Gouel Breizh

Mae **Gouel Breizh** (er bod trafodaeth ai *Gouel Vreizh*, gyda'r treiglad sy'n gywirach) a elwir hefyd yn **Gouel Erwan** (Ffrangeg: **Fête de la Bretagne**, *Fest Sain-Yves*; Cymraeg *Gŵyl Llydaw*; *Gŵyl Erwan*) yn gyfnod o ddathliadau sy'n dod â digwyddiadau sy'n tynnu sylw at ddiwylliant Llydaw at ei gilydd. Mae'n cael ei reoli gan Gyngor Rhanbarthol Llydaw ers 2009. Fe'i ganed yn Naoned ym 1997 o dan yr enw  **Fête de la Saint-Yves** (*Gouel Sant Erwan*) a sbardunwyd gan gymdeithas Asiantaeth Ddiwylliannol Lydaweg Loire-Atlantique, ac mae wedi lledaenu o Naoned dros Lydaw a ledled y byd.

Mae'r ŵyl yn digwydd yn flynyddol oddeutu 19 Mai (diwrnod Nawddsant Erwan Sant, Saint-Yves ), o'r penwythnos cyn y dyddiad hwn tan yr un canlynol. Yn ôl y trefnwyr, roedd 400,000 o wylwyr dros 8 diwrnod mewn 150 o ddigwyddiadau yn rhan o rifyn 2015.

Ni ddylid drysu'r ŵyl hon â Gouel Broadel ar Brezhoneg sy'n ŵyl annibynnol ar wahân iddo ac sy'n gyfan gwbl drwy gyfrwng yr iaith Lydaweg.

## Hanes Gŵyl Llydaw
]]
### Tarddiad crefyddol
Dethlir Gouel Sant Erwan bob blwyddyn ar 19 Mai er anrhydedd i Erwan Sant (Gŵyl Ifan yn Gymraeg), nawddsant cyfreithwyr a Llydawyr. Fe'i dethlir yn Llydaw, yn enwedig yn ardal Bro Dreger.

### Adfywiad ac ailddiffiniad gyfoes sifig
Gan ddilyn esiampl cenhedloedd Celtaidd eraill, megis Iwerddon (a'i dathliadau Sant Padrig ar 17 Mawrth) neu Gymru (Dydd Gŵyl Dewi, 1 Mawrth), mae mudiadau cenedlaethol a diwyllianol Llydewig wedi ceisio hyrwyddo dathliad a fyddai’n benodol i Lydaw ers tro.

Ar 13 Mawrth 1932, pleidleisiodd Gorsedd Llydaw a Ffederasiwn y Cylchoedd Celtaidd, a gyfarfu mewn cyngres gyffredin yn Nanoed, o blaid trefnu "gwyliau cenedlaethol Llydaw" ar 19 Mai, sef dydd gŵyl Sant Erwan, a ddyrchafwyd gan yr Eglwys Gatholig yn un o nawddseintiau Llydaw.

Dathlwyd yr ŵyl gan lawer o gymdeithasau diwylliannol Llydewig cyn ac ar ôl yr Ail Ryfel Byd, ond heb gydgysylltu. Felly, am flynyddoedd lawer, yng nghanol yr 20g, cyfarfu cymdeithasau Llydaweg yn rhanbarth Paris yn yr Arènes de Lutèce ar gyfer gŵyl Lydaweg.

Roedd yn well gan rai sefydliadau gwleidyddol, cenedlaetholgar yn gyffredinol, ddathlu'r Fête de la Bretagne ar 22 Tachwedd, pen-blwydd Brwydr Ballon, neu ar 17 Mehefin, dyddiad coroni Nevenoe, Brenin Llydaw oll.

### Adfywiad
 yn Penn-ar-Bed]]
Ym 1997 ganwyd y syniad o adfywiad o'r Fête de la Bretagne o gyfarfod, ar Ddydd San Padrig, yn nhafarn "Le Graslin" yn Naoned rhwng Yves Averty, cerddor o Naoned, Gilles Atrux, perchennog y bar, a Claudie Poirier, pennaeth yr Asiantaeth Ddiwylliannol Llydaweg. Ar ôl ymgynghori â gwasanaethau diwylliannol Dinas Naoned, dim ond un dyddiad oedd ar gael ar gyfer cynnal gŵyl, sef, Dydd Llun y Sulgwyn, oedd yn digwydd cwympo ar 19 Mai. Felly ganwyd y Fest Yves cyntaf, drama ar eiriau a adeiladwyd o amgylch un o ffurfiau'r term Fête yn Llydaweg fest ac Yves, gan gyfeirio at gymeriad Yves Hélory de Kermartin a wnaethpwyd yn sant ar 19 Mai 1347. Nod yr ŵyl seciwlar hon yw hyrwyddo diwylliannau traddodiadol Llydaw i gynulleidfa fawr iawn trwy hyrwyddo perfformiadau stryd agored i bawb.

Ers 1998, mae Asiantaeth Ddiwylliannol Llydaw wedi trefnu a chydlynu wythnos o ddathliadau dan yr enw Fest Yves yn Nantes ac mewn 5 tref Lydaweg arall.

Ym 1999, creodd Asiantaeth Ddiwylliannol Lydaweg (ACB44) y gymdeithas Fest Yves/Gouel Erwan gyda chytundebau gwledydd eraill, a sicrhaodd gydgysylltu'r digwyddiad trwy gyfathrebu cyffredin.

## Yr Ŵyl Gyfoes
 (29) gydag ensemble Bleuniadur]]
, rhan o ysbrydoliaeth creu gŵyl nawddsant genedlaethol Llydaw tebyg i yn Dydd Gŵyl Dewi yng Nghymru]]
Ers 2001 mae'r gymdeithas wedi elwa o gefnogaeth sefydliadol rhanbarth Llydaw ond hefyd gan gyngor adrannol Loire-Atlantique a rhanbarth Pays de la Loire. Bydd llawer o bartneriaid preifat yn ymuno ag ef. Daw trefnwyr newydd bob blwyddyn i chwyddo'r rhengoedd, gan gynnwys mewn mannau eraill yn Ffrainc: Paris, Le Havre, Toulouse, ac yn rhyngwladol: Fietnam, Tsieina, Quebec, Iwerddon, a'r Unol Daleithiau.

## Gŵyl sefydliadol
Yn dilyn llwyddiant gŵyl fawr *Touche Breixh* i hyrwyddo Llydaw ym Mharis ym mis Medi 2007, dechreuodd Gyngor Rhanbarthol Llydaw gymryd diddordeb yn nhrefniadaeth Gouel Breizh. Mater wedyn yw trefnu digwyddiad sy’n cyfrannu at amlygu creadigrwydd Llydaw a’r gwerthoedd rhannu y mae’r Llydawyr yn cydnabod eu hunain ynddynt. Ar 20 Rhagfyr 2007, yn ystod darllediad ar sianel France 3, cyhoeddwyd cynllun y Rhanbarth i gefnogi Saint-Yves.

Cynhaliwyd yr ŵyl gyntaf ar y patrwm yma ym mis Mai 2009 trwy gymryd yr enw “Saint-Yves” sy'n gysylltiedig â'i gyfieithu i'r Llydaweg Gouel Erwan. Mae rhai digwyddiadau a ystyrir yn grefyddol yn unig, megis pardwn Saint-Yves yn Tréguier, wedi'u heithrio o'r rhaglen. Yn ogystal, roedd cymdeithas "meddwl rhydd Morbihan" yn bygwth, yn enw seciwlariaeth, fynd â'r rhanbarth i gyfraith os na roddir y gorau i'r enw "Saint-Yves" o blaid yr enw "Fête de la Bretagne": beirniadwyd y penderfyniad olaf hon, yn arbennig gan bapur gorllewin Llydaw, Le Télégramme, a soniodd bryd hynny am “rhagfrith milwriaethus y rhai sy'n ymddiddori mewn seciwlariaeth” (*tartufferies militantes des dévots du laïcisme*).

Tyfodd y digwyddiad yn y blynyddoedd dilynol o dan yr enw “Fête de la Bretagne / Gouel Breizh”. Cynyddodd nifer y digwyddiadau o 200 yn 2009 i 300 yn 2010 , cyngor rhanbarthol Llydaw yn darparu cyllid o 600,000 ewro i sicrhau gwireddu'r digwyddiad. Trefnir y rhain yn Llydaw fel yng ngweddill Ffrainc, yn ogystal â thramor.

Ers 2015, mae Gouel Breizh wedi dod â digwyddiadau ynghyd dan arweiniad trefnwyr sy’n bodloni meini prawf wedi’u diffinio’n dda: dathliad creadigol o Lydaw, cronni actorion lleol, prisiau isel, ysbryd yr ŵyl.

## Gweler hefyd
* Gouel Broadel ar Brezhoneg (gŵyl yr iaith Lydaweg)

## Gŵyliau iaith Celtaidd eraill
* Eisteddfod Genedlaethol Cymru - Cymru
* Oireachtas na Gaeilge - Iwerddon
* Cooish - Ynys Manaw
* Mòd Genedlaethol yr Alban - Yr Alban

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Gwefan swyddogol

Categori:Llydaw
Categori:Llydaweg
Categori:Gwyliau Celtaidd