Achos llys y Verein KlimaSeniorinnen Schweiz yn erbyn y Bundesrat

Achos llys yn erbyn Llywodraeth y Swistir (sef y *Bundesrat*), a hynny gan griw o ferched yw'r hyn a elwir yn **Verein KlimaSeniorinnen Schweiz yn erbyn Bundesrat**.

Y *Bundesrat* yw'r cyngor gweithredol saith-aelod sy'n ffurfio llywodraeth ffederal Cydffederasiwn y Swistir ac sy'n gwasanaethu fel pen y wladwriaeth a llywodraeth gyfunol y Swistir. Mae'n cwrdd yn adain orllewinol y Bundeshaus yn Bern. Mae'r *Verein KlimaSeniorinnen* yn undeb o ferched dros 75 oed. Nododd deiseb y menywod hyn fod eu grŵp demograffig yn arbennig o fregus mewn gwres uchel, yn dilyn newid hinsawdd.

Dywed gwefan y menywod, sef y 'KlimaSeniorinnen'':

## 2016
Yn 2016, ffeiliodd grŵp o ferched hŷn achos yn erbyn Llywodraeth y Swistir, gan honni bod y llywodraeth wedi methu â chynnal rhwymedigaethau o dan Gyfansoddiad y Swistir a Chonfensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol (ECHR) trwy beidio â llywio'r Swistir i leihau allyriadau nwyon ty gwydr.

Gofynnodd deiseb y menywod i’r ddeddfwrfa a’r asiantaethau ffederal sy’n gyfrifol am gludiant, warchod yr amgylchedd. Gofynnodd hefyd iddynt reoleiddio sawl sector er mwyn lleihau allyriadau nwyon tŷ gwydr i o leiaf 25% yn is na lefelau 1990 (erbyn 2020) ac o leiaf 50% yn is na lefelau 1990 (erbyn 2050). Beirniadodd y targedau sy'n cael eu trafod ar hyn o bryd yn y ddeddfwrfa (20% erbyn 2020 a 30% erbyn 2030) a'r mesurau y byddai'r Llywodraeth yn eu dilyn er mwyn cyrraedd y targedau hynny.

Yn benodol, honnodd y deisebwyr (y menywod) fod y llywodraeth wedi torri erthyglau 10 (hawl i fywyd), 73 (egwyddor cynaliadwyedd), a 74 (egwyddor ragofalus neu'r *precautionary principle*), Cyfansoddiad y Swistir ac erthyglau 2 ac 8 o'r Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol.

## Tachwedd 2018 (Llys Gweinyddol Ffederal y Swistir) 
Gwrthododd Llys Gweinyddol Ffederal y Swistir yr achos ar y sail nad y menywod dros 75 oed oedd yr unig bobl yr oedd effeithiau newid hinsawdd yn effeithio arnynt.

## Ionawr 2019 - Mai 2020 (Goruchaf Lys y Swistir) 
Yn Ionawr 2019 gwnaed apêl i Oruchaf Lys y Swistir, a wrthododd yr apêl ar 20 Mai 2020. Casgliad y Llys oedd nad oedd hawliau'r menywod wedi cael eu heffeithio'n ddigon drwg, a bod yn rhaid iddynt geisio ateb gwleidyddol.

## Tachwedd 2020 (Llys Hawliau Dynol Ewrop)
bawd|Llys Hawliau Dynol Ewrop

Ar 26 Tachwedd 2020, fe wnaeth menywod hŷn y Swistir ffeilio cais i Lys Hawliau Dynol Ewrop. Rhestrodd y cais dair prif gŵyn, ac yn eu plith bod polisïau hinsawdd y Swistir yn annigonol ac yn torri hawliau bywyd ac iechyd y menywod o dan Erthyglau 2 ac 8 o'r ECHR. Gwrthwynebodd Goruchaf Lys Ffederal y Swistir eu hachos ar sail fympwyol, 'yn groes i'r hawl i achos teg' o dan Erthygl 6; ac ni wnaeth awdurdodau a llysoedd y Swistir ddelio â chynnwys eu cwynion.

## Mawrth 2021 (yn ol i Lywodraeth y Swistir)
Trosglwyddodd yr ECHR yr achos i Lywodraeth y Swistir ar 25 Mawrth 2021. Rhoddodd yr ECHR statws blaenoriaeth i’r achos a galwodd ar Lywodraeth y Swistir i ymateb erbyn 16 Gorffennaf 2021. Mae'r achos yn parhau.

## Cyfeiriadau
Categori:Achosion llys
Categori:Cyfreitheg
Categori:Newid hinsawdd
Categori:Hawliau dynol
Categori:Hawliau dynol a newid hinsawdd