open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
George Rolleston

Meddyg, ffisiolegydd  a söolegydd nodedig o'r Deyrnas Unedig oedd **George Rolleston**  (30 Gorffennaf 1829 - 16 Mehefin 1881). Meddyg a sŵolegydd Sbaeneg ydoedd. Ef oedd yr Athro Linacre cyntaf i'w benodi mewn Anatomeg a Ffisioleg ym Mhrifysgol Rhydychen. Cafodd ei eni yn De Swydd Efrog, Y Deyrnas Unedig ac addysgwyd ef yng Ngholeg Penfro a Rhydychen. Bu farw yn Rhydychen.
bawd|chwith|Rolleston tua 1860.

## Gwobrau
Enillodd George Rolleston y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1881
Categori:Genedigaethau 1829
Categori:Meddygon Prydeinig‎
Archibald Hill

Meddyg, ffisiolegydd, biolegydd,  mathemategydd a gwleidydd nodedig o'r Deyrnas Unedig oedd **Archibald Hill**  (26 Medi 1886 &ndash; 3 Mehefin 1977). Cyd-rannodd Wobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth ym 1922 a hynny am ei esboniadau ynghylch y broses o gynhyrchu gwres a gwaith mecanyddol yn y cyhyrau. Cafodd ei eni ym Mryste, Y Deyrnas Unedig, ac addysgwyd ef yng Ngholeg y Drindod. Bu farw yng Nghaergrawnt.

## Gwobrau
Enillodd Archibald Hill y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Medal Cothenius
*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol
*Darlith Gwobrwyo Bayliss-Starling
*Swyddog o Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig (OBE)
*Gwobr Actonian
*Medal Brenhinol
*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
*Medal Copley

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Marwolaethau 1977
Categori:Genedigaethau 1886
Categori:Meddygon Prydeinig
César Milstein

Meddyg, biolegydd  a imiwnolegydd nodedig o'r Ariannin oedd **César Milstein**  (8 Hydref 1927 - 24 Mawrth 2002). Biocemegydd o'r Ariannin ydoedd a gweithiodd ym maes ymchwil gwrthgorff. Fe cyd-rannodd Wobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth ym 1984. Cafodd ei eni yn Bahía Blanca, Y Ariannin ac addysgwyd ef yng Ngholeg Fitzwilliam a Universidad de Buenos Aires. Bu farw yng Nghaergrawnt.

## Gwobrau
Enillodd César Milstein y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Gwobr Genedlaethol Sefydliad Gairdner
*Gwobr Microbioleg Carlos J
* Finlay
*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol
*Medal Sir Hans Krebs
*Gwobr William Bate Hardy
*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
*Gwobr Rosenstiel
*Gwobr Louisa Gross Horwitz
*Gwobr Avery-Landsteiner
*Medal Brenhinol
*Gwobr Albert Lasker am Ymchwil Meddygol Sylfaenol
*Gwobr Alfred P. Sloan, Jr
*Medal Copley

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Marwolaethau 2002
Categori:Genedigaethau 1927
Categori:Meddygon o'r Ariannin
Joseph Lister, Barwn 1af Lister

Meddyg a llawfeddyg o Loegr oedd **Joseph Lister, Barwn 1af Lister**  (5 Ebrill 1827 &ndash; 10 Chwefror 1912). Llawfeddyg Prydeinig ac yn arloeswr ym maes llawdriniaethau antiseptig ydoedd. Arweiniodd ei waith at ostyngiad mewn heintiau ôl-llawdriniaethol gan wneud y fath driniaethau'n fwy diogel ar gyfer cleifion, nid syndod iddo gael ei adnabod felly fel "tad y llawdriniaeth fodern". Cafodd ei eni yn Bexley, Teyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Llundain. Bu farw yng Nghaint.

## Gwobrau
Enillodd Joseph Lister, Barwn 1af Lister y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Medal Brenhinol
*Urdd Teilyngdod am Wyddoniaeth a Chelf
*Medal Cothenius
*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol
*Pour le Mérite
*Medal Copley

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1827
Categori:Marwolaethau 1912
Categori:Meddygon o Loegr

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
August Krogh

Meddyg, ffisiolegydd, addysgwr a söolegydd nodedig o Ddenmarc oedd **August Krogh**  (15 Tachwedd 1874 - 13 Medi 1949). Mae'n enwog am iddo ddatblygu'r Egwyddor Krogh. Yn 1920 enillodd wobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth wedi iddo ddarganfod y mecanwaith o reoleiddio'r capilarïau yn y cyhyrau ysgerbydol. Cafodd ei eni yn Grenå, Denmarc ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Copenhagen. Bu farw yn Copenhagen.

## Gwobrau
Enillodd August Krogh y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1874
Categori:Marwolaethau 1949
Categori:Academyddion yr 20fed ganrif o Ddenmarc
Categori:Academyddion Prifysgol Copenhagen
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Copenhagen
Categori:Ffisiolegwyr o Ddenmarc
Categori:Meddygon yr 20fed ganrif o Ddenmarc
Categori:Pobl fu farw yn Copenhagen
Juscelino Kubitschek

Meddyg a gwleidydd  nodedig o Frasil oedd **Juscelino Kubitschek**  (12 Medi 1902 - 22 Awst 1976). Hyfforddwyd ef fel meddyg, bu hefyd wleidydd blaenllaw ym Mrasil ac fe wasanaethodd fel 21ain Arlywydd Brasil rhwng 1956 a 1961. Cafodd ei eni yn Diamantina, Brasil ac addysgwyd ef yn Universidade Federal de Minas Gerais. Bu farw yn Resende.

## Gwobrau
Enillodd Juscelino Kubitschek y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*grand-croix de l'ordre national de la Croix du Sud
*Coler Urdd Isabella y Catholig
*Uwch Groes Dosbarth Arbennig Urdd Teilyngdod Gweriniaeth Ffederal yr Almaen

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1902
Categori:Meddygon o Frasil
Categori:Gwleidyddion o Frasil
Categori:Marwolaethau 1976
Categori:Pobl fu farw mewn damweiniau ffordd
Corneille Heymans

Meddyg, ffarmacolegydd  a ffisiolegydd o Wlad Belg oedd **Corneille Heymans**  (28 Mawrth 1892 - 18 Gorffennaf 1968). Enillodd Wobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth ym 1938 a hynny am arddangos sut y mesurir pwysedd gwaed a chynnwys ocsigen yn y gwaed gan y corff a'u trosglwyddo i'r ymennydd. Cafodd ei eni yn Gent, Gwlad Belg ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Ghent. Bu farw yn Knokke -Heist.

## Gwobrau
Enillodd Corneille Heymans y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd y seren Pegwn
*Urdd Marchogol y Beddrod Sanctaidd
*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
*komtur of Order of St
* Sylvester

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Marwolaethau 1968
Categori:Genedigaethau 1892
Categori:Meddygon o Wlad Belg
Mary Calderone

Meddyg nodedig o Unol Daleithiau America oedd **Mary Calderone**  (1 Gorffennaf 1904 - 24 Hydref 1998). Roedd yn feddyg ac yn llysgennad iechyd cyhoeddus ar gyfer addysg rywiol. Ei champ fwyaf nodedig oedd gwrthdroi polisi Cymdeithas Feddygol America yn erbyn lledaenu gwybodaeth ynghylch atal cenhedli. Fe'i ganed yn Paris, Unol Daleithiau America ac fe'i haddysgwyd yng Ngholeg Vassar, Ysgol Iechyd y Cyhoedd y Postman Prifysgol Columbia, Prifysgol Columbia a Phrifysgol Rochester. Bu farw yn Sgwâr Kennett.

## Gwobrau
Enillodd Mary Calderone y  gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:

*Hall of Fame' Cendlaethol Menywod
*Humanist

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1998
Categori:Genedigaethau 1904
Categori:Meddygon Americanaidd
Marcel Baltazard

Meddyg nodedig o Ffrainc oedd **Marcel Baltazard**  (13 Chwefror 1908 - 1 Medi 1971). Caiff ei adnabod am ei waith ar bla a'r cynddaredd. Cyfarwyddodd Sefydliad Pasteur Iran o 1946 i 1961 ac yna bu'n bennaeth ar wasanaeth epidemioleg Sefydliad Pasteur ym Mharis. Cafodd ei eni yn Verdun, Ffrainc ac addysgwyd ef yn Lycée Lakanal. Bu farw ym Mharis.

## Gwobrau
Enillodd Marcel Baltazard y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Marchog y Lleng Anrhydeddus
*Croix de guerre 1939–1945

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1971
Categori:Genedigaethau 1908
Categori:Meddygon Ffrengig‎
Georges Dujardin-Beaumetz

Meddyg nodedig o Ffrainc oedd **Georges Dujardin-Beaumetz**  (26 Tachwedd 1833 - 15 Chwefror 1895). Meddyg a glanweithydd Ffrengig ydoedd. Bu'n aelod o'r Académie de médecine, a'r Legion of Honor. Cafodd ei eni yn Barcelona, Ffrainc ac addysgwyd ef yn Ecole de Médecine de Paris. Bu farw ym Mharis.

## Gwobrau
Enillodd Georges Dujardin-Beaumetz y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Commandeur de la Légion d'honneur‎

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1895
Categori:Genedigaethau 1833
Categori:Meddygon Ffrengig‎
Francis Laking

Meddyg a llawfeddyg o Loegr oedd **Francis Laking**  (9 Ionawr 1847 - 21 Mai 1914). Meddyg Seisnig ydoedd, a bu'n Lawfeddyg-Apothecari Sefydlog i'r Frenhines Fictoria, ac yn Feddyg Sefydlog i Frenin Edward VII a Brenin Siôr V. Cafodd ei eni yn Kensington, Lloegr ac addysgwyd ef yn Ysbyty Sant Siôr. Bu farw yn St James's.

## Gwobrau
Enillodd Francis Laking y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Marchog Croes Fawr Urdd Frenhinol Victoria
*Marchog Cadlywydd Urdd y Baddon

Categori:Marwolaethau 1914
Categori:Genedigaethau 1847
Categori:Meddygon o Loegr

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Kosta Todorović

Meddyg o Serbia oedd **Kosta Todorović**  (4 Gorffennaf 1887 - 19 Medi 1975). Ei arbenigedd oedd clefydau heintus. Etholwyd ef i Academi'r Gwyddorau a'r Celfyddydau Serbaidd, a bu'n aelod o Academi Feddygol Paris yn ogystal ag Academi'r Gwyddorau a'r Celfyddydau Slofenaidd. Cafodd ei eni yn Beograd, Serbia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Graz. Bu farw yn Beograd.

## Gwobrau
Enillodd Kosta Todorović y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Marchog Urdd Polonia Restituta
*Urdd Sant Sava
*Croes arian urdd y ffenics (Groeg)
*Marchog urdd yr eryr gwyn

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1975
Categori:Genedigaethau 1887
Categori:Meddygon o Serbia
Marek Edelman

Meddyg, undebwr llafur, cardiolegydd a gwleidydd nodedig o Wlad Pwyl oedd **Marek Edelman**  (1919 - 2 Hydref 2009). Roedd yn weithredydd gwleidyddol a chymdeithasol ac yn gardiolegydd Iddewig-Pwylaidd. Cyn ei farwolaeth ym 2009, ef oedd y goroeswr olaf ymysg arweinyddion Gwrthryfel Geto Warsaw. Cafodd ei eni yn Gomel, Gwlad Pwyl yn 1919 ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Meddygol Łódź. Bu farw yn Warsaw.

## Gwobrau
Enillodd Marek Edelman y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd yr Eryr Gwyn
*Urdd Croes Grunwald, 3ydd radd
*Doctor honoris causa o Brifysgol Jagiellonian, Krakow
*Commandeur de la Légion d'honneur

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1919
Categori:Marwolaethau 2009
Categori:Meddygon o Wlad Pwyl
Lluís Barraquer i Bordas

Meddyg ac athro prifysgol nodedig o Sbaen oedd **Lluís Barraquer i Bordas**  (27 Ebrill 1923 - 5 Ebrill 2010). Niwrolegydd Catalanaidd ydoedd, ac mi fu'n allweddol wrth ddatblygu niwroseicoleg yng Nghatalonia. Cafodd ei eni yn Barcelona, Sbaen ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Barcelona. Bu farw yn St Climent de Llobregat.

## Gwobrau
Enillodd Lluís Barraquer i Bordas y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Creu de Sant Jordi

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1923
Categori:Marwolaethau 2010
Categori:Meddygon Sbaenaidd
Arthur Sloggett

Meddyg nodedig o'r Deyrnas Unedig oedd **Arthur Sloggett**  (24 Tachwedd 1857 - 27 Rhagfyr 1929). Bu'n Gyfarwyddwr Cyffredinol ar Wasanaethau Meddygol y Fyddin ym 1914 ac yn Gyfarwyddwr Cyffredinol Gwasanaethau Meddygol Arfau Prydeinig yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf. Cafodd ei eni yn Llundain, Y Deyrnas Unedig ac addysgwyd ef yng Ngholeg y Brenin a Llundain. Bu farw yn Llundain.

## Gwobrau
Enillodd Arthur Sloggett y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Marchog-Cadlywydd Urdd St.Mihangel a St.Siôr

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1929
Categori:Genedigaethau 1857
Categori:Meddygon Prydeinig‎
Norman Bethune

Meddyg, llawfeddyg  ac athro o Ganada oedd **Norman Bethune**  (3 Mawrth 1890 - 12 Tachwedd 1939). Ei wasanaeth gyda'r Wythfed Fyddin Gomiwnyddol yn ystod yr Ail Ryfel Seino-Japanaidd a fyddai'n ennill cydnabyddiaeth barhaus iddo. Fe gyflwynodd meddygaeth fodern mewn modd effeithiol i ardaloedd gwledig Tsieina. Cafodd ei eni yn Gravenhurst, Canada ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Toronto. Bu farw yn Sir Tang.

## Gwobrau
Enillodd Norman Bethune y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Oriel yr Anfarwolion Meddygol Canada

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1939
Categori:Genedigaethau 1890
Categori:Meddygon o Ganada
Tadeusz Reichstein

Meddyg, botanegydd, cemegydd a gwyddonydd nodedig o'r Swistir oedd **Tadeusz Reichstein**  (20 Gorffennaf 1897 - 1 Awst 1996). Cyd-dderbyniodd Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth ym 1950 am ei waith ar hormonau'r cortecs ag arweiniodd at ynysiad cortison. Cafodd ei eni yn Włocławek, Y Swistir ac addysgwyd ef yn ETH Zurich. Bu farw yn Basel.

## Gwobrau
Enillodd Tadeusz Reichstein y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Gwobr Marcel Benoist
*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
*Medal Copley

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1996
Categori:Genedigaethau 1897
Categori:Meddygon o'r Swistir
Igor Kon

Meddyg, athronydd, cymdeithasegydd a seicolegydd nodedig o'r Undeb Sofietaidd oedd **Igor Kon**  (21 Mai 1928 - 27 Ebrill 2011). Roedd yn athronydd Sofietaidd a Rwsiaidd, yn seicolegydd ac yn rywolegydd. Yn 2005, dyfarnodd Cymdeithas y Byd dros Iechyd Rhyw ei Medal Aur iddo er mwyn cydnabod ei gyfraniadau eithriadol i rywoleg. Cafodd ei eni yn St Petersburg, Yr Undeb Sofietaidd ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Herzen. Bu farw yn Moscfa.

## Gwobrau
Enillodd Igor Kon y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Teilyngdod "Am waith dros yr Henwlad", Dosbarth II

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 2011
Categori:Genedigaethau 1928
Categori:Meddygon o'r Undeb Sofietaidd
James Dwight

Meddyg a chwaraewr tennis nodedig o Unol Daleithiau America oedd **James Dwight**  (14 Gorffennaf 1852 - 13 Gorffennaf 1917). Graddiodd fel meddyg o Ysgol Feddygol Harvard, serch hynny y mae'n fwyaf adnabyddus fel chwaraewr tennis Americanaidd. Cyfeirir ato weithiau fel "Tad Tennis Americanaidd". Cafodd ei eni yn Paris, Unol Daleithiau America ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Harvard. Bu farw yn Mattapoisett.

## Gwobrau
Enillodd James Dwight y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*'Hall of Fame' Tennis Rhyngwladol

Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Harvard
Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1852
Categori:Marwolaethau 1917
Categori:Meddygon Americanaidd
Susan Anderson

Meddyg o'r Unol Daleithiau oedd **Susan Anderson**  (31 Ionawr 1870 - 16 Ebrill 1960). Meddyg Americanaidd ydoedd ac yr oedd ymhlith y merched cyntaf i ymarfer meddygaeth yn Colorado. Fe'i ganed yn Fort Wayne, Indiana ac fe'i haddysgwyd yn Ysgol Feddygol Prifysgol Michigan a Phrifysgol Michigan. Bu farw yn Denver, Colorado.

## Gwobrau
Enillodd Susan Anderson y  gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:

*Oriel yr Anfarwolion Menywod Colorado

Categori:Marwolaethau 1960
Categori:Genedigaethau 1870
Categori:Meddygon o'r Unol Daleithiau

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Sir James Wylie

Meddyg a llawfeddyg o'r Alban oedd **Sir James Wylie**  (20 Tachwedd 1768 - 2 Mawrth 1854). Roedd yn llawfeddyg yn Llys Imperialaidd Rwsia, ac yn Llywydd yr Academi Feddygol a Llawfeddygol Ymerodraethol. Fe'i hystyrir yn un o drefnwyr meddygaeth filwrol Rwsia. Cafodd ei eni yn Kincardine, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Caeredin. Bu farw yn St Petersburg.

## Gwobrau
Enillodd Sir James Wylie y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Sant Vladimir, Dosbarth 1af
*Urdd Sant Vladimir, Ail Ddosbarth
*Urdd Sant Anna, Dosbarth 1af
*Urdd Alexander Nevsky
*Urdd yr Eryr Coch

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1768
Categori:Marwolaethau 1854
Categori:Meddygon o'r Alban
Nancy M. Hill

Meddyg nodedig o Unol Daleithiau America oedd **Nancy M. Hill**  (19 Tachwedd 1833 - 8 Ionawr 1919). Gwasanaethodd fel nyrs yn [Rhyfel Cartref [America, ac yn ddiweddarach daeth yn un o feddygon benywaidd cyntaf America. Ei harbenigedd oedd obstetreg. Fe'i ganed yn Boston, Unol Daleithiau America ac fe'i haddysgwyd yng Ngholeg Mount Holyoke ac Ysgol Feddygol Prifysgol Michigan. Bu farw yn Dubuque.

## Gwobrau
Enillodd Nancy M. Hill y  gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:

*Oriel yr Anfarwolion Menywod Iowa

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1919
Categori:Genedigaethau 1833
Categori:Meddygon Americanaidd
Joseph Goldberger

Meddyg nodedig o Unol Daleithiau America oedd **Joseph Goldberger**  (16 Gorffennaf 1874 - 17 Ionawr 1929). Meddyg ac epidemiolegydd Americanaidd ydoedd yn Wasanaeth Iechyd Cyhoeddus yr Unol Daleithiau. Roedd ei waith ymchwil ynghylch y cysylltiad rhwng diet pelagra ac ansafonol yn allweddol, ac o ganlyniad fe enwebwyd ef am Wobr Nobel pump o weithiau. Cafodd ei eni yn Giraltovce, Unol Daleithiau America ac addysgwyd ef yn Ysgol Feddygaeth Prifysgol Efrog Newydd a Dinas Coleg Efrog Newydd. Bu farw yn Washington.

## Gwobrau
Enillodd Joseph Goldberger y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Gwobr Watson Davis a Helen Miles Davis

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1929
Categori:Genedigaethau 1874
Categori:Meddygon Americanaidd
Ilya Mechnikov

Meddyg,  imiwnolegydd, biolegydd,  dyfeisiwr,  söolegydd a gwyddonydd nodedig o Ymerodraeth Rwsia oedd **Ilya Mechnikov**  (15 Mai 1845 - 15 Gorffennaf 1916). Sŵolegydd Rwsiaidd ydoedd a chaiff ei adnabod yn bennaf am ei waith ymchwil arloesol ynghylch imiwnoleg, rhoddwyd iddo'r llysenw "tad imiwnedd naturiol". Cafodd ei eni yn Ivanivka, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef yn Academi Celfyddydau Cain, Munich a Phrifysgol Göttingen. Bu farw ym Mharis.

## Gwobrau
Enillodd Ilya Mechnikov y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Medal Karl Ernst von Baer
*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
*Medal Copley

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Marwolaethau 1916
Categori:Genedigaethau 1845
Categori:Meddygon Rwsiaidd
Nikolai Aleksandrovich Obolonsky

Meddyg o Ymerodraeth Rwsia oedd **Nikolai Aleksandrovich Obolonsky**  (15 Hydref 1856 - 14 Mawrth 1913). Athro Rwsiaidd ydoedd, yn arbenigo mewn meddyginiaeth fforensig, bu hefyd yn ddeon ar gyfadran feddygol Prifysgol Kiev. Cafodd ei eni yn St Petersburg, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Kharkiv. Bu farw yn Kiev.

## Gwobrau
Enillodd Nikolai Aleksandrovich Obolonsky y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Sant Vladimir, Dosbarth 1af
*Urdd Sant Vladimir, 4ydd Dosbarth
*Urdd Sant Vladimir, 3ydd Dosbarth
*Urdd Santes Anna, Dosbarth 1af
*Urdd Santes Anna, Ail Ddosbarth
*Urdd Sant Anna, Ail Ddosbarth

Categori:Marwolaethau 1913
Categori:Genedigaethau 1856
Categori:Meddygon o Rwsia

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Sid Watkins

Meddyg a llawfeddyg nodedig o Sais oedd **Sid Watkins**  (6 Medi 1928 - 12 Medi 2012). Cafodd ei eni yn Lerpwl ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Lerpwl. Niwrolawfeddyg ydoedd. Roedd yn Gynrychiolydd Diogelwch a Meddygaeth yr FIA Fformiwla Un ac yn bennaeth ar y tîm meddygol ar y trac ac yn gymhorthydd cyntaf mewn achos damweiniau. Bu farw yn Llundain.

## Gwobrau
Enillodd Sid Watkins y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Swyddog o Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig (OBE)

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1928
Categori:Marwolaethau 2012
Categori:Meddygon Prydeinig
Pieter van Musschenbroek

Meddyg, mathemategydd, ffisegydd,  astroleg a seryddwr o'r Iseldiroedd oedd **Pieter van Musschenbroek**  (14 Mawrth 1692 - 19 Medi 1761). Gwyddonydd Iseldiraidd ydoedd, ac fe ymgymerodd â swyddi ym meysydd megis mathemateg, athroniaeth, meddygaeth a seryddiaeth. Clodforir ef am iddo ddyfeisio'r cynhwysor cyntaf ym 1746: y jar Leyden. Cafodd ei eni yn Leiden, Yr Iseldiroedd ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Leiden. Bu farw yn Leiden.

## Gwobrau
Enillodd Pieter van Musschenbroek y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1761
Categori:Genedigaethau 1692
Categori:Mathemategwyr o'r Iseldiroedd
Categori:Meddygon o'r Iseldiroedd
Categori:Gwyddonwyr o'r Iseldiroedd
George Bacon Wood

Meddyg nodedig o Unol Daleithiau America oedd **George Bacon Wood**  (13 Mawrth 1797 - 30 Mawrth 1879). Roedd yn feddyg, yn athro ac yn awdur Americanaidd. Bu'n llywydd ar Goleg Meddygon Philadelphia, ac fe lywyddodd Cymdeithas Athronyddol America. Cafodd ei eni yn trefgordd Greenwich, Unol Daleithiau America ac addysgwyd ef yn Ysgol Feddygaeth Perelman ym Mhrifysgol Pennsylvania a Phrifysgol Pennsylvania. Bu farw yn Arch Street.

## Gwobrau
Enillodd George Bacon Wood y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*gradd er anrhydedd

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1879
Categori:Genedigaethau 1797
Categori:Meddygon Americanaidd
Lionel Smith Beale

Meddyg nodedig o Loegr oedd **Lionel Smith Beale**  (5 Chwefror 1828 - 28 Mawrth 1906). Roedd yn feddyg ac yn ficrosgopydd Prydeinig, gweithiodd fel athro yn King's College, Llundain. Etholwyd ef yn Gymrawd o'r Gymdeithas Frenhinol ym 1857. Cafodd ei eni yn Llundain, Teyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon ac addysgwyd ef yn Ysgol y Brenin, Coleg y Brenin a Llundain. Bu farw yn Llundain.

## Gwobrau
Enillodd Lionel Smith Beale y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1906
Categori:Genedigaethau 1828
Categori:Meddygon Prydeinig‎
Albert Szent-Györgyi

Meddyg, biocemegydd, gwyddonydd a gwleidydd nodedig o Sweden oedd **Albert Szent-Györgyi**  (16 Medi 1893 - 22 Hydref 1986). Biocemegydd Hwngaraidd ydoedd ac ef oedd enillydd Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth ym 1937. Clodforir ef am ei ddarganfyddiad o fitamin Ca chydrannau ac adweithiau'r cylch asid sitrig. Cafodd ei eni yn Budapest, Sweden ac addysgwyd ef yng Ngholeg Fitzwilliam a Phrifysgol Semmelweis. Bu farw yn Hole Woods.

## Gwobrau
Enillodd Albert Szent-Györgyi y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Gwobr Albert Lasker am Ymchwil Meddygol Sylfaenol
*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Marwolaethau 1986
Categori:Genedigaethau 1893
Categori:Meddygon o Sweden
Albert Sabin

Meddyg a firolegydd   o Wlad Pwyl oedd **Albert Sabin**  (26 Awst 1906 - 3 Mawrth 1993). Ymchwilydd meddygol Americanaidd Pwylaidd ydoedd ac y mae'n fwyaf adnabyddus am ddatblygu'r pigiad polio llafar, triniaeth sydd wedi chwarae rhan allweddol wrth iddo ddileu'r afiechyd bron. Cafodd ei eni yn Białystok, Gwlad Pwyl ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Efrog Newydd ac Ysgol Feddygaeth Prifysgol Efrog Newydd. Bu farw yn Washington.

## Gwobrau
Enillodd Albert Sabin y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Medal Aur Robert Koch
*Medal y Rhyddid
*Cyfres Americanwyr nodedig
*Urdd Teilyngdod Bavaria
*Gwobr Howard Taylor Ricketts
*Medal Genedalethol Gwyddoniaeth
*Gwobr Ymchwil Feddygol Glinigol Lasker-DeBakey
*Gwobr Robert Koch
*Gwobr yr Arlywydd: Medal Rhyddid

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1906
Categori:Marwolaethau 1993
Categori:Meddygon o Wlad Pwyl
Frederick Banting

Meddyg a ffarmacolegydd o Ganada oedd **Frederick Banting**  (14 Tachwedd 1891 - 21 Chwefror 1941). Roedd yn wyddonydd meddygol, yn feddyg ac yn arlunydd Canadaidd, enillodd Wobr Nobel wedi iddo gyd-ddarganfod inswlin a'i botensial triniaethol. Cafodd ei eni yn Alliston, Canada ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Toronto. Bu farw yn Harbwr Musgrave.

## Gwobrau
Enillodd Frederick Banting y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol
*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
*Croes filwrol
*Marchog-Gadlywydd Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig
*Oriel yr Anfarwolion Meddygol Canada
*Medal Flavelle
*Pobl o Bwys Hanesyddol Cenedlaethol
*Oriel yr Anfarwolion Genedlaethol Dyfeiswyr

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Marwolaethau 1941
Categori:Genedigaethau 1891
Categori:Meddygon o Ganada
Agostinho Neto

Meddyg, gwleidydd  a bardd nodedig o Angola oedd **Agostinho Neto**  (17 Medi 1922 - 10 Medi 1979). Astudiodd feddyginiaeth ym mhrifysgolion Coimbra a Lisbon ym Mhortiwgal. Arweiniodd yr Ymgyrch Poblogaidd o blaid Rhyddhau Angola yn y rhyfel am annibyniaeth, ef oedd llywydd cyntaf Angola. Cafodd ei eni yn Ícolo e Bengo, Angola ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Coimbra. Bu farw yn Moscfa.

## Gwobrau
Enillodd Agostinho Neto y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Playa Girón
*Urdd Teilyngdod Cenedlaethol
*Urdd y Seren Iwgoslaf
*Gwobr Cymdeithion O.R
* Tambo
*Gwobr Heddwch Lennin
*Urdd Lenin
*Urdd Teilyngdod Gweriniaeth Gwlad Pwyl

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1979
Categori:Genedigaethau 1922
Categori:Meddygon o Angola
Louise Pearce

Meddyg a patholegydd  nodedig o Unol Daleithiau America oedd **Louise Pearce**  (5 Mawrth 1885 - 10 Awst 1959). Roedd hi'n batholegydd Americanaidd yn Sefydliad Rockefeller ac fe gynorthwyodd i ddatblygu triniaeth ar gyfer clefyd cysgu Affricanaidd (trypanosomiasis). Fe'i ganed yn Winchester, Unol Daleithiau America ac fe'i haddysgwyd yn Ysgol Feddygaeth Johns Hopkins, Prifysgol Johns Hopkins, Prifysgol Boston a Phrifysgol Stanford. Bu farw yn Ninas Efrog Newydd.

## Gwobrau
Enillodd Louise Pearce y  gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:

*Urdd y coron

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1959
Categori:Genedigaethau 1885
Categori:Meddygon Americanaidd
Niels Ryberg Finsen

Meddyg o Ddenmarc oedd **Niels Ryberg Finsen**  (15 Rhagfyr 1860 - 24 Medi 1904). Enillodd Wobr Nobel mewn Meddygaeth a Ffisioleg ym 1903 i gydnabod ei gyfraniad at drin afiechydon, yn enwedig 'lupus vulgaris' a hynny'n defnyddio ymbelydredd golau crynodedig. Cafodd ei eni yn Tórshavn, Ynysoedd Ffaro, a chafodd ei fagu yng Ngwlad yr Iâ. Addysgwyd ef ym Mhrifysgol Copenhagen. Bu farw yn Copenhagen.

## Gwobrau
Enillodd Niels Ryberg Finsen y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth

Categori:Genedigaethau 1860
Categori:Marwolaethau 1904
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Copenhagen
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Meddygon yr 20fed ganrif o Ddenmarc
Categori:Meddygon yr 21ain ganrif o Ddenmarc
Categori:Pobl o Ynysoedd Ffaro
Categori:Pobl fu farw yn Copenhagen

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Claudia Burton Bradley

Meddyg nodedig o Awstralia oedd **Claudia Burton Bradley**  (28 Tachwedd 1909 - 5 Hydref 1967). Gweithiodd fel orthopedydd, pediatregydd a fferyllydd. Ei phrif ddiddordeb a maes ymchwil oedd parlys ymenyddol. Fe'i ganed yn Richmond, Awstralia ac fe'i haddysgwyd ym Mhrifysgol Sydney. Bu farw yn Cremorne.

## Gwobrau
Enillodd Claudia Burton Bradley y  gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:

*Aelod Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1967
Categori:Genedigaethau 1909
Categori:Meddygon o Awstralia
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Richard Lower

Meddyg nodedig o Sais oedd **Richard Lower**  (1631 - 17 Ionawr 1691). Gwnaeth ymchwil ynghylch drallwysiad a swyddogaeth y system cardio-anadlol. Cafodd ei eni yn St Tudy, Cernyw, yn 1631 ac addysgwyd ef yn Ysgol Westminster ac Eglwys Crist, Rhydychen. Bu farw yn Llundain.

## Gwobrau
Enillodd Richard Lower y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1691
Categori:Genedigaethau 1631
Categori:Meddygon Prydeinig‎
Franc Jankovič

Meddyg a gwleidydd o Slofenia oedd **Franc Jankovič**  (14 Gorffennaf 1871 - 2 Mawrth 1934). Gwleidydd a meddyg ydoedd. Bu'n aelod o Siambr Dirprwyon Awstria, yn aelod o'r Senedd Styriaidd ac yn Ddirprwy Lywodraethwr ar Styria. Cafodd ei eni yn Vitanje, Slofenia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Fienna. Bu farw yn Maribor.

## Gwobrau
Enillodd Franc Jankovič y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Sant Sava
*Urdd coron Iwgoslafaidd

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1934
Categori:Genedigaethau 1871
Categori:Meddygon o Slofenia
Maurice Wilkins

Meddyg, biolegydd  a ffisegydd nodedig o Seland Newydd oedd **Maurice Wilkins**  (15 Rhagfyr 1916 - 5 Hydref 2004). Cyd-dderbyniodd Gwobr Nobel am Ffisioleg neu Feddygaeth ym 1962 o ganlyniad i'w ymchwil ar strwythur DNA. Cafodd ei eni yn Pongaroa, Seland Newydd ac addysgwyd ef yn Ysgol y Brenin Edward, Prifysgol Birmingham a Phrifysgol Caergrawnt. Bu farw yn Blackheath.

## Gwobrau
Enillodd Maurice Wilkins y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Gwobr Albert Lasker am Ymchwil Meddygol Sylfaenol
*Cadlywydd Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig
*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol
*Aelodaeth EMBO
*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Marwolaethau 2004
Categori:Genedigaethau 1916
Categori:Meddygon o Seland Newydd
Ioan I. Mironescu

Meddyg ac awdur  nodedig o Rwmania oedd **Ioan I. Mironescu**  (13 Mehefin 1883 - 22 Gorffennaf 1939). Roedd yn awdur ac yn feddyg Rwmanaidd. Ei brif arbenigedd oedd dermatoleg, ac ymhlith ei wobrau oedd y Fedal Rhinwedd Milwrol, fe'i hurddwyd oddi tan Orchymyn y Goron yn ogystal. Cafodd ei eni yn Tazlău, Gweriniaeth Sosialaidd Rwmania ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Meddygaeth a Fferyllfa Grigore T. Bu farw yn Tazlău.

## Gwobrau
Enillodd Ioan I. Mironescu y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd y Coron
*Medal rhinwedd milwrol

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1939
Categori:Genedigaethau 1883
Categori:Meddygon o Rwmania
Thomas Hunt Morgan

Meddyg, genetegydd, biolegydd a söolegydd nodedig o Unol Daleithiau America oedd **Thomas Hunt Morgan**  (25 Medi 1866 - 4 Rhagfyr 1945). Roedd yn fiolegydd esblygiadol Americanaidd, bu hefyd yn genetegydd, yn embryolegydd ac awdur ym maes gwyddoniaeth, enillodd Wobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth ym 1933 am ei ddarganfyddiadau a oedd yn esbonio rôl y cromosom mewn etifeddeg. Cafodd ei eni yn Lexington, Kentucky, Unol Daleithiau America ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Kentucky a Phrifysgol Johns Hopkins. Bu farw yn Pasadena.

## Gwobrau
Enillodd Thomas Hunt Morgan y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
*Medal Darwin
*Medal Copley

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Marwolaethau 1945
Categori:Genedigaethau 1866
Categori:Meddygon Americanaidd
Charles Louis Alphonse Laveran

Meddyg a  nodedig o Ffrainc oedd **Charles Louis Alphonse Laveran**  (18 Mehefin 1845 – 18 Mai 1922). Meddyg Ffrengig ydoedd ac fe enillodd Wobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth ym 1907 am ei ddarganfyddiadau ynghylch protosoaid parasitig fel asiantau achosol o glefydau heintus megis malaria a trypanosomiasis. Cafodd ei eni yn Paris, Ffrainc ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Strasbourg. Bu farw ym Mharis.

## Gwobrau
Enillodd Charles Louis Alphonse Laveran y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Medal Cothenius
*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Genedigaethau 1845
Categori:Marwolaethau 1922
Categori:Meddygon Ffrengig‎
Daniel Bovet

Meddyg, biocemegydd, ffarmacolegydd a esperantydd o'r Swistir oedd **Daniel Bovet**  (23 Mawrth 1907 - 8 Ebrill 1992). Mae'n fwyaf adnabyddus am ei ddarganfyddiad o wrth-histaminau ym 1937. Enillodd Wobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth ym 1957 am iddo ddatblygu cyffuriau a oedd yn atal effeithiau niwro-drosglwyddwyr penodol. Cafodd ei eni yn Fflach, Y Swistir ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Geneva. Bu farw yn Rhufain.

## Gwobrau
Enillodd Daniel Bovet y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Marwolaethau 1992
Categori:Genedigaethau 1907
Categori:Meddygon o'r Swistir
František Škoda

Meddyg o Awstria oedd **František Škoda**  (26 Chwefror 1802 - 1 Mawrth 1888). Roedd yn feddyg Bohemaidd ac yn ddinesydd anrhydeddus o ddinas Eger yng ngorllewin Bohemia. Ef oedd tad y diwydiannwr a sefydlodd gweithlu Skoda ym Mhilsen. Cafodd ei eni yn Plzeň, Awstria ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Fienna. Bu farw yn Gries wyf Brenner.

## Gwobrau
Enillodd František Škoda y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Franz Joseph

Categori:Genedigaethau 1802
Categori:Marwolaethau 1888
Categori:Meddygon o Awstria

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Henrik Dam

Meddyg, biocemegydd, addysgwr,  ffisiolegydd a cemegydd nodedig o Ddenmarc oedd **Henrik Dam**  (21 Chwefror 1895 - 17 Ebrill 1976). Cyd-enillodd Wobr Nobel mewn Meddygaeth ym 1943, a hynny am iddo ddarganfod fitamin K ac archwilio ei rôl o fewn ffisioleg ddynol. Cafodd ei eni yn Copenhagen, Denmarc ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Technegol Denmarc a Phrifysgol Graz. Bu farw yn Copenhagen.

## Gwobrau
Enillodd Henrik Dam y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1895
Categori:Marwolaethau 1976
Categori:Meddygon yr 20fed ganrif o Ddenmarc
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Pobl a aned yn Copenhagen
Categori:Pobl fu farw yn Copenhagen
Matthew Baillie

Meddyg, anatomydd  a patholegydd nodedig o'r Deyrnas Unedig oedd **Matthew Baillie**  (27 Hydref 1761 - 23 Medi 1823). Meddyg a phatholegydd ydoedd, ac fe'i ganed yn yr Alban. Daeth yn Gymrawd yng Ngholeg Brenhinol y Meddygon ym 1790, gan arbenigo'n benodol mewn anatomeg glefydol. Cafodd ei eni yn Shotts, Y Deyrnas Unedig ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Glasgow. Bu farw yn Swydd Gaerloyw.

## Gwobrau
Enillodd Matthew Baillie y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1823
Categori:Genedigaethau 1761
Categori:Meddygon Prydeinig‎
Willem Einthoven

Meddyg,  ffisiolegydd  a dyfeisiwr nodedig o Brenhiniaeth yr Iseldiroedd oedd **Willem Einthoven**  (21 Mai 1860 - 29 Medi 1927). Meddyg a ffisiolegydd Iseldiraidd ydoedd. Derbyniodd Wobr Nobel mewn Meddygaeth ym 1924 a hynny am iddo ddarganfod mecanwaith y electrocardiogram. Cafodd ei eni yn Semarang, Brenhiniaeth yr Iseldiroedd ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Utrecht. Bu farw yn Leiden.

## Gwobrau
Enillodd Willem Einthoven y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
*Oriel yr Anfarwolion Genedlaethol Dyfeiswyr

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Marwolaethau 1927
Categori:Genedigaethau 1860
Categori:Meddygon o'r Iseldiroedd
Allvar Gullstrand

Meddyg a offthalmoleg nodedig o Sweden oedd **Allvar Gullstrand**  (5 Mehefin 1862 - 28 Gorffennaf 1930). Offthalmolegydd ac optegydd Swedaidd ydoedd. Derbyniodd Wobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth ym 1911, a hynny am ei waith a oedd yn gweithredu dulliau mathemateg ffisegol er mwyn astudio delweddau optegol a gwrthdorri golau yn y llygad. Cafodd ei eni yn Allvar Gullstrand offthalmoleg nodedig]] ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Uppsala. Bu farw yn Stockholm.

## Gwobrau
Enillodd Allvar Gullstrand y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Gwobr Björkén
*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Genedigaethau 1862
Categori:Marwolaethau 1930
Categori:Meddygon o Sweden
Osamu Tezuka

Meddyg, animeiddiwr, cynllunydd,  cynhyrchydd ffilm,  cyfarwyddwr ffilm ac awdur nodedig o Japan oedd **Osamu Tezuka**  (3 Tachwedd 1928 - 9 Chwefror 1989). Roedd yn artist manga Japaneaidd, yn gartwnydd, animeiddiwr, cynhyrchydd ffilm, yn feddyg ac yn weithredwr cymdeithasol. Caiff ei adnabod fel "tad manga", ac fe'i hystyrir yn aml fel ffigwr cyfatebol i Walt Disney yn Japan. Cafodd ei eni yn Toyonaka, Japan ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Meddygol Nara a Phrifysgol Osaka. Bu farw yn Kōjimachi.

## Gwobrau
Enillodd Osamu Tezuka y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Gwobr Iwaya Sazanami
*Gwobr Inkpot
*Gwobr Asahi

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1989
Categori:Genedigaethau 1928
Categori:Meddygon o Japan
Alan Lloyd Hodgkin

Meddyg, biocemegydd, ffisiolegydd a biolegydd nodedig o'r Deyrnas Unedig oedd **Alan Lloyd Hodgkin**  (5 Chwefror 1914 - 20 Rhagfyr 1998). Ffisiolegydd a bioffisegwr Saesnieg ydoedd. Cyd-dderbyniodd Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth ym 1963. Cafodd ei eni yn Banbury, Y Deyrnas Unedig ac addysgwyd ef yng Ngholeg y Drindod. Bu farw yng Nghaergrawnt.

## Gwobrau
Enillodd Alan Lloyd Hodgkin y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Medal Copley
*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol
*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
*Darlith Gwobrwyo Adolygiad Blynyddol
*Marchog-Gadlywydd Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig
*Medal Brenhinol

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Marwolaethau 1998
Categori:Genedigaethau 1914
Categori:Meddygon Prydeinig‎
Vassili Parin

Meddyg o Ymerodraeth Rwsia oedd **Vassili Parin**  (1877 – 1947). Gweithiodd fel gwyddonydd meddygol Sofietaidd, bu hefyd yn Ddoctor mewn Meddygaeth wyddonol, ac ef oedd un o sylfaenwyr Sefydliad Meddygol Perm. Cafodd ei eni yn Малмыжский уезд, Ymerodraeth Rwsia  ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Ffederal Kazan. Bu farw yn Perm.

## Gwobrau
Enillodd Vassili Parin y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Medal "For Valiant Labour in the Great Patriotic War 1941–1945
*Medal "Am Fuddugoliaeth yr Almaen yn Rhyfel Gwladgarol 1941–1945
*Urdd y Seren Goch

Categori:Marwolaethau 1947
Categori:Genedigaethau 1877
Categori:Meddygon o Rwsia

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Kate Granger

Meddyg nodedig o Saesnes oedd **Kate Granger**  (31 Hydref 1981 - 23 Gorffennaf 2016). Geriatregydd  ydoedd a bu'n ymgyrchydd brwd dros wella gofal cleifion. Fe'i gwnaed yn Aelod Rhagorol o'r Ymerodraeth Brydeinig (MBE) yn Anrhydeddau Blwyddyn Newydd 2015, a hynny am ei gwasanaeth i'r GIG a'i ymrwymiad tuag at wella gofal. Fe'i ganed yn Llundain, Y Deyrnas Unedig ac fe'i haddysgwyd yng Ngholeg Feddygol Prifysgol Caeredin. Bu farw yn Leeds.

## Gwobrau
Enillodd Kate Granger y  gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:

*Aelod Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig
*doctor honoris causa

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 2016
Categori:Genedigaethau 1981
Categori:Meddygon Prydeinig‎
Georges Bourguignon

Meddyg nodedig o Ffrainc oedd **Georges Bourguignon**  (6 Awst 1876 - 19 Ionawr 1963). Meddyg a niwroffisegolydd clinigol Ffrengig ydoedd. Fe'i clodforir am ei ymarferiad electrodiagnostig o gysyniad cronacsi, a ddisgrifiwyd mewn anifeiliaid gan Louis Lapicque. Cafodd ei eni yn Paris, Ffrainc ac addysgwyd ef yn Lycée Louis-le-Grand. Bu farw ym Mharis.

## Gwobrau
Enillodd Georges Bourguignon y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Marchog y Lleng Anrhydeddus

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1963
Categori:Genedigaethau 1876
Categori:Meddygon Ffrengig‎
Josué de Castro

Meddyg, daearyddwr, diplomydd, awdur,  gwleidydd a gwyddonydd o Frasil oedd **Josué de Castro**  (5 Medi 1908 - 24 Medi 1973). Meddyg Brasilaidd ydoedd, ac ymhlith ei arbenigeddau oedd maeth, daearyddiaeth a llenyddiaeth. Gweithiodd fel gweinyddwr cyhoeddus ac yr oedd yn weithredydd brwd yn erbyn newynu rhyngwladol. Cadeiriodd Sefydliad Bwyd ac Amaethyddiaeth y Cenhedloedd Unedig, ac ym 1955 derbyniodd y Wobr Heddwch Rhyngwladol. Cafodd ei eni yn Recife, Brasil ac addysgwyd ef yn Universidad Federal de Río de Janeiro. Bu farw ym Mharis.

## Gwobrau
Enillodd Josué de Castro y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Officier de la Légion d'honneur
*Gwobrau Cyngor Heddwch y Byd

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1973
Categori:Genedigaethau 1908
Categori:Daearyddwyr o Frasil
Categori:Diplomyddion o Frasil
Categori:Gwleidyddion o Frasil
Categori:Gwyddonwyr o Frasil
Categori:Llenorion o Frasil
Categori:Meddygon o Frasil
Georges Weiss

Meddyg,  peiriannydd  a ffisegydd nodedig o Ffrainc oedd **Georges Weiss**  (26 Mai 1859 - 23 Ionawr 1931). Roedd yn feddyg, peiriannydd ac yn ffisegydd Ffrengig. Mae "Weiss 'Law", sef cyfraith sylfaenol ynghylch electrogyfnerthu, wedi'i enwi ar ei ôl. Cafodd ei eni yn Bischwiller, Ffrainc ac addysgwyd ef yn Ecole Polytechnique a École des Ponts ParisTech. Bu farw yn Strasbourg.

## Gwobrau
Enillodd Georges Weiss y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Commandeur de la Légion d'honneur‎

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1859
Categori:Marwolaethau 1931
Categori:Meddygon Ffrengig‎
Maurice Nicloux

Meddyg, biocemegydd  a peiriannydd nodedig o Ffrainc oedd **Maurice Nicloux**  (19 Medi 1873 - 5 Ionawr 1945). Peiriannydd, meddyg a biocemegydd Ffrengig ydoedd. Roedd ymhlith sylfaenwyr y Gymdeithas ar gyfer Cemeg Biolegol ac ef oedd ei lywydd cyntaf. Cafodd ei eni yn Paris, Ffrainc ac addysgwyd ef yn Ecole de Médecine de Paris a ESPCI ParisTech. Bu farw yn Annecy.

## Gwobrau
Enillodd Maurice Nicloux y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Officier de la Légion d'honneur

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1945
Categori:Genedigaethau 1873
Categori:Meddygon Ffrengig‎
Gerty Cori

Meddyg,  cemegydd, ffisiolegydd,  biocemegydd a seicolegydd nodedig o Unol Daleithiau America oedd **Gerty Cori**  (15 Awst 1896 – 26 Hydref 1957). Roedd hi'n fiocemegydd Iddewig Tsiec-Americanaidd a'r drydedd fenyw i ennill Gwobr Nobel mewn gwyddoniaeth, ond y cyntaf i ennill y wobr mewn Ffisioleg neu Feddygaeth. Fe'i ganed yn Prag, Unol Daleithiau America ac fe'i haddysgwyd yn Karl-Ferdinands-Universität a Phrifysgol Charles yn Prague. Bu farw yn St. Louis.

## Gwobrau
Enillodd Gerty Cori y  gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:

*Medal Garvan–Olin
*'Hall of Fame' Cendlaethol Menywod
*Gwobr Lasker
*Merched mewn Technoleg Rhyngwladol
*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Marwolaethau 1957
Categori:Genedigaethau 1896
Categori:Meddygon Americanaidd
Categori:Merched y 19eg ganrif
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Patrick Manson

Meddyg a phryfetegwr  nodedig o'r Deyrnas Unedig oedd **Patrick Manson**  (3 Hydref 1844 - 9 Ebrill 1922). Roedd yn feddyg o'r Alban ac fe wnaeth ddarganfyddiadau pwysig ym maes parasitoleg, sylfaenodd maes meddygaeth drofannol yn ogystal. Cafodd ei eni yn Oldmeldrum, Y Deyrnas Unedig ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Aberdeen. Bu farw yn Llundain.

## Gwobrau
Enillodd Patrick Manson y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1922
Categori:Genedigaethau 1844
Categori:Meddygon Prydeinig‎
Glanville Williams

Ysgolhaig a chyfreithwr o Gymru oedd **Glanville Llewelyn Williams QC, FBA** (15 Chwefror 1911 – 10 Ebrill 1997).

Fe'i ganwyd ym Mhen-y-bont ar Ogwr. Cafodd ei addysg yn Ysgol Ramadeg y Bont-faen ac ym Mhrifysgol Cymru. Roedd yn fyfyriwr addysg ôl-raddedig yng Ngholeg Sant Ioan, Caergrawnt,. Priododd Lorna Margaret Lawfield.

## Gweler hefyd 
* Rhestr o Gymry a wrthododd "Anrhydedd Brydeinig

## Cyfeiriadau
Categori:Cyfreithwyr o Gymru
Categori:Academyddion o Gymru
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg Sant Ioan, Caergrawnt
Categori:Genedigaethau 1911
Categori:Marwolaethau 1997
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Ramadeg y Bont-faen
Categori:Pobl o Ben-y-bont ar Ogwr
Sandy Wollaston

Meddyg, fforiwr, adaregydd a llawfeddyg nodedig o'r Deyrnas Unedig oedd **Sandy Wollaston**  (3 Mehefin 1930 – 3 Mehefin 1930). Gweithiodd fel meddyg, adaregydd a botanegydd, yr oedd yn ddringwr ac yn archwiliwr hefyd. Nid oedd yn or-hoff o'r proffesiwn meddygol ac yr oedd well ganddo dreulio'i fywyd ar archwilio a hanes naturiol. Cafodd ei eni ym Mryste, Lloegr, yn 1875 ac addysgwyd ef yng Ngholeg Clifton. Bu farw ac addysgwyd ef yng Ngholeg Clifton. Bu farw yng Nghaergrawnt.

## Gwobrau
Enillodd Sandy Wollaston y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Medal Undeb yr Undeb Adaryddiaeth Prydeinig
*Medal Aur y Royal Geographical Society

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1930
Categori:Genedigaethau 1930
Categori:Meddygon Prydeinig‎
Mary Corinna Putnam Jacobi

Meddyg nodedig o Unol Daleithiau America oedd **Mary Corinna Putnam Jacobi**  (31 Awst 1842 - 10 Mehefin 1906). Roedd hi'n feddyg, yn awdur ac yn etholfreintiwr Americanaidd. O ganlyniad i'w cydweithrediadau gyda diwygwyr ac etholfreintwyr yr oedd yn llefarydd dylanwadol ar iechyd menywod yn ystod yr Oes Flaengar. Fe'i ganed yn Llundain, Unol Daleithiau America ac fe'i haddysgwyd yng Ngholeg Meddygol Woman of Pennsylvania, Prifysgol Drexel a Ecole de Médecine de Paris. Bu farw yn Dinas Efrog Newydd.

## Gwobrau
Enillodd Mary Corinna Putnam Jacobi y  gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:

*'Hall of Fame' Cendlaethol Menywod

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1906
Categori:Genedigaethau 1842
Categori:Meddygon Americanaidd
Pauls Stradiņš

Meddyg a llawfeddyg  nodedig o Ymerodraeth Rwsia oedd **Pauls Stradiņš**  (17 Ionawr 1896 - 14 Awst 1958). Roedd yn athro Latfiaidd, yn feddyg, llawfeddyg a sylfaenydd Amgueddfa Hanes Meddygaeth yn Riga. Cafodd ei eni yn Viesīte, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef yn S. Bu farw yn Riga.

## Gwobrau
Enillodd Pauls Stradiņš y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Croes Cydnabyddiaeth
*Urdd Baner Coch y Llafur

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1958
Categori:Genedigaethau 1896
Categori:Meddygon Rwsiaidd
Maude Abbott

Meddyg, patholegydd  a cardiolegydd nodedig o Ganada oedd **Maude Abbott**  (18 Mawrth 1869 - 2 Medi 1940). Meddyg o Ganada ydoedd ac ymysg rhai o raddedigion meddygol benywaidd cyntaf Canada, daeth i fod yn arbenigwr byd-enwog ar glefyd cynhenid y galon. Fe'i ganed yn Saint-André- d'Argenteuil, Canada ac fe'i haddysgwyd ym Mhrifysgol McGill. Bu farw yn Montréal.

## Gwobrau
Enillodd Maude Abbott y  gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:

*Oriel yr Anfarwolion Meddygol Canada

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1940
Categori:Genedigaethau 1869
Categori:Meddygon o Ganada
Jean-Martin Charcot

Meddyg a seicolegydd  nodedig o Ffrainc oedd **Jean-Martin Charcot**  (29 Tachwedd 1825 - 16 Awst 1893). Roedd yn niwrolegydd Ffrengig ac yn athro mewn patholeg anatomeg. Mae'n fwyaf adnabyddus heddiw am ei waith ar hypnosis a hysteria. Fe'i gelwir ef hefyd yn "sylfaenydd niwroleg fodern", a chysylltir ei enw ag o leiaf 15 o eponymau meddygol. Cafodd ei eni yn Paris, Ffrainc ac addysgwyd ef yn Lycée Condorcet. Bu farw yn Montsauche-les-Settons.

## Gwobrau
Enillodd Jean-Martin Charcot y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Commandeur de la Légion d'honneur‎

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1893
Categori:Genedigaethau 1825
Categori:Meddygon Ffrengig‎
Andrés Martínez y Vargas

Meddyg ac awdur  nodedig o Sbaen oedd **Andrés Martínez y Vargas**  (27 Hydref 1861 - 26 Gorffennaf 1948). Roedd yn Athro mewn Pediatreg, ac yn brifathro ar Brifysgol Barcelona. Sefydlodd Cymdeithas Bediatrig Sbaen. Cafodd ei eni yn Barbastro, Sbaen ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Zaragoza a Phrifysgol y Canolbarth. Bu farw yn Barcelona.

## Gwobrau
Enillodd Andrés Martínez y Vargas y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Lleng Anrhydedd

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1861
Categori:Marwolaethau 1948
Categori:Meddygon Sbaenaidd
Peter Mark Roget

Meddyg a geiriadurwr o Loegr oedd **Peter Mark Roget**  (18 Ionawr 1779 - 12 Medi 1869). Roedd yn feddyg, yn ddiwinydd naturiol ac yn eiriadurwr Seisnig. Mae'n fwyaf adnabyddus am gyhoeddi'r Thesawrws Geiriau ac Ymadroddion Saesneg (Roget's Thesaurus) ym 1852, casgliad dosbarthedig o eiriau cysylltiedig. Cafodd ei eni yn Llundain, Y Deyrnas Unedig ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Caeredin. Bu farw yn Swydd Gaerwrangon.

## Gwobrau
Enillodd Peter Mark Roget y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol

Categori:Geiriadurwyr Saesneg
Categori:Genedigaethau 1779
Categori:Marwolaethau 1869
Categori:Meddygon o Loegr

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Charles White

Meddyg a llawfeddyg  nodedig o Sais oedd **Charles White** (4 Hydref 1728 – 20 Chwefror 1813). Roedd yn llawfeddyg galluog ac arloesol ac fe wnaeth gyfraniadau sylweddol ym maes obstetreg.  Roedd yn gyd-sylfaenodd Ysbyty Brenhinol Manceinion. Cafodd ei eni ym Manceinion, ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Caeredin. Bu farw yn Sale, Manceinion Fwyaf.

## Gwobrau
Enillodd Charles White y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1813
Categori:Genedigaethau 1728
Categori:Meddygon Prydeinig‎