Annie Brewer

Nyrs o Gymru a wasanaethodd ar y ffrynt yn Ffrainc trwy gydol y Rhyfel Byd Cyntaf oedd **Annie Elizabeth Brewer** (21 Tachwedd 1874 - 30 Ionawr 1921), a oedd hefyd yn cael ei elw'n Nancy. Cafodd hi ei hanafu mewn ymosodiad sielio, er hynny parhaodd efo'i gwaith. Enillodd hi'r Legion d'Honneur a'r Croix de Guerre, sy'n ei gwneud hi'n un o nyrsys mwyaf addurnedig o unrhyw wlad a fu'n gwasanaethu yn y Rhyfel Byd Cyntaf. Ar ddiwedd y rhyfel derbyniodd y Fedal Buddugoliaeth a'r Fedal Rhyfel gan lywodraeth y Deyrnas Unedig, er hynny nid yw safle ei bedd yn cael ei gydnabod na'i anrhydeddu gan Gomisiwn Beddau Rhyfel y Gymanwlad.

## Cefndir 
Ganwyd Brewer yng Nghasnewydd (yn Sir Fynwy y pryd hynny), yn ferch hynaf i John Brewer a Jessie ei wraig. Bu John yn gweithio mewn ffatri hoelion ar adeg geni Annie cyn symud ymlaen i weithio mewn siop groser.

Priododd gyrrwr ambiwlans Ffrengig, Daniel Mistrick, gan ei briodi ar faes y gad yn Verdun.

## Gyrfa nyrsio 
Ym 1899 cymhwysodd Brewer yn nyrs i bobl a salwch meddwl. Wedi hynny bu'n gweithio mewn ysbytai mewn gwahanol rannau o Brydain gan gynnwys cyfnodau yn Llundain a Chaer. Yng Nghaer fe fu'n gweithio fel dirprwy i'r fetron mewn ysbyty oedd yn trin y frech wen.. Ar ôl ychydig flynyddoedd yn gweithio mewn ysbytai, ymddengys iddi weithio fel nyrs / cydymaith, gan deithio i sawl rhan o Ewrop

### Y Rhyfel Byd Cyntaf 
Roedd Brewer yn Ffrainc ar doriad y Rhyfel Byd Cyntaf ac fe ymunodd a gwasanaeth nyrsio ac ambiwlans Ffrengig y *Fondation Baye*. Bu'n gwasanaethu fel nyrs mewn llawer o theatrau rhyfel gan gynnwys brwydrau Marne, y Somme a Verdun. Yn ystod Brwydr Verdun, adroddir bod Ms Brewer wedi cynorthwyo gyda 229 o lawdriniaethau mewn saith niwrnod, neu un bob 45 munud. Ar y 18 Awst 1917 bu'n gweithio yn yr ysbyty yn Dugny pan sieliwyd ei hambiwlans. Er iddi gael ei hanafu parhaodd i ofalu am filwyr clwyfedig a hynny tra roedd y gelyn yn parhau i danio arnynt. Arhosodd yn Ewrop, gan weithio mewn gorsaf fwydo yn yr Almaen ar ôl i'r rhyfel ddod i ben.

Am ei ddewrder a'i gwasanaeth derbyniodd nifer o anrhydeddau gan lywodraeth Ffrainc. Dyfarnwyd iddi *Croix de Guerre* dwywaith, y *Legion d’Honnour* a'r *Médaille de la Reconnaissance Française*.

## Marwolaeth 
Dychwelodd i Gasnewydd ym 1921 i edrych ar ôl ei mam sâl, ond bu farw ychydig wedyn o lid yr arennau yn 46 mlwydd oed. Rhoddwyd ei weddillion i orwedd ym mynwent eglwys St Woolo Casnewydd. Er gwaethaf ei gwasanaeth arwrol yn y Rhyfel a'r ffaith bod ei gwasanaeth wedi cyfrannu at ei salwch marwol, nid yw ei bedd wedi ei gofrestru fel bedd rhyfel gan Gomisiwn Beddau Rhyfel y Gymanwlad. Mae cangen Gwent o Gymdeithas y Ffrynt Gorllewinol yn ymgyrch i roi cydnabyddiaeth i'w bedd.

Yn 2014 darlledwyd teyrnged i Brewer ar deledu BBC Cymru ''Annie's War: A Welsh nurse on the Western Front''

Dadorchuddiwyd plac glas er cof amdani ar furiau ei chartref yn West Street, Casnewydd gan gymdeithas y Ffrynt Gorllewinol a Vaughan Gething, Gweinidog iechyd Llywodraeth Cymru ym mis Ionawr 2018

## Cyfeiriadau
Categori:Derbynwyr Légion d'honneur
Categori:Genedigaethau 1874
Categori:Marwolaethau 1921
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Nyrsys o Gymru
Categori:Pobl o Gasnewydd