Uwch Gynghrair Gogledd Iwerddon

Y **Northern Ireland Footbal League Premiership** (neu **NIFL Premiereship**) yw Uwch Gynghrair Gogledd Iwerddon. Am resymau nawdd ei henw swyddogol gyfredol (yn 2019) yw'r **Danske Bank Premiership**. Yr hen enw ar y adran a'r gynghrair oedd yr **Irish League** ac arddelir yr enw hwnnw o hyd ar lafar ac fel llawfer.

Sefydlwyd yr *Irish League* yn 1890 ac ers hynny mae sawl newid sylfaenol ac o ran fformat ac enw wedi bod ar y gynghrair. Linfield F.C. yw'r tîm fwyaf llwyddiannus yn y gynghrair, gan iddo ennill 53 teitl ers 1890 gan gynnwys 5 ers sefydlu'r NIFL Premiership yn ei ffurf gyfredol yn 2008. Cyflwynir Cwpan Gibson i'r clwb sy'n ennill y gynghrair.

## Hanes
Mae'r NIFL Premiereship bellach yn rhan o Gynghrair Bêl-droed Gogledd Iwerddon (Northern Ireland Football League). Hyd nes 2013 enw'r adran oedd yr IFA Premier League ac mae wedi ei galw'n sawl enw ar hyd ei hamser.

Mae'r NIFL Premiereship yn ddisgynnydd uniongyrchol i Gynghrair Wyddelig, neu'r *Irish League* sef y gynghrair a sefydlwyd yn 1890 ar gyfer y cyfan o ynys Iwerddon. Dyma oedd yr ail gynghrair bêl-droed hynaf yn y byd, wedi Lloegr a chyn yr Alban.

Am y blynyddoedd cyntaf dominyddwyd y gynghrair gan dimau o ddinas Belfast gyda 7 o'r 8 clwb sylfaenol yn dod o'r ddinas. Bu'n rhaid aros nes 1892 cyn i Derry Olympic ddod y clwb gyntaf o du hwnt i ardal Belfast ymuno ac roedd ddim nes 1902 i dîm Bohemians F.C. o Ddulyn ymuno â hi, a gwneud y gynghrair yn un wir genedlaethol. Hyd nes diddymu'r gynghrair ar ei ffurf holl Iwerddon, cystadlodd 3 tîm o Ddulyn yn y gynghrair (Bohemians, Shelbourne a Tritonville. Pan ymranodd yr Irish League yn 1921 yn sgil Rhyfel Annibyniaeth Iwerddon a sefylu Gwladwriaeth Rydd Iwerddon, Glenavon oedd yr unig dîm nad oedd o Belfast oedd ar ôl yn y Gynghrair. Ni enillodd yr un tîm o'r hyn a ddaeth yn Weriniaeth Iwerddon y Gynghrair erioed. Shelbourne a bu fwyaf llwyddiannus gan orffen yn ail yn nhymor 1906–07.

Derry City oedd y tîm gyntaf o Sir Derry i ennill y gynghrair a hynny yn 1965. Ond er iddynt ymuno â'r Gynghrair yn 1929 fe adawon nhw'r strwythur Gogledd Iwerddon yn 1972 oherwydd yr Helynt yng Ngogledd Iwerddon gan ymuno ag Uwch Gynghrair Gweriniaeth Iwerddon y *League of Ireland* sydd yn cynnwys clybiau'r Werinaieth.

### Crynodeb o Enwau a Strwythur Cynghair Pêl-droed Gogledd Iwerddon
Dyma'r enwau ar y gwahanol ffurf o gynghrair a ddatblygodd yn uniongyrchol o sefydlu'r Irish League yn 1890 hyd ac, ac yn cynnwys, **tymor 2019–20**:
*Irish Football League (1890–1995)
*Irish Football League Premier and First Divisions (1995–2003)
*Irish Premier League (2003–2008)
*IFA Premiership (2008–2013)
*NIFL Premiership (2013–2016)
*NIFL Premiership & Championship (2016–present)

## Strwythur
Mae'r Premiership yn cynnwys 12 tîm (wedi iddi leihau o 16 tîm ar gyfer tymor 2008-09.

Mae pob tîm yn chwarae cyfanswm o 38 o gemau yn ystod y tymor. Mae pob tîm i ddechrau yn chwarae pob tîm arall deirgwaith (naill ai ddwywaith gartref ac unwaith oddi cartref, neu unwaith gartref a dwywaith oddi cartref) ar gyfer cyfanswm o 33 o gemau fesul tîm. Yna mae'r gynghrair yn rhannu'n Adran A ac Adran B, y chwe thîm uchaf yn Adran A yn chwarae ei gilydd am y pedwerydd tro a'r amser olaf i setlo materion pencampwriaeth ac Ewropeaidd, ac mae'r chwe thîm isaf yn Adran B yn chwarae ei gilydd i ddatrys materion disgyn .

Ar ddiwedd y tymor, bydd y clwb a osodwyd yn y 12fed safle yn cael ei ddisodli i Bencampwriaeth NIFL ac mae'n rhaid i'r clwb yn yr 11eg safle gymryd rhan mewn gêm ail-gynnig yn erbyn enillwyr y gêm rhag-ail-gyfle (pre-play-off) a gynelir rhwng y timau sy'n ail a thrydydd yn y Bencampwriaeth. timau pencampwriaeth a thrydydd safle.

## Champion's Cup
Gan ddechrau o 2019, bydd yr hyrwyddwyr teithiol hefyd yn wynebu pencampwyr Uwch Gynghrair Gogledd Iwerddon (y League of Ireland) yn y "Champion's Cup" - y gystadleuaeth gyntaf i Iwerddon gyfan ers i Gwpan Chwaraeon Setanta ddod i ben ar ôl 2014.

## NIFL Championship
Y **Northern Ireland Football League Championship** (a elwir yn **Bluefin Sport Championship** am resymau noddi) yw ail lefel Cynghrair Pêl-droed Gogledd Iwerddon. Gall clybiau esgyn i'r NIFL Premiership sef - Uwch Gynghrair Gogledd Iwerddon - neu ddisgyn i'r trydydd lefel - NIFL Premier Intermediate League.

Mae 12 tîm yn yr adran yma. Ffurfiwyd (fel yr IFA Championship) yn 2008.

#### Performance by club
Nid yw'r clybiau mewn llythrennau italig yn bodoli mwyach (''Celtic Belfast, Queen's Island*) neu nid ydynt bellach yn cystadlu am y teitl (*Derry City'').

#### Pencampwyr yr NIFL Premiership ar ei newydd Wedd
## Dolenni
* Gwefan Swyddogol yr NIFL yn cynnwys adrannau'r Premiership, Championship a'r Intermediate Premiership

## Cyfeiriadau
Categori:Pêl-droed yn Ewrop
Categori:Pêl-droed yng Ngogledd Iwerddon
Categori:Pêl-droed yn Iwerddon