Leontyne Price

Mae ** Mary Violet Leontyne Price ** (ganwyd 10 Chwefror 1927) yn gantores opera o'r Unol Daleithiau. Mae ganddi lais soprano. Hi oedd yr American Affricanaidd cyntaf i fod yn Prima Donna yn y Metropolitan Opera.

Fel soprano *lirico spinto* (Eidalaidd ar gyfer telyneg wthiol), ystyriwyd ei bod yn arbennig o addas ar gyfer rolau gan Giuseppe Verdi a Giacomo Puccini, yn ogystal â nifer o operâu gan Wolfgang Amadeus Mozart.

Ar ôl iddi ymddeol o'r llwyfan opera yn 1985, parhaodd i ymddangos mewn datganiadau a chyngherddau cerddorfaol hyd 1997.

## Cefndir 
Ganwyd Price yn Laurel, Mississippi yn blentyn i James a Katie Price. Roedd Katie Price yn fydwraig a oedd yn canu yng nghôr ei eglwys. Dechreuodd Price ddysgu canu'r piano pan oedd yn 3 mlwydd oed. Dilynodd ei mam i ymuno â chôr yr eglwys gan ddod yn unawdydd i gyfeiliant côr eglwys Fethodistaidd St Paul. Bu yn ennill arian ychwanegol i'r teulu trwy ganu mewn priodasau a chynebryngau.

Wedi ymadael a'r ysgol aeth i ddysgu bod yn athrawes cerdd yng ngholeg ar gyfer pobl groenddu yn unig, Coleg Wilberforce yn Wilberforce, Ohio. Trwy berfformio efo cymdeithasau cerddorol y coleg daeth ei doniau fel cantores yn amlwg. Cafodd ei hannog gan ei athrawon i geisio am hyfforddiant llais. I helpu talu'r gost o gael addysg gerddorol bellach rhoddodd y canwr a'r dyngarwr Paul Robeson cyngerdd bydd iddi. Enillodd ysgoloriaeth i Ysgol Juilliard, Dinas Efrog Newydd, lle cafodd ei hyfforddi gan Florence Page Kimball

## Gyrfa 
Ym 1952 dewisodd Virgil Thomson Price ar gyfer adferiad ar Broadway o'i opera* Four Saints in Three Acts*. Opera gyda chast croenddu. Ym 1953 chafodd ei chastio i rôl Bess mewn cynhyrchiad newydd o opera George Gershwin *Porgy and Bess*. Wedi tymor yn Theatr Ziegfeld ar Broadway aeth ar daith ryngwladol gyda'r opera. Aeth y daith a hi i Chicago, Pittsburgh, Washington DC, Fienna, Berlin, Llundain a Pharis.

Gyda'r bwriad o gael gyrfa fel cantores cyngerdd canodd y perfformiad cyntaf o *Hermit Songs*, cylch o ganeuon gan Samuel Barber, yn Llyfrgell y Gyngres. Cyflwynodd, hefyd, waith newydd gan Lou Harrison a John La Montaine.

Ail afaelodd ar ei gyrfa yn yr opera drwy ymddangosiad teledu llwyddiannus iawn yn canu rôl y teitl yn *Tosca* ym 1955. Ymddangosodd yn San Francisco ym 1957 fel Madame Lidoine yn *Dialogues des Carmélites* Francis Poulenc ac yn rôl y teitl yn *Aida*, Giuseppe Verdi. Yn ei débuts yn Arena Verona, Vienna a'r Tŷ Opera Brenhinol (pob un o 1958) a La Scala (1960), cafodd fuddugoliaethau pellach fel *Aida*. Bu ei ymddangosiad gyntaf yng Ngŵyl Salzburg ym 1960, fel Donna Anna yn *Don Giovanni* Mozart. Ddychwelyd i'r ŵyl ym 1962 fel Leonora yn *Il trovatore*.

Un ymddangosiad nodedig ymhlith llawer yn y Metropolitan Opera, Efrog Newydd oedd fel Cleopatra yn *Antony a Cleopatra* gan Samuel Barber, a gomisiynwyd ar gyfer agor y Theatr Fetropolitan newydd ym 1966 . Ym 1975 chwaraeodd Manon yn *Manon Lescaut* gan Giacomo Puccini yn y Met Yno, a gwnaeth ei hymddangosiad ffarwelio, hefyd, yn rôl teitl *Aida* ym 1985.

Galwyd arni'n aml fel unawdydd ar gyfer achlysuron y gwladol. Ym mis Ionawr 1973, canodd *"Precious Lord, Take My Hand"* a *"Onward, Christian Soldiers"* yn angladd gwladol yr Arlywydd Lyndon B. Johnson, yr oedd hi wedi canu iddo ym 1965. Gwahoddodd yr Arlywydd Jimmy Carter hi i ganu datganiad a ddarlledwyd yn genedlaethol o'r Tŷ Gwyn ym 1978, a dychwelodd i ganu ar gyfer ciniawau'r wladwriaeth ar ôl llofnodi'r Cytundebau Camp David ac ar ymweliad y Pab Ioan Pawl II.

Er bod ei repertoire yn cofleidio rolau gan Mozart, Puccinia a Handel, yn operâu Verdi, yn bennaf, y cyflawnodd enwogrwydd fel un o'r sopranos mwyaf blaenllaw. Roedd ei llais yn wir *lirico-spinto*, yn gallu llenwi ymadroddion hir Verdi gyda thôn lân, llawn a swmpus.

Cyn ymddeol, rhoddodd Price sawl dosbarth meistr yn Ysgol Juilliard ac ysgolion eraill. Ym 1997, ar awgrym RCA Victor, ysgrifennodd fersiwn llyfr plant o Aida, a ddaeth yn sail i'r sioe gerdd Broadway gan Elton John a Tim Rice yn 2000.

Ym mis Hydref 2001, yn 74 oed, gofynnwyd i Price ddod allan o ymddeoliad i ganu mewn cyngerdd coffa yn Neuadd Carnegie ar gyfer dioddefwyr ymosodiadau Medi 11, 2001. Gyda James Levine ar y piano, canodd y gan ysbrydol, *"This Little Light of Mine"*, ac yna *"God Bless America"* yn ddigyfeiliant.

## Cyfeiriadau 
Categori:Derbynwyr Medal Rhyddid yr Arlywydd
Categori:Genedigaethau 1927
Categori:Cantorion Affricanaidd-Americanaidd
Categori:Cantorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion opera o'r Unol Daleithiau
Categori:Merched a aned yn y 1920au
Categori:Pobl a aned ym Mississippi