Naim Frashëri

Bardd, hanesydd, a chenedlaetholwr o Albania oedd **Naim Bey Frashëri** (25 Mai 1846 – 20 Hydref 1900) a ystyrir yn fardd cenedlaethol Albania ac un o'r prif ffigurau yng nghyfnod y dadeni diwylliannol a gwleidyddol yn hanes Albania a elwir Rilindja.

Ganed i deulu Mwslimaidd ym mhentref Fraşer (bellach Frashër, Albania), yn rhanbarth Epirws yn yr Ymerodraeth Otomanaidd. Mae'n debyg iddo ddysgu'r ieithoedd Tyrceg, Perseg, ac Arabeg yn ei fachgendod, a chafodd ei gyflwyno i draddodiadau ysbrydol a chyfriniol Islam ym mynachlog Urdd Bektashi. Mynychodd yr Ysgol Zosimaia yn Janina (bellach Ioánnina, Groeg) ac yno derbyniodd addysg glasurol, Ewropeaidd. Yn ei ieuenctid felly, magodd Frashëri ddealltwriaeth ddwfn a gwerthfawrogiad cydnaws o draddodiadau deallusol y Dwyrain a'r Gorllewin, gan gynnwys Swffïaeth bantheistaidd, barddoniaeth Berseg glasurol, a'r Oleuedigaeth. Graddiodd o'r ysgol ym 1870 a threuliodd gyfnod yng Nghaergystennin (bellach Istanbwl, Twrci), lle cyhoeddwyd ei lyfr cyntaf, gramadeg o'r iaith Berseg, ym 1871.

Dioddefodd Frashëri o'r ddarfodedigaeth ers ei flynyddoedd cynnar, a dychwelodd ymhen fawr o dro i fynyddoedd Albania i liniaru ei afiechyd. Gweithiodd Frashëri yn was sifil yn Berat, ac yn swyddog tollau yn Sarandë o 1874 i 1877. Cafodd ei frawd hŷn, Abdyl Frashëri, ei arestio yn Janina yn Ebrill 1881, a dychwelodd Naim i Gaergystennin i ymgyrchu dros genedlaetholdeb Albaniaidd. Ymunodd â'r Pwyllgor Canolog i Amddiffyn Hawliau'r Albaniaid a'r Gymdeithas dros Gyhoeddi Ysgrifennu yn Albania. Daeth Naim a'i frawd iau, Sami, i'r amlwg fel arweinwyr y mudiad Albaniaidd yng Nghaergystennin, prifddinas yr ymerodraeth.

Ysgrifennodd Frashëri 22 o weithiau mewn pedair iaith: 15 yn Albaneg, pedwar yn Nhyrceg, dau yn Roeg, ac un yn Berseg. Nodir am ei gylch o fugeilgerddi a llafurgerddi *Bagëti e bujqësija* ("Da Byw a Chnydau"; 1886) ar batrwm Fyrsil, y casgliadau o gerddi *Luletë e verësë* ("Blodau'r Haf"; 1890) a *Parajsa dhe fjala fluturake* ("Paradwys a Geiriau Adeiniog"; 1894), y gyfrol o ysgrifau ysbrydol *Mësime* ("Dysgeidiaethau"; 1894), yr arwrgerdd hanesyddol *Istori’ e Skenderbeut* ("Hanes Skanderbeg"; 1898), a'r arwrgerdd grefyddol Shïaidd *Qerbelaja* ("Karabala"; 1898). Yn ogystal â'i farddoniaeth Albaneg, cyfansoddodd Frashëri ddwy gerdd yn yr iaith Roeg: "O alithis pothos ton skipetaron" (Ο αληθής πόθος των Σκιπετάρων, "Gwir Ddymuniad yr Albaniaid"; 1886) ac "O Eros" (Ο Έρως, "Serch"; 1895).

## Llyfryddiaeth 
* *Kavâid-i farisiyye dar tarz-i nevîn* (Caergystennin, 1871).
* *Ihtiraat ve kessfiyyat* (Caergystennin, 1881).
* *Fusuli erbea* (Caergystennin, 1884).
* *Tahayyülat* (Caergystennin, 1884).
* *Bagëti e bujqësija* (Bwcarést, 1886).
* *E këndimit çunavet* (Bwcarést, 1886).
* *Istori e përgjithshme për mësonjëtoret të para* (Bwcarést, 1886).
* *Vjersha për mësonjëtoret të para* (Bwcarést, 1886).
* *Dituritë për mësonjëtoret të para* (Bwcarést, 1886).
* "O alithis pothos ton skipetaron" (Ο αληθής πόθος των Σκιπετάρων; Bwcarést, 1886)
* *Luletë e verësë* (Bwcarést, 1890).
* *Parajsa dhe fjala fluturake* (Bwcarést, 1894).
* *Mësime* (Bwcarést, 1894).
* *Gjithësia* (Bwcarést, 1895).
* *Fletore e bektashinjët* (Bwcarést, 1895).
* *O Eros* (Ο Έρως; Caergystennin, 1895).
* ''Iliadh' e Omirit* (Bwcarést, 1896).
* *Istori’ e Skenderbeut* (Bwcarést, 1898).
* *Qerbelaja* (Bwcarést, 1898).
* *Istori e Shqipërisë* (Sofia, 1899).
* *Shqipëria'' (Sofia, 1902).

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1846
Categori:Marwolaethau 1900
Categori:Beirdd y 19eg ganrif o Albania
Categori:Beirdd Albaneg o Albania
Categori:Beirdd Groeg o Albania
Categori:Cenedlaetholwyr Albaniaidd
Categori:Gramadegwyr Perseg
Categori:Hanesyddion Albaneg o Albania
Categori:Llenorion Perseg o Albania
Categori:Llenorion Tyrceg o Albania
Categori:Mwslimiaid o Albania
Categori:Pobl o'r Ymerodraeth Otomanaidd
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr y 19eg ganrif o Albania
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Albaneg o Albania