2005

20g - **21g** - 22g
1950au 1960au 1970au 1980au 1990au - **2000au** - 2010au 2020au 2030au 2040au 2050au
2000 2001 2002 2003 2004 - **2005** - 2006 2007 2008 2009 2010

----

## Digwyddiadau 
### Ionawr
*1 Ionawr
**Deddf Rhyddid Gwybodaeth 2000 yn dod i rym.
**Y lira newydd yn cael ei gyflwyno fel arian cyfredol Twrci
*2-6 Ionawr - Marwolaeth chwech o bobl mewn corwyntoedd stormus sy'n tarAmericanaidd.
*3 Ionawr - Ymladd yn Irac - Marwolaeth llywydd Baghdad, Ali Al-Haidri.
*5 Ionawr - Darganfyddiad Eris (planed gorrach) gan tîm Arsyllfa Palomar.
*7 Ionawr
**Trên mewn damwain fawr yn Bologna, yr Eidal, ac 18 o bobl yn marw.
*13 Ionawr - Lluniau mewn llawer o bapurau newydd Prydain yn dangos y Tywysog Harry mewn iwnifform "Nazïaidd".
*14 Ionawr - Yr "Huygens Probe" yn glanio ar Titan, lleuad fwya'r blaned Sadwrn.
*20 Ionawr - George Bush yn dechrau ar ei ail dymor fel Arlywydd Unol Daleithiau
*22 Ionawr - Cyngerdd Swnami yng Nghaerdydd.
*23 Ionawr - Viktor Yushchenko yn dechrau ei dymor fel Arlywydd Wcráin.
*30 Ionawr - Etholiadau yn Irac.

### Chwefror
*8 Chwefror
**Cadoediad rhwng Israel a Palesteina yn dechrau.
**Etholiad cyffredinol yn Nenmarc
*9 Chwefror - Ymosodiad bom mewn car gan ETA ym Madrid.
*10 Chwefror - Etholiad yn Sawdi Arabia
*16 Chwefror - "Protocol Kyoto" yn dod i rym, heb Unol Daleithiau America a Awstralia

### Mawrth
*31 Mawrth - Darganfod y blaned gorrach newydd Makemake

### Ebrill
*2 Ebrill - Marwolaeth Pab Ioan Pawl II yn Y Fatican.
*8 Ebrill - Gwylnos Pab Ioan Pawl II.
*9 Ebrill - Priodas y Tywysog Siarl â Camilla Parker Bowles.
*17 Ebrill - Rhys Ifans yn ennill gwobr BAFTA.
*18 Ebrill - Pump yn marw mewn gwrthryfel fach yn Iran.
*19 Ebrill - Benedict XVI yn cael ei ddethol fel y Pab newydd.
*23 Ebrill - Silvio Berlusconi yn llunio llywodraeth newydd yn yr Eidal

### Mai
*5 Mai - Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig. Llafur yn ennill mwyafrif. Tony Blair yn aros yn brif weinidog.
*18 Mai - Ffilm olaf *Star Wars*, *Star Wars III: Revenge of the Sith* yn agor yng Nghymru
*21 Mai - Gwlad Groeg yn ennill Cystadleuaeth Gân yr Eurovision yn Kiev
*29 Mai - Pobl Ffrainc yn pleidleisio yn erbyn y Cyfansoddiad Ewropeaidd

### Mehefin
*1 Mehefin
** Pobl yr Iseldiroedd yn pleidleisio "na" i'r Cyfansoddiad Ewropeaidd gan ddilyn pobl Ffrainc
** Lindsay Lohan (actores) mewn damwain car.
*5 Mehefin - Swistir yn pleidleisio i ymuno ag Ardal Schengen
*6 Mehefin - Dirprwy arlywydd Syria yn ymddiswyddo.
*13 Mehefin - Michael Jackson yn ei gael yn ddieuog o droseddau yn erbyn plant
*19 Mehefin
** Etholiad yn Galicia, Sbaen.
** Nicole Cabell yn ennill gwobr Canwr y Byd Caerdydd
*30 Mehefin - Sbaen yn dilyn Gwlad Belg i ganiatáu "priodasau yr un rhyw"

### Gorffennaf
*2 Gorffennaf - Katherine Jenkins a'r Stereophonics yn chwarae yn nghyngherddau Live 8
*7 Gorffennaf - Ffrwydradau Llundain 7 Gorffennaf 2005
*21 Gorffennaf - Ffrwydradau Llundain 21 Gorffennaf 2005

### Awst
*30 Gorffennaf-6 Awst - Eisteddfod Genedlaethol Cymru Eryri a'r Cyffiniau 2005
*23 Awst - Ffurfiodd Corwynt Katrina yn y Bahamas.

### Medi
*11 Medi - Etholiad cyffredinol yn Japan

### Hydref
*8 Hydref - Daeargryn yn Kashmir; 80,000 o bobol yn colli ei bywydau

### Tachwedd
*22 Tachwedd - Y Bundestag yn penodi Angela Merkel fel canghellor yr Almaen
*27 Tachwedd - Daeargryn Qeshm

### Rhagfyr
*20 Rhagfyr - Sylfaen y Prifysgol Aleksandër Moisiu yn Durrës, Albania

## Genedigaethau 
* 26 Mehefin - Tywysoges Alexia, merch Tywysog Willem-Alexander yr Iseldiroedd

## Marwolaethau 
* 2 Ionawr - Cyril Fletcher, actor, 91
* 6 Ionawr - Makgatho Mandela, cyfreithiwr, mab Nelson Mandela, 54
* 23 Ionawr - Morys Bruce, 4ydd Arglwydd Aberdâr, 85
* 12 Chwefror - Arthur Miller, dramodydd, 89
* 20 Chwefror - Hunter S. Thompson, newyddiadurwr ac awdur, 67
* 25 Chwefror
** Syr Glanmor Williams, hanesydd, 84
** Peter Benenson, sefydlydd Amnesty International, 83
* 8 Mawrth - Alice Thomas Ellis, nofelydd, 72
* 26 Mawrth - James Callaghan, yr Arglwydd Callaghan o Caerdydd, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig, 92
* 2 Ebrill - Pab Ioan Pawl II, 84
* 21 Ebrill - Gwynfor Evans, gwleidydd Plaid Cymru, 92
* 23 Ebrill - Syr John Mills, actor, 97
* 16 Mai - Syr Rees Davies, hanesydd, 66
* 22 Mai - Phil Clift, cricedwr, 86
* 31 Mai - Martyn Davies, chwaraewr rygbi
* 6 Mehefin
**Maya Kopitseva, arlunydd, 81
**Anne Bancroft, actores ffilm, 73
* 17 Gorffennaf - Syr Edward Heath, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig, 89
* 30 Gorffennaf - Derrick Morris, 75
* 1 Awst - Fahd, brenin Sawdi Arabia
* 6 Awst - Robin Cook, gwleidydd, 59
* 19 Awst - Mo Mowlam, gwleidydd, 59
* 20 Awst - Clifford Williams, actor, 78
* 3 Hydref
**Jeff Young, chwaraewr rygbi, 63
**Ronnie Barker, comediwr, 76
* 17 Hydref - Zak Carr, seiclwr, 30
* 24 Hydref - Rosa Parks, ymgyrchydd hawliau sifil, 92
* 5 Tachwedd - John Fowles, nofelydd, 79
* 25 Tachwedd - George Best, pêl-droediwr, 59

## Y celfyddydau 
### Ffilmiau
**Y Lleill*, ffilm Cymraeg gan Emyr Glyn Williams
**Batman Begins*
**Brokeback Mountain*
**Charlie and the Chocolate Factory*
**The Lion, the Witch and the Wardrobe*
**Chicken Little*
**Corpse Bride*
**Crash*
**Fantastic Four*, gyda Ioan Gruffudd
**Fun with Dick and Jane*
**Harry Potter and the Goblet of Fire*
**Hoodwinked!*
**The Interpreter*
**King Kong*
**Madagascar*
**Miss Congeniality 2: Armed & Fabulous*
**Munich*
**The Dark*, gyda Sean Bean a Richard Elfyn
**The Sisterhood of the Traveling Pants (ffilm)*
**Star Wars Episode III: Revenge of the Sith*
**The Constant Gardener*
**Wallace & Gromit in The Curse of the Were-Rabbit*
**Les Poupées russes*

### Llyfrau
*Gweler* Llenyddiaeth yn 2005

### Cerddoriaeth
* *Celebration Fanfare* gan Alun Hoddinott
* *Requiem* gan Karl Jenkins
#### Albymau
*Gwyneth Glyn - *Wyneb Bros Dro*
*Super Furry Animals - *Love Kraft*

## Eisteddfod Genedlaethol (Eryri)
* **Cadair:** Tudur Dylan Jones
* **Coron:** Christine James
* **Medal Ryddiaeth:** Dylan Iorwerth, *Darnau* 
* **Gwobr Goffa Daniel Owen:** Sian Eirian Rees Davies, *I Fyd Sy Well*

## Gwobrau Nobel 
* **Ffiseg:** Roy J. Glauber, John L. Hall a Theodor W. Hänsch
* **Cemeg:** Robert Grubbs, Richard Schrock ac Yves Chauvin
* **Meddygaeth:** Robin Warren a Barry Marshall
* **Llenyddiaeth:** Harold Pinter
* **Economeg:** Robert J. Aumann a Thomas Schelling
* **Heddwch:** Asiantaeth Ynni Atomig Rhyngwladol a Mohamed ElBaradei

## Eraill 
* Gwobr Roland Mathias

Categori:2005