open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ibiza, Ibiza

Ffilm gomedi a ddarlledwyd ar S4C ym 1986 oedd ***Ibiza! Ibiza!***. Cafodd ei chyfarwyddo gan Ronw Protheroe ac roedd yn serennu Caryl Parry Jones, Siw Hughes a Huw Chiswell.  Seiliwyd y ddrama ar gymeriadau a grëwyd gan Caryl Parry Jones ar gyfer y gyfres *Dawn*. Adrodda'r gyfres hanesion tair merch o'r enw Glenys, Lavinia a Delyth wrth iddynt fynd ar wyliau i ynys Ibiza.

Cafwyd dilyniant i'r ffilm gyda '''Steddfod! 'Steddfod!'' ym 1989.

## Cast
* Caryl Parry Jones
* Siw Hughes
* Emyr Wyn
* Islwyn Morris
* Huw Chiswell
* Gaynor Davies

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau 1986
Categori:Ffilmiau comedi Cymraeg o Gymru
Categori:Ffilmiau S4C
Categori:Rhaglenni teledu'r 1980au
Ibiza (gwahaniaethu)

Gallai ***Ibiza*** gyfeirio at un o sawl peth:

* *Ibiza*, ynys ym Môr y Canoldir
* *SEAT Ibiza*, car a gynhyrchir gan y gwneuthurwr Sbaenaidd SEAT
* *Ibiza, Ibiza!*, drama gomedi o 1986 yn serennu Caryl Parry Jones
Stewart Williams

Hanesydd, awdur a chyhoeddwr o Gaerdydd oedd **Stewart Williams** (12 Rhagfyr 1925 – 13 Ionawr 2011). Cyhoeddodd mwy na 100 o lyfrau yn cynnwys y gyfres 36-cyfrol *Cardiff Yesterday* oedd yn cynnwys archif bwysig o dros 7,500 o hen luniau.

## Bywgraffiad
Ganwyd Stewart Williams yn Y Rhath ond fe'i magwyd yn Threlái.

Gweithiodd yn adran Beirianneg Cyngor Sir Caerdydd, cyn symud i swydd fel swyddog cyhoeddusrwydd gyda chwmni bws Western Welsh, gan ddechrau dysgu sgiliau fel gosod tudalennau, maint teip a ysgrifennu capsiynau, oedd yn sylfaen i grefft y newyddiadurwr ac argraffydd yn nyddiau y wasg print.

Cychwynodd ei yrfa cyhoeddi drwy gynhyrchu rhaglenni pêl-droed answyddogol i glwb Dinas Caerdydd, tîm a gefnogodd drwy gydol ei oes. Gwnaeth llwyddiant ysgubol ei gyfres o lyfres *Cardiff Yesterday* yn bosib iddo weithio fel cyhoeddwr yn llawn amser yn 1997 ac erbyn 1980 roedd wedi cyhoeddi 50 llyfr o'i gartref yn Y Barri. Roedd y busnes yn un teuluol gyda'i wraig Betty a'i blant Robert a Diane yn helpu gyda popeth o brawf-ddarllen i ddosbarthu.

## Cyfeiriadau
Categori:Hanesyddion o Gymru
Categori:Genedigaethau 1925
Categori:Marwolaethau 2011
Categori:Pobl o Gaerdydd
Marouf al-Bakhit

Gwleidydd o Wlad Iorddonen yw **Dr. Marouf Suleiman al-Bakhit** (18 Mawrth 1947 - 7 Hydref 2023).) Roedd yn Brif Weinidog Gwlad Iorddonen rhwng 27 Tachwedd 2005 a 25 Tachwedd 2007, ac eto o 1 Chwefror 2011 hyd 24 Hydref 2011.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1947
Categori:Gwleidyddion o Wlad Iorddonen
Categori:Marwolaethau 2023
Categori:Prif Weinidogion Gwlad Iorddonen
Stadio Flaminio

Stadiwm chwaraeon yn Rhyfain, yr Eidal, a ddefnyddir yn bennaf ar gyfer pêl-droed a rygbi'r undeb, yw'r **Stadio Flaminio** yn Rhufain.

## Cyfeiriadau
Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yn Rhufain
Flaminio
Flaminio
Categori:Pêl-droed yn yr Eidal
Jhala Nath Khanal

Gwleidydd o Nepal yw **Jhala Nath Khanal** (ganwyd 20 Mai 1950). Roedd yn Brif Weinidog Nepal o Chwefror 2011 hyd Awst 2011. Cafodd ei eni yn Sakhejung.

Categori:Genedigaethau 1950
Categori:Gwleidyddion o Nepal
Categori:Prif Weinidogion Nepal
.vi

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Ynysoedd Americanaidd y Wyryf yw **.vi** (talfyriad o **V**irgin **I**slands).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Parthau lefel uchaf
Lochnagar - Cuidhe Crom

Mae **Lochnagar - Cuidhe Crom** yn gopa mynydd a geir ar y daith o Braemar i Monadh Rois (Montrose) ym mynyddoedd y Grampians yn Swydd Aberdeen yn yr Alban; .

Mae'r copa hwn i'r de-ddwyrain o'r fam fynydd Lochnagar.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae copa Lochnagar - Cuidhe Crom yn cael ei alw'n Munro Top ac yn Murdo.  Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

## Gweler hefyd
*Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
*Rhestr o gopaon yr Alban dros 610 metr
*Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

## Dolennau allanol
*Lleoliad ar wefan Streetmap 
*Lleoliad ar wefan Get-a-map
*Llun ar Panoramio 

## Cyfeiriadau
Categori:Copaon Munro
Categori:Mynyddoedd y Grampians
Braemar

Pentref yn Swydd Aberdeen, yr Alban, yw **Braemar** (Gaeleg yr Alban: *Bràigh Mhàrr*).
Saif tua 93 km (58 milltir) i'r gorllewin o ddinas Aberdeen yn Ucheldiroedd yr Alban. Mae 339 m yn uwch na lefel y môr; .

Yr enw llawn ydy *Castleton of Braemar* neu ''Baile a' Chaisteal Bhràigh Mhàrr'', ac mae'r enw yn cyfeirio at yr ardal uwchlaw'r *Marr*, sef y tir i'r gorllewin o Aboyne. Yng nghyfrifiad 1891 roedd 59.2% o'r boblogaeth yn siarad Gaeleg yn ddyddiol. Yn 2001 roedd y boblogaeth yn 839.

## Cyfeiriadau
## Dolennau allanol
*Gwefan swyddogol yr Ŵyl leol
*Gwesty Fife Arms Hotel 
*Gwefan Dwristiaeth 'Royal Deeside and the Cairngorms'

Categori:Pentrefi Swydd Aberdeen
Robert Palmer

Canwr ac ysgrifennwr caneuon o Loegr oedd **Robert Allen Palmer** (19 Ionawr 1949 – 26 Medi 2003). Ymhlith ei ganeuon enwocaf yw "Simply Irresistible" ac "Addicted to Love".

Cafodd ei eni yn Batley, Swydd Efrog, yn fab morwr.  Priododd Suzan Eileen Thatcher yn Ionawr 1970.

Canwr y band Vinegar Joe (gyda Elkie Brooks) oedd Palmer rhwng 1971 a 1974.

Bu farw ym Mharis, Ffrainc.

Categori:Cantorion o Loegr
Categori:Cyfansoddwyr caneuon o Loegr
Categori:Genedigaethau 1949
Categori:Marwolaethau 2003
Categori:Pobl o Swydd Efrog
Categori:Pobl fu farw ym Mharis
Martial Célestin

Prif Weinidog Haiti rhwng 9 Chwefror a 20 Mehefin 1988 oedd **Martial Lavaud Célestin** (4 Hydref 1913 – 4 Chwefror 2011).

Categori:Genedigaethau 1913
Categori:Marwolaethau 2011
Categori:Cyfreithwyr yr 20fed ganrif o Haiti
Categori:Gwleidyddion yr 20fed ganrif o Haiti
Categori:Prif Weinidogion Haiti
Y Weinyddiaeth Amddiffyn (Ffederasiwn Rwsia)

bawd|Baner Gweinyddiaeth Amddiffyn Ffederasiwn Rwsia
Yr adran sy'n gyfrifol am weithredu polisi amddiffyn Ffederasiwn Rwsia yw'r **Weinyddiaeth Amddiffyn** (Rwseg: *Министерство обороны Российской Федерации*).

## Dolen allanol
*  Gwefan swyddogol

Rwsia, Ffederasiwn
Amddiffyn
Gweinyddiaeth Amddiffyn
Gweinyddiaeth Amddiffyn
Bro

bawd|chwith|250px|Cyflwynwyr Bro - Shân Cothi ac Iolo Williams
Rhaglen deledu adloniant oedd ***Bro*** a ddarlledwyd ar S4C.

Lansiwyd y gyfres yn 2009 gyda'r cyflwynwyr Iolo Williams a Shân Cothi'n crwydro i bob cwr o Gymru gan ddod i adnabod ardal drwy'r tirlun, yr hanes a'r bobl.

Dychwelodd i S4C yn haf 2011, gan ymweld ag ardaloedd papurau bro Cymru. Daeth y gyfres i ben yn 2012.

## Dolenni allanol
*Gwefan swyddogol Bro

Categori:Cyflwyniadau rhaglenni teledu 2009
Categori:Diweddiadau rhaglenni teledu 2012
Categori:Rhaglenni teledu Cymraeg
Categori:Rhaglenni teledu S4C
Brian Jacques

Awdur Saesneg oedd **James Brian Jacques** (15 Mehefin 1939 - 5 Chwefror 2011). Roedd yn enwog am ei gyfres o nofelau *Redwall*.

## Llyfryddiaeth
### Cyfres Redwall
* *Redwall (novel)|Redwall* (1986)
* *Mossflower* (1988)
* *Mattimeo* (1989)
* *Mariel of Redwall* (1991)
* *Salamandastron* (1992)
* *Martin the Warrior* (1993)
* *The Bellmaker* (1994)
* *Outcast of Redwall* (1995)
* *The Pearls of Lutra* (1996)
* *The Long Patrol* (1997)
* *Marlfox* (1998)
* *The Legend of Luke* (1999)
* *Lord Brocktree* (2000)
* *The Taggerung* (2001)
* *Triss* (2002)
* *Loamhedge* (2003)
* *Rakkety Tam* (2004)
* *High Rhulain* (2005)
* *Eulalia!* (2007)
* *Doomwyte* (2008)
* *The Sable Quean* (2010)
* *The Rogue Crew* (2011)

### Cyfres *Castaways of the Flying Dutchman*
* *Castaways of the Flying Dutchman* (2001)
* ''The Angel's Command* (2003)
* *Voyage of Slaves* (2006)

### Cyfres *Tribes of Redwall* 
* *Tribes of Redwall Badgers* (2001)
* *Tribes of Redwall Otters* (2001)
* *Tribes of Redwall Mice* (2002)
* *Tribes of Redwall Squirrels* (2003)
* *Tribes of Redwall Hares* (2006)

### Llyfrau amrywiol*Redwall* 
* *The Great Redwall Feast* (1996)
* *Redwall Map & Riddler* (1997)
* *Redwall Friend & Foe* (2000)
* *A Redwall Winter's Tale* (2003)
* *The Redwall Cookbook'' (2005)

## Dolennau allanol
*Gwefan swyddogol

Categori:Genedigaethau 1939
Categori:Marwolaethau 2011
Categori:Llenorion yn ymwneud ag anifeiliaid
Categori:Nofelwyr yr 20fed ganrif o Loegr
Categori:Nofelwyr yr 21ain ganrif o Loegr
Categori:Nofelwyr Saesneg yr 20fed ganrif
Categori:Nofelwyr Saesneg yr 21ain ganrif
Categori:Nofelwyr ffantasi Saesneg o Loegr
Categori:Nofelwyr plant Saesneg o Loegr
Categori:Pobl a aned yn Lerpwl
Categori:Pobl fu farw yn Lerpwl
Darlith

[bawd|Darlith ar [algebra llinol ym Mhrifysgol Technoleg Helsinki]]
Cyflwyniad ar lafar i roi gwybodaeth neu i addysgu pobl am bwnc penodol yw **darlith**; er enghraifft gan athro coleg neu brifysgol neu gan arbenigwyr eraill mewn cyrddau llenyddol, eisteddfodau ac ati. Cyhoeddir rhai darlithoedd fel erthygl mewn cylchgronau academaidd neu fel llyfryn, e.e. Darlith Flynyddol Llyfrgell Penygroes.

## Gweler hefyd
* Darlithydd
* Darlith Flynyddol Llyfrgell Penygroes
* Darlithoedd Radio BBC Cymru
* Seminar

Categori:Addysg
Categori:Cyfathrebu
Nick Frost

Actor, digrifwr a sgriptiwr o Loegr ydy **Nicholas John "Nick" Frost** (ganed 28 Mawrth 1972). Mae'n fwyaf adnabyddus am chwarae rhan Mike Watt yn y comedi deledu *Spaced* gydag Edgar Wright a Simon Pegg, ac am y cymeriadau ffilm Ed yn *Shaun of the Dead*, PC/Sgt. Danny Butterman in *Hot Fuzz* a Clive Gollings in *Paul*.

Categori:Genedigaethau 1972
Categori:Actorion o Loegr
Categori:Digrifwyr o Loegr
Categori:Sgriptwyr ffilm o Loegr
Categori:Pobl o Loegr o dras Gymreig
Jim Broadbent

Actor ffilm, teledu a theatr Seisnig ydy **James "Jim" Broadbent** (ganed 24 Mai 1949). Mae'n fwyaf adnabyddus am ei rôlau yn *Iris*, *Moulin Rouge!*, *Topsy-Turvy*, *Hot Fuzz*, *The Chronicles of Narnia: The Lion, The Witch and the Wardrobe* a ''Bridget Jones' Diary*. Mae ef hefyd wedi ymddangos yn y gyfres ffilm *Harry Potter'' yn chwarae rhan Horace Slughorn.

Categori:Actorion ffilm o Loegr
Categori:Actorion teledu o Loegr
Categori:Actorion theatr o Loegr
Categori:Genedigaethau 1949
Marilyn (mynydd)

bawd|**Copa Mynydd Anelog** - Marilyn diweddaraf Cymru
bawd|Marilyn yn yr Alban
Bryn neu fynydd ydy **Marilyn** - wedi'i leoli yng ngwledydd Prydain ac Iwerddon - a gydag  uchder cymharol o o leiaf 150 metr, waeth pa mor uchel ydy'r copa. Bathwyd y term fel gair mwys i gyferbynnu â'r term a ddefnyddir yn yr Alban: Munro.

Ceir 2,010 Marilyn: 1,216 yn yr Alban, 455 yn Iwerddon, 176 yn Lloegr, 5 yn Ynys Manaw a 159 yng Nghymru (yn cynnwys Mynydd Anelog). Arferid cyfri'r Mynydd Du yn Lloegr ac yng Nghymru ond mae bellach yn cael ei gyfri yng Nghymru yn unig. Mae mynyddoedd Eryri'n cael eu gosod yn y dosbarth hwn o fynyddoedd a chopaon.

Casglwyd y rhestr gan Alan Dawson yn ei lyfr 'The Relative Hills of Britain' ond mae'r rhestr hon yn cael ei diweddaru'n aml.

## Cyfeiriadau
## Gweler hefyd
*Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
*Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)
*Rhestr Copaon yr Alban dros 2,000'

*
Baz Luhrmann

Cyfarwyddwr ffilm, sgriptiwr a chynhyrchydd ffilm o Awstralia ydy **Mark Anthony "Baz" Luhrmann** (ganed 17 Medi 1962). Mae'n fwyaf adnabyddus am The Red Curtain Trilogy, sy'n cynnwys ei ffilmiau *Strictly Ballroom*, ''William Shakespeare's Romeo + Juliet* a *Moulin Rouge!*.  Yn 2008, rhyddhaodd ei ffilm *Australia'', yn serennu Hugh Jackman a Nicole Kidman.

Categori:Cyfarwyddwyr ffilm yr 20fed ganrif o Awstralia
Categori:Cyfarwyddwyr ffilm yr 21ain ganrif o Awstralia
Categori:Cynhyrchwyr ffilm o Awstralia
Categori:Genedigaethau 1962
Categori:Sgriptwyr ffilm o Awstralia
Categori:Pobl o Sydney
Broad Cairn

Mae **Broad Cairn** (neu'r **Garnedd Fawr**)yn gopa mynydd a geir ar y daith o Braemar i Monadh Rois (Montrose) ym mynyddoedd y Grampians yn yr Alban; . Ceir carnedd ar y copa.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae copa Broad Cairn yn cael ei alw'n Munro neu'n  Murdo. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

## Copaon eraill
*Broad Cairn - Creag an Dubh-loch

## Gweler hefyd
*Delwedd ar wefan Saesneg Walk Highlands.
*Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
*Rhestr o gopaon yr Alban dros 610 metr
*Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

## Dolennau allanol
*Lleoliad ar wefan Streetmap 
*Lleoliad ar wefan Get-a-map 

## Cyfeiriadau
Categori:Copaon Munro
Categori:Copaon Murdo
Categori:Mynyddoedd y Grampians
Gary Moore

Cerddor a chanwr y felan oedd **Robert William Gary Moore** (4 Ebrill 1952 – 6 Chwefror 2011).

Cafodd ei eni yn Belfast. Roedd yn aelod o'r band Thin Lizzy yn y 1970au.  Bu farw yn Estepona, Sbaen.

## Disgyddiaeth
**Grinding Stone* (1973)
**Back on the Streets* (1979)
**G-Force* (1980)
**Corridors of Power* (1982)
**Victims of the Future* (1984)
**Dirty Fingers* (1984)
**Run for Cover* (1985)
**Wild Frontier* (1987)
**After the War* (1989)
**Still Got the Blues* (1990)
**After Hours* (1992)
**Blues for Greeny* (1995)
**Dark Days in Paradise* (1997)
**A Different Beat* (1999)
**Back to the Blues* (2001)
**Power of the Blues* (2004)
**Old New Ballads Blues* (2006)
**Close As You Get* (2007)
**Bad for You Baby* (2008)

Categori:Cerddorion o Ogledd Iwerddon
Categori:Genedigaethau 1952
Categori:Marwolaethau 2011
Rhestr ymosodiadau terfysgol

Dyma **restr digwyddiadau terfysgol**, ac eithrio terfysgaeth wladwriaethol, terfysgaeth a noddir gan wladwriaethau, a bradlofruddiaethau.

## 1800–1899 
## 1900–1959 
## 1960–1979 
## 1980–1999 
## 2000–2009 
## 2010–2019 
## 2020–2029 
## Cyfeiriadau 
Terfysgaeth
Categori:Terfysgaeth
Nicolas Cage

Actor, cyfarwyddwr a chynhyrchydd ffilmiau o'r Unol Daleithiau ydy **Nicolas Cage ** (ganed **Nicolas Kim Coppola**; 7 Ionawr 1964) Mae ef wedi ymddangos mewn dros 60 o ffilmiau gan gynnwys *Raising Arizona* (1987), *The Rock* (1996), *Face/Off* (1997), *Gone In 60 Seconds* (2000), *National Treasure* (2004), *Ghost Rider* (2007), *Bad Lieutenant: Port of Call New Orleans* (2009), and *Kick-Ass* (2010). Cage, oedd y pumed actor ifanca i ennill Gwobr yr Academi am ei berfformiad yn *Leaving Las Vegas*. Roedd yn 32 oed.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1964
Categori:Actorion ffilm o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyfarwyddwyr ffilm o'r Unol Daleithiau
Categori:Cynhyrchwyr ffilm o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o Galiffornia
The Red Curtain Trilogy

**The Red Curtain Trilogy** yw'r enw marchnata ffuriol a swyddogol am y tair ffilm gyntaf a gyfarwyddwyd gan Baz Luhrmann:
* *Strictly Ballroom* (1992), yn serennu Paul Mercurio a Tara Morice
* ''William Shakespeare's Romeo + Juliet* (1996), yn serennu Leonardo DiCaprio a Claire Danes
* *Moulin Rouge!'' (2001), yn serennu Nicole Kidman ac Ewan McGregor

Roedd y tair ffilm wedi'u cynnwys y bocs DVD "Red Curtain Trilogy" a ryddhawyd yn 2002. Nid yw'r ffilmiau hyn yn cydymffurfio â'r syniad traddodiadol o drioleg am nad oes gyswllt rhwng plot y tair ffilm. Yn hytrach, mae Luhrmann wedi disgrifio Trioleg y Llen Goch fel ffilmiau sy'n dilyn dulliau ffilmio penodol.  Mae pob ffilm yn cynnwys motif theatr sy'n ymddangos dro ar ôl tro yn ystod y ffilm.

## Cast
### *Strictly Ballroom*
* Paul Mercurio fel Scott Hastings
* Tara Morice fel Fran
* Bill Hunter fel Barry Fife
* Pat Thomson fel Shirley Hastings
* Gia Carides fel Liz Holt
* Peter Whitford fel Les Kendall
* Barry Otto fel Doug Hastings
* John Hannan fel Ken Railings
* Kerry Shrimpton fel Pam Short
* Sonia Kruger fel Tina Sparkle
* Pip Mushin fel Wayne Burns

### ''William Shakespeare's Romeo + Juliet*
* Leonardo DiCaprio fel Romeo Montague
* Claire Danes fel Juliet Capulet
* John Leguizamo fel Tybalt Capulet
* Harold Perrineau fel Mercutio
* Pete Postlethwaite fel Father Lawrence
* Brian Dennehy a Christina Pickles fel Ted a Caroline Montague
* Paul Sorvino a Diane Venora fel Fulgencio a Gloria Capulet
* Paul Rudd fel Dave Paris
* Vondie Curtis-Hall fel Captain Prince
* Miriam Margolyes fel  The Nurse
* Jesse Bradford fel Balthasar
* Dash Mihok fel Benvolio
* Zak Orth fel Gregory
* Jamie Kennedy fel Sampson
* M. Emmet Walsh fel Apothecary
* Vincent Laresca fel Abra

### *Moulin Rouge!''
* Nicole Kidman fel Satine
* Ewan McGregor fel Christian
* Jim Broadbent fel Harold Zidler
* Richard Roxburgh fel The Duke of Monroth
* John Leguizamo fel Henri de Toulouse-Lautrec
* Jacek Koman fel The Narcoleptic Argentinean
* Caroline O'Connor fel Nini Legs-in-the-Air
* Garry McDonald fel The Doctor
* Keith Robinson fel Le Pétomane
* Natalie Mendoza fel China Doll
* David Wenham fel Audrey
* Kiruna Stamell fel La Petite Princesse
* Kylie Minogue fel The Green Fairy

## Cyfeiriadau
Red Curtain Trilogy
Moulin Rouge! (ffilm 2001)

Ffilm gerdd a gyfarwyddwyd, cyhyrchwyd ac a ysgrifennwyd ar y cyd gyda Baz Luhrmann yn 2001 ydy ***Moulin Rouge!***. Gan ddilyn egwyddorion The Red Curtain Trilogy, seilir y ffilm ar chwedl Orpheus ac ar opera Giuseppe Verdi, *La Traviata*. Adrodda'r ffilm hanes bardd/ysgrifennwr Seisnig o'r enw Christian, sy'n cwympo mewn cariad gyda'r actores gabaret Satine sydd yn ddifrifol wael. Defnyddia'r ffilm leoliad cerddorol yr Ardal Montmartre ym Mharis, Ffrainc. Enwebwyd y ffilm am wyth o Wobrau'r Academi, yn cynnwys y Ffilm Orau, yr Actores Orau i Nicole Kidman, ac enillodd dwy Oscar: un am gyfarwyddo creadigol ac un am y gwisgoedd. Dyma oedd y sioe gerdd gyntaf i gael ei henwebu mewn 22 o flynyddoedd. Ffilmiwyd y ffilm yn Stiwdios Fox yn Sydney, Awstralia.

Categori:Ffilmiau 2001
Categori:Ffilmiau 20th Century Fox
Categori:Ffilmiau cerdd o Awstralia
Categori:Ffilmiau o Awstralia
Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli ym Mharis
Josefa Iloilo

Arlywydd Ffiji rhwng 2000 a 2009 oedd **Ratu Josefa Iloilovatu Uluivuda, CF, MBE, MSD, KStJ** (29 Rhagfyr 1920 – 6 Chwefror 2011).

Categori:Gwleidyddion
Categori:Genedigaethau 1920
Categori:Marwolaethau 2011
Elinor o Gastilia

Gwraig gyntaf Edward I, brenin Lloegr, mam Edward II, brenin Lloegr, a brenhines Lloegr o 1274 hyd ei marwolaeth oedd **Elinor o Gastilia** (, ; 1241 – 28 Tachwedd 1290).

Cafodd ei geni yng Nghastilia (yn Sbaen fodern), yn ferch i Fernando III, brenin y deyrnas honno, a'i wraig Jeanne, iarlles Ponthieu. Priododd y Tywysog Edward yn 1254.

## Plant
#Katherine (1264)
#Joan (1265)
#John (1266 – 1271)
#Harri (1268 – 1274).
#Elinor (1269-1298)
#Merch (1271)
#Joan o Acre (1272-1307)
#Alphonso, Iarll Caer (1273-1284)
#Marged (1275–1333)
#Berengaria (1276 - 1278)
#Merch (1278)
#Mari (1279–1332)
#Mab (1280 neu 1281)
#Elisabeth o Ruddlan (1282–1316)
#Edward II, brenin Lloegr (1284–1327)

Bu farw Elinor yn Harby, Swydd Nottingham.  Mae'r "croesau Elinor" cysefin yn sefyll yn Hardingstone, Swydd Northampton, yn Geddington, ac yn Waltham.

Categori:Breninesau Lloegr
Categori:Genedigaethau 1241
Categori:Merched y 13eg ganrif
Categori:Marwolaethau 1290
Categori:Tywysogesau
Marged o Anjou

bawd|250px|Marged o Anjou, brenhines Lloegr
Gwraig Harri VI, brenin Lloegr, oedd **Marged o Anjou** (''Ffrangeg: Marguerite d'Anjou'' (23 Mawrth 1430 – 25 Awst 1482).  Mam Edward o Westminster, Tywysog Cymru, oedd hi.  Brenhines Lloegr 1445-1461 a 1470-1471 oedd Marged.

Cafodd ei eni yn Pont-à-Mousson, yn ferch René I o Napoli, Dug Anjou, a'i wraig Isabella.  Priododd Harri VI ar 23 Ebrill 1445.

## Cyfeiriadau
Categori:Breninesau Lloegr
Categori:Genedigaethau 1430
Categori:Marwolaethau 1482
Categori:Tywysogesau Ffrainc
Brwydr Tewkesbury

Brwydr yn Rhyfeloedd y Rhosynnau oedd **Brwydr Tewkesbury** ar 4 Mai 1471 a ymladdwyd yn ystod y nos ac a barodd tair awr, gan orffen gyda'r wawr yn torri. Yr Iorcydd Edward IV, brenin Lloegr oedd yn fuddugol. Lladdwyd dros fil o Lancastriaid a 500 o Iorciaid a bu farw Edward o Westminster, Tywysog Cymru, yn y frwydr.

Lladdwyd nifer o uchelwyr gan gynnwys: John Beaufort, dug Somerset a Warwick. Yn dilyn y frwydr, ar 21 Mai, cyrhaeddodd Lundain gyda'i filwyr, i hawlio'r Coron Lloegr; y noson honno bu farw Harri VI yn Nhŵr Llundain. Tra ymladdwyd y frwydr, roedd Harri Tudur ifanc yn saff yng Nghastell Penfro a'i ewyrth Siasbar Tudur yn pendroni oblygiadau'r frwydr a pha gamau i'w cymryd i ddyrchafu Harri i'r orsedd. Yn dilyn hyn dihangodd y ddau i Benfro ac oddi yno i Lydaw.
bawd|150px|chwith|Brwydr Tewkesbury

## Gweler hefyd
*William Stanley (Brwydr Bosworth)

## Cyfeiriadau
Categori:1471
Tewkesbury
Tewkesbury
Categori:Hanes Swydd Gaerloyw
Noson y Cyllyll Hirion

[bawd|215px|dde|Er nad oedd yr Almaenwyr yn cwyno llawer pan erlidiodd y [Sturmabteilung|SA yr Iddewon, Comiwnyddion, a'r Sosialwyr, erbyn 1934 roedd cryn dipyn o bryder ynglŷn â'r lefel o drais a wnaethai'r "crysau brownion".]]

Cyfres o ddienyddiadau gwleidyddol i gael gwared ar y *Sturmabteilung* (SA), sef y crysau brownion parafilwrol oedd **Noson y Cyllyll Hirion** (a elwir weithiau'n *Röhm-Putsch* neu *Aktion Kolibri*, sef "Ymgyrch Aderyn y Si"). Digwyddodd hyn rhwng 30 Mehefin a 2 Gorffennaf, 1934 pan oedd yr Almaen o dan reolaeth y Natsiaid.

Penderfynodd Adolf Hitler weithredu yn erbyn yr SA a'u harweinydd, Ernst Röhm, oherwydd ystyriai annibyniaeth yr SA a'u hoffter o ymladd stryd yn fygythiad i'w bŵer. Roedd hefyd eisiau cymodi gydag arweinwyr y Reichswehr, lluoedd milwrol swyddogol yr Almaen a oedd yn ofni ac yn casau'r SA—yn benodol uchelgais Röhm i gyfuno'r Reichswehr gyda'r SA o dan ei arweiniad ei hun. Yn y pen draw, defnyddiodd Hitler y cyfle hwn i ymosod neu gael gwared ar y bobl a feirniadai ei arweinyddiaeth, yn enwedig y rhai hynny a oedd yn deyrngar i'r Îs-Ganghellor Franz von Papen, ac i dalu'r pwyth yn ôl ar rai gelynion.

Bu farw o leiaf 85 o bobl yn ystod y cliriad, er mae'n bosib fod cannoedd yn fwy wedi marw, a bod miloedd o bobl a ystyriwyd yn fygythiad wedi eu harestio. Ymddengys mai ar hap a damwain y dewiswyd enw'r cynllun. Daw'r ymadrodd "Noson y Cyllyll Hirion" yn Almaeneg o gyfnod cyn y digwyddiad ei hun, ac fe'i ddefnyddir yn gyffredinol i gyfeirio at weithred o ddialedd. Mae Almaenwyr yn dal i ddefnyddio'r term *Röhm-Putsch* (''coup d'état'' [Ernst] Röhm) i ddisgrifio'r digwyddiad, oherwydd dyna oedd y term a ddefnyddiwyd gan y Natsïaid ar y pryd, er gwaetha'r awgrym fod y llofruddiaethau'n angenrheidiol er mwyn osgoi *coup*. Er mwyn pwysleisio hyn, mae awduron Almaenig yn defnyddio dyfynodau neu'n ei ddisgrifio fel *yr hyn a ddywedir* oedd Röhm-Putsch.

## Cyfeiriadau
Categori:1934
Categori:Yr Almaen Natsïaidd
Jón Gnarr

Digrifwr, actor, gwleidydd a maer Reykjavík ers 15 Mehefin 2010 yw Jón Gnarr (cynaniad).

Dechreuodd Gnarr ei yrfa fel rhan o'r deuawd comedi Tvíhöfði. Mae Gnarr yn enwog am ei ffilmiau Islandeg **Íslenski Draumurinn** (*Y Freuddwyd Islandeg*) a **Maður Eins Og Ég** (*Dyn Fel Fy Hun*).

Yn niwedd 2009 ffurfiodd Gnarr **Besti Flokkurinn** (*Y Blaid Orau*) er mwyn dychanu polisïau gwleidyddol Gwlad yr Iâ. Yn 2010, enillodd Besti Flokkurinn 6 sedd allan o 15 (gyda 34.7% o'r bleidlais) yn etholiad bwrdeistref Reykjavík. Ers i Gnarr gael ei ethol fel maer, mae Reykjavík wedi mabwysiadu'r llysenw 'Gnarrenburg' (sef hefyd enw sioe radio a oedd Gnarr yn ymddangos arni).

## Polisïau 
*Tywelion am ddim ym mhob pwll nofio
*Arth wen am sŵ Reykjavík
*Cymorth am lliprynnod
*Parc Disneyland o fewn yr ardal Vatnsmýri
*Senedd sobr a heb cyffuriau erbyn 2020
*Tryloywder cynaliadwy (jôc yw hwn, does neb yn gwybod y diffiniad)
*Caban tolli ar ymyl Seltjarnarnes
*Dileu dyled
*Mynediad rhydd i Hljómskálagarðurinn

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1967
Categori:Actorion o Wlad yr Iâ
Categori:Comedïwyr o Wlad yr Iâ
Categori:Gwleidyddion o Wlad yr Iâ
Categori:Pobl o Reykjavík
Lipstick

Cân a berfformir gan Jedward a gynrychiolodd Iwerddon yng Nghystadleuaeth Cân Eurovision 2011 yn Düsseldorf, yr Almaen  yw "***Lipstick***". Dyma'r sengl gyntaf o'u hail albwm. Dewiswyd y gân ar 11 Chwefror 2011 ar sioe Wyddelig *Eurosong 2011* allan o bum o artistiaid. Daeth y gân wythfed yn rownd derfynol Eurovision 2011 gyda 119 pwynt. Cafodd y gân 12 pwynt oddi wrth Denmarc, y Deyrnas Unedig a Sweden. Yn Awstralia, pleidleisiodd y wlad ar wahân ac oedd "*Lipstick*" eu henillwr.

## Hanes rhyddhau'r gân
## Cyfeiriadau
Categori:Caneuon Eurovision 2011
Categori:Senglau 2011
Tolmount

Mae **Tolmount** yn gopa mynydd a geir ar y daith o Braemar i Monadh Rois (Montrose) ym mynyddoedd y Grampians yn yr Alban; . Ceir carnedd ar y copa.

Mae'r daith i fyny'r mynydd hwn yn cychwyn fel arfer o Glenn Doll i'r de-ddwyrain neu o Garn a Claise i'r gorllewin eithaf.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae copa Tolmount yn cael ei alw'n Munro ac yn Murdo.  Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

## Gweler hefyd
*Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
*Rhestr o gopaon yr Alban dros 610 metr
*Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

## Dolennau allanol
*Lleoliad ar wefan Streetmap 
*Lleoliad ar wefan Get-a-map 

## Cyfeiriadau
Categori:Copaon Munro
Categori:Copaon Murdo
Categori:Mynyddoedd y Grampians
Lila Downs

Cantores a chyfansoddwr folk Latino yw **Ana Lila Downs Sánchez** (ganwyd **Lila Downs**; 9 Medi 1968 yn Oaxaca, Mecsico). Mae'n canu ei chaneuon ei hun yn ogystal â pherfformio caneuon traddodiadol Mecsico ac mewn ieithoedd brodorol eraill megis: Mixteg, Zapoteg, Maya, Nahuatleg a P'urhépecha.

Mae llawer cantores yn y byd Mecsicanaidd yn ceisio dynwared Lila Downs. Albanwr-Americanwr oedd ei thad a oedd yn Athro Celf ym Mhrifysgol Minnesota. Treuliodd ei blynyddoedd cynnar yn Oaxaca a graddiodd mewn canu ac anthropoleg ym Minesota. Mecsicanes a dawnswraig cabaret oedd ei mam.

Yn 1994 recordiodd ei chryno-ddisg cyntaf, sef "Ofrenda" ac mae hi'n canu yn Sbaeneg, Saesneg a Mixteneg ar y recordiad hwnnw.

## Disgograffi 
### CD 
* 1994 – *Ofrenda*
* 1999 – *La Sandunga*
* 1999 – *Trazos*
* 2000 – *Árbol de la vida*
* 2001 – *La Línea*
* 2004 – *Una sangre*,
* 2006 – *La Cantina*
* 2008 – *The Very Best Of Lila Downs (El Alma De Lila Downs)* (CD+DVD)
* 2009 – *Ojo de Culebra* (Shake Away)
* 2010 – *Lila Downs y La Misteriosa «En París Live à Fip»*
* 2012 - *Pecados y Milagros*

### DVD 
* 2006 – *Lotería Cantada*
* 2007 – *The Very Best Of Lila Downs (El Alma De Lila Downs)*
* 2010 – *Lila Downs y La Misteriosa «En París Live à Fip»*

## Dolenni allanol 
* Tudalen swyddogol Lila Downs
* Letras de canciones  en *lyrics.time*.

Categori:Genedigaethau 1968
Categori:Cantorion Americanaidd
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Cylchred cudd-wybodaeth

Cysyniad sy'n disgrifio cylchred prosesu cudd-wybodaeth yw'r **cylchred cudd-wybodaeth**. Mae ei gamau yn cynnwys pennu gofynion, casglu, prosesu, dadansoddi, a phenderfynu.

Categori:Cudd-wybodaeth
Y Dywysoges Catherine

Gwraig y Tywysog William, Tywysog Cymru, yw **Catherine Elizabeth, Tywysoges Cymru** (née Middleton) (ganwyd 9 Ionawr 1982).

Cafodd Catherine ei geni yn Reading, yn ferch i Carole Elizabeth a Michael Francis Middleton. Cafodd ei haddysg ym Mhrifysgol St Andrews. Bu Priodas y Tywysog William a Kate Middleton ar y 29 Ebrill 2011 yn Abaty Westminster.

Mae'r Catherine yn fam i'r Y Tywysog Siôr a'i chwaer, Tywysoges Charlotte (ganwyd 2015).

Ar 9 Medi 2022, yn dilyn esgyniad ei thad-yng-nghyfraith Siarl III o Loegr i'r orsedd, cyhoeddwyd y byddai Catherine yn dod yn 'Dywysoges Cymru'.

## Cysylltiadau
Categori:Genedigaethau 1982
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Categori:Teulu Mountbatten-Windsor
Categori:Tywysogesau Cymru
Categori:Tywysogesau Lloegr
Betty Garrett

Actores a chantores o'r Unol Daleithiau oedd **Betty Garrett** (23 Mai 1919 – 12 Chwefror 2011).

Fe'i ganed yn Saint Joseph, Missouri, yn ferch i Octavia a Curtis Garrett.

Priododd Betty yr actor Larry Parks (m. 1975) ar 8 Medi 1944.

Bu farw yn Los Angeles.

## Ffilmiau
**Words and Music* (1948)
**On the Town*
**Take Me Out To The Ball Game*
*''Everybody's Cheering* (1949)
**Neptune's Daughter* (1949)
**My Sister Eileen* (1955)

## Teledu
**All in the Family* (1975)
**Laverne and Shirley'' (1976-1981)

Categori:Actorion benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1919
Categori:Marwolaethau 2011
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Nathan Cleverly

Paffiwr o Gymru o Cefn Fforest, Caerffili yw **Nathan Cleverly**. Bu'n bencampwr WBO Trwm-ysgafn o 2011 i 2013.

## Gweler hefyd 
* Pencampwyr bocsio y byd o Gymru

Categori:Genedigaethau 1987
Categori:Paffwyr o Gymru
Moulin Rouge (gwahaniaethu)

Cyfeiria **Moulin Rouge**, sy'n derm Ffrangeg sy'n golygu Melin Goch, at far cabaret ym Mharis.

Gallai **Moulin Rouge** gyfeirio hefyd at:
* *At the Moulin Rouge*, paentiad gan Henri de Toulouse-Lautrec
* Moulin Rouge Hotel yn Las Vegas
* Moulin Rouge (band), grŵp cerddorol poblogaidd Slofenaidd
* *Moulin Rouge* (nofel), nofel gan Pierre La Mure a'r sail ar gyfer y ffilm 1952 (isod)

**Ffilmiau:**
* *Moulin Rouge* (ffilm 1928), cyfarwyddwyd gan Ewald André Dupont
* *Moulin Rouge* (ffilm 1934), cyfarwyddwyd gan Sidney Lanfield
* *Moulin Rouge* (ffilm 1939), cyfarwyddwyd gan André Hugon
* *Moulin Rouge* (ffilm 1941), ffilm gerddorol
* *Moulin Rouge* (ffilm 1944), cyfarwyddwyd gan Yves Mirande
* *Moulin Rouge* (ffilm 1952), cyfarwyddwyd gan John Huston
* *Moulin Rouge!*, ffilm 2001 a gyfarwyddwyd gan Baz Luhrmann
Ceri Dupree

Perfformiwr drag o Gymru ydy **Ceri Dupree** (ganed **Ceri R. Jones** yn Llansamlet, Abertawe ar 30 Ionawr 1964).

## Ei fywyd cynnar
Ganwyd Ceri yn ardal Llansamlet o ddinas Abertawe. Pan oedd yn flwydd oed, symudodd ei rieni i ardal Cwmdu yn Fforestfach a mynychodd Ysgol Gynradd Gendros. Ei chwaer yw'r gantores Ria Jones.

Pan yn blentyn, arferai ei rieni fynd ag ef i weld y pantomeim blynyddol yn Theatr y Grand, Abertawe, gan gynnwys perfformiadau gyda Ryan a Ronnie yn ystod y 1970au. Roedd ei dad, Malcolm yn adnabod Ryan Davies am ei fod yntai yn perfformio yng nghlybiau'r gweithwyr yn ne Cymru. ac ar y 9 Medi, 1983, gwnaeth ei berfformiad proffesiynol cyntaf yn Theatr y Palas, Abertawe.
 
Mae ef bellach yn byw ym Penarth, yng Nghaerdydd.

## Natur ei berfformiadau
Mae Dupree yn perfformio'n rheolaidd ledled y Deyrnas Unedig ond hefyd yn rhyngwladol yng Ngwlad Groeg, Portiwgal a De Affrica.

Yn ystod ei sioe, mae'n dynwared sêr benywaidd megis Elizabeth Taylor, Zsa Zsa Gabor, Marlene Dietrich, a Margaret Thatcher. Yn ystod ei yrfa (sydd wedi para dros chwarter canrif, mae ef wedi perfformio yn West End Llundain gan gynnwys ''The Café de Paris, Talk of London, The Stork Club, Le Beat Route, Ronnie Scott's Jazz Club* a *Pizza on the Park''.

## Teledu
Mae Ceri hefyd wedi creu cyfres deledu pedair rhaglen ar gyfer ITV1 o'r enw *Ceri Dupree Unfrocked*. Mae ef hefyd wedi ymddangos ar nifer o sioeau siarad, rhaglenni adloniant ysgafn a nifer o gyfweliadau radio a chyda'r wasg.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Gwefan Swyddogol Ceri Dupree 
* 
* 

Categori:Pobl LHDT o Gymru
Categori:Digrifwyr o Gymru
Categori:Digrifwyr LHDT
Categori:Pobl o Abertawe
Sarah Ferguson

Aelod o Deulu Brenhinol y Deyrnas Unedig yw **Sarah Margaret Ferguson**, (ganwyd 15 Hydref 1959). Mae'n fam i'r tywysogesau Beatrice ac Eugenie.

Cafodd ei geni yn Llundain, yn ferch i Ronald Ferguson a'i wraig gyntaf, Susan. Priododd Y Tywysog Andrew, yn 1986. Gwahanodd o'i gŵr yn 1992 ac ysgarodd y ddau yn 1996.

Oherwydd ei chysylltiad a'r troseddwr Jeffrey Epstein collodd ei safle fel noddwr sawl elusen. Collodd ei theitl o Dduges Caerefrog yn Hydref 2025, wedi i'w cyn-ŵr Andrew ildio ei deitl ef.

Categori:Genedigaethau 1959
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Categori:Dugesau
Categori:Teulu Mountbatten-Windsor
Priodas y Tywysog William a Catherine Middleton

[bawd|250px|Y [Y Tywysog William, Dug Caergrawnt|Dug a Duges Caergrawnt newydd briodi ar falconi Palas Buckingham]]
Cynhaliwyd **priodas y Tywysog William, Dug Caergrawnt, a Catherine Middleton** ar ddydd Gwener, 29 Ebrill 2011 yn Abaty Westminster, Llundain.

## Cynorthwywyr
*Gwas Priodas - Y Tywysog Harri
*Morynion y Briodas - Pippa Middleton, Arglwyddes Louise Windsor, Margarita Armstrong-Jones, Grace van Cutsem, Eliza Lopes
*Macwyaid - Billy Lowther-Pinkerton, Tom Pettifer (mab Tiggy Pettifer)
*Gwesteion (yn cynnwys):
**Elisabeth II, brenhines y Deyrnas Unedig; Y Tywysog Charles; Y Dywysoges Anne; Y Tywysog Andrew; Y Tywysog Edward; Harald V, brenin Norwy a'i wraig Brenhines Sonja; Margrethe II, brenhines Denmarc; Abdullah II, brenin Gwlad Iorddonen, Sofia, brenhines Sbaen; Mswati III, brenin Swaziland; Hassanal Bolkiah, Swltan Brunei
**Aelodau'r teulu brenhinol: Zara Phillips a'i cariad Mike Tindall; Y Dywysoges Alexandra a'i phlant; Y Dywysoges Beatrice o Gaerefrog, Y Dywysoges Eugenie o Gaerefrog; Arglwyddes Sarah McCorquodale ac Arglwyddes Jane Fellowes (chwiorydd Diana, Tywysoges Cymru); Siarl Spencer, 9fed Iarll Spencer (brawd Diana)
**Gwleidyddion: John Bercow, David Cameron, Nick Clegg, Julia Gillard, Dafydd Elis-Thomas, Carwyn Jones, William Hague, Syr John Major, Ed Miliband, Alex Salmond, Boris Johnson
**Enwogion: Rowan Atkinson, David Beckham a'i wraig Victoria, Syr Richard Branson, Ben Fogle, Syr Elton John, Richard Meade, Tara Palmer-Tomkinson, Guy Ritchie, Dan Snow, Joss Stone, Ian Thorpe, Martyn Williams, Syr Clive Woodward
*Offeiriad: Dr Rowan Williams, Archesgob Caergaint.

bawd|200px|Y cerbyd brenhinol

## Y seremoni
### Cerddoriaeth
*Hubert Parry - *I Was Glad* (anthem)
*John Rutter - *This is the Day* (anthem)
*Paul Mealor - *Ubi Caritas et Amor* (motet)
*Duncan Stubbs - *Valiant and Brave*
*William Walton - *Crown Imperial*

### Emynau
*"Guide Me, O Thou Great Redeemer"
*"Love Divine, All Loves Excelling"
*"Jerusalem"

Categori:2011
Tywysog William Catherine Middleton
Ben Tirran - Black Hill of Mark

Mae **Ben Tirran - Black Hill of Mark** yn gopa mynydd a geir ar y daith o Braemar i Monadh Rois (Montrose) ym mynyddoedd y Grampians ar y ffin rhwng Swydd Aberdeen a Swydd Angus, yn yr Alban; .

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae copa Ben Tirran - Black Hill of Mark yn cael ei alw'n Corbett Top of Corbett. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

## Gweler hefyd
*Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
*Rhestr o gopaon yr Alban dros 610 metr
*Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

## Dolennau allanol
*Lleoliad ar wefan Streetmap
*Lleoliad ar wefan Get-a-map

## Cyfeiriadau
Categori:Copaon Corbett
Categori:Mynyddoedd y Grampians
Jedward

Deuawd bop o Weriniaeth Iwerddon yw **John Paul Henry Daniel Richard Grimes** ac **Edward Peter Anthony Kevin Patrick Grimes** (ganwyd 16 Hydref 1991 yn Nulyn, Iwerddon). Maent yn efeilliaid unfath sydd yn perfformio fel **Jedward**. Mae Jedward yn enwog am eu cwiff golau, ers iddyn nhw ddod i sylw'r cyhoedd yn gyntaf fel **John & Edward** ar *The X Factor* yn 2009. Gorffenasant ill dau yn chweched a daeth Louis Walsh, eu tiwtor ar *The X Factor*, eu goruchwyliwr.

Rhyddhaodd Jedward eu sengl cyntaf, "*Under Pressure (Ice Ice Baby)*", ar 1 Chwefror 2010. Rhyddhawyd y sengl gan Sony Music ac cyrhaeddodd yr ail safle yn Siart Senglau'r Deyrnas Unedig, a brig Siart Senglau Iwerddon. Roedd eu halbwm cyntaf, *Planet Jedward*, rhif un yn Iwerddon a 17eg yn y DU.

## Eurovision
Cynrychiolodd Jedward Iwerddon yng Nghystadleuaeth Cân Eurovision 2011 gyda'u cân "*Lipstick*". Daeth eu cân 8fed yn yr ail rownd gynderfynol ac 8fed eto yn y rownd derfynol gyda 119 pwynt. Y gân gyntaf o'u hail albwm yw "*Lipstick*" a cafodd ei ryddhau yn haf 2011.

Bydd Jedward yn cynrychioli Iwerddon eto yng Nghystadleuaeth Cân Eurovision 2012 a gynhelir yn Baku, Aserbaijan gyda'u cân "*Waterline*".

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*Gwefan swyddogol
*Sianel Jedward ar YouTube

Categori:Genedigaethau 1991
Categori:Cantorion o Iwerddon
Categori:Ymgeiswyr Cystadleuaeth Cân Eurovision 2011
Categori:Ymgeiswyr Cystadleuaeth Cân Eurovision 2012
Dick Emery

Digrifwr ac actor o Loegr oedd **Richard Gilbert "Dick" Emery**  (19 Chwefror 1915 – 2 Ionawr 1983). Dechreuodd weithiodd ym myd radio yn ystod y 1950au. Pan ddechreuodd weithio ar y teledu yn ystod y 19760au a'r 1970au, cynyddodd ei boblogrwydd. Roedd yn frawd i Ann Emery.

## Ffilmograffiaeth ddethol
* *Crooks Anonymous* (1962)
* ''Mrs. Gibbons' Boys* (1962)

## Dolenni allanol
* ClassicTelly.com Teyrngedau i  Dick Emery
* Cofnod y British Comedy Guide ar gyfer *Emery Presents'' 

Categori:Genedigaethau 1915
Categori:Marwolaethau 1983
Categori:Actorion ffilm o Loegr
Categori:Actorion teledu o Loegr
Categori:Actorion llais o Loegr
Categori:Digrifwyr o Loegr
Larry Grayson

Digrifwr a chyflwynydd teledu o Sais oedd **Larry Grayson** (31 Awst 1923 – 7 Ionawr 1995), ganed **William Sulley White**. Daeth yn enwog yn ystod y 1970au a'6 1980au. Roedd yn fwyaf adnabyddus am gyflwyno cyfres boblogaidd y BBC *The Generation Game* ac am ei hiwmor camp.

## Cymeriadau 
Roedd ei holl gymeriadau'n seiliedig ar bobl go iawn.
* Slack Alice
* Apricot Lil, a weithiau mewn ffatri jam
* Pop-It-In-Pete, y postmon ("The things I've had through my letterbox!")
* Self-Raising Fred, y pobydd
* Everard Farquharson, "ffrind agos" Larry
* Top-it-Up Ted, a weithiai yn yr orsaf betrol

## Ymddangosiadau teledu 
**Saturday Variety* — 1971 — ymddangosiadau sioeau teledu.
**The Leslie Crowther Show* — 1971 — ymddangosiadau sioeau teledu.
**Shut That Door!* — 1972–1973 — cyflwynydd sioe deledu.
**Crossroads* — 1973 — gwestai arbennig ar raglen dydd San Steffan fel cwsmer dîg.
**The Larry Grayson Hour of Stars* — 1974 — cyflwynydd sioe deledu.
*''Look Who's Talking* — 1974–75 — cyflwynydd sioe deledu.
**Crossroads* — 1975 — gwestai arbennig fel gyrrwr car priodasol yn y rhaglen pan fo Meg yn priodi Hugh Mortimer.
**Larry Grayson's Generation Game* — 1978–1981 — cyflwynydd sioe deledu.
**At Home with Larry Grayson* — 1983 — cyflwynydd sioe deledu.
**Late Night Larry* — 1983 — cyflwynydd sioe radio.
**Sweethearts'' — 1987 — cyflwynydd sioe deledu.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1923
Categori:Marwolaethau 1995
Categori:Digrifwyr Seisnig
Categori:Cyflwynwyr teledu Seisnig
Bob Monkhouse

Digrifwr, sgriptiwr ac actor o Loegr oedd **Robert Alan Monkhouse** OBE (1 Mehefin 1928 – 29 Rhagfyr 2003). Roedd yn adnabyddus ar deledu'r Deyrnas Unedig fel cyflwynydd rhaglenni teledu a chwisiau ond efallai mai am ei jôcs un-llinell y caiff ei gofio fwyaf.

Categori:Genedigaethau 1928
Categori:Marwolaethau 2003
Categori:Actorion o Loegr
Categori:Digrifwyr o Loegr
Categori:Pobl fu farw o ganser y prostad
Categori:Sgriptwyr radio o Loegr
Categori:Sgriptwyr teledu o Loegr
Zsa Zsa Gabor

Actores Hwngaraidd-Americanaidd ydy **Zsa Zsa Gabor** (yn Hwngareg Gábor Zsazsa; 6 Chwefror 1917 – 18 Rhagfyr 2016). Actiodd ar lwyfan yn Fienna, Awstria, pan oedd yn 15 oed, a chafodd ei choroni'n Miss Hwngari ym 1936 pan oedd yn 19 oed. Ymfudodd i'r Unol Daleithiau ym 1941 a bu'n hynod boblogaidd oherwydd ei bod ganddi "steil a doniau Ewropeaidd", a phersonoliaeth a oedd yn "gorlifo â chyfaredd ac urddas".

Ei rôl gyntaf mewn ffilm oedd fel actores gefnogol yn *Lovely to Look At* yn serennu Red Skelton. Yn ddiweddarach actiodd yn ''We're Not Married* gyda Ginger Rogers a Marilyn Monroe. Chwaraeodd ei phrif ran am y tro cyntaf yn *Moulin Rouge'' (1952), a gyfarwyddwyd gan John Huston. Disgrifiodd ef hi fel actores "gredadwy". Yn ogystal â'i pherfformiadau ffilm a theledu, mae'n enwog am briodi naw gwaith, gan gynnwys perchennog y cwmni gwestai enwog Conrad Hilton a'r actor George Sanders. Dywedodd un tro, "Mae dynion wastad wedi fy hoffi a dw i wastad wedi hoffi dynion. Ond dw i'n hoffi dynion go iawn, dyn sy'n gwybod sut i siarad â a sut i drin menyw–nid dim ond dyn gyda chyhyrau."

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1917
Categori:Marwolaethau 2016
Categori:Actorion benywaidd o Hwngari
Categori:Actorion benywaidd o'r Unol Daleithiau
Y Fronllwyd

Mae **Copa gogleddol Carnedd y Filiast  (Y Fronllwyd)** yn gopa mynydd a geir yn y Glyderau yn Eryri; . Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 704 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.

Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Nuttall. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Uchder y copa o lefel y môr ydy 720 metr (2362 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 22 Rhagfyr 2007.

## Gweler hefyd 
* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr mynyddoedd Cymru
* Rhestr o gopaon Cymru
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
* Clwb Mynydda Cymru
* Lleoliad ar wefan Streetmap 
* Lleoliad ar wefan Get-a-map

Categori:Copaon Nuttall
Categori:Mynyddoedd a bryniau Eryri
Categori:Mynyddoedd a bryniau Gwynedd
Tŵr Mileniwm

Gallai **Tŵr Mileniwm** gyfeirio at:

* Tŵr Mileniwm (Abuja), Nigeria
* Tŵr Mileniwm (Amsterdam), Yr Iseldiroedd
* Tŵr Mileniwm (Bratislava), Slovakia
* MilleTŵr Mileniwm (Dubai), Yr Emiradau Arabaidd Unedig
* Tŵr Mileniwm (Dulun), Iwerddon
* Tŵr Mileniwm (Frankfurt), yr Almaen
* Tŵr Mileniwm (Gedinne), Gwlad Belg
* Tŵr Mileniwm (Llundain), Lloegr
* Tŵr Mileniwm (Magdeburg), yr Almaen (*Jahrtausendturm*)
* Tŵr Mileniwm (Dinas Efrog Newydd), Efrog Newydd
* Tŵr Mileniwm (Penang), Malaysia
* MilleTŵr Mileniwm (Rotterdam), Netherlands
* Tŵr Mileniwm (Sabadell), Spain
* Tŵr Mileniwm (St. Louis, Missouri, Missouri
* Tŵr Mileniwm (San Francisco), California
* Tŵr Mileniwm (Tokyo), Japan
* Tŵr Mileniwm (Wien), Awstria
Tŵr Mileniwm (Wien)

Tŵr a bloc o swyddfeydd  ydy **Tŵr Mileniwm** (Almaeneg: *Millennium Tower*) a hynny yn ardal Brigittenau yn Wien. Hwn ydy'r  adeilad talaf yn Awstria. Mae'r llawr gwaelod yn cynnwys canolfan siopa, sinema a bwytai. Mae'n 171 metr (561 troedfedd) o uchder a hwn ydy trydydd tŵr uchaf Awstria.

Cafodd ei gynllunio gan Gustav Peichl, Boris Podrecca a Rudolf Weber.

Categori:Nendyrau
Walter Ulbricht

Gwleidydd comiwnyddol o'r Almaen a wasanaethodd fel Prif Ysgrifennydd y Blaid Undod Sosialaidd yng Ngweriniaeth Ddemocrataidd yr Almaen o 1950 hyd 1971 oedd **Walter Ulbricht** (30 Mehefin 1893 – 1 Awst 1973).

Categori:Genedigaethau 1893
Categori:Marwolaethau 1973
Categori:Comiwnyddion
Categori:Gwleidyddion o'r Almaen
Categori:Pobl o Weriniaeth Ddemocrataidd yr Almaen yn y byd economaidd
Categori:Pobl o Leipzig
HMS Glamorgan (D19)

Llong ddistryw y Llynges Frenhinol gyda dadleoliad o 5,440 tunnell oedd '*HMS *Glamorgan'''*. Adeiladwyd y llong gan Vickers-Armstrongs yn Newcastle upon Tyne a chafodd ei henwi ar ôl Sir Forgannwg (Saesneg:*Glamorgan'') yn ne Cymru. Fe'i lansiwyd ar 9 Gorffennaf 1964, a chafodd ei throsglwyddo i'r Llynges dwy flynedd yn ddiweddarach.  Rhwng 1977 a 1979, cafodd ei hail-ddodrefnu, pan newidiwyd tŵr 'B' gyda phedwar lansiwr Exocet.  Yng Ngwanwyn a dechrau Haf 1982, bu'r llong yn rhan o Ryfel y Falklands. Yn ystod diwrnodau olaf y rhyfel, saethodd technegwyr llyngesol yr Ariannin daflegryn MM-38 Exocet o'r tir, ar ôl i'r llong symud yn rhy agos i'r lan. Difrodwyd y llong yn ddifrifol, a lladdwyd 13 o'r morwyr a oedd arni. Ym 1982 treuliwyd sawl mis yn adnewyddu'r llong ac erbyn 1983 roedd hi'n hwylio unwaith eto.
Cafodd ei defnyddio gan y Llynges Frenhinol am y tro olaf ym 1984 oddi ar arfordir Lebanon yn cynorthwyo lluoeodd cadw'r heddwch Prydeinig.

Dadgomisiynwyd y llong ym 1986, ac fe'i gwerthwyd i Lynges Chile, lle cafodd ei hail-enwi'n *Almirante Latorre*.

## Y criw a laddwyd yn Rhyfel y Falklands 
Lladdwyd y bobl canlynol ar fwrdd HMS Glamorgan.

*Is-swyddog J. Adcock
*Cogydd Brian Easton
*Air Engineering Mechanic Mark Henderson
*Mecanig Peirianneg Awyr Brian P. Hinge
*Prif Fecanig Peirianneg Awyr Gweithredol David Lee
*Cogydd Brian J. Malcolm
*Celfyddwr Peirianneg Awyr Kelvin I. McCallum
*Mecanig Peirianneg Morol Terence W. Perkins
*Prif gogydd Mark A. Sambles
*Prif gogydd Anthony E. Sillence
*Stiward John D. Stroud
*Is-gapten David H. R. Tinker
*Is-swyddog Colin P. Vickers

## Cyfeiriadau
Categori:Llongau rhyfel
London Academy of Music and Dramatic Art

bawd|250px|Prif adeilad LAMDA ar Heol Talgarth

Ysgol ddrama flaenllaw yng ngorllewin Llundain ydy **London Academy of Music and Dramatic Art** (**LAMDA**). Llywydd LAMDA yw Timothy West a'r pennaeth newydd yw Joanna Read, a olynodd Peter James. Dathlodd yr ysgol ddrama ei phenblwydd yn 150 oed yn 2011, sy'n golygu mai LAMDA yw'r ysgol ddrama hynaf yn y Deyrnas Unedig. Yn ystod y blynyddoedd diwethaf, mae dros 98% o raddedigion rheoli llwyfan a theatr technegol wedi cael swydd yn eu maes o fewn wythnosau o raddio. Mae'r ysgol wedi'i chofrestru fel cwmni o dan yr enw Lamda Ltd ac fel elusen o dan ei enw masnachol London Academy of Music and Dramatic Art. Mae yna gwmni cysylltiedig yn yr Unol Daleithiau, LAMDA in America, Inc., a arferai gael ei alw'n The American Friends of LAMDA.

## Cyfeiriadau
Categori:Addysg yn Llundain
Categori:Y celfyddydau perfformio yn Lloegr
Categori:Drama
The Importance of Being Earnest

Comedi gan Oscar Wilde yw ***The Importance of being Earnest, A Trivial Comedy for Serious People***.  Ysgrifennodd Wilde y ddrama yn 1895.

Agorodd y ddrama yn Llundain ar 14 Chwefror 1895.

## Crynodeb
Llanc ariannog yw Jack Worthing.  Mae eisiau priodi Gwendolen Fairfax, ond mae Lady Bracknell, mam Gwendolen, yn anghymeradwyo.

Categori:Dramâu 1895
Categori:Dramâu Saesneg
Podolsk

bawd|Eglwys y Drindod, Holy Trinity Church yn Podolsk

Dinas ddiwydiannol yn Ffederasiwn Rwsia ydy **Podolsk** (Rwsieg: Подо́льск) a chanolfan weinyddol Moscfa Oblast. Mae wedi'i leoli ar lan Afon Pakhra sef rhagafon Afon Moscfa. Dyma ddinas mwyaf y Moscfa Oblast ac roedd yno boblogaeth o 180,963 yng nghyfrifiad sydd gryn dipyn yn fwy nac a oedd yno yng nghyfrifiad 1959, sef 72,000.

## Hanes 
Tyfodd dinas Podolsk o bentref bychan Podol a oedd yn eiddo i Abaty Danilov, Moscfa. Rhoddwyd iddo statws dinas gan Catrin Fawr yn 1791 pan oedd Rwsia'n ffurfio rhaniadau gweinyddol megis rhanbarthau ac yn penodi a llywodraethwyr.

Cyn y chwyldro diwydiannol yn Rwsia, roedd y ddinas ymhlith y pwysicaf o ddinasoedd diwydiannol Rwsia. Roedd yma ffatri peririannau gwnio Singer er enghraifft.

Categori:Dinasoedd Oblast Moscfa
Tomos

Enw gwrywaidd o darddiad Aramaeg yw **Tomos**. Mae'r sillafiad Cymraeg *Tomos* yn drawslythreniad trwy'r Lladin Thomas, o'r trawslythreniad Groeg bras (Groeg Hynafol: Θωμᾶς, wedi'i ramantu: Thōmâs), o Aramaeg Ymerodrol: תאמא, wedi'i ramantu: Tawmɑʔ), sy'n golygu 'gefell'. Mae beibl William Morgan yn defnyddio y sillafiad Thomas ond mae beiblau modern yn defnyddio Tomos.

Fe'i ddefnyddir hefyd fel cyfenw, yn sillafiad Cymraeg o Thomas, sydd yn un o'r 10 cyfenw mwya poblogaidd yng Nghymru.

## Enw cyntaf 
*Tomos yr Apostol

*Tomos Glyn Cothi, neu * Thomas Evans*, bardd
*Tomos o Acwin
*Tomos ap Dafydd Pennant (c. 1480 - c.1515/22)  abad Abaty Dinas Basing yn Sir Fflint.
*Tomos Prys - bardd (c 1564 ? - 1634)
*Tomos Efans (Cyndelyn)
*Tomos Dafydd

## Cyfenw 
*Angharad Tomos (1958 -)
*Deri Tomos (1951-)
*Rhiannon Tomos
*Gwyneth ap Tomos (1937-2016)
*Heiddwen Tomos

## Eraill 
*Gwen Tomos nofel yn 1894 gan Daniel Owen
*Tomos a'i Ffrindiau - cyfres o lyfrau a rhaglen deledu
*Tomos Watkin - Bragdy Cymreig, yn Llandeilo 
*Titw tomos las - aderyn

## Cyfeiriadau
Categori:Enwau personol Cymraeg
Categori:Cyfenwau
Ben Macdui (copa gogleddol)

Mae '''Ben Macdui (copa'r gogledd)''' yn gopa a geir ym mynyddoedd y Cairngorms yn Ucheldiroedd yr Alban; . Y fam fynydd ydy Ben Macdui, sef yr ail fynydd uchaf yng ngwledydd Prydain.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n "Deleted Munro Top".  Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

## Gweler hefyd
*Ben Macdui
*Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
*Rhestr o gopaon yr Alban dros 610 metr
*Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*Lleoliad ar wefan Streetmap 
*[299100 Lleoliad ar wefan Get-a-map]

Categori:Mynyddoedd y Cairngorms