Dramâu radio Cymraeg

Mae BBC Cymru wedi bod yn darlledu **dramâu radio Cymraeg** ers y 1950au. Pan sefydlwyd BBC Radio Cymru ar y  3 Ionawr 1977, cafodd canoedd o ddramâu radio eu comisiynnu a'i darlledu ar yr orsaf. Dros y blynyddoedd darlledwyd gwaith dramodwyr fel Saunders Lewis, Wil Sam Jones, Islwyn Ffowc Elis, Philip Burton, Gruffudd Parry ac yn fwy diweddar Aled Jones Williams, Ian Rowlands a Manon Eames. 

Mae rhai o'r dramâu canlynol ar gael i'w clywed ar wasanaeth CLIP Cymru drwy Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

## Y Dramâu 
[detholiad]

### 1940au 
* *Amlyn ac Amig* gan Saunders Lewis (1947)

### 1950au 
* *Siwan* gan Saunders Lewis (1954)
* *Teulu Tŷ Coch* (1954)
* *I Blant y Bwgan* gan Wil Sam Jones (1956). Cynhyrchydd [cyfarwyddwr] Emyr Humphreys. Cyhoeddwyd 1963.
* *Y Dyn Swllt* gan Wil Sam Jones (1958). Cynhyrchydd [cyfarwyddwr] Emyr Humphreys. Cyhoeddwyd 1963. BBC Home Service.
* *Buchedd Garmon* gan Saunders Lewis (1957) BBC Home Service. Cerddoriaeth Arwel Hughes.
* *Gwaed yr Uchelwyr* gan Saunders Lewis (1957)
* *Brad* gan Saunders Lewis (1958) Cast yn cynnwys Richard Burton, Emlyn Williams.
* *Esther* (Act 1) gan Saunders Lewis (1959) BBC Home Service.

### 1960au 
**Blodeuwedd* gan Saunders Lewis (1961)
**Cyfres y Ddrama yn Ewrop -* *Wrth aros Godot* (1962) gan Saunders Lewis / Samuel Beckett - darlledwyd 15 Tachwedd 1962.
**Yn y Trên* gan Saunders Lewis (1965)
**Edau Frau* gan Rhydderch Jones (1966) darlledu 28 Tachwedd 1966 BBC.
**Y Byd Mawr* gan Lindsay Evans (1967)
**A Oes Heddwch?* cyfieithiad Rhydderch Jones o *The Offshore Island* gan Marghanita Laski (1967). Cast yn cynnwys Nesta Harris 
**Caligula* (1967) cyfieithiad J Ifor Davies o ddrama Albert Camus - darlledwyd 30 Ionawr 1967. Cast yn cynnwys Gwenyth Petty a Wyn Thomas.
**Merch Gwern Hywel* gan Saunders Lewis (1968) Cynhyrchydd Lorraine Davies: Cast: J. O. Roberts, Huw Tudor, Nesta Harris, Lisabeth Miles, W. H. Roberts, John Ogwen, Len Roberts, Charles Williams, Iona Banks, Owen Garmon, Huw Pierce Jones. Darlledwyd 11 Mai 1968 ac ail ddarlledwyd 9 Mehefin 1969.
**Tywyll Heno* (1969) addasiad o nofel Kate Roberts gan Gwilym R Jones. Cynhyrchydd Lorraine Davies. Cast: Dilys Price, Iona Banks, [[Maureen Rhys|Maureen [Rhys] Hughes]], David Lyn, J. O. Roberts, Valerie Price, John Roberts, Beryl Stafford Williams, Jane Roberts a Dic Hughes.
**Theomemphus* (1969) "Cân ddramatig gan William Williams, Pantycelyn" trefniant John Gwilym Jones. Cynhyrchydd Lorraine Davies. Cast: Gaynor Morgan Rees, Ronnie Williams, Lindsay Evans, Rhydwen Williams, Emrys Cleaver, W. H. Roberts a Cynddylan Williams. Darlledwyd 1 Mawrth 1969.
**Y Stafell Sbâr* gan Lindsay Evans (1969) Cynhyrchydd Lorraine Davies; Cast: Gaynor Morgan Rees, Lisabeth Miles, Valmai Jones, Sian Davies, Lindsay Evans, Hywel Gwynfryn, Frank Lincoln a Harriet Lewis.

### 1970au 
**Y Diwygiwr* gan Philip Burton (28 Chwefror 1970) 4 Pennod. Cast yn cynnwys: Brinley Jenkins, Cynddylan Williams, Dilys Davies, J. O. Roberts, Lisabeth Miles, Lorraine Davies, Nesta Harries, Philip Burton ac Wyn Thomas
**Ffordd Neidr* gan Gruffudd Parry (1 Ionawr 1971) 1Bennod

### 1980au 
**Bobi a Sami* gan W. S. Jones (1980) 1 Bennod
**M yn Galw* (1980)
*''Wythnos i'w Chofio* (1980)
**Tra bo Tri* (1983) 2 Bennod
**Deffro mae'n Dydd - Brenin Arthur* comedi gan Norman Williams (1985) Cast yn cynnwys Dyfan Roberts, Frank Lincoln, Islwyn Morris, John Ogwen, Lyn Jones a Valmai Jones.
**Amlyn ac Amig* gan Saunders Lewis (1988)1 Bennod Cast yn cynnwys Christine Pritchard, David Lyn, Nesta Harris; Cerddoriaeth William Mathias.
**Clust un Mul*  gan Iola Baines (1989) 1 Bennod Cast yn cynnwys Alun Elidyr, Eleri Hopcyn, John Glyn Owen, Judith Humphreys, Mari Gwilym a Michael Povey.

### 1990au 
**Yr Aelod Dau* (1997) 6 Pennod  Cast: Emyr Wyn, Gaynor Morgan Rees, John Pierce Jones, Nia Williams, Valmai Jones ac Wynford Ellis Owen.
**Anghofio* cyfieithiad o ddrama fer Arthur Miller *I Can't Remember Anything* (1990) cast: Charles Williams ac Iris Jones. "drama radio olaf Charles Williams am ddyn sydd â chlefyd Parkinson. 

### 2000au 
**Un* gan Kristy Jones (2008) Cast yn cynnwys: Jennifer Vaughan, Huw Garmon, Lowri Steffan a Ceris Elwen.
**Trwy Lygad y Wlad* gan Bethan Williams (2008)
**Lle Bu Dau* gan Lleucu Sion (2008) Y ddrama ddaeth yn ail yng nghystadleuaeth Y Fedal Ddrama yn Eisteddfod yr Urdd 2007
**Câr dy Gymydog* gan Manon Wyn Williams (2008) Drama fuddugol Y Fedal Ddrama yn Eisteddfod yr Urdd 2007. Cast: Sara Harris-Davies.
**Mae Gen i Gariad gan Ceri Elen (2008)* Drama fuddugol Y Fedal Ddrama yn Eisteddfod yr Urdd 2006.
**Gwylanod* gan Manon Eames (2008)
**O'r Ddinas* gan Manon Eames (2008)
**Lili Wen Fach* gan John Ogwen a Maureen Rhys (2008) Cyfres. Cast: Betsan Llwyd, Daniel Evans, Gwyn Vaughan Jones, Leisa Mererid, Llŷr Evans a Maldwyn John.
**Brechdan Driog* gan Sandra Anne Morris (2008)
**Chwara Adra* gan Aled Jones Williams (2009)
**Jodie* gan Ieuan Watkins (2009)
**Trafaelu ar y Trên Glas* gan Sharon Morgan (2009)
**Hi a Fi* gan Marlyn Samuel (2009)Cast: Christine Pritchard, Catrin Mara a Dafydd Emyr
**Tai Bach Twt* gan Paul Barret (2009)
**Y Cwis* gan Dafydd Emyr (2009)
**Pum Diwrnod o Ryfyg* gan Elis Meredydd Gomer (2009) Y ddrama ddaeth yn ail yng nghystadleuaeth Y Fedal Ddrama yn Eisteddfod yr Urdd 2008.
**Enaid Hoff Gytun* gan Huw Alun Foulkes (2009) Drama fuddugol Eisteddfod yr Urdd 2008. Cast: John Ogwen a Rhodri Meilir.
**Jobsus Bach* gan John Ogwen (2009)
**Y Cynllwyn Darwinaidd* gan Roy Davies (2009)
**Nhw* gan Nic a Manon Steffan Ros (2009)
**Y Crogi Olaf* gan Dafydd Emyr (2009)
**Ddoe yn Ôl* gan Marged Esli (2009) mewn 2 Ran.
**Dim byd o Werth* gan Menna Elfyn (2009)

### 2010au 
**Pics 'n' Mics* gan Mared Lewis (2010)
**Musus Mop* gan Marlyn Samuel (2010)
*[Drama am Alzheimers - heb ei henwi ar wefan BBC] gan Ceri Elen (2010)
**Dilyn yr Alwad* gan Geraint Lewis (2010) 
**Dyn y Carped* gan Paul Barret (2010) 
**Cors Oer* gan Dyfed Edwards (2010) Addasiad radio o ddrama fuddugol Eisteddfod Genedlaethol 2008 
*[Drama am griw o actorion amatur - heb ei henwi ar wefan BBC] gan Ieuan Watkins (2010)
**Alltud Calon* gan Sharon Morgan (2010) yn seiliedig ar fywyd yr actores Rachel Roberts 
**Dau Gariad Ail Law* gan Elis Dafydd (2010) "addasiad radio o un o ddramâu Eisteddfod yr Urdd] 2009; cast: Owain Arthur
**'Nialwch* gan Gruffudd Eifion Owen (2010) Drama fuddugol Eisteddfod yr Urdd 2009.
**Tridiau yn Chwefror* [dim enw] (2011)
**Silicon* gan Geraint Lewis (2011) monolog; cast; Donna Edwards
**Aidan Mellberg A'r Brodyr Sy'n Diflannu* gan Owain Rhys Thomas (2011)
**Haf 1960* gan Ieuan Watkins (2011) "Pentref bach tawel, delfrydol, yw Glanlliw - ar y wyneb"
**Anfonwch Fil'' gan Dyfed Edwards (2011) "Mae cyn filwr yn cael ymwelydd ar ei fferm sydd yn dod ag atgofion anodd iddo fo a'i ymwelydd"
**Y Ferch yn y Peiriant* gan Aled Jones Williams (2011). "I'r rhan fwyaf o bobol, dim ond peiriant ydi o - ond mae llais y ferch yn y peiriant yn newid byd Mrs Huws."
**Clair de Lune* [dim enw] (2011) "Tywysoges dan glo ydi Gwenllian nes daw Martin i'w hachub, ond beth yw ei wir gymhellion?"
**Ar lan Aberalaw* gan Sharon Morgan (2011) "Ar draeth unig ar arfordir Ynys Môn, daw y gorffennol yn ôl, ac mae pedwar ysbryd yn cyfarfod".
**Gwe Pry Cop* gan Dafydd Llewelyn (2011) "Hynt a helynt cwmni drama yn chwilio am sgript ac achubiaeth".
*''Baw Isa'r Doman'' gan Dafydd Emyr (2011) "Ar ôl deugain mlynedd o reoli'r Doman Byd, mae'n beryg y bydd Ifan ei hun ar y domen cyn bo hir".
**Cudd fy Meiau* gan Guto Dafydd (2011) Y ddrama ddaeth yn ail yng nghystadleuaeth Y Fedal Ddrama yn Eisteddfod yr Urdd 2010.
*''Disgw'l* gan Manon Wyn Williams (2011) Drama fuddugol Eisteddfod yr Urdd 2010.
**Hoshiko* gan Ian Rowlands (2011) "Daw Si adref i wynebu gorffennol yr oedd wedi gobeithio dianc ohono." Cast: Siôn Daniel Young, Jâms Thomas, Eiry Thomas a Menna Trussler.
**O Ben y Bont* gan Aled Jones Williams (2012)
**Onestrywydd* gan Siôn Eirian (2012) "Mae Vici yn rhedeg bwyty o fri. Nico yw y cogydd newydd. Mae rhamant yn yr awyr, ond trychineb sydd ar y fwydlen".
**Morys y Gwynt* gan Geraint Lewis (2012) Cast: William Thomas, Rhian Morgan a Gwyn Vaughan Jones.
**I Ffor' 'i Hun'' gan Sandra Anne Morris (2012) "Mae teulu Anna yn un dedwydd, ond pan fo trychineb yn taro, mae'r ergyd yn un ddwbwl..."
**Cysgod y Malfinas* gan Manon Eames (2012) "Deng mlynedd ar hugain wedi'r frwydr beth yw gwir gysgod y Malfinas?"
*[drama di-enw am fywyd y Cymro Harold Lowe oedd yn forwr ar y Titanic yn 1912] gan Paul Barrat. Cast : Gyda Ian Saynor, Ioan Hefin a Richard Elfyn.
*'''Swn i 'Di Licio Bod yn Denor* gan John Ogwen (2012)
**Colli Nabod'' gan Menna Elfyn (2012) "Diwrnod cyffredin sydd gan Betsan ar y gweill, gartref yn ysgrifennu. Yna, daw ymwelydd i'r tŷ..."
**Bullring* gan Manon Steffan Ros (2012) "Drama radio gyda therfysgoedd haf 2011 yn gefndir iddi."
**Heno Heno* gan Mared Lewis (2012) cast: Rhodri Sion.
**Neb ond Ni* gan John Ogwen (2012)
**Gwagle* gan Elin Gwyn (2012) Ennillydd y Fedal Ddrama yn Eisteddfod Yr Urdd Abertawe a'r Fro 2011.
**Penblwydd Hapus Modron* gan Aled Jones Williams (2012) "Mae Modron yn 90, ond pwy ddaw i'r parti mawr?"
**Pryd Buodd Kathleen Ferrier Farw* gan Aled Jones Williams (2012)
**Goleuni yn yr Hwyr* gan Dyfed Edwards (2012) cast: Christine Pritchard a Lara Catrin.
**Efa ac Adda* gan Aled Jones Williams (2012) Cast: Iestyn Garlick, Betsan Llwyd, Wyn Bowen Harries, Emlyn Gomer a Gareth Pierce.
**Peintio Heol Sardis* gan Siôn Eirian. "Doedd Alff ddim eisiau help, wir. A phe byddai o, fyddai o ddim wedi dewis rhywun fel Pete".
**Hap a Damwain* (cyfres) gan Wil Roberts (2012)  "Fyddai ennill ar y lotyri yn ateb y'ch problema' chi i gyd? Wel, efallai ddim..."
**Hirddydd Heddwch* gan Menna Elfyn (2012) "yn seiliedig ar ddyddiau olaf Bobby Sands"
**Ar fîn y Gyllell* gan Ian Rowlands (2012) "Drama wedi ei lleoli yng Nghymru a Zimbabwe am gyfeillgarwch"  Cast: Llio Milward, Glyn Pritchard.
**Y Weiren Bigog* gan Llŷr Titus.(2013) Drama fuddugol Eisteddfod yr Urdd 2012.
**Encore* gan Ceri Elen (2013)
**Insularis Draco* gan Dafydd Emyr (2013) cast: Mark Lewis Jones, Elen Rhys, Geraint Morgan a John Pierce Jones.
**1945* gan Wil Roberts. (2013) "Hanes pedwar o bobol wrth iddyn nhw ail adeiladu eu bywydau ar ddiwedd yr Ail Ryfel Byd."
**Cerflun* gan Manon Steffan Ros (2013) Cast: Betsan Llwyd a Maldwyn John. 
**Tu Hwnt i Ddagrau: Lleisiau Senghennydd* gan Manon Eames (2013) "Drama newydd yn nodi can mlynedd wedi'r ddamwain lofaol fwyaf ym Mhrydain".
**Sonata* gan Aled Jones Williams (2013)
**Bobol Annwyl* [dim enw wedi'i nodi] (2013) "Hanes criw o wleidyddion a'u cynllun dieflig i aros mewn grym."
**Dan y Don* gan Paul Griffiths (2013) Drama yn seiliedig ar ei brofiadau o iselder.
**Cyrraedd Pen Llanw* gan Geraint Lewis. (2013) Cast : Phyl Harris.
**Coffi* gan Dewi Wyn Williams (2013) cast: Mair Rowlands, John Ogwen a Maureen Rhys.
**Y Blaned Las* addasiad Ian Rowlands o nofel ffug wyddonol Islwyn Ffowc Elis *Y Blaned Dirion* (2013) cyfres.
**Dydd Llun Percy Morgan* [awdur heb ei enwi] (2013) "Pwy yw'r dynion sy'n chwilio am Percy Morgan? A pham?"
**Llangyngar - Iawn* gan William. R Lewis (2013) 
**Emanuel* gan Rhys Penry-Williams (2014) Drama fuddugol Eisteddfod yr Urdd 2013.
**Man Gwyn Man Draw* gan Meic Povey (2014) cast: Lisa Jên Brown ac Owen Arwyn.
**Rhosod* gan Manon Eames. (2014) "Mae'n 1916 ac mae Kitty yn gorfod ysgrifennu y llythyr anoddaf iddi orfod ei ysgrifennu erioed". 
**Mamgu: Stand Yp* gan Geraint Lewis (2014)
**Dylan yn Fern Hill* gan T James Jones (2014) "am blentyndod Dylan Thomas a'r cyfnodau lu a dreuliodd yn ymweld â Anti Annie a Wncwl Jac yn Fern Hill, Sir Gaerfyrddin."
**Dan y Wenallt* gan T. James Jones a Dylan Thomas (2014) "Cyd-gynhyrchiad unigryw rhwng BBC Radio Cymru a *Pobol y Cwm* fydd yn cyflwyno addasiad newydd T.James Jones o *Under Milk Wood* gan Dylan Thomas."
**Y Cymro Olaf* gan Aled Jones Williams (2015)
**Gwyddbwyll* gan Heledd Gwyn Lewis (2015) Addasiad radio o ddrama fuddugol Eisteddfod Yr Urdd 2014.
**Wimbledon* gan Geraint Lewis (2015) monolog "yn olrhain hanes Megan, dyfarnwraig llinell yng nghystadleuaeth enwocaf y byd tenis".
**Y Llais* gan Mared Lewis. (2015) "Mae Sue yn gadael y carchar ac ar fin cychwyn bywyd newydd, ond a fydd hi'n gallu gollwng gafael o'i gorffennol?" 
**Ysbrydion* gan William Owen Roberts (2015) "1916. Mae galaru mawr ymysg mamau yng Nghymru am y milwyr a laddwyd yn Ffrainc"
**Bisgits a Balaclafas* gan Tudur Owen (2016) Cyfres.
**Chwilio am Eunice* gan Graham Jones (2016) Cyfres.
*''Allan o'r Byd Ma* gan Lisa Jên (2016) "yn edrych ar brofiad merch fach wyth oed sydd yn canfod dihangfa annisgwyl"
**Diwedd y Daith* gan John Ogwen (2016) Cyfres. Cast yn cynnwys: Rhian Blythe, Llŷr Ifans a Dyfan Dwyfor.
**Deialu Em* gan Cefin Roberts (2016) "ffars" cast yn cynnwys : Llion Williams, Morfudd Hughes a Martin Thomas.
**Hogiau'r Band of Hope* gan William Owen Roberts (2016) "am Lloyd George yn cael te gyda Hitler yn 1936." Cast: Richard Elfyn, William Thomas, Nia Roberts ac Adam Wyn Jones. 
**Bisgits a Balaclafas* gan Tudur Owen (2017) Cyfres.
**Rhyd y Gro'' gan Sian Northy (2017) addasiad o'r nofel Rhyd y Gro. Cast: Manon Wilkinson a John Glyn Owen.
**Dulliau Chwyldro* gan Ian Rowlands (2018) "Miliwn o siaradwyr Cymraeg yw nod Llywodraeth Cymru, ond efallai ddyle'r Cymry fod yn garcus o'r hyn maen nhw'n ddymuno. Comedi am gell o derf-ddysgwyr sydd ar dân dros y 'Cymraeg Newydd'". Cast: Dewi Rhys Williams, Aled Pugh, John Ogwen, Sarah Tempest, Russell Gomer a Victoria Pugh.
**Yr Arwisgo* gan Wiliam Owen Roberts (2019) "wedi'i seilio ar ddigwyddiadau go iawn yn ystod cyfnod y Tywysog Charles fel myfyriwr yn Aberystwyth." Cast: Llion Williams, Alex Harries, Garnon Davies, Gwydion Rhys, Mirain Fflur ac Iwan Fon.

## Cyfeiriadau