1800 yng Nghymru

Mae'r erthygl hon yn sôn am arwyddocâd arbennig y flwyddyn **1800** i '''Gymru a'i phobl'''.

## Deiliaid 
bawd|Caroline o Brunswick
* Tywysog Cymru - George (George IV yn ddiweddarach) 
* Tywysoges Cymru - Caroline o Brunswick

## Digwyddiadau 
* Chwefror - John Bryan yn dechrau pregethu.
* 5 Mai - Cenhadwr John Davies yn anelu am Tahiti.
* 1 Awst - Mae Teml y Llynges ar y Cymin yn Nhrefynwy yn cael ei gysegru. 
* Awst - Owen Davies a John Hughes yn cyrraedd Rhuthun i oruchwylio cenhadaeth y Methodistiaid Wesleaidd i Gymru. 
* Rhagfyr - Agor Camlas Aberhonddu rhwng Aberhonddu a Thalybont. 
* Richard Fothergill yn cychwyn partneriaeth â Samuel Homfray yn Nhredegar.
Mae Jeremiah Homfray yn dechrau prydlesu tiroedd mwynau yn Abernant, Cwmbach, a'r Rhigos. 
* Daw Edward Charles (Siamas Gwynedd) yn fardd swyddogol Cymdeithas y Gwyneddigion. 
* Mae Thomas Charles yn cyflwyno'r arfer o ganiatáu i gynulleidfaoedd Methodistiaid Calfinaidd ethol eu blaenoriaid eu hunain. 
* Mae Richard Ellis yn olynu ei dad, Lewis Ellis, fel organydd Eglwys Biwmares. 
* Mae William Jones yn sefydlu ysgol ramadeg yn Wrecsam. 
* Mae John Kenrick III yn troi siop canhwyllau ei ewythr yn Wrecsam i mewn i fanc. 
* Mae William Nott yn ymuno â Chatrawd Ewropeaidd Bengal yn India.

## Celfyddydau a llenyddiaeth 
### Llyfrau newydd 
bawd|John Jones
* William Bingley - *A Tour round North Wales*
* John Evans - *A Tour through part of North Wales in … 1798 and at other times*
* John Jones - *A Development of … Events calculated to restore the Christian Religion to its … Purity*
* Thomas Jones - ''A Cardiganshire Landlord's Advice to his Tenants*
* Richard Llwyd - *Beaumaris Bay*
* William Ouseley - *Epitome of the Ancient History of Persia*
* Henry Wigstead - *Remarks on a Tour to North and South Wales: In the Year 1797''

### Cerddoriaeth 
* " Suo Gân " (argraffiad cyntaf yn fras) 

## Genedigaethau 
bawd|Dr William Price
*4 Mawrth - Dr William Price, meddyg (bu f. 1893) 
*6 Ebrill -John Johnes, bargyfreithiwr a barnwr llys sirol (bu f. 1876) 
*6 Mawrth - Samuel Roberts (SR), Arweinydd Radical (bu f. 1885) 
*17 Mai - Evan Lloyd, Cyhoeddwr (bu f 1879) 
*9 Mehefin - Nun Morgan Harry, - gweinidog gyda'r Annibynwyr (bu f 1842)
*20 Mehefin - Edward Douglas-Pennant, Barwn 1af Penrhyn (bu f. 1886) 
*Gorffennaf - Thomas Richards, llenor Awstralaidd (bu f. 1877) 
*12 Awst - Caleb Morris, gweinidog Annibynnol (bu f 1865) 
*1 Hydref - Williams Evans, emynydd (bu f. 1880) 
*29 Tachwedd - David Griffith (Clwydfardd), bardd ac archdderwydd (bu f. 1894) 
**dyddiad anhysbys* - 
**John Cox - argraffydd, llyfrwerthwr, a phostfeistr (bu f 1870) 
***James Davies (Iago ap Dewi),* argraffydd a bardd (bu f.1869) 
** James James (Iago Emlyn) 
***David Hughes,* gweinidog gyda'r Annibynwyr (bu f. 1849) 
***Hugh Jones (Cromwell o Went),* gweinidog Annibynnol (bu f.1872) 
***John Jones (Myllin),* bardd (1800 -1826) 
**John Robert Jones (Alltud Glyn Maelor), llenor ac emynydd (bu f.1881) 
***Robert Roberts,* ysgolfeistr a gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (bu f. 1878) 
***John Williams (Ioan ap Ioan),* gweinidog gyda'r Bedyddwyr, ac awdur (bu f. 1871) 
**William Williams (Gwilym ab Ioan), bardd Cymraeg-Americanaidd (m. 1868) 

## Marwolaethau 
bawd|Esgob Warren
* 5 Ionawr - William Jones o Neyland, clerigwr ac awdur, 73  
* 27 Ionawr - John Warren, Esgob Tyddewi ac yn ddiweddarach Esgob Bangor  
* 14 Mawrth - Daines Barrington, hynafiaethydd a naturiaethwr, 72  
* 21 Mawrth - Lewis Rees, gweinidog gyda'r Annibynwyr (geni 1710) 
*15 Tachwedd - Harri Parri (Harri Bach o Graig-y-gath), bardd a chlerwr (geni 1709) 

## Cyfeiriadau

Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru