Catherine Cookson

Awdur toreithiog o Loegr oedd **Catherine Cookson** (27 Mehefin 1906 - 11 Mehefin 1998).

Ganed **Catherine Ann McMullen** yn South Shields, Tyne a Wear, a bu farw yn Newcastle upon Tyne. 

Yn 2019 roedd yn yr 20 nofelydd mwyaf poblogaidd gwledydd Prydain gyda dros 100 miliwn o'i llyfrau wedi'u gweerthu. Ysbrydolwyd ei llyfrau gan ei hieuenctid difreintiedig yn Ne Tyneside, Gogledd Ddwyrain Lloegr (Swydd Durham yr adeg honno), y lleoliad ar gyfer ei nofelau. Gyda mwy na 103 o deitlau wedi'u hysgrifennu yn ei henw ei hun neu ddau enw arall (gweler Llyfryddiaeth isod), hi yw un o'r nofelwyr mwyaf toreithiog o Loegr. 

## Plentyndod
Yn blentyn, fe'i gelwid yn "Kate". Symudodd i ddwyrain Jarrow, Swydd Durham, lleoliad poblogaidd yn ei nofelau diweddarach, yn enwedig *The Fifteen Streets*. Yn blentyn anghyfreithlon i alcoholig o'r enw Kate Fawcett, cafodd ei magu yn meddwl mai ei chwaer oedd ei mam ddi-briod, gan iddi gael ei magu gan ei mam-gu a'i thad-cu, Rose a John McMullen. Olrheiniodd y bywgraffydd Kathleen Jones ei thad, a'i enw oedd Alexander Davies, merchetwr a gamblwr o Swydd Lanark.

Gadawodd yr ysgol yn 14 oed ac, ar ôl cyfnod o wasanaeth domestig, cymerodd swydd yn golchi dillad yn "Harton Workhouse" yn South Shields. Ym 1929, symudodd i'r de i redeg y golchdy yn "Hastings Workhouse", gan arbed pob ceiniog i brynu tŷ Fictoraidd mawr, gan gymryd lletywyr i ychwanegu at ei hincwm.

Dechreuodd ysgrifennu fel math o therapi i fynd i'r afael â'i hiselder, ac ymunodd â Grŵp Awduron Hastings.

## Yr awdures
Cyhoeddwyd ei nofel gyntaf, *Kate Hannigan*, yn 1950. Er i'w nofelau gael ei labelu fel "rhamant", mynegodd anfodlonrwydd gyda'r stereoteip hwn a dywedodd mai nofelau hanesyddol am bobl ac amodau roedd hi'n eu hadnabod oedd ei llyfrau.

Cyfieithwyd ei nofelau i o leiaf 20 iaith. Ysgrifennodd hefyd lyfrau dan y ffugenwau **Catherine Marchant**, gyda'r enw'n deillio o'i henw plentyndod, **Katie McMullen**. Parhaodd i fod yr awdur mwyaf poblogaidd (o ran benthyg o lyfrgelloedd cyhoeddus yn y DU) am 17 mlynedd,  hyd at bedair blynedd ar ôl ei marwolaeth, gan golli'r safle cyntaf i Jacqueline Wilson yn 2002.

## Bibliography
### Dan yr enw Catherine Cookson
* *The Fifteen Streets* (1952)
* *Colour Blind* (1953)
* *Maggie Rowan* (1954)
* *Rooney* (1957)
* *The Menagerie* (1958)
* *Fanny McBride* (1959)
* *Fenwick Houses* (1960)
* *The Garment* (1962)
* *The Blind Miller* (1963)
* *The Wingless Bird* (1964)
* *Hannah Massey* (1964)
* *The Mists of Memory* (1965)
* *The Long Corridor* (1965)
* *Matty Doolin* (1965)
* *The Unbaited Trap* (1966)
* *Slinky Jane* (1967)
* *Katie Mulholland* (1967)
* *The Round Tower* (1968)
* *The Nice Bloke* (1969) aka *The Husband* (1969)
* *The Glass Virgin* (1969)
* *The Invitation* (1970)
* *The Dwelling Place* (1971)
* *Feathers in the Fire* (1971)
* *Pure as the Lily* (1972)
* *The Invisible Cord* (1975)
* *The Gambling Man* (1975)
* *The Tide of Life* (1976)
* *The Girl* (1977)
* *The Cinder Path* (1978)
* *The Man Who Cried* (1979)
* *The Whip* (1983) aka ''The Spaniard's Gift* (1989)
* *The Black Velvet Gown* (1984)
* *The Bannaman Legacy* (1985) aka *A Dinner of Herbs* (1985)
* *The Moth* (1986) a.k.a. *The Thorman Inheritance* (1989)
* *The Parson's Daughter* (1987)
* *The Harrogate Secret* (1988) aka *The Secret*
* *The Cultured Handmaiden* (1988)
* *The Spaniard's Gift* (1989) aka *The Whip* (1983)
* *The Black Candle* (1989)
* *The Thorman Inheritance* (1989) aka *The Moth* (1986)
* *The Gillyvors* (1990) aka *The Love Child* (1991)
* *My Beloved Son* (1991)
* *The Rag Nymph* (1991) aka *The Forester Girl* (1993)
* *The House of Women* (1992)
* *The Maltese Angel* (1992)
* *The Golden Straw* (1993)
* *The Forester Girl* (1993) aka *The Rag Nymph* (1991)
* *The Year of the Virgins* (1993)
* *The Tinker's Girl* (1994)
* *Justice Is a Woman* (1994)
* *A Ruthless Need* (1995)
* *The Bonny Dawn* (1996)
* *The Branded Man* (1996)
* *The Lady on my Left* (1997)
* *The Obsession* (1997)
* *The Upstart* (1998)
* *The Blind Years* (1998)
* *Riley* (1998)
* *Solace of Sin* (1998)
* *The Desert Crop* (1999)
* *The Thursday Friend* (1999)
* *My Land of the North* (1999)
* *A House Divided (2000)
* *Rosie of the River (2000)
* *The Simple Soul and Other Stories (2001)
* *Silent Lady (2002)

#### Cyfres Kate Hannigan 
* *Kate Hannigan* (1950)
* *Kate Hannigan's Girl* (2001)

#### Storiau Mary Ann 
* *A Grand Man* (1954)
* *The Lord and Mary Ann* (1956)
* *The Devil and Mary Ann* (1958)
* *Love and Mary Ann* (1961)
* *Life and Mary Ann* (1962)
* *Marriage and Mary Ann* (1964)
* *Mary Ann's Angels* (1965)
* *Mary Ann and Bill* (1967)

#### Nofelau Mallen
* *The Mallen Streak* (1973)
* *The Mallen Girl* (1974)
* *The Mallen Litter* (1974)

#### Trioleg Tilly Trotter 
* *Tilly Trotter* aka *Tilly* (1980)
* *Tilly Trotter Wed* aka *Tilly Wed* (1981)
* *Tilly Trotter Widowed* aka *Tilly Alone* (1982)

#### Cyfres Hamilton 
* *Hamilton* (1983)
* *Goodbye Hamilton* (1984)
* *Harold* (1985)

#### TriolegThe Bill Bailey 
* *Bill Bailey* (1986)
* *Bill Bailey's Lot* (1987) aka *Bill Bailey's Litter*
* *Bill Bailey's Daughter* (1988)
* *The Bondage of Love* (1997)

#### Storiau i blant
* *Joe and the Gladiator* (1968)
* *The Nipper* (1970)
* *Blue Baccy* (1972) aka *Rory's Fortune* (1988)
* *Our John Willie* (1974)
* *Mrs Flannagan's Trumpet* (1976)
* *Go Tell It to Mrs Golightly* (1977)
* *Lanky Jones* (1981)
* *Nancy Nutall and the Mongrel* (1982)
* *Rory's Fortune* (1988) aka *Blue Baccy* (1972)
* *Bill and The Mary Ann Shaughnessy* (1991)

#### Bywgraffiadau
* *Our Kate* (1969)
* *Catherine Cookson Country* (1986) aka *My Land of the North* (1999)
* *Let Me Make Myself Plain* (1988)
* *Plainer Still* (1995)
* *Just A Saying* (2002)

### Dan yr enw Catherine Marchant
* *Heritage of Folly* (1961) aka *Heritage of Folly* (1961) 
* *The Fen Tiger* (1963) aka *The House on the Fens* (1963)
* *House of Men* (1963)
* *The Mists of Memory* (1965) aka *The Lady on my Left* (1997) 
* *The Iron Facade* (1965) aka *Evil at Rodgers Cross* (1965)
* *Miss Martha Mary Crawford* (1975)
* *The Slow Awakening* (1976)

### Dan yr enw Katie McMullen
* *Heritage of Folly* (1961) aka *Heritage of Folly'' (1961) 

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot
## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1906
Categori:Marwolaethau 1998
Categori:Nofelwyr benywaidd yr 20fed ganrif o Loegr
Categori:Pobl o South Shields