Monty Python's Flying Circus

Cyfres gomedi o sgetsis swreal o Loegr oedd '''''Monty Python's Flying Circus*** (a elwir yn fwy cyffredinol yn ***Monty Python''''') a redodd am bedair cyfres rhwng 1969 a 1974. Roedd y sioe yn nodedig am y steil o gomedi arbennig, a oedd yn cynnwys sgetshis gwirion ac hurt, heb linellau clo ac yn gyfuniad o hiwmor geiriol a gweledol.

Mae'n serennu Graham Chapman, John Cleese, Eric Idle, Terry Jones, Michael Palin, a Terry Gilliam. Recordiwyd y bennod gyntaf gan gwmni BBC yn Lloegr ar 7 Medi 1969 a gwelodd olau dydd am y tro cyntaf ar 5 Hydref ar BBC1, gyda 45 o benodau yn cael eu darlledu dros bedair cyfres o 1969 i 1974, ynghyd â dwy bennod ar gyfer teledu Almaeneg. Rhyddhawyd addasiad ffilm o sawl sgets, *And Now for Something Totally Different*, ym 1971.

Yn ôl llawer o feirniaid ffilm, roedd y gyfres yn unigryw am ei defnydd o sefyllfaoedd abswrd, a'i hiwmor llawn ensyniadau, a sgetsis heb linellau clo. Rhannwyd y sgetsys byw gydag animeiddiadau gan Gilliam, yn aml yn cyfuno gyda'r actio byw. Roedd y fformat cyffredinol a ddefnyddiwyd ar gyfer y gyfres yn dilyn ac yn ymhelaethu ar yr arddull a ddefnyddiwyd gan Spike Milligan yn ei gyfres arloesol *Q...*, yn hytrach na fformat y sioe sgets draddodiadol. Mae prif berfformwyr y *Pythons* yn chwarae'r rhan fwyaf o gymeriadau'r gyfres, gydag aelodau'r cast cefnogol gan gynnwys Carol Cleveland (y cyfeirir ati gan y tîm fel y "Seithfed Python" answyddogol, Connie Booth (gwraig gyntaf Cleese), cynhyrchydd y gyfres Ian MacNaughton, Ian Davidson, cerddor Neil Innes, a 'Fred Tomlinson a'r Fred Tomlinson Singers' am ganeuon.

Daeth y rhaglen i fodolaeth ar ôl i’r chwe Python gyfarfod â’i gilydd yn y brifysgol, ac mewn amryw o raglenni radio a theledu yn y 1960au, gan geisio gwneud sioe gomedi newydd yn wahanol i unrhyw beth arall ar deledu gwledydd Prydain. Roedd llawer o hiwmor y gyfres yn targedu hynodion bywyd Prydain, yn enwedig bywyd proffesiynol, yn ogystal ag agweddau ar wleidyddiaeth. Mae eu comedi yn aml yn hynod ddeallusol, gyda chyfeiriadau gwallgof niferus at athronwyr a llenorion a'u gweithiau. Bwriad y tîm oedd i'w hiwmor fod yn amhosib i'w gategoreiddio, a llwyddodd mor llwyr fel y dyfeisiwyd yr ansoddair "" i'w ddiffinio. Nid oedd eu hiwmor bob amser yn cael ei ystyried yn briodol ar gyfer teledu gan y BBC, gan arwain at rywfaint o sensoriaeth yn ystod y drydedd gyfres e.e. sŵn rhech. Gadawodd Cleese y sioe yn dilyn y gyfres honno, a chwblhaodd gweddill y Pythons y bedwaredd gyfres derfynol, cyfres fyrrach, cyn dod â'r sioe i ben.

Daeth y sioe yn boblogaidd iawn yng ngwledydd Prydain, ac ar ôl methu â denu cynulleidfa yn yr Unol Daleithiau i ddechrau, ond enillodd ei blwy ym 1974. Arweiniodd llwyddiant y rhaglen ar ddwy ochr yr Iwerydd at deithiau byw gan y *Pythons* a chrewyd tair ffilm ychwanegol, tra bod yr actorion unigol yn ffynnu mewn gyrfaoedd unigol. Bu *Monty Python* yn ddylanwad mawr ar gomedi yn ogystal ag mewn diwylliant poblogaidd. Cafodd yr iaith raglennu digidol Python ei henwi gan Guido van Rossum ar ôl y sioe.

## Trosolwg o'r gyfres 
Gwnaed cyfanswm o 45 pennod o *Flying Circus Monty Python* ar draws pedair cyfres.
[de|bawd|Gellir gweld troed y *Python Foot* enwog yma yn ei gyd-destun gwreiddiol yng nghornel chwith isaf *Venus, Cupid, Folly and Time* gan Agnolo Bronzino, yn [Yr Oriel Genedlaethol (Llundain)|Oriel Genedlaethol, Llundain]]
de|bawd|Manylun o'r droed

## Cynhyrchu 
Cynhyrchwyd pum pennod gyntaf y gyfres gan John Howard Davies, gyda Davies yn gyfarwyddwr stiwdio, ac Ian MacNaughton yn gweithredu fel cyfarwyddwr lleoliad. O'r chweched bennod ymlaen, daeth MacNaughton yn gynhyrchydd ac unig gyfarwyddwr y gyfres. Roedd aelodau rheolaidd eraill y tîm yn cynnwys Hazel Pethig (gwisgoedd), Madelaine Gaffney (colur) a John Horton (dylunydd effeithiau fideo). Priododd Maggie Weston, a oedd yn gweithio ar golur a dylunio, â Gilliam ym 1973. Ffilmiwyd y gyfres yn bennaf mewn stiwdios yn Llundain a lleoliadau cyfagos, traethau a phentrefi yng Ngwlad yr Haf, Norwich ac ynys Jersey.

## Derbyniad 
Ar ôl darlledu'r bennod gyntaf, argraffodd papurau newydd gwledydd Prydain adolygiadau byr o'r rhaglen newydd. Roedd gan yr adolygwyr farn gymysg. Ysgrifennodd un fod y sioe yn "hurt a gwamal", ac nad oedd yn "cynnig dim byd newydd na chyffrous iawn". Disgrifiodd un arall y sioe fel un "joyably Goonish", gan ddweud nad oedd y deunydd i gyd yn "syfrdanol" ond bod "digon dan ei sang yn y 30 munud i godi ychydig o chwerthin." Roedd colofnydd y Reading Evening Post yn fwy brwdfrydig, gan alw'r sioe yn "gomedi mawr ei hangen" a nodi bod "y chwerthin go iawn, i mi, yn dod o'r cartŵn gwallgof a'r gwaith ffoto-montage".

Wrth i'r gyfres barhau, daeth adolygiadau yn fwy cadarnhaol. Ar ôl y drydedd bennod, disgrifiodd colofnydd teledu’r *Guardian* y sioe fel “yn ddi-os, dyma uchafbwynt penwythnos llawer o wylwyr”, gan ddweud bod yr hiwmor yn “whacky" yn hytrach nag yn ddychanol.  Wythnos yn ddiweddarach, rhoddodd adolygydd yr *Observer* "argymhelliad cryf" i'r gyfres, gan ddweud "Mae'r deunydd, er gwaethaf tueddiad i ymestyn syniad da y tu hwnt i'w hyd naturiol, o safon uchel, ond yr hyn sy'n codi'r sioe allan o'r rhigol anrhydeddus [arferol] yw ei ddefnydd rhyfeddol o gartwnau animeiddiedig." Fodd bynnag, nid oedd y farn gadarnhaol hon yn unfrydol o bell ffordd. Cwynodd adolygydd yr *Evening Standard* fod "yr wythnos diwethaf bron wedi malu fy mrwdfrydedd a'm teyrngarwch am byth drwy drosglwyddo nifer o sgits digalon nad oedd fawr mwy na slapstic amlwg." 

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
* 
* 
* Museum of Broadcast Television  (Archived 4 April 2006 at the Wayback Machine)
* British Film Institute Screen Online
* ''Monty Python's Flying Circus'' – Nostalgia Central

Categori:Monty Python
Categori:Rhaglenni teledu comedi
Categori:Rhaglenni teledu'r BBC
Categori:Rhaglenni teledu Saesneg o'r Deyrnas Unedig