Eugene Cernan

Gofodwr, awyrennwr llyngesol, peiriannydd trydanol, peiriannydd awyrenegol a peilot-ymladdwr o'r Unol Daleithiau oedd **Eugene Andrew** "**Gene**" **Cernan**, CAPT, USN (; 14 Mawrth 1934 – 16 Ionawr 2017), ac y dyn olaf i gerdded ar y Lleuad ym 1972.

Teithiodd i'r gofod deirgwaith: fel Peilot y Gemini 9A ym mis Mehefin 1966, fel Peilot y Modiwl Lleuad ar Apollo 10 ym mis Mai 1969, ac fel Rheolwr Apollo 17 ym mis Rhagfyr 1972, y glaniad olaf o deithiau Apollo ar y lleuad. Ar Apollo 17, daeth Cernan yr unfed person ar ddeg i gerdded ar y Lleuad a'r dyn mwyaf diweddar i gerdded ar y Lleuad, gan mai fe oedd yr olaf i fynd nôl mewn i'r Modiwl Lleuad *Challenger* ar ôl y trydedd gweithgaredd allgerbydol (EVA), yr olaf yn y daith. Roedd Cernan hefyd yn aelod wrth gefn o'r criw ar gyfer teithiau gofod Gemini 12, Apollo 7 ac Apollo 14.

## Bywgraffiad 
### Blynyddoedd cynnar 
Ganwyd Cernan ar 14 Fawrth 1934, yn Chicago, Illinois, yn fab i Rose (Cihlar) ac Andrew Cernan. Roedd ei dad o dras Slofacaidd ac roedd ei fam o dras Tsiecaidd. Magwyd Cernan yn nhrefi maestrefol Bellwood a Maywood. Roedd Cernan yn Sgowt ac enillodd rheng Ail Ddosbarth. Ar ôl graddio o Proviso East High School yn Maywood yn 1952, mynychodd Prifysgol Purdue, lle daeth yn aelod o'r frawdoliaeth Phi Gamma Delta. Derbyniodd Baglor yn y Gwyddorau, gradd mewn Peirianneg Drydanol yn 1956, lle roedd ei GPA terfynol yn 5.1 allan o 6.0.

Roedd ei ddiddordebau yn cynnwys hoffter am geffylau, chwaraeon, hela, pysgota, a hedfan.

## Marwolaeth 
Bu farw Cernan mewn ysbyty yn Houston ar 16 Ionawr 2017, yn 82 oed.

## Mewn diwylliant poblogaidd 
de|bawd|Siwt ofod Cernan wedi ei arddangos yn Amgueddfa Cenedlaethol Awyr a Gofod yn Washington, D. C.
Ar 2 Gorffennaf 1974, roedd Cernan yn un o bryfocwyr Don Rickles ar *The Dean Martin Celebrity Roast*. Ar ddiwedd y rhaglen, talodd Rickles (a fynychodd lansiad Apollo 17) deyrnged i Cernan fel "arwr mawr, hyfryd, gwych." Ymddangosodd Cernan yng nghyfres fer o raglenni dogfen y Discovery Channel *When We Left Earth: The NASA Missions*, gan roi sylwebaeth am ei deithiau a gweithgaredd fel gofodwr. Yng nghyfres fer HBO *From the Earth to the Moon* (1998) a enillodd wobr Primetime Emmy, fe'i bortreadwyd gan Daniel Hugh Kelly.

Roedd gan Cernan stori am ysgrifennu llythrennau cyntaf ei ferch, Tracy, ar graig ar y Lleuad (nid rhywbeth a wnaeth mewn gwirionedd - fe'i sgrifennodd yn fras yn y tywod), a fe'i grybwyllir yn amlwg yn yr 20fed pennod o drydydd cyfres *Modern Family*. Cafodd y stori, a perthynas Cernan â'i ferch, yn gyffredinol, ei haddasu yn ddiweddarach i gân "Tracy's Song" gan y band pop-roc No More Kings. Er na ysgrifennodd enw ei ferch ar garreg, dywedodd Cernan ei hun ar raglen ddogfen *The Last Man on the Moon* (2014) ei fod wedi eu ysgrifennu yn llwch y lleuad wrth iddo adael y rover i ddychwelyd i'r LEM a'r Ddaear.

Samplwyd llais Cernan llais o daith Apollo 17 gan Daft Punk ar albwm *Random Access Memories* (2013) y ddeuawd, ar y trac olaf o'r enw "Contact". Defnyddiwyd geiriau olaf Cernan ar wyneb y lleuad, ynghyd â atgofion Peilot Modiwl Lleuad Harrison Schmitt, gan y band Public Service Broadcasting ar gyfer y gân *Tomorrow*, y trac terfynol ar eu halbwm 2015 *The Race for Space*.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Gene Cernan yn hedfan y meddalwedd efelychu "Eagle Lander 3D"  
* Cernan ar Gwyddoniadur Gwyddoniaeth
* Cyfweliad Eugene Cernan ar *The Sky at Night* (BBC, 29 munud, RealPlayer)
* Check-Six.com - Damwain Helo, Gene Cernan 1971 
* 

Categori:Genedigaethau 1934
Categori:Marwolaethau 2017
Categori:Gofodwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Peirianwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl fusnes o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o Chicago
Categori:Pobl sydd wedi cerdded ar y lleuad
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Slofacaidd
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Tsiecaidd
Categori:Swyddogion Llynges yr Unol Daleithiau