1840 yng Nghymru

bawd|250px|Murlun y Siartwyr, Casnewydd (gynt)
Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn **1840** i '''Gymru a'i phobl'*.

## Deiliaid 
* Tywysog Cymru - *gwag* 
* Tywysoges Cymru - *gwag''

## Digwyddiadau 
bawd|Neuadd Gregynog
* 1 Ionawr - Achos llys y Siartwyr John Frost, Zephaniah Williams a William Jones am eu rhan yn Terfysg Casnewydd 1839 yn parhau yn Nhrefynwy  gerbron y Prif Ustus Tindal. Dyma'r achos cyntaf lle mae achos yn cael ei gofnodi mewn llaw-fer. 
* 16 Ionawr - Mae Frost, Williams a Jones  yn eu cael eu canfod yn euog o Uchel Deyrnfradwriaeth am eu rhan yn nherfysgoedd y Siartwyr, ac yn cael eu dedfrydu i farwolaeth - y tro diwethaf i'r ddedfryd o Grogi, diberfeddu a chwarteru gael ei ddefnyddio yn y Deyrnas Unedig. O ganlyniad i ddeisebu trwy'r deyrnas a lobïo'r Ysgrifennydd Cartref yn uniongyrchol gan yr Arglwydd Brif Ustus, mae'r ddedfryd yn cael ei gymudo i gludiant am oes. (Cafodd Frost pardwn yn ddiweddarach ).
* 5 Mehefin - Penodwyd Joseph Brown yn Ficer Apostolaidd Ardal Catholig Cymru, gan gael ei gysegru fel esgob ar 28 Hydref.
* 8 Hydref - Mae Rheilffordd Cwm Taf yn cael ei hagor yn swyddogol, y rheilffordd ager i deithwyr cyntaf yng Nghymru, yn rhedeg o ddociau Caerdydd i Navigation House yn Abercynon trwy'r orsaf yng Nghaerdydd a elwir yn Gorsaf reilffordd Heol y Frenhines Caerdydd heddiw. Dechreuodd gwasanaethau cyhoeddus y diwrnod canlynol.
* 30 Hydref - Cangen gyntaf Eglwys Iesu Grist o Saint y Dyddiau Diwethaf yng Nghymru yn cael ei ffurfio yn Sir y Fflint. 
* 18 Tachwedd - Drylliwyd y stemar badlo *City of Bristol* yn Llangynydd, Gŵyr, gan foddi tua 22 o bobl. 
* Dyddiad bras - Dechrau ailadeiladu Neuadd Gregynog gyda defnydd helaeth o goncrit.

## Celfyddydau a llenyddiaeth 
bawd|
* Cynhelir eisteddfod yn Lerpwl.

### Llyfrau newydd 
#### Saesneg 
* Syr John Hanmer - *Memorials of the Parish and Family of Hanmer*  (e-lyfr di-dâl o Google Books)
* William Lloyd - *The Narrative of a Journey from Cawnpoor to the Boorendo Pass*

#### Cymraeg 
* Evan Davies (Eta Delta) - ''Y Weinidogaeth a'r Eglwysi*
* David Price (Dewi Dinorwig) - *Y Catechism Cyntaf*
* Taliesin Williams - *Hynafiaeth ac Awdurdodaeth Coelbren y Beirdd*

### Cerddoriaeth 
* John Orlando Parry - *Wanted: a Governess'' (opera)

## Genedigaethau 
bawd|Rhoda Broughton
* 7 Chwefror - Charles Warren, heddwas ac archeolegydd (bu farw 1927) 
* 26 Chwefror – John Cynddylan Jones, diwinydd (bu farw 1930) 
* 3 Mawrth – David Jones (Druisyn), bardd, llenor, gweinidog (W) (bu farw 1902)
* 14 Ebrill – Evan Jones (Gurnos), bardd a cherddor (bu farw 1903) 
* 21 Mehefin - Syr John Rhŷs, addysgwr (bu farw 1915) 
* 16 Medi - Alfred Thomas, Barwn Pontypridd 1af (bu farw 1927) 
* 28 Medi–John Evans (Eglwysbach), gweinidog Wesleaidd
* 29 Tachwedd - Rhoda Broughton, nofelydd (bu farw 1920) 
* 3 Rhagfyr - Francis Kilvert, dyddiadurwr (bu farw 1879) 
* 5 Rhagfyr - John E. Jones, llywodraethwr Nevada (bu farw 1896)
* 17 Rhagfyr - Matthew Vaughan-Davies, Barwn Ystwyth 1af, gwleidydd (bu farw 1935)
* 24 Rhagfyr - Jabez Edmund Jenkins (Creidiol), bardd (bu farw 1903) 

## Marwolaethau 
bawd|Williams o'r Wern
* 6 Ionawr - Syr Watkin Williams-Wynn, 5ed Barwnig, gwleidydd a milwr, 67 
* 12 Mawrth - John William Thomas, mathemategydd, 46 
* 17 Mawrth - William Williams o'r Wern, 58 
* 19 Mai - John Blackwell (Alun), bardd, 42 
* *dyddiad anhysbys* - Thomas George, arlunydd

## Cyfeiriadau
1840 yng Nghymru
Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru