open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1429

14g - **15g** - 16g
1370au 1380au 1390au 1400au 1410au - **1420au** - 1430au 1440au 1450au 1460au 1470au
1424 1425 1426 1427 1428 - **1429** - 1430 1431 1432 1433 1444

----

## Digwyddiadau 
*12 Chwefror - Brwydr Rouvray, rhwng Ffrainc a Lloegr
*29 Ebrill - Mae Jeanne d'Arc yn gyrhaedd Orléans gyda'i fyddin.
*8 Mai - Diwedd Gwarchae Orléans
*17 Gorffennaf - Coroniad Charles VII, brenin Ffrainc yn Reims
* **Llyfrau**
**Leone Battista Alberti - *Amator*

## Genedigaethau 
*7 Mai - Giovanni Pontano, gwleidydd ac athronydd (m. 1503)

## Marwolaethau 
*12 Gorffennaf - Jean de Gerson, athronydd, 65
*14 Medi - William Barrow, esgob Bangor

## Cyfeiriadau
1377

13g - **14g** - 15g
1320au 1330au 1340au 1350au 1360au - **1370au** - 1380au 1390au 1400au 1410au 1420au
1372 1373 1374 1375 1376 - **1377** - 1378 1379 1380 1381 1382

----

## Digwyddiadau 
*16 Gorffennaf - Coroniad Rhisiart II, brenin Lloegr
*2 Awst - Brwydr Afon Pyana
*26 Hydref - Coroniad Tvrtko I, brenin Bosnia
* **Llyfrau**
** Ibn Khaldun - *Muqaddimah*

## Genedigaethau 
*1 Awst - Go-Komatsu, ymerawdwr Japan (m. 1433)

## Marwolaethau 
*6 Chwefror - Jeanne de Bourbon, brenhines Ffrainc, 40
*21 Mehefin - Edward III, brenin Lloegr, 64
1428

14g - **15g** - 16g
1370au 1380au 1390au 1400au 1410au - **1420au** - 1430au 1440au 1450au 1460au 1470au
1423 1424 1425 1426 1427 - **1428** - 1429 1430 1431 1432 1433

----

## Digwyddiadau 
*2 Chwefror - Daeargryn yn Catalonia, Sbaen 
*12 Hydref &ndash; Dechreuad y Gwarchae Orléans yn Ffrainc, gan Lloegr

## Genedigaethau 
*3 Mai - Pedro González de Mendoza, cardinal a gwladweinydd o Sbaen (m. 1495)
*22 Tachwedd - Richard Neville, 16ed Iarll Warwick (m. 1471)
**yn ystod y flwyddyn* - Jörg von Ehingen, marchog a llenor (Almaeneg) (m. 1508)

## Marwolaethau 
*30 Awst &ndash; Shōkō, ymerawdwr Japan, 27
*3 Tachwedd &ndash; Thomas Montacute, Iarll 4ydd Caersallog, 40 (yn y Gwarchae Orléans)

## Cyfeiriadau
1432

14g - **15g** - 16g
1380au 1390au 1400au 1410au 1420au - **1430au** - 1440au 1450au 1460au 1470au 1480au 
1427 1428 1429 1430 1431 - **1432** - 1433 1434 1435 1436 1437

----

200px|bawd|15 Ionawr: Genedigaeth Afonso V, brenin Portiwgal
## Digwyddiadau 
*1 Mehefin - Brwydr San Roman rhwng Fflorens a Siena

## Genedigaethau 
*15 Ionawr - Afonso V, brenin Portiwgal (m. 1481)
*30 Mawrth - Mehmed II, swltan Ymerodraeth yr Otomaniaid (m. 1481)
*15 Awst - Luigi Pulci, bardd Eidalaidd (m. 1484)

## Marwolaethau 
*29 Mehefin - Janus, brenin Cyprus, 56

## Cyfeiriadau
1431

14g - **15g** - 16g
1380au 1390au 1400au 1410au 1420au - **1430au** - 1440au 1450au 1460au 1470au 1480au 
1426 1427 1428 1429 1430 - **1431** - 1432 1433 1434 1435 1436 

----

## Digwyddiadau 
*3 Mawrth - Ewgenius IV yn dod yn bab. 
*17 Mawrth - Diwedd y treial Jeanne d'Arc.
*Medi - Brwydr Inverlochy yn yr Alban.
*30 Hydref - Cytundeb Medina del Campo rhwng Sbaen a Phortiwgal.
*16 Rhagfyr - Coroniad Harri VI, brenin Lloegr, fel brenin Ffrainc.

## Genedigaethau 
* 1 Ionawr - Pab Alecsander VI (m. 1503)
*10 Ebrill - François Villon, bardd (m. 1463)
**tua* - Huw Cae Llwyd, bardd (m. c.1505)

## Marwolaethau 
* 20 Chwefror - Pab Martin V, 62
* 30 Mai - Jeanne d'Arc, 19

## Cyfeiriadau
1427

14g - **15g** - 16g
1370au 1380au 1390au 1400au 1410au - **1420au** - 1430au 1440au 1450au 1460au 1470au 
1422 1423 1424 1425 1426 - **1427** - 1428 1429 1430 1431 1432

----

## Digwyddiadau 
*4 Awst - Brwydr Tachov
**yn ystod y flwyddyn* 
**Penodwyd Humphrey o Gaerloyw yn ustus y gogledd.
**Sefydlwyd Coleg Lincoln, Rhydychen.

## Genedigaethau 
*30 Tachwedd - Casimir IV Jagellon, brenin Gwlad Pwyl (m. 1492)

## Marwolaethau 
*14 Ebrill - Jean IV, dug Brabant, 23

## Cyfeiriadau
1434

14g - **15g** - 16g
1380au 1390au 1400au 1410au 1420au - **1430au** - 1440au 1450au 1460au 1470au 1480au 
1429 1430 1431 1432 1433 - **1434** - 1435 1436 1437 1438 1439

----

## Digwyddiadau 
* 30 Mai - Brwydr Lipany

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
*Ionawr - Jean, dug Bourbon, 52/3
*1 Mehefin - Wladyslaw II, brenin Gwlad Pwyl

## Cyfeiriadau
1436

14g - **15g** - 16g
1380au 1390au 1400au 1410au 1420au - **1430au** - 1440au 1450au 1460au 1470au 1480au 
1431 1432 1433 1434 1435 - **1436** - 1437 1438 1439 1440 1441

----

200px|bawd|Santa Maria del Fiore yn Fflorens
## Digwyddiadau 
*25 Mawrth - Ymgysegriad Santa Maria del Fiore, eglwys gadeiriol Fflorens.

## Genedigaethau 
*26 Ionawr - Henry Beaufort, 3ydd Dug Gwlad yr Haf (m. 1464)
*6 Mehefin - Regiomontanus, seryddwr o'r Almaen (m. 1476)

## Marwolaethau 
*4 Mai - Engelbrekt Engelbrektsson, arweinydd Sweden

## Cyfeiriadau
1437

14g - **15g** - 16g
1380au 1390au 1400au 1410au 1420au - **1430au** - 1440au 1450au 1460au 1470au 1480au 
1432 1433 1434 1435 1436 - **1437** - 1438 1439 1440 1441 1442

----

## Digwyddiadau 
* Caeredin yn dod yn brifddinas yr Alban
* **Llyfrau** - *Zij i-Sultani*, catalog sêr gan Ulugh Beg

## Genedigaethau 
*2 Mai - Filippo Buonaccorsi, athronydd (m. 1496)

## Marwolaethau 
*3 Ionawr - Catrin o Valois, brenhines Harri V, brenin Lloegr, a wraig Owain Tudur, 35
*10 Mehefin - Juana o Navarra, ail wraig Harri IV, brenin Lloegr, 69
*21 Chwefror - Iago I, Brenin yr Alban, 42
*9 Rhagfyr - Sigismund, Ymerawdwr Glân Rhufeinig, 69

## Cyfeiriadau
1430

14g - **15g** - 16g
1380au 1390au 1400au 1410au 1420au - **1430au** - 1440au 1450au 1460au 1470au 1480au 
1425 1426 1427 1428 1429 - **1430** - 1431 1432 1433 1434 1435 

----

## Digwyddiadau 
*7 Ionawr - Priodas Philippe le Bon, dug Bwrgwyn, a'i trydydd wraig, Isabella o Bortiwgal 
*23 Mai - Cafodd Jeanne d'Arc ei harestio ar ôl y Gwarchae Compiègne.

## Genedigaethau 
*11 Mehefin? - Edmwnd Tudur, tad Harri VII, brenin Lloegr (m. 1456)
*16 Hydref - Iago II, brenin yr Alban (m. 1460)

## Marwolaethau 
*5 Ionawr - Philippa o Gaerhirfryn, brenhines Norwy, Denmarc a Sweden a chwaer Harri V, brenin Lloegr, 35
*27 Hydref - Vytautas Fawr, Dug Lithuania, 47
**tua* - Christine de Pisan, awdures, tua 66

## Cyfeiriadau
1440

14g - **15g** - 16g
1390au 1400au 1410au 1420au 1430au - **1440au** - 1450au 1460au 1470au 1480au 1490au 
1435 1436 1437 1438 1439 - **1440** - 1441 1442 1443 1444 1445 

----

## Digwyddiadau 
*9 Ebrill - Etholiad Christoffer o Bafaria fel brenin Denmarc.

* **Llyfrau**
***El libro de] los cantares de Dzitbalché*
**Zhu Quan - *Cha Pu* (茶谱)

## Genedigaethau 
* 22 Ionawr - Ifan III, tsar Rwsia (m. 1505)

## Marwolaethau 
*20 Mawrth - Sigismund Kęstutaitis, brenin Lithuania
*30 Medi - Reginald Grey, 3ydd Barwn Grey de Ruthyn, c.78

## Cyfeiriadau
1441

14g - **15g** - 16g
1390au 1400au 1410au 1420au 1430au - **1440au** - 1450au 1460au 1470au 1480au 1490au 
1436 1437 1438 1439 1440 - **1441** - 1442 1443 1444 1445 1446 

----

## Digwyddiadau 
*13 Medi - Coroniad Kristofer av Bayern, brenin Sweden

## Genedigaethau 
*9 Chwefror – Ali-Shir Nava'i, gwleidydd a bardd (m. 1501)

## Marwolaethau 
*9 Gorffennaf - Jan van Eyck, arlunydd, tua 50

## Cyfeiriadau
1442

14g - **15g** - 16g
1390au 1400au 1410au 1420au 1430au - **1440au** - 1450au 1460au 1470au 1480au 1490au 
1437 1438 1439 1440 1441 - **1442** - 1443 1444 1445 1446 1447 

----

## Digwyddiadau 
*Mawrth - Brwydr Hermannstadt (neu Brwydr Sibiu neu Brwydr Szeben), rhwng Hwngari a'r Ymerodraeth Otomanaidd
***Llyfrau**
**Nam Ông - *Nam Ông mộng lục*

## Genedigaethau 
*28 Ebrill - Edward IV, brenin Lloegr (m. 1483)

## Marwolaethau 
*23 Chwefror - Johannes von Gmunden, seryddwr, tua 60
*29 Awst - Siôn V, Dug Llydaw, 52

## Cyfeiriadau
1443

14g - **15g** - 16g
1390au 1400au 1410au 1420au 1430au - **1440au** - 1450au 1460au 1470au 1480au 1490au 
1438 1439 1440 1441 1442 - **1443** - 1444 1445 1446 1447 1448

----

## Digwyddiadau 
*22 Gorffennaf - Brwydr St. Jakob an der Sihl
*28 Tachwedd - Brwydr Nis

## Genedigaethau 
*31 Mai - Margaret Beaufort, mam Harri VII, brenin Lloegr (m. 1509)
*5 Rhagfyr - Pab Iwliws II (m. 1513)

## Marwolaethau 
*12 Ebrill - Henry Chichele, Archesgob Caergaint

## Cyfeiriadau
1439

14g - **15g** - 16g
1380au 1390au 1400au 1410au 1420au - **1430au** - 1440au 1450au 1460au 1470au 1480au 
1434 1435 1436 1437 1438 - **1439** - 1440 1441 1442 1443 1444 

----

## Digwyddiadau 
*4 Mai - Brwydr Grotnik yn Ngwlad Pwyl

## Genedigaethau 
*9 Mai - Pab Pïws III (m. 1503)
*10 Awst &ndash; Anne o Efrog, Duges Caerwysg, chwaer Elisabeth o Efrog (d. 1476)

## Marwolaethau 
*30 Ebrill - Richard Beauchamp, 13ydd Iarll Warwick, Arglwydd Morgannwg, 57
*30 Rhagfyr - Margaret Holland, wyres Joan o Gaint, 53/54

## Cyfeiriadau
1445

14g - **15g** - 16g
1390au 1400au 1410au 1420au 1430au - **1440au** - 1450au 1460au 1470au 1480au 1490au 
1440 1441 1442 1443 1444 - **1445** - 1446 1447 1448 1449 1450

----

## Digwyddiadau 
*Hydref - Brwydr Mokra, rhwng Skanderbeg a'r Ymerodraeth Otomanaidd
***Llyfrau**
***Cancionero de Baena* (barddoniaeth)

## Genedigaethau 
*c.1 Mawrth - Sandro Botticelli, arlunydd (m. 1510)

## Marwolaethau 
**yn ystod y flwyddyn* - Syr William ap Thomas, uchelwr ac adeiladydd Castell Rhaglan

## Cyfeiriadau
1446

14g - **15g** - 16g
1390au 1400au 1410au 1420au 1430au - **1440au** - 1450au 1460au 1470au 1480au 1490au 
1441 1442 1443 1444 1445 - **1446** - 1447 1448 1449 1450 1451 

----

## Digwyddiadau 
*27 Medi - Brwydr Otonetë

## Genedigaethau 
*3 Mai - Marged, Duges Bwrgwyn, chwaer Edward IV, brenin Lloegr, a Rhisiart III, brenin Lloegr (m. 1503)

## Marwolaethau 
*15 Ebrill - Filippo Brunelleschi, pensaer, 68/69

## Cyfeiriadau
1435

14g - **15g** - 16g
1380au 1390au 1400au 1410au 1420au - **1430au** - 1440au 1450au 1460au 1470au 1480au
1430 1431 1432 1433 1434 - **1435** - 1436 1437 1438 1439 1440

----

## Digwyddiadau 
*5 Awst - Brwydr Ponza, rhwng Milan ac Aragon

## Genedigaethau 
**yn ystod y flwyddyn* - Thomas Stanley, iarll cyntaf Derby, gŵr pedwarydd Margaret Beaufort (m. 1504)

## Marwolaethau 
*14 Medi - John, Dug Bedford, 46
**yn ystod y flwyddyn*
**Zheng He, morwr, 63/64
**Paweł Włodkowic, ysgolhaig Pwyleg ei iaith (ganwyd 1370)

## Cyfeiriadau
1438

14g - **15g** - 16g
1380au 1390au 1400au 1410au 1420au - **1430au** - 1440au 1450au 1460au 1470au 1480au 
1433 1434 1435 1436 1437 - **1438** - 1439 1440 1441 1442 1443

----

## Digwyddiadau 
*10 Chwefror - Sefydlwyd Coleg yr Holl Eneidiau, Rhydychen, gan Harri VI, brenin Lloegr, a Henry Chichele, Archesgob Caergaint.
*9 Ebrill - Cyfarfod gyntaf y cyngor Fflorens yn Ferrara
*13 Medi – Afonso V yn dod yn frenin Portiwgal

## Genedigaethau 
*5 Chwefror - Marguerite de Bourbon, mamgu Ffransis I, brenin Ffrainc (m. 1483)

## Marwolaethau 
* 13 Medi - Duarte, brenin Portiwgal, 46 (haint y nodau)

## Cyfeiriadau
*
1448

14g - **15g** - 16g
1390au 1400au 1410au 1420au 1430au - **1440au** - 1450au 1460au 1470au 1480au 1490au 
1443 1444 1445 1446 1447 - **1448** - 1449 1450 1451 1452 1453 

----

## Digwyddiadau 
*4 Mawrth - John Stanberry yn dod yn Esgob Bangor.
*28 Medi - Cristian o Oldenburg yn dod yn frenin Denmarc.
*17 Hydref - Ail Frwydr Kosovo
**yn ystod y flwyddyn* - Symudodd Coleg Crist, Caergrawnt, i'r safle presennol.

## Genedigaethau 
*4 Tachwedd - Alfonso II, brenin Napoli (m. 1495)

## Marwolaethau 
*31 Hydref - Ioannes VIII Palaiologos, ymerawdwr Byzantiwm, 55
**yn ystod y flwyddyn* - Rhys Goch Eryri, bardd

## Cyfeiriadau
1449

14g - **15g** - 16g
1390au 1400au 1410au 1420au 1430au - **1440au** - 1450au 1460au 1470au 1480au 1490au
1444 1445 1446 1447 1448 - **1449** - 1450 1451 1452 1453 1454 

----

## Digwyddiadau 
* 6 Ionawr - Coronwyd Cystennin XI Palaiologos, ymerawdwr olaf yr Ymerodraeth Fysantaidd.
* 8 Medi - Brwydr Dinas Tumu yn Tsieina

## Genedigaethau 
* 1 Ionawr - Lorenzo de' Medici, gwleidydd (m. 1492)
* 21 Hydref - Siôr, Dug Clarence (m. 1478)
* *yn ystod y flwyddyn* 
**Aldus Manutius, argraffwr, cyhoeddwr, a theipograffwr Eidalaidd (m. 1515)
**Syr Rhys ap Thomas (m. 1525)

## Marwolaethau 
*7 Tachwedd - Konrad von Erlichshausen, milwr

## Cyfeiriadau
*
1447

14g - **15g** - 16g
1390au 1400au 1410au 1420au 1430au - **1440au** - 1450au 1460au 1470au 1480au 1490au 
1442 1443 1444 1445 1446 - **1447** - 1448 1449 1450 1451 1452 

----

## Digwyddiadau 
*6 Mawrth - Niclas V yn dod yn bab.
***Llyfrau**
**Walter Bower - *Scotichronicon*

## Genedigaethau 
**yn ystod y flwyddyn* - Philippe de Commines, diplomydd ac awdur (m. tua 1511)

## Marwolaethau 
*23 Chwefror - Pab Eugeniws IV, 64

## Cyfeiriadau
1452

14g - **15g** - 16g
1400au 1410au 1420au 1430au 1440au - **1450au** - 1460au 1470au 1480au 1490au 1500au
1447 1448 1449 1450 1451 - **1452** - 1453 1454 1455 1456 1457

----

## Digwyddiadau
*19 Mawrth - Coroniad Frederic III, Ymerawdwr Glân Rhufeinig, yn Rhufain

## Genedigaethau
*10 Mawrth - Fferdinand II, brenin Aragon (m. 1516)
*15 Ebrill - Leonardo da Vinci, arlunydd a difeisiwr (m. 1519)
*Mai - Iago III, brenin yr Alban (m. 1488)
*2 Hydref - Rhisiart III, brenin Lloegr (m. 1485))

## Marwolaethau
*26 Mai - John Stafford, archesgob Caergaint

## Cyfeiriadau
1453

14g - **15g** - 16g
1400au 1410au 1420au 1430au 1440au - **1450au** - 1460au 1470au 1480au 1490au 1500au
1448 1449 1450 1451 1452 - **1453** - 1454 1455 1456 1457 1458 

----

## Digwyddiadau 
* 17 Gorffennaf - Brwydr Castillon rhwng Lloegr a Ffrainc

## Genedigaethau 
* 13 Hydref - Edward o Westminster, Tywysog Cymru, mab y brenin Harri VI o Loegr (m. 1471)

## Marwolaethau 
* 29 Mai - Ymerawdwr Cystennin XI Palaiologos, 49
* 17 Gorffennaf - John Talbot, Iarll 1af Amwythig

## Cyfeiriadau
1451

14g - **15g** - 16g
1400au 1410au 1420au 1430au 1440au - **1450au** - 1460au 1470au 1480au 1490au 1500au
1446 1447 1448 1449 1450 - **1451** - 1452 1453 1454 1455 1456

----

## Digwyddiadau 
*14 Chwefror - Priodas Louis XI, brenin Ffrainc, a Charlotte o Savoie.
* Eisteddfod Caerfyrddin 1451

## Genedigaethau 
* 5 Mawrth - William Herbert, 2il Iarll Penfro (1451–1491) (m. 1491) 
* 22 Ebrill - Isabella, brenhines Castile (m. 1504)
* 5 Medi - Isabel Neville, chwaer Anne Neville (m. 1476)
**cyn* 30 Hydref - Christopher Columbus, fforiwr (m. 1506)

## Marwolaethau 
*11 Gorffennaf - Barbara o Cilli, gwraig Sigismund, Ymerawdwr Glân Rhufeinig
*John Lydgate, bardd

## Cyfeiriadau
*
1455

14g - **15g** - 16g
1400au 1410au 1420au 1430au 1440au - **1450au** - 1460au 1470au 1480au 1490au 1500au
1450 1451 1452 1453 1454 - **1455** - 1456 1457 1458 1459 1460

----

## Digwyddiadau 
*22 Mai - Brwydr Gyntaf Sant Alban rhwng Teulu'r Lancastriaid a Theulu'r Iorciaid.
* **Llyfrau** - Y Beibl wedi argraffu gan Johannes Gutenberg

## Genedigaethau 
*2 Chwefror - Sion II, brenin Denmarc, Norwy a Sweden (m. 1513)
*3 Mawrth - João II, brenin Portiwgal (m. 1495)

## Marwolaethau 
*18 Chwefror &ndash; Fra Angelico, arlunydd Eidalaidd, 67
*24 Mawrth - Pab Niclas V, 58
* 22 Mai (yn y Frwydr Sant Alban):
**Henry Percy, Iarll 2il Northumberland, 62

## Cyfeiriadau
1456

14g - **15g** - 16g
1400au 1410au 1420au 1430au 1440au - **1450au** - 1460au 1470au 1480au 1490au 1500au 
1451 1452 1453 1454 1455 - **1456** - 1457 1458 1459 1460 1461 

----

## Digwyddiadau 
*21-22 Gorffennaf - Brwydr Belgrade

## Genedigaethau 
*11 Mehefin - Anne Neville, Tywysoges Cymru fel gwraig Edward o Westminster a brenhines Lloegr fel gwraig Rhisiart III

## Marwolaethau 
*11 Awst - John Hunyadi, arweinydd Hwngaraidd (b. c. 1406)
*1 Tachwedd - Edmwnd Tudur, tad Harri VII, brenin Lloegr, 26

## Cyfeiriadau
1454

14g - **15g** - 16g
1400au 1410au 1420au 1430au 1440au - **1450au** - 1460au 1470au 1480au 1490au 1500au
1449 1450 1451 1452 1453 - **1454** - 1455 1456 1457 1458 1459

----

## Digwyddiadau 
*9 Ebrill - Cytundeb Lodi, rhwng Milan, Fflorens a Napoli

## Genedigaethau 
*9 Mawrth - Amerigo Vespucci, fforiwr Eidalaidd (m. 1512)

## Marwolaethau 
**yn ystod y flwyddyn* - Gwladys ferch Dafydd Gam, tua 42

## Cyfeiriadau
1450

14g - **15g** - 16g
1400au 1410au 1420au 1430au 1440au - **1450au** - 1460au 1470au 1480au 1490au 1500au
1445 1446 1447 1448 1449 - **1450** - 1451 1452 1453 1454 1455 

----

## Digwyddiadau 
**cyn* 7 Chwefror &ndash; Priodas John de la Pole, 2ail Dug Suffolk, a Margaret Beaufort
*15 Ebrill - Ffrainc yn trechu Lloegr ym Mrwydr Formigny
*18 Mehefin - Brwydr y Saith Derw ger Llundain
* **Gwyddoniaeth**
** Darganfyddiad yr elfen gemegol Antimoni gan Tholden

## Genedigaethau 
*18 Mai - Piero Soderini, gwleidydd (m. 1513)
*18 Awst - Marko Marulic, bardd (m. 1524)

## Marwolaethau 
*9 Chwefror - Agnès Sorel, cariad Charles VII, brenin Ffrainc, 29
*6 Gorffennaf - Mathau Goch, rhyfelwr, 64
*18 Gorffennaf - Francis 1af (Dug Llydaw), 36
*10 Mehefin - William Tresham, gwleidydd

## Cyfeiriadau
1458

14g - **15g** - 16g
1400au 1410au 1420au 1430au 1440au - **1450au** - 1460au 1470au 1480au 1490au 1500au 
1453 1454 1455 1456 1457 - **1458** - 1459 1460 1461 1462 1463

----

## Digwyddiadau 
*24 Ionawr - Matthias Corvinus yn dod yn frenin Hwngari, yn 14 oed.
**yn ystod y flwyddyn* - Sefydlwyd Coleg Magdalen, Rhydychen, gan William o Waynflete, Esgob Caerwynt

## Genedigaethau 
*3 Hydref - Sant Casimir, Tywysog Gwlad Pwyl (m. 1484)

## Marwolaethau 
*27 Mehefin &ndash; Alfonso V, brenin Aragón, 61/2
*6 Awst - Pab Calixtws III, 62
*26 Rhagfyr - Arthur III, Dug Llydaw

## Cyfeiriadau
1459

14g - **15g** - 16g
1400au 1410au 1420au 1430au 1440au - **1450au** - 1460au 1470au 1480au 1490au 1500au 
1454 1455 1456 1457 1458 - **1459** - 1460 1461 1462 1463 1464

----

## Digwyddiadau 
*23 Medi - Brwydr Blore Heath

## Genedigaethau 
*2 Mawrth - Pab Adrian VI (m. 1523)
*22 Mawrth - Maximilian I, Ymerawdwr Glân Rhufeinig (m. 1519)

## Marwolaethau 
*30 Hydref - Poggio Bracciolini, llenor Eidalaidd yn yr iaith Ladin, 79
*5 Tachwedd - Syr John Fastolf, milwr, 78

## Cyfeiriadau
1460

14g - **15g** - 16g
1410au 1420au 1430au 1440au 1450au - **1460au** - 1470au 1480au 1490au 1500au 1510au 
1455 1456 1457 1458 1459 - **1460** - 1461 1462 1463 1464 1465 

----

## Digwyddiadau 
*15 Ionawr &ndash; Brwydr Sandwich
*18 Gorffennaf - Brwydr Northampton
*30 Rhagfyr - Brwydr Wakefield

## Genedigaethau 
**yn ystod y flwyddyn* - David Cecil (AS), gwleidydd (m. 1540)

## Marwolaethau 
*3 Awst - Iago II, brenin yr Alban, 30
*14 Rhagfyr - Guarino da Verona, bardd, athronydd a cyfieithydd, 86

## Cyfeiriadau
1461

14g - **15g** - 16g
1410au 1420au 1430au 1440au 1450au - **1460au** - 1470au 1480au 1490au 1500au 1510au 
1456 1457 1458 1459 1460 - **1461** - 1462 1463 1464 1465 1466 

----

## Digwyddiadau 
*2 Chwefror - Brwydr Croes Mortimer
*17 Chwefror - Ail Frwydr Sant Alban
*29 Mawrth - Brwydr Towton rhwng yr Iorciaid a'r Lancastriaid
*16 Hydref - Brwydr Twthil
*Llyfrau: François Villon - *Le Grand Testament*

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
*2 Chwefror (neu 3 Chwefror) - Owain Tudur, taid Harri VII, brenin Lloegr

## Cyfeiriadau
1462

14g - **15g** - 16g
1410au 1420au 1430au 1440au 1450au - **1460au** - 1470au 1480au 1490au 1500au 1510au 
1457 1458 1459 1460 1461 - **1462** - 1463 1464 1465 1466 1467 

----

## Digwyddiadau 
*17 Medi - Brwydr Świecino

## Genedigaethau 
*Mawrth - Juana la Beltraneja, tywysoges Castile (m. 1530)
*27 Mehefin - Louis XII, brenin Ffrainc (m. 1515)

## Marwolaethau 
*27 Mawrth - Fasili II, ymerawdwr Rwsia, 46

## Cyfeiriadau
1457

14g - **15g** - 16g
1400au 1410au 1420au 1430au 1440au - **1450au** - 1460au 1470au 1480au 1490au 1500au 
1452 1453 1454 1455 1456 - **1457** - 1458 1459 1460 1461 1462 

----

## Digwyddiadau 
*2 Medi - Brwydr Ujëbardha rhwng y fyddin Skanderbeg a'r Ymerodraeth yr Otomaniaid.

## Genedigaethau 
*28 Ionawr - Harri VII, brenin Lloegr, Castell Benfro (m. 1509)
**yn ystod y flwyddyn* - Sebastian Brant, bardd Almaenig yn yr ieithoedd Almaeneg a Lladin (m. 1521)

## Marwolaethau 
*14 Mawrth - Jingtai, ymerawdwr Tsieina, 28
*1 Awst - Lorenzo Valla, athronydd Eidalaidd, 50
*22 Medi - Pedr II, Dug Llydaw, 39

## Cyfeiriadau
1465

14g - **15g** - 16g
1410au 1420au 1430au 1440au 1450au - **1460au** - 1470au 1480au 1490au 1500au 1510au 
1460 1461 1462 1463 1464 - **1465** - 1466 1467 1468 1469 1470 

----

## Digwyddiadau 
* 16 Gorffennaf - Brwydr Montlhéry yn Ffrainc
*18 Gorffennaf - Mae Harri VI, brenin Lloegr, yn cael ei gipio gan yr Iorciaid. Mae'r Tywysog Cymru, Edward o Westminster, yn dianc i Ffrainc gyda'i fam.

## Genedigaethau 
*6 Chwefror - Scipione del Ferro, mathemategydd Eidalaidd (m. 1526)
*Rhagfyr - Beatriz Galindo, bardd Sbaeneg (m. 1534)

## Marwolaethau 
* 5 Ionawr - Siarl, dug Orleans, bardd, 79

## Cyfeiriadau
1466

14g - **15g** - 16g
1410au 1420au 1430au 1440au 1450au - **1460au** - 1470au 1480au 1490au 1500au 1510au 
1461 1462 1463 1464 1465 - **1466** - 1467 1468 1469 1470 1471 

----

## Digwyddiadau 
*Etholir Eric Axelsson Tott yn Rhaglaw Sweden.

## Genedigaethau 
*11 Chwefror - Elisabeth o Efrog, gwraig Harri VII, brenin Lloegr (m. 1503)
*27 Hydref - Desiderius Erasmus, athronydd (m. 1536)
*30 Tachwedd - Andrea Doria, *condottiero* a morwr (m. 1560)

## Marwolaethau 
*8 Mawrth - Francesco I Sforza, Dug Milano, 64
*13 Rhagfyr - Donatello, arlunydd, 80
**yn ystod y flwyddyn* - Isotta Nogarola, bardd ac ysgolhaig o Eidales, 48

## Cyfeiriadau
1463

14g - **15g** - 16g
1410au 1420au 1430au 1440au 1450au - **1460au** - 1470au 1480au 1490au 1500au 1510au 
1458 1459 1460 1461 1462 - **1463** - 1464 1465 1466 1467 1468 

----

## Digwyddiadau
*Mae Siasbar Tudur yn byw yn Ffrainc.

## Genedigaethau
*24 Chwefror - Giovanni Pico della Mirandola, athronydd (m. 1494)
*Hydref - Alessandro Achillini, athronydd (m. 1512)

## Marwolaethau
*15 Mehefin - Y Dywysoges Catrin o Bortwgal, awdures, 27
*29 Tachwedd - Marie o Anjou, brenhines Ffrainc, 59

## Cyfeiriadau
1468

14g - **15g** - 16g
1410au 1420au 1430au 1440au 1450au - **1460au** - 1470au 1480au 1490au 1500au 1510au 
1463 1464 1465 1466 1467 - **1468** - 1469 1470 1471 1472 1473 

----

## Digwyddiadau 
*14 Hydref - Cytundeb Péronne rhwng Charles le Temeraire, Dug Bwrgwyn, a Louis XI, brenin Ffrainc.

## Genedigaethau 
*29 Chwefror - Pab Pawl III (m. 1549)
*24 Ebrill - Frederic Jagiellon, archesgob Gniezno (m. 1503)

## Marwolaethau 
*17 Ionawr - Skanderbeg, arwr genedlaethol Albania, 62
*3 Chwefror - Johann Gutenberg, agraffwr, tua 70
*26 Medi - Juan de Torquemada, cardinal, 80
**yn ystod y flwyddyn* - Joanot Martorell, awdur, 55

## Cyfeiriadau
1469

14g - **15g** - 16g
1410au 1420au 1430au 1440au 1450au - **1460au** - 1470au 1480au 1490au 1500au 1510au 
1464 1465 1466 1467 1468 - **1469** - 1470 1471 1472 1473 1474 

----

## Digwyddiadau 
* 26 Gorffennaf - Brwydr Edgecote Moor: Gorchfygir yr Iorciaid a chymerir Edward IV, brenin Lloegr, yn garcharor
* 17 Hydref - Ferdinand, tywysog Aragon, yn priodi Isabella, tywysoges Castile, ac felly'n uno Aragon a Castille yn un deyrnas, sylfaen y Sbaen fodern.

## Genedigaethau 
* 3 Mai - Niccolò Machiavelli, awdur (m. 1527)
* 31 Mai - Manuel I, brenin Portiwgal (m. 1521)
*Tachwedd - Guru Nanak, sylfaenydd y crefydd Sikh (m. 1539)

## Marwolaethau 
* Gorffennaf/Awst - Richard Woodville, Iarll 1af Rivers, tad Elisabeth Woodville
* 27 Gorffennaf - William Herbert, Iarll 1af Penfro (1423–1469), dienyddiwyd wedi Brwydr Edgecote

## Cyfeiriadau
*
1470

14g - **15g** - 16g
1420au 1430au 1440au 1450au 1460au - **1470au** - 1480au 1490au 1500au 1510au 1520au 
1465 1466 1467 1468 1469 - **1470** - 1471 1472 1473 1474 1475 

----

## Digwyddiadau
*12 Mawrth - Brwydr Maes Losecote rhwng Edward IV, brenin Lloegr a'r byddin gwrthryfelgar

## Genedigaethau
*20 Mai - Pietro Bembo, beirniad, ysgolhaig, a bardd (m. 1547)
*30 Mehefin - Charles VIII, brenin Ffrainc (m. 1498)
*2 Tachwedd - Edward V, brenin Lloegr (m. c.1483

## Marwolaethau
*15 Mai - Siarl VIII, brenin Sweden, 60

## Cyfeiriadau
1472

14g - **15g** - 16g
1420au 1430au 1440au 1450au 1460au - **1470au** - 1480au 1490au 1500au 1510au 1520au 
1467 1468 1469 1470 1471 - **1472** - 1473 1474 1475 1476 1477  

----

## Digwyddiadau
*20 Chwefror - Mae'r Ynysoedd Erch a Shetland yn dod yn tiriogaeth yr Alban.
**tua* 12 Gorffennaf - Priodas Rhisiart, Dug Caerloyw ag Anne Neville
**yn ystod y flwyddyn* - Mae Richard Redman yn dod yn Esgob Llanelwy.

### Llyfrau
*Pietro d'Abano
***Conciliator differentiarum quae inter philosophos et medicos versantur*
***De venenis eorumque remediis*
*Johannes de Sacrobosco - *De sphaera mundi*

## Genedigaethau
*28 Mawrth - Fra Bartolomeo, arlunydd (m. 1517)

## Marwolaethau
*25 Ebrill - Leone Battista Alberti, arlunydd ac athronydd, 68
*30 Mai - Jacquetta o Luxembourg, mam Elizabeth Woodville, 57?

## Cyfeiriadau
1473

14g - **15g** - 16g
1420au 1430au 1440au 1450au 1460au - **1470au** - 1480au 1490au 1500au 1510au 1520au 
1468 1469 1470 1471 1472 - **1473** - 1474 1475 1476 1477 1478  

----

## Digwyddiadau
*11 Awst - Brwydr Otlukbeli
* **Llyfrau** 
***Almanach cracoviense ad annum 1474*
**Syr John Fortescue - *The Governaunce of England*

## Genedigaethau
*19 Chwefror - Nicolaus Copernicus, seryddwr (m. 1543)
*Mawrth? - Thomas Wolsey, archesgob a cardinal (m. 1530)
*17 Mawrth - Iago IV, brenin yr Alban (m. 1513)
*14 Awst - Margaret Pole, Arglwyddes Salisbury (m. 1541)
*17 Awst - Rhisiart o Amwythig, Dug Efrog, brawd Edward V, brenin Lloegr (m. tua 1483

## Marwolaethau
*Ebrill - Alessandro Sforza, *condottiero*, 63
*28 Mehefin 
**Nikolaus Gerhaert, cerflunydd, 50au
**John Talbot, 3ydd Iarll Amwythig, 24

## Cyfeiriadau
1464

14g - **15g** - 16g
1410au 1420au 1430au 1440au 1450au - **1460au** - 1470au 1480au 1490au 1500au 1510au 
1459 1460 1461 1462 1463 - **1464** - 1465 1466 1467 1468 1469 

----

## Digwyddiadau 
*15 Mai - Brwydr Hexham
*30 Awst - Pawl II yn dod yn bab.

## Genedigaethau 
**yn ystod y flwyddyn* - Philippe Villiers de L'Isle-Adam, Meistr Mawreddog y Marchogion Ysbyty (m. 1534)

## Marwolaethau 
*18 Mehefin - Roger van der Weyden, arlunydd, 64
*1 Awst - Cosimo de' Medici, banciwr a gwleidydd Eidalaidd, 74
*15 Awst - Pab Pïws II, 59

## Cyfeiriadau
1475

14g - **15g** - 16g
1420au 1430au 1440au 1450au 1460au - **1470au** - 1480au 1490au 1500au 1510au 1520au 
1470 1471 1472 1473 1474 - **1475** - 1476 1477 1478 1479 1480 

----

## Digwyddiadau 
*10 Ionawr - Brwydr Vaslui
*Tachwedd - Brwydr ar y Planta
**yn ystod y flwyddyn* - Mae Huw Cae Llwyd yn fynd, gyda'i fab Ieuan, ar bererindod i Rufain

## Genedigaethau 
*6 Mawrth - Michelangelo, arlunydd (m. 1564)
*11 Rhagfyr - Pab Leo X (m. 1521)
**yn ystod y flwyddyn* - John Lloyd, cerddor (m. 1523)

## Marwolaethau 
**yn ystod y flwyddyn* - Masuccio Salernitano, bardd

## Cyfeiriadau
1444

14g - **15g** - 16g
1390au 1400au 1410au 1420au 1430au - **1440au** - 1450au 1460au 1470au 1480au 1490au 
1439 1440 1441 1442 1443 - **1444** - 1445 1446 1447 1448 1449 

----

## Digwyddiadau 
*28 Mai - Cytundeb Tours, rhwng Harri VI, brenin Lloegr, a Charles VII, brenin Ffrainc
*15 Awst - Cytundeb Szeged
*26 Awst - Brwydr St. Jakob an der Birs

## Genedigaethau 
*11 Mawrth – Donato Bramante, pensaer (m. 1514)

## Marwolaethau 
*9 Mawrth - Leonardo Bruni, dyneiddiwr ac ysgolhaig Eidalaidd, tua 73 
*27 Mai - John Beaufort, Dug 1af Gwlad yr Haf, tua 40
*10 Tachwedd - Wladislaus III, brenin Gwlad Pwyl, 20 (yn y Brwydr Varna)

## Cyfeiriadau
1476

14g - **15g** - 16g
1420au 1430au 1440au 1450au 1460au - **1470au** - 1480au 1490au 1500au 1510au 1520au 
1471 1472 1473 1474 1475 - **1476** - 1477 1478 1479 1480 1481   

----

## Digwyddiadau
*2 Mawrth - Brwydr Grandson
*2 Mehefin - Brwydr Morat
*26 Gorffennaf - Brwydr Valea Albă

## Genedigaethau
*28 Mehefin - Pab Pawl IV (m. 1559)

## Marwolaethau
*26 Ebrill - Simonetta Vespucci, "la bella Simonetta", 22/23
*Rhagfyr - Vlad III Dracula, 45-49
*22 Rhagfyr - Isabel Neville, chwaer Anne Neville, 25

## Cyfeiriadau
1477

14g - **15g** - 16g
1420au 1430au 1440au 1450au 1460au - **1470au** - 1480au 1490au 1500au 1510au 1520au 
1472 1473 1474 1475 1476 - **1477** - 1478 1479 1480 1481 1482 

----

## Digwyddiadau 
*27 Chwefror - Sefydlwyd Prifysgol Uppsala, yn Sweden
*10 Tachwedd - João II yn dod yn frenin Portiwgal am bedwar diwrnod

* **Llyfrau** - *Dictes or Sayengis of the Philosophres* (wedi argraffu gan William Caxton yn Llundain)

## Genedigaethau 
*25 Ionawr - Anna, Duges Llydaw, brenhines Ffrainc (m. 1514)

## Marwolaethau 
*5 Ionawr - Siarl, Dug Bwrgwyn, "le Téméraire", 43 (yn y Brwydr Nancy)
*4 Awst - Jacques d'Armagnac, Dug Nemours, 44?

## Cyfeiriadau
1478

14g - **15g** - 16g
1420au 1430au 1440au 1450au 1460au - **1470au** - 1480au 1490au 1500au 1510au 1520au 
1473 1474 1475 1476 1477 - **1478** - 1479 1480 1481 1482 1483 

----

## Digwyddiadau 
* **Llyfrau** - ''Arte dell'Abbaco*

## Genedigaethau 
*7 Chwefror - Thomas More, gwleidydd, ysgolhaig, awdur ac athronydd (m. 1535)
*26 Mai - Pab Clement VII (m. 1534)
*6 Rhagfyr - Baldassare Castiglione, diplomydd, gŵr llys, a llenor Eidalaidd (m. 1529)
**yn ystod y flwyddyn'' &ndash; Gruffydd ap Rhys ap Thomas, uchelwr (m. 1521)

## Marwolaethau 
*18 Chwefror &ndash; Siôr Plantagenet, Dug 1af Clarence, brawd Edward IV, brenin Lloegr, 28

## Cyfeiriadau
1479

14g - **15g** - 16g
1420au 1430au 1440au 1450au 1460au - **1470au** - 1480au 1490au 1500au 1510au 1520au 
1474 1475 1476 1477 1478 - **1479** - 1480 1481 1482 1483 1484 

----

## Digwyddiadau 
*7 Awst - Brwydr Guinegate

## Genedigaethau 
*25 Mawrth - Fasili III, Tywysog Moscfa (m. 1533)
*25 Mehefin - Lisa del Giocondo, model y "Mona Lisa" (m. 1542)

## Marwolaethau 
*20 Ionawr - Ioan II, brenin Aragon, 81
*?13 Mawrth - Robert Morton, cyfansoddwr, 50?

## Cyfeiriadau
1480

14g - **15g** - 16g
1430au 1440au 1450au 1460au 1470au - **1480au** - 1490au 1500au 1510au 1520au 1530au 
1475 1476 1477 1478 1479 - **1480** - 1481 1482 1483 1484 1485 

----

## Digwyddiadau 
*6 Mawrth - Cytundeb Toledo, rhwng Sbaen a Portiwgal
* **Llyfrau**
***Regimen sanitatis Salernitanum*

## Genedigaethau 
*14 Ebrill - Lucrezia Borgia (m. 1519)
**yn ystod y gwanwyn* - Fernão de Magalhães, fforiwr o Bortiwgal (m. 1521)

## Marwolaethau 
*6 Mehefin - Vecchietta, arlunydd, *tua* 70
*20 Tachwedd - Eleanor o'r Alban, Archduges Awstria, merch Iago I, brenin yr Alban, 46/47

## Cyfeiriadau
1482

14g - **15g** - 16g
1430au 1440au 1450au 1460au 1470au - **1480au** - 1490au 1500au 1510au 1520au 1530au 
1477 1478 1479 1480 1481 - **1482** - 1483 1484 1485 1486 1487  

----

## Digwyddiadau
*1 Awst - Goresgyniad yr Alban gan Lloegr

***Llyfrau** 
***Luzerner Chronik*

## Genedigaethau
*29 Mehefin - Mari o Aragon, gwraig Manuel I, brenin Portiwgal (m. 1517)
**yn ystod y flwyddyn* - Eufrasia Burlamacchi, arlunydd (m. 1548)

## Marwolaethau
*25 Awst - Marged o Anjou, brenhines Harri VI, brenin Lloegr, 52

## Cyfeiriadau
1483

14g - **15g** - 16g
1430au 1440au 1450au 1460au 1470au - **1480au** - 1490au 1500au 1510au 1520au 1530au 
1478 1479 1480 1481 1482 - **1483** - 1484 1485 1486 1487 1488

----

## Digwyddiadau
*6 Gorffennaf - Coroniad Rhisiart III fel brenin Lloegr.
*20 Gorffennaf - Coroniad Siôn I fel brenin Denmarc.
*15 Awst - Agorwyd y Cappella Sistina yn Rhufain.
*8 Medi - Mae Edward o Middleham yn dod yn Dywysog Cymru.

## Genedigaethau
*6 Ebrill - Raffael, arlunydd (m. 1520)
*10 Tachwedd - Martin Luther (m. 1546)

## Marwolaethau
*9 Ebrill - Edward IV, brenin Lloegr, 40
*30 Awst - Louis XI, brenin Ffrainc, 60
*? - Edward V, brenin Lloegr, 12

## Cyfeiriadau
1484

14g - **15g** - 16g
1430au 1440au 1450au 1460au 1470au - **1480au** - 1490au 1500au 1510au 1520au 1530au 
1479 1480 1481 1482 1483 - **1484** - 1485 1486 1487 1488 1489 

----

## Digwyddiadau 
*29 Awst - Innocent VIII yn dod yn bab.
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau 
*1 Ionawr - Ulrich Zwingli, diwygiwr crefyddol (m. 1531)

## Marwolaethau 
*4 Mawrth - Sant Casimir, Tywysog y Wlad Pwyl
*9 Ebrill - Edward o Middleham, Tywysog Cymru, *tua* 10
*12 Awst - Pab Sixtws IV
*11 Tachwedd - Luigi Pulci, bardd Eidalaidd, 52

## Cyfeiriadau
1481

14g - **15g** - 16g
1430au 1440au 1450au 1460au 1470au - **1480au** - 1490au 1500au 1510au 1520au 1530au 
1476 1477 1478 1479 1480 - **1481** - 1482 1483 1484 1485 1486 

----

## Digwyddiadau 
* 28 Awst – João II yn dod yn frenin Portiwgal
* 26 Rhagfyr - Brwydr Westbroek rhwng yr Iseldiroedd ac Utrecht
**yn ystod y flwyddyn* - Mae Pab Sixtws IV yn galw Sandro Botticelli ac arlunwyr eraill o Fflorens ac Wmbria i arlunio ffresco ar furiau y Cappella Sistina yn y Fatican.

## Genedigaethau 
* 1 Gorffennaf - Cristian II, brenin Denmarc
* 28 Awst – Francisco de Sá de Miranda, bardd o Bortiwgal (m. 1558)

## Marwolaethau 
* 21 Mai - Cristian I, brenin Denmarc, 55 
* 28 Awst - Afonso V, brenin Portiwgal, 49

## Cyfeiriadau
1486

14g - **15g** - 16g
1430au 1440au 1450au 1460au 1470au - **1480au** - 1490au 1500au 1510au 1520au 1530au 
1481 1482 1483 1484 1485 - **1486** - 1487 1488 1489 1490 1491 

----

## Digwyddiadau 
*18 Ionawr - Priodas Harri VII, brenin Lloegr, ac Elisabeth o Efrog
*9 Ebrill - Coroniad Maximilian I o Habsburg fel "Rex Romanorum" yn Aachen

### Llyfrau
*Giovanni Pico della Mirandola - *De hominis dignitate*

## Genedigaethau 
*6 Ionawr - Martin Agricola, cyfansoddwr (m. 1556)
*2 Gorffennaf - Jacopo Sansovino, cerflunydd a phensaer (m. 1570)
*20 Medi - Arthur Tudur, Tywysog Cymru (m. 1502)

## Marwolaethau 
*30 Mawrth - Thomas Bourchier, Archesgob Caergaint, 82?
*11 Awst - William Waynflete, esgob, 88?

## Cyfeiriadau
1485

14g - **15g** - 16g
1430au 1440au 1450au 1460au 1470au - **1480au** - 1490au 1500au 1510au 1520au 1530au 
1480 1481 1482 1483 1484 - **1485** - 1486 1487 1488 1489 1490 

----

## Digwyddiadau 
*22 Awst - Brwydr Maes Bosworth; mae Harri Tudur, Iarll Richmond, yn dod yn frenin Lloegr.
*7 Tachwedd - Priodas Siasbar Tudur a Catherine Woodville (chwaer Elizabeth Woodville)

### Llyfrau 
*Syr Thomas Malory - ''Le Morte d'Arthur*

## Genedigaethau 
*16 Rhagfyr - Catrin o Aragón, brenhines cyntaf Harri VIII, brenin Lloegr (m. 1536)
**yn ystod y flwyddyn''
**Hernando Cortés, fforiwr (m. 1547)
**Hugh Latimer, offeiriad (m. 1555)
**John Russell, Iarll Bedford 1af (m. 1554)

## Marwolaethau 
*16 Mawrth - Anne Neville, brenhines Rhisiart III, 28
*22 Awst - Rhisiart III, brenin Lloegr, 32

## Cyfeiriadau
1488

14g - **15g** - 16g
1430au 1440au 1450au 1460au 1470au - **1480au** - 1490au 1500au 1510au 1520au 1530au 
1483 1484 1485 1486 1487 - **1488** - 1489 1490 1491 1492 1493 

----

## Digwyddiadau 
*11 Mehefin - Brwydr Sauchieburn yn yr Alban

## Genedigaethau 
*19 Mawrth - Johannes Magnus, archesgob Sweden (m. 1544)
*7 Awst - Caspar Aquila, dilynwr Martin Luther (m. 1560)

## Marwolaethau 
*11 Mehefin - Iago III, brenin yr Alban, 36/37
*9 Medi - Ffransis II, Dug Llydaw, 53

## Cyfeiriadau
1489

14g - **15g** - 16g
1430au 1440au 1450au 1460au 1470au - **1480au** - 1490au 1500au 1510au 1520au 1530au 
1484 1485 1486 1487 1488 - **1489** - 1490 1491 1492 1493 1494 

----

## Digwyddiadau 
*Mawrth - Cytundeb Medina del Campo rhwng Lloegr a Sbaen
*29 Tachwedd - Arthur Tudur yn cael ei urddo'n Dywysog Cymru, ym Mhalas San Steffan

## Genedigaethau 
*15 Ebrill - Sinan, pensaer (m. 1588)
*2 Gorffennaf - Thomas Cranmer, Archesgob Caergrawnt (m. 1556)
***Awst**? - Antonio da Correggio, arlunydd (m. 1534)
*28 Tachwedd - Marged Tudur, brenhines Iago IV, Brenin yr Alban (m. 1541)

## Marwolaethau 
*6 Ebrill - Hans Waldmann, milwr o Swistir, 53
*28 Ebrill - Henry Percy, 4ydd iarll Northumberland, *tua* 40
*12 Gorffennaf - Bahlul Khan Lodhi, swltan India

## Cyfeiriadau
1467

14g - **15g** - 16g
1410au 1420au 1430au 1440au 1450au - **1460au** - 1470au 1480au 1490au 1500au 1510au 
1462 1463 1464 1465 1466 - **1467** - 1468 1469 1470 1471 1472 

----

## Digwyddiadau 
*15 Mehefin - Mae Charles le Téméraire yn dod yn ddug Bwrgwyn.

## Cyfeiriadau
1487

14g - **15g** - 16g
1430au 1440au 1450au 1460au 1470au - **1480au** - 1490au 1500au 1510au 1520au 1530au 
1482 1483 1484 1485 1486 - **1487** - 1488 1489 1490 1491 1492 

----

## Digwyddiadau 
*16 Mehefin - Brwydr Maes Stoke rhwng Harri VII, brenin Lloegr a gwrthryfelwyr
*9 Medi - Hongzhi yn dod yn ymerawdwr Tsieina.
* **Llyfrau**
**Niccolò da Correggio - *Fabula di Cefalo*
***Malleus Maleficarum*

## Genedigaethau 
*10 Medi - Pab Iwliws III (m. 1555)
**tua* 
**Rowland Lee, esgob a gwleidydd o Sais (m. 1543)
**Tiziano Vecellio, arlunydd (m. 1576)

## Marwolaethau 
*16 Mehefin - John de la Pole, Iarll Lincoln, 25? (yn y Frwydr Maes Stoke)

## Cyfeiriadau
1491

14g - **15g** - 16g
1440au 1450au 1460au 1470au 1480au - **1490au** - 1500au 1510au 1520au 1530au 1540au 
1486 1487 1488 1489 1490 - **1491** - 1492 1493 1494 1495 1496 

----

## Digwyddiadau
*2 Ionawr - Cytundeb Moulins, rhwng Alain d'Albret a Charles VIII, brenin Ffrainc
*6 Rhagfyr - Priodas Anne o Lydaw a Charles VIII, brenin Ffrainc; gorfodir Anne i ddod â’i phriodas i ben i Maximilian I, Ymerawdwr Glân Rhufeinig
* **Llyfrau** - *Fasciculus Medicinae* (yn Lladin)

## Genedigaethau
*28 Mehefin - Harri VIII, brenin Lloegr (m. 1547)
*31 Rhagfyr - Jacques Cartier, fforiwr (m. 1557)

## Marwolaethau
*16 Gorffennaf - William Herbert, 2il Iarll Penfro, 36/40
*7 Awst - Jacobus Barbireau, cyfansoddwr, 36

## Cyfeiriadau
1493

14g - **15g** - 16g
1440au 1450au 1460au 1470au 1480au - **1490au** - 1500au 1510au 1520au 1530au 1540au 
1488 1489 1490 1491 1492 - **1493** - 1494 1495 1496 1497 1498 

----

## Digwyddiadau 
*19 Ionawr - Cytundeb Barcelona, rhwng Charles VIII, brenin Ffrainc, a Ferrando II, brenin Aragón

## Genedigaethau 
*11 Tachwedd - Bernardo Tasso, bardd (m. 1569)
*11 Tachwedd (neu 17 Rhagfyr) - Paracelsus, alcemegydd (m. 1541)

## Marwolaethau 
*19 Awst - Ffredrig III, Ymerawdwr Glân Rhufeinig, 77
*Mawrth - Martin Alonzo Pinzón, fforiwr, 52

## Cyfeiriadau
1492

14g - **15g** - 16g
1440au 1450au 1460au 1470au 1480au - **1490au** - 1500au 1510au 1520au 1530au 1540au 
1487 1488 1489 1490 1491 - **1492** - 1493 1494 1495 1496 1497 

----

## Digwyddiadau
* 2 Ionawr - Granada, y deyrnas Islamaidd olaf yn Sbaen, yn ildio i'r Cristionogion; diwedd y *Reconquista*
* 6 Ionawr &ndash; Mae Ferdinand ac Isabella, brenhines Castile, yn dod i Granada fel brenhinoedd.
*5 Rhagfyr - Christopher Columbus yn cyrraedd Hispaniola, yn y "Byd Newydd".
* **Llyfrau** - Antonio de Nebrija, *Gramática de la lengua castellana*

## Genedigaethau
*11 Ebrill - Marguerite de Navarre (Marguerite d'Angoulême / d'Alençon) (m. 1549)
*12 Medi - Lorenzo II de' Medici (m. 1519)
*14 Medi - Elisabeth Tudur, merch Harri VII, brenin Lloegr a'i wraig Elisabeth o Efrog (m. 1495)
**yn ystod y flwyddyn* - Thomas Jones, gwleidydd (m. c.1559)

## Marwolaethau
*1 Mawrth? - William Caxton, awdur, diplomydd, cyfieithydd, cyhoeddwr ac ieithydd, tua 70
*8 Ebrill - Lorenzo de' Medici, 43
*7 Mehefin - Elizabeth Woodville, brenhines Edward IV, brenin Lloegr, 55
*25 Gorffennaf - Pab Innocentius VIII, 60
*12 Hydref - Piero della Francesca, arlunydd, 70au

## Cyfeiriadau
1494

14g - **15g** - 16g
1440au 1450au 1460au 1470au 1480au - **1490au** - 1500au 1510au 1520au 1530au 1540au 
1489 1490 1491 1492 1493 - **1494** - 1495 1496 1497 1498 1499 

----

## Digwyddiadau 
*5 Mai - Mae Christopher Columbus yn gyrraedd Jamaica.
* **Llyfrau** 
**Sebastian Brant - *Das Narrenschiff*
**Luca Pacioli - *Summa de arithmetica*

## Genedigaethau 
*12 Medi - Ffransis I, brenin Ffrainc (m. 1547)
**yn ystod y flwyddyn* - François Rabelais, awdur (m. 1553)

## Marwolaethau 
*11 Ionawr - Domenico Ghirlandaio, arlunydd, 45
*17 Tachwedd - Giovanni Pico della Mirandola, athronydd, 31

## Cyfeiriadau
1490

14g - **15g** - 16g
1440au 1450au 1460au 1470au 1480au - **1490au** - 1500au 1510au 1520au 1530au 1540au 
1485 1486 1487 1488 1489 - **1490** - 1491 1492 1493 1494 1495 

----

## Digwyddiadau 
* 19 Rhagfyr &ndash; Priodas (trwy ddirprwy) Anne o Lydaw a Maximilian I, Ymerawdwr Glân Rhufeinig.
**yn ystod y flwyddyn* &ndash; Francysk Skaryna, argraffydd a dyneiddiwr Belarwseg (m. 1552)
* **Llyfrau** - Joanot Martorell, *Tirant lo Blanch* (Catalaneg)

## Genedigaethau 
*12 Hydref - Bernardo Pisano, cyfansoddwr (m. 1548)

## Marwolaethau 
* 6 Ebrill &ndash; Matthias Corvinus, brenin Hwngari, 47

## Cyfeiriadau
1497

14g - **15g** - 16g
1440au 1450au 1460au 1470au 1480au - **1490au** - 1500au 1510au 1520au 1530au 1540au 
1492 1493 1494 1495 1496 - **1497** - 1498 1499 1500 1501 1502 

----

## Digwyddiadau 
*Gwrthryfel Cernyw
*24 Mehefin &ndash; John Cabot yn cyrraedd Newfoundland
*8 Gorffennaf &ndash; Vasco da Gama yn gadael Lisbon

### Llyfrau
**Rawżat aṣ-ṣafāʾ*

## Genedigaethau 
* 16 Chwefror &ndash; Philip Melanchthon, diwygiwr Almaenig (m. 1560)
**yn ystod y flwyddyn* &ndash; Hans Holbein yr Ieuaf, arlunydd (m. 1543)

## Marwolaethau 
* 3 Ionawr &ndash; Beatrice d'Este, Duges Milan, 21

## Cyfeiriadau
1498

14g - **15g** - 16g
1440au 1450au 1460au 1470au 1480au - **1490au** - 1500au 1510au 1520au 1530au 1540au 
1493 1494 1495 1496 1497 - **1498** - 1499 1500 1501 1502 1503 

----

## Digwyddiadau 
### Llyfrau
**Coronica del Çid Ruy Diaz (Crónica popular del Cid)*

## Genedigaethau 
*15 Tachwedd - Eleonore o Awstria, brenhines Ffransis I, brenin Ffrainc (m. 1558)
**yn ystod y flwyddyn* - Hieronymus Bock, offeiriad, meddyg, a botanegwr o Almaenwr (m. 1554)

## Marwolaethau 
*7 Ebrill - Y brenin Charles VIII, brenin Ffrainc, 28
*23 Mai - Girolamo Savonarola, 46
*16 Medi - Tomás de Torquemada, Arch-chwilyswr, 78

## Cyfeiriadau
1499

14g - **15g** - 16g
1440au 1450au 1460au 1470au 1480au - **1490au** - 1500au 1510au 1520au 1530au 1540au 
1494 1495 1496 1497 1498 - **1499** - 1500 1501 1502 1503 1504

----

## Digwyddiadau 
*22 Gorffennaf - Brwydr Dornach
* **Llyfrau**  
**Francesco Colonna, *Hypnerotomachia Poliphili*

## Genedigaethau 
*31 Mawrth - Pab Pïws IV (m. 1565)
*3 Medi - Diane de Poitiers, cariad y brenin Harri II, brenin Ffrainc (m. 1566)

## Marwolaethau 
*Tachwedd - John Ingleby, Esgob Llandaf, 65?
*23 Tachwedd - Perkin Warbeck, ymhonnwr i orsedd Lloegr, *tua* 24
*John Cabot, ymchwiliwr

## Cyfeiriadau
1496

14g - **15g** - 16g
1440au 1450au 1460au 1470au 1480au - **1490au** - 1500au 1510au 1520au 1530au 1540au 
1491 1492 1493 1494 1495 - **1496** - 1497 1498 1499 1500 1501 

----

## Digwyddiadau 
*12 Mehefin - Sefydlwyd Coleg yr Iesu, Caergrawnt.

### Llyfrau
*Pietro Bembo - *Petri Bembi de Aetna Angelum Chalabrilem liber*

## Genedigaethau 
*28 Mawrth - Mari Tudur, brenhines Louis XII, brenin Ffrainc (m. 1533)
*12 Mai - Gustaf Vasa, brenin Sweden (m. 1560)
*23 Tachwedd - Clément Marot, bardd (m. 1544)
**yn ystod y flwyddyn* - Menno Simons, offeiriad Ffrisiaidd (m. 1561)

## Marwolaethau 
*7 Medi - Ferrante II, brenin Napoli, 27
*15 Medi - Hugh Clopton, maer Llundain, 50au

## Cyfeiriadau
1495

14g - **15g** - 16g
1440au 1450au 1460au 1470au 1480au - **1490au** - 1500au 1510au 1520au 1530au 1540au 
1490 1491 1492 1493 1494 - **1495** - 1496 1497 1498 1499 1500 

----

## Digwyddiadau 
*28 Mehefin – Brwydr Seminara, rhwng Ffrainc a Cordoba a Ferrante
*6 Gorffennaf – Brwydr Fornovo, rhwng Ffrainc a Milano
* 25 Hydref – Manuel I yn dod yn frenin Portiwgal

* **Llyfrau**
**Matteo Maria Boiardo - *Orlando innamorato*

## Genedigaethau 
*6 Mawrth - Luigi Alamanni, bardd (m. 1556)
**yn ystod y flwyddyn* 
**Hugh Price, cyfreithiwr a chlerigwr (m. 1574)
**Richard Whitford, offeiriad ac awdur (m. 1542?)

## Marwolaethau 
*16 Chwefror - Syr William Stanley, *tua* 60
*14 Medi - Elisabeth Tudur, merch Harri VII, brenin Lloegr, 3
*25 Hydref - João II, brenin Portiwgal, 40
*21 Rhagfyr - Siasbar Tudur, ewythr Harri VII, brenin Loegr, 64
**yn ystod y flwyddyn* - Rosier Cinast ap Gruffudd o'r Cnwcin, uchelwr a milwr o blaid yr Iorciaid, *tua* 62

## Cyfeiriadau
1501

15g - **16g** - 17g
1450au 1460au 1470au 1480au 1490au - **1500au** - 1510au 1520au 1530au 1540au 1550au 
1496 1497 1498 1499 1500 - **1501** - 1502 1503 1504 1505 1506 

----

## Digwyddiadau 
*13 Medi - Dechreuodd **Michelangelo** ar ei gerflun *Dafydd*
*14 Tachwedd - Priodas Arthur Tudur, Tywysog Cymru, gyda Catrin o Aragon
* **Llyfrau** 
***Llyfr Margery Kempe*
**John Skelton - *Speculum principis*

## Genedigaethau 
*6 Mai - Pab Marsellws II (m. 1555)
**yn ystod y flwyddyn* 
**Richard Davies, Esgob Llanelwy a Thyddewi (m. 1581)
**William Herbert, Iarll 1af Penfro (m. 1570)

## Marwolaethau 
*17 Mehefin - Jan I Olbracht, brenin Gwlad Pwyl

## Cyfeiriadau
1502

15g - **16g** - 17g
1450au 1460au 1470au 1480au 1490au - **1500au** - 1510au 1520au 1530au 1540au 1550au
1497 1498 1499 1500 1501 - **1502** - 1503 1504 1505 1506 1507

----

## Digwyddiadau 
*18 Medi - Christopher Columbus yn dod i Costa Rica.
**yn ystod y flwyddyn* - Mae Francisco Pizarro yn dod i Dde America am y tro cyntaf.

## Genedigaethau 
*7 Ionawr - Pab Grigor XIII (m. 1585)
*5 Mai - Georg Major, awdur, diwinydd ac academydd o'r Almaen (m. 1574)
*6 Mehefin - João III, brenin Portiwgal (m. 1557)
**yn ystod y flwyddyn*? - Syr John Price, ysgolhaig (m. 1555)

## Marwolaethau 
*2 Ebrill - Arthur Tudur, Tywysog Cymru, 15
**yn ystod y flwyddyn*? - Gwerful Mechain, bardd

## Cyfeiriadau
1503

15g - **16g** - 17g
1450au 1460au 1470au 1480au 1490au - **1500au** - 1510au 1520au 1530au 1540au 1550au 
1498 1499 1500 1501 1502 - **1503** - 1504 1505 1506 1507 1508 

----

## Digwyddiadau 
*21 Ebrill - Brwydr Cerignola rhwng Aragon a Ffrainc
*8 Awst - Priodas Iago IV, brenin yr Alban, a Marged Tudur, merch Harri VII, brenin Lloegr, yng Nghaeredin.
**yn ystod y flwyddyn* - Thomas Wyatt, bardd, llyswr, a diplomydd o Sais (m. 1542)

## Genedigaethau 
*2 Chwefror - Catrin Tudur, merch Harri VII ac Elisabeth o Efrog (m. 10 Chwefror 1503)
*10 Mawrth - Ferdinand I, Ymerawdwr Glân Rhufeinig (m. 1564)
*28 Mehefin - Giovanni della Casa, bardd (m. 1556)
*12 Awst - Cristian III, brenin Denmarc a Norwy (m. 1559)
*14 Rhagfyr - Nostradamus, proffwyd (m. 1566)

## Marwolaethau 
*Ionawr - John Dwnn, llyswr a ddiplomydd, *tua* 80
*11 Chwefror - Elisabeth o Efrog, gwraig Harri VII, brenin Lloegr, 37
*18 Awst - Pab Alexander VI, 72
*18 Hydref - Pab Pïws III, 64

## Cyfeiriadau
1505

15g - **16g** - 17g
1450au 1460au 1470au 1480au 1490au - **1500au** - 1510au 1520au 1530au 1540au 1550au
1500 1501 1502 1503 1504 - **1505** - 1506 1507 1508 1509 1510

----

## Digwyddiadau 
* 12 Ebrill - Mae Robert Sherborne yn dod yn Esgob Tyddewi.
**yn ystod y flwyddyn* - Y Portiwgaliaid yn ymosod ar Kilwa a Mombasa yn nwyrain Affrica

### Llyfrau
*Christopher Columbus - *El Libro de las Profecías*

## Genedigaethau 
*21 Rhagfyr - Thomas Wriothesley, Iarll 1af Southampton (m. 1550)
**yn ystod y flwyddyn* - Rowland Meyrick, Esgob Bangor (m. 1565)

## Marwolaethau 
*Gorffennaf - Jacob Obrecht, cyfansoddwr o Fflandrys, 47/8

## Cyfeiriadau
1506

15g - **16g** - 17g
1450au 1460au 1470au 1480au 1490au - **1500au** - 1510au 1520au 1530au 1540au 1550au
1501 1502 1503 1504 1505 - **1506** - 1507 1508 1509 1510 1511

----

## Digwyddiadau 
*18 Ebrill - Gwaith yn dechrau ar adeiladu Basilica Sant Pedr newydd yn Rhufain.

### Llyfrau
*William Dunbar – *The Dance of the Sevin Deidly Synnis*

## Genedigaethau 
***Chwefror** - George Buchanan, hanesydd a dyneiddiwr o'r Alban (m. 1582)
*7 Ebrill - Sant Ffransis Xavier (m. 1552)

## Marwolaethau 
*20 Mai - Christopher Columbus, fforiwr, *tua* 54

## Cyfeiriadau
1471

14g - **15g** - 16g
1420au 1430au 1440au 1450au 1460au - **1470au** - 1480au 1490au 1500au 1510au 1520au 
1466 1467 1468 1469 1470 - **1471** - 1472 1473 1474 1475 1476 

----

## Digwyddiadau
*Sefydlu Cyngor Cymru a'r Gororau yn Llwydlo
*14 Ebrill - Brwydr Barnet: Mae Edward IV, brenin Lloegr, yn trechu Iarll Warwick.
*4 Mai - Brwydr Tewkesbury
*9 Awst - Sixtws IV yn dod yn bab 
*10 Hydref - Brwydr Brunkeberg, Sweden
* **Llyfrau**
**Marsilio Ficino - *De potestate et sapientia Dei*

## Genedigaethau
*21 Mai - Albrecht Dürer, arlunydd (m. 1528)
*7 Hydref - Frederic I, brenin Denmarc (m. 1533)

## Marwolaethau
*14 Mawrth - Thomas Malory, awdur
*14 Ebrill - Richard Neville, 16ed Iarll Warwick, 42
*4 Mai - Edward, Tywysog Cymru, 17
*21 Mai - Harri VI, brenin Lloegr, 50
*26 Gorffennaf - Pab Pawl II, 54

## Cyfeiriadau
1474

14g - **15g** - 16g
1420au 1430au 1440au 1450au 1460au - **1470au** - 1480au 1490au 1500au 1510au 1520au 
1469 1470 1471 1472 1473 - **1474** - 1475 1476 1477 1478 1479 

----

## Digwyddiadau 
*Chwefror - Cytundeb Utrecht
*25 Gorffennaf - Cytundeb Llundain, rhwng Lloegr a Bwrgwyn

## Genedigaethau 
*8 Medi - Ludovico Ariosto, bardd (m. 1533)
**yn ystod y flwyddyn* - Syr Rowland Filfel, efallai yn fab anghyfreithlon i Harri VII, brenin Lloegr (m. 1535)

## Marwolaethau 
*11 Mai - John Stanberry, Esgob Henffordd
*27 Tachwedd - Guillaume Dufay, cyfansoddwr, 77
*11 Rhagfyr - Harri IV, brenin Castile, 49
**yn ystod y flwyddyn* - Gendun Drup, y Dalai Lama 1af, 82/83

## Cyfeiriadau