open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dirgelwch Yr Ogof (ffilm)

Ffilm Gymraeg gyfnod a ryddhawyd yn 2002 yw ***Dirgelwch Yr Ogof***,  sy'n seiliedig ar y nofel o'r un enw gan T. Llew Jones. Cafodd y ffilm ei chyfarwyddo gan Endaf Emlyn, a'i chynhyrchu gan Ffilmiau'r Nant. "Dwy ganrif yn ôl [18fed ganrif] yn ne Ceredigion: lle yn llawn tlodi a smyglwyr. Mae mab stad y Glascoed, Harri, yn dychwelyd o'i deithiau tramor i ddarganfod fod y stad mewn trafferthion ariannol a bod disgwyl iddo ef briodi merch gyfoethog leol."  Cafodd y ffilm ei darlledu ar ddydd Nadolig 2002, a'i hail ddangos ar S4C ar ddydd Nadolig 2015.

## Cast 
* Huw Rhys - Harri
* Mali Harries - Lucille
* Lowri Steffan - Lowri
* William Thomas - Colby
* Meilyr Siôn - Edward
* Rhys Parry Jones - Wil
* Iwan John - Wil
* Melanie Walters - Marie
* Dion Davies - Emile
* Frank Lincoln - Syr Watkin
* Morgan Hopkin - Moses
* Geraint Griffiths - Capten Phillips
* Huw Emlyn - Sami
* Geraint Wyn - Col. Price
* Marion Fenner - Mrs Price
* Hannah Roberts - Dinah
* Ray Gravell - Capten y Betsy
* Griff Williams - Capten y Vilma
* Mansel Thomas - Cychwr

## Disgrifiad 
Ffilm gyfnod Gymraeg wedi'i gosod yn y 18fed ganrif sydd yma, wedi'i seilio ar nofel o'r un enw gan T. Llew Jones. Mae'r ddrama anturus hon wedi'i lleoli yng Nghwmtydu, pentref ar arfordir Ceredigion. 

Mae'r stori wedi'i selio ar y cymeriad Siôn Cwilt oedd yn arweinydd ac arwr y smyglwyr. Wedi i gasgenni gael eu taflu oddi ar hen long, mae'r awdurdodau yn gwneud eu gorau i ddal ac i feio Siôn. Cymeriad arall yw Harri'r Glascoed, mab i Syr Watkin, sydd ar fin colli ei ystad, yn sgil buddsoddi ei arian mewn llong, sydd wedi'i dryllio. Mae Harri mewn cariad â merch dafarn leol, Lucille, er bod teulu Harri a'i fryd arno i briodi merch tirberchennog cefnog o'r ardal. Mae Harri yn ceisio ad-ennill a gwarchod ystad ei dad, rhag cael ei werthu. 

## Cynhyrchu 
Gwnaed rhaglen arbennig yn olrhain hanes creu'r ffilm, gafodd ei ddangos ar S4C ar y 23 Rhagfyr 2002.

Ffilmiwyd y golygfeydd ym Mharc Cenedlaethol Arfordir Penfro; Plas Treforgan, Llangoedmor; Blaenpant, Llandygwydd; Cilgwyn, Castell Newydd Emlyn ac Eglwys Mwnt. Diolchwyd i bobl Dyffryn Teifi, Abereiddi, Porthgain a'r cylch.

* Cynllunydd - Sid Scott
* Gwisgoedd - Jo Conti
* Colur - Linda Hughes
* Sain - Tim Walker

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
*  Manylion ar IMDB

Categori:Ffilmiau 2002
Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau a seiliwyd ar nofel
Y Dyn 'Nath Ddwyn y Dolig

Mae '''''Y Dyn 'Nath Ddwyn y Dolig''''' yn ffilm Gymraeg a ryddhawyd ym 1985. Cafodd y ffilm ei chynhyrchu a'i chyfarwyddo gan Endaf Emlyn. Roedd yn gynhyrchiad Ffilmiau Gaucho ar gyfer S4C.

Ysgrifennwyd y sgript a'r caneuon gan Caryl Parry Jones a Hywel Gwynfryn, gyda cherddoriaeth ychwanegol gan Chris Winters. Fe'i ffilmiwyd ar leoliad yng Nghaerdydd.

## Plot 
Daw Sera a'i chwaer fach Carys i'r ddinas i chwilio am waith. Mae Sam Crosby, dyn digon od, yn cynnig gwaith a llety iddyn nhw ac yn fuan iawn maent yng ngafael dynion peryglus iawn. Pwy ydy Sam? Beth ydy cynllun Mordecai? A'r cwestiwn mwyaf oll - a fydd yna Nadolig eleni?

## Cast a pherfformwyr 
### Prif gymeriadau 
* Sam - Emyr Wyn
* Mordecai - Michael Povey
* Meical - Tony Llewelyn
* Carys - Siwan Bowen Davies
* Sera - Delyth Morgan
* Ffurat - Aled Samuel
* Nycls - Louis Tomos
* Besi - Harriet Lewis
* Lleian - Siw Hughes

### Y Plant 
Aled Puw, Gwerfyl Roberts, Naomi Watts, Sera Wilkins, Rhiannon Hicks, Rhiannon James, Nia Haf, Catrin Edwards, Sara Jones a phlant Ysgol Gymraeg Melin Gruffydd.

### Dawnswyr 
June Campbell, Janet Fieldsend, Lucy Fawsett, Sue Dossiter, Carole George.

### Cerddorion 
Paul Beavis, Chris Childs, Myfyr Isaac, Graham Smart, Caryl Parry Jones. Gaynor Wilde - llais canu Sera.

## Criw 
* Coluro - Jane Thomas
* Gwisgoedd - Maggie Moore, Sheila Weatherhead
* Dilyniant - Nia Newbury
* Goleuo - Samcine
* Trydanwyr - Warren Ewen, Ray Wardley, Roy Branch
* Giaffar - John Donoghue
* Grip - David Hopkins
* Saer - Dafydd Idris Jones
* Celfi - Keith Maxwell, Bali Sidhu
* Rheolwr Adeiladu - Pete Raymond
* Cyfarwyddwyr Celf Cynorthwyol - Stephen Jackson
* Rhedwr - Richard Wyn Huws
* Camera Cynorthwyol - Richard Clutterbuck, Andy McCormack
* Golygydd ffilm Cynorthwyol - Sian Roberts
* Cyfrifydd Cynhyrchu - Clive Waldron
* Cyfarwyddwyr Cynorthwyol - Michas Koc, Marc Evans
* Rheolwr Cynhyrchu - Pauline Williams
* Cymysgwr Cerdd - Nick Smith
* Sain - Tony Adkins, Avril Ward
* Dybio - John Cross
* Golygydd fideo - Bob Barrett
* Coreograffydd - Iona Williams
* Cyfarwyddwr Cerdd - Chris Winter
* Cyfarwyddwr Celf - Christine Kinder
* Camera Goleuo - Richard Branczik
* Golygydd ffilm - Martin Sage
* Cynhyrchydd Cynorthwyol - Elin Hefin
* Cynhyrchydd/Cyfarwyddwr - Endaf Emlyn

## Cyfeiriadau 
Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 1985
Malcolm IV, brenin yr Alban

Brenin yr Alban rhwng 1153 a 1165 oedd **Malcolm IV** (Gaeleg yr Alban: *Máel Coluim mac Eanric*, neu *Maol Chaluim mac Eanraig*; Ebrill/Mai 1141 – 9 Rhagfyr 1165), llysenw "Virgo" ("y Forwyn").

Mab Harri, Iarll Huntingdon a Northumbria, a'i wraig Ada de Warenne, oedd Malcolm.

Categori:Brenhinoedd a breninesau'r Alban
Categori:Genedigaethau 1141
Categori:Marwolaethau 1165
Categori:Teyrnoedd y 12fed ganrif
Eldra

Ffilm Gymraeg yw ***Eldra*** a ryddhawyd yn 2002. Cafodd y ffilm ei chyfarwyddo gan Tim Lyn a'i chynhyrchu gan Bethan Eames.

Cynhyrchwyd y ffilm Gymraeg ***Eldra*** gan Teliesyn i S4C. Ysgrifennwyd y script gan Marion Eames gydag Eldra Jarman y Sipsi yn adrodd ei hatgofion iddi.

Cyfansoddwyd a chanwyd y delyn deires sy'n gefndir cerddorol i'r ffilm gan Robin Huw Bowen. Eldra ddysgodd alwaon y sipsiwn iddo.

## Crynodeb
Mae'r ffilm wedi'i lleoli ym Methesda, Gwynedd yn y 1930au, cartref dros dro i Eldra, sipsi ifanc. Mae bywyd y ferch ifanc yn ymddangos fel un siwrnai hir; lle mae hud a lledrith yn chwarae rhan annatod o drefn naturiol bywyd.

Ond nid yn unig mae'n rhaid i Eldra ddysgu am fywyd Romani, mae'n hanfodol iddi hefyd ddeall cyfyngiadau realti bywyd ei chyfeillion newydd a'r gormes sydd yn bodoli o fewn trefn gymdeithasol ardal y chwareli.

## Cast a chriw
### Prif gast 
* Eldra – Iona Jones
* Ernest – Rhys Richards
* Edith – Leisa Mereid
* Taid – John Ogwen
* Robart – Gareth Wyn Roberts

### Cydnabyddiaethau eraill
*Gwisgoedd – Pam Moore

## Manylion technegol
:Tystysgrif ffilm: Untitled Certificate 
:Fformat saethu: 35mm 
:Math o sain: Dolby Stereo 
:Lliw: Lliw 
:Cymhareb agwedd: 1.85:1 
:Gwobrau:

## Llyfryddiaeth
*ap Dyfrig, R., Jones, E. H. G., Jones, G. *The Welsh Language in the Media * (Aberystwyth: Mercator Media, Mercator Media Monographs, 2006)

## Dolenni allanol
*
*Clipiau o'r ffilm ar YouTube

Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 2002
Y Dyn Swllt

Drama lwyfan o waith y dramodydd Wil Sam Jones yw ***Y Dyn Swllt*** gafodd ei chyhoeddi gyntaf gan Wasg y Glêr ym 1963. Cafodd y ddrama ei haddasu i fod yn ddrama radio, drama lwyfan a drama i deledu ers ei hymddangosiad cyntaf yn y 1950au. Cafodd y ddrama radio ei chyhoeddi ym 1963 yn y gyfrol *Pum Drama Fer* gan Wasg y Glêr, a'i darlledu ar Radio'r BBC ym 1958.

Cafodd [ran] o'r ddrama lwyfan ei chynnwys yn y gyfrol *Deg Drama Wil Sam ym 1995.*

## Disgrifiad 
Cadw 'siop bob-peth' mae "Mr Crysmas Benjamin Huws VC" ac ar gychwyn y ddrama, mae'n brolio ei anturiaethau milwrol wrth griw o blant yn y siop. Crysmas a'i wraig Elin sy'n cadw'r siop, ac yn ystod y ddrama geilw nifer o gymeriadau gwahanol yno, i ymgomio â'r siopwr sy'n honni mai ef yw "y dyn busnas mwya llwyddiannus yn yr ardal yma". Ond buan iawn y sylweddolwn, fod bob un cwsmer unai mewn dyled i Crysmas, neu ei fod yntau mewn dyled iddynt hwy. Mr Pound, y Rheolwr Banc ydi'r cwmser olaf, sy'n datgelu fod Crysmas mewn dyled o £200 yn y banc, a bod yn rhaid iddo setlo'r mater ar fyrder."Gellid dyfynnu'n ddiderfyn o'r *[Y] Dyn Swllt* i gyfleu cyfoeth a chadernid (a chywirdeb) y siarad. Meddai Crysmas Huws yn y llinell gyntaf un: 'Clap o fferis i'r cynta ddyfyd fy enw i'n llawn'. 'Clap o fferis' a glywsai'r awdur nes iddo fynd i'r Ysgol Sir a gorfod bodloni ar glywed y 'fferis' er mai o hen air Saesneg y tarddodd y gair, wedi mynd yn 'betha da'. Nid bod 'petha da' yn enghraifft ddrwg, ond mai perthyn i ryw ail ddosbarth y mae'r ymadrodd. Ond am y gair 'dyfyd', dyna a glywsai erioed ar lawr gwlad ac wrth gownter siop ac mewn sgwrs a phregeth hefyd."Nid oes llawer o ddigwydd yn y ddrama, ond fel yr awgryma Elis Gwyn Jones, "...am y gwrthdaro rhyngddo ac amrywiaeth o gymeriadau y mae'r ddrama."

"Arbrawf" oedd y cynhyrchiad yn ôl Emyr Humphreys, gan obeithio y byddai recordio drama gomedi o theatr fechan gymunedol, gydag actorion oedd yn gyfarwydd iddynt, yn apelio at y ddau neu dri fyddai'n segura o gwmpas y set deledu deuluol gartref.

### 1970au 
### 1980au 
Addaswyd hi'n ddrama deledu ym 1989 ar gyfer S4C. Cyfarwyddwr Alun Ffred Jones.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
*  Manylion ar IMDB

Categori:Dramâu radio Cymraeg
Categori:Dramâu teledu Cymraeg y 1960au
Categori:Dramâu teledu Cymraeg y 1980au
Categori:Dramâu Cymraeg
Categori:Dramâu gan ddramodwyr o Gymru
Dal: Yma/Nawr

Mae ***Dal: Yma/Nawr*** yn ffilm Gymraeg a ryddhawyd yn 2003. Prif gyfarwyddwr y ffilm oedd Marc Evans. Yn y ffilm mae actorion yn adrodd nifer o weithiau barddonol Cymraeg.

## Cerddi'r ffilm
*"Cân y Gwneuthwr Mapiau" gan Gwyneth Lewis
*"Mewn Dau Gae" gan Waldo Williams
*"Ewyllys i’r Meibion" gan Dafydd Rowlands
*"Yr Hebog uwch Felindre" gan Alan Llwyd
*"Awelon" gan Aled Jones Williams
*"Traeth y Pigyn" gan T. Llew Jones
*"Ystafell Gynddylan" gan Llywarch Hen
*"Ymadawiad Arthur" gan T. Gwynn Jones
*"Y Rheswm" gan T. H. Parry-Williams
*"Marwnad Llywelyn" gan Gruffudd ab yr Ynad Coch
*"Dadeni" gan Mererid Hopwood
*"Agro" gan Siôn Eirian
*"Y Gododdin" gan Aneirin
*"Ar Lan y Môr" (Traddodiadol)
*"Cilmeri" gan Gerallt Lloyd Owen
*"Y Gwanwyn" gan Dic Jones
*"Morfudd fel yr haul" gan Dafydd ap Gwilym
*"Ynyswyr" gan Myrddin ap Dafydd
*"Disgwyl yr Arglwydd" gan Ann Griffiths
*"Croesi Traeth" gan Gwyn Thomas
*"Arglwydd Dyma Fi" gan Ieuan Gwyllt
*"Pererin Wyf" gan William Williams, Pantycelyn
*"Rhyddid" gan Emyr Lewis
*"Pererin Nid Wyf" gan David R. Edwards
*"1/1/00" gan Lisa Tiplady
*"Dychwelyd" gan T. H. Parry-Williams

## Cast a chriw
### Prif gast
*Rhys Ifans
*Cerys Matthews
*Ioan Gruffudd
*Siân Phillips
*Matthew Rhys
*John Cale
*Nia Roberts
*Daniel Evans
*Iola Gregory
*Guto Harri
*Betsan Llwyd
*Richard Harrington
*Peter John
*Maureen Rhys
*Stewart Jones

### Cast cefnogol
*Nealle Howells
*Ffion Jon Williams

### Cydnabyddiaethau eraill
*Uwch Gynhyrchwyr – Ed Thomas, Fizzy Oppe
*Cynhyrchydd Gweithredol – Maurice Hunter
*Gwisgoedd – Alison Saunders
*Coluro – Gill Rees

## Manylion technegol
**Tystysgrif ffilm:** 12A

**Fformat saethu:** 35mm

**Math o sain:** Dolby

**Lliw:** Lliw

**Cymhareb agwedd:** 1.85:1

**Lleoliadau saethu:** Tyddewi, Sir Benfro / Caerdydd / Los Angeles, UDA

## Llyfryddiaeth
### Llyfrau
*ap Dyfrig, R., Jones, E. H. G., Jones, G. (2006). *The Welsh Language in the Media * (Aberystwyth: Mercator Media, Mercator Media Monographs)

### Gwefannau
*Gwefan Swyddogol *Dal:Yma/Nawr* (drwy’r *Internet Archive*)

### Erthyglau
*
*
*

## Dolenni allanol 
* 
* 

Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 2004
Gaucho (ffilm)

Mae ***Gaucho*** yn ffilm Gymraeg a ryddhawyd ym 1983. Cafodd y ffilm ei chynhyrchu gan Endaf Emlyn.

## Dolenni allanol 
*  Manylion ar IMDB

Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 1983
Y Fargen (ffilm)

Mae ***Y Fargen*** yn ffilm Gymraeg a ryddhawyd ym 1996. Cyfarwyddwr y ffilm oedd Strathford Hamilton.

Saethwyd *Y Fargen* gefn-wrth-gefn gyda'r fersiwn Saesneg o'r ffilm *The Proposition*, ond gyda actorion gwahanol yn y brif rôlau. Yn lle Nicola Beddoe ac Aneurin Hughes roedd Theresa Russell a Patrick Bergin yn chwarae'r brif ran.

## Crynodeb
Ar ôl i’w gŵr ddioddef anaf yn y rhyfel, sylweddola Catherine fod yn rhaid iddi adael ei theulu a’i ffarm a mynd i werthu eu stoc mewn marchnad ymhell i ffwrdd er mwyn clirio eu dyled dybryd. Ar hyd y ffordd daw sawl rhwystr gan gynnwys ymgeisiau i’w hatal gan Siryff sydd wedi mopio gyda hi ac sydd yn hanner brawd i’r porthmon sy’n ei gyrru.

## Cast a chriw
### Prif gast
*Nicola Beddoe (Catherine)
*Aneirin Hughes (Rhys)
*Richard Lynch (Huw)

### Cast cefnogol
*Richard Harrington – Ifan
*Jennifer Vaughan – Elen
*Owen Garmon – Sam
*Alexandra Clatworthy – Emily
*Anwen Williams – Mrs Evans
*Sioned Jones Williams – Ann Hughes
*Ifan Huw Dafydd – Jâms
*Nick McGaughey – Cwm
*Sior Llyfni – Edwards
*Geoffrey Morgan – Colonel Griffiths
*Mari Rowland Hughes – Lady Sarah
*Griff Williams – Asiant
*Geraint Griffiths – Captain Wilkes
*Chris Durnal – Swyddog
*Jâms Thomas – Sergeant
*Richard Goodfield – Gwas Ffarm

### Effeithiau arbennig
*MTFX / Lightforce FX

### Cydnabyddiaethau eraill
*Golygydd – Wayne Smith
*Ymgynghorwyr Sgript – Ifor Wyn Williams / Gareth Rowlands
*Cyd-gynhyrchwyr – Gareth Rowlands / Euryn Ogwen Williams
*Uwch-gynhyrchwyr – Dafydd Huw Williams / Robert Baruc
*Cynllunydd Gwisgoedd – Kath Wilson
*Cynllunydd Colur / Gwallt – Stella O'Farrell

## Manylion technegol
**Fformat Saethu:** 35mm

**Lliw:** Lliw

**Cymhareb Agwedd:** 1.85:1

**Lleoliadau Saethu:** Conwy, Y Bontfaen

Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 1996
Pont Harbwr Auckland

Pont draffordd craffrwymau wyth-lôn dros Harbwr Waitemate yw **Pont Harbwr Auckland**, sy'n cysylltu St Marys Bay yn Ninas Auckland gyda Northcote ar Y Lan Ogleddol. Mae'n ran o State Highway 1 a Thraffordd Ogleddol Auckland ac yn cael ei weithredu gan y New Zealand Transport Agency (NZTA).  Dyma'r bont ffordd ail-hiraf yn Seland Newydd a'r hiraf yn Ynys y Gogledd.

Ei hyd yw 1,020 metr (3,348&nbsp;troedfedd), gyda phrif rhychwant o 243.8 metr, gan godi 43.27 metr uwchben lefel ucha'r dŵr ac felly'n caniatáu mynediad i longau at lanfa dŵr dwfn y Chelsea Sugar Refinery.

Agorwyd y bont yn swyddogol ar 30 Mai 1959 gan Yr Arglwydd Cobham Llywodraethwr-Gyffredinol Seland Newydd.

Adeiladwyd y bont gyda phedair lôn yn unig ar gyfer traffig. Daeth hyn yn annigonol yn dilyn tŵf cyflym maestrefi'r Lan Ogleddol. Yn 1969, ychwanegwyd rhannau rhwymdrawst dwy-lôn ar y naill ochr, gan ddyblu nifer y lonau i wyth. Cynhyrchwyd yr rhannau hyn gan Ishikawajima-Harima Heavy Industries o Siapan, a arweiniodd at y llysenw 'Nippon clip-ons'. Roedd dewis y cwmni'n gam mentrus ar y pryd, llai nag 20 mlynedd ers diwedd Yr Ail Ryfel Byd, gan bod teimladau wrth-Siapaneaidd yn dal i fodoli yn y wlad.

## Chwifio'r Ddraig Goch
Yn 2006, chwifwyd y Ddraig Goch oddi ar y bont i ddathlu Dydd Gŵyl Dewi. Newidiwyd y polisi o chwifio banneri yn 2007 fel mai dim ond banner Seland Newydd fyddai'n cael ei chwifio.

bawd|chwith|250px|Y bont o'r dwyrain
bawd|chwith|250px|Y bont yn cael ei hadeiladu

## Cyfeiriadau
Categori:Pontydd Seland Newydd
Categori:Auckland
Gwaed Ar Y Sêr

Ffilm Gymraeg arswyd yw ***Gwaed Ar Y Sêr*** a ryddhawyd ym 1975. Cafodd y ffilm ei gynhyrchu gan y Bwrdd Ffilmiau Cymraeg a'i gyfarwyddo gan Wil Aaron. Fe'i saethwyd mewn 10 diwrnod am gost o £6,000.

Mae'r stori yn dilyn hen ddyn - Shadrach Smith (Grey Evans) a'i gôr o blant ysgol sydd yn ceisio atal nifer o enwogion rhag ymddangos mewn cyngerdd fawreddog yn y neuadd bentref lleol drwy eu llofruddio mewn amryw ffyrdd.

Ymysg yr enwogion mae Hywel Gwynfryn, Dafydd Iwan yn ymddangos fel ei hunain a Stewart Jones yn ei gymeriad Ifans y Tryc. Ysgrifennwyd y sgript gan Dafydd Huw Williams a Wil Sam (a greuodd cymeriad Ifans y Tryc) gyda trigolion ardal Nant Peris yn actorion ychwanegol. Disgyblion Ysgol Brynrefail oedd yn chwarae y plant cythreulig/felltithiedig.

Fe ddarlledwyd y ffilm ar S4C yn 2013, 2017 a 2025. Yn 2024 adferwyd y ffilm o'r newydd gan Severin Films, gydag is-deitlau Saesneg am y tro gyntaf gan Matchbox Cine, a chyhoeddwyd y ffilm fel rhan o'r bocs-set All The Haunts Be Ours Vol. 2. Mae modd gwylio'r ffilm fel rhan o 'sinema ar-lein' Matchbox Cine.

## Cast a chymeriadau
* Grey Evans – Shadrach Smith
* Dyfan Roberts – Heddwas
* Wynford Ellis Owen – Prif Arolygydd Bevan
* Dafydd Hywel – Cynorthwyydd i'r Brif Arolgydd
* Charles Williams – Cadeirydd pwyllgor y neuadd
* John Pierce Jones – Ail gwnstabl
* Stewart Jones – Ifans y Tryc
* Eleanor Jones (Telynores Dwyryd) – Ei hun
* Barry John – Ei hun
* Hywel Gwynfryn – Ei hun
* Dafydd Iwan – Ei hun

## Dolenni allanol 
* 

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau 1975
Categori:Ffilmiau arswyd Cymraeg o Gymru
Gwenoliaid (ffilm)

Mae ***Gwenoliaid*** yn ffilm Gymraeg a ryddhawyd ym 1986.

## Crynodeb
Daw tro ar fyd bachgen ifanc o’r enw Dafydd wrth i ddau faciwî o Lundain gyrraedd eu pentref gwledig nhw adeg yr Ail Ryfel Byd.

## Criw
*Golygydd sgript – Gwenlyn Parry
*Dybio – Tim Ricketts
*Colur – Catherine Davies
*Gwisgoedd – Ann Guise

## Manylion technegol
**Tystysgrif ffilm:** Untitled Certificate

**Math o Sain:** Mono

**Lliw:** Lliw

**Cymhareb agwedd:** 4:3

**Lleoliadau saethu:** Aberllefenni, Powys

## Llyfryddiaeth
* David Berry, *Wales and Cinema: the first hundred years* (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1994)

Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 1986
Yr Hen Dynnwr Lluniau

Ffilm Gymraeg fywgraffiadol yw ***Yr Hen Dynnwr Lluniau*** sy'n darlunio bywyd a gwaith y ffotograffydd John Thomas. Roedd Thomas yn o'r ffotograffwyr proffesiynol cyntaf yng ngogledd Cymru ar ddiwedd y 19g a seiliwyd y ffilm ar rhyw bymtheg o ddigwyddiadau a gofnodwyd yn ei ddyddiadur. Cynhyrchwyd y ffilm gan y Bwrdd Ffilmiau Cymraeg a fe'i ryddhawyd ym 1973. Cyfarwyddwyd y ffilm gan Wil Aaron.

## Cast
* Kitty Owen
* Charles Williams
* Glyn Williams
* Elen Roger Jones
* Edwin Cockshott

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 1973
Iâr Fach yr Haf (ffilm)

Mae ***Iâr Fach yr Haf*** yn ffilm Gymraeg.

## Dolenni allanol 
*  Manylion ar IMDB

Categori:Ffilmiau Cymraeg
Leni (drama deledu)

Addasiad i deledu o ddrama Dewi Wyn Williams yw ***Leni*** a ryddhawyd ym 1991 gan S4C. Mae'r ffilm yn seiliedig ar y ''ddrama lwyfan o'r un enw* a gynhyrchwyd gan Gwmni Theatr Gwynedd ym 1990. Recordiwyd y ddrama yn stiwdio *Barcud'' yng Nghaernarfon.

Mae'n dilyn hanes Leni Lewis, digrifwr yn y clybiau nos, sy'n mwynhau bywyd er iddo fod yn hynod sinigaidd tuag at y cyfan. John Ogwen fu'n portreadu'r digrifwr ar lwyfan ac yn y ffilm.

Mae Leni Lewis yn cael ei daro oddi ar ei echel ynghanol dathliadau'r Nadolig, wrth iddo ganfod bod ei wraig Alis yn anffyddlon iddo gyda'i ffind gorau, Marc. Mae'r datgelu yn cydfynd â datgeliad arall gan ei feddyg, bod Canser yr ysgyfaint arno, ac nad oes ganddo lawer o amser ar ôl yn y fuchedd hon. Mae hyn yn peri i'w emosiynau droi'n un bwrlwm berw wrth iddo geisio ymdopi efo'r newyddion.

## Cymeriadau 
* Leni Lewis - John Ogwen
* Alis - Judith Humphreys
* Marc - Phil Reed
* Marj - Mair Tomos Ifans
* Ellis - Grey Evans
* Kev - Dewi Rhys

Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 1991
Categori:Rhaglenni teledu drama Cymraeg
Categori:Rhaglenni teledu S4C
Joni Jones (cyfres deledu a ffilm)

Cyfres deledu Gymraeg o 1982 yw ***Joni Jones*** a'i hail-addaswyd fel ffilm ym 1988. Mae'n seiliedig ar y gyfrol *Gwared y Gwirion* (1966) gan R. Gerallt Jones. Y drydedd bennod yn y gyfres, *"Y Faciwis"*, oedd y ffilm Gymraeg gyntaf i’w harddangos yng Ngŵyl Ffilm Llundain. Mae'n adrodd hanes bachgen ifanc yng Ngogledd Cymru yn ystod yr Ail Ryfel Byd.

## Cefndir 
Stephen Bayly oedd y cyfarwyddwr.  Pum pennod 30 munud oedd yn y gyfres ddrama wreiddiol, ond fe'i hail-addaswyd ar gyfer Miramax a Disney fel ffilm nodwedd 90 munud o hyd. Darlledwyd am y tro cyntaf ar S4C, dydd Nadolig 1988. 

Ffilmiwyd y gyfres ym Mhen Llŷn ac Eryri.

* Pennod 1 : *Yr Hanner Coron*
* Pennod 2 : *Y Chewing Gum*
* Pennod 3 : *Y Faciwis*

## Cast a chriw
### Prif gast
*Richard Love (Joni Jones)
*Iola Gregory (Mrs. Jones)

### Cast cefnogol
*Nesta Harris – Mrs. Morris
*Dic Hughes – Saer Coed
*Eirlys Hywel – Mrs. Davies
*Llewelyn Jones – Wil
*Catrin Dafydd – Mrs. Davies
*Glyn Foulkes – P.C. Roberts
*Valmai Jones – Mrs. Evans
*Elen Roger Jones – Miss Brooks
*David Chidley - Harri
*Arwel Jones - Lewis
*Gillian Roberts - Enid
*Raymond Williams - Owen John
*Margaret Williams - Miss Wilias
*Bryn Williams - Ifan Roberts
*Bill Patterson a Geoff Rawle - Milwyr Americanaidd
*Sian Jones - Mrs Owen
*Lilian Roberts - Siopwraig
*Meic Stevens - Ficer
*Sian Wheldon - Gwraig yn Giglan
*Richard Burke - Paul
*George Smith - Robert
*Dewi Rhys - Griff
*Margarite Richards - Anti Nel
*Glynis Bailey - Mam Enid

### Cydnabyddiaethau eraill
*Colur – Mary Hillman
*Gwisgoedd – Sara Hind

## Manylion technegol
**Lliw:** Lliw

**Lleoliadau saethu:** Gogledd Cymru

**Gwobrau:**

## Llyfryddiaeth
### Llyfrau
* R. Gerallt Jones, *Gwared y Gwirion* (Abercynon: Cwmni Cyhoeddiadau Modern Cymreig, 1966.)

### Adolygiadau
* Adolygiad yn *Barn* Rhifau 239/240, Rhagfyr/Ionawr 1982/83, t. 405.

## Dolenni allanol
* 
* Gwefan Trevor Jones  – gan gynnwys clip sain o gerddoriaeth agoriadol y rhaglen.

Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 1982
Lliwiau (ffilm)

Mae ***Lliwiau*** yn ffilm Gymraeg a ryddhawyd ym 1988.

## Dolenni allanol 
*  Manylion ar IMDB

Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 1988
Anthony Campbell

Biocemegydd meddygol ym Mhrifysgol Caerdydd ydy'r **Athro Anthony Cambell** (g. 1945), o Fangor.  Mae'n arbenigwr byd-eang ym maes signalau mewngellog, cemoleuedd a bio-oleuedd. Mae hyn yn deillio o'i gywreinrwydd am slefren fôr a astudiodd flynyddoedd ynghynt a oedd yn taflu golau fflworesant. Defnyddiodd ei ymchwil i olau o'r math hwn i greu meddygaeth newydd.

Wedi peth amser ym Mhrifysgol Caergrawnt fe'i apwyntiwyd yn ddarlithydd yn Ysgol Meddygaeth Cymru ble bu'n gweithio am dros 40 mlynedd; Mae bellach yn Athro yn Ysgol Fferylliaeth Cymru, Prifysgol Caerdydd ac yn awdur ar 8 o lyfrau a thros 200 o bapurau academaidd.

Caiff ei brofion eu gwneud ar dros 100 miliwn o bobl mewn treialau clinigol y flwyddyn.

## Cyfeiriadau
Categori:Biocemegwyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1945
Categori:Pobl o Fangor
Mabinogi (1984)

Mae ***Mabinogi (1984)*** yn ffilm Gymraeg a ryddhawyd ym 1984. Cafodd y ffilm ei chynhyrchu gan Chris Monger a Geoff Moore.

## Dolenni allanol 
*  Manylion ar IMDB
*  Manylion ar BFI

Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 1984
Llwybr Defaid (ffilm)

Ffilm Gymraeg yw ***Llwybr Defaid*** a ddarlledwyd gan S4C yn 1993. Awdur y ddrama oedd Mei Jones a mae'r stori yn adrodd hanes Morris (Llion Williams) sydd wedi treulio blynyddoedd yng ngharchar ar ôl ei gyhuddo o lofruddio'i wraig. Cafodd ei fab yn y ffilm ei chwarae gan Gwion Iwan.

Cyfarwyddwyd y ffilm gan Siôn Humphreys a cynhyrchwyd gan ei gwmni Ffilmiau Bryngwyn.

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 1993
Y Mapiwr (ffilm)

Mae ***Y Mapiwr*** yn ffilm Gymraeg a ryddhawyd ym 1995. Cyfarwyddwr y ffilm oedd Endaf Emlyn.

## Crynodeb
Mewn tref fechan ar Benrhyn Gŵyr yn Ne Orllewin Cymru, mae Griff, bachgen 14 mlwydd oed yn dilyn datblygiadau argyfwng taflegrau Ciwba gyda gofid cynyddol. Mae’n ofni bod diwedd y byd yn dod ac mae’n cynllunio sut y bydd yn goroesi pan ddaw dydd y farn.

## Manylion technegol
**Tystysgrif ffilm:** Untitled Certificate

**Fformat saethu:** 35mm

**Math o sain:** Dolby SR

**Lliw:** Lliw

**Gwobrau:**

## Manylion Atodol
### Llyfrau
*ap Dyfrig, R., Jones, E. H. G., Jones, G. *The Welsh Language in the Media * (Aberystwyth: Mercator Media, Mercator Media Monographs, 2006)
*‘Making House of America: An Interview with Marc Evans and Ed Thomas’, yn Steve Blandford (gol.), *Wales on Screen* (Penybont: Seren, 2000), tt. 66–89.
*Dave Berry, ‘Unearthing the Present: Television Drama in Wales’, yn Steve Blandford (gol.), *Wales on Screen* (Penybont: Seren, 2000), tt. 128–151.

### Adolygiadau
* 
* 

Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 1995
Milwr Bychan

Mae ***Milwr Bychan*** yn ffilm Gymraeg a ryddhawyd ym 1984. Cyfarwyddwyd y ffilm gan Karl Francis.

## Crynodeb
Mae Wil yn ŵr ifanc dosbarth gweithiol sy’n ymuno â’r Fyddin Brydeinig. Caiff ei arestio wedi marwoaleth ar batrol arferol, ac mae’n dioddef triniaeth ffiaidd oddi wrth ei uwchswyddogion. Mae’r ffilm yn portreadu ymbellhad cynyddol Wil o’r fyddin, a’r empathi mae’n ei deimlo tuag at ei gyd-Geltiaid Gwyddelig.

## Cymeriadau 
### Y Fyddin 
* Lt. Col. Truscott-Jones - James Donnelly
* Robertson - Bernard Latham
* R.S.M - Robert Pugh
* Sgt. Crane - Dafydd Hywel
* Quinnell - Simon Coady
* Capten - Ian Saynor
* Red Band - Timothy Scott
* Capten (S.I.B) - Roger Nott
* Sarsiant (S.I.B) - Terry Jackson
* Swyddog San Steffan - Bernard Hill

### Y Patrol 
bawd|Richard Lynch yn *Milwr Bychan*
* Will - Richard Lynch
* Gary - Timothy Lyn
* Joe - Dylan Davies
* Wright - Russell Gomer
* Dewi - Dani Grehan
* Tom - Elfed Dafis
* Hywel - Kevin Staples
* Milwyr - Isaac Maynard, Ian Rowlands, Stephen Kelly
* Carcharorion - David Wyn Roberts, Edward Thomas, Ian McLaren

### Y Cyhoedd 
* Kevin - W. J. Phillips
* Deirdre - Emer Gillespie
* Mam Wil - Menna Trussler
* Ewythr Daniel - Eric Wyn
* Gwraig Hŷn - Mary Crofton
* Gyrrwr y Lori - Peter Dinnion
* Cyfaill y Gyrrwr - Laurence Hynam
* Gwraig Ifanc - Marion McLoughlen
* Pysgotwyr - Patrick Waldron, Ciaren McIntyre
* Ymyrrwr - Brian Nash
* Rheolwr Gwesty - Stephen Lynos
* Gwraig yn y Fflat - Jill Greenhalgh
* Llanc - Eamonn Collinge
* Gwraig - Nicola Redmond
* Merch - Siobhan Hadden
* Heddwas - Dewi Savage
* Meddyg - Nigel Watson
* Cantores - Moira Mouse

## Cydnabyddiaethau
*Effeithiau arbennig – David Williams 
*Cyd-gynhyrchydd – Ruth Kenley
*Cynorthwy-ydd cynhyrchu – Clare Richardson
*Cynorthwy-ydd cyfarwyddo – Sergio Leon Alarcon
*Cynorthwy-ydd cyfarwyddo – Laosie McReamon
*Gwisgoedd – Katie Pegg
*Gwisgoedd – Sue Rawsthorne
*Gwisgoedd – Llinos Non Parry
*Colur – Irene Ranger
*Golygydd sain – Mali Evans

## Manylion technegol
***Tystysgrif ffilm:** 12
***Fformat saethu:** 16mm
***Lliw:** Lliw
***Cymhareb Agwedd:** 1.85:1
***Lleoliadau Saethu:** Gogledd Iwerddon, Cymru

**Gwobrau:**

## Manylion Atodol
### Y Ffilm
* Mae'r ffilm i'w weld yma 

### Llyfrau
*David Berry, *Wales and Cinema: the first hundred years* (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1994)
*ap Dyfrig, R., Jones, E. H. G., Jones, G. *The Welsh Language in the Media * (Aberystwyth: Mercator Media, Mercator Media Monographs, 2006)

### Adolygiadau
**Variety*, 24 Rhagfyr 1986.

### Erthyglau
**City Limits*, rhif 278, 29 Ionawr 1987.
**Screen International*, rhif 585, 31 Ionawr 1987.
**Screen International*, rhif 570, 18 Hydref 1986.
**Time Out*, rhif 858, 28 Ionawr 1987.

Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 1986
Newid Gêr (ffilm)

Mae ***Newid Gêr*** yn ffilm Gymraeg a ryddhawyd ym 1979 gan y Bwrdd Ffilmiau Cymraeg. Cyfarwyddwr y ffilm oedd Alan Clayton. Ffilm am 'yrrwyr rali yw hi, ac wedi'i lleoli yn Llanilar. "Nid Ffilm Fawr gyda neges gudd oedd hon, ond ffilm y byddai pawb yn gallu ei mwynhau", yn ôl un o'r actorion, Sharon Morgan.

## Cymeriadau 
* Dewi Morris - Steve
* Sue Jones-Davies - Anwen
* William Thomas  - John Lloyd / Keith Lloyd
* Dafydd Hywel  - Stan
* Sharon Morgan - Eleri
* Jenny Ogwen  - Mrs Remmington-Jones
* James Jones - Gweinidog
* Dai Jones  - Tafarnwr
* John George - Ifan

## Crynodeb 
Wedi marwolaeth Keith mewn damwain ralio, mae Steve, ei gyd-yrrwr, yn penderfynu ceisio trwsio’r car mewn ymgais i ddebryn yr hyn a ddigwyddodd. Wrth weithio ar y car yng ngarej Anwen, gweddw Keith, mae’r ddau ohonynt yn agosáu wrth geisio dod i delerau â’u galar. Fodd bynnag, wedi trwsio’r car, mae ymgais Steve i ennill y ras yn troi’n drychineb.

Mae blas o'r ffilm i'w weld yma https://www.youtube.com/watch?v=em9-i6QBjGc

## Cynhyrchu 
Cyllideb y ffilm oedd £28,000.

*Cynorthwyydd i’r Cyfarwyddwr – Jane Van Koningsveld
*Cynorthwyydd i’r Cyfarwyddwr – Derwyn Williams

## Manylion technegol
**Fformat saethu:** 16mm

**Math o sain:** Mono

**Lliw:** Lliw

**Cymhareb agwedd:** 4:3

**Lleoliadau saethu:** Hen Ysgol Llanilar, Tafarn y Falcon, Llanilar, Mynwent Llanilar.

## Llyfryddiaeth 
* David Berry, *Wales and Cinema* (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1994)

## Cyfeiriadau 
Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 1979
Y Mabinogi (2003)

Ffilm Gymraeg animeiddiedig oedd ***Y Mabinogi*** a ryddhawyd yn 2003. Comisiynwyd y ffilm gan S4C i ddathlu pen-blwydd y sianel yn ugain mlwydd oed. Dangoswyd y fersiwn Cymraeg mewn rhai sinemau yng Nghymru yn Tachwedd 2002. Darlledwyd y ffilm ar S4C am y tro cyntaf ar 1 Mawrth 2004. Cyfarwyddwr y ffilm oedd Derek Hayes.

## Crynodeb
Ar ddiwrnod ei ben-blwydd yn ddeunaw oed, caiff byd Lleu ei chwalu gyda’r newyddion ei fod wedi ei fabwysiadu. Ar yr un diwrnod, mae ei ffrind Rhiannon yn amau ei bod yn feichiog, ac mae Dan, sy’n byw yng nghysgod ei frawd mawr, yr un mor chwit chwat ag erioed.

Er gwaethaf eu problemau personol mae’r tri yn dod at ei gilydd ar ben-blwydd Lleu, ac yn cychwyn ar anturiaeth mewn cwch bysgota fychan. Ymhen ychydig maent yn gweld rhyw newid yn y dwr, ac maent yn sylweddoli eu bod, ar noswyl Gŵyl Fai, wedi dod o hyd i borth aur y Byd Arall, sydd i’w weld yn disgleirio ymhell o dan y don.

A hithau yn ferch annibynnol a phenstiff, dydy Rhiannon ddim yn meddwl ddwywaith cyn plymio i’r môr mawr, a dydy’r ddau arall ddim yn hir yn ei dilyn. Fel y maent yn plymio yn is ac yn is i’r dyfnderoedd ac yn nesàu at y porth, fe gânt eu cludo ganrifoedd yn ôl i fyd anhygoel y Mabinogi.

Ond mae gan Rhiannon, Manawydan a Lleu Llaw Gyffes eu problemau Canol Oesol eu hunain. Mae Rhiannon yn cael ei gorfodi i briodi rhywun nad yw’n ei garu, mae Manawydan yn ceisio gwneud iawn am gynllwynio mileinig brawd byrbwyll ac mae Lleu yn ceisio dygymod â'r ffaith i’w fam ei wrthod fel baban.

Wrth geisio goresgyn y problemau hyn rhaid i’r cymeriadau wynebu’r gwrthdaro rhwng ffawd, dewis personol a hud a lledrith.

## Cast a chriw
### Prif gast
*Daniel Evans (Dan)
*Jenny Livsey (Rhiannon)
*Matthew Rhys (Lleu)
*Sue Jones-Davies (Siân)
*Ioan Gruffudd (Bendigeidfran)

### Cast cefnogol
*Lisa Palfrey – Arianrhod
*Philip Madoc – Gwydion
*Paul McGann – Matholwch
*Menna Trussler

## Manylion technegol
**Tystysgrif ffilm:** 12A

**Fformat saethu:** 35mm

**Lliw:** Lliw

## Llyfryddiaeth
### Llyfrau
* ap Dyfrig, R., Jones, E. H. G., Jones, G. *The Welsh Language in the Media*  (Aberystwyth: Mercator Media, Mercator Media Monographs, 2006)

### Adolygiadau
* Osmond, Andrew. *Sight and Sound* (UK) Medi 2003, Vol. 13
*  
* 

### Erthyglau
* Lamb, M., Middleboe, P. ‘Addasu y Mabinogi yn ffilm animeiddiedig’. Yn *Chwileniwm*, 139-156 (2002, Gwasg Prifysgol Cymru)
* 
* 

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* 
* 
* 

Categori:Ffilmiau 2003
Categori:Ffilmiau animeiddiedig Cymraeg
Oed Yr Addewid, 2002

Mae ***Oed Yr Addewid*** yn ffilm Gymraeg a ryddhawyd yn 2002. Cyfarwyddwr y ffilm oedd Emlyn Williams.

## Manylion technegol
**Tystysgrif ffilm:** Untitled Certificate

**Fformat saethu:** 35mm

**Math o sain:** Stereo

**Lliw:** Lliw

**Cymhareb agwedd:** 1.85:1

**Lleoliadau saethu:** Pen Llŷn

## Gwobrau
## Llyfryddiaeth
### Adolygiadau
*
*
* 

### Erthyglau
* 
* 
* 
* 

## Dolenni allanol
* Gwefan Swyddogol *Oed yr Addewid* (drwy’r *Internet Archive*)
* 

Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 2002
Categori:Enillwyr Gwobr BAFTA Cymru
Plant Y Tonnau

Mae ***Plant Y Tonnau*** yn ffilm Gymraeg a ryddhawyd ym 1986. Cynhyrchwyd y ffilm gan Alun Ffred Jones.

## Dolenni allanol 
*  Manylion ar IMDB

Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 1986
Rhosyn a Rhith

Mae ***Rhosyn a Rhith*** yn ffilm Gymraeg a ryddhawyd ym 1986. Stephen Bayly oedd y cyfarwyddwr.

## Cast a chriw
### Prif gast
* Iola Gregory – Mona
* Dafydd Hywel – Trevor
* Bill Paterson – Mr. Valentine
* W. J. Phillips – Eli Davies
* Mike Lewis - Mab Trevor

### Cast cefnogol
*Ifan Huw Dafydd – Dave
*Gillian Elisa – Sian
*Mari Emlyn – June
*Rowan Griffiths – Pete
*Olive Michael – Gwen
*Glan Davies – Dino
* Clyde Pollitt - Councillor

### Effeithiau arbennig
*David S. Williams Jr.

### Cydnabyddiaethau eraill
*Gwisgoedd – Maria Price 
*Lleoliadau – Marc Evans
*Cynorthwyydd Cyfarwyddo Celf – Lia Cramer 
*Cynorthwyydd Cyfarwyddo – Tony Annis
*Cân – Stephen Sondheim
*Cân – Jule Styne
*Perfformwraig y Gân – Rosalind Russell
*Caneuon – Nigel Boulton
*Colur – Morag Ross
*Recordio Sain – Toby Jarvis
*Cyfieithiad Cymraeg – Urien Wiliam
*Cynorthwy-ydd Techengol – Dafydd Hywel

## Manylion technegol
**Tystysgrif ffilm:** Untitled Certificate

**Fformat saethu:** 16mm

**Math o sain:** Mono

**Lliw:** Lliw

**Cymhareb agwedd:** 1.85:1

**Lleoliadau saethu:** Cinema Rex, Aberdâr

**Gwobrau:**

## Llyfryddiaeth
### Llyfrau
* David Berry, *Wales and Cinema: the first hundred years* (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1994)
* ap Dyfrig, R., Jones, E H G, Jones, G. *The Welsh Language in the Media * (Aberystwyth: Mercator Media, Mercator Media Monographs, 2006)

### Adolygiadau
* *Positif*, rhif 361, Mawrth 1991.
* *Variety*, 21 Mai 1986.
* Decourcelle, Thierry. Yn: *Première* (Ffrainc). (MG), Mawrth 1991, Tud. 22
* Rebichon, Michel. Yn: *Studio* (Ffrainc). (MG), Mawrth 1991, Tud. 18
* 
* 

### Erthyglau
* *Film* (BFFS), cyfrol 3, rhif 4, Ebrill 1987.
* *Time Out*, rhif 862, 25 Chwefror 1987.
* *City Limits*, rhif 281, 19 Chwefror 1987.
* *Time Out*, rhif 861, 18 Chwefror 1987.
* *Sight and Sound*, cyfrol 55, rhif 3, Haf 1986.

Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 1986
Sion a Sian (ffilm)

Ffilm Gymraeg yw ***Siôn a Siân*** a sgriptiwyd gan y dramodydd Gareth F. Williams. Fe'i disgrifwyd fel ffilm gomig am dristwch, a'i darlledu ar S4C ar ddydd Nadolig 2003. Dangoswyd hi hefyd fel rhan o Wyl Sgrîn Caerdydd 2003.

Roedd yn addasiad o ddrama lwyfan a berfformiwyd yn wreiddiol gan Gwmni Theatr Gwynedd ym 1990, ond fe addasodd y dramodydd y cymeriadau i fod ddegawd yn hynach. Mae'r ddau prif gymeriad, Siôn (Jonathan Nefydd) a Siân (Janet Aethwy) yn gymdogion a mae dau gymeriad arall Meinir (Nia Roberts) a Harri (Rhydian Jones).

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 2003
O'r Ddaear Hen

Mae '''''O'r Ddaear Hen''''' yn ffilm Gymraeg a ryddhawyd ym 1981 gan y Bwrdd Ffilmiau Cymraeg. Cyfarwyddwr y ffilm oedd Wil Aaron a'r awdur oedd Yr Athro Gwyn Thomas.

## Crynodeb
Wrth i William Jones (Charles Williams) balu yng ngardd ei dŷ cyngor daw o hyd i ben carreg od yr olwg. Yn ystod y nos caiff ei wraig freuddwydion arswydus gan beri iddiorfodi i William symud y pen o’r tŷ. Yn ei dro aiff a’r pen i archeolgydd ym Mhrifysgol Bangor (Valerie Wynne-Williams) sy’n arbenigwr ar greiriau Celtaidd ac sy’n ceisio palu am olion y Celtiaid mewn man arall. Er mwyn ceisio deall beth yw’r pen aiff a fo adref gyda hi, ond i bethau ddechrau mynd o chwith yn y nos yno hefyd gan ddod â breuddwydion erchyll o greadur hanner dyn hanner anifail i wragedd y tŷ. Un wrth un caiff teulu'r archeolegydd eu arswydo gan arwain at angau ac aberth arall i dduwiau hynafol y Celtiaid.

## Cast a chriw
### Prif gast
*Valerie Wynne-Williams (Miriam Vaughan)
*J. O. Roberts (Arthur Vaughan)
*Bethan Jones (Anna Vaughan)
*Lindsay Evans (Alan Wyn)
*Charles Williams (William Jones)
*Elen Roger Jones (Jane Jones)

### Cast cefnogol
*Stewart Jones – Dyn yn y dafarn
*Clive Roberts – Plisman
;Rhannau eraill
*Fred Williams
*Jim Fieldsend
*Victor Tudor
*Alwyn Pleming
*Aelodau o Theatr Fach Llangefni

### Cydnabyddiaethau eraill
*Cynorthwywr camera – Kevin Duggan
*Cynorthwywr sain – Bob Webber
*Rheolwr cynhyrchu – Gwynfryn Roberts
*Coluro – Mary Hillman
*Cynorthwydd cynhyrchu – Shân Davies

## Manylion technegol
**Fformat saethu:** 16mm

**Math o sain:** Mono

**Lliw:** Lliw

**Lleoliadau saethu:** Prifysgol Bangor; Din Llugwy, Mon.

## Llyfryddiaeth
*David Berry, *Wales and Cinema* (Gwasg Prifysgol Cymru, Caerdydd, 1994)
*ap Dyfrig, R., Jones, E. H. G., Jones, G. *The Welsh Language in the Media * (Aberystwyth: Mercator Media, Mercator Media Monographs, 2006)

Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 1981
Macsen (ffilm)

Mae ***Macsen*** yn ffilm Gymraeg a ryddhawyd ym 1983. Roedd wedi ei seilio ar chwedl *Breuddwyd Macsen Wledig*. Cafodd y ffilm ei chynhyrchu gan Gareth Wynn Jones a'i gwmni Ffilmiau'r Tŷ Gwyn.

## Dolenni allanol 
*  Manylion ar IMDB

Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 1983
Tân ar y Comin (ffilm)

Ffilm Gymraeg yw ***Tân ar y Comin*** wedi ei seilio ar nofel o'r un enw gan T. Llew Jones. Cafodd y ffilm ei chyfarwyddo gan David Hemmings. Fe'i ddarlledwyd ar S4C am y tro cyntaf ar 1 Ionawr 1994.

Ffilmiwyd y ddrama ar amryw leoliadau yn Sir Gaerfyrddin yn cynnwys Fferm Penyrallt ger Llandysul. Cynhyrchwyd fersiwn Saesneg gefn-wrth-gefn dan y teitl ***A Christmas Reunion*** a fe'i ryddhawyd ar fideo yn yr Unol Daleithiau yn 1994. Roedd gan y fersiwn yma olygfeydd ychwanegol wedi eu ffilmio yn Boston.

## Dolenni allanol 
*
*Gwefan Cynhyrchiadau Peakviewing

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau 1993
Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau a seiliwyd ar nofel
Ty'd Yma Tomi!

Ffilm Gymraeg yw '''''Ty'd Yma Tomi!''''' sy'n adrodd hanes actores adnabyddus yn symud o Gaerdydd i gefn gwlad Cymru. Rhyddhawyd y ffilm ym 1984 gan y Bwrdd Ffilmiau Cymraeg ac fe'i ddarlledwyd ar S4C ar 1 Mawrth 1985.

Seiliwyd y ffilm ar sgript Siwan Jones a enillodd y wobr am 'Sgript ddramatig orau' yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Môn 1983.

Cyfarwyddwr y ffilm oedd Gareth Wynn Jones a'r cynhyrchydd oedd Norman Williams. Roedd y cast yn cynnwys Gwen Ellis, Iola Gregory a John Ogwen.

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 1984
Sgwâr y Sgorpion

Ffilm gomedi Gymraeg gan Ffilmiau Eryri yw ***Sgwâr y Sgorpion*** a ryddhawyd ym 1994 a'i dangos am y tro cyntaf ar S4C. Ffilmiwyd y cyfan yng Nghaernarfon. Mae'n adrodd hanes criw o ddynion busnes sy'n ceisio prynu holl fusnesau'r dref. Ond mae'r dynion yn dod wyneb yn wyneb â dwy newyddiadurwraig sy'n ceisio datrys y dirgelwch. Cyfarwyddwr y ffilm oedd Tim Lyn i Ffilmiau Eryri. Ymysg y cast roedd Aneirin Hughes, Robin Griffith, Sian McLean, Eluned Jones, Bethan Dwyfor, Marged Esli, Robin Eiddior, Owen Garmon a chameo gan Elen Roger Jones.

## Cynhyrchu 
bawd|Llun o'r ffilm *Sgwâr Y Sgorpion* 1994
Syniad y cynhyrchydd Norman Williams oedd y cychwyn, ac fe ofynwyd i'r awdur Dafydd Huws gyfansoddi'r sgript. Yn anffodus, cododd nifer o anhawsterau tra'n ffilmio a bu'n rhaid atal y ffilmio er mwyn ail-sgwennu'r sgript. Gan bod yr actores a'r sgriptwraig Eluned Jones wedi cydweithio efo'r cyfarwyddwr Tim Lyn ar gyfresi fel *Pris Y Farchnad* a *Treflan*, bu'n rhaid i'r ddau geisio creu'r golygfeydd gyda'r nos, tra'n ffilmio yn y dydd. Nodwyd ar ddechrau'r ffilm bod y sgript [ddi-enw] yn "seiliedig ar syniad gwreiddiol gan Dafydd Huws".

bawd|Eluned Jones a Bethan Dwyfor yn y ffilm *Sgwâr Y Sgorpion* 1994
Defnyddwyd yr hen dwneli tanddaearol o dan Caernarfon fel pencadlys y dynion busnes, yn ogystal â nifer o leoliadau o gwmpas y Maes.

"Y Loj? Clwb golff? Na... Wrth chwilio am fan cyfarfod addas i bobol fusnes ddrwg ar gyfer y ffilm *Sgwâr y Sgorpion*, fe ddaeth y cynhyrchwyr ar draws rhwydwaith o dwneli o dan dre' Caernarfon", dywed erthygl yn Golwg [Rhagfyr 1994]." "Fe glywson ni am y lle yma dan y dre', doeddan ni ddim yn gwybod am eu bodolaeth o'r blaen," meddai'r cyfarwyddwr [cynhyrchydd] Norman Williams. "Ond mae'n debyg bod y twneli â chysylltiad uniongyrchol a rhannau o'r cei. Mae rhai o dan Y Maes ond y rhai oeddan ni'n eu defnyddio oedd y rhai o dan Stryd y Farchnad ger y castell. Roedd y lle yn hynod." Gyda sbwriel a baw wedi crynhoi yn y twneli, roedd hi'n llanast llwyr ond roedd yn berffaith ar gyfer ffilmio golygeydd or 'maffia' lleol. "Mae'n nhw mewn cyflwr ofnadwy ac roedd yr adran gelf yno am ddyddiau yn eu glanhau nhw ac roedd rhaid cael craen i ollwng yr offer i lawr yna. Petai rhywun eisiau cynnal gweithgarwch tan ddaear go iawn mae'n nhw'n ddelfrydol. Mae'n nhw'n arbennig o dda ar gyfer creu awyrgylch sinistr." "

## Cast a chriw 
* Sioned - Bethan Dwyfor
* Lex - Robin Eiddior
* Nancy - Marged Esli
* McKinnon - Owen Garmon
* Cledwyn - Robin Griffith
* Pugh - Arwel Gruffydd
* Elwyn - Aneirin Hughes
* Kevin - Emyr John
* Megan - Eluned Jones
* Hen ddynes - Elen Roger Jones
* Llinos - Sian McLean
* Y Bownsar - Tony Wenallt

## Oriel 

Delwedd:Hysbyseb y ffilm Sgwâr Y Sgorpion 1994.jpeg

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
*  Manylion ar IMDB

Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 1994
Gwynfyd (ffilm)

Addasiad ffilm o'r gyfrol o straeon byrion *Blind Dêt*  gan Jane Edwards, yw'r ffilm Gymraeg ***Gwynfyd*** i S4C. Ffilmiau'r Nant oedd yn gyfrifol am ei chynhyrchu, ac Emlyn Williams oedd yn cyfarwyddo. Rhyddhawyd y ffilm ym 1992. Profiadau merch ifanc mewn pentref ar Ynys Mon yn ystod Haf 1958, yw plot y ffilm, a dyma'r ffilm gyntaf i'r actores Luned Gwilym serenu ynddi. Roedd y cast yn cynnwys nifer o actorion o Sir Fôn fel Elliw Haf, Elen Roger Jones, Yoland Williams ac Eric Wyn.

## Cymeriadau ac Actorion 
* Luned Gwilym
* Llion Williams
* Elliw Llwyd Owen
* Elliw Haf
* Beryl Hall
* Elen Roger Jones
* Yoland Williams
* Eric Wyn
* Huw Charles
* Morfydd Elin
* Arwel Gruffydd
* Mari Gwilym
* Phyllip Hughes
* Siw Huws
* Manon Jones
* Stewart Jones
* Tammi Jones
* Nia Medi
* Sioned Meleri
* Llŷr Morus
* Arwyn Evans
* Pamela Rayner
* Iwan Roberts
* Trefor Selway
* Leslie Williams
* Hefin Wyn

## Dolenni allanol 
*  Manylion ar IMDB

Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 1992
Ŵyn i'r Lladdfa

Mae '''''Ŵyn i'r Lladdfa''''' yn ffilm Gymraeg. Cafodd y ffilm ei chynhyrchu gan Siôn Humphreys.

## Dolenni allanol 
*  Manylion ar IMDB

Categori:Ffilmiau Cymraeg
Yma i Aros

Mae ***Yma i Aros*** yn ffilm Gymraeg gan Meic Povey  ac Emyr Huws Jones a ryddhawyd yn 1990 ac sy'n serennu Bryn Fôn a Morfydd Hughes.

Cynhyrchwyr y ffilm gan Ffilmiau Bryngwyn a gellir ei gweld ar wefan y Coleg Cymraeg Cenedlaethol. Thema'r ffilm yw serch a chanu gwlad.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
*  Manylion ar IMDB

Categori:Ffilmiau Cymraeg
'Sglyfaeth (ffilm)

Mae ***Sglyfaeth*** yn ffilm Gymraeg a ryddhawyd ym 1984. Cynhyrchwyd y ffilm gan Ffilmiau'r Tŷ Gwyn a'i chyfarwyddo gan Gareth Wynn Jones ac mae'n serennu Elliw Haf a Dafydd Dafis (oedd yn cael ei gydnabod fel 'Tom Richmond' ar y pryd). Sgriptiwyd y ffilm gan Harri Pritchard Jones. Mae'n seiliedg ar hanes byddin gwerniaeth Iwerddon, neu Yr IRA.

## Dolenni allanol 
*  Manylion ar IMDB

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 1984
Tywyll Heno

Gallai **Tywyll Heno** gyfeirio at:

* *Tywyll Heno*, nofel (1962) gan Kate Roberts
* *Tywyll Heno*, drama radio (1969) seiliedig ar y nofel
* *Tywyll Heno*, ffilm (1986) seiliedig ar y nofel
----
Tân ar y Comin

:''Erthygl am y nofel yw hon. Am y ffilm sy'n seiliedig arni gweler Tân ar y Comin (ffilm).*

Nofel antur am y Sipsiwn i blant a phobl ifanc gan T. Llew Jones yw ***Tân ar y Comin**''. 
Fe'i cyhoeddwyd gan Gwasg Gomer yn 1975.
Ym 1976 enillodd y llyfr Wobr Tir na n-Og.
Cafwyd argraffiad newydd yn 1993, 2003 a 2015.

Cyfieithwyd y nofel i'r Saesneg gan yr awdur a Carol Byrne Jones dan y teitl *Gipsy Fires* (Pont Books, 1994).

## Disgrifiad byr
Cawn hanes anturiaethau Tim, un o blant y sipsiwn, a adewir yn amddifad ar gomin Glanrhyd wedi i'w daid farw, heb ddim ond carafán, caseg, a'r ebol a anwyd ar y noson y bu farw'r hen ŵr.

## Ffilm
Cynyrchwyd ffilm sy'n seiliedig ar y nofel, sef *Tân ar y Comin*, a ddarlledwyd ar S4C.

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1975
Categori:Nofelau 1975
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Nofelau gan T. Llew Jones
Categori:Roma
Ysbryd y Nos (ffilm)

Mae ***Ysbryd y Nos*** yn ffilm Gymraeg a ryddhawyd ym 1985.

## Dolenni allanol 
*  Manylion ar IMDB

Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 1985
Un Frân Ddu (ffilm)

Mae ***Un Frân Ddu*** yn ffilm Gymraeg. Cynhyrchwyd y ffilm gan Siôn Humphreys.

## Dolenni allanol 
*  Manylion ar IMDB

Categori:Ffilmiau Cymraeg
Tywyll Heno (nofel)

Nofel (neu "stori fer hir") Gymraeg am iechyd meddwl gan Kate Roberts yw ***Tywyll Heno*** a gyhoeddwyd gan Wasg Gee ym 1962. Cafwyd sawl addasiad o'r nofel dros y degawdau o ddrama radio ym 1969 i ffilm Gymraeg ym 1986.

## Teitl
Mae teitl y nofel yn adleisio llinell ailadroddus o'r ddilyniant englynion *Canu Heledd* – "Stafell Gynddylan ys tywyll heno".

## Cymeriadau 
* Bet Jones
* Magi
* Nyrs
* Juliet
* Meddyg
* Y Parch Gruff Jones
* Llywydd y Gwragedd
* Jane Owen
* Dyn y Seiat

## Crynodeb 
"Stori fer hir am fenyw ganol oed, Bet, sy'n profi cyfnod o iselder ysbryd, ac yn canfod ei hun dan ofal ysbyty iechyd meddwl. Trwy'r stori, mae Bet yn olrhain yr amgylchiadau a arweiniodd at ei dadfeiliad emosiynol - dadfeiliad sydd, yn ei barn hi, wedi ei achosi gan golled ffydd. Yn wraig i weinidog, mae hi wedi ei throchi yn gymdeithas y capel ac wedi digalonni â'r holl ragrith mae hi'n ei weld o'i chwmpas. Ar ben hynny mae'n dechrau cwestiynu os oes Duw yn bodoli o gwbl; ac yn dechrau teimlo bod bywyd yn ddibwrpas."

## Cefndir 
"Cyhoeddwyd y stori fer hon ym 1962 - prin oedd problemau iechyd meddwl yn cael eu trafod yn agored bryd hynny, ac mae'r gwahaniaeth rhwng dealltwriaeth yr oes o'i gymharu â nawr [21ain ganrif] yn amlwg. Serch hynny, mae'r stori dal i fod yn datguddio sawl gwirionedd am salwch meddwl a sut mae'n aml wedi ei wreiddio mewn materion cymdeithasol. Mae hi hefyd yn feirniadaeth graff o Gymry'r capel yng nghanol yr ugeinfed ganrif."

## Addasiadau 
Addaswyd y nofel fel drama radio a ddarlledwyd gan y BBC yn 1969, ac yn ddiweddarach fel ffilm deledu a ddarlledwyd gan S4C yn 1986.

## Cyfeiriadau 
Categori:Gweithiau Kate Roberts
Categori:Nofelau 1962
Categori:Nofelau Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1962
Teisennau Mair

Mae ***Teisennau Mair*** yn ffilm Gymraeg a ryddhawyd ym 1979 gan y Bwrdd Ffilmiau Cymraeg. Cyfarwyddwyd y ffilm gan Gareth Wynn Jones.

## Crynodeb
Ffilm gyfnod Edwardaidd gyda theimlad gothig iddi sy’n dilyn helyntion cariadol Mair (Marged Esli), wrth iddi adael ei chariad sy’n ofaint ifanc lleol o’r enw Llew (Cefin Roberts) am barchusrwydd dyn cyfoethog o'r enw Goronwy (J. O. Roberts). Defnyddia'r ffilm lawer o symboliaeth i gyfleu’r trasiedi sydd i ddod wrth i baranoia ei gŵr am ei anffyddlondeb â Llew droi’n drasiedi i’r tri.

## Cast a chriw
### Prif gast
*Marged Esli (Mair)
*J. O. Roberts (Goronwy)
*Cefin Roberts (Llew)

### Cast cefnogol
*Clive Roberts
*Glyn Williams

### Cydnabyddiaethau eraill
*Cynorthwywr i’r Cyfarwyddwr – Angharad Anwyl
*Coluro – Mary Hillman
*Gwisgoedd – Kate Fox
*Celfi – Arthur Evans
*Graffeg – Ian Cellan Jones

## Manylion technegol
**Fformat saethu:** 16mm

**Lliw:** Lliw

**Lleoliadau saethu:** Grugan Ddu, Y Groeslon.

**Gwobrau:** Prif Wobr yr Wyl Ffilmiau Geltaidd, Harlech 1981.

### Llyfryddiaeth
* David Berry, *Wales and Cinema* (Caerdydd, Gwasg Prifysgol Cymru, 1994)
* ap Dyfrig, R., Jones, E. H. G., Jones, G. *The Welsh Language in the Media * (Aberystwyth: Mercator Media, Mercator Media Monographs, 2006)

Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 1979
Y Weithred (ffilm)

Ffilm deledu Gymraeg yw ***Y Weithred*** a seiliwyd ar y llyfr *Cysgod Tryweryn* gan Owain Williams. Sgriptiwyd y ffilm gan Meic Povey a cyfarwyddydd y ffilm oedd Richard Lewis. Hanes yr ymgyrch fomio wrth adeiladu argae Tryweryn ym 1963 oedd plot y ffilm. 

Roedd Emyr Llywelyn, John Albert Jones ac Owain Williams yn bwriadu atal y gwaith ar yr argae drwy ddinistrio'r cyflenwad trydan. Llwyddodd y tri i ddinistrio newidydd trydanol drwy ffrwydro bom 2.3 kg, ond fe ddaliwyd Williams wythnos yn ddiweddarach. Ar ddiwrnod ei ddedfrydu llwyddodd y ddau arall i ffrwydro peilon trydan yng Ngellilydan ger Trawsfynydd a fe'i arestiwyd hwythau.

## Cast 
bawd
bawd
bawd
* Robin Eiddior - Owain Williams (Now)
* Jeremi Cockram - Emyr Llywelyn Jones
* Julian Lewis Jones - John Albert Jones
* Tanya Evans - Irene
* Olwen Rees - Y Fam
* Grey Evans - Y Tad
* Steffan Rhodri - Glanmor Hughes
* Owen Garmon - Cledwyn Jones
* Dyfan Roberts - Ellis Gwyn Jones
* Kevin Williams - "Now" ifanc
* Ifor Owen - Griffith Hughes
* Richard Goodfield - Dai Walters
* David Charles - Dai Pritchard
* Gareth Jones, Gwynfor Roberts ac Anthony Evans - Ditectifs
* Jonathan McClean - Griff
* Cara Williams - Iona
* Alastair Meikle - Sylwebydd Radio

## Cynhyrchu 
Ar ddiwedd y ffilm, diolchwyd i ysgolion Y Parc a Bala Deulyn, Nantlle; i Gynghorau Sir Gwynedd a Cheredigion; i drigolion Y Parc, Llanuwchllyn, Cwm Cynllwyd, Celyn, Tryweryn a'r Bala.

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau Cymraeg
Categori:Ffilmiau 1995