Delmira Agustini

Bardd o Wrwgwái yn yr iaith Sbaeneg oedd **Delmira Agustini** (24 Hydref 1886 – 6 Gorffennaf 1914) sy'n nodedig am ei barddoniaeth ramantus yn nechrau'r 20g.

Ganwyd ym Montevideo, prifddinas Wrwgwái. Er nad oedd yn aelod weithgar o fudiadau deallusol y wlad, cysylltir Agustini â *La Generación del 900*, cenhedlaeth o lenorion o Wrwgwái yn nechrau'r 20g oedd yn cynnwys Julio Herrera y Reissig, María Eugenia Vaz Ferreira, Alberto Zum Felde, ac Angel Falco.

Yn ystod ei gyrfa lenyddol fer, cyhoeddodd *El libro blanco (Frágil)* (1907), *Cantos de la mañana* (1910), a *Los cálices vacíos* (1913). Dylanwadwyd ar ei cherddi cynnar, a gyhoeddwyd mewn cylchgronau llenyddol, gan *modernismo* llên America Ladin. Mae ei gwaith diweddarach yn enghraifft gynnar o'r themâu erotig a thanbaid sydd yn nodweddiadol o feirdd benywaidd Sbaeneg yr 20g.

Priododd Enrique Job Reyes yn 1913, a chawsant ysgariad ar ôl rhyw 10 mis. Cafodd Agustini ei llofruddio yn 27 oed gan Reyes. Wedi ei marwolaeth, cyhoeddwyd *Obras completas* (1924), sy'n cynnwys y cylch anorffenedig o gerddi *El rosarío del Eros*.

## Bywyd cynnar 
Ganwyd Delmira Agustini ar 24 Hydref 1886 ym Montevideo, yn ferch i rieni dosbarth canol. Wrwgwaiad o'r enw Santiago Agustini (m. 8 Gorffennaf 1925) oedd ei thad, ac Archentwraig a aned yn Buenos Aires, María Murtfeld Triaca (24 Awst 1859 – 18 Gorffennaf 1934), oedd ei mam. Agweddau ceidwadol a disgyblaeth oedd y drefn yn y tŷ, ond roedd gan Delmira berthynas glos a'i mam a chyfleoedd i ddatblygu ei ddiddordebau creadigol. Dysgodd Ffrangeg, cerdd, a phaentio, a dechreuodd ysgrifennu barddoniaeth yn 10 oed.

Dylanwad arni oedd y bardd Rubén Darío o Nicaragwa, y cyntaf o fudiad *modernismo* yn llên America Ladin, a oedd ei hunan yn edmygwr ohoni. Meddai Darío taw Agustini yw'r unig lenores, ac eithrio'r Santes Teresa o Ávila, i fynegi ei gwaith o safbwynt gwir fenywaidd.

## Priodas a marwolaeth 
bawd|Seremoni briodas Delmira Agustini ac Enrique Job Reyes.
Priododd Delmira fasnachwr ceffylau ac arwerthwr o'r enw Enrique Job Reyes ar 14 Awst 1913. Chwe wythnos yn ddiweddarach, gadawodd ei gŵr a chychwynnodd ar y broses o'i ysgaru, a gyflawynwyd ar 5 Mehefin 1915. Er iddynt wahanu, parhasant i gwrdd â'i gilydd. Ar 6 Gorffennaf 1914, bu farw Delmira ac Enrique yn yr un ystafell yn 1206 calle Andes, Montevideo, y ddau wedi eu saethu.

## Llyfryddiaeth 
### Barddoniaeth 
* *El libro blanco* (Montevideo: O.M.Bertani, 1907)
* *Cantos de la mañana* (Montevideo: O.M. Bertani, 1910)
* *Los cálices vacíos* (Montevideo: O.M. Bertani, 1913)
* *Los astros del abismo* (Montevideo: M. García, 1924)
* *El rosario de Eros* (Montevideo: M. García, 1924)

### Detholiadau 
* *Poesías completas*, cyflwyniad gan Alberto Zum Felde (Buenos Aires: Losada, 1944)
* *Poesías completas*, golygwyd gan Magdalena García Pinto (Madrid: Cátedra, 1993)

## Cyfeiriadau 
## Darllen pellach 
* T. Escaja (gol.), *Delmira Agustini y el Modernismo: Nuevas propuestas de género* (Rosario: Beatriz Viterbo, 2000).
* T. Escaja, *Salomé decapitada. Delmira Agustini y la estética finisecular de la fragmentación* (Amsterdam: Rodopi, 2001).
* Luzmaría Jiménez Faro, *Delmira Agustini: Manantial de la brasa* (Madrid: Torremozas, 1991).
* Clara Silva, *Genio y figura de Delmira Agustini* (Buenos Aires: Editorial Universitaria de Buenos Aires, 1968).
* Clara Silva, *Pasión y gloria de Delmira Agustini* (Buenos Aires: Editorial Losada, 1972).
* Doris T. Stephens, *Delmira Agustini and the Quest for Transcendence* (Montevideo: Ediciones Geminis, 1975).

Categori:Beirdd yr 20fed ganrif o Wrwgwái
Categori:Beirdd Sbaeneg o Wrwgwái
Categori:Genedigaethau 1886
Categori:Llenorion benywaidd yr 20fed ganrif o Wrwgwái
Categori:Marwolaethau 1914
Categori:Pobl o Montevideo