Rhythm a blŵs

[frame|Clawr yr albwm *"Dangerously in Love"* gan [Beyoncé.]]
Math o gerddoriaeth Americanaidd Affricanaidd boblogaidd a ddechreuwyd yn y 1940au yw **rhythm a blŵs** (), sy'n cael ei fyrhau i **R&B** fel arfer.

Mae R&B mor boblogaidd heddiw nac yr oedd pan ddechreuodd hi yn y 1940au cynnar. Mae'n yn cynnwys *jump blues*, *doo-wop*, *soul*, y twist, Motown, disco, *funk*, rap a hip-hop. Gan fod R&B wedi newid llawer dros y blynyddoedd, gellir cyfeirio at yr arddull cynnar fel "rhythm a blŵs traddodiadol" a'r diweddar fel "rhythm a blŵs cyfoesol". Fe ddechreuodd hi yn ystod yr Ail Ryfel Byd pan yr oedd mudiad llawer o bobl dduon o dde'r Unol Daleithiau i weithio yn y dinasoedd mawr.

Fe ddefnyddiwyd yr ymadrodd *"Rhythm and Blues"* yn gyntaf ym 1949 gan Jerry Wexler yng nghylchgrawn y "Billboard" (ac "Atlantic Records" wedi hynny). Fel mae'r ymadrodd yn awgrymu, mae rhythm a blŵs yn ddisgynnydd o'r blŵs. Mae'r gerddoriaeth yn debyg iawn i'r blŵs ond mae ganddi rythm cryf a chaled. Mae gan y rhan fwyaf o ganeuon R&B bedwar curiad i'r bar gyda'r acen ar yr ail a'r bedwerydd curiad.

## R&B cynnar 
Fe recordiodd Louis Jordan *"G. I. Jive"* ym 1944, *"Caldonia"* ym 1945 a ''"Choo Choo Ch'Boogie"* ym 1946, mewn arddull a elwir *jump blues*.

## Y 1950au 
[bawd|[Chuck Berry, "brenin R&B"]]
Ym 1949, fe recordiodd Fats Domino *"The Fat Man"'' ac ym 1956 fe recordiodd fersiwn o'r gân *"Blueberry Hill"*. Fe recordiodd Chuck Berry *"Maybellene"* ym 1955 a *"Roll Over Beethoven"* ym 1956. Gelwir Chuck Berry yn frenin R&B.

Un arall oedd Little Richard a recordiodd *"Tutti Frutti"* yn 1955, *"Long Tall Sally"* a *"Good Golly Miss Molly"* yn 1958.

Yn y 1950au fe ddatblygodd R&B i roc a rôl pan osododd gerddorion gwynion fel Bill Haley ac Elvis Presley alawon gwlad i rythmau R&B. Gelwir R&B yn **"roc a rôl ddu"** weithiau ac mae cerddorion fel Fats Domino, Chuck Berry a Little Richard ymhlith arloeswyr roc a rôl.

### Soul 
Ystyr *soul* yw "enaid". Dywedir mai'r canwr a phianydd Ray Charles a ddyfeisiodd *soul*. Dechreuodd e recordio yn 1951.

Un arall i ddechrau'r un adeg oedd James Brown a ddatblygodd *funk*. Mae funk yn debyg i *soul* ond bod yr acen ar guriad cyntaf y bar a bod ganddo rythm wedi ei drawsacennu.

## Y 1960au 
### Y Twist 
Yn 1959 fe recordiodd Hank Ballard and the Midnighters *"Teardrops on Your Letter"*. Ar gefn y record roedd yna gân o'r enw *"The Twist"*. Yn 1960 fe recordiodd Chubby Checker fersiwn ei hunan o *"The Twist"* ac fe ddyfeisiodd ddawns fach i fynd gyda'r gân. Daeth y ddawns yn boblogaidd dros ben o gwmpas y byd-eang. Y flwyddyn ganlynnol fe ysgrifennodd a recordiodd Chubby Checker y gân ''"Let's Twist Again"''.

### Motown 
Yn 1959 fe sefydlodd Berry Gordy gwmni recordio "Motown" yn Detroit. Canwyr mwyaf poblogaidd Motown ydy Diana Ross, Smokey Robinson, Stevie Wonder a Michael Jackson.

### R&B ym Mhrydain 
Yn y 1960au roedd bandiau fel y Rolling Stones, Manfred Mann a'r Kinks yn arfer gwrando ar hen recordiau R&B a chwarae arddull drydanol o R&B.

## Enwogion eraill R&B 
Mae enwogion eraill R&B yn cynnwys Booker T and the MG's, Sly & The Family Stone, Ike Turner, Tina Turner, Whitney Houston, Destiny's Child (yn cynnwys Beyoncé), Luther Vandross, Alexandra Burke a Mary J Blige.

## Ffynonellau 
## Gweler hefyd 
*Blŵs
*Rhestr cerddorion R&B
*Cerddoriaeth roc
*Cerddoriaeth boblogaidd


Categori:Cerddoriaeth Affricanaidd-Americanaidd
Categori:Mathau o gerddoriaeth