Tom Cruise

Mae **Tom Cruise** (ganed **Thomas Cruise Mapother IV**; 3 Gorffennaf 1962) yn actor a gwneuthurwr ffilmiau Americanaidd. Yn ôl y cylchgrawn *Forbes,* ef yw'r seren enwocaf a mwyaf dylanwadol yn y byd.

Dechreuodd ei yrfa actio'n 19 mlwydd oed gyda'r ffilm *Endless Love* yn 1981. Ar ôl rolau cefnogol yn *Taps* (1981) a *The Outsiders* (1983), cafodd ei brif rôl gyntaf yn y comedi rhamantaidd *Risky Business* a ryddhawyd ym mis Awst 1983.

Daeth i amlygrwydd ar ôl serennu fel Pete "Maverick" Mitchell yn y ffilm ddrama acsiwn *Top Gun* (1986). Ers 1996, fe'i adnabyddir ar gyfer ei rôl fel Ethan Hunt yn y ffilmiau *Mission: Impossible*, a'r ffilm fwyaf diweddar yn y gyfres yw *Mission: Impossible - Fallout* a ryddhawyd yn 2018.

Ers 1990, mae Cruise wedi bod yn gysylltiedig â'r corff o gredoau ac ymarferion crefyddol Seientoleg.

## Bywyd cynnar
Ganwyd Cruise yn Syracuse, Efrog Newydd yn fab i Mary Lee (yn gynt Pfeiffer), athrawes addysg arbennig, a Thomas Cruise Mapother III (1934-84), peiriannydd trydanol. Mae'n frawd i dair chwaer Mary Lee, Marian a Cass. Mae ganddo linach Gwyddelig,Almaenaidd a Seisnig.

Magwyd Cruise yn dlawd o fewn magwraeth Gatholig. Cam-driniwyd ef a'i deulu gan y tad ac y mae wedi'i ddisgrifio fel "a merchant of chaos." Yn ôl Cruise, roedd ei dad yn fwli ac yn gachadur, a chafodd ei guro ganddo.

Symudodd y teulu i Ottawa, Canada yn 1971 er mwyn i'r tad gymryd swydd yn gweithio fel ymgynghorydd amddiffyn gyda'r Lluoedd Arfog yn y wlad. Ar ôl cyfnod yng Nghanada, gadawodd y fam y tad gan fynd â'r plant gyda hi'n ôl i'r Unol Daleithiau.

Am gyfnod byr, mynychodd coleg offeiriadol Ffransisgaidd yn Cincinnati ar ôl derbyn ysgoloriaeth gan yr eglwys gyda'r uchelgais o hyfforddi fel offeiriad. Yn ei flwyddyn olaf chwaraeodd pêl-droed i dîm y coleg cyn cael ei ddiarddel o'r sgwad ar ôl iddo gael ei ddal yn yfed cwrw cyn gêm.

Trwy ei fywyd, mynychodd Cruise 15 ysgol dros 14 o flynyddoedd.

## Gyrfa
[bawd|upright|chwith|Cruise yn y 61ain [Gwobrau'r Academi, 1989]]

Un o'r sêr ffilmiau mwyaf yn Hollywood, dechreuodd yrfa actio Cruise yn 19 mlwydd oed gyda'r ffilm *Endless Love* yn 1981. Serennodd mewn nifer o ffilmiau llwyddiannus yn yr 1980au, gan gynnwys y ffilmiau drama *The Color of Money* (1986), *Cocktail* (1988), *Rain Man* (1988), a *Born on the Fourth of July* (1989).

[bawd|200px|Cruise yn Sunnyvale, [Califfornia, 2006]]

Yn yr 1990au, serennodd mewn llawer o ffilmiau llwyddiannus eto, gan gynnwys y ffilm rhamantaidd *Far and Away* (1992), y ffilm ddrama *A Few Good Men* (1992), y ffilm gyffrous *The Firm* (1993) y ffilm rhamantaidd arswydus *Interview with the Vampire: The Vampire Chronicles* (1994), y comedi-ddrama rhamantaidd *Jerry Maguire* (1996), y ffilm gyffrous erotig *Eyes Wide Shut*, a'r ffilm ddrama *Magnolia* (y ddwy yn 1999).

Yn y 2000au, serennodd Cruise mewn nifer o ffilmiau llwyddiannus eraill, gan gynnwys y ffilmiau gyffrous ffuglen wyddonol *Vanilla Sky* (2001) a *Minority Report* (2002), y ffilm ryfel *The Last Samurai* (2003), y ffilm drosedd *Collateral* (2004), y ffilm drychineb ffuglen wyddonol *War of the Worlds* (2005), y ffilm ddrama ryfel *Lions for Lambs* (2007), y ffilm gyffrous hanesyddol *Valkyrie* (2008), a'r comedi acsiwn *Knight and Day* (2010). Yn 2012, serennodd yn y ffilm gyffrous *Jack Reacher*, y ffilm ffuglen wyddonol ôl-apocalyptaidd *Oblivion* (2013), a'r ffilm ffuglen wyddonol filwrol *Edge of Tomorrow* (2014). Yn 2016 ailgydiodd yn ei rôl fel Jack Reacher yn y ffilm *Jack Reacher: Never Go Back.*

Yn 2017, serennodd Cruise mewn adfywiad o'r gyfres ffilmiau *The Mummy* a seiliwyd ar ffilm arswyd 1932 Boris Karloff. Yn 2018, ailgydiodd yn ei rôl fel Ethan Hunt eto yn *Mission: Impossible - Fallout*, y chweched ffilm yn y gyfres.

[bawd|upright|chwith|Cruise yn premiere *Edge of Tomorrow* ym [Paris|Mharis, 2014.]]

Yn 2012, Cruise oedd yr actor gyda'r tâl uchaf yn Hollywood. Enillodd 16 o'i ffilmiau dros $100 miliwn yn yr Unol Daleithiau, ac enillodd 22 dros $200 miliwn yn fyd-eang.

### Gwobrau ac enwebiadau
Mae Cruise wedi ennill Gwobrau Glôb Aur ar gyfer y Perfformiad Gorau gan Actor mewn Ffilm Ddrama yn 1990 ar gyfer *Born on the Fourth of July*; Perfformiad Gorau gan Actor mewn Ffilm Gomedi/Gerdd yn 1997 ar gyfer *Jerry Maguire*; a'r Perfformiad Gorau gan Actor mewn Rôl Gefnogol mewn Ffilm yn 2000 ar gyfer *Magnolia*. Yn 2002, enillodd Cruise Wobr Saturn ar gyfer yr Actor Gorau ar gyfer *Vanilla Sky*, ac yn 2003 enillodd Wobr AFI ar gyfer Ffilm y Flwyddyn ar gyfer *The Last Samurai* a Gwobr Empire ar gyfer yr Actor Gorau ar gyfer *Minority Report*.

Mae Cruise hefyd wedi derbyn tri enwebiad Gwobr yr Academi, ar gyfer *Born on the Fourth of July*, *Jerry Maguire* a *Magnolia*.

## Bywyd personol
[bawd|upright|chwith|Cruise gyda [Katie Holmes, 2009]]

Cafodd Cruise berthynas gyda'i gyd-seren *Risky Business* Rebecca De Mornay (1983-1985), yn ogystal â chanlyn y gantores ac actores Cher, hefyd yn 1985.

Mae Cruise wedi bod yn briod ac wedi ysgaru tair gwaith. Priododd yr actoresau Mimi Rogers (yn briod 1987-1990), Nicole Kidman(yn briod 1990-2001) a Katie Holmes (yn briod 2006 - 2012). Yn ogystal â'r priodasau hyn, cafodd berthynas gyda'r actores Penélope Cruz (2001-2004) ar ôl y briodas i Kidman, ond cyn y briodas i Holmes.

Mae gan Cruise dri o blant, dau fabwysiedig ac un biolegol. Mabwysadiodd ferch gyda Kidman o'r enw Isabella yn 1992 a mab o'r enw Connor yn 1995. Gyda Holmes, cafodd un ferch o'r enw Suri, a fe'i ganwyd yn 2006.

### Seientoleg
Yn ystod ei berthynas gyda Mimi Rogers, daeth Cruise yn rhan, ac yn hwyrach, yn ddadleuwr brwd dros yr Eglwys Seientoleg a'i rhaglenni cymdeithasol cysylltiedig.

[bawd|Cruise gyda Mimi Rogers yng [Gwobrau'r Academi|Ngwobrau'r Academi, 1989]]

Cododd Cruise arian i Downtown Medical er mwyn iddynt gynnig therapi dadwenwyno i weithwyr achub 9/11 ar sail gwaith L. Ron Hubbard. Derbyniodd hyn feirniadaeth gan feddygon a diffoddwyr tân. Sbardunodd ddadlau ar ôl ei ymddangosiad mewn fideo YouTube sy'n hybu Seientoleg.

Yn ogystal â hyn, y mae wedi ymdrechu hybu'r crefydd ac i sicrhau ei fod yn derbyn cydnabyddiaeth yn Ewrop. Yn 2005, datgelodd Cyngor Dinas Paris bod Cruise wedi lobio swyddogion Nicolas Sarkozy a Jean-Claude Gaudin, sydd wedi mynd yn eu blaenau i'w ddisgrifio fel llefarydd milwriaethus dros Seientoleg, ac wedi gwrthod delio ag ef yn dyfodol.

Crëwyd a chyflwynwyd y Fedal Ryddid Seientoleg ar gyfer Dewrder i Cruise gan arweinydd y mudiad David Miscavige yn 2004.

## Ffilmyddiaeth
### Ffilmiau
### Teledu
## Cyfeiriadau
Categori:Actorion Americanaidd
Categori:Genedigaethau 1962