Günter Grass

Awdur Almaenig oedd **Günter Grass** (16 Hydref 1927 – 13 Ebrill 2015). Enillodd Wobr Nobel ym 1999.

## Bywyd Cynnar
Fe'i ganwyd yn Danzig (Gdansk), Gwlad Pwyl heddiw. Magwyd ef ar aelwyd Gatholig i deulu a gadwodd siop yn Danzig. Aeth i'r ysgol leol, y "Gymnasium Conradinum" pan ddechreuodd y rhyfel tra oedd yn 12 oed ym 1939. Yn 15 oed ceisiodd ymuno â'r llynges, ond yn lle hyn aeth i weithio ar y tir. Cafodd ei gonsgriptio yn 17 oed yn Nhachwedd 1944 ac aeth i Dresden lle rhoddwyd e yn y Waffen-SS. Byr oedd ei wasanaeth milwrol ac fe'i  anafwyd gan yr Americanwyr yn Ebrill 1945 ac aeth yn garcharor rhyfel.

Symudodd y teulu i Orllewin yr Almaen wedi'r rhyfel; hyfforddodd fel saer maen cyn astudio i fod yn gerflunydd yn Kunstakademie Düsseldorf a'r Universität der Künste Berlin. Wedi priodi yn 1954 dechreuodd ddod yn awdur amlwg.

## Gyrfa fel Awdur
Daeth yn enwog wedi cyhoeddi *Die Blechtrommel* (Y Drwm Tun) - hunangofiant bachgen o Wlad Pwyl, Oskar Mazerath, nofel a ddaeth yn drioleg yn nes ymlaen. Hunangofiannol yw ei waith cynnar. Y Vergangenheitsbewältigung neu 'dod i delerau a'r gorffennol' yw thema mawr llawer o'r gwaith. Yn y 70au trodd yn wleidyddol ac ymaelododd a'r SPD er mwyn cefnogi ethol Willy Brandt - roedd yn ofalus iawn a cheir blas ei wleidyddiaeth 'araf' yn (*Aus dem Tagebuch einer Schnecke*).

Roedd yn weithgar yn y mudiad heddwch drwy'r 80au a dyna sail "Zunge Zeigen". O 1983 i 1986 roedd yn llywydd y Berlin Akademie der Künste (Academi Celf Berlin). Enillodd lawer o wobrau gan gynnwys ym 1993: Cymrodoriaeth y  Royal Society of Literature ym Mhrydain. Ym 1999 enillodd y Wobr Nobel am Lenyddiaeth. Yn yr unfed ganrif ar hugain daeth ei aelodaeth o'r Waffen SS i'r amlwg ac fe'i beirniadwyd gan rai yn hallt.

## Llyfryddiaeth 
* *Die Vorzüge der Windhühner* (cerddi, 1956)
* *Die bösen Köche. Ein Drama* (drama, 1956) "Y cogyddion drygionus"
* *Hochwasser. Ein Stück in zwei Akten* (drama, 1957) *Y Llanw*
* *Onkel, Onkel. Ein Spiel in vier Akten* (drama, 1958) *Mister, Mister*
* Danziger Trilogie
** *Die Blechtrommel* (1959)
** *Katz und Maus* (1961) yn y Gymraeg
** *Hundejahre* (1963)
* *Gleisdreieck* (cerddi, 1960)
* *Die Plebejer proben den Aufstand* (drama, 1966) trans. ''Y Plebeiaid yn paratoi'r gwrthryfel* (1966)
* *Ausgefragt* (cerddi, 1967)
* *Über das Selbstverständliche. Reden - Aufsätze - Offene Briefe - Kommentare* (traethodau, darlithiadau, 1968)
* *Örtlich betäubt* (1969)
* *Davor* (drama, 1970)
* *Aus dem Tagebuch einer Schnecke* (1972)
* *Der Butt* (1979)
* *Das Treffen in Telgte* (1979)
* *Kopfgeburten oder Die Deutschen sterben aus* (1980)
* *Widerstand lernen. Politische Gegenreden 1980–1983*  "areithiau gwleidyddol"
* *Die Rättin* (1986)
* *Zunge zeigen. Ein Tagebuch in Zeichnungen* (1988)
* *Unkenrufe* (1992)
* *Ein weites Feld* (1995)
* *Mein Jahrhundert* (1999)
* *Im Krebsgang* (2002)
* *Letzte Tänze* (2003)
* *Beim Häuten der Zwiebel* (2006) Cyfrol gyntaf ei hunangofiant.
* *Dummer August* (cerddi, 2007)
* *Die Box* (2008) Ail gyfrol ei hunangofiant.
* *Grimms Wörter'' (2010) Trydedd gyfrol ei hunangofiant.

## Cyfeiriadau
* Nodiadau Nobel (amlieithog)
* Llinell amser
* Bywgraffyddol 
* Grass a Gdansk
* Grass yn y Waffen-SS, erthygl The Guardian

Categori:Genedigaethau 1927
Categori:Marwolaethau 2015
Categori:Beirdd Almaeneg o'r Almaen
Categori:Dramodwyr Almaeneg o'r Almaen
Categori:Enillwyr Gwobr Lenyddol Nobel
Categori:Nofelwyr Almaeneg o'r Almaen