Winnie Parry

Awdur Cymraeg oedd **Sarah Winifred Parry** (20 Mai 1870 – 12 Chwefror 1953) sydd fwyaf adnabyddus am ddatblygu'r stori fer Gymraeg modern. Daeth yn enw cyfarwydd gyda'i ffuglen a gyhoeddwyd mewn penodau mewn cyfnodolion ar droad yr 20g. Cafodd ei gwaith mwyaf enwog, *Sioned*, a gyhoeddwyd yn gyntaf fel cyfres rhwng 1894 a 1896 ei gyhoeddi fel nofel ym 1906 a chafodd ei ailgyhoeddi yn 1988 a 2003.

## Cefndir 
Ganwyd Winnie Parry yn y Trallwng, Sir Drefaldwyn, yn ferch i Hugh Thomas Parry, arolygydd yswiriant  a Margaret (née Roberts). Roedd Margaret Parry yn sgwennu barddoniaeth ar y mesurau caeth o dan y ffug enw "Gwenfron".

Yn fuan ar ôl ei genedigaeth Winnie, symudodd y teulu i Lanfair-is-gaer ger y Felinheli lle maent i’w gweld ar gyfrifiad 1871 yn byw yn nhŷ rhieni Margaret Parry sef John ac Elen Roberts. Symudodd y teulu o’r Felinheli i Croydon lle fu farw Margaret ym 1876 yn 36 mlwydd oed. Dychwelodd Winnie i fyw gyda'i nain a’i thaid yn y Felinheli, gan gael ei gwahanu rhag ei thad ei brawd a’i thair chwaer. Ail briododd ei thad a symudodd ef a gweddill y teulu i Dde’r Affrig gan adael Winnie yn y Felinheli.

Does dim tystiolaeth wedi goroesi i brofi bod Winnie wedi derbyn unrhyw addysg ffurfiol ond gan ei bod hi wedi geni ar ôl pasio Deddf Addysg Elfennol 1870 mae’n debyg y byddai wedi derbyn addysg orfodol hyd 13 oed. Gan fod Winnie yn ffrind gydol oes i ferch prifathro Ysgol Genedlaethol y Felinheli mae’n debyg mae’r ysgol honno bu hi’n mynychu.

Ar farwolaeth ei thaid ym 1903 symudodd i fyw gyda’i hewyrth Owen Parry, gweinidog  Calfinaidd, Cemaes, Ynys Môn. Pan ddychwelodd ei thad o Dde’r Affrig ym 1908 symudodd Winnie’n ôl i Croydon ato ef, ac yn Croydon bu’n fyw am weddill ei hoes.

## Gyrfa lenyddol 
O dan anogaeth O. M. Edwards ac Edward Ffoulks, dechreuodd gyfrannu i gylchgronau *Cymru*, *Cymru’r Plant* a’r *Cymro*.   Cafodd ei nofel fwyaf adnabyddus, *Sioned*, ei gyhoeddi gyntaf mewn penodau yn y cylchgrawn *Cymru* rhwng 1894 a 1896. 

Ym 1896, ysgrifennodd gyfres o'r enw *Catrin Prisiard* a ymddangosodd yn *Y Cymro* a gyhoeddwyd hefyd yn *The Cambrian* a *Chymru*. Yn ystod ei chyfnod mwyaf toreithiog, daeth Winnie Parry yn enw cyfarwydd yng Nghymru oherwydd poblogrwydd ei ffuglen a’i herthyglau. Erbyn troad yr 20g roedd Parry yn awdur benywaidd mwyaf nodedig y stori fer a oedd yn adlewyrchu bywyd bob dydd yng Nghymru mewn araith lafar, a thrwy hynny daeth yn ddylanwad mawr ar awduron benywaidd diweddarach megis Moelona a Kate Roberts.

Ar ddiwedd yr Ail Ryfel Byd, ceisiodd E. Morgan Humphreys ei pherswadio i ailgyhoeddi *Sioned* a cheisiodd y BBC addasu peth o’i gwaith ar gyfer *Awr y Plant*. 

## Gyrfa 
Bu’n gweithio fel golygydd *Cymru’r Plant* rhwng 1908 a 1912 wedi hynny bu’n gweithio fel ysgrifennydd i gwmni peirianneg. Rhwng 1922 a 1928, bu’n gwasanaethu fel ysgrifennydd i Syr Robert Thomas, AS Ynys Môn.

## Marwolaeth 
Bu farw mewn cartref henoed yn Croydon yn 82 mlwydd oed ac yn Croydon claddwyd ei gweddillion.

## Llyfryddiaeth
bawd|Wynebddalen Cerrig y Rhyd
*
*
*
*

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1870
Categori:Llenorion benywaidd y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Llenorion benywaidd yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Llenorion plant Cymraeg
Categori:Marwolaethau 1953
Categori:Nofelwyr Cymraeg
Categori:Pobl o'r Trallwng