Trans Aid Cymru

Mae **Trans Aid Cymru** yn sefydliad cymorth cydfuddiannol sydd wedi'i leoli yng Nghymru, sy'n anelu at gefnogi pobl drawsryweddol, rhyngrywiol, ac anneuaidd yng Nghymru gyda grantiau a digwyddiadau lleol.

## Hanes 
Sefydlwyd Trans Aid Cymru ym mis Mehefin 2020 ar ôl i brotest y tu allan i Gastell Caerdydd, mewn ymateb i benderfyniad lywodraeth Geidwadol y Deyrnas Unedig i ddileu diwygio Deddf Cydnabod Rhywedd. Enw gwreiddiol y sefydliad oedd "" (), ond ail-frandiwyd y sefydliad yn *Trans Aid Cymru* yn 2021. Ers ei ffurfio, mae Trans Aid Cymru wedi darparu grantiau ariannol i'r gymuned drawsryweddol yng Nghymru. I ddechrau, roedd hyn i gefnogi pobl drawsryweddol a gollodd waith yn ystod pandemig COVID-19. Bu'r gwaith yn parhau, gyda Trans Aid Cymru yn darparu tua £2000 o grantiau bob mis yn ystod 2023.

Ym mis Medi 2020, cynhaliodd Trans Aid Cymru ail brotest y tu allan i'r Senedd, ar ôl i'r *Sunday Times* adrodd bod cynigion i ganiatáu i bobl hunan-adnabod eu rhywedd drwy'r Ddeddf Cydnabod Rhywedd wedi cael eu gollwng. Cadarnhaodd yr adroddiad hefyd y byddai angen diagnosis o dysfforia rhywedd o hyd i wneud cais am dystysgrif cydnabod rhywedd. Nododd y  protestwyr fod dros 70% o'r ymatebwyr i'r ymgynghoriad diwygio wedi cytuno y dylid dileu'r gofyniad meddygol. Galwodd trefnwyr Trans Aid Cymru ar Lywodraeth Cymru i wrando ar yr hyn oedd gan y gymuned draws i'w ddweud ynghylch diwygiadau yn y dyfodol.

Aeth tua 100 o bobl i brotest a gynhaliwyd gan Trans Aid Cymru y tu allan i Dŷ William Morgan, Llywodraeth y Deyrnas Unedig, ym mis Ebrill 2022. Cynhaliwyd y brotest ar ôl i lywodraeth y DU gyhoeddi na fyddai gwaharddiad arfaethedig ar therapi trosi yn ymestyn i bobl drawsryweddol yn y Deyrnas Unedig. Arweiniodd un o sylfaenwyr Trans Aid Cymru, Shash Appan, y brotest drwy siarad am ei phrofiadau ei hun gyda therapi trosi. Yn ddiweddarach yr un diwrnod, rhannodd Dirprwy Weinidog Partneriaeth Gymdeithasol Llywodraeth Cymru, Hannah Blythyn, y byddai Llywodraeth Cymru yn cymryd camau i wahardd pob math o therapi trosi ledled Cymru.

Yn 2022, gweithiodd y sefydliad gyda Tai Pawb a Neil Turnbull o Brifysgol Caerdydd i ymchwilio i brofiadau digartrefedd LGBTQ+ yng Ngwent. Comisiynwyd yr ymchwil hon gan y pum awdurdod lleol sy'n gwasanaethu Gwent i ddeall a datblygu polisïau'n well ynghylch profiadau digartrefedd LGBTQ+ yng Ngwent. Enillodd yr ymchwil wobr Pencampwr, Menter neu Ymgyrch LGBTQI+ y Flwyddyn yng Ngwobrau Amrywiaeth a Chynhwysiant Wales Online 2022. Cynhaliodd Grŵp Drag Cŵm Rag ddigwyddiad codi arian i'r sefydliad yn 2022, gan ddringo'r Wyddfa mewn ffrogiau a sodlau uchel. Ffilmiwyd y ddringfa gan S4C a'i rhyddhau fel rhaglen dogfennol a ddangoswyd am y tro cyntaf yng ngŵyl ffilm Gwobr Iris y flwyddyn honno. Derbyniodd Trans Aid Cymru gyllid yn 2022, drwy Gronfa Ecwiti: Dyfodol LGBT+. Darparwyd y cyllid hwn gan Gronfa Gymunedol y Loteri Genedlaethol, Comic Relief, Ymddiriedolaeth Barrow Cadbury, a'r LGBT Consortium. 

Ym mis Chwefror 2023, fe wnaethon nhw osod tystysgrifau geni, marwolaeth a phriodas ffug ar waliau Tŷ William Morgan i brotestio'n erbyn penderfyniad Llywodraeth y Deyrnas Unedig i rwystro'r Bil Diwygio Cydnabod Rhywedd (Yr Alban). Mewn ymateb i'r brotest, dywedodd gweinidog Llywodraeth Cymru, Hannah Blythyn, fod Llywodraeth Cymru yn cefnogi symleiddio'r Ddeddf Cydnabod Rhywedd a bod Cymru wedi ymrwymo i geisio datganoli'r ddeddf. Yn 2023, bu'r sefydliad yn ymgynghorwyr ar gyfer y ddrama *Joseph K and the Cost of Living* gan Emily White.

Yn 2024, gwahoddodd llywodraeth y Deyrnas Unedig Trans Aid Cymru i gyflwyno barn ynghylch y newidiadau arfaethedig i argaeledd atalyddion glasoed.

Cynhaliodd Trans Aid Cymru orymdaith brotest yng Nghaerdydd ar 21 Ebrill 2025, yn dilyn dyfarniad Goruchaf Lys y Deyrnas Unedig ar y diffiniad o "fenyw" fel y cyfeirir ati yn Neddf Cydraddoldeb 2010. Denodd y digwyddiad dros fil o fynychwyr, a oedd yn siantio ac yn canu wrth iddynt orymdeithio drwy ganol y ddinas. Roedd y protestwyr yn cynnwys pobl drawsryweddol a cisryweddol a oedd yn anghytuno â'r dyfarniad.

## Cyllid 
Mae'r grŵp yn cael ei ariannu drwy roddion, digwyddiadau codi arian a gynhelir gan aelodau'r gymuned, a chyllid untro gan sefydliadau elusennol arall. Mae digwyddiadau codi arian cymunedol blaenorol yn cynnwys cerddoriaeth fyw a gynhaliwyd gan Gymdeithas Cerddoriaeth Fyw Prifysgol Caerdydd, a 313 Presents yn *The Moon*, Stryd Womanby, Caerdydd. Mae'r grŵp yn dosbarthu eu harian gan ddefnyddio Open Collective, gyda Social Change Nest yn gweithredu fel eu gwesteiwr cyllidol.

## Gwobrau 
* Yn 2022, cafodd y grŵp ei enwebu ar gyfer gwobr Grŵp Cymunedol y Flwyddyn yng Ngwobrau PinkNews.
* Ym mis Tachwedd 2022, dyfarnwyd gwobr Elusen Draws y Flwyddyn iddynt gan *Trans in the City* yn eu Gala *Trans in the City* blynyddol cyntaf.

## Cyfeiriadau 
Categori:LHDT yng Nghymru
Categori:Sefydliadau Cymru
Categori:Trawsrywedd
Categori:Sefydliadau LHDT
Categori:Hawliau LHDT yn y Deyrnas Unedig