Pwdin gwaed

Mae **pwdin gwaed** yn fath arbennig o selsig gwaed yn y Deyrnas Unedig ac yn Iwerddon. Fe'i gwneir o borc neu weithiau gwaed eidion, gyda braster porc neu siwed cig eidion, a grawnfwyd, blawd ceirch, rhynion ceirch, neu rhynon haidd fel arfer. Mae'r gyfran uchel o rawnfwyd, ynghyd â'r defnydd o perlysiau fel brymlys, yn gwahaniaethu rhwng pwdin gwaed a selsig gwaed a fwyteir mewn rhannau eraill o'r byd. Ceir hefyd Pwdin Gwaed Gwyddau yng Nghymru a wnaed o waed gwyddau yn Eifionydd.

Fe'i gelwir yn *black pudding* yn Saesneg oherwydd ei liw; yn Ffrainc ceir pwdin gwaed tebyg o'r enw *boudin noir.* 

Ceir cofnod cynharaf y term "pwdin gwaed" o Almanacau John Prys yn 1768 *"[y]r un fath ydyw llyfr heb ragymadrodd, a phwding gwaed heb ddim siwed."*

## Hanes
Er gwaethaf yr enw pwdin, ystyrir pwdinau gwaed yn un o'r mathau hynaf o selsig. Credir i'r gair Saesneg "pudding" ddod o'r Ffrangeg *boudin*, sydd o'r Lladin wreiddiol *botellus*, a olygai "selsigen fach". Defnyddir y gair "pudding" yn Saesneg i olygu math o selsig sawrus neu, fel y tueddir i'w hystyried bellach a bron yn ddieithriad gyda'r gair Cymraeg "pwdin" fel saig melys.

Yn gyffredinol mae anifeiliaid yn cael eu gwaedu adeg eu lladd, ac wrth i waed ddifetha'n gyflym oni bai ei fod wedi'i baratoi mewn rhyw ffordd, mae gwneud pwdin ag ef yn un o'r ffyrdd hawsaf o sicrhau nad yw'n mynd yn wastraff.

## Arferion bwyta
 a gweini mewn Siop Sgod a Sglods]]
Cysylltir bwyta pwdin gwaed fel rhan o Frecwast Cymreig a brecwastau traddodiadol eraill.

Gall pwdin gwaed gael ei grilio, ei ffrio, ei bobi, neu ei ferwi yn ei groen. Gellir ei fwyta'n oer hefyd, gan ei fod yn cael ei goginio wrth ei gynhyrchu.

Mewn rhannau o ogledd-orllewin Lloegr ac yn y 'Black Country' (Canolbarth Lloegr), roedd yn arferol gweini pwdin gwaed cyfan wedi'i ferwi fel pryd cyflawn, gyda bara neu datws.  Mewn mannau eraill yn ngwledydd Prydain ac Iwerddon, mae tafelli o bwdin gwaed wedi'i ffrio neu wedi'i grilio yn cael eu gweini fel arfer fel rhan o frecwast llawn traddodiadol, traddodiad sydd wedi lledaenu ledled y byd gydag allfudo.

Mae rhai siopau sglodion, yn enwedig yn yr Alban (a gogledd Lloegr) yn gwerthu pwdin gwaed wedi'i ffrio'n ddwfn, mewn cytew.

## Amrywiaethu byd-eang
Ceir amrywiaethau ar y pwdin gwaed ar draws Ewrop.

Ar gyfer fersiwn Rwsia a'r Baltig, mae'r gwaed yn cael ei gymysgu â menyn, blawd, hufen, melynwy a gwynwy wedi'i guro. Y sbeisys nodweddiadol a ychwanegir yw halen, nytmeg, a phenrhudd yr ardd. Mae'r fersiwn o Sweden fel arfer yn cynnwys blawd rhyg, surop a chig moch a'r sbeisys nodweddiadol yw halen, pupur, penrhudd yr ardd, croen lemwn, sinamon, allspice neu ewin.

Fel pryd diwrnod lladd traddodiadol, mae amrywiad o'r pryd a elwir yn *Bluttommerl* (Styria), *Blutnigl* (Burgenland) neu *Blutsterz* yn cael ei baratoi yn nhaleithiau ffederal Awstria.

## Maeth
Mae pwdin gwaed yn ffynhonnell dda o brotein; mae'n isel mewn carbohydradau ac yn uchel mewn sinc a haearn. Fe'i disgrifiwyd fel "superfood" oherwydd y rhinweddau maethol hyn, er bod llawer o ryseitiau hefyd yn uchel iawn mewn braster dirlawn a halen.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Rysáit Pwdin Gwaed Mochyn ar wefan Casgliad y Werin Cymru
* Rysáit 'Pwdin Gwaed Gwyddau' ar wefan Casgliad y Werin Cymru
* How To Make Black Pudding.Blood Sausage rysáit gan y cigydd Scott Rea

Categori:Bwyd a diod yn Ewrop
Categori:Bwyd a diod yng Nghymru