Petal

alt=|bawd|Diagram yn dangos rhannau blodyn aeddfed. Yn yr enghraifft hon, mae'r perianth wedi ei rannu i galycs (sepalau) a chorola (petalau).
Dail wedi eu haddasu sy'n amgylchynu rhannau atgenhedlol blodau yw **petalau**. Yn aml, maent yn lliwgar neu â siapau anarferol er mwyn denu peillwyr. Gellir cyfeirio at holl betalau un blodyn gyda'i gilydd fel ***corola***. Fel arfer, mae petalau i'w gweld ar y cyd â set arall o ddail addasedig oddi tanynt; y rhain yw'r o'r enw sepalau, neu'r *calycs* pan yn cyfeirio at y set gyfan ohonynt. Gyda'i gilydd, mae'r corola a'r calycs yn ffurfio'r *perianth*. Mewn rhywogaethau lle mae'r petalau a'r sepalau yn anodd i'w gwahaniaethu, megis yn y genera *Aloe* a *Tulipa*, maen nhw'n cael eu hadnabod fel y *tepalau*. I'r gwrthwyneb, mae llawer o blanhigion lle mae'r sepalau a'r petalau yn dra gwahanol, felly gellir defnyddio'r gair cywir yn hyderus. Pan fo tepalau diwahaniaeth yn debyg i betalau clasurol, gelwir nhw yn *betalffurf*. Mae tepalau petalffurf i'w gweld mewn yn y monocotyledonau petalffurf megis lilïau.

Er fod petalau yn aml yn amlwg iawn mewn planhigion sy'n cael eu peillio gan anifeiliaid, mewn planhigion sy'n cael eu peillio gan y gwynt, mae'r petalau fel arfer yn fychan neu ar goll yn llwyr.

## Corola 
[alt=|bawd|Corola yn ffurfio tiwb gyda phigau hir (a chalycs gwyrdd ar wahân) ym mlodau *Brugmansia aurea*, planhigyn yn nheulu'r [codwarth (Solanaceae).]]
Mae rhan y corola mewn esblygiad planhigion wedi ei astudio yn eang ers i Charles Darwin gynnig damcaniaeth fod corolâu hir wedi cyd-esblygu â thafodau hir mewn peillwyr.

Os yw petalau blodyn yn rhydd o'i gilydd, mae'r planhigyn yn *amlbetalog*. Os yw'r petalau wedi asio at ei gilydd oleiaf yn rhannol, mae'r planhigyn yn gamopetalog neu'n sympetalog. Mewn rhai rhywogaethau, megis trwyn y llo, mae'r corola'n asio i ffurfio tiwb hir.

## Amrywiadau 
alt=|bawd|*Pelargonium peltatum*: mae blodau'r planhigyn hwn bron yr un fath â rhai *Geranium*, ond eu bod yn sygomorffig.
alt=|chwith|bawd|*Geranium incanum* gyda blodyn actinomorffig, sy'n nodweddiadol o'r genws.
[bawd|[Pysen wen â blodau sygomorffig.]]
alt=|bawd|Cennin pedr (*Narcissus pseudonarcissus*), gan ddangos, o goesyn i frig y blodyn: fflurwain, cwpan, tepalau, corona.
Gall petalau fod yn wahanol iawn rhwng gwahanol rywogaethau o blanhigion. Yn gyntaf, mae nifer y petalau yn aml yn nodweddiadol o grwpiau dosbarthu. Er enghraifft, mewn planhigion ewdicot (y grwp mwyaf o blanhigion deugibog), mae pedwar neu bum petal i'w cael fel arfer, tra bo gan blodau mewn planhigion unhadgibog fel arfer dri neu chwe phetal, er fod llawer o eithriadau i'r rheol hwn.

Gall sidell y petalau, neu'r corola, ddangos unai cymesuredd cylchdro neu gymesuredd dwyochrog. Os oes cymesuredd cylchdro i'w weld, gyda'r petalau i gyd yr un siâp a'r un maint, mae'r blodyn yn *actinomorffig*. Os mai dim ond mewn un plân y ceir cymesuredd (hy cymesuredd dwyochrog), dywedir fod y blodyn yn *sygomorffig.* Mae blodau sygomorffig nodweddiadol yn cynnwys tegeirianau, pys a trwyn y llo.

Mewn llawer o aelodau teulu'r Asteraceae, megis blodyn yr haul, mae dau fath o flodau yn ffurfio un adeiledd blodeuol mawr. O amgylch y pen blodyn, ceir blodigau pelydr. Mae pob un o'r blodigau pelydr yma, mewn termau anatomegol, yn flodyn unigol, gydag un petal mawr. Yng nghanol y pen blodyn, ceir math arall: blodigau disg. Fel arfer, does gan y blodigau yma ddim petalau. Mewn cennin pedr (Narcissus), mae rhan isaf y tepalau wedi asio i ffurfio cwpan, tra bo'r gwir betalau hefyd wedi asio i ffurfio trwmped (*corona*).

Mae amrywiaeth eang i'w weld mewn planhigion blodeuol o ran y patrymau a'r lliwiau ar eu petalau, a gall rhywogaethau sy'n perthyn yn agos fod â phetalau lliw gwahanol iawn. Mewn llawer o rywogaethau, mae'r patrymau cymhleth ar y petalau wedi esblygu fel arwyddion er mwyn annog a thywys peillwyr. Gall y patrymau yma ddefnyddio pigmentau gweladwy, pigmentau uwchfioled neu liwiau strwythurol.

## Geneteg 
bawd|Model ABC datblygiad blodau. Mae'r organnau pennodol (sepalau, petalau, brigerau a charpelau) yn datblygu trwy gyfuniad unigryw o'r genynnau homeotig A, B ac C.

Ffurfiau gwahanol o'i gilydd yw sepalau, petalau, brigerau a charpelau, ac mae sail enetig eu datblygiad (y model ABC) yn adlewyrchu hyn.

## Cyfeiriadau 
Categori:Botaneg
Categori:Pages with unreviewed translations