12,500 o luniau i'r gystadleuaeth.

## Lluniau o Gymru
Yn 2014 tynnwyd oddeutu 20% o'r lluniau drwy wledydd Prydain yng Nghymru
bawd|Castell Cas-gwent; 2014 ac yn 2017 cafwyd bron i 1,500 yn fwy o luniau o Gymru nag o Loegr.

:2013 - 1,748
:2014 - 1,426
:2015 - Wikimedia UK yn peidio cymryd rhan
:2016 - 685
:2017 - 6,824
:2018 - 1,305
:2019 - 6,223
:2020 - 408
:2021 - dim
:2022 - 1,775
:2023 - 3,102

Un o'r enillwyr yn 2014 oedd llun Karen Sawyer - a roddodd ei llun ar yr erthygl gyfatebol ym Mis Medi - dim ond ar y wici Cymraeg! Dyma'r tro cyntaf i lun o Gymru gyrraedd y brig.
bawd|350px|chwith|Gwâl y Filiast

## Rhai cyn-enillwyr

RhB Ge 4-4 II Wiesener Viadukt.jpg|2013
File:Tomb of Safdarjung, New Delhi.jpg|2012
Mănăstirea Chiajna - Giulești.jpg|2011

;Rhai ffotograffau eraill o Gymru (2023)

## Gweler hefyd
*Wici'r Holl Ddaear

## Cyfeiriadau
Categori:Prosiectau Wicimedia
Categori:Ffotograffiaeth
Oblast Penza

250px|bawd|Baner Oblast Penza.
250px|bawd|Lleoliad Oblast Penza yn Rwsia.

Un o oblastau Rwsia yw **Oblast Penza** (Rwseg: Пе́нзенская о́бласть, *Penzenskaya oblast*). Ei chanolfan weinyddol yw dinas Penza. Poblogaeth: 1,386,186 (Cyfrifiad 2010).

Lleolir yr oblast yn ardal weinyddol y Dosbarth Ffederal Canol.

Sefydlwyd Oblast Penza yn 1939 pan gafodd ei gwahanu o Oblast Tambov.

Ceir dros 3,000 o afonydd yn yr oblast. Y mwyaf yw:
*Afon Sura
*Afon Moksha
*Afon Khopyor
*Afon Penza, sy'n rhoi ei henw i ddinas Penza.

## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol yr *oblast* 


Categori:Sefydliadau 1939
Oblast Pskov

250px|bawd|Arfau Oblast Pskov.
250px|bawd|Lleoliad Oblast Pskov yn Rwsia.

Un o oblastau Rwsia yw **Oblast Pskov** (Rwseg: Пско́вская о́бласть, *Pskovskaya oblast*). Ei chanolfan weinyddol yw dinas Pskov. Poblogaeth: 673,423 (Cyfrifiad 2010).

Lleolir yr oblast yn ardal weinyddol y Dosbarth Ffederal Gogledd-orllewinol. Mae Oblast Pskov yn ffinio gyda Oblast Leningrad yn y gogledd, Oblast Novgorod yn y dwyrain, Oblast Tver ac Oblast Smolensk yn y de-ddwyrain, gyda rhanbarth Vitebsk, Belarws, yn y de, a gyda Latfia ac Estonia yn y gorllewin. Yn y gogledd-orllewin, mae Oblast Pskov yn cynnwys rhan o Llyn Peipus, sydd am y ffin rhwng Rwsia ac Estonia.

Sefyflwyd Oblast Pskov ar 23 Awst 1944 ar ddiwedd yr Ail Ryfel Byd ar ôl i luoedd yr Undeb Sofietaidd gipio'r ardal o afael yr Almaen Natsïaidd.

## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol yr *oblast* 


Categori:Sefydliadau 1944