Inis Toirc

Ynys yw **Inis Toirc** yng Ngwyddelig, (sy'n golygu *Ynys* *Baedd Gwyllt*) oddi ar arfordir Contae Mhaigh Eo/Sir Mayo, yn Eire/ Gweriniaeth Iwerddon.

bawd|canol|Ynysoedd oddi ar Sir Mayo

## Daearyddiaeth 
Gorweddai'r ynys tua  oddi ar yr arfordir; mae ei phwynt uchaf yn cyrraedd  uwch lefel y môr. Rhwng Inis Toirc ac Ynys Clare  mae Ynys Caher. Mae ganddo boblogaeth barhaol o 58 o bobl. Mae dau brif anheddiad, y ddau ar ben dwyreiniol mwy cysgodol yr ynys, sef Ballyheer a Garranty. Mae Bellavaun a Craggy yn aneddiadau segur. Adeiladodd y Prydeinwyr dwr Martello ar yr arfordir gorllewinol yn ystod Rhyfeloedd Napoleon . Inis Toirc sydd â'r gyfradd rhoi uchaf y pen tuag at yr RNLI yn Iwerddon gyfan. 

## Hanes 
Mae pobl wedi byw ar Inis Toirc ers 4,000 BCE ac mae wedi bod yn breswylfa barhaol ers o leiaf 1700. Mae rhai o'r trigolion mwy diweddar yn ddisgynyddion o faciwîs o Inis Airc i'r de-orllewin.  Mae clwb cymdeithasol *Mountain* *Comin* wedi'i leoli ar y bryn sy'n gwahanu'r ddwy anheddiad.

### Hanes diweddar 
Yn 1993 agorwyd canolfan Gymunedol Inis Toirc, mae'r ganolfan gymunedol hon yn dyblu fel llyfrgell a thafarn .

Ym mis Mehefin 2014 comisiynnodd yr ESB (bwrdd cyflenwi trydan) dri generadur disel Broadcrown BCP 110-50 100 kVA i gyflenwi trydan i'r ynys. Mae'r ESB wedi gweithredu gorsaf bŵer disel ar yr ynys ers yr 1980au.

Enillodd Inis Toirc sylw rhyngwladol yn 2016 ar ôl i nifer o wefannau honni y byddai'r ynys yn croesawu unrhyw "ffoaduriaid" Americanaidd sy'n ffoi rhag arlywyddiaeth bosibl Donald Trump. Defnyddiwyd yr honiadau hyn fel un enghraifft o'r math o " newyddion ffug " a gododd yn ystod ymgyrch etholiad arlywyddol yr Unol Daleithiau yn 2016. Ym mis Tachwedd 2016, ni nodwyd unrhyw newidiadau i fewnfudo i'r ynys. 

Mae ysgol gynradd i'r ynys ac roedd iddi ond 3 disgybl yn 2011, a chredir mai hon yw'r ysgol gynradd leiaf yn Iwerddon.

### Demograffeg 
Mae'r tabl isod yn adrodd ar ddata poblogaeth Inis Toirc a gymerwyd o *Discover the Islands of Ireland* (Alex Ritsema, Collins Press, 1999) a Chyfrifiad Iwerddon.

## Trafnidiaeth 
Cyn 1997 nid oedd gwasanaeth fferi wedi'i drefnu ac roedd pobl yn teithio yn ôl ac ymlaen i'r ynysoedd gan ddefnyddio cychod pysgota lleol. Ers hynny mae gwasanaeth fferi yn gweithredu o Gei Roonagh, Louisburgh, Sir Mayo. Adeiladwyd y pier yn ystod yr 1980au gan lywodraeth Iwerddon, tua'r adeg hon roedd y ffyrdd ar yr ynys wedi'u palmantu.

## Oriel 

Delwedd:Caher and Inishturk - geograph.org.uk - 1400397.jpg|Ynys Inisturk a Caher
Delwedd:Inishturk1.jpg|Pier Inishturk
Delwedd:Inishturk pier1.jpg|Harbwr gydag Ynys Caher yn y cefndir
Delwedd:Inishturk community centre.jpg|Canolfan gymunedol
Delwedd:Inishturk lake2.jpg|Llyn dŵr croyw
Delwedd:Inishturk clare island.jpg |Ynys Clare fel y gwelir o Inishturk
Delwedd:Inishturk powerstation.jpg|Gorsaf bŵer

## Gweler hefyd 
* Ynys Clare
* Ynys Caher
* Inishdalla
* Inishbofin, Sir Galway
* Rhestr o ynysoedd Iwerddon

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Podcast series on Mayo's Heritage, including a heritage Tour of Inishturk 
* Mayo News - Inishturk islander committed to her community 
* Island life Inishbofin Inishturk

Categori:Daearyddiaeth Swydd Mayo
Categori:Ynysoedd Iwerddon