1837 yng Nghymru

bawd|300px
Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn **1837** i **Gymru** a'i **phobl**

## Digwyddiadau
bawd|Ysgythriad o Chwarel y Penrhyn gan wasg Hugh Humphreys
* Richard Davies Griffith yn ddechrau ei genhadaeth yn India 
*Nun Morgan Harry yn cael ei benodi yn gyd-ysgrifennydd i'r Gymdeithas Heddwch 
*Sefydlu cwmni glo ''Wayne's Merthyr-Aberdare Steam Coal Company'' gan Matthew Wayne a'i feibion 
*Hugh Humphreys yn agor ei wasg ei hun yn Nhan y Bont, Caernarfon 
*John Jones, Ystrad, yn cael ei ethol yn Aelod Seneddol Sir Gaerfyrddin 
*Agor Coleg y Bala fel athrofa i ddarpar weinidogion Methodistaidd gan Lewis Edwards
## Celfyddydau a llenyddiaeth 
### Llyfrau newydd 
bawd|Wynebddalen argraffiad 1850 o The Chase gan Nimrod
#### Cymraeg
* William Jones - *Y Geiriadur Duwinyddol* 
*Azariah Shadrach  - 
***Tlysau Aur*
** *Blodau y Ffigysbren*
* Jedediah Richards - *Marwnad Ebenezer Richards* 
*Walter Davies (Gwallter Mechain) a John Jones (Ioan Tegid) - *Gwaith Lewis Glyn Cothi* 
*Owen Jones (Meudwy Môn) -  *Y Cerbyd Dirwestol* 
#### Saesneg
*Edward Parry - *The Poetical Works of Richard Llwyd* 
* Charles James Apperley (Nimrod) - 
***The Chase, the Road and the Turf*  
** *Memoirs of the Life of John Mytton* 
*Taliesin ab Iolo - *The Doom of Colyn Dolphyn* 

### Cerddoriaeth
* Sefydlu *Cymdeithas Gantorawl Cerrig-y-drudion* o dan arweiniad Hugh Evans 
*Hopkin Bevan - *Hymnau a Phenillion* 
*John Parry  - *Peroriaeth Hyfryd* yn cynnwys yr argraffiad cyntaf o *Gaersalem* emyn dôn boblogaidd Robert Edwards 

## Genedigaethau 
bawd|Rhys Dyfed
bawd
*20 Ionawr, Hugh Jones - gweinidog Wesleaidd (bu farw 1919) 
*8 Chwefror, Frederick Albert Bosanquet - barnwr yn yr Old Bailey (bu farw 1923) 
*19 Chwefror, John Allan Rolls, Barwn 1af Llangatwg - tirfeddiannwr a gwleidydd (bu farw 1912) 
*14 Mawrth, Thomas Charlton-Meyrick, - milwr, tirfeddiannwr ac Aelod Seneddol Ceidwadol Penfro (bu farw 1921) 
*24 Mawrth, William Williams (ap Caledfryn)  - arlunydd (bu farw 1915) 
*Ebrill, James Spinther James - un o haneswyr enwad y Bedyddwyr (bu farw 1914) 
**John Pritchard (Gaerwenydd) - bardd ac arweinydd eisteddfodol  (bu farw 1898) 
*20 Ebrill, John Caerenig Evans - gweinidog yn y Wladfa (bu farw 1913) 
*26 Mai, Henry Hicks - meddyg a daearegwr (bu farw 1899) 
*7 Mehefin, Stephen W. Williams - peiriannydd, pensaer, a hynafiaethydd (bu farw 1899) 
*5 Awst, William Lewis, Barwn 1af Merthyr - Perchennog pyllau glo (bu farw 1914) 
*4 Medi, Evan Daniel - clerigwr ac addysgwr (bu farw 1904) 
*6 Medi, Henry Thomas Edwards - deon Bangor (bu farw 1884) 
*22 Medi, Lewis Probert - gweinidog a phrifathro coleg gyda'r Annibynwyr (bu farw 1908) 
*22 Medi, Thomas Charles Edwards - gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, esboniwr a phregethwr, prifathro cyntaf y Coleg Cenedlaethol, Aberystwyth (1872-91), ac ail brifathro Athrofa'r Bala (1891-1900) (bu farw 1900) 
*29 Tachwedd, John Griffiths - arlunydd (bu farw 1918) 
*29 Rhagfyr, Thomas Davies - arbenigwr mewn mwynyddiaeth (bu farw 1892) 
*Rhagfyr, Sarah Williams (Sadie), bardd a nofelydd  Eingl-Gymreig (bu farw 1868)
***Dyddiad anhysbys**
**Tomos Efans (Cyndelyn) - bardd a gweinidog gyda'r Bedyddwyr (bu farw 1908)
**Rees Arthur Rees (Rhys Dyfed) - bardd (bu farw 1866) 
** Thomas Lewis - athro gyda'r Annibynwyr (1837-1892) (bu farw 1892) 
** G. G. T. Treherne - hynafiaethydd (bu farw 1923) 
** Edward Laws - hanesydd Sir Benfro (bu farw 1913) 
** John Jones - gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, a llenor (bu farw 1906) 

## Marwolaethau
bawd|Esgob Burgess
* 19 Chwefror, Thomas Burgess - Esgob Tyddewi a Chaersallog (g. 1756) 
*20 Chwefror, Peter Williams - offeiriad ac awdur (g. 1756) 
*9 Mawrth, Ebenezer Richard - gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (g. 1781) 
* 16 Ebrill, Daniel Davies, Felin-foel - gweinidog (g. 1756) 
* 20 Ebrill, Arthur Evans - gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (g. 1755) 
*4 Mai, David Peter - prifathro Athrofa Caerfyrddin (g. 1765) 
* 20 Awst, Edward Harri - bardd a gwehydd (g. tua 1752) 
*26 Awst, Edward Jones, Bathafarn - un o sefydlwyr y Wesleaid yng Nghymru (g. 1778) 
*28 Medi, John Jones - bargyfreithiwr, cyfieithydd, a hanesydd (g. 1772) 
*21 Hydref, Syr Benjamin Heath Malkin- barnwr yn Kolkata  (g. 1797) 
*10 Tachwedd, William Owen, Glansevern - bargyfreithiwr (g. 1758) 
*20 Tachwedd, John Edward Madocks - Aelod Seneddol Dinbych (g. 1786) 
*2 Rhagfyr, Thomas Richards - clerigwr (g. 1754) 

## Cyfeiriadau

Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru

Categori:Prosiect WiciLlên