Y Gwyll

Rhaglen deledu dditectif wedi'i lleoli yng Ngheredigion, ac yn Aberystwyth yn bennaf, yw ***Y Gwyll***. Darlledwyd y gyfres am y tro cyntaf ar S4C yn Hydref 2013.

Yr actor Cymreig Richard Harrington sydd yn chwarae rôl y prif gymeriad, DCI Tom Mathias.

## Plot 
## Cynhyrchiad 
Crëwyd y gyfres gan y dramodydd Ed Thomas, cyfarwyddwr creadigol y cwmni ffilm Fiction Factory a leolir yng Nghaerdydd, *Mathias* oedd enw gwreiddiol y gyfres Gymraeg a *Hinterland* yr enw Saesneg, Datganwyd yn Rhagfyr 2012 y bydd rhai o actorion mwyaf adnabyddus Cymru yn ymddangos yn ystod y gyfres, gan gynnwys Siân Phillips, Matthew Rhys, Ioan Gruffudd a Rhys Ifans.

Cynhyrchiad yw *Y Gwyll* gan Fiction Factory mewn cydweithrediad â S4C, Tinopolis, BBC Cymru Wales, Cronfa Gyd-gynhyrchu S4C ac All3Media International Ltd.

Ar ddiwedd darllediad y gyfres gyntaf ar S4C fe gyhoeddwyd bod gwaith wedi dechrau ar ail gyfres i'w darlledu mewn blwyddyn.. Cyhoeddodd S4C a BBC Cymru fod ail gyfres wedi ei chomisiynu yn Ebrill 2014. Darlledwyd un pennod arbennig ar Ddydd Calan 2015 a fe gychwynodd yr ail gyfres ym mis Medi 2015. Dechreuwyd ffilmio trydydd cyfres yn Ionawr 2016 a fe'i ddangoswyd ar S4C ar ddiwedd Hydref 2016.

## Cast 
* Richard Harrington – DCI Tom Mathias
* Mali Harries – DI Mared Rhys
* Alex Harries – DC Lloyd Elis
* Hannah Daniel – DS Siân Owen
* Aneirin Hughes – Prif Arolygydd Brian Prosser
* Anamaria Marinca - Meg Mathias
* Rhodri Evan
* Catrin Arwel

## Darllediad 
Dangoswyd clipiau o'r rhaglen yn gyhoeddus am y tro cyntaf ym mhabell S4C yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir Ddinbych a'r Cyffiniau 2013, mewn sesiwn gyda'r prif actorion Richard Harrington a Mali Harries, â'r uwch gynhyrchydd Ed Thomas. Cafodd ei dangos hefyd yng nghynhadledd MIPCOM yn Cannes ar 8 Hydref 2013. Dangoswyd *première* y bennod gyntaf ar 17 Hydref 2013 yn yr Hen Goleg, Prifysgol Aberystwyth. Darlledwyd y bennod gyntaf ar S4C nos Fawrth 29 Hydref 2013.

Darlledwyd y gyfres yn Saesneg ar BBC Cymru Wales a BBC Four yn 2014, yn ogystal â'r darlledwr DR yn Nenmarc, drwy gytundeb gydag All3Media International. Cynigwyd *early day motion* yn Nhŷ'r Cyffredin i groesawu'r gyfres, gyda 14 o Aelodau Seneddol yn cefnogi'r cynnig.

Roedd ymateb y beirniaid i'r gyfres gyntaf yn ffafriol. Derbynodd Harrington yn arbennig glod am ei berfformiad. Cymeradwyodd nifer o feirniaid y defnydd o'r tirlun i ffurfio naws *noir* y rhaglen. Yn ôl Nico Dafydd ym mhlog celfyddydau Golwg360, "nid darlunio’r gorffennol sydd yma ond deall esthetig y Gymru fodern fel y mae, gan ychwanegu ysgrifennu crefftus i greu stori. Wedi ei leoli yn Aberystwyth, mae’n falch o’r adeiladau, o’r bryniau, y golygfeydd, ac yn eu clymu’n rhan o’r stori." Yn y *Wales Arts Review* ysgrifennodd Gary Raymond bod *Y Gwyll* yn llawn ystrydebau'r rhaglen dditectif nodweddiadol, ond ei bod yn llwyddiannus ar y cyfan wrth ymdrin â'r ystrydebau hyn mewn ffordd effeithiol. gan gynnwys y rhaglen Ddanaidd *Forbrydelsen* (a ddarlledwyd ym Mhrydain dan yr enw *The Killing*), a'r gyfres Swedaidd *Wallander*. Cafodd y gyfres Gymraeg hefyd adolygiadau ffafriol gan argrafflenni Llundain. Ar y rhaglen *Pethe*, dangoswyd y fersiynau Cymraeg (gydag isdeitlau) a Saesneg gerbron tri o fyfyrwyr Prifysgol Aberystwyth – Cymro, Sais, a Norwyes – a'r Gymraeg oedd y ffefryn gan y tri ohonynt. Sylwodd Dylan Wyn Williams, beirniad teledu *Golwg* bod "clywed y ddeialog Gymraeg yn cynnig elfen ychwanegol egsotig bron mewn byd sy'n gyforiog o dditectifs drama. Gwers fach bwysig i S4C ganolbwyntio ar greu fersiwn uniaith yn y dyfodol efallai." Roedd panel y rhaglen *Pethe* – Gary Slaymaker, Elin Haf Gruffydd Jones, a Keith Morris – hefyd yn gytûn taw peth gwych oedd y gyfres newydd. Efallai'r unig anghydffurfiwr oedd yr awdur nofelau ditectif Alun Cob yng nghylchgrawn *Golwg*, a roddai sgôr hanner cystal dyfarniad Lyn Ebenezer: "yn anffodus: pump allan o ddeg". Beirniadodd realedd y gyfres am ei bod yn gwbl Gymraeg: "Diflas, anonest, a diwylliannol anaeddfed ydi mynnu bod sefyllfa'r iaith mor iach ag y mae hi'n cael ei phortreadu yn *Y Gwyll*." Ar ben hynny, fe bigodd bai ar stori'r bennod gyntaf, "gwbl anhygoel ac ar yr un amser cwbl ystrydebol".

## Penodau 
### Cyfres 1 (2013) 
### Cyfres 2 (2015) 
### Cyfres 3 (2016) 
### Penodau Arbennig 
## Darlledwyr rhyngwladol
### Sianeli teledu
* Gwlad Belg: Cychwynodd y corff darlledu cyhoeddus Fflemaidd VRT ddangos y fersiwn Cymraeg yn cychwyn 14 Gorffennaf 2014.
* Denmarc: Dangosodd y darlledwr DR y fersiwn dwyieithog, o dan y teitl "Mord i Wales", ar 12, 19 a 26 Mai a 2 Mehefin 2014.
* Y Ffindir: Dangosodd YLE y fersiwn dwyieithog, o dan y teitl "Syrjäinen maa", yn cychwyn 12 Hydref 2014.
* Yr Almaen: Dangoswyd fersiwn wedi ei ddybio i Almaeneg. gyda'r teitl *Inspector Mathias – Mord in Wales*, ar deledu Almaenaidd Das Erste yn cychwyn 12 Gorffennaf 2015.
* Norwy: Dangosodd NRK y fersiwn dwyieithog yn cychwyn 11 Ebrill 2014.
* Gwlad Pwyl: Dangosodd Ale Kino+ y gyfres cyntaf yn ei fersiwn dwyieithog, gyda'r teitl *Hinterland*, ar 5, 12, 19 a 26 Tachwedd 2014.
* Slofenia: Dangoswyd y fersiwn dwyieithog ar ei darlledwr cyhoeddus RTVSLO, yn cychwyn 14 Ebrill 2014, o dan y teitl "Zločini v Walesu" (Troseddau yng Nghymru). Parhaodd y gyfres gyntaf ar 21, 28 Ebrill a 5 Mai. Ail-ddarlledwyd y gyfres cyntaf y flwyddyn ganlynol yn Ebrill a Mai.
* Yr Iseldiroedd: Dangoswyd y fersiwn dwyieithog ar KRO yn cychwyn 20 Mai 2014.
* Y Deyrnas Unedig: Darlledwyd y fersiwn dwyieithog ar BBC Four yn 2014, yn cychwyn ar 28 Ebrill.
* Ffrainc: Mae ar gael ar Netflix gyda fersiwn Ffrengig a dangoswyd fersiwn Llydewig (Serr-Noz) ar sianeli lleol, Tébéo, Tébésud et TVR, gyda isdeitlau Ffrangeg

### Netflix
Mae gwasanaeth fideo ar alw Netflix yn cynnwys fersiwn Saesneg y gyfres *Hinterland* sydd ar gael ar draws Japan, Gogledd America a De America. Mae'r fersiwn sydd ar Netflix yn wahanol i'r rhai a ddarlledwyd ar y BBC ac yn yr iaith Saesneg.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Y Gwyll  ar wefan S4C
* 

Categori:Cyflwyniadau rhaglenni teledu 2013
Categori:Rhaglenni teledu Cymreig yr 2010au
Categori:Rhaglenni teledu ditectif
Categori:Rhaglenni teledu drama drosedd Cymraeg
Categori:Rhaglenni teledu drama drosedd o Gymru
Categori:Rhaglenni teledu S4C
Categori:Rhaglenni teledu sydd a'u stori wedi'i lleoli yng Nghymru
Categori:Cyfresi drama S4C