open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anantasana (Vishnu'n Cysgu)

Asana neu osgo'r corff mewn ioga yw **Anantasana** (; IAST : *Anantāsana*), '''Vishnu'n Cysgu''' neu'r **Tragwyddol Un**  ac fe'i ceir heddiw mewn ymarferion ioga modern fel ymarfer corff.

## Geirdarddiad 
[bawd| Cerflun o [Vishnu yn cysgu ar y sarff anfeidrol. O Deml Huchchappaiyya Gudi, Aihole, Bagalkot, Karnataka, 7g.]]
Daw'r enw o'r geiriau Sansgrit *anantā* (अनन्त) sy'n golygu "heb ddiwedd" neu "yr un anfeidrol", am y sarff pen-mil Shesha y gorweddai Vishnu arni ar waelod y cefnfor primordial, a āsana (आसन) sy'n golygu "osgo" neu "sedd".

Darluniwyd asana lledorwedd gwahanol o'r enw Anantasana yn *Sritattvanidhi* yn y 19g. Disgrifir yr asana modern yn *Light on Yoga* 1966.

## Disgrifiad 
Mae Anantasana'n ddatblygiad naturiol o'r  asana gorwedd. Cynhelir y pen ag un llaw, y fraich uchaf ar y llawr ar yr ochr honno; mae'r llaw arall a'r goes yn cael eu hymestyn yn syth i fyny, y bysedd yn gafael ym mus bawd mawr y droed uchel. Mae'r fraich gynhaliol, y corff, a'r goes isaf mewn llinell syth.

## Gweler hefyd 
* Rhestr o asanas

## Cyfeiriadau 
## Darllen pellach 
* 

## Dolenni allanol 
* Techneg

Categori:Asanas anghymesur
Categori:Asanasa cryfder craidd
Categori:Asanas lledorwedd
Supta Padangusthasana (Bawd mawr y troed)

Asana lledorwedd mewn ymarferion ioga yw **Supta Padangusthasana** neu **Bawd mawr y troed**, Caiff ei ddefrnyddio o fewn ioga modern fel ymarferiad i gadw'n heini.

## Geirdarddiad 
Mae'r enw'n dod o'r Sanskrit सुप्त पादाङ्गुष्ठासन *Supta Pādāṅguṣṭhāsana*, o सुप्त Supta, "ail-lenwi", पादाङ्गुष्ठ pādāṅṅguṣṭha, "Bawd mawr y troed", a आस āsana, "osgo" neu "siâp y corff".

Nid yw'r asana hwn yn cael ei ddisgrifio mewn testunau ioga hatha canoloesol, ond mae'n ymddangos yn yr 20g am y tro cyntaf. Er enghraifft, mae'n 27fed yng nghyfres gynradd Ioga ashtanga vinyasa.

## Disgrifiad 
## Amrywiadau 
Os yw'r cefn yn anystwyth neu os yw'r llinynnau'n dynn, gellir ymarfer gyda gwregys neu lastig ioga, yn y ddwy law, wedi'i ddolennu dros y droed.

Gellir ymarfer yr asana hefyd gyda'r goes fertigol wedi'i chynnal gan golofn neu ffrâm drws, a'r goes arall yn ymestyn allan ar y llawr.

## Llyfryddiaeth 
* 
* 
* 
* 
* 

## Cyfeiriadau 
Categori:Asanas anghymesur
Categori:Asanas lledorwedd
Vriksasana (Y Goeden)

Asana, neu osgo'r corff, o fewn ioga  yw **Vriksasana** (; Rhufeiniad: vṛkṣāsana) neu osgo'r **Goeden**, syn cael ei nodi fel asana cydbwyso. Mae'n hynafol iawn ac yn un o'r ychydig o asanas sefyll mewn ioga hatha canoloesol, ac mae'n parhau i fod yn boblogaidd mewn ioga modern fel ymarfer corff.

## Geirdarddiad 
Daw'r enw o'r geiriau Sansgrit *vṛkṣa* (वृक्ष) sy'n golygu "coeden", ac *āsana* (आसन) sy'n golygu "osgo'r corff".

Mae'n ymddangos bod cerfiad carreg o'r 7g ym Mahabalipuram yn cynnwys ffigwr sy'n sefyll ar un goes, ac mwy na thebyg fod hyn yn dynodi bod ystum tebyg i vrikshasana yn cael ei ddefnyddio bryd hynny. Dywedir i'r bobl crefyddol a elwiryn sadhus ddisgyblu eu hunain trwy ddewis myfyrio yn yr ystum.

Disgrifir yr asana hwn yn nhestun *Gheraṇḍa Saṃhitā* 2.36 yn yr 17g. Yn fwy diweddar fe'i galwyd yr asana'n eicon symbolaidd iawn o ioga modern fel ymarfer corff; mae'n cael sylw'n aml mewn cylchgronau ioga, ac yn cael ei ymarfer mewn arddangosfeydd cyhoeddus fel ar gyfer Diwrnod Rhyngwladol Ioga.

## Amrywiadau 
Yn Ioga Bikram, mae Vriksasana (a elwir yn "Tadasana" yn y math yma o ioga) yn asana sefyll ychydig yn wahanol, gydag un goes wedi'i phlygu yn Padmasana (osgo'r lotws) a'r dwylo gyda'i gilydd dros y frest mewn safle gweddi. Fe'i dilynir gan blygu'r goes syth i safle sgwatio (a elwir yn "Padangustasana" yn Ioga Bikram) gyda'r sawdl wedi'i godi a'r glun yn gorffwys ar y ffer a'r sawdl, a'r goes arall mewn hanner Padmasana.

File:The Minister of State for Home Affairs, Shri Kiren Rijiju performing Yoga, on the occasion of the 3rd International Day of Yoga – 2017, in Gangtok, Sikkim on June 21, 2017 (2).jpg|Gweinidog Mewnol y Llywodraeth, Kiren Rijiju, mewn sesiwn o ioga cyhoeddus
Delwedd:Ganga Mahabalipuram2.jpg|Cerflun o Vrikshasana; top chwith
Delwedd:Vrksasana.jpg|Grwp o iogis y tu allan
Delwedd:Breath yoga with Shaymaa.jpg|Amrywiad, gydag un goes mewn Padmasana

## Gweler hefyd 
* Rhestr o asanas

## Llyfryddiaeth 
* 
* 

## Cyfeiriadau 
Categori:Asanas anghymesur
Categori:Asanas hatha canoloesol
Categori:Asanas sefyll
Tulasana

Asana, neu osgo'r corff o fewn ioga yw **Tulasana** (; IAST: *Tulāsana*), **Asana Cydbwysedd**, ***Dolasana*** (Y Siglen), ***Tolasana*** (Y Glorian), neu ***Utthita Padmasana*** (Lotws Uchel). Asana cydbwyso ar y dwylo yw hwn, mewn gwirionedd ac fe'i ceir mewn ioga modern fel ymarfer cadw'n heini.

## Geirdarddiad 
Daw'r enw o'r geiriau Sansgrit *tula* (तुला) sy'n golygu "cydbwysedd", ac *asana* (आसन, āsana) sy'n golygu "osgo" neu "siâp y corff".

Nid yw'r asana hwn yn cael ei ddisgrifio yn y testunau Ioga Hatha canoloesol. Ymddengys yn gyntaf yn *First Steps to Higher Yoga* 1970 , ac yn *Light on Yoga* BKS Iyengar ym 1966 lle mae'n cael ei sillafu fel **Tolasana**).

## Disgrifiad 
O'r siâp Padmasana (safle Lotws), mae'r ymarferydd gyda'r cledrau wedi'u gosod ar y llawr bob ochr i'r cluniau'n codi'r torso cyfan a phlethu'r coesau gan ddefnyddio'r breichiau a'r ysgwyddau.

## Gweler hefyd 
* Kukkutasana, ystum cydbwyso arall gyda'r coesau yn Padmasana
* Lolasana, asana crogdlws gwahanol
* Rhestr o asanas

## Darllen pellach 
* 
* 
* 
* 

## Cyfeiriadau 
Categori:Asanas anghymesur
Categori:Asanasa cryfder craidd
Categori:Asanas cydbwyso
Eka Pada Rajakapotasana (Brenin y Colomennod)

Asana neu safle ioga yw **Eka Pada** **Rajakapotasana** (; IAST: *Eka Pada Rājakapotāsana*) neu **Brenin y Colomennod [Un-goes]**. Yn y safle hon, mae'r cefn yn plygu yn ei ôl, tra bod y person yn eistedd. Caiff ei defnyddio fel rhan o ymarferion ioga modern fel ymarfer corff. Enw'r asana (neu 'osgo') yma o fewn Ioga Yin  yw'r **Alarch**, a cheir hefyd amrywiad ioga awyr, a gefnogir gyda'r defnydd o hamog, sef **Clomen yn Hedfan**.

## Geirdarddiad 
Daw'r enw o'r geiriau Sansgrit "eka" (एक) sy'n golygu "un"; "pada" (पाद) sy'n golygu "troed", "raja" (राज) sy'n golygu "brenin", *kapota* (कपोत) sy'n golygu "colomen" ac *asana* (आसन) sy'n golygu "osgo" neu "safle'r corff".

Disgrifir yr ystum yn yr 20g gan ddau o ddisgyblion Krishnamacharya, Pattabhi Jois yn ei *Ioga ashtanga vinyasa*, a BKS Iyengar yn ei *Light on Yoga*.

## Disgrifiad 
Gan ddechrau o'r eistedd yn Dandasana, mae un pen-glin wedi'i blygu, gan gadw'r pen-glin ar y llawr, felly mae'r droed ychydig o flaen y werddyr, a chymerir y goes arall yn syth yn ôl. Ar gyfer yr asana gorffenedig, mae pen-glin y y goes ôl yn plygu, a'r dwylo'n gafael yn y droed neu'r ffêr gydag un llaw neu'r ddwy law.
* Yn yr asana Colomen mewn Cwsg (neu'r Alarch yng Nghwsg mewn Ioga Yin), mae'r goes ôl yn syth gyda'r corff a'r breichiau wedi'u hymestyn ymlaen dros y goes sydd ymlaen wedi'i phlygu. Mae'r asana hwn weithiau'n cael ei alw'n "Golomen", ond mae'n osgo hollol wahanol i Kapotasana, gyda'i gefnblyg wrth benglinio.
* Yn Ioga Awyr, mae'r osgo Clomen Ehedog yn amrywiad a gefnogir gan hamog gydag un troed wedi'i fachu ar draws blaen yr hamog.

Delwedd:IMG 0585 2-- Swan.jpg|Osgo'r Alarch yn Ioga Yin - asana tebyg i Salamba Kapotasana.

## Gweler hefyd 
* Anjaneyasana, asana y Lleugad Cilgant, sy'n perthyn yn agos, gyda'r droed blaen ar y llawr a'r pen-glin blaen wedi'i godi

## Cyfeiriadau 
Categori:Asanas anghymesur
Categori:Asanas agor y cluniau
Categori:Asanas plygu'n ôl
Svastikasana

[bawd| Svastikasana yw'r cyntaf o 84 asanas a ddisgrifir ac a ddarlunir mewn llawysgrif 1830 o'r *Jogapradipika*. Mae'r iogi yn [Myfyrdod|myfyrio ar groen teigr i gael rhyddhad.]]

Asana, neu osgo'r corff, o fewn ioga yw **Svastikasana** (Sansgrit: स्वस्तिकासन, IAST svastikasana) sy'n asana myfyriol hynafol a gofnodwyd mewn ioga hatha canoloesol, l mae'r iogi'n eistedd gan blethu ei choesau fel teiliwr.

Mewn Sansgrit mae svastika'n golygu *addawol*; mae hefyd yn enw ar symbol Hindŵaidd hynafol sy'n dynodi ffortiwn da.

## Geirdarddiad 
Daw'r enw o'r geiriau Sansgrit *svastika* (स्वस्तिक) sy'n golygu "addawol" a *âsana* (आसन) sy'n golygu "osgo" neu "siâp y corff" mewn ioga. Disgrifir yr asana hwn yn yr 8g yn y*Pātañjalayogaśāstravivaraṇa* ac yn y 10g yn y *Vimānārcanākalpa*, lle mae'n asana myfyriol.

## Defnydd 
Swastikasana, Sukhasana, Siddhasana a Padmasana yw'r asanas a ddefnyddir yn draddodiadol ar gyfer ymarferion dhyana (myfyrdod) a pranayama (anadl).

## Gweler hefyd 
* Padmasana
* Sukhasana
* Rhestr o asanas

## Darllen pellach 
* 
* 
* 
* 

## Cyfeiriadau 
Categori:Asanas anghymesur
Categori:Asanas hatha canoloesol
Categori:Asanas ymlacio
Categori:Asanas eistedd
Utthita Vasisthasana (Ochr Astell)

Asana, neu osgo'r corff o fewn ioga yw **Utthita Vasisthasana** (a dalfyrrir weithiau i **Vasisthasana**) neu **Ochr Astell**. Asana cydbwyso ydyw ac mae i'w gael mewn ymarferiadau mewn ioga modern fel ymarfer corff. Ystyr y gair astell yw planc.

## Geirdarddiad 
Daw enw'r ystum o'r Sansgrit *उत्थित Utthita* estynedig, वसिष्ठ Vasiṣṭha, doethor, a आसन āsana, "osgo" neu "siâp y corff".

Nid yw'r asana hwn yn cael ei ddisgrifio yn y testunau ioga hatha canoloesol. Mae'n ymddangos yn yr 20g yn Ioga ashtanga vinyasa gan Pattabhi Jois.

## Amrywiadau 
Mae Camatkarasana (Y Peth Gwyllt) (o Sanskrit चमत्कार *camatkār*, gwyrth) yn cadw'r rhan fwyaf o bwysau'r corff ar un droed a llaw ar yr un ochr, gan godi'r penelin arall uwch y pen, tro'r fraich, a'r droed arall y tu ôl i'r pen-glin, felly mae'r corff yn wynebu'r ochr ac ychydig i fyny.
Delwedd:Vasisthasana B - Full Side Plank with Toe Grip.jpg|Vasisthasana B, gan afael ym mysedd y traed
Delwedd:Camatkarasana.jpg|Camatkarasana, Y Peth Gwyllt, osgo modern rhwng Vasisthasana a Chakrasana
Delwedd:Eyal Shifroni in Vasisthasana with props.jpg|Vasisthasana gan afael ym mysedd y traed, a defnyddio props

## Gweler hefyd 
* Rhestr o safleoedd ioga
* Chaturanga Dandasana - Styllen isel

## Cyfeiriadau 
Categori:Asanas anghymesur
Categori:Asanasa cryfder craidd
Categori:Asanas cydbwyso
Chakrasana

Asana mewn ioga modern fel ymarfer corff yw **Chakrasana** (; IASTCakrāsana) **Yr Olwyn** neu **Urdhva Dhanurasana** (; IAST: Ūrdhvadhanurāsana) sef **Bwa ar i Fyny**. Dosberthir yr asanas i wahanol fathau, a gelwir y math hwn yn gefnblyg. Hwn yw asana cyntaf y dilyniant Ioga ashtanga vinyasa. Credir ei fod yn ystwytho'r asgwrn cefn gan ei wneud yn fwy hyblyg. Mewn acrobateg a gymnasteg gelwir safle'r corff hwn yn 'bont'.

## Geirdarddiad 
Daw'r enw Chakrasana o'r geiriau Sansgrit चक्र *chakra*, "olwyn", ac आसन *āsana*, "osgo neu safle'r corff". Daw'r enw Urdhva Dhanurasana o'r Sansgrit *urdhva* ऊर्ध्व, i fyny, a *dhanura* धनु, bwa (saeth).

Darlunnir yr ystum hwn yn y gyfrol *Sritattvanidhi* (19g) fel Paryaṇkāsana, Y Glwth.
bawd|Amrywiad o Eka Pada Urdhva Dhanurasana

## Amrywiadau 
Mae llawer o amrywiadau o'r ystum yn bosibl, gan gynnwys:

* Eka Pada Urdhva Dhanurasana (Bwa i Fyny ar Ungoes): mae un goes yn cael ei chodi'n syth i fyny.
* Mewn Utthita Vasisthasana (Ochr Astell) codir un fraich gyda'r goes gyferbyn wedi'i sythu.

## Gweler hefyd 
* Viparita Dandasana (Ffon Wrthdro), lle mae'r cefn yr un mor fwaog ond mae'r elinau yn fflat ar y ddaear.
* Rhestr o asanas

## Llyfryddiaeth 
* 
* 

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Techneg

Categori:Asanas gwrthdro
Categori:Asanas plygu'n ôl
Pavanamuktasana (Rhyddhawr Gwynt)

Asana, neu osgo'r corff o fewn ioga yw **Pavanamuktasana** () Mae Vatayanasana,  neu'r **Rhyddhawr** **gwynt**. Fe'i defnyddir o fewn ioga modern fel dull o gadw'n heini. Fe'i dosberthir o ran math yn asana lledorwedd. 

## Geirdarddiad 
Daw'r enw o'r Sansgrit पवन *pavan*, "gwynt", मुक्त *mukta*, "rhydd"  a आसन *asana*, "osgo" neu "sedd". Nid yw'r osgo'n hysbys oddi fewn i ioga hatha canoloesol, gan ymddangos am y tro cyntaf yn yr 20g, er enghraifft fel un o'r asanas set yn y dilyniant sylfaenol o Ioga Bikram.

## Amrywiadau 
Mae rhai ffynonellau'n gwahaniaethu rhwng coes ddwbl, Dvi Pada Pavanamuktasana (*dvi* = "dau", *pada* = "coes"), a choes sengl, Eka Pada Pavanamuktasana (*eka* = "un", *pada* = "coes").  Felly, mae yma ddau asana gwahanol, medd rhai.

Mae Salamba Eka Pada Pavanamuktasana yn defnyddio props.

## Gweler hefyd 
* Rhestr o asanas

## Cyfeiriadau 
Categori:Asanas anghymesur
Categori:Asanas lledorwedd
Tro yn Llydaw

Mae ***Tro yn Llydaw*** yn deithlyfr gan Owen Morgan Edwards sydd yn drafod daith a wnaed ganddo i Lydaw. 

## Dyddiad y daith a'r llyfr
Does dim dyddiad yn y llyfr i ddweud pa bryd aeth O M Edwards ar ei daith i Lydaw, na pha bryd y cyhoeddwyd y llyfr gyntaf. Yn ôl tystiolaeth a gyflwynwyd mewn erthygl gan Thomas Jones yn *Cylchgrawn y Gymdeithas Lyfryddol Gymreig* Cyfrol 9, Rhif 2, Gorffennaf 1959 ''Dyddiadau Cyhoeddi "O'r Bala I Geneva", "Tro Yn Yr Eidal" A "Tro Yn Llydaw"'', mae'n debyg bod y daith ym mis Awst 1889, a bod y llyfr wedi ei gyhoeddi gyntaf ym mis Ionawr 1890.  Cyhoeddwyd y llyfr gyntaf gan gwmni E W Evans Dolgellau. Cafwyd ail argraffiad gan Hughes a'i Fab, Wrecsam ym 1921.
## Ifor Bowen
Yn ôl y llyfr cydymaith O. M Edwards ar y daith oedd cyfaill iddo o'r enw Ifor Bowen. Mae'r llyfr yn nodi bod Owen ac "Ifor" wedi ymweld â'r Parch W. Jenkyn Jones Cenhadwr Y Methodistiaid Calfinaidd i Lydaw. Mewn erthygl yn Y Goleuad ym 1890 mae'r cenhadwr yn ddweud

Nid oes amheuaeth mae ei frawd John Morgan Edwards, prifathro ysgol Treffynnon wedyn,  oedd ei gydymaith *Ifor Bowen*

## Beirniadaeth o sectyddiaeth
Er ei fod yn cael ei gofio yn bennaf fel ysgolhaig, athro, arolygwr ysgolion ac awdur, roedd O. M. Edwards hefyd yn Weinidog a ordeiniwyd gan y Methodistiaid Calfinaidd (Yng nghyfrifiad 1881 ei alwedigaeth yw *Minister Calvinistic Methodist Body* ). Yn ei ragymadrodd i'r cyhoeddiad cyntaf o'r llyfr mae'n mynegi ei siom o ddisgwyl drych o Gymru yn Llydaw ond yn canfod:

Mewn cyfnod pan oedd y Gwledydd Celtaidd yn ceisio cyd feithrin a chydweithio ar gynnal ac adfer eu cyd diwylliannau bu feirniadaeth hallt ar y llyfr gan y Llydawyr

Mae'r rhagymadrodd i gyhoeddiad 1921 gan Hughes a'i Fab yn cynnwys ymwadiad:

## Penodau
Mae gan y llyfr 21 o benodau

RHAGYMADRODD

I. — MYND I'R MÔR

II. — YNYSOEDD DEDWYDD 

III. — DINAS MALO

IV. — CRAIG Y BEDD

V. — TAITH AR DRAED

VI. — GWESTY LLYDEWIG

VII. — IOAN Y GYRRWR

VIII. — LANNION

IX. — LLYDAWIAID YN ADDOLI

X. — EGLWYS AR FRYN

XI.— MIN NOS SABOTH

XII. — YNYS ARTHUR

XIII. — MORLAIX

XIV. — DROS Y MYNYDDOEDD DUON

XV.— GYDA'R CENHADWR

XVI. — YR EGLWYS GAM

XVII. — Y DDINAS FODDWYD

XVIII. — GWLAD Y BEDDAU

XIX.— DINAS AR FRYN

XX. — TROI ADRE

:: GEIRFA

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau 1890
Categori:Llyfrau Cymraeg y 19eg ganrif
Categori:Llyfrau ffeithiol y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Llyfrau gan Owen Morgan Edwards
Categori:Llyfrau taith Cymraeg o Gymru
Categori:Llyfrau taith am Lydaw
Categori:Llyfrau ar Wicidestun
Parshvottanasana

Asana, neu osgo'r corff o fewn ioga yw **Parshvottanasana** (Sansgrit: पार्श्वोत्तानासना, IAST: Pārśvottānāsana) neu '''Ymestyn dwys i'r Ochr.''' Fe'i ceir mewn ymarferion ioga modern er mwyn cadw'n heini.

## Geirdarddiad 
Daw enw'r asana yma o'r Sansgrit प्रसव (parshva) sy'n golygu "ochr", ुत (ut) sy'n golygu "dwys", तन (tan) sy'n golygu "ymestyn", ac आस (asana), sy'n golygu "osg" neu "sfale'r corff".

Nid yw'r asana hwn yn hysbys mewn ioga hatha canoloesol, ond fe'i disgrifir yn *Yoga Makaranda* Krishnamacharya ym 1935, ac fe'i cymerwyd gan ei ddisgyblion Pattabhi Jois a BKS Iyengar yn eu hysgolion ioga nodedig. Ceir asana tebyg yn *Primary Gymnastics* 1924 Niels Bukh; awgryma Mark Singleton bod Krishnamacharya, a ddylanwadwyd gan ddiwylliant gymnasteg cyffredinol y cyfnod, wedi mabwysiadu gymnasteg i'w arddull llifeiriol o ioga, lle ceir dilyniant o asanas.
bawd|Manylun o'r dwylo y tu ôl i'r cefn

## Disgrifiad 
Mae'r asana yma'n datblygu'n naturiol o Tadasana. Rhoddir y dwylo gyda'i gilydd mewn safle gweddi, y tu ôl i'r cefn, blaenau bysedd i fyny. Mae'r traed yn cael eu gosod mewn ongl sgwâr i'w gilydd, y ddwy goes yn syth. Dylai'r  troed blaen bwyntio'n syth ymlaen; mae'r droed ôl yn cael ei throi ymlaen tua 60 gradd a'r cluniau wedi'u halinio ar ongl sgwâr i'r traed, fel bod y corff yn gallu symud i lawr mewn tro ymlaen yn syth dros y goes flaen Gellir mynd â'r dwylo i'r llawr i ddwysau'r ymestyn.

## Llyfryddiaeth 
* L
* 
* 
* 

## Cyfeiriadau 
Categori:Asanas anghymesur
Categori:Asanas sefyll
Trikonasana (Triongl estynedig)

Asana, neu osgo'r corff, o fewn ioga yw **Trikonasana** neu **Utthita Trikonasana** (; IAST: *utthita trikoṇāsana*), neu'r **Triongl estynedig**. Gelwir y math yma o asana yn asana sefyll a chaiff ei ymarfer mewn ioga modern fel ymarfer corff.Ceir nifer o amrywiadau gan gynnwys Baddha Trikonasana (y triongl clwm) a Parivrtta Trikonasana (y triongl cylchdro).

## Geirdarddiad 
Daw'r enw o'r geiriau Sansgrit *utthita* (उत्थित), "estynedig", *trikoṇa* (त्रिकोण) "triongl", ac *āsana* (आसन) "osgo" neu "siâp y corff.

Disgrifir yr ystum am y tro cyntaf yn yr 20g, gan ymddangos yn nysgeidiaeth Tirumalai Krishnamacharya, yn ei lyfr 1934 *Yoga Makaranda*, ac yng ngwaith ei fyfyrwyr.

## Gwahaniaethau mewn arddull 
bawd|Asana melin wynt, yn agos at y pumed fersiwn dilyniant Ioga Satyananda o Trikonasana
Mae gan wahanol ysgolion ioga safbwyntiau amrywiol am beth yw Trikonasana. Dangosodd erthygl yn 2001 ar yr asana yn yr *Yoga Journal* gyda chyfarwyddiadau a roddwyd gan athrawon o bum traddodiad ioga modern (Ioga Iyengar, Ioga ashtanga vinyasa, Ioga Kripalu, Ioga Sivananda a Ioga Bikram) safleoedd corff gwahanol. Nid yw'r erthygl hon yn gwahaniaethu rhwng Trikonasana (y Triongl) ac Utthita Trikonasana (Triongl estynedig).

## Amrywiadau 
bawd|Parivritta Trikonasana
Mae gan Trikonasana un amrywiad cyffredin, Parivritta Trikonasana (Triongl cylchdro). Lle yn Utthita Trikonasana (gyda'r droed chwith ymlaen) mae'r llaw chwith yn ymestyn i lawr tuag at y droed chwith, yn yr ystum cylchdro, y llaw dde sy'n cyrraedd y droed chwith, ac mae'r corff yn cael ei gylchdroi'n gryf i wneud hyn yn bosibl.

Mae amrywiadau eraill yn cynnwys y Baddha Trikonasana datblygedig (Triongl clwm). Mae'r coesau a'r corff wedi'u trefnu yn debyg i Utthita Trikonasana, ond (gyda'r droed chwith ymlaen) mae'r fraich chwith yn ymestyn o flaen y glun chwith i ddal y fraich dde sy'n ymestyn y tu ôl i'r cefn. Gellir troi'r droed dde tuag allan yn fwy nag arfer er mwyn hwyluso'r cylchdro ychwanegol i fyny'r torso.

Amrywiad pellach yw Baddha Parivritta Trikonasana (Triongl cylchdro clwm). Mae hwn yn debyg i Parivritta Trikonasana ond gyda'r dwylo wedi'u clymu, yn yr un modd ag y mae Baddha Trikonasana ar gyfer Trikonasana heb ei gylchdroi (Utthita).

Nid yw Supta Parivritta Trikonasana yn ddim ond Parivritta Trikonasana ar y llawr, gyda'r traed yn gwthio'r wal.

## Mewn diwylliant 
bawd|Stamp post Indiaidd deg-rwpi wedi'i farcio "Utthita trikonasana"; 1991
Addaswyd y llun o'r asana a berfformiwyd gan yr athrawes ioga Mira Mehta yn y canllaw  *Yoga the Iyengar Way* (1990) ar gyfer stamp post Indiaidd deg rwpi ym 1991. Disgrifiwyd y ddelwedd fel "yr osgo perffaith".

## Gweler hefyd 
* Rhestr o asanas

## Llyfryddiaeth 
* 
* 
* 

## Cyfeiriadau 
Categori:Asanas anghymesur
Categori:Asanas sefyll
Parighasana (Y Glwyd)

Asana penlinio, ac osgo'r corff o fewn ioga yw **Parighasana** neu **Y Glwyd**. Caiff yr asana hwn ei ddefnyddio'n aml mewn ioga modern ac mewn ymarfer cadw'n heini.

## Geirdarddiad 
Daw enw'r asana o'r Sansgrit परिघासन Parighāsana, sydd yn ei dro'n deillio o परिघ parigha, sy'n golygu "porth" ac आस āsana, sy'n golygu "osgo rhywun" neu "safle'r corff".

Nid yw'r asana hwn yn hysbys cyn yr 20g. Oherwydd, fel y mae'r ysgolhaig ioga Mark Singleton yn ei ddweud, mae'n debyg iawn i asana a ddefnyddiwyd mewn gymnasteg fodern, fel *Gymnasteg Gynradd* 1924 Niels Bukh, ac mae'n debygol i hyn ddylanwadu arKrishnamacharya; nid oes unrhyw awgrym iddo ei gopïo'n uniongyrchol o Bukh.

## Disgrifiad 
Mae'r asana yma'n dilyn safle penlinio unionsyth: dylid ymestyn un goes yn syth i'r ochr, mae'r breichiau'n cael eu hymestyn i'r ochr hefyd, ac mae'r corff yn cael ei ymestyn i ochr y goes estynedig nes bod y fraich yn gorwedd ar hyd y goes. Gall y fraich arall gael ei hymestyn i fyny ochr yn ochr â'r pen, a gall y llaw orwedd yn y pen draw ar ben y llaw arall a'r droed.

## Amrywiadau 
Gall dechreuwyr weithio yn yr osgo yma gyda sawdl troed y goes syth wedi'i chynnal ar flanced neu fag tywod wedi'i blygu, neu drwy wthio'r droed yn erbyn wal.

Gall ymarferwyr ag anaf i'r pen-glin weithio ar Parighasana gan eistedd ar gadair, gydag un goes wedi'i hymestyn i'r ochr.

## Llyfryddiaeth 
* 
* 
* 
* 
* 
* #

## Cyfeiriadau 
Categori:Asanas anghymesur
Categori:Asanas penlinio
Categori:Asanas sefyll
Pasasana (Y Fagl)

Asana, neu osgo'r corff, o fewn ioga yw **Pasasana** (Sansgrit: पाशासन; IAST: *pāśāsana)* neu'r **Fagl**.

## Geirdarddiad 
Daw'r enw o'r gair Sansgrit पाश, *pāśa* sy'n golygu "magl " neu "ddolen mewn rhaff ", ac आसन, *asana* sy'n golygu "osgo" neu "safle'r corff".

Disgrifir a darlunnir yr *asana yn Sritattvanidhi* yn y 19g a disgrifir ystum ychydig yn wahanol yn *Light on Yoga* yn 1966.

## Disgrifiad 
Yn yr asana hwn, mae'r corff dynol yn creu 'cwlwm' neu 'magl' pan fydd yr ymarferydd (yr iogi) yn lapio'i freichiau o amgylch ei goesau sydd ar gwrcwd (o Upavesasana) gyda'i ddwylo wedi'u clymu y tu ôl i'w gefn, tra'n troi i un ochr.

## Gweler hefyd 
* Rhestr o asanas
* Mwdra Pasini

## Cyfeiriadau 
## Darllen pellach 
* 
* 
* 

## Dolenni allanol 
* Cyfarwyddyd ar ystum trwyn gan Yoga Journal

Categori:Asanas anghymesur
Categori:Asanas agor y cluniau
Categori:Asanas tro
Categori:Asanas eistedd
Garbha Pindasana (Baban mewn Croth)

Asana o fewn ioga yw **Garbha Pindasana** (, IAST: *Garbha Piṇḍāsana* ), **Baban mewn Croth**, weithiau'n cael ei fyrhau i **Garbhasana.** 

Asana cydbwyso ydyw yn y bôn, gydag elfen o eistedd hefyd, ac fe'i ceir o fewn i  ioga hatha  ac ioga modern fel ymarfer corff.

Mae'r ystum yn union yr un fath ag Uttana Kurmasana (y Crwban gwrthdro, oddigerth bod y corff ar y cefn yn yr asana hwnnw yn lle bod yn cydbwyso'n unionsyth.

## Geirdarddiad 
Categori:Pages using multiple image with auto scaled images
Daw'r enw o'r geiriau Sansgrit *garbha* sy'n golygu "croth"; *piṇḍa*, sy'n golygu "embryo" neu "ffoetws"; ac *āsana* (आसन) sy'n golygu "osgo" neu "siâp y corff".

Disgrifir yr asana hwn yn *Bahr al-Hayāt* o'r 17g.

## Disgrifiad 
Croesir y coesau yn Padmasana; gall ymarferwyr sy'n methu cadw'r traed yn Padmasana yn hawdd groesi'r coesau yn Sukhasana. Mae'r breichiau wedi'u cordeddu trwodd y tu ôl i'r pengliniau, ac yna mae'r dwylo'n ymestyn i fyny i afael yn y clustiau. Yna caiff y corff ei gydbwyso ar gwtyn y cynffon.

Yn ioga ashtanga vinyasa, mae'r ystum yn y gyfres gynradd.

## Amrywiadau 
Gall safle'r fraich fod yn amrywiol.

Ffurf arall yw'r asana lledorwedd Supta Garbhasana gyda'r fferau wedi'u croesi y tu ôl i'r gwddf, yr un fath â Yoganidrasana (Iogi'n Cysgu).

## Hawliadau 
Honodd rhai eiriolwyr ioga yn yr 20g, megis BKS Iyengar, fod ioga'n effeithio'n bositif ar organau penodol, heb nodi unrhyw dystiolaeth o hynny. Honnodd Iyengar fod yr ystum hwn yn gwneud i'r gwaed gylchredeg yn dda o amgylch organau'r abdomen, sydd "wedi'u contractio'n llwyr", gan eu cadw'n iach.

## Gweler hefyd 
* Rhestr o asanas

## Llyfryddiaeth 
* 
* 
* 
* 

## Cyfeiriadau 
Categori:Asanas anghymesur
Categori:Asanas hatha canoloesol
Categori:Asanas eistedd
Marichyasana

Asana, neu osgo'r corff, o fewn ioga yw **Marichyasana** (; IAST: *Maricyāsana*, asana'r doethor Marichi). Caiff ei defnyddio fel asana tro ac eistedd mewn ioga modern fel ymarfer corff.

## Geirdarddiad 
Daw enw'r asana yma o Sansgrit मरीचि Marichi, enw doethor ym mytholeg Hindŵaidd, a आसन, *āsana*, sy'n golygu osgo neu safle'r corff.

Ni cheir yr asama yma  mewn testunau ioga hatha canoloesol, ond fe'i disgrifir yn *Ioga Makaranda* Krishnamacharya ym 1934 ac yn nysgeidiaeth ei ddisgyblion, BKS Iyengar a Pattabhi Jois.
bawd|Marichyasana III

## Amrywiadau 
Yn Marichyasana II, mae'r goes ar y llawr yn cael ei blygu fel ar gyfer padmasana (y Lotws), tra bod y goes arall wedi'i phlygu fel yn Marichyaana I; mae'r corff yn troi tuag at y goes ar y llawr, ac mae'r breichiau wedi'u clymu y tu ôl i'r cefn ac o amgylch y pen-glin wedi'i godi. Yna gellir pwyso'r corff ymlaen nes bod yr ên yn cyffwrdd â'r pen-glin sy'n gorffwys ar y llawr.

Yn Marichyaana III, mae'r goes ar y ddaear yn cael ei hymestyn yn syth. Mae'r corff yn cael ei droelli tuag at yr ochr gyda'r goes wedi'i phlygu, ac eto mae'r breichiau wedi'u clymu y tu ôl i'r cefn ac o amgylch y pen-glin sydd wedi'i godi.

Mae Marichyaana IV yn cyfuno symudiadau Marichyaana II a III. Mae'r goes ar y llawr wedi'i phlygu fel ar gyfer padmasana ac mae'r corff yn troi tuag at y pen-glin sydd wedi'i godi.

## Budd 
Dywedir bod Marichyasana'n ddefnyddiol i leddfu poenau yn y cefn.

## Gweler hefyd 
* Bharadvajasana, tro ar ei eistedd gyda'r ddau ben-glin ar y llawr
* Matsyendrasana, tro eistedd gydag un pen-glin i fyny

## Cyfeiriadau 
## Llyfryddiaeth 
* 
* 

Categori:Asanas anghymesur
Categori:Asanas agor y cluniau
Categori:Asanas tro
Categori:Asanas eistedd
Megan Angharad Hunter

Awdures o Gymru yw **Megan Angharad Hunter** (ganwyd 12 Medi 1998).

## Cefndir 
Mae Megan Angharad Hunter yn ferch i Judith Humphreys a Jerry Hunter, a chafodd ei magu yn ardal Dyffryn Nantlle cyn mynd ymlaen i astudio'r Gymraeg ac athroniaeth ym Mhrifysgol Caerdydd.

Enillodd gystadleuaeth y Goron yn Eisteddfod yr Urdd 2020/2021, gydag ysgrif hir ar thema *Mwgwd/Mygydau* dan y ffug-enw **Lina**. Ysgrifennwyd y gwaith cyn Pandemig COVID-19, ond gwobrwywyd Megan Angharad Hunter yn hwyr oherwydd gohirio'r Eisteddfod. Mae'r gwaith yn ymdrin â Newid hinsawdd ac yn defnyddio arddull ôl-apocalyptaidd.

Bu'n cydweithio ar brosiect *Pump* gyda 9 o awduron eraill.

## Cyfeiriadau 
Categori:Enillwyr y Fedal Ryddiaith
Categori:Genedigaethau 1998
Categori:Llenorion Cymraeg
Categori:Merched a aned yn y 1990au
Categori:Pobl o Arfon
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Dyffryn Nantlle
Pentre'r-felin, Powys

:''Peidiwch â chymysgu'r pentrefan hwn â phentrefan Pentrefelin yn yr un sir. Gweler hefyd Pentre'r Felin (gwahaniaethu).*

Pentrefan  yng nghymuned Maescar, Powys, Cymru, yw *'Pentre'r-felin'''. Saif tua milltir i'r gogledd o bentref Pontsenni ar lannau Afon Cilieni.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan  ac yn Senedd y DU gan .

## Cyfeiriadau
Categori:Maescar
Categori:Pentrefi Powys
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Aberhonddu, Maesyfed a Chwm Tawe (y DU)
Koundinyasana (Y Doethor Kaundinya)

Asana, neu osgo'r corff mewn ymarferiad ioga yw **Koundinyasana** (, IAST: *kauṇḍinyāsana*), neu '''Y Doethor Kaundinya, sy'n''' asana cydbwyso'r corff ar y dwylo mewn ioga modern ac fel ymarfer corff.

## Geirdarddiad 
Enwir y ystum ar ôl Kaundinya (), saets Indiaidd, ac *āsana* ( )sy'n golygu "osgo" neu "safle'r corff". Mae'r amrywiadau ar gyfer un a dwy goes yn cynnwys y geiriau Sansgrit am un (*ek*) neu ddwy (*dvi*), a *pada* (Sanskrit) sy'n golygu "troed". 

Nid yw'r ystum yn cael ei ddisgrifio yn ioga hatha canoloesol. Mae'n ymddangos yn yr 20g ymhlith yr asanas a ddisgrifiwyd gan BKS Iyengar yn ei lyfr 1966 *Light on Yoga*, a'r rhai a ddysgwyd gan Pattabhi Jois yn Mysore yn ei Ioga ashtanga vinyasa. Roedd Iyengar a Jois yn ddisgyblion i Krishnamacharya.

## Amrywiadau 
# Gellir ei berfformio gyda'r ddwy goes wedi'u plygu (Dvi Pada Koundinyasana), neu 
# gydag un goes dros y fraich gefn, y goes arall yn syth (Eka Pada Koundinyaasana). 
# Yn yr amrywiad Eka Pada Galavasana (Clomen yn hedfan) ceir un goes wedi'i phlygu, a'r droed wedi'i bachu dros y fraich gyferbyn, o dan y corff.

Mae gan Eka Pada Koundinyaasana un goes wedi'i hymestyn yn syth yn unol â'r corff.

Yn Eka Pada Galavasana (Colomen ehedog) plygir un goes, ac mae'r droed wedi'i bachu dros y fraich gyferbyn, o dan y corff. Mae'r ystum llawn, Galavasana, yn croesi'r coesau mewn osgo Padmasana, un pen-glin wedi'i guddio rhwng y breichiau.
Delwedd:Parivritta Eka Pada Koundinyasana.JPG|Eka Pada Koundinyasana I (y goes isaf ar y fraich)
Delwedd:Eka Pada koundinyasana.JPG|Eka Pada Koundinyasana II (y goes uchaf ar y fraich)
Delwedd:Mr-yoga-galavasana-one-leg (cropped).jpg|Eka Pada Galavasana (y droed yn cusanu'r penelin)

## Llyfryddiaeth 
* 

## Gweler hefyd 
* Astavakrasana (Wyth-ongl), asana troellog tebyg sy'n cydbwyso'r corff ar y breichiau
* Rhestr o asanas

## Cyfeiriadau 
Categori:Asanas anghymesur
Categori:Asanas cydbwyso
Kraunchasana (Y Crëyr)

bawd|Krounchasana, neu'r **Crëyr** (gyda'r dwylo mewn osgo mwdra)

Asana, neu osgo'r corff o fewn ymarferion ioga yw **Krauñcāsana** (Sansgrit: क्रौञ्चासन) neu'r **Crëyr**, sydd hefyd wedi'i ysgrifennu fel **Krounchasana.** Asana eistedd ydyw ac fe'i ceir mewn ioga modern fel ymarfer corff.

## Geirdarddiad 
Daw'r enw o'r geiriau Sansgrit *Kraunch* (क्रौञ्च) sy'n golygu "crëyr glas", ac enw mynydd; ac *Asana* (आसन, āsana) sy'n golygu "osgo" neu "safle'r corff". Dywedir hefyd bod Kraunch yn golygu'r Garan mursenaidd neu'r gylfinir, y ddau fel y *crëyr glas* yn adar dŵr gyda choesau hir.

Mae *Sritattvanidhi* o'r 19g yn defnyddio'r enw ar gyfer asana gwahanol, sef cyrcydu, wedi'i gynnal gan raff sy'n cael ei ddal â'r dannedd. Disgrifir yr asana modern mewn llawlyfrau o'r 20g fel *Light on Yoga* gan BKS Iyengar. Mae Swami Yogesvarananda yn enwi'r ystum modern yn "**Ekapadotthitahastapadaprasaranasana**" yn ei *ioga Camau Cyntaf i Uwch* ym 1970, gan gadw'r enw Kraunchasana ar gyfer cyfnod paratoi asana arall, Bakasana (y Craen). Mae Pattabhi Jois yn defnyddio’r enw ar yr un ystum ag Iyengar, gan awgrymu, yn ôl yr ysgolhaig ioga Norman Sjoman, bod y ddau wedi dysgu’r ystum gan eu hathro Krishnamacharya .

## Cyfeiriadau 
Categori:Asanas anghymesur
Categori:Asanas pygu mlaen
Categori:Asanas hatha canoloesol
Categori:Asanas eistedd
Virabhadrasana (Y Rhyfelwr)

Grwp o asanas, a siâp y corff o fewn ioga yw **Virabhadrasana** (; IAST: Vīrabhadrāsana) neu **Y Rhyfelwr**. Gelwir y math hwn o asana'n asana sefyll ac mae hefyd yn rhagwth ac fe'i ceir mewn ioga modern er mwyn cadw'n heini.

Mae'r asana (neu'r osgo) yma'n coffáu campau rhyfelwr chwedlonol, Virabhadra a roddodd ei enw i'r asana. Deillia o'r myth Hindŵaidd, ond ni chofnodwyd yr asana hwn yn yr ioga hatha ac nid ymddangosodd tan yr 20g.  Ymdebyga Virabhadrasana i siâp ac ymarferion y corff mewn gymnasteg, yn enwedig gwaith Niels Bukh ar ddechrau'r 20g; awgrymwyd iddo'i fabwysiadu i ioga o'r traddodiad a'r diwylliant addysg gorfforol yn India ar y pryd, a oedd dan ddylanwad gymnasteg Ewropeaidd.

Disgrifiwyd Virabhadrasana fel un o ystumiau mwyaf eiconig ioga.

## Geirdarddiad 
Daw'r enw o'r Sansgrit वीरभद्र *Vīrabhadra*, rhyfelwr chwedlonol, a आसन *āsana*, siâp y corff mewn ioga neu osgo. Mae cerfluniau craig ogof hynafol yn Ogofâu Ellora, yn benodol ogof 16 ac ogof 29, yn dangos ffigwr rhyfelwr- Shiva mewn siâp debyg i Virabhadrāsana wrthi'n gorchfygu cythreuliaid. Er hynny, nid yw'r asanas hyn wedi'u hardystio yn nhraddodiad ioga hatha tan yr 20g ag arferion Tirumalai Krishnamacharya a'i fyfyriwr Pattabhi Jois, y tynnwyd llun ohono yn Rhyfelwr I tua 1939.

Delwedd:पुनहिलमा योग गर्दै पर्यटकहरु.jpg|Virabhadrasana Math I yn Nepal
Delwedd:Yoga (9707548938).jpg|Virabhadrasana II
Delwedd:Virabhadrasana III in Egypt.jpg|Virabhadrasana III

## Amrywiadau 
Mae Baddha Virabhadrasana, Y Rhyfelwr (Sansgrit बद्ध *Baddha*, "rhwymo") yn amrywiad o Virabhadrasana I, gyda'r corff wedi'i blygu i lawr yn isel dros y goes flaen, a'r breichiau wedi'u codi'n fertigol uwch y cefn, a'r bysedd wedi'u plethu.

Mae Viparita Virabhadrasana, Y Rhyfelwr Gwrthdr (Sansgrit विपरीत *viparīta*, "gwrthdroi"), yn amrywiad ar Virabhadrasana II, gyda'r corff uchaf a'r fraich flaen yn gogwyddo am yn ôl. Gall y fraich isaf gael ei hymestyn i lawr y goes ôl, neu gall ymestyn o amgylch y cefn i'r glun gyferbyn. Nid yw'r ystum i'w gael yng ngwerslyfr 1966 BKS Iyengar *Light on Yoga*, ac mae'n bosibl iddo gael ei greu mor ddiweddar â dechrau'r 21g.

Gellir amrywio safle'r fraich yn Virabhadrasana III; gall y breichiau gael eu dal yn syth allan i'r ochrau, neu'n syth yn ôl ar hyd ochrau'r corff, neu gellir dal y dwylo yn y safle gweddi yn agos at y frest.
Delwedd:Nama Baddha Hasta Virabhadrasana.jpg|Rhyfelwr gostyngedig, Baddha Virabhadrasana, amrwyiad o Virabhadrasana I
Delwedd:Virayoga (cropped).jpg|Virabhadrasana III gyda'r breichiau i'r ochrau, a'r cefn yn fwa
Delwedd:Rocket-yoga-18 (cropped).jpg|Virabhadrasana III - fel yr uchod ond gyda'r dwylo ar waelod y cefn

## Gweler hefyd 
* Rhestr o asanas

## Llyfryddiaeth 
* 
* 
* 

## Cyfeiriadau 
Categori:Asanas sefyll
Categori:Asanas anghymesur
Jathara Parivartanasana (Y Boldro)

Asana, neu osgo'r corff, o fewn ymarferion ioga yw  **Jathara Parivartanasana** (Sansgrit ञठर परिवर्तनासन), neu'r **Boldro** a gelwir y math hwn o asana yn asana lledorwedd gyda thro; fe'i ceir oddi fewn i Ioga modern fel ymarfer corff.

## Geirdarddiad 
Daw'r enw o'r Sansgrit ञठर *Jaṭhara*, stumog neu abdomen; परिवर्तन *Parivartana*, i droi o gwmpas; a आसन *āsana*, ystum neu safle'r corff mewn ioga. Ni cheir yr asama (neu osgo) yma mewn testunau ioga hatha canoloesol, ond fe'i disgrifir mewn llawlyfrau o'r 20g gan gynnwys *Light on Yoga* 1966 BKS Iyengar.

## Disgrifiad 
Mae'r asana llawn, a elwir weithiau yn **Jathara Parivartanasana B**, yn dilyn asana ar y cefn, gyda'r breichiau'n lledu ar y llawr, yn wastad â'r ysgwyddau. Ar gyfer yr asana llawn, mae'r coesau'n cael eu codi'n syth i fyny ac yna'n cael eu gostwng i un ochr, gan gadw'r ysgwydd gyferbyn ar y llawr.

Yn Ioga ashtanga vinyasa, mae'r asana'n cael ei ddefnyddio'n ofalus, ar y cyd ag ymarferion cyhyrau dwfn, i helpu i leddfu poen yng ngwaelod y cefn: nid yw'n ddigon ar ei ben ei hun gan fod angen datblygu cryfder y cyhyrau craidd ar hyd yr asgwrn cefn hefyd.

## Amrywiadau 
Ar gyfer osgo haws, a elwir weithiau'n Jathara Parivartanasana A, gall y coesau wedyn gael eu sythu.

Yn Ioga Iyengar, mae'r cluniau'n cael eu symud ychydig i ffwrdd o'r ochr y bydd y coesau'n disgyn cyn y cylchdro. Gellir dal pwysau yn y llaw ar yr ochr arall. Gellir hefyd ymarfer yr asana gyda'r coesau'n disgyn hanner ffordd i lawr.

## Gweler hefyd 
* Ardha Candrasana (Hanner Lleuad) – tro asgwrn cefn (ar y cefn) tebyg, un goes yn aros yn syth allan ar y llawr

## Llyfryddiaeth 
* 
* 

## Cyfeiriadau 
Categori:Asanas anghymesur
Categori:Asanas lledorwedd
Categori:Asanas tro
Afon Cilieni

Afon fer yn ne Powys, Cymru, yw **Afon Cilieni**. Gall yr enw olygu "afon sy'n tarddu mewn cilfach". Mae'n tarddu ar lethrau deheuol Mynydd Epynt o fewn ardal hyfforddi filwrol y Fyddin Brydeinig ac yn llifo trwy bentrefannau Pentre-bach a Phentre'r-felin ar ei ffordd i'w chydlifiad ag Afon Wysg tua 2&nbsp;km i'r dwyrain o Bontsenni.

Mae Afon Cilieni yn Ardal Gadwraeth Arbennig ar gyfer pysgod amrywiol gan gynnwys tair rhywogaeth benodol: y llysywen bendoll, y wangen a'r penlletwad. 

## Cyfeiriadau
Cilieni
Cilieni
Categori:Maescar
Bhujangasana (Y Cobra)

Asana, neu osgo'r corff o fewn ymarferion ioga yw **Bhujangasana** (; IAST: *Bhujaṅgāsana*) neu'r **Cobra**. Gelwir y math hwn y osgo yn gefnblyg ac yn asana lledorwedd.

Fe'i ceir o fewn ioga hatha ac ioga modern fel ymarfer corff a chaiff ei berfformio'n aml mewn cylch o asanas yn Surya Namaskar (Cyfarchiad i'r Haul) fel dewis arall yn lle Urdhva Mukha Svanasana (Ci ar i Fyny).

## Geirdarddiad 
[bawd| Mae'r osgo yma wedi'i enwi oherwydd ei fod yn debyg i [Cobra|gobra gyda'i gwfl wedi'i godi]]
Daw'r enw o'r geiriau Sansgrit भुजङ्ग *bhujaṅga*, "neidr" neu "gobra" a आसन *āsana*, "osgo" neu " siâp y corff". Awgrymir y tebygrwydd rhwng cobra gyda'i chwfl wedi'i godi a siâp yr asana hwn. Disgrifiwyd Bhujangasana yn y testun  ioga hatha yn y 17g a elwir yn *Gheranda Samhita,* pennod 2, adnodau 42-43. Yn y 19g *Sritattvanidhi*, mae'r asana'n cael ei enwi'n **Sarpasana**, sy'n golygu 'y Sarff'.
bawd|Amrywiad, gyda chefnblyg llai eithafol
Mae'r osgo yma'n dilyn yr Adho Mukha Svanasana (Ci ar i Lawr). Rhoddir y cledrau o dan yr ysgwyddau, gan wthio i lawr nes bod y cluniau'n codi ychydig. Mae cefnau'r traed yn gorffwys ar y llawr, y coesau'n ymestyn; mae trem yr iogi yn syth ymlaen. Ar gyfer yr asana llawn, mae'r cefn yn fwaog (fel bwa) nes bod y breichiau'n syth, a'r canolbwyntio, y tro hwn, yn cael ei gyfeirio'n syth i fyny neu ychydig yn ôl. Mae'r coesau'n aros ar y llawr, yn wahanol i Urdhva Mukha Shvanasana (Ci ar i Fyny)

Mae Bhujangasana yn rhan o'r dilyniant o asanas ioga mewn rhai mathau o Surya Namaskar, Cyfarchiad i'r Haul.

## Amrywiadau 
[bawd|Asana'r Sffincs, amrywiad haws, ac un o asanas [Ioga Yin]]
bawd|Padma bhujangasana

Amrywiad haws yw Asana'r Sffincs, a elwir weithiau'n Salamba Bhujangasana (षलम्ब भुजङ्गासन), lle mae'r eliniau'n (*forearms*) yn gorffwys ar y llawr, a'r asgwrn cefn yn fwy gwasatd, gyda llai o dro. Fe'i defnyddir o fewn Ioga Yin, naill ai gyda'r eliniau ar y ddaear neu gyda'r breichiau wedi'u sythu.

Gall uwch-ymarferwyr blygu'r coesau i mewn i Padmasana (Safle Lotws).

Gellir addasu osgo'r corff, er enghraifft, yn ystod beichiogrwydd, trwy osod blanced o dan y pelfis.

## Gweler hefyd 
* Rhestr o asanas
* Urdhva Mukha Shvanasana (Ci ar i Fyny) cefnblyg lled-orweddol tebyg

## Llyfryddiaeth 
* 
* 
* 

## Cyfeiriadau 
Categori:Asanas hatha canoloesol
Categori:Asanas plygu'n ôl
24kGoldn

Rapiwr o'r Unol Daleithiau yw **Golden Landis Von Jones** (neu **24kGoldn** yn broffesionyl; ganwyd 13 Tachwedd 2000). Ei gân fwyaf poblogaidd yw *Mood* (gyda Iann Dior).

Categori:Genedigaethau 2000
Categori:Rapwyr o'r Unol Daleithiau
WeetBix

Mae **WeetBix** yn gynnyrch grawnfwyd brecwast poblogaidd Awstralaidd. Mae'n boblogaidd ledled y byd, yn enwedig yn Awstralia, Seland Newydd, Papua Gini Newydd, Ffiji, Caledonia Newydd, Indonesia, Singapôr, Maleisia a Polynesia Ffrengig. Mae'n cael ei gynhyrchu yn Awstralia (yn Sydney, Brisbane a Perth) a Seland Newydd (yn Auckland).

## Dolenni allanol
*WeetBix Awstralia (yn (Saesneg)
*WeetBix Seland Newydd (yn Saesneg)
*WeetBix De Affrica  (yn Saesneg)

Categori:Bwyd a diod yn Awstralia
Yoganidrasana (Iogi'n Cysgu)

Asana, neu osgo'r corff, o fewn ioga yw **Yoganidrasana**, () neu '''Iogi'n Cysgu''', sy'n un o'r asanas lledorwedd. Caiff ei ddefnyddio gan arbenigwyr ioga mewn ioga modern fel ymarfer corff. Weithiau fe'i gelwir yn **Supta Garbhasana** (Embryo'n Lledorwedd). Rhoddir yr enw Dvi Pada Sirsasana i ffurf gydbwyso'r asana yma.

## Geirdarddiad 
Daw enw'r ystum hwn o'r Sansgrit योग i*oga,* sy'n golygu "uno", निद्र *nidra* sy'n golygu "cwsg", ac आसन *āsana* sy'n golygu "osgo'r corff" neu "siâp". Mae enw'r asana'n deillio o'r cwsg iogig y sonnir amdano yn yr epig Hindŵaidd *Mahabharata.*

Yn y 17g disgrifir Yoganidrasana mewn testun o'r enw *Haṭha Ratnāvalī* 3.70.

Darlunir yr asana hwn mewn paentiad o'r 18g o'r wyth chakras ioga yn Mysore. Ymddangosodd yr asana yn yr 20g mewn gweithiau fel *Light on Yoga* 1966.

## Disgrifiad 
Yn Yoganidrasana, mae'r cefn ar y llawr ac mae'r traed yn cael eu lapio y tu ôl i'r pen, gyda'r breichiau wedi'u plethu o amgylch y coesau a'r corff, gyda'r dwylo wedi'u clampio y tu ôl i'r cefn isaf. Effaith hyn yw tro cryf ymlaen. Mae BKS Iyengar yn graddio'r asana, o ran anhawster fel 18 allan o 60. Dywedir bod yr ymarferiad hwn yn cynhesu'r corff yn gyflym.

Yn Ioga ashtanga vinyasa, mae'r asana yma'n cael ei ddidoli'n ganolradd, o ran anhawster. yn eitha tebyg, gyda'r corff wedi'i gydbwyso ar i fyny. Mae hyn yn anodd, gan fod tuedd i ddisgyn yn ôl. Ceir asana paratoadol, sydd hefyd yn anodd o'r enw Eka Pada Sirsasana, lle gosodir un droed yn unig y tu ôl i'r pen (gw. y llun). Mae enwau'r ddau asana'n cael eu cymysgu mewn llenyddiaeth.

Yn y 19g mae *Sritattvanidhi* yn disgrifio ac yn darlunio asana o'r enw Aranyachatakasana (Aderyn y Fforest). Mae'n cyd-fynd *Light ar Yoga*  disgrifiad o DVI Pada Sirsasana.

## Gweler hefyd 
* Garbha Pindasana - asana unionsyth arall gyda threfniant tebyg
* Uttana Kurmasana - asana plygu mlaen yn eistedd gyda safle coes tebyg
* Yoganidra - "cwsg iogig", asana lledorwedd myfyriol

## Darllen pellach 
* 
* 
* 

## Cyfeiriadau 
Categori:Asanas anghymesur
Categori:Asanas hatha canoloesol
Categori:Asanas pygu mlaen
Categori:Asanas lledorwedd
Rhagwth

de|bawd
Gall **rhagwth** gyfeirio at unrhyw safle o'r corff dynol lle mae un goes wedi'i gosod ymlaen gyda'r ben-glin wedi'i phlygu a'r droed yn fflat ar y llawr tra bod y goes arall wedi'i lleoli y tu ôl. Fe'i defnyddir gan athletwyr fel hyfforddiant ar gyfer pob math o chwaraeon, ee hyfforddwyr pwysau er mwyn ymarfer ffitrwydd, a chan ymarferwyr ioga fel rhan o drefn asana.

## Cryfhau 
Mae rhagwthio'n ymarfer da ar gyfer cryfhau, ac adeiladu nifer o grwpiau o gyhyrau, gan gynnwys cyhyryn pedryben *(quadriceps)* (neu'r cluniau), y gluteus maximus (neu'r pen-ôl) yn ogystal â llinynau'r gar. Mae rhagwth hir yn pwysleisio'r defnydd o'r *gluteals* tra bod rathagwth byr yn pwysleisio cyhyr pedryben. Fe'i ystyrir yn symudiad sylfaenol sy'n weddol syml i'w wneud ar gyfer athletwyr ifanc.

## Ioga 
[bawd| Ashwa Sanchalanasana, asana marchogaeth, mewn [ioga modern]]
Mae ioga moder yn cynnwys sawl asana sy'n gysylltiedig â rhagwthiadau fel Virabhadrasana (Y Rhyfelwr) math I a II, ac eraill y mae eu henwau'n amrywio mewn gwahanol draddodiadau ioga. Mae enghreifftiau o enwau Sansgrit  yn cynnwys Anjaneyasana (Anjaneya), Ashwa Sanchalanasana (Y Marchog), ac Ardha Mandalasana (Yr Hanner cylch). Gall y pen-glin ôl fod i lawr neu i fyny, gall bysedd traed fod wedi'u cuddio neu heb eu tynnu, a gall y breichiau fod mewn sawl safle.

## Cyfeiriadau 
Categori:Asanas anghymesur
Categori:Gymnasteg
Siddhasana (Cyflawnwyd)

Asana, neu osgo'r corff, o fewn ioga yw **Siddhasana** (; IAST: siddhāsana) neu **Cyflawnwyd.** Asana eistedd hynafol ydyw ac fe'i ceir mewn ioga hatha a ioga modern fel ymarfer corff; mae hefyd yn asana addas ar gyfer myfyrdod. Weithiau rhoddir yr enwau **Muktasana** (Sansgrit: मुक्तासन, Rhyddid) a **Burma** i'r un asana, ac weithiau i amrywiad haws ohoni sef, Ardha Siddhasana.

Siddhasana yw un o'r asanas hynaf. Fe'i disgrifir fel asana fyfyriol yn nhestun cynnar ioga hatha*, y Goraksha Sataka* o'r 10g. Mae'r testun hwn yn nodi bod Siddhasana ochr yn ochr â Padmasana (y Lotws) fel y pwysicaf o'r asanas, gan ei bod yn agor y ffordd i ryddid. Mae *Ioga Hatha Pradipika* o'r 15g yn yr un modd yn awgrymu bod pob asanas arall yn ddiangen unwaith y bydd Siddhasana wedi'i feistroli.

## Geirdarddiad 
Daw'r enw o'r geiriau Sansgrit *siddha* (सिद्ध) sy'n golygu "perffaith" ac "addas", ac *asana* (आसन) sy'n golygu "osgo'r corff" neu "safle'r corff". Daw'r enw Muktasana o मुक्त *mukta* sy'n golygu "rhyddhau". Mae Ann Swanson yn honni bod yr asana'n cael ei alw'n gyflawn gan mai nod pob asanas arall oedd paratoi'r corff i eistedd mewn myfyrdod fel hyn.

## Hanes 
### Canoloesol 
Siddhasana yw un o'r asanas hynaf; cafodd ei ddisgrifio fel safle i fyfyrio yn y 10g yn nhestunau'r *Goraksha Sataka* 1.10-12. Mae'n nodi, ynghyd â safle Lotws, mai Siddhasana yw'r pwysicaf o'r asanas (1.10), gan ei fod yn agor drws rhyddid (1.11).

Mae *Ioga Hatha Pradipika* 1.37-45 o'r 15g hefyd yn canmol yr asana, gan awgrymu mai dyma'r unig un y byddai ei angen ar ymarferwyr, gan ofyn "Pan feistrolir Siddhasana, i ba ddefnydd y mae'r asanas amrywiol eraill?"

### Modern 
Yn draddodiadol, defnyddir Siddhasana ar gyfer dhyana (myfyrdod) a pranayama (ymarferion anadl). Ysgrifennodd myfyriwr Gorllewinol cynnar Ioga Hatha Yoga, Theos Bernard, ei fod yn ymarfer y myfyrdod asanas ar ôl y lleill er mwyn cael yr hyblygrwydd i'w gwneud yn hawdd. Dywedodd ei fod yn defnyddio Padmasana (safle Lotws ) a Siddhasana'n unig.

## Amrywiadau 
[bawd| [Muktasana, amrywiad haws gyda'r traed ar y ddaear, a ddefnyddir hefyd ar gyfer myfyrdod]]
Mae Muktasana, asana Rhyddid, naill ai'n union yr un fath â Siddhasana, fel y nodwyd yn *Ioga Hatha Pradipika* o'r 15g, neu'n amrywiad gyda'r traed yn agos i'r perinëwm ond yn gorffwys ar y llawr, hynny yw, mae'r troed chwith yn cyffwrdd â'r perinëwm, ac mae'r droed dde yn agos at y droed chwith, ond yn gorffwys ar y llawr. Gelwir yr amrywiad hwn weithiau'n Ardha Siddhasana (Sansgrit अर्ध *ardha*, hanner), a gwelir ei fod yn llawer haws i ddechreuwyr. Weithiau gelwir y ddau amrywiad yn safle Burma pan gânt eu defnyddio ar gyfer myfyrdod.

Yn yr asana Sukhasana (asana Hawdd), mae'r coesau wedi'u plethu yng nghanol croth y goes. Gellir cefnogi'r corff trwy eistedd ar glustog.

## Gweler hefyd 
* Rhestr o asanas

## Cyfeiriadau 
Categori:Asanas anghymesur
Categori:Asanas hatha canoloesol
Categori:Asanas ymlacio
Categori:Asanas eistedd
Janu Sirsasana

Asana, neu osgo'r corff, o fewn ioga yw **Janu Sirsasana** (; IAST: *jānu śīrṣāsana*), **Pen-ar-Ben-glin**. Gellir ei ddisgrifio fel asana tro ar eistedd, gan blygu ymlaen a chaiff ei ymarfer mewn llawer o ysgolion ioga modern ac fel ymarfer corff.

## Geirdarddiad 
Daw'r enw o'r geiriau Sansgrit *janu* (जानु, jānu) sy'n golygu "pen-glin", *shirsha* (शीर्ष, śīrṣa) sy'n golygu "pen", ac *âsana* (आसन) sy'n golygu "osgo" neu "siâp y corff".
chwith|bawd|Janusirsasana

Mae'r ystum yn un modern, a welwyd yn gyntaf yn yr 20g. ac yng ngweithiau ei ddisgyblion, *Light on Yoga gan* BKS Iyengar ym 1966 ac Ioga ashtanga vinyasa gan Pattabhi Jois.

## Disgrifiad 
Mewn safle eistedd, mae un goes yn cael ei hymestyn gyda bysedd traed yn pwyntio ar i fyny, a'r goes arall yn cael ei phlygu gyda'r pen-glin yn pwyntio i ffwrdd o'r goes syth a gwadn y droed i mewn wrth ymyl y werddyr. Mae'r torso'n troi ac yn plygu dros y goes estynedig.

## Gweler hefyd 
* Janusirsasana (Y Goron Flodau)
* Paschimottanasana, tro blaen ar ei eistedd nad yw'n cynnwys troelli
* Rhestr o safleoedd ioga

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Techneg
* Cyfarwyddyd Cam wrth Gam

Categori:Asanas anghymesur
Categori:Asanas pygu mlaen
Categori:Asanas eistedd
Afon Cletwr (Gogledd Ceredigion)

*Gweler hefyd: Afon Cletwr (De Ceredigion)*

250px|bawd|Afon Cletwr ger ei haber

Afon yng Ngogledd Ceredigion sy'n llifo i mewn i Afon Dyfi yw **Afon Cletwr** (ffurf hanesyddol: Clettwr). Cyfeiria enw Cletwr - 'Caled-ddŵr' yn wreiddiol - at rediad cyflym a gwyllt yr afon.

Llifa Afon Cletwr trwy warchodfa natur Coed Cwm Cletwr a phentref Tre'r-ddôl, ble enwyd siop gymunedol ar ei hôl.

Ceir nifer fawr o garneddau o amgylch rhannau uchaf Afon Cletwr.

Cafodd rhan isa'r afon ei chamlesu yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg.

## Cyfeiriadau 
Cletwr
Cletwr
Newborough

Gallai **Newborough** gyfeirio at:

## Lleoedd
### Awstralia
* Newborough, tref yn nhalaith Victoria

### Cymru
* Newborough, enw Saesneg ar Niwbwrch, tref yn Ynys Môn
* Newborough Forest, enw Saesneg ar Coedwig Niwbwrch, coedwig yn Ynys Môn
* Newborough Warren, enw Saesneg ar Cwningar Niwbwrch, Gwarchodfa Natur Genedlaethol yn Ynys Môn

### Lloegr
* Newborough, pentref yn Swydd Gaergrawnt
* Newborough, pentref yn Swydd Stafford

## Pobl
* Barwniaeth Newborough, teitl ym Mhendefigaeth Iwerddon

## Gweler hefyd
* Newbrough
* Newburg
* Newburgh

----
Barningham, Suffolk

:''Am leoedd eraill o'r un enw, gweler Barningham (gwahaniaethu).''

Pentref a phlwyf sifil yn Suffolk, Dwyrain Lloegr, ydy **Barningham**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Gorllewin Suffolk. Saif y pentref tua 12 milltir i'r gogledd o dref Bury St Edmunds.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 956.

Dechreuodd y cwmni fferyllol Fisons, a sefydlwyd gan James Fison a Lee Charters ar ddiwedd y 18g, fel melin flawd a becws yn y pentref.

Ganwyd yr ieithydd, bardd ac addysgydd Anna Fison (Morfudd Eryri) (1839–1920) yn y pentref.

## Cyfeiriadau
## Dolen allanol
* 

Categori:Ardal Gorllewin Suffolk
Categori:Pentrefi Suffolk
Categori:Plwyfi sifil Suffolk
Barningham

Gallai **Barningham** gyfeirio at sawl pentref yn Lloegr:

* Barningham, pentref a phlwyf sifil yn Swydd Durham
* Barningham, pentref a phlwyf sifil yn Suffolk
* Barningham Green, pentref yn Norfolk
* Little Barningham, pentref a phlwyf sifil yn Norfolk
----