open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Umma (dinas)

:''Mae'r erthygl hon am y ddinas Swmeraidd: am y term Arabeg gweler Umma''.

Dinas hynafol yng ngwlad Swmer, Mesopotamia, oedd **Umma** ('Tell Jokha' heddiw: 31°38′Gog., 45°52′Dwyr.), sydd fwyaf adnabyddus am ei ymgiprys hir â Lagash ynglŷn â'r ffin rhwng y ddwy ddinas-wladwriaeth. Yn 2350 CC, symudodd y brenin Lugal Zagessi brifddinas Swmer o Umma i Uruk.

Ers goresgyniad Irac yn 2003 mae'r safle archaeolegol, fel nifer o rai eraill yn y wlad honno, wedi dioddef gan waith lladron sydd wedi tyllu cannoedd o dyllau a chloddiau i geisio cael hyd i hynafiaethau gwerthfawr i'w gwerthu.

Categori:Mesopotamia
Categori:Safleoedd archaeolegol Irac
582

5g - **6g** - 7g 
530au 540au 550au 560au 570au - **580au** - 590au 600au 610au 620au 630au 
577 578 579 580 581 - **582** - 583 584 585 586 587 

## Digwyddiadau 
* Mauricius yn olynu Tiberius II Cystennin fel Ymerawdwr Bysantaidd.

## Genedigaethau 
*12 Awst - Arnulf o Metz, sant Cristionogol

## Marwolaethau 
* 5 Ebrill - Eutychius, Patriarch Caergystennin
* 14 Awst - Tiberius II Cystennin, Ymerawdwr Bysantaidd
* Agathias, bardd a hanesydd Groegaidd

Categori:582
581

5g - **6g** - 7g 
530au 540au 550au 560au 570au - **580au** - 590au 600au 610au 620au 630au 
576 577 578 579 580 - **581** - 582 583 584 585 586 

## Digwyddiadau 
*Brenhinllin Sui yn cymryd lle Brenhinllin y Zhou Gogleddol yn China.

## Genedigaethau 
*Umar ibn al-Khattab, califf Mwslimaidd (tua'r dyddiad yma)

## Marwolaethau 
Categori:581
580

5g - **6g** - 7g 
530au 540au 550au 560au 570au - **580au** - 590au 600au 610au 620au 630au 
575 576 577 578 579 - **580** - 581 582 583 584 585 

----

## Digwyddiadau 
* Y cofnod olaf am Senedd Rhufain pan mae'n gyrru llysgenhadaeth i Gaergystennin

## Genedigaethau 
* Pepin I, Maer y Llys Ffrancaidd

## Marwolaethau 
* Martin o Dumes, esgob Braga

Categori:580
Awyr Cymru

250px|de|bawd|ATR 42 Awyr Cymru, Maes Awyr Caerdydd
Defnyddiwyd yr enw  **Awyr Cymru** (Saesneg: *Air Wales*) gan ddau gwmni hedfan. Lansiwyd y cyntaf ar 6 Rhagfyr 1977 er mwyn teithio yn ôl ac ymlaen o Faes Awyr Caerdydd, Y Rhws i Faes Awyr Penarlâg yn Sir y Fflint. Arferai'r cwmni hedfan o Gaerdydd (a chyn hynny o Abertawe a Phen-bre) i nifer o faesydd awyr yn y Deyrnas Unedig, Iwerddon a Ffrainc. Daeth i ben wedi gwasanaeth o ddeunaw mis.

Roedd yr ail gwmni yn gwmni hollol annibynnol, heb unrhyw gysylltiad gyda'r cyntaf. Yr un oedd ei leoliad, sef Maes Awyr Rhyngwladol Caerdydd, ond dim ond y tu fewn i wledydd Prydain roedd yn hedfan. Daeth i ben ar 23 Ebrill 2006 "oherwydd costau cynyddol" a "chystadleuaeth ffyrnig" gan gwmnïau enfawr.

## Gweler hefyd
*Awyrennu yng Nghymru

## Cyfeiriadau
Categori:Awyrennu yng Nghymru
Categori:Cwmnïau a sefydlwyd ym 1997
Categori:Cwmnïau a ddadsefydlwyd yn 2006
Categori:Cwmnïau hedfan
Avilés

Trydedd ddinas Cymuned Ymreolaethol Asturias yw **Avilés**. Dyna hefyd enw’r ardal gwmpasog sy’n cynnwys y ddinas, un o ardaloedd lleiaf Tywysogaeth Asturias.

Mae’r ddinas yn gartref i borthladd cenedlaethol pwysig ac mae’n ddiwydianol dros ben. Mae traethau poblogaidd megis Salinas gerllaw. Ym mis Chwefror bob blwyddyn, cynhelir ‘Carnaval’ yno, un o rai gorau Sbaen. Ceir parti ewyn enwog yng nghanol ardal yr hen ddinas pan mae’r diffoddwyr tân (yn draddodiadol) yn tywallt ffôm dros y torfeydd sydd wedi ymgasglu yno i ddathlu’r ŵyl.

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi a dinasoedd Asturias
5ed ganrif

## Digwyddiadau 
*410: Y Fisigothiaid yn anrheithio Rhufain
*455: Y Fandaliaid yn anrheithio Rhufain
*476: Odoacer yn diorseddu Romulus Augustulus, yr ymerawdwr Rhufeinig olaf yn y gorllewin

## Blynyddoedd a degawdau 
400au *400* 401 402 403 404 405 406 407 408 409
410au 410 411 412 413 414 415 416 417 418 419
420au 420 421 422 423 424 425 426 427 428 429
430au 430 431 432 433 434 435 436 437 438 439
440au 440 441 442 443 444 445 446 447 448 449
450au 450 451 452 453 454 455 456 457 458 459
460au 460 461 462 463 464 465 466 467 468 469
470au 470 471 472 473 474 475 476 477 478 479
480au 480 481 482 483 484 485 486 487 488 489
490au 490 491 492 493 494 495 496 497 498 499
500au 500

Categori:Canrifoedd
Categori:5ed ganrif
578

5g - **6g** - 7g 
520au 530au 540au 550au 560au - **570au** - 580au 590au 600au 610au 620au 
573 574 575 576 577 - **578** - 579 580 581 582 583 

----

## Digwyddiadau 
*Tiberius II Cystennin yn olynu Justin II fel Ymerawdwr Bysantaidd

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
*5 Hydref - Justin II, Ymerawdwr Bysantaidd
*Sant Brendan, sant o Iwerddon.

Categori:578
Rhestr baneri Asia

Dyma oriel o **faneri** cenedlaethol a rhyngwladol a ddefnyddir yn **Asia**.

## Rhyngwladol 

Image:Flag_of_Europe.svg|Baner yr Undeb Ewropeaidd
Image:Flag of the CIS.svg|Baner Cymanwlad y Gwladwriaethau Annibynnol

|Baner Sefydliad dros Gydweithio Islamaidd
Image:Flag of OPEC.svg|Baner OPEC, Cyfundrefn Gwledydd Allforio Petroliwm

## Canolbarth Asia 

Image:Flag of Kazakhstan.svg|Baner Casachstan
Image:Flag of Kyrgyzstan.svg|Baner Cirgistan
Image:Flag of Tajikistan.svg|Baner Tajicistan
Image:Flag of Turkmenistan.svg|Baner Tyrcmenistan
Image:Flag of Uzbekistan.svg|Baner Wsbecistan

## Dwyrain Asia 

Image:Flag of North Korea.svg|Baner Gogledd Corea
Image:Flag of South Korea.svg|Baner De Corea
Image:Flag_of_Japan.svg|Baner Japan
Image:Flag of Mongolia.svg|Baner Mongolia
Image:Flag of the People's Republic of China.svg|Baner Gweriniaeth Pobl Tsieina
Image:Flag_of_the_Republic_of_China.svg|Baner Gweriniaeth Tsieina

## De Ddwyrain Asia 

Image:Flag of Brunei.svg|Baner Brwnei
Image:Flag of Cambodia.svg|Baner Cambodia
Image:Flag of East Timor.svg|Baner Dwyrain Timor
Image:Flag of Vietnam.svg|Baner Fietnam
Image:Flag of Indonesia.svg|Baner Indonesia
Image:Flag of Laos.svg|Baner Laos
Image:Flag of Malaysia.svg|Baner Maleisia
Image:Flag of Myanmar.svg|Baner Myanmar
Image:Flag of the Philippines.svg|Baner Y Philipinau
Image:Flag of Singapore.svg|Baner Singapôr
Image:Flag of Thailand.svg|Baner Gwlad Tai

## De Asia 

Image:Flag of Afghanistan.svg|Baner Affganistan
Image:Flag of Bangladesh.svg|Baner Bangladesh
Image:Flag of Bhutan.svg|Baner Bhwtan
Image:Flag of India.svg|Baner India
Image:Flag of Maldives.svg|Baner Maldives
Image:Flag of Nepal.svg|Baner Nepal
Image:Flag of Pakistan.svg|Baner Pacistan
Image:Flag of Sri Lanka.svg|Baner Sri Lanca

## Gorllewin Asia 

Image:Flag of Bahrain.svg|Baner Bahrain
Image:Flag of Iraq.svg|Baner Irac
Image:Flag of Israel.svg|Baner Israel
Image:Flag of Jordan.svg|Baner Gwlad Iorddonen
Image:Flag of Kuwait.svg|Baner Coweit
Image:Flag of Lebanon.svg|Baner Libanus
Image:Flag of Oman.svg|Baner Oman
Image:Flag of Palestine.svg|Baner Palesteina
Image:Flag of Qatar.svg|Baner Qatar
Image:Flag of Saudi Arabia.svg|Baner Sawdi Arabia
Image:Flag of the United Arab Republic.svg|Baner Syria
Image:Flag of the United Arab Emirates.svg|Baner yr Emiradau Arabaidd Unedig
Image:Flag of Yemen.svg|Baner Iemen
Image:Flag of Iran.svg|Baner Iran

## Dwyrain Ewrop - Gorllewin Asia 

Image:Flag of Armenia.svg|Baner Armenia
Image:Flag of Azerbaijan.svg|Baner Aserbaijan
Image:Flag of Cyprus.svg|Baner Cyprus
Image:Flag of Georgia.svg|Baner Georgia
Image:Flag of Russia.svg|Baner Rwsia
Image:Flag of Turkey.svg|Baner Twrci

Categori:Asia
Asia
Rheged

bawd|240px|Rheged a'r teyrnasoedd o'i chwmpas

Roedd **Rheged** yn deyrnas  Frythonig yn Yr Hen Ogledd oddeutu’r 6g. Yn ei hanterth, roedd yn roedd yn cynnwys pob rhan o'r 'Cumbria' fodern, gan gynnwys Catraeth, ac ymddengys mai Caerliwelydd oedd canolfan y deyrnas. Roedd yn ymestyn dros ran sylweddol o’r hyn sy’n awr yng ngogledd-orllewin Lloegr (i'r dwyrain o'r *Pennines* ac efallai dros ran o dde-orllewin Yr Alban; roedd yn cynnwys Dumfries a Galloway ac o bosib Swydd Ayr (neu Deyrnas Aeron). Eu harweinyddion mwyaf adnabyddus oedd Urien a'i fab Owain. Daeth y deyrnas i ben oddeutui 635 pan briododd gorwyres Urien gyda'r Tywysog Oswiu o Northumbria. Ceir cyflwyniad o hanes y deyrnas yng Nghanolfan Rheged yn Penrith, Cumbria.

Ceir cyfeiriadau at Rheged ym marddoniaeth Taliesin, sy’n cynnwys cerddi i frenin Rheged, Urien Rheged, ac i’w fab Owain fab Urien. Disgrifir Urien fel arglwydd Llwyfenydd (dyffryn Afon Lyvennet heddiw), a hefyd fel arglwydd Catraeth.

Roedd brenhinoedd Rheged yn cynnwys: 
* Meirchion Gul
* Cynfarch fab Meirchion
* Urien Rheged  neu Urien ap Cynfarch
* Owain ab Urien

Yn  ôl yr achau traddodiadol, roedd llinach arall yn disgyn o frawd Cynfarch, Elidir Lydanwyn; ei fab ef oedd Llywarch Hen.

Wedi i deynasoedd Eingl-Sacsoniaid Brynaich a Deifr uno I ddod yn deyrnas Northumbria, meddiannwyd Rheged gan Northumbria rywbryd cyn 730. Cofnodir priodas rhwng Oswy, brenin Northumbria a thywysoges o Rheged tua 638, ac efallai iddo etifeddu’r deyrnas o ganlyniad i’r briodas yma.

## Heddiw
Rhoddwyd enw’r deyrnas i’r *Rheged Discovery Centre* gerllaw Penrith,  Cumbria. Mae’r enw *Cumbria* ei hun yn dod o’r un gwreiddyn â *Chymry*.

## Gweler hefyd
*Rhestr enwau Cymraeg ar drefi a llefydd eraill yn Lloegr

bawd|chwith|200px|Y fynedfa i'r 'Rheged Discovery Centre' ger Penrith.


Categori:Yr Hen Ogledd
Prynhawn Da

Rhaglen gylchgrawn ar S4C yw ***Prynhawn Da*** a gynhyrchir gan gwmni Tinopolis. Mae'n chwaer rhaglen i'r rhaglen nosweithiol *Heno*.

Cychwynodd yn 1998 o dan y teitl '''''P'nawn Da''''' a roedd y cyflwynwyr gwreiddiol yn cynnwys Lyn Ebenezer ac Elinor Jones.

Yn 2006 fe'i ail-enwyd yn *Wedi 3* ac ymunodd John Hardy a Rhodri Owen fel cyflwynwyr. Yn 2012 gwobrwyd cytundeb newydd gan S4C i gwmni cynhyrchu Tinopolis a fe newidiwyd yr enw i *Prynhawn Da*.

Mae'r rhaglen yn cynnwys adran goginio, a gyflwynir yn aml gan Gareth Richards.

## Cyfeiriadau
## Gweler hefyd
* *Heno*

Categori:Cyflwyniadau rhaglenni teledu 1988
Categori:Rhaglenni teledu Cymraeg
Categori:Rhaglenni teledu S4C
Gillian Elisa

Actores, digrifwraig a chantores o Gymraes yw **Gillian Elisa** (ganwyd 10 Awst 1953). Daeth yn adnabyddus am chwarae Sabrina yn *Pobol y Cwm* ac am ei chymeriadau comedi.

## Bywyd cynnar ac addysg
Ganwyd Gillian Elizabeth Thomas yng Nghaerfyrddin a magwyd yn Llanbedr Pont Steffan. Mynychodd Ysgol Gyfun Llanbedr Pont Steffan a  Choleg Cerdd a Drama Cymru yng Nghaerdydd.

Yn ferch ifanc dangosodd ddiddordeb mewn diddanu eraill, o flaen ei theulu ac mewn Eisteddfodau lleol. Yn y chweched dosbarth cyd ysgrifennodd sioe gerdd *Yr Enfys* a'i phrofiad cyntaf ym myd actio oedd chwarae rhan Poli Gardis mewn cynhyrchiad cynnar o Dan y Wenallt. Yn y 1970au roedd hefyd yn aelod o'r grŵp roc, Graffia gan ennill ei lle fel prif gantores y band.

## Gyrfa
Wedi cwblhau ei chwrs coleg, cafodd cynnig y brif ran yn Nrama Gomisiwn yr Eisteddfod Genedlaethol yng Nghaerfyrddin yn 1974, yn chwarae Nimue yn *Dewin Y Daran*. Yn Hydref 1974, ymunodd â chast y gyfres ddrama newydd *Pobol y Cwm* ar BBC Cymru, yn chwarae'r cymeriad Sabrina Harries. Hi oedd aelod ieuengaf y cast ac fe barhaodd yn y rhan am ddeng mlynedd. Yn 1975 chwaraeodd ran Branwen yn yr opera roc *Melltith ar y Nyth*.

Ers hynny cafodd rhannau mewn sawl cyfres deledu ar S4C, gan gynnwys *Dinas*, *Minafon, Noson yr Heliwr,* *Yr Heliwr*, *Glan Hafren*, *Iechyd Da*. Bu hefyd yn chwarae cymeriadau mewn rhaglenni comedi Cymraeg fel ''Ma 'Ifan 'Ma* ac *Eric*. Yn y Saesneg, cafodd rhannau amlwg mewn cyfresi megis *Mortimer's Law*, *Forever Green*, *A Mind to Kill* a *Belonging*.

Mae hefyd yn adnabyddus am ei pherfformiadau comedi ar raglenni adloniant fel *Noson Lawen'', ac yn arbennig am ei chymeriad unigryw 'Mrs OTT'. Yn 2004 perfformiodd y cymeriad yn rhan o sioe un-fenyw yng Ngŵyl Caeredin.

Ers 2011 bu'n dirprwyo ar gyfer rhan 'Grandma' yn sioe gerdd *Billy Elliot* yn West End Llundain ac yn Ionawr 2015 cymerodd y brif ran wedi i Ann Emery ymddeol o'r sioe.

Fel cantores, mae wedi rhyddhau sawl albwm yn ogystal â chyfrannu at recordiadau eraill.

## Disgograffi
**Rhywbeth yn y Glas*
**Haul ar Nos Hir* (Sain)
**Lawr y Lein*, Gillian Elisa a'i Ffrindiau, Mehefin 2006 (Sain)

## Llyfryddiaeth
*

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* 
* Gwefan swyddogol 

Categori:Actorion benywaidd o Gymru
Categori:Cantorion Cymraeg
Categori:Cantorion benywaidd o Gymru
Categori:Digrifwyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1953
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Gyfun Llanbedr Pont Steffan
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru
Categori:Pobl o Sir Gaerfyrddin
Jerez de la Frontera

250px|de|bawd|Yr Alcázar (caer) yn Jerez de la Frontera

Dinas yn ardal Cádiz, Sbaen, yw **Jerez de la Frontera** a leolir yng nghymuned ymreolaethol Andalucía. Mae poblogaeth o ddau gan mil o bobl yno erbyn hyn ac mae'r ddinas bellach wedi disodli prifddinas yr ardal Cádiz fel y lle pwysicaf ar gyfer cysylltiadau trafnidaieth gyhoeddus a hi bellach yw prif ganolfan economaidd yr ardal. Mae Jerez de la Frontera wedi'i lleoli mewn ardal ffrwythlon ar gyfer amaethyddiaeth. Hi yw pumed ddinas Andalucía.

Categori:Dinasoedd Sbaen
Categori:Andalucía
Cádiz

bawd|200px|Lleoliad Cádiz yn Sbaen

Dinas a phorthladd yng nghymuned ymreolaethol Andalucía, de-orllewin Sbaen, yw **Cádiz**, sy'n brifddinas Talaith Cádiz. Yn ddinas hanesyddol dros ben, dyma'r ddinas hynaf o ran pobl yn trigo yno'n barhaus.

Mae'r ddinas yn gartref i Forlu Sbaen, yn ogystal â phrifysgol yr ardal a nifer o draethau.

Categori:Andalucía
Categori:Dinasoedd Sbaen
579

5g - **6g** - 7g 
520au 530au 540au 550au 560au - **570au** - 580au 590au 600au 610au 620au 
574 575 576 577 578 - **579** - 580 581 582 583 584 

----

## Digwyddiadau 
*Y Slafiaid yn dechrau symud i mewn i'r Balcanau a Gwlad Groeg
*Hormizd IV yn olynu Khosrau I fel brenin Persia.
*26 Tachwedd - Pab Pelagius II yn olynu Pab Bened I fel y 63ydd pab.

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
*February - Khosrau I, brenin Persia
*Pab Bened I

Categori:579
Victoria Plucknett

Actores o ardal Abertawe yw **Victoria Plucknett** (ganed 1953). A hithau'n dod o deulu di-Gymraeg, mae bellach yn chwarae rhan 'Diane Ashurst' ar yr opera sebon *Pobol y Cwm* ar S4C ers y nawdegau. Ymddangosodd fel 'Mary' yn y gyfres deledu *The Duchess of Duke Street* hefyd.

Ar un adeg, bu'n rhaid iddi adael *Pobol y Cwm* am gyfnod achos brifodd ei chefn felly cymerodd actores arall ei rôl yn y rhaglen, Eluned Morgan, gan bortreadu Diane am rai wythnosau.

## Teledu
**How Green Was My Valley* (1975)
**The Duchess of Duke Street* (1976-77)
*''Kilvert's Diary* (1977)
**As You Like It* (1978)
**What the Dickens!* (1983)
**The District Nurse* (1984)
**The Bill* (1993)
**The Sherman Plays* (1997)
**Pobol y Cwm* (1999-)
**Belonging* (2006)

## Ffilmiau
**Cameleon'' (1997)

## Dolenni allanol
*

Categori:Actorion benywaidd o Gymru
Categori:Genedigaethau 1953
Categori:Pobl o Abertawe
Noson Lawen (rhaglen deledu)

Rhaglen adloniant yw ***Noson Lawen***. Mae wedi cael ei darlledu ar S4C bob blwyddyn ers 1982 ac mae'n arddangos doniau cantorion, digrifwyr a chorau o flaen cynulleidfa fyw, boed mewn sgubor, stiwdio deledu neu neuadd chwaraeon. Mae nifer o bobl wedi bod yn gyfrifol am gyflwyno'r rhaglen, gan gynnwys Glan Davies.

## Cynhyrchiad
Darlledwyd y rhifyn cyntaf ar 11 Tachwedd 1982, wythnos ar ôl lansio sianel deledu S4C. Cynhyrchwyd y gyfres gan gwmni Teledu'r Tir Glas bryd hynny. Recordiwyd y rhaglen gyntaf ar Fferm Tyddyn 'Ronnen, Llanuwchllyn, Gwynedd a'r cyflwynydd cyntaf oedd yr actor Trefor Selway. Roedd perfformiadau gan gantorion Triawd Lliw, Côr Merched Uwchllyn gydag Elin Mair Jones yn cyfeilio ar y delyn, Triawd Menlli, gyda Gwenda Williams, Einion Edwards, Plant Llanuwchllyn, o dan arweiniad Robin Glyn ac Audrey Williams.

Roedd y cyfresi gwreiddiol yn adlewyrchu gwreiddiau gwledig y rhaglen, gyda'r gynulleidfa yn eistedd ar bêls gwair, gyda'r perfformwyr wedi eu gosod ar drelar fferm.

Erbyn 1996 y cynhyrchydd oedd cwmni Tonfedd (Tonfedd Eryri yn ddiweddarach) ac yna Cwmni Da.

## Gweler hefyd 
* Noson Lawen (traddodiad gwerin)

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* *Noson Lawen* ar wefan S4C
* 

Categori:Rhaglenni teledu Cymraeg
Categori:Cyflwyniadau rhaglenni teledu 1982
Categori:Rhaglenni teledu'r 1980au
Categori:Rhaglenni teledu'r 1990au
Categori:Rhaglenni teledu'r 2000au
Categori:Rhaglenni teledu'r 2010au
Passeriformes

Yr urdd fwyaf o adar yw'r **Passeriformes** (**adar golfanaidd** neu  **adar clwydol**). Mae bron 6000 o rywogaethau a geir ledled y byd yn perthyn iddi gyda'r amrywiaeth fwyaf mewn rhanbarthau trofannol. Mae ganddynt draed wedi'u haddasu ar gyfer clwydo ac mae strwythur eu chwarren wropygiol (*uropygial gland*) a'u sberm yn unigryw. Mae gan y grŵp mwyaf o rywogaethau (yr adar cân) gyhyrau cymhleth er mwyn rheoli eu syrincs a ddefnyddir i ganu.

## Teuluoedd a rhywogaethau
Mae dosbarthiad y Passeriformes yn amrywio. Mae'r rhestr isod yn dilyn rhestr yr ''International Ornithologists' Union''.

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q35409 . ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q25341 }
limit 20
|sort=label
|columns=label:teulu,P225,P18:delwedd
|row_template=Zutabe formatoa/Familiak
|thumb=80
|links=local
}}

## Cyfeiriadau
*
Emyr Wyn

Actor a chanwr yw **Emyr Wyn** (ganwyd Medi 1952). Mae'n fwyaf adnabyddus am chwarae y cymeriad Dai 'Sgaffalde' ym *Mhobol y Cwm*.

## Bywyd cynnar
Ganwyd **Emyr Wyn Evans** yng Nghaerfyrddin. Fe wnaeth ei enw yn ifanc iawn fel canwr soprano pan oedd yn ddisgybl yn Ysgol Ramadeg Llanelli, gan ryddhau sawl record yn cynnwys 'Llais Swynol Emyr Wyn'. Yn 1974 fe roedd yn aelod cychwynnol o'r grŵp gwerin Mynediad am Ddim.

## Gyrfa
Ar ddiwedd yr 1970au roedd Emyr Wyn yn un o gyflwynwyr y rhaglen deledu i blant, *Yr Awr Fawr*. Fe ymddangosodd fel y cymeriad Sam Crosby yn y ffilm deledu ''Y Dyn 'Nath Ddwyn y Dolig* (1985). Chwareodd ran y Parchedig J.S. Jones ar y comedi sefyllfa *Teulu'r Mans''. Ar ddechrau'r 1990au roedd yn un o'r perfformwyr ar y rhaglen ddychan *Pelydr X* ar S4C. Ymddangosodd hefyd fel un o'i gymeriadau mwyaf enwog 'Rhisart', un rhan o'r cwpl enwog Rhisiart a Glenys yn nghyfresi comedi Caryl Parry Jones, a'r ddwy ffilm *Ibiza, Ibiza* (1986) a '''Steddfod! 'Steddfod!* (1989). Gwelwyd hefyd yn *Heliwr'' (1996).

Yn 2004 fe ymunodd a'r opera sebon *Pobol y Cwm* gan chwarae cymeriad Dai 'Sgaffalde' Ashurst.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* ar wefan yr Internet Movie Database
*BBC Cymru - Emyr Wyn

Categori:Genedigaethau 1952
Categori:Actorion o Gymru
Categori:Pobl o Sir Gaerfyrddin
577

5g - **6g** - 7g 
520au 530au 540au 550au 560au - **570au** - 580au 590au 600au 610au 620au 
572 573 574 575 576 - **577** - 578 579 580 581 582 

----

## Digwyddiadau 
*Brwydr Deorham; yr Eingl-Sacsoniaid dan Ceawlin, brenin Wessex yn gorchfygu'r Brythoniaid.

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
Categori:577
576

5g - **6g** - 7g  
520au 530au 540au 550au 560au - **570au** - 580au 590au 600au 610au 620au  
571 572 573 574 575 - **576** - 577 578 579 580 581  

----

## Digwyddiadau
## Genedigaethau
## Marwolaethau
*Sant Germanus o Baris
*'Amina, mam Muhammad

Categori:576
575

5g - **6g** - 7g  
520au 530au 540au 550au 560au - **570au** - 580au 590au 600au 610au 620au  
570 571 572 573 574 - **575** - 576 577 578 579 580  

----

## Digwyddiadau
*Childebert II yn dod yn frenin Austrasia
*2 Mehefin - Pab Bened I yn olynu Pab Ioan III fel y 62il pab

## Genedigaethau
*Heraclius, Ymerawdwr Bysantaidd (tua'r dyddiad yma)

## Marwolaethau
*Sigebert I, brenin Austrasia, llofruddiwyd gan Fredegund

Categori:575
574

5g - **6g** - 7g  
520au 530au 540au 550au 560au - **570au** - 580au 590au 600au 610au 620au  
569 570 571 572 573 - **574** - 575 576 577 578 579  

----

## Digwyddiadau
*Yr Ymerawdwr Bysantaidd Justin II yn ymddeol, gan ddewis Tiberius II Cystennin fel ei olynydd
*Áedán mac Gabráin yn dod yn frenin Dál Riata

## Genedigaethau
*Uthman ibn Affan, califf (tua'r dyddiad yma)
* Y Tywysog Shotoku, rheolwr Japan

## Marwolaethau
*7 Gorffennaf - Pab Ioan III
*Cleph, brenin y Lombardiaid
*Conall mac Comgaill, brenin Dál Riata

Categori:574
571

5g - **6g** - 7g  
520au 530au 540au 550au 560au - **570au** - 580au 590au 600au 610au 620au  
566 567 568 569 570 - **571** - 572 573 574 575 576 

----

## Digwyddiadau
*Y Monoffysitiaid yn gwrthod Cyngor Chalcedon, gan greu rhwyg yn yr eglwys

## Genedigaethau
## Marwolaethau
*Ymerawdwr Kimmei, ymerawdwr Japan

Categori:571
Boeotia

bawd|*Nomos* Boeotia yng ngwlad Groeg heddiw

Tiriogaeth yng Ngroeg yr Henfyd oedd **Boeotia**, (Hen Roeg: *Βοιωτία*), a elwir hefyd yn **Beotia** neu **Bœotia,** ond sydd nawr yn cael ei adnabod fel *Nomos* (sir) yn yr un ardal.

Mae Boeotia wedi'i lleoli i'r gogledd o ddwyrain Gwlff Corinth. I'r de, mae'n ffinio ar Attica a Megaris, yn y gogledd ar Locris Opuntiaidd a Chulfor Euripus, ac yn y gorllewin ar Phocis. Ynghanol Boeotia mae Llyn Copais.

Ceir llawer o sôn am Boeotia ym mytholeg Roeg. Yn y cyfnod hanesyddol roedd nifer o ddinasoedd pwysig yma, yn enwedig Thebai, y ddinas mwyaf pwerus yng Ngroeg am gyfnod. Dywedid mai Graia (Γραία) oedd y ddinas hynaf yng Ngroeg. Dinasoedd eraill yma oedd Orchomenus, Plataea, a Thespiae.

## Pobl enwog o Boeotia 
* Epaminondas
* Gorgidas
* Hesiod
* Pelopidas
* Pindar
* Plutarch
* Narcissus (mytholeg)

Categori:Daearyddiaeth Gwlad Groeg
Categori:Groeg yr Henfyd
570

5g - **6g** - 7g 
520au 530au 540au 550au 560au - **570au** - 580au 590au 600au 610au 620au 
565 566 567 568 569 - **570** - 571 572 573 574 575 

----

## Digwyddiadau 
## Genedigaethau 
*Muhammad, proffwyd Islam
*Childebert II, brenin Austrasia (bu farw 595)

## Marwolaethau 
*Gildas (dyddiad traddodiadol)
*Liuva I, brenin y Fisigothiaid

Categori:570
569

5g - **6g** - 7g 
510au 520au 530au 540au 550au - **560au** - 570au 580au 590au 600au 610au 
564 565 566 567 568 - **569** - 570 571 572 573 574 

----

## Digwyddiadau 
* Brenin Garamantes yn gwneud cytundeb heddwch a'r Ymerodraeth Fysantaidd
*Ioan o Ephesus yn cwblhau ei waith *Bucheddau Saint y Dwyrain*

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
* Dorotheos, Patriarch Uniongred Coptig Alexandria

Categori:569
573

5g - **6g** - 7g  
520au 530au 540au 550au 560au - **570au** - 580au 590au 600au 610au 620au  
568 569 570 571 572 - **573** - 574 575 576 577 578  

----

## Digwyddiadau
* Brwydr Arfderydd rhwng Gwenddoleu ap Ceidio a meibion Eliffer, Gwrgi a Peredur (tua'r dyddiad yma)
* Khosrau I, brenin Persia yn cipio Daraa

## Genedigaethau
*Abu Bakr, Califf Mwslimaidd

## Marwolaethau
* Narses, cadfridog Bysantaidd

Categori:573
Creta

Y fwyaf o ynysoedd Gwlad Groeg (3220 milltir sgwar) ac un o Beriffereiau Groeg yw **Creta** (Groeg: *Κρήτη*, *Kríti*). Saif yr ynys tua 160&nbsp;km i'r de o dir mawr Groeg. Roedd y boblogaeth yn 650,000 yn 2005; Heraklion yw'r brifddinas.

bawd|canol|250px|Ynys Creta yng Ngwlad Groeg

Creta oedd safle'r gwareiddiad hynaf yn Ewrop, y gwareiddiad Minoaidd, o tua 2600 CC. hyd 1400 CC.. Mae llawr o hanesion am gyfnod cynnar Creta wedi eu trosglwyddo trwy fytholeg Groeg, er enghraifft y chwedlau am y Brenin Minos, Theseus a'r Minotaur; a'r stori am Daedalus ac Icarus.

Concrwyd Creta gan yr Ymerodraeth Rufeinig yn 69 CC., a daeth dinas Gortyn yn brifddinas talaith Rufeinig oedd weithiau'n cynnwys Cyrenaica yn ogystal â Chreta. Yn ddiweddarach cipiwyd yr ynys gan yr Arabiaid yn 824. Adennillwyd Creta i'r Ymerodraeth Fysantaidd gan Nicephorus Phocas yn 960. Yn 1204 meddiannwyd yr ynys gan Fenis yn stod y Bedwaredd Groesgad, a bu yn eu meddiant hwy hyd nes daeth yn rhan o'r Ymerodraeth Ottoman yn 1669.

Ynys fynyddig yw Creta. Y copa uchaf yw Psiloritis neu Fynydd Ida, 2,456 m (8,057 troedfedd) o uchder.

## Enwogion
* Doménikos Theotokópoulos (El Greco) (1541-1614), arlunydd
* Nana Mouskouri (g. 1934), cantores


Categori:Ynysoedd Gwlad Groeg
Categori:Hanes Gwlad Groeg
Categori:Y Môr Aegeaidd
572

5g - **6g** - 7g  
520au 530au 540au 550au 560au - **570au** - 580au 590au 600au 610au 620au  
567 568 569 570 571 - **572** - 573 574 575 576 577  

----

## Digwyddiadau
*Rhyfel rhwng yr Ymerodraeth Fysantaidd ac Ymerodraeth Persia
*Y Fisigothiaid yn ymosod ar yr Ymerodraeth Fysantaidd yn Sbaen

## Genedigaethau
## Marwolaethau
*Alboin, brenin y Lombardiaid (neu 573)
*Æthelric, brenin Brynaich (dyddiad traddodiadol)

Categori:572
Len Hill

Chwaraewr criced a pêl-droed oedd **Lenard Winston Hill** (14 Ebrill 1941 – 12 Ebrill 2007).

## Dolenni allanol
* Len Hill ar safle *Cricket Archive*

Categori:Genedigaethau 1941
Categori:Marwolaethau 2007
Categori:Cricedwyr o Gymru
Categori:Pêl-droedwyr o Gymru
Baner Canada

[bawd|250px|Baner Canada [Delwedd:FIAV 111110.svg|23px]]
bawd|250px|''Pearson's Pennant''
Baner o ddau stribed coch gyda stribed gwyn â deilen masarnen, arwyddlun cenedlaethol Canada ers 150 mlynedd, coch rhyngddynt yw **baner Canada**. Mae'r coch yn cynrychioli aberth milwyr Canadaidd y Rhyfel Byd Cyntaf, a'r gwyn yn cynrychioli gogledd eiraog y wlad.

Am flynyddoedd nid oedd gan Ganada baner genedlaethol a bu'n defnyddio fersiwn ei hunan o Luman Coch Prydain gyda tharian arfbais Canada yn y *fly*. Yn y 1960au cynnar cynyddodd gefnogaeth am faner unigryw. Bu'r dyluniad gwreiddiol, a alwyd yn ''Pearson's Pennant'' (Penwn Pearson), yn defnyddio tair deilen masarnen i gynrychioli Canada, gyda stribed glas ar naill ochr i gynrychioli'r cefnforoedd Tawel ac Iwerydd. Gelir y rhan gwyn rhwng y ddau ochr goch yn y faner yn *Palo Canadaidd* ('Canadian Pale') - palo yw'r enw banereg ar rhan ganol mewn baner trilliw neu drirhan fertigol. Ni chefnogwyd y faner hon gan lawer, a chytunwyd y mwyafrif i gael baner gyda'r ddeilen masarnen a'r lliwiau cenedlaethol. Mabwysiadwyd y faner gyfredol ar 15 Chwefror, 1965.

## Ffynonellau
* *Complete Flags of the World*, Dorling Kindersley (2002)

Categori:Baneri Canada
Canada
Baner Ynysoedd Solomon

[bawd|250px|Baner Ynysoedd Solomon [Delwedd:FIAV 111000.svg|23px]]
Mabwysiadwyd **baner Ynysoedd Solomon** ar 18 Tachwedd, 1977, blwyddyn ar ôl ennill hunanlywodraeth ond blwyddyn cyn ennill annibyniaeth ar y Deyrnas Unedig. Caiff ei rhannu'n groesgornel gan streipen felen sy'n cynrychioli heulwen yr ynysoedd. Mae'r ddau driongl a ffurfir gan y streipen yn las a gwyrdd i gynrychioli dŵr a thir. Yn wreiddiol, bu'r pum seren wen yn cynrychioli pum rhandir y wlad. Yn hwyrach rhannwyd yr ynysoedd yn saith rhandir felly newidiwyd symbolaeth y sêr i gyfeirio at y pum prif grŵp o ynysoedd.

## Ffynonellau
* *Complete Flags of the World* (Dorling Kindersley, 2002)

Ynysoedd Solomon
Categori:Ynysoedd Solomon
567

5g - **6g** - 7g 
510au 520au 530au 540au 550au - **560au** - 570au 580au 590au 600au 610au 
562 563 564 565 566 - **567** - 568 569 570 571 572 

----

## Digwyddiadau 
*Liuva I yn olynu Athanagild fel brenin y Fisigothiaid

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
*Charibert, brenin y Ffranciaid
*Athanagild, brenin y Fisigothiaid

Categori:567
Kurt Vonnegut

Nofelydd o'r Unol Daleithiau oedd **Kurt Vonnegut** (11 Tachwedd 1922 - 11 Ebrill 2007).

## Llyfryddiaeth
### Nofelau
**Player Piano* (1952)
**The Sirens of Titan* (1959)
**Mother Night* (1961)
*''Cat's Cradle* (1963)
**God Bless You, Mr. Rosewater* (1965)
**Slaughterhouse-Five* (1969)
**Breakfast of Champions* (1973)
**Slapstick* (1976)
**Jailbird* (1979)
* *Deadeye Dick* (1982)
* *Galápagos* (1985)
* *Bluebeard* (1987)
* *Hocus Pocus* (1990)
**Timequake* (1997)

### Storiau
**Welcome to the Monkey House* (1968)
**Bagombo Snuff Box* (1999)

### Arall
**Happy Birthday, Wanda June* (1971)
**Palm Sunday* (1981)
**A Man Without a Country'' (2005)

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1922
Categori:Marwolaethau 2007
Categori:Llenorion dystopaidd
Categori:Llenorion straeon byrion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Llenorion straeon byrion Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Nofelwyr yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Nofelwyr Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o Indianapolis
Categori:Pobl fu farw yn Ninas Efrog Newydd
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Saesneg o'r Unol Daleithiau
566

5g - **6g** - 7g 
510au 520au 530au 540au 550au - **560au** - 570au 580au 590au 600au 610au 
561 562 563 564 565 - **566** - 567 568 569 570 571 

----

## Digwyddiadau 
## Genedigaethau 
* Abbas ibn Abd al-Muttalib, ewythr Muhammad

## Marwolaethau 
* Theodosius, Patriarch Uniongred Coptig Alexandria

Categori:566
Mozilla Firefox

bawd|Logo Mozilla Firefox 70
bawd|Firefox 57 ar Windows 10.
Porwr gwe cod agored a rhydd sy'n dod o'r Mozilla Application Suite ac yn cael ei reoli gan Mozilla Corporation yw **Mozilla Firefox**. Ers Medi 2009, Firefox yw'r ail borwr mwyaf poblogaidd yn ôl defnydd, gyda 22.82% o ddefnydd porwyr gwe byd-eang yn ei ddefnyddio yn ôl Net Applications. Dywed ffynonellau eraill mai rhwng 20% a 32% yw defnydd Firefox.

I ddangos tudalennau gwe, mae Firefox yn defnyddio peiriant porwr gwe Gecko, sy'n gweithredoli bron pob safonau gwe cyfredol gan gynnwys sawl nodwedd sydd i fod i ragweld ychwanegiadau tebygol i'r safonau.

Mae nodweddion diweddaraf Firefox yn cynnwys pori gyda thabiau (gyda'i *ryngwyneb defnyddiwr graffigol*), gwirio sillafu, chwilio fesul gair, nodi tudalen byw, rheolwr lawrlwytho, pori preifat, geoleoli sy'n seiliedig ar wasanaeth Google a system chwilio cyfannol sy'n defnyddio Google yn ddiofyn o fewn bron i'r rhan fwyaf o leoliadau. Gellir ychwanegu nodweddion drwy estyniadau, a grëir gan ddatblygwyr trydydd-parti, lle bo dewis eang ar gael, sy'n nodwedd a dynna lawer o ddefnyddwyr Firefox.

Mae Firefox yn rhedeg ar lawer o systemau gweithredu, gan gynnwys Microsoft Windows, GNU/Linux, Mac OS X, FreeBSD, a llawer mwy o blatfformau. 3.6.12 yw'r fersiwn sefydlog cyfredol, a ryddhawyd ar 15 Medi 2010. Mae gan god ffynhonnell Firefox dair trwydded o dan Drwydded Gyhoeddus Gyffredinol GNU, Trwydded Gyhoeddus Gyffredinol Llai GNU, a Mozilla Public License.

## Poblogrwydd 
Mae defnyddwyr y we wedi mabwysiadu Firefox yn gyflym, er gwaetha'r ffaith bod Internet Explorer wedi ei rag-osod gyda phob copi o sustem weithredu Windows. Fe welwyd gostyngiad cyson yng nghanran defnyddwyr Internet Explorer wedi lansiad Firefox. Yn ôl cwmni dadansoddi OneStat, erbyn Gorffennaf 2006, Firefox oedd y porwr mwyaf poblogaidd tu ôl i Internet Explorer, gyda 12.93% o'r ganran defnyddwyr byd eang. Erbyn Mawrth 2007, yn ôl data a ryddhawyd gan gwmni NetApplications, roedd cyfradd marchnad byd eang Firefox wedi cynyddu i 15.1%.

## Nodweddion 
Fel sawl meddalwedd cod agored, mae Firefox wedi'i leoleiddio i'r Gymraeg (gweler isod am y fersiwn Cymraeg.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Mozilla Firefox
* Cywiriadur Cymraeg

Categori:Porwyr gwe
Firefox

Gall **Firefox** gyfeirio at sawl endid gwahanol:

*Mozilla Firefox, porwr gwe
**Firefox*, nofel gan Craig Thomas
565

5g - **6g** - 7g 
510au 520au 530au 540au 550au - **560au** - 570au 580au 590au 600au 610au 
560 561 562 563 564 - **565** - 566 567 568 569 570 

----

## Digwyddiadau 
* 14 Tachwedd - Justin II yn olynu Justinian I fel Ymerawdwr Bysantaidd.

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
* 13 Tachwedd (neu 14) - Justinian I, Ymerawdwr Bysantaidd
* Belisarius, cadfridog Bysantaidd
* Procopius o Caesarea, hanesydd
* Audoin, brenin y Lombardiaid
## Events 
Categori:565
Baner Lloegr

[bawd|250px|Baner Lloegr [Delwedd:FIAV 110000.svg|23px]]
Croes goch ar gefndir gwyn yw **baner Lloegr**. Defnyddiwyd yn gyntaf tua 1191 fel baner San Siôr, a daeth yn faner Lloegr tua 1277.

## Ffynonellau
**Complete Flags of the World*, Dorling Kindersley (2002)

Lloegr
Categori:Baneri Lloegr
568

5g - **6g** - 7g 
510au 520au 530au 540au 550au - **560au** - 570au 580au 590au 600au 610au 
563 564 565 566 567 - **568** - 569 570 571 572 573 

----

## Digwyddiadau 
*1 Ebrill - Y Lombardiaid dan eu brenin Alboin yn meddiannu rhan o ogledd yr Eidal; sefydlir dinas Fenis gan ffoaduriaid
*Leovigild yn olynu ei frawd Liuva I fel brenin y Fisigothiaid
*Ceawlin, brenin Wessex yn gorchfygu Ethelbert, brenin Caint ym Mrwydr Wibbandun

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
Categori:568
564

5g - **6g** - 7g 
510au 520au 530au 540au 550au - **560au** - 570au 580au 590au 600au 610au 
559 560 561 562 563 - **564** - 565 566 567 568 569 

----

## Digwyddiadau 
## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
* Sant Tudwal yn marw yn Treguier (yn ôl traddodiad).

Categori:564
563

5g - **6g** - 7g 
510au 520au 530au 540au 550au - **560au** - 570au 580au 590au 600au 610au 
558 559 560 561 562 - **563** - 564 565 566 567 568 

----

## Digwyddiadau 
* Justinian I yn ail-gysegru eglwys Hagia Sophia wedi ail-adeiladu'r gromen.
* Sant Columba yn sefydlu ei fynachlog ar ynys Iona, ac yn dechrau ei genhadaeth i'r Pictiaid.

## Genedigaethau 
* Chindaswinth, brenin y Fisigothiaid yn Sbaen.

## Marwolaethau 
Categori:563
Euboea

bawd|250px|Ynys Euboea

**Euboea**, hefyd **Negropont** neu **Negroponte** (Groeg: *Εύβοια*, *Évia*; Hen Roeg: *Εὔϐοια*, *Eúboia*), yw'r ail-fwyaf o ynysoedd Groeg, gydag arwynebedd o 1609 milltir sgwar. Mae'n ynys hir a gweddol gul, rhyw 150&nbsp;km o hyd a rhwng 50&nbsp;km a 6&nbsp;km o led. Roedd y boblogaeth yn 218,032 yn 2005.

Yn y gogledd, nid yw'r culfor rhwng Euboea a Thessalia ar y tir mawr ddim mwy na tua 40 medr o led yn ei fan gulaf, Culfor Euripus. Adeiladwyd pont dros y culfor am y tro cyntaf yn 410 CC., yn ystod y Rhyfel Peloponnesaidd. Daw'r enw Negroponte o'r bont oedd yma pan oedd yr ynys ym meddiant Fenis. Bellach mae dwy bont yn cysylltu'r ynys a'r tir mawr. Mae canol yr ynys yn fynyddig; y copaeon uchaf yw Dirphys (1,745 m), Pyxaria (1,341 m) ac Ochi (1,394).

Yng Ngroeg yr Henfyd roedd dwy ddinas bwysig ar yr ynys, Chalcis ac Eretria. Yn 490 CC dinistriwyd Eretria gan Ymerodraeth Persia, ac er iddi gael ei hail-adeiladu yn dilyn buddugoliaeth y Groegiaid ym Mrwydr Marathon, dinas Chalcis fu'r ddinas bwysicaf ar yr ynys o hynny ymlaen. Chalcis yw prifddinas yr ynys heddiw. Roedd yr ynys i gyd ym meddiant Athen erbyn y cyfnod yma. Yn 410 CC llwyddodd yr ynys i adennill ei hannibyniaeth, ond wedi Brwydr Chaeronea yn 338 CC. daeth yn eiddo Philip II o Facedon, ac yn ddiweddarach yn eiddo Rhufain. Bu'n eiddo Fenis am gyfnod, hyd nes i Ymerodraeth yr Ottomaniaid ei chipio yn 1470. Yn 1830 daeth yn rhan o Wlad Groeg annibynnol.

Categori:Ynysoedd Gwlad Groeg
Categori:Y Môr Aegeaidd
Current TV

Cwmni cyfryngau annibynnol yw **Current TV**, a arweinir gan y cyn-Is-arlywydd yr Unol Daleithiau Al Gore a'r dyn busnes Joel Hyatt. Dechreuodd ddarlledu ar deledu *cable* yn yr Unol Daleithiau ar 1 Awst, 2005. Ei gynulledifa dargedig yw pobl oed 18 i 34.

Ar 6 Hydref, 2006, cyhoeddwyd cytundeb gyda British Sky Broadcasting i greu fersiwn Prydeinig lleoledig o Current TV i'w ddarlledu ar ei systemau lloeren yn y Deyrnas Unedig a Gweriniaeth Iwerddon. Dechreuodd ddarlledu ar 12 Mawrth, 2007.

## Rhaglenni
Mae cynnwys Current TV ar ffurf "pods", rhaglenni byrion rhwng tair a saith munud o hyd, fel arfer yn ddogfennol. Mae Current TV yn gweithio ar sail y syniad o *viewer created content* (cynnwys a greir gan wylwyr), neu VC2. Mae tua 30% o'r pods a ddarlledwyd yn cael eu cyfrannu gan wylwyr. Pob awr mae diweddariadau o ymchwiliadau gwe poblogaidd yn cael eu darparu a'u darlledu ar Current TV gan Google, mewn segment o'r enw Google Current.

## Ffynonellau
*

## Dolenni allanol 
* Gwefan swyddogol
* Gwefan Prydeinig 

Categori:Sefydliadau 2005
Categori:Sianeli teledu
Marc Lloyd-Williams

Cyn bêl-droediwr o Gymru ydy **Marc Lloyd-Williams** (ganed 8 Chwefror 1973). Ef yw prif sgoriwr yn holl hanes Uwch Gynghrair Cymru gyda 319 gôl mewn 468 o ymddangosiadau ac yn nhymor 2001-02 roedd yn brif sgoriwr holl Gynghreiriau Ewrop er na chafodd ei wobrwyo â'r Esgid Aur oherwydd newid yn rheolau'r gystadleuaeth.

Chwaraeodd i sawl clwb yn yr Uwch Gynghrair yng Nghymru yn ogystal â chlybiau Stockport County, Halifax a Southport yng Nghynghreiriau Lloegr ac ers ymddeol o chwarae pêl-droed mae Lloyd-Williams yn gweithio fel sylwebydd a gohebydd yn y wasg Gymreig gyda BBC Radio Cymru a rhaglen Sgorio ar S4C.

## Anrhydeddau
### Clwb
;Bangor
*Pencampwriaeth Uwch Gynghrair Cymru: 1994-95, 
*Cwpan Cymru: 1997-98
;Haugesund
*Pencampwriaeth Adran Gyntaf Norwy: 1996, 
;Y Seintiau Newydd
*Pencampwriaeth Uwch Gynghrair Cymru: 2004-05, 2005-06
*Cwpan Cymru: 2004-05

### Unigol
;Esgid Aur Uwch Gynghrair Cymru
;Aelod o Oriel Anfarwolion Uwch Gynghrair Cymru

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1973
Categori:Pêl-droedwyr o Gymru
Categori:Chwaraewyr C.P.D. Dinas Bangor
Categori:Chwaraewyr C.P.D. Tref Aberystwyth
Categori:Aelodau Oriel Anfarwolion Uwch Gynghrair Cymru
Delos

Mae **Delos** (Groeg: Δήλος, *Dhilos*) yn ynys yng nghanol y cylch o ynysoedd a elwir y Cyclades yng Ngwlad Groeg. Roedd yr ynys yn bwysig ym mytholeg Roeg; dywedid mai yma yr oedd man geni y duw Apollo a'r dduwies Artemis.

Credir fod pobl wedi bod yn byw ar Delos ers y trydydd mileniwm cyn Crist. Yn ôl yr hanesydd Thucydides roedd y boblogaeth wreiddiol yn fôr-ladron Cariaidd, a yrrwyd o'r ynys gan y brenin Minos o ynys Creta. Erbyn cyfnod Homeros roedd yr ynys yn enwog fel man geni Apollo ac Artemis. Rhwng 900 CC a 100 OC., ystyrid Delos yn ynys sanctaidd, gyda theml i Dionysos yno hefyd.

Ar ôl Rhyfeloedd Groeg a Phersia, daeth Delos yn fan cyfarfod Cynghrair Delos, a sefydlwyd yn 478 CC, a chedwid trysorfa'r gynghrair yma hyd 454 CC pan y'i symudwyd i Athen gan Pericles. Ers 1873 mae'r ''École Française d'Athènes'' wedi bod yn cloddio yma, a gwnaed nifer fawr o ddarganfyddiadau. Yn 1990 cyhoeddwyd Delos yn Safle Treftadaeth y Byd.

Categori:Groeg yr Henfyd
Categori:Safleoedd Treftadaeth y Byd yng Ngwlad Groeg
Categori:Ynysoedd Gwlad Groeg
560

5g - **6g** - 7g 
510au 520au 530au 540au 550au - **560au** - 570au 580au 590au 600au 610au 
555 556 557 558 559 - **560** - 561 562 563 564 565 

----

## Digwyddiadau 
* Ceawlin, brenin Wessex yn dod i'r orsedd.
* Custennin ap Cado yn ymddiswyddo fel brenin Dumnonia ac yn mynd i fynachlog. Dilynir ef gan ei fab Gerren II rac Dehau.
* Sant Columba a Sant Finnian yn cweryla, sy'n arwain at frwydr y flwyddyn wedyn.

## Genedigaethau 
* Isidore o Sevillia, archesgob ac ysgolhaig

## Marwolaethau 
* Cynric, brenin Wessex, brenin Wessex

Categori:560
Mynydd Olympos

Y mynydd uchaf yng Ngwlad Roeg yw **Mynydd Olympos** (Groeg: Όλυμπος; Ólympos) neu **Olympos**. Gan fod gwaelod y mynydd bron ar lefel y môr, mae mwy o ddringo i'w wneud i gyrraedd y copa nag ar bron unrhyw fynydd arall yn Ewrop. Saif tua 80&nbsp;km o ddinas Thessaloniki, a gellir ei ddringo o dref Litochoro. Mitikas yw'r copa uchaf ar y mynydd. O ran amlygrwydd y mynydd, dyma un o gopaon uchaf Ewrop.

Ym mytholeg Roeg, Mynydd Olympos oedd cartref y Deuddeg Olympiad, prif dduwiau'r pantheon Groegaidd, a chysylltir ef yn arbennig â'r duw Zews.

## Gweler hefyd 
* Olympos Mons, mynydd ar y blaned Mawrth
* Olympia: rhanbarth yn Elis, Groeg yr Henfyd lle cynhaliwyd y Gemau Olympaidd.

## Cyfeiriadau
Categori:Mytholeg Roeg
Olympus
Olympus
Pythia

Y **Pythia** oedd yr offeiriades oedd yn rhoi y proffwydioliaethau yn oracl Delffi yng Ngroeg yr Henfyd. Sefydlwyd oracl Deffi tua'r 8g cyn Crist, a chofnodir y broffwydoliaeth olaf yn 393 OC., pan gaewyd y temlau paganaidd gan yr ymerawdwr Theodosius I. Roedd oracl Delffi yn enwog trwy wlad Groeg a thu hwnt. Credid fod y duw Apollo yn siarad trwy'r Pythia.

Yn wreiddiol merch ieuanc oedd y Pythia, ond erbyn y cyfnod clasurol, hen wraig oedd hi, ond yn gwisgo gwisg merch ieuanc. Byddai'n rhoi'r broffwydoliaeth yn eistedd ar bair, gyda mŵg o'r pair o'i chwmpas. Pan oedd yr oracl ar ei anterth, roedd tair gwraig yn gwneud y gwaith yma, dwy yn cymeryd eu tro ar y pair ac un arall wrth gefn.

Byddai'r sawl oedd yn dymuno ymgynghori a'r oracl yn dynesu ar hyd y Ffordd Sanctaidd, gan ddwyn gafr i'w haberthu ac arian i'r oracl.

Yn aml roedd union ystyr proffwydoliaethau'r oracl yn aneglur i'r ymholwr. Rhai enghreiffiau o'r proffwydoliaethau oedd:

* Yn 546 CC. roedd Croesus, brenin Lydia yn dymuno ymosod ar Ymerodraeth Persia. Cyn gwneud hynny, gyrrodd gennad i Delphi i ofyn barn yr oracl. Ateb yr oracl oedd, pe croesai Croesus Afon Halys, byddai'n dinistrio ymerodraeth fawr. Cymerodd Croesus hyn fel arwydd i fynd ymlaen a'i ymgyrch, ond gorchfygwyd ef gan Cyrus Fawr, brenin Persia. Gwireddwyd geiriau'r oracl; ond yr ymerodraeth a ddinistriwyd gan Croesus oedd ei ymerodraeth ef ei hun.
* Pan ymosododd Ymerodraeth Persia ar wlad Groeg yn 480 CC. gofynnodd y Spartiaid am broffwydoliaeth. Ateb y Pythia oedd y byddai un o ddau beth yn digwydd: un ai byddai Sparta'n cael ei dinistrio gan y Persiaid, neu byddai'n galaru am un o'i brenhinoedd. Lladdwyd Leonidas, brenin Sparta, ym Mrwydr Thermopylae.
* Yn ystod yr un rhyfel, gofynnodd yr Atheniaid am broffwydoliaeth. Ateb cyntaf y Pythia oedd dweud wrthynt am ffoi ar unwaith rhag y dinistr oedd ar ddyfod. Cynghorwyd yr Atheniaid gan yr offeriaid i ofyn i'r Pythia eto, a'r ateb y tro hwn oedd, er y byddai popeth arall yn cael ei ddinistrio, eto fe safai'r "muriau pren". Bu dadlau yn Athen ynghylch ystyr yr ymdrodd. Dadleuai Themistocles mai'r llynges oedd y "muriau pren", a bod yr oracl yn dweud wrthynt am ymddiried yn y llynges i achub Athen. Gwireddwyd y broffwydoliaeth pan orchfygwyd y llynges Bersaidd ym Mrwydr Salamis.

Categori:Groeg yr Henfyd
C.P.D. Bodedern

bawd|dde|Cae'r Ysgol, Maes y Clwb
Mae **Clwb Pêl-droed Bodedern** yn glwb pêl-droed yn cynyrchioli pentref Bodedern yng ngogledd-orllewin Ynys Môn ac sy'n chwarae yng Nghynghrair Gwynedd. Rheolwr y clwb ydy Rob Hughes, a oedd yn arfer rheoli ail-dim cymdogion agos y clwb, C.P.D. Llangefni.

## Swyddogion y clwb 
* Cadeirydd - Reg Bryant
* Is-Gadeirydd - Dafydd Owen
* Ysgrifennydd - Col Smith
* Trysorydd - Vaughan Owen
* Rheolwr y Tîm Cyntaf - Rob Hughes
* Is-Reolwr - Ricky Williams
* Rheolwyr yr ail Dim - Eurwyn Hughes a Geraint Hughes

## Tlysau 
* 1977 - 1978 Ail-Adran Cynghrair Môn
* 1979 - 1980 Cwpan Megan
* 1981 - 1982 Ail-Adran Cynghrair Môn
* 1989 - 1990 Cwpan Megan
* 1990 - 1991 Cynghrair Môn & Cwpan Elias
* 1991 - 1992 Cynghrair Môn & Cwpan Elias
* 1998 - 1999 Cynghrair Môn, Cwpan JW Lees, Cwpan Megan & Cwpan Dargie
* 2000 - 2001 Cwpan Gwynedd & Cwpan y Llywydd
* 2001 - 2002 Cynghrair Gwynedd, Cwpan Gwynedd, Cwpan yr Arlywydd & Tarian Eryri
* 2002 - 2003 Cwpan Barritt
* 2003 - 2004 Cwpan Barritt
* 2004 - 2005 Ail Adran y Cynghrair Undebol & Cwpan Elusennol
* 2006 - 2007 Cwpan Dargie

## Cyfeiriadau
Categori:Bodedern
Categori:Chwaraeon yn Ynys Môn
Bodedern
Rhestr baneri Lloegr

Dyma **restr baneri Lloegr**. Am faneri eraill a ddefnyddir yn Lloegr yn ogystal â gweddill y Deyrnas Unedig, gweler Rhestr baneri'r Deyrnas Unedig.

## Y faner genedlaethol
## Baneri hanesyddol
### Baneri cenedlaethol a llumanau
### Baneri brenhinol
Categori:Baneri Lloegr
Lloegr
Baneri
Milwr

[bawd|Milwyr [Indonesia|Indonesaidd]]
[bawd|Milwyr [UDA|Americanaidd.]]

Yn y lluoedd arfog, aelod o fyddin sydd ddim yn swyddog yw **milwr**. Er hynny, mae'r gair "milwr" yn gyffredinol yn cael ei ddefnyddio i gyfeirio at unrhyw berson sydd wedi ymrestru â'r fyddin.


Categori:Lluoedd milwrol
559

5g - **6g** - 7g 
500au 510au 520au 530au 540au - **550au** - 560au 570au 580au 590au 600au 
554 555 556 557 558 - **559** - 560 561 562 563 564 

----

## Digwyddiadau 
* Y Bwlgariaid yn ymosod ar yr Ymerodraeth Fysantaidd ond yn cael eu gyrru'n ôl ger Caergystennin gan y cadfridog Belisarius.

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
* Ida, brenin Brynaich (dyddiad traddodiadol)

Categori:559
558

5g - **6g** - 7g 
500au 510au 520au 530au 540au - **550au** - 560au 570au 580au 590au 600au 
553 554 555 556 557 - **558** - 559 560 561 562 563

----

## Digwyddiadau 
* 7 Mai - Cromen eglwys Hagia Sophia yng Nghaergystennin yn syrthio. Mae'r ymerawdwr Justinian I yn gorchymyn ei ail-adeiladu.
* Clotaire I yn ad-uno'r teyrnasoedd Ffrancaidd.
* Conall mac Comgaill yn dod yn frenin Dál Riata.

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
* Childebert I, brenin y Ffranciaid
* Gabrán mac Domangairt, brenin Dál Riata.

Categori:558
557

5g - **6g** - 7g 
500au 510au 520au 530au 540au - **550au** - 560au 570au 580au 590au 600au 
552 553 554 555 556 - **557** - 558 559 560 561 562 

----

## Digwyddiadau 
* Dechrau Brenhinllin y Zhou Gogleddol yng ngogledd Tsieina
* Dechrau Brenhinllin Chen yn ne Tsieina
* Brwydr Dyrham (Deorham), rhwng y Brythoniaid a'r Eingl-Sacsoniaid
* Urien Rheged, noddwr Taliesin, yn gwrthsefyll yr Eingl yn Lindisfarne

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
* Sant Cyriacus y Meudwy

Categori:557
561

5g - **6g** - 7g 
510au 520au 530au 540au 550au - **560au** - 570au 580au 590au 600au 610au 
556 557 558 559 560 - **561** - 562 563 564 565 566 

----

## Digwyddiadau 
* Yn dilyn marwolaeth Clotaire I, rhennir teyrnas y Ffranciaid; daw Sigebert I yn frenin Austrasia, Chilperic I yn frenin Neustria, Charibert yn frenin Paris, a Guntram yn frenin Burgundy.
* Brwydr Cúl Drebene rhwng yr Uí Néill Gogleddol a Deheuol.
* 17 Gorffennaf - Pab Ioan III yn olynu Pab Pelagius I fel y 61fed pab.

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
* 4 Mawrth - Pelagius, Pab
* Clotaire I, brenin y Franciaid

Categori:561
Llyn Idwal

Mae **Llyn Idwal** yn llyn bychan gydag arwynebedd o 28 erw (tua 800 medr wrth 300 m) ynghanol Cwm Idwal yn y Glyderau yng ngogledd Cymru. Mae'r dŵr y llyn yn llifo i lawr **Afon Idwal** ac yn ymuno â Nant y Benglog ychydig islaw Llyn Ogwen, sydd yna'n ffurfio Nant Ffrancon ac yna Afon Ogwen.

Mae Llyn Idwal yng Ngwynedd, ond mae'r ffin â sir Conwy yn dilyn glan ddwyreiniol y llyn. O gwmpas y llyn mae nifer o fynyddoedd, yn cynnwys Glyder Fawr a'r Garn. Ym mhen gogleddol y llyn mae creigiau Trigyfylchau, sy'n cynnwys y Twll Du neu Gegin y Diafol - hollt twfn yn y clogwyn rhwng Glyder Fawr a'r Garn. Mae'r afon fechan sy'n llifo o'r llyn yn llifo i mewn i Afon Ogwen.

## Tarddiad yr enw 
Yn ôl traddodiad, rhoddodd Tywysog Gwynedd, Owain Gwynedd un o'i feibion, o'r enw Idwal, yng ngofal gŵr o'r enw Nefydd Hardd. Roedd mab Nefydd ei hun, Dunawd, yn genfigennus o Idwal, ac un diwrnod gwthiodd ef i'r llyn a'i foddi.

Cafodd hostel ieuenctid yn yr ardal ei henwi'n *Idwal Cottage*.

Idwal Slabs at the end of Llyn Idwal.jpg|Ochr bella'r llyn, wrth ddod i fyny'r llwybr o'r briffordd
Natura 2000 - Llynoedd ac Afonydd Prydferth.webmhd.webm|Fideo o rai o'r llynnoedd ac afonydd Cymru, fel Llyn Idwal, sy'n cael eu gwarchod a'u rheoli er mwyn diogelu'r bywyd gwyllt sy'n byw yn eu cynefin.
Aerial view of Cwm Idwal, Eryri, Gwynedd, Wales - Awyrlun o Gwm Idwal yng Ngorffennaf 2023 14.jpg|Llyn Idwal, a Llyn Ogwen yn y cefndir

## Dolen allanol 
* Llwybr Cwm Idwal, ar wefan Parc Cenedlaethol Eryri

Categori:Bethesda
Categori:Capel Curig
Idwal
556

5g - **6g** - 7g 
500au 510au 520au 530au 540au - **550au** - 560au 570au 580au 590au 600au 
551 552 553 554 555 - **556** - 557 558 559 560 561 

----

## Digwyddiadau 
* Brwydr rhwng y Brythoniaid a Wessex dan Cynric a Ceawlin yn Beranburh.
* 16 Ebrill - Pab Pelagius I yn olynu Pab Vigilius fel y 60fed pab.

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
* 21 Chwefror - Maximianus o Ravenna, esgob

Categori:556
555

5g - **6g** - 7g 
500au 510au 520au 530au 540au - **550au** - 560au 570au 580au 590au 600au 
550 551 552 553 554 - **555** - 556 557 558 559 560 

----

## Digwyddiadau 
## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
*Pab Vigilius
*Theodebald, brenin Austrasia

Categori:555
554

5g - **6g** - 7g 
500au 510au 520au 530au 540au - **550au** - 560au 570au 580au 590au 600au 
549 550 551 552 553 - **554** - 555 556 557 558 559 

----

## Digwyddiadau 
*Y cadfridog Narses yn adennill Yr Eidal i'r Ymerodraeth Fysantaidd
*Byddinoedd Bysantaidd yn cipio Granada ac Andalucía oddi wrth y Fisigothiaid
*Athanagild yn olynu Agila fel brenin y Fisigothiaid

## Genedigaethau 
*Ymerodres Suiko o Japan

## Marwolaethau 
*Agila, brenin y Fisigothiaid

Categori:554
553

5g - **6g** - 7g 
500au 510au 520au 530au 540au - **550au** - 560au 570au 580au 590au 600au 
548 549 550 551 552 - **553** - 554 555 556 557 558 

----

## Digwyddiadau 
* Yr Ymerodraeth Fysantaidd yn gorchfygu yr Ostrogothiaid ym Mrwydr Mons Lactarius.

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
* Gelimer, brenin olaf y Fandaliaid a'r Alaniaid

Categori:553
Craig Levein

Rheolwr a cyn-chwaraewr pêl-droed o Albanwr yw **Craig William Levein** (ganwyd 22 Hydref, 1964 yn Dunfermline).

Categori:Genedigaethau 1964
Categori:Pêl-droedwyr o'r Alban
Categori:Pobl o Dunfermline
Categori:Rheolwyr pêl-droed
Dundee United F.C.

Clwb pêl-droed Albanaidd sydd wedi ei leoli yn ninas Dundee yw **Dundee United Football Club**. Sefydlwyd y clwb yn 1909 o dan yr enw *Dundee Hibernian*, ond newidiwyd yr enw i Dundee United yn 1923 oherwydd credwyd fod yr enw newydd yn fwy tebygol o ddenu pobl i'w gwylio.

Maent yn chwarae eu gemau cartref yn Stadiwm Tannadice. 

Categori:Timau pêl-droed yr Alban