open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nairn

Tref yn awdurdod unedol Cyngor yr Ucheldir, yr Alban, yw **Nairn** (Gaeleg yr Alban: *Inbhir Narann*).
Y ddinas agosaf ydy Inverness sy'n 24.5&nbsp;km i ffwrdd.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 8,418 gyda 81.93% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 13.54% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 3,588 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 1.84%
* Cynhyrchu: 10.17%
* Adeiladu: 8.84%
* Mânwerthu: 16.11%
* Twristiaeth: 9.62%
* Eiddo: 10.81%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Cyngor yr Ucheldir
Grantown-on-Spey

Tref yng Nghyngor yr Ucheldir, yr Alban, yw **Grantown-on-Spey**. 

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 2,166 gyda 79.73% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 15.97% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 969 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 2.17%
* Cynhyrchu: 10.84%
* Adeiladu: 12.28%
* Mânwerthu: 16.72%
* Twristiaeth: 12.9%
* Eiddo: 6.6%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Cyngor yr Ucheldir
Newtonmore

Pentref yng Nghyngor yr Ucheldir, yr Alban, yw **Newtonmore** (Gaeleg yr Alban: *Baile Ùr an t-Slèibh*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 982 gyda 78% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 18.02% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 460 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 3.48%
* Cynhyrchu: 4.57%
* Adeiladu: 13.7%
* Mânwerthu: 11.52%
* Twristiaeth: 20.43%
* Eiddo: 5.43%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Cyngor yr Ucheldir
North Kessock

Pentref yng Nghyngor yr Ucheldir, yr Alban, yw **North Kessock** (Gaeleg yr Alban: *Ceasag a Tuath*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 887 gyda 83.99% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 11.5% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 427 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 2.58%
* Cynhyrchu: 7.49%
* Adeiladu: 7.49%
* Mânwerthu: 17.1%
* Twristiaeth: 6.32%
* Eiddo: 10.77%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Cyngor yr Ucheldir
Rosemarkie

Pentref yng Nghyngor yr Ucheldir, yr Alban, yw **Rosemarkie** (Gaeleg yr Alban: *Ros Maircnidh*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 608 gyda 76.81% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 17.6% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 244 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 4.92%
* Cynhyrchu: 6.97%
* Adeiladu: 12.7%
* Mânwerthu: 12.7%
* Twristiaeth: 5.74%
* Eiddo: 8.61%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Cyngor yr Ucheldir
Strathpeffer

Pentref yng Nghyngor yr Ucheldir, yr Alban, yw **Strathpeffer** (Gaeleg yr Alban: *Srath Pheofhair*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 918 gyda 80.28% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 16.67% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 392 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 1.53%
* Cynhyrchu: 7.14%
* Adeiladu: 10.71%
* Mânwerthu: 13.52%
* Twristiaeth: 13.78%
* Eiddo: 9.69%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Cyngor yr Ucheldir
Invergordon

Tref yng Nghyngor yr Ucheldir, yr Alban, yw **Invergordon** (Gaeleg yr Alban: *Inbhir Ghòrdain*). Y ddinas agosaf ydy Inverness sy'n 23.5&nbsp;km i ffwrdd.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 3,890 gyda 88.07% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 9.36% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 1,586 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 0.88%
* Cynhyrchu: 20.18%
* Adeiladu: 10.15%
* Mânwerthu: 13.68%
* Twristiaeth: 4.98%
* Eiddo: 10.66%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Cyngor yr Ucheldir
Halkirk

Pentref yng Nghyngor yr Ucheldir, yr Alban, yw **Halkirk** (Gaeleg yr Alban: *Hàcraig*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 923 gyda 82.99% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 15.17% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 454 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 1.76%
* Cynhyrchu: 14.54%
* Adeiladu: 11.23%
* Mânwerthu: 8.59%
* Twristiaeth: 3.96%
* Eiddo: 14.54%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Cyngor yr Ucheldir
Thurso

Tref yng Nghyngor yr Ucheldir, yr Alban, yw **Thurso** (Gaeleg yr Alban: *Inbhir Theòrsa*; Sgoteg: *Thursa*).

Y ddinas agosaf ydy Inverness sy'n 130.9&nbsp;km i ffwrdd.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 7,737 gyda 87.18% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 10.15% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 3,612 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 0.91%
* Cynhyrchu: 11.3%
* Adeiladu: 8.17%
* Mânwerthu: 12.85%
* Twristiaeth: 6.62%
* Eiddo: 19.52%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Cyngor yr Ucheldir
Annbank

Pentref yn awdurdod unedol De Swydd Ayr, yr Alban, yw **Annbank**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 854 gyda 96.25% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 3.04% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 325 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 1.23%
* Cynhyrchu: 20.31%
* Adeiladu: 8.31%
* Mânwerthu: 19.69%
* Twristiaeth: 6.46%
* Eiddo: 10.15%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi De Swydd Ayr
Coylton

Pentref yn awdurdod unedol De Swydd Ayr, yr Alban, yw **Coylton** (Gaeleg yr Alban: *Baile Chuil*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 2,409 gyda 89.46% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 7.14% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 1,143 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 1.31%
* Cynhyrchu: 13.47%
* Adeiladu: 7.7%
* Mânwerthu: 17.06%
* Twristiaeth: 5.69%
* Eiddo: 8.66%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi De Swydd Ayr
Dailly

Pentref yn awdurdod unedol De Swydd Ayr, yr Alban, yw **Dailly** (Gaeleg yr Alban: *Dail Chiarain*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 908 gyda 93.94% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 4.07% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 374 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 4.01%
* Cynhyrchu: 36.63%
* Adeiladu: 12.57%
* Mânwerthu: 8.02%
* Twristiaeth: 6.95%
* Eiddo: 7.22%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi De Swydd Ayr
Dundonald

Pentref yn awdurdod unedol De Swydd Ayr, yr Alban, yw **Dundonald** (Gaeleg yr Alban: *Dùn Dòmhnaill*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 2,459 gyda 89.3% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 6.95% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 1,042 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 1.44%
* Cynhyrchu: 16.99%
* Adeiladu: 8.35%
* Mânwerthu: 14.78%
* Twristiaeth: 5.85%
* Eiddo: 8.16%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi De Swydd Ayr
Nethy Bridge

Pentref yng Nghyngor yr Ucheldir, yr Alban, yw **Nethy Bridge** (Gaeleg yr Alban: *Obar Neithich*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 498 gyda 74.9% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 20.88% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 204 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 3.92%
* Cynhyrchu: 6.86%
* Adeiladu: 6.86%
* Mânwerthu: 9.31%
* Twristiaeth: 23.04%
* Eiddo: 5.88%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Cyngor yr Ucheldir
Loans

Pentref yn awdurdod unedol De Swydd Ayr, yr Alban, yw  **Loans**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 701 gyda 85.02% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 11.41% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 315 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 0.63%
* Cynhyrchu: 13.02%
* Adeiladu: 5.4%
* Mânwerthu: 12.7%
* Twristiaeth: 5.4%
* Eiddo: 8.89%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi De Swydd Ayr
Am Blàr Dubh

Pentref yn ardal Cyngor yr Ucheldir, yr Alban, yw **Am Blàr Dubh** (Gaeleg) neu **Muir of Ord** (Saesneg). 

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 1,812 gyda 91.11% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 6.57% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 790 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 2.66%
* Cynhyrchu: 13.92%
* Adeiladu: 13.92%
* Mânwerthu: 17.34%
* Twristiaeth: 4.68%
* Eiddo: 9.75%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Cyngor yr Ucheldir
Mossblown

Pentref yn awdurdod unedol De Swydd Ayr, yr Alban, yw **Mossblown**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 2,038 gyda 94.6% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 3.68% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 880 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 1.93%
* Cynhyrchu: 18.18%
* Adeiladu: 8.64%
* Mânwerthu: 21.59%
* Twristiaeth: 5.11%
* Eiddo: 5.23%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi De Swydd Ayr
Symington

Pentref yn awdurdod unedol De Swydd Ayr, yr Alban, ydy **Symington.** 

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 1,042 gyda 89.44% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 7.39% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 459 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 1.53%
* Cynhyrchu: 13.73%
* Adeiladu: 7.84%
* Mânwerthu: 15.69%
* Twristiaeth: 5.66%
* Eiddo: 7.84%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi De Swydd Ayr
Tarbolton

Pentref yn awdurdod unedol De Swydd Ayr, yr Alban, yw **Tarbolton**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 1,713 gyda 93.81% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 4.2% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 692 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 2.31%
* Cynhyrchu: 17.77%
* Adeiladu: 10.26%
* Mânwerthu: 19.22%
* Twristiaeth: 6.5%
* Eiddo: 6.94%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi De Swydd Ayr
Biggar

Pentref yn awdurdod unedol De Swydd Lanark, yr Alban, ydy **Biggar**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 2,098 gyda 87.99% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 8.77% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 957 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 3.66%
* Cynhyrchu: 13.58%
* Adeiladu: 10.45%
* Mânwerthu: 14.32%
* Twristiaeth: 5.64%
* Eiddo: 8.46%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi De Swydd Lanark
Carluke

Tref yn awdurdod unedol De Swydd Lanark, yr Alban, yw **Carluke** (Gaeleg yr Alban: *Cair MoLuaig*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 13,454 gyda 94.12% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 3.76% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 6,287 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 1.07%
* Cynhyrchu: 13.82%
* Adeiladu: 7.49%
* Mânwerthu: 15.43%
* Twristiaeth: 3.34%
* Eiddo: 8.97%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi De Swydd Lanark
Carmunnock

Pentref yn awdurdod unedol De Swydd Lanark, yr Alban, yw **Carmunnock**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 1,106 gyda 89.24% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 6.69% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 470 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 0.21%
* Cynhyrchu: 10.43%
* Adeiladu: 7.66%
* Mânwerthu: 12.13%
* Twristiaeth: 4.04%
* Eiddo: 16.6%

## Adeiladau a chofadeiladau
*Eglwys Carmunnock 
*Neuadd Clason

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi De Swydd Lanark
Carnwath

Pentref yn awdurdod unedol De Swydd Lanark, yr Alban, yw **Carnwath** (Gaeleg yr Alban: ''A' Chair Nuadh'').

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 1,447 gyda 92.67% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 4.63% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 597 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 3.02%
* Cynhyrchu: 12.56%
* Adeiladu: 7.87%
* Mânwerthu: 13.9%
* Twristiaeth: 3.85%
* Eiddo: 10.72%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi De Swydd Lanark
Carstairs

Pentref yn awdurdod unedol De Swydd Lanark, yr Alban, yw **Carstairs** (Gaeleg yr Alban: *Caisteal Tarrais*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 690 gyda 91.88% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 4.49% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 297 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 0.67%
* Cynhyrchu: 10.44%
* Adeiladu: 8.75%
* Mânwerthu: 17.51%
* Twristiaeth: 3.03%
* Eiddo: 11.45%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi De Swydd Lanark
Carstairs Junction

Pentref yn awdurdod unedol De Swydd Lanark, yr Alban, yw **Carstairs Junction**. Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 792 gyda 90.4% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 6.82% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 277 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 4.33%
* Cynhyrchu: 9.39%
* Adeiladu: 10.47%
* Mânwerthu: 13.72%
* Twristiaeth: 4.33%
* Eiddo: 10.11%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi De Swydd Lanark
Chapelton

Pentref yn awdurdod unedol De Swydd Lanark, yr Alban, yw **Chapelton**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 759 gyda 90.25% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 5.8% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 399 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 1.75%
* Cynhyrchu: 16.79%
* Adeiladu: 8.52%
* Mânwerthu: 12.03%
* Twristiaeth: 3.26%
* Eiddo: 11.78%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi De Swydd Lanark
Maybole

Tref yn Ne Swydd Ayr, yr Alban, yw **Maybole**. Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 4,552 gyda 92.66% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 4.96% wedi’u geni yn Lloegr.

Mae Caerdydd 442 km i ffwrdd o Maybole ac mae Llundain yn 523.8&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Glasgow sy'n 63.5&nbsp;km i ffwrdd.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 1,874 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 2.61%
* Cynhyrchu: 19.48%
* Adeiladu: 10.83%
* Mânwerthu: 13.55%
* Twristiaeth: 6.3 %
* Eiddo: 7.15%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi De Swydd Ayr
Golspie

Pentref yng Nghyngor yr Ucheldir, yr Alban, yw **Golspie** (Gaeleg yr Alban: *Goillspidh*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 1,404 gyda 85.04% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 12.25% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 569 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 1.76%
* Cynhyrchu: 8.61%
* Adeiladu: 17.75%
* Mânwerthu: 12.65%
* Twristiaeth: 8.61%
* Eiddo: 8.61%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Cyngor yr Ucheldir
Crossford, De Swydd Lanark

:''Am y pentref o'r un enw yn Fife, yr Alban, gweler Crossford, Fife.''

Pentref yn awdurdod unedol De Swydd Lanark, yr Alban, yw  **Crossford**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 674 gyda 88.87% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 8.61% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 320 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 1.56%
* Cynhyrchu: 10.94%
* Adeiladu: 7.81%
* Mânwerthu: 16.88%
* Twristiaeth: 5.31%
* Eiddo: 15%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi De Swydd Lanark
Glassford

Pentref yn awdurdod unedol De Swydd Lanark, yr Alban, yw**Glassford**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 595 gyda 89.24% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 7.73% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 274 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 0.73%
* Cynhyrchu: 17.88%
* Adeiladu: 10.95%
* Mânwerthu: 14.23%
* Twristiaeth: 3.65%
* Eiddo: 9.49%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi De Swydd Lanark
East Kilbride

Tref yn Ne Swydd Lanark, yr Alban, ydy **East Kilbride** (Gaeleg yr Alban: *Cille Bhrìghde an Ear*, sef Eglwys Santes Ffraid (dwyrain)).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 73,796 gyda 93.25% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 3.91% wedi’u geni yn Lloegr.

Y ddinas agosaf ydy Glasgow sy'n 11.7&nbsp;km i ffwrdd.

## Adeiladau a chofadeiladau
*Amgueddfa Ty Hunter
*Canolfan Siopa
*Cerflun Syr Walter Scott
*Eglwys Santes Ffraid

## Gwaith
Yn 2001 roedd 35,036 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 0.54%
* Cynhyrchu: 19.39%
* Adeiladu: 6.45%
* Mânwerthu: 16.32%
* Twristiaeth: 4.44%
* Eiddo: 10.18%

## Enwogion
*Liam Fox (g. 1961), gwleidydd
*Blythe Duff (g. 1962), actores
*John Hannah (g. 1962), actor
*Iain Stewart (g. 1964), geolegydd
*Kirsty Young (g. 1968), cyflwynydd teledu a radio

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi De Swydd Lanark
Kirkfieldbank

Pentref yn awdurdod unedol De Swydd Lanark, yr Alban, yw  **Kirkfieldbank**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 887 gyda 90.3% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 5.98% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 377 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 3.98%
* Cynhyrchu: 14.06%
* Adeiladu: 11.94%
* Mânwerthu: 18.83%
* Twristiaeth: 6.1%
* Eiddo: 6.1%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi De Swydd Lanark
Lanark

Tref yn awdurdod unedol Ne Swydd Lanark, yr Alban, ydy **Lanark** (Gaeleg yr Alban: *Lannraig*; Sgoteg: *Lanrik*).
Y ddinas agosaf ydy Glasgow sy'n 36.4&nbsp;km i ffwrdd.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 8,253 gyda 92.14% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 5.17% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 3,698 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 1.03%
* Cynhyrchu: 9.19%
* Adeiladu: 8.87%
* Mânwerthu: 16.55%
* Twristiaeth: 4.87%
* Eiddo: 11.41%

## Adeiladau a chofadeiladau
* Amgueddfa
* Eglwys Sant Niclas
* "Llusern y Provost"

## Enwogion
*William Lithgow (tua 1585 &ndash; tua 1645), teithiwr
*Frances Murray (g. 1928), awdures
*Walter Smith (g. 1948), pêl-droediwr
*Colin McRae (1968-2007), ralïwr
*Alison Thewliss (g. 1982), gwleidydd

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi De Swydd Lanark
Law

Pentref yn awdurdod unedol De Swydd Lanark, yr Alban, yw  **Law**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 2,883 gyda 94.69% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 3.4% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 1,368 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 1.02%
* Cynhyrchu: 10.96%
* Adeiladu: 7.68%
* Mânwerthu: 17.62%
* Twristiaeth: 3.29%
* Eiddo: 8.04%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi De Swydd Lanark
Lesmahagow

Tref yn awdurdod unedol De Swydd Lanark, yr Alban, yw **Lesmahagow** 
(Gaeleg yr Alban: *Lios MoFhèige*;
Sgoteg: *Lismahagie*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 3,685 gyda 92.97% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 4.21% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 1,437 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 1.95%
* Cynhyrchu: 12.53%
* Adeiladu: 14.41%
* Mânwerthu: 12.73%
* Twristiaeth: 3.69%
* Eiddo: 6.82%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi De Swydd Lanark
Netherburn

Pentref yn awdurdod unedol De Swydd Lanark, yr Alban, yw  **Netherburn**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 719 gyda 91.24% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 5.7% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 235 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 4.26%
* Cynhyrchu: 13.62%
* Adeiladu: 17.87%
* Mânwerthu: 16.17%
* Twristiaeth: 2.98%
* Eiddo: 9.79%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi De Swydd Lanark
Quarter

Pentref yn awdurdod unedol De Swydd Lanark, yr Alban, yw **Quarter**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 842 gyda 94.77% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 3.09% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 404 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 0.5%
* Cynhyrchu: 13.12%
* Adeiladu: 10.15%
* Mânwerthu: 13.12%
* Twristiaeth: 3.96%
* Eiddo: 13.12%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi De Swydd Lanark
Rigside

Pentref yn awdurdod unedol De Swydd Lanark, yr Alban, yw **Rigside**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 741 gyda 92.31% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 5.67% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 207 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 3.38%
* Cynhyrchu: 17.39%
* Adeiladu: 12.56%
* Mânwerthu: 13.53%
* Twristiaeth: 5.8%
* Eiddo: 6.28%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi De Swydd Lanark
Larkhall

Tref yn awdurdod unedol De Swydd Lanark, yr Alban, yw **Larkhall** (Gaeleg yr Alban: *Taigh na h-Uiseig*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 15,549 gyda 95.3% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 2.91% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 6,441 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 0.85%
* Cynhyrchu: 20.59%
* Adeiladu: 10.08%
* Mânwerthu: 14.44%
* Twristiaeth: 3.4%
* Eiddo: 9.75%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi De Swydd Lanark
Strathaven

Tref yn awdurdod unedol De Swydd Lanark, yr Alban, yw **Strathaven** (Gaeleg yr Alban: *Srath Athainn*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 7,700 gyda 87.86% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 8.73% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 3,682 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 1.06%
* Cynhyrchu: 14.01%
* Adeiladu: 8.5%
* Mânwerthu: 13.69%
* Twristiaeth: 4.62%
* Eiddo: 11.49%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi De Swydd Lanark
Tain

Tref yn awdurdod unedol Cyngor yr Ucheldir, yr Alban, yw  **Tain** (Gaeleg yr Alban: *Baile Dhubhthaich*).
Y ddinas agosaf ydy Inverness sy'n 37.9&nbsp;km i ffwrdd.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 3,511 gyda 86.33% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 9.54% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 1,475 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 2.17%
* Cynhyrchu: 10.44%
* Adeiladu: 10.44%
* Mânwerthu: 15.32%
* Twristiaeth: 7.93%
* Eiddo: 10.58%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Cyngor yr Ucheldir
Annan

Tref yn awdurdod unedol Dumfries a Galloway, yr Alban, yw  **Annan** (Gaeleg yr Alban: *Anainn*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 8,389 gyda 85.03% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 12.46% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 3,629 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 1.54%
* Cynhyrchu: 27.45%
* Adeiladu: 7.22%
* Mânwerthu: 13.47%
* Twristiaeth: 4.93%
* Eiddo: 6.61%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Dumfries a Galloway
Cargenbridge

Pentref yn awdurdod unedol Dumfries a Galloway, yr Alban, yw **Cargenbridge**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 604 gyda 88.41% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 7.28% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 317 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 1.89%
* Cynhyrchu: 15.77%
* Adeiladu: 6.62%
* Mânwerthu: 17.98%
* Twristiaeth: 5.05%
* Eiddo: 5.05%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dumfries a Galloway
Castle Douglas

Pentref yn awdurdod unedol Dumfries a Galloway, yr Alban, yw **Castle Douglas** (Gaeleg yr Alban: *Caisteal Dhùghlais*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 3,671 gyda 86.22% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 10.81% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 1,561 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 3.46%
* Cynhyrchu: 8.97%
* Adeiladu: 8.9%
* Mânwerthu: 20.44%
* Twristiaeth: 7.82%
* Eiddo: 8.33%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Dumfries a Galloway
Creetown

Pentref yn awdurdod unedol Dumfries a Galloway, yr Alban, yw **Creetown** (Gaeleg yr Alban: ''Port Aiseig a' Chrìch'').

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 685 gyda 78.83% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 18.39% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 250 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 8.4%
* Cynhyrchu: 13.2%
* Adeiladu: 12.4%
* Mânwerthu: 18.4%
* Twristiaeth: 11.2%
* Eiddo: 5.6%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dumfries a Galloway
Dalbeattie

Pentref yn awdurdod unedol Dumfries a Galloway, yr Alban, ydy **Dalbeattie** (Gaeleg yr Alban: *Dail Beithich*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 4,289 gyda 81.88% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 14.99% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 1,762 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 5.28%
* Cynhyrchu: 12.83%
* Adeiladu: 11.07%
* Mânwerthu: 17.25%
* Twristiaeth: 6.75%
* Eiddo: 7.49%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Dumfries a Galloway
Eaglesfield

Pentref yn awdurdod unedol Dumfries a Galloway, yr Alban, yw  **Eaglesfield**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 616 gyda 79.06% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 18.02% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 310 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 7.42%
* Cynhyrchu: 16.77%
* Adeiladu: 12.9%
* Mânwerthu: 17.1%
* Twristiaeth: 3.55%
* Eiddo: 6.13%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dumfries a Galloway
Eastriggs

Pentref yn awdurdod unedol Dumfries a Galloway, yr Alban, yw **Eastriggs**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 1,683 gyda 77.06% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 20.62% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 827 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 1.93%
* Cynhyrchu: 26.6%
* Adeiladu: 8.95%
* Mânwerthu: 19.11%
* Twristiaeth: 6.53%
* Eiddo: 5.93%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dumfries a Galloway
Ecclefechan

Pentref yn awdurdod unedol Dumfries a Galloway, yr Alban, yw  **Ecclefechan** (Gaeleg yr Alban: *Eaglais Fhéichin*). 

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 746 gyda 82.57% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 14.75% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 342 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 5.56%
* Cynhyrchu: 19.3%
* Adeiladu: 15.5%
* Mânwerthu: 10.82%
* Twristiaeth: 7.02%
* Eiddo: 5.56%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dumfries a Galloway
Gifford

Pentref yn awdurdod unedol Dwyrain Lothian, yr Alban, ydy **Gifford**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 688 gyda 78.92% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 14.97% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 290 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 5.17%
* Cynhyrchu: 7.93%
* Adeiladu: 10.34%
* Mânwerthu: 11.72%
* Twristiaeth: 7.59%
* Eiddo: 13.45%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dwyrain Lothian
Girvan

Tref yn awdurdod unedol De Swydd Ayr, yr Alban, ydy **Girvan** (Gaeleg yr Alban: *Inbhir Gharbhain*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 6,992 gyda 90.56% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 6.54% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 2,684 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 2.53%
* Cynhyrchu: 26.23%
* Adeiladu: 7%
* Mânwerthu: 13.79%
* Twristiaeth: 9.28%
* Eiddo: 5.33%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi De Swydd Ayr
Gretna

Tref yn awdurdod unedol Dumfries a Galloway, yr Alban, yw **Gretna**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 2,705 gyda 53.75% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 43.77% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 1,143 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 2.1%
* Cynhyrchu: 17.32%
* Adeiladu: 8.14%
* Mânwerthu: 18.11%
* Twristiaeth: 10.41%
* Eiddo: 5.69%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Dumfries a Galloway
Kirkconnel

Pentref yn awdurdod unedol Dumfries a Galloway, yr Alban, yw  **Kirkconnel** (Gaeleg yr Alban: *Cille Chonbhaill*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 2,074 gyda 92.53% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 5.79% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 644 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 2.02%
* Cynhyrchu: 29.81%
* Adeiladu: 8.39%
* Mânwerthu: 14.91%
* Twristiaeth: 3.42%
* Eiddo: 5.59%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dumfries a Galloway
Kirkcudbright

Tref yn awdurdod unedol Dumfries a Galloway, yr Alban, yw **Kirkcudbright** (Gaeleg yr Alban: *Cille Chuithbeirt*; Sgoteg: *Kirkoubrie*).
Y ddinas agosaf ydy Caerliwelydd sy'n 71.1&nbsp;km i ffwrdd.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 3,447 gyda 78.24% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 17.58% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 1,434 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 3.35%
* Cynhyrchu: 18.55%
* Adeiladu: 9.48%
* Mânwerthu: 15.48%
* Twristiaeth: 7.95%
* Eiddo: 6.35%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Dumfries a Galloway
Langholm

Pentref yn awdurdod unedol Dumfries a Galloway, yr Alban, yw  **Langholm**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 2,311 gyda 79.4% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 17.65% wedi’u geni yn Lloegr.

Mae Caerdydd 408.3 km i ffwrdd o Langholm ac mae Llundain yn 447.6&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Caerliwelydd sy'n 29.1&nbsp;km i ffwrdd.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 1,191 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 2.52%
* Cynhyrchu: 32.41%
* Adeiladu: 8.31%
* Mânwerthu: 20.82%
* Twristiaeth: 4.37%
* Eiddo: 4.95%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dumfries a Galloway
Locharbriggs

Pentref yn awdurdod unedol Dumfries a Galloway, yr Alban, ydy **Locharbriggs**. 

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 6,096 gyda 89.57% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 7.71% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 2,972 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 1.92%
* Cynhyrchu: 17.66%
* Adeiladu: 7.13%
* Mânwerthu: 19.28%
* Twristiaeth: 4.37%
* Eiddo: 7.87%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dumfries a Galloway
Lockerbie

Tref yn awdurdod unedol Dumfries a Galloway, yr Alban, yw  **Lockerbie** (Gaeleg yr Alban: *Locarbaidh*). Y ddinas agosaf ydy Caerliwelydd sy'n 36.7&nbsp;km i ffwrdd.

Daeth y dref i sylw rhyngwladol ar 21 Rhagfyr 1988 pan ffrwydrodd bom ar awyren drawsatlantig Pan Am a syrthiodd yr awyren ar y dref. Collwyd cyfanswm o 270 o fywydau yn yr hyn a elwir yn Trychineb Lockerbie.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 4,009 gyda 86.06% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 10.95% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 1,749 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 3.26%
* Cynhyrchu: 16.64%
* Adeiladu: 11.44%
* Mânwerthu: 16.18%
* Twristiaeth: 7.66%
* Eiddo: 7.66%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Dumfries a Galloway
Moffat

Pentref yn awdurdod unedol Dumfries a Galloway, yr Alban, ydy **Moffat** (Gaeleg yr Alban: *Mofad*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 2,135 gyda 76.91% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 19.53% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 882 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 3.97%
* Cynhyrchu: 8.96%
* Adeiladu: 12.02%
* Mânwerthu: 17.57%
* Twristiaeth: 13.15%
* Eiddo: 8.28%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Dumfries a Galloway
Newton Stewart

Tref yn awdurdod unedol Dumfries a Galloway, yr Alban, ydy **Newton Stewart** (Gaeleg yr Alban: *Baile Ùr nan Stiùbhartach*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 3,573 gyda 84.44% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 11.78% wedi’u geni yn Lloegr.

Mae Caerdydd 396.7 km i ffwrdd o Newton Stewart ac mae Llundain yn 481.8&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Caerliwelydd sy'n 99.5&nbsp;km i ffwrdd.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 1,390 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 5.83%
* Cynhyrchu: 10%
* Adeiladu: 11.37%
* Mânwerthu: 15.32%
* Twristiaeth: 8.42%
* Eiddo: 5.76%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Dumfries a Galloway
Port William

Pentref yn awdurdod unedol Dumfries a Galloway, yr Alban, yw  **Port William**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 468 gyda 82.69% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 14.96% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 149 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 14.77%
* Cynhyrchu: 4.03%
* Adeiladu: 6.04%
* Mânwerthu: 20.81%
* Twristiaeth: 10.07%
* Eiddo: 5.37%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dumfries a Galloway
Stonehouse

Pentref yn awdurdod unedol De Swydd Lanark, yr Alban, yw  **Stonehouse** (Gaeleg yr Alban: *Taigh Cloiche*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 5,056 gyda 94.44% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 3.7% wedi’u geni yn Lloegr.

## Adeiladau a chofadeiladau
*Castell Cot
*Eglwys Sant Ninian

## Gwaith
Yn 2001 roedd 2,264 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 1.02%
* Cynhyrchu: 17.8%
* Adeiladu: 13.56%
* Mânwerthu: 13.87%
* Twristiaeth: 2.87%
* Eiddo: 8.04%

## Enwogion
*Archibald Mathies (1918-1944), arwr rhyfel

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi De Swydd Lanark
Portpatrick

Pentref yn awdurdod unedol Dumfries a Galloway, yr Alban, yw **Portpatrick** (Gaeleg yr Alban: *Port Phàdraig*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 585 gyda 72.82% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 21.54% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 234 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 5.98%
* Cynhyrchu: 2.56%
* Adeiladu: 5.98%
* Mânwerthu: 13.25%
* Twristiaeth: 25.64%
* Eiddo: 3.42%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dumfries a Galloway
Sanquhar

Pentref yn awdurdod unedol Dumfries a Galloway, yr Alban, yw  **Sanquhar** (Gaeleg yr Alban: *An t-Seanchair*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 2,028 gyda 91.67% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 6.66% wedi’u geni yn Lloegr.

Mae Caerdydd 434.8 km i ffwrdd o Sanquhar ac mae Llundain yn 497.1&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Glasgow sy'n 59.1&nbsp;km i ffwrdd.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 756 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 4.76%
* Cynhyrchu: 25.79%
* Adeiladu: 8.33%
* Mânwerthu: 12.83%
* Twristiaeth: 6.48%
* Eiddo: 7.8%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dumfries a Galloway
Thornhill, Dumfries a Galloway

:''Am leoedd eraill o'r un enw gweler Thornhill.*

Tref yn awdurdod unedol Dumfries a Galloway, yr Alban, yw  **Thornhill** (Gaeleg yr Alban: *Bàrr na Driseig'').

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 1,512 gyda 85.85% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 11.18% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 606 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 4.62%
* Cynhyrchu: 11.22%
* Adeiladu: 8.91%
* Mânwerthu: 18.65%
* Twristiaeth: 5.94%
* Eiddo: 10.23%

## Cysylltiad â Chymru
Yn ôl hanes teulu a grynhowyd gan ferched Syr John Rhys, a hanai o Bonterwyd a'i fam Jane Mason yn un o deulu Mason, gogledd Sir Aberteifi, ymsefydlodd dau gefnder, Lewys MacMazon a Richard Cox, porthmyn o Thornhill oedd yn arfer delio mewn defaid, ger Eisteddfa Gurig tua 1660. Lewis oedd y cyntaf â'r cyfenw i'r ardal. Dywedir hefyd fod ei gŵn o frîd gwahanol a arhosai am hir yn yr ardal a hwythau o dras Albanaidd hefyd.

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Dumfries a Galloway
Wigtown

Tref yn awdurdod unedol Dumfries a Galloway, yr Alban, yw **Wigtown** (Gaeleg yr Alban: *Baile na h-Ùige*; Sgoteg: *Wigtoun*). 

Y ddinas agosaf ydy Caerliwelydd sy'n 96&nbsp;km i ffwrdd.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 987 gyda 83.79% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 12.46% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 395 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 7.85%
* Cynhyrchu: 14.43%
* Adeiladu: 13.92%
* Mânwerthu: 21.52%
* Twristiaeth: 6.33%
* Eiddo: 5.06%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Dumfries a Galloway
Gatehouse of Fleet

Tref yn awdurdod unedol Dumfries a Galloway, yr Alban, yw **Gatehouse of Fleet** (Gaeleg yr Alban: ''Taigh a' Bhothair'').

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 892 gyda 73.43% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 21.41% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 350 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 6.29%
* Cynhyrchu: 6.57%
* Adeiladu: 13.43%
* Mânwerthu: 13.43%
* Twristiaeth: 14.57%
* Eiddo: 4.86%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Dumfries a Galloway
Coalburn

Pentref yn awdurdod unedol De Swydd Lanark, yr Alban, yw **Coalburn**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 1,247 gyda 95.59% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 2.81% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 524 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 1.53%
* Cynhyrchu: 13.93%
* Adeiladu: 15.27%
* Mânwerthu: 11.26%
* Twristiaeth: 2.86%
* Eiddo: 5.53%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi De Swydd Lanark
Glenluce

bawd|Abaty Glenluce

Pentref yn Dumfries a Galloway, yr Alban, yw **Glenluce** (Gaeleg yr Alban: *Gleann Lus*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 611 gyda 79.38% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 15.22% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 237 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 5.49%
* Cynhyrchu: 8.86%
* Adeiladu: 8.44%
* Mânwerthu: 13.08%
* Twristiaeth: 8.02%
* Eiddo: 9.28%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dumfries a Galloway
Aberlady

Pentref yn awdurdod unedol Dwyrain Lothian, yr Alban, yw  **Aberlady** (Gaeleg yr Alban: *Obar Lìobhaite*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 873 gyda 81.44% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 12.94% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 389 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 2.06%
* Cynhyrchu: 9%
* Adeiladu: 6.68%
* Mânwerthu: 12.08%
* Twristiaeth: 5.91%
* Eiddo: 17.74%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dwyrain Lothian
Cockenzie and Port Seton

Tref yn awdurdod unedol Dwyrain Lothian, yr Alban, yw **Cockenzie and Port Seton** (Gaeleg yr Alban: *Cùil Choinnich*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 5,499 gyda 90.51% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 6.62% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 2,797 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 0.79%
* Cynhyrchu: 9.08%
* Adeiladu: 8.37%
* Mânwerthu: 16.48%
* Twristiaeth: 3.32%
* Eiddo: 9.3%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Dwyrain Lothian
East Linton

Tref yn awdurdod unedol Dwyrain Lothian, yr Alban, yw **East Linton** (Gaeleg yr Alban: *Linton an Ear*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 1,744 gyda 79.42% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 15.77% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 824 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 3.76%
* Cynhyrchu: 6.55%
* Adeiladu: 9.1%
* Mânwerthu: 13.96%
* Twristiaeth: 4.13%
* Eiddo: 13.11%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Dwyrain Lothian
Dunbar

Tref yn awdurdod unedol Dwyrain Lothian, yr Alban, yw **Dunbar** (Gaeleg yr Alban: *Dùn Bàrr*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 6,354 gyda 84.25% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 11.16% wedi’u geni yn Lloegr.

Mae Caerdydd 504.3 km i ffwrdd o Dunbar ac mae Llundain yn 523.3&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Caeredin sy'n 40.3&nbsp;km i ffwrdd.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 2,758 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 3.66%
* Cynhyrchu: 11.13%
* Adeiladu: 9.83%
* Mânwerthu: 12.76%
* Twristiaeth: 5.66%
* Eiddo: 10.22%

## Enwogion
*Sant Cwthbert (tua 634–687), mynach o'r Eglwys Northumbriaidd
*Robert Wilson (1803–1882), peiriannydd 
*Walter Runciman (1847–1937), gwleidydd

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Dwyrain Lothian
Elphinstone

Pentref yn awdurdod unedol Dwyrain Lothian, yr Alban, yw **Elphinstone**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 514 gyda 91.83% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 4.47% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 249 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 2.41%
* Cynhyrchu: 11.24%
* Adeiladu: 12.05%
* Mânwerthu: 13.65%
* Twristiaeth: 6.02%
* Eiddo: 11.24%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dwyrain Lothian
Giffnock

Tref yn awdurdod unedol Dwyrain Lothian, yr Alban, yw **Giffnock** (Gaeleg yr Alban: *Giofnag*). 

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 16,178 gyda 87.82% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 5.86% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 7,287 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 0.25%
* Cynhyrchu: 9.5%
* Adeiladu: 5.52%
* Mânwerthu: 15.62%
* Twristiaeth: 4.67%
* Eiddo: 14.59%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Dwyrain Lothian
Gullane

Pentref yn awdurdod unedol Dwyrain Lothian, yr Alban, yw **Gullane** (Gaeleg yr Alban: *A’ Ghualainn*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 2,172 gyda 78.27% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 15.88% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 872 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 3.21%
* Cynhyrchu: 8.03%
* Adeiladu: 6.65%
* Mânwerthu: 9.75%
* Twristiaeth: 8.37%
* Eiddo: 15.14%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dwyrain Lothian
Haddington

Tref yn awdurdod unedol Dwyrain Lothian, yr Alban, yw **Haddington** (Sgoteg: *Haidintoun*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 8,851 gyda 85.67% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 10.03% wedi’u geni yn Lloegr.

Mae Caerdydd 498 km i ffwrdd o Haddington ac mae Llundain yn 523.8&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Caeredin sy'n 24&nbsp;km i ffwrdd.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 4,158 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 3.85%
* Cynhyrchu: 8.73%
* Adeiladu: 8.61%
* Mânwerthu: 13.3%
* Twristiaeth: 4.4%
* Eiddo: 11.21%

## Adeiladau a chofadeiladau
*Castell Hailes
*Eglwys Santes Fair
*Tŷ Lennoxlove

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Dwyrain Lothian
Longniddry

Pentref yn awdurdod unedol Dwyrain Lothian, yr Alban, yw **Longniddry** (Gaeleg yr Alban: *Nuadh-treabh Fada*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 2,613 gyda 83.08% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 13.16% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 1,252 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 1.44%
* Cynhyrchu: 7.27%
* Adeiladu: 6.23%
* Mânwerthu: 12.22%
* Twristiaeth: 2.24%
* Eiddo: 13.98%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dwyrain Lothian
Macmerry

Pentref yn awdurdod unedol Dwyrain Lothian, yr Alban, yw **Macmerry** (Gaeleg yr Alban: *Magh Mhoire*). 

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 1,113 gyda 92.54% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 4.67% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 510 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 1.96%
* Cynhyrchu: 14.9%
* Adeiladu: 11.37%
* Mânwerthu: 15.69%
* Twristiaeth: 2.75%
* Eiddo: 9.02%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dwyrain Lothian
Ormiston

Pentref yn awdurdod unedol Dwyrain Lothian, yr Alban, yw **Ormiston**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 2,079 gyda 92.4% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 5.1% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 1,015 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 2.07%
* Cynhyrchu: 10.94%
* Adeiladu: 12.81%
* Mânwerthu: 14.98%
* Twristiaeth: 2.56%
* Eiddo: 13.4%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dwyrain Lothian
Pencaitland

Pentref yn awdurdod unedol Dwyrain Lothian, yr Alban, yw **Pencaitland**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 1,566 gyda 83.4% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 12.52% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 790 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 0.76%
* Cynhyrchu: 6.84%
* Adeiladu: 7.85%
* Mânwerthu: 11.14%
* Twristiaeth: 2.53%
* Eiddo: 15.7%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dwyrain Lothian
Tranent

Tref yn awdurdod unedol Dwyrain Lothian, yr Alban, ydy **Tranent**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 8,892 gyda 93.08% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 4.6% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 4,264 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 1.27%
* Cynhyrchu: 8.72%
* Adeiladu: 11.23%
* Mânwerthu: 16.09%
* Twristiaeth: 3.35%
* Eiddo: 10.25%

## Hanes 
Dyma oedd leoliad Cyflafan Tranent ar 29 Awst 1797 pan laddwyd nifer o pobl y dref gan fyddin Lloegr am brotestio yn erbyn gorfodaeth filwrol.

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Dwyrain Lothian
Whitecraig

Pentref yn awdurdod unedol Dwyrain Lothian, yr Alban, yw **Whitecraig**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 1,278 gyda 93.04% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 4.07% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 524 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 2.1%
* Cynhyrchu: 10.11%
* Adeiladu: 11.26%
* Mânwerthu: 17.37%
* Twristiaeth: 8.21%
* Eiddo: 9.54%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dwyrain Lothian
West Barns

Pentref yn awdurdod unedol Dwyrain Lothian, yr Alban, yw **West Barns**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 555 gyda 84.32% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 13.15% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 256 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 7.03%
* Cynhyrchu: 10.55%
* Adeiladu: 9.77%
* Mânwerthu: 11.72%
* Twristiaeth: 6.64%
* Eiddo: 9.77%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dwyrain Lothian
Auchinleck

Pentref yn awdurdod unedol Dwyrain Swydd Ayr, yr Alban, yw **Auchinleck** (Gaeleg yr Alban: *Achadh nan Leac*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 3,512 gyda 95.67% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 2.71% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 1,184 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 1.52%
* Cynhyrchu: 19%
* Adeiladu: 12.25%
* Mânwerthu: 15.79%
* Twristiaeth: 5.32%
* Eiddo: 7.26%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dwyrain Swydd Ayr
Bellsbank

Pentref yn awdurdod unedol Dwyrain Swydd Ayr, yr Alban, yw **Bellsbank**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 1,619 gyda 93.21% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 4.94% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 397 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 6.3%
* Cynhyrchu: 15.87%
* Adeiladu: 9.07%
* Mânwerthu: 9.07%
* Twristiaeth: 7.05%
* Eiddo: 5.04%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dwyrain Swydd Ayr
Catrine

Pentref yn awdurdod unedol Dwyrain Swydd Ayr, yr Alban, yw **Catrine** (Gaeleg yr Alban: *Ceiteirein*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 2,053 gyda 93.81% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 4.04% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 720 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 0.97%
* Cynhyrchu: 23.19%
* Adeiladu: 12.22%
* Mânwerthu: 11.25%
* Twristiaeth: 2.92%
* Eiddo: 7.5%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dwyrain Swydd Ayr
Crosshouse

Pentref yn awdurdod unedol Dwyrain Swydd Ayr, yr Alban, yw **Crosshouse**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 2,454 gyda 93.44% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 3.3% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 1,161 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 0.86%
* Cynhyrchu: 19.12%
* Adeiladu: 7.92%
* Mânwerthu: 14.56%
* Twristiaeth: 4.31%
* Eiddo: 5.94%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dwyrain Swydd Ayr
Cumnock

Tref yn awdurdod unedol Dwyrain Swydd Ayr, yr Alban, yw **Cumnock** (Gaeleg yr Alban: *Cumnag*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 9,358 gyda 94.79% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 3.48% wedi’u geni yn Lloegr.

Mae Caerdydd 447.1 km i ffwrdd o Cumnock ac mae Llundain yn 516.6&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Glasgow sy'n 46&nbsp;km i ffwrdd.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 3,719 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 1.77%
* Cynhyrchu: 18.8%
* Adeiladu: 10.11%
* Mânwerthu: 13.61%
* Twristiaeth: 3.2%
* Eiddo: 7.53%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Dwyrain Swydd Ayr
Darvel

Tref yn awdurdod unedol Dwyrain Swydd Ayr, yr Alban, yw **Darvel** (Gaeleg yr Alban: *Dairbheal*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 3,361 gyda 93.28% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 4.73% wedi’u geni yn Lloegr.

Mae Caerdydd 465.1 km i ffwrdd ac mae Llundain yn 532.5&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Glasgow sy'n 28.1&nbsp;km i ffwrdd.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 1,569 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 2.04%
* Cynhyrchu: 31.74%
* Adeiladu: 9.43%
* Mânwerthu: 13.13%
* Twristiaeth: 3.12%
* Eiddo: 7.58%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Dwyrain Swydd Ayr
Drongan

Pentref yn awdurdod unedol Dwyrain Swydd Ayr, yr Alban, yw **Drongan** (Gaeleg yr Alban: *An Dronnan*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 3,012 gyda 95.42% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 3.02% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 1,132 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 1.77%
* Cynhyrchu: 17.93%
* Adeiladu: 10.25%
* Mânwerthu: 21.55%
* Twristiaeth: 5.65%
* Eiddo: 6.27%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dwyrain Swydd Ayr
Dunlop

Pentref yn awdurdod unedol Dwyrain Swydd Ayr, yr Alban, yw **Dunlop** (Gaeleg yr Alban: *Dùn Lob*). 

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 839 gyda 87.6% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 7.99% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 380 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 2.63%
* Cynhyrchu: 14.74%
* Adeiladu: 9.74%
* Mânwerthu: 10.26%
* Twristiaeth: 6.84%
* Eiddo: 13.95%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dwyrain Swydd Ayr
Fenwick

Pentref yn awdurdod unedol Dwyrain Swydd Ayr, yr Alban, yw **Fenwick**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 863 gyda 88.76% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 8.46% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 393 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 3.82%
* Cynhyrchu: 15.01%
* Adeiladu: 8.91%
* Mânwerthu: 15.27%
* Twristiaeth: 6.11%
* Eiddo: 12.98%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dwyrain Swydd Ayr
Galston

Tref yn awdurdod unedol Dwyrain Swydd Ayr, yr Alban, yw **Galston**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 5,000 gyda 94.22% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 3.74% wedi’u geni yn Lloegr.

Mae Caerdydd 465.1 km i ffwrdd o Galston ac mae Llundain yn 535.3&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Glasgow sy'n 30.6&nbsp;km i ffwrdd.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 2,186 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 1.46%
* Cynhyrchu: 21.5%
* Adeiladu: 9.7%
* Mânwerthu: 14.91%
* Twristiaeth: 3.75%
* Eiddo: 8.14%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Dwyrain Swydd Ayr
Kilmaurs

Pentref yn awdurdod unedol Dwyrain Swydd Ayr, yr Alban, yw **Kilmaurs**  (Gaeleg yr Alban: *Cill Mhàrais*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 2,601 gyda 92.66% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 4.69% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 1,159 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 1.81%
* Cynhyrchu: 19.15%
* Adeiladu: 9.32%
* Mânwerthu: 16.82%
* Twristiaeth: 4.4%
* Eiddo: 9.84%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dwyrain Swydd Ayr
Mauchline

Tref yn awdurdod unedol Dwyrain Swydd Ayr, yr Alban, yw **Mauchline** (Gaeleg yr Alban: *Maghlinn*).

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 4,105 gyda 93.86% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 4.43% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 1,783 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 2.19%
* Cynhyrchu: 19.01%
* Adeiladu: 11.61%
* Mânwerthu: 15.48%
* Twristiaeth: 3.14%
* Eiddo: 8.69%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Dwyrain Swydd Ayr
Muirkirk

Pentref yn awdurdod unedol Dwyrain Swydd Ayr, yr Alban, yw **Muirkirk**.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 1,630 gyda 95.15% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 3.5% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 488 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y gymuned roedd:

* Amaeth: 2.66%
* Cynhyrchu: 14.14%
* Adeiladu: 14.14%
* Mânwerthu: 14.55%
* Twristiaeth: 2.46%
* Eiddo: 7.58%

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Dwyrain Swydd Ayr
New Cumnock

Tref yn awdurdod unedol Dwyrain Swydd Ayr, yr Alban, yw **New Cumnock** (Gaeleg yr Alban: *Cumnag Nuadh*).
Saif tua 6 milltir (9&nbsp;km) i'r de-ddwyrain o dref Cumnock.

Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 3,165 gyda 96.02% o’r rheiny wedi’u geni yn yr Alban a 3.19% wedi’u geni yn Lloegr.

## Gwaith
Yn 2001 roedd 1,043 mewn gwaith. Ymhlith y prif waith yn y dref roedd:

* Amaeth: 2.49%
* Cynhyrchu: 22.53%
* Adeiladu: 8.72%
* Mânwerthu: 16.49%
* Twristiaeth: 4.12%
* Eiddo: 7.77%

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Dwyrain Swydd Ayr