Ioga Hatha Pradipika

bawd|Manylyn o gopi llawysgrif o'r 19eg ganrif o *Hatha Yoga Pradipika* o'r 15fed ganrif, Casgliad Schoyen, Norwy
Llawlyfr Sansgrit clasurol o'r 15g ar ioga haṭha, a ysgrifennwyd gan Svātmārāma yw ***Haṭha Yoga Pradīpikā*** ( neu *Y Golau ar ioga Hatha Yoga*). Mae'r llawysgrif yn cysylltu'r ddysgeidiaeth â Matsyendranath o'r Nathas. Saif y llawysgrif hon ymhlith y testunau mwyaf dylanwadol sydd wedi goroesi ar ioga haṭha, gan ei fod yn un o'r tri thestun clasurol ochr yn ochr â'r *Gheranda Samhita* a'r *Shiva Samhita*.

## Teitl a chyfansoddiad 
Mae gwahanol lawysgrifau yn cynnig teitlau gwahanol ar gyfer y testun, gan gynnwys *Haṭhayogapradīpikā*, *Haṭhapradīpikā*, *Haṭhapradī*, a *Hath-Pradipika*. Fe'i cyfansoddwyd gan Svātmārāma yn y 15g fel casgliad o'r testunau ioga haṭha cynharach. Ymgorfforir cysyniadau Sansgrit hŷn yn ei synthesis gan Svātmārāma ac mae'n cyflwyno'i system fel cam paratoadol ar gyfer puro corfforol cyn myfyrdod uwch neu Ioga Rāja.

## Crynodeb 
bawd|Peintiad llawysgrif o iogi yn myfyrio, yn dangos y chakras a'r tri phrif *nāḍīs* (sianeli) y corff cynnil. Mae sarff fach, sy'n cynrychioli'r Kundalini, yn dringo o waelod y nāḍī canolog.
Mae'r *Ioga Hatha Pradipika yn* rhestru tri deg pump o feistri Ioga Haṭha cynharach (*siddhas*), gan gynnwys Ādi Nātha, Matsyendranath a Gorakṣanāth. Cynhwysir 389 *shlokas* (penillion) mewn pedair pennod sy'n disgrifio pynciau fel puro (Sansgrit: *ṣaṭkarma*), ystum (*āsana*), rheoli anadl (*prāṇāyāma*), mannau ysbrydol yn y corff (*chakra*), grym *torchog* (kuṇḍalinī ), grym asanas (*bandha*), egni (*śakti*), sianeli'r corff cynnil (*nāḍī*), ac asanas symbolaidd (*mudrā*).

* Mae Pennod 1 yn ymdrin â gosod yr amgylchedd priodol ar gyfer ioga, dyletswyddau moesegolyr iogi, a'r *asanas*.
* Mae Pennod 2 yn ymdrin â *pranayama* a'r *satkarmas*.
* Mae Pennod 3 yn trafod y *mwdras* a'u manteision.
* Mae Pennod 4 yn ymdrin â myfyrdod a *samadhi* fel taith o dyfiant ysbrydol personol.

Mae'r gwaith wedi'i osod yng nghyd-destun ioga Hindŵaidd (yn wahanol i'r traddodiadau Bwdhaidd a Jain) ac mae wedi'i gysegru i'r Arglwydd Cyntaf (Ādi Natha), un o enwau'r Arglwydd Śiva (duw dinistr ac adnewyddiad Hindŵaidd). Fe’i disgrifir mewn sawl testun o’r *Dattātreyayogaśāstra* ymlaen fel un a roddodd gyfrinach haṭha yoga i’w gydymaith dwyfol Pārvatī.

## Ymchwil modern 
Yr *Ioga* *Hatha Pradipika* yw testun yr ioga hatha sydd wedi'i astudio'n hanesyddol o fewn rhaglenni hyfforddi athrawon ioga, ochr yn ochr â thestunau ar ioga clasurol fel Swtrâu Ioga Patanjali. Yn yr 21g, mae ymchwil ar hanes ioga wedi arwain at ddealltwriaeth fwy datblygedig o darddiad ioga hatha.

Astudiodd James Mallinson wreiddiau hatha yoga mewn testunau ioga clasurol fel y *Khecarīvidyā* a nododd wyth gwaith o ioga hatha cynnar a allai fod wedi cyfrannu at ffurf swyddogol yr *Hatha Yoga Pradipika*. Mae hyn wedi ysgogi ymchwil pellach i ddeall sut mae ioga hatha wedi cael ei ffurfio.

Wrth archwilio sylwebaethau tantrig Bwdhaidd a thestunau ioga canoloesol cynharach, canfu Birch fod y defnydd adferol o'r gair Hatha yn awgrymu ei fod yn golygu "grym", yn hytrach na "yr esboniad metaffisegol a gynigiwyd yn *Yogabīja* y 14g o uno'r haul (*ha*) a'r lleuad (*ṭha)*".

## Darllen pellach 
* 

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Iyangar et al 1972 Cyfieithiad gyda sylwebaeth Jyotsnā
* Testun Sansgrit a chyfieithiad o argraffiad Pancham Sinh yn sacred-texts.com
* *Argraffiad Hatha Yoga Pradipika* Pancham Sinh o LibriPass 
* Sampl o gyfieithiad newydd gan Brian Akers
* Cyfieithiad 2003 gyda sylwebaeth Jyotsnā
* Prosiect Light on Haṭha Yoga: argraffiad beirniadol a chyfieithiad, 2021

Categori:Testun Hindŵaidd
Categori:Testun Sansgrit
Categori:Ioga hatha