Cynnig cydsyniad deddfwriaethol

Mae **Cynnig cydsyniad deddfwriaethol** (a elwir hefyd yn **Gynnig Sewel** neu'n **Gonfensiwn Sewel** yn yr Alban) yn gynnig a gaiff ei basio naill ai gan Senedd yr Alban, Senedd Cymru, neu Gynulliad Gogledd Iwerddon, ar fater sydd eisoes wedi'i ddatganoli. Mae confensiwn yn ei gwneud yn ofynnol i Lywodraeth y DU gael cydsyniad y tair llywodraeth arall cyn y gall basio'r deddfwriaeth dan sylw. Rhoddir, neu wrthodir, cydsyniad o'r fath gan y tair Senedd drwy'r hyn a elwir yn gynigion cydsyniad deddfwriaethol (*legislative consent motions*).

Hyd at Hydref 2020 roedd y tair gwlad wedi gwrthod sawl Cynnig cydsyniad deddfwriaethol (gweler y tabl isod).

## Cefndir 
Datganolwyd llawer o faterion sy'n ymwneud â deddfwriaeth yr Alban i Senedd yr Alban pan basiwyd  Deddf yr Alban 1998. Mae Senedd y DU yn dal ei gafael ar sofraniaeth seneddol a chaiff ddeddfu ar unrhyw fater, gyda neu heb ganiatâd y seneddau a'r cynulliad datganoledig.

Enwyd y cynigion yn yr Alban ar ôl yr Arglwydd Sewel, Is-Ysgrifennydd Gwladol Seneddol yr Alban ar y pryd a gyhoeddodd y polisi yn Nhŷ’r Arglwyddi yr un pryd a llunio Deddf yr Alban 1998. Gan nodi bod y Ddeddf yn cydnabod sofraniaeth Senedd Prydain, dywedodd Sewel y byddai Llywodraeth EM "yn disgwyl sefydlu confensiwn na fyddai San Steffan fel rheol yn deddfu mewn perthynas â materion datganoledig yn yr Alban heb gydsyniad Senedd yr Alban".

Nid oes gan y llywodraethau datganoledig unrhyw lais ffurfiol o ran sut mae Senedd Prydain yn deddfu ar faterion heb eu datganoli.

## Defnydd 
Mae dau ddefnydd ar gyfer cynnig cydsyniad deddfwriaethol:

# Pan fydd Senedd y DU yn ystyried deddfwriaeth sy'n ymestyn yn unig  i Gymru a Lloegr, ac mae Senedd yr Alban, gan gytuno â'r darpariaethau hynny, yn dymuno i Senedd y DU eu hymestyn i'r Alban. Mae hyn yn arbed yr angen i Senedd yr Alban basio deddfwriaeth debyg ar wahân.
# Pan fydd San Steffan yn ystyried deddfwriaeth sy'n berthnasol i'r Alban ond sy'n ymwneud â materion datganoledig a materion neilltuedig, lle byddai fel arall yn angenrheidiol i Senedd yr Alban hefyd i ddeddfu.

## Statws cyfreithiol 
Nid yw'r confensiwn lle mae llywodraeth y DU yn defnyddio'r cynigion cydsyniad deddfwriaethol hyn yn ei rwymo'n gyfreithiol. Fe'i cynhwyswyd yn wreiddiol mewn "memorandwm cyd-ddealltwriaeth" rhwng llywodraeth y DU a'r llywodraethau datganoledig. Mae'r ddogfen honno'n nodi mewn nodyn esboniadol na fwriedir iddi fod yn gyfreithiol rwymol, ac mae'r paragraff sy'n delio â'r confensiwn yn nodi'n glir bod Senedd y DU yn cadw'r hawl i ddeddfu ar unrhyw fater, p'un a yw wedi'i ddatganoli ai peidio.

Ers hynny, fodd bynnag, mae'r confensiwn wedi'i ymgorffori yn y gyfraith yn yr Alban a Chymru. Fodd bynnag, er gwaethaf y cynhwysiant hwn, nid yw'r datganiadau yn gyfreithiol rwymol ar Senedd y DU .

### Deddf yr Alban 2016 
Yn 2016 pasiodd Senedd y DU Ddeddf yr Alban 2016 a ddiwygiodd Ddeddf yr Alban 1998 i gynnwys cyfeiriad cyfreithiol eglur a phenodol at gonfensiwn Sewel, fel y'i gelwir yn yr Alban. Mae Adran 2 Deddf 2016 yn darllen fel a ganlyn:

2 Confensiwn Sewel

Yn adran 28 o Ddeddf yr Alban 1998 (Deddfau Senedd yr Alban) ar y diwedd ychwanegwch—

"(8) Ond cydnabyddir na fydd Senedd y Deyrnas Unedig fel rheol yn deddfu mewn perthynas â materion datganoledig heb gydsyniad Senedd yr Alban."

### Deddf Cymru 2017 
Yn 2017 pasiodd Senedd y DU Ddeddf Cymru 2017 a ddiwygiodd Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 i gynnwys cyfeiriad cyfreithiol penodol at ddeddfwriaeth San Steffan ar faterion a oedd wedi’u datganoli i Gynulliad Cymru . Mae Adran 2 Deddf 2017 yn darllen fel a ganlyn:

2 Confensiwn ynghylch y Senedd yn deddfu ar faterion datganoledig

Yn adran 107 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 (Deddfau Cynulliad Cenedlaethol Cymru), ar ôl is-adran (5) mewnosoder—

"(6) Ond cydnabyddir na fydd Senedd y Deyrnas Unedig fel rheol yn deddfu mewn perthynas â materion datganoledig heb gydsyniad y Cynulliad."

Caiff manylion am sut y mae'r Senedd yn ymdrin â chynigion cydsyniad deddfwriaethol eu hamlinellu yn rheol sefydlog 29.

## Rhestr o gynigion cydsyniad deddfwriaethol a wrthodwyd
## Gweler hefyd 
* Mesur y Farchnad Fewnol
* Cynigion Cydsyniad Deddfwriaethol  ar wefan Llywodraeth Cymru

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Nodyn Canllawiau Datganoli 10 (pdf).
* Pennod 9b o reolau sefydlog Senedd yr Alban 
* Gwybodaeth Llywodraeth yr Alban ar gonfensiwn Sewel.
* Gwybodaeth Senedd yr Alban ar Gynigion Cydsyniad Deddfwriaethol
* Blog Cyfrinachau Agored y BBC - Tensiynau datganoli yn agored
* Cowie, Graham. 2018. Brexit: Datganoli a chydsyniad deddfwriaethol. Llyfrgell Tŷ'r Cyffredin.

Categori:Senedd yr Alban
Categori:Llywodraeth yr Alban