open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kiernan Shipka

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Kiernan Shipka** (ganed 10 Tachwedd 1999).

Mae hi'n adnabyddus am ei chyflawniadau allweddol, gan gynnwys ei rolau fel Sally Draper yn y gyfres ddrama AMC *Mad Men* (2007–2015) a Sabrina Spellman yn y gyfres ffantasi Netflix *Chilling Adventures of Sabrina* (2018–2020), yn ogystal â'r chweched tymor o'r gyfres *Riverdale* (2021–2022). Ymddangosodd hefyd mewn rolau cefnogol mewn ffilmiau fel *Longlegs*, *Twisters*, a *The Last Showgirl* (i gyd yn 2024), ac roedd ganddi prif rolau mewn ''The Blackcoat's Daughter* (2015), *Totally Killer* (2023), a *Sweethearts* (2024), ymhlith eraill. Dechreuodd Shipka ei gyrfa actio yn ifanc, gan ymddangos ar deledu yn bum mis oed ar y ddrama ysbyty *ER* ac yn ddiweddarach enillodd gydnabyddiaeth am ei pherfformiad ar *Mad Men''.

Ganwyd hi yn Chicago yn 1999.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q439939 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q439939 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Wyddelig
Categori:Genedigaethau 1999
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1990au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Tim Wylton

Actor Prydeinig yw **Tim Wylton** (ganed 27 Chwefror 1940).

Mae'n cael ei adnabod am ei rolau teledu yn *My Hero* ac *As Time Goes By*, ac am ei waith hir dymor gyda'r Royal Shakespeare Company. Mae ei yrfa’n ymestyn o’r 1960au ymlaen, gyda chyfraniadau i sawl cyfres Brydeinig gan gynnwys *Pride and Prejudice*, *Bergerac*, *Agatha Christie’s Poirot* ac *Absolutely Fabulous*. Ymddangosodd hefyd mewn ffilmiau fel *Curse of the Pink Panther*.

Ganwyd ef ym Mangor-is-y-coed yn 1940. Mae ganddo 1 plentyn.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q2458875 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q2458875 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1940
Categori:Actorion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Andy Secombe

Actor ac awdur o Gymru yw **Andy Secombe** (ganed 26 Ebrill 1953).

Mae'n cael ei adnabod am ei waith ar lwyfan ac ar y sgrin, gan gynnwys llais Watto yn ffilmiau Star Wars. Mae ei berfformiadau llwyfan yn cynnwys cynyrchiadau yn yr *Old Vic* ac yn y West End. Mae hefyd wedi gweithio’n helaeth ar radio ac ar lyfrau sain, ac wedi ysgrifennu nifer o nofelau ffantasi a llyfr cofiant am dyfu i fyny fel mab Harry Secombe.

Ganwyd ef yn Abertawe yn 1953. Roedd yn blentyn i Harry Secombe. Priododd ef â Caroline Bliss.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q2742666 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1953
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Pobl a aned yn Abertawe
Categori:Angen prawf-ddarllen
Saul David

Hanesydd milwrol a darlledwr o Brydain yw **Saul David** (ganed 1 Mawrth 1966).

Mae'n cael ei adnabod am ei waith ar wrthdaro'r 19eg ganrif megis Gwrthryfel India a Rhyfel y Zulu, gan gynnwys llyfrau fel *Zulu*, *Victoria’s Wars* a *The Indian Mutiny*. Mae hefyd wedi cyflwyno ac ymddangos mewn rhaglenni dogfen milwrol y BBC megis *Zulu: The True Story a Bullets*, *Boots and Bandages*. Mae hefyd yn cyfarwyddo rhaglen ôl-raddedig mewn hanes milwrol.

Ganwyd ef yn Nhrefynwy yn 1966.

## Cyfeiriadau
Categori:Academyddion Prifysgol Hull
Categori:Cyflwynwyr teledu o'r Deyrnas Unedig
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Caeredin
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Glasgow
Categori:Genedigaethau 1966
Categori:Pobl o Drefynwy
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Paul Amos

Actor ac yn gynhyrchydd cyfresi gwe o Gymru yw **Paul Amos** (ganed 2000).

Mae’n cael ei adnabod am ei rôl fel Vex yn *Lost Girl* ac am ddarparu llais Jacob Frye yn y gyfres gemau fideo *Assassin’s Creed*. Yn byw yng Nghanada, mae wedi cyfrannu at gyfresi teledu a'r cyfryngau gemau. Mae hefyd yn gefnogwr o annibyniaeth i Gymru.

Ganwyd ef ym Mhencoed yn 2000.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1975
Categori:Ymfudwyr o Gymru i Ganada
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 2000
Hywel Simons

Actor Prydeinig yw **Hywel Simons** (ganed 10 Chwefror 1970).

Mae'n cael ei adnabod am ei rôl fel Sarjant Craig Gilmore yn y ddrama ITV *The Bill*, ac am ymddangos yn *Little Britain* ac *Dreamland*. Ymddangosodd hefyd yn y gyfres *Wolf*. Dechreuodd actio tra'n ysgol yn Porthcawl ac aeth ymlaen i hyfforddi yn LAMDA. Mae hefyd yn mwynhau cerfio coed, gan greu powlenni o goed a ganfuwyd ar y traeth.

Ganwyd ef yn Castell-nedd yn 1970. Priododd ef â Sarah Tansey.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q2530628 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion teledu o Gymru
Categori:Actorion teledu o'r Deyrnas Unedig
Categori:Actorion yr 20fed ganrif o'r Deyrnas Unedig
Categori:Actorion yr 21ain ganrif o'r Deyrnas Unedig
Categori:Genedigaethau 1970
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Chris Addison

Comedïwr, actor, awdur a chyfarwyddwr o Sais yw **Chris Addison** (ganed 5 Tachwedd 1971).

Mae’n cael ei adnabod am ei rôl fel Ollie Reeder yn *The Thick of It* ac am gyd-greu *Breeders*. Mae wedi perfformio comedi ac wedi cyflwyno rhaglenni radio a theledu gan gynnwys *Mock the Week*. Bu hefyd yn gyfarwyddwr ar *Veep*, gan ennill gwobr Cyfarwyddwyr America, ac yn gyfarwyddwr y ffilm *The Hustle*.

Ganwyd ef yng Nghaerdydd yn 1971 i rieni o Loegr. Symudodd y teulu i Worsley, ardal yn Salford ym Manceinion Fwyaf, pan oedd Chris yn 4 oed.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q2964639 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q2964639 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Comedïwyr yr 20fed ganrif o Loegr
Categori:Comedïwyr yr 21ain ganrif o Loegr
Categori:Cyfarwyddwyr teledu o Loegr
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Birmingham
Categori:Genedigaethau 1971
Categori:Pobl a aned yng Nghaerdydd
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Ivor Barry

Actor o Gymru oedd **Ivor Barry** (12 Ebrill 1919 - 12 Rhagfyr 2006).

Mae’n cael ei adnabod am ei ymddangosiadau mewn teledu a ffilmiau Americanaidd, gan gynnwys rolau yn *Weird Science*, *Bewitched*, a *Bonanza*. Wedi dechrau actio yn Lloegr ac yng Nghanada, symudodd i Hollywood lle parhaodd ei yrfa am ddegawdau fel actor cymeriad mewn cyfresi poblogaidd.

Ganwyd ef ym Merthyr Tudful yn 1919 a bu farw yn Woodland Hills yn 2006.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q3156345 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q3156345 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1919
Categori:Marwolaethau 2006
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Lisa Lazarus

Actores, model a brenhines harddwch o Brydain yw **Lisa Lazarus** (ganed 11 Tachwedd 1987).

Mae’n cael ei hadnabod am ennill teitl Miss Universe UK 2008 ac am gynrychioli’r DU yng nghystadleuaeth Miss Universe 2008. Yn ddiweddarach, aeth ymlaen i astudio pelydrau diagnostig ym Mhrifysgol Hertfordshire a dilyn gyrfa actio.

Ganwyd hi yn Abertawe yn 1987.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q3242418 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Actorion ffilm benywaidd o Gymru
Categori:Actorion teledu benywaidd o Gymru
Categori:Genedigaethau'r 1980au
Categori:Modelau benywaidd o'r Deyrnas Unedig
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1980au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1987
Robert Wilfort

Actor o Gymru yw **Robert Wilfort** (ganed 20 Ebrill 1977).

Mae’n cael ei adnabod am ei rôl fel Jason West yn y comedi sefyllfa *Gavin & Stacey* ar y BBC ac am ymddangos yn *Wolf Hall*, *Bridgerton*, a *Dickensian*. Ymhlith ei rolau ffilm mae *All or Nothing* a *Harry Potter and the Goblet of Fire*. Mae hefyd yn llais Samson yn *Thomas & Friends* ac wedi perfformio ar lwyfan ac mewn hysbysebion.

Ganwyd ef ym Mhorthcawl yn 1977.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q3436554 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q3436554 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1977
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Pobl o Borthcawl
Categori:Angen prawf-ddarllen
Powys Thomas

Actor oedd **Powys Thomas** (25 Rhagfyr 1925 - 22 Mehefin 1977).

Mae’n cael ei adnabod am ei gyfraniad at theatr yng Nghanada, gan gynnwys rolau sylfaenol yn Ysgol Theatr Genedlaethol Canada ac Ysgol y Vancouver Playhouse. Bu’n berfformiwr a chyfarwyddwr yng Ngŵyl Shakespeare Stratford ac roedd ganddo berfformiadau nodedig yn *King Lear*, *Waiting for Godot*, a *Three Sisters*. Gweithiodd hefyd gyda Chorfforaeth Ddarlledu Canada ac ymddangosodd mewn ffilmiau addysgol.

Ganwyd ef ym Merthyr Tudful yn 1925 a bu farw ym Mhont-y-pŵl yn 1977.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q3401013 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg y Breninesau, Caergrawnt
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Genedigaethau 1925
Categori:Marwolaethau 1977

Categori:Prosiect Wicifflics
Ruth Dunning

Actores o Gymru oedd **Ruth Dunning** (17 Mai 1911 - 27 Chwefror 1983).

Mae’n cael ei chofio am ei rôl fel Gladys Grove yn *The Grove Family* ac am enill gwobr BAFTA am yr Actores Orau yn *Armchair Theatre*. Roedd ei gyrfa’n ymestyn dros y llwyfan, teledu a ffilm, gyda pherfformiadau nodedig yn *Intimate Relations*, *Hoffman*, a *Children of the Stones*. Roedd hi’n briod â’r actor Jack Allen ac mae archif o’i phapurau proffesiynol wedi’i chadw ym Mhrifysgol Bryste.

Ganwyd hi ym Mhrestatyn yn 1911.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q3681914 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Actorion ffilm benywaidd o Gymru
Categori:Actorion teledu benywaidd o Gymru
Categori:Genedigaethau 1909
Categori:Marwolaethau 1983
Categori:Pobl o Brestatyn
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1911
Adrian Holmes

Actor o Ganada yw **Adrian Holmes** (ganed 31 Mawrth 1974).

Mae'n cael ei adnabod am ei rôl fel Nick Barron yn *19-2*, a enillodd Wobr Sgrin Canada am y rôl. Mae hefyd wedi chwarae Philip Banks yn *Bel-Air*. Portreadodd hefyd Robert April yn *Star Trek: Strange New Worlds*. Ymhlith ei rolau teledu mae *Arrow*, *Smallville*, a *True Justice*. Ymddangosodd hefyd mewn ffilmiau megis *Elysium* a *The Cabin in the Woods*.

Ganwyd ef yn Wrecsam yn 1974.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q4685114 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q4685114 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1974
Categori:Actorion yr 20fed ganrif o Ganada
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Pobl a aned yn Wrecsam
Categori:Angen prawf-ddarllen
Kaitlin Olson

Actores a chomedïwraig o'r Unol Daleithiau yw **Kaitlin Olson** (ganed 18 Awst 1975).

Mae hi'n enwog am ei rôl fel Deandra *Sweet Dee* Reynolds yn y gyfres gomedi FX ''It's Always Sunny in Philadelphia'' (2005–presennol). Ar hyn o bryd mae'n serennu fel Morgan Gillory yn y gyfres ddrama trosedd *High Potential* (2024–presennol). Mae Olson wedi portreadu cymeriadau cyson fel Becky yn y comedi sefyllfa HBO *Curb Your Enthusiasm* (2000–2020) a Deborah *DJ* Vance Jr. yn y gyfres gomedi-dramâu HBO Max *Hacks* (2021–presennol). Chwaraeodd Mackenzie *Mickey* Molng yn y gyfres gomedi FOX *The Mick* (2017–2018). Mae ei hymddangosiadau ffilm yn cynnwys *Leap Year* (2010), *The Heat* (2013), *Finding Dory* (2016), a *Champions* (2023). Derbyniodd Olson ei henwebiad cyntaf am Wobr Emmy Primetime am ei rôl yn y gyfres gomedi *Flipped* (2020) a dwy enwebiad Emmy arall am ei rôl yn *Hacks*.

Ganwyd hi yn Portland, Oregon yn 1975. Priododd â Rob McElhenney.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q290094 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q290094 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1975
Adrian Lewis Morgan

Actor o Gymru yw **Adrian Lewis Morgan** (ganed 22 Chwefror 1973).

Mae'n cael ei adnabod am bortreadu Jimmi Clay yn opera sebon y BBC *Doctors*, rôl a chwaraeodd am bron i ugain mlynedd. Ymddangosodd hefyd yn *Holby City* ac ar lwyfan mewn sioeau cerdd fel *Les Misérables* a *Rent*.

Ganwyd ef yn Y Beddau yn 1973.

## Cyfeiriadau
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru
Categori:Genedigaethau 1973
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Alex Winters

Gyflwynydd ac actor o Gymru yw **Alex Winters** (ganed 10 Ionawr 1977).

Mae'n cael ei adnabod am fod yn gyflwynydd cydgysylltu ar CBeebies rhwng 2009 a 2016. Ymddangosodd yn *Torchwood* ac *Doctor Who*, ac yn Cariad@Iaith ar S4C. Wedi gadael CBeebies, cyd-sefydlodd y cwmni ras rwystrau gwynt Gung-Ho! ac mae bellach yn gweithio ym maes cyflwyno chwaraeon rhyngwladol.

Ganwyd ef yn Ddinbych-y-pysgod yn 1977.

## Cyfeiriadau
Categori:Cyflwynwyr teledu o Gymru
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Pobl a aned yn Sir Benfro
Categori:Genedigaethau 1977

Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Owain Yeoman

Actor o Gymru yw **Owain Yeoman** (ganed 2 Gorffennaf 1978).

Mae’n cael ei adnabod am chwarae Wayne Rigsby yn *The Mentalist* a Benedict Arnold yn *Turn: Washington’s Spies*. Mae ei gredydau eraill yn cynnwys *Generation Kill*, *American Sniper*, ac *Supergirl*. Astudiodd Saesneg yn Rhydychen cyn hyfforddi fel actor yn RADA.

Ganwyd ef yng Nghas-gwent yn 1978. Priododd ef â Gigi Yallouz.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q355049 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q355049 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg y Trwyn Pres, Rhydychen
Categori:Genedigaethau 1978
Categori:Pobl o Gas-gwent
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Adam O'Brian

Actor, cyfarwyddwr ac ysgrifennwr sgrin o Gymru yw '''Adam O'brian'* (ganed 21 Awst 1989).

Mae’n cael ei adnabod am bortreadu Frédéric Bourdin yn y rhaglen feirniadol *The Imposter*. Mae wedi perfformio mewn teithiau cenedlaethol a gwyliau theatr, gan gynnwys *Shakespeare’s Globe* a *Sundance''. Mae hefyd yn weithgar fel awdur a chyfarwyddwr gyda chwmnïau fel Poleroid a'r Theater Union.

Ganwyd ef yn Abertawe yn 1989.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1989
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Pobl a aned yn Abertawe
Categori:Angen prawf-ddarllen
Andrew Howard

Actor o Gymru yw **Andrew Howard** (ganed 12 Mehefin 1969).

Mae’n cael ei adnabod am rolau llwyfan mewn cynyrchiadau fel *A Clockwork Orange* ac am ymddangos mewn ffilmiau fel *Band of Brothers*, *Limitless*, a *Taken 3*. Cyd-ysgrifennodd ac actiodd yn *Shooters*, a chafodd wobrau am ei actio mewn *Mr In-Between* a *Blood River*. Ymddangosodd hefyd yn *Tenet* a’r ffilm fer a enillodd Oscar, sef *Two Distant Strangers*.

Ganwyd ef yng Nghaerdydd yn 1969.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q3499384 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q3499384 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1969
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Pobl a aned yng Nghaerdydd
Categori:Angen prawf-ddarllen
Gerran Howell

Actor o Gymru yw **Gerran Howell** (ganed 25 Chwefror 1991).

Mae'n cael ei adnabod am chwarae Vlad yn *Young Dracula*, cyfres CBBC a ddarlledwyd rhwng 2006 a 2014, ac am bortreadu Dennis Whitaker yn y ddrama *The Pitt* yn 2025.

Magwyd ef yn y Barri a mynychodd Ysgol Gyfun y Barri. Roedd ei fam Sian yn brifathrawes Ysgol Gynradd High Street a roedd ei dad Lyn hefyd yn dysgu yn ysgolion y Barri. Fe hyfforddodd yn RADA. 

Dechreuodd ei yrfa mewn ffilmiau gwybodaeth gyhoeddus a ffilmiau byrion. Mae hefyd wedi ymddangos yn *Casualty*, *The Sparticle Mystery*, *Catch-22*, 1917, a *Freedom’s Path*. Yn ogystal â’i waith ar y sgrin, mae Howell wedi darparu lleisiau ar gyfer gemau fideo, gan gynnwys cyfres *Xenoblade Chronicles.*
## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q361465 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q361465 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Pobl o Gymru o dras Seisnig
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Pobl a aned yng Nghymru
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1991
Honeysuckle Weeks

Actores o Brydain yw **Honeysuckle Weeks** (ganed 1 Awst 1979).

Mae’n cael ei hadnabod am chwarae Samantha Stewart yn y gyfres ITV *Foyle’s War*. Dechreuodd Weeks actio’n blentyn ac mae wedi ymddangos mewn cynyrchiadau gan gynnwys *Goggle-Eyes*, *The Rag Nymph*, *The Five,* a *Frankie Drake Mysteries*. Mae wedi perfformio ar y llwyfan mewn rolau fel Eliza Doolittle a Marmee yn *Little Women*. Mae hi hefyd yn gweithio mewn drama radio ac awdio.

Ganwyd hi yng Nghaerdydd yn 1979. Priododd â Lorne Stormonth Darling.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q440206 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q440206 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Deyrnas Unedig
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Deyrnas Unedig
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg Penfro, Rhydychen
Categori:Genedigaethau 1979
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1970au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Vincent Regan

Actor o Gymru yw **Vincent Regan** (ganed 16 Mai 1965).

Mae'n cael ei adnabod am ei rolau mewn ffilmiau epig fel *Troy*, *300*, a *Clash of the Titans*, ac am rolau teledu yn *Atlantis*, *The Royals*, ac *One Piece*. Mae wedi perfformio ar y llwyfan mewn rolau clasurol gan gynnwys *Troilus and Cressida*, ac enillodd enwebiad am actor gorau am *Eureka Street*. Mae Regan hefyd yn ysgrifennu ac yn cyfarwyddo ar gyfer ei gwmni ffilm ei hun, gan ddatblygu prosiectau fel *Come Like Shadows*, addasiad modern o *Macbeth*.

Ganwyd ef yn Abertawe yn 1965.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q381664 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q381664 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1965
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Pobl a aned yn Abertawe
Categori:Angen prawf-ddarllen
Alun Owen (dramodydd)

Dramodydd a sgriptiwr o Gymru oedd **Alun Owen** (24 Tachwedd 1925 - 6 Rhagfyr 1994).

Mae'n cael ei adnabod am ysgrifennu sgript *A Hard Day’s Night*, ffilm gyntaf y Beatles, a enillodd enwebiad am Oscar. Ysgrifennodd hefyd *No Trams to Lime Street* a *The Rough and Ready Lot*. Bu'n gweithio'n helaeth ar gyfer y teledu ac addasodd nofelau a straeon ar gyfer y sgrin. Roedd ei waith diweddarach yn cynnwys themâu hunaniaeth ac amlddiwylliannaeth, gan gynnwys y ddrama *Lucky* yn 1974.

Ganwyd ef yng Nghymru yn 1925 a bu farw yn Llundain yn 1994.

## Cyfeiriadau
Categori:Dramodwyr yr 20fed ganrif o'r Deyrnas Unedig
Categori:Genedigaethau 1925
Categori:Marwolaethau 1994
Categori:Morwyr o'r Deyrnas Unedig
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Peggy Cummins

Actores o Iwerddon a anwyd yng Nghymru oedd **Peggy Cummins** (18 Rhagfyr 1925 - 29 Rhagfyr 2017).

Mae'n cael ei hadnabod am ei rôl fel femme fatale mewn banc yn y ffilm noir Gun Crazy (1950). Ymddangosodd mewn ffilmiau Prydeinig ac Americanaidd gan gynnwys *Night of the Demon*, *Escape*, a *Hell Drivers*. Wedi iddi ddychwelyd i’r DU, parhaodd â’i gyrfa mewn comedïau a dramâu. Yn ddiweddarach yn ei bywyd, bu’n codi arian at elusennau i gefnogi pobl ag anableddau cerebrol.

Ganwyd hi ym Mhrestatyn yn 1925 a bu farw yn Llundain yn 2017.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q441467 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1925
Categori:Marwolaethau 2017
Categori:Pobl o Brestatyn
Categori:Pobl o Gymru o dras Wyddelig
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1920au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Perdita Weeks

Actores o Brydain yw **Perdita Weeks** (ganed 25 Rhagfyr 1985).

Mae’n cael ei hadnabod am bortreadu Juliet Higgins yn *Magnum P.I.* (CBS/NBC) a Mary Boleyn yn *The Tudors*. Ymddangosodd hefyd yn *Lost in Austen*, *Lewis*, a'r ffilm arswyd *As Above, So Below*. Mae Weeks wedi gweithio ar draws teledu, ffilm a radio ers yn ifanc, yn aml ochr yn ochr â’i brodyr a chwiorydd Honeysuckle a Rollo Weeks.

Ganwyd hi yng Nghaerdydd yn 1985.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q515207 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q515207 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Deyrnas Unedig
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Deyrnas Unedig
Categori:Genedigaethau 1985
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1980au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Richard Ian Cox

Actor o Gymru sy’n byw yng Nghanada yw **Richard Ian Cox** (ganed 3 Hydref 1973).

Mae’n cael ei adnabod am roi llais i’r cymeriad Inuyasha yn y gyfres anime o’r un enw, ac am serennu yn *Adventures of the Black Stallion* gyda Mickey Rooney. Mae wedi llaisio cymeriadau mewn sawl cyfres anime a chartŵn, gan gynnwys *Transformers: Cybertron*, *My Little Pony*, a *X-Men: Evolution*. Mae Cox hefyd yn cyflwyno podlediad ac yn addysgu actio yn Vancouver.

Ganwyd ef yn Llanelwy yn 1973.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q721273 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q721273 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Pobl o Lanelwy
Categori:Ymfudwyr o Gymru i Ganada
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1973
John Bach (actor)

Actor yw **John Bach** (ganed 5 Mehefin 1946).

Mae’n cael ei adnabod am chwarae Madril yn ffilmiau *The Lord of the Rings* ac Arolygydd John Duggan ar deledu Seland Newydd. Mae ei yrfa’n ymestyn dros ffilm, theatr a theledu, gan gynnwys rolau yn *Spartacus*, *Roman Empire*, ac *Under the Vines*. Mae wedi portreadu ffigurau hanesyddol fel Alexander Graham Bell a Ian Hamilton ac roedd yn dwbl corfforol yn *The Hobbit*.

Ganwyd ef yng Nghaerdydd yn 1946.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q780432 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q780432 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1946
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Pobl a aned yng Nghaerdydd
Categori:Angen prawf-ddarllen
Christopher Timothy

Actor ac adroddwr o Gymru yw **Christopher Timothy** (ganed 14 Hydref 1940). Mae’n cael ei adnabod am chwarae James Herriot yn *All Creatures Great and Small*, Mac McGuire yn *Doctors*, a Ted Murray yn *EastEnders*. Mae wedi gweithio yn y theatr, radio a theledu, ac wedi lleisio y gyfres *The Yorkshire Vet*. Mae ei yrfa’n cynnwys cydweithio â Laurence Olivier ac ymddangosiadau mewn comedïau, dramâu a llyfrau sain.

Ymddangosodd hefyd yn *Great British Car Journeys* gyda Peter Davison.

## Bywyd cynnar ac addysg 
Ganwyd ef yn nhŷ ei famgu *Bryn Tegid* yn y Bala yn fab i Andrew Timothy a Gwladys Marian. Roedd ei dad yn offeiriad Anglicanaidd ac yn rheithor Corwen cyn dod yn gyhoeddwr gyda'r BBC. Ganwyd ei dad yn Llundain i deulu o Gymru. Ysgarodd rhieni Timothy pan oedd yn 5 mlwydd oed ac aeth ef a'i frawd i fyw yn Llundain gyda'i dad. Aeth i ysgolion preifat yno cyn dychwelyd i'r Bala yn 10 mlwydd oed. Aeth i ysgol baratoadol Kingsland Grange ac Ysgol Ramadeg y Priory, y ddau yn yr Amwythig.

Gweithiodd brentisiaeth tair blynedd mewn siop ddillad bonheddig yn yr Amwythig, tra'n actio mewn cynyrchiadau amatur yn ei amser hamdden. Gan benderfynu gwneud actio yn yrfa, gwnaeth gais i'r Central School of Speech and Drama yn Llundain, lle cwblhaodd gwrs tair blynedd.

## Ffilmyddiaeth
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q1087011 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q1087011 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Actorion yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Genedigaethau 1940
Categori:Pobl o'r Bala
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Clive Merrison

Actor o Gymru yw **Clive Merrison** (ganed 15 Medi 1945).

Mae'n cael ei adnabod am chwarae Sherlock Holmes ym mhob addasiad radio o straeon Arthur Conan Doyle. Ymddangosodd hefyd yn *The History Boys*, *Doctor Who*, *The English Patient*, ac *Escape to Victory*. Mae Merrison wedi perfformio'n helaeth mewn ffilm, teledu, radio a theatr, gan gynnwys gwaith gyda’r Royal Shakespeare Company a’r National Theatre dan arweiniad Laurence Olivier.

Ganwyd ef yn Ddinbych-y-pysgod yn 1945.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q1247700 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q1247700 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Actorion yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Genedigaethau 1945
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Steve Speirs

Actor ac awdur o Gymru yw **Steve Speirs** (ganed 22 Chwefror 1965).

Mae'n cael ei adnabod am ei rolau yn *Star Wars Episode I: The Phantom Menace*, *Extras*, *Upstart Crow*, a *Stella*. Ysgrifennodd a serennodd yn y ffilm *Caught in the Act*, wedi’i hysbrydoli gan ei fagwraeth ym Merthyr Tudful. Creodd a serennodd yn y gomedi *The Tuckers* ac mae'n ymddangos yn aml mewn comedïau a dramâu teledu.

Ganwyd ef yn Nhroed-y-rhiw yn 1965.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q1428289 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1965
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Scott Quinnell

Gyn-chwaraewr rygbi o Gymru yw **Scott Quinnell** (ganed 20 Awst 1972).

Mae'n cael ei adnabod am gynrychioli Cymru a’r Llewod Prydeinig a Gwyddelig mewn rygbi'r undeb a rygbi’r gynghrair. Chwaraeodd i Lanelli, Wigan a’r Scarlets, gan ennill 52 o gapiau i Gymru. Wedi ymddeol, daeth yn sylwebydd rygbi ac yn bersonoliaeth gyfryngol, gan gyd-gyflwyno *School of Hard Knocks* ac yn siarad yn gyhoeddus am ddyslecsia.

Ganwyd ef yn Abertawe yn 1972.

## Cyfeiriadau
Categori:Chwaraewyr rygbi'r gynghrair o Gymru
Categori:Chwaraewyr rygbi'r undeb o Gymru
Categori:Chwaraewyr undeb rygbi rhyngwladol Cymru
Categori:Genedigaethau 1972
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Robert Pugh

Actor o Gymru yw **Robert Pugh** (ganed 28 Tachwedd 1950).

Mae’n cael ei adnabod am chwarae Craster yn *Game of Thrones*, ac am rolau yn *Doctor Who*, *The White Queen*, a *Mr Selfridge*. Mae wedi portreadu ffigurau hanesyddol a gwleidyddol fel Harold Wilson a Hermann Göring. Mae Pugh wedi ymddangos mewn cynyrchiadau Cymraeg a Saesneg ac yn parhau’n bresenoldeb rheolaidd mewn drama deledu Brydeinig.

Ganwyd ef yn Cilfynydd yn 1950.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q953257 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q953257 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1948
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1950
Peter Wingfield

Actor ac anesthetydd o Gymru yw **Peter Wingfield** (ganed 5 Medi 1962).

Mae’n cael ei adnabod am ei rolau yn *Highlander: The Series*, *Holby City*, ac *Queen of Swords*. Aeth yn ôl at feddygaeth yn ddiweddarach gan ddod yn anesthetydd ymarferol yn yr UD. Mae hefyd yn sylfaenydd Project Edan, elusen sy'n cefnogi iechyd plant.

Ganwyd ef yng Nghaerdydd yn 1962.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q1082835 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q1082835 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg y Trwyn Pres, Rhydychen
Categori:Cyn-fyfyrwyr Ysgol Gerdd a Drama y Guildhall
Categori:Genedigaethau 1962
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol y Gadeirlan, Llandaf
Categori:Pobl o Gymru o dras Seisnig
Categori:Ymfudwyr o Gymru i Ganada
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Andy Hockley

Actor ac yn ganwr o Gymru yw **Andy Hockley** (ganed 4 Medi 1959).

Mae’n cael ei adnabod am ei rôl fel Mr Jolly yn *Playdays*, ac fel y Dewin yn y sioe *Wicked* yn y West End. Mae hefyd wedi rhoi lleisiau i gymeriadau mewn addasiadau *Discworld* ac wedi perfformio yn *The Phantom of the Opera* a *Chitty Chitty Bang Bang*. Ymddangosodd Hockley yn *The Archers* fel Philip Moss ac mae wedi gweithio’n helaeth mewn pantomeim a theatr gerddorol.

Ganwyd ef ym Mhontypridd yn 1959.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q4760820 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1959
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Pobl o Bontypridd
Categori:Angen prawf-ddarllen
Andrew MacLachlan

Actor a chricedwr Albanoedd oedd **Andrew MacLachlan** (27 Chwefror 1941 - 2019).

Mae’n cael ei adnabod am ymddangos yn Monty Python's Life of Brian, A Fish Called Wanda, ac *Foyle’s War*. Cyn actio, chwaraeodd griced dosbarth cyntaf i Brifysgol Rhydychen. Dechreuodd actio yn 38 oed ac ymddangosodd mewn rolau comig a dramatig ym myd ffilm a theledu Prydain.

Ganwyd ef yn Nhrearddur yn 1941.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q4757840 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q4757840 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Cricedwyr o'r Alban
Categori:Cyn-fyfyrwyr Neuadd Sant Edmwnd, Rhydychen
Categori:Genedigaethau 1941
Categori:Marwolaethau 2018
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Amy Beth Hayes

Actores o Brydain yw **Amy Beth Hayes** (ganed 8 Hydref 1982).

Mae’n cael ei hadnabod am chwarae Kitty yn *Mr Selfridge*, Lucy yn *Black Mirror*, a rolau yn *Misfits*, *The Syndicate*, a *Bridgerton*. Astudiodd yng Ngholeg Keble, Prifysgol Rhydychen, ac yn Ysgol Ganolog Llefaru a Drama. Mae Hayes hefyd wedi gweithio yn y theatr, gan dderbyn clod beirniadol am rolau yn *Jerusalem* a *True Love Lies*.

Ganwyd hi yn Y Fenni yn 1982.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q4749104 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Deyrnas Unedig
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Deyrnas Unedig
Categori:Genedigaethau 1982
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1980au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Anthony Hulme

Actor ffilm Prydeinig oedd **Anthony Hulme** (26 Chwefror 1910 - 27 Mawrth 2007).

Mae’n cael ei adnabod am rolau mewn ffilmiau o ganol yr 20fed ganrif gan gynnwys *A Yank at Oxford*, *Send for Paul Temple*, a *The Mysterious Mr. Nicholson*. Roedd ei yrfa’n ymestyn o’r 1930au hwyr hyd at y 1950au cynnar.

Ganwyd ef yn Ddolgellau yn 1910 a bu farw yn Toronto yn 2007.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q4772758 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1910
Categori:Marwolaethau 2007
Categori:Pobl o Ddolgellau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Ben Addis

Actor o Gymru yw **Ben Addis**

Mae’n cael ei adnabod am ei waith mewn theatr a theledu, gan gynnwys *King Lear* gyda’r Royal Shakespeare Company, Lewis, Hugo, Hollyoaks ac Emmerdale. Cafodd ei hyfforddi yn Bristol Old Vic ac mae wedi ymddangos mewn cynyrchiadau llwyfan mawr yn y West End a’r National Theatre.

Ganwyd ef ym Mlaenafon.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q4885193 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion theatr o Gymru
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
David Bower

Actor o Gymru yw **David Bower** (ganed 1 Mawrth 1969).

Mae'n cael ei adnabod am ei rôl fel David yn y gomedi ramantaidd *Four Weddings and a Funeral*. Fel defnyddiwr BSL, hyfforddodd gyda Theatr Brydeinig y Byddar ac ymunodd â’r Signdance Collective fel dawnsiwr llofnod a choreograffydd. Daeth yn gyfarwyddwr artistig y cwmni pan gafodd ei ailsefydlu yn 2001. Mae ei waith yn cynnwys ffilm, teledu a drama radio, gan gynnwys cynyrchiadau ar gyfer y BBC.

Ganwyd ef yn Wrecsam yn 1969.

## Cyfeiriadau
Categori:Dawnswyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1969
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen