Pensaernïaeth Edwardaidd

[bawd| Tŷ Antrim, adeilad Edwardaidd hanesyddol yn [Wellington, Seland Newydd. ]]
Arddull bensaernïol boblogaidd yn Ymerodraeth Brydeinig (1901 i 1910) yw **pensaernïaeth Edwardaidd**. Gellir disgrifio pensaernïaeth hyd at y flwyddyn 1914 hefyd yn yr arddull hon. 

Yn gyffredinol, mae pensaernïaeth Edwardaidd yn llai addurnol na phensaernïaeth Fictoraidd, ar wahân i is-arddull, a ddefnyddid ar gyfer adeiladau mawr, a elwir yn bensaernïaeth Faróc Edwardaidd. 
[bawd| Teml y Seiri Rhyddion yn [Aberdeen, yr Alban, a adeiladwyd yn 1910. ]]
Mae'r Gymdeithas Fictoraidd yn ymgyrchu i warchod pensaernïaeth a adeiladwyd rhwng 1837 a 1914, ac felly mae'n cynnwys pensaernïaeth Edwardaidd yn ogystal â phensaernïaeth Fictoraidd o fewn ei chylch gwaith. 

## Disgrifiad 
Dylanwadwyd nodweddion yr arddull Baróc Edwardaidd o ddwy brif ffynhonnell: pensaernïaeth Ffrainc yn ystod y 18fed ganrif, a phensaernïaeth Syr Christopher Wren yn Lloegr yn ystod yr 17eg - rhan o Faróc Lloegr. Am y rheswm hwn weithiau cyfeirir at Baróc Edwardaidd fel "**Wrenaissence**". Roedd Syr Edwin Lutyens yn pleidiwr pwysig, yn ddylunio llawer o adeiladau masnachol yn y steil a alwai'n y 'Grand Style' yn ystod y 1910au hwyr a'r 1920au. Mae'r cyfnod hwn o hanes pensaernïol Prydain yn cael ei ystyried yn un arbennig o ôl-syllol, oherwydd datblygodd ar yr un pryd ag Art Nouveau modern. 

Mae manylion nodweddiadol pensaernïaeth Baróc Edwardaidd yn cynnwys: 

*  golwg wedi rhydu, fel arfer yn fwy eithafol ar y lefel isod, yn aml yn datblygu i mewn i, ac yn gorliwio, *voussoirs* yr agoriadau bwaog (sy'n deillio o fodelau Ffrengig); 
*  pafiliynau gyda toeau cromennog, gyda twr ganolog yn creu silwét to bywiog; 
*  elfennau Baróc Eidalaidd fel maenau clo wedi'u gorliwio, pedimentau bwa cylchrannol, ac amgylchoedd ffenestri megis bloc wedi rhydu; 
*  colonnadau o golofnau (weithiau mewn parau) yn y drefn ïonig a thyrau cromennog wedi'u modelu'n debyg i Coleg y Llynges Frenhinol yn Greenwich gan Wren. 

Mae rhai adeiladau Baróc Edwardaidd yn cynnwys manylion wedi eu ysbrydoli o ffynonellau eraill, megis talcenni Iseldireg yng Ngwesty Piccadilly gan Norman Shaw yn Llundain.

### Nodweddion 
[bawd| Tai Edwardaidd yn [Sutton, Llundain|Sutton, Llundain Fwyaf. ]]
[bawd| Dyluniwyd Catts Farm, [Kingsclere, Newbury, gan H. Launcelot Fedden (1869-1910), fel y gwelir yn *The Building News* (31 Gorffennaf 1908). ]]

* Lliw: defnyddiwyd lliwiau ysgafnach; roedd y defnydd o oleuadau nwy ac yn ddiweddarach trydan yn peri i ddylunwyr fod yn llai pryderus am yr angen i guddio huddygl ar waliau o'i gymharu â phensaernïaeth o oes Fictoria. 
* Patrymau: "Roedd patrymau addurniadol yn llai cymhleth; roedd y papur wal a'r dyluniadau llenni'n fwy plaen." 
* Art Nouveau (Awstralia) 

## Adeiladau nodweddiadol 
de|bawd| 53 King Street, a adeiladwyd ar gyfer Banc Lloyds ym 1915.
de|bawd| Lancaster House, Manceinion, a adeiladwyd ym 1910.

### Y Deyrnas Unedig
* Arch y Morlys, Llundain (1912) 
* Albert Hall, Manceinion (1910) 
* Albert Hall, Nottingham (1910) 
* Cofeb Ashton, Lancaster, gan John Belcher (1909) 
* Asia House, Manceinion (1909) 
* Tŷ Awstralia, Llundain (1918) 
* Neuadd Ddinas Belffast, Belffast, gan Brumwell Thomas (1906) 
* Tŷ Blythe, Llundain, gan Henry Tanner (1903) 
* Tŷ Bridgewater, Manceinion (1912) 
* Neuadd y Ddinas, Caerdydd, gan Henry Vaughan Lanchester, Edwin Alfred Rickards & James A. Stewart, (1906) 
* Llys y Goron, Caerdydd, gan Henry Vaughan Lanchester, Edwin Alfred Rickards & James A. Stewart, (1906) 
* Llys Troseddol Canolog (Old Bailey), Llundain, gan Edward William Mountford (1902–07) 
* Neuadd y Sir, Llundain (1922) 
* Electric Cinema, Llundain (1910) 
* Swyddfeydd y Llywodraeth Great George Street, Llundain, gan John Brydon, (1908-17) 
* Adeilad Hanover, Manceinion (1909) 
* Llyfrgell Hove, Hove (1907–08)  
* Tŷ India , Manceinion (1906) 
* Oriel Gelf Laing, Newcastle upon Tyne (1904) 
* Tŷ Lancaster, Manceinion (1910) 
* Gorsaf Dân a Heddlu London Road, Manceinion (1906) 
* Banc Lloyds ar King Street, Manceinion gan Charles Heathcote (1915) 
* Gorsaf Manceinion Victoria, Manceinion (1909) 
* Gorsaf Marylebone, Llundain. (1899) 
* Adeilad prif swyddfa Banc Midland, Llundain gan Edwin Lutyens (1922) 
* Llyfrgell Mitchell, Glasgow, William B Whitie (1906–11) 
* Sefydliad Technegol Dinesig, aka Blackman Tech, Belffast (1906) 
* Gorsaf reilffordd Nottingham, Nottingham (1904) 
* 163 North Street, Brighton (1904)  
* Adeilad Porthladd Lerpwl, Lerpwl, gan Syr Arnold Thornely, FB Hobbs, Briggs a Wolstenholme (1903–07) 
* Ralli Hall, Hove (1913)  
* Adeiladau St James, Manceinion (1912) 
* Neuadd y Dref, South Shields (1905-10) 
* Neuadd y Dref, Stockport, gan Brumwell Thomas (1908) 
* Swyddfa Ryfel, Llundain (1906) 
* Neuadd Ganolog Westminster, gan Henry Vaughan Lanchester, Edwin Alfred Rickards & James A. Stewart, Llundain (1912) 

### Rhyngwladol
* Thompson Muebles Ltd, Buenos Aires (1914) 
* Harrods - Bs.As. Cyf, Buenos Aires (1914) 
* Gorsaf reilffordd Retiro Miter, Buenos Aires (1914) 
* Ysbyty'r Frenhines Victoria, Melbourne (prif bafiliwn, Canolfan Merched y Frenhines Victoria bellach) 
* Gorsaf reilffordd ganolog, Sydney 
* Swyddfa'r Post (bellach yn rhan o Ganolfan Sinclair), Vancouver 
* Prif Adeilad Prifysgol Hong Kong, Hong Kong 
* Neuadd y Dref Auckland, Auckland, Seland Newydd 
* Swyddfa Bost Gyffredinol (hen), Auckland, Seland Newydd 
* Neuadd Goffa Victoria, Singapore (1905) 
* Yr Orsaf Dân Ganolog, Singapore (1908) 

## Gweler hefyd 
* Oes Edwardaidd 

## Cyfeiriadau 
## Darllen pellach 
* Gray, A. S., *Edwardian Architecture: a Biographical Dictionary* (1985).
* Long, H., *The Edwardian House: the Middle-Class Home in Britain 1880-1914* (1993).
* Service, A., *Edwardian Architecture: Edwardian House Style Handbook* (2007) David & Charles  (1977) Thames & Hudson 

## Dolenni allanol 
* www.buildinghistory.org Pensaernïaeth Edwardaidd (1901-14) 
* www.bbc.co.uk Arddull Cyfnod: Edwardaidd (1901 i 1910) 


Categori:Oes Edward
Edwardaidd
Edwardaidd
Edwardaidd