1838 yng Nghymru

bawd|300px|Castell y Fflint gan Turner
bawd|Alltud Eifion
bawd
bawd|Syr William Boyd Dawkins
bawd|R.J.Berwyn
bawd|Christmas Evans
Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn **1838** i **Gymru** a'i **phobl**

## Digwyddiadau
* Joseph Edwards yn ennill medalau arian Yr Academi Frenhinol am gynlluniau seiliedig ar hynafiaethau 
* Maria Jane Williams (Llinos) yn ennill gwobr yn Eisteddfod y Fenni am drefniant i bedwar llais o unrhyw alaw Gymreig, ac yn ennill gwobr arglwyddes Llanofer am y casgliad gorau o alawon Cymreig.
* Robert Isaac Jones (Alltud Eifion) yn agor *The Cambrian Pill Depot*, siop fferyllydd yn Nhremadog 
* Syr John Edwards, Aelod Seneddol Bwrdeistref Trefaldwyn, yn cael ei urddo yn Farwnig 1af Garth 
*Agor Coleg Annibynwyr Aberhonddu
## Celfyddydau a llenyddiaeth 
### Llyfrau newydd 
* Jane Williams (Ysgafell) - ''Twenty Essays on the Practical Improvement of God's Providential Dispensations as Means to the Moral Discipline to the Christian* 
* Arthur Jones - *Pynciau Athrawiaethol* 
* Hopkin Bevan - *Ychydig Hanes neu Goffadwriaeth* 
* Benjamin Jones (P A Môn) - *Temperance v. Teetotalism* 
* Edward Roberts (Iorwerth Glan Aled) - *Dyddanion, neu Hanesion Difyrus a Buddiol* 
* William Probert - *Hebrew and English Concordance* 
* David Rhys Stephen - *Ffurf Priodas Ymneillduwyr* 
* Charlotte Elizabeth Guest - *The Lady of the Fountain (''cyfieithiad o'r chwedl Arthuraidd  *Iarlles y Ffynnon)* 

### Cerddoriaeth
* John Mills (Ieuan Glan Alarch) - *Gramadeg Cerddoriaeth* 
* Evan Evans (Ieuan Glan Geirionydd) - *Y Seraph, sef casgliad o donau crefyddol ar amrywiol fesurau* 
### Celfyddydau gweledol 
* Joseph Kenny Meadows - *The Heads of the People or Portraits of the English* 
* J. M. W. Turner yn paentio dyfrlliw o Gastell y Fflint.
## Genedigaethau
*27 Ionawr, William Hughes - argraffydd a chyhoeddwr (bu farw 1921) 
*14 Ebrill, John Thomas - ffotograffydd (bu farw 1905) 
*3 Mehefin, Richard Jones (Glan Alaw) - gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (bu farw 1925) 
*4 Mehefin, Owen Jones (Manoethwy) - awdur (bu farw 1866) 
*15 Mehefin, William Daniel Davies - llyfrwerthwr (bu farw 1900) 
*15 Gorffennaf, John Morgan Jones - gweinidog (bu farw 1921) 
*22 Gorffennaf, Edward Hamer Carbutt - Aelod Seneddol Rhyddfrydol Bwrdeistrefi Sir Fynwy (bu farw 1905) 
*1 Awst, William Evans - gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd ac awdur (bu farw 1921) 
*29 Medi, William Thomas Rees (Alaw Ddu) - cerddor (bu farw 1904) 
*7 Tachwedd, John Oliver - bardd (bu farw 1866) 
*18 Tachwedd, Henry Cecil Raikes - Aelod Seneddol Ceidwadol  (bu farw 1891) 
*8 Rhagfyr, Charles Gresford Edmondes - archddiacon a phrifathro (bu farw 1893) 
*26 Rhagfyr, William Boyd Dawkins - daearegwr a hynafiaethydd (bu farw 1929) 
*27 Rhagfyr, James Conway Brown - cerddor (bu farw 1908) 
*Dyddiad anhysbys
**Edward Jones (Iorwerth Ceitho) - saer ac eisteddfodwr (bu farw 1930) 
**Richard Jones Berwyn - arloeswr a llenor (bu farw 1917) 
**Robert Henry Roberts - gweinidog y Bedyddwyr a phrifathro Coleg Regent's Park, Llundain (bu farw 1900) 
**Richard Thomas - diwydiannwr (bu farw 1916)

## Marwolaethau
* 26 Chwefror, Ann Hatton (Ann of Swansea) - nofelydd (g. 1764) 
* 3 Mawrth, David Lloyd - clerigwr, bardd, a cherddor (g. 1752) 
* 9 Mawrth, Jedediah Richards - emynydd, a llyfrwerthwr teithiol (g 1784) 
* 10 Mawrth, Owen Owens - arweinydd y "Wesle Bach" (geni 1794) 
* 14 Mawrth, Wyndham Lewis - Aelod Seneddol Caerdydd ac etholaethau yn Lloegr (g 1780)  
* 15 Ebrill, Edward Jones (yr ail) - gweinidog Wesleaidd (g. 1775) 
* 9 Mai, Syr Richard Hoare - Awdur, gwerthwr hen greiriau, arlunydd, archeolegydd, anthropolegydd, fforiwr a dyddiadurwr (g. 1758) 
* 19 Gorffennaf, Christmas Evans, - gweinidog y Bedyddwyr (g 1766) 
* 26 Awst, Syr John Nicholl - barnwr a gwleidydd (g. 1759) 
* 18 Medi, Griffith Williams (Gutyn Peris) - bardd (g. 1769) 
* 8 Hydref, William Owen (Gwilym Ddu Glan Hafren) - prifathro a cherddor (g 1788) 

## Cyfeiriadau

Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru