Raymond Howard

Roedd **Raymond Howard** yn ymarferydd Seisnig o'r mudiad crefyddol newydd Paganaidd fodern Wica. Hyrwyddodd ei draddodiad, a elwir yn Gwfen Atho, trwy gwrs gohebiaeth a sefydlwyd ddechrau'r 1960au.

Ddiwedd y 1950au, roedd Howard yn byw yn Charlwood, Surrey, lle bu'n gweithio i'r seicolegydd a'r Wiciad Charles Cardell. Ar ôl i'r ddau ffraeo, cynorthwyodd Howard newyddiadurwr o'r *London Evening News* i ysbïo ar ddefod nosol a gynhaliwyd gan Cardell a'i gwfen. Yn gynnar yn y 1960au, sefydlodd ei gwrs gohebiaeth ei hun, Cwfen Atho, lle darparodd gyfarwyddyd ar ei amrywiad ei hun o Wica, a oedd yn tynnu ar fersiwn Cardell a ffynonellau eraill. Erbyn rhan olaf y degawd hwnnw, roedd yn rhedeg siop hen bethau yn Field Dalling, Norfolk, lle roedd yn storio cerfiad pren o'r Duw Corniog Wicaidd, a elwid yn "Ben Atho." Denodd sylw'r wasg am y Pen, gan roi gwybod i newyddiadurwyr a Wiciaid eraill ei fod wedi'i drosglwyddo iddo gan Wiciaid a oedd yn bodoli eisoes, er i'w fab ddatgelu'n ddiweddarach mai ffugbeth a grëwyd gan Howard ei hun ydoedd. Ym mis Ebrill 1967, cafodd y pen ei ddwyn, efallai gan Cardell, ac ni chafodd ei adfer erioed.

## Bywgraffiad 
Ddiwedd y 1950au, roedd Howard yn byw gyda'i wraig gyntaf yn Ricketts Wood Cottages yn Charlwood, Surrey. Roedd hyn ar bwys Dumbledene, plasty Charles Cardell, y consuriwr llwyfan a seicolegydd yr oedd Howard yn gweithio iddo fel dyn cyfleus. Roedd Cardell a 'Mary Cardell'—menyw y honnodd ar gam mai ei chwaer oedd hi—yn rhedeg cwmni o'r enw Dumblecott Magick Productions lle roedden nhw'n gwerthu diodydd hudol a chyfarpar cysylltiedig. Roeddent yn adnabyddus i Wiciaid Prydeinig amlwg fel Gerald Gardner a Doreen Valiente, ac roeddent wedi rhoi hysbyseb yn y cylchgrawn esoterig *Light* yn annog cyd-ymarferwyr "Crefft y Wiciaid" i gysylltu â nhw.

Ym 1960, aeth Howard a Cardell eu ffyrdd eu hunain. Wedi hynny, ysgarodd ei wraig, gyda Mary Cardell yn darparu tystiolaeth yn erbyn Howard yn yr achos ysgaru, rhywbeth a allai waethygu dicter Howard tuag at ei gyn-gyflogwyr. Ym 1961, gwahoddodd ef newyddiadurwr, William Hall o'r *London Evening News*, i ysbïo ar ddefod Gwrachyddiaeth nosol yr oedd y Cardells yn ei pherfformio yn y coed o amgylch eu cartref; cyhoeddodd Hall ddatgeliad wedi hynny, "Witchcraft in the Woods", ym mis Mawrth 1961.  Wedi hynny, aeth y Cardells â'r papur newydd i'r llys, gan eu cyhuddo o enllib, ac yn ystod y cyfnod hwnnw honasant fod Howard yn anonest yn batholegol. Rai wythnosau'n ddiweddarach, derbyniodd Howard ddrych ynghyd â delw a oedd wedi'i thyllu yn y post, a galwyd Cardell i'r llys wedi'i gyhuddo o'i anfon.

### Cwfen Atho 
Yn gynnar yn y 1960au, dechreuodd Howard gyhoeddi cwrs gohebiaeth mewn traddodiad o Wica a alwodd yn Gwfen Atho; yn ei rôl arweinyddol dros y grŵp, galwodd ei hun yn "Y Pysgodyn." Un tanysgrifiwr oedd Valiente, a gyrhaeddodd y safle isaf ar y cwrs, sef "Sarsen", ym 1963. Copïodd hi'r holl wybodaeth a ddarparwyd yn y cwrs i lyfr nodiadau, gan dynnu sylw at y ffaith bod y rhan fwyaf ohoni i bob golwg yn deillio o nofel Dion Fortune, *The Sea Priestess*, *a The Book of Signs* gan Rudolf Koch. Mae ffynonellau posibl eraill yn cynnwys *Witchcraft Today* gan Gardner, *Aradia, or Gospel of the Witches* gan Charles Leland, a llyfrau Lewis Spence ar Atlantis. Datgelodd Howard i Valiente ei fod wedi tynnu elfennau o'r traddodiad Wicaidd a arferid gan y Cardells, ac fel eu grŵp, roedd yn hyrwyddo system moeseg seithplyg, er bod y rhinweddau hyn—presenoldeb, gwirionedd, caredigrwydd, goddefgarwch, ymwybyddiaeth, cryfder, a chanfyddiad—yn wahanol i'r rhai a geir yn nhraddodiad Cardell. Cyfeiriodd at hud gyda'r sillafiad "magick", a oedd wedi cael ei boblogeiddio gan yr ocwltydd Aleister Crowley, ac a gyhoeddodd "Wyth Llwybr Hud", a oedd yn debyg i'r Llwybr Wythplyg a ddysgwyd yn Wicca Gardneaidd.

Dywedodd Howard wrth y Wiccan Lois Bourne — a gyfarfu â hi pan oedd hi ar wyliau ger ei ail gartref, hen felin yng Nghernyw [ 11 ] — fod Pennaeth Atho wedi bod ym meddiant ei deulu ers cenedlaethau lawer.  I'r gwrthwyneb, adroddodd stori wahanol i Valiente am ei darddiad: yn ôl y stori hon, roedd Howard yn byw gyda pherthnasau ar fferm yn Norfolk ym 1930 pan gyfarfu â hen wraig o'r enw Alicia Franch a oedd yn byw gyda'r Sipsiwn Romani . Yn ôl y sôn, daeth Franch ar draws Howard gyntaf pan oedd yn chwarae wrth ochr y ffordd ar heuldro’r haf, a chymerodd ddiddordeb ynddo, gan ei gyfarwyddo yn ei thraddodiad dewiniaeth a gadael nifer o arteffactau iddo yn ei hewyllys, gan gynnwys Pen Atho. [ 13 ] Mewn cyfweliad papur newydd gyda'r *Eastern Evening News,* nododd Swaffham fel y lleoliad lle digwyddodd hyn, gan ychwanegu bod yr hen wraig wedi gadael blwch gweithredoedd iddo yn cynnwys "dannedd, darnau ewinedd a hen femrwn.  Yn ddiweddarach, gwnaeth yr hanesydd Ronald Hutton sylw nad oedd "unrhyw fodd o ymchwilio i'r stori hon", ond ychwanegodd na ellid ystyried Howard yn ffynhonnell ddibynadwy. 

## Cyfeiriadau 
### Troednodiadau 
### Llyfryddiaeth 
 
Categori:Hanes Norfolk
Categori:Wiciaid Seisnig