Angladd Edward VII

bawd|350px|Cerbydau brenhinol yn yr orymdaeth

Digwyddodd angladd gwladol Edward VII, Brenin Teyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon ac Ymerawdwr India, ar ddydd Gwener, 20 Mai 1910. Yr angladd oedd y casgliad mwyaf o frenhindod Ewropeaidd erioed, gyda chynrychiolwyr o 70 talaith, a’r olaf cyn i lawer o deuluoedd brenhinol gael eu diorseddu yn y Rhyfel Byd Cyntaf a’i ganlyniad.

## Trefnu 
bawd|Y Brenin Edward VII yn gorwedd ar goedd yn Neuadd Westminster, 17-19 Mai 1910|350px

Bu farw Brenin Edward VII ar 6 Mai. Yn gyntaf bu'n gorwedd ar goedd yn breifat yn Ystafell yr Orsedd ym Mhalas Buckingham. Yna, ar 17 Mai, aeth â'r arch mewn gorymdaith i Neuadd San Steffan, lle'r bu'n gorwedd ar goedd yn gyhoeddus. Dyma'r tro cyntaf i aelod o'r Teulu Brenhinol gorwedd ar goedd yna, ac fe'i hysbrydolwyd gan y gorwedd ar goedd William Gladstone yno ym 1898. Amcangyfrifir bod hanner miliwn o bobl wedi ymweld â'r neuadd yn ystod y tridiau yr oedd ar agor.

Cynhaliwyd yr angladd bythefnos ar ôl marwolaeth y brenin ar 20 Mai. Ymgasglodd torfeydd enfawr i wylio'r orymdaith, amcangyfrifir eu bod rhwng tair a phum miliwn. Cafodd llwybr yr orymdaith ei leinio gan 35,000 o filwyr. Aeth o Balas Buckingham i Neuadd Westminster, lle cynhaliwyd seremoni fach gan yr Archesgob Caergaint Randall Davidson, o flaen grŵp bach o alarwyr swyddogol - ei wraig weddw y Frenhines Alexandra, ei fab y Brenin Siôr V, ei ferch Y Dywysoges Victoria, ei frawd Dug Connaught, a'i nai Wilhelm II, Ymerawdwr yr Almaen. Arhosodd gweddill y parti angladd y tu allan i'r Neuadd, a oedd yn cynnwys miloedd o bobl. Canodd Big Ben, y gloch yn nhŵr y cloc gerllaw, 68 o weithiau, un ar gyfer pob blwyddyn o fywyd Edward VII. Hwn oedd y tro cyntaf iddo gael ei ddefnyddio fel hyn ar gyfer angladd brenin.

Yna aeth yr orymdaith gyfan ymlaen o Neuadd Westminster, trwy Whitehall a'r Mall, o Hyde Park Corner hyd at Marble Arch, ac oddi yno i Orsaf Paddington. Oddi yno, cludodd trên angladd y galarwyr i Windsor. O'r orsaf, parhaodd yr orymdaith ymlaen i Gastell Windsor, a chynhaliwyd seremoni angladdol llawn yng Nghapel San Siôr. Dilynodd y gwasanaeth angladdol y fformat a ddefnyddiwyd ar gyfer y Frenhines Fictoria, ond cafodd Edward ei gladdu yn y capel, yn lle Frogmore. Roedd y litwrgi wedi'i seilio'n agos ar y *Order of the Burial of the Dead* o'r *Llyfr Gweddi Gyffredin*. Roedd y Frenhines Alexandra wedi gofyn yn benodol am anthem gan Syr Arthur Sullivan, fodd bynnag, roedd yr Archesgob Davidson ac uwch glerigwyr eraill o'r farn nad oedd gan y darn ddigon o ddifrifwch, ac yn lle defnyddion nhw *His Body Is Buried In Peace* o *Funeral Anthem For Queen Caroline* gan George Frideric Handel.

## Pobl yn yr orymdaith 
[bawd|350px|Y Naw Sofran yn [Castell Windsor|Windsor ar gyfer angladd y Brenin Edward VII, ar 20 Mai 1910. Yn sefyll, o'r chwith i'r dde: Haakon VII o Norwy, Ferdinand o Fwlgaria, Manuel II o Bortiwgal, Wilhelm II o'r Almaen, George I o Wlad Groeg ac Albert I o Wlad Belg. Yn eistedd, o'r chwith i'r dde: Alfonso XIII o Sbaen, George V o'r Deyrnas Unedig a Frederick VIII o Ddenmarc]]

Roedd yr angladd yn nodedig am y nifer enfawr o frenhindod pwysig Ewropeaidd a'r byd a gymerodd ran ynddo. Yn yr orymdaith angladdol y roedd gorymdaith ceffyl wedi'i dilyn gan 11 o gerbydau. Ynghyd â ffigurau milwrol amrywiol, roedd y ffigurau ar gefn ceffyl yn cynnwys y canlynol:de|bawd|*Procession of the Nine Kings*,  gan Harry Payne|350px

* Siôr V, Brenin y Deyrnas Unedig, mab y diweddar Frenin
* Wilhelm II, Ymerawdwr yr Almaen a Brenin Prwsia, nai y diweddar Frenin
* Tywysog Arthur, Dug Connaught a Strathearn, brawd y diweddar Frenin
* George I o Roeg, brawd yng nghyfraith y diweddar Frenin
* Alfonso XIII, Brenin Sbaen, nai yng nghyfraith y diweddar Frenin
* Haakon VII, Brenin Norwy, nai a mab-yng-nghyfraith y diweddar Frenin
* Frederick VIII, Brenin Denmarc, brawd yng nghyfraith y diweddar Frenin
* Manuel II, Brenin Portiwgal, cyd-aelod o Dŷ Saxe-Coburg a Gotha
* Ferdinand I, Tsar Bwlgaria, cyd-aelod o Dŷ Saxe-Coburg a Gotha
* Albert I, Brenin y Gwlad Belg, cyd-aelod o Dŷ Saxe-Coburg a Gotha
* Franz Ferdinand, Archddug Awstria, etifedd tebygol i orsedd Awstria-Hwngari (yn cynrychioli Ymerawdwr Awstria )
* Şehzade Yusuf Izzeddin, Tywysog Ymerodraeth Otomanaidd (yn cynrychioli'r Swltan Otomanaidd)
* Archddug Michael Alexandrovich o Rwsia, brawd iau'r Ymerawdwr Rwsia; nai y diweddar Frenin
* Tywysog Emanuele Filiberto, Dug Aosta, cefnder i Frenin yr Eidal
* Tywysog Fushimi Sadanaru, cefnder i'r Ymerawdwr Japan
* Constantine I o Roeg, Dug Sparta, nai y diweddar Frenin
* Tywysog Ferdinand o Rwmania, nai yng nghyfraith y diweddar Frenin (yn cynrychioli Brenin Rwmania)
* Tywysog Rupprecht o Bafaria, ŵyr Rhaglyw Tywysog Bafaria
* Dug Albrecht o Württemberg, cefnder i Frenin Württemberg
* Tywysog Alecsander o Serbia (yn cynrychioli Brenin Serbia)
* Tywysog Henry o'r Iseldiroedd, gŵr Brenhines yr Iseldiroedd
* Ernest Louis, Archddug Hesse a'r Rhein, nai y diweddar Frenin
* Adolphus Frederick V, Archddug Mecklenburg-Strelitz
* Tywysog Henry o Brwsia, nai y diweddar Frenin
* Dug Saxe-Coburg a Gotha, nai y diweddar Frenin
* Tywysog Johann Georg o Sacsoni, brawd Brenin Sacsoni
* Tywysog Carl, Dug Västergötland, brawd Brenin Sweden a nai yng nghyfraith y diweddar Frenin
* Tywysog Waldeck a Pyrmont
* Tywysog Mohammed Ali o'r Aifft, etifedd tebygol i orsedd yr Aifft (yn cynrychioli Khedive yr Aifft a Swdan)
* Tywysog Arthur o Connaught, nai y diweddar Frenin
* Tywysog Christian o Schleswig-Holstein, brawd yng nghyfraith y diweddar Frenin
* Tywysog Albert o Schleswig-Holstein, nai y diweddar Frenin
* Tywysog Alexander o Battenberg, nai y diweddar Frenin
* Dug Fife, mab-yng-nghyfraith y diweddar Frenin
* Dug Tec, brawd yng nghyfraith olynydd y diweddar Frenin
* Tywysog Francis o Tec, brawd yng nghyfraith i olynydd y diweddar Frenin
* Tywysog Alexander o Tec, brawd yng nghyfraith olynydd y diweddar Frenin a nai yng nghyfraith y diweddar frenin
* Tywysog Andrew o Wlad Groeg a Denmarc, nai y diweddar Frenin
* Archddug Michael Mikhailovich o Rwsia
* Tywysog Maximilian o Baden, nai yng nghyfraith y diweddar Frenin, etifedd tebygol i orsedd Baden (yn cynrychioli Archddug Baden)
* Tywysog Danilo o Montenegro (yn cynrychioli Tywysog Montenegro)
* Tywysog Christopher o Wlad Groeg a Denmarc, nai y diweddar Frenin
* Tywysog Philipp o Saxe-Coburg a Gotha
* Archddug Etifeddol Mecklenburg-Strelitz
* Tywysog Luís o Orléans-Braganza
* Dug Penthièvre, aelod o dŷ brenhinol Orléanist
* Clement Leopold Clement o Saxe-Coburg a Gotha
* Tywysog Wolrad o Waldeck-Pyrmont
* Tywysog Bovaradej o Siam, nai Brenin Siam

Ymhlith y rhai a ddilynodd ar ôl yn y cerbydau roedd:

* Cesar, ci y diweddar Frenin, a arweiniodd yr orymdaith angladdol y tu ôl i'r cerbyd a oedd yn cario arch y Brenin
* Y Frenhines Alexandra, gwraig weddw'r diweddar Frenin
* Ymredores Weddw Maria Feodorovna o Rwsia, chwaer yng nghyfraith y diweddar Frenin
* Tywysoges Louise, Duges Fife, merch y diweddar Frenin
* Tywysoges Victoria, merch y diweddar Frenin
* Mair o Tec, Brenhines y Deyrnas Unedig, merch yng nghyfraith y diweddar Frenin
* Maud o Gymru, Brenhines Norwy, merch y diweddar Frenin
* Edward, Dug Cernyw, ŵyr y diweddar Frenin (y dyfodol Edward VIII)
* Tywysoges Mary, wyres y diweddar Frenin
* Tywysoges Helena o Schleswig-Holstein, chwaer y diweddar Frenin
* Tywysoges Louise, Duges Argyll, chwaer y diweddar Frenin
* Tywysoges Beatrice o Battenberg, chwaer y diweddar Frenin
* Tywysoges Louise, Duges Connaught a Strathearn, chwaer yng nghyfraith y diweddar Frenin
* Tywysoges Helena, Duges Weddw Albany, chwaer yng nghyfraith y diweddar Frenin
* Tywysoges Patricia o Connaught, nith y diweddar Frenin
* Tywysoges Alexandra, wyres y diweddar Frenin
* Tywysoges Maud, wyres y diweddar Frenin
* Tywysoges Helena Victoria o Schleswig-Holstein, nith y diweddar Frenin
* Tywysoges Marie Louise o Schleswig-Holstein, nith y diweddar Frenin
* Tywysog Albert, ŵyr y diweddar Frenin (y dyfodol Siôr VI)
* Tywysog Harri, ŵyr y diweddar Frenin
* Tywysog George o Hanover a Cumberland, nai y diweddar Frenin
* Tywysog Zaitao o China, yn cynrychioli'r Brenhinllin Qing, ewythr i'r Ymerawdwr
* Cyn-Arlywydd Theodore Roosevelt, yn cynrychioli'r Unol Daleithiau
* Gweinidog Materion Tramor, Stephen Pichon, yn cynrychioli Gweriniaeth Ffrainc
* Samad Khan Momtaz os-Saltaneh, yn cynrychioli Persia

Mynychodd perthnasau eraill y diweddar frenin yr angladd hefyd:

* Tywysog Louis o Battenberg, nai yng nghyfraith y diweddar frenin
* Dug Argyll, brawd yng nghyfraith y diweddar frenin
* Tywysog Maurice o Battenberg, nai y diweddar frenin
* Iarll Edward Gleichen, hanner cefnder y diweddar frenin
* Tywysog George o Battenberg, hen nai y diweddar frenin
* Tywysoges Victoria Adelaide, Duges Saxe-Coburg a Gotha, nith yng nghyfraith y diweddar frenin
* Tywysoges Alice o Wlad Groeg a Denmarc, gor-nith y diweddar frenin
* Tywysoges Louis o Battenberg, nith y diweddar frenin
* Margaret Cambridge, Duges Teck, chwaer yng nghyfraith olynydd y diweddar frenin
* Tywysoges Louise o Battenberg, wyres y diweddar frenin
* Tywysoges Victor o Hohenlohe-Langenburg , gwraig gweddw hanner cefnder y diweddar frenin
* Iarlles Feodora Gleichen, hanner cefnder hanner diweddar frenin
* Tywysog Ferdinand, Dug Alençon, cefnder y diweddar frenin
* Gaston, Iarll Eu, cefnder y diweddar frenin
* tywysog Emmanuel, Dug Vendôme, ail gefnder y diweddar frenin 

## Cyfeiriadau 
Categori:Brenhiniaeth y Deyrnas Unedig