Gwyn Thomas (bardd)

:''Mae'r erthygl hon yn trafod y bardd Cymraeg ac ysgolhaig. Os am ddarllen am y llenor Eingl-gymreig Gwyn Thomas pwyswch yma.''

Bardd Cymraeg ac ysgolhaig oedd **Gwyn Thomas** (2 Medi 1936 – 13 Ebrill 2016).  Am flynyddoedd lawer bu'n athro yn yr Adran Gymraeg, Prifysgol Cymru, Bangor ac yn ddiweddarach yn bennaeth yr adran honno. Bu'n Fardd Cenedlaethol Cymru rhwng 2006 a 2008. Mae ei ddefnydd o ymadroddion Cymraeg llafar toredig, ansicr a Seisnigedig yn nodweddiadol o'i waith.

Cyhoeddwyd ei hunangofiant *Bywyd Bach* gan Wasg Gwynedd yn 2006.

## Bywyd cynnar ac addysg
Ganed ef yn Nhanygrisiau a chafodd ei fagu ym Mlaenau Ffestiniog. Fe'i haddysgwyd yn Ysgol Sir Ffestiniog, Prifysgol Cymru, Bangor a Coleg yr Iesu, Rhydychen.

## Gweithiau
### Ysgolheictod
*''Y Bardd Cwsg a'i Gefndir* (1971). Astudiaeth o waith Ellis Wynne.
**Yr Aelwyd Hon* (1970). Gwaith y Cynfeirdd.
**Y Traddodiad Barddol* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1976)
**Gruffydd ab yr Ynad Coch'' (1982). Barddoniaeth Gruffudd ab Yr Ynad Coch, un o'r pennaf o Feirdd y Tywysogion.
**Ymarfer Ysgrifennu* (1977)
**Presenting Saunders Lewis* (1973) - cyd-olygydd
*Detholiad o'i Gerddi  gan Zbigniew Herbert, cyfieithwyd gan Gwyn Thomas, J Elwyn Jones, Nesta Wyn Jones.   'Cyfres Barddoniaeth Pwyllgor Cyfieithiadau'r Academi Gymreig - Cyfrol V'  1985
**Diwéddgan* (1969), cyfieithiad o *Fin de Partie* gan Samuel Beckett yn y gyfres *Y Ddrama yn Ewrop*; roedd hefyd yn olygydd y gyfres
*diweddariad o *Pedair Cainc y Mabinogi* (1984)
**Ellis Wynne*, Writers of Wales (Gwasg Prifysgol Cymru, 1984)
**Tales from the Mabiniogion* (1984) - cyfieithiad o rai o'r Mabinogion ar y cyd â Kevin Crossley-Holland
* *Llên y Llenor: Alun Llywelyn-Williams* (Gwasg Pantycelyn, 1988)
*''Duwiau'r Celtiaid*, Llyfrau Llafar Gwlad  (Gwasg Carreg Gwalch, 1992)
**Gair am Air - Ystyriaethau am Faterion Llenyddol* (Gwasg Prifysgol Cymru, 2000)
**Dafydd ap Gwilym: Y Gŵr sydd yn ei Gerddi* (Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru, 2003)

### Barddoniaeth
**Chwerwder yn y Ffynhonnau* (1962)
**Y Weledigaeth Haearn* (1965)
**Ysgyrion Gwaed* (1967)
**Enw'r Gair* (1972)
**Y Pethau Diwethaf a Phethau Eraill* (Gwasg Gee, 1975)
**Cadwynau yn y Meddwl* (Gwasg Gee, 1976) – cerdd ar gyfer y teledu
**Croesi Traeth* (Gwasg Gee, 1978)
**Symud y Lliwiau* (1981)
**Wmgawa* (Gwasg Gee, 1984)
**Gwelaf Afon* (Gwasg Gee, 1990)
**Anifeiliaid y Maes Hefyd*, gyda Ted Breeze Jones (Gwasg Dwyfor, 1993) – ffotograffau a cherddi
**Am Ryw Hyd* (Gwasg Gee, 1996)
**Darllen y Meini* (Gwasg Gee, 1998)
**Pasio Heibio*, gol. Tegwyn Jones (Gwasg Carreg Gwalch, 1998) – detholiad
**Gweddnewidio: Detholiad o Gerddi 1962-1986* (Gwasg Gee, 2003) – detholiad
**Yli*, gyda Ted Breeze Jones (Gwasg Dwyfor, 1993) – ffotograffau a cherddi
**Apocalups Yfory* (Cyhoeddiadau Barddas, 2005)
**Teyrnas y Tywyllwch* (Cyhoeddiadau Barddas, 2007)
**Murmuron Tragwyddoldeb a Chwningod Tjioclet*  (Cyhoeddiadau Barddas, 2010)
**Profiadau Inter Galactig* (Cyhoeddiadau Barddas, 2013) 
**Hen Englynion: Diweddariadau* (Cyhoeddiadau Barddas, 2015)

### Dramâu
**Lliw'r Delyn* (1969)
**Amser Dyn* (Gwasg Gee, 1972)

### Ysgrifau
**Sawl Math o Gath* (Gwasg Carreg Gwalch, 2002) 
**Llyfr Gwyn* (Cyhoeddiadau Barddas, 2015), ISBN 9781906396862
**Gair yn ei Le* (Y Lolfa, 2012) – gyda ffotograffau gan Geraint Thomas

### Hunangofiant
* *Bywyd Bach*, Cyfres y Cewri 30 (Caernarfon: Gwasg Gwynedd, 2006)

## Astudiaethau
*Alan Llwyd, *Llên y Llenor: Gwyn Thomas'' (Caernarfon: Gwasg Pantycelyn, 1984)

## Cyfeiriadau

Categori:Academyddion o Gymru
Categori:Beirdd Cenedlaethol Cymru
Categori:Beirdd Cymraeg
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg yr Iesu, Rhydychen
Categori:Cyn Gymrodyr y Gymdeithas Ddysgedig Cymru
Categori:Genedigaethau 1936
Categori:Marwolaethau 2016
Categori:Llenorion Cymraeg
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Llenorion yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Pobl o Flaenau Ffestiniog
Categori:Ysgolheigion Cymraeg