Seymour Papert

Mathemategydd, gwyddonydd cyfrifiadurol ac addysgwr Americanaidd a anwyd yn Ne Affrica oedd **Seymour Aubrey Papert** (29 Chwefror 1928 &ndash; 31 Gorffennaf 2016). Roedd yn un o arloeswyr deallusrwydd artiffisial, ac yn gyd-ddyfeisiwr, gyda Wally Feurzeig, yr iaith raglennu Logo.

## Bywyd cynnar ac addysg 
Mynychodd Papert Prifysgol Witwatersrand yn Johannesburg, gan dderbyn B. A. yn 1949 a PhD mewn mathemateg yn 1952. Aeth ymlaen i dderbyn PhD arall, hefyd mewn mathemateg, ym Mhrifysgol Caergrawnt ym 1959, lle cafodd ei oruchwylio gan Frank Smithies. Roedd yn ffigwr blaenllaw yn y cylch sosialaidd chwyldroadol o amgylch Socialist Review pan oedd yn byw yn Llundain yn y 1950au.

## Gyrfa 
Gweithiodd Papert fel ymchwilydd mewn amryw o lefydd, gan gynnwys Coleg Sant Ioan, Caergrawnt, Sefydliad Henri Poincaré ym Mhrifysgol Paris, Prifysgol Genefa a'r Labordy Ffisegol Cenedlaethol yn Llundain cyn dod yn gydymaith ymchwil yn MIT yn 1963. Yma, datblygodd theori ynghylch dysgu, a elwid yn lluniadaeth (*constructionism*), yn adeiladu ar waith Jean Piaget gyda theoriau dysgu lluniadaethol. Gweithiodd Papert gyda Piaget ym Mhrifysgol Genefa o 1958 i 1963 ac roedd yn un o protégés Piaget; dywedodd Piaget ei hun unwaith fod "neb yn deall fy syniadau cystal â Papert". Gwnaeth Papert  ailystyried sut y dylai ysgolion weithio, yn seiliedig ar y damcaniaethau dysgu hyn.

### Logo 
Defnyddiodd Papert waith Piaget wrth ddatblygu'r iaith raglennu Logo tra yn MIT. Creodd Logo fel arf i wella'r ffordd y mae plant yn meddwl a datrys problemau. Datblygwyd robot bach symudol a elwid yn "Crwban Logo", a dangoswyd i blant sut i'w ddefnyddio i ddatrys problemau syml mewn amgylchedd chwarae. Prif bwrpas grŵp ymchwil Sefydliad Logo yw cryfhau'r gallu i ddysgu gwybodaeth. Mynnodd Papert y gallai iaith syml neu raglen y gallai plant ei ddysgu—fel Logo—hefyd gael swyddogaethau uwch ar gyfer defnyddwyr arbenigol.

### Gwaith arall 
Fel rhan o'i waith gyda thechnoleg, roedd Papert wedi bod yn lladmerydd o Knowledge Machine. Roedd yn un o'r prif anogwyr ar gyfer y fenter Un Gliniadur i Bob Plentyn (*One Laptop Per Child*) i gynhyrchu a dosbarthu 'The Children's Machine' i wledydd datblygol.

Roedd Papert hefyd wedi cydweithio gyda Lego ar eu pecynnau roboteg Lego Mindstorms oedd yn gallu cael eu rhaglennu gyda Logo.

## Dylanwad a gwobrau 
Defnyddiwyd gwaith Papert gan ymchwilwyr eraill ym meysydd addysg a gwyddoniaeth gyfrifiadurol. Dylanwadodd waith Uri Wilensky yn y dyluniad o NetLogo a chydweithiodd gydag ef ar yr astudiaeth o ailstrwythuron gwybodaeth, yn ogystal â gwaith Andrea diSessa a datblygiad "dynaturtles". Yn 1981, cychwynnodd Papert ynghyd â nifer o rai eraill yn grŵp Logo MIT, y cwmni Logo Computer Systems Inc. (LCSI), lle'r oedd yn Gadeirydd y Bwrdd am dros 20 mlynedd. Yn gweithio gyda LCSI, cynlluniodd Papert nifer o raglenni cyfrifiadurol arobryn, gan gynnwys LogoWriter a Lego/Logo (marchnatwyd fel Lego Mindstorms). Fe ddylanwadodd hefyd ar ymchwil Idit Harel Caperton, gan gyd-ysgrifennu erthyglau a'r llyfr *Constructionism*, a chadeiriodd fwrdd ymgynghorol y cwmni MaMaMedia. Dylanwadodd Alan Kay a'i gysyniad Dynabook, a gweithiodd gyda Kay ar brosiectau amrywiol.

Enillodd Papert gymrodoriaeth Guggenheim yn 1980, cymrodoriaeth Marconi International yn 1981, Gwobr Cyflawniad Oes gan y Software Publishers Association yn 1994, a Gwobr y Smithsonian o *Computerworld* yn 1997. Cafodd Papert ei alw gan Marvin Minsky yn "yr addysgwr mathemateg gorau sy'n fyw heddiw".

## Bywyd personol 
Trydedd wraig Papert oedd Athro MIT Sherry Turkle, a gyda'i gilydd ysgrifenasant y papur dylanwadol "Epistemological Pluralism and the Revaluation of the Concrete".

Roedd Papert yn briod â Suzanne Massie Papert, ysgolhaig Rwsiaidd ac awdur *Pavlovsk, Life of a Russian Palace and Land of the Firebird.*

Bu farw Papert yn ei gartref yn Blue Hill, Maine, ar 31 Gorffennaf 2016.

## Damwain yn Hanoi 
Yn 78 mlwydd oed, cafodd Papert anaf difrifol i'w ymennydd pan darwyd ef gan feic modur ar 5 Rhagfyr 2006 wrth fynd i gynhadledd astudio yr 17eg International Commission on Mathematical Instruction (ICMI) yn Hanoi, Fietnam. Cafodd lawdriniaeth argyfwng i gael gwared ar glot gwaed yn Ysbyty Ffrengig Hanoi cyn cael ei drosglwyddo ar jet Bombardier Challenger (Ambiwlans Awyr y Swistir) i Boston, Massachusetts i dderbyn llawdriniaeth gymhleth. Cafodd ei symud i ysbyty yn nes at ei gartref ym mis Ionawr 2007, ond yna cafodd septisemia a niweidiodd un falf o'r galon oedd yn rhaid ei drin yn ddiweddarach. Erbyn 2008 roedd wedi dychwelyd adref, yn gallu meddwl a chyfathrebu'n glir ac yn cerdded "bron heb gymorth", ond yn dal i fod gyda "rhai problemau lleferydd cymhleth" ac roedd yn derbyn cefnogaeth helaeth i wella. Roedd ei dîm adsefydlu yn defnyddio rhai o'r egwyddorion o ddysgu trwy brofiad a dysgu ymarferol yr oedd wedi arloesi ei hun.

## Llyfryddiaeth ddethol 
**Llyfrau**
* *Counter-free automata*, 1971, ISBN 0-262-13076-9
* *Perceptrons*, (with Marvin Minsky), MIT Press, 1969 (Enlarged edition, 1988), ISBN 0-262-63111-3
* *Mindstorms: Children, Computers, and Powerful Ideas*, 1980, ISBN 0-465-04674-6
* Papert, S. & Harel, I. (eds). (1991) *Constructionism: research reports and essays 1985 - 1990* by the Epistemology and Learning Research Group, the Media Lab, Massachusetts Institute of Technology, Ablex Pub. Corp, Norwood, NJ.
* ''The Children's Machine: Rethinking School in the Age of the Computer*, 1993, ISBN 0-465-01063-6
* *The Connected Family: Bridging the Digital Generation Gap*, 1996, ISBN 1-56352-335-3

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
### Bywgraffyddol
* Seymour Papert bywgraffiad byr yn MIT
* Yr Athro Seymour Papert: Papert.org tudalen hafan; yn cynnwys rhestr o weithiau gan Papert
* Planet Papert erthyglau gan ac am Papert
* *25 mlynedd EIAH", colloque EIAH 2003 http://archiveseiah.univ-lemans.fr/EIAH2003/Pdf/n005-144.pdf ''

### Gwaith
* Sefydliad Logo
* LEGO Mindstorms 
* Logo Computer Systems Inc. cwmni a gydsefydlwyd gan Papert
* Papert Dyddiol

### Cyfweliadau
* Cyfweliad o 11 Gorffennaf 2004, ar rwydwaith yr Australian Broadcasting Corporation
* Cyfweliad fideo gyda Seymour Papert gan y Gymdeithas Peiriannau Cyfrifiadurol

Categori:Cyfrifiadurwyr o Dde Affrica
Categori:Genedigaethau 1928
Categori:Marwolaethau 2016
Categori:Mathemategwyr o Dde Affrica