open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
T. P. McKenna

Actor o Iwerddon oedd **Thomas Patrick McKenna**, neu **T. P. McKenna** (7 Medi 1929 – 13 Chwefror 2011).

Cafodd ei eni ym Mullagh, Cavan, Iwerddon.

## Ffilmiau
* *Broth of a Boy* (1959)
* *Home Is the Hero* (1959)
* *Shake Hands with the Devil* (1959)
* *A Terrible Beauty* (1960)
* *The Siege of Sidney Street* (1960)
* *Girl with Green Eyes* (1964)
* *Ulysses* (1967)
* *The Beast in the Cellar* (1970)
* *Straw Dogs* (1971)
* *A Portrait of the Artist as a Young Man* (1977)
* *Exposure* (1978)
* *Silver Dream Racer* (1980)
* *The Outsider* (1980)
* *Britannia Hospital* (1982)
* *Memed My Hawk* (1984)
* *Red Scorpion* (1989)
* *Valmont* (1989)
* *The Boys & Girl from County Clare* (2003)
* *The Libertine* (2004)

## Teledu
* ''Pascali's Island* (1988)
* *Jack the Ripper* (1988)
* *The Chief'' (1991-1994)

Categori:Actorion o Iwerddon
Categori:Genedigaethau 1929
Categori:Marwolaethau 2011
Poulsard

Math o rawnwin a dyfir yn ardal y Jura, Ffrainc ydy **poulsard** hefyd **Ploussard**.  Mae'r enw Ploussard yn cael ei ddefnyddio yn bennaf o gwmpas tref Pupillin ond gallant ymddangos ar labeli gwin drwy gydol Jura.  Yn dechnegol, grawnwin Noir croen tywyll ydyn nhw, ond mae'r crwyn yn denau iawn a cheir lefel isel o liw ffenolau yn y grawnwin ac felly maen nhw'n cynhyrchu gwinoedd coch golau iawn, hyd yn oed gyda dyfrhad estynedig a gellir ei ddefnyddio i gynhyrchu gwinoedd gwyn.  Oherwydd hyn, yn aml caiff ei gymysgu gyda mathau croen coch eraill o rawnwin er mwyn cynhyrchu gwin rosé ysgafn.  Yn ogystal, mae'r grawnwin yn cael eu defnyddio i wneud gwin blanc de Noir - gwinoedd gwyn a cremants disglair. 

Tyfir amrywiaeth o rawnwin awdurdodedig yn yr appellation d'Origine Contrôlée (AOC) a chynhyrchir gwinoedd o Arbois AOC, Côtes du Jura AOC, Crémant du Jura AOC, L'Etoile AOC a Macvin du Jura AOC.  Y tu allan i'r Jura, mae oulsard hefyd yn cael ei dyfu yn Bugey AOC o'r département o Ain yn nwyrain Ffrainc.

Categori:Grawnwin
Karl-Theodor zu Guttenberg

Mae **Karl-Theodor zu Guttenberg** (enw llawn: **Karl Theodor Maria Nikolaus Johann Jacob Philipp Franz Joseph Sylvester Freiherr von und zu Guttenberg**; ganwyd 5 Rhagfyr 1971 ym München) yn wleidydd o'r Almaen (CSU) ac ers 28 Hydref 2009 ef yw'r Gweinidog Amddiffyn yn ail gabinet Angela Merkel.

## Dolenni allanol
* Gwefan swyddogol
* Bywgraffiaeth 

Categori:Genedigaethau 1971
Categori:Gwleidyddion o'r Almaen
Sgor an Lochain Uaine

Mae **Sgor an Lochain Uaine** yn gopa mynydd rhwng Braeriach a Cairn Toul ym mynyddoedd y Cairngorms yn Ucheldiroedd yr Alban; . Dyma bumed mynydd uchaf gwledydd Prydain.

Ceir carnedd ar y copa.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Munro, Murdo a HuMP.  Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”.

## Gallery

Image:Cairngorms119.jpg| Cairn Toul (chwith) Sgòr an Lochain Uaine (dde eithaf)

## Gweler hefyd
*Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
*Rhestr o gopaon yr Alban dros 610 metr
*Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

## Dolennau allanol
*Lleoliad ar wefan Streetmap 
*[295428 Lleoliad ar wefan Get-a-map]

## Cyfeiriadau
Categori:Mynyddoedd y Cairngorms
Categori:Copaon Munro
Categori:Copaon Murdo
Comedi sefyllfa

Math o gomedi lle ceir yr un cymeriadau ymhob rhaglen mewn lleoliad penodol ydy **comedi sefyllfa**. Ymgorfforir jôcs fel rhan o'r deialog. Dechreuodd y math hwn o raglen ar y radio yn wreiddiol ond bellach fe'u gwelir ar y teledu bron yn gyfangwbl.

Weithiau recordir comedi sefyllfa gerbron cynulleidfa stiwdio. Nodwedd arall o'r math yma o raglen yw'r chwerthin sydd wedi'u recordio.


Categori:Rhaglenni teledu yn ôl genre
Bomio Abertawe

Ymgyrch fomio a wnaed gan Luftwaffe Natsiaid yr Almaen ar ddinas Abertawe rhwng 19 a 21 Chwefror 1941 oedd **Blitz Abertawe**.

Dewiswyd Abertawe fel targed addas oherwydd ei phwysigrwydd fel porthladd a'i dociau ac oherwydd y purfeydd olew cyfagos. Roedd y ddinas hefyd yn bwysig oherwydd y diwydiant copr a welwyd yno. Roedd dinistrio'r ddinas yn rhan allweddol o ymgyrchoedd bomio strategol y Natsiaid gyda'r nod o rwystro allforio glo a chwalu hyder y dinasyddion a'r gwasanaethau brys.

## Yr ymosodiadau
Gwnaed y cyrch cyntaf ar Abertawe yn gynnar ar y 27 Mehefin 1940, am 3.30 yb a dyma oedd y cyntaf o 44 ymosodiad gwahanol. Fodd bynnag, rhwng 19-21 Chwefror 1941 gwelwyd y 'blitz tair noson' pan ollyngwyd rhwng 30,000 a 56,000  o ddyfeisiadau tân a rhwng 800 i 1273 Lladdwyd 227 o bobl, gyda 37 ohonynt yn iau nag 16 oed. Hefyd anafwyd 400 o drigolion y ddinas y nosweithiau hynny ac roedd modd gweld y fflamau 80 milltir i ffwrdd yn Abergwaun, Dyfnaint a Chernyw. Fodd bynnag goroesodd labordai, gweithdai a champfa'r ysgol ac, yn unol ag agwedd y cyfnod, parhawyd i addysgu'r disgybliion hŷn gyda ddefnyddio ystafelloedd a oedd yn nhŷ'r prifathro. Ad-leolwyd y disgyblion iau i adeilad yr ysgol ar gyfer pobl 'mud a byddar', a oedd wedi symud eu disgyblion i'r wlad. Parhaodd y trefniant hwn tan 1949. Y prifathro, J.Gray Morgan a fu'n bennaf gyfrifol am yr ymdrechion i barhau gyda'r addysg. Yn ogystal â hyn, dinistriwyd 850 o adeiladau (575 o fusnesau a 282 o dai a difrodwyd 11,000 o adeiladau eraill. Roedd nifer o adeiladau mwyaf eiconig y ddinas yn adfeilion gan gynnwys Eglwys y Santes Fair, siop Ben Evans a'r farchnad Fictorianaidd. Fodd bynnag, ni ddinistriwyd rhai o adeiladau hynaf Abertawe megis y castell, amgueddfa'r ddinas, Oriel Gelf Glynn Vivian ond dinistriwyd lawer o'r hen ddinas.

## Dolenni allanol
*http://www.bbc.co.uk/wales/southwest/sites/local_history/pages/swansea_blitz.shtml
*Hanes Blitz Abertawe ar Youtube
*Atgofion Warden benywaidd o'r blitz (BBC Wales)

## Cyfeiriadau
Categori:Yr Ail Ryfel Byd
Categori:Bomio
Categori:Hanes Abertawe
Categori:Rhyfela awyrennol
Categori:1941 yng Nghymru
Beinn a' Chaorainn

Gall '''Beinn a' Chaorainn''' (Gaeleg yr Alban am "Mynydd y Griafolen") gyfeirio at:

* Beinn a'Chaorainn (Cairngorms)
* Beinn a' Chaorainn (1052m)
* Beinn a' Chaorainn (copa gogleddol)
* Beinn a' Chaorainn (copa deheuol)
* Beinn a'Chaorainn - Beinn a'Chaorainn Bheag
Chanson d'automne

Cerdd Ffrangeg gan y bardd enwog Paul Verlaine yw '''''Chanson d'automne'''*, a gyhoeddwyd yn 1866 yn y casgliad *Poèmes saturniens''.

Categori:Cerddi'r 1860au
Categori:Cerddi'r 19eg ganrif o Ffrainc
Categori:Cerddi Ffrangeg y 19eg ganrif
Categori:Cerddi Ffrangeg o Ffrainc
Categori:Gweithiau 1866
Lasagna

bawd|Lasagne al forno

Math o basta yw **lasagna** neu **lasagne**.

Mae'r pryd bwyd "Lasagne al forno" sy'n cynnwys lasagna, cig (neu llysiau), caws a saws tomato.

Categori:Bwyd a diod yn yr Eidal
Nikolai Cherkasov

Actor o Rwsia oedd **Nikolai Cherkasov** (; 27 Gorffennaf 1903 – 14 Medi 1966).

Cafodd ei eni yn St Petersburg.

## Ffilmiau
**Подруги* (1936)
**Дети капитана Гранта* (*Plant Capten Grant*; 1936)
**Александр Невский* (*Alexander Nevsky*; 1938)
**Ленин в 1918 году* (*Lenin yn 1918; 1939)
**Иван Грозный* (*Ifan yr Ofnadwy*; 1944)
**Пирогов* (1947)
**Александр Попов* (1949)
**Дон Кихот* (*Don Quixote''; 1957)

Categori:Actorion o Rwsia
Categori:Genedigaethau 1903
Categori:Marwolaethau 1966
Categori:Pobl o St Petersburg
Gaoda Bheinn (Goatfell)

bawd|250px|Y copa
Mae **Gaoda Bheinn** (Saesneg: **Goatfell**) yn fynydd a geir ar Ynys Arran yn yr Alban; . Perchennog y mynydd ydy Ymddiriedolaeth Genedlaethol yr Alban. Dyma gopa uchaf yr ynys. Camgyfieithir yr enw, eithiau, o'r Nowyeg "geita" sy'n golygu "gafr", yn hytrach na'r gair Gaeleg am "wynt", sef "gaoth".

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Corbett a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”.

## Cerddwyr 
Mae'r mynydd hwn yn un poblogaidd dros ben a cheir sawl llwybr i fyny i'r copa. Mae'r llwybr mwyaf poblogaidd yn 5 kilometr ac yn cychwyn o Gastell Brodick yn Cladach.

## Gweler hefyd
*Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
*Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'
*Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

## Dolennau allanol
*Ynysoedd Heledd
*Lleoliad ar wefan Streetmap 
*Lleoliad ar wefan Get-a-map 

## Cyfeiriadau
Categori:Mynyddoedd Ynysoedd Heledd
Categori:Copaon Corbett
Categori:Copaon Marilyn
Clwb nos

[bawd|250px|Goleuadau laser yn goleuo'r dawnslawr yng ngwyl ddawns [Gatecrasher yn Sheffield, Lloegr]]
Canolfan adloniant sydd ar agor yn hwyr yn y nos ydy **clwb nos** (a elwir weithiau yn **glwb** neu ddisgo). Gan amlaf, mae clwb nos yn wahanol i far neu dafarn am fod dawnslawr yno a DJ lle mae'r DJ yn chwarae cerddoriaeth ddawns, hip hop, roc, reggae a phop.

Categori:Adeiladau ac adeiladwaith
Categori:Bwyd a diod
Categori:Hamdden
Lillie Langtry

[bawd|*A Jersey Lily* ("[Lili Jersey", 1878), portread o Lillie Langtry gan John Everett Millais]]
Actores theatr Seisnig a anwyd yn Jersey oedd **Lillie Langtry** (13 Hydref 1853 – 12 Chwefror 1929), ganed **Emilie Charlotte Le Breton**. Roedd yn enwog am ei phrydferthwch a chafodd y ffugenw "Jersey Lily".  Bu ganddi nifer o gariadon blaenllaw, gan gynnwys brenin Lloegr, Edward VII. Ymddangosodd mewn un ffilm, ''His Neighbor's Wife'' (1913).

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion ffilm o Loegr
Categori:Actorion theatr o Loegr
Categori:Genedigaethau 1853
Categori:Marwolaethau 1929
Categori:Merched y 19eg ganrif
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Jersey
Morecambe a Wise

Dau ddigrifwr Seisnig a weithiai ar radio, ffilm a theledu oedd **Eric Morecambe ac Ernie Wise**, a chyfeirir atynt fel arfer fel ***Morecambe and Wise***, neu ***Eric and Ernie***. Parhaodd eu partneriaeth o 1941 tan farwolaeth Morecambe ym 1984. Mewn rhestr o'r 100 rhaglen deledu Prydeinig gorau, a grëwyd gan y British Film Institute yn 2000, a ddewiswyd gan bobl broffesiynol yn y diwydiant, pleidleisiwyd *The Morecambe and Wise Show* yn rhif 14th.

Categori:Digrifwyr Seisnig
Categori:Rhaglenni teledu comedi o'r Deyrnas Unedig
June Whitfield

Actores o Loegr oedd y Fonesig **June Rosemary Whitfield**, CBE (11 Tachwedd 1925 – 29 Rhagfyr 2018). Gweithiodd fel actores ar y radio ac mewn cyfresi comedi ar y teledu ers y 1950au.

Cafodd ei rôl flaenllaw gyntaf yn y comedi radio *Take It From Here*, ac arweiniodd hyn at waith ar y teledu, gan gynnwys ymddangosiadau gyda Tony Hancock trwy gydol ei yrfa deledu ef. Ym 1966, chwaraeodd Whitfield ei rôl gyntaf mewn comedi sefyllfa ar gyfer y teledu, yn *Beggar My Neighbour* a pharhaodd hyn am ddwy flynedd. Serennodd hefyd mewn nifer o'r ffilmiau *Carry On*.

Ym 1968, dechreuodd June Whitfield a Terry Scott eu partneriaeth hir-hoedlog a gyrhaeddodd uchafbwynt gyda'u rôlau fel gŵr a gwraig yn *Happy Ever After* (1974–78) a *Terry and June* (1979–87). O 1992 tan 2003, actiodd Whitfield yng nghomedi sefyllfa Jennifer Saunders *Absolutely Fabulous* ac roedd yn chwarae cymeriad rheolaidd yn *Last of the Summer Wine* yn ogystal â chymeriad rheolaidd yn *The Green Green Grass*.

Yn 89 oed ymddangosodd yn *EastEnders* fel lleian. Fe'i gwnaed yn Fonesig yn 92 oed, gan dderbyn yr anrhydedd ym Mhalas Buckingham.

## Ffilmiau
**The Passing Show* (1951)
**The Spy with a Cold Nose* (1966)
**The Magnificent Seven Deadly Sins* (1971)
**Carry On Girls* (1973)
**The Lion, the Witch and the Wardrobe* (1979)
**Absolutely Fabulous: The Movie* (2016)

## Teledu
**The Tony Hancock Show* (1956–1957)
**Dixon of Dock Green* (1958) 
**The Benny Hill Show* (1961–1968)
**Steptoe and Son* (1964) 
**Father, Dear Father* (1968)
**The Dick Emery Show* (1969–1974)
**The Pallisers* (1974) 
**Happy Ever After* (1974–1979) 
**Terry and June* (1979–1987) 
**Absolutely Fabulous* (1992–2012) 
**The Last of the Blonde Bombshells* (2000)
**The Green Green Grass* (2007–2009)
**EastEnders* (2015–2016)

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1925
Categori:Marwolaethau 2018
Categori:Actorion ffilm o Loegr
Categori:Actorion llais o Loegr
Categori:Actorion radio o Loegr
Categori:Actorion teledu o Loegr
Categori:Actorion theatr o Loegr
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Loegr
Categori:Merched yr 21ain ganrif o Loegr
Beinn Tarsuinn

Mae **Beinn Tarsuinn** yn gopa mynydd rhwng Glen Rosa to the east and Glen Iorsa i'r gorllewin, ar Ynys Arran yn yr Alban; . Ceir mynydd arall o'r un enw yn *Wester Ross*. Gelweir y math hwn o fynydd yn Corbett.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Corbett a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”.

Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

## Gweler hefyd
*Ynys Arran
*Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
*Rhestr o gopaon yr Alban dros 610 metr
*Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

## Dolennau allanol
*Ynysoedd Heledd
*Lleoliad ar wefan Streetmap 
*Lleoliad ar wefan Get-a-map 

## Cyfeiriadau
Categori:Mynyddoedd Ynysoedd Heledd
Categori:Copaon Corbett
Categori:Copaon Marilyn
Y Gwanwyn Arabaidd

Cyfres o brotestiadau a gwrthryfeloedd mewn llawer o wledydd y Byd Arabaidd a thu hwnt yw **Y Gwanwyn Arabaidd** (neu '''Protestiadau'r Dwyrain Canol a Gogledd Affrica, 2010–2011'*). Taniwyd y wreichionen gyntaf yn Tiwnisia pan losgodd dyn ifanc ei hun i farwolaeth ar 17 Rhagfyr 2010 yn ninas Sidi Bouzid yng nghanolbarth Tiwnisia. Dilynwyd hyn gan gyfres o brotestiadau gan y werin a alwyd yn *Chwyldro Jasmin* neu *Intifada Tiwnisia''.

Ymledodd y protestiadau hyn ar hyd a lled y gwledydd Arabaidd: yr Aifft, Algeria, Bahrein, Jibwti, Gorllewin Sahara, Gwlad Iorddonen, Iran, Coweit, Libia, Moroco, Tiwnisia a Iemen gyda phrotestiadau llai yn Irac, Mawritania, Oman, Sawdi Arabia, Senegal, Somalia, Swdan a Syria. Mae'r protestiadau wedi cynnwys gorymdeithiau, ralïau a streiciau ac mae'r protestwyr wedi defnyddio cyfryngau cymdeithasol fel Facebook a Twitter yn aml.
300px|de|bawd|Y sefyllfa yn nechrau Chwefror 2011.

## Protestiadau cynnar
Dechreuodd protestiadau yn Tiwnisia yn Rhagfyr 2010 yn arwain i ddymchweliad yr arlywydd Zine el-Abidine Ben Ali ar 14 Ionawr 2011. Ymddiswyddodd Hosni Mubarak, arlywydd yr Aifft, ar 11 Chwefror 2011 ar ôl 18 dydd o brotestiadau yn y wlad honno.

Tua canol Chwefror cyhoeddodd Brenin Abdullah o Wlad Iorddonen enw prif weinidog newydd a chyhoeddodd Llywydd Iemen, Ali Abdullah Saleh, na fyddai'n dymuno tymor arall yn ei swydd yn 2013. Gwelwyd protestiadau drwy Libia lle galwyd am ymddiswyddiad y Llywydd Muammar al-Gaddafi. Cyhoeddodd Llywydd Swdan, Omar al-Bashir, na fyddai'n rhoi ei enw ymlaen yn yr etholiad nesaf yn 2015.

## Gweler hefyd 
* Chwyldro Tiwnisia
* Chwyldro'r Aifft, 2011
* Gwrthyfel Libia, 2011
* Ymyrraeth filwrol yn Libia, 2011
* Protestiadau Bahrein 2011
* Protestiadau yn Iemen, 2011


Categori:2010 yn Affrica
Categori:2010 yn Asia
Categori:2011 yn Affrica
Categori:2011 yn Asia
Categori:2012 yn Affrica
Categori:2012 yn Asia
Categori:Chwyldroadau'r 21ain ganrif
Categori:Gwleidyddiaeth y Dwyrain Canol
Categori:Hanes y Dwyrain Canol
Categori:Hanes Gogledd Affrica
Categori:Protestiadau yn yr 21ain ganrif
Categori:Tonnau chwyldroadol
Debbie Harry

Cantores-cyfansoddwraig o'r Unol Daleithiau yw **Deborah Ann "Debbie" Harry** (ganed 1 Gorffennaf 1945). Mae'n fwyaf adnabyddus fel prif leisydd y band pync roc Blondie. Mae hi hefyd wedi bod yn llwyddiannus fel artist unigol, ac yng nghanol y 1990au perfformiodd a recordiodd fel rhan o The Jazz Passengers. Mae hi hefyd wedi actio mewn dros 30 o ffilmiau a nifer o raglenni teledu.

Categori:Genedigaethau 1945
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion LHDT
Categori:Cyfansoddwyr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Merched yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Merched yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Broadway (gwahaniaethu)

Gallai **Broadway** gyfeirio at:

## Lleoedd
### Cymru
* Broadway, pentrefan yn Sir Benfro
* Broadway, pentref yn Sir Gaerfyrddin

### Lloegr
* Broadway, pentref yng Ngwlad yr Haf
* Broadway, pentref yn y Cotswolds, Swydd Gaerwrangon 

### Unol Daleithiau America
* Broadway, rhodfa lydan ym Manhattan, Dinas Efrog Newydd
* Broadway, Virginia, tref yn nhalaith Virginia

## Theatrau 
### Unol Daleithiau America
* Theatr Broadway, cynhyrchiadau theatr a gynhyrchir mewn un o ddeugain theatr proffesiynol yb Efrog Newydd wedi'u lleoli ar rodfa Broadway (neu'n agos iddi), Efrog Newydd

## Ffilmiau a Dramâu 
* *Broadway*, ffilm 1929
* *Broadway*, ffilm 1942 gyda George Raft, Pat O'Brien, Janet Blair a Broderick Crawford
* *Broadway*, drama gan George Abbott a Philip Dunning

----
Jennifer Saunders

Digrifwr, sgriptiwr, actores a chantores o Loegr ydy **Jennifer Jane Saunders** (ganed 6 Gorffennaf 1958). Mae hi wedi ennill dwy wobr BAFTA, Gwobr Emmy Rhyngwladol, Gwobr Gomedi Brydeinig, Gwobr Gŵyl Adloniant Ysgafn Rode d'Or, dwy wobr y Writers' Guild of Great Britain Awards, a Gwobr Peoples Choice.

Daeth Saunders i amlygrwydd yn ystod y 1980au a dechrau'r 1990au pan oedd yn aelod o The Comic Strip wedi iddi raddio o'r Central School of Speech and Drama. Ynghyd â'i phartner comedi Dawn French, ysgrifennodd ac actiodd yn eu sioe sgetsys, *French & Saunders*, a derbyniodd glod rhyngwladol am chwarae'r brif rhan yng nghomedi sefyllfa'r BBC *Absolutely Fabulous*.

Mae hi hefyd wedi ymddangos fel gwestai yn y comedïau sefyllfa Americanaidd *Roseanne* a *Friends*, ac enillodd y People's Choice Award Americanaidd am leisio rhan y Tylwyth Teg creulon yn ffilm animeiddiedig  'DreamWorks' *Shrek 2*. Yn fwy diweddar, ysgrifennodd ac actiodd yn *Jam & Jerusalem* a *The Life and Times of Vivienne Vyle*.

## Cyfeiriadau 
Categori:Actorion llais o Loegr
Categori:Actorion ffilm o Loegr
Categori:Actorion teledu o Loegr
Categori:Digrifwyr o Loegr
Categori:Genedigaethau 1958
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Loegr
Categori:Merched yr 21ain ganrif o Loegr
Breizh Cola

Diod feddal gola sy'n cael ei chynhyrchu yn Llydaw ydy **Breizh Cola** a fotelir gan *Phare Ouest* (yn llythrennol: ''Goleudy'r Gorllewin'' sy'n air mwys am y 'Gorllewin Gwyllt'). Cynhyrchir y ddiod gan Fragdy Launcelot. Bellach mae yna fath o Breizh Cola sy'n cynnwys Stevia yn lle siwgr. Cyflwynwyd i'r farchnad yn 2002.

## Dolen allanol 
*  

Categori:Bwyd a diod yn Llydaw
Categori:Cyflwyniadau 2002
Categori:Diodydd meddal
Marie Lloyd

Cantores y neuaddau cerdd oedd **Matilda Alice Victoria Wood** (12 Chwefror 1870 – 7 Hydref 1922), a oedd yn fwyaf adnabyddus fel **Marie Lloyd**. Fe'i hystyriwyd yn gantores dadleuol am ei bod yn cynnwys geiriau ac ymadroddion llawn *innuendo* yn ei chaneuon. Soniai ei pherfformiadau am siomedigaethau bywyd, yn enwedig siomedigaethau gwragedd o'r dosbarth gweithiol.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1870
Categori:Marwolaethau 1922
Categori:Merched y 19eg ganrif
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Cantorion Seisnig
Daeargryn Christchurch 2011

Daeargryn ar raddfa 6.3 Mw a darodd ardal Canterbury ar Ynys y De, Seland Newydd, am 12:51&nbsp;p.m. amser lleol ar 22 Chwefror 2011 (23:51 21 Chwefror UTC) oedd **daeargryn Christchurch 2011**. Roedd yr uwchganolbwynt yn agos i Christchurch, ail ddinas fwyaf Seland Newydd o ran poblogaeth. Bu farw 185 o bobl.

Categori:2011 yn Seland Newydd
Categori:Christchurch
Christchurch 2011
Categori:Trychinebau 2011
Categori:Trychinebau yn Seland Newydd
Hindi Ffiji

Iaith a siaredir yn Ffiji gan ddinasyddion o dras Indiaidd gan amlaf yw **Hindi Ffiji** (*Fiji Baat*, *फ़िजी हिंदी*, *فجی ہندی*, *𑂣𑂺𑂱𑂔𑂲⸱𑂯𑂱𑂁𑂠𑂲*). Mae'n bennaf o iaith Awadhi a Bhojpuri neu thafodieithoedd o Hindi ac mae hefyd yn cynnwys geiriau o ieithoedd Indiaidd eraill. Hefyd mae wedi benthyg nifer fawr o eiriau o Ffiji ac o'r Saesneg. Mae'r berthynas rhwng Ffiji Hindi a Hindi yn debyg i'r berthynas rhwng Affricaneg ac Iseldireg. Mae nifer fawr o eiriau, sy'n unigryw i Ffiji Hindi, wedi cael eu creu i ddarparu ar gyfer yr amgylchedd newydd sy'n Indiaid Ffiji bellach yn byw ynddo yn Gyntaf-genhedlaeth Indiaid Ffiji, oedd yn defnyddio'r iaith fel lingua franca yn Ffiji, cyfeiriwyd at yr iaith fel Ffiji BAAT (Sgwrs Ffiji). Mae astudiaethau diweddar gan ieithyddwyr wedi cadarnhau bod Ffiji Hindi "yn dafodiaith penodol yn seiliedig ar Hindi fel a siaredir yn yr India, ond gyda'i ramadeg a geirfa arbennig ei hun sy'n addas ar gyfer Fiji." .

## Cyfeiriadau
Categori:Ffiji
Categori:Hindi
Categori:Ieithoedd Oceania
Mulla-Fo-Thuath

Mae **Mulla-Fo-Thuath** (Mulla bho Thuath) yn gopa mynydd a geir ar Ynys Harris yn yr Alban; .

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Corbett. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”.

Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

## Gweler hefyd
*Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
*Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'
*Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

## Dolennau allanol
*Ynysoedd Heledd
*Lleoliad ar wefan Streetmap 
*Lleoliad ar wefan Get-a-map 

## Cyfeiriadau
Categori:Mynyddoedd Ynysoedd Heledd
Categori:Copaon Corbett
Categori:Copaon Graham
Jean-Paul Gaultier

Dyluniwr ffasiwn a chyflwynydd teledu Ffrengig ydy **Jean- Paul Gaultier** (ganed 24 Ebrill 1952 yn Arcueil, Val-de-Marne, Ffrainc). bu'n gyfarwyddwr creadigol Hermès rhwng 2003 a 2010. Yn y gorffennol cyflwynodd Gaultier y gyfres deledu *Eurotrash*.

Yn Ionawr 2020 cyhoeddodd y byddai'n cynnal ei sioe 'haute couture' olaf, i ddathlu hanner canrif o weithio yn y byd ffasiwn.

## Oriel o rai o'i ddyluniadau o'r gorffennol

File:Jean-Paul Gaultier expo bustier.jpg|Cynyddodd enwogrwydd Gaultier yn y 1980au gyda nifer o ddyluniadau siâp côn ar gyfer y frest, yn debyg i'r un a wisgwyd gan Madonna.

|From the 1980s Jean Paul Gaultier created this design for South America for Grendene
File:Jean-Paul Gaultier bustier Montreal expo 2011.jpg|Ffrog steil-bustier wediei wneud o borfa sydd wedi'u nyddu i edrych fel plu.
File:Jean-Paul Gaultier inside out Montreal 2011.jpg|Dyluniadau sy'n debyg i gyhyrau a systemau cylchrediad dynol a wisgwyd gan Mylène Farmer (chwith) a torsolette, neu ddillad isaf "merry widow" (dde).
File:Jean-Paul Gaultier white lace mask.jpg|dyluniad lês gwyn eiconoclastig yn cyfuno halo a mwgwd yn debyg i ddillad ffetis-caethiwed.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1952
Categori:Dylunwyr ffasiwn o Ffrainc
Categori:Dylunwyr ffasiwn LHDT
Categori:Pobl LHDT o Ffrainc
The King's Speech

Ffilm ddrama hanesyddol Brydeinig a gyfarwyddwyd gan Tom Hooper ac a ysgrifennwyd gan David Seidler yn 2010 ydy '''''The King's Speech'''''. Enillodd y ffilm Gwobr "People's Choice" yng Ngŵyl Ffilm Ryngwladol Toronto a chafodd ei enwebu am 14 BAFTA, gan ennill saith ohonynt. Cafodd ei enwebu hefyd am ddeuddeg Oscar a saith Golden Globes, gyda Colin Firth yn ennill Gwobr Golden Globe am yr Actor Gorau mewn Ffilm.
Mae'r ffilm yn serennu Firth fel Siôr VI, brenin y Deyrnas Unedig, ynghyd â Helena Bonham-Carter fel ei wraig a Geoffrey Rush fel Lionel Logue.

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau 2010
Categori:Ffilmiau hanesyddol
Categori:Ffilmiau Saesneg
Categori:Ffilmiau sy'n seiliedig ar ddigwyddiadau go iawn
Categori:Ffilmiau a enillodd Wobr yr Academi
Refferendwm y Bleidlais Amgen i'r Deyrnas Unedig, 2011

Cynhaliwyd '''refferendwm y Bleidlais Amgen i'r Deyrnas Unedig''' ar 5 Mai 2011 lle bwrwyd pleidlais dros neu yn erbyn newid y dull presennol o bleidleisio. Ar yr un pryd ag etholiad y Cynulliad 2011 cafwyd pleidlais a ddylai Aelodau Seneddol Tŷ'r Cyffredin gael eu hethol trwy system bleidleisio y bleidlais amgen (AV), neu i aros gyda system y cyntaf i'r felin (FPTP).

Cytunwyd ar y refferendwm fel rhan o Gytundeb Clymblaid y Ceidwadwyr - Democratiaid Rhyddfrydol a luniwyd ar ôl etholiad cyffredinol 2010. Cyflwynwyd y syniad o refferendwm gerbron y Senedd ym mis Gorffennaf 2010 a chafodd ei ddyrchafu ar 16 Chwefror 2011 fel rhan o'r Ddeddf System Pleidleisio Seneddol ac Etholaethau 2011. Dyma oedd yr ail dro yn unig i refferendwm gael ei chynnal yn holl wledydd y Deyrnas Unedig yn hanes gwledydd Prydain, gyda'r tro cyntaf yn cael ei chynnal yn refferendwm y Gymuned Ewropeaidd ym 1975. Fodd bynnag, dyma oedd y refferendwm cenedlaethol cyntaf nad oedd yn ymgynghorol yn unig; roedd yn refferendwm ôl-ddeddfwriaethol, yn gyfreithiol ar ran y llywodraeth, beth bynnag fo'r canlyniad.

## Canlyniadau 
250px|bawd|de|Cyfrif o'r pleidleisiau yn ôl "Rhanbarth". Pinc: Yn erbyn; Melyn: O blaid. Ni phleidleisiodd yr un rhanbarth o blaid newid y system.

Yng Nghymru pleidleisiodd 325,349 o blaid newid a 616,307 yn erbyn. Ledled gwledydd Prydain pleidleisiodd 69% yn erbyn unrhyw newid a 31% o blaid.

Pleidleisiodd 0.95 miliwn o bobl yng Nghymru, sef 41.7% oedd â'r hawl i bleidleisio, o'i gymharu â 9.8 miliwn (41.8%) ledled gwledydd Prydain. Yn ôl sawl sylwebydd gwleidyddol, roedd pobl yn pleidleidio yn erbyn Nick Clegg.

### Y pleidiau gwleidyddol
## Dolennau allanol
* Gwefan Saesneg *Electoral Reform Society* 

## Cyfeiriadau
Categori:2011
Categori:Etholiadau yn y Deyrnas Unedig
Pleidlais Amgen i'r Deyrnas Unedig, 2011
Pleidleisio ffafriol

Strwythur balod a ddefnyddir mewn nifer o systemau etholiadol (megis y bleidlais amgen) yw **pleidleisio ffafriol**, lle mae pleidleiswyr yn dewis ymgeiswyr yn ôl y trefn maent yn eu ffafrio, yn aml gan eu rhifo ('1' am eu dewis cyntaf, '2' am eu hail ddewis, ayyb).

Categori:Systemau etholiadol
Uwchganolbwynt

Y pwynt ar wyneb y Ddaear sydd yn union uwchben isganolbwynt daeargryn yw **uwchganolbwynt**. Gall hefyd gyfeirio at y pwynt ar wyneb y Ddaeaer sydd union uwchben isganolbwynt neu wastad llawr (*ground zero*) ffrwydrad niwclear.

Categori:Seismoleg
Family Guy

Mae **Family Guy** yn sioe deledu Americanaidd sydd wedi ei animeiddio, sy'n dilyn y teulu 'Griffin'.

## Aelodau'r teulu 
* Peter Griffin
* Lois Griffin
* Chris Griffin (Seth Green)
* Meg Griffin
* Stewie Griffin
* Brian Griffin

Categori:Comedïau sefyllfa Americanaidd
Categori:Comedïau sefyllfa animeiddiedig
Categori:Cyflwyniadau rhaglenni teledu 1999
Categori:Rhaglenni teledu'r 1990au
Categori:Rhaglenni teledu'r 2000au
Categori:Rhaglenni teledu animeiddiedig Americanaidd
Categori:Rhaglenni teledu dychanol
Categori:Rhaglenni teledu Fox
Categori:Rhaglenni teledu Saesneg o'r Unol Daleithiau
Hulk Hogan

Ymgodymwr proffesiynol o'r Unol Daleithiau oedd **Terry Gene Bollea** (11 Awst 1953 – 24 Gorffennaf 2025). Roedd yn fwy adnabyddus dan ei lysenw **Hulk Hogan.**

Cychwynnodd ei yrfa fel reslar yn 1977. Daeth Hogan yn enwog yn ystod yr 1980au a'r 1990au cynnar, yn ymgodymu yn World Wrestling Entertainment. Yn y 1990au, creodd Hogan y grŵp yr NWO Trefn y Byd Newydd () gyda Scott Hall a Kevin Nash yn ymgodymu ar WCW.

Yn ystod ei yrfa, enillodd Hogan y bencampwriaeth ymgodymu 12 gwaith (6 gwaith ar WWF a 6 gwaith ar WCW). Enillod Hogan hefyd y Royal Rumble 2 waith, ym 1990 a 1991. Actiodd yn y ffilm Rocky III (1982).

Yn ddiweddarach daeth yn seren teledu realiti, gyda’i gyfres deledu Hogan Knows Best a gafodd ei ddarlledu ar VH1 rhwng 2005 a 2007. 

Ar 24 Gorffennaf 2025 cafodd y gwasanaethau brys ei alw i'w dŷ yn Clearwater, Florida. Cludwyd Hogan i'r ysbyty lle bu farw yn ddiweddarach, yn 71 mlwydd oed.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
* Gwefan swyddogol Hulk Hogan

Categori:Genedigaethau 1953
Categori:Marwolaethau 2025
Categori:Ymgodymwyr
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Albanaidd
Tom Hooper (cyfarwyddwr)

Cyfarwyddwr ffilm a chyfarwyddwr teledu o Loegr ydy **Thomas George "Tom" Hooper** (ganed 5 Hydref 1972). Dechreuodd Hooper gynhyrchu ffilmiau byrion pan oedd yn 13 oed, a darlledwyd ei ffilm fer broffesiynol gyntaf, *Painted Faces*, ar Channel 4 ym 1992. Ym Mhrifysgol Rhydychen cyfarwyddodd Hooper ddramâu ac hysbysebion teledu. Ar ôl iddo raddio, cyfarwyddodd rhaglenni o *Quayside*, *Byker Grove*, *EastEnders* a *Cold Feet*.

## Cyfeiriadau
Categori:Cyfarwyddwyr ffilm o Loegr
Categori:Cyfarwyddwyr teledu o Loegr
Categori:Genedigaethau 1972
Categori:Pobl o Lundain
Cruach Choireadail

Mae **Cruach Choireadail** yn gopa mynydd a geir ar Ynys Mull yn yr Alban; . Y fam fynydd ydy Beinn Talaidh.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Graham a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”.

Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

## Gweler hefyd
*Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
*Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'
*Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

## Dolennau allanol
*Ynysoedd Heledd
*Lleoliad ar wefan Streetmap 
*Lleoliad ar wefan Get-a-map 

## Cyfeiriadau
Categori:Mynyddoedd Ynysoedd Heledd
Categori:Copaon Marilyn
Categori:Copaon Graham
Pleidlais amgen

System etholiadol sydd yn ethol un enillydd trwy bleidleisio ffafriol yw'r **bleidlais amgen** (AV). Mae pleidleiswyr yn dewis ymgeiswyr yn ôl y trefn maent yn eu ffafrio, yn hytrach na dewis un ymgeisydd yn unig fel y wneir yn system y cyntaf i'r felin. Os nad yw'r un ymgeisydd yn derbyn mwyafrif o bleidleisiau o ffafriaeth gyntaf, yna dileir yr ymgeisydd â'r nifer lleiaf o bleidleisiau o'r ras a dosbarthir ail bleidleisiau ar y papurau pleidleisio hynny i'r ymgeiswyr eraill. Ailadroddir y broses tan fod gan un ymgeisydd fwyafrif o bleidleisiau.

## Cyfeiriadau
Categori:Systemau etholiadol
Sgurr Fiona (An Teallach) - Lord Berkeley's Seat

Mae '''Lord Berkeley's Seat'' yn gopa mynydd ym mynyddoedd An Teallach; fe'i ceir yn Ucheldir yr Alban; . Y fam fynydd ydy Sgurr Fiona.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Munro Top1. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”.

Tipyn o dwmffat oedd y person y calwyd y copa ar ei ôl: *Rt. Hon. George Charles Grantley Fitzhardinge Berkeley MP (1800-1881) who devoted most of his life to hunting and was a bit weird for, as well as several dogs, he kept a tame cormorant called Jack.*

## Gweler hefyd
*Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
*Rhestr o gopaon yr Alban dros 610 metr
*Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

## Dolennau allanol
*Lleoliad ar wefan Streetmap 
*Lleoliad ar wefan Get-a-map 

## Cyfeiriadau
Categori:Mynyddoedd y Fannaichs
Categori:Copaon Munro
Behgjet Pacolli

Arlywydd Cosofo yw **Behgjet Isa Pacolli** (ganed 30 Awst 1951) yn Marec, Cosofo. Bu'n Brif Weithredwr cwmni adeiladu o'r Swistir am rai blynyddoedd a dywedir mai ef yw dinesydd mwyaf cyfoethog Cosofo.

## Y cyfnod cynnar 
Tra roedd yn ddisgybl yn yr ysgol uwchradd yn Pristina, bu'n rhaid iddo fyw mewn cwt coed-tân am bedair mlynedd a oedd yn eiddo i deulu o Dwrci gan fynd adre ddwywaith yr wythnos - 80 kilometr yn ôl a blaen - er mwyn nôl nwyddau. Yn 17 oed cyrhaeddodd Hamburg, yr Almaen, heb geiniog yn ei boced, a chychwynodd weithio yn y dociau er mwyn talu ei ffordd. Ar yr un pryd, astudiodd yn y Brifysgol. Dysgodd pum iaith arall yn y dociau.

Ar ôl cyfnod fel milwr cafodd swydd yn gwerthu i gwmni o Awstria, gan werthu i wledydd megis Iwgoslafia, Bwlgaria, Gwlad Pwyl a Rwsia.

## Gwleidyddiaeth
Ar 17 Mawrth 2006, sefydlodd gynghrair Cosofo Newydd (AKR), a daeth y drydedd blaid mwyaf poblogaidd yn etholiad 2007.

Ers 2004 bu'n weithgar iawn yn dadlau a lobio dros annibyniaeth lwyr i Gosofo.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1951
Categori:Arlywyddion Cosofo
Categori:Gwleidyddion o Gosofo
Graham

Gallai **Graham** gyfeirio at:

## Enw person 
* Graham Green

## Mynydd 
* Graham (mynydd): mynyddoedd o uchder arbennig, yn yr Alban
Graham (mynydd)

Math o fynydd neu fryn yn yr Alban ydy Graham, sydd a'u huchder rhwng 609.6 and 761.7 m (2,000 a 2,499 tr, gyda'u hamlygrwydd (neu "drop") yn o leiaf 150 m (490 tr).

Cyhoeddwyd y rhestr gyntaf o Grahams gan Alan Dawson yn *The Relative Hills of Britain* gan eu galw'n "Elsies" ar y cychwyn ac yna fe ailenwyd nhw yn Graham ar ôl Fiona Torbet (née Graham) a oedd wedi llunio rhestr debyg tua'r un amser. Mae Dawson yn dal i gadw'r rhestr gan ei diweddaru o dro i dro; mae ynddo 224 mynydd ar hyn o bryd (2011).

Ceir rhestr anghyflawn o'r math hwn yma: Rhestr o gopaon dros 610m (2,000 troedfedd) yn yr Alban

*
Morgan Stoddart

Chwaraewr rygbi'r undeb Cymreig yw **Morgan Stoddart** (ganed 23 Medi 1984 yn Nhrealaw, Cymru).  Mae fel arfer yn chwarae yn safle'r cefnwr. Ar hyn o bryd, mae'n chwarae i Sgarlets yn y Gynghrair Geltaidd.

## Gyrfa 
### Treorci 
Cychwynnodd Stoddart ei yrfa fel chwaraewr rygbi gyda Chlwb Rygbi Treorci, ac ymunodd gyda'r tîm oedolion pan yr oedd yn 18 mlwydd oed. Sgoriodd dros 250 o bwyntiau i'w dîm yn ystod tymor 2003-2004, wrth chwarae yn safle'r maswr.

### Pontypridd 
Chwaraeodd Stoddart yn safle'r cefnwr i dîm Pontypridd yn ystod tymor 2004–2005, gan greu enw i'w hun fel chwaraewr ymosodol iawn. Sefydlodd ei hun fel cefnwr yn Heol Sardis gan chwarae rhan bwysig ym muddugoliaeth Bontypridd yng Nghwpan Her URC yn erbyn Castell Nedd yn 2006.

### Sgarlets Llanelli 
Arwyddodd Stoddart gytundeb proffesiynol efo'r Sgarlets yn 2006. Enwyd Stoddart fel Chwaraewr y Flwyddyn Prifadran Cymru am ei gyfraniad i dîm Llanelli yn ystod tymor 2006-2007.

### Tîm Cenedlaethol Cymru 
Chwaraeodd Morgan Stoddart ei gêm gyntaf i dîm rygbi cenedlaethol Cymru ym mis Tachwedd 2007, yn y gêm yn erbyn De'r Affrig. Chwaraeodd yn safle'r cefnwr gan wneud argraff arbennig fel chwaraewr dawnus, drwy greu cais cyntaf Cymru a sgorio'r ail gais. Galwyd arno eto gan ei wlad i chwarae ar yr asgell dde ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad yn 2011.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Proffil ar Wefan y Sgarlets

Categori:Chwaraewyr rygbi'r undeb o Gymru
Categori:Chwaraewyr undeb rygbi rhyngwladol Cymru
Categori:Genedigaethau 1984
Categori:Clwb Rygbi Llanelli
Categori:Sgarlets Llanelli
James M. Cain

Awdur a newyddiadurwr o'r Unol Daleithiau oedd **James Mallahan Cain** (1 Gorffennaf 1892 – 27 Hydref 1977). Mae'n enwocaf am ei nofelau *roman noir*, yn bennaf *The Postman Always Rings Twice* a *Double Indemnity*.

Cyhoeddwyd nofel olaf Cain, *The Cocktail Waitress*, ym Medi 2012 gan y cyhoeddwr Hard Case Crime, a dreuliodd naw mlynedd yn dod o hyd i'r llawysgrif ac yn ennill hawliau cyhoeddi. Mae'r nofel yn dweud stori Joan Medford, gweddw ifanc sy'n gweithio mewn lolfa goctel.

## Llyfryddiaeth
**Our Government* (1930)
**The Postman Always Rings Twice* (1934)
**Serenade* (1937)
**Mildred Pierce* (1941)
*''Love's Lovely Counterfeit* (1942)
**Career in C Major and Other Stories* (1943)
* *Double Indemnity* (1943) (cyhoeddwyd yn gyntaf yn *Liberty Magazine* ym 1936)
**The Embezzler* (1944) (cyhoeddwyd yn gyntaf yn *Liberty Magazine* dan y teitl *Money and the Woman* ym 1938)
**Past All Dishonor* (1946)
**The Butterfly* (1947)
**The Moth* (1948)
**Sinful Woman* (1948)
**Jealous Woman* (1950)
**The Root of His Evil* (1951) (cyhoeddwyd hefyd dan y teitl *Shameless*)
**Galatea* (1953)
**Mignon* (1962)
**The Magician's Wife* (1965)
**Rainbow's End* (1975)
**The Institute* (1976)
**The Baby in the Icebox* (1981); straeon byrion
**Cloud Nine* (1984)
**The Enchanted Isle* (1985)
**The Cocktail Waitress'' (2012)

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1892
Categori:Marwolaethau 1977
Categori:Newyddiadurwyr yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Newyddiadurwyr Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Nofelwyr yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Nofelwyr trosedd Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o Annapolis, Maryland
Categori:Pobl fu farw ym Maryland
Balod

Dyfais a ddefnyddir i gofnodi dewisiadau pleidleiswyr yw **balod**. Defnyddir un falod gan bob un bleidleisiwr, ac i sicrhau pleidlais gudd nid ydynt yn cael eu rhannu. Mae ffyrdd o bleidleisio yn cynnwys pelenni pleidlais, fel y wneir yn draddodiadol i benderfynu ar aelodaeth cymdeithasau preifat megis y Seiri Rhyddion, a phapurau pleidleisio, fel y defnyddir mewn etholiadau cyffredinol yn y Deyrnas Unedig.

Categori:Etholiadau
Chet Atkins

Gitarydd a chynhyrchydd recordiau o'r Unol Daleithiau oedd **Chester "Chet" Burton Atkins** (20 Mehefin 1924 – 30 Mehefin 2001).  Ynghyd ag Owen Bradley, arloesodd y *Nashville sound*, arddull o ganu gwlad yr Unol Daleithiau.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1924
Categori:Marwolaethau 2001
Categori:Banjowyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Cynhyrchwyr recordiau o'r Unol Daleithiau
Categori:Gitaryddion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Gitaryddion gwlad o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl a aned yn Tennessee
Categori:Pobl fu farw yn Nashville, Tennessee
Categori:Pobl fu farw o ganser y colon, y rectwm, neu'r coluddyn
Enda Kenny

Gwleidydd Gwyddelig a'r arweinydd y blaid Fine Gael yn Dáil Éireann yw **Enda Kenny** (ganwyd 24 Ebrill 1951). Cafodd ei eni yn Castlebar, Swydd Mayo ym 1951. Ar 5 Mehefin 2002, cafodd ei ethol fel arweinydd plaid Fine Gael a daeth yn Brif Weinidog ar 9 Mawrth 2011.

Kenny oedd Taoiseach cyntaf Fine Gael ers John Bruton (1994–1997), ac arweinydd cyntaf Fine Gael i ennill etholiad cyffredinol ers Garret FitzGerald yn 1982. Daeth y Taoiseach hiraf mewn sydd ym mis Ebrill April 2017. Fe'i olynwyd ef fel taoiseach gan Leo Varadkar ar 17 Mehefin 2017. Mae Varadkar hefyd o blaid Fine Gael.

Nodweddwyd ei gyfnod fel Prif Weinidog gan bolisïau o 'lymder' er mwyn delio gyda dirwasgiad byd-eang a ddigwyddodd yn 2008. Roedd ei bolisiau'n amhoblogaidd gan garfan sylweddol o'r boblogaeth ond heb fod yn ddigon i'w blaid golli etholiad. Disgrifiwyd y polisiau economaidd fel heb gydymffurfio i "naill ai patrwm blaengar (colledion yn cynyddu gydag incwm) na phatrwm adweithiol (colledion yn lleihau gydag incwm).

Un o nodweddion symbolaidd fwyaf ei arweinyddiaeth oedd rhoi ymddiheuriad cenedlaethol ar 19 Cwhefror 2013 i Dáil Éireann i'r rhai a ddioddefodd yn Golchdai Maghalene (lle cadwyd plant amddifad). Dywedodd y Llywodraeth y byddent yn creu cynllun compensation i'r 800 - 1,000 o bobl oedd yn fyw ac wedi dioddef.

## Cyfeiriadau
## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1951
Categori:Gwleidyddion Gwyddelig
Bodnasparet

Mae **Bodnasparet** yn gopa mynydd a geir ar y daith o Braemar i Monadh Rois (Montrose) ym mynyddoedd y Grampians yn yr Alban; .

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae copa Bodnasparet yn cael ei alw'n Graham Top of Munro. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

## Gweler hefyd
*Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
*Rhestr o gopaon yr Alban dros 610 metr
*Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

## Dolennau allanol
*Lleoliad ar wefan Streetmap 
*Lleoliad ar wefan Get-a-map

## Cyfeiriadau
Categori:Copaon Graham
Categori:Mynyddoedd y Grampians
Necmettin Erbakan

Prif Weinidog Twrci rhwng 1996 a 1997 oedd **Necmettin Erbakan** (29 Hydref 1926 – 27 Chwefror 2011). Peiriannydd, ysgolhaig a gwleidydd oedd ef.

Cafodd ei eni yn Sinop, ar y Môr Du.  Bu farw yn Ankara.

Categori:Genedigaethau 1926
Categori:Marwolaethau 2011
Categori:Gwleidyddion o Dwrci
Categori:Prif Weinidogion Twrci
Categori:Ysgolheigion o Dwrci
83ain seremoni wobrwyo yr Academi

Cynhaliwyd **83ain seremoni wobrwyo yr Academi** ar 27 Chwefror 2011 yn y Kodak Theatre yn Hollywood, Los Angeles, Califfornia. Pwrpas y seremoni, sy'n digwydd yn flynyddol, yw anrhydeddu ffilmiau gorau o'r flwyddyn flaenorol.  Fe'i cyflwynir gan yr Academi Celfyddydau a Gwyddorau Ffilm er mwyn cyhoeddi Gwobrau'r Academi (a gyfeirir atynt fel arfer fel yr "Oscars") mewn 24 categori cystadleuol. Darlledwyd y seremoni yn yr Unol Daleithiau gan y sianel ABC. Cyflwynwyd y seremoni gan yr actorion James Franco a Anne Hathaway ar y cyd.

## Yr enwebiadau a'r gwobrau 
Cyhoeddwyd yr enwebiadau ar gyfer 83fed seremoni wobrwyo yr Academi ar 25 Ionawr, 2011, yn y Samuel Goldwyn Theater yn Beverly Hills, Califfornia, gan Tom Sherak, llywydd AMPAS, a Mo'Nique, enillydd yr Actores Gefnogol Orau yn 2009.

Categori:2011 yn yr Unol Daleithiau
Categori:Seremonïau Gwobrau'r Academi
Lope de Vega

Bardd a dramodydd o Sbaen oedd **Félix Arturo Lope de Vega y Carpio** (25 Tachwedd 1562 – 27 Awst 1635).

Cafodd Lope de Vega ei eni ym Madrid, Sbaen, yn fab teulu Félix de Vega.  Priododd Isabel de Urbina (m. 1595) yn 1588.  Roedd yn aelod o fyddin yr Armada ac yn ysgrifennydd y Dug Alba rhwng 1590 a 1595.  Priododd Juana de Guardo yn 1598.  Bu farw ym Madrid.

## Llyfryddiaeth
### Drama
* *El maestro de danzar* (1594)
* *El acero de Madrid*
* *El perro del Hortelano*
* *La viuda valenciana*
* *Peribáñez y el comendador de Ocaña*
* *Fuente Ovejuna*
* *El anzuelo de Fenisa* (*Llyfr Fenisa*)
* *El cordobés valeroso Pedro Carbonero*
* *El mejor alcalde, el Rey*
* *El Nuevo Mundo descubierto por Cristóbal Colón*
* *El caballero de Olmedo* (*Y Marchog o Olmedo*)
* *La dama boba* (*Y Boneddiges Hurtyn*)
* *El amor enamorado*
* *El castigo sin venganza*
* *Las bizarrías de Belisa*
* *El mayordomo de la duquesa de Amalfi*
* *Lo Fingido Verdadero*

### Arall
**La Arcadia* (1598)
**La Dragontea* (1598)
**El Isidro* (1599)
**La Hermosura de Angélica* (1602)

Categori:Genedigaethau 1562
Categori:Marwolaethau 1635
Categori:Beirdd yr 16eg ganrif o Sbaen
Categori:Beirdd yr 17eg ganrif o Sbaen
Categori:Beirdd Sbaeneg o Sbaen
Categori:Dramodwyr yr 16eg ganrif o Sbaen
Categori:Dramodwyr yr 17eg ganrif o Sbaen
Categori:Dramodwyr Sbaeneg o Sbaen
Categori:Llenorion Sbaeneg y Dadeni
Categori:Pobl o Fadrid
Mercè Rodoreda

Awdures Gatalaneg fwyaf adnabyddus yr 20g oedd **Mercè Rodoreda** (10 Hydref 1908 – 13 Ebrill 1983).

## Bywgraffiad 
Ganwyd Mercè Rodoreda yn Sant Gervasi (Barcelona). Cafodd ei magu mewn cartref cyfforddus a thrigai mewn cymdogaeth dawel. Cafodd ei thaid ddylanwad amlwg yn natblygiad ei phersonoliaeth, am ei fod yntai'n ddyn deallus ac addysgodd ei ŵyres i garu llenyddiaeth a garddio. Bu ei farwolaeth ef, pan oedd Mercè yn ddeuddeg oed, yn ergyd drom iddi.

Yn 1928 priododd hi ei hewythr, *Joan Gurguí* (a oedd yn 14 mlynedd yn hŷn na hi) a chawsant eu hunig fab, *Jordi Gurguí*. Yn y cyfnod hwn, dewisodd Mercè Rodoreda lenyddiaeth fel ffordd o osgoi realiti, gan ddechrau gyrfa fawr a aeth o nerth i nerth. Yn 1938, cyhoeddwyd *Aloma* (y nofel a ystyriai'r awdures fel ei gwaith aeddfed cyntaf go iawn).

Bu farw yn Girona, ychydig ar ôl iddi dderbyn y ''Premi d'Honor de les Lletres Catalanes''. Nid oes cyfieithiadau o'u gwaith i'r Gymraeg.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1908
Categori:Marwolaethau 1983
Categori:Llenorion benywaidd yr 20fed ganrif o Sbaen
Categori:Llenorion straeon byrion yr 20fed ganrif o Sbaen
Categori:Llenorion straeon byrion Catalaneg o Sbaen
Categori:Nofelwyr yr 20fed ganrif o Sbaen
Categori:Nofelwyr Catalaneg o Sbaen
Categori:Pobl o Barcelona
Stryd a elwir Syth

Stryd hynafol yn Damascus, Syria yw'r **Stryd a elwir Syth** (Lladin: *Via Recta*, Arabeg: الشارع المستقيم ), sy'n dyddio o gyfnod yr Ymerodraeth Rufeinig. Cyfeirir ati yn y Testament Newydd.

Yn y stryd ceir Tŷ Ananias.

Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yn Syria
Categori:Cristnogaeth yn Syria
Categori:Safleoedd archaeolegol Syria
Categori:Y Testament Newydd
Cynhadledd Heddwch Paris 1919

**Cynhadledd Heddwch Paris** oedd cyfarfod y Cynghreiriaid buddugol wedi diwedd y Rhyfel Byd Cyntaf a alwyd i osod telerau heddwch ar yr Almaen a'r gwledydd eraill a orchfygwyd, ac er mwyn delio ag ymerodraethau'r pwerau a gorchfygwyd yn dilyn Cadoediad 1918.

## Dolen allanol 
* Arddangosfa David Lloyd George, Llyfrgell Genedlaethol Cymru 

Categori:1919 yn Ffrainc
Heddwch Paris 1919
Categori:Hanes Paris
Categori:Y Rhyfel Byd Cyntaf
Inception (ffilm)

Ffilm wyddonias a ysgrifennwyd, cynhyrchwyd a chyfarwyddwyd gan Christopher Nolan yw ***Inception*** (2010). Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Japaneg, Saesneg a Ffrangeg a hynny gan Christopher Nolan. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Hans Zimmer. Fe'i cynhyrchwyd gan Christopher Nolan a Emma Thomas yn y Deyrnas Unedig ac Unol Daleithiau America. 

Lleolwyd y stori yn Los Angeles, Paris ac Awstralia a chafodd ei ffilmio yn Japan, Paris, Califfornia, Moroco, Tokyo, Alberta, Coleg Prifysgol Llundain, Tanger, Pont de Bir-Hakeim, Malibu, Califfornia, Farnborough Airfield, Commodore Schuyler F. Heim Bridge, Fortress Mountain, Musée Galliera a RAF Cardington.

Ymysg yr actiorion, mae Leonardo DiCaprio, Ken Watanabe, Joseph Gordon-Levitt, Marion Cotillard, Elliot Page, Tom Hardy, Cillian Murphy, Dileep Rao, Tom Berenger, a Michael Caine. Mae DiCaprio yn chwarae ran Dom Cobb, ysbïwr arbenigol neu leidr ysbïol corfforaethol. Ei waith yw cipio gwybodaeth sydd o werth masnachol o isymwybod meddyliau ei dargedau pan maent yn cysgu ac yn breuddwydio. Am nad yw ef yn medru ymweld â'i blant, rhoddir cynnig i Cobb er mwyn iddo fedru dychwelyd i'w hen fywyd ond er mwyn cael hyn rhaid iddo wireddu tasg sydd bron yn amhosib, sef "inception", sef plannu syniad yn isymwybod ei darged.

Wally Pfister oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Lee Smith.

Mae'r ffilm *Dechreuad y Creu* yn 148 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 2.39:1.

## Derbyniad
## Gweler hefyd
Cyhoeddodd Christopher Nolan nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres)
 (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication)
WHERE
{
?item wdt:P57 wd:Q25191.                        # P57 = film director
 OPTIONAL {
  ?item wdt:P136 ?genre.
  ?genre rdfs:label ?genre_label.
  FILTER((LANG(?genre_label)) = "en")
 }
 OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. }
 SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". }
}
GROUP BY ?item ?itemLabel 
LIMIT 10
|sort=label
|columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad
|thumb=100
|links=
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Japaneg
Categori:Ffilmiau lliw o'r Deyrnas Unedig
Categori:Ffilmiau gwyddonias o'r Deyrnas Unedig
Categori:Ffilmiau Saesneg
Categori:Ffilmiau o'r Deyrnas Unedig
Categori:Ffilmiau 2010
Categori:Ffilmiau a gynhyrchwyd gan Warner Bros.
Categori:Ffilmiau gyda dros 10 o actorion lleisiol
Categori:Ffilmiau a olygwyd gan Lee Smith
Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yn Los Angeles
Ananias

bawd|250px|Tŷ Ananias yn Namascus
Disgybl Iesu Grist oedd **Ananias**, neu **Sant Ananias II**.  Mae Actau'r Apostolion yn adrodd sut y bu iddo gael ei ddanfon gan Dduw i roi golwg yr Apostol Paul yn ôl iddo. Aeth Paul i dŷ Ananias yn Namascus yn y Stryd a elwir Syth. Bu farw Ananias yn Eleutheropolis, yn ôl y traddodiad.

## Cyfeiriadau
Categori:Cymeriadau'r Testament Newydd
Meall Daimh

Mae **Meall Daimh** yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Maree i Loch Broom yn Ucheldir yr Alban; .

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Munro. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”.

Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

## Gweler hefyd
*Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
*Rhestr o gopaon yr Alban dros 610 metr
*Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

## Dolennau allanol
*Lleoliad ar wefan Streetmap 
*Lleoliad ar wefan Get-a-map 

## Cyfeiriadau
Categori:Mynyddoedd y Fannaichs
Categori:Copaon Graham