Neuralink

Mae **Neuralink Corp.** yn gwmni niwrodechnoleg Americanaidd sy'n datblygu rhyngwynebau ymennydd-cyfrifiadur y gellir eu mewnblannu (BCI). Lleolir y cwmni yn Fremont, California, ac fe'i sefydlwyd yn 2016 gan Elon Musk gyda thîm o saith gwyddonydd.

Ers ei sefydlu, mae'r cwmni wedi cyflogi nifer o niwrowyddonwyr proffil uchel o wahanol brifysgolion. Erbyn Gorffennaf 2019, roedd wedi derbyn $158 miliwn mewn cyllid (gyda $100 miliwn ohono gan Musk ei hun) ac roedd yn cyflogi staff o 90 o weithwyr. Bryd hynny, cyhoeddodd Neuralink ei fod yn gweithio ar ddyfais "tebyg i beiriant gwnïo" sy'n gallu mewnblannu edafedd tenau iawn (4 i 6 μm o led ) yn yr ymennydd, a dangoswyd system sy'n darllen gwybodaeth o lygoden fawr trwy 1,500 o electrodau. Ym Mai 2023, cawsant eu cymeradwyo i greu treialon dynol yn yr Unol Daleithiau.

Mae'r cwmni wedi wynebu beirniadaeth am arbrofi a lladd llawer iawn o brimatiaid yn dilyn treialon mewn labordai. Roedd cofnodion milfeddygol o'r mwncïod yn dangos nifer o gymhlethdodau gydag electrodau'n cael eu mewnblannu yn eu hymennydd drwy lawdriniaeth.

## Cwmni 
Sefydlwyd Neuralink yn 2016 gan Elon Musk a thîm sefydlu o saith gwyddonydd a pheiriannydd. Roedd y grŵp llogi cychwynnol yn cynnwys arbenigwyr mewn meysydd fel niwrowyddoniaeth, biocemeg a roboteg. Prynwyd y nod masnach "Neuralink" gan ei berchnogion blaenorol ym Ionawr 2017.

Yn Ebrill 2017, cyhoeddodd Neuralink ei fod yn anelu at wneud dyfeisiau i drin clefydau difrifol yn yr ymennydd  yn y tymor byr, gyda'r nod yn y pen draw o wella 'r claf, sef yr hyn a elwir weithiau yn drawsddynoliaeth. Roedd Musk wedi dweud bod ei ddiddordeb yn y syniad yn deillio'n rhannol o'r cysyniad ffuglen wyddonol o “les niwral” fel y caiff ei ddisgrifio yn y bydysawd ffuglennol yn *The Culture*, cyfres o 10 nofel gan Iain M. Banks a gychwynnodd ei sgwennu yn 1987.

Allan o'r saith gwyddonydd cyntaf, erbyn 2022, dim ond dau oedd yn parhau mewn swydd.

### Cysylltyddion (y gwifrau) 
Mae'r gwifrau (*probes*) yn cynnwys polyimid yn bennaf, deunydd bio-gydnaws, gyda dargludydd aur neu blatinwm tenau, yn cael eu gosod yn yr ymennydd trwy broses otomataidd a berfformir gan robot llawfeddygol. Sonir am "stribed o blatiwmwn" yn *Y Dydd Olaf* drosod a drosodd. Mae pob cysylltydd yn cynnwys nifer o wifrau sy'n cynnwys electrodau sy'n gallu lleoli signalau trydanol yn yr ymennydd, ac ardal synhwyraidd lle mae'r wifren yn rhyngweithio â system electronig sy'n chwyddo ac yn 'siarad' gyda signalau'r ymennydd. Mae pob cyswllt yn cynnwys 48 neu 96 o wifrau, pob un ohonynt yn cynnwys 32 electrod annibynnol, gan wneud system o hyd at 3,072 o electrodau fesul ffurfiad.

### Robot llawfeddygol 
Dywed Neuralink eu bod wedi creu robot llawfeddygol sy'n gallu gosod llawer o wiars ymchwiliol hyblyg yn gyflym yn yr ymennydd, a allai osgoi problemau difrodi'r meinwe a materion hirhoedlog sy'n gysylltiedig â weiars llai hyblyg. Mae gan y robot llawfeddygol hwn nodwydd gyda diamedr 40 μm wedi'i wneud o twngsten - rheniwm a gynlluniwyd i gysylltu â'r dolenni mewnosod, chwistrellu weiars unigol, a threiddio'r meninges a meinwe'r ymennydd; gall osod hyd at chwe gwifren (192 electrod) y funud.

Ar 19 Medi 2023, dechreuodd Neuralink ei dreialon dynol cyntaf gan recriwtio cleifion.

## Gweler hefyd 
* *Y Dydd Olaf*, nofel Gymraeg gan Owain Owain a shwennwyd yn 1967-8
* Trawsddynoliaeth

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Video ar YouTube gan Neuralink; 16 Gorffennaf 2019
* Video ar YouTube gan Neuralink; 1 Rhagfyr 2022
* Andrew Huberman: "Dr. Matthew MacDougall: Neuralink & Technologies to Enhance Human Brains" (cyfweliad gyda phrif llawfeddyg Neuralink, Ebrill 2023)

Categori:Elon Musk
Categori:Moeseg gwyddoniaeth a thechnoleg
Categori:Moeseg feddygol
Categori:Niwrowyddoniaeth
Categori:Biotechnoleg
Categori:Ffisioleg ddynol