Rhestr o grugiau crynion yng Nghymru

Dyma **restr o grugiau crynion yng Nghymru** sydd wedi'u cofrestru gan Cadw, yn nhrefn y siroedd.

Pentwr o bridd wedi'i osod gan bobl Oes Newydd y Cerrig neu Oes yr Efydd fel rhan o'u seremoniau neu i gladdu'r meirw ydy crug crwn (enw gwrywaidd; Saesneg: *round barrow*). Ceir bron i 400 ohonynt yng Nghymru.

## Sir Abertawe
*Llanrhidian Isaf: Pen-y-crug
*Mynydd Pysgodlyn, Felindre: Penlle'r Pebyll
*Penllergaer: Crug crwn Garn Goch

## Bro Morgannwg
*Y Barri: Crugiau crwn Y Barri
*Drenewydd Gelli-farch: Crug Heol y Mynydd
*Gwenfô: Crug crwn Gwenfô
*Llan-faes: Domen Fawr, Llan-faes
*Llanddunwyd: Crugiau Llanddunwyd
*Llanilltud Fawr: Crug Llanilltud Fawr
*Sain Dunwyd: Crugiau Sain Dunwyd
*Y Bont-faen: Crugiau'r Bont-faen
*Y Wig: Crug y Rhyl

## Caerdydd
*Gwaelod-y-garth: Pum crug Gallt y Garth

## Caerffili
*Ynysddu: Twyn Cae Huw a Twyn yr Oerfel

## Casnewydd
*Graig:Twyn Pant Teg
*Langstone: Crug Langstone

## Castell-nedd Port Talbot
*Glyncorrwg: Crug Bryn Llydan

## Ceredigion
*Aberporth: Crug crwn Blaenannerch
*Blaenrheidol: Crugiau Blaenrheidol
*Ceulan-a-Maesmor: Crug Bwlch yr Adwy
*Cwmbrwyno: Crug Pen-rhiwlas
*Lladdewi Brefi: Crug Pen y Gurnos
*Llanarth: Crug Penlan-noeth
*Llandysilio: Crug Cou, Crug Bach Llandysilio a  Chrug crwn Llandysilio
*Lledrod: Crug Ty'n yr Eithin
*Pontarfynach: Crug crwn Fron Ddu
*Trefeurig: Crug crwn Plas Gogerddan
*Troedyraur: Crug crwn Mynydd y Gernos
*Y Ferwig: Crug Bychan y Ferwig

## Sir Conwy
*Betws-yn-Rhos: Crugiau crynion Gloddaeth
*Eglwysbach: Crugiau Mwdwl Eithin
*Llanfairfechan: Crug Waun Llanfair
*Llannefydd: Crug Moel Fodiar
*Llansannan: Crugiau Eglwys Bylchau, Rhos y Domen, Crug Rhiwiau, Crug Plas Newydd, Crug Blaen y Cwm, Crug Cae Du, Llansannan a Chrug Bryn Nantllech
*Ysbyty Ifan: Crug crwn Hwlffordd

## Gwynedd
*Brithdir a Llanfachreth: Crug crwn Tyddyn Bach
*Llanegryn: Twll y Darren
*Llanelltyd: Crug crwn Llanelltyd
*Pennal: Crug crwn Pennal
*Pentir: Crug Goetre Uchaf
*Tywyn: Crug Capel Maethlon a Chrug Bryn Dinas
*Ynys Enlli: Crug crwn Mynydd Enlli

## Merthyr Tudful
*Treharris: Crugiau Tir Lan

## Pen-y-bont ar Ogwr
*Blaengarw: Crug crwn Mynydd Werfa
*Maesteg: Twmpath Diwlith
*Merthyr Mawr: Crug crwn Mynydd Herbert
*Porthcawl: Crug crwn Eisingrug

## Powys
*Aberriw: Crug crwn Maen Beuno
*Banwy: Crug Cae'r Lloi
*Bronllys: Crug crwn Bronllys
*Cadfarch: Crug Foel Fadian
*Ceri: Crugiau crwn Ceri
*Cilmeri: Crug Crwn Gwaun Neli
*Glantwymyn: Crug Moelfre
*Gwernyfed: Crug crwn Coed y Polyn
*Llanbrynmair:: Crug crwn Bryn y Fedwen
*Llandinam: Crugiau crwn Llandinam
*Llanfyllin: Crug Cil Haul
*Llangamarch: Crugiau crynion Ffynnon Dafydd Bifan, Tri chrug crwn Llangamarch a Chrugiau Tafarn y Drofar
*Llanrhaeadr-ym-Mochnant: Crug crwn Moel Sych, Crug crwn Craig Berwyn, Crug Crwn Foel Ddu a Maes Mochnant Isaf
*Llansilin: Crug Ysgwennant
*Maescar: Crug crwn Garn Wen, Crug crwn i'r de o Fryn Melin a Chrug crwn Llyn Nant y Llys
*Meifod: Crugiau crwn Meifod
*Trallwng: Crug crwn Twyn Cerrig Cadarn a Chrug crwn Aber-criban
*Tre'r Llai: Crug Trelystan
*Trefeglwys: Crugiau Trefeglwys
*Trewern: Crug crwn Trewern
*Y Trallwng: Crugiau'r Trallwng
*Yr Ystog: Crug crwn yr Ystog

## Rhondda Cynon Taf
*Cwmbach: Crug Craig y Gilfach
*Hirwaun: Crug Penmoelallt
*Llanharan: Crug Llanharan
*Llanhari: Crugiau Llanhari

## Sir Benfro
*Aberllydan: Crug Little Haven a Chrug Rosehill
*Arberth: Crug Arberth
*Boncath: Crugiau Boncath
*Camros: Crugiau Camros
*Cariw:Crugiau Caeriw
*Cas-mael: Crugiau Cas-mael, Crug Parc Castell a Chrug Mynydd Cas-fuwch
*Castellmartin: Crugiau Castellmartin
*Cas-wis : Crug dwyrain Cas-wis a Chrug Heol Treglarbes
*Clydau: Crug crwn y Freni Fach, Crug Bach a Chrug Rhos y llyn
*Crymych: Crug crwn Crymych
*Cwm Gwaun: Crugiau Mynydd Cilciffeth
*Cas-lai: Crug crwn Twmp a Chrug Cas-lai
*Hundleton: Crugiau Hundleton
*Llanbedr Efelffre: Crug crwn Llanteg, Crug Llanmarlais a Chrug Swllt
*Llangwm: Crug Tafarn y Milwr
*Llanrhian: Crug crwn Llanrhian
*Maenclochog: Crug Rhiwiau
*Maenorbŷr: Crug Gallt y Bŷr
*Nanhyfer: Crug Cemaes a Crug crwn Pant-y-Groes
*Rudbaxton: Crug crwn Y Shems a Chrug crwn Pwll y Glenod
*Scleddau: Crug crwn Scleddau
*St Dogfael: Crug Pant-y-Groes, St Dogfael a Chrug y Bryncws
*Trefdraeth: Crugiau Carn Ingli
*Treletert: Crug Pen-dre
*Uzmaston: Crugiau Uzmaston

## Sir Ddinbych
*Bryneglwys: Crug Tŷ Mawr, Crug Pant y Maen a Chrugiau Rhos Lydan
*Bwlchgwyn: Casgan Ditw
*Clocaenog: Crugiau Bryn Beddau, Crug Plas Perthi a Bedd Emlyn
*Corwen: Crugiau Mynydd Meifod a Chrug Rug
*Cwm: Crugiau Cwm
*Cyffylliog: Crug Capel Hiraethog a Thŵr yr Allt
*Gronant: Crud Coed Bell
*Henllan: Crug Plas Heaton, Crug Coed Plas, Crug Plas Meifod a Crug Coed Copi
*Llanarmon-yn-Iâl: Crug Llyn Cyfynwy, Crug Cyrn y Brain, Crug Tyn y Mynydd a Chrug Moel y Plas
*Llanbedr Dyffryn Clwyd: Crug Moel Gyw, Crug Mynydd Cricor a Chrug Crwn Moel Eithinen
*Llandegla: Crug crwn Abersychnant, Cefn y Cist, Cyrn y Brain a Chrug Maes Maelor
*Llandrillo: Crug crwn Cadair Bronwen a Chrugiau Pennant
*Llanelidan: Tomen Dongen
*Llanelwy: Crug Pentre Uchaf
*Llanfair Dyffryn Clwyd: Crug Moel Llech a Chrug Cefn Coch
*Llangollen: Crug Ffynnon Las
*Llantysilio: Crug a Chroes Eliseg, Crugiau Mynydd Eglwyseg, Crug Moel y Gamelin
*Moel Gamelin, Bryneglwys: Crug Cribin Oernant
*Nantglyn: Crug Bwlch-du
*Prestatyn: Crug Tŷ Draw
*Rhuthun: Crug crwn Rhewl a Chrug Cae Gwynach
*Tremeirchion: Crugiau Tremeirchion

## Sir Fynwy
*Caerwent: Crugiau Caerwent
*Drenewydd Gelli-farch: Crug Pen y Cae Mawr
*Llangatwg Feibion Afel: Crug Hendre Ganol
*Llanofer: Crug crwn Llanofer

## Sir Gaerfyrddin
*Abergwili: Crug Felin Wen Isaf
*Abernant: Crug Pant y Bugail
*Cenarth: Crug Crwn Moelfre
*Cilycwm: Crug Nantiwrch
*Cilymaenllwyd: Crug crwn Meini Gwyr a Chrug Pant y Menyn
*Clynderwen: Crugiau Clynderwen
*Cwmfelinmynach: Crugiau Lan
*Cynwyl Elfed: Crug Ieuan, Crugiau Nant Gronw a Chrug Carn Wen
*Cynwyl Gaeo: Crugiau Cerrigdiddos, Banc Maes-yr-Haidd a Chrug crwn Bryn Bedd
*Efail-wen: Crug Maengwyn
*Eglwyscummin: Henebau Celtaidd Morfa-Bychan
*Lladdeusant: Arhosfa'r Garreg-lwyd
*Llanddowror: Crug Parc y Geirf a Chrug y Tri Arglwydd
*Llanboidy: Crug Elwin, Crug Hywel, Llanboidy, Crug Pant-glas, Llanboidy a Chrugiau Eglwysfair a Churig
*Llanegwad: Maes y Crug
*Llanfihangel Rhos-y-Corn: Crugiau Edryd, Crug y Biswail a Chrug Mynydd Llanfihangel Ros-y-corn
*Llanfihangel-ar-Arth: Crugiau Rhos-Wen, Crugyn Amlwg, Mynydd Trebeddau a Crug y Bedw
*Llangeler: Crug Tarw, Crug Perfa, Crug y Gorllwyn a Chrug Nant Sais
*Llanllawddog: Crug y Rhyd Hir
*Llanllwni: Crugiau Giar a Crugiau Derlwyn
*Llanpumsaint: Crugiau crwn Llanpumsaint, Crugiau Fach, Crug Gwyn, Crug Bwlch Bychan a Chrug y Banc
*Llanybydder: Crug y Bwdran a Crug Pen Lan
*Llanycrwys: Carreg y Bwci
*Myddfai: Crug crwn Mynydd Myddfai
*Newchurch a Merthyr: Crug Garn Fawr
*Pencarreg: Crug Gelli Dewi Uchaf
*Pentywyn: Crugiau Marros
*St Cler: Crug crwn Bryn Helyg a Chrug Eithin Bach
*St Ishmael: Crug crwn Mynydd Uchaf
*Trelech: Crugiau Trichrug, Crug Glas Treleg, Crug Ebolion, Crug y Dryn a Chrug Garreg Wen

## Sir Wrecsam
*Bronington: Crugiau Whitwell
*Brychdyn: Crug Crwn Gatewen
*Ceiriog Ucha:: Tomen y Gwyddel
*Esclus: Crug Hafod y Bwlch a Crug Croes Foel
*Glyntraian: Crug Pen y Brongyll
*Isycoed: Crug Sutton Green
*Llai: Crug Bryn Alun
*Llansantffraid Glyn Ceiriog: Tomen y Meirw
*Wrecsam: Crugiau Fairy Oak a Hillbury
*Penycae: Crugiau Cefn y Gader a Chrug Mynydd Rhiwabon
*Rhiwabon: Crug Rhosymedre

## Sir y Fflint
*Brynffordd: Henebion Brynffordd
*Caerwys: Crugiau crynion Caerwys
*Chwitffordd: Crugiau crwn Chwitffordd
*Cilcain: Crug Tan Plas Yw
*Coed-llai: Crug Pentrehobin
*Gwernaffield-y-Waun: Crug Rual Isaf
*Helygain: Crug Moel y Crio a Chrug Crwn Mwcwd
*Llanasa: Crugiau Llanasa
*Llanfynydd: Crug Plas Maen
*Nannerch: Crug crwn Nannerch
*Trelawnyd a Gwaenysgor: Crug crwn y Gop, Crug Coed yr Esgob, Crug Gwaenysgor, Crug crwn Bryn yr Odyn a Chrug Hendy
*Treuddyn: Crugiau Treuddyn
*Ysceifiog: Crugiau Ysgeifiog

## Ynys Môn
*Aberffraw: Crug crwn Mynydd Bach
*Llangristiolus: Crug Craiglas
*Llanidan: Crug Crwn dwyrain Brynsiencyn
*Llannerch-y-medd: Crug Crwn Cors y Bol
*Mechell: Pen y Morwyd
*Rhosybol: Crug Pen y Fynwent
*Trearddur: Cytiau crwn Porth Dafarch
*Tref Alaw: Bedd Branwen

*
Categori:Oes Newydd y Cerrig yng Nghymru
Categori:Oes yr Efydd yng Nghymru
Categori:Safleoedd archaeolegol Cymru
Crugiau crynion