Sphaeropteris cooperi

Mae ***Sphaeropteris cooperi***, cyfystyr ***Cyathea cooperi***, a elwir hefyd yn **redynbren eirianwe**, **rhedynbren gennog**, neu **rhedynbren Cooper**, yn rhedynbren sy'n frodorol i Awstralia, yn Ne Cymru Newydd a Queensland .

## Disgrifiad 
Mae *Sphaeropteris cooperi* yn redynbren maint canolig i fawr sy'n tyfu'n gyflym, hyd at = 15 medr o uchder gyda boncyff o 30cm o led. Mae brig y boncyff a byrllysg dadblygol yn arbennig o ddeniadol, wedi'u gorchuddio fel ag y maent gyda chennau hir, sidanaidd, lliw gwellt amlwg. Mae'r goron wedi'i lledaenu'n eang a gall y ffrondau gwyrdd golau gyrraedd hyd o 4-6 medr.  Anaml iawn hefyd y gellir ei ddarganfod mewn lliw pinc golau gyda streipen oren yn mynd i lawr y canol. Mae hyn yn hynod o brin a gall fod yn werth tua 2,000 o ddoleri. 

## Amaethu 
*Sphaeropteris cooperi* yw un o'r rhedynbren sy'n cael ei drin amlaf fel planhigyn addurniadol . Fe'i defnyddir mewn gerddi a thirlunio cyhoeddus. Mae'n wydn ac yn hawdd ei dyfu. Gall rhew trwm ladd y ffrondau, ond gall y rhedynbren yma wella'n gyflym. Mae'n well gan y planhigyn amodau llaith cysgodol, gwarchodedig ond gellir ei dyfu mewn ardaloedd heulog. Nid yw'n gwneud yn dda yn llygad yr haul a rhaid ei ddyfrio'n dda. Nid yw'n tyfu yn ei ffurf optimaidd yn llygad yr haul. 

O dan ei chyfystyr *Cyathea cooperi* mae wedi derbyn Gwobr Teilyngdod Gardd y Gymdeithas Arddwriaethol Frenhinol . 

Weithiau caiff ei gam-labelu yn y diwydiant meithrinfeydd fel " *Cyathea australis* " ( synonym o *Alsophila australis*).

## Cynefin 
Mae wedi brodori yng Ngorllewin Awstralia, De Awstralia, a rhannau o Dde Cymru Newydd lle nad yw'n frodorol. Mae hefyd wedi brodori yn Aotearoa, De Affrica, Tansanïa, yr Ynysoedd Mascarene, yr Azores, Madeira a Hawai'i, lle mae'n cael ei ddosbarthu fel rhywogaeth ymledol.

## Oriel 

Delwedd:Starr_010704-0070_Sphaeropteris_cooperi.jpg|alt=Growing in Makawao, Maui, Hawaiʻi|Yn tyfu yn Makawao,Maui,Hawaiʻi
Delwedd:Cyathea_cooperi_insertion_of_fronds.JPG|alt=Detail of trunk and insertion of fronds|Manylion y boncyff a gosodiad y ffrondau
Delwedd:Funchal,_Monte_-_Cyathea_cooperi_(Australischer_Baumfarn)_IMG_1891.JPG|alt=Detail of trunk|Manylion y boncyff
Delwedd:Funchal,_Monte_-_Cyathea_cooperi_(Australischer_Baumfarn)_IMG_1893.JPG|Dadblygiad y byrllysg 
Delwedd:Funchal,_Monte_-_Cyathea_cooperi_(Australischer_Baumfarn)_IMG_2015.JPG|Dadblygiad y byrllysg
Delwedd:Funchal,_Monte_-_Cyathea_cooperi_(Australischer_Baumfarn)_IMG_1916.JPG|alt=Crown|Coron
Delwedd:Funchal_Jardim_botanico_Cyathea_cooperi_2016_1.jpg|alt=In The Madeira botanical garden|Yng ngardd fotaneg Madeira
Delwedd:Funchal_Jardim_Monte_Cyathea_cooperi_2016_2.jpg|Madeira
Delwedd:Cyathea_cooperi_IMG_20190502_120141.jpg|alt=Leaf scars (horizontal trunk)|Creithiau dail (boncyff llorweddol)
Delwedd:Cyathea_cooperi_P9110031.jpg|alt=Fertile leaf frond|Ffrond ffrwythlon

## Cyfeiriadau 
### Darllen pellach 
* Nodiadau ar Statws Rhedyn Coed Ymledol o Awstralia ( *Cyathea cooperi* ) yng Nghoedwigoedd Glaw Hawaii. AC Medeiros, LL Loope, T. Flynn, SJ Anderson, LW Cuddihy, KA Wilson. American Fern Journal, Cyf. 82, Rhif 1 (Ionawr - Maw., 1992), tt.&nbsp;27–33.doi : 

Categori:Flora Awstralia