Celf ddirywiedig

[bawd|200px|Clawr catalog yr arddangosfa 'Celf Ddirywiedig', 1937, a drefnodd y Natsïaid. Mae'r clawr yn dangos ffotograff o gerflun 'Y dyn newydd' gan [Otto Freundlich, Iddew a lofruddiwyd ganddynt yng Ngharchar Gwersyll Majdanek, Gwlad Pwyl.]]
Roedd **Celf Ddirywiedig** (Almaeneg: ***Entartete Kunst***, Saesneg: ***Degenerate art***) yn derm sarhaus a defnyddiwyd gan y Natsïaid i ddisgrifio celf fodern.

Yn ystod rheolaeth Adolf Hitler a'r Natsïaid yn y 1930au a 1940au cafodd gelf fodern ei gwahardd am beidio bod yn 'Almaenig go iawn', os oedd wedi'i chreu gan arlunwyr Iddewig neu gomiwnyddol, os oedd yn haniaethol *(abstract)*, neu os nad oedd yn dangos ffigyrau ac elfennau fel yn gelf draddodiadol, glasurol.

Cafodd yr arlunwyr a gyhuddwyd o fod yn 'ddirywiedig' eu gwahodd o'u swyddi fel athrawon celf ac atal rhag arddangos eu gwaith neu'i werthu.

Malwyd llawr o'r darluniau a cherfluniau. Hefyd, llosgwyd llyfrau roedd y Natsïaid yn meddwl oedd yn cyfleu syniadau Iddewig neu gomiwnyddol yn cynnwys llawer o glasuron llenyddiol a gwaith gwyddonol fel Sigmund Freud ac Albert Einstein. Estynnwyd y gwaharddiadau i gynnwys cerddoriaeth fel Jazz, y Natsïaid yn ei gwrthwynebu am iddi gael ei chreu gan bobl o dras Affricanaidd. Gwahoddwyd ffilmiau a dramâu theatr neu eu sensro'n drwm.

Llwyddodd nifer o arlunwyr dianc yr Almaen ac Awstria rhag ofn iddynt gael eu carcharu neu ladd. Ond gafodd llawr o arlunwyr a llenorion eraill, fel Iddewon, pobl hoyw, sipsiwn, pobl gyda phroblemau meddyliol, comiwnyddion, rhyddfrydwyr ac aelodau o grwpiau crefyddol fel Tystion Jehovah eu hanfon i gwersylloedd carchar i'w lladd.

## Arddangosfa 'Celf Ddirywiedig', 1937 
Roedd *Entartete Kunst* (Celf Ddirywiedig) hefyd yn enw arddangosfa a drefnodd Natsïaid ym Munich ym 1937 gyda'r bwriad o gythruddo'r cyhoeddu a chryfhau rhagfarnau.

Casglwyd llawer o'r darluniau a cherfluniau modern ac eu harddangos mewn prif oriel y ddinas, wedi'u hongian yn gam gyda labeli sarhaus. Teithiodd yr arddangosfa wedyn i orielau o amgylch yr Almaen ac Awstria gan ddenu'r nifer uchaf o ymwelwyr yn hanes gelf fodern gyda dros filiwn o ymwelwyr yn y chwe wythnos cyntaf.

Tra gwaharddwyd celf fodern a haniaethol *(abstract)* cefnogodd y Natsïaid darluniau a cherfluniau traddodiadol a oedd yn cyfleu 'purdeb hil', 'gwaed a phridd', milwriaeth, a chryfder pobl Almaeneg gyda chyrff 'perffaith'.

 
Delwedd:1933-may-10-berlin-book-burning.JPG|Natsïaid yn llosgi llyfrau ym Berlin, Mai 1933.
Delwedd:Entartete Kunst Catalog Arddangosfa Celf Ddirywiedig 1937 tudalen.jpg|Tudalen o gatalog yr arddangosfa *Entartete Kunst* - 'Celf Ddirywiedig', a drefnodd y Natsïaid ym 1937.
Delwedd:Barlach Magdeburger Ehrenmal.jpg|*Das Magdeburger Ehrenmal*, gan Ernst Barlach a gafodd ei ddatgan yn 'gelf ddirywiedig' am i'r ffigyrau heb gael gyrff delfrydol, perffaith

## Arlunwyr yn yr arddanfgosfa *Entartete Kunst*, Munch, 1937
*Jankel Adler
*Hans Baluschek
*Ernst Barlach
*Rudolf Bauer 
*Philipp Bauknecht
*Otto Baum 
*Willi Baumeister
*Herbert Bayer
*Max Beckmann
*Rudolf Belling
*Paul Bindel
*Theo Brün
*Max Burchartz
*Fritz Burger-Mühlfeld
*Paul Camenisch
*Heinrich Campendonk
*Karl Caspar
*Maria Caspar-Filser
*Pol Cassel
*Marc Chagall
*Lovis Corinth
*Heinrich Maria Davringhausen
*Walter Dexel
*Johannes Diesner
*Otto Dix
*Pranas Domšaitis
*Hans Christoph Drexel
*Johannes Driesch
*Heinrich Eberhard
*Max Ernst
*Hans Feibusch
*Lyonel Feininger
*Conrad Felixmüller
*Otto Freundlich
*Xaver Fuhr
*Ludwig Gies
*Werner Gill
*Otto Gleichmann
*Rudolph Grossmann
*George Grosz
*Hans Grundig
*Rudolf Haizmann
*Raoul Hausmann
*Guido Hebert
*Erich Heckel
*Wilhelm Heckrott
*Jacoba van Heemskerck
*Hans Siebert von Heister
*Oswald Herzog
*Werner Heuser
*Heinrich Hoerle
*Karl Hofer
*Eugen Hoffmann
*Johannes Itten
*Alexej von Jawlensky
*Eric Johansson
*Hans Jürgen Kallmann
*Wassily Kandinsky
*Hanns Katz
*Ernst Ludwig Kirchner
*Paul Klee
*Cesar Klein
*Paul Kleinschmidt
*Oskar Kokoschka
*Otto Lange
*Wilhelm Lehmbruck
*Elfriede Lohse-Wächtler
*El Lissitzky
*Oskar Lüthy
*Franz Marc
*Gerhard Marcks
*Ewald Mataré
*Ludwig Meidner
*Jean Metzinger
*Constantin von Mitschke-Collande
*László Moholy-Nagy
*Marg Moll
*Oskar Moll
*Johannes Molzahn
*Piet Mondrian
*Georg Muche
*Otto Mueller
*Magda Nachman Acharya
*Erich Nagel
*Heinrich Nauen
*Ernst Wilhelm Nay
*Karel Niestrath
*Emil Nolde
*Otto Pankok
*Max Pechstein
*Max Peiffer Watenphul
*Hans Purrmann
*Max Rauh
*Hans Richter
*Emy Roeder
*Christian Rohlfs
*Edwin Scharff
*Oskar Schlemmer
*Rudolf Schlichter
*Karl Schmidt-Rottluff
*Werner Scholz 
*Lothar Schreyer
*Otto Schubert
*Kurt Schwitters
*Lasar Segall
*Friedrich Skade
*Friedrich (Fritz) Stuckenberg
*Paul Thalheimer
*Johannes Tietz
*Arnold Topp
*Friedrich Vordemberge-Gildewart
*Karl Völker
*Christoph Voll
*William Wauer
*Gert Heinrich Wollheim

## Symudiadau celf *Entartete Kunst*
*Bauhaus
*Ciwbiaeth
*Dada
*Mynegiadaeth *(Expressionism)*
*Fauvism
*Argraffiadaeth*(Impressionism)*
**New Objectivity*
*Swrealaeth *(Surrealism)*

## Gweler hefyd
* Cerddoriaeth ddirywiedig

## Cyfeiriadau
## Llyfryddiaeth
* Stephanie Barron, *Degenerate Art: The Fate of the Avant-Garde in Nazi Germany* (Efrog Newydd, 1991)
* Fritz Kaiser, *Degenerate Art: The Exhibition Guide in German and English* (San Bernadino, 2012)

Categori:Yr Almaen Natsïaidd
Dirywiedig
Dirywiedig
Categori:Geiriau difrïol
Dirywiedig
Categori:Sensoriaeth