open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Custos Rotulorum Môn

bawd|Thomas Holte Custos Rotulorum Môn 1544–1546
bawd|Robert Dudley, Iarll 1af Caerlŷr Custos Rotulorum Môn 1584–1588

Mae hon yn rhestr o bobl sydd wedi gwasanaethu fel **Custos Rotulorum Môn**.

*Thomas Holte, cyn 1544–1546
*Lewis ab Owain ap Meurig, –1558
*Syr Richard Bulkeley, 1558–1572
*Syr Richard Bulkeley, cyn. 1577 – cyn 1584
*Robert Dudley, Iarll 1af Caerlŷr, cyn 1584–1588
*Syr Richard Bulkeley, cyn 1594–1621
*Rowland White, 1621–1640
*Syr Arthur Tyringham, 1640–1642
*Syr Hugh Owen, Barwnig 1af, 1642–1643
*John Bodvel, 1643–1646
**Gwag*, 1646–1660
*Robert Bulkeley, 2il Is-iarll Bulkeley, 1660–1688
*Nicholas Bagenal, 1689–1690
*Richard Bulkeley, 3ydd Is-iarll Bulkeley, 1690–1704
*Richard Bulkeley, 4ydd Is-iarll Bulkeley, 1705–1715
*Owen Meyrick, 1715–1759
*Syr Nicholas Bayly, 2il Farwnig, 1759–1782

Ar gyfer Custodes Rotulorum diweddarach, gweler Arglwydd Raglaw Môn.

## Cyfeiriadau
*Institute of Historical Research - Custodes Rotulorum 1544-1646 
*Institute of Historical Research - Custodes Rotulorum 1660-1828

Categori:Custodes Rotulorum Cymru
Categori:Llywodraeth leol yng Nghymru
Categori:Hanes gwleidyddol Cymru
Custos Rotulorum

Mae **Custos Rotulorum** (lluosog: *Custodes Rotulorum*); sef y Lladin am *geidwad y rholiau*; yn swydd ddinesig hynafol yng Nghymru a Lloegr.

Dyletswydd y Custos Rotulorum yw cadw cofnodion sir ar ran y Goron. Gan fod cyrff statudol, bellach, yn gyfrifol am gadw cofnodion am bethau megis perchnogaeth tir, trethdalwyr, y sawl sydd a'r etholfraint, deiliaid trwyddedau ac ati mae'n swydd seremonïol erbyn hyn.

Yn wreiddiol y Custos Rotulorum oedd y swyddog dinesig uchaf mewn sir, yn bwysicach na'r Raglaw a'r Siryf. Rhwng 1710 a 1836 unwyd y swydd, yn raddol, gyda swydd yr Arglwydd Raglaw. Ers 1836 y mae pob deiliad o'r *Arglwyddiaeth Raglaw* yng Nghymru a Lloegr wedi bod yn *Custos Rotulorum* hefyd.

## Cyfeiriadau
*Encyclopædia Britannica (11eg argraffiad) 1911. Cambridge University Press.



Categori:Llywodraeth leol yn Lloegr
Categori:Hanes Lloegr
Edward Davies

Ceir sawl **Edward Davies**, yn cynnwys:

* Edward Davies (hynafiaethydd) ("Celtic" Davies) (1756-1831), hynafiaethydd
* Edward Davies (Iolo Trefaldwyn) (1819-1887), bardd ac eisteddfodwr
* Edward Tegla Davies (1880–1967), llenor
Custos Rotulorum Ceredigion

bawd|William Compton,  Iarll 1af Northampton Custos Rotulorum Ceredigion 1626–1630
bawd|Richard Vaughan, 2il Iarll Carbery Custos Rotulorum Ceredigion 1670–1686

Mae hon yn rhestr o bobl sydd wedi gwasanaethu fel **Custos Rotulorum Ceredigion**.

*Walter Devereux, Is-iarll 1af Henffordd, 1543–1558
*John Pryse, 1558–1579
*George Devereux, c. 1584
*Richard Pryse, 1590–1592, 1594–1623
*Syr John Lewis yr hynaf, 1621–1623
*Syr John Lewis, 1623–1626
*William Compton,  Iarll 1af Northampton, 1626–1630
*Richard Vaughan, 2il Iarll Carbery, 1630–1646
**Gwag*, 1646–1660
*Francis Vaughan, yr Arglwydd Vaughan, 1660–1667
*Richard Vaughan, 2il Iarll Carbery, 1670–1686
*John Vaughan, 3ydd Iarll Carbery, 1686–1713
*Price Devereux, 9fed Is-iarll Henffordd, 1714
*John Vaughan, Is-iarll 1af Lisburne, 1714–1721
*John Vaughan, 2il Is-iarll Lisburne, 1721–1741
**Gwag*, 1741–1743
*Thomas Johnes, 1743–1780
*Wilmot Vaughan, Iarll 1af Lisburne, 1780–1800

Ar gyfer Custodes Rotulorum diweddarach, gweler Arglwydd Raglaw Ceredigion.

## Cyfeiriadau
*Institute of Historical Research - Custodes Rotulorum 1544-1646 
*Institute of Historical Research - Custodes Rotulorum 1660-1828

Ceredigion
Categori:Hanes Ceredigion
Custos Rotulorum Sir Gaerfyrddin

bawd|John Vaughan, 3ydd Iarll Carbery Custos Rotulorum Sir Gaerfyrddin 1686–1713
bawd|George Rice Hoare Custos Rotulorum Sir Gaerfyrddin 1762–1779

Mae hon yn rhestr o bobl sydd wedi gwasanaethu fel **Custos Rotulorum Sir Gaerfyrddin**.

*Richard Devereux, 1543–1558
*Syr Thomas Jones, 1558–1559
*Syr Henry Jones, 1562–1586
*Syr Thomas Jones, 1586–1594
*Edward Dunlee, 1594–1595
*Syr Thomas Jones, 1595–1604
*Syr Henry Jones, 1605–1637
*Syr Henry Jones, Barwnig 1af, 1637–1644
*Richard Vaughan, 2il Iarll Carbery, 1644–1646
**Gwag*, 1646–1660
*Syr John Lloyd, Barwnig 1af, Mawrth–Gorffennaf 1660
*Richard Vaughan, 2il Iarll Carbery, 1660–1686
*John Vaughan, 3ydd Iarll Carbery, 1686–1713
*Charles Paulet, 3ydd Dug Bolton, 1714–1735
*Syr Nicholas Williams, Barwnig 1af, 1735–1745
*Thomas Williams, 1746–1762
*George Rice Hoare, 1762–1779

Ar gyfer Custodes Rotulorum diweddarach, gweler Arglwydd Raglaw Sir Gaerfyrddin.

## Cyfeiriadau
*Institute of Historical Research - Custodes Rotulorum 1544-1646 
*Institute of Historical Research - Custodes Rotulorum 1660-1828

Categori:Custodes Rotulorum Cymru
Categori:Llywodraeth leol yng Nghymru
Categori:Hanes gwleidyddol Cymru
Categori:Hanes Sir Gaerfyrddin
Arglwydd Raglaw Sir Faesyfed

bawd|James Brydges, Dug 1af Chandos Arglwydd Raglaw 1721–1744

Mae hon yn rhestr o bobl sydd wedi gwasanaethu fel **Arglwydd Raglaw Sir Faesyfed**. Ar ôl 1715 roedd pob Arglwydd Raglaw hefyd yn Custos Rotulorum Sir Faesyfed. Diddymwyd y swydd ar 31 Mawrth 1974, gan ei ddisodli gan swydd Arglwydd Raglaw Powys.

*Thomas Herbert, 8fed Iarll Penfro, 11 Mai 1694 – 14 Hydref 1715
*Thomas Coningsby, Iarll 1af Coningsby, 14 Hydref 1715 – 11 Medi 1721
*James Brydges, Dug 1af Chandos, 11 Medi 1721 – 9 Awst 1744
**Gwag*, 1744 – 1746
*William Perry, 9 Rhagfyr 1746 – 13 Ionawr 1756
*Howell Gwynne, 13 Ionawr 1756 – 12 Gorffennaf 1766
*Edward Harley, 4ydd Iarll Rhydychen a Iarll Mortimer, 12 Gorffennaf 1766 – 11 Hydref 1790
*Thomas Harley, 8 Ebrill 1791 – 12 Ionawr 1804
*George Rodney, 3ydd Barwn Rodney, 13 Medi 1804 – 1842
*John Benn Walsh, Barwn 1af Ormathwaite, 22 Gorffennaf 1842 – 21 Ebrill 1875
*Arthur Walsh, 2il Farwn Ormathwaite, 21 Ebrill 1875 – 12 Medi 1895
*Syr Powlett Milbank, 2il Barwnig, 12 Medi 1895 – 30 Ionawr 1918
*Arthur Walsh, 3ydd Barwn Ormathwaite, 5 Ebrill 1918 – 20 Ionawr 1922
*Charles Coltman Coltman-Rogers, 20 Ionawr 1922 – 19 Mai 1929
*Syr Charles Dillwyn Venables-Llewellyn, 2il Barwnig, 20 Mehefin 1929 – 10 Awst 1949
*Syr Michael Dillwyn Venables-Llewellyn, 3ydd Barwnig, 10 Awst 1949 – 31 Mawrth 1974

## Ffynonellau
*John C. Sainty, *Lieutenancies of Counties, 1585–1642*, Bulletin of the Institute of Historical Research, 1970, Special Supplement No. 8
*John C. Sainty, *List of Lieutenants of Counties of England and Wales 1660-1974*, Swift Printers (Sales) Ltd, Llundain, 1979
**The Lord-Lieutenants Order 1973* (1973/1754)

Sir Faesyfed
Categori:Dadsefydliadau 1974
Categori:Hanes Powys
Arglwydd Raglaw Sir Drefaldwyn

bawd|Robert Clive Arglwydd Raglaw 1773–1774
bawd|Sudeley Hanbury Tracy-, 3ydd Barwn Sudeley Arglwydd Raglaw 1863–1877

Mae hon yn rhestr o bobl a wasanaethodd fel **Arglwydd Raglaw Sir Drefaldwyn**. Ar ôl 1761 roedd pob Arglwydd Raglaw hefyd yn Custos Rotulorum Sir Drefaldwyn. Diddymwyd y swydd ar 31 Mawrth 1974 gan ei ddisodli gan swydd Arglwydd Raglaw Powys.

*Robert Devereux, 3ydd Iarll Essex,  1642 – 14 Medi 1646
*Charles Talbot, Dug 1af Amwythig, 31 Mai 1694 – 10 Mawrth 1696
*Charles Gerard, 2il Iarll Macclesfield, 10 Mawrth 1696 – 5 Tachwedd 1701
*William Stanley, 9fed Iarll Derby, 18 Mehefin 1702 – 5 Tachwedd 1702
*Hugh Cholmondeley, Iarll 1af Cholmondeley, 2 Rhagfyr 1702 – 4 Medi 1713
*Windsor Other, 2il Iarll Plymouth, 4 Medi 1713 – 21 Hydref 1714
*Hugh Cholmondeley, Iarll 1af Cholmondeley, 21 Hydref 1714 – 18 Ionawr 1725
*George Cholmondeley, 2il Iarll Cholmondeley, 7 Ebrill 1725 – 7 Mai 1733
*George Cholmondeley, 3ydd Iarll Cholmondeley, 14 Mehefin 1733 – 25 Hydref 1760
*Henry Herbert, Iarll 1af Powis, 4 Gorffennaf 1761 – 10 Medi 1772
*Robert Clive, 17 Mehefin 1773 – 2 Tachwedd 1774
*Francis Seymour-Conway, Iarll 1af Hertford, 20 Ebrill 1775 – 21 Tachwedd 1776
*George Herbert, 2il Iarll Powis, 21 Tachwedd 1776 – 16 Ionawr 1801
**Gwag*, 1801 – 1804
*Edward Clive, Iarll 1af Powis, 18 Mai 1804 – 20 Tachwedd 1830
*Edward Herbert, 2il Iarll Powis, 20 Tachwedd 1830 – 17 Ionawr 1848
*Charles Hanbury-Tracy, Barwn 1af Sudeley, 26 Chwefror 1848 – 10 Chwefror 1858
*Thomas Hanbury Tracy-, 2il Farwn Sudeley, 4 Mawrth 1858 – 19 Chwefror 1863
*Sudeley Hanbury Tracy-, 3ydd Barwn Sudeley, 21 Ebrill 1863 – 28 Ebrill 1877
*Edward James Herbert, 3ydd Iarll Powis, 25 Mai 1877 – 7 Mai 1891
*Syr Herbert Williams-Wynn, 7fed Barwnig, 10 Mehefin 1891 – 24 Mai 1944
*Syr George Frederick Hamer, 26 Mehefin 1950 – 4 Ebrill 1960
*Cyrnol John Lyon Corbett-Winder, OBE, MC, 4 Ebrill 1960 – 31 Mawrth 1974 †

† Daeth yn Arglwydd Raglaw cyntaf Powys ar 1 Ebrill 1974.

## Ffynonellau
*John C. Sainty, *Lieutenancies of Counties, 1585–1642*, Bulletin of the Institute of Historical Research, 1970, Special Supplement No. 8
*John C. Sainty, *List of Lieutenants of Counties of England and Wales 1660-1974*, Swift Printers (Sales) Ltd, Llundain, 1979
**The Lord-Lieutenants Order 1973* (1973/1754)

Sir Drefaldwyn
Categori:Dadsefydliadau 1974
Categori:Hanes Powys
Custos Rotulorum Sir Ddinbych

bawd|Syr Thomas Egerton Custos Rotulorum Sir Ddinbych 1594–1596
bawd|Syr Robert Cotton, Barwnig 1af Custos Rotulorum Sir Ddinbych 1699–1702

Mae hon yn rhestr o bobl sydd wedi gwasanaethu fel **Custos Rotulorum Sir Ddinbych**.

*Syr John Salusbury (bu f c1540), 1544 – c. 1548
*Syr John Salusbury (bu f 1578), 1558–1564
*Robert Dudley, Iarll 1af Caerlŷr, 1573–1588
*Syr Thomas Egerton, 1594–1596
*Roger Puleston, 1596–1618
*Evan Lloyd, 1618–1621
*Syr Thomas Myddelton, 1626–1636
*Syr Thomas Salusbury, 2il Farwnig, 1642–1643
*William Wynne, 1643
*William Price, 1643–1646
**Gwag*, 1646–1660
*Syr Thomas Myddelton, 1660–1666
*Edward Herbert, 3ydd Barwn Herbert o Chirbury, 1666–1678
*Syr Thomas Myddelton, 2il Farwnig, 1678–1684
*Syr Richard Myddelton, 3ydd Barwnig, 1684–1688
*William Herbert, Ardalydd 1af Powis, 1688–1689
*Syr Robert Cotton, Barwnig 1af, 1689
*Syr William Williams, Bt., 1689–1690
*Syr Richard Myddelton, 3ydd Barwnig, 1690–1699
*Syr Robert Cotton, Barwnig 1af, 1699–1702
*Syr Richard Myddelton, 3ydd Barwnig, 1702–1716
*Syr Robert Salusbury Cotton, 3ydd Barwnig, 1716–1748

Ar gyfer Custodes Rotulorum diweddarach gweler Arglwydd Raglaw Sir Ddinbych.

## Cyfeiriadau
*Institute of Historical Research - Custodes Rotulorum 1544-1646 
*Institute of Historical Research - Custodes Rotulorum 1660-1828

Categori:Custodes Rotulorum Cymru
Categori:Llywodraeth leol yng Nghymru
Categori:Hanes gwleidyddol Cymru
Categori:Hanes Sir Ddinbych
Custos Rotulorum Sir y Fflint

bawd|Syr Thomas Hanmer, 2il Barwnig Custos Rotulorum Sir y Fflint 1642–1646 a 1660–1678
bawd|Syr John Trevor Custos Rotulorum Sir y Fflint 1691–1714

Mae hon yn rhestr o bobl sydd wedi gwasanaethu fel '*Custos Rotulorum Sir y Fflint.

*Syr Nicholas Hare, 1544–1557
*John Griffith, 1558–1579
*Robert Dudley, Iarll 1af Caerlŷr, 1584–1588
*Syr Thomas Egerton, 1588–1594
*Thomas Ravenscroft, 1596–1636
*Thomas Ravenscroft, 1640–1642
*Syr Thomas Hanmer, 2il Barwnig, 1642–1646
**Gwag*, 1646–1660
*Syr Roger Mostyn, Barwnig 1af, 1678–1689
*Roger Whitley, 1689
*Thomas Whitley, 1689–1691
*Syr John Trevor, 1691–1714
*Syr Roger Mostyn, 3ydd Barwnig, 1714–1717
*Robert Davies, 1717–1727
*Syr Roger Mostyn, 3ydd Barwnig, 1727–1739
**Gwag*, 1739–1750
*Thomas Archer, Barwn 1af Archer, 1750–1753
*Windsor Other, 4ydd Iarll Plymouth, 1753–1771
**Gwag'', 1771–1796
*Lloyd Kenyon, Barwn 1af Kenyon, 1796–1802
*Robert Grosvenor, Ardalydd 1af Westminster, 1802–1845

Ar gyfer Custodes Rotulorum diweddarach gweler Arglwydd Raglaw Sir y Fflint.

 
## Cyfeiriadau
*Institute of Historical Research - Custodes Rotulorum 1544-1646 
*Institute of Historical Research - Custodes Rotulorum 1660-1828

Categori:Custodes Rotulorum Cymru
Categori:Llywodraeth leol yng Nghymru
Categori:Hanes gwleidyddol Cymru
Categori:Hanes Sir y Fflint
Arglwydd Raglaw Sir y Fflint

bawd|Robert Grosvenor, Ardalydd 1af Westminster Arglwydd Raglaw 1798–1845

Mae hon yn rhestr o bobl a wasanaethodd fel **Arglwydd Raglaw Sir y Fflint**. Ar ôl 1802 roedd pob Arglwydd Raglaw hefyd yn Custos Rotulorum Sir y Fflint. Diddymwyd y swydd ar 31 Mawrth 1974, a chafodd ei ddisodli gan swydd Arglwydd Raglaw Clwyd.

*Charles Talbot, Dug 1af Amwythig, 31 Mai 1694 – 10 Mawrth 1696
*Charles Gerard, 2il Iarll Macclesfield, 10 Mawrth 1696 – 5 Tachwedd 1701
*William Stanley, 9fed Iarll Derby, 18 Mehefin 1702 – 5 Tachwedd 1702
*Hugh Cholmondeley, Iarll 1af Cholmondeley, 2 Rhagfyr 1702 – 4 Medi 1713
*Windsor Other, 2il Iarll Plymouth, 4 Medi 1713 – 21 Hydref 1714
*Hugh Cholmondeley, Iarll 1af Cholmondeley, 21 Hydref 1714 – 18 Ionawr 1725
*George Cholmondeley, 2il Iarll Cholmondeley, 7 Ebrill 1725 – 7 Mai 1733
*George Cholmondeley, 3ydd Iarll Cholmondeley, 14 Mehefin 1733 – 25 Hydref 1760
*Syr Roger Mostyn, 5ed Barwnig, 10 Gorffennaf 1761 – 26 Gorffennaf 1796
*Lloyd Kenyon, Barwn 1af Kenyon, 9 Medi 1796 – 1 Mehefin 1798
*Robert Grosvenor, Ardalydd 1af Westminster, 1 Mehefin 1798 – 17 Chwefror 1845
*Syr Stephen Glynne, 9fed Barwnig, 25 Ebrill 1845 – 17 Mehefin 1874
*Hugh Robert Hughes, 4 Awst 1874 – 29 Ebrill 1911
*William Glynne Gladstone Charles, 6 Gorffennaf 1911 – 15 Ebrill 1915
*Henry Neville Gladstone, Barwn 1af Gladstone o Benarlâg, 23 Mehefin 1915 – 28 Ebrill 1935
*Rear-Admiral Rafe Grenville Rowley-Conwy, CMG, 3 Mehefin 1935 – 4 Ebrill 1951
*Brigadydd Hugh Salusbury Kynaston Mainwaring, CB, CBE, DSO, TD, 6 Gorffennaf 1951 – 31 Mawrth 1974 †

† Daeth yn Arglwydd Raglaw Clwyd 1 Ebrill, 1974.

## Ffynonellau
*John C. Sainty, *Lieutenancies of Counties, 1585–1642*, Bulletin of the Institute of Historical Research, 1970, Special Supplement No. 8
*John C. Sainty, *List of Lieutenants of Counties of England and Wales 1660-1974*, Swift Printers (Sales) Ltd, Llundain, 1979
**The Lord-Lieutenants Order 1973* (1973/1754)

Sir y Fflint
Categori:Dadsefydliadau 1974
Categori:Hanes Sir y Fflint
Custos Rotulorum Morgannwg

bawd|William Herbert, Iarll 1af Penfro Custos Rotulorum Morgannwg 1543–1570
bawd|Charles Paulet, 3ydd Dug Bolton Custos Rotulorum Morgannwg 1728–1754

Mae hon yn rhestr o bobl sydd wedi gwasanaethu fel **Custos Rotulorum Morgannwg**.

*William Herbert, Iarll 1af Penfro, 1543–1570
*Henry Herbert, 2il Iarll Penfro, 1570–1601
*Syr John Herbert, 1601–1603
*William Herbert, 3ydd Iarll Penfro, 1603–1630
*Philip Herbert, 4ydd Iarll Penfro, 1630–1645
*Syr John Aubrey, Barwnig 1af, 1645–1646
**Gwag*, 1646–1660
*Philip Herbert, 5ed Iarll Penfro, 1660–1669
*William Herbert, 6ed Iarll Penfro, 1670–1674
*Philip Herbert, 7fed Iarll Penfro, 1674–1683
*Thomas Herbert, 8fed Iarll Penfro, 1683–1728
*Charles Paulet, 3ydd Dug Bolton, 1728–1754

Ar gyfer Custodes Rotulorum diweddarach gweler Arglwydd Raglaw Morgannwg.

 
## Cyfeiriadau
*Institute of Historical Research - Custodes Rotulorum 1544-1646 
*Institute of Historical Research - Custodes Rotulorum 1660-1828

Categori:Custodes Rotulorum Cymru
Categori:Llywodraeth leol yng Nghymru
Categori:Hanes gwleidyddol Cymru
Bala Cynwyd, Pennsylvania

__NOTOC__

Cymuned yn Lower Merion Township, Montgomery County, talaith Pennsylvania, Unol Daleithiau America, yw **Bala Cynwyd**. Saif ychydig i'r gorllewin o ddinas Philadelphia. Fe'i sefydlwyd yn 1680au gan Grynwyr o Gymru ac yn wreiddiol, roedd yn ddau bentref, a enwyd ar ôl Y Bala a Chynwyd yng Nghymru.

Mae gwasanaeth trên SEPTA rhwng Cynwyd, Bala a Gorsaf reilffordd Stryd 30ain, Philadelphia  

## Cyfeiriadau
## Dolen allanol
Gwefan Bala Cynwyd

## Oriel
### Bala

Delwedd:BalaCynwydLB28.jpg|Bala Pointe, Bala
Delwedd:BalaCynwydLB26.jpg|Adeilad enfawr 'One Bala Plaza', Bala
Delwedd:BalaCynwydLB27.jpg|Adeilad enfawr 'Two Bala Plaza', Bala
Delwedd:BalaCynwydLB25.jpg|St Asaph Road

### Cynwyd

Delwedd:BalaCynwydLB23.jpg|Arwyddbost ym Mala Cynwyd: 'Clwyd Road a Colwyn Lane'
Delwedd:BalaCynwydLB18.jpg|Arwydd mewn parc: Bala Cynwyd Playground
Delwedd:BalaCynwydLB19.jpg|Arwyddbost ym Mala Cynwyd: 'Llandrillo Road a Trevor Lane'
Delwedd:BalaCynwydLB11.jpg|'Merion Memorial Park' a 'Bryn Mawr Avenue'
Delwedd:BalaCynwydLB16.jpg|Arwydd 'Cynwyd Heritage Trail' ym Mala Cynwyd
Delwedd:BalaCynwydLB08.jpg|Ysgol Cynwyd
Delwedd:BalaCynwydLB10.jpg|'Bala Cynwyd Middle School'
Delwedd:BalaCynwydLB05.jpg|Arwyddbost 'Derwen Road' a 'Bryn Mawr Avenue'

Categori:Cymunedau Montgomery County, Pennsylvania
Categori:Enwau lleoedd o darddiad Cymreig yn yr Unol Daleithiau
Custos Rotulorum Sir Fynwy

bawd|William Herbert, 3ydd Iarll Penfro Rotulorum Sir Fynwy 1628–1630
bawd|Philip Herbert, 4ydd Iarll Penfro Custos Rotulorum Sir Fynwy 1630–1636

Mae hon yn rhestr o bobl sydd wedi gwasanaethu fel **Custos Rotulorum Sir Fynwy**.

*Richard Morgan, 1544–1556
*Thomas Somerset, 1558–1562
*Rowland Morgan, 1564–1577
*William Herbert, 1584–1593
*Henry Herbert, 2il Iarll Penfro, 1594–1601
*Edward Somerset, 4ydd Iarll Caerwrangon, 1601–1628
*William Herbert, 3ydd Iarll Penfro, 1628–1630
*Philip Herbert, 4ydd Iarll Penfro, 1630–1636
*Sir Nicholas Kemeys, Barwnig, 1af 1645–1646
**Gwag*, 1646–1660
*Henry Somerset, Dug 1af Beaufort, 1660–1689
*Charles Gerard, Iarll 1af Macclesfield, 1689–1694
*Thomas Morgan, 1695–1700
*John Morgan, 1701–1720

Ar gyfer Custodes Rotulorum diweddarach gweler Arglwydd Raglaw Sir Fynwy.

## Cyfeiriadau
*Institute of Historical Research - Custodes Rotulorum 1544-1646 
*Institute of Historical Research - Custodes Rotulorum 1660-1828

Categori:Custodes Rotulorum Cymru
Categori:Llywodraeth leol yng Nghymru
Categori:Hanes gwleidyddol Cymru
Categori:Hanes Sir Fynwy
William Hogarth

Arlunydd o Loegr oedd **William Hogarth** (10 Tachwedd 1697 – 26 Hydref 1764). Mae'n fwyaf adnabyddus am ei engrafiadau dychanol. Roedd hefyd yn bortreadydd o bwys.

## Gweithiau pwysicaf
* ''The Beggar's Opera'' (ceir sawl fersiwn peintiedig o'r pwnc hwn; mae'r gorau, o 1731, yn Tate Britain, Llundain)
* ''A Harlot's Progress* (cyfres o beintiadau o 1731, nad sydd wedi goroesi, ag engrafwyd ym 1732)
* *A Rake's Progress* (cyfres o beintiadau o 1733–4, sydd bellach yn Amgueddfa Syr John Soane, Llundain, ag engrafwyd ym 1735)
* *Marriage à la Mode* (cyfres o beintiadau o 1743, sydd bellach yn yr Oriel Genedlaethol, Llundain, ag engrafwyd ym 1745)
* *Industry and Idleness'' (cyfres o 1747 wedi'i engrafu yn unig)
* *Beer Street* a *Gin Lane* (engrafiadau o 1751)
* *Four Stages of Cruelty* (engrafiadau o 1751)
* *The Election* (peintiadau o 1754–5 sydd bellach yn Amgueddfa Syr John Soane)

## Cyfeiriadau
*

Categori:Genedigaethau 1697
Categori:Marwolaethau 1764
Categori:Arlunwyr o Loegr
Categori:Pobl o Lundain
Custos Rotulorum Sir Gaernarfon

bawd|Syr John Wynn o Wydir Custos Rotulorum Sir Gaernarfon 1618–1627

Mae hon yn rhestr o bobl sydd wedi gwasanaethu fel **Custos Rotulorum Sir Gaernarfon**.

*Syr Richard Bulkeley, c. 1544
*John Wynn ap Maredudd, 1550–1559
*Maurice Wynn, 1562 – tua 1577
*Robert Dudley, 1af Iarll Caerlŷr, 1579–1588
*William Maurice, 1594–1596
*Syr Thomas Mostyn, 1596–1618
*Syr John Wynn, Barwnig 1af, 1618–1627
*Syr Richard Wynn, 2il Farwnig, 1627–1646
**Gwag*, 1646–1660
*Syr Richard Wynn, 4ydd Barwnig, 1660–1674
*Richard Bulkeley, 3ydd Is-iarll Bulkeley, 1679–1689
*Arglwydd Edward Russell, 1689–1714
*Peregrine Bertie, 2il Dug Ancaster a Kesteven, 1714–1739
*Syr William Yonge, 4ydd Barwnig, 1739–1755
*Syr John Wynn, 2il Farwnig, 1756–1773
*Thomas Wynn, Barwn 1af Niwbwrch, 1773–1781

Ar gyfer Custodes Rotulorum diweddarach gweler Arglwydd Raglaw Sir Gaernarfon.

## Cyfeiriadau
*Institute of Historical Research - Custodes Rotulorum 1544-1646 
*Institute of Historical Research - Custodes Rotulorum 1660-1828

Caernarfon
Categori:Sir Gaernarfon
Honoré Daumier

Arlunydd, cerflunydd a chartwnydd o Ffrancwr oedd **Honoré Daumier** (26 Chwefror 1808 – 10 Chwefror 1879). Roedd yn enwog am ei wawdluniau o wleidyddwyr Ffrainc yn y 19g. Ym 1830 dechreuodd gyfrannu cartwnau at y cyfnodlyn *Caricature*; fe'i garcharwyd am gyfnod byr ym 1832 am wawdio'r brenin Louis-Philippe. Gwaharddwyd dychan gwleidyddol yn Ffrainc ym 1835 a bu'n rhaid i Daumier droi at ddychanu bywyd cyfoes. Dychwelodd at ddychan gwleidyddwyr Ffrainc yn y chwyldro a fu yn Ffrainc ym 1848.

File:Honoré Daumier - Gargantua.jpg|Cartŵn Daumier yn dychan y brenin Louis-Philippe fel cymeriad François Rabelais, *Pantagruel*

## Cyfeiriadau
*

Categori:Genedigaethau 1808
Categori:Marwolaethau 1879
Categori:Arlunwyr Ffrengig
Categori:Dychanwyr
Custos Rotulorum Sir Feirionnydd

bawd|Wilmot Vaughan, Iarll 1af Lisburne Custos Rotulorum Sir Feirionnydd 1769–1775

Mae hon yn rhestr o bobl sydd wedi gwasanaethu fel **Custos Rotulorum Sir Feirionnydd**.

*John Wynn ap Maredudd, 1543–1558
*Lewys ab Owain, 1553–1555
*Elis Prys (Y Doctor Coch), 1558–1562
*Owen ap John ap Howell Vaughan, 1562–1564
*Elis Prys (Y Doctor Coch), 1564–1577
*Robert Dudley, 1af Iarll Caerlŷr, 1579–1588
*Syr Robert Salusbury, 1594–1599
*Syr Thomas Myddelton, 1599–1617
*William Salusbury, 1617–1626
*Hugh Nanney, 1629–1646
**Gwag*, 1646–1660
*Syr Thomas Myddelton, Barwnig 1af, 1660–1663
*Syr John Owen, 1663–1666
*William Owen, 1666–1678
*Syr John Wynn, 5ed Barwnig, 1678–1688
*William Herbert, Ardalydd 1af Powis, 1688–1689
*Syr William Williams, Barwnig 1af, 1689–1690
*Syr John Wynn, 5ed Barwnig, 1690–1711
*Edward Vaughan, 1711– (bu farw 1718)
*Lewis Owen, 1722–1731
*William Vaughan, 1731–1769
*Wilmot Vaughan, Iarll 1af Lisburne, 1769–1775

Ar gyfer Custodes Rotulorum diweddarach gweler Arglwydd Raglaw Sir Feirionnydd.

## Cyfeiriadau
*Institute of Historical Research - Custodes Rotulorum 1544-1646 
*Institute of Historical Research - Custodes Rotulorum 1660-1828

Categori:Custodes Rotulorum Cymru
Categori:Llywodraeth leol yng Nghymru
Categori:Hanes gwleidyddol Cymru
Llên Gwerin Sir Gaernarfon

Cyfrol gan John Jones (Myrddin Fardd) yw  ***Llên Gwerin Sir Gaernarfon***. Fe'i cyhoeddwyd gan Cwmni y Cyhoeddwyr Cymreig, yn Swyddfa 'Cymru', Caernarfon yn 1908 (ni nodir y dyddiad yn y llyfr). Roedd Myrddin Fardd yn hynafiaethydd brwd ac erys ei gasgliad o hen chwedlau a thraddodiadau Arfon yn ffynhonnell werthfawr i efrydwyr Llên gwerin Cymru, yn enwedig am fod llawer o'r cynnwys yn ffrwyth holi ar lafar mewn cyfnod pan oedd nifer o'r pethau hyn yn fyw o hyd yng nghof y werin bobl.

## Disgrifiad
Mae'r llyfr yn cynnwys casgliad o chwedlau gwerin ardal yr hen Sir Gaernarfon (gorllewin Sir Conwy a gogledd Gwynedd erbyn hyn), wedi'i hel o sawl ffynhonnell, o hen lyfrau, llawysgrifau ac oddi ar lafar gwlad gan yr awdur, ac wedi'u hadrodd ganddo'n gryno gyda sylwadau ac esboniadau. Ceir hefyd wybodaeth helaeth am arferion, gwyliau, defodau a thraddodiadau. Yn ogystal ceir traddodiadau am darddiad enwau lleoedd, ymadroddion, dywediadau, posau a diarhebion.

Dosberthir y chwedlau yn ôl pwnc, sef:
#Yr Athronyddol
#Y Dull o Fyw
#Chwedlau ac Ofergoelion
#Argoelion
#Ffynhonnau, Llynnau ac Afonydd
#Lleoedd ynghyd â'u henwau
#Chwedlau Arian Cudd
#Hen Gewri
#Geiriau, Dywediadau a Diarhebion
#Dychymygion (posau) ayyb

## Cyfeiriadau
## Gweler hefyd
*Llên gwerin Cymru

Categori:Astudiaethau llenyddol Cymraeg
Categori:John Jones (Myrddin Fardd)
Categori:Llyfrau am Gonwy
Categori:Llyfrau am lên gwerin Cymru
Categori:Llyfrau am Wynedd
Categori:Llyfrau Cymreig 1908
Categori:Sir Gaernarfon
Ken Elias

**Ken Elias** (ganed 1944) yw un o artistiaid mwyaf blaenllaw Cymru. Cafodd ei eni yn 1944, i deulu dosbarth gweithiol yng Nglyn-nedd, ffurfiwyd ei blentyndod yn ystod y 1950au. Bu yn ysgol gelf yn y 1960au, yn ystod uchafbwynt y mudiad "Pop Art" yn y DU.

## Celfwaith 
Mae celfwaith Ken Elias yn cael ei chadw mewn nifer o gasgliadau cyhoeddus, gan gynnwys yr Amgueddfa Genedlaethol Cymru, Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Cyngor Celfyddydau Cymru, Amgueddfa ac Oriel Gelf Brycheiniog a Chymdeithas Gelfyddyd Gyfoes Cymru. Gan ddefnyddio paent acrylig, montage ffotograffig a chyfryngau cymysg, mae Elias yn creu, delweddau trawiadol pwerus, gyda siapiau cryf a lliwiau cyferbyniol. Dylanwadwyd gan atgofion teulu a sinema yn ystod ei blentyndod yn y 1950au, a'i hoffter o farddoniaeth a gelfyddyd, mae ei waith yn defnyddio cof a dychymyg, gan ymateb i ac yn tynnu ysbrydoliaeth o faterion a cherhyntau byd-eang, tra hefyd yn cael ei wreiddio'n gryf yn yr iaith weledol y cymoedd de Cymru.

Lansiodd y Llyfrgell Genedlaethol Cymru arddangosfa adolygol ar daith o'i waith yn 2009 sy'n dwyn y teitl; *Ken Elias: A Retrospective - A celebration of 40 years of painting* Mae'n aelod o'r Grŵp Cymreig a'r Academi Frenhinol Gymreig

## Casgliadau Cyhoeddus
* Amgueddfa Genedlaethol Cymru
* Llyfrgell Genedlaethol Cymru
* Cyngor Celfyddydau Cymru
* Amgueddfa ac Oriel Gelf Brycheiniog
* Cymdeithas Celfyddydau Gorllewin Cymru
* Coleg Normal, Bangor
* Cymdeithas Celfyddyd Gyfoes Cymru
* Amgueddfa Sir Gaerfyrddin

## Arddangosfeydd rhyngwladol 
*2015 Arddangosfa deithiol gan Y Grŵp Cymreig i Düsseldorf, Yr Almaen
*2014 Arddangosfa deithiol gan Y Grŵp Cymreig i Fflorida a Chaliffornia, UDA
*1997 *Celfyddyd Yng Nghymru*, Senedd Ewrop, Strasbwrg, Ffrainc
*1999 Arddangosfa deithiol gan Y Grŵp Cymreig i Limrig a Dulyn, Iwerddon
*2000 *Arddangosfa Unterland *, Heilbronn, Yr Almaen 
*2000/2001 Libramont, Gwlad Belg
*2002 *Meta: Imaging the Imagination*, Arka Galerija, Vilnius, Lithiwania
*2003 *Celf Gyfoes o Gymru*, Mortagne-sur-Gironde, Ffrainc
*2003 *Gross Innovations*, Chicago, UDA

## Cyhoeddiadau 
**Ken Elias: Thin Partitions**, golygwyd gan Ceri Thomas, rhagair gan Dai Smith, ynghyd â thraethodau gan Hugh Adams, David Briers, Jon Gower, Anne Price-Owen a Ceri Thomas. Seren, 2009.

## Cyfeiriadau
Categori:Arlunwyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1944
Categori:Pobl o Gastell-nedd Port Talbot
Edward Davies (Iolo Trefaldwyn)

Bardd Cymraeg ac eisteddfodwr oedd **Edward Davies** (1819 – 4 Ionawr 1887), a fu'n adnabyddus wrth ei enw barddol **Iolo Trefaldwyn**. Roedd yn frodor o blwyf Llanfyllin ym Maldwyn, Powys.

## Bywgraffiad
Ganed Iolo ym Moel-y-frochas ger pentref Llanfyllin rywbryd yn y flwyddyn 1819. Roedd ei rieni yn aelodau gyda'r Methodistiaid Calfinaidd yn Rhos-y-brithdir, gyda'r cyntaf yn yr ardal i ymaelodi. Cafodd beth addysg yn ysgol Morris Davies yn Llanfyllin cyn dilyn gyrfa amrywiol fel gwas fferm lleol a gweithio yn chwarel Llangynog a gwaith plwm Rhyd-y-mwyn. Ar ôl cyfnod yn gwerhu glo yn Lerpwl, ymsefydlodd yn Wrecsam a chychwyn busnes yn gwerthu llyfrau i gyhoeddwr o'r Alban. Bu farw ar y 4ydd o Ionawr 1887.

## Bardd ac eisteddfodwr
Roedd yn eisteddfodwr brwd. Yn Eisteddfod y Gordofigion Lerpwl, 1870, bu'n fuddugol gyda'i bryddest 'Goleuni'. Roedd dipyn o alwad amdano i feirniadu, adrodd a chanu penillion mewn eisteddfodau lleol. Roedd yn englynwr medrus ac, fel sy'n wir yn gyffredin am sawl bardd o'r cyfnod, ei brif werth llenyddol heddiw yw fel englynwr a lluniwr beddargraffiadau cofiadwy yn hytrach nag am ei gerddi hir eisteddfodol. Cyhoeddwyd ei unig gyfrol, *Caneuon Iolo Trefaldwyn*, ychydig cyn ei farw.

## Llyfryddiaeth
* *Caneuon Iolo Trefaldwyn*

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1819
Categori:Marwolaethau 1887
Categori:Beirdd y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Beirdd Cymraeg o Gymru
Categori:Beirniaid llenyddol o Gymru
Categori:Llanfyllin
Categori:Pobl o Faldwyn
Custos Rotulorum Sir Benfro

bawd|Syr John Perrot Custos Rotulorum Sir Benfro 1562–1592
bawd|Thomas Herbert, 8fed Iarll Penfro Custos Rotulorum Sir Benfro 1683–1715

Mae hon yn rhestr o bobl sydd wedi gwasanaethu fel **Custos Rotulorum Sir Benfro**.

*John Vaughan, cyn 1544–1558
*Thomas Cathern, cyn 1558–1562
*Syr John Perrot, 1562–1592
*Robert Devereux, 2il Iarll Essex, cyn 1594–1601
*Syr James Perrot, 1601 – tua 1608
*Syr William Wogan, tua 1621–1625
*William Herbert, 3ydd Iarll Penfro, 1625–1630
*Philip Herbert, 4ydd Iarll Penfro, 1630–1643
*Richard Vaughan, 2il Iarll Carbery, 1643–1646
**Gwag*, 1646–1660
*Philip Herbert, 5ed Iarll Penfro, 1660–1669
*William Herbert, 6ed Iarll Penfro, 1670–1674
*Philip Herbert, 7fed Iarll Penfro, 1674–1683
*Thomas Herbert, 8fed Iarll Penfro, 1683–1715
*Syr Arthur Owen, 3ydd Barwnig, 1715–1753

Ar gyfer Custodes Rotulorum ddiweddarach, gweler Arglwydd Raglaw Sir Benfro.

## Cyfeiriadau
*Institute of Historical Research - Custodes Rotulorum 1544-1646 
*Institute of Historical Research - Custodes Rotulorum 1660-1828

Categori:Custodes Rotulorum Cymru
Categori:Llywodraeth leol yng Nghymru
Categori:Hanes gwleidyddol Cymru
Custos Rotulorum Sir Faesyfed

bawd|Robert Harley, Iarll 1af Rhydychen a Iarll Mortimer Custos Rotulorum Sir Faesyfed 1702–1714

Mae hon yn rhestr o bobl sydd wedi gwasanaethu fel **Custos Rotulorum Sir Faesyfed**

*John Baker
*John Knill, 1547
*Thomas Lewis, 1564
*Gelli Meyrick, 1598
*William Vaughan, 1622
*Charles Price, 1641–1645
*Richard Jones, 1645–1646
**Gwag*, 1646–1660
*Syr Edward Harley, 1660–1685
*Charles Somerset, Ardalydd Caerwrangon, 1685–1689
*Syr Rowland Gwynne, 1689–1702
*Robert Harley, Iarll 1af Rhydychen a Iarll Mortimer, 1702–1714
*Thomas Coningsby, Iarll 1af Coningsby, 1714–1721

Ar gyfer Custodes Rotulorum diweddarach, gweler Arglwydd Raglaw Sir Faesyfed.

## Cyfeiriadau
*Institute of Historical Research - Custodes Rotulorum 1544-1646 
*Institute of Historical Research - Custodes Rotulorum 1660-1828

Categori:Custodes Rotulorum Cymru
Categori:Llywodraeth leol yng Nghymru
Categori:Hanes gwleidyddol Cymru
Hafwy

Pentrefan  yng nghymuned Diserth a Threcoed, Powys, yw **Hafwy**, **Hawy** neu **Howi** (Saesneg: *Howey*).Saif dwy filltir i'r de o Landrindod. Ceir yma neuadd bentref sy'n dal tua chant o bobl ac sy'n ganolfan i weithgareddau'r gymuned - swyddfa bost a thafarn *The Laughing Dog*.

Ceir cofnod o'r enw 'Hawey' yn 1818 a fferm gyfagos o'r enw 'Blaenhavoe' yn 1297; ymddengys fod y gair yn tarddu o enw afon a sychai'n yr haf. Trodd yr 'a' yn yr enw yn 'o' rhwng 1818 ac 'Howey' yn 1891.

Roedd yma ysgol gynradd yn 2007 pan gatunodd Cyngor Sir Powys i'w chau; ar yr adeg honno roedd yma 29 o blant.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan  ac yn Senedd y DU gan .

## Gweler hefyd
*Dyffryn Bach Howey a Nant Howey - dau Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig
* Howey-in-the-Hills, tref yn Florida

## Cyfeiriadau
Categori:Diserth a Threcoed
Categori:Pentrefi Powys
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Aberhonddu, Maesyfed a Chwm Tawe (y DU)
Rhestr dinasoedd a threfi Latfia

Dyma **rhestr o dinasoedd a threfi Latfia**:

## Dinasoedd
*Daugavpils
*Jēkabpils
*Jelgava
*Jūrmala
*Liepāja
*Rēzekne
*Riga
*Valmiera
*Ventspils

## Trefi
*Ainaži
*Aizkraukle
*Aizpute
*Aknīste
*Aloja
*Alūksne
*Ape
*Auce
*Baldone
*Baloži
*Balvi
*Bauska
*Brocēni
*Cēsis
*Cesvaine
*Dagda
*Dobele
*Durbe
*Grobiņa
*Gulbene
*Ikšķile
*Ilūkste
*Jaunjelgava
*Kandava
*Kārsava
*Krāslava
*Kuldīga
*Ķegums
*Lielvārde
*Līgatne
*Limbaži
*Līvāni
*Lubāna
*Ludza
*Madona
*Mazsalaca
*Ogre
*Olaine
*Pāvilosta
*Piltene
*Pļaviņas
*Preiļi
*Priekule
*Rūjiena
*Sabile
*Salacgrīva
*Salaspils
*Saldus
*Saulkrasti
*Seda
*Sigulda
*Skrunda
*Smiltene
*Staicele
*Stende
*Strenči
*Subate
*Talsi
*Tukums
*Valdemārpils
*Valka
*Vangaži
*Varakļāni
*Viesīte
*Viļaka
*Viļāni
*Zilupe

Latfia
Custos Rotulorum Sir Frycheiniog

bawd|Henry Somerset, Dug 1af Beaufort Custos Rotulorum Sir Frycheiniog 1679–1689
bawd|Charles Gerard, Iarll 1af Macclesfield Custos Rotulorum Sir Frycheiniog 1689–1694

Mae hon yn rhestr o bobl sydd wedi gwasanaethu fel **Custos Rotulorum Sir Frycheiniog**.

*Syr William Vaughan, c. 1544
*Syr Roger Vaughan, 1558–1571
*Richard Price, 1573–1586/1587
*Syr Robert Knollys, 1594 – tua 1608
*Syr Henry Williams, 1617–1636
*Henry Williams, 1636–1642
*Howell Gwynne, 1642–1646
**Gwag*, 1646–1660
*Syr William Lewis, Bt, 1660–1677
*Syr Thomas Williams, Bt, 1677–1679
*Henry Somerset, Dug 1af Beaufort, 1679–1689
*Syr Rowland Gwynne, 1689
*Charles Gerard, Iarll 1af Macclesfield, 1689–1694
*Yr Arglwydd Herbert o Chirbury, 1695–1702
*John Ashburnham, Barwn 1af Ashburnham, 1702–1710
*William Ashburnham, 2il Barwn Ashburnham, 1710
*John Ashburnham, Iarll 1af Ashburnham, 1710–1723
*Syr William Morgan, Tredegar, 1723–1731

Ar gyfer Custodes Rotulorum ddiweddarach, gweler Arglwydd Raglaw Sir Frycheiniog

## Cyfeiriadau
*Institute of Historical Research - Custodes Rotulorum 1544-1646 
*Institute of Historical Research - Custodes Rotulorum 1660-1828

Categori:Custodes Rotulorum Cymru
Categori:Llywodraeth leol yng Nghymru
Categori:Hanes gwleidyddol Cymru
Custos Rotulorum Sir Drefaldwyn

bawd|Edward Herbert, 3ydd Barwn Herbert o Chirbury Custos Rotulorum Sir Drefaldwyn 1660–1678
bawd|Richard Newport, 2il Iarll Bradford Custos Rotulorum Sir Drefaldwyn 1714–1723

Mae hon yn rhestr o bobl sydd wedi gwasanaethu fel **Custos Rotulorum Sir Drefaldwyn**.

*Syr John Salusbury, cyn 1544 – c. 1548
*Edward Herbert, cyn 1558–1593
*Richard Herbert, 1594–1596
*Richard Broughton, 1596–1602
*William Herbert, Barwn 1af Powis, 1602–1641
*Philip Herbert, 4ydd Iarll Penfro, 1641–1643
*Herbert Vaughan, 1643–1646
**Gwag*, 1646–1660
*Edward Vaughan Maw, Gorffennaf 1660
*Edward Herbert, 3ydd Barwn Herbert o Chirbury, 1660–1678
*Andrew Newport, Ionawr–Rhagfyr 1679
*Henry Herbert, 4ydd Barwn Herbert o Chirbury, 1679–1685
*Andrew Newport, 1685–1687
*William Herbert, Ardalydd 1af Powis, 1687–1689
*Henry Herbert, 4ydd Barwn Herbert o Chirbury, 1689–1691
*Andrew Newport, 1691–1699
*Charles Gerard, 2il Iarll Macclesfield, 1700–1701
*Richard Newport, 2il Iarll Bradford, 1701–1711
*Price Devereux, 9fed Is-iarll Henffordd, 1711–1714
*Richard Newport, 2il Iarll Bradford, 1714–1723
*Henry Newport, 3ydd Iarll Bradford, 1724–1734
*Henry Herbert, Iarll 1af Powis, 1735–1772

Ar gyfer Custodes Rotulorum ddiweddarach, gweler Arglwydd Raglaw Sir Drefaldwyn.

## Cyfeiriadau
*Institute of Historical Research - Custodes Rotulorum 1544-1646 
*Institute of Historical Research - Custodes Rotulorum 1660-1828

Categori:Custodes Rotulorum Cymru
Categori:Llywodraeth leol yng Nghymru
Categori:Hanes gwleidyddol Cymru
Rod Taylor

Actor o Awstralia oedd **Rodney Sturt "Rod" Taylor** (11 Ionawr 1930 – 7 Ionawr 2015).

Fe'i ganwyd yn Lidcombe, Sydney, yn fab i William Sturt Taylor a'i wraig Mona Taylor (née Thompson).  Cafodd ei addyg yn yr Ysgol Parramatta ac yng Ngholeg East Sydney.

## Ffilmiau
**King of the Coral Sea* (1954)
**Long John Silver* (1954)
**The Virgin Queen* (1955)
**Hell on Frisco Bay* (1955)
**Top Gun* (1955)
**World Without End* (1956)
**The Catered Affair* (1956)
**Giant* (1956)
**Raintree County* (1957)
**Separate Tables* (1958)
**Down to Terror* (1958)
**And When the Sky Was Opened* (1959)
**Ask Any Girl* (1959)
**The Time Machine* (1960)
**Colossus and the Amazon Queen* (1960)
**Seven Seas to Calais* (1962)
**The Birds* (1963)
**A Gathering of Eagles* (1963)
**The V.I.P.s* (1963)
**Sunday in New York* (1963)
**Fate Is the Hunter* (1964)
**36 Hours* (1965)
**Young Cassidy* (1965)
**The Liquidator* (1965)
**Do Not Disturb* (1965)
**The Glass Bottom Boat* (1966)
**Hotel* (1967)
**Chuka* (1967)
**Dark of the Sun* (1968)
**Nobody Runs Forever* (1968) 
**The Hell with Heroes* (1968)
**Zabriskie Point* (1970)
**Darker than Amber* (1970)
**The Man Who Had Power Over Women* (1970)
**The Train Robbers*  (1973)
**Gli eroi* (1973) 
**Trader Horn*  (1973)
**The Deadly Trackers*  (1973)
**Hell River* (1974) 
**Blondie* (1975)
**A Matter of Wife... And Death* (1976) (TV)
**The Picture Show Man* (1977)
**The Treasure Seekers* (1979)
**Cry of the Innocent* (1980) (TV)
**A Time to Die* (1983)
**On the Run* (1983)
**Terror in the Aisles* (1984)
**Mask of Murder* (1985)
**Marbella, un golpe de cinco estrellas* (1985)
**Point of Betrayal* (1995)
**Welcome to Woop Woop*  (1998)
**Inglourious Basterds* (2009)

Categori:Actorion o Awstralia
Categori:Genedigaethau 1930
Categori:Marwolaethau 2015
Lance Percival

Comediwr a cherddor o Sais oedd **John Lancelot Blades Percival**, neu **Lance Percival** (26 Gorffennaf 1933 – 6 Ionawr 2015).

Fe'i ganwyd yn Sevenoaks, Swydd Gaint.  Cafodd ei addysg yn Ysgol Sherborne.

## Teledu
**That Was the Week That Was*
**Citizen James* (1962)
*''It's a Living* (1962)
**Lance at Large* (1964)
**You Must Be Joking?* (1965)
**The Lance Percival Show* (1965-66)
**The Beatles* (1965-67)
**Up Pompeii* (1971)
**Jason King* (1972)
**Who Do You Do?* (1972-73)
**Up the Workers* (1973)
**The Boy With Two Heads* (1974)
**Shoestring* (1980)
**Happy Families* (1985)
**Bluebirds* (1989)

## Ffilmiau
**Carry On Cruising* (1962)
**The Yellow Rolls-Royce* (1964)
**Darling Lili* (1970)
**There’s a Girl in My Soup* (1970)
**Up the Chastity Belt* (1971)
**Our Miss Fred* (1972) 
**Confessions from a Holiday Camp'' (1977)

## Discograffi
*"The Beetroot Song" (1963) 
*"Shame and Scandal in the Family" (1965)
*"The Maharajah of Brum" (1967)

Categori:Actorion Seisnig
Categori:Cerddorion Seisnig
Categori:Genedigaethau 1933
Categori:Marwolaethau 2015
Siryfion Meirionnydd yn y 19eg ganrif

Mae hon yn rhestr o ddeiliaid swydd **Siryf Meirionnydd rhwng 1800 a 1899**

Siryf yw cynrychiolydd cyfreithiol y Brenin, a benodir yn flynyddol ar gyfer pob sir yng Nghymru a Lloegr, ei ddyletswydd yw cadw'r heddwch yn ei sir a sicrhau ufudd-dod i gyfraith y Brenin. Yn wreiddiol, roedd yn swydd o statws a grym, ond bellach mae'n swydd seremonïol yn bennaf.

## 1800au
*5 Chwefror 1800: Bulkley Hatchet, Carn y Gadell Llanegryn
*11 Chwefror 1801: Jonathan Passingham, Hendwr, Llandrillo
*3 Chwefror 1802: John Meredith Mostyn, Clegir
*3 Chwefror 1803: Hugh Owen Hatchet, Carn y Gadell, Llanegryn
*16 Chwefror 1803: John Forbes, Cefn-bodiog
*1 Chwefror 1804: Syr Edward Pryce Lloyd, Pengwern 
*6 Chwefror 1805: John Edwards, Penrhyn
*1 Chwefror 1806: Hugh Jones, Dolgellau
*5 mawrth 1806: Thomas Jones, Dolgellau
*4 Chwefror 1807: Richard Henry Kenrick, Ucheldre 
*3 Chwefror 1808: Lewis Price Edwards, Plas Talgarth, Pennal
*6 Chwefror 1809: William Davies, Tŷ-uchaf

## 1810au
bawd|*Mad Jack* Mytton, Siryf 1821
*1820: Thomas Fitzhugh, Cwmheision
*1821: John Mytton, Halston, Swydd Amwythig. 
*1822: James Gill, Pant Glas 
*1823: John Wynne, Cwmein 
*1824: Athelstan Corbet, Ynys Maengwyn 
*1825: Francis Roberts, Gerddi Bluog 
*1826: William Casson, Cynfel 
*1827: Thomas Hartley, y Llwyn, Dolgellau 
*1828: T. Casson Blaenddol 
*1829: William John Bankes Dol y moch

==1830au
*1871: Herbert Francis Shuker, Tŷ Mawr, Tywyn
*1872: Charles Reynolds Williams, Dolmelynllyn, y Ganllwyd
*1873: Charles Henry Wynn, Rhug, Corwen
*1874: William Edward Oakeley, Tanybwlch, Maentwrog 
*1875: Athelstan John Soden Corbet Ynysymaengwyn, Tywyn 
*1876: Thomas Taylor, The Cliff, Dolgellau 
*1877: Syr Hugh Ellis-Nanney, Llanfachreth
*1878: William John Beale, Bryntirion, Dolgellau
*1879: David Davis, Tŷn y coed, Dolgellau 

## 1880au
*1880: John Vaughan Nannau Llanfachreth 
*1881: Phillips Lloyd Fletcher, Nerquis Hall, Yr Wyddgrug 
*1882: Charles Reynolds Williams, Dolmelynllyn, Dolgellau 
*1883: David William Kirkby, Maes-y-neuadd, Talsarnau 
*1884: John Ernest Greaves Plasweunydd, Ffestiniog 
*1885: Syr Richard Henry Wyatt, Garthangharad 
*1886: William Robert Maurice Wynne, Peniarth, Tywyn 
*1887: Colonel Edward Evans-Lloyd Moel y Garnedd, y Bala 
*1888: Griffith Williams, Borthwnog, Dolgellau 
*1889: Richard Henry Wood, Pantglas, Trawsfynydd 

## 1890au
*1890: Charles Edward Jones Owen Hengwrt ucha, Dolgellau 
*1891: Edward Owen Vaughan Lloyd, Rhagat, Corwen
*1892: Syr Henry Beyer Robertson, Pale, Corwen.
*1893: Edward Robert Jenkins, Bodwenni, Llandderfel
*1894: William Ansell Corsygedol, Dyffryn Ardudwy
*1895: John Leigh Taylor, Cliffe, Dolgellau.
*1896: Charles Williams, Hengwm, Dyffryn Ardudwy,
*1897: Edward Owen Vaughan Lloyd, Rhagat, Corwen,
*1898: William Patchett, Allt Fawr, Abermaw 
*1899: Richard Edward Lloyd Richards, Caerynwch, Dolgellau

## Cyfeiriadau
Categori:19eg ganrif yng Nghymru
* 1800
Vauxhall Cross

Pencadlys Gwasanaethau Cudd Prydain (*British Secret Intelligence Service*, neu MI6), yw **Vauxhall Cross**. Saif ar lannau deheuol Afon Tafwys ym Mwrdeistref Llundain Lambeth, ac agorwyd yng Ngorffennaf 1994. Adeiladwyd gan Terry Farrell, a dylanwadwyd arno gan adeiladau fel Gorsaf Bŵer Battersea a themlau’r Maya a’r Asteciaid. Oherwydd bod cynifer o haenau gwahanol i’r adeilad, mae ganddo 60 to! Mae yna 25 gwahanol fath o wydr ar yr adeilad, a gwydriad triphlyg yn y ffenestri, am resymau diogelwch. Mae 5 o’r lloriau islaw lefel y dŵr, ac mae’r adeilad hefyd wedi ei amddiffyn gan ddwy ffos llawn dŵr. Gwelir Vauxhall Cross yn nifer o ffilmiau diweddar James Bond. Dangoswyd *The World Is Not Enough* i staff MI6 yn yr adeilad, a chymeradwyon nhw pan gafodd eu pencadlys ei ffrwydro yn y ffilm.

## Cyfeiriadau
Categori:Adeiladau ac adeiladwaith ym Mwrdeistref Llundain Lambeth
Categori:Asiantaethau cudd-wybodaeth
Categori:Llywodraeth y Deyrnas Unedig
Siryfion Sir Gaernarfon yn y 15fed ganrif

Mae hon yn rhestr o ddeiliaid swydd **Siryf Sir Gaernarfon rhwng 1399 a 1499**

Siryf yw cynrychiolydd cyfreithiol y Brenin a benodir yn flynyddol ar gyfer pob sir yng Nghymru a Lloegr, ei ddyletswydd yw cadw'r heddwch yn ei sir a sicrhau ufudd-dod i gyfraith y brenin. Yn wreiddiol, roedd yn swydd o statws a grym ond bellach mae'n swydd seremonïol yn bennaf.

*1399–1407?: Siôn ap Hywel
*1407: Reginald Bayldon
*1407–1408: John Salshall
*1408–1409: Robert Fenrether
*1410–1411: Thomas Camvill
*1411–1413: Hugh Huls neu Holes
*1413–1437: Nicholas Saxton
*1437–1460: John Hynde
*1461–1473: Sir Henry Bolde
*1473–1483: Anthony Woodville, 2il Iarll Rivers
*1484–1485: Thomas Tunstall
*1485–1500: Wiliam ap Gruffudd ap Robyn, Cochwillan

## Cyfeiriadau
**Kalendars of Gwynedd: Or, Chronological Lists of Lords-lieutenant, Custodes Rotulorum, Sheriffs, and Knights of the Shire, for the Counties of Anglesey, Caernarvon, and Merioneth, and of the Members for the Boroughs of Caernarvon and Beaumaris. To which are Added Lists of the Lords Presidents of Wales and the Constables of the Castles of Beaumaris, Caernarvon, Conway, and Harlech* gan Edward Breese 1873 t 49. ( Copi ar-lein: https://dcms.lds.org/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE102872 )

Categori:15fed ganrif yng Nghymru
Categori:Sir Gaernarfon
* 1400
Jonathan Passingham

Milwr o Sais oedd **Jonathan Passingham** (1763 – 17 Awst, 1835)

Roedd Jonathan Passingham yn fab i Robert Passingham o Heston, Middlesex ac Elizabeth Lloyd merch ac etifedd Gwin Lloyd o'r Hendwr, Llandrillo. Er bu raid iddo fynd trwy achos llys i brofi ei fod yn ŵyr cyfreithlon i Gwin Lloyd 

Fe fu'n Gapten yn y 38th Regiment of Foot. Priododd Prudence Johns ym  1789 a bu iddynt Naw o blant, ond bu chwech ohonynt farw yn ifanc.

Gwasanaethodd fel Arglwydd Raglaw Cernyw, ac fel Uchel Siryf Meirionnydd ym 1801.

Bu farw yn 1835 a'i gladdu yng Nghernyw.

## Cyfeiriadau
Categori:Siryfion Meirionnydd
Categori:Genedigaethau 1763
Categori:Marwolaethau 1835
Siryfion Sir Gaernarfon yn yr 16eg ganrif

Mae hon yn rhestr o ddeiliaid swydd **Siryf Sir Gaernarfon rhwng 1500 a 1599**

Siryf yw cynrychiolydd cyfreithiol y Brenin a benodir yn flynyddol ar gyfer pob sir yng Nghymru a Lloegr, ei ddyletswydd yw cadw'r heddwch yn ei sir a sicrhau ufudd-dod i gyfraith y brenin. Yn wreiddiol, roedd yn swydd o statws a grym ond bellach mae'n swydd seremonïol yn bennaf.

## 1500-1540
*1500–1527: Syr Hugh Vaughan ar y cyd a:

:*1505–1506: Ralph Birkenhead

*1527–1540?: Syr Richard Bulkeley
*1540?-1541: Edmwnd Lloyd, Glynllifon (bu farw ym 1541)

## 1540au
220px|bawd|Castell Gwydir
*1541: Griffith ap Robert Vaughan
*1542 William Wynn Williams, Cochwillan
*1543 Syr Richard Bulkeley, Biwmares
*1544 John Puleston, Caernarfon
*1545 John Wynn ap Maredudd, Castell Gwydir
*1546 Hugh Peak, Conwy
*1547 William Williams, Cochwillan
*1548 Griffith ap William Madog, Llwyndyrys
*1549 John ap Robert ap Llywelyn Ithel, Castell march

## 1550au
270px|bawd|Plas Iolyn heddiw
*1550 Syr Richard Bulkeley, Biwmares
*1551 John Wynn ap Hugh, Bodfael
*1552 Hugh Peake, Conwy
*1553 William Williams, Cochwillan
*1554 Griffith ap William Madog, Llwyndyrys
*1555 Maurice Wynn, Castell Gwydir
*1556 Griffith Davies, Caernarfon
*1557 John Wynn ap Maredudd, Castell Gwydir
*1558 Syr Richard Bulkeley, Biwmares
*1559 Elis Prys (Y Doctor Coch), Plas Iolyn

## 1560au
270px|bawd|Plas Glynllifon
*1560 John Wynn ap Huw, Bodfael
*1561 Robert Pugh, Creuddyn
*1562 William Glynn, Glynllifon
*1563 William Griffith, Caernarfon
*1564 Griffith Glynne, Pwllheli
*1565 Griffith Davies, Caernarfon
*1566 William Herbert, Abertawe
*1567 Syr Rice Griffith, Penrhyn
*1568 William Mostyn, Mostyn
*1569 Thomas Owens, Plas Du

## 1570au
*1570 Maurice Wynn, Castell Gwydir
*1571 Edward Williams, Maes y Castell
*1572 Richard Mostyn, Bodysgallen
*1573 Griffith Davies, Caernarfon
*1574 Rice Thomas, Caernarfon
*1575 Rowland Puleston, Caernarfon
*1576 Richard Peake, Conwy
*1577 Edward Conwy, Bryn Eiryn
*1578 Maurice Wynn, Castell Gwydir
*1579 Richard Vaughan, Llwyndyrys,

## 1580au
270px|bawd|Clenennau
*1580 Maurice Kyffin, Maenan
*1581 William Thomas, Caernarfon
*1582 William Maurice, Clenennau
*1583 John Griffith, Caernarfon
*1584 Thomas Mostyn, Mostyn
*1585 John Wynne ap Huw ap Richard, Bodwrda
*1586 John Vaughan, Penmachno
*1587 Thomas Madryn, Madryn
*1588 Syr John Wynn, Castell Gwydir
*1589 Hugh Gwyn Bodvel, Bodfael

## 1590au
270px|bawd|Llys Hynafol Cochwillan
*1590 Griffith ap John Griffith, Llŷn
*1591 Robert Wynne, Conwy
*1592 William Williams, Cochwillan
*1593 Richard Puleston, Caernarfon
*1594 Richard Gwynne, Caernarfon
*1595 Robert Wynne, Bryncir
*1596 William Maurice, Clenennau
*1597 Hugh Gwynne, Bodfael
*1598 Thomas Vaughan, Pant Glas
*1599 William Williams, Y Faenol

## Cyfeiriadau
*Annals and Antiquities, the Counties and County Families, Wales: Containing a Record, All Ranks, the Gentry with Many Ancient Pedigrees and Memorials, Old and Extinct Families, Cyfrol 1 Thomas Nicholas 1872 Tudalen 344 https://archive.org/stream/annalsantiquitie01nichuoft#page/344/mode/2up

Categori:16eg ganrif yng Nghymru
Categori:Sir Gaernarfon
* 1500
Anita Ekberg

Actores a model o Sweden oedd **Kerstin Anita Marianne Ekberg** (29 Medi 1931 – 11 Ionawr 2015).

Priododd yr actor Seisnig Anthony Steel ym 1956 (ysgaru 1959).

## Ffilmiau
**War and Peace* (1956)
**Paris Holiday* (1958)
**La dolce vita* (1960), gyda Marcello Mastroianni.
*''Boccaccio '70* (1962)
**4 for Texas* (1963)
**The Alphabet Murders'' (1965)

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd o Sweden
Categori:Genedigaethau 1931
Categori:Marwolaethau 2015
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
La dolce vita

Mae ***La dolce vita*** (1960) yn ffilm Eidalaidd a gyfarwyddwyd gan Federico Fellini yn seiliedig ar sgript gan Fellini ac eraill.

Mae'r ffilm yn serennu Marcello Mastroianni, Anita Ekberg ac Anouk Aimée fel aelodau o "cymdeithas café" sy'n dilyn y "bywyd melys" yn Rhufain.

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau 1960
Categori:Ffilmiau a gyfarwyddwyd gan Federico Fellini
Categori:Ffilmiau drama Eidaleg o'r Eidal
Categori:Ffilmiau a gafodd eu sensro