Fideo cartref

[de|bawd|323x323px| Mae gan rai defnyddwyr fideos cartref gasgliad o gyfryngau wedi'u recordio ymlaen llaw, fel ffilmiau ar [DVDs neu CD-ROMs. Dim ond un o nifer o ffyrdd o wylio fideos cartref yw'r DVDs.]]
Mae **fideo cartref** yn gyfrwng wedi'i recordio ymlaen llaw sy'n cael ei werthu neu ei rentu i'w wylio gartref. Daw'r term o'r cyfnod VHS a Betamax, pan oedd tapiau fideo'n brif gyfrwng dosbarthu, ond defnyddir y term hefyd am y cyfnod dilynol, a'r fformat disg optegol ee DVD a Blu-ray. Defnyddir y term "fideo cartref" am recordiadau fideo amatur, weithiau gan gwmni proffesiynol, a elwir hefyd yn ffilmiau cartref.

Roedd y busnesau fideo cartref yn dosbarthu ffilmiau, cyfresi teledu, teleffilmiau a chyfryngau clyweledol eraill ar ffurf fideos mewn fformatau amrywiol i'r cyhoedd. Caiff y rhain eu prynu neu eu rhentu, ac yna eu gwylio'n breifat yng nghartrefi'r prynwyr. Erbyn y 2010au roedd llawer iawn o'r ffilmiau hyn yn cael eu dangos mewn sinemau ac ar gyfryngau digidol drwy ei lawrlwytho, gan ddisodli'r cyfrwng tâp fideo sydd bellach wedi chwythu ei blwc. Mae fformat fideo ar CD yn parhau i fod yn boblogaidd yn Asia, er bod DVDs yn pahau i fod yn llai a llai poblogaidd.

## Hanes 
Ym 1956, arloesodd Ampex y system recordio tâp fideo fasnachol ymarferol gyntaf. Roedd y system yma, fodd bynnag, yn defnyddio tâp rîl-i-rîl ac offer corfforol swmpus nad oedd yn addas i'w ddefnyddio gartref. ond roedd angen sawl blwyddyn arall a gostyngiadau sylweddol ym mhrisiau offer a chasetiau fideo cyn i'r ddau fformat ddechrau dod yn gyffredin mewn cartrefi. Erbyn 1979 roedd camerau a chasetiau fideo cartref ar werth yng Nghymru.

Y cwmni cyntaf i ddyblygu a dosbarthu ffilmiau nodwedd o brif stiwdios ffilm ar fideo cartref oedd Magnetic Video. Sefydlwyd Magnetic Video ym 1968 fel gwasanaeth dyblygu sain a fideo ar gyfer corfforaethau sain a theledu proffesiynol yn Farmington Hills, Michigan.  Ar ôl lansio Betamax yn yr Unol Daleithiau ym 1976, ysgrifennodd prif weithredwr Magnetic Video Andre Blay lythyrau i'r holl brif stiwdios ffilm yn cynnig trwyddedu'r hawliau i'w ffilmiau. 

Y "sbardyn eithaf" a gynyddodd y farchnad fideo cartref oedd datblygu fideos cartref i blant. Roedd y wireb nad oedd gan ddefnyddwyr ddiddordeb mewn gwylio'r un ffilmiau dro ar ôl tro yn gwbl anghywir o ran plant. Darganfu llawer o rieni ei fod yn fuddsoddiad da i dalu $20 i brynu casét fideo a allai gadw eu plant yn dawel am dros awr, ac nid dim ond un tro, ond sawl gwaith.

Rhyddhawyd Blu-ray'n swyddogol ar 20 Mehefin 2006, gan ddechrau'r rhyfel fformat disg optegol manylder uwch, lle bu Blu-ray Disc yn cystadlu yn erbyn fformat HD DVD. Ildiodd Toshiba, y prif gwmni a oedd yn cefnogi HD DVD, yn Chwefror 2008. Mae gan Blu-ray gystadleuaeth arall, wrth gwrs, sef fideo ar alwad (VOD) a gwerthiant parhaus DVDs. Yn Ionawr 2016, roedd gan 44% o gartrefi yr Unol Daleithiau a oedd a band eang hefyd chwaraewr Blu-ray.

Er gwaethaf goruchafiaeth prif ffrwd DVD, parhawyd i ddefnyddio VHS, er yn anaml, i'r 2000au; parhaodd y gostyngiad yn y defnydd o VHS yn ystod y 2010au. Arweiniodd y newid i DVD i ddechrau at werthu llawer o gasetiau fideo VHS ail-law, a oedd ar gael mewn siopau nwyddau ail-law, fel arfer am bris llawer is na'r ffilm gyfatebol ar DVD ail-law.  Yng Ngorffennaf 2016, cyhoeddodd y gwneuthurwr VCRs diwethaf, sef Funai, ei fod yn rhoi'r gorau i gynhyrchu VCRs.

### Y newid o wylio ar ddisg i ddiwylliant ffrydio 
Un o sgil effeithiau mwyaf niweidiol ffrydio ffilmiau oedd ar DVD, sydd wedi dod yn llai poblogaidd gyda phoblogrwydd torfol ffrydio ar-lein. Aeth llawer o gwmnïau rhentu DVDs, fel Blockbuster, i'r wal. Yng Ngorffennaf 2015, cyhoeddodd *The New York Times* erthygl am wasanaethau DVD-drwy-bost Netflix. Dywedodd fod Netflix yn parhau â'u gwasanaethau DVD gyda 5.3&nbsp;miliwn o danysgrifwyr, a oedd yn ostyngiad sylweddol o'r flwyddyn flaenorol, ond roedd gan eu gwasanaethau ffrydio 65&nbsp;miliwn o aelodau. Yng Nghymru, daeth Gyhoeddiadau Sycharth i ben yn 2008, cwmni gwerthu CR-ROMiau i ysgolion, gan beidio â mynd ymlaen i ffrydio eu cynnwys. 

Prif fusnes Netflix erbyn 2020au oedd fel gwasanaeth ffrydio ar sail tanysgrifiad, sy'n cynnig ffrydio ar-lein o lyfrgell o ffilmiau a rhaglenni teledu, gan gynnwys y rhai a gynhyrchir yn fewnol gan Netflix ei hun. Yn Ebrill 2019, roedd gan Netflix dros 148&nbsp;miliwn o danysgrifiadau taledig ledled y byd, gan gynnwys 60&nbsp;miliwn yn yr Unol Daleithiau, a thros 154 miliwn o danysgrifwyr, gan gynnwys treialon am ddim. Mae ar gael ledled y byd ac eithrio ar dir mawr Tsieina (oherwydd cyfyngiadau lleol), Syria, Gogledd Corea, a'r Crimea (oherwydd sancsiynau UDA). Mae gan y cwmni hefyd swyddfeydd yn India, yr Iseldiroedd, Brasil, Japan, a De Corea. Mae Netflix yn aelod o'r Motion Picture Association. Dechreuodd Netflix gynhyrchu cyfryngau ei hun yn 2012. Ers 2012, mae Netflix wedi cymryd mwy o rôl weithredol fel cynhyrchydd a dosbarthwr cyfresi ffilm a theledu.

## Gweler hefyd 
* Hawlfraint
* Yn-Syth-i-fideo
* Dosbarthu ffilm
* Sinema gartref

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Archif Genedlaethol Sgrîn a Sain Cymru

Categori:Fideos
Categori:Ffrydio
Categori:Meddalwedd