Kim Campbell

Gwleidydd, diplomydd, cyfreithiwr, ac awdur o Ganada yw **Avril Phaedra Douglas** " **Kim** " **Campbell** PC CC OBC KC (ganwyd 10 Mawrth 1947).  Gweithredodd fel 19eg Prif Weinidog Canada rhwng 25 Mehefin a 4 Tachwedd 1993. Campbell yw prif weinidog benywaidd cyntaf Canada, ac o  hyd yn hyn, yr unig un. Cyn dod yn brif weinidog terfynol y Ceidwadwyr Blaengar (PC), Campbell oedd y fenyw gyntaf i weithredu fel gweinidog cyfiawnder yn hanes Canada a'r fenyw gyntaf i ddod yn weinidog amddiffyn mewn aelod-wladwriaeth NATO . 

Etholwyd Campbell i Gynulliad Deddfwriaethol British Columbia gyntaf fel aelod o Blaid Credyd Cymdeithasol British Columbia yn 1986 cyn cael ei hethol i Dŷ’r Cyffredin Canada fel PC yn 1988. O dan y Prif Weinidog Brian Mulroney, bu hi mewn nifer o swyddi cabinet gan gynnwys gweinidog cyfiawnder a thwrnai cyffredinol, gweinidog materion cyn-filwyr a gweinidog amddiffyn cenedlaethol rhwng 1990 a 1993. Daeth Campbell yn brif weinidog newydd ym mis Mehefin 1993 ar ôl i Mulroney ymddiswyddo yn sgil y dirywiad mewn poblogrwydd. Yn etholiad ffederal Canada 1993 ym mis Hydref y flwyddyn honno, dirywiwyd y Ceidwadwyr Blaengar, gan golli pob un ond dwy sedd o fwyafrif blaenorol, gyda Campbell yn colli ei sedd ei hun. Ei phrifweinidogaeth o 132 diwrnod yw'r trydydd byrraf yn hanes Canada.

Roedd Campbell hefyd y person cyntaf i dal y swydd a ganwyd rhwng 1946 - 1964 ( baby boomer), yn ogystal â'r unig brif weinidog a anwyd yn British Columbia .  Campbell yw'r cadeirydd bwrdd cynghori Goruchaf Lys yng Nghanada. 

## Bywyd cynnar 
Ganed Campbell ym Mhort Alberni, British Columbia, mae'n ferch i Phyllis “Lissa” Margaret (née Cook; 1923–2013) a George Thomas Campbell (1920–2002), bargyfreithiwr a oedd wedi gwasanaethu gyda’r Seaforth Highlanders of Canada yn yr Eidal. Ganed ei thad ym Montreal, i rieni Albanaidd o Glasgow. 

Tra oedd hi ar ei harddegau, symudodd Campbell a'i theulu i Vancouver. Roedd Campbell yn un o bum cyd-westeiwr ac aeth ar y rhaglen teledu i blant CBC *Junior Television Club*, ym mis Mai a Mehefin 1957. 

Gadawodd ei mam pan oedd Campbell yn 12, gan adael Kim a'i chwaer Alix i gael eu magu gan eu tad. Yn ystod ei harddegau, llysenw Campbell ei hun fel Kim. Yn Vancouver, mynychodd Campbell Ysgol Uwchradd Tywysog Cymru ac roedd yn fyfyriwr o'r radd flaenaf. Daeth yn llywydd myfyriwr benywaidd cyntaf yn ysgol, a graddiodd yn 1964.

## Prifysgol a gyrfa gynnar 
Enillodd Campbell radd baglor gydag anrhydedd mewn gwyddoniaeth wleidyddol o Brifysgol British Columbia, gan raddio ym 1969. Roedd hi'n weithgar yn llywodraeth y myfyrwyr a gwasanaethodd fel llywydd benywaidd cyntaf yr ysgol yn y dosbarth glasfyfyriwr(freshman). Yna cwblhaodd flwyddyn o astudiaethau graddedig yn yr ysgol honno, i gymhwyso ar gyfer astudiaethau lefel doethuriaeth.  Ymunodd Campbell â London School of Economics yn 1970 i astudio tuag at ei doethuriaeth mewn llywodraeth Sofietaidd, a threuliodd dri mis ar daith yn yr Undeb Sofietaidd, rhwng Ebrill a Mehefin 1972. Treuliodd sawl blwyddyn yn astudio’r iaith Rwsieg, a honnodd ei bod bron yn rhugl,  er pan ofynnwyd iddi ddweud ychydig eiriau o groeso gan ohebydd i Boris Yeltsin yn ystod ei ymweliad â Chanada yn 1993, ni allai dweud llawer ond dweud "Helo Mr. Yeltsin".  Gadawodd Campbell ei hastudiaethau doethuriaeth yn y pen draw, gan ddychwelyd i fyw i Vancouver ar ôl priodi Nathan Divinsky, ei phartner hir dymor, ym 1972. Enillodd LL. B. o Brifysgol British Columbia yn 1983. Cafodd ei galw i Far British Columbia yn 1984, a bu’n ymarfer y gyfraith yn Vancouver tan 1986.

## Teulu a gyrfa wleidyddol gynnar 
Yn ystod ei phriodas â Divinsky, bu Campbell yn darlithio'n rhan-amser mewn gwyddoniaeth wleidyddol ym Mhrifysgol British Columbia ac yng Ngholeg Cymunedol Vancouver . Tra oedd hi'n dal i fynychu ysgol y gyfraith, aeth i wleidyddiaeth fel ymddiriedolwr ar Fwrdd Ysgol Vancouver, gan ddod, yn 1983, yn gadeirydd y bwrdd hwnnw a gwasanaethu yn 1984 fel ei is-gadeirydd. Honnodd unwaith iddi ddweud wrth y bwrdd i "back off", er bod eraill yn honni ei bod wedi dweud "fuck off".  Yn gyfan gwbl, bu'n ymddiriedolwr yno o 1980 i 1984. Ysgarwyd Campbell a Divinsky ym 1983, a phriododd Campbell Howard Eddy ym 1986,  barhaodd y priodas tan ychydig cyn iddi ddod yn brif weinidog. Campbell yw ail brif weinidog Canada i gael ysgariad, ar ôl Pierre Trudeau.

Bu hi'n canlyn â Gregory Lekhtman, y dyfeisiwr Exerlopers, am gyfnod byr, yn ystod ei thymor fel prif weinidog, ond roedd y berthynas yn gymharol breifat ac ni wnaeth ei gynnwys yn ymgyrch etholiadol 1993 . Ar hyn o bryd mae hi'n briod â Hershey Felder, actor, dramodydd, cyfansoddwr, a phianydd cyngerdd.

## Gwleidyddiaeth daleithiol 
Campbell oedd ymgeisydd aflwyddiannus Plaid Credyd Cymdeithasol British Columbia yng Nghanolfan Vancouver am sedd yng Nghynulliad Deddfwriaethol British Columbia yn 1983, gan dderbyn 12,740 o bleidleisiau (19.3% mewn marchogaeth dau aelod). Yna bu'n gweithio am gyfnod byr yn swyddfa'r Premier Bill Bennett . Rhedodd Campbell yn aflwyddiannus ar gyfer arweinyddiaeth y blaid Social Credit party yn ystod haf 1986 (gan ddod yn olaf gyda 14 pleidlais gan y cynadleddwyr), ond cafodd ei hethol ym mis Hydref 1986 i Gynulliad Deddfwriaethol British Columbia fel aelod Social Credit dros Vancouver-Point Gray, gan gael 19,716 o pleidleisiau (23.2%, hefyd mewn marchogaeth dau aelod). Wedi'i thraddodi i'r meinciau cefn, roedd hi wedi dadrithio ag arweinyddiaeth y Pennaeth Bill Vander Zalm ac anghytunodd gydag ef a Social Credit ynghylch mater erthyliad, a wrthwynebwyd gan Vander Zalm. Penderfynodd Campbell adael gwleidyddiaeth daleithiol a mynd i mewn i wleidyddiaeth ffederal. 

## Gwleidyddiaeth ffederal 
Etholwyd Campbell yn etholiad ffederal 1988 yn Aelod Seneddol (AS) o Ganolfan Vancouver . Enillodd enwebiad y blaid ar ôl i'r swyddog, Pat Carney, wrthod sefyll i gael ei henwebu. Ym 1989, penodwyd Campbell i'r cabinet fel gweinidog gwladol (materion Indiaidd a datblygiad gogleddol), rôl iau i weinidog materion Indiaidd a gogleddol . Rhwng 1990 a 1993, bu'n weinidog cyfiawnder a thwrnai cyffredinol, yn goruchwylio diwygiadau nodedig i'r Cod Troseddol ym meysydd rheoli drylliau ac ymosodiadau rhywiol. Ym 1990, yn dilyn penderfyniad y Goruchaf Lys i annilysu cyfraith erthyliad y wlad, Campbell oedd yn gyfrifol am gyflwyno Bil C-43 i lywodraethu erthyliadau yng Nghanada. Er iddi basio Tŷ’r Cyffredin, methodd â phasio’r Senedd, gan adael Canada heb unrhyw gyfraith genedlaethol yn llywodraethu erthyliadau. 

Ym 1993, trosglwyddwyd Campbell i swyddi gweinidog amddiffyn cenedlaethol a gweinidog materion cyn-filwyr . Ymhlith y digwyddiadau nodedig yn ystod ei chyfnod yn y swydd roedd hi'n delio â mater dadleuol ailosod hofrenyddion a gludir gan longau'r llynges, ac ar gyfer unedau chwilio ac achub. Daeth gweithredoedd Canada Airborne Regiment yn sgandal y Somalia Affair i'r amlwg gyntaf hefyd tra roedd Campbell yn weinidog.   Pan ddaeth Plaid Ryddfrydol Canada i rym, daeth y digwyddiad yn destun ymchwiliad cyhoeddus hir, gan barhau i ganolbwyntio sylw ar Campbell a'r PCs. 

## Cyfeiriadau 
Categori:Pobl o Ganada o dras Albanaidd
Categori:Cyn-fyfyrwyr Ysgol Economeg Llundain
Categori:Diplomyddion o Ganada
Categori:Genedigaethau 1947
Categori:Hunangofianwyr o Ganada
Categori:Prif Weinidogion Canada
Categori:Tudalennau gyda chyfieithiadau heb eu gwirio
Categori:Erthyglau LLGC 2023