open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Athelstan

Brenin Lloegr o 924/925 hyd 939 oedd **Athelstan** neu **Æthelstan** (Hen Saesneg: *Æþelstan*, *Æðelstān*) (tua 895 – 27 Hydref 939). Roedd yn fab i'r brenin Edward yr Hynaf, a nai i Æthelflæd o Mersia.

Yn 937, gorchfygodd Aethelstan fyddin cynghrair rhwng Olaf III Guthfrithson, brenin Llychlynwyr Dulyn (Gwŷr Dulyn), Causantín mac Áeda II, brenin yr Alban ac Owain I, brenin Ystrad Clud ym Mrwydr Brunanburh. Yn dilyn ei fuddugoliaeth, defnyddiai'r teitl *r[ex] tot[ius] B[ritanniae]* ("brenin holl Brydain"). Bu farw ddwy flynedd yn ddiweddarach, ac olynwyd ef gan ei hanner-brawd, Edmund.

Ymddengys i holl frenhinoedd Cymru gydnabod awdurdod Athelstan. Dilynodd Hywel Dda  bolisi o gyfeillgarwch gydag Athelstan, a chofnodir iddo ymweld a llys Athelstan nifer o weithiau. Arwyddodd nifer o ddogfennau gydag Athelstan, ac mewn rhai ohonynt disgrifir ef fel *subregulus* neu "is-frenin". Bu raid i Idwal Foel o Wynedd dalu teyrnged i Aethelstan hefyd. Yn dilyn marwolaeth Athelstan, cododd Idwal a'i frawd Elisedd mewn gwrthryfel yn erbyn y Saeson, ond lladdwyd y ddau mewn brwydr yn 942.

Dywedir i Athelstan yrru'r Cernywiaid o Gaerwysg, ac yn 936, nodir iddo osod Afon Tamar fel ffin orllewinol Wessex.

Categori:Brenhinoedd a breninesau Lloegr
Categori:Genedigaethau 895
Categori:Marwolaethau 939
Dino Dines

Chwaraewr allweddellau Seisnig oedd **Peter Leslie "Dino" Dines** (17 Rhagfyr 1944 – 28 Ionawr 2004), a oedd yn fwyaf adnabyddus am ei waith gyda'r band T. Rex. Gweithiodd hefyd gyda The Keef Hartley Band, P.P. Arnold a The Hollies.

Ganwyd yn Hertford, Swydd Hertford ym 1944, a bu farw Dino o drawiad i'r galon yn 2004.

## Dolenni allanol 
* Cyfweliad gyda Dino Dines

Categori:Genedigaethau 1944
Categori:Marwolaethau 2004
Categori:Cerddorion Seisnig
Categori:Pobl o Swydd Hertford
Castell Bryn Gwyn

Safle amddiffynnol aml-gyfnod gerllaw Brynsiencyn ar Ynys Môn yw **Castell Bryn Gwyn**. Mae wedi ei ffurfio o glawdd pridd 10 medr o led a 2 fedr o uchder, ar ffurf cylch, 17 medr ar draws. Yn wreiddiol, roedd ffos yn ei amgylchynu.

Bu cloddio archaeolegol yma yn 1959-60, a dangoswyd fod y safle wedi ei defnyddio yn ystod sawl cyfnod. Cafwyd hyd i grochenwaith o'r cyfnod Neolithig. Yn ddiweddarach, ail-adeiladwyd y clawdd a chloddiwyd ffos newydd, efallai ar gyfer fferm gydag amddiffynfeydd. Cafwyd hyd i grochenwaith o ddiwedd 1g OC, ac ymddengys i'r safle gael ei defnyddio mewn cyfnod diweddarach hefyd.

bawd|dim|Castell Bryn-gwyn,Ynys Môn

Cred rhai ysgolheigion mai'r safle yma oedd "Castell Bon y Dom", y dywedir i Olaf Sigtryggsson, taid Gruffudd ap Cynan ei adeiladu yn nechrau'r 11g. Fodd bynnag, nid oes tystiolaeth bendant i gefnogi hyn.

Gerllaw ceir Meini hirion Bryn Gwyn.

## Llyfryddiaeth
Frances Lynch, *Gwynedd*, A Guide to Ancient and Historic Wales (Llundain: HMSO, 1995)

bawd|dim|Fideo o Gastell Bryn Gwyn

Categori:Cadw
Categori:Llanidan
Categori:Oes Newydd y Cerrig yng Nghymru
Categori:Oes yr Efydd yng Nghymru
Categori:Oes yr Haearn yng Nghymru
Categori:Safleoedd archaeolegol Ynys Môn
Kate Thornton

Newyddiadurwraig Seisnig a chyflwynydd teledu yw **Kate Louise Thornton** (ganwyd 7 Chwefror 1973). Mae hi'n fwyaf enwog am ei swydd fel cyflwynydd cyntaf ar yr X Factor.

## Dolenni allanol
* CV Kate Thornton 

Categori:Genedigaethau 1973
Categori:Newyddiadurwyr o Loegr
Categori:Pobl o Cheltenham
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
T. Rex (band)

Band roc Seisnig oedd **T.Rex**, y prif aelod oedd y canwr, gitarydd a llenor y caneuon, Marc Bolan. Ffurfiwyd y band o dan yr enw **Tyrannosaurus Rex** yn yr 1960au yn Llundain. Eu albwm cyntaf oedd albwm roc gwerin ''My People Were Fair and Had Sky in Their Hair... But Now They're Content to Wear Stars on Their Brows'' (1968) a gyrhaeddodd safle 15 yn siartiau'r Deyrnas Unedig. Cawsont lwyddiant cyffredinol yn yr 1970au fel band roc cyfareddol gyda chaneuon llwyddiannus megis "Hot Love," "Get It On," "Telegram Sam" a "Metal Guru." Daeth y llwyddiant masnachol yma i ben pan laddwyd Bolan mewn damwain car ym 1977.

## Dolenni allanol 
*TAG's Marc Bolan & T-Rex - Legal Guardians of Marc Bolan's Rock Shrine
*Marc Bolan Fan Club 
**Born to Boogie*
*MarcBolan.net - Marc Bolan & T.Rex 

Categori:Bandiau o Loegr
Categori:Sefydliadau 1967
Categori:Dadsefydliadau 1977
Animeiddio

[bawd|dde|Enghraifft glasurol o animeiddiad, o roi ffotograffau Eadweard Muybridge mewn [rotosgop.]]
Dangosiad cyflym o gyfres o luniau 2D neu fodelau 3D er mwyn creu symudiad rhithiol yw **animeiddio**. Rhith symudiad gweledol ydyw a greir drwy'r ffenomena gweledol parhaus, a gellir ei greu drwy amryw o ffyrdd gan gynnwys animeiddio digidol. Y ffordd mwyaf cyffredin o gyflwyno animeiddiad yw mewn ffilm neu raglen fideo, er bod nifer o ffyrdd eraill o gyflwyno animeiddio'n bodoli hefyd.

## Animeiddio clasurol 
Yn draddodiadol, tynwyd llun ar bapurau, gyda phob llun ychydig yn wahanol i'r un o'i flaen. Un o brif animeiddwyr y byd yw Walt Disney. Ceir hefyd nifer o gwmnïau animeiddio hynod lwyddiannus yng Nghymru ers dyfodiad S4C, gyda chartwnau megis SuperTed a Sam Tân.

## Animeiddio digidol (neu gyfrifiadurol) 
Erbyn y 1990au roedd meddalwedd wedi'i sgwennu a wnaeth hi'n bosibl i'r cyfrifiadur "greu'r" animeiddiad.
[bawd|Animeiddiad o'r [Y Ddaear|Ddaear.]]


Categori:Cartwnio
Categori:Ffurfiau'r cyfryngau torfol
T. Rex

Gall ***T. rex*** gyfeirio at sawl peth:

## Bioleg 
**Tyrannosaurus rex* deinosor
* *Tachyoryctes rex*, llygoden fawr
* *Thoristella rex*, math o *Thoristella*
* *Trialeurodes rex*, math o bryf gwyn
* *Tyrannasorus rex*, chwilen

## Adloniant 
* Tyrannosaurus Rex (ffilm), ffilm i ddod gan Rob Zombie
* T. Rex (band), band roc yr 1970au
* T-Rex (bwyty), bwyty ym Walt Disney World a Dina Kansas
* Mickey Finn's T-Rex, band teyrnged i fand roc yr 1970au
* T-Rex (comics), cymeriad Marvel Comics
* T. Rex, prif gymeriad Dinosaur Comics
* *The Adventures of T-Rex*, sioe deledu'r 1990au cynnar
* *Theodore Rex* (ffilm), ffilm 1996 yn serennu Whoopi Goldberg

## Eraill 
* T-Rex (cerbyd), cerbyd tair olwyn
* Dodge T-Rex, cerbyd *pickup* Dodge
* T-Rex Engineering, gwneuthurwr pedalau efffeithiau gîtar
* Tupelo T-Rex, tîm hoci iâ
* Terex, gwneuthurwr offer adeiladu
* Transportation Expansion Project (Denver) (T-REX), cynllun Adran Drafnidiaeth Colorado
* T-Rex (RC helicopter), hofrennyd
* .577 Tyrannosaur, cetrisen reiffl a gyfeirir ato'n gyffredin fel y .577 T-Rex
Ysgol Uwchradd Syr Winston Churchill

Ysgol gyfun yn St. Catharines, Ontario, Canada yw **Ysgol Gyfun Sir Winston Churchill**. Mae'r ysgol yn un o wyth ysgol gyhoeddus yn St. Catharines, ac wedi'i lleoli yn ardal y Glenridge o'r ddinas. Mae'r ysgol yn cael ei gweinyddu gan Fwrdd Ysgol Niagara.

Categori:Ontario
Syr Winston Churchill
Braeriach

**Braeriach**, Gaeleg yr Alban: **Bràigh Riabhach** neu **Am Bràigh Riabhach** ydy'r ail fynydd uchaf ym mynyddoedd y Cairngorms yn Ucheldiroedd yr Alban;  a'r trydydd mynydd uchaf yng ngwledydd Prydain ar ôl Ben Nevis a Ben Macdhui.

Yng nghwm Garbh Coire Mor ar y mynydd, dim ond pum gwaith y mae'r eira wedi dadmer yn llwyr mewn canrif; yn 1933, 1959, 1996, 2003 a 2006.

Ceir carnedd ar y copa. Mae Afon Dee (Swydd Aberdeen) yn tarddu ar y mynydd.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'nMarilyn, Munro,  Murdo a HuMP.  Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghyd ar wefan “Database of British and Irish hills”. Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

## Gweler hefyd
*Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
*Rhestr o gopaon yr Alban dros 610 metr
*Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*Lleoliad ar wefan Streetmap 
*[295316 Lleoliad ar wefan Get-a-map]

Categori:Mynyddoedd y Cairngorms
Categori:Copaon Marilyn
Categori:Copaon Munro
Categori:Copaon Murdo
Lairig Ghru

Bwlch ym mynyddoedd y Cairngorms yn yr Alban yw'r **Lairig Ghru**. O'r de, gellir cyrraedd y bwlch o Braemar trwy Glen Lui, ag o Blair Atholl trwy Glen Tilt. O'r gogledd, gellir cyrraedd ato trwy Glen More ac o Aviemore.

Yn hanesyddol, bu'n lwybr pwysig trwy'r mynyddoedd a ddefnyddid gan y porthmyn ac eraill. Erbyn hyn, mae'n gyrchfan boblogaidd i gerddwyr. Mae tua 43&nbsp;km o hyd o Aviemore i Braemar.

[bawd|240px|dim|Y Lairig Ghru o [Braeriach]]

Categori:Ucheldiroedd yr Alban
Categori:Bylchau'r Alban
Undeb y Maghreb Arabaidd

150px|bawd|Emblem yr Undeb

Sefydlwyd **Undeb y Maghreb Arabaidd** (Arabeg: اتحاد المغرب العربي‎ *Ittihad al-Maghrib al-Araby*, Ffrangeg: *Union du Maghreb arabe*) yn 1989 fel cytundeb masnach pan-Arabaidd gyda'r nod o hyrwyddo undeb economaidd a gwleidyddol yn y Maghreb Mawr yng ngogledd-orllewin Affrica. Cyfeirir at yr undeb fel **UMA** fel rheol.

Ceir pum aelod-wladwriaeth, sef Algeria, Libia, Mauritania, Moroco, a Tiwnisia. Lleolir y pencadlys yn Rabat, prifddinas Moroco.

Y problemau gwleidyddol rhanbarthol mwyaf sy'n wynebu'r Undeb yw'r sefyllfa yn nhiriogaeth dadleuol Gorllewin Sahara, a reolir gan Moroco ond a hawlir gan fudiadau dros annibyniaeth, a'r tensiynau rhwng Moroco ac Algeria sydd wedi arwain at gau'r ffin rhwng y ddwy wlad a llesteirio datblygiad cysylltiadau cludiant rhanbarthol trwy Algeria.

Yn 2023, mae'r prosiect arian sengl yn yr ardal yn parhau i fod yn dechnegol ymarferol ond yn wleidyddol anfeidrol.http://jamelbenjemia.org/2023/05/monnaie-commune-pour-le-maghreb-techniquement-faisable-politiquement-une-chimere.html.

## Aelodau 
250px|bawd|Aelodau'r Undeb

*  (1989)
*  (1989)
* Mauritania (1989)
*  (1989)
*  (1989)

Yn 16eg sesiwn gweinidogion tramor UMA, a gynhaliwyd ar 12 Tachwedd 1994 yn Algiers, gwnaeth yr Aifft gais ffurfiol i ddod yn aelod.

## Gweler hefyd 
* Gogledd Affrica
* Maghreb
* Y Cynghrair Arabaidd

## Dolenni allanol 
*   Gwefan swyddogol

Categori:Maghreb
Categori:Economi Affrica
Categori:Masnach
Categori:Sefydliadau 1989
Inglourious Basterds

Ffilm o 2009 a ysgrifennwyd ac a sgriptiwyd gan Quentin Tarantino yw ***Inglourious Basterds***. Rhyddhawyd y ffilm yn Awst 2009 gan The Weinstein Company ac Universal Pictures. Cafodd ei ffilmio mewn nifer o leoliadau, gan gynnwys Ffrainc a'r Almaen gan ddechrau ar y broses yn Hydref 2008. Adrodda'r ffilm hanes dau gynllwyn yn Ffrainc (sydd wedi'i meddiannu gan yr Almaen), i ladd yr arweinyddiaeth wleidyddol Natsïaidd yn yr Almaen. Gwneir un cynllwyn gan Iddew Ffrengig ifanc sy'n berchennog sinema, a'r ail gynllwyn gan griw o filwyr Americanaidd a elwir y "Basterds".

Categori:Ffilmiau 2009
Categori:Ffilmiau am yr Ail Ryfel Byd
Categori:Ffilmiau o Unol Daleithiau America
Categori:Ffilmiau a gyfarwyddwyd gan Quentin Tarantino
Categori:Ffilmiau Saesneg
Categori:Ffilmiau Universal Pictures
Alexander Rybak

Canwr, cyfansoddwr, actor a cherddor o Norwy yw **Alexander Rybak** (ganed 13 Mai 1986 ym Minsk, yr Undeb Sofietaidd). Cynrychiolodd Norway yn Nghystadleuaeth Cân Eurovision 2009 ym Moscfa, Rwsia, gan ennill gyda 387 o bwyntiau — y sgôr uchaf i unrhyw wlad yn hanes Cystadleuaeth Cân Eurovision. Enw'r gân oedd "Fairytale", ac ef ysgrifennodd a chyfansoddodd y gân honno. Yn ddiweddarach, cafodd ei gyhuddo o lên-ladrata.

Categori:Artistiaid Eurovision
Categori:Genedigaethau 1986
Categori:Cantorion o Norwy
Categori:Cyfansoddwyr o Norwy
Categori:Pianyddion o Norwy
Paffio

Gornest rhwng dau gystadleuydd yw **paffio**. Yn gyffredinol, mae'r cystadleuwyr yn debyg o ran pwysau ac maent yn ymladd yn erbyn ei gilydd gan ddefnyddio'u dyrnau. Goruchwylir y chwaraeon dan ddyfarnwr a gan amlaf ceir cyfres o ymladdfeydd sy'n para am dair munud. Gelwir yr ymladdfeydd hyn yn "rowndiau". Mae yna dair ffordd o ennill. Ceir buddugoliaeth os yw'r gwrthwynebwr yn cael ei daro i'r llawr a'i fod yn methu codi cyn i'r dyfarnwr gyfri i ddeg (yn Saesneg: *Knockout* neu *KO*). Daw buddugoliaeth hefyd os yw'r gwrthwynebydd wedi'i anafu'n ormodol i fedru parhau â'r ornest ("Knockout Technegol"). Os nad yw'r ornest yn stopio cyn nifer penodol o rowndiau, penderfynir ar enillydd naill ai gan benderfyniad y dyfarnwr neu gardiau sgorio'r beirniaid.

bawd|dim|Bocsio amatur ym Mhorthaethwy, 1963; llun gan Geoff Charles
bawd|dim|Paffio yn 1907


Categori:Chwaraeon Gemau Olympaidd yr Haf
Categori:Chwaraeon ymladd
Oloron-Sainte-Marie

250px|bawd|Eglwys y Santes Fair, Oloron-Sainte-Marie
Lleolir cymuned (*commune*) **Oloron-Sainte-Marie** (Basgeg: ***Oloroe-Donamaria***) yn *départemant* Pyrénées-Atlantiques yn ne-orllewin Ffrainc. Mae'n un o *sous-préfectures* y *département* hwnnw. Saif tref Oloron-Sante-Marie ar gymer dwy afon. Mae'n adnabyddus yn bennaf am ei heglwys hynafol, Eglwys y Santes Mair, cyn-eglwys gadeiriol Gatholig sy'n dyddio o'r 12g. Ystyrir y dref yn 'brifddinas' rhanbarth Haut Béarn Poblogaeth: tua 12,000.

Am ei bod yn sefyll yn nhroedfryniau'r Pyreneau, mae'r dref yn ganolfan boblogaidd gan ymwelwyr. Enwir yr afon Gave d'Oloron ar ôl y dref.

## Dolenni allanol
*  Gwybodaeth am y dref

Categori:Cymunedau Pyrénées-Atlantiques
Gave d'Oloron

[250px|bawd|Y Gave d'Oloron yn [Sauveterre-de-Béarn]]
Afon yn ne-orllewin Ffrainc, ger y ffin â Sbaen, yw'r '''Gave d'Oloron'''. Fe'i henwir ar ôl tref Oloron-Sainte-Marie, lle mae'n cychwyn pan ymuna'r ddwy afon: Gave d'Aspe a Gave d'Ossau. Mae'n 149kmo hyd.

Yn ei thro, mae'n ymuno â'r Gave de Pau yn Peyrehorade lle mae'r afon yn boblogaidd gan bysgotwyr.

Llifa'r afon, sy'n tarddu yn y Pyreneau ger y ffin â Sbaen, trwy'r *départements* a threfi canlynol yn rhanbarth Aquitaine:

* Pyrénées-Atlantiques: Oloron-Sainte-Marie, Sauveterre-de-Béarn.
* Landes: Peyrehorade.

Categori:Afonydd Ffrainc
Categori:Landes
Categori:Pyrénées-Atlantiques
Capbreton

Cymuned (*commune*) yw **Capbreton** (Gasgwyneg ac Ocsitaneg: ***Cap Berton***, ynganer 'Cap-bertou'), a leolir ar lan Cefnfor Iwerydd yn *département* Landes yn rhanbarth Aquitaine. Poblogaeth: 7,565 (2006).

Sefydlwyd tref fechan ar y safle yn y 12g. Mae'n hen borthladd pysgota sydd wedi troi'n ganolfan gwyliau boblogaidd. Ceir marina mawr yno.

Daw enw Ffrangeg y dref (hen ffurf: ***Cap-Breton***) o'r enw Gasgwyneg, gyda'r 'r' yn symud trwy affeithiad. Er gwaethaf yr enw, does dim cysylltiad â Llydaw (*Bretagne*) felly. Am gyfnod byr yn ystod y Chwyldro Ffrengig cafodd yr enw gwneud *Cap-Brutus*, ar ôl y gwleidydd Rhufeinig, un o arwyr y Chwyldro.

## Dolen allanol
*  Gwefan swyddogol y dref

Categori:Cymunedau Landes
Mont-de-Marsan

*Commune*  yw **Mont-de-Marsan** sy'n brif ddinas *département* Landes yn rhanbarth Aquitaine, de-orllewin Ffrainc. Poblogaeth: 30,700 (2005).

Mae'n ddinas hanesyddol gyda sawl adeilad hen, yn cynnwys y Donjon Lacataye sy'n dyddio o'r 14g. Gorwedd ar gymer afonydd Douze a Midou yn rhan ddwyreiniol Landes.

## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol

Categori:Cymunedau Landes
Tarnos

Cymuned (*commune*) yw **Tarnos** (Basgeg: **Tarnose**) sy'n un o *sous-préfectures* *département* Landes yn rhanbarth Aquitaine, de-orllewin Ffrainc. Poblogaeth: 11,413 (2006).

Tarnos yw'r pumed dref fwyaf yn *département* Landes. Mae'n ddinas ddiwydiannol. Fe'i lleolir yn ne-orllewin y *département*, ar aber Afon Adour ar lan Bae Biscay. Mae'n rhan o Wlad y Basg.

Mae Tarnos yn gorwedd ar lwybr traddodiadol Pererindod Santiago de Compostela.

## Dolen allanol
*  Gwefan swyddogol Tarnos
*  Bwrdd Croeso Seignanx 

Categori:Cymunedau Landes
Categori:Gwlad y Basg
Plaid Gomiwnyddol Llydaw

Plaid gomiwnyddol Lydewig oedd **Plaid Gomiwnyddol Llydaw** (Llydaweg: **Strollad Komunour Breizh**, Ffrangeg: **Parti communiste Breton**), a sefydlwyd yn 1971.

Roedd y blaid yn arddel Maoaeth a delfrydau chwyldroadol Che Guevara ac roedd ei hamcanion yn cynnwys ennill hunan-lywodraeth i Lydaw. Un o'i sefydlwyr oedd yr hanesydd Llydewig Kristian Hamon. Roedd nifer o'r aelodau wedi gadael yr Unvaniezh Demokratel Breizh i ymuno â'r blaid newydd. Roedd wedi darfod fel plaid wleidyddol erbyn 1980.

## Aelodau amlwg
* Kristian Hamon
* Yann-Morvan Gefflot
* Youenn Drezen
* Padrig Montauzier
* Jean-Pierre Vigier

## Llyfryddiaeth
* *Bretagne révolutionnaire*, *Breizh ha dispac’h, mensuel, Comité révolutionnaire breton* : n° 9 (03/1971, Congrès constitutif du Parti communiste breton).
* Tudi Kernalegenn, ''Drapeaux rouges et gwenn-ha-du. L'extrême-gauche et la Bretagne dans les années 1970'', éditions Apogée (Rennes), 2005.

Categori:Cenedlaetholdeb Llydewig
Comiwnyddol Llydaw
Llydaw
Llydaw
Categori:Sefydliadau 1971
Hindu Kush

Mynyddoedd yng ngogledd-ddwyrain Affganistan a gogledd Pacistan yw'r **Hindu Kush** (Perseg: *هندوکش*, Hindi: *हिन्दु कुश*). Yn ôl y daearyddwr Arabaidd Ibn Battuta (1304-1368) yn ei lyfr *Teithiau yn Asia*, ystyr yr enw yw "lladdwr yr Hindwaid"; pan fyddai caethweision yn cael eu dwyn o India, byddai llawer ohonynt yn marw wrth groesi'r mynyddoedd hyn. Yn ogystal â rhannau gogledd-ddwyreiniol Affganistan, mae'r Hindu Kush yn cynnwys rhan o Khyber-Pakhtunkhwa a Gilgit–Baltistan dros y ffin ym Mhacistan. Yn ddaearegol, mae'n cyfrif fel estyniad mwyaf gorllewinol mynyddoedd Pamir, cadwyn Karakoram, a'r Himalaya.

## Copaon 
Y copaon uchaf yw:
* Tirich Mir (7699 m)
* Noshak (7492 m)
* Istor-o-Nal (7403 m)
* Saraghrar I (7338 m)

## Cyfeiriadau 

Categori:Mynyddoedd Affganistan
Categori:Mynyddoedd Pacistan
Parc Bletchley

Ystad yn nhref Bletchley yn Swydd Buckingham, De-ddwyrain Lloegr, ydy **Bletchley Park**, a adwaenir hefyd fel **Station X**. Ers 1967, mae Bletchley wedi bod yn rhan o dref newydd Milton Keynes.

Yn ystod yr Ail Ryfel Byd, roedd prif sefydliad dadgodio'r Deyrnas Unedig wedi'i lleoli ym Mharc Bletchley. Dadgodiwyd codau a seiffrau nifer o wledydd yr Axis, ac yn fwyaf arwyddocaol peiriannau Lorenz ac Enigma'r Almaenwyr.

Ystyrir bod y wybodaeth gyfrinachol a ddarganfuwyd ym Mharc Bletchley, o dan yr enw côd "Ultra", wedi darparu cymorth amhrisiadwy i ymdrechion rhyfel y Cyngrheiriaid gan fyrhau hyd y rhyfel. Serch hynny, mae union ddylanwad Ultra yn parhau i gael ei drafod a'i astudio.

Bellach mae Parc Bletchley yn amgueddfa o dan ofal Ymddiriedolaeth Parc Bletchley. Mae ar agor i'r cyhoedd. Gellir defnyddio'r prif dŷ am weithgareddau a seremonïau. Defnyddia'r Ymddiriedolaeth peth o'r arian a godir drwy logi'r cyfleusterau er mwyn cynnal a chadw'r amgueddfa.

Bu nifer o Gymry yn gweithio yno, yn cynnwys Mair Russell-Jones, Vernon Watkins, Roy Jenkins, Daniel Jones a Bryn Newton-John.

## Dolenni allanol
* Ymddiriedolaeth Parc Bletchley 
* Bletchley Park — Taith Rhithiol — gan Tony Sale
* The National Museum of Computing (wedi'i leoli ym Mharc Bletchley)
* "New hope of saving Bletchley Park for nation"  (Daily Telegraph 3 Mawrth 1997)
* Bletchley Park: It's No Secret, Just an Enigma The Telegraph, 29 Awst 2009]

Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yn Swydd Buckingham
Categori:Adeiladau rhestredig Gradd II yn Lloegr
Categori:Yr Ail Ryfel Byd
Categori:Amgueddfeydd Lloegr
Categori:Bwrdeistref Milton Keynes
Categori:Plasdai Lloegr
Jane Edwards

Nofelydd Cymraeg yw **Jane Edwards** (ganed 1938).

Mae'n enedigol o Niwbwrch, Ynys Môn. Bu'n gweithio fel athrawes cyn ymddeol. Enillodd nifer o wobrau, yn cynnwys cystadleuaeth y nofel yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llanelli 1962 am *Dechrau Gofidiau* a Gwobr Tir na n-Og, 1978 am *Miriam*.

## Llyfryddiaeth
### Cyhoeddiadau Jane Edwards 
* *Dechrau Gofidiau* (1962)
* *Byd o Gysgodion* (1964)
* *Bara Seguryd* (1969)
* *Epil Cam* (1972)
* *Tyfu* (1973)
* *Dros Fryniau Bro Afallon* (1977)
* *Miriam* (1978)
* *Hon, Debygem, ydoedd gwlad yr haf* (1980)
* *Cadno Rhos-y-Ffin* (1984)
* *Y Bwthyn Cu* (1988)
* *Blind Dêt* (1989)
* *Pant yn y Gwely* (1993)

### Astudiaeth
* Mihangel Morgan, *Llên y Llenor: Jane Edwards* (Gwasg Pantycelyn, 1997)

Categori:Addysgwyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1938
Categori:Llenorion Cymraeg
Categori:Llenorion benywaidd yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Nofelwyr Cymraeg
Categori:Pobl o Ynys Môn
Nebuchadnesar

Gallai **Nebuchadnesar** (neu **Nebuchadnezzar**, **Nebuchadrezzar** a ffurfiau cyffelyb) gyfeirio at un o sawl un o frenhinoedd Babilon.

* Nebuchadnesar I (teyrnasodd yn y 1100au CC
* Nebuchadnesar II (605-562 CC), sydd â rhan amlwg yn *Llyfr Daniel* yn yr Hen Destament
* Nebuchadnesar III (Niditu-bel), a wrthryfelodd yn erbyn Darius I o Bersia yn 522 CC
* Nebuchadnesar IV (Arakha), a wrthryfelodd yn erbyn Darius I o Bersia yn 521 CC

Gallai gyfeirio hefyd at:
*Nebuchadnezzar (gwin), botel sy'n dal 15 litr o win
**Nebuchadnezzar*, print 1795 gan William Blake
**Nebuchadnezzar*, enw llong yn y ffilmiau gwyddonias *The Matrix* a *The Matrix Reloaded*
----
Pamir

Mynyddoedd yn nwyrain Tajicistan, gyda rhannau llai yn nwyrain Affganistan a gogledd Pacistan yw mynyddoedd y **Pamir**. Mae'n cysylltu a mynyddoedd y Karakoram yn y de-ddwyarain, yr Hindu Kush yn y de-orllewin a'r Tien Shan yn y gogledd-ddwyrain.

Y copa uchaf yw Copa Ismail Samani, 7,495 medr uwch lefel y môr. Yr ail-uchaf yw Copa Lenin (7,134 medr). Gorchuddir rhan helaeth o'r mynyddoedd gan eira parhaol. Ceir diwydiant glo yn y rhan orllewinol, ond cadw defaid yw'r ffynhonnell incwm bwysicaf.

Yn 1964 adeiladodd y Rwsiaid ffordd 720&nbsp;km o hyd o Osj i Chorog, sy'n codi i uchder o fwy na 4,500 medr.

bawd|240px|chwith|Lleoliad y Pamir

Categori:Mynyddoedd Affganistan
Categori:Mynyddoedd Pacistan
Categori:Mynyddoedd Tajicistan
De Islington a Finsbury (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **De Islington a Finsbury** (Saesneg: *Islington South and Finsbury*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Islington South and Finsbury 2023 Constituency.svg|Etholaeth De Islington a Finsbury yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1945.

## Aelodau Seneddol 
* 1974–1983: George Cunningham (Llafur; *1982–3*: Plaid Sosialaidd Ddemocrataidd)
* 1983–2005: Chris Smith (Llafur)
* 2005–presennol: Emily Thornberry (Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
Categori:Sefydliadau 1974
Dagenham (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf oedd **Dagenham**. Dychwelodd un AS i Dŷ'r Cyffredin y Deyrnas Unedig sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

## Aelodau Seneddol 
* 1945–1983: John Parker (Llafur)
* 1983–1994: Bryan Gould (Llafur)
* 1994–2001: Judith Church (Llafur)
* 2001–2010: Jon Cruddas (Llafur)
* 2010: *diddymwyd yr etholaeth*

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf (hanesyddol)
Categori:Sefydliadau 1945
Categori:Dadsefydliadau 2010
Gwn

bawd|Pistol (math o wn bychan) o'r enw 'SIG Sauer P220'.
Arf a ddefnyddir i saethu taflegryn megis bwled yw **gwn** neu **ddryll** (lluosog: "gynnau"). Gallant fod o amryw o feintiau: yn ddigon bach i'w ddal mewn un llaw, neu'n ddigon mawr i danio taflegryn a all suddo llong ryfel.

Gelwir gwn sy'n defnyddio tanwydd i'w danio yn arf tân. Mae pistolau, rifolferi, a reifflau i gyd yn arfau tân. Gelwir drylliau y defnyddir gydag un llaw yn llawddrylliau.

## Geirdarddiad
Mae'n fwy na thebyg mai enw Norwyeg am ferch, *Gunnhildr*, oedd tarddiad y gair 'gwn', ac roedd yn arferiad enwi gynnau ar ôl merched tan yn ddiweddar, a hynny mewn sawl iaith e.e. *Mons Meg* (15c) a *Big bertha*(Ail Ryfel Byd). Mae tarddiad y gair *gunnrhildr* yn filwrol ei natur gyda *gunnr* a *hildr* yn golygu rhyfel mewn Norwyeg. Ceir un o'r cofnodion cyntaf o'r gair yng Nghofnodion arfau Castell Windsor yn 1330, sef gwn o'r enw *Domina Gunilda*, erfyn eitha mawr, o fath *balista*: *"Una magna balista de cornu quae vocatur Domina Gunilda."* (Balista enfawr o Gernyw, o'r enw "Lady Gunilda".)
[bawd|550px|Mae'r lliwiau tywyll yn cyfleu nifer uchel o ynnau y pen. Er enghriafft, mae'r nifer o ynnau yn y gwledydd canolynol fel a ganlyn: [UDA: 113 gwn am bob 100 o bobl; Irac: 32; Mecsico: 15; cyfartaledd holl wledydd y byd: 10; gwledydd Prydain: 6; Tiwnisia: .1. Gweler: *Small Arms Survey 2007.* Roeddent wedi dyfeisio powdwr gwn tua thri chan mlynedd cyn hyn, a hynny drwy ymchwil y 'gwyddonwyr' cynnar i alcemi.

## Niferoedd gynnau gan sifiliaid
Mae nifer y gynnau a gedwir gan sifiliaid gwledydd y byd yn amrywio'n fawr, gyadg Unol Daleithiau America ac Alaska ymhlith yr uchaf.

Yr Unol Daleithiau yw'r unig wlad lle mae nifer y gynnau'n uwch na nifer y bobl h.y. mae gan bob cant o bobl yr UD  gyfartaledd o 112 o ynnau. Yn y pegwn arall, mae'r nifer lleiaf o ynnau yn Tiwnisia, sef un gwn gan bob mil o bobl (.1 gwn rhwng pob 100). Un o'r ffactorau sy'n cyfri am hyn yw cyfoeth y wlad, gyda gwledydd cyfoethog (o ran arian) yn uwch na gwledydd tlawd.

## Gweler hefyd
* Ymladdwr gwn
* Milwr

## Cyfeiriadau

Categori:Arfau
De Hackney a Shoreditch (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **De Hackney a Shoreditch** (Saesneg: *Hackney South and Shoreditch*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Hackney South and Shoreditch 2023 Constituency.svg|Etholaeth De Hackney a Shoreditch yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1974.

## Aelodau Seneddol 
* 1974–1983: Ronald Brown (Llafur, 1974–81 / Plaid Sosialaidd Ddemocrataidd, 1981–3)
* 1983–2005: Brian Sedgemore (Llafur)
* 2005–presennol: Meg Hillier (Llafur-Cydweithredol)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
De Ilford (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **De Ilford** (Saesneg: *Ilford South*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Ilford South 2023 Constituency.svg|Etholaeth De Ilford yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1945.

## Aelodau Seneddol 
* 1945–1950: Jim Ranger (Llafur)
* 1950–1966: Albert Cooper (Ceidwadol)
* 1966–1970: Arnold Shaw (Llafur)
* 1970–1974: Albert Cooper (Ceidwadol)
* 1974–1979: Arnold Shaw (Llafur)
* 1979–1992: Neil Thorne (Ceidwadol)
* 1992–2019: Mike Gapes (Llafur-Cydweithredol)
* 2019–2024: Sam Tarry (Llafur)
* 2024–presennol: Jas Athwal (Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
Categori:Sefydliadau 1945
Pat Morita

Actor Americanaidd oedd **Noriyuki "Pat" Morita** (28 Mehefin 1933 – 24 Tachwedd 2005). Cafodd ei eni yn Califfornia i fewnfudwyr o Siapan.

Mae'n fwyaf enwog am actio yn y ffilmiau Karate Kid.
 
## Ffilmograffiaeth
**Thoroughly Modern Millie* (1967)
**The Shakiest Gun in the West* (1968)
**Every Little Crook and Nanny* (1972)
**Where Does It Hurt?* (1972)
**Cancel My Reservation* (1972)
*''I Wonder Who's Killing Her Now?* (1975)
**Midway* (1976)
**When Time Ran Out* (1980)
**Full Moon High* (1981)
**Slapstick (Of Another Kind)* (1982)
**Savannah Smiles* (1982)
**Jimmy the Kid* (1982)
**The Karate Kid* (1984)
**Night Patrol* (1984)
**The Karate Kid, Part II* (1986)
**Babes in Toyland* (1986)
**Captive Hearts* (1987)
**Collision Course* (1989)
**The Karate Kid, Part III* (1989)
**Lena's Holiday* (1991)
**Goodbye Paradise* (1991)
**Do or Die* (1991)
**Strawberry Road* (1991)
**Great Conquest: The Romance of 3 Kingdoms* (1992) (adroddwr yn y fersiwn Saesneg)
**Genghis Khan* (1992)
**Miracle Beach* (1992)
**Honeymoon in Vegas* (1992)
**Living and Working in Space: The Countdown Has Begun* (1993)
**Auntie Lee's Meat Pies* (1993)
**American Ninja V* (1993)
**Even Cowgirls Get the Blues* (1993)
**The Next Karate Kid* (1994)
**The Misery Brothers* (1995)
**Captured Alive* (1995)
**Time master* (1995)
**Earth Minus Zero* (1996)
**Bloodsport II: The Next Kumite* (1996)
**Spy Hard* (1996)
**Reggie's Prayer* (1996)
**Bloodsport III* (1996)
**Beyond Barbed Wire* (1997) (rhaglen ddogfen) (adroddwr)
**Bloodsport III* (1997)
**Mulan* (1998) (llais)
**I'll Remember April* (1999)
**Desert Heat* (1999) (ffilm)
**Los Gringos* (1999) (pwnc byr) (llais)
**King Cobra* (1999)
**Inferno* (1999)
**Hammerlock* (2000) (ffilm)
**Brother* (2000)
**Talk to Taka* (2000) (pwnc byr)
**Diamonds in the Rough: The Legacy of Japanese American Baseball* (NBRP rhaglen ddogfen fer) (adroddwr)
**House of Luk* (2001)
**The Boys of Sunset Ridge* (2001)
**The Center of the World* (2001)
**Shadow Fury* (2001)
**Hwasango* (2001) (troslais yn fersiwn MTV)
**The Stone man* (2002)
**The Biggest Fan* (2002)
**Cats and Mice* (2003)
**High Roller: The Stu Ungar Story* (2003)
**Rice Girl* (2003)
**Miss Cast Away* (2004)
**The Karate Dog* (2004)
**Elvis Has Left the Building* (2004)
**The Last Shot* (2004)
**Mulan II* (2004) (llais) (yn syth i DVD)
**The Number One Girl* (2005)
**Down and Derby* (2005)
**American Fusion* (2005)
**Only the Brave* (2005)
**Robot Chicken* (2005)
**Spymate* (2005)
**18 Fingers of Death! (2006)
*''Royal Kill (2009)

Categori:Genedigaethau 1932
Categori:Marwolaethau 2005
Categori:Actorion Americanaidd
Dinasoedd Llundain a Westminster (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Dinasoedd Llundain a Westminster** (Saesneg: *Cities of London and Westminster*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Cities of London and Westminster 2023 Constituency.svg|Etholaeth Dinasoedd Llundain a Westminster yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1950.

O 1974 hyd 1997, "Dinas Llundain a De Westminster" oedd yr enw.

## Aelodau Seneddol 
* 1950–1959: Syr Harold Webbe (Ceidwadol)
* 1959–1965: Syr Harry Hylton-Foster (Ceidwadol, *1959* / Llefarydd, *1959-1965*)
* 1965–1970: John Smith (Ceidwadol)
* 1970–1977: Christopher Tugendhat (Ceidwadol)
* 1977–2001: Peter Brooke (Ceidwadol)
* 2001–2019: Mark Field (Ceidwadol)
* 2019–2024: Nickie Aiken  (Ceidwadol)
* 2024–presennol: Rachel Blake (Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
Categori:Sefydliadau 1950
Jynx

bawd|dde|200px|Jynx
Un o rywogaethau ffuglennol y fasnachfraint Pokémon a grewyd gan Satoshi Tajiri yw **Jynx** (Japaneg: ルージュラ - *Rūjura*). Mae Jynx yn un o'r cymeriadau mwyaf adnabyddadwy o fewn y gyfres, o ganlyniad i'w rôl bwysig yn yr anime, y manga, y gemau fideo, a ddiolch i ei ymddangosiad anarferol.

## Cymeriad
Daw'r enw *Jynx* o'r gair Saesneg *jinx* (melltith o lwc gwael). Daw'r enw Japaneg o'r gair *rouge* (sef fath o golur, yn gyfeirio at ei siâp fenywol). Cafodd Jynx ei ddylunio gan Ken Sugimori (ffrind agos i Satoshi Tajiri, crëwr Pokémon) a mae'n cael ei leisio yn yr anime gan Mayumi Tanaka.

## Ffisioleg
Mae Jynx (fel pob Pokémon mae'r enw yn lluosog ac unigol) yn Pokémon iâ/seicig sydd yn edrych fel ddynes swmpus. Mae gan Jynx gyrff coch sydd yn debyg i ynau, breichiau gwyn a dwylo porffor. Mae gan Jynx wynebau porffor, gwefysau coch, llygaid llygadrwth a gwallt hir, blonden. Yn wreiddiol roedd gan Jynx wynebau duon ond profwyd hyn yn ddadleuol iawn.

## Ymddygiad
Bydd Jynx yn defnyddio telepathi wrth hela neu ymladd a mae hefyd ganddyn nhw bŵer dros iâ ac eira. Gall Jynx wneud i eu hysglyfaeth syrthio i gysgu gan ddefnyddio eu pwerau seicig.

## Cynefin
Mae gwell gan Jynx hinsoddau rhewllyd ac oer, megis dwfn yn ogofâu neu ar gopaon mynyddoedd.

## Diet
Mae Jynx yn bwyta pysgod, ffrwythau, aeron a llysiau.

## Effaith ddiwyllianol
bawd|Portread gwreiddiol Jynx, caiff ei weld fel ystrydeb hiliol negyddol o bobl groenddu
Yn wreiddiol roedd gan Jynx debygolrwydd cryf iawn i berfformiadwyr 'black-face'. Cafodd dadl cryf ei rhoi i ddweud bod parodi o'r rhediadau ffasiwn Japaneg *Ganguro* ac *Yamanba* (a oedd yn boblogaidd iawn yn Japan wrth i Pokémon ddechrau) oedd Jynx. Wrth i Pokémon dod yn fwy poblogaidd yn yr Unol Daleithiau, cafodd llawer o bobl eu digio gan ymddangosiad Jynx. Yn enwedig, gwnaeth awdur Americanaidd **Carole Boston Weatherford** gyhuddiad bod y cymeriad yn ystrydeb hiliol o bobl groenddu mewn erthygl o'r enw "Politically Incorrect Pokémon" a brintwyd yn y cylchgrawn *Black World Today* ar ôl i'r episod *Holiday Hi-Jynx* (ルージュラのクリスマス Rūjera no Kurisumasu) gael ei ddarlledu yn Ne America ar yr unfed ar ddeg o Ragfyr 1999. Fel ymateb i hyn, newidodd Nintendo lliw gwynebau Jynx o ddu i borffor yn y cyfres gemau a'r anime.

## Ieithoedd gwahanol
*Almaeneg: *Rossana* - o *Rosa* (pinc)
*Ffrangeg: *Lippoutou* - o'r geiriau Saesneg *lip* (gwefus) a *pout* (monniad)
*Coreeg: 루주라 *Rujura*

Categori:Pokémon
Categori:Cymeriadau gemau fideo
Categori:Diwylliant Japan
Dwyrain Lewisham (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Dwyrain Lewisham** (Saesneg: *Lewisham East*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Lewisham East 2023 Constituency.svg|Etholaeth Dwyrain Lewisham yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1974.

## Aelodau Seneddol 
ers ail-greu yr etholaeth ym 1974

* 1974–1983: Roland Moyle (Llafur)
* 1983–1992: Colin Moynihan (Ceidwadol)
* 1992–2010: Bridget Prentice (Llafur)
* 2010–2018: Heidi Alexander (Llafur)
* 2018–presennol: Janet Daby (Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
Categori:Sefydliadau 1974
Hen Bexley a Sidcup (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Hen Bexley a Sidcup** (Saesneg: *Old Bexley and Sidcup*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Old Bexley and Sidcup 2023 Constituency.svg|Etholaeth Hen Bexley a Sidcup yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1983.

## Aelodau Seneddol 
* 1983–2001: Edward Heath (Ceidwadol)
* 2001–2010: Derek Conway (Ceidwadol, *2001-2008* / Ceidwadol Annibynnol, *2008-2010*)
* 2010–2021: James Brokenshire (Ceidwadol)
* 2021–presennol: Louie French (Ceidwadol)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
Categori:Sefydliadau 1983
Eltham (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, oedd **Eltham**. Dychwelodd un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

ElthamConstituency.svg|Etholaeth Eltham yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1983. Fe'i diddymwyd yn 2024.

## Aelodau Seneddol 
* 1983–1997: Peter Bottomley (Ceidwadol)
* 1997–2024: Clive Efford (Llafur)
* 2024: *diddymwyd yr etholaeth*

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf (hanesyddol)
Categori:Sefydliadau 1983
Categori:Dadsefydliadau 2024
Finchley a Golders Green (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Finchley a Golders Green** (Saesneg: *Finchley and Golders Green*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Finchley and Golders Green 2023 Constituency.svg|Etholaeth Finchley a Golders Green yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1997.

## Aelodau Seneddol 
* 1997–2010: Rudi Vis (Llafur)
* 2010–2024: Mike Freer (Ceidwadol)
* 2024–presennol: Sarah Sackman (Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
Categori:Sefydliadau 1997
Gogledd Ealing (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Gogledd Ealing** (Saesneg: *Ealing North*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Ealing North 2023 Constituency.svg|Etholaeth Gogledd Ealing yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1950.

## Aelodau Seneddol 
* 1950–1955: James Hudson (Llafur-Cydweithredol)
* 1955–1964: John Barter (Ceidwadol)
* 1964–1979: William Molloy (Llafur)
* 1979–1997: Harry Greenway (Ceidwadol)
* 1997–2024: Stephen Pound (Llafur)
* 2024–presennol: James Murray (Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
Categori:Sefydliadau 1950
Dwyrain Harrow (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Dwyrain Harrow** (Saesneg: *Harrow East*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Harrow East 2023 Constituency.svg|Etholaeth Dwyrain Harrow yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1945.

## Aelodau Seneddol 
* 1945–1950: Frederick Skinnard (Llafur)
* 1950–1959: Ian Harvey (Ceidwadol)
* 1959–1966: Anthony Courtney (Ceidwadol)
* 1966–1970: Roy Roebuck (Llafur)
* 1970–1997: Hugh Dykes (Ceidwadol)
* 1997–2010: Tony McNulty (Llafur)
* 2010–presennol: Bob Blackman (Ceidwadol)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
Categori:Sefydliadau 1945
Gogledd Islington (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Gogledd Islington** (Saesneg: *Islington North*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Islington North 2023 Constituency.svg|Etholaeth Gogledd Islington yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1885.

## Aelodau Seneddol 
* 1885–1906: Syr George Trout Bartley (Ceidwadol)
* 1906–1910: David Sydney Waterlow (Ryddfrydol)
* 1910–1918: Syr George Touche (Ceidwadol)
* 1918–1923: Syr Newton James Moore (Ceidwadol)
* 1923–1929: William Henry Cowan (Ceidwadol)
* 1929–1931: Robert Young (Llafur)
* 1931–1937: Albert William Goodman (Ceidwadol)
* 1937–1950: Leslie Haden-Guest (Llafur)
* 1950–1951: Ronw Moelwyn Hughes (Llafur)
* 1951–1958: Wilfred Fienburgh (Llafur)
* 1958–1969: Gerry Reynolds (Llafur)
* 1969–1983: Michael O'Halloran (Llafur, *1969-1981* / Plaid Sosialaidd Ddemocrataidd, *1981-1983* / Llafur Annibynnol, *1983*)
* 1983–presennol: Jeremy Corbyn (Llafur, wedyn Annibynnwr)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
Categori:Sefydliadau 1885
Gorllewin Harrow (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Gorllewin Harrow** (Saesneg: *Harrow West*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Harrow West 2023 Constituency.svg|Etholaeth Gorllewin Harrow yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1945.

## Aelodau Seneddol 
* 1945–1951: Norman Bower (Ceidwadol)
* 1951–1960: Syr Albert Braithwaite (Ceidwadol)
* 1960–1964: Syr John Page (Ceidwadol)
* 1964–1987: Syr Anthony Grant (Ceidwadol)
* 1987–1997: Robert Hughes (Ceidwadol)
* 1997–presennol: Gareth Thomas (Llafur, 1997–2003 / Llafur-Cydweithredol, 2003 – presennol)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
Categori:Sefydliadau 1945
Gorllewin Lewisham (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf oedd **Gorllewin Lewisham** (Saesneg: *Lewisham West*). Dychwelodd un AS i Dŷ'r Cyffredin y Deyrnas Unedig sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

## Aelodau Seneddol 
* 1918–1921: Edward Feetham Coates (Ceidwadol Clymblaid)
* 1921–1938: Philip Dawson (Ceidwadol)
* 1938–1945: Henry Brooke (Ceidwadol)
* 1945–1950: Arthur Skeffington (Llafur)
* 1950–1964: Henry Price (Ceidwadol)
* 1964–1966: Patrick McNair-Wilson (Ceidwadol)
* 1966–1970: James Dickens (Llafur)
* 1970–1974: John Gummer (Ceidwadol)
* 1974–1983: Christopher Price (Llafur)
* 1983–1992: John Maples (Ceidwadol)
* 1992–2010: Jim Dowd (Llafur)
* 2010: *diddymwyd yr etholaeth*

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf (hanesyddol)
Categori:Sefydliadau 1918
Categori:Dadsefydliadau 2010
Hayes a Harlington (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Hayes a Harlington** (Saesneg: *Hayes and Harlington*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Hayes and Harlington 2023 Constituency.svg|Etholaeth Hayes a Harlington yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1950.

## Aelodau Seneddol 
* 1950–1953: Walter Ayles (Llafur)
* 1953–1971: Arthur Skeffington (Llafur)
* 1971–1983: Neville Sandelson (Llafur, *1971-1981* / Plaid y Democratiaid Cymdeithasol, *1981-1983*)
* 1983–1997: Terry Dicks (Ceidwadol)
* 1997–presennol: John McDonnell (Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
Categori:Sefydliadau 1950
Red Dwarf

Rhaglen deledu ffug-wyddonol comedi Prydeinig a grëwyd gan Rob Grant a Doug Naylor a ddarlledwyd ar BBC Two rhwng 1988 a 1999, ac ar Dave rhwng 2009 a 2020 yw ***Red Dwarf***. Mae'r rhaglen yn dilyn hynt a helynt technegydd isel-ei-radd, Dave Lister, sy'n deffro ar ôl iddo gael ei gadw mewn marwgwsg am dri miliwm o flynyddoedd i ganfod mai fe yw'r person olaf yn y bydysawd, a'i fod ar ei ben ei hun ar y llong ofod mwyngloddiol *Red Dwarf*—ac eithrio hologram o'i ffrind ystafell wely sydd wedi marw, Arnold Rimmer, a "Cat", ffurf aeddfed a esblygodd o gath feichiog Lister.

Roedd y cast yn cynnwys Chris Barrie fel Rimmer, Craig Charles fel Lister, Danny John-Jules fel Cat, Robert Llewellyn fel y droid glanhau Kryten, a Norman Lovett fel cyfrifiadur y llong ofod, Holly.

Darlledid deuddeg cyfres (gan gynnwys un mini-gyfres), yn ogystal â ffilm deledu arbennig *The Promised Land*. Cyhoeddwyd pedair nofel rhwng 1989 a 1996. Cynhyrchwyd dwy bennod beilot fersiwn Americanaidd ond ni ddarlledwyd hwy byth. Cyhoeddwyd y cylchgrawn *The Red Dwarf Smegazine* rhwng 1992 a 1994.

Ym 1994, enillodd pennod o'r chweched gyfres, "Gunmen of the Apocalypse", Wobr Emmy Ryngwladol yng nghategori'r Celfyddydau Poblogaidd. Yn yr un flwyddyn, dyfarnwyd y gyfres hefyd yn Gomedi'r BBC Gorau yn y Gwobrau Comedi Cenedlaethol. Cafodd y gyfres ei maint cynulleidfa mwyaf ym 1999 yn yr wythfed gyfres, gyda mwy na wyth miliwn o wylwyr.

Roedd gan y gyfres ar Dave nifer fawr o wyliadau ar gyfer comisiynau Darlledu Gwasanaeth Cyhoeddus nad ydynt yn rhan o'r DU. Pleidleisiwyd Cyfres XI yn y Comedi Sefyllfa a Chomedi Teledu Gorau sy'n Dychwelyd y Flwyddyn ar gyfer 2016 gan ddarllenwyr y British Comedy Guide. Yn 2019, daeth *Red Dwarf* yn safle 80 allan o 100 gan *Empire* am y can raglen deledu orau erioed.

## Cyfeiriadau
Categori:Cyflwyniadau rhaglenni teledu 1988
Categori:Rhaglenni teledu comedi o'r Deyrnas Unedig
Streatham (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, oedd **Streatham**. Dychwelodd un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

StreathamConstituency.svg|Etholaeth Streatham yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1918. Fe'i diddymwyd yn 2024.

## Aelodau Seneddol 
* 1918–1939: Syr William Lane Mitchell (Ceidwadol)
* 1939–1950: Syr David Robertson (Ceidwadol)
* 1950–1974: Duncan Sandys (Ceidwadol)
* 1974–1992: Syr William Shelton (Ceidwadol)
* 1992–2010: Keith Hill (Llafur)
* 2010–2019: Chuka Umunna (Llafur)
* 2019–2024: Bell Ribeiro-Addy (Llafur)
* 2024: *diddymwyd yr etholaeth*

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf (hanesyddol)
Categori:Sefydliadau 1918
Categori:Dadsefydliadau 2024
Hampstead a Highgate (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf yw **Hampstead a Highgate** (Saesneg: *Hampstead and Highgate*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin y Deyrnas Unedig sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Hampstead and Highgate 2023 Constituency.svg|Etholaeth Hampstead a Highgate yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1885 ac fe'i diddymwyd yn 2010. Fe'i hailsefydlwyd yn 2024.

## Aelodau Seneddol 
* 1983–1992: Geoffrey Finsberg (Ceidwadol)
* 1992–2010: Glenda Jackson (Llafur)
* 2010: *diddymwyd yr etholaeth*
* 2024–presennol: Tulip Siddiq (Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
Categori:Sefydliadau 1983
Categori:Dadsefydliadau 2010
Categori:Sefydliadau 2024
Leyton ac Wanstead (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Leyton ac Wanstead** (Saesneg: *Leyton and Wanstead*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Leyton and Wanstead 2023 Constituency.svg|Etholaeth Leyton ac Wanstead yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1997.

## Aelodau Seneddol 
* 1997–2010: Harry Cohen (Llafur)
* 2010–2024: John Cryer (Llafur)
* 2024–presennol: Calvin Bailey (Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
Categori:1997
Tottenham (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Tottenham**. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Tottenham 2023 Constituency.svg|Etholaeth Tottenham yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1950. Saif yr etholaeth oddi fewn i Fwrdeistref Haringey.

## Aelodau Seneddol 
ers 1950

* 1950–1959: Frederick Messer (Llafur-Cydweithredol)
* 1959–1964: Alan Brown (Llafur, *1959-1961* / Annibynnol, *1961-1962* / Ceidwadol, *1962-1964*)
* 1964–1987: Norman Atkinson (Llafur)
* 1987–2000: Bernie Grant (Llafur)
* 2000–presennol: David Lammy (Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
Categori:Sefydliadau 1950
Eminem

Rapiwr, actor a chynhyrchydd recordiau o'r Unol Daleithiau yw **Marshall Bruce Mathers III** (ganed 17 Hydref 1972). Mae'n fwyaf adnabyddus o dan ei enw **Eminem** (wedi'i steilio fel **EMINƎM**), neu **Slim Shady** (neu **Slim** neu **Shady**). Cynyddodd ei boblogrwydd ym 1999 gyda'i albwm *The Slim Shady LP* a enillodd Wobr Grammy am yr Albwm Rap Gorau.

Categori:Genedigaethau 1972
Categori:Actorion o'r Unol Daleithiau
Categori:Cerddorion o'r Unol Daleithiau
Categori:Rapwyr o'r Unol Daleithiau
Walthamstow (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Walthamstow**. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Walthamstow 2023 Constituency.svg|Etholaeth Walthamstow yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1974. Bu fersiwn debyg o'r etholaeth yn bodoli o 1885 hyd 1918, ond gyda ffiniau pur wahanol pan rannwyd De Essex yn dair rhan. Roedd gan yr etholaeth dair plwyf: Leyton, Wanstead a Walthamstow. 

## Aelodau Seneddol 
ers ail-greu ym 1974

* 1974–1987: Eric Deakins (Llafur)
* 1987–1992: Hugo Summerson (Ceidwadol)
* 1992–2010: Neil Gerrard (Llafur)
* 2010–presennol: Stella Creasy (Llafur-Cydweithredol)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
Categori:Sefydliadau 1974
The O.C. (cyfres deledu)

Cyfres ddrama deledu Americanaidd ydy ***The O.C.*** a ddarlledwyd yn wreiddiol ar rwydwaith FOX o 5 Awst, 2003 tan 22 Chwefror, 2007. Rhedodd y rhaglen am bedair cyfres. Darlunia'r gyfres, a grewyd gan Josh Schwartz, fywydau ffuglennol criw o arddegwyr a'u teuluoedd sy'n byw yn Newport Beach yn Swydd Oren, Califfornia. Darlledwyd "The O.C." mewn dros 50 o wledydd yn fyd-eanga dyma oedd un o ddramâau mwyaf poblogaidd 2003. Denodd y gyfres gynulleidfa o 9.7 miliwn o wylwyr yn ei chyfres gyntafm ond lleihaodd y niferoedd wrth i'r cyfresi fynd yn eu blaen. Oherwydd niferoedd gwylio isel, peidiodd y gyfres ar ddechrau 2007, ar ôl pedair cyfres a 92 o raglenni. Ail-ddarlledir "The O.C." ar SOAPnet, MuchMusic a Channel 4.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
* Cerddoriaeth swyddogol *The O.C.*
* Lleoliadau ffilmio *The O.C.*
* Keep The O.C. Alive 
* Cerddoriaeth a chwaraewyd ar y gyfres *The O.C.*

Categori:Cyflwyniadau rhaglenni teledu 2003
Categori:Rhaglenni teledu Americanaidd
Categori:Rhaglenni teledu'r 2000au
Categori:Rhaglenni teledu Fox
Categori:Rhaglenni teledu Saesneg o'r Unol Daleithiau
Feltham a Heston (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Feltham a Heston** (Saesneg: *Feltham and Heston*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Feltham and Heston 2023 Constituency.svg|Etholaeth Feltham a Heston yn Llundain Fwyaf
EnglandLondon.png|Llundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1974.

## Aelodau Seneddol 
* 1974–1983: Russell Kerr (Llafur)
* 1983–1992: Patrick Ground (Ceidwadol)
* 1992–2011: Alan Keen (Llafur-Cydweithredol)
* 2011–presennol: Seema Malhotra (Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Llundain Fwyaf
Categori:Sefydliadau 1974
Carlsbad, Califfornia

Dinas glan môr yn San Diego County, Califfornia, Unol Daleithiau America, yw **Carlsbad**. Amcangyfrifodd cyfrifiad 2009 gan Adran Gyllid Califfornia fod ganddi boblogaeth o 104,652. Ymgorfforwyd Carlsbad ym 1952, i raddau helaeth er mwyn creu digon o gyllid o gysylltu pibell ddwr a redai drwy San Diego County, ond hefyd er mwyn ceisio atal uno gyda Oceanside. Dyma un o ardaloedd lle gwelir y cyflogau uchaf yn y wlad.

Categori:Dinasoedd San Diego County, Califfornia