open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
How to Publish Your Poetry

Canllaw i gyhoeddi barddoniaeth gan y bardd Peter Finch yw ***How to Publish Your Poetry: A Practical Guide*** a gyhoeddwyd gan Allison and Busby yn 1998. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Barddoniaeth Saesneg Cymru
Categori:Llyfrau Cymreig 1998
Categori:Llyfrau ffeithiol yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Llyfrau ffeithiol Saesneg yr 20fed ganrif
Categori:Llyfrau ffeithiol Saesneg o Gymru
Categori:Llyfrau am farddoniaeth
Essential Wales

Arweinlyfr Saesneg gan Guus Berkien yw ***Essential Wales*** a gyhoeddwyd yn Lloegr gan yr Automobile Association yn 2001. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Arweinlyfr cryno lliw llawn i Gymru, yn cynnwys mapiau clir a manylion am fannau allweddol i ymweld â hwy, atyniadau hamdden, adloniant, cyfleusterau llety a bwyd, siopa a theithio, ynghyd â gwybodaeth am hanes, diwylliant ac iaith y wlad.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am Gymru
Categori:Teithlyfrau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Wales - AA Leisure Guides

Teithlyfr Saesneg gan John Gillham yw ***Wales - AA Leisure Guides*** a gyhoeddwyd gan Automobile Association yn 2007. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Arweinlyfr gweithgareddau sy'n nodi'r llefydd gorau i aros yng Nghymru. Mae'n hawdd i'w ddefnyddio ac yn cynnwys ffotograffau lliw. Ceir 10 taith gerdded, 3 taith feicio, a 2 daith car, a darlunnir pob un ohonynt gyda map lliw. Ceir gwybodaeth ynghylch ble i siopa, bwydydd lleol, gweithgareddau a digwyddiadau, a gwyliau lleol.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Teithlyfrau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Cycling in Wales

Llyfr hamdden Saesneg gan Fergal MacErlean yw ***Cycling in Wales*** a gyhoeddwyd gan Automobile Association yn 2012. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Mae mwy a mwy ohonom yn troi at seiclo, boed am resymau iechyd, amgylcheddol, neu'n ddull rhad i deithio i'r gwaith neu'r ysgol. Mae hefyd yn ffordd o ddod i adnabod ein trefi a'n dinasoedd, ac i fwynhau cefn gwlad. Mae'r canllaw newydd hwn i feicio yng Nghymru, wedi'i baratoi mewn cydweithrediad â'r AA a Sustrans, yn anhepgor i bob beiciwr.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Saesneg ar hamdden
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Categori:Teithlyfrau Saesneg
AA Leisure Guide Wales

Arweinlyfr Saesneg gan John Gillham yw ***AA Leisure Guide Wales*** a gyhoeddwyd yn Lloegr gan A-Z Maps yn 2013. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am Gymru
Categori:Teithlyfrau Saesneg
Categori:Llyfrau 2013
Mapping the Roads

Cyfrol Saesneg am hanes mapio ffyrdd gwledydd Prydain gan Mike Parker yw ***Mapping the Roads: Building Modern Britain*** a gyhoeddwyd gan yr Automobile Association yn 1998. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cartograffeg
Categori:Llwybrau Byw
Categori:Llyfrau 1998
Categori:Llyfrau am hanes y Deyrnas Unedig
Categori:Llyfrau Saesneg
Fire Down the Pit

Nofel i blant a phobl Ifainc drwy gyfrwng y Saesneg gan Andrew Matthews yw ***Fire Down the Pit*** a gyhoeddwyd gan Watts yn 1998. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Hanes trychineb mewn pwll glo ar ddiwrnod cyntaf Gwyn Parry, llanc ifanc, yno. 54 o ddarluniau du-a-gwyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Saesneg i bobl ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 1998
Ocean Tomb

Cyfres o straeon antur i blant a phobl Ifainc drwy gyfrwng y Saesneg gan Anthony Masters yw ***Ocean Tomb*** a gyhoeddwyd gan Watts yn 2004. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Cyfres o straeon antur wedi eu hanelu at ddarllenwyr anfoddog rhwng 8 a 14 oed.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Saesneg i bobl ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Limekilns and Limeburning (Shire Album 236)

Casgliad o ffotograffau mewn cyfrol yn yr iaith Saesneg gan Richard Williams yw ***Limekilns and Limeburning*** a gyhoeddwyd gan Shire Publications yn 2005. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Argraffiad newydd o gyfrol sy'n edrych ar ddatblygiad llosgi calch ac sy'n trafod dirywiad y diwydiant; yn cynnwys ffotograffau a darluniau du-a-gwyn. Cyhoeddwyd gyntaf Ionawr 1989.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2005
Medieval Castles

Cyfeirlyfr i gestyll canoloesol Cymru a Lloegr gan Oliver Creighton a Robert Higham yw ***Medieval Castles*** a gyhoeddwyd gan Shire Publications yn 2007. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Cyfeirlyfr i gestyll canoloesol Cymru a Lloegr, yn cynnwys gwybodaeth am bensaernïaeth yr adeiladau a sylwadau am amodau cymdeithasol a milwrol y cyfnod, wedi eu seilio ar astudiaeth archaeolegol. 58 llun, map, cynlluniau a diagramau (29 mewn lliw).

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llwybrau Byw
Categori:Llyfrau 2007
Categori:Llyfrau am Gymru'r Oesoedd Canol
Categori:Llyfrau am hanes Lloegr
Categori:Llyfrau am yr Oesoedd Canol
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Beak and Whisker

Stori Saesneg gan Jenny Nimmo yw ***Beak and Whisker*** a gyhoeddwyd gan Egmont Books yn 2002. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Saesneg i bobl ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2002
The Snow Spider

Nofel i blant a phobl Ifainc drwy gyfrwng y Saesneg gan Jenny Nimmo yw ***The Snow Spider*** a gyhoeddwyd gan Reed Books yn 1986. 
Ym 1987 enillodd y llyfr Wobr Tir na n-Og.
Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1986
Categori:Nofelau Saesneg i bobl ifanc
Photographers' Britain Series: Shropshire

Casgliad o ffotograffau o Swydd Amwythig mewn cyfrol yn yr iaith Saesneg gan Alex Ramsay yw ***Shropshire*** a gyhoeddwyd yn Lloegr gan Sutton Publishing yn y gyfres ''Photographers' Britain Series'' yn 1992. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am Loegr
Categori:Teithlyfrau Saesneg
Categori:Llyfrau 1992
Categori:Swydd Amwythig
The Taff Trail

Cyfrol yn yr iaith Saesneg gan Jeff Vinter yw ***The Taff Trail*** a gyhoeddwyd gan Sutton Publishing yn 1996. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Arweiniad gyda chyflwyniad dwyieithog i'r llwybr hamdden hir ar ffurf llwybr troed a llwybr beiciau sy'n cysylltu Caerdydd ac Aberhonddu. Mapiau a ffotograffau lliw llawn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Teithlyfrau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 1996
Monnow Bridge and Gate

Casgliad o ffotograffau o Bont Mynwy mewn cyfrol yn yr iaith Saesneg gan M. L. J. Rowlands yw ***Monnow Bridge and Gate*** a gyhoeddwyd gan Sutton Publishing yn 1994. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1994
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau am Drefynwy
King Arthur's Place in Pre-History

Astudiaeth ar y Brenin Arthur yn Saesneg gan W.A. Cummins yw '''''King Arthur's Place in Pre-History: The Great Age of Stonehenge''''' a gyhoeddwyd gan Sutton Publishing yn 1994. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Astudiaeth sy'n ceisio treiddio y tu ôl i chwedlau'r Oesoedd Tywyll a'r Oesoedd Canol er mwyn ceisio dod o hyd i'r gwir Brenin Arthur gwirioneddol. Mapiau, diagramau a ffotograffau du-a-gwyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1992
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Welsh Chapels

Llyfr am rai o gapeli Cymru yn yr iaith Saesneg gan Anthony Jones yw ***Welsh Chapels*** a gyhoeddwyd gan Sutton Publishing yn 1996. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Argraffiad diwygiedig, wedi'i ehangu a'i ddarlunio'n llawnach, o hanes rhai o gapeli Cymru, eu cefndir hanesyddol a'u nodweddion pensaernïol.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 1996
The Welsh Wars of Edward I

Astudiaeth o ymgyrchoedd Edward I, brenin Lloegr, yng Nghymru gan J. E. Morris yw ***The Welsh Wars of Edward I*** a gyhoeddwyd gan Gwasg Prifysgol Rhydychen yn 1901.

Cafwyd argraffiad newydd gan Sutton Publishing yn 2000. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau 1901
Categori:Llyfrau am Gymru'r Oesoedd Canol
Categori:Llyfrau am hanes Lloegr
Categori:Llwybrau Byw
Categori:Llyfrau hanes Saesneg
Prehistoric Wales

Cyfrol ar gynhanes Cymru gan Frances Lynch, Jeffrey L. Davies a Stephen Aldhouse-Green yw ***Prehistoric Wales*** a gyhoeddwyd gan Sutton Publishing yn 2000. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am gynhanes Cymru
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau 2000
Categori:Llwybrau Byw
Roman & Early Medieval Wales

Casgliad o ffotograffau mewn cyfrol yn yr iaith Saesneg gan Jeffrey L. Davies a Christopher J. Arnold yw ***Roman & Early Medieval Wales*** a gyhoeddwyd gan Sutton Publishing yn 2000. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Dadansoddiad trwyadl, darluniadol llawn o hanes cymdeithasol ac economaidd, crefyddol a defodol, diwydiannol a chelfyddydol Cymru yn ystod y cyfnodau Rhufeinig a Chanoloesol cynnar, wedi ei seilio ar yr ymchwil archeolegol diweddaraf. 24 ffotograff lliw a 22 ffotograff du-a-gwyn, 127 o ddiagramau, cynlluniau a lluniau du-a-gwyn a 21 map.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2000
A Companion to Arthurian and Celtic Myths and Legends

Cydymaith i fytholeg y Celtiaid ac i'r chwedlau ynghylch Arthur gan Mike Dixon-Kennedy yw ***A Companion to Arthurian and Celtic Myths and Legends*** a gyhoeddwyd gan Sutton Publishing yn 2007. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cylch Arthur
Categori:Llyfrau 2007
Categori:Llyfrau am y Celtiaid
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Emlyn's Moon

Nofel i blant a phobl Ifainc drwy gyfrwng y Saesneg gan Jenny Nimmo yw '''''Emlyn's Moon'''* a gyhoeddwyd gan Reed Books yn 1989. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Ail ran cyfres *The Snow Spider'' i blant. Â Nia i gapel Llewelyn, er gwaethaf y rhybudd, ac yno datgelir ei dawn, ond daw Emlyn i grafangau perygl gwaeth.

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Saesneg i bobl ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 1989
The Mystery of Jack of Kent & The Fate of Owain Glyndŵr

Astudiaeth o ddirgelwch diflaniad Glyn Dŵr, yn yr iaith Saesneg, gan Alex Gibbon yw ***The Mystery of Jack of Kent & The Fate of Owain Glyn Dŵr*** a gyhoeddwyd gan Sutton Publishing yn 2007. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Archwiliad trylwyr o'r dirgelwch ynghylch diflaniad Owain Glyndŵr (Glyn Dŵr) ar derfyn ei wrthryfel gydag ymchwiliad manwl i'r amrywiol chwedlau gwerin pryfoclyd a dyfodd am ei ymddangosiadau honedig ynsiroedd y gororau wedi ei ddiflaniad. Ceir 40 ffotograff a llun du-a-gwyn a 3 map.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
The Reign of Arthur - From History to Legend

Casgliad o ffotograffau mewn cyfrol yn yr iaith Saesneg gan Christopher Gidlow yw ***The Reign of Arthur: From History to Legend*** a gyhoeddwyd gan Sutton Publishing yn 2004. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
A Ram in the Well

Cofnod o ardal Llangollen, yn Saesneg gan June Knox-Mawer yw ***A Ram in the Well: A Welsh Homecoming*** a gyhoeddwyd gan Sutton Publishing yn 2004. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Argraffiad newydd o hanes dychweliad teulu o dras Gymreig i fyw mewn bwthyn anghysbell yn y mynyddoedd uwchben Llangollen, yn cynnwys cofnod o gymuned glos yn gorlifo â chymeriadau cynnes, digwyddiadau a dywediadau difyr.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Atgofion a hunangofiannau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
When Wales Went to War 1939-45

Cyfrol am effaith yr Ail Ryfel Byd ar bobl Cymru, yn Saesneg gan John O'Sullivan, yw ***When Wales Went to War 1939-45*** a gyhoeddwyd gan Sutton Publishing yn 2004. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Cyfrol ddarluniadol llawn yn adlewyrchu effaith yr Ail Ryfel Byd ar bobl Cymru, yn cynnwys hanesion byw am y Blits ar gymunedau a threfi de Cymru, straeon am aelodau'r lluoedd a fu farw mewn cyrchoedd amrywiol ac atgofion pobl gyffredin a gyffyrddwyd gan amgylchiadau rhyfel. 102 ffotograff du-a-gwyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Merlin (llyfr)

Llyfr am y dewin Myrddin yn yr iaith Saesneg gan Geoffrey Ashe yw ***Merlin: The Prophet and his History*** a gyhoeddwyd gan The History Press yn 2008. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Ceir yma gyfrol sy'n ymchwilio i wreiddiau hanesyddol Myrddin, dewin a phroffwyd chwedlonol y Brenin Arthur. Cyfeirir at y cymeriad hwn yng ngwaith Sieffre o Fynwy yn y 1130au. Argraffiad newydd o gyfrol a gyhoeddwyd gyntaf yn 2006 gan Sutton Publishing.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Cardiff - A Centenary Celebration 1905-2005

Llyfr ar hanes Caerdydd gan John O'Sullivan a Bryn Jones yw ***Cardiff - A Centenary Celebration 1905-2005*** a gyhoeddwyd gan Sutton Publishing yn 2006. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Cyfrol i ddathlu canmlwyddiant statws dinesig Caerdydd; fe'i gwnaed yn ddinas ym 1905, ac yn brifddinas Cymru hanner can mlynedd wedyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am hanes Caerdydd
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau 2006
Categori:Llwybrau Byw
Cardiff's Vanished Docklands

Cyfrol ar hanes dociau Caerdydd gynt gan Brian Lee yw '''''Cardiff's Vanished Docklands''''' a gyhoeddwyd gan The History Press yn 2007. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am hanes Caerdydd
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau 2007
Categori:Llwybrau Byw
Llandudno Past & Present

Casgliad o ffotograffau o Llandudno, Sir Conwy, mewn cyfrol gan Jim Roberts yw ***Llandudno Past & Present*** a gyhoeddwyd gan Sutton Publishing yn 2002. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Cofnod darluniadol o'r datblygiadau yn nhref a chymdeithas Llandudno, 1900-2001, yn cynnwys 265 llun a ffotograff du-a-gwyn gyda nodiadau perthnasol yn darlunio newidiadau amrywiol ym meysydd busnes, trafnidiaeth, economi, twristiaeth a hamdden yn ystod yr 20g.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am Landudno
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau 2002
Categori:Llwybrau Byw
A New History of Wales

Astudiaeth o hanes Cymru gan Jeremy Black yw ***A New History of Wales*** a gyhoeddwyd gan Sutton Publishing yn 2000. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Astudiaeth o hanes Cymru o'r cyfnod cynnar hyd heddiw gan bwysleisio amrywiaeth strwythur gwleidyddol, cymdeithasol ac economaidd Cymru.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am hanes Cymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2000
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
A Century of Swansea - Events, People and Places over the 20th Century

Llyfr hanes am Abertawe gan John O'Sullivan yw ***A Century of Swansea: Events, People and Places over the 20th Century*** a gyhoeddwyd gan Sutton Publishing yn 2007. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau 2007
Categori:Llyfrau am hanes Abertawe
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
A Century of Newport

Llyfr ar hanes Casnewydd gan John O'Sullivan yw ***A Century of Newport: Events, People and Places over the 20th Century*** a gyhoeddwyd gan Sutton Publishing yn 2013. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Casgliad o luniau du-a-gwyn sy'n portreadu'r newid aruthrol yng Nghasnewydd yn ystod yr 20g. Bwrir golwg ar sawl agwedd ar hanes y ddinas: achlysuron hanesyddol ac unigolion amlwg, yn ogystal â digwyddiadau cenedlaethol a rhyngwladol.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau 2013
Categori:Llyfrau am Gasnewydd
Categori:Llyfrau am yr 20fed ganrif yng Nghymru
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
A Postcard from the Wye

Astudiaeth ffotograffig o ardal, yn yr iaith Saesneg gan Jan Dobrzynski a Keith Turner, yw ***A Postcard from the Wye*** a gyhoeddwyd gan The History Press yn 2008. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Mae afon Gwy yn llifo dros 130 milltir, o ucheldir Pumlumon i aber afon Hafren, gan ymdroelli drwy rai o ardaloedd mwyaf godidog gwledydd Prydain. Caiff y darllenydd ei dywys ar daith ar hyd llwybr yr afon yn y gyfrol hon, sy'n cynnwys dros 200 o ffotograffau o gasgliad yr awduron.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
A Century of Welsh Murders and Executions

Llyfr ar hanes llofruddiaethau yng Nghymru gan John J. Eddleston yw ***A Century of Welsh Murders and Executions*** a gyhoeddwyd gan Sutton Publishing yn 2008. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad
Ceir yn y gyfrol hon gasgliad o straeon am lofruddiaethau a ysgwydodd Cymru. Mae'n adrodd straeon pob un llofruddiaeth a wnaed yn ystod yr 20g ac y cafwyd dyfarniad euog a dedfryd o farwolaeth yn ei sgil.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau 2008
Categori:Llyfrau am yr 20fed ganrif yng Nghymru
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Trosedd yng Nghymru
Flintshire Pubs and Breweries

Casgliad o ffotograffau mewn cyfrol yn yr iaith Saesneg gan David Rowe yw ***Flintshire Pubs and Breweries*** a gyhoeddwyd gan The History Press yn 2009. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2009
Swansea at War

Bywgraffiad a chofnod o'r yr Ail Ryfel Byd yn Saesneg gan Sally Bowler yw ***Swansea at War*** a gyhoeddwyd gan Sutton Publishing yn 2007. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Cofnod o brofiadau Abertawe yn ystod yr Ail Ryfel Byd, sydd hefyd yn deyrnged i'r sawl a gadwodd ysbryd a dycnwch y dref yn gadarn drwy'r cyfnod anodd. Plethir ynghyd brofiadau personol a hanes y bomio erchyll a ddioddefwyd gan y ddinas - bomio a ddaeth i'w anterth ym 1941 adeg y Blits Tair Noson.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am hanes Abertawe
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
The Severn Tsunami?

Llyfr hanes am Tsunami 1607 yn yr iaith Saesneg gan Mike Hall yw '''''The Severn Tsunami? The Story of Briain's Greatest Natural Disaster''''' a gyhoeddwyd gan The History Press yn 2013. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Ar 30 Ionawr 1607 ysgubodd ton enfawr dros 7 medr o uchder i fyny Afon Hafren, llifodd dros ei glannau a chyrhaeddodd hyd at Fryste a Chaerdydd. Ysgubodd y don bopeth o'i blaen, gan ddinistrio cymunedau a lladd miloedd o bobl. Hwn oedd un o drychinebau naturiol mwyaf Prydain.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2013
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Brother Cadfael's Penance

Nofel Saesneg gan Ellis Peters yw '''''Brother Cadfael's Penance''''' a gyhoeddwyd gan Futura yn 1995. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Yr ugeinfed nofel yng nghyfres y Brawd Cadfael, y mynach-dditectif o'r Canol Oesoedd.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 1995
The Sixth Cadfael Omnibus

Casgliad o dair nofel Saesneg gan Ellis Peters yw ***The Sixth Cadfael Omnibus*** a gyhoeddwyd gan Futura yn 1996. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Ceir yma ragor o hanes y mynach-dditectif o'r Canol Oesoedd, y Brawd Cadfael.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1996
Categori:Nofelau Saesneg
An Excellent Mystery

Nofel Saesneg gan Ellis Peters (ffugenw Edith Pargeter) yw ***An Excellent Mystery*** ("Dirgelwch Ardderchog")  a gyhoeddwyd gyntaf yn 1985. Dyma'r unfed nofel ar ddeg yn y gyfres am Cadfael, mynach Benedictiad ffuglennol Cymreig a fu’n byw yn ystod y cyfnod o anarchiaeth pan fu brwydro rhwng Stephen a Mathilda am orsedd Lloegr (1138 hyd 1153).

Ym mis Awst 1141,  ar ôl i abaty Benedictaidd yng Nghaerwynt gael ei ysbeilio gan dân yn ystod gwarchae yn y ddinas honno mae'r mynachod yn ffoi ar draws Lloegr i geisio lloches. Dau frawd o'r urdd yn cyrraedd Abaty Amwythig, lle mae Cadfael yn fynach. Roedd y Brawd Humilis yn farchog croesgadwr enwog cyn i glwyf bron yn angheuol arwain at ei ymddeoliad o'r byd seciwlar. Mae ei gydymaith, Brawd Fidelis, sy'n gofalu amdano, yn fud, ac yn geidwad llawer o gyfrinachau. Yn y diwedd mae Cadfael yn darganfod y gwir.

Yn wahanol i lyfrau eraill yn y gyfres, ni chafodd y llyfr hwn ei addasu ar gyfer teledu.

## Y teitl
Mae'r geiriau "an excellent mystery" yn y teitl yn dod o'r gwasanaeth priodasol yn *Llyfr Gweddi Gyffredin*: "Oh God, who hast consecrated the state of matrimony to such an excellent mystery … Look mercifully on these Thy servants." ("O Dduw, yr hwn a gyssegraist ystâd prïodas i gyfryw ragorol ddirgeledigaethau, … Edrych yn drugarog ar y rhai hyn dy wasanaeth-ddynion.")

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1985
Categori:Nofelau Saesneg
One Corpse Too Many

Nofel Saesneg gan Ellis Peters (ffugenw Edith Pargeter) yw ***One Corpse Too Many*** ("Un Corff yn Ormod") a gyhoeddwyd gyntaf yn 1979. Dyma'r ail nofel yn y gyfres am Cadfael, mynach Benedictiad ffuglennol Cymreig a fu’n byw yn ystod y cyfnod o anarchiaeth pan fu brwydro rhwng Stephen a Mathilda am orsedd Lloegr (1138 hyd 1153).

Mae'r Brenin Stephen yn cipio Castell Amwythig ac yn crogi yr holl amddiffynwyr sydd wedi goroesi. Mae Cadfael, mynach o Abaty Amwythig gerllaw, yn dod o hyd corff dyn a lofruddiwyd ynghudd ymhlith y lladdedigion. Mae’n rhaid iddo hefyd helpu merch ifanc i ddianc o’r gwarchae, a darganfod y rhesymau dros weithredoedd ei dyweddi dyweddedig, Hugh Beringar.

Cafodd y llyfr ei addasu ar gyfer teledu yn 1994.

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 1979
Monk's Hood

Nofel Saesneg gan Ellis Peters (ffugenw Edith Pargeter) yw '''''Monk's Hood''''' ("Cwcwll y Mynach") a gyhoeddwyd gyntaf yn 1980. Dyma'r drydedd nofel yn y gyfres am Cadfael, mynach Benedictiad ffuglennol Cymreig a fu’n byw yn ystod y cyfnod o anarchiaeth pan fu brwydro rhwng Stephen a Mathilda am orsedd Lloegr (1138 hyd 1153).

Mae'r stori'n digwydd ym mis Rhagfyr 1138. Mae Gervase Bonel yn marw o olew gwenwynig a roddwyd yn ei fwyd. Cadfael oedd wedi gwneud yr olew fel eli, gan ddefnyddio gwreiddiau planhigion *Aconitum* – y ''Monk's Hood'' ("Cwcwll-y-mynach") yn nheitl y llyfr. Pwy oedd yn ei ddefnyddio fel gwenwyn? Mae Cadfael yn asesu cymhellion teulu Bonel a staff y tŷ, gan gynnwys ei fab naturiol Cymreig a'i lysfab, ac yn delio â gweddw Bonel a fu unwaith yn gariad i Cadfael ers talwm. Mae'r rhingyll yn gweld yr achos yn wahanol i Gadfael.

Cafodd y llyfr ei addasu ar gyfer teledu yn 1994.

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1980
Categori:Nofelau Saesneg
The Devil's Novice

Nofel Saesneg gan Ellis Peters (ffugenw Edith Pargeter) yw '''''The Devil's Novice''''' ("Nofydd y Diawl")  a gyhoeddwyd gyntaf yn 1983. Dyma'r wythfed nofel yn y gyfres am Cadfael, mynach Benedictiad ffuglennol Cymreig a fu’n byw yn ystod y cyfnod o anarchiaeth pan fu brwydro rhwng Stephen a Mathilda am orsedd Lloegr (1138 hyd 1153).

Ym mis Medi 1140 mae dyn ifanc, mab i arglwydd maenor Aspley, yn cyrraedd Abaty Amwythig, lle mae Cadfael yn fynach, i fod yn nofydd. Mae Cadfael a'r Abad Radulfus yn ceisio deall pam mae'r dyn ifanc cythryblus hwn yn meddwl y dylai fod yn fynach.

Cafodd y llyfr ei addasu ar gyfer teledu yn 1996.

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1983
Categori:Nofelau Saesneg
Saint Peter's Fair

Nofel Saesneg gan Ellis Peters (ffugenw Edith Pargeter) yw '''''Saint Peter's Fair''''' ("Ffair Sant Pedr")  a gyhoeddwyd gyntaf yn 1981. Dyma'r bedwaredd nofel yn y gyfres am Cadfael, mynach Benedictiad ffuglennol Cymreig a fu’n byw yn ystod y cyfnod o anarchiaeth pan fu brwydro rhwng Stephen a Mathilda am orsedd Lloegr (1138 hyd 1153).

Yn haf 1139, mae Lloegr yn cael ei rhwygo gan wrthdaro rhwng y Brenin Stephen a'r Ymerodres Mathilda. Mae gan y Brenin Stephen y fantais ar hyn o bryd. O dramor mae'r Ymerodres, gyda'r Iarll Robert o Gaerloyw, yn cynyddu cefnogaeth ar gyfer ymgais ar yr orsedd o'r newydd. Mae Ranulf, Iarll Caer, sy'n briod â merch Robert o Gaerloyw, yn rymus ynddo'i hun, ac nid yw eto wedi dewis rhoi ei gefnogaeth i'r naill ochr na'r llall. 
Mae Iarll Ranulf yn bwerus yn ei rinwedd ei hun, ac nid yw eto wedi dewis rhoi ei gefnogaeth i'r naill ochr na'r llall.
Nawr bod Castell Amwythig wedi ochri â’r Brenin Stephen, mae mynachod Abaty Amwythig, gan gynnwys Cadfael, yn paratoi ar gyfer y ffair dridiau flynyddol er anrhydedd i Sant Pedr, a gynhelir ar wledd Sant Pedr ad Vinculum (1 Awst).

Cafodd y llyfr ei addasu ar gyfer teledu yn 1997.

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1981
Categori:Nofelau Saesneg
A Morbid Taste for Bones

Nofel Saesneg gan Ellis Peters (ffugenw Edith Pargeter) yw ***A Morbid Taste for Bones*** ("Blas Morbid ar Esgyrn") a gyhoeddwyd gyntaf yn 1977. Dyma'r ail nofel yn y gyfres am Cadfael, mynach Benedictiad ffuglennol Cymreig a fu’n byw yn ystod y cyfnod o anarchiaeth pan fu brwydro rhwng Stephen a Mathilda am orsedd Lloegr (1138 hyd 1153).

Mae mynachod Abaty Amwythig yn chwilio yng Nghymru am greiriau sant i'w capel. Dewisir gweddillion Gwenffrewi yng Ngwytherin. Mae pobol yr ardal yn gwrthwynebu colli eu creiriau, a darganfyddir arweinydd lleol wedi ei lofruddio. Herir Cadfael i ddwyn cyfiawnder i bob plaid, yng Nghymru ac yn yr Abaty. (Mae trosglwyddo creiriau'r sant i Amwythig yn 1138 yn seiliedig ar ddigwyddiad hanesyddol.)

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1977
Categori:Nofelau Saesneg
The Chestnut Soldier

Nofel i blant a phobl Ifainc drwy gyfrwng y Saesneg gan Jenny Nimmo yw ***The Chestnut Soldier*** a gyhoeddwyd gan Reed Books yn 1986. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Cyfrol olaf cyfres *The Snow Spider*, wrth i Gwyn chwarae â'r anrheg hud y bu i'w nain ei rybuddio yn ei erbyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1986
Categori:Nofelau Saesneg i bobl ifanc
The Sanctuary Sparrow

Nofel Saesneg gan Ellis Peters (ffugenw Edith Pargeter) yw ***The Sanctuary Sparrow*** ("Aderyn Bach y Cysegr")  a gyhoeddwyd gyntaf yn 1983. Dyma'r seithfed nofel yn y gyfres am Cadfael, mynach Benedictiad ffuglennol Cymreig a fu’n byw yn ystod y cyfnod o anarchiaeth pan fu brwydro rhwng Stephen a Mathilda am orsedd Lloegr (1138 hyd 1153).

Mae'r stori yn digwydd dros gyfnod o saith diwrnod ym mis Mai 1140. Yn ystod y gwasanaeth hanner nos yn Abaty Amwythig, lle mae Cadfael yn fynach, mae dyn ifanc yn rhuthro i mewn, yn ceisio nawdd, a thyrfa yn ei ddilyn yn fuan yn ei gyhuddo o ladrata a llofruddiaeth.. Ar ôl gwahanol anturiaethau mae Cadfael yn arddangos diniweidrwydd y dyn.

Cafodd y llyfr ei addasu ar gyfer teledu yn 1994.

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1983
Categori:Nofelau Saesneg
A Century of Cardiff

Llyfr am hanes Caerdydd gan John O'Sullivan yw ***A Century of Cardiff: Events, People and Places over the 20th Century*** a gyhoeddwyd gan Sutton Publishing yn 2007. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Casgliad o luniau du-a-gwyn sy'n portreadu'r newid aruthrol yng Nghaerdydd yn ystod yr 20g. Bwrir golwg ar sawl agwedd ar hanes y ddinas: achlysuron hanesyddol ac unigolion amlwg, yn ogystal â digwyddiadau cenedlaethol a rhyngwladol.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau 2007
Categori:Llyfrau am hanes Caerdydd
Categori:Llyfrau am yr 20fed ganrif yng Nghymru
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Images of Wales: Around Bridgend

Casgliad o ffotograffau mewn cyfrol yn yr iaith Saesneg gan Simon Eckley yw ***Images of Wales: Around Bridgend*** a gyhoeddwyd gan Tempus Publishing Limited yn 1995. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Detholiad amrywiol yn cynnwys 200 o ffotograffau du-a-gwyn yn portreadu amryfal agweddau ar fywyd ym Mhen-y-bont ar Ogwr yn ystod y can mlynedd diwethaf.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 1995
Categori:Llyfrau am Ben-y-bont ar Ogwr
The Hermit of Eyton Forest

Nofel Saesneg gan Ellis Peters (ffugenw Edith Pargeter) yw ***The Hermit of Eyton Forest*** ("Meudwy Fforest Eyton")  a gyhoeddwyd gyntaf yn 1987. Dyma'r bedwaredd nofel ar ddeg yn y gyfres am Cadfael, mynach Benedictiad ffuglennol Cymreig a fu’n byw yn ystod y cyfnod o anarchiaeth pan fu brwydro rhwng Stephen a Mathilda am orsedd Lloegr (1138 hyd 1153).

Y mae mab deng mlwydd oed i Richard Ludel, Arglwydd Eyton, yn ddysgybl yn Abaty Amwythig, lle y mae Cadfael yn fynach. Ym mis Hydref 1142 ar ôl marwolaeth ei dad o glwyfau a gafodd ym Mrwydr Lincoln, mae'r mab, a elwir hefyd yn Richard, yn etifeddu ei ystad. Mae'r bachgen yn gwrthod ildio i'w ddraig o nain, Dionysia, trwy wneud priodas fantais er mwyn cynyddu ei diroedd. Daw'r meudwy Cuthred, sy'n mwynhau amddiffyniad yr Arglwyddes Dionysia, i'r ardal. Mae ei gydymaith ieuanc, Hyacinth, yn dod yn gyfaill i Richard ifanc. Er gwaethaf ei enw da am sancteiddrwydd, mae dyfodiad Cuthred yn rhagflaenu cyfres o anffodion i'r mynachod. Pan fydd Richard ifanc yn diflannu a chorff yn cael ei ddarganfod yn Fforest Eyton, rhaid i Cadfael adael ei ardd berlysiau a dod o hyd i'r llofrudd.

Yn wahanol i lyfrau eraill yn y gyfres, ni chafodd y llyfr hwn ei addasu ar gyfer teledu.

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1987
Categori:Nofelau Saesneg
Rhondda - A Second Selection

Casgliad o ffotograffau mewn cyfrol yn yr iaith Saesneg gan Simon Eckley ac Emrys Jenkins yw ***Rhondda: A Second Selection*** a gyhoeddwyd gan Tempus Publishing Limited yn 1995. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Casgliad o dros 200 o hen ffotograffau du-a-gwyn yn portreadu amry fal agweddau ar fywyd yng Nghymoedd Rhondda Fach a Rhondda Fawr yn ystod hanner cyntaf y ganrif hon.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1997
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Entertainment in Rhyl and North Wales

Casgliad o ffotograffau mewn cyfrol yn yr iaith Saesneg gan Bill Ellis yw ***Entertainment in Rhyl and North Wales*** a gyhoeddwyd gan Tempus Publishing Limited yn 1997. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Casgliad o bron i 200 o hen ffotograffau, rhaglenni a thocynnau du-a-gwyn yn cofnodi amryfal agweddau ar adloniant yn y Rhyl a Gogledd Cymru hyd at y 1960au, wedi eu casglu gan Bill Ellis.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 1997
Categori:Llyfrau am y Rhyl
Images of Wales: Cathays, Maindy, Gabalfa and Mynachdy

Llyfr hanes cymunedau Caerdydd, yn yr iaith Saesneg gan Brian Lee yw ***Images of Wales: Cathays, Maindy, Gabalfa and Mynachdy*** a gyhoeddwyd gan Tempus Publishing Limited yn 1998. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Casgliad o 228 o ddarluniau du-a-gwyn yn portreadu amryfal agweddau ar fywyd, gwaith a hamdden trigolion ardaloedd Cathays, Maendy, Gabalfa a Mynachdy o Gaerdydd o 1890 hyd heddiw, ynghyd â thalu sylw i'r newid a fu yng ngwedd allanol yr ardal.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 1998
Categori:Llyfrau am Gaerdydd
The Leper of Saint Giles

Nofel Saesneg gan Ellis Peters (ffugenw Edith Pargeter) yw ***The Leper of Saint Giles*** ("Y Gwahanglaf o Sant Giles")  a gyhoeddwyd gyntaf yn 1981. Dyma'r bumed nofel yn y gyfres am Cadfael, mynach Benedictiad ffuglennol Cymreig a fu’n byw yn ystod y cyfnod o anarchiaeth pan fu brwydro rhwng Stephen a Mathilda am orsedd Lloegr (1138 hyd 1153).

Mae'r stori yn digwydd dros gyfnod o bedwar diwrnod ym mis Hydref 1139. Mae dau deulu o dirfeddianwyr yn trefnu priodas rhwng barwn hŷn a gwraig ifanc sy’n caru rhywun arall. Nid yw'r priodfab yn cyrraedd yr allor. Cadfael sy'n gyfrifol am ddod o hyd i'w lofrudd, tra bod y prif ddrwgdybiedig o'r siryf yn cuddio yn y tŷ am wahangleifion.

Cafodd y llyfr ei addasu ar gyfer teledu yn 1994.

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1981
Categori:Nofelau Saesneg
The Virgin in the Ice

Nofel Saesneg gan Ellis Peters (ffugenw Edith Pargeter) yw ***The Virgin in the Ice*** ("Y Wyryf yn y Rhew")  a gyhoeddwyd gyntaf yn 1982. Dyma'r chweched nofel yn y gyfres am Cadfael, mynach Benedictiad ffuglennol Cymreig a fu’n byw yn ystod y cyfnod o anarchiaeth pan fu brwydro rhwng Stephen a Mathilda am orsedd Lloegr (1138 hyd 1153).

Ym mis Tachwedd 1139, yr oedd cefnogwyr yr Ymerodres Matilda, yr hon sydd wedi glanio yn Lloegr, yn ysbeilio dinas Caerwrangon. Mae'r trais yn ysgogi ehediad llawer o ddynion, menywod a phlant. Yn eu plith mae dau berson ifanc o enedigaeth fonheddig a ymddiriedwyd i Fenedictiaid y ddinas, ynghyd â lleian ifanc hardd. Mae Cadfael, mynach o Abaty Amwythig, sefydliad Benedictaidd arall, yn rhan o'r chwilio. Mae'n darganfod corff dynes ifanc yn sownd yn nant wedi rhewi.

Cafodd y llyfr ei addasu ar gyfer teledu yn 1995.

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1982
Categori:Nofelau Saesneg
Dead Man's Ransom

Nofel Saesneg gan Ellis Peters (ffugenw Edith Pargeter) yw '''''Dead Man's Ransom''''' ("Pridwerth y Marw")  a gyhoeddwyd gyntaf yn 1984. Dyma'r nawfed nofel yn y gyfres am Cadfael, mynach Benedictiad ffuglennol Cymreig a fu’n byw yn ystod y cyfnod o anarchiaeth pan fu brwydro rhwng Stephen a Mathilda am orsedd Lloegr (1138 hyd 1153).

Ym mis Chwefror 1141 anfonir Cadfael i Gymru i drafod telerau rhyddhau Uchel Siryf Swydd Amwythig, Gilbert Prestcote, sydd wedi ei ddal gan gefnogwyr Cymreig yr Empress Ymerodres Matilda. Mae cytundeb i gyfnewid carcharorion a dygir Prescote, wedi ei glwyfo, yn ôl i Amwythig, ond fe'i canfyddir wedi ei lofruddio yn clafdy Abaty Amwythig. Yn y pen draw, mae Cadfael yn datgelu'r dirgelwch.

Cafodd y llyfr ei addasu ar gyfer teledu yn 1995.

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1984
Categori:Nofelau Saesneg
Voices of Vetch Field

Hanes Clwb Pêl- droed Dinas Abertawe, 1912-2000 gan Keith Haynes a Phil Sumbler yw ***Voices of Vetch Field*** a gyhoeddwyd gan Tempus Publishing Limited yn 2000. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad
Hanes darluniadol llwyddiannau a methiannau Clwb Pêl-droed Dinas Abertawe ar Gae'r Fets, 1912-2000, cyn symud i Stadiwm Liberty. Hoff chwaraewyr a gêmau cofiadwy, a gyflwynir yng ngeiriau croestoriad eang o gefnogwyr, gyda rhageiriau gan chwaraewyr nodedig megis Alan Curtis a Jan Molby, yn cynnwys dros 80 o ffotograffau du-a-gwyn, rhaglenni gêmau, toriadau papur newydd a memorabilia.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:C.P.D. Dinas Abertawe
Categori:Llyfrau am hanes Abertawe
Categori:Llyfrau am chwaraeon yng Nghymru
Categori:Llyfrau hanes Saesneg
Categori:Llyfrau 2000
Categori:Llwybrau Byw
Aberystwyth Voices

Casgliad darluniadol Saesneg gan William Troughton yw ***Aberystwyth Voices*** a gyhoeddwyd gan Tempus Publishing Limited yn 2004. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Casgliad darluniadol o atgofion llafar trigolion Aberystwyth am fywyd pob dydd yn ystod hanner cyntaf yr 20g, yn adlewyrchu amryfal agweddau ar blentyndod a llencyndod, atgofion rhyfel, addysg a gwaith, diwylliant ac adloniant, busnes a masnach, adeiladau a phersonoliaethau. Dros 100 o luniau du-a-gwyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Categori:Llyfrau am Aberystwyth
Folklore of Wales

Cyfrol ar lên gwerin Cymru gan Anne Ross yw ***Folklore of Wales*** a gyhoeddwyd gan Tempus Publishing Limited yn 2009. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am lên gwerin Cymru
Categori:Llyfrau 2009
Offa's Dyke

Llyfr hanes am Glawdd Offa yn yr iaith Saesneg gan David Hill a Margaret Worthington yw '''''Offa's Dyke''''' a gyhoeddwyd gan Tempus Publishing Limited yn 2009.

Dadansoddiad yn dangos ôl ymchwil i Glawdd Offa yn cynnwys gwybodaeth ddiddorol am gyd-destun gwleidyddol cyfnod Offa ynghyd â thystiolaeth hanesyddol ac archaeolegol am lwybr, hyd a phwrpas y clawdd. 56 llun du-a-gwyn, map a diagram.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2009
Rorke's Drift 1879

Llyfr hanes am lwyth y Zulu yn yr iaith Saesneg gan Edmund Yorke yw '''''Rorke's Drift 1879''''' a gyhoeddwyd gan Tempus Publishing Limited yn 2001. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Hanes cynhwysfawr arswyd a chreulondeb brwydr y Prydeinwyr a llwyth y Zwlw yn Rorke's Drift, 1879, yn cynnwys manylion am y cefndir, personoliaethau, tactegau a phrofiadau erchyll y ddwy ochr, a gasglwyd gan arbenigwr ar hanes De Affrica. 136 llun du-a-gwyn a 22 llun lliw gyda 6 map.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Newtown - The Second Selection

Llyfr o dros 200 o ddarluniau yn yr iaith Saesneg gan Newtown Local History Group yw ***Newtown - The Second Selection*** a gyhoeddwyd gan Tempus Publishing Limited yn 1998. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Ail gasgliad o dros 200 o ddarluniau du-a-gwyn yn portreadu amryfal agweddau ar fywyd, gwaith a hamdden trigolion ardal y Drenewydd, Powys, o 1890 hyd heddiw, ynghyd â thalu sylw arbennig i'r newid a fu yng ngwedd allanol y dref.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 1998
Categori:Llyfrau am y Drenewydd
The Montgomery Canal and Its Restoration

Casgliad o ffotograffau a hanes Camlas Trefaldwyn, mewn cyfrol yn yr iaith Saesneg gan Harry Arnold, yw ***The Montgomery Canal and Its Restoration*** a gyhoeddwyd gan Tempus Publishing Limited yn 2008. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Mae Camlas Trefaldwyn yn rhedeg drwy sawl ardal odidog ar y ffin rhwng Cymru a Lloegr. Mae'r gyfrol hon, a ysgrifennwyd gan Harry Arnold, yn cynnwys nifer o ffotograffau o'i archif bersonol ef, ac yn cynnwys lluniau o un o'r cychod enwocaf yn hanes camlesi, y 'Cressy'.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
The Welsh Kings - The Medieval Rulers of Wales

Cyfrol am y Tywysogion Cymreig yn yr iaith Saesneg gan Kari Maund yw ***The Welsh Kings: The Medieval Rulers of Wales*** a gyhoeddwyd gan Tempus Publishing Limited yn 2000. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Astudiaeth ysgolheigaidd o fywydau prif dywysogion cynhenid Cymru o'r Oesoedd Tywyll hyd yr Oesoedd Canol yn cynnwys gwerthfawrogiad o'u cyfraniad i hanes Cymru, a'u gallu fel gwladweinwyr a noddwyr y celfyddydau a'r eglwysi. 23 ffotograff du-a-gwyn a 23 ffotograff lliw, 7 llun du-a-gwyn, 2 fap a 5 coeden deuluol.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau 2000
Categori:Llyfrau am Gymru'r Oesoedd Canol
Categori:Llyfrau hanes Saesneg
100 Greats: Glamorgan County Cricket Club

Casgliad o ffotograffau o gant o gewri criced yn yr iaith Saesneg gan Andrew Hignell yw ***100 Greats: Glamorgan County Cricket Club*** a gyhoeddwyd gan Tempus Publishing Limited yn 2000. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Cofnod darluniadol o gant o gewri criced Clwb Criced Morgannwg, 1889-1999, yn rhestru gorchestion gyrfaol, manylion ac ystadegau.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Saesneg ar hamdden
Categori:Llyfrau Cymreig 2000
Images of Sport: Cardiff Devils

Casgliad o ffotograffau mewn cyfrol yn yr iaith Saesneg gan Andrew Weltch yw ***Images of Sport: Cardiff Devils*** a gyhoeddwyd gan Tempus Publishing Limited yn 2001. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Casgliad o 235 o ffotograffau du-a-gwyn gyda phenawdau perthnasol yn darlunio llwyddiannau a methiannau clwb hoci iâ Diawled Caerdydd, 1986-2001, yn cynnwys manylion am gêmau cofiadwy a chwaraewyr dylanwadol.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Hoci iâ yng Nghymru
Categori:Llyfrau Saesneg ar hamdden
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Roger Freestone (llyfr)

Casgliad o ffotograffau mewn cyfrol yn yr iaith Saesneg gan Keith Haynes a Phil Sumbler yw ***Roger Freestone: Another Day at the Office*** a gyhoeddwyd gan Tempus Publishing Limited yn 2001. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Cofnod darluniadol gyda thestun am ymdrechion a llwyddiannau Roger Freestone, y gôl-geidwad o Went sydd wedi chwarae i Gasnewydd, Chelsea, Henffordd ac Abertawe ac sydd wedi cynrychioli Cymru ar bob lefel. 54 ffotograff du-a-gwyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Bywgraffiadau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Images of Wales: South Wales Collieries

Casgliad o ffotograffau mewn cyfrol Saesneg gan David Owen yw ***Images of Wales: South Wales Collieries*** a gyhoeddwyd gan Tempus Publishing Limited yn 2010. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Casgliad o 200 o ffotograffau du-a-gwyn gyda nodiadau perthnasol yn adlewyrchu treftadaeth gyfoethog ac amrywiol maes glo De Cymru ac yn talu teyrnged i undod cymunedau glofaol cymoedd Cynon, Elan a'r Rhondda mewn cyfnodau o galedi mawr. Adargraffiad; cyhoeddwyd gyntaf Rhagfyr 2001

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2010
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Images of Wales: Machen Revisited

Casgliad o ffotograffau mewn cyfrol yn yr iaith Saesneg gan Delphine Coleman a Dennis Spargo yw ***Images of Wales: Machen Revisited*** a gyhoeddwyd gan Tempus Publishing Limited yn y gyfres *Archive Photographs Series* yn 2001. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Ail gasgliad hynod ddiddorol o bron i 200 o ffotograffau du-a-gwyn gyda nodiadau perthnasol yn darlunio amryfal agweddau ar y newidiadau ym mywydau trigolion Machen, Gwent, o'r cyfnod cynnar hyd heddiw, ym meysydd diwydiant a thrafnidiaeth, crefydd ac addysg, chwaraeon a diwylliant. Cydymaith i *Machen Visited*.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Categori:Llyfrau am Gaerffili
Disasters on the Severn

Astudiaeth trychinebau ar Afon Hafren gan Chris Witts yw ***Disasters on the Severn*** a gyhoeddwyd gan Tempus Publishing Limited yn 2002. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2002
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Glamorgan County Cricket Club

Casgliad o ffotograffau a hanesion am 50 gêm griced mewn cyfrol yn yr iaith Saesneg gan Andrew Hignell yw ***Glamorgan County Cricket Club: Fifty of the Finest Matches*** a gyhoeddwyd gan Tempus Publishing Limited yn 2001. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Casgliad o dros 100 o ffotograffau du-a-gwyn gyda nodiadau perthnasol yn adlewyrchu hanesion am 50 gêm griced gofiadwy a chwaraewyd gan Glwb Criced Morgannwg, 1889-2000, gyda gwybodaeth am chwaraewyr nodedig ac ystadegau manwl am y gêmau.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Saesneg ar hamdden
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Categori:Criced
Turnbull

Bywgraffiad Saesneg o Maurice Turnbull gan Andrew Hignell yw ***Turnbull: A Welsh Sporting Hero*** a gyhoeddwyd gan Tempus Publishing Limited yn 2001. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Bywgraffiad Maurice Turnbull (1906-1944), Pabydd defosiynol ac un o fabolgampwyr ardderchog Cymru, capten ac ysgrifennydd doeth Clwb Criced Morgannwg, cricedwr prawf deinamig a dewiswr i Loegr, a chwaraewr rygbi, hoci a sboncen rhyngwladol poblogaidd dros Gymru. Bron i 150 o ffotograffau a memorabilia.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Bywgraffiadau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Glamorgan Grounds - The Homes of Welsh Cricket

Casgliad o ffotograffau o 20 maes criced ar hyd a lled Cymru mewn cyfrol yn yr iaith Saesneg gan Andrew Hignell yw ***Glamorgan Grounds: The Homes of Welsh Cricket*** a gyhoeddwyd gan Tempus Publishing Limited yn 2002. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Cofnod darluniadol o'r 20 maes criced ar hyd a lled Cymru sydd wedi rhoi cartref i gêmau tîm cyntaf Clwb Criced Morgannwg, yn cynnwys dros 150 ffotograff du-a-gwyn o feysydd beirdd a chwaraewyr dawnus gyda thestun manwl yn dathlu cyfraniad y lleoliadau hyn i ddatblygiad a llwyddiant y clwb.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Saesneg ar hamdden
Categori:Llyfrau Cymreig 2002
Images of Sport: Wrexham Football Club 1950-2000

Cyfrol ddarluniedig an hanes C.P.D. Wrecsam gan Gareth M. Davies a Peter Jones yw ***Images of Sport: Wrexham Football Club 1950-2000*** a gyhoeddwyd gan Tempus Publishing yn 2002. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am chwaraeon yng Nghymru
Categori:Llyfrau am Wrecsam
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau 2002
Categori:Llwybrau Byw
For the Love of the Game

Hunangofiant gan Vernon Ball yw ***For the Love of the Game*** a gyhoeddwyd gan Tempus Publishing Limited yn 2001. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Hunangofiant Vernon Ball, glöwr a drodd yn focsiwr proffesiynol ac a ymdrechodd yn erbyn cryn anawsterau i gynnal ei deulu yng Nghwm Rhondda yn ystod yr 1930au a'r 1940au, yn cynnwys llawer stori am ei arwyr a'i gyfoedion. 73 ffotograff du-a-gwyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Atgofion a hunangofiannau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2001