Baner y Sami

[bawd|300px|[Delwedd:FIAV 100100.svg|23pxBaner y Sami]]

**Baner Sami** yw baner Y Lapdir (*Sápmi*) a phobl Sami (Saami), un o grwpiau pobl frodorol y gwledydd Nordig a Phenrhyn Kola Ffederasiwn Rwsia.

## Y faner Sami gyntaf 
de|bawd|Y faner Sami answyddogol gyntaf
Dyluniwyd y faner Sami answyddogol gyntaf gan yr arlunydd Sami Arfordirol Synnøve Persen o Porsáŋgu ym 1977. Fe'i defnyddiwyd fel symbol cenedlaethol yn yr arddangosiadau yn erbyn yr Argae arfaethedig yn Alta; digwyddiad a sbardunodd oes newydd yng ngwleidyddiaeth Sami ac sydd ag iddo arwyddocâd symbolaidd cryf bellach. Roedd y faner fel baner trilliw wedi'i strwythuro mewn ffordd sy'n awgrymu'r groes Nordig sy'n rhan o faneri'r gwledydd Nordig. Defnyddir y lliwiau (glas, coch a melyn) yn gyffredin ar gáktis - gwisg Sami traddodiadol.

## Ail faner y Sami 
bawd|Y faner Sami yn hedfan y tu allan i gaban
Cafodd y faner Sami swyddogol gyntaf ei chydnabod a'i urddo ar 15 Awst 1986 gan 13eg Cynhadledd Sami Nordig yn Åre, Sweden. Roedd y faner yn ganlyniad cystadleuaeth a noddwyd gan y papur newydd *Sámi Áigi*  a cofnodwyd mwy na saith deg o awgrymiadau ar ei chyfer. Yn y diwedd, ystyriwyd un dyluniad newydd yn erbyn y faner answyddogol bresennol - a daeth allan yn orchfygol. Cyflwynwyd y dyluniad gan yr arlunydd Sami Arforirol Astrid Båhl o Ivgubahta / Skibotn, yn sir Tromssa / Troms, Norwy.

Cadwyd strwythur sylfaenol baner Persen, ond ychwanegodd Båhl y lliw gwyrdd - sy'n boblogaidd ar lawer o *gáktis* y Sami Deheuol. Mae'r pedwar lliw hyn wedi cael eu hadnabod ers hynny fel "lliwiau (cenedlaethol) y Sami". Hefyd, fe ychwanegodd fotiff a oedd yn deillio o'r symbol haul a lleuad sy'n ymddangos ar lawer o ddrymiau siaman. Er mai dim ond mewn coch y gwnaed lluniadau ar ddrymiau siaman (gan ddefnyddio sylwedd a geir o'r goeden wern gysegredig), mae'r motiff ar y faner yn defnyddio glas a choch - i gynrychioli'r lleuad a'r haul, yn ôl eu trefn. Y fformiwla lliw Pantone yw: 485C coch, gwyrdd 356C, 116C melyn a 286C glas.

### Plant yr Haul 
Dewiswyd y motiff gyda'r gerdd "Päiven Pārne '" ("Meibion yr Haul") mewn golwg. Cofnodwyd y gerdd gan offeiriad Protestannaidd Sami Deheuol Anders Fjellner (1795-1876), o gân Joik draddodiadol oedd yn drymlwythog ag elfennau o fytholeg Sami.  Mae'r gerdd yn disgrifio'r Sami fel "meibion a merched yr haul", tra bod Senedd Sami y Ffindir yn cynnwys cylch a thri lliw y faner Sami gyntaf. Nid yw logo cyfredol Senedd Sami Norwy yn ymgorffori elfennau o'r faner.

### Ystâd Finnmark 
Mae gan *Finnmárkuopmodat*, yr endid ymreolaethol a sefydlwyd gan Ddeddf Finnmark logo sydd, yn ôl gwefan yr endid "yn cael ei liwiau o faner Sami a Norwy, fel symbol y mae Ystâd Finnmark yn teimlo ei fod yn gysylltiedig â Sami, kvens ac Norwyaid ethnig ac yn gyfrifol amdano. (...) Mae'r siâp crwn ... yn cyfeirio at symbol haul baner Sami ac at amlen solet a diogel cylch. (...) Mae'n cael ei agor i ganiatáu i'r Goleuni'r Gogledd sef porth i mewn i liwiau baner Norwy a Sáai."

### Sefydliadau Sami Rwsiaidd 
Mae Cyngor Cynrychiolwyr Llawn-alluog etholedig Talaith Sami Murmansk  yn defnyddio symbol a ysbrydolwyd yn drwm gan y faner: mae dau gorn ceirw wedi ymuno fel cilgant, yr hanner uchaf coch a'r hanner isaf glas, rhwng yr haneri yn ddwy streipen mewn melyn a gwyrdd. Mae Canolfan  Pobl Gynhenid Talaith Murmansk, yr hyn mae Cyngor y Bobl Gynhenid swyddogol yn gweithredu (o fewn awdurdodaeth y Llywodraeth Daleithiol), yn defnyddio logo sydd hefyd wedi'i ysbrydoli gan y faner: cylch, hanner chwith glas a hanner dde goch, ac yn y canol mae lávvu brown, llinell las yn symbol o ddŵr, a llinell amryliw yn symbol o'r Awrora Borealis, sydd a'i liwiau o'r chwith i'r dde'n goch, melyn, gwyrdd a glas.

## Cyfeiriadau 
Categori:Sami