Emily Newell Blair

Ffeminist a swffragét o'r Unol Daleithiau oedd **Emily Newell Blair** (9 Ionawr 1877 - 3 Awst 1951) sy'n nodigedig am ei dros hymgyrchu dros bleidlais i ferched. Roedd yn un osefydlwyr Cynghress y Menywod dros Etholfraint (*League of Women Voters*).

Fe'i ganed yn Joplin a bu farw yn Alexandria, Virginia i James Patton Newell ac Anna Cynthia Gray. Roedd yn wleidyddol iawn ei natur, ac roedd yn aelod o'r Blaid Ddemocrataidd.

## Magwareth
Pan oedd yn blentyn ifanc, roedd Emily yn ddarllenydd brwd, ac yn awdur talentog. Roedd ganddi syniadau pendant a chredai nad oedd yn arbennig o boblogaidd gyda'i chyd-ddisgyblion na'i hathrawon. I wneud iawn am hyn, rhagorodd yn ei gwaith ysgol.

Roedd ei mam, Anna Cynthia Gray, yn ferch i Elisha Burritt Grey a Margaretta Rachel McDowell. Roedd hi'n or-wyres i'r Parch. Blackleach Burritt ac yn un o ddisgynyddion y Llywodraethwr Thomas Welles a'r Parch. John Lothropp.

Gwnaeth ei thad a oedd yn frodor o Franklin, Venango County, Pennsylvania ffortiwn, pan oedd yn ifanc iawn drwy gwmni torri a gwerthu coed a hefyd yn canfod a masnachu olew. Yn anffodus, archwiliodd am fwy o olew a chollodd ei arian. Symudodd y teulu i Joplin, Missouri tua 1874 gyda thrwydded i ymarfer fel cyfreithiwr. Roedd yn fuddsoddwr yn y pwll glo lleol yn Joplin a gwasanaethodd hefyd fel Clerc y Llys Sirol yn Joplin. Yn 1883, cafodd ei ethol yn Gofiadur Gweithredoedd Sir Jasper, ac yna symudodd ei deulu i Carthage, bymtheg milltir i ffwrdd o Joplin. Gwasanaethodd hefyd gyda 30ain Troedfilwyr Gwirfoddol Iowa (*30th Iowa Volunteer Infantry*) fel is-gapten yn y Rhyfel Cartref.

Graddiodd yn 1894 yn Ysgol Uwchradd Carthage. Addysgwyd hi yng Ngholeg Goucher a Phrifysgol Missouri. Dychwelodd i Carthage ar ôl marwolaeth ei thad, cyn graddio, i helpu i gefnogi a gofalu am ei brawd a'i thair chwaer.

## Priodi
Priododd ar Ragfyr 24, 1900 yn Carthage, Jasper County, Missouri â Harry Wallace Blair, mab John Blair a Mary Jane Plttenger. Ganed Harry ar 7 Gorffennaf 1877 yn Maryville, Missouri a bu farw yn [Alexandria, Arlington County, [Virginia ym 1964. Graddiodd yn 1904 yn Ysgol y Gyfraith Prifysgol George Washington. Wrth fynychu ysgol y gyfraith, bu’n gweithio fel ysgrifennydd i'r Ysgrifennydd Llafur a Masnach George B. Cortelyou. Yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf, gwasanaethodd yn Ffrainc gyda'r ''Young Men's Christian Association''. Ar ôl y rhyfel, dychwelodd i'r Unol Daleithiau ac o 1919 i 1933, bu'n ymarfer y gyfraith yn Joplin, Missouri.

## Gyrfa ac ymgyrchu
Daeth Blair yn swffragét gweithgar iawn. Yn 1914, daeth yn gadeirydd cyhoeddusrwydd *Missouri Equal Suffrage Association*  a golygydd cyntaf ei chyhoeddiad misol, *Missouri Woman*.

Ar ôl i'r Unol Daleithiau ymuno â'r Rhyfel Byd Cyntaf, daeth Blair yn is-gadeirydd Pwyllgor Menywod Missouri o'r Cyngor Amddiffyn.

Roedd hi wedi bod yn un o sylfaenwyr Cynghress y Menywod dros Etholfraint, ond sylweddolodd fod menywod wedi colli mantais wleidyddol ers ennill y bleidlais. 

Er bod ganddyn nhw'r hawl i bleidleisio, roedden nhw'n tueddu i beidio â phleidleisio mewn carfanau effeithiol. Dadleuodd Blair y byddai'n rhaid i ferched drefnu a chefnogi ymgeiswyr benywaidd cryf am swydd a allai arwain y galw am gydraddoldeb. O ganlyniad, trefnodd fwy na 2,000 o Glybiau Democrataidd i Fenywod ledled y wlad ac adeiladodd raglenni hyfforddi rhanbarthol ar gyfer gweithwyr benywaidd. Gwasanaethodd gyntaf fel ysgrifennydd (1922–1926) ac yna'n ddiweddarach fel llywydd (1928–1929) Clwb Democrataidd Cenedlaethol y Fenyw, a hi oedd prif sylfaenydd y clwb.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Ffeministiaid o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1877
Categori:Marwolaethau 1951
Categori:Merched y 19eg ganrif
Categori:Swffragetiaid
Categori:Pobl o Joplin