Ilse Langner

Awdur o Wlad Pwyl a sefydlodd yn yr Almaen oedd **Ilse Langner** (21 Mai 1899 - 16 Ionawr 1987) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel sgriptiwr a newyddiadurwr.

Ganed **Ilse Edith Helene Langner** yn Wrocław, dinas yng ngorllewin Gwlad Pwyl heddiw (*Vratislavia* yw'r ffurf Ladin), a bu farw yn Darmstadt, yn nhalaith Hessen yng nghanolbarth yr Almaen. 

Roedd Ilse Langner yn ferch i Erdmann Langner, addysgwr, a'i wraig Helene. Yn 14 oed, ymddangosodd ei chyfrol gyntaf o farddoniaeth *Tautropfen* (diferion gwlith). Yn Berlin, cyhoeddodd ei gwaith newyddiadurol cyntaf, gan gynnwys taith ym 1928 yn yr Undeb Sofietaidd ar ran y Scherl-Verlag. Yn yr un flwyddyn daeth yn aelod o Ganolfan P.E.N. yr Almaen. Priododd yn ianc ond ni pharodd y briodas yn hir. Yn ei hail briodas ym 1929 priododd Werner Siebert († 1954).

Yn 1929, rhyddhaodd ei drama gyntaf, *Frau Emma kämpft im Hinterland* ("Brwydr Emmayn yr Hinterlands") darn gwrth-ryfel a'i gwnaeth yn adnabyddus. Fe'i perfformiwyd am y tro cyntaf yn y Berliner Theatre. Daeth ei llwyddiant mwyaf gyda'r ddrama *Die Heilige aus USA* ("Y Sant o'r Unol Daleithiau") sy'n delio â bywgraffiad sylfaenydd y mudiad Seientiaeth Gristnogol, Mary Baker-Eddy. Daeth y première gan Max Reinhardt ym 1931 yn y Theatre am Kurfürstendamm â llawer o sylw iddi. 

Ym 1933 aeth ar daith fyd-eang, gan gynnwys gwledydd De-ddwyrain Asia. Ymddangosodd ei nofel *Die purpune Stadt* ym 1937 ond fe’i gwaharddwyd yn fuan ar ôl ei chyhoeddi, fodd bynnag, a chafwyd ailargraffiad ym 1944 yn Suhrkamp Verlag. Yn 1949 ysgrifennodd mewn cyfnod o dri mis, saith drama, gan gynnwys *Heimkehr* (*dychwelyd adref*); roedd Erwin Piscator eisiau ei llwyfannu yn Efrog Newydd. Ar ôl iddo gael ei amau yn yr Unol Daleithiau i fod yn agos iawn at gomiwnyddiaeth, dychwelodd i'r Almaen a'i chyhoeddi ym 1952 fel drama radio.

Yn 1952 daeth Ilse Langner yn aelod o Academi Iaith a Llenyddiaeth yr Almaen. Yn 1963 symudodd i Darmstadt. Ymgymerodd â theithiau pellach, gan gynnwys i Japan, Gwlad Thai ac Indonesia, ac ym 1966/1967  aeth ar daith gan ddarlithio ledled y byd ar ran y Goethe-Institut. Yn 1968 cynrychiolodd yr awduron Almaeneg ym Mecsico yn yr Olympiad Diwylliannol ac yn 1975 teithiodd i Affrica.

## Gwobrau
:1960: medal Willibald-Pirckheimer
:1969: Medal Johann Heinrich Merck o ddinas Darmstadt
:1974: Dosbarth Ffederal Teilyngdod I.
:1980: Gwobr Llenyddiaeth Eichendorff
:1981: Croes Teilyngdod Ffederal Fawr
:1984: Bathodyn Goethe y wlad Hessen

## Llyfryddiaeth ddethol
:Frau Emma kämpft im Hinterland Drama 1928 (UA 1928):
:Katharina Henschke Schauspiel 1930
:Die Heilige aus USA Drama 1931
:Amazonen Komödie 1932 (UA 1936)
:Der Mord in Mykene 1934 (UA 1937) (unter dem Titel Klytämnestra, Trauerspiel in Versform 1947)
:Die große Zauberin Drama. S. Fischer, Berlin 1938
:Der Venezianische Spiegel 1949 (UA 1952)
:Das Wunderwerk Amerika Drama 1951
:Salome Drama 1953
:Iphigenie und Orest
:Iphigenie Smith kehrt heim

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Academi Iaith a Barddoniaeth Almaeneg am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion Almaenig
Categori:Genedigaethau 1899
Categori:Marwolaethau 1987
Categori:Merched y 19eg ganrif
Categori:Pobl o Wrocław