The Corn is Green

:''Am gynyrchiadau eraill o'r ddrama gweler The Corn is Green (gwahaniaethu)*

Mae ***The Corn Is Green**'' yn ddrama lled hunangofiannol o 1938 gan y dramodydd ac actor Cymreig Emlyn Williams. Perfformiwyd y ddrama am y tro cyntaf yn Llundain yn y Duchess Theatre ym 1938 gyda Williams yn portreadu Morgan Evans. Roedd cynhyrchiad gwreiddiol Broadway yn serennu Ethel Barrymore ac fe'i perfformiwyd am y tro cyntaf yn y Theatr Genedlaethol ar 26 Tachwedd, 1940, mewn rhediad o 477 perfformiad.

## Plot 
chwith|bawd| Ethel Barrymore yng nghynhyrchiad gwreiddiol Broadway o *The Corn Is Green* (1940)
Mae L. C. Moffat yn athrawes ysgol Saesneg o ewyllys cref sy'n gweithio mewn pentref glofaol sy'n dioddef tlodi enbyd yng Nghymru ddiwedd y 19eg ganrif. Mae hi'n brwydro i ddiwyllio'r glowyr Cymreig lleol i'w ffyrdd Seisnig gwaraidd hi. Mae hogyn anllythrennog yn ei arddegau  o'r enw Morgan Evans yn graddio o'r ysgol gydag anrhydedd yn y pen draw.

## Cefndir 
Ganwyd Emlyn Williams ym 1905, ac fe'i magwyd yn nhref lofaol tlawd Mostyn, Sir y Fflint. Roedd yn uniaith Gymraeg tan yn wyth oed. Prin ei fod yn llythrennog, a dywedodd yn ddiweddarach y byddai fwy na thebyg wedi dechrau gweithio yn y pyllau glo yn 12 oed pe na bai wedi dal sylw gweithiwr cymdeithasol o Lundain o’r enw Sarah Grace Cooke. Sefydlodd Cooke ysgol ym Mostyn ym 1915, a gwelodd addewid yn Williams fel ieithydd. Dros y saith mlynedd nesaf bu’n gweithio gydag ef ar ei Saesneg a’i helpu i baratoi i fod yn athro. Trefnodd Cooke i Williams ennill ysgoloriaeth yn y Swistir i astudio Ffrangeg, a phan oedd yn 17 oed fe helpodd ef i ennill ysgoloriaeth i Eglwys Crist, Rhydychen. Yn ystod ei astudiaethau yno cafodd Williams chwalfa nerfus, ond anogodd Cooke ef i ysgrifennu fel ffordd i wella. Cynhyrchwyd ei ddrama gyntaf, *Full Moon*, tra  dal yn Rhydychen. Cafodd ei lwyddiant cyntaf, *A Murder Has Been Announced*, ei lwyfannu ym 1930, ac yna’r ffilm gyffro boblogaidd, *Night Must Fall* (1935). Mae *The Corn Is Green* yn cael ei ystyried yn gredyd llenyddol mwyaf parhaol Williams.

## Cynhyrchu 
Perfformiwyd *The Corn Is Green* am y tro cyntaf ar 20 Medi, 1938, yn Theatr y Dduges, Llundain, yn dilyn perfformiad rhagolwg yn Nhŷ Opera Manceinion. Rhedodd y ddrama am 394 o berfformiadau, gan gau ar 2 Medi, 1939.

#### Cast 
* John Glyn-Jones fel John Goronwy Jones  
* Christine Silver fel Miss Ronberry  
* William John Davies fel Idwal Morris  
* Dorothy Langley fel Sarah Pugh  
* Albert Biddiscombe fel priodfab  
* Frederick Lloyd fel Squire  
* Betty Jardine fel Bessie Watty  
* Kathleen Harrison fel Mrs. Watty  
* Sybil Thorndike fel Miss Moffat  
* Kenneth Evans fel Robbart Robbatch  
* Wynford Morse fel Glyn Thomas  
* Jack Glyn fel Will Hughes  
* Glan Williams fel John Owen  
* Emlyn Williams fel Morgan Evans  
* Frank Dunlop fel Old Tom

### Cynhyrchiad Broadway 
Wedi'i gynhyrchu a'i gyfarwyddo gan Herman Shumlin, agorodd cynhyrchiad Broadway o *The Corn Is Green* ar 26 Tachwedd, 1940, yn y Theatr Genedlaethol . Dyluniwyd y cefndir gan Howard Bay; dyluniwyd y gwisgoedd gan Ernest Schrapps. Trosglwyddodd y cynhyrchiad i Theatr Royale ar 9 Medi, 1941, a chaeodd ar 17 Ionawr, 1942, ar ôl cyfanswm o 477 o berfformiadau.

#### Cast 
* Rhys Williams fel John Goronwy Jones  
* Mildred Dunnock Miss Ronberry  
* Charles S. Pursell fel Idwal Morris  
* Gwyneth Hughes fel Sarah Pugh  
* George Bleasdale fel priodfab  
* Edmund Breon fel Squire  
* Rosalind Ivan fel Mrs. Watty  
* Thelma Schnee fel Bessie Watty  
* Ethel Barrymore fel Miss Moffat  
* Thomas Lyons fel Robbart Robbatch  
* Richard Waring fel Morgan Evans  
* Kenneth Clarke fel Glyn Thomas  
* Merritt O'Duel fel John Owen  
* Terence Morgan fel Will Hughes  
* Sayre Crawley fel Old Tom

Chwaraewyd bechgyn, merched a rhieni gan Julia Knox, Amelia Romano, Betty Conibear, Rosalind Carter, Harda Normann, Joseph McInerney, Marcel Dill, Gwilym Williams a Tommy Dix.

#### Cast 
* Ethel Barrymore fel Miss Moffat  
* Kenneth Clarke fel Idwal Morris 
* Peter Harris fel John Owen 
* Gwyneth Hughes fel Sarah Pugh 
* Bert Kalmar fel Will Hughes 
* Eva Leonard-Boyne fel Mrs. Watty 
* Esther Mitchell fel Miss Ronberry 
* Patrick O'Connor fel Robbart Robbatch 
* Gene Ross fel Glyn Thomas 
* Lewis L. Russell fel The Squire 
* Richard Waring fel Morgan Evans 
* Tom E. Williams fel John Goronwy Jones 
* JP Wilson fel Old Tom 
* Perry Wilson fel Bessie Watty 
* George Bleasdale Priodferch 

## Addasiadau 
Ym 1945, gwnaed addasiad ffilm, gyda Bette Davis (ei hun o dras Gymreig) yn chware rhan Moffat.

Ar ddiwedd y 1970au, dychwelodd Davis i'r rôl mewn addasiad sioe gerdd a brofodd yn drychineb. Newidiwyd y lleoliad i Dde'r Unol Daleithiau, gyda'r dyn ifanc wedi'i drawsnewid yn weithiwr amaethyddol American Affricanaidd (wedi'i bortreadu gan Dorian Harewood ). Pan agorodd y rhediad cyn Broadway yn Philadelphia, roedd y beirniaid heb eu plesio. Torrwyd y cynlluniau ar gyfer diwygiadau yn fyr pan aeth Davis yn sâl, a chaeodd y sioe yn sydyn ar ôl wyth perfformiad. Yn ddiweddarach llwyfannwyd y sioe gerdd am rediad byr yn Indianapolis gyda Ginger Rogers fel Miss Moffat.

Gwnaed addasiad ffilm teledu ym 1979, a gyfarwyddwyd gan George Cukor ac a oedd yn serennu Katharine Hepburn. Fe'i saethwyd ar leoliad yng Nghymru.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* [Copi o sgript gyflawn *The Corn Is Green* ar yr Internet Archive (argraffiad 1941 UDA) Random House(https://cy.wikipedia.org/wiki/Random_House)]) 
* Recordiad MP3 o Addasiad drama radio *Theatre Guild on the Air* ar yr Internet Archive

Categori:Dramâu 1938
Categori:Dramâu Saesneg
Categori:Dramâu Emlyn Williams

Categori:Prosiect WiciLlên