Afagddu (panto)

Pantomeim Cymraeg i blant gan Gwmni Theatr Cymru ym 1975 oedd ***Afagddu.*** Roedd y cwmni eisoes wedi llwyfannu *Mawredd Mawr* (1971), *Gweld Sêr* (1972), *Dan y Don* (1973) a *Pwyll Gwyllt* (1974) cyn hynny, ac felly roedd cynulleidfaoedd o blant Cymru yn barod am eu panto blynyddol, dros gyfnod y Nadolig a'r flwyddyn newydd. Trefnwyd 64 perfformiad o bumed pantomeim y cwmni. Cafodd y cynhyrchiad adolygiad negyddol iawn yn *Y Cymro* gan ei alw'n "y cynhyrchiad mwyaf erchyll a welais ei lwyfannu erioed yn enw Cwmni Theatr Cymru". Mae'r cymeriadau yn seiliedig ar gymeriadau o'r Chwedlau Cymraeg.

Ceir awgrym o hurtrwydd y cynhyrchiad yn y "nodiadau blaendir" yn y Rhaglen: "Croniclwyd hanes Afagddu gan y Myfyriwr Erch a'i Ology (ynganer o-lo-ji). Gŵyr pawb call mai'r gair gwreiddiol am "gi" oedd "ji" (ynganer ji), ac mae ci unglust ydoedd, a honno ar flaen ei gynffon. Yr un ji roddodd gychwyn i'r Ceffyl Bach, a garlamodd bob cam i'r Merica".

## Cefndir 
[bawd|Band *Afagddu* [Cwmni Theatr Cymru]]
I gyd fynd â'r cynhyrchiad, lluniwyd "Grwp Blêr" neu "Y Gerddorfa" oedd yn cynnwys:

* John Gwyn - Gitâr drydan / acwstig
* Gwyndaf Roberts - Bâs / Telyn
* Paul Westwell - Drymiau
* Cenfyn Evans - Piano Wurlitzer, Synthesizer Farfisa a Trwmped.

Nodwyd mewn adolygiad yn *Y Dinesydd* bod y "grŵp roc bach ond hynod ddawnus" wedi rhoi "sail gref i'r cynhyrchiad, rhywbeth y gallai'r plant ymateb iddo ar unwaith".

## Cynyrchiadau nodedig 
Llwyfannwyd y panto am y tro cyntaf gan Gwmni Theatr Cymru dros gyfnod y gaeaf 1975/6. Cyfarwyddwr : Grey Evans; Cynllunydd : Martin Morley; Cyfarwyddwr Cerdd : Cenfyn Evans; Set : Glyn Richards ac Alan Jones a Jon Clarke. Rheolwr y llwyfan oedd Siôn Humphreys. Cast:

* Afagddu - Iestyn Garlick
* Morda - J. O. Jones
* Llew Capie - Valmai Jones
* Maelgwn Gwynedd - Gwynfryn Roberts
* Eurfyw - Llinos Jenkins
* Elffin Dywysog - René Griffiths
* Ceridwen - Iola Gregory
* Taliesin - Hugh Edwin
* Pentrefwyr - Gaynor Davies a Rolant Jones

Nodwyd mewn sawl adolygiad mai "seren y sioe" oedd Valmai Jones fel Llew Capie, "cymeriad bendigedig o ddrwg a doniol, wedi ei chwarae'n afiaethus [...] a oleuodd dipyn ar adegau tywyllaf y sioe hon".

## Oriel y cynhyrchiad cyntaf 

Delwedd:Afagddu by Cwmni Theatr Cymru at Theatr Gwynedd (1586768).jpg|J. O. Jones, Valmai Jones a Iestyn Garlick - Cast y pantomeim *Afagddu* gan Gwmni Theatr Cymru 1975
Delwedd:Afagddu by Cwmni Theatr Cymru at Theatr Gwynedd (1586755).jpg|Cast y pantomeim *Afagddu* gan Gwmni Theatr Cymru 1975
Delwedd:Afagddu by Cwmni Theatr Cymru at Theatr Gwynedd (1586783).jpg|J. O. Jones a Iestyn Garlick - Cast y pantomeim *Afagddu* gan Gwmni Theatr Cymru 1975
Delwedd:Afagddu by Cwmni Theatr Cymru at Theatr Gwynedd (1586817).jpg|Iola Gregory, J. O. Jones, Iestyn Garlick a Hugh Edwin - Cast y pantomeim *Afagddu* gan Gwmni Theatr Cymru 1975
Delwedd:Afagddu by Cwmni Theatr Cymru at Theatr Gwynedd (1586786).jpg|Gwynfryn Roberts - Cast y pantomeim *Afagddu* gan Gwmni Theatr Cymru 1975
Delwedd:Afagddu by Cwmni Theatr Cymru at Theatr Gwynedd (1586739).jpg|Gwynfryn Roberts a Iola Gregory Cast y pantomeim *Afagddu* gan Gwmni Theatr Cymru 1975
Delwedd:Afagddu by Cwmni Theatr Cymru at Theatr Gwynedd (1586801).jpg|Iola Gregory a Hugh Edwin Cast y pantomeim *Afagddu* gan Gwmni Theatr Cymru 1975
Delwedd:Afagddu by Cwmni Theatr Cymru at Theatr Gwynedd (1586798).jpg|Valmai Jones - Cast y pantomeim *Afagddu* gan Gwmni Theatr Cymru 1975

## Cyfeiriadau 
Categori:Dramâu Cymraeg
Categori:Pantomeim Cymraeg
Categori:Theatr Gymraeg y 1970au