Wilbert Lloyd Roberts

Cynhyrchydd drama o Gymru oedd **Wilbert Lloyd Roberts** (1926 – Tachwedd 1996). Sefydlodd y cwmni proffesiynol Cymraeg cyntaf – Cwmni Theatr Cymru yn yr 1960au.

[bawd|Wilbert Lloyd Roberts yn edmygu adeiladau [Theatr Gwynedd 1973]]
Ganwyd Wilbert yn 7 Rhes y Faenol, Llanberis. Yn 2017 gosodwyd plac ar y tŷ yn ei ddisgrifio fel 'Arloeswr y theatr Gymraeg'.

## Cefndir
Fe’i hapwyntiwyd yn gynhyrchydd drama radio gyda BBC Cymru tua chanol y pumdegau. Ar y pryd roedd cnewyllyn bychan o actorion proffesiynol yn nhair canolfan BBC Cymru ym Mangor, Abertawe a Chaerdydd. Er hynny amaturiaid brwdfrydig oedd y mwyafrif o berfformwyr ym myd y ddrama. Llwyddodd Wilbert i ddenu cnwd o actorion amatur i weithio ar lwyfan, ar y radio, ac yn ddiweddarach i ymgodymu â sialens newydd y stiwdio deledu.

Yn 1965, fel cyfarwyddwr o adran Gymraeg y 'Welsh Theatre Company', teithiodd ei gynhyrchiad o *Cariad Creulon* o gwmpas Cymru dan yr enw Cwmni Theatr Cymru. Yn ogystal, cychwynnodd Wilbert gylchgrawn theatr o'r enw *Llwyfan*.

Erbyn 1968 sefydlwyd Cwmni Theatr Cymru fel cwmni annibynnol gyda hen gapel Tabernacl, Bangor yn gartref i'r cwmni. Ar y cychwyn cynigiwyd contract llawn-amser i dri actor - Beryl Williams, Gaynor Morgan Rees a John Ogwen. 

Yn 1974, wedi trafodaethau hir gyda Phrifysgol Bangor, sefydlwyd Theatr Gwynedd a daeth Wilbert yn gyfarwyddwr cyntaf y sefydliad. 

Wedi cyfnod cythryblus i Gwmni Theatr Cymru, ymddiswyddodd Wilbert yn 1982. Wedi hynny arweiniwyd y cwmni gan Emily Davies wedi ei chynorthwyo gan Ceri Sherlock. Daeth Cwmni Theatr Cymru i ben yn Ionawr 1984 pan diddymwyd eu grant gan Gyngor y Celfyddydau.

Caewyd Theatr Gwynedd yn Hydref 2008 a datblygwyd cynlluniau am theatr newydd fel rhan o gynllun Pontio, a agorodd yn 2015. Yn Rhagfyr 2016, dadorchuddiwyd gerflun o Wilbert sydd wedi ei osod yn barhaol yn nghanolfan Pontio.

Yn dilyn ei ymddeoliad o'r theatr, cychwynodd gwmni teledu annibynnol ‘Ffenics’.

Diolchodd Saunders Lewis hefyd i Wilbert a'r actorion oedd yn rhan o'r cynhyrchiad cyntaf o *Cymru Fydd* ym 1967: "Cefais y fantais o ddiwygio'r ddrama hon yn ystod tridiau o baratoi ac ymarfer da yn Y Felinheli gydag actorion a chynhyrchydd y Cwmni Theatr Cymraeg. Y mae Mr Wilbert Lloyd Roberts a phob un o'r actorion wedi helpu i wella rhyw ran o'r dialog neu ddywediad neu frawddeg neu weithred. Dyma'r math o gydweithio sydd wrth fodd calon dramaydd".

Disgrifiodd yr actor a'r dramodydd Meic Povey ef fel "dyn mawr; yn ddyn â gweledigaeth; y fo, yn anad neb, ydi tad y theatr Gymraeg fodern."

## Bywyd personol
[bawd|Wilbert Lloyd Robert yn swyddfa [Cwmni Theatr Cymru 1971]]
Roedd yn briod a Beti (1927-2008) a cawsant ddau o blant, Ann Llwyd a Elin Roberts-Puw.

## Gyrfa 
[detholiad]

### Theatr 
[fel Cynhyrchydd a Chyfarwyddwr]

#### 1960au 
* *Cariad Creulon* (1965)
* *Pros Kairon* (1966)
* *Cymru Fydd*  (1967) cynhyrchiad cyntaf o'r ddrama ar lwyfan
bawd|Clawr Rhaglen *Alpha Beta* (1974)
bawd|Rhaglen *Harris* (1973) gan Islwyn Ffowc Elis

#### 1970au 
* *Y Cymod Cadarn* (1973)
* *Harris* (1973)
* *Dan Y Don* (1973)
* *Dewin Y Daran* (1974)
* *Yr Achos* (1974) 
* *Alpha Beta* (1974) 
* *Pwyll Gwyllt* (1974) 
* *Persi Rygarug* (1976) 

* *Ynys Y Geifr* (1976)
* *Saer Doliau* (1977) *(cynhyrchiad cyntaf ar lwyfan)*
* *Ar Hyd Y Nos* (1978)

#### 1980au 
* *Oidipos Frenin* (1980)

### Teledu 
[fel Cynhyrchydd]

* *Y Wawr*
* *Gwalia* (1965)
* *Cariad Creulon* (1965)
* *Plant Beca* (1964)

## Oriel 

Delwedd:Gwenlyn Parry and Wilbert Lloyd Roberts (1449982).jpg
Delwedd:Gwenlyn Parry and Wilbert Lloyd Roberts (1449983).jpg
Delwedd:Wilbert Lloyd Roberts, Welsh director of Cwmni Theatr Cymru talking to a Y Cymro reporter (1552028).jpg
Delwedd:Wilbert Lloyd Roberts after leaving the BBC to found Cwmni Theatr Cymru and establish Theatr Gwynedd (1524551).jpg
Delwedd:Wilbert Lloyd Roberts after leaving the BBC to found Cwmni Theatr Cymru and establish Theatr Gwynedd (1524584).jpg
Delwedd:Wilbert Lloyd Roberts after leaving the BBC to found Cwmni Theatr Cymru and establish Theatr Gwynedd (1524589).jpg
Delwedd:Wilbert Lloyd Roberts after leaving the BBC to found Cwmni Theatr Cymru and establish Theatr Gwynedd (1524599).jpg
Delwedd:Wilbert Lloyd Roberts after leaving the BBC to found Cwmni Theatr Cymru and establish Theatr Gwynedd (1524550).jpg
Delwedd:Wilbert Lloyd Roberts after leaving the BBC to found Cwmni Theatr Cymru and establish Theatr Gwynedd (1524569).jpg
Delwedd:Wilbert Lloyd Roberts after leaving the BBC to found Cwmni Theatr Cymru and establish Theatr Gwynedd (1524571).jpg
Delwedd:Wilbert Lloyd Roberts after leaving the BBC to found Cwmni Theatr Cymru and establish Theatr Gwynedd (1524545).jpg
Delwedd:Wilbert Lloyd Roberts after leaving the BBC to found Cwmni Theatr Cymru and establish Theatr Gwynedd (1524558).jpg
Delwedd:Wilbert Lloyd Roberts after leaving the BBC to found Cwmni Theatr Cymru and establish Theatr Gwynedd (1524587).jpg
Delwedd:Wilbert Lloyd Roberts after leaving the BBC to found Cwmni Theatr Cymru and establish Theatr Gwynedd (1524552).jpg
Delwedd:David Welsh joining Cwmni Theatr Cymru (1516550).jpg
Delwedd:Cwmni Theatr Cymru performing at Barry National Eisteddfod (1520964).jpg
Delwedd:Wilbert Lloyd Roberts after leaving the BBC to found Cwmni Theatr Cymru and establish Theatr Gwynedd (1524604).jpg
Delwedd:Wilbert Lloyd Roberts after leaving the BBC to found Cwmni Theatr Cymru and establish Theatr Gwynedd (1524608).jpg
Delwedd:Wilbert Lloyd Roberts after leaving the BBC to found Cwmni Theatr Cymru and establish Theatr Gwynedd (1524615).jpg

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1926
Categori:Marwolaethau 1996
Categori:Cynhyrchwyr radio o Gymru
Categori:Cynhyrchwyr theatr o Gymru
Categori:Theatr Gymraeg y 1960au
Categori:Theatr Gymraeg y 1970au
Categori:Theatr Gymraeg y 1980au