open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Thelma Ritter

Actores cymeriad o'r Unol Daleithiau oedd **Thelma Ritter** (14 Chwefror 1902 - 5 Chwefror 1969).

Mae hi'n adnabyddus am ei thafodiaith cryf o Ddinas Efrog Newydd a'i rolau dosbarth gweithiol, gan ennill chwe enwebiad Oscar am Actores Gefnogol Orau am ei pherfformiadau yn *All About Eve*, *The Mating Season*, *With a Song in My Heart*, *Pickup on South Street*, *Pillow Talk*, a *Birdman of Alcatraz*. Mae ei rolau ffilm hefyd yn cynnwys *Miracle on 34th Street*, *Rear Window*, *The Misfits*, a *How the West Was Won*. Rhannodd Ritter Wobr Tony am Actores Orau mewn Sioe Gerdd am *New Girl in Town* a derbyniodd enwebiad Gwobr Emmy Primetime am *Goodyear Television Playhouse*. Roedd hi'n cael trafferth sefydlu gyrfa lwyfan i ddechrau ac aeth ar saib i fagu ei phlant cyn dychwelyd i actio.

Ganwyd hi yn Brooklyn yn 1902 a bu farw yn Ninas Efrog Newydd yn 1969.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q229266 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1902
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Krysten Ritter

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Krysten Alyce Ritter** (ganed 16 Rhagfyr 1981).

Mae hi'n adnabyddus am ei rôl fel Jane Margolis yn y gyfres ddrama AMC *Breaking Bad* a'r ffilm *El Camino*. Enillodd Ritter gydnabyddiaeth bellach am chwarae Jessica Jones yn y gyfres archarwr *Jessica Jones a* *The Defenders*. Roedd ei rolau teledu cynnar yn cynnwys ymddangosiadau ar *Veronica Mars* a *Gilmore Girls*. Roedd Ritter hefyd yn brif gymeriad yn y gomedi sefyllfa ''Don't Trust the B---- in Apartment 23*. Ym maes ffilm, mae ei gweithiau nodedig yn cynnwys *27 Dresses*, *What Happens in Vegas*, a *Confessions of a Shopaholic*. Y tu hwnt i actio, cyd-gynhyrchodd *Life Happens*, ac ysgrifennodd y nofel seicolegol *Bonfire*. Mae hi hefyd yn gantores a gitarydd ar gyfer y ddeuawd roc indie *Ex Vivian''.

Ganwyd hi yn Bloomsburg, Pennsylvania yn 1981.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q258793 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q258793 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Albanaidd
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Almaenig
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Seisnig
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1981
Claire McDowell

Actores o'r Unol Daleithiau oedd **Claire McDowell** (2 Tachwedd 1877 - 23 Hydref 1966).

Mae hi'n adnabyddus am ei gwaith helaeth yn ystod cyfnod y ffilmiau mud, gan ymddangos mewn 350 o ffilmiau rhwng 1908 a 1945. Mae gweithiau nodedig yn cynnwys ei rolau yn *The Mark of Zorro* (1920), *The Big Parade* a *Ben-Hur: A Tale of the Christ*, lle chwaraeodd gymeriadau mamol yn aml. Roedd gan McDowell hefyd bresenoldeb ar Broadway gyda chredydau mewn cynyrchiadau fel *Herod* (1909) a *To Have and to Hold* (1901). Ymddeolodd yn wreiddiol yn 38 oed ond dychwelodd i actio yn ddiweddarach. Roedd McDowell yn briod â'r actor sgrin fud Charles Hill Mailes, gyda phwy y cyd-serennodd yn aml, ac roedd ganddynt ddau fab.

Ganwyd hi yn Ninas Efrog Newydd yn 1877 a bu farw yn Hollywood yn 1966. Priododd â Charles Hill Mailes.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q459580 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1877
Categori:Marwolaethau 1966
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1870au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Melora Hardin

Actores a chantores o'r Unol Daleithiau yw **Melora Diane Hardin Jackson** (ganed 29 Mehefin 1967).

Mae hi'n adnabyddus am ei rolau fel Jan Levinson ar *The Office* (2005–2013), Trudy Monk ar *Monk* (2004–2009), a Tammy Cashman ar *Transparent* ar Amazon Prime Video (2014–2019). Fe wnaeth hi hefyd serennu fel y golygydd-cyffredinol Jacqueline Carlyle ar y comedi-drama *The Bold Type* o 2017 i 2021. Dechreuodd Hardin ei gyrfa actio fel seren ifanc y gyfres deledu *Thunder* (1977–1978) ac mae wedi ymddangos mewn dros 70 o ffilmiau a rhaglenni teledu, gan gynnwys *Soul Man* (1986) a'r gyfres deledu byrhoedlog *Dirty Dancing* (1988).

Ganwyd hi yn Houston yn 1967. Roedd hi'n blentyn i Jerry Hardin. Priododd â Gildart Jackson.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q269901 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q269901 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1967
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1960au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Shanna Moakler

Actores, model a deiliad teitl cystadleuaeth harddwch o America oedd  **Shanna Lynn Moakler** (ganed 28 Mawrth 1975).

Mae hi'n adnabyddus am ennill cystadleuaeth Miss New York USA yn 1995 a dod yn ail yn Miss USA 1995. Ar ôl i Chelsi Smith ennill Miss Universe 1995, dilynodd Moakler fel Miss USA. Cafodd ei dewis hefyd fel Playmate y Mis ar gyfer cylchgrawn *Playboy* ym mis Rhagfyr 2001. Ehangodd Moakler ei gyrfa i actio, gan ymddangos ar gyfres deledu *Pacific Blue* a serennu fel ei hun ar y gyfres realiti *Meet the Barkers*. Bu'n cynnal *Bridalplasty* ar E! ac ymunodd â chast *Hollywood Exes* ar VH1. Ers 2012, mae Moakler wedi gwasanaethu fel cynhyrchydd gweithredol cystadleuaeth Miss Nevada USA ac fe wnaeth hi gaffael y fasnachfraint Miss Utah USA yn 2018.

Ganwyd hi yn Providence, Rhode Island yn 1975. Priododd â Travis Barker ac mae ganddi 3 o blant.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q258736 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q258736 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Almaenig
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Wyddelig
Categori:Genedigaethau 1975
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Casey Wilson

Actores, digrifwr a sgriptiwr o'r Unol Daleithiau yw **Casey Wilson** (ganed 24 Hydref 1980).

Mae hi'n adnabyddus am ei pherfformiadau gyda'r *Upright Citizens Brigade* a'i chyfnod dwy dymor ar y gyfres gomedi sgets NBC *Saturday Night Live* o 2008 i 2009. Serenodd Wilson fel Penny Hartz yn y gyfres gomedi ABC *Happy Endings*, gan dderbyn dwy enwebiad Gwobr Deledu Critics Choice. Mae hi hefyd wedi serennu mewn comedïau fel *Black Monday* ar Showtime, *The Shrink Next Door* ar Apple TV, *The Hotwives* ar Hulu, a *Marry Me* ar NBC. Mae ei gwaith ffilm yn cynnwys rolau yn *Gone Girl*, *Julie & Julia*, a *The Meddler*. Cyd-ysgrifennodd a serennodd Wilson yn y ffilm Sundance 2013 *Ass Backwards*. Yn ogystal, mae hi'n cyd-gyflwyno'r podlediad *Bitch Sesh*.

Ganwyd hi yn Alexandria, Virginia yn 1980. Priododd â David Caspe.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q466016 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q466016 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Wyddelig
Categori:Comedïwyr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1980
Debra Wilson

Actores ac arlunydd comedi o'r Unol Daleithiau yw **Debra Wilson** (ganed 26 Ebrill 1962).

Mae hi'n enwog am fod yn aelod cast gwreiddiol hiraf ar y gyfres gomedi sgets *MADtv*, gan ymddangos o 1995 i 2003. Fel actores llais, mae wedi rhoi llais i gymeriadau mewn amrywiaeth o sioeau teledu a gemau fideo, gan gynnwys *Mao Mao: Heroes of Pure Heart*, ''Baby Shark's Big Show!*, *Spitting Image*, *Mirror's Edge Catalyst*, *Wolfenstein*, *Star Wars Jedi: Fallen Order*, *Star Wars Jedi: Survivor*, *Halo Infinite*, *Diablo IV*, *Suicide Squad: Kill the Justice League*, *Star Trek: Deep Space Nine*, *Destiny 2*, a *Death Stranding 2: On the Beach*. Fe wnaeth hi hefyd serennu yn y ffilmiau *The Summerland Project* a *Bodied*. Yn 2022 Wilson oedd y berfformiwr Affricanaidd-Americanaidd cyntaf i roi llais i Daisy Duck yn *Mickey Mouse Funhouse*. Roedd hi hefyd yn gweithio fel athrawes ysgol feithrin ac yn gyd-gyflwynydd *Can We Shop?'' gyda Joan Rivers.

Ganwyd hi yn Queens yn 1962.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q194032 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q194032 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr sgetshis o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1962
Jamie Marchi

Llefarydd llais, cyfarwyddwr ADR ac ysgrifennwr sgriptiau o'r Unol Daleithiau yw **Jamie Lynn Marchi** (ganed 8 Hydref 1977).

Mae hi'n adnabyddus am ei rolau mewn fersiynau Saesneg o anime a gemau fideo, gan gynnwys *Witchblade* fel Masane Amaha, *Love Live! Sunshine!!* fel Mari Ohara, *Rin: Daughters of Mnemosyne* fel Mimi, *A Certain Scientific Railgun* fel Mitsuko Kongo, *Strike Witches* fel Charlotte E. Yeager, *Negima!* fel Haruna Saotome, *High School DxD* fel Rias Gremory, *Panty & Stocking with Garterbelt* fel Panty Anarchy, *Angels of Death* fel Cathy, a *Danganronpa* fel Junko Enoshima. Mae hi hefyd yn ysgrifennu sgriptiau anime ac yn cyfarwyddo actorion Funimation eraill. Dechreuodd Marchi ei gyrfa llefaru llais gyda *Fruits Basket* ac mae wedi cyfrannu at nifer o addasiadau Americanaidd o gyfresi anime Siapaneaidd. Yn ogystal, gwnaeth ei rôl gyntaf ar gyfer Fox fel canwr cefndir yn y bennod *Family Guy* *Seahorse Seashell Party.*.

Ganwyd hi yn Knoxville, Tennessee yn 1977.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q6147164 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1977
Categori:Sgriptwyr teledu o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1970au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Nancy Kwan

Actores Tsieineaidd-Americanaidd yw **Nancy Kwan** (ganed 19 Mai 1939).

Mae hi'n adnabyddus am ei heffaith sylweddol ar bortread Hollywood o gymeriadau Asiaid yn y 1960au, yn enwedig mewn rolau comig. Daeth Kwan yn enwog fel symbol rhyw Dwyreiniol yn ystod y cyfnod hwn. Nodweddwyd ei bywyd cynnar gan ei hetifeddiaeth amlddiwylliannol, gan gael ei geni i dad Cantonaidd a mam a oedd yn model Ewropeaidd. Yn ystod yr Ail Ryfel Byd, cafodd hi a'i brawd eu cymryd i ddiogelwch yng Ngogledd Tsieina i ddianc rhag goresgyniad Japan o Hong Cong. Ar ôl y rhyfel, dychwelasant i Hong Cong, lle cafodd ei magu gan ei thad a'i llys-fam. Roedd gyrfa Kwan yn Hollywood yn nodedig am dorri rhwystrau i actorion Asiaidd, gan gyfrannu at bortread mwy amrywiol mewn ffilm.

Ganwyd hi yn Hong Cong yn 1939. Roedd hi'n blentyn i Kwan Wing-hong. Priododd â David Giler.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q448630 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Albanaidd
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Seisnig
Categori:Genedigaethau 1939
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Beah Richards

Actores, bardd, dramodydd, awdur ac ymgyrchydd o'r Unol Daleithiau oedd **Beah Richards** (12 Gorffennaf 1920 - 14 Medi 2000).

Mae hi'n adnabyddus am ei chyflawniadau allweddol mewn actio, gan gynnwys ei henwebiadau Oscar a Golden Globe am ei rôl gefnogol yn y ffilm ''Guess Who's Coming to Dinner* yn 1968. Enillodd Richards hefyd ddwy Wobr Emmy Primetime am ei rolau gwadd yn y gyfres deledu *Frank's Place* yn 1988 a *The Practice* yn 2000. Derbyniodd enwebiad Gwobr Tony am ei pherfformiad yn y cynhyrchiad o *The Amen Corner* yn 1965. Fel awdur, creodd y darn perfformiad barddonol *A Black Woman Speaks*, gan amlygu rôl menywod gwyn mewn gormesu menywod o liw. Ysgrifennodd ei drama gyntaf, *One is a Crowd'', yn 1951 ond fe'i cynhyrchwyd yn llawer hwyrach. Roedd Richards hefyd yn ymwneud â Phlaid Gomiwnyddol UDA o'r 1930au hyd at ddiwedd y 1950au.

Ganwyd hi yn Vicksburg, Mississippi yn 1920 a bu farw yn Vicksburg, Mississippi yn 2000. Priododd â Hugh Harrell.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q469454 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Beirdd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Comiwnyddion o'r Unol Daleithiau
Categori:Dramodwyr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1920
Amanda Stanton

Actores, seren realiti a blogiwr ffasiwn o'r Unol Daleithiau yw **Amanda Stanton** (ganed 1990).

Mae hi'n adnabyddus am ei hymddangosiadau yn y ffilm deledu *Merry Christmas, Drake & Josh* (2008) a'r sioeau teledu realiti *The Bachelor* (2016) a *Bachelor in Paradise* (2017). Dechreuodd Stanton ei gyrfa gyda rôl yn y ffilm Disney Channel *The Cheetah Girls 2* yn 2006 ac ymddangosodd yn ddiweddarach yn *Kissing Strangers* (2010). Enillodd sylw ar *The Bachelor*, gan orffen yn y pedwerydd safle, ac yn ddiweddarach serennodd yn *Bachelor in Paradise*, lle daeth yn ddyweddïad â Josh Murray. Ysgrifennodd Stanton hefyd hunangofiant o'r enw *Now Accepting Roses* yn 2019, yn manylu ar ei phrofiadau bywyd. Yn ogystal, mae hi'n rhedeg blog lle mae'n hyrwyddo cynhyrchion cysylltiedig.

Ganwyd hi yn Mission Viejo, California yn 1990.

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1990
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1990au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Ione Skye

Actores Brydeinig-Americanaidd yw **Ione Skye** (ganed 4 Medi 1970).

Mae hi'n adnabyddus am ei chyflawniadau allweddol mewn ffilm a theledu, gan gynnwys ei ymddangosiad cyntaf yn ''River's Edge'' (1986) a'i rôl dorri drwodd yn *Say Anything... *(1989). Drwy gydol y 1990au, ymddangosodd mewn ffilmiau fel *Gas Food Lodging* (1992), ''Wayne's World* (1992), a *One Night Stand* (1997), gyda chredydau ychwanegol yn *The Rachel Papers* (1989) a *Zodiac* (2007). Mae gwaith teledu Skye yn cynnwys rolau mewn cyfresi fel *Covington Cross* (1992), *The Twilight Zone* (2002), a *Arrested Development'' (2005–2019). Yn ogystal â gweithredu, mae Skye yn paentio ac wedi ysgrifennu sawl llyfr plant. Rhestrodd hi gan VH1 yn 84ain ar ei restr o'r *100 Greatest Teen Stars* yn 2006.

Ganwyd hi yn Swydd Hertford yn 1970. Roedd hi'n blentyn i Donovan. Priododd â Ad-Rock a Ben Lee.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q271590 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q271590 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Albanaidd
Categori:Genedigaethau 1970
Categori:Pobl o Hampstead
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Cheryl Ladd

Actores, cantores ac awdur o'r Unol Daleithiau yw **Cheryl Ladd** (ganed 12 Gorffennaf 1951).

Mae hi'n adnabyddus am ei rôl fel Kris Munroe yn y gyfres deledu ABC ''Charlie's Angels'', gan ymuno â'r cast yn ei hail dymor yn 1977 i gymryd lle Farrah Fawcett-Majors. Arhosodd Ladd ar y sioe hyd nes iddi gael ei chanslo yn 1981. Mae ei rolau ffilm yn cynnwys *Purple Hearts* (1984), *Millennium* (1989), *Poison Ivy* (1992), *Permanent Midnight* (1998), a *Unforgettable* (2017). Yn wreiddiol yn dilyn gyrfa mewn cerddoriaeth, roedd Ladd yn llais canu Melody ar gyfres animeiddiedig Hanna-Barbera *Josie and the Pussycats*. Trawsnewidiodd i actio, gan ymddangos mewn hysbysebion a sioeau teledu fel *The Rookies*, *The Partridge Family*, *Police Woman*, *The Muppet Show*, *Search*, a *Happy Days*.

Ganwyd hi yn Huron, De Dakota yn 1951. Priododd â David Ladd a Brian Russell ac mae ganddi 1 plentyn.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q218884 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q218884 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Albymau

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q482994.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P175 ?st .
  ?st ps:P175 wd:Q218884 .
OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?date .}
BIND(YEAR(?date) AS ?year) 
} 
  Group by ?item
|sort=P577
|columns=label:Albwm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Almaenig
Categori:Cantorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1951
Cindy Williams

Actores o'r Unol Daleithiau oedd **Cynthia Jane Williams** (22 Awst 1947 - 25 Ionawr 2023).

Mae hi'n adnabyddus am ei rôl fel Shirley Feeney ar y sitcoms teledu *Happy Days* (1975–1979) a *Laverne & Shirley* (1976–1982). Fe ymddangosodd hefyd mewn ffilmiau fel *American Graffiti* (1973), *The Conversation* (1974), *Mr. Ricco* (1975), a *More American Graffiti* (1979). Dechreuodd Williams ei gyrfa gyda hysbysebion cenedlaethol a rolau teledu cynnar ar sioeau fel *Room 222*, *Nanny and the Professor*, a *Love, American Style*. Enillodd enwebiad BAFTA am ei pherfformiad yn *American Graffiti*. Fe wnaeth Williams hefyd glyweliad am rôl Princess Leia yn *Star Wars*.

Ganwyd hi yn Van Nuys, Los Angeles County yn 1947 a bu farw yn Los Angeles yn 2023. Priododd â Bill Hudson.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q266820 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q266820 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Catholigion o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1947
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Chelsi Smith

Actores, cantores, cyflwynydd teledu a brenhines harddwch o America oedd **Chelsi Mariam Pearl Smith** (23 Awst 1973 - 8 Medi 2018).

Mae'n adnabyddus am eu cyflawniadau mewn cystadleuaeth harddwch, gan gynnwys cael eu coroni fel Miss USA 1995 a Miss Universe 1995. Smith oedd y drydedd Miss USA o dras Affricanaidd-Americanaidd a'r chweched fenyw Americanaidd i ennill Miss Universe. Roedd ei buddugoliaeth yn nodi'r tro cyntaf i Americanes ennill Miss Universe ers 1980. Cyn ei llwyddiant mewn cystadlaethau, roedd hi'n ail flwyddyn yn astudio yng Ngholeg San Jacinto. Dechreuodd ei gyrfa mewn cystadleuaeth harddwch gyda'i chyfranogiad yn y gystadleuaeth Miss Texas USA, lle roedd hi'n rownd derfynol yn 1994 ac yn ddiweddarach enillodd y teitl Miss Galveston County USA yn 1995, ynghyd â'r wobr Miss Congeniality. Roedd ei chyflawniadau yn y byd cystadleuaeth harddwch yn ei gwneud yn ffigwr nodedig yn hanes cystadleuaeth harddwch America.

Ganwyd hi yn Redwood City, Califfornia yn 1973 a bu farw yn Los Angeles yn 2018.

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1973
Categori:Marwolaethau 2018
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Lainie Kazan

Actores ac awdur o'r Unol Daleithiau yw **Lainie Kazan** (ganed 15 Mai 1940).

Mae hi'n adnabyddus am ei rolau yn *St. Elsewhere* a *My Favorite Year*, lle derbyniodd enwebiadau am Wobr Emmy Primetime a Gwobr Tony, yn y drefn honno. Enillodd Kazan gydnabyddiaeth hefyd am ei rôl fel Maria Portokalos yn *My Big Fat Greek Wedding* ac fel Aunt Freida ar *The Nanny*. Gwnaeth ei ymddangosiad Broadway cyntaf yn 1961 gyda'r sioe gerdd *The Happiest Girl in the World* ac roedd yn is-astudio Barbra Streisand yn *Funny Girl*. Cynyddodd ei phoblogrwydd ar ôl ymddangos yn y cylchgrawn *Playboy* yn 1970, a arweiniodd at gyfleoedd pellach yn ei gyrfa.

Ganwyd hi yn Brooklyn yn 1940.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q434500 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q434500 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Albymau

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q482994.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P175 ?st .
  ?st ps:P175 wd:Q434500 .
OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?date .}
BIND(YEAR(?date) AS ?year) 
} 
  Group by ?item
|sort=P577
|columns=label:Albwm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1940
Laura San Giacomo

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Laura San Giacomo** (ganed 14 Tachwedd 1962).

Mae hi'n adnabyddus am ei rolau mewn gwahanol ffilmiau a chyfresi teledu, gan gynnwys chwarae Cynthia yn y ffilm *Sex, Lies, and Videotape* (1989), Kit De Luca yn *Pretty Woman* (1990), a Maya Gallo ar y sitcom *Just Shoot Me!* (1997–2003). Fe wnaeth hi hefyd bortreadu Rhetta Rodriguez ar y ddrama *Saving Grace* (2007–2010) a Dr. Grace Confalone ar *NCIS* (2016–2024). Mae San Giacomo wedi cael ei henwebu ar gyfer BAFTA a dwy wobr Golden Globe. Mae ei gwaith theatr yn cynnwys cynyrchiadau fel *Wrong Turn at Lungfish* ac *Italian American Reconciliation*. Derbyniodd gydnabyddiaeth am ei pherfformiad yn *As You Like It* yn Theatr Walnut Street yn 1986.

Ganwyd hi yn West Orange, New Jersey yn 1962. Priododd â Matt Adler.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q234220 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q234220 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Eidalaidd
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1960au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1962
Ann Doran

Actores cymeriad o'r Unol Daleithiau oedd **Ann Lee Doran** (28 Gorffennaf 1911 - 19 Medi 2000).

Mae hi'n adnabyddus am ei rôl fel Carol Stark, mam James *Jim* Stark yn *Rebel Without a Cause* (1955). Roedd Doran yn aelod cynnar o'r Cymdeithas yr Actorion Sgrîn ac yn gwasanaethu ar fwrdd y Motion Picture & Television Fund am 30 mlynedd. Dechreuodd actio yn bedair oed ac ymddangosodd mewn mwy na 500 o ffilmiau a 1,000 o benodau o gyfresi teledu. Ymddangosodd mewn llawer o'i gynyrchiadau, yn aml mewn rolau cefnogol. Mae ei gweithiau nodedig yn cynnwys *Meet John Doe* (1941), lle cyflwynodd linellau allweddol, er na chafodd ei chredydu.

Ganwyd hi yn Amarillo, Texas yn 1911 a bu farw yn Carmichael yn 2000. Roedd hi'n blentyn i Rose Allen a John Richard Doran.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q450047 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q450047 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1911
Categori:Marwolaethau 2000
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1910au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Mae Questel

Actores o'r Unol Daleithiau oedd **Mae Questel** (13 Medi 1908 - 4 Ionawr 1998).

Roedd yn fwyaf adnabyddus am ddarparu'r lleisiau ar gyfer y cymeriadau animeiddiedig Betty Boop (o 1931) ac Olive Oyl (o 1933). Dechreuodd Questel ei gyrfa mewn vaudeville, gan weithio'n bennaf fel argraffydd. Yn ddiweddarach, perfformiodd ar Broadway ac mewn ffilmiau a theledu, gan gynnwys ei rôl fel Aunt Bethany yn ''National Lampoon's Christmas Vacation'' (1989). Darganfuwyd talent Questel ar gyfer argraffiadau pan enillodd gystadleuaeth dalent trwy efelychu'r actores a'r gantores Helen Kane. Gwnaeth ei rwtîn *boop-boop-a-doop* argraff ar yr animeiddiwr Max Fleischer, gan arwain at ei rôl eiconig fel llais Betty Boop. Roedd gyrfa Questel yn rhychwantu sawl degawd, gan arddangos ei hyblygrwydd a'i doniau lleisiol nodedig.

Ganwyd hi yn Y Bronx yn 1908 a bu farw yn Ninas Efrog Newydd yn 1998.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q434502 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1908
Categori:Marwolaethau 1998
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Marla Gibbs

Actores, cantores, comedïwraig, ysgrifennwraig a chynhyrchydd teledu o America oedd **Marla Gibbs** (ganed 14 Mehefin 1931).

Mae hi'n adnabyddus am ei rôl fel Florence Johnston ar y comedi sefyllfa CBS *The Jeffersons* (1975–1985), lle derbyniodd bum enwebiad Gwobr Emmy Primetime. Hefyd, chwaraeodd Gibbs yn y gyfres ddeilliedig *Checking In* (1981) a'r comedi sefyllfa NBC *227* (1985–1990), lle bu'n brif actores, cyd-gynhyrchydd a chanwr y gân thema. Mae Gibbs wedi ennill saith gwobr NAACP Image. Yn ddiweddarach, chwaraeodd rolau cefnogol mewn ffilmiau fel *The Meteor Man* (1993) a ''Madea's Witness Protection* (2012), ac ymddangosodd ar sioeau teledu gan gynnwys *Station 19* (2018) a *Grey's Anatomy* (2022). Yn 2021, dechreuodd Gibbs bortreadu Olivia Price ar y ddrama ddyddiol NBC *Days of Our Lives''.

Ganwyd hi yn Ysbyty John H. Stroger, Cook County, Chicago yn 1931.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q133665 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q133665 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion jazz o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1931
Danielle Brooks

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Danielle Brooks** (ganed 17 Medi 1989).

Mae hi'n adnabyddus am ei rôl dorri tir newydd fel Tasha *Taystee* Jefferson yn y gyfres Netflix *Orange Is the New Black* (2013–2019). Gwnaeth Brooks ei ymddangosiad cyntaf ar Broadway fel Sofia yn adfywiad cerddorol *The Color Purple* (2015) ac ailadroddodd y rôl hon yn addasiad ffilm 2023. Chwaraeodd y brif rôl yn y ffilm *Robin Roberts Presents: Mahalia* (2021). Yn 2022, bu'n cyflwyno cyfres realiti Netflix *Instant Dream Home* ac yn serennu yn y gyfres archarwr *Peacemaker*. Dychwelodd Brooks hefyd i Broadway yn adfywiad drama August Wilson *The Piano Lesson*. Yn ogystal, mae hi'n adnabyddus am ei rôl yn y gyfres gomedi Netflix *Master of None* (2015–2017) a'r ffilm *A Minecraft Movie* (2025).

Ganwyd hi yn Augusta, Georgia yn 1989.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q16727679 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q16727679 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Enillwyr Gwobr Grammy
Categori:Genedigaethau 1989
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1980au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Shelley Fabares

Actores a chantores o'r Unol Daleithiau yw **Shelley Fabares** (ganed 19 Ionawr 1944).

Mae'n cael eu hadnabod am eu rolau teledu fel Mary Stone yn y gyfres gomedi *The Donna Reed Show* (1958–1963) a fel Christine Armstrong yn y gyfres gomedi *Coach* (1989–1997), a enillodd ddwy enwebiad Gwobr Emmy Primetime iddi. Mae ei rolau ffilm yn cynnwys chwarae'r brif ferch i Elvis Presley yn *Girl Happy* (1965), *Spinout* (1966), a *Clambake* (1967). Yn 1962, cyrhaeddodd ei recordiad o *Johnny Angel* rif un ar siart Billboard Hot 100. Dechreuodd Fabares ei gyrfa actio yn dair oed ac ymddangosodd mewn amrywiaeth o sioeau teledu a ffilmiau trwy gydol ei gyrfa, gan gynnwys *The Twilight Zone* a *Mr. Novak*. Ymddeolodd o actio ar ôl gyrfa lwyddiannus dros sawl degawd.

Ganwyd hi yn Santa Monica, Califfornia yn 1944. Priododd â Mike Farrell.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q456187 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q456187 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Albymau

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q482994.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P175 ?st .
  ?st ps:P175 wd:Q456187 .
OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?date .}
BIND(YEAR(?date) AS ?year) 
} 
  Group by ?item
|sort=P577
|columns=label:Albwm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1944
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1940au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Jeanne Tripplehorn

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Jeanne Marie Tripplehorn** (ganed 10 Mehefin 1963).

Mae hi'n adnabyddus am ei rolau amrywiol mewn ffilm a theledu, gan gynnwys ei ymddangosiad cyntaf mewn ffilm yn y ffilm ddirgelwch erotic *Basic Instinct* (1992). Mae ei rolau ffilm nodedig yn cynnwys *The Firm* (1993), *Waterworld* (1995), a *Sliding Doors* (1998). Ar y teledu, enillodd gydnabyddiaeth am ei rôl fel Barbara Henrickson yn y gyfres ddrama HBO *Big Love* (2006–2011) ac fel Dr. Alex Blake yn y ddrama heddlu CBS *Criminal Minds* (2012–2014). Derbyniodd enwebiad Gwobr Emmy Primetime am ei phortread o Jacqueline Kennedy Onassis yn y ffilm *Grey Gardens* (2009). Dechreuodd Tripplehorn ei gyrfa ar y llwyfan, gan berfformio mewn sawl drama, gan gynnwys *Three Sisters* gan Anton Chekhov ar Broadway. Ymddangosodd hefyd mewn cynyrchiadau oddi ar Broadway a gweithiodd mewn teledu a radio lleol cyn mynychu Juilliard.

Ganwyd hi yn Tulsa, Oklahoma yn 1963. Priododd â Leland Orser.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q120366 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q120366 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1963
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1960au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Marjorie Rambeau

Actores ffilm a llwyfan o'r Unol Daleithiau oedd **Marjorie Burnet Rambeau** (15 Gorffennaf 1889 - 6 Gorffennaf 1970).

Maent yn adnabyddus am eu cyflawniadau nodedig mewn ffilmiau mud a sain, gan gynnwys eu perfformiadau yn *Primrose Path* (1940) a *Torch Song* (1953), lle cafodd eu henwebu ddwywaith am Wobr yr Academi am yr Actores Gefnogol Orau. Derbyniodd hefyd Wobr Bwrdd Adolygu Cenedlaethol am yr Actores Gefnogol Orau yn 1955 am eu rolau yn *A Man Called Peter* a ''The View from Pompey's Head*. Dechreuodd Rambeau ei gyrfa lwyfan yn 12 oed a gwnaeth ei ymddangosiad Broadway cyntaf yn 1913. Roedd yn brif actores ar Broadway ac ymddangosodd mewn ffilmiau mud fel *Mary Moreland* a *The Greater Woman'' (1917), a gyflwynodd hi i gynulleidfaoedd ffilm.

Ganwyd hi yn San Francisco yn 1889 a bu farw yn Palm Springs, Califfornia yn 1970. Priododd â Willard Mack a Hugh Dillman.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q455912 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1889
Categori:Marwolaethau 1970
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1880au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Susan Dey

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Susan Hallock Dey** (ganed 10 Rhagfyr 1952).

Mae hi'n adnabyddus am ei rolau teledu fel Laurie Partridge yn y gomedi sefyllfa *The Partridge Family* o 1970 i 1974 a fel Grace Van Owen yn y gyfres ddrama *L.A. Law* o 1986 i 1992. Enwebwyd Dey am Wobr Emmy tair gwaith ac am wobr Golden Globe chwe gwaith, gan ennill y Golden Globe am yr Actores Orau mewn Cyfres Ddrama am *L.A. Law* yn 1988. Dechreuodd ei gyrfa fel model a symudodd i actio gyda'i rôl gyntaf yn *The Partridge Family*. Ymddangosodd Dey hefyd mewn ffilmiau fel *Skyjacked* a *First Love*, a serennodd yn y ffilm deledu *Mary Jane Harper Cried Last Night*.

Ganwyd hi yn Pekin, Illinois yn 1952.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q447293 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q447293 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1952
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1950au
Categori:Angen prawf-ddarllen