open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tawjihi

Arholiad Tystysgrif Addysg Uwchradd Gyffredinol yng Ngwlad Iorddonen a Phalestina yw **Tawjihi** neu **Al-Tawjeehi** (امتحان شهادة الدراسة الثانوية العامة). Dyma gam olaf addysg ysgol. Cyn sefyll yr arholiad, mae'n ofynnol i fyfyrwyr orffen 2 flynedd o addysg cyn-ysgol, 10 mlynedd o addysg sylfaenol, a 2 flynedd o addysg academaidd neu alwedigaethol uwchradd (blwyddyn tawjihi). Ymhlith y pynciau yn yr arholiad mae Arabeg, Saesneg, Mathemateg, Ffiseg, Bioleg, Cemeg, Cyfrifiadureg, Daeareg, Astudiaethau Sifil ac astudiaethau Islamaidd (oni bai fod y myfyriwr yn Gristion).

Dim ond y rhai sy'n llwyddo yn yr arholiad gyda marc da all wneud cais i fynd ymlaen i'r brifysgol. Er enghraifft, er mwyn i ddygyblion gael eu derbyn i astudio meddygaeth rhaid iddyn nhw gymryd pynciau gwyddonol yn ystod dwy flynedd olaf yr addysg uwchradd a chael marc heb fod yn llai na 85 gradd allan o 100 yn yr arholiad Tawjihi.

## Cywerthedd Jordanian Tawjihi 
Mae'n ofynnol i raglenni addysg uwchradd dramor fel y TGAU (a ddefnyddir yng Nghymru), TAG / IGCSE, TASau, a'r Fagloriaeth Ryngwladol fod yn gywerth â Tawjihi, fel y gallai'r myfyriwr weithio, yn ddiweddarach, neu symud ymlaen i addysg uwch yng Ngwlad Iorddonen.

Ar ôl graddio, mae'r weinidogaeth Addysg Uwch yn trawsnewid Graddau / Marciau'r rhaglenni addysg dramor hyn, i'r un marciau a ddefnyddir wrth raddio myfyrwyr Tawjihi. Fodd bynnag, hyd yn oed ar ôl y trawsnewid cywerthedd, ni chaniateir i raddedigion nad ydynt yn Tawjihi i gystadlu â graddedigion Tawjihi am leoedd prifysgol cyhoeddus. Ar gyfer graddedigion nad ydynt yn raddedigion Tawjihi, mae cwota penodol o 5% o leoedd. Fodd bynnag, caniateir i raddedigion sy'n dal rhaglen addysg dramor dalu'r un ffioedd â graddedigion Tawjihi os ydyn nhw'n ddinasyddion, ar yr amod eu bod wedi cwblhau'r cywerthedd.

O ran y system a ddefnyddir i drawsnewid canlyniadau arholiadau rhaglenni addysg dramor i raddfa Tawjihi, sy'n ganran allan o 100, mae rhai o'r farn bod y system yn deg ac mewn gwirionedd yn rhy drugarog â graddedigion nad ydynt yn Tawjihi, tra bod eraill yn ei hystyried yn annheg.

## Cyfeiriadau 
Categori:Addysg yng Ngwlad Iorddonen
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Prifysgol Bethlehem

**Prifysgol Bethlehem** (    ) yw'r brifysgol gyntaf a sefydlwyd yn y Lan Orllewinol a thrwy Wladwriaeth Palesteina. Wedi'i hail-sefydlu o dan Feddiannaeth Israel ym 1973, mae'r brifysgol yn olrhain ei gwreiddiau i 1893 pan agorodd y Brodyr De La Salle ysgolion ym Methlehem, Jeriwsalem, Jaffa, Nasareth, Twrci, Libanus, Gwlad yr Iorddonen a'r Aifft ac i ymweliad y Pab Pawl VI â'r Tir Sanctaidd yn 1964. Addawod y Pab Pawl brifysgol i bobl Palesteina (Prifysgol Bethlehem, erbyn heddiw), canolfan Astudiaethau Eciwmenaidd (Sefydliad Eciwmenaidd Tantur  ac ysgol i blant ag anghenion addysgol arbennig (Ysgol Effetá Pawl VI, heddiw).

Mae'r brifysgol yn cynnwys myfyrwyr Mwslimiaid yn bennaf, y dyddiau hyn, ond mae yno hefyd nifer o fyfyrwyr Cristnogol sy'n llawer mwy na'r presenoldeb Cristnogol ar gyfartaledd yng nghymdeithas Palestina.

## Academyddion 
* Is-lywydd Gweithredol
** Fr. Iyad Twal, Is-lywydd
* Is-lywydd Materion Academaidd
** Irene Hazou, Is-lywydd
* Cyfadran y Celfyddydau
** Hanadi I. Soudah-Younan, Deon
* Shucri Ibrahim Dabdoub, Cyfadran Gweinyddiaeth Busnes
** Fadi Kattan, Deon
* Cyfadran Addysg
** Muin Jaber, Deon
* Cyfadran y Gwyddorau Nyrsio ac Iechyd
** Mariam Samara Awad, Deon
* Cyfadran Gwyddoniaeth
** Michel Hanania, Deon
* Sefydliad Rheoli Gwestai a Thwristiaeth
** Mr. Nabil Mufdi, Cyfarwyddwr
* Swyddfa Deon y Ymchwil
** Jamil Khader, Deon
* Swyddfa Deon y Myfyrwyr
** Adnan Ramadan, Deon

## Rhaglenni graddedigion 
* Meistr mewn Cydweithrediad a Datblygiad Rhyngwladol (MICAD)
* Meistri Biotechnoleg
* Meistr mewn Astudiaethau Twristiaeth
* Meistr mewn Gwaith Cymdeithasol Cymunedol 
* Meistr mewn Nyrsio Oncoleg a Gofal Diwedd Oes
* Diploma Uwch mewn Nyrsio Newyddenedigol
* Diploma Uwch mewn Nyrsio Brys
* Diploma Uwch mewn Addysg. Dysgu Crefydd Gristnogol
* Diploma Uwch mewn Addysg. Lefel Sylfaenol Uchaf - Addysgu Gwyddoniaeth
* Diploma Uwch mewn Addysg. Lefel Sylfaenol Uchaf - Addysgu Mathemateg
* Diploma Uwch mewn Addysg. Lefel Sylfaenol Uchaf - Addysgu Astudiaethau Cymdeithasol
* Diploma Uwch mewn Addysg. Lefel Sylfaenol Uchaf - Dysgu Iaith Saesneg
* Diploma Uwch mewn Addysg. Lefel Sylfaenol Uchaf - Dysgu Iaith Arabeg

## Sefydliadau a chanolfannau 
* Canolfan Iaith Arabeg y Brawd Vincent Malham
* Archif Cerddoriaeth Draddodiadol Palestina
* Yr Ysgol Arabeg ar gyfer Myfyrwyr a Diplomyddion Tramor
* Sefydliad Arweinyddiaeth Cardinal Martini
* Canolfan Ragoriaeth mewn Addysgu a Dysgu
* Labordy Ymchwil Etifeddol
* Sefydliad Partneriaeth Cymunedol (ICP)
* Llyfrgell Zbierski
* Canolfan Biotechnoleg, Addysg a Hyfforddiant UNESCO
* Uned Ymchwil Amgylcheddol Dŵr a Phridd
* Amgueddfa Hanes Naturiol Palestina
* Sefydliad Bioamrywiaeth a Chynaliadwyedd Palestina

## Gweler hefyd 
* Addysg yn nhiriogaethau Palestina
* Rhestr o brifysgolion Palestina

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Cyfeiriadur y Gyfadran a'r Staff 
* 

Categori:Prifysgolion Palesteina
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Coleg ac Ysgol Ibrahimieh

Ysgol a choleg preifat yng nghymdogaeth a-Suwane yn Nwyrain Jeriwsalem yw **Coleg Ibrahimieh** ().

## Hanes 
Daeth Nihad Abu Gharbieh, a oedd yn gweithio fel athro yn Ysgol  Ibrahimieh (a oedd yn ysgol genedlaethol) yn chwarter Musrara yn Jeriwsalem, yn unig berchennog yr ysgol ym 1931. Ers hynny mae wedi ehangu i fod yn ysgol gydol oes, drwy gynnwys: ysgol elfennol, ysgol uwchradd a choleg cymunedol sy'n cynnig graddau cysylltiol (diploma) mewn addysg plant, gweinyddu busnes, cyfrifeg a gweinyddiaeth.

Ar 24 Mai 2010, llofnododd y coleg gytundeb academaidd gyda Choleg Busnes Talal Abu-Ghazaleh yn Aman, Gwlad yr Iorddonen . 

## Cyn-fyfyrwyr nodedig 
* Adnan al-Husayni 

## Gweler hefyd 
* Addysg yn nhiriogaethau Palesteina

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Tudalen hafan y coleg (Arabeg) 

Categori:Addysg ym Mhalesteina
Upton

Gallai **Upton** gyfeirio at:

## Lleoedd
### Lloegr
* Upton, pentref yn Cumbria
* Upton, pentref yn Dorset
* Upton, pentref yng Nglannau Merswy
* Upton, pentref ym Mwrdeistref Test Valley, Hampshire
* Upton, pentref yn Norfolk
* Upton, pentref yn Swydd Gaergrawnt
* Upton, pentref yn Swydd Lincoln
* Upton, pentref yn Swydd Northampton
* Upton Bishop, pentref yn Swydd Henffordd
* Upton-by-Chester, plwyf sifil yn Swydd Gaer
* Upton Cross, pentref yng Nghernyw
* Upton Grey, pentref yn Hampshire
* Upton Hellions, pentref yn Nyfnaint
* Upton Magna, pentref yn Amwythig
* Upton Pyne, pentref yn Nyfnaint
* Upton St Leonards, pentref yn Swydd Gaerloyw
* Upton-upon-Severn, tref yn Swydd Gaerwrangon
* Upton with Fishley, plwyf sifil yn Norfolk
* Tetbury Upton, pentref yn Swydd Gaerloyw
* Waters Upton, pentref yn Swydd Amwythig

### Unol Daleithiau
* Upton, Maine, tref yn nhalaith Maine
* Upton, Massachusetts, tref yn nhalaith Massachusetts
* Upton, Wyoming, tref yn nhalaith Wyoming
* Upton County, Texas, sir yn nhalaith Texas

----
Hiyam Qablan

Bardd ac ysgrifennwr straeon byrion o Balesteina **yw Hiyam Qablan** (weithiau **Hiam Kablan** ) (ganwyd: 1956).

## Magwraeth ac addysg 
Ganwyd Qablan ym mhentref Isfiya, a derbyniodd ei haddysg gynradd yn ysgol y pentref. Wedi hynny, aeth i Nasareth, lle mynychodd Ysgol y Chwiorydd Ffransisgaidd. Ym Mhrifysgol Haifa astudiodd hanes ac addysg. Mae hi'n byw yn Daliyat al-Karmel, lle mae hi wedi gweithio fel athrawes Arabeg.

## Yr awdures 
Cyfieithwyd peth o'i barddoniaeth i'r Hebraeg; cyfrannodd golofn rheolaidd, "*Ala ajnihat al-rish*" ("Ar Adennydd Pluen"), i *al-Sinnara* a chyhoeddodd sawl cyfrol o farddoniaeth a ffuglen fer, gan ddechrau gydag ''Amal 'ala al-durub* (*Neidio ar y Ffyrdd'') ym 1975. Mynycha wyliau barddoniaeth yn rheolaidd, gan gynnwys yr un a gynhelir yng Ngholeg Sde Boker.

## Cyfeiriadau 
Categori:Llenorion straeon byrion yr 21ain ganrif  o Balesteina
Categori:Beirdd yr 21ain ganrif  o Balesteina
Categori:Llenorion straeon byrion yr 20fed ganrif  o Balesteina
Categori:Beirdd yr 20fed ganrif o Balesteina
Categori:Genedigaethau 1956
Categori:Palesteiniaid benywaidd
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Fadwa Tuqan

Bardd o Wladwriaeth Palesteina oedd **Fadwa Tuqan** (;  *Fadwa Tuqan;* 1917 - 12 Rhagfyr 2003), a oedd yn adnabyddus am iddi wrthwynebu hawl Israel i feddiannu tiroedd y Palesteiniaid, a hynny drwy farddoniaeth Arabaidd gyfoes. Weithiau, cyfeirir ati fel "**Bardd Palesteina**".

## Magwraeth ac addysg gynnar 
Fe'i ganed yn Nablus i'r teulu cyfoethog Palesteinaidd Tuqan sy'n adnabyddus am eu cyflawniadau mewn sawl maes. Derbyniodd addysg tan oedd yn 13 oed pan orfodwyd hi i roi'r gorau i'r ysgol yn ifanc oherwydd salwch. Cymerodd un o'i brodyr, Ibrahim Tuqan, a elwir hefyd fel 'Bardd Palestina', gyfrifoldeb o'i haddysgu, rhoddodd lyfrau iddi ddarllen a dysgodd Saesneg iddi. Ef hefyd oedd yr un a'i cyflwynodd i farddoniaeth. Mynychodd Fadwa Tuqan Brifysgol Rhydychen, lle bu’n astudio Saesneg a llenyddiaeth.

Cyhoeddodd Tuqan wyth casgliad o farddoniaeth, a gyfieithwyd i lawer o ieithoedd ac a dderbyniodd enw da ledled y Byd Arabaidd. Roedd y gerdd *Wahsha: Moustalhama min Qanoon al Jathibiya* (Hiraeth: Wedi'i Ysbrydoli gan Gyfraith Disgyrchiant) yn un o'r cerddi olaf a ysgrifennodd.

## Llyfryddiaeth 
* *Fy Mrawd Ibrahim* (1946)
* *Alone With The Days* (1952)
* ''I Found It '(1957)*
* *Rhowch Gariad i Ni* (1960)
* *O flaen Drws Caeedig* (1967)
* *The Night And the Horsemen* (1969)
* *Ar ei ben ei hun ar Uwchgynhadledd y Byd* (1973)
* *Gorffennaf A'r Peth Arall* (1989)
* *The Last Melody* (2000)
* *Hiraeth a Ysbrydolwyd gan Gyfraith Disgyrchiant* (2003)
* Tuqan, Fadwa: *Hunangofiant: A Mountainous Journey,'' Gwasg Graywolf, Saint Paul, Minnesota, UDA (1990),, gyda rhan dau wedi'i gyhoeddi ym 1993

## Cyfeiriadau 
 

## Dolenni allanol 
* Samar Attar. (Haf 2003). Mordaith ddarganfod ei hun ac eraill: arhosiad Fadwa Tuqan yn Lloegr yn gynnar yn y chwedegau, *Astudiaethau Arabaidd Chwarterol* .
* Lawrence Joffe. (15 Rhagfyr 2003). Ysgrif goffa . *The Guardian* .

Categori:Marwolaethau 2003
Categori:Genedigaethau 1917
Categori:Palesteiniaid benywaidd
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Llywodraethiaeth Qalqilya

Mae **Llywodraethiaeth Qalqilya** neu Lywodraethiaeth Calcilia (Arabeg: محافظة قلقيلية Muḥāfaẓat Qalqīlya; Hebraeg: נפת קלקיליה Nafat Qalqilya) yn un o 16 Llywodraethiaethau Palesteina. Lleolir y Llywodraethiaeth ar ochr ogledd-orllewinnol y Lan Orllewinol yn Awdurdod Palesteina. Ei phrifddinas neu muhfaza (sedd) yw dinas Qalqilya sy'n ffinio â'r Llinell Werdd (ffin 1967 gydag Israel wedi'r Rhyfel Chwe Diwrnod. Mae Mur Israelaidd y Lan Orllewinol yn torri ar draws rhan helaeth o'r Llywodraethiaeth.

Yn ôl Swyddfa Ystadegau Ganolog Palestina, roedd gan y llywodraethiaeth 112,400 o drigolion ganol 2017. Erbyn 2020 cododd y nifer hon i 119,042 o drigolion.

## Demograffeg
Mae'r boblogaeth ar gyfartaledd yn ifanc iawn ac mae tua 37.2 y cant yn iau na 15 oed, a dim ond 3.4 y cant sydd dros 65 oed. Yn 2017, roedd 100 y cant o'r boblogaeth yn Fwslim. Ni chynhwyswyd preswylwyr aneddiadau Iddewig. Roedd 64.5 y cant o gyfanswm y boblogaeth yn ffoaduriaid yn yr un flwyddyn.

## Is-adrannau
 yn dangos rheolaeth tiriogaeth]]
### Dinasoedd
: Azzun
: Hableh
: Qalqilya
: Kafr Thulth

### Trefi a Phentrefi
: Azzun 'Atma
: Baqah
: Baqat al-Hatab
: Beit Amin
: Hajjah
: Immatain

: Islah
: Jayyous
: Jinsafut
: Jit
: Kafr Laqif
: Kafr Qaddum

: an Nabi Elyas
: Ras Atiya
: Sanniriya
: Fara'ata

## Oriel

Hable.jpg|thumb|Hable; maestref i Qalquilia gorwedd reit ar y ffin ag Israel. Mae'r dref ar wahân i Qalqilya gan bolisi anheddiad Israel sy'n torri ar draws cydgyfeiriant ardal y ddwy gymuned Balesteinaidd gan lesteirio cymudo mympwyol ymysg Palesteiniaid
Ras at-Tira.jpg|thumb|Ras at-Tira - ar wahân i Qalqilya ac o gymunedau cyfagos eraill gan bolisi anheddu Israel - noder Mur Israelaidd y Lan Orllewinol, 2013
File:Jit.jpg|thumb|Pentref Jit
KafrThulth4407 d03.JPG|thumb|Kafr Thulth o'r dwyrain, 2015

## Dolenni
*Adrannau llywodraethol tiroedd Palesteinaidd

## Cyfeiriadau
Categori:Palesteina
Categori:Llywodraethiaethau Palesteina
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Pont llechfeini

Mae **Pont llechfeini** yn ffurf hynafol o bont, sy'n ar rostiroedd y Saeson, gan gynnwys Dartmoor ac Exmoor) ac mewn ardaloedd ucheldir eraill yn y Deyrnas Unedig: Eryri, Ynys Môn, Cumbria, Swydd Derby, Swydd Efrog, Swydd Gaerhirfryn a'r Alban. 

## Lleoliadau pontydd llechfeini mewn Cymru
*Bodedern
*Craflwyn, Eryri
*Llanberis (wedi colli)
*Tregolwyn

## Cyfeiriadau
Categori:Pontydd
Meloe brevicollis

{{Blwch tacson
| enw = 
| delwedd =  Meloe brevicollis rotate.jpg
| maint delwedd        = 290px
| neges_delwedd = Meloe brevicollis; Medi 2010
| regnum = Animalia
| phylum = Arthropoda
| classis = Insecta
| ordo = Coleoptera
| familia = Meloidae
| genus = *Meloe*
| map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{}}}
| maint_map_dosbarthiad =  280px
| neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y rhywogaeth

| species = ***M. brevicollis***
| enw_deuenwol = ***Meloe brevicollis***
| awdurdod_deuenwol = Panzer, 1793
}}

Chwilen olew Ewropeaidd yw **Meloe brevicollis** a elwir hefyd yn **chwilen olew gwddf byr**.

Credwyd bod y chwilen wedi diflannu yn y DU ers y 1940au, oherwydd ffermio dwys. Fodd bynnag, yn 2007 darganfuwyd poblogaeth fach yn ne Dyfnaint.

Yn 2010, darganfuwyd 40 chwilod ar bedwar safle ar ynys Coll yn Ynysoedd Heledd. Ni all y chwilen hedfan ac mae’r chwilod ifainc yn barasitig ac yn dibynnu ar wenyn nythu unigol i oroesi, sy’n codi'r cwestiwn o sut y cyrhaeddodd y chwilod yr ynys. Dywedodd Jeanne Robinson, curadur entomoleg yn Amgueddfeydd Glasgow: "Mae’n hawdd iawn aflonyddu’r chwilod yma a'r hyn sydd gan safleoedd Dyfnaint a Coll yn gyffredin yw eu bod wedi bod yn gymharol sefydlog am amser hir .... Rydym yn gobeithio bod yna botensial i wneud rhywfaint o ddadansoddiad genetig i weld o ble y daeth y boblogaeth." Mae cofnodion o'r chwilen yn Iwerddon ac mae'n bosibl bod y boblogaeth wedi'i gwasgaru oddi yno.

Yn 2014 teithiodd staff o RSPB yr Alban a Buglife i Coll i gynnal arolwg helaeth ar gyfer y chwilen. Yn anhygoel fe ddaethon nhw o hyd i dros 150 o chwilod a 2 safle nad oedd yn hysbys o'r blaen ar gyfer y rhywogaeth, sy’n golygu mai Coll yw’r safle pwysicaf ar gyfer y chwilen yn y DU.

Ail-ddarganfuwyd y rhywogaeth yn Sir Benfro, yng Nghymru yn 2020. Nid oedd y chwilen wedi cael ei gofnodi yng Nghymru ers 1944."Beetle re-emerges after 60 years". BBC News. 2007-03-1"Beetle re-emerges after 60 years". BBC News. 2007-03-19.

## Cyfeiriadau
Categori:Meloidae
Llywodraethiaeth Ramallah ac Al-Bireh

'''Mae Llywodraethiaeth Ramallah yn un o'r llywodraethwyr o dan weinyddiaeth llywodraethau Muhafaz ym Mhalestina, ac mae Llywodraethiaeth Ramallah yn un o'r 16 llywodraethiaeth o dan reolaeth Ffederasiwn y Llywodraethiaethau Llywodraethiaethau Palestina yn Awdurdod Palestina. Mae'n gorchuddio Cisjordan cyfan o ran ganolog y West Bank, ar y ffin ogleddol mae ganddi llywodraeth Jerwsalem. Prifddinas Ardal Ramallah yw dinas al-Bireh.

## Trosolwg
Mae Mur Israelaidd y Lan Orllewinol yn torri ar draws rhan helaeth o'r Llywodraethiaeth.

Yn ôl Swyddfa Ystadegau Ganolog Palestina (PCBS), roedd gan yr ardal boblogaeth o 279,730 yn 2007. Ei lywodraethwr yw Dr Laila Ghannam, y llywodraethwr benywaidd cyntaf. Poblogaeth y llywodraethiaeth roedd gan yr ardal boblogaeth o 290,401 yng nghanol 2006.

Yn ôl Swyddfa Ystadegau Ganolog Palesteina, mae gan y dalaith 78 o ardaloedd gan gynnwys gwersylloedd ffoaduriaid yn ei hawdurdodaeth. Mae gan dair ardal ar ddeg statws bwrdeistref. Mae'r Llywodraethiaeth yn cynnwys Prifysgol Bir Zait.

## Demograffeg
Mae'r boblogaeth yn ifanc iawn ar gyfartaledd ac mae tua 35.1 y cant yn iau na 15 oed, a dim ond 4 y cant sydd dros 65 oed. Yn 2017, roedd 96.7 y cant o'r boblogaeth yn Fwslim a 3.3 y cant yn Gristnogion. Ni chynhwyswyd preswylwyr aneddiadau Iddewig. Roedd 59.2 y cant o gyfanswm y boblogaeth yn ffoaduriaid yn yr un flwyddyn.

## Is-adrannau Gweinyddol
### Dinasoedd 
* Ramallah
* Beitunia 
* Al Bireh

### Bwrdiestrefi 
Trefi sydd â phoblogaeth yn uwch na 5,000 o drigolion.

* Bani Zeid 
* Bani Zeid al-Sharqiya 
* Beit Liqya 
* Bir Zait 
* Deir Dibwan 

* Deir Jarir 
* al-Ittihad 
* Kharbatha al-Misbah 
* al-Mazra'a ash-Sharqiya 
* Ni'lin
 
* Silwad 
* Sinjil 
* Turmus Ayya 
* al-Zaitounah 

### Treflannau Ffoaduriaid 
* Am'ari
* Deir Ammar
* Jalazone
* Kaddoura

## Oriel

Ramallah Martyrs Memorial.jpg|thumb|Cofeb Merthyon Ramallah, 2016 
2010-08 Ramallah 09.jpg|thumb|Eglwys Gristnogol yn Ramallah
Il Falafel di Ramallah.JPG|thumb|Siop ffelaffel yn Ramallah, 2007
Al-Bireh Aerial photo.jpg|thumb|Al-Bireh o'r awyr, 2019
Al-Bireh.jpg|thumb|Al-Bireh, 2017
Albireh-moschee1.jpg|thumb|Mosg Albireh
NorthBituniya2169.JPG|thumb|Gogledd Bituniya

## Dolenni
*Adrannau llywodraethol tiroedd Palesteinaidd

## Cyfeiriadau
Categori:Palesteina
Categori:Llywodraethiaethau Palesteina
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Joseba Elosegu

Gwleidydd Basgaidd oedd **Joseba Elosegu Odriozola** (6 Rhagfyr 1915 – 5 Tachwedd 1990).

## Bywgraffiad
Cafodd Odriozola ei eni yn Donostia. Astudiodd fasnach yn Donostia a chelfyddyd gain ym Mharis. Fel aelod o Blaid Genedlaethol Gwlad y Basg (EAJ), roedd yn gapten yn ym mrwydr "Saseta" ac yn gadlywydd y fyddin weriniaethol yng Nghatalwnia yn ystod Rhyfel Cartref Sbaen. Cafodd ei ddedfrydu i farwolaeth yn 1937, ond fe'i rhyddhawyd yn y pen draw ar ôl cyfnewid carcharorion rhyfel. Ymladdodd yn ddiweddarach gyda 145fed Brigâd Gymysg y 44fed Adran. Ar ddiwedd y rhyfel, croesodd ei uned dros y ffin i Ffrainc ac aeth i alltudiaeth yn Ffrainc.

Ar 18 Gorffennaf 1946, gosododd ikurriña (baner Gwlad y Basg, a oedd wedi’i gwahardd yn ystod unbennaeth Franco) ar ben Eglwys Gadeiriol y Bugail Da yn Donostia. Ar 18 Medi, 1970, tra roedd Franco yn agor Pencampwriaeth Pelota y Byd yn pilotaleku Anoeta (pilotaleku yw cwrt chwarae pelota) yn Donostia, lansiodd Elosegu ei hun, ar ôl rhoi ei hun â’r dân, o'r ail oriel gan weiddi 'Gora Euskadi askatuta' (Hir oes Gwlad y Basg rydd). O ganlyniad i'r weithred hon, a anafodd ddau arolygydd heddlu yn ddifrifol, treuliodd ddiwrnod rhwng byw a marw a chafodd ei ddedfrydu i saith mlynedd yn y carchar. 

Yn 1977 cyhoeddodd y llyfr *Quiero morir por algo* ("Rwyf am farw dros rywbeth"). Ynddo, mae'n adrodd hanes, yn y person cyntaf, bomio Gernika yn ystod y rhyfel cartref gan Leng Condor Almaenig a Lleng Hedfan Eidalaidd, a oedd yn ymladd o blaid y gwrthryfelwyr yn erbyn y weriniaeth. Fe'i etholwyd yn seneddwr ar restrau EAJ yn y tair deddfwrfa gyntaf yn etholiadau 1979, 1982 a 1986, a bu’n seneddwr rhwng 1 Mawrth 1979 a 2 Medi 1989.

Ar 6 Mehefin 1984, mewn digwyddiad enwog, cipiodd ikurriña bataliwn Itxarkundia a oedd wedi’i chynnwys ymhlith casgliad o faneri o dan yr enw "baneri'r ochr weriniaethol yn ystod y rhyfel i ryddhau’r wlad" mewn arddangosfa yn Amgueddfa’r Fyddin, Madrid. Oherwydd ei fod yn seneddwr ar y pryd, roedd yn rhaid i'r llys cymwys ofyn am ddeiseb berthnasol gan Senedd Sbaen, a wrthodwyd drwy benderfyniad Comisiwn Deisebau'r Senedd ar 4 Medi , 1985, ac felly nid oedd modd ei erlyn.

Ar ôl hollt ym Mhlaid Genedlaethol Gwlad y Basg yn 1986, daeth yn aelod o blaid newydd Eusko Alkartasuna. Bu farw o ataliad y galon ar 5 Tachwedd 1990, yn 74 oed.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1915
Categori:Gwleidyddion o Wlad y Basg
Categori:Marwolaethau 1990
Valantina Abu Oqsa

Actores Palesteinaidd, cyfarwyddwr theatr, bardd a dramodydd yw **Valantina Abu Oqsa** (g. 3 Rhagfyr 1967).

## Bywyd cynnar 
Fe'i ganed ym mhentref Ma'lea, yng Ngalilea Uchaf, i'r gogledd o Balesteina, ar 3 Rhagfyr 1967. Mae hi'n byw yn Haifa gyda'i gŵr a'i phlant.

## Gyrfa 
Mae Valantina'n aelod o Bwyllgor Rheoli Degfed Cynhadledd Ryngwladol Dramodwyr Benywaidd (WPIC)  yn Cape Town. Yn 1986, dechreuodd ei gyrfa mewn theatr gyda Grŵp theatr Al Hakawati  yn Jeriwsalem ar ôl blwyddyn a hanner o astudio theatr yn Tel Aviv a Jeriwsalem. Yn y theatr, mae hi'n olygydd, awdur, cyfarwyddwr a chynhyrchydd.

Cymerodd ran mewn cynyrchiadau theatrig ym Mhalesteina, a pherfformiodd mewn llawer o ddinasoedd drwy Ewrop, yr Unol Daleithiau a'r gwledydd Arabaidd, a hynny mewn sawl iaith. Mae hi'n un o gyd-sylfaenwyr Cynghrair Theatr Palesteina  yn Jerwsalem.

Ar Ebrill 9, 2002, yn ystod Brwydr Jenin, ceisiodd grŵp o weithredwyr Palesteinaidd ddarparu cyflenwadau a meddygaeth i Wersyll Ffoaduriaid Jenin. Roedd Valantina yn eu plith a chafodd ei saethu yn ei braich chwith gan filwr o Israel, ac o ganlyniad collodd y defnydd o'i phenelin chwith yn llwyr. Nid oedd ganddi arf. Daeth yn adnabyddus fel yr "arlunydd y frwydr" i Balesteiniaid.

## Dramâu 
### Actores 
* *Yr Youbeel*
* ''Dwi'n rhydd.* *.* *.*
* *Kofr Shamma*
* *Natreen Faraj (Yn Aros am Godou)*
* *Kharbasheh fi Mahatta (Neges mewn Gorsaf)*
* *Al Aydi Al Qathera (Y Dwylo Brwnt)*
* *Bait As Sayyeda ”(Tŷ Bernarda Alba)*
* *La… Lam Yamot ”(Na.* *.* *Ni Bu farw)*
* *Ni chwaraeodd y ddrama theatr gerdd “Gilgamesh farw” (wedi’i haddasu o’r chwedl Roegaidd Gilgamesh)*
* *Priodas Gwaed*
* *Mahatta*

### Awdur a chyfarwyddwr 
* Cyd-gyfarwyddodd a chyd-ysgrifennodd *Kharbasheh fi Mahatta* (A Mess in a Station)
* Ysgrifennu a chyfarwyddo *The Dream* .
* *Shababeek Al-Ghazala (Windows of The Deer) wedi'i'' addasu a'i gyfarwyddo
* Sioe bypedau Ysgrifenedig a Chyfarwyddedig *Nus Nseis*
* Sefydlu a rheoli'r Prosiect “Artist Plant” yn Haifa 2001-2005
* Cynhaliodd lawer o weithdai theatr ar gyfer plant ac ieuenctid mewn sawl dinas ym Mhalestina.

### Gwyliau theatr 
* Gŵyl theatr Palestina gyntaf ( *Kharbasheh fi Mahatta* )
* Gŵyl theatr ryngwladol Rooted Moon  ( *The Dream* )
* Gŵyl theatr Ryngwladol Amman - Amman, Jordan ( *Mahataa* )
* Gŵyl theatr Ryngwladol Qirtaj - Qirtaj, Tiwnisia. ( *Priodas Gwaed* )
* Cynhadledd Ryngwladol Dramodwyr Menywod (WPIC) yn Stockholm

## Barddoniaeth 
Mae Valantina wedi ysgrifennu barddoniaeth ers 1981. Cyhoeddwyd ei cherdd gyntaf ym 1984, yn Al Etihad. Cyhoeddwyd deg o'i cherddi mewn amryw o bapurau newydd Palesteinaidd, ac ym 1999 cyhoeddodd ei llyfr barddoniaeth cyntaf, فالنتينا أبو عُقصة. (ei henw)

## Ffilm a theledu 
## Cyfeiriadau 
## Ffynonellau 
* Erthygl Annibynnol yr Aifft
* Llenyddiaeth Arabeg
* Cyfryngau Merched Arabaidd

Categori:Dramodwyr yr 21ain ganrif
Categori:Dramodwyr yr 20fed ganrif
Categori:Genedigaethau 1967
Categori:Palesteiniaid benywaidd
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Laila Shawa

Arlunydd Palesteinaidd yw **Laila Shawa** (Arabeg: ليلى الشوا; ganwyd Gaza, 1940; m. 24 Hydref 2022).

Disgrifiwyd ei gwaith fel adlewyrchiad personol yn ymwneud â gwleidyddiaeth ei gwlad, gan dynnu sylw yn benodol at anghyfiawnderau ac erledigaeth ei phobl. Mae hi'n un o artistiaid amlycaf a mwyaf toreithiog y sîn celf gyfoes chwyldroadol Arabaidd.

Fel Palesteiniad yn byw yn Llain Gaza dros gyfnod ei phlentyndod, mae'n ferch i Rashad al-Shawa, actifydd a maer Gaza 1971-82; meddylfryd chwyldroadol ei thad a'i hanogodd, pan oedd yn ifanc. Yn aml mae ei gwaith celf, sy'n cynnwys paentiadau, cerfluniau a gosodiadau, yn gweithio gyda ffotograffau sy'n sylfaen ar gyfer argraffu sgrin sidan. Mae ei gwaith wedi cael ei arddangos yn rhyngwladol ac yn cael ei arddangos mewn llawer o fannau cyhoeddus gan gynnwys Yr Amgueddfa Brydeinig a chasgliadau preifat.

## Bywyd cynnar 
Ganwyd Laila Shawa yn Gaza ym 1940, wyth mlynedd cyn y Nakba Palestesteinaidd a sefydlu Gwladwriaeth Israel. Addysgwyd Shawa yn ysgol breswyl Sefydliad Celf Leonardo da Vinvi yn Cairo rhwng 1957 a 58, yna aeth i Academi y Celfyddydau Cain yn Rhufain rhwng 1958 a 64, tra hefyd yn astudio yn ystod yr hafau yn 'Ysgol y Gweledol' yn Salzburg, Awstria.

Ym 1965, ar ôl gorffen ei haddysg, dychwelodd Laila Shawa i Gaza a chyfarwyddo dosbarthiadau celf a chrefft mewn sawl gwersyll ffoaduriaid. Yna parhaodd i ddysgu dosbarth celf am flwyddyn gyda rhaglen addysg UNESCO. Yn anffodus, nid yw'r ganolfan yn cael ei defnyddio ar hyn o bryd ar gyfer yr hyn a fwriadwyd, fel cysylltiad diwylliannol â Gaza trwy arddangosfeydd.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1940
Categori:Marwolaethau 2022
Categori:Palesteiniaid benywaidd
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Serene Husseini Shahid

Roedd **Serene Husseini Shahid** (; g. 1920 yn Jerwsalem –2008)  yn aelod o deulu dylanwado Husayni. Ei thad oedd Jamal al-Husayni (ei hun yn ail gefnder i Grand Mufti Jerwsalem Amin al-Husseini ar y pryd ), roedd taid ei mam yn Faer Jerwsalem, sef Faidi al-Alami, a'i hewythr mamol oedd Musa al-Alami. Cafodd ei haddysgu yn Ysgol Ffrindiau Ramallah yn Ramallah, yn ddiweddarach ym Mhrifysgol America yn Beirut.

Ar ôl 1967 daeth yn rhan o gychwyn "diwydiannau bwthyn" ymhlith ffoaduriaid Palesteina. Gweithiodd ar brosiectau brodwaith ar gyfer menywod Palesteina, gan gynnal gweithdai brodwaith yn ystod yr wythnos. Helpodd hi, ynghyd â Huguette Caland, i ddod o hyd i'r Gymdeithas Datblygu Gwersylloedd Palesteinaaidd, aka "Inaash" (a sefydlwyd yn 1969) yn Libanus, cymdeithas a oedd yn ymroi i warchod Brodwaith Palesteinaidd Traddodiadol a helpu menywod a phlant yng Ngwersylloedd Ffoaduriaid Palestina yn Libanus.

Ysgrifennodd yn helaeth am wisgoedd a brodwaith Palesteina ac wedi helpu i drefnu arddangosfeydd, gan gynnwys un y *Museum of Mankind* yn yr Amgueddfa Brydeinig ym 1991.http://www.saudiaramcoworld.com/issue/199101/woven.legacy.woven.language.htm  Mae hi hefyd wedi rhoi eitemau i Archif Gwisgoedd Palestina .

Priododd Munib Shahid, mab i deulu bonheddig o’r Ffydd Bahá’s, ym 1944 ac ymgartrefodd y ddau yn Beirut. Mae ei merch Leila Shahid yn llysgennad Palesteinaidd i'r Comisiwn Ewropeaidd A'i dwy ferch arall, Maya a Zeina, yn dylunio ac yn hyrwyddo Brodweithiau Palesteinaidd i Inaash.

Cyhoeddwyd ei hunangofiant, *Atgofion o Jerusalem*, yn 2000, ac fe’i canmolwyd fel un sy'n “torri tir newydd”http://books.guardian.co.uk/review/story/0,,818330,00.html. Mae wedi ei gyfieithu i sawl iaith ers hynny.

## Llyfryddiaeth 
* Cored, Shelagh a Shahid, Serene: *brodwaith Palestina : patrymau traws-bwyth o wisgoedd traddodiadol menywod pentref Palestina* . Llundain: cyhoeddiadau’r Amgueddfa Brydeinig, c1988.
* Shahid, Serene Hussein (Golygydd: Jean Said Makdisi ), (Cyflwyniad - Edward W. Said ): *Atgofion Jerwsalem*, Naufal, Beirut, 2000. Argraffiad Cyntaf.
** Passages Jerwsalem, (dyfyniadau o Atgofion Jerwsalem), Gwanwyn 2000, Rhifyn 8, Chwarter Jerwsalem

## Gweler hefyd 
* Gwisgoedd Palestina

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1920
Categori:Marwolaethau 2008
Categori:Palesteiniaid benywaidd
Categori:Pobl o Jeriwsalem
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Nabila Espanioly

Seicolegydd Palesteinaidd-Israelaidd yw **Nabila Espanioly** (ganwyd 1955) sydd hefyd yn weithiwr cymdeithasol, ffeministaidd, ac yn actifydd heddwch. Hi yw sylfaenydd a chyfarwyddwr Canolfan Al-Tufula yn Nasareth.

## Bywyd ac addysg gynnar 
Magwyd Espanioly mewn teulu comiwnyddol yn Nasareth, ac roedd yn ymwneud â changen Nasareth o Fudiad Menywod Democrataidd yn Israel, ers oedd yn ifanc.

Derbyniodd Espanioly BA mewn Gwaith Cymdeithasol gan Brifysgol Haifa, ac MA mewn Seicoleg gan Brifysgol Bamberg.

## Gyrfa 
### Gweithgaredd gwleidyddol 
Daeth Espanioly yn weithgar yn y mudiad menywod Israel yn ystod yr Intifada Cyntaf. Fel aelod o Ganolfan Ffeministaidd Haifa a ffeministaidd adnabyddus Palestina-Israel, roedd hi'n ymddangos yn rheolaidd ar raglenni newyddion cenedlaethol Israel. Bu’n eiriol dros ffurfio grwpiau ar gyfer menywod Palesteinaidd o fewn sefydliadau menywod Israel, gan gefnogi’n benodol y cysyniad yng nghynadleddau ffeministaidd Israel ym 1994 a 1995, tra hefyd yn pwysleisio ei barn bod menywod yn “unedig gan eu gormes"

Ar ôl Rhyfel Gaza 2008-2009, cymerodd Espanioly ran mewn protestiadau dan arweiniad Plaid Gomiwnyddol Israel a chan heddychwyr, a gweithiodd gyda chelloedd menywod lleol y Blaid i drefnu cymorth dyngarol i'r Palesteiniaid yn Llain Gaza.

Cynhaliodd Espanioly ymgyrch aflwyddiannus dros y Knesset fel aelod o Hadash yn 2013. Roedd hi hefyd yn rhan o sefydlu Canolfan Mossawa, a ddaeth gyflwynodd, yn ddiweddarach, wobr iddi am ei hactifiaeth.

### Canolfan Al-Tufula 
Espanioly yw sylfaenydd a chyfarwyddwr Canolfan Al-Tufula yn Nasareth, sy'n gweithio i gefnogi addysg plentyndod cynnar i deuluoedd Palesteinaidd. Sefydlodd y Ganolfan ddiwedd yr 1980au.

## Cyfeiriadau 
## Llyfryddiaeth 
*
*

## Dolenni allanol 
* Canolfan Al-Tufula

Categori:Ffeministiaid o Balesteina
Categori:Genedigaethau 1955
Categori:Merched o Balesteina
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Muna Handal-Dayeh

Mae **Muna Handal-Dayeh** yn ddynes fusnes Palesteinaidd-Americanaidd, sydd hefyd yn entrepreneur, ac yn llywydd Cymdeithas Bethlehem, sefydliad sy'n dwyn ynghyd bobl o Ogledd America a rhannau eraill o'r byd gyda'u gwreiddiau teuluol yn ninas Bethlehem, yn y Lan Orllewinol o Balesteina.

Ganwyd Handal-Dayeh ym 1957, a gadawodd Balestina gyda'i theulu yn chwe mis oed. Fe symudodd y teulu i'r Unol Daleithiau, a magwyd Handal-Dayeh ym Milwaukee, Wisconsin, a San Diego, Califfornia. Gweithiodd gyntaf yn y diwydiant electroneg, cyn cychwyn ei chwmni ei hun ym 1992.

Roedd Handal-Dayeh hefyd yn aelod sefydlol o'r Pwyllgor Gwrth-wahaniaethu Americanaidd-Arabaidd, ac mae'n parhau i eistedd ar ei fwrdd, yn ogystal â dal swydd fel llywydd Cymdeithas Bethlehem .

## Cyfeiriadau 
* Proffil Muna Handal-Dayeh yn y Sefydliad Deall y Dwyrain Canol
* Cymdeithas Bethlehem: Amdanom Ni

Categori:Palesteiniaid benywaidd
Categori:Genedigaethau 1957
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Randa Siniora

Actifydd ac ymgyrchydd dros hawliau dynol a hawliau menywod yw **Randa George Yacoub Siniora** (ganwyd tua 1961 yng Ngwladwriaeth Palesteina. Mae hi wedi cofnodi llawer o droseddau yn erbyn hawliau dynol yn y tiriogaethau Palesteinaidd dan feddiant Israel ers tri degawd, ac ar hyn o bryd mae'n gyfarwyddwr cyffredinol Canolfan y Merched ar gyfer Cymorth Cyfreithiol a Chwnsela (WCLAC) yn Jeriwsalem.

## Addysg 
Astudiodd Randa Siniora ym Mhrifysgol Essex yn Lloegr, gan ennill LLM mewn Cyfraith Hawliau Dynol Rhyngwladol, ac yna ym Mhrifysgol America yn Cairo, gan ennill gradd MA mewn Cymdeithaseg-Anthropoleg. Cyhoeddwyd ei thesis MA, astudiaeth o weithwyr tecstilau benywaidd yn y Lan Orllewinol, sy'n cynhyrchu nwyddau i gwmnïau Israel, yn ddiweddarach gan Brifysgol America.

Yma cymhwysodd Siniora theori dibyniaeth Arghiri Emmanuel a Samir Amin i sefyllfa Palestina. Er mwyn egluro'r lefelau cymharol isel o drefniadaeth wleidyddol a threfniadaeth llafur ymysg menywod, pwysleisiodd barhad cymdeithasol y strwythurau patriarchaidd a oedd yn rheoli menywod gartref ac yn y gwaith:

Rhwng 1987 a 1997 roedd Siniora yn Ymchwilydd Cyfreithiol ac yn Gydlynydd y Rhaglen Hawliau Menywod yn y sefydliad hawliau dynol Al-Haq. Amharwyd ar ei hymdrechion i adeiladu consensws ar yr angen am newidiadau cyfreithiol i amddiffyn menywod gan yr Intifada Cyntaf; dywedodd:

Rhwng 1997 a 2001 roedd Siniora yn Bennaeth Rhwydweithio ac Eiriolaeth yng Nghanolfan Cymorth Cyfreithiol a Chwnsela'r Merched. Rhwng 2001 a 2005 daeth yn Gyfarwyddwr Cyffredinol Al-Haq.

Rhwng mis Medi 2007 a mis Mehefin 2015 roedd Siniora'n Uwch Gyfarwyddwr Gweithredol y Comisiwn Annibynnol dros Hawliau Dynol (ICHR) ym Mhalestina. Yn 2015 daeth yn Gyfarwyddwr Cyffredinol Canolfan Cymorth Cyfreithiol a Chynghori i Fenywod.

Ym mis Hydref 2018 daeth Siniora yn ymgyrchydd benywaidd Palesteinaidd cyntaf i annerch Cyngor Diogelwch y Cenhedloedd Unedig. Cododd fater y gyfradd uchel o drais domestig, a'r gyfradd gynyddol o hunanladdiad benywod yn y tiriogaethau dan feddiant. Cododd hefyd fater ehangach, sef gwaharddiad gwleidyddol menywod. Nododd:

## Gweithiau 
* *Llafur Palestina mewn Economi Dibynnol: Gweithwyr Merched yn niwydiant Dillad y Lan Orllewinol*. Papurau Cairo mewn Gwyddor Gymdeithasol, Cyf. 12, Monograff 3. Cairo: Prifysgol America yng Ngwasg Cairo.
* 'Lobïo am Gyfraith Teulu Palestina: Profiad Senedd Model Palestina: Menywod a Deddfwriaeth'. Papur ar gyfer y Gynhadledd ar Gyfraith Teulu Islamaidd yn y Dwyrain Canol a Gogledd Affrica, Aman, 2000.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Randa Siniora, Cyfarwyddwr Cyffredinol Al Haq . Fideo o sgwrs ym Mhrifysgol Duke

Categori:Genedigaethau 1961
Categori:Hawliau dynol ym Mhalesteina
Categori:Ffeministiaid o Balesteina
Categori:Merched o Balesteina

Categori:Wicibrosiect Palesteina
Randa Bessiso

Cyfarwyddwr a sefydlydd Canolfan y Dwyrain Canol ym Mhrifysgol Manceinion yw **Randa Bessiso**.  Mae hi'n ddinesydd o Libanus sydd o darddiad Palesteinaidd.

Dechreuodd Bessiso weithio ym maes addysg fusnes fel Is-lywydd Hyfforddiant ac Ymgynghoriaeth yn PROJACS Rhyngwladol.  Wedi hynny, gweithiodd gyda menter eUniversities y DU.  Yn 2006, sefydlodd Ganolfan Dwyrain Canol Prifysgol Manceinion yn Dubai, ac mae hi ar hyn o bryd yno'n Gyfarwyddwr.

Mae'r ganolfan yn rhan o raglen MBA ran-amser dwy flynedd *Manchester Global*, oedd yn 2019 wedi dysgu mwy na 2,500 o fyfyrwyr. Y ganolfan hon yw'r fwyaf a'r un sy'n tyfu gyflymaf o'r chwe chanolfan yn rhaglen MBA Manchester Global, ac sy'n cynrychioli mwy na hanner y myfyrwyr yn y rhaglen ledled y byd. Yn 2019, enwyd Prifysgol Manceinion yn Rhaglen MBA Orau gan Wobrau Addysg Uwch y Dwyrain Canol, Forbes.  Mae Bessiso hefyd yn Gadeirydd Grŵp Addysg Uwch Cyngor Busnes yr Emiradau Arabaidd Unedig-DU.

Cydnabu Bessiso fel un o 100 o Fenywod Arabaidd Mwyaf Pwerus Forbes yn y Dwyrain Canol, a hynny bob blwyddyn rhwng 2014 a 2018.  Yn 2019, cafodd ei henwi’n un o’r 30 o Fenywod Mwyaf Dylanwadol yn y Byd Arabaidd gan Fusnesau Arabia,  a derbyniodd wobr Cyflawniad Merched 2019 Entrepreneur y Dwyrain Canol mewn Addysg.

## Cyfeiriadau 
Categori:Palesteiniaid benywaidd
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Janan Harb

Mae **Janan George Harb** (; ganwyd 1947) yn gyn-wraig i'r Brenin Fahd o Saudi Arabia.

## Bywgraffiad 
Ganed Janan Harb yn Ramallah, Palestina, ym 1947 i deulu Arabaidd Cristnogol. Cyfarfu â'r Tywysog Fahd mewn parti yn Jeddah yn Rhagfyr 1967. Roeddent yn byw yn Jeddah a Llundain yn ystod eu priodas.  Cyflwynodd rai o'i ffrindiau i'r Tywysog Fahd a oedd yn weinidog mewnol yn ystod y cyfnod hwnnw i'w galluogi i gael swyddi neu fisâu.

Dywed iddi gael ei gorfodi gan aelodau o'r teulu brenhinol (gynnwys y Tywysog Salman a'r Tywysog Turki, brodyr llawn y Tywysog Fahd) i adael Saudi Arabia ym 1970.

Er mawr embaras i deulu brenhinol Saudi, yn 2004, flwyddyn cyn marwolaeth Fahd, lansiodd hawliad cynhaliaeth ysgardiad o £400m yn erbyn y Brenin Fahd,

## Cyfeiriadau 
Categori:Palesteiniaid benywaidd
Categori:Genedigaethau 1947
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Gorllewin Swydd Northampton

Awdurdod unedol yn sir seremonïol Swydd Northampton, Dwyrain Canolbarth Lloegr, yw **Gorllewin Swydd Northampton** (Saesneg: *West Northamptonshire*).

Mae gan yr ardal arwynebedd o 1,377&nbsp;km², gyda 406,733 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2020. Mae'n ffinio â Gogledd Swydd Northampton i'r gogledd-ddwyrain, yn ogystal â siroedd Swydd Buckingham i'r de-ddwyrain, Swydd Rydychen i'r de-orllewin, Swydd Warwick i'r gorllewin, a Swydd Gaerlŷr i'r gogledd-orllewin.

bawd|dim|Gorllewin Swydd Northampton yn Swydd Northampton

Ffurfiwyd yr ardal fel awdurdod unedol ar 1 Ebrill 2021 pan unwyd y tair ardal an-fetropolitan Ardal Daventry, Ardal De Swydd Northampton a Bwrdeistref Northampton, a oedd gynt dan weinyddiaeth yr hen sir an-fetropolitan Swydd Northampton.

Mae ei phencadlys yn nhref Northampton. Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys trefi Brackley, Daventry a Towcester.

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdodau unedol Swydd Northampton

Categori:Sefydliadau 2021
Mai Masri

Gwneuthurwr, cyfarwyddwr a chynhyrchydd ffilmiau o Balesteina yw **Mai Masri** (; g. Ebrill 2, 1959). Fe'i ganed yn Aman, Gwlad Iorddonen. Rhaglenni dogfen yw'r rhan fwyaf o'i ffilmiau, sy'n canolbwyntio ar frwydrau bywyd go-iawn y menywod a'r plant sy'n byw yn y tiriogaethau Palesteinaidd a feddianwyd gan Israel a Libanus. Mae hi wedi derbyn dros 60 o wobrau rhyngwladol am ei ffilmiau a chaiff ei galw'n "arloeswr yn niwydiant ffilm y Dwyrain Canol".

## Bywyd cynnar 
Ganwyd Masri yn Aman, Gwlad Iorddonen ar 2 Ebrill 1959. Mae hi'n ferch i Munib Masri o Nablus. Treuliodd ei phlentyndod cynnar yn Aman a Nablus cyn symud i Beirut pan oedd yn y radd gyntaf yn ei hysgol.  Symudodd Masri yn ôl i San Francisco i orffen ei gradd a dychwelodd i Beirut ym 1981.

Ar ôl eu ffilm gyntaf, *O Dan y Rwbel* (1983), prynodd Masri a Chamoun eu hoffer eu hunain gan ganiatáu iddynt gynhyrchu ffilmiau cyllideb isel ar eu telerau eu hunain. Buont yn byw ym Mharis am flwyddyn i rwydweithio y tu allan i'r diwydiant ffilm Arabaidd, er mwyn gallu cynhyrchu a dosbarthu ffilmiau dramor. Derbyniodd y pâr eu seibiant mawr pan gomisiynodd y BBC *War Generation* ar gyfer eu cyfres *Inside Story*.

* *O dan y Rwbel* (1983)
* *Blodau Gwyllt: Merched De Libanus* (1986)
* *Cynhyrchu Rhyfel* (1989)
* *Plant Tân* (1990)
* *Breuddwydion Ataliedig* (1992)
* ''Hanan Ashrawi: Menyw o'i hamser* (1995)
* *Plant Shatila* (1998)
* *Ffiniau Breuddwydion ac Ofnau* (2001)
* *Dyddiaduron Beirut* (2006)
* *33 Diwrnod* (2007)
* *3000 Nosweithiau* (2015)

### Erthygl 
* Masri, Mai. (Ionawr 2008) "Ffiniau Transcending", Yr *Wythnos Hon ym Mhalestina'' .

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
*   
* Mai Masri yn "Dreams of a Nation", Prifysgol Columbia
* Cyfweliad
* Bywgraffiad Coleg Merched Dubai
* Gwneuthurwr ffilmiau Palestina Mai Masri 

Categori:Ffeministiaid o Balesteina
Categori:Genedigaethau 1959
Categori:Merched o Balesteina
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Sumaya Farhat Naser

Actifydd heddwch, Cristnogol o Balesteina yw**Sumaya Farhat Naser** (; ganwyd 11 Mehefin 1948 yn Bir Zeit) yn  yn y Lan Orllewinol.

Mynychodd *Talitha Kumi*, ysgol breswyl yn Beit Jala a sefydlwyd gan ddiaconesau Lutheraidd yn y 19g. Ar ôl ennill ei chymhwyster mynediad prifysgol, astudiodd fywydeg, daearyddiaeth ac addysg ym Mhrifysgol Hamburg, yr Almaen a derbyniodd ddoethuriaeth mewn botaneg gymhwysol.

Rhwng 1982 a 1997 roedd hi'n ddarlithydd prifysgol mewn botaneg ac ecoleg ym Mhrifysgol Birzeit i'r gogledd o Ramallah, Palesteina. Rhwng 1997 a 2001 hi oedd rheolwr Canolfan Menywod Jeriwsalem, Palestina, gan weithio dros heddwch ochr-yn-ochr gyda'r grŵp Israelaidd Bat Shalom.

Mae Sumaya Farhat-Naser yn adnabyddus am fynegi ei barn yn glir ar y cyfryngau, ac yn arbennig am ei phrosiectau amrywiol, lle mae'n cymell menywod Palesteinaidd i weithio ar ddatrysiad heddychlon i'r gwrthdaro rhwng Israel a Phalestina.

## Cyhoeddiadau 
* *Thymian und Steine* (hunangofiant), Lenos Verlag, Basel 1995,
* *Merch y Coed Olewydd*, Lenos Verlag, Basel 2003,
* *Disteln im Weinberg.* *Tagebuch aus Palästina* , Lenos, Basel 2007,
* *Im Schatten des Feigenbaums*, Lenos, Basel 2013,
* *Ein Leben für den Frieden, Lesebuch aus Palästina* . Lenos, Basel 2017,

## Gwobrau 
* Doethuriaeth er Anrhydedd 1989 o Gyfadran Ddiwinyddol Prifysgol Münster, yr Almaen
* 1995 Bruno-Kreisky-Gwobr am rinweddau ar Hawliau Dynol
* Gwobr Mount Zion 1997 am Gymodi
* Gwobr Llyfr Efengylaidd 1997
* Gwobr Heddwch 2000 Dinas Augsburg
* 2002 Hermann-Kesten-Medaille o'r Ganolfan PEN
* Gwobr Undod 2002 dinas Bremen
* 2003 Profax-Preis o Pädagogische Hochschule Zürich
* 2011 AMOS-Gwobr am PNN Sifil Sifil

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Bywgraffiad 

Categori:Genedigaethau 1948
Categori:Ffeministiaid o Balesteina
Categori:Merched o Balesteina
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Ghadir Shafie

Mae **Ghadir Shafie** (hefyd **Ghadir Al Shafie**, Arabeg **غدير الشافعي**) a aned yn Acre, Palesteina  yn ymgyrchydd ac yn actifydd Palesteinaidd ac yn ffeminist. Hi yw cyd-gyfarwyddwr y mudiad Aswat, sef sefydliad i ferched hoyw Palesteinaidd; mae'n aelod o Aswat ers 2008.

## Golygfeydd 
Mae Shafie yn feirniad llym o'r ymarfer o binc-galchu gan Israel. Cafodd yr ymadrodd hwn, 'pinc-galchu' neu *pinkwashing*, ei fathu gan Sarah Schulman mewn mewn erthygl ganddi yn *The New York Times* o'r enw "Israel a Pinkwashing".

Beirniadodd ymdrechion Israel i hyrwyddo hawliau LGBT i Balesteiniaid yn hallt, gan ysgrifennu bod yr ymdrechion hyn yn sicrhau "bod addysg rhywioldeb yn cael ei darparu'n ddi-hid yn unig gan bobl nad ydyn nhw'n Balesteiniaid i Balesteiniaid" ac na allant gyfrif am wahaniaethau iaith a diwylliant. Mewn cyfweliad â Middle East Eye, dywedodd Shafie mai'r "eiliad rydyn ni'n cynrychioli ein hunain fel Palesteiniaid hoyw ac yn siarad am wleidyddiaeth, dyma ddiwedd y stori" a bod Israel eisiau i Balesteiniaid *queer* "fod yn ddioddefwyr ein cymdeithas ein hunain, ac maen nhw eisiau cael eu gweld gan y byd fel achubwyr."

Mae Shafie yn gefnogwr o'r mudiad byd-eang, Mudiad Boicotio, Dadfuddsoddi a Sancsiynau, gan ei ddisgrifio fel "yr unig ymdrech sy'n cydnabod ac yn pwysleisio'r angen i gydnabod ein hawliau fel Palesteiniaid."

## Gweithgaredd 
Yn 2011, trefnodd Sarah Schulman daith i annerch cymdeithasau yn yr Unol Daleithiau gyda Shafie yn ogystal â Haneen Maikey ac un actifydd Palesteinaidd hoyw arall. Cynhaliodd y siaradwyr ddigwyddiadau mewn chwe dinas yn Chwefror 2011.

Ym Mawrth 2015, mynychodd Shafie gynhadledd o'r enw "Rhywioldebau a Dychmygwyr *Queer* yn y Dwyrain Canol a Gogledd Affrica" ac a gynhaliwyd gan raglen Astudiaethau'r Dwyrain Canol yn Sefydliad Astudiaethau Rhyngwladol Watson ym Mhrifysgol Brown. Siaradodd fel rhan o banel a oedd yn canolbwyntio ar Balesteina.

Ym Mai 2016, roedd Shafie yn un o lofnodwyr datganiad gan weithredwyr ffeministaidd Palesteina yn cefnogi penderfyniad y Gymdeithas Astudiaethau Menywod Genedlaethol i gefnogi'r Mudiad Boicotio, Dadfuddsoddi a Sancsiynau.

## Bywyd personol 
Cafodd Shafie ei eni a'i fagu yn Acre, Palesteina ac mae hi'n dal i fyw yno gyda'i mab Jude.

Mae Shafie yn hoyw ac mae hi wedi disgrifio profi hiliaeth a gwahaniaethu gan Israeliaid Iddewig yn ninasoedd Israel.

## Cyfeiriadau 
Categori:Ffeministiaid o Balesteina
Categori:Merched o Balesteina
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Lama Abu-Odeh

Athro prifysgol ac awdur o Balesteina yw **Lama Abu-Odeh** (, ganwyd 1962) sy'n dysgu yng Nghanolfan y Gyfraith, Prifysgol Georgetown. Mae hi wedi ysgrifennu'n helaeth ar gyfraith Islamaidd, ffeministiaeth, a chyfraith teulu.

Ganed Abu-Odeh yn Aman, Gwlad Iorddonen ym 1962, yn ferch i Adnan Abu-Odeh, cyn-seneddwr yn Nhŷ Seneddol yr Iorddonen a llysgennad.

Enillodd Lama Abu-Odeh ei LL. B. o Brifysgol Jordan, ei LL. M. o Brifysgol Bryste, Lloegr, ei MA o Brifysgol Efrog, Lloegr, a'i doethuriaeth SJD o Brifysgol Harvard.

Dysgodd yn Ysgol y Gyfraith Stanford a gweithiodd i adran Dwyrain Canol / Gogledd Affrica o Fanc y Byd.

Ysgrifennodd Abu-Odeh lawer ar y gwrthdaro rhwng Israel a Phalestina gan leisio'i chefnogaeth i ddatrysiad un wladwriaeth.

## Cyfeiriadau 
* Proffil Lama Abu-Odeh yn Sefydliad Deall y Dwyrain Canol
* Bywgraffiad Cyfadran Llawn Amser Cyfraith Georgetown
* *Yr Achos dros Ddi-Genedlaetholdeb: Pam y gallai un wladwriaeth - rhyddfrydol a chyfansoddiadol - fod yn allweddol i heddwch yn y Dwyrain Canol*, The Boston Review, Rhagfyr 2001-Ionawr 2002

Categori:Genedigaethau 1962
Categori:Ffeministiaid o Balesteina
Categori:Ffeministiaid o Wlad Iorddonen
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Widad Kawar

**Mae Widad Kawar** ( ; g. yn Tulkarm yn 1931), yn gasglwr rhyngwladol o fri, o dras Iorddonen a Phalesteinaidd, yn enwedig arteffactau celfyddydol ethnig a diwylliannol. Mae ganddi gasgliad helaeth o ffrogiau, gwisgoedd, tecstilau a gemwaith a ddatblygodd dros y 50 mlynedd diwethaf, gan geisio gwarchod diwylliant sydd wedi'i wasgaru i raddau helaeth gan wrthdaro Israel. Gelwir Kawar yn ''Umm l'ibas al-falastini'' - "mam gwisgoedd Palesteina".

## Bywgraffiad 
Ganwyd Kawar yn ninas Tulkarm i deulu Cristnogol yn ninas Tulkarm. Roedd ei thad Jalil yn athro ac yn bennaeth system ysgolion ieuenctid yn llywodraeth Mandad Prydain ym Mhalestina. Astudiodd ym Mhrifysgol America yn Beirut.

Sicrhaodd Kawar bod ei chasgliad ar gael i'r cyhoedd drwy arddangosfeydd bydeang o wisgoedd Palesteinaidd. Sgwennodd lawer o lyfrau ar frodwaith Palesteina a sefydlodd Oriel Brodwaith Diwylliannol. Yn ddiweddar, cydweithiodd â Margaret Skinner ar *A Treasure of Stitches: Palestinian Embroidery Motifs, 1850–1950* (Rimal / Melisende).

Ar hyn o bryd mae Widad yn aelod o Fwrdd Ymddiriedolwyr Canolfan Ymchwil Dwyreiniol America. Sefydlodd Ganolfan Tiraz yn y 2010au, sy'n rhedeg amgueddfa fach yn Aman, gan gartrefu ei chasgliad ac sy'n ymroddedig i warchod traddodiadau diwylliannol Gwlad Iorddonen a Phalesteina.

## Gwaith cyhoeddedig 
* Kawar, Widad: *Trywyddau Hunaniaeth: Cadw Gwisg a Threftadaeth Palestina* Cyhoeddiadau Rimal. 2011
* Kawar, Widad: *Pracht Und Geheimnis - Kleidung Und Schmuck Aus Palästina Und Jordanien* Amgueddfa Rautenstrauch-Joest Munich. 1987
* Kawar, Widad a Tania Nasir: *Brodwaith Palestina : Traws-bwyth traddodiadol "Fallahi"* . Munich, Amgueddfa Ethnograffeg y Wladwriaeth. 1992.
* Cored Widad Kawar a Shelagh: *Gwisgoedd a Thollau Priodas yn Bayt Dajan* . Casgliad Treftadaeth Arabaidd Kawar. Archifwyd o'r gwreiddiol  ar 2006-10-09.

## Gweler hefyd 
* Gwisgoedd Palestina

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Gwefan swyddogol
* https://web.archive.org/web/20061010090126/http://www.arabheritage.org/ Gwefan swyddogol
* 

Categori:Genedigaethau 1931
Categori:Palesteiniaid benywaidd
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Llenyddiaeth natur

Gweithiau llenyddol sydd yn ymwneud â byd natur a'r amgylchedd yw **llenyddiaeth natur** sydd yn cynnwys rhyddiaith ffeithiol am dirwedd a bywyd gwyllt, myfyrion ac atgofion am athroniaeth a phrofiad y byd naturiol, a barddoniaeth a ffuglen gyda themâu tebyg.

Un ffurf gyffredin ar lenyddiaeth natur yw'r dyddiadur natur, er enghraifft *Bwrw Blwyddyn* gan Bethan Wyn Jones neu ''Yma Mae 'Nghalon* gan Gruff Ellis.

Mae clasuron llenyddiaeth natur Saesneg yn cynnwys *The Natural History and Antiquities of Selborne* (1789) gan Gilbert White a *Walden* (1854) gan Henry David Thoreau. 

## Awduron natur
Mae awduron natur cyfoes yn yr iaith Saesneg yng Ngwledydd Prydain yn cynnwys John Lewis-Stempel, Richard Mabey, Horatio Clare, a Robert Macfarlane. Roedd Gavin Maxwell yn adnabyddus am ei llyfr *Ring of Bright Water* (1960). Roedd Maxwell yn arbenigwr ar ddyfrgwn.

## Gweler hefyd 
* Amgylcheddaeth
* Athroniaeth natur
* Barddoniaeth natur
* Llenyddiaeth teithio

## Cyfeiriadau
## Darllen pellach 
* Thomas Lyon, *This Incomparable Land: A Guide to American Nature Writing'' (Minneapolis: Milkweed, 2001).


Natur
Categori:Natur