Ysgol Lausanne

Ysgol feddwl ym maes economeg sydd yn canolbwyntio ar ddamcaniaeth cydbwysedd cyffredinol yw **Ysgol Lausanne**. Mae'n seiliedig ar syniadau a thechnegau dadansoddol a ddyfeisiwyd gan ddau o athrawon economi wleidyddol Prifysgol Lausanne, y Swistir: Léon Walras (a fu yn y swydd 1870–92) a Vilfredo Pareto (1893–1923). Gellir ei hystyried yn rhan o draddodiad economeg newydd-glasurol a fu ar ei anterth yn niwedd y 19g a dechrau'r 20g, a chafodd effaith bwysig ar fathemateiddio disgyblaeth economeg.

Treuliodd Walras ei gyfnod yn athro economi wleidyddol Prifysgol Lausanne yn ymdrin â *La Question Sociale*, hynny yw problemau cymdeithasol o ganlyniad i ddosbarthiad cyfoeth, drwy ailystyried sylfaen athronyddol economeg. Ei brif ddylanwad deallusol oedd y rhesymolwyr Ffrengig. Nod Walras oedd defnyddio fformwleiddiadau mathemategol i ganfod y deddfau gwyddonol a fyddai'n pennu'r dosbarthiad tecaf a'r cynhyrchiant mwyaf. Lluniodd ddamcaniaeth systematig o'i syniadaeth economaidd yn ei gampwaith, *Éléments d’économie politique pure* (1874–77), ond bu'n rhaid iddo ymddeol o'r brifysgol yn 1892 oherwydd afiechyd. Cyhoeddodd ei ddamcaniaeth ynghylch dosbarthiad y cyfoeth cymdeithasol (economeg gymdeithasol) yn y gyfrol *Études d’économie sociale* (1896) a'i ddamcaniaeth ynghylch cynhyrchu cyfoeth cymdeithasol (economeg gymhwysol) yn *Études d’économie politique appliquée* (1898).

Cychwynnodd Pareto yn y swydd yn 1894, ac aeth ar drywydd ychydig yn wahanol i'w ragflaenydd. Trodd ei gefn ar economeg gymdeithasol, gan ddadlau nad oedd yn dechneg addas er ymdrin â *La Question Sociale*. Dylanwadwyd arno gan yr empiryddion o wledydd Prydain, ac ymdrechodd Pareto ddangos manteision masnach rydd yn hytrach na hybu diwygiadau economaidd-gymdeithasol. Defnyddiodd fodelau mathemategol tebyg i'r hyn a wnaeth Walras, er nad oedd ei gysyniadaeth o'r cydbwysedd cyffredinol yn unfath. Buont hefyd yn anghytuno dros y berthynas rhwng dewisiadau'r unigolyn â'r farchnad. Yn ei gyfrol gyntaf, ''Cours d'économie politique* (1897), cyflwyna Pareto ei ddeddf parthed dosbarthiad incwm, ac yn *Manuale di economia politica'' (1906) mae'n ymhelaethu ar ei ddamcaniaeth o economeg bur ac yn cyferbynnu budd economaidd (*utilità*) â boddhad economaidd (*ofelimità*). Yn ddiweddarach, trodd Pareto ei sylw at astudiaethau ym maes cymdeithaseg. Bu farw yn 1923, a fe'i olynwyd yn ei swydd yn Lausanne gan Pasquale Boninsegni. Ysgrifennodd Boninsegni ychydig o erthyglau, ond ni chyfrannodd fawr at ddamcaniaethau economaidd o'i gymharu â Walras a Pareto, a dyna ddiwedd ar Ysgol Lausanne.

Prif gyfraniad Ysgol Lausanne at ddisgyblaeth economeg gyfan oedd yr ymdrech i fynegi damcaniaethau yn nhermau mathemategol ac i ddehongli mecanweithiau economaidd drwy gyfrwng prosesau mathemategol. Am y rheswm honno, gelwir Ysgol Lausanne weithiau yn yr Ysgol Fathemategol. Ymddiddorai sawl mathemategydd, megis Karl Menger, yn astudiaethau economaidd yn y 1930au a thu hwnt. O ganlyniad, y dull mathemategol a fu'n drech na'r dull darganfyddol yn namcaniaeth cydbwysedd cyffredinol.

## Cyfeiriadau 
## Darllen pellach 
* Giovanni Busino a Pascal Bridel, *L’école de Lausanne de Léon Walras à Pasquale Boninsegni* (Lausanne: Université de Lausanne, 1987).
* Bruna Ingrao a Giorgio Israel, *La mano invisibile. L’equilibrio economico nella storia della scienza* (Cambridge, Massachusetts: MIT Press, 1990).

Categori:Economeg
Categori:Prifysgol Lausanne