Gaelscoil

yng ngogledd Iwerddon]] 
]]
bawd|250px|Mae dros 50 o ysgolion cynradd yn Sir Dulyn sy'n darparu ar gyfer dros 13,000 o ddisgyblion
[bawd|250px|Aeth y [Paffio|bocsiwr MMA Gwyddelig ac UFC Conor McGregor i ysgolion cynradd ac uwchradd gaelscoil]]
[bawd|250px|Mynychodd y cyflwynydd a'r digrifwr Gwyddelig, [Dara Ó Briain, ysgolion cynradd ac uwchradd gaelscoil]]
bawd|250px|Carnafal disgyblion gaelscoil Omagh
Mae **Gaelscoil** (ynganiad Gwyddeleg: [ˈɡeːl̪ˠsˠkɛlʲ]; lluosog: *Gaelscoileanna*) yn ysgol cyfrwng Gwyddeleg yn Iwerddon: mae'r term yn cyfeirio'n arbennig at ysgolion cyfrwng Gwyddeleg y tu allan i'r rhanbarthau Gwyddeleg 'traddodiadol' neu'r Gaeltacht. Mae dros 50,000 o fyfyrwyr yn mynychu ysgolion cynradd ac uwchradd ar ynys Iwerddon. Mae dros 13,000 o fyfyrwyr pellach yn derbyn eu haddysg gynradd ac ail lefel trwy Wyddeleg yn y Gaeltacht. Mewn cyferbyniad, mae ysgolion cyfrwng Saesneg yn cynhyrchu cymharol ychydig o siaradwyr Gwyddeleg rhugl, er bod y Wyddeleg yn bwnc gorfodol yng Ngweriniaeth Iwerddon yn yr ysgol gynradd a'r ysgol uwchradd. Mae hyn wedi'i briodoli'n rhannol i'r diffyg rhaglenni trochi Gwyddeleg.

## Twf
Mae nifer o ysgolion wedi ehangu’n sylweddol ers dechrau'r 21g, er bod pryderon bellach bod rheolau sy’n cyfyngu ar sefydlu ysgolion newydd yn effeithio ar sefydlu addysg cyfrwng Gwyddeleg newydd mewn ardaloedd lle mae cystadleuaeth ymhlith noddwyr addysgol. Mae eu llwyddiant i'w briodoli i gefnogaeth gymunedol effeithiol (er yn gyfyngedig) a seilwaith gweinyddol effeithlon. Maent yn cael eu gwahaniaethu gan eu bod yn gynnyrch, nid yn bolisi gwladwriaethol, ond yn fudiad cymunedol gwirioneddol.

Ym 1972 dim ond 11 ysgol o'r fath oedd ar lefel gynradd a phump ar lefel uwchradd yng Ngweriniaeth Iwerddon. O fis Medi 2021 mae yna 185 o gael ysgolion cynradd, gyda dros 40,000 o fyfyrwyr yn eu mynychu, a 31 gaelcho coleg ac 17 uned iaith Wyddeleg ar lefel uwchradd, gyda dros 12,000 o fyfyrwyr mewn ardaloedd di-Gaelt ar draws Iwerddon yn mynychu.[4] Mae 35 o'r ysgolion cynradd hyn, 2 o'r ysgolion ôl-gynradd a 4 o'r unedau ôl-gynradd a weithredir yng Ngogledd Iwerddon. 35 of these primary schools, 2 of the postprimary schools and 4 of the postprimary units operated are in Northern Ireland. Gaeloideachas Teo. a Comhairle na Gaelscolaíochta i fynychu a chynrychioli Mudiad Ysgolion cyfrwng Gwyddeleg Gogledd Iwerddon.

### Gwrthwynebiad
Cafwyd gwrthwynebiad o du plaid Unoliaethol y DUP yng ngogledd Iwerddon i ariannu tair ysgol Wyddeleg yn 2005. Galwodd Sammy Wilson o'r blaid bod y syniad o ariannu agor Gaelscoil Ghleann Darach yn Swydd Antrim, Gaelscoil an Lonnain yn nwyrain Belffast a Gaelscoil na gCrann yn Omagh, "ddim yn gwneud synnwyr".

## Addysg ôl-gynradd trwy Wyddeleg
Ar hyn o bryd mae dros 12,000 o fyfyrwyr ynys Iwerddon yn derbyn addysg uwchradd trwy Wyddeleg y tu allan i ardaloedd Gaeltacht. Mae'r rhain yn cynnwys tua 10,000 o fyfyrwyr yng Ngweriniaeth Iwerddon. Mae yna hefyd ymgyrchoedd yn rhedeg ar gyfer sawl *gaelcholáistí* newydd mewn ardaloedd eraill.

## Statistics
### Fesul Talaith (lefel cynradd)
* Leinster - 19,331 disgybl cynradd yn mynychu 71 gaelscoil.
* Ulster - 6,801 disgybl cynradd yn mynychu 45 gaelscoil.
* Munster - 11,332 disgybl cynradd yn mynychu44 gaelscoil.
* Connacht - 3,509 disgybl cynradd yn mynychu 18 gaelscoil.

## Ysgolion haf
Mae yna hefyd ysgolion haf o'r enw *Coláistí Samhraidh*, ac mae 47 o'r rhain wedi'u gwasgaru ar draws y Gaeltacht. Bob blwyddyn, mae 26,000 o fyfyrwyr yn treulio tair wythnos yn yr ysgolion hyn, yn siarad Gwyddeleg yn unig.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Rhestr Gaelscoileanna yn Iwerddon oll
* Gaelscoileanna.ie (gwefan Gaelscoileanna Teo)
* Nifer cynyddol o blant ysgolion cynradd Iwerddon yn cael eu haddysg trwy gyfrwng yr iaith Wyddeleg erthygl yn Golwg360

Categori:Addysg
Categori:Addysg Wyddeleg
Categori:Ieithoedd Celtaidd
Categori:Iwerddon
Categori:Sefydliadau 2000