P. J. O'Rourke

Dychanwr, newyddiadurwr, ac awdur gwleidyddol o'r Unol Daleithiau oedd '''Patrick Jake O'Rourke''' (14 Tachwedd 1947 – 15 Chwefror 2022).

Yn ystod ei yrfa, bu'n brif olygydd y *National Lampoon*, prif gylchgrawn hiwmor yr Unol Daleithiau yn y 1970au, ac yn gyfrannwr rheolaidd i *Rolling Stone*. Ysgrifennodd hefyd ar gyfer llu o gyhoeddiadau eraill, gan gynnwys *The Atlantic Monthly*, *The American Spectator*, a *The Weekly Standard*. Cyhoeddwyd rhyw ugain o gyfrolau o'i ysgrifau, erthyglau, a chroniclau ar grwydr.

Yn ei ieuenctid bu'n rhan o wrthddiwylliant y 1960au, ac yn fuan trodd at wleidyddiaeth yr adain dde. Pwysleisiai unigolyddiaeth yn ei ysgrifau, a byddai'n cael ei ystyried yn un o ladmeryddion y tueddiad rhyddewyllysiol yn y Blaid Weriniaethol. Bu'n aelod o'r Cato Institute, melin drafod ryddewyllysiol.

## Bywyd cynnar ac addysg 
Ganed Patrick Jake O'Rourke ar 14 Tachwedd 1947 yn Toledo, Ohio, i deulu o dras Wyddelig a fu'n bleidiol i'r Gweriniaethwyr.

Bu blynyddoedd O'Rourke yn y brifysgol yn cyd-daro ag anterth gwrthddiwylliant y 1960au, protestiadau yn erbyn Rhyfel Fietnam, a mudiad y hipis. Fel myfyriwr fe gafodd ei swyno gan radicaliaeth y cyfnod, a bu'n hoff iawn o ysmygu mariwana. Tra'n astudio yn Johns Hopkins, ymunodd â chylchgrawn cyfrin yn Baltimore o'r enw *Harry* a oedd yn canolbwyntio ar gerddoriaeth roc a rôl a gwleidyddiaeth Farcsaidd. Amheuai ei gydfyfyrwyr ef o beidio â llwyr ymroddi i'r adain chwith, ac wedi iddo raddio fe drodd tuag at safbwyntiau ceidwadol, er iddo gadw ei synnwyr digrifwch amharchus a digywilydd. Yn y cyfnod hwn cyfrannodd at "wrth-gyhoeddiadau" eraill, yn eu plith y llyfr comics *The Rip Off Review of Western Culture* (1972) a'r papur newydd cyfrin *New York Ace* (1971–72).

## Newyddiaduraeth 
Wedi iddo adael y brifysgol, ymsefydlodd O'Rourke yn Efrog Newydd ym 1971 gyda'r nod o ennill ei damaid trwy ysgrifennu barddoniaeth a nofelau arbrofol. Cyhoeddodd ddwy gyfrol o gerddi: y llyfryn pedwarplyg *Nancy Adler Poems* ym 1970 ac *Our Friend the Vowel* ym 1975. Gweithiodd i bapur newydd cyfrin arall, *The East Village Other* (EVO), cyn iddo ymuno â'r *National Lampoon*, a sefydlwyd ym 1970 ar sail *The Harvard Lampoon*, cylchgrawn hiwmor myfyrwyr Prifysgol Harvard. Gweithiodd yn olygydd gweithredol a rheolwr golygyddol y *Lampoon* o 1973 i 1977, a fe'i penodwyd yn brif olygydd o 1978 i 1981.

Aeth O'Rourke yn newyddiadurwr ar liwt ei hun ym 1981. Cyfrannai yn rheolaidd at *Rolling Stone*, un o brif gylchgronau diwylliannol a gwleidyddol yr Unol Daleithiau, yn bennaf fel gohebydd tramor. Ysgrifennodd adroddiadau o sawl rhyfel, gan gynnwys chwyldro'r Sandinistas yn Nicaragwa, Rhyfel Cartref Libanus, ac Intifada Cyntaf Palesteina.

## Teledu, ffilm a radio 
Cyd-weithiodd O'Rourke gyda Dennis Blair, Rodney Dangerfield, a Michael Endler ar sgript y ffilm gomedi *Easy Money* (1983).

Cafodd ddiagnosis o ganser y rectwm yn 2008. Derbyniodd driniaeth drwy radiotherapi a chemotherapi. Bu farw P. J. O'Rourke ar 15 Chwefror 2022 yn ei gartref yn Sharon, New Hampshire, yn 74 oed, o ganser yr ysgyfaint.

## Llyfryddiaeth 
* *Nancy Adler Poems* (Llundain: Writers Forum, 1970).
* *Our Friend the Vowel* (Efrog Newydd: Stone House, 1975).
* *Modern Manners: An Etiquette Book for Rude People* (Efrog Newydd: Dell, 1983).
* *Republican Party Reptile: Essays and Outrages* (Efrog Newydd: Atlantic Monthly Press, 1987).
* ''The Bachelor's Home Companion: A Practical Guide to Keeping House like a Pig* (Efrog Newydd: Pocket Books, 1987).
* *Holidays in Hell* (Efrog Newydd: Atlantic Monthly Press, 1988).
* *Parliament of Whores: A Lone Humorist Attempts to Explain the Entire U.S. Government* (Efrog Newydd: Atlantic Monthly Press, 1991).
* *Give War a Chance: Eyewitness Accounts of Mankind's Struggle against Tyranny, Injustice, and Alcohol-free Beer* (Efrog Newydd: Atlantic Monthly Press, 1992).
* *Everybody Had His Own Gringo: The CIA and the Contras'' (Washington, D.C.: Brassey's, 1992).
* *All the Trouble in the World: The Lighter Side of Overpopulation, Famine, Ecological Disaster, Ethnic Hatred, Plague, and Poverty* (Efrog Newydd: Atlantic Monthly Press, 1994).
* ''Age and Guile Beat Youth, Innocence, and a Bad Haircut: Twenty-five Years of P. J. O'Rourke* (Efrog Newydd: Atlantic Monthly Press, 1995).
* *The *American Spectator* Enemies List: A Vigilant Journalist's Plea for a Renewed Red Scare* (Efrog Newydd: Atlantic Monthly Press, 1996).
* *Eat the Rich: A Treatise on Economics* (Efrog Newydd: Atlantic Monthly Press, 1998).
* *The CEO of the Sofa* (Efrog Newydd: Atlantic Monthly Press, 2001).
* *Peace Kills: America's Fun New Imperialism* (Efrog Newydd: Atlantic Monthly Press, 2004).
* *On the Wealth of Nations: Books That Changed the World* (Llundain: Allen & Unwin, 2007)
* *Driving Like Crazy* (Efrog Newydd: Atlantic Monthly Press, 2009).
* *Don't Vote! It Just Encourages the Bastards* (Efrog Newydd: Atlantic Monthly Press, 2010).
* *Holidays in Heck* (Efrog Newydd: Atlantic Monthly Press, 2011).
* *The Baby Boom: How It Got That Way And It Wasn't My Fault And I'll Never Do It Again* (Efrog Newydd: Atlantic Monthly Press, 2014).
* *Thrown Under the Omnibus: A Reader* (Efrog Newydd: Atlantic Monthly Press, 2015).
* *How the Hell Did This Happen? The Election of 2016* (Efrog Newydd: Atlantic Monthly Press, 2017).
* *None of My Business: P. J. Explains Money, Banking, Debt, Equity, Assets, Liabilities, and Why He's Not Rich and Neither Are You* (Efrog Newydd: Atlantic Monthly Press, 2018).
* *A Cry from the Far Middle: Dispatches from a Divided Land* (Efrog Newydd: Atlantic Monthly Press, 2020).

; Golygydd a chyfrannwr
* *The 1964 High School Yearbook Parody* (Boston: National Lampoon, 1974). Cyd-olygydd gyda Doug Kenney.
* *Sunday Newspaper Parody* (Boston: National Lampoon, 1978). Cyd-olygydd gyda John Hughes.
* *Very Seventies: A Cultural History of the 1970s, from the Pages of Crawdaddy'' (Efrog Newydd: Simon & Schuster, 1995). Cyd-olygydd gyda Peter Knobler a Greg Mitchell.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1947
Categori:Marwolaethau 2022
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Johns Hopkins
Categori:Llenorion dychanol Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Llenorion gwleidyddol o'r Unol Daleithiau
Categori:Newyddiadurwyr yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Newyddiadurwyr yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Newyddiadurwyr Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl a aned yn Ohio
Categori:Pobl o Toledo, Ohio
Categori:Pobl fu farw yn New Hampshire
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Wyddelig
Categori:Rhyddewyllyswyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Saesneg o'r Unol Daleithiau