open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2010

Cafodd **Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2010** ei gynnal ar 6 Mai 2010 er mwyn ethol Aelodau Seneddol. Cystadlodd pleidiau gwleidyddol am 650 sedd yn Nhŷ'r Cyffredin y Deyrnas Unedig sef îs-dŷ Senedd y Deyrnas Unedig, oherwydd ni chaiff aelodau Tŷ'r Arglwyddi eu hethol. O'i gymharu â'r etholiad cyffredinol blaenorol cafwyd pedair sedd ychwanegol. Cyhoeddwyd yr etholiad gan Gordon Brown, Prif Weinidog y DU, ar 6 Ebrill 2010 a datgorffwyd y senedd ar 12 Ebrill er mwyn dechrau ar yr ymgyrchoedd etholiadol. Digwyddodd y pleidleisio rhwng 7.00 yb a 10.00 yh. Cynhaliwyd rhai etholiadau lleol mewn rhai ardaloedd ar yr un diwrnod.

Nod y Blaid Lafur oedd dychwelyd i'w pedwerydd tymor mewn pŵer ac adfer y cefnogaeth a gollwyd ers 1997. Anelodd y Blaid Geidwadol at adfer eu safle dominyddol yng ngwleidyddiaeth y Deyrnas Unedig ar ôl iddynt golli nifer o seddau yn ystod y 1990au, ac i gipio safle'r Blaid Lafur fel y blaid lywodraethol. Gobeithiodd y Democratiaid Rhyddfrydol i ennill mwy o seddau wrth y Blaid Lafur a'r Ceidwadwyr; yn ddelfrydol, buasent hwythau eisiau ffurfio llywodraeth eu hunain, er nod mwy realistig fyddai i fedru ffurfio llywodraeth clymbleidiol.

## Canlyniadau
|}

## Canlyniadau yng Nghymru
bawd|400px|Canlyniadau'r etholiadau yng Nghymru
Pleidleisiodd 1,466,685 o'r 2,265,125 o bobl ar y cofrestr etholiadol yng Nghymru - cynulliad o 64.75%. Roedd y cynulliad gorau o 72.66% yng Ngogledd Caerdydd, ble roedd brwydr agos iawn rhwng Jonathan Evans (Ceidwadwyr) a Julie Morgan (Llafur), a'r cynulliad isaf (54.62%) yn Nwyrain Abertawe. Etholwyd aelod o'r Blaid Lafur i gynrychioli 26 etholaeth, 8 aelod o'r Blaid Geidwadol, 3 Aelod Seneddol o Blaid Cymru a 2 AS Democratiaid Rhyddfrydol.

Mae'r tabl isod yn rhestru'r canlyniadau ym mhob un ohonynt. Roedd nifer eraill o ymgeiswyr mewn gwahanol etholaethau - rhai yn sefyll yn annibynnol ac eraill fel aelod o blaid arall. Dim ond canlyniadau'r prif bleidiau a rhestrir yma.

## Gweler hefyd
* Dadleuon etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2010

## Cyfeiriadau
2010
Categori:Etholiadau 2010
Abel Muzorewa

Prif Weinidog Simbabwe-Rhodesia rhwng 1 Mehefin 1979 a 11 Rhagfyr 1979 oedd yr Esgob **Abel Tendekayi Muzorewa** (14 Ebrill 1925 - 8 Ebrill 2010).

## Cyfeiriadau 
Categori:Esgobion o Simbabwe
Categori:Genedigaethau 1925
Categori:Gwleidyddion o Simbabwe
Categori:Marwolaethau 2010
Categori:Methodistiaid
William Holman Hunt

Arlunydd o Loegr oedd **William Holman Hunt** (2 Ebrill 1827 – 7 Medi 1910).

Cafodd ei eni yn Llundain.  Aelod Brawdoliaeth y Cyn-Raffaëliaid oedd ef, a ffrind yr arlunwyr Dante Gabriel Rossetti a John Everett Millais.  Priododd Fanny Waugh.

## Gweithiau
**The Hireling Shepherd* (1851)
**The Awakening Conscience* (1853)
**The Light of the World* (1854)
**The Scapegoat* (1856)
**Isabella and the Pot of Basil* (1868)

Categori:Arlunwyr Cyn-Raffaëlaidd
Categori:Arlunwyr o Loegr
Categori:Genedigaethau 1827
Categori:Marwolaethau 1910
Trychineb awyr 10 Ebrill 2010

Damwain awyren ar 10 Ebrill 2010 pan grasiodd jet Tupolev Tu-154 ger maes awyr Smolensk yn Rwsia oedd **trychineb awyr 10 Ebrill 2010**. Roedd yr awyren yn cario cynrychiolwyr Pwylaidd i goffáu 70 mlynedd ers cyflafan Katyn. Bu farw pob un o'r 96 o deithwyr, gan gynnwys Arlywydd Gwlad Pwyl Lech Kaczyński a'i wraig Maria.

## Dioddefwyr 
### Gwleidyddion 
# Lech Kaczyński, Arlywydd Gwlad Pwyl 2005-2010
# Maria Kaczyńska, ei wraig
# Mariusz Handzlik
# Ryszard Kaczorowski, Arlywydd Gwlad Pwyl 1989-1990
# Andrzej Kremer
# Tomasz Merta
# Izabela Jaruga-Nowacka
# Aleksandra Natalli-Świat
# Arkadiusz Rybicki
# Władysław Stasiak
# Aleksander Szczygło
# Paweł Wypych
# Krystyna Bochenek
# Leszek Deptuła
# Janina Fetlińska
# Stanislaw Komorowski
# Stanisław Zając

### Arall 
# Andrzej Błasik
# Tadeusz Buk
# Franciszek Gągor
# Andrzej Karweta
# Bronislaw Kwiatkowski
# Włodzimierz Potasiński
# Kazimierz Gilarski
# Piotr Nurowski, chwaraewr tenis ac Arlywydd y Pwyllgor Olympaidd Gwlad Pwyl
# Tadeusz Płoski, esgob
# Ryszard Rumianek, ysgolhaig
# Sławomir Skrzypek, banciwr
# Janusz Zakrzeński, actor

## Cyfeiriadau 
Categori:Damweiniau a digwyddiadau awyrennu
Categori:Hanes Gwlad Pwyl
Categori:Hanes Rwsia
Categori:Oblast Smolensk
Categori:Trychinebau 2010
Categori:Trychinebau awyr
Damcaniaeth heddwch democrataidd

Syniad sy'n honni nid yw democratiaethau yn mynd i ryfel yn erbyn ei gilydd yw **damcaniaeth heddwch democrataidd** neu'r **heddwch democrataidd**.

## Gweler hefyd
* Damcaniaeth y Bwâu Euraidd
* Heddwch byd-eang
* Heddwch parhaol
* *The End of History and the Last Man*

Categori:Damcaniaeth cysylltiadau rhyngwladol
Categori:Democratiaeth
Categori:Heddwch
Categori:Theorïau gwleidyddol
Dehradun

250px|bawd|Golygfa stryd yn Dehradun
250px|bawd|Parc Teml y Bwda, Dehradun

Prifddinas talaith Uttarakhand yn India yw **Dehradun** (Hindi: देहरादून), a sillefir yn aml fel **Dehra Dun** ac weithiau hefyd fel **Dehra Doon**. Mae'n ganolfan weinyddol i Ddosbarth Dehradun. Fe'i lleolir yn nyffryn Dun, 230&nbsp;km i'r gogledd o Delhi Newydd, prifddinas India. Gorwedd yn nhroedfryniau'r Himalaya, sy'n gorwedd i'r gogledd o'r ddinas, gyda Bryniau Sivalik Hills i'r de, afon Ganga i'r dwyrain, ac afon Yamuna i'r gorllewin. Cyn creu Uttarakhand ar 9 Tachwedd, 2000, roedd Dehradun yn rhan o Uttar Pradesh. Mae dinasoedd a threfi cyfagos yn cynnwys Haridwar (Hardwar), Rishikesh a Mussoorie.

Yng nghyfnod y Raj Brydeinig tyfodd Dehradun yn frynfa (*hill station*) a oedd, gyda Mussoorie, yn boblogaidd fel lle i ddianc rhag gwres llethol gwastatir gogledd-orllewin India yn yr haf ac mae'n dal yn boblogaidd fel man gwyliau gan drigolion yr ardal honno heddiw.

Categori:Brynfeydd India
Categori:Dinasoedd India
Categori:Uttarakhand
Mussoorie

Tref a brynfa yng ngogledd-orllewin India yw **Mussoorie**. Fe'i lleolir yn nhroedfryniau'r Himalaya yn nhalaith Uttarakhand, tua 200&nbsp;km i'r gogledd o Delhi Newydd, prifddinas India.

Fel Dehradun gerllaw, tyfodd Mussoorie fel brynfa (*hill station*) yng nghyfnod y Raj Prydeinig fel lle i osgoi gwres y gwastatiroedd yn yr haf. Mae'n nodweddiadol am ei hen dai o'r cyfnod gwladychol ac yn ganolfan gwyliau poblogaidd gan Indiaid a thramorwyr.

250px|bawd|dim|Hen dai ym Mussoorie

Categori:Brynfeydd India
Categori:Dinasoedd India
Categori:Uttarakhand
Tupolev Tu-154

250px|bawd|Tupolev Tu-154.
Awyren jet fasnachol yw'r **Tupolev Tu-154** sy'n medru cludo rhwng 150 a 180 o deithwyr ar ei bwrdd. Mae'n jet tair injan a gynhyrchwyd gan y cwmni awyrennau Rwsiaidd Tupolev o 1966 hyd 2006.

## Gweler hefyd
* Trychineb awyr 10 Ebrill 2010

Categori:Awyrennau
Smolensk

250px|bawd|Kremlin Smolensk
Dinas yn Rwsia yw **Smolensk**, prifddinas yr *oblast* o'r un enw, sef Oblast Smolensk. Fe'i lleolir yng ngorllewin talaith Canol Rwsia ger y ffin a Belarws. Llifa afon Dnieper heibio i'r ddinas.

## Hanes 
Sefydlwyd Smolensk erbyn y 9g. Yn y 13g cafodd ei hanreithio gan y Tatariaid. Am gyfnod hir bu Rwsia, Gwlad Pwyl a Lithwania yn ymgiprys am reolaeth arni a daeth yn rhan o Rwsia yn derfynol yn 1654. Roedd y ddinas ar lwybr ymgiliad Napoleon o Moscfa yn 1812. Dioddefodd ddifrod sylweddol yn ystod yr Ail Ryfel Byd.

## Adeiladau a chofadeiladau 
* Eglwys gadeiriol
* Cofadeilad Eryrodion

## Enwogion 
* Grigory Potyomkin (1739-1791), milwr a gwleidydd
* Stepan Klimenkov (1805–1858), meddyg
* Alexander Belyayev (1884-1942), nofelydd
* Marie Vassilieff (1884–1957), arlunydd


Categori:Dinasoedd Oblast Smolensk
Oblast Smolensk

250px|bawd|Lleoliad Oblast Smolensk yn Rwsia.
250px|bawd|Baner Oblast Smolensk.

Un o *oblastau* Rwsia yw **Oblast Smolensk**. Fe'i lleolir yng ngorllewin y wlad yn nhalaith Canol Rwsia am y ffin â Belarws. Ei phrifddinas yw Smolensk.


Categori:Dosbarth Ffederal Canol
Llid y glust ganol

Llid a achosir gan haint o facteria ar groniad o hylif yn y glust ganol yw **llid y glust ganol** (Lladin: *otitis media*). Mae plant sydd â chlust ludiog ac mae eu clustiau'n llenwi â mwcws am gyfnodau o nifer o wythnosau yn fwy tebygol o gael haint ar y glust.

## Cyfeiriadau
Categori:Clustiau
Clust ganol
Categori:Paediatreg
Anorecsia nerfosa

Anhwylder bwyta ydy **anorecsia nerfosa**. Nodweddir y cyflwr gan unigolion yn gwrthod pwysau corfforol iachus, a'u hofn obsesiynnol fod eu pwysau'n cynyddu. Achosir hyn gan hunan-ddelwedd gwyrdroedig a achosir gan dueddiadau ymenyddol amrywiol sy'n effeithio ar y modd y mae unigolyn yn gwerthuso ac yn meddwl am eu cyrff, bwyd a bwyta.

Er bod yna ddelwedd ystrydebol fod anorecsia nerfosa yn effeithio ar fenywod ifanc cawcasaidd, gall effeithio ar ddynion a menywod o bob oed, hil a chefndiroedd economaidd-gymdeithasol a diwylliannol.

Ledled y byd amcangyfrifir fod anorecsia'n effeithio oddeutu dwy filiwn o bobl (amcangyfrifon 2013). Hynny yw, mae'n digwydd mewn 0.9% - 4.3% o ferched a 0.2% i 0.3% o ddynion gwledydd y Gorllewin, rybryd yn ystod eu bywydau. Mae tua 0.4% o ferched wedi'u heffeithio ar unrhyw flwyddyn. Mae hyn yn ddeg gwaith yn fwy na gyda dynion.

## Gweler hefyd
*Seicotherapi

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
### Gwybodaeth bellach
* Anhwylderau bwyta o DirectGov.com 
* Anhwylderau bwyta: anorecsia nerfosa, bwlimia nerfosa ac anhwylderau bwyta cysylltiedig: deal canllawiau NICE 
* Mosgito ar wefan BBC Cymru
* Fframwaith Cynulliad Cenedlaethol Cymru ar anhwylderau bwyta 

Categori:Afiechydon
Janusz Zakrzeński

Actor o Wlad Pwyl oedd **Janusz Zakrzeński** (8 Mawrth 1936 – 10 Ebrill 2010).

Cafodd ei eni yn Przededworze.  Bu farw yn nhrychineb awyr 10 Ebrill 2010 ger Smolensk.

## Ffilmiau
**Popioly* (1965)
**Wniebowstapienie* (1969)
**Epilog norymberski* (1971)
**Na krawedzi* (1973)
**Sekret Enigmy* (1979)
**Polonia restituta* (1981)
**Desperacja* (1989)

Categori:Actorion o Wlad Pwyl
Categori:Dioddefwyr y trychineb awyr 10 Ebrill 2010
Categori:Genedigaethau 1936
Categori:Marwolaethau 2010
Maria Kaczyńska

Gwraig yr Arlywydd Gwlad Pwyl oedd **Maria Kaczyńska** (ganwyd **Maria Helena Mackiewicz**; 21 Awst 1942 – 10 Ebrill 2010).

Cafodd ei eni yn Machów. Priododd y gwleidydd Lech Kaczyński yn 1978. Bu farw hi mewn trychineb awyr ar 10 Ebrill 2010.

## Gweler hefyd 
* Lech Kaczyński
* Jarosław Kaczyński

Categori:Dioddefwyr y trychineb awyr 10 Ebrill 2010
Categori:Genedigaethau 1942
Categori:Marwolaethau 2010
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Donald Tusk

Prif Weinidog Gwlad Pwyl o 2007 hyd 2014 ac o 2023 ymlaen yw **Donald Franciszek Tusk** (ganwyd 22 Ebrill 1957).

Categori:Genedigaethau 1957
Categori:Gwleidyddion o Wlad Pwyl
Categori:Prif Weinidogion Gwlad Pwyl
Huntingdon (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Essex, Dwyrain Lloegr, yw **Harwich a Gogledd Essex** (Saesneg: *Harwich and North Essex*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

East of England - Huntingdon constituency.svg|Etholaeth Huntingdon yn Ne-ddwyrain Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1983.

## Aelodau Seneddol 
* 1983–2001: John Major (Ceidwadol)
* 2001–2024: Jonathan Djanogly (Ceidwadol)
* 2024–presennol: Ben Obese-Jecty (Ceidwadol)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Nwyrain Lloegr
Categori:Sefydliadau 1983
Sheffield Hallam (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Ne Swydd Efrog, Dwyrain Lloegr, yw **Sheffield Hallam**. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

Yorkshire and the Humber - Sheffield Hallam constituency.svg|Etholaeth Sheffield Hallam yn Swydd Efrog a'r Humber

Crëwyd yr etholaeth fel etholaeth sirol yn 1885.

## Aelodau Seneddol 
* 1885–1916: Charles Beilby Stuart-Wortley (Ceidwadol)
* 1916–1918: H. A. L. Fisher (Rhyddfrydol)
* 1918–1922: Douglas Vickers (Ceidwadol)
* 1922–1928: Frederick Sykes (Ceidwadol)
* 1928–1939: Louis William Smith (Ceidwadol)
* 1939–1959: Roland Jennings (Ceidwadol)
* 1959–1987: John Osborn (Ceidwadol)
* 1987–1997: Irvine Patnick (Ceidwadol)
* 1997–2005: Richard Allan (Y Democratiaid Rhyddfrydol)
* 2005–2017: Nick Clegg (Y Democratiaid Rhyddfrydol)
* 2017–2019: Jared O'Mara (Llafur; wedyn annibynnol)
* 2019–presennol: Olivia Blake (Llafur)

## Cyfeiriadau 
Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Swydd Efrog a'r Humber
Categori:Sefydliadau 1885
Joseph Jenkins

Ffermwr, bardd a theithiwr o Dregaron oedd **Joseph Jenkins** ("*The Welsh Swagman*"; 27 Chwefror 1818 – 26 Medi 1898).

Cafodd ei eni ym Mlaenplwyf, Ceredigion.  Priododd Betty Evans yn 1846.

## Cyfeiriadau
Categori:Beirdd y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Beirdd Cymraeg o Gymru
Categori:Ffermwyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1818
Categori:Marwolaethau 1898
Categori:Pobl o Geredigion
Fyodor I, tsar Rwsia

bawd|dde|200px|Paentiad o'r enw *Feodor Ioannovich presents a golden chain to Boris Godunov* gan Aleksey D. Kivshenko (1851-96)
Tsar olaf yr Ymerodraeth Rwsaidd Rurik oedd **Fyodor I Ivanovich** (neu **Feodor I Ioannovich**; 31 Mai 1557 – 16/17 Ionawr (NS) 1598).

Ef oedd mab Ifan yr Ofnadwy ac Anastasia Romanovna. Yn Saesneg, weithiau fe'i elwir yn **Feodor the Bellringer** yn sgil ei ffydd cadarn a'i dueddiad o deithio'r wlad yn canu'r clychau mewn eglwysi. Fodd bynnag, ni ddefnyddir yr enw "Bellringer" nemor byth. Cafodd ei eni ym Moscfa a chafodd ei goroni'n Tsar ac Unben Rwsia gyfan yn  Eglwys Gadeiriol Dormition, Moscfa, ar 31 Mai 1584.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1557
Categori:Marwolaethau 1598
Categori:Pobl o Foscfa
Categori:Teyrnoedd yr 16eg ganrif
Categori:Tsariaid Rwsia
Eric Clapton

Gitarydd roc o Sais yw **Eric Patrick Clapton** (ganed 30 Mawrth, 1945 yn Ripley). Mae'n gyn aelod o The Yardbirds a Cream.

## Discograffi 
### Albymau solo 
* *Eric Clapton* (1970)
* *461 Ocean Boulevard* (1973)
* *Slowhand* (1977)
* *Another Ticket* (1981)
* *Journeyman* (1989)

Categori:Cerddorion Seisnig
Categori:Genedigaethau 1945
Y Deyrnas Newydd

[bawd|250px|de|Ramesses II: un o'r pedwar cerflun enfawr tu allan i [Abu Simbel.]]

**Y Deyrnas Newydd** yw'r enw a roddir i'r cyfnod rhwng tua 1570 CC a 1070 CC yn hanes yr Hen Aifft.

Syniad a ddatblygwyd gan eifftolegwyr yn y 19g oedd rhannu hanes yr Hen Aifft yn nifer o deyrnasoedd; nid oedd yr hen Eifftwyr ei hunain yn meddwl am eu hanes fel hyn. Ystyrir bod y Deyrnas Newydd yn cynnwys brenhinoedd y 18fed Brenhinllin hyd yr 20fed Brenhinllin.

Cyrhaeddodd grym yr Hen Aifft ei uchafbwynt yn ystod yr Hen Deyrnas, yn enwedig yn ystod teyrnasiad Thutmose III, a arweiniodd ymgyrchoedd milwrol tu hwnr i afon Ewffrates. Gwelodd y cyfnod yma hefyd chwyldro crefyddol Akhenaten, a theyrnasiad byr Tutankhamun, a ddaeth yn enwog pan gafwyd hyd i'w fedd yn nechrau'r 20g. Un arall o frenhinoedd adnabyddus y Deyrnas Newudd oedd Ramesses II (1279-1213 CC).

Daeth y Deyrnas Newydd i ben pan gollodd brenin olaf yr 20fed Brenhinllin, Ramesses XI, ei afael ar yr orsedd. Daeth Archoffeiriaid Amun yn Thebes y rheolwyr rhan ogleddol yr Aifft, tra daeth Smendes yn rheolwr y de, gan sefydlu'r 21ain Brenhinllin yn Tanis.

## 18fed  Brenhinllin 1550 CC - 1295 CC
### 19eg Brenhinllin 1295 CC. - 1186 CC. 
### 20fed Brenhinllin 1185 CC. - 1070 CC 
## Gweler hefyd
* Brenhinoedd yr Aifft

Categori:Yr Hen Aifft
Ludwigsburg

Lleolir dinas **Ludwigsburg** yn nhalaith Baden-Württemberg yn yr Almaen, tua 12&nbsp;km (7.5 milltir) i'r gogledd o Stuttgart, ger afon Neckar. Ludwigsburg yw prif ganolfan dosbarth dinesig Ludwigsburg gyda phoblogaeth o tua 87,000.

Mae'n adnabyddus am ei chrochenwaith porslen.

Gefeillir y ddinas â Chaerffili, Cymru.

## Oriel luniau 

Ludwigsburg-Schloss-16-2009-gje.jpg
Ludwigsburg-Schloss-65-Tourist im Spiegel-2009-gje.jpg
Ludwigsburg-Schloss-76-Galerie-2009-gje.jpg
Ludwigsburg-Schlossgarten-34-barocke Broderie-2009-gje.jpg
Ludwigsburg-Schlossgarten-Kuerbisfest-20-2014-gje.jpg
Ludwigsburg-Schloss Favorite-24-2009-gje.jpg
Ludwigsburg-Schloss Monrepos-16-2009-gje.jpg
Ludwigsburg-Monrepos-Park-08-Aeste-2009-gje.jpg

Categori:Dinasoedd yr Almaen
Categori:Aneddiadau Baden-Württemberg
Písek

Tref yn y Weriniaeth Tsiec yw **Pisek** a leolir yn Ne Bohemia. Poblogaeth: 29,081 (amcangyfrifiad 1 Ionawr, 2005). Cyfeirir ati weithiau fel "Athen y De" (h.y. de'r Weriniaeth Tsiec) am fod cymaint o sefydliadau addysg yno.

Gefeillir Pisek â thref Caerffili, Cymru.

250px|bawd|dim|Canol Pisek

Categori:Trefi Tsiecia
An t-Acha Mòr

Lleolir pentref **An t-Acha Mòr** (Gaeleg yr Alban; Saesneg: ***Achmore***) ar ynys Leòdhas (*Lewis*) yn Ynysoedd Allanol Heledd, yr Alban. Dyma'r unig bentref ar yr ynys nad yw'n gorwedd ar lan y môr.

Ceir gweddillion cylch cerrig cynhanesyddol ar gwr y pentref.

Categori:Pentrefi Ynysoedd Allanol Heledd
Steòrnabhagh

Prifddinas ynys Leòdhas yw **Steòrnabhagh** (Gaeleg yr Alban; Saesneg: **Stornoway**; Sgoteg: *Stornowa*).
Dyma'r unig dref weddol fawr yn Ynysoedd Allanol Heledd yn yr Alban, gyda phoblogaeth o tua 9,000 (26,370 sy'n byw yn yr ynysoedd cyfan).

Steòrnabhagh yw canolfan weinyddol yr ynysoedd lle ceir pencadlys *Comhairle nan Eilean Siar* ('Cyngor Ynysoedd Heledd', Saesneg: *Western Isles Council*). Mae gan y dref goleg, amgueddfa, llyfrgell, oriel celf, cwrs golff, canolfan chwaraeon a chanolfan y celfyddydau, An Lanntair, ag agorwyd yn 2005. Adeiladwyd castell yn y dref gan deulu MacNicol tua 1100. Dinistrwyd y castle ym 1653 gan fyddin Oliver Cromwell, a deffnyddiwyd y gweddillion i adeiladu pier yn y 1800au.

Daw'r enw o'r enw Norseg *Stjornavagr*.

Ceir cysylltiad fferi ag Ulapul (*Ullapool*) ar y tir mawr. Mae maes awyr bychan ger pentref Mealabost (*Melbost*), ryw ddwy filltir i ffwrdd.

dim|260px|bawd|Steòrnabhagh
dim|bawd|260px|Neuadd y dref
dim|bawd|260px|Gardd goffa yr Iolaire

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Ynysoedd Allanol Heledd
Hawayo Takata

Roedd **Hawayo Hiromi Takata** (24 Rhagfyr 1900 – 11 Rhagfyr 1980) yn Americanes-Japaneaidd a anwyd yn Hanamaulu, Tiriogaeth Hawaii. Hi oedd y person i gyflwyno Reici i'r Gorllewin. Siaradai Japaneg yn rhugl ac roedd yn wybodus am ddiwylliant Japan ac Unol Daleithiau America (a elwir yn *Nisei*). O fewn y gymuned Reici, mae dadl ynglŷn â Takata o hyd, oherwydd ei chais i gynnal yr ymarferiad fel rhyw fath o  o dan ei rheolaeth.

## Gweler hefyd 
*Mikao Usui
*Chujiro Hayashi

## Nodiadau 
## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1900
Categori:Marwolaethau 1980
Categori:Merched yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl a aned yn Hawaii
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Japaneaidd
Avallon

200px|bawd|Canol Avallon

Dinas a *commune* yng nghanolbarth Ffrainc yw **Avallon**, sy'n *sous-préfecture* yn *département* Yonne, *région* Bourgogne-Franche-Comté. Mae'n gorwedd ar lan Afon Cousin.

Ceir eglwys arddull Romanesg yno a sawl adeilad hynafol arall.

Categori:Dinasoedd Ffrainc
Categori:Cymunedau Yonne
Sens

250px|bawd|Eglwys Gadeiriol Sens.

Dinas a *commune* yng nghanolbarth Ffrainc yw **Sens**, sy'n *sous-préfecture* yn *département* Yonne,*région* Bourgogne-Franche-Comté. Mae'n gorwedd ar lan Afon Yonne.

Mae'r ddinas yn adnabyddus am ei eglwys gadeiriol, sy'n dyddio o'r 12g hyd yr 16g: mae'n sedd Esgobaeth Sens.

Categori:Dinasoedd Ffrainc
Categori:Cymunedau Yonne
Bourg-en-Bresse

250px|bawd|Eglwys Gadeiriol Sens

Dinas a chymuned yn nwyrain Ffrainc yw **Bourg-en-Bresse**, sy'n brifddinas *département* Ain.

Mae'r ddinas yn adnabyddus am ei dwy eglwys hynafol, sef yr *Église de Brou* ac *Église Notre-Dame*.

Categori:Cymunedau Ain
Categori:Dinasoedd Ffrainc
Oyonnax

250px|bawd|Oyonnax

Tref a *commune*  yn nwyrain Ffrainc yw **Oyonnax**, sy'n un o *sous-préfectures* *département* Ain.

Mae'r ddinas yn adnabyddus am ei phensaernïaeth fodern, yn enwedig y *Centre Culturel* (Canolfan Diwylliant).

Categori:Cymunedau Ain
Inc

bawd|Poteli inc o'r Almaen
Hylif sy'n cynnwys pigmentau ac/neu lliwurau a ddefnyddir i liwio arwyneb er mwyn cynhyrchu delwedd, testun, neu ddyluniad yw **inc**. Defnyddir ysgrifbin, brwsh, neu gwilsyn i ysgrifennu ag inc.

Gelwir inc ni ellir ei ddileu yn **inc annileadwy** neu **inc parhaol**.

## Gweler hefyd
* Coden inc
* Inc India
* Inc seffalopod
* Inciwr
* Papur sugno
* Pot inc
* Prawf Rorschach (prawf blotiau inc)
* Rholer inc
* Stand inc


Categori:Argraffu
Categori:Deunydd ysgrifennu
Categori:Hylifau
The Drums

Band Americanaidd o Brooklyn, Efrog Newydd ydy **The Drums**. Aelodau'r band ydy Jonathan Pierce, Jacob Graham, Adam Kessler a Connor Hanwick. Maent wedi rhyddhau pedwar sengl, 'Summertime! Ep', 'Let's Go Surfing', 'I Felt Stupid' a 'Best Friend'. Bydd eu halbwm cyntaf, *The Drums*, yn gael ei ryddhau yn Mehefin.

Categori:Bandiau Americanaidd
Eduardo Galeano

Newyddiadurwr, awdur a nofelydd o Wrwgwái oedd **Eduardo Hughes Galeano** (3 Medi 1940 - 13 Ebrill 2015). Ei waith mwyaf adnabyddiedig yw *Memoria del fuego* (Atgofion Tân, 1986) a *Las venas abiertas de América Latina* (Gwythiennau Agored America Ladin, 1971) sydd wedi eu cyfieithu i dros ugain o ieithoedd eraill ac sy'n trosi ffiniau *genres*; drwy gyfuno ffuglen, newyddiaduraeth, dadansoddi gwleidyddol, a hanes.

## Bywyd
Ganed Galeano yn Montevideo, Wrwgwái (Uruguay) i deulu dosbarth canol Catholig o dras Ewropeaidd.
Fel cynifer o fechgyn ifanc America Ladin, breuddwydiodd am fod yn chwaraewr pêl-droed ac fe adlewyrchid hyn yn rhai o'i weithiau, fel *El Fútbol A Sol Y Sombra* (Pêl-droed Mewn Haul a Chysgod). Yn ei arddegau, fe weithiodd mewn sawl swydd — gweithiwr ffatri, casglwr biliau, peintiwr arwyddion, negesydd, teipiwr, a gweithiwr banc. Yn 14 mlwydd oed, gwerthodd Galeano ei gartŵn gwleidyddol cyntaf i wythnosolyn y Blaid Sosialaidd, *El Sol*. Priododd am y tro cyntaf yn 1959.

Dechreuodd ei yrfa fel newyddiadurwr yn y 1960au cynnar fel golygydd *Marcha*, cofnodolyn wythnosol dylanwadol gyda chyfranwyr megis Mario Vargas Llosa, Mario Benedetti, Manuel Maldonado Denis a Roberto Fernández Retamar. Am ddwy flynedd fe weithiodd fel golygydd y papur dyddiol *Época* a gweithiodd fel prif olygydd gwasg y brifysgol. Yn 1962, yn dilyn ysgariad, fe briododd Graciela Berro.

Yn 1973, bu *coup* milwrol Wrwgwái; carcharwyd Galeano ac yna gorfodwyd ef i ffoi o'r wlad. Fe waharddwyd ei lyfr *Las venas abiertas de América Latina* gan y llywodraeth milwrol asgell-dde, ond nid yn Wrwgwái yn unig, ond hefyd yn Tsile ac yn yr Ariannin. Yn 1976 fe briododd am y trydydd tro gyda Helena Villagra, ond yn ystod yr un flwyddyn, cipiodd Videl rym yn yr Ariannin yn dilyn *coup* gwaedlyd ac fe ychwanegwyd enw Galeano at restr y rhai a'u condemniwyd gan sgwadiau lladd. Bu rhaid iddo ffoi unwaith eto, y tro hwn i Sbaen, ble ysgrifennodd *Memoria del fuego*.

Dychwelodd i fyw yn Montevideo yn 1985. Yn 2007, cafodd lawdriniaeth llwyddiannus i drin canser yr ysgyfaint. Bu farw 13 Ebrill 2015 yn 74 oed o ganser yr ysgyfaint.

## Chávez ac Obama
Ar 17 Ebrill 2009, yn ystod sesiwn agoriadol pumed Uwchgynhadledd yr Amerig, yn Port of Spain, Trinidad a Tobago, fe gyflwynodd Arlywydd Feneswela, Hugo Chávez gopi o *Las venas abiertas de América Latina* i Arlwydd UDA, Barack Obama, a oedd ar ei daith ddiplomatidd cyntaf i'r rhanbarth. Fe arweiniodd hyn at fersiwn Saesneg y nofel (*Open Veins Of Latin America*) gyrraedd rhif 2, a'r ferswin Sbaeneg gyrraedd rhif 11 ar restr gwerthiant gorau Amazon.com.

Categori:Genedigaethau 1940
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Wrwgwái
Categori:Llenorion yr 21ain ganrif o Wrwgwái
Categori:Llenorion Sbaeneg o Wrwgwái
Categori:Marwolaethau 2015
Categori:Newyddiadurwyr o Wrwgwái
Categori:Pobl o Montevideo
Butterflies (cân 3+2)

Cân gan Maxim Fadeev a Malka Chaplin yw "**Butterflies**". Bydd y band Belarwsaidd 3+2 yn perfformio'r gân hon yn y Gystadleuaeth Cân Eurovision 2010 i gynrychioli eu mamwlad. Disodlodd y gân hon "*Far Away*" gan 3+2, y gân sydd wedi cael ei dewis o flaen "*Butterflies*".

Categori:Caneuon Eurovision 2010
MGMT

Band Americanaidd o Brooklyn, Efrog Newydd ydy **MGMT**, sy'n cynnwys Andrew VanWyngarden a Ben Goldwasser. Ffurfiwyd y band yn Wesleyan University. Aeth eu halbwm cyntaf *Oracular Spectacular* i #12 yn Siart Swyddogol Albymau y DU. Rhyddhawyd eu hail albwm, *Congratulations* ar Ebrill 13, 2010.

Categori:Bandiau Americanaidd
Lech Kaczyński

Arlywydd Gwlad Pwyl o 2005 hyd ei farwolaeth yn 2010 oedd **Lech Aleksander Kaczyński** (18 Mehefin 1949 - 10 Ebrill 2010).

Cafodd ei eni yn Warsaw, yn fab y peiriannydd Rajmund Kaczyński a brawd gefell y gwleidydd Jarosław Kaczyński. Priododd Maria Mackiewicz yn 1978. Gweithiodd fel actor pan oedd yn blentyn.

Bu farw ef yn y trychineb awyr 10 Ebrill 2010, gyda'i wraig.

Categori:Arlywyddion Gwlad Pwyl
Categori:Dioddefwyr y trychineb awyr 10 Ebrill 2010
Categori:Genedigaethau 1949
Categori:Gwleidyddion o Wlad Pwyl
Categori:Marwolaethau 2010
Fflach

Label a stiwdio recordio yng Nghymru yw **Fflach**. Fe'i sefydlwyd ym 1980 gan aelodau y grŵp Ail Symudiad sef y ddau frawd, Richard a Wyn Jones, Gareth Lewis a Robin Davies.

Record gyntaf y label oedd y sengl *Twristiaid yn y Dre* a ryddhawyd yn gynnar yn 1981. Yn ogystal â recordio caneuon Ail Symudiad; aeth y cwmni ymlaen i recordio a ryddhau cynnyrch nifer fawr o grŵpiau eraill, gan gynnwys Y Ficar, Eryr Wen, Malcolm Neon, Angylion Stanley, Y Diawled, Rocyn a Maffia Mr Huws.

Sefydlwyd stiwdio mewn festri capel yn Aberteifi cyn symud yn ddiweddarach i Heol Dinbych-y-Pysgod, ble newidiwyd adeilad allanol i fod yn stiwdio. Yn ddiweddarach ffurfiwyd is-labeli er mwyn ryddhau mathau gwahanol o gerddoriaeth gan gynnwys corau, canu gwerin a cherddoriaeth roc.

Yn dilyn marwolaethau y brodyr Richard a Wyn yn 2021, daeth cynlluniau i ail-lansio fel cwmni cydweithredol. Ar ddiwedd 2024 cyhoeddwyd y bwriad i werthu cyfranddaliadau i unigolion er mwyn creu cwmni newydd 'Fflach Cymunedol' fydd yn berchen i'r gymuned.

## Is-labeli 
* **fflach:tradd**. Sefydlwyd ym 1997 er mwyn hybu cerddoriaeth draddodiadol Gymreig yng Nghymru ac yn rhyngwladol.
* **Rasp**. Sefydlwyd yn 2000 ar gyfer cerddoriath pop a roc.

## Detholiad artistiaid
Ar Fflach
* Ail Symudiad
* Dom
* Malcolm Neon

Ar Rasp
* Mattoidz
* Lowri Evans
* Garej Dolwen
* Y Ffug
* Bromas
* Castro
* Texas Radio Band
* MC Mabon
* Swci Boscawen

Ar fflach:tradd
* Llio Rhydderch
* Julie Murphy and Dylan Fowler
* Ceri Rhys Matthews
* Cass Meurig
* Sild
* Gwilym Bowen Rhys
* DnA (Delyth and Angharad Jenkins)

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Gwefan swyddogol Fflach
* Fflach Cymunedol

Categori:Labeli recordio Cymreig
Categori:Cwmnïau a sefydlwyd ym 1981
Sgwâr Coch

325px|bawd|Eglwys gadeiriol Sant Basil a'r Tŵr Spasskaya, Sgwâr Coch
Sgwâr yn Moscfa yw **Sgwâr Coch** (Rwseg, Красная площадь, *Krásnaya plóshchad’*, a gaiff ei ystyried yn ganol dinas Mosgfa. Mae'n gwahanu'r Cremilin oddi wrth y faestref fasnachol, draddodiadol a elwir yn Kitai-gorod, lle ceir y priffyrdd a'r cysylltiadau trenau a bysiau mwyaf o'r ddinas.

Does a wnelo'r enw ddim oll â lliw'r adeiladau, neu Gomiwnyddiaeth gan mai gwyngalch oedd ar yr adeiladau yn draddodiadol, ac enwyd y sgwâr flynyddoedd cyn cysylltwyd y lliw coch gyda Chomiwnyddiaeth. Daw'r gair o'r Rwsieg  "красная" (*crasnaya*), sef "coch" neu "brydferth", ac fe'i rhoddwyd i ddisgrifio rhan fechan o'r sgwâr rhwng Eglwys Gadeiriol Sant Basil a Thwr Spassky, un o dyrrau'r Cremlin.

Mae'r pared militaraidd yn cael ei gynnal yma'n flynyddol ar Galan Mai.

## Cyfeiriadau 
Categori:Moscfa
Laon

250px|bawd|Canol hanesyddol Laon

Dinas a *commune* yn Ffrainc yw **Laon**, sy'n brifddinas *département* Aisne. Fe'i lleolir i'r dwyrain o Baris. Mae'n ganolfan i'r *arrondissement* o'r un enw hefyd.

Mae Laon yn adnabyddus am ei heglwys gadeiriol, sef y Cathédrale Notre-Dame de Laon, a adeiladwyd rhwng y 12g a'r 13g. Mae'n enghraifft nodiadol o bensaernïaeth arddull Gothig. Ceir sawl eglwys ac adeilad hanesyddol arall hefyd. Amgylchynir canol y dref gan fur canoloesol.

Categori:Cymunedau Aisne
Categori:Dinasoedd Ffrainc
Categori:Enwau llefydd o darddiad Celtaidd
Château-Thierry

250px|bawd|Château Thierry: y Tŵr Balhan a rhan o'r muriau.
Dinas a chymuned yn Ffrainc yw **Château-Thierry**, sy'n un o *sous-préfectures* *département* Aisne. Fe'i lleolir 90&nbsp;km (56 milltir) i'r gogledd-ddwyrain o Baris. Mae'n gorwedd ar lan Afon Marne. Mae'n ganolfan i'r *arrondissement* o'r un enw hefyd.

Enwir y ddinas ar ôl y castell sy'n ei dominyddu, sef y Château de Château-Thierry (11g). Ymladdwyd Brwydr Château-Thierry yn y cyffiniau ym mis Mai 1918 fel rhan o gyrch mawr gan luoedd yr Almaen ar ddiwedd y Rhyfel Byd Cyntaf.

Categori:Cymunedau Aisne
Categori:Dinasoedd Ffrainc
Afon Aisne

250px|bawd|Afon Aisne yn Soissons
Llifa **Afon Aisne** trwy ogledd-ddwyrain Ffrainc. Mae'n un o lednentydd afon Oise. Enwir *département* Aisne ar ei hôl. Yng nghyfnod y Rhufeiniaid yng Ngâl roedd hi'n cael ei hadnabod fel yr ***Axona***.

Gorwedd tarddle'r Aisne yng nghoedwig Argonne, yn Rembercourt-Sommaisne ger Sainte-Menehould yn Champagne-Ardenne. Llifa i gyfeiriad y gogledd ac wedyn i'r gorllewin trwy *départements* Aisne, Marne a Meuse i ymuno yn Afon Oise ger Compiègne. Ei hyd yw tua 290&nbsp;km (180 milltir).

Ymladdwyd rhai o frwydrau mawr y Rhyfel Byd Cyntaf ar lannau Aisne.

Mae'r trefi a dinasoedd ar ei lan yn cynnwys Soissons, Aisne.

Aisne
Categori:Daearyddiaeth Grand Est
Categori:Aisne
Categori:Ardennes
Categori:Marne
Categori:Meuse
Denis Diderot

Athronydd ac awdur o Ffrainc oedd **Denis Diderot** (5 Hydref 1713 - 31 Gorffennaf 1784).

## Llyfryddiaeth
**Pensées philosophiques* (1746)
**Promenade du sceptique* (1747)
**Les bijoux indiscrets* (1748)
**Lettre sur les aveugles* (1749)
**Le Fils naturel* (drama) (1757)
**Le Père de famille* (drama) (1758)
**Jacques le fataliste*
**Essais sur la peinture*
**Le Neveu de Rameau* (c.1770)
**La religieuse*

Categori:Athronwyr o Ffrainc
Categori:Athronwyr yr Oleuedigaeth
Categori:Dramodwyr Ffrangeg o Ffrainc
Categori:Genedigaethau 1713
Categori:Gwyddoniadurwyr o Ffrainc
Categori:Llenorion y 18fed ganrif o Ffrainc
Categori:Llenyddiaeth erotig
Categori:Marwolaethau 1784
Categori:Nofelwyr Ffrangeg o Ffrainc
Categori:Pobl o Haute-Marne
Soissons

Dinas a *commune* yn Ffrainc yw **Soissons**, sy'n un o *sous-préfectures* *département* Aisne. Fe'i lleolir yng ngogledd Ffrainc i'r gogledd-ddwyrain o Baris. Mae'n ganolfan i'r *arrondissement* o'r un enw hefyd. Gorwedd ar lan Afon Aisne.

Mae'n sedd esgobaeth Soissons. Dyddia'r eglwys gadeiriol o'r 13g. Dinistrwyd rhan helaeth Soissons yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf.

Categori:Cymunedau Aisne
Categori:Dinasoedd Ffrainc
Sweet People

Trydydd ymgais i ennill Cystadleuaeth Cân Eurovision 2010 dros Wcráin yw'r gân "**Sweet People**". "I Love You gan Vasyl Lazarovich oedd yr ymgeisydd cyntaf ond ar ôl i lywodraeth yr Wcráin newid cafodd y gantores Alyosha ei phleidleisio i gynrychioli ei gwlad gyda "To Be Free". Fodd bynnag diarddelwyd y gân am fod y gân ar gael am flwyddyn cyn Eurovision 2010 sydd yn erbyn rheolau'r EBU. Yn y diwedd cafodd Alyosha ei dewis i ganu "*Sweet People*" yn Oslo, Norwy.

Categori:Caneuon Eurovision 2010
Erik Solbakken

Cyflwynydd teledu o Norwy yw **Erik Solbakken** (ganed 17 Tachwedd 1984 yn  Hemsedal, Norwy). Bydd Solbakken yn cyflwyno Cystadleuaeth Cân Eurovision 2010 gyda  Haddy Jatou N'jie a Nadia Hasnaoui.

Mae ef wedi cyflwyno nifer o raglenni teledu i blant gan gynnwys Barne-tv, Julemorgen, a Superkviss, yn ogystal â Barnetimen for de minste ar NRK P2.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1984
Categori:Cyflwynwyr teledu o Norwy
Arfbeisiau Cymru

, yn y Chronica Majora]]
Mae'r erthygl hon yn rhestru rhai o **arfbeisiau hanesyddol Cymru**. Am restr o faneri Cymreig, gweler yma. 

Ceir dau fath o arfbais, arfbais personol yr unigolyn (arglwydd neu uchelwr fel arfer) ac arfbais a oedd yn perthyn i deyrnas neu ran o'r wlad.

## Arfbeisiau personol Tywysogion Cymru
## Arfbeisiau Teyrnasoedd Cymru
## Pymtheg Llwyth Gwynedd
Mae'r arfbeisiau canlynol i'w gweld mewn ystafell arbennig yn Erddig wedi'u creu ar gyfer perchennog y tŷ, Philip Yorke (1743 - 1804) a oedd hefyd yn gyfrifol am gyhoeddi llyfr ar arfbeisiau Cymru.

Coat of Arms of NEFYDD HARDD, of Caernarvonshire, Lord of Nant Conway.png|Nefydd Hardd o Gaernarfon, Arglwydd Nant Conwy

## Unigolion eraill
## Yr Eglwys yng Nghymru 

Delwedd:Coat of Arms of the Church in Wales.svg|Baner yr Eglwys yng Nghymru
Delwedd:Coat of Arms of the Diocese of Bangor.svg|Esgobaeth Bangor
Delwedd:Coat of Arms of the Diocese of St Asaph.svg|Esgob Llanelwy
Delwedd:Coat of Arms of the Diocese of St Davids.svg|Esgob Tyddewi
Delwedd:Coat of Arms of the Diocese of Swansea & Brecon.svg|Esgobaeth Abertawe ac Aberhonddu
Delwedd:Coat of Arms of the Diocese of Monmouth.svg|Esgobaeth Mynwy
Delwedd:Coat of Arms of the Diocese of Llandaff.svg|Esgobaeth Llandaf
Delwedd:Church of Wales group Arms.svg|Y cwbwl gyda'i gilydd

## Siroedd
## Arall

Delwedd:University of Wales.svg|Prifysgol Cymru
Delwedd:Ascribed Arms of Dewi Sant.svg|Arfbais a grewyd yn ddiweddar i goffáu Dewi Sant 

## Arfbeisiau Saeson a Normaniaid yng Nghymru 

Delwedd:CoA Hugh le Despenser (elder).svg|Hugh le Despenser (yr hynaf)
Delwedd:CoA Gilbert de Clare.svg|Gilbert de Clare
Delwedd:William de Braose, coat of arms, Falkirk Roll.svg|teulu Brewys (de Braose), Arglwydd Bramber a Gŵyr
Delwedd:Herbert arms.svg|Iarll Penfro
Delwedd:CoA Arms of the Earl of Carnarvon.svg|Iarll Caernarfon
Delwedd:COA Baron Grey de Ruthyn.svg|Reginald Grey, 3ydd Barwn Grey de Ruthyn
Delwedd:COA 1st Baron Grey of Wilton.svg|Barwn 1af Grey o Wilton
Delwedd:Arms of Grey of Rotherfield.svg|Ail Farwn Grey o Wilton
Delwedd:Arms of Hugh of Cyfeiliog, 5th Earl of Chester.svg|Hugh de Kevelioc, 5ed Iarll Caer
Delwedd:Bernard de Newmarket, lord of brecon.svg|Bernard de Newmarket, Arglwydd Brycheiniog

## Gweler hefyd
*Rhestr baneri'r Alban
*Rhestr baneri Cymru
*Arfbeisiau Esgobaethau yr Eglwys yng Nghymru
*Bathodyn Brenhinol Cymru

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*Arfbeisiau Gregynog (Plas Gregynog)

Cymru
Categori:Herodraeth Cymru
Categori:Rhestrau Cymru
Llyn Bychan

Gorwedd **Llyn Bychan** yng Nghoedwig Gwydyr, Sir Conwy, tua 2 filltir i'r dwyrain o Gapel Curig. Mae'n llyn 3 acer sy'n rhan o Barc Coedwig Gwydyr a Pharc Cenedlaethol Eryri. Ei hyd yw tua 225 metr a'i led tua 100 metr ar ei letaf.

Mae'r llyn yn gorwedd mewn pant rhwng Llyn Geirionydd i'r gogledd a Llyn Goddionduon i'r de. Yn anarferol, ceir dwy ffrwd yn llifo o'r llyn, un yn llifo i'r de i Lyn Goddionduon a'r llall yn llifo i'r gogledd i Lyn Geirionydd. Bwydir y llyn ei hun gan sawl ffrwd fach.

Ceir brithyll brown yn y llyn, a ddefnyddwyr gan bysgotwyr lleol. Mae'r brithyll yn cael eu stocio ar gyfer pysgota.

Gellir cyrraedd y llyn trwy ddilyn llwybr trwy'r goedwig sy'n cychwyn ar yr A5 tua chwarter milltir i'r gorllewin o'r Tŷ Hyll.

## Cyfeiriadau
Categori:Betws-y-Coed
Bychan
Afon Weaver

Llifa **Afon Weaver** (Saesneg: *River Weaver*) trwy Swydd Gaer yng ngogledd-orllewin Lloegr. Ei hyd yw tua 50 milltir (80&nbsp;km).

Mae'n tarddu ger pentref bychan Bulkeley tua 8 milltir i'r gorllewin o Nantwich. Oddi yno mae'n llifo ar gwrs deheuol. Ger Wrenbury mae Camlas Llangollen yn ei chroesi ar bont. Ger Audlem mae'n troi i gyfeiriad y gogledd ac mae Camlas Undeb Swydd Amwythig yn ei chroesi. Llifa'r afon yn ei blaen i Nantwich a heibio i Winsford a Northwich i lifo i aber Afon Merswy ger Runcorn lle mae pont yn dwyn y draffordd M56 drosti.

[dim|250px|bawd|Afon Weaver ger [Nantwich]]

Weaver
Runcorn

250px|bawd|Map cludiant o Runcorn a'r cylch

Tref fawr yn sir seremonïol Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr, yw **Runcorn**. Fe'i lleolir mewn ardal ddi-blwyf yn awdurdod unedol Bwrdeistref Halton. Saif ar lan aber Afon Merswy gyferbyn i Widnes, tua 8 milltir i'r de-orllewin o Warrington. Llifa Afon Weaver i aber Merswy ger y dref.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Runcorn boblogaeth o 61,789.

Mae Caerdydd 207.8 km i ffwrdd o Runcorn ac mae Llundain yn 268.4&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Lerpwl sy'n 18&nbsp;km i ffwrdd.

Mae'n adnabyddus fel canolfan cludiant. Ceir pen gorllewinol Camlas Manceinion (*Manchester Ship Canal*) ger y dref a gorsaf reilffordd. Ceir sawl ffordd fawr yno, yn cynnwys yr M56 sy'n mynd heibio i'r de. Mae'n ganolfan ddiwydiannol hefyd.

Ceir sawl pentref hanesyddol sy'n rhan o ardal drefol Runcorn erbyn heddiw, yn cynnwys Halton a Norton lle ceir Priordy Norton.

250px|bawd|dim|Stryd Fawr Runcorn

## Adeiladau a chofadeiladau
*Y Brindley (theatr)
*Castell Halton

## Enwogion
*Syr John Chesshyre (1662-1738), cyfreithiwr 
*Thomas Alfred Jones (1880-1956), milwr
*Lorna Webb (g. 1983), seiclwraig

## Gweler hefyd
*Gorsaf reilffordd Dwyrain Runcorn

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Halton
Categori:Trefi Swydd Gaer
Warner Bros.

Cynhyrchydd ffilmiau a rhaglenni teledu Americanaidd ydy **Warner Bros. Entertainment, Inc.** (a adwaenir hefyd fel **Warner Bros. Pictures**, neu'n syml **Warner Bros.** — mae'r enw **Warner Brothers** a ddefnyddir yn aml yn anghywir.).

Fel un o'r prif stiwdios ffilm, mae'n îs-gwmni i Time Warner, ac mae ganddo'i bencadlys yn Burbank, Califfornia ac yn Ninas Efrog Newydd. Mae gan Warner Bros. nifer o îs-gwmnïau, gan gynnwys Warner Bros. Studios, Warner Bros. Pictures, Warner Bros. Interactive Entertainment, Warner Bros. Television, Warner Bros. Animation, Warner Home Video, New Line Cinema, TheWB.com, a DC Comics. Mae Warner hefyd yn berchen ar hanner y The CW Television Network.

## Cyfeiriadau
Categori:Cwmnïau a sefydlwyd ym 1918
Categori:Cwmnïau cynhyrchu ffilmiau
Categori:Is-gwmnïau Time Warner
Shinjitai

Mae ***shinjitai*** (yn shinjitai: 新字体; yn kyūjitai: 新字體; gan olygu "ffurf y cymeriad newydd") yn ffurfiau o kanji a ddefnyddir yn Japan ers cyhoeddi'r Rhestr Kanji Tōyō ym 1946. Mae rhai ffurfiau yn shinjitai ar gael hefyd yn Tsieinëeg symledig, ond nid yw shinjitai mor ymestynnol mewn cwmpas ei haddasiad. O'r herwydd, mae kanji Japaneg ddiweddar yn tebygu'n well i gymeriadau Tsieinëeg traddodiadol. O ddiweddar, mae'r Japaneg wedi cael ei haddasu'n drwyadl - ysgrifennir nifer o eiriau yn hiragana bellach yn unig (e.e., geiriau syml, geirynnau) neu yn katakana yn unig (e.e., onomatopoeia, benthygeiriau, anifeiliaid). Felly, mae'r rhif cyffredinol o kanji a ddefnyddir o fewn Japaneg ddiweddar yn llawer llai nag yn Tsieinëeg.

Crëwyd shinjitai gan leihau'r nifer o strociau yn *kyūjitai* (旧字体/舊字體, gan olygu "ffurf yr hen gymeriad"), kanji ni symleiddiwyd sydd yn gyfartal i gymeriadau Tsieinëeg traddodiadol.

Bu cwbl o gamau er mwyn symleiddio'r iaith ers y 1950au, ond dim camau ers cyhoeddi'r Rhestr Kanji Jōyō ym 1981.

## Dolenni allanol 
* Kanji - Symleiddiadau'r Japaneg
* *The 20th Century Japanese Writing System: Reform and Change* gan Christopher Seeley 

### Trawsnewid glyffiau 
* Trawsnewidydd syml o Shinjitai i Kyūjitai

Kanji
Rhestr pobl o Budapest

Dyma **restr o bobl o Budapest**, prifddinas Hwngari. Mae'n cynnwys pobl a aned yn y ddinas honno neu a ddaeth yn aelodau amlwg o'r gymuned.


Pobl o Budapest
Budapest
Goddrych

**Goddrych** yw'r peth neu berson sy'n cyflawni'r weithred mewn brawddeg ac a fynegir gan y ferf. Gelwir y weithred gan oddrych mewn brawddeg yn draethiad. Yr enw am air penodol sy'n derbyn gweithred y goddrych yw 'gwrthrych'. Does dim rhaid i'r goddrych ei hun fod yn bresennol mewn brawddeg; gall fod yn ddealledig ac yn achos y Gymraeg a sawl iaith arall gall ffurf y ferf ei ddynodi, e.e. 'gwelaf'.

## Gweler hefyd 
* Cyflenwad (ieithyddiaeth)
* Cyplad
* 
* Gwrthrych
* 
* Brawddeg
* Cyflwr goddrychol

Categori:Gramadeg
Categori:Termau iaith
Haddy N'jie

Cantores, cyfansoddwraig a newyddiadurwr o Norwy ydy '''Haddy Jatou N'jie''' (ganed 25 Mehefin 1979) yn Oslo. Daw ei thad o'r Gambia a'i mam o Norwy. Cafodd ei magu yn Kolbotn ger Oslo, a hi yw'r hynaf o bump o siblingiaid.

Gweithiodd N'jie fel newyddiadurwr i *Dagsrevyen*, a bu'n golofnydd i *Dagbladet*. Bydd hi'n cyflwyno Cystadleuaeth Cân Eurovision 2010 gyda Erik Solbakken a Nadia Hasnaoui.

## Disgograffiaeth
Mae N'jie wedi rhyddhau tri albwm solo gan gynnwys:
*White Lies (rhyddhawyd 16 Medi 2005)
*Welcome Home (rhyddhawyd 1 Mehefin 2009)
*World of the Free (rhyddhawyd  25 Ionawr 2010)

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1979
Categori:Cyflwynwyr teledu o Norwy
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Ehediad TWA 800

[bawd|Ailadeiladu malurion TWA 800 mewn awyrendy yn [Calverton Executive Airpark.]]
bawd|Llwybr hedfan TWA 800. Mannau lle casglwyd gweddillion yr awyren yw'r petryalau lliw.
Boeing 747-131 a ffrwydrodd a chrasiodd i Gefnfor yr Iwerydd ger East Moriches, Efrog Newydd, UDA, ar 17 Gorffennaf, 1996, am tua 20:31 EDT, 12 munud ar ôl ei esgynfa, gan ladd pob un o'r 230 o bobl arno oedd **Ehediad Trans World Airlines 800 (TWA 800)**. Ehediad teithwyr rhyngwladol rheolaidd o Ddinas Efrog Newydd, Efrog Newydd, i Rufain, yr Eidal, gydag arhosiad ym Mharis, Ffrainc, oedd TWA 800.

Tra yr oedd ymchwilwyr damweiniau o'r Bwrdd Diogelwch Cludiant Cenedlaethol (NTSB) yn teithio i fan y crash, lle cyrhaeddant trannoeth, bu tybiaeth gynnar taw ymosodiad terfysgol oedd achos y cwymp. O ganlyniad, dechreuodd y Biwro Ymchwilio Ffederal (FBI) ymchwiliad troseddol ar yr un pryd. Un fis ar bymtheg yn ddiweddarach cyhoeddodd yr FBI nad oedd unrhyw dystiolaeth o weithred troseddol, a daeth y biwro ei ymchwiliad i ben.

Daeth ymchwiliad yr NTSB i ben gyda'i adroddiad terfynol pedair mlynedd yn hwyrach ar 23 Awst 2000. Achos debygol y damwain, yn ôl casgliad yr adroddiad, oedd ffrwydrad tanwydd/anweddau fflamadwy mewn tanc tanwydd, ac, er ni ellir ei ddweud yn sicr, achos fwyaf tebygol y ffrwydrad oedd cylched byr. O ganlyniad i'r crash, datblygwyd gofynion newydd ar gyfer awyrennau er mwyn osgoi ffrwydradau tanciau tanwydd yn y dyfodol.

Mae nifer o ddamcaniaethau amgen ynghylch TWA 800 yn bodoli, a'r mwyaf boblogaidd o'r rhain yw'r syniad taw taflegryn gan derfysgwr neu Lynges yr Unol Daleithiau a achosodd yr awyren i gwympo a bod cynllwyn gan y llywodraeth i gadw hyn yn gyfrinach. Daeth damcaniaeth y taflegryn i'r amlwg gan yr oedd llygad-dystion yn ardal Long Island yn honni gweld rhywbeth yn debyg i fflêr neu dân gwyllt esgyn i'r awyr a ffrwydro. Ond yn ôl yr Asiantaeth Gwybodaeth Ganolog (CIA) wnaethont weld dim ond yr awyren ar dân, nid cyrch taflegryn.

## Cyfeiriadau
## Ffynonellau
Categori:Damweiniau a digwyddiadau awyrennu
Categori:Efrog Newydd (talaith)
Categori:Trychinebau 1996
Categori:Trychinebau awyr
Categori:Trychinebau yn yr Unol Daleithiau
Langres

250px|bawd|Sgwâr Claude Henriot, Langres

Cymuned yn *département* Haute-Marne, *région* Grand Est, Ffrainc, yw **Langres**.

## Hanes
Prifddinas y Lingones oedd Langres, gyda'r enw *Andematunnum*.

## Adeiladau a chofadeiladau
*Eglwys Gadeiriol Saint-Mammès 
*Eglwys Saint-Martin
*Neuadd y Ddinas
*Porth Moulins

## Enwogion
*Denis Diderot (1713-1784), athronydd
*Jules Violle (1841–1923), ffisegydd

Categori:Cymunedau Haute-Marne
Nantwich

Tref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr, yw **Nantwich** (neu **Yr Heledd Wen** yn y Gymraeg weithiau). Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Dwyrain Swydd Gaer. Gorwedd ar lan Afon Weaver a Chamlas Undeb Swydd Amwythig.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 13,964.

Yn hanesyddol bu'n enwog am ei diwydiant halen. Mae'n adnabyddus am ei hadeiladau gwyn a du hynafol, hanner pren, sy'n cynnwys tri adeilad rhestredig graddfa I. Mae Caerdydd 182.1 km i ffwrdd o Nantwich ac mae Llundain yn 238.3&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Stoke-on-Trent sy'n 22.5&nbsp;km i ffwrdd.

Lleolir y dref tua 5 milltir i'r de-orllewin o Crewe. Mae'n groesffordd hanesyddol gyda'r priffyrdd A530, A529 ac A534 yn ymledu ohoni. Mae'r briffordd A534/A51 yn osgoi'r dref i'r gogledd a'r dwyrain.

Ceir terfyn gogleddol Camlas Llangollen i'r gogledd-orllewin o Nantwich, ar Gamlas Undeb Swydd Amwythig. Adlewyrchir y cysylltiad â Chymru yn yr enw stryd 'Welsh Row' ac efallai yn elfen gyntaf enw'r dref ei hun, sef *nant*.

## Adeiladau a chofadeiladau
*Amgueddfa Nantwich
*Capel yr Annibynwyr 
*Churche's Mansion
*Eglwys Santes Fair
*Gwesty'r Coron
*Neuadd Dorfold
*Tŷ Townwell

## Enwogion
*Syr Randolph Crewe (1559–1646), barnwr
*George Latham (m. 1871), pensaer
*William Pickersgill (1861–1928), peiriannydd

## Gweler hefyd
*Gorsaf reilffordd Nantwich
*Rhestr enwau Cymraeg ar drefi a llefydd eraill yn Lloegr

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Dwyrain Swydd Gaer
Categori:Plwyfi sifil Swydd Gaer
Categori:Trefi Swydd Gaer
Daeargryn Yushu 2010

bawd|200px|Canolbwynt y daeargryn
Daeargryn a darodd Yushu, Qinghai, Tsieina, am 7:49 yn y bore amser lleol ar 14 Ebrill 2010 oedd **daeargryn Yushu 2010**, gan fesur 6.9 Mw. Bu farw 2,698 o bobl, anafwyd rhyw 12,000, ac mae 270 o bobl ar goll.

Categori:2010 yn Tsieina
Yushu 2010
Categori:Hanes Tsieina
Gwlad Belg yng Nghystadleuaeth Cân Eurovision 2010

Cadarnhawyd y bydd **Gwlad Belg yng Nghystadleuaeth Cân Eurovision 2010**, gyda Vlaamse Radio- en Televisieomroep (VRT) yn dewis y 52il cystadleuydd Belgaidd ar gyfer Eurovision. Dewiswyd Tom Dice gan VRT i gynrychioli Gwlad Belg yn y gystadleuaeth a gynhelir yn Oslo, Norwy ym Mai 2010. Bydd yn perfformio'r gân "Me and My Guitar".

## Cyfeiriadau
Categori:Cystadleuaeth Cân Eurovision 2010
The Jeremy Kyle Show

Mae'r rhaglen ***The Jerremy Kyle Show*** yn cael ei darlledu ar ITV1. Mae'n cael ei chyflwyno gan Jeremy Kyle a'i bartner seiciatryddol Graham Stanier.

Categori:Rhaglenni teledu ITV
Categori:Rhaglenni teledu Saesneg o'r Deyrnas Unedig
Brwydr Twthil (1401)

:''Erthygl am un o frwydrau'r Tywysog Owain Glyn Dŵr yw hon; am un o frwydrau Rhyfel y Rhosynnau, gweler Brwydr Twthil (1461)''

Cafodd **Brwydr Twthil** ei hymladd ar 2 Tachwedd 1401 rhwng byddin Owain Glyn Dŵr ac amddiffynwyr Caernarfon.  Roedd canlyniad y frwydr yn ansicr; adroddwyd bod 300 o filwyr Cymreig wedi cael eu lladd yn ystod y frwydr, ond amlygodd y digwyddiad allu Glyn Dŵr i ymosod ar gestyll Seisnig yn y gogledd.

## Gweler hefyd
*Brwydr Twthil (1461) - Rhyfeloedd y Rhosynnau

## Cyfeiriadau
Categori:1401
Categori:15fed ganrif yng Nghymru
Twthil
Categori:Caernarfon
Categori:Hanes Gwynedd
Categori:Owain Glyn Dŵr
Brwydr Bunker Hill

[bawd|*The Death of General Warren at the Battle of Bunker Hill* gan [John Trumbull]]

Ymladdwyd **Brwydr Bunker Hill** ger Boston, Massachusetts ar 17 Mehefin 1775 yn ystod Rhyfel Annibyniaeth America.  Roedd y frwydr yn fuddugoliaeth i'r fyddin Brydeinig, o dan arweinyddiaeth General Howe; ond dioddefodd y fyddin golledion mawr - lladdwyd mwy na 200 o filwyr.  Collwyd tua 100 o filwyr gan y gwrthryfelwyr Americanaidd, o dan arweinyddiaeth William Prescott.  Fel un o ddigwyddiadau pwsyig cyntaf y rhyfel, gwelir y frwydr fel tystiolaeth bod y gwrthryfelwyr yn barod i frwydro dros ryddid eu gwlad.

Categori:1775
Bunker Hill
Parc Gwledig Llynnoedd Cosmeston

Lleolir **Parc Gwledig Llynnoedd Cosmeston** (Saesneg: *Cosmeston Lakes Country Park*), a adnabyddir fel rheol fel **Llynnoedd Cosmeston**, yn nwyrain Bro Morgannwg, tua phum milltir i'r gorllewin o ddinas Caerdydd rhwng Penarth a'r Sili. Noder mai 'Costwn' yw'r enw frodorol Gymraeg ar yr ardal, er pur anaml gwelir **Parc Gwledig Llynnoedd Costwn**.

Mae'r parc yn cynnwys dros 100 hectar. Ceir llyn mawr yng nghanol y parc gyda phyllau eraill, gwlybtiroedd a choed o'i gwmpas. Ger y llyn mwyaf darganfuwyd safle pentref canoloesol. Ar gwr dwyreiniol y parc ceir maes criced Clwb Golff Morgannwg.

## Nodweddion
200px|chwith|bawd|Eleirch ar y llyn
Prif nodwedd y parc gwledig hwn yw'r ddau lyn mawr sydd wedi'u rhannu gan bont ar y prif lwybr troed 'ffordd filltir'. Mae gan y parc gwledig amrywiaeth o gynefinoedd sy'n gorchuddio dros 100 hectar o dir a dŵr, gyda rhai ardaloedd wedi'u dynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig, gan warchod y rhywogaethau planhigion ac anifeiliaid prin ac amrywiol.

Mae hanes y llynnoedd sy'n ganolbwynt i'r parc yn cychwyn gyda datblygu chwareli calchfaen yno yn y 1890au. Peidiodd y gwaith yn 1970. Llenwyd rhai o'r pyllau gan ffynonellau naturiol i greu llynnoedd a welir heddiw. Cafodd y tipiau gwastraff eu tirweddu wedyn. Agorodd y parc i’r cyhoedd yn 1978 a’i ddyrchafu i statws Gwarchodfa Natur Leol ym mis Mai 2013.

Mae'r llyn yn cynnwys amrywiaeth eang o adar dŵr, gan gynnwys elyrch, hwyaid gwyllt, gwyachod, a chwtieir ac ati. Mae hanner dwyreiniol y llyn ar agor i'w llogi i glybiau chwaraeon dŵr di-fodur, megis cychod rhwyfo, sy'n gysylltiedig â Chyngor Bro Morgannwg.

O fewn y parc gwledig gellir dod o hyd i Pentref Canoloesol Cosmeston.

Dechreuodd parkrun Llynnoedd Cosmeston ar 7 Rhagfyr 2019 ac fe'i cynhelir bob dydd Sadwrn am 09:00am.

## Gweler hefyd
* Pentref Canoloesol Cosmeston

## Dolen allanol
* Tudalen swyddogol  ar wefan Cyngor Sir Bro Morgannwg
* Cosmeston Lakes Country Park fideo drôn gan Gyngor Sir Bro Morgannwg (2016)
* Cosmeston Lakes Country Park fideo o'r Parc (2023)

## Cyfeiriadau
Cosmeston
Llynnoedd Cosmeston
Categori:Sili a Larnog