Rhestr o afiechydon a phlanhigion gyda rhinweddau meddygol

[280px|bawd|dde|Murlyn ar wal meddygfa yn Rhuthun yn darlunio rhan o chwedl [Llyn y Fan Fach|Morwyn Llyn y Fan, "...ond mae duwies daear heddiw'n blodeuo gan adfywio dy fêr."]]
[bawd|de|280px|Aeron yr ysgawen, sydd o bosibl yn gwella rhywfaint ar: [annwyd, Brech goch, Dolur gwddw, Gwynegon (Cricmala) a Llais cryglyd. Gweler y rhestr ar y chwith.]]
**Rhestr o afiechydon a phlanhigion gyda rhinweddau meddygol.**

Nid yw'r rhestr ganlynol yn gyflawn. Gellir ychwanegu ato neu ddileu os oes tystiolaeth ar gael.

* **Anhunedd**
: Briallen Fair

* **Annwyd** 
: Cedrwydden, Erwain, Ewcalyptws, Myrtwydd, Sinsir, Ysgawen

* **Asma**
: Lafant, Mintys, Myrtwydd, Saets y waun

* **Brech goch**
: Ysgawen

* **Blinder meddwl**
: Brenhinllys, Grawnffrwyth, Mintys, Rhosmari, Dant y llew

* '''Briwiau'r geg**
: Mafon cochion, Cardamom

* **Cen gwallt**
: Lemonwellt, Rhosmari

* **Clunwst** (Sgiatica)
: Llysiau bara, Camri, Ewcalyptws, Mintys, Pig yr Aran, Wermod wen, Saets y waun

* **Clwy'r marchogion**
: Cypreswydden, Llygad Ebrill, Pig yr Aran

* **Creithiau**
: Hedyn Moronen, Lafant

* **Croen gyda chraciau**
: Pig yr Aran, Saets y waun

* **Croen sensitif**
: Camri, Lafant, Neroli

* **Croen sych**
: Lafant, Rhosyn, Sandalwydd

* **Croenlid (Ecsema)**
: Camri, Lafant, Gwenynddail, Saets y waun

* **Cur pen**
: Lafant, Penrhudd, Mintys, Wermod wen

* **Cur pen eithafol** (‘migren’)
: Camri, Lafant, Penrhudd, Wermod wen

* **Cylchrediad y gwaed**
: Pig yr Aran, Pupur du, Rhosmari, Sinsir, Saets y waun

* **Cymalau ystyfnig**
: Wermod wen, Llygad y dydd, Cennin

* **Dafad (ar y croen)**
: Lemon, Dant y llew, Saets y waun

* **Diffyg cwsg**
: Briallen Fair

* **Diffyg traul**
: Cardamom, Erwain, Mandarin, Meillion coch, Mintys, Saets y waun, Cardamom

* **Dolur annwyd**
: Bergamot, Saets y waun

* **Dolur gwddw**
: Cedrwydden, Mafon cochion, Saets y waun, Pig yr Aran, Teim, Ysgawen

* **Dolur rhydd**
: Cennin

* **Yr Eryr**
: Bergamot, Camri, Lafant

* **Ffliw**
: Ewcalyptws, Pupur du, Mintys, Sinsir

* **Gordyndra'''
: Llysiau'r bara, Brenhinllys, *Kava*, rhisgl Magnolia, rhisgl *Phellodendron*, *Hypericum perforatum*, a *passiflora*

* **Gorguro’r galon**
: Camri, Lafant, Rhosmari, Gwenynddail, Saets y waun, Ylang-ylang,

* **Gwlychu gwely**
: Cypreswydden

* **Gwynegon (Cricmala)**
: Lafant, Penrhudd, Rhosmari, Seleri, Ysgawen

* **Iselder ysbryd**
: Lafant, Saets y waun, Jasmin

* **Llau pen**
: Bergamot, Ewcalyptws, Lafant, Perllys, Pig yr Aran

* **Llais cryglyd**
: Erfinen, Meipen, Dail troed yr ebol, Ysgawen

* **Llid y bledren** 
: Bergamot, Llugaeron, Perllys, Pig yr Aran, Sandalwydd

* **Llosg eira**
: Pupur du, Lemon, Rhosmari

* **Llosg haul**
: Camri, Lafant

* **Llosgiadau**
: Lafant, Llysiau pen tai

* **Mislif afreolaidd**
: Draenen wen (blodau), Hedyn moronen, Pig yr Aran, Rhosyn, Saets y waun

* **Mislif poenus**
: Camri, Draenen wen (blodau), Penrhudd, Pig yr Aran, Rhosyn, Saets y waun

* **Mislif ysgafn**
: Ffenigl, Merywen, Rhosyn, Saets y waun

* **Nerfau**
: Camri, Lafant, Triaglog, Saets y waun

* **Peswch**
: Teim, Dail troed yr ebol, Erfinen

* **Plorod**
: Bergamot, Cedrwydden, Greulys, Lafant, Neroli

* **Poeni**
: Rhosyn

***Rhwymedd**
: Pupur du

***Salwch symud**
: Sinsir, Mintys

* **Twymyn**
: Helygen

* **Twymyn y gwair**
: Camri, Lafant, Lemon

* **Tyndra’r cyhyrau** (Cramp)
: Pupur Du, Rhosmari, Sinsir

## Gweler hefyd
*Llysiau rhinweddol

*
*
Afiechydon a phlanhigion gyda rhinweddau meddygol