Der Judenstaat

bawd|250px|Clawr *Der Judenstaat*
bawd|Llun enwog Herzl ar lan gwesty'r Trois Roi yn Basel ar gyfer 5ed Cyngres Byd-eang y Seionistiaid, 1901

Pamffled wleidyddol, chwyldroadol oedd ***Der Judenstaat*** (Almaeneg: yn llythrennol "Gwladwriaeth yr Iddewon"; Saesneg: ''The Jews' State*)  ond cyfieithir fel rheol fel "Y Wladwriaeth Iddewig" (Saesneg: *The Jewish State*)  a ysgrifennwyd gan Theodor Herzl.

Cyhoeddwyd *Der Judenstaat'' yn 1896 yn Fienna a Leipzig gan M. Breitenstein's Verlags-Buchhandlung. Isdeitlir y pamffled yn *"Versuch einer modernen Lösung der Judenfrage"* ("Cynnig ar ddatrysiad gyfoes i'r cwestiwn Iddewig"). Bwriadwyd y teitl ''"Annerchiad i'r Rothschilds"'', gan gyfeirio at y tylwyth bancio arch-gyfoethog, yr oedd Herzl yn bwriadu cyflwyno'r araith i'w sylw. Gwrthododd Barwn Edmond de Rothschild gynllun Herzl, gan ofni y gallai fygwth Iddewon yn y Diaspora. Pryderai hefyd y gallai hefyd beryglu ei aneddiadau ei hun ym Mhalesteina.

Ystyrir y llyfryn yn un o destunnau pwysicaf y mudiad Seionaeth. Ynddo mae Herzl yn darlunio sefydlu gwladwriaeth Iddewig annibynnol yn ystod y 20g. Mae'n dadlau (gydag un llygad ar ddarllenwyr a chefnogwyr posib ymhlith cenedl-ddynion a'r llall ar yr Iddewon eu hunain) mai sefydlu gwladwriaeth Iddewig fyddai'r ffordd mwyaf effeithiol o osgoi gwrth-semitiaeth. Mae'r llyfryn yn annog Iddewon i brynu tir ym Mhalesteina, oedd yn rhan o Ymerodraeth yr Otomaniaid ar y pryd. Gydag adlais rhyfedd o ddyheadau Cymry cenedlaetholgar fel Michael D. Jones a'r Wladfa, ystyriwyd sefydlu gwladwriaeth Iddewig yn yr Ariannin hefyd, a gan Herzl yn Wganda hefyd rai blynyddoedd yn ddiweddarach.

Poblogeiddiodd Herzl y term "Seioniaeth", a fathwyd gan Nathan Birnbaum. Bu breuddwyd Herzl o greu Gwladwrieth Iddewig yn llwyddiant rhyfeddol pan grewyd Israel annibynnol yn 1948, cwta hanner can mlynedd yn ddiweddarach - llawer cynt na'r rhelyw o fudiadau cenedlaetholaidd eraill Ewrop megis Cymru.

## Cyd-destun
bawd|Herzl 1904, blwyddyn ei farwolaeth
Roedd Theadore Herzl yn Iddew seciwlar a anwyd yn Budapest ac a oedd wedi ei gymathu, ac yn hapus i gael ei gymathu i fywyd dosbarth canol Almaeneg ei hiaith. Siaradai Ffrangeg ac wrth adrodd ar y Affair Dreyfus pan cyhuddwyd Iddew o filwr Ffrengig ar gam, synwyd Herzl gan rym teimladau gwrth-semitiaeth mewn gwlad ddatblygiedig, soffistigedig, 'gwâr' fel Ffrainc. Daeth Herzl i'r casgliad nad oedd unlle'n saff i'r Iddewon. Ei ateb oedd iddynt greu gwladwriaeth eu hunain. Credai y byddai hynny'n tynnu'r esgus o wrth-semitiaeth oddi ar agenda wleidyddol a chymdeithasol yng ngwledydd Ewrop (gan na fyddai Iddewon ar ôl yno) ac y byddai'r weithred o gael gwladwrieth eu hunain gyda thir eu hunain yn gwneud yr Iddewon yn genedl gryfach yn eu golwg hwy a'u cenedl-ddynion.

Dywed, yn y fersiwn Saesneg:

: *"The Jewish question persists wherever Jews live in appreciable numbers. Wherever it does not exist, it is brought in together with Jewish immigrants. We are naturally drawn :into those places where we are not persecuted, and our appearance there gives rise to persecution. This is the case, and will inevitably be so, everywhere, even in highly civilised :countries—see, for instance, France—so long as the Jewish question is not solved on the political level."

Mewn casgliad, dywed y llyfr:

*Therefore I believe that a wondrous generation of Jews will spring into existence. The Maccabeans will rise again.

*Let me repeat once more my opening words: The Jews who wish for a State will have it.

*We shall live at last as free men on our own soil, and die peacefully in our own homes.

*The world will be freed by our liberty, enriched by our wealth, magnified by our greatness.

*And whatever we attempt there to accomplish for our own welfare, will react powerfully and beneficially for the good of humanity.''

## Prif Bwyntiau'r Pamffled
* Mae Herzl yn trafod mewn peth manylder sut fyddai sefydlu gwladfa yn yr Ariannin neu Balesteina. Mae'n dweud fod angen creu **Cwmni Iddewig** er mwyn prynu tir i sefydlu'r wladfa. Amcangyfrifodd swm o 1 biliwn Mark Aur. Mae hefyd yn sôn am adeiladu tai gweithwyr, cyflwyno gwasanaethau llafur i weithwyr di-grefft, a manylion megis cyflwyno'r diwrnod gwaith 7 awr o hyd, teulu a hyfforddiant yn ail. Dylai'r "heddlu diogelu" fod yn 10 y cant o fewnfudwyr gwrywaidd.
* Ar ôl delio â'r llwybr anodd o godi arian, mae Herzl yn disgrifio **cymeriad y wladwriaeth Iddewig**. Mae'n rhagamcanu strwythur eithaf heterogenaidd, lle dylai pawb allu cymryd traddodiadau ac arferion ei grŵp lleol gydag ef. Mae hyn hefyd yn gwneud y broblem o integreiddio yn amgylchedd anghyfarwydd yn haws i'w gyflawni.
* **Cyfansoddiad**. Yn ôl Herzl, dylai cyfansoddiad y wladwriaeth fod yn eithaf hyblyg a modern. Credai mai'r frenhiniaeth seneddol neu weriniaeth aristocrataidd oedd y mathau gorau o lywodraeth, ond mae'n cydnabod bod diffyg brenhiniaeth Iddewig yn nacáu hyn. Yn ei farn ef, math o aristocratiaeth oedd yr ateb gorau yn y gymdeithas symudol gymdeithasol gyda llawer o gyfleoedd i bobl symud ymlaen mewn cymdeithas. Roedd yn erbyn Refferendwm fel sail y ddeddfwriaeth gan ddweud, *"because in politics there are no simple questions that can only be answered with yes and no. And the masses are even worse than the parliaments, subject to any erroneous beliefs, inclined towards every strong crier. Before the assembled people can do neither external nor internal policy."*
* **Iaith**. Delia Herzl gyda'r her fod yr Iddewon yn y Diaspora yn siarad dwsinnau o ieithoedd gwahanol. Efallai, nad yw'n syndod i Herzl fel Germnanoffil gynnig mai Almaeneg fyddai iaith y Wladwriaeth Iddewig gan nodi mai dyna oedd iaith nifer fawr o'r Iddewon a'r ffaith fod Iddeweg yn chwaer iaith iddi. Noda y gallai'r Almaeneg fod yn brif iaith y wladwriaeth yn gynt ac yn llai trafferthus nag ieithoedd eraill. Diystyra ymdrechiodd adferwyr yr iaith Hebraeg megis Eliezer Ben-Yehuda i wneud yr iaith yn iaith y Wladwriaeth Iddewig. Dywedodd; "Ni allwn siarad Hebraeg gyda'i gilydd. Pwy ohonom sy'n gwybod digon o Hebraeg i ofyn am docyn trên yn yr iaith honno?"
* **Crefydd**. Cymerodd Herzl farn glir ar greu gwladwriaeth secilar gyda gwahaniad clir rhwng crefydd a  "Felly, fe gymerodd Herzl sefyllfa seciwlar ar y pwynt hwn, gyda gwahaniad llym o grefydd a'r wladwriaeth.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* [*The Jewish State* (cyfieithiad 1896)](https://en.wikisource.org/wiki/The_Jewish_State_(1896_translation))
* [*The Jewish State* (cyfieithiad 1917)](https://en.wikisource.org/wiki/A_Jewish_State_(1917_translation))

Categori:Israel
Categori:Gwleidyddiaeth