1854 yng Nghymru

250px|bawd|Islwyn
Mae'r erthygl hon yn sôn am arwyddocâd arbennig y flwyddyn **1854** i '''Gymru a'i phobl'*.

## Deiliaid 
* Tywysog Cymru - Albert Edward 
* Tywysoges Cymru - yn *wag''

## Digwyddiadau 
300px|bawd|Digriflun o'r *London Illustrated News* yn dangos Merched Beca yn ymosod ar dollborth
* 31 Hydref - Mae David Davies (Dai'r Cantwr) yn derbyn maddeuant amodol am ei rôl yn Nherfysgoedd Beca.
* 5 Tachwedd - Ym Mrwydr Inkerman, mae Hugh Rowlands yn cyflawni'r camau sy'n arwain iddo ddyfod y Cymro cyntaf i ennill Croes Fictoria.
* 11 Tachwedd - Yn Awstralia, etholir John Basson Humffray, a aned yng Nghymru, yn llywydd cyntaf Cynghrair Diwygio Ballarat. 
* Gwirfoddolodd Betsi Cadwaladr i wasanaethu fel nyrs yn Rhyfel y Crimea.
* Love Jones-Parry yw Uchel Siryf Sir Gaernarfon.
* Cyhoeddir y *Telegraphic Despatch* yn Abertawe, y papur newydd cyntaf yng Nghymru i ddod allan fwy nag unwaith yr wythnos. 
* Daw John Williams (Ab Ithel) yn olygydd y *Cambrian Journal*. 
* Papur newydd ceiniog, yr *Herald Cymraeg*, yn cael ei sefydlu yng Nghaernarfon, gyda James Evans yn olygydd.
bawd|Owen Wynne Jones (Glasynys)

## Celfyddydau a llenyddiaeth 
### Llyfrau newydd 
#### Cymraeg 
* John Edwards (Eos Glan Twrch) — ''Llais o'r Llwyn: sef Barddoniaeth, ar Amryfal Destynau*
* Samuel Evans (Gomerydd) — *Y Gomerydd*
* Owen Wynne Jones — *Fy Oriau Hamddenol*
* William Thomas (Islwyn) — *Barddoniaeth*
* John Hughes (Lerpwl) — *Methodistiaeth Cymru Cyf 2*
*Thomas Williams, Capelulo — *Hanes Bywyd Thomas Williams, Capelulo*
*Evan Evans, Llangollen—Cofiant Richard Jones Llwyngwril
*Morris Davies (Meurig Ebrill)—Diliau Meirion Cyf II
*Gabriel Parry—Tecel

#### Saesneg 
* Thomas Prichard — *The Heroines of Welsh History*
* Samuel Prideaux Tregelles — *Account of the Printed Text of the New Testament*

### Cerddoriaeth 
* David Richards — *Y Blwch Cerddorol'' (casgliad o emynau ac anthemau) 

## Genedigaethau 
bawd|Syr John Eldon Bankes
* 1 Ionawr - Peter Morris, chwaraewr pêl fas (bu farw ym 1884 yn yr Unol Daleithiau) 
* 8 Ebrill - Robert Arthur Williams (Berw), clerigwr a bardd (bu farw 1926) 
* 17 Ebrill - Syr John Eldon Bankes, barnwr (bu farw 1946).
* 30 Ebrill - William Critchlow Harris, pensaer o Gymru bu'n weithredol yng Nghanada (bu farw 1913)
* 5 Mehefin - Cadwaladr Roberts (Pencerdd Moelwyn) - arweinydd corau (bu farw 1915)
* 10 Gorffennaf - John Lloyd Williams, botanegydd a chyfansoddwr (bu farw 1945) 
* 22 Medi - John Fox Tallis, peiriannydd mwyngloddio (bu farw 1925) 
* 16 Rhagfyr - J D Rees, gweinyddwr trefedigaethol (bu farw 1922)

## Marwolaethau 
bawd|Charles Kemble
* 14 Ionawr - Charles Rodney Morgan, gwleidydd, 25 
* 3 Ebrill - Edward Lloyd, Barwn 1af Mostyn, gwleidydd, 85 
* 10 Ebrill - William Edward Powell, gwleidydd, 66 
* 29 Ebrill - Henry Paget, Ardalydd 1af Môn, milwr a gwleidydd, 85 
* 24 Mai - John Rowlands o'r Llys, tad honedig Syr Henry Morton Stanley, 39
* 3 Awst - John Hughes, Pontrobert, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, awdur, ac emynydd (g. 1775) 
* 12 Tachwedd - Charles Kemble, actor, 79 
* 28 Rhagfyr - Rowland Williams, clerigwr ac awdur, 75 

## Cyfeiriadau 

Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru