UMCA

Sefydlwyd **Undeb Myfyrwyr Cymraeg Aberystwyth**, neu **UMCA**, yn 1974 gan Wayne Williams a Rhodri Thomas i gynrychioli buddiannau myfyrwyr Cymraeg eu hiaith sy'n mynychu Prifysgol Cymru Aberystwyth gan fod yr Undeb Myfyrwyr yn anwybyddu anghenion ieithyddol a diwylliannol y myfyrwyr Cymraeg. Rhodri Thomas oedd Cadeirydd y Pwyllgor Llywio a Wayne Williams oedd yr ysgrifennydd. Wayne Williams greodd logo gynta’r Undeb. Teithiodd Rhodri a Wayne i Fangor a pherswadio myfyrwyr Cymraeg Bangor i sefydlu Undeb gyffelyb. UMCA sydd yn trefnu Sŵn bob mis a'r Ddawns Ryng-Golegol yn flynyddol. Lleolir swyddfa'r undeb yn Neuadd Pantycelyn.

Mae gan yr undeb rôl ganolog yn natblygiadau ieithyddol Cymru. Yn ddiwylliannol mae UMCA wedi bod yn allweddol yn cynhyrchu artistiaid mwyaf blaenllaw'r sin megis bandiau diweddar Yr Ods ac Ysgol Sul. Hefyd gweler datblygiadau gwleidyddol yn cael ei chynnal gan yr Undeb megis yr ymgyrch i sefydlu Coleg Cymraeg Cenedlaethol ac yn ddiweddarach ymgyrch Achub Pantycelyn l a gafodd sylw cenedlaethol gyda bygythiadau ymprydio a myfyrwyr yn meddiannu Pantycelyn. Yn ôl ymroddiad Cyngor y Brifysgol mi fydd Pantycelyn yn cael ei ail agor ar ei newydd wedd erbyn Medi 2019.

Ym mis Awst 2016 cyhoeddodd UMCA logo newydd fel modd o esblygu'r Undeb i'r deugain mlynedd nesaf. O ganlyniad i ddatblygiadau y brifysgol i gynyddu darpariaeth Cyfrwng Cymraeg mi fydd Aelolaeth UMCA am ddim. Gallogai'r aelodaeth am ddim bod pawb sy'n medru'r Gymraeg yn y Brifysgol yn aelodaeth awtomatig o UMCA.

## Eisteddfod Ryng-golegol 
Yn flynyddol mae UMCA yn cystadlu yn yr Eisteddfod Ryng-golegol sy'n teithio o amgylch brifysgolion Cymru. Cynhelir cystadlaethau chwaraeon, gig gyda'r hwyr ac Eisteddfod danllyd yn ystod y dydd. Yn wahanol i nifer o Eisteddfodau mae'r un rhwng y myfyrwyr yn fwy swnllyd gyda chystadleuaeth megis Bing Bong yn cael ei gynnal yn 2017

Yn 2017 fe ddaeth Aberystwyth yn ail, ond uchafbwynt y penwythnos oedd Carwyn Eckley myfyriwr yn astudio Cymraeg yn ei drydedd flwyddyn yn cipio'r gadair o dan y testun yr Arwr. Fe gystadlodd Cymdeithas Cymraeg Lerpwl am y tro cyntaf erioed.

## Cyn-aelodau nodedig 
* Alex Jones (Cyflwynwraig Teledu)
* Eurig Salisbury (Bardd)
* Hywel Griffiths (Bardd)
* Wyn Jones (Chwaraewr Rygbi)

## Llywyddion UMCA 
*1974/75 - Rod Barrar
*1975/76 - Dyfrig Berry
*1976/77 - Sian Rowlands
*1977/78 - Bethan Jones Parry
*1978/79 - Aled Eurig
*1979/80 - Gwyn Willams
*1980/81 - Dafydd Rhys
*1981/82 - Alun Llew
*1982/83 - Llion Williams
*1983/84 - Karl Davies
*1984/85 - Aled Siôn
*1985/86 - Aled Price
*1986/87 - Llŷr Williams
*1987/88 - E. Madoc-Jones
*1988/89 - Llion Tegai Iwan 
*1989/90 - Owain Rogers
*1990/91 - Llŷr Huws Gruffydd
*1991/92 - Morus Gruffydd
*1992/93 - Llŷr Huws Gruffydd
*1993/94 - Dafydd Trystan
*1994/95 - Arwyn Evans
*1995/96 - Alwena Hughes
*1996/97 - Emyr Wyn Francis
*1997/98 - Gwydion Gruffydd
*1998/99 - Angharad Closs Stephens
*1999/00 - Rhodri Jones
*2000/01 - Rob Davies
*2001/02 - Gwion Evans
*2002/03 - Meilyr Emrys
*2003/04 - Catrin Dafydd
*2004/05 - Osian Rhys
*2005/06 - Stephen Hughes
*2006/07 - Menna Machreth
*2007/08 - Bethan Griffiths
*2008/09 - Geraint Edwards
*2009/10 - Steffan Prys Roberts
*2010/11 - Rhiannon Wade
*2011/12 - Tammy Hawkins
*2012/13 - Carys Ann Thomas
*2013/14 - Mared Ifan
*2014/15 - Miriam Williams
*2015/16 - Hanna Medi Merrigan
*2016/17 - Rhun Dafydd
*2017/18 - Gwion Llwyd
*2018/19 - Anna Wyn
*2019/20 - Tomos Ifan
*2020/21 - Moc Lewis
*2021/22 - Mared Edwards
*2022/23 - Dafydd (Dafi) Jones
*2023/24 - Elain Gwynedd (1)
*2024/25 - Elain Gwynedd (2)

## Dolenni 
Gwefan UMCA 

## Cyfeiriadau 
Categori:Prifysgol Aberystwyth
Aberystwyth