Janet Street-Porter

Newyddiadurwraig, golygydd, cyflwynydd a chynhyrchydd teledu o Loegr o dras Gymreig ydy **Janet Vera Street-Porter** (née Bull, ganwyd 27 Rhagfyr 1946), sy'n bersonoliaeth adnabyddus yn y cyfryngau. Bu'n olygydd *The Independent on Sunday* am ddwy flynedd cyn dod yn olygydd "at-large" yn 2002. Mae ei acen de Llundain nodedig a'i dannedd wedi ei gwneud yn destun sbri nifer o ddigrifwyr.

## Bywyd cynnar
Ganwyd Street-Porter yn Brentford, Middlesex, yn ferch i Cherry Cuff Ardern (née Jones), oedd yn gweithio fel dynes cinio ysgol ac yn y gwasanaeth sifil fel cynorthwydd clerigol mewn swyddfa dreth. Roedd hi'n Gymraes Gymraeg ac yn hanu o Benmaenmawr. Ei thad oedd Stanley W G Bull, peiriannydd trydanol a wasanaethodd fel  uwch-sarsiant yn Royal Corps of Signals yn yr Ail Ryfel Byd. Ar y pryd, roedd ei thad dal yn briod i'w gŵr cyntaf, George Ardern, a ni briododd Stanley nes 1954, felly cofnodwyd ei chyfenw fel Ardern yn y cofnodion geni. Yn ddiweddarach cymerodd gyfenw ei thad.

Fe'i magwyd yn Fulham, Gorllewin Llundain a symudodd y teulu i Perivale, Llundain Fwyaf pan oedd yn 14 mlwydd oed. Byddai'r teulu yn mynd ar wyliau i dref enedigol ei mam, Llanfairfechan. Mynychodd Ysgol Ramadeg y Fonesig Margaret Tudor yn Parsons Green rhwng 1958 ac 1964 lle pasiodd 8 Lefel-O a 3 Lefel-A yn Saesneg, Hanes a Chelf. Cymerodd Lefel-A ym mathemateg pur hefyd ond ni phasiodd. Tra'n astudio lefelau-A, cafodd erthyliad anghyfreithlon. Yna treuliodd ddwy flynedd yn yr Architectural Association School of Architecture, lle cyfarfu ei gŵr cyntaf, Tim Street-Porter.

## Gyrfa
Disgynodd allan o'r coleg gan ganfod gwaith yn y cyfryngau. Wedi cyfnod byr gyda chylchgrawn merched *Petticoat*, ymunodd â'r *Daily Mail* ym 1969, lle daeth yn is-olygydd ffasiwn. Daeth yn olygydd ffasiwn yr *Evening Standard* ym 1971. Y bwriad oedd i gyferbynnu Callan trefol a Street-Porter cockney. Daeth eu hacenion yn adnabyddus i'r cynhyrchwyr fel *"cut-glass"* a *"cut-froat"*. Bu rhithiant rhwng y ddau, gyda *one-upmanship* cyson yn denu gwrandawyr.

Yn gynnar ym 1975, daeth Street-Porter yn olygydd lawnsiad *Sell Out*, cangen o gylchgrawn Time Out Llundain, ynghyd a'i gyhoeddwr a'i hail ŵr Tony Elliott. Nid oedd y cylchgrawn yn llwyddiant.

### Teledu
Dechreuodd Street-Porter weithio ar y teledu ar LWT ym 1975, fel gohebydd i gychwyn, ar gyfres o raglenni wedi ei anelu at ieuenctid, gan gynnwys *The London Weekend Show* (1975–1979). Aeth ymlaen i gyflwyno sioe sgwrsio hwyr y nos, *Saturday Night People* (1978–1980), gyda Clive James a Russell Harty. Yn ddiweddarach cynhyrchodd *Twentieth Century Box* (1980–1982), a gyflwynwyd gan Danny Baker. Enillodd ei rhaglen *Network 7* BAFTA ar gyfer y graffeg ym 1988.

Ym 1992, darparodd y stori ar gyfer *The Vampyr: A Soap Opera*, addasiad y BBC o opera Heinrich August Marschner, *Der Vampyr*, a gynhwysodd libreto newydd gan Charles Hart.

Ni anwylodd ymdriniaeth Street-Porter o'i gwaith hi at ei beirniaid, a wrthwynebodd ei hynganiad gan gwestiynu ei haddasrwydd fel dylanwad ar ieuenctid Prydain.

Enwebwyd Street-Porter ar gyfer gwobr "Mae West Award for the most outspoken woman in the industry" yn 2000, yng ngwobrau Merched mewn Ffilm a Theledu, Carlton Television.

Yn 2007, serenodd Street-Porter ar raglen deledu realiti ITV2, *Deadline*, fel golygydd llym a oedd yn gweithio gyda tîm o enwogion oedd yn chwarae ar fod yn ohebwyr a chynhyrchu cylchgrawn clebran wythnosol. Roedd rhaid i'r enwogion oddef lymder tafod Street-Porter tra bu'n penderfynu pwy i ddiswyddo pob wythnos.

Yn 2008, roedd Street-Porter yn westai *Celebrity Big Brother Hijack*.

Mae ei llais unigryw wedi ei gwneud yn ffefryn ymysg dynwaredwyr. Mae Pamela Stephenson wedi gwatwar Street-Porter ar ''Not the Nine O'Clock News* (1979–82), ac roedd Kenny Everett hefyd wedi ei dynwared.

### Gwaith papurau newydd
Daeth Street-Porter yn olygydd yr *Independent on Sunday'' ym 1999. Er i'w beirniaid ei dirmygu, cynyddodd gylchrediad y papur i 270,460, a oedd yn gynnydd o 11.6%. Ym 1994, for the documentary series *The Longest Walk*, cyd-deithiodd gyda'r cerddwraig pellter-hir, Ffyona Campbell, ar y darn olaf o'i thaith cerdded oamgylch y byd.

bawd|dde|Tŷ a gomisiynwyd gan Janet Street-Porter, Clerkenwell, Llundain
Ym 1987, comisiynodd Street-Porter CZWG Architects i ddylunio tŷ. Mae'r adeilad yn sefyll allan ymysg tai Sioraidd Clerkenwell, gyda'r tu allan ôl-fodern, sy'n ein atgoffa fymryn o Broadcasting House.

Ymddangosodd fel rhodiwr mewn sîn clwb nos yn *Blowup* ym 1966. Yn 2003, ysgrifennodd a chyflwynodd sioe un-dynes yng Ngŵyl Caeredin, sef *All the Rage*.

Er gwaethaf (neu efallai oherwydd) iaith gyntaf ei mam, mae hi wedi bod yn ddilornus iawn o'r Gymraeg ar adegau, er iddi ymuno â dosbarth dysgu'r Gymraeg ar gyfer rhaglen S4C.

## Bywyd personol
Mae Street-Porter yn ffrind i'r model Elizabeth Hurley, a dawnsiodd gyda Hurley a chwech o eraill yn nathliadau Indiaidd y noson cyn priodas Hurley ac Arun Nayar yn 2007.

Mae Street-Porter wedi priodi bedair gwaith:  
* Tim Street-Porter - ffotograffydd yn Norfolk, Caint a Llundain. Cyn hynny roedd ganddi dŷ yn Nidderdale, Swydd Efrog.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* 
* Gwefan bersonol Janet Street-Porter
* Janet Street-Porter, Screenonline, British Film Institute

Categori:Colofnwyr o Loegr
Categori:Cyflwynwyr radio o Loegr
Categori:Cyflwynwyr teledu o Loegr
Categori:Cynhyrchwyr teledu o Loegr
Categori:Genedigaethau 1946
Categori:Golygyddion o Loegr
Categori:Newyddiadurwyr yr 20fed ganrif o Loegr
Categori:Newyddiadurwyr yr 21ain ganrif o Loegr
Categori:Pobl o Loegr o dras Gymreig
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Loegr
Categori:Merched yr 21ain ganrif o Loegr