open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dyddiadur America a Phethau Eraill

Dyddiadur taith gan D. Densil Morgan yw ***Dyddiadur America a Phethau Eraill***. Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2009. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Detholiad o ddyddiaduron taith i'r Unol Daleithiau, yn cynnwys argraffiadau'r awdur am yr ymosodiadau ar y Tyrau Marchnad yn Efrog Newydd ar 11 Medi 2001 - '9/11' - ac ethol Barack Obama yn arlywydd croenddu cyntaf yr Unol Daleithiau yn Nhachwedd 2008.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Dyddiaduron Cymraeg
Categori:Llyfrau am yr Unol Daleithiau
Categori:Llyfrau Cymreig 2009
Categori:Llyfrau taith Cymraeg
Ysgrifau ar Theatr a Pherfformio

Casgliad o ysgrifau wedi'i olygu gan Anwen Jones a Lisa Lewis yw ***Ysgrifau ar Theatr a Pherfformio***. 
Gwasg Prifysgol Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2013. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Dyma lyfr sy'n cynnig golwg ar rai o brif gysyniadau yr astudiaeth o theatr a pherfformio dros y blynyddoedd. Cyhoeddwyd gan Wasg Prifysgol Cymru mewn cydweithrediad â'r Coleg Cymraeg Cenedlaethol.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2013
Categori:Astudiaethau llenyddol Cymraeg
Categori:Theatr
Canol Llonydd

Darlith ar ddramâu'r Dr John Gwilym Jones gan Elan Closs Stephens yw ***Canol Llonydd***. 
Cymdeithas Theatr Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1988. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Darlith ar ddramâu'r Dr John Gwilym Jones wedi ei chyhoeddi ar gyfer myfyrwyr mewn ysgolion a cholegau.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1988
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig yr 20fed ganrif
Yr Iaith Lenyddol Fel Bwch Dihangol yng Nghymru ac yn Llydaw

Astudiaeth gan Rhisiart Hincks yw ***Yr Iaith Lenyddol Fel Bwch Dihangol yng Nghymru ac yn Llydaw***. 

Adran y Gymraeg, Prifysgol Cymru Aberystwyth a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2001. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Astudiaeth ddwyieithog o'r tensiynau a'r rhwygiadau a ddatblygodd rhwng yr iaith lafar a'r iaith lenyddol yng Nghymru a Llydaw yn ystod yr 20g, gan lesteirio defnydd a datblygiad yr ieithoedd hynny.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Cymraeg
Categori:Hanes y Gymraeg
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig yr 20fed ganrif
Categori:Llyfrau am Lydaw
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Y Tŵr (astudiaeth)

Casgliad o drafodaethau am un o ddramau Gwenlyn Parry o'r un enw yw ***Y Tŵr***. Cafodd ei olygu gan Bruce Griffiths, Gwyn Wheldon Evans, William P. Lewis a Graham Laker. Cymdeithas Theatr Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1996. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Pedair trafodaeth ar wahanol agweddau ar un o ddramâu enwocaf Gwenlyn Parry ar gyfer myfyrwyr mewn ysgolion a cholegau.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Cymraeg
Categori:Gwenlyn Parry
Categori:Llyfrau Cymreig 1996
Educating Rita

Drama Saesneg gan Willy Russell yw ***Educating Rita***.

Comisiynwyd y ddrama gan y Royal Shakespeare Company.  Chafodd ei llwyfannu am y tro cyntaf ym Mehefin 1980 yn y Donmar Warehouse, Llundain, yn serennu Julie Walters.  Addasodd Russell ei waith ar gyfer y fersiwn ffilm Lewis Gilbert o'r ddrama ym 1983, yn serennu Walters a Michael Caine.

Categori:Dramâu 1980
Categori:Ffilmiau wedi'u lleoli mewn coleg
Gwaith Siôn ap Hywel

Casgliad o waith llenyddol un o Feirdd yr Uchelwyr wedi'i olygu gan Cynfael Lake yw ***Gwaith Siôn ap Hywel***. 
Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1998. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Testun ac astudiaeth lenyddol o waith Siôn ap Hywel.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Sion ap Hywel
Categori:Llyfrau Cymreig 1998
Ray Gosling

Awdur, newyddiadurwr a darlledwr o Loegr ac ymgyrchydd dros hawliau LHDT oedd **Raymond Arthur Gosling** (5 Mai 1939 – 19 Tachwedd 2013).

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1939
Categori:Marwolaethau 2013
Categori:Cyflwynwyr radio o Loegr
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Caerlŷr
Categori:Gwneuthurwyr ffilmiau dogfen
Categori:Newyddiadurwyr yr 20fed ganrif o Loegr
Categori:Pobl o Northampton
Categori:Llenorion LHDT o Loegr
Categori:Ymgyrchwyr hawliau LHDT
Patrick Stewart

Actor o Loegr yw **Syr Patrick Stewart** (ganwyd 13 Gorffennaf 1940).

Fe'i ganwyd ym Mirfield, Swydd Efrog, yn fab i'r milwr Alfred Stewart a'i wraig Gladys (née Barrowclough).

Aelod y Royal Shakespeare Company rhwng 1966 a 1982 oedd ef.

Priododd y gantores Sunny Ozell yn 2013.

## Ffilmiau
* *Hedda* (1975)
* *Excalibur* (1981)
* *Lady Jane* (1986)
* *Robin Hood: Men in Tights* (1993)
* *Star Trek: First Contact* (1996)
* *Star Trek: Insurrection* (1998)
* *X-Men* (2000)
* *Star Trek: Nemesis* (2002)

## Teledu
* *Fall of Eagles* (1974; fel Lenin)
* *North and South* (1975)
* *I, Claudius* (1976)
* *Tinker, Tailor, Soldier, Spy* (1979)
* ''Smiley's People* (1982)
* *Star Trek: The Next Generation* (1987-1994)
* *The Canterville Ghost* (1996)
* *Richard II* (2012)
* *Star Trek: Picard'' (2020-)

Categori:Genedigaethau 1940
Categori:Actorion o Loegr
Categori:Pobl o Swydd Efrog
Categori:Star Trek
Mae Pawb yn Cyfrif

Cyfrol am fathemateg gan Gareth Ffowc Roberts yw '''''Mae Pawb yn Cyfrif: Stori Ryfeddol y Cymry a'u Rhifau'''''. Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol yn cael ei ystyried i'w hadargraffu.

Yn ôl Alun Morris, 

Dywed hefyd, 

## Disgrifiad byr
Cyfrol ddiddorol am fathemateg i'r lleygwr yw hon, ond mae hi hefyd yn gyfrol am bobl a'u perthynas â rhifau. 

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Categori:Mathemateg
Gwaith Syr Phylib Emlyn, Syr Lewys Meudwy a Mastr Harri Ap Hywel

Casgliad o waith llenyddol tri bardd-offeiriad wedi'i olygu gan M. Paul Bryant-Quinn yw ***Gwaith Syr Phylib Emlyn, Syr Lewys Meudwy a Mastr Harri Ap Hywel***. 

Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2001. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Astudiaeth gynhwysfawr o farddoniaeth tri bardd-offeiriad o'r Deheubarth yn ystod y 15fed a'r 16g, yn cynnwys rhagymadroddion manwl i fywyd a gwaith pob bardd, golygiadau ysgolheigaidd o'r testun, nodiadau eglurhaol a geirfa ddefnyddiol.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Phylib Emlyn
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig yr 16eg ganrif
Smentio Sentiment

Astudiaeth lenyddol gan Angharad Price yw ***Smentio Sentiment: Beirdd Concrid Grŵp Fiena 1954–1964***.
Cronfa Goffa Saunders Lewis a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1996. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Astudiaeth o gynnyrch ac athroniaeth beirdd concrid grŵp Fiena 1954-1964.

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1996
Ar Drywydd Guto'r Glyn ap Siancyn y Glyn

Papur ymchwil gan Eurig Salisbury yw '''''Ar Drywydd Guto'r Glyn ap Siancyn y Glyn'''''. 
Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Yn y pamffled hwn ceisir profi, ar sail toreth o ffynonellau amrywiol, a'r hyn a honnwyd gan ysgolheigion y gorffennol, mai'r un bardd oedd Guto'r Glyn a Guto ap Siancyn y Glyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Cymraeg
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig yr Oesoedd Canol
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Siwrneio

Cyfrol o gerddi gan Ifor Rees yw ***Siwrneio***. Tŷ John Penri a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1990. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1990
Sut i Greu Cywydd

Llawlyfr ar sut i lunio cywydd gan Donald Evans yw ***Sut i Greu Cywydd***. 
Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2011. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Dyma'r ail gyfrol yn y gyfres *Sut i Greu*. Rhoir y cywydd, un o brif fesurau Cerdd Dafod, dan y chwyddwydr.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2011
Categori:Gramadegau Cerdd Dafod
O'r Cysgodion - Llythyrau'r Meirw at y Byw

Astudiaeth lenyddol gan Cathryn A. Charnell-White yw '''''O'r Cysgodion: Llythyrau'r Meirw at y Byw'''*. 
Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Dengys y cnwd o lythyrau gan y meirw at y byw a gyfansoddwyd yn y 18g mai dechrau, ac nid diwedd, taith genre uffernaidd yng Nghymru oedd *Gweledigaethau'r Bardd Cwsg'' gan Ellis Wynne.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales
* Gweledigaethau y Bardd Cwsc

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Cymraeg
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig y 18fed ganrif
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Y Meddwl Obsesiynol

Astudiaeth llenyddol gan Morfydd E. Owen yw '''''Y Meddwl Obsesiynol: Traddodiad y Triawd Cyffredinol yn y Gymraeg a'r Myvyrian Archaiology of Wales'''''. 
Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Mae'r pamffled hwn yn trafod hanes y triawd yng Nghymru, ei swyddogaeth lenyddol a'r modd y cyrhaeddodd hanes cyfansoddi a chasglu trioedd ei benllanw yng ngwaith Iolo Morganwg, ac yn enwedig yn *The Myvyrian Archaiology of Wales*.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Iolo Morganwg
* *The Myvyrian Archaiology of Wales*
* Trioedd Ynys Prydein
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Cymraeg
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig yr Oesoedd Canol 
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig y 19eg ganrif 
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Walter Gilbert

Biolegydd moleciwlaidd a ffisegwr o'r Unol Daleithiau yw **Walter Gilbert** (ganwyd 21 Mawrth 1932). Enillodd Wobr Cemeg Nobel ym 1980 gyda Frederick Sanger "am eu cyfraniadau parthed mesur dilyniannau basau mewn asidau niwclëig"; enillodd Paul Berg y wobr hefyd yn yr un flwyddyn.

## Cyfeiriadau 
Categori:Academyddion Prifysgol Harvard
Categori:Biolegwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Caergrawnt
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Harvard
Categori:Enillwyr Gwobr Cemeg Nobel
Categori:Genedigaethau 1932
Categori:Pobl o Boston
Sut i Greu Drama Fer

Llawlyfr ar ysgrifennu dramâu byrion gan Emyr Edwards yw ***Sut i Greu Drama Fer***. 
Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Mae'r gyfrol yn y edrych ar grefft y ddrama fer ac yn cynnig cyngor i ddarpar ddramodwyr. Eir ati i roi cefndir y *genre*, ac yna ymlaen i edrych ar sylfeini'r ddrama fer, ei chrefft a hefyd dull llwyfannu yn y theatr.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Categori:Theatr Gymraeg
Cyfrinach Ynys Brydain

Darlith gan Dafydd Glyn Jones ar hanes traddodiadol Cymru a hunaniaeth y Cymry mewn perthynas â'r syniad o "Brydain" drwy'r oesoedd yw ***Cyfrinach Ynys Brydain / The Secret of the Island of Britain***. 
BBC Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1992. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Llyfryn dwyieithog yn cynnwys y ddarlith flynyddol a ddarlledwyd ar Radio Cymru ar Ŵyl Dewi 1992 yn pledio sefydlu senedd i Gymru.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* *Drych y Prif Oesoedd*
* Ynys Brydain
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Cymraeg
Categori:Hanes gwleidyddol Cymru
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig
Categori:Llyfrau Cymreig 1992
Prydnawngwaith y Cymry a Gweithiau Eraill gan William Williams

Casgliad o waith llenyddol William Williams wedi'i olygu gan Dafydd Glyn Jones yw ***Prydnawngwaith y Cymry a Gweithiau Eraill gan William Williams***. 

Dalen Newydd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2011. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
*Prydnawngwaith y Cymry* (1822) oedd y llyfr Cymraeg printiedig cyntaf i drafod Oes y Tywysogion fel pennod glir o hanes Cymru.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2011
Categori:Astudiaethau llenyddol Cymraeg
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig y 19eg ganrif
Cyfoeth a Thlodi a Tri Chydymaith Dyn

Golygiad o ddwy anterliwt gan Twm o'r Nant, wedi'u golygu gan Adrian C. Roberts yw ***Cyfoeth a Thlodi a Tri Chydymaith Dyn***. Ceir testunau *Cyfoeth a Thlodi* a *Tri Chydymaith Dyn*.

Dalen Newydd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2011. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Dyma ddwy anterliwt o waith Thomas Edwards (Twm o'r Nant) na chafodd sylw ers llawer blwyddyn. Golygwyd a chyhoeddwyd *Cyfoeth a Thlodi* gan Isaac Foulkes ym 1874, gydag ail argraffiad yn 1889.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Twm o'r Nant
Categori:Llyfrau Cymreig 2011
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig y 18fed ganrif
Breuddwyd Pabydd wrth ei Ewyllys

Ffuglen ddychanol Gymraeg gan Emrys ap Iwan (1848–1906) yw ***Breuddwyd Pabydd wrth ei Ewyllys***. Fe'i cyhoeddwyd yn wreiddiol yn *Y Geninen* ac wedyn mewn cyfrol o homilïau.

## Disgrifiad byr
Mewn breuddwyd yn nechrau'r 1890au cafodd Anghydffurfiwr Cymreig olwg ar Gymru 2012. Cymru yw hi wedi ennill ymreolaeth ac wedi colli ei chrefydd Brotestannaidd.

## Argraffiadau
Cyhoeddodd Dalen Newydd argraffiad newydd wedi'i golygu gan Dafydd Glyn Jones, a hynny yn 2011 (ISBN 9780956651648 ). Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
__NOTOC__

Categori:Dychan
Categori:Emrys ap Iwan
Categori:Llenyddiaeth Cymru yn y 19eg ganrif
Bara Brith i De

Cyfrol o gerddi gan T. D Roberts yw ***Bara Brith i De***. Gwasg Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1992. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1992
Beirniadaeth John Morris-Jones

Casgliad o feirniadaeth lenyddol John Morris-Jones, wedi'i olygu gan Dafydd Glyn Jones, yw ***Beirniadaeth John Morris-Jones***. 

Dalen Newydd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Beirniadaeth lenyddol Gymraeg
Categori:John Morris-Jones
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig y 19eg ganrif
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig yr 20fed ganrif
Rhywbeth yn Trwblo

Casgliad o 29 stori ysbryd o Gymru wedi'i olygu gan Dafydd Glyn Jones yw ***Rhywbeth yn Trwblo: Straeon Ysbryd gan ein Prif Awduron***. 
Dalen Newydd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Casgliad o 29 stori ysbryd o Gymru gan rai o'n prif awduron, yn dyddio o'r 19g hyd at ddechrau'r unfed ganrif ar hugain ac yn cynnwys ambell hanesyn honedig wir ac ambell draddodiad lleol.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o straeon byrion Cymraeg
Categori:Ffuglen arswyd
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Cymaint Serch i Gymru

Trafodaeth ar ddau lyfr o ail hanner yr 16g, gan M. Paul Bryant-Quinn, yw '''''Cymaint Serch i Gymru: Gruffydd Robert, Morys Clynnog a'r Athrawaeth Gristnogawl (1568)'''*. 
Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1998. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Trafodaeth ar *Ramadeg* Gruffydd Robert ac *Athrawaeth Gristnogawl'' Morys Clynnog, dau o weithiau cynharaf y reciwsantiaid Cymreig a oedd yn byw yn yr Eidal yn ystod ail hanner yr 16fed ganrif, trwy astudiaeth ohonynt yn eu cyd-destun llenyddol a chrefyddol.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Cymraeg
Categori:Gruffydd Robert
Categori:Llyfrau Cymreig 1998
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig yr 16eg ganrif
Dafydd ap Gwilym: Y Gŵr sydd yn ei Gerddi

Cyflwyniad i waith Dafydd ap Gwilym gan Gwyn Thomas yw ***Dafydd ap Gwilym: Y Gŵr sydd yn ei Gerddi***. 
Cyhoeddiadau Barddas a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2013. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfrol sy'n cynnig cyflwyniad i un o gymeriadau mwyaf lliwgar llenyddiaeth Gymraeg, ac sy'n dathlu cyfraniad un o feirdd disgleiriaf y 14g.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Cymraeg
Categori:Dafydd ap Gwilym
Categori:Gwyn Thomas
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig yr Oesoedd Canol
Categori:Llyfrau Cymreig 2013
John Llwyngwern

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Lowri Rees-Roberts yw ***John Llwyngwern***. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny ar 10 Gorffennaf 2013. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Mae 'na rai pobol sydd, i bob ymddangosiad, yn ddigyfnewid eu pryd a'u gwedd ac oherwydd hyn tueddwn i feddwl y byddan nhw hefo ni am byth. Un o'r rhain oedd John Llwyngwern, Llanuwchllyn a fu farw ym mis Rhagfyr, 2012.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Erthygl heb ei phrawfddarllen
Categori:Llyfrau Cymreig 2013
Profiad Un Fenyw yn y Weinidogaeth

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Beti-Wyn James yw ***A Wnaiff y Gwragedd ... ? Profiad Un Fenyw yn y Weinidogaeth***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2013. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Profiadau menyw'n weinidog yr efengyl yng Nghymru heddiw. Cawn gip ar fywyd Beti-Wyn James a'r hyn sy'n ei hysbrydoli i ddal ati i ledaenu'r efengyl yn yr unfed ganrif ar hugain.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Erthygl heb ei phrawfddarllen

Categori:Hunangofiannau Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2013
Dwyn i Gof a Dyna i Gyd

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Hedd Bleddyn yw ***Dwyn i Gof a Dyna i Gyd***. 
Gwasg y Bwthyn a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2013. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Dyma stori ddifyr Hedd Bleddyn, y dyn busnes a'r cynghorydd sir o Fro Dyfi sydd bob amser yn gadarn ei farn. Mae'n sôn am y dylanwadau cynnar a fu arno.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Erthygl heb ei phrawfddarllen

Categori:Llyfrau Cymreig 2013
Categori:Cofiannau Cymraeg
Blwyddyn y Fflam

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Elin Haf yw ***Blwyddyn y Fflam***. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nid un i sefyllian mewn merddwr yw Elin Haf Davies. Mae sefyll yn llonydd yn anathema iddi. A bu 2011 yn un antur fawr arall iddi.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Categori:Cofiannau Cymraeg
Cofnodion (hunangofiant)

Hunangofiant yn Gymraeg gan Meic Stephens yw ***Cofnodion***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Dyma hunangofiant Meic Stephens, yr awdur, athro, newyddiadurwr, cyfieithydd, bardd a golygydd profiadol, a sut y tyfodd y crwt di-Gymraeg yn Gymro Cymraeg, a chwarae rhan ym mywyd diwylliannol Cymru.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Hunangofiannau Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Hanas Gwanas

Hunangofiant yr awdur a darlledwraig Bethan Gwanas yw ***Hanas Gwanas***.
Gwasg Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol yn y gyfres *Cyfres y Cewri* a hynny yn 2012.

Mae Bethan Gwanas yn awdur nifer o lyfrau Cymraeg i oedolion a phlant. Mae'n gyflwynydd rhaglenni teithio a garddio ar S4C. Fe'i magwyd ar fferm yn ardal Dolgellau ac fe'i haddysgwyd yn Ysgol y Gader. Graddiodd mewn Ffrangeg a threuliodd flwyddyn yn gwirfoddoli i VSO yn Affrica. Wedi cyfnod yn dysgu ac yn gweithio i Radio Cymru, mae bellach yn awdur, golygydd a chyflwynydd ac yn byw yn Rhydymain.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Bethan Gwanas
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Categori:Cofiannau Cymraeg
Y Plismon yn y Castell

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Elfyn Williams yw ***Y Plismon yn y Castell***. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Hunangofiant aelod o Gangen Arbennig yr heddlu oedd ar ddyletswydd yng Nghastell Caernarfon yn ystod seremoni Arwisgo'r Tywysog Siarl. Bu hefyd yn ymchwilio i nifer o achosion yng nghyfnod Meibion Glyndŵr.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Categori:Cofiannau Cymraeg
Tuchan o Flaen Duw

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Aled Jones Williams yw ***Tuchan o Flaen Duw***. Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print. Cyrhaeddodd y gyfrol restr fer Ffeithiol Greadigol yng ngwobrau Llyfr y Flwyddyn yn 2013.

## Disgrifiad byr
"Dwy bennod o hunangofiant" y llenor a'r dramodydd Aled Jones Williams yw'r gyfrol, lle mae'n sôn am ei brofiadau yn ymhel ag alcohol ar hyd ei fywyd, gan gynnwys cyfnodau mewn Clinigau Adferiad yn yr Alban, Lloegr a Chymru. Ceir hefyd y cefndir i rai o'i ddramâu dadleuol fel ''Lysh, Iesu! a'r Dyn Llnau Bogs,'' yn ogystal â'i gerdd *Awelon,* a enillodd iddo Goron yr Eisteddfod Genedlaethol.

Daw'r teitl o waith Morgan Llwyd, *Gwaedd yng Nghymru yn Wyneb Pob Cydwybod*.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Erthygl heb ei phrawfddarllen

Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Categori:Cofiannau Cymraeg
Mynd i'r Gwrych - Dyddiaduron 1993-1999

Dyddiadur Cymraeg gan Hafina Clwyd yw '''''Mynd i'r Gwrych - Dyddiaduron 1993-1999'''*. Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2011. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Dros y blynyddoedd, cafodd dyddiaduron Hafina Clwyd yn *Y Wawr* eu darllen yn helaeth. Dyma gofnod arall o saith mlynedd brysur ac amrywiol. Nid oedd y cyfnod yn fêl i gyd gan iddi orfod dygymod â cholli ei phriod ynghyd â damwain ddifrifol ei brawd.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
**Buwch ar y Lein'' - Detholiad o dyddiadur Hafina Clwyd tra oedd yn byw yn Llundain yn ystod 1957-1964
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Dyddiaduron Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2011
Y Gwyddel - O Geredigion i Galway

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Diarmuid Johnson yw ***Y Gwyddel: O Geredigion i Galway***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2011. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Hunangofiant Diarmuid Johnson - cerddor a bardd, ieithydd, academydd a newyddiadurwr, gŵr a'i wreiddiau yng Ngheredigion, ond a aned yng Nghaerdydd ac a fagwyd yn Wyddel ar yr Ynys Werdd. 13llun du-a-gwyn a 5 llun lliw.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cofiannau Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2011
Hartson (llyfr)

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan John Hartson a Lynn Davies yw ***Stori Sydyn: Hartson***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2011. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Un o gyfrolau byr y gyfres Stori Sydyn. Stori bywyd un o flaenwyr pêl-droed mwyaf llwyddiannus Cymru a gafodd gancr yn 2009 ond a oroesodd wedi brwydr bersonol enbyd.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2011
Categori:Hunangofiannau Cymraeg
Afal Drwg Adda

Hunangofiant y llenor Caradog Prichard yw ***Afal Drwg Adda***, a gyhoeddwyd yn 1973 gan Gwasg Gee; cyhoeddodd y wasg honno argraffiad newydd ohono yn 2013. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Hunangofiant awdur *Un Nos Ola Leuad*. Creadigaeth lenyddol sy'n rhoddi ar gof a chadw atgofion trigain mlynedd. O safbwynt y rhai fu'n darllen ac astudio cerddi'r bardd coronog a chadeiriol hwn, nid pawb a gytuna mai 'Hunangofiant Methiant' yw.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Caradog Prichard
Categori:Hunangofiannau Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1973
Deilen ar yr Afon

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Sarah Kelly yw ***Deilen ar yr Afon***. 
Gwasg y Bwthyn a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2010. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Hunangofiant gwraig sydd bellach yn 80 oed. Cawn olwg ar fywyd yn ardal Llanddeiniolen hanner cyntaf yr 20g.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Erthygl heb ei phrawfddarllen

Categori:Llyfrau Cymreig 2010
Categori:Cofiannau Cymraeg
Hyd Eithaf y Ddaear - Atgofion Cenhades Gymraeg yn y Wladfa

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Mair Davies yw ***Hyd Eithaf y Ddaear: Atgofion Cenhades Gymraeg yn y Wladfa***. 
Gwasg y Bwthyn a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2010. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Atgofion Eluned Mair Davies, Cenhades yn y Wladfa, yn wreiddiol o'r Bercoed Ganol, Llandysul, a fu farw ym mis Awst 2009 ym Mhatagonia ar ôl treulio oes yn cenhadu yno. Mae'r gyfrol yn cynnwys nifer o deyrngedau, a detholiad o luniau du-a-gwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Erthygl heb ei phrawfddarllen

Categori:Cofiannau Cymraeg
Categori:Llyfrau am yr Ariannin
Categori:Llyfrau Cymreig 2010
Llythyrau'r Wladfa 1945-2010

Detholiad o lythyrau o'r Wladfa wedi'i olygu gan Mari Emlyn yw '''''Llythyrau'r Wladfa 1945-2010'''''. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2010. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Detholiad o lythyrau cyhoeddus a phersonol gan Wladfawyr a Chymry ar y ddwy ochr i'r Iwerydd o 1945 hyd 2010. Dilyniant i'r gyfrol ''Llythyrau'r Wladfa 1865-1945'' a gyhoeddwyd yn 2009.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am hanes yr Ariannin
Categori:Llyfrau am yr 20fed ganrif yng Nghymru

Categori:Y Wladfa
Categori:Llyfrau Cymreig 2010
Categori:Cofiannau Cymraeg
Fel Hyn y Bu

Hunangofiant gan Eirwyn George yw ***Fel Hyn y Bu***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2010. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Hunangofiant y prifardd o sir Benfro, Eirwyn George. Cyfrol yn olrhain hanes y bardd a fu'n driw i'w fro enedigol yng ngogledd sir Benfro.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Bywgraffiadau Cymraeg

Categori:Llyfrau Cymreig 2010
Cwrw am Ddim

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Chris Cope yw '''''Cwrw am Ddim: A Rhesymau Eraill dros Ddysgu'r Iaith'''''. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2009. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Stori Americanwr sydd wedi mynd ati'n frwdfrydig i ddysgu'r Gymraeg ar hap ar ôl gweld cyfeiriad at yr iaith ar y we.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2009
Categori:Cofiannau Cymraeg
Byw Busnes

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Gari Wyn, Brynllaethog yw ***Byw Busnes***, sy'n un o lyfrau'r *Gyfres Syniad Da*. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2010. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Pwrpas y gyfrol hon yw ceisio croniclo profiad yr awdur ym myd busnes a'i osod rhwng dau glawr. Hoffai Gari Wyn gredu fod ganddo wersi a straeon ar gyfer pawb, gwersi sy'n tarddu o fethiant ac o lwyddiant.

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2010
Categori:Cofiannau Cymraeg
Fyny Gyda'r Swans

Llyfr Cymraeg am bêl-droed am Owain Tudur Jones ganddo ef ei hun ac Alun Gibbard yw '''''Fyny Gyda'r Swans''''' sy'n un o gyfrolau'r gyfres *Stori Sydyn*. Gwasg Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2009. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Cyffro bywyd pêl-droediwr gyda'r 'Swans', y cyfryngau a charfan Cymru yw ei themau. Roedd arwyddo i'r Swans yn freuddwyd i Owain Tudur Jones, yn arbennig wrth ennill clod a dyrchafiad o dan Roberto Martinez. Un a wireddodd y freuddwyd honno yw Owain Tudur Jones, a gafodd ei hun yn rhan o’r Bencampwriaeth gyda’r Swans ac yn aelod o garfan Cymru.

Ceir isafbwyntiau hefyd, fel gorfod eistedd ar y fainc yn ystod gêm ar ôl gêm. Ac mae’r rhwystredigaeth hynny yn rhan o fywyd Owain hefyd.

Yn y gyfrol, a ysgrifennwyd gyda chymorth Alun Gibbard, mae Owain yn adrodd ei hanes oddi ar ei lencyndod gyda chlwb Bangor hyd at y foment wefreiddiol pan arwyddodd gytundeb proffesiynol gyda’r Swans. Mor hawdd fyddai iddo ramanteiddio. Ond, na. Dengys, yn hytrach, mor gul yw'r ffin rhwng llwyddiant a methiant.

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
*Daw rhan o'r testun uchod o wefan Gwales; awdur: Lyn Ebenezer.

Categori:Llyfrau Cymreig 2009
Categori:Cofiannau Cymraeg
Categori:Gweithiau gan Alun Gibbard
De duodecim abusivis saeculi

Traethawd Lladin ar foeseg gymdeithasol yw ***De duodecim abusivis saeculi*** (sef "*Ynglŷn â deuddeg camarfer y Byd*"). Bu'n llyfr poblogaidd yn yr Oesoedd Canol. Credir mai Gwyddel o'r 7g oedd yr awdur.

## Awduraeth a chynnwys
Yn yr Oesoedd Canol priodolid y traethawd hwn i Sant Padrig, Awgwstws o Hippo neu Cyprian o Carthago, ond gwyddys erbyn hyn mai gwaith awdur dienw o dde Iwerddon yn y 7g ydyw.

Prif ffynonellau'r traethawd yw Rheol y Benedictiaid, *Etymologiae* Isidore o Sevilla, a *Sylwebaeth* Sierôm ar *Yr Efengyl yn ôl Mathew*. Ond ei brif ddiddordeb i ysgolheigion Celtaidd ydy'r posiblrwydd cryf ei fod yn cynnwys defnydd o'r hen gyfreithiau Gwyddelig cyn-Gristnogol, yn enwedig yn achos yr adran ar y 'brenin anghyfiawn' (*rex iniquus*).

## Cyfeiriadau
Categori:Llenyddiaeth Ladin yr Oesoedd Canol
Categori:Llyfrau'r 7fed ganrif
Categori:Llyfrau Lladin o Iwerddon
Categori:Moeseg gymdeithasol
Sulwyn

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Sulwyn Thomas yw ***Sulwyn***.
Gwasg Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol yn y gyfres *Cyfres y Cewri* a hynny yn 2008. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Hunangofiant y darlledwr Sulwyn Thomas. Mae 'Sulwyn' yn enw cyfarwydd iawn ymhlith Cymry Cymraeg - yn enwedig gwrandawyr Radio Cymru. Prif apêl y rhaglen 'Stondin Sulwyn', heb os, oedd ei chyflwynydd byrlymus a llithrig ei dafod, Sulwyn Thomas.

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Erthygl heb ei phrawfddarllen
Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Categori:Cofiannau Cymraeg
Dylanwadau

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Dylan Jones yw ***Dylanwadau***. 
Gwasg Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Hanes ei fywyd a'r dylanwadau fu arno gan y darlledwr adnabyddus a ffraeth. Mae 'na fwy i Dylan Jones na ''Taro'r Post*, *Ar y Marc'' ac ati ar Radio Cymru!

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Erthygl heb ei phrawfddarllen

Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Categori:Cofiannau Cymraeg
Bwystfilod Rheibus

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Robyn Léwis yw ***Bwystfilod Rheibus***. 
Gwasg y Bwthyn a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2008. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Hunangofiant y cyn-archdderwydd Robyn Llŷn. Ceir hanes ei fagwraeth, cerrig milltir ei fywyd, ei ymwneud â gwleidyddiaeth, ei hanes yn sefyll fel ymgeisydd dros Blaid Cymru yn etholaeth Arfon, a'i gyfnod fel archdderwydd Cymru.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cofiannau Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Dwayne Peel - Hunangofiant

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Dwayne Peel a Lynn Davies yw ***Dwayne Peel: Hunangofiant***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Hunangofiant y mewnwr rhyngwladol, Dwayne Peel. Ar ôl ennill 76 cap rhyngwladol a chael ei ddewis i'r Llewod mae bellach yn chwarae ei rygbi gyda Sale Sharks.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cofiannau Cymraeg
Categori:Erthygl heb ei phrawfddarllen
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Y Gwledydd Bychain

Llyfr am deithio yn Ewrop gan Bethan Gwanas yw ***Y Gwledydd Bychain***. Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2008. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Un o gyfrolau byr a chyflym y gyfres Stori Sydyn sy'n adrodd profiadau Bethan Gwanas yn teithio yn rhai o wledydd bychain Ewrop, gan gyflwyno rhywfaint o'u hanes a'u diwylliant.

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Bethan Gwanas
Categori:Cofiannau Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Iaith y Brain ac Awen Brudd

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Harri Parri yw ***Iaith y Brain ac Awen Brudd***. 
Gwasg y Bwthyn a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2008. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Portreadau o nifer o gymeriadau a oedd yn wybyddus i'r awdur yn Llŷn ac Eifionydd. Mae yma gymanfa hynod liwgar o rai o hynafiaid Harri Parri. Ceir yn y portreadau barch, edmygedd, cariad, diffuantrwydd, gonestrwydd, a digon o hiwmor.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cofiannau Cymraeg
Categori:Erthygl heb ei phrawfddarllen
Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Dyn y Syrcas

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Derfel Williams yw ***Dyn y Syrcas*** sy'n un o gyfrolau'r gyfres Stori Sydyn. Gwasg Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2008. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Ceir yn y gyfrol hon hanes un dyn a benderfynodd droi ei gefn ar fywyd arferol i weithio mewn syrcas.

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Categori:Cofiannau Cymraeg
Byd Aneurin

Hunangofiant Cymraeg, ffeithiol gan Aneurin Jones yw ***Byd Aneurin: Hunangofiant Mewn Llun a Gair***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Hunangofiant yr artist Aneurin Jones, yn llawn celf a brasluniau na gyhoeddwyd o'r blaen. Mae'r gyfrol yn rhoi darlun o blentyndod gwledig yng Nghwm Wysg, gyrfa'r artist, ei brofiad fel athro ac artist uchel ei barch. Llawn storïau difyr.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Categori:Cofiannau Cymraeg
O Barc y Wern i Barc y Faenol

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Selwyn Iolen yw ***O Barc y Wern i Barc y Faenol***. 
Gwasg y Bwthyn a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Atgofion Selwyn Griffith o'i fywyd cynnar ym Methel, Arfon hyd ei gyfnod fel archdderwydd Cymru, gan ganolbwyntio ar y digwyddiadau a'r cymeriadau pwysig yn ei fywyd.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Erthygl heb ei phrawfddarllen
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Categori:Cofiannau Cymraeg
Hyd yn Hyn

Hunangofiant Gillian Elisa ganddi hi ei hun yw ***Hyd yn Hyn***. 
Gwasg Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol yn y gyfres *Cyfres y Cewri* a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Hunangofiant merch hynod o amryddawn a phoblogaidd. O'i magwraeth yn Llanbedr Pont Steffan i'w gyrfa fel Sabrina yng nghyfres Pobol y Cwm; fel cantores; fel 'Mrs OTT'; fel stand-up, ac yn y blaen, cawn yma ddilyn ei gyrfa yn ogystal â'i bywyd personol.

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Categori:Cofiannau Cymraeg
Coeliwch Neu Beidio

Hunangofiant yn Gymraeg gan Roy Davies yw ***Coeliwch Neu Beidio***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Hunangofiant y cyn heddwas a bardd o Sir Gaerfyrddin.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Hunangofiannau Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Prif Weinidog Answyddogol Cymru: Cofiant Huw T. Edwards

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Gwyn Jenkins yw ***Prif Weinidog Answyddogol Cymru: Cofiant Huw T. Edwards***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cofiant cynhwysfawr i Huw T Edwards - un o'r ffigurau mwyaf dylanwadol yng Nghymru yn yr 1950au, a dyn a adwaenid fel 'Prif Weinidog Answyddogol Cymru' yn anterth ei yrfa.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Erthygl heb ei phrawfddarllen

Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Categori:Cofiannau Cymraeg
Hel Tai - O Dŷ Plant i Dŷ'r Arglwyddi

Atgofion Cymraeg, ffeithiol gan Roger Roberts yw '''''Hel Tai: O Dŷ Plant i Dŷ'r Arglwyddi'''''. 
Gwasg y Bwthyn a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2010. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Atgofion yr Arglwydd Roger Roberts o Landudno o'i blentyndod yn Nyffryn Conwy, ei brofiadau yn y weinidogaeth a'i ddyrchafiad i Dŷ'r Arglwyddi. Cawn gipolwg ar hanes ei deulu a hanesion am yr enwogion y daeth ar eu traws.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Hunangofiannau Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2010
Hiwmor Ifan Tregaron

Llyfr Cymraeg gan Ifan Gruffydd yw ***Hiwmor Ifan Tregaron***. Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2006. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Llyfr o hiwmor gan un o ddiddanwyr Cymru - Ifan Tregaron. Ceir cyflwyniad personol am ei hiwmor a chasgliad o'i hoff jocs, gydag amryw wedi eu casglu o'i gyfres deledu, ''Ma' Ifan 'Ma''.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau'r 21ain ganrif o Gymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2006
Categori:Llyfrau digrif Cymraeg o Gymru
Categori:Llyfrau jôcs
Pobl Ddŵad Dyffryn Nantlle

Darlith ac ysgrif gan Bet Davies yw ***Pobl Ddŵad Dyffryn Nantlle***. 
Cyngor Gwynedd: Adran Addysg a Diwylliant a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2006. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Darlith Flynyddol Llyfrgell Penygroes, 2006.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Dyffryn Nantlle
Categori:Llyfrau am hanes Gwynedd
Categori:Llyfrau Cymreig 2006
Categori:Llyfrau hanes Cymraeg
Cynog - Mab y Pregethwr

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Cynog Dafis yw ***Cynog: Mab y Pregethwr***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2006. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Hunangofiant llawn a gonest un o wleidyddion craffaf a mwyaf dylanwadol Cymru. Adargraffiad: argraffiad cyntaf 2005.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Erthygl heb ei phrawfddarllen
Categori:Llyfrau Cymreig 2006
Categori:Cofiannau Cymraeg
Dan Puw, Dyn y Parc

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Dan Puw yw ***Dan Puw, Dyn y Parc***. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2006. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Hunangofiant Dan Puw, cymeriad o'r Parc ger y Bala a ffigwr amlwg ym myd cerdd dant Cymru.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2006
Categori:Cofiannau Cymraeg
Cemeg yw Bywyd

Darlith ac ysgrif ar gemeg gan Haydn E. Edwards yw ***Cemeg yw Bywyd***. 
Cyngor Gwynedd: Adran Addysg a Diwylliant a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2005. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Darlith Flynyddol Llyfrgell Penygroes. Darlith ar bwysigrwydd Cemeg, gan arbenigwr yn y maes.

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cemeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2005
Categori:Ysgrifau Cymraeg
Ar Ben y Byd

Bywgraffiad o Shane Williams ganddo ef ei hun a Lynn Davies yw ***Ar Ben y Byd***, sy'n un o gyfrolau'r gyfres *Stori Sydyn*.
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2009. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Un o gyfrolau byr a chyflym y gyfres Stori Sydyn. Atgofion am yrfa a blwyddyn anhygoel Shane Williams - chwaraewr rygbi gorau'r byd yn 2008 a Phersonoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn BBC Cymru 2008.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2009
Categori:Cofiannau Cymraeg
Fel Mwclis

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Mary Hughes yw ***Fel Mwclis***. 
Gwasg y Bwthyn a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2005. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Hunangofiant cynnes plentyndod ac ieuenctid yr awdures yn ardaloedd Clynnog, Bwlchderwin a'r Groeslon, sir Gaernarfon, yn yr 1940au a'r 1950au, yn adlewyrchu caledi a chyfeillgarwch, hiwmor a thristwch bywyd mewn cymuned wledig glos.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Erthygl heb ei phrawfddarllen
Categori:Llyfrau Cymreig 2005
Categori:Cofiannau Cymraeg
Byw dan y Bwa

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Charles Arch yw ***Byw dan y Bwa***. 
Gwasg Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2005. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfrol sy'n darlunio chwarter canrif cyntaf bywyd Charles Arch, gan ganolbwyntio ar fwrlwm y Mudiad Ffermwyr Ifanc yn y cyfnod, yn ogystal â llwyddiannau mewn treialon cŵn defaid, a difyrrwch cwmni llu o gymeriadau lliwgar ei filltir sgwâr.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2005
Categori:Cofiannau Cymraeg
Tra'd yn Tir

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Stan Jones yw '''''Plentyndod Ym Mhenfro: Tra'd yn Tir'''''. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2005. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Atgofion yr awdur o fywyd ar fferm ger Dinas, sir Benfro yn ystod y tridegau; ceir blas ar fywyd gwledig y cyfnod ac ar dafodiaith unigryw y fro; cyfoethogir gan frasluniau pen-ac-inc o waith yr awdur ei hun.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Erthygl heb ei phrawfddarllen
Categori:Cofiannau Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2005
Raslas Bach a Mawr!

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Wynford Ellis Owen yw ***Raslas Bach a Mawr! Hunangofiant Wynford Ellis Owen***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2004. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Hunangofiant Wynford Elis Owen yn cofnodi helyntion am ei fywyd fel diddanwr ac actor adnabyddus ym myd adloniant plant ac oedolion, ynghyd â'i frwydr hir i orchfygu alcoholiaeth. 37 ffotograff du-a-gwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Categori:Hunangofiannau Cymraeg
Cefin Roberts a Mirain Haf

Llyfr Cymraeg, ffeithiol wedi'i olygu gan Siân Thomas yw ***Cefin Roberts a Mirain Haf***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol yn y gyfres Dwy Genhedlaeth a hynny yn 2004. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Cyfrol ddifyr yn cyflwyno tad a merch, sef yr actorion a'r cantorion dawnus Cefin Roberts a Mirain Haf, gan roi cip ar gefndir, gyrfaoedd a diddordebau'r ddau, ac ar eu perthynas â'i gilydd. 23 ffotograff du-a-gwyn.

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Categori:Cofiannau Cymraeg
O Ffair Rhos i'r Maen Llog

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan W.J. Gruffydd yw '''''O Ffair Rhos i'r Maen Llog: Atgofion W. J. Gruffydd'''''. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2003. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Ail ran hunangofiant cynnes y bersonoliaeth hwyliog a'r llenor poblogaidd, y cyn-Archdderwydd 'Elerydd', yn adrodd hanesion am ei gyfnodau llawen a dwys yn y weinidogaeth o 1945 hyd heddiw. Chwaer-gyfrol i Meddylu. 24 llun du-a-gwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Erthygl heb ei phrawfddarllen
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
Categori:Cofiannau Cymraeg
Crych dros Dro

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan Gwilym Owen yw ***Crych dros Dro***.
Gwasg Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol yn y gyfres *Cyfres y Cewri* a hynny yn 2003. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Dyma hunangofiant Gwilym Owen, darlledwr teledu a radio craff, newyddiadurwr miniog, holwr a phrociwr pigog, yn adrodd hanesion am lwyddiannau a siomedigaethau ei yrfa amrywiol. 23 llun du-a-gwyn.

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
Categori:Cofiannau Cymraeg
Owen Edwards a Mari Emlyn

Llyfr Cymraeg, ffeithiol wedi'i olygu gan Siân Thomas yw ***Owen Edwards a Mari Emlyn***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol yn y gyfres Dwy Genhedlaeth a hynny yn 2003. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Y gyntaf mewn cyfres o hunangofiannau personol: mae tad neu a merch (yn yr achos hwn, Owen Edwards a Mari Emlyn) neu mam a merch yn sgwrsio am eu bywydau, y dylanwadau a fu arnynt, a'r hyn maent yn ei ystyried yn bwysig heddiw.

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
Categori:Cofiannau Cymraeg
Fy Mhobol I

Llyfr Cymraeg, ffeithiol gan T. Llew Jones yw ***Fy Mhobol i***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2003. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Hunangofiant cynnes a difyr awdur a bardd poblogaidd, yn cynnwys straeon doniol am lawer o Gymry nodedig yn ogystal â chymeriadau ffraeth cefn gwlad yr oedd T. Llew yn ymhyfrydu yn eu cwmni. 32 llun du-a-gwyn. Cyhoeddwyd gyntaf Awst 2002.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cofiannau Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
Categori:Gweithiau gan T. Llew Jones