Sioe gerdd

Ffurf o adloniant yw **sioe gerdd** sy'n cyfuno cerddoriaeth, dawns ac weithiau'r iaith lafar. Perthyna'n agos i opera, ond yn gyffredinol bydd sioe gerdd yn defnyddio cerddoriaeth boblogaidd, tra na cheir defnydd o sgwrs mewn opera. Ceir eithriadau er hynny.

Datblygodd sioeau cerdd cynnar allan o'r operetta. Bu Jacques Offenbach yn Ffrainc, Joseph Parry yng Nghymru a Gilbert a Sullivan yn Lloegr yn llwyddiannus iawn yn creu Opperettas, gyda cherddoriaeth ysgafnach na opera, a chyda sgwrsio. Yn sgil poblogrwydd yr operettas cynnar, datblygodd y sioeau cerdd cynnar, gan roi pwyslais ar actorion enwog oedd yn perfformio ac ar eitemau dawns mawr. Daeth 'Broadway' yn Efrog Newydd, a'r 'West End' yn Llundain yn ganolfannau pwysig i'r diwydiant.

Mae Cymru hefyd wedi cyfrannu i fyd sioeau cerdd. Ymhlith yr actorion o Gymru sydd wedi perfformio yn y 'West End' mae Shân Cothi a Michael Ball. Ceir traddodiad diweddar o gyfansoddi sioe gerdd ar gyfer yr Eisteddfod Genedlaethol. Ymysg y sioeau yma ceir 'Pum Diwrnod o Ryddid' a gynhyrchwyd gan Gwmni Theatr Maldwyn.

## Rhestr sioeau cerdd gwreiddiol Gymraeg
### 1970au 
*1974 *Nia Ben Aur* - fe'i perfformiwyd yn Eisteddfod Genedlaethol Caerfyrddin ym 1974;
*1975 *Melltith ar y Nyth* - geiriau gan Hywel Gwynfryn; cerddoriaeth gan Endaf Emlyn

### 1980au 
*1981 *Y Mab Darogan* gan Penri Roberts, Derec Williams a Linda Gittins
*1981 *Cenedl Cilmeri* gan Eleri Richards a Delyth Rees
*1982 *Y Cylch* gan Penri Roberts, Derec Williams a Linda Gittins
*1983 ''Y Llew a'r Ddraig* gan Penri Roberts, Derec Williams a Linda Gittins
*1983 *Senghennydd* gan Emyr Edwards ac Eirlys Gravelle
*1985 *Ceidwad y Gannwyll'' - geiriau gan Robin Llwyd ab Owain; cerddoriaeth gan Robat Arwyn a Sioned Williams; fe'i perfformiwyd ym mhafiliwn Eisteddfod Genedlaethol Cymru y Rhyl 1985
*1985 *Dan Oed* gan Mei Jones a Gareth Glyn
*1985 *Y Bont* gan Emyr Edwards ac Eirlys Gravelle
*1987 *Rhys a Meinir* - Robin Llwyd ab Owain; perfformiwyd ym Mhafiliwn Corwen, Theatr John Ambrose, Rhuthun; unodd dau gôr cefnidrol: Côr Eifionnydd (Nan Jones) a Chôr Ieuenctid Rhuthun
*1988 *Pum Diwrnod o Ryddid gan Penri Roberts, Derec Williams a Linda Gittins*
*1989 *Jac Tŷ Isha* gan Caryl Parry Jones a Hywel Gwynfryn

### 1990au 
* 1991 ''Myfi Yw' gan Penri Roberts, Derec Williams a Linda Gittins*
* 1992 *Magdalen* gan Cefin Roberts a Gareth Glyn
* 1992 *Llwch yn ein Llygaid* gan Eleri Richards a Delyth Rees

* 1995 *O Docyn Brwyn i Ben Draw'r Byd* [yn seiliedig ar waith Cynan] gan Glyn Roberts, Annette Bryn Parri a Paul Griffiths
* 1995 *Mela* *gan Penri Roberts, Derec Williams a Linda Gittins*
* 1996 *Dan Hwyl Wen* [yn seiliedig ar waith J. Glyn Davies] gan Glyn Roberts, Annette Bryn Parri a Paul Griffiths
* 1996 *Streic!* gan Aled Lloyd Davies a Gareth Glyn
* 1996 *Ysbrydoli* gan Alwen Derbyshire, Meleri Roberts a Gwennant Pyrs
* 1996 *Breuddwyd Roc-a-Rôl* gan Cefin Roberts ac Einion Dafydd
* 1996 *Cefin ac Awen* gan Angharad Llwyd
* 1997 *Er Mwyn Yfory* - geiriau gan Penri Roberts; cerddoriaeth gan Robat Arwyn
* 1997 *Heledd* *gan Penri Roberts, Derec Williams a Linda Gittins*
* 1997 *Dan Gysgod y Graig* gan Glyn Roberts, Annette Bryn Parri a Paul Griffiths
* 1998 *Yn y Ffrâm* gan Einion Dafydd a Paul Griffiths - Sioe Ieuenctid Eisteddfod yr Urdd Llŷn ac Eifionydd 1998
* 1998 *Pedair Hunllef a Breuddwyd* gan Cefin Roberts ac Einion Dafydd

### 2000au 
*2000 *Ail Liwio'r Byd* gan Gareth Glyn a Paul Griffiths - Sioe Ieuenctid Eisteddfod yr Urdd Bro Conwy 2000
*2001 *Adlais o'r Sêr* - cerddoriaeth gan Robat Arwyn; geiriau gan nifer o feirdd, gan gynnwys Robin Llwyd ab Owain a sgwennodd y gân agoriadol Brenin y Sêr ac Yn Llygad y Llew.
*2003 *Pwy bia'r Gân?* - sgript a geiriau caneuon gan Robin Llwyd ab Owain
*2005 *Ail Godi'r Llen* gan Glyn Roberts, Annette Bryn Parri a Paul Griffiths
*2009 *Clymau* gan Eilir Owen Griffiths a Ceri Elen

### 2010au 
*2022 *Ysbrydnos'' gan Adam Wachter a Gareth Owen; fe'i perfformiwyd am y tro cyntaf mewn cynhyrchiad gan BBC Radio Cymru ar Nos Galan Gaeaf 

## Rhestr sioeau cerdd Saesneg
*1927 *Show Boat* - geiriau gan Oscar Hammerstein II, cerddoriaeth gan Jerome Kern
*1943 *Oklahoma!* - geiriau gan Oscar Hammerstein II, cerddoriaeth gan Richard Rodgers
*1980 *Les Misérables* - geiriau gan Alain Boublil; cerddoriaeth gan Claude-Michel Schönberg. Stori wreiddiol gan Victor Hugo
*1975 *A Chorus Line* - geiriau gan Edward Kleban; cerddoriaeth gan Marvin Hamlisch. Llyfr gwreiddiol gan James Kirkwood, Jr. a Nicholas Dante
*2003 *Avenue Q* - geiriau a'r cerddoriaeth gan Robert Lopez a Jeff Marx.
*1993 *Beauty and the Beast* - geiriau gan Tim Rice a Howard Ashman; cerddoriaeth gan Alan Menken. Yn seiliedig ar ffilm Disney Beauty and the Beast.
*2001 *Legally Blonde* - geiriau a'r gerddoriaeth gan Nell Benjamin ac Laurence O'Keefe. Yn seiliedig ar y ffilm Legally Blonde.

## Cyfeiriadau

Categori:Theatr gerdd
Categori:Dramâu Cerdd Cymraeg