open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lillian Hellman

Dramodydd o Unol Daleithiau America oedd **Lillian Hellman** (20 Mehefin 1905 - 30 Mehefin 1984) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am sgriptio sioeau Broadway, ac fel hunangofiannydd a libretydd - yn ogystal am ei chydymdeimlad asgell chwith a'i gweithgarwch gwleidyddol. Cafodd ei beirniadu'n hallt ar ôl iddi ymddangos gerbron 'Pwyllgor y Tŷ ar gyhuddiadau o 'Weithgareddau An-Americanaidd (*House Committee on Un-American Activities*, neu HUAC) ar frig yr ymgyrchoedd gwrth-gomiwnyddol yn 1947-52. Er iddi barhau i weithio yn Broadway yn y 1950au ychydig iawn o waith a gai, gan ei bod ar y rhestr o bobl a anwybyddwyd (y *blacklist*), a gostyngodd ei hincwm. Roedd llawer yn canmol Hellman am wrthod ateb cwestiynau gan HUAC, ond roedd eraill yn credu, er gwaethaf iddi wadu hynny, ei bod yn perthyn i'r Blaid Gomiwnyddol.

Cafodd ei geni yn New Orleans ar 20 Mehefin 1905 a bu farw yn Dukes County o drawiad ar y galon. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Columbia a Phrifysgol Efrog Newydd. 

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Academi Celfyddydau a Llythyrau America, Academi Celf a Gwyddoniaeth America am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Gweithiau 
## Works
* ''The Children's Hour* (1934 drama)
* *The Dark Angel* (1935 sgript)
* *These Three* (1936 sgript)
* *Days To Come* (1936)
* *Dead End* (1937)
* *The Little Foxes* (1939 drama)
* *Watch on the Rhine* (1941 drama)
* *The Little Foxes* (1941 sgript)
* *The North Star* (1943 sgript)
* *The Searching Wind* (1944 drama)
* *Another Part of the Forest* (1946 drama)
* *The Searching Wind* (1946 sgript)
* *Montserrat* (1949 drama)
* *The Autumn Garden* (1951 drama)
* *Candide (operetta)* (1957)
* *Toys in the Attic* (1960 drama)
* *My Mother, My Father and Me* (drama 1963)
* Preface to *The Big Knockover'', a collection of Hammett's stories (1963)
* *An Unfinished Woman: A  cofiant* (1969  cofiant)
* *Pentimento: A Book of Portraits* (1973  cofiant)
* *Scoundrel Time* (1976  cofiant)
* *Maybe: A Story* (1980 nofel)
* *Eating Together: Recipes and Recollections*, gyda Peter Feibleman (1984  cofiant)
* *Three* (1980), 3  cofiant mewn un cyfrol

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion Americanaidd
Categori:Genedigaethau 1905
Categori:Marwolaethau 1984
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o New Orleans
Lale Akgün

Awdures o'r Almaen a Thwrci yw **Lale Akgün** (ganwyd 17 Medi 1953) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel gwleidydd ac awdur. Mae Akgün yn briod gydag un ferch.

Cafodd ei geni yn Istanbul ar 17 Medi 1953. Symudodd ei theulu Twrcaidd i'r Almaen pan oedd yn 9 oed. Astudiodd seicoleg a meddygaeth ym Marburg, lle enillodd ddoethuriaeth mewn seicoleg. Mynychodd hefyd Brifysgol Cologne. 

Roedd yn gymarol wleidyddol ei natur, ac yn ystod ei hoes bu'n aelod o Blaid Sosialaidd a Democrataidd yr Almaen. Gwasanaethodd fel AS dros ardal etholiadol Cologne II yn Bundestag yr Almaen o 2002 i 2009.

## Aelodaeth 
Bu'n  aelod o Gynulliad Seneddol Cyngor Ewrop am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1953
Categori:Gwleidyddion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Almaen
Categori:Gwleidyddion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Almaen
Categori:Hunangofianwyr yr 21ain ganrif o'r Almaen
Categori:Hunangofianwyr yr 21ain ganrif o Dwrci
Categori:Hunangofianwyr Almaeneg o'r Almaen
Categori:Hunangofianwyr Almaeneg o Dwrci
Categori:Llenorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Almaen
Categori:Llenorion benywaidd yr 21ain ganrif o Dwrci
Categori:Pobl a aned yn Istanbul
Categori:Pobl o Gwlen
Categori:Ymfudwyr o Dwrci i'r Almaen
Gerda Lerner

Awdures o'r Unol Daleithiau a anwyd yn Awstria oedd **Gerda Lerner** (30 Ebrill 1920 - 2 Ionawr 2013) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel hanesydd, academydd a sgriptiwr.

Cafodd Gerda Hedwig Kronstein ei geni yn Fienna ar 30 Ebrill 1920; bu farw yn Madison, Wisconsin. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Columbia a Phrifysgol The New School, Manhattan. Priododd Carl Lerner. 

Roedd yn gymarol wleidyddol ei natur, ac yn ystod ei hoes bu'n aelod o Blaid Gomiwnyddol UDA. Ei phrif weithiau, o bosib, yw *Black Women in White America: A Documentary History* (1972), *The Creation of Patriarchy* (1986), *The Creation of Feminist Consciousness: From the Middle Ages to 1870* (1993) a *Fireweed: A Political Autobiography* (2003).

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Academi Celf a Gwyddoniaeth America, Cyngres Merched America, Mudiad cenedlaethol y Merched am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Llyfrau 
**No Farewell* (1955) an autobiographical novel
**The Grimké Sisters from South Carolina: Rebels against Authority* (1967)
**The Woman in American History* [ed.] (1971)
**Black Women in White America: A Documentary History* (1972)
**The Female Experience: An American Documentary* (1976)
*''A Death of One's Own* (1978/2006)
**The Majority Finds Its Past: Placing Women in History* (1979)
**Teaching Women's History* (1981)
**Women's Diaries of the Westward Journey* (1982)
**The Creation of Patriarchy* (1986)
**The Creation of Feminist Consciousness: From the Middle Ages to Eighteen-seventy* (1994)
**Scholarship in Women's History Rediscovered & New* (1994)
**Why History Matters* (1997)
**Fireweed: A Political Autobiography* (Temple University Press, 2003)
**Living with History/Making Social Change'' (2009)

## Cyfeiriadau
Categori:Ffeministiaid o'r Unol Daleithiau
Categori:Llenorion benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1920
Categori:Marwolaethau 2013
Categori:Merched yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o Fienna
Paula Vogel

Awdures o Unol Daleithiau America yw **Paula Vogel** (ganwyd 16 Tachwedd 1951) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel awdur, dramodydd ac academydd ac am ennill, yn 1998, Gwobr Pulitzer am Ddrama am *How I Learned to Drive*. Rhwng 1984 a 2008 bu Vogel yn athro prifysgol mewn sgwennu creadigol, ym Mhrifysgol Brown. 

Cafodd ei geni yn Providence, Washington, D.C. ar 16 Tachwedd 1951 yn ferch i Donald Stephen Vogel, gweithredwr hysbysebu, a Phyllis Rita (Bremerman), ysgrifennydd ar gyfer Canolfan Hyfforddi a Datblygu Gwasanaeth Post yr Unol Daleithiau. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Cornell a Phrifysgol Babyddol America.

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Academi Celf a Gwyddoniaeth America am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Llyfryddiaeth 
* *Swan Song of Sir Henry* (1974)
* *Meg* (1977)
* *Apple-Brown Betty* (1979)
* *Bertha in Blue* (1981)
* *The Oldest Profession* (Hudson Guild, Efrog Newydd, 1981)
* *And Baby Makes Seven* (Efrog Newydd, 1984)
**The Baltimore Waltz* (Off-Broadway, 1992)
* *Desdemona, A Play about a Handkerchief* (Bay Street Theatre ac Off-Broadway, 1993)
*''Hot 'N Throbbing* (American Repertory Theater, 1994)
**The Mineola Twins* (Perseverance Theatre, 1996)
**How I Learned to Drive* (Off-Broadway, 1997)
**The Long Christmas Ride Home* (Trinity Repertory Company, 2003)
**Civil War Christmas* (Long Wharf Theatre, 2008)
**Don Juan Comes Home from Iraq* (Wilma Theatre, 2014)
**Indecent'' (Yale Repertory Theatre, 2015) (Cort Theatre, Broadway, NY, 2017)

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion Americanaidd
Categori:Genedigaethau 1951
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Providence
Pearl S. Buck

Awdures toreithiog o Unol Daleithiau America oedd **Pearl S. Buck** (26 Mehefin 1892 - 6 Mawrth 1973) a adnabyddir hefyd dan ei henw Tsieineaidd **Sai Zhenzhu**; ) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel cyfieithydd, nofelydd, hunangofiannydd, gweithredydd dros hawliau dynol, sgriptiwr a newyddiadurwr. 

Cenhadon oedd ei rhieni, a threuliodd Buck y rhan fwyaf o'i bywyd cyn 1934 yn Zhenjiang, Tsieina. Ei nofel *The Good Earth* oedd y ffuglen a werthodd orau yn yr Unol Daleithiau yn 1931 a 1932 ac enillodd Wobr Pulitzer yn 1932. Yn 1938, enillodd Wobr Nobel mewn Llenyddiaeth "am ei disgrifiadau cyfoethog a gwirioneddol epig o fywyd gwerinwyr yn Tsieina ac am ei champweithiau bywgraffyddol."

Fe'i ganed yn Hillsboro ar 26 Mehefin 1892 a bu farw yn Danby o ganser yr ysgyfaint. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Cornell a Choleg Randolph–Macon. Bu'n briod i John Lossing Buck. 

Ar ôl dychwelyd i'r Unol Daleithiau yn 1935, parhaodd i ysgrifennu llawer a daeth yn eiriolwr amlwg dros hawliau menywod a grwpiau lleiafrifol, ac ysgrifennodd yn eang ar ddiwylliannau Tsieineaidd ac Asiaidd, gan ddod yn adnabyddus iawn am ei hymdrechion i hyrwyddo mabwysiadu plant Asiaidd a chymysg.

Ymhlith y gwaith pwysig a nodedig yr ysgrifennodd y mae: *The Exile, Fighting Angel, East Wind: West Wind, The Good Earth, Sons, A House Divided, China Sky, Dragon Seed, Peony, The Big Wave, Imperial Woman, Letter from Peking* a *The Living Reed*.

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Academi Celfyddydau a Llythyrau America, Cymdeithas Phi Beta Kappa am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1892
Categori:Marwolaethau 1973
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Cornell
Categori:Enillwyr Gwobr Lenyddol Nobel
Categori:Enillwyr Gwobrau Pulitzer
Categori:Hunangofianwyr Saesneg yr 20fed ganrif
Categori:Hunangofianwyr Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Hunangofianwyr benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Llenorion Cristnogol o'r Unol Daleithiau
Categori:Llenorion straeon byrion Saesneg yr 20fed ganrif
Categori:Llenorion straeon byrion Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Llenorion straeon byrion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Merched y 19eg ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Nofelwyr Saesneg yr 20fed ganrif
Categori:Nofelwyr Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Nofelwyr benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Nofelwyr hanesyddol Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl a aned yng Ngorllewin Virginia
Categori:Pobl fu farw yn Vermont
Categori:Presbyteriaid o'r Unol Daleithiau
Categori:Ymfudwyr o'r Unol Daleithiau i Tsieina
Categori:Ymgyrchwyr benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Ymgyrchwyr hawliau dynol o'r Unol Daleithiau
Flora Murray

Ffeminist o'r Alban oedd **Flora Murray** (1869 &ndash; 1923) sy'n nodigedig am ei gwaith fel meddyg a swffragét.

Cafodd ei geni ar fferm yn Murraythwaite, Dumfries yn 1869 yn ferch i Grace Harriet (née Graham) a John Murray, tirfeddiannwr a chapten y Llynges Frenhinol. Mynychodd ysgol yn yr Almaen a Llundain cyn mynd ymlaen i astudio i fod yn feddyg yn 'Ysgol Feddygaeth i Fenywod Llundain'. Cwblhaodd ei haddysg feddygol ym Mhrifysgol Durham, gan dderbyn ei MB BSc yn 1903, a MD yn 1905. Derbyniodd Ddiploma mewn Iechyd Cyhoeddus gan Brifysgol Caergrawnt ym 1906. Gweithiodd i ddechrau yn yr Alban cyn dychwelyd i Lundain. 

Ymunodd ag Undeb Cymdeithasol a Gwleidyddol y Merched yn 1908, a bu'n feddyg yn y fyddin. Siaradodd mewn cyfarfodydd a ralïau, a bu ar lawer o orymdeithiau a darparodd gymorth cyntaf mewn arddangosiadau swffragetiaid. Bu'n gofalu am Emmeline Pankhurst ac ymrydwyr eraill ar ôl iddynt gael eu rhyddhau o'r carchar. Bu'n ymgyrchu gyda meddygon eraill yn erbyn arferiad creulon yr oes o orfodi bwyd i lawr corn gwddw'r merched.

Bu farw ym mynwent Eglwys y Drindod, Hampstead, Llundain.

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Undeb Cymdeithasol a Gwleidyddol y Merched am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Ffeministiaid o'r Alban
Categori:Genedigaethau 1869
Categori:Marwolaethau 1923
Categori:Merched y 19eg ganrif
Categori:Swffragetiaid
Categori:Pobl o Dumfries
Mabel Vernon

Ffeminist o'r Unol Daleithiau oedd **Mabel Vernon** (19 Medi 1883 - 2 Medi 1975) sy'n nodigedig am ei gwaith fel athro, gweithredydd dros heddwch, swffragét ac ymgyrchydd dros bleidlais i ferched. Roedd yn grynwr, o ran crefydd.

Cafodd ei geni yn Wilmington, Delaware ar 19 Medi 1883. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Columbia a Choleg Swarthmore. Ym Mhrifysgol Columbia, yn 1924, derbynniodd radd meistr mewn gwleidyddiaeth.  

Cafodd Vernon ei ysbrydoli gan y dulliau a ddefnyddiwyd gan Undeb Cymdeithasol a Gwleidyddol y Menywod (''Women's Social and Political Union'') yng ngwledydd Prydain. Roedd Vernon hefyd yn un o brif aelodau  (CUWS) ochr yn ochr ag Olympia Brown, Inez Milholland, Crystal Eastman, Lucy Burns, ac Alice Paul, a helpodd i drefnu protestiadau'r 'Gwyliedydd Tawel' (* Silent Sentinels*) a oedd yn cynnwys picedu y Tŷ Gwyn, dan ofal yr Arlywydd Woodrow Wilson, yn ddyddiol.

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Silent Sentinels am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Ffeministiaid o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1883
Categori:Marwolaethau 1975
Categori:Merched y 19eg ganrif
Categori:Pobl o Wilmington, Delaware
Sganiwr

[bawd|[Ffotograff yn cael ei sganio i gyfrifiadur mewn swydfa papur newydd yn y 1990au cynnar.]]
Dyfais sy'n sganio ffotograffau, dogfennau, testun printiedig, llawysgrifen ayb yw'r **sganiwr**. Ceir gwahanol fathau gan gynnwys y sganiwr a gysylltir i'r cyfrifiadur yn y cartef a'r swyddfa, y sganiwr bar-godau, sganiwr CT ayb. Mae sganwyr ar gael y tu allan i faes technoleg gwybodaeth hefyd, gan gynnwys sganwyr defaid, ond sôn am sganiwr TG mae'r erthygl hon. Ceir sganwyr a roddir ar fwrdd mewn swyddfeydd, lle rhoddir y ddogfen ar ffenestr wydr i'w sganio. Ceir hefyd sganwyr llaw, a ellir ei ddal yn hwylus yng nghledr y llaw, a'i dynnu dros y ddogfen sydd ar ei orwedd ar fwrdd neu arwyneb gwastad a cheir hefyd sganwyr 3D a ddefnyddir mewn diwydiant, peirianneg, hamdden a chymwysiadau eraill.

Fel un o 'berifferolion' (neu ddyfeisiadau atodol) y cyfrifiadur, weithiau, fe'i cyfunir gyda'r argraffydd i greu dyfais ddeublyg, gyda'r sganiwr ar y top.

Belinograph BEP-2V - MfK Bern.jpg|Belinograph BEP-2V a enwyd ar ôl Édouard Belin, 1953.
File:Gamle kart (4327167883).jpg|Sganiwr mapiau; 2010
Fuji Xerox DocuScan C4250 at ROC-NCL-AAC Photocopy Room 20171018.jpg|Fuji Xerox DocuScan C4250; 2010au
Scanner.view.750pix.jpg|Sganiwr gyda thegan o rinoseros, yn hytrach na dogfen
Scanner.rhino.750pix.jpg|Y llun terfynol o'r rheinoseros

## Hanes
Mae'r sganiwr cyfoes yn olynu dyfeisiadau telephotograffi cynnar. Y ddyfais gyntaf o'i bath oedd y 'pantelegrafo' gair Eidaleg a fathwyd gan y dyfeisydd Eidalaidd Giovanni Caselli yn y 1860au; fe'i cynhyrchwyd yn fasnachol yn y ddegawd honno. Defnyddiai electrofagnedau i yrru a syncroneiddio symudiadau sawl pendil mewn dwy fan: y fan lle eisteddai'r ddogfen i'w chopio a hefyd yn y fan lle argraffwyd y copi. Gallai drosglwyddo llawysgrifen, llofnodion, neu luniau a wnaed â llaw hyd at 150 × 100&nbsp;mm.

Erbyn 1913 roedd Édouard Belin wedi dyfeisio sganiwr a ddefnyddiai ffotogell, gan drosglwyddo'r wybodaeth dros linell ffôn arferol. Gelwid y rhain, drwy Ewrop yn ddyfeisiadau Belino adefnyddid hwy gan asiantaethau a chwmniau papur newydd i yrru copiau o luniau, yn enwedig lluniau newyddion y dydd. Yn y Belini, roedd drwm tro, ac un ffotosynhwyrydd, a droellai ar gyflymder o 60 neu 120 gwaith y funud. Roedden nhw'n danfon signal analog dros y linell ffôn i'r ddyfais derbyn a oedd yn ei dro'n argraffu'r llun ar bapur arbennig. Er mwyn copio ffotograff lliw, gwnaed hyn deirgwaith a ffiltryd y lliwiau'n goch, gwyrdd a glas.

## Cyfeiriadau
Categori:Dyfeisiadau mewnbwn cyfrifiadurol
Categori:Delweddu
Categori:Technoleg gwybodaeth
Categori:Rheoli Technoleg Gwybodaeth
Baner Tansanïa

[bawd|250px|[Delwedd:FIAV 111111.svg|23px Baner Tansanïa, cymesuredd 2:3]]
Lansiwyd **baner Tansanïa** yn swyddogol ar 30 Mehefin 1964. Mae'r faner yn dangos tricolor mewn gwyrdd, du a glas gydag arlliwiau melyn ar hyd y lôn ddu sy'n rhedeg yn groeslinol ar draws y faner o waelod y polyn mast i'r pen dde.

## Symbolaeth
Mae gwyrdd yn cynrychioli'r llystyfiant naturiol yn y wlad, mae du yn cynrychioli poblogaeth frodorol Swahili y wlad, mae glas yn cynrychioli'r llynnoedd ac afonydd niferus ac mae blaen Cefnfor India a melyn yn cynrychioli cyfoeth mwynau'r wlad.

## Dyluniad
Yn union fel y mae enw'r wlad yn gyfuniad o Tanganyika a Zanzibar, mae'r faner yn gasgliad o faneri'r ddwy wlad flaenorol hon. Mae baner Tanganyika wedi'i ffrydio'n llorweddol mewn gwyrdd, du a gwyrdd gydag ymylon melyn o amgylch y lôn ddu, ac roedd baner Zanzibar tan 1964 yn drilliw â streipen llorweddol mewn du, melyn a glas. Ers mis Ionawr 2005, mae Zanzibar wedi defnyddio trilliw glas, du a gwyrdd gyda baner Tanzania yn y darian.

## Baneri eraill
Bu Tanganika - rhan fwyaf y wlad, y rhan sydd ar dir mawr Affrica - yn rhan o Ymerodraeth yr Almaen o 1885 hyd ddiwedd y Rhyfel Byd Cyntaf.

Flag of the Sultanate of Zanzibar.svg|20px Baner Swltaniaeth Zanzibar] (1856-1896)
Flag of the German East Africa Company.svg|20px Baner Cwmni Dwyrain Affrica Almaenig (1885-1891)
Reichskolonialflagge.svg | 20px Baner Dwyrain Affrica Almaenig, Ost-Afrika, 27 Chwefror 1885 nes November 1918.
Flag of Deutsch-Ostafrika.svg | 20px 20px Cynnig baner ar gyfer Ost-Afrika (nas gwireddwyd), 1914.
Flaggenentwurf 4 Deutsch Ostafrika 1914.svg | 20px 20px Cynnig baner ar gyfer Ost-Afrika (nas gwireddwyd), 1914.
Flaggenentwurf Deutsch Ostafrika 1914.svg | 20px 20px Baner a awgrymwyd at Ost-Afrika (nas defnyddiwyd erioed), 1914.
Flag of Tanganyika (1923–1961).svg | 20px Baner Tanganika, 1919 tan 1961
Flag of Tanganyika (1961–1964).svg | 20px Baner Tanganika, 1961 tan 1964
Flag of Zanzibar (December 1963-January 1964).svg | 20px Baner Zanzibar, 10 Rhagfyr 1963 nes 12 Ionawr 1964
Flag of Zanzibar (January 1964).svg | 20px Baner Zanzibar, 12 nes 29 Ionawr 1964
Pemba-jan-avr-1964.svg | 20px Baner Gweriniaeth Pobl Pemba, 18 Ionawr nes 7 April 1964
Zanzibar-jan-avr-1964.svg | 20px Baner Zanzibar a Pemba, 29 Ionawr 1964 nes 26 Ebrill 1964
Flag of Zanzibar.svg | Baner Zanzibar
Flag of the President of Tanzania.svg|bawd|Baner Arlywydd Tansanïa

## Baneri Tebyg
Mae dau faner gwlad cyfagos i Tansanïa yn arddel streipen yn gorwedd ar draws y faner o'r chwith waelod i'r dde top. Gwelir yr un dyluniad ym maneri Congo, Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo a Namibia. Pur anghyffredin yw'r ddyfais yma y tu allan i ganolbarth Affrica.

Flag_of_the_Republic_of_the_Congo.svg|bawd|Baner Gweriniaeth y Congo
Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|bawd|Baner Gwerin. Ddem. y Congo
Flag of Namibia.svg|bawd|Baner Namibia

## Dolenni
* Tanzanië by *Flags of the World*.

## Cyfeiriadau
Categori:Tansanïa
Tansanïa
Mary Temple Grandin

Awdures o Americanaidd yw **Mary Temple Grandin** (ganwyd 29 Awst 1947) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel söolegydd, academydd, athro ymgyrchydd ac awdur ffeithiol.

Cafodd ei geni yn Boston, Massachusetts ar 29 Awst 1947. Ar ôl iddi raddio yn 1966 o Mountain Country School, aeth Grandin ymlaen i ennill ei gradd mewn seicoleg ddynol yng Ngholeg Franklin Pierce ym 1970, gradd meistr mewn gwyddor anifeiliaid o Brifysgol Arizona State ym 1975, a gradd doethur mewn gwyddor anifeiliaid o'r Prifysgol Illinois yn Urbana – Champaign ym 1989. 

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Academi Celf a Gwyddoniaeth America am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion Americanaidd
Categori:Genedigaethau 1947
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Boston
Crystal Eastman

Ffeminist o'r Unol Daleithiau oedd **Crystal Eastman** (25 Mehefin 1881 - 8 Gorffennaf 1928) sy'n nodigedig am ei gwaith fel cyfreithiwr, newyddiadurwr, gweithredydd heddwch a swffragét. Caiff ei chofio orau fel arweinydd yn y frwydr dros bleidlais menywod, fel cyd-sylfaenydd a chyd-olygydd gyda'i brawd Max Eastman y cylchgrawn celfyddydau a gwleidyddiaeth radical *The Liberator*, cyd-sylfaenydd Cynghrair Rhyngwladol y Menywod dros Heddwch a Rhyddid, a chyd-sylfaenydd yn 1920 o Undeb Hawliau Sifil America. Yn 2000 cafodd ei derbyn i Neuadd Enwogion Cenedlaethol y Menywod yn Seneca Falls, Efrog Newydd.

Cafodd ei geni yn Marlborough ar 25 Mehefin 1881; bu farw yn Erie. Priododd Wallace J. Benedict, am gyfnod byr a phan ysgarwyd y ddau, symudodd Eastman i Milwaukee gydag ef. Roedd Jeffrey Fuller yn blentyn iddi. Dylanwadwyd arni hi a'i brawd Max gan sosialaeth ac roedd y ddau'n agos iawn at ei gilydd, gan fyw yn yr un cartref.

Graddiodd Eastman o Goleg Vassar yn 1903 a derbyniodd M.A mewn cymdeithaseg (maes cymharol newydd) o Brifysgol Columbia yn 1904. Derbyniodd radd yn Ysgol y Gyfraith Prifysgol Efrog Newydd, a daeth yn ail orau yn ei blwyddyn yn 1907. 

## Edrych nôl a gwerthuso
Anwybyddwyd Freeman am flynyddoedd ac er iddi ysgrifennu deddfwriaeth arloesol a chreu sefydliadau gwleidyddol parhaol, diflannodd o hanes am hanner can mlynedd. Ysgrifennodd Freda Kirchwey, golygydd *The Nation* ar adeg ei marwolaeth: "Pan siaradodd â phobl — boed bwyllgor  neu dorf anferthol — roedd calonnau'n curo'n gyflymach. I filoedd hi oedd y symbol o'r hyn a  allai menyw rydd fod. "

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Ffeministiaid o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1881
Categori:Marwolaethau 1928
Categori:Merched y 19eg ganrif
Categori:Pobl o Massachusetts
Joyce Carol Oates

Awdures  o'r Unol Daleithiau yw **Joyce Carol Oates** (ganwyd 16 Mehefin 1938) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel dramodydd, bardd, nofelydd, awdur ysgrifau, hunangofiannydd ac awdur.

Cyhoeddodd Oates ei llyfr cyntaf ym 1962 ac ers hynny mae wedi cyhoeddi dros 40 o nofelau, yn ogystal â nifer o ddramâu a nifer o gyfrolau o straeon byrion, barddoniaeth a gwaith ffeithiol. Mae hi wedi ennill nifer o wobrau am ei hysgrifennu, gan gynnwys y Wobr Llyfr Genedlaethol,  am ei nofel *them* (1969), dwy Wobr Henry, y Fedal Ddyniaethau Genedlaethol a Gwobr Jerwsalem (2019). Roedd ei nofelau *Black Water* (1992), *What I Lived For* (1994), *Blonde* (2000), a chasgliadau o straeon byrion, *The Wheel of Love* (1970) a Lovely, Dark, Deep: Stories (2014) i gyd yn rownd derfynol Gwobr Pulitzer.

Cafodd ei geni yn Lockport, Efrog Newydd, ar 16 Mehefin 1938, yr hynaf o dri o blant; hanai'r teulu o Hwngari. Cawsant eu dwyn i fyny ym maestref Millersport, Efrog Newydd. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Detroit Mercy, Prifysgol Rice, Prifysgol Syracuse a Phrifysgol Wisconsin–Madison. Ymhlith y dylanwadau mwyaf arni mae: Franz Kafka, D. H. Lawrence, Thomas Mann, a Flannery O'Connor. Cyhoeddodd Gwasg Vanguard nofel gyntaf Oates, *With Shuddering Fall* (1964), pan oedd yn 26 oed. Yn 1966, cyhoeddodd *"Where Are You Going, Where Have You Been?"*, sef stori fer wedi'i ganoli ar Bob Dylan a ysgrifennodd ar ôl gwrando ar ei gân ''"It's All Over Now, Baby Blue"''.

Mae Oates wedi darlithio ym Mhrifysgol Princeton ers 1978 ac ar hyn o bryd (2019) mae'n Athro Emerita Roger S. Berlind '52 yn y Dyniaethau gan arbenigo mewn ysgrifennu creadigol.

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Academi Celfyddydau a Llythyrau America, Academi Celf a Gwyddoniaeth America am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1938
Categori:Anffyddwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Beirdd benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Beirdd benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Beirdd Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Beirniaid llenyddol Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyn-Gatholigion
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Syracuse
Categori:Dramodwyr yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Dramodwyr yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Dramodwyr Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Llenorion straeon byrion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Llenorion straeon byrion yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Llenorion straeon byrion Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Nofelwyr benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Nofelwyr benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Nofelwyr Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl a aned yn Efrog Newydd
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Hwngaraidd
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Saesneg o'r Unol Daleithiau
Jane Esdon Brailsford

Ffeminist a swffraget o'r Alban oedd **Jane Esdon Brailsford** (3 Ebrill 1874 - 9 Ebrill 1937) sy'n nodigedig am ei gwaith fel ymgyrchydd dros bleidlais i ferched a swffragét.

Cafodd ei geni yn Elderslie (Gaeleg yr Alban: *Ach na Feàrna*), Swydd Renfrew ar 3 Ebrill 1874; bu farw yn Chiswick. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Glasgow, Coleg Somerville a Choleg Rhydychen. Bu'n briod i Henry Noel Brailsford. 
 
Ar 24 Medi, sylweddolwyd fod y llywodraeth wedi dechrau gorfodi bwydo'r menywod a oedd ar streic newyn. Ymddiswyddodd gŵr Jane o'r *Daily News* mewn protest ac ar 9 Hydref paratôdd y swffragetiaid i brotestio yn erbyn Lloyd George, ar ei ymweliad â Newcastle. Ar 8 Hydref arestiwyd hi am fod a bwyell yn ei meddiant. Cafodd ei rhyddhau ar ôl tri diwrnod yn unig yn y carchar.

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Undeb Cymdeithasol a Gwleidyddol y Merched am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Ffeministiaid o'r Alban
Categori:Genedigaethau 1874
Categori:Marwolaethau 1937
Categori:Merched y 19eg ganrif
Categori:Swffragetiaid
Categori:Pobl o Swydd Renfrew
Barbara W. Tuchman

Awdures o'r Unol Daleithiau oedd **Barbara W. Tuchman** (30 Ionawr 1912 - 6 Chwefror 1989) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel newyddiadurwr, hanesydd, awdur a chofiannydd.

Cafodd Barbara Wertheim Tuchman ei geni yn Ninas Efrog Newydd ar 30 Ionawr 1912; bu farw yn Greenwich. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Harvard, Coleg Radcliffe ac Ohio State University. 

Roedd Jessica Mathews yn blentyn iddi.

Enillodd Wobr Pulitzer ddwywaith, am *The Guns of August* (1962), hanes y misoedd a arweiniodd at y Rhyfel Byd Cyntaf, a ''Stilwell a'r Profiad Americanaidd yn Tsieina* (*Stilwell and the American Experience in China''; 1971), bywgraffiad o General Joseph Stilwell.

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Academi Celf a Gwyddoniaeth America am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1912
Categori:Marwolaethau 1989
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Harvard
Categori:Enillwyr Gwobrau Pulitzer
Categori:Gohebyddion rhyfel
Categori:Hanesyddion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Hanesyddion milwrol o'r Unol Daleithiau
Categori:Hanesyddion Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Llenorion ffeithiol benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Newyddiadurwyr yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Newyddiadurwyr Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl a aned yn Ninas Efrog Newydd
Categori:Pobl fu farw yn Connecticut
Categori:Ysgolheigion Iddewig o'r Unol Daleithiau
Lauren Oliver

Awdures pobl ifanc, Americanaidd yw **Lauren Oliver** (ganwyd 8 Tachwedd 1982) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel awdur, awdur ffuglen wyddonol, awdur plant a nofelydd. Cyfieithwyd ei nofelau i fwy na thri-deg o ieithoedd yn rhyngwladol.

Ganwyd Laura Suzanne Schechter yn Westchester County ar 8 Tachwedd 1982. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Chicago ac yna Prifysgol Efrog Newydd lle derbyniodd radd meistr (2010). Ymhlith y gwaith pwysig a nodedig yr ysgrifennodd y mae: *Delirium, Pandemonium* (2011) a *Before I Fall* (2010) a addaswyd yn ffilm yn 2017.

Cyd-sefydlodd Oliver *Paper Lantern Lit*, 'cwmni deor' er datblygu llenyddiaeth o'r enw "Glasstown Entertainment" bellach gyda golygydd a bardd Razorbill Lexa Hillyer.

## Aelodaeth 
Bu'n  aelod o Gymdeithas Phi Beta Kappa am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion Americanaidd
Categori:Genedigaethau 1982
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl a aned yn Efrog Newydd
Gertrud von Le Fort

Awdures o'r Almaen oedd **Gertrud von Le Fort** (11 Hydref 1876 - 1 Tachwedd 1971) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel bardd ac awdur nofelau.

Cafodd **Gertrud Auguste Lina Elsbeth Mathilde Petrea Freiin von Le Fort** ei geni yn Minden, sydd heddiw yn yr Almaen, ar 11 Hydref 1876; bu farw yn Oberstdorf. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Heidelberg a Phrifysgol Marburg. 

Yn 1952, enillodd Le Fort Wobr Gottfried-Keller, gwobr lenyddol uchel ei pharch yn y Swistir.

Ymysg ei nifer o weithiau eraill, cyhoeddodd *Le Fort* a *Die ewige Frau* (1934), a ymddangosodd mewn clawr meddal yn Saesneg yn 2010. Roedd y gwaith hwn yn fyfyrdod ar ferched.

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Academi Iaith a Barddoniaeth Almaeneg, Academi Celfyddydau Cain Bafaria, Academy of Arts, Berlin am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion Almaenig
Categori:Genedigaethau 1876
Categori:Marwolaethau 1971
Categori:Merched y 19eg ganrif
Categori:Pobl o Minden
Rita Mae Brown

Awdures Americanaidd yw **Rita Mae Brown** (ganwyd 28 Tachwedd 1944) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel sgriptiwr, bardd, chwaraewr polo, nofelydd, hunangofiannydd ac awdur.

Cafodd ei geni yn Hanover ar 28 Tachwedd 1944. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Efrog Newydd, Prifysgol Florida ac Ysgol y Celfyddydau Gweledol. 

Ymhlith y gwaith pwysig a nodedig yr ysgrifennodd y mae: *Rubyfruit Jungle*.

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Lavender Menace am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion Americanaidd
Categori:Genedigaethau 1944
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Hannover
Annemarie Schimmel

Awdures o'r Almaen oedd **Annemarie Schimmel** (7 Ebrill 1922 - 26 Ionawr 2003) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel cyfieithydd ac academydd a arbenigai mewn Astudiaethau Dwyreiniol.

Fe'i ganed yn Erfurt, talaith Thuringia, yr Almaen ar 7 Ebrill 1922; bu farw yn Bonn ac fe'i claddwyd yn Poppelsdorfer Friedhof. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Humboldt, Berlin. Priododd yn fyr yn y 1950au, ond nid oedd bywyd domestig yn gweddu iddi, a dychwelodd yn fuan i'w hastudiaethau ysgolheigaidd. Enillodd ail ddoethuriaeth ym Marburg yn hanes crefyddau (Religionswissenschaft) yn 1954. 

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Academi Frenhinol Celfyddydau a Gwyddorau yr Iseldiroedd, Academi Celf a Gwyddoniaeth America am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion Almaenig
Categori:Genedigaethau 1922
Categori:Marwolaethau 2003
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Erfurt
Sarah Kirsch

Awdures o'r Almaen oedd **Sarah Kirsch** (16 Ebrill 1935 - 5 Mai 2013) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel bardd, awdur plant a chyfieithydd.

Cafodd ei geni yn Limlingerode, yr Almaen ar 16 Ebrill 1935; bu farw yn Heide. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Halle-Wittenberg a Sefydliad Llenyddiaeth yr Almaen. Ei henw bedydd oedd Ingrid Bernstein ond newidiodd hwnnw mewn protest yn erbyn gwrth-semitiaeth ei thad. Ym 1965, ysgrifennodd lyfr o gerddi ar y cyd â'r awdur Rainer Kirsch (1934 – 2015), yr oedd yn briod â hi am ddeng mlynedd. 

Roedd yn gymarol wleidyddol ei natur, ac yn ystod ei hoes bu'n aelod o Blaid Undod Sosialaidd yr Almaen.
## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Academi Iaith a Barddoniaeth Almaeneg am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion Almaenig
Categori:Genedigaethau 1935
Categori:Marwolaethau 2013
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Limlingerode
Dorothy Day

Awdures o Americanaidd oedd **Dorothy Day** (8 Tachwedd 1897 - 29 Tachwedd 1980) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel newyddiadurwr, ymgyrchydd, golygydd, undebwr llafur ac ymgyrchydd dros heddwch. Yn 1917 cafodd ei charcharu fel aelod o fudiad di-drais 'Y Gwyliedydd Tawel' (*Silent Sentinels*).

Cafodd ei geni yn Brooklyn Heights, Brooklyn, efrog Newydd ar 8 Tachwedd 1897; bu farw yn Ninas Efrog Newydd o drawiad ar y galon. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Illinois a Phrifysgol Illinois yn Urbana–Champaign. 

Ymhlith y gwaith pwysig a nodedig yr ysgrifennodd y mae ei bywgraffiad: *The Long Loneliness* (1952; Harper & Brothers).

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Weithwyr Diwydiannol y Byd, Silent Sentinels am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion Americanaidd
Categori:Genedigaethau 1897
Categori:Marwolaethau 1980
Categori:Merched y 19eg ganrif
Categori:Pobl o Brooklyn
Carolyn Janice Cherryh

Awdures o'r Unol Daleithiau yw **Carolyn Janice Cherryh** (ganwyd 1 Medi 1942) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel cyfieithydd, nofelydd, awdur ffuglen wyddonol ac awdur. Mae hi wedi ysgrifennu dros 80 o lyfrau ers canol y 1970au, gan gynnwys y nofelau arobryn *Downbelow Station* (1981) a *Cyteen* (1988); lleolwyd y ddwy nofel mewn lleoliad dychmygol. Mae gan yr awdur asteroid, 77185 Cherryh, a enwyd ar ei hôl.

Cafodd Carolyn Janice Cherry ei geni yn St. Louis ar 1 Medi 1942. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Johns Hopkins a Phrifysgol Oklahoma. 

## Aelodaeth 
Bu'n  aelod o Gymdeithas Phi Beta Kappa am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1942
Categori:Llenorion benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o St. Louis, Missouri
Helga M. Novak

Awdures o'r Almaen a Gwlad yr Iâ oedd **Helga M. Novak** sy'n llysenw (8 Medi 1935 - 24 Rhagfyr 2013) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel cydweithiwr answyddogol, bardd ac awdur.

Cafodd Maria Karlsdottir ei geni yn Köpenick, i'r de-ddwyrain o Berlin ar 8 Medi 1935; bu farw yn Rüdersdorf. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Leipzig a Sefydliad Llenyddiaeth yr Almaen. 

## Aelodaeth 
Bu'n  aelod o Ganolfan PEN yr Almaen, Ieuenctid Rhydd yr Almaen, Cymdeithas ysgrifenwyr Almaeneg am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion Almaenig
Categori:Llenorion o Wlad yr Iâ
Categori:Genedigaethau 1935
Categori:Marwolaethau 2013
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Ferlin
Hanna Johansen

Awdures o'r Swistir yw **Hanna Johansen** (ganwyd 17 Mehefin 1939; m. 25 Ebrill 2023) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel awdur a chyfieithydd.

Cafodd ei geni yn Bremen, yr Almaen ar 17 Mehefin 1939. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Göttingen a Phrifysgol Marburg. 
Priododd Adolf Muschg. Ymhlith y gwaith pwysig a nodedig yr ysgrifennodd y mae: *7×7 Tales of* a *Sevensleeper*.

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Academi Iaith a Barddoniaeth Almaeneg am rai blynyddoedd.

## Gwobrau
* 1980 Ehrengabe des Kantons Zürich
* 1986 Marie-Luise-Kaschnitz-Preis
* 1987 Conrad-Ferdinand-Meyer-Preis (together with Martin Hamburger)
* 1990 Schweizerischer Jugendbuchpreis
* 1991 Kinderbuchpreis des Landes Nordrhein-Westfalen
* 1993 Österreichischer Kinder- und Jugendbuchpreis
* 1993 Literaturpreis des Landes Kärnten beim Ingeborg-Bachmann-Wettbewerb
* 1993 Phantastik-Preis der Stadt Wetzlar for *Über den Himmel*
* 2003 Solothurner Literaturpreis
* 2007 Anerkennungsgabe der Stadt Zürich

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1939
Categori:Marwolaethau 2023
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Georg August Göttingen
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Philipp Marburg
Categori:Llenorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Swistir
Categori:Llenorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Swistir
Categori:Merched a aned yn y 1930au
Categori:Pobl o Bremen
Categori:Pobl fu farw yn y Swistir
Categori:Ymfudwyr o'r Almaen i'r Swistir
Christia Adair

Ffeminist o'r Unol Daleithiau oedd **Christia Adair** (22 Hydref 1893 - 31 Rhagfyr 1989) sy'n nodigedig am ei gwaith fel ymgyrchydd, ymgyrchydd pleidlais i ferched a swffragét. Mae murlun yn Texas am ei bywyd, wedi'i arddangos mewn parc sirol a enwir ar ei hôl.

Cafodd Christia V. Daniels Adair ei geni yn Victoria, Texas ar 22 Hydref 1893. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Huston–Tillotson a Phrifysgol Prairie View A&M. 

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o NAACP, Eglwys Fethodistaidd Esgobol am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Ffeministiaid o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1893
Categori:Marwolaethau 1989
Categori:Merched y 19eg ganrif
Categori:Swffragetiaid
Categori:Pobl o Victoria, Texas
Inge Scholl

Awdures o'r Almaen oedd **Inge Scholl** (11 Awst 1917 - 4 Medi 1998) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel awdur a gwrthryfelwr milwrol.

Cafodd Inge Aicher-Scholl ei geni yn Ingersheim an der Jagst, yr Almaen, yn ferch i faer y dref, ar 11 Awst 1917; bu farw yn Leutkirch im Allgäu o ganser. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Ludwig Maximilian, Munich.

Priododd Otl Aicher, a oedd yn un o sefydlwyr y coleg cynllunio *Hochschule für Gestaltung (HfG Ulm*. 
Roedd hi'n ymgyrchydd brwd gyda'r mudiad heddwch yn hanner olaf yr 20g.

Ysgrifennodd nifer o lyfrau am y mudiad 'Rhosyn Gwyn'.

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Weiße Rose (Y Rhosyn Gwyn) am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion Almaenig
Categori:Genedigaethau 1917
Categori:Marwolaethau 1998
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Ingersheim an der Jagst
Ulrike Draesner

Awdures o'r Almaen yw **Ulrike Draesner** (ganwyd 20 Ionawr 1962) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel awdur, awdur a chyfieithydd. Dyfarnwyd Gwobr Nicolas Born iddi yn 2016 .

Yn ferch i bensaer, cafodd ei geni yn München ar 20 Ionawr 1962. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Ludwig Maximilian, Munich. 
Darllenodd y Gyfraith, Saesneg ac Almaeneg yn ogystal ag Athroniaeth ym Munich, Salamanca a Rhydychen.

Yn 1993, rhoddodd Ulrike Draesner y gorau i'w gyrfa academaidd er mwyn gweithio fel awdur llawn amser. Mae hi wedi byw yn Berlin ers 1994, gan ysgrifennu barddoniaeth a rhyddiaith. Mae ei nofel *Vorliebe* (2010) yn nofel ramant.

## Aelodaeth 
Bu'n  aelod o Ganolfan PEN yr Almaen, Academi Gwyddorau a Chelfyddydau Gogledd Rhine-Westphalia am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion Almaenig
Categori:Genedigaethau 1962
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o München
Dea Loher

Awdures o'r Almaen yw **Dea Loher** (ganwyd 20 Ebrill 1964) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel dramodydd, awdur ac awdur.

Cafodd **Andrea Beate Loher** ei geni yn Traunstein ar 20 Ebrill 1964. 
I ddechrau, defnyddiodd yr enw cyntaf Dea fel enw barddol (llysenw), ond yna newidiodd ei henw yn swyddogol i Dea. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Ludwig Maximilian, Munich a Phrifysgol Gelf yr Almaen. 

Cafodd ei dramâu cyntaf eu perfformio am y tro cyntaf yn gynnar yn y 1990au, ac enillodd gydnabyddiaeth fel un o ddramodwyr Almaenig ifanc pwysicaf ei hoes. Ers hynny mae Dea Loher wedi ennill gwobrau mawr am ddrama a llenyddiaeth yn yr Almaen, gan gynnwys y wobr  Joseph-Breitbach-Preis.

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Academi Iaith a Barddoniaeth Almaeneg am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion Almaenig
Categori:Genedigaethau 1964
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Traunstein
Mirjam Pressler

Nofelydd a chyfieithydd llenyddiaeth o'r Almaen oedd **Mirjam Pressler** (18 Mehefin 1940 - 16 Ionawr 2019). Mae'n awdur i dros 30 o lyfrau plant a phobl ifanc, a chyfieithodd dros 300 o weithiau gan awduron eraill o Hebraeg, Saesneg, Iseldireg ac Affricaneg.

Cafodd ei geni yn Darmstadt, yr Almaen ar 18 Mehefin 1940; bu farw yn Landshut. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Ludwig Maximilian, Munich ac Ysgol Gelf Städelschule. 

## Aelodaeth 
Bu'n  aelod o Ganolfan PEN yr Almaen am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion Almaenig
Categori:Genedigaethau 1940
Categori:Marwolaethau 2019
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Darmstadt
Ida B. Wells

Ffeminist o'r Unol Daleithiau oedd **Ida B. Wells** (16 Gorffennaf 1862 - 25 Mawrth 1931) sy'n nodigedig am ei gwaith fel newyddiadurwr, cymdeithasegydd, swffragét ac ymgyrchydd pleidlais i ferched. Gellid dadlau mai hi oedd y fenyw ddu enwocaf yn America. Canolbwyntiodd ar drechu rhagfarn a thrais.

Cafodd **Ida Bell Wells-Barnett** ei geni yn Holly Springs, Mississippi ar 16 Gorffennaf 1862; bu farw yn Chicago o wremia ac fe'i claddwyd ym Mynwent Oak Woods. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Fisk a Choleg Rust. 
Bu'n briod i Ferdinand Lee Barnett. 
Roedd yn gymarol wleidyddol ei natur, ac yn ystod ei hoes bu'n aelod o Blaid Weriniaethol.
## Aelodaeth 
Bu'n aelod o NAACP, Cymdeithas Genedlaethol Clybiau Merched Duon, Cyngor Cenedlaethol Affro-Americanaidd am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Ffeministiaid o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1862
Categori:Marwolaethau 1931
Categori:Merched y 19eg ganrif
Categori:Swffragetiaid
Categori:Pobl o Mississippi
Louise Bryant

Ffeminist o'r Unol Daleithiau oedd **Louise Bryant** (5 Rhagfyr 1885 – 6 Ionawr 1936) sy'n cael ei hystyried yn nodedig am ei gwaith fel newyddiadurwr, awdur a swffragét, ac am  ei darllediad cydymdeimladol o Rwsia a'r Bolsieficiaid yn ystod Chwyldro Rwsia. Ysgrifennodd Bryant, a briododd ei chyd-newyddiadurwr John Reed (ei hail ŵr) ym 1916, am arweinwyr Rwsia fel Katherine Breshkovsky, Maria Spiridonova, Alexander Kerensky, Vladimir Lenin, a Leon Trotsky.

Cafodd Anna Louise Mohan ei geni yn San Francisco ar 5 Rhagfyr 1885; bu farw yn Sèvres o strôc. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Oregon, Prifysgol Nevada, Reno. 

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Silent Sentinels am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1885
Categori:Marwolaethau 1936
Categori:Ffeministiaid o'r Unol Daleithiau
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Llenorion Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Merched y 19eg ganrif
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Newyddiadurwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o San Francisco, Califfornia
Categori:Swffragetiaid
Felicitas Hoppe

Awdures Almaenig yw **Felicitas Hoppe** (ganwyd 22 Rhagfyr 1960) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel awdur plant. Fel awdur cymharol ifanc, llwyddiannus a benywaidd, mae'n perthyn i grŵp o awduron y mae beirniaid llenyddol yn galw'r "Fräuleinwunder" arnynt.

Cafodd ei geni yn Hameln ar 22 Rhagfyr 1960. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Oregon, Prifysgol Rhydd Berlin a Phrifysgol Tübingen (yr *Eberhard Karls Universität *). 

## Aelodaeth 
Bu'n  aelod o Ganolfan PEN yr Almaen, Academi Iaith a Barddoniaeth Almaeneg am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion Almaenig
Categori:Genedigaethau 1960
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Hameln
Jeannette Rankin

Ffeminist a gwleidydd o'r Unol Daleithiau oedd **Jeannette Rankin** (11 Mehefin 1880 - 18 Mai 1973) sydd hefyd yn nodedig am ei gwaith fel gweithiwr cymdeithasol, heddychwr,  gweithredydd dros heddwch a swffragét. Hi oedd y fenyw gyntaf i gynnal swydd ffederal yn yr Unol Daleithiau. Fe'i hetholwyd i Dŷ Cynrychiolwyr Unol Daleithiau America fel aelod o'r blaid weriniaethol yn 1916, ac eto yn 1940. Hyd yma (2019), hi yw'r unig wraig o Montana sydd wedi ei ethol i'r Gyngres.

Cafodd ei geni yn Missoula, Montana ar 11 Mehefin 1880; bu farw yn Carmel-by-the-Sea. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Montana, Prifysgol Washington ac Ysgol Gwaith Cymdeithasol Prifysgol Columbia. 

Roedd yn gymharol wleidyddol ei natur, ac yn ystod ei hoes bu'n aelod o Blaid Weriniaethol.

## Aelodaeth 
Bu'n  aelod o Gynghrair Ryngwladol Menywod dros Heddwch a Rhyddid am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Ffeministiaid o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1880
Categori:Marwolaethau 1973
Categori:Merched y 19eg ganrif
Categori:Swffragetiaid
Categori:Pobl o Montana
Anna Seghers

Awdures o'r Almaen a Hwngari oedd **Anna Seghers** (19 Tachwedd 1900 - 1 Mehefin 1983) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel awdur a nofelydd.

Fe'i ganed yn Mainz, Rhineland-Palatinate, yr Almaen ar 19 Tachwedd 1900; bu farw yn Nwyrain Berlin ac fe'i claddwyd ym Mynwent Dorotheenstadt. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Heidelberg a Phrifysgol Cologne.

Bu'n briod i Johann Lorenz Schmidt ac roedd Pierre Radvanyi yn blentyn iddi. Ymhlith y gwaith pwysig a nodedig yr ysgrifennodd y mae: *The Seventh Cross*.
Roedd yn gymarol wleidyddol ei natur, ac yn ystod ei hoes bu'n aelod o Blaid Gomiwnyddol yr Almaen a Phlaid Undod Sosialaidd yr Almaen.

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Academi Celfyddydau'r GDR am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1900
Categori:Marwolaethau 1983
Categori:Llenorion benywaidd o'r Almaen
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Mainz
Lina Kostenko

Awdures o'r Undeb Sofietaidd a Wcráin oedd **Lina Kostenko** (ganwyd 19 Mawrth 1930) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel bardd, ac awdur plant. Mae hi'n Athro Anrhydeddus Academi Kyiv Mohyla, ac yn Ddoethur Anrhydeddus Prifysgolion Lviv a Chernivtsi.

Cafodd **Lina Vasylivna Kostenko** ei geni yn Rzhyshchiv, Kiev Oblast ar 19 Mawrth 1930. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Pedagogaidd Cenedlaethol Dragomanov a Sefydliad Llenyddol Maxim Gorky. 

Mae Kostenko yn gynrychiolydd blaenllaw o feirdd Wcreineg y 1960au a elwir yn "Chwedegwyr". Dechreuodd y grŵp hwn gyhoeddi yn ystod y 1950au a chyrhaeddodd ei anterth yn gynnar yn y 1960au. Yn ystod y 1950au pan gyhoeddodd Kostenko ei cherddi cyntaf mewn cylchgronau mawr Wcrain.

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Undeb Awduron yr USSR am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion o Wcráin
Categori:Genedigaethau 1930
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Rzhyshchiv
Julia Child

Awdures o'r Unol Daleithiau oedd **Julia Child** (15 Awst 1912 - 13 Awst 2004) sy'n nodigedig am ei gwaith fel awdur, cogydd a chyflwynydd teledu. 
Caiff ei chydnabod am ddod â bwyd Ffrengig i'r cyhoedd yn America, gyda'i llyfr coginio cyntaf, *Mastering the Art of French Cooking*, a'i rhaglenni teledu dilynol, y mwyaf nodedig ohonynt oedd *The French Chef*, a ddarlledwyd am y tro cyntaf yn 1963.

Cafodd **Julia Carolyn McWilliams** ei geni yn Pasadena, California ar 15 Awst 1912; bu farw yn Santa Barbara o fethiant yr arennau. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Smith, Massachusetts. 
Bu'n briod i Paul Cushing Child. Ymhlith y gwaith pwysig a nodedig yr ysgrifennodd y mae: *The French Chef*.

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Academi Celf a Gwyddoniaeth America am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Derbynwyr Medal Rhyddid yr Arlywydd
Categori:Llenorion o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1912
Categori:Marwolaethau 2004
Categori:Merched yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o Pasadena, Califfornia
Lola Maverick Lloyd

Ffeminist o'r Unol Daleithiau oedd **Lola Maverick Lloyd** (24 Tachwedd 1875 - 25 Gorffennaf 1944) sy'n nodigedig am ei gwaith fel swffragét a heddychwr. 

Cafodd ei geni yn Castroville, Texas i deulu cyfoethog Maverick, priododd Lola Maverick â William Bross Lloyd, mab y newyddiadurwr Henry Demarest Lloyd. Gyda'i gilydd, fe wnaethon nhw ddefnyddio cyfoeth ac enw da'r teulu i gefnogi achos y ferch a'i hawliau.

Bu farw yn Winnetka o ganser. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Smith, Massachusetts. 

## Aelodaeth 
Bu'n  aelod o Gynghrair Ryngwladol Menywod dros Heddwch a Rhyddid am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Ffeministiaid o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1875
Categori:Marwolaethau 1944
Categori:Merched y 19eg ganrif
Categori:Swffragetiaid
Categori:Pobl o Castroville
Luise Rinser

Awdures o'r Almaen oedd **Luise Rinser** (30 Ebrill 1911 - 17 Mawrth 2002) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel nofelydd, awdures straeon byrion a beirniad llenyddol. 

Cafodd ei geni yn Pitzling ar 30 Ebrill 1911; bu farw yn Unterhaching. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Ludwig Maximilian, Munich. Bu'n briod i Carl Orff a Klaus Herrmann. 

Ymhlith y gwaith pwysig a nodedig yr ysgrifennodd y mae: *Nordkoreanisches Reisetagebuch a Bruder Feuer*.

Er iddi wrthod ymuno â'r Blaid Natsïaidd, ar ôl 1936 roedd yn perthyn i'r NS-Frauenschaft. Yn 1944, cafodd ei gwadu gan 'gyfaill' Natsïaidd am danseilio ysbryd milwrol, Almaenig ac fe'i carcharwyd; daeth diwedd y rhyfel ac ataliwyd yr achos cyfreithiol yn ei herbyn, a fyddai fwy na thebyg wedi dod i ben gyda dedfryd o farwolaeth am frad. Disgrifiodd ei phrofiadau yng ngharchar merched Traunstein yn ei yn ei chyfrol *Gefängnistagebuch*, 1946.

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Academi Iaith a Barddoniaeth Almaeneg am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion Almaenig
Categori:Genedigaethau 1911
Categori:Marwolaethau 2002
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Pitzling