Pierre-Auguste Renoir

[bawd|de|260px|Pierre-Auguste Renoir, *La Parisienne*, 1874. [Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd]]

Arlunydd o Ffrainc oedd **Pierre-Auguste Renoir** (25 Chwefror 1841 – 3 Rhagfyr 1919). Bu'n un o brif arlunwyr y grŵp Argraffiadol (Ffrangeg: *Impressionnisme*). Datblygodd dechneg o waith brwsh toredig, manwl gyda chyfuniad o liwiau a oedd yn cydweddu er mwyn dal symudiad a golau. Yn dilyn ei ymweliad â'r Eidal ym 1881 newidiodd ei steil i fod yn fwy clasurol.

Priododd, ym 1890, â Aline Victorine Charigot, model yn y paentiad *Le Déjeuner des canotiers*.

Bu'n dad i'r actor Pierre Renoir (1885–1952), y cyfarwyddwr ffilm Jean Renoir (1894–1979) a'r crochenydd Claude Renoir (1901–69). Yn daid i'r gweithiwr ffilm Claude Renoir (1913–1993), mab Pierre.

## Bywyd a Gwaith
bawd||260px|Pierre-Auguste Renoir, ca.1910
Cafodd ei eni yn Limoges, Haute-Vienne, Ffrainc i deulu tlawd. Dechreuodd weithio fel peintiwr ar borslen. Symudodd i Baris, gan ymuno â stiwdio'r arlunydd ffasiynol Charles Gleyre tua 1861-2. Ym Mharis cyfarfu â Claude Monet ac ym 1869 dechreuodd y ddau weithio gyda'i gilydd yn sgetsio wrth Afon Seine.

Bu'n anhapus gyda'r system swyddogol Salon a oedd yn araf i arddangos gwaith newydd a mentrus. Ym 1873 bu Renoir ymhlith y grŵp o artist, yn cynnwys Claude Monet, Camille Pissarro, Paul Cézanne, a ffurfiodd y *Société Anonyme Coopérative des Artistes Peintres* 6 o gynfasau mewn arddangosfa'r *Société Anonyme* a ddaeth yn enwog yn ddiweddarach fel yr arddangosfa *Impressionniste* (Argraffiadol) gyntaf.

Yn ystod y 1880au teithiodd Renoir dramor, yn ymweld â'r Eidal, Yr Iseldiroedd, Sbaen, Lloegr, Yr Almaen ac Algeria. Bu'n edmygwr mawr o Raffael, Diego Velázquez, a Peter Paul Rubens, a bu'n ddylanwad ar ei waith.

Ar ddiwedd ei oes, dioddefodd arthritis a bu rhaid clymu ei frwsh i'w law er mwyn iddo ei ddal.

Ym 1919, blwyddyn olaf ei fywyd, prynodd oriel fwyaf Paris y Louvre un o'i luniau, anrhydedd mawr iddo ac yn arwydd o'r sefydliad celf yn derbyn gwaith *Impressionniste* o'r diwedd.

Mae dau o ddarluniau Renoir wedi'u gwerthu am fwy na $70 miliwn dolar. Gwerthwyd *Bal au moulin de la Galette* am $78.1 miliwn ym 1990, un o'r darluniau drytach y byd ar y pryd.

Yn 2012, cafodd un o gynfasau Renoir *Paysage bord du Seine *ei rhoi ar werth mewn ocsiwn ond ddarganfuwyd a gafodd ei ddwyn o Oriel Gelf Baltimore ym 1951 a fe'i dynnwyd yn ôl o'r farchnad.

## Oriel

File:Pierre-Auguste Renoir 023.jpg|**Y Bocs Theatr**, 1874 Oriel Sefydlaid Courtaul
File:Auguste Renoir - The Swing - Google Art Project.jpg|**La Balançoire**, 1876 Musée d'Orsay, Paris
File:Pierre-Auguste Renoir, Le Moulin de la Galette.jpg|**Dawns yn Le Moulin de la Galette**, 1876
File:Lise Sewing - 1866.jpg|'''Lise'n gwnïo**, 1866Amgueddfa Gelf Dallas
File:Renoir11.jpg|**La Grenouillère**, 1868Amgueddfa Stockholm
File:Pierre-Auguste Renoir 110.jpg|**Portread Alfred Sisley**, 1868
File:Pierre-Auguste Renoir 083.jpg|**Claude Monet yn peintio yn ei ar ardd yn Argenteuil**, 1873 Wadsworth Atheneum, Connecticut
File:Auguste Renoir - Claude Monet - Google Art Project.jpg|**Portread Claude Monet''', 1875, Musée d'Orsay
File:Auguste Renoir - A Girl with a Watering Can - Google Art Project.jpg|**Merch gyda chan dyfrio**, 1876Oriel Gelf Genedlaethol Washington, D.C.
File:Pierre-Auguste Renoir 094.jpg|'''Mme. Charpentier a'i phlant**, 1878Amgueddfa Gelf Metropolitan
File:Renoir - Portrait of Alphonsine Fournaise.JPG|**Portread Alphonsine Fournaise,''' 1879Musée d'Orsay
File:Pierre-Auguste Renoir - By the Water.jpg|**Wrth y Dŵr**, 1880Sefydliad Celf Chicago
File:Pierre-Auguste Renoir - Luncheon of the Boating Party - Google Art Project.jpg|'''Cinio'r Hwylwyr**, 1880–1881Casgliad Phillips Collection, Washington, D.C.
File:Pierre-Auguste Renoir 107.jpg|**Portread Charles a Georges Durand-Ruel**, 1882
File:Pierre-Auguste Renoir - Suzanne Valadon - Dance at Bougival.jpg|**Dance at Bougival**, 1882–1883Amgeuddfa Gelf Gain Boston
File:Pierre Auguste Renoir - Country Dance - Google Art Project.jpg|**Dawns yn y Wlad'* (*Aline Charigot a Paul Lhote''), 1883Musée d'Orsay, Paris
File:Pierre-Auguste Renoir - Study for 'Dance in the Country', pencil, 1883.jpg|Astudiaeth Pensil ar gyfer **Dawns yn y Wlad**, 1883Amgueddfa Gelf Honolulu
File:Renoir16.jpg|**Plant ar y Traeth yn Guernsey,** 1883, Sefydliad Barnes, Philadelphia
File:Pierre Auguste Renoir Jeune garcon sur la plage d Yport.jpg|'''Jeune garçon sur la plage d'Yport**, 1883Sefydliad Barnes, Philadelphia
File:Girl with a Hoop.JPG|**Merch gyda Chylchyn **, 1885Amgeuddfa Gelf Genedlaethol, Washington, D.C.
File:Pierre-Auguste Renoir - Girl Braiding Her Hair (Suzanne Valadon).jpg|**Merch yn Platio ei Gwallt (Suzanne Valadon)**, 1885
File:Auguste Renoir - Julie Manet - Google Art Project.jpg|**Julie Manet gyda Chath,** 1887
File:Pierre Auguste Renoir - Portrait Berthe Morisot and daughter Julie.jpg|**Portread Berthe Morisot a'i Merch Julie Manet**, 1894
File:Gabrielle et Jean, by Pierre-Auguste Renoir, from C2RMF cropped.jpg|**Gabrielle Renard a'r mab bach Jean Renoir**, 1895
File:Pierre Auguste Renoir La famille d artiste.jpg|**Teulu'r Artist**, 1896Sefydliad Barnes, Philadelphia
File:Pierre-Auguste Renoir 106.jpg|**Portread Ambroise Vollard**, 1908
File:Pierre-Auguste Renoir 113.jpg|**Portread Paul Durand-Ruel**, 1910
File:Ambroise Vollard by Pierre-Auguste Renoir.jpg|**Portread Ambroise Vollard**, 1917

## Hunan Bortreadau

File:Pierre-Auguste Renoir - Autoportrait, 1875.jpg|**Hunan Bortread**, 1875
File:Pierre-Auguste Renoir - Autoportrait (1876).jpg|**Hunan Bortread**, 1876
File:Renoir Self-Portrait 1910.jpg|**Hunan Bortread**, 1910
File:Pierre-Auguste Renoir - Autoportrait 5.JPG|**Hunan Bortread**, 1910

## Noeth

File:Pierre-Auguste Renoir 020.jpg|**Diana yr Helwraig**, 1867Amgueddfa Gelf Genedlaethol, Washington, DC
File:Pierre-Auguste Renoir - Torse, effet de soleil.jpg|**Noeth yn yr Haul''', 1875Musée d'Orsay, Paris
File:Renoir15.jpg|**Merch yn eistedd**, 1883
File:Pierre-Auguste Renoir, French - The Large Bathers - Google Art Project.jpg|'''Yr Ymdrochwyr Mawr', 1887Amgueddfa Gelf Philadelphia
File:Pierre-Auguste Renoir 085.jpg|'''Wedi'r Bath**, 1888
File:Pierre-Auguste Renoir - Trois Baigneuses au crabe.jpg|**Tair Ymdrochwriag''', 1895 Amgeuddfa Gelf Cleveland, Ohio
File:Renoir's Nude.jpg|**Noeth**Amgueddfa Gelf Genedlaethol Serbia
File:Renoir18.jpg|'''Wedi'r Bath**, 1910Sefydlaid Barnes, Philadelphia
File:Pierre-Auguste Renoir 030.jpg|**Merch wrth y Ffynnon''', 1910
File:Pierre-Auguste Renoir - Baigneuse assise s'essuyant une jambe.jpg|**Ymdrochwraig, yn Sychu ei Choes wrth Eistedd**, 1914Musée de l'Orangerie, Paris
File:Bathing Women (Auguste Renoir) - Nationalmuseum - 19163.tif|**Meched yn Ymdrochi**, 1916Amgeuddfa Genedlaethol, Stockholm
File:Pierre Auguste Renoir Les baigneuses.jpg|**Ymdrochwyr**, 1918Sefydliad Barnes, Philadelphia

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1841
Categori:Marwolaethau 1919
Categori:Argraffiadwyr o Ffrainc
Categori:Arlunwyr y 19eg ganrif o Ffrainc
Categori:Arlunwyr yr 20fed ganrif o Ffrainc
Categori:Peintwyr o Ffrainc
Categori:Pobl o Haute-Vienne