Hwyl a Fflag

Cwmni theatr Gymraeg fu'n weithredol rhwng 1981 a 1997 oedd **Hwyl a Fflag** neu **Cwmni Theatr Hwyl a Fflag**. Roedd y cwmni wedi'i leoli ym Mangor, ac yn cynnal Gŵyl Ddrama flynyddol yn Theatr Gwynedd o 1987 gyda'r bwriad o gyflwyno gwaith newydd ac arbrofol gan ddramodwyr Cymraeg.  Unodd y cwmni gyda Sgwâr Un tua 1985. Fe gollodd y cwmni eu nawdd ym 1994, a bu'n rhaid dod â'r cwmni i ben yn 1997. 

## Cefndir 
Sefydlwyd y cwmni gan nifer o actorion gan gynnwys Wyn Bowen Harries a Gwen Ellis ym 1981. Yn ogystal â chyflwyno dramâu newydd yn y Gymraeg, roedd y cwmni'n cyflwyno'r pantomeim Nadolig blynyddol, wedi i Gwmni Theatr Cymru ddod i ben ym 1984. Gwelwyd llwyfannu *Go Fflamia!* (1985/86), *Jim Cro Crystyn* (1986/87) a *Codi Stêm* (1987/88). Rhwng 1981 a 1991, cyflwynodd y cwmni 39 o gynyrchiadau prif lwyfan gan gyfanswm o 26 o awduron. 

Tua 1984, unodd y cwmni gyda Sgwâr Un, oedd wedi llwyfannu drama Gareth Miles, *Diwedd y Saithdegau*.

Dathlwyd pen-blwydd y cwmni ym 1991 yn ddeg oed gyda'r cynhyrchiad *Hualau -* "ein deugeinfed cynhyrchiad gan ein saithfed awdur ar hugain." "Gyda'r cyflwyniad heno *[Tanddaearol]* daw cyfle i lwyfannu drama newydd gan Awdur Preswyl cyntaf y Cwmni ac i gyhoeddi trothwy cyfnod anturus i Hwyl a Fflag," datganodd rhaglen y cynhyrchiad o ddrama Angharad *Tanddaearol*. "Wedi deng mlynedd a mwy o gyflwyno dramâu newydd ac addasiadau mewn amrywiol ganolfannau led led y wlad bydd Hwyl a Fflag, wedi'r daith hon a Gŵyl ''Codi'r Hwyl 5'', yn cymryd hoe o deithio'n genedlaethol am gyfnod er canolbwyntio ar ddatblygu cyfres o ddramâu newydd at y dyfodol. Trwy sefydlu 'Cwmni Parhaol' o artistiaid yn yr Hydref, a hynny am y tro cyntaf yn ein hanes, wele'r Cwmni'n mabwysiadu teitl drama Angharad ac yn mynd tan ddaear am rhai misoedd - o safbwynt cyhoeddus beth bynnag. Gwnawn hynny yn y ffydd y blodëir cynhwrf creadigol newydd o'n hadau tanddaearol fel y gallwn ail feddianu prif lwyfannau'r wlad yn 1993.". Comisiynwyd gan y cwmni ar gyfer Eisteddfod Genedlaethol Cymru Abergwaun 1986. 
** *Lleidr Da* (1986)
** *Jim Cro Crystyn* (1986/87) - pantomeim gan Cefin Roberts a Geraint Cynan; cyfarwyddydd Gwen Ellis; cerddorion Geraint Cynan, Richard Eldrige a Ray Jones; cynllunydd Martin Morley; goleuo Peter Zygadlo; coreograffydd Cefin Roberts; cast: Tom Richmond, Siân James, Morfudd Hughes, Dewi Rhys, Mari Emlyn, Nia Medi a Maldwyn John.
* **1987**
** Gŵyl *Codi Hwyl 1* (1987) - gŵyl awduron
** *Newid Aelwyd* (1987) sioe gerddorol gan Gruffydd Jones a Catrin Edwards; cyfarwyddwr Tim Baker; cast: Sioned Mair, Bethan Jones, Richard Elfyn, Tom Richmond, Olwen Medi a Morfudd Hughes.
** *Codi Stêm* (1987/88) - sioe deuluol gan Gruffudd Jones, Gwen Ellis a Geraint Cynan; cyfarwyddwr Wyn Bowen Harries; cast: Sera Cracroft, Dylan Davies, Morfudd Hughes, Siân James, Maldwyn John, Tom Richmond a Danny Grehan.
* **1988**
** *Barbaciw* (1988)
** *Elvis, Y Blew A Fi* (1988) gan Siôn Eirian - drama gomisiwn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Casnewydd 1988; cyfarwyddwr Gruffudd Jones; cynllunydd Jacqueline Gunn; goleuo Peter Zygadlo; gwaith celf posteri Iwan Bala; cast: Edward Thomas, Tom Richmond, Gwen Ellis, Sian Summers, Nia Edwards ac Ian Saynor.
* **1989**
** Gŵyl *Codi Hwyl 2* (1989)
*** *Y Llygod Yn Nhŷ Mr Mason* gan Aled Islwyn
*** *Ffrindiau* gan Geoffrey Morgan
*** *Ochrau* gan Gwawr Williams
*** *Yma O Hyd* gan Mair Tomos Ifans
*** *Val* gan Dyfan Roberts
*** *Chwiorydd* gan Gareth Miles
*** *Tocyn Un Ffordd* gan Mair Gruffydd
** *Duges Amalffi* (1989) gan Gareth Miles (cyfieithiad o ddrama John Webster)
** *Janine* (1989) gan Cefin Roberts; Llwyfannwyd yn ystod Eisteddfod Genedlaethol Cymru Dyffryn Conwy 1989 ac wedyn ar daith yn yr Hydref. Cyfarwyddwr Wyn Bowen Harries; cast: Siân Wheldon, Iestyn Garlick, Nia Williams, Fraser Cains a Gwen Ellis.
bawd|Rhaglen y ddrama *Hualau* Hwyl A Fflag 1991
[bawd|Rhaglen y ddrama *Tanddaearol* gan [Angharad Tomos 1992]]
### 1990au 
* **1990**
** Gŵyl *Codi Hwyl 3* (1990)
*** *Val* (1990) gan Dyfan Roberts
*** *Yma O Hyd* (1990) gan Mair Tomos Ifans
*** *Mountain Language* gan Harold Pinter (cyfieithiad Cymraeg)
*** ''Serch Yw'r Teyrn* (1990)
*** *Cyw Haul* (1990) gan Twm Miall
*** *T.A.W Pia Hi* gan Ifor ap Glyn
*** *Sgwrs Ddwbl* gan Mansel David (cyfieithad Gwen Ellis)
*** *Y Papur Ar Y Pared* gan Christine Watkins
*** *Merch Ei Mam* gan Mair Gruffydd
** *Euog Di-Euog* (1990) - drama gan Maldwyn Parry

* **1991**
** Gŵyl *Codi Hwyl 4* (1991) 
*** *Bar-bar-iaith -* noson o gerddoriaeth a geiriau gan Steve Eaves a Dyfed Edwards.
*** *Mysgu Cymylau* gan Branwen Cennard (cynhyrchiad Dalier Sylw)
*** *Deial 999* gan Theatr Bara Caws
*** *Torri Tsaen* gan Mari Griffiths
*** *Hualau'' gan Emyr Humphreys; addasiad llwyfan o'r *ffilm* o'r un enw; cynllunydd John Jenkins; goleuo Bobi Jones; cyfarwyddwr Siôn Humphreys; cast: Elliw Haf, Iola Gregory, Danny Grehan, Tom Richmond a Nia Williams.
*** *Plant Kalev* gan Dyfan Roberts (hanner darlleniad)
*** *Dyrnod Branwen* gan Gareth Miles
*** *Dim Byd Ynni* gan Emlyn Gomer
** *Tanddaearol* (1992) gan Angharad Tomos; cyfarwyddwr Wyn Williams; cynllunydd John Jenkins; cast: Siân Wheldon, Dewi Rhys, Idris Morris Jones a Judith Humphreys 
* **1993** 
** Gŵyl *Codi Hwyl 6* (1993)
** *Cameo* (1993) Cyfieithiad Mari Emlyn o'r gomedi *Shakers* gan John Godber a Jane Thornton
** *Dyrnod Branwen* (1993) gan Gareth Miles
* **1994**
** Gŵyl *Codi Hwyl 7* (1994)
** *Un Funud Fach* (1994) gan Sian Summers

## Cyfeiriadau 
Categori:Cwmnïau theatr yng Nghymru
Categori:Sefydliadau 1981
Categori:Theatr Gymraeg y 1980au
Categori:Theatr Gymraeg y 1990au