1 Rhagfyr

**1 Rhagfyr** yw'r trichant trideg pumed (335ed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (336ed mewn blynyddoedd naid). Erys 30 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
[bawd|140px|dde|Bws [Rosa Parks]]
[bawd|140px|dde|Map o [Nagaland]]
* 1640 - Portiwgal yn adennill ei hannibyniaeth oddi ar Sbaen.
* 1822 - Coroni Pedro I, ymerawdwr Brasil.
* 1860 - Y 6ed ffrwydriad tanddaearol ym Mhwll Glain Du Rhisga yn Crosskeys yng Nghwm Sirhowy Sir Fynwy (ym Mwrdeistref Sirol Caerffili heddiw) yn lladd 142 o lowr.
* 1865 - Cysylltwyd lein Llandrindod a'r rhwydwaith rheilffyrdd am y tro cyntaf.
* 1918
**Transylfania yn ymuno â Rwmania.
**Teyrnas Iwgoslafia yn cael ei chreu.
**Gwlad yr Iâ yn dod yn wladwriaeth sofran o dan Goron Denmarc.
* 1919 - Nancy Astor yn cymryd ei sedd yn Nhŷ'r Cyffredin, y wraig gyntaf i wneud hynny.
* 1955 - Mudiad Hawliau Sifil America: Rosa Parks yn cael ei harestio ar fws am beidio a rhoi ei sedd i deithiwr gwyn.
* 1963 - Nagaland yn dod yn un o daleithiau India.
* 1988
**Carlos Salinas de Gortari yn dod yn Arlywydd Mecsico.
**Benazir Bhutto yn dod yn Brif Weinidog Pacistan.
* 1994 - Ernesto Zedillo yn dod yn Arlywydd Mecsico.
* 2000 - Vicente Fox yn dod yn Arlywydd Mecsico.
* 2006 - Felipe Calderón yn dod yn Arlywydd Mecsico.
* 2012 - Enrique Peña Nieto yn dod yn Arlywydd Mecsico.
* 2018 - Andrés Manuel López Obrador yn dod yn Arlywydd Mecsico.
* 2024 - Joe Biden yn maddau ei fab, Hunter Biden.

## Genedigaethau 
[bawd|140px|dde|[Marie Bracquemond]]
[bawd|140px|dde|[Bette Midler]]
* 1081 - Louis VI, brenin Ffrainc (m. 1137)
* 1083 - Anna Comnena (m. 1153)
* 1761 - Marie Tussaud (m. 1850)
* 1828 - Adelaide Leuhusen, arlunydd (m. 1923)
* 1840 - Marie Bracquemond, arlunydd (m. 1916)
* 1844 - Alexandra o Ddenmarc, Tywysoges Cymru a frenhines Edward VII, brenin y Deyrnas Unedig (m. 1925)
* 1874 - Dick Hellings, chwaraewr rygbi'r undeb (m. 1938)
* 1883 - Luigi Ganna, seiclwr (m. 1957)
* 1926 - Keith Michell, actor (m. 2015)
* 1930 - Matt Monro, canwr (m. 1985)
* 1933 - Syr James Wolfensohn, bancwr (m. 2020)
* 1940 - Richard Pryor, actor a chomediwr (m. 2005)
* 1945 - Bette Midler, actores a chantores
* 1948 - Neil Warnock, rheolwr pêl-droed
* 1949 - Pablo Escobar, troseddwr (m. 1993)
* 1950 - Seiichi Sakiya, pêl-droediwr
* 1958 - Candace Bushnell, awdures a newyddiadurwraig
* 1961 - Jeremy Northam, actor
* 1964 - Salvatore Schillaci, pêl-droediwr
* 1966 - Katherine LaNasa, actores
* 1970
**Paulina Constancia, arlunydd 
**Sarah Silverman, actores a chomediwraig
* 1976 - Matthew Shepard, myfyriwr (m. 1998)
* 1979 - Shinji Murai, pêl-droediwr
* 1986 - Andrew Tate, personaliaeth cyfryngau cymdeithasol
* 1999 - Nico Schlotterbeck, pêl-droediwr

## Marwolaethau 
[bawd|140px|dde|[George Everest]]
[bawd|140px|dde|[Terry Griffiths]]
* 1135 - Harri I, brenin Lloegr, tua 66
* 1377 - Magnus IV, brenin Sweden, 58
* 1523 - Pab Leo X, 45
* 1825 - Alexander I, tsar Rwsia, 47
* 1830 - Pab Pius VII, 69
* 1866 - George Everest, tirfesurydd, 76
* 1916 - Gijsberta Verbeet, 78, arlunydd
* 1938 - Wickliffe Covington, 71, arlunydd
* 1960 - Maria Bertolani, 64, arlunydd
* 1970 - Hermine David, 84, arlunydd
* 1973 - David Ben-Gurion, 87, Prif Weinidog Israel
* 1987 - James Baldwin, 63, awdur
* 2007 - Leone Burton, 71, mathemategydd
* 2008 - Betty Goodwin, 85, arlunydd
* 2011 - Christa Wolf, 82, awdures
* 2018 - Ken Berry, 85, actor
* 2019 - Shelley Morrison, 83, actores
* 2023
**Brigit Forsyth, actores, 83
**Sandra Day O'Connor, cyfreithwraig, 93
* 2024 - Terry Griffiths, 77, chwaraewr snwcer

## Gwyliau a chadwraethau 
* Dydd Gŵyl Santes Llechid
* Diwrnod cenedlaethol Rwmania (*Ziua națională a României*)
* Diwrnod AIDS y Byd
* Diwrnod Hunan-lywodraethol (Gwlad yr Ia)
* Diwrnod yr Athrawon (Panama)
* Diwrnod Rhyddid a Democratiaeth (Tsiad)
* Adfer annibyniaeth (Portiwgal)
* Diwrnod Cyntaf yr Haf (Awstralia)
* Diddymu'r Fyddin (Costa Rica)
* Dechrau'r Adfent, pan fydd disgyn ar ddydd Sul

## Cyfeiriadau
1201
Rhagfyr, 01