Pen-y-bont ar Ogwr

:''Am leoedd eraill o'r enw "Penybont" neu "Pen-y-bont", gweler Pen-y-bont (gwahaniaethu).''

Tref a chymuned ym mwrdeistref sirol Pen-y-bont ar Ogwr yw **Pen-y-bont ar Ogwr** (). Mae ganddi oddeutu 40,000 o bobol.

Tan yr 20g, tref marchnad oedd hi yn bennaf. Mae hi bellach yn dref ddiwydiannol oherwydd datblygu ystadau diwydiannol ger yr M4 sydd wedi denu cwmnïau megis Sony a Ford i'r ardal. Mae Pen-y-bont yn gartref hefyd i bencadlys Heddlu De Cymru. Adeiladwyd carchar preifat (Carchar Parc Ei Mawrhydi) yn niwedd y 1990au ar safle hen ysbyty seiciatreg ar gyrion y dref uwchben pentref Coety.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan  ac yn Senedd y DU gan .

Lleolir Carchar y Parc - carchar masnachol i ddynion a throseddwyr ifainc, yn agos i'r dref.

## Ardaloedd
*Pendre
*Llidiart (Saesneg: *Litchard*)
*Hendre (Saesneg: *Nolton*)
*Castell Newydd (Saesneg: *Newcastle*)
*Cefn Glas
*Bryntirion
*Bragle (Saesneg: *Brackla*)
*Hen Gastell (Saesneg: *Oldcastle*)
*Melin Wyllt (Saesneg: *Wildmill*)
*Chwarela (Saesneg: *Quarella*)

## Afonydd
Mae Afon Ogwr yn llifo trwy'r dref, gyda'r Nant Morfa yn ei chyfarfod ger Meysydd y Bragdy. Mae Afon Ewenni yn llifo ar gyrion y dref yn Nhredŵr i gyfarfod yr Ogwr ger Castell Ogwr ar ben yr aber.

## Cysylltiadau ffyrdd a rheilffordd
Mae Pen-y-bont yn agos i gyffyrdd 35 a 36 traffordd yr M4, hanner ffordd rhwng dinas Abertawe a dinas Caerdydd.
Mae gan Pen-y-bont orsaf rheilffordd ar lein y Great Western, gyda gwasanaethau cyflym i ddinas Llundain ac Abertawe. Mae yna orsaf arall ym Melin Wyllt ar lein Maesteg. Mae gwasanaethau lleol yn rhedeg i Gaerdydd a Gorllewin Lloegr ar y brif lein a lein Bro Morgannwg. I'r gorllewin mae gwasanaethau lleol i Abertawe a Gorllewin Cymru. Hefyd mae gwasanaethau lleol i Faesteg. Gweithredir y gwasanaethau lleol gan Trafnidiaeth Cymru, a'r gwasanaethau cyflym gan Great Western Railway.

## Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:

## Adeiladau a chofadeiladau
*Castell Coety
*Castell Newydd
*Eglwys Sant Illtyd
*Island Farm
*Yr Hen Bont
*Gorsaf Drenau Pen-y-bont ar Ogwr
*Gorsaf Drenau Wildmill
*Gorsaf Drenau Sarn
*Gorsaf Drenau Tondu

## Enwogion
*Huw Edwards, cyflwynwr newyddion y BBC
*David Emanuel (cynllunydd ffasiwn)
*Gavin Henson (chwaraewr rygbi)
*Robert Howley (chwaraewr rygbi)
*Amanda Levete (pensaer)
*Gareth Llewellyn (chwaraewr rygbi)
*Morien Morgan (peiriannydd awyrennol)
*Caroline Williams (ymgyrchydd dros addysg menywod)
*JPR Williams (chwaraewr rygbi)
*Michael Williams, Barwn Baglan (1949 – 2017), diplomydd

## Ysgolion
*Ysgol Gyfun Brynteg
*Ysgol Gyfun Bryntirion
*Ysgol Gyfun Pencoed
*Ysgol Gyfun Ynysawdre
*Ysgol Gyfun Ogwr
*Ysgol Gynradd Penybont
*Ysgol Gynradd yr Hen Gastell
*Ysgol Gynradd Bragle
*Ysgol Gynradd Gymraeg Bro Ogwr
*Ysgol Gynradd Tremaen
*Ysgol Archddeon John Lewis yr Eglwys yng Nghymru
*Ysgol Gynradd Llidiart
*Ysgol Plant Bach Bryntirion
*Ysgol Plant Iau Llangewydd
*Ysgol Gynradd Brynmenyn
*Ysgol Gynradd Ffaldau
*Ysgol Gynradd Betws

## Hamdden
Ceir Coetir Ysbryd Llynfi ar gyrion tref Maesteg sy'n ardal o goedwig ac hamdden gyda llwybrau cerdded, rhedeg a seiclo. Planwyd y coetir ar safle hen bwll glo Coegnant a Golchfa Maesteg.

## Eisteddfod Genedlaethol
Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol ym Mhen-y-bont ar Ogwr ym 1948. Am wybodaeth bellach gweler:

*Eisteddfod Genedlaethol Cymru Pen-y-bont ar Ogwr 1948

Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bro Ogwr 1998 ym Mhencoed.

## Oriel

File:St Illtyd's Church, Bridgend.JPG|Eglwys Sant Illtyd, Pen-y-bont ar Ogwr
File:Brewery Field taken from Newcastle Hill.JPG|Cae rygbi'r dref
File:St John's Hospice, Bridgend.JPG|Ysbyty St Ioan; adeilad o'r 16g

## Gefeilldrefi
## Gweler hefyd
*Etholaeth Pen-y-bont ar Ogwr

## Cyfeiriadau
Categori:Cymunedau Pen-y-bont ar Ogwr

Categori:Trefi Pen-y-bont ar Ogwr
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Pen-y-bont ar Ogwr (y DU)