Tony Slattery

Actor a digrifwr o Loegr oedd **Tony Declan James Slattery** (9 Tachwedd 1959 – 14 Ionawr 2025). Ymddangosodd yn rheolaidd ar deledu yng ngwledydd Prydain o ganol yr 1980au, gan gynnwys fel perfformiwr ar raglen byrfyfyr *Whose Line Is It Anyway?*, a ddarlledwyd ar Channel 4. Roedd ei waith ffilm difrifol a digrif yn cynnwys rhannau yn *The Crying Game*, ''Peter's Friends* a *How to Get Ahead in Advertising''.

## Bywyd cynnar ac addysg 
Ganed Slattery yn Stonebridge, Llundain, i deulu dosbarth gweithiol. Ef oedd y pumed plentyn, a'r olaf, i fewnfudwyr Gwyddelig Catholig, Michael a Margaret Slattery.

Ym mis Ebrill 2019 datgelodd Slattery ei fod wedi cael ei gam-drin yn rhywiol dro ar ôl tro gan offeiriad yn wyth oed, ond nad oedd erioed wedi dweud wrth ei rieni; credai fod y digwyddiad wedi cyfrannu at ei gymeriad ansefydlog yn ddiweddarach yn ei fywyd. Addysgwyd ef yn Ysgol Ramadeg y Bechgyn Gunnersbury yng ngorllewin Llundain ac enillodd ysgoloriaeth i ddarllen Ieithoedd Modern a Chanoloesol yn Trinity Hall, Caergrawnt, gan arbenigo mewn llenyddiaeth Ffrangeg a barddoniaeth Sbaeneg. Roedd gan Slattery wregys du mewn jiwdo a chynrychiolodd Loegr yn rhyngwladol i rai dan 15 oed, yn y gamp.

Ym Mhrifysgol Caergrawnt, darganfu Slattery fyd y theatr, gan ymhyfrydu mewn gwneud i bobl chwerthin. Cyfarfu â Stephen Fry, a wahoddodd ef i ymuno â'r Cambridge Footlights. Ymhlith yr aelodau eraill bryd hynny roedd Hugh Laurie, Emma Thompson, Sandi Toksvig, Jan Ravens a Richard Vranch.

Ym 1981 enillodd Slattery, Fry, Laurie, Thompson a Toksvig y Wobr Perrier gyntaf am eu revue *The Cellar Tapes*. Y flwyddyn ganlynol, gwnaed Slattery yn Llywydd Cymdeithas Gomedi y Footlights. Yn ystod ei gyfnod fel llywydd, y rifiw teithiol flynyddol oedd *Premises, Premises*.

## Teledu a ffilm 
### Torri tir newydd ac uchafbwynt 
Torrodd Slattery i mewn i deledu am y tro cyntaf fel un o'r perfformiwr rheolaidd ar *Saturday Stayback* (1983), rhaglen Chris Tarrant oedd yn olynydd i *OTT* . Ymddangosodd hefyd ar raglenni plant *Behind the Bike Sheds* a'r sioe fore Sadwrn *TX*. Ym 1988 ymddangosodd yng ngyfres gyntaf y sioe gomedi byrfyfyr *Whose Line Is It Anyway?* ac o fewn dim daeth yn berfformiwr rheolaidd ar y sioe. Ym 1991 serennodd ef a Mike McShane (eu gyd-berfformiwr o *Whose Line*) yn eu cyfres gomedi fyrfyfyr eu hunain, *S&M*. Yn ystod y 1990au roedd hefyd yn westai rheolaidd ar y sioe banel gomedi *Have I Got News for You* a'r fersiwn deledu o'r sioe gwis *Just a Minute*. Ymddangosodd hefyd yn achlysurol ar y fersiwn radio o *Just a Minute*, gan gynnwys y fersiwn byw a gynhaliwyd yng Ngŵyl Caeredin.

Fel actor ymddangosodd yn *The Crying Game*, *To Die For*, ''Peter's Friends* a *The Wedding Tackle* (1999) fel Little Ted.

Ar ddiwedd yr 1980au daeth yn feirniad ffilm, gan gyflwyno ei sioe ei hun ar deledu, *Saturday Night at the Movies*. Ymddangosodd hefyd yn y comedi sefyllfa ITV *That's Love* gyda Jimmy Mulville. Roedd ei ymddangosiadau teledu eraill yn cynnwys *The Music Game'' ochr yn ochr â Richard Vranch ac fel gwestai rheolaidd ar sioeau sgwrsio Ruby Wax a Clive Anderson.

Roedd Slattery hefyd yn westai rheolaidd gyda'r Comedy Store Players, gan berfformio yng nglwb The Comedy Store yn Llundain ac ar daith. 

Ym 1990, ymddangosodd Slattery fel cystadleuydd ar *Cluedo*, gan wynebu David Yip. Rhwng 1993 a 1994 ef oedd cyflwynydd y sioe gwis *Trivial Pursuit*.

Ym 1992 ymddangosodd Slattery yn y ffilm *Carry On Columbus*. Yn yr un flwyddyn ymddangosodd yn y gyfres *Dead Ringer*, a ffilmiwyd ar gyfer y rownd arsylwi yn *The Krypton Factor*. Hefyd yn 1992 ymddangosodd Slattery fel cystadleuydd ar y sioe am gemau fideo *GamesMaster*, ar Channel 4 ac yn 1993 serennodd yn y comedi sefyllfa *Just a Gigolo* ar ITV.

### Ymddangosiadau diweddarach 
Yn ddiweddarach taflwyd cysgod dros yrfa Slattery gan iddo ddioddef problemau iechyd personol a ni welwyd gymaint ohono ar y cyfryngau. Gwnaeth ei ymddangosiad olaf ar *Whose Line Is It Anyway?* yn 1995, ac oherwydd cyfnod estynedig o salwch, gwaith teledu achlysurol yn unig a wnâi o ganol y 1990au i ddechrau'r 2000au. Ailymddangosodd yn 1999 gan leisio peiriant gwerthu yn y gyfres wyddonias *Red Dwarf*.

Yn 2005 ymddangosodd Slattery yn y ffilm deledu *Ahead of the Class* gyda Julie Walters, portreadodd DI Alan Hayes yng nghyfres 7 o *Bad Girls*, a gwnaeth ymddangosiad cameo yn *Life Begins* ar ITV fel dêt i Maggie (a chwaraeir gan Caroline Quentin). Enillodd rifyn enwogion o'r sioe gwis *The Weakest Link*, gan drechu Vanessa Feltz yn y rownd derfynol. Ar ddiwedd y sioe, cyhoeddodd y byddai'n rhoi ei wobr ariannol i Ymddiriedolaeth Terrence Higgins. Ym mis Rhagfyr 2005, ymunodd â'r ddrama sebon hirhoedlog *Coronation Street* fel Eric Talford.

Ym mis Ebrill 2006, ymddangosodd Slattery yn y rhaglen arsylwadol *Grumpy Old Men* ar BBC Two. Yn 2007, chwaraeodd Tom O'Driscoll yn y ffilm nodwedd *Lady Godiva: Back in the Saddle*, a Canon Birkley ym mhennod *Robin Hood* "Show Me the Money". Y flwyddyn honno, ymunodd Slattery hefyd â chyfres ITV *Kingdom* fel aelod rheolaidd o'r cast, gan chwarae'r cymeriad ecsentrig Sidney Snell, a dychwelodd iddi am drydedd gyfres yn 2009.

Ym mis Mawrth 2011, ymddangosodd Slattery mewn aduniad arbennig o raglen *Whose Line Is It Anyway?* ynghyd â David Walliams, Josie Lawrence, Clive Anderson, Humphrey Ker a Neil Mullarkey ar gyfer sioe Comic Relief y BBC *24-Hour Panel People*.

### Rhaglen ddogfen am ei fywyd 
Ym mis Ebrill 2019, cyhoeddwyd cyfweliad â Slattery yn The Guardian, a arweiniodd at gymryd rhaglen mewn rhaglen ddogfen deledu am ei fywyd.

Yn 2020 ymddangosodd Slattery a'i bartner Mark Hutchinson mewn rhifyn o gyfres *Horizon* y BBC o'r enw "What's the Matter with Tony Slattery?"  Mewn archwiliad manwl o'i iechyd meddwl, trawma plentyndod a dibyniaeth ar sylweddau, daeth gweithwyr meddygol proffesiynol i'r casgliad bod Slattery yn parhau i brofi effeithiau trawma yn ymwneud â cham-drin plentyndod; roedd hefyd ar y sbectrwm deubegwn; ac yn dioddef o ddibyniaeth ar alcohol. Cynghorodd y gweithwyr proffesiynol Slattery ar gamau i'w cymryd i wella ei iechyd meddwl a'i les corfforol.

Ym mis Mai 2006 bu'n adroddwr yn y *Rocky Horror Tribute Show* gan Richard O'Brien, yn Theatr y Royal Court fel rhan o ddathliadau 50 mlwyddiant y sioe.

Yn 2017–2018 ef oedd seren *Slattery Night Fever*, sioe gomedi fyrfyfyr ar y West End yn Llundain, a gyfarwyddwyd gan Lesley Ann Abiston.

Ymddangosodd Slattery ar bodlediad byrfyfyr wythnosol, Tony Slattery's Rambling Club. Ymhlith y gwesteion arbennig roedd Robin Ince, Richard Vranch a Julian Clary.

Yn 2017, dychwelodd Slattery i Gaeredin ac ymddangos yn y Fringe, fel gwestai yn ymuno â pherfformwyr eraill. Yn 2018 roedd Slattery yn perfformio sioe ei hun eto yn y Fringe Lansiodd apêl i godi arian ym mis Mai 2019, i'w gefnogi ar gyfer ymddangosiadau pellach ar lwyfan.

## Bywyd personol a marwolaeth 
Yng nghanol y 1990au, ar ôl gadael *Whose Line Is It Anyway?*, dioddefodd Slattery yr hyn a ddisgrifiodd fel "argyfwng canol oed", a sbardunwyd gan ddefnydd o cocên ac yfed yn ormodol. Dywedodd Slattery nad oedd yn cofio faint yr oedd wedi'i wario ar gocên ond "na fyddai'n synnu" pe bai adroddiadau yn y cyfryngau ei fod yn gwario £4,000 yr wythnos ar y cyffur yn gywir.

Ym 1996 daeth argyfwng Slattery i ben gyda chyfnod o chwe mis fel meudwy, pan na atebodd ei ddrws na'i ffôn, "na agor biliau, na golchi ... yr unig beth wnes i oedd eistedd." Yn y diwedd, torrodd un o’i ffrindiau ddrws ei fflat a’i berswadio i fynd i’r ysbyty. Cafodd ddiagnosis o anhwylder deubegwn. Trafododd y cyfnod hwn yn byw â'r anhwylder mewn rhaglen ddogfen a wnaed gan Stephen Fry, *The Secret Life of the Manic Depressive*, yn 2006; Dywedodd Slattery ei fod wedi treulio amser yn byw mewn warws ac yn "taflu [ei] ddodrefn i'r Tafwys". 

Dywedodd: "Rwy'n cael fy nisgrifio'n hapus fel hoyw", ac roedd mewn perthynas gyda'r actor Mark Michael Hutchinson o 1986 hyd ei farwolaeth.

Ym mis Medi 2020, arwyddodd Slattery gytundeb cyhoeddi i ysgrifennu ei atgofion, ond ni ddaeth dim ohono.

Bu farw Slattery yn 65 oed ar 14 Ionawr 2025, ar ôl dioddef trawiad ar y galon ddau ddiwrnod ynghynt.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* 
* 
* 

Categori:Genedigaethau 1959
Categori:Marwolaethau 2025
Categori:Actorion teledu o Loegr
Categori:Actorion ffilm o Loegr
Categori:Digrifwyr yr 20fed ganrif o Loegr
Categori:Digrifwyr o Loegr
Categori:Digrifwyr LHDT
Categori:Pobl o Loegr o dras Wyddelig
Categori:Pobl gydag anhwylder deubegwn