open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alexander Dovzhenko

Meddyg nodedig o'r Undeb Sofietaidd oedd **Alexander Dovzhenko**  (29 Mawrth 1918 – 4 Chwefror 1995). Meddyg, seiciatrydd a seicotherapydd Sofietaidd a Wcreinaidd ydoedd. Caiff ei adnabod am ei waith ynghylch datblygu iechyd cyhoeddus. Cafodd ei eni yn Sevastopol, Yr Undeb Sofietaidd ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Meddygol Wladwriaeth Crimea. Bu farw yn Feodosiya.

## Gwobrau
Enillodd Alexander Dovzhenko y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Doctor Anrhydeddus Wcráin
*Urdd Cyfeillgarwch y Bobl

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1995
Categori:Genedigaethau 1918
Categori:Meddygon o'r Undeb Sofietaidd
Stepan Ivanovich Klimenkov

Meddyg nodedig o Ymerodraeth Rwsia oedd **Stepan Ivanovich Klimenkov**  (1805 - 31 Awst 1858). Doctor mewn meddyginiaeth Rwsiaidd ydoedd. Ef oedd rheolwr ysbyty colera Mosgow yn ystod epidemig colera 1847-1848. Cafodd ei eni yn Smolensk, Ymerodraeth Rwsia yn 1805 ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol y Wladwriaeth a Moscaw. Bu farw ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol y Wladwriaeth a Moscaw. Bu farw yn Moscfa.

## Gwobrau
Enillodd Stepan Ivanovich Klimenkov y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Sant Anna, Ail Ddosbarth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1858
Categori:Genedigaethau 1805
Categori:Meddygon Rwsiaidd
Categori:Pobl o Smolensk
Bernhard Eduard Otto Körber

Meddyg nodedig o Ymerodraeth Rwsia oedd **Bernhard Eduard Otto Körber**  (20 Mai 1837 - 18 Mai 1915). Meddyg llyngesol Rwsiaidd ydoedd, ynghyd â glanweithydd, meddyg fforensig a microbiolegydd. Cafodd ei eni yn Plwyf Võnnu, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Tartu. Bu farw yn Tartu.

## Gwobrau
Enillodd Bernhard Eduard Otto Körber y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Sant Anna, Ail Ddosbarth
*Urdd Santes Anna, Ail Ddosbarth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1837
Categori:Marwolaethau 1915
Categori:Meddygon Rwsiaidd
Georgy Fedorovich Lang

Meddyg nodedig o'r Undeb Sofietaidd oedd **Georgy Fedorovich Lang**  (9 Awst 1875 - 24 Gorffennaf 1948). Roedd yn therapydd Sofietaidd, yn academydd yn Academi Feddygol Wyddonol yr Undeb Sofietaidd (1945), ac yn brifathro ar Sefydliad Meddygol 1af Leningrad. Cafodd ei eni yn St Petersburg, Yr Undeb Sofietaidd ac addysgwyd ef yn S. Bu farw yn St Petersburg.

## Gwobrau
Enillodd Georgy Fedorovich Lang y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd y Rhyfel  Gwlatgar, radd 1af
*Medal "For the Defence of Leningrad
*Gwobr Wladol Stalin
*Urdd Baner Coch y Llafur
*Urdd Lenin

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1948
Categori:Genedigaethau 1875
Categori:Meddygon o'r Undeb Sofietaidd
William Stokes

Meddyg nodedig o Iwerddon oedd **William Stokes**  (1 Hydref 1804 - 10 Ionawr 1878). Meddyg Gwyddelig ydoedd, a bu'n Athro Brenhinol mewn Ffiseg ym Mhrifysgol Dulyn. Cafodd ei eni yn Nulyn, Iwerddon ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Caeredin. Bu farw yn Nulyn.

## Gwobrau
Enillodd William Stokes y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Teilyngdod am Wyddoniaeth a Chelf
*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol
*Pour le Mérite

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1878
Categori:Genedigaethau 1804
Categori:Meddygon o Iwerddon
Raḯsa Mojséïvna Azárh

Meddyg nodedig o'r Undeb Sofietaidd oedd **Raḯsa Mojséïvna Azárh**  (2 Mai 1897 - 9 Tachwedd 1971). Roedd hi'n feddyg, yn awdur, traethodydd a chofiannydd Sofietaidd. Bu'n rhan o'r Chwyldro Hydref, y rhyfeloedd sifil, rhyfeloedd Gwladgarol Mawr y Ffindir, a gwirfoddolodd yn Rhyfel Cartref Sbaen ym 1936. Fe'i ganed yn Yekaterinoslav, Yr Undeb Sofietaidd ac fe'i haddysgwyd yn Sefydliad yr Athrawon Coch. Bu farw yn Moscfa.

## Gwobrau
Enillodd Raḯsa Mojséïvna Azárh y  gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:

*Urdd y Faner Goch

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1971
Categori:Genedigaethau 1897
Categori:Meddygon o'r Undeb Sofietaidd
Matvey Mudrov

Meddyg nodedig o Ymerodraeth Rwsia oedd **Matvey Mudrov**  (3 Ebrill 1776 - 1831). Roedd yn feddyg ac yn athro sefydlog mewn patholeg a therapi ym Mhrifysgol Moscow. Cafodd ei eni yn Vologda, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol y Wladwriaeth a Moscaw. Bu farw yn St Petersburg.

## Gwobrau
Enillodd Matvey Mudrov y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Sant Anna, Ail Ddosbarth
*Urdd Sant Vladimir, 4ydd Dosbarth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1831
Categori:Genedigaethau 1776
Categori:Meddygon Rwsiaidd
Ivan Pavlov

Meddyg, ffisiolegydd, seicolegydd a gwyddonydd nodedig o'r Undeb Sofietaidd oedd **Ivan Pavlov**  (26 Medi 1849 - 27 Chwefror 1936). Ffisiolegydd Rwsiaidd ydoedd a chaiff ei adnabod yn bennaf am ei waith mewn cyflyru clasurol. Derbyniodd Wobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth ym 1904, yr enillydd Rwsiaidd cyntaf i dderbyn y fath wobr. Cafodd ei eni yn Ryazan, Yr Undeb Sofietaidd ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Saint Petersburg. Bu farw yn St Petersburg.

## Gwobrau
Enillodd Ivan Pavlov y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Medal Cothenius
*Urdd Sant Anna, Dosbarth 1af
*Lleng Anrhydedd
*Medal Copley
*Urdd Santes Anna, Dosbarth 1af
*Urdd Santes Anna, Ail Ddosbarth
*Urdd Sant Anna, Ail Ddosbarth
*Urdd Sant Vladimir, 3ydd Dosbarth
*Medal Karl Ernst von Baer
*Urdd Sant Vladimir, 4ydd Dosbarth
*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Marwolaethau 1936
Categori:Genedigaethau 1849
Categori:Meddygon o'r Undeb Sofietaidd
Mazzon Julius Ferdinandus

Meddyg nodedig o Ymerodraeth Rwsia oedd **Mazzon Julius Ferdinandus**  (22 Ebrill 1817 - 20 Rhagfyr 1885). Patholegydd a therapydd Rwsiaidd ydoedd, yn ogystal ef oedd cyfarwyddwr cyntaf Ysbyty Alexander yn Kiev (1875-1885). Cafodd ei eni yn Riga, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Tartu. Bu farw yn Kiev.

## Gwobrau
Enillodd Mazzon Julius Ferdinandus y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Sant Anna, Dosbarth 1af
*Urdd Sant Anna, Ail Ddosbarth
*Urdd Santes Anna, Dosbarth 1af
*Urdd Santes Anna, Ail Ddosbarth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1885
Categori:Genedigaethau 1817
Categori:Meddygon Rwsiaidd
Frances Oldham Kelsey

Meddyg a ffarmacolegydd  o'r Unol Daleithiau oedd **Frances Oldham Kelsey**  (24 Gorffennaf 1914 - 7 Awst 2015). Ffarmacolegydd a meddyg Canadaidd-Americanaidd ydoedd. Fe rwystrodd y broses Americanaidd o gymeradwyo'r cyffur thalidomid, ac o ganlyniad, hi oedd y fenyw gyntaf i ennill Gwobr yr Arlywydd am Wasanaeth Rhagorol gan Sifiliad Ffederal. Fe'i ganed yn Llyn Shawnigan, Unol Daleithiau America ac fe'i haddysgwyd yng Ngholeg Victoria, British Columbia, Prifysgol McGill a Phrifysgol Chicago. Bu farw yn Llundain.

## Gwobrau
Enillodd Frances Oldham Kelsey y  gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:

*Gwobr y Llywydd am Gwasanaeth Sifil Ffederal Adnabyddus
*doctor honoris causa
*Gwobr Cynfamau
*Gwobr FDA Kelsey
*'Hall of Fame' Cendlaethol Menywod
*Aelod yr Urdd Canada

Categori:Genedigaethau 1914
Categori:Marwolaethau 2015
Categori:Meddygon o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl ganmlwydd oed

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Taisiya Sergeevna Osintseva

Meddyg nodedig o'r Undeb Sofietaidd oedd **Taisiya Sergeevna Osintseva**  (9 Hydref 1923 - 17 Tachwedd 2008). Athro Rwsiaidd mewn Niwroleg ydoedd, bu hefyd yn Wyddonydd Anrhydeddus Rwsia, ac yn Athro Anrhydeddus Academi Feddygol Izhevsk. Fe'i ganed yn Izhevsk, Yr Undeb Sofietaidd ac fe'i haddysgwyd yn Izhevsk Wladwriaeth Academi Feddygol. Bu farw yn Izhevsk.

## Gwobrau
Enillodd Taisiya Sergeevna Osintseva y  gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:

*Gweithiwr gwyddoniaeth anrhydeddus Ffederasiwn Rwsia
*Urdd y Bathodyn  Anrhydedd
*Medal "Veteran of Labour

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 2008
Categori:Genedigaethau 1923
Categori:Meddygon o'r Undeb Sofietaidd
Viktor Pashutin

Meddyg, ffisiolegydd, patholegydd nodedig o Ymerodraeth Rwsia oedd **Viktor Pashutin**  (9 Chwefror 1845 - 15 Chwefror 1901). Patoffysiolegydd Rwsiaidd ydoedd, bu ymhlith rhai o sylfaenwyr yr ysgol pathoffisegol yn Rwsia ac yn un a sefydlodd y maes fel disgyblaeth wyddonol annibynnol. Cafodd ei eni yn Novocherkassk, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef yn S. Bu farw yn St Petersburg.

## Gwobrau
Enillodd Viktor Pashutin y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Sant Anna, Dosbarth 1af
*Urdd Santes Anna, Ail Ddosbarth
*Urdd Sant Vladimir, 3ydd Dosbarth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1901
Categori:Genedigaethau 1845
Categori:Meddygon Rwsiaidd
Jérôme Lejeune

Meddyg a genetegydd  nodedig o Ffrainc oedd **Jérôme Lejeune**  (13 Mehefin 1926 - 3 Ebrill 1994). Pediatrydd a genetegydd Ffrengig ydoedd, caiff ei adnabod yn bennaf fel adnabyddwr y cysylltiad rhwng afiechydon ag abnormaleddau cromosomau, mae'n enwog am wrthwynebu diagnosis cynenedigol ac erthyliadau wedi ei ddarganfyddiad. Cafodd ei eni yn Montrouge, Ffrainc ac addysgwyd ef yn Collège Stanislas de Paris. Bu farw ym Mharis.

## Gwobrau
Enillodd Jérôme Lejeune y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Gwobr Leopold Griffuel
*Gwobr William Allan
*Medal Arian CNRS

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1994
Categori:Genedigaethau 1926
Categori:Meddygon Ffrengig‎
Takaki Kanehiro

Meddyg nodedig o Japan oedd **Takaki Kanehiro**  (30 Hydref 1849 - 13 Ebrill 1920). Meddyg llyngesol Japaneaidd ydoedd. Ym 1905, cafodd ei anrhydeddu a'r teitl 'danshaku' (barwn) am ei gyfraniadau ynghylch dileu beriberi o Lynges Imperialaidd Japan, dyfarnwyd iddo hefyd yr 'Order of the Rising Sun' (dosbarth cyntaf). Cafodd ei eni yn Hyūga Talaith, Japan ac addysgwyd ef yn Ysgol Feddygol Ysbyty St Thomas. Bu farw yn Tokyo.

## Gwobrau
Enillodd Takaki Kanehiro y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Prif Ruban Urdd y Wawr

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1920
Categori:Genedigaethau 1849
Categori:Meddygon o Japan
Georges Canguilhem

Meddyg, athronydd, gwyddonydd nodedig o Ffrainc oedd **Georges Canguilhem**  (4 Mehefin 1904 - 11 Medi 1995). Athronydd Ffrengig ydoedd, ac fel meddyg ei arbenigedd oedd epistemoleg ac athroniaeth wyddonol. Cafodd ei eni yn Castelnaudary, Ffrainc ac addysgwyd ef yn agrégation de philosophie a Ecole Normale Supérieure. Bu farw yn Marly-le-Roi.

## Gwobrau
Enillodd Georges Canguilhem y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Medal Aur CNRS

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1995
Categori:Genedigaethau 1904
Categori:Meddygon Ffrengig‎
Carlos Chagas

Meddyg, bacteriaolegydd, pryfetegwr a gwyddonydd nodedig o Frasil oedd **Carlos Chagas**  (9 Gorffennaf 1879 - 8 Tachwedd 1934). Roedd yn feddyg glanweithiol, yn wyddonydd ac yn facteriolegydd ym Mrasil, gweithiodd fel clinigwr ac ymchwilydd. Darganfuodd yr afiechyd Chagas, a enwyd yn trypanosomiasis Americanaidd, ym 1909. Cafodd ei eni yn Oliveira, Brasil ac addysgwyd ef yn Universidad Federal de Río de Janeiro. Bu farw yn Rio de Janeiro.

## Gwobrau
Enillodd Carlos Chagas y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymdeithas Coffa John Simon Guggenheim

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1934
Categori:Genedigaethau 1879
Categori:Meddygon o Frasil
Wilhelm Michael von Richter

Meddyg nodedig o Ymerodraeth Rwsia oedd **Wilhelm Michael von Richter**  (20 Rhagfyr 1767 - 20 Awst 1822). Roedd yn feddyg ac yn hanesydd meddyginiaethau. Am 11 mlynedd ef oedd prif obstetrydd Mosgo, ac fe'i penodwyd yn swyddog meddygol y Llys Imperial. Cafodd ei eni yn Moscfa, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol y Wladwriaeth a Moscaw. Bu farw yn Moscfa.

## Gwobrau
Enillodd Wilhelm Michael von Richter y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Sant Vladimir, 3ydd Dosbarth
*Urdd Sant Anna, Ail Ddosbarth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1822
Categori:Genedigaethau 1767
Categori:Meddygon Rwsiaidd
Jānis Ruberts

Meddyg nodedig o Ymerodraeth Rwsia oedd **Jānis Ruberts**  (25 Mai 1874 - 1 Tachwedd 1934). Roedd yn offthalmolegydd Latfiaidd a Rwsiaidd, yr oedd ei faes ymchwil yn cynnwys patholeg llygaid. Cafodd ei eni yn Riga, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Tartu. Bu farw yn Riga.

## Gwobrau
Enillodd Jānis Ruberts y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Sant Anna, 3ydd Dosbarth
*Urdd Santes Anna, 3ydd Dosbarth
*Urdd Santes Anna, Ail Ddosbarth
*Urdd y Tair Seren

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1934
Categori:Genedigaethau 1874
Categori:Meddygon Rwsiaidd
Mykoła Abaza

Meddyg nodedig o Ymerodraeth Rwsia oedd **Mykoła Abaza**  (19 Awst 1837 - 4 Hydref 1901). Gwladweinydd Rwsiaidd ydoedd. Cafodd ei eni yn Moscfa, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Imperial Kharkov. Bu farw yn Moscfa.

## Gwobrau
Enillodd Mykoła Abaza y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd yr Eryr Gwyn
*Urdd Sant Vladimir, Ail Ddosbarth
*Urdd Sant Vladimir, 3ydd Dosbarth
*Urdd Santes Anna, Dosbarth 1af
*Urdd Santes Anna, Ail Ddosbarth
*Marchog Urdd Sant Alexander Nevsky
*Urdd Sant Anna, Dosbarth 1af
*Urdd Alexander Nevsky
*Urdd Santes Anna, 3ydd Dosbarth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1901
Categori:Genedigaethau 1837
Categori:Meddygon Rwsiaidd
Nicolai Kulchitsky

Meddyg nodedig o Ymerodraeth Rwsia oedd **Nicolai Kulchitsky**  (16 Ionawr 1856 - 30 Ionawr 1925). Roedd yn anatomydd ac yn histolegydd Rwsiaidd, yn ogystal â Gweinidog Addysg olaf yr Ymerodraeth Rwsiaidd. Ym 1897 fe ddisgrifiodd y celloedd endocrin yn y coluddyn bach, sydd bellach yn dwyn yr un enw ag ef. Cafodd ei eni yn Kronstadt, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Kharkiv. Bu farw yn Rhydychen.

## Gwobrau
Enillodd Nicolai Kulchitsky y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Sant Vladimir, 4ydd Dosbarth
*Urdd Sant Vladimir, 3ydd Dosbarth
*Urdd Sant Anna, 3ydd Dosbarth
*Urdd Sant Anna, Ail Ddosbarth
*Urdd Santes Anna, Dosbarth 1af
*Urdd Santes Anna, 3ydd Dosbarth
*Urdd Santes Anna, Ail Ddosbarth
*Lleng Anrhydedd

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1925
Categori:Genedigaethau 1856
Categori:Meddygon Rwsiaidd
Kitasato Shibasaburō

Meddyg, biolegydd, athroprifysgol nodedig o Japan oedd **Kitasato Shibasaburō**  (29 Ionawr 1853 - 13 Mehefin 1931). Gweithiodd fel meddyg a bacteriolegydd yn Japan. Fe'i cofir fel cyd-ddarganfyddwr yr uned heintus yn y pla llinorog, a fu yn Hong Kong ym 1894. Cafodd ei eni yn Oguni, Japan ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Tokyo. Bu farw yn Tokyo.

## Gwobrau
Enillodd Kitasato Shibasaburō y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Prif Ruban Urdd y Wawr

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1931
Categori:Genedigaethau 1853
Categori:Meddygon o Japan
Alexander Ivanovich Sudakov

Meddyg nodedig o Ymerodraeth Rwsia oedd **Alexander Ivanovich Sudakov**  (4 Ebrill 1851 - 1 Hydref 1914). Meddyg ac athro Rwsiaidd ydoedd, bu hefyd yn brifathro ar Brifysgol Imperial Tomsk. Cafodd ei eni yn Moscfa, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef yn S. Bu farw yn Moscfa.

## Gwobrau
Enillodd Alexander Ivanovich Sudakov y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Sant Vladimir, 3ydd Dosbarth
*Urdd Sant Anna, 3ydd Dosbarth
*Urdd Santes Anna, Dosbarth 1af
*Urdd Santes Anna, Ail Ddosbarth
*Urdd Sant Anna, Ail Ddosbarth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1914
Categori:Genedigaethau 1851
Categori:Meddygon Rwsiaidd
Arthur Schnitzler

Meddyg, nofelydd, dramodydd,  sgriptiwr ac awdur nodedig o Awstria oedd **Arthur Schnitzler**  (15 Mai 1862 - 21 Hydref 1931). Roedd yn awdur a dramodydd Awstriaidd. Dechreuodd weithio yn Ysbyty Cyffredinol Fienna, ond yn y pen draw, rhoi'r gorau i ymarfer meddygaeth a wnaeth er mwyn troi at ysgrifennu. Cafodd ei eni yn Fienna, Awstria ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Fienna. Bu farw yn Fienna.

## Gwobrau
Enillodd Arthur Schnitzler y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Gwobr Bauernfeld

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1862
Categori:Marwolaethau 1931
Categori:Meddygon o Awstria
Categori:Llenorion o Awstria
Categori:Dramodwyr o Awstria
Theodor Kerckring

Meddyg, anatomydd a chemegydd o'r Iseldiroedd oedd **Theodor Kerckring**  (22 Gorffennaf 1638 - 2 Tachwedd 1693). Anatomydd a meddyg cemegol Iseldiraidd ydoedd. Cafodd ei eni yn Amsterdam, Yr Iseldiroedd ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Leiden. Bu farw yn Hamburg.

## Gwobrau
Enillodd Theodor Kerckring y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1693
Categori:Genedigaethau 1638
Categori:Cemegwyr o'r Iseldiroedd
Categori:Meddygon o'r Iseldiroedd
Vladimir Fiodorov

Meddyg a llawfeddyg  nodedig o'r Undeb Sofietaidd oedd **Vladimir Fiodorov**  (21 Mawrth 1933 - 17 Medi 2010). Roedd yn llawfeddyg Sofietaidd a Rwsiaidd, yn feddyg gwyddonol ac yn athro. Gweithiodd fel prif lawfeddyg Weinyddiaeth Iechyd Ffederasiwn Rwsia am nifer o flynyddoedd. Cafodd ei eni yn Moscfa, Yr Undeb Sofietaidd ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Feddygol Ymchwil Genedlaethol Rwsia. Bu farw yn Moscfa.

## Gwobrau
Enillodd Vladimir Fiodorov y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Teilyngdod "Am waith dros yr Henwlad", Dosbarth III
*urdd am Wasanaeth dros yr Henwlad, Dosbarth II
*Gweithiwr gwyddoniaeth anrhydeddus Ffederasiwn Rwsia
*Urdd Baner Coch y Llafur
*Gwobr Gladwriaeth yr USSR
*Urdd Lenin
*Medal "I gofio 850fed Pen-blwydd Moscaw
*Urdd Cyfeillgarwch y Bobl

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 2010
Categori:Genedigaethau 1933
Categori:Meddygon o'r Undeb Sofietaidd
Florence R. Sabin

Meddyg nodedig o Unol Daleithiau America oedd **Florence R. Sabin**  (9 Tachwedd 1871 - 3 Hydref 1953). Gwyddonydd meddygol Americanaidd ydoedd. Roedd hi'n arloeswraig ym myd gwyddoniaeth i fenywod; hi oedd y fenyw gyntaf i ddal swydd athro lawn yn Ysgol Meddygaeth Johns Hopkins, y fenyw gyntaf i'w hethol i Academi'r Gwyddorau Cenedlaethol, a'r fenyw gyntaf i reoli adran yn Sefydliad Ymchwil Meddygol Rockefeller. Fe'i ganed yn Dinas Ganolog, Unol Daleithiau America ac fe'i haddysgwyd yn Ysgol Feddygaeth Johns Hopkins, Prifysgol Smith a Massachusetts. Bu farw yn Denver, Colorado.

## Gwobrau
Enillodd Florence R. Sabin y  gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:

*Gwobr Lasker-Bloomberg gwasanaeth cyhoeddus
*Oriel yr Anfarwolion Menywod Colorado
*'Hall of Fame' Cendlaethol Menywod

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1953
Categori:Genedigaethau 1871
Categori:Meddygon Americanaidd
Grigóriy Vitál'yevich Khlópin

Meddyg nodedig o Ymerodraeth Rwsia oedd '''Grigóriy Vitál'yevich Khlópin'''  (16 Ionawr 1863 - 30 Gorffennaf 1929). Roedd yn wyddonydd Rwsiaidd, yn lanweithydd, addysgwr, athro, ac yn Wyddonydd Anrhydeddus o'r RSFSR. Cafodd ei eni yn Dobryanka, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol y Wladwriaeth a Moscaw. Bu farw yn Yr Undeb Sofietaidd.

## Gwobrau
Enillodd Grigóriy Vitál'yevich Khlópin y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Sant Vladimir, 4ydd Dosbarth
*Urdd Santes Anna, Ail Ddosbarth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1929
Categori:Genedigaethau 1863
Categori:Meddygon Rwsiaidd
Tonkov Vladimir Nikolaevich

Meddyg nodedig o Ymerodraeth Rwsia oedd **Tonkov Vladimir Nikolaevich**  (26 Ionawr 1872 - 6 Hydref 1954). Anatomydd Rwsiaidd a Sofietaidd ydoedd. Yn y 1920au sefydlodd yr ysgol anatomeg Sofietaidd. Cafodd ei eni yn Llywodraethu Perm, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef yn S. Bu farw yn St Petersburg.

## Gwobrau
Enillodd Tonkov Vladimir Nikolaevich y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Lenin

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1954
Categori:Genedigaethau 1872
Categori:Meddygon Rwsiaidd
Jerzy Pomianowski

Meddyg, newyddiadurwr, cyfieithydd,  dramodydd ac awdur nodedig o Wlad Pwyl oedd **Jerzy Pomianowski**  (13 Ionawr 1921 - 29 Rhagfyr 2016). Roedd yn awdur Pwylaidd, yn draethodydd arbenigol mewn hanes Dwyrain Ewrop, beirniad theatr, sgriptiwr, ac yn gyfieithydd llenyddiaeth o'r Rwseg a'r Almaeneg i Bwyleg. Cafodd ei eni yn Łódź, Gwlad Pwyl ac addysgwyd ef yn I. Bu farw yn Kraków.

## Gwobrau
Enillodd Jerzy Pomianowski y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Polonia Restituta
*Urdd Teilyngdod Diwylliant Pwyleg

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1921
Categori:Marwolaethau 2016
Categori:Meddygon o Wlad Pwyl
Jakov Alekseevič Čistovič

Meddyg o Ymerodraeth Rwsia oedd **Jakov Alekseevič Čistovič**  (24 Ebrill 1820 - 18 Hydref 1885). Roedd yn ddoctor meddyginiaethol, yn athro, hanesydd ym meddyginiaeth Rwsia, ac yn bennaeth ar yr Academi Meddygol-Llawfeddygol Imperialaidd (1871-1875). Cafodd ei eni yn Maloyaroslavets, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef yn S. Bu farw yn St Petersburg.

## Gwobrau
Enillodd Jakov Alekseevič Čistovič y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Sant Anna, Ail Ddosbarth
*Urdd Sant Vladimir, Ail Ddosbarth
*Urdd Sant Anna, Dosbarth 1af
*Urdd Sant Vladimir, 3ydd Dosbarth
*Urdd Santes Anna, Dosbarth 1af
*Urdd yr Eryr Gwyn

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1885
Categori:Genedigaethau 1820
Categori:Meddygon o Rwsia
Bernard Katz

Meddyg a ffisegydd  nodedig o'r Almaen oedd **Bernard Katz**  (26 Mawrth 1911 - 20 Ebrill 2003). Meddyg a bioffisegydd Awstralaidd ydoedd, ac fe'i ganed yn yr Almaen, daeth i'r amlwg o ganlyniad i'w waith ynghylch ffisioleg nerfol. Cyd-dderbyniodd Wobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddyginiaeth ym 1970. Cafodd ei eni yn Leipzig, Yr Almaen ac addysgwyd ef yng Ngholeg Prifysgol Llundain a Phrifysgol Leipzig. Bu farw yn Llundain.

## Gwobrau
Enillodd Bernard Katz y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Sefydliad Feldberg
*Medal Cothenius
*Urdd Teilyngdod am Wyddoniaeth a Chelf
*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol
*Marchog Fachellor
*Pour le Mérite
*Medal Copley
*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Genedigaethau 1911
Categori:Marwolaethau 2003
Categori:Meddygon Almaenig
Thomas Willis

Meddyg ac anatomydd  nodedig o Sais oedd **Thomas Willis**  (27 Ionawr 1621 - 11 Tachwedd 1675). Chwaraeodd rhan allweddol yn hanes anatomeg, niwroleg a seiciatreg. Ef oedd aelod sefydliadol y Gymdeithas Frenhinol. Cafodd ei eni yn Great Bedwyn, Wiltshire, ac addysgwyd ef yn Eglwys Crist, Rhydychen. Bu farw yn Llundain.

## Gwobrau
Enillodd Thomas Willis y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1675
Categori:Genedigaethau 1621
Categori:Meddygon Prydeinig‎
Amalio Gimeno, iarll 1af Gimeno

Meddyg, diplomydd a gwleidydd nodedig o Sbaen oedd **Amalio Gimeno, 1st Count of Gimeno**  (31 Mai 1852 - 13 Medi 1936). Roedd yn fonheddwr Sbaenaidd, yn feddyg, gwyddonydd ac yn wleidydd. Bu'n llywydd ar yr Academi Feddygaeth Genedlaethol Frenhinol, ac yn aelod o'r Academi Frenhinol Sbaenaidd, yn ogystal ymaelododd ag Academi'r Gwyddorau a Chelfyddydau Cain Brenhinol. Cafodd ei eni yn Cartagena, Sbaen ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Madrid. Bu farw yn Madrid.

## Gwobrau
Enillodd Amalio Gimeno, 1st Count of Gimeno y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Uwch Croes Urdd Siarl III

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1852
Categori:Marwolaethau 1936
Categori:Meddygon Sbaenaidd
Max Joseph von Pettenkofer

Meddyg a cemegydd  nodedig o'r Almaen oedd **Max Joseph von Pettenkofer**  (3 Rhagfyr 1818 – 10 Chwefror 1901). Fferyllydd a glanweithydd Bafaraidd ydoedd. Caiff ei adnabod fel sefydlydd hylendid ym maes gwyddoniaeth arbrofol ac yr oedd yn ffigwr allweddol yn y broses o sefydlu mudiadau hylendid yn yr Almaen. Cafodd ei eni yn Lichtenau, Yr Almaen ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Ludwig Maximilian a Munich. Bu farw yn München.

## Gwobrau
Enillodd Max Joseph von Pettenkofer y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Maximilian Bafaria am Wyddoniaeth a Chelf
*Urdd Teilyngdod am Wyddoniaeth a Chelf
*Dinesydd  anrhydeddus Munich
*Pour le Mérite

Categori:Genedigaethau 1818
Categori:Marwolaethau 1901
Categori:Meddygon o'r Almaen

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Henri Ernest Baillon

Meddyg a botanegydd  nodedig o Ffrainc oedd **Henri Ernest Baillon**  (30 Tachwedd 1827 - 19 Gorffennaf 1895). Botanegydd a meddyg Ffrengig ydoedd. Treuliodd ei yrfa'n gweithio fel athro hanes naturiol, a chyhoeddodd nifer o weithiau ar fotaneg. Cafodd ei eni yn Calais, Ffrainc ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Paris. Bu farw ym Mharis.

## Gwobrau
Enillodd Henri Ernest Baillon y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Officier de la Légion d'honneur
*Marchog y Lleng Anrhydeddus

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1895
Categori:Genedigaethau 1827
Categori:Meddygon Ffrengig‎
John Benjamin Murphy

Meddyg a llawfeddyg  nodedig o Unol Daleithiau America oedd **John Benjamin Murphy**  (21 Rhagfyr 1857 - 11 Awst 1916). Meddyg a llawfeddyg abdomenol Americanaidd ydoedd, caiff ei adnabod fel hyrwyddwr triniaethau llawfeddygol tynnu'r coluddyn crog. Fe'i cofir orau am iddo gyflwyno'r arwydd clinigol eponymaidd a ddefnyddir wrth werthuso cleifion â cholecystitis aciwt. Cafodd ei eni yn Appleton, Wisconsin, Unol Daleithiau America ac addysgwyd ef yng Ngholeg Meddygol Rush. Bu farw yn Ynys Mackinac, Michigan.

## Gwobrau
Enillodd John Benjamin Murphy y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Marchog Urdd Sant Grigor Fawr

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1916
Categori:Genedigaethau 1857
Categori:Meddygon Americanaidd
Charles Bell

Meddyg, anatomydd, ffisiolegydd,  awdur a llawfeddyg nodedig o'r Deyrnas Unedig oedd **Charles Bell**  (12 Tachwedd 1774 - 28 Ebrill 1842). Llawfeddyg, anatomydd, ffisiolegydd, niwrolegydd, arluniwr a diwinydd athronyddol Albanaidd ydoedd. Caiff ei adnabod fel darganfyddwr y gwahaniaeth rhwng y nerfau synhwyraidd a'r nerfau echddygol yn llinyn asgwrn y cefn. Cofir amdano o ganlyniad i'w ddisgrifiad o barlys Bell hefyd. Cafodd ei eni yng Nghaeredin, yr Alban, ac addysgwyd ef yn Ysgol Uwchradd Frenhinol a Phrifysgol Caeredin. Bu farw yng Nghaerwrangon.

## Gwobrau
Enillodd Charles Bell y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol
*Medal Brenhinol

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1842
Categori:Genedigaethau 1774
Categori:Meddygon Prydeinig‎
Rozanov Vladimir Nikolaevich

Meddyg nodedig o Ymerodraeth Rwsia oedd **Rozanov Vladimir Nikolaevich**  (27 Rhagfyr 1872 - 16 Hydref 1934). Roedd yn llawfeddyg Rwsiaidd ac yn enillydd y teitl Arwr Llafur (1923). Dyfarnwyd iddo Urdd Lenin. Cafodd ei eni yn Moscfa, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol y Wladwriaeth a Moscaw. Bu farw yn Moscfa.

## Gwobrau
Enillodd Rozanov Vladimir Nikolaevich y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Lenin
*Arwyr y Llafur

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1934
Categori:Genedigaethau 1872
Categori:Meddygon Rwsiaidd
Carl Peter Thunberg

Meddyg, pryfetegwr, mycolegydd,  botanegydd,  adaregydd a söolegydd o Sweden oedd **Carl Peter Thunberg**  (11 Tachwedd 1743 - 8 Awst 1828). Naturiolydd Swedaidd ydoedd a bu'n apostol i Carl Linnaeus. Cafodd ei eni yn Jönköping, Sweden ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Uppsala. Bu farw yn Uppsala.

## Gwobrau
Enillodd Carl Peter Thunberg y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1743
Categori:Marwolaethau 1828
Categori:Meddygon o Sweden
Lina Stern

Meddyg, biocemegydd, ffisiolegydd,  biolegydd a cemegydd nodedig o'r Undeb Sofietaidd oedd **Lina Stern**  (26 Awst 1878 - 7 Mawrth 1968). Roedd hi'n fiocemegydd Sofietaidd, yn ffisiolegydd ac yn ddyngarwr a wnaeth arbed miloedd o fywydau ar faes y gad yn ystod yr Ail Ryfel Byd o ganlyniad i'w darganfyddiadau meddygol. Caiff ei hadnabod yn bennaf am ei gwaith arloesol ar rwystr gwaed ac ymennydd, nodwedd a ddisgrifiodd fel rhwystr hemato-encephalic ym 1921. Fe'i ganed yn Liepāja, Yr Undeb Sofietaidd ac fe'i haddysgwyd ym Mhrifysgol Geneva. Bu farw yn Moscfa.

## Gwobrau
Enillodd Lina Stern y  gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:

*Gwobr Wladol Stalin
*Medal "For Valiant Labour in the Great Patriotic War 1941–1945
*Urdd Baner Coch y Llafur
*Urdd y Seren Goch

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1968
Categori:Genedigaethau 1878
Categori:Meddygon o'r Undeb Sofietaidd
William Cullen

Meddyg, ffermwr, awdur, llawfeddyg a cemegydd nodedig o'r Alban oedd **William Cullen**  (15 Ebrill 1710 - 5 Chwefror 1790). Roedd ymhlith rhai o athrawon pwysicaf Ysgol Feddygol Caeredin yn ystod ei oes. Roedd hefyd yn ffigwr canolog yn yr Oleuedigaeth Albanaidd. Cafodd ei eni yn Hamilton, De Swydd Lanark, ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Glasgow a Phrifysgol Caeredin. Bu farw yng Nghaeredin.

## Gwobrau
Enillodd William Cullen y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1710
Categori:Marwolaethau 1790
Categori:Meddygon o'r Alban
Dorothy Hansine Andersen

Meddyg, patholegydd a gwyddonydd nodedig o Unol Daleithiau America oedd **Dorothy Hansine Andersen**  (15 Mai 1901 - 3 Mawrth 1963). Roedd hi'n batholegydd a phediatrydd Americanaidd, hi oedd y person cyntaf i adnabod ffeibrosis systig a'r meddyg Americanaidd cyntaf i ddisgrifio'r afiechyd. Fe'i ganed yn Asheville, Unol Daleithiau America ac fe'i haddysgwyd yng Ngholeg Mount Holyoke, Prifysgol Johns Hopkins a Phrifysgol Columbia. Bu farw yn Dinas Efrog Newydd.

## Gwobrau
Enillodd Dorothy Hansine Andersen y  gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:

*Gwobr E.  Mead Johnson
*'Hall of Fame' Cendlaethol Menywod

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1963
Categori:Genedigaethau 1901
Categori:Meddygon Americanaidd
Max Theiler

Meddyg, firolegydd a gwyddonydd nodedig o De Affrica oedd **Max Theiler**  (30 Ionawr 1899 – 11 Awst 1972). Birolegydd a meddyg De Affricanaidd-Americanaidd ydoedd. Enillodd Wobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth ym 1951 am ddatblygu pigiad i amddiffyn rhag y dwymyn felen ym 1937, ac ef oedd yr unigolyn cyntaf o Dde Affrica i ennill y wobr. Cafodd ei eni yn Pretoria, De Affrica ac addysgwyd ef yng Ngholeg y Brenin, Llundain, Prifysgol Tref y Penrhyn ac Ysgol Feddygol Ysbyty St Thomas. Bu farw yn New Haven, Connecticut.

## Gwobrau
Enillodd Max Theiler y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
*Gwobr Ymchwil Feddygol Glinigol Lasker-DeBakey

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Firolegwyr
Categori:Genedigaethau 1899
Categori:Marwolaethau 1972
Categori:Meddygon o Dde Affrica
John McCrae

Meddyg, milwr, arlunydd,  bardd ac awdur o Ganada oedd **John McCrae**  (30 Tachwedd 1872 - 28 Ionawr 1918). Roedd yn fardd, meddyg, awdur, arlunydd a milwr Canadaidd yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf, gweithiodd fel llawfeddyg yn ystod Ail Frwydr Ypres, yng Ngwlad Belg. Mae'n fwyaf adnabyddus am ysgrifennu'r gerdd rhyfel enwog "In Flanders Fields". Cafodd ei eni yn Guelph, Canada ac addysgwyd ef yn Sefydliad Galwedigaethol Galwedigaethol Guelph a Phrifysgol Toronto. Bu farw yn Boulogne-sur-Mer.

## Gwobrau
Enillodd John McCrae y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Oriel yr Anfarwolion Meddygol Canada

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1918
Categori:Genedigaethau 1872
Categori:Meddygon o Ganada
Feodor Felix Konrad Lynen

Meddyg, biocemegydd a cemegydd nodedig o'r Almaen oedd **Feodor Felix Konrad Lynen**  (6 Ebrill 1911 - 6 Awst 1979). Biocemegydd Almaenig ydoedd. Ym 1964 cyd-dderbyniodd Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth a hynny ar gyfer ei ddarganfyddiadau ynghylch mecanwaith a dull rheoleiddio'r colesterol a metaboledd asid brasterog. Cafodd ei eni yn München, Yr Almaen ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Ludwig Maximilian a Munich. Bu farw yn München.

## Gwobrau
Enillodd Feodor Felix Konrad Lynen y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Oriel yr Anfarwolion Ymchwil Almaenig
*Medal Carus
*Medal Liebig
*Urdd Teilyngdod am Wyddoniaeth a Chelf
*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
*Croes Uwch Urdd Teilyngdod Gweriniaeth Ffederal yr Almaen
*Medal Otto Warburg

Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Genedigaethau 1911
Categori:Marwolaethau 1979
Categori:Meddygon o'r Almaen

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Alfred Stillé

Meddyg nodedig o Unol Daleithiau America oedd **Alfred Stillé**  (30 Hydref 1813 - 24 Medi 1900). Meddyg Americanaidd]] ydoedd, ac ef oedd un o'r cyntaf yn America i fedru gwahaniaethu rhwng teiffws a thwymyn teiffoid. Cafodd ei eni yn Philadelphia, Unol Daleithiau America ac addysgwyd ef yng Ngholeg Iâl, Ysgol Feddygaeth Perelman ym Mhrifysgol Pennsylvania a Phrifysgol Pennsylvania. Bu farw yn Philadelphia.

## Gwobrau
Enillodd Alfred Stillé y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*gradd er anrhydedd

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1900
Categori:Genedigaethau 1813
Categori:Meddygon Americanaidd
Martin van Marum

Meddyg, botanegydd, ffisegydd a cemegydd o'r Iseldiroedd oedd **Martin van Marum**  (20 Mawrth 1750 - 26 Rhagfyr 1837). Roedd yn feddyg, yn ddyfeisiwr, gwyddonydd ac athro yn yr Iseldiroedd. Cyflwynodd cemeg fodern yn yr Iseldiroedd, a daeth yn enwog am ei arddangosiadau o offerynnau meddygol, y mwyaf nodedig ohonynt oedd y Rheolwr Cynhyrchwyr Electrostatig yn Amgueddfa Teylers. Cafodd ei eni yn Delft, Yr Iseldiroedd ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Groningen. Bu farw yn Haarlem.

## Gwobrau
Enillodd Martin van Marum y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1837
Categori:Genedigaethau 1750
Categori:Gwyddonwyr o'r Iseldiroedd
Categori:Meddygon o'r Iseldiroedd
Lakshmi Sahgal

Meddyg, geinecolegydd, gwleidydd a person milwrol o India oedd **Lakshmi Sahgal**  (24 Hydref 1914 - 23 Gorffennaf 2012). Roedd hi'n feddyg, yn ogystal ag aelod o fudiad chwyldroadol annibyniaeth India, bu'n swyddog ym Myddin Genedlaethol India, ac yn Weinidog ar Faterion Merched yn llywodraeth Azad Hind. Fe'i ganed yn Chennai, India ac fe'i haddysgwyd yng Ngholeg Meddygol Madras. Bu farw yn Kanpur.

## Gwobrau
Enillodd Lakshmi Sahgal y  gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:

*Gwobr Padma Vibhushan mewn Materion Cyhoeddus

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 2012
Categori:Genedigaethau 1914
Categori:Meddygon o India
Henry Morgentaler

Meddyg nodedig o Wlad Pwyl oedd **Henry Morgentaler**  (19 Mawrth 1923 - 29 Mai 2013). Roedd yn feddyg Iddewig Canadaidd ac fe anwyd ef yng Ngwlad Pwyl, hyrwyddodd syniadau o blaid dewis erthylu ac fe ymladdodd nifer o frwydrau cyfreithiol yn anelu at ehangu hawliau erthyliad yng Nghanada. Dyfarnwyd Urdd Canada iddo yn 2008. Cafodd ei eni yn Łódź, Gwlad Pwyl ac addysgwyd ef yn Université de Montréal. Bu farw yn Toronto.

## Gwobrau
Enillodd Henry Morgentaler y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Aelod yr Urdd Canada
*Humanist

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1923
Categori:Marwolaethau 2013
Categori:Meddygon o Wlad Pwyl
Edith Mary Brown

Meddyg a cenhadwr o Loegr oedd **Edith Mary Brown**  (24 Mawrth 1864 - 6 Rhagfyr 1956). Roedd hi'n feddyg ac yn addysgwr meddygol yn Lloegr. Sefydlodd y Coleg Meddygol Cristnogol yn Ludhiana, yr uned hyfforddi feddygol cyntaf ar gyfer menywod yn Asia. Fe'i ganed yn Whitehaven, Y Deyrnas Unedig ac fe'i haddysgwyd yn Ysgol Uwchradd Manceinion i Ferched, Coleg Girton a Phrifysgol Caeredin. Bu farw yn Srinagar.

## Gwobrau
Enillodd Edith Mary Brown y  gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:

*OBE i Fenywod

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1956
Categori:Genedigaethau 1864
Categori:Cenhadon o Loegr
Categori:Meddygon o Loegr
Vadim Aleksandrovich Yurevich

Meddyg nodedig o Ymerodraeth Rwsia oedd **Vadim Aleksandrovich Yurevich**  (8 Tachwedd 1872 - 26 Chwefror 1963). Doctor meddyginiaethol Rwsiaidd ydoedd. Bu'n athro yn yr Academi Feddygol Filwrol ac yn rheolwr ar yr Adran Clefydau Heintus, ynghyd ag un o adrannau'r ysbyty. Cafodd ei eni yn Asipovichy, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef yn S. Bu farw yn Dinas Efrog Newydd.

## Gwobrau
Enillodd Vadim Aleksandrovich Yurevich y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Sant Anna, 3ydd Dosbarth
*Urdd Sant Anna, Ail Ddosbarth
*Urdd Santes Anna, Ail Ddosbarth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1963
Categori:Genedigaethau 1872
Categori:Meddygon Rwsiaidd
Virginia Apgar

Meddyg nodedig o Unol Daleithiau America oedd **Virginia Apgar**  (7 Mehefin 1909 - 7 Awst 1974). Anesthesiolegydd obstetreg Americanaidd ydoedd. Fe'i hadnabyddir fwyaf fel dyfeisiwr y sgôr Apgar, dull o asesu iechyd babanod newydd-anedig. Fe'i ganed yn Westfield, Unol Daleithiau America ac fe'i haddysgwyd yn Ysgol Uwchradd Westfield, Coleg Meddygon a Llawfeddygon Prifysgol Columbia, Ysgol Iechyd y Cyhoedd Johns Hopkins Bloomberg, Coleg Mount Holyoke, Prifysgol Wisconsin–Madison a Phrifysgol Johns Hopkins. Bu farw yn Canolfan Meddygol Prifysgol Columbia.

## Gwobrau
Enillodd Virginia Apgar y  gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:

*Hall of Fame' Cendlaethol Menywod
*Doctor honoris causa
*Medal Elizabeth Blackwell

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1974
Categori:Genedigaethau 1909
Categori:Meddygon Americanaidd
Sylvia Payne

Meddyg nodedig o'r Deyrnas Unedig oedd **Sylvia Payne**  (6 Tachwedd 1880 - 30 Mai 1976). Roedd yn ffigwr arloesol ym maes seicdreiddio yn y Deyrnas Unedig. Fe'i ganed yn Wimbledon, Y Deyrnas Unedig ac fe'i haddysgwyd yn Ysgol Uwchradd Wimbledon, Coleg Westfield ac Ysgol Feddygaeth i Fenywod Llundain. Bu farw yn Royal Tunbridge Wells.

## Gwobrau
Enillodd Sylvia Payne y  gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:

*Cadlywydd Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1976
Categori:Genedigaethau 1880
Categori:Meddygon Prydeinig‎
Amédée Borrel

Meddyg a firolegydd  nodedig o Ffrainc oedd **Amédée Borrel**  (1 Awst 1867 – 15 Medi 1936). Roedd yn feddyg ac yn ficrobiolegydd Ffrengig. Yn y Sefydliad Pasteur ym Mharis, cynhaliodd ymchwiliadau ynghylch y diciâu, a bu'n gweithio ar bigiad er mwyn amddiffyn wrth y pla llinorog. Yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf, datblygodd un o'r masgiau nwy cynharaf y gwyddys amdanynt. Cafodd ei eni yn Cazouls-lès-Béziers, Ffrainc ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Montpellier. Bu farw yn Cazouls-lès-Béziers.

## Gwobrau
Enillodd Amédée Borrel y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Uwch Swyddog Urdd Coron yr Eidal
*Commandeur de la Légion d'honneur‎

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1867
Categori:Marwolaethau 1936
Categori:Meddygon Ffrengig‎
Jaume Rotés Querol

Meddyg nodedig o Sbaen oedd **Jaume Rotés Querol**  (1921 - 29 Ionawr 2008). Roedd yn feddyg Catalanaidd ac yn adnabyddus am ei waith mewn rhewmatoleg. Bu'n llywydd ar y Gymdeithas Sbaenaidd Rhewmatoleg a sefydlodd a chyfarwyddodd y Cyfnodolyn Sbaenaidd mewn Rhewmatoleg. Cafodd ei eni yn Balaguer, Sbaen yn 1921 ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Barcelona. Bu farw ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Barcelona. Bu farw yn Barcelona.

## Gwobrau
Enillodd Jaume Rotés Querol y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Creu de Sant Jordi

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1921
Categori:Marwolaethau 2008
Categori:Meddygon Sbaenaidd
Albert Schweitzer

Meddyg, athronydd, astudiwrcerddoriaeth,  diwinydd,  organydd a cyfansoddwr nodedig o'r Almaen oedd **Albert Schweitzer**  (14 Ionawr 1875 - 4 Medi 1965). Roedd yn ddiwinydd Ffrengig-Almaenig, yn organydd, awdur, dyngarwr, athronydd, a meddyg. Derbyniodd Wobr Heddwch Nobel ym 1952 am ei waith athronyddol "Reverence for Life. Cafodd ei eni yn Kaysersberg organydd a cyfansoddwr nodedig ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Tübingen a Phrifysgol Strasbourg. Bu farw yn Lambaréné.

## Gwobrau
Enillodd Albert Schweitzer y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Medal James Cook
*Dinasyddiaeth anrhydedd Frankfurt am Main
*Grand prix littéraire d'Afrique noire
*Medal Paracelsus Cymdeithas Feddygol yr Almaen
*Gwobr Heddwch y Fasnach Lyfrau Almaeneg
*Officier de la Légion d'honneur
*Plac Goethe Dinas Frankfurt am Main
*Pour le Mérite
*Gwobr Goethe
*Gwobr Heddwch Nobel

Categori:Enillwyr Gwobr Heddwch Nobel
Categori:Genedigaethau 1875
Categori:Marwolaethau 1965
Categori:Meddygon o'r Almaen

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Andrew Smith

Meddyg, adaregydd, biolegydd,  llawfeddyg,  söolegydd a naturiaethydd nodedig o'r Deyrnas Unedig oedd **Andrew Smith**  (3 Rhagfyr 1797 - 11 Awst 1872). Roedd yn llawfeddyg, archwilydd, yn ethnolegydd ac yn sŵolegydd Albanaidd. Ystyrir ef fel tad sŵoleg yn Ne Affrica wedi iddo ddisgrifio nifer helaeth o rywogaethau ar draws ystod eang o grwpiau yn ei gyfanwaith - Illustrations of the Zoology of South Africa. Cafodd ei eni yn Hawick, Y Deyrnas Unedig ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Caeredin. Bu farw yn Llundain.

## Gwobrau
Enillodd Andrew Smith y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol
*Marchog Cadlywydd Urdd y Baddon

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1872
Categori:Genedigaethau 1797
Categori:Meddygon Prydeinig‎
Charles Mackellar

Meddyg, llawfeddyg, gwleidydd nodedig o Awstralia oedd **Charles Mackellar**  (5 Rhagfyr 1844 - 14 Gorffennaf 1926). Roedd yn wleidydd ac yn llawfeddyg Awstralaidd. Ym 1882 penodwyd ef yn llywydd cyntaf Bwrdd Iechyd De Cymru Newydd, Awstralia, cafodd yrfa ym myd gwleidyddiaeth hefyd. Cafodd ei eni yn Sydney, Awstralia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Glasgow. Bu farw yn Sydney.

## Gwobrau
Enillodd Charles Mackellar y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Marchog-Cadlywydd Urdd St.Mihangel a St.Siôr

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1926
Categori:Genedigaethau 1844
Categori:Meddygon o Awstralia
Kyusaku Ogino

Meddyg a geinecolegydd  nodedig o Japan oedd **Kyusaku Ogino**  (25 Mawrth 1882 - 1 Ionawr 1975). Meddyg Japaneaidd ydoedd yn arbenigo mewn obstetreg a gynecoleg. Astudiodd ym maes anffrwythlondeb, a datblygodd ddull o amcangyfrif cyfnod ffrwythlon yn y cylchred mislifol yn seiliedig ar hyd cylchredau cynt y fenyw. Cafodd ei eni yn Toyohashi, Japan ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Tokyo. Bu farw yn Yorii.

## Gwobrau
Enillodd Kyusaku Ogino y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Medal efo rhuban porffor

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1975
Categori:Genedigaethau 1882
Categori:Meddygon o Japan
Robert Whytt

Meddyg o'r Alban oedd **Robert Whytt**  (6 Medi 1714 - 15 Ebrill 1766). Roedd yn un o niwroffisiolegwyr blaenaf ei oes. Yng nghynnwys ei ymchwil, amlinellodd arwyddocâd y system nerfol ganolog ar symudiadau, a thynnodd sylw at y gwahaniaeth rhwng gweithredoedd gwirfoddol ac anwirfoddol yn ogystal ag egluro cyfansoddiadau'r adlewyrchiad golau o fewn y llygad. Cafodd ei eni yng Nghaeredin, yr Alban, ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Caeredin. Bu farw yng Nghaeredin.

## Gwobrau
Enillodd Robert Whytt y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1714
Categori:Marwolaethau 1766
Categori:Meddygon o'r Alban
Edward Ford

Meddyg nodedig o Awstralia oedd **Edward Ford**  (15 Ebrill 1902 - 27 Awst 1986). Roedd yn filwr Awstraliaidd, yn academaidd ac yn feddyg. Chwaraeodd ran bwysig yn yr ymgyrch gwrth-malaria yn Ardal Dde Orllewin y Môr Tawel yn ystod yr Ail Ryfel Byd, ac mewn meddygaeth ataliol yn Awstralia ar ôl y rhyfel, ond mae'n fwyaf adnabyddus am ei Lyfryddiaeth o Feddygaeth Awstralaidd. Cafodd ei eni yn Bethanga, Awstralia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Melbourne. Bu farw yn Potts Point.

## Gwobrau
Enillodd Edward Ford y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Swyddog o Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig (OBE)

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1986
Categori:Genedigaethau 1902
Categori:Meddygon o Awstralia
Anna Howard Shaw

Meddyg, gweinidog, hunangofiannydd, diwinydd a swffragét nodedig o Unol Daleithiau America oedd **Anna Howard Shaw** (14 Chwefror 1847 - 2 Gorffennaf 1919). Bu'n arweinydd ar fudiad hawliau pleidleisio menywod yn yr Unol Daleithiau. Roedd hi hefyd yn feddyg ac yn un o'r gweinidogion Methodistaidd benywaidd cyntaf yn yr Unol Daleithiau. Fe'i ganed yn Newcastle upon Tyne, Unol Daleithiau America ac fe'i haddysgwyd yn Ysgol Diwinyddiaeth Prifysgol Boston, Ysgol Feddygaeth Prifysgol Boston, Albion College a Phrifysgol Boston. Bu farw yn Nether Providence Township, Pennsylvania.

## Gwobrau
Enillodd Anna Howard Shaw y  gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:

*Oriel yr Anfarwolion Menywod Michigan
*'Hall of Fame' Cendlaethol Menywod

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1919
Categori:Genedigaethau 1847
Categori:Meddygon Americanaidd
Categori:Merched y 19eg ganrif
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Edward Livingston Trudeau

Meddyg nodedig o Unol Daleithiau America oedd **Edward Livingston Trudeau**  (5 Hydref 1848 - 15 Tachwedd 1915). Meddyg Americanaidd ydoedd ac fe sefydlodd yr Adirondack Sanitarium Cottage yn Saranac Lake er mwyn trin y diciâu. Roedd yn arloeswr ym maes iechyd cyhoeddus a chynorthwyodd yn y broses o ddatblygu egwyddorion ar gyfer atal a rheoli clefydau. Cafodd ei eni yn Dinas Efrog Newydd, Unol Daleithiau America ac addysgwyd ef yng Ngholeg Meddygon a Llawfeddygon Prifysgol Columbia. Bu farw yn Efrog Newydd.

## Gwobrau
Enillodd Edward Livingston Trudeau y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cyfres Americanwyr nodedig

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1915
Categori:Genedigaethau 1848
Categori:Meddygon Americanaidd
Elizabeth C. Crosby

Meddyg ac anatomydd  nodedig o Unol Daleithiau America oedd **Elizabeth C. Crosby**  (25 Hydref 1888 - 28 Gorffennaf 1983). Neuroanatomegydd Americanaidd ydoedd. Derbyniodd y Fedal Genedlaethol Wyddonol gan yr Arlywydd Jimmy Carter ym 1979. Fe'i ganed yn Petersburg, Unol Daleithiau America ac fe'i haddysgwyd ym Mhrifysgol Chicago. Bu farw yn Birmingham.

## Gwobrau
Enillodd Elizabeth C. Crosby y  gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:

*Urdd Karl Spencer Lashley
*Oriel yr Anfarwolion Menywod Michigan
*Oriel yr Anfarwolion Alabama
*Medal Genedalethol Gwyddoniaeth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1983
Categori:Genedigaethau 1888
Categori:Meddygon Americanaidd
Clemens Maria Franz von Bönninghausen

Meddyg, economegydd a botanegydd o'r Iseldiroedd oedd **Clemens Maria Franz von Bönninghausen**  (12 Mawrth 1785 - 26 Ionawr 1864). Roedd yn gyfreithiwr, yn weinidog sifil Iseldiraidd a Prwsiaidd, yn amaethwr, botanegydd, meddyg ac arloeswr ym maes homeopathi. Cafodd ei eni yn Yr Iseldiroedd, Yr Iseldiroedd ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Groningen. Bu farw yn Münster.

## Gwobrau
Enillodd Clemens Maria Franz von Bönninghausen y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Lleng Anrhydedd

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1864
Categori:Genedigaethau 1785
Categori:Meddygon o'r Iseldiroedd
Louisa Garrett Anderson

Meddyg, cofiannydd, llawfeddyg nodedig o Loegr oedd **Louisa Garrett Anderson**  (28 Gorffennaf 1873 - 15 Tachwedd 1943). Roedd yn arloeswraig ym maes meddygaeth, yn aelod o Undeb Cymdeithasol a Gwleidyddol Menywod, yn swffragét ac yn ddiwygiwr cymdeithasol. Fe'i ganed yn Aldeburgh, Y Deyrnas Unedig ac fe'i haddysgwyd yn Ysgol St Leonards ac Ysgol Feddygaeth i Fenywod Llundain. Bu farw yn Swydd Buckingham.

## Gwobrau
Enillodd Louisa Garrett Anderson y  gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:

*Cadlywydd Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig

Categori:Marwolaethau 1943
Categori:Genedigaethau 1873
Categori:Meddygon o Loegr

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
David Bruce

Meddyg, pryfetegwr, patholegydd nodedig o Awstralia oedd **David Bruce**  (29 Mai 1855 - 27 Tachwedd 1931). Patholegydd a microbiolegydd Albanaidd ydoedd ac archwiliodd yn benodol achosion y dwymyn Malta a'r trypanosomiasis Affricanaidd. Cafodd ei eni yn Melbourne, Awstralia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Caeredin. Bu farw yn Llundain.

## Gwobrau
Enillodd David Bruce y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Medal Leeuwenhoek
*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol
*Marchog Cadlywydd Urdd y Baddon
*Medal Brenhinol

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1855
Categori:Marwolaethau 1931
Categori:Meddygon o Awstralia