Beryl Bainbridge

Llenor o Saesnes oedd **Y Fonesig Beryl Margaret Bainbridge** DBE (21 Tachwedd 1932 - 2 Gorffennaf 2010). Roedd hi'n adnabyddus yn bennaf am ei gweithiau ffuglen seicolegol, yn aml straeon echrysol wedi'u gosod ymhlith dosbarth gweithiol Lloegr. Enillodd Bainbridge Wobr Whitbread am y nofel orau ym 1977 a 1996; cafodd ei henwebu pum gwaith ar gyfer y Wobr Booker.

## Cefndir 
Ganed Beryl Bainbridge yn Lerpwl a'i magu yn Formby gerllaw. Ei rhieni oedd Richard Bainbridge a Winifred Baines.

Roedd hi'n mwynhau ysgrifennu, ac erbyn 10 oed roedd hi'n cadw dyddiadur. Cafodd wersi llais a, phan oedd hi'n 11 oed, ymddangosodd ar sioe radio *Northern Children Hour*,  ochr yn ochr â Billie Whitelaw a Judith Chalmers. Cafodd Bainbridge ei diarddel o Ysgol Merched Merchant Taylors (Crosby) oherwydd iddi gael ei dal a "cherdd fudr" (fel y disgrifiodd hi yn ddiweddarach), a ysgrifennwyd gan rywun arall, ym mhoced ei ffrog. Yna aeth ymlaen i astudio yn Ysgol Cone-Ripman, Tring, Swydd Hertford (Ysgol Celfyddydau Perfformio Tring Park erbyn hyn), lle canfu ei bod yn dda mewn hanes, Saesneg a chelf.

## Bywyd personol
Yr haf y gadawodd yr ysgol, fe syrthiodd mewn cariad â chyn Carcharor rhyfel o'r Almaen a oedd yn aros i gael ei ddychwelyd. Am y chwe blynedd nesaf, bu'r cwpl yn gohebu ac yn ceisio cael caniatâd i'r dyn o'r Almaen ddychwelyd i Brydain fel y gallent briodi. Ond gwrthodwyd caniatâd a daeth y berthynas i ben ym 1953.

Yn y flwyddyn ganlynol (1954), priododd Bainbridge yr artist Austin Davies. Ym 1958, ceisiodd hunanladdiad trwy roi ei phen mewn popty nwy. Ysgarodd y ddau yn fuan wedi hynny, gan adael Bainbridge yn fam sengl i ddau blentyn. Yn ddiweddarach, cafodd drydydd plentyn gan Alan Sharp, yr actores Rudi Davies (ganwyd 1965). Ysgrifennodd a chyhoeddodd saith nofel arall yn ystod y 1970au, a dyfarnwyd gwobr Whitbread i'r bumed, *Injury Time*, am y nofel orau ym 1977.

Ar ddiwedd y 1970au, ysgrifennodd sgript sgrin yn seiliedig ar ei nofel *Sweet William* . Rhyddhawyd ffilm seiliedig ar y llyfr, yn serennu Sam Waterston, ym 1980.

O 1980 ymlaen, ymddangosodd wyth nofel arall. Addaswyd nofel 1989, *An Awfully Big Adventure*, yn ffilm ym 1995, gyda Alan Rickman a Hugh Grant yn serennu.

Yn y 1990au, trodd Bainbridge at ffuglen hanesyddol. Parhaodd y nofelau hyn i fod yn boblogaidd gyda beirniaid, ond y tro hwn, roeddent hefyd yn llwyddiannus yn fasnachol.

O'r 1990au, bu Bainbridge hefyd yn feirniad theatr ar gyfer y cylchgrawn misol *The Oldie* . Anaml y byddai ei hadolygiadau yn cynnwys negyddol, ac fel rheol fe'u cyhoeddwyd ar ôl i'r ddrama gau.

## Anrhydeddau a gwobrau 
Yn 2000, fe’i penodwyd Bainbridge yn Fonesig Cadlywydd Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig (DBE). Ym mis Mehefin 2001, dyfarnwyd gradd doethur er anrhydedd i Bainbridge gan y Brifysgol Agored. Yn 2003, dyfarnwyd Gwobr Llenyddiaeth David Cohen iddi ar y cyd â Thom Gunn. Yn 2005, cafodd y Llyfrgell Brydeinig lawer o lythyrau a dyddiaduron preifat Bainbridge.

## Blynyddoedd olaf 
Yn 2003, dechreuodd ŵyr Bainbridge, Charlie Russell, ffilmio rhaglen ddogfen, ''Beryl's Last Year'', am ei bywyd. Manylodd y rhaglen ddogfen ar ei magwraeth a'i hymdrechion i ysgrifennu nofel, *Dear Brutus* (a ddaeth yn ddiweddarach  *The Girl in the Polka Dot Dress* ); fe'i darlledwyd yn y Deyrnas Unedig ar 2 Mehefin 2007 ar BBC Four .

Yn 2009, rhoddodd Bainbridge y stori fer *Goodnight Children, Everywhere* i brosiect Ox-Tales Oxfam, pedwar casgliad o straeon o'r DU a ysgrifennwyd gan 38 awdur. Cyhoeddwyd ei stori yn y casgliad "Air". Bainbridge oedd noddwr Gwobr Llyfr y Bobl.

Roedd Bainbridge yn dal i weithio ar *The Girl in the Polka Dot Dress* ar adeg ei marwolaeth. Mae'r nofel, a oedd yn seiliedig ar daith bywyd go iawn Bainbridge a wnaed ledled America ym 1968, yn ymwneud â'r ferch ddirgel yr honnir iddi fod yn rhan o lofruddiaeth Robert Kennedy. Golygwyd y nofel ar gyfer ei gyhoeddi gan Brendan King ac fe'i cyhoeddwyd ym mis Mai 2011 gan Little, Brown.. Cyhoeddwyd cofiant King i Bainbridge *Beryl Bainbridge: Love by All Sorts of Means* ym mis Medi 2016.

## Marwolaeth 
de|bawd|Bedd Bainbridge ym Mynwent Highgate
Bu farw Bainbridge yn 77 oed, mewn ysbyty yn Llundain ar ôl i'w chanser dychwelyd. Claddwyd hi ym Mynwent Highgate .

## Llyfryddiaeth
### Nofelau
**A Weekend with Claud* (1967)
**Another Part of the Wood* (1968)
**Harriet Said...* (1972)
**The Dressmaker* (1973)
**The Bottle Factory Outing* (1974) (Gwobr Guardian)
**Sweet William* (1975)
**A Quiet Life* (1976)
**Injury Time* (1977)
**Young Adolf* (1978)
**Winter Garden* (1980)
*''Watson's Apology* (1984)
**Filthy Lucre* (1986)
**An Awfully Big Adventure* (1989)
**The Birthday Boys* (1991)
**Every Man for Himself* (1996)
**Master Georgie* (1998)
**According to Queeney* (2001)
**The Girl in the Polka-dot Dress* (2011)

### Casgliadau o straeon byrion 
* *Mum and Mr Armitage* (1985)
* *Collected Stories* (1994)
* *Northern Stories Vol. 5* (ar y cyd a David Pownall) (1994)

### Ffeithiol 
* *English Journey, or The Road to Milton Keynes* (1984)
* *Forever England: North and South* (1987)
* *Something Happened Yesterday* (1993)
* *Front Row: Evenings at the Theatre'' (2005)

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1934
Categori:Marwolaethau 2010
Categori:Llenorion straeon byrion yr 20fed ganrif o Loegr
Categori:Llenorion straeon byrion Saesneg o Loegr
Categori:Merched a aned yn y 1930au
Categori:Nofelwyr benywaidd yr 20fed ganrif o Loegr
Categori:Nofelwyr benywaidd yr 21ain ganrif o Loegr
Categori:Nofelwyr Saesneg o Loegr
Categori:Pobl a aned yn Lerpwl
Categori:Pobl fu farw yn Llundain
Categori:Pobl fu farw o ganser