Awyrwisg (paganiaeth fodern)

bawd|360x360px| Cynrychioliad artistig o wrach awyrwisg yn *Festival of the Witches* gan Luis Ricardo Falero, 1880
Mae ***awyrwisg*** ("skyclad" yn Saesneg) yn cyfeirio at noethni defodol yn Wica a Phaganiaeth Fodern. Mae rhai grwpiau, neu Draddodiadau, yn perfformio'r rhan fwyaf neu'r cyfan o'u defodau'n noeth. Er bod noethni ac arfer dewiniaeth wedi bod yn gysylltiedig ers amser maith yn y celfyddydau gweledol, priodolir y noethni defodol cyfoes hwn yn nodweddiadol naill ai i ddylanwad Gerald Gardner neu i ddarn o lyfr 1899 Charles Godfrey Leland, *Aradia, or Gospel of the Witches*, ac fel y cyfryw fe'i priodolir yn bennaf i gwfenni Gardneraidd ac Alecsandraidd.

## Gwreiddiau 
### Gardner 
Cyhoeddwyd *Witchcraft Today* gan Gardner ym 1954. Roedd y llyfr yn honni ei fod yn adrodd ar arfer cyfoes dewiniaeth grefyddol Paganaidd yn Lloegr, a oedd, yn ôl pob sôn, wedi goroesi fel crefydd danddaearol ers canrifoedd. Cynhwyswyd noethni defodol fel rhan reolaidd o arfer Wicaidd, ond yn yr oes fodern fe'i defnyddir yn bennaf gan Wiciaid Alecsandraidd a Gardneraidd. Mae "Siars y Dduwies", sy'n rhan o litwrgi defodol Gardneraidd ac Alecsandraidd, yn cyfarwyddo i Wiciaid ymarfer defod yn noeth. Treuliodd Gardner nifer o flynyddoedd yn India, ac efallai ei fod wedi cael y cysyniad gan y Janiaid Digambara, sect grefyddol lle mae'n bosibl na fyddai'r mynachod yn gwisgo dillad.

Mae'r term *Digambara* yn llythrennol yn golygu "awyr-wisg". Roedd gan Loegr gysylltiadau agos ag India ar yr adeg pan ddaeth Wica yn gyhoeddus am y tro cyntaf yn Lloegr, felly gallai'r defnydd o'r gair *digambara* fod wedi bod yn gyfarwydd i siaradwyr Saesneg oedd â gwybodaeth am grefyddau'r Dwyrain Pell. Yn benodol, roedd Gerald Gardner, a boblogodd Wica am y tro cyntaf yn Lloegr, yn llên gwerinïwr nodedig gyda diddordeb yn niwylliant y Dwyrain Pell, a dreuliodd lawer o'i fywyd fel oedolyn yn Sri Lanka a Myanmar, felly mae'n gredadwy ei fod yn gyfarwydd â'r term Janaidd hwn.

### Aradia 
Mae tarddiad y cyfarwyddyd hwn wedi ei olrhain i *Aradia, or Gospel of the Witches*.
Mae Doreen Valiente, un o offeiriadesau Gardner, yn cofio syndod Gardner at gydnabyddiaeth Valiente o ddeunydd o *Aradia* yn y fersiwn wreiddiol o'r "Siars" a roddwyd iddi. Yn ddiweddarach, ail ysgrifennodd Valiente y "Siars", gan gadw'r llinellau o *Aradia*. Yna, cafodd fersiwn Valiente ei ddosbarthu'n eang a'i ailargraffu.

Gan dderbyn *Aradia* fel ffynhonnell ymarferion awyrwisg, mae Robert Chartowich yn cyfeirio at gyfieithiad Pazzaglini 1998 o'r llinellau canlynol, sy'n darllen "Dynion a Merched / Byddwch i gyd yn noeth, hyd / Eto y bydd ef wedi marw, yr olaf / O'ch gormeswyr wedi marw." Mae Chartowich yn dadlau bod noethni defodol Wica wedi'i seilio ar gam-gyfieithiad Leland o'r llinellau hyn trwy ymgorffori'r cymal "yn eich defodau".

### Y tu allan i draddodiadau Wicaidd 
Nid yw noethni defodol yn gyfyngedig i Wica draddodiadol. Ymhlith y grwpiau hynny sy'n gwneud hynny, dim ond rhai defodau a allai gynnwys noethni defodol. Mae'r traddodiad Aricaidd, er enghraifft, yn ymarfer awyrwisg am chwe mis o'r flwyddyn, ac yn perfformio eu seremonïau mewn gwisgoedd defodol am hanner arall y flwyddyn. O fewn, ac yn enwedig y tu allan i, ardaloedd penodol o Wica a Phaganiaeth, gellir rhoi rhesymau heblaw am draddodiad i egluro ffafriaeth at addoliad awyrwisg. Dywed Starhawk yn *Spiral Dance*, "Mae'r corff noeth yn cynrychioli gwirionedd, y gwirionedd sy'n mynd yn ddyfnach nag arfer cymdeithasol" ac "yn arwydd bod teyrngarwch Gwrach i'r gwir cyn unrhyw ideoleg neu unrhyw rithiau cysurus." 

## Nodiadau a chyfeiriadau 
Categori:Terminoleg Wica
Categori:Noethni mewn crefydd