Ciwbiaeth

bawd|Juan Gris, *Bywyd llonydd gyda Bowlen o Ffrwythau a Mandolin*, 1919 
bawd|Juan Gris, *Portread Pablo Picasso*, 1912

Ystyrir **Ciwbiaeth** (Saesneg: *Cubism,* Ffrangeg: *cubisme*) fel y mudiad celfyddydol mwyaf dylanwadol yn yr 20g.

Bu'n gyfrifol am newid chwyldroadol yn y byd peintio a cherfluniaeth ac ysbrydolodd cerddoriaeth, llenyddiaeth a phensaernïaeth.

## Hanes
Ffurfiwyd Ciwbiaeth ar ddechrau'r 20g ym Mharis. Ymhlith yr arloeswyr cynnar oedd Georges Braque a Pablo Picasso, gyda Jean Metzinger, Albert Gleizes, Robert Delaunay, Henri Le Fauconnier, Fernand Léger a Juan Gris.

Yng ngwaith diweddaraf Paul Cézanne, a arddangoswyd ym Mharis rhwng 1905 a 1907, ceisiodd gyfleu ffurfiau mewn tri-dimensiwn. Datblygwyd syniadaeth Cézanne gan y Ciwbwyr cynnar a oedd am edrych o'r newydd ar un o broblemau peintiwr trwy hanes -  sut gorau i gyfleu'r byd go iawn sydd a sawl-dimensiwn ar gynfas fflat, un-dimensiwn?

Mewn celf Giwbaidd mae elfennau'n cael eu dadansoddi, eu torri ar wahân ac yn ail ffurfio'n haniaethol. Yn lle portreadu'r elfennau o un safbwynt yn uing, roedd y Ciwbwyr yn eu dangos o sawl safbwynt er mwyn eu cyfleu'n eu cyfanrwydd.

## Effaith rhyngwladol
Roedd effaith Ciwbiaeth yn bellgyrhaeddol, gan ledu ar draws y byd a datblygu ymhellach wrth i'w dylanwad ymledu ac ehangu.

Mae gwaith cynnar y Dyfodoliaeth *(Futurism)* hefyd yn ceisio cyfuno mwy nag un safbwynt  – yn yr achos yma gwahanol safbwyntiau amseroedd wrth iddynt bortreadu cyflymdra'r symudiad.

## Oriel

File:1913 Popova Das Modell anagoria.JPG|Lyubov Popova,*Model yn Sefyll*,1913
File:1914 Gris La botella de anis anagoria.JPG|Juan Gris,*Botel o Anis*, 1914
File:1917 Blanchard Frau mit Gitarre.JPG|Maria Blanchard,*Merch gyda gitâr*, 1917
File:Robert Delaunay, 1912, Les Fenêtres simultanée sur la ville (Simultaneous Windows on the City), 40 x 46 cm, Kunsthalle Hamburg.jpg|Robert Delaunay,*Ffenestri Cyd-amserol ar Ddimas*, 1912
File:Cyclist (Goncharova, 1913).jpg|Natalia Goncharova,*Y Bieciwr*, 1913    
File:Pierre Dumont, Cathédrale de Rouen (Rouen Cathedral), c.1912, oil on canvas, 192.4 x 138.7 cm, Milwaukee Art Museum.jpg|Pierre Dumont,*Eglwys Gadeiriol Rouen*, tua 1912
File:Juan Gris Mann im Cafe 1914.jpg|Juan Gris, *Dyn mewn Caffi*, 1912
File:Cubist costumes for Salome.jpg|Gwisgoedd Ciwbaidd ar gyfer cynhyrchiad *Salome* gan Oscar Wilde ym Mosgo, 1922

## Rhestr o Giwbwyr
** Muhanna Al-Dura
** Nathan Altman
** Guillaume Apollinaire
** Alexander Archipenko
** Vladimir Baranov-Rossine
** Julio Barragán
** Georges Braque
** Patrick Henry Bruce
** Frank Burty Haviland
** Josef Čapek
** Jorge Castillo (artist)
** William Crozier 
** Joseph Csaky
** Danseuse (Csaky)
** Andrew Dasburg
** Sonia Delaunay
** Julio de Diego
** Raymond Duchamp-Villon
** André Fau
** Emil Filla
** Jesus Fuertes
** Leo Gestel
** Albert Gleizes
** Julio González (cerflunydd)
** Juan Gris
** Otto Gutfreund
** Werner Gutzeit
** Auguste Herbin
** Fannie Hillsmith
** Bror Hjorth
** Carl Holty
** Vilmos Huszár
** Eugene Ivanov (artist)
** Marcel Janco
** Greta Knutson
** Boris Korolev
** Roger de La Fresnaye
** Jean Lambert-Rucki
** Marie Laurencin
** Henri Laurens
** Blanche Lazzell
** Henri Le Fauconnier
** Fernand Léger
** André Lhote
** Jacques Lipchitz
** André Mare
** Jan Matulka
** Vadym Meller
** Jean Metzinger
** Gustave Miklos
** Milo Milunović
** Berge Missakian
** George L.K. Morris
** Alexandra Nechita
** Amédée Ozenfant
** Emilio Pettoruti
** Pablo Picasso
** John Joseph Wardell Power
** Othello Radou
** Jeanne Rij-Rousseau
** Clément Serveau
** Boris Smirnoff
** Ion Theodorescu-Sion
** Herman Trunk
** Nadezhda Udaltsova
** Georges Valmier
** Jacques Villon
** Marie Vorobieff
** Max Weber (artist)

## Cyfeiriadau

Categori:Mudiadau celf