1820 yng Nghymru

[bawd|[Syr Watkin Williams-Wynn, 5ed Barwnig, llywydd ail ymgorfforiad Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion]]
Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn **1820** i **Gymru** a'i **phobl**

## Deiliaid 
* Tywysog Cymru - Siôr (Siôr IV yn ddiweddarach) 
* Tywysoges Cymru - Caroline o Brunswick
-   Hyd 29 Ionawr 1820 wedi i Siôr a Caroline cael eu dyrchafu'n Brenin a Brenhines ar farwolaeth Siôr III. Mae swydd y tywysog yn aros yn wag hyd 9 Tachwedd 1841, pan anwyd Albert Edward (Edward VII, wedyn). Mae swydd y dywysoges yn aros yn wag hyd briodas Albert Edward i Alexandra o Ddenmarc ar 10 Mawrth 1863.
bawd|Henry Paget, Iarll Uxbridge

## Digwyddiadau
* Owen Edwards, Fron Olau, Penmorfa, y dechrau cadw ei ddyddiadur
*14 Ebrill - Yn ystod etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig:
**Etholwyd Henry Paget, Iarll Uxbridge, (2il Ardalydd Môn wedyn) yn Aelod Seneddol Ynys Môn am y tro cyntaf
**Etholwyd Wyndham Lewis yn Aelod Seneddol Caerdydd am y tro cyntaf
**Etholwyd George Rice-Trevor, 4ydd Barwn Dinefwr yn Aelod Seneddol Sir Gaerfyrddin am y tro cyntaf.
*Sefydlodd Thomas Price (Carnhuanawc) ysgol Gymraeg yn Gelli Felen.
*Crawshay Bailey yn dod yn bartner yng ngwaith haearn Nant-y-glo gyda'i frawd, Joseph Bailey.
*Adfywir Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion, ar ôl bod yn segur er 1787.
bawd|Felicia Hemans

## Celfyddydau a llenyddiaeth 
### Llyfrau newydd 
*Felicia Hemans – *The Sceptic*
*John Jones (Tegid) – *Traethawd ar Gadwedigaeth yr Iaith Gymraeg*
*Robert Jones, Rhoslan – *Drych yr Amseroedd*
*William Probert - *Y Gododdin* (cyfieithiad Saesneg cyntaf)

### Cerddoriaeth
*Edward Jones (Bardd y Brenin) – *Hen Ganiadau Cymru*

### Celfyddydau gweledol 
## Genedigaethau
bawd|Parch Thomas Price (B)
bawd|Thomas Essile Davies
bawd|William Mansel
*8 Chwefror, Charles Conway - arlunydd ac ysgythrwr (bu f. 1884) 
*3 Mawrth, Thomas Davies - gweinidog Annibynnol (bu f. 1873) 
*17 Mawrth, Thomas Price - gweinidog gyda'r Bedyddwyr (bu f. 1888) 
*10 Mai, John Jones - gweinidog (B) a hanesydd (bu f. 1907) 
*10 Mai, John Jones (Ivon) - hynafiaethydd ac un o arweinwyr cylchoedd llenyddol a chymdeithasol Aberystwyth yn hanner olaf y 19eg g. (bu f.1898) 
*11 Mai, John Griffiths - clerigwr ac eisteddfodwr (bu f. 1897) 
*13 Mai, Robert Owen - clerigwr "Anglo-Catholig (bu f.1902) 
*21 Mai, Syr Thomas Lloyd, Barwnig 1af - barwnig, tirfeddiannwr, a gwleidydd (bu f. 1877) 
*22 Mai, Syr Watkin Williams-Wynn, 6ed Barwnig - gwleidydd a bonheddwr 
*30 Mai, Charles Thomas Edward Hinde - cadfridog (bu f. 1870) 
*26 Mai, David Roberts (Alawydd) – chwarelwr a cherddor (bu f 1872) 
*20 Mehefin, Thomas Essile Davies (Dewi Wyn o Essyllt) - bardd (bu f. 1891) 
*14 Gorffennaf, Morgan Lloyd - bargyfreithiwr a gwleidydd (bu f. 1893)  
*5 Medi, Evan Jones (Ieuan Gwynedd) - bardd, gweinidog a newyddiadurwr (bu f 1852) 
*13 Medi, Thomas Jones (Taliesin o Eifion) - bardd (bu f. 1876) (bu f. 1876) 
*3 Hydref, Robert David Roberts - cerddor (bu f. 1893) 
*16 Hydref, William Davies - gweinidog Wesleaidd 1820-10-16 1875-08-13 Aberystwyth  
*20 Hydref, Daniel Thomas Williams - gweinidog gyda'r Annibynwyr, bardd a cherddor (bu f. 1876) 
*13 Tachwedd, George Prichard Evans - gweinidog y Bedyddwyr (bu f. 1874) 
* Dyddiad anhysbys
**Charles James - cerddor (bu f. 1890) 
**Thomas Richard Lloyd - clerigwr (bu f. 1891) 

## Marwolaethau
* 20 Ionawr, Eliezer Williams - achrestrydd 
* 12 Mai, William Williams - clerigwr, ac un o ragredegwyr mudiad yr ysgol Sul yng Nghymru (g 1748)	
* 16 Mehefin, Thomas Jones (Dinbych) - awdur a gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (g. 1756) 
* 26 Mehefin, John Parry - bardd (g. 1770) 
* 27 Mehefin, William Lort Mansel - pennaeth Coleg y Drindod, Caergrawnt, ac esgob Bryste 
* 1 Gorffennaf, David Rowland(S) (Dewi Brefi) - clerigwr (g. 1782) 
* 7 Awst, Edward Edwards - clerigwr (g 1741) 
* 17 Awst, Robert Gruffydd - cerddor (g. 1753) 
* 23 Awst, Edward Randles - telynor ac organydd dall (g. 1763) 
* 28 Awst, Henry Mills - arloeswr gyda chanu cynulleidfaol yng Nghymru (g. 1757) 
* 18 Hydref, David Davies - offeiriad Methodistaidd (g. 1753) 

## Cyfeiriadau
1820 yng Nghymru
Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru

Categori:Prosiect WiciLlên