open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Garden in the Hills

Cyfrol yn Saesneg gan Elizabeth West yw ***Garden in the Hills*** a gyhoeddwyd gan Faber & Faber yn 1980.

Dilyniant i *Hovel in the Hills* yw'r gyfrol sy'n parhau stori anturus yr awdures a'i gŵr wrth iddynt frwydro a llwyddo i droi'r llethrau garw o gwmpas eu bwthyn uwchben Llanrwst, Dyffryn Conwy, yn ardd ffrwythlon, ynghyd â nifer o risetiau a chynghorion am amryfal agweddau ar arddio. 

## Argraffiad newydd
Cafwyd argraffiad newydd gan John Jones Publishing, Rhuthun yn 2010. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Atgofion a hunangofiannau Saesneg
Categori:Garddio
Categori:Llanrwst
Categori:Llyfrau 1980
Categori:Llyfrau am Gonwy
Rural Wales

Casgliad o ffotograffau mewn cyfrol yn yr iaith Saesneg gan Michael S. Welch yw ***Great Western Branch Lines: 2. Rural Wales*** a gyhoeddwyd gan Runpast Publishing yn 2004. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Cyfrol ddarluniadol lliw llawn yn cynnwys ffotograffau lliw gyda nodiadau llawn gwybodaeth am linellau amrywiol y Great Western Railway mewn amrywiol ardaloedd gwledig drwy Gymru. 82 ffotograff lliw.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau hanes Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 1988
Categori:Cwmnïau Gweithredu Trenau
A Country of Memorable Honour

Teithlyfr Saesneg am Gymru gan Thomas Firbank yw ***A Country of Memorable Honour***, a gyhoeddwyd yn 1953. Yn y gyfro, ceir sylwadau a myfyrdodau Thomas Firbank, awdur *I Bought a Mountain*, wrth iddo archwilio ac asesu ei syniad o hunaniaeth Gymreig, tra oedd yn teithio trwy Gymru.

## Argraffiadau
Cafwyd argraffiad newydd gan John Jones Publishing yn 2000. ISBN 9781871083217 . Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llenyddiaeth Saesneg Cymru
Categori:Llyfrau am yr 20fed ganrif yng Nghymru
Categori:Llyfrau 1953
Categori:Teithlyfrau Saesneg
Categori:Thomas Firbank
Hovel in the Hills

Hunangofiant Saesneg gan Elizabeth West yw ***Hovel in the Hills*** a gyhoeddwyd gan John Jones Publishing yn 2000.  Heb ei hargraffu yw'r gyfrol hon ers 2014. 

Botwm Crys yn cadw lle
Adargraffiad o hanes cyffrous bywyd mewn hen ffermdy yn Eryri. 9 llun ac 1 map du-a-gwyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Atgofion a hunangofiannau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2000
A Short History of Wales (A. H. Dodd)

:*Gweler hefyd A Short History of Wales (O. M. Edwards).*

Cyflwyniad i hanes Cymru gan A. H. Dodd yw ***A Short History of Wales - Welsh Life and Customs from Prehistoric Times to the Present Day*** a gyhoeddwyd yn 1977.

Cafwyd argraffiad newydd gan John Jones Publishing yn 2013. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Gwaith ysgolheigaidd sy'n disgrifio bywyd ac arferion Cymreig o'r cyfnod cynharaf hyd heddiw.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am hanes Cymru
Categori:Llyfrau hanes Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 1977
The Old Churches of Snowdonia

Llyfr am hen eglwysi Eryri yw ***The Old Churches of Snowdonia***, a ysgrifennwyd ar y cyd gan Herbert Luck North a Henry Harold Hughes. Cyhoeddwyd yr argraffiad cyntaf gan gwmni Jarvis and Foster, Bangor, yn 1924. Cafwyd adargraffiad ffacsimili gan Gymdeithas Parc Cenedlaethol Eryri yn 1984.

## Cefndir
Roedd H. L. North a H. H. Hughes eisoes wedi cyhoeddi astudiaeth o hen fythynod Eryri yn 1908, sef *The Old Cottages of Snowdonia*. Pensaer oedd North, a ymsefydlodd yn Llanfairfechan. Yno daeth i adnabod y pensaer ac archaeolegydd Cymreig Harold H. Hughes. Ffrwyth eu cyfeillgarwch oedd y ddwy gyfrol hyn ar bensaernïaeth draddodiadol ardal Eryri, a ystyrir yn astudiaethau safonol hyd heddiw.

## Cynnwys
Ceir rhagymadrodd cyffredinol ar ddechrau'r gyfrol sy'n trafod y cefndir hanesyddol a datblygiad pensaernïaeth yr eglwysi cynnar hyn, a sefydlwyd yng nghyfnod Teyrnas Gwynedd.

Ymdrinir yn fanwl â'r eglwysi canlynol:

;Penmon ac Arllechwedd
*Penmon ac Ynys Seiriol
*Eglwys Tudno, Llandudno
*Eglwys Aberconwy, Conwy
*Eglwys Gyffin ger Conwy
*Hen Eglwys Llangelynnin, ger Rowen
*Eglwys y Santes Fair, Caerhun
*Eglwys Llanbedr-y-cennin
*Eglwysi Trefriw a Llanrhychwyn
*Eglwys Betws-y-Coed
*Eglwys Penmachno
*Eglwys Dolwyddelan
*Eglwys Capel Curig
*Eglwys Llandegai
*Eglwys Llanllechid
*Eglwys Abergwyngregin
*Eglwys Llanfairfechan
*Eglwys Dwygyfylchi

;Arfon a Beddgelert
*Eglwys Gadeiriol Bangor
*Eglwys Llangedol, Pentir
*Eglwys Llanddeiniolen
*Eglwys Llanfair-is-gaer, ger Caernarfon
*Eglwys Llanfihangel yn Rug, ger Caernarfon
*Eglwys Llanberis
*Eglwys Beddgelert
*Betws Garmon
*Eglwys Llanbeblig, ger Caernarfon
*Eglwys Llanfaglan
*Eglwys Llanwnda
*Eglwys Llandwrog
*Eglwys Llanllyfni
*Eglwys Clynnog Fawr
*Eglwys Llanaelhaearn

Yn ogystal i'r hen eglwsi eu hunain, ceir manylion am hynafiaethau perthynol fel ffynhonnau sanctaidd a meini arysgrifiedig cynnar.

## Manylion cyhoeddi
* *The Old Churches of Snowdonia* (Jarvis and Foster, Bangor, 1924). 
**Adargraffiad ffacsimili gan Gymdeithas Parc Cenedlaethol Eryri, Capel Curig, 1984. Gyda rhagymadrodd ychwanegol, atodiadau a nodiadau ar ddiwedd y llyfr.

## Cyfeiriadau
Categori:Eglwysi Conwy
Categori:Eglwysi Gwynedd
Categori:Eryri
Categori:Llyfrau am hanes Conwy
Categori:Llyfrau am hanes Gwynedd
Categori:Llyfrau Cymreig 1924
The Castles of Wales

Llyfr am gestyll Cymru gan Alan Reid yw ***The Castles of Wales*** a gyhoeddwyd gan John Jones Publishing yn 1998. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Llawlyfr cryno ar 204 o gestyll Cymru, ynghyd â phennod ar adeiladu cestyll, ac amserlein o hanes milwrol Cymru, 49 O.C. - 1651. 53 o ddarluniau du-a-gwyn a 2 fap.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am hanes Cymru
Categori:Llyfrau hanes Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 1998
Life in Elizabethan England

Cyfrol ac astudiaeth Saesneg gan A.H. Dodd yw ***Life in Elizabethan England*** a gyhoeddwyd gan John Jones Publishing yn 1998. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Argraffiad clawr meddal newydd o astudiaeth ac awdurdodol gan hanesydd cydnabyddedig o fywyd y bonedd a'r werin yn Lloegr yn ystod oes Elisabeth 1af. 127 o ddarluniau du-a-gwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau hanes Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 1998
Categori:Brenhinoedd a breninesau Lloegr
The Pagan Celts

Llyfr am y Celtiaid gan Anne Ross yw ***The Pagan Celts*** a gyhoeddwyd gan John Jones Publishing yn 1998. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Botwm Crys yn cadw lle
Cyfrol ysgolheigaidd yn amlinellu dechreuadau'r Celtiaid, eu cymdeithas a'u harferion, eu brwydrau a'u haddoliad, eu llythrennedd, eu mytholeg a'u celfyddyd, wedi ei seilio ar dystiolaeth archaeolegol. 100 o ddarluniau du-a-gwyn. Cyhoeddwyd gyntaf yn Hydref 1998.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau 1998
Categori:Llyfrau am y Celtiaid
Categori:Llwybrau Byw
Categori:Llyfrau hanes Saesneg
Four Fields, Five Gates

Casgliad o ffotograffau mewn cyfrol yn yr iaith Saesneg gan Anne L. Hill yw ***Four Fields, Five Gates*** a gyhoeddwyd gan yng Nghymru gan John Jones Publishing yn 2000. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Argraffiad newydd o hanes ymdrechion tair gwraig ifanc i atgyweirio ffermdy adfeiliedig ar lethrau Cader Idris yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Cyhoeddwyd gyntaf ym 1954; adargraffwyd yn 2000. 17 o ffotograffau du-a-gwyn ac 1 map.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Botwm Crys yn cadw lle

Categori:Llyfrau am Wynedd
Categori:Llyfrau Cymreig 2000
The Llangollen Ladies

Bywgraffiad ffuglennol Saesneg o Eleanor Butler a Sarah Ponsonby gan Mary Gordon yw ***The Llangollen Ladies*** a gyhoeddwyd gan John Jones Publishing yn 1999. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Adargraffiad o *Chase of the Wild Goose*, a gyhoeddwyd gyntaf ym 1936, yn cyfuno ffaith a ffuglen wrth adrodd hanes Eleanor Butler a Sarah Ponsonby, y cwpwl anarferol a drigai ym Mhlas Newydd, Llangollen rhwng 1778 hyd 1829, wedi ei seilio ar ffeithiau hanesyddol, traddodiad, atgofion cydnabod, llythyrau a dyddiadur y ddwy wraig.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cyfunrywioldeb
Categori:Llyfrau Cymreig 1999
Categori:Llyfrau hanes Saesneg
A-Z of North Wales

Arweinlyfr i Ogledd Cymru gan Dewi Roberts a Pamela Roberts yw ***A-Z of North Wales*** a gyhoeddwyd gan John Jones Publishing yn 1997. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Botwm Crys yn cadw lle
Rhestr yn nhrefn yr wyddor o leoedd yng Ngogledd Cymru gyda disgrifiadau cryno a ffeithiau diddorol amdanynt. Darluniau du-a- gwyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Gogledd Cymru
Categori:Llyfrau am Gymru
Categori:Llyfrau am Gonwy
Categori:Llyfrau am Sir Ddinbych
Categori:Llyfrau am Sir y Fflint
Categori:Llyfrau am Wrecsam
Categori:Llyfrau am Wynedd
Categori:Llyfrau am Ynys Môn
Categori:Llyfrau Cymreig 1997
Categori:Teithlyfrau Saesneg
I Bought a Star

Atgofion Saesneg gan Thomas Firbank yw ***I Bought a Star: The Military Memoirs of Thomas Firbank*** a gyhoeddwyd gan John Jones Publishing yn 1999. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Atgofion rhyfel Thomas Firbank, awdur *I Bought a Mountain*, a wasanaethodd fel aelod o fyddin Prydain yn Affrica, yr Eidal a'r Iseldiroedd yn ystod yr Ail Ryfel Byd.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Atgofion a hunangofiannau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 1999
Categori:Yr Ail Ryfel Byd
A Guide to the Industrial Archaeology of the Swansea Region

Casgliad o ffotograffau mewn cyfrol yn yr iaith Saesneg gan Stephen Hughes a Paul Reynolds yw ***A Guide to the Industrial Archaeology of the Swansea Region*** a gyhoeddwyd gan Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Wales yn 1998. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Geiriadur daearyddol yn rhestru ac yn disgrifio safleoedd o ddiddordeb diwydiannol hanesyddol yn rhan orllewinol Maes glo De Cymru ac eithrio Sir Benfro. Ffotograffau, mapiau a diagramau du-a-gwyn. Dyma'r argraffiad a gyhoeddwyd ym 1992.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Diwydiant glo Cymru
Categori:Llyfrau Cymreig 1998
Categori:Llyfrau hanes Saesneg
Madly in All Directions

Hunangofiant Saesneg gan Wynford Vaughan Thomas yw ***Madly in All Directions*** a gyhoeddwyd gan Golden Grove Press yn 1988. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Atgofion a hunangofiannau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 1988
Mynydd Du and Fforest Fawr

Casgliad o ffotograffau mewn cyfrol yn yr iaith Saesneg gan David K. Leighton yw ***Mynydd Du and Fforest Fawr*** a gyhoeddwyd gan Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Wales yn 1998. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Astudiaeth fanwl o ddatblygiad un o ardaloedd mynyddig Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog o'r cyfnod cynharaf hyd heddiw, wedi ei seilio ar ganlyniadau o arolwg maes archaeolegol yn archwilio'r berthynas rhwng prosesau naturiol a gweithgaredd dynol. 60 ffotograff a map du-a-gwyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Ffotograffiaeth
Categori:Llyfrau Cymreig 1998
Categori:Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog
Categori:Llyfrau Saesneg
Wales from the Air - Patterns of past and Present

Llyfr hanes yn yr iaith Saesneg gan Chris Musson yw ***Wales from the Air: Patterns of Past and Present*** a gyhoeddwyd gan Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru yn 2005. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Botwm Crys yn cadw lle
Hanes a thirlun Cymru o'r oesoedd cynnar hyd heddiw drwy gyfrwng ffotograffau lliw a du-a-gwyn wedi eu tynnu o'r awyr.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau hanes Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2005
Categori:Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru
Welsh Place Names

Cyfrol am y Gymraeg drwy gyfrwng y Saesneg gan John Jones yw ***Welsh Place Names*** a gyhoeddwyd yng Nghymru gan John Jones Publishing yn 2010. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Adargraffiad o gyfeiriadur defnyddiol o enwau lleoedd yng Nghymru a'u hystyron gyda nodiadau hanesyddol diddorol. Cyhoeddwyd gyntaf yn 1979. 6 llun du-a-gwyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llenyddiaeth Saesneg Cymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2010
Pembrokeshire - Historic Landscapes from the Air

Llyfr am hanes ac archaeoleg Sir Benfro gan Toby Driver yw ***Pembrokeshire: Historic Landscapes from the Air*** a gyhoeddwyd gan Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru yn 2007. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Botwm Crys yn cadw lle

## Disgrifiad
Mae tirweddau hanesyddol Sir Benfro ymhlith rhai mwyaf oesol gwledydd Prydain. Yn y llyfr hwn fe drafodir yr arfordir, yr ynysoedd a'r ucheldiroedd hyn gan ddangos holl amrywiaeth gweithgarwch dyn. Dyma gyfrol sy'n adrodd stori Sir Benfro a'i phobl o'r cyfnodau cynharaf hyd at y gorffennol diweddar iawn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru
Categori:Llyfrau am hanes Sir Benfro
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Categori:Llyfrau hanes Saesneg
Copperopolis

Llyfr hanes yn yr iaith Saesneg gan Stephen Hughes yw ***Copperopolis: Landscapes of the Early Industrial Period in Swansea*** a gyhoeddwyd gan Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru yn 2008. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Dadansoddiad darluniadol o dirlun diwydiannol ardal Abertawe yn adlewyrchu dylanwad hanes a datblygiad y diwydiant copr ar fywyd cymdeithasol ac economaidd, addysgol a chrefyddol y fro yn ystod y 18fed a'r 19eg ganrif. Dros 300 o luniau du-a-gwyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Diwydiant copr Cymru
Categori:Llyfrau am hanes Abertawe
Categori:Llyfrau am y 18fed ganrif yng Nghymru
Categori:Llyfrau am y 19eg ganrif yng Nghymru
Categori:Llyfrau hanes Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Reaching for the Stars

Bywgraffiad Saesneg o'r paffiwr Howard Winstone gan Brian Hughes yw ***Reaching for the Stars: The Howard Winstone Phenomenon, in and out of the Ring*** a gyhoeddwyd gan Collyhurst and Moston Lads' Club yn 2009. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Brodor o Ferthyr Tudful oedd Howard Winstone (1939-2001). Roedd yn focsiwr o fri, ac oherwydd y gwendid yn ei law dde, rhaid oedd iddo ddibynu ar ei fedr yn hytrach na'i nerth, ac felly roedd ei orchestion yn fwy anghredadwy fyth. Cyfrol wedi'i pharatoi gan hanesydd bocsio uchel ei barch. Gyda lluniau du a gwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Bywgraffiadau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2009

Categori:Paffio
They Dared to Make a Difference

Cyfrol sy'n olrhain hanes tair cenhedlaeth o wragedd yn Saesneg gan Teleri Bevan yw '''''They Dared to Make a Difference: The Story of the Three Generations of Women Behind Rachel's Dairy''''' a gyhoeddwyd gan Cyhoeddiadau F.B.A. Publications yn 2009. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Dyma gyfrol sy'n olrhain hanes tair cenhedlaeth o wragedd, sy'n cwmpasu'r 20g. Ceir yma stori am benderfyniad a dewrder rhai sy'n arloeswyr ym myd bwyd a ffermio organig, ac sydd wedi sicrhau llwyddiant byd-eang i'r cwmni organig, Rachel's Dairy.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau hanes Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2009
Categori:Amaeth yng Nghymru
The Knights of the Round Table

Casgliad o chwedlau wedi'u haddasu i blant a phobl ifainc gan Enid Blyton yw ***The Knights of the Round Table*** (cyhoeddwyd yn wreiddiol 1930). Casgliad o chwedlau byd-enwog am y Brenin Arthur a'i farchogion wedi cael eu hailadrodd ar gyfer plant.

Cyhoeddwyd argraffiad newydd gan Element Books Limited yn 1998. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cylch Arthur
Categori:Llyfrau gan Enid Blyton
Categori:Llenyddiaeth plant Saesneg
Categori:Llyfrau'r 20fed ganrif
Categori:Llwybrau Byw
The Hidden Inns of Wales

Cyfeirlyfr Saesneg gan Peter Long yw ***The Hidden Inns of Wales*** a gyhoeddwyd gan Travel Publishing Ltd. yn 2004. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.
Botwm Crys yn cadw lle
Cyfeirlyfr darluniadol llawn gwestai a thafarnau traddodiadol a yng Nghymru, yn cynnwys gwybodaeth a mapiau parthed llety, cyfeiriadau a rhifau ffôn, ynghyd â lleoedd o ddiddordeb i ymwelwyr a gweithgareddau. Cyhoeddwyd gyntaf 2000.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Teithlyfrau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
The Golfer's Guide to Wales

Cyfeirlyfr Saesneg gan John Pinner yw '''''The Golfer's Guide to Wales''''' a gyhoeddwyd yn Lloegr gan Travel Publishing Ltd. yn 2001. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Cyfeirlyfr darluniadol ar gyfer trefnu gwyliau golff yng Nghymru, yn cynnwys manylion am dros 100 o gyrsiau golff 18-twll, ynghyd â gwybodaeth am fannau o ddiddordeb hanesyddol a hamdden, a chyfeiriadur cyfleusterau llety, bwyd a diod. 15 map.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Golff yng Nghymru
Categori:Llyfrau am chwaraeon yng Nghymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Categori:Teithlyfrau Saesneg
Anger's Violin

Nofel Saesneg gan David M. Thomas yw '''''Anger's Violin''''' a gyhoeddwyd yng Nghymru gan Turnaround Publisher Services yn 2000. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Nofel wleidyddol llawn tyndra a drama wedi'i gosod ar daith fws trwy ddinasoedd Ewrop, pan fo trefniadau gorchwylion IRA y tywysydd yn dechrau mynd o chwith.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Gwleidyddiaeth Ewrop
Categori:Llyfrau Cymreig 2000
Categori:Nofelau 2000
Categori:Nofelau Saesneg
Celtic Rituals

Cyfrol ar y Celtiaid gan Alexei Kondratiev yw ***Celtic Rituals: An Authentic Guide to Ancient Celtic Spirituality*** a gyhoeddwyd gan New Celtic Publishing yn 2000. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Astudiaeth ysgolheigaidd yn delio ag agweddau'n ymwneud ag ysbrydolrwydd y Celtiaid, gan fanylu'n arbennig ar ddefodau, arferion a gwyliau'n ymwneud ag addoli'r Ddaear, yr Haul a'r Lloer, ynghyd â gwyliau traddodiadol.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am y Celtiaid
Categori:Llyfrau hanes Saesneg
Categori:Llyfrau 2000
Categori:Llwybrau Byw
Looking Through Time

Casgliad o gerddi Saesneg gan Herbert Williams yw ***Looking Through Time*** a gyhoeddwyd gan Headland Publications yn 2003. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle
Pumed casgliad o farddoniaeth y bardd yn cynnwys 35 o gerddi amrywiol a chyfres o gerddi wedi'u comisiynu gan y BBC ar gyfer y gyfres radio *Wales and the Welsh* i ysgolion.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Saesneg o Gymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
Categori:Llyfrau barddoniaeth yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Llyfrau barddoniaeth Saesneg yr 21ain ganrif
Passing Through

Cyfrol o farddoniaeth Gymreig yn yr iaith Saesneg gan Joseph P. Clancy yw ***Passing Through*** a gyhoeddwyd gan Headland Publications yn 2010. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle
Cyhoeddir y gyfrol hon i ddathlu pen-blwydd Joseph P. Clancy yn 80 mlwydd oed. Ceir cerddi yn y casgliad hwn a ysgrifennwyd ganddo yn ystod y degawd diwethaf, sy'n amrywio o ran cynnwys ac arddull. Brodor o Efrog Newydd yw'r bardd, sydd wedi ymgartrefu yn Aberystwyth ers ei ymddeoliad yn 1990.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Saesneg o Gymru
Categori:Casgliadau o gerddi Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Llyfrau'r 21ain ganrif o Gymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2010
Categori:Llyfrau barddoniaeth yr 21ain ganrif
Radnorshire 1400-1800

Casgliad o ffotograffau am hanes adeiladau o darddiad canol oesol ym Maesyfed mewn cyfrol yn yr iaith Saesneg gan Richard Suggett yw ***Houses and History in the March of Wales: Radnorshire 1400-1800*** a gyhoeddwyd gan y Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru yn 2005. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Cyfrol ddarluniadol lawn yn dangos ôl ymchwil trylwyr yn cynnwys cyfoeth o wybodaeth am hanes adeiladau o darddiad canol oesol ym Maesyfed. Dros 600 llun du-a-gwyn, 5 llun lliw a 15 map.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru
Categori:Llyfrau am hanes Powys
Categori:Llyfrau hanes Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2005
At the Salt Hotel

Casgliad o gerddi Saesneg gan John Barnie yw ***At the Salt Hotel*** a gyhoeddwyd gan Headland Publications yn 2003. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Casgliad amrywiol o 62 o gerddi, nifer ohonynt yn arbrofol eu harddull, am greaduriaid a phobl o bob math, wrth i fywyd yn ei holl amrywiaeth chwilio am arwyddocad; mae rhai o'r cerddi eisoes wedi ymddangos mewn cyhoeddiadau eraill.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Saesneg o Gymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
Categori:Llyfrau barddoniaeth yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Llyfrau barddoniaeth Saesneg yr 21ain ganrif
Written on Our Hands

Casgliad o gerddi Saesneg gan David Woolley yw ***Written on Our Hands*** a gyhoeddwyd gan Headland Publications yn 2006. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Trydydd casgliad o gerddi gan David Woolley, brodor o Plymouth sy'n gyfrifol am Ganolfan Dylan Thomas, Abertawe, er 1994.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Saesneg o Gymru
Categori:Casgliadau o gerddi Saesneg o Loegr
Categori:Llyfrau 2006
Categori:Llyfrau barddoniaeth yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Llyfrau barddoniaeth yr 21ain ganrif o Loegr
Categori:Llyfrau barddoniaeth Saesneg yr 21ain ganrif
Guns Across the Severn

Casgliad o ffotograffau mewn cyfrol yn yr iaith Saesneg gan A. Saunders, C. J. Spurgeon, H. J. Thomas a D. J. Roberts yw ***Guns Across the Severn: The Victorian Fortifications of Glamorgan*** a gyhoeddwyd gan Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru yn 2001. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Astudiaeth fanwl o'r prif gaerweithiau Fictorianaidd ym Morgannwg, yn cynnwys cynlluniau gwreiddiol a ffotograffau du-a-gwyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau hanes Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Categori:Morgannwg
The Whole House Book

Cyfrol am adeiladu tai ecolegol-gyfeillgar gan Cindy Harris a Pat Borer yw ***The Whole House Book: Ecological Building Design and Materials*** a gyhoeddwyd yng Nghymru gan Centre for Alternative Technology Publications yn 2008. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Dyma gyfrol sy'n cynnwys cyngor ar gynllunio ac adeiladu ecolegol. Ceir rhagair gan Richard Rogers.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Amgylchedd
Categori:Ecoleg
Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Categori:Tai
Off the Grid - Managing Independent Renewable Electricity Systems

Cyfrol am ynni adnewyddol gan Duncan Kerridge ac eraill yw ***Off the Grid - Managing Independent Renewable Electricity Systems*** a gyhoeddwyd yng Nghymru gan Centre for Alternative Technology Publications yn 2008. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle
Canllaw ymarferol ar gyfer byw bywyd heb orfod dibynnu ar y grid cenedlaethol, gan wneud y gorau o ynni adnewyddol yr haul, gwynt a dŵr.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Ecoleg
Categori:Llyfrau Cymreig 2008

Categori:Ynni adnewyddadwy
The Mariners of Newport

Llyfr Saesneg sy'n ymwneud â hanes morwriaeth Sir Benfro gan Dillwyn Miles yw ***The Mariners of Newport Pembrokeshire*** a gyhoeddwyd gan Cemais Publications yn 2006. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Hanes porthladd Trefdraeth a'i ddiwydiant adeiladau llongau, ynghyd â enwau morwyr, eu teithio, eu cysylltiadau teuluol, ac atgofion personol y rhai a gofir. Mae'r awdur yn ffigwr amlwg yn lleol ac yn genedlaethol, yn aelod neu gynghorwr ar lawer o gyrff, ac yn awdur 21 o lyfrau.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Hanes morwrol Cymru
Categori:Llyfrau am hanes Sir Benfro
Categori:Llyfrau Cymreig 2006
Categori:Llyfrau hanes Saesneg
Chwip din

[bawd|Tad yn rhoi chwip din i'w blentyn; llun gan [Martin Van Maele, 1905]]
Math o gosb corfforol ydy **chwip din** sy'n cael ei roi fel arfer i blant neu lasoed drwg, heb wneud niwed. Gyda'r llaw agored mae'r rhan fwyaf o bobl taro, er bod  rhai'n defnyddio gwialen fedw, belt neu slipar. Mae'r oedolyn fel arfer yn rhiant, athro, athrawes neu ceidwad. Ar gyfartaledd mae bechgyn yn fwy tebygol i gael chwip din na merched.

Mae rhai gwledydd wedi ei wneud yn anghyfreithlon i roi chwip din mewn ysgolion neu lefydd eraill. Ond mae'r rhan fwyaf o wledydd yn gadael i'r rhieni yr cael hawl i wneud hyn.

Mae rhai traddodiadau'n gadael i'r gwr roi chwip dim i'w wraig, er bod llai a llai yn gwneud hyn erbyn heddiw. Dro arall, mae chwipio oedolyn yn cael ei weld fel rhan o gyfathrach rywiol neu fel BDSM.

## Adref
bawd|chwith|400px|

Ers cyhoeddi *The Common Sense Book of Baby and Child Care* yn 1946 newidiodd pethau, gan wneud i rieni feddwl a yw taro plentyn yn beth da. Sweden oed y wlad cyntaf i wneud cosbi plentyn yn anghyfreithlon, yn 1979. Eryn 2013 roedd 34 gwlad, 22 ohonyn nhw yn Ewrop.

## Ysgol
Mewn ysgol, defnyddiwyd offer arbennig i daro yn hytrach na'r llaw agored; y wialen fedw fel arfer.

Mae'r rhan fwyaf o wledydd Ewrop, Japan, Canada a De Affrica wedi gwneud cosbi corfforol yn anghyfreithlon. Yn yr Unol Daleithiau mi wnaeth y Llys Uchaf yn 1977 ddweud nad oedd 'padlo' pen-olau disgyblion ddim yn nghyfreithlon *per se*. Mae deddfau cyffredinol yr UD hefyd yn dweud y dyla'r gosb fod yn *"reasonable and not excessive"*. Ond, bellach, mae 31 talaith wedi ei wneud yn anghyfreithlon, yn enwedig yng ngogledd y wlad.

## Gweler hefyd
*Cosb corfforol

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
Categori:Cosb gorfforol
Categori:Plant
Jack Judge

Diddanwr a chyfansoddwr caneuon o Loegr oedd **John "Jack" Judge** (3 Rhagfyr 1872 – 25 Gorffennaf 1938).

Ganwyd yn Oldbury, Lloegr ond oedd ei rieni'n fewnfudwyr o Iwerddon. Dechreuodd weithio yng Ngwaith Haearn Oldbury yn 12 oed. Bu farw ei dad ym 1888, a rheolodd Jack ei fusnes teuliol gwerthu pysgod yn ogystal â gweithio yn y gwaith haearn. Erbyn diwedd y 19g, roedd wedi dechrau perfformio, yn gyntaf yn Theatr Gaiety, Oldbury, ac yn bellach o gwmpas yr ardal, ac roedd wedi dechrau ysgrifennu caneuon. Daeth o'n broffesiynol yn 1910.

## ''It's a Long Way to Tipperary''
Weithiau, buasai'n mentro ysgrifennu cân erbyn y diwrnod nesaf. Ar 31 Ionawr 1912, canodd o ''It's a long way to Tipperary'' yn Theatr Grand, Stalybridge, yn honni ei fod wedi ysgrifennu'r gân y noson gynt. Mae pobl yn Oldbury'n honni eu bod nhw wedi clywed y gân yn gynharach.
Cyhoeddwyd y gân gan Bert Feldman Canwyd y gân gan Florrie Forde ym 1913, a recordiodd John McCormack y gân ym 1914. Canwyd y gân gan y Connaught Rangers, sydd wedi clywed fersiwn John McCormack, ar ddechrau'r Rhyfel Byd Cyntaf, a lledaenwyd y gân i gatrodau eraill.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1872
Categori:Marwolaethau 1938
Categori:Cyfansoddwyr caneuon o Loegr
Little White Lies (ffilm, 2006)

Ffilm gomedi a ryddhawyd yn 2006 yw ***Little White Lies***. Caradog James a'i chyfarwyddodd.

## Crynodeb
Caiff teulu Cymreig eu rhwygo’n ddarnau trwy ofnau bod gan eu gwlad fwy o fosciaid na MacDonald’s a bod terfysgwyr ym mhob siop gornel. Yr unig berson sy’n dal dau ben llinyn ynghyd yw’r fam, Karen. Mae’n rhaid iddi hi ddelio gyda’i gwr diog, sy’n gwneud jôc o bob sefyllfa; ei merch, sydd ddim yn fodlon yngan gair i’w thad am ei bod wedi cwympo mewn cariad â bachgen o India; a’i mab, sydd heb yn wybod iddynt, yn llabwst hiliol. Mae'r ffilm ddoniol a thorcalonnus hon yn delio gyda paranoia hiliaeth, gwleidyddiaeth casineb a sut mae’n effeithio ar deulu.

## Cast a chriw
### Prif gast
*Helen Griffin (Helen)
*Brian Hibbard (Tony)
*Jonny Owen (Steve)
*Sara Lloyd-Gregory (Serena)

### Cast cefnogol
*Daniel Hawksford (Dai)
*Mark Lewis-Jones (Dr. James)
*John Norton (Michael)

### Effeithiau arbennig
*Jon Rennie

### Cydnabyddiaethau eraill
*Uwch Gynhyrchwyr: Peter Edwards, Mo Nazemi, James Brown, Pietro Luporini, Rajeev Aggarwal, Helen Griffin

## Manylion technegol
**Tystysgrif Ffilm:** Untitled Certificate

**Fformat Saethu:** HD

**Lliw:** Lliw

**Lleoliadau Saethu:** Caerdydd ac Abertawe

**Gwobrau:**

## Manylion Atodol
### Gwefannau
*
*Gwefan y cwmni cynhyrchu: Red & Black Films 

Categori:Ffilmiau 2006
Categori:Ffilmiau comedi Saesneg o Gymru
Big Cats and Kitten Heels

Nofel Saesneg gan Claire Peate yw ***Big Cats and Kitten Heels*** a gyhoeddwyd gan Honno yn 2007. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.
Dilyniant i nofel gyntaf *The Floristry Commission*.

## Y stori
Stori am Rachel, sy'n ffrind dda i'w chyfaill, ond sy'n dechrau byw yng nghysgod Marcia, ffrind newydd ddel. Ond ar noson ieir ei ffrind mae Rachel yn ei chael ei hun ym Mannau Brycheiniog gyda chath wyllt beryglus a Chymro cryf i'w gwarchod - ni allai Marcia gael antur fel hynny hyd yn oed!

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
The Unreal City

Casgliad o gerddi Saesneg gan P. C. Evans yw ***The Unreal City*** a gyhoeddwyd gan Headland Publications yn 2003. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Casgliad cyntaf o gerddi wedi'u lleoli yn Amsterdam gan fardd ifanc o dde Cymru.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Saesneg o Gymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
Categori:Llyfrau barddoniaeth yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Llyfrau barddoniaeth Saesneg yr 21ain ganrif
Babs 2 Brisbane

Teithlyfr Saesneg gan Barbara Haddrill yw ***Babs 2 Brisbane*** a gyhoeddwyd gan Centre for Alternative Technology Publications, Cymru, yn 2009. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Pan ofynnwyd i Babara Haddrill fod yn forwyn briodas i'w ffrind yn Awstralia, penderfynodd fynd yno yn ffordd mwyaf eco-gyfeillgar. Nid oedd am fynd ar y trywydd hawdd, sef taith 24 awr mewn awyren i Brisbane. Yn hytrach, treuliodd naw mis yn mynd yno ar y tir.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am Awstralia
Categori:Llyfrau Cymreig 2009
Categori:Teithlyfrau Saesneg
Vintage Violence

***Vintage Violence*** yw albwm stiwdio cyntaf y cerddor Cymreig, John Cale.

## Traciau
Ysgrifennwyd pob cân gan John Cale (ac eithrio "Fairweather Friend" – Garland Jeffreys)
#"Hello There" – 2:48
#"Gideon's Bible" – 3:22
#"Adelaide" – 2:18
#"Big White Cloud" – 3:31
#"Cleo" – 2:35
#"Please" – 4:19
#"Charlemagne" – 5:03
#"Bring It On Up" – 2:24
#"Amsterdam" – 3:14
#"Ghost Story" – 3:48
#"Fairweather Friend" – 2:32

## Perfformwyr
* John Cale – llais, gitâr, allweddellau, bas, fiola
* Ernire Coralla – gitâr
* Garland Jeffreys – gitâr, llais cefndir
* Harvey Brooks – bas
* Stan Szelest – piano
* Sanford Konikoff – drymiau

Categori:Albymau 1970
Categori:Albymau Saesneg
The Home Energy Handbook

Llyfr hamdden Saesneg gan Allan Shepherd, Paul Allen, Peter Harper, Nicky Ison a Jarra Hicks yw ***The Home Energy Handbook*** a gyhoeddwyd gan Centre for Alternative Technology Publications yn 2004. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Mae'r gyfrol hon wedi'i hanelu at berchnogion tai a chymunedau sydd am wneud eu cartrefi a'u cymdogaethau yn fwy effeithlon o ran defnydd o ynni. Mae'n ymdrin â materion megis insiwleiddio, ynni'r haul, gwresogi dŵr, tanwydd pren, gwres, ac yn y blaen.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Categori:Llyfrau Saesneg ar hamdden
Categori:Ynni
Playing Against the Odds

Nofel Saesneg gan Bernard Ashley yw ***Playing Against the Odds*** a gyhoeddwyd gan Barrington Stoke Ltd yn wreiddiol yn 2000. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Nofel gyfoes ar gyfer darllenwyr anfoddog rhwng 13 a 14 oed sydd ag oed darllen o 8 oed.

Addaswyd y nofel i'r Gymraeg gan Gruff Roberts fel *Lleidr Cariad* (Gwasg Gomer, 2001).

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Saesneg i bobl ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Hon dansade en sommar

Ffilm Swedeg o Sweden yw ***Hon dansade en sommar*** (Swedeg; cyfieithiad Cymraeg *Un Haf o Hapusrwydd*), wedi'i chynhyrchu gan Arne Mattsson, ac wedi'i sylfaenu ar y nofel *Sommardansen* (*Dawns yr Haf*), a gyhoeddwyd yn 1949 gan Per Olof Ekström. Dyma'r ffilm Swedeg gyntaf i dderbyn gwobr Yr Arth Aur yng Ngŵyl Ffilmiau Rhyngwladol Berlin. Cafodd hefyd ei henwebu am y ''Palme d'Or'' yng Ngŵyl Ffilm Cannes yn 1952. Mae'r ffilm yn cael ei gofio am y noethni ynddi - a achosodd lot o ffys pan ddaeth allan.

Gyda ffilm arall, sef *Sommaren med Monika* ("*Haf efo Monika*", 1952), daeth ag enw i Sweden fel "prifddinas rhyw rhydd" y byd.

## Derbyniad
Ceir dwy olygfa rywiol yn y ffilm: golygfa o nofio'n noeth a golygfa garu lle dangoswyd bron noeth yr actores Ulla Jacobsson. Achosodd dipyn o gynnwrf hefyd oherwydd y neges gwrth-eglwysig a phortreadu offeiriad lleol fel y dyn drwg. Er ei fod wedi derbyn nifer o wobrau, cafodd y ffilm ei banio mewn sawl gwlad gan gynnwys Sbaen. Chafodd y ffim ddim mo'i lansio yn Unol Daleithiau America tan 1955.

## Categori
Categori:Ffilmiau 1951
Categori:Ffilmiau drama Swedeg o Sweden
Categori:Ffilmiau rhamantus Swedeg o Sweden
Categori:Ffilmiau a gafodd eu sensro
Dragons Led by Poodles

Stori Saesneg gan Paul Flynn MP yw ***Dragons Led by Poodles: The Inside Story of a New Labour Stitch-Up*** a gyhoeddwyd yng Nghymru gan Politico's Books yn 1999. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Stori gyffrous ymgyrchoedd gwleidyddol Alun Michael a Rhodri Morgan wrth i'r ddau ymgeisio i gael eu hethol yn arweinydd y Blaid Lafur yng Nghymru a'r Cynulliad Cenedlaethol, a'r cynllwyn dan-din i lywio'r etholiad gan Bencadlys y Blaid Lafur yn Llundain, wedi ei hadrodd gan Paul Flynn AS, cefnogwr Rhodri Morgan a beirniad llym y cynllwynio honedig.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Y Blaid Lafur (DU)
Categori:Llyfrau Cymreig 1999
Clement Davies: Liberal Leader

Bywgraffiad Saesneg am Clement Davies AS Trefaldwyn gan Alun Wyburn-Powell yw ***Clement Davies: Liberal Leader*** a gyhoeddwyd gan Politico's Books yn 2003. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Cofiant arweinydd y Blaid Ryddfrydol wedi'r Ail Ryfel Byd, gyda chyfeiriadau at ei anturiaethau cynnar, ei yrfa a'i fywyd personol; yn cynnwys 18 ffotograff du-a-gwyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Bywgraffiadau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
More Walks on the Clwydian Hills

Teithlyfr Saesneg gan David Berry yw ***More Walks on the Clwydian Hills*** a gyhoeddwyd gan Kittiwake yn 2000. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Pymtheg o deithiau cerdded yn ardal bryniau Clwyd. Ceir mapiau, cyfarwyddiadau clir a chyfeiriadau at fannau hanesyddol a daearyddol diddorol.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2000
Categori:Sir Ddinbych
Categori:Teithlyfrau Saesneg
Fifteen Local Walks on the Cardigan Bay Coast

Teithlyfr Saesneg gan Liz Allan yw ***Fifteen Local Walks on the Cardigan Bay Coast*** a gyhoeddwyd gan Kittiwake yn 2001. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Casgliad o 15 taith gerdded gylch fer ar hyd arfordir Bae Ceredigion o Aberteifi i Aberystwyth, yn cynnwys mapiau a chyfarwyddiadau clir, a gwybodaeth ddefnyddiol am fannau lleol o ddiddordeb hanesyddol.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Arfordir Ceredigion
Categori:Llyfrau am Geredigion
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Categori:Teithlyfrau Saesneg
Sommaren med Monika

Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Ingmar Bergman yw ***Sommaren med Monika*** (Swedeg, sy'n golygu "Un haf gyda Monika" yn Gymraeg) a gyhoeddwyd yn 1952. Daeth y ffilm yn bwnc llosg ar unwaith am ei bod yn cynnwys golygfeydd o gyrff noeth. Gyda chymorth *Hon dansade en sommar* a ddaeth allan flwyddyn ynghynt, torrodd dir newydd gan wneud Sweden yn flaenllaw ac yn enwog am ryddid rhywiol. Y ffilm hon, yn fwy na 'run ffilm arall, a wnaeth yr actores Harriet Andersson yn bomshell rhywiol. Roedd hi wedi cael perthynas gydag Ingmar Bergman am dipyn cyn hynny, ac mi wnaethon nhw gydweithio ar ffilmiau fel *Sawdust and Tinsel*, *Smiles of a Summer Night*, *Through a Glass Darkly* a *Cries and Whispers* ar ôl i'w perthynas orffen.

## Cynhyrchiad
Cynhyrchwyd y ffilm gan Allan Ekelund yn Sweden; y cwmni cynhyrchu oedd SF Studios. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg a hynny gan Ingmar Bergman a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Erik Nordgren. Gunnar Fischer oedd y sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi'). 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Harriet Andersson, Gert Fylking, Åke Fridell, Renée Björling, Bengt Eklund, Lars Ekborg, Sigge Fürst, Åke Grönberg, Naemi Briese, Dagmar Ebbesen, Bengt Brunskog, Gösta Gustafson a John Harryson. 

Mae'r ffilm yn 96 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

## Stori
Mae'r stori'n cael ei lleoli yn y rhan dlotaf o Stockholm. Mae Harry (Lars Ekborg) a Monika (Harriet Andersson) mewn swyddi gwael ac mae'n nhw'n syrthio mewn cariad. Pan mae Monika'n dod i drwbwl adref mae Harry'n dwyn cwch ei dad ac mae'r ddau'n cael haf bendigedig ar bentir rhamantus. Ond pan ddaw'r haf i ben, mae'n rhaid i'r ddau fynd adref, ac mae'n amlwg fod Monika yn feichiog. Mae'r ddau'n setlo i lawr efo'i gilydd i fagu'r plentyn. Ond dydy Monika ddim yn hoff o waith tŷ; mae hi isio rhamant ac antur, ac mae hyn yn ei harwain hi i chwilio am rywbath gwell... Mae Harry'n cael ei adael adref i fagu'r babi.

## Lansio yn UDA
Prynodd Kroger Babb hawliau'r ffilm yn 1955. I wneud y ffilm yn fwy poblogaidd yn yr Unol Daleithiau cynyddodd y golygfeydd erotig a lleihau'r darnau a ystyrwyd yn "ddiflas" ganddo. Ailenwodd y ffilm yn *Monika, the Story of a Bad Girl*, a gwnaeth lawer o daflenni hyrwyddo awgrymog.

## Dylanwad
*Sommaren med Monika* (dan y teitl Saesneg *Summer with Monika*) oedd y ffilm Bergman cyntaf i Woody Allen ei gweld. Dywedodd ei fod wedi mynd i weld y ffilm am fod llawer o sôn yn lleol am olygfa noeth. Aeth i'w gweld a chael ei gyfareddu gan y ffilm "hynod ddiddorol" er mai byr a diniwed oedd yr olygfa noeth. Yn fuan wedyn gwelodd ffilm arall gan Bergman, sef *Sawdust and Tinsel* (teitl Saesneg), er nad oedd yn gwybod mai Bergman a'i gwnaeth. Roedd yn rhwym yn ei gadair gydag edmygedd gan feddwl "Pwy ydy'r boi 'ma?".

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau 1953
Categori:Ffilmiau a gyfarwyddwyd gan Ingmar Bergman
Categori:Ffilmiau drama o Sweden
Categori:Ffilmiau Swedeg
Categori:Ffilmiau o Sweden
Categori:Ffilmiau du a gwyn o Sweden
Categori:Ffilmiau a gynhyrchwyd gan SF Studios
Categori:Ffilmiau gyda dros 10 o actorion lleisiol
Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yn Stockholm
Walks on the North Wales Coast

Teithlyfr Saesneg gan David Berry yw ***Walks on the North Wales Coast*** a gyhoeddwyd gan Kittiwake yn 2002. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Casgliad amrywiol o 20 taith gerdded, rhwng milltir a hanner a saith milltir a hanner o hyd ar hyd arfordir Gogledd Cymru o'r Parlwr Du i Fangor, yn cynnwys mapiau a chyfarwyddiadau clir a manwl, ynghyd â gwybodaeth am hanes a mannau o ddiddordeb lleol. 20 map du-a-gwyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2002
Categori:Teithlyfrau Saesneg
Walks in the Vale of Clwyd

Teithlyfr Saesneg gan David Berry yw ***Walks in the Vale of Clwyd*** a gyhoeddwyd gan Kittiwake yn 2006. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Casgliad arall o 22 o deithiau cerdded crwn yn archwilio Dyffryn Clwyd. Yn addas ar gyfer cerddwyr o bob math ac yn cynnwys cyfarwyddiadau defnyddiol ar gyfer pob taith. 21 map clir ac 8 llun du a gwyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Teithlyfrau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2006
Categori:Dyffryn Clwyd
Walks East Of Snowdon

Teithlyfr Saesneg gan Michael Burnett yw ***Walks East Of Snowdon: from Dolwyddelan, Pont y Pant and Roman Bridge*** a gyhoeddwyd gan Kittiwake yn 2006. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Casgliad o 20 o deithiau cerdded i'r dwyrain o'r Wyddfa, yn cynnwys Dolwyddelan, Pont y Pant a'r bont Rufeinig. Ceir mapiau, cyfarwyddiadau clir a chyfeiriadau at fannau hanesyddol a daearyddol.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Teithlyfrau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2006
Walks Around Llanidloes

Teithlyfr Saesneg gan Richard Dix yw ***Walks Around Llanidloes*** a gyhoeddwyd gan Kittiwake yn 2007. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Casgliad o 20 o deithiau cerdded o gwmpas Llanidloes, yn cynnwys Llyn Clywedog, Trefeglwys, Dyffryn Hafren a Llangurig. Ceir mapiau, cyfarwyddiadau clir a chyfeiriadau at fannau hanesyddol a daearyddol diddorol.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Teithlyfrau Saesneg
Categori:Llyfrau am Bowys
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Categori:Llyfrau am Lanidloes
Walks Around the Rhinogs

Teithlyfr Saesneg gan Michael Burnett yw ***Walks Around the Rhinogs*** a gyhoeddwyd gan Kittiwake yn 2004. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Casgliad o deithiau cylch amrywiol mewn ardal o harddwch nodedig o gwmpas gogledd Dolgellau ym Mharc Cenedlaethol Eryri, yn cynnwys cyfarwyddiadau manwl am lwybrau a thirwedd, mapiau clir a gwybodaeth am blanhigion a blodau, manylion am hanes a chyfleusterau llety.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Categori:Parc Cenedlaethol Eryri
Categori:Teithlyfrau Saesneg
The Conwy Valley Way

Teithlyfr Saesneg gan David Berry yw ***The Conwy Valley Way*** a gyhoeddwyd gan Kittiwake yn 2012. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Casgliad o deithiau cerdded yn ardaloedd Dyffryn Conwy. Yn cynnwys mapiau a chyfarwyddiadau clir a manwl, ynghyd â gwybodaeth am hanes a mannau o ddiddordeb lleol.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Dyffryn Conwy
Categori:Llyfrau am Gonwy
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Categori:Llyfrau taith Cymreig
Categori:Teithlyfrau Saesneg
Murder at the Manor

Nofel i oedolion drwy gyfrwng y Saesneg gan Lesley Cookman yw ***Murder at the Manor*** a gyhoeddwyd gan Accent Press yn 2011. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Y nawfed gyfrol yn y gyfres ddirgelwch hon am Libby Serjeant. Mae Libby a'i phartner Ben yn treulio'r penwythnos ar gwrs ysgrifennu lle mae un o'r awduron yn llawn bwriadau drwg - ac nid ar bapur yn unig.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2011
Tapestry of a Desert Nomad

Casgliad o gerddi Saesneg gan Eric Morrissey yw ***Tapestry of a Desert Nomad*** a gyhoeddwyd gan Parthian Books yn 2013. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Casgliad o gerddi telynegol sy'n cyfuno myfyrdodau'r bardd Eric Morrisey ar fyd natur, ar ei wreiddiau yng nghymoedd glofaol de Cymru ac ar ddigwyddiadau byd-eang.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Saesneg o Gymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2013
Categori:Llyfrau barddoniaeth yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Llyfrau barddoniaeth Saesneg yr 21ain ganrif
Mrs D' Silva and the Lucknow Ransom

Nofel i oedolion drwy gyfrwng y Saesneg gan Glen Peters yw '''''Mrs D' Silva and the Lucknow Ransom''''' a gyhoeddwyd gan Parthian Books yn 2013. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Hynt a helynt Joan D'Silva, y wraig weddw a'r fam o Calcutta. Dilyniant i '''Mrs D'Silva's Detective Instincts and the Shaitan of Calcutta''.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2013
Categori:Kolkata
A Kingdom

Nofel Saesneg gan James Hanley (1897–1985) yw ***A Kingdom*** a gyhoeddwyd gan Parthian Books yn 2013. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Adargraffiad yn y gyfres Library of Wales.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2013
Categori:Nofelau Saesneg
Relationships with Pictures

Casgliad o ysgrifau Saesneg gan Peter Lord yw ***Relationships with Pictures*** a gyhoeddwyd yng Nghymru gan Parthian Books yn 2013. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o ysgrifau Saesneg o Gymru
Categori:Casgliadau o ysgrifau Saesneg o Loegr
Categori:Llyfrau celf
Categori:Llyfrau Cymreig 2013
Between Two Rivers

Hunangofiant Saesneg gan Dorothy Al Khafaji yw ***Between Two Rivers: A Story of Life, Love and Marriage from an English Woman in Baghdad*** a gyhoeddwyd gan Parthian Books yn 2013. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Llyfr sy'n olrhain hanes bywyd merch o Loegr yn byw yn Baghdad.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Baghdad
Categori:Hunangofiannau
Categori:Llyfrau am Irac
Categori:Llyfrau Cymreig 2013
Categori:Llyfrau taith Saesneg
Local Walks Around Welshpool and Llanfair Caereinion

Teithlyfr Saesneg gan Kirsten Spencer yw ***Local Walks Around Welshpool and Llanfair Caereinion*** a gyhoeddwyd gan Kittiwake yn 2003. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Casgliad o 15 taith gerdded gylch fer o amgylch Y Trallwng a Llanfair Caereinion, yn cynnwys mapiau a chyfarwyddiadau clir, a gwybodaeth ddefnyddiol am fannau lleol o ddiddordeb hanesyddol. 15 map a 4 llun du-a-gwyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Teithlyfrau Saesneg
Categori:Llyfrau am Bowys
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
Categori:Y Trallwng
Rhys Davies: A Writer's Life

Bywgraffiad Saesneg o'r awdur Rhys Davies gan Meic Stephens yw '''''Rhys Davies: A Writer's Life''''' a gyhoeddwyd gan Parthian Books yn 2013. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Roedd Rhys Davies (1901-78) yn llenor rhyddiaith ymhlith y mwyaf ymroddedig, toreithiog a medrus a welodd Cymru. Mae'r cofiant llawn cyntaf hwn yn disgrifio ei fagwraeth yn fab i groser Blaenclydach, ei atgasedd at ddiwylliant y capel, ei flynyddoedd bohemaidd yn Fitzrovia, ei ymweliad â D.H. Lawrence a'i wraig yn ne Ffrainc, ei safonau gweithio dyfal, ei noddwyr, a llawer mwy.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Bywgraffiadau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2013
Walks Around Hiraethog Moors and Lakes

Teithlyfr Saesneg gan David Berry yw ***Walks Around Hiraethog Moors and Lakes*** a gyhoeddwyd gan Kittiwake yn 2001. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Casgliad o 21 taith gerdded gylch amrywiol yn ucheldir Hiraethog, ei gorsdir a'i lynnoedd, yn adlewyrchu harddwch naturiol y tirwedd, ynghyd â gwybodaeth werthfawr am hanes yr ardal.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Teithlyfrau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Categori:Conwy