open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
27 Mawrth

**27 Mawrth** yw'r wythdeg chweched (86ed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (87fed mewn blynyddoedd naid). Mae 279 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau
* 1964 - Daeargryn Dydd Gwener y Groglith yn Alaska.
* 1968 - Yuri Gagarin yn marw mewn damwain awyren.
* 1993 - Jiang Zemin yn dod yn Arlywydd Gweriniaeth Pobl Tsieina.
* 2011 - Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2011.
* 2021 - Pandemig COVID-19: Cymru'n codi ei threfn "aros yn lleol".
* 2023 - Humza Yousaf yn dod yn arweinydd Plaid Genedlaethol yr Alban.

## Genedigaethau
bawd|140px|dde|Wilhelm Conrad Roentgen
[bawd|140px|dde|[James Callaghan]]
[bawd|140px|dde|[Quentin Tarantino]]
* 972 - Robert II, brenin Ffrainc (m. 1031)
* 1744 - Aleksey Musin-Pushkin, hanesydd (m. 1817)
* 1785 - Louis XVII, brenin Ffrainc (m. 1795)
* 1797 - Alfred de Vigny, bardd (m. 1863)
* 1809 - Georges-Eugène, Arglwydd Haussmann, cynllunydd trefol (m. 1891)
* 1845 - Wilhelm Conrad Röntgen, ffisegydd (m. 1923)
* 1863 - Syr Henry Royce, dyfeisiwr (m. 1933)
* 1899 - Gloria Swanson, actores (m. 1983)
* 1912 - James Callaghan, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig (m. 2005)
* 1917 - Cyrus Vance, Ysgrifennydd Gwladol yr Unol Daleithiau (m. 2002)
* 1922 - Dick King-Smith, awdur (m. 2011)
* 1926
**Lucyna Legut, arlunydd (m. 2011)
**Astrid Munthe de Wolfe, arlunydd
* 1927
**Sylvia Anderson, actores, awdures a chynhyrchydd ffilm a theledu (m. 2016)
**Mstislav Rostropovich, chwaraewr y soddgrwth (m. 2007)
* 1929 - Sybil Williams, actores (m. 2013)
* 1930 - Adela Ringuelet, seryddwraig (m. 2023)
* 1944 - Lydia Yu-Jose, gwyddonydd (m. 2014)
* 1950
**Maria Ewing, soprano (m. 2022)
**Madeleine Moon, gwleidydd
**Terry Yorath, chwaraewr a rheolwr pêl-droed
* 1955 - Mariano Rajoy, Prif Weinidog Sbaen
* 1963 - Quentin Tarantino, cyfarwyddwr ffilm
* 1969 
**Mariah Carey, cantores ac actores
**Pauley Perrette, actores
* 1970 - Gaia Zucchi, actores
* 1971 - David Coulthard, gyrrwr Fformiwla Un
* 1975 - Fergie, cantores
* 1981 - Cacau, pêl-droediwr
* 1986 - Manuel Neuer, pêl-droediwr
* 1987 - Polina Gagarina, cantores ac actores
* 1988
**Jessie J, cantores
**Brenda Song, cantores ac actores
**Atsuto Uchida, pêl-droediwr

## Marwolaethau
[bawd|140px|dde|[Yuri Gagarin]]
* 1191 - Pab Clement III
* 1378 - Pab Grigor XI, tua 44
* 1615 - Marguerite de Valois, 61
* 1625 - James VI a I, brenin yr Alban a Lloegr, 58
* 1878 - Syr George Gilbert Scott, pensaer, 66
* 1889 - John Bright, gwleidydd, 77
* 1923 - James Dewar, cemegydd a ffisegwr, 80
* 1968 - Yuri Gagarin, gofodwr, 34
* 1972 - M. C. Escher, arlunydd, 73
* 2000 - Ian Dury, canwr, 57
* 2002 
**Milton Berle, comedïwr, 93
**Dudley Moore, comedïwr ac actor, 66
**Billy Wilder, cyfarwyddwr ffilm, 96
* 2007 - Paul Lauterbur, cemegydd, 77
* 2013 - Karin Nathorst Westfelt, arlunydd, 92
* 2014 - James R. Schlesinger, gwleidydd, 85
* 2020 - Aneurin Hughes, gwleidydd, 83
* 2021 - Mary Jeanne Kreek, gwyddonydd, 84

## Gwyliau a chadwraethau
* Diwrnod Theatr y Byd
* Diwrnod y Lluoedd Arfog (Myanmar)
* Dechrau Amser Haf Prydain, pan fydd yn disgyn ar ddydd Sul
* Pasg (1910, 1921, 1932, 2005, 2016, 2157)

0327
Mawrth, 27
29 Mawrth

**29 Mawrth** yw'r wyth deg wythfed (88fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (8fed mewn blynyddoedd naid). Erys 277 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
[bawd|140px|dde|[Mercher (planed)|Mercher]]
* 1549 - Sefydlu Salvador, Brasil.
* 1848 - Peidiodd yr afon â llifo dros raeadr Niagara oherwydd iâ.
* 1849 - Y Deyrnas Unedig yn cyfeddiannu’r Punjab.
* 1974 - Y chwiliedydd gofod Mariner 10 yn pasio'r blaned Mercher.
* 2004
**Saith gwlad yn ymuno â NATO - Bwlgaria, Estonia, Latfia, Lithwania, Rwmania, Slofacia a Slofenia.
**Gweriniaeth Iwerddon yn gwahardd ysmygu mewn mannau cyhoeddus.
* 2010 - Ffrwydradau Metro Moscfa, 2010.
* 2014 - Priodas gyfunryw yn cael ei gyfreithloni yng Nghymru a Lloegr.
* 2017 - Brexit: Theresa May yn sbarduno Erthygl 50.
* 2023 - Humza Yousaf yn dod yn Brif Weinidog yr Alban.

## Genedigaethau 
* 1790 - John Tyler, Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. 1862)
* 1799 - Edward Smith-Stanley, 14eg Iarll Derby, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig (m. 1869)
* 1815 - Henry Bartle Frere, gwleidydd (m. 1894)
* 1869 - Syr Edwin Lutyens, pensaer (m. 1944)
* 1874
**Lou Henry Hoover, Prif Foneddiges yr Unol Daleithiau (m. 1944)
**Tyra Kleen, arlunydd (m. 1951)
* 1891 - Syr David Emrys Evans, ysgolhaig clasurol a chyfieithydd (m. 1966)
* 1893 - Dora Carrington, arlunydd (m. 1932)
* 1902 - Syr William Walton, cyfansoddwr (m. 1983)
* 1913 - R. S. Thomas, bardd (m. 2000)
* 1923 - Geoffrey Ashe, hanesydd (m. 2022)
* 1927 - Zlata Bizova, arlunydd (m. 2013)
* 1936 - Syr Richard Rodney Bennett, cyfansoddwr (m. 2012)
* 1937 - Gordon Milne, pêl-droediwr
* 1940 - Astrud Gilberto, cantores a chyfansoddwraig caneuon samba a bossa nova (m. 2023)
* 1943
**Eric Idle, actor, awdur, cyfansoddwr
**Syr John Major, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig
**Vangelis, cyfansoddwr, cerddor (m. 2022)
* 1952 
**Cen Llwyd, gweinidog, bardd ac ymgyrchydd iaith (m. 2022)
**Bola Tinubu, gwleidydd, Arlywydd Nigeria
* 1955 - Marina Sirtis, actores
* 1958 - Tsutomu Sonobe, pêl-droediwr
* 1960 - Jo Nesbo, awdur a cherddor
* 1964 - Elle Macpherson, model
* 1968 - Lucy Lawless, actores
* 1972 - Fonesig Priti Patel, gwleidydd
* 1976 - Jennifer Capriati, chwaraewraig tenis
* 2006 - Haven Coleman, ymgyrchydd newid hinsawdd

## Marwolaethau 
* 1058 - Pab Steffan X
* 1772 - Emanuel Swedenborg, athronydd, 84
* 1944 - Anna Wijthoff, arlunydd, 70
* 1954 - Lilian Davidson, arlunydd, 75
* 1965 - Ottilie Reylaender, arlunydd, 82
* 1976 - Margaret Leiteritz, arlunydd, 68
* 1982 - Carl Orff, cyfansoddwr, 86
* 2003 - Tadao Horie, pêl-droediwr, 89
* 2008 - Mary Newcomb, arlunydd, 86
* 2009 - Maurice Jarre, cyfansoddwr, 84
* 2011 - Robert Tear, canwr, 72
* 2016 - Jean Lapierre, gwleidydd, 59
* 2018
**Helen Griffin, actores, dramodydd a sgriptiwraig, 59
**Anita Shreve, nofelydd, 71
* 2020 - Krzysztof Penderecki, cyfansoddwr, 86
* 2025 - Richard Chamberlain, actor, 90

## Gwyliau a chadwraethau 
*Dydd Gŵyl Santes Gwladys
*Diwrnod Boganda (Gweriniaeth Canol Affrica)
*Diwrnod Ieuenctid (Gweriniaeth Tsieina)
*Dechrau Amser Haf Prydain, pan fydd ar ddydd Sul
*Pasg (1959, 1964, 1970, 2043, 2054, 2065)

0329
Mawrth, 29
28 Mawrth

**28 Mawrth** yw'r wythdeg seithfed (87fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (88fed mewn blynyddoedd naid). Mae 278 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1797 - Patent yn cael ei gofrestru ar y peiriant golchi am y tro cyntaf
* 1930
**Caergystennin yn newid ei henw i Istanbul.
**Angora yn newid ei henw i Ankara.
* 1939 - Madrid yn ildio i luoedd Ffasgaidd Francisco Franco.
* 1979
**Y Cymro James Callaghan yn colli pleidlais o hyder yn Nhŷ'r Cyffredin.
**Damwain niwclear Three Mile Island, Harrisburg, Pennsylvania.
* 2005 - Daeargryn yn taro ynysoedd Indonesia Sumatra, Nias a Simeulue, gan ladd o leiaf 915 o bobl.
* 2025 - Daeargryn yn taro Myanmar, gan ladd o leiaf  5,400 o bobl.

## Genedigaethau 
[bawd|130px|dde|[Mario Vargas Llosa]]
[bawd|130px|dde|[Neil Kinnock]]
[bawd|130px|dde|[Lady Gaga]]
* 1609 - Frederic III, brenin Denmarc (m. 1670)
* 1819 - Syr Joseph Bazalgette (m. 1891)
* 1862 - Aristide Briand, gwleidydd (m. 1932)
* 1868 - Maxim Gorki, awdur (m. 1936)
* 1892 - Corneille Heymans, meddyg, ffarmacolegydd a ffisiolegydd (m. 1968)
* 1911 - Myfanwy Piper, arlunydd  (m. 1997)
* 1913 - Toko Shinoda, arlunydd (m. 2021)
* 1914
**Bohumil Hrabal, llenor (m. 1997) 
**Edmund Muskie, gwleidydd (m. 1996)
* 1921 - Dirk Bogarde, actor (m. 1999)
* 1922 - Grace Hartigan, arlunydd (m. 2008)
* 1928
**Zbigniew Brzezinski, diplomydd (m. 2017) 
**Alexander Grothendieck, mathemategydd (m. 2014)
* 1935 - Syr Michael Parkinson, cyflwynydd teledu (m. 2023)
* 1936 - Mario Vargas Llosa, awdur a gwleidydd (m. 2025)
* 1942
**Daniel Dennett, athronydd (m. 2024)
**Neil Kinnock, gwleidydd
* 1943 - Syr Richard Stilgoe, cerddor, awdur a chyflwynydd teledu
* 1955 - Reba McEntire, cantores ac actores
* 1970 - Vince Vaughn, actor a digrifwr
* 1972 - Nick Frost, actor
* 1976 - Stephen Gethins, gwleidydd
* 1977 - Lauren Weisberger, nofelydd
* 1981 - Gareth David-Lloyd, actor
* 1986 - Lady Gaga, cantores
* 1991 - David Cornell, gôl-geidwad pêl-droed

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[Virginia Woolf]]
[bawd|130px|dde|[Dwight D. Eisenhower]]
*  193 - Pertinax, ymerawdwr Rhufain, 66
* 1285 - Pab Martin IV
* 1881 - Modest Mussorgsky, cyfansoddwr, 42
* 1941 - Virginia Woolf, awdures, 59
* 1943 - Sergei Rachmaninov, cyfansoddwr a phianydd, 69
* 1965 - Y Dywysoges Mary, Y Dywysoges Frenhinol, 67
* 1969 - Dwight D. Eisenhower, cadfridog a gwleidydd, Arlywydd yr Unol Daleithiau, 78
* 1983 - Varvara Bubnova, arlunydd, 96
* 1985 - Marc Chagall, arlunydd, 97
* 1995 - Julian Cayo-Evans, cenedlaetholwr milwrol, Cymreig
* 2004 - Peter Ustinov, actor, 82
* 2012 - Jan Nigro, arlunydd, 91
* 2013 - Richard Griffiths, actor, 65
* 2017 - Gwilym Prys-Davies, sosialydd, 93
* 2023
**Ryuichi Sakamoto, cerddor a chyfansoddwr, 71
**Paul O'Grady, digrifwr, brenhines drag, cyflwynydd teledu ac ymgyrchydd hawliau LHDT, 67
* 2024 - Marian Zazeela, arlunydd, 83

## Gwyliau a chadwraethau 
* Diwrnod yr Athro (Gweriniaeth Tsiec a Slofacia)
* Dechrau Amser Haf Prydain, pan fydd yn disgyn ar ddydd Sul
* Pasg (1937, 1948, 2027, 2032, 2100)

## Cyfeiriadau
0328
Mawrth, 28
30 Mawrth

**30 Mawrth** yw'r wythdeg nawfed (89fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (90fed mewn blynyddoedd naid). Mae 276 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1533 - Thomas Cranmer yn cael ei urddo'n archesgob Caergaint
* 1856 - Cytundeb Paris yn dod a Rhyfel y Crimea i ben.
* 1867 - Rwsia'n gwerthu Alaska i'r Unol Daleithiau.
* 1870 - Texas yn cael ei aildderbyn i'r Unol Daleithiau.
* 1912 - Moroco'n dod yn brotectoriaeth Ffrengig.
* 1981 - John Hinckley yn ceisio ymosod ar Ronald Reagan.
* 2002 - Marwolaeth Elizabeth Bowes-Lyon.

## Genedigaethau 
[bawd|140px|dde|[Francisco Goya]]
[bawd|140px|dde|[Vincent van Gogh]]
* 1639 - Ivan Mazepa, milwr Cosacaidd (m. 1709)
* 1746 - Francisco Goya, arlunydd (m. 1828)
* 1820 - Anna Sewell, nofelydd (m. 1878)
* 1844 - Paul Verlaine, bardd (m. 1896)
* 1853 - Vincent van Gogh, arlunydd (m. 1890)
* 1880 - Sean O'Casey, dramodydd (m. 1964)
* 1892 - Stefan Banach, mathemategydd (m. 1945)
* 1912 - Lucia Peka, arlunydd (m. 1991)
* 1913 - Frankie Laine, canwr (m. 2007)
* 1928 - Tom Sharpe, nofelydd (m. 2013)
* 1930 - Rolf Harris, canwr, cyfansoddwr ac artist
* 1937 - Warren Beatty, actor
* 1939 - Ratko Janev, ffisegydd atomig (m. 2019)
* 1945 - Eric Clapton, cerddor
* 1948 - Mervyn King, economegydd
* 1950 - Robbie Coltrane, actor (m. 2022)
* 1962 - MC Hammer, rapiwr a chanwr
* 1964 - Tracy Chapman, cantores
* 1968 - Celine Dion, cantores
* 1979
**Norah Jones, cantores
**Simon Webbe, canwr, cyfansoddwr ac actor
* 1986 - Sergio Ramos, pêl-droediwr

## Marwolaethau 
[bawd|140px|dde|[Elizabeth Bowes-Lyon]]
* 1555 - Robert Ferrar, Esgob Tyddewi a merthyr Protestannaidd, tua 50 mlwydd oed
* 1822 - Dafydd Ddu Eryri, bardd ac athro barddol, 62/63
* 1911 - Ellen Swallow Richards, gwyddonydd, 68
* 1917 - Fanny Currey, arlunydd, 68
* 1968 - Bobby Driscoll, actor, 31
* 1986 - James Cagney, actor, 86
* 2002 - Elizabeth Bowes-Lyon, 101
* 2003 - Michael Jeter, actor, 50
* 2004 - Alistair Cooke, darlledwr, 95
* 2013 - Phil Ramone, cynhyrchydd recordiau, 79
* 2018
**Saunders Davies, gweinidog yn yr Eglwys yng Nghymru, 80
**Bill Maynard, actor, 89
* 2020 - Bill Withers, canwr, 81

## Gwyliau a chadwraethau 
* Diwrnod Tir (Palesteina)
* Diwrnod Meddygon Cenedlaethol (yr Unol Daleithiau)
* Dechrau Amser Haf Prydain, pan fydd disgyn ar ddydd Sul
* Pasg (1902, 1975, 1986, 1997, 2059, 2070, 2081, 2092)

0330
Mawrth, 30
1 Mai

**1 Mai** yw'r cant dau ddeg unfed (121fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (122fed mewn blynyddoedd naid). Erys 244 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1869 - Y rhifyn cyntaf o'r Western Mail yn cael ei gyhoeddi.
* 1931 - Agoriad swyddogol Adeilad Empire State yn Ninas Efrog Newydd.
* 1997 - Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1997.
* 2003 - Etholiad Cynulliad Cymru.
* 2004 - Gwlad Pwyl, Gweriniaeth Tsiec, Slofacia, Hwngari, Slofenia, Estonia, Latfia, Lithwania, Cyprus a Malta yn ymuno a'r Undeb Ewropeaidd.
* 2019 - Derbyn Naruhito, Ymerawdwr Japan.

## Genedigaethau 
[bawd|130px|dde|[Jemima Blackburn]]
[bawd|130px|dde|[Joanna Lumley]]
[bawd|130px|dde|[Zaz]]
* 1218 - Rudolf I, brenin yr Almaen (m. 1291)
* 1672 - Joseph Addison, gwleidydd a llenor (m. 1719)
* 1769 - Arthur Wellesley, Dug 1af Wellington (m. 1852)
* 1823 - Jemima Blackburn, arlunydd (m. 1909)
* 1825 - Eleanor Vere Boyle, arlunydd (m. 1916)
* 1855 - Cecilia Beaux, arlunydd (m. 1942)
* 1874 - Romaine Brooks, arlunydd (m. 1970)
* 1881 - Pierre Teilhard de Chardin, athronydd (m. 1955)
* 1890 - Elisabeth Koelle-Karmann, arlunydd (m. 1974)
* 1898 - Eugene R. Black, Sr., bancwr (m. 1992)
* 1906 - Jacqueline Gaussen Salmon, arlunydd (m. 1948)
* 1916 - Glenn Ford, actor (m. 2006)
* 1917
**Ulric Cross, awyrennwr, barnwr a diplomydd (m. 2013)
**Danielle Darrieux, actores a cantores (m. 2017)
* 1923
**Joseph Heller, nofelydd (m. 1999)
**Lisl Kreuz, arlunydd (m. 2016)
* 1924 - Evelyn Boyd Granville, mathemategydd (m. 2023)
* 1929 - Ralf Dahrendorf, cymdeithasegwr, athronydd a gwleidydd (m. 2009)
* 1932 - Syr Sandy Woodward, swyddog yn Llynges Frenhinol (m. 2013)
* 1937 - Una Stubbs, actores (m. 2021)
* 1939 - Judy Collins, cantores
* 1945 - Rita Coolidge, cantores
* 1946 - Fonesig Joanna Lumley, actores
* 1959 - Yasmina Reza, dramodydd
* 1964 - Sarah Chatto
* 1968 - Oliver Bierhoff, pêl-droediwr
* 1969 
**Wes Anderson, cyfarwyddwr ffilm
**Mary Lou McDonald, gwleidydd
**Yasuyuki Moriyama, pêl-droediwr
* 1973 - Oliver Neuville, pêl-droediwr
* 1975 - Kelly Llorenna, cantores
* 1976 - Kim Leadbeater, gwleidydd
* 1980 - Zaz, cantores
* 1989 - Mitch Nichols, pêl-droediwr

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[Olympia Dukakis]]
* 1555 - Pab Marcellus II, 53
* 1572 - Pab Pïws V, 68
* 1873 - David Livingstone, cenhadwr, 60
* 1904 - Antonín Dvořák, cyfansoddwr, 62
* 1945 - Joseph Goebbels, gwleidydd, a'i wraig Magda Goebbels, 47
* 1978 - Aram Khachaturian, cyfansoddwr, 74
* 1994 - Ayrton Senna, gyrrwr Fformiwla Un, 34
* 1997 - Valentina Malakhiyeva, arlunydd, 74
* 2002 - Ade Bethune, arlunydd, 88
* 2011 - Syr Henry Cooper, paffiwr, 76
* 2018 - Peter Temple-Morris, gwleidydd, 80
* 2021 - Olympia Dukakis, actores, 89
* 2022 - Ivica Osim, pêl-droediwr, 80
* 2023 - Gordon Lightfoot, cyfansoddwr a gitarydd, 84

## Gwyliau a chadwraethau 
* Calan Mai
* Diwrnod Rhyngwladol y Gweithwyr: gŵyl gyhoeddus ledled yr Undeb Ewropeaidd – ac eithrio Denmarc, y Deyrnas Unedig, yr Iseldiroedd, ac Iwerddon
* Diwrnod cyfansoddiad (Latfia, Ynysoedd Marshall)
* Gwylmabsant Asaph a Briog

0501
Mai, 01
2 Mai

**2 Mai** yw'r cant dau ddeg deufed (122fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (123ydd mewn blwyddyn naid). Erys 243 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1945 - Yr Ail Ryfel Byd: Yr Undeb Sofietaidd yn cipio Berlin.
* 1997 - Tony Blair yn dod yn Brif Weinidog y Deyrnas Unedig.
* 2008 - Seiclon Nargis yn taro Myanmar.

## Genedigaethau 
[bawd|130px|dde|[Satyajit Ray]]
[bawd|130px|dde|[David Beckham]]
[bawd|130px|dde|[Lily Allen]]
[bawd|130px|dde|[Owain Doull]]
* 1551 - William Camden, hanesydd a hynafiaethwr (m. 1623)
* 1601 - Athanasius Kircher, ysgolhaig (m. 1680)
* 1660 - Alessandro Scarlatti, cyfansoddwr (m. 1725)
* 1729 - Catrin II, ymerawdres Rwsia (m. 1796)
* 1772 - Novalis, awdur (m. 1801)
* 1849 - Charles James Jackson, casglwr a pherson busnes (m. 1923)
* 1860
**Theodor Herzl, newyddiadurwr, cyfreithiwr ac ysgrifennwr (m. 1904)
**Heva Coomans, arlunydd (m. 1939)
* 1880 - Isaac Daniel Hooson, cyfreithiwr a bardd (m. 1948)
* 1903 - Benjamin Spock, pediatrydd (m. 1998)
* 1921 - Satyajit Ray, cyfarwyddwr ffilm (m. 1992)
* 1923 - Patrick Hillery, Arlywydd Iwerddon (m. 2008)
* 1925 - Eva Aeppli, arlunydd (m. 2015)
* 1926 - Clive Jenkins, arweinydd undeb llafur (m. 1999)
* 1936 - Engelbert Humperdinck, canwr
* 1941 - Paul Darrow, actor (m. 2019)
* 1942 - Jacques Rogge, gweinyddwr chwaraeon (m. 2021)
* 1943 - Teruo Nimura, pêl-droediwr
* 1946 - Lesley Gore, cantores (m. 2015)
* 1950 - Eve Kosofsky Sedgwick, awdures (m. 2009)
* 1952 - Christine Baranski, actores
* 1955 - Donatella Versace, dylunydd ffasiwn
* 1962 - Jimmy White, chwaraewr snwcer
* 1970 - Owen Smith, gwleidydd
* 1972
**Teruo Iwamoto, pêl-droediwr
**The Rock, actor a chyn ymgodymwr
* 1974 - Ricardo Lucas, pêl-droediwr
* 1975 - David Beckham, pêl-droediwr
* 1978 - Stuart McDonald, gwleidydd
* 1980 - Ellie Kemper, awdures ac actores
* 1982 - Tim Benjamin, athletwr
* 1985 - Lily Allen, cantores
* 1993 - Owain Doull, beiciwr
* 1998 - Gemma Frizelle, gymnastwraig rhythmig

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[Leonardo da Vinci]]
[bawd|130px|dde|[Ruth Rendell]]
* 1230 - William de Braose, Argwlydd Y Fenni, 33
* 1519 - Leonardo da Vinci, arlunydd, 67
* 1819 - Mary Moser, arlunydd, 75
* 1821 - Hester Thrale, dyddiadurwraig, 80
* 1857 - Alfred de Musset, bardd a dramodydd, 47
* 1864 - Giacomo Meyerbeer, cyfansoddwr, 73
* 1904 - Mathilde Esch, arlunydd, 89
* 1919 - Evelyn De Morgan, arlunydd, 63
* 1945 - Martin Bormann, gwleidydd, 44
* 1957 - Joseph McCarthy, gwleidydd, 49
* 1964 - Nancy Astor, gwleidydd, 84
* 1983 - Pridi Banomyong, gwleidydd, 82
* 1989 - Ruth Eitle, arlunydd, 65
* 2000 - Anitra Lucander, arlunydd, 82
* 2010 - Lynn Redgrave, actores, 67
* 2011
**Eva Slater, arlunydd, 88
**Shigeo Yaegashi, pêl-droediwr, 78
**Osama bin Laden, 54
* 2015 - Ruth Rendell, nofelydd, 85

## Gwyliau a chadwraethau 
* Diwrnod y Faner (Gwlad Pwyl)
* Diwrnod yr Athro (Iran, Bhwtan)

## Cyfeiriadau
0502
Mai, 02
3 Mai

**3 Mai** yw'r cant dau ddeg trydydd (123ydd) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (124ydd mewn blynyddoedd naid). Erys 242 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau
* 1791 - Cyfansoddiad cyntaf Gwlad Pwyl yn cael ei gyflwyno i'r wlad
* 1926 – Dechrau'r Streic Gyffredinol yng ngwledydd Prydain a barhaodd hyd 12 Mai
* 1979 - Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig.
* 2007
**Etholiad Senedd Cymru, 2007.
**Diflaniad Madeleine McCann.

## Genedigaethau
[bawd|130px|dde|[Mary Hopkin]]
[bawd|130px|dde|[Rob Brydon]]
* 612 - Cystennin III, ymerawdwr Byzantiwm (m. 641)
* 1415 - Cecily Neville, mam y brenhinoedd Edward IV o Loegr a Rhisiart III o Loegr (m. 1495)
* 1469 - Niccolò Machiavelli, awdur *Y Tywysog* (m. 1527)
* 1678 - Amaro Pargo, corsair (m. 1747)
* 1744 - Cornelia Muys, arlunydd (m. 1821)
* 1841 - Hilda Granstedt, arlunydd (m. 1932)
* 1895 - Bettina Encke von Arnim, arlunydd (m. 1971)
* 1896 - Dorothy Gladys "Dodie" Smith , nofelydd a dramodydd (m. 1990)
* 1898 - Golda Meir, Prif Weinidog Israel (m. 1978)
* 1903 - Bing Crosby, canwr (m. 1977)
* 1919 - Pete Seeger, canwr a cherddor (m. 2014)
* 1933 - James Brown, canwr (m. 2006)
* 1934 - Syr Henry Cooper, paffiwr (m. 2011)
* 1950 - Mary Hopkin, cantores
* 1958 - Sandi Toksvig, actores, comediwraig a sgriptiwraig
* 1959 - Ben Elton, actor a sgriptiwr
* 1960 - Geraint Davies, gwleidydd
* 1965 - Rob Brydon, actor a digrifwr
* 1966 - Darren Morgan, chwaraewr snwcer
* 1971 - Douglas Carswell, gwleidydd
* 1973 - Jamie Baulch, athletwr
* 1975 - Christina Hendricks, actores
* 1976 - Alexander Gerst, gofodwr
* 1977 - Maryam Mirzakhani, mathemategydd (m. 2017)
* 1982 - Rebecca Hall, actores
* 1983 - Satoru Yamagishi, pel-droediwr

## Marwolaethau
[bawd|130px|dde|[William Shakespeare]]
[bawd|130px|dde|[Dalida]]
* 1616 - William Shakespeare, sgriptiwr a dramodydd, 52 (23 Ebrill Hen Arddull)
* 1758 - Pab Bened XIV, 83
* 1856 - Adolphe Adam, cyfansoddwr, 52
* 1865 - Louisa Grace Bartolini, arlunydd, 47
* 1916
**Thomas Clarke, cenedlaetholwr Gwyddelig, 59
**Pádraig Pearse, cenedlaetholwr Gwyddelig, 36
* 1965 - Howard Spring, nofelydd, 76
* 1966 - Agnes Muthspiel, arlunydd, 52
* 1971 - Kseniya Boguslavskaya, arlunydd, 78
* 1976 - Minerva Teichert, arlunydd, 87
* 1987 - Dalida, cantores, 54
* 1989
**Christine Jorgensen, 62 
**William Squire, actor, 72
* 2002
**Barbara Castle, gwleidydd, 81
**Mariana Yampolsky, arlunydd, 76
* 2004 - Lygia Pape, arlunydd, 77
* 2015 - Danny Jones, chwaraewr rygbi, 29
* 2021 - Tatjana Gamerith, arlunydd, 102
* 2022 - Stanislau Shushkevich, gwleidydd, 87
* 2023 - Linda Lewis, cantores, cyfansoddwraig caneuon a gitarydd, 72

## Gwyliau a chadwraethau
* Diwrnod Cenedlaethol Trydydd Mai yng Ngwlad Pwyl (*Święto Narodowe Trzeciego Maja*)
* Diwrnod Coffa'r Cyfansoddiad (Japan)
* Diwrnod Rhyngwladol Rhyddid y Wasg

0503
Mai, 03
4 Mai

**4 Mai** yw'r cant dau ddeg pedwerydd (124ydd) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (125ed mewn blynyddoedd naid). Erys 241 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1471 - Brwydr Tewkesbury
* 1945 – Carcharorion Neuengamme ger Hamburg yn cael eu rhyddhau gan y Fyddin Brydeinig.
* 1979 - Margaret Thatcher yn dod yn Brif Weinidog y Deyrnas Unedig.
* 2000 - Ken Livingstone yn dod yn Faer Llundain.

## Genedigaethau 
[bawd|140px|dde|[Audrey Hepburn]]
[bawd|140px|dde|[Siaosi Tupou V, brenin Tonga]]
* 1008 – Harri I, brenin Ffrainc (m. 1060)
* 1825 - Thomas Henry Huxley, biolegydd (m. 1895)
* 1827 - John Hanning Speke, fforiwr (m. 1864)
* 1852 - Alice Liddell (m. 1934)
* 1864 - Harry Bowen, chwaraewr rygbi'r undeb (m. 1913)
* 1904 - Umm Kulthum, cantores (m. 1975)
* 1909 - Charlotte Hilmer, arlunydd (m. 1958)
* 1923 – Eric Sykes, comedïwr (m. 2012)
* 1928
**Carla Daalderop-Bruggeman, arlunydd (m. 2015)
**Hosni Mubarak, Arlywydd yr Aifft (m. 2020)
* 1929 – Audrey Hepburn, actores (m. 1993)
* 1930 - Roberta Peters, soprano coloratwra (m. 2017)
* 1937 - Dick Dale, gitarydd roc (m. 2019)
* 1948 - Siaosi Tupou V, brenin Tonga (m. 2012)
* 1958 - Keith Haring, arlunydd (m. 1990)
* 1960 - Werner Faymann, gwleidydd, Canghellor Awstria
* 1961 - Chris Packham, cyflwynydd teledu
* 1969 - Vitaliy Parakhnevych, pel-droediwr
* 1976 - Yasuhiro Hato, pel-droediwr
* 1980 - Masashi Oguro, pel-droediwr
* 1987 - Cesc Fabregas, pêl-droediwr
* 1989 - Rory McIlroy, golffiwr

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[Denise Margoni]]
* 1799 – Tipu Sultan, rheolwr Mysore, 48
* 1849 - Hokusai, arlunydd, 40
* 1944 - Florence Koehler, arlunydd, 82
* 1975 – Moe Howard, comedïwr, 77
* 1980 – Josip Broz Tito, gwleidydd, 87
* 1984
**Diana Dors, actores, 52
**Marie Vorobieff, arlunydd, 92
* 1986 - Denise Margoni, arlunydd, 75
* 2012 - Angelica Garnett, arlunydd, 93
* 2015 - Eva Aeppli, arlunydd, 90
* 2018 - Abi Ofarim, cerddor, 80
* 2019 - Rachel Held Evans, nofelydd Gristnogol, 37

## Gwyliau a chadwraethau 
* Diwrnod Adfer Annibyniaeth yn Latfia
* Diwrnod Rhyddhad yn yr Iseldiroedd

0504
Mai, 04
7 Mawrth

**7 Mawrth** yw'r chwedeg chweched (66ed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (67ain mewn blynyddoedd naid). Erys 299 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1804 - Cyfarfod sefydlu’r Gymdeithas Feiblaidd Frytanaidd a Thramor yn y London Tavern, Bishopsgate.
* 1876 - Alexander Graham Bell yn derbyn breinlen ar gyfer y teleffon.
* 1945 - Sefydlu'r Cynghrair Arabaidd

## Genedigaethau 
* 189 - Publius Septimius Geta, ymerawdwr Rhufain (m. 211)
* 1671
**Ellis Wynne, llenor (m. 1734)
**Robert Roy MacGregor, herwr Albanaidd (m. 1734)
* 1693 - Pab Clement XIII (m. 1769)
* 1782 - Henryka Beyer, arlunydd (m. 1855)
* 1785 - Alessandro Manzoni, bardd a nofelydd (m. 1873)
* 1802 - Edwin Henry Landseer, arlunydd (m. 1873)
* 1857 - Julius Wagner-Jauregg, meddyg (m. 1940)
* 1872 - Piet Mondrian, arlunydd (m. 1944)
* 1875 - Maurice Ravel, cyfansoddwr (m. 1937)
* 1876 - Edgar Evans, fforiwr (m. 1912)
* 1918 - June Wayne, arlunydd (m. 2011)
* 1922 - Olga Aleksandrovna Ladyzhenskaya, mathemategydd (m. 2004)
* 1924 - Syr Eduardo Paolozzi, cerflunydd, gludweithiwr ac argraffwr (m. 2005)
* 1930 - Antony Armstrong-Jones, ffotograffydd (m. 2017)
* 1934 - Willard Scott, actor a digrifwr (m. 2021)
* 1942 - Michael Eisner, llywydd Cwmni Walt Disney
* 1954 - Eva Brunne, esgob
* 1956 - Bryan Cranston, actor
* 1958 - Rik Mayall, actor a chomediwr (m. 2014)
* 1960
**Kazuo Ozaki, pêl-droediwr
**Ivan Lendl, chwaraewr tenis
* 1964 - Wanda Sykes, actores a chomediwraig
* 1970 - Rachel Weisz, actores
* 1991 - Quenten Martinus, pêl-droediwr
* 1994 - Jordan Pickford, pêl-droediwr
* 1997 - Joyce Chu, cantores

## Marwolaethau 
* 322 CC - Aristoteles, athronydd, 62
* 161 - Antoninus Pius, ymerawdwr Rhufain, 74
* 308 - Sant Eubulus, merthyr cristnogol
* 1274 - Thomas Aquinas, athronydd
* 1724 - Pab Innocentius XIII, 68
* 1777 - Edward Richard, bardd ac ysgolhaig, 63
* 1867 - Therese aus dem Winckel, arlunydd, 87
* 1949 - T. Gwynn Jones, bardd, llenor, ysgolhaig, 77
* 1978 - Ida Eise, arlunydd, 86
* 1996 - Aled Eames, hanesydd ac awdur, 74
* 1998 - Maria Katzgrau, arlunydd, 85
* 1999 - Stanley Kubrick, cyfarwyddwr ffilm, 70
* 2000 - Hirokazu Ninomiya, pêl-droediwr, 82
* 2013 - Kenny Ball, cerddor jazz, 82
* 2020 - Matthew Watkins, chwaraewr rygbi rhyngwladol, 41
* 2023 - Lynn Seymour, dawnsiwraig, 83

## Gwyliau a chadwraethau 
* Santes Felicitas a Perpetua

0307
Mawrth, 07
5 Mai

**5 Mai** yw'r cant dau ddeg pumed (125ed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (126ed mewn blynyddoedd naid). Erys 240 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau
* 1912 - Cyhoeddi papur newydd *Pravda* am y tro cyntaf.
* 1945 - Yr Ail Ryfel Byd: Lluoedd yr Almaen yn ildio yn Nenmarc a'r Iseldiroedd.
* 1979 - Geoffrey Howe yn dod yn Ganghellor Trysorlys y Deyrnas Unedig.
* 2005 - Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2005.
* 2008 - Boris Johnson yn dod yn Faer Llundain.
* 2011
**Etholiad Senedd Cymru, 2011
**Plaid Genedlaethol yr Alban yn ennill mwyafrif cyffredinol yn Senedd yr Alban.
* 2016 - Etholiad Senedd Cymru, 2016.

## Genedigaethau
[bawd|130px|dde|[Karl Marx]]
[bawd|130px|dde|[Michael Palin]]
[bawd|130px|dde|[Adele (cantores)|Adele]]
* 1210 - Afonso III, brenin Portiwgal (m. 1279)
* 1747 - Leopold II, ymerawdwr (m. 1792)
* 1813 - Søren Kierkegaard, athronydd (m. 1855)
* 1818 - Karl Marx, athronydd (m. 1883)
* 1826 - Yr ymerawdres Eugenie o Ffrainc, gwraig Napoleon III o Ffrainc (m. 1920)
* 1846 - Henryk Sienkiewicz, awdur (m. 1921)
* 1878 - Aneta Hodina, arlunydd (m. 1941)
* 1882 - Sylvia Pankhurst, ffeminist (m. 1960)
* 1914 - Tyrone Power, actor (m. 1958)
* 1916 - Doris Lusk, arlunydd (m. 1990)
* 1937 - Delia Derbyshire, cerddores a chyfansoddwraig (m. 2001)
* 1939 - Ray Gosling, awdur, newyddiadurwr, darlledwr ac ymgyrchydd dros hawliau LHDT (m. 2013)
* 1942 - Tammy Wynette, cantores (m. 1998)
* 1943 - Syr Michael Palin, actor, digrifwr ac sgriptiwr
* 1944
**Roger Rees, actor (m. 2015)
**John Rhys-Davies, actor ffilm
* 1949 - Marion Fellows, gwleidydd
* 1957 - Richard E. Grant, actor
* 1967 - Carlos Alberto Dias, pel-droediwr
* 1968 - Boban Babunski, pel-droediwr
* 1980 - Yossi Benayoun, pêl-droediwr
* 1981 - Craig David, canwr
* 1982 - Jay Bothroyd, pel-droediwr
* 1983 - Henry Cavill, actor
* 1987 - Graham Dorrans, pêl-droediwr
* 1988 - Adele, cantores
* 1998 - Menna Fitzpatrick, sgiwraig Alpaidd

## Marwolaethau
[bawd|130px|dde|[Napoleon I o Ffrainc]]
* 1194 - Casimir II, brenin Gwlad Pwyl
* 1309 - Siarl II, brenin Napoli
* 1525 - Frederic II, brenin Sacsoni, 62
* 1821 - Napoleon I o Ffrainc, 51
* 1977 - Ludwig Erhard, gwleidydd, 80
* 1996 - Beryl Burton, seiclwraig, 58
* 2003 - Walter Sisulu, gwleidydd, 90
* 2010
**Giulietta Simionato, mezzo-soprano, 99
**Umaru Yar'Adua, gwleidydd ac Arlywydd Nigeria, 58
* 2012 - Anita Magsaysay-Ho, arlunydd, 97
* 2013 - Sarah Kirsch, bardd, 78
* 2019 - Barbara Perry, actores, 97
* 2020 - Millie Small, cantores, 72

## Gwyliau a chadwraethau 
* Cinco de Mayo (Mecsico, yr Unol Daleithiau)
* Diwrnod y Plant (Japan)
* Diwrnod Cyrraedd India (Gaiana)
* Diwrnod iaith Bortiwgaleg

## Cyfeiriadau
0505
Mai, 05
7 Mai

**7 Mai** yw'rcant dau ddeg seithfed (127fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (128fed mewn blynyddoedd naid). Erys 238 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau
* 1915 - Suddo llong y Lusitania gan long danfor o'r Almaen, gan ladd 1,198 o bobl.
* 1995 - Jacques Chirac yn cael ei ethol yn Arlywydd Ffrainc.
* 2015 - Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015.
* 2016 - Sadiq Khan yn dod yn Faer Llundain.
* 2017 - Emmanuel Macron yn cael ei ethol yn Arlywydd Ffrainc.

## Genedigaethau
[bawd|140px|dde|[Pyotr Ilyich Tchaikovsky]]
[bawd|140px|dde|[Rabindranath Tagore]]
* 1711 - David Hume, awdur, economegydd, llyfrgelydd, hanseydd ac athronydd (m. 1776)
* 1812 - Robert Browning, bardd (m. 1889)
* 1833 - Johannes Brahms, cyfansoddwr (m. 1897)
* 1840 - Pyotr Ilyich Tchaikovsky, cyfansoddwr (m. 1893)
* 1861 - Rabindranath Tagore, bardd (m. 1941)
* 1892 - Josip Broz Tito, Arweinydd Iwgoslafia (m. 1980)
* 1901 - Gary Cooper, actor (m. 1961)
* 1911 - Suzy Frelinghuysen, arlunydd (m. 1988)
* 1916 - Syr Huw Wheldon, darlledwr a rheolwr ar y BBC (m. 1986)
* 1919 - Eva Perón, gwraig Juan Perón, Arlywydd yr Ariannin (m. 1952)
* 1923
**Elly Kneppelhout, arlunydd (m. 2011)
**Ursula Daphi, arlunydd (m. 2013)
* 1927 - Ruth Prawer Jhabvala, awdures (m. 2013)
* 1939
**Ruud Lubbers, gwleidydd (m. 2018)
**Sidney Altman, cemegydd (m. 2022)
* 1943 - Peter Carey, nofelydd
* 1947 - Antonio de la Cruz, pel-droediwr
* 1956 - Jan Peter Balkenende, gwleidydd
* 1968 - Traci Lords, actores
* 1988 
**Takayuki Morimoto, pêl-droediwr
**Nathan Burns, pel-droediwr

## Marwolaethau
* 1718 - Mari o Modena, ail gwraig Iago II/VII, brenin Lloegr a'r Alban, 59
* 1825 - Antonio Salieri, cyfansoddwr, 74
* 1941 - Syr James George Frazer, anthropolegydd, 87
* 1970 - Jack Jones, nofelydd a dramodydd
* 1800 - Niccolò Piccinni, cyfansoddwr, 72
* 1976 - Alison Uttley, awdures, 91
* 2002 - Masakatsu Miyamoto, pêl-droediwr, 63
* 2011 - Seve Ballesteros, golffiwr, 54
* 2013 - Ray Harryhausen, animeiddiwr stop-symud a cynhyrchydd ffilm, 92

## Gwyliau a chadwraethau
* Diwrnod Amddiffynnwr y Tadau (Casachstan)
* Diwrnod Radio (Bwlgaria, Rwsia)

0507
Mai, 07
8 Mai

**8 Mai** yw'r cant dau ddeg wythfed (128fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (129fed mewn blynyddoedd naid). Erys 237 diwrnod yn weddill hyd diwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
bawd|*Montreal Daily Star*: "Germany Quit", 7 Mai 1945
* 1648 - Brwydr Sain Ffagan ger Caerdydd
* 1945 - Diwrnod cyhoeddi diwedd yr Ail Ryfel Byd yn Ewrop wedi i luoedd arfog yr Almaen ildio'n ddiamod.
* 2025 - Etholwyd Pab Leo XIV.

## Genedigaethau 
* 1668 - Alain-René Lesage, awdur (m. 1747)
* 1737 - Edward Gibbon, gwleidydd ac hanesydd (m. 1794)
* 1753 - Miguel Hidalgo y Costilla, offeiriad Catholig a chwyldroadwr (m. 1811)
* 1765 - Marianne Kraus, arlunydd (m. 1838)
* 1828 - Jean-Henri Dunant, dyn busnes (m. 1910)
* 1884 - Harry S. Truman, Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. 1972)
* 1885 - Bob Owen, Croesor, hanesydd, llyfrbryf ac achyddwr (m. 1962)
* 1903 - Fernandel, actor (m. 1971)
* 1910 - Mary Lou Williams, cerddor jazz (m. 1981)
* 1913 - Sid James, actor (m. 1976)
* 1914 - Romain Gary, awdur (m. 1980)
* 1916 - Sylvia Sleigh, arlunydd (m. 2010)
* 1920
**Tom of Finland, arlunydd (m. 1991)
**Saul Bass, dylunydd graffig (m. 1996)
[bawd|130px|dde|[David Attenborough]]
[bawd|130px|dde|[Jillian Evans]]
* 1926
**Don Rickles, digrifwr ac actor (m. 2017)
**Syr David Attenborough, darlledwr ac anthropolegwr
* 1929 - Ana Hatherly, arlunydd (m. 2015)
* 1930 - Heather Harper, soprano (m. 2019)
* 1935 - Jack Charlton, pel-droediwr (m. 2020)
* 1937 - Thomas Pynchon, nofelydd
* 1943 - Pat Barker, nofelydd
* 1945 - Mike German, gwleidydd
* 1947 - John Reid, gwleidydd
* 1954 - John Michael Talbot, canwr ac gitarydd
* 1957 - Eddie Butler, chwaraewr a sylwebydd rygbi'r undeb (m. 2022)
* 1958 - Kevin McCloud, dylunydd, awdur, newyddiadurwr a cyflwynydd teledu
* 1959 - Jillian Evans, gwleidydd
* 1968 - Hisashi Kurosaki, pel-droediwr
* 1970 - Naomi Klein, awdures
* 1973 - Marcus Brigstocke, digrifwr
* 1975 - Enrique Iglesias, canwr
* 1976 - Ian H. Watkins, canwr
* 1987 
**Aneurin Barnard, actor
**Mark Noble, pel-droediwr

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[Kamehameha I]]
* 1794 - Antoine Lavoisier, cemegydd, 50
* 1819 - Kamehameha I, brenin Hawaii, oedran ansicr
* 1873 - John Stuart Mill, athronydd, 66
* 1874 - Zephaniah Williams, siartydd, 79
* 1880 - Gustave Flaubert, nofelydd, 58
* 1895 - Thomas Jones, bardd, 51
* 1903 - Paul Gauguin, arlunydd, 54
* 1944 - Ethel Smyth, cyfansoddwraig, 86
* 1982 - Leonor Cecotto, arlunydd, 62
* 1988 - Robert A. Heinlein, nofelydd, 80
* 1994 - George Peppard, actor, 65
* 1999 - Dirk Bogarde, actor, 78
* 2011 - Jane White Cooke, arlunydd, 98
* 2012 - Maurice Sendak, nofelydd, 83

## Gwyliau a chadwraethau 
* Diwrnod Buddugoliaeth yn Ewrop
**Gwyliau cyhoeddus (Ffrainc)
**Gwyl banc yn y Deyrnas Unedig (1995, 2020)
* Diwrnod Rhyngwladol y Groes Goch a'r Gilgant Goch

0508
Mai, 08
9 Mai

**9 Mai** yw'r cant dau ddeg nawfed (129fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (130fed mewn blynyddoedd naid). Erys 236 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau
* 1828 – George IV, brenin y Deyrnas Unedig yn llofnodi mesur i ddileu Deddfau'r Prawf a'r Corfforaethau. Roedd y deddfau hyn yn cadw Ymneilltuwyr rhag dal swyddi cyhoeddus.
* 1956 – Penrhyn Gŵyr yn cael ei ddynodi'n statudol fel Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol – yr ardal gyntaf o'r fath yn Ynysoedd Prydain.

## Genedigaethau
[bawd|140px|dde|[Glenda Jackson]]
[bawd|140px|dde|[Tracy Brabin]]
* 1439 - Pab Pïws III (m. 1503)
* 1740 - Giovanni Paisiello, cyfansoddwr (m. 1816)
* 1860 - J. M. Barrie, nofelydd a dramodydd (m. 1937)
* 1874 - Howard Carter, archaeolegydd (m. 1939)
* 1914 - Hank Snow, canwr gwlad a gitarydd (m. 1999)
* 1915 - Maddalena, arlunydd (m. 2004)
* 1918 - Syr Kyffin Williams, arlunydd (m. 2006)
* 1919 - Nene Gare, arlunydd (m. 1994)
* 1920 - Richard Adams, nofelydd (m. 2016)
* 1921 - Sophie Scholl, ymgyrchydd  gwleidyddol (m. 1943)
* 1930 - Joan Sims, actores (m. 2001)
* 1932 - Geraldine McEwan, actores (m. 2015)
* 1934 - Alan Bennett, dramodydd
* 1936 
**Albert Finney, actor (m. 2019)
**Glenda Jackson, actores a gwleidydd (m. 2023)
* 1940 - James L. Brooks, cynhyrchydd, llenor a chyfarwyddwr ffilm
* 1943 - Vince Cable, gwleidydd
* 1945
**Gamal El-Ghitani, nofelydd a golygydd (m. 2015)
**Jupp Heynckes, pêl-droediwr
* 1946 - Candice Bergen, actores
* 1949 - Billy Joel, canwr
* 1961 - Tracy Brabin, actores a gwleidydd
* 1968 - Ruth Kelly, gwleidydd
* 1975 - Chris Diamantopoulos, actor
* 1979 - Rosario Dawson, actores
* 1986 - Grace Gummer, actores
* 1993 - Laura Muir, athletwraig

## Marwolaethau
[bawd|140px|dde|[Tenzing Norgay]]
* 1707 - Dietrich Buxtehude, cyfansoddwr, tua 70
* 1805 - Friedrich Schiller, bardd a dramodydd, 45
* 1844 - Hanne Hellesen, arlunydd, 42
* 1857 - Johanna Emerentia Bilang, arlunydd, 80
* 1873 - Stéphanie de Virieu, cerflunydd, 87
* 1903 - Paul Gauguin, peintiwr, 54
* 1976 - Aldo Moro, gwleidydd, 59
* 1986 - Tenzing Norgay, fforiwr, 71
* 1998 - Alice Faye, actores a chantores, 83
* 2001 - Mig Quinet, arlunydd, 94
* 2009 - Erna Emhardt, arlunydd, 92
* 2014 - Mary Stewart, nofelydd, 97
* 2016 - Gareth Gwenlan, cynhyrchydd teledu, 79
* 2018 - Scott Hutchison, canwr a cherddor (Frightened Rabbit), 36
* 2019 - Freddie Starr, comediwr, 76
* 2020 - Little Richard, canwr a cherddor, 87
* 2022 - Inge Viett, awdures a derfysgwraig, 78
* 2024
**Fonesig Shirley Conran, awdures, 91
**Roger Corman, cyfarwyddwr ffilm, 98

## Gwyliau a chadwraethau
* Gŵyl Mabsant Melyd
* Diwrnod Ewrop
* Diwrnod Buddugoliaeth (Aserbaijan, Belarws, Bosnia a Hertsegofina, Casachstan, Cirgistan, Georgia, Israel, Moldofa, Rwsia, Serbia, Tajicistan, Twrcmenistan, Wcráin, Wsbecistan)
* Diwrnod Rhyddfryddio (Ynysoedd y Sianel)

0509
Mai, 09
10 Mai

**10 Mai** yw'r degfed dydd ar hugain wedi'r cant (130ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (131ain mewn blynyddoedd naid). Erys 235 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1774 - Louis XVI yn dod yn frenin Ffrainc.
* 1940 
**Yr Ail Ryfel Byd: Yr Almaen yn ymosod ar yr Iseldiroedd, Gwlad Belg a Lwcsembwrg.
**Yr Ail Ryfel Byd: Dechrau Brwydr Ffrainc.
**Yr Ail Ryfel Byd: Glaniodd lluoedd Prydain yng Ngwlad yr Iâ.
**Winston Churchill yn dod yn Brif Weinidog y Deyrnas Unedig.
* 1941 - Yr Ail Ryfel Byd: Glaniodd Rudolf Hess yn yr Alban.
* 1981 - Ymgymerodd François Mitterrand â'i swydd fel Arlywydd Sosialaidd cyntaf Ffrainc.
* 1994 - Nelson Mandela yn dod yn Arlywydd De Affrica.

## Genedigaethau 
* 213 - Claudius II, Ymerawdwr Rhufain (m. 270)
* 1803 - Christopher Rice Mansel Talbot, gwleidydd (m. 1890)
* 1815 - John Nixon, peiriannydd (m. 1899)
* 1838 - John Wilkes Booth, bradlofrudd (m. 1865)
* 1877 - Will Joseph, chwaraewr rygbi (m. 1959)
* 1878 - Gustav Stresemann, gwleidydd (m. 1929)
* 1886 - Karl Barth, diwinydd (m. 1968)
* 1899 - Fred Astaire, dansiwr, canwr ac actor (m. 1987)
* 1920 - Bert Weedon, cerddor a chyfansoddwr (m. 2012)
* 1923 - Luisa Palacios, arlunydd (m. 1990)
* 1931 - Olja Ivanjicki, arlunydd (m. 2009)
* 1932 - Christiane Kubrick, arlunydd
* 1934 - Cliff Wilson, chwaraewr snwcer (m. 1994)
* 1944 - Marie-France Pisier, actores (m. 2011)
* 1952 - Kikki Danielsson, cantores
* 1957 - Sid Vicious, cerddor (m. 1979)
* 1960 - Bono, canwr a cherddor (U2)
* 1967 - Nobuhiro Takeda, pêl-droediwr
* 1969 - Dennis Bergkamp, pêl-droediwr
* 1970 - Sally Phillips, actores
* 1971 - Kim Jong-nam (m. 2017)
* 1977 - Nick Heidfeld, gyrrwr Fformiwla Un
* 1981 - Humberto Suazo, pêl-droediwr
* 1988 - Adam Lallana, pêl-droediwr
* 1992 - Jake Zyrus, canwr ac actor
* 1997 - Richarlison, pel-droediwr
* 2000 - Percy Liza, pel-droediwr

## Marwolaethau 
* 1774 - Louis XV, brenin Ffrainc, 64
* 1798 - George Vancouver, fforiwr, 40
* 1818 - Paul Revere, gwladgarwr Americanaidd, 83
* 1904 - Henry Morton Stanley, newyddiadurwr a fforiwr, 63
* 1977 - Joan Crawford, actores, 72
* 1987 - Nicolette Devas, arlunydd, 76
* 1999
**Mila Lippmann-Pawlowski, arlunydd, 87
**Shel Silverstein, bardd, 68
* 2016 - Betty Sabo, arlunydd, 88
* 2022 - Leonid Kravchuk, Arlywydd Wcráin, 88
* 2023 - Rolf Harris, arlunydd, cerddor, comediwr a chyflwynydd teledu, 93

## Gwyliau a chadwraethau 
* Diwrnod y Mamau (El Salfador, Gwatemala, Mecsico)
* Diwrnod Cyfansoddiad (Taleithiau Ffederal Micronesia)
* Diwrnod Coffa Conffederasiwn (De a Gogledd Carolina)

0510
Mai, 10
13 Mai

**13 Mai** yw'r cant tri deg trydydd (133ydd) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (134ydd mewn blynyddoedd naid). Erys 232 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1568 - Brwydr Langside rhwng Mari I, brenhines yr Alban, a'i hanner brawd, James Stewart, Iarll Moray
* 1839 - Ymosodiad cyntaf Merched Beca, gwrthryfel gwerinol yn erbyn y tollau drud
* 1967 - Dr Zakir Hussain yn dod yn Arlywydd India

## Genedigaethau 
[bawd|140px|dde|[Stevie Wonder]]
[bawd|140px|dde|[Iwan Rheon]]
[bawd|140px|dde|[Alexander Rybak]]
* 1655 - Pab Innocentius XIII (m. 1724)
* 1717 - Maria Theresa o Awstria (m. 1780)
* 1792 - Pab Pïws IX (m. 1878)
* 1840 - Alphonse Daudet, nofelydd (m. 1897)
* 1842 - Syr Arthur Sullivan, cyfansoddwr (m. 1900)
* 1857 - Ronald Ross, meddyg (m. 1932)
* 1867 - Syr Frank Brangwyn, arlunydd (m. 1956)
* 1882 - Georges Braque, arlunydd (m. 1963)
* 1888 - Inge Lehmann, gwyddonydd (m. 1993)
* 1907 - Fonesig Daphne du Maurier, nofelydd (m. 1989)
* 1911 - Anita Blum-Paulmichl, arlunydd (m. 1981)
* 1913
**Margarita Bertheau, arlunydd (m. 1975)
**Taisia Afonina, arlunydd (m. 1994)
* 1914 - Joe Louis, paffiwr (m. 1981)
* 1922 - Beatrice Arthur, actores (m. 2009)
* 1926 - Mayja Dmitrievna Kovesjnikova, arlunydd (m. 2013)
* 1937 - Trevor Baylis, dyfeisydd (m. 2018)
* 1938 - Giuliano Amato, gwleidydd, Prif Weinidog yr Eidal
* 1939 - Harvey Keitel, actor
* 1940 - Bruce Chatwin, nofelydd (m. 1989)
* 1946 - Tim Pigott-Smith, actor (m. 2017)
* 1950 - Stevie Wonder, canwr a cherddor
* 1954 - Hideki Maeda, pêl-droediwr
* 1963 - Andrea Leadsom, gwleidydd
* 1964 - Stephen Colbert, ddychanwr gwleidyddol
* 1968 - Scott Morrison, Prif Weinidog Awstralia
* 1985 - Iwan Rheon, actor
* 1986
**Robert Pattinson, actor a cherddor
**Alexander Rybak, canwr a chyfansoddwr
* 1987 - Marianne Vos, seiclwraig

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[Doris Day]]
* 1835 - John Nash, pensaer, 83
* 1930 - Fridtjof Nansen, fforiwr, gwyddonydd a diplomydd, 68
* 1945 - Elly Abeking, arlunydd, 69
* 1961 - Gary Cooper, actor, 60
* 1988 - Chet Baker, utganwr jazz, 58
* 2013 - Lilo Ramdohr, arlunydd, 99
* 2017 - John Cygan, actor, 63
* 2018
**Glenn Branca, cyfansoddwr, 69
**Margot Kidder, actores, 69
**Gareth Powell Williams, chwaraewr rygbi'r undeb, 63
* 2019 
**Doris Day, actores a chantores, 97
**Mari Griffith, darlledwraig, cantores a nofelydd, 79
* 2022 - Teresa Berganza, mezzo-soprano, 89
* 2023 - Sibylle Lewitscharoff, awdures, 69

## Gwyliau a chadwraethau 
*

0513
Mai, 13
16 Mai

**16 Mai** yw'r cant tri deg chweched (136ed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (137fed mewn blynyddoedd naid). Erys 229 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau
* 1770 - Priodas Marie Antoinette a'r Tywysog Louis-Auguste.
* 1811 - Brwydr Albuera yn Sbaen.
* 1974 - Helmut Schmidt yn dod yn Ganghellor Gorllewin yr Almaen.
* 1975 
**Sikkim yn pleidleisio i ddod yn rhan o India.
**Junko Tabei yn dod y ferch gyntaf i gyrraedd copa Everest.
* 2007
**Alex Salmond yn dod yn Brif Weinidog yr Alban.
**Nicolas Sarkozy yn dod yn Arlywydd Ffrainc.
* 2009 - Alexander Rybak o Norwy yn ennill y Gystadleuaeth Cân Eurovision ym Moscfa gyda'i gan "Fairytale".

## Genedigaethau
[bawd|130px|dde|[Laura Pausini]]
[bawd|130px|dde|[Nancy Ajram]]
* 1611 - Pab Innocentius XI (m. 1689)
* 1718 - Maria Gaetana Agnesi, mathemategydd (m. 1799)
* 1831 - David Edward Hughes, dyfeisiwr (m. 1900)
* 1893 - Stella Bowen, arlunydd (m. 1947)
* 1898 - Tamara de Lempicka, arlunydd (m. 1980)
* 1905 - Henry Fonda, actor (m. 1982)
* 1906 - Arturo Uslar Pietri, nofelydd, newyddiadurwr a gwleidydd (m. 2001)
* 1909 - Margaret Sullavan, actores (m. 1960)
* 1910 - Denise Legrix, arlunydd (m. 2010)
* 1912 - Studs Terkel, awdur, hanesydd, actor a darlledwr (m. 2008)
* 1917 - Juan Rulfo, sgriptiwr (m. 1986)
* 1918 - Colleen Browning, arlunydd (mm. 2003)
* 1919 - Liberace, pianydd (m. 1987)
* 1929 - Adrienne Rich, awdures (m. 2012)
* 1936 - Roy Hudd, actor a digrifwr (m. 2020)
* 1940 - Gareth Gwyn Roberts, ffisegydd (m. 2007)
* 1947 - Owen Money, cyflwynydd radio, cerddor a digrifwr
* 1948 - Emma Georgina Rothschild, gwyddonydd
* 1953 - Pierce Brosnan, actor
* 1954 - Dafydd Williams, gofodwr
* 1964 - Milton Jones, comediwr
* 1966 - Janet Jackson, cantores
* 1974 - Laura Pausini, cantores
* 1983 - Nancy Ajram, cantores

## Marwolaethau
[bawd|140px|dde|[I. M. Pei]]
* 1703 - Charles Perrault, awdur, 75
* 1835 - Felicia Hemans, bardd, 41
* 1928 - Kate Bisschop-Swift, arlunydd, 94
* 1953 - Django Reinhardt, cerddor, 43
* 1958 - Catherine Wiley, arlunydd, 79
* 1981 - Helene Dolberg, arlunydd, 99
* 1990
**Sammy Davis, Jr., actor a chanwr, 64 
**Jim Henson, pypedwr, 53
* 2002 - Dorothy Van, arlunydd, 74
* 2005 - Syr Robert Rees Davies, hanesydd, 66
* 2011 - Edward Hardwicke, actor, 78
* 2013
**Heinrich Rohrer, ffisegydd, 79
**Paul Shane, actor, 72
* 2019
**Bob Hawke, Prif Weinidog Awstralia, 89
**I. M. Pei, pensaer, 102

## Gwyliau a chadwraethau
*Dydd Gŵyl Carranog
*Diwrnod cenedlaethol (De Swdan)
*Diwrnod yr Athro (Maleisia)

0516
Mai, 16
14 Mai

**14 Mai** yw'r cant tri deg pedwerydd (134ydd) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (135ed mewn blynyddoedd naid). Erys 231 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1264 - Brwydr Lewes rhwng Harri III, brenin Lloegr a Simon de Montfort.
* 1610 - Louis XIII yn dod yn frenin Ffrainc.
* 1643 - Louis XIV yn dod yn frenin Ffrainc.
* 1870 - Y gêm rygbi gyntaf yn Seland Newydd.
* 1948 - Sefydlu Israel ar dir Palesteina
* 1955 - Sefydlu Cytundeb Warsaw.
* 1973 - Lansio Skylab.
* 2017 - Emmanuel Macron yn dod yn Arlywydd Ffrainc.

## Genedigaethau 
[bawd|140px|dde|[Robert Owen]]
[bawd|140px|dde|[Hywel Williams]]
[bawd|140px|dde|[Cate Blanchett]]
* 1265 - Dante Alighieri, bardd (m. 1321)
* 1414 - Ffransis I, Dug Llydaw (m. 1450)
* 1553 - Marguerite de Valois (m. 1615)
* 1700 - Mary Delany, arlunydd (m. 1788)
* 1771 - Robert Owen, sosialydd (m. 1858)
* 1811 - Antoni Patek, oriadwr (m. 1877)
* 1836 - Wilhelm Steinitz, chwaraewr gwyddbwyll (m. 1900)
* 1884 - Mieze Mardner-Klaas, arlunydd (m. 1950)
* 1885 - Otto Klemperer, arweinydd (m. 1973)
* 1888 - Nansi Richards, telynores (m. 1979)
* 1914 - Lily Garafulic, arlunydd (m. 2012)
* 1922 - Irina Baldina, arlunydd (m. 2009)
* 1926 - Eric Morecambe, comedïwr (m. 1984)
* 1928 - Che Guevara, chwyldroadwr (m. 1967)
* 1933 - Fonesig Siân Phillips, actores
* 1935 - Mel Charles, pêl-droediwr
* 1936 - Bobby Darin, canwr (m. 1973)
* 1938 - Clive Rowlands, chwaraewr rygbi'r undeb (m. 2023)
* 1942 - Alistair McAlpine, Barwn McAlpine o West Green, gwleidydd (m. 2014)
* 1943
**Jack Bruce, cerddor (m. 2014)
**Olafur Ragnar Grimsson, gwleidydd
* 1944 - George Lucas, cyfarwyddwr ffilm
* 1946 - Claudia Goldin, gwyddonydd
* 1948 - Bob Woolmer, cricedwr (m. 2007)
* 1953 - Hywel Williams, gwleidydd
* 1959 - Patrick Bruel, canwr ac actor
* 1961 - Ian Blackford, gwleidydd
* 1968 - Greg Davies, actor a digrifwr
* 1969 - Cate Blanchett, actores
* 1970 - Kenichi Shimokawa, pêl-droediwr
* 1971 - Sofia Coppola, actores ac cyfarwyddwraig ffilm
* 1984
**Olly Murs, canwr
**Mark Zuckerberg, dyn busnes, sefydlu Facebook

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[August Strindberg]]
[bawd|130px|dde|[Megan Lloyd George]]
* 964 - Pab Ioan XII
* 1610 - Harri IV, brenin Ffrainc, 56
* 1643 - Louis XIII, brenin Ffrainc, 41
* 1847 - Fanny Mendelssohn, pianydd a chyfansoddwraig, 41
* 1912 - August Strindberg, dramodydd, 63
* 1922 - William Abraham, arweinydd glowyr De Cymru, 79
* 1923 - Fidelia Bridges, arlunydd, 88
* 1932 - John Hughes, cyfansoddwr emyn-donau
* 1957 - Marie Vassilieff, arlunydd, 73
* 1966
**Antonina Sofronova, arlunydd, 74
**Megan Lloyd George, gwleidydd, 64
* 1980 - Hugh Griffith, actor, 68
* 1987 - Rita Hayworth, actores, 68
* 1998 - Frank Sinatra, canwr, 82
* 2015 - B. B. King, cerddor, 89
* 2017 - Powers Boothe, actor, 68
* 2018 - Abdulrahim Abby Farah, diplomydd a gwleidydd, 98
* 2019
**Grumpy Cat, 7
**Tim Conway, actor, 85
**Alice Rivlin, gwyddonydd, 88

## Gwyliau a chadwraethau 
* Diwrnod y Faner (Paragwái)
* Penblwydd Hastings Banda (Malawi)

0514
Mai, 14