Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Sbaen

Mae '''tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Sbaen'* (Sbaeneg: *Federación Española de Rugby'') yn cynrychioli Sbaen ym myd chwaraeon rygbi'r undeb. Fe'i dosbarthir gan World Rugby (yr hen Fwrdd Rygbi Rhyngwladol, IRB) yn y trydydd dosbarth cryfder (trydydd lefel). Sefydlwyd *Federación Española de Rugby (FER)* ym 1923, roedd yn aelod sefydlol o'r FIRA ym 1934 ac ymunodd â'r Bwrdd Rygbi Rhyngwladol ym 1988.

Chwe blynedd ar ôl ffurfio'r Gymdeithas 1929, cynhaliwyd y gêm ryngwladol gyntaf yn erbyn yr Eidal, enillodd y Sbaenwyr bryd hynny 9-0. Y llwyddiant mwyaf sbaen hyd yn yma yw cymryd rhan yng Nghwpan Rygbi'r Byd yn 1999, er i'r tîm beidio gwneud heibio'r cymal cyntaf. Llysenw'r tîm cenedlaethol yw *El XV del León* neu *Los Leones* ("Y Pymtheg Llew" neu "Y Llewod") ac maen nhw'n chwarae eu gemau cartref fel arfer yn y Estadio Nacional Universidad Complutense yn y brifddinas, Madrid.

## Hanes
200px|bawd|Arwyddlun y Los Leones
Mae union ddyddiad cyflwyno rygbi'r undeb i Sbaen yn ddigofnod, ond gwyddir i fyfyriwr Catalaneg, Baldiri Aleu gyflwyno'r gêm o Ffrainc i brif-ffrwd Sbaen yn 1921 (er, efallai i'r gêm gael ei chwarae ar dir Sbaen cyn hynny). Dydy'r ffaith i rygbi'r undeb ddod i Sbaen o Ffrainc, yn bennaf trwy Gatalwnia ddim yn syndod gan bod rygbi'n grryf yn y rhan o Gatalwnia sy'n rhan o wladwriaeth Ffrainc. Sefydlwyd y ffederasiwn Federación Española de Rugby yn 1929 a chwe blynedd yn ddiweddarach, chwaraeodd tîm cenedlaethol Sbaen eu gêm ryngwladol gyntaf, a enillwyd 9-0 yn erbyn yr Eidal.

Roedd Rhyfel Cartref Sbaen a’r blynyddoedd difrifol ar ôl y rhyfel yn golygu mai prin oedd unrhyw gyfarfyddiadau rhyngwladol yn y 1940au a dim ond ym 1951, ar ôl sefydlu Cwpan Ewropeaidd dan arweiniad FIRA ar gyfer timau cenedlaethol, dychwelodd un. Ym 1954 a 1973 gallai rhywun ennill y trydydd safle yn y bencampwriaeth Ewropeaidd amatur hon ym mhob achos. Ar ôl 1973, crëwyd Pencampwriaeth Ewropeaidd FIRA ym 1974 a 1978 cyrhaeddodd ddau drydydd safle eto. Rhwng 1994 a 1996, yn ystod y Bencampwriaeth Ewropeaidd a rannwyd ar y pryd yn ddau grŵp, gellid cyflawni safle cyntaf (1994/95) ac ail reng (1995/96) y tu ôl i Ffrainc. Rhwng mis Mawrth 1996 a mis Tachwedd 1997 fe gyrhaeddoch y streak fuddugol hiraf, gan y gallech ennill naw gêm yn olynol.

1998/99 oedd y llwyddiant mwyaf hyd yn hyn, yn rownd B o gymhwyso ar gyfer Cwpan rygbi'r Byd yn 1999, gan drechu Portiwgal,Yr Almaen, y Weriniaeth Tsiec ac Andorra gyda phedair buddugoliaeth o gynifer o gemau rhagbofol. Yn rownd C, fe wnaethant gymhwyso o'r diwedd fel ail yn y grŵp y tu ôl i'r Alban ar gyfer Cwpan Rygbi'r Byd. Fodd bynnag, ni wnaethant lwyddo yn erbyn yr Alban, De Affrica ac Wrwgwái yn y rownd ragbrofol.

Ers i Cwpan Cenhedloedd Ewrop, sydd ar hyn o bryd yr ail ddigwyddiad cyfandirol uchaf ar ôl y Pencampwriaeth y Chwe Gwlad, gael ei lansio ym 1999, mae'r canlyniadau wedi amrywio. Yn y rhifyn cyntaf, gorffennodd y Sbaenwyr yn bedwerydd y tu ôl i Rwmania, Jeorjia a Moroco, yn 2000/01 a 2001/02 roeddent yn bedwerydd eto ac yn 2003/04 disgynasant gan chweched safle siomedig yn Adran 2, ond fe wnaethant ei wneud yn y canlynol Tymor 2004-06 unwaith eto'r cynnydd yn y gynghrair uchaf erbyn mynediad i 4edd rownd cymhwyster Cwpan y Byd. Yng nghystadleuaeth 2006-08, gorffennodd y Sbaenwyr yn bedwerydd, y tu ôl i enillwyr y twrnamaint Georgia a Rwsia a Rwmania. Roedd y lleoliad gorau hyd yn hyn yn llwyddiannus yn 2012, pan ddaeth y Sbaenwyr yn ail ar ôl buddugoliaethau cartref yn erbyn Georgia, Rwmania a’r Wcráin a chulhau yn erbyn Portiwgal a Rwsia.

## Cyfnod Aur
, 2008. Sbaen mewn coch]]
Gellir, hyd yma, ystyried yr 1980au i fod yn oes aur i rygbi Sbaen; am y tro cyntaf chwaraeodd Sbaen yn erbyn cystadleuaeth nad oedd yn FIRA, gan chwarae prawf yn erbyn y Māori All Blacks yn ogystal â chewri De America yr Ariannin ym mis Tachwedd 1982, ym Madrid. Cafodd y Sbaenwyr eu croesi 66–3 i’r Māori, ond daethant yn agos at gynhyrfu’r Ariannin, gan golli dim ond 28 i 19. Derbyniodd y Sbaenwyr hefyd Simbabwe trwy amrywiol brofion yn yr 80au. Recordiodd y Sbaenwyr ddadleuon, gan drechu Simbabwe yn Harare ym 1984, gan ennill 30-18.

Hyd yn oed yn fwy trawiadol, ysgubodd y Sbaenwyr daith dwy gêm yn Simbabwe, tîm a oedd wedi ymddangos yng Nghwpan Rygbi'r Byd 1987, gan ennill 28-16 a 14–9 yn Bulawayo a Harare. Roedd canlyniadau nodedig eraill yn y cyfnod hwn yn cynnwys curo Wrwgwái 18–6, yn ogystal â rhoi dychryniadau i ochrau Lloegr a Yr Alban, ac yn dod o fewn 10 pwynt i guro'r Māori ym 1988. Erbyn diwedd yr 80au, roedd Sbaen yn cael ei hystyried yn un o'r timau gorau nad ydynt yn 5 Gwlad yn Ewrop, prin y tu ôl i Rwmania, yr Eidal, a'r Undeb Sofietiaidd. Ymunodd Sbaen yn swyddogol yr IRB ym 1987, ar ôl peidio â chael eu gwahodd ar gyfer Cwpan Rygbi'r Byd 1987, er gwaethaf i'r Undeb Sofietaidd wrthod gwahoddiad.

## Record
Gweler isod dabl o gemau cystadleuol prawf a chwaraewyd gan dîm cenedlaethol Sbaen hyd at 17 Tachwedd 2018.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Gwefan Swyddogol yr FER, Undeb Rygbi Sbaen
* Twitter @ferugby
* Sbaen ar wefan World Rugby

Categori:Cwpan Rygbi'r Byd
Categori:Rygbi'r undeb yn Sbaen
Sbaen