open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Metropole Andrzej

Ffilm am berson gan y cyfarwyddwr Oles Yanchuk yw ***Metropole Andrzej*** a gyhoeddwyd yn 2008.  Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol mewn Almaeneg ac Wcreineg.

  

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Dark Knight sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd.

## Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Oles Yanchuk ar 29 Medi 1956 yn Fastiv. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1989 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd bydeang. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Genedlaethol Theatr, Ffilm a Theledu yn Kyiv.
## Derbyniad
## Gweler hefyd
Cyhoeddodd Oles Yanchuk nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?itemLabel  (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres)
  (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication)
WHERE
{
  ?item wdt:P57 wd:Q11801520.                                                 # P57 =  film director
  OPTIONAL {
    ?item wdt:P136 ?genre.
    ?genre rdfs:label ?genre_label.
    FILTER((LANG(?genre_label)) = "en")
  }
  OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. }
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". }
}
GROUP BY ?item ?itemLabel 
LIMIT 10
|sort=label
|columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad
|thumb=100
|links=
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau Almaeneg
Categori:Ffilmiau Wcreineg
Categori:Dramâu-comedi
Categori:Ffilmiau 2008
Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Almaeneg
Sarah Williams (Sadie)

Roedd **Sarah Williams** (Rhagfyr 1837 – 25 Ebrill 1868) yn fardd a nofelydd o dras Gymreig, yn fwyaf enwog fel awdur y gerdd *"The Old Astronomer"*. Cyhoeddodd weithiau byrion ac un casgliad o farddoniaeth yn ystod ei hoes o dan y ffugenwau **Sadie** a **S.A.D.I.**, Ystyriodd bod *Sadie* yn rhan o'i henw go iawn yn hytrach nag *enw barddol*. Ymddangosodd ei hail gasgliad barddoniaeth a nofel a gyhoeddwyd wedi ei marwolaeth o dan ei henw bedydd.

## Bywgraffiad 
Ganed Sadie ym mis Rhagfyr 1837 yn Marylebone, Llundain, yn ferch i Robert Williams (c. 1807-1868), Cymro, o Sir Gaernarfon yn wreiddiol a oedd yn gwerthu hosanau a sidan yn Llundain, a'i wraig Seisnig Louisa Ware (c. 1811-1886).  Roedd hi'n agos iawn at ei thad ac yn ystyried bod ei doniau barddol yn deillio oddi wrtho ef. Fel plentyn ifanc roedd hi'n methu ynganu 'Sarah', yn anfwriadol rhoddodd y llysenw 'Sadie' iddi ei hun. ac yn cynnwys y geiriau hynny ar ddiwedd pob pennill. Mae'r gerdd yn terfynu efo'r cwpled:

(Mewn troednodyn i'r gerdd mae Sadie yn honni bod Handel wedi cael ysbrydoliaeth i'w *Corws Haleliwia* tra ar daith yng Nghymru a chlywed dychweledigion cyfarfod diwygiad yn Llandeilo yn cael ei arwin gan Daniel Rowland yn llafarganu "Gogoniant Amen")

Roedd hi'n ystyried ei hun ac yn cael ei chyfrif gan eraill, fel bardd Cymreig.

Bu farw Robert Williams yn sydyn yn Ionawr 1868. Ar adeg marwolaeth ei thad roedd Sadie yn gwybod bod hi'n dioddef o gancr. O dan y loes o golli ei thad gwaethygodd ei chyflwr. 

Cyhoeddwyd ei hail lyfr barddoniaeth, *Twilight Hours: A Legacy of Verse*, ar ddiwedd 1868. Roedd y casgliad yn cynnwys *"The Old Astronomer"*, ei cherdd enwocaf. Mae ail hanner pedwerydd pennill y gerdd yn cael ei dyfynnu’n eang:

*"Set in Darkness"* oedd teitl un o nofelau'r gyfres *Inspector Rebus* gan yr awdur Albanaidd Ian Rankin. Mae Rankin yn dyfynnu’r llinellau uchod yn rhagymadrodd y llyfr. 

Ysgrifennwyd *"The Old Astronomer"* o safbwynt seryddwr oedrannus ar ei wely angau yn gwneud cais i'w fyfyriwr barhau â'i ymchwil diymhongar. Mae'r llinellau wedi'u dewis gan nifer o seryddwyr proffesiynol ac amatur fel eu beddargraffiadau.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* ''*
* *The Prima Donna'': , Volume 2
* Gweithiau gan Sarah Williams at LibriVox (llyfrau sain parth cyhoeddus) 

Categori:Marwolaethau 1868
Categori:Genedigaethau 1837
Categori:Beirdd Saesneg o Gymru
Categori:Beirdd y 19eg ganrif o Gymru
Croeso i Bob Creadur

Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Sandra Trostel yw ***Croeso i Bob Creadur*** a gyhoeddwyd yn 2018. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***All Creatures Welcome*** ac fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen.  Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol mewn Almaeneg a Saesneg. Cafodd ei ffilmio ym Mharis a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Thies Mynther.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Daniel Domscheit-Berg, Constanze Kurz, Jérémie Zimmermann, Edward Snowden, Linus Neumann a Frank Rieger. Mae'r ffilm *Croeso i Bob Creadur* yn 87 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Guilty sef ffilm drosedd gan Gustav Möller. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
## Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Sandra Trostel ar 27 Mawrth 1976 yn Baden-Württemberg. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Hamburg.

## Derbyniad
## Gweler hefyd
Cyhoeddodd Sandra Trostel nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres)
 (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication)
WHERE
{
?item wdt:P57 wd:Q60203018.                        # P57 = film director
 OPTIONAL {
  ?item wdt:P136 ?genre.
  ?genre rdfs:label ?genre_label.
  FILTER((LANG(?genre_label)) = "en")
 }
 OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. }
 SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". }
}
GROUP BY ?item ?itemLabel 
LIMIT 10
|sort=label
|columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad
|thumb=100
|links=
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau lliw
Categori:Ffilmiau lliw o'r Almaen
Categori:Dramâu o'r Almaen
Categori:Ffilmiau Almaeneg
Categori:Ffilmiau Saesneg
Categori:Ffilmiau o'r Almaen
Categori:Dramâu
Categori:Ffilmiau rhyfel
Categori:Ffilmiau rhyfel o'r Almaen
Categori:Ffilmiau 2018
Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm benywaidd Almaeneg
Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol
Doedden Nhw'n Amser Da?

Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Gaston Schoukens yw '''''On'd oedden Nhw'n Ddyddiau Da?*** a gyhoeddwyd yn wreiddiol ym 1936 o dan yr enw ***C'était le bon temps***. Y teitl Iseldireg yw ***De goede oude tijd.''''' Fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Belg. 

 Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm ym 1936. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd Anthony Adverse sef ffilm Americanaidd hanesyddol, epig gan Mervyn LeRoy.

## Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gaston Schoukens ar 5 Chwefror 1901 yn Brwsel a bu farw yn yr un ardal ar 23 Mehefin 1999.  

## Derbyniad
## Gweler hefyd
Cyhoeddodd Gaston Schoukens nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?itemLabel  (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres)
  (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication)
WHERE
{
  ?item wdt:P57 wd:Q3099152.                                                 # P57 =  film director
  OPTIONAL {
    ?item wdt:P136 ?genre.
    ?genre rdfs:label ?genre_label.
    FILTER((LANG(?genre_label)) = "en")
  }
  OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. }
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". }
}
GROUP BY ?item ?itemLabel 
LIMIT 10
|sort=label
|columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad
|thumb=100
|links=
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau du a gwyn
Categori:Ffilmiau du a gwyn o Wlad Belg
Categori:Ffilmiau comedi o Wlad Belg
Categori:Ffilmiau o Wlad Belg
Categori:Ffilmiau comedi
Categori:Ffilmiau 1936
Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd
A Poor Wife's Devotion

Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Sidney Olcott yw '''''A Poor Wife's Devotion''''' (Defosiwn Gwraig Druan) a gyhoeddwyd yn wreiddiol ym 1909. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America a dosbarthwyd y ffilm gan Kalem Company. Lleolwyd y stori yn Florida.

 Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.

Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1909. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd A Corner in Wheat sef ffilm gan y Cymro D. W. Griffith.

## Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Sidney Olcott ar 20 Medi 1872 yn Toronto a bu farw yn Hollywood ar 30 Mai 1949. 

## Derbyniad
## Gweler hefyd
Cyhoeddodd Sidney Olcott nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?itemLabel  (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres)
  (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication)
WHERE
{
  ?item wdt:P57 wd:Q543630.                                                 # P57 =  film director
  OPTIONAL {
    ?item wdt:P136 ?genre.
    ?genre rdfs:label ?genre_label.
    FILTER((LANG(?genre_label)) = "en")
  }
  OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. }
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". }
}
GROUP BY ?item ?itemLabel
LIMIT 10
|sort=label
|columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,?firstPublication:dyddiad
|thumb=100
|links=
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau du a gwyn o Unol Daleithiau America
Categori:Ffilmiau drama o Unol Daleithiau America
Categori:Ffilmiau o Unol Daleithiau America
Categori:Ffilmiau mud o Unol Daleithiau America
Categori:Ffilmiau 1909
Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd
Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yn Florida
Rhyfel y Twneli

Ffilm bropaganda yw ***Suìdào Zhànzhēng*** a gyhoeddwyd yn wreiddiol ym 1965. Fe'i cynhyrchwyd yn Tsieina. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tsieineeg Mandarin. Y teitl gwreiddiol yw ***地道战*** (Suìdào Zhànzhēng) a lleolwyd y stori yn Tsieina. 
bawd|chwith|110px|Fideo o’r ffilm Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm ym 1965. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The Sound of Music sef ffilm gerddorol rhamantus a leolir yn Awstria yn ystod yr Ail Ryfel Byd, gan Robert Wise. 

## Derbyniad
## Gweler hefyd
Cyhoeddodd  nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?itemLabel  (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres)
  (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication)
WHERE
{
  ?item wdt:P57 wd:.                                                 # P57 =  film director
  OPTIONAL {
    ?item wdt:P136 ?genre.
    ?genre rdfs:label ?genre_label.
    FILTER((LANG(?genre_label)) = "en")
  }
  OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. }
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". }
}
GROUP BY ?item ?itemLabel 
LIMIT 10
|sort=label
|columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,?firstPublication:dyddiad
|thumb=100
|links=
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau du a gwyn o Weriniaeth Pobl Tsieina
Categori:Ffilmiau propaganda o Weriniaeth Pobl Tsieina
Categori:Ffilmiau o Tsieina
Categori:Ffilmiau 1965
Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yn Tsieina
23-F: La Película

Ffilm ddrama llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Chema de la Peña yw ***23-F: Y Ffilm*** a gyhoeddwyd yn wreiddiol yn 2011. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd *** 23-F: la película *** ac fe’i cynhyrchwyd yn Sbaen.  Cafodd ei ffilmio ym Congreso de los Diputados a Madrid ei hun.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Francisco Franco, Martxelo Rubio, Carlos Arias Navarro, Iñaki Gabilondo, José Manuel Seda, Matías Prats Luque, Paco Tous, Jordi Bosch, Ginés García Millán, Jesús Castejón, Mariano Venancio, Pedro Casablanc, Victoria Prego, Juan Diego, Aitor Mazo, Antonio Durán, Fermí Reixach i García, Fernando Cayo, Joan Pera, Luis Callejo, Luis Zahera, Rosa María Mateo, Lluís Marco, Joan Massotkleiner, Gonzalo Uriarte, Manolo Solo, Tomás del Estal, Pepe Penabade, Luis Fernández de Eribe, Belén Ponce de León a Jesús Noguero. Mae'r ffilm *23-F: La Película* yn 97 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd The King's Speech sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. David Azcano oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

## Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Chema de la Peña ar 1 Ionawr 1964 yn Salamanca.  

## Derbyniad
## Gweler hefyd
Cyhoeddodd Chema de la Peña nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?itemLabel  (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres)
  (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication)
WHERE
{
  ?item wdt:P57 wd:Q5765653.                                                 # P57 =  film director
  OPTIONAL {
    ?item wdt:P136 ?genre.
    ?genre rdfs:label ?genre_label.
    FILTER((LANG(?genre_label)) = "en")
  }
  OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. }
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". }
}
GROUP BY ?item ?itemLabel 
LIMIT 10
|sort=label
|columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad
|thumb=100
|links=
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau lliw
Categori:Ffilmiau lliw o Sbaen
Categori:Dramâu o Sbaen
Categori:Ffilmiau Sbaeneg
Categori:Ffilmiau o Sbaen
Categori:Dramâu
Categori:Ffilmiau llawn cyffro
Categori:Ffilmiau llawn cyffro o Sbaen
Categori:Ffilmiau a gynhyrchwyd gan Canal+
Categori:Ffilmiau 2011
Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Sbaeneg
Categori:Ffilmiau gyda dros 10 o actorion lleisiol
2001: A Space Odyssey

Ffilm wyddonias a ddisgrifir fel 'ffilm epig' gan y cyfarwyddwr Stanley Kubrick yw ***2001: A Space Odyssey*** a gyhoeddwyd yn wreiddiol ym 1968. Fe’i cynhyrchwyd gan Stanley Kubrick yn Unol Daleithiau America a'r Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Arthur C. Clarke. Lleolwyd y stori yn Affrica, y gofod a'r Lleuad, Iau, Tycho, Discovery One a Clavius Base a chafodd ei ffilmio yn Arizona, Utah, Namibia, Monument Valley, Na Hearadh, Shepperton Studios, Wüste von Tabernas ac Amalgamated Studios. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Richard Strauss, Johann Strauss II, Aram Khachaturian a György Ligeti.

bawd|chwith|110px|Fideo o’r ffilm

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Douglas Rain, Gary Lockwood, Keir Dullea a William Sylvester. Mae'r ffilm yn 143 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 2.2:1.

Geoffrey Unsworth oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Ray Lovejoy sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1968. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd hon. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 

## Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Stanley Kubrick ar 26 Gorffennaf 1928 yn y Bronx a bu farw yn Childwickbury Manor ar 15 Mai 2020. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1951. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  Derbyniodd ei addysg yng Ngholeg Dinas Efrog Newydd.

## Derbyniad
## Gweler hefyd
Cyhoeddodd Stanley Kubrick nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?itemLabel  (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres)
  (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication)
WHERE
{
  ?item wdt:P57 wd:Q2001.                                                 # P57 =  film director
  OPTIONAL {
    ?item wdt:P136 ?genre.
    ?genre rdfs:label ?genre_label.
    FILTER((LANG(?genre_label)) = "en")
  }
  OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. }
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". }
}
GROUP BY ?item ?itemLabel
LIMIT 10
|sort=label
|columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad
|thumb=100
|links=
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau gwyddonias o Unol Daleithiau America
Categori:Ffilmiau a leolir yn y gofod
Categori:Ffilmiau a olygwyd gan Ray Lovejoy
Categori:Ffilmiau lliw o Unol Daleithiau America
Categori:Ffilmiau gwyddonias o Unol Daleithiau America
Categori:Ffilmiau Saesneg
Categori:Ffilmiau o Unol Daleithiau America
Categori:Ffilmiau a gynhyrchwyd gan Metro-Goldwyn-Mayer
Categori:Ffilmiau 1968
Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Saesneg
Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol
Triceratops

Genws o ddeinosor llysysol yw ***Triceratops*** a ymddangosodd gyntaf yn ystod cyfnod Maastrichtaidd hwyr y cyfnod Cretasaidd Diweddar, tua 68 miliwn o flynyddoedd yn ôl yn yr hyn sydd bellach yn Ogledd America. Mae'n un o'r genera dinosoriaid di-adar olaf y gwyddys amdano, a daeth i ben yn nigwyddiad difodiant Cretasaidd-Paleogen 66 miliwn o flynyddoedd yn ôl. Mae'r enw *Triceratops*, sy'n llythrennol yn golygu 'wyneb tri chorn', yn deillio o'r geiriau Groeg tair- (τρί-) sy'n golygu 'tri', *kéras* (κέρας) sy'n golygu 'corn', a *ṓps* (ὤψ) sy'n golygu 'wyneb'.

## Cyfeiriadau
Categori:Deinosoriaid
Clawddponcen

Pentref yng nghymuned Corwen, Sir Ddinbych, Cymru yw **Clawddponcen** neu **Clawdd Poncen**. Saif tua 1.3 milltir (2.1 km) i'r gogledd-orllewin o dref Corwen, ar lan arall Afon Dyfrdwy. 

I'r gogledd o'r pentref mae stad ddiwydiannol Ty'n Llidiart, sy'n gartref i bencadlys Trelars Ifor Williams, gwneuthurwr mawr o drelars a faniau ceffylau. Gwahanir ardal ddiwydiannol ac ardal breswyl y pentref gan ffordd y B5437, sy'n rhedeg tua'r gorllewin i groesffordd yr A5104 am dref Rhuthun a phentref Llandegla, ac i'r dwyrain tuag at bentref Carrog.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan  ac yn Senedd y DU gan .

## Cyfeiriadau
Categori:Corwen
Categori:Pentrefi Sir Ddinbych
Clogwyni Gwyn Dover

Rhan o arfordir Lloegr tua 8 milltir o hyd sy'n wynebu Culfor Dover yw **Clogwyni Gwyn Dover** (Saesneg: * White Cliffs of Dover*). Safant i'r dwyrain a'r gorllewin o ddinas Dover yng Nghaint. Maent yn 350 troedfedd (110m) o uchder ar eu pwynt uchaf. Fe'u ffurfiwyd lle mae'r Twyni Gogleddol wedi'u herydu gan y Môr Udd.

Prynwyd darn o arfordir sy’n cwmpasu’r clogwyni gan yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn 2016. Mae’r clogwyni’n rhan o Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig ac yn Ardal Gadwraeth Arbennig.

bawd|350px|dim|Goleudy South Foreland ar ben y Clogwyni Gwyn i'r dwyrain o Dover

Yr ochr arall i Gulfor Dover, ceir clogwyni Cap Blanc-Nez, sydd 134m o uchder ac yn debyg o ran ffurf. Pan fo'r tywydd yn glir, gellir gweld y naill glogwyn o'r llall.

Mae gan y clogwyni olwg drawiadol. Fe'u defnyddir yn aml fel symbol am Ynys Brydain fel cadarnle wrth iddynt edrych dros Gulfor Dover tuag at gyfandir Ewrop; maent yn ymddangos fel rhagfur yn erbyn goresgyniad. Yn y cyfnod cyn teithio awyr y fordaith o Dover byddai'r prif lwybr a ddefnyddid gan deithwyr i'r Cyfandir, a'r llinell wen o glogwyni oedd yr olygfa olaf  o'r hyn a gafodd teithwyr o Loegr, neu'r olygfa gyntaf a gawsant pan oeddynt yn dychwelyd.

bawd|350px|dim|*The Last of England* ("Yr Olwg Olaf o Loegr", 1852/1855), paentiad gan Ford Madox Brown (1821–93). Mae pâr ifanc a’u plentyn yn ffarwelio â’u hen fywyd yn Lloegr wrth iddynt gychwyn ar y fordaith ansicr i Awstralia. Mae Clogwyni Gwyn Dover i'w gweld yn y cefndir.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Dover
Categori:Arfordiroedd Lloegr
Categori:Daearyddiaeth Caint
Categori:Symbolau cenedlaethol y Deyrnas Unedig
Institut des hautes études scientifiques

Prifysgol yn Bur-sur-Yvette yn *département* Essonne ger Paris, Ffrainc, ydy **Institut des hautes études scientifiques**. Mae'n un o'r prifysgolion mwyaf dethol a mawreddog, a elwir yn *grandes écoles* ac mae'n aelod o UPS (*Université Paris-Saclay*).

## Cyn-fyfyrwyr
* Dennis Sullivan

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Gwefan swyddogol Prifysgol Institut des hautes études scientifiques

Institut des hautes etudes scientifiques
Categori:Sefydliadau 1958
Romana Didulo

Damcaniaethiwres gydgynllwyniol o Ganada yw **Romana Didulo**. Mae hi'n hyrwyddo damcaniaethau ffug-law sy'n deillio o'r mudiad dinesyddion sofran, ac mae'n ffigur amlwg o fudiad QAnon yng Nghanada.  Mae hi'n honni mai hi yw Brenhines Canada, ac mae'n arwain Plaid Canada1st, plaid wleidyddol ddigofrestredig.

Prin yw'r manylion am ei bywyd cynnar, ac eithrio'r ffaith iddi ymfudo o'r Philipinau i Ganada yn gynnar yn ei hoes.

Categori:Damcaniaethau cydgynllwyniol
Categori:Pobl a aned yn y Philipinau
Categori:Ymfudwyr o'r Philipinau i Ganada
Categori:Ymgyrchwyr benywaidd yr 21ain ganrif o Ganada
Categori:Ymgyrchwyr yn erbyn brechu
Categori:Ymhonwyr
Jeremiah Azu

Gwibiwr o Gymru yw **Jeremiah Azu** (ganwyd 15 Mai 2001). Enillodd y ras 100 metr dynion ym Mhencampwriaethau Athletau Prydain 2022, mewn amser gyda chymorth gwynt o 9.90 eiliad.  

Cafodd Azu ei eni yn Nhredelerch, Caerdydd.

Cynrychiolodd Cymru yng Ngemau'r Gymanwlad 2022, lle gorffennodd yn bumed yn y 100 metr. Ym Mhencampwriaethau Athletau 2022, enillodd fedal efydd yn y 100 metr. Enillodd fedal aur yn y ras cyfnewid 4 x 100 metr, gyda'i gyd-chwaraewyr Zharnel Hughes, Jona Efoloko a Nethaneel Mitchell-Blake.

Yng Gemau Olympaidd yr Haf 2024, cafodd Azu ei ddiarddel yng nghystadleuaeth ragbrofol 100 metr y dynion.

## Cyfeiriadau 
Categori:Sbrintwyr o Gymru
Categori:Cystadleuwyr yng Ngemau Olympaidd yr Haf 2024
Categori:Genedigaethau 2001
Categori:Pobl o Gaerdydd
Cymdeithas Bêl-droed Bwlgaria

]]

Mae **Cymdeithas Bêl-droed Bwlgaria**, neu, o'i roi ei gyfieithiad cywir, **Undeb Pêl-droed Bwlgaria**, (Bwlgareg: *Български футболен съюз*, yn yr wyddor Ladin: *Bǎlgarski futbolen sǎyuz*; **BFS**) yn gymdeithas bêl-droed sydd wedi'i lleoli ym Mwlgaria ac yn aelod o UEFA. Mae'n trefnu cynghrair pêl-droed, Parva Liga Bwlgaria, ac yn cynnwys ei dîm pêl-droed cenedlaethol Bwlgaria mewn cystadlaethau a awdurdodir gan UEFA a FIFA.

## Hanes
Cafodd yr endid cyfreithiol y mae'n honni ei fod yn disgyn ohono ei sefydlu ym 1923 fel adran bêl-droed Ffederasiwn Chwaraeon Cenedlaethol Bwlgaria, a oedd yn bodoli hyd at oresgyniad y Sofietiaid ym 1944. Roedd y corff llywodraethu pêl-droed bryd hynny yn cael ei adnabod fel y Pwyllgor Pêl-droed Canolog tan 1948, yr Adran Weriniaethol ar gyfer Pêl-droed o 1948 hyd 1962 a Ffederasiwn Pêl-droed Bwlgaria o 1962 hyd 1985. Ar 27 Mehefin 1985, ailenwyd y sefydliad yn Undeb Pêl-droed Bwlgaria, yr enw sydd ganddo heddiw.

Mae tîm cenedlaethol y dynion wedi cymhwyso i chwarae yn gemau ffeinals Euros ddwy waith, 1996 a 2004.

## Llywodraethiant
Mae pencadlys yr Undeb yn y brifddinas, Sofia. Mae gan y BFS 50,639 o drwyddedau pêl-droediwr a 423 o glybiau cofrestredig (data o fis Mai 2004).

## Cystadlaethau
Mae’r Undeb yn trefnu’r cystadlaethau canlynol:

### Pêl-droed dynion
* Uwch Gynghrair Bwlgaria
* Ail Gynghrair, 2il lefel
* Trydydd Cynghrair (4 adran), 3ydd lefel
* Grwpiau Rhanbarthol, 4ydd a 5ed lefel

* Cwpan Bwlgaria
* Supercup Bwlgaria
* Cwpan AFL (cwpan amatur)

### Pêl-droed ieuenctid
*Cynghrair Elit; Cynghrair cyntaf i dimau academi, gyda thri chategori oedran, timau Dan 19, Dan 17 a Dan 15

### Pêl-droed merched
* Cynghrair Merched Bwlgaria; Adran Gyntaf y Merched
* Cwpan Merched Bwlgaria

## Timau cenedlaethol
Mae Undeb Pêl-droed Bwlgaria hefyd yn trefnu timau pêl-droed cenedlaethol sy'n cynrychioli Bwlgaria ar bob lefel oedran:

### Dynion
* Tîm pêl-droed cenedlaethol Bwlgaria
* Tîm pêl-droed cenedlaethol dan 21 Bwlgaria 
* Tîm pêl-droed cenedlaethol dan 19 Bwlgaria 
* Tîm pêl-droed cenedlaethol dan 18 Bwlgaria 
* Tîm pêl-droed cenedlaethol dan 17 Bwlgaria 
* Tîm pêl-droed cenedlaethol dan 16 Bwlgaria 
* Tîm pêl-droed cenedlaethol dan 15 Bwlgaria 

### Merched
* Tîm pêl-droed cenedlaethol merched Bwlgaria 

### Futsal
* Tîm futsal cenedlaethol Bwlgaria 

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*  
*Bwlgaria ar wefan FIFA 
*Bwlgaria ar wefan UEFA

Categori:Pêl-droed yn Ewrop
Categori:Cymdeithasau pêl-droed rhyngwladol
Categori:Sefydliadau 1923
Bwlgaria
Categori:Pêl-droed ym Mwlgaria
Categori:Bwlgaria
Kaakkum Karangal

Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr A. C. Tirulokchandar yw ***Kaakkum Karangal*** (''Dwylo'n Helpu*) a gyhoeddwyd yn wreiddiol yn 1965. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd *** காக்கும் கரங்கள் *** ac fe’i cynhyrchwyd yn India. Dosbarthwyd y ffilm gan AVM Productions. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol mewn Tamileg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan K. V. Mahadevan.

Y prif actor/ion yn y ffilm hon yw S. S. Rajendran. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1965. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Sound of Music'' sef ffilm fiwsical rhamantus a leolir yn Awstria yn ystod yr Ail Ryfel Byd, gan Robert Wise. Hyd at 2022 roedd o leiaf 6,100 o ffilmiau Tamileg wedi gweld golau dydd.

## Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm A C Tirulokchandar ar 11 Mehefin 1930 yn Arcot a bu farw yn Chennai ar 2 Awst 1930. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1964 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd bydeang.

## Derbyniad
## Gweler hefyd
Cyhoeddodd A. C. Tirulokchandar nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?itemLabel  (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres)
  (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication)
WHERE
{
  ?item wdt:P57 wd:Q4647628.                                                 # P57 =  film director
  OPTIONAL {
    ?item wdt:P136 ?genre.
    ?genre rdfs:label ?genre_label.
    FILTER((LANG(?genre_label)) = "en")
  }
  OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. }
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". }
}
GROUP BY ?item ?itemLabel 
LIMIT 10
|sort=label
|columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad
|thumb=100
|links=
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Tamileg
Categori:Ffilmiau du a gwyn
Categori:Ffilmiau du a gwyn o India
Categori:Ffilmiau ffantasi canoloesol o India
Categori:Ffilmiau Tamileg
Categori:Ffilmiau o India
Categori:Ffilmiau ffantasi canoloesol
Categori:Ffilmiau 1965
Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol
Tân Eglwys Abu Sefein

Ar 14 Awst 2022, achoswyd tân gan ddiffyg trydanol yn Eglwys Goptaidd y Merthyr Abu Sefein, Giza, ar gyrion Cairo, yr Aifft. Bu farw 41 o bobl—gan gynnwys 18 o blant ac un o offeiriaid yr eglwys—ac anafwyd o leiaf 55 arall. Datganodd offeiriad o eglwys gyfagos taw gorlwyth ar generadur yr eglwys, wedi toriad trydan, a wnaeth achosi'r cylched pwt.

Cyhuddwyd y gwasanaethau brys gan bobl leol o fod yn rhy hwyr i ymateb i'r argyfwng. Mynegwyd cydymdeimladau â'r gymuned Goptaidd gan Abdel Fattah el-Sisi, Arlywydd yr Aifft; Ahmed el-Tayeb, Uchel Imam al-Azhar; ac António Guterres, Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig. Cyhoeddodd y llywodraeth byddai teuluoedd y meirw yn derbyn iawndal o 100,000&nbsp;o&nbsp;bunnoedd&nbsp;Eifftaidd.

## Cyfeiriadau 
Categori:2022 yn yr Aifft
Categori:Hanes y Coptiaid
Categori:Tanau yn yr Aifft
Categori:Trychinebau 2022
Categori:Trychinebau yn yr Aifft
Luck (ffilm)

Mae ***Luck*** (2022) yn ffilm gomedi Americanaidd wedi'i hanimeiddio ar gyfrifiadur. Cafodd ei chyfarwyddo gan Peggy Holmes a'i chynhyrchu gan John Lasseter, David Ellison, Dana Goldberg a David Eisenmann. Cynhyrchwyd y ffilm yn Skydance Animation yn Santa Monica, Califfornia a'i dosbarthu gan Apple TV+. Mae'r ffilm yn serennu lleisiau Eva Noblezada, Simon Pegg, Jane Fonda, Whoopi Goldberg, Flula Borg, Lil Rel Howery, Colin O'Donoghue, ac John Ratzenberger.

## Lleisiau Saesneg 
* Eva Noblezada fel Sam
* Simon Pegg fel Bob
* Jane Fonda fel Babe
* Whoopi Goldberg fel The Captain
* Flula Borg fel Jeff
* Lil Rel Howery fel Marvin
* Colin O'Donoghue fel Gerry
* John Ratzenberger fel Rootie
* Kwaku Fortune fel Gael
* Adelynn Spoon fel Hazel
* Kari Wahlgren fel Hazel's adoptive mother
* Nick Thurston fel Hazel's adoptive father
* Moe Irvin fel Phil the Pig Foreman
* Fred Tatasciore fel Quinn a Fred

## Rhyddhad 
### Derbyniad beirniadol 
Yn ôl y cydgrynhöwr adolygiadau Rotten Tomatoes, rhoddwyd adolygiad positif o'r ffilm gan 49% o 91 o adolygwyr proffesiynol, gyda marc cyfartalog o 5.30 allan o 10.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* 

Categori:Ffilmiau 2022
Categori:Ffilmiau Saesneg
Cecil Griffiths

Athletwr o Gymru oedd **Cecil Redvers Griffiths** (18 Chwefror 1900 – 11 Ebrill 1945). Llwyddodd i ennill medal aur yng Ngemau Olympaidd yr Haf 1920 ond cafodd ei wahardd rhag cystadlu yng Ngeamu Olympaidd yr Haf 1924 yn dilyn dyfarniad ei fod wedi cystadlu yn broffesiynol yn gynharach yn ei yrfa.

## Bywyd cynnar
Griffiths oedd y pumed plentyn allan o chwech i Benjamin a Sarah Griffiths. Roedd Benjamin yn aelod o bwyllgor Clwb Rygbi Castell-nedd ac roedd Cecil yn asgellwr addawol i'r timau iau cyn dechrau'r Rhyfel Byd Cyntaf.

Ar ôl gadael ysgol dechreuodd Griffiths weithio yng ngorsaf drennau Castell Nedd a phan gyrhaeddodd ei benblwydd yn 18 mlwydd oed ymunodd â'r Queen's Westminsters, catrawd Byddin Diriogaethol yn Llundain.

## Gyrfa athletau
Dechreuodd Griffiths redeg mewn cystadlaethau athletau tra'n y fyddin gan ennill ras y 440 llath Rhyng-Wasanaethol ym 1918 yn Stadiwm Stamford Bridge . Wedi diwedd y Rhyfel ymunodd Griffiths â Chlwb Athletau Surrey a gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf ym Mhencampwriaethau'r Gymdeithas Athletau Amatur (AAA) ym 1919 gan orffen yn drydydd yn y ras dros 440 llath. Wedi gorffen yn drydydd eto ym 1920 cafodd ei ddewis ar gyfer tîm Prydain Fawr ar gyfer Ngemau Olympaidd yr Haf 1920.

Gwnaeth ei unig ymddangosiad yn y Gemau Olympaidd ar y cymal agoriadol o'r Ras Gyfnewid 4x400 metr wrth i Brydain ennil y fedal aur. Roedd hefyd wedi ei ddewis i gynrychioli Prydain yn y 400 metr ond bu rhaid iddo dynnu yn ôl oherwydd salwch.

Ym 1921 llwyddodd Griffiths i dorri'r record Gymreig yn y 220 llath a'r 440 llath cyn troi ei sylw at redeg dros 880 llath y flwyddyn ganlynol. Torrodd y record Gymreig dros 880 llath ym 1922 a cipiodd Berncampwriaeth y AAA ym 1923 a 1925.

Cafodd Griffiths ei wahardd gan y Ffederasiwn Athletau Amatur Rhyngwladol am hawlio arian gwobr mewn nifer o rasys yng Nghastell Nedd ac Abertawe ym 1917. Fel athlwtwr proffesiynol cafodd ei wahardd rhag rhedeg mewn cystadlaethau rhyngwladol ac o'r herwydd nod oedd yn gymwys ar gyfer Gemau Olympaidd yr Haf 1924 lle byddai'n debygol o fod wedi cystadlu yn y 800 metr a'r ras gyfnewid 4x400.

## Cyfeiriadau
Categori: Genedigaethau 1900
Categori: Marwolaethau 1945
Dwrn y Ddraig

Ffilm gomedi a ffilm ar y grefft o ymladd gan y cyfarwyddwr Lo Wei yw ***Dwrn y Ddraig*** a gyhoeddwyd yn wreiddiol yn 1979. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***龍拳*** ac fe’i cynhyrchwyd yn Ne Corea a Hong Cong mewn Tsieineeg Mandarin. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.

Y prif actor/ion yn y ffilm hon yw Jackie Chan, Nora Miao a James Tien. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1979. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Apocalypse Now* sy'n seiliedig ar y nofel fer *Heart of Darkness* gan Joseph Conrad.

Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,550 o ffilmiau Tsieineeg Mandarin wedi gweld golau dydd.

## Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Lo Wei ar 12 Rhagfyr 1918 yn Jiangsu a bu farw yn Hong Cong ar 26 Mai 2015. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1949 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd bydeang. 

## Derbyniad
## Gweler hefyd
Cyhoeddodd Lo Wei nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?itemLabel  (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres)
  (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication)
WHERE
{
  ?item wdt:P57 wd:Q704161.                                                 # P57 =  film director
  OPTIONAL {
    ?item wdt:P136 ?genre.
    ?genre rdfs:label ?genre_label.
    FILTER((LANG(?genre_label)) = "en")
  }
  OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. }
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". }
}
GROUP BY ?item ?itemLabel 
LIMIT 10
|sort=label
|columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad
|thumb=100
|links=
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Tsieineeg Mandarin
Categori:Ffilmiau lliw
Categori:Ffilmiau lliw o Dde Corea
Categori:Ffilmiau comedi o Dde Corea
Categori:Ffilmiau Tsieineeg Mandarin
Categori:Ffilmiau o Dde Corea
Categori:Ffilmiau comedi
Categori:Ffilmiau ar y grefft o ymladd
Categori:Ffilmiau ar y grefft o ymladd o Dde Corea
Categori:Ffilmiau 1979
Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol
Categori:Ffilmiau a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad
37,2 °C Le Matin

Ffilm ddrama a ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr Jean-Jacques Beineix yw ***37,2&nbsp;°C Le Matin*** a gyhoeddwyd yn wreiddiol yn 1986. Teitl y fersiwn Saesneg oedd ***Betty Blue***. Fe’i cynhyrchwyd gan Jean-Jacques Beineix yn Ffrainc; y cwmni cynhyrchu oedd Gaumont. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw. Lleolwyd y stori ym Marseille a chafodd ei ffilmio ym Marseille a plage des chalets. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol mewn Ffrangeg a hynny gan Jean-Jacques Beineix a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Gabriel Yared.

Y prif actor/ion yn y ffilm hon yw Dominique Pinon, Béatrice Dalle, Dominique Besnehard, Clémentine Célarié, Vincent Lindon, Jean-Hugues Anglade, Simon de La Brosse, Gérard Darmon, Jean-Pierre Bisson, Philippe Laudenbach, Raoul Billerey, André Julien, Bernadette Palas, Claude Aufaure, Claude Confortès, Franck-Olivier Bonnet, Jacques Mathou, Jessica Forde a Consuelo de Haviland. Mae'r ffilm *37,2 °C Le Matin* yn 116 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1986. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Aliens* sef ffilm wyddonias llawn arswyd a chyffro gan y cyfarwyddwr ffilm James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. Jean-François Robin oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Mae'r ffilm hon wedi'i seilio ar waith cynharach,  *37˚2 le matin*, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Philippe Djian.

## Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jean-Jacques Beineix ar 8 Hydref 1946 ym Mharis a bu farw yn yr un ardal ar 14 Mawrth 1976. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1978 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd bydeang. Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  Derbyniodd ei addysg yn Lycée Carnot.

## Derbyniad
## Gweler hefyd
Cyhoeddodd Jean-Jacques Beineix nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?itemLabel  (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres)
  (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication)
WHERE
{
  ?item wdt:P57 wd:Q505626.                                                 # P57 =  film director
  OPTIONAL {
    ?item wdt:P136 ?genre.
    ?genre rdfs:label ?genre_label.
    FILTER((LANG(?genre_label)) = "en")
  }
  OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. }
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". }
}
GROUP BY ?item ?itemLabel 
LIMIT 10
|sort=label
|columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad
|thumb=100
|links=
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Ffrangeg
Categori:Ffilmiau lliw
Categori:Ffilmiau lliw o Ffrainc
Categori:Dramâu o Ffrainc
Categori:Ffilmiau Ffrangeg
Categori:Ffilmiau o Ffrainc
Categori:Ffilmiau rhamantaidd
Categori:Ffilmiau rhamantus o Ffrainc
Categori:Ffilmiau 1986
Categori:Ffilmiau gyda dros 10 o actorion lleisiol
Categori:Ffilmiau a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad
Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli ym Marseille
Cwpan yr Alban

yw'r tîm sydd â'r mwyaf o fuddugoliaethau yng Nghwpan yr Alban. Mae'r tlws yn ail o'r chwith, ochr yn ochr â thîm 1907-08]]
 v Celtic yn ffeinal 2007]]
 yn ffeinal 2014]]
 yn codi'r Cwpan a enillodd y clwb yn 2006]]
**Cwpan yr Alban** (Saesneg: *Scottish Cup*; Gaeleg: *Cupa na h-Alba*) yw prif dwrnamaint cwpan pêl-droed yr Alban ac mae wedi'i drefnu gan Gymdeithas Bêl-droed yr Alban (SFA) ers 1874. Ei enw llawn, swyddogol yw, Scottish Football Association Challenge Cup, Y rownd derfynol yw diwedd traddodiadol y tymor. Dyma ail gystadleuaeth cwpan cenedlaethol pêl-droed hynaf y byd, wedi Cwpan Lloegr a sefydlwyd yn 1871-72 (y trydedd gwpan hynaf yn y byd yw Cwpan Cymru a chwarewyd yn 1877-1878.)

## Hanes
Er mai dyma'r ail gystadleuaeth hynaf yn hanes pêl-droed ar ôl Cwpan yr FA, tlws Cwpan yr Alban yw'r tlws hynaf ym mhêl-droed a hefyd y tlws hynaf yn y byd. Fe'i cyflwynwyd gyntaf i Queen's Park, a enillodd rownd derfynol y twrnamaint agoriadol ym mis Mawrth 1874.

Sefydlwyd Cymdeithas Bêl-droed yr Alban yn 1873 a chrëwyd Cwpan yr Alban fel cystadleuaeth flynyddol i'w haelodau. Digwyddodd gêm gyntaf Cwpan yr Alban ar 18 Hydref 1873 pan drechodd clwb Renton tîm Kilmarnock F.C. 2-0 yn y rownd gyntaf. Yn ei blynyddoedd cynnar, Queens Park oedd yn bennaf cyfrifol am y gystadleuaeth, a enillodd y rownd derfynol 10 gwaith yn yr ugain mlynedd cyntaf. Bu Vale of Leven, Dumbarton F.C. a Renton hefyd yn llwyddiannus yn ystod y cyfnod hwn. Fe'i gwnaed gan y gof arian George Edward & Sons yn Glasgow ac mae wedi'i gyflwyno i enillwyr y twrnamaint ers 1874. Caiff ei dynnu unwaith y flwyddyn i'w lanhau a'i gyflwyno i enillwyr y twrnamaint. Ar ôl y seremoni gyflwyno, dychwelir y tlws i'r amgueddfa. Rhoddir copi o'r tlws gwreiddiol i enillwyr y twrnamaint ar ôl y seremoni ac fe'i defnyddir hefyd at ddibenion hyrwyddo. Mae'n agored i'r 122 clwb sy'n aelodau llawn o gymdeithas bêl-droed yr Alban ynghyd a hyd at wyth clwb arall sy'n aelodau cysylltiol.

Yn draddodiadol mae rownd derfynol y twrnamaint wedi cael ei chwarae ym Mharc Hampden ers 1921. Yn y gorffennol, mae stadia eraill hefyd wedi cynnal y rownd derfynol pan nad oedd Parc Hampden ar y gael.

Mae enillydd y gwpan yn gymwys ar gyfer Cynghrair Europa UEFA.

## Dim rownd derfynol
Ym 1909 oedd y tro cyntaf na chynhaliwyd gêm derfynol. Cafodd y twrnamaint cwpan ei ganslo oherwydd aflonyddwch rhwng cefnogwyr Celtic FC a Rangers FC. Yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf a'r flwyddyn ganlynol (1915–1919) ac yn ystod yr Ail Ryfel Byd (1940–1946), ni chynhaliwyd twrnameintiau cwpan chwaith.

## Tabl enillwyr
; 1874-2022

## Gweler hefyd
* Cwpan Cymru
* Cwpan Lloegr

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*Tudalen cartref y twrnamaint
*Cwpan yr Alban ar wefan Cymdeithas Bêl-droed yr Alban
*Y Scottish Cup Archive ar wefan yr SFA

Categori:Pêl-droed yn yr Alban
Categori:Yr Alban
Categori:Sefydliadau 1873
Market Overton

Pentref a phlwyf sifil yn Rutland, Dwyrain Canolbarth Lloegr, yw **Market Overton**. Saif tua 5 milltir i'r gogledd o dref Oakham ar gyrion gogleddol y sir.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 584.

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Rutland
Categori:Plwyfi sifil Rutland
Cottesmore

Pentref a phlwyf sifil yn Rutland, Dwyrain Canolbarth Lloegr, yw **Cottesmore**. Saif tua 3.5 milltir (5.5&nbsp;km) i'r gogledd-ddwyrain o dref Oakham.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 2,062. O ran poblogaeth dyma'r pentref mwyaf yn Rutland, a'r trydydd anheddiad mwyaf ar ôl trefi Oakham ac Uppingham.

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Rutland
Categori:Plwyfi sifil Rutland
Langham, Rutland

:''Am leoedd eraill o'r un enw, gweler Langham.''

Pentref a phlwyf sifil yn Rutland, Dwyrain Canolbarth Lloegr, yw **Langham**. Saif y pentref tua 2 filltir (3&nbsp;km) i'r gogledd-orllewin o dref Oakham, ar briffordd yr A606 sy'n cysylltu Oakham a Melton Mowbray.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 1,371.

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Rutland
Categori:Plwyfi sifil Rutland
Langham

Gall **Langham** gyfeirio at sawl lle yn Lloegr:

*Langham, pentref yn Essex
*Langham, pentref yn Norfolk
*Langham, pentref yn Rutland
*Langham, pentref yn Suffolk

----
Lŵp

, 2024]]
Sianel ar-lein traws blatfform ar gyfer cerddoriaeth a diwylliant cyfoes Cymraeg gan S4C yw **Lŵp**. Fe'i lansiwyd ym mis Awst 2019. Mae'r gwasanaeth i'w weld ar S4C Clic, BBC iPlayer a llwyfannau rhyngrwyd eraill sy'n annibynnol o'r Sianel, fel Youtube, a chyfryngau cymdeithasol megis Facebook, Twitter, TikTok ac ati.

## Llenwi bwlch a newid pwyslais
, un o'r grwpiau sydd wedi bod ar Lŵp]]
]]
Cymerodd Lŵp le rhaglen a brand Ochr 1 (cyfres gerddoriaeth gyfoes S4C) gan gymryd pwyslais gwahanol o ran arddull a darpariaeth a chynyddu faint o gerddoriaeth newydd sydd i'w weld ar S4C ar deledu ac ar-lein. Cennad y sianel yw adlewyrchu agweddau gwahanol o sîn gerddoriaeth Gymraeg cyfoes, boed yn ŵyl, cyngerdd fyw, thema benodol neu yn ffocws ar artist. Yn ogystal â cherddoriaeth mae'n trafod gwaith celf, ffotograffiaeth, ffilm a geiriau.

Wrth lansio, dywedodd Rhodri ap Dyfrig, Comisiynydd Cynnwys Ar lein S4C, "Roedden ni'n gweld bwlch yn narpariaeth cerddoriaeth y sianel. Ac er bod cerddoriaeth wedi cael lle amlwg ar Hansh dros y blynyddoedd diwethaf, roedden ni'n gweld bod angen rhaglenni teledu mwy cyson i gyfleu'r hyn sy'n digwydd yn ystod y flwyddyn yn ogystal a chryfhau y cynnwys arlein." Ymysg y grwpiau cyntaf i elwa o'r cydweithio oedd Adwaith, y band o Gaerfyrddin.

## Cynnyrch
Mae Lŵp yn comisiynu a darlledu fideos pwrpasol gan gynnwys gan grwpiau fel Bwncath, Adwaith, Ani Glass, HMS Morris, Glain Rhys, Roughion, Meinir Matthias. Er mai cerddoriaeth pop a roc Gymraeg yw'r rhelyw o'r cynnyrch, ceir hefyd darllediadau a fideos gan gerddorion a grwpiau gwerin fel Eve Goodman a Lisa Angharad. Mae hefyd yn darlledu o wyliau cerddorol gan gynnwys yr Eisteddfod Genedlaethol, Tafwyl yng Nghaerdydd a Gŵyl Ryng-Geltaidd An Oriant yn Llydaw. 

Ym mis Awst 2022 bu i un o fideos byrion Lŵp o Ŵyl An Oriant dderbyn ymateb brwd iawn. Roedd y fideo fer ar TikTok Lŵp gynnwys y canwr Gwilym Bowen Rhys a'r Lydawes, Azenor Kallag, yn dweud geiriau ac ymadroddion Cymraeg a Llydaweg gan ddangos mor debyg oeddynt. Bu i'r ffilm fer dderbyn ymateb dda a llawer yn ei rannu. Bu i'r fideo fer ennill dros 138,000 o wylwyr o fewn tridiau i'w rhyddhau.

## Gweler hefyd
* **Hansh** - platfform S4C ar gyfer oedolion ifanc

## Dolenni allanol
* Sianel Lŵp ar Youtube
* Tudalen Lŵp @LwpS4C ar Twitter
* Tudalen Lŵp ar Facebook
* Platfform Lŵp ar TikTok

## Cyfeiriadau
Categori:Sefydliadau 2019
Categori:Cerddoriaeth Gymraeg
Categori:Bandiau Cymraeg
Categori:Rhaglenni teledu S4C
Categori:Rhaglenni teledu Cymraeg
Categori:Rhaglenni teledu cerddoriaeth
Empingham

Pentref a phlwyf sifil yn Rutland, Dwyrain Canolbarth Lloegr, yw **Empingham**. Saif y pentref ar briffordd yr A606 tua 5.5 milltir (9&nbsp;km) i'r dwyrain o dref Oakham, yn agos at yr argae sy'n ffurfio Rutland Water.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 880.

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Rutland
Categori:Plwyfi sifil Rutland
Rutland Water

Cronfa ddŵr yn Rutland, Dwyrain Canolbarth Lloegr, yw **Rutland Water**. Mae'n gorwedd yn nyffryn Afon Gwash yng nghanol y sir i'r dwyrain o dref Oakham. Yn ôl arwynebedd, dyma'r gronfa ddŵr fwyaf yn Lloegr, ond o ran ei chynhwysedd rhagorir arni gan Kielder Water yn Northumberland.

Crëwyd y gronfa ddŵr trwy adeiladu argae ger pentref Empingham. Cafodd pentrefan Nether Hambleton a'r mwyafrif o Middle Hambleton eu dymchwel fel rhan o'r gwaith, a gwblhawyd ym 1975. Mae'r gronfa ddŵr yn cael ei llenwi trwy bwmpio o Afon Nene ac Afon Welland, ac mae'n darparu dŵr i Ddwyrain Canolbarth Lloegr. 

Yn ogystal â storio dŵr, mae'r gronfa yn ganolfan chwaraeon boblogaidd - gall ymwelwyr hwylio, pysgota, cerdded a beicio ar hyd trac perimedr 25 milltir (40 km). Mae ardaloedd mawr o wlyptir (yn ogystal â nifer o goedwigoedd bach) ym mhen gorllewinol y llyn sy'n ffurfio gwarchodfa natur, a reolir gan Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt Swydd Gaerlŷr a Rutland. Mae’r ardal wedi’i dynodi’n Ardal Gwarchodaeth Arbennig (SPA) o bwysigrwydd rhyngwladol oherwydd ei phoblogaethau o hwyaid llwyd a hwyaid llydanbig sy'n gaeafu yno. Cafodd gweilch y pysgod eu hailgyflwyno i'r llyn ym 1996.

bawd|dim|400px|Rutland Water o'r awyr

## Cyfeiriadau
Categori:Cronfeydd dŵr Lloegr
Categori:Llynnoedd Rutland
Wolfgang Petersen

Roedd **Wolfgang Petersen** (14 Mawrth 1941 &ndash; 12 Awst 2022) yn gyfarwyddwr ffilm, cynhyrchydd a sgriptiwr o'r Almaen. Cafodd ei enwebu ar gyfer dwy Wobr Academi am ei ffilm frwydr o'r Ail Ryfel Byd, *Das Boot* (1981), Enwebwyd yr un ffilm am Wobr Ffilm BAFTA a Gwobr Urdd Cyfarwyddwyr America .  Ymhlith ei ffilmiau eraill mae *The NeverEnding Story* (1984), *My Enemy* (1985), *In the Line of Fire* (1993), *Epidemig* (1995), *Air Force One* (*Awyrlu Un*, 1997), *The Perfect Storm* (2000), *Troy* (2004) a *Poseidon* (2006).

Cafodd Petersen ei eni yn Emden, yn fab i morwr. Rhwng 1953 a 1960, mynychodd y Gelehrtenschule des Johanneums yn Hamburg.

## Cyfeiriadau
Categori:Cyfarwyddwyr o'r Almaen
Categori:Cynhyrchwyr ffilm o'r Almaen
Categori:Genedigaethau 1941
Categori:Marwolaethau 2022
Stretton, De Swydd Stafford

:''Mae pentref arall o'r un enw yn Swydd Stafford, sef Stretton, Dwyrain Swydd Stafford. Am leoedd eraill o'r un enw, gweler Stretton.''

Pentref gwasgaredig yn Swydd Stafford, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Stretton**. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Lapley, Stretton and Wheaton Aston yn ardal an-fetropolitan De Swydd Stafford. Saif tua 6 milltir (10&nbsp;km) i'r gorllewin o dref Cannock, yn agos at briffordd yr A5 (Stryd Watling).

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal De Swydd Stafford
Categori:Pentrefi Swydd Stafford
Stretton, Dwyrain Swydd Stafford

:''Mae pentref arall o'r un enw yn Swydd Stafford, sef Stretton, De Swydd Stafford. Am leoedd eraill o'r un enw, gweler Stretton.''

Pentref mawr a phlwyf sifil yn Swydd Stafford, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Stretton**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dwyrain Swydd Stafford. Saif ar gyrion gogleddol Burton upon Trent ac yn gweithredu fel maestref i'r dref honno.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 8,611.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Dwyrain Swydd Stafford
Categori:Plwyfi sifil Swydd Stafford
Categori:Pentrefi Swydd Stafford
Stretton-on-Dunsmore

Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Warwick, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Stretton-on-Dunsmore**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Rugby. Saif y pentref ar Ffordd y Ffosydd, y ffordd Rufeinig sy'n rhedeg o Caerwysg yn ne-ddwyrain Lloegr mewn cyfeiriad gogledd-ddwyreiniol i Lincoln.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 1,159.

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Rugby
Categori:Pentrefi Swydd Warwick
Categori:Plwyfi sifil Swydd Warwick
Ffordd y Ffosydd

Ffordd Rufeinig sy'n rhedeg mwy na 230 milltir (360&nbsp;km) ar draws Lloegr yw **Ffordd y Ffosydd** (Saesneg: *Fosse Way*). Fe'i hadeiladwyd yn ystod y ganrif gyntaf a'r ail ganrif OC ac roedd yn cysylltu Isca Dumnoniorum (Caerwysg) yn y de-orllewin a Lindum Colonia (Lincoln) i'r gogledd-ddwyrain. Ar hyd y ffordd roedd yn cysylltu aneddiadau Rhufeinig pwysig Lindinis (Ilchester), Aquae Sulis (Caerfaddon), Corinium (Cirencester), a Ratae Corieltauvorum (Caerlŷr).

Mae llawer o rannau o Ffordd y Ffosydd yn dal i’w gweld yn y dirwedd, ac yn ffurfio rhannau o ffyrdd modern, neu fel arall yn nodi’r ffiniau rhwng plwyfi, ardaloedd neu siroedd, ond bellach dim ond ar droed y gellir cael mynediad i rannau eraill.

## Cyfeiriadau
## Oriel

Junction on the Fosse Way - geograph.org.uk - 1499606.jpg|Lôn drol i'r de-orllewin o Ilchester, Gwlad yr Haf
The Fosse Way - geograph.org.uk - 1483378.jpg|Heol syth i'r gogledd-ddwyrain o Cirencester, Swydd Gaerloyw
File:Fosse Way - geograph.org.uk - 1728083.jpg|Lôn wledig unwaith eto i'r gorllewin o Malmesbury, Wiltshire 
Fosse way from brinklow castle 6y07.JPG|Y ffordd yn ymestyn i'r gogledd-ddwyrain yn Swydd Warwick
Fosseway - geograph.org.uk - 412719.jpg|I'r de-orllewin o Lincoln

Categori:Ffyrdd Rhufeinig Lloegr
Aled Owen

Roedd **Aled Watkin Owen** (7 Ionawr 1934 – 5 Awst 2022) yn bêl-droediwr o Gymru. Roedd yn asgellwr gyda Dinas Bangor, Tottenham Hotspur, Ipswich Town, Wrecsam a Thref Caergybi.

## Gyrfa 
Dechreuodd Owen ei yrfa pêl-droed gyda Dinas Bangor, ac ymunodd â Tottenham Hotspur ym Medi 1953 gydag un ymddangosiad ym 1954 yn erbyn Preston North End. Symudodd i Ipswich Town yng Ngorffennaf 1958, gyda 30 ymddangosiad a thair gôl. Ymunodd â Wrecsam yng Ngorffennaf 1963 gyda thri ymddangosiad.

## Marwolaeth 
Bu farw Owen ar 5 Awst 2022, yn 88 oed.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Proffil Aled Owen ar Ipswich Town Talk
* 

Categori:Genedigaethau 1934
Categori:Marwolaethau 2022
Categori:Pêl-droedwyr o Gymru
Gedney Drove End

Pentref yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy **Holbeach Drove**. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Gedney yn ardal an-fetropolitan De Holland. Saif y pentref o fewn Cors Gedney, tua 5 milltir (8&nbsp;km) i'r gogledd-ddwyrain o Gedney, ac 1 filltir (1.6&nbsp;km) o lan dde-orllewinol aber y Wash.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal De Holland
Categori:Pentrefi Swydd Lincoln