Mwdra

Safle neu ystym corfforol yw **mudra**, neu **mwdra** (Sansgrit: मुद्रा, IAST: mudrā), a ddefnyddir weithiau mewn defodau Hindŵaidd, Jainiaidd a Bwdhaidd neu o fewn asanas mewn ioga. 

Yn ogystal â bod yn ystumiau ysbrydol a ddefnyddir yn eiconograffeg ac ymarfer ysbrydol crefyddau India, mae gan fwdras ystyr mewn sawl dawns Indiaidd, ac o fewn ioga. Mae ystod y mwdras a ddefnyddir ym mhob maes (a chrefydd) yn wahanol, ond gyda rhywfaint o orgyffwrdd. Defnyddir llawer o'r mwdras Bwdhaidd y tu allan i Dde Asia, ac maent wedi datblygu gwahanol amrywiadau lleol mewn mannau eraill.

Mewn ioga hatha, defnyddir mwdras ar y cyd â pranayama (ymarferion anadlu iogig), yn gyffredinol tra mewn ystum eistedd, i ysgogi gwahanol rannau o'r corff sy'n ymwneud ag anadlu ac i effeithio ar lif prana. Mae hefyd yn gysylltiedig â bindu, bodhicitta, amrita, neu ymwybyddiaeth yn y corff. Yn wahanol i fwdras tantrig hŷn, mae mwdras ioga hatha yn weithredoedd mewnol fel arfer, sy'n cynnwys llawr y pelfis, y diaffram, y gwddf, y llygaid, y tafod, yr anws, organau cenhedlu, abdomen, a rhannau eraill o'r corff. Enghreifftiau o'r amrywiaeth hwn o fwdras yw Mula Bandha, Mahamudra, Viparita Karani, Khecarī mudrā, a Vajroli mudra. Cynyddodd y rhain mewn nifer o 3 yn yr *Amritasiddhi*, i 25 yn y *Gheranda Samhita*, gyda set glasurol o ddeg yn codi yn yr *Ioga Hatha Pradipika*.
[bawd| Cerflun efydd llinach Chola o'r duw [Hindwaidd|Hindŵaidd Nataraja (Shiva) o'r 10g yn gwneud mwdras amrywiol]]

## Etymology ac enwau 
Mae gwreiddiau Sansgrit i'r gair mudrā. Yn ôl yr ysgolhaig Syr Monier Monier-Williams mae'n golygu "sêl" neu "unrhyw offeryn arall a ddefnyddir ar gyfer selio".

## Eiconograffeg 
Defnyddir Mwdra yn eiconograffeg celfyddyd Hindŵaidd a Bwdhaidd is-gyfandir India ac fe'i disgrifir yn yr ysgrythurau, fel y Nātyaśāstra, sy'n rhestru 24 mwdras *asaṁyuta* ("gwahanedig", sy'n golygu "un llaw") a 13 *saṁyuta* ("uniad", sy'n golygu "dwy-law"). Mae safleoedd mwdra fel arfer yn cael eu ffurfio gan y llaw a'r bysedd. Ynghyd ag *âsanas* ("osgo eistedd"), cânt eu creu'n dawel o fewn myfyrdod ac yn ddeinamig mewn Nāṭya Hindŵaidd 

Mae eiconograffeg Hindŵaidd a Bwdhaidd yn rhannu rhai mwdras. Mewn rhai rhanbarthau, er enghraifft yn Laos a Gwlad Thai, mae'r rhain yn wahanol ond yn rhannu confensiynau eiconograffig cysylltiedig.

## Bwdhaeth 
Gall delwedd Bwdha gael un o sawl mwdras cyffredin, wedi'i gyfuno â gwahanol asanas. Mae'r prif fwdras a ddefnyddir yn cynrychioli eiliadau penodol ym mywyd Gautama Buddha, ac maent yn ddarluniau llaw-fer o'r rhain.

### Abaya Mudrā 
Mae "ystym y di-ofn" *Abhayamudra* yn cynrychioli amddiffyniad, heddwch, caredigrwydd a chwalu ofn. Ym Mwdhaeth Theravada fe'i gwneir fel arfer wrth sefyll gyda'r fraich dde wedi'i phlygu a'i chodi i uchder yr ysgwydd, clederau'r dwylo'n wynebu ymlaen, y bysedd ar gau, gan bwyntio'n unionsyth, a'r llaw chwith yn gorffwys wrth yr ochr. Yng Ngwlad Thai a Laos, mae'r mwdra hwn yn gysylltiedig â'r Bwdha cerdded, a ddangosir yn aml â'r ddwy law yn gwneud mwdra abhaya dwbl sy'n unffurf.

Mae'n debyg bod y mwdra hwn wedi'i ddefnyddio cyn dyfodiad Bwdhaeth fel symbol o fwriad da yn cynnig cyfeillgarwch wrth fynd at ddieithriaid. Yng nghelfyddyd Gandharan, fe'i gwelir wrth bregethu. Fe'i defnyddiwyd hefyd yn Tsieina yn ystod cyfnodau Wei a Sui yn y 4g a'r 7g.

Defnyddiwyd yr ystum hwn gan y Bwdha pan ymosododd eliffant arno, gan ddarostwng yr anifail. Darluniwyd hyn mewn sawl ffresgo a thestun.
Delwedd:「연가 칠년」이 새겨진 금동불입상 02 (cropped).jpg|Trysor Cenedlaethol Corea 119. Mae'r llaw dde'n dangos abhayamudra tra bod y chwith mewn mwdra  neu ystymvaradamudra.
Delwedd:Buddha sitting-MGR Lyon-IMG 9878 (cropped).jpg|Y Bwdha yn eistedd mewn mwdra bhūmisparśa. Birmany. Marmor gwyn gydag olion aml-liw. Amgueddfa Rufeinig Gallo Lyon-Fourvière
Delwedd:철원 도피안사 철조비로자나불좌상.jpg|Mwdra Bodhiangi
Delwedd:Buddha in Sarnath Museum (Dhammajak Mutra).jpg|Cerflun o'r Bwdha o Sarnath, Uttar Pradesh, India, 4g OC. Darlunnir y Bwdha yn dysgu, tra'n gwneud mwdra  Dharmacakra Pravartana.
Delwedd:Amitabha of Phat Tich pagoda (reproduction), Bac Ninh province, 1057 AD DSC04844.JPG|Atgynhyrchiad o gerflun Amitābha o Deml Phật Tích, Hanoi, gan ddangos y mwdra dhyāna
Delwedd:VajraMudra.JPG|Mwdra Vajra
Delwedd:VitarkaMudra.JPG|Mwdra Vitarka, Basn Tarim, 9g
Delwedd:Pressapochista14 Karana Mudra.jpg|Mwdra karana

## Dawnsfeydd glasurol Indiaidd a dawnsfeydd Thai 
Mewn dawnsfeydd clasurol Indiaidd a dawnsfeydd Thai, defnyddir y term "Hasta Mwdra". Mae'r ''Natya Shastra'n* disgrifio 24 mwdras, tra bod yr *Abhinaya Darpana'' o Nandikeshvara yn rhoi 28. Yn eu holl fathau o ddawns glasurol Indiaidd, mae'r mwdras yn debyg i'w gilydd, er bod yr enwau a'r defnyddiau'n amrywio. Ceir 28 (neu 32) o fwdras a'u gwreiddiau yn Bharatanatyam, 24 yn Kathakali ac 20 yn Odissi. Mae'r mwdras  hyn yn cael eu cyfuno mewn gwahanol ffyrdd, fel un llaw, dwy law, symudiadau braich, mynegiant corff ac wyneb. Yn Kathakali, sydd â'r nifer fwyaf o gyfuniadau, mae'r eirfa yn adio i tua 900. Mae mwdras Sanyukta yn defnyddio'r ddwy law ac mae mwdras asanyukta yn defnyddio un llaw.

## Ioga 
[bawd| Mae'r gwahanol fwdras ioga yn cynnwys gwahanol rannau o'r corff a gweithdrefnau amrywiol cyfatebol, yn gyffredinol i gadw egni hanfodol prana . Llawysgrif ddarluniadol o'r *[Joga Pradipika*, 1830]]
Y ffynonellau clasurol ar gyfer yr iogi yw'r *Gheranda Samhita* a'r Ioga Hatha Pradipika. Mae'r Ioga Hatha Pradipika'n nodi pwysigrwydd mwdras mewn ymarfer yoga: "Felly dylai'r Kundalini] sy'n cysgu wrth fynedfa drws Brahma gael ei chyffroi'n gyson gyda phob ymdrech, trwy berfformio mwdra'n drylwyr." Yn yr 20g a'r 21g, parhaodd yr athro ioga Satyananda Saraswati, sylfaenydd Ysgol Ioga Bihar, i bwysleisio pwysigrwydd mwdras yn ei destun cyfarwyddiadol *Asana, Pranayama, Mudrā, Bandha*.

Mae'r mwdras ioga yn amrywiol yn y rhannau o'r corff dan sylw ac yn y gweithdrefnau gofynnol, fel yn Mula Bandha, Mahamwdra, Viparita Karani, Mwdra Khecarī , a Mwdra Vajroli.

## Darllen pellach 
* Saunders, Ernest Dale (1985). *Mudra: A Study of Symbolic Gestures in Japanese Buddhist Sculpture*. Princeton University Press. .
* Hirschi, Gertrud. *Mudras: Yoga in Your Hands*.
* Taisen Miyata: *A study of the ritual mudras in the Shingon tradition: A phenomenological study on the eighteen ways of esoteric recitation in the Koyasan tradition*. Publisher s.n.
* Acharya Keshav Dev: *Mudras for Healing; Mudra Vigyan: A Way of Life*. Acharya Shri Enterprises, 1995.  .
* Gauri Devi: *Esoteric Mudras of Japan*. International. Academy of Indian Culture & Aditya Prakashan, 1999. .
* Lokesh Chandra & Sharada Rani: *Mudras in Japan*. Vedams Books, 2001. .
* Emma I. Gonikman: *Taoist Healing Gestures*. YBK Publishers, Inc., 2003. .
* Fredrick W. Bunce: *Mudras in Buddhist and Hindu Practices: An Iconographic Consideration*. DK Printworld, 2005. .
* A. S. Umar Sharif: *Unlocking the Healing Powers in Your Hands: The 18 Mudra System of Qigong*. Scholary, Inc, 2006. .
* Dhiren Gala: *Health at Your Fingertips: Mudra Therapy, a Part of Ayurveda Is Very Effective Yet Costs Nothing*. Navneet, 2007. .
* K. Rangaraja Iyengar: *The World of Mudras/Health Related and other Mudras*. Sapna Book house, 2007. .
* Suman K Chiplunkar: *Mudras & Health Perspectives: An Indian Approach*. Abhijit Prakashana, 2008. .
* Acharya Keshav Dev: *Healing Hands (Science of Yoga Mudras)*. Acharya Shri Enterprises, 2008. .
* Cain Carroll and Revital Carroll: *Mudras of India: A Comprehensive Guide to the Hand Gestures of Yoga and Indian Dance*. Singing Dragon, 2012. .
* Joseph and Lilian Le Page: *Mudras for Healing and Transformation*. Integratieve Yoga Therapy, 2013. .
* Toki, Hôryû; Kawamura, Seiichi, tr. (1899). "Si-do-in-dzou; gestes de l'officiant dans les cérémonies mystiques des sectes Tendaï et Singon", Paris, E. Leroux.
* Adams, Autumn: *The Little Book of Mudra Meditations*. Rockridge Press, 2020. .

## Cyfeiriadau
Categori:Geiriau ac ymadroddion Sansgrit
Categori:Bwdhaeth Vajrayana
Categori:Erthyglau gyda microfformats hAudio