open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tour de France 2007

**Tour de France 2007** oedd y 94ydd rhifyn o'r Tour de France. Cynhaliwyd rhwng 7 Gorffennaf a 29 Gorffennaf 2007. Dechreuodd gyda prologue yn Llundain, gan orffen yn ei leoliad traddodiadol o amgylch yr Arc de Triomphe a lawr y Champs-Élysées ym Mharis. Teithiodd y ras drwy Wlad Belg a Sbaen yn ogystal â Lloegr. Y reidiwr o Sbaen, Alberto Contador a enillodd y ras.

Datganwyd y byddai'r ras yn dechrau yn Llundain gan drefnwyr y Tour a Maer Llundain, Ken Livingstone, ar 24 Ionawr 2006. Dywedodd Livingstone y byddai'r ddau gymal yn Llundain yn coffau dioddefwyr bomiau Llundain 7 Gorffennaf 2005: "*Having the Grand Départ on the seventh of July will broadcast to the world that terrorism does not shake our city.*"

Cafodd llwybrau'r Prologue a'r cymal gyntaf drwy Caint i Caergaint eu datgan ar 9 Chwefror 2006 yng Nghanolfan Cynhadledd y Frenhines Elisabeth II. Dyma oedd y drydedd tro i'r Tour ymweld â Lloegr, ar ôl iddi fynd trwy Plymouth yn 1974 a Chaint, Sussex a Hampshire yn 1994).

Dadorchuddwyd llwybr gyfan ras 2007 gan gyfarwyddwr y Tour, Christian Prudhomme ym Mharis ar 26 Hydref 2006. Roedd y ras yn gyfanswm o 3,569.9&nbsp;cilomedr (2,218.2&nbsp;milltir).

Cafodd y Tour ei amharu gan ymrysonau cyffuriau, gyda thri reidiwr a thri tîm yn tynnu allan o'r ras ar ôl profion cyffuriau positif, gan gynnwys y ffefryn cyn y ras, Alexandre Vinokourov a'i dîm Astana. Yn dilyn cymal 16, cafodd gwisgwr y Crys Melyn, Michael Rasmussen, ei dynnu allan o'r Tour gan ei dîm Rabobank, a oedd yn ei gyhuddo o ddweud celwydd ynglŷn â pham fethodd sawl prawf cyffuriau yn gynt yn y flwyddyn.

Enillodd Tom Boonen y Crys Gwyrdd ar gyfer cystadleuaeth pwyntiau'r sbrintwyr am y tro cyntaf, wedi iddo fethu a cwblhau'r ras a thynnu allan yn 2005 a 2006 tra roedd yn arwain y gystadleuaeth bwyntiau. Gwobrwywyd y Crys Dot Polcai'r dringwr gorau, Mauricio Soler, y tro cyntaf iddo gystadlu yn y Tour.

Enillwyd y Crys Melyn, a roddir i'r arweinydd cyffredinol, gan Alberto Contador. Roedd yn ras agos iawn hyd y treial amser yng nghymal 19, a daeth Cadel Evans yn ail, a Levi Leipheimer yn drydydd, gyda'r tri ond 31 eiliad arwahan, y gwahaniaeth lleiaf erioed. Enillodd Alberto Contador y Crys Gwyn hefyd, gan mai ef oedd y reidiwr ifanc gorau (o dan 25).

## Cymalau 
## Arweinwyr y dosbarthiadau 
## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
*Gwefan swyddogol

2007
Categori:2007
Arc de Triomphe

Cofadail ym Mharis, Ffrainc yw'r **Arc de Triomphe**. Saif yng nghanol y Place Charles de Gaulle, a adnabyddir hefyd fel y "Place de l'Étoile", ar ben gorllewinol y Champs-Élysées. Mae'r bwa yn anrhydeddu y rhai a ymladdodd dros Ffrainc, yn arbennig yn ystod y Rhyfeloedd Napoleonaidd. Ar du mewn a phen y bwa, mae enwau'r cadfridogion a ymladdodd, a lleolir bedd y milwr anhysbys o'r Rhyfel Byd Cyntaf odditan y bwa.

bawd|250px|left|Yr *Arc de Triomphe* gyda'r nos

Categori:Adeiladau ac adeiladwaith ym Mharis
Tour de France 2006

**Tour de France 2006** oedd y 93ydd rhifyn o'r Tour de France. Cynhaliwyd rhwng 1 Gorffennaf a 23 Gorffennaf 2006. Enillwyd y ras gan Óscar Pereiro wedi i Floyd Landis gael ei ddigymwyso o'r safle cyntaf.

## Cymalau
## Arweinwyr y dosbarthiadau 
## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol
*Gwefan swyddogol

2006
Categori:2006
Astana (tîm seiclo)

Tîm beicio proffesiynol sy'n cystadlu ar Gylchdaith Proffesiynol yr UCI ydy ''Astana Pro 'Team'* (Côd *UCI:'' **AST**). Lleolir y tîm yng Nghsachstan a chaiff ei noddi gan Samruk-Kazyna, sef clymblaid o gwmnïau sy'n eiddo i'r wladwriaeth, ac mae'r tîm yn dwyn enw'r brifddinas, Astana.

Derbyniodd Astana statws UCI ProTeam yn ei flwyddyn gyntaf yn 2007 gyda Marc Biver yn cael ei benodi'n reolwr ar y tîm. Yn ystod Tour de France 2007, methodd arweinydd y tîm, Alexander Vinokourov, brawf cyffuriau arweiniodd at drefnwyr y Tour de France yn gwahodd Astana i dynnu yn ôl o'r ras. Ar ddiwedd y tymor, diswyddwyd Biver a penodwyd cyn reolwr tîm  U.S. Postal/Discovery Channel, Johan Bruyneel ar gyfer tymor 2008.

Llwyddodd Bruyneel i ddenu enillydd Tour de France 2007, Alberto Contador, i'r tîm. Ond ni chafodd Contador amddiffyn ei goron wedi i drefnwyr y Tour de France wrthod gwahodd Astana i rasio yn y Tour de France yn 2008 oherwydd ymchwiliad Operation Puerto i'r defnydd o gyffuriau gan feicwyr proffesiynol.

Ym mis Medi 2008 cyhoeddodd Astana fod Lance Armstrong yn ymuno â'r tîm ar gyfer tymor 2009 ac roedd yn rhan o'r tîm lwyddodd i helpu Alberto Contador i gipio'r *Maillot Jaune*, ond yn dilyn problemau ariannol a brwydr mewnol rhwng Johan Bruyneel ac Alexander Vinokourov, oedd wedi dychwleyd i'r tîm ar ôl gwaharddiad am ddefnyddio cyffuriau, symudodd Bruyneel i gymryd rôl rheoli Team RadioShack ar gyfer tymor 2010.

## Cyfeiriadau
Categori:Chwaraeon yng Nghasachstan
Categori:Timau seiclo
Ixelles

Mae **Ixelles** (Ffrangeg, ynganer ikˈsɛl) neu **Elsene** (Iseldireg, ynganer ˈɛlsənə) yn un o 19 bwrdeistref sydd wedi'u lleoli yn Rhanbarth Brwsel-Prifddinas o Wlad Belg.

## Trigolion enwog 
bawd|200px|dde|Constantin Meunier

bawd|200px
Ganwyd y bobl canlynol yn Ixelles:
* Camille Lemonnier, ysgrifennwr a bardd (1844-1913)
* Paul Saintenoy, pensaer, athro, hanesydd pensaernïol, ac ysgrifennwr (1862-1952)
* Paul Hymans, gwleidydd a chyn-arlywydd Cynghrair y Cenhedloedd (1865-1941)
* Emile Vandervelde, gwleidydd (1866-1938)
* Auguste Perret, pensaer (1874-1954)
* Jacques Feyder, sgriptiwr a chyfarwyddwr ffilm (1885-1948)
* Michel de Ghelderode, avant-garde dramodydd (1898-1962)
* Agnes Varda, cyfarwyddwr ffilmiau (b. 1928)
* Audrey Hepburn, actores, model, a dyngarwraig (1929-1993)
* Michel Regnier, adwaenir fel Greg, ysgrifennydd a darluniwr llyfrau comig (1931-1999)
* Jaco Van Dormael, sgriptiwr a chyfarwyddwr ffilmiau (g. 1957)
* Natacha Régnier, actores (g. 1974)
* Julio Cortázar, awdur nofelau (1914-1984)
* Ursula von der Leyen, Llywydd y Comisiwn Ewropeaidd (g. 1958)

## Dolenni allanol 
* Gwefan swyddogol Elsene / bwrdeistref Ixelles (yn Ffrangeg neu Iseldireg yn unig)

Categori:Dinasoedd Gwlad Belg
Categori:Rhanbarth Brwsel-Prifddinas
Christ's Hospital

Ysgol breswyl yn Horsham, Gorllewin Sussex, De-ddwyrain Lloegr, yw '''Christ's Hospital** (adnabyddir hefyd fel **The Bluecoat School'''). Sefydlwyd yn wreiddiol yn Greyfriars, Llundain a Hertford ym 1552.

Categori:Adeiladau ac adeiladwaith coll yn Ninas Llundain
Categori:Addysg yng Ngorllewin Sussex
Categori:Sefydliadau 1552
Categori:Ysgolion preifat Lloegr
Categori:Ysgolion preswyl
Tour de France 2005

**Tour de France 2005** oedd y 92fed rhifyn o'r Tour de France. Cynhaliwyd rhwng 2 Gorffennaf a 24 Gorffennaf 2005. Roedd 21 cymal dros 3607&nbsp;km, cyflymder yr enillydd ar gyfataledd oedd 41.654&nbsp;km yr awr. Cynhaliwyd y cymalau cyntaf yn département Vendée am y trydydd tro mewn 12 mlynedd. Datganwyd llwybr Tour 2005 ar 28 Hydref 2004. Roedd yn llwybr clocwedd gan ymweld â'r Alpau cyn y Pyrenees. Enillwyd y ras gan Lance Armstrong, gan ddod y person cyntaf i ennill y Tour saith gwaith.

## Cymalau
## Arweinwyr y dosbarthiadau 
## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol
*Gwefan swyddogol

2005
Categori:2005
Pearl Harbour (gwahaniaethu)

Mae **Pearl Harbour** yn harbwr yn Hawaii a cheir yno safle llyngesol yr Unol Daleithiau.

Gallai **Pearl Harbor** gyfeirio hefyd at:

* Ymosodiad ar Pearl Harbor, ymosodiad Japan ar ganolfan filwrol yr Unol Daleithiau ar y 7 Rhagfyr 1941
** *Tora Tora Tora*, ffilm 1970
** Pearl Harbor (ffilm), ffilm 2001 yn seiliedig ar ymosodiad Japan ar y 7 Rhagfyr 1941.
* Pearl Harbor and the Explosions, band a ffurfiwyd ym 1978.
* Rhestr o dermau reslo proffesiynol; bratiaith i ddisgrifio ymosodiad slei.
* *Pearl Harbor (llyfr)*, llyfr gan Newt Gingrich a William R. Forstchen
* "Pearl Harbor", a season six episode of the television series *Malcolm in the Middle*

Hefyd:
* Pearl Harbour (Seland Newydd), cilfach oddi ar Ynys y De yn Seland Newydd.
Gansu

Talaith yng ngogledd-orllewin Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Gansu** (). Saif rhwng Qinghai, Mongolia Fewnol ac Ucheldir Huangtu, ac mae'n ffinio ar Mongolia yn y gogledd. Llifa'r afon Huang He trwy ran ddeheuol y dalaith, tra mae Anialwch y Gobi yn ffurfio rhan fawr o'r gogledd.

Roedd y boblogaeth yn 2002 yn 25,930,000. Y brifddinas yw Lanzhou; mae Baiyin hefyd yn ddinas bwysig. Mae canol daearyddol Tsieina o fewn y dalaith. Ffurfia'r Tsineaid Han 91% o'r boblogaeth, tra mae grwpiau ethnig eraill yn cynnwys yr Hui (5%), Tibetiaid (2%) a'r Dongxiang (2%).


Categori:Taleithiau Gweriniaeth Pobl Tsieina
Sandy Casar

Seiclwr proffesiynol o Ffrainc ydy **Sandy Casar** (ganed 2 Chwefror 1979). Ganwyd yn Mantes-la-Jolie, Yvelines. Mae'n reidio dros dîm Française des Jeux.

Mae Casar wedi reidio dros dîm Française des Jeux ers iddo droi'n broffesiynol yn 2000. Cyn nyn, bu'n reidio fel amatur ar yng nghlwb Jean Floch/Mantes.

Daeth Casar i'r amlwg pan ddaeth yn ail yn ras Paris-Nice 2002, roedd ond yn 23 oed ar y pryd. Gorffeneodd yn 13ydd safle yn Giro d'Italia 2003, o flaen Marco Pantani. Ei gamp mwyaf hyd yn hyd oedd i ennill cymal yn Tour de Suisse 2003. Gorffennodd yn 14ydd yn Tour de France 2004 a gwisodd Crys Gwyn y reidiwr ifanc gorau am gyfnod. Daeth yn 6ed yn Giro d'Italia 2006, 25 munud tu ôl i'r enilllydd Ivan Basso.

Ar 27 Gorffennaf 2007, tarodd Sandy Casar gi ond aeth ymlaen i ennill ei gymal cyntaf yn y Tour de France.

## Canlyniadau
;2002
:1af Cymal 4, Circuit Franco-Belge
:2il Paris-Nice
::1af Dosbarthiad Reidiwr Ifanc
:3ydd Paris-Camembert
;2003
:1af Cymal 4, Tour de Suisse
:2il GP Le Télégramme
;2004
:1af Cymal 2, Tour du Poitou Charentes et de la Vienne
:2il Route du Sud
;2005
:1af Route du sud
;2007
:1af Cymal 18, Tour de France
;2009
:1af Cymal 16, Tour de France
;2010
:1af Cymal 9, Tour de France
;2011
:1af Paris-Camembert

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*Gwefan swyddogol 
*Bywgraddiad ar wefan Française des Jeux
*Proffil ar wefan cyclingwebsite.net 

Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Ffrainc
Categori:Pobl yr 21ain ganrif o Ffrainc
Categori:Genedigaethau 1979
Categori:Seiclwyr o Ffrainc
Categori:Pobl o Yvelines
A Streetcar Named Desire (ffilm 1951)

Mae ***A Streetcar Named Desire*** (1951) yn addasiad o ddrama o'r un enw gan Tennessee Williams. Cyfarywddwyd y ffilm gan Elia Kazan, a gyfarwyddodd y cynhyrchiad llwyfan hefyd. Mae'r ffilm yn serennu Marlon Brando, Vivien Leigh, Kim Hunter a Karl Malden; cawsant eu dewis am eu bod i gyd yn rhan o'r cast ar Broadway tra bod Leigh wedi serennu yn y cynhyrchiad yn West End Llundain. Cynhyrchwyd y ffilm gan yr asiant talentau a'r cyfreithiwr Charles K. Feldman, a rhyddhawyd y ffilm gan Warner Bros.. Ysgrifennwyd y sgript gan Williams ei hun, ond gwnaed nifer o newidiadau iddo i waredu'r cyfeiriadau at gyfunrywioldeb ymysg pethau eraill.
bawd|chwith|110px|Fideo o’r ffilm

Harry Stradling oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan David Weisbart sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. Hon oedd ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn yn 1951; mae’n ffilm am berthynas pobl a’i gilydd ac, yn serennu Marlon Brando* sy’n ffilm am berthynas pobl a’i gilydd ac, yn serennu Marlon Brando. Lleolwyd y stori yn New Orleans ac yno hefyd y cafodd ei ffilmio.

Y prif actor/ion yn y ffilm hon yw Marlon Brando, Kim Hunter, Karl Malden, Vivien Leigh, Nick Dennis, Rudy Bond, Charles Wagenheim, Mickey Kuhn, Richard Garrick, Marietta Canty, Peg Hillias a Wright King. Mae’r ffilm *A Streetcar Named Desire* yn 120 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.

Mae’r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach,  *A Streetcar Named Desire'', sef gwaith llenyddol gan yr awdur Tennessee Williams a gyhoeddwyd yn 1947.

## Cyfarwyddwr
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Elia Kazan ar 7 Medi 1909 yng Nghaergystennin a bu farw yn Ninas Efrog Newydd ar 22 Rhagfyr 1987. 
Derbyniodd ei addysg yng Ngholeg Williams, Massachusetts ac roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1934.

Ymhlith y gwobrau mae Elia Kazan wedi'u hennill y mae: 

## Derbyniad
## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau 1951
Categori:Ffilmiau drama o Unol Daleithiau America
Categori:Ffilmiau drama Saesneg
Categori:Ffilmiau sy'n seiliedig ar ddramâu
Categori:Ffilmiau Warner Bros.
Categori:Ffilmiau Saesneg
Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Saesneg
Categori:Ffilmiau gyda dros 10 o actorion lleisiol
Categori:Ffilmiau a olygwyd gan David Weisbart
Christine James

Mae'r Athro Brifardd **Christine James** (ganed Chwefror 1954) yn athro emerita yn y Gymraeg ym Mhrifysgol Abertawe. Enillodd y Goron yn Eisteddfod Genedlaethol Eryri a'r Cyffiniau yn 2005 am ei chasgliad o gerddi rhydd ar thema o'i dewis ei hun. Enw'r casgliad oedd *Llinellau Lliw*, a chyflwynodd y gwaith o dan y ffugenw "Pwyntil". Maent yn gerddi egffrastig - hynny yw, cerddi sy'n ymateb i weithiau celf. Hi hefyd oedd bardd gwadd y Lle Celf yn Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd a’r Cylch, 2008.

Fe etholwyd Christine James yn aelod o Fwrdd Gorsedd Beirdd Ynys Prydain yn 2010 ac fe'i henwebwyd gan Fwrdd yr Orsedd i fod yn Archdderwydd o 2013-2016.. Fe'i gorseddwyd yn Archdderwydd Cymru yng Nghaerfyrddin, 29 Mehefin 2013, yn ystod Seremoni Cyhoeddi Eisteddfod Genedlaethol Sir Gâr 2014.

Fe'i hetholwyd yn Gofiadur Gorsedd y Beirdd yn ystod Eisteddfod Genedlaethol Ynys Môn 2017.

## Ei chefndir a'i gwaith
Ganed Christine James (née Mumford) yn Nhonypandy. Daeth teulu ei thad o ganolbarth Lloegr a theulu ei mam o dde-orllewin Lloegr, ond ganwyd ei rhieni yng Nghwm Rhondda Fawr. Nid oedd ei rhieni yn siarad Cymraeg heblaw am ambell air o ddyddiau ysgol, felly Saesneg oedd iaith yr aelwyd. O ran ei hymchwil academaidd, y mae'n arbenigo ar lenyddiaeth yr Oesoedd Canol a'r cyfnod modern cynnar ac ar lenyddiaeth cymoedd diwydiannol de Cymru. Mae hi'n un o gymrodyr etholedig yr Academi Gymreig a Chymdeithas Ddysgedig Cymru.

Yn 2001, cyhoeddwyd ei golygiad o gerddi'r bardd D. Gwenallt Jones, *Cerddi Gwenallt: Y Casgliad Cyflawn* (Gwasg Gomer).

Bu hefyd yn golygu'r cylchgrawn *Taliesin* ar y cyd â Manon Rhys rhwng 2000 a 2009.

Cyhoeddwyd ei chyfrol gyntaf o farddoniaeth, *rhwng y llinellau*, gan Gyhoeddiadau Barddas yn ystod wythnos yr Eisteddfod Genedlaethol yn Ninbych yn 2013. Y gyfrol hon oedd enillydd categori Barddoniaeth cystadleuaeth Llyfr y Flwyddyn 2014. Cyhoeddwyd ei hail gyfrol o farddoniaeth, *rhwng dau feddwl*, gan Gyhoeddiadau Barddas yn 2024.

## Bywyd personol
Mae'n byw yng Nghaerdydd gyda'i gŵr, yr Athro E. Wyn James, a fu tan ei ymddeoliad yn ddarlithydd yn Ysgol y Gymraeg ym Mhrifysgol Caerdydd. Mae ganddynt dri o blant, sef Eleri, Emyr ac Owain, a phump o wyrion.

## Cyfeiriadau
Categori:Academyddion o Gymru
Categori:Archdderwyddon
Categori:Beirdd Cymraeg benywaidd
Categori:Beirdd Cymraeg
Categori:Genedigaethau 1954
Categori:Llenorion yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Merched yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Pobl o Donypandy
Categori:Prifeirdd
Categori:Ysgolheigion Cymraeg
Annette Bening

Mae **Annette Francine Bening** (ganed 29 Mai 1958) yn actores o'r Unol Daleithiau.

Categori:Genedigaethau 1958
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o Kansas
Categori:Pobl o Galiffornia
Guizhou

Talaith yn rhan ddeheuol Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Guizhou** (). Roedd y boblogaeth yn 2002 tua 38 miliwn. Y brifddinas yw Guiyang.

Er bod Tsineaid Han yn y mwyafrif, mae 37% o'r boblogaeth yn perthyn i grwpiau ethnig eraill, yn cynnwys yr Yao, Miao, Yi, Qiang, Dong, Zhuang, Buyi, Bai, Tujia, Gelao a'r Shui.


Categori:Taleithiau Gweriniaeth Pobl Tsieina
Hubei

Talaith yng nghanolbarth Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Hubei** (). Mae'r enw "Hubei" yn golygu "i'r gogledd o'r llyn", sy'n cyfeirio at ei lleoliad ger Llyn Dongting.
bawd|chwith|250px|Lleoliad Hubei

Roedd y boblogaeth yn 2002 yn 59,880,000. Y brifddinas yw Wuhan.


Categori:Taleithiau Gweriniaeth Pobl Tsieina
Crécy-en-Ponthieu

200px|bawd|Llun o orsaf Crécy, sydd wedi cau erbyn heddiw, ar hen gerdyn post.

Pentref a chymuned yng ngogledd Ffrainc yw **Crécy-en-Ponthieu**. Fe'i lleolir yn *département* Somme, *région* Hauts-de-France. Roedd gan y gymuned boblogaeth o 1,577 ym 1999.

Mae'n adnabyddus yn bennaf fel lleoliad Brwydr Crécy, a ymladdwyd ar 26 Awst 1346 ger y pentref. Hon oedd brwydr fawr gyntaf y Rhyfel Can Mlynedd rhwng Lloegr a Ffrainc. Enillodd y Saeson, dan Edward III, brenin Lloegr, fuddugoliaeth fawr dros fyddin fwy o Ffrancwyr dan Ffylip VI, brenin Ffrainc.

Ceir amgueddfa yn y pentref sy'n cynnwys hanes y frwydr enwog.

Categori:Cymunedau Somme
Crécy

Gallai **Crécy** gyfeirio at:

;Hanes
*Brwydr Crécy, 1346

;Pentrefi yn Ffrainc
*Crécy-en-Ponthieu, pentref yn Somme lle ymladdwyd y frwydr
*Crécy-la-Chapelle
*Crécy-au-Mont
*Crécy-sur-Serre
Dafad Bryniau Ceri

250px|bawd|Defaid Bryniau Ceri mewn sioe amaethyddol.
250px|bawd|Defaid Bryniau Ceri: mamog ac oen ar fferm yn yr Iseldiroedd.
Brîd o ddefaid dof yw **defaid Bryniau Ceri** (Saesneg: *Kerry Hill*), sy'n tarddu o ardal pentref Ceri ger Y Drenewydd, Powys. 
Mae gan defaid Bryniau Ceri batrwm lliw unigryw, gyda wynebau gwyn efo marciau duon o gwmpas y geg, y clustiau a'r llygaid. Mae eu gwlân yn wyn a cheir marciau duon ar y coesau.

Mae'r cyfeiriadau cynharaf at y brîd yn dyddio o ddechrau'r 19eg ganrif. Erbyn heddiw mae diadellau o'r defaid i'w cael ar ffermydd yng ngwledydd Prydain, Iwerddon a'r Iseldiroedd ond nid yw'n frîd cyffredin. Oherwydd ei brinder bu'r defaid ar restr y *Rare Breeds Survival Trust* hyd 2006.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*  The Kerry Hill Flock Book Society 
*  kerryhillvereniging.nl

Categori:Amaeth yng Nghymru
Categori:Amgylchedd Powys
Categori:Bridiau o anifeiliaid sy'n tarddu o Gymru
Bryniau Ceri
Categori:Economi Powys
Categori:Hanes Powys
Afon Amur

bawd|250px|Dalgylch Afon Amur

Afon sy'n ffurfio rhan o'r ffin rhwng Gweriniaeth Pobl Tsieina a Rwsia yw **afon Amur**. Hi yw nawfed afon y byd o ran hyd.

Mae'n tarddu ym mynyddoedd de-ddwyrain Tsieina, ac yn llifo tua'r dwyrain am 4,444&nbsp;km (2,761 milltir), i aberu ym Môr Okhotsk gerllaw Nikolayevsk-na-Amure ac ynys Sakhalin.

Caiff yr afon yr enw afon Amur pan mae afonydd Shilka ac Argun yn cyfarfod. Y prif afonydd sy'n llifo iddi heblaw y ddwy yma yw:
* Afon Huma
* Afon Zeya
* Afon Bureya
* Afon Songhua
* Afon Ussuri
* Afon Anyuy
* Afon Amgun

## Dinasoedd ar yr afon 
### Tsieina 
* Mohe
* Huma
* Heihe
* Jiayin
* Tongjiang
* Fuyuan

### Rwsia 
* Blagoveshchensk
* Chabarovsk
* Komsomolsk
* Amoersk
* Nikolajevsk

Amur
Amur
Amur
Amur
Tuscumbia

Gallai **Tuscumbia** gyfeirio at un o sawl lle a pheth yn Unol Daleithiau America:

;Daearyddiaeth
*Tuscumbia, Alabama, lle ganed Helen Keller
*Tuscumbia, Missouri
*Afon Tuscumbia (Tennessee a Mississippi)

;Llong ryfel
*USS Tuscumbia (1862)
A Streetcar Named Desire (drama)

Mae ***A Streetcar Named Desire*** yn ddrama o 1947 a ysgrifennwyd gan y dramodydd Americanaidd Tennessee Williams. Enillodd Wobr Pulitzer am y ddrama ym 1947. Agorodd y ddrama ar Broadway ar y 3ydd o Ragfyr, 1947 a daeth i ben ar yr 17eg o Ragfyr, 1949 yn Theatr Ethel Barrymore. Cyfarwyddwyd y cynhyrchiad Broadway gan Elia Kazan a serennodd Marlon Brando, Jessica Tandy, Kim Hunter, a Karl Malden.

Ym 1951, enillodd addasiad ffilm o'r ddrama (a gyfarwyddwyd gan Elia Kazan), nifer o wobrau gan gynnwys Gwobr yr Academi i Vivien Leigh fel yr Actores Orau yn rôl Blanche. Jessica Tandy oedd yr unig brif actor o'r cynhyrchiad Broadway gwreiddiol i beidio ag ymddangos yn y cynhyrchiad Broadway a'r ffilm ym 1951. Ym 1995, gwnaed y ddrama yn opera gyda cherddoriaeth gan André Previn a chafodd ei gyflwyno gan Opera San Francisco.

Categori:Dramâu 1947
Categori:Dramâu'r 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Dramâu Saesneg o'r Unol Daleithiau
Baltimore, Maryland

Dinas annibynnol yn nhalaith Maryland, Unol Daleithiau America, yw **Baltimore**. Dyma ddinas fwyaf talaith Maryland. Lleolir Baltimore yng nghanolbarth Maryland ar lan Afon Patapsco, sy'n llifo i Fae Chesapeake. Cyfeirir at Baltimore fel ***Baltimore City*** weithiau er mwyn gwahaniaethu rhyngddi a Swydd Baltimore, sef yr ardal o'i chwmpas. Wedi'i sefydlu yn 1729, mae Baltimore yn un o borthladdoedd mwyaf yr Unol Daleithiau.

Yn 2008, roedd 636,919 o bobl yn byw yn Baltimore, ond mae gan Ardal Fetropolitaidd Baltimore boblogaeth o tua 2.7 miliwn, yr 20fed fwyaf yn UDA.

Enwir y ddinas ar ôl yr Arglwydd Baltimore o Iwerddon, prif sefydlwr Gwladfa Maryland. Cymerodd Baltimore ei hun ei deitl o enw lle ym mhlwyf Bornacoola, yn Swydd Leitrim a Swydd Longford, Iwerddon. Seisnigiad yw 'Baltimore' o'r enw lle Gwyddeleg *Baile an Tí Mhóir*, sy'n golygu "Tre'r Tŷ Mawr" (nid yr un lle yw hwn â Baltimore, Swydd Corc, sef *Dún na Séad* yn Wyddeleg.

## Adeiladau a chofadeiladau
*Cofeb Washington
*Neuadd Dinas
*Tŵr Emerson Bromo-Seltzer  

## Enwogion
*Babe Ruth (1895–1948), chwaraewr pêl fas
*Larry Adler (1914–2001), cerddor 
*Frank Zappa (1940–1993), cerddor
*Tom Clancy (1947–2013), nofelydd
*Pam Shriver (g. 1962), chwaraewr tenis

## Gefeillddinasoedd 

* - Alexandria (1995)
* - Ashkelon (2005)
* - Bremerhaven (2007)
* - Gbarnga (1973)
* - Genova (1985)
* - Kawasaki (1978)
* - Luxor (1982)
* - Odesa (1974)
* - Piraeus (1982)
* - Rotterdam (1985)
* - Xiamen, Gweriniaeth Pobl Tsieina (1985)

## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol y ddinas
Amur

Gallai **Amur** gyfeirio at:

;Daearyddiaeth
* Afon Amur, afon sy'n dynodi rhan o'r ffin rhwng Rwsia a Gweriniaeth Pobl Tsieina
* Bae Amur, yng Ngwlff Pedr Fawr
* Oblast Amur, un o ardaloedd ffederal Rwsia

;Arall
* Prifysgol Wladwriaethol Amur, Rwsia
* Amur Khabarovsk, tîm hoci iâ Rwsaidd
* Llong danfor dosbarth Amur, dosbarth o longau tanfor Rwsaidd
* G. S. Amur, awdur o India

;Gweler hefyd
* Amursky
* Amursk
Ysgol Ifor Hael

Ysgol gynradd Gymraeg yn ninas Casnewydd yw **Ysgol Ifor Hael**. Sefydlwyd yr ysgol ym Medi 2008 a chafodd ei hagor yn swyddogol yng Ngorffennaf 2009. Fe'i lleolir ar safle yng ngorllewin y ddinas.

Enwir yr ysgol ar ôl yr uchelwr lleol Ifor Hael, un o brif noddwyr Dafydd ap Gwilym.

Bydd plant o'r ysgol newydd yn mynychu Ysgol Gyfun Gwynllyw, ym Mhont-y-pŵl, am nad oes ysgol gyfun Gymraeg yng Nghasnewydd eto.

Mae rhieni lleol yn galw am sefydlu trydedd ysgol Gymraeg yn y ddinas. Dywedodd llefarydd ar ran Cyngor Sir a Dinas Casnewydd bod datblygu addysg Gymraeg yng ngorllewin y ddinas "yn gyffrous". Ychwanegodd: "Rydyn ni'n benderfynol o wrando ar ddymuniadau rhieni ac mae'n amlwg fod y galw am addysg Gymraeg yn cynyddu yn y ddinas."

## Cyfeiriadau 
Ifor Hael
Ifor Hael
Heilongjiang

Talaith yng ngogledd-ddwyrain Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Heilongjiang** (). Daw enw'r dalaith o enw Tsinëeg afon Amur, "Hēilóngjiāng". Mae gan y dalaith arwynebedd o 460,000&nbsp;km², ac roedd y boblogaeth yn 2002 yn 38,170,000. Y brifddinas yw Harbin.

Yn y gogledd, mae'r dalaith yn ffinio ar Rwsia yr ochr draw i afon Amur, yn y de ar dalaith Jilin, ac yn y gorllewin ar ranbarth ymreolaethol Mongolia Fewnol.

bawd|dim|250px|Lleoliad Heilongjiang


Categori:Taleithiau Gweriniaeth Pobl Tsieina
Henan

Talaith yng nghanolbarth Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Henan** (). Ystyr yr enw yw "i'r de o afon Huang He".

Roedd y boblogaeth yn 2002 yn 96,130,000; mae ymhlith taleithiau mwyaf poblog Tsieina. Y brifddinas yw Zhengzhou.


Categori:Taleithiau Gweriniaeth Pobl Tsieina
Hunan (talaith)

Talaith yng ne Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Hunan** ((湖南省 *Húnán Shěng*)). Ystyr yr enw yw "i'r de o'r llyn", yn cyfeirio at Lyn Dongting.

Roedd y boblogaeth yn 2002 yn 66,290,000. Y brifddinas yw Changsha.

## Pobl enwog o Hunan
* Mao Zedong


Categori:Taleithiau Gweriniaeth Pobl Tsieina
Gyrru

**Gyrru** (neu **dreifio**) yw gweithrediad cerbyd tir, megis car, lori neu fws dan reolaeth. Er bod gweithrediad beic, anifail mowntiedig, neu feic modur yn cael ei alw'n **reidio** neu **marchogaeth**, rhaid i'r gweithredwyr dilyn y rheolau gyrru sef rheolau'r ffordd fawr.

Categori:Cerbydau
Categori:Galluoedd cludiant
Rheolau'r Ffordd Fawr

320px|bawd|''Rheolau'r Ffordd Fawr* (fersiwn 2007)

Llawlyfr diogelwch ffordd swyddogol Prydain Fawr yw *'''Rheolau'r Ffordd Fawr'''* (Saesneg: *Highway Code''). Cyhoeddwyd yr argraffiad cyntaf yn y Saesneg ym 1931 am bris o geiniog. Cyhoeddodd yr Adran Drafnidiaeth fersiwn Cymraeg o'r rheolau am y tro cyntaf yn 1935. Erbyn hyn mae fersiynau print a digidol ar gael. 

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* ''Rheolau'r ffordd fawr: swyddogol: rhifyn diwygiedig'', archebu copi o'r llyfr ar-lein
* ''Rheolau'r ffordd fawr'', gweler copi digidol am ddim

Categori:Cludiant ffordd yn y Deyrnas Unedig
Categori:Llyfrau 1931
Jiangsu

Talaith yn nwyrain Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Jiangsu** (). Daw'r enw o dalfyriad o enwau dinasoedd Jiangning (Nanjing yn awr), a Suzhou.

Roedd y boblogaeth yn 2002 yn 73,810,000. Y brifddinas yw Nanjing. Llifa afon Yangtze trwy ran ddeheuol y dalaith.

bawd|dim|250px|Lleoliad Jiangsu


Categori:Taleithiau Gweriniaeth Pobl Tsieina
Jiangxi

Talaith yn ne-ddwyrain Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Jiangxi** (). Ystyr yr enw yw "i'r de-orllewin o afon Yangtze".

Saif y dalaith rhwng afon Yangtze yn y gogledd ac ardal fynyddig yn y de. Roedd y boblogaeth yn 2002 yn 42,220,000. Y brifddinas yw Nanchang. Roedd y dalaith yn un o gadarnleoedd y Comiwnyddion yn eu cyfnod cynnar.


Categori:Taleithiau Gweriniaeth Pobl Tsieina
Jilin

Talaith yng ngogledd-ddwyrain Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Jilin** (). Mae gan y dalaith arwynebedd o 187,400&nbsp;km², ac roedd y boblogaeth yn 2002 yn 26,990,000. Prifddinas Jilin yw Changchun.

Yn y dwyrain, mae'r dalaith yn ffinio gyda Gogledd Corea. O fewn y dalaith ceir mynydd Changbaishan, sydd a llyn sylweddol o faint, Tianchi, ar ei gopa.

Mae nifer fawr o Koreaid yn byw yn y dalaith hon.


Categori:Taleithiau Gweriniaeth Pobl Tsieina
Tuscumbia, Alabama

Dinas yn Colbert County, Alabama, yr Unol Daleithiau (UDA) yw **Tuscumbia**. Poblogaeth: 7,856.  Mae'n ganolfan weinyddol Swydd Colbert.

## Enwogion
Ganed yr awdures Helen Keller yn Tuscumbia cheir hefyd yr *Alabama Music Hall of Fame* yno.

## Dolen allanol 
*  [lluniau a deunydd hanesyddol eraill](http://memory.loc.gov/cgi-bin/query/S?ammem/hh:@field(SUBJ+@od1(ALABAMA--Colbert+County--Tuscumbia)))

Categori:Dinasoedd Colbert County, Alabama
Fès

250px|bawd|Porth Glas enwog Fès, ger y medina

Dinas drydedd fwyaf Moroco yw **Fès** neu **Fez** (Arabeg: فاس‎ [Fās], Ffrangeg: *Fès*), ar ôl Casablanca a Rabat, gyda phoblogaeth o 946,815 (cyfrifiad 2004). Mae'n ddinas hanesyddol sydd â lle pwysig yn hanes a diwylliant Moroco ac mae'n brifddinas rhanbarth Fès-Boulemane.

Gorwedd y ddinas ar lannau afon Fès wrth droedfryniau gogleddol mynyddoedd Atlas Canol, tua 100 milltir o'r Môr Canoldir i'r gogledd a'r Cefnfor Iwerydd i'r gorllewin fel ei gilydd.

Mae Fès yn un o'r pedair "dinas ymerodrol" hanesyddol (gyda Marrakech, Meknes a Rabat). Mae'n ymrannu yn dair rhan, sef Fès el Bali (yr hen ddinas gaerog), Fès-Jdid (Fès newydd, cartref y Mellah), a'r Ville Nouvelle (y rhan fwyaf diweddar, a sefydlwyd yng nghyfnod rheolaeth Ffrainc). Honnir mai Medina Fès el Bali, y mwyaf o ddau *medina* Fes, yw'r ardal ddinesig ddi-fodur fwyaf yn y byd. Rhestrir Fès el Bali yn Safle Treftadaeth y Byd gan UNESCO. Yn Fès ceir Prifysgol Al-Karaouine, a sefydlwyd yn y flwyddyn 859 OC; dyma'r brifysgol hynaf yn y byd sy'n dal yn agored heddiw.

Gwasanaethir y ddinas gan Faes Awyr Saïss. Mae ganddi orsaf trenau ONCF sy'n ei chysylltu gyda Oujda i'r dwyrain a Tanger a Casablanca i'r gorllewin.

## Adeiladau a chofadeiladau 
* Al-Attarine Madrasa
* Bou Inania Madrasa
* Dar al-Magana
* Porth Glas
* Zaouia Moulay Idriss II

## Enwogion 
* Isaac Alfasi (1013-1103), ysgolhaig
* Azzeddine Laraki (g. 1929), gwleidydd
* Ahmed Sefrioui (g. 1929), awdur

## Gweler hefyd 
* Rhestr dinasoedd Moroco

## Dolenni allanol 
*  Gwybodaeth am Fès ar wefan Swyddfa Twristiaeth Genedlaethol Moroco 
*  Gwefan am Fès 

Categori:Dinasoedd Moroco
Categori:Fès-Boulemane
Categori:Safleoedd Treftadaeth y Byd ym Moroco
Meknès

250px|bawd|Bab Mansour ('Porth Mansour') gyda nos
Dinas yng ngogledd Moroco yw **Meknès** (Arabeg: مكناس‎), a leolir tua 130&nbsp;km (81 milltir) i'r dwyrain o'r brifddinas Rabat a 60&nbsp;km (37 milltir) i'r gorllewin o Fès. Mae'n brifddinas rhanbarth Meknès-Tafilalet. Poblogaeth: tua 950,322 (amcangyfrifiad 2006).

## Y ddinas
Mae Meknes yn ddinas hanesyddol; hon oedd prifddinas Moroco yn nheyrnasiad Moulay Ismail (1672–1727), cyn iddi symud i Marrakech, ac felly mae'n un o bedair "dinas ymerodrol" y wlad, gyda Marrakech, Rabat a Fès. Enwir Meknès ar ôl llwyth Berber y Miknasa (ffurf Arabeg ar yr enw Berber *Imknasn*). Daeth yr ardal i feddiant y Rhufeiniaid a chodwyd dinas Rufeinig Volubilis (Oualili) i'r gogledd o'r ddinas bresennol.

Oherwydd ei bwysigrwydd pensaernïol a diwylliannol, mae *medina* (hen ddinas) Meknès yn Safle Treftadaeth y Byd ar restr UNESCO.

Mae priffordd yr A2 a rheilffordd yn cysylltu Meknès gyda Rabat ar arfordir Cefnfor Iwerydd a gyda Fès i'r dwyrain. Mae lein reilffordd arall yn ei chysylltu gyda Tanger (Tangiers) i'r gogledd.

## Cymunedau Meknès
### Meknès Al Ismaïlia
* Aïn Jemâa
* Aïn Karma
* Aïn Orma
* Aït Ouallal
* Al Ismaïlia
* Al Machouar Stinia
* Dar Oum Soltane
* Maknassat Azzaytoun
* Oued Rommane
* Toulal

### Meknès El Menzeh
* Boufakrane
* Charqaoua
* Dkhissa
* Hamrya
* Karmet Ben Salem
* M'haya
* Majjate
* Mergassiyine
* Moulay Idriss Zerhoun
* N'zalat Bni Amar
* Oualili (Volubilis)
* Oued Jdida
* Ouislane
* Sidi Abdellah el Khayat
* Sidi Slimane Moul Al Kifane

## Dolenni allanol 
*  Gwefan y ddinas 

## Gweler hefyd
* Rhestr dinasoedd Moroco
* Volubilis

Categori:Dinasoedd Moroco
Categori:Meknès-Tafilalet
Categori:Safleoedd Treftadaeth y Byd ym Moroco
Meknès-Tafilalet

bawd|250px|Lleoliad Meknès-Tafilalet

Un o 16 rhanbarth Moroco yw **Meknès-Tafilalet** (Amazigh: **Amknas-Tafilalt**). Fe'i lleolir yng ngogledd canolbarth Moroco, gan ffinio ag Algeria i'r dwyrain. Arwynebedd: 79,210&nbsp;km². Poblogaeth: 2,141,527 (cyfrifiad 2004 census). Prifddinas y rhanbarth yw Meknès, un o bedair "dinas ymerodrol" y wlad.

Rhennir y rhanbarth yn *préfectures* a thaleithiau :

* Préfecture Al Ismaïlia
* Préfecture Meknès-El Menzeh
* Talaith El Hajeb
* Talaith Errachidia
* Talaith Ifrane
* Talaith Khénifra

## Trefi 
* Agourai
* Aguelmous
* Ain Jemaa
* Ain Karma
* Ain Taoujdate
* Ait Boubidmane
* Ait Zeggane
* Alnif
* Amalou Ighriben
* Aoufous
* Arfoud
* Azrou
* Beni Ammar
* Boudnib
* Boufakrane
* Boumia
* El Hajeb
* Elkbab
* Er-Rich
* Errachidia
* Gardmit
* Goulmima
* Gourrama
* Had Bouhssoussen
* Had Oued Ifrane
* Haj Kaddour
* Ifrane
* Imilchil
* Itzer
* Jorf
* Kehf Nsour
* Kerrouchen
* Kaf n'sour
* Khénifra
* M'Haya
* M'rirt
* Meknès
* Merzouga
* Midelt
* Moulay Ali Cherif
* Moulay Bouazza
* Moulay Idriss Zerhoun
* N'Zalat Bni Amar
* Ouaoumana
* Ouled Youssef
* Sabaa Aiyoun
* Sebt Jahjouh
* Sidi Addi
* Tighassaline
* Tighza
* Tinejdad
* Tizguite
* Tounfite
* Zaida
* Zaouia d'Ifrane

## Gweler hefyd 
*Rhanbarthau Moroco


Categori:Rhanbarthau Moroco
Stranraer F.C.

Tim pêl-droed sy'n chwarae yng nghynghreiriau Yr Alban yw **Stranraer Football Club**.  Maent wedi sefydlu yn Stranraer, sydd yn Ne-Orllewin Yr Alban.  Maent yn chwarae eu gemau cartref yn stadiwm Stair Park.

## Hanes
Sefydlwyd Stranraer F.C. yn 1870, a nhw ydy'r trydydd tim hynaf yng nghynghreiriau yr Alban.  Ymunodd Stranraer â chynghreiriau'r Alban yn 1949.  Gêm enwocaf Stranraer oedd yn erbyn Glasgow Rangers yn 1948 yng Nghwpan Yr Alban.  Enillodd Rangers 1-0 mewn gem agos iawn o flaen stadiwm orlawn.  Heb fawr o dlysau i'w henw yn ystod bron i 140 o flynyddoedd fel tîm, mae Stranraer wedi treulio'r rhan fwyaf o'u hamser yn y cynghreiriau isaf.  Maent wedi cyrraedd Y Gynghrair Gyntaf ar dair adeg wahanol, ond byth wedi medru aros yn yr adran yn fwy nag un tymor.  Yn 2009 roedd gan y clwb ddyledion o dros £250,000, sydd yn fygythiad real i'r clwb.

## Anrhydeddau
*Enillwyr Ail Gynghrair yr Alban: 1993-94, 1997-98
*Enillwyr Trydedd Cynghrair yr Alban: 2003-04

## Dolenni allanol
* Gwefan Swyddogol
* Achub Stranraer F.C.
* Fforwm Answyddogol y Cefnogwyr 

Categori:Timau pêl-droed yr Alban
Grand Casablanca

bawd|250px|Lleoliad Grand Casablanca

Un o ranbarthau Moroco yw **Grand Casablanca** (Arabeg:جهة الدار البيضاء الكبرى‎), sef 'Casablanca Fawr'. Fe'i lleolir yng ngogledd-orllewin Moroco. Dyma'r rhanbarth gyda'r boblogaeth dwysaf yn y y wlad, gyda 3,850,000 o bobl yn byw mewn 1,615 cilmetr sgwâr. Mae'r rhanbarth yn allweddol yn economi Moroco gyda dinas Casablanca yn brifddinas economaidd y wlad.

Mae'r rhanbarth yn ffinio gyda rhanbarthau Rabat-Salé-Zemmour-Zaer i'r gogledd, Doukkala-Abda i'r de, a Chaouia-Ouardigha i'r dwyrain. I'r gorllewin ceir Cefnfor Iwerydd .

*Wali* (prif lywodraethwr) presennol Grand Casablanca yw Mohammed Kabbaj.

## *Préfectures* a thaleithiau 
* Préfecture Ain Chock Hay Hassani
* Préfecture Ain Sebaa-Hay Mohammedi
* Préfecture Ben Msik-Sidi Othmane
* Préfecture Casablanca-Anfa
* Préfecture El Fida-Derb Soltane
* Préfecture Mechouar Casablanca
* Préfecture Sidi Bernoussi-Zenata
* Préfecture Mohammedia
* Talaith Médiouna
* Talaith Nouaceur

## Dinasoedd a threfi 
* Ain Harrouda
* Ben Yakhlef
* Bouskoura
* Casablanca
* Mohammédia
* Tit Mellil

## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol Casablanca 

## Gweler hefyd 
*Casablanca
*Rhanbarthau Moroco


Categori:Rhanbarthau Moroco
Fès-Boulemane

Rhanbarth ym Moroco yw **Fès-Boulemane** (Arabeg: فاس بولمان *Ǧihâtu Fās - Būlmān*). Mae'n un o 16 rhanbarth Moroco. Fe'i lleolir yng ngogledd Moroco gydag arwynebedd o 19,795&nbsp;km² a phoblogaeth o 1,573,055 (cyfrifiad 2004). Y brifddinas yw Fès.

Ceir y *préfectures* a thaleithiau canlynol yn Fès-Boulemane:

* Préfecture Fès-Dar-Dbibegh
* Préfecture Moulay Yacoub
* Préfecture Sefrou
* Talaith Boulemane

## Dinasoedd a threfi
* Aderj
* Ain Cheggag
* Bhalil
* Boulemane
* El Menzel
* Fès
* Guigou
* Imouzzer Kandar
* Imouzzer Marmoucha
* Missour
* Moulay Yacoub
* Ouled Tayeb
* Outat El Haj
* Ribate El Kheir
* Sefrou
* Skhinate

## Gweler hefyd
* Fès
* Rhanbarthau Moroco

## Dolen allanol
*   Gwefan swyddogol Fes-Boulemane 


Categori:Rhanbarthau Moroco
Moel y Gaer (Rhosesmor)

Bryngaer ger Rhosesmor, Sir y Fflint sy'n dyddio'n ôl i Oes yr Haearn yw **Moel y Gaer** (Cyfeirnod OS: SJ211690). Fe saif 303 metr uwchlaw'r môr ac mae'n cynnwys tai crynion Celtaidd (a rhai petrual o gyfnod ychydig yn ddiweddarach) bron ar gopa'r bryn ac yn dyddio'n ôl i 2994 BC (+-40) yn ôl dyddio carbon diweddar. Er nad yw'n rhan o'r gadwyn honno o fryniau a elwir Moelydd Clwyd, mae'n eitha agos iddynt, ac yn sicr yn rhan o gadwyn o fryngaerau megis Moel Hiraddug, Moel Arthur, Moel Fenlli, a Phenycloddiau. Archwiliwyd y fryngaer hon yn drylwyr gan archaeolegwyr yn yr 1970au (gan Graeme Gillbert) oherwydd y bygythiad i'r lle gan ddiwydiant: cronfa ddŵr 500,000 galwyn.

Yn ystod yr archwilio archaeolegol cafwyd hyd i lawer iawn o gerrig tafl, wedi'u gosod ger rhai o'r muriau allanol yn barod i'w chwirlio ar y gelyn ynghyd â chwarel fechan o fflint a phen-saethau fflint o'r chwarel. Y llwyth Celtaidd Deceangli neu o bosib y Brigantes oedd yn gyfrifol am godi'r gaer, mae'n debyg. Ysywaeth, oherwydd natur asidig y pridd, ychydig iawn o esgyrn sydd wedi goroesi, a dim gwaith metel o gwbwl.

Darganfuwyd storfeydd grawn, o bosib, ar ffurf adeiladau ar bedwar postyn lle gallai'r grawn gael ei gadw'n ffres o afael llygod ac anifeiliaid eraill. Ceir tystiolaeth o byllau tanddaearol hefyd i gadw'r grawn.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Gwefan y BBC 
* Gwefan CPAT

Categori:Bryngaerau Sir y Fflint
Categori:Bryniau Clwyd
Categori:Helygain
Adain

bawd|Gwylan gyda'i hadenydd wedi eu hagor.
Atodyn o gorff anifail (e.e. ystlum, pryfyn), aderyn, neu awyren ydy **adain** (lluosog adenydd) (neu weithiau **asgell**) sydd wedi'i siapio'n arbennig ar gyfer codi, hedfan a gleidio yn yr awyr. Fel arfer ceir dau, ac maent yn gweithio fel pâr. Mae gan rhai o'r rhywiogaethau hyn adenydd hefyd: ystlymod, pryfaid a'r pterosauros. Gallant fod yn lliwgar ee adenydd pili pala, a'u defnyddio i bwrpas ar wahân i hedfan, sef naill ai er mwyn dennu cymar neu i ddychryn y gelyn.

Categori:Adar
Categori:Awyrennau
Categori:Anatomeg
Rhanbarthau Moroco

Creuwyd **rhanbarthau Moroco** yn 1997 fel rhan o broses datganoli ym Moroco. Ceir 16 ohonynt ym Moroco ac yn y rhan o diriogaeth ddadleuol Gorllewin Sahara a hawlir gan y wlad. Dyma unedau gweinyddol uchaf Moroco, a rennir yn eu tro yn 61 uned weinyddol. Rheolir pob rhanbarth gan *Wali*, a enwebir gan frenin y wlad. Mae'r *Wali* yn llywodraethwr y dalaith neu *préfecture* lle mae'n byw hefyd.

## Rhanbarthau gyda'u prifddinasoedd
Rhoddir isod enw'r rhanbarth yn gyntaf, gyda rhif sy'n dynodi ei leoliad ar y map ar y dde, ac wedyn enw'r 'brifddinas', sef canolfan weinyddol y rhanbarth.

*1 Chaouia-Ouardigha  Settat
*2 Doukkala-Abda  Safi
*3 Fès-Boulemane  Fès
*4 Gharb-Chrarda-Béni Hssen  Kénitra
*5 Grand Casablanca  Casablanca
*6 *Guelmim-Es Semara*  *Guelmim*
*7 *Laâyoune-Boujdour-Sakia El Hamra*  *Laâyoune*
*8 Marrakech-Tensift-El Haouz  Marrakech
*9 Meknès-Tafilalet  Meknès
*10 L'Oriental  Oujda
*11 *Oued Ed-Dahab-Lagouira*  *Dakhla*
*12 Rabat-Salé-Zemmour-Zaer  Rabat
*13 Souss-Massa-Draâ  Agadir
*14 Tadla-Azilal  Beni Mellal
*15 Tanger-Tétouan  Tanger
*16 Taza-Al Hoceima-Taounate  Al Hoceima

## Tiriogaeth Gorllewin Sahara
Mae tri rhanbarth - Guelmim-Es Semara (6), Laâyoune-Boujdour-Sakia El Hamra (7), ac Oued Ed-Dahab-Lagouira (11) yn gorwedd yn nhiriogaeth ddadleuol Gorllewin Sahara ac yn cael ei hawlio gan y Polisario. Fe'i dynodir mewn italigs uchod.

Categori:Daearyddiaeth Moroco
Liaoning

Talaith ger yr arfordir yng ngogledd-ddwyrain Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Liaoning** (). Mae gan y dalaith arwynebedd o 145,900&nbsp;km², ac roedd y boblogaeth yn 2002 yn 42,030,000. Y brifddinas yw Shenyang.

Mae'r dalaith yn adnabyddus am ei ffosilau, yn deillio o'r cyfnod 120-125 miliwn o flynyddoedd yn ôl pan oedd yr ardal yn fforest law drofannol.


Categori:Taleithiau Gweriniaeth Pobl Tsieina
Hebei

Talaith yn nwyrain Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Hebei** (). Saif rhwng Beijing a Taiyuan. Roedd y boblogaeth yn 2002 yn 67,350,000, a'r brifddinas yw Shijiazhuang.

Ystyr yr enw yw "i'r gogledd o afon Huang He".


Categori:Taleithiau Gweriniaeth Pobl Tsieina
S4C Clic

Mae **S4C Clic** yn wasanaeth ar-lein a ddatblygwyd gan y sianel deledu S4C sy'n galluogi defnyddwyr i wylio rhaglenni a ddarlledwyd ar y sianel ar alw am gyfnod o hyd at 35 diwrnod. Mae hefyd yn rhoi'r dewis o wylio S4C yn fyw a gwylio rhaglenni Cyw drwy'r dydd. Mae ap S4C Clic ar gael ar iOS, Android, YouView, setiau teledu Samsung, ac Amazon Fire TV.

Daeth S4C a'r enw Clic i ben fel brand ar wahân yn Mehefin 2015, gan ddod a'r gwasanaeth o dan frand cyffredinol S4C. Ers haf 2018 mae gwasanaeth ar alw S4C yn arddel y brand Clic unwaith eto gan ddylunio brand newydd iddo.

## Gweler hefyd
*BBC iPlayer
*ITV Player

## Cyfeiriadau
Categori:Gwefannau Cymraeg
Categori:S4C
Shanxi

Talaith yng ngogledd Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Shanxi** (). Mae gan y dalaith arwynebedd o 156,800&nbsp;km², ac roedd y boblogaeth yn 2002 yn 32,940,000. Y brifddinas yw  Taiyuan.

Saif y dalaith i'r de o Beijing. Mae'r diwydiant glo yn bwysig yma, gyda meysydd glo ger Datong, Hedong, Qinshui a Xishan yn cynhyrchu tua traean o holl lo Tsieina. Ceir llawer o ddiwydiant yma hefyd, ac mae llygredd yr amgylchedd yn fwy o boblem yma nac yn unman arall yn Tsieina. Dinas Pingyao yw'r esiampl orau o ddinas gaerog yn Tsieina, ac fe'i dynodwyd yn Safle Treftadaeth y Byd.

## Pobl enwog o Shanxi
* Hua Guofeng


Categori:Taleithiau Gweriniaeth Pobl Tsieina
Mollie Sugden

Actores gomedi Seisnig oedd **Mary Isobel "Mollie" Sugden** (21 Gorffennaf 1922 – 1 Gorffennaf 2009) oedd yn fwyaf adnabyduss am chwarae rhan Mrs. Slocombe yn y comedi sefyllfa Saesneg *Are You Being Served?* o 1972 tan 1985. Yn ddiweddarach dychwelodd i'r rôl yn y gyfres *Grace & Favour* o 1992 tan 1993. Ymddangosodd Sugden mewn nifer o gyfresi teledu eraill, gan gynnwys *The Liver Birds* a *Coronation Street*.

## Cyfeiriadau 
## Dolen allanol 
*  

Categori:Actorion Seisnig
Categori:Genedigaethau 1922
Categori:Marwolaethau 2009
Categori:Pobl o Swydd Efrog
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Rabat-Salé-Zemmour-Zaer

Un o 16 rhanbarth Moroco yw **Rabat-Salé-Zemmour-Zaer** (Arabeg: الرباط سلا زمور زعير), a leolir yng ngogledd-orllewin Moroco. Mae ganddo arwynenedd o 9,580&nbsp;km², a phoblogaeth o 2,366,494 (cyfrifiad 2004). Y brifddinas yw Rabat, sy'n brifddinas y wlad hefyd.

Gorwedd Rabat-Salé-Zemmour-Zaer ar lan Cefnfor Iwerydd ac mae'n un o ardaloedd mwyaf datblygedig Moroco.

Mae'r rhanbarth yn cynnwys y dalaith a *préfectures* canlynol:

* Préfecture Rabat
* Préfecture Salé
* Préfecture Skhirat-Témara
* Talaith Khemisset - Rommani

## Dinasoedd a threfi
* Ain El Aouda
* Bouknadel
* Khémisset
* Rabat
* Rommani
* Salé
* Sidi Allal El Bahraoui
* Skhirat
* Tamesna
* Tiddas
* Tifelt
* Tiflet

## Gweler hefyd 
* Rabat
* Rhanbarthau Moroco


Categori:Rhanbarthau Moroco
Tanger-Tétouan

bawd|250px|Tanger-Tétouan

Un o 16 rhanbarth Moroco yw **Tanger-Tétouan** (Arabeg: طنجة تطوان). Fe'i lleolir yng ngogledd-orllewin Moroco rhwng Cefnfor Iwerydd i'r gorllewin a'r Môr Canoldir i'r dwyrain, a gysylltir gan Gulfor Gibraltar. Mae ganddo arwynebedd o 11,570&nbsp;km² a phoblogaeth o 2,470,372 (cyfrifiad 2004). Tanger (*Tangier*) yw'r brifddinas.

Mae'r rhanbarth yn wynebu Sbaen dros Gulfor Gibraltar ac yn ffinio gyda thiriogaeth Sbaenaidd Ceuta.

Mae Tanger-Tétouan yn cynnwys y taleithiau a préfectures a ganlyn:

* Préfecture Fahs Anjra
* Préfecture Tanger - Asilah
* Préfecture Tétouan
* Talaith Chefchaouen
* Talaith Larache

## Dinasoedd a threfi 
* Akchour
* Asilah
* Bab Berred
* Bab Taza
* Brikcha
* Chaouen
* Chefchaouen
* Dar Bni Karrich
* Dar Chaoui
* El Jebha
* Fnideq
* Gueznaia
* Khemis Sahel
* Ksar Sghir
* Ksar el-Kebir
* Larache
* M'diq
* Martil
* Moqrisset
* Oued Laou
* Oued Rmel
* Sidi Lyamani
* Tanger
* Tétouan

## Gweler hefyd 
*Rhanbarthau Moroco


Categori:Rhanbarthau Moroco
Shandong

Talaith yn nwyrain Gweriniaeth Pobl Tsieina ar yr arfordir yw **Shandong** (). Ystyr yr enw yw "i'r dwyrain o'r mynyddoedd".

Yn y dalaith yma y mae afon Huang He yn cyrraedd y môr. Roedd y boblogaeth yn 2002 yn 90,820,000. Y brifddinas yw Jinan. Mae gan Shandong le pwysig ym myd Conffiwsiaeth am y ganed Conffiwsiws yn ninas Qufu yn 551 CC. Cyrhaeddodd Bwdhaeth yma yn 412, ac yn 1996 cafwyd hyd i dros 200 o gerfdluniau Bwdhaidd oedd wedi eu cuddio yng nghyfnod Brenhinllin Song. Mae Shandong yn un o daleithiau cyfoethocaf Tsieina.

## Pobl enwog o Shandong 
* Conffiwsiws


Categori:Taleithiau Gweriniaeth Pobl Tsieina
Tanger

250px|bawd|Tanger o'r môr
Dinas yng ngogledd Moroco yw **Tanger** (Arabeg a Berber: *Ṭanja* طنجة, Ffrangeg: *Tanger*, Sbaeneg: *Tánger*, Portiwgaleg: *Tânger*, Saesneg: *Tangier* neu *Tangiers*). Mae ganddi boblogaeth o tua 700,000 (cyfrifiad 2008). Mae'n gorwedd ar arfordir Gogledd Affrica wrth y fynedfa orllewinol i Gulfor Gibraltar lle mae'r Cefnfor Iwerydd yn cwrdd â'r Môr Canoldir ger Penrhyn Spartel. Mae'n brifddinas rhanbarth Tanger-Tétouan.
Mae gan Tanger hanes cyfoethog sy'n ymestyn yn ôl i'r 5g CC pan gafodd ei sefydlu fel un o drefi'r Ffeniciaid o ddinas Carthago. Dros y canrifoedd bu'n gartref i sawl gwareiddiad ac yn noddfa i bobl o sawl gwlad. Yn 1923 rhoddwyd statws rhyngwladol i Tanger gan y pwerau trefedigaethol, ac felly daeth yn gyrchfa i bobl o sawl gwlad a diwylliant ac yn ganolfan masnach fawr. Yn y 1940au a'r 1950au roedd gan Tanger enw fel canolfan bywyd *bohemaidd*, moethus ond amheus; daeth sawl llenor ac artist yno ond roedd yn enwog hefyd am ddenu miliwnwyr, troseddwyr rhyngwladol a gamblwyr.
Mae'r ddinas yn newid yn gyflym heddiw. Mae prosiectau datblygu yn cynnwys gwestai moethus ar hyd y bae bay, canolbarth busnes, a maes awyr newydd. Yn ogystal, gobeithir y bydd economi Tanger yn adfywio diolch i adeiladu porthladd newydd Tanger-med.

## Gweler hefyd 
* Mauretania Tingitana
* Tanger-Tétouan
* Rhestr dinasoedd Moroco

Categori:Dinasoedd Moroco
Categori:Ffenicia

Categori:Tanger-Tétouan
Zhejiang

Talaith ger yr arfordir yng ngogledd-ddwyrain Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Zhejiang** (). Daw'r enw o hen enw afon Qiantang.

Yn y dalaith yma y mae afon Huang He yn cyrraedd y môr. Roedd y boblogaeth yn 2002 yn 46,470,000. Y brifddinas yw Hangzhou.

Yn y gogledd, mae afon Yangtze yn ffurfio ffin y dalaith.

## Pobl enwog o Zhejiang
* Lu Xun, llenor
* Chiang Kai-shek


Categori:Taleithiau Gweriniaeth Pobl Tsieina
Bwtan

:*Am y wlad yn Asia, gweler Bhwtan*
250px|de|bawd|Adeiledd bwtan
250px|de|bawd|Model o foleciwl bwtan
Cyfansoddyn organig sy'n perthyn i'r grŵp o hydrocarbonau a adwaenir fel alcanau yw **bwtan**. Mae ganddo'r fformiwla foleciwlaidd C4H10. Nwy fflamadwy, di-liw yw bwtan o dan dymheredd ystafell a gwasgedd atmosfferig.

Categori:Cemeg organig
Categori:Nwyon
Categori:Tanwyddau
Shaanxi

Talaith yng nghanolbarth Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Shaanxi** (). Mae gan y dalaith arwynebedd o 205,800&nbsp;km², ac roedd y boblogaeth yn 2002 yn 36,740,000. Y brifddinas yw Xi'an.

Mae'r dalaith yn cynnwys rhan o ddalgylch afon Huang He, ac yn y de ceir mynyddoedd Qinling, gydag anialwch yn y gogledd. Ystyrir Shaanxi fel crud y diwylliant Tsineaidd. Dinas Xi'an, dan ei hen enw Chang'an, oedd prifddinas yr ymerodraeth am ganrifoedd. Yma y ceir Y Fyddin Derracotta, sy'n gwarchod bedd ymerawdwr cyntaf Tsieina, Qin Shi Huang. Yn yr ardal yma y mae Ffordd y Sidan yn dechrau, ac yn arwain i Ewrop a gogledd Affrica. Daeth yn dalaith yn y 13g, dan reolaeth y Mongoliaid. Bu daeargryn mawr yma yn 1556, pan gredir i tua 830,000 o bobl gael eu lladd. Yn y dalaith yma y diweddordd y Daith Hir gan y comiwnyddion dan Mao Zedong.

## Dinasoedd
* Xi'an (prifddinas)
* Xianyang


Categori:Taleithiau Gweriniaeth Pobl Tsieina
Chongqing

Un o bedair talaith ddinesig Gweriniaeth Pobl Tsieina yw dinas **Chongqing** neu ** Chungking** (). Saif yng nghanolbarth y wlad, ac roedd y boblogaeth yn 2002 yn 
31,070,000.

Chongqing yw'r fwyaf o daleithiau dinesig Tsieina o ran poblogaeth, gan ymestyn am gryn bellter o amgylch dinas Chongqing ei hun, sydd a phoblogaeth o tua 5 miliwn. Saif ar Afon Yangtze. Hyd 1997 roedd yn rhan o dalaith Sichuan. Heblaw dinas Chongqing ei hun, mae'r dalaith yn cynnwys dinasoedd Dazu, Jiangjin, Nanchuan a Wan Xian.

O 1937 hyd 1945, Chongqing oedd prifddinas Tsieina Kwomintang, wedi i Nanking gael ei chipio gan y Siapaneaid.

## Pobl enwog o Chongqing 
Deng Xiaoping


Categori:Dinasoedd Tsieina
Categori:Israniadau Gweriniaeth Pobl Tsieina
Mantais

Ymgyrch oedd yn hyrwyddo addysg uwch cyfrwng Cymraeg dros Gymru gyfan oedd **Mantais**. Roedd Mantais yn y gwyliau cenedlaethol, gan gynnwys Eisteddfodau’r Urdd a'r Genedlaethol a'r Sioe Fawr yn Llanelwedd. Roedd tîm Mantais hefyd yn mynychu ffeiriau UCAS ac yn trefnu cyfres o ffeiriau addysg uwch cyfrwng Cymraeg ar draws Cymru.
## Cyfeiriadau
Categori:Addysg Gymraeg
Categori:Addysg yng Nghymru
Chaouia-Ouardigha

Un o 16 rhanbarth Moroco yw **Chaouia-Ouardigha** (Arabeg: الشاوية ورديغة *Ǧihâtu š-Šāwīyâ - Wardīġâ*). Fe'i lleolir yng ngogledd canolbarth Moroco. Mae ganddo arwynebedd o 7,010&nbsp;km² a phoblogaeth o 1,655,660 (cyfrifiad 2004). Settat yw'r brifddinas.

Ers 2008, *Wali* (llywodraethwr) y rhanbarth yw Abdechakour Rais.

Ceir tair talaith yn Chaouia-Ouardigha:

* Talaith Ben Slimane
* Talaith Khouribga
* Talaith Settat
* Talaith Berrechid

## Dinasoedd a threfi
* Ben Ahmed
* Ben Slimane
* Berrechid
* Boujaâd
* Boujniba
* Boulanouare
* Bouznika
* Deroua
* El Borouj
* El Gara
* Fenie
* Guisser
* Hattane
* Khouribga
* Loulad
* Oulad Abbou
* Oulad H Riz Sahel
* Oulad M'Rah
* Oulad Said
* Oulad Sidi Ben Daoud
* Ras El Ain
* Settat
* Sidi Rahhal Chatai
* Soualem

## Gweler hefyd
*Rhanbarthau Moroco


Categori:Rhanbarthau Moroco