Gleann na Muaidhe/Glenamoy

Pentref ym mhlwyf sifil Cill Chomáin/Kilcomman, Erris/Iorrais yn rhan ogleddol Sir Mayo/Maigh Eo yn Iwerddon yw **Gleann na Muaidhe** (Saesneg: **Glenamoy**). Mae ffordd yr R314 yn mynd trwy Glenamoy/Gleann na Muaidhe. 

Mae Gleann na Muaidhe hefyd yn adran etholiadol (ED) o fewn ardal etholiadol leol Belmullet/Béal an Mhuirthead.  Yn 2022, roedd gan Gleann na Muaidhe (ED) boblogaeth o 205.  Mae'n ardal hon yn ardal Gaeltacht (siarad Gwyddeleg ). 

* Gogledd Bellagelly ( *Béal a Ghoile* sy'n golygu "ceg y stumog")
* Bellagelly de ( *Béal a Ghoile* sy'n golygu "ceg y stumog")
* Glencullin Lower ( *Gleann Chuilinn* )
* Glenturk Beg ( *Gleann Toirc Beag* )
* Glenturk More ( *Gleann Toirc Mór* )
* Muingingaun ( *Moing Iongáin* sy'n golygu "nant y crehyrod")

Mae trefdiroedd eraill yr ardal yn cynnwys: 

* Baralty ( *Baral Altaigh* sy'n golygu "bryniau/clogwyni/unrhyw beth uchel")
* Bunalty ( *Bun Altaigh* sy'n golygu "gwaelod y bryniau/clogwyni")
* Srahnaplaia ( *Srath na Pláighe* sy'n golygu "holm y pla")
* Pollboy ( *Poll Buí* sy'n golygu "twll melyn")
* Lenarevagh ( *An Léana Riabhach* sy'n golygu "dolydd lwyd") 

Mae trefdiroedd Glean na  Muaidhe yn ffurfio rhan fewndirol plwyf Cill Chomáin sydd, yn bennaf, yn ardal arfordirol. Mae llawer o Gleann na Muaidhe yn anghysbell ei natur ac yn cynnwys ardaloedd eang o orgors . Mae adran etholiadol Gleann na Muaidhe yn cwmpasu ardal o tua    .  Clogwyni môr sy’n dominyddu’r arfordir ac mae nifer o ynysoedd serth oddi ar yr arfordir sy’n cael eu defnyddio weithiau ar gyfer pori da byw yn yr haf.  Mae'r Cofnod Henebion a Lleoedd yn cofnodi safle cylch yn nhref Muingingaun/Moing Iongáin. 

Ar 21/09/1922, yn ystod Rhyfel Cartref Iwerddon, bu i ddidoliad o filwyr pro-Gytundeb y Fyddin Genedlaethol gael eu rhagodi gan rymoedd gwrth-Gytundeb yr IRA yn Gleann na Muaidhe. Yn dilyn cyrrhaeddiad milwyr wrth gefn o'r Fyddin Genedlaethol, bu brwydr hir - yr hon a ddisgrifwyd gan rhai fel "Brwydr Gleann na Muaidhe".

Mewn cyfanswm, fe laddwyd chwech milwr o'r Fyddin Genedlaethol a deg o ymladdwyr y gwrth-Gytundeb. 

## Crefydd 
bawd| Agorodd Eglwys Gatholig Sant Paul yn Gleann na Muaidhe ym 1936
Mae'r eglwys Gatholig leol, Eglwys Sant Paul, yn un o bum eglwys ym mhlwyf Cill Chomáin Iorrais yn Esgobaeth Gatholig Rufeinig Killala/Cill Ala .  Cyn adeiladu'r eglwys hon, cynhaliwyd offeren yn adeilad yr hen ysgol gerllaw.  Gosodwyd carreg sylfaen yr eglwys ym mis Awst 1935,  Priodolir un o'r ffenestri lliw i Earley Studios Limited yn Nulyn.    a'i hailagor wedyn i blwyfolion. 

## Mwynderau a chwaraeon 
bawd| Mae hen adeilad ysgol (cynradd) genedlaethol Gleann na Muidhe bellach yn gartref i *naíonra* (cyn ysgol) a chanolfan gymunedol
Gwasanaethir yr ardal gan swyddfa bost *An Post*,  a gorsaf betrol gyfagos . Mae canolfan iechyd, gydag oriau agor cyfyngedig, wedi'i lleoli gerllaw.  Mae gan orsaf Garda Gleann na Muaidhe hefyd oriau gweithredu cyfyngedig.   O 2023 ymlaen, dim ond 4 disgybl oedd ar y gofrestr yn ysgol (cynradd) genedlaethol, *Ysgol Genedlaethol Gleann na Muaidhe* . 

Mae clwb lleol Cymdeithas Athletau Gaeleg, CLG Cill Chomáin, wedi'i leoli yn nhref tref Lenarevagh/An Léana  Riabhach ger Gleann na Muaidhe. 

## Gweler hefyd 
* Barroosky/Barr Rúscaí, ED gyfagos a threfdir o fewn plwyf Cill Chomáin

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Mayo