Y Gofalwr

*Am fwy o wybodaeth am y ddrama wreiddiol, gweler The Caretaker*

"Trosiad" neu "gyfieithiad" a "Chymreigiad" Elis Gwyn Jones o ddrama Harold Pinter *The Caretaker* yw ***Y Gofalwr***. Mae'r ddrama'n dyddio o 1964. Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2011 i gyd fynd â llwyfaniad Theatr Genedlaethol Cymru o'r ddrama yn 2010. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print. Bu o leiaf dau gynhyrchiad blaenorol hefyd gan gynnwys Theatr Fach y Gegin yng Nghricieth ym 1964 a Chwmni Theatr Cymru ym 1970.

## Disgrifiad byr
Drama am dri chymeriad sy'n dioddef stormydd emosiynol wrth geisio byw mewn amgylchiadau oer a dideimlad.

## Cefndir 
Dyma ddrama lwyddiannus cyntaf Harold Pinter, ar ôl i *The Birthday Party* gau gwta wythnos wedi’r agor. Oni bai am adolygiad ffafriol Harold Hobson yn y *Sunday Times*, gafodd ei gyhoeddi ddiwrnod wedi’r cau, go brin fyddai neb wedi clywed mwy am Pinter, a’i ddawn fel dewin y geiriau a’r seibiau.

Mae'r ddrama yn seiliedig ar brofiad personol Pinter, pan oedd yn byw mewn fflat yn *Chiswick*; "mae’n cofio dau frawd yn byw ar un o’r lloriau isaf – un yn weithiwr diwyg, yn rhuthro lan a lawr y grisiau yn ddyddiol, cyn gyrru ymaith yn ei fan wen, tra bod y llall yn llawer mwy tawel, yn ei ddyfnder o ddirgelwch. Un noson, fe wahoddodd y brawd tawel drempyn i’r tŷ, hen ŵr a fu’n trigo gyda’r teulu am dair neu pedair wythnos. Dyna’r sbarc a daniodd dychymyg Pinter, sy’n nodweddiadol o sawl drama arall o’i eiddo. *“I just write”* oedd ei genadwri, gan adael i gyfrolau o ddamcaniaethau geisio eglurhad."

Mae'r academydd Roger Owen yn awgrymu bod Gwenlyn Parry wedi "ffoli" hefyd ar ôl gweld cynhyrchiad Theatr Fach y Gegin o'r ddrama [ym 1965], a bod "perfformiad Guto Roberts" yn y cynhyrchiad wedi "ei ysbrydoli" gymaint, iddo greu'r saer yn ei ddrama *Saer Doliau* [1966] ar ei gyfer. Mae o hefyd yn honni bod aelodau'r cwmni gwreiddiol wedi datgan wrtho, mai ar gyfer Theatr y Gegin y cyfansoddodd Gwenlyn y ddrama. Cyfarwyddwr Elis Gwyn Jones.

* Davies - Guto Roberts
* Mick - Stewart Jones
* Aston - Wil Dafydd (William Dafydd Jones)
"Guto Roberts gymrodd ran y tramp yn *Y Gofalwr*; Stewart Jones oedd y brawd ymosodol; a W.D. Jones, y bardd, oedd yn actio'r brawd gwael", yn ôl Wil Sam yn ei hunangofiant. "Roedd y tri ar eu gorau. Dyma'r gwaith gorau wnaeth Guto erioed, yn fy marn i ac ym marn pobl llawer mwy deallus na fi. Mi welais Donald Pleasance yn cymryd rhan y tramp ar y llwyfan yn Llundain ac mi swynodd y gynulleidfa efo'i bortread o'r hen swnyn, ond wir, roedd Guto cystal os nad gwell na Pleasance y noson honno yn 1968".

### 1970au 
[bawd|Llun cast [Cwmni Theatr Cymru o *Y Gofalwr* Harold Pinter 1970]]
Llwyfannwyd y ddrama gan Gwmni Theatr Cymru yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Rhydaman 1970. 

* Davies - Meredith Edwards
* Mick - Owen Garmon
* Aston - Gwyn Parry

### 2010au 
[bawd|Llun cynhyrchiad [Theatr Genedlaethol Cymru o *Y Gofalwr* 2010]]
Ail lwyfannwyd y ddrama gan Theatr Genedlaethol Cymru yn 2010. Dyma oedd cynhyrchiad olaf Cefin Roberts fel arweinydd artistig y Cwmni.

## Oriel 

Delwedd:Cwmni Theatr Cymru preparing to produce Y Gofalwr, a translation of The Caretaker by Harold Pinter (1546114).jpg
Delwedd:Cwmni Theatr Cymru preparing to produce Y Gofalwr, a translation of The Caretaker by Harold Pinter (1546209).jpg
Delwedd:Cwmni Theatr Cymru preparing to produce Y Gofalwr, a translation of The Caretaker by Harold Pinter (1546104).jpg
Delwedd:Cwmni Theatr Cymru preparing to produce Y Gofalwr, a translation of The Caretaker by Harold Pinter (1546185).jpg
Delwedd:Cwmni Theatr Cymru preparing to produce Y Gofalwr, a translation of The Caretaker by Harold Pinter (1546187).jpg
Delwedd:Cwmni Theatr Cymru preparing to produce Y Gofalwr, a translation of The Caretaker by Harold Pinter (1546160).jpg
Delwedd:Cwmni Theatr Cymru preparing to produce Y Gofalwr, a translation of The Caretaker by Harold Pinter (1546127).jpg
Delwedd:Cwmni Theatr Cymru preparing to produce Y Gofalwr, a translation of The Caretaker by Harold Pinter (1546194).jpg
Delwedd:Cwmni Theatr Cymru preparing to produce Y Gofalwr, a translation of The Caretaker by Harold Pinter (1546206).jpg
Delwedd:Cwmni Theatr Cymru preparing to produce Y Gofalwr, a translation of The Caretaker by Harold Pinter (1546190).jpg
Delwedd:Cwmni Theatr Cymru preparing to produce Y Gofalwr, a translation of The Caretaker by Harold Pinter (1546107).jpg
Delwedd:Cwmni Theatr Cymru preparing to produce Y Gofalwr, a translation of The Caretaker by Harold Pinter (1546166).jpg
Delwedd:Cwmni Theatr Cymru preparing to produce Y Gofalwr, a translation of The Caretaker by Harold Pinter (1546216).jpg
Delwedd:Cwmni Theatr Cymru preparing to produce Y Gofalwr, a translation of The Caretaker by Harold Pinter (1546203).jpg
Delwedd:Cwmni Theatr Cymru preparing to produce Y Gofalwr, a translation of The Caretaker by Harold Pinter (1546198).jpg
Delwedd:Cwmni Theatr Cymru preparing to produce Y Gofalwr, a translation of The Caretaker by Harold Pinter (1546211).jpg
Delwedd:Cwmni Theatr Cymru preparing to produce Y Gofalwr, a translation of The Caretaker by Harold Pinter (1546181).jpg
Delwedd:Cwmni Theatr Cymru preparing to produce Y Gofalwr, a translation of The Caretaker by Harold Pinter (1546169).jpg

## Gweler hefyd 
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Dramâu Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2011
Categori:Theatr Gymraeg y 1960au
Categori:Theatr Gymraeg y 1970au
Categori:Theatr Gymraeg y 2010au