2016

20g - **21g** - 22g
1960au 1970au 1980au 1990au 2000au - **2010au** - 2020au 2030au 2040au 2050au 2060au
2011 2012 2013 2014 2015 - **2016** - 2017 2018 2019 2020 2021

----

## Digwyddiadau 
### Ionawr
*28 Ionawr - Cyfundrefn Iechyd y Byd yn cyhoeddi ei bod yn bur debygol y gwelir y Y Feirws Zika yn ymledu drwy'r rhan fwyaf o'r Americas.

### Chwefror
*7 Chwefror – Gogledd Corea yn lansio roced pell-gyrhaeddol i'r gofod, a chafwyd cryn feirniadaeth ar draws y byd.
*26 Chwefror - Etholiad cyffredinol yn Iwerddon.

### Mawrth
*Diawled Caerdydd yn symud i leoliad newydd yn Arena Iâ Cymru.
*19 Mawrth – Alun Cairns yn cael ei benodi'n Ysgrifennydd Gwladol Cymru. 
*21 Mawrth – Arlywydd Unol Daleithiau America, Barack Obama, yn ymweld â Cuba.
*22 Mawrth – Tri ffrwydriad ym Mrwsel, Gwlad Belg yn lladd 32 ac yn anafu dros 259 o bobl. Gwladwriaeth Islamaidd Irac a'r Lefant (ISIL) yn hawlio cyfrifoldeb.

### Ebrill
*3 Ebrill - Cyhoeddi 11.5 miliwn o bapurau cyfrinachol cwmni 'Mossack Fonseca', papurau a elwir yn "Bapurau Panama" gan nodi gwybodaeth am tua 214,000 o gwmnïau hafan treth. 
*6 Ebrill - Sigmundur Davíð Gunnlaugson, Prif Weinidog Gwlad yr Iâ yn ymddiswyddo.

### Mai
*5 Mai - Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016.
* 19 Mai - Hediad 804 cwmni *EgyptAir* yn syrthio uwch y Môr Canoldir rhwng Paris a Cairo, gan ladd 66 o bobl oedd ar ei bwrdd.

### Mehefin
*1 Mehefin - Agoriad swyddogol 'Prif Dwnnel Gotthard' (''Gotthard Base Tunnel')'', twnnel hiraf a thyfnaf y byd, i gludo trenau.
*10 Mehefin - Dechrau Pencampwriaeth UEFA Euro 2016.
*20 Mehefin - 20 Mehefin 2016, Tîm pêl-droed cenedlaethol Cymru yn llwyddo i ennill Grŵp B, a chyrraedd rownd yr 16 olaf yng nghystadleuaeth Ewro 2016 wedi iddynt guro Rwsia o dair gôl i ddim.
*23 Mehefin - Cymru a Lloegr yn pleidleisio dros adael y Gymuned Ewropeaidd; gweler: Refferendwm y Deyrnas Unedig.

### Gorffennaf
*4 Gorffennaf - Y chwiliedydd gofod Juno yn cylchdroi o amgylch y blaned Iau.
*6 Gorffennaf - Portiwgal yn curo Cymru 2-0 yn rownd gyn-derfynol Cystadleuaeth Ewro 2016. 
*13 Gorffennaf - Theresa May yn cael ei phenodi'n arweinydd y Blaid Geidwadol ac felly'n Brif Weinidog y Deyrnas Unedig.
* 29 Gorffennaf – 6 Awst – Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir Fynwy a'r Cyffiniau 2016 *(Gweler isod)*

### Awst
* 5-21 Awst - Gemau Olympaidd yr Haf 2016, Rio de Janeiro.
* 24 Awst – Daeargryn 6.2  yn taro canol yr Eidal, gan ladd 299 o bobol.

### Medi
*3 Medi - UDA a Tsieina yn arwyddo Cytundeb Amgylchedd y Ddaear, Paris, sef isgytundeb a grewyd yn dilyn Cynhadledd y Cenhedloedd Unedig ar Newid Hinsawdd 2015 a gynhaliwyd ym Mharis.
*9 Medi - Llywodraeth Gogledd Corea yn cynnal ei phumed prawf niwclear. Arweinwyr y byd yn condemnio’r weithred, gyda De Corea yn ei galw’n “ddifrifwch maniacal”.
*30 Medi - Dau baentiad gan Vincent van Gogh gwerth $100 miliwn (*Morlun o Scheveningen* a ''Morlun yn Scheveningen a'r Gynulleidfa yn Gadael yr Eglwys Ddiwygiedig yn Nuenen)*, yn cael eu hadfer ar ôl cael eu dwyn ar 7 Rhagfyr 2002, o Amgueddfa Van Gogh yn Amsterdam.

### Hydref
*8 Hydref - Perfformiad cyntaf o *Cantata Memoria'' gan Syr Karl Jenkins (gyda barddoniaeth gan Mererid Hopwood) yng Nghanolfan Mileniwm Cymru.
*13 Hydref - Maldives yn cyhoeddi eu penderfyniad i dynnu'n ôl o Gymanwlad Lloegr.

### Tachwedd
* 2 Tachwedd - Joanna Penberthy yn cyhoeddi ei bod wedi ei dewis yn Esgob Tyddewi.
*8 Tachwedd - Etholiad arlywyddol yr Unol Daleithiau: Y dyn busnes Donald Trump yn cael ei ethol yn 45ed Arlywydd yr Unol Daleithiau mewn buddugoliaeth annisgwyl yn erbyn ei wrthwynebydd, y cyn Ysgrifennydd Gwladol Hillary Clinton.

### Rhagfyr
* 4 Rhagfyr - Refferendwm cyfansoddiadol yn cael ei gynnal yn yr Eidal, gan arwain at ymddiswyddiad y Prif Weinidog.
* 19 Rhagfyr - Andrei Karlov, llysgennad Rwsia i Dwrci, yn cael ei lofruddio gan heddwas Twrcaidd (nad oedd ar ddyletswydd) mewn arddangosfa gelf yn Ankara.
* 23 Rhagfyr - Cyngor Diogelwch y Cenhedloedd Unedig yn mabwysiadu Penderfyniad 2334 yn condemnio “aneddiadau Israel yn nhiriogaethau Palestina a feddiannwyd ers 1967”.

## Genedigaethau 
*19 Ebrill - Tywysog Alexander o Sweden, wyr Carl Gustaf XVI, brenin Sweden

## Marwolaethau
* 5 Ionawr - Pierre Boulez, cyfansoddwr ac arweinydd, 90
*10 Ionawr - David Bowie, canwr ac cerddor, 69
*8 Chwefror - John Disley, athletwr, 87
*16 Chwefror - Jim Pleass, cricedwr (Glamorgan), 92
* 8 Mawrth - George Martin, cynhyrchydd recordiau a cherddor, 90
* 14 Mawrth - Peter Maxwell Davies, cyfansoddwr, 81
* 31 Mawrth
** Zaha Hadid, pensaer, 65
** Ronnie Corbett, actor a digrifwr, 85
** Imre Kertész, awdur, 86
** Hans-Dietrich Genscher, gwleidydd a diplomydd, 89
*10 Ebrill 
** Howard Marks, cannabis smuggler, writer and legalisation campaigner, 70 (canser)
**Arglwyddes Woodward (Melinda Rose Woodward), gwraig Syr Tom Jones, 75
*13 Ebrill
**Gareth Thomas, actor, 71
**Gwyn Thomas, bardd, 79
*9 Mai - Gareth Gwenlan, television producer, 79
*2 Gorffennaf
**Elie Wiesel, sgriptiwr, 87
**Michel Rocard, gwleidydd, 85
**Caroline Aherne, actores a digrifwraig, 52
*21 Gorffennaf - J. O. Roberts, actor, 84
*31 Gorffennaf - Gwynn ap Gwilym, author, 61
*1 Awst - Dai Dower, paffiwr, 83
*24 Medi - Mel Charles, pêl-droediwr a brawd John Charles, 81
* 1 Hydref - Daphne Odjig, arlunydd, 97
*3 Hydref - Andrew Vicari, arlunydd, 84
*13 Hydref
**Bhumibol Adulyadej, brenin Gwlad Tai, 88
**Dario Fo, actor, sgriptiwr a dramodydd, 90
* 16 Hydref - Kigeli V, brenin Rwanda,  80
*18 Hydref
**Gary Sprake, pêl-droediwr, 71
**Huw Jones, esgob, 82
*21 Hydref - Raine, Iarlles Spencer, llysfam Diana, Tywysoges Cymru, 87
* 22 Hydref - Terry James, cyfansoddwr, 83
* 23 Hydref - Pete Burns, canwr, 57
* 24 Hydref - Bobby Vee, canwr, 73
*16 Tachwedd - Len Allchurch, pêl-droediwr, 83
*8 Rhagfyr - Fred Secombe, awdur, 97
* 9 Rhagfyr - Edwin Benson, siaradwr olaf Mandaneg, 85
*21 Rhagfyr - Deddie Davies, actores, 78
*22 Rhagfyr - John Gwilliam, chwaraewr rygbi'r undeb, 93
* 27 Rhagfyr - Carrie Fisher, actores, 60

## Rhai Cymry a fu farw yn 2016
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P570 ?time0 . FILTER ( ?time0 >= "2016-00-00T00:00:00Z"^^xsd:dateTime && ?time0 <= "2016-12-32T00:00:00Z"^^xsd:dateTime ) { ?item wdt:P1532 wd:Q25 . } UNION { ?item wdt:P39 ?sub0 . ?sub0 wdt:P1001 wd:Q25 . } UNION { ?item wdt:P19 ?sub1 . ?sub1 wdt:P131 wd:Q25 . } UNION { ?item wdt:P20 ?sub2 . ?sub2 wdt:P131 wd:Q25 . } UNION { ?item wdt:P551 ?sub3 . ?sub3 wdt:P131 wd:Q25 . } UNION { ?item wdt:P119 ?sub4 . ?sub4 wdt:P131 wd:Q25 . } UNION { ?item wdt:P69 ?sub5 . ?sub5 wdt:P131 wd:Q25 . } } 
|sort=P570
|columns=P18:Portread,number:Rhif,label:enw llawn,P735:enw cyntaf,P106:galwedigaeth,P21:rhyw,P69,P569:dyddiad geni,P570:dyddiad marw,P19:man geni
}}

## Y celfyddydau
### Cerddoriaeth
*Karl Jenkins - *Cantata Memoria – Er Mwyn y Plant*; cyfansoddiad corawl a grëwyd gan Syr Karl Jenkins a'r Prifardd  Mererid Hopwood i goffau hanner canmlwyddiant trychineb Aberfan.
#### Albymau
*John Cale - *M:FANS*
*Aled Jones - *One Voice*

## Eisteddfod Genedlaethol (Sir Fynwy)
* **Cadair:** Aneirin Karadog
* **Coron:** Elinor Gwynn
* **Medal Ryddiaeth:** Eurig Salisbury, *Cai*
* **Gwobr Goffa Daniel Owen:** Guto Dafydd, *Ymbelydredd*

## Chwaraeon
### Gwobrau
*Gwobrau Chwaraeon Cymru, BBC
**Jade Jones, Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn. Gareth Bale, a ddaeth yn ail, ac Elinor Barker yn y trydydd safle.
**Chris Coleman, Gwobr Cydnabyddiaeth Arbennig

### Canlyniadau
*Pencampwriaeth y Chwe Gwlad 2016: Lloegr (10); Cymru (7), Iwerddon (5), yr Alban (4), Ffrainc (4) a'r Eidal (0)
*Tîm pêl-droed cenedlaethol Cymru: Cymru'n cyrraedd rownd gynderfynol cystadleuaeth pêl-droed rhyngwladol am y tro cyntaf erioed; nid oedd Ben Davies nac Aaron Ramsey yn chwarae; Portiwgal 2, Cymru 0.
*C.P.D. Dinas Abertawe yn parhau yn Uwch Gynghrair Lloegr, gydag Alan Curtis yn Rheolwr dros dro ar ddechrau'r flwyddyn ac yna Francesco Guidolin a Bob Bradley yn ei ddilyn; prynnwyd y Clwb gan Gonsortiwm Jason Levien.

## Gwobrau Nobel 
* **Ffiseg:** John M. Kosterlitz, Duncan Haldane a David J. Thouless
* **Cemeg:** Ben Feringa, Jean-Pierre Sauvage a Fraser Stoddart
* **Meddygaeth:** Yoshinori Ohsumi
* **Llenyddiaeth:** Bob Dylan
* **Economeg:** Oliver Hart a Bengt R. Holmström
* **Heddwch:** Juan Manuel Santos

## Cyfeiriadau