Cadel Evans

Seiclwr proffesiynol o Awstralia ydy **Cadel Lee Evans** (ganed 14 Chwefror 1977), sydd yn cynyrchioli tîm UCI ProTeam BMC ar y hyn o bryd. Ef oedd enillydd Awstralaidd cyntaf erioed y UCI ProTour yn 2007, enillydd Awstralaidd cyntaf erioed Pencampwriaeth Rasio Ffordd y Byd, UCI yn 2009, ac enillydd Awstralaidd cyntaf erioed y Tour de France yn 2011. Cyn dechrau rasio ar y ffordd yn 2001, roedd Evans yn bencampwr beicio mynydd.

Ar hyn o bryd mae'n byw yn Barwon Heads, ger Melbourne yn Victoria, Awstralia, ac yn ystod y tymor rasio yn Stabio, y Swistir.

## Bywgraffiad
### Bywyd cynnar
Ganed Cadel ar 14 Chwefror 1977 yn Ysbyty Katherine, Katherine, yn Nhiriogaeth Gogleddol Awstralia, yn fab i Helen Cocks, rheolwraig banc, a Paul Evans, fforman y cyngor. Roedd hen daid Evans yn Gymro, a chafodd yr "Cadel" ar ôl tri o Frenhinoedd Cymru o'r enw Cadell.

Bu'n byw yn Upper Corindi, (i'r gogledd o Coffs Harbour) Armidale, De Cymru Newydd ac yn ddiweddarach yn Plenty-Kangaroo Ground-Arthurs Creek, Victoria. Tra'n byw yn Armidale, mynychodd Newling Public School. Symudodd i Victoria pan oedd yn ei arddegau cynnar. Derbyniodd ei addysg VCE (Tystysgrif blwyddyn 12) yn Ysgol Uwchradd Eltham, Melbourne.

Roedd ganddo ddiddordeb mewn nofio, pêl-droed a chriced pan oedd yn ifanc, ond mae Evans ei hun yn credu ei fod yn rhyfedd iddo ddarfod i fyny yn athletwr proffesiynol gan nad oedd siâp ei gorff yn gweddu gyda'r rhan helaeth o chwaraeon ysgol Awstralia a oedd yn galw am gryn faint neu gryfder. Dechreuodd seiclo yn gystadleuol ym 1991, gan gystadlu mewn cyclo-cross a beicio mynydd. Dywedodd Evans mai ei fywyd cynnar yn tyfy i fyny yn Armidale, De Cymru Newydd, a'r ysbrydoliaeth ar gyfer ei yrfa seiclo. Rhoddodd uchder y ddinas fantais cynnar i Evans wrth gystadlu.

Yn 1994, ar awgrym ei hyfforddwr Damian Grundy, dechreuodd gystadlu mewn rasus cylchffordd a rasus ffordd er mwyn helpu gwella ei feicio mynydd. Dechreuodd ei yrfa seiclo rhyngwladol fel aelod o dîm beicio mynydd yr Australian Institute of Sport, odan arweiniaeth y hyfforddwr Heiko Salzwedel a Damien Grundy. Enillodd Evans fedalau efydd ym Mhencampwriaeth Treial Amser Iau a Beicio Mynydd Iau y Byd ym 1995, a medalau arian ym Mhencampwriaeth Beicio Mynydd Odan-23 y Byd yn 1997 ac 1999.

Wedi ymgynghori gyda Michele Ferrari ac odan reolaeth Tony Rominger, newidiodd Evans i gystadlu ar y ffordd yn llawn amser yn ystod haf 2000.

### 2001–2005
Ers troi aty ffordd yn llawn amser, mae Evans wedi reidio dros dimau Saeco (2001), Mapei (2002) a  Team Telekom (2003–2004). Yn 2005 ymunodd â Davitamon-Lotto a daeth yn wythfed ar ei dro cyntaf yn cystadlu yn y Tour de France, y reidiwr Awstralaidd cyntaf i orffen yn y deg uchaf ers Phil Anderson.

Roedd ei fuddugoliaethau cynnar yn cynnwys Tour Awstria yn 2001 a 2004, pumed yn y Deutschland Tour yn 2005, cymal o'r Tour Down Under yn 2002, dosbarthiad y mynyddoedd y Tour Down Under yn 2006, 14ydd yn Giro d'Italia 2002, a gwisgodd crys yr arweinydd, y *Maglia Rosa* mewn un cymal, a threial amser Gemau'r Gymanwlad yn 2002.

### 2006
Enillodd Evans y Tour de Romandie, gan guro'r Sbaenwyr Alberto Contador ac Alejandro Valverde ar y gymal olaf, sef treial amser 20&nbsp;km o amgylch Lausanne.

### 2007
Yn Tour de France 2007, gorffenodd Evans yn ail i Contador. Enillodd dreial amser cymal 13 ac yn ail yn nhreial amser cymal 19. Bu'n bedwerydd yn Vuelta a España 2007, pumed ym Mhencampwriaethau'r Byd a chweched yn ras derfynol y gyfres UCI ProTour, sef y Giro di Lombardia, gan gipio'r fuddugoliaeth yn yr UCI ProTour 247 o bwyntiau o flaen Davide Rebellin ac Alberto Contador.

Yn 2006 a 2007, enwyd yn Seiclwr Awstralaidd y Flwyddyn.

### 2008
Evans oedd y ffefryn i ennill Tour de France 2008, gan nad oedd tîm Contador, sef Team Astanawedi cae leu gwahodd i'r ras. Deliodd Evans y crys melyn o gymal 10 hyd 14. Ond, yn ystod esgyniad Alpe d'Huez ar gymal 17, cymerodd Carlos Sastre o Team CSC y blaen gan gipio 2 munud a 15 eiliad oddiar Evans. Erbyn y treial amser, roedd angen i Evans reidio 1 munud a 34 eiliad yn gynt na Sastre. Curodd Sastre a neidiodd i'r ail safle, ond roedd dal 58 eiliad tu ôl iddo erbyn diwedd y Tour.

Dioddefodd rwyg iw tennyn cruciate blaen, ond wedi gwella, cystadlodd Evans yn ras ffordd 245&nbsp;km Gemau Olympaidd yr Haf 2008 yn Beijing, gan orffen yn 15fed safle, 22 eiliad tu ôl i Samuel Sánchez. Daeth yn bumed yn y treial amser Olympaidd pedair diwrnod yn ddiweddarach.

### 2009
Amharwyd ar ymdrechion Evans yn Tour de France 2009 gan ddiffyg cefnogaeth gan ei dîm a diffyg hwyl da, a llwyddodd ond i orffen yn y 30fed safle, 45 munud tu ôl i'r enillydd, Alberto Contador. Er y siomedigaeth hyn, cafodd fuddugoliaethau yn y Critérium du Dauphiné Libéré a'r Settimana Internazionale Coppi e Bartali.

Daeth yn drydydd yn y Vuelta a España, lle gwisgodd crys aur yr arweinydd yn ystod un cymal, ond fe ddioddefodd trafferthon mecanegol yn ystod esgyniad i ddiwedd cymal ar fynydd Sierra Nevada. Gyda hyn, daeth Evans yn un o'r seiclwyr Awstralaidd mwyaf llwyddiannus, wedi iddo gael dau safle ar y podiwm yn y Tour de France. Daeth yn un o ychydig reidwyr sydd wedi dal y tri crys; y Maglia Rosa, crys arweinydd y Giro d'Italia yn 2002, crys melyn Tour de France am 4 diwrnod yn 2008, a chrys aur arweinydd y Vuelta a España yn 2009.

Enillodd Evans Bencampwriaeth Ras Ffordd y Byd yn Mendrisio, y Swistir ar 27 Medi. Wedi iddo dod yn bencampwr y byd, edrychai fel petai wedi taflu ei hun i mewn i gefnogi ei gyd-aelod tîm, Philippe Gilbert. Credai nifer fod hyn yn arwydd fod y berthynas rhwng ef a Silence-Lotto wedi gwella. Ond, ar ôl diwedd tymor rasio 2009, roedd llawer o ddyfalu yn y wasg, y byddai Evans yn chwilio am dîm newydd i'w gefnogi ar gyfer Tour 2010. Datganwyd ar 31 Hydref ei fod yn gadael y tîm i ganfod sialensau newydd.

Cyhoeddwyd bywgraffiad, *Cadel Evans: Close To Flying*, gan Hardie Grant Books ym mis Tachwedd 2009.

### 2010
Symudodd Evans i dîm BMC yn 2010. Dilynodd llwyddiant yn fuan wedyn, gyda buddugoliaeth yn y 2010 Flèche Wallonne, a deliodd y Maglia Rosa wedi cymal 2 Giro d'Italia 2010. Enillodd Evans gymal 7 y Giro d'Italia gan sbrintio oddiar blaen grŵp bach o reidwyr. Gorffennodd yn 5ed yn y dosbarthiad cyffredinol, gan ennill dosbarthiad pwytiau'r Maglia Rosso Passione a dosbarthiad Azzurri d'Italia. Deliodd Evans hefyd y crys melyn yn ystod cymal 9 Tour de France 2010, a hynnu wrth reidio gyda toriad trwch blewyn yn ei benelin chwith, a gafodd yn ystod damwain yn y cymal gynt. Collodd llawer o amser i'r arweinwyr yn ystod cymal 9, a collodd y crys melyn a'r cyfle i gystadlu o ddifrif am y fuddugoliaeth cyffredinol. Gorffennoff yn y 26ed safle, 50 munud a 27 eiliad tu ôl i Alberto Contador.

### 2011
Cafodd Evans gychwyn gwell i dymor rasio 2011, gan ennill cymal 6 a dosbarhiad cyffredinol y Tirreno–Adriatico, a dosbarthiad cyffredinol Tour de Romandie, mae'r ddau yn ffurfio rhan o gyfres UCI World Tour 2011. Ni gystadlodd yn y Giro d'Italia, gan ddewis yn hytrach i baratoi ar gyfer Tour de France 2011 drwy gystadlu yn y Criterium du Dauphine lle gorffennodd yn ail. Daeth Evans yn drydydd yng nghymal cyntaf y Tour, ac enillodd gymal 4, yr ail ffuddugoliaeth mewn cymal o'r Tour de France yn ei yrfa. Arweiniodd gystadleuaeth brenin y mynyddoedd am un diwrnod wedi cymal 4, a gwisgodd y crys melyn wedi cymal 20 a 21. gan ddod y reidiwr Awstralaidd cyntaf erioed i ennill y Tour de France.

## Bywyd personol
Mae'n briod i Chiara Passerini, pianydd ac athrawes cerdd Eidalaidd. Cyfarfont ar ddiwedd 2002, wedi iddi gael ei chyflwyno iddo gan ffrind i'w thad.

Yn 2008, gwisgodd Evans grys isaf gyda Baner Tibet i gefnogi rhyddid dros Tibet. Dywedodd:

:"Trying to bring awareness of the Tibet movement is something someone in my position can do. I just feel really sorry for them. They don't harm anyone and they are getting their culture taken away from them. I don't want to see a repeat of what happened to Aboriginal culture [in Australia] happen to another culture."

## Canlyniadau

;1993
:1af 20px Pencampwr Beicio Mynydd Traws Gwlad Awstralia – Odan 17
;1994
:1af 20px Pencampwr Beicio Mynydd Traws Gwlad Awstralia – Odan 19
:2il  Pencampwr Beicio Mynydd Traws Gwlad y Byd – Odan 19
;1995
:3ydd  Pencampwr Beicio Mynydd Traws Gwlad y Byd – Odan 19
:3ydd  Pencampwr Treial Amser y Byd – Iau
;1996
:1af 20px Pencampwr Beicio Mynydd Traws Gwlad Awstralia
:3ydd  Pencampwr Beicio Mynydd Traws Gwlad y Byd – Odan 23
:9fed Ras Beicio Mynydd Gemau Olympaidd yr Haf 1996
;1997
:1af 20px Pencampwr Beicio Mynydd Traws Gwlad Awstralia
:2il  Pencampwr Beicio Mynydd Traws Gwlad y Byd – Odan 23
;1998
:1af Cyfres Cwpan y Byd Beicio Mynydd
;1999
:1af  Tour Tasmania
::1af Cymal 3
:1af  Cystadleuaeth reidiwr ifanc Tour Down Under
:1af Cyfres Cwpan y Byd Beicio Mynydd
:2il  Pencampwr Beicio Mynydd Traws Gwlad y Byd – Odan 23
;2000
:7fed Ras Beicio Mynydd Gemau Olympaidd yr Haf 2000
;2001
:1af  Tour Awstria
:2il  Pencampwriaethau Ras Gyfnewid Beicio Mynydd y Byd
;2002
:1af  Treial amser unigol Gemau'r Gymanwlad 2002
:1af Cymal 5 Tour Down Under
::1af  King Mountains Competition
:1af Stage 1 Settimana Ciclistica Internazionale
:1af Stage 4 International UNIQA Classic
:2il  Ras ffordd Gemau'r Gymanwlad 2002
:3ydd Tour de Romandie
:14ydd Giro d'Italia
::Dal  y Maglia Rosa ar gyfer cymal 16–17
;2003
:1af  Brenin y Mynyddoedd, Tour Down Under
;2004
:1af  Tour Awstria
::1af Cymal 2
;2005
:1af Cymal 7 Deutschland Tour
:8fed Tour de France
::4ydd Cymal 16
;2006
:1af  Tour de Romandie
::1af Cymal 5
:1af  Brenin y Mynyddoedd, Tour Down Under
:4ydd Tour de France
:7fed Tour of California
;2007
:1af Cyfres UCI ProTour
:1af Cymal 2, Treial Amser Unigol, Ras Brawf Beijing 2008
:1af Cymal 1b, Treial Amser Tîm Settimana Ciclistica Internazionale Coppi-Bartali
:2il Tour de France
::1af Cymal 13
:2il Critérium du Dauphiné Libéré
:4ydd Vuelta a España
:4ydd Tour de Romandie
:6ed Giro di Lombardia
;2008
:1af  Settimana internazionale di Coppi e Bartali
::1af Cymal 3
:1af Cymal 4 Paris–Nice
:2il Tour de France
::Dal y Maillot Jaune  o gymal 10–14
:2il La Flèche Wallonne
:2il Critérium du Dauphiné Libéré
:3ydd Vuelta a Andalucía
::1af Cymal 2
:7fed Liège–Bastogne–Liège
;2009
:1af  Pencampwr Ras Ffordd y Byd, UCI
:2il Settimana internazionale di Coppi e Bartali
::1af Cymal 5
:2il Critérium du Dauphiné Libéré
::1af Cymal 1
::1af  Dosbarthiad pwyntiau
:3ydd Vuelta a España
::Dal  Jersey Oro Cymal 8
::Dal  Maillot Combinada o gymal 8–11
:4ydd Vuelta al País Vasco
:5ed La Flèche Wallonne
;2010
:1af La Flèche Wallonne
:3ydd Tirreno–Adriatico
:5ed Giro d'Italia
::1af Cymal 7
::1af  Dosbarthiad bwyntiau
::1af  Dosbarthiad bwyntiau Azzurri d'Italia
::Dal  Maglia Rosa Cymal 2
:4ydd Liège–Bastogne–Liège
:6ed Tour Down Under
:: Reidiwr mwyaf brwydrol Cymal 5
:Tour de France
::Dal y Maillot Jaune  Cymal 9
;2011
:1af  Tour de France
::1af Cymal 4
::Dal y Crys dot polca  o gymal 4–5
:1af  Tirreno–Adriatico
::1af Cymal 6
:1af  Tour de Romandie
:2il Critérium du Dauphiné
:8fed Volta a Catalunya

### Grand Tour General Classification results timeline

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Gwefan swyddogol cadelevans.com.au 
* Proffil ar wefan Cycling Federation 
* Cyfweliad Cyclingnews.com 2005
* Proffil reidiwr ar wefan swyddogol Tour de France 2006
* Cyfweliad VeloNews.com, *Evans regains maglia rosa, eight years later*

Categori:Genedigaethau 1977
Categori:Beicwyr mynydd
Categori:Seiclwyr o Awstralia
Categori:Pobl o Awstralia o dras Gymreig