open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Shirley Jones

Actores a chantores o'r Unol Daleithiau yw **Shirley Mae Jones** (ganed 31 Mawrth 1934).

Mae hi'n adnabyddus am ei rolau mewn ffilmiau cerddorol, gan gynnwys *Oklahoma!* (1955), *Carousel* (1956), a *The Music Man* (1962). Enillodd Wobr yr Academi am yr Actores Orau mewn Rôl Gefnogol am ei rôl fel putain dialgar yn *Elmer Gantry* (1960). Chwaraeodd Jones hefyd rôl arweiniol Shirley Partridge yn y gyfres gomedi sefyllfa gerddorol *The Partridge Family* (1970–1974), a gyd-serennodd ei llysfab go iawn, David Cassidy. Dechreuodd ei gyrfa gyda chlyweliad i Rodgers a Hammerstein, gan arwain at yrfa lwyfan a ffilm lwyddiannus. Nodweddwyd ei bywyd cynnar gan ei chyfranogiad mewn corau eglwys a dramâu ysgol, ac enillodd gystadleuaeth Miss Pittsburgh yn 1952.

Ganwyd hi yn Charleroi, Pennsylvania yn 1934. Priododd â Marty Ingels ac mae ganddi 2 o blant.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q230218 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q230218 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Albymau

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q482994.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P175 ?st .
  ?st ps:P175 wd:Q230218 .
OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?date .}
BIND(YEAR(?date) AS ?year) 
} 
  Group by ?item
|sort=P577
|columns=label:Albwm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Gymreig
Categori:Cantorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1934
Bebe Neuwirth

Actores, cantores a ddawnswraig o'r Unol Daleithiau yw **Bebe Neuwirth** (ganed 31 Rhagfyr 1958).

Mae hi'n adnabyddus am ei rolau ar lwyfan a sgrin, gan gynnwys ei ymddangosiad Broadway cyntaf yn *A Chorus Line*. Enillodd Neuwirth ddwy Wobr Tony am ei pherfformiadau yn *Sweet Charity* a *Chicago*. Serenodd hefyd yn *Damn Yankees* a *The Addams Family*, ac fe'i henwebwyd am Wobr Tony arall am *Cabaret*. Ar deledu, enillodd enwogrwydd fel Dr. Lilith Sternin ar *Cheers* a'i gyfres ddeilliadol *Frasier*, gan ennill dwy Wobr Emmy Primetime. Ymddangosodd Neuwirth yn *Law & Order: Trial by Jury*, *Madam Secretary*, a chafodd rolau ailadroddus yn *Blue Bloods*, *The Good Wife*, *The Good Fight*, a *Julia*. Yn ffilm, portreadodd Nora Shepherd yn *Jumanji* ac ymddangosodd yn *Say Anything, Green Card, Bugsy, Celebrity, Summer of Sam*, a *How to Lose a Guy in 10 Days*.

Ganwyd hi yn Newark, New Jersey yn 1958. Roedd hi'n blentyn i Lee Neuwirth.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q232985 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q232985 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Anffyddwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1958
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Riley Keough

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Danielle Riley Keough** (ganed 29 Mai 1989).

Mae hi'n adnabyddus am ei rolau amrywiol mewn ffilm a theledu, gan gynnwys ei ffilm nodwedd cyntaf *The Runaways* (2010) a pherfformiadau nodedig yn *Mad Max: Fury Road* (2015) ac *American Honey* (2016), gyda'r olaf yn ennill enwebiad Gwobr Ysbryd Annibynnol iddi. Mae hi hefyd wedi ymddangos yn *It Comes at Night* (2017), *Logan Lucky* (2017), a *Zola* (2020). Ar y teledu, serennodd yn *The Girlfriend Experience* (2016), gan ennill enwebiad Golden Globes, ac yn *Daisy Jones & The Six* (2023). Cyd-sefydlodd Keough y cwmni cynhyrchu Felix Culpa a chyd-gyfarwyddodd *War Pony* (2022), a enillodd y Caméra d'Or. Daeth hi'n berchennog unigol ar ystâd Elvis Presley, Graceland, yn 2023.

Ganwyd hi yn Santa Monica, Califfornia yn 1989. Roedd hi'n blentyn i Lisa Marie Presley a Danny Keough. Priododd â Ben Smith-Petersen.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q254947 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q254947 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1989
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Norwyaidd
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1980au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Angie Dickinson

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Angie Dickinson** (ganed 30 Medi 1931).

Mae hi'n adnabyddus am ei rolau torri tir newydd yn *Gun the Man Down* (1956) a *Rio Bravo* (1959), ac am serennu mewn dros 50 o ffilmiau, gan gynnwys ''Ocean's 11* (1960) a *Dressed to Kill* (1980). Enillodd Dickinson gydnabyddiaeth sylweddol am ei rôl fel Seargant *Pepper* Anderson yn y gyfres trosedd NBC *Police Woman* (1974-1978), gan ennill Golden Globe a sawl enwebiad Emmy. Serennodd mewn ffilmiau teledu a chyfresu byr fel *Hollywood Wives* (1985) a *Wild Palms* (1993), ac ymddangosodd mewn ffilmiau fel *Pay It Forward* (2000). Ei pherfformiad olaf oedd yn y ffilm *Mending Fences'' gan Hallmark yn 2009.

Ganwyd hi yn Kulm, Gogledd Dakota yn 1931. Priododd â Burt Bacharach ac mae ganddi 1 plentyn.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q235989 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q235989 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Darlledwyr teledu o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1931
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1930au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Agnes Moorehead

Actores o'r Unol Daleithiau oedd **Agnes Robertson Moorehead** (6 Rhagfyr 1900 - 30 Ebrill 1974).

Mae hi'n adnabyddus am ei gyrfa helaeth mewn radio, llwyfan, ffilm, a theledu, gan gynnwys rolau nodedig yn *Citizen Kane*, *Dark Passage*, *Show Boat*, ac *All That Heaven Allows*. Roedd Moorehead yn berfformiwr blaenllaw gyda Mercury Players, cwmni Orson Welles, a derbyniodd glod am ei rôl yn y ddrama radio *Sorry, Wrong Number*. Enillodd bedair enwebiad am Wobr yr Academi am yr Actores Gefnogol Orau am ei pherfformiadau yn *The Magnificent Ambersons*, *Mrs. Parkington*, *Johnny Belinda*, a *Hush.Hush, Sweet Charlotte*. Enillodd Moorehead gydnabyddiaeth eang am ei rôl fel Endora ar y comedi sefyllfa ABC *Bewitched*, gan ennill chwe enwebiad am Wobr Emmy Primetime. Enillodd Wobr Emmy am ei rôl yn y gyfres Western *The Wild Wild West*.

Ganwyd hi yn Clinton, Massachusetts yn 1900 a bu farw yn Rochester, Minnesota yn 1974. Roedd hi'n blentyn i Mary Mildred Moorehead a John Henderson Moorehead. Priododd â Robert Gist ac mae ganddi 1 plentyn.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q231221 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q231221 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1900
Categori:Marwolaethau 1974
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Chloë Grace Moretz

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Chloë Grace Moretz** (ganed 10 Chwefror 1997).

Mae hi'n adnabyddus am ei rolau cynnar mewn ffilmiau fel *The Amityville Horror* (2005) a *The Eye* (2008), a'i pherfformiad torri tir newydd fel Hit-Girl yn y ffilm archarwr *Kick-Ass* (2010) ochr yn ochr a Nicholas Cage. Serenodd Moretz mewn ffilmiau nodedig gan gynnwys *Hugo* gan Martin Scorsese (2011) a *Dark Shadows* gan Tim Burton (2012). Portreadodd Carrie White yn y ffilm arswyd *Carrie* (2013) a serennodd yn *Clouds of Sils Maria* (2014) a *The Equalizer* (2014). Mae rolau diweddarach Moretz yn cynnwys *The Miseducation of Cameron Post* (2018) a rhoi llais i Wednesday Addams yn *The Addams Family* (2019) a'i dilyniant. Serenodd hefyd yn y cynhyrchiad Off-Broadway gwreiddiol o *The Library* (2014).

Ganwyd hi yn Atlanta, Georgia yn 1997.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q4509 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q4509 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Almaenig
Categori:Ffeministiaid o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1997
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Blythe Danner

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Blythe Danner** (ganed 3 Chwefror 1943).

Mae hi'n adnabyddus am ei chyflawniadau mewn teledu a theatr, gan gynnwys ei rôl fel Izzy Huffstodt ar *Huff*, lle derbyniodd ddwy Wobr Emmy Primetime am yr Actores Gefnogol Orau mewn Cyfres Ddrama. Enillodd hefyd Wobr Tony am yr Actores Nodwedd Orau am ei pherfformiad yn *Butterflies Are Free* ar Broadway. Cafodd Danner ei henwebu ddwywaith am y Wobr Emmy Primetime am yr Actores Wadd Orau mewn Cyfres Gomedi am ei phortread o Marilyn Truman ar *Will & Grace*. Mae ei chredydau ffilm yn cynnwys *Meet the Parents*, yn ogystal â chydweithrediadau gyda Woody Allen yn *Another Woman*, *Alice*, a *Husbands and Wives*. Mae Danner yn chwaer i Harry Danner ac yn weddw Bruce Paltrow.

Ganwyd hi yn Philadelphia yn 1943. Priododd â Bruce Paltrow ac mae ganddi 2 o blant.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q40064 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q40064 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Amgylcheddwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1943
Marion Davies

Actores, cynhyrchydd, sgriptiwr a dyngarwr o'r Unol Daleithiau oedd **Marion Davies** (3 Ionawr 1897 - 22 Medi 1961).

Mae hi'n adnabyddus am ei heffaith sylweddol ar sinema Hollywood gynnar, gan gynnwys ei rolau yn *When Knighthood Was in Flower* a *Little Old New York*, a oedd yn llwyddiannau mawr yn y swyddfa docynnau. Daeth hi hefyd yn ffigwr cymdeithasol amlwg fel gwesteiwr partïon moethus enwogion Hollywood a gwleidyddol. Cafodd gyrfa Davies ei dylanwadu'n fawr gan ei pherthynas â'r tycoon papur newydd William Randolph Hearst, a reolodd ei gyrfa a sefydlodd Cosmopolitan Pictures i gynhyrchu ei ffilmiau. Er gwaethaf ei llwyddiant, dirywiodd ei gyrfa yn ystod y Dirwasgiad Mawr, a bu'n brwydro efo alcoholiaeth. Ymddeolodd Davies o actio yn 1937 i ofalu am Hearst a chymryd rhan mewn gweithgareddau elusennol. Arhosodd gyda Hearst tan ei farwolaeth yn 1951 ac yn ddiweddarach priododd Horace Brown.

Ganwyd hi yn Brooklyn yn 1897 a bu farw yn Hollywood yn 1961.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q242416 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1897
Categori:Hunangofianwyr yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Llenorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Marwolaethau 1961
Categori:Sgriptwyr ffilm yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Viveca Lindfors

Actores llwyfan, ffilm a theledu o Sweden ag America oedd **Viveca Lindfors** (29 Rhagfyr 1920 - 25 Hydref 1995).

Mae hi'n adnabyddus am ei gyrfa helaeth yn y diwydiannau adloniant yn Sweden ac America, gan gynnwys ymddangosiadau mewn mwy na 100 o ffilmiau fel *Night Unto Night*, *No Sad Songs for Me*, *Dark City*, *The Halliday Brand*, *King of Kings*, *An Affair of the Skin*, *Creepshow*, *The Sure Thing*, a *Stargate*. Ymddangosodd hefyd ar Broadway ac yn West End Llundain. Enillodd Lindfors Wobr Emmy am ei hymddangosiad gwadd yn y gyfres *Life Goes On* ac enillodd y Wobr Arian am Actores Orau yng Ngŵyl Ffilm Berlin am ei rôl yn *No Exit*. Ymddangosodd yn aml ar y teledu, yn aml fel seren wadd, a chwaraeodd y brif rôl yn y gyfres byr ''Frankenstein's Aunt''. Yn ei blynyddoedd olaf, dysgodd actio.

Ganwyd hi yn Uppsala yn 1920 a bu farw yn Uppsala yn 1995. Roedd hi'n blentyn i Torsten Lindfors. Priododd â Folke Rogard, George Tabori, Don Siegel a Harry Hasso ac mae ganddi 2 o blant.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q267217 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q267217 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Academyddion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1920
Bryce Dallas Howard

Actores a chyfarwyddwr o'r Unol Daleithiau yw **Bryce Dallas Howard** (ganed 2 Mawrth 1981).

Mae hi'n adnabyddus am ei pherfformiadau mewn ffilmiau fel *The Village* (2004) a *Lady in the Water* (2006), ac am ei rôl fel Claire Dearing yn ffilmau *Jurassic World* (2015–2022). Enillodd ei phortread yn *As You Like It* (2006) gan Kenneth Branagh enwebiad Golden Globe iddi. Ymddangosodd hefyd yn *Spider-Man 3* (2007), *Terminator Salvation* (2009), *The Twilight Saga: Eclipse* (2010), *The Help* (2011), *50/50* (2011), ''Pete's Dragon* (2016), a *Rocketman* (2019). Yn ogystal, cyfarwyddodd Howard y ffilm ddogfen *Dads'' (2019), ac episodau'r gyfres Disney+ *The Mandalorian* a *The Book of Boba Fett*. Hi yw plentyn hynaf y gwneuthurwr ffilm Ron Howard.

Ganwyd hi yn Los Angeles yn 1981. Roedd hi'n blentyn i Cheryl Howard a Ron Howard. Priododd â Seth Gabel ac mae ganddi 2 o blant.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q229775 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q229775 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyfarwyddwyr teledu o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1981
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1980au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Dyan Cannon

Actores, gwneuthurwr ffilmiau a golygydd o'r Unol Daleithiau yw **Dyan Cannon** (ganed 4 Ionawr 1937).

Mae hi'n adnabyddus am ei chyfraniadau sylweddol i ffilm a theledu, gan gynnwys ei rôl dorcalonnus yn y gomedi rywiol *Bob & Carol & Ted & Alice* (1969), a enillodd enwebiad i Wobr yr Academi am yr Actores Cefnogol Orau. Derbyniodd ganmoliaeth hefyd am ei pherfformiadau yn *Heaven Can Wait* (1978) a *Such Good Friends* (1971), a chynhyrchodd y ffilm fer *Number One* a enwebwyd am Wobr yr Academi  yn 1976. Mae ei gwaith ffilm yn cynnwys *The Love Machine*, *Shamus*, *The Last of Sheila*, a *Revenge of the Pink Panther*. Gwnaeth Cannon ei ymddangosiad cyfarwyddol cyntaf gyda *The End of Innocence* (1990). Chwaraeodd rôl ailadroddus yn y gyfres gyfreithiol *Ally McBeal* o 1997 i 2000.

Ganwyd hi yn Tacoma, Washington yn 1937. Roedd hi'n blentyn i Claire Portnoy a Ben Friesen. Priododd â Cary Grant a Stanley Fimberg ac mae ganddi 1 plentyn.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q236688 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q236688 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Academyddion Prifysgol Califfornia, Los Angeles
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Awduron geiriau caneuon o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1937
Linda Blair

Actores ac actifydd o'r Unol Daleithiau yw **Linda Denise Blair** (ganed 22 Ionawr 1959).

Mae hi'n adnabyddus am ei phortread o Regan MacNeil yn y ffilm arswyd *The Exorcist* (1973), a sefydlodd hi mewn diwylliant poblogaidd fel brenhines sgrech ac enillodd wobr Golden Globe ac Oscar. Serennodd Blair mewn sawl ffilm deledu, gan gynnwys *Born Innocent* (1974) a *Sarah T. – Portrait of a Teenage Alcoholic* (1975), ac mewn ffilmiau fel *Hell Night* (1981). Enillodd enw da fel symbol rhyw gyda'i rôl yn *Roller Boogie* (1979). Roedd Blair yn gyflwynydd y gyfres realiti Fox *Scariest Places on Earth* (2000–2006) ac ymddangosodd ar y gyfres *Pit Boss* (2010–2012). Mae hi'n actifydd hawliau anifeiliaid a sefydlodd *y Linda Blair Worldheart Foundation* yn 2004.

Ganwyd hi yn St. Louis, Missouri yn 1959.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q232280 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q232280 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1959
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Marla Maples

Cantores, personoliaeth deledu, model, actores a chyflwynydd o'r Unol Daleithiau yw **Marla Ann Maples** (ganed 27 Hydref 1963).

Mae'n adnabyddus am fod yn ail wraig Arlywydd yr Unol Daleithiau, Donald Trump. Priodasant yn 1993 a chawsant ysgariad yn 1999. Enillodd Maples gydnabyddiaeth mewn cystadlaethau harddwch, gan ennill teitlau fel Miss Resaca Beach Poster Girl a Miss Hawaiian Tropic. Mae ei gyrfa'n cynnwys ymddangosiad gwadd yn WWF WrestleMania VII a rôl yn y sioe Broadway *The Will Rogers Follies*. Ymddangosodd hefyd yn y gyfres deledu *Designing Women*.

Ganwyd hi yn Cohutta, Georgia yn 1963. Roedd hi'n blentyn i Stanley Edward Maples. Priododd â Donald Trump ac mae ganddi 1 plentyn.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q2597050 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q2597050 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1963
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1960au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Jennifer Coolidge

Actores a chomedïwraig o'r Unol Daleithiau yw **Jennifer Coolidge** (ganed 28 Awst 1961).

Mae hi'n adnabyddus am ei rolau yn y gyfres ffilm gomedi *American Pie* a *Legally Blonde*. Mae ei chredydau ffilm eraill yn cynnwys *Pootie Tang*, *A Cinderella Story*, *Click*, *Date Movie*, *Epic Movie*, *Promising Young Woman*, *Single All the Way a* *Shotgun Wedding*. Cydweithiodd gyda Christopher Guest ar bedair ffilm ffug-ddogfen: *Best in Show*, *A Mighty Wind*, *For Your Consideration*, a *Mascots*. Ar y teledu, ymddangosodd Coolidge yn y sitcoms *Joey*, *The Secret Life of the American Teenager*, *2 Broke Girls*, a'r gyfres ddrama *The Watcher*. Enillodd ganmoliaeth feirniadol am ei rôl fel Tanya McQuoid yn y gyfres antur HBO *The White Lotus*, gan ennill dau Wobr Emmy Primetime a Golden Globes. Yn 2023, cafodd ei chynnwys yn y rhestr *Time 100* o'r bobl fwyaf dylanwadol yn y byd.

Ganwyd hi yn Boston yn 1961. Roedd hi'n blentyn i Paul Constant Coolidge.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q230278 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q230278 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1961
Maya Deren

Ffilmwraig arbrofol o Wcráin oedd **Maya Deren** (29 Ebrill 1917 - 13 Hydref 1961).

Mae hi'n adnabyddus am ei chyfraniadau sylweddol i'r mudiad ffilm avant-garde yn y 1940au a'r 1950au, gan gynnwys y ffilm ddylanwadol *Meshes of the Afternoon* (1943). Creodd y ffilm hon gyda'i gŵr Alexander Hammid. Gwnaeth Deren hefyd sawl ffilm nodedig arall fel *At Land* (1944), *A Study in Choreography for Camera* (1945), a *Ritual in Transfigured Time* (1946). Roedd hi'n artist amryddawn, hefyd yn gweithio fel coreograffydd, dawnsiwr, damcaniaethwr ffilm, bardd, darlithydd, ysgrifennwr, a ffotograffydd. Arloesodd Deren mewn ffilm trwy ddefnyddio technegau fel golygu, fframau lluosog, a ffilm araf-symudiol i herio syniadau traddodiadol o ofod a phryd. Roedd ei gwaith yn aml yn ymgorffori elfennau o ddawns, ethnograffeg, a Vodou Haitiaidd, gan adlewyrchu ei diddordebau a'i harbenigedd amrywiol.

Ganwyd hi yn Kyiv yn 1917 a bu farw yn Ninas Efrog Newydd yn 1961. Priododd â Alexandr Hackenschmied a Teiji Ito.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q450382 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Arlunwyr Iddewig o'r Unol Daleithiau
Categori:Arlunwyr benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyfarwyddwyr ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Dawnswyr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1917
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Rosanna Arquette

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Rosanna Arquette** (ganed 10 Awst 1959).

Dechreuodd ei gyrfa ym 1977 a daeth i amlygrwydd gyda'i rôl yn ''S.O.B.' (1981).'' Mae hi'n adnabyddus am ei chyflawniadau allweddol, gan gynnwys enwebiad Gwobr Emmy am ei pherfformiad yn y ffilm deledu ''The Executioner's Song* (1982) a chael Gwobr BAFTA am yr Actores Orau mewn Rôl Gefnogol am y ffilm *Desperately Seeking Susan* (1985). Mae ei rolau ffilm nodedig yn cynnwys *After Hours* (1985), *The Big Blue* (1988), *Pulp Fiction* (1994), a *Crash* (1996). Cyfarwyddodd Arquette hefyd y ffilm ddogfen *Searching for Debra Winger* (2002) a serennodd yn y comedi sefyllfa ABC *What About Brian?'' o 2006 i 2007.

Ganwyd hi yn Ninas Efrog Newydd yn 1959. Roedd hi'n blentyn i Brenda Denaut a Lewis Arquette. Priododd â James Newton Howard a John Sidel ac mae ganddi 1 plentyn.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q109232 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q109232 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyfarwyddwyr ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1959
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Marge Champion

Dawnswraig ac actores o'r Unol Daleithiau oedd **Marjorie Celeste Champion** (2 Medi 1919 - 21 Hydref 2020).

Mae hi'n adnabyddus am ei gwaith fel model dawns ar gyfer ffilmiau animeiddiedig Disney yn bedair ar ddeg oed. Yn ddiweddarach, perfformiodd fel actores a dawnsiwr mewn ffilmiau cerddorol ac roedd ganddi sioe deledu yn 1957 yn seiliedig ar gân a dawns. Yn ddiweddarach, perfformiodd fel actores a dawnswraig mewn sioeau cerdd a ffilm, ac yn 1957 roedd ganddi sioe deledu yn seiliedig ar gân a dawns. Gwnaeth goreograffi creadigol ar gyfer litwrgi hefyd, a gwasanaethodd fel hyfforddwr deialog a symudiad ar gyfer y gyfres deledu fer ym 1978, *The Awakening Land*, a osodwyd yn ddiwedd y 18fed ganrif yn Nyffryn Ohio.

Ganwyd hi yn Los Angeles yn 1919 a bu farw yn Los Angeles yn 2020. Roedd hi'n blentyn i Ernest Belcher. Priododd â Boris Sagal, Art Babbitt a Gower Champion.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q2617543 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q2617543 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Dawnslunwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Dawnswyr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1919
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Melissa Manchester

Cantores, gyfansoddwraig ac actores o'r Unol Daleithiau yw **Melissa Manchester** (ganed 15 Chwefror 1951).

Mae hi'n adnabyddus am ei chyfraniadau i gerddoriaeth gyfoes i oedolion ers y 1970au, gan gynnwys ei halbwm cyntaf *Home to Myself* a'r gân boblogaidd *Midnight Blue,* a gyrhaeddodd y deg uchaf ar siartiau Billboard Hot 100. Dechreuodd Manchester ei gyrfa'n gynnar, gan ddysgu'r piano a'r harpsicord, a chyfansoddi jinglau masnachol erbyn 15 oed. Astudiodd gyfansoddi caneuon gyda Paul Simon ac roedd yn aelod o The Harlettes, cantorion gefn Bette Midler, a gyd-grewyd gyda Barry Manilow. Mae ei gwaith yn ymestyn i berfformiadau teledu, ffilm, a llwyfan, ac mae wedi bod yn ffigwr amlwg yn y diwydiant cerddoriaeth ers degawdau.

Ganwyd hi yn Y Bronx yn 1951.

## Albymau

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q482994.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P175 ?st .
  ?st ps:P175 wd:Q271888 .
OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?date .}
BIND(YEAR(?date) AS ?year) 
} 
  Group by ?item
|sort=P577
|columns=label:Albwm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1951
Uzo Aduba

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Uzo Aduba** (ganed 10 Chwefror 1981).

Mae hi'n adnabyddus am ei rôl fel Suzanne *Crazy Eyes* Warren yn y gyfres Netflix *Orange Is the New Black* (2013–2019), lle enillodd sawl Gwobr Emmy a Gwobr SAG. Aduba yw un o'r ddau actor yn unig i ennill Emmy mewn categorïau comedi a drama am yr un rôl. Yn 2020, portreadodd Shirley Chisholm yn y gyfres fer Hulu *Mrs. America*, gan ennill Gwobr Emmy arall. Mae ei hymddangosiadau ffilm yn cynnwys *American Pastoral* (2016), *My Little Pony: The Movie* (2017), a *Lightyear* (2022). Yn 2021, serennodd yn y ddrama ''Clyde's'' gan Lynn Nottage ar Broadway, gan ennill enwebiad Gwobr Tony.

Ganwyd hi yn Boston yn 1981.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q14941915 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q14941915 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1981
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1980au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Geraldine Page

Actores o'r Unol Daleithiau oedd **Geraldine Page** (22 Tachwedd 1924 - 13 Mehefin 1987).

Mae hi'n adnabyddus am ei gyrfa helaeth mewn ffilm, llwyfan, a theledu, gan gynnwys ennill Gwobr yr Academi am Actores Orau am ei rôl yn *The Trip to Bountiful* (1985). Cafodd emwebiad am Oscar am *Hondo* yn 1953 ac ymddangosodd mewn ffilmau nodedig megis *Summer and Smoke* (1961), *Sweet Bird of Youth* (1962), ''You're a Big Boy Now* (1966), *Pete 'n' Tillie* (1972), *Interiors* (1978), a *The Pope of Greenwich Village* (1984). Ar y llwyfan, derbyniodd enwebiadau Gwobr Tony am rolau yn *Sweet Bird of Youth* (1959), *Absurd Person Singular* (1974), *Agnes of God* (1982), a *Blithe Spirit'' (1987). Cafodd Page ei derbyn i Oriel Anfarwolion Theatr America yn 1979 ac enillodd ddwy Wobr Emmy Primetime am ei gwaith teledu.

Ganwyd hi yn Kirksville, Missouri yn 1924 a bu farw yn Ninas Efrog Newydd yn 1987. Priododd â Alexander Schneider a Rip Torn ac mae ganddi 1 plentyn.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q228650 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q228650 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1924
Categori:Marwolaethau 1987
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1920au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Lena Dunham

Awdur, cyfarwyddwr, actores a cynhyrchydd o'r Unol Daleithiau yw **Lena Dunham** (ganed 13 Mai 1986).

Mae hi'n adnabyddus am greu, ysgrifennu, a serennu yn y gyfres deledu HBO *Girls* (2012–2017), lle derbyniodd sawl enwebiad Gwobr Emmy a dwy wobr Golden Globe. Cyfarwyddodd hefyd sawl pennod o *Girls* a hi oedd y fenyw gyntaf i ennill Gwobr Cyfarwyddwyr America am Gyfarwyddo Rhagorol – Cyfres Gomedi. Dechreuodd Dunham ei gyrfa gyda'r ffilm drama annibynnol *Tiny Furniture* (2010), gan ennill Gwobr Ysbryd Annibynnol am y Sgript Gyntaf Gorau. Yn 2013, cafodd Dunham ei chynnwys yn rhestr *Time* 100 o'r bobl fwyaf dylanwadol yn y byd. Rhyddhaodd ei llyfr cyntaf yn 2014 a chyd-greuodd y cylchlythyr ffeministaidd ar-lein *Lenny Letter* yn 2015. Mae gwaith Dunham, yn ogystal â'i phresenoldeb di-flewyn-ar-dafod ar gyfryngau cymdeithasol ac mewn cyfweliadau, wedi denu cryn ddadlau, canmoliaeth, beirniadaeth ac archwiliad gan y cyfryngau drwy gydol ei gyrfa.

Ganwyd hi yn Ninas Efrog Newydd yn 1986. Roedd hi'n blentyn i Laurie Simmons a Carroll Dunham. Priododd â Luis Felber.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q288359 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q288359 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Seisnig
Categori:Cyfarwyddwyr ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyfarwyddwyr teledu o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1986
Margo Martindale

Actores cymeriad o'r Unol Daleithiau yw **Margo Martindale** (ganed 18 Gorffennaf 1951).

Maen hi'n adnabyddus am eu yrfa mewn teledu, ffilm, a llwyfan, gan gynnwys ennill Gwobr Emmy Primetime am eu rôl fel Mags Bennett ar *Justified* ac am eu rôl ailadroddus fel Claudia ar *The Americans*. Mae Martindale yn cael ei chydnabod am ei rolau cefnogol helaeth mewn nifer o ffilmiau fel *The Rocketeer*, ''Lorenzo's Oil*, *The Firm*, *Million Dollar Baby*, ac *August: Osage County*. Roedd ganddi rolau ailadroddus mewn sioeau fel *The Good Wife* a *Mrs. Davis'', a llaisodd fersiwn ffuglennol ohoni'i hun yn y gyfres Netflix *BoJack Horseman*. Gwnaeth ei ymddangosiad Broadway cyntaf yn adfywiad 2004 o *Cat on a Hot Tin Roof*, gan ennill enwebiad Gwobr Tony.

Ganwyd hi yn Jacksonville, Texas yn 1951.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q257317 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q257317 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Michigan
Categori:Genedigaethau 1951
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Sylvia Sidney

Actores llwyfan, sgrin a ffilm o'r Unol Daleithiau oedd **Sylvia Sidney** (8 Awst 1910 - Gorffennaf 1999).

Mae hi'n adnabyddus am ei gyrfa helaeth yn ymestyn dros 70 mlynedd. Yn benodol, cafodd ei henwebu am Wobr yr Academi am yr Actores Gefnogol Orau am ei pherfformiad yn *Summer Wishes, Winter Dreams* yn 1973. Enillodd sylw hefyd am ei rôl fel Juno yn ffilm Tim Burton yn 1988 *Beetlejuice*, lle enillodd Wobr Saturn am yr Actores Gefnogol Orau. Roedd ei gyrfa gynnar yn cynnwys ymddangosiadau mewn ffilmiau fel *An American Tragedy*, *City Streets* a *Street Scene*. Roedd Sidney yn cael ei chydnabod am chwarae cymeriadau dosbarth gweithiol neu gymeriadau cysylltiedig â gangsters yn aml. Er gwaethaf ei llwyddiant, datblygodd enw am fod yn cydgweithiwr anodd.

Ganwyd hi yn Y Bronx yn 1910 a bu farw yn Ninas Efrog Newydd yn 1999. Priododd â Luther Adler a Bennett Cerf.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q231595 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q231595 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1910
Categori:Marwolaethau 1999
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1910au
Categori:Angen prawf-ddarllen