open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mosarela

Mae **mosarela** (: sy'n tarddu o *mozzare* sy'n golygu "torri") yn gaws a ddaw drwy gorddi llaeth ac wedyn ei dorri.

Ceir pedwar prif math o gaws fosarela:
****mozzarella di bufala***: a wneir allan o laeth bual
****mozzarella fior di latte***: a wneir o laeth buwch
***mozzarella isel ei leithder**: a wneir o laeth heb lawer o hufen ac a ddefnyddir i goginio
****mozarella affumicata***: mosarela wedi'i fygu

Mae'r caws hwn yn nodweddiadol o'r Eidal ac yn cael ei ddefnyddio'n aml ar bitsas neu ar ei ben ei hun gyda thomatos a brenhinllys (*Caprese*).

## Dolenni allanol 
* Bocconcini Information; Ingredients & Nutritional Info, Recipes, FAQ & More (Saesneg) 
* Fideo How Mozzarella Cheese is Manufactured
* DOP Consortium Swyddogol - (angen Flash)
* Italian Mozzarella

Categori:Bwyd a diod yn yr Eidal
Categori:Caws
Categori:Pitsa
Pitsa

bawd|280px|Pobi pitsas mewn popdy traddodiadol
bawd|280px|Pitsa cymysg
Bwyd poblogaidd o'r Eidal yw **pitsa** (), sy'n dafell o does wedi'i bobi ac arno: amryw o 'dopins' e.e. caws a saws tomato. Mae'r gair o bosibl yn dod o fara pita. Daw yn wreiddiol o Napoli, ac heddiw fe'i fwyteir ar draws y byd. Ers y 1980au mae nifer o bitserias (Eidaleg: *pizzerias*) yn cynnig gwasanaeth archebu dros y ffôn neu ar-lein. Mae pitsas rhew yn un o'r prydau parod mwyaf poblogaidd.

## Hanes
bawd|280px|*Pizza Margherita*: efallai'r math enwocaf.
Arferai'r Groegiaid orchuddio'u bara gydag olewn, caws, pherlysiau. Yn ardal Napoli y datblygodd y pits modern, fodd bynnag, a hynny ar ddechrau'r 19g. Cyn hynny, arferid rhoi garlleg, halen, saim neu lard, caws a basil ar dafell o fara gwyn. Ceir cryn anghytundeb pa bryd y cychwynwyd rhoi saws tomato arno.

Credir yn gyffredinol mai yn 1889 y crewyd y *pizza Margherita* cyntaf, pan ofynnodd y Palas Brenhinol Capodimonte i'r pobwr pitsa Raffaele Esposito am bitsa arbennig ar gyfer eu hymwelydd Margherita o Savoy (1851 – 1926). Gwnaeth dri gwahanolo, a barn y Frenhines oedd mai'r un a wnaed o liwiau baner yr Eidal oedd ei ffefryn: coch (tomato), gwyrdd (basil) a gwyn (mozzarella). Anrhydeddwyd y Frenhines pan benderfynwyd alw'r pitsa hwn ar ei
hôl: "Pizza Margherita",. Rhaid cofio wrth gwrs mai chwedl leol ydy hon, ac sy'n groes i'r ymchwil diweddaraf, yn debyg iawn i chwedl Gelert.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
*www.eatwell.gov.uk
*www.pizzanapoletana.org


Categori:Bwyd a diod yn yr Eidal
Potsdamer Platz

250px|bawd|Y Sony Center

Sgwâr cyhoeddus a chroesffordd bwysig yng nghanol Berlin, yr Almaen, yw **Potsdamer Platz** (Almaeneg: [ˈpɔtsdamɐ plats]). Fe'i lleolir tua 1&nbsp;km i'r de o Borth Brandenburg a'r Reichstag (Adeilad Senedd yr Almaen) yn agos i gornel dde-ddwyreiniol parc Tiergarten. Daw ei enw o ddinas Potsdam, ryw 25&nbsp;km i'r de-orllewin ac mae'n dangos y pwynt lle yr oedd yr hen ffordd o Potsdam yn mynd trwy fur dinas Berlin trwy Borth Potsdam. Wedi ychydig dros ganrif o gael ei ddatblygu o groesfordd wledig i un o'r fwyaf prysur yn Ewrop, fe ddiffeithiwyd y ardal yn ystod yr Ail Ryfel Byd a roedd yn aros yn ddiffaith yn ystod y Rhyfel Oer pan oedd Mur Berlin yn ei rhannu'n ddwy. Ers ailuniad yr Almaen, bu nifer o brojectau mawr i ddatblygu Potzdamer Platz.

250px|bawd|dim|Hen lun o Potsdamer Platz
250px|bawd|dim|Potsdamer Platz yn 2004

## Llyfryddiaeth
* Tony le Tissier, *Berlin Then and Now* (After the Battle, 1992)
* Peter Fritzsche, Karen Hewitt, *Berlinwalks* (Boxtree, 1994)
* Jack Holland, John Gawthrop, *Berlin: The Rough Guide* (Rough Guides, 1995)
* Ulrike Plewina, Horst Mauter, Laszlo F. Foldenyi, Ulrich Pfeiffer, Alfred Kernd'l, Thies Schroder: *Potsdamer Platz: A History in Words and Pictures* (Dirk Nishen Verlag, 1996)

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Cerdded trwy Berlin: Potsdamer Platz 
* Potsdamer Platz 
* Hen luniau
* Gwybodaeth diwylliant Potsdamer Platz 
* Potsdamer Platz (hen)

Categori:Daearyddiaeth Berlin
Categori:Hanes yr Almaen
Afon Aube

[bawd|Afon Aube ger [Bar-sur-Aube]]

Afon yn Ffrainc sy'n un o lednentydd mwyaf afon Seine yw **Afon Aube**. Mae'n rhoi ei henw i *département* Aube.

Ceir ei tharddiad ger Praslay yn Haute-Marne, 380 medr uwch lefel y môr. Llifa tua'r gogledd-orllewin hyd at Montigny-sur-Aube, yna tua'r gogledd hyd Bar-sur-Aube, y dref fwyaf ar ei glannau. Oddi yno, llifa tua'r gogledd-orllewin eto i lifo i afon Seine ger Marcilly-sur-Seine.

## Prif gymunedau ar yr afon 
* Haute-Marne : Auberive, Laferté-sur-Aube
* Côte-d'Or : Montigny-sur-Aube
* Aube : Bar-sur-Aube, Brienne-le-Château, Ramerupt, Arcis-sur-Aube
* Marne : Anglure

Aube
Categori:Daearyddiaeth Grand Est
Categori:Aube
Categori:Côte-d'Or
Categori:Haute-Marne
Categori:Marne
Amgueddfa Ffotograffiaeth (Berlin)

Mae **Amgueddfa Ffotograffiaeth (Berlin)** yn un o Amgueddfeydd Berlin ac fe'i gweinyddir gan y Sefydliad Ddiwylliannol dros Dreftadaeth Prwsaidd.  Mae wedi ei leoli yn y fyddin casino Berlin Jebensstraße 2, yn agos at orsaf reilffordd Zoologischer Garten, yn ardal Charlottenburg. Mae'r adeilad yn un neo-glasurol.

Mae'r Amgueddfa Ffotograffiaeth yn rhan o'r Llyfrgell Gelf ym Merlin ac fe'i gynlluniwyd yn 2004 fel canolfan ymchwil er mwyn arddangos dogfennaeth y ffotograffiaeth. Mae'n gartref i gasgliad Helmut Newton.

## Dolenni allanol 
* Amgueddfa Ffotograffiaeth (Staatliche Museen zu Berlin)
* Sylfaen Helmut Newton

Categori:Adeiladau ac adeiladwaith ym Merlin
Categori:Ffotograffiaeth
Categori:Amgueddfeydd yr Almaen
Mitte

**Mitte** ydy'r enw ar brif ardal Berlin ac mae yng nghalon y brifddinas honno. Ar 1 Ionawr 2001 unodd y tri hen ddosbarth: Mitte, Tiergarten a Wedding gan ffurfio Mitte a chreu ardal newydd yn Berlin. Dyma'r unig ardal, ar wahân i Friedrichshain-Kreuzberg, sy'n cynnwys rhannau o'r hen ddwyrain a Gorllewin Berlin. Yma, yn y canol mae bron popeth yn cael ei gynrychioli a'i leoli: y Bundestag, y Bundesrat a'r Llywodraeth Ffederal, yn ogystal â llysgenadaethau nifer o wledydd.

bawd|800px|Berlin Mitte

## Atyniadau
# Alexanderplatz
# Amtsgericht Wedding
# Berliner Fernsehturm
# Brandenburger Tor
# Dorotheenstädtischer Friedhof
# Gendarmenmarkt
# Hanfmuseum
# Neue Synagoge
# Nikolaiviertel
# Museumsinsel
# Potsdamer Platz
# Reichstagsgebäude
# Unter den Linden

Categori:Daearyddiaeth Berlin
Alexanderplatz

bawd|Berlin Alexanderplatz, 2005

Mae **Alexanderplatz**, "Alex" yn fyr, yn lle canolog ac yn ganolfan drafnidiaeth yn Berlin. Mae wedi ei leoli yn ardal Mitte yn y brifddinas hen brenhinol. Cafodd ei henwi ar ôl Tsar Alexander I.

bawd|dim|fideo: Alexanderplatz yn y nos

## Alexanderplatz yn ddiwyllianol 
* *Berlin Alexanderplatz* – Nofel ganAlfred Döblin, 1929
* *Die Geschichte vom Franz Biberkopf* – Awdio gan Alfred Döblin
* *Total manoli* – Cerdd gan Kurt Tucholsky
* *Leben und Treiben am Alexanderplatz* – Ffilm ganMax Skladanowsky, 1896
* *Berlin: Die Sinfonie der Großstadt* – Ffilm gan Walter Ruttmann, 1927
* *Berlin – Alexanderplatz* – Ffilm gan Piel Jutzi, 1931
* *Ein Lord am Alexanderplatz*, Ffilm gan Günter Reisch, 1967
* *Berlin Alexanderplatz* – Ffilm teledu yr nofel gan Alfred Döblins, Rainer Werner Fassbinder, 1980

## Llenyddiaeth 
* Annegret Burg: *Alexanderplatz Berlin. Geschichte Planung Projekte*. Senatsverwaltung für Stadtentwicklung Berlin. Kulturbuch, Berlin 2001, ISBN 3-00-007839-8
* Entwicklungsgemeinschaft Alexanderplatz: *Alexanderplatz. Städtebaulicher Wettbewerb.* Senatsverwaltung für Stadtentwicklung Berlin. Ernst & Sohn, Berlin 1994, ISBN 3-433-02477-4
* Max Missmann, Hans-Werner Klünner: *Berliner Plätze*. Argon, Berlin 1992, ISBN 3-87024-223-X

## Dolenni allanol 
* Hanes Berlin Alexanderplatz 
* Alexanderplatz ers 1990 
* Dyfodol Alexanderplatz

Categori:Daearyddiaeth Berlin
Brandenburger Tor

Mae'r **Brandenburger Tor** (Porth Brandenburg) ym Merlin ar y Pariser Platz ym mwrdeistref Mitte (canol y ddinas). Fe'i adeiladwyd rhwng 1788 â 1791 ar gais Friedrich Wilhelm II, brenin Prwsia, gan Carl Gotthard Langhans. Dyma adeilad enwocaf y ddinas, mae'n debyg. Mae'r porth yn symbol genedlaethol ac mae nifer o ddigwyddiadau pwysicaf hanes Berlin, yr Almaen, Ewrop a'r byd yn yr 20g yn gysylltiedig â'r Porth.

Dyma ble oedd y ffin rhwng Dwyrain a Gorllewin Berlin, ac felly'r ffin rhwng y Pact Warsaw a NATO. Roedd hyn yn wir hyd at aduno'r Almaen yn 1990 a daeth yn symbol o'r Rhyfel Oer, ac ar ôl 1990 daeth yn symbol o'r aduno'r Almaen ac Ewrop.

## Oriel
### Brandenburger Tor ddoe a heddiw

Image:Charles Meynier - Napoleon in Berlin.png|Napoleon ym Merlin.
Image:SedanBrandenburgerTor.jpg|Ar  ôl 1870 Brwydr Sedan. 
Image:Brandenburger tor 1871.jpg|yn 1871
Image:2005-10-26 Brandenburger-Tor.JPG|Y Fynedfa yn 2005
Image:Brandenburger Tor DRI filtered.jpg|Mis Mai 2008
Image:Brandenburg Gate Quadriga at Night.jpg|Y Quadriga ar y top
File:Berlin - 0266 - 16052015 - Brandenburger Tor.jpg|yn 2015

Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yn yr Almaen
Categori:Adeiladau ac adeiladwaith ym Merlin
Amgueddfeydd Berlin

bawd|Bodemuseum - o'r blaen
bawd|Museumsinsel (Ynys yr amgueddfeydd) o'r awyr
bawd|Berlin - Brachiosaurus brancai
bawd|Gedenkstätte Berliner Mauer
bawd|Zitadelle-Spandau-Torhaus mawr
bawd|Pergamonmuseum
bawd|Schloss Köpenick
bawd|Max-Liebermann-Villa
Mae **amgueddfeydd Berlin** ymhlith y dreftadaeth ddiwylliannol mwyaf enwog yn yr Almaen. Mae rhai o'r amgueddfeydd yn ffederal h.y. yn cael eu rheoli gan y wladwriaeth neu dan berchnogaeth y dref neu'r ddinas. Ceir cyfanswm o dros 175 amgueddfa a chasgliadau yn Berlin. Mae Berlin yn llawn o amgueddfeydd byd-enwog.

## Rhestr o amgueddfeydd yn Berlin
Ar y **Museumsinsel** (Ynys yr Amgueddfeydd):
*Alte Nationalgalerie (Yr Hen Oriel Genedlaethol)
*Altes Museum (Yr Amgueddfa Newydd)
**Ägyptisches Museum Berlin (Amgueddfa Eifftaidd Berlin)
*Bode Museum (Amgueddfa Bode)
*Neues Museum (Yr Amgueddfa Newydd)
*Pergamonmuseum (Amgueddfa Pergamon)
**Antikensammlung Berlin (Casgliad Hynafbethau Berlin)

**Canol** Berlin:
*Galeri Akira Ikeda
*Berliner Medizinhistorisches Museum der Charité 
*Bunker
*DDR Museum
*Deutsche Guggenheim
*Deutsches Historisches Museum
*Friedrichswerder Church
*Humboldt Museum of Natural History
*Galeri Jan Wentrup
*Kunst Werke
*Galeri Mehdi Chouakri
*Die Museumsstiftung Post und Telekommunikation (Amgueddfa'r Post a Chyfathrebu)
*PROGRAM - Initiative for Art and Architectural Collaborations

**Moabit**:
*Hamburger Bahnhof: Museum of the Present, with exhibits of contemporary art

**Tiergarten**:
*Bauhaus Archive
*Film Museum Berlin 
*Kulturforum
**Berlin Musical Instrument Museum
**Gemäldegalerie, Berlin
**Kunstgewerbemuseum Berlin
**Kupferstichkabinett Berlin
**Neue Nationalgalerie

**Wedding**:
*Berlin Wall Documentation Center 
*Neuer Berliner Kunstverein

**Gesundbrunnen**:
*Berlin Underground Society , offering tours of Berlin's subterranean structures

**Friedrichshain**:
*East Side Gallery
*Gerhardsen Gerner Galerie 

**Kreuzberg**:
*Berlinische Galerie
*Bethanien
*Amgueddfa Checkpoint Charlie
*German Museum of Technology
*Jewish Museum Berlin
*Martin Gropius Bau
*Neue Gesellschaft für Bildende Kunst
*Peres Projects Gallery
*Schwules Museum

**Charlottenburg**:
*Beate Uhse Erotic Museum
*Berggruen Museum ("Picasso and his Time")
*Bröhan Museum
*Käthe Kollwitz Museum
*Amgueddfa Ffotograffiaeth
*Museum of Pre- and Early History
*Scharf-Gerstenberg Collection

**Westend**:
*Subway/Underground Museum

**Dahlem**:
*Allied Museum
*Brücke Museum
*Ethnological Museum of Berlin
*Museum of Asian Art
*Museum Europäischer Kulturen

**Köpenick**:
*Köpenick Palace
**Kunstgewerbemuseum Berlin

**Lichtenberg**:
*Stasi Museum

## Cysylltiadau
## Dolenni allanol 
* Staatliche Museen zu Berlin 
* Stiftung Stadtmuseum Berlin
* map
* Museumsportal Berlin – Gwybodaeth am arddangosfeydd
* Fast alle Museen – Gwybodaeth bellach
* Gwefannau 

* Berlin
Categori:Adeiladau ac adeiladwaith ym Merlin
Categori:Rhestrau adeiladau ac adeiladwaith
Categori:Rhestrau'r Almaen
Nikolaiviertel

Mae'r **Nikolaiviertel** ("Cymdogaeth Nicolai") yn gymdogaeth wedi ei lleoli yn ardal Mitte, Berlin, ar lan ddwyreiniol Afon Spree; rhwng yr afon, neuadd y dref, Spandauer Strasse a'r argae melin. Dyma ardal breswyl hynaf Berlin. Yr adeilad canolog yw Eglwys Nikolai. Yn ystod yr Ail Ryfel Byd, rhwng 1943 a 1945, gwelodd y Nikolaiviertel lawer o fomio ac ymladd ar y stryd.

250px|bawd|dim

## Llyfryddiaeth 
* Uwe Kieling, Johannes Althoff, *Das Nikolaiviertel: Spuren der Geschichte im ältesten Berlin* (Berlin-Edition, 2001)
* Benedikt Goebel, *Der Umbau Alt-Berlins zum modernen Stadtzentrum* (Verlagshaus Braun Berlin, 2003)

## Dolenni allanol 
*  nikolaiviertel-berlin.de
*  Sehenswürdigkeiten im Nikolaiviertel 
*  Zeitzeugen-Texte eines Bewohners des Nikolaiviertels 

Categori:Daearyddiaeth Berlin
Unter den Linden

**Unter den Linden** yw'r prif rhodfa ym Merlin; mae'n mynd trwy'r ardal Mitte.

bawd|dim|Unter den Linden o uwchben
bawd|dim|Lindenallee Berlin, 1691
bawd|dim|Berlin Unter den Linden, tua 1900

## Llyfryddiaeth
* Harald Neckelmann: *Unter den Linden – Flanieren und Amüsieren*. Sutton Verlag, Erfurt 2009, ISBN 978-3-86680-538-5
* Winfried Löschburg: *Unter den Linden: Geschichten einer berühmten Straße*. Christoph Links Verlag, Berlin 1993, ISBN 3-86153-024-4
* *Die Bau- und Kunstdenkmale in der DDR. Hauptstadt Berlin I*; Seiten 139–189, Hrsg. Institut für Denkmalpflege im Henschelverlag, 1984

## Dolenni allanol
*  Unter den Linden Stadt-Panorama Panorama interactif – gyda lluniau mawr
*  Unter den Linden  Gwybodaeth berlin-magazin.info

Categori:Daearyddiaeth Berlin
Fontainebleau

Cymuned o fewn *département* Seine-et-Marne, *région* Île-de-France yn Ffrainc yw **Fontainebleau**. Rpedd y boblogaeth yn 15,740 yn 2007.

Gydag arwynebedd o 17,205, Fontainebleu yn cymuned fwyaf Île-de-France. Gorchuddir bron y cyfan o'r gymuned gan goedwig. Daeth Fontainebleu yn un o hoff gyrchfannau brenhinoedd Ffrainc, o Louis VII ymlaen

Ganed nifer o frenhinoedd Ffrainc yma, er enghraifft Phillippe IV, Louis XIII a Ffransis II.

Categori:Cymunedau Seine-et-Marne
Évry

**Évry** yw prifddinas *département* Essonne, yn *région* Île-de-France yng ngogledd canolbarth Ffrainc. Roedd y boblogaeth yn 2008 yn 52,500.

Saif Évry 26&nbsp;km i'r de-ddwyrain o ddinas Paris, ar lan afon Seine. Mae'n ddinas newydd; cyn y 1950au, pentref amaethyddol oedd yma.

Categori:Cymunedau Essonne
Gendarmenmarkt

Mae'r **Gendarmenmarkt** ym Mitte yn Berlin (a elwir weithiau "y sgwâr mwyaf prydferth yn Berlin") yn lle yng nghanol hanesyddol Berlin. Yr adeilad canolog yw'r neuadd gyngerdd, rhwng yr Eglwys Gadeiriol Ffrengig (yn y llun ar y dde) a'r Eglwys Gadeiriol Almeinig.

600px|bawd|dim|Gendarmenmarkt berlin 2008

## Dolenni allanol
* Gendarmenmarkt: Panorama

Categori:Adeiladau ac adeiladwaith ym Merlin
Cyngor Diogelwch Ffederasiwn Rwsia

200px|bawd|Arwyddlun Cyngor Diogelwch Ffederasiwn Rwsia
Corff ymgynghorol i Arlywydd Ffederasiwn Rwsia sy'n gweithio ar benderfyniadau'r Arlywydd ynghylch diogelwch cenedlaethol yw **Cyngor Diogelwch Ffederasiwn Rwsia** (Rwseg: *Совет Безопасности Российской Федерации*). Sefydlwyd ym Mai 1992, ac mae ei aelodau'n cynnwys swyddogion llywodraethol sy'n gyfrifol am rannau penodol o ddiogelwch (megis diogelwch amgylcheddol), yn ogystal ag aelodau dethol o'r Duma.

## Ysgrifenyddion y Cyngor Diogelwch
* Yury Skokov (1992—1993)
* Yevgeny Shaposhnikov (1993)
* Oleg Lobov (1993—1996)
* Aleksandr Lebed (1996)
* Ivan Rybkin (1996—1998)
* Andrei Kokoshin (1998)
* Nikolai Bordyuzha (1998—1999)
* Vladimir Putin (1998-1999)
* Sergei Ivanov (1999—2001)
* Vladimir Rushailo (2001—2004)
* Igor Ivanov (2004-2007)
* Valentin Sobolev (2007- 12 Mai 2008)
* Nikolai Patrushev (ers 12 Mai 2008)

## Dolen allanol
*  Gwefan swyddogol
*  russiansabroad.com – Russian security council 

Rwsia, Ffederasiwn
Categori:Llywodraeth Ffederasiwn Rwsia
Rhyfel Cyntaf Tsietsnia

Gwrthdaro rhwng Ffederasiwn Rwsia a Gweriniaeth Tsietsniaidd Itsceria o Ragfyr 1994 hyd Awst 1996 oedd **Rhyfel Cyntaf Tsietsnia**.

Cafodd y Blaid Gomiwnyddol yng Ngweriniaeth Tsietsnia ei dymchwel gan fudiad poblyddaidd Dzhokar Dudayev a ddatganodd annibyniaeth oddi ar Ffederasiwn Rwsia ar 1 Tachwedd 1991. Wnaeth lluoedd arfog Rwsiaidd yn y weriniaeth ffoi yn raddol, gan alluogi gwrthryfelwyr Tsietsniaidd i anrheithio'r arfdai milwrol ffederal a chael gafael ar arfau.

Ar gychwyn y gwrthdaro, ffafriodd Arlywydd Ffederasiwn Rwsia, Boris Yeltsin, ymgyrch baner ffug ar ffurf gwrthryfel mewnol gyda chefnogaeth gudd y Wasanaeth Diogelwch Ffederal (FSB). Credodd na fyddai rhyfel rhwng claniau ym ymddangos yn annisgwyl yng nghymdeithas lwythol Tsietsnia. Ar 5 Rhagfyr 1994, cydnabodd Yeltsin rhan Rwsia yn ymosodiadau gan filisia Ruslan Khasbulatov ar faes awyr a phalas arlywyddol y brifddinas Grozny ar 25 Tachwedd. Anfonodd lluoedd Rwsiaidd i Tsietsnia fel rhan o Ymgyrch y Don yn Rhagfyr 1994 ac Ionawr 1995 gan lwyddio i gipio'r brifddinas ym Mrwydr Grozny, a thros yr ugain mis nesaf buont yn brwydro rhyfelwyr gerila yn ardaloedd mynyddig y weriniaeth.

Methodd Yeltsin i ragweld maint a brwdfrydedd y gwrthsafiad Tsietsniaidd, undod y Tsietsniaid, er gwaethaf eu gwahaniaethau llwythol, yn erbyn Rwsia, a'r tueddiad hanesyddol o fethiant ymgyrchoedd milwrol yn ystod gaeaf y Cawcasws. Wrth i'r rhyfel fynd yn fwyfwy amhoblogaidd ymhlith cyhoedd Rwsia, datganodd Yeltsin gadoediad cyn etholiad arlywyddol 1996 ac arwyddwyd cytundeb ar 31 Awst 1996 i ddod â therfyn i'r rhyfel. Ni ddatrysodd y cytundeb yr anghydfod dros statws cyfansoddiadol Tsietsnia, a dechreuodd Ail Ryfel Tsietsnia ym 1999.

## Cyfeiriadau
## Ffynonellau
* O'Ballance, E. (1997) *Wars in the Caucasus, 1990–1995*. Basingstoke: Palgrave Macmillan.

Categori:1994
Categori:1995
Categori:1996
Categori:Hanes y Cawcasws
Tsietsnia 1
Categori:Rhyfeloedd Ffederasiwn Rwsia
Categori:Tsietsnia
Pontoise

**Pontoise** yw prifddinas swyddogol *département*  Val-d'Oise yn *région* Île-de-France yng ngogledd Ffrainc. Er mai Pontoise yw'r brifddinas swyddogol, saif y ganolfan weinyddol, y *préfecture* yn nhref gyfagos Cergy, sefyllfa sy'n unigryw yn Ffrainc.

Saif Pontoise ar afon Oise, tua 30&nbsp;km i'r gogledd-orllewin o ddinas Paris. Bu'r arlunydd Camille Pissarro yn byw yma am gyfnod hir, a darlunir y ddinas mewn llawer o'i weithiau. Bu Sant John Jones o Glynnog Fawr yn byw yma am gyfnod yn y 16g. Dyddia Eglwys Gadeiriol Saint-Maclou o'r 12g.

bawd|chwith|Eglwys Gadeiriol Saint-Maclou

Categori:Cymunedau Val-d'Oise
Eschwege

Tref yn ardal Werra-Meissner yng ngogledd Hessen, yr Almaen, yw **Eschwege**. Y ddinas fawr agosaf yn Hessen yw Kassel (tua 52&nbsp;km i'r gogledd-orllewin), a'r ddinas fawr agosaf yn Sacsoni Isaf yw Göttingen (tua 55 milltir i'r gogledd).

bawd|dim|600px|Panorama Eschwege

## Enwogion
* Rolf Hochhuth (g. 1931), dramodydd ac awdur
* Wolfram Spyra (g. 1964), cyfansoddwr

## Dolenni allanol
* Yn hanesyddol
* Zahlreiche Fotos von Fachwerkhäusern in Eschwege 
* DP-Lager Eschwege *(yn Saesneg)*
* Gwefan swyddogol y dref

Categori:Aneddiadau Hessen
Categori:Trefi'r Almaen
Lolita Ray

Bardd, awdur a cherddor o Sweden yw **Mira Lolita Teresia Ray** (ganwyd 21 Chwefror 1957).

Enillodd Ray a Pernilla August y Gwobr Nordisk Ffilm & TV Fond am y ffilm *SVINALÄNGORNA* yn 2011.

## Disgograffiaeth 
* *Moving on* (gyda'r band Little Failures)
* *Längtan är min last* (2007) (gyda'r band Lill-Britt Siv)
* *Well-worn*, (gyda Little Failures)
* *Brittakåren rycker ut*

## Llyfryddiaeth 
**The right of a voice* (Tregolwyn, 2007; gyda'r ffotograffiwr Rhys Jones)

## Dolenni allanol 
*Gwefan Lolita Ray
*Gwefan Little Failures

Categori:Genedigaethau 1957
Categori:Beirdd yr 20fed ganrif o Sweden
Categori:Beirdd yr 21ain ganrif o Sweden
Categori:Cerddorion o Sweden
Categori:Llenorion benywaidd yr 20fed ganrif o Sweden
Categori:Llenorion benywaidd yr 21ain ganrif o Sweden
Categori:Merched a aned yn y 1950au
Berliner Fernsehturm

bawd|Fernsehturm Berlin fel pêl-droed
Mae tŵr teledu **Berliner Fernsehturm** yn 368 metr – yr adeilad talaf yn yr Almaen. Mae'n un o'r 15 safle mwyaf poblogaidd yn yr Almaen. Dechreuodd y gwaith o'i adeiladu ym mis Awst 1965.

## Radio a theledu
### FM radio analog
*87.9 MHz – Star FM
*90.2&nbsp;MHz – BBC World Service
*91.4&nbsp;MHz – Berliner Rundfunk
*93.6&nbsp;MHz – Jam FM
*94.3&nbsp;MHz – rs2
*95.8&nbsp;MHz – RBB Radio One
*97.7&nbsp;MHz – Deutschlandfunk
*98.8&nbsp;MHz – Kiss FM
*99.7&nbsp;MHz – Antenne Brandenburg
*100.6&nbsp;MHz – Motor FM
*101.3&nbsp;MHz – Klassik Radio
*101.9&nbsp;MHz – JazzRadio 101.9
*102.6&nbsp;MHz – RBB Fritz
*103.4&nbsp;MHz – Energy Berlin
*104.6&nbsp;MHz – 104.6 RTL
*105.5&nbsp;MHz – Spreeradio
*106&nbsp;MHz – Radio France Internationale

### Radio digidol (DAB) / Teledu digidol symudol (DMB)
*Block 12B – 225.648&nbsp;MHz (DAB)
**FIRST Audio iDLS
**Rock Antenne
*Block 12D – 229.072&nbsp;MHz (DAB)
**Deutschlandfunk
**Voice of Russia
*Block LA – 1452.960&nbsp;MHz
**All Digital One stations (DAB)
**Channel 4 (DMB)
**E4 (DMB)
**ITN (DMB)
**ITV1 (DMB)

### Teledu digidol (DVB-T)
***VHF 5** (177.5&nbsp;MHz) – Mixed Berlin 1
**WDR Fernsehen (Cwlen)
**SWR Fernsehen (Baden-Württemberg/Rheinland-Pfalz)
**HSE24
***VHF 7** (191.5&nbsp;MHz) – ARD regional programming
**MDR Fernsehen (Sachsen)
**arte
**NDR Fernsehen (Niedersachsen)
***UHF 25** (506&nbsp;MHz) – RTL Group
**RTL
**RTL II
**Super RTL
**VOX
***UHF 27** (522&nbsp;MHz) – ARD national programming
**Das Erste
**rbb Fernsehen Berlin 
**Phoenix
**EinsExtra/rbb Fernsehen (Brandenburg)
***UHF 33** (570&nbsp;MHz) – ZDFvision
**ZDF
**3sat
**ZDFinfokanal
**ZDFneo/KI.KA
***UHF 39** (618&nbsp;MHz) – Mixed Berlin 4 *(trial)*
**QVC
**Das Vierte
**Bibel TV
**TVP Polonia (beginning January 2010)
***UHF 44** (658&nbsp;MHz) – ProSiebenSat.1
**ProSieben
**Sat.1
**kabel eins
**N24
***UHF 56** (754&nbsp;MHz) – Mixed Berlin 2
**DSF
**9Live
**Eurosport
**TV.Berlin
***UHF 59** (778&nbsp;MHz) – Mixed Berlin 3
**n-tv
**Euronews
**90elf Interactive
**15 sianel radio

## Oriel luniau

Image:BerlinFernsehturmFootball.jpg|pêl-droed, 2006
Image:Fernsehturm_Berlin_tv_tower_alexanderplatz.jpg|Fernsehturm, to
Image:Fernsehturm Berlin view from inside 20070228.jpg|tu fewn 2007
Image:Berlin Alexanderplatz BW 3.jpg|golygfa
Image:Berlin_Fernsehturm_Festival_of_Lights_2007.jpg|golau
Image:TV_Tower.jpg|golygfa
Image:TvTowerBerlin.jpg|pêl-droed
Image:Berliner Dom 6415.JPG|
Image:Berliner Fernsehturm als Fußball bei Nacht.jpg|Fernsehturm yn y nos
Image:Fernsehturm22.jpg|Fernsehturm o'r pellter

## Dolenni allanol
*Fernsehturm Gwefan swyddogol
*Berliner Fernsehturm Worldcup 06

Categori:Adeiladau ac adeiladwaith ym Merlin
Categori:Tyrau
Antilles

Ynysfor ym Môr y Caribî yw'r **Antilles**. Fe'i rhennir yn ddwy ran: yr Antilles Fwyaf yn y gogledd a'r Antilles Lleiaf yn y de a'r dwyrain.

bawd|400px|canol|Lleoliad yr Antilles ym Môr y Caribî

## Ynysoedd
### Antilles Fwyaf
*Ciwba
*Hispaniola
*Jamaica
*Puerto Rico

### Antilles Leiaf
*Ynysoedd Windward:
**Ynysoedd y Wyryf
**Anguilla
**Ynysoedd SSS
***Sint Maarten / (Saint-Martin)
***Saba
***Sint Eustatius
**Saint Barthélemy
**Antigwa a Barbiwda
***Antigwa
***Barbiwda
**Sant Kitts-Nevis
***Saint Kitts
***Nevis
**Montserrat
**Guadeloupe
**Dominica
*Ynysoedd Leeward:
**Martinique
**Sant Lwsia
**Barbados
**Saint Vincent a'r Grenadines
***Saint Vincent
***Grenadines
**Grenada
**Trinidad a Thobago
***Trinidad
***Tobago
**Ynysoedd ABC
***Arwba
***Bonaire
***Curaçao

Categori:Daearyddiaeth y Caribî
Categori:Ynysoedd y Caribî
Antilles Fwyaf

Ynysfor ym Môr y Caribî yw'r **Antilles Fwyaf**. Mae'r grŵp o ynysoedd yn ffurfio rhan fwyaf gogleddol yr Antilles, gyda'r Antilles Leiaf i'r de a'r dwyrain ohonynt.

bawd|400px|canol|Lleoliad yr Antilles Fwyaf ym Môr y Caribî

## Ynysoedd
*Ciwba
*Ynysoedd Caiman
*Jamaica
*Hispaniola sy'n cael ei rhannu rhwng dwy wlad:
** Haiti
** Gweriniaeth Dominica
*Puerto Rico


Categori:Daearyddiaeth y Caribî
Categori:Ynysforoedd
Categori:Ynysoedd y Caribî
Ken Dodd

Digrifwr a chanwr-cyfansoddwr oedd **Syr Kenneth Arthur Dodd OBE** (8 Tachwedd 1927 – 11 Mawrth 2018). Roedd yn enwog am ei ddannedd sy'n ymwthio allan, gwallt gwyllt, ei ddwstwr pluog (neu ei "ffon goglais" fel y cyfeiria ato), a'i ymadroddion ffraeth. Yn bennaf, roedd ei berfformiadau'n dilyn traddodiad y neuaddau gerddoriaeth traddodiadol, er ei fod wedi ymddangos mewn ambell ddrama yn y gorffennol, yn cynnwys chwarae rhan Malvolio yn nrama Shakespeare *Twelfth Night* ar lwyfan yn Lerpwl ym 1971. Roedd wedi gwerthu dros 100 miliwn o recordiau'n fyd-eang.

Yn ystod yr Ail Ryfel Byd, roedd yn faciwî o Lerpwl a daeth i fyw ar fferm ym Mhenmachno lle dywedir iddo ddysgu ychydig o Gymraeg.

bawd|Tŷ Ken Dodd yn Knotty Ash
Fe'i ganwyd yn ardal Knotty Ash, Lerpwl lle bu'n byw drwy gydol ei oes a lle bu farw. Perfformiodd ei sioe olaf ar 28 Rhagfyr 2017, ond cafodd driniaeth yn yr ysbyty am haint yr ysgyfaint yn Ionawr 2018 a canslwyd weddill ei ddyddiadau perfformio am 2018. Priododd Dodd ei bartner ers 40 mlynedd, Anne Jones, ar 9 Mawrth 2018 yn eu tŷ yn Knotty Ash. Bu farw ddeuddydd yn ddiweddarach, yn 90 oed.

## Fel canwr
### Senglau
*"Love Is Like A Violin" (1960; #8)
*"Tears" (1965; #1)
*"The River (Le Colline Sono In Fiore)" (1965; #3)
*"Promises" (1966; #6)

## Teledu
### Fel comediwr
**The Ken Dodd Show* (1960-69)
**The Ken Dodd Laughter Show* (1979)
**Ken Dodd: In His Own Words* (2017)

### Fel actor
**Doctor Who* (1987)
**Alice in Wonderland* (1999)

## Llyfryddiaeth
**Look At It My Way* (2009)

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1927
Categori:Marwolaethau 2018
Categori:Cantorion Seisnig
Categori:Digrifwyr Seisnig
Categori:Pobl o Lerpwl
Categori:Actorion Seisnig
Levée en masse

Term Ffrangeg am orfodaeth filwrol dorfol yn ystod Rhyfeloedd Chwyldroadol Ffrainc yw ***levée en masse***.

Categori:Y Chwyldro Ffrengig
Categori:Geirfa hanes
Categori:Geirfa filwrol
Categori:Geiriau ac ymadroddion Ffrangeg
Bomio tactegol

Tacteg filwrol lle gollyngir bomiau ar luoedd ac offer milwrol mewn brwydr yw **bomio tactegol**.

## Gweler hefyd
* Bomio strategol

Tactegol
Categori:Rhyfela awyrennol
Categori:Tactegau milwrol
Chwyldro'r Aifft (2011)

de|bawd|250px|Protstiadau yn yr Aifft ar 25 Ionawr 2011

250px|bawd|Rhai o'r protestwyr yn Sgwâr Tahrir, Cairo

Protestiadau ar strydoedd Cairo a dinasoedd eraill yn yr Aifft ydy '''Chwyldro'r Aifft, 2011''' (neu'r **Chwyldro Lotws**), a'r mwyaf a welwyd ers "Terfysgoedd y Bara", 1977. Yr ysbrydoliaeth i'r protestiadau hyn, mae'n debyg, oedd y gwrthryfel a gafwyd yn Tiwnisia yn Rhagfyr 2010.

Cychwynodd yr anhrefn ar 25 Ionawr 2011 pan drefnodd "Mudiad Ieuenctid y 6ed o Ebrill" brotest yn erbyn Arlywydd Mubarak. Dewisiwyd y dyddiad (Dydd Santes Dwynwen, yng Nghymru) gan mai dyma Ddiwrnod Cenedlaethol yr Heddlu yn yr Aifft. Ymosodwyd ar orsafoedd yr heddlu ac o fewn dyddiau diflannodd yr heddlu drwy'r wlad gyfan, heddlu a fu gynt mor bwerus a threisgar. Canolbwynt y protestiadau oedd Sgwâr Tahrir, Cairo.

## Cairo
Ar 2 Chwefror ymgasglodd rai miloedd o sifiliaid pro-Mubarak gerllaw Sgwâr Tahrir, ac ymosodwyd ar geffylau ac ar gamelod ar y protestwyr, a hynny gyda chyllyll a chleddyfau. Roedd y rhan fwyaf o'r rheiny a ddaliwyd o'r garfan pro-Mubarak yn gyn-aelodau o'r heddlu. Cyhoeddodd Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig Ban-ki Moon, yr Arlywydd Obama a David Cameron yn erbyn y trais.

Ar 3 Chwefror cyhoeddodd y Llywydd Mubarak mai estronwyr oedd y protestwyr yn Sgwâr Tahrir, ac nad oedd am ymddiswyddo o'i waith am o leiaf 200 diwrnod.

## Rhannau eraill o'r Aifft
Cafwyd protestio ledled y wlad. Hyd at 1 Chwefror credir fod 22 wedi marw yn Alexandria, 31 yn Suez a 44 yn y brifddinas.

## Ymddiswyddiad yr Arlywydd Mubarak
Ar 18ed diwrnod y protestio, cyhoeddwyd ymddiswyddiad yr Arlywydd a throsglwyddwyd grym y wlad i'r Llu Arfog.

## Llyfrau am y chwyldro 
* Llyfr y chwyldro Aifft, Ac sydd wedi ei gyfieithu i'r Saesneg a Ffrangeg, Awdur Gwleidyddol [[Ahmed Ghanem]. 

## Gweler hefyd
* Y Gwanwyn Arabaidd
* Intifada Tiwnisia, Rhagfyr 2010–heddiw

## Cyfeiriadau 
Categori:2011 yn yr Aifft
Aifft 2011
Categori:Y Gwanwyn Arabaidd
Categori:Hanes gwleidyddol yr Aifft
Barbwda

Ynys ym Môr y Caribî yw **Barbwda**. Mae'n un o'r Ynysoedd Leeward yn yr Antilles Lleiaf, ac yn ffurfio rhan o wladwriaeth Antiga a Barbwda. Mae'r boblogaeth tua 1,600, y mwyafrif yn byw yn y brif dref, Codrington.

Saif Barbwda i'r gogledd o ynys Antiga. Glaniodd Christopher Columbus yma yn 1493, pan oedd y boblogaeth frodorol yn bobl Arawak a Carib. Meddiannwyd yr ynys gan y Saeson yn 1666, ac yn 1685 fe'i rhoddwyd ar lês i'r brodyr Christopher a John Codrington, a sefydlodd dref Codrington. Mewnforiwyd caethweision, gyda rhai ohonynt yn cael ei trosglwyddo i blanhigfeydd siwgwr Antiga.

bawd|dim|Barbwda

Categori:Antilles Leiaf
Categori:Daearyddiaeth Antiga a Barbwda
Categori:Ynysoedd y Caribî
Duncan James

Canwr a chyflwynydd teledu Seisnig ydy **Duncan Matthew James Inglis** (ganed 7 Ebrill 1978). Roedd yn aelod o'r grŵp pop poblogaidd *Blue*. Mae ef hefyd yn actor a chyflwynydd teledu.

Categori:Cantorion Seisnig
Categori:Cantorion LHDT
Categori:Genedigaethau 1978
Categori:Actorion Seisnig
Categori:Cyflwynwyr teledu Seisnig
Blue (grŵp pop)

Band Seisnig ydy **Blue**. Aelodau'r band yw Simon Webbe, Lee Ryan, Duncan James a Antony Costa. Mae'r grŵp wedi gwerthu tua 13 miliwn o recordiau yn fyd-eang hyd yn hyn. Ffurfiwyd y grŵp yn 2001 gan wahanu yn 2005. Ym mis Ebrill 2009, cyhoeddwyd y byddai'r grŵp yn ail-ffurfio ac yn mynd ar daith *Best of Blue Tour*. Bydd Blue yn cynrychioli'r Deyrnas Unedig yng Nghystadleuaeth Cân Eurovision 2011 yn Düsseldorf, yr Almaen gyda'r gân *I can*.

Categori:Bandiau Seisnig
Categori:Ymgeiswyr Cystadleuaeth Cân Eurovision 2011
Legally Blonde (sioe gerdd)

Sioe gerdd a ysgrifennwyd ac a gyfansoddwyd gan Laurence O'Keefe a Nell Benjamin yn seiliedig ar lyfr gan Heather Hach ydy ***Legally Blonde***. Seiliwyd y stori ar y nofel *Legally Blonde* gan Amanda Brown ac ar y ffilm o 2001 o'r un enw. Adrodda hanes Elle Woods, merch sy'n mynd i Ysgol y Gyfraith, Harvard er mwyn ad-ennill ei chyn-gariad Warner. Tra yno, mae'n darganfod sut gall ei gwybodaeth am y gyfraith gynorthwyo pobl eraill, a llwydda i amddiffyn hyfforddwr cadw'n heini o'r enw Brooke Wyndham mewn achos llys am lofruddiaeth.

## Dolenni allanol
* Gwefan swyddogol 
* Gwefan swyddogol y DU
* Adolygiad o'r New York Times
* Adolygiad o'r New York Post
* Tudalen MTV ar *Legally Blonde: The Musical*
*Legally Blonde Llundain 

Categori:Sioeau cerdd 2007
David Williams (athronydd)

Athronydd yr Oleuedigaeth o Gymru oedd **David Williams** (1738 – 29 Mehefin 1816).

Cafodd ei eni yn Eglwysilan ger Caerffili

Roedd pobl fel Benjamin Franklin, Samuel Johnson a David Garrick ymhlith ei gyfeillion a chafodd ei wahodd i Baris gan Lywodraeth Ffrainc ar ôl chwyldro 1789.

bawd|chwith|Cofeb i Williams ger Castell Caerffili

## Cyfeiriadau
## Llyfryddiaeth
**The Philosopher, in Three Conversations* (1771)
**Letter to David Garrick* (1772)
**Essays on Public Worship, Patriotism, and Projects of Reformation* (1773)
**Sermons, chiefly upon Religious Hypocrisy* (1774)
**A Liturgy on the Universal Principles of Religion and Morality* (1776)
**A Plan of Association on Constitutional Principles* (1780)
**Lectures on Political Principles* (1789)
**Observations sur la derniere Constitution de la France* (1793)
**Claims of Literature* (1802)

Categori:Athronwyr o Gymru
Categori:Athronwyr yr Oleuedigaeth
Categori:Genedigaethau 1738
Categori:Marwolaethau 1816
Hosni Mubarak

Arweinydd gwleidyddol a milwrol oedd **Muhammad Hosni Sayyid Mubarak** (4 Mai 1928 – 25 Chwefror 2020), a wasanaethodd fel Pedwerydd Arlywydd yr Aifft rhwng 1981 a 2011. Fe'i gwnaed yn Is-Lywydd yn 1975 ac yna'n Llywydd ar y 14 Hydref 1981 yn dilyn saethu Anwar El-Sadat.

Roedd ganddo ddau fab o'r enw Gamal Mubarak ac Alaa Mubarak.

220px|bawd|dim|Y Gymraes Suzanne Mubarak a'i gŵr ar y chwith

Ei wraig oedd Suzanne Mubarak, hanner Cymraes o Bontypridd. Enw ei mam, a oedd yn nyrs o Gaerdydd, oedd Lily May Palmer. Roedd tad Lily May yn Reolwr mewn gwaith glo ym Mhontypridd.

## Chwyldro 2011
Ar 11 Chwefror cyhoeddodd Dirprwy arlywydd yr Aifft, Omar Suleiman, ymddiswyddiad Mubarak fel arlywydd. Cyhoeddodd hefyd fod grym y wlad bellach yn nwylo'r Llu Arfog. Ar 13 Ebrill cyhoeddwyd fod Mubarak wedi'i arestio am 15 diwrnod a bod ei ddau fab wedi eu carcharu ynghyd â nifer eraill o gyn-arweinwyr y wlad.

Erbyn Ebrill 2011 mae'n cael ei adnabod ar Al Jazeera fel "Y Ffaro Olaf".

## Gweler hefyd 
* Chwyldro Tiwnisia
* Chwyldro'r Aifft, 2011
* Y Gwanwyn Arabaidd

## Cyfeiriadau
Categori:Arlywyddion yr Aifft
Categori:Genedigaethau 1928
Categori:Marwolaethau 2020
Categori:Pobl y Gwanwyn Arabaidd
Nuneaton

Tref fwyaf Swydd Warwick, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Nuneaton**. Fe'i lleolir mewn ardal ddi-blwyf yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Nuneaton a Bedworth, ac mae'n gartref i bencadlys cyngor yr ardal. Saif tua 9 milltir (14&nbsp;km) i'r gogledd o Coventry, 20 (32&nbsp;km) milltir i'r dwyrain o Birmingham a 103 milltir (166&nbsp;km) i'r gogledd-orllewin o Lundain. Rhed Afon Anker drwy'r dref.

Dyma'r dref fwyaf yn Swydd Warwick. Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Nuneaton boblogaeth o 86,552.

Mae'r dref yn adnabyddus am ei chysylltiad gyda'r nofelydd Saesneg George Eliot, a anwyd ar fferm ar Ystâd Arbury ychydig y tu allan i'r dref yn 1819.

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Nuneaton a Bedworth
Categori:Trefi Swydd Warwick
Ynysoedd ABC

Grŵp o ynysoedd ym Môr y Caribî sy'n perthyn i Deyrnas yr Iseldiroedd yw'r **Ynysoedd ABC**. Caiff y grŵp yma o ynysoedd, sy'n rhan o'r Antilles Lleiaf, ei enw oherwydd ei fod yn cynnwys ynysoedd Arwba, Bonaire a Curaçao.

Saif yr ynysoedd ychydig i'r gogledd o arfordir Feneswela.

Categori:Antilles Leiaf
Categori:Ynysoedd y Caribî
Bonaire

Ynys ym Môr y Caribî sy'n perthyn i Deyrnas yr Iseldiroedd yw **Bonaire**. Mae'n un o'r Ynysoedd ABC, sydd hefyd yn cynnwyd Arwba a Curaçao. Saif ychydig i'r gogledd o arfordir Feneswela, ac roedd y boblogaeth yn 13,389 yn 2010. Y brifddinas yw Kralendijk. Iseldireg yw'r iaith swyddogol, ond cydnabyddir Papiamento hefyd. Ger ei harfordir gorllewinol, mae ynys fechan Klein Bonaire.

Y boblogaeth frodorol oedd y Caiquetio, a gyrhaeddodd o Feneswela tua 1000. Yn 1499 glaniodd Alonso de Ojeda ac Amerigo Vespucci, a feddiannodd yr ynys i Sbaen. Cipiwyd yr ynys gan yr Iseldirwyr yn 1633. Yn yr 20g, adeiladwyd maes awyr rhyngwladol, Maes Awyr Flamingo.

Mae'n aelod o'r Taalunie - corff uno'r iaith Iseldireg.

dim|Lleoliad Bonaire
bawd|dim|Maes Awyr Flamingo

Categori:Antilles Leiaf
Categori:Gwledydd a thiriogaethau Iseldireg
Categori:Yr Iseldiroedd
Categori:Ynysoedd y Caribî
Sheridan Smith

Actores a chantores Seisnig ydy **Sheridan Smith** (ganed 25 Mehefin 1981) sydd fwyaf adnabyddus am actio yn y comedïau sefyllfa *Two Pints of Lager and a Packet of Crisps*, *Gavin & Stacey* a *Benidorm*. Mae hi hefyd yn adnabyddus yn West End Llundain ac wedi ymddangos yn y sioeau cerdd *Little Shop of Horrors* a *Legally Blonde*.

## Bywyd Cynnar ac Addysg
Ganwyd Sheridan Caroline Sian Smith ar 25 Mehefin 1981 Roedd gan Sheridan frawd o’r enw Julian, a fu farw o ganser yn 18 oed. Roedd ei thad-cu yn chwaraewr banjo yn Swydd Efrog ac, yn ddiweddarach, yn chwarae fel triawd gyda’i ferched.

Bu i Smith astudio dawns yn Ysgol Ddawns Joyce Mason o oedran ifanc.

Yn ddiweddarach, mynychodd Ysgol Gyfun South Axholme.

Bu’n aelod o Theatr Cerddorol Ieuenctid Genedlaethol o 1995 hyd 2001, gan berfformio nifer o rannau dirprwy mewn cynyrchiadau fel *Bugsy Malone*, *Pendragon*, a *Into the Woods*.

Cwblhaodd ei haddysg bellach yng Coleg John Leggott yn Scunthorpe.

## Ffilmograffiaeth
## Cyfeiriadau
Categori:Actorion teledu Seisnig
Categori:Actorion theatr Seisnig
Categori:Genedigaethau 1981
Categori:Pobl o Swydd Lincoln
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
William F. Buckley, Jr.

Awdur a sylwebydd gwleidyddol ceidwadol o'r Unol Daleithiau  oedd **William Frank Buckley, Jr.** (24 Tachwedd 1925&nbsp;– 27 Chwefror 2008). Sefydlodd y cylchgrawn gwleidyddol *National Review* ym 1955, cyflwynodd 1,429 o benodau o'r rhaglen deledu *Firing Line* o 1966 i 1999, ac ysgrifennodd colofn a gyhoeddwyd ar draws yr Unol Daleithiau. Roedd ei waith yn enwog am ei ddefnydd eang o eirfa.

Categori:Genedigaethau 1925
Categori:Marwolaethau 2008]
Categori:Ceidwadwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Colofnwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyflwynwyr teledu'r 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyflwynwyr teledu Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Yale
Categori:Derbynwyr Medal Rhyddid yr Arlywydd
Categori:Gwleidyddion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Gwleidyddion Catholig o'r Unol Daleithiau
Categori:Gwrth-gomiwnyddion o'r Unol Daleithiau
Categori:Hunangofianwyr yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Hunangofianwyr Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Llenorion Catholig o'r Unol Daleithiau
Categori:Llenorion gwleidyddol o'r Unol Daleithiau
Categori:Nofelwyr yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Nofelwyr yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Nofelwyr ysbïo Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl a aned yn Ninas Efrog Newydd
Categori:Pobl o Connecticut
Categori:Pobl fu farw yn Connecticut
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Wyddelig
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Swisaidd
Categori:Rhyddewyllyswyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Swyddogion Byddin yr Unol Daleithiau
Categori:Ysbiwyr
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Saesneg o'r Unol Daleithiau
Curaçao

Ynys ym Môr y Caribî sy'n perthyn i Deyrnas yr Iseldiroedd yw **Curaçao** (Papiamento: *Kòrsou*). Mae'n un o'r Ynysoedd ABC, sydd hefyd yn cynnwyd Arwba a Bonaire. Saif ychydig i'r gogledd o arfordir Feneswela, ac roedd y boblogaeth tua 142,00 yn 2009. Y brifddinas yw Willemstad. Papiamento ac Iseldireg yw'r ieithoedd swyddogol. Mae'n aelod o'r Taalunie - corff uno'r iaith Iseldireg.

bawd|dim|Y Brionplein yn Willemstad


Categori:Antilles Leiaf
Categori:Gwledydd a thiriogaethau Iseldireg
Categori:Teyrnas yr Iseldiroedd
Categori:Tiriogaethau dibynnol Gogledd America
Categori:Ynysoedd y Caribî
Mudkip

bawd|Mudkip
Un o rywogaethau ffuglennol y fasnachfraint Pokémon a grëwyd gan Satoshi Tajiri yw **Mudkip** (Japaneg: ミズゴロウ - *Mizugorou*). Mae Mudkip yn un o'r cymeriadau mwyaf amlwg o fewn y gyfres, o ganlyniad i'w rôl bwysig yn yr anime, y manga a'r gemau fideo.

## Cymeriad 
Daw'r enw *Mudkip* o'r geiriau Saesneg *mud* (mwd) a *skip* (i sgipio). Daw'r enw Siapanëeg *Mizugorou* o *mizu* (水 - dŵr) a *mutsugorō* (ムツゴロウ - math o bysgodyn).

## Ffisioleg 
Mae Mudkip (fel pob Pokémon mae'r enw yn lluosog ac unigol) yn Pokémon dŵr sydd yn edrych fel acsolotlau glas bychain gyda bochau oren, cegau a chynffonnau mawr ac esgyll mawr ar eu bennau. Mae gan Mudkip y gallu i saethu dŵr allan o'u cegau.

## Ymddygiad 
Oherwydd eu bod mor fach, mae Mudkip yn byw a teithio mewn diadellau. Mae pob Mudkip yn amddiffynnol iawn o'u ffrindiau ac yn defnyddio eu esgyll mawr er mwyn synhwyro newidiadau o fewn cerrynt aer a dŵr. Wrth wneud hyn gall Mudkip osgoi ysglyfaethwyr. Maen nhw'n cysgu gan gladdu eu hunain mewn mwd.

## Cynefin 
Caiff Mudkip eu ffeindio'n agos i gorsydd a morfeydd.

## Deiet 
Mae Mudkip yn bwyta pysgod a weithiau ffrwythau a llysiau.

## Effaith diwyllianol 
Yn Gorffennaf 2010, daliodd Nintendo etholiad i gweld pwy oedd hoff cymeriad chwaraewyr Pokémon. Enillodd Mudkip yr acolad  ac aeth yr ail a thrydydd safle i Typhlosion a Blastoise).

Mae'r ymadrodd bachog "So i herd u liek mudkipz?" yn *meme* rhyngrwyd o fewn y gymdeithas Pokémon ac ar y wefan 4chan.

## Ieithoedd gwahanol 
*Almaeneg: *Hydropi* - o *hydro* (Groeg am 'dŵr') a *puppy* (cenau)
*Ffrangeg: *Gobou* - o *gober* (i llyncu) a *boue* (mwd)
*Coreeg: 물짱이 *Muljjang-i* - o 물 (dŵr) a 장이 (âs)

Categori:Pokémon
Categori:Cymeriadau gemau fideo
Categori:Diwylliant Japan
Margaret John

Actores o Gymraes oedd **Margaret John** (14 Rhagfyr 1926 – 2 Chwefror 2011). Pan yn blentyn, roedd hi eisiau bod y nyrs neu'n filfeddyg ond yn hytrach aeth i astudio yn London Academy of Music and Dramatic Art. Mwynhaodd John yrfa a barhaodd dros 50 mlynedd, gan ymddangos mewn rhai o raglenni teledu mwyaf poblogaidd Prydain, gan gynnwys *Coronation Street*, *Dixon of Dock Green*, *Z-Cars*, *Doctor Who*, *Emmerdale*, *Last of the Summer Wine*, *Crossroads*, *Little Britain*, a *Gavin & Stacey*.

Ymddangosodd ar y teledu hefyd mewn penodau o *The First Lady*, *The Troubleshooters*, *Softly, Softly*, *The Mike Yarwood Show*, *Doomwatch*, ''Blake's 7*, *Secret Army*, *Lovejoy*, *My Family*, *High Hopes*, *The District Nurse*, *Casualty*, a *Doctors*. Chwaraeodd hefyd ran Mrs Stone yn nrama Radio 4, *Linda Smith's A Brief History of Timewasting*.

Ym Medi 2009, ymddangosodd mewn ffilm fer graffig *Cow'', gan y cyfarwyddwr Peter Watkins Hughes, yn rhybuddio am y peryglon o decstio tra'n gyrru.

Gwobrwywyd John gyda'r Wobr am Gamp Oes yn 18fed gwobrau BAFTA Cymru ar 17 Mai 2009, yng Nganolfan Mileniwm Cymru, mewn seremoni a westeiwyd gan Gethin Jones.

Yn 2009 ymddangosodd John yn *The Vagina Monologues*. Cyn y cyhyrchiad hwn, ei pherfformiad diwethaf yn y theatr oedd  *Medea* yn Theatr Young Vic yn Llundain yn ystod y 1980au. Perfformiodd hefyd yn y cynhyrchiad o *Calendar Girls* yng Nghanolfan y Mileniwm, Caerdydd o 27 Gorffennaf tan 7 Awst 2010 ac yn Venue Cymru, Llandudno o 9 Awst tan 14 Awst 2010, gan gydweithio gyda Ruth Madoc.

Bu'r gŵr John yn feolinydd cyntaf gyda'r London Symphony Orchestra a perfformiodd gyda Frank Sinatra.

## Gwaith
*1960 *How Green Was My Valley* - Bronwen
*1963 *Suspense* - tair rôl mewn tri pennod
*1967 *Z-Cars*, "When Did You Last See Your Father?" - Betty Nutall
*1968 *Doctor Who* - Megan Jones, cyfarwyddwr Euro Sea Gas, *Fury from the Deep*
*1973 *Seven of One*, "I'll Fly You for a Quid" - Mrs Owen
*1977 *Last of the Summer Wine*, *Who Made a Bit of a Splash in Wales Then*? (Pennod 26) - cariad Foggy
*1978 ''Blake's 7*, "The Way Back" - Arbiter
*1991 *Sherlock Holmes*
*1991 *Noson yr Heliwr*
*1999–2008 - *High Hopes*, Mrs Elsie Hepplewhite
*2005 *Little Britain*
*2005 *The Mighty Boosh*, "Nanageddon" - Nanatoo
*2006 *Doctor Who'', "The Idiot's Lantern" - Granny Connolly
*2007 *Run Fatboy Run* - Nain Libby
*2007–2010 - *Gavin & Stacey*
*2010 *Skins* - Eunice
*2010 *Casualty*
*2010 *Doctors*
*2011 *Alys*

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd o Gymru
Categori:Enillwyr Gwobr BAFTA Cymru
Categori:Genedigaethau 1924
Categori:Marwolaethau 2011
Categori:Pobl o Abertawe
Guildhall, Aberteifi

Adeilad hanesyddol yn Aberteifi ydy **Neuadd y Dref** neu'r **Guildhall**.

Gosodwyd y garreg sylfaen ar 8 Gorffennaf 1858.

Dadorchuddiwyd cloc y dref ar 31 Awst 1892 gan y maer David Davies, Stanley House.
Gwneuthurwr y cloc oedd Messrs Smith a'r meibion, Midland Clock Works, Derby.

Categori:Adeiladau rhestredig Gradd II* Ceredigion
Categori:Aberteifi
Graham T. Allison

Gwyddonydd gwleidyddol Americanaidd yw **Graham Tillett Allison, Jr.** (ganwyd 23 Mawrth 1940) sydd yn nodedig am ei gyfraniad at ddadansoddiad biwrocrataidd gwneud penderfyniadau, yn enwedig yn ystod adegau argyfwng. Ers y 1970au mae Allison wedi bod yn ddadansoddwr blaenllaw ym meysydd diogelwch cenedlaethol a pholisi amddiffyn yr Unol Daleithiau, gyda sylw arbennig ar arfau niwclear a therfysgaeth.

Ganed yn Charlotte, Gogledd Carolina. Mynychodd Goleg Davidson, coleg preifat yn Davidson, Gogledd Carolina, cyn iddo astudio am ei radd baglor ym Mhrifysgol Harvard. Derbyniodd radd baglor arall, a gradd meistr, o Goleg Hertford, Rhydychen. Dychwelodd i Harvard ac yno enillodd ei ddoethuriaeth mewn gwyddor gwleidyddiaeth ym 1968. Allison oedd deon Ysgol Lywodraeth John F. Kennedy, Harvard, o 1977 i 1989. Wedi hynny, bu'n athro llywodraeth yn Ysgol Kennedy.

Ym 1971 cyhoeddwyd ei gyfrol enwocaf, *Essence of Decision: Explaining the Cuban Missile Crisis* (1971), dadansoddiad o benderfyniadau yn ystod argyfwng taflegrau Ciwba a gafodd cryn ddylanwad ar ddamcaniaeth penderfyniadau o fewn cysylltiadau rhyngwladol. Byddai'n cydweithio â Philip Zelikow i ddiweddaru ac ehangu'r llyfr ym 1999. Cyd-ysgrifennodd Allison a Peter Szanton y llyfr *Remaking Foreign Policy: The Organizational Connection* (1976), a gafodd effaith ar bolisi tramor gweinyddiaeth yr Arlywydd Jimmy Carter.

Gwasanaethodd Allison yn gynghorwr arbennig i Caspar Weinberger, Ysgrifennydd Amddiffyn yr Unol Daleithiau, o 1985 i 1987, yn ystod arlywyddiaeth Ronald Reagan. O 1993 i 1994, dan yr Arlywydd Bill Clinton, gweithiodd Allison i gydlynu strategaeth a pholisi'r Adran Amddiffyn tuag at gyn-weriniaethau'r Undeb Sofietaidd yn ei swydd yn ysgrifennydd cynorthwyol dros bolisi a chynlluniau. Roedd hefyd yn aelod o'r Comisiwn ar Atal Amlhau Arfau Dinistriol a Therfysgaeth.

Categori:Genedigaethau 1940
Categori:Academyddion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Academyddion yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Academyddion Prifysgol Harvard
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg Hertford, Rhydychen
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Harvard
Categori:Gwyddonwyr gwleidyddiaeth o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o Charlotte, Gogledd Carolina
Categori:Ysgolheigion cysylltiadau rhyngwladol
Categori:Ysgolheigion Saesneg o'r Unol Daleithiau
Alfonso XIII, brenin Sbaen

Brenin Sbaen o 17 Mai 1886 hyd 14 Ebrill 1931 oedd **Alfonso XIII** (17 Mai 1886 – 28 Chwefror 1941).

Ganwyd Alfonso XIII ym Madrid, yn fab i Alfonso XII, brenin Sbaen a'r frenhines Maria Cristina o Awstria.  Oherwydd marwolaeth ei dad yn Nhachwedd 1885, cafodd ei gyhoeddi'n frenin ar ei enedigaeth.  Roedd Alfonso'n hyrwyddwr twristiaeth yn Sbaen.  Pan gyhoeddwyd Ail Weriniaeth Sbaen ar 14 Ebrill 1931, ffodd 'r wlad am ei fywyd.  Bu farw yn
Rhufain ym 1941.

## Gwraig
*Victoria Eugenie o Battenberg (1887–1969)

## Plant
*Alfonso, Tywysog yr Asturias (1907-1938)
*Infante Jaime, Dug Segovia (1908–1975)
*Infanta Beatriz (1909–2002)
*Infante Fernando  (1910)
*Infanta Maria Cristina (1911–1996)
*Infante Juan de Borbón, Iarll Barcelona (1913–1993), tad Juan Carlos I, brenin Sbaen
*Infante Gonzalo (1914–1934)

Categori:Brenhinoedd Sbaen
Categori:Genedigaethau 1886
Categori:Marwolaethau 1941
Categori:Teyrnoedd y 19eg ganrif
Categori:Teyrnoedd yr 20fed ganrif
Ynysoedd SSS

Ynysoedd ym Môr y Caribî sy'n perthyn gan mwyaf i Deyrnas yr Iseldiroedd yw'r **Ynysoedd SSS**. Caiff y grŵp yma o ynysoedd, sy'n rhan o'r Antilles Lleiaf, ei enw oherwydd ei fod yn cynnwys ynysoedd Saba, Sint Maarten a Sint Eustatius.

Mae ynys Sint Maarten/Saint Martin wedi ei rhannu rhwng y rhan ogleddol, Saint Martin, sy'n un o rannau tramor Ffrainc, a'r rhan ddeheuol, Sint Maarten, sy'n un o diriogaethau'r Iseldiroedd.

Saif yr ynysoedd rhwng Anguilla a Sant Kitts-Nevis.

Categori:Antilles Leiaf
Categori:Ynysoedd y Caribî
Carn a'Choire Bhoidheach

Mae '''Carn a'Choire Bhoidheach''' (neu'r **Mounth Gwyn**) yn fynydd a geir ar y daith o Braemar i Monadh Rois (Montrose) ym mynyddoedd y Grampians yn yr Alban; . Ceir carnedd ar y copa.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae copa Carn a'Choire Bhoidheach yn cael ei alw'n Munro a Murdo.  Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

## Copaon eraill
*Copa Craig yr Eryr
*Carn an t-Sagairt Beag

## Gweler hefyd
*Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
*Rhestr o gopaon yr Alban dros 610 metr
*Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

## Dolennau allanol
*Lleoliad ar wefan Streetmap 
*Lleoliad ar wefan Get-a-map 
*Gwefan Saesneg Walking Scotland 

## Cyfeiriadau
Categori:Copaon Munro
Categori:Mynyddoedd y Grampians
Pencampwriaeth y Chwe Gwlad 2011

Cystadleuaeth rygbi'r undeb **Pencampwriaeth y Chwe Gwlad 2011** sef y deuddegfed yng nghyfres Pencampwriaeth y Chwe Gwlad. Chwaraewyd pymtheg gêm dros gyfnod o bump penwythnos rhwng 4 Chwefror a 19 Mawrth 2011. "Pencampwriaeth y Pum Gwlad" oedd enw'r gystadleuaeth hyd at 2000 pan ymunodd yr Eidal.
bawd|180px|chwith|Y Chwe Gwlad

Roedd 2011 yn flwyddyn i'w chofio am sawl rheswm: chwaraewyd rhai o'r gemau ar dydd Gwener. Yn ogystal â hyn: neidiodd collwyr llynedd, yr Eidal i guro buddugwyr y llynedd, sef Ffrainc. Lloegr enillodd y gystadleuaeth ond methodd y tîm gipio'r gamp lawn pan gawsant gweir iawn gan Iwerddon.

## Timau
Y timau a gymerodd ran oedd:

## Tabl 
2011