open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rhif prifol

*f*: *X* → *Y*, o set *X* i set *Y * yn dangos fod gan y setiau yr un prifoledd, sef yn yr achos hwn, yn hafal i'r rhif prifol 4.]]

Mewn mathemateg, y **cardinal** neu'r **rhifau prifol** (yn aml: **prifoledd**) yw'r ateb i'r cwestiwn "sawl un sydd?", a'r ateb fyddai cyfanrif e.e. un, dau, saith... Ni all fod yn ffracsiwn nag yn rhif degol (degolyn) ac fe'i defnyddir yn unig er mwyn cyfrif. Mae prifoledd (*cardinality*) unrhyw set feidraidd, felly, yn rhif naturiol: y nifer o elfennau yn y set. Ar y llaw arall, mae rhifau prifol trawsfeidraidd yn disgrifio maint setiau anfeidraidd.

Diffinnir **prifoledd** yn nhermau ffwythiannau *bijective* Mae gan dwy set yr un prifoledd os a dim ond os oes *bijection* un-i-un rhwng elfennau'r ddwy set. O ran setiau medraidd, mae hyn yn cytuno gyda'r syniad sythweledol o faint. Yn achos setiau anfeidraidd, mae'r ymddygiad llawer mwy cymhleth a gallant gael gwahanol rifau prifol, fel y profodd Georg Cantor a bod prifoledd set o rifau real yn fwy na phrifoledd set o rifau naturiol.

Gellir defnyddio prifoledd i gymharu gwahanol agweddau o setiau meidraidd; e.e. nid yw {1,2,3} a {4,5,6} yn hafal, ond mae ganddynt yr un 'prifoledd', sef tri.

Ceir cyfres trawsfeidraidd o rifau prifol:

:0, 1, 2, 3, \ldots, n, \ldots ; \aleph_0, \aleph_1, \aleph_2, \ldots, \aleph_{\alpha}, \ldots.\ 

Mae'r gyfres yn dechrau gyda rhifau naturiol, gan gynnwys sero (rhifau prifol meidraidd) ac yna daw'r rhifau aleph (rhifau prifol anfeidraidd setiau trefnus).

## Hanes
Ffurfiwyd y syniad o brifoledd, fel y gwyddom amdano heddiw, gan Georg Cantor, y mathemategydd a ffurfiodd y ddamcaniaeth setiau rhwng 1874–1884.

## Gweler hefyd
* Cardinalinae - grŵp a theulu o adar ydy'r Cardinaliaid, o fewn yr urdd y Passeriformes.

## Cyfeiriadau
Categori:Rhifau prifol
Gwarchodfa natur Cors Leighton

Mae **Gwarchodfa natur Cors Leighton** (Saesneg: *Leighton Moss*) un o warchodfeydd natur y Gymdeithas Frenhinol er Gwarchod Adar, lleolir yn Swydd Gaerhirfryn yn Silverdale, ger Bae Morecambe.
bawd|chwith|250px|Cuddfan Eric Morecambe
bawd|chwith|250px|Y warchodfa
chwith|bawd|250px|Adar dŵr y warchodfa

Cyfanswm arwynebedd y warchdfa yw tua 2,000 o erwau ac mae'n cynnwys corslwyn, coed a glastir calchfaen, cors arfordirol a morlyn. Gwelir barfog, boda’r gors, telor yr hesg, bwn, titw’r gors, cnocell y cnau, coch y berllan, tylluan frech, titw cynffon-hir, dringwr bach, cnocell y coed, cambig, pioden y môr, gylfinir, coesgoch a phibydd y mawn. Mae niferau’r hwyaid, megis hwyaid llostfain a chwiwellod, yn codi’n sylweddol yn ystod y gaeaf. Gwelir ceirw cochion..  Mae niferau mawr o ddrudwy yn ymddangos yn ystod yr hydref a gaeaf.

Ers cymryd yr awenau, mae’r Gymdeithas wedi creu mwy o ddŵr agored ar y corstir, yn cael gwared o frwyn, a chliriwyd ffosydd i wellhau llif y dŵr. Sefydlwyd ardaloedd o ddŵr bas ar gyfer adar hirgoes, ac ynysoedd addas i nythu. Cyrhaeddodd dwrgwn yn 2006/7. Yn ogystal â‘r warchodfa, mae’r Gymdeithas yn rheoli safleoedd cyfagos eraill, sef ‘Inner Salt Marsh’, ‘Outer Salt Marsh’, Cae Barrow Scout, Craig Warton, Cors Silverdale a Rhandir Plas Challan. Mae Cors Silverdale a Chae Barrow Scout yn ardaloedd o frwyn ychwanegol i Gors Leighton. Mae’r 2 forfa yn cael eu dylanwadu gan lanwau Bae Morecambe a gan Afon Kent i’r gogledd ac Afon Keer i’r dde. Canaleiddiwyd Afon Keer yn y 1950au, yn lleihau llifogydd ac yn creu tir mwy sych o'i chwmpas. Mae Craig Warton a Rhandir Plas Challan yn galchfaen ac yn cynnal blodau a phili-palod prin.

Mae Cors Leighton yn Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SSSI) ac yn cynnwys y corslwyn mwyaf yng ngogledd Lloegr. Mae’n rhan o Ardal Harddwch Naturiol Eithriadol Arnside/Silverdale. Darlledwyd y rhaglen Autumnwatch o'r warchodfa yn 2014.

## Gweler hefyd
* Rhestr o warchodfeydd Y Gymdeithas Frenhinol er Gwarchod Adar

## Cyfeiriadau
## Dolen allanol
* Tudalen Leighton Moss ar wefan y gymdeithas


Categori:Swydd Gaerhirfryn
Cors Leighton
Theatr Gydweithredol Troed-y-Rhiw

Cwmni theatr cydweithredol yw **Theatr Gydweithredol Troed-y-Rhiw** a sefydlwyd  ym Mehefin 2005 yn Nhroed y Rhiw, rhwng Cribyn a Dihewyd, Ceredigion. Roedd hyn yn dilyn cyfres o sgyrsiau a oedd yn canolbwyntio ar botensial y ddrama Gymraeg.

Cyfranodd dros 70 o bobl at y drafodaeth a fu'n ysgogiad i sefydlu'r cwmni, y rhan fwyaf ohonynt yn arweinwyr cymdeithasol a charedigion y ddrama yn y gorllewin. Daw enw’r cwmni o leoliad y trafodaethau hyn, sef festri Capel Annibynnol Troed-y-Rhiw, ym mherfedd cefn gwlad Ceredigion.

## Cynyrchiadau 
Ers 2005 mae'r cwmni wedi perfformio dros 25 o gynyrchiadau Cymraeg eu hiaith ledled cymdogaethau'r gorllewin.

2005
* PLAID LEISIO

2006
* Linda (gwraig Waldo)
* Clod y cledd
* Drwg yn y caws

2007
* Meini gwagedd (Kitchener Davies)
* Eisteddfod Cwmffradach

2008
* Lock, stock a hamster
* Blodeuwedd (Saunders Lewis)

2009
* Priodas Cwmffradach
* Les a'r ffesantyn

2010
* Y dyn drwg a'r da da
* Diwedd y byd

2011
* Y swper olaf
* Cadwyni yn y cof

2013
* Noson lawen lawen

2014
* Sdimbydineud
* Cofia'n gwlad

2015
* Parc glas (Addasiad gan Roger Owen o Y Berllan Geirios gan Chekhov)
* Pobl yr ymylon (Idwal Jones)

2016
* Yr oruchwyliaeth newydd

2017
* Panto Pantycelyn
* Y sioe cneifo
* Noson lawen lawen Calan Gaea'

2018
* Y Freuddwyd (yn rhan o ddathliadau 200 mlwyddiant glanio cenhadon Neuaddlwyd ym Madagasgar)
* Y noson ola' (yn rhan o ddathliadau Cymru-Ohio yn Aberaeron)
* Noson deyrnged Grett ac Aeron
* Cymanfa ganu Cwmffradach

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
Gwefan swyddogol

Categori:Cwmnïau a sefydlwyd yn 2005
Categori:Cwmnïau a leolir yng Ngheredigion
Albert Gladstone

Roedd **Syr Albert Charles Gladstone**, 5ed Barwnig, MBE, DL (28 Hydref 1886 - 2 Mawrth 1967) yn ŵr busnes o Gymru ac yn rhwyfwr a enillodd fedal aur yng Ngemau Olympaidd yr Haf 1908.

Ganwyd Gladstone yng Nghastell Penarlâg, Sir y Fflint yn fab hynaf y Parchedig Stephen Edward Gladstone ac Annie Crosthwaite Wilson, ei wraig. Roedd yn ŵyr i'r Prif Weinidog, William Ewart Gladstone. Yn deuddeg mlwydd oed, mynychodd angladd wladol ei daid.

Addysgwyd Gladstone yng Ngholeg Eton a graddiodd o Eglwys Crist, Rhydychen ym 1909 gyda gradd BA .

Yn ystod ei gyfnod yn Rhydychen roedd yn aelod o'r tîm rhwyfo wyth dyn gan rwyfo i Rydychen pedair gwaith yn Ras Gychod Rhydychen a Chaergrawnt rhwng 1906 a 1909. Roedd yn aelod o dîm rhwyfo Coleg Eglwys Crist a enillodd y *Grand Challenge Cup* yn Regata Frenhinol Henley ym 1908. Pedair wythnos yn ddiweddarach, roedd yn aelod o'r criw o wyth a enillodd y fedal aur am rwyfo dros Brydain Fawr yng Ngemau Olympaidd yr Haf 1908.

Gwasanaethodd Gladstone yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf ym Mesopotamia  a Gallipoli, ac fe'i crybwyllwyd mewn cad lythyrau. Dyrchafwyd ef yn Gapten yn yr Ail / 5ed Catrawd Reiffl y Gurkha Brenhinol (Byddin y Ffiniau), yng Ngwarchodfa Byddin India, ac fe'i penodwyd yn Aelod o Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig (MBE) ym 1919.

Roedd Gladstone yn ddyn busnes llwyddiannus ac yn cynnal llawer o swyddi pwysig megis Cyfarwyddwr Banc Lloegr o 1924 i 1947 ac yn uwch bartner yng nghwmni Ogilvy, Gillanders & Company, marsiandwyr yn Nwyrain India. Fe'i penodwyd yn Rhaglaw Dinas Llundain ac yn Uchel Siryf Sir Llundain ym 1929. Ym 1935 daeth yn Gwnstabl Castell y Fflint gan gadw'r swydd hyd ei farwolaeth. Etifeddodd y farwnigaeth wedi marwolaeth ei gefnder, Syr John Evelyn Gladstone, ar 12 Chwefror 1945.

Bu farw Gladstone yn Fordingbridge, Hampshire yn 80 oed. Gan nad fu'n briod ac nid oedd ganddo fab, pasiodd y teitl i'w frawd iau, Charles Andrew Gladstone, a ddaeth yn 6ed Barwnig.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1886
Categori:Marwolaethau 1967
Categori:Cyn-fyfyrwyr Eglwys Crist, Rhydychen
Categori:Aelodau Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig
Categori:Hen Etoniaid
Categori:Pobl o Gymru yn y Gemau Olympaidd
Categori:Pobl o Gymru â medal aur yn y Gemau Olympaidd
Fedir Odrach

Llenor Belarwsiaidd yn yr iaith Wcreineg a ymfudodd i Ganada oedd **Fedir Odrach** (13 Chwefror 1912 – 7 Hydref 1964). Roedd yn un o lenorion trydydd cyfnod llenyddiaeth Wcreineg Canada.

Ganwyd Fedir Sholomitsky ger Pinsk, Belarws. Credir taw'r Felarwseg oedd ei famiaith, nid Wcreineg, a'i fod wedi cuddio hanes ei fywyd cyn iddo adael Dwyrain Ewrop am iddo wrthwynebu'r awdurdodau comiwnyddol. Ymfudodd i Toronto yn 1953, a chafodd waith mewn siop argraffu. Bu farw o strôc yn 52 oed. Wedi ei farwolaeth, cafodd nifer o'i weithiau eu cyfieithu i'r Saesneg gan ei ferch, Erma.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1912
Categori:Marwolaethau 1964
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Felarws
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Ganada
Categori:Llenorion Wcreineg o Felarws
Categori:Llenorion Wcreineg o Ganada
Categori:Pobl a aned ym Melarws
Categori:Pobl o Ymerodraeth Rwsia
Categori:Pobl fu farw yn Toronto
Categori:Pobl fu farw o strôc
Categori:Ymfudwyr o'r Undeb Sofietaidd i Ganada
Cymdeithas Bêl-droed Slofacia

**Cymdeithas Bêl-droed Slofacia** (Slofaceg: *Slovenský futbalový zväz*, **SFZ**) yw corff llywodraethu pêl-droed yn Slofacia. Mae'r gymdeithas yn gyfrifol am reoli a datblygu pêl-droed yn Slofacia a dyma'r corff sy'n rhedeg timau pêl-droed cenedlaethol Slofacia, a thimau futsal.

## Hanes
]]
Sefydlwyd Cymdeithas Bêl-droed Slofacia ar 4 Tachwedd 1938 a daeth yn aelod o FIFA yn wreiddiol ym 1939, ond daeth i ben ar ôl yr Ail Ryfel Byd oherwydd bod cystadlaethau pêl-droed Tsiec a Slofaceg yn cael eu cyfuno, ac felly hefyd y timau cenedlaethol. Ar ôl i Tsiecoslofacia chwalu, diwygiwyd y sefydliad, gan ymuno ag UEFA ym 1993, ac ailymunodd â FIFA ym 1994..

Mae Cymdeithas Bêl-droed Slofacia yn rhedeg tîm pêl-droed cenedlaethol Slofacia, yn ogystal â thimau ieuenctid gwrywaidd ar lefel dan-21, dan-19, dan-18, dan-17, dan-16, a dan-15. Mae'r gymdeithas hefyd yn trefnu tîm pêl-droed cenedlaethol merched Slofacia a thîm futsal cenedlaethol Slofacia.

Mae Slofacia wedi chwarae mewn tri thwrnamaint mawr ers chwalu Tsiecoslofacia: Cwpan y Byd FIFA 2010, Ewro 2016 UEFA (lle bu iddynt golli yn eu gêm gyntaf yn erbyn Cymru ac Ewro 2020 UEFA, gan gyrraedd y rownd o 16 yn y ddau. Cynrychiolwyd Slofacia hefyd yn nhwrnamaint pêl-droed Gemau Olympaidd yr Haf 2000, lle cawsant eu dileu yn y cam grŵp, yn dilyn ymddangosiad cyn-derfynol eu tîm dan 21 ym Mhencampwriaeth Dan-21 Ewropeaidd UEFA yn 2000, a gynhaliwyd gan Slofacia. Ni fyddent yn cymryd rhan yn y pencampwriaethau eto tan 2017.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* SFZ ar wefan FIFA 
* SFZ ar wefan UEFA 

Slofacia
Categori:Pêl-droed yn Ewrop
Categori:Pêl-droed yn Slofacia
Rhif aleph

), sef y rhif prifol anfedraidd lleiaf.]]

Mewn mathemateg, ac yn benodol theori set, mae'r **rhifau aleff** yn gyfres o rifau a ddefnyddir i gynrychioli'r prifoledd (*cardinality*, neu faint) setiau anfeidraidd trefnus. Maent yn cael eu henwi ar ôl y symbol a ddefnyddir i'w dynodi, sef y llythyr Hebraeg aleph (\aleph) (er bod rhai hen lyfrau mathemateg wedi'i hargraffu, ar ben i lawr, yn rhannol gan nad oedd y cysodwr yn yr argraffdy'n deall llythrennau Hebraeg!)

Prifoledd y rhifau naturiol yw \aleph_0 (ynganiad: *aleph-naught* neu *aleph-sero*; mewn Almaeneg, ac weithiau yn Saesneg, sydd hefyd yn defnyddio'r term *aleph-null*), a'r mwyaf a ddaw ar ei ôl yw aleph-un  \aleph_1, yna \aleph_2 ayb. Drwy barhau fel hyn, gellir ddiffinio rhif prifol \aleph_\alpha am bod rhif trefnol (trefnolyn, neu *ordinal number*) α, fel a ddisgrifir isod.

Mae'r syniad a'r cysyniad o rifau aleph yn dod o waith y mathemategydd Georg Cantor, a ddiffiniodd y syniad o brifoledd ac a ddaeth i'r casgliad fod gan setiau anfeidraidd wahanol brifoleddau.

Mae rhifau aleph yn wahanol i'r anfeidredd arferol o fewn calcwlws ac algebra. Mesur maint setiau mae'r aleph; mae anfeidredd, ar y llaw arall, yn cael ei ddiffinio'n aml fel y terfyn eithaf (neu'r cyfyngiad eithaf) o'r llinell rif real - a gymhwysir i ffwythiant neu gyfres sy'n cynyddu heb derfyn, hyd dragwyddoldeb!

## Aleph-sero
\aleph_0 (neu aleph-sero) yw prifoledd y set o bob rhif naturiol, ac sy'n rhif prifol anfeidraidd. Mae gan y set o'r holl drefnolion meidraidd (*finite ordinals*), a elwir yn **ω** neu **ω0** brifoledd {\displaystyle \aleph _{0}}. Mae gan set brifoledd \aleph_0 os a dim ond os yw ei gyfri yn anfeidraidd, h.y. ei fod yn *bijection* (cyfatebiad un-i-un) rhyngddo a rhifau naturiol. Rhai enghreifftiau:

* y set o bob rhif sgwâr, y set o bob rhifau ciwb a'r  set o bwer-4 ayb...
* y set o bob pŵer perffaith, y set o bob pŵer cysefin (*prime power*),
* y set o bob Eilrif, y set o bob odrif,
* y set o bob rhif cysefin, y set o bob rhif cyfansawdd (*composite number*)
* y set o bob cyfanrif,
* y set o bob rhif cymarebol,
* y set o bob rhif algebraic

## Cyfeiriadau
Categori:Anfeidredd
Categori:Gwrthrychau mathemategol
Categori:Rhifau prifol
Borys Hrybinsky

Llenor, golygydd, a chyfieithydd  o Wcráin a ymfudodd i Ganada oedd **Borys Hrybinsky** (21 Gorffennaf 1921 – 21 Rhagfyr 1979) a ysgrifennodd farddoniaeth delynegol dan yr enw **Borys Oleksandriv** a barddoniaeth a straeon byrion digrif dan yr enw **Svyryd Lomachka**. Roedd yn un o lenorion trydydd cyfnod llenyddiaeth Wcreineg Canada.

Ganwyd yn Ruzhyn, Skvyra, yn nhalaith Kiev, yr Wcráin. Ymfudodd i Toronto yn 1948, ac yno sefydlodd cangen leol Slovo, y gymdeithas er llenorion Wcreinaidd alltud. Golygodd y cylchgrawn ieuenctid *Moloda Ukraïna* o 1951 i 1960. Cyhoeddodd bum casgliad o farddoniaeth delynegol: *Moïdni* (1946), *Tuha za sontsem: Poeziï 1945–1965* (1967), *Kolokruh* (1972), ''Kaminnyi bereh: Poeziï pro liubov, pro zhyttia i pro smert' 1972–1975* (1975), a *Povorot po slidu: Vybrani poeziï 1939–1979* (1980). Cyhoeddwyd ei straeon a cherddi doniol ac ysgrifau dychanol yn y wasg Wcreineg yng Nghanada ac yn y ddwy gyfrol *Svyryd Lomachka v Kanadi* (1951) a *Liubov do blyzhn'oho* (1961). Cyfieithodd yr alargan *Requiem'' gan Anna Akhmatova o'r Rwseg i'r Wcreineg yn 1973, a blodeugerdd o farddoniaeth Québec o'r Ffrangeg i'r Wcreineg yn y gyfrol *Poeziia/Kvebek* (1972). Bu farw yn 58 oed yn Toronto.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1921
Categori:Marwolaethau 1979
Categori:Beirdd yr 20fed ganrif o Ganada
Categori:Beirdd yr 20fed ganrif o Wcráin
Categori:Beirdd Wcreineg o Ganada
Categori:Beirdd Wcreineg o Wcráin
Categori:Cyfieithwyr o Ganada
Categori:Cyfieithwyr o Wcráin
Categori:Golygyddion o Ganada
Categori:Golygyddion cylchgronau
Categori:Golygyddion o Wcráin
Categori:Llenorion straeon byrion yr 20fed ganrif o Ganada
Categori:Llenorion straeon byrion yr 20fed ganrif o Wcráin
Categori:Llenorion straeon byrion Wcreineg o Ganada
Categori:Llenorion straeon byrion Wcreineg o Wcráin
Categori:Pobl o Toronto
Categori:Ymfudwyr o'r Undeb Sofietaidd i Ganada
Ffederasiwn Pêl-droed Croasia

Yr **Hrvatski nogometni savez (HNS)** (Cymraeg: *Ffederasiwn Pêl-droed Croasia*) yw cymdeithas bêl-droed genedlaethol Croasia. Dyma'r corff sy'n gyfrifol am weinyddu a hyrwyddo pêl-droed yn y wlad ac am y timau cenedlaethol. Mae'r pencadlys yn y brifddinas, Zagreb. Mae iddi hanes ddiddorol a chyn 1991, heblaw am gyfnod byr yn ystod yr Ail Ryfel Byd, chwaraeai ei dynion i dîm pêl-droed cenedlaethol Iwgoslafia. Yn 2009, roedd gan yr HNS 118,316 chwaraewr cofrestredig (650 ohonynt yn broffesiynol) a chyfanswm o 1,732 o glybiau pêl-droed cofrestredig gan gynnwys clybiau futsal.

Wedi'r Ail Ryfel Byd a chwymp Natsiaeth, ail-sefydlwyd Iwgoslafia fel Gweriniaeth Ffederal Gomiwnyddol unedig, a collodd Croasia ei thîm genedlaethol. Aeth ei chwaraewyr i chwarae unwaith eto dros Iwgoslafia. Yn hyn o beth, mae hanes cymdeithas a thîm bêl-droed Croasia yn debyg i Slofacia. Roedd diwedd yr 1980au yn gyfnod cythryblus yn Iwgoslafia wrth i'r wladwriaeth ymrafael ac yn symptom o hyn oedd dadrithiad awdurdodau a ffans pêl-droed Croasia gyda gwladwriaeth Iwgoslafia.

Ar 17 Hydref 1990 chwarawyd gêm gyntaf tîm cenedlaethol Croasia yn ei ail-gyfnod. Roedd y gêm gyfeillgar yn erbyn tîm Unol Daleithiau America. Ar ddiwedd y tymor pêl-droed hwnnw, penderfynodd clybiau pêl-droed Croasia beidio chwarae mwyaf yng nghystadlaethau Iwgoslafia.

Wedi i Croasia cael ei chydnabod fel gwlad annibynnol ar 8 Hydref 1991, ymgeisiodd y Ffederasiwn am gydnabyddiaeth ryngwladol. Cafwyd hyn gan FIFA ar 3 Gorffennaf 1992 a gan UEFA ar 17 Mehefin 1993.

### Cais Cynnal Cwpan Euro 2012
Gwnaeth Croasia gais ar y cyd gyda Ffederasiwn Pêl-droed Hwngari i gynnal pencampwriaeth Euro 2012. Ond mewn cyhoeddiad ar 18 Ebrill 2007 yng Nghaerdydd datganodd UEFA mai cais ar y cyd rhwng Gwlad Pŵyl a'r Ẃcrain oedd yn fuddugol.

## Strwythur
Yr HNS sy'n gyfrifol am gystadlaethau a strwythur pêl-droed yn y wlad. Ceir sawl cynghrair a sawl tîm genedlaethol.
### Pêl-droed Dynion
* 1. HNL (neu Prva HNL); Adran Gyntaf
* 2. HNL (neu Druga HNL); Ail Adran
* 3. HNL (neu Treća HNL); Trydydd Adran
* Cwpan Croasia
* Super Cup Croasia

### Pêl-droed Ieuenctid
1. HNL Academy; Cynghrair Gyntaf i dimau'r academi gyda dau gategori oedran - dan-19 (Juniori) a dan-17 (Kadeti)

### Pêl-droed Menywod
* 1. HNLŽ (neu Prva HNL za žene); Adran Gyntaf Menywod
* Cwpan Menywod Croasia

## Timau Cenedlaethol
Mae'r Ffederasiwn yn trefnu timau cenedlaethol ar gyfer pob categori oedran:

### Dynion
: Tîm pêl-droed cenedlaethol Croatia - rheolwr cyfredol, Zlatko Dalić
: Yna, timau cenedlaethol dan-21; dan-20; dan-19; dan-17; dan-15

### Menywod
: Tîm pêl-droed cenedlaethol menywod Croatia - rheolwr cyfredol Božidar Miletić

### Futsal
## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*Gwefan Swyddogol yr HNS (Croasieg a Saesneg)
*Croasia ar wefan UEFA
*Croasia  ar wefan FIFA

Categori:Pêl-droed yng Nghroatia
Adfent

bawd|Rhith yr Adfent gyda thair cannwyl fioled o amgylch Cannwyll Crist yn y canol
I lawer o eglwysi Cristnogol, tymor o ddisgwyl a pharatoi ar gyfer dathlu geni'r Iesu ar adeg y Nadolig ac ail-ddyfodiad Iesu yw'r **Adfent**. Mae'r term yn fersiwn o'r gair Lladin sy'n golygu "dyfodiad". Mae'r term "adfent" hefyd yn cael ei ddefnyddio gan yr Eglwys Uniongred Ddwyreiniol ar gyfer ympryd 40 diwrnod i nodi'r geni.

Y gair Lladin  yw'r cyfieithiad o'r gair Groeg *parousia*, sy'n aml yn cael ei ddefnyddio i gyfeirio at Ail-ddyfodiad Crist. I Gristnogion, mae tymor yr Adfent yn cyfeirio at ddyfodiad Crist o dri gwahanol safbwynt: yn y cnawd ym Methlehem, yn eu calonnau yn feunyddiol, ac yn ei ogoniant ar ddiwedd amser. Mae'r tymor yn gyfle i ymdeimlo'r hen ddyhead am ddyfodiad y Meseia, a bod yn barod ar gyfer yr Ail-ddyfodiad.

Yr Adfent yw dechrau'r flwyddyn litwrgaidd yn y Gorllewin, sy'n dechrau ar y pedwerydd Sul cyn y Nadolig (weithiau yn cael ei adnabod fel Sul yr Adfent), y Sul agosaf i Ddydd Gwyl Sant Andreas (30 November), yn Nefod Rhufeinig yr Eglwys Gatholig, Defod Orllewinol yr Eglwys Uniongred, ac yng nghalendrau'r Eglwysi Anglicanaidd, Lutheraidd, Morafaidd, Presbyteraidd, a Methodistaidd. Yn Nefodau Ambrosaidd a Mosarabig yr Eglwys Gatholig, mae'r Adfent yn dechrau ar y chweched Sul cyn y Nadolig, y Sul sy'n dilyn Dydd Gwyl Sant Martin (11 Tachwedd).

Mae'r arferion sy'n gysylltiedig a'r Adfent yn cynnwys cadw calendr Adfent, goleuo rhith Adfent, offrymu gweddi o ddefosiwn dyddiol, gosod coeden Nadolig neu goeden Crismon, goleuo Cristingl, yngyd a dulliau eraill o baratoi ar gyfer y Nadolig, fel gosod addurniadau Nadolig, arferiad sydd weithiau yn cael eu gyflawni yn litwrgaidd trwy seremoni gosod y gwyrddion. Ympryd y Geni yw'r enw sy'n cael ei roi i'r wyl gyfatebol i'r Adfent mewn Cristnogaeth Ddwyreiniol, ond mae'n wahanol o ran ei hyd ac arferion, ac nid yw'n dechrau'r flwyddyn litwrgaidd fel y gwna yn y Gorllewin. Nid yw Ympryd y Geni yn y Dwyrain yn defnyddio'r *parousia* cyfatebol yn ei wasanaethau paratoawl.

## Cyfeiriadau 
Categori:Nadolig
Dalek

bawd|unionsyth|Dalek yn y *Doctor Who Experience* yng Nghaerdydd, yn 2008
Hil o fwtantiaid allfydol o'r rhaglen deledu *Doctor Who* yw **Daleks** . Cawsant eu creu gan yr awdur ffuglen wyddonol o Gymru Terry Nation, eu dylunio gan Raymond Cusick, a gwnaethant eu hymddangosiad cyntaf ar y rhaglen yn 1963.

Wedi'i ysbrydoli gan Natsïaeth, portreadodd Nation y Daleks fel creaduriaid treisgar, di-drugaredd a di-dostur, a oedd yn mynnu bod pawb yn cydymffurfio a'u hewyllys, yn benderfynol o goncro'r bydysawd, ac am weld hiliau roeddynt yn eu hystyried yn israddol wedi'u dileu yn gyfan gwbl.

Yn naratif y rhaglen, cafodd y Daleks eu creu gan y gwyddonydd Davros ym mlynyddoedd olaf rhyfel a barodd fil o flynyddoedd rhwng ei bobl, y Kaleds, a'u gelynion, y Thals. Gan fod rhai o'r Kaleds eisoes wedi'u newid a'u niweidio gan ryfel niwclear, addasodd Davros enynnau'r Kaleds a'u gosod mewn cregyn robotig tebyg i danciau, a gwaredu eu holl emosiynau heblaw am gasineb. Daeth y Daleks i weld eu hunain fel hil oruchaf y bydysawd, ac yn benderfynol o ddileu pob un nad yw'n Dalek ohono. Hwy yw gelynion pennaf y Doctor. Yn ddiweddarach, llwyddodd y Daleks i gael gafael ar dechnoleg oedd yn eu galluogi i deithio trwy amser a mynd i ryfel ffyrnig yn erbyn y 'Time Lords' a oedd yn effeithio ar y rhan fwyaf o'r bydysawd ymhob oes.

Y Daleks yw dihirod mwyaf poblogaidd y rhaglen ac mae eu dychweliadau i'r gyfres dros y blynyddoedd wedi ennyn sylw'r cyfryngau. 

## Cyfeiriadau
Categori:Doctor Who
Categori:Roboteg
Ken Berry

Actor, canwr a dawnsiwr  Americanaidd oedd **Kenneth Ronald** "**Ken**" **Berry** (3 Tachwedd 1933 – 1 Rhagfyr 2018). Serennodd ar gyfresi teledu *F Troop*, *The Andy Griffith Show*, *Mayberry R.F.D.* a ''Mama's Family''.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1933
Categori:Marwolaethau 2018
Categori:Actorion ffilm yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu'r 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl a aned yn Illinois
Categori:Pobl fu farw yng Nghaliffornia
TARDIS

bawd|TARDIS y Doctor fel ag yr oedd rhwng 2005 a 2010
Peiriant amser a llong ofod ffuglennol sy'n ymddangos yn y gyfres deledu *Doctor Who* yw'r **TARDIS** (; "**T**ime **A**nd **R**elative **D**imension **I**n **S**pace"). Mae'r Doctor yn ei ddefnyddio fel cerbyd i deithio trwy amser a'r gofod, ond mae TARDISau eraill wedi ymddangos yn y rhaglenni dros y blynyddoedd. Mae TARDISau fel arfer yn gallu addasu i'w hamgylchedd, ond mae'r cylched cameleon yng ngherbyd y Doctor wedi torri, sy'n golygu ei fod bob amser ar ffurf blwch heddlu. Nodwedd arall o'r TARDIS yw ei fod yn fwy ar y tu fewn ag ydyw ar y tu allan, ac yn cynnwys ystafelloedd, coridorau a gofodau storio oddi mewn iddo.

Categori:Doctor Who
TVI

Rhwydwaith deledu ym Bortiwgal oedd **TVI** (**Televisão Independente**). Fe'i sefydlwyd yn 1993.

## Teledu
* *A Herdeira*
* *Ouro Verde*
* *A Única Mulher
* *Mundo ao Contrário*
* *Feitiço de Amor*
* *Mar de Paixão*
* *Sedução''

## Dolenni allanol 
* Gwefan swyddogol

Categori:Rhwydweithiau teledu
Categori:Sefydliadau 1993
Rhif sgwâr

bawd|Mae 16 o beli'n ffurfio sgwâr.
Mewn mathemateg, **rhif sgwâr** neu'r **sgwâr perffaith** yw cyfanrif sy'n gyfanrif wedi'i sgwario, neu mewn geiriau eraill, mae'n lluoswm yn gyfanrif a luoswyd gydag ef ei hun. Mae 9 () yn rhif sgwâr, gan ei fod yn lluosm 3 × 3. Y nodiant mathemategol arferol, fodd bynnag, yw  drwy ddefnyddio'r Esbonydd  a gaiff ei ynganu fel " wedi'i sgwario". "Rhif indecs", neu "bŵer", yw’r 2 bach yma ac mae'n dweud wrthon ni sawl gwaith i luosi  ag ef ei hun.

Daw'r gair "sgwâr" o'r siâp o'r un enw, sef y sgwâr. Caiff uned yr arwynebedd ei ddiffinio fel arwynebedd yr uned sgwâr (); felly, mae gan sgwâr gydag ochrau a'u hyd yn  arwynebedd .

Ni all rhifau sgwâr fod yn negatif. Mae &nbsp;=&nbsp;3, felly 9 yw'r rhif sgwâr.

## Enghreifftiau
Y rhifau sgwâr  llai na 602&nbsp;=&nbsp;3600 ceir:

:02 = 0
:12 = 1
:22 = 4
:32 = 9
:42 = 16
:52 = 25
:62 = 36
:72 = 49
:82 = 64
:92 = 81

:102 = 100
:112 = 121
:122 = 144
:132 = 169
:142 = 196
:152 = 225
:162 = 256
:172 = 289
:182 = 324
:192 = 361

:202 = 400
:212 = 441
:222 = 484
:232 = 529
:242 = 576
:252 = 625
:262 = 676
:272 = 729
:282 = 784
:292 = 841

:302 = 900
:312 = 961
:322 = 1024
:332 = 1089
:342 = 1156
:352 = 1225
:362 = 1296
:372 = 1369
:382 = 1444
:392 = 1521

 
:402 = 1600 
:412 = 1681 
:422 = 1764
:432 = 1849
:442 = 1936
:452 = 2025
:462 = 2116
:472 = 2209
:482 = 2304
:492 = 2401

 
:502 = 2500
:512 = 2601 
:522 = 2704
:532 = 2809
:542 = 2916
:552 = 3025
:562 = 3136
:572 = 3249
:582 = 3364
:592 = 3481

Mae'r gwahaniaeth rhwng unrhyw un o'r sgwariau perffaith a'i ragflaenydd yn cael ei nodi gan . Yn yr un modd, mae'n bosibl cyfri rhifau sgwâr drwy adio'r sgwâr olaf, yr ail isradd olaf a'r isradd cychwnyol; hynny yw: .

## Nodweddion
Mae'r rhif&nbsp; yn rhif sgwâr os a dim ond os y gellir gosod y pwyntiau  mewn sgwâr:

Y mynegiad ar gyfer yr ed rhif sgwâr yw . Mae hyn yn hafal i gyfanswm yr  rhifau sgwar odrif cyntaf, fel y gwelir o'r diagram uchod. Yma, mae sgwario canlyniad y rhagflaenydd drwy adio nifer odrif o bwyntiau (mewn magenta). Mae'r fformiwla canlynol felly yn dilyn:

:n^2 = \sum_{k=1}^n(2k-1).
Felly, e.e. .

## Gweler hefyd
* Rhif ciwb

## Cyfeiriadau
Categori:Rhifau
Categori:Rhifyddeg sylfaenol
Categori:Dadansoddi
Categori:Strwythurau mathemategol
Categori:Damcaniaethau rhif
Categori:Dilyniannau o gyfanrifau
Al posto tuo

Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Max Croci yw ***Al posto tuo***  (sef "Yn dy le di") a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Umberto Marino. 

## Stori 
Mae Luca Molteni a Rocco Fontana yn ddau gyfarwyddwr cwmni sy'n cynhyrchu offer plymio, lle mae'r cynta'n bensaer rhywiol sy'n byw mewn tŷ gwledig a'r ail yn briod i Claudia, gyda 3 o blant. Mae'r ddau gwmni'n uno ac felly mae'n rhaid dewis pwy sy'n cael yr unig swydd. Er mwyn penderfynu, mae cyfarwyddwr y cwmni newydd yn dweud wrthynt i ffeirio tai, a byw yno yng nghartref y llall am wythnos.

## Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Max Croci ar 11 Hydref 1968 yn Busto Arsizio a bu farw ym Milan Polyclinic ar 22 Chwefror 1928.

## Derbyniad
## Gweler hefyd
Cyhoeddodd Max Croci nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres)
 (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication)
WHERE
{
?item wdt:P57 wd:Q3853026.                        # P57 = film director
 OPTIONAL {
  ?item wdt:P136 ?genre.
  ?genre rdfs:label ?genre_label.
  FILTER((LANG(?genre_label)) = "en")
 }
 OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. }
 SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". }
}
GROUP BY ?item ?itemLabel 
LIMIT 10
|sort=label
|columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad
|thumb=100
|links=
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Eidaleg
Categori:Ffilmiau comedi o'r Eidal
Categori:Ffilmiau Eidaleg
Categori:Ffilmiau o'r Eidal
Categori:Ffilmiau 2016
Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol
Pŵer cysefin

Mewn mathemateg, **pŵer cysefin** yw pŵer cyfanrifau positif unrhyw rif cysefin. Er enghraifft, mae ,  a  yn bwerau cysefin, ond nid felly 36 = 62 = 22 × 32. Ni chaiff y rhif 1 ei ystyried yn bŵer cysefin.

Y pwerau cysefin yw:
2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 11, 13, 16, 17, 19, 23, 25, 27, 29, 31, 32, 37, 41, 43, 47, 49, 53, 59, 61, 64, 67, 71, 73, 79, 81, 83, 89, 97, 101, 103, 107, 109, 113, 121, 125, 127, 128, 131, 137, 139, 149, 151, 157, 163, 167, 169, 173, 179, 181, 191, 193, 197, 199, 211, 223, 227, 229, 233, 239, 241, 243, 251, 256, ... 

Y pwerau cysefin, felly, yw'r cyfanrifau positif rheiny y gellir eu rhannu'n union gydag un rhif cysefin; caiff pwerau cysefin (a chysyniadau tebyg) weithiau eu galw'n "rhifau sylfaenol".

## Nodweddion
### Nodweddion algebraic 
Pwerau cysefin yw pwer rhifau cysefin. Mae gan bob pŵer cysefin (ar wahân i 2) isradd cysefin (*primitive root*) Oherwydd hyn, mae grŵp lluosi y cyfanrifau modwlo *pn* yn grŵp cylchol. Mae nifer yr elfennau yn y maes meidraidd bob amser yn bŵer cysefin; ac ar ochr arall y geiniog, mae pob pŵer cysefin yn digwydd fel nifer yr elfennau mewn maes meidraidd.

### Nodweddion cyfuniadol 
Un o'r nodweddion sy'n codi fwyaf amal o fewn maes theori rhif dadansoddol yw fod y set o bwerau cysefin nad ydynt yn gysefin yn set fechan, yn yr ystyr fod y nifer anfeidraidd o'u cilyddion yn cydgyfeirio. Er hyn, mae'r set o rifau cysefin yn un enfawr.

## Nodweddion rhannu
Mae ffwythiant *totient* Euler (*φ*) a  ffwythiannau sigma (*σ*0) a (*σ*1) unrhyw rif cysefin yn cael eu cyfrifo gan y fformiwlâu:

:\phi(p^n) = p^{n-1} \phi(p) = p^{n-1} (p - 1) = p^n - p^{n-1} = p^n \left(1 - \frac{1}{p}\right),

:\sigma_0(p^n) = \sum_{j=0}^{n} p^{0\cdot j} = \sum_{j=0}^{n} 1 = n+1,

:\sigma_1(p^n) = \sum_{j=0}^{n} p^{1\cdot j} = \sum_{j=0}^{n} p^{j} = \frac{p^{n+1} - 1}{p - 1}.

## Ar ffilm
Mae pwerau cysefin yn chwarae rôl reit flaenllaw yn y ffilm *Cube*, gan ddynodi peryglon enbyd o fewn strwythurau tebyg i labyrinth ar ffurf ciwb enfawr.

## Cyfeiriadau
Categori:Rhifau cysefin
Categori:Esbonyddion
Pilates

de|bawd|Pilates

System ffitrwydd corfforol a ddatblygwyd gan Joseph Pilates yn hanner cyntaf yr 20g yw **Pilates** (/pɪˈlɑːtɪz/; ). Galwodd Joseph Pilates ei ddull yn "**Contrology**". Mae'n cael ei arfer yn fyd-eang, yn arbennig mewn gwledydd Gorllewinol.

Ychydig o dystiolaeth sy'n sail i'r dybiaeth bod Pilates yn lleddfu poen yng ngwaelod y cefn, neu'n gwella cydbwysedd yr henoed.  Nid yw Pilates wedi'i brofi fel triniaeth effeithiol ar gyfer unrhyw gyflwr meddygol. Mae rhywfaint o dystiolaeth bod sesiynau Pilates rheolaidd yn gallu cynorthwyo gyda chyflyru cyhyrau oedolion iach, o gymharu â pheidio gwneud unrhyw ymarfer corff o gwbl.

Yn ei lyfr *Return to Life through Contrology*, mae Joseph Pilates yn cyflwyno ei ddull fel y gelfyddyd o symudiadau wedi'u rheoli, sydd i fod i deimlo fel ymarfer corff (yn hytrach na therapi) pan mae'n cael ei arfer fel y dylai. O wneud yn gyson, mae Pilates yn gwella hyblygrwydd, yn rhoi cryfder ac yn datblygu rheolaeth a gwytnwch trwy'r corff. Mae'n rhoi pwyslais ar aliniad, anadlu, datblygu craidd cryf, a gwella cydlyniad a chydbwysedd. Mae'r craidd, sef cyhyrau'r abdomen, gwaelod y cefn, a'r cluniau, yn aml yn cael ei alw yn y "pwerdy" ac yn cael ei ystyried yn allweddol i sefydlogrwydd yr unigolyn. Mae system Pilates yn caniatau i wahanol ymarferion gael eu haddasu i lefel yr unigolyn, a hefyd amcanion a chyfyngiadau'r hyfforddwr a'r ymarferydd. Gellir cynyddu dwysedd dros amser wrth i'r corff ddod i arfer â'r ymarferion.

## Cyfeiriadau 
Categori:Ymarfer corff
The Star-Spangled Banner

Anthem Unol Daleithiau America ers 1931 yw **"The Star-Spangled Banner"**.

Daw'r geiriau o'r gerdd ''Defence of Fort M'Henry'' gan Francis Scott Key (1779–1843), cyfreithiwr a bardd amatur. Gwelodd Key Fort McHenry ger Baltimore, Maryland yn cael ei bombardio gan lynges Prydain ar 13–14 Medi 1814 yn ystod Rhyfel 1812. Fe'i hysbrydolwyd i ysgrifennu ei gerdd wrth weld baner yr Unol Daleithiau, â 15 seren a 15 streipen ar y pryd, yn dal i hedfan dros y gaer ar doriad dydd ar ôl y bombardiad. Cyhoeddwyd y gerdd o fewn wythnos gyda'r awgrym y dylid ei chanu i'r dôn boblogaidd *To Anacreon in Heaven*, a elwir hefyd *The Anacreontic Song*. Roedd y dôn hon, i eiriau gwahanol yn canmol gwin, menywod a chân, wedi bod yn gân swyddogol yr Anacreontic Society, clwb boneddigion o Lundain sy'n dyddio o'r 18g. John Stafford Smith (1750–1836) oedd ei chyfansoddwr.

Categori:1931
Categori:Anthemau cenedlaethol
Categori:Unol Daleithiau America
Pŵer perffaith

, o natur y pwerau perffaith 4, 8, a 9.]]

Mewn mathemateg, cyfanrif positif yw **pŵer perffaith** a ellir ei fynegi fel pŵer cyfanrif o gyfanrif positif arall. Yn fwy ffurfiol fyth: *n* yw'r pŵer perffaith os oes rhifau naturiol *m* > 1, a *k* > 1 yn bodoli, fel bod *mk* = *n*. Yn yr achos yma, gellir galw *n* y *k*fed pŵer **perffaith**. Os yw *k* = 2 neu *k* = 3, yna gelwir *n* y "sgwâr perffaith" neu'r "ciwb perffaith", yn y drefn honno. Weithiau, caiff 1 ei ystyried yn bŵer perffaith (1*k* = 1 am bob *k*).

## Enghreifftiau 
Gellir cynhyrchu cyfres o bwerau perffaith drwy adrifo (neu ailadrodd) y gwerthoedd ar gyfer *m* a *k*. Y pwerau perffaith cyntaf, gan ddangos pwerau dyblyg, yw : 
: 2^2 = 4,\ 2^3 = 8,\ 3^2 = 9,\ 2^4 = 16,\ 4^2 = 16,\ 5^2 = 25,\ 3^3 = 27,  2^5 = 32,\ 6^2 = 36,\ 7^2 = 49,\ 2^6 = 64,\ 4^3 = 64,\ 8^2 = 64, \dots 

Cyfanswm cilyddion (*reciprocals*) y pwerau perffaith, gan gynnwys dyblygiadau megis 34 a 92, yw 1:
:\sum_{m=2}^{\infty} \sum_{k=2}^{\infty}\frac{1}{m^k}=1.

a gellir profi hyn fel a ganlyn:
:\sum_{m=2}^{\infty} \sum_{k=2}^{\infty}\frac{1}{m^k}
=\sum_{m=2}^{\infty} \frac {1}{m^2} \sum_{k=0}^{\infty}\frac{1}{m^k}
=\sum_{m=2}^{\infty} \frac {1}{m^2} \left( \frac{m}{m-1} \right)
=\sum_{m=2}^{\infty} \frac {1}{m(m-1)}
=\sum_{m=2}^{\infty} \left( \frac {1}{m-1} - \frac {1}{m} \right) = 1 \, .

Y pwerau perffaith cyntaf heb ddyblygiadau yw:
:(weithiau 0 a 1), 4, 8, 9, 16, 25, 27, 32, 36, 49, 64, 81, 100, 121, 125, 128, 144, 169, 196, 216, 225, 243, 256, 289, 324, 343, 361, 400, 441, 484, 512, 529, 576, 625, 676, 729, 784, 841, 900, 961, 1000, 1024, ... 

Cyfanswm cilyddion y pwerau perffaith *p*, heb ddyblygiadau yw:

:\sum_{p}\frac{1}{p}=\sum_{k=2}^{\infty}\mu(k)(1-\zeta(k)) \approx 0.874464368 \dots

lle dynodir &mu;(*k*) fel ffwythiant Möbius a &zeta;(*k*) fel ffwythiant Riemann zeta.

Yn ôl Euler, dangosodd Goldbach mewn llythyr sydd bellach ar goll fod cyfanswm   dros y set o bwerau perffaith *p*, heb gynnwys 1 na'r dyblygiadau, yw 1:

:\sum_{p}\frac{1}{p-1}= {\frac{1}{3} + \frac{1}{7} + \frac{1}{8}+ \frac{1}{15} + \frac{1}{24} + \frac{1}{26}+ \frac{1}{31}}+ \cdots = 1.

Gelwir hyn, fel arfer, yn "theorem Goldbach–Euler".

## Cyfeiriadau
* 

Categori:Damcaniaethau rhif
Categori:Dilyniannau o gyfanrifau
Cwpan Slofacia

**Cwpan Slofacia** (Slofaceg: **Slovenský Pohár**) yw prif gystadleuaeth cwpan pêl-droed Slofacia. Cynhelir y gystadleuaeth yn flynyddol ac fe'i gweinyddir gan Gymdeithas Bêl-droed Slofacia.

## Hanes
[bawd| 260px |Y Cymro, [James Lawrence, wedi iddo ennill y Slovenský Pohár ym Mai 15 gyda thîm AS Trenčín]]
Cynhaliwyd y gystadleuaeth gyntaf yn 1961 (pan oedd Slofacia dal yn rhan o Tseicoslofacia]]). Yr adeg honno, byddai enillydd Cwpan Slofacia yn chwarae enillydd Cwpan Tsiec yng nghystadleuaeth ffeinal Cwpan Tsiecoslofacia. Byddai'r enillydd yn mynd ymlaen i gystadlu yn nhwrnament Cwpan Enillwyr Cwpannau UEFA. Enillodd ŠK Slovan Bratislava y gystadleuaeth hon yn 1968/1969.

Daeth Gweriniaeth Tsiecoslofacia i ben ar ddiwrnod olaf 1992 ac yn 1993 sefydlwyd Slofacia annibynnol a Chymdeithas Bêl-droed Slofacia annibynnol. Er hynny, does dim cystadleuaeth rhwng pencampwyr Slofacia a'r Weriniaeth Tsiec a bydd enillydd y Slovenský Pohár yn cystadlu yn enw Slofacia yn Europa League UEFA.

Yn rhyfedd ddigon, ni chynhaliwyd Cwpan Slofacia yn ystod cyfnod dadleuon cyntaf Slofacia fel gwlad annibynnol yn ystod yr Ail Ryfel Byd.

## Perfformiad fesul Clwb
bawd|dde|120px|Tlws y Slovenský Pohár

## Noddwyr
## Teitl fesul Dinas
## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Gwefan Swyddogol Cwpan Slofacia

Categori:Pêl-droed yn Slofacia
Jack Kelsey

Roedd **Alfred John "Jack" Kelsey** (19 Tachwedd 1929 - 18 Mawrth 1992) yn gôl geidwad pêl-droed a oedd yn cynrychioli Cymru ar y maes rhyngwladol. Bu hefyd yn chwarae i Arsenal. Fe'i hystyrir yn un o'r gôl geidwaid gorau i'w chwarae dros Gymru.

## Cefndir
Ganwyd Jack Kelsey yn 382 Jersey Road, Winch Wen, Llansamlet, yn ail blentyn i Alfred Kelsey, smeltiwr a Sarah Ann (née Howe) ei wraig.

Cafodd ei addysg yn Ysgol y Cwm, Bron y Maen (cyn iddi droi'n ysgol Gymraeg). Wedi ymadael a'r ysgol bu'n gweithio yn y gwaith haearn.

Ym 1954 priododd a Myrtle Elsie Hodgetts. Bu iddynt dau fab.

## Gyrfa pêl droed
Dechreuodd gyrfa pêl-droed Kelsey gyda'i dîm lleol ym mhentrefan Winch Wen, tîm roedd ei dad yn gadeirydd arni. Fel plentyn ysgol gwasanaethodd fel mascot y tîm cyn mynd ymlaen i chware i'r tîm ieuenctid. Daeth ei gyfnod fel aelod o'r tîm ieuenctid i ben pan gafodd ei alw i'r fyddin i gyflawni ei gyfnod o Wasanaeth Cenedlaethol gorfodol. Wedi dychwelyd o'r fyddin ymunodd a thîm cyntaf Winch Wen a oedd yn chware yng Nghynghrair Abertawe a'r Fro.

Yng ngem olaf tymor 1948 - 1949 cafodd Kelsley gêm arbennig o dda, gan lwyddo i arbed dwy gôl gosb anodd iawn. Roedd ei berfformiad wedi gwneud argraff ar ddyfarnwr y gêm a awgrymodd iddo y byddai'n werth iddo ystyried mynd ar brawf gydag un o'r timau mawr, gan gynnig ei gyflwyno i dîm Bolton. Un o'r chwaraewyr fu'n ceisio sgorio o'r smotyn yn aflwyddiannus oedd cyn chwaraewr Arsenal, Len Morris, cynigiodd Morris ei gyflwyno i dîm Arsenal yn hytrach na Bolton.

Ar ôl tymor arall yn y cronfeydd wrth gefn, dychwelodd i'r ochr yn ystod tymor 1952-53 , gan rannu dyletswyddau gôl geidwad gyda Swindin a Ted Platt; gwnaeth 29 o ymddangosiadau mewn ochr a enillodd teitl yr Adran Gyntaf. Arweiniodd ei lwyddiant iddo ddisodli Swindin fel y golwr dewis cyntaf (gyda Swindin yn gwneud dau ymddangosiad yn unig yn nhymor 1953-1954). Parhaodd i fod gôl geidwad dewis cyntaf Arsenal yn ystod yr wyth tymor nesaf.

## Gyrfa Ryngwladol
Daeth Kelsey yn gôl geidwad dewis cyntaf rheolaidd  tîm cenedlaethol Cymru, gan wneud ei ymddangosiad cyntaf ym 1954 gan chware yn erbyn Gogledd Iwerddon yn Wrecsam. Enillodd cyfanswm o 41 cap dros ei wlad. Ef oedd gôl geidwad Cymru yng Nghwpan y Byd 1958, unig ymddangosiad y wlad yn yr ornest terfynol hyd yn hyn. Llwyddodd Cymru i fynd trwodd i rownd yr wyth olaf yn y bencampwriaeth gan golli'r gêm i Frasil, a aeth ymlaen i ennill y cwpan. Er i Gymru colli'r gêm roedd cyfraniad Kelsey yn enfawr. Anelodd Brasil at y gôl 31 o weithiau gyda dim ond ergyd gan Pelé a wiriodd oddi ar y Cymro Stuart Williams yn llwyddo i guro Kelsey yn y 70ain munud.

Yn ogystal â chware i dîm Cymru, bu Kelsey hefyd yn gôl geidwad i dîm Prydain Fawr a'r Iwerddon mewn gêm gyfeillgar yn erbyn Tîm gweddill Ewrop ym 1955 

Ym 1958 cyhoeddodd hunangofiant ar y cyd â Brian Glanville gyda'r teitl "Over the bar"

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1929
Categori:Marwolaethau 1992
Categori:Pêl-droedwyr rhyngwladol Cymru
Categori:Pêl-droedwyr o Gymru
Ysgrifennydd Gwladol dros Ymadael â'r Undeb Ewropeaidd

'''Prif Ysgrifennydd Gwladol Ei Mawrhydi dros Ymadael â'r Undeb Ewropeaidd** neu, yn anffurfiol, **Ysgrifennydd Brexit''', yw'r Ysgrifennydd Gwladol sy'n gyfrifol am ymadawiad y Deyrnas Unedig o'r Undeb Ewropeaidd, y cyfeirir ato'n anffurfiol fel "Brexit". Cyfrifoldeb yr ysgrifennydd yw goruchwylio'r trafodaethau am dynnu allan o'r UE yn dilyn refferendwm ar 23 Mehefin 2016, lle pleidleisiodd mwyafrif o'r rhai a bleidleisiodd o blaid gadael yr Undeb. Mae deiliad y swydd yn aelod o'r Cabinet.

Cafodd y swydd ei greu ar gychwyn Prif Weinidogaeth Theresa May, a ddaeth yn Brif Weinidog y Deyrnas Unedig ar 13 Gorffennaf 2016. Mae'r ysgrifennydd yn bennaeth ar Adran Gadael yr Undeb Ewropeaidd, sydd a'i phencadlys yn rhif 9 Stryd Downing, Westminster, Llundain.

Y deiliad cyntaf oedd David Davis AS, Ewrosceptig ers amser maith a fu'n chware rhan flaenllaw yn yr ymgyrchu o blaid ymadawiad y DU o'r UE. Mae Davis yn gyn- gadeirydd y Blaid Geidwadol a wasanaethodd yn llywodraeth John Major fel Gweinidog Gwladol dros Ewrop (1994-97) ac yng Nghabinet Cysgodol David Cameron fel yr Ysgrifennydd Cartref Cysgodol .

Ymddiswyddodd Davis ar 8 Gorffennaf 2018 ychydig cyn hanner nos. Penodwyd Dominic Raab ar 9 Gorffennaf fel ei olynydd. Ymddiswyddodd Rabb ar 15 Tachwedd 2018. Penodwyd Stephen Barclay, a fu gynt y Gweinidog Gwladol dros Iechyd, fel olynydd Raab ar 16 Tachwedd 2018.

## Rhestr o Ysgrifenyddion Gwladol dros Ymadael â'r Undeb Ewropeaidd 
'''Lliw'r blaid''' :

## Cyfeiriadau
Categori:Gweinidogion llywodraethol y Deyrnas Unedig
Categori:2016 yn y Deyrnas Unedig
Categori:Hanes gwleidyddol y Deyrnas Unedig
Categori:Yr Undeb Ewropeaidd
Deyrnas Unedig 2016
Amgueddfa Dechnegol Fienna

Mae **Amgueddfa Dechnegol Fienna** (Almaeneg: *Technisches Museum Wien*) wedi'i lleoli yn Fienna (Awstria), yn Mariahilferstraße 212, yn ardal Penzing tua dwy filltir o ganol y ddinas.

Gwnaed y penderfyniad i sefydlu amgueddfa dechnegol yn 1908 a dechreuwyd y gwaith o godi'r adeilad yn 1909. Gosododd yr Ymerawdwr Franz Josef y garreg sylfaen ar 20 Mehefin 1909, ac agorwyd yr Amgueddfa yn 1918.

Mae categoriau'r arddangosfeydd parhaol yn cynnwys:

* Natur a Gwybodaeth: seryddiaeth, egwyddorion, ffiseg 
* Diwydiant Trwm: mwyngloddio, haearn, dur
* Ynni 
* Mas-gynhyrchu - nwyddau moethus
* Bywyd bob dydd - cyfarwyddiadau defnydd
* Cyfathrebu a chyfryngau gwybodaeth
* Offerynnau cerdd
* Trafnidiaeth
* Ymchwil Sylfaenol - Antur fawr

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Gwefan yr Amgueddfa (Saesneg) (Almaeneg)

Categori:Fienna
Ysgrifennydd Gwladol Materion y Gymanwlad

Roedd **Ysgrifennydd Gwladol Materion y Gymanwlad** yn swydd gweinidog yng Nghabinet Prydain a oedd yn gyfrifol am ddelio â chysylltiadau'r Deyrnas Unedig ag aelodau o Gymanwlad y Cenhedloedd (ei hen drefedigaethau). Adran y gweinidog oedd Swyddfa'r Gymanwlad.

Crëwyd y swydd ar 1 Awst 1966 trwy uno hen swyddi Ysgrifennydd Gwladol dros Gysylltiadau â'r Gymanwlad ac Ysgrifennydd Gwladol y Trefedigaethau. Ym 1968, cyfunwyd y swydd ag un yr Ysgrifennydd Gwladol dros Faterion Tramor i greu swydd newydd yr Ysgrifennydd Gwladol dros Faterion Tramor a'r Gymanwlad.

## Ysgrifenyddion Gwladol Materion y Gymanwlad, 1966–1968 
## Cyfeiriadau 
Categori:Gweinidogion llywodraethol y Deyrnas Unedig
Categori:Hanes gwleidyddol y Deyrnas Unedig
Categori:Swyddi Ysgrifennydd Gwladol y Deyrnas Unedig darfodedig
Lawrence O'Donnell

Actor a digrifwr o'r Unol Daleithiau oedd '''Lawrence Francis O'Donnell, Jr.''' (ganwyd 7 Tachwedd 1951).

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Harvard
Categori:Digrifwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1951
Rhif cyfansawdd

bawd|280px|Colofn chwith: rhifau cysefinColofn dde: rhifau cyfansawdd.
Cyfanrif positif yw **rhif cyfansawdd** a ffurfir drwy luosi dau gyfanrif positif llai. Mae ganddo hefyd o leiaf un rhannydd ar wahân iddo ef ei hun a'r rhif 1. Gan ddiystyru'r rhif 1 am eilaid, gellir dweud fod pob rhif dan haul naill ai'n rhif cysefin neu'n rhif cyfansawdd, ac felly gellir dilyn hyn drwy ddweud fod pob rhif nad yw'n rhif cysefin yn rhif cyfansawdd.

Er enghraifft, mae'r rhif 14 yn rhif cyfansawdd oherwydd mae'n lluoswm o ddau cyfanrif positif (dau rannydd), sef 2 a 7. Mae 2 a 3 yn enghreifftiau o gyfanrifau nad ydynt yn rhifau cyfansawdd oherwydd ni ellir eu rhannu (dim ond gyda nhw eu hunain neu'r rhif un).

Dyma restr o rifau cyfansawdd hyd at 150:

:4, 6, 8, 9, 10, 12, 14, 15, 16, 18, 20, 21, 22, 24, 25, 26, 27, 28, 30, 32, 33, 34, 35, 36, 38, 39, 40, 42, 44, 45, 46, 48, 49, 50, 51, 52, 54, 55, 56, 57, 58, 60, 62, 63, 64, 65, 66, 68, 69, 70, 72, 74, 75, 76, 77, 78, 80, 81, 82, 84, 85, 86, 87, 88, 90, 91, 92, 93, 94, 95, 96, 98, 99, 100, 102, 104, 105, 106, 108, 110, 111, 112, 114, 115, 116, 117, 118, 119, 120, 121, 122, 123, 124, 125, 126, 128, 129, 130, 132, 133, 134, 135, 136, 138, 140, 141, 142, 143, 144, 145, 146, 147, 148, 150. 
 yn cael eu defnyddio i ddangos rhanyddion y cyfanrif positif **10**.]]

Gellir disgrifio pob rhif cyfansawdd fel "y lluoswm o ddau neu ragor o rifau cysefin".

Ceir sawl prawf cysefin i ddangos a yw rhif yn gysefin neu'n gyfansawdd heb orfod dangos ffactorau'r mewnbwn cyfansawdd.

## Gweler hefyd
*Ffactorau cysefin
*Tabl o ffactorau cysefin

## Cyfeiriadau
Categori:Mathemateg elfennol
Categori:Rhifau cysefin
Categori:Dilyniannau o gyfanrifau
Categori:Rhifyddeg
Categori:Damcaniaethau rhif
Luca Argentero

Actor o'r Eidal yw **Luca Argentero** (ganwyd 12 Ebrill 1978). Cafodd ei eni ym Torino, yr Eidal.,;

## Ffilmiau
* *Il quarto sesso*, dir. by Marco Costa (2006)
* *A casa nostra*, regia di Francesca Comencini (2006)
* *Saturno contro*, dir. by Ferzan Özpetek (2007)
* *Lezioni di cioccolato*, dir. by Claudio Cupellini (2007)
* *Solo un padre*, dir. by Luca Lucini (2008)
* *Diverso da chi?*, dir. by Umberto Carteni (2009)
* *Il grande sogno*, dir. by Michele Placido (2009)
* *Oggi sposi*, dir. by Luca Lucini (2009)
* *La donna della mia vita*, dir. by Luca Lucini (2010)
* *Mangia, prega, ama*, dir. by Ryan Murphy (2010)
* ''C'è chi dice no*, dir. by Giambattista Avellino (2011)
* *Lezioni di cioccolato 2*, dir. by Alessio Maria Federici (2011)
* *Il cecchino* (*Le Guetteur*), regia di Michele Placido (2012)
* *E la chiamano estate*, dir. by Paolo Franchi (2012)
* *Bianca come il latte, rossa come il sangue*, dir. by Giacomo Campiotti (2013)
* *Cha cha cha*, dir. by Marco Risi (2013)
* *Un boss in salotto*, dir. by Luca Miniero (2014)
* *Fratelli unici*, dir. by Alessio Maria Federici (2014)
* *Tre tocchi*, dir. by Marco Risi (2014)
* *Noi e la Giulia*, dir. by Edoardo Leo (2015)
* *Poli opposti*, dir. by Max Croci (2015)
* *Vacanze ai Caraibi - Il film di Natale*, dir. by Neri Parenti (2015)
* *Al posto tuo*, dir. by Max Croci (2016)
* *Il permesso - 48 ore fuori*, dir. by  Claudio Amendola (2017)
* *Hotel Gagarin*, dir. by Simone Spada (2018)
* *Cosa fai a Capodanno?'', rdir. by Filippo Bologna (2018)

## Oriel 

Image: Luca Argentero.jpg|Luca Argentero, 2016.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
*  Gwefan Luca Argentero

Categori:Actorion o'r Eidal
Categori:Genedigaethau 1978
Categori:Pobl o Torino
Uwch Gynghrair Slofacia

Gelwir Uwch Gynghrair Slofacia yn **Super Liga**. Gan mai prif noddwr cyfredol y Gynghrair yw Fortuna, gelwir yn swyddogol yn **Fortuna Liga**. Sefydlwyd y Gynhrair yn 1993 yn dilyn rhannu hen wladwriaeth Tsiecoslofacia ar 1 Ionawr 1993. Y clwb sydd wedi ennill y mwyaf o bencampwriaethau yw ŠK Slovan Bratislava.

## Hanes
250px|right|Slovan Bratislava 1964, tîm mwyaf llwyddiannus Slofacia ers canrif
Cyn 1918 roedd Slofacia yn rhan o ran Hwngari o Ymerodraeth Awstria-Hwngari. Sefydlwyd rhai o glybiau'r wlad yn ystod y cyfnod hwnnw.

Wedi i Awstria-Hwngari (a'r Almaen) golli'r Rhyfel Mawr sefydlwyd gwladwriaeth newydd Tsiecoslofacia yn 1918. Cynhaliwyd pencampwriaeth Slofacaidd gyntaf, y  **Zväzové Majstrovstvá Slovenska** rhwng timay o Slofacia rhwng 1925-1933.  Hyd nes 1935-36 doedd dim un tîm o Slofacia wedi chwarae yng Nghynhrair Gynraf Tsiecoslofacia, cynghrair broffesiynnol y wladwrieth. Yr unig dîm o Slofacia yn yr uwch gynghrair yma oedd ŠK Slovan Bratislava.

Yn 1938 meddiannwyd Tsiecoslofacia gan y Natsiaid ac yna rhannwyd y wladwrieth, gyda Slofacia yn ennill annibyniaeth (er, gwelai nifer o bobl hyn fel gwlad byped i'r Natsiaid). Bu'n rhaid i Slovan Bratislava adael cynghrair Tsiecoslofacia ac ymuno â chynghrair newydd y **Slovenská liga** (1939–1945) yng ngwladwriaeth newydd 'annibynnol', Slofacia.

Wedi i'r Natsiaid golli'r Ail Ryfel Byd yn 1945 ail-unwyd Slofacia gyda'r tiroedd Tsiec i ail-sefydlu Tsiecoslofacia (ond heb Ruthenia yn y dwyrain eithaf a 'wobrwyyd' i Wcráin) gan Stalin.

Bu timau Slofacia yn chwarae yng nghyngrair Tsiecoslofacia hyd nes i'r wladwriaeth hwnnw ddod i ben ar ddiwrnod olaf 1992, ac ar 1 Ionawr 1993 crewyd dwy wlawriaeth newydd, Slofacia a'r Gweriniaeth Tsiec.

Enillwyr:

***Zväzové Majstrovstvá Slovenska** (1925–1933)
1925 - 1. ČsŠK Bratislava 
1925–26 - 1. ČsŠK Bratislava 
1926–27 - 1. ČsŠK Bratislava 
1927–28 - SK Žilina 
1928–29 - SK Žilina 
1929–30 - 1. ČsŠK Bratislava 
1930–31 - Ligeti SC 
1931–32 - 1. ČsŠK Bratislava 
1932–33 - SC Rusj Uzhorod

***Slovenská liga** (1939–1945)
1938–39 - Sparta Považská Bystrica 
1939–40 - ŠK Bratislava 
1940–41 - ŠK Bratislava 
1941–42 - ŠK Bratislava 
1942–43 - OAP Bratislava 
1943–44 - ŠK Bratislava 
1944–45 - diddymwyd yn 1944

## Noddwyr
250px|dde|Timau'r Super Liga, 2009-2010

## Timau Cyfredol (2018–2019)
Source for teams:

### Pencampwyr yn ôl Dinas
**Bold** indicates clubs currently playing in the top division.

## Seren Aur
Yn seiliedig ar syniad Umberto Agnelli, rhoddir yr anrhydeddd o wisgo Seren Aur i dîm sydd wedi ennill sawl pencampwriaeth ar eu crysau.

Dim ond dau dîm yn Super Liga sy'n cael gwisgo'r anrhydedd yma sef:
*20px ŠK Slovan Bratislava derbyniwyd yn 2009
*20px MŠK Žilina derbyniwyd yn 2010

## Dolenni
* 
* Gwefan bêl-droed Slofac
* Super Liga gyfredol ar wefan Eurorivals
* Canlyniadau Super Liga ar wefan The-Sports.org
* Gwefan Bêl-droed Slofac

## Cyfeiriadau
Slofacia
Categori:Pêl-droed yn Slofacia
Categori:Cynghreiriau pêl-droed