open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
New Rope String Band

bawd|260px|New Rope String Band yng Ngŵyl Tegeingl. Llun gan Llinos Lanini (www.llinoslanini.com)
bawd|260px|New Rope String Band yng Ngŵyl Tegeingl. Llun gan Ray Roberts

Pete Challoner, Tim Dalling a Jock Tyldesley yw aelodau **New Rope String Band**, band sy'n gweithio yn y byd gwerin. Mae eu sioe yn cynnwys elfennau mawr o gomedi a sgiliau syrcas yn ogystal â cherddoriaeth werin.

## Hanes
Ffurfiwyd yr Old Rope String Band yn Newcastle ym 1988 gan dri aelod band ceilidh: Joe Scurfield, Ian Carr a Pete Challoner. Gadawodd Ian Carr ar ôl dwy flynedd, ac ymunodd Tim Dalling a'r band.

Lladdwyd Joe Scurfield ar balmant yn Newcastle gan yrrwr taro a ffoi ar 8 Mehefin 2005. Penderfynodd y band barhau, ond newidiwyd ei enw i "New Rope String Band". Ymunodd Jock Tyldesley o fandiau Chipolatas a Flatville Aces a Vera van Heeringen o'r Iseldiroedd. Erbyn hyn, mae Jock a Vera'n byw yn Llansilin, ac mae Vera wedi gadael y band.

## Cyfeiriadau
## Dolenni Allanol
* gwefan y New Rope String Band 
*gwefan yr Old Rope String Band 

Categori:Cerddoriaeth
Les Six

[300px|bawd|*Le Groupe des six* (1921) gan [Jacques-Émile Blanche]]

Grŵp cyfansoddwyr o Ffrainc oedd **"Les Six"**.

Aelodau:
*Georges Auric (1899-1983)
*Louis Durey (1888-1979)
*Arthur Honegger (1892-1955)
*Darius Milhaud (1892-1974)
*Francis Poulenc (1899-1963)
*Germaine Tailleferre (1892-1983)

## Cyfeiriadau
Categori:Cyfansoddwyr o Ffrainc
Tyddewi a Chlos y Gadeirlan

Cymuned yn Sir Benfro, Cymru, yw **Tyddewi a Chlos y Gadeirlan**.

Ystadegau:
* Mae gan y gymuned arwynebedd o 45.6&nbsp;km².
* Yng Nghyfrifiad 2001 roedd ganddi boblogaeth o 1,797.
* Yng Nghyfrifiad 2011 roedd ganddi boblogaeth o 1,841.
* Yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2020 roedd ganddi boblogaeth o 1,772, gyda dwysedd poblogaeth o 38.86/km².

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan  ac yn Senedd y DU gan .

## Cyfeiriadau
Categori:Cymunedau Sir Benfro
Telor

[200px|de|bawd|[Siff-saff (*Phylloscopus collybita*)]]
[200px|de|bawd|[Telor Cynffon Wyntyll (*Cisticola juncidis*)]]
[200px|de|bawd|[Telor Penddu (*Sylvia atricapilla*)]]

Enw ar sawl grŵp o adar bach yn yr urdd Passeriformes yw **telor**. Dosbarthwyd y teloriaid mewn un teulu, Sylviidae, hyd yn ddiweddar ond fe'u rhennir yn sawl teulu gwahanol bellach. Mae'r teloriaid yn cynnwys tua 400 o rywogaethau; ceir y mwyafrif ohonynt yn Ewrop, Asia ac Affrica. Maent yn bwydo ar bryfed fel rheol ond mae rhai rhywogaethau'n bwydo ar ffrwythau a neithdar hefyd.

## Teuluoedd
* Macrosphenidae: teloriaid Affricanaidd megis y teloriaid cambig, 18 rhywogaeth
* Cettiidae: Telor Cetti a'i berthnasau, 32 rywogaeth
* Scotocercidae: Telor y Drysni, 1 rywogaeth
* Phylloscopidae: teloriaid y dail, 77 rhywogaeth
* Acrocephalidae: teloriaid y cyrs, 61 rywogaeth
* Locustellidae neu Megaluridae: teloriaid y gwair, 57 rhywogaeth
* Bernieridae: teloriaid Madagascar, 11 rywogaeth
* Cisticolidae: y Telor Cynffon Wyntyll a'i berthnasau, 160 rhywogaeth
* Sylviidae: teloriaid y prysg, parotbigau a'u perthnasau, 70 rhywogaeth
* Regulidae: y Dryw Eurben a'i berthnasau, 6 rhywogaeth
* Hyliotidae: hyliotas, 4 rhywogaeth

## Gweler hefyd
Gall yr enw telor gyfeirio hefyd at sawl grŵp arall o adar sy ddim yn perthyn i deloriaid yr Hen Fyd:
* Parulidae: teloriaid Americanaidd
* Acanthizidae: teloriaid Awstralasiaidd

## Cyfeiriadau
* Gill, F & D Donsker, *goln.* (2013) *IOC World Bird List*, fersiwn 3.3. Adalwyd 6 Mai 2013.

*
Sutton-on-Sea

Pentref yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy **Sutton-on-Sea**. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Mablethorpe and Sutton yn ardal an-fetropolitan Dwyrain Lindsey.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Dwyrain Lindsey
Categori:Pentrefi Swydd Lincoln
Pengelli a Waungron

Cymuned yn Sir Abertawe yw **Pengelli a Waungron** (Saesneg: *Grovesend and Waungron*). Mae'n cynnwys pentrefi Pengelli a Waungron.

## Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:

## Cyfeiriadau
Categori:Cymunedau Abertawe
Pont-lliw a Tircoed

Cymuned yn Sir Abertawe ydy **Pont-lliw a Tircoed** (neu i fod yn ramadegol gywir: Pont-lliw a Thircoed) sy'n cynnwys pentrefi Pont-lliw a Thircoed.

Tyfodd Pontlliw ar hyd yr A48 pan oedd y brif ffordd i Gaerfyrddin ond bellach mae'r M4 yn mynnu'r traffig, a thawel yw'r pentref.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan  ac yn Senedd y DU (San Steffan) gan .

## Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:

## Cyfeiriadau
Categori:Cymunedau Abertawe
Cwm Garw

Cymuned a phentref ym mwrdeistref sirol Pen-y-bont ar Ogwr ydy **Cwm Garw** (Saesneg: *Garw Valley*).

## Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:

## Cyfeiriadau

Categori:Cymunedau Pen-y-bont ar Ogwr
Y Bont-faen a Llanfleiddan

Cymuned ym mwrdeistref sirol  Bro Morgannwg, Cymru, yw'r **Bont-faen a Llanfleiddan**. Mae'n cynnwys tref farchnad y Bont-faen a phentref Llanfleiddan.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan  ac yn Senedd y DU (San Steffan) gan .

## Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:

## Cyfeiriadau

Categori:Cymunedau Bro Morgannwg
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Bro Morgannwg (y DU)
Bedwas, Tretomos a Machen

Cymuned ym Mwrdeistref Sirol Caerffili ydy **Bedwas, Tretomos a Machen**. Mae'n cynnwys: Bedwas, Tretomos a Machen.

## Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:

## Cyfeiriadau

Categori:Cymunedau Caerffili
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Caerffili (y DU)
Llanfihangel Pont-y-moel

Cymuned ac un o faesdrefi Pont-y-pŵl ym Mwrdeisdref Sirol Torfaen, Cymru, ydy **Llanfihangel Pont-y-moel** (Saesneg: *Pontymoile*).

## Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:

## Cyfeiriadau
Categori:Cymunedau Torfaen

Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Torfaen (y DU)
Geraint Goodwin

Nofelydd a newyddiadurwr o Gymru oedd **Arthur Geraint Goodwin** (1 Mai 1903 – 10 Hydref 1941).

Fe'i ganwyd yn Llanllwchaearn, ger Y Drenewydd, yn fab i Richard Goodwin (1862–1911) a'i wraig Mary Jane (Watkin, née Lewis) Goodwin (1862–1943).

## Llyfryddiaeth
* *Conversations with George Moore* (Llundain: Ernest Benn, 1929)
* *A First Sheaf* (Llundain: London School of Print, c.1930)
* *Call Back Yesterday* (Llundain: Jonathan Cape, 1935)
**The Heyday in the Blood* (Llundain: Jonathan Cape, 1936)
* *The White Farm and Other Stories* (Llundain: Jonathan Cape, 1937)
* *Watch for the Morning* (Llundain: Jonathan Cape, 1938)
* *Come Michaelmas* (Llundain: Jonathan Cape, 1939)
* *The Collected Short Stories of Geraint Goodwin*, gol. Sam Adams and Roland Mathias (Dinbych-y-pysgod: H. G. Walters, 1976)
* *My People: Short Stories* (Pen-y-bont ar Ogwr: Seren, 1987)
* *Shearing and Other Stories*, gol. Meic Stephens (Llanrwst: Gwasg Carreg Gwalch, 2004)

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1903
Categori:Llenorion Saesneg o Gymru
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1941
Categori:Nofelwyr o Gymru
Priodas gyfunryw yn yr Iseldiroedd

Yr Iseldiroedd oedd y wlad gyntaf i gyfreithloni priodas gyfunryw, a hynny yn 2000 a daeth y ddeddfwriaeth i rym yn 2001. Roedd y ddeddf yn rhoi i gyplau cyfunryw yr hawl i briodi, ysgaru, ac i fabwysiadu plant.

## Cyfeiriadau 
Categori:Hawliau LHDT yn yr Iseldiroedd
Iseldiroedd, Yr
Categori:Priodasau, uniadau, a phartneriaethau yn yr Iseldiroedd
Priodas gyfunryw yng Ngwlad Belg

Gwlad Belg oedd yr ail wlad i gyfreithloni priodas gyfunryw, a hynny yn 2003, dwy flynedd wedi i'r Iseldiroedd ei chyfreithloni. Mae deddf 2003 yn galluogi cyplau cyfunryw o Wlad Belg i briodi ac yn cydnabod priodasau cyfunryw o wledydd eraill lle mae priodas gyfunryw yn gyfreithlon. Yn 2004 ehangwyd y ddeddfwriaeth i alluogi unrhyw cwpwl cyfunryw i briodi yng Ngwlad Belg os yw un ohonynt wedi byw yn y wlad am o leiaf tri mis.

## Cyfeiriadau 
Categori:Hawliau LHDT yng Ngwlad Belg
Belg, Gwlad
Categori:Priodasau, uniadau, a phartneriaethau yng Ngwlad Belg
Charles Upham

Milwr o Seland Newydd oedd y Capten **Charles Hazlitt Upham** (21 Medi 1908 – 22 Tachwedd 1994) a enillodd Groes Fictoria ddwywaith yn ystod yr Ail Ryfel Byd.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1908
Categori:Marwolaethau 1994
Categori:Milwyr o Seland Newydd
Categori:Pobl o Christchurch
Cilgeti a Begeli

Cymuned yn Sir Benfro, Cymru, ydy **Cilgeti a Begeli** (Saesneg: *Kilgetty/Begelly*). Mae'n cynnwys pentrefi Cilgeti a Begeli.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan  ac yn Senedd y DU gan .

## Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:

## Cyfeiriadau

Categori:Cymunedau Sir Benfro
Peter Scott (lleidr)

Lleidr chwimwth (neu "gathleidr") oedd **Peter Scott** (ganwyd Peter Craig Gulston; 18 Chwefror 1931 – 17 Mawrth 2013) a enillodd y llysenwau "Brenin y Cathladron" a "Byrgler y Sêr". Ymysg ei dargedau enwog oedd Zsa Zsa Gabor, Lauren Bacall, Elizabeth Taylor, Vivien Leigh, Sophia Loren, a Maria Callas.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1931
Categori:Marwolaethau 2013
Categori:Lladron o Ogledd Iwerddon
Categori:Pobl a aned ym Melffast
Categori:Pobl a gafwyd yn euog o ladrad
Categori:Troseddwyr yr 20fed ganrif o'r Deyrnas Unedig
David Halberstam

Newyddiadurwr ac awdur o'r Unol Daleithiau oedd **David Halberstam** (10 Ebrill 1934 – 23 Ebrill 2007). Roedd yn ohebydd rhyfel yn Fietnam yn ystod yr argyfwng Bwdhaidd a Rhyfel Fietnam, ac enillodd Wobr Pulitzer ym 1964 am ei adroddiadau o'r wlad honno. Roedd yn rhan o garfan o newyddiadurwyr, gan gynnwys Peter Arnett a Malcolm Browne, a gafodd ffrae yng Ngorffennaf 1963 gyda heddlu cudd Ngô Đình Nhu. Ei lyfr enwocaf yw *The Best and the Brightest* (1972), hanes o weinyddiaethau'r Arlywydd Kennedy a'r Arlywydd Johnson a sut y ddatblygodd bolisi tramor Americanaidd yn y 1960au i ddanfon lluoedd i Fietnam.

Bu farw mewn damwain ffordd yn Menlo Park, Califfornia.

## Cyfeiriadau 
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Harvard
Categori:Genedigaethau 1934
Categori:Gohebyddion Rhyfel Fietnam
Categori:Marwolaethau 2007
Categori:Newyddiadurwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl fu farw mewn damweiniau ffordd
Categori:Pobl o Ddinas Efrog Newydd
Lauren Bacall

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Lauren Bacall** (ganwyd **Betty Joan Perske**; 16 Medi 1924 – 12 Awst 2014).

Priododd yr actor Humphrey Bogart ar 21 Mai 1945.  Bu farw Bogart ym 1957.  Priododd Bacall yr actor Jason Robards, Jr. ym 1961 (ysgaru 1969).

## Ffilmiau
**To Have and Have Not* (1944)
**The Big Sleep* (1946)
**Key Largo* (1948)
**How to Marry a Millionaire* (1953)
**Written on the Wind* (1956)
**Designing Woman* (1957)
**North West Frontier* (1959)
**Murder on the Orient Express* (1974)
**The Shootist* (1976)
**Misery* (1990)
**The Mirror Has Two Faces* (1996)

Categori:Actorion benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1924
Categori:Marwolaethau 2014
Nantyglo a Blaenau

Cymuned ym mwrdeistref sirol Blaenau Gwent ydy **Nantyglo a Blaenau** (Saesneg: *Nantyglo and Blaina*). Ceir 16 o gynghorwyr etholedig ar y cyngor cymuned hwn, pob un yn cael eu hethol am 4 mlynedd. Mae'r pentref Nantyglo a'r dref fechan Blaenau (weithiau "Blaina") yn gymunedau oddi fewn iddi.

## Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:

## Cyfeiriadau
Categori:Cymunedau Blaenau Gwent

Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Blaenau Gwent a Rhymni (y DU)
Priodas gyfunryw yn Norwy

Norwy oedd y chweched wlad i gyfreithloni priodas gyfunryw, a hynny yn 2008 a daeth y ddeddfwriaeth i rym ar 1 Ionawr 2009. Nid yw Eglwys Norwy yn caniatáu ei gweinidogion i briodi cyplau cyfunryw â'i gilydd, er gall clerigwyr yr Eglwys gysegru uniadau cyfunryw.

## Cyfeiriadau 
Categori:Hawliau LHDT yn Norwy
Norwy
Categori:Priodasau, uniadau, a phartneriaethau yn Norwy
Dwyrain Rhisga

Cymuned ym Mwrdeistref Sirol Caerffili ydy **Dwyrain Rhisga**  sy'n rhan o dref Rhisga.

## Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:

## Gweler hefyd
* Gorllewin Rhisga

## Cyfeiriadau
Categori:Cymunedau Caerffili

Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gorllewin Casnewydd ac Islwyn (y DU)
David Moyes

Cyn chwaraewr a rheolwr o'r Alban yw **David William Moyes** (ganwyd 25 Ebrill, 1963). Cyhoeddwyd ym mis Mai 2013 mai Moyes fyddai'n olynu Syr Alex Ferguson fel  rheolwr Manchester United yng Ngorffennaf 2013. Mae Moyes wedi rheoli Everton a Preston North End.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1963
Categori:Pêl-droedwyr o'r Alban
Categori:Rheolwyr pêl-droed
Cornelius Ryan

Newyddiadurwr ac awdur o Wyddel oedd **Cornelius Ryan** (5 Mehefin 1920 – 23 Tachwedd 1974). Roedd yn ohebydd rhyfel yn ystod yr Ail Ryfel Byd ac yn enwog am ei hanesion milwrol o'r rhyfel hwnnw: *The Longest Day* (1959), am Ddydd D; *The Last Battle* (1965), am Frwydr Berlin; ac *A Bridge Too Far* (1974), am Ymgyrch Market Garden.

## Llyfryddiaeth
**Star-Spangled Mikado* (1946), gyda Franko Kelley
**MacArthur: Man of Action* (1950), gyda Franko Kelley
**One Minute to Ditch!* (1957)
**The Longest Day: June 6, 1944 D-Day* (1959)
**The Last Battle* (1966)
**A Bridge Too Far* (1974)
**A Private Battle* (1979), gyda Kathryn Morgan Ryan

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1920
Categori:Marwolaethau 1974
Categori:Gohebyddion rhyfel
Categori:Hanesyddion yr 20fed ganrif o Iwerddon
Categori:Hanesyddion milwrol o Iwerddon
Categori:Hanesyddion Saesneg o Iwerddon
Categori:Newyddiadurwyr yr 20fed ganrif o Iwerddon
Categori:Newyddiadurwyr Saesneg o Iwerddon
Categori:Pobl a aned yn Nulyn
Categori:Pobl fu farw yn Ninas Efrog Newydd
Categori:Pobl fu farw o ganser y prostad
LSD

Cyffur seicedelig lled-synthetig yw **LSD** neu **Asid Lysergig Diethylamid** (Saesneg: *lysergic acid diethylamide*), a adnabyddir hefyd fel lysergide (INN) ac yn gyffredinol fel **asid** (*acid*), sy'n perthyn i'r teulu ergolin ac sy'n adnabyddus am ei effeithiau seicolegol yn cynnwys newid synnwyr amser a chael profiadau rhithweledigaethol ac ysbrydol, ac a chwaraeodd ran fawr yn niwylliant amgen y 1960au.

Categori:Cyffuriau
Giulio Andreotti

Gwleidydd o'r Eidal oedd **Giulio Andreotti** (14 Ionawr 1919 – 6 Mai 2013). Roedd yn Weinidog Cartref ym 1954; yn Weinidog Cyllid ym 1955-1958; yn Weinidog y Trysorlys ym 1958-1959; yn Weinidog Amddiffyn ym 1959-1960, 1960-1966, a 1974; yn Weinidog Diwydiant ym 1966-1968; yn Brif Weinidog ym 1972-73, 1976-1979, a 1989-1992; yn Weinidog Tramor 1983-1989, a chafodd ei benodi'n Seneddwr am Fywyd ym 1991.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1919
Categori:Gweinidogion Tramor yr Eidal
Categori:Marwolaethau 2013
Categori:Pobl o Rufain
Categori:Prif Weinidogion yr Eidal
Cynllunio

Mae **cynllunio**'n broses ymenyddol sy'n ymwneud â threfnu set o feddyliau er mwyn cyrraedd rhyw nod arbennig. Mae'n rhinwedd sy'n bodoli mewn bodau dynol ac anifeiliaid ac yn rhan o'r hyn a elwir yn "grebwyll" neu "ddealltwriaeth" sydd hefyd yn ymwneud â rhagfynegi a sut i baratoi gweithdrefnau arbennig. Yr hyn sy'n groes i gynllunio yw ymateb yn fyrfyfyr ac yn ddifeddwl.

## Cyfeiriadau
## Gweler hefyd
* Cynllunio pensaernïol
* Cynllunio trefol

Categori:Meddwl
Jigme Khesar Namgyel Wangchuck

Brenin Bhwtan ers 2006 yw **Jigme Khesar Namgyel Wangchuck** (ganwyd 21 Chwefror 1980).

Mab Jigme Singye Wangchuck, brenin Bhwtan rhwng 1972 a 2006, a'i wraig, Brenhines (Ashi) Tshering Yangdon, yw ef.

Priododd Jetsun Pema ar 13 Hydref 2011, yn seremoni Bwdhaidd ac ar 17 Hydref 2011 yn seremoni Hindŵ.

Categori:Genedigaethau 1980
Gohebydd rhyfel

[bawd|300px|Gohebyddion benywaidd yn [yr Ail Ryfel Byd (o'r chwith i'r dde):Ruth Cowan, Associated PressSonia Tomara, *New York Herald Tribune*Rosette Hargrove, Newspaper Enterprise AssociationBetty Knox, *London Evening Standard*Iris Carpenter, *Boston Globe*Erika Mann, cylchgrawn *Liberty*.]]
Newyddiadurwr sy'n adrodd o ardaloedd rhyfel yw **gohebydd rhyfel**. Mae rhai gohebyddion rhyfel yn teithio gyda lluoedd milwrol ac eraill yn ymweld ag ardal frwydro ar liwt eu hunain, gan drafod â sifiliaid a lluoedd o bob ochr. Gall y swydd fod yn beryglus iawn, ac mae nifer o ohebyddion rhyfel wedi eu lladd wrth eu gwaith.


Categori:Newyddiadurwyr
Categori:Rhyfel
Ottavio Missoni

Dylunydd ffasiwn o Eidalwr oedd **Ottavio Missoni** (11 Chwefror 1921 – 9 Mai 2013).

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1921
Categori:Marwolaethau 2013
Categori:Dylunwyr ffasiwn o'r Eidal
Cetrisen

[bawd|Cetrisen fodern mewn [arf tân, sy'n cynnwys:*1.* y fwled, sef y taflegryn; *2.* y casin, sy'n dal yr holl rannau at ei gilydd; *3.* y tanwydd, er enghraifft powdwr gwn neu gordit;*4.* yr ymyl/cylchyn, sy'n galluogi'r  i afael y casin a'i dynnu o'r  unwaith i'r arf gael ei thanio; *5.* y *primer*, sy'n tanio'r ffrwydryn.]]
Yr hyn a roddir mewn dryll er mwyn galluogi'r arf i saethu yw **cetrisen** (lluosog: cetris) neu **rownd** (lluosog: rowndiau), sydd yn cynnwys cas, *primer*, tanwydd, a thaflegryn (gan amlaf bwled).

## Gweler hefyd 
* Bwled rwber
* Haelsen (pelen)
* Slycsen

## Cyfeiriadau 
Categori:Drylliau
Attack! Attack!

Band roc o Gaerffili ac Aberdâr yw **Attack! Attack!**. Rhyddhaodd y grwp eu halbwm cyntaf - o'r un enw (*Attack! Attack!*) - yn 2008 gydag ail albwm yn ymddangos ym Medi 2010 (*The Latest Fashion*) drwy  gwmni *Hassle Records*.

## Aelodau'r band
*Neil Starr
*Will Davies
*Mike Griffiths (i 2013)
*Ryan Day (i 2013)

## Albymau
**Attack! Attack!* (2008) 
**The Latest Fashion* (2010)
**Attack! Attack! Unplugged* (2012)
**Long Road To Nowhere* (2013)

Categori:Bandiau Cymreig
Esperança

Drama deledu o Frasil ydy ***Esperança***. Cynhyrchwyd y rhaglen gan Rede Globo a chafodd ei rhyddhau ar 17 Mehefin 2002.

## Cast
## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol
* / Gwefan swyddogol 

Categori:Rhaglenni teledu Brasilaidd
Categori:Rhaglenni teledu drama
Categori:Rhaglenni teledu Portiwgaleg
Categori:Rhaglenni teledu TV Globo
The Day of the Jackal (nofel)

Nofel gyffrous gan Frederick Forsyth yw ***The Day of the Jackal*** a gyhoeddwyd gyntaf ym 1971. Mae'n dweud stori lleiddiad hur, y *Jackal*, a dalwyd gan yr Organisation de l'Armée secrète i lofruddio Charles de Gaulle, Arlywydd Ffrainc.

Cafodd ei haddasu'n ffilm ym 1973.

Categori:Nofelau 1971
Categori:Nofelau cyffro
Stendhal

Llenor Ffrangeg o Ffrainc oedd **Stendhal**, sef **Henri Beyle** (23 Ionawr 1783 – 23 Mawrth 1842). Fe'i ystyrir yn un o'r ffigyrau mwyaf dylanwadol yn llenyddiaeth Ffrainc fel Rhamantwr ac arloeswr realaeth.

## Bywgraffiad
Ganwyd Stendhal yn Grenoble, Ffrainc. Yn 1799 symudodd o Grenoble er mwyn astudio ym Mharis, ond yn fuan wedyn rhoddodd heibio astudio a dechreuodd ysgrifennu. Ei uchelgais cyntaf oedd ysgrifennu dramâu, ond bu rhaid iddo ildio i bwysau gan ei deulu a chymryd swydd yn y Weinidogaeth Rhyfel. Mewn canlyniad, cafodd ei anfon i Milan ym Mai 1800. Cafodd ei swyno gan y bywyd milwrol (roedd Napoleon ar ei anterth), yr Eidal, byd yr opera, serch a dedwyddwch. Yn wr swil o dueddiad rhamantaidd a oedd yn casáu rhagrith y gymdeithas *fourgeois* Ffrengig, sefydlodd er ei fwyn ei hun yr hyn a alwai yn "ddull ymarferol i gael dedwyddwch" (*le bonheur*), sef "Beylaeth".

Pan gollodd ei fywoliaeth gyda chwymp ymerodraeth Napoleon, ymroddodd yn llwyr i fywyd yr Eidal, cerddoriaeth a chelf. Ysgrifennodd fywgraffiadau Haydn a Mozart ac wedyn hanes paentio yn yr Eidal (*Histoire de la peinture en Italie*), a'r llyfr taith *Rome, Naples et Florence*. Yn 1819, wedi ei siomi mewn carwriaeth gyda Matilde Dembowski, ysgrifennodd yr ysgrif ''De l'amour'' sy'n ceisio dadansoddi seicoleg cariad. Yn 1827, yn 44 oed, ysgrifennodd ei nofel gyntaf *Armance* a ddilynwyd gan *Le Rouge et le Noir*. Daeth yn gonswl Ffrengig yn Civitavecchia ond parhaodd Stendhal i ysgrifennu: yno y dechreuodd ei ddau hunangofiant (''Souvenir d'égotisme*, *Vie de Henry Brulard*) a dwy nofel anorffenedig (*Lucien Leuwen*, *Lamiel*). Ar ymweliad i Baris ysgrifennodd ei nofel *La Chartreuse de Parme* a enillodd gymeradwyaeth Honoré de Balzac. Bu farw ym Mharis ar ôl cael trawiad calon yn y stryd ar 23 Mawrth 1842.

## Llyfrau 
### Nofelau 
* *Armance* (1827)
* *Le Rouge et le Noir* (1830)
* *Lucien Leuwen* (1835), heb ei orffen, cyhoeddwyd 1894
* *La Chartreuse de Parme* (1839)
* *Lamiel* (1839–1842), heb ei orffen, cyhoeddwyd

### Arall (detholiad)
* *Vies de Haydn, Mozart et Métastase* (1815)
* *Histoire de la Peinture en Italie* (1817)
* *Rome, Naples et Florence* (1817 ac 1827)
* *De l'amour* (1822)
* *Racine et Shakespeare* (1823, 1825)
* *Vie de Rossini* (1823)
* *Promenades dans Rome* (1829)
* *Vie de Henry Brulard'' (1890), hunangofiant

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
* Gweithiau Stendhal ar Prosiect Gutenberg

Categori:Genedigaethau 1783
Categori:Marwolaethau 1842
Categori:Diplomyddion y 19eg ganrif o Ffrainc
Categori:Hanesyddion y 19eg ganrif o Ffrainc
Categori:Hanesyddion Ffrangeg o Ffrainc
Categori:Hunangofianwyr y 19eg ganrif o Ffrainc
Categori:Hunangofianwyr Ffrangeg  o Ffrainc
Categori:Llenorion straeon byrion y 19eg ganrif o Ffrainc
Categori:Llenorion straeon byrion Ffrangeg  o Ffrainc
Categori:Nofelwyr y 19eg ganrif o Ffrainc
Categori:Nofelwyr Ffrangeg o Ffrainc
Categori:Pobl o Grenoble
Categori:Pobl fu farw ym Mharis
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr y 19eg ganrif o Ffrainc
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Ffrangeg o Ffrainc
Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu

bawd|Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu

Ysgol gyfrwng Gaeleg yr Alban yn ninas Glasgow yw **Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu** ("Ysgol Gaeleg Glasgow").  Sefydlwyd yr ysgol yn wreiddiol ym 1999. Yn 2011, roedd 630 o ddisgyblion yn yr ysgol.

## Dolen allanol
 Gwefan Swyddogol

Categori:Addysg yn Glasgow
Ghlaschu
Boyko Borisov

Gwleidydd o Fwlgaria yw **Boyko Borisov** (ganwyd 13 Mehefin 1959).  Prif Weinidog Bwlgaria rhwng 2009 a 2013 oedd ef.

Fe'i ganwyd yn Bankya.

Categori:Genedigaethau 1959
Categori:Gwleidyddion o Fwlgaria
Priodas gyfunryw yng Ngwlad yr Iâ

Gwlad yr Iâ oedd y nawfed wlad i gyfreithloni priodas gyfunryw, a hynny yn 2010 a daeth y ddeddfwriaeth i rym ar 27 Mehefin 2010. Pleidleisiodd 49 o aelodau'r Althingi o blaid y mesur a ni phledleisiodd yr un aelod yn ei erbyn. Roedd mwyafrif o Islandwyr yn cefnogi'r mesur cyn iddo gael ei basio. Roedd Johanna Sigurdardottir, Prif Weinidog Gwlad yr Iâ, a'i phartner Jonina Leosdottir yn un o'r cyplau cyfunryw cyntaf i briodi dan y ddeddf newydd.

## Cyfeiriadau 
Categori:Hawliau LHDT yng Ngwlad yr Iâ
Ia, Gwlad yr
Categori:Priodasau, uniadau, a phartneriaethau yng Ngwlad yr Iâ
Civitavecchia

Dinas a chymuned (*comune*) yn rhanbarth Lazio yn yr Eidal yw **Civitavecchia**, a leolir yn nhalaith Rhufain ar lan Môr Tirreno wrth droed mynyddoedd La Tolfa. Mae'n borthladd sy'n cysylltu'r eidal a Sardinia a Corsica yn bennaf.


Categori:Dinas Fetropolitan Rhufain
Categori:Dinasoedd Lazio
Categori:Porthladdoedd yr Eidal
Boko Haram

Grwp Islamiaethol milwriaethus yn Nigeria yw **Boko Haram** (enw llawn Arabeg: جماعة اهل السنة للدعوة والجهاد ''Jamā'a Ahl al-sunnah li-da'wa wa al-jihād''). Ystyr yr enw Hausa 'Boko Haram' yw "Mae addysg Orllewinol yn bechod". Mae'r mudiad jihadaidd arfog hwn yn gweithredu yng ngogledd-ddwyrain Nigeria yn bennaf gyda phresenodleb yng ngogledd Camerŵn hefyd.

Mae'n fudiad Islamaidd sy'n gwrthwynebu'n gryf cyfraith seciwlar (h.y. "Gorllewinol") a phob dylanwad o'r Gorllewin. Cafodd ei sefydlu gan Mohammed Yusuf yn 2001. Mae'n ceisio sefydlu cyfraith sharia yn Nigeria. Ers ei sefydlu mae Boko Haram wedi ymosod ar Gristnogion ac wedi gwneud sawl ymosodiad terfysgol, yn cynnwys bomio eglwysi a herwgipio merched ysgol Chibok yn 2014.

## Gweler hefyd 
* Cyfundrefn Al-Qaeda yn y Maghreb Islamaidd
* Ffrwydradau Nigeria, Nadolig 2011

## Cyfeiriadau
Categori:Gwleidyddiaeth Nigeria
Categori:Islamiaeth
Categori:Mudiadau terfysgol
Categori:Terfysgaeth yn Nigeria
Jabhat al-Nusra

250px|bawd|de|Baner Jabhat al-Nusra
Grwp arfog yn Syria yw **Jabhat al-Nusra** neu **Ffrynt al-Nusra** (Arabeg: جبهة النصرة لأهل الشام‎ *Jabhat an-Nuṣrah li-Ahl ash-Shām*). Mae'n un o sawl grwp arfog jihadaidd sydd wedi ymuno yn y gwrthryfel yn erbyn llywodraeth Syria. Mae'n grwp Sunni Salaffaidd sy'n deyrngar i al-Qaeda ac fe'i ystyrir yn fudiad terfysgol gan yr Unol Daleithiau. Daw llawer o ryfelwyr Jabhat al-Nusra o wledydd eraill ar draws y byd Islamaidd a thu hwnt. Ei bwriad yw sefydlu cyfraith sharia yn Syria a'i gwneud yn rhan o'r 'Califfaeth' Islamaidd arfaethedig.

Yn Ebrill 2013, cyhoeddodd arweinydd Gwladwriaeth Islamaidd Irac a'r Lefant mai Jabhat al-Nusra yw ei gynghreiriad yn Syria. Cyhuddir al-Nusra o fod yn gyfrifol am sawl ymosodiad terfysgol ac o ddienyddio milwyr Syriaidd a gwrthwynebwyr eraill.

Ym Mehefin 2013, cyhoeddodd al-Nusra jihad yn erbyn Cyrdiaid gogledd Syria. Ar 5 Awst 2013, llofruddiodd rhyfelwyr al-Nusra dros 450 o bentrefwyr mewn gwaed oer, yn cynnwys 120 o blant, ym mhentref Cyrdaidd Tal Abyad.

## Gweler hefyd
* Gwladwriaeth Islamaidd Irac a'r Lefant

Categori:Al-Qaeda
Categori:Mudiadau terfysgol
Categori:Mudiadau Islamaidd
Categori:Terfysgaeth yn Syria
John Emyr

Llenor Cymraeg yw **John Emyr** (ganwyd Hydref 1950). Yn enedigol o bentref Llanwnda, Gwynedd, mae'n awdur sawl nofel a stori fer ac yn feirniad llenyddol.

## Llyfryddiaeth 
* *Enaid Clyfus* (1976). Astudiaeth o waith Kate Roberts.
* *Mynydd Gwaith* (1984). Straeon byrion.
* *Terfysg Haf* (1979). Nofel.

## Gweler hefyd 
* Rhestr awduron Cymraeg (1600–heddiw)

Categori:Beirniaid llenyddol Cymraeg
Categori:Genedigaethau 1950
Categori:Llenorion Cymraeg
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Llenorion yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Nofelwyr Cymraeg
Categori:Pobl o Arfon
Alice Gray Jones (Ceridwen Peris)

Llenor a golygydd o Gymru oedd **Alice Gray Jones** (Rhagfyr 1852 - 17 Ebrill 1943), sy'n adnabyddus wrth ei henw llenyddol **Ceridwen Peris**. Roedd hi'n un o arloeswyr hawliau merched yng Nghymru.

Fe'i ganwyd ym mhentref Trefor, Gwynedd. Cafodd waith fel athrawes ysgol. Mae ei waith llenyddol yn cynnwys cerddi, gwerslyfrau Ysgol Sul ac ysgrifau. Roedd yn ddirwestwraig frwd ac yn un o sylfaenwyr Undeb Dirwest Merched Gogledd Cymru. Bu'n olygydd *Y Gymraes* o 1896 hyd 1919.

## Llyfryddiaeth 
* *Caniadau* (1934)

## Gweler hefyd 
* Rhestr awduron Cymraeg (1600–heddiw)

## Cyfeiriadau
Categori:Beirdd Cymraeg
Categori:Genedigaethau 1852
Categori:Golygyddion o Gymru
Categori:Llenorion Cymraeg
Categori:Llenorion y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Merched y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1943
Categori:Pobl o Arfon
Robert Zoellick

Bancwr a swyddog cyhoeddus o'r Unol Daleithiau yw **Robert Bruce Zoellick** (ganwyd 25 Gorffennaf 1953) oedd yn Llywydd Banc y Byd o 2007 hyd 2012. Ynghynt roedd yn Ddirprwy Pennaeth Staff y Tŷ Gwyn dan yr Arlywydd George H. W. Bush ac yn Ddirprwy Ysgrifennydd Tramor yr Unol Daleithiau dan yr Arlywydd George W. Bush.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1953
Categori:Bancwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Llywyddion Banc y Byd
Categori:Pobl o Illinois
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Almaenig
Sleepy Man Banjo Boys

Grwp Canu'r Tir Glas (*bluegrass*) o New Jersey, Unol Daleithiau America ydy **Sleepy Man Banjo Boys**. Tri brawd yw aelodau'r grwp:  Jonny (ganwyd ca. 2003, banjo),  Robbie (ganwyd ca. 2000, ffidil) a Tommy Mizzone (ganwyd ca. 1998, gitâr). Mae'r grwp wedi chwarae mewn nifer o wyliau bluegrass a sioeau teledu Americanaidd.

Mae'r fideo YouTube o Jonny Mizzone a'i frodyr yn ymarfer *Flint Hill Special* gan Earl Scruggs, gyda'i frodyr, wedi'i weld dros dwy filiwn o weithiau.

## Discography
## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
* Official SleepyManBanjoBoys - gwefan
* YouTube video *Flint Hill Special*

Categori:Bandiau Americanaidd
Categori:Canu'r Tir Glas
Mary Dillwyn

Ffotograffwraig o Gymru oedd **Mary Dillwyn** (1816–1906). Mae lle i gredu mai hi oedd y fenyw gyntaf yng Nghymru i dynnu ffotograffiau, a hynny yn y 1840au a'r 1850au. Mae ei gwaith ffotograffeg yn fwy naturiol na gwaith ei chyfoeswyr. Ei hoff bynciau oedd blodau, anifeiliaid, ei theulu a'i chyfeillion. Mae Dillwyn yn ffigwr allweddol yn hanes ffotograffwyr benywaidd o ran ei phortread o fywyd y cartref. Oherwydd hynny, rhoddodd hi gipolwg i fywydau domestig menywod a phlant yn byw mewn y 19g, Prydain. Roedd hi'n chwaer i'r ffotograffydd John Dillwyn Llewelyn (1810-1882), arloeswr yn y maes, a'r Aelod Seneddol Lewis Llewelyn Dillwyn (1814-1892). Roedd hi'n byw ym mhentref Penlle'r-gaer, ger Abertawe.

## Bywgraffiad 
Roedd hi'n un o chwech blant gan Lewis Weston Dillwyn (1778–1855) a Mary Adams (1776-1865), merch y Cyrnol John Llewelyn o Penlle'r-gaer, Llangyfelach. Hi oedd y chwaer iau o'r ffotograffydd John Dillwyn Llewelyn (1810-1882), datblygwr technegau ffotograffig newydd, a Lewis Llewelyn Dillwyn, tad Amy Dillwyn. Hefyd, mae'r teulu Dillwyn Llewelyn yn gysylltiedig trwy briodas i William Henry Fox Talbot, a honnai iddo ddarganfod ffotograffiaeth yn 1839. 

Roedd Mary o flaen ei hamser am ei diddordeb mewn technoleg chwyldroadol newydd: mae'r rhan fwyaf o'r ffotograffau a dynnwyd ganddi yn *calotypes* (proses ffotograffig a gyflwynwyd gan William Henry Fox Talbot), a hynny yn y 1840au a'r 1850au, felly y ffotograffydd benywaidd cyntaf yng Nghymru oedd hi. Yn wahanol i'w cymheiriaid gwrywaidd, defnyddiodd Mary camera bach, oherwydd doedd dim angen i amseroedd amlygiad hir, ar yr amod ei gyfle o gymryd lluniau mwy digymell sy'n dal y munudau agos o'r teulu a ffrindiau yn ei bywyd Fictoraidd. 

Daeth ei diddordeb mewn ffotograffiaeth i ben yn 1857 pan briododd y Parchedig Montague Earle Welby. Bu farw Mary yn Arthog, Sir Feirionnydd, yn Rhagfyr 1906.

## Lluniau nodedig 
Mae Mary wedi cael y clod am gymryd y ffotograff gyntaf o berson yn gwenu, sy'n nodweddiadol o'i thriniaeth o ffotograffiaeth, sy'n fwy hamddenol na'r rhan fwyaf o ffotograffau yn y cyfnod hwnnw. Credir hefyd mai ei llun hi o ddyn eira yw'r ffotograff cyntaf o'i fath yn y byd.

Ceir casgliad o ffotograffau Mary Dillwyn yn archifau Llyfrgell Genedlaethol Cymru, sy'n cynnwys yr albwm Llysdinam, sy'n bwysig am ei fod yn gofnod o brosesau cynnar ffotograffiaeth, megis printiau halen a phrintiau gwynnwy.

'Willy' smiling. Mary Dillwyn Col. 1853.jpg|*Willy*
Mrs Vivian and little Ernest (4095825678).jpg|*Mrs Vivian and Little Ernest*
The Snowman No. 2 (4095825226).jpg|*The Snowman*
Sally and Mrs Reed (4095065677).jpg|*Sally and Mrs Read*

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
* Albwm Llysdinam Mary Dillwyn, Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Categori:Genedigaethau 1816
Categori:Marwolaethau 1906
Categori:Ffotograffwyr y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Ffotograffwyr benywaidd o Gymru
Categori:Merched y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Merched a aned yn y 1810au
Categori:Pobl o Abertawe
David Richard Jones

Bardd Cymraeg a phensaer oedd **David Richard Jones** (24 Hydref 1832 – 1916), **D. R. Jones** yn aml ac weithiau **D. R. Jones (Wisconsin)**. Ganwyd ef ym mhlwyf Dolwyddelan (Sir Conwy), ond treuliodd mwyafrif ei fywyd yn Wisconsin, UDA.

Ymfudodd teulu David Richard Jones i'r Unol Daleithiau yn 1845 a chafodd yrfa fel pensaer. Roedd yn ffigwr amlwg a dadleuol ym mywyd diwyllianol yr Americanwyr Cymreig; enillodd ei gerddi ymateb chwyrn gan rai oherwydd dylanwad Darwiniaeth arnynt. Ond roedd ei edmygwyr yn cynnwys y bardd T. Gwynn Jones.

## Gwaith 
Cyfrannodd nifer o gerddi i'r cyfnodolion Cymraeg yn America, yn enwedig *Y Drych* (Utica, Efrog Newydd). Cyhoeddodd gasgliad o'i gerddi hefyd, sef:
* *Yr Ymchwil am y Goleuni* (1910)

## Cyfeiriadau
Categori:Beirdd Cymraeg
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Gymreig
Categori:Genedigaethau 1832
Categori:Llenorion y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1916
Categori:Pobl o Ddolwyddelan
Categori:Pobl o Efrog Newydd
Eugene Meyer

Ariannwr, swyddog cyhoeddus, a chyhoeddwr Americanaidd oedd **Eugene Isaac Meyer** (31 Hydref 1875 – 17 Gorffennaf 1959) oedd yn Llywydd cyntaf Banc y Byd o fis Mehefin 1946 hyd Ragfyr 1946. Roedd yn Gadeirydd y Gronfa Ffederal o 1930 hyd 1933 ac yn gyhoeddwr *The Washington Post*.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1875
Categori:Marwolaethau 1959
Categori:Arianwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Buddsoddwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Cadeiryddion y Gronfa Ffederal
Categori:Cyhoeddwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Llywyddion Banc y Byd
Categori:Pobl fusnes yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl fusnes Iddewig o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl a aned yn Los Angeles
Categori:Pobl fu farw yn Washington, D.C.
Gorsaf reilffordd Coventry

Mae **gorsaf reilffordd Coventry** yn gwasanaethu dinas Coventry yng Ngorllewin Canolbarth Lloegr.

## Hanes
## Gwasanaethau
## Cyfeiriadau
Categori:Coventry
Coventry
Coventry
Gorsaf reilffordd Warwick

Mae **gorsaf reilffordd Warwick** yn gwasanaethu tref Warwick yn Swydd Warwick, Gorllewin Canolbarth Lloegr.

## Hanes
## Gwasanaethau
## Cyfeiriadau
Warwick
Warwick
Barbara Ward

Economegydd ac awdur Seisnig oedd **Barbara Ward, y Farwnes Jackson**, (23 Mai 1914 – 31 Mai 1981). Astudiodd economeg ym Mhrifysgol Rhydychen, ac ym 1939 daeth yn olygydd ac yn ysgrifennwr i gylchgrawn *The Economist*. Priododd Robert Jackson ym 1950. Roedd Barbara Ward yn arbenigwraig ar dlodi byd-eang, datblygiad, a chadwraeth, ac yn gynghorydd i'r Fatican, i'r Cenhedloedd Unedig, ac i Fanc y Byd. Roedd hi hefyd yn un o lywodraethwyr y BBC ac yn llywydd y International Institute for Environment and Development o 1973 hyd 1980.

## Llyfryddiaeth ddethol 
* *The Rich Nations and the Poor Nations* (1962)
* *Spaceship Earth* (1966)
* *Only One Earth* (gyda René Dubos, 1972)
* *Progress for a Small Planet* (1980)

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1914
Categori:Marwolaethau 1981
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg Somerville, Rhydychen‎
Categori:Economegwyr benywaidd o Loegr
Categori:Merched a aned yn y 1910au
Chrysler

Gwneuthurwr ceir Americanaidd yw **FCA US LLC** sydd â'i bencadlys yn Auburn Hills, Michigan, ac a berchenogir yn bennaf gan gwmni Fiat. Mae Chrysler yn un o'r "Tri Mawr" o wneuthurwyr ceir Americanaidd. Mae'n gwerthu cerbydau o gwmpas y byd dan ei brif frand Chrysler, yn ogystal â'r brandiau Dodge, Jeep, a Ram Trucks; mae hefyd yn cynhyrchu cerbydau a werthir dan frand Fiat yng Ngogledd America. Mae prif adrannau eraill Chrysler yn cynnwys Mopar, sef ei adran sy'n cynhyrchu rhannau ac ategolion ceir, a SRT, ei adran ceir perfformiad. Yn 2011, roedd Chrysler Group (heb gynnwys Fiat) yn y gwneuthurwr ceir deuddegfed fwyaf yn y byd yn nhermau cynhyrchu.

Sefydlwyd The Chrysler Corporation gan Walter Chrysler ym 1925, o olion y Maxwell Motor Company. Ehangodd Chrysler ym 1928 gan brynu'r cwmni tryciau Fargo a Dodge Brothers Company a dechreuodd gwerthu cerbydau dan y brandiau hynny; yn yr un flwyddyn sefydlodd y brandiau Plymouth a DeSoto. Gostyngodd gwerthiannau Chrysler yn y 1970au o ganlyniad i nifer o ffactorau gan gynnwys argyfwng olew 1973, ac erbyn diwedd y ddegawd honno roedd Chrysler bron â methdalu. Dan y Prif Weithredwr Lee Iacocca dychwelodd y cwmni at wneud elw digonol yn y 1980au. Prynodd Chrysler yr American Motors Corporation ym 1987, a gynhyrchodd y brand llwyddiannus Jeep.

Cyfunodd Chrysler â'r gwneuthurwr ceir Almaenig Daimler-Benz AG ym 1998 gan ffurfio DaimlerChrysler; yr oedd nifer o fuddsoddwyr yn erbyn y cyfuno a gwerthwyd Chrysler i Cerberus Capital Management a chafodd ei ail-enwi'n Chrysler LLC yn 2007. Cafodd Chrysler a chwmnïu eraill y Tri Mawr eu taro'n drawm gan argyfwng y diwydiant ceir yn 2008–10 a derbynnodd Chrysler a General Motors biliynau o ddoleri mewn benthyciadau gan lywodraeth yr Unol Daleithiau yn 2008–9 i'w hatal rhag cau i lawr. Wynebodd Chrysler fethdaliad ar 30 Ebrill 2009 ond ar 10 Mehefin 2009 cytunwyd i'r cwmni gael ei berchen gan Fiat, cronfa pensiwn yr United Auto Workers, a llywodraethau'r Unol Daleithiau a Chanada. Ers hynny mae Fiat wedi prynu cyfranddaliadau'r perchenogion eraill yn raddol a bellach Fiat sydd gan berchenogaeth fwyafrifol y cwmni.

## Gweler hefyd 
* Adeilad Chrysler

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
*  

Categori:Gwneuthurwyr ceir
Pyloriant

Proses ddaearegol o ddefnyddiau solid yn lleihau mewn maint yw **pyloriant**, er enghraifft trwy erydiad neu hindreuliad. Gall hefyd fod yn broses ddiwydiannol mewn prosesu mwynau, serameg, electroneg, a meysydd eraill.

Categori:Daeareg
Categori:Diwydiant
Bryan Hopkin

Economegydd o Gymro oedd Syr **William Aylsham Bryan Hopkin** (7 Rhagfyr 1914 – 10 Hydref 2009).

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1914
Categori:Marwolaethau 2009
Categori:Economegwyr o Gymru
Bill Monroe

Cerddor o'r Unol Daleithiau oedd **William Smith Monroe** (13 Medi 1911 – 9 Medi 1996) a greodd yr arddull Canu'r Tir Glas.

## Cyfeiriadau 
Categori:Canu'r Tir Glas
Categori:Cerddorion o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1911
Categori:Marwolaethau 1996
Categori:Pobl o Kentucky
Urotsukidōji

Math o fanga a chyfres o animeiddiadau (*OVA*) o Japan ydy .

Crëwyd *Urotsukidōji* gan Toshio Maeda ym 1986 ac roedd yn *genre* newydd iawn ac yn gwahanol i'w waith cyn hynny. Mae'n cynnwys erotica efo pethau goruwchnaturiol. Addasiwyd y manga yn anime gan 
Hideki Takayama gan ychwanegu rheibio a thrais. Dywedodd Maeda yn *Playboy Japan* ei farn amdano: ei fod yn ystyried anime yn erchyll, creulon, sadistaidd ond eto yn *brilliant*.

## Cyfeiriadau
## Gweler hefyd
* Tentaclau erotig

Categori:Hentai
Categori:Manga
Dafydd Jones o Gaeo

Bardd ac emynydd Cymraeg oedd **Dafydd Jones** (1711 – 30 Awst 1777), sef **Dafydd Jones o Gaeo**.

Yn enedigol o Gwmgogerddan, Caeo, Sir Gaerfyrddin, roedd yn borthmon wrth ei alwedigaeth. Hoffai farddoni yn null y beirdd gwlad cyn cael troedigaeth yng nghapel Troed-rhiw-dalar ar ei ffordd adref, a dod yn Gristion argyhoedddig. Cynhwysodd William Williams Pantycelyn un o'i emynau yn ei gyfrol *Aleluia* (1747). Trosodd nifer o salmau'r emynydd Seisnig Isaac Watts i'r Gymraeg a chyhoeddodd dair cyfrol o'i emynau ei hun yn ogystal. Fe'i claddwyd yng Nghrug-y-bar.

Ymhlith yr emynau o'i waith a genir heddiw mae: ''Pererin wy'n y byd*, *Wele cawsom y Meseia* ac *O Arglwydd galw eto*.

## Llyfryddiaeth 
### Gweithiau
* *Salmau Dafydd* (1753). Trosiadau o waith Watts.
* *Caniadau Dwyfol* (1771). Eto.
* *Hymnau a Chaniadau Ysprydol* (1775). Eto. 
* *Difyrrwch i'r Pererinion* (3 cyfrol, 1763, 1764, 1770)
### Astudiaethau
* Gomer M. Roberts, *Dafydd Jones o Gaeao* (1948)
* Bobi Jones (gol.), *Pedwar Emynydd'' (1970).

## Gweler hefyd 
* Rhestr awduron Cymraeg (1600–heddiw)
* Rhestr o emynwyr Cymraeg

Categori:Beirdd Cymraeg
Categori:Emynwyr Cymraeg
Categori:Genedigaethau 1711
Categori:Llenorion y 18fed ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1777
Categori:Pobl o Sir Gaerfyrddin
Glyn Davies (economegydd)

Economegydd o Gymro oedd **Glyndwr "Glyn" Davies** (22 Mai 1919 – 6 Ionawr 2003) sydd yn nodedig am ei lyfr *A History of Money* (1994).

Ganed ef yn Aber-bîg, Sir Fynwy (Blaenau Gwent bellach), yn fab i löwr, a chafodd ei enwi ar ôl Owain Glyn Dŵr.

Ar ddechrau'r Ail Ryfel Byd, ymunodd Glyn Davies â'r Fyddin Brydeinig heb aros i gael ei alw i'r lluoedd, a fe wasanaethodd yn y Dragwniaid Brenhinol 1af, a fu'n rhan o'r 7fed Adran Arfogedig ("Llygod yr Anialwch") yn ystod Ymgyrch Gogledd Affrica. Bu Davies yn rhan o Frwydr El Alamein ym 1942, a glaniadau Normandi ym 1944. Wrth i'w gatrawd ryddhau Denmarc ym Mai 1945, cyfarfu ag Anna Margrethe, a phriodasant ym 1947. Cawsant dri mab ac un ferch. Wedi'r rhyfel, dychwelodd Davies i Gaerdydd a derbyniodd radd gyffredin ymhen y flwyddyn. Gweithiodd yn athro mewn ysgol gynradd tra'n astudio fel myfyriwr allanol am ei radd anrhydedd ac yna gradd meistr mewn economeg o Brifysgol Llundain.

Symudodd i Glasgow ym 1959, ac yno bu'n darlithio yng Ngholeg Masnach yr Alban (bellach Prifysgol Strathclyde). Davies oedd un o arloeswyr astudiaethau rhanbarthol, sydd yn defnyddio ymchwil rhyngddisgyblaethol i fynd i'r afael â phroblemau diweithdra a datblygiad diwydiannol. Ym 1968 fe'i penodwyd i gynghori George Thomas, Ysgrifennydd Gwladol Cymru, fel yr uwch-gynghorydd economaidd cyntaf yn y Swyddfa Gymreig. O 1970 i 1985, Davies oedd yr athro bancio ac arianneg yng nghadair Syr Julian Hodge, ac yn bennaeth ar economeg gymhwysol, yn Sefydliad Gwyddoniaeth a Thechnoleg Prifysgol Cymru (UWIST), yr athro prifysgol cyntaf ym meysydd bancio ac arianneg yng Nghymru. Bu hefyd yn gynghorydd economaidd i Fanc Masnachol Cymru a Banc Julian Hodge, ac yn un o gyfarwyddwyr Banc Masnachol Cymru. Bu farw Glyn Davies yn 83 oed.

## Llyfryddiaeth 
* *National Giro: Modern Money Transfer* (1973).
* *European Finance for Development* (1974).
* *Overseas Investment in Wales* (1976).
* *Building Societies and Their Branches* (1981).
* *A History of Money: From Ancient Times to the Present Day* (1994).

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1919
Categori:Marwolaethau 2003
Categori:Academyddion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Academyddion Prifysgol Cymru
Categori:Aelodau'r Fyddin Brydeinig
Categori:Economegwyr o Gymru
Categori:Gwyddonwyr cymdeithas yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Milwyr yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Pobl o Flaenau Gwent
Categori:Ysgolheigion Saesneg o Gymru
Anders Behring Breivik

Dyn Norwyaidd yw **Anders Behring Breivik** (ganwyd 13 Chwefror 1979) oedd yn gyfrifol am ladd 77 o bobl mewn ymosodiadau yn Norwy ar 22 Gorffennaf 2011, trwy danio bom yn y brifddinas Oslo gan ladd wyth o bobl, a saethu 69 yn farw ar ynys o'r enw Utøya. Cafwyd yn euog o derfysgaeth a llofruddiaeth ragfwriadol ym mis Awst 2012 a dedfrydwyd i garchar am 21 mlynedd, y cyfnod hiraf posib dan gyfraith Norwy, er y gall estyn ei ddedfryd os yw'n cael ei ystyried yn fygythiad i bobl eraill.

Honnodd Breivik yr oedd yr ymosodiadau yn ei fodd "creulon ond angenrheidiol" o frwydro'n erbyn amlddiwyllianedd ac Islameiddio yn Ewrop.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1979
Categori:Pobl a gafwyd yn euog o lofruddiaeth
Categori:Pobl a gafwyd yn euog o derfysgaeth
Categori:Pobl o Oslo
Categori:Terfysgaeth
Categori:Troseddwyr o Norwy
Lowri Morgan

Anturiaethwraig, athletwraig eithaf, a chyflwynwraig deledu o Gymru yw **Lowri Morgan** (ganwyd 29 Ionawr 1975). 

Daw yn wreiddiol o Abertawe a mynychodd Ysgol Gyfun Gŵyr cyn parhau a'i hastudiaethau gan wneud gradd yng Ngherddoriaeth. Bellach mae Lowri wedi mwynhau gyrfa fel cyflwynwraig ar raglenni chwaraeon, rhaglenni plant a rhaglenni dogfen, ac mae wedi ennill sawl gwobr. Mae'i gwaith teledu wedi'i galluogi i ymweld â llefydd megis diffeithdir Namib a lleoliadau pencampwriaeth ralio ryngwladol.

Mae hi hefyd yn un o 80 o bobl yn unig sydd wedi deifio i weld gweddillion y Titanic.

Yn 2025, hi oedd llywydd Dydd Mawrth yn Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd, Dur a Môr.

Mae hi wedi cyhoeddi llyfr am ei hanturiaethau rhedeg.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1975
Categori:Cyflwynwyr teledu o Gymru
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Gyfun Gŵyr
Categori:Prosiect WiciLlên
Brad Drewett

Chwaraewr tenis o Awstralia oedd **Bradley Dara Drewett** (19 Gorffennaf 1958 – 3 Mai 2013).

## Cyfeiriadau 
Categori:Chwaraewyr tenis o Awstralia
Categori:Genedigaethau 1958
Categori:Gweithredwyr a gweinyddwyr chwaraeon
Categori:Marwolaethau 2013
Categori:Pobl o Dde Cymru Newydd
Terence Beckett

Gweithredwr busnes o Sais oedd Syr **Terence Norman Beckett** CBE (13 Rhagfyr 1923 – 2 Mai 2013). Roedd yn gyfarwyddwr a phrif weithredwr y cwmni Ford o 1974 hyd 1980 ac yn gadeirydd y cwmni hwnnw o 1976 hyd 1980. Roedd yn gyfarwyddwr cyffredinol Cydffederasiwn Diwydiannau Prydain o 1980 hyd 1987.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1923
Categori:Marwolaethau 2013
Categori:Gweithredwyr busnes o Loegr
Categori:Pobl o Orllewin Canolbarth Lloegr
Renaissance Studies

Cyfnodolyn academaidd Saesneg a gyhoeddir yn  gan y Society for Renaissance Studies yw ***Renaissance Studies*** sy'n cyhoeddi erthyglau ar hanes a diwylliant y Dadeni Dysg. Yr Athrawes Jennifer Richards yw golygydd cyfredol y cyfnodolyn.

## Dolenni allanol 
*  *Renaissane Studies* ar wefan Wiley
*  *Renaissance Studies* ar wefan y Society for Renaissance Studies

Categori:Astudiaethau'r Dadeni
Categori:Cyfnodolion academaidd y Deyrnas Unedig
Categori:Cyfnodolion hanes
Categori:Cyfnodolion Saesneg
Philip Ford

Academydd o Loegr oedd **Philip John Ford** (28 Mawrth 1949 – 8 Ebrill 2013) oedd yn ysgolhaig ar y Dadeni a'r ieithoedd Ffrangeg a Lladin. Roedd yn Athro Llenyddiaeth Ffrangeg a Neo-Ladin ym Mhrifysgol Caergrawnt o 2004 hyd ei farwolaeth.

## Cyfeiriadau 
Categori:Academyddion o Loegr
Categori:Genedigaethau 1949
Categori:Marwolaethau 2013
Categori:Pobl o Ilford
Categori:Ysgolheigion y Dadeni
Society for Renaissance Studies

Cymdeithas ddysgedig yn y Deyrnas Unedig yw'r **Society for Renaissance Studies** sy'n ymwneud â'r Dadeni Dysg. Sefydlwyd ym 1967. Mae'r gymdeithas yn cyhoeddi'r cyfnodolyn *Renaissance Studies*.  Cadeirydd ers 2010 yw Judith Bryce.

## Dolen allanol 
*  

Categori:Astudiaethau'r Dadeni
Categori:Cymdeithasau dysgedig
Categori:Sefydliadau 1967
Categori:Sefydliadau'r Deyrnas Unedig
Gorsaf radio milwrol Pierre-sur-Haute

Canolfan a ddefnyddir ar gyfer cyfathrebu milwrol gan luoedd arfog Ffrainc yw **gorsaf radio milwrol Pierre-sur-Haute**. Lleolir yng nghymunedau Sauvain a Job ar y ffin rhwng rhanbarthau'r Rhône-Alpes ac Auvergne.

Categori:Lluoedd milwrol Ffrainc
Categori:Sefydliadau 1913
Categori:Telegyfathrebu
Gorsaf reilffordd Nuneaton

Mae **gorsaf reilffordd Nuneaton** yn orsaf reilffordd sy'n gwasanaethu tref Nuneaton yn Swydd Warwick, Gorllewin Canolbarth Lloegr.

## Hanes
## Gwasanaethau
## Cyfeiriadau
Nuneaton
Nuneaton
Tentaclau erotig

[bawd|[Breuddwyd Gwraig y Pysgotwr, torlun pren erotig gan Hokusai sy'n dangos benyw noeth mewn cofleidiad rhywiol gyda dau octopws.]]
Mae **tentaclau erotig** (Saesneg: *tentacle erotica*) yn fath o bornograffi o Japan, sy'n Söoffilia dychmygol. Mewn hentai, fel arfer, mae'r genre yma'n cynnwys treisio merch gyda tentaclau anifail. Yr enw am hyn ydy *Tentacle rape* neu *shokushu goukan*(触手強姦).

Mae erotica tentacle wedi ymledu o Japan i Unol Daleithiau America ac fel arfer wedi'i animeiddio, ond weithia mewn cylchgrawn. Ar adegau mae o'n ymylu at fod yn ffetish *furry*.

## Hanes
Fe wnaeth anghenfilod gyda tentaclau ymddangos mewn erotica Japaniaidd cyn dyfeisio'r camera. Yr enghraifft enwogaf, mae'n debyg, ydy darlun o 1814 allan o'r nofel *Breuddwyd Gwraig y Pysgotwr* gan Katsushika Hokusai, (葛飾北斎). Mae'n enghraifft o shunga, sef gwaith celf erotig o Japan. Ers hynny mae na lawer o artistiaid wedi ei gopio e.e. David Laity o Awstralia a Masami Teraoka. Yn y llun gwreiddiol, mae na ferch (pysgotwr perlau) a dau octapws, gyda'r mwyaf yn gweinlyfu'r ferch. Mae'r octopws lleiaf yn cyffwrdd ei cheg a'i bron chwith.

Ar y pryd, roedd tynnu llun pobl yn cael rhyw yn anghyfreithlon. Yn ôl un arlunydd a oedd yn creu lluniau tentaclau cyn deddfau sensoriaeth modern Japan, Toshio Maeda: ''“At that time pre-Urotsuki Doji, it was illegal to create a sensual scene in bed. I thought I should do something to avoid drawing such a normal sensual scene. So I just created a creature. His tentacle is not a penis as a pretext. I could say, as an excuse, this is not a penis; this is just a part of the creature. You know, the creatures, they don't have a gender. A creature is a creature. So it is not obscene - not illegal.” (Manga Artist Interview Series (Part 1),” 2002.''

## Animeiddiad
Yr anime cyntaf i'w greu oedd *OVA Guyver: Out of Control* (1986), a oedd yn addasiad o fanga gan Bio Booster. Ynddo gallwn weld milwr/merch o'r enw 'Valcuria' (llesiwyd gan Keiko Toda) yn cael ei amgylchynu gan uned o'r enw 'Guyver', sy'n gwthio ei dentaclau i mewn i agoriadau ei chorff.

## Cyfeiriadau
Categori:Erotica
Categori:Hentai
Shehnai

Offeryn cerdd o ogledd India yw'r **shehnai**, **shenai** neu **mangal vadya** sy'n offeryn chwyth tebyg i'r Obo. Mae hefyd i'w ganfod yn Iran a Pacistan a chaiff ei wneud o bren gyda chloch metel ar ei ben. Dywedir fod ei sain yn creu'r ymdeimlad o rywbeth sanctaidd. Caiff ei ddefnyddio'n aml mewn priodasau, mewn prosesiwn ac mewn temlau yng ngorllewin India. Weithiau, caiff hefyd ei ganu mewn cyngherddau. Mae'n eitha tebyg i'r nadaswaram o  dde India.

## Cyfeiriadau
Categori:Aeroffonau â chorsen ddwbl
Categori:Offerynnau cerdd o India