Derwyddiaeth (modern)

[bawd| Grŵp o Dderwyddon yng [Côr y Cewri|Nghôr y Cewri yn Wiltshire, Lloegr]]
[bawd| Mae Archdderwydd Llydaw Gwenc'hlan Le Scouëzec yn sefyll yng nghanol cylch ynghyd ag Archdderwydd Cymru ac Uchelfardd Cernyw, wrth ddathlu canmlwyddiant [Goursez Vreizh|Gorseth Llydaw yn Hanvec, 1999.]]
Mae **Derwyddiaeth** yn fudiad ysbrydol neu grefyddol modern sy'n hyrwyddo meithrin perthnasoedd anrhydeddus â thirweddau ffisegol, fflora, ffawna, a phobloedd amrywiol y byd, yn ogystal â duwiau natur, ac ysbrydion natur a lle. Mae credoau diwinyddol ymhlith Derwyddon modern yn amrywiol; fodd bynnag, mae pob Derwydd modern yn parchu hanfod dwyfol natur.

Tra bod amrywiadau mawr o ran ymarferion a chredoau Derwyddiaeth fodern, gellir arsylwi set graidd o arferion ysbrydol a defosiynol, gan gynnwys: myfyrdod; gweddi/sgwrsio â duwiau ac ysbrydion; y defnydd o ddulliau allsynhwyraidd o geisio doethineb ac arweiniad; y defnydd o fframweithiau ysbrydol sy'n seiliedig ar natur i strwythuro arferion a defodau defosiynol; ac arfer rheolaidd o gysylltiad natur a gwaith stiwardiaeth amgylcheddol.

Datblygwyd Derwyddiaeth fodern yn y 18fed ganrif ym Mhrydain yn sgil y mudiad Rhamantaidd, a oedd yn mawrygu Celtiaid hynafol Oes yr Haearn. Diben neo-Dderwyddon cynnar oedd dynwared offeiriaid derwyddon Oes yr Haearn. Bryd hynny, yr oedd y wybodaeth gywir am yr offeiriaid hynafol hyn yn brin, ac nid oes unrhyw gysylltiad uniongyrchol gan dderwyddon modern â'r derwyddon hynafol, er gwaethaf honiadau ambell dderwydd modern.

Ar ddiwedd y 18fed ganrif, datblygodd Derwyddon modern sefydliadau brawdol a oedd wedi'u modelu ar Seiri Rhyddion a ddefnyddiodd ffigwr rhamantaidd Derwyddon a Beirdd Prydain fel symbolau o ysbrydolrwydd cynhenid Prydain Gynhanesyddol. Roedd rhai o’r grwpiau hyn yn gwbl frawdol a diwylliannol, fel yr un hynaf sydd yn dal i fodoli, sef Urdd Hynafol y Derwyddon a sefydlwyd ym 1781, gan greu traddodiadau o ddychymyg cenedlaethol Prydain. Unodd eraill ar ddechrau'r 20fed ganrif â mudiadau cyfoes megis y mudiad diwylliant corfforol a naturiaeth. Ers yr 1980au, mae rhai derwyddon modern wedi mabwysiadu methodolegau tebyg i rai Adlunwyr Paganaidd Celtaidd mewn ymdrech i greu arfer sy'n fwy hanesyddol gywir. Fodd bynnag, mae dadlau o hyd ynghylch faint o debygrwydd sydd gan Dderwyddiaeth fodern i dderwyddon Oes yr Haearn neu beidio.

Erbyn 2020, roedd Derwyddiaeth fodern wedi lledaenu i 34 o genhedloedd, ar draws 6 chyfandir, ac wedi gwreiddio mewn 17 o fiomau amrywiol. Roedd y pwysigrwydd yr oedd Derwyddon modern yn ei gysylltu ag iaith a diwylliant Celtaidd, tua 2020, yn amrywio yn dibynnu ar yr amgylcheddau ffisegol a diwylliannol yr oedd y Derwyddon unigol yn byw ynddynt. Erbyn 2020, roedd tua 92% o Dderwyddon y byd yn byw y tu allan i Ynysoedd Prydain.

Yn seiliedig ar ddata cyfrifiadau 2011-2013 o Brydain, Canada, Awstralia, Seland Newydd, ac Iwerddon, a data Adroddiad ARIS 2008 o'r Unol Daleithiau, amcangyfrifwyd bod poblogaeth y Derwyddon sy'n byw mewn cenhedloedd angloffon yn 59,299. Mae'r boblogaeth fyd-eang bresennol o Dderwyddon yn debygol o fod yn sylweddol uwch na'r nifer hwn, gan nad yw llawer o wledydd â Derwyddon yn eu caniatáu i nodi mai Derwyddon yr ydynt yn eu cyfrifiadau gwlad. Mae arolygon ffydd Paganaidd hefyd yn debygol o dangyfrif Derwyddon, gan mai dim ond 63% o Dderwyddon y byd sy'n uniaethu â'r naill neu'r llall o'r categorïau Pagan. Yn ogystal, mae 74% o Dderwyddon y byd yn dweud bod ganddynt bryderon preifatrwydd a diogelwch sylweddol, oherwydd gwahaniaethu ac erledigaeth yn eu cymunedau lleol, ac felly maent yn debygol o gael eu tangofnodi yn nata’r cyfrifiad sy’n bodoli. 

Tra bod Derwyddon modern wedi lledaenu'n gyflym ar draws y byd, nid yw Derwyddon yn proselyteiddio,  ac mae 74% o Dderwyddon y byd yn gweithio'n galed i gadw eu harferion ysbrydol yn breifat.

## Gweler hefyd 
* Neo-baganiaeth Geltaidd
* Rhestr o dderwyddon a neo-dderwyddon 

## Cyfeiriadau
 
## Dolenni allanol 
Cyfryngau cysylltiedig â Neo-dderwyddiaeth yn Wikimedia Commons{ {Neo-baganiaeth}} 

Categori:Ysbrydolrwydd
Categori:Mudiadau crefyddol newydd