open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Syth o'r Nyth

Nofel i oedolion gan Janet Aethwy a Llio Silyn yw '''''Syth o'r Nyth'''''. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2004. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Casgliad o 32 o ddarnau o lenyddiaeth meicro yn portreadu profiadau plentyndod ac ieuenctid dwy awdures ifanc yng ngogledd Cymru yn ystod yr 1960au a'r 1970au.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Talu'r Pris (cyfrol)

Nofel i oedolion gan Arwel Vittle yw '''''Talu'r Pris'''''. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2000. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle

Nofel afaelgar wedi ei lleoli yng Nghymru 2082, lle caiff y gwrthryfelwr Iolo ab Maredudd - sy'n chwilio am fywyd tawel wedi brwydrau llawn delfrydau ei ieuenctid - ei lusgo i fyd cynllwyn a llygredd llywodraethau milwrol, arbrofion gwyddonol genynnol a chymdeithasau tanddaearol.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2000
Categori:Nofelau 2000
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Gweriniaeth Crimea

Mae **Gweriniaeth Crimea** (Rwsieg: Республика Крым; Tatareg Crimea: Къырым Джумхуриети, *Qırım Cumhuriyeti*; Iwcraineg: Республіка Крим) rhanbarth o Wcráin a hawlir fel gan Rwsia fel pwnc ffederal. Mae'n gorchuddio Penrhyn y Crimea yn gyfangwbwl. O'i chwmpas mae'r Môr Du a Môr Azov, gyda de Wcráin i'r gogledd ohoni, a thir mawr Rwsia i'r gorllewin. Mae ei statws yn ddadleuol.

Cafodd ei ffurfio ym Mawrth 2014 pan unodd yr hen *Weriniaeth Ymreolaethol Crimea"* gyda dinas Sevastopol— y ddau cyn hynny'n eiddo i Wcráin — yn un weriniaeth. Gwnaeth y ddau ranbarth ddatganiad o annibyniaeth a datganiad o ffyddlondeb i Rwsia ar 17 Mawrth wedi refferendwm lle gwelwyd 96% o’r trigolion yn pleidleisio o blaid gadael Wcráin ac ymuno â Rwsia. Ar 21 Mawrth cafodd y weriniaeth newydd ei derbyn yn rhan o Ffederaliaeth Rwsia.

Nid yw statws y weriniaeth fel rhan o Rwsia yn cael ei gydnabod gan yr Undeb Ewropeaidd a'r Unol Daleithiau. Erbyn diwedd Mawrth 2014 cydnabuwyd statws y weriniaeth gan Armenia, Gweriniaeth Nagorno-Karabakh, Affganistan, Belarws, Nicaragwa a rhai gwledydd eraill.

## Galeri

Hansaray1.jpg|Palas Bakhchisaray
Dulber Palace.JPG|Palas Dulber yn Koreiz
Комплекс споруд Воронцовського палацу.jpg|Palas Vorontsov
Yalta-catholic church.jpg|Eglwys Babyddol yn Yalta
St. Volodymyr's Cathedral, Chersones.jpg|Eglwys Gadeiriol St. Vladimir a godwyd i goffhau meirw Rhyfel y Crimea.
Sevastopol Crimea-4856.jpg|Arfordir Sevastopol.
Swallow's Nest (Crimea) 2007.JPG|"Nyth y Wennol", un o'r eglwysi *Neo-Gothic châteaux fantastiques* ger Yalta.

## Gweler hefyd
*Betsi Cadwaladr

## Cyfeiriadau
Categori:Crimea
Categori:Dosbarth Ffederal Crimea
Crimea
Categori:Sefydliadau 2014
Categori:Tiriogaethau dadleuol
Tân yn eu Gwaed

Nofel i oedolion gan Richard Vaughan a Phebe Puw yw ***Tân yn eu Gwaed***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1991. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Addasiad o'r nofel *Moulded in Earth* sy'n portreadu rhamant a gwrthdaro mewn cymdeithas amaethyddol yn yr hen Sir Gâr a Sir Frycheiniog ar ddechrau'r ugeinfed ganrif.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Categori:Llyfrau Cymreig 1991
Sbectol Gam

Casgliad o straeon byrion i oedolion wedi'i olygu gan Delyth George yw ***Sbectol Gam***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1996. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Un ar ddeg o storïau byrion dychmygus gan amrywiaeth o awduron.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Categori:Llyfrau Cymreig 1996
Tapas (cyfrol)

Casgliad o straeon byrion gan Guto Dafydd, Manon Eames, Bethan Gwanas, Janice Jones, Ioan Kidd, Grace Roberts, Eleri Llewelyn Morris a Manon Wyn Williams yw ***Tapas***. 
Gwasg Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfrol o straeon byrion gan nifer o awduron ar thema gwyliau a theithio. 

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Straeon byrion Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Tarw Pres

Nofel i oedolion gan Alun Cob yw ***Tarw Pres***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Dyma ail ran o drioleg y nofelydd Alun Cob a dilyniant i *Pwll Ynfyd*.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Teleduwiol

Nofel i oedolion gan Gareth Miles yw ***Teleduwiol***. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2010. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Yn y nofel grafog hon am deulu o gyfryng-gwn Cymraeg sy'n elwa drwy gynhyrchu rhaglenni crefyddol, mae'r dychan yn anterliwtaidd ar brydiau.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2010
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Te Gyda'r Frenhines

Cyfrol o straeon byrion gan Mihangel Morgan yw '''''Te Gyda'r Frenhines'''''. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1994. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Casgliad o storïau byrion gan enillydd Medal Ryddiaith yr Eisteddfod Genedlaethol ym 1993.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o straeon byrion Cymraeg
Categori:Mihangel Morgan
Categori:Llyfrau Cymreig 1994
Teulu (cyfrol)

Nofel i oedolion gan Lleucu Roberts yw ***Teulu***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Triongl cariad tanbaid sydd wrth wraidd y nofel hon a leolwyd yn ardal Aberaeron. Mae'r stori'n mynd yn ôl mewn amser i weld sut y dechreuodd perthynas Margaret a Dr John am y tro cyntaf a sut y bu i Richard ddod ar eu traws.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion

Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Teulu Lòrd Bach

Nofel i oedolion gan Geraint V. Jones yw ***Teulu Lòrd Bach***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2008. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel uchelgeisiol yn cwmpasu pedair cenhedlaeth a phedwar rhyfel yn ystod yr 20g.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion

Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Tair Ochr y Geiniog

Tair stori fer gan Mihangel Morgan yw ***Tair Ochr y Geiniog***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1996. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Dyma'r cynnwys:

* Pen - "Dim ond Gonestrwydd"
* Ymyl - "Claddu Wncwl Jimi"
* Cynffon - "Cariad Sy'n Aros yn Unig"

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o straeon byrion Cymraeg
Categori:Mihangel Morgan
Categori:Llyfrau Cymreig 1996
Tinboeth

Cyfrol o straeon erotig, golygwyd gan Bethan Gwanas, yw ***Tinboeth***. 
Gwasg Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfrol o straeon erotig gan naw awdures: Caryl Lewis, Eigra Lewis Roberts, Meg Elis, Gwen Lasarus, Bethan Gwanas, Lleucu Roberts, Gwyneth Glyn, Siân Northey a Fflur Dafydd.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
**Tinboethach*
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Bethan Gwanas
Categori:Casgliadau o straeon byrion Cymraeg
Categori:Llenyddiaeth erotig
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Tinboethach

Cyfrol o straeon, golygwyd gan Bethan Gwanas, yw ***Tinboethach***. 
Gwasg Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2008. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Dilyniant i'r gyfrol *Tinboeth*. Cyfrol o straeon erotig, ond mae mwy o straeon yn hon - deuddeg gan ddeuddeg o awduron, y rhan fwyaf ohonynt wedi cyhoeddi cyfrol neu gyfrolau o'u gwaith eu hunain. Yr awduron yw: Angharad Blythe, Catrin Dafydd, Mari Emlyn, Catrin Evans, Meleri Wyn James, Angharad Jones, Caryl Parry Jones, Gwen Pritchard Jones, Menna Medi, Elin Llwyd Morgan, Gareth F. Williams a Manon Wyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Bethan Gwanas
Categori:Casgliadau o straeon byrion Cymraeg
Categori:Llenyddiaeth erotig
Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Talu'r Pwyth (cyfrol)

Nofel i oedolion gan J. Ellis Williams yw '''''Talu'r Pwyth'''''. 
Gwasg Dinefwr a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1951. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Cyhoeddwyd yn wreiddiol ym 1951 yn rhan o gyfres o nofelau am y Ditectif-Inspector Hopkyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Categori:Llyfrau Cymreig 1991
Stryd y Glep

Nofel gan Kate Roberts yw ***Stryd y Glep***. 
Gwasg Gee a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1949. Yn 2013 roedd argraffiad clawr meddal o'r nofel mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel ar ffurf dyddiadur yw hon. Mae'n dilyn trigolion un stryd dros gyfnod o rai misoedd yn ystod un o'r blynyddoedd yn arwain at yr Ail Ryfel Byd.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Gweithiau Kate Roberts
Categori:Nofelau Cymraeg
Categori:Nofelau 1949
Categori:Llyfrau Cymreig 1949
Straeon Ffas a Ffridd, Yr Ail Gyfrol

Cyfrol o straeon gan Meirion Evans yw ***Straeon Ffas a Ffridd***. 

Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1997. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Rhagor o helyntion trwstan Wil Hwnco Manco ac Ianto Piwji ac erail l o drigolion Felin y Pandy a ddarlledwyd yn wreiddiol gan y BBC ar Radio Cymru.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o straeon byrion Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1997
Titrwm

Nofel i oedolion gan Angharad Tomos yw ***Titrwm***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1994. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Nofel lle mae merch fud a byddar yn cyfarch ei baban yn y groth, ac a dderbyniodd ganmoliaeth uchel yng nghystadleuaeth y Fedal Ryddiaith yn Eisteddfod Genedlaethol 1993.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Categori:Llyfrau Cymreig 1994
Tewach Na Dŵr

Nofel i oedolion gan Dylan Jones (teitl gwreiddiol Saesneg: *Thicker than Water*) wedi'i haddasu i'r Gymraeg gan Rhiain Dafydd yw ***Tewach Na Dŵr***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2002. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Nofel arswyd am ymholiad au meddyg ifanc i lofruddiaeth ei wraig yn ei arwain hyd at ddibyn gwallgofrwydd.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cyfieithiadau o nofelau i'r Gymraeg
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Categori:Llyfrau Cymreig 2002
Traed Oer

Nofel i oedolion gan Mari Emlyn yw ***Traed Oer***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2004. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel am athrawes biano ddeugain oed sy'n penderfynu ailedrych ar ei pherthynas â gwr priod, ac yn mentro twrio i'w hanes teuluol wedi iddi dderbyn casgliad o hen lythyrau sy'n taflu goleuni ar fywyd hen ewythr a laddwyd yn y Rhyfel Byd Cyntaf.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Trefaelog

Nofel i oedolion gan Gareth Miles yw ***Trefaelog***. 
Annwn a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1989. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel gyfoes i oedolion yn portreadu Cymru o ddyddiau Peintio'r Byd yn Wyrdd i'r 1980au Torïaidd.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1989
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Tri Mochyn Bach

Nofel yn Gymraeg gan Eirug Wyn yw ***Tri Mochyn Bach***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2000. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel arobryn cystadleuaeth Medal Ryddiaith Eisteddfod Genedlaethol Llanelli a'r Cylch 2000, sy'n symud yn gelfydd trwy gymhlethdod ffeithiol a ffantasïol bywyd darlithydd coleg gan adlewyrchu ei pherthynas â thri gŵr.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cyfrolau'r Fedal Ryddiaith
Categori:Llyfrau Cymreig 2000
Categori:Nofelau 2000
Categori:Nofelau Cymraeg
Tomos, Neli Ann a Marged

Nofel i oedolion gan W. J. Gruffydd yw ***Tomos, Neli Ann a Marged***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2002. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Seithfed cyfrol o wyth stori fer ddoniol am y pâr ffraeth a diniwed Tomos a Marged, eu cymdogion a'u cydnabod. 6 llun du-a-gwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Categori:Llyfrau Cymreig 2002
Torri'n Rhydd

Nofel i oedolion gan Eirwen Gwynn yw '''''Torri'n Rhydd'''''. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1990. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Rhwygir Mali'n barhaol rhwng bod yn wraig a mam dda a'i hysfa i ehangu ei gorwelion drwy addysg. Nofel gan awdures adnabyddus yn trafod y tyndra a all godi rhwng dyheadau personol a disgwyliadau cymdeithas.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Categori:Llyfrau Cymreig 1990
Tridiau, ac Angladd Cocrotshen

Nofel i oedolion gan Manon Rhys yw ***Tridiau, ac Angladd Cocrotshen***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1996. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Nofel yn sôn am sbort a throeon trwstan a thorcalon dwy ferch ifanc sy'n gweithio yn Y Rhyl dros wyliau'r haf.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Categori:Llyfrau Cymreig 1996
Troi Clust Fyddar

Nofel i oedolion gan Lleucu Roberts yw ***Troi Clust Fyddar***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2005. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Tair taith a thri llai... ond pwy sy'n gwrando? Nofel am y rhwystrau sy'n codi wrth i ni ymwneud â'n gilydd, y clymau sy'n caethiwo a'r modd na allwn ddod i adnabod ein gilydd.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Categori:Llyfrau Cymreig 2005
Trôns (cyfrol)

Nofel i oedolion gan Dafydd Meirion yw ***Trôns (cyfrol)***. 

Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2002. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel ddirgelwch ddoniol a byrlymus am aelod o'r heddlu sydd wedi'i atal o'i waith yn ceisio datrys dirgelwch llofruddiaeth trwy ddulliau anghonfensiynol, yn cynnwys iaith gref a delweddau erotig.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Categori:Llyfrau Cymreig 2002
Twist ar Ugain

Straeon byrion i oedolion gan Daniel Davies yw ***Twist ar Ugain***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2006. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Straeon bachog, dychanol am fywyd, am freuddwydion, ffolineb a llygredd yng nghefn gwlad Cymru.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o straeon byrion Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2006
Trwy'r Tywyllwch

Nofel yn Gymraeg gan Elfyn Pritchard yw '''''Trwy'r Tywyllwch'''''. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2001. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Cyfrol arobryn y Fedal Ryddiaith yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dinbych 2001, yn adrodd hanes pedwar mis ar ddeg ym mywyd tad galarus wrth iddo geisio dygymod â marwolaeth ei unig ferch mewn damwain car, ynghyd â dysgu ei adnabod ei hunan.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cyfrolau'r Fedal Ryddiaith
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Categori:Nofelau 2001
Categori:Nofelau Cymraeg
Tyn Yw'r Tannau

Nofel i oedolion gan Irwen Cockman yw '''''Tyn Yw'r Tannau'''''. 
Gwasg Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1998. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel gyfoes yn delio â'r tyndra ym mherthynas Dewi ac Annest, dau gerddor proffesiynol dawnus, yn sgil pwysau bywydau prysur o berfformio a theithio di-baid.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Categori:Llyfrau Cymreig 1998
Tynnu Lluniau

Nofel i oedolion gan Carys Richards yw ***Tynnu Lluniau***. 
Gwasg Gee a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1994. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel am wraig o artist sy'n symud o Gaerdydd i Borthaethwy gan adael dyn a dorrodd ei chalon, ond nid yw bywyd yn fêl i gyd yn ei chartref newydd chwaith.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1994
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Un Ddinas, Dau Fyd

Nofel i oedolion gan Llwyd Owen yw ***Un Ddinas, Dau Fyd***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2011. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Dilyniant i nofel gyntaf  Llwyd Owen, *Ffawd, Cywilydd a Chelwyddau*. Pumed nofel Llwyd Owen, enillydd Llyfr y Flwyddyn 2007 gyda'i nofel *Ffydd, Gobaith, Cariad*.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion

Categori:Llyfrau Cymreig 2011
Un o Ble Wyt Ti?

Nofel i oedolion gan Ioan Kidd yw ***Un o Ble Wyt Ti?***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2011. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Golwg grafog ar Gymru trwy lygad Archentwr ifanc sydd ar ymweliad â hen wlad ei dadau. Trafodir y berthynas arbennig rhwng Cymru a'r y Wladfa yn ogystal â'r berthynas a'r tensiynau rhwng cenedlaethau. Mae hon hefyd yn stori am hunaniaeth a hunanddarganfod.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion

Categori:Llyfrau Cymreig 2011
Un Peth 'Di Priodi, Peth Arall 'Di Byw

Nofel i oedolion gan Goronwy Jones (sef ffugenw Dafydd Huws)  yw '''''Un Peth 'Di Priodi, Peth Arall 'Di Byw'''''. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1990. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Mae Goronwy Jones wedi priodi ac wedi mynd mewn i'r busnes 'sgwennu, gan ymbarchuso! Neu ydy o? Nofel ysgafn i oedolion yn adrodd rhagor o hanes y 'Dyn Dŵad' a welwyd ar S4C.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Categori:Llyfrau Cymreig 1990
Unigolion, Unigeddau

Cyfrol o straeon byrion gan Aled Islwyn yw ***Unigolion, Unigeddau***. 

Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1996. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Y casgliad cyntaf o storïau byrion gan y nofelydd Aled Islwyn yn cynnwys saith stori amrywiol eu cefndir a'u cymeriadau. Llyfr y Flwyddyn Cyngor Celfyddydau Cymru 1995.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Aled Islwyn
Categori:Casgliadau o straeon byrion Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1996
Tonnau Tryweryn

Nofel i oedolion gan Martin Davis yw ***Tonnau Tryweryn***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2008. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Boddi Cwm Tryweryn yw cefndir y nofel hon. Cawn hanes cyfnod y 1950au hyd at 2007 trwy lygaid Mefina, Emlyn, a Des O'Farrell y Gwyddel, a'r modd y mae eu bywydau'n cydblethu.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion

Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Tocyn i'r Nefoedd

Nofel i oedolion gan Dafydd Llewelyn yw '''''Tocyn i'r Nefoedd'''''. 
Dref Wen a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2004. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel ddychan am ragrith crefyddol swyddogion capel Soar, Llanaber wedi i'w gweinidog ifanc dderbyn sylw cenedlaethol, ac am gwestiynau'r gweinidog ynglŷn â'i ffydd ei hun wrth wynebu salwch un plentyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Torri Cadwynau

Nofel i oedolion gan Mari Williams yw ***Torri Cadwynau***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1998. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Nofel gyfoes am wraig briod ganol oed yn herio'r drefn, gan dorri ei chwys ei hun wedi blynyddoedd o fygu ei diddordebau personol er mwyn ei gŵr a'i mab.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Categori:Llyfrau Cymreig 1998
Weithiau'n Deg

Nofel i oedolion gan Edna Bonnell yw '''''Weithiau'n Deg'''''. 
Gwasg Dinefwr a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1992. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel ramant hanesyddol wedi ei lleoli mewn pentref diwydiannol yn yr hen Sir Gaerfyrddin ar ddechrau'r ugeinfed ganrif.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1992
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Y Byw sy'n Cysgu

Nofel Gymraeg gan Kate Roberts yw '''''Y Byw sy'n Cysgu''''', a gyhoeddwyd gan Gwasg Gee yn 1956. 
Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Gweithiau Kate Roberts
Categori:Nofelau Cymraeg
Categori:Nofelau 1956
Categori:Llyfrau Cymreig 1956
Y Caffi (cyfrol)

Nofel i oedolion gan Aled Lewis Evans yw ***Y Caffi***. 
Gwasg Pantycelyn a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2002. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfrol o sgyrsiau ac ymsonau ffraeth a dwys yn portreadu'r cymeriadau lliwgar sy'n mynychu a gweithio mewn caffi mewn tref yng ngogledd-ddwyrain Cymru, gyda'r cymeriadau'n defnyddio ymweliadau â'r caffi i gymryd stoc o'u bywydau.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2002
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Y Corff ar y Traeth

Nofel dditectif yn Gymraeg gan T. Llew Jones yw ***Y Corff ar y Traeth***. 

Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1970, gydag argraffiad newydd yn 1989. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Nofel dditectif gan T. Llew Jones.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1970
Categori:Nofelau 1970
Categori:Nofelau Cymraeg
Categori:Nofelau ditectif Cymraeg
Categori:Nofelau gan T. Llew Jones
Y Corff yn y Parc

Cyfrol o straeon byrion gan Mihangel Morgan yw ***Y Corff yn y Parc***. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1999. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Casgliad o chwe stori fer yn seiliedig ar lofruddiaethau, diflaniadau a gweledigaethau rhyfedd.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o straeon byrion Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1999
Categori:Mihangel Morgan
Y Cylch yn Cau

Nofel i oedolion gan Evelyn Anthony (teitl gwreiddiol Saesneg: *The Rendezvous*) wedi'i haddasu i'r Gymraeg gan William Gwyn Jones yw ***Y Cylch yn Cau***. 
Gwasg Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1990. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Mae Karl Amstat yn bensaer llwyddiannus yn Efrog Newydd ond mae ei fywyd yn llawn dirgelwch. Nofel Datrys a Dirgelwch i'r arddegau hŷn ac i oedolion.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cyfieithiadau o nofelau i'r Gymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1990
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Rhyfel y Crimea

[300px|bawd|Manylun o beintiad olew [Franz Roubaud *Gwarchae Sevastopol (1854–55)* (1904)]]

Ymladdwyd **Rhyfel y Crimea** o Hydref 1853 hyd at Chwefror 1856) rhwng Ymerodraeth Rwsia a chynghrair o wledydd gan gynnwys Ail Ymerodraeth Ffrainc, Teyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon, Ymerodraeth yr Otomaniaid a Brenhiniaeth Sardinia. Ymunodd Prydain a Ffrainc yn y rhyfel ar 27 Mawrth, 1854. Roedd Ymerodraeth Awstria yn niwtral, ond chwaraeodd ran blaenllaw a dylanwadol yn y rhyfel. Mae llyfrau hanes yn nodi mai'r gynghrair a "enillodd" y rhyfel.

Newidiwyd y rhan hon o Ewrop gan y rhyfel oherwydd symud pobloedd, sefydlu mudiadau cenedlaetholgar a thrwy greu ffiniau i wledydd megis Wcráin, Moldofa, Bwlgaria, Rwmania, Gwlad Groeg, Twrci, Aserbaijan, Armenia, Georgia, a mannau fel Penrhyn y Crimea a'r Cawcasws.

Gellir cloriannu Rhyfel Crimea mewn un gair: "methiant" - o ran meddygaeth, tacteg brwydro a'r niferoedd a laddwyd, ond i'r Gynghrair, llwyddiant oedd y cyfan - yn enwedig gan iddynt lwyddo i ddifetha bron y cyfan o lynges Rwsia a chynnal gwarchae forwrol yn y Môr Baltig. Mae rhai'n ei alw y rhyfel "modern" cyntaf oherwydd y defnydd o dechnoleg newydd ac effeithiol: y rheilffyrdd a'r teligraff. Serenodd Betsi Cadwaladr, Florence Nightingale a Mary Seacole, drwy dorri dir newydd yn eu gofal o gleifion. Am y tro cyntaf yn hanes rhyfeloedd, cofnodir llawer ohono mewn ffotograffau a chofnodion eraill.

## Cymru a'r rhyfel
Cafwyd brwydrau mawr yn Alma (20 Hydref, 1854), Balaclava (25 Hydref ac Inkerman (5 Tachwedd) gyda'r Ffiwsilwyr Brenhinol Cymreig a'r Gatrawd Gymreig yn allweddol ynddynt.

Yng Nghymru enynnodd y rhyfel ddiddordeb mawr, a cynyddodd gwerthiant papurau newydd. Gwelwyd llawer o heddychwyr a chydwladolwyr fel Henry Richard yn gwrthwynebu'r rhyfel. Dechreuwyd galw Bwlch y Gorddinen, bwlch i'r gogledd o Flaenau Ffestiniog, yn 'Fwlch y Crimeia' i gofio'r rhyfel, wedi gwaith i wella'r ffordd yn ystod y 1850au.

## Gweler hefyd
*Betsi Cadwaladr
*Penrhyn y Crimea
*Wcráin

## Cyfeiriadau
Categori:Rhyfeloedd y 19eg ganrif
Y Daith (cyfrol)

Nofel i oedolion gan Lloyd Jones yw ***Y Daith***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2011. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Dyma nofel gan awdur *Y Dŵr*, y tro hwn am daith ryfeddol Mog, gŵr canol oed sy'n chwilio am ei fywyd a'i ieuenctid coll.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2011
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Y Daliwr Lladron

Nofel i oedolion gan Gwynfor Lloyd Griffiths yw ***Y Daliwr Lladron***. 
Kenfig Society a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2005. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfrol sy'n adrodd atgofion Griff (Gwynfor Lloyd Griffiths), y cyn dditectif o Ben-y-groes, Sir Gaernarfon.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2005
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Y Ddraig Goch (cyfrol)

Nofel i oedolion gan Emlyn Roberts yw ***Y Ddraig Goch***. 
Gwasg Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2006. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel dditectif, gydag elfen gref o ffars, sy'n troi o gwmpas llofruddio'r Archdderwydd mewn Eisteddfod Genedlaethol.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2006
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Y Ddynes Ddirgel

Nofel gan Mihangel Morgan yw ***Y Ddynes Ddirgel***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2001. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Nofel yn dilyn helyntion doniol a thrist bywyd y myfyriwr ymchwil Mr Cadwaladr, y ddynes ddirgel a llu o gymeriadau od eraill. Dilyniant i'r nofel *Dirgel Ddyn*.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Categori:Mihangel Morgan
Categori:Nofelau Cymraeg
Categori:Nofelau 2001
X (cyfrol)

Nofel i oedolion gan Geraint Lewis yw ***X (cyfrol)***. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2002. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel yn dilyn ymchwil sbermyn am oroesiad wrth iddo fynd ar daith anturus i blannu ei had yn yr wy, wedi ei osod yng nghyd-destun yr awydd i oroesi a amlygwyd gan yr ymgyrch dros Ddatganoli yng Nghymru.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2002
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Y Derwyddon: Cyfaredd Caer Is

Nofel graffig i oedolion (teitl gwreiddiol Ffrangeg: *Les Druides: Is la Blanche*) gan Jean-Luc Istin a Thierry Jigourel (stori)  a Jacques Lamontagne (darluniau), wedi'i haddasu i'r Gymraeg gan Alun Ceri Jones yw ***Y Derwyddon: Cyfaredd Caer Is***. 
Dalen a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Pam mae mynachod diniwed yr Eglwys Geltaidd yn cael eu llofruddio mor filain? Gwynlan y derwydd da sy'n ymchwilio i'r lladdedigaethau erchyll hyn, ac yn dilyn trywydd sy'n ei arwain at gwmni'r dywysoges nwydus Dahud, ac at dystiolaeth newydd syfrdanol.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cyfieithiadau o gomics i'r Gymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Y Derwyddon: Cylch y Cedyrn

Nofel graffig i oedolion (teitl gwreiddiol Ffrangeg: *Les Druides: La Ronde des Géants*) gan Jean-Luc Istin a Thierry Jigourel (stori) a Jacques Lamontagne (darluniau), wedi'i haddasu i'r Gymraeg gan  Alun Ceri Jones yw ***Y Derwyddon: Cylch y Cedyrn***. 
Dalen a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2010. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Mae ymchwil Gwynlan yn ei dywys ar draws y môr i Brydain - Ynys y Cedyrn. Ond ar ei hynt i gysegr y derwyddon ym Môn, daw wyneb yn wyneb â pherygl marwol ger Côr y Cewri. Dyma'r bedwaredd gyfrol yng nghyfres Y Derwyddon.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cyfieithiadau o gomics i'r Gymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2010
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Y Derwyddon: Y Maen Rhial

Nofel graffig i oedolion (teitl gwreiddiol Ffrangeg: *Les Druides: La Pierre de Destinée*) gan Jean-Luc Istin a Thierry Jigourel (stori) a Jacques Lamontagne (darluniau), wedi'i haddasu i'r Gymraeg gan Alun Ceri Jones yw ***Y Derwyddon: Y Maen Rhial***. 
Dalen a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Mae taith y derwydd Gwynlan yn parhau wrth iddo deithio o Ynys Môn i ynysoedd Heledd ac i Lychlyn er mwyn ceisio adfer y Maen Rhial ar ran pobl y Prydyn, ond a fydd ef a'i gyd-deithwyr yn medru goresgyn peryglon marwol cyn i'w hymchwil ddod i ben?

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cyfieithiadau o gomics i'r Gymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Y Drych Tywyll

Cyfrol o straeon Cymraeg gan Eirug Wyn yw ***Y Drych Tywyll a Storïau Eraill***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1992. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Tair ar ddeg o storïau sy'n adlewyrchiad o ochr dywyll bywyd. Darluniau du-a-gwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o straeon byrion Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1992
Clwb Rygbi Tregaron

Clwb rygbi'r undeb yn Nhregaron, Ceredigion yw **Clwb Rygbi Tregaron**. Mae'r clwb yn chwarae yn Adran 6 Gorllewin Cymru.

Sefydlwyd y clwb yn 1975. Alun Davies oedd capten a chadeirydd y clwb am y tair tymor cyntaf.

Tregaron
Categori:Tregaron
Categori:Sefydliadau 1975
Y Dŵr

Nofel i oedolion gan Lloyd Jones yw ***Y Dŵr***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2009. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel wedi ei lleoli ar fferm anghysbell ar lan llyn yng ngogledd Cymru, yng nghwmni teulu sy'n byw bywyd sylfaenol yn dilyn argyfwng byd-eang.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2009
Categori:Nofelau'r 21ain ganrif o Gymru
Categori:Nofelau Cymraeg yr 21ain ganrif
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Categori:Nofelau ôl-apocalyptaidd Cymraeg
Walia Wigli

Nofel i oedolion gan Goronwy Jones (sef ffugenw Dafydd Huws) yw ***Walia Wigli***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2004. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel ddoniol am droeon trwstan llenor deugain oed yn magu ei ferch fach tra bod ei wraig o athrawes yn datblygu gyrfa wleidyddol, yn cynnwys llawer o ddychan am sefydliadau a hunaniaeth cenedlaethol Cymreig ar ddiwedd yr 1990au.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Wrth fy Nagrau i

Nofel i oedolion gan Angharad Tomos yw ***Wrth fy Nagrau i***. 

Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Dyma nofel wedi'i lleoli mewn ysbyty meddwl, sy'n mentro i fyd y gwrthodedig, gyda chanlyniadau annisgwyl.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion

Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Tapestri

Ffurf o gelfyddyd tecstilau yw **tapestri**, neu weithiau **brithlen**, a wneir drwy wehyddu. Gan amlaf mae tapestri yn waith trwm ac fe'i arddangosir ar wal neu i glustogi dodrefn.

## Cyfeiriadau 

Categori:Celfyddydau tecstilau
Cwrt y Gŵr Drwg

Nofel i oedolion gan Roy Lewis yw ***Cwrt y Gŵr Drwg***. 

Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1989. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Yn ôl y wasg, saethodd yr Athro John Griffiths ei hun mewn bwthyn unig ar ben clogwyn anghysbell ym Mhenrhyn Gŵyr, ond mae Gwydion Rhys yn amau tystiolaeth y cwest.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Categori:Llyfrau Cymreig 1989
Brwydr Abergwaun

300px|bawd|Carregwastad, man glanio'r Ffrancod.

Ymgais gan Weriniaeth Gyntaf Ffrainc i oresgyn Teyrnas Prydain Fawr yn ystod Rhyfel y Glymblaid Gyntaf oedd **Brwydr Abergwaun** neu **Laniad y Ffrancod**. Hwn oedd y goresgyniad diwethaf gan lu milwrol ar dir mawr Prydain. Roedd yr ymosodiad wedi'i ddyfeisio gan y cadlywydd Ffrengig Lazare Hoche ac roedd i gynnwys yr ymosodiad i gynnwys tair rhan, gyda'r prif ymosodiad yn cefnogi Cymdeitha y Gwyddelod Unedig. Oherwydd y tywydd dim ond y rhan gyntaf a welodd olau dydd, sef yr ymosodiad ar Abergwaun. Lladdwyd ac anafwyd 33, daliwyd 1,360 yn garcharorion a dwy long.

Ar 22 Chwefror 1797 glaniodd 600 o filwyr rheolaidd ac 800 o gyn-garcharorion o Ffrainc yng Ngharregwastad, Pen-caer, ger Abergwaun yn Sir Benfro, dan arweiniad William Tate, Americanwr o dras Wyddelig. Cludwyd hwy yno mewn pedair llong. Ysbeiliodd y Ffrancod ffermdai cyfagos a chanfod cyflenwad o win a'i yfed. Ildiodd y llu a phentyrru eu harfau ar draeth Wdig ar 24 Chwefror.

Aeth John Campbell, barwn cyntaf Cawdor rhagddo i gasglu oddeutu 500 o filwyr-wrth-gefn a bu sgarmes neu nau rhwng milwyr y ddwy wlad ar 23 Chwefror. Erbyn drennydd roedd Tate wedi ildio; meddiannodd Cambell a'i griw hefyd dwy long Ffrengig ond llwyddodd Castagnier i ddychwelyd i Ffrainc.

300px|bawd|Carreg ar y pentir sy'n cofio'r frwydr.
Arwres y dydd oedd merch o'r enw Jemima Nicholas, a ddaliodd 12 o filwyr Ffrengig ar ei liwt ei hun, gyda dim ond fforch. Mewn adroddiad ysgrifenedig ar 25 Chwefror, nodir i'r Ffrancod gredu mai milwr oedd merched y pentref, oherwydd eu hetiau traddodiadol, cantel lydan ac mai gynnau oedd y ffynn yn eu dwylo.

## Heddiw
Coffeir y frwydr mewn tapestri a arddangosir yn Llyfrgell Abergwaun, Neuadd y Dref.
[bawd|150px|chwith|*[Jemima Nicholas - Arwres Abergwaun* gan Siân Lewis]]

## Gweler hefyd 
**Jemima Nicholas - Arwres Abergwaun* gan Siân Lewis 
**1797 - Glaniad y Ffrancod yn Abergwaun*, llyfr hanes am y frwydr

## Cyfeiriadau 
Categori:1797
Abergwaun
Abergwaun
Abergwaun
Categori:Goresgyniadau
Categori:Rhyfel y Glymblaid Gyntaf
Y Dyn a Blannai Goed

Stori fer i oedolion gan Jean Giono (teitl gwreiddiol Ffrangeg: ''L'Homme qui plantait des arbres'') wedi'i haddasu i'r Gymraeg gan Martin Davis yw ***Y Dyn a Blannai Goed***.
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2004. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Addasiad Cymraeg o stori glasurol Ffrangeg a fu'n ysbrydoliaeth i ymgyrchoedd ailgoedwigo byd-eang yn adrodd hanes llafur cariad un gwr a blannodd goed dros gyfnod maith o flynyddoedd gan lwyddo i greu coetir a thrwy hynny amlygu grym daionus natur.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Y Dyn Handi

Nofel i oedolion gan Sion White a Catrin Dafydd yw ***Y Dyn Handi***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2008. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel ysgafn am gowboi o adeiladwr hoffus, wedi'i hysgrifennu gan Sion White, un o brif gymeriadau'r gyfres *Pobol y Cwm*.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Y Dyn yn y Cefn heb Fwstásh

Casgliad o straeon byrion Cymraeg gan Eirug Wyn yw ***Y Dyn yn y Cefn heb Fwstásh***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2004. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Casgliad o bedair ar ddeg o straeon byrion amrywiol gan yr awdur diweddar.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Categori:Straeon byrion Cymraeg
Y Ferch ar y Ffordd

Nofel i oedolion gan Lleucu Roberts yw ***Y Ferch ar y Ffordd***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2009. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Mae Glyn a'r Difa yn paratoi i fynd i Eisteddfod Genedlaethol y Bala yn eu carafán. Pâr priod canol oed o Gaerdydd yw'r ddau, sy'n mynychu'r Steddfod ers blynyddoedd lawer, am resymau cwbl wahanol i'w gilydd.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2009
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Y Gadwyn Aur

Nofel i oedolion gan Elwyn Lewis Jones yw ***Y Gadwyn Aur***. 
Gwasg Gee a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1989. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Hon yw'r olaf o drioleg o nofelau am Harrisiaid Trefeca gan Elwyn Lewis Jones.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1989
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
'Lleoedd Fel Lleifior'

Detholiad o weithiau Islwyn Ffowc Elis wedi'i olygu gan Tegwyn Jones yw '***Lleoedd Fel Lleifior***'. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1999. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Casgliad o 11 o weithiau rhyddiaith un o awduron Cymraeg mwya'r 20g, yn cynnwys dyfyniadau o'i ysgrifau a phenodau o'i nofelau.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Islwyn Ffowc Elis
Categori:Llyfrau Cymreig 1999
Categori:Ysgrifau Cymraeg
Y Dylluan Wen

Nofel yn Gymraeg gan Angharad Jones yw ***Y Dylluan Wen***. Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2013. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print. Addaswyd y nofel i greu'r ffilm *Tylluan Wen*.

## Disgrifiad byr
Cyfrol y Fedal Ryddiaith yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bae Colwyn 1995.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cyfrolau'r Fedal Ryddiaith
Categori:Llyfrau Cymreig 1995
Categori:Nofelau 1995
Categori:Nofelau Cymraeg
Y Gaeaf Sydd Unig

Nofel hanesyddol gan Marion Eames yw ***Y Gaeaf Sydd Unig***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1982. Cafwyd argaffiad newydd yn 1996. Yn 2013 roedd y gyfrol honno allan o brint.

## Disgrifiad byr
Nofel hanesyddol yn adrodd hanes Mabli yng Nghastell y Bere, yng nghyfnod Llywelyn ein Llyw Olaf.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1982
Categori:Nofelau Cymraeg
Y Gaucho o'r Ffos Halen

Nofel i oedolion gan Carlos Dante Ferrari (wedi'i olygu gan Gareth Miles) yw '''''Y Gaucho o'r Ffos Halen'''*. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2004. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfieithiad Cymraeg o *El Riflero de Ffos Halen'', nofel yn portreadu helyntion yr arloeswyr a sefydlodd y Wladfa Gymreig ym Mhatagonia yn 1865.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Gobaith a Storïau Eraill

Cyfrol o straeon byrion gan Kate Roberts yw ***Gobaith a storïau eraill***, a gyhoeddwyd gan Gwasg Gee yn 1972.
Cyhoeddwyd argraffiad newydd gan Gwasg Gee a hynny yn 2001. Yn 2013 roedd y gyfrol honno mewn print.

## Disgrifiad byr
Casgliad o un ar ddeg o straeon byrion amrywiol gan Kate Roberts (1891-1985), pob un yn delio mewn rhyw fodd â thestun gobaith. Cyhoeddwyd gyntaf yn 1972.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o straeon byrion Cymraeg
Categori:Gweithiau Kate Roberts
Categori:Llyfrau Cymreig 1972
Y Gragen (cyfrol)

Nofel i oedolion gan John Rees Jones yw ***Y Gragen***. 
Gwasg Pantycelyn a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1995. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel yn ymdrin â sefyllfa sy'n dra chyffredin yng Nghymru heddiw sef prifathro ysgol sy'n teimlo'i hun o dan bwysau.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1995
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Y Gongol Felys

Nofel i oedolion gan Meinir Pierce Jones yw ***Y Gongol Felys***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2005. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel yn olrhain digwyddiadau ar fferm ym Mhen Llŷn yn 1912 wrth i ferch ddeuddeg oed gofnodi cyffro a siomedigaethau tyfu i fyny ac wrth i gyfrinachau teuluol a fu ynghudd ers blynyddoedd gael eu datgelu'n raddol.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2005
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Y Graig (cyfrol)

Nofel i oedolion gan Haf Llewelyn yw ***Y Graig (cyfrol)***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2010. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel wedi'i lleoli ar fferm Y Graig - fferm nodweddiadol Gymreig sy'n wynebu argyfwng dilyniant wrth i'r genhedlaeth iau ddilyn eu cwys eu hunain.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2010
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Y Groes Naidd (cyfrol)

Nofel i oedolion gan Lyn Jones a Mel Hopkins yw ***Y Groes Naidd***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Pan mae darlithydd yn darganfod corff ei bennaeth adran yn gelain yn ei swyddfa, caiff ei dynnu i ganol dirgelwch tu hwnt i furiau diogel academia.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Y Llaw Wen

Nofel i oedolion gan Alun Jones yw ***Y Llaw Wen***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2004. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel am yrrwr hers y caiff ei fywyd emosiynol cythryblus yn dilyn ysgariad wedi iddo roi lloches i ferch ifanc a'i baban gan feithrin gofid dwfn am ei lles.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Y Gemydd

Nofel i oedolion gan Caryl Lewis yw ***Y Gemydd***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel sy'n cyfleu unigrwydd dirdynnol gyda phortreadau grymus o gymeriadau sy'n gweithio mewn marchnad sydd ar fin cau. Dilynir argyfwng Mair, sy'n gwneud bywoliaeth o drin gemau a chlirio tai, nes y daw un gem i drawsnewid ei bywyd yn llwyr...

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Y Llosgi (cyfrol)

Nofel i oedolion gan Robat Gruffudd yw ***Y Llosgi***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1995. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Un bore, wedi noson ym mwthyn ei gariad, mae uchel swyddog yng Nghyngor Datblygu Cymru yn canfod bod ei BMW newydd sbon wedi'i losgi'n ulw... Nofel am Gymru heddiw a enillodd Wobr Goffa Daniel Owen.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1995
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Y Llwybr (cyfrol)

Nofel dditectif gan Geraint Evans yw ***Y Llwybr***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2009 (ail argraffiad 2016). Yn 2019 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Nofel dditectif wedi'i lleoli yn Aberystwyth. Ar ôl noson o yfed trwm mewn dawns Gŵyl Ddewi yn Undeb y Myfyrwyr, mae myfyrwraig ddeniadol yn cael ei llofruddio ar ei ffordd yn ôl i Neuadd Glan-y-môr.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2009
Categori:Nofelau 2009
Categori:Nofelau ditectif Cymraeg
Y Mabinogi (nofel graffig)

Nofel graffig gan Mike Collins yw ***Y Mabinogi: Nofel Graffig***. Mae'n seiliedig ar chwedlau'r Mabinogi.
Hughes a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2002. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau 2002
Categori:Nofelau Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2002