open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Neuadd gerddoriaeth

bawd|Neuadd Gerddoriaeth Rhydychen, tua 1875

Cyfeiria **neuadd gerddoriaeth** at fath o adloniant theatraidd Prydeinig a oedd yn boblogaidd rhwng 1850 ac 1960. Roedd yn cynnwys cymysgedd o ganeuon poblogaidd, comedi, perfformiadau arbenigol ac adloniant amrywiol. Daw'r enw o'r math o theatr neu leoliad lle cynhaliwyd y fath adloniant. Roedd neuaddau cerdd ym Mhrydain yn debyg i vaudeville Americanaidd, gyda chaneuon cynhyrfus a pherfformiadau comig, tra yng Ngwledydd Prydain, cyfeiria'r term "vaudeville"' at adloniant mwy dosbarth gweithiol a fyddai wedi cael ei ystyried yn "fwrlesg" yn America.

Ar ôl dechrau ym mariau salŵn tafarnau yn ystod yr 1830s, cynyddodd poblogrwydd adloniant neuaddau cerddoriaeth i'r fath raddau nes i'r tafarnau gael eu dymchwel yn ystod y 1850au er mwyn i neuaddau cerddoriaeth gymryd eu lle. Cynlluniwyd y neuaddau hyn er mwyn galluogi pobl i fwyta, yfed alcohol ac ysmygu tybaco yn y theatr tra bod yr adloniant yn mynd yn ei flaen. Roedd hyn yn whanaol iawn i theatrau confensiynol, lle'r arferai'r gynulleidfa eistedd mewn rhesi, gyda bar ar wahân. Ymysg y neuaddau cerddoriaeth cynharaf oedd Neuadd Gerddoriaeth Caergaint yn Lambeth a The Middlesex, yn Drury Lane, a alwyd yn The Old Mo.

Erbyn canol y 19g, gwelwyd yr angen am ganeuon newydd a phoblogaidd. O ganlyniad, cyflogwyd cyfansoddwyr proffesiynol i ddarparu cerddoriaeth ar gyfer amrywiaeth o berfformwyr yn cynnwys Marie Lloyd, Dan Leno, Little Tich a George Leybourne. Nid oedd y neuaddau cerddoriaeth wedi mabwysiadu ei arddull gerddorol ei hun. Yn hytrach, perfformiwyd bob math o adloniant: dynwaredwyr gwrywaidd a benywaidd, artistiaid meim, dynwaredwyr, perfformwyr trampolin, a phianyddion comig megis John Orlando Parry a George Grossmith i enwi ychydig yn unig.

Yn 1907 yn Llundain, gwelwyd gwrthdaro diwydiannol ar y sîn neuaddau cerddoriaeth  wrth i artistiaid a gweithwyr cefn llwyfan anghytuno â rheolwyr y theatrau. Arweiniodd hyn at weithredu diwydiannol. Roedd y neuaddau wedi dychwelyd i'w trefn arferol erbyn y Rhyfel Byd Cyntaf ac fe'u defnyddiwyd i gynnal digwyddiadau elusennol fel rhan o'r ymdrech rhyfel. Parhaodd adloniant y neuaddau cerddoriaeth ar ôl y rhyfel, ond daethant yn llai poblogaidd yn sgîl perfformwyr Jazz, Swing, a Band Mawr. Newidiwyd y rheolau trwyddedu hefyd a gwaharddwyd yfed alcohol yn y theatrau eu hunain. Cynyddodd poblogrwydd adloniant amrywiol, a methodd nifer o berfformwyr y neuaddau cerddoriaeth i addasu eu perfformiadau. Ystyriwyd perfformiadau'r neuaddau cerddoriaeth yn hen ffasiwn, ac wrth i nifer o'r neuaddau gau, daeth adloniant y neuaddau cerddoriaeth i ben a dechreuodd adloniant amrywiol modern.

## Neuaddau Cerdd yng Nghymru
* Theatr y Palas, Abertawe


Categori:Mathau o gerddoriaeth
Categori:Theatr yn y Deyrnas Unedig
Ysgol Lol

Stori ar gyfer plant gan Nicholas Daniels yw ***Ysgol Lol***. 
Dref Wen a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2004. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Stori am ysgol anarferol iawn lle ceir seren aur a marciau llawn am ddwli a direidi. 24 llun du-a-gwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Gwendeg

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Nicholas Fisk (teitl gwreiddiol Saesneg: *Grinny*) wedi'i haddasu i'r Gymraeg gan Iola Jôns yw ***Gwendeg***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1997. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Mae Hen Fodryb Eldeg yn swyno pob oedolyn ond gŵyr Bethan a Tomos nad dynes go iawn yw hi, ond anghenfil. Nofel arswyd i blant 9-12 oed, am eu hymdrechion i drechu'r anghenfil cyfrwys a pheryglus.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cyfieithiadau o nofelau i'r Gymraeg
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 1997
Hen Ŵr y Môr

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Mair Wynn Hughes yw ***Hen Ŵr y Môr***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1999. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Stori iasoer am wyliau haf yn troi'n hunllef i un ferch wrth i ysbryd hen ŵr o'r gorffennol beryglu ei bywyd pan gynllwynia i'w dwyn dan ei ddylanwad; i blant 7-10 oed.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 1999
Llythyron o'r Bedd

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Felicity Everett (teitl gwreiddiol Saesneg: *Letters from the Grave*) wedi'i haddasu i'r Gymraeg gan Siân Lewis yw '''''Llythyron o'r Bedd'''''. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1998. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Nofel arswyd i blant yn sôn am neges arswydus o fyd yr ysbrydion sy'n cyrraedd plant Dosbarth 8C. Cyhoeddwyd yn wreiddiol ym Mai 1997.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 1998
Stiwdio Erch

Nofel ar gyfer plant gan Siân Lewis yw ***Stiwdio Erch***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1999. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Nofel iasoer yn adrodd helyntion Lowri ac Iwan wrth iddynt gynllunio i geisio datrys dirgelwch Stiwdio Erch, a dylanwad rhyfedd ei rhaglenni teledu ar feddyliau pobl a phlant y fro.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 1999
Y Corff (nofel)

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Andras Millward yw ***Y Corff***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1998. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Nofel arswyd wreiddiol am berthynas bachgen ysgol â dewin bwystfilaidd a drigai ym Mecsico dros dair mil o flynyddoedd ynghynt, i blant 9-11 oed.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1998
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Beic Sigledig Tad-Cu

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Colin West (teitl gwreiddiol Saesneg: ''Grandad's Boneshaker Bicycle'') wedi'i haddasu i'r Gymraeg gan Non Vaughan Williams yw ***Beic Sigledig Tad-Cu***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2006. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Stori gyda lluniau ar gyfer plant sy'n dechrau cael blas ar ddarllen ar eu pennau eu hunain.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2006
Ysbryd yr Ynys (nofel)

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Nesta Griffith yw ***Ysbryd yr Ynys***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2004. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Stori iasoer wreiddiol am dri bachgen yn herio'i gilydd i ymweld â mynwent lle maent yn datrys dirgelwch yn ymwneud â bedd di-enw; i ddarllenwyr 9-11 oed. Cyhoeddwyd gyntaf ym Mai 2002.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Dwy Droed Chwith

Stori ar gyfer plant gan Jenny Sullivan (teitl gwreiddiol Saesneg: *Two Left Feet*) wedi'i haddasu i'r Gymraeg gan Elin Meek yw ***Dwy Droed Chwith***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1999. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Stori am fachgen anabl yn goresgyn ei anawsterau cerdded yn ystod gwibdaith ysgol, gan gynorthwyo bachgen abl i oresgyn ei broblem yntau; i blant 5-8 oed.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1999
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Fel Fflam yn y Nos

Stori ar gyfer plant gan Michael Ponsford (teitl gwreiddiol: *Bessemer*) wedi'i haddasu i'r Gymraeg gan Juli Paschalis yw ***Fel Fflam yn y Nos***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1999. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Cyfieithiad Cymraeg o stori deimladwy wedi ei darlunio'n am Billy Williams, gweithiwr dur ifanc a chanddo gynllun ysbrydoledig i ddianc o'r dre wedi iddo golli ei waith; i blant 7-11 oed.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cyfieithiadau o nofelau i'r Gymraeg
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 1999
Mi Welais Long yn Hwylio

Stori ar gyfer plant gan Siân Lewis yw ***Mi Welais Long yn Hwylio***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2001. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Stori wedi'i darlunio'n lliwgar a seiliwyd ar ddigwyddiad gwir pan olchwyd crwban môr Kemps Ridley o Fae Mecsico ar un o draethau Sir Benfro; i ddarllenwyr 7-9 oed. Mae fersiwn wedi ei symleiddio ar gyfer dysgwyr ar gael.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Viva Cymro!

Stori ar gyfer plant gan Meinir Pierce Jones yw ***Viva Cymro!***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2000. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Stori ddoniol gyda thro yn ei chynffon wedi ei darlunio'n mewn dull cartŵn yn adrodd helyntion Blodwen Gonzales Jones o Batagonia yn ymweld â'r Eisteddfod Genedlaethol i chwilio am y Cymro perffaith; i ddarllenwyr 7-9 oed.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2000
Wendi Wlanog a Lili'r Wyddfa

Stori ar gyfer plant gan Siân Lewis yw '''''Wendi Wlanog a Lili'r Wyddfa'''''. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2001. Yn 2017 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Fersiwn wedi'i symleiddio ar gyfer dysgwyr Cymraeg o stori wreiddiol wedi ei darlunio'n chwaethus am Wendi'r ddafad yn creu helynt wrth chwilio am lili brin yr Wyddfa. Cyhoeddwyd gyntaf yn 1999.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Arian Poced Morgan

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Rhian Mair Evans yw ***Arian Poced Morgan***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Morgan oedd un o fechgyn mwyaf trwsgl Cymru - ble bynnag roedd e'n mynd a beth bynnag roedd e'n ei wneud, roedd rhywbeth yn mynd o'i le.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc

Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Pst! Ti'n Grêt!

Nofel ar gyfer plant gan Gwen Redvers Jones yw '''''Pst! Ti'n Grêt!'''''. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Roedd Sion yn drist oherwydd byddai symud i fferm yn fwy yn golygu y byddai'n gadael ei ffrind gorau ar ôl. Ond doedd Mam a Dad ddim yn gwybod am fodolaeth y 'ffrind' - ysbryd bach cyfeillgar a drygionus, o'r enw 'Pst', achos dyna'r unig air a ddywedai.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc

Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Y Gath a'r Cythraul

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Clare Cooper (teitl gwreiddiol Saesneg: *Cat of Morfa*) wedi'i haddasu i'r Gymraeg gan Helen Emanuel Davies yw '''''Y Gath a'r Cythraul'''''. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2001. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel iasoer am deulu ifanc yn cael trafferth i ymgartrefu yn eu cartref newydd, ac am eu perthynas gyda chath ddu a gwyn hynod; i ddarllenwyr 9-12 oed.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Yr Wmp o Blwmp

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Dwynwen Lloyd Llywelyn yw ***Yr Wmp o Blwmp***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Efeilliaid oedd Defi a Dewi ac roedden nhw wedi stopio siarad ers pythefnos gan wylltio eu rhieni. Chwarae gêm oedd y ddau ac wedi eu hanfon i'r gwely'n gynnar, yr unig le tywyll yn yr ystafell yw o dan y gwely.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Babi Blitz

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Theresa Tomlinson (teitl gwreiddiol: *Blitz Baby*) wedi'i ei haddasu i'r Gymraeg gan Menna Davies yw ***Babi Blitz***. 
Cymdeithas Lyfrau Ceredigion a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2005. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Stori am fachgen bach yn dysgu am brofiadau ei dad-cu yn ystod yr Ail Ryfel Byd, ac am arwyddocâd addurn coeden Nadolig ym mywyd ei deulu. 39 llun du-a- gwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2005
Y Lleidr Llaeth

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Gwenno Hughes yw ***Y Lleidr Llaeth***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2013. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Stori i ddarllenwyr 6-8 oed gyda lluniau lliwgar drwy'r testun. Nefoedd yr adar! Beth sy'n digwydd yn Stryd Rhyd-y-Byd? Mae poteli llaeth pawb wedi diflannu oddi ar stepen drws bob tŷ.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2013
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Gwenno a'r Gath

Nofel ar gyfer plant gan Malorie Blackman (teitl gwreiddiol Saesneg: *Ellie and the Cat*) wedi'i haddasu i'r Gymraeg gan Casi Dylan yw '''''Gwenno a'r Gath'''''. 
Cymdeithas Lyfrau Ceredigion a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Stori ddoniol. Ar ôl i Mam-gu droi Gwenno yn gath am fod yn haerllug a digywilydd, diwrnod yn unig sydd gan Gwenno i ddod o hyd i fodrwy briodas ei mam-gu, neu cath fydd hi am byth!

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Gerallt yn y Gogledd

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Robert M. Morris yw ***Gerallt yn y Gogledd***. 
Hughes a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1988. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Llyfryn yn adrodd stori Gerallt Gymro ar ffurf cartwn. Lluniau lliw-llawn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 1988
Brenhines Ddu

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Michael Morpurgo (teitl gwreiddiol Saesneg: *Black Queen*) wedi'i haddasu i'r Gymraeg gan Gwenllïan Dafydd yw ***Brenhines Ddu***. 

Cymdeithas Lyfrau Ceredigion a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2006. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Stori am y Frenhines Ddu, sef y wraig ddirgel sy'n byw drws nesa'. Caiff bachgen o'r enw Bryn ei wahodd i'w thŷ i warchod y gath a chael cyfle gwych i ddarganfod mwy am fywyd y frenhines ddu.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cyfieithiadau o nofelau i'r Gymraeg
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2006
Tili a'r Geifr

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Joan Lingard (teitl gwreiddiol: *Tilly and the Wild Goats*) wedi'i haddasu i'r Gymraeg gan Gwen Angharad Jones yw '''''Tili a'r Geifr'''''. 
Cymdeithas Lyfrau Ceredigion a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2005. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Stori am anturiaethau dau ffrind wrth iddynt ymgyrchu i achub catref teuluol a chynefin gyr o eifr gwyllt, gan adlewyrchu pwysigrwydd cymuned dda, cyfeillgarwch triw, a'r amgylchedd. 85 llun du-a-gwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2005
Babi Bag Siwgwr

Stori ar gyfer plant a'r arddegau gan Susan Gates (teitl gwreiddiol Saesneg: *Sugar Bag Baby*) wedi'i haddasu i'r Gymraeg gan Dylan Williams yw ***Babi Bag Siwgwr***. 
Cymdeithas Lyfrau Ceredigion a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2003. Yn 2017 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Stori ddoniol am fachgen bach iawn sy'n ceisio cael gwared ar ei lysenw drwy brofi nad babi mohono. 32 llun du-a -gwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
Llwyth (nofel)

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Bethan Gwanas yw ***Llwyth***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2013. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel gyffrous, anturus am lwythau gwahanol yn ymladd am eu hunaniaeth - y Bleiddiaid, y Brain, yr Eirth a'r Dreigiau. Wrth i'r gelyn fygwth eu trechu rhaid i'r llwythau ddod ynghyd â chydweithio er mwyn ennill y dydd.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Bethan Gwanas
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2013
Rhaffu Celwyddau

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Gwenno Hughes yw ***Rhaffu Celwyddau***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2013. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Un o nofelau ar gyfer 12-15 oed. Mae'n adrodd hanes Non sy'n gorfod dod i delerau â newyddion syfrdanol am ei thad. Nofel gyfoes, sy'n codi nifer o gwestiynau.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc

Categori:Llyfrau Cymreig 2013
Jemima Nicholas: Arwres Abergwaun

Nofel ar gyfer plant gan Siân Lewis yw ***Jemima Nicholas: Arwres Abergwaun***. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Dyw Jemima Nicholas, neu Jemima Fawr i bawb yn Abergwaun, ddim yn credu stori'r plant fod Ffrancwyr wedi glanio ger y pentref ar 22 Chwefror 1797! Ond mae'n wir ac maen nhw wrthi'n ymosod ar drigolion yr ardal.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc

Categori:Llyfrau Cymreig 2012
A Gwrandawodd y Môr...

Nofel ar gyfer yr arddegau gan Pauline Fisk (teitl gwreiddiol Saesneg: *Telling the Sea*) wedi'i haddasu i'r Gymraeg gan Nansi Pritchard yw ***A Gwrandawodd y Môr...***. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1999. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel ddwys am gymhlethdod perthynas ieuenctid ac oedolion â'i gilydd, trwy gyfrwng stori am fam a'i phump o blant yn ffoi o afael ei chymar creulon i bentref glan môr yng Nghymru; i ddarllenwyr 9-13 oed.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cyfieithiadau o nofelau i'r Gymraeg
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 1999
Gwyliau Morus Mihangel

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Mair Wynn Hughes yw ***Gwyliau Morus Mihangel***. 
Dref Wen a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1995. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Y drydedd gyfrol o storïau i blant am droeon trwstan a llwyddiannau yr ymwelydd anghyffredin o'r Alban, Morus Mihangel. Darluniau du-a-gwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 1995
Boz a Sleimi

Nofel ar gyfer yr arddegau gan Mari Williams yw ***Boz a Sleimi***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2002. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Nofel gyfoes am fachgen yn ei arddegau yn cael ei fwlio o fewn a thu allan i'r ysgol, ond yn dysgu dod i delerau â'i sefyllfa wrth i deyrnas y bwli ddatgymalu; i ddarllenwyr 10-13 oed. Cyhoeddwyd gyntaf yn 2000.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2002
Melangell: Ffrind y Sgwarnog

Nofel ar gyfer plant gan Siân Lewis yw ***Melangell: Ffrind y Sgwarnog***. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Pwy yw Melangell, a beth sydd mor arbennig amdani? Pam deithiodd y dywysoges ifanc hon yr holl ffordd dros y môr o Iwerddon i dreulio bywyd syml a thlawd mewn cwm unig yng Nghymru? Sut oedd hi'n gallu amddiffyn creaduriaid rhag gelynion cas?

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc

Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Cariad Cari

Nofel ar gyfer yr arddegau gan Helen Emanuel Davies yw ***Cariad Cari***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2000. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Nofel iasoer gyda dathliadau'r Mileniwm yn gefndir iddi, lle plethir hanes trist pâr ifanc o ddechrau'r ganrif â hanes merch ifanc gyfoes yn hanu o'r un teulu.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2000
Y Cawr Mawr Hyll

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Malachy Doyle (teitl gwreiddiol Saesneg: *The Ugly Great Giant*) wedi'i ei haddasu i'r Gymraeg gan Gwen Angharad Jones yw ***Y Cawr Mawr Hyll***. 
Cymdeithas Lyfrau Ceredigion a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2004. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Stori dylwyth teg am hogyn fferm yn ennill tir y Cawr Mawr Hyll, ond yn gorfod cwblhau tair tasg er mwyn cadw'i ben. Lluniau du-a-gwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Y Garreg Neidr

Nofel ar gyfer yr arddegau gan Berlie Doherty (teitl gwreiddiol Saesneg: *The Snakestone*) wedi'i haddasu i'r Gymraeg gan G. Mari Morgan yw ***Y Garreg Neidr***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2000. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Stori am fachgen mabwysiedig pymtheg oed yn cychwyn ar daith i ganfod ei fam naturiol gan ddod i well adnabyddiaeth ohono'i hun; i ddarllenwyr 12-15 oed.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2000
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Dewin Gwlad yr Os (cyfrol)

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Esyllt Penri yw ***Dewin Gwlad yr Os***. 
Y Ddraig Fach a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1996. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Addasiad Cymraeg wedi ei ddarlunio'n lliwgar o'r stori  *The Wizard of Oz* gan L. Frank Baum.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Dewin Gwlad yr Os
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 1996
Y Bachgen a'r Alarch

Nofel ar gyfer plant gan Catherine Storr (teitl gwreiddiol Saesneg: *The Boy and the Swan*) wedi'i haddasu i'r Gymraeg gan Gruff Roberts yw '''''Y Bachgen a'r Alarch'''''. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1991. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Addasiad Cymraeg o nofel sy'n rhan o ddeunyddiau prosiect Gwreiddiau ar gyfer plant, yn adrodd hanes bachgen unig sy'n darganfod rhywbeth i'w garu am y tro cyntaf erioed.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1991
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Sgribls Hogan Flêr

Nofel ar gyfer yr arddegau gan Gwen Lasarus yw ***Sgribls Hogan Flêr***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2004. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel ar ffurf dyddiadur merch ifanc dair ar ddeg oed yn cofnodi'r modd y mae'n dygymod â throeon bywyd, siom a chyffro syrthio mewn cariad, teulu, athrawon a ffrindiau, marwolaeth ei nain, yfed dan oed a chyffuriau; i ddarllenwyr 12-15 oed.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Dial y Môr

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Gweneth Lilly yw ***Dial y Môr***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1992. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Nofel i blant ar thema llygredd lle mae merch yn cael ei dal mewn ogof a'i thrawsgludo i'r dyfodol lle caiff olwg ar gyflwr ei chynefin yn y flwyddyn 2065.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 1992
Baba Hyll

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Manon Steffan Ros yw ***Baba Hyll***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2013. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel arall yng Nghyfres Pen Dafad ar gyfer yr arddegau cynnar. Mae Manon Steffan Ros wedi ennill Gwobr Tir na n-Og 2010 (''Trwy'r Tonnau'') a Gwobr y Bobol Llyfr y Flwyddyn 2010 gyda'i nofel gyntaf i oedolion, *Fel Aderyn*.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc

Categori:Llyfrau Cymreig 2013
Alffi (nofel)

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Mared Lewis yw ***Alffi***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Enw llawn y prif gymeriad yw Alffi Jones ac mae o'n 14 mlwydd oed ac ym mlwyddyn 9. Mae Alffi yn byw gyda Nain, Dad a Gafyn ei frawd mawr. Mae ei mam wedi gadael. Problem fwyaf teulu Alffi yw diffyg arian ac mae hyn yn mynd yn broblem fwy pan mae dad Alffi yn colli ei waith.

## Cymeriadau
Botwm Crys yn cadw lle

### Alffi 
Enw llawn y prif gymeriad ydi Alffi Jones ac mae o'n pedair ar ddeg ac ym mlwyddyn naw. Mae Alffi yn byw gyda Nain, Dad a Gafin ei frawd mawr. Mae ei am wedi ei gadael. Problem fwyaf teulu Alffi ydi diffyg arian ac mae hyn yn mynd problem fwy pam mae Tad Alffi yn colli ei waith. Mae Alffi yn ffansio Medi Carlke ac yng ngolwg Alffi mae'r trip ysgol i Baris yn mynd i fod yn gyfle da iddo ennill ei chalon. Oherwydd problem ariannol y teulu efallai bydd hyn yn broblem.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Bach y Nyth

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Nia Jones yw ***Bach y Nyth***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2003. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel fer llawn hiwmor yn nhafodiaith y De am hogyn Blwyddyn 10 sy'n ceisio ymdopi a chael ei fwlian oherwydd ei faint ac anhwylder ei fam-gu sy'n dechrau colli ei chof; rhan o gyfres i hybu darllen ymhlith disgyblion Cyfnod Allweddol 3 a 4. (ACCAC)

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
Ça va, Safana

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Cathryn Gwynn yw ***Ça va, Safana***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2005. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel fer am helyntion merch ifanc o Lydaw sy'n dod i aros gyda bachgen o Gymru ar daith gyfnewid; mae'n cyrraedd ar ganol digwyddiad pwysig ym mywyd Rob, sef Brwydr y Bandiau.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2005
Categori:Llyfrau am Lydaw
Carirhys@hotmail.Com

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Mari Stevens yw ***Carirhys@hotmail.Com***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2005. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel fer sy'n gasgliad o negeseuon e-bost gan ddisgyblion ysgol at ei gilydd ac at eu ffrind sydd mewn ysbyty. Addas i ddarllenwyr dros 11 oed.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2005
Ceri Grafu

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Bethan Gwanas yw ***Ceri Grafu***. 
Cyhoeddwyd gyntaf yn 2003.
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2011. Yn 2017 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel gyfoes am ferch yn ei harddegau sy'n teimlo bod pawb a phopeth yn ei herbyn, a hynny'n bennaf am na chaiff chwarae i dîm pêl-droed yr ysgol am mai merch ydyw, ond a gaiff ei hannog i ddyfalbarhau gan gymdoges, gyda chanlyniadau ardderchog. I ddarllenwyr 11-13 oed. 

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Bethan Gwanas
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2011
Jibar (nofel)

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Bedwyr Rees yw ***Jibar***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2006. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Stori am ddau fachgen yn eu harddegau sy'n chwaraewyr rygbi dawnus yn cael eu twyllo i ymuno â thîm rygbi ffug ac sy'n gorfod dibynnu ar eu hysbryd mentrus i geisio dal aelodau o griw o smyglwyr cyffuriau; i ddarllenwyr 12-15 oed.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2006
Mewn Limbo (nofel)

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Gwyneth Glyn yw ***Mewn Limbo***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Dyddiadur chwerw-felys bachgen yn ei arddegau sydd ag anawsterau dysgu (oherwydd ei fod yn dioddef o dyslecsia), yn gocyn hitio i bawb ac sy'n cofnodi ei rwystredigaethau cyn canfod bodlonrwydd yn y clwb drama; i ddarllenwyr 12-15 oed.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Noson Boring i Mewn

Casgliad straeon ar gyfer yr arddegau gan Owain Meredith, Rocet Arwel Jones, Pryderi Gwyn Jones, Gwion Hallam a Meinir Eluned Jones, Alun Jones a Nia Royles (Golygyddion) yw ***Noson Boring i Mewn***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2003. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfrol o pump o straeon byrion ar y thema cylchoedd, yn cynnwys hanesion am ddynion tân, hunllefau, dial, unigrwydd a chariad cyntaf, gan amrywiol awduron; rhan o gyfres o lyfrau i'r arddegau (CA 3 a 4). 

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
Noson Wefreiddiol i Mewn

Casgliad o straeon byrion ar gyfer plant a'r arddegau wedi'i olygu gan Alun Jones yw ***Noson Wefreiddiol i Mewn***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2005. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Pum stori fer gan Owain Meredith, Mared Llwyd, Gwenno Mair Davies, Llinos Dafydd a Fflur Dafydd  am fywyd amrywiol pobl ifanc gyda'r thema o golled ym mhob stori.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2005
Stori Sara

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Shoned Wyn Jones yw ***Stori Sara***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2008. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel fer i ddarllenwyr yn eu harddegau, am ddisgybl blwyddyn deg digon anhapus. Mae ei rhieni wedi gwahanu ac mae ei thad bellach yn cyd-fyw gyda'i hathrawes Mathemateg!

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc

Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Wel, Gymru Fach

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Lleucu Roberts yw ***Wel, Gymru Fach***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2011. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel yn sôn am wrthdaro oedd yn digwydd yng Nghymru 2013 (yn llygad yr awdures) - rhwng y de a'r gogledd, rhwng Saeson a Chymry - ond hefyd yn dangos sut y mae'r cymeriadau'n datrys y gwahaniaethau hyn ac yn cydweithio pan fo angen.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc

Categori:Llyfrau Cymreig 2011
Y Dyn Gwyrdd

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Gareth F. Williams yw ***Y Dyn Gwyrdd***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Un tro - yn reit ddiweddar, a dweud y gwir - roedd bachgen ifanc o'r enw Derwyn yn byw efo'i rieni mewn hen fwthyn yn y goedwig. Dysgai ei fam yn ysgol gynradd a'i dad yn yr ysgol uwchradd. Anodd iawn oedd dweud pa un ohonyn nhw oedd yn cwyno fwyaf.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Dewch at eich Gilydd

Stori ar gyfer plant gan Elgan Philip Davies yw ***Dewch at eich Gilydd***. 
Cymdeithas Lyfrau Ceredigion a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1996. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel arall am Blant Blwyddyn 4 yn sôn am yr helyntion sy'n dod yn sgil cyngerdd Nadolig yr ysgol. Darluniau du-a-gwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 1996
Gwen ac Owain

Stori ar gyfer plant gan Anne Brooke yw ***Gwen ac Owain***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2006. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Mae plant y goedwig newydd glywed bod ffrwythau gorau'r byd yn tyfu ar goeden ryfeddol Cogfran Fawr. Sut maen nhw'n mynd i gael y ffrwythau, tybed? Un o gyfres o storïau o fyd y Mabinogi ar gyfer plant oedran 4+.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2006
Plismon Puw a'r Glaw Mawr

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Martin Davis yw '''''Plismon Puw a'r Glaw Mawr'''''. 
Gwasg Dwyfor a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1990. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Rhaid i Plismon Puw stopio'r bws ysgol rhag ceisio croesi Pont Ffrwd yn ystod y llifogydd. A yw'n llwyddo, tybed? Stori ar gyfer plant gyda lluniau lliw yn llawn hiwmor.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 1990
Rhy Fach

Stori ar gyfer plant gan Mair Wynn Hughes yw ***Rhy Fach***. 
Gwasg y Bwthyn a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2009. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfrol yn y gyfres Robotiaid ac Ati, sef straeon i blant 7-9 oed. Gyda darluniau du a gwyn gan Jac Jones.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2009
Cwpan Llys-y-Brain

Nofel ar gyfer plant gan Len Evans yw ***Cwpan Llys-y-Brain***. 
Dref Wen a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2000. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Stori am etifedd hen blasty Llys-y-brain a'i gyfaill deuddeg oed yn chwilio am drysor teuluol a guddiwyd ers dros ddau can mlynedd cyn i driawd o ddihirod ei ganfod o'u blaen; i ddarllenwyr 9-12 oed. 8 llun du-a-gwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2000
Y Ddraig Aur (stori)

Nofel ar gyfer plant gan Rhian Pierce Jones yw ***Y Ddraig Aur***. 
Cymdeithas Lyfrau Ceredigion a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2009. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Trydedd stori am Fflur a Gruff yn ceisio canfod atebion i ddirgelwch y mynd a dod cyfrinachol yn nrws cefn siop têc-awê newydd a agorwyd ym mhentref Rhos-gam, ac i'r gwrthdaro teuluol rhwng busnes Sglods Blods a'r caffi newydd.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2009
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Y Cathod Coll

Stori ar gyfer plant gan Rhian Pierce Jones yw ***Y Cathod Coll***. 
Cymdeithas Lyfrau Ceredigion a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Ail stori am ddau ffrind anturus yn ceisio datrys sawl dirgelwch sy'n poeni trigolion pentref Rhos-gam, addas i ddarllenwyr 9-11 oed.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Sionyn a Siarli

Nofel ar gyfer plant gan Marion Eames yw ***Sionyn a Siarli***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1990. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Y gyfrol gyntaf mewn cyfres o storïau bywiog am ddau frawd sy'n byw gyda'u ffrindiau yn ardal Tre Tatws. Dyma'r llyfr cyntaf ar gyfer plant gan y nofelwraig adnabyddus hon. Addas i ddisgyblion ysgolion cynradd.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 1990
Cwsg Cythryblus

Llyfr o storïau ar gyfer plant gan Emma Thomson (teitl gwreiddiol Saesneg: *Spooky Sleepover and Other Stories*) wedi'u haddasu i'r Gymraeg gan Catrin Beard yw ***Cwsg Cythryblus a Storïau Eraill***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2010. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Mae parti dros nos Siriol Swyn yn llawer o hwyl ond mae sŵn yn ystod y nos yn codi ofn ar y tylwyth teg. Pwy neu beth sydd wrth y ffenestr? Er bod Siriol wrth ei bodd yn coginio, mae rhywbeth bob yn tro yn mynd o'i le.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc

Categori:Llyfrau Cymreig 2010
Dymuno Dawnsio

Llyfr o storïau ar gyfer plant gan Emma Thomson (teitl gwreiddiol Saesneg: *Dancing Dreams and Other Stories*) wedi'u haddasu i'r Gymraeg gan Gwenno Mair Davies
yw ***Dymuno Dawnsio a Storïau Eraill***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2010. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Mae breuddwyd Siriol yn dod yn wir pan fo'n cael cyfle i fynd i weld bale ond tybed a fydd hi'n cael cyfle i gwrdd â'i hoff ddawnswraig fale hefyd? Dylai creu llwch hyd y tylwyth teg fod yn llawer o hwyl.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc

Categori:Llyfrau Cymreig 2010
Ffrindiau am Byth

Llyfr o storïau ar gyfer plant gan Emma Thomson (teitl gwreiddiol Saesneg: *Friends Forever and Other Stories*) wedi'u haddasu i'r Gymraeg gan Eiry Miles 
yw ***Ffrindiau am Byth a Storïau Eraill***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2010. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Mae Siriol Swyn a'i ffrindiau yn cael clyweliadau er mwyn ymuno â chôr yr ysgol, ond mae un broblem fach. Er gwaethaf brwdfrydedd Mali, mae'n swnio'n debycach i gath yn sgrechian. All y tylwyth teg ddim dychmygu bod yn y côr heb Mali.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc

Categori:Llyfrau Cymreig 2010
Merlod Medrus

Llyfr o storïau ar gyfer plant gan Emma Thomson (teitl gwreiddiol Saesneg: *Perfect Ponies and Other Stories*) wedi'u haddasu i'r Gymraeg gan Catrin Beard yw ***Merlod Medrus a Storïau Eraill***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2010. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Pan fo syrcas y tylwyth teg yn dod i'r pentref, mae Siriol Swyn a'i ffrindiau gorau yn cael cyfle i weld pob math o driciau. Does gan Siriol gynnig ceffylau ond mae hynny'n newid pan fo'n cwrdd â cheffyl arbennig iawn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc

Categori:Llyfrau Cymreig 2010
Sochyn y Mochyn

Nofel ar gyfer plant gan Michael Prince yw ***Sochyn y Mochyn***.
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1991. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Mochyn drewllyd ydy Sochyn ond daw ysfa i hedfan drwy'r awyr drost o un diwrnod. Llyfr wedi ei ddarlunio mewn lliw a du-a-gwyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 1991
Rhyfel Cartref (nofel)

Nofel ar gyfer yr arddegau gan Gwenno Hughes yw ***Rhyfel Cartref***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2011. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Mae *Rhyfel Cartref* gan Gwenno Hughes, yn ogystal â'r nofelau eraill sy'n perthyn i'r gyfres Pen Dafad, yn addas ar gyfer disgyblion CA3.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc

Categori:Llyfrau Cymreig 2011
Sochyn y Pencampwr

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Michael Prince a Lorna Herbert yw ***Sochyn y Pencampwr***. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1992. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Stori i blant am fochyn tew sy'n penderfynu gwneud ymarfer corff er mwyn colli pwysau. Darluniau lliw a du-a-gwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 1992
Eglwys Sant Garmon, Adamsdown

Eglwys Anglicanaidd yn Adamsdown, Caerdydd, yw **Eglwys Sant Garmon** (). Fe'i hadeiladwyd i gynlluniau'r penseiri George Frederick Bodley a Thomas Garner ym 1881–1884, a caiff ei hystyried yn un o'u campweithiau. Yn ôl un hanesydd pensaernïol yr eglwys hon a "gyflwynodd Gothig Fictoraidd hwyr i dde Cymru". Mae'n adeilad ar raddfa eang ac oddi mewn mae'r bwâu ar hyd corff yr eglwys ar naill ochr yn ymestyn bron i'r nenfwd, gan roi effaith agored tebyg i *Hallenkirchen* gogledd Ewrop.

Penodwyd yr eglwys yn adeilad rhestredig Gradd I ym 1952 fel "un o adeiladau crefyddol harddaf y 19eg ganrif yng Nghymru" ac "eglwys aruthrol o goeth a chain gan bensaer [*sic*] pwysig a dylanwadol".

## Cyfeiriadau
Adamsdown
Categori:Pensaernïaeth Fictoraidd yng Nghymru
Categori:Esgobaeth Llandaf
Howl

Cerdd a ysgrifennwyd yn 1955 gan Allen Ginsberg yw "**Howl**", a chyhoeddwyd yn 1956 yn ei gasgliad o gerddi *Howl and Other Poems*. Cychwynodd Ginsberg waith arni mor gynnar â 1954. Ystyrir y gerdd yn un o gampweithiau llenyddiaeth Americanaidd.

:*Gwelais feddyliau gorau fy nghenhedlaeth wedi’u dinistrio gan wallgofrwydd 
::*newynog lloerig noeth* 
:*yn llusgo eu hunain trwy strydoedd duon y wawr yn chwilio am ffics blin*
::*hipsters pen-angylaidd* *ar dân am y cysylltiad nefol hynafol i’r dynamo serennog ym mheirianwaith y nos...*
::::...Cyfieithiad llinellau agoriadol *Howl''

Categori:Cerddi'r 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cerddi Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Gweithiau 1955
Ennill Arian

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Susannah Leigh (teitl gwreiddiol Saesneg: *Dream Pony*) wedi'i haddasu i'r Gymraeg gan Brenda Wyn Jones yw ***Ennill Arian***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1998. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Stori i blant 9-12 oed am Jes yn ennill merlen mewn cystadleuaeth papur newydd, yn gadael ei ffrindiau yn Stablau'r Traeth ac yn ymuno â thîm Stablau'r Plas Mawr, y mae rhywfaint o ddirgelwch yn ei gylch.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cyfieithiadau o nofelau i'r Gymraeg
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 1998
Snap! (nofel)

Nofel ar gyfer plantgan Emily Huws yw ***Snap!***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1996. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Nofel i blant mewn cyfres lle mae'r prif gymeriadau'n dramorwyr, yn sôn am ferch o Tsieina sy'n ddisgybl mewn ysgol yng Nghymru.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1996
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc
Brecwast i Gath, Swper i Gi

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Sonia Edwards yw ***Brecwast i Gath, Swper i Gi***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2010. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Dyma stori am hynt a helynt ci go arbennig, sef Bullmastiff. Mae'r arddull ychydig yn wahanol i'r arfer gan ein bod yn cael stori am fywyd o safbwynt y ci ei hun. Mae'r hiwmor yn byrlymu o'r dechrau hyd at y diwedd.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc

Categori:Llyfrau Cymreig 2010
Coed Du (nofel)

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Gwenno Huws yw ***Coed Du***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Mae carcharor rhyfel Almaenig yn dianc o'r gwersyll ger Pen-y-bont ar Ogwr. Dau frawd digon cyffredin yw Dyfrig a Moi sy'n byw gyda'u mam ym mhentref Bont Ddu.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc

Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Cysgodion Cwm Mabon

Nofel ar gyfer plant a'r arddegau gan Mari George yw ***Cysgodion Cwm Mabon***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2011. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Yn y stori hon cawn gyfarfod â thri o blant, Lewis (15 oed), ei chwaer Sara (13 oed) a'u cefnder Jac (16 oed) a'u hynt a helynt wrth fynd i aros i dŷ eu modryb yng Nhwm Mabon. Ond wedi cyrraedd yno, mae'r tŷ yn wag, a dyna ddechrau'r dirgelwch.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i blant a phobol ifanc

Categori:Llyfrau Cymreig 2011