Saul Bellow

Nofelydd o'r Unol Daleithiau a aned yng Nghanada oedd **Saul Bellow** (ganwyd Solomon Belov; 10 Mehefin 1915 – 5 Ebrill 2005). Enillodd Wobr Lenyddol Nobel ym 1976.

## Bywgraffiad 
### Bywyd cynnar 
Ganwyd Solomon Belov yn Lachine, ger Montréal, i deulu o Iddewon Lithwanaidd a ymfudodd i Ganada o St Petersburg ym 1913. Yn hwyrach, newidodd enw'r teulu yn Bellow a mabwysiadodd Solomon yr enw blaen Saul pan oedd yn fachgen.

Medrodd Saul sawl iaith yn ystod ei blentyndod. Iddew-Almaeneg oedd ei famiaith, a Rwseg hefyd yn iaith yr aelwyd wrth siarad â'i chwaer a brodyr hŷn. Ym Montréal fe siaradodd Saesneg a Ffrangeg yn yr ysgol, ac yn Chicago fe ddysgodd iaith Americanaidd fras y strydoedd. Enillodd ''Humboldt's Gift'' y Wobr Pulitzer am Ffuglen ym 1976. Yn yr un flwyddyn, rhoddwyd Gwobr Lenyddol Nobel iddo "am y cyfuniad yn ei waith o ddirnadaeth y ddynolryw a dadansoddiad cynnil y diwylliant cyfoes". Derbyniwyd ef i Academi Americanaidd y Celfyddydau a'r Gwyddorau. Cydnabuwyd hefyd gan wledydd Ewrop: derbynodd y Croix de Chevalier a'r Légion d'honneur yn Ffrainc, ac enillodd Wobr Malaparte yn yr Eidal. Fe'i ystyrir hefyd yn un o lenorion Iddewig gwychaf yr 20g, a dyfarnwyd iddo Wobr Etifeddiaeth Iddewig y B'nai B'rith yn 1968 a Gwobr Etifeddiaeth Ddemocrataidd America gan yr Anti-Defamation League yn 1976.

Yn sgil ei enwogrwydd, cafodd ei feirniadu am hiliaeth a gwreig-gasineb honedig yn ei nofelau, ac ennynai rhagor o ymateb o ganlyniad i'w sylwadau cyhoeddus. Ymddengys geiriau difrïol megis *niggerlove* (*Herzog*) a *kikes* (''Humboldt's Gift'') yn ei waith, a'r brif gymeriadaeth fenywaidd a geir yn ei straeon yw'r gnawes neu'r gecren. Ceisiodd Bellow amddiffyn ei hunan drwy ofyn, "ble mae Tolstoy y Zulu? Pwy yw'r Marcel Proust o Papua Gini Newydd?" Llwyddodd i fegino'r tân yn unig. Cafwyd gwrthdaro rhynddo a myfyrwyr Harvard a chyhoeddwyd erthyglau yn condemnio'i hiliaeth gan  *The New York Times*. Cyhuddodd Bellow ei feirniaid o fod yn "heddlu meddwl Stalinaidd", a chwynodd am gywirdeb gwleidyddol. Ceisiodd dalu'r pwyth yn ôl drwy lunio cyfyng-gyngor rhyddfrydol i'r prif gymeriad yn ''The Dean's December'', ond ni lwyddodd i leddfu ei elynion. Gofynnid cwestiwn sardonig iddo: Ble mae'r Tolstoy Canadaidd? Cafodd Bellow ddylanwad ar ei gyfoedion Americanaidd, yn eu plith Philip Roth a John Updike, yn ogystal ag awduron Saesneg i ddod, er enghraifft Ian McEwan, Martin Amis, a Jon Gower.

## Llyfryddiaeth 
* *Dangling Man* (1944)
* *The Victim* (1947)
* *The Adventures of Augie March* (1953)
* *Seize the Day* (1956)
* *Henderson the Rain King* (1959)
* *Herzog* (1964)
* ''Mr. Sammler's Planet* (1970)
* *Humboldt's Gift* (1975)
* *To Jerusalem and Back* (1976)
* *The Dean's December* (1982)
* *More Die of Heartbreak* (1987)
* *A Theft* (1989)
* *The Bellarosa Connection* (1989)
* *Something To Remember Me By: Three Tales* (1991)
* *The Actual* (1997)
* *Ravelstein* (2000)
* *Collected Stories'' (2001)

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1915
Categori:Marwolaethau 2005
Categori:Academyddion yr 20fed ganrif o Ganada
Categori:Academyddion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Academyddion Iddewig o Ganada
Categori:Academyddion Iddewig o'r Unol Daleithiau
Categori:Academyddion Prifysgol Boston
Categori:Academyddion Prifysgol Chicago
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Chicago
Categori:Enillwyr Gwobr Lenyddol Nobel
Categori:Llenorion Iddewig o Ganada
Categori:Llenorion Iddewig o'r Unol Daleithiau
Categori:Llenorion straeon byrion yr 20fed ganrif o Ganada
Categori:Llenorion straeon byrion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Llenorion straeon byrion Saesneg o Ganada
Categori:Llenorion straeon byrion Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Nofelwyr yr 20fed ganrif o Ganada
Categori:Nofelwyr yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Nofelwyr Saesneg o Ganada
Categori:Nofelwyr Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl a aned yn Québec
Categori:Pobl o Montréal
Categori:Pobl o Chicago
Categori:Pobl fu farw ym Massachusetts
Categori:Ymfudwyr o Ganada i'r Unol Daleithiau
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr yr 20fed ganrif o Ganada
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Saesneg o Ganada
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Saesneg o'r Unol Daleithiau