Shamrock Rovers F.C.

Clwb pêl-droed o brifddinas Iwerddon, Dulyn, a sefydlwyd ym 1901, yw **Shamrock Rovers F.C.** (Gwyddeleg: *Cymdeithas Peile Ruagairí na Seamróige*). Mae'r clwb yn bencampwyr recordiau ac yn enillwyr cwpan record Gweriniaeth Iwerddon. The club has won the Cynghrair yr Iwerddon record o 18 gwaith a Chwpan Iwerddon record o 25 gwaith. Dim ond Bohemian F.C. cystadlewyr lleol sydd wedi bod yn aelod o Gynghrair Iwerddon yn hirach, hyd yn oed os mai am flwyddyn yn unig.

## Hanes
Sefydlwyd y clwb yn Nulyn ym 1899  ac mae wedi ei enwi ar ôl Shamrock Avenue yn y ddinas, lle cynhaliwyd yr ail gyfarfod a arweiniodd at sefydlu'r clwb. Y ddwy flynedd gyntaf dim ond gemau cyfeillgar y chwaraeodd y Rovers, ond fe wnaethant ennill Pencampwriaeth Dinas Dulyn ar unwaith yn eu tymor cynghrair cyntaf ym 1904/05. Ym 1907, fodd bynnag, cawsant eu heithrio o weithrediadau cynghrair oherwydd diffyg arwyneb chwarae addas. Nid tan 1914 y chwaraeodd y Rovers mewn cynghrair eto. Yn 1921 fe fethon nhw â sefydlu Cynghrair Bêl-droed Iwerddon a sefyll am y tro cyntaf, yn aflwyddiannus o hyd, yn rownd derfynol Cwpan Iwerddon. Ond eisoes yn y tymor canlynol 1922/23 daethant i mewn i'r gynghrair ac ennill y bencampwriaeth yn uniongyrchol.

Dilynwyd hyn gan nifer o flynyddoedd llwyddiannus lle roedd y Rovers bob amser yn cystadlu am deitlau ac yn ennill llawer. Yn y 1940au i'r 1970au, Rovers oedd y mwyaf poblogaidd ymhlith gwylwyr, gyda chyfartaledd o 20,000 yn y gynghrair a 40,000 ar gyfer cwpanau cenedlaethol ac Ewropeaidd. Yn 1967 chwaraeodd y Rovers fel y Boston Rovers am dymor yng nghynghrair rhagflaenol Cymdeithas Bêl-droed Unedig Cynghrair Pêl-droed Gogledd America. Ar ddiwedd y 1970au bu mân argyfwng cyntaf o dan yr hyfforddwr Johnny Giles, ond daeth i ben yn fuan. Rhwng 1983 a 1987 roedd y Rovers yn dominyddu'r gynghrair, fe wnaethant ennill pedair pencampwriaeth yn olynol a thair gwaith y gwpan.

## Stadiwm
Ym 1987, gwerthwyd Stadiwm Glenmalure Park fel tir adeiladu gan y teulu Kilcoyne, a oedd wedi bod yn berchen ar y Rovers ers y 1970au. Ers hynny, mae'r Rovers wedi bod yn ddigartref ac fel arfer yn chwarae ychydig o lwyddiant wrth newid stadia, dim ond ym 1994 y llwyddon nhw i ennill pencampwriaeth eto. Wrth geisio adeiladu lleoliad newydd ym maestref Dulyn yn Tallaght, cymerodd y clwb yr awenau ar ddechrau’r mileniwm newydd mor gryf nes ei fod hyd yn oed yn fethdalwr dros dro yn 2004/05 ac fe’i gweinyddwyd yn rymus. Dim ond cymorth ariannol menter gefnogwr o'r enw 400 Club a allai arbed y clwb rhag cael ei ddiddymu, ond heb atal ei ddirprwyo i'r Adran Gyntaf yn 2005. Yn y pen draw, cymerodd gweinyddiaeth y sir South Dublin y gwaith o adeiladu'r stadiwm, a agorodd yn 2009. Yn nhymor 2006, llwyddodd y tîm fel hyrwyddwyr yr Adran Gyntaf eto i godi i'r Uwch Adran.

Symudwyd i Stadiwm Tallaght y soniwyd amdano uchod yn 2009. Ar hyn o bryd mae ganddo gapasiti o 3500 ar ôl cwblhau cam cyntaf yr adeiladu ym mis Mawrth 2009. Ar ôl cwblhau'r ail gam adeiladu (gyferbyn â'r stand) bydd y gallu yn cyrraedd 7,000 o wylwyr.

## Diwylliant - cit a chefnogwyr
Roedd Shamrock Rovers yn gwisgo crysau streipiog gwyrdd a gwyn tan 1926. Roedd perthynas agos yn bodoli rhwng y clwb a Belfast Celtic ac oherwydd hyn y ffurfiwyd y syniad pan wnaethant fabwysiadu'r stribed cylchyn gwyrdd a gwyn y maent wedi'i wisgo ers hynny. Mae eu bathodyn clwb wedi cynnwys pêl-droed a meillionen (shamrock) trwy gydol eu hanes. Yn 2005, ychwanegwyd seren uwchben y bathodyn i ddynodi 10 teitl cyntaf Cynghrair Iwerddon a enillodd y clwb.

Mae mwyafrif cefnogwyr Shamrock Rovers yn tarddu o ochr ddeheuol Dulyn,  ond mae'r clwb yn denu cefnogwyr o bob rhan o'r ddinas a'r wlad. Ers ei sefydlu, mae'r clwb wedi cynnal hunaniaeth Wyddelig falch, ac mae eu cefnogwyr yn adlewyrchu hyn yn y baneri a'r baneri maen nhw'n eu harddangos. Mae eu sylfaen gefnogaeth yn cynnwys nifer o glybiau sy'n ymroddedig i gefnogi'r tîm mewn gemau oddi cartref. Mae hefyd yn cynnwys grŵp ultra, sef y cyntaf a ffurfiwyd yn Iwerddon, yr SRFC Ultras,  sy'n cynhyrchu arddangosiadau o goreograffi o gefnogaeth mewn gemau. Mae ganddyn nhw gysylltiadau â grwpiau Ewropeaidd eraill gan gynnwys cefnogwyr A.S. Roma, Hammarby I.F. (o Sweden) a Panathinaikos (Gwlad Groeg).

Trwy gydol eu hanes, mae Shamrock Rovers wedi rhannu llawer o wrthwynebiadau o bwysigrwydd a dwyster gwahanol. Y gystadleuaeth hynaf o'r fath yw'r un a rennir â Shelbourne, a ffurfiwyd ar sail sylfeini'r clybiau yn Ringsend. Mae'n parhau i fod yn gystadleuaeth eilaidd o bwysigrwydd tebyg i'r ddarbi leol a ymleddir ag Athletau Sant Padrig. Yn ystod y 1950au a'r 1960au, prif wrthwynebydd y clwb oedd Drumcondra, sydd bellach wedi darfod. Yn y 1970au, fe'u disodlwyd fel y prif glwb ar y Gogledd gan Bohemiaid. [142] Ers hynny, mae'r gystadleuaeth gymharol fach a fodolai rhwng Shamrock Rovers a Bohemians wedi datblygu i fod yn gystadleuaeth glasurol, gan gynhyrchu gemau dwys a phresenoldeb mawr.

## Ewrop
Yn nhymor 2011/12 daeth Shamrock Rovers y tîm Gwyddelig cyntaf i gyrraedd cam grŵp Cynghrair Europa UEFA a nhw hefyd yw'r tîm Gwyddelig cyntaf i gyrraedd cam grŵp Cwpan Ewropeaidd. Yn y gemau ail gyfle, trechwyd y cynrychiolydd Serbeg, F.K. Partizan Belgrâd. Ar ôl gêm gyfartal 1-1 yn y cymal cyntaf yn Nulyn, buddugoliaeth 2-1 ar ôl amser ychwanegol yn yr ail gymal achosodd y syndod.

## Shamrock Rovers a timau Cymru
Mae Shamrock Rovers wedi chwarae yn erbyn un tîm o Gymru, a Caerdydd yw hwnnw. Bu i'r ddau glwb gwrdd yn rownd gyntaf Cwpan enillwyr Cwpanau Ewrop yn nhymor 1967-78. Wedi gêm gyfartal 1-1 yn Nulyn, collodd y Gwyddelod 2-0 yng Nghaerdydd gyda'r Cymry'n mynd ymlaen i'r rownd nesa. Bu i dros 21,000 o bobl wylio Rovers chwarae yn ei stadiwm, Dalymount Park, yn y cymal cyntaf. Sgoriodd John Toshack gôl gyntaf Caerdydd yn y gêm ail gymal.

## Anrhydeddau
* **Pencampwyr Uwch Gynghrair Gweriniaeth Iwerddon** (22)
1922/23, 1924/25, 1926/27, 1931/32, 1937/38, 1938/39, 1953/54, 1956/57, 1958/59, 1963/64, 1983/84, 1984/85, 1985/86, 1986/87, 1993/94, 2010, 2011, 2020, 2021, 2022, 2023, 2025
* **Enillwyr Cwpan Iwerddon** (25)
1925, 1929, 1930, 1931, 1932, 1933, 1936, 1940, 1944, 1945, 1948, 1955, 1956, 1962, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1978, 1985, 1986, 1987, 2019
* **Cwpan Setanta** (2)
2011, 2013
* **Enillwyr Cwpan Cynghrair Iwerddon** (2)
1976/77, 2013
* **Cwpan Inter-City** (4)
1942/43, 1945/46, 1946/47, 1948/49
* **Cwpan Blaxnit** (1)
1967/68
* **Cwpan Tyler** (1)
1978
* **Cwpan FAI Super Cup**
1998

## Darllen pellach 
* Eoghan Rice: *We Are Rovers – An Oral History of Shamrock Rovers.* 2002; ISBN 1-84588-510-4

## Weblinks 
* Gwefan Swyddogol
* @ShamrockRovers

## Cyfeiriadau
Iwerddon
Categori:Dulyn