Roced V2

Taflegryn balistig a ddatblygwyd gan yr Almaen Natsïaidd yn ystod yr Ail Ryfel Byd oedd y **roced V2** (o'r Almaeneg *Vergeltungswaffe 2*, hynny yw  "Arf Dial 2"). Roedd y taflegryn yn cael ei bweru gan injan roced a oedd yn defnyddio tanwydd hylifol. 

Dechreuodd y posibilrwydd o ddefnyddio rocedi hirbell at ddibenion milwrol yn 1932 pan sylwodd byddin yr Almaen ar waith ymchwil Wernher von Braun, peiriannydd ifanc a fyddai'n chwarae rhan allweddol yn y gwaith o ddylunio a datblygu'r V2 yn Peenemünde, gogledd-ddwyrain yr Almaen, o 1939 ymlaen. Yn dilyn lansio cyfres o brototeipiau roedd y V2 yn barod erbyn Medi 1944. Yn ystod un o'r profion hyn, ar 20 Mehefin 1944, roced V2 oedd y gwrthrych dynol cyntaf i gyrraedd y gofod allanol pan gyflawnodd uchder o 176&nbsp;km (109 milltir) cyn iddo ddisgyn yn ôl i'r ddaear.

## Targedau
Teithiodd y rocedi ar gyflymder uwchsonig, taro'r ddaear heb rybudd clywadwy, a phrofodd yn ddiatal. Nid oedd amddiffyniad effeithiol yn eu herbyn. O 7 Medi 1944 hyd 27 Mawrth 1945, fe lansiwyd miloedd o gopïau o'r V2 gydag arfbennau ffrwydrol yn erbyn targedau sifil yng Ngwlad Belg a Lloegr.

* **Gwlad Belg**, 1,664: Antwerp (1,610), Liège (27), Hasselt (13), Tournai (9), Mons (3), Diest (2)
* **Lloegr**, 1,402: Llundain (1,358), Norwich (43), Ipswich (1)
* **Ffrainc**, 76: Lille (25), Paris (22), Tourcoing (19), Arras (6), Cambrai (4)
* **Yr Iseldiroedd**, 19: Maastricht (19)
* **Yr Almaen**, 11: Remagen (Pont Ludendorff) (11)

Amcangyfrifwyd bod yr ymosodiadau o daflegrau V2 wedi arwain at farwolaethau 9,000 o sifiliaid a phersonél milwrol, tra bu farw 12,000 o labrwyr a charcharorion gwersyll crynhoi o ganlyniad i gael eu gorfodi i gynhyrchu'r arfau.

## Cynhyrchu a defnyddio'r taflegrau
Ar noson 17/18 Awst 1943, ymosododd awyrennau bomio’r Awyrlu Brenhinol ar Ganolfan Ymchwil y Fyddin Peenemünde lle hyd hynny roedd gwaith datblygu a chynhyrchu V2 yn cael ei wneud. Symudwyd cynhyrchu'r arfau i ffatri mwy diogel a adeiladwyd o dan y ddaear ym bryn Kohnstein yn Thüringen. Yno defnyddiodd y ffatri lafur caethweision o wersyll crynhoi Mittelbau-Dora i gynhyrchu taflegrau V2 yn ogystal â bomiau hedfan V1 ac arfau eraill.

Cludwyd y taflegrau i wahanol leoliadau yng ngogledd-orllewin Ewrop ar ôl-gerbydau a'u lansio o strwythur tanio symudol. Gellid lansio'r V2 bron yn unrhyw le, er bod ffyrdd a oedd yn rhedeg trwy goedwigoedd yn cael eu dewis yn aml. Amcangyfrifwyd y gellid lansio hyd at 350 V2 yr wythnos, gyda 100 y dydd pe bai angen.

## Ar ôl y rhyfel
Ar ddiwedd y rhyfel, bu'r Unol Daleithiau a'r Undeb Sofietaidd yn cystadlu i gipio cymaint o rocedi a staff V2 â phosibl. Cafodd nifer fawr o V2s eu dal a'u cludo i’r Unol Daleithiau a 126 ynghyd â'r prif ddylunwyr, gan gynnwys Wernher von Braun. Felly daeth y V2 yn sylfaen i brosiect taflegrau UDA.

## Oriel
bawd|500px|canol|Diagram o rannau'r taflegryn:(1) Pen ffrwydrol; (2) geirosgop; (3) radio-reolaeth; (4) tanc ethanol; (5) wyneb allanol; (6) tanc ocsigen hylifol; (7) tanc hydrogen perocsid; (8) silindr nitrogen dan bwysedd; (9) siambr adwaith hydrogen perocsid; (10) tyrbo-bwmp; (11) chwistrelli ethanol/ocsigen hylifol; (12) ffrâm yr injan; (13) siambr danio; (14) esgyll sefydlog (x4); (15) ffroenell; (16) allwyryddion allanol; (18) esgyll symudol

(V-2) rocket engines in an assembly workshop at the Mittelwerke underground secret factory in a mountain range near Nordhause 1944. (48479649481).jpg|Moduron roced V2 mewn ffatri danddaearol gyfrinachol yn Nordhause, 1944
Bundesarchiv Bild 141-1875A, Peenemünde, V2 auf Abschussbahn.jpg|Roced V2 ar ôl-gerbyd yn Peenemünde
The British Army in North-west Europe 1944-45 BU3694.jpg|Milwyr Prydeinig yn sefyll ar wagen reilffordd wedi'i llwytho â thaflegryn V2 wedi'i gadael, 16 Ebrill 1945
Bomb Damage in London, England, April 1945 CH15111.jpg|Difrod o ganlyniad i daflegryn  V2 a ffrwydrodd yn ardal Upton Park, East Ham, Llundain, 28 Ionawr 1945

## Cyfeiriadau 
## Darllen pellach
* Dungan, T. D., *V-2: A Combat History of the First Ballistic Missile* (Yardley, Pennsylvania, 2005)
* King, Benjamin, a Timothy J. Kutta, ''Impact: The History of Germany's V-Weapons in World War II* (Efrog Newydd: 1998)
* Neufeld, Michael J., *The Rocket and the Reich: Peenemünde and the Coming of the Ballistic Missile Era* (Efrog Newydd, 1995)
* Zaloga, Steven, *V-2 Ballistic Missile, 1942–52'' (Rhydychen, 2003)

Categori:Taflegrau