1816 yng Nghymru

Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn **1816** i **Gymru** a'i **phobl**

## Deiliaid 
* Tywysog Cymru - Siôr (Siôr IV yn ddiweddarach) 
* Tywysoges Cymru - Caroline o Brunswick

## Digwyddiadau
bawd|Un o dyrau crwn Nant-y-Glo
* 10 Chwefror - Lansir llongau cyntaf y Llynges Frenhinol o Ddoc Penfro: HMS *Ariadne* ac HMS *Valorous*.
* 7 Mai - Rheilffordd y Gelli yn agor i'w pendraw.
* 24 Gorffennaf - Agorir yr Hen Bont ar Wy, Cas-gwent (ailadeiladwyd mewn haearn bwrw) ar draws Afon Gwy.
* 9 Hydref - Fanny Imlay, hanner chwaer Mary Wollstonecraft Godwin, yn cymryd ystafell yn y Mackworth Arms yn Abertawe, ac yn cyfarwyddo'r forwyn i beidio ag aflonyddu arni. Y diwrnod canlynol mae hi'n cael ei chanfod yn farw, ar ôl cymryd dos angheuol o laudanum.
* Tyrau Crwn Nant-y-glo yn cael eu hadeiladu.
* Mae Taliesin Williams (Taliesin ab Iolo), mab Iolo Morganwg, yn agor ysgol ym Merthyr Tudful.

## Celfyddydau a llenyddiaeth 
### Llyfrau newydd 
bawd|Cerddi (argraffiad Honno) 
* Jane Ellis - *Cerddi* (y llyfr Cymraeg gyntaf a gyhoeddwyd  gan fenyw) 
* Joseph Harris (Gomer) - *Traethawd ar Briodol Dduwdod ein Harglwydd Iesu Grist*
* Ann Hatton - *Chronicles of an Illustrious House*
* Samuel Johnson - *A Diary of a Journey Into North Wales, in the Year 1774*

### Cerddoriaeth
John Ellis - *Mawl yr Arglwydd*

## Genedigaethau
bawd|Gethin
bawd|Anne Beale
bawd|David Williams
* 27 Ionawr - David Henry (Myrddin Wyllt), gweinidog a bardd gwlad (bu f 1873) 
* 7 Chwefror - Edward Roberts, gweinidog Annibynnol (bu f 1887) 
* 22 Chwefror - Jacob Davies, cenhadwr gyda'r Bedyddwyr (bu f 1849) 
* 17 Chwefror Thomas Nicholas, addysgwr ac hynafiaethydd (bu f 1879) 
* 7 Mawrth - Huw Derfel, bardd (bu f 1890) 
* 1 Ebrill - Robert Davies, elusennwr (bu f 1905) 
* 1 Mai - Owen Gethin Jones (Gethin), saer a llenor  (bu f 1883) 
* 10 Mai - Mesac Thomas, esgob yn y trefedigaethau (bu f 1892) 
* 11 Mehefin - Henry Robertson, peiriannydd  ac AS (bu f 1888) 
* 16 Mehefin - Thomas William Davids, gweinidog gyda'r Annibynwyr a hanesydd eglwysig (bu f 1884) 
* 25 Awst - Thomas Roberts (Scorpion), gweinidog gyda'r Annibynwyr (bu farw 1887)  
* 27 Awst - Howel William Lloyd, hynafiaethydd (bu f 1893) 
*29 Medi Thomas John, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (bu f 1862) 
* 8 Hydref - Joshua Lewis, gweinidog gyda'r Annibynwyr (bu f 1879) 
* 2 Tachwedd - Benjamin Evans, gweinidog gyda'r Bedyddwyr, ac awdur (bu f 1886) 
*Dyddiad anhysbys
**Anne Beale, nofelydd a bardd (bu f 1900) 
**Edward Edwards (Pencerdd Ceredigion), cerddor (bu f 1897) 
**Richard Mason, argraffydd ac awdur (bu f 1881) 
** Jacob Youde William Lloyd (Chevalier Lloyd), hynafiaethydd ac achrestrydd (bu f 1887)
** Edward Meredith Price, cerddor (bu f 1898) 
** John Roberts (Telynor Cymru), telynor Cymreig (bu f 1894) 
** John Rowland, awdur Undodaidd (bu f 1888) 
** Evan Williams, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd ac arlunydd (bu f 1878) 

## Marwolaethau
* 16 Ionawr - Zecharias Thomas, gweinidog (g 1727) 
* 23 Ebrill - Thomas Johnes, tirfeddiannwr, arloeswr amaethyddol, a llenor (g 1748) 
* 18 Mehefin - Thomas Henry, fferyllydd (g 1734) 
* 29 Mehefin - David Williams, Athronydd (g 1738) 
* 17 Gorffennaf - John Lewis, cenhadwr gyda'r Wesleaid (g 1793) 
* 14 Medi - David Griffiths, clerigwr ac ysgolfeistr (g. 1726) 
* 26 Rhagfyr - David Davies, gweinidog gyda'r Annibynwyr 
*Dyddiad anhysbys
** David Jones (Welsh Freeholder), bargyfreithiwr (g 1765)  
** Margaret Owen, cyfaill i lenorion amlwg (g 1742) 
** David Pugh, offeiriad Eglwys Loegr (g 1739) 

## Cyfeiriadau

Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru

Categori:Prosiect WiciLlên