Caernarfon (etholaeth seneddol)

Roedd etholaeth **Caernarfon** yn ethol aelodau i senedd San Steffan yng ngogledd Cymru. Yn ddaearyddol, mae'r etholaeth yn rhan o Wynedd, gan gynnwys Llŷn i gyd. Rhwng 1832 a 1950, yr enw oedd **Bwrdeistrefi Caernarfon**.

## Hanes
O dan y Deddfau Uno roedd gan bob Sir yng Nghymru (ac eithrio Sir Feirionnydd) yr hawl i ddanfon dau Aelod Seneddol i San Steffan, un ar gyfer y Sir ac un ar gyfer y Bwrdeistrefi.  Bwrdeistrefi Sir Gaernarfon oedd trefi Caernarfon, Conwy,  Cricieth, Nefyn a Phwllheli ac o 1832 Bangor.

O 1536 i 1832 enw'r etholaeth oedd *Caernarfon* sef enw'r brif fwrdeistref, o 1832 hyd 1950 enw'r etholaeth oedd *Bwrdeistrefi Caernarfon*, cyn troi yn ôl i'r hen enw *Caernarfon* o 1950 hyd ei ddiddymu yn 2010.

Ym 1918 cafodd ffiniau'r etholaeth ei had-drefnu, fel ei fod yn cynnwys ardaloedd llywodraeth leol bwrdeistrefi trefol Bangor, Caernarfon, Conwy, a Phwllheli; rhanbarthau trefol Criccieth, Llandudno, Llanfairfechan, Penmaenmawr ac ardal wledig Llŷn.

Ym 1950 caed gwared â'r rhaniad Bwrdeistref a Sir a rhannwyd Sir Gaernarfon yn ddwy etholaeth sirol Caernarfon yng Ngorllewin y Sir a Chonwy yn y dwyrain, crëwyd y seddi newydd o adrannau a oedd yn arfer bod yn y ddwy hen sedd.

Bu man newidiai eraill i ffiniau'r etholaeth ym 1983.

Er gwaethaf yr holl newidiadau i'r ffiniau y mae'r rhan fwyaf o lyfrau ar hanes cynrychiolaeth seneddol yn ystyried bod olyniaeth barhaus yn bodoli o ethol John Pulston fel yr aelod cyntaf i gynrychioli Caernarfon i Senedd 1542 hyd ethol Hywel Williams ar gyfer Senedd 2005-2010.

Diddymwyd yr etholaeth yn 2010 gyda rhannau ohoni yn cael ei gynnwys yn etholaeth newydd Dwyfor Meirionnydd ac eraill yn etholaeth Arfon.

## Aelodau Seneddol 
*1542	John Puleston
*1545	Robert Gruffydd
*1547	Robert Puleston 
*1553 (Mawrth)	Gruffydd Davies
*1553 (Hydref)	Henry Robins 
*1554 (Ebrill)	Henry Robins
*1554 (Tachwed)	Syr Rhys Gruffydd 
*1555	?
*1558	Robert Gruffydd
*1558	Maurice Davies
*1563	John Harington 
*1571	John Griffith 
*1584	Edward Griffith
*1586	William Griffith I 
*1588	Robert Wynn 
*1593	Robert Griffith
*1597	John Owen 
*1601	Nicholas Griffith
*1604	John Griffith
*1605  	Clement Edmondes
*1614	Nicholas Griffith	
*1621	Nicholas Griffith	
*1624	Peter Mutton	
*1625	Edward Littleton
*1626	Robert Jones
*1628	Edward Littleton	
*1640 (Ebrill)John Glynne	
*1640 (Tachwedd)	William Thomas
*1647	William Foxwist	
*Dim cynrychiolaeth ym 1653, 1654 na 1656*
*1659	Robert Williams
* 1660 – 1661: William Glynne
* 1661 – 1679: William Griffith
* 1679 – 1685: Thomas Mostyn
* 1685 – 1689: John Griffith
* 1689 – 1698: Syr Robert Owen
* 1698 – 1705: Syr John Wynn (5ed barwned)
* 1705 – 1708: Thomas Bulkeley
* 1708 – 1713: William Griffith
* 1713 – 1749: Syr Thomas Wynn
* 1749 – 1754: Syr William Wynn
* 1754 – 1761: Robert Wynne
* 1761 – 1768: Syr John Wynn
* 1768 – 1790: Glyn Wynn
* 1790 – 1796: Henry Paget, Ardalydd 1af Môn
* 1796 – 1806: Edward Paget
* 1806 – 1826: Charles Paget
* 1826 – 1830: Yr Arglwydd William Paget
* 1830 – 1831: William Ormsby-Gore
* 1831 – 1833: Syr Charles Paget (Rhyddfrydol)
* 1833 – 1833: Owen Jones Ellis Nanney (Ceidwadol)
* 1833 – 1835: Syr Charles Paget (Rhyddfrydol)
* 1835 – 1837: Love Parry Jones-Parry (Rhyddfrydol)
* 1837 – 1859: William Bulkeley Hughes (Ceidwadol)
* 1859 – 1865: Charles Wynne (Ceidwadol)
* 1865 – 1882: William Bulkeley Hughes (Rhyddfrydol)
* 1882 – 1886: Love Jones-Parry (Rhyddfrydol)
* 1886 – 1890: Edmund Swetenham (Ceidwadol)
* 1890 – 1945: David Lloyd George (Rhyddfrydol)
* 1945 – 1945: David Davies (Rhyddfrydol)
* 1945 – 1950: David Price-White (Ceidwadol)
* 1950 – 1974: Goronwy Roberts (Llafur)
* 1974 – 2001: Dafydd Wigley (Plaid Cymru)
* 2001 – 2010: Hywel Williams (Plaid Cymru)

## Etholiadau
### Etholiadau yn y 2000au
### Etholiadau yn y 1990au
### Etholiadau yn y 1980au
bawd|Dafydd Wigley

### Etholiadau yn y 1970au
Cyhoeddi canlyniad Chwefror 1974 Dafydd Wigley gyda Goronwy Roberts a Tristan Garel Jones yn sefyll tu ôl iddo|bawd|250px

bawd|250px|Goronwy Roberts

### Etholiadau yn y 1960au
### Etholiadau yn y 1950au 
### Etholiadau yn y 1940au 
### Etholiadau yn y 1930au 
### Etholiadau yn y 1920au 
### Etholiadau yn y 1910au 
bawd

### Etholiadau yn y 1900au 
bawd|David Lloyd George 1908

### Etholiadau yn y 1890au 
### Etholiadau yn y 1880au 
bawd|Love Jones-Parry

### Etholiadau yn y 1870au
bawd|William Bulkeley Hughes
Yn Etholiad cyffredinol 1874 etholwyd William Bulkley Hughes yn ddiwrthwynebiad ar ran y Blaid Ryddfrydol

### Etholiadau yn y 1860au
Yn Etholiad cyffredinol 1865 etholwyd William Bulkley Hughes yn ddiwrthwynebiad ar ran y Blaid Ryddfrydol

### Etholiadau yn y 1850au
Yn Etholiad cyffredinol 1857 ail etholwyd William Bulkley Hughes yn ddiwrthwynebiad

### Etholiadau yn y 1840au
### Etholiadau yn y 1830au
bawd|Charles Paget

Cyflwynwyd deiseb i herio'r canlyniad ym mis Mawrth 1833, disodlwyd Paget a gwnaed Nanney yn AS yn ei le ond ar apêl adferwyd y sedd i Paget ym mis Mai 1833.

## Gweler hefyd
*Caernarfon (y dref)
*Caernarfon (etholaeth Cynulliad)
*Sir Gaernarfon (etholaeth seneddol)
*Gogledd Sir Gaernarfon (etholaeth seneddol)
*Eifion (etholaeth seneddol)
*Conwy (etholaeth seneddol)
*Arfon (etholaeth seneddol)
*Dwyfor Meirionnydd (etholaeth seneddol)
*Aberconwy

## Cyfeiriadau
Categori:Etholaethau hanesyddol yng Nghymru
Categori:Hanes Gwynedd
Categori:Hanes Sir Gaernarfon