Sir Gaerfyrddin (etholaeth seneddol)

Roedd **Sir Gaerfyrddin** yn etholaeth seneddol i Dŷ'r Cyffredin Senedd y Deyrnas Unedig o 1542 hyd ei ddiddymu ym 1885. Roedd y sir yn dychwelyd un Aelod Seneddol hyd at 1832 pan ychwanegwyd ail gynrychiolydd.

Ym 1885 rhannwyd yr etholaeth yn ddwy sedd un aelod sef, Gorllewin Caerfyrddin a Dwyrain Caerfyrddin.

bawd|Tŵr PaxtonUn o etholiadau mwyaf nodedig yr etholaeth oedd *Lecsiwn Fawr 1802* lle fu Syr James Hamlyn Williams yn sefyll ar ran y Torïaid a William Paxton ar ran y Chwigiaid. Gwarrwyd ffortiwn gan y naill ochor a'r llall i geisio sicrhau'r fuddugoliaeth. Amcangyfrifir bod Paxton wedi gwario £15,690 ar golli'r frwydr (gwerth tua £15.5 miliwn, yn ôl cymhariaeth cyflogau, yn 2018). Yn ôl traddodiad y fro adeiladwyd  Tŵr Paxton ger Llanarthne fel prawf bod digonedd o arian ar ôl gan Paxton er gwaetha'r maint a afradwyd ar y Lecsiwn Fawr.

## Aelodau Seneddol Cynnar
bawd|Syr John Perrot (c. 1527-1592)

## Cynrychiolaeth Seneddol yng nghyfnod Rhyfel Cartref Lloegr
1629–1640 Dim Senedd

1640  Henry Vaughan (ar ran y Goron). Ym mis Chwefror cafodd Vaughan ei ddiarddel a bu'r sedd yn wag

1646  John Lloyd. Cafodd ei ddienyddio ym 1648 fel rhan o Garthiad Thomas Pride a bu'r sedd yn wag

1653 Doedd Sir Gaerfyrddin ddim yn cael ei gynrychioli yn senedd Barebones

Bu gan Sir Gaerfyrddin dau aelod yn Senedd Gyntaf y Protectoriaeth

1654 John Claypole a Rowland Dawkins

1656 Rowland Dawkins a Robert Atkyns

Doedd Sir Gaerfyrddin ddim yn cael ei gynrychioli yn Senedd y Rymp

1659  Thomas Hughes

1660  John Lloyd

1661  Yr Arglwydd Vaughan

## Aelodau Seneddol hyd Ddeddf Diwygio 1832
## Aelodau Seneddol 1832-1885
## Canlyniadau etholiad o 1832
### Etholiadau yn y 1830au
(Ymgeiswyr efo * wedi eu hethol)
bawd|George Rice-Trevor

### Etholiadau diwrthwynebiad 1841-1865
Cafodd George Rice Rice Davies a John Jones eu hethol yn ddiwrthwynebiad yn Etholiad cyffredinol 1841 ar ran y Ceidwadwyr. Bu farw John Jones ym 1842 ac etholwyd David Arthur Saunders Davies yn ddiwrthwynebiad i'w olynu ar ran y Ceidwadwyr.

Cafodd George Rice Rice Davies a David Arthur Saunders Davies eu hethol yn ddiwrthwynebiad yn Etholiad cyffredinol 1847 ar ran y Ceidwadwyr. Daeth Rice Trevor yn Arglwydd Dinefwr a'i ddyrchafu i Dy'r Arglwyddi ym 1852. Fe'i olynwyd yn ddiwrthwynebiad gan David Jones (Ceidwadwr).

Cafodd David Arthur Saunders Davies a David Jones eu hethol yn ddiwrthwynebiad yn Etholiad cyffredinol 1847 ac eto ym 1852. Bu Davies farw ym 1857 ac etholwyd David Pugh  i'w olynu yn ddiwrthwynebiad ar ran y Blaid Ryddfrydol.

Etholwyd David Pugh a David Jones yn ddiwrthwynebiad yn Etholiad cyffredinol 1859 ac eto ym 1865.

### Etholiadau 1868-1880
(Ymgeiswyr efo * wedi eu hethol)

  

bawd|Is Iarll Emlyn

 

Diddymwyd y sedd ar gyfer etholiad 1885 a'i olynu gan etholaethau Gorllewin Caerfyrddin a Dwyrain Caerfyrddin.

## Gweler hefyd
* Bwrdeistref Caerfyrddin (etholaeth seneddol)
* Dwyrain Caerfyrddin (etholaeth seneddol)
* Gorllewin Caerfyrddin (etholaeth seneddol)
* Caerfyrddin (etholaeth seneddol)
* Llanelli (etholaeth seneddol)
* Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr (etholaeth seneddol)
* Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro (etholaeth seneddol)

## Cyfeiriadau
Categori:Etholaethau hanesyddol yng Nghymru
Categori:Hanes Sir Gaerfyrddin