Richard L. Rubenstein

Athronydd crefyddol a diwinydd Iddewig  o'r Unol Daleithiau oedd **Richard Lowell Rubenstein** (8 Ionawr 1924 – 16 Mai 2021) sydd yn nodedig am ei gyfraniad at theodiciaeth mewn ymateb i'r Holocost, fel prif ladmerydd y mudiad "Marwolaeth Duw".

Ganed yn y Lower East Side, Manhattan, Efrog Newydd, i Jesse Rubenstein a'i wraig Sara, Fine gynt. Gweithiodd Jesse i gwmni bwyd, ac roedd gan Sara radd meistr mewn llenyddiaeth Saesneg o Brifysgol Efrog Newydd. Nid oeddynt yn Iddewon duwiol, a ni chafodd Richard hyd yn oed bar mitzvah. Symudodd y teulu i'r Upper East Side, a neidiodd Richard dri dosbarth yn Uwchysgol Townsend Harris, un o ysgolion rhagoraf Efrog Newydd. Cychwynnodd ar ei astudiaethau yng Ngholeg y Ddinas, Efrog Newydd, cyn gorffen ei radd baglor ym Mhrifysgol Cincinnati ym 1946 tra'n astudio i fod yn rabi yng Ngholeg Hebraeg yr Undeb, Cincinnati. Dychwelodd i Efrog Newydd gan ddilyn ei athro, Abraham Joshua Heschel, i'r Athrofa Ddiwinyddol Iddewig, ac yno fe'i ordeiniwyd yn rabi ym 1952. Derbyniodd ei radd meistr mewn diwinyddiaeth sanctaidd o Ysgol Ddiwinyddiaeth Harvard ym 1955, ac enillodd ddoethuriaeth mewn hanes crefydd o Brifysgol Harvard ym 1960, dan diwtoriaeth yr Athro Paul Tillich.

Yn y 1960au daeth nifer o ddiwinyddion Protestannaidd i'r amlwg a oedd yn cwestiynu cysyniadau traditional ynglŷn â natur a galluoedd Duw, gan dynnu ar athroniaeth Friedrich Nietzsche a Paul Tillich, ac yn dadlau bod y syniad o Dduw hollalluog sydd yn rheoli hanes y ddynolryw yn amddifadu bodau dynol o'u hewyllys rydd. Arloesai Rubenstein agwedd Iddewig ar y mudiad hwn drwy ddadlau bod erchyllter yr Holocost yn dileu dichonoldeb duw caredig sydd yn diogelu'r Iddewon, Ei bobl etholedig. Yn ei lyfr *After Auschwitz: Radical Theology and Contemporary Judaism* (1966), gofynnai, "Sut gall Iddewon gredu mewn Duw hollalluog, daionus ar ôl Auschwitz?" Er gwaethaf ei ddiwinyddiaeth radicalaidd, ni throdd Rubenstein ei gefn ar ei ffydd, a bu'n mynd i'r synagog ar y Sabath am weddill ei oes.

Treuliodd Rubenstein y rhan fwyaf o'i yrfa academaidd yn athro crefydd ym Mhrifysgol Daleithiol Fflorida, o 1971 i 1995. Ymsefydlodd yn Connecticut pan gafodd ei benodi'n athro crefydd ym Mhrifysgol Bridgeport, a llywydd ar y brifysgol honno, ym 1995. Bu Prifysgol Bridgeport dan reolaeth Professors World Peace Academy (PWPA), mudiad a sefydlwyd gan y Parchedig Sun Myung Moon a oedd yn gysylltiedig ag Eglwys yr Uniad. Cafodd hyn ei feirniadu, am fod Eglwys yr Uniad yn gwlt yn ôl rhai, ond mynnodd Rubenstein nad oedd gan y PWPA ddylanwad ar gwricwlwm neu staff Bridgeport. Ymddeolodd Rubenstein o Brifysgol Bridgeport ym 1999.

Priododd Rubenstein ddwywaith, a chafodd dri mab ac un ferch o'i wraig gyntaf, Ellen Vanderveen, a thri llysblentyn o'i ail wraig, Betty Rogers. Trigodd yn ei henaint yn Fairfield, Connecticut. Bu farw Richard L. Rubinstein o sepsis mewn hosbis yn Bridgeport, Connecticut, yn 97 oed.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1924
Categori:Marwolaethau 2021
Categori:Academyddion yr 20fed o'r Unol Daleithiau
Categori:Academyddion Iddewig o'r Unol Daleithiau
Categori:Athronwyr yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Athronwyr yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Athronwyr Iddewig o'r Unol Daleithiau
Categori:Diwinyddion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Diwinyddion yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Diwinyddion Iddewig o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Harvard
Categori:Llenorion yn ymwneud â'r Holocost
Categori:Pobl a aned ym Manhattan
Categori:Pobl fu farw yn Connecticut
Categori:Pobl fu farw o sepsis
Categori:Rabïaid
Categori:Ysgolheigion Saesneg o'r Unol Daleithiau