Gertrud Fussenegger

Awdures doreithiog o Awstria oedd **Gertrud Fussenegger** (8 Mai 1912 - 19 Mawrth 2009) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei nofelau hanesyddol.

Fe'i ganed yn Plzeň, Bohemia, Awstria-Hwngari ar 8 Mai 1912 a bu farw yn Linz, Awstria Uchaf. Ni allodd yn llwyr ddianc o gysgodion ei hieuenctid, pan oedd yn Sosialydd, ac yn aelod o Blaid y Gweithwyr Sosialaidd Cenedlaethol (Plaid Gomiwnyddol).

## Magwraeth
Rhan o dir Ymerodraeth Awstria oedd Pilsen, lle'i ganed, tref ddiwydiannol, lewyrchus. Daeth ei mam, Karoline Hässler, o Bohemia ac roedd ei thad, Emil Fussenegger, yn swyddog yn y fyddin ymerodrol, fel ei dad yntau, gyda'r teulu'n tarddu o Vorarlberg.

Fe'i maged yn Neu Sandez, a oedd yr adeg honno yn Galicia, Dornbirn (Vorarlberg) a Telfs (Gogledd Tirol). Bu'n ddisgybl yn ysgol y menywod, *Mädchen-Realgymnasium*, yn Innsbruck yn 1923, ond bu farw ei mhamyn 1926 a symudodd y teulu'n ôl i Pilsen gan gwbwlhau ei chwrs uwchradd, a'i arholiad *Matura* yn llwyddiannus.

## Prifysgol
Astudiodd hanes, hanes celf ac athroniaeth yn Innsbruck (am 7 tymor) a Munich (am 1 tymor). O Brifysgol Innsbruck y derbyniodd ei doethuriaeth ym 1934. Roedd ei thraethawd hir yn ymwneud â Jean de Meun (teitl: *"Gemeinschaft und Gemeinschaftsbildung im Rosenroman von Jean Clopinel von Meun"*).

Ymunodd Fussenegger â phlaid Sosialaidd Cenedlaethol Awstria - a oedd ar wahân i'w gymar o'r Almaen - ym mis Mai 1933. Roedd aelodaeth o'r blaid yn anghyfreithlon yn Awstria. Yn Mai 1934 cymerodd ran mewn gwrthdystiad yn Innsbruck lle adroddwyd ei bod wedi ymuno â chanu'r gân Horst-Wessel a rhoddodd saliwt Hitleraidd. Cafodd ei chyhuddo, ei dyfarnu'n euog a'i dirwyo am hyn. Ysgrifennodd "emyn" yn dyrchafu Adolf Hitler.

## Priodi a theulu
Yn 1935 priododd Fussenegger Elmar Dietz, cerflunydd o Bafaria. Cawsant bedwar o blant, ond daeth y briodas i ben chydig wedyn. Nid oedd y briodas yn un hapus. Ym 1943 gadawodd Munich a setlo yn Hall in Tirol lle bu'n byw gyda'i phedwar plentyn fel rhiant sengl. Ailbriododd yn 1950 a hynny gyda cherflunydd arall, a chawsant fab.

## Awdur
Cyhoeddodd Gertrud Fassenegger dros chwe-deg o lyfrau, ynghyd ag amryw ddarnau rhyddiaith a cherddi byr, a gyhoeddwyd gan 25 o gyhoeddwyr a'u cyfieithu i un-ar-ddeg o ieithoedd.

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Academi y Gwyddorau a'r Celfyddydau Almaeneg.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Llyfryddiaeth
* *… wie gleichst du dem Wasser*. Nofelig. Munich 1929
* *Geschlecht im Advent. Roman aus deutscher Frühzeit*. Potsdam 1936
* *Mohrenlegende*. Potsdam 1937
* *Der Brautraub*. Erzählungen. Potsdam 1939
* *Die Leute auf Falbeson*. Jena 1940
* *Eggebrecht*. Erzählungen. Jena 1943
* *Böhmische Verzauberungen*. Jena 1944 
* *Die Brüder von Lasawa*. Nofel. Salzburg 1948
* *Das Haus der dunklen Krüge*. Nofel. Salzburg 1951
* *In Deine Hand gegeben*. Nofel. Düsseldorf/Köln 1954
* *Das verschüttete Antlitz*. Nofel. Stuttgart 1957
* *Zeit des Raben, Zeit der Taube*. Nofel. Stuttgart 1960
* *Der Tabakgarten, 6 Geschichten und ein Motto*. Stuttgart 1961
* *Die Reise nach Amalfi*. Drama radio. Stuttgart 1963
* *Die Pulvermühle*.  Stuttgart 1968
* *Bibelgeschichten*. Vienna/Heidelberg 1972
* *Widerstand gegen Wetterhähne. Lyrische Kürzel und andere Texte*. Stuttgart 1974
* *Eines langen Stromes Reise – Die Donau. Linie, Räume, Knotenpunkte*. Stuttgart 1976
* *Ein Spiegelbild mit Feuersäule. Ein Lebensbericht*. Autobiographie. Stuttgart 1979
* *Pilatus. Szenenfolge um den Prozess Jesu*. Uraufgeführt 1979, verlegt Freiburg i.&nbsp;B./Heidelberg 1982
* *Maria Theresia*. Vienna/Munich/Zürich/Innsbruck 1980
* *Kaiser, König, Kellerhals*. Heitere Erzählungen.  Vienna/Munich/Zürich/New York 1981
* *Sie waren Zeitgenossen*. Roman. Stuttgart 1983
* *Uns hebt die Welle. Liebe, Sex und Literatur*. Essay. Vienna/ Freiburg i.&nbsp;B./Basel 1984
* *Gegenruf*. Cerddi. Salzburg 1986
* *Jona*. Vienna/Munich 1987
* *Herrscherinnen. Frauen, die Geschichte machten*. Stuttgart 1991
* *Jirschi oder die Flucht ins Pianino*. Graz/ Vienna/ Cologne 1995
* *Ein Spiel ums andere*. Erzählungen. Stuttgart 1996
* *Shakespeares Töchter*. Three Nofelig. Munich 1999
* *Bourdanins Kinder*. Nofel. Munich 2001
* *Gertrud Fussenegger. Ein Gespräch über ihr Leben und Werk mit Rainer Hackel*. Vienna/ Cologne/ Weimar 2005

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1912
Categori:Llenorion benywaidd o Awstria
Categori:Marwolaethau 2009
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Awstria
Categori:Pobl o Plzeň