Deddf Llywodraeth Cymru 2006

Mae **Deddf Llywodraeth Cymru 2006** yn Ddeddf Senedd y Deyrnas Unedig a ddiwygiodd Cynulliad Cenedlaethol Cymru gan alluogi rhoi mwy o bŵer i'r Cynulliad yn haws. Crea'r Ddeddf system lywodraethol sydd ar wahân ac yn atebol i'r ddeddfwriaeth.

Mae gan y Ddeddf y darpariaethau canlynol:

*creu corff gweithredol - Llywodraeth Cymru - sydd ar wahân i'r corff deddfwriaethol, sef Cynulliad Cenedlaethol Cymru. Felly, mae Llywodraeth Cynulliad Cymru wedi newid o fod yn weithgor y Cynulliad Cenedlaethol i fod yn gorff penodol.
*yn gwahardd ymgeiswyr rhag ceisio mewn etholaethau a bod ar restr rhanbarthol
*yn darparu modd i'r Gorchymyn Cymhwysedd Deddfwriaethol i ddosrannu pŵer o'r Senedd i'r Cynulliad, a rydd pŵerau i'r Cynulliad i greu "Mesurau* (Cyfreithiau Cymreig). Disgrifia Atodlen 5 y meysydd lle mae gan y Cynulliad pŵer i greu mesurau*
*yn darparu refferendwm am fwy o bŵerau deddfwriaethol, a adwaenir fel "Deddfau'r Cynulliad"
*creu sêl Cymreig a Gwarchodwr y Sêl Cymreig (Prif Weinidog Cymru)
*creu Cronfa Gyfunol Cymru
*creu swyddi Cwnsler Cyffredinol fel aelod o Lywodraeth Cynulliad Cymru a'i prif gynghorydd cyfreithiol
*rhoi dyletswyddau newydd i'r Frenhines drwy  apwyntio gweinidogion Cymreig a rhoi Cydsyniad Brenhinol i Ddeddfau'r Cynulliad.

Derbyniodd y mesur Gydsyniad Brenhinol ar 25 Gorffennaf 2006.

## Atodlen 5 y Ddeddf
Disgrifia Atodlen 5 y Ddeddf yr 20 "Maes" a "Mater" lle mae gan Cynulliad Cenedlaethol Cymru bŵerau deddfwriaethol e.e. y gallu i basio Mesurau'r Cynulliad. Mae "Maes" yn bwnc eang e.e. addysg ac hyfforddiant; yr amgylchedd; iechyd a gwasanaethau iechyd; priffyrdd a thrafnidiaeth; tai. Mae "Mater" yn ardal polisi mwy penodol o fewn Maes. Gall y cynulliad gael mwy o bŵerau deddfwriaethol drwy ddiwygio Atodlen 5.

Gellir gwneud hyn mewn dwy ffordd: naill ai o ganlyniad i gymalau a gynhwysir mewn deddfwriaethau a basiwyd gan Ddeddf Seneddol yn San Steffan, neu drwy Orchymyn Cymhwysedd Deddfwriaethol a roddir gan y Senedd mewn ymateb i gais wrth y Cynulliad Cenedlaethol ei hun. (Gall y Llwyodraeth Gymreig, aelodau unigol neu Bwyllgorau'r Cynulliad gynnog Gorchymyn Cymhwysedd Deddfwriaethol; ond rhaid iddo gael ei gymeradwyo gan y Cynulliad Cenedlaethol cyn y caiff ei brosesu). Canlyniad y dday ddull yw diwygio'r 20 "Maes" drwy fewnosod "Materion" penodol i mewn i bob "Maes". Rhydd hyn bŵer i'r Cynulliad i basio deddfwriaeth ar y Materion hynny.

Diweddarir Atodlen 5 yn rheolaidd o ganlyniad i'r ddau broses hyn. Ceir copi wedi'i ddiweddaru ar wefan y Cynulliad Cenedlaethol.

## Meysydd Atodlen 5
*Maes 1: amaethyddiaeth, pysgota, fforestydd a datblygiad cefn gwlad
*Maes 2: cofebau hynafol ac adeiladau hanesyddol
*Maes 3: diwylliant
*Maes 4: datblygiad economaidd
*Maes 5: addysg ac hyfforddiant
*Maes 6: yr amgylchedd
*Maes 7: gwasanaethau tân ac achub a hyrwyddo diogelwch tân
*Maes 8: bwyd
*Maes 9: iechyd a gwasanaethau iechyd
*Maes 10: priffyrdd a thrafnidiaeth
*Maes 11: tai
*Maes 12: llywodraeth leol
*Maes 13: Cynulliad Cenedlaethol Cymru
*Maes 14: gweinyddiaeth gymdeithasol
*Maes 15: lle cymdeithasol
*Maes 16: chwaraeon ac hamdden
*Maes 17: twristiaeth
*Maes 18: cynllunio tref a gwlad
*Maes 19: amddiffynfeydd dŵr a llifogydd
*Maes 20: yr iaith Gymraeg

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*Gwefan Deddf 2006 Llywodraeth Cymru
* Deddf Llywodraeth Cymru 2006
* Prawf llawn o Atodlen 5 fel y'i gweithredir
*Diwygiad o Atodlen 5 fel ag y mae ar hyn o bryd 
* Nodiadau Tracio Pŵerau'r Cynulliad 
*Nodiadau Tracio Cynulliad Cenedlaethol Cymru 

Categori:Datganoli yng Nghymru
Llywodraeth Cymru 2006
Categori:Deddfau cyfansoddiadol Cymru
Categori:Deddfau Senedd y Deyrnas Unedig 2006
Categori:Llywodraeth Cymru
Categori:2006 yng Nghymru