Vladimir Mayakovsky

Roedd **Vladimir Vladimirovich Mayakovsky** ( (19 Gorffennaf 1893 &ndash; 14 Ebrill 1930)) yn fardd, dramodydd, arlunydd ac actor Rwsiaidd. Roedd yn un o brif ffigyrau celfyddydau *avant garde* Rwsia yr 20g.

## Bywyd cynnar
Fe'i ganed yn Baghdati, Ymerodraeth Rwsia, (sydd bellach yn Georgia). Roedd ei dad yn goedwigwr ac yn Gosac Zaporozhian a'i fam o dras Cosac Kuban. Er i Mayakovsky siarad Georgeg yn yr ysgol a gyda'i ffrindiau, ei famiaith oedd Rwsieg. Yn 14 oed fe gymerodd ran ym mhrotest sosialaidd Kutaisi, y dref ble fynychai'r ysgol uwchradd leol. Yn dilyn marwolaeth ei dad yn 1906, symudodd i Fosgow gyda'i fam a'i ddwy chwaer.

Ym Moscfa fe ddatblygodd ddiddordeb mawr mewn llenyddiaeth Farcsaidd ac ymunodd â Phlaid Lafur Cymdeithasol Democrataidd Rwsia ac yna yn ddiweddarach ymunodd â'r RSDLP, fel Bolsiefic. Ym 1908, bu rhaid iddo adael ei ysgol ramadeg am nad oedd ei fam yn gallu talu'r ffïoedd.

Yn llanc ifanc, fe'i carcharwyd deirgwaith am weithgaredd gwleidyddol gwrth-sefydliadol, ond fe lwyddodd osgoi cael ei alltudio ymhell o Foscfa oherwydd ei oedran. Yn ystod ei gyfnod yng Ngharchar Butyrka ym 1909 fe ddechreuodd ysgrifennu barddoniaeth ond cafodd y cerddi eu cymryd oddi wrtho gan yr awdurdodau. Ym 1911 ymunodd â Choleg Celf Moscfa lle cyfarfu ag aelodau mudiad Dyfodoliaeth (Saesneg: *Futurism*) Rwsia gan ddod yn llefarydd i'r grŵp *Gileas* (Гилея) a chyfarfu â David Burliuk a fu'n ddylanwad mawr arno.

## Bywyd llenyddol
Ym 1912 ymddangosodd ei gerddi cyntaf yn y cyhoeddiad Dyfodoliaethol *Cernod yn wyneb chwaeth gyhoeddus* , *Nos* (Ночь) a *Bore* (Утро). Ym 1914 cafodd Burlyuk a Mayakovsky eu diarddel o Ysgol Gelf Moscfa am eu gweithgaredd gwleidyddol.

Ym 1914 dechreuodd ymbellau o arddull Dyfodoliaeth. Sefydlodd ei hun fel llenor o fri gyda'i gerddi a gyhoeddwyd yn union cyn Chwyldro Rwsia ym 1917.

Roedd *Cwmwl Mewn Trowsus* (1915)  yn gerdd sylweddol cyntaf Mayakovsky. Yn ymdrin â chariad, chwyldro, crefydd a chelfyddyd ac fe'i ysgrifennwyd o safbwynt cariad a wrthodwyd gan ddefnyddio iaith gyffredin. Aeth Mayakovsky i gryn drafferth wrth herio syniadaeth ddelfrydol a rhamantaidd am farddoniaeth a beirdd.

.]]

Yn haf 1915, fe syrthiodd Mayakovsky mewn cariad â merch briod, Lilya Brik, gwraig y cyhoeddwr Osip Brik. Fe gyflwynwyd gan Mayakovsky y gerdd *Ffliwt Asgwrn Cefn* (1916) iddi. Roedd ei gariad cudd gyda Lilya, ei argraffiadau o'r Rhyfel Byd Cyntaf a sosialaeth yn dylanwadu’n gryf arno yn ystod y cyfnod hwn. Mae'r cerddi ''Rhyfel a'r Byd* (1916) yn ymwneud ag erchylltra rhyfel a *Dyn'' (1917) yn ymdrin â phoen cariad.

Fe wrthodwyd Mayakovsky pan wirfoddolodd ar ddechau'r Rhyfel Byd Cyntaf, ac yn ystod 1915–1917 gweithiodd fel drafftiwr yn Ysgol Cerbydau Milwrol Petrograd. Ym 1917 ar ddechrau Chwyldro Rwsia roedd Mayakovsky ynm Mhetrograd i weld dechrau'r Chwyldro Tachwedd. Darllenodd gerddi fel ''Gorymdaith Goch! I'r môr-filwyr cochion: 1918'' (Левый марш (Матросам) mewn theatrau y llynges i gynulleidfaoedd o forwyr.
 (canol) gyda ffrindiau yn cynnwys Lilya Brik, Eisenstein (trydedd o'r chwith) a Boris Pasternak (ail o'r chwith).]]
Perfformiwyd ei ddrama ddychanol *Mystery-Bouffe* ym 1918, ac eto, yn fwy llwyddiannus, ym 1921. Ym 1918 ysgrifennodd a chymerodd ran fel prif actor mewn tri ffilm fud a wnaethpwyd yn St. Petersburg. Yr unig ddarn o ffilm o Mayakovsky sydd wedi goroesi yw ''Y Fenyw Ifanc a'r Hwligan* yn seiliedig ar waith Edmondo De Amicis *La maestrina degli operai'' Tybir bod ei ddau ffilm arall wedi'u colli.

Ar ôl symud yn ôl i Moscfa, gweithiodd Mayakovsky i Asiantaeth Telegraff Rwsia yn creu cynlluniau a thestun i bosteri propaganda. Yn 1919 fe gyhoeddodd ei gasgliad cyntaf o gerddi *Vladimir Mayakovsky Casgliad 1909–1919 (Все сочиненное Владимиром Маяковским)*. Yn yr hinsawdd ddiwylliannol yn yr Undeb Sofietaidd cynnar, fe dyfodd ei boblogrwydd yn gyflym. O 1922 i 1928 roedd yn aelod blaengar o'r Ffrynt Celfyddydol Chwith ac fe ddiffiniodd ei waith fel *Dyfodoliaeth Gomiwnyddol* (комфут). Gyda Sergei Tretyakov ac Osip Brik (gwr ei gariad Lilya) fu'n gyd olygydd y cylchgrawn pwysig LEF.

Rhwyg 1923 a 1925 fe weithiodd hefyd gyda'r dylunydd Alexander Rodchenko i greu cynlluniau ar gyfer hysbysebion i'r llywodraeth a chwmnïau preifat. Roedd Mayakovsky yn ysgrifennu’r testun a Rodchenko yn ei gynllunio. Arwyddwyd y gwaith yn ‘’Mayakovsky-Rodchenko Adeiladwyr Hysbysebion’’ yn ymwybodol o’r paradocs o wneud hysbysebion yn ôl y steil cyfalafol er mwyn  hybu comiwnyddiaeth a gwerthu nwyddau traul.

Roedd Mayakovsky yn un o'r ychydig o ysgrifenwyr Sofietaidd gyda chaniatâd i deithio'n rhydd, aeth i Latfia, Gwledydd Prydain, Yr Almaen, Yr Unol Daleithiau, Mecsico a Cuba a bu'r teithiau yn ddylanwad ar waith fel ''Fy narganfyddiad o'r Unol Daleithiau* (*Мое открытие Америки'', 1925). Hefyd, t eithiodd yn eang trwy'r Undeb Sofietaidd.

Ar daith ddarlithio yn yr Unol Daleithiau, cyfarfu ag Elli Jones, a fu esgor ar blentyn yn ddiweddarach i'w ferch. Mynnodd Mayakovsky nid oedd yn gwybod am y babann tan 1929, pan welodd y ddeuddyn ei gilydd yn gudd yn Ne Ffrainc.

Ar ddiwedd y 1920au dechreuodd Mayakovsky golli ffydd mewn trywydd yr Undeb Sofietaidd o dan arweinyddiaeth Joseff Stalin; mae ei ddrama ddychanol *Lleuen Gwely* (*Клоп*, 1929) a'r *Baddondy* (*Баня*, 1930), yn deilio o fiwrocratiaeth ac agwedd Philistaidd yr awdurdodau.

Ar noson 14 Ebrill 1930, saethodd Mayakovsky ei hun. Mae ei ferch Yelena Vladimirovna Mayakovskaya, yn wrth-ddweud yr hanes swyddogol.

Fe gladdwyd Mayakovsky ym Mynwent Novodevichy, Moscfa.

## Etifeddiaeth
Ym 1930, fe ail-enwyd ei dref enedigol Baghdati yn Mayakovsky yn ei anrhydedd (fe newidiwyd yr enw yn ôl i Baghdati ym 1990 pan ganodd Georgia ei annibyniaeth o'r Undeb Sofietaidd).

Ar ôl ei farwolaeth fe feirniadwyd Mayakovsky yn y wasg Sofietaidd. Yn ddewr iawn, ysgrifennodd Lilya Brik i Stalin i gwyno am yr ymosodiadau ar Mayakovsky, Ysgrifennodd Stalin sylw ar lythyr Brik:

''Cymrawd Yezhov, a wnewch chi ofalu am lythyr Brik. Mae Mayakovsky yn dal y bardd gorau a mwyaf talentog yn ein hoes Sofietaidd. Mae diffyg parch i'w etifeddiaeth ddiwylliannol yn drosedd. Mae sylwadau Brik, yn fy marn i, yn gyfiawn''. 

Ym 1938 fe agorwyd Gorsaf Mayakovskaya ar linell rheilffordd danddaearol Moscfa ac ym 1974 fe agorwyd Amgueddfa Genedlaethol Mayakovsky yng nghanol Moscfa yn yr adeilad be fu'n byw rhwng 1919 i 1930.

Ysgrifennodd Frank O'Hara cerdd ar ei ôl, "Mayakovsky", ynddi mae'r siaradwr yn sefyll mewn bath, mwy na thebyg yn gyfeiriad at ei ddrama *Baddondy*.

Ym 1986 rhwyddhawyd y canwr Saesneg Billy Bragg y record hir *Talking with the Taxman about Poetry*, yr enw yn dod o gerdd Mayakovsky.
[bawd|Ffotograff o Mayakovsky a'i gariad [Lilya Brik, 1918 ac isod fersiwn gyda Brik wedi diflannu yn dilyn sensro gan y llywodraeth Sofietaidd]]

## Cyfeiriadau
## Llyfrau
* Aizlewood, Robin. *Verse form and meaning in the poetry of Vladimir Maiakovsky: Tragediia, Oblako v shtanakh, Fleita-pozvonochnik, Chelovek, Liubliu, Pro eto* (Modern Humanities Research Association, London, 1989).
* Brown, E. J. *Mayakovsky: a poet in the revolution* (Princeton Univ. Press, 1973).
* Charters, Ann & Samuel. *I love : the story of Vladimir Mayakovsky and Lili Brik* (Farrar Straus Giroux, NY, 1979).
* Humesky, Assya. *Majakovskiy and his neologisms* (Rausen Publishers, NY, 1964).
* Jangfeldt, Bengt. *Majakovsky and futurism 1917-1921* (Almqvist & Wiksell International, Stockholm, 1976).
* Lavrin, Janko. *From Pushkin to Mayakovsky, a study in the evolution of a literature.* (Sylvan Press, London, 1948).
* Mayakovsky, Vladimir (Patricia Blake ed., trans. Max Hayward and George Reavey). *The bedbug and selected poetry.* (Meridian Books, Cleveland, 1960).
* Mayakovsky, Vladimir. *Mayakovsky: Plays*. Trans. Guy Daniels. (Northwestern University Press, Evanston, Il, 1995). ISBN 0-8101-1339-2.
* Mayakovsky, Vladimir. *For the voice * (The British Library, London, 2000).
* Mayakovsky, Vladimir (ed. Bengt Jangfeldt, trans. Julian Graffy). *Love is the heart of everything : correspondence between Vladimir Mayakovsky and Lili Brik 1915-1930* (Polygon Books, Edinburgh, 1986).
* Mayakovsky, Vladimir (comp. and trans. Herbert Marshall). *Mayakovsky and his poetry* (Current Book House, Bombay, 1955).
* Mayakovsky, Vladimir. *Selected works in three volumes* (Moscfa: Raduga 1985).
* Mayakovsky, Vladimir. *Selected poetry.* (Moscfa: Foreign Languages, 1975).
* Mayakovsky, Vladimir (ed. Bengt Jangfeldt and Nils Ake Nilsson). *Vladimir Majakovsky: Memoirs and essays* (Almqvist & Wiksell Int., Stockholm 1975).
* Mayakovsky, Vladimir. *Satira* (Moscfa: 'Khudozh. lit.,' 1969).
* Mikhailov, Aleksandr Alekseevich. *Maiakovskii* (Moscfa: Mol. gvardiia, 1988).
* Novatorskoe iskusstvo Vladimira Maiakovskogo (trans. Alex Miller). *Vladimir Mayakovsky: Innovator* (Moscfa: Progress Publishers, 1976).
* Noyes, George R. *Masterpieces of the Russian drama* (Dover Pub., NY, 1960).
* Nyka-Niliūnas, Alfonsas. *Keturi vėjai ir keturvėjinikai* (The Four Winds literary movement and its members), *Aidai*, 1949, No. 24. 
* Rougle, Charles. *Three Russians consider America : America in the works of Maksim Gorkij, Aleksandr Blok, and Vladimir Majakovsky* (Almqvist & Wiksell International, Stockholm, 1976).
* Shklovskii, Viktor Borisovich. (ed. and trans. Lily Feiler). *Mayakovsky and his circle* (Dodd, Mead, NY, 1972).
* Stapanian, Juliette. ''Mayakovsky's cubo-futurist vision* (Rice University Press, 1986).
* Terras, Victor. *Vladimir Mayakovsky* (Twayne, Boston, 1983).
* Vallejo, César (trans. Richard Schaaf) *The Mayakovsky case* (Curbstone Press, Willimantic, CT, 1982).
* Volk, Craig, "Mayakovsky Takes The Stage" (full-length stage drama), 2006 and "At The Top Of My Voice" (feature-length screeplay), 2002.
* Wachtel, Michael. *The development of Russian verse : meter and its meanings'' (Cambridge University Press, 1998).

## Dolenni allanol
* Biography 
* 
* The 'raging bull' of Russian poetry erthygl gan Dalia Karpel yn Haaretz.com, cyhoeddwyd ar lien Gorffennaf 5, 2007
* Pennod ar Ddyfodolwyr Rwsia yn cynnwys Mayakovsky yn Llenyddiaeth a Chwyldro Trotsky
* Cyfieithiad i Saesneg o dair o'i gerddi cynnar
* Cyfieithiad i Saesneg o ddau o'i gerddi, "So This is How I Turned Into a Dog” and “Hey!”
* Cyfieithiad i Saesneg “To His Beloved Self….”
*[Yn cynnws cyfieithiad i'r Saesneg o ddau o'i gerddi, 127-128](http://www.em-review.com/issues/2012/(em)_issue_1_F2012.pdf) 

Categori:Actorion o Rwsia
Categori:Arlunwyr yr 20fed ganrif o Rwsia
Categori:Arlunwyr o'r Undeb Sofietaidd
Categori:Beirdd yr 20fed ganrif o Rwsia
Categori:Beirdd Rwseg o Rwsia
Categori:Dramodwyr Rwseg o Rwsia
Categori:Genedigaethau 1893
Categori:Llenorion o'r Undeb Sofietaidd
Categori:Llenorion o Ymerodraeth Rwsia
Categori:Marwolaethau 1930