Paul Gauguin

Arlunydd ôl-argraffiadol o Ffrainc oedd **Eugène Henri Paul Gauguin** (7 Mehefin 1848&nbsp;– 8 Mai 1903).
Heb fod yn adnabyddus yn ystod ei fywyd, fe'i gydnabuwyd yn ddiweddarach am ei ddefnydd mentrus o liw ac am herio syniadaeth celf Ewropeaidd gyfoes tra'n gweithio yn y Caribî ac Ynys Tahiti.

Bu'n ddylanwad mawr ar y genhedlaeth ganlynol o arlunwyr fel Henri Matisse, Pablo Picasso a Georges Braque a mudiadau fel Fauve ac Mynegiadaeth Almaeneg (German Expressionism).

## Bywyd cynnar
Ganwyd i deulu rhyddfrydol a bu rhaid iddynt ddianc i Periw ym 1851 wedi ''coup d'etat'' Napoleón III pan roedd Paul ond yn 18 mis oed. Pan ddychwelon i Ffrainc fe'i astudiodd yn yr ysgol yn Orleans rhwng 1859 a 1865 cyn fynd yn forwr yn 17 oed.

Ym 1870 aeth i weithio yn y gyfnewidfa stoc ym Mharis ble fu'n dra llwyddiannus. Priododd â merch o Ddenmarc, Mette-Sophie Gad, a chafodd y cwpl bump o blant gan fyw bywyd bourgeois, cyffyrddus.

Ym 1891 hwyliodd Gaugain i Ynys Tahiti ac wedyn ynysoedd eraill Polynesia i ddianc “popeth sydd yn ffug ac yn gonfensiynol”. Yno fe greodd rhai o'i luniau a cherfluniau mwyaf adnabyddus.

Mae awydd Gauguin i ddarganfod delfryd amhosib ymhlith natur a bywyd pobl werin frodorol “syml ac egsotig” wedi'i feirniadu yn ddiweddarach fel esiamplau o agwedd hiliol a rhagfarnllyd pobl Ewropeaidd y cyfnod, yn arbennig y modd ecsbloetiodd Gauguin ferched ifanc Iawn am ei chwant rhywiol.

## Gwaith Gauguin 

Image:Paul_Gauguin_103.jpg|'''Y cerflunydd Aube a'i fab''', 1882, Amgueddfa'r Petit Palais, Paris
File:I raro te Oviri - Gauguin.JPG|**I Raro te Oviri**, 1891, Amgueddfa Celf Dallas
Image:Paul_Gauguin_104.jpg|'''Vincent Van Gogh yn peintio blodau'r haul**, 1888, Amgueddfa Van Gogh, Amsterdam
Image:Gauguin Il Cristo giallo.jpg|**Y Crist Melyn**, 1889, Amgueddfa Albright-Knox, Buffalo
Image:Paul_Gauguin_032.jpg|**Tair merch Lydewig yn dawnsio**, 1888, Amgueddfa Cenedlaethol Washington

Image:gauguin.swineherd.750pix.jpg|**Y Bugail Moch Llydewig**, 1888, LACMA, Los Angeles
image:nature_morte_paul_gauguin.jpg|**Bywyd Llonydd**, Pont-Aven
Image:Paul Gauguin 078.jpg|**La Bella Angèle**1889, Amgeuddfa Orsay, Paris
Image:Paul_Gauguin_102.jpg|**Portread Suzanne Bambridge**, 1891, Amgueddfa Celf Fodern, Brwsel
Image:Paul Gauguin 001.jpg|**Astudiaeth Noeth: Suzanne yn gwnïo**
Image:Gauguin young woman.jpg|**Portread de Jeanne Goupil**

Image:Paul_Gauguin,_Interieur_du_peintre_Paris,_rue_Carcel_(1881)_-_01.jpg|**Fflat Gauguin, rue Carcel**,1891
Image:Paul_Gauguin_040.jpg|**Vahine no te Tiare**, 1891
Image:Paul_Gauguin_025.jpg|**Manao tupapau**, 1892, Amgueddfa Albright-Knox, Buffalo
Image:Paul_Gauguin_105.jpg|**Marchogion ar y traeth**, 1902, Amgueddfa Folkwang, Essen
Image:Paul_Gauguin_107.jpg|**Rupe Rupe**, 1899, Amgueddfa Pushkin, Moscow

Image:Paul_Gauguin_138.jpg|**Nafea Faa Ipoipo?** 1892
Image:Paul Gauguin 144.jpg|**Merched Tahiti**, 1891, Amgueddfa Orsay, Paris
Image:Paul_Gauguin_126.jpg|**Vahine no te Vi**, 1892
Image:Paul_Gauguin_142.jpg|**O ble rydyn ni'n dod? Beth ydyn ni? I ble rydyn ni'n mynd?''', 1897

## Cyfeiriadau 
Categori:Arlunwyr o Ffrainc
Categori:Broceriaid stoc
Categori:Cerflunwyr o Ffrainc
Categori:Genedigaethau 1848
Categori:Marwolaethau 1903
Categori:Morwyr o Ffrainc
Categori:Ôl-argraffiadaeth
Categori:Pobl fu farw o syffilis
Categori:Pobl o Baris
Categori:Seramegyddion