open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Glynllifon

Plasdy mawr a chyn ystad ger Caernarfon, Gwynedd, yw **Glynllifon**.  Roedd hen ystad Glynllifon yn perthyn i Arglwyddi Niwbwrch.  Mae wedi ei leoli ger Llandwrog ar y briffordd A499, rhwng Pwllheli a Chaernarfon. Llifa Afon Llifon drwy Glynllifon gan roi iddo ei enw.

Mae Parc Glynllifon ar yr ystad, ac erbyn hyn mae adran amaethyddol Coleg Meirion-Dwyfor, gweithdai crefft a nifer o  gyfleusterau addysgol yn cynnwys gwlau. Mae hefyd caffi a drysfa wrth y mynediad ac arddangosfeydd hanes megis peiriant pŵer stêm a gafodd ei adnewyddu gan y diweddar Fred Dibnah. Cynhelir nifer o ffeiriau ym maes parcio Parc Glynllifon, yn arbennig ffair grefft a stêm.
bawd|chwith|200px|dde|Y brif fynedfa i'r ystad
[bawd|chwith|200px|dde|Y [peiriant pŵer stêm enwog]]

Mae gan y parc erddi sydd o ddiddordeb hanesyddol a gwyddonol. Maen nhw wedi cael eu dynodi â statws Gerddi Hanesyddol Gradd I yn ogystal ag Ardal Arbennig o Ddiddordeb Gwyddonol gan CADW, a Chyngor Cefn Gwlad Cymru.

Mae Glynllifon hefyd wedi ei ddynodi'n Ardal Arbennig Cadwraeth gan y Joint Nature Conservation Committee. Mae'n gartref i Ystlumod pedol lleiaf, *Rhinolophus hipposideros*. Mae'r safle 189.27 hectar yn lle magu a gaeafgwsg i tua 6% o boblogaeth Prydain o'r ystlum hwn.

## Ailenwi
Yn 2015 tynnodd y cwmni datblygu MBI o Halifax nyth cacwn am eu pennau pan gyhoeddon nhw y byddent yn newid enw'r plasty i *"Wynnborn"*. Yn dilyn gwrthwynebiad lleol, cafwyd tro pedol.

Yn 2016 roedd y cwmni David Currie & Co, a oedd yn gyfrifol am werthu'r plasty, yn ei farchnata dan yr enw  *"Newborough Hall"*; yn ôl Dr Simon Brooks, ysgrifennydd Dyfodol i’r Iaith, cysylltodd nifer o bobl ag ef, yn gwrthwynebu ailenwi'r Plas Glynllifon.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
*www.geograph.co.uk : Lluniau o Glynllifon a'r ardal cyfagos

Categori:Adeiladau rhestredig Gradd I Gwynedd
Categori:Addysg yng Ngwynedd
Categori:Ardaloedd Cadwraeth Arbennig yng Nghymru
Categori:Gerddi yng Nghymru
Categori:Hanes Gwynedd
Categori:Llandwrog
Categori:Plasdai Gwynedd
Categori:Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Ngwynedd
Categori:Pensaernïaeth Fictoraidd yng Nghymru
Erotig

*Am lenyddiaeth erotig gweler yr erthygl erotica.*

bawd|180px
Mae'r ansoddair '**erotig**' yn cael ei ddefnyddio am unrhyw beth gweledol sy'n ysgogi teimladau rhywiol mewn person; teimladau fod cyfathrach rywiol ar ddod. O 'eroticism' y daw'r gair, a hwnnw yn ei dro'n dod o'r gair 'Eros' sef duw cariad y Groegiaid.

Gall unrhyw beth gyniwair teimladau erotig mewn person, ac mae'r ysgogiadau hyn yn amrywio o berson i berson. Mae hyd yn oed coeden yn erotig i rai pobol!

Categori:Cariad
Categori:Rhyw
Syr Watkin Williams-Wynn, 5ed Barwnig

Gwleidydd o Gymru oedd **Syr Watkin Williams-Wynn, 5ed Barwnig** (25 Hydref 1772 – 6 Ionawr 1840). Roedd yn aelod seneddol dros Biwmares rhwng 1794 a 1796, a thros Sir Ddinbych rhwng 1796 a 1840. Bu hefyd yn Arglwydd Raglaw Sir Feirionnydd rhwng 1793 a 1830.

Priododd y Fonesig Henrietta Antonia Clive, merch Edward Clive, Iarll 1af Powis a Henrietta Herbert, Iarlles Powis

Categori:Arglwyddi Rhaglaw Sir Ddinbych
Categori:Arglwyddi Rhaglaw Sir Feirionnydd
Categori:Aelodau Senedd Prydain Fawr
Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig
Categori:Barwnigion ym Marwnigaeth Lloegr
Categori:Genedigaethau 1772
Categori:Aelodau Seneddol Cymru 1832-1835
Categori:Gwleidyddion y 18fed ganrif o Gymru
Categori:Gwleidyddion y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1840
Categori:Pobl o Ynys Môn
Hargeisa

Dinas yn Somalia a phriddinas Somaliland, gwladwriaeth annibynnol *de facto* a grëwyd yn 1991, yw **Hargeisa** (Somaleg: *Hargeysa*). Bu hefyd yn brifddinas drefedigaethol y Somaliland Brydeinig o 1941 hyd 1960 pan unodd â'r De i ffurfio Gweriniaeth Somali. Hargeisa yw'r ddinas fwyaf yn Somaliland a'r ail fwyaf yn Somalia gyfan ar ôl Mogadishu. Gorwedd yn y bryniau tua 120&nbsp;km o arfordir Gwlff Aden, yn agos i'r ffin ag Ethiopia. Mae ganddi boblogaeth o tua 450,000.

250px|bawd|dim|Mosg canolog Hargeisa

## Dolen allanol
*  Gwefan swyddogol Hargeisa 

Categori:Dinasoedd Somalia
Categori:Somaliland
Categori:Prifddinasoedd Affrica
Gwlff Aden

bawd|300px|dde|Gwlff Aden

Gwlff sy'n gorwedd rhwng Corn Affrica a de Arabia yw **Gwlff Aden** (Arabeg: خليج عدن ''Khalyj 'Adan*; Somaleg: *Khaleejka Cadan''). Mae'n cysylltu'r Môr Coch, i'r gogledd-orllewin trwy gulfor Bab al Mandab, â Môr Arabia a Chefnfor India i'r dwyrain. Mae'n un o'r llwybrau masnach forwrol prysuraf yn y byd. Fe'i enwir ar ôl dinas Aden.

Y gwledydd sydd ag arfordir ar lan Gwlff Aden yw Iemen yn Arabia, a Jibwti a Somaliland (Somalia) yng ngogledd-ddwyrain Affrica.


Categori:Cefnfor India
Categori:Daearyddiaeth y Dwyrain Canol
Aden
Thomas Lloyd-Mostyn

Aelod seneddol oedd **Thomas Edward Mostyn Lloyd-Mostyn** (23 Ionawr 1830 – 8 Mai 1861), mab hynaf ac etifedd Edward Lloyd-Mostyn, 2il Farwn Mostyn. Olynodd ei dad fel aelod seneddol Aelod Seneddol Sir y Fflint yn 1854, sedd a ddaliodd hyd ei farwolaeth ym mis Mai 1861, yn 31 oed. Olynodd ei fab, Llewellyn ef i'r farwnigaeth yn 1884.

## Ffynonellau
*Kidd, Charles, Williamson, David (gol.). ''Debrett's Peerage and Baronetage'' (rhifyn 1990). New York: St Martin's Press, 1990.
*Tudalen Pendefigaeth Leigh Rayment 

Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig
Categori:Genedigaethau 1830
Categori:Marwolaethau 1861
Categori:Pobl o Sir y Fflint
Categori:Pobl y 19eg ganrif o Gymru
Bab al Mandab

bawd|280px|Bab-el-Mandeb (delwedd gan NASA)

Culfor sy'n gorwedd rhwng Iemen yn Arabia (gorllewin Asia) a Jibwti yng Nghorn Affrica (gogledd-ddwyrain Affrica), gan wahanu'r ddau gyfandir hwnnw, yw **Bab al Mandab**, neu **Bab el-Mandeb** (hefyd *Bab al Mandib* neu *Bab al Mandeb*), sy'n golygu "Porth Dagrau" yn yr iaith Arabeg (*باب المندب*). Mae'n cysylltu'r Môr Coch a Gwlff Aden yng Nghefnfor India. Cyfeirir ato weithiau fel *Culfor Mandab* hefyd.

Daw'r enw Arabeg o'r ffaith fod peryglon yn ymwneud â morio yn y culfor ac o'r chwedl Arabaidd am ddaeargryn fawr yno a foddodd filoedd gan gwahanu Affrica ac Asia. Mae Bab al Mandab yn ddolen strategol bwysig iawn ar y llwybr morwol sy'n cysylltu'r Môr Canoldir a Chefnfor India trwy'r Môr Goch a Chamlas Suez.

Categori:Culforoedd Affrica
Categori:Y Môr Coch
Categori:Daearyddiaeth y Dwyrain Canol
Edward Lloyd-Mostyn, 2il Farwn Mostyn

Aelod seneddol oedd **Edward Mostyn Lloyd-Mostyn, 2il Farwn Mostyn** (13 Ionawr 1795 – 17 Mawrth 1884).

Roedd Mostyn yn fab i Edward Lloyd, Barwn 1af Mostyn, ganed gyda'r enw Edward Lloyd, a cymerodd yr ail gyfenw, Mostyn, drwy drwydded Brenhinol yn 1831. Yr un flwyddyn etholwyd ef i Dŷ'r Cyffredin fel aelod seneddol dros Sir Fflint, sedd a ddeliodd hyd 1837, rhwng 1841 a 1842 a rhwng 1847 a 1850. Cynyrchiolodd Lichfield yn ogystal rhwng 1846 a 1847. Yn 1854, olynodd ei dad i Farwniaeth Mostyn gan etifeddu'r hawl i eistedd yn Nhŷ'r Arglwyddi. Rhwng 1840 a 1884, gwasanaethodd fel Arglwydd Raglaw Sir Feirionnydd.

Bu farw'r Arglwydd Mostyn ym mis Mawrth 1884, yn 89 oed, ac etifeddodd ei wyr Llewellyn ei deitlau, gan fod ei fab, yr Anrhydeddus Thomas Edward Lloyd-Mostyn wedi marw o'i flaen.

## Ffynonellau
*Kidd, Charles, Williamson, David (gol.). ''Debrett's Peerage and Baronetage'' (rhifyn 1990). New York: St Martin's Press, 1990.
*Tudalen Pendefigaeth Leigh Rayment 

Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig
Categori:Aelodau Seneddol Cymru 1832-1835
Categori:Arglwyddi Rhaglaw Sir Feirionnydd
Categori:Barwniaid Mostyn
Categori:Barwniaid ym Mhendefigaeth y Deyrnas Unedig
Categori:Genedigaethau 1795
Categori:Marwolaethau 1884
Categori:Teulu'r Mostyn
Gwlff

:*Erthygl am y tirffurf yw hon. Am y gwlff enwog yn y Dwyrain Canol, gweler Y Gwlff.*

Darn agored o fôr gyda thir ar ddwy ochr iddo yw **gwlff** (anaml y defnyddir y gair bath **morgenau** heddiw). Gan amlaf mae'n ffurfio math o fae mawr agored, ond weithiau gall fod yn fraich o'r môr rhwng dau ddarn o dir, yn ehangach a llai cyfyng na chulfor.

## Gweler hefyd
* Gwlff Aden
* Gwlff Aqaba
* Gwlff Cadiz
* Gwlff Corinth
* Gwlff Hammamet
* Gwlff Oman
* Gwlff Persia (Gwlff Arabia)
* Gwlff Riga
* Gwlff Saronica
* Gwlff Tunis
* Gwlff y Ffindir


Categori:Cyrff dŵr
Categori:Daearyddiaeth arfordirol
Categori:Tirffurfiau arfordirol a chefnforol
Lady and the Tramp

Ffilm Disney yw ***Lady and the Tramp*** (1955). Mae'r ffilm yn seiledig ar y llyfr *Happy Dan, The Whistling Dog* gan Ward Greene. Cafodd y ffilm ddilyniant, ''Lady and the Tramp II: Scamp's Adventure'', a gafodd ei rhyddhau'n syth ar fformat fideo ym mis Chwefror 2001.

## Lleisiau 
* Peggy Lee - Darling, Si & Am, Peg
* Barbara Luddy - Lady
* Larry Roberts - Tramp
* Bill Thompson - Jock, Joe, Cŵn Eraill, Heddlu
* Verna Felton - Sarah
* **Bill Baucom** - Trusty
* **Stan Freberg** - Yr Afanc
* **Alan Reed** - Boris
* **Thurl Ravenscroft** - Yr Aligator
* **George Givot** - Tony
* **Dallas McKennon** - Pedro, Toughy, Athro
* **Lee Millar** - Jim Dear

## Caneuon 
* "Peace on Earth"
* "What is a Baby?"
* "La La Lu"
* "Siamese Cat Song"
* "Bella Notte"
* "He's A Tramp"

## Gweler hefyd 
* Rhestr Ffilmiau Animeiddiedig Disney

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau animeiddiedig o Unol Daleithiau America
Categori:Ffilmiau 1955
Categori:Ffilmiau Disney
Categori:Ffilmiau Saesneg
Categori:Ffilmiau animeiddiedig o'r Unol Daleithiau
Môr Arabia

bawd|dde|Map o Fôr Arabia
[bawd|top|Golygfa ar Fôr Arabia o Gaer St. Angelo yn [Kerala, de India]]

Rhanbarth o Gefnfor India a ffinir i'r dwyrain gan India, i'r gogledd gan Iran a Pacistan, i'r gorllewin gan Arabia, ac i'r de gan linell ddychymygol rhwng Penrhyn Guardafui yn Somalia (Puntland), ynysoedd Socotra, a Penrhyn Comorin (Kanyakumari) yn India yw **Môr Arabia** (Arabeg: بحر العرب ; ''Bahr al-'Arab'').

Ei led mwyaf yw tua 2400&nbsp;km, a'i ddyfnder mwyaf yw tua 4652 medr, ger arfordir deheuol India. Afon Indus yw'r afon fwyaf sy'n llifo i'r môr hwn. Gelwir arfordir canolbarth India ar y môr hwn yn arfordir Konkan, a'r arfordir yn ne India yn arfordir Malabar. Yn y gogledd gorwedd tir anial Makran, yn Iran a Pacistan, ar y môr.

Mae gan Môr Arabia ddwy fraich fawr, sef Gwlff Aden yn y de-orllewin, sy'n cysylltu i'r Môr Coch trwy gulfor Bab al Mandab, a Gwlff Oman yn y gogledd-orllewin, sy'n ei gysylltu â Gwlff Persia. Yn ogystal ceir Gwlff Cambay a Gwlff Kutch ar arfordir isgyfandir India. Ychydig o ynysoedd a geir yn y môr. Maent yn cynnwys Socotra oddi ar Gorn Affrica ac ynysoedd Lakshadweep, oddi ar arfordir India.

Mae gan India, Iemen, Oman, Iran, Pacistan, Sri Lanca, y Maldives, a Somalia arfordir ar Fôr Arabia.

Mae'r dinasoedd ar ei lannau yn cynnwys Mumbai (Bombay), Surat, Goa, Mangalore, a Kochi yn India, Karachi yn Pacistan, Aden yn Iemen, Salalah yn Oman, Chabahar yn Iran, a Mogadishu yn Somalia.

Ers canrifoedd lawer mae Môr Arabia wedi bod yn dramwyfa i longau masnach yn cludo nwyddau a phobl rhwng y Dwyrain Canol (yn enwedig yr Aifft, Arabia a Mesopotamia) ac isgyfandir India ar y llwybr i dde-ddwyrain Asia. Roedd masnach hefyd rhwng India ac Arabia a Dwyrain Affrica. Prif gynheiliaid y fasnach hon oedd yr Arabiaid yn eu dhows, ond roedd yn ddibynnol ar wyntoedd tymhorol y monsŵn cyn gyfnod y llongau modern.

Categori:Cefnfor India
Categori:Daearyddiaeth y Dwyrain Canol
Arabia
Senedd India

250px|bawd|Senedd India

Senedd genedlaethol etholedig India yn ne Asia yw **Senedd India** (Hindeg: *Sansad*). Fe'i lleolir yn y senedd-dŷ yn ninas Delhi Newydd, prifddinas y wlad.

Mae'n cynnwys dwy siambr etholedig:
* Lok Sabha (Tŷ'r Werin), y siambr isaf
* Rajya Sabha (Cyngor y Taleithiau), y siambr uchaf

## Dolen allanol
*  Gwefan swyddogol


India
Categori:Llywodraeth India
Senedd Sri Lanca

Senedd un siambr gyda 225 aelod a etholir dan system o gynrychiolaeth gyfrannol am gyfnod o che mlynedd yw **Senedd Sri Lanca**, senedd ddeddfwriaethol Sri Lanca yn ne Asia. Mae'r Senedd yn cadw'r hawl i wneud deddfau iddi ei hun ac yn seiliedig ar Senedd y Deyrnas Unedig. Mae'n cwrdd yn y brifddinas, Colombo.

Y Llefarydd neu, yn ei absenoldeb, yr Is Lefarydd a Chadeirydd y Pwyllgorau neu Is Gadeirydd y Pwyllgorau, yw llywydd y Senedd.

Mae gan Arlywydd Sri Lanca yr hawl i alw, ohirio neu ddiweddu sesiwn ddeddfwriaethol a rhoi heibio'r Senedd am gyfnod mewn amgylchiadau arbennig.

Allan o'r 225 aelod seneddol, mae 196 yn cael eu hethol gan 25 Ardal Etholaethol aml-aelod. Mae'r 29 eraill yn cynrychioli seddi ar y Rhestr Genedlaethol, a ddosrennir i'r pleidiau yn ôl eu canran o'r bleidlais genedlaethol.

Categori:Llywodraeth Sri Lanca
Sri Lanca
Dyffryn Camwy

de|bawd|300px|Afon Camwy yn rhan ganol Dyffryn Camwy

Saif **Dyffryn Camwy**, a ffurfir gan Afon Camwy, yn rhan ogleddol Talaith Chubut yn y rhan o Batagonia sy'n eiddo i'r Ariannin. Yn y rhan yma o'r dalaith y sefydlwyd y Wladfa gan wladychwyr Cymreig yn y 19g.

## Dyffryn Camwy Isaf
Mae rhan isaf Dyffryn Camwy yn ymestyn i'r dwyrain o Dir Halen. Ardal wastad ydyw, gydag Afon Camwy yn dolennu ar ei hyd i gyrraedd y môr ger Puerto de Rawson. Ar hyd yr afon mae trefi megis Rawson, Trelew, Gaiman a  Dolavon.

### Amaethyddiaeth
Mae Dyffryn Camwy Isaf yn ardal amaethyddol bwysig. Gan nad oes digon o law i dyfu cynydau, dibynna ar ddŵr o'r afon a gludir ar hyd ffosydd. Ar un adeg, gwenith oedd yr elfen bwysicaf yn amaethyddiaeth yr ardal, ond yn awr alfalfa yw'r cnwd pwysicaf; tyfir 83% o gwnd alfala Talaith Chubut yma. Mae cadw gwartheg a defaid hefyd yn bwysig. Yn y blynyddoedd diwethaf daeth tyfu llysiau a ffrwythau, yn enwedig ceirios, yn bwysig yma.

### Diwydiant
Trelew yw'r ganolfan ddiwydiannol bwysicaf, gyda prosesu gwlan a gwneud brethyn yn arbennig o bwysig. Caiff tua 90% o wlan y wlad ei brosesu yma.

### Twristiaeth
Ers rhan olaf yr 20g mae twristiaeth wedi cynyddu yn sylweddol yn yr ardal, gyda Mae Awyr Almirante Zar yn Nhrelew yn bwysig yn y cyswllt yma. Ymhlith yr atyniadau mae'r gwarchodfeydd bywyd gwyllt ar y Península Valdés a'r cyffiniau, yn cynnwys Puerto Pirámides sydd wedi dod yn ganolfan bwysig i weld morfilod yn y Golfo Nuevo. Rhyw 100&nbsp;km i'r de o Ddyffryn Camwy mae gwarchodfa Punta Tombo lle mae nifer fawr o'r Pengwin Magellan yn nythu.

Mae'r traethau, yn enwedig Playa Unión, hefyd yn atyniad. Atyniad arall yw'r diwylliant Cymreig, gyda Gaiman fel canolfan, lle ceir nifer o dai te Cymreig (casas de té galés).

## Dolen allanol
* Safle we rhan isaf Dyffryn Camwy (Sbaeneg)

Categori:Daearyddiaeth Talaith Chubut
Categori:Y Wladfa
Talaith Buenos Aires

Talaith yr Ariannin yw **Talaith Buenos Aires** (Sbaeneg: **Provincia de Buenos Aires**). Hi yw'r fwyaf o daleithiau'r Ariannin o ran arwynebedd a phoblogaeth.

Saif yn nwyrain canolbarth y wlad. Yn y gogledd mae'n ffinio â thaleithiau Entre Ríos a Santa Fe, yn y gorllewin â thaleithiau Córdoba, La Pampa â Río Negro. Yn y de a'r dwyrain mae'r Iwerydd yn ffin iddi. Nid yw dinas Buenos Aires ei hun yn rhan o'r dalaith; prifddinas y dalaith yw La Plata.

Yn wahanol i daleithiau eraill yr Ariannin, sydd wedi eu rhannu i * departamentos*, rhennir Talaith Buenos Aires i raniadau llai a elwir yn *partidos*. Yn Rhagfyr 2007 roedd 134 o'r rhain.

bawd|280px|canol|Talaith Buenos Aires yn yr Ariannin

Yng Nghyfrifiad 2022 roedd gan y dalaith boblogaeth o 17,569,053.

## Cyfeiriadau

Buenos Aires
Barwniaeth Niwbwrch

Crëwyd **Barwniaeth Niwbwrch** ddwywaith ym Mhendefigaeth Iwerddon, mae'r ddau deitl yn dal i fodoli. Fe'i crëwyd y tro cyntaf 1716 ar gyfer **George Cholmondeley**, 2il Iarll Cholmondeley yn ddiweddarach. Mae'r Ieirll, ac yn ddiweddarach, yr Ardalyddion, o Cholmondeley yn dal i ddal y Barwniaeth o Niwbwrch, Ynys Môn (gweler Ardalyddiaeth Cholmondeley).

Crëwyd yr ail farwniaeth yn 1776 ar gyfer Syr Thomas Wynn, 3ydd Barwnig Bodfean. Cynrychiolodd ef Sir Gaernarfon, St Ives a Biwmares yn y Tŷ Cyffredin a gwasanaethodd fel Arglwydd Raglaw Sir Gaernarfon. Cynyrchiolodd ei fab hynaf, yr ail Farwn, Sir Gaernarfon yn y Senedd. Olynwyd ef gan ei frawd ieuengaf, y trydydd Barwn. Deilir y teitlau gan hen-hen-wyr y trydydd Barwn, sef yr wythfed Barwn ers 2006.

Crëwyd Barwnigaeth Bodfean ger Llanfwrog yn Sir Gaernarfon (Ynys Môn) ym Marwnigaeth Prydain Fawr ar 25 Hydref, 1742 ar gyfer hen-daid y Barwn cyntaf, Thomas Wynn. Cynrychiolodd  Sir Gaernarfon yn y Tŷ Cyffredin a bu hefyd yn swyddog yn y llys. Cynrychiolodd ei fab, yr ail Farwnig Caernarfon a Sir Gaernarfon yn y Senedd. Olynwyd ef gan ei fab, y trydydd Barwnig, a gafodd ei wneud yn Farwn 1af Niwbwrch yn 1776.

Hyd 30 Mehefin 2006, nid yw deiliwr presennol y Barwniaeth wedi profi ei olyniad i'r farwnigaeth yn swyddogol ac felly, nid yw ar Gofrestr Swyddogol y Barwnigaeth. Mae hyn o dan arolygiad gan Gofrestrydd y Barwnigaeth.

## Wynn - Barwnigion Bodfean (1742)
*Sir Thomas Wynn, Barwnig 1af (1677-1749)
*Sir John Wynn, 2il Farwnig (1701-1773)
*Sir Thomas Wynn, 3ydd Barwnig (1736-1807) (crewyd **Barwniaeth Niwbwrch** yn 1776)

## Barwnion Niwbwrch (1776)
*Thomas Wynn, Barwn 1af Niwbwrch (1736-1807)
*Thomas John Wynn, 2il Farwn Niwbwrch (1802-1832)
*Spencer Bulkeley Wynn, 3ydd Barwn Niwbwrch (1803-1888)
*William Charles Wynn, 4ydd Barwn Niwbwrch (1873-1916)
*Thomas John Wynn, 5ed Barwn Niwbwrch (1878-1957)
*Robert Vaughan Wynn, 6ed Barwn Niwbwrch (1877-1965)
*Robert Charles Michael Vaughan Wynn, 7fed Barwn Niwbwrch (1917-1998)
*Robert Vaughan Wynn, 8fed Barwn Niwbwrch (ganed 1949)

## Dolenni allanol
*Archifau Niwbwrch 

## Cyfeiriadau
*Kidd, Charles, Williamson, David (gol.). ''Debrett's Peerage and Baronetage'' (1990 rhifyn). New York: St Martin's Press, 1990.
*Tudalen Pendefigaeth Leigh Rayment 

Niwbwrch
William Bidlake

Pensaer Seisnig oedd **William Henry Bidlake** (12 Mai 1861 – 6 Ebrill 1938), ffigwr arweiniol yn y Mudiad Celf a Chrefft yn Birmingham a Cyfarwyddwr yr Ysgol Pensaernïaeth yn Ysgol Celf Birmingham rhwng 1919 a 1924.

Ymddangosodd nifer o dai Bidlake yn ardal Birmingham yn llyfr Hermann Muthesius *Das englischer Haus* ("Y Tŷ Seisnig"),  a brofodd yn ddylanwadol yn y Symudiad Cyfoes yn yr Almaen.

## Bywyd a gyrfa
Ganed Bidlake yn Wolverhampton, yn fab i bensaer lleol, George Bidlake (a roddodd iddo ei hyfforddiant pensaernïol cynnar), a chafodd ei addysg yng Ngholeg Tettenhall a Choleg Crist, Caergrawnt. Ym 1882 symudodd i Lundain i astudio yn Ysgollion yr Academi Frenhinol a gweithiodd i'r benseiri yr Adfywiad Gothig, Bodley a Garner. Yn 1885, enillodd Gymrodoriaeth Teithio Pugin RIBA am ei ddrafftsmonaeth, a alluogodd ef i wario 1886 yn teithio yn yr Eidal.

Dychwelodd i Loegr yn 1887 gan fyw yn Birmingham ar ei ben ei hun, o 1893, arloesodd dysgu pensaernïaeth yng Ngholeg Celf Birmingham. Roedd yn enwog am ei aml-deheurwydd; ei dric oedd i ddarlunio gyda'i ddwy law yn gydamserol.

Dyluniodd Bidlake nifer o dai dan ddylanwad y Mudiad Celf a Chrefft yn yr ardaloedd o gwmpas Birmingham megis Edgbaston, Moseley a Four Oaks, ynghyd â chyfres o eglwysi â dylanwad Gothig megis Eglwys Santes Agatha, Sparkbrook; caiff yr eglwys hon ei hystyried yn gyffredinol fel campwaith Bidlake.

Priododd Bidlake ddynes dros ugain mlynedd yn ifengach nag ef yn 1924, a symudodd i Wadhurst yn Nwyrain Sussex, lle cariodd ymlaen i weithio hyd ei farwolaeth yn 1938.

## Prif weithiau
*Coleg Celf, Balsall Heath, Birmingham (1899) (Gradd II)
*Garth House, 47 Edgbaston Park Road, Edgbaston, Birmingham (1901) (Gradd II)
*Eglwys Santes Agatha, Stratford Road, Sparkbrook, Birmingham (1901) (Gradd I)
*100 Sampson Road, Sparkbrook, Birmingham (St Agatha's Vicarage) (1901) (Gradd II)
*Eglwys Sant Andrew, Oxhill Road, Handsworth, Birmingham (1907-9)  (Gradd I)
*Eglwys Santes Fair, Wythall, Swydd Gaerwrangon (To a thyred stâr)
*Eglwys Sant Oswald, Small Heath, Birmingham (1892-9) (Gradd II)
*Eglwys Sant Thomas, Stourbridge. cromfan (1890), sgrîn y canghell gogleddol (dim dyddiad).
*Woodgate, 37 Hartopp Road, Four Oaks, Sutton Coldfield (1900) – Adeiladwyd ar ei gyfer ef ei hun (Gradd II)
*Eglwys Emmanuel, Wylde Green, Sutton Coldfield (1909) (Gradd C)

## Cyfeiriadau
## Ffynonellau
*Foster, Andy. *Pevsner Architectural Guides: Birmingham*. Yale University Press: New Haven & London, 2005 ISBN 0-300-10731-5
*Crawford, Alan (gol.). *By Hammer and Hand: The Arts and Crafts Movement in Birmingham*. Birmingham Museums and Art Gallery, 1984 ISBN 0-7093-0119-7

Categori:Genedigaethau 1861
Categori:Marwolaethau 1938
Categori:Penseiri o Loegr
Patagones

Gallai **Patagones** gyfeirio at:

* Patagones, un o raniadau (*partido*) Talaith Buenos Aires yn yr Ariannin. 
* Carmen de Patagones, dinas fwyaf deheuol Talaith Buenos Aires
* Enw arall ar y Tehuelche, brodorion Patagonia.
Carmen de Patagones

**Carmen de Patagones**, weithiau **Patagones**, yw dref fwyaf deheuol Talaith Buenos Aires yn yr Ariannin. Saif ar lan ogleddol y Río Negro, gyferbyn a Viedma, prifddinas Talaith Río Negro ar y lan arall. Roedd y boblogaeth yn 2001 yn 18,189.

Sefydlwyd y dref fel **Nuestra Señora del Carmen** yn 1779 gan y Sbaenwr Francisco de Biedma y Narváez. Pan sefydlwyd y Wladfa yn Nyffryn Camwy yn 1865, Carmen de Patagones oedd y dref fwyaf deheuol yn yr Ariannin, a chludwyd nwyddau oddi yno i'r gwladfawyr mewn llongau.

Categori:Dinasoedd yr Ariannin
Categori:Aneddiadau Talaith Buenos Aires
Mapuche

[bawd|200px|Y *cacique* Lloncon, tua diwedd y [19g]]

Un o bobloedd brodorol De America yw'r **Mapuche** neu **Mapunche**; fe'i gelwir hefyd yn **Arawcaniaid**, ond nid ydynt yn hoffi'r enw yma. Ceir eu tiriogaethau yng nghanolbarth a de Tsile a de-orllewin yr Ariannin. Yn ôl cyfrifiad 2002, roedd 604,349 ohonynt yn Tsile, ac mae tua 300,000 yn yr Ariannin. Yn y dinasoedd mae llawer ohonynt yn byw erbyn hyn. Mae tua 440,000 ohonynt yn siarad yr iaith Mapudungun.

Bu'r Mapuche oedd yn byw rhwng afonydd Biobío a Toltén yn ymladd yn erbyn y Sbaenwyr am tua 300 mlynedd, gydag ysbeidiau o heddwch. Dim ond wedi i Tsile a'r Ariannin ddod yn wledydd annibynnol y goresgynnwyd eu tiroedd a'i gyrru i warchodfeydd.

Rhwng y 17g a rhan gyntaf y 19g, ymledodd y Mapuche tua'r dwyrain a llyncasant nifer o bobloedd eraill megis y Tehuelche, a fabwysiadodd iaith ac arferion y Mapuche.

Categori:Pobloedd brodorol yr Ariannin
Categori:Pobloedd brodorol Tsile
Barwniaeth Mostyn

Teitl sy'n rhan o Bendefigaeth y Deyrnas Unedig yw **Barwniaeth Mostyn**, a gychwynwyd yn 1831 ar gyfer Edward Pryce Lloyd, Barwn 1af Mostyn. Cyn hynny roedd yn cynrychioli Bwrdeistrefi Fflint a Biwmares yn y Nhŷ'r Cyffredin, fel Aelod Seneddol. Mae'r teulu Mostyn yn llawer hŷn na'r Farwniaeth (a'r barwnigaethau) a gellir eu holrhain i Thomas ap Richard (Thomas Mostyn I), a ddaeth a 5 llys at ei gilydd yn 1541.

Daeth mab Edward Pryce Lloyd, yr ail farwn, hefyd yn Aelod Seneddol Sir Fflint a Chaerlwytgoed (*Lichfield*) ac fel Arglwydd Raglaw Meironnydd. Yn 1831, cymerodd yr Arglwydd Mostyn yr ail gyfenw Mostyn, drwy drywdded brenhinol. Bu farw ei fab, yr Anrhydeddus Thomas Edward Lloyd-Mostyn, a gynyrchiolodd Sir Fflint yn y senedd hefyd, o'i flaen. Felly olynwyd yr Arglwydd Mostyn i'w farwnigaeth gan ei wyr, y 3ydd Barwn, yr Anrhydeddus Thomas Edward Lloyd-Mostyn. Deilir y teitlau gan ei hen-wyr, y chweched Barwn ers marwolaeth ei dad yn 2000.

Hyd 30 Mehefin 2006, nid yw deiliwr presennol wedi profi ei olyniaeth i'r farwnigaeth yn llwyddiannus, ac felly nid yw ar y Rhôl Swyddogol o'r Barwnigion.

## Lloyd - Barwnigion Pengwerra (1778)
*Syr Edward Pryce Lloyd, Barwnig 1af (tua 1710-1795)
*Syr Edward Pryce Lloyd, 2il Farwnig (1768-1854) (crewyd yn **Farwn Mostyn** yn 1831)

## Barwniaid Mostyn (1831)
*Edward Pryce Lloyd, Barwn 1af Mostyn (1768-1854)
*Edward Lloyd-Mostyn, 2il Farwn Mostyn (1795-1884)
*Llewelyn Nevill Vaughan Lloyd-Mostyn, 3ydd Barwn Mostyn (1856-1929)
*Edward Llewellyn Roger Lloyd-Mostyn, 4ydd Barwn Mostyn (1885-1965)
*Roger Edward Lloyd Mostyn, 5ed Barwn Mostyn (1920-2000)
*Llewellyn Roger Lloyd Mostyn, 6ed Barwn Mostyn (g. 1948 - 2011)
*Gregory Philip Roger Mostyn (g. 1984) 

**Roger Hugh Lloyd-Mostyn** (ganed 1941) yw etifedd tebygol y barwn presennol. Mae'n gaifn (trydydd cefnder) ddwy genhedlaeth i ffwrdd o'r barwn presennol ac yn or-or-ŵyr i'r Ail Farwn. 

Christopher Edward Lloyd-Mostyn (g. 1968), ei fab hynaf, yw etifedd yr etifedd tebygol a'i fab Alexander James Lloyd-Mostyn (g. 2000) yw ei etifedd yntau.

## Gweler hefyd
*Barwnigiaeth Mostyn

## Ffynonellau
*Kidd, Charles, Williamson, David (gol.). ''Debrett's Peerage and Baronetage'' (rhifyn 1990). New York: St Martin's Press, 1990.
*Tudalen Pendefigaeth Leigh Rayment 

Mostyn
Categori:Barwniaid Mostyn
Edward Pryce Lloyd, Barwn 1af Mostyn

Gwleidydd Prydeinig oedd **Edward Pryce Lloyd, Barwn 1af Mostyn** (17 Medi 1768-3 Ebrill 1854), adnabyddwyd hefyd fel **Syr Edward Lloyd, 2il Farwnig**, rhwng 1795 a 1831.

Olynodd Lloyd ei ewythr fel Barwnig Pengwerra yn 1795 yn ôl rhaglaw arbennig. Yn 1806, etholwyd ef i Dŷ'r Cyffredin dros Bwrdeistrefi Fflint, sedd a ddeliodd hyd 1807 ac eto rhwng 1812 ac 1831, cynyrchioodd Biwmares hefyd rhwng 1807 ac 1812.

Roedd yn noddwr i'r Eisteddfodau lleol yn y cyfnod. Yn ystod Eisteddfod yr Wyddgrug 1823, cyfarfu'r arglwydd â'r bardd Cymraeg Alun ac roedd yn allweddol wrth drefnu ei noddi'r ar gyfer offeiriadaeth Eglwysig.

Yn 1831, codwyd i'r bendefigaeth fel **Barwn Mostyn**, o Fostyn yn Sir Fflint.

Bu farw Arglwydd Mostyn ym mis Ebrill 1854, yn 85 oed, a golynwyd ef iw deitlau gan ei fab, Edward.

## Ffynonellau
*Kidd, Charles, Williamson, David (gol.). ''Debrett's Peerage and Baronetage'' (rhifyn 1990). New York: St Martin's Press, 1990.
*Tudalen Pendefigaeth Leigh Rayment 

Categori:Genedigaethau 1768
Categori:Marwolaethau 1854
Categori:Barwniaid Mostyn
Categori:Teulu'r Mostyn
Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig
Categori:Siryfion Meirionnydd
Cwm Hyfryd

**Cwm Hyfryd** oedd yr enw a roddwyd gan y Cymry i'r ardal o gwmpas Trevelin ger troed yr Andes yn Nhalaith Chubut yn yr Ariannin. Yn Sbaeneg, gelwid yr ardal wrth yr enw **Valle 16 de Octubre**. Mae'n rhan o ddalgych Afon Futaleufú.

Yn 1884 pendodwyd Luis Jorge Fontana (1846–1920) yn llywodraethwr cyntaf tiriogaeth newydd Chubut. Gofynnodd y Cymry iddo am ganiatâd i fynd ar deithiau i gyfeiriad yr Andes i chwilio am dir ffrwythlon newydd, gan fod y cyfan o'r tir addas yn Nyffryn Camwy eisoes yn cael ei ffermio. Penderfynodd Fontana fynd gyda hwy, ac yn 1885 arweiniodd daith cwmni a elwid y *Rifleros del Chubut*, oedd yn cynnwys nifer o Gymry o'r Wladfa, John Daniel Evans yn eu plith, i fforio rhan uchaf Dyffryn Camwy i gyfeiriad yr Andes. Ar y daith yma y cafwyd hyd i'r diriogaeth a alwodd y Cymry wrth yr enw Cwm Hyfryd. Roedd yn amlwg yn ardal ffrwythlon, a threfnwyd i wladychwyr Cymreig symud yno o ran isaf Dyffryn Camwy. Sefydlwyd yr ardal yn swyddogol ar 16 Hydref 1888, a hyn a roddodd yr enw Sbaeneg iddi. Ym mis Hydref 1891 mudodd John Evans a’i deulu i Gwm Hyfryd ac adeiladodd felin yno, a’r felin hon a roes yr enw Trefelin i’r dref.

Pan gododd cynnen rhwng yr Ariannin a Tsile oherwydd bod y ddwy wlad yn hawlio sofraniaeth dros yr ardal, gwahoddwyd y Deyrnas Gyfunol i gyflafareddu. Y gŵr a benodwyd i wneud y gwaith oedd Sir Thomas Holdich, a benderfynodd gynnal pleidlais i setlo'r mater 30 Ebrill 1902. Er bod Tsile yn cynnig dwywaith cymaint o dir iddynt, dewisodd mwyafrif llethol y Gwladfawyr aros o dan faner yr Ariannin, yn bennaf oherwydd nad oeddent am osod ffin rhyngddynt eu hunain a'u teuluoedd yn Nyffryn Camwy. Yn ddiweddarach sefydlwyd tref Esquel, oedd yn wreiddiol yr arosfa dros nos olaf cyn cyrraedd Cwm Hyfryd.

Categori:Daearyddiaeth Talaith Chubut
Categori:Y Wladfa
Cwm Cynon (etholaeth Senedd Cymru)

Etholaeth Senedd Cymru o fewn Rhanbarth Canolbarth a Gorllewin Cymru yw **Cwm Cynon**. Yr aelod presennol dros yr etholaeth yn y Senedd yw .

## Ffiniau 
Crëwyd yr etholaeth ar gyfer yr etholiadau Cynulliad cyntaf yn 1999, gan gymryd yr un ffiniau a etholaeth seneddol Cwm Cynon.

## Aelodau 
* 1999 – 2016: Christine Chapman (Llafur)  
* 2016 - presennol: Vikki Howells (Llafur)

## Etholiadau 
### Canlyniad Etholiad 2016
### Canlyniad etholiad 2011
### Canlyniadau Etholiad 2007
### Canlyniadau Etholiad 2003
### Canlyniadau Etholiad 1999
|- style="background-color:#F6F6F6"
! style="background-color: " |
| colspan="2"   | **Etholaeth newydd:** [[Y Blaid Lafur (DU)|]] **yn ennill**.
| align="right" | 
||
|-

## Gweler hefyd
*Cwm Cynon
*Cwm Cynon (etholaeth seneddol)
## Cyfeiriadau
Categori:Etholaethau Senedd Cymru
Categori:Rhondda Cynon Taf
Socotra

250px|bawd|Delwedd lloeren o Socotra
250px|bawd|Map o'r ynysoedd
250px|bawd|Coeden y Ddraig, un o blanhigion unigryw Socotra

Ynys fach, a'i thair rhagynys, ym Môr Arabia (Cefnfor India) i'r dwyrain o Gwlff Aden oddi ar Gorn Affrica, yw **Socotra** (Arabeg سقطرى ; *Suqutra*). Mae'n perthyn i'r Iemen, yn Arabia, fel rhan o dalaith Aden, ac yn gorwedd oddi ar arfordir gogledd-ddwyreiniol Somalia (Somaliland). Gydag arwynebedd o 3600&nbsp;km², mae'n rhan o gyfandir Affrica yn ddaearegol fel ynys gyfandirol. Mae'n gartref i sawl rhywogaeth unigryw, yn enwedig pryfed cop a phlanhigion.

Mae tua 80,000 o bobl yn byw ar yr ynys gyda 43,000 yn y brifddinas, Hadiboh. Siaradant Socotreg, tafodiaith o'r Arabeg a siaredir yn Iemen.

Roedd Socotra yn rhan o uwchgyfandir Gondwana ond torrodd yn rhydd yn y Plïosen Canol (tua 6 miliwn o flynyddoedd yn ôl), fel rhan o'r un broses ymrwygo a greodd Gwlff Aden hefyd.

Yn ogystal a'r brif ynys Socotra, ceir tair ynys bychain a adnabyddir fel "Y Brodyr" — Abd al Kuri, Samhah, Darsa — ac ambell ynys fechan greigiog arall. Ar y brif ynys ceir ardal arfordirol, yna llwyfandir calchfaen, a mynyddoedd Haghier sy'n codi i 5,000 troedfedd (1,525 m). Hyd Socotra yw tua 80 milltir (130&nbsp;km). Hinsawdd anaialdir trofannol sydd gan yr ynysoedd, gyda'r monsŵn yn dod â glaw a gwyntoedd mawr.

Categori:Daearyddiaeth Iemen
Categori:Ynysoedd Affrica
Categori:Ynysoedd Cefnfor India
Talaith La Pampa

Talaith yr Ariannin yw **Talaith La Pampa**. Saif yng nghanolbarth y wlad. Mae'n ffinio â Thalaith Mendoza yn y gorllewin, â Thalaith Buenos Aires yn y dwyrain ac â thaleithiau San Luis a Córdoba yn y gogledd. Mae Afon Colorado yn gwahanu La Pampa a thalaith Río Negro yn y de.  Prifddinas y dalaith yw Santa Rosa, ac amcangyfrifir fod y boblogaeth yn 2008 yn 333,550.

bawd|280px|canol|Talaith La Pampa yn yr Ariannin

## Rhaniadau gweinyddol 
Rhennir y dalaith yn 15 sir (Sbaeneg: *departamentos*), fel a ganlyn (gyda'u prif drefi):

* Atreucó (Macachín)
* Caleu Caleu (La Adela)
* Capital (Santa Rosa)
* Catriló (Catriló)
* Chalileo (Santa Isabel (La Pampa))
* Chapaleufú (Intendente Alvear)
* Chical Co (Algarrobo del Águila)
* Conhelo (Eduardo Castex)
* Curacó (Puelches)
* Guatraché (Guatraché)
* Hucal (Bernasconi)
* Lihuel Calel (Cuchillo-Có)
* Limay Mahuida (Limay Mahuida)
* Loventué (Victorica)
* Maracó (General Pico)
* Puelén (25 de Mayo)
* Quemú Quemú (Quemú Quemú)
* Rancul (Parera)
* Realicó (Realicó)
* Toay (Toay)
* Trenel (Trenel)
* Utracán (General Acha)

## Cyfeiriadau

La Pampa
Fantasia

Ffilm animeiddiedig gan Disney yw **Fantasia** (1940). Erbyn 2012 roedd y ffil wedi cymeryd $76.4 miliwn yn America - sef yr 22ain uchaf erioed.

## Cerddoriaeth 
* **Toccata & Fuge d-Moll BWV 565** - gan Johann Sebastian Bach
* **Shchelkunchik /Nutcracker** ("Yr Efel Gnau") - gan Pyotr Ilyich Tchaikovsky
* '''L'apprenti sorcier** ("Prentis Y Dewin") - gan Paul Dukas
* **Le Sacre du printemps** - gan Igor Stravinsky
* **6. Sinfonie / Pastorale** - gan Ludwig Van Beethoven
* **Danza delle Ore** - gan Amilcare Ponchielli
* **Night on Bald Mountain/Ave Maria''' - gan Modest Mussorgsky / Franz Schubert

## Cyfeiriadau
## Gweler Hefyd 
* Rhestr Ffilmiau Animeiddiedig Disney

Categori:Ffilmiau 1940
Categori:Ffilmiau Disney
Categori:Ffilmiau Saesneg
The Many Adventures of Winnie the Pooh

Ffilm Disney yw **The Many Adventures of Winnie the Pooh** (1977). Tair ffilm fer oedd y ffilm yn wreiddiol: *Winnie the Pooh and the Hunny Tree* (1966); *Winnie the Pooh and the Blustery Day* (1968); *Winnie the Pooh and Tigger Too* (1974). Mae'r ffilmiau yn seiliedig ar y storïau gan A.A. Milne. 

## Cymeriadau 
* **Winnie the Pooh (arth)** - Sterling Holloway
* **Yr Adroddwr** - Sebastian Cabot
* **Tigger (teigr)** - Paul Winchell
* **Piglet (mochyn)** - John Fiedler
* **Rabbit (cwningen)** - Junius Matthews
* **Christopher Robin** - Bruce Reitherman (Honey Tree); John Walmsley (Blustery Day) a Timothy Turner (Tigger Too)
* **Eeyore (asyn) - Ralph Wright
* **Owl (tylluan) - Hal Smith
* **Kanga (cangarŵ) - Barbara Luddy
* **Roo (cangarŵ) - Clint Howard; Dori Whitaker
* **Gopher** - Howard Morris

## Caneuon 
* "Winnie the Pooh"
* "Up, Down and Touch the Ground"
* "Rumbly in my Tumbly"
* "I'm Just A Little Black Raincloud"
* "Mind Over Matter"
* "Rather Blustery Day"
* "The Wonderful Thing About Tiggers"
* "Heffalumps and Woozles"
* "The Rain Rain Rain Came Down Down Down"
* "Hip Hip Pooh-Ray"

## Gweler Hefyd 
* Rhestr Ffilmiau Animeiddiedig Disney

Categori:Ffilmiau 1977
Categori:Ffilmiau Disney
Categori:Ffilmiau Saesneg
The Rescuers

Ffilm animeiddiedig gan Disney sy'n serennu Eva Gabor, Bob Newhart, a Geraldine Page yw **The Rescuers** (1977). Mae hi'n seiliedig ar lyfrau Margery Sharp. Mae'n ddilyniant i'r ffilm *The Rescuers Down Under*, a ryddhawyd yn 1990.

Dyma'r ffilm difrifol cyntaf i'r cwmni ei wneud ers y 1970au; comediau a ffilmiau ysgafn oedd y rhai blaenorol. Ystyrir y ffilm hefyd fel y ffilm gorau heb i Walt Disney ei hun fod yn ymwneud â hi.

## Cymeriadau 
* **Bianca**, llygoden - Eva Gabor
* **Bernard**, llygoden - Bob Newhart
* **Madame Medusa** - Geraldine Page
* **Penny** - Michelle Stacy
* **Mr. Snoops** - Joe Flynn
* **Brutus & Nero**, dau aligator 
* **Rufus**, hen gath - John McIntyre
* **Evinrude**, gwas y neidr - James MacDonald
* **Orville**, aderyn - Jim Jordan

## Caneuon 
* "The Journey"
* "Rescue Aid Society"
* "Tomorrow is Another Day"
* "Someone's Waiting For You"

## Cyfeiriadau
## Gweler Hefyd 
* Rhestr Ffilmiau Animeiddiedig Disney

Categori:Ffilmiau 1977
Categori:Ffilmiau Disney
Categori:Ffilmiau Saesneg
Bwrdeistrefi Fflint (etholaeth seneddol)

Etholaeth Senedd y Deyrnas Unedig oedd **Bwrdeistrefi Fflint** (a adnabyddwyd weithiau fel **Fflint** neu **Ardal Bwrdeistrefi Fflint**). Cynyrchiolwyd yr etholaeth yn Nhŷ'r Cyffredin gan Aelod Seneddol ers 1542. Diddymwyd yr etholaeth ar gyfer etholiad cyffredinol 1918. Ni ddylid cymysgu rhwng y sedd hon ac etholaeth sirol Sir y Fflint, a oedd yn bodoli o'r 16g hyd 1950.

## Ffiniau 
Roedd pum bwrdeistref yn yr etholaeth yn wreiddiol sef Tref y Fflint, Caergwrle,  Caerwys , Owrtyn, a Rhuddlan. Ym 1832 ychwanegwyd Treffynnon, Yr Wyddgrug a Llanelwy at yr etholaeth.

## Aelodau Seneddol
### Aelodau Seneddol 1542-1640 
Gan y bu weithiau seibiant sylweddol rhwng pob senedd a gynhaliwyd yn y cyfnod hwn, rhoddir dyddiad y cynulliad cyntaf a'r diddymiad. Nodir *anhysbys* yn y tabl pan nad yw enw'r aelod wedi ei gadarnhau neu heb gael ei gofnodi mewn dogfen sydd wedi goroesi.
bawd|Syr John Hanmer Barwnig 1af
bawd|Thomas Hanmer 2il farwnig

### Aelodau Seneddol 1640-1660 
### Aelodau Seneddol 1660-1832 
bawd|Syr Thomas Hanmer 4ydd barwnig

### Aelodau Seneddol 1832-1918
## Canlyniadau Etholiadau Cynnar
## Canlyniadau Etholiadau ers Deddf Diwigio'r Senedd 1832
### Etholiadau o'r 1830au i'r 1870au
Ni chafwyd etholiadau cystadleuol yn yr etholaeth ym 1832, 1835, 1841, 1847, 1857, 1859, 1865, na 1868.

Bu farw Eyton ym 1878 a chynhaliwyd isetholiad ar 5 Gorffennaf, 1878
bawd|John Roberts AS

### Etholiadau yn yr 1880au
### Etholiadau yn yr 1890au
bawd|John Herbert Lewis AS

### Etholiadau yn y 1900au 
bawd|Howell Idris AS

bawd

### Etholiadau yn y 1910au
## Ffynonellau 
* *Boundaries of Parliamentary Constituencies 1885-1972*, casglwyd a gol. gan F.W.S. Craig (Parliamentary Reference Publications 1972)
* *British Parliamentary Election Results 1832-1885*, casglwyd a gol. gan F.W.S. Craig (Macmillan Press 1977)
* *British Parliamentary Election Results 1885-1918*, casglwyd a gol. gan F.W.S. Craig (Macmillan Press 1974)
* *The House of Commons 1509-1558*, S.T. Bindoff (Secker & Warburg 1982)
* *The House of Commons 1558-1603*, P.W. Hasler (HMSO 1981)
* *The House of Commons 1690-1715*, Eveline Cruickshanks, Stuart Handley a D.W. Hayton (Cambridge University Press 2002)
* *The House of Commons 1715-1754*, Romney Sedgwick (HMSO 1970)
* *The House of Commons 1754-1790*, Syr Lewis Namier a John Brooke (HMSO 1964)
* *The Parliaments of England* Henry Stooks Smith (cyhoeddwyd y rhifyn cyntaf mewn tair cyfrol 1844-50), golygwyd yr ail rifyn (mewn un cyfrol) gan F.W.S. Craig (Political Reference Publications 1973)
*Tudalen Pendefigaeth Leigh Rayment 

## Cyfeiriadau
Categori:Etholaethau hanesyddol yng Nghymru
Categori:Hanes Sir y Fflint
Etholiad Cyngor Sir Ceredigion, 2008

Cynhaliwyd **Etholiad Cyngor Sir Ceredigion, 2008** ar 1 Mai. Er mai Plaid Cymru enillodd y nifer fwyaf o seddi, ni lwyddont i gadarnhau mwyafrif wrth ennill y 22 sedd sydd angen. Pleidleisiodd 52.08% o'r etholaeth, y sedd gyda'r canran fwyaf oedd Llanbedr Pont Steffan gyda 68.19% yn pleidleisio.

Yn dilyn yr etholiadau, dyma oedd sefyllfa'r cyngor:
*Plaid Cymru 19
*Y Democratiaid Rhyddfrydol 10
* Annibynnol 11
*Llafur 1
* Annibynnol, dim plaid 1

## Crynodeb Canlyniadau'r Etholiad
|}

## Canlydiadau Etholiad yn ôl Ward
## Cyfeiriadau
Categori:2008 yng Nghymru
Ceredigion 2008
Categori:Hanes Ceredigion
Península Valdés

Gorynys neu benrhyn ar arfordir Talaith Chubut yn yr Ariannin yw'r **Península Valdés**. Mae'n un o'r saith Safle Treftadaeth y Byd a ddynodwyd gan UNESCO yn yr Ariannin.

I'r gogledd o'r penrhyn mae'r Golfo San José ac i'r de y Golfo Nuevo ("y Bae Newydd"). Yr unig dref ar y penrhyn yw  Puerto Pirámides; y ddinas agosaf yw Porth Madryn.

Ceir amrywiaeth o anifeiliaid yma, yn arbennig Pengwin Magellan, Eliffantod Môr a Morlewod. Yr atyniad mwyaf i dwristiaid yw'r cyfle i weld morfilod

Delwedd:Southern right whale7.jpg
Delwedd:Tail of a whale near Valdes Peninsula.jpg
Delwedd:Halbinsel Valdes Pinguine.jpg
Delwedd:Robben-001.jpg

## Dolen allanol
*Peninsula Virtual

Categori:Arfordiroedd yr Ariannin
Categori:Safleoedd Treftadaeth y Byd yn yr Ariannin
Categori:Talaith Chubut
Sleeping Beauty (ffilm 1959)

Ffilm Disney sy'n seiliedig ar y chwedl clasur yw ***Sleeping Beauty*** (cyfieithiad swyddogol Cymraeg: "*Y Dywysoges Hir Ei Chwsg*") (1959). Mae cerddoriaeth y ffilm yn dod o'r *ballet* gan Pyotr Ilyich Tchaikovsky.

## Cymeriadau 
* **Aurora**, y dywysoges - Mary Costa
* **Phillip**, y tywysog - Bill Shirley
* **Flora** - Verna Felton
* **Fauna** - Barbara Jo Allen
* **Merryweather** - Eleanor Audley
* **Y Brenin Stefan** - Taylor Holmes
* **Y Brenin Hubert** - Bill Thompson
* **Y Frenhines**
* **Y Gigfran**
* **Y Gwas**

## Caneuon 
* "Hail to the Princess Aurora"
* "The Gifts of Beauty and Song"
* "I Wonder"
* "Once Upon A Dream"
* "Skumps"

## Teitl mewn ieithoedd eraill 
* Almaeneg : Dornröschen ; Dornröschen und der Prinz 
* Arabeg : الجميلة النائمة 
* Catalaneg : La Bella Dorment
* Cymraeg: Y Dywysoges Hir Ei Chwsg
* Daneg : Tornerose 
* Eidaleg : La Bella Addormentata nel Bosco 
* Ffrangeg : La Belle au bois dormant 
* Groeg : Η Ωραία Κοιμωμένη (I Oraía Koimoméni) 
* Hebraeg : היפהפיה הנרדמת (Hiphipih Hanardamat) 
* Indoneseg : Putri Tidur 
* Iseldireg: Doornroosje
* Japaneg : 眠れる森の美女 (Nemureru Mori no Bijo ) 
* Norwyeg : Tornerose 
* Portiwgaleg : A Bela Adormecida 
* Rwsieg: Спящая красавица (Spiatchaia krasavitsa) 
* Saesneg: Sleeping Beauty
* Sbaeneg : La Bella Durmiente 
* Swedeg : Törnrosa 
* Tsieneg : 睡美人 

## Gweler Hefyd 
* Rhestr Ffilmiau Animeiddiedig Disney

## Cyfeiriadau 
Categori:Ffilmiau 1959
Categori:Ffilmiau Disney
Categori:Ffilmiau Saesneg
Categori:Ffilmiau Buena Vista
Categori:Ffilmiau animeiddiedig o'r Unol Daleithiau
Etholiad Cyngor Sir Ceredigion, 2004

Cynhaliwyd **Etholiad Cyngor Sir Ceredigion, 2004** ar 10 Mehefin, yr un diwrnod ac Etholiad y Senedd Ewropeaidd, 2004. Pleidleisiodd 25,082 o bobl, sef 53.28% o'r etholaeth, y sedd gyda'r canran fwyaf oedd Llanrhystud gyda 70.82% yn pleidleisio.

Roedd yr holl gyngor yn cael ei ethol ac yn dilyn newid y ffiniau, lleihawyd y nifer o seddi i 42. Dychwelodd 5 o'r seddi heb gael eu gwrthwynebu Arhosodd y cyngor mewn sefyllfa lle nad oedd unrhyw blaid gyda rheolaeth cyffredin, gyda Plaid Cymru yn ennill seddi a'r gwleidyddion annibynnol yn colli. Ffurfwyd clymblaid rhwng yr annibynwyr a'r Democratiaid Rhyddfrydol, gan mai hwy oedd y grŵp gyda'r nifer fwyaf o'r seddi gyda'r Democratiaid Rhyddfrydol.

Yn dilyn yr etholiadau, dyma oedd sefyllfa'r cyngor:
* annibynnol 16
*Plaid Cymru 16
*Y Democratiaid Rhyddfrydol 9
*Llafur 1

## Canlyniadau'r Etholiad
|}

* Yr ail grŵp annibynnol oedd Llais Ceredigion
* Roedd y trydydd grŵp annibynnol yn ddi-blaid

## Canlydiadau Etholiad yn ôl Ward
Ceredigion 2004
Categori:Hanes Ceredigion
Categori:2004 yng Nghymru
Estyn

Asiantaeth sy'n gyfrifol am arolygu ysgolion a hyfforddiant ysgol yng Nghymru yw **Estyn**, a adnabyddir hefyd fel **Arolygiaeth Ei Fawrhydi dros Addysg a Hyfforddiant yng Nghymru**. Mae'n cael ei chyllido gan Lywodraeth Cymru, ond mae'n gorff annibynnol.

Mae Estyn yn gyfrifol am arolygu ysgolion ac adrodd ar gyrhaeddiadau ysgolion ar bob lefel o addysg ofynnol, yn cynnwys cylchoedd meithrin, rhaglenni a gyllidir gan y llywodraeth, a cholegau addysg uwch, yn cynnwys addysg i oedolion. Lleolir pencadlys Estyn yng Nghaerdydd. Daeth Bill Maxwell yn brif arolygydd yn 2008, bydd yn ymddeol ym mis Chwefror 2011.

Y corff sy'n cyfateb i Estyn yn yr Alban yw His Majesty's Inspectorate of Education (HMIE), ac yn Lloegr, Ofsted.

## Dolenni allanol
* Gwefan Swyddogol Estyn 
* Hen wefan o 2008 

Categori:Addysg yng Nghymru
Categori:Sefydliadau Cymru
Esgobaeth

Uned weinyddol eglwysig a rhanbarth daearyddol a lywodraethir gan esgob yw **esgobaeth**. Fel rhan o'r drefn eglwysig mae i'w chael mewn sawl Eglwys Gristnogol, e.e. yr Eglwys Anglicanaidd, yr Eglwys Gatholig Rufeinig, a'r rhan fwyaf o'r Eglwysi Uniongred.

### Gweler hefyd 
* Esgobaethau Cymru 
* Esgob


Categori:Cristnogaeth
One Hundred and One Dalmatians

Ffilm Disney yw ***One Hundred and One Dalmatians*** (neu ***101 Dalmatians***) (cyfieithiad swyddogol Cymraeg: *101 Dalmatian*) (1961). Seilir y ffilm ar y nofel gan Dodie Smith. Cafodd y ffilm ddilyniant o'r enw ''101 Dalmatians II: Patch's London Adventure'', a gafodd ei ryddhau'n syth ar fformat fideo ym mis Ionawr 2003.

## Cymeriadau 
* **Pongo** - Rod Taylor
* **Perdita** - Cate Bauer
* **Cruella DeVil** - Betty Lou Gerson
* **Roger Radcliffe** - Ben Wright
* **Anita Radcliffe** - Lisa Davis
* **Horace** - Frederick Worlock
* **Jasper** - J. Pat O'Malley
* **Nanny** - Martha Wentworth
* **Lucky** - Mimi Gibson
* **Rolly** - Barbara Baird
* **Patch** - Mickey Maga

## Caneuon 
* "Cruella DeVil"
* "Canine Crunchies"
* "Dalmatian Plantation"

## Gweler hefyd 
* Rhestr ffilmiau animeiddiedig Disney

## Cyfeiriadau 
Categori:Ffilmiau 1961
Categori:Ffilmiau animeiddiedig
Categori:Ffilmiau Buena Vista
Categori:Ffilmiau Disney
Categori:Ffilmiau Saesneg
The Sword in the Stone (ffilm)

Mae ***The Sword in the Stone*** ("*Y Cleddyf yn y Maen*") yn ffilm animeiddiedig Americanaidd o 1963 a gynhyrchwyd gan Walt Disney. Mae'r ffilm yn seiliedig ar y nofel o'r un enw gan T. H. White. Dyma oedd y 18fed ffilm animeiddiedig gan Disney.

## Cymeriadau 
* **Arthur / Wart** - Rickie Sorensen, Richard Reitherman, a Robert Reitherman
* **Merlin (Myrddin)** - Karl Swenson
* **Archimedes** - Junius Matthews
* **Yr Adroddwr** - Sebastian Cabot
* **Sir Ector** - Sebastian Cabot
* **Kay** - Norman Alden
* **Sir Pelinore** - Alan Napier
* **Madame Mim** - Martha Wentworth
* **Hen Wiwer** - Martha Wentworth
* **Blaidd** - James MacDonald
* **Sir Bart** - Thurl Ravenscroft
* **Wiwer Ferch** - Ginny Tyler
* **Gegin Gefn Forwyn** - Barbara Jo Allen
* **Tiger a Talbot y Cwn** - Mel Blanc

## Caneuon 
# "The Sword in the Stone"
# "Higitus Figitus"
# "That's What Makes the World Go 'Round"
# "A Most Befuddling Thing"
# "Blue Oak Tree"
# "Mad Madame Mim"

## Gweler hefyd 
* Rhestr ffilmiau animeiddiedig Disney

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Gwefan swyddogol
* 

Categori:Ffilmiau 1963
Categori:Ffilmiau animeiddiedig o'r Unol Daleithiau
Categori:Ffilmiau Disney
Categori:Ffilmiau Saesneg
Mark Kendall

Chwaraewr pêl-droed o Gymro oedd **Mark Kendall** (20 Medi 1958 - 1 Mai 2008).

Bu Kendall yn chwarae i Tottenham Hotspur, Abertawe, Tref Cwmbrân, Wolverhamton Wanderers, Sir Gasnewydd a Chesterfield.

## Cyfeiriadau
Categori:Pêl-droedwyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1958
Categori:Marwolaethau 2008
Etholiad Cyngor Sir Ceredigion, 1999

Cynhaliwyd **Etholiad Cyngor Sir Ceredigion, 1999** ar 1 Mai. Roedd yr holl o 44 o seddi'r cyngor yn cael eu hethol. Dychwelodd 14 o'r seddi heb gael eu gwrthwynebu. Pleidleisiodd 27,486 o bobl.

Yn dilyn yr etholiadau, dyma oedd sefyllfa'r cyngor:
*Annibynnol 17
*Plaid Cymru 14
*Y Democratiaid Rhyddfrydol 7
*Eraill 5
*Llafur 1

## Crynodeb Canlyniadau'r Etholiad
|}

* Yr ail grŵp annibynnol oedd "Eraill"
* Y trydydd grŵp annibynnol oedd *True Independent*

## Canlydiadau Etholiad yn ôl Ward
## Ffynonellau
Ceredigion
Categori:Hanes Ceredigion
Categori:1999
Crai, Powys

Pentref a chymuned ym Mhowys, Cymru, yw **Crai**. Saif ar lan ddwyreiniol Afon Crai, a ger y briffordd A4067, i'r de o Bontsenni.

Yn rhan uchaf Cwm Crai mae cronfa ddŵr Crai, su'n cyflenwi dŵr i ddinas Abertawe. Yn yr ardal yma y cafwyd hyd i Garreg Llywel, maen tua 2 m o uchder gydag arysgrif yn Lladin ac Ogam sy'n awr yn yr Amgueddfa Brydeinig.

Roedd poblogaeth yn 2001 yn 264.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan  ac yn Senedd y DU gan .

## Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:

## Cyfeiriadau

Categori:Cymunedau Powys
Categori:Pentrefi Powys
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Aberhonddu, Maesyfed a Chwm Tawe (y DU)
Crai

Gallai **Crai** gyfeirio at:

*Crai, pentref a chymuned ym Mhowys.
*Crai, label record cysylltiedig a Chwmni Recordiau Sain.

----
Talaith Chaco

Talaith yr Ariannin yw **Talaith Chaco**. Saif yng ngogledd-ddwyrain y wlad, ac amaethyddiaeth yw'r diwydiant pwysicaf, yn arbennig tyfu cotwm.

Yn y gorllewin, mae'n ffinio â thalaithiau Salta a Santiago del Estero, ac yn y de â thalaith Santa Fe. Yn y gorllewin, mae Afon Paragwái yn ei gwahanu oddi wrth Paragwái ac Afon Paraná yn ei gwahanu oddi wrth dalaith Corrientes; tra yn y gogledd mae'n ffinio â thalaith Formosa. Prifddinas y daith yw Resistencia.

bawd|canol|280px|Talaith Chaco yn yr Ariannin

Yng Nghyfrifiad 2022 roedd gan y dalaith boblogaeth o 1,142,963.

## Cyfeiriadau

Chaco
Chaco

Gallai **Chaco** gyfeirio at:

*Gran Chaco, ardal ddaearyddol yn Ne America
*Talaith Chaco, un o daleithiau'r Ariannin
*Chaco, un o raniadau Paragwái
----
101 Dalmatians

Gall **101 Dalmatians** gyfeirio at:

* *The Hundred and One Dalmatians* (1956), nofel plant gan Dodie Smith
* *One Hundred and One Dalmatians* (1961), ffilm animeiddiedig gan Disney yn seiliedig ar y nofel
* *101 Dalmatians* (ffilm 1996), ffilm gydag actorion dynol a chŵn go-iawn
* ''101 Dalmatians II: Patch's London Adventure'' (2003), ddilyniant i'r ffilm animeiddiedig a wnaed yn 1961

## Gweler hefyd
* *102 Dalmatians* (2000), dilyniant i'r ffilm a wnaed yn 1996
Gran Chaco

Un o brif ranbarthau daearyddol De America yw'r **Gran Chaco**. Daw'r gair o'r iaith   Quechua *chaku*: "tir hela". Saif y Gran Chaco rhwng afonydd Paragwái a Paraná a'r Altiplano yn yr Andes. Rhennir yr ardal rhwng yr Ariannin, Bolifia, Brasil a Pharagwái.

Gwastadtir eang yw'r ardal. Y gwahaniaeth rhwng y Gran Chaco a'r paith yw fod nifer sylweddol o goed yn y Gran Chaco. Fe'i rhennir yn dri rhan:

* Chaco Boreal,  yn y gogledd.
* Chaco Central, rhwng Afon Pilcomayo a hen gwrs Afon Bermejo.
* Chaco Austral, yn y de, o Afon Bermejo hyd at gymmer Afon Salado ag Afon Paraná.

Categori:Daearyddiaeth De America