Alun Oldfield-Davies

**Roedd Alun Bennett Oldfield-Davies** CBE (18 Ebrill 1905 – 1 Rhagfyr 1988) yn ddarlledwr Cymreig a gwas cyhoeddus. Ymunodd â'r BBC ym 1937, gan dal nifer o swyddi cyn cael ei benodi'n gyfarwyddwr Rhanbarth Cymru ar gyfer Radio'r BBC. Drwy gydol ei hir stiwardiaeth ar y BBC yng Nghymru, goruchwyliodd oes aur o ddarlledu llais Cymreig a Chymraeg. Bu'n goruchwylio cyflwyniad darlledu teledu i Gymru. Er gwaethaf gwrthwynebiad i'r Gymraeg gan rai o uchelwyr y BBC yn Llundain a chwynion am ddiffyg darpariaeth ddigonol gan ymgyrchwyr yng Nghymru does dim amheuaeth nad oedd ymroddiad Oldfield-Davies i'r iaith Gymraeg yn absoliwt

## Hanes cynnar 
Ganwyd Oldfield-Davies yng Nghlydach, Abertawe ym 1905 yn fab i Jonathan Oldfield-Davies, gweinidog gyda'r Annibynwyr, a'i wraig, Mary, née Williams. Dechreuodd ei dad ei weinidogaeth ar Glydach ym 1905, ar ôl symud o'r Talwrn Coedpoeth. Arhosodd y teulu yng Nghlydach hyd 1910, gan symud i Don Pentre yn y Rhondda lle penodwyd ei dad yn weinidog Capel Bethesda. Roedd gan Oldfield-Davies dwy chwaer Ruth ac Elizabeth

## Gyrfa gyda'r BBC 
de|bawd|Tŷ Oldfield (*chwith*) gyda ran o  Ganolfan Darlledu BBC Cymru yn y cefndir
Ymunodd Oldfield-Davies a rhanbarth newydd Cymru gwasanaeth radio'r BBC fel trefnydd ysgolion. Roedd wedi bod yn gyfrannwr rheolaidd i raglenni yn ystod y tair blynedd flaenorol ar raglenni Rhanbarth gorllewin Prydain gan roi sgyrsiau ar gyfer disgyblion ysgol ar ddigwyddiadau'r byd ar raglen o'r enw, *Cwrs y byd*.

Bu Oldfield-Davies hefyd yn sicrhau bod sylfaen darlledu cryf yn bodoli yng Nghymru gan sefydlu adrannau newyddion cryf yn y ddwy iaith. Yn ystod ei gyfnod ef ad-leolodd y BBC yng Nghymru ei safle yn Llandaf, gwaith a gwblhawyd ychydig cyn ei ymddeoliad ym 1967.

## Darlledu trwy'r Gymraeg
Mae ansawdd cyfraniad Oldfield-Davies, a'r amheuon a'r feirniadaeth a ysgogodd, yn cael eu trafod yn fanwl yn llyfr gan John Davies *Broadcasting and the BBC in Wales*. Bu nifer o ymgyrchwyr iaith yn gweld Oldfield Davies fel *llais y BBC yng Nghymru* yn hytrach na *llais Cymru yn y BBC* ac yn teimlo'n rhwystredig efo ddiffyg darpariaeth ddigonol yn y Gymraeg. Roedd gan yr ymgyrchwyr pwynt dilys. Roedd rhai o agweddau Oldfield-Davies yn hen ffasiwn ac ambell un yn hynod od. Wrth roi tystiolaeth i Aelodau Seneddol Cymru ym 1946 dywedodd nad oedd yn credu bod gan Gymru ddigon o bobl dalentog i ddarparu gwasanaeth (yn y naill iaith na'r llall) mwy nag oedd ar gael ar y pryd.. Mewn darlith i'r Cymrodorion ym 1971 awgrymodd mai'r ffordd orau o gael mwy o ddarpariaeth i'r Gymraeg byddid i gael sianeli a oedd yn darparu cyfieithu ar y pryd o raglenni Saesneg. (Wrth gwrs mae rhywfaint o'i weledigaeth bellach ar gael trwy wasanaeth *y botwm coch*).
chwith|bawd|110x110px|Cerdyn Prawf
Er hynny mae ei lythyrau i benaethiaid y BBC yn Llundain yn dangos pa mor anodd bu'n rhaid iddo frwydro i gael, ac wedyn i gynyddu, yr ychydig o ddarpariaeth Cymraeg oedd yn bodoli. Pan ddechreuodd gwasanaethau teledu, hyd at y 1980au, doedd rhaglenni ddim yn cael eu darlledu trwy'r amser. Bu cyfnodau hir o'r dydd pan fyddai *cerdyn prawf* yn cael ei ddarlledu, roedd y cerdyn prawf yn llun geometrig a defnyddiwyd i wirio cywirdeb y llun ar y sgrin. Bu Oldfield-Davies yn gyfrifol am gomisiynu'r rhaglen ddogfen Cymraeg cyntaf, portread o Bob Owen, Croesor. Bu raid i Oldfield-Davies cyfiawnhau i'w bosys yn Llundain ei benderfyniad i ddarlledu rhaglen mewn *incomprehensible language* yn hytrach na'r cerdyn prawf

## Llyfryddiaeth
Ym 1971 a 1922 golygodd dwy gyfrol o ysgrifau radio yn ddwyn y teitlau Y Llwybrau Gynt. Cyhoeddwyd y llyfrau gan Gwasg Gomer

## Marwolaeth
Bu farw o niwmonia lobar a chlefyd rhiwmatig y galon yn Ysbyty Athrofaol Cymru, Caerdydd, ar 1 Rhagfyr 1988.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1905
Categori:Marwolaethau 1988
Categori:Cadlywyddion Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig
Categori:Pobl fu farw o niwmonia
Categori:Pobl o Abertawe
Categori:Gweithredwyr teledu o Gymru