Papur newydd

bawd|de|180px|Stondin papurau newydd rhyngwladol

Mae **papur newydd** yn gyhoeddiad sy'n cynnwys newyddion, gwybodaeth a hysbysebu, fel arfer wedi'i gyhoeddi ar bapur rhad. Gall thema'r papur fod yn un cyffredinol neu o ddiddordeb arbennig, ac fel arfer cyhoeddir yn ddyddiol neu'n wythnosol.

## Fformat 
Mae'r rhan fwyaf o bapurau newydd modern yn un o dri maint: 
* Argrafflenni: 600mm x 380mm (23½ x 15 modfedd). Cysylltir fel arfer gyda phapurau mwy deallusol, "uwchfarchnad".
* Tabloidau: 380mm x 300mm (15 by 11¾ modfedd). Hanner maint argrafflenni a welir yn mwy cyffrogawol wedi'u cymharu ag argrafflenni. Gelwir tabloidau gyda chynnwys mwy fel argrafflenni yn gompactau.
* Berliner neu Midi: 470mm x 315mm (18½ x 12¼ modfedd). Defnyddir gan bapurau Ewropeaidd megis *Le Monde* yn Ffrainc, *La Stampa* yn yr Eidal neu *The Guardian* yn y Deyrnas Unedig.

## Papurau newydd Cymraeg 
:*Prif erthygl: Papurau newydd Cymraeg.*

Caiff *Y Cymro* ei gyhoeddi'n wythnosol. Mae papurau bro – papurau cymunedol a gaiff eu hysgrifennu gan wirfoddolwyr – wedi dod yn brif nodwedd diwylliant newyddiaduro Cymru yn ystod y tri degawd diwethaf. *Y Byd* oedd y papur newydd dyddiol Cymraeg arfaethedig.

## Papurau newydd Saesneg Cymru 
Ymhlith y papurau newydd Saesneg a gyhoeddwyd yng Nghymru mae:
*Aberystwyth Times
*Cambrian News
*Carmarthen Journal
*Carnarvon and Denbigh Herald
*County Observer and Monmouthshire Central Advertiser
*Daily Post
*Denbigh, Ruthin and Vale of Clwyd Free Press
*Glamorgan Gazette - 1894 ymlaen
*Glamorgan, Monmouth and Brecon Gazette
*Haverfordwest and Milford Haven Telegraph
*Llangollen Advertiser
*North Wales Chronicle
*North Wales Gazette
*North Wales Weekly News
*Pembrokeshire Herald
*Pontypool Free Press
*Potter's Electric News
*South Wales Argus
*The Aberdare Times
*The Aberystwith Observer
*The Brecon County Times
*The Brecon Reporter
*The Cambrian (Cymru)
*The Cardiff Times
*The Cardigan Bay Visitor
*The Cardigan Observer
*The Carmarthen Weekly Reporter
*The Demetian Mirror
*The Illustrated Usk Observer
*The Merthyr Telegraph
*The Monmouthshire Merlin
*The North Wales Express
*The Pontypridd Chronicle
*The Principality
*The Visitors' List and Guide
*Tivy Side Advertiser
*Western Mail

## Enwau 
Mae enwau papurau newydd yn amrywio'n eang o iaith i iaith ac o wlad i wlad. Mae rhai teitlau yn gwbl unigryw, ond mae nifer o newyddiaduron yn rhannu elfennau tebyg yn eu henwau. Yn aml, mae'r enwau yn cynnwys nod o ddinas, ardal neu wlad y papur. Ceir enghreifftiau o'r elfennau amlaf isod:

* Amserau neu Oes(oedd), e.e. *Yr Amserau*, *The Times*, *The New York Times*, *The Times of India*, *Financial Times*, *Zìyóu Shíbào*, *De Tijd*, *The Age*, *Die Zeit*
* Arsyllwr neu Ysbïwr, e.e. *The Observer*, *Yr Yspïwr*
* Baner, e.e. *Baner America*, *Evening Standard*, *Toronto Standard*
* Byd, e.e. *Y Byd*, *Le Monde*, *Die Welt*
* Cronicl, e.e. *Cronicl yr Oes*, *Deccan Chronicle*, *Houston Chronicle*
* Dinesydd, e.e. *Y Dinesydd*, *Key West Citizen*, *The Citizen*
* Drych, e.e. *Y Drych*, *Daily Mirror*
* Eco, e.e. ''Eco'r Wyddfa*, *Liverpool Echo*, *L'Echo*
* Gwasg, e.e. *Y Wasg*, *La Presse*, *La Stampa*
* Gweriniaeth, e.e. *La Repubblica*, *An Phoblacht*
* Gwlad neu Genedl, e.e. *El País*, *La Nación*
* Gwyliedydd neu Amddiffynnydd, e.e. *Y Gwyliedydd Americanaidd*, *The Guardian*, *Orlando Sentinel*
* Haul, e.e. *Haul Gomer*, *The Sun*, *Die Son*
* Herald, e.e. *Yr Herald Cymraeg*, *The Sydney Morning Herald*, *The Miami Herald*
* Hysbysebwr, e.e. *Tivy Side Advertiser*, *The Advertiser*
* Llais, e.e. *The Village Voice*, *Llais Ardudwy*
* Newyddion, e.e. *Newyddion Gwent*, *Běijīng Wǎnbào*, *Het Laatste Nieuws*
* Papur, e.e. *Papur Menai*, *Papur y Cwm*
* Post, e.e. *Western Mail*, *Daily Mail*, *The Washington Post*, *The Jerusalem Post*
* Rhedegydd, e.e. *Corriere della Sera*, *The Courier*, *Berliner Kurier*
* Seren, e.e. *Seren Hafren*, *Seren Gomer*, *Daily Star*, *Morning Star*
* Siwrnal neu Gyfnodolyn, e.e. *The Wall Street Journal*
* Telegraff, e.e. *The Daily Telegraph*, *De Telegraaf*, *Telegrafi*
* Tribiwn, e.e. *Chicago Tribune*, *Trybuna*, *La Tribune''

Mae gan nifer o bapurau teitlau sy'n cyfleu faint mor aml y'i cyhoeddir, megis y *Daily Express* *Rénmín Rìbào*, a *The Weekly News*. Mae gan eraill deitlau sy'n dynodi ai papur bore neu bapur hwyr yw'r cyhoeddiad, er enghraifft y *South China Morning Post*, *De Morgen*, a *Le Soir*. Mae rhai enwau hefyd yn cyfeirio at gymeriadau mytholegol megis y negesydd Mercher (*El Mercurio*, *San Jose Mercury News*) neu Argus Panoptes (*Cape Argus*, *South Wales Argus*). Mae rhai enwau yn cyfuno mwy nag un o'r syniadau uchod, er enghraifft yr *International Herald Tribune*, *The Globe and Mail*, y *Chicago Sun-Times*, a *Baner ac Amserau Cymru*. Gan amlaf mae enw cyfansawdd o'r fath yn arwydd o ddau gyhoeddiad yn cyfuno.

### Yr Unol Daleithiau 
Ym 1937, roedd gan tua ddau o bob tri phapur newydd dyddiol yn yr Unol Daleithiau un o'r enwau canlynol: *News*, *Times*, *Journal*, *Herald*, *Tribune*, *Press*, *Star*, *Record(er)*, *Democrat*, *Gazette*, *Post*, *Courier*, *Sun*, *Leader*, *Republic(an)*. Mae'r teitlau *Democrat* a *Republic(an)* ar gyhoeddiadau Americanaidd yn cyfeirio at ddwy brif blaid yr Unol Daleithiau, y Democratiaid a'r Gweriniaethwyr.

## Gweler hefyd 
* Dyfodol papurau newydd

## Cyfeiriadau 

Categori:Ffynonellau
Categori:Newyddiaduro
Newydd