François-Joseph Gossec

Cyfansoddwr o Ffrainc oedd **François-Joseph Gossec** (17 Ionawr 1734 – 16 Chwefror 1829), a oedd yn cyfansoddi operau, pedwarawd llinynnol, symffonïau a gweithiau corawl yn Ffrainc.

## Bywgraffiad
Roedd Gossec yn fab i ffermwr, ganwyd ym mhentref Vergnies, yn Hainaut, a oedd yn Ffrengig ar y pryd, ond sy'n ran o Wlad Belg erbyn hyn. Wedi dangos blas cynnar ar gerddoriaeth, daeth yn fachgen-côr yn Antwerp. Aeth i Baris ym 1751 a cymerwyd ef ymlaen gan y cyfansoddwr Jean-Philippe Rameau. Olynodd Rameau fel arweinydd cerddorfa bychan breifat *fermier général* Le Riche de La Poupelinière, amatur cyfoethog a noddwr mawr o gerddoriaeth, ac yn raddol daeth Gossec yn benderfynol o wneud rhywbeth i adfywio'r astudaeth o gerddoriaeth offerynnol yn Ffrainc.

Perfformiwyd symffoni cyntaf Gossec ym 1754, ac fel arweinydd cerddorfa Prince de Condé cynhyrchodd sawl opera a chyfansoddiadau eraill ei hun. Bu'n hynod o lwyddiannus yn dylanwadu cerddoriaeth Ffrengig. Perfformiwyd ei *Requiem* am y tro cyntaf ym 1760, darn naw deg munud o hyd a drodd ef yn enwog dros nos. Cafodd y darn hwn ei edmygu'n ddiweddarach gan Wolfgang Amadeus Mozart, a ymwelodd â Gossec yn ystod taith anllywddianus i Baris ym 1778, a disgrifiodd Gossec iw dad fel "cyfaill da iawn a dyn sych iawn".

Sefydlodd Gossec y *Concert des Amateurs* ym 1770 ac ym 1773 ail-drefnodd y *Concert Spirituel* ynghyd â Simon Leduc a Pierre Gaviniès. Yn y cyfres hwn o gyngherddi, cyflwynodd ac arweiniodd ei symffonïau ei hun yn ogystal â rhai ei gyfoeswyr, yn arbennig gweithiau Joseph Haydn, daeth cerddoriaeth Haydn yn fwy poblogaidd ym Mharis, gan ddisodli gwaith symffoni Gossec yn y pen draw. Yn ystod yr 1780au, lleihaodd y nifer o symffonïau a gyfansoddodd Gossec gan iddo ganolbwyntio ar operau. Trefnodd yr *École de Chant* ym 1784, ynghyd â Étienne Méhul, a bu'n arweinydd band y *Garde Nationale* yn y Chwyldro Ffrengig. Apwyntiwyd ef (ynghyd â Méhul unwaith eto, a Luigi Cherubini) yn arolygwr y *Conservatoire de Musique* ar ei sefydliad ym 1795. Roedd yn aelod gwreiddiol o'r *Institut* ac yn *chevalier* yn y Légion d'honneur. Ym 1815, wedi gorchfygiad Napoleon yn Waterloo, caewyd y Conservatoire am gyfnod gan Louis XVIII, a bu'n raid i Gossec ymddeol yn 81 oed. Hyd 1817, bu'n gweithio ar ei gyfansoddiad olaf, trydydd *Te Deum*, a cefnogwyd ef gan bensiwn a roddwyd iddo gan y Conservatoire.

Bu farw yn ardal Passy, Paris. Mynychwyd wasanaeth ei angladd gan gyn-gydweithwyr, gan gynnwys Cherubini, ym mynwent Père Lachaise, Paris. Lleolir ei fedd yn agos i rai Méhul a Grétry.

Mae rhai o'i dechnegau yn ymddangos fel petaent wedi rhagweld datblygiadau newydd yr oes Ramantus: ysgrifennodd *Te Deum* ar gyfer 1200 o gantorion a 300 o offerynnau chwyth; mae sawl oratorïau yn cynnwys cyfarwyddiadau ar gyfer gwahanu sawl côr yn gorfforol, gan gynnwys rhai cudd tu ôl i'r llwyfan. Ysgrifennodd sawl llyfr i anrhydeddu'r Chwyldro Ffrengig, gan gynnwys *Le Triomphe de la République*, a ''L'Offrande à la Liberté*.

Er y buasai gan y rhanfwyaf o bobl drafferth yn adnabod *Gavotte'' Gossec oddi wrth y teitl, mae'r felodi ei hun yn gyfarwydd yn yr Unol Daleithiau oherwydd i Carl Stalling ddefnyddio trefniant yng nghartwnau Warner Brothers.

Nid oedd yn adnabyddus iawn y tu allan i Ffrainc, ac mae ei gyfansoddiadau niferus, sanctaidd a seciwlar, wedi cael eu cysgodi gan weithiau cyfansoddwyr mwy enwog; ond roedd Gossec yn ysbrydoliaeth i nifer, ac roedd yn ysgogiad cryf i adfywiad cerddoriaeth offerynnol.

## Gweithiau
### Ar gyfer cerddorfa
*Sei sinfonie a più strumenti op. 4 (1759)
*Sei sinfonie a più strumenti op. 5 (1761)
*Six Symphonies op. 6 (1762)
*Six Symphonies à grand orchestre op. 12 (1769)
*Deux symphonies (1773)
*Symphonie n° 1 (c. 1771-1774)
*Symphonie n° 2 (c. 1771-1774)
*Symphonie en fa majeur (1774)
*Symphonie de chasse (1776)
*Symphonie en ré (1776)
*Symphonie en ré (1777)
*Symphonie concertante en fa majeur n° 2, à plusieurs instruments (1778)
*Symphonie en do majeur for wind orchestra (1794)
*Symphonie à 17 parties en fa majeur (1809)

### Cerddoriaeth Siambr
*Sei sonate a due violini e basso op. 1 (c. 1753)
*Sei quartetti per flauto e violino o sia per due violini, alto e basso op. 14 (1769)
*Six Quatuors à deux violons, alto et basse op. 15 (1772)

### Gweithiau Llais a Choraol
*Messe des morts (Requiem) (1760)
**La Nativité*, oratorio (1774)
*Te Deum (1779)
**Te Deum à la Fête de la Fédération* for three voices, men's chorus and wind orchestra (1790)
**Hymne sur la translation du corps de Voltaire au Panthéon* for three voices, men's chorus and wind orchestra (1791)
**Le Chant du 14 juillet* (Marie-Joseph Chénier) for three voices, men's chorus and wind orchestra (1791)
*Dernière messe des vivants, for four voices, chorus and orchestra (1813)

### Operau
**Le Tonnelier*, opéra comique (1765)
**Le Faux Lord*, opéra comique (1765)
**Les pêcheurs*, opéra comique en 1 act (1766)
**Toinon et Toinette*, opéra comique (1767)
**Le Double Déguisement*, opéra comique (1767)
*''Les Agréments d'Hylas et Sylvie*, pastorale (1768)
**Sabinus*, tragédie lyrique (1773)
**Berthe*, opera (1775, not extant)
**Alexis et Daphné*, pastorale (1775)
**Philémon et Baucis*, pastorale (1775)
**La Fête de village*, intermezzo (1778)
**Thésée*, tragédie lyrique (1782)
**Nitocris*, opera (1783)
**Rosine, ou L'Éposue abandonnée*, opera (1786)
**Le triomphe de la République, ou Le camp de Grandpré*, divertissement-lyrique en 1 acte, (Chénier) (1794)
**Les Sabots et le cersier*, opera (1803)

## Cyfeiriadau
*Encyclopædia Britannica, 11eg Rhifyn
*Thibaut, W., *François Joseph Gossec, Chantre de la Révolution française'', (1970)

## Dolenni allanol
*Bywgraffiad
*François-Joseph Gossec: "Le Tyrtée de la Révolution" 

Categori:Conservatoire de Paris
Categori:Cyfansoddwyr o Ffrainc
Categori:Cyfansoddwyr opera
Categori:Cyfansoddwyr yr oes glasurol
Categori:Genedigaethau 1734
Categori:Marwolaethau 1829