open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Thomas Wolsey

Archesgob, gwladweinydd o Loegr ac yn gardinal yn yr Eglwys Gatholig oedd **Thomas Wolsey** (c. Mawrth 1473 – 29 Tachwedd 1530). Ganwyd ef yn Ipswich, Suffolk.  Pan ddaeth Harri VIII i’r orsedd fel Brenin Lloegr yn 1509, penodwyd Wolsey yn almonwr neu elusennwr y Brenin, sef unigolyn yn yr eglwys a arferai ddosbarthu arian i’r tlawd haeddiannol. Llwyddodd Wolsey yn ei waith ac erbyn 1514 roedd yn unigolyn dylanwadol mewn llawer o faterion yn ymwneud â’r wladwriaeth. Roedd ganddo hefyd swyddi pwysig o fewn yr Eglwys - er enghraifft, fel Archesgob Caerefrog, yr ail swydd bwysicaf yn Eglwys Lloegr, yn ogystal â bod yn Llysgennad i’r Pab. Roedd ei benodiad fel cardinal gan y Pab Leo X yn 1515 wedi rhoi blaenoriaeth iddo dros holl glerigaeth Lloegr.

Y swydd wleidyddol bwysicaf a roddwyd i Wolsey oedd swydd yr Arglwydd Ganghellor, sef prif gynghorwr y Brenin. Rhoddodd y swydd honno lawer o ryddid iddo, ac roedd hyd yn oed yn cael ei ystyried fel *alter rex* (neu’r brenin arall). Wedi iddo fethu sicrhau ysgariad y Brenin Harri oddi wrth Catrin o Aragon, collodd Wolsey ffafr y Brenin, a thrwy hynny ei holl swyddi a theitlau llywodraethol. Aeth yn ôl i Gaerefrog er mwyn cyflawni ei ddyletswyddau gyda’r Eglwys fel archesgob, swydd roedd wedi ei hesgeuluso pan oedd yn gweithio i’r llywodraeth. Cafodd ei alw'n ôl i Lundain er mwyn ateb y cyhuddiadau yn ei erbyn, sef teyrnfradwriaeth. Roedd y rhain yn gyhuddiadau y byddai Harri yn aml yn eu rhoi gerbron unigolion oedd wedi colli ei ffafr, ond bu Wolsey farw ar y daith yn ôl oherwydd afiechyd.

## Cyfeiriadau
Categori:Arglwyddi Canghellor Lloegr
Categori:Barnwyr o Loegr
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1473
Categori:Gwleidyddion o Loegr
Categori:Marwolaethau 1530
Categori:Offeiriaid o Loegr
Categori:Prosiect WiciAddysg
Ann Hasseltine Judson

Cenhades o'r Unol Daleithiau oedd **Ann Heseltine Judson**  (22 Rhagfyr 1789 - 24 Hydref 1826) sy'n nodedig am gyfieithu'r Testament Newydd i'r iaith Fyrmaneg.

Fe'i ganed yn Bradford, Massachusetts, ym 1789 a bu farw o'r frech wen yn Kyaikkami, Byrma, yn 36 oed. Roedd hi'n un o'r cenhadon tramor Americanaidd benywaidd cyntaf.

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1789
Categori:Marwolaethau 1826
Categori:Bedyddwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Cenhadon o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyfieithwyr y 19eg ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyfieithwyr y Beibl
Categori:Llenorion benywaidd y 19eg ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl a aned ym Massachusetts
Categori:Pobl fu farw ym Myanmar
Categori:Pobl fu farw o'r frech wen
Henry Maurice Battenberg

Gwleidydd o'r Eidal oedd **Henry Maurice Battenberg**  (5 Hydref 1858 - 20 Ionawr 1896).

Cafodd ei eni yn Milan yn 1858 a bu farw yn Sierra Leone.

Roedd yn fab i Tywysog Alexander o Hesse a'r Rhein a Julia Hauke.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Gyfrin Gyngor Deyrnas Unedig.

## Cyfeiriadau
*Henry Maurice Battenberg - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1858
Categori:Marwolaethau 1896
Categori:Gwleidyddion
Categori:Teulu Battenberg
Categori:Tywysogion
Peter Warren

Milwr a gwleidydd o Iwerddon oedd **Peter Warren**  (10 Mawrth 1703 - 29 Gorffennaf 1752).

Cafodd ei eni yn Swydd Meath yn 1703 a bu farw yn Llundain.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Senedd Prydain Fawr. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys gwobr Urdd y Baddon.

## Cyfeiriadau
*Peter Warren - Gwefan History of Parliament
*Peter Warren - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1703
Categori:Marwolaethau 1752
Categori:Milwyr
Categori:Gwleidyddion Gwyddelig
Daniel Wilson

Offeiriad eglwysig o Loegr oedd **Daniel Wilson**  (2 Gorffennaf 1778 - 2 Ionawr 1858).

Cafodd ei eni yn Spitalfields yn 1778 a bu farw yn Kolkata.

Yn ystod ei yrfa bu'n Esgob Calcutta.

## Cyfeiriadau
*Daniel Wilson - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1778
Categori:Marwolaethau 1858
Categori:Offeiriaid
John Norreys

Gwleidydd o Loegr oedd **John Norreys**  (1547 - 3 Gorffennaf 1597).

Cafodd ei eni yn Berkshire yn 1547 a bu farw yn Mala.

Roedd yn fab i Henry Norris a Margery Norris.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod Seneddol yn Senedd Iwerddon ac yn aelod Seneddol yn Senedd Lloegr.

## Cyfeiriadau
*John Norreys - Gwefan History of Parliament
*John Norreys - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1547
Categori:Marwolaethau 1597
Categori:Gwleidyddion Prydeinig
Bahadur Shah Zafar

Teyrn a bardd o India oedd **Bahadur Shah Zafar**  (24 Hydref 1775 - 7 Tachwedd 1862).

Cafodd ei eni yn Delhi yn 1775 a bu farw yn Yangon.

Roedd yn fab i Akbar Shah II.

Yn ystod ei yrfa bu'n Ymerawdwr Mughal.

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1775
Categori:Marwolaethau 1862
Categori:Beirdd Wrdw o India
Categori:Hanes India
Categori:Ymerodron
Rowland Hill

Curad o Loegr oedd **Rowland Hill**  (23 Awst 1744 - 11 Ebrill 1833).

Cafodd ei eni yn Barc Hawkstone yn 1744.

Roedd yn fab i Syr Rowland Hill, Barwnig Hill o Hawkstone 1af.

Addysgwyd ef yng  Ngholeg Eton, Coleg Sant Ioan, Caergrawnt ac Ysgol Amwythig.

## Cyfeiriadau
*Rowland Hill - Bywgraffiadur Rhydychen
*Rowland Hill - Gwefan The Peerage

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1744
Categori:Marwolaethau 1833
George Burder

Pregethwr o Loegr oedd **George Burder**  (5 Mehefin 1752 - 29 Mai 1832).

Cafodd ei eni yn Llundain yn 1752. Yn ei ugeiniau cynnar roedd yn ysgubwr, ond ym 1776 dechreuodd bregethu ac fe aeth ymlaen i olygu nifer o gylchgronau crefyddol.

## Cyfeiriadau
*George Burder - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1752
Categori:Marwolaethau 1832
Categori:Diwinyddion y 18fed ganrif o Loegr
Categori:Diwinyddion y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Pregethwyr o Loegr
Mrs. Henry Clarke

Awdur o Loegr oedd **Mrs. Henry Clarke**  (17 Mai 1853 - 4 Mawrth 1908).

Fe'i ganed yn Plymouth yn 1853.

Fe'i haddysgwyd yng Ngholeg Newnham.

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1853
Categori:Marwolaethau 1908
Categori:Llenorion Prydeinig
Categori:Merched y 19eg ganrif
Tywysoges Maria Antonia o Deyrnas y Ddwy Sisili

Pendefig o Sbaen oedd **y Dug Tywysoges Maria Antonia o Deyrnas y Ddwy Sisili**  (19 Rhagfyr 1814 - 7 Tachwedd 1898).

Fe'i ganed yn Palermo yn 1814 a bu farw yn Gmunden. Yn 1833, pan oedd yn ddeunaw oed, priododd Maria Antonia ei gefnder Leopold II, a oedd yn 17 blwyddyn yn hyn.

Roedd yn ferch i Francis I of the Two Sicilies a Mariac Isabella o Sbaen.

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1814
Categori:Marwolaethau 1898
Categori:Merched y 19eg ganrif
Categori:Tywysogesau
George Alexander Macfarren

Cyfansoddwr, arweinydd, academydd, cerddolegydd, damcaniaethwr cerddoriaeth ac athro celf o Loegr oedd **George Alexander Macfarren**  (2 Mawrth 1813 - 31 Hydref 1887).

Cafodd ei eni yn Llundain yn 1813 a bu farw yn Llundain.

Addysgwyd ef yn yr Academi Gerdd Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*George Alexander Macfarren - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Academyddion o Loegr
Categori:Cerddorion o Loegr
Categori:Cyfansoddwyr o Loegr
Categori:Genedigaethau 1813
Categori:Marwolaethau 1887

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Francis Bacon

Barnwr, awdur, cyfreithiwr, gwleidydd ac athronydd o Loegr oedd **y Is-Iarll Francis Bacon**  (1 Chwefror 1561 - 9 Ebrill 1626).

Cafodd ei eni yn Nhŷ Efrog, y Strand, Llundain yn 1561 a bu farw yn Highgate.

Roedd yn fab i Nicholas Bacon ac Anne Bacon.

Addysgwyd ef ym Mhrifysgol Caergrawnt a Choleg y Drindod, Caergrawnt. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod Seneddol yn Senedd Lloegr a Thwrnai Cyffredinol Lloegr a Chymru. Roedd hefyd yn aelod o Gray's Inn.

## Cyfeiriadau
*Francis Bacon - Gwefan History of Parliament 
*Francis Bacon - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1561
Categori:Marwolaethau 1626
Categori:Aelodau Senedd Lloegr
Categori:Arglwyddi Canghellor Lloegr
Categori:Athronwyr yr 16eg ganrif o Loegr
Categori:Athronwyr  yr 17eg ganrif o Loegr
Categori:Athronwyr Cristnogol o Loegr
Categori:Athronwyr moesol
Categori:Athronwyr naturiol o Loegr
Categori:Barnwyr o Loegr
Categori:Cyfreithwyr o Loegr
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg y Drindod, Caergrawnt
Categori:Gwleidyddion yr 16eg ganrif o Loegr
Categori:Gwleidyddion yr 17eg ganrif o Loegr
Categori:Metaffisegwyr
Categori:Pobl o Lundain
Categori:Pobl fu farw o niwmonia
Categori:Rhethregwyr
Categori:Twrneiod Cyffredinol Lloegr a Chymru
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr yr 16eg ganrif o Loegr
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr yr 17eg ganrif o Loegr
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Lladin o Loegr
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Saesneg o Loegr
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Elizabeth Billington

Cyfansoddwr, canwr a chanwr opera o Loegr oedd **Elizabeth Billington**  (27 Rhagfyr 1765 - 25 Awst 1818).

Fe'i ganed yn Llundain yn 1765 a bu farw yn Fenis. Bu'n gweithio ledled Ewrop a phriododd ddyn o Ffrainc ym 1799.

## Cyfeiriadau
*Elizabeth Billington - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1765
Categori:Marwolaethau 1818
Categori:Cyfansoddwyr
Categori:Merched y 18fed ganrif
Samuel Davies

Gweinidog o Gymru oedd **Samuel Davies**  (1818 - 7 Mehefin 1891).

Cafodd ei eni yn Ninbych yn 1818. Daeth Davies yn un o brif arweinwyr Wesleaeth Gymreig ei gyfnod.

## Cyfeiriadau
*Samuel Davies - Y Bywgraffiadur Cymreig

Categori:Genedigaethau 1818
Categori:Marwolaethau 1891
Categori:Gweinidogion Methodist o Gymru

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
John Waddington

Clerigwr o Loegr oedd **John Waddington**  (10 Rhagfyr 1810 - 24 Medi 1880).

Cafodd ei eni yn Leeds yn 1810. Ysgrifennodd gyfres bwysig o lyfrau ar hanes yr Eglwys Annibynnol yn Lloegr.

## Cyfeiriadau
*John Waddington - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1810
Categori:Marwolaethau 1880
Categori:Offeiriaid
William James (entrepreneur)

Entrepreneur o Loegr oedd **William James**  (13 Mehefin 1771 - 10 Mawrth 1837).

Cafodd ei eni yn Henley-in-Arden yn 1771 a bu farw yn Bodmin.

Addysgwyd ef yn Ysgol Warwig.

## Cyfeiriadau
*William James - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1771
Categori:Marwolaethau 1837
Categori:Cyfreithwyr y 18fed ganrif o Loegr
Categori:Cyfreithwyr y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Pobl fusnes y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Pobl a aned yn Swydd Warwick
Categori:Pobl fu farw yng Nghernyw
Categori:Tirfesurwyr o Loegr
George Byng, Is-iarll Torrington 1af

Gwleidydd, diplomydd a swyddog yn y llynges o Loegr oedd **George Byng, Is-iarll Torrington 1af**  (27 Ionawr 1663 - 7 Ionawr 1733).

Cafodd ei eni yng Nghaint yn 1663 a bu farw yn Llundain.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Senedd Prydain Fawrac yn aelod Seneddol yn Senedd Lloegr. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys gwobr Urdd y Baddon.

## Cyfeiriadau
*George Byng, Is-iarll Torrington 1af - Gwefan History of Parliament 
*George Byng, Is-iarll Torrington 1af - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Diplomyddion o Loegr
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1663
Categori:Gwleidyddion o Loegr
Categori:Marwolaethau 1733
John Pym

Gwleidydd o Loegr oedd **John Pym**  (1584 - 8 Rhagfyr 1643).

Cafodd ei eni yn Wlad yr Haf yn 1584 a bu farw yn Llundain.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Penfro, Rhydychen. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod Seneddol yn Senedd Lloegr. Roedd hefyd yn aelod o'r Llywodraeth Fer.

## Cyfeiriadau
*John Pym - Gwefan History of Parliament 
*John Pym - Bywgraffiadur Rhydychen
*John Pym - Gwefan The Peerage

Categori:Genedigaethau 1584
Categori:Marwolaethau 1643
Categori:Gwleidyddion o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Ira D. Sankey

Cyfansoddwr a chanwr o Unol Daleithiau America oedd **Ira D. Sankey**  (28 Awst 1840 - 13 Awst 1908).

Cafodd ei eni yng Nghaeredin yn 1840 a bu farw yn Brooklyn. Roedd yn gantores efengyl o'r enw *The Sweet Singer of Methodism*.

Roedd yn fab i David Sankey.

## Cyfeiriadau
*Ira D. Sankey - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1840
Categori:Marwolaethau 1908
Categori:Cyfansoddwyr Americanaidd
Conyers Middleton

Awdur, llyfrgellydd ac academydd o Loegr oedd **Conyers Middleton**  (27 Rhagfyr 1683 - 28 Gorffennaf 1750).

Cafodd ei eni yn Richmond, Gogledd Swydd Efrog yn 1683 a bu farw yn Hildersham. Wedi'i lliniaru mewn dadleuon ac anghydfodau, fe'i hystyriwyd hefyd yn un o'r steilwyr gorau yn Saesneg.

Addysgwyd ef yng Ngholeg y Drindod, Caergrawnt.

## Cyfeiriadau
*Conyers Middleton - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1683
Categori:Marwolaethau 1750
Categori:Llenorion o Loegr
Categori:Academyddion o Loegr
Ebenezer Morris

Gweinidog yr Efengyl o Gymru oedd **Ebenezer Morris**  (1790 - 18 Ebrill 1867).

Cafodd ei eni yn Llandyfriog yn 1790. Roedd Morris yn bregethwr poblogaidd iawn yn ei ddydd - dywedir i lofft eglwys Llanelli gracio ar un achlysur dan bwysau ei wrandawyr niferus.

[bawd|dim|300px|Bedd Ebenezer Morris ym mynwent [Troedyraur]]

## Cyfeiriadau
*Ebenezer Morris - Y Bywgraffiadur Cymreig

Categori:Clerigwyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1790
Categori:Marwolaethau 1867

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Karl Gützlaff

Awdur, gwleidydd, cenhadwr, cyfieithydd, cyfieithydd o'r beibl, ieithydd a geiriadurwr o'r Almaen oedd **Karl Gützlaff**  (8 Gorffennaf 1803 - 9 Awst 1851).

Cafodd ei eni yn Szczecin yn 1803 a bu farw yn Hong Cong. Roedd yn genhadwr o'r Almaen yn y Dwyrain Pell, yn nodedig fel un o'r cenhadwyr Protestanaidd cyntaf yn Bangkok, Gwlad Thai (1828) ac yng Nghorea (1832). Ef hefyd oedd y cenhadwr Lutheraidd cyntaf yn Tsieina.

## Cyfeiriadau
*Karl Gützlaff - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Geiriadurwyr
Categori:Genedigaethau 1803
Categori:Gwleidyddion o'r Almaen
Categori:Marwolaethau 1851
Categori:Llenorion o'r Almaen
Edward Stallybrass

Cyfieithydd a chyfieithydd o'r beibl o Loegr oedd **Edward Stallybrass**  (8 Mehefin 1794 - 25 Gorffennaf 1884).

Cafodd ei eni yn Royston yn 1794 a bu farw yng Nghaint. Cyfieithodd y Beibl i Mongoleg.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Homerton, Caergrawnt.

## Cyfeiriadau
*Edward Stallybrass - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1794
Categori:Marwolaethau 1884
Categori:Cyfieithwyr
John Black

Golygydd a newyddiadurwr o'r Alban oedd **John Black**  (7 Tachwedd 1783 - 15 Mehefin 1855).

Cafodd ei eni yn Duns yn 1783 a bu farw yn Birling, Caint. Ef oedd golygydd y *Morning Chronicle*.

Addysgwyd ef yn Brifysgol Caeredin.

## Cyfeiriadau
*John Black - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1783
Categori:Marwolaethau 1855
Categori:Golygyddion o'r Alban
Categori:Newyddiadurwyr 'r Alban
Beilby Porteus

Offeiriad o Loegr oedd **Beilby Porteus**  (8 Mai 1731 - 13 Mai 1809).

Cafodd ei eni yn Efrog yn 1731 a bu farw yn Llundain.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Crist. Yn ystod ei yrfa bu'n Esgob Caerwysg ac Esgob Llundain.

## Cyfeiriadau
*Beilby Porteus - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1731
Categori:Marwolaethau 1809
Categori:Offeiriaid o Loegr
Joseph Knight

Golygydd o Loegr oedd **Joseph Knight**  (24 Mai 1829 - 23 Mehefin 1907).

Cafodd ei eni yn Leeds yn 1829 a bu farw yn Llundain. Ysgrifennodd Knight ar hanes theatr, ac ef oedd prif gyfrannwr bywydau actorion i'r Dictionary of National Biography.

## Cyfeiriadau
*Joseph Knight - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1829
Categori:Marwolaethau 1907
Categori:Golygyddion o Loegr
John Thurloe

Ysgrifennydd, gwleidydd a bargyfreithiwr o Loegr oedd **John Thurloe**  (1616 - 21 Chwefror 1668).

Cafodd ei eni yn Essex yn 1616 a bu farw yn Lincoln's Inn.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod Seneddol yn Senedd Lloegr.

## Cyfeiriadau
*John Thurloe - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1616
Categori:Marwolaethau 1668
Categori:Gwleidyddion Prydeinig
Samuel Wilberforce

Offeiriad o Loegr oedd **Samuel Wilberforce**  (7 Medi 1805 - 19 Gorffennaf 1873).

Cafodd ei eni yn Gomin Clapham yn 1805 a bu farw yn Dorking.

Roedd yn fab i William Wilberforce a Barbara Spooner Wilberforce.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Oriel, Rhydychen. Yn ystod ei yrfa bu'n Esgob Caer-wynt, Deon Westminster ac Esgob Rhydychen[. Roedd hefyd yn aelod o'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*Samuel Wilberforce - Bywgraffiadur Rhydychen
*Samuel Wilberforce - Gwefan The Peerage

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1805
Categori:Marwolaethau 1873
Categori:Offeiriaid
John Tyndall

Ffisegydd, rhewlifegydd a dringwr mynyddoedd o Iwerddon oedd **John Tyndall**  (2 Awst 1820 - 4 Rhagfyr 1893).

Cafodd ei eni yn Swydd Carlow yn 1820 a bu farw yn Surrey.

Addysgwyd ef yn Brifysgol Marburg. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Accademia Nazionale delle Scienze detta dei XL, Academi Bafariaidd y Gwyddorau a'r Dyniaethau, Academi Gwyddonaeth Leopoldina yr Almaen, Academi Frenhinol Gwyddoniaeth Sweden a'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Medal Rumford, Medal Brenhinol aChymrawd y Gymdeithas Frenhinol a Doethur Anrhydeddus Prifysgol Caeredin.

## Cyfeiriadau
*John Tyndall - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1820
Categori:Marwolaethau 1893
Peter Roberts

Clerigwr, hynafiaethydd ac ysgolhaig o Gymru oedd **Peter Roberts**  (1760 - 1819).

Cafodd ei eni yn Rhiwabon yn 1760. Astudiodd Roberts hynafiaethau Cymreig, ac ysgrifennodd hanes tref Croesoswallt.

## Cyfeiriadau
*Peter Roberts - Y Bywgraffiadur Cymreig

*Peter Roberts - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Clerigwyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1760
Categori:Marwolaethau 1819
Categori:Ysgolheigion o Gymru

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Daniel Finch, 2ail Iarll Nottingham

Gwleidydd o Loegr oedd **Daniel Finch, 2ail Iarll Nottingham**  (2 Gorffennaf 1647 - 1730).

Cafodd ei eni yn Llundain yn 1647 a bu farw yn Burley.

Roedd yn fab i Heneage Finch, Iarll Nottingham 1af.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod Seneddol yn Senedd Lloegr, Ysgrifennydd Gwladol yr Adran Ddeheuol, Brif Arglwydd Morlys, Ysgrifennydd Gwladol Adran y Gogledd ac yn Arglwydd Lywydd y Cyngor. Roedd hefyd yn aelod o Senedd y Ddeddf Eithrio, Senedd y Brenhinwyr a'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*Daniel Finch, 2ail Iarll Nottingham - Gwefan History of Parliament
*Daniel Finch, 2ail Iarll Nottingham - Bywgraffiadur Rhydychen
*Daniel Finch, 2ail Iarll Nottingham - Gwefan The Peerage

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1647
Categori:Marwolaethau 1730
Categori:Gwleidyddion Prydeinig
David Hume

Awdur, economegydd, llyfrgellydd, hanesydd, awdur ysgrifau ac athronydd o'r Alban oedd **David Hume**  (7 Mai 1711 - 25 Awst 1776).

Cafodd ei eni yng Nghaeredin yn 1711 a bu farw yng Nghaeredin.

Addysgwyd ef ym Mhrifysgol Caeredin. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Gymdeithas Frenhinol Caeredin.

## Astudiaethau 
* Meredydd Evans, *Hume*, Y Meddwl Modern (Gwasg Gee, 1985)

## Cyfeiriadau
*David Hume - Bywgraffiadur Rhydychen
*David Hume - Gwefan The Peerage

Categori:Genedigaethau 1711
Categori:Hanesyddion
Categori:Llenorion o'r Alban
Categori:Marwolaethau 1776

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Abraham Cowley

Awdur, bardd ac awdur ysgrifau o Loegr oedd **Abraham Cowley**  (1618 - 28 Gorffennaf 1667) sy'n nodedig fel un o'r beirdd Metaffisegol.

Cafodd ei eni yn Ninas Llundain yn 1618 a bu farw yn Chertsey. Ef oedd un o feirdd mwyaf blaenllaw'r 17g.

Addysgwyd ef yng Ngholeg y Drindon, Caergrawnt ac Ysgol Westminster.

## Cyfeiriadau
*Abraham Cowley - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1618
Categori:Marwolaethau 1667
Categori:Beirdd yr 17eg ganrif o Loegr
Categori:Beirdd Lladin o Loegr
Categori:Beirdd Saesneg o Loegr
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg y Drindod, Caergrawnt
Categori:Dramodwyr yr 17eg ganrif o Loegr
Categori:Dramodwyr Lladin o Loegr
Categori:Dramodwyr Saesneg o Loegr
Categori:Pobl a aned yn Llundain
Categori:Pobl o Ddinas Llundain
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Westminster
Categori:Pobl fu farw yn Surrey
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr yr 17eg ganrif o Loegr
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Saesneg o Loegr
John Stuart, 3ydd Iarll Bute

Gwleidydd a botanegydd o'r Alban oedd **John Stuart, 3ydd Ardalydd Bute**  (25 Mai 1713 - 10 Mawrth 1792).

Cafodd ei eni yn Sgwar y Senedd, Caeredin yn 1713 a bu farw yn Sgwar Grosvenor.

Roedd yn fab i James Stuart ac yn dad i William Stuart a John Stuart, Ardalydd Bute 1af.  Priododd Mary Wortley-Montagu.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Eton a Phrifysgol Leiden. Yn ystod ei yrfa bu'n Arweinydd Tŷ'r Arglwyddi, Ysgrifennydd Gwladol Adran y Gogledd a Prif Weinidog y Deyrnas Unedig.

## Cyfeiriadau
*John Stuart, 3ydd Ardalydd Bute - Bywgraffiadur Rhydychen
*John Stuart, 3ydd Ardalydd Bute - Gwefan The Peerage

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Botanegwyr o'r Alban
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Leiden
Categori:Genedigaethau 1713
Categori:Gwleidyddion y 18fed ganrif o'r Alban
Categori:Gwyddonwyr y 18fed ganrif o'r Alban
Categori:Hen Etoniaid
Categori:Marwolaethau 1792
Categori:Prif Weinidogion y Deyrnas Unedig
Thomas Bewick

Ysgythrwr, darlunydd, arlunydd, adaregydd ac arlunydd graffig o Loegr oedd **Thomas Bewick**  (10 Awst 1753 - 8 Tachwedd 1828).

Cafodd ei eni yn Northumberland yn 1753 a bu farw yn Gateshead. Yn gynnar yn ei yrfa, cymerodd bob math o waith fel engrafu cyllyll a ffyrc, gan wneud y blociau pren ar gyfer hysbysebion, ac yn darlunio llyfrau plant. Fe droi yn raddol i ddarlunio, ysgrifennu a chyhoeddi ei lyfrau ei hun.

## Cyfeiriadau
*Thomas Bewick - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1753
Categori:Marwolaethau 1828
Categori:Ysgythrwyr
Categori:Arlunwyr o Loegr
George Leveson-Gower, Dug Sutherland 1af

Gwleidydd a diplomydd o Loegr oedd **George Leveson-Gower, Dug Sutherland 1af**  (9 Ionawr 1758 - 19 Gorffennaf 1833).

Cafodd ei eni yn Llundain yn 1758 a bu farw yn Gastell Dunrobin.

Roedd yn fab i Granville Leveson-Gower, Ardalydd Stafford 1af.

Addysgwyd ef yn Eglwys Crist, Rhydychen. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Senedd Prydain Fawr a llysgennad Deyrnas Unedig i Ffrainc.

## Cyfeiriadau
*George Leveson-Gower, Dug Sutherland 1af - Gwefan History of Parliament 
*George Leveson-Gower, Dug Sutherland 1af - Gwefan Hansard
*George Leveson-Gower, Dug Sutherland 1af - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Diplomyddion o'r Deyrnas Unedig
Categori:Genedigaethau 1758
Categori:Gwleidyddion o Loegr
Categori:Marwolaethau 1833
James Sibree

Cenhadwr o Loegr oedd **James Sibree**  (1836 - 1929).

Cafodd ei eni yn Kingston upon Hull yn 1836.

Addysgwyd ef yn Ysgol Golegaidd Hull. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod  o'r Gymdeithas Ddaearyddiaeth Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Ddaearyddol Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*James Sibree - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1836
Categori:Marwolaethau 1929
Categori:Cenhadon o Loegr
Peter Nicholson

Peiriannydd a mathemategydd o'r Alban oedd **Peter Nicholson**  (20 Gorffennaf 1765 - 18 Mehefin 1844).

Cafodd ei eni yn Nwyrain Lothian yn 1765 a bu farw yng Nghaerliwelydd. Fe'i cofir orau am ei waith damcaniaethol ar y bwa sgiw, ei ddyfais o offerynnau'r drafft a'r ysgrifennu estynedig ar nifer o bynciau ymarferol.

## Cyfeiriadau
*Peter Nicholson - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1765
Categori:Marwolaethau 1844
Categori:Peirianwyr o'r Alban
Eyre Coote

Milwr a gwleidydd o Iwerddon oedd **Eyre Coote**  (1726 - 28 Ebrill 1783).

Cafodd ei eni yn Limerick yn 1726 a bu farw yn Chennai (Madras, bryd hynny).

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Senedd Prydain Fawr ac yn aelod Seneddol yn Senedd Iwerddon. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys gwobr Urdd y Baddon.

## Cyfeiriadau
*Eyre Coote - Gwefan History of Parliament
*Eyre Coote - Bywgraffiadur Rhydychen
*Eyre Coote - Gwefan The Peerage

Categori:Aelodau Senedd Prydain Fawr
Categori:Genedigaethau 1726
Categori:Gwleidyddion o Iwerddon
Categori:Marwolaethau 1783
Categori:Milwyr o Iwerddon

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
William Ellis

Ffotograffydd, awdur a chenhadwr o Loegr oedd **William Ellis**  (29 Awst 1794 - 9 Mehefin 1872).

Cafodd ei eni yn Llundain yn 1794 a bu farw yn Llundain. Teithiodd trwy Ynysoedd y Gymdeithas (*Society islands*), Ynysoedd Hawaii a Madagascar, ac ysgrifennodd nifer o lyfrau yn disgrifio ei brofiadau.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Homerton, Caergrawnt.

## Cyfeiriadau
*William Ellis - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1794
Categori:Marwolaethau 1872
Categori:Ffotograffwyr o Loegr
Categori:Llenorion o Loegr
Categori:Cenhadon o Loegr
Joshua Marshman

Cyfieithydd a chyfieithydd o'r beibl o Loegr oedd **Joshua Marshman**  (20 Ebrill 1768 - 6 Rhagfyr 1837).

Cafodd ei eni yn Westbury, Wiltshire yn 1768 a bu farw yn Serampore. Roedd ei genhadaeth yn cynnwys diwygio cymdeithasol a dadl ddeallusol gydag Hindŵiaid addysgiadol megis Ram Mohan Roy.

## Cyfeiriadau
*Joshua Marshman - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1768
Categori:Marwolaethau 1837
Categori:Cyfieithwyr
Robert Stewart, Is-iarll Castlereagh

Gwleidydd a diplomydd o Iwerddon oedd **Robert Stewart, Is-iarll Castlereagh**  (18 Mehefin 1769 - 12 Awst 1822).

Cafodd ei eni yn Nulyn yn 1769 a bu farw yn Neuadd Loring.

Roedd yn fab i Robert Stewart.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Sant Ioan, Caergrawnt. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Gyfrin Gyngor yr Iwerddon, aelod Seneddol yn Senedd Iwerddon, aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig, Llywydd y Bwrdd Rheoli, Prif Ysgrifennydd dros Iwerddon, aelod o Senedd Prydain Fawr, Ysgrifennydd Gwladol dros Faterion Tramor a'r Gymanwlad, Arweinydd y Tŷ Cyffredin ac yn Ysgrifennydd Gwladol dros Ryfel a'r 'Colonies'. Roedd hefyd yn aelod o'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*Robert Stewart, Is-iarll Castlereagh - Gwefan History of Parliament
*Robert Stewart, Is-iarll Castlereagh - Gwefan Hansard
*Robert Stewart, Is-iarll Castlereagh - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1769
Categori:Marwolaethau 1822
Categori:Gwleidyddion o Iwerddon
William Thomas Beckford

Llenor, gwleidydd a chasglwr celf o Loegr oedd **William Thomas Beckford**  (1 Hydref 1760 - 2 Mai 1844), a oedd yn ŵr hynod o gyfoethog. Mae'n fwyaf adnabyddus am lunio'r nofel Gothig *Vathek* (1786), am adeiladu Abaty Fonthill yn Wiltshire a Thŵr Beckford yng Nghaerfaddon, ac am ei gasgliad celf helaeth.

Cafodd ei eni yn Wiltshire yn 1760 a bu farw yng Nghaerfaddon.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Senedd Prydain Fawr ac wedyn Senedd y Deyrnas Unedig.

## Cyfeiriadau
*William Thomas Beckford - Gwefan History of Parliament
*William Thomas Beckford - Gwefan Hansard
*William Thomas Beckford - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Aelodau Senedd Prydain Fawr
Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig
Categori:Genedigaethau 1760
Categori:Llenorion y 18fed ganrif o Loegr
Categori:Llenorion y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Gwleidyddion y 18fed ganrif o Loegr
Categori:Gwleidyddion y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Marwolaethau 1844
Categori:Nofelwyr Saesneg o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Charles Lamb

Awdur, bardd, beirniad llenyddol ac awdur plant o Loegr oedd **Charles Lamb**  (10 Chwefror 1775 - 27 Rhagfyr 1834).

Cafodd ei eni yn Llundain yn 1775 a bu farw yn Edmonton, Llundain. Mae'n fwyaf adnabyddus am ei *Essays of Elia* ac am y llyfr plant *Tales of Shakespeare*.

Addysgwyd ef yn Christ's Hospital.

## Cyfeiriadau
*Charles Lamb - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1775
Categori:Marwolaethau 1834
Categori:Beirdd y 18fed ganrif o Loegr
Categori:Beirdd y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Beirdd Saesneg o Loegr
Categori:Llenorion plant o Loegr
Mary Sidney

Awdur, bardd, cyfieithydd a chyfieithydd o'r beibl o Loegr oedd **Mary Sidney**  (6 Tachwedd 1561 - 25 Medi 1621).

Fe'i ganed yn Bewdley yn 1561 a bu farw yn Llundain. Hi oedd un o'r merched Saesneg cyntaf i ennill enw da am ei barddoniaeth a'i nawdd llenyddol. Erbyn 39 oed, fe'i hystyriwyd yn un o awduron nodedig ei hamser.

Roedd yn ferch i Henry Sidney a Mary Dudley ac yn Fam i Philip Herbert, 4ydd Iarll Penfro a William Herbert,  3ydd Iarll Penfro. Ei brawd oedd y bardd Syr Philip Sidney.

## Cyfeiriadau
*Mary Sidney - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1561
Categori:Marwolaethau 1621
Categori:Beirdd Cristnogol o Loegr
Categori:Beirdd Saesneg yr 16eg ganrif
Categori:Beirdd Saesneg yr 17eg ganrif
Categori:Beirdd benywaidd yr 16eg ganrif o Loegr
Categori:Beirdd benywaidd yr 17eg ganrif o Loegr
Categori:Llenorion Saesneg y Dadeni
Categori:Pobl a aned yn Swydd Gaerwrangon
Categori:Pobl fu farw yn Llundain
Categori:Pobl fu farw o'r frech wen
George Colman yr Hynaf

Awdur, a dramodydd o Loegr oedd **George Colman yr Hynaf**  (1 Ebrill 1732 - 14 Awst 1794).

Cafodd ei eni yn Fflorens, yr Eidal, yn 1732 a bu farw yn Llundain. Roedd hefyd yn berchennog theatr.

## Cyfeiriadau
*George Colman yr Henaf - Bywgraffiadur Rhydychen
*George Colman yr Henaf - Gwefan The Peerage

Categori:Genedigaethau 1732
Categori:Marwolaethau 1794
Categori:Llenorion o Loegr
Categori:Dramodwyr o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
George Crabbe

Awdur, bardd, llawfeddyg a phryfetegwr o Loegr oedd **George Crabbe**  (24 Rhagfyr 1754 - 3 Chwefror 1832).

Cafodd ei eni yn Aldeburgh yn 1754 a bu farw yn Trowbridge. Mae'n fwyaf adnabyddus am ei ddefnydd cynnar o'r ffurf naratif realistig a'i ddisgrifiadau o fywyd a phobl o'r dosbarth gweithiol.

## Cyfeiriadau
*George Crabbe - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1754
Categori:Marwolaethau 1832
Categori:Beirdd y 18fed ganrif o Loegr
Categori:Beirdd y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Beirdd Saesneg o Loegr
Categori:Clerigwyr y 18fed ganrif o Loegr
Categori:Clerigwyr y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Entomolegwyr o Loegr
Categori:Llawfeddygon o Loegr
Categori:Meddygon y 18fed ganrif o Loegr
Categori:Meddygon y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Naturiaethwyr y 18fed ganrif o Loegr
Categori:Naturiaethwyr y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Offeiriaid Anglicanaidd o Loegr
Categori:Pobl a aned yn Suffolk
Categori:Pobl fu farw yn Wiltshire
Sarah West

Actor o Loegr oedd **Sarah West**  (22 Mawrth 1790 - 30 Rhagfyr 1876).

Fe'i ganed yng Nghaerfaddon yn 1790 a bu farw yn Glasgow. Fe'i hystyriwyd yn actores galluog iawn yn ei diwrnod.

## Cyfeiriadau
*Sarah West - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1790
Categori:Marwolaethau 1876
Categori:Actorion benywaidd o Loegr
Categori:Merched y 18fed ganrif

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Thomas Cochrane, 10fed Iarll Dundonald

Gwleidydd a swyddog o Brasil oedd **Thomas Cochrane, 10fed Iarll Dundonald**  (14 Rhagfyr 1775 - 31 Hydref 1860).

Cafodd ei eni yn Hamaltan yn 1775 a bu farw yn Kensington.

Roedd yn fab i Archibald Cochrane, 9fed Iarll Dundonald ac Anne Gilchrist.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys gwobr Urdd y Baddon.

## Cyfeiriadau
*Thomas Cochrane, 10fed Iarll Dundonald - Gwefan History of Parliament
*Thomas Cochrane, 10fed Iarll Dundonald - Gwefan Hansard
*Thomas Cochrane, 10fed Iarll Dundonald - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1775
Categori:Marwolaethau 1860
Categori:Gwleidyddion
Edward Stillingfleet

Awdur, offeiriad, pregethwr a diwinydd o Loegr oedd **Edward Stillingfleet**  (17 Ebrill 1635 - 27 Mawrth 1699).

Cafodd ei eni yn Cranborne yn 1635 a bu farw yn Westminster.

Cafodd Edward Stillingfleet blentyn o'r enw Edward Stillingfleet.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Sant Ioan, Caergrawnt. Yn ystod ei yrfa bu'n Esgob Caerwrangon, caplan, Ficer a Deon St Paul.

## Cyfeiriadau
*Edward Stillingfleet - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1635
Categori:Marwolaethau 1699
Categori:Llenorion o Loegr
Categori:Offeiriaid o Loegr
Categori:Pregethwyr
John Stuart, Ardalydd 1af Bute

Gwleidydd a diplomydd o'r Alban oedd **John Stuart, Ardalydd 1af Bute**  (30 Mehefin 1744 - 16 Tachwedd 1814).

Cafodd ei eni yn Tŷ Mount Stuart yn 1744 a bu farw yn Genefa.

Roedd yn fab i John Stuart, 3ydd Ardalydd Bute a Mary Stuart, Iarlles Bute ac yn dad i Arglwydd Dudley Stuart.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Caerwynt, ac Ysgol Harrow. Yn ystod ei yrfa bu'n llysgennad o'r Deyrnas Unedig i Sbaen a Sardinia ac yn aelod o Senedd Prydain Fawr. Roedd hefyd yn aelod o'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*John Stuart, Ardalydd Bute 1af - Gwefan History of Parliament 
*John Stuart, Ardalydd Bute 1af - Gwefan Hansard
*John Stuart, Ardalydd Bute 1af - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1744
Categori:Marwolaethau 1814
Categori:Gwleidyddion o'r Alban
Categori:Diplomyddion o'r Deyrnas Unedig
Owen Phillips

Offeiriad o Gymru oedd **Owen Phillips**  (27 Ebrill 1826 - 2 Mawrth 1897).

Cafodd ei eni yn Nhrecŵn yn 1826. Bu Phillips yn ddeon Tyddewi, a golygodd bregethau Cymraeg yr esgob Thirlwall.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Corpus Christi, Caergrawnt

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1826
Categori:Marwolaethau 1897
Categori:Offeiriaid o Gymru

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Letitia Elizabeth Landon

Llenor, bardd a nofelydd o Loegr oedd **Letitia Elizabeth Landon**  (14 Awst 1802 - 15 Hydref 1838).

Fe'i ganed yn Llundain yn 1802. Gadawodd Lloegr am Orllewin Affrica ym 1838 ond bu farw dau fis yn ddiweddarach yn Cape Coast.

## Cyfeiriadau
*Letitia Elizabeth Landon - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1802
Categori:Llenorion benywaidd y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Beirdd benywaidd o Loegr
Categori:Marwolaethau 1838
Categori:Nofelwyr Saesneg o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Richard Cosway

Arlunydd o Loegr oedd **Richard Cosway**  (5 Tachwedd 1742 - 4 Gorffennaf 1821). Cafodd ei eni yn Tiverton, Dyfnaint, yn 1742 a bu farw yn Llundain.

Addysgwyd ef yn Ysgol Blundell. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Academi Frenhinol y Celfyddydau.

## Cyfeiriadau
*Richard Cosway - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1742
Categori:Marwolaethau 1821
Categori:Arlunwyr o Loegr
Edward Law, Barwn Ellenborough 1af

Barnwr a gwleidydd o Loegr oedd **Edward Law, Barwn Ellenborough 1af**  (16 Tachwedd 1750 - 13 Rhagfyr 1818).

Cafodd ei eni yn Great Salkeld yn 1750 a bu farw yn Llundain.

Roedd yn fab i Edmund Law.

Addysgwyd ef yn Peterhouse, Caergrawnt ac Ysgol Charterhouse. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Gyfrin Gyngor Deyrnas Unedig, aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig, Arglwydd Brif Ustus Cymru a Lloegr. Roedd hefyd yn aelod o'r Deml Fewnol.

## Cyfeiriadau
*Edward Law, Barwn Ellenborough 1af - Gwefan History of Parliament 
*Edward Law, Barwn Ellenborough 1af - Gwefan Hansard
*Edward Law, Barwn Ellenborough 1af - Bywgraffiadur Rhydychen
*Edward Law, Barwn Ellenborough 1af - Gwefan The Peerage

Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig
Categori:Barnwyr o Loegr
Categori:Genedigaethau 1750
Categori:Gwleidyddion o Loegr
Categori:Marwolaethau 1818

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Alphonse François Lacroix

Cenhadwr o'r Swistir oedd **Alphonse François Lacroix**  (10 Mai 1799 - 8 Gorffennaf 1859).

Cafodd ei eni yn Neuchâtel yn 1799 a bu farw yn Kolkata. Treuliodd amser sbâr i ddiwygio'r ysgrythurau yn Bengali ac i hyfforddi pregethwyr lleol.

## Cyfeiriadau
*Alphonse François Lacroix - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1799
Categori:Marwolaethau 1859
Categori:Cenhadon o'r Swistir
George Stepney

Awdur, bardd a diplomydd o Loegr oedd **George Stepney**  (30 Gorffennaf 1663 - 15 Medi 1707).

Cafodd ei eni yn Dinas Westminster yn 1663 a bu farw yn Chelsea.

Addysgwyd ef yng Ngholeg y Drindon, Caergrawnt ac Ysgol Westminster. Yn ystod ei yrfa bu'n llysgennad. Roedd hefyd yn aelod o'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*George Stepney - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1663
Categori:Marwolaethau 1707
Categori:Llenorion o Loegr
Categori:Beirdd o Loegr
Categori:Diplomyddion o Loegr
Marie Joséphine o Safwy

Pendefig o Ffrainc oedd **y Tywysoges Marie Joséphine o Safwy**  (2 Medi 1753 - 13 Tachwedd 1810).

Fe'i ganed yn Balas Brenhinol Torino, yr Eidal, yn 1753 a bu farw yn Aylesbury, Lloegr. Ar ôl ei marwolaeth roedd ei gŵr yn Frenin Ffrainc.

Roedd yn ferch i Victor Amadeus III o Sardinia a Maria Antonia Ferdinanda o Sbaen.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1753
Categori:Marwolaethau 1810
Categori:Merched y 18fed ganrif
Categori:Tywysogesau

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Thomas Coke, Iarll 1af Caerlŷr

Gwleidydd o Loegr oedd **Thomas Coke, Iarll 1af Caerlŷr**  (6 Mai 1754 - 30 Mehefin 1842).

Cafodd ei eni yn Llundain yn 1754 a bu farw yn An Longfort.

Roedd yn fab i Wenman Coke ac yn dad i Anne Margaret Coke.

Addysgwyd ef yng  Ngholeg Eton. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig, aelod o Senedd Prydain Fawr.

## Cyfeiriadau
*Thomas Coke, Iarll 1af Caerlŷr - Gwefan History of Parliament
*Thomas Coke, Iarll 1af Caerlŷr - Gwefan Hansard
*Thomas Coke, Iarll 1af Caerlŷr - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1754
Categori:Marwolaethau 1842
Categori:Gwleidyddion Prydeinig
Hugh Peters

Clerigwr o Loegr oedd **Hugh Peters**  (29 Mehefin 1598 - 16 Hydref 1660).

Cafodd ei eni yn Fowey yn 1598 a bu farw yn Charing Cross. Daeth yn gysylltiad agos ac yn propagandydd i Oliver Cromwell. Efallai mai Peters oedd y cyntaf i gynnig treial a dienyddiad Siarl I.

Addysgwyd ef yng Ngholeg y Drindon, Caergrawnt.

## Cyfeiriadau
*Hugh Peters - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1598
Categori:Marwolaethau 1660
Categori:Offeiriaid o Loegr
James Ferguson

Seryddwr o'r Alban oedd **James Ferguson**  (25 Ebrill 1710 - 17 Tachwedd 1776).

Cafodd ei eni yn Keith, Moray yn 1710 a bu farw yng Nghaeredin.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod  o'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*James Ferguson - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1710
Categori:Marwolaethau 1776
Categori:Seryddwyr o'r Alban

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Nicholas Monck

Offeiriad o Loegr oedd **Nicholas Monck**  (1610 - 7 Rhagfyr 1661).

Cafodd ei eni yn Potheridge yn 1610.

Yn ystod ei yrfa bu'n Esgob Henffordd.

## Cyfeiriadau
*Nicholas Monck - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1610
Categori:Marwolaethau 1661
Categori:Offeiriaid o Loegr
Charles Longley

Offeiriad o Loegr oedd **Charles Longley**  (28 Gorffennaf 1794 - 27 Hydref 1868).

Cafodd ei eni yn Rochester, Kent yn 1794 a bu farw yn Llundain Fawr.

Addysgwyd ef yn Eglwys Crist, Rhydychen ac Ysgol Westminster. Yn ystod ei yrfa bu'n Esgob Ripon, Archesgob Efrog, Esgob Dyrham ac Archesgob Caergaint.

## Cyfeiriadau
*Charles Longley - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1794
Categori:Marwolaethau 1868
Categori:Offeiriaid
Maria Luisa o Safwy

Gwleidydd o Sbaen oedd **y Dug Maria Luisa o Safwy**  (17 Medi 1688 - 14 Chwefror 1714).

Fe'i ganed yn Torino yn 1688 a bu farw yn Madrid.

Roedd yn ferch i Victor Amadeus II o Sardinia ac Anne Marie d'Orléans ac yn Fam i Luis I, brenin Sbaen.

Roedd hi'n Brenhines Gydweddog Sbaenaidd.

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1688
Categori:Marwolaethau 1714
Categori:Gwleidyddion o Sbaen
Categori:Merched yr 17eg ganrif o Sbaen
Edward Thring

Awdur, o Loegr oedd **Edward Thring**  (29 Tachwedd 1821 - 27 Hydref 1887).

Cafodd ei eni yn Alford, Gwlad yr Haf yn 1821 a bu farw yn Uppingham. Bu'n brifathro Ysgol Uppingham (1853 - 87) ac yn sylfaenydd Cynhadledd y Prifathrawon yn 1869.

Addysgwyd ef yng  Ngholeg Eton a Choleg y Brenin.

## Cyfeiriadau
*Edward Thring - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1821
Categori:Marwolaethau 1887
Categori:Llenorion Prydeinig
Richard Brinsley Sheridan

Bardd, gwleidydd, dramodydd, dramayddiaeth a libretydd o Iwerddon oedd **Richard Brinsley Sheridan**  (30 Hydref 1751 - 7 Gorffennaf 1816).

Cafodd ei eni yn Nulyn yn 1751 a bu farw yn Llundain.

Roedd yn fab i Thomas Sheridan a Frances Sheridan.

Addysgwyd ef yn Ysgol Harrow. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Senedd Prydain Fawr, aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig a Trysorydd y Llynges.

## Cyfeiriadau
*Richard Brinsley Sheridan - Gwefan History of Parliament
*Richard Brinsley Sheridan - Gwefan Hansard
*Richard Brinsley Sheridan - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1751
Categori:Marwolaethau 1816
Categori:Beirdd y 18fed ganrif o Iwerddon
Categori:Beirdd y 19eg ganrif o Iwerddon
Categori:Beirdd Saesneg o Iwerddon
Categori:Dramodwyr y 18fed ganrif o Iwerddon
Categori:Dramodwyr y 19eg ganrif o Iwerddon
Categori:Dramodwyr Saesneg o Iwerddon
Categori:Gwleidyddion y 18fed ganrif o Iwerddon
Categori:Gwleidyddion y 19eg ganrif o Iwerddon
Categori:Pobl a aned yn Nulyn
Categori:Pobl fu farw yn Llundain
Basil Jones

Offeiriad o Loegr oedd **Basil Jones**  (2 Ionawr 1822 - 4 Ionawr 1897).

Cafodd ei eni yn Cheltenham yn 1822 a bu farw yn Abergwili. Cyhoeddodd Jones lyfrau ac amryw bregethau ac areithiau.

Addysgwyd ef yng Ngholeg y Drindon, Caergrawnt ac Ysgol Amwythig.

## Cyfeiriadau
*Basil Jones - Y Bywgraffiadur Cymreig

*Basil Jones - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1822
Categori:Marwolaethau 1897
Categori:Offeiriaid
John Campbell, 2ail Ddug Argyll

Diplomydd o Loegr oedd **John Campbell, 2ail Ddug Argyll**  (10 Hydref 1678 - 4 Hydref 1743).

Cafodd ei eni yn Petersham yn 1678 a bu farw yn Petersham.

Roedd yn fab i Archibald Campbell, Dug Argyll 1af.

Yn ystod ei yrfa bu'n llysgennad. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys gwobr Urdd y Gardys.

## Cyfeiriadau
*John Campbell, 2ail Ddug Argyll - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1678
Categori:Marwolaethau 1743
Categori:Diplomyddion o Loegr
Samuel Lee

Meddyg llysiau ac ieithydd o Loegr oedd **Samuel Lee**  (14 Mai 1783 - 16 Rhagfyr 1852).

Cafodd ei eni yn Longnor, Swydd Amwythig yn 1783 a bu farw yn Swydd Hertford. Canfu gwaith yn rhoi gwersi preifat yn Persiaidd a Hindustani.

Addysgwyd ef yng Ngholeg y Breninesau, Caergrawnt .

## Cyfeiriadau
*Samuel Lee - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1783
Categori:Marwolaethau 1852
Categori:Meddygon Prydeinig
Daniel Neal

Hanesydd, diwinydd a hanesydd eglwysig o Loegr oedd **Daniel Neal**  (14 Rhagfyr 1678 - 4 Ebrill 1743).

Cafodd ei eni yn Llundain yn 1678 a bu farw yn Llundain. Cyhoeddodd Hanes o Loegr Newydd a hanes y Piwritaniaid.

## Cyfeiriadau
*Daniel Neal - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1678
Categori:Marwolaethau 1743
Categori:Hanesyddion o Loegr
Francis Douce

Awdur o Loegr oedd **Francis Douce**  (1757 - 30 Mawrth 1834).

Cafodd ei eni yn Llundain yn 1757. O 1799 i 1811 bu'n Geidwad Llawysgrifau yn yr Amgueddfa Brydeinig.

## Cyfeiriadau
*Francis Douce - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1757
Categori:Marwolaethau 1834
Categori:Llenorion Seisnig
Jonathan Edwards (awdur)

Awdur, diwinydd ac athronydd o'r Tair Trefedigaeth ar Ddeg oedd **Jonathan Edwards**  (5 Hydref 1703 - 22 Mawrth 1758).

Cafodd ei eni yn East Windsor, Connecticut yn 1703 a bu farw yn Princeton, New Jersey. Mae Edwards yn cael ei ystyried yn eang fel un o ddiwinyddion athronyddol pwysicaf yn America.

Addysgwyd ef ym Mhrifysgol Yale.

## Cyfeiriadau
*Jonathan Edwards - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1703
Categori:Marwolaethau 1758
Categori:Pobl o'r Tair Trefedigaeth ar Ddeg
Emma Hamilton

Canwr, meimiwr a model o Loegr oedd **Emma, Arglwyddes Hamilton**  (26 Ebrill 1765 - 5 Ionawr 1815).

Fe'i ganed yn Neston yn 1765 a bu farw yn Calais. Mae hi'n cael ei gofio fel maestres yr Arglwydd Nelson ac fel muse yr artist ], George Romney.

## Cyfeiriadau
*Emma, Arglwyddes Hamilton - Bywgraffiadur Rhydychen
*Emma, Arglwyddes Hamilton - Gwefan The Peerage

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1765
Categori:Marwolaethau 1815
Categori:Merched y 18fed ganrif
Henriette Sontag

Soprano a chanwr opera o'r Almaen oedd **Henriette Sontag**  (3 Ionawr 1806 - 17 Mehefin 1854).

Fe'i ganed yn Koblenz yn 1806 a bu farw yn Ninas Mecsico. Roedd hi'n soprano operatig rhyngwladol enwog. Roedd ganddi lais melysaidd.

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1806
Categori:Marwolaethau 1854
Categori:Cantorion o'r Almaen
Categori:Merched y 19eg ganrif o'r Almaen
Categori:Pobl o Koblenz
Anthony Wood

Hanesydd gwyddoniaeth o Loegr oedd **Anthony Wood**  (17 Rhagfyr 1632 - 28 Tachwedd 1695).

Cafodd ei eni yn Rhydychen yn 1632 a bu farw yn Rhydychen. Mae'n hysbys am ddogfenni hanes Prifysgol Rhydychen.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Merton, Rhydychen.

## Cyfeiriadau
*Anthony Wood - Bywgraffiadur Rhydychen
*Anthony Wood - Gwefan The Peerage

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1632
Categori:Marwolaethau 1695
Categori:Hanesyddion o Loegr
Benjamin West

Arlunydd o Ogledd America Brydeinig oedd **Benjamin West**  (10 Hydref 1738 – 11 Mawrth 1820).

Cafodd ei eni yn Nhrefgordd Springfield, Swydd Delaware, Pennsylvania, yn 1738, ond o 1763 ymlaen (cyn Rhyfel Annibyniaeth America) bu'n byw yn Llundain, lle bu farw. Roedd yn aelod o Academi Frenhinol y Celfyddydau a daeth yn Llywydd iddo (1792–1805, 1806–20).

## Cyfeiriadau
*Benjamin West - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Arlunwyr Americanaidd
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1738
Categori:Marwolaethau 1820
Samuel Dyer

Cyfieithydd o Loegr oedd **Samuel Dyer**  (20 Chwefror 1804 - 24 Hydref 1843).

Cafodd ei eni yn Greenwich yn 1804 a bu farw yn Macau. Roedd Dyer yn genhadwr Cristnogol Protestannaidd Prydeinig i Tsieina a oedd yn gweithio ymysg y Tsieineaidd ym Malaysia. Roedd yn hysbys fel argraffwr ar gyfer creu math o ffurfdeip ddur Tseiniaidd ar gyfer argraffu, i gymryd lle blociau pren traddodiadol.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Homerton, Caergrawnt.

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1804
Categori:Marwolaethau 1843
Categori:Cyfieithwyr o Loegr
John Berney Crome

Arlunydd o Loegr oedd **John Berney Crome**  (1 Rhagfyr 1794 - 15 Medi 1842).

Cafodd ei eni yn Norwich yn 1794 a bu farw yn Norwich. Arddangosodd ei waith ym mhob un o'r prif orielau.

Addysgwyd ef yn Ysgol Norwich.

## Cyfeiriadau
*John Berney Crome - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1794
Categori:Marwolaethau 1842
Categori:Arlunwyr Seisnig
Thomas Banks

Cerflunydd o Loegr oedd **Thomas Banks**  (29 Rhagfyr 1735 - 2 Chwefror 1805).

Cafodd ei eni yn Llundain yn 1735 a bu farw yn Llundain.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Academi Frenhinol y Celfyddydau.

## Cyfeiriadau
*Thomas Banks - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1735
Categori:Marwolaethau 1805
Categori:Cerflunwyr o Loegr
George Bull

Offeiriad a diwinydd o Loegr oedd **George Bull**  (25 Mawrth 1634 - 17 Chwefror 1710).

Cafodd ei eni yn Wells yn 1634 a bu farw yn Sir Frycheiniog.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Exeter, Rhydychen. Yn ystod ei yrfa bu'n esgob.

## Cyfeiriadau
*George Bull - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1634
Categori:Marwolaethau 1710
Categori:Offeiriaid
Categori:Diwinyddion
John Maitland, Dug 1af Lauderdale

Gwleidydd o Loegr oedd **John Maitland, Dug Lauderdale 1af**  (3 Mehefin 1616 - 1 Awst 1682).

Cafodd ei eni yn Tŷ Lennoxlove yn 1616 a bu farw yn Royal Tunbridge Wells.

Roedd yn fab i John Mailtland, Iarll Lauderdale 1af.

Yn ystod ei yrfa bu'n Ysgrifennydd Gwladol yr Alban.

## Cyfeiriadau
*John Maitland, Dug Lauderdale 1af - Bywgraffiadur Rhydychen
*John Maitland, Dug Lauderdale 1af - Gwefan The Peerage

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1616
Categori:Marwolaethau 1682
Categori:Gwleidyddion Prydeinig