open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Liberty County

Ceir sawl sir o'r enw **Liberty County** yn yr Unol Daleithiau, gan gynnwys:	

* Liberty County, Florida 
* Liberty County, Georgia 
* Liberty County, Montana 
* Liberty County, Texas

----
Chester County

Ceir sawl sir o'r enw **Chester County** yn yr Unol Daleithiau gan gynnwys:	

* Chester County, Pennsylvania
* Chester County, De Carolina
* Chester County, Tennessee

## Gweler hefyd
* Swydd Gaer, sir yn Lloegr
----
Chesapeake

Ceir sawl lle o'r enw **Chesapeake** yn yr Unol Daleithiau, gan gynnwys:	

* Chesapeake, Virginia
* Chesapeake, Northampton County, Virginia
*Chesapeake, Indiana
*Chesapeake, Missouri
*Chesapeake, Ohio
*Chesapeake, Tennessee
*Chesapeake, West Virginia

----
Wyoming County

Ceir sawl sir o'r enw **Wyoming County** yn yr Unol Daleithiau, gan gynnwys:	

* Wyoming County, Efrog Newydd
* Wyoming County, Pennsylvania
* Wyoming County, Gorllewin Virginia

----
Rhestr o Siroedd Indiana

bawd|400px|Siroedd Indiana
Dyma '''restr o'r 92 rhanbarth gweinyddol sy'n cael eu hadnabod wrth yr enw *County* yn Nhalaith Indiana''' yn yr Unol Daleithiau, yn nhrefn yr wyddor:
## Rhestr
# Adams County
# Allen County
# Bartholomew County
# Benton County
# Blackford County
# Boone County
# Brown County
# Carroll County
# Cass County
# Clark County
# Clay County
# Clinton County
# Crawford County
# Daviess County
# Dearborn County
# Decatur County
# DeKalb County
# Delaware County
# Dubois County
# Elkhart County
# Fayette County
# Floyd County
# Fountain County
# Franklin County
# Fulton County
# Gibson County
# Grant County
# Greene County
# Hamilton County
# Hancock County
# Harrison County
# Hendricks County
# Henry County
# Howard County
# Huntington County
# Jackson County
# Jasper County
# Jay County
# Jefferson County
# Jennings County
# Johnson County
# Knox County
# Kosciusko County
# LaGrange County
# Lake County
# LaPorte County
# Lawrence County
# Madison County
# Marion County
# Marshall County
# Martin County
# Miami County
# Monroe County
# Montgomery County
# Morgan County
# Newton County
# Noble County
# Ohio County
# Orange County
# Owen County
# Parke County
# Perry County
# Pike County
# Porter County
# Posey County
# Pulaski County
# Putnam County
# Randolph County
# Ripley County
# Rush County
# St. Joseph County
# Scott County
# Shelby County
# Spencer County
# Starke County
# Steuben County
# Sullivan County
# Switzerland County
# Tippecanoe County
# Tipton County
# Union County
# Vanderburgh County
# Vermillion County
# Vigo County
# Wabash County
# Warren County
# Warrick County
# Washington County
# Wayne County
# Wells County
# White County
# Whitley County

## Hanes
Mae gan dalaith Indiana 92 sir . Mae pob sir yn gwasanaethu fel llywodraeth leol o fewn ei ffiniau. Er bod Indiana wedi'i bod yn rhan o'r Unol Daleithiau ers 1787, nid oedd ei dir bob amser ar gael i'w anheddu. Roedd ardal Vincennes Tract, Clark's Grant ac ardal o'r enw "The Gore" yn ne-ddwyrain Indiana yn bodoli fel rhan o Diriogaeth y Gogledd-orllewin. Cafwyd caffael ar weddill tir Indiana trwy Ddeddfau Symud Indiaid a thrwy  brynu trwy gytundebau rhwng 1804 a 1840. Deilliodd y pryniant mwyaf (o'r enw "Delaware New Purchase") trwy Gytundeb y Santes Fair (1818) a phryniant o tua 1/3 o'r rhan ganolog y dalaith. Cafodd y cyfan neu'r mwyafrif o arwyneb 35 sir eu cerfio o'r ardal yn y pen draw. Mae'r siroedd hynaf yn gyffredinol yn y de ger Afon Ohio, ond roedd rhai mwy newydd yn y gogledd yn nhiriogaeth a gafwyd yn ddiweddarach. Ffurfiwyd llawer o'r siroedd olaf ar ôl caffael a chwalu Gwarchodfa Frodorol Big Miami rhwng 1834 a 1840. Y siroedd hynaf a mwyaf newydd yn Indiana yw Knox County, a grëwyd ym 1790, a Newton County, a grëwyd ym 1859.

## Map dwysedd poblogaeth
Mae lliwiau gwahanol yn dynodi dwysedd trymach.
bawd|300px| center

## Cyfeiriadau

Indiana
Middlesex County

Ceir sawl sir o'r enw **Middlesex County** yn yr Unol Daleithiau, gan gynnwys:	

*Middlesex County, Connecticut 
*Middlesex County, Massachusetts
*Middlesex County, New Jersey 
*Middlesex County, Virginia

----
Cedar County

Ceir sawl lle o'r enw **Cedar County** gan gynnwys:	

* Cedar County, Iowa 
* Cedar County, Missouri 
* Cedar County, Nebraska
* Cedar County, Washington; nis derbyniwyd yn sir
* Cedar County, Choctaw Nation
Bristol County

Ceir sawl lle o'r enw **Bristol County** gan gynnwys:	

* Bristol County, Massachusetts, Unol Daleithiau America
* Bristol County, Rhode Island, Unol Daleithiau America

* Bristol, sir seremoniol yn Lloegr
Randolph County

Ceir sawl lle o'r enw **Randolph County** gan gynnwys:	

*Randolph County, Alabama
*Randolph County, Arkansas
*Randolph County, Georgia
*Randolph County, Illinois
*Randolph County, Indiana
*Randolph County, Missouri
*Randolph County, Gogledd Carolina
*Randolph County, Gorllewin Virginia
Sevier County

Ceir sawl lle o'r enw **Sevier County** gan gynnwys:	

* Sevier County, Arkansas
* Sevier County, Tennessee
* Sevier County, Utah
Mason County

Ceir sawl lle o'r enw **Mason County** gan gynnwys:	

* Mason County, Illinois
* Mason County, Kentucky
* Mason County, Michigan
* Mason County, Texas
* Mason County, Washington 
* Mason County, Gorllewin Virginia
Campbell County

Ceir sawl lle o'r enw **Campbell County** gan gynnwys:	

* Campbell County, Kentucky
* Campbell County, De Dakota
* Campbell County, Tennessee
* Campbell County, Virginia
* Campbell County, Wyoming
Cascade County

Ceir sawl lle o'r enw **Cascade County** gan gynnwys:	

Cascade County, Montana
Cascade County, Washington; argymhellwyd fel sir newydd
Sitka

Ceir sawl lle o'r enw **Sitka** gan gynnwys:	

*Sitka, Indiana, cymuned heb ei hymgorffori
*Sitka, Kansas, cymuned heb ei hymgorffori
*Sitka Township, Clark County, Kansas
*Sitka, Kentucky, cymuned heb ei hymgorffori
*Sitka, Ohio, cymuned heb ei hymgorffori
Douglas County

Ceir sawl lle o'r enw **Douglas County** gan gynnwys:	

*Douglas County, Colorado
*Douglas County, Georgia
*Douglas County, Illinois 
*Douglas County, Kansas 
*Douglas County, Minnesota 
*Douglas County, Missouri 
*Douglas County, Nebraska 
*Douglas County, Nevada 
*Douglas County, Oregon 
*Douglas County, De Dakota 
*Douglas County, Washington 
*Douglas County, Wisconsin
Graham County

Ceir sawl lle o'r enw **Graham County** gan gynnwys:	

*Graham County, Arizona
*Graham County, Kansas
*Graham County, Gogledd Carolina
Great Yarmouth (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, yw **Great Yarmouth**. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

East of England - Great Yarmouth constituency.svg|Etholaeth Great Yarmouth yn Ne-ddwyrain Lloegr

Crëwyd yr etholaeth fel bwrdeistref seneddol yn 1295, a hyd at 1868 dychwelodd ddau aelod seneddol. Fe'i difreiniwyd gan Ddeddf Diwygio 1867 ond cafodd ei ail-greu ar gyfer etholiad cyffredinol 1885 fel etholaeth a ddychwelodd un AS. Rhwng 1950 a 1983 disodlwyd y fwrdeistref gan Etholaeth Sirol Yarmouth. Wedyn, ailenwyd yr etholaeth yn Great Yarmouth ac roedd ei ffiniau'n cyd-daro â ffiniau awdurdod lleol Bwrdeistref Great Yarmouth. Mae wedi aros yn ddigyfnewid ers hynny.

## Aelodau Seneddol 
Ar ôl 1983

* 1983–1997: Michael Carttiss (Ceidwadol)
* 1997–2010: Tony Wright (Llafur)
* 2010–2024: Brandon Lewis (Ceidwadol)
* 2024–presennol: Rupert Lowe (Reform UK)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Nwyrain Lloegr
Categori:Sefydliadau 1885
Loc

Mae **loc** yn ffordd o godi neu ollwng cychod rhwng lefelau gwahanol ar gamlesi ac afonydd. Mae gatiau ar ddau ben y siambr, ac wrth reolu lefel y dŵr, mae’n bosibl codi neu ollwng cwch i fyny neu i lawr rhwng lefelau.

Mae gan loc tair elfen:
* Siambr yn cysylltu’r 2 lefel, yn ddigon fawr i un neu fwy o gychod.
* Giât (neu gatiau) ar 2 ben y siambr.
* ‘Gêr Loc’ i wagu neu lenwi’r siambr. Fel arfer, mae’n banel fflat, codir i ganiatau cyrhaeddiad neu ymadawiad y dŵr.

Loc mwyaf y byd yw Loc Kieldrecht yn Antwerp, Gwlad Belg..

Mae'r gair Cymraeg *loc* weithiau mewn hen destunau, *lloc*, yn fenthyciad o'r Saesneg, *lock* a gall hefyd olygu corlan, ffald, cilfach. Bellach mae'r term 'loc' i'w weld mewn cyd-destun rheoli llif camlesi neu ddŵr.

bawd|dim|260px|Lociau Frankton, Camlas Trefaldwyn
bawd|dim|260px|Lociau Grindley Brook, Camlas Llangollen

## Cyfeiriadau
Categori:Camlesi
Categori:Cludiant
Categori:Afonydd
Gogledd Norfolk (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, yw **Gogledd Norfolk** (Saesneg: *North Norfolk*)). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

East of England - North Norfolk constituency.svg|Etholaeth Gogledd Norfolk yn Ne-ddwyrain Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1868, a hyd at 1885 dychwelodd ddau aelod seneddol. Nid yw ei ffiniau yn cyfateb i ffiniau ardal llywodraeth leol Gogledd Norfolk.

## Aelodau Seneddol 
Ar ôl 1885
* 1885–1899: Herbert Cozens-Hardy (Rhyddfrydol)
* 1899–1910: William Brampton Gurdon (Rhyddfrydol)
* 1910–1918: Noel Buxton (Rhyddfrydol)
* 1918–1922: Douglas King (Annibynnol Clymblaid, wedyn Ceidwadol Clymblaid)
* 1922–1930: Noel Buxton (Llafur)
* 1930–1931: Y Fonesig Noel-Buxton (Llafur)
* 1931–1945: Thomas Cook (Ceidwadol)
* 1945–1964: Edwin Gooch (Llafur)
* 1964–1970: Bert Hazell (Llafur)
* 1970–1977: Ralph Howell (Ceidwadol)
* 1997–2001: David Prior (Ceidwadol)
* 2001–2019: Norman Lamb (Y Democratiaid Rhyddfrydol)
* 2019–2024: Duncan Baker (Ceidwadol)
* 2024–presennol: Steff Aquarone (Democratiaid Rhyddfrydol)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Nwyrain Lloegr
Categori:Sefydliadau 1885
Broadland a Fakenham (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, yw **Broadland a Fakenham** (Saesneg: *Broadland and Fakenham*; **Broadland** cyn 2024). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

East of England - Broadland and Fakenham constituency.svg|Etholaeth Broadland a Fakenham yn Ne-ddwyrain Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1983.

## Aelodau Seneddol 
* 2010–2019: Keith Simpson (Ceidwadol)
* 2019–presennol: Jerome Mayhew (Ceidwadol)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Nwyrain Lloegr
Categori:Sefydliadau 1983
De Norfolk (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, yw **De Norfolk** (Saesneg: *South Norfolk*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

East of England - South Norfolk constituency.svg|Etholaeth De Norfolk yn Ne-ddwyrain Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1868, a hyd at 1885 dychwelodd ddau aelod seneddol. Nid yw ei ffiniau yn cyfateb i ffiniau ardal llywodraeth leol De Norfolk.

## Aelodau Seneddol 
Ar ôl 1885
* 1885–1898: Francis Taylor (Rhyddfrydol, wedyn Unoliaethol Ryddfrydol)
* 1898–1918: Arthur Soames (Rhyddfrydol)
* 1918–1920: William Cozens-Hardy  (Rhyddfrydol, wedyn Unoliaethol Ryddfrydol)
* 1920–1922: George Edwards (Llafur)
* 1922–1923: Thomas Hay (Ceidwadol)
* 1923–1924: George Edwards (Llafur)
* 1924–1945: James Christie (Ceidwadol)
* 1945–1950: Christopher Mayhew (Llafur)
* 1950–1955: Peter Baker (Ceidwadol)
* 1955–1974: John Hill (Ceidwadol)
* 1974–2001: John MacGregor (Ceidwadol)
* 2001–2024: Richard Bacon (Ceidwadol)
* 2024–presennol: Ben Goldsborough (Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Nwyrain Lloegr
Categori:Sefydliadau 1885
Sioux County

Ceir sawl sir o'r enw **Sioux County** yn yr Unol Daleithiau, gan gynnwys:	

* Sioux County, Iowa
* Sioux County, Nebraska
* Sioux County, Gogledd Dakota

----
Rhestr o Siroedd Kansas

bawd|400x400px|Siroedd Kansas
Dyma '''restr o'r 105 rhanbarth gweinyddol sy'n cael eu hadnabod wrth yr enw *County* yn Nhalaith Kansas''' yn yr Unol Daleithiau, yn nhrefn yr wyddor:

## Rhestr 
# Allen County
# Anderson County
# Atchison County
# Barber County
# Barton County
# Bourbon County
# Brown County
# Butler County
# Chase County
# Chautauqua County
# Cherokee County
# Cheyenne County
# Clark County
# Clay County
# Cloud County
# Coffey County
# Comanche County
# Cowley County
# Crawford County
# Decatur County
# Dickinson County
# Doniphan County
# Douglas County
# Edwards County
# Elk County
# Ellis County
# Ellsworth County
# Finney County
# Ford County
# Franklin County
# Geary County
# Gove County
# Graham County
# Grant County
# Gray County
# Greeley County
# Greenwood County
# Hamilton County
# Harper County
# Harvey County
# Haskell County
# Hodgeman County
# Jackson County
# Jefferson County
# Jewell County
# Johnson County
# Kearny County
# Kingman County
# Kiowa County
# Labette County
# Lane County
# Leavenworth County
# Lincoln County
# Linn County
# Logan County
# Lyon County
# McPherson County
# Marion County
# Marshall County
# Meade County
# Miami County
# Mitchell County
# Montgomery County
# Morris County
# Morton County
# Nemaha County
# Neosho County
# Ness County
# Norton County
# Osage County
# Osborne County
# Ottawa County
# Pawnee County
# Phillips County
# Pottawatomie County
# Pratt County
# Rawlins County
# Reno County
# Republic County
# Rice County
# Riley County
# Rooks County
# Rush County
# Russell County
# Saline County
# Scott County
# Sedgwick County
# Seward County
# Shawnee County
# Sheridan County
# Sherman County
# Smith County
# Stafford County
# Stanton County
# Stevens County
# Sumner County
# Thomas County
# Trego County
# Wabaunsee County
# Wallace County
# Washington County
# Wichita County
# Wilson County
# Woodson County
# Wyandotte County

## Hanes 
Mae gan Kansas 105 o siroedd, y pumed cyfanswm uchaf o unrhyw dalaith. Mae llawer o’r siroedd yn rhan ddwyreiniol y dalaith wedi’u henwi ar ôl Americanwyr amlwg o ddiwedd y 18fed ganrif a dechrau i ganol y 19eg ganrif, tra bod y rhai yn rhan ganolog a gorllewinol y dalaith yn cael eu henwi er cof am ffigurau yn Rhyfel Cartref America. Mae gan sawl sir ledled y dalaith enwau o darddiad Brodorol America.

Mae Wyandotte County a dinas Kansas City,  a Greeley County a dinas Tribune,  yn gweithredu fel llywodraethau unedig.

## Cyn siroedd 
## Map dwysedd poblogaeth 
Mae lliwiau gwahanol yn dynodi dwysedd trymach.
canol|bawd|500x500px

## Cyfeiriadau 

Kansas
Materoliaeth hanesyddol

Athroniaeth hanes neu ddull hanesyddiaeth Farcsaidd yw **materoliaeth hanesyddol** sydd yn seiliedig ar fateroliaeth ddilechdidol. Fel methodoleg faterolaidd mae'n cymryd yn ganiataol bod datblygiadau mewn hanes yn dibynnu ar y byd materol, sef amodau economaidd a thechnolegol, yn hytrach na delfrydau. Mae'n dal taw'r dilechdid ydy'r ddeddf sylfaenol sydd yn gyrru hynt cymdeithas, a dehonglir hanes fel proses ddilechdidol ar ffurf brwydrau rhwng y dosbarthiadau. Yn ôl y dull Marcsaidd, rhennir hanes dynol yn gyfnodau a nodweddir gan yr amodau a thechnegau economaidd sydd yn pennu natur y gymdeithas ac yn creu'r dosbarth sydd yn gwrthwynebu ac yn trawsnewid y drefn wleidyddol. Mynnir bod syniadau yn ymddangos o ganlyniad i brosesau materolaidd yn unig, hynny yw yn gynnyrch amodau'r byd materol neu yn ymateb iddynt, ac felly ni ellir cael mudiadau ac ideolegau chwyldroadol heb yr amodau cywir i'w meithrin.

Datblygwyd materoliaeth hanesyddol gan Karl Marx (1818–83) a Friedrich Engels (1820–95) yn eu gwaith *Die deutsche Ideologie* (ysgrifennwyd 1845–46, cyhoeddwyd 1932). Cyflwynir crynodeb o'r ddamcaniaeth hon yn rhagair Marx i'w waith *Zur Kritik der politischen Ökonomie* (1859).

Categori:Athroniaeth hanes
Categori:Marcsiaeth
Hanesyddol
Rhestr o Siroedd Maine

bawd|Siroedd Maine
Dyma '''restr o'r 16 rhanbarth gweinyddol sy'n cael eu hadnabod wrth yr enw *County* yn Nhalaith Maine''' yn yr Unol Daleithiau, yn nhrefn yr wyddor:

## Rhestr 
### FIPS
Mae'r cod Safon Prosesu Gwybodaeth Ffederal (FIPS), a ddefnyddir gan lywodraeth yr Unol Daleithiau i roi cod hunaniaeth unigryw i daleithiau a siroedd y wlad, yn cael ei ddarparu gyda phob cofnod yn y tabl. Cod Maine yw 23, a fyddai, o'i gyfuno ag unrhyw god sirol, yn cael ei ysgrifennu fel 23XXX. Mae'r cod FIPS ar gyfer pob sir yn cysylltu â data cyfrifiad ar gyfer y sir honno. 

|}

## Hanes 
Mae un ar bymtheg sir yn nhalaith Maine. Cyn dod yn dalaith, roedd Maine yn rhan o dalaith Massachusetts ac fe’i galwyd yn Ardal Maine. Daeth Maine yn dalaith ar 15 Mawrth, 1820 fel rhan o Gyfaddawd Missouri. Diffiniwyd ffiniau naw o'r un ar bymtheg sir tra roedd Maine yn dal i fod yn rhan o Massachusetts, ac felly maent yn hŷn na'r dalaeth ei hun.     Hyd yn oed ar ôl 1820, bu Ymerodraeth Prydain (perchenogion Canada) yn dadlau parthed union leoliad ffin ogleddol Maine, nes i'r cwestiwn gael ei setlo wedi i siroedd y gogledd lofnodi y cytundeb derfynol ar y pwnc, Cytundeb Webster-Ashburton, a lofnodwyd ym 1842.  Roedd bron y cyfan o Aroostook County  yn destun dadl cyn i'r cytundeb gael ei lofnodi.     

Y sir gyntaf i gael ei chreu oedd York County, a grëwyd fel York County, Massachusetts gan lywodraeth Gwladfa Bae Massachusetts ym 1652 i lywodraethu tiriogaethau yr oedd yn hawlio yn neheidir Maine.  Ni chrëwyd unrhyw siroedd newydd ers 1860, pan gafodd Knox County a Sagadahoc County eu creu. Mae'r siroedd mwyaf poblog yn tueddu i gael eu lleoli yn rhan dde-ddwyreiniol y dalaith, ar hyd arfordir yr Iwerydd. Mae'r siroedd mwyaf o ran arwynebedd tir yn fewndirol ac ymhellach i'r gogledd. Daw enwau siroedd Maine o gymysgedd o ffynonellau Prydeinig, Americanaidd a Brodorol America, gan adlewyrchu treftadaeth cyn-drefedigaethol, drefedigaethol a chenedlaethol Maine.   

## Map dwysedd poblogaeth 
Mae lliwiau gwahanol yn dynodi dwysedd trymach.
canol|bawd|400x400px

## Cyfeiriadau 

Maine
Washington County

Ceir sawl lle o'r enw **Washington County** gan gynnwys:	

*Washington County, Alabama
*Washington County, Arkansas
*Washington County, Colorado
*Washington County, Efrog Newydd
*Washington County, Florida
*Washington County, Georgia
*Washington County, Gogledd Carolina
*Washington County, Idaho
*Washington County, Illinois
*Washington County, Indiana
*Washington County, Iowa
*Washington County, Kansas
*Washington County, Kentucky
*Washington Parish, Louisiana
*Washington County, Maine
*Washington County, Maryland

*Washington County, Minnesota
*Washington County, Mississippi
*Washington County, Missouri
*Washington County, Nebraska
*Washington County, Ohio
*Washington County, Oklahoma
*Washington County, Oregon
*Washington County, Pennsylvania
*Washington County, Rhode Island
*Washington County, Tennessee
*Washington County, Texas
*Washington County, Utah
*Washington County, Vermont
*Washington County, Virginia
*Washington County, Wisconsin
Mississippi County

Ceir sawl lle o'r enw **Mississippi County** gan gynnwys:	

* Mississippi County, Arkansas 
* Mississippi County, Missouri
Nelson County

Ceir sawl lle o'r enw **Nelson County** gan gynnwys:	

;Awstralia
* Nelson County, Gorllewin Awstralia

;Unol Daleithiau America
* Nelson County, Kentucky 
* Nelson County, Gogledd Dakota 
* Nelson County, Virginia
Gogledd Norwich (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Norfolk, Dwyrain Lloegr, yw **Gogledd Norwich** (Saesneg: *Norwich North*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

East of England - Norwich North constituency.svg|Etholaeth Gogledd Norwich yn Ne-ddwyrain Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1950.

## Aelodau Seneddol 
* 1950–1964: John Paton (Llafur)
* 1964–1974: George Wallace (Llafur)
* 1974–1983: David Ennals (Llafur)
* 1983–1997: Patrick Thompson (Ceidwadol)
* 1997–2009: Ian Gibson (Llafur)
* 2009–2024: Chloe Smith (Ceidwadol)
* 2024–presennol: Alice Macdonald (Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Nwyrain Lloegr
Categori:Sefydliadau 1950
Rhif atgenhedlu sylfaenol

Mewn epidemioleg, gellir meddwl am y **rhif atgenhedlu sylfaenol** (a ddynodir *R*0 ) fel y nifer disgwyliedig o achosion a gynhyrchir yn uniongyrchol gan un achos mewn poblogaeth lle mae pob unigolyn yn agored i haint.

Mae'r diffiniad yn disgrifio'r sefyllfa lle nad oes unrhyw unigolion eraill wedi'u heintio neu eu himiwneiddio (yn naturiol neu trwy frechu).

Ni ddylid cymysgu'r rhif atgenhedlu sylfaenol â'r rhif atgenhedlu effeithiol R, sef nifer yr achosion a gynhyrchir yng nghyflwr presennol poblogaeth, nad oes rhaid iddo fod y cyflwr ddi-heintiedig. Yn ôl diffiniad, ni ellir addasu R0 trwy ymgyrchoedd brechu. Hefyd, mae'n bwysig nodi bod R0 yn rhif  heb ddimensiwn ac nid cyfradd, a fyddai ag unedau amser  fel amser dyblu.

Gadewch inni dybio bod unigolion heintus yn gwneud cysylltiadau  \beta  sy'n cynhyrchu heintiau ar gyfartaledd fesul amser uned, gyda chyfnod heintus cymedrig o \tau. Yna'r rhif atgynhyrchu sylfaenol yw:

: R_0 = \beta\,\tau

Mae'r fformiwla syml hon yn awgrymu gwahanol ffyrdd o leihau *R*0 ac yn y pen draw lluosogi heintiau. Mae'n bosibl lleihau nifer y cysylltiadau sy'n cynhyrchu heintiau fesul amser uned  \beta  trwy leihau nifer y cysylltiadau fesul amser uned (er enghraifft aros gartref os yw'r haint yn gofyn am gyswllt ag eraill i luosogi) neu cyfran y cysylltiadau sy'n cynhyrchu haint (er enghraifft gwisgo rhyw fath o offer amddiffynnol). Mae hefyd yn bosibl lleihau'r cyfnod heintus  \tau trwy ddarganfod ac yna ynysu, trin neu ddileu (fel sy'n digwydd yn aml gydag anifeiliaid) unigolion heintus cyn gynted â phosibl

Categori:Epidemioleg
Categori:Epidemigau
Categori:Pandemigau
Lloyd Warburton

Ganed **Lloyd Baker Warburton** yn Ysbyty Bronglais Aberystwyth ar 17 Rhagfyr 2003 a daeth i amlygrwydd wedi iddo greu gwefan yn dangos ystadegau a map clir o ymlediad yr haint COVID-19 yng Nghymru wrth iddo ledaenu ar draws y byd ar ddechrau 2020. Ym mis Rhagfyr 2021, etholwyd i gynrychioli Ceredigion yn Senedd Ieuenctid Cymru.

## Ymateb i COVID-19
Creodd Lloyd Warburton ei wefan CoronaVirusCymru.wales  ar 10 Mawrth 2020 gan nodi ei achos gyntaf o 8 Mawrth 2020.. Roedd yn postio ei wybodaeth yn ddyddiol ar ei gyfrif Twitter, @LloydCymru. Ymwelodd 4,000 o bobl â'r wefan ar y diwrnod cyntaf.
 
Canmolwyd Lloyd am ei waith gan fod ystadegau Iechyd Cyhoeddus Cymru, Llywodraeth Cymru er yn sail i'w ddarluniau ef, yn anoddach i'r cyhoedd a'r dilynwr lleyg eu deall. Bu'n llwytho ystadegau ICC wrth iddynt cael ei rhyddhau am 2.00pm bob prynhawn, a'i trosglwyddo drwy rhaglenni 'Pwer pwynt' a 'paint' i'w wefan.
Cymaint bu llwyddiant ei fformat fell iddo ddenu bron dwy fil a hanner o ddilynwyr newydd o fewn wythnos ar ddiwedd Mawrth a dechrau mis Ebrill 2020 a cafodd sawl ebost yn diolch iddo am ei waith., Golwg360, gwefannau newyddion BBC Cymru Fyw, ac ar 22 Ebrill 2020 a'r rhaglen nosweithiol Heno ar S4C.

## Diddordebau
Mae Lloyd yn aelod o fudiad YesCymru sy'n ymgyrchu dros annibyniaeth i Gymru a bydd ei safbwyntiau gwleidyddol i'w gweld ar ei gyfrif trydar. Bu hefyd iddo arddangos mẁg gyda gludyn YesCymru arni yn ei gyfweliad ar y rhaglen Heno. Yn y darlun a ddefnyddiwyd mewn sawl cyfweliad gwelir ef yn gwisgo Crys-T yn dathlu rali dros annibyniaeth a gynhaliwyd ym Merthyr Tudful ar 7 Medi 2019.

## Personol
Mae Lloyd yn fab i Simon a Donna Warburton ac yn byw yn Pisgah, pentref y tu allan i Aberystwyth.

Nododd ei ddiddordebau yn 2020 fel "... gwleidyddiaeth, awyrennau ac, wrth gwrs, mapiau. Mae hefyd gen i ddiddordeb yn codio, ond dydw i ddim yn dda iawn arno!"

Ar hyn o bryd mae Lloyd yn astudio Bioleg ym Mhrifysgol Aberystwyth.

Yn 2022, dechreuodd garu Charlotte Davies, actifydd Llafur o Gwenfô. Mae hi'n hefyd yn fyfyrwraig yn Aberystwyth.

Mae Lloyd yn ddyfarnwr pêl-droed cymwys.

## Dolenni allanol
* CoronaVirusCymru.wales CoronaVirusCymru 
* https://twitter.com/LloydCymru @LloydCymru

## Cyfeiriadau
Categori:Gwleidyddiaeth
Categori:Iechyd yng Nghymru
Categori:Pobl o Aberystwyth
Actias dubernardi

Gwyfyn o'r teulu Saturniidae yw ***Actias dubernardi***, **Gwyfyn lleuad Tsieineaidd** . Disgrifiwyd y rhywogaeth yn gyntaf gan y naturiaethwr enwog Charles Oberthür ym 1897.

## Cynefin 
Mae'r gwyfyn yn byw mewn rhannau o China .

## Cylch bywyd 
Mae'n cymryd 70-85 diwrnod i symud ymlaen o ŵy i'r oedolyn, yn dibynnu ar y tymheredd a'r lleithder. Mae'r gwryw yn defnyddio ei adenydd lliwgar i ddenu'r fenyw.

### Wy 
Mae'r fenyw yn dodwy hyd at 120 o wyau. Mae'r wy yn siâp hirgrwn, 1.5 &nbsp; × 1 &nbsp; mm; llwyd gwyn, ac wedi glynu'n gadarn wrth ganghennau neu ochrau'r cawell yr oedd y fenyw wedi'i chadw ynddo. Mae'r lindys, sy'n  4-5 &nbsp; mm o hyd, yn deor ar ôl 10-14 diwrnod. Y cynhesaf a'r uchaf yw'r lleithder, y cyflymaf y bydd yr wyau yn deor.

### Larfa 
chwith|bawd|200x200px| Larfa
Mae'r larfa yn deor ac mae'n ddu gyda blew. Mae'n diosg ei groen bedair gwaith yn ei gam larfa. Yn ngham cyntaf y datblygiad, mae'n ddu i ddechrau ond mae'n dod yn frown coch dwfn wrth iddo dyfu. Yn yr ail cam, mae'n parhau i ysgafnhau i frown oren. Yn y trydydd cam mae'n newid i fod yn wyrdd hardd gyda streipiau gwyn a marciau adlewyrchol metelaidd arian / aur ar ochrau'r tiwbiau anadlu. Uwchben y segmentau thorasig mae streipen o wyn, du a choch y gellir ei hagor a'i chau i ddangos neu guddio'r lliw rhybuddio. Mae'n flewog yn ei holl gamau, ac mae'n bwydo ar ddeil coed pinwydd. Y lindysyn sydd wedi'i dyfu'n llawn yw 60-75 &nbsp; mm o hyd. Mae'n troelli ei gocŵn sidan brown ar y ddaear ymysg mwsogl neu ymhlith nodwyddau pinwydd. Maent yn hawdd i'w magu, cyhyd â'u bod yn bwyta yn eu cam cyntaf. Daw'r rhywogaeth o ranbarthau mynyddig uchel, felly mae'n eithaf gwydn oer. Mae'n well cael ei fagu y tu mewn, wedi'i roi mewn llawes ar goeden binwydd fach.

### Pwpa 
Mae'r chwiler tua 35 &nbsp; mm o hyd, ac mae'n yn dod allan o'r cocŵn ar ôl tua phedair wythnos, yn dibynnu ar y tymheredd a'r lleithder.

### Oedolyn 
Mae bywyd y gwyfyn oedolyn yn fyr, heb fod yn hwy na 10 i 12 diwrnod (mae benywod yn byw yn hirach oherwydd maent yn cadw mwy o fraster). Mae paru yn hawdd mewn cawell maint canolig.

## Planhigion bwyd 
Coeden pinwydd - Rhywogaeth *Pinus* . Yn y gwyllt maen nhw'n bwyta Pinus massoniana . Mae'r lindys yn hoffi  *Pinus sylvestris* (pinwydd yr Alban), ond byddant hefyd yn bwyta *Pinus nigra* (pinwydd du).

## Cyfeiriadau
Categori:Gwyfynod
Rhestr o Siroedd Maryland

bawd|400px|Siroedd Maryland
Dyma '''restr o'r 24 rhanbarth gweinyddol sy'n cael eu hadnabod wrth yr enw *County* yn Nhalaith Maryland''' yn yr Unol Daleithiau, yn nhrefn yr wyddor:
## FIPS
Mae'r cod Safon Prosesu Gwybodaeth Ffederal (FIPS), a ddefnyddir gan lywodraeth yr Unol Daleithiau i roi cod hunaniaeth unigryw i daleithiau a siroedd y wlad, yn cael ei ddarparu gyda phob cofnod yn y tabl.  Cod Maryland yw 24, a fyddai, o'i gyfuno ag unrhyw god sirol, yn cael ei ysgrifennu fel 24XXX. 

## Rhestr 
|}}

## Cefndir
Mae yna 24 sir ac ardaloedd cyfwerth â siroedd yn nhalaith Maryland. Er ei bod yn ddinas annibynnol yn hytrach na sir, ystyrir bod Dinas Baltimore yn hafal i sir at y mwyafrif o ddibenion ac mae'n gyfwerth â sir. Enwyd llawer o siroedd Maryland i anrhydeddu perthnasau i'r Barwniaid Baltimore, a oedd yn berchnogion trefedigaeth Maryland ers ei sefydlu ym 1634 hyd 1771. Roedd y Barwniaid Baltimore yn Gatholigion Rhufeinig, a bwriad George Calvert, Barwn 1af Baltimore, yn wreiddiol oedd i'r drefedigaeth bod yn hafan i Gatholigion Lloegr, ond am y rhan fwyaf o'i hanes bu mwyafrif o Brotestaniaid n byw yn Maryland. 

## Hanes
Ffurfiwyd y sir ddiwethaf i'w sefydlu yn Maryland ym 1872 pan grëwyd Garrett County allan o rannau o Allegany County.   Fodd bynnag, bu nifer o newidiadau i ffiniau sirol ers yr amser hwnnw, yn fwyaf diweddar pan amsugnwyd rhannau o ddinas Takoma Park a fu gynt yn rhan o Prince George's County i mewn i Montgomery County ym 1997. 

Ac eithrio Baltimore (sy'n ddinas annibynnol) y sir yw uned ddiofyn llywodraeth leol y dalaith. O dan gyfraith Maryland, mae siroedd yn arfer pwerau a gedwir yn y mwyafrif o daleithiau eraill ar y lefelau trefol neu daleithiol, felly nid oes llawer o gymhelliant i gymuned ymgorffori. Mae llawer o gymunedau mwyaf poblog ac economaidd bwysig y wladwriaeth, fel Bethesda, Silver Spring, Columbia, a Towson yn anghorfforedig ac yn derbyn eu gwasanaethau trefol o'r sir. Mewn gwirionedd, nid oes bwrdeistrefi corfforedig o gwbl yn Baltimore County na Howard County. Mae'r hyn sy'n cyfateb i'r sir hefyd yn darparu ysgolion cyhoeddus - nid yw ardaloedd ysgolion fel haen o lywodraeth ar wahân yn bodoli yn Maryland.

Yn gyffredinol, mae gan Ddinas Baltimore yr un pwerau a chyfrifoldebau â'r siroedd yn y dalaith. Mae'n endid sydd bron wedi'i amgylchynu gan Baltimore County ond ar wahân iddo.

## Map dwysedd poblogaeth 
Mae lliwiau gwahanol yn dynodi dwysedd trymach.
canol|bawd|500x500px

## Cyfeiriadau 

Maryland
Sequoyah County

Ceir sawl lle o'r enw **Sequoyah County** gan gynnwys:	

* Sequoyah County, Oklahoma
* Finney County, Kansas - sef Sequoyah County, Kansas yn wreiddiol
Ross County

Ceir sawl lle o'r enw **Ross County** gan gynnwys:	

* Ross County, Ohio, sir yn UDA
* Ross County F.C., clwb pel-droed yn yr Alban
* Ross-shire, yr Alban
Rankin County

Ceir sawl lle o'r enw **Rankin County** gan gynnwys:	

* Rankin County, Mississippi, UDA
* Rankin County, De Cymru Newydd, Awstralia
Coffee County

Ceir sawl lle o'r enw **Coffee County** gan gynnwys:	

* Coffee County, Alabama
* Coffee County, Georgia
* Coffee County, Tennessee
Warren County

Ceir sawl lle o'r enw **Warren County** gan gynnwys:	

* Warren County, Georgia
* Warren County, Illinois
* Warren County, Indiana
* Warren County, Iowa
* Warren County, Kentucky
* Warren County, Mississippi
* Warren County, Missouri
* Warren County, New Jersey
* Warren County, Efrog Newydd
* Warren County, De Carolina
* Warren County, Ohio
* Warren County, Pennsylvania
* Warren County, Tennessee
* Warren County, Virginia
Noble County

Ceir sawl lle o'r enw **Noble County** gan gynnwys:	

*Noble County, Indiana
*Noble County, Ohio
*Noble County, Oklahoma
Cumberland County

Ceir sawl lle o'r enw **Cumberland County** gan gynnwys:	

## Awstralia 
* Cumberland County, De Cymru Newydd
* the former name of Cumberland Land District, Tasmania, Awstralia

## Canada 
*Cumberland County, Nova Scotia

## Gwledydd Prydain 
*Cumberland

## United States 
* Cumberland County, Illinois 
* Cumberland County, Kentucky 
* Cumberland County, Maine 
* Cumberland County, New Jersey 
* Cumberland County, Efrog Newydd
* Cumberland County, Gogledd Carolina 
* Cumberland County, Pennsylvania 
* Cumberland County, Republic of Vermont
* Cumberland County, Tennessee 
* Cumberland County, Virginia
Vernon County

Ceir sawl lle o'r enw **Vernon County** gan gynnwys:	

* Vernon County, Missouri
* Vernon County, Wisconsin
* Vernon Parish, Louisiana
Wright County

Ceir sawl lle o'r enw **Wright County** gan gynnwys:	

*Wright County, Iowa
*Wright County, Minnesota
*Wright County, Missouri
Pwll Deri

Mae **Pwll Deri**  yn rhan clogwynog o arfordir Sir Benfro ac yn rhan o Lwybr Arfordirol Sir Benfro tua 4 milltir o Wdig. Mae cofeb i Dewi Emrys yno; Yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Abertawe 1926, enillodd ar gystadleuaeth *Darn o Farddoniaeth mewn tafodiaith* gyda un o'i weithiau mwya adnabyddus, "Pwllderi" yn ogystal ag ennill y Goron.

Mae Garn Fawr, bryngaer o’r Oes Haearn gerllaw. Mae hefyd Hostel Ieuenctid.

## Cyfeiriadau
Categori:Sir Benfro
Rhestr o Siroedd Massachusetts

bawd|350x350px|Siroedd Massachusetts
Dyma '''restr o'r 14 rhanbarth gweinyddol sy'n cael eu hadnabod wrth yr enw *County* yn Nhalaith Massachusetts''' yn yr Unol Daleithiau, yn nhrefn yr wyddor:

## Rhestr 
### FIPS
Mae'r cod Safon Prosesu Gwybodaeth Ffederal (FIPS), a ddefnyddir gan lywodraeth yr Unol Daleithiau i roi cod hunaniaeth unigryw i daleithiau a siroedd y wlad, yn cael ei ddarparu gyda phob cofnod yn y tabl. Cod Maine yw 23, a fyddai, o'i gyfuno ag unrhyw god sirol, yn cael ei ysgrifennu fel 25XXX. Mae'r cod FIPS ar gyfer pob sir yn cysylltu â data cyfrifiad ar gyfer y sir honno. 

 |}

## Cefndir
Mae gan Massachusetts 14 sir. Diddymodd Massachusetts llywodraethau lleol wyth  o'i 14 sir rhwng 1997 a 2000, ond mae'r siroedd yn rhan dde-ddwyreiniol y wladwriaeth yn cadw llywodraeth leol ar lefel sirol (Barnstable, Bristol, Dukes, Norfolk, Plymouth) ac yn un achos, (Nantucket County) llywodraeth sir a thref gyfunol. 

Enwir mwyafrif siroedd Massachusetts ar ôl lleoedd yn Lloegr, gan adlewyrchu treftadaeth drefedigaethol Massachusetts.

"Tref sirol" yw'r term statudol ar gyfer unrhyw dref yn Massachusetts sydd â llys sirol a swyddfeydd gweinyddol; gall sir gael trefi sirol lluosog.  "Sedd y sir" yw'r term safonol a ddefnyddir mewn cyfathrebiadau cyffredinol gan lywodraeth Massachusetts.

## Cyn siroedd
## Map dwysedd poblogaeth 
Mae lliwiau gwahanol yn dynodi dwysedd trymach.
canol|bawd|500x500px

## Cyfeiriadau 

Massachusetts
Lafayette County

Ceir sawl lle o'r enw **Lafayette County** gan gynnwys:	

* Lafayette County, Arkansas 
* Lafayette County, Florida 
* Lafayette County, Mississippi 
* Lafayette County, Missouri 
* Lafayette County, Wisconsin 
* Lafayette Parish, Louisiana
Harding County

Ceir sawl lle o'r enw **Harding County** gan gynnwys:	

* Harding County, Mecsico Newydd
* Harding County, De Dakota
Lewis County

Ceir sawl lle o'r enw **Lewis County** gan gynnwys:	

*Lewis County, Idaho 
*Lewis County, Kentucky 
*Lewis County, Missouri 
*Lewis County, Efrog Newydd 
*Lewis County, Tennessee 
*Lewis County, Washington 
*Lewis County, Gorllewin Virginia
Great Hollands

Ardal faestrefol Bracknell yn Berkshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy **Great Hollands**.  Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Bracknell yn awdurdod unedol Bwrdeistref Bracknell Forest. Gorwedd yr ardal oddeutu 1.5 milltir (2.4&nbsp;km) i'r de-orllewin o ganol y dref

Dechreuwyd adeiladu'r stad dai ym 1967 yn y cyfnod pan oedd Bracknell yn cael ei datblygu fel tref newydd. Roedd cysylltiad agos rhwng datblygiad y faestref a thwf Sperry, gwneuthurwr geirosgopau a oedd ar y pryd yn gyflogwr mwyaf Bracknell. Ymhlith y cyfleusterau mae canolfan siopa, canolfan gymunedol, llyfrgell ac ysgol gynradd, yn ogystal â nifer o unedau diwydiannol ysgafn.

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Bracknell Forest
Categori:Pentrefi Berkshire
Sunninghill and Ascot

Plwyf sifil yn Berkshire, De-ddwyrain Lloegr, ydy **Sunninghill and Ascot**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Bwrdeistref Frenhinol Windsor a Maidenhead.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd ganddo boblogaeth o 12,744. Mae'n cynnwys yr aneddiadau Sunninghill, Ascot, North Ascot, South Ascot a Cheapside, yn ogystal â Chae Ras Ascot.

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Frenhinol Windsor a Maidenhead
Categori:Plwyfi sifil Berkshire
Actias

{{Blwch tacson
| enw = {}

| delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{}}}
| status             = 
| status_system      = 
| statws = 

| map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{}}}
| maint_map_dosbarthiad =  280px
| neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y rhywogaeth

| regnum = Animalia
| phylum = Arthropoda
| classis = Insecta
| ordo = Lepidoptera
| familia = Saturniidae

| genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{}}}
| species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{}}}
| enw_deuenwol = *{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{}}}*
| awdurdod_deuenwol =

}}

Genws o wyfynod Saturniid yw ***Actias***, sy'n cynnwys **gwyfynod lleuad Asiaidd-Americanaidd** . Mae cynffonau hir ymhlith eu nodweddion unigryw. *Gwyfynod* eraill sydd ag ymddangosiad tebyg yw *Copiopteryx*, *Argema* ac *Eudaemonia* .

Mae mwyafrif y rhywogaethau yn y genws hwn yn bwydo ar ddail liquidambar, helyg, pinwydd, neu goed tebyg. Mae grŵp o rhywogaethau sy'n bwydo ar pinwydd yn unig. Yn yr un modd â phob Saturniid, nid oes gan wyfynod *Actias* oedolion *bartparts* swyddogaethol felly dim ond o ychydig ddyddiau i wythnos y mae eu rhychwant oes ar ôl dod i'r amlwg o'r cocŵn .

## Rhywogaethau 
Mae'r genws yn cynnwys y rhywogaeth ganlynol:

* *Actias aliena* ( Butler, 1879) 
* *Actias angulocaudata* Naumann & Bouyer, 1998 
* *Actias apollo* Röber, 1923 
* *Actias artemis* ( Bremer & Grey, 1853) 
* *Actias arianeae* (Brechlin, 2007) 
* *Actias australovietnama* Brechlin, 2000 
* *Actias brevijuxta* Nässig & Treadaway, 1997 
* *Actias callandra* Jordan, 1911 &ndash; Gwyfyn lleuad Andaman 
* *Actias chapae* Mell, 1950 
* *Actias chrisbrechlinae* (Brechlin, 2007) 
* *Actias dubernardi* ( Oberthür, 1897) &ndash; gwyfyn luna Tsieineaidd 
* *Actias dulcinea* (Butler, 1881) &ndash; Gwyfyn lleuad melys 
* *Actias felicis* ( Oberthür, 1896) 
* *Actias gnoma* ( Butler, 1877) &ndash; gwyfyn lleuad Japaneaidd 
* *Actias groenendaeli* Roepke, 1954 
* *Actias guangxiana* Brechlin, 2012 
* *Actias ignescens* Moore, 1877 
* *Actias isis* Sonthonnax, 1897 
* *Actias kongjiara* Chu & Wang, 1993 
* *Profiad Actias* laotiana, 1936 
* *Actias luna* ( Linnaeus, 1758 ) &ndash; Gwyfyn Luna 
* *Actias maenas* ( Doubleday, 1847) &ndash; gwyfyn lleuad Malaysia 
* *Actias neidhoeferi* Ong & Yu, 1968 
* *Actias ningpoana* Fielder, 1862 &ndash; Gwyfyn lleuad Tsieineaidd 
* *Actias parasinensis* Brechlin, 2009 
* *Actias philippinica* Naessig & Treadaway, 1997 
* *Actias rasa* Brechlin & Saldaitis, 2016 
* *Actias rhodopneuma* Roeber, 1925 &ndash; Gwyfyn ysbryd pinc 
* *Actias rosenbergii* (Kaup, 1895) 
* *Actias seitzi* Kalis, 1934 
* *Actias selene* ( Hübner, 1806) &ndash; gwyfyn lleuad Indiaidd 
* *Actias sinensis* ( Walker, 1855) &ndash; Gwyfyn lleuad De Tsieina 
* *Actias truncatipennis* (Sonthonnax, 1899) 
* *Actias uljanae* (Brechlin, 2007) 
* *Actias vanschaycki* Brechlin, 2013 
* *Actias winbrechlini* (Brechlin, 2007) 
* *Actias witti* (Brechlin, 2007) 
* *Actias xenia* Jordan, [1912]
Moore County

Ceir sawl lle o'r enw **Moore County** gan gynnwys:	

* Moore County, Gogledd Carolina 
* Moore County, Tennessee 
* Moore County, Texas
Forsyth County

Ceir sawl lle o'r enw **Forsyth County** gan gynnwys:	

*Forsyth County, Georgia
*Forsyth County, Gogledd Carolina
Potter County

Ceir sawl lle o'r enw **Potter County** gan gynnwys:	

* Potter County, Pennsylvania
* Potter County, De Dakota
* Potter County, Texas
Llyn Bagillt

Mae **Llyn Bagillt** (Sbaeneg: Lago Baguilt) yn llyn rhewlifol yn Chubut, Patagonia, Yr Ariannin. Lleolir yn agos iawn i’r ffin â Tsile tua 50 milltir o Esquel.

Daw enw’r llyn o’r pentref yn Sir y Fflint, Cymru.

## Cyfeiriadau
Bagillt
Lauderdale County

Ceir sawl lle o'r enw **Lauderdale County** gan gynnwys:	

* Lauderdale County, Alabama 
* Lauderdale County, Mississippi 
* Lauderdale County, Tennessee
Fayette County

Ceir sawl lle o'r enw **Fayette County** gan gynnwys:	

*Fayette County, Alabama
*Fayette County, Georgia
*Fayette County, Illinois
*Fayette County, Indiana
*Fayette County, Iowa
*Fayette County, Kentucky 
*Fayette County, Ohio
*Fayette County, Pennsylvania
*Fayette County, Tennessee
*Fayette County, Texas 
*Fayette County, Gorllewin Virginia
Somerset County

Ceir sawl lle o'r enw **Somerset County** gan gynnwys:	

## Lloegr
* Somerset, Lloegr

## Unol Daleithiau America 
* Somerset County, Maine
* Somerset County, Maryland
* Somerset County, New Jersey
* Somerset County, Pennsylvania
Sheridan County

Ceir sawl lle o'r enw **Sheridan County** gan gynnwys:	

* Sheridan County, Kansas
* Sheridan County, Montana
* Sheridan County, Nebraska
* Sheridan County, Gogledd Dakota
* Sheridan County, Wyoming
Winnebago County

Ceir sawl sir o'r enw **Winnebago County** yn yr Unol Daleithiau, gan gynnwys:	

*Winnebago County, Illinois
*Winnebago County, Iowa
*Winnebago County, Wisconsin

----
Davidson County

Ceir sawl lle o'r enw **Davidson County** gan gynnwys:	

* Davidson County, Gogledd Carolina 
* Davidson County, Tennessee
Cytref De-ddwyrain Dorset

Cytref ar arfordir sir seremonïol Dorset, De-orllewin Lloegr, yw **Cytref De-ddwyrain Dorset**.
Mae'r ardal hefyd yn cael ei chyfuniad ag ardal de-orllewin Hampshire ar gyrion parc cenedlaethol y Fforest Newydd.

Mae gan yr ardal arwynebedd o 308&nbsp;km², gyda 549,748 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018.

Y gytref yw'r ardal drefol fwyaf ym Mhrydain heb unrhyw ran â statws dinas. Y prif ganolfannau poblogaeth yw Bournemouth, Christchurch a Poole, sydd gyda'i gilydd yn ffurfio awdurdod unedol Bournemouth, Christchurch a Poole; fodd bynnag, mae'r ardal drefol yn ymledu mor bell i'r dwyrain â Barton on Sea yn Hampshire. Mae nifer o drefi dibynnol yn ymylol i'r prif ganolfannau trefol hyn. Mewn cylchdro clocwedd mae'r rhain yn cynnwys: Wareham, Upton, Wimborne Minster, Ferndown, Verwood a Ringwood.

## Cyfeiriadau
Categori:Aneddiadau Dorset
Categori:Aneddiadau Hampshire
Categori:Awdurdod unedol Bournemouth, Christchurch a Poole
Crys polo

, Aberystwyth]]

Mae'r **crys polo** yn grys llewys byr gyda choler gwrymog ("ribbed") a llewys gyda chyffiau gwrymog, elastig. Mae'n glasur o ddillad chwaraeon, ond fe'i defnyddir hefyd fel ffurfwisg ar gyfer gweithwyr ac fel dillad hamdden taclusach na'r crys-T a mwy fforddus na'r crys llewys hir confensiynol.

## Datblygiad
Ymddangosodd crysau polo yn India ar ddechrau'r 20g; roedd yr hinsawdd isdrofannol yn gofyn am grys ysgafn ar gyfer chwarae'r gêm polo. Honnir iddo gael ei ysbrydoli gan leotard streipiog, crwn, am leotard hyd gwasg a wisgwyd gan aristocratiaid Indiaidd gyda jodhpurs. Fel dyfeisiwr crys polo modern, fodd bynnag, ystyrir bod y chwaraewr tenis Ffrengig llwyddiannus yn René Lacoste, y gwnaeth ei lysenw "crocodeil" yn nod masnach ac ym 1933 dyluniodd crysau o'r fath, fel y chwaraewyr tenis o hyd mewn crysau llewys hir. Mae'r crysau polo gwreiddiol wedi'u gwneud o gotwm wedi ei wehyddu yn y dull awyrog piqué (a elwir hefyd yn "Marcella") sy'n rhoi gwead mwy crychog i'r crys yn hytrach na arwyneb esmwyth. Mae'r crys rygbi, yn debyg iawn o ran fod iddi goler a cyffiau sydd yn dynnach ar eu terfyn, ond mae'r defnydd yn fwy gwydn ar gyfer gwrthsefyll rhwygo.

## O chwaraeon i hamdden i ffurfwisg gwaith
Nid ym maes chwaraeon bellach y gwelir y crysau polo yn unig. Mae'r crysau polo bellach yn gyson i'w gweld fel ffurfwisg ar gyfer disgybion ysgol ac fel dillad gwaith: Mae staff gwasanaeth ym maes manwerthu ac arlwyo neu weithwyr ffatri yn arbennig yn cael eu gwisgo gan eu cyflogwyr gyda chrysau polo unffurf, yn aml gydag enwau cwmnïau arnynt. Mae crysau polo yng nghanol yr ystod rhwng crysau-T syml a chrysau go iawn. Ar y naill law, ystyrir bod crysau polo yn sylweddol fwy difrifol ac yn llai o amser hamdden na chrysau-T di-goler.

## Gwneuthurwr
Gwneir crysau polo gan bron pob gweithgynhyrchydd ffasiwn dynion. Mae hyn oherwydd ei fod yn wreiddiol yn ddarn o ddillad "gwrywaidd" yn unig.

Mae brand gwreiddiol Lacoste bellach hefyd yn cynhyrchu eitemau ffasiwn eraill sy'n mynd y tu hwnt i waith gwreiddiol y tad René Lacoste. Ar ôl y rhyfel, dechreuodd cyn chwaraewr tenis proffesiynol Prydain, Fred Perry, wneud crysau polo hefyd. Cafodd yr arwyddlun - torch lawryf - ei frodio ar ei grysau ac nid oedd wedi'i wnio arno fel crocodeil Lacoste. Mae crys polo Ralph Lauren hefyd yn adnabyddus iawn. Daeth crysau Fred Perry yn boblogaidd nid yn unig fel dilledyn ar gyfer chwarae tenis a thenis bwrdd ond hefyd fel ffurfwisg ar gyfer is-ddiwylliant y Mods ac yna'r Skinheads a'r "Casuals" o'r 1960au hyd at yr 1980au.

Ceir cwmnïau eraill sy'n amlwg ym maes cynhyrchu crysau polo megis cwmni Kappa.

## Cyfeiriadau
Categori:Crysau
Categori:Ffasiwn
Categori:Diwylliant poblogaidd
Categori:Tenis
Staliniaeth

Athrawiaeth wleidyddol yw **Staliniaeth** sydd yn gyfystyr â dulliau llywodraethu a pholisïau Joseff Stalin (1878–1953), a fu'n unben ar yr Undeb Sofietaidd o 1927 i 1953. Prif bolisïau llywodraeth Stalin yn y cyfnod hwn oedd diwydiannu ar raddfa gyflym, damcaniaeth "sosialaeth mewn un wlad", y wladwriaeth dotalitaraidd, cyfunoli ffermydd, cwlt personol yn enw Stalin, a darostwng buddiannau pleidiau comiwnyddol mewn gwledydd eraill i ideoleg a rhaglen wleidyddol y Blaid Gomiwnyddol Sofietaidd, a ystyriwyd ar flaen y gad yn y chwyldro comiwnyddol.

Galwodd Stalin am gynyddu gwrthdaro dosbarth a defnyddiwyd trais y wladwriaeth i chwynnu cymdeithas a chael gwared ar fygythiad y fwrdeisiaeth i'r chwyldro comiwnyddol. O ganlyniad, bu ymgyrchoedd eang o erledigaeth yn erbyn y rhai a ystyriwyd yn elynion y proletariat, gan gynnwys gwrth-chwyldroadwyr yn y dosbarth gweithiol.

bawd|chwith|Joseff Stalin.

## Cyfeiriadau 
Categori:Gwleidyddiaeth yr Undeb Sofietaidd
Categori:Marcsiaeth
Categori:Totalitariaeth
Highcliffe

Tref yn sir seremonïol Dorset, De-orllewin Lloegr, ydy **Highcliffe** neu **Highcliffe-on-Sea**. Fe'i lleolir mewn ardal di-blwyf yn awdurdod unedol Bournemouth, Christchurch a Poole. 

Mae'n rhan o Gytref De-ddwyrain Dorset. Mae'n gorwedd i'r dwyrain o dref hanesyddol Christchurch a chyrchfan wyliau Bournemouth, ac i'r gorllewin o Barton on Sea a New Milton. Saif y dref ar ddarn deniadol o arfordir y Solent gyda golygfeydd o Ynys Wyth. Mae ei safle ar arfordir y de yn rhoi hinsawdd iddi gyda gaeafau mwyn, a llai o lawiad na lleoliadau ymhellach i'r gorllewin. Helpodd hyn i sefydlu'r dref fel cyrchfan iechyd a hamdden boblogaidd yn ystod y cyfnod Fictoraidd hwyr a Edwardaidd cynnar.

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Bournemouth, Christchurch a Poole
Categori:Trefi Dorset
John Hughes (Idanfryn)

Roedd **John Hughes (Idanfryn)** (1832-1876) yn athro, bardd a llenor. Cafodd ei eni ym Mrynsiencyn, Ynys Môn (lle mae tŷ o'r enw Idanfryn), yn fab i William Hughes, amaethwr ar raddfa fach ac Elizabeth ei wraig, Tŷ'n y gongl, Llanidan (1841), Gweitan, Niwbwrch (1851) ac wedyn, Glanrhos, plwyf Llanidan (1875)

Cafodd brentisiaeth efo crŷdd, tra'n byw gyda'i rieni yn Niwbwrch; ac yn hwyrach yn ei fywyd disgrifiodd ei hun fel "tincer" - er dicho iddo ddefnyddio'r gair yn ei ystyr o drempyn neu grwydryn yn hytrach na thrwsiwr sosbenni, gan ein bod yn clywed amdano nesaf fel athro yn Llanrhaeadr-ym-Mochnant ac wedyn yr athro (1866-7) ar Ysgol Capel Horeb (MC), Rhostryfan, a symudodd wedyn i Amlwch erbyn 1869 lle bu'n athro ar yr Ysgol Frytanaidd yno ac wedyn i Gaernarfon fel pennaeth Ysgol Rad Caernarfon lle bu'n byw hyd ei farwolaeth. Roedd wedi priodi merch y Capten Hugh Owen o Fangor, a bu hithau'n byw yno nes symud at ei merch yng Nghaerdydd tua 1910 a marw yn 1915 yn 73 oed.

Roedd Idanfryn yn fardd a gafodd gryn sylw yn ystod ei oes ac mae ei waith ar gael yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Arferai gyfansoddi cerddi moeswersol digon swynol a ymddangosodd weithiau yn *Trysorfa y Plant* yn yr 1860au, ac ambell i emyn, yn ogystal â chyflwyno ysgrifau i gyfnodolion amrywiol. Fodd bynnag, nid oedd heb gloffi weithiau yn ei ymdrechion. Dyma feirniadaeth ar waith o'i eiddo yng ngholofn *Y Tyst Cymreig* - ond nid oedd Cymraeg y beirniad yn ddilychwin ychwaith!:

Ysgrifennodd golofnau papur newydd weithiau dan y ffugenw "Vox", colofnau a ddangosai ei hiwmor. Yn un o'i golofnau fe ddatgelodd ei hun fel hyn:

Bu farw 31 Fai 1876, pan oedd yn byw yn Stryd y Felin, Twtil, Caernarfon ar ôl cystudd hir, gan adael gweddw, pedwar mab a dwy ferch. Yn eu mysg oedd Gwilym Hughes (Ap Idanfryn), newyddiadurwr amlwg ac ysgrifennydd y "Welsh National Memorial Association". Cofir am Ap Idanfryn yn bennaf heddiw oherwydd ei gyfweliad efo'r Dr. William Price.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1832
Categori:Marwolaethau 1876
Categori:Addysgwyr y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Beirdd y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Beirdd Cymraeg o Gymru
Categori:Colofnwyr o Gymru
Categori:Pobl o Ynys Môn
Westgate-on-Sea

Tref arfordirol a phlwyf sifil yng Nghaint, De-ddwyrain Lloegr, ydy **Westgate-on-Sea**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Thanet yn ffinio â chyrchfan fwy Margate.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil poblogaeth o 6,996.

Cymuned ffermio fach ydoedd yn wreiddiol, ond yn y 1860 datblygwyd yr ardal gan ddynion busnes yn gyrchfan glan môr i ymwelwyr cefnog. Mae ei ddau draeth tywodlyd, Bae Santes Mildred and Bae Gorllewin, wedi parhau yn atyniadau poblogaidd i dwristiaid.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Thanet
Categori:Plwyfi sifil Caint
Categori:Trefi Caint
Walmer

Tref arfordirol a phlwyf sifil yng Nghaint, De-ddwyrain Lloegr, ydy **Walmer**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dover. Mae'n dref breswyl yn bennaf sy'n gorwedd ar arfordir y dwyrain yn ffinio â thref Deal.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil poblogaeth o 8,178.

Saif Castell Walmer, amddiffynfa a adeiladwyd gan Harri VIII rhwng 1539 a 1540, yn y dref.

bawd|400px|dim|Castell Walmer o'r awyr

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Dover
Categori:Plwyfi sifil Caint
Categori:Trefi Caint
Knox County

Ceir sawl lle o'r enw **Knox County** gan gynnwys:	

*Knox County, Illinois
*Knox County, Indiana
*Knox County, Kentucky
*Knox County, Maine
*Knox County, Missouri
*Knox County, Nebraska
*Knox County, Ohio
*Knox County, Tennessee
*Knox County, Texas