Singapôr

Gwlad sofran, dinas ac ynys yn ne-ddwyrain Asia yw **Singapôr** (). Fe'i lleolir oddi ar flaen deheuol Gorynys Malaya, 137&nbsp;km i'r gogledd o'r Cyhydedd. Cysylltir yr ynys â Maleisia gan sarn ar draws Culfor Johor. Singapôr yw un o borthladdoedd prysuraf y byd ac mae wedi dod yn ganolfan ddiwydiannol ac ariannol bwysig ers ei hannibyniaeth oddi wrth Lloegr ym 1965.

Gelwir hi weithiau'n 'Ddinas y Llewod', 'Dinas y Gerddi' neu'n 'Ddotyn Coch'. Hi yw'r unig wlad sofran sydd hefyd yn ynys. Saif un gradd  (137&nbsp;km) i'r gogledd o'r cyhydedd, i lawr i'r de, sydd y rhan mwyaf deheuol o gyfandir Asia. Mae ei thiriogaeth hefyd yn cynnwys 62 ynys arall ac ers ei hannibyniaeth adenillwyd llawer o dir newydd a gwelwyd gynnydd yn ei harwynebedd o 23% (130&nbsp;km2) yn fwy a cheir gerddi cenedlaethol, er gwaetha dwysedd poblogaeth uchel. Ceir yma dyfiant trofannol hynod.
bawd|250px|Eglwys Gadeiriol Sant Andreus

Sefydlwyd y Singapôr fodern yn 1819 gan Syr Stamford Raffles fel porthladd masnashu'r Ymerodraeth Brydeinig. Yn 1867, ad-drefnwyd cytrefi'r Ymerodraeth yn Ne-ddwyrain Asia a daeth Singapôr dan reolaeth uniongyrchol Lloegr fel rhan o Aneddiadau'r Culfor (*Straits Settlements*). Yn ystod yr Ail Ryfel Byd , meddiannwyd Singapôr gan Japan, a dychwelodd i reolaeth Prydain fel trefedigaeth y goron pan ildiodd Japan ym 1945. Enillodd Singapôr hunan-lywodraeth oddi wrth y DU ym 1959 ac ym 1963 daeth yn rhan o ffederasiwn newydd Malaysia, ochr yn ochr â Malaya, Gogledd Borneo, a Sarawak. Arweiniodd gwahaniaethau ideolegol at ddiarddel Singapore o'r ffederasiwn ddwy flynedd yn ddiweddarach a daeth yn wlad annibynnol.

Ar ôl blynyddoedd cynnar o gynnwrf ac er gwaethaf diffyg adnoddau naturiol a chefn gwlad, datblygodd y genedl yn gyflym i ddod yn un o'r "Pedwar Teigr Asiaidd" yn seiliedig ar fasnach allanol, gan ddod yn wlad ddatblygedig iawn; mae yn y nawfed safle ym Mynegai Datblygiad Dynol y Cenhedloedd Unedig ac mae ganddo'r CMC ail-uchaf y pen (PPP) yn y byd. Singapôr yw'r unig wlad yn Asia sydd â sgôr sofran AAA gan yr holl brif asiantaethau graddio. Mae'n ganolbwynt ariannol a morol o bwys, wedi'i rhestru'n gyson y ddinas ddrutaf i fyw ynddi ers 2013, ac mae wedi'i nodi fel hafan dreth. Mae Singapôr wedi'i osod yn uchel mewn dangosyddion cymdeithasol allweddol: addysg, gofal iechyd, ansawdd bywyd, diogelwch personol, a thai, gyda chyfradd perchentyaeth o 91%. Mae Singaporiaid yn mwynhau un o ddisgwyliadau oes hira'r byd, cyflymderau cysylltiad Rhyngrwyd cyflymaf ac un o'r cyfraddau marwolaethau babanod isaf yn y byd .

Mae Singapôr yn weriniaeth seneddol unedol gyda system o lywodraeth seneddol unochrog. Er bod etholiadau’n cael eu hystyried yn rhydd yn gyffredinol, mae’r llywodraeth yn arfer rheolaeth eitha llym dros wleidyddiaeth a chymdeithas, ac mae Plaid Weithredu’r Bobl wedi llywodraethu'n ddi-dor ers annibyniaeth. Mae'r wlad yn un o bum aelod sefydlol ASEAN,  acyn bencadlys Ysgrifenyddiaeth Cydweithrediad Economaidd Asia-Môr Tawel (APEC) ac Ysgrifenyddiaeth Cyngor Cydweithrediad Economaidd y Môr Tawel (PECC), yn ogystal â llawer o gynadleddau a digwyddiadau rhyngwladol. Mae Singapôr hefyd yn aelod o'r Cenhedloedd Unedig, Sefydliad Masnach y Byd, Uwchgynhadledd Dwyrain Asia, Mudiad Heb Aliniad, a Chymanwlad y Cenhedloedd.

## Geirdarddiad
Mae'r enw Cymraeg "Singapôr" (a nifer o ieithoedd eraill) yn dod o'r enw brodorol Maleieg am y wlad, '''''''''', a oedd yn ei dro'n deillio o'r gair Sansgrit am "ddinas y llew" (a Ladineiddiwyd fel Siṃhapura; Brahmi : 𑀲𑀺𑀁𑀳𑀧𑀼𑀭; yn llythrennol "llew ddinas"; '** yw "llew", **' yw "dinas" neu "gaer"). Ceir cofnod Tsieineeaidd o'r 3g at *Pú Luó Zhōng*, sy'n swnio fel yMaleieg  am "ynys ar ddiwedd penrhyn."

Ceir cyfeiriadau cynnar i'r ew 'Temasek' hefyd, a hynny yn y Nagarakretagama (canu mawl mewn Jafaneg), a ysgrifennwyd yn 1365, ac mewn Fietnameg ceir ffynhonnell o'r un cyfnod. Mae'r enw o bosibl yn golygu "Tref Glan Môr", sy'n deillio o'r gair *tasek* Malay, sy'n golygu "môr" neu "lyn". Oddeutu tua 1330 ymwelodd y teithiwr Tsieineaidd Wang Dayuan â lle  o'r enw *Danmaxi* neu *Tam ma siak*, yn dibynnu ar ynganiad. Gall *Danmaxi* fod yn drawsgrifiad o Temasek (Tumasik), neu fe all fod yn gyfuniad o'r Malay *Tanah* golygu "tir" a'r gair Tseineeaidd *Xi* sy'n golygu "tun," a masnachwyd ar yr ynys.

Defnyddiwyd amrywiadau o'r enw *Siṃhapura* ar gyfer nifer o ddinasoedd ledled y rhanbarth cyn sefydlu Teyrnas Singapura. Yn y diwylliant Hindŵaidd-Bwdhaidd, roedd llewod yn gysylltiedig â phŵer ac amddiffyniad (fel ag yr oedd gan Lywelyn Fawr) a allai esbonio atyniad enw o'r fath.

O dan feddiannaeth Siapan, ailenwyd y wlad am ysbaid yn   sy'n golygu "Golau o'r De."  Weithiau cyfeirir at Singapôr gan y llysenw "Gardd-Ddinas" gan gyfeirio at ei pharciau a'i strydoedd â'i choed. Mabwysiadwyd enw anffurfiol arall, sef " Little Red Dot," ar ôl i cyhoeddi erthygl yn yr *Asian Wall Street Journal ar* 4 Awst 1998.

## Hanes 
Yn 1299, yn ôl yr Malay Annals, y sefydlwyd Teyrnas Singapura ar yr ynys gan Sang Nila Utama. Er bod hyn yn destun dadleuon academaidd, mae'n hysbys serch hynny o amrywiol ddogfennau fod Singapôr yn y 14g, a elwid yr adeg honno yn Temasek, yn borthladd masnachu pwysig a rannwyd rhwng yr Ymerodraeth Majapahit a theyrnasoedd Siamese ac roedd yn rhan o'r Indosffer. Nodweddwyd y teyrnasoedd Indiaidd hyn gan wytnwch rhyfeddol, uniondeb gwleidyddol a sefydlogrwydd gweinyddol. Dengys ffynonellau hanesyddol hefyd bod y Majapahit neu'r Siamese wedi ymosod ar ei reolwr Parameswara tua diwedd y 14g, gan ei orfodi i symud i Malacca lle sefydlodd Sultanate Malacca. Mae tystiolaeth archaeolegol yn awgrymu bod y prif anheddiad ar Fort Canning wedi'i adael tua'r adeg hon, er i anheddiad masnachu bach barhau yn  Singapôr am beth amser wedi hynny. Erbyn hynny roedd  Singapôr yn rhan o'r Sultanate Johor mewn enw. Roedd y rhanbarth morwrol ehangach a llawer o fasnach o dan reolaeth yr Iseldiroedd am y cyfnod canlynol ar ôl concwest yr Iseldiroedd o Malacca.

### Gwladychu gan 'Brydain' 
Cyrhaeddodd y llywodraethwr Seisnig Stamford Raffles  Singapôr ar 28 Ionawr 1819 a chyn hir cydnabu'r ynys fel dewis naturiol ar gyfer porthladd newydd. Yna rheolwyd yr ynys mewn enw gan Tengku Abdul Rahman, Swltan Johor, a oedd yn cael ei reoli gan yr Iseldiroedd a'r Bugis. Fodd bynnag, gwanhawyd y Swltaniaeth: roedd Temenggong (Prif Weinidog) Tengku Abdul Rahman yn deyrngar i frawd hynaf y Sultan, Tengku Long, a oedd yn byw yn alltud yn Riau. Gyda chymorth y Temenggong, llwyddodd Raffles i smyglo Tengku Long yn ôl i Singapore. Cynigiodd Raffles gydnabod Tengku Long fel Sultan haeddiannol Johor, o dan y teitl Sultan Hussein, yn ogystal â darparu taliad blynyddol o $5000 a $3000 arall i'r Temenggong. Yn gyfnewid am hyn, byddai Sultan Hussein yn rhoi’r hawl i Loegr sefydlu porthladd i fasnachu ar Singapôr. Llofnodwyd cytundeb ffurfiol ar 6 Chwefror 1819.
chwith|bawd| Map arolwg 1825. Bu masnach ym mhorthladd rhydd Singapôr am 150 mlynedd. Roedd bryn Fort Canning (canol) yn gartref i'w reolwyr trefedigaethol hynafol a chynnar.
Ar ôl y Rhyfel Byd Cyntaf, adeiladodd y Prydeinwyr canolfan i'w Llynges fawr yma fel rhan o'u strategaeth i ddal ei gafael yn Singapôr. Cyhoeddwyd yn wreiddiol ym 1921, aeth y gwaith o adeiladu'r sylfaen ymlaen nes goresgyniad Manchuria gan Japan ym 1931. Costiodd $60&nbsp;miliwn ac heb ei gwblhau'n llawn ym 1938, serch hynny, hwn oedd y doc sych mwyaf yn y byd, y doc arnofio trydydd-fwyaf, ac roedd ganddo ddigon o danciau tanwydd i gynnal llynges gyfan Prydain am chwe mis. Amddiffynnwyd y porthladd yma gan ynna 15 modfedd (380&nbsp;mm)  a oedd wedi'u lleoli yn Fort Siloso, Fort Canning a Labrador, yn ogystal â maes awyr y Llu Awyr Brenhinol yng Nghanolfan Awyr Tengah.

Galwodd Winston Churchill y lle yn " Gibraltar y Dwyrain", ac roedd trafodaethau milwrol yn aml yn cyfeirio at y ganolfan yn syml fel " Dwyrain o Suez ". Fodd bynnag, roedd Fflyd Gartref Prydain wedi'i lleoli yn Ewrop, ac ni allai Lloegr fforddio adeiladu ail fflyd i amddiffyn eu buddiannau yn Asia. Y cynllun oedd i'r Fflyd Gartref hwylio yn gyflym i Singapore pe bai argyfwng. O ganlyniad, ar ôl i'r Ail Ryfel Byd ddechrau ym 1939, roedd y fflyd yn canolbwyntio ar amddiffyn Prydain, gan adael  Singapôr yn agored i oresgyniad gan Japan.

### Yr Ail Ryfel Byd 
de|bawd| Lloegr yn ei heglu hi oddi yno, ym 1945 ar ôl ildio Japan. Mae tŵr rheoli Maes Awyr Kallang ger y ddinas wedi'i gadw hyd heddiw.
Yn ystod Rhyfel y Môr Tawel, daeth goresgyniad Japan o Malaya i ben gyda Brwydr Singapôr. Pan ildiodd llu Prydain o 60,000 o filwyr ar 15 Chwefror 1942, galwodd prif weinidog Prydain Winston Churchill y gorchfygiad "y trychineb gwaethaf a'r capitiwleiddio mwyaf yn hanes Prydain". Roedd colledion Prydain a'r Ymerodraeth yn ystod yr ymladd dros Singapôr yn drwm, gyda chyfanswm o bron i 85,000 o bersonél wedi'u cipio. Lladdwyd neu anafwyd tua 5,000; o Awstralia y daeth y mwyafrif.  Lladdwyd 1,714 o Japaneiaid a chlwyfwyd 3,378.

### Cyfnod ar ôl y rhyfel 
Ar ôl ildio Japan i'r Cynghreiriaid ar 15 Awst 1945, aeth Singapôr gyflwr byr o anarchiaeth, trais ac anhrefn; roedd ysbeilio a lladd i ddial yn eang. Dychwelodd milwyr Prydain, Awstralia ac India dan arweiniad yr Arglwydd Louis Mountbatten i Singapôr i dderbyn ildiad ffurfiol lluoedd Japan yn y rhanbarth gan y Cadfridog Seishirō Itagaki ar ran y Cadfridog Hisaichi Terauchi ar 12 Medi 1945. Rhoddwyd  Tomoyuki Profwyd Yamashita gerbron y Llys gan gomisiwn milwrol yr Unol Daleithiau am droseddau rhyfel. Fe'i cafwyd yn euog a'i grogi yn Ynysoedd y Philipinau ar 23 Chwefror 1946.  

### Gweriniaeth Singapôr 
[de|bawd| [Lee Kuan Yew, prif weinidog cyntaf Singapore]]
Ar ôl cael eu diarddel o Malaysia, daeth yn annibynnol, dan yr enw 'Gweriniaeth Singapôr'    Singapôr, ar 9 Awst 1965, gyda Lee Kuan Yew yn brif weinidog a Yusof bin Ishak  yn arlywydd cyntaf. Yn 1967, cyd-sefydlodd y wlad Gymdeithas Cenhedloedd De-ddwyrain Asia (ASEAN). Dechreuodd terfysgoedd hil unwaith eto ym 1969. Pwysleisiodd Lee Kuan Yew yr ochr economaidd drwy entrepreneuriaeth busnes, a chyfyngiadau ar ddemocratiaeth fewnol, a llwyddodd yn ei ymgais. Parhaodd twf economaidd trwy gydol yr 1980au, gyda'r gyfradd ddiweithdra yn gostwng i 3% a thwf CMC go iawn ar gyfartaledd tua 8% hyd at 1999. Yn ystod yr 1980au, dechreuodd Singapôr symud tuag at ddiwydiannau uwch-dechnoleg, er mwyn parhau i fod yn gystadleuol yn erbyn gwledydd cyfagos drwy gynhyrchu gyda llafur rhatach. Agorwyd Maes Awyr 'Changi Singapore' ym 1981 a ffurfiwyd Singapore Airlines. Daeth Porthladd Singapôr yn un o borthladdoedd prysuraf y byd a thyfodd y diwydiannau gwasanaeth a thwristiaeth yn aruthrol yn ystod y cyfnod hwn.

## Llywodraeth a gwleidyddiaeth 
[de|bawd| [Yr Istana yw preswylfa swyddogol a swyddfa'r Arlywydd, yn ogystal â swyddfa weithredol y Prif Weinidog.]]
Gweriniaeth seneddol yw Singapôr sy'n seiliedig ar system San Steffan, oherwydd y cysylltiad a fu yn y gorffennol. Cyfansoddiad y wlad yw cyfraith oruchaf y wlad, gan sefydlu strwythur a chyfrifoldeb y llywodraeth. Yr arlywydd yw pennaeth y wladwriaeth ac mae'n arfer pŵer gweithredol ar gyngor ei weinidogion. Y prif weinidog yw pennaeth y llywodraeth ac fe’i penodir gan yr arlywydd fel y person sydd fwyaf tebygol o ennyn hyder mwyafrif y Senedd. Dewisir y Cabinet gan y prif weinidog a'i benodi'n ffurfiol gan yr arlywydd.

### Milwrol 
Mae byddin Singapôr, y gellir dadlau ei fod y mwyaf datblygedig, yn dechnolegol, yn Ne-ddwyrain Asia, yn cynnwys y fyddin, y llynges, a'r llu awyr. Fe'i gwelir fel gwarantwr annibyniaeth y wlad. Mae'r llywodraeth yn gwario 4.9% o Gynnyrch Mewnwladol Crynswth y wlad ar y fyddin - sy'n uchel yn ôl safonau rhanbarthol 

### Hawliau Dynol 
bawd|Mae Cornel yr Areithwyr yn Chinatown yn darparu man cyhoeddus ac ardal lle gellir siarad yn rhydd, sydd wedi'i gyfyngu mewn rhannau eraill o'r ynys.
Yn 2020, roedd Singapôr yn y 158fed safle allan o 180 o genhedloedd gan 'Ohebwyr Heb Ffinia'u ym Mynegai Rhyddid y Wasg 'Worldwide'. Yn hanesyddol, mae'r llywodraeth wedi cyfyngu ar ryddid barn a rhyddid y wasg ac wedi cyfyngu rhai hawliau sifil a gwleidyddol. Cyfyngir ar yr hawl i ryddid barn a chymdeithas a warantir gan Erthygl 14 (1) o Gyfansoddiad Singapôr gan is-adran (2) ddilynol yr un Erthygl. Mae Freedom House yn graddio Singapôr fel "rhannol rydd" yn ei *adroddiad Rhyddid yn y Byd*, ac mae Uned Cudd-wybodaeth yr *Economegydd* yn graddio  Singapôr fel "democratiaeth ddiffygiol", yr ail reng orau o bedwar, yn ei " Mynegai Democratiaeth". Yn etholiad cyffredinol 2015 Singapôr, enillodd Plaid Weithredu'r Bobl (PAP) 83 o 89 sedd a ymladdwyd â 70% o'r bleidlais boblogaidd. Roedd yr etholiadau diweddaraf yng Ngorffennaf 2020, gyda Phlaid Gweithredu'r Bobl (PAP) yn ennill 83 o 93 sedd a ymladdwyd â 61% o'r bleidlais boblogaidd.

Mae Amnest Rhyngwladol wedi dweud bod rhai o ddarpariaethau cyfreithiol system Singapôr yn gwrthdaro â’r “hawl i gael eich rhagdybio’n ddieuog nes eich profi’n euog”. Mae'r llywodraeth wedi dadlau yn erbyn honiadau Amnest, gan nodi nad yw eu "safbwynt ar ddileu'r gosb eithaf yn wrthwynebus yn rhyngwladol o bell ffordd" a bod yr Adroddiad yn cynnwys "gwallau difrifol o ffeithiau a chamddarluniadau". Mae system farnwrol Singapore yn cael ei hystyried yn un o'r rhai mwyaf dibynadwy yn Asia. Mae masnachu mewn rhyw yn Singapôr yn broblem sylweddol. Mae menywod a merched o Singapôr a merched tramor wedi cael eu gorfodi i buteindra mewn puteindai ac wedi cael eu cam-drin yn gorfforol ac yn seicolegol. Mae deddf sy'n dyddio o 1938 yn gwahardd cysylltu rhywiol rhwng dynion, ond anaml y gorfodir y gyfraith. Ar y llaw arall, mae cysylltiadau rhywiol rhwng menywod yn gyfreithiol.

## Daearyddiaeth 
250px|bawd|chwith|Canol Singapôr
Mae Singapôr yn cynnwys 63 o ynysoedd, gan gynnwys y brif ynys, Pulau Ujong. Ynys Jurong, Pulau Tekong, Pulau Ubin a Sentosa yw'r mwyaf o ynysoedd Singapôr. Y pwynt naturiol uchaf yw Bryn Bukit Timah yn sy'n 163 metr o chder. O dan lywodraeth Prydain, roedd Ynys y Nadolig a'r Ynysoedd Cocos yn rhan o Singapôr, ond trosglwyddwyd y ddau i Awstralia ym 1957. Pedra Branca yw pwynt mwyaf dwyreiniol y genedl.

Mae prosiectau adfer tir wedi cynyddu arwynebedd tir Singapore o 580&nbsp;km sgwar yn y 1960au i 710&nbsp;km sg  erbyn 2015, cynnydd o ryw 22% (130&nbsp;km 2). Rhagwelir y bydd y wlad yn adennill 56&nbsp;km sg yn y dyfodol agos. Mae rhai prosiectau'n cynnwys uno ynysoedd llai trwy adfer tir i ffurfio ynysoedd mwy, fel y gellir byw arnynt, fel y gwnaed gydag Ynys Jurong. Mae'r math o dywod a ddefnyddir wrth adfer i'w gael mewn afonydd a thraethau, yn hytrach nag anialwch, ac mae galw mawr amdano ledled y byd. Yn 2010 mewnforiodd Singapôr bron i 15 miliwn tunnell o dywod ar gyfer ei phrosiectau, gyda'r galw yn golygu bod Indonesia, Malaysia a Fietnam i gyd wedi cyfyngu neu wahardd allforio tywod i Singapôr yn ystod y blynyddoedd diwethaf. O ganlyniad, yn 2016 newidiodd Singapôr i ddefnyddio polderi ar gyfer adfer, lle mae ardal wedi'i hamgáu ac yna ei bwmpio'n sych.
[de|bawd| Mae Gerddi Botaneg Singapore yn [Safle Treftadaeth y Byd|Safle Treftadaeth y Byd UNESCO - un o dair gardd yn y byd, a'r unig ardd drofannol, i gael ei chydnabod felly.]]

### Natur 
Mae trefoli Singapôr yn golygu ei bod wedi colli 95% o'i choedwigoedd hanesyddol, ac erbyn hyn mae dros hanner y ffawna a'r fflora sy'n digwydd yn naturiol yn Singapôr yn bresennol mewn gwarchodfeydd natur yn unig, fel Gwarchodfa Natur Bukit Timah a Gwarchodfa Gwlyptir Sungei Buloh, sy'n cynnwys dim ond 0.25% o arwynebedd tir Singapôr. gyda'r nod o wella ansawdd bywyd i'w dinasyddion. Ers hynny, mae bron i 10% o dir Singapore wedi'i neilltuo ar gyfer parciau a gwarchodfeydd natur a cheir cynlluniau i warchod y bywyd gwyllt sy'n weddill yn y wlad gan y Llywodraeth. Mae gerddi adnabyddus Singapôr yn cynnwys Gerddi Botaneg Singapôr, gardd drofannol 161 oed a Safle Treftadaeth y Byd UNESCO cyntaf yn Singapore.

### Hinsawdd 
Mae gan Singapôr hinsawdd coedwig law drofannol (Köppen: *Af* ) heb dymhorau nodedig, tymheredd a gwasgedd unffurf, lleithder uchel, a glawiad toreithiog. Mae'r tymheredd fel arfer yn amrywio o . Er nad yw'r tymheredd yn amrywio'n fawr trwy gydol y flwyddyn, ceir tymor monswn gwlypach rhwng Tachwedd a Chwefror.

Rhwng Gorffennaf a mis Hydref, yn aml tawch a mwg a achosir gan danau yn Indonesia gyfagos, fel arfer o ynys Sumatra. Mae Singapôr yn dilyn parth amser GMT + 8, awr o flaen y parth nodweddiadol ar gyfer ei leoliad daearyddol. Mae hyn yn achosi i'r haul godi a machlud yn arbennig o hwyr yn ystod mis Chwefror, lle mae'r haul yn codi am 7:15 y bore ac yn machlud tua 7:20&nbsp;yp. Yn ystod Gorffennaf, mae'r haul yn machlud tua 7:15&nbsp;yp. Y cynharaf y bydd yr haul yn codi ac yn machlud yw ddiwedd mis Hydref a dechrau mis Tachwedd pan fydd yr haul yn codi am 6:46&nbsp;am ac yn gosod am 6:50&nbsp;yp.

## Economi 
[alt=Singapore Airlines celebrated the nation's Golden Jubilee with a flag livery on its Airbus A380|bawd| Dathlodd , Jiwbilî Aur y genedl yn 2015 gyda baner y wlad  ar ei [A380|Airbus A380 .]]
Mae gan Singapôr economi a marchnad ddatblygedig iawn. Ynghyd â Hong Kong, De Korea, a Taiwan, mae Singapore yn un o'r Pedwar Teigr Asiaidd, ac mae wedi rhagori ar y gwledydd eraill o ran Cynnyrch mewnwladol crynswth (GDP) y pen. Rhwng 1965 a 1995, roedd cyfraddau twf ar gyfartaledd oddeutu 6% y flwyddyn, a bu i'r cynnydd hwn drawsnewid safonau byw'r boblogaeth.

Mae economi Singapôr yn cael ei ystyried yn rhydd, yn arloesol, yn ddeinamig  ac yn gyfeillgar i fusnes. Am sawl blwyddyn, mae'r wlad wedi bod yn un o'r ychydig sydd â statws credyd AAA, a'r unig wlad Asiaidd i gyflawni'r sgôr yma. Mae wedi denu llawer iawn o fuddsoddiad tramor o ganlyniad i'w lleoliad, gweithlu medrus, cyfraddau treth isel, seilwaith datblygedig a dim goddefgarwch yn erbyn llygredd. Hi yw economi fwyaf cystadleuol y byd, yn ôl safle Fforwm Economaidd y Byd o 141 o wledydd, gyda'r ail GDP uchaf y pen. Ceir mwy na 7,000 o gorfforaethau rhyngwladol o'r Unol Daleithiau, Japan ac Ewrop yn Singapôr. Er gwaethaf rhyddid y farchnad, mae lywodraeth Singapore ei bus ym mrywes yr economi, gan gyfrannu 22% o'r CMC. Dywedir fod y ddinas yn lleoliad poblogaidd ar gyfer cynadleddau a digwyddiadau crofforaethol mawr.

## Cyfeiriadau
Categori:Aelod-wladwriaethau'r Cenhedloedd Unedig
Categori:Aelod-wladwriaethau'r Gymanwlad
Categori:Aelod-wladwriaethau ASEAN
Categori:Dinas-wladwriaethau
Categori:Gwledydd a thiriogaethau Maleieg
Categori:Gwledydd a thiriogaethau Saesneg
Categori:Gwledydd Asia
Categori:Gweriniaethau'r Gymanwlad
Categori:Prifddinasoedd Asia