Owen Griffith (Giraldus)

Geinidog gyda'r Bedyddwyr Cymraeg yng Nghymru a'r Unol Daleithiau oedd **Owen Griffith (Giraldus)** (1 Chwefror 1832 - 14 Mai 1896). Roedd yn awdur ac yn olygydd *Y Wawr*, papur Cymraeg y Bedyddwyr yn yr Unol Daleithiau.

## Cefndir 
Ganwyd Owen Griffith yn Tynybraich, Garndolbenmaen, Sir Gaernarfon, yn fab i Griffith Jones, gwas ffarm ac Elinor ei wraig (mae Owen a'i brodyr a chwiorydd yn defnyddio enw cyntaf eu tad fel cyfenw, yn y traddodiad enwau tadol Cymreig).. Roedd yn frawd i'r bardd Evan Griffith (Ieuan Dwyfach). Cafodd ei addysgu yn Ysgol Genedlaethol Garndolbenmaen. Cafodd ei fedyddio yn aelod o enwad y Bedyddwyr pan oedd yn 13 mlwydd oed.

## Gyrfa 
Tua 14 mlwydd oed aeth yn brentis saer llongau ym Mhorthmadog, gan weithio fel saer llong nes oedd tua 30 mlwydd oed, pryd yr aeth i Athrofa Hwlffordd i baratoi am weinidogaeth y Bedyddwyr.

Wedi ymadael a'r athrofa dderbyniodd alwad i weinidogaethu ym Moriah, Rhisga, Sir Fynwy, cyn symud maes ei wasanaeth i Abergele.

Ym 1866 ymfudodd i Unol Daleithiau America gan ddyfod yn weinidog ar gapel y Bedyddwyr ym Minersville, Pennsylvania ym mis Chwefror 1867, fel olynydd Spinther. Arhosodd ym Minersville am ddwy flynedd pan aeth i Athrofa Ddiwinyddol Crozer yn Upland, Pennsylvania (bu Martin Luther King yn efrydydd yn yr un athrofa blynyddoedd wedyn). Wedi blwyddyn yn Crozer derbyniodd alwad i wasanaethu'r Bedyddwyr Cymraeg yn Utica, Talaith Efrog Newydd ym 1872, lle arhosodd hyd ddiwedd ei fywyd.

## Gwaith llenyddol 
Cyn gadael Cymru roedd Giraldus wedi cyhoeddi ambell i ddarn barddonol yn Y Greal, cylchgrawn crefyddol misol, oedd yn gwasanaethu enwad y Bedyddwyr.

Ym 1872 cyhoeddodd ei lyfr gyntaf *Above and Around: Containing Religious Discourses and Germs. Together with Observations on Men and Things in Wales and America*, llyfr o bregethau, brasluniau am bynciau crefyddol, ambell atgof am ei fywyd yng Nghymru yn ogystal â'i argraffiadau cyntaf o fywyd yn America.
chwith|bawd|Cyfrol Goffa Giraldus o'r *Wawr*

Ym 1876; cychwynnodd cyhoeddi a golygu *Y Wawr*, cylchgrawn misol y Bedyddwyr Cymreig yn America. Parhaodd yn olygydd y cylchgrawn hyd ei farwolaeth. Cyhoeddodd hefyd fersiwn Saesneg o'r Cylchgrawn am gyfnod byr *The Daylight*.  Bu farw'r ddau gylchgrawn o fewn ychydig fisoedd o'i farwolaeth ef a fu Beyddwyr America heb gylchgrawn wedi hynny.

Ym 1883, cyhoeddodd llyfr o'r enw "*Oriel o Weinidogion Bedyddiedig Cymreig America*"

Ym mis Awst 1885 dychwelodd i Gymru ar daith estynedig gan bregethu mewn llawer o leoedd yn y Gogledd a'r Deheudir. Ym 1887, cyhoeddodd lyfr am hanes ei daith *"Naw Mis yng Nghymru" .*

Ym 1891 cyhoedodd ''"Y Ddwy Ordinhad Gristionogol yn eu Gwraidd a'u Dadblygiad"''  llyfr sydd bennaf yn cyfiawnhau barn y Bedyddwyr bod bedydd fel ymrwymiad i Gristionogaeth gan oedolyn yn well na bedydd plentyn.

## Teulu 
Priododd Hannah Jones, o Remsen, Efrog Newydd cawsant ddwy ferch.

## Marwolaeth 
Bu farw yn Ysbyty St. Elizabeth, Utica yn 64 mlwydd oed o broblemau cysylltiedig â diabetes.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1832
Categori:Gweinidogion Bedyddwyr o Gymru
Categori:Marwolaethau 1896
Categori:Newyddiadurwyr o Gymru

Categori:Prosiect WiciLlên