1834 yng Nghymru

bawd|Gwenynen Gwent
Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn **1834** i **Gymru** a'i **phobl**

## Digwyddiadau
bawd|Bangor, Maine
*12 Chwefror - Sefydlu dinas Bangor yn Nhalaith Maine, UDA.
*29 Rhagfyr - Sefydlu y West of England and South Wales District Bank
*Taliesin ab Iolo yn ennill y gadair yn eisteddfod Caerdydd am ei awdl 'Y Derwyddon'
*Yr Is-lyngesydd Salusbury Pryce Humphreys yn cael ei urddo'n farchog 
*Ordeinio John Davies, Nercwys yn weinidog gydar Methodistiaid Calfinaidd 

## Celfyddydau a llenyddiaeth 
### Llyfrau newydd 
bawd|Dafydd Ionawr
* Syr Harford Jones-Brydges, Barwnig 1af - ''An Account of His Majesty's Mission to Persia in the years 1807-11, to which is added a brief history of the Wahanby*
*Gwenynen Gwent - *Advantages resulting from the Preservation of the Welsh language and National Costume of Wales* 
* Thomas Medwin - *The Angler in Wales: Or, Days and Nights of Sportsmen*
* John Humffreys Parry - *The Cambrian Plutarch: Comprising Memoirs of Some of the Most Eminent Welshmen*  
*John Jones - *Cofiant Richard Jones o'r Wern* 
*David Rhys Stephen (Gwyddonwyson) - *Dwyfoliaeth Iesu Grist*
*George Roberts - *A View of Primitive Ages* (cyfieithiad o *Drych y Prif Oesoedd* Theophilus Evans) 
*Daniel Evans - *Ychydig Ddaioni o Nazareth* 
*Dafydd Ionawr - *Cywydd y Drindod* 
*William Rowlands - *Angau yn y Crochan* 
### Cerddoriaeth
* Foulk Robert Williams  (Eos Llyfnwy) - *Llyfr Cerddoriaeth o Gerddi Sion a gwir folianwyr yr Arglwydd'' 
* Henry Brinley Richards yn ennill gwobr am gyfansoddi amrywiadau ar yr alaw Gymreig, "Llwyn Onn" yn eisteddfod Gwent a Morgannwg 
### Celfyddydau gweledol 
## Genedigaethau
bawd|Thereza Dillwyn Llewelyn
bawd|Arthur John Williams
* 12 Ionawr, Thomas Griffiths Jones (Cyffin) - hynafiaethydd (bu farw 1884) 
* 21 Ionawr, Edward Jones - meddyg ac arweinydd llywodraeth leol (bu farw 1900) 
* 15 Chwefror, William Henry Preece - peiriannydd, dyfeisiwr a pheiriannydd sifil (bu farw 1913) 
* 24 Chwefror, Roger Price - cenhadwr o dan Gymdeithas Genhadol Llundain ac ieithydd (bu farw 1900) 
* 31 Mawrth, Thomas Rees Morgan - peiriannydd, gwneuthurwr peiriannau, a dyfeisydd (bu farw 1897) 
*14 Ebrill, Arthur John Williams -  Aelod Seneddol De Forgannwg (bu farw 1911)
* 15 Ebrill, Coslett Coslett (Carnelian) - glôwr a bardd (bu farw 1910) 
* 20 Ebrill, William Nicholas Johns - argraffydd, hynafiaethydd perchennog newyddiaduron, a golygydd (bu farw 1898) 
*24 Mai, Frederick Courtenay Morgan Aelod Seneddol etholaethau Sir Fynwy a De Sir Fynwy (bu farw 1909)
* 28 Mai, David Jones - hanesydd lleol ac achydd (bu farw 1890) 
* 12 Mehefin, Evan Pan Jones - gweinidog gyda'r Annibynwyr (bu farw 1922) 
* 29 Mehefin, Robert Davies (Asaph Llechid) - cerddor (bu farw 1858) 
* 2 Gorffennaf, Stuart Rendel - barwn, diwydiannwr, ac aelod seneddol (bu farw 1913) 
* 12 Gorffennaf, Richard Lloyd - gweinidog y Bedyddwyr Albanaidd, yr ewythr a magodd Lloyd George (bu farw 1917) 
*28 Gorffennaf, Thereza Dillwyn Llewelyn - ffotograffydd cynnar (bu farw 1926)
* 10 Awst, William Jones, Abergwaun - gweinidog gyda'r Bedyddwyr (bu farw 1895) 
* 23 Awst, Hugh Owen Thomas - meddyg esgyrn (bu farw 1891) 
* 12 Tachwedd, Robert Roberts (Y Sgolor Mawr) - clerigwr a llenor (bu farw 1885) 
* 16 Tachwedd, Pryce Pryce-Jones - arloeswr busnes archebu drwy'r post (bu farw 1920) 
* 28 Tachwedd, William Aubrey Williams (Gwilym Gwent) - cerddor (bu farw 1891) 
*21 Rhagfyr, Griffith Rhys Jones (Caradog) - gof ac arweinydd cerddorol (bu farw 1897) 
*26 Rhagfyr, Arthur Cowell-Stepney - tirfeddiannwr a gweidydd (bu farw 1909)  
***Dyddiad anhysbys**
**Robert Owen - gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd a llenor (bu farw 1899) 
**William Thomas (Gwilym Marles) - gweinidog Undodaidd, diwygiwr cymdeithasol, llenor, ac ysgolfeistr. Hen ewythr Dylan Thomas ac ysbrydoliaeth Eli Jenkins (bu farw 1879) 
** George Frederick Livsey - arweinydd band (bu farw 1923) 
** Thomas Purnell (Q) - awdur (bu farw 1889) 
**Thomas James - athro ysgol, a gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (bu farw 1915) 

## Marwolaethau
bawd|Thomas Telford
* 6 Ionawr, David Harries – cerddor a hynafiaethydd (g. 1747) 
* 21 Ionawr, Dr Edward Jones - meddyg yn Nolgellau a gwleidydd lleol 
* 17 Chwefror, John Thelwall – diwygiwr, darlithydd a bardd (g. 1764) 
* 3 Mawrth, John Roberts – gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (g. 1753) 
* 29 Mawrth, John Mytton – heliwr (g. 1796) 
* 17 Ebrill Robert Dafydd – pregethwr gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, a gwehydd (g. 1747) 
* 30 Ebrill John Thomas – emynydd (g. 1763) 
*13 Mai, John Nash – pensaer (g. 1752) 
* 13 Mai, John Jones – offeiriad Anglicanaidd ac awdur (g. 1775) 
* 25 Mai, Richard Lloyd – gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (g. 1771) 
* 9 Mehefin, Dafydd Cadwaladr – cynghorwr gyda'r M.C. (g. 1752) 
*20 Mehefin, John Wynne Griffith - Gwleidydd a botanegwr (g 1763) 
* 21 Gorffennaf, John Roberts – gweinidog gyda'r Annibynwyr a diwinydd (g. 1767) 
* 3 Awst, John Lloyd (Einion Môn) – ysgolfeistr a bardd (g. 1792) 
*11 Awst, William Crawshay I – Diwydiannwr a pherchennog Gwaith Haearn Cyfarthfa (g. 1764)  
* 16 Awst, Thomas Lloyd Jones (Gwenffrwd) – bardd (g. 1810) 
* 2 Medi, Thomas Telford – peiriannydd sifil (g 1757) 
* 18 Medi, David Griffiths – clerigwr Methodistaidd (g.1756) 
* 1 Tachwedd, John Pyrke – trydydd gwneuthurwr gwaith japan ym Mrynbuga (g. 1755) 
* **Dyddiad anhysbys**
**David Charles, Caerfyrddin – gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, emynydd (g. 1762) 

## Cyfeiriadau

Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru

Categori:Prosiect WiciLlên