Y glust fewnol

**Y glust fewnol** (Lladin: *auris interna*) yw'r rhan fwyaf mewnol o'r glust fertebraidd. Yn fertebratau, mae'r glust fewnol yn bennaf gyfrifol am ddarganfod sain a chydbwysedd. Mewn mamaliaid, mae'n cynnwys y labyrinth esgyrnog a'r ceudod gwag yn asgwrn arlais y benglog gyda'i system o rwydweithiau sy'n cynnwys y ddwy brif ran weithredol:
* Y cochlea, sy'n cael ei ddefnyddio  i glywed; gan drawsnewid patrymau pwysedd sŵn o'r glust allanol i ysgogiadau electrocemegol sy'n cael eu trosglwyddo i'r ymennydd trwy'r nerf clywedol.
* Y system festibwlar, sy'n cael ei ddefnyddio i gydbwyso'r corff

## Strwythur 
dim|600px|bawd

### Y cochlea
Yn y cochlea, caiff tonnau sain eu trawsnewid yn ysgogiadau trydanol sy'n cael eu hanfon ymlaen i'r ymennydd. Yna mae'r ymennydd yn cyfieithu'r ysgogiadau mewn i synau yr ydym yn eu hadnabod ac yn eu deall.

Mae'r cochlea yn debyg i gragen falwen neu bibell wedi'i weindio sydd yn cael ei lenwi â hylif ac sy'n cael ei alw'n *perilymff*. Mae'n cynnwys dwy bilen sydd wedi'u lleoli yn agos i'w gilydd. Mae'r pilenni yn ffurfio math o wal i rannu'r cochlea. Er mwyn i'r hylif symud yn rhydd yn y cochlea o'r naill ochr i'r llall, mae gan y wal tyllau ynddo (yr *helicotrema*). Mae angen y tyllau i sicrhau bod y dirgryniadau o'r ffenestr hirgrwn yn cael eu trosglwyddo i holl hylif yn y cochlea.

Pan fydd yr hylif yn symud y tu mewn i'r cochlea, mae miloedd o ffibrau gwallt microsgopig y tu mewn i'r wal raniadol yn cael eu symud. Mae oddeutu 24,000 o'r ffibrau gwallt hyn wedi'u trefnu mewn pedwar rhes hir.

### Y nerf clywedol 
Mae'r nerf clywedol yn fwndel o ffibrau nerf sy'n cario gwybodaeth rhwng y cochlea a'r ymennydd. Swyddogaeth y nerf clywedol yw trosglwyddo signalau o'r glust fewnol i'r ymennydd.

Mae'r ffibrau gwallt yn y cochlea i gyd wedi'u cysylltu â'r nerf clywedol ac, yn dibynnu ar natur y symudiadau yn hylif y cochlea, mae ffibrau gwallt gwahanol yn cael eu symud.

Pan fydd y ffibrau gwallt yn symud, maent yn anfon signalau trydanol i'r nerf clywedol sy'n gysylltiedig â chanolfan glywedol yr ymennydd. Yn yr ymennydd, caiff yr ysgogiadau trydanol eu cyfieithu i synau gellid eu hadnabod a'u deall. O ganlyniad, mae'r ffibrau gwallt  yn hanfodol i'r gallu i glywed. Pe bai'r ffibrau gwallt hyn yn cael eu niweidio, yna byddair gallu i glywed yn dirywio
: Gall byddardod nerfol cynhenid bod yn bresennol cyn geni neu gael ei gaffael yn ystod neu ychydig ar ôl geni. Mae'n cael ei achosi gan ddiffyg ar y nerf clywedol yn y cochlea. Fel arfer, bydd y ddwy glust yn cael eu heffeithio i raddau tebyg, ac fel rheol mae nam ar y clyw yn ddifrifol, er gall y nam bod yn llai mewn rhai achosion.
* Byddardod nerfol firaol
: Gall heintiau firaol achosi graddau difrifol o golled clyw synhwyrol mewn un glust, neu yn y ddwy mewn pobl o unrhyw oedran. Firws clwy'r pennau yw un o'r achosion mwyaf cyffredin o golli clyw difrifol mewn un glust. Mae'r firysau'r frech goch a'r ffliw yn achosion llai cyffredin:
:* y bendro 
:* ansadrwydd
:* chwydu neu deimlo'n gyfoglyd
:* tinitws
:* nam ar y clyw
* Labyrinthitis
: Mae labyrinthitis yn haint yn y glust fewnol. Mae'n achosi i'r labyrinth i chwyddo, gan effeithio ar y clyw a'rh cydbwysedd.
* Cyfergyd neu drawma arall i'r pen

## Cyfeiriadau 
Categori:Prosiect Wici-Iechyd
Categori:Clust