William Jones (Gweinidog y Bedyddwyr Albanaidd)

:''Am bobl eraill o'r un enw, gweler William Jones.''

Roedd **William Jones** (17 Mehefin 1762 &ndash; 21 Ionawr 1846) yn llyfrwerthwr o Gymru, yn awdur crefyddol. Roedd yn arweinydd eglwys y Bedyddwyr Albanaidd yn Finsbury, Llundain.

## Bywyd 
Ganed Jones yng Ngresffordd, yn fab i William a Mary Jones, cafodd ei fagu yn Poulton, Swydd Gaer. Dechreuodd weithio fel prentis yng Nghaer ym 1780, a daeth ar draws cynulleidfa o Fedyddwyr yno. Ym 1782–3 symudodd i Lundain, lle bu yng nghynulleidfa Abraham Booth, gan ddychwelyd i Gaer ar ôl tua blwyddyn.

Daeth Jones o dan ddylanwad Archibald McLean (sefydlwr enwad y Bedyddwyr Albanaidd). Bu McLean yn pregethu yng Nghaer am rai wythnosau yn nhymor yr hydref, 1786, a bedyddiwyd Jones ganddo. Ymunodd y gynulleidfa leol â'r Bedyddwyr Albanaidd.

Symudodd Jones i Lerpwl i weithio fel llyfrwerthwr yn Castle Street, ym 1793, gan brynu'r busnes gan ei frawd-yng-nghyfraith, a chyhoeddi gwaith McLean *A Defence of Believer-Baptism*. Yn y cyfnod hwn cynhaliodd gyfarfodydd crefyddol yn ei gartref, efallai ei fod hefyd yn mynychu oedfaon Samuel Medley hefyd. Ar ddiwedd y 1790au sefydlodd McLean gynulleidfa yn Lord Street Lerpwl, gyda J. R. Jones, Ramoth. Roedd William Jones yn flaenor yn yr eglwys hon. Erbyn diwedd y 1820au, gan ddioddef trafferthion ariannol, wnaeth Jones ymgymryd â'r gwaith o ysgrifennu llyfrau i Thomas Tegg. Y myfyriwr celf Americanaidd Peyton C. Wyeth a gyflwynodd Jones i Alexander Campbell yng nghanol y 1830au.

## Gweithiau 
Prif weithiau Jones oedd:

* *Life of Abraham Booth*, 1808.
* *History of the Waldenses*, 1812, ailgyhoeddwyd fel *History of the Christian Church*, 1817 (4ydd argraffiad, 1819); sydd weithiau'n cael ei dadogi ar gam i William Jones, Nayland.
* *Biblical Cyclopædia*, 1816.
* *Dictionary of Religious Opinions*, 1817.
* *Christian Biography*, 1829.
* *Autobiography*, (golygwyd gan ei fab) 1846.

Golygodd Jones hefyd gyfres o gyfnodolion roedd *Theological Repository* (1800) a *Christian Advocate* (1809) o'i gyfnod yn Lerpwl. Yn Llundain golygodd y *New Evangelical Magazine* a newidiodd ei henw i'r *New Baptist Magazine* ym 1825. Daeth y cylchgrawn i ben ym 1826. Wedyn cyhoeddodd a golygodd *The Baptist Miscellany and Particular Baptist Magazine* (cychwynnwyd ym 1827, gan redeg am chwe mlynedd).

Ym 1829 cyhoeddodd Jones ddarlithoedd ar yr Apocalypse. Cyflwynodd ei *Millennial Harbinger* (1835) damcaniaethau Alexander Campbell. Yn ddiweddarach bu rhwyg rhwng Jones a Campbell. Yn gyffredinol, cyhoeddodd Jones ddeunydd a oedd yn cefnogi'r Bedyddwyr Albanaidd. Roedd yn gefnogol i'r mudiad oedd am adfer yr eglwys i symlrwydd yr eglwys fore yng Nghyfnod yr Apostolion. Roedd yn gwrthwynebu crefydd sefydledig. Roedd gan ei gyhoeddiadau a olygodd gylchrediad eang yn yr Alban. Ysgrifennodd gofiannau i Adam Clarke, Rowland Hill, ac Edward Irving.

## Teulu 
Priododd Jones â Maria Crane, merch Thomas Crane, aelod o'i gynulleidfa yng Nghaer, ym 1786.

## Marwolaeth
Bu farw yn Llundain yn 83 mlwydd oed a chladdwyd ei gweddillion ym mynwent Bunhill Fields.

## Cyfeiriadau 
Categori:Llenorion o Gymru
Categori:Gweinidogion Bedyddwyr o Gymru
Categori:Marwolaethau 1846
Categori:Genedigaethau 1762

Categori:Prosiect WiciLlên