Renminbi

Y **renminbi** (Tsieineeg traddodiadol:  人民幣, Tsieineeg wedi symleiddio: 人民币, yn golygu "arian y bobl") yw arian swyddogol Gweriniaeth Pobl Tsieina.  Banc Pobl Tsieina sy'n cyhoeddi'r arian. Y talfyriad swyddogol ISO 4217 amdano yw CNY.

## Unedau'r Renminbi
bawd|2 Yuan
Uned sylfaenol y renminbi yw'r *yuan*. Mae *yuan* fel arfer yn cael ei ysgrifennu â'r arwyddnod 元, ond i rwystro ffugio a chamgymeriadau rhifo caiff ei ysgrifennu yn ffurfiol fel 圆. Caiff yr arwyddnod ei drawslythrennu i'r wyddor Lladin fel Ұ neu ¥. Ambell waith mae enw'r arian, *renminbi*, yn cael ei ddrysu ag enw'r uned sylfaenol *yuan*.

Mae un *yuan* yn cynnwys 10 *jiao* (角). Mae 1 *jiao* yn cynnwys 10 *fen* (分). Cyhoeddir arian papur o wahanol werthoedd, y mwyaf yn werth 100 *yuan* a'r lleiaf yn werth 1 *fen*.

Yn Tsieineeg Mandarin, gelwir yr *yuan* hefyd yn *kuai* (块) ar lafar, mewn rhai ardaloedd. Yr un modd gelwir y *jiao* yn *mao* (毛) ar lafar.

Yng Ngweriniaeth Pobl Tsieina wrth ysgrifennu prisiau mewn siopau fe roddir yr arwyddnod ¥ o flaen y rhif yn aml, yn ogystal â'r arwyddnod 元 wedi'r rhif.

## Wynebwerthau
Mae'r Renminbi wedi ei rannu i dair uned sylfaenol sef yr *yuan*, *jiao* a *fen* ac iddynt werth cymharol 1/1, 1/10 a 1/100 yn ôl eu trefn.

Peth diddorol i sylw yw bod *pob* gwerth—o'r lleiaf, 1 *fen*, i'r mwyaf, 100 *yuan*—ar gael fel arian papur. Erbyn hyn mae'r papurau *fen* bron yn ddiwerth. Maent yn llai o faint na phapur y gwerthoedd eraill ac nid yw cynllun yr arian papur *fen* wedi newid er 1953.

### Papurau banc
* CNY 100
* CNY 50
* CNY 20 (newydd gyda'r 5ed gyfres yn 1999)
* CNY 10
* CNY 5
* CNY 2 (rwan yn diflannu, ond heb eto eu galw yn eu hôl)
* CNY 1
* CNY 0.5
* CNY 0.2
* CNY 0.1
* CNY 0.05 (prin iawn)
* CNY 0.02 (prin)
* CNY 0.01

### Darnau arian
* CNY 1
* CNY 0.5
* CNY 0.1
* CNY 0.05
* CNY 0.02
* CNY 0.01

## 5ed Gyfres
Yn 1999, dechrewyd cyhoeddi cyfres newydd o arian papur a darnau arian y Renminbi, sef argraffiad cyntaf y bumed gyfres. Cyhoeddwyd arian papur a'r wynebwerthoedd canlynol:

* CNY 100
* CNY 50
* CNY 20 (newydd gyda'r gyfres hon)
* CNY 10
* CNY 5
* CNY 1

Hefyd cyhoeddwyd darnau arian newydd:

* CNY 1
* CNY 0.5
* CNY 0.1

Mae'r papurau newydd wedi eu cynllunio i rwystro ffugio. Mae ganddynt ddyfrnodau, maent yn fflwroleuo mewn golau uwchfioled ac mae stribed o fetel ynddynt oll heblaw am y papur ¥1. Mae gan y papur gwerth ¥50 a ¥100 rifau sy'n newid eu lliw wrth edrych arnynt o wahanol onglau. Lle ynghynt y cafwyd amrywiaeth o ddelweddau o ŵr a gwraig mewn gwisg draddodiadol yn perthyn i wahanol ardaloedd o Tsieina, delwedd unffurf o Mao Zedong a ymddengys ar bob papur gaiff ei gyhoeddi yn y 5ed gyfres. Y papur diweddaraf i gael ei gyhoeddi yn argraffiad cyntaf y bumed gyfres yw'r papur CNY 1, a gyhoeddwyd ar 30 Gorffennaf 2004. Defnyddiwyd nifer o ffyrdd ychwanegol o ddiogelu'r arian papur yn y papur CNY ac fe ail-gyhoeddwyd y papurau eraill a rhagor fyth o nodweddion diogelu ynddynt, gan ddechrau ail-gyhoeddi ar 31 Awst 2005.

Mae'r 4edd gyfres, a gyhoeddwyd yn 1980 a 1990, o hyd yn arian cyfreithlon. Yn 2000, galwodd Banc Pobl Tsieina hen bapurau'r 3ydd gyfres o'r 1960au a 1970au yn eu hôl.

## Cyfradd gyfnewid
O 1994 hyd at 21 Gorffennaf 2005 polisi llywodraeth Gweriniaeth Pobl Tsieina oedd sefydlogi gwerth cyfnewid y renminbi yn erbyn Doler America – ar raddfa o tua 8.28 renminbi i bob doler America. Yng ngwyneb pwysau gwleidyddol o du UDA cafwyd gwared ar y peg â doler America ar 21 Gorffennaf 2005, pan adbrisiwyd y renminbi i 8.11 renminbi i bob doler America. Ar yr un pryd cyhoeddodd Banc Pobl Tsieina y byddent yn sefydlogi gwerth cyfnewid y renminbi yn erbyn basged o arian breiniol nifer o wledydd ac y byddai'r renminbi yn cael ei gyfnewid hyd at derfyn gwahaniaeth o 0.3% yn erbyn y fasged arian breiniol. Yn ôl GPC prif unedau'r fasged arian breiniol yw doler America, yr Euro, yen Japan a won De Corea, a chanran llai o bunt sterling, baht Thailand, rwbl Rwsia, doler Awstralia, doler Canada a doler Singapôr.

## Gweler hefyd
* Doler Hong Cong
* Doler Newydd Taiwan

## Dolenni allanol 
* Yuan Renminbi (CNY / RMB) 1953-2019   
* Yuan FEC (FEC) 1980-1994   

Categori:Arian
Categori:Gweriniaeth Pobl Tsieina