Ieithoedd Tyrcaidd

bawd|Map o ddosraniad canghennau'r ieithoedd Tyrcaidd yn Ewrasia yn yr 21g:
Teulu ieithyddol sydd yn cynnwys o leiaf 35 o ieithoedd yw'r **ieithoedd Tyrcaidd** neu'r **ieithoedd Tyrcig** a siaredir gan y bobloedd Dyrcig ar draws Ewrasia, yn Nwyrain Ewrop, y Cawcasws, Canolbarth Asia, Gorllewin Asia, Gogledd Asia (yn enwedig Siberia), a Dwyrain Asia. Tarddodd yr ieithoedd Tyrcaidd, ar ffurf y broto-Dyrceg, yng ngorllewin Tsieina a Mongolia, a lledaenodd i'r gorllewin, ar draws rhanbarth Tyrcestan a thu hwnt, yn sgil ymfudiadau'r bobloedd Dyrcig yn ystod y mileniwm cyntaf OC. Siaredir iaith Dyrcaidd yn frodorol gan ryw 170&nbsp;miliwn o bobl, a chan gynnwys siaradwyr ail iaith mae mwy na 200&nbsp;miliwn o bobl yn medru ieithoedd o'r teulu hwn. Tyrceg ydy'r iaith Dyrcaidd a chanddi'r nifer fwyaf o siaradwyr, ac mae ei siaradwyr brodorol yn Anatolia a'r Balcanau yn cyfri am ryw 40% o'r holl siaradwyr Tyrcaidd yn y byd. Rhennir cyd-eglurder i raddau gan ieithoedd yr is-gangen Kipchak, yn enwedig y Gasacheg a'r Girgiseg. Gellir gwahaniaethu rhyngddynt yn seinegol tra bo'r eirfa a'r ramadeg yn hynod o debyg. Hyd at yr 20g, ysgrifennwyd y Gasacheg a'r Girgiseg drwy gyfrwng y ffurf lenyddol ar Tsagadai.
Gellir dadlau bod elfen gref o gontiniwum tafodieithol yn perthyn ar draws y gwahanol ieithoedd Tyrcaidd.

Dengys yr ieithoedd Tyrcaidd gryn dipyn o debygrwydd i'r ieithoedd Mongolaidd, Twngwsaidd, Coreaidd, a Japonaidd. O'r herwydd, awgrymodd ambell ieithydd eu bod i gyd yn perthyn i'r teulu ieithyddol Altäig, ond bellach gwrthodir y dosbarthiad hwnnw gan ieithyddion hanesyddol, yn enwedig yn y Gorllewin. Am gyfnod, tybiwyd i'r ieithoedd Wralaidd berthyn i'r rheiny hefyd yn ôl y ddamcaniaeth Wral-Altäig. Fodd bynnag, nid oes digon o dystiolaeth i gytuno ar fodolaeth y naill macro-deulu ieithyddol na'r llall, a phriodolir cyd-nodweddion yr ieithoedd hynny i gyswllt iaith cynhanesyddol.

## Dosbarthiad 
* Ieithoedd Oghur
** Tsafasieg
** Casareg†
** Bwlgareg†
* Ieithoedd Tyrcaidd Cyffredin
** Ieithoedd Oghuz (De-orllewin)
*** Salareg
*** Oghuz y Gorllewin
**** Hen Dyrceg Anatolaidd†
***** Tyrceg Otomanaidd†
****** Tyrceg
**** Aserbaijaneg
**** Gagauz
**** Gagauz y Balcanau
**** Pecheneg† (ansicr)
*** Oghuz y Dwyrain
**** Tyrcmeneg
**** Tyrceg Khorasan
*** Oghuz y De
**** Qashqai
** Ieithoedd Karluk (De-ddwyrain)
*** Karluk y Gorllewin
**** Wsbeceg
*** Karluk y Dwyrain
**** Wigwreg
**** Äynu
**** Ili Turki
**** Tsagadai†
**** Karakhanid
**** Khorezmian
** Ieithoedd Arghu
*** Khalaj
** Ieithoedd Kipchak (Gogledd-orllewin)
*** Kipchak–Bwlgar (Wralaidd, Wral-Caspiaidd)
**** Bashkir
**** Tatareg
**** Hen Datareg†
*** Kipchak–Cuman (Ponto-Caspiaidd)
**** Karachay-Balkar
**** Kumyk
**** Karaim
**** Krymchak
**** Urum
**** Tatareg y Crimea
**** Cuman†
*** Kipchak–Nogai (Aralo-Caspiaidd)
**** Casacheg
**** Karakalpak
**** Tatareg Siberia
**** Nogai
*** Cirgiseg–Kipchak
**** Cirgiseg
*** Kipchak y De
**** Fergana Kipchak†
** Ieithoedd Siberaidd (Gogledd-ddwyrain)
*** Siberaidd Gogleddol
**** Yakut/Sakha
**** Dolgan
*** Siberaidd Deheuol
**** Sayan
***** Twfaneg
***** Tofa
**** Yenisei
***** Khakas
***** Fuyü Gïrgïs
***** Shor
***** Wigwreg y Gorllewin
**** Chulym
**** Altäeg
**** Hen Dyrceg
***** Tyrceg Orkhon†
***** Hen Wigwreg†

## Gweler hefyd
* Continiwm tafodiaith
* Cyd-ddeallusrwydd ieithyddol

## Cyfeiriadau 

Tyrcaidd