Asterix

Cyfres o stribedi comig ydy ***Anturiaethau Asterix*** (Ffrangeg: ***Astérix*** neu ***Astérix le Gaulois***), a grewyd gan René Goscinny ac Albert Uderzo. Ymddangosodd y gyfres yn y cylchgrawn Ffrengig *Pilote* am y tro cyntaf ar 29 Hydref 1959. Mae 39 llyfr comig wedi cael eu cyhoeddi yn y gyfres hyd 2021.

Mae'r cyfres yn dilyn hanesion pentref yng Ngâl hynafol, tra eu bod yn gwerthsefyll meddiannu'r wlad gan y Rhufeiniaid. Maent yn gwneud hyn drwy ddefnyddio cymysgedd hudol, sy'n cael ei fragu gan eu derwydd, sy'n rhoi cryfder goruwchddynol i'r un sy'n ei yfed. Asterix yw'r prif gymeriad, ynghyd a'i ffrind Obelix; maent yn cael amryw o anturiaethau sy'n eu harwain i deithio o amgylch nifer o wledydd y byd, ond mae sawl llyfr wedi eu seilio o amgylch eu pentref.

Asterix yw un o'r cyfresi comig Ffrengig-Belgaidd mwyaf poblogaidd yn y byd. Mae wedi cael ei gyfieithu i dros 100 o ieithoedd, gan gynnwys y Gymraeg, ac mae'n fwyaf poblogaidd yng ngwledydd Ewrop. Mae Asterix yn llai adnabyddus yn yr Unol Daleithiau a Japan.

O ganlyniad i lwyddiant y gyfres mae nifer o'r llyfrau wedi'u haddasu'n ffilmiau: wyth wedi eu hanimeiddio, a thri gydag actorion byw. Mae hefyd nifer o gemau yn seiliedig ar y cymeriadau, ac mae'r parc thema Ffrengig, Parc Astérix, wedi ei seilio ar y gyfres.

## Hanes 
Cyn creu cyfres Asterix, roedd Goscinny ac Uderzo eisoes wedi cael llwyddiant gyda'u cyfres *Oumpah-pah*, a gafodd ei gyhoeddi yng nghylchgrawn *Tintin*.

Cyhoeddwyd *Astérix* yn wreiddiol ar ffurf cyfres *Pilote*, cyhoeddwyd am y tro cyntaf ar 29 Hydref 1959. Yn 1961, cysodwyd fel llyfr am y tro cyntaf: *Astérix le Gaulois*. O hynny ymlaen, cyhoeddwyd llyfr yn flynyddol fel rheol.

Pan fu farw Goscinny, cariodd Uderzo y gyfres ymlaen ar ei ben ei hun, ond yn llai rheolaidd. Nid yw straeon Uderzo wedi cael beirniadaeth cystal a'r rhai a gyd-ysgrifennodd gyda Goscinny. Ymddeolodd Uderzo yn 2009, a bu farw yn 2020. Yn 2013, cymerodd tim newydd yr awenau, sef Jean-Yves Ferri (yn ysgrifennu'r testun) a Didier Conrad (yn darlunio'r arlunwaith).

## Rhestr teitlau 
[bawd|unionsyth|Arwydd ar dafarn yn [Llanrwst yn dangos cartŵn allan o *Asterix a Gorchest Prydain*]]
**Allwedd**:  

## Cyfieithiadau 
[bawd|chwith|unionsyth|Asterix ar ddarn 2 [ewro]]
bawd|300px|Cymeriadau'r gyfres
Mae'r tri prif lyfr wedi eu cyfieithu i drost 100 o ieithoedd a thafodieithoedd. Heblaw y Ffrangeg gwreiddiol, mae'r rhan fwyaf ar gael yn Estoneg, Saesneg, Iseldireg, Almaeneg, Daneg, Islandeg, Norwyeg, Swedeg, Ffinneg, Sbaeneg, Catalaneg, Basgeg, Portiwgaleg (a Portiwgaleg Brasil), Eidaleg, Hwngareg, Pwyleg, Romaneg, Groeg, Llydaweg, Twrceg, Slofeneg, Bwlgareg, Serbeg a Croateg. Heblaw ieithoedd cyfoes Ewrop mae nifer hefyd wedi eu cyfieithu i Esperanto, Indoneseg, Mandarin, Corëeg, Siapaneg, Bengaleg, Affricaneg, Arabeg, Hindi, Hebraeg, Ffrisieg, Lladin a Hen Roeg.

Yn Ffrainc, Ffindir, Gwlad Pŵyl ac yn arbennig yn yr Almaen, mae nifer wedi cael eu cyfieithu i ieithoedd lleiafrifol a thafodieithoedd lleol megis Alsaseg, Swabeg, Sacsoneg Isel, Caswbeg, Sileseg, Savo, Careleg, Rauma a bratiaith Helsinki. Cyhoeddwyd rhifyn arbennig o'r llyfr cyntaf, *Asterix y Galiad*, yn iaith leiafrifol Portiwgal, sef Mirandeg.

Alun Ceri Jones a gyfieithodd yr 8 llyfr Cymraeg gyntaf a cyhoeddwyd hwy gan Wasg y Dref Wen. Ef aeth ymlaen i sefydlu Dalen, gan ail-gyhoeddi 4 ohonynt a chyhoeddi 2 lyfr pellach yn 2012. Ond, oherwydd rhesymau hawlfraint, bu'n rhaid ail-gyfieithu ac ail-enwi'r cymeriadau yn y broses.

## Asterix ar S4C 
Cafodd Asterix ei ddybio gan Cwmni Da tua mis Rhagfyr 2002. Cafodd tair rhaglen arbennig eu dybio. Y rhain oedd:

# Asterix Y Galiad (23ain Rhagfyr 2002)

Y cyfarwyddwyr oedd Dylan Huws, Elwyn Vaughan Williams a Neville Hughes. Cyfieithydd y sgript oedd Arwel "Pod" Roberts. 

## Ffynonellau 
*  *Astérix dans Pilote* BDoubliées
*  *Astérix* Bedetheque

## Darllen pellach 
* 

## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol Asterix


Categori:Comics Ffrangeg
Categori:Comics hanes amgen
Categori:Cymeriadau cartŵn
Categori:Cymeriadau ffuglen