Eglwys Rydd Barhaus yr Alban

bawd|250px|Eglwys Rydd Barhaus Stafain (Staffin)

Enwad Bresbyteraidd Albanaidd yw **Eglwys Rydd Barhaus yr Alban** (Gaeleg: *An Eaglais Shaor Leantainneach*, Saesneg: *Free Church of Scotland (Continuing)*) a sefydlwyd ym mis Ionawr 2000. Mae'n honni bod yn wir barhad o Eglwys Rydd yr Alban, ac felly mae'n defnyddio'r gair *parhaus* yn ei henw.

## Sefydliad
Yn 1996, cafwyd yr Athro Donald Macleod, pennaeth Coleg yr Eglwys Rydd yng Nghaeredin, yn ddieuog o gyhuddiadau o ymosodiad rhyw pan ddyfarnodd siryf fod cynllwyn wedi bod yn ei erbyn.
Roedd cymdeithas o'r enw *The Free Church Defence Association* yn gweld bai "am beidio â dwyn yr Athro Macleod i brawf yn y Gymanfa Gyffredinol ac felly mae'r mwyafrif wedi cefnu ar yr egwyddor mai'r Gymanfa Gyffredinol gyfan a ddylai ymchwilio i honiadau o gamymddwyn, yn hytrach na Phwyllgor y Gymanfa Gyffredinol". 
Diarddelwyd cadeirydd yr FCDA, y Parch. Morris Roberts, am anufudd-dod fis Mehefin 1999 am wrthod tynnu ei gyhuddiad yn ôl fod y Gymanfa Gyffredinol ym mis Mai y flwyddyn honno yn nodweddiadol am ei "drygioni a['i] rhagrith dybryd ac anwelladwy". Dywedwyd i'r FDCA am ymwahanu erbyn 30 Tachwedd 1999, ond ni wnaeth hyn. Paratowyd cyhuddiadau yn erbyn 22 o weinidogion a wrthododd gydymffurfio, ac mewn gwrandawiad gan Gomisiwn y Gymanfa Gyffredinol ar 19-20 Ionawr 2000, cyhoeddwyd y cyhuddiadau hynny'n berthnasol. Diarddelwyd y 22 weinidog ac ymatebon nhw drwy adael y comisiwn. Ar 20 Ionawr 2000, fe sefydlwyd Eglwys Rydd Barhaus yr Alban pan dderbyniwyd datganiad "Declaration of Reconstitution of the historic Free Church of Scotland". Er bod y rhwyg oherwydd Donald Macleod ar yr wyneb, awgryma Johnston McKay mai ynglŷn â diwinyddiaeth yr oedd mewn gwirionedd, a bod yn yr FCDA yn cynnwys "pobl sydd yn glynu’n fwy cadarn wrth Gyffes Ffydd Westminster". a hefyd eu hapêl i Dŷ Mewnol y Llys Sesiwn.

Mynegodd yr Eglwys Rydd Barhaus ei bwriad i apelio yn erbyn y penderfyniadau hyn, ond yn 2009, nododd Cynhadledd Ryngwladol yr Eglwysi Diwygiedig i Eglwys Rydd Barhaus yr Alban "dynnu ei hapêl yn ôl ar fater sifil a oedd i ddod".

## Cydnabyddiaeth
Aelod o International Conference of Reformed Churches ac o Affinity yw'r enwad.

## Cynulledifaoedd
Mae gan Eglwys Rydd Barhaus 33 o gynulleidfaoedd yn yr Alban, un yng Nghanada a chwech  yn yr Unol Daleithiau. Yn ogystal â hyn mae dwy orsaf bregethu yn yr Unol Daleithiau ac athrofa a fferm arddangos yn Zambia. 2,000 o aelodau sydd gan yr Eglwys  er bod y nifer sy'n mynychu'r eglwysi'n uwch. Mae'r eglwysi mwyaf yn Inbhir Nis, Caeredin a Steòrnabhagh (*Stornoway*), lle mae'r gynulleifa fwyaf.

## Athrofa
Mae Eglwys Rydd Barhaus yr Alban yn cynnal athrofa ar gyrion Inbhir Nis (*Inverness*) ar gyfer hyfforddi ei gweinidogion.

## Lluniau

Image:Arnisdale Free Church of Scotland. - geograph.org.uk - 894062.jpg|Eglwys Àrnasdal (Arnisdale)
Image:Snizort Free Church of Scotland - geograph.org.uk - 1069836.jpg|Eglwys Snizort
Image:Glenelg Free Church of Scotland - geograph.org.uk - 893908.jpg|Eglwys Gleann Eilg (Glenelg)
Image:KnightswoodFCC.JPG|Eglwys Knightswood

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*  Eglwys Rydd Barhaus yr Alban 
*  Athrofa Eglwys Rydd Barhaus yr Alban 
*  When Justice Failed in Church and State (An Explanation of the Division in the Free Church of Scotland) o safbwynt yr Eglwys Rydd Barhaol

Categori:Cristnogaeth yn yr Alban
Rhydd Barhaus yr Alban
Categori:Protestaniaeth
Categori:Sefydliadau 2000