open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1565

15g - **16g** - 17g
1510au 1520au 1530au 1540au 1550au - **1560au** - 1570au 1580au 1590au 1600au 1610au
1560 1561 1562 1563 1564 - **1565** - 1566 1567 1568 1569 1570

----

## Digwyddiadau 
*23 Ionawr - Brwydr Talikota yn India
*1 Mawrth - Sefydlu'r ddinas Rio de Janeiro

### Llyfrau
*Camillo Porzio - *La Congiura dei baroni*
*John Stow - *Summarie of Englyshe Chronicles*
*Bernardino Telesio - *De natura juxta propria principia*

## Genedigaethau 
*28 Medi &ndash; Alessandro Tassoni, bardd (m. 1635)
*10 Tachwedd &ndash; Robert Devereux, 2ail Iarll Essex (m. 1601)
**tua* &ndash; Richard Hughes, bardd (m. 1619)

## Marwolaethau 
*27 Medi &ndash; Rowland Meyrick, Esgob Bangor, tua 60
*9 Rhagfyr &ndash; Pab Pïws IV, tua 66
*13 Rhagfyr &ndash; Conrad Gesner, botanegydd a sŵolegydd, 49

## Cyfeiriadau
1524

15g - **16g** - 17g
1470au 1480au 1490au 1500au 1510au - **1520au** - 1530au 1540au 1550au 1560au 1570au
1519 1520 1521 1522 1523 - **1524** - 1525 1526 1527 1528 1529 

----

## Digwyddiadau 
*17 Ebrill &ndash; Mae Giovanni da Verrazzano yn gyrraedd Bae Efrog Newydd.
*8 Mehefin - Brwydr Acajutla yn Ne America.

### Llyfrau
*Erasmus &ndash; *De libero arbitrio diatribe sive collatio*

## Genedigaethau 
*23 Awst &ndash; François Hotman, cyfreithwr ac awdur (m. 1590)
*7 Medi &ndash; Thomas Erastus, diwiynydd o'r Swistir (m. 1583)
*11 Medi &ndash; Pierre de Ronsard, bardd o Ffrainc (m. 1585)
**yn ystod y flwyddyn*
**Richard Bulkeley, gwleidydd (m. 1573)
*''tua'r dyddiad yma'' 
**Luís Vaz de Camões, bardd o Bortiwgal (m. 1580)
**Lewis ab Owain ap Meurig, bonheddwr ac aelod seneddol (m. 1590)
**Louise Labé, bardd o Ffrainc (m. 1566)

## Marwolaethau 
*20 Gorffennaf &ndash; Claude, Duges Llydaw, brenhines Ffrainc, 24
*24 Rhagfyr &ndash; Vasco da Gama, fforiwr o Bortiwgal, 55-65

## Cyfeiriadau
1563

15g - **16g** - 17g
1510au 1520au 1530au 1540au 1550au - **1560au** - 1570au 1580au 1590au 1600au 1610au
1558 1559 1560 1561 1562 - **1563** - 1564 1565 1566 1567 1568 

----

## Digwyddiadau 
*4 Rhagfyr &ndash; Cyfarfod olaf Cyngor Trent, fu'n rhan o ymateb yr Eglwys Gatholig i'r Diwygiad Protestannaidd
**yn ystod y flwyddyn* &ndash; Deddf Seneddol yn awdurdodi cyfieithu'r Beibl i'r Gymraeg (a'r Llyfr Gweddi Gyffredin)
### Llyfrau
**John Foxe - ''Foxe's Book of Martyrs''

## Genedigaethau 
200px|bawd|Barbara Gamage (Sidney) gyda'i plant
**yn ystod y flwyddyn*
**John Dowland, cyfansoddwr (m. 1626)
**Michael Drayton, bardd (m. 1631)
**Barbara Gamage, aeres, Iarlles Caerlŷr (m. 1621)

## Marwolaethau 
*1 Chwefror &ndash; Menas, ymerawdwr Ethiopia, 63
*11 Awst (tua) &ndash; Bartolomé de Escobedo, cyfansoddwr, 60au

## Cyfeiriadau
*
1566

15g - **16g** - 17g
1510au 1520au 1530au 1540au 1550au - **1560au** - 1570au 1580au 1590au 1600au 1610au
1561 1562 1563 1564 1565 - **1566** - 1567 1568 1569 1570 1571

----

## Digwyddiadau 
*7 Ionawr &ndash; Michele Ghislieri yn dod yn bab, fel Pïws V.

### Llyfrau
* Diego de Landa – *Relación de las cosas de Yucatán*

### Cerddoriaeth
*Orlande de Lassus – *Nouvelles chansons*, llyfr cyntaf

## Genedigaethau 
*19 Mehefin – James VI a I, brenin yr Alban a Lloegr (m. 1625)
*20 Mehefin &ndash; Sigismund III Vasa, brenin Gwlad Pwyl a Sweden (d. 1632)
**yn ystod y flwyddyn* &ndash; Roger Cadwaladr, merthyr Catholig (m. 1610)

## Marwolaethau 
*9 Mawrth &ndash; David Rizzio, ysgrifennydd Mari I, brenhines yr Alban, *tua* 32
*25 Ebrill &ndash; Diane de Poitiers, cariad Harri II, brenin Ffrainc, 66
*6 Medi (neu 5 Medi) &ndash; Swleiman y Godidog, Swltan Ymerodraeth yr Otomaniaid
**yn ystod y flwyddyn* &ndash; John Salusbury, AS, gŵr cyntaf Catrin o Ferain

## Cyfeiriadau
1568

15g - **16g** - 17g
1510au 1520au 1530au 1540au 1550au - **1560au** - 1570au 1580au 1590au 1600au 1610au
1563 1564 1565 1566 1567 - **1568** - 1569 1570 1571 1572 1573

----

## Digwyddiadau 
*13 Mai - Brwydr Langside rhwng Mari, brenhines yr Alban a'i brawd James Stewart
*23 Mai - Brwydr Heiligerlee rhwng yr Iseldiroedd a'r byddin Fryslân
*20 Hydref - Brwydr Jodoigne rhwng Sbaen a'r Iseldiroedd

### Llyfrau
*Wawrzyniec Grzymała Goślicki - *De optimo senatore*

## Genedigaethau 
*5 Medi - Tommaso Campanella, bardd (m. 1639)

## Marwolaethau 
* 26 Ionawr &ndash; Lady Catherine Grey, 27
*1 Awst &ndash; William Barlow, offeiriad, *tua* 69
*31 Awst &ndash; Humphrey Lhuyd, meddyg, hynafiathydd ac awdur, *tua* 41
*3 Hydref &ndash; Elisabeth o Valois, brenhines Felipe II, brenin Sbaen, 43
*30 Rhagfyr &ndash; Roger Ascham, athro, *tua* 53

## Cyfeiriadau
1562

15g - **16g** - 17g
1510au 1520au 1530au 1540au 1550au - **1560au** - 1570au 1580au 1590au 1600au 1610au
1557 1558 1559 1560 1561 - **1562** - 1563 1564 1565 1566 1567 

----

## Digwyddiadau 
*1 Mawrth - Cyflafan y cymuned Huguenot yn Wassy-sur-Blaise, Ffrainc.
*1 Mai - Sylfaen y wladfa Huguenot yn Florida.
*5 Tachwedd - Brwydr Corrichie yn yr Alban
*19 Rhagfyr - Brwydr Dreux
### Llyfrau
* William Bullein &ndash; ''Bullein's Bulwarke of Defence againste all Sicknes, Sornes, and Woundes*
* Giacomo Barozzi da Vignola &ndash; *Regola delli cinque ordini d'architettura* 
### Drama
* Thomas Norton a Thomas Sackville - *Gorboduc*

## Genedigaethau 
*20 Ionawr &ndash; Ottavio Rinuccini, cyfansoddwr (d. 1621)
*25 Tachwedd &ndash; Lope de Vega, bardd a dramodydd (m. 1635)
**yn ystod y flwyddyn*
**Rowland Heylyn, cyhoeddwr (m. 1632)
**Huw Lewys, clerigwr a llenor (m. 1634)

## Marwolaethau 
* 9 Hydref &ndash; Gabriele Falloppio, meddyg, 39
**yn ystod y flwyddyn* &ndash; Siôn Brwynog, bardd llys, *tua'' 52

## Cyfeiriadau
1567

15g - **16g** - 17g
1510au 1520au 1530au 1540au 1550au - **1560au** - 1570au 1580au 1590au 1600au 1610au
1562 1563 1564 1565 1566 - **1567** - 1568 1569 1570 1571 1572

----

## Digwyddiadau 
*15 Mai &ndash; Priodas Mari I, brenhines yr Alban, a James Hepburn, 4ydd Iarll Bothwell.
*10 Tachwedd &ndash; Brwydr Saint-Denis
**yn ystod y flwyddyn* &ndash; Eisteddfod Caerwys, 1567

### Llyfrau
*Cyhoeddi'r Testament Newydd a'r Llyfr Gweddi Gyffredin yn y Gymraeg gan William Salesbury
*Gruffydd Robert - *Dosparth Byrr ar y rhann gyntaf i ramadeg Cymraeg*
### Drama
*Jean-Antoine de Baïf - *Le Brave*
### Cerddoriaeth
*Gian Domenico del Giovane da Nola – Villanellas

## Genedigaethau 
*15 Mai &ndash; Claudio Monteverdi, cyfansoddwr (m. 1643)
*Tachwedd &ndash; Thomas Nashe, nofelydd, dramodydd, a dychanwr o Sais (m. tua 1601)

## Marwolaethau 
*10 Chwefror - Henry Stuart, Arglwydd Darnley, priod Mari, brenhines yr Alban, 21
*2 Mehefin - Shane O'Neill
*12 Mehefin &ndash; Richard Rich, Twrnai Cyffredinol Cymru 1532-1558, *tua* 70

## Cyfeiriadau
1571

15g - **16g** - 17g
1520au 1530au 1540au 1550au 1560au - **1570au** - 1580au 1590au 1600au 1610au 1620au
1566 1567 1568 1569 1570 - **1571** - 1572 1573 1574 1575 1576

----

## Digwyddiadau 
*24 Mai &ndash; Tân fawr Moscfa
*27 Mehefin &ndash; Sefydlwyd Coleg Yr Iesu, Rhydychen, gan Hugh Price
*7 Hydref &ndash; Brwydr Lepanto

### Llyfrau
*François de Belleforest &ndash; *La Pyrénée*
*Alonso de Molina  &ndash; *Arte de la lengua mexicana y castellana*

### Cerddoriaeth
*Elias Ammerbach &ndash; *Orgel oder Instrument Tabulatur*

## Genedigaethau 
* 22 Ionawr &ndash; Syr Robert Cotton, Barwnig 1af, o Connington (m. 1631)
* 15 Chwefror &ndash; Michael Praetorius, cyfansoddwr (m. 1621)
* 29 Medi &ndash; Caravaggio, arlunydd (m. 1610)
* 27 Rhagfyr &ndash; Johannes Kepler, seryddwr (m. 1630)

## Marwolaethau 
* 13 Chwefror &ndash; Benvenuto Cellini, arlunydd, 70
* 17 Gorffennaf &ndash; Georg Fabricius, bardd, 55
* 3 Hydref &ndash; John Jewel, offeiriad, 49

## Cyfeiriadau
1572

15g - **16g** - 17g
1520au 1530au 1540au 1550au 1560au - **1570au** - 1580au 1590au 1600au 1610au 1620au
1567 1568 1569 1570 1571 - **1572** - 1573 1574 1575 1576 1577

----

## Digwyddiadau 
*Chwefror - Sylfaen Ysgol Harrow gan Elisabeth I, brenhines Lloegr.
*13 Mai - Grigor XIII yn dod yn pab.
*19 Gorffennaf - Wanli yn dod yn ymerawdwr Tsieina
*18 Awst - Priodas Harri o Navarre a Marguerite de Valois.
*23 Awst - Cyflafan Gŵyl Sant Bartholomew
*9 Tachwedd - Dechreuad y Gwarchae Sancerre
### Llyfrau
*Rafael Bombelli - ''L'Algebra* 
### Drama
*Jean de la Taille - *Saül le furieux*
### Barddoniaeth
*Luís de Camões - *Os Lusiadas*
### Cerddoriaeth
*Girolamo Scotto - *Il primo libro de madrigali a due voci''

## Genedigaethau 
*22 Ionawr &ndash; John Donne, bardd Seisnig o'r teulu Dwnn (m. 1631)
*11 Mehefin &ndash; Ben Jonson, bardd a dramodydd (m. 1637)
**yn ystod y flwyddyn* &ndash; Thomas Tomkins, cyfansoddwr (m. 1656)

## Marwolaethau 
*1 Mai &ndash; Pab Pïws V, 68
*24 Tachwedd &ndash; John Knox, diwygiwr, 59?

## Cyfeiriadau
1573

15g - **16g** - 17g
1520au 1530au 1540au 1550au 1560au - **1570au** - 1580au 1590au 1600au 1610au 1620au
1568 1569 1570 1571 1572 - **1573** - 1574 1575 1576 1577 1578

----

## Digwyddiadau 
*25 Ionawr &ndash; Brwydr Mikatagahara yn Japan: mae Takeda Shingen yn trechu Tokugawa Ieyasu.
*6 Gorffennaf &ndash; Sefydlwyd dinas Córdoba, yr Ariannin, gan Jerónimo Luis de Cabrera.
*12 Gorffennaf &ndash; Diwedd y Gwarchae Haarlem
*15 Tachwedd &ndash; Sefydlwyd dinas Santa Fe, yr Ariannin, gan Juan de Garay.
### Cerddoriaeth
*Cipriano de Rore - *Sacrae cantiones*

## Genedigaethau 
*26 Ebrill &ndash; Marie de' Medici, gwraig Harri IV, brenin Ffrainc (m. 1642)
*15 Gorffennaf &ndash; Inigo Jones, pensaer (m. 1652)
*7 Hydref &ndash; William Laud, Archesgob Caergaint (m. 1645)
**yn ystod y flwyddyn* 
**Gabrielle d'Estrées, cariad Harri IV, brenin Ffrainc (m. 1599)
**Robert Mansell, swyddog yn y llynges o Gymru (m. 1656)

## Marwolaethau 
*13 Mawrth &ndash; Michel de l'Hôpital, gwleidydd, tua 66
*Gorffennaf &ndash; Étienne Jodelle, bardd a dramodydd, 41
*27 Hydref &ndash; Laurentius Petri, archesgob Sweden, 74
**yn ystod y flwyddyn* &ndash; Richard Bulkeley, gwleidydd, *tua* 48

## Cyfeiriadau
1574

15g - **16g** - 17g
1520au 1530au 1540au 1550au 1560au - **1570au** - 1580au 1590au 1600au 1610au 1620au
1569 1570 1571 1572 1573 - **1574** - 1575 1576 1577 1578 1579 

----

## Digwyddiadau 
*14 Ebrill - Brwydr Mookerheyde
*30 Mai - Harri III yn dod yn frenin Ffrainc.
* **Llyfrau**
**Jean-Antoine de Baïf - *Etrenes de poezie Franzoeze an vers mezures*
**Nicolás Monardes - *Historia medicinal de las cosas que se traen de nuestras Indias Occidentales*

## Genedigaethau 
*5 Mawrth - William Oughtred, mathemategydd (m. 1660)
*6 Mai - Pab Innocent X (m. 1655)
*14 Hydref - Ann o Ddenmarc, brenhines James VI a I, brenin yr Alban a Lloegr (m. 1619)

## Marwolaethau 
*30 Mai - Charles IX, brenin Ffrainc, 23
*12 Rhagfyr - Selim II, ymerawdwr yr Otomaniaid, 50
**yn ystod y flwyddyn* - Hugh Price, cyfreithiwr, tua 79

## Cyfeiriadau
1570

15g - **16g** - 17g
1520au 1530au 1540au 1550au 1560au - **1570au** - 1580au 1590au 1600au 1610au 1620au
1565 1566 1567 1568 1569 - **1570** - 1571 1572 1573 1574 1575

----

## Digwyddiadau 
*8 Ionawr - Dechreuad y Cyflafan Velikiy Novgorod
*8 Awst - Cytundeb Saint-Germain

### Llyfrau
*Roger Ascham &ndash; *The Scholemaster*
*Abraham Ortelius &ndash; *Theatrum Orbis Terrarum*
*Andrea Palladio &ndash; ''I quattro libri dell'architettura*

### Cerddoriaeth
*Vincenzo Bellavere - *Giustiniane*, llyfr 1

## Genedigaethau 
*13 Ebrill &ndash; Guto Ffowc, milwr a theyrnfradwr (m. 1606)
**yn ystod y flwyddyn* &ndash; James Rhys Parry (Eos Eyas), bardd a chyfieithydd (m. 1625)

## Marwolaethau 
*17 Mawrth &ndash; William Herbert, Iarll 1af Penfro, *tua'' 69
*6 Gorffennaf &ndash; Margaret Clement, mathemategydd, 61/2
*27 Tachwedd &ndash; Jacopo Sansovino, pensaer, 84

## Cyfeiriadau
1575

15g - **16g** - 17g
1520au 1530au 1540au 1550au 1560au - **1570au** - 1580au 1590au 1600au 1610au 1620au
1570 1571 1572 1573 1574 - **1575** - 1576 1577 1578 1579 1580 

----

## Digwyddiadau 
*13 Chwefror - Coroniad Harri III, brenin Ffrainc
*14 Chwefror - Priodas Harri III, brenin Ffrainc, a Louise de Lorraine-Vaudémont
*28 Mehefin - Brwydr Nagashino, Japan
*26 Gorffennaf - Edmund Grindal yn dod yn Archesgob Caergaint.
*10 Hydref - Brwydr Dormans yn Ffrainc

### Llyfrau
**Arbatel de magia veterum*

## Genedigaethau 
*4 Tachwedd &ndash; Guido Reni, arlunydd
**yn ystod y flwyddyn*
**Thomas Button, fforiwr (m. 1634)
**William Vaughan, llenor a sefydlwr gwladfa Gymreig Cambriol (m. 1641)

## Marwolaethau 
*17 Mai &ndash; Matthew Parker, archesgob Caergraint, 70
*8 Hydref &ndash; Jan Matsys, arlunydd, *tua* 65

## Cyfeiriadau
1569

15g - **16g** - 17g
1510au 1520au 1530au 1540au 1550au - **1560au** - 1570au 1580au 1590au 1600au 1610au
1564 1565 1566 1567 1568 - **1569** - 1570 1571 1572 1573 1574

----

## Digwyddiadau 
*13 Mawrth &ndash; Brwydr Jarnac yn Ffrainc
*24 Awst &ndash; Brwydr Orthez yn Ffrainc
**yn ystod y flwyddyn* &ndash; Hugh Holland, bardd (m. 1633)

### Llyfrau
*Alonso de Ercilla &ndash; *La Araucana*

## Genedigaethau 
*16 Ebrill &ndash; John Davies, gwleidydd, bardd a cyfreithiwr (m. 1625)
*31 Awst &ndash; Jahangir, ymerawdwr Mughal (m. 1627)

## Marwolaethau 
*20 Ionawr – Myles Coverdale, cyfieithwr y Beibl, *tua* 80
*9 Medi – Pieter Bruegel yr Hynaf, arlunydd, tua 44

## Cyfeiriadau
1577

15g - **16g** - 17g
1520au 1530au 1540au 1550au 1560au - **1570au** - 1580au 1590au 1600au 1610au 1620au
1572 1573 1574 1575 1576 - **1577** - 1578 1579 1580 1581 1582 

----

## Digwyddiadau
*9 Ionawr - Yr ail Undeb Brwsel
*17 Medi - Cytundeb Bergerac rhwng Harri III, brenin Ffrainc, a'r bobl Huguenot
***Tachwedd** &ndash; Mae'r gomed fawr i'w gweld o'r Ddaear.
*13 Rhagfyr &ndash; Mae Ffransis Drake yn gadael Plymouth ar ei llong, y "Pelican".
**yn ystod y flwyddyn* &ndash; Gwnaed Morys Clynnog yn warden yr Ysbyty Seisnig yn Rhufain.

### Llyfrau
*28 Mai - Llyfr Bergen

### Barddoniaeth
*Cywydd marwnad Huw Llŷn i Walter Devereux, Iarll Essex, y gerdd Gymraeg draddodiadol gyntaf i gael ei hargraffu (fel atodiad i bregeth Saesneg a draddododd Richard Davies, Esgob Tyddewi, yng ngwasanaeth angladd yr iarll).

## Genedigaethau
*6 Chwefror - Beatrice Cenci (m. 1599)
*12 Ebrill - Y brenin Cristian IV, brenin Denmarc a Norwy (m. 1648)
*28 Mehefin - Peter Paul Rubens, arlunydd (m. 1640)
**yn ystod y flwyddyn* 
**Thomas Pritchard, archddiacon Llandaf (m. 1646)
**Gerardus Vossius, ysgolhaig a diwinydd Iseldiraidd (m. 1649)

## Marwolaethau
*26 Chwefror - Eric XIV, brenin Sweden, 43
*11 Mehefin - João III, brenin Portiwgal, 55

## Cyfeiriadau
1526

15g - **16g** - 17g
1470au 1480au 1490au 1500au 1510au - **1520au** - 1530au 1540au 1550au 1560au 1570au
1521 1522 1523 1524 1525 - **1526** - 1527 1528 1529 1530 1531 

----

## Digwyddiadau 
*14 Ionawr &ndash; Cytundeb Madrid, rhwng Ffransis I, brenin Ffrainc, a Siarl V, Ymerawdwr

### Llyfrau
*Teofilo Folengo - *Orlandino*
### Gwyddoniaeth
** Darganfyddiad yr elfen gemegol Sinc gan Paracelsus

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
*19 Mai - Go-Kashiwabara, ymerawdwr Japan, 61
*4 Awst - Juan Sebastián Elcano, fforiwr, 40?

## Cyfeiriadau
1559

15g - **16g** - 17g
1500au 1510au 1520au 1530au 1540au - **1550au** - 1560au 1570au 1580au 1590au 1600au 
1554 1555 1556 1557 1558 - **1559** - 1560 1561 1562 1563 1564 

----

## Digwyddiadau 
*15 Ionawr &ndash; Coroniad Elisabeth I, brenhines Lloegr, yn Abaty Westminster
*22 Mehefin &ndash; Priodas Felipe II, brenin Sbaen, ac Elisabeth o Valois.

### Llyfrau
*Joachim du Bellay - *Discours au roi*
*Realdo Colombo - *De Re Anatomica*

## Genedigaethau 
**yn ystod y flwyddyn*
**John Jones, merthyr (m. 1598)
**John Penry, merthyr (m. 1593)

## Marwolaethau 
*1 Ionawr &ndash; Cristian III, brenin Denmarc, 55
*10 Gorffennaf &ndash; Harri II, brenin Ffrainc, 40
*18 Awst &ndash; Pab Pawl IV
**tua* &ndash; Thomas Jones, AS, *tua* 60

## Cyfeiriadau
1582

15g - **16g** - 17g
1530au 1540au 1550au 1560au 1570au - **1580au** - 1590au 1600au 1610au 1620au 1630au
1577 1578 1579 1580 1581 - **1582** - 1583 1584 1585 1586 1587

----

## Digwyddiadau 
*26 Gorffennaf - Brwydr Ponta Delgada
**29? Tachwedd* - Priodas William Shakespeare ac Anne Hathaway

### Llyfrau
*George Buchanan - *Rerum Scoticarum Historia*
*Hieronimo de Caranza - *Libro dela Philosophia delas Armas*
### Cerddoriaeth
**Personent hodie* (cân)

## Genedigaethau 
*25 Mawrth - John Williams, Archesgob Efrog (m. 1650)
*23 Rhagfyr - Severo Bonini, cyfansoddwr (m. 1663)

## Marwolaethau 
*4 Hydref/15 Hydref &ndash; Santes Teresa o Ávila, 67
**yn ystod y flwyddyn* &ndash; Wu Cheng'en, nofelydd a bardd o gyfnod Brenhinllin Ming, *tua* 80

## Cyfeiriadau
1576

15g - **16g** - 17g
1520au 1530au 1540au 1550au 1560au - **1570au** - 1580au 1590au 1600au 1610au 1620au
1571 1572 1573 1574 1575 - **1576** - 1577 1578 1579 1580 1581 

----

## Digwyddiadau 
*25 Ionawr - Sylfaen y ddinas São Paulo da Assumpção de Loanda (Luanda) gan Paulo Dias de Novais
*1 Tachwedd - Coroniad Rudolf II, brenin Hwngari, Croatia a Bohemia, fel Ymerawdwr Glân Rhufeinig

### Llyfrau
*Jean Boudin - *Six livres de la République*
### Cerddoriaeth
*Luzzasco Luzzaschi – *Quivi sospiri*

## Genedigaethau 
**yn ystod y flwyddyn* 
**William Ames, miwinydd Piwritanaidd ac athronydd naturiol o Sais (m. 1633) 
**Sant John Roberts, merthyr Catholig (m. 1610)

## Marwolaethau 
*15 Mawrth &ndash; Luis de Requesens y Zúñiga, milwr a diplomydd o Sbaen, 67
*23 Mehefin &ndash; Levina Teerlinc, arlunydd, *tua* 55
*27 Awst &ndash; Tiziano, arlunydd o'r Eidal, tua 89
*22 Medi &ndash; Walter Devereux, Iarll 1af Essex, 35
*12 Hydref &ndash; Maximilian II, Ymerawdwr Glân Rhufeinig, 49

## Cyfeiriadau
1581

15g - **16g** - 17g
1530au 1540au 1550au 1560au 1570au - **1580au** - 1590au 1600au 1610au 1620au 1630au
1576 1577 1578 1579 1580 - **1581** - 1582 1583 1584 1585 1586

----

## Digwyddiadau 
*25 Mawrth - Coroniad Felipe II, brenin Sbaen, fel Filipe I, brenin Portiwgal.

### Llyfrau
*Y Beibl Ostrog (ail argraff)
### Drama
*George Peele - *The Arraignment of Paris*
*Robert Wilson - *The Three Ladies of London*
### Cerddoriaeth
*Girard de Beaulieu – *Circe* (ballet)

## Genedigaethau 
*4 Ionawr - James Ussher, Awdur, archesgob, offeiriad, hanesydd, diwinydd ac athronydd o Iwerddon (m. 1656)
*21 Hydref - Domenico Zampieri, arlunydd (m. 1641)

## Marwolaethau 
* 7 Tachwedd - Richard Davies, esgob, 76?
* 1 Rhagfyr - Edmund Campion, merthyr Catholig, 41
**Yn ystod y flwyddyn:*
**Morys Clynnog, diwinydd Catholig, *tua* 55 
**Hywel ap Syr Mathew, bardd

## Cyfeiriadau
1580

15g - **16g** - 17g
1530au 1540au 1550au 1560au 1570au - **1580au** - 1590au 1600au 1610au 1620au 1630au
1575 1576 1577 1578 1579 - **1580** - 1581 1582 1583 1584 1585 

----

## Digwyddiadau 
*25 Awst - Brwydr Alcântara rhwng Sbaen a Portiwgal
*12 Medi - Felipe II, brenin Sbaen, yn dod yn frenin Portiwgal fel Filipe I

### Llyfrau
*Beibl "Ostrog"
*Llyfr "Concord" yr Eglwys Lutheraidd
*Michel de Montaigne - *Essais*

## Genedigaethau 
*Ebrill - Thomas Middleton, bardd a dramodydd (m. 1627)
*8 Ebrill - William Herbert, 3ydd Iarll Penfro (m. 1630)
*24 Ebrill - Vincent de Paul (m. 1660)
*17 Medi - Francisco de Quevedo, bardd (m. 1645)

## Marwolaethau 
*31 Ionawr - Henrique, brenin Portiwgal, 68
*4 Mai - John Wogan, AS, 41/2
*10 Mehefin - Luís de Camões, bardd, tua 56
*19 Awst - Andrea Palladio, pensaer, 71
**yn ystod y flwyddyn* - Wiliam Llŷn, bardd, *tua* 45

## Cyfeiriadau
1583

15g - **16g** - 17g
1530au 1540au 1550au 1560au 1570au - **1580au** - 1590au 1600au 1610au 1620au 1630au
1578 1579 1580 1581 1582 - **1583** - 1584 1585 1586 1587 1588 

----

## Digwyddiadau 
*Mai - Brwydr Shizugatake yn Japan
### Llyfrau
*Justus Lipsius - *De Constantia*
### Drama
*William Gager - *Dido*
### Cerddoriaeth
*Claudio Monteverdi – ''Madrigali spirituali a quattro voci posti in musica da Claudio Monteverde Cremonese, discepolo del Signor Marc'Antonio Ingegnieri*
*Tomás Luis de Victoria - *Duo Seraphim clamabant*

## Genedigaethau 
* 3 Mawrth - Edward Herbert, 3ydd Arglwydd Herbert o Cherbury (m. 1648)
* 10 Ebrill - Hugo Grotius, athronydd ac awdur (m. 1645)
* **Mai** - Dudley Digges, barnwr, gwleidydd a diplomydd o Loegr (m. 1639)
* **Medi** - Girolamo Frescobaldi, cyfansoddwr (m. 1643)
* 25 Rhagfyr - Orlando Gibbons, cyfansoddwr (m. 1625)

## Marwolaethau 
*9 Medi - Syr Humphrey Gilbert, morwr, *tua'' 53
*31 Rhagfyr - Tomos Erastus, awdur, 59

## Cyfeiriadau
1584

15g - **16g** - 17g
1530au 1540au 1550au 1560au 1570au - **1580au** - 1590au 1600au 1610au 1620au 1630au
1579 1580 1581 1582 1583 - **1584** - 1585 1586 1587 1588 1589 

----

## Digwyddiadau 
*18 Mai &ndash; Brwydr Nagakute yn Japan
*Rhagfyr &ndash; Cytundeb Joinville rhwng Ffrainc a Sbaen
### Llyfrau
*Giordano Bruno &ndash; *La Cena de le Ceneri* ("Cinio Mercher y Lludw")
*John Dee &ndash; *48 Claves angelicae*
*David Powel &ndash; *Historie of Cambria*
*John Soowthern &ndash; *Pandora

### Cerddoriaeth
*Llyfr madrigalau gan Giaches de Wert

## Genedigaethau 
* 29 Ionawr &ndash; Frederic Harri, Tywysog Orange (m. 1647)
* 29 Mawrth &ndash; Ferdinando Fairfax, 2ail Arglwydd Fairfax o Gameron
* 13 Ebrill &ndash; Albrecht VI, brenin Bafaria (m. 1665) 
* 10 Hydref &ndash; Philip Herbert, 4ydd Iarll Penfro (m. 1650)

## Marwolaethau 
* 18 Mawrth &ndash; Ifan IV, tsar Rwsia, 53
* 27 Ebrill &ndash; David Lewis, cyfreithiwr, *tua* 63/64
* 19 Mehefin &ndash; Ffransis, Dug Anjou ac Alençon, mab Harri II, brenin Ffrainc, 29
* 10 Gorffennaf &ndash; Wiliam I, Tywysog Orange, 51
* 17 Hydref &ndash; Rhisiart Gwyn, bardd a merthyr, *tua* 47
* 4 Tachwedd &ndash; Carlo Borromeo, cardinal, 46
**yn ystod y flwyddyn* &ndash; John Pryse, AS
*(tua) &ndash; William Salesbury, cyfieithwr, *tua'' 64

## Cyfeiriadau
1587

15g - **16g** - 17g
1530au 1540au 1550au 1560au 1570au - **1580au** - 1590au 1600au 1610au 1620au 1630au
1582 1583 1584 1585 1586 - **1587** - 1588 1589 1590 1591 1592

----

## Digwyddiadau 
*19 Awst - Sigismund III Vasa yn dod yn frenin Gwlad Pwyl.
*31 Hydref - Agoriad y Llyfrgell Prifysgol Leiden.

### Llyfrau
*George Gifford - *A discourse of the subtill practises of deuilles by witches and sorcerers*
*Thomas Herriot - *Brief and True Report of the New Found Land of Virginia*
*John Penry - *The Æquity of an Humble Supplication*
### Cerddoriaeth
*Andrea Gabrieli a Giovanni Gabrieli - *Concerti di Andrea, e di Gio[vanni] Gabrieli...*

## Genedigaethau 
*26 Chwefror - Stefano Landi, cyfansoddwr (m. 1639)
*15 Mehefin - Gabriel Oxenstierna, gwleidydd (m. 1640)
*18 Medi - Francesca Caccini, cyfansoddwr (m. tua 1640)
*3 Tachwedd - Samuel Scheidt, cyfansoddwr (m. 1653)
*17 Tachwedd &ndash; Joost van den Vondel, bardd a dramodydd (m. 1679)
**yn ystod yr hydref* &ndash; George Jamesone, arlunydd (m. 1644)
**tua* &ndash; Robert Carr, Iarll 1af Somerset (m. 1645)

## Marwolaethau 
*8 Chwefror - Mari I, brenhines yr Alban, 44
*15 Mawrth - Kaspar Olevianus, diwinydd, 50
*18 Ebrill &ndash; John Foxe, pregethwr Piwritanaidd ac hanesydd y saint, 70
*29 Awst - Vincenzo Bellavere, cyfansoddwr, *tua* 37
*19 Medi - Pamelius, diwinydd, 51

## Cyfeiriadau
1586

15g - **16g** - 17g
1530au 1540au 1550au 1560au 1570au - **1580au** - 1590au 1600au 1610au 1620au 1630au
1581 1582 1583 1584 1585 - **1586** - 1587 1588 1589 1590 1591

----

## Digwyddiadau 
*6 Gorffennaf - Cytundeb Berwick rhwng Lloegr a Ffrainc.
*22 Medi - Brwydr Zutphen
### Llyfrau
*William Bullokar - *Bref Grammar for English*
*John Knox - *Historie of the Reformatioun of Religioun within the Realms of Scotland*
### Cerddoriaeth
*Giaches de Wert – Llyfr madrigalau, cyf. 8

## Genedigaethau 
*20 Ionawr &ndash; Johann Schein, cyfansoddwr (m. 1630)
*9 Hydref &ndash; Leopold V, brenin Awstria (m. 1632)
**yn ystod y flwyddyn* &ndash; John Ford, dramodydd (m. 1639)

## Marwolaethau 
*5 Mai &ndash; Syr Henry Sidney, gwleidydd, 56
*24 Medi &ndash; Henry Jones, AS, 53/54
*17 Hydref &ndash; Syr Philip Sidney, mab Henry Sidney, bardd, 31 (yn y Frwydr Zutphen)
*12 Rhagfyr &ndash; Steffan Batory, brenin Gwlad Pwyl, 53

## Cyfeiriadau
1590

15g - **16g** - 17g
1540au 1550au 1560au 1570au 1580au - **1590au** - 1600au 1610au 1620au 1630au 1640au
1585 1586 1587 1588 1589 - **1590** - 1591 1592 1593 1594 1595

----

## Digwyddiadau 
*14 Mawrth - Brwydr Ivry yn Ffrainc
*17 Mai - Coroniad Ann o Ddenmarc fel brenhines yr Alban.
*15 Medi - Mae Wrban VII yn dod yn bab.
*5 Rhagfyr - Mae Grigor XIV yn dod yn bab.
### Llyfrau
*Thomas Nashe - *An Almond for a Parrat*
### Drama
*Christopher Marlowe - *Tamburlaine*
### Barddoniaeth
*Syr Philip Sidney - *Arcadia*
### Cerddoriaeth
*Claudio Monteverdi - Madrigalau

## Genedigaethau 
*9 Ionawr - Simon Vouet, arlunydd (m. 1649)
*30 Ionawr - Arglwyddes Anne Clifford, pensaer, gwleidydd a dyddiadurwr (m. 1676)
*13 Gorffennaf - Pab Clement X (m. 1676)

## Marwolaethau 
*6 Ebrill - Syr Francis Walsingham, gwleidydd, 58?
*27 Awst - Pab Sixtws V, 69
*27 Medi - Pab Wrban VII, 69

## Cyfeiriadau
1589

15g - **16g** - 17g
1530au 1540au 1550au 1560au 1570au - **1580au** - 1590au 1600au 1610au 1620au 1630au
1584 1585 1586 1587 1588 - **1589** - 1590 1591 1592 1593 1594

----

## Digwyddiadau 
*20 Awst &ndash; Mae James VI a I, brenin yr Alban a Lloegr, ac Ann o Ddenmarc yn briod trwy ddirprwy.

### Llyfrau
**The Tale of Troy* gan George Peele
### Cerddoriaeth
**Orchesographie* gan Thoinot Arbeau

## Genedigaethau 
*3 Mawrth &ndash; Gisbertus Voetius, awdur (m. 1676)
**tua* &ndash; Gruffudd Williams, Esgob Ossory (m. 1672)

## Marwolaethau 
*5 Ionawr &ndash; Catrin de Medici, brenhines Ffrainc, 69
***Mehefin** &ndash; Siôn Trefor, uchelwr a milwr Cymreig
*2 Awst &ndash; Harri III, brenin Ffrainc, 37

## Cyfeiriadau
1585

15g - **16g** - 17g
1530au 1540au 1550au 1560au 1570au - **1580au** - 1590au 1600au 1610au 1620au 1630au
1580 1581 1582 1583 1584 - **1585** - 1586 1587 1588 1589 1590

----

## Digwyddiadau 
*24 Ebrill - Sixtus V yn dod yn bab.
*7 Gorffennaf - Cytundeb Nemours
*20 Awst - Cytundeb Nonsuch rhwng Lloegr a'r Iseldiroedd
### Llyfrau
**Y Drych Cristianogawl*, y llyfr cyntaf i gael ei argraffu yng Nghymru.
*Simon Stevin - *La Theinde*
### Cerddoriaeth
*Giovanni Pierluigi da Palestrina – *Missa tu es pastor ovium*

## Genedigaethau 
*27 Ionawr &ndash; Hendrick Avercamp, arlunydd (m. 1634)
*2 Chwefror &ndash; (m. 1596) a Judith (m. 1662), plant William Shakespeare
*11 Mehefin &ndash; Evert Horn, milwr Swedaidd (m. 1615)
*10 Awst &ndash; Thomas Bulkeley, Is-iarll 1af Bulkeley (m. 1659)
*9? **Hydref** &ndash; Heinrich Schütz, cyfansoddwr (m. 1672)
* 28 Hydref &ndash; Cornelius Jansen, diwinydd (m. 1638)

## Marwolaethau 
*2 Mawrth &ndash; William Parry, cynllwynwr Catholig 
*10 Ebrill &ndash; Pab Grigor XIII, 83
*3 Mehefin &ndash; Robert Lougher, clerigwr, academydd, cyfreithegydd a chyfreithiwr, *tua* 50
*23 Tachwedd &ndash; Thomas Tallis, cyfansoddwr, *tua* 80
*27 Rhagfyr &ndash; Pierre de Ronsard, bardd, 61
**yn ystod y flwyddyn*
**Bedo Hafesb, bardd
**Pey de Garros, bardd Ocsitaneg, *tua* 55

## Cyfeiriadau

Categori:1580au
1592

15g - **16g** - 17g
1540au 1550au 1560au 1570au 1580au - **1590au** - 1600au 1610au 1620au 1630au 1640au
1587 1588 1589 1590 1591 - **1592** - 1593 1594 1595 1596 1597

----

## Digwyddiadau 
*30 Ionawr - Clement VIII yn dod yn Pab.
*3 Mawrth &ndash; Sefydlwyd Coleg y Drindod, Dulyn.
*15 Mai - Brwydr Sangju
*28 Ebrill - Brwydr Ch'ungju
*14 Awst &ndash; Brwydr Ynys Hansan

### Llyfrau
*Wu Cheng'en - *Xī Yóu Jì*
### Drama
*Thomas Kyd - *The Spanish Tragedy*
### Cerddoriaeth
*Claudio Merulo - ''Canzoni d'Involatura d'Organo Canzonas''

## Genedigaethau 
*22 Ionawr - Pierre Gassendi, athronydd (m. 1655)
*28 Awst - George Villiers, Dug Buckingham 1af (m. 1628)
*22 Hydref - Gustaf Horn, milwr a gwleidydd (m. 1657)
*Yn ystod y flwyddyn:
**Hung Taiji, ymerawdwr Tsieina (m. 1643)
**Robert Vaughan, hynafiaethydd a chasglwr llawysgrifau (m. 1667)

## Marwolaethau 
*3 Medi &ndash; Robert Greene, dramodydd, 39
*13 Medi - Michel de Montaigne, awdur, 59
*3 Tachwedd &ndash; John Perrot, AS, 62/63
*17 Tachwedd - Ioan III, brenin Sweden, 54

## Cyfeiriadau
*
1591

15g - **16g** - 17g
1540au 1550au 1560au 1570au 1580au - **1590au** - 1600au 1610au 1620au 1630au 1640au
1586 1587 1588 1589 1590 - **1591** - 1592 1593 1594 1595 1596

----

## Digwyddiadau 
*13 Mawrth - Brwydr Tondibi yn Affrica
*29 Hydref - Innocentius IX yn dod yn Pab.
**yn ystod y flwyddyn* -  Sefydlwyd y ddinas Hyderabad gan Muhammad Quli Qutb Shah.
### Llyfrau
*Andrea Alciato - *Emblemata*
### Drama
*John Lyly - *Endymion*
### Barddoniaeth
*Syr Philip Sidney - *Astrophel and Stella*
### Cerddoriaeth
*William Byrd - *My Ladye Nevells Book*

## Genedigaethau 
*11 Ionawr - Robert Devereux, 3ydd Iarll Essex, milwr (m. 1646)
*24 Awst - Robert Herrick, bardd (m. 1674)
**yn ystod y flwyddyn* - Isabella Brant, gwraig cyntaf yr arlunydd Rubens (m. 1626)

## Marwolaethau 
*19 Awst - Thomas Huet, un o gyfieithwyr y Beibl i'r Gymraeg
*27 Awst - Catrin o Ferain, 57
*16 Hydref - Pab Grigor XIV, 56

## Cyfeiriadau
1579

15g - **16g** - 17g
1520au 1530au 1540au 1550au 1560au - **1570au** - 1580au 1590au 1600au 1610au 1620au
1574 1575 1576 1577 1578 - **1579** - 1580 1581 1582 1583 1584

----

## Digwyddiadau 
*23 Ionawr &ndash; Undeb Utrecht.
*25 Mai - Brwydr Mimaomote yn Japan.
*13 Gorffennaf - Sylfaen y ddinas Karlovac yn Croatia.
* **Llyfrau**
**Beibl Kralice
**Martin de Hoyarçabal - *Les voyages aventureux du Capitaine Martin de Hoyarsal, habitant du çubiburu*
* **Cerddoriaeth**
**Orlande de Lassus - *Corona di Madrigali*

## Genedigaethau 
***Rhagfyr** &ndash; John Fletcher, dramodydd (m. 1625)
**yn ystod y flwyddyn* &ndash; Rhys Prichard, awdur *Canwyll y Cymry* (m. 1644)

## Marwolaethau 
*12 Mawrth - Alessandro Piccolomini, athronydd, 70
*21 Tachwedd &ndash; Thomas Gresham, economegydd, diplomydd a banciwr, *tua* 60

## Cyfeiriadau
1593

15g - **16g** - 17g
1540au 1550au 1560au 1570au 1580au - **1590au** - 1600au 1610au 1620au 1630au 1640au
1588 1589 1590 1591 1592 - **1593** - 1594 1595 1596 1597 1598

----

## Digwyddiadau 
*2 Chwefror - Brwydr Piątek
*12 Chwefror - Brwydr Haengju rhwng Japan a Corea
*22 Mehefin - Brwydr Sisak yn Croatia
*27 Gorffennaf - merthyru'r offeiriad William Davies yng Nghastell Biwmares
### Llyfrau
*Antonio Possevino - *Bibliotheca selecta*
### Drama
*Michael Drayton - *Piers Gaveston*
### Cerddoriaeth
*Giovanni Gabrieli - *Intonazione*

## Genedigaethau 
*3 Ebrill - George Herbert, bardd (m. 1633)
*8 Gorffennaf - Artemisia Gentileschi, arlunydd (m. 1653)
*9 Awst - Izaak Walton, awdur *The Compleat Angler* (m. 1683)

## Marwolaethau 
*29 Mai - John Penry, merthyr Piwritanaidd, ?33
*30 Mai - Christopher Marlowe, bardd a dramategydd, 29
*27 Gorffennaf - William Davies, offeiriad a merthyr

## Cyfeiriadau
1595

15g - **16g** - 17g
1540au 1550au 1560au 1570au 1580au - **1590au** - 1600au 1610au 1620au 1630au 1640au
1590 1591 1592 1593 1594 - **1595** - 1596 1597 1598 1599 1600

----

## Digwyddiadau 
*18 Mai - Cytundeb Tyavzino; diwedd y rhyfel rhwng Rwsia a Sweden
### Llyfrau
*Syr Philip Sidney - *Defense of Poesy*
### Drama
*Antoine de Montchrestien - *Sophonisbe*
### Barddoniaeth
*George Chapman - ''Ovid's Banquet of Sense*
*Edmund Spenser - *Colin Clouts Come Home Againe*
### Cerddoriaeth
*Philippe Rogier - *Sacrarum modulationum; liber primus*

## Genedigaethau 
*9 Mehefin - Ladislaus IV, brenin Gwlad Pwyl (m. 1648)
**yn ystod y flwyddyn* - Thomas Carew, bardd (m. 1640)

## Marwolaethau 
*25 Ebrill - Torquato Tasso, bardd, 51
*25 Mai - Philip Neri, offeiriad a sant, 79
*25 Mehefin - William Aubrey, academydd, cyfreithegwr, gwleidydd a cyfreithiwr, *tua* 65
*24 Awst - Thomas Digges, serydd, *tua* 50
*19 Hydref - Philip Howard, 20fed Iarll Arundel, 38
*12 Rhagfyr - Syr Roger Williams, milwr, *tua'' 55

## Cyfeiriadau

Categori:1590au
1597

15g - **16g** - 17g
1540au 1550au 1560au 1570au 1580au - **1590au** - 1600au 1610au 1620au 1630au 1640au
1592 1593 1594 1595 1596 - **1597** - 1598 1599 1600 1601 1602

----

## Digwyddiadau 
*24 Ionawr - Brwydr Turnhout yn yr Iseldiroedd
*27 Ebrill - Priodas Johannes Kepler a Barbara Muhleck.
*28 Awst - Brwydr Chilcheollyang rhwng Japan a Corea.
### Llyfrau
*Syr Francis Bacon - *Essays*
*Michael Drayton - *Englands Heroicall Epistles*
### Cerddoriaeth
*Giovanni Gabrieli – *Sacrae Symphoniae*, llyfr 1
*Jacopo Peri - *Dafne* gan  (yr opera cyntaf)

## Genedigaethau 
*24 Chwefror &ndash; Vincent Voiture, bardd (m. 1648)
**yn ystod y flwyddyn* &ndash; John Jones (Maesygarnedd), gwleidydd (m. 1660)

## Marwolaethau 
*20 Mehefin - Willem Barentsz, fforiwr, tua 47
*3 Gorffennaf - John Norreys, gwleidydd, *tua* 50
*4 Hydref - Sarsa Dengel, ymerawdwr Ethiopia, 47
*21 Rhagfyr - Petrus Canisius, athro, 76

## Cyfeiriadau
*
1578

15g - **16g** - 17g
1520au 1530au 1540au 1550au 1560au - **1570au** - 1580au 1590au 1600au 1610au 1620au
1573 1574 1575 1576 1577 - **1578** - 1579 1580 1581 1582 1583

----

## Digwyddiadau 
*31 Ionawr &ndash; Brwydr Gembloux
*4 Awst
**Brwydr Ksar el-Kebir
**Henrique yn dod yn frenin Portiwgal
*21 Hydref &ndash; Brwydr Wenden rhwng Rwsia a Sweden

### Llyfrau
*Jaroš Griemiller &ndash; *Rosarium philosophorum*

## Genedigaethau 
*1 Ebrill &ndash; William Harvey, meddyg (m. 1657)
*14 Ebrill &ndash; Felipe III, brenin Sbaen (m. 1621)
*9 Gorffennaf &ndash; Ferdinand II, Ymerawdwr Glân Rhufeinig (m. 1637)

## Marwolaethau 
*7 Mawrth &ndash; Margaret Douglas, mam Arglwydd Darnley, 62
*?Mehefin &ndash; Syr John Salusbury o Neuadd Lleweni, uchelwr, *tua* 60  
* 7 Awst – Sebastião, brenin Portiwgal, 24
*1 Hydref &ndash; Juan o Awstria, milwr, 31

## Cyfeiriadau
1594

15g - **16g** - 17g
1540au 1550au 1560au 1570au 1580au - **1590au** - 1600au 1610au 1620au 1630au 1640au
1589 1590 1591 1592 1593 - **1594** - 1595 1596 1597 1598 1599

----

## Digwyddiadau 
*27 Chwefror - Coroniad Harri IV, brenin Ffrainc, yn Chartres.
### Llyfrau
*Syr John Davys - *The Seamans Secrets*
### Cerddoriaeth
*Jacopo Peri - *Dafne* (yr opera cyntaf)

## Genedigaethau 
*2 Chwefror - Philip Powell, merthyr Catholig (m. 1612)
*19 Chwefror - Harri Stuart, Tywysog Cymru (m. 1612)
*15 Mehefin - Nicolas Poussin, arlunydd (m. 1665)
*9 Rhagfyr - Gustaf II Adolf, brenin Sweden (m. 1632)

## Marwolaethau 
*2 Chwefror - Giovanni Pierluigi da Palestrina, cyfansoddwr, 68
*31 Mai - Tintoretto, arlunydd, 75
*14 Mehefin - Orlande de Lassus, cyfansoddwr, tua 62 
*14 Hydref - Owen Lewis, Esgob Cassano (yr Eidal), 62 
*22 Tachwedd - Syr Martin Frobisher, morwr, 55-59

## Cyfeiriadau
1600

15g - **16g** - 17g
1550au 1560au 1570au 1580au 1590au - **1600au** - 1610au 1620au 1630au 1640au 1650au
1595 1596 1597 1598 1599 - **1600** - 1601 1602 1603 1604 1605

----

## Digwyddiadau 
*2 Gorffennaf - Brwydr Nieuwpoort, rhwng Yr Iseldiroedd a Sbaen
*17 Rhagfyr - Priodas Harri IV, brenin Ffrainc, a Marie de' Medici.
### Llyfrau
*Fabritio Caroso - *Nobiltà de dame*
*William Gilbert ac Aaron Dowling - *De Magnete*
### Drama
*Ben Jonson - ''Cynthia's Revels*
*William Shakespeare - *Hamlet''
### Cerddoriaeth
*Emilio de' Cavalieri - *Rappresentatione di Anima, et di Corpo*
*Jacopo Peri - *Euridice* (opera)

## Genedigaethau 
*17 Ionawr - Pedro Calderón de la Barca, dramodydd (m. 1681)
*28 Ionawr - Pab Clement IX (m. 1669)
*19 Tachwedd - Charles I, brenin Lloegr a'r Alban (m. 1649)
**yn ystod y flwyddyn* &ndash; John Owen, Clenennau, tirfeddiannwr ac arweinydd milwrol (m. 1666)

## Marwolaethau 
*17 Chwefror – Giordano Bruno, athronydd, 51
*26 Medi – Claude Le Jeune, cyfansoddwr, 70?
*12 Hydref – Luis de Molina, athronydd, 65
*Hydref – William Hughes, esgob Llanelwy

## Cyfeiriadau

Categori:1600au
1601

16g - **17g** - 18g
1550au 1560au 1570au 1580au 1590au - **1600au** - 1610au 1620au 1630au 1640au 1650au
1596 1597 1598 1599 1600 - **1601** - 1602 1603 1604 1605 1606

----

## Digwyddiadau 
*8 Chwefror - Gwrthryfel Robert Devereux, 2ail Iarll Essex

### Llyfrau
*Gervase Markham - ''Mary Magdalene's Tears*
*Antonio de Herrera y Tordesillas - *Historia general de los hechos de los Castellanos*, cyf. 1
### Drama
*William Shakespeare - *Troilus a Chressida*
### Cerddoriaeth
*Giulio Caccini - *Le nuove musiche*
*George Kirbye - *Triumphs of Oriana''

## Genedigaethau 
*22 Medi - Ann o Awstria, brenhines Ffrainc (m. 1666)
*27 Medi - Louis XIII, brenin Ffrainc (m. 1643)
*30 Medi - George Griffith, offeiriad (m. 1666)

## Marwolaethau 
*1 Chwefror - Owen Holland, AS Môn 1584 
*25 Chwefror - Robert Devereux, 2ail Iarll Essex, 34
*17 Mehefin - Gabriel Goodman, sylfaenydd Ysgol Ruthin, 72
*24 Hydref - Tycho Brahe, seryddwr, 54

## Cyfeiriadau
1596

15g - **16g** - 17g
1540au 1550au 1560au 1570au 1580au - **1590au** - 1600au 1610au 1620au 1630au 1640au
1591 1592 1593 1594 1595 - **1596** - 1597 1598 1599 1600 1601

----

## Digwyddiadau 
*8-10 Hydref - Undeb Brest
*24-26 Hydref - Brwydr Keresztes rhwng Twrci a'r Habsburg.

### Llyfrau
*Johannes Kepler - *Mysterium Cosmographicum*
*Thomas Nashe - *Have With You to Saffron-Walden*
*Syr Walter Raleigh - *The Discoverie of the Large, Rich and Beautiful Empyre of Guiana*
### Drama
*George Chapman - *The Blind Beggar of Alexandria*
### Barddoniaeth
*Edmund Spenser - *The Faerie Queene*
### Cerddoriaeth
*William Bathe - *A Briefe Introduction to the Skill of Song*
*Hans Leo Hassler - *Neüe teütsche Gesäng nach Art der welschen Madrigalien und Canzonetten*

## Genedigaethau 
*31 Mawrth - René Descartes, athronydd (m. 1650)
*12 Gorffennaf - Michael I, ymerawdwr Rwsia (m. 1645)
*19 Awst - Elisabeth o Bohemia, merch IJames VI a I, brenin yr Alban a Lloegr (m. 1662)
*4 Medi - Constantijn Huygens, bardd a cyfansoddwr (m. 1687)
**yn ystod y flwyddyn* - Lewis Roberts, masnachwr ac awdur (m. 1640)

## Marwolaethau 
*28 Ionawr - Syr Francis Drake, fforiwr, 56?
*13 Mehefin - Hugh Bellot, esgob Caer, *tua* 54
*1 Tachwedd - Pierre Pithou, awdur, 57
*Tachwedd - George Peele, dramodydd, 40
**yn ystod y flwyddyn* - Wiliam Midleton, bardd, *tua* 46

## Cyfeiriadau
1602

16g - **17g** - 18g
1550au 1560au 1570au 1580au 1590au - **1600au** - 1610au 1620au 1630au 1640au 1650au
1597 1598 1599 1600 1601 - **1602** - 1603 1604 1605 1606 1607

----

## Digwyddiadau 
*8 Tachwedd &ndash; Sefydlwyd y Llyfrgell Bodley, Prifysgol Rhydychen.
### Llyfrau
*William Shakespeare &ndash; *The Merry Wives of Windsor* (drama)
### Cerddoriaeth
*Alonso Lobo &ndash; *Liber primus missarum* (*Llyfr cyntaf offeren*)

## Genedigaethau 
*14 Gorffennaf &ndash; Jules Mazarin, gwleidydd (m. 1661)
*20 Tachwedd &ndash; Otto von Guericke, difeisiwr (m. 1686)
**yn ystod y flwyddyn* &ndash; Syr John Glynne, barnwr (m. 1666)
**tua* 
**John Price, cyhoeddwr (m. 1676)
**Henry Wynn, gwleidydd (m. 1671)

## Marwolaethau 
*4 Ebrill &ndash; Siôn Tudur, bardd, *tua* 70
***Medi/Hydref** &ndash; Thomas Morley, cyfansoddwr, *tua* 45
*30 Hydref &ndash; Jean-Jacques Boissard, bardd Lladin, 74

## Cyfeiriadau
1604

16g - **17g** - 18g
1550au 1560au 1570au 1580au 1590au - **1600au** - 1610au 1620au 1630au 1640au 1650au
1599 1600 1601 1602 1603 - **1604** - 1605 1606 1607 1608 1609

----

## Digwyddiadau 
*18 Awst &ndash; Cytundeb Llundain rhwng Lloegr a Sbaen.

### Llyfrau
*James VI a I, brenin yr Alban a Lloegr &ndash; *A Counterblaste to Tobacco*
### Drama
*Thomas Dekker &ndash; *The Honest Whore* 
### Cerddoriaeth
*John Dowland &ndash; *Seven Teares*

## Genedigaethau 
*19 Mawrth João IV, brenin Portiwgal (m. 1656)
*4 Mai &ndash; Syr Hugh Owen, gwleidydd (m. 1670)
**yn ystod y flwyddyn* 
** William Erbery, clerigwr (m. 1654)
** Syr Thomas Morgan, Barwnig 1af, milwr (m. 1679)

## Marwolaethau 
* Mawrth-Mai &ndash; Syr Thomas Jones, AS, *tua* 50
* 4 Mai &ndash; Claudio Merulo, cyfansoddwr, 71
* 10 Medi &ndash; William Morgan, esgob, 59

## Cyfeiriadau
1605

16g - **17g** - 18g
1550au 1560au 1570au 1580au 1590au - **1600au** - 1610au 1620au 1630au 1640au 1650au
1600 1601 1602 1603 1604 - **1605** - 1606 1607 1608 1609 1610

----

## Digwyddiadau 
* 1 Ebrill &ndash; Mae Leo XI yn dod yn bab.
* 16 Mai – Mae Pawl V yn dod yn bab.
* 5 Tachwedd &ndash; Guto Ffowc yn ceisio lladd brenin Lloegr a ffrwydro Palas San Steffan, Llundain.
* **Llyfrau**
** Miguel de Cervantes - *Don Quixote*
** John Davies o Henffordd - ''Humours Heav'n on Earth*
* **Cerddoriaeth**
** Tomás Luis de Victoria - *Requiem - Officium defunctorum''

## Genedigaethau 
* 14 Mawrth &ndash; Francis Davies, esgob Llandaf (m. 1675)
* 8 Ebrill &ndash; Felipe IV, brenin Sbaen (m. 1665)
* 18 Ebrill &ndash; Giacomo Carissimi, cyfansoddwr (m. 1674)
* 19 Hydref &ndash; Thomas Browne, athronydd (m. 1682)

## Marwolaethau 
* 5 Mawrth &ndash; Pab Clement VIII, 69
* 13 Ebrill &ndash; Boris Godunov, ymerawdwr Rwsia, 54
* 27 Ebrill &ndash; Pab Leo XI, 69
* 20 Mehefin &ndash; Fyodor II, tsar Rwsia, 16
* 12 Hydref &ndash; Akbar Mawr, ymerawdwr Mogul, 63

## Cyfeiriadau
1607

16g - **17g** - 18g
1550au 1560au 1570au 1580au 1590au - **1600au** - 1610au 1620au 1630au 1640au 1650au
1602 1603 1604 1605 1606 - **1607** - 1608 1609 1610 1611 1612

----

## Digwyddiadau 
*30 Ionawr &ndash; Llifogydd Môr Hafren, 1607 
*25 Ebrill &ndash; Brwydr Gibraltar
*11 Mai &ndash; Priodas Blanche Somerset, merch yr Iarll Caerwrangon, a Thomas Arundell, 2ydd Arglwydd Arundell o Wardour.
### Llyfrau
* Honoré d'Urfé - *Astrée*, cyf. 1
### Drama
* Francis Beaumont - *The Knight of the Burning Pestle*
### Cerddoriaeth
* Adriano Banchieri - *Ecclesiastiche sinfonie*
* Claudio Monteverdi - *Orfeo* (opera)

## Genedigaethau 
* 24 Mawrth &ndash; Michiel de Ruyter, morwr Iseldireg (m. 1676)
* 5 Tachwedd &ndash; Anna Maria van Schurman, bardd ac arlunydd (m. 1678)
* 15 Tachwedd &ndash; Madeleine de Scudéry ("Mademoiselle de Scudéry", awdures (m. 1701)
* 26 Tachwedd &ndash; John Harvard, offeiriad (m. 1638)
* rhwng Hydref a Rhagfyr &ndash; Pierre de Fermat, mathemategydd (m. 1665)
**yn ystod y flwyddyn* &ndash; Rowland Laugharne, milwr (m. 1675)

## Marwolaethau 
* 19 Ionawr &ndash; Anne Morgan, Barwnes Hunsdon, Ceidwad Tŷ Somerset, 77/78
* 11 Mawrth &ndash; Giovanni Maria Nanino, cyfansoddwr, 60au
* 30 Mawrth &ndash; Richard Vaughan, esgob Caer a Llundain, *tua* 57
* Mai &ndash; Edward Dyer, bardd, 63
* 28 Mehefin &ndash; Domenico Fontana, pensaer, 64
**yn ystod y flwyddyn* &ndash; Thomas Lewis o Harpton, AS dros Maesyfed

## Cyfeiriadau
1608

16g - **17g** - 18g
1550au 1560au 1570au 1580au 1590au - **1600au** - 1610au 1620au 1630au 1640au 1650au
1603 1604 1605 1606 1607 - **1608** - 1609 1610 1611 1612 1613

----

## Digwyddiadau 
*18 Mawrth &ndash; Coroniad Susenyos, ymerawdwr Ethiopia
*3 Gorffennaf &ndash; Sylfaen dinas Québec gan Samuel de Champlain

### Llyfrau
* Robert Armin &ndash; *A Nest of Ninnies*
* Mathurin Régnier &ndash; ''Les Premieres d'Euvres ou Satyres de Regnier*
### Drama
* Ben Jonson &ndash; *The Masque of Beauty*
* Thomas Middleton &ndash; *The Family of Love*
### Cerddoriaeth
* Hans Leo Hassler &ndash; *Kirchenesäng*
* Claudio Monteverdi &ndash; *Arianna'' (opera)

## Genedigaethau 
* 25 Ebrill &ndash; Gaston, duc d'Orléans (m. 1660)
* 13 Gorffennaf &ndash; Ferdinand III, Ymerawdwr Glân Rhufeinig (m. 1657) 
* 15 Hydref &ndash; Evangelista Torricelli, mathemategydd a difeisiwr (m. 1647)
* 6 Rhagfyr &ndash; George Monck, 1af Dug o Albemarle, milwr (m. 1670)
* 9 Rhagfyr &ndash; John Milton, bardd (m. 1674)
**yn ystod y flwyddyn* &ndash; Roger Lort, bardd Cymreig yn yr iaith Ladin (m. 1664)

## Marwolaethau 
* 14 Mai &ndash; Siarl III, duc de Lorraine, 65
* 19 Mehefin &ndash; Alberico Gentili, athro ac awdur, 56
* Medi &ndash; Mary Arden, mam William Shakespeare, *tua* 70

## Cyfeiriadau
1606

16g - **17g** - 18g
1550au 1560au 1570au 1580au 1590au - **1600au** - 1610au 1620au 1630au 1640au 1650au
1601 1602 1603 1604 1605 - **1606** - 1607 1608 1609 1610 1611

----

## Digwyddiadau 
*27 Ionawr &ndash; Cynllwyn y Powdwr Gwn: Dechreuad y treial Guto Ffowc.
**yn ystod y flwyddyn* &ndash; Mae pentref St Ismael yn Sir Gaerfyrddin wedi'i gladdu yn ystod storm.

### Llyfrau
* Thomas Dekker - *News From Hell*
* Salvator Fabris - ''Lo Schermo, overo Scienza d'Arme*
### Drama
** Ben Jonson - *Volpone*
** William Shakespeare - *King Lear*
### Cerddoriaeth
** Agostino Agazzari - *Eumelio* (oratorio)
** Andrea Cima - *La Gentile*

## Genedigaethau 
* 3 Mawrth &ndash; Edmund Waller, awdur, bardd a gwleidydd (m. 1687)
* 25 Mai &ndash; Charles Garnier, merthyr cristnogol (m. 1649)
* 6 Mehefin &ndash; Pierre Corneille, dramodydd (m. 1684)
* 15 Gorffennaf &ndash; Rembrandt van Rijn, arlunydd (m. 1669)
* 2 Tachwedd &ndash; Syr Thomas Herbert, Barwnig 1af, awdur a hanesydd (m. 1682)

## Marwolaethau 
* 31 Ionawr &ndash; Guto Ffowc, 35, Thomas Wintour, 33/35, Everard Digby, 27/28, Ambrose Rokewood, 27/28, cynllwynwyr.
* Tachwedd &ndash; John Lyly, dramodydd a rhyddieithwr, *tua* 52
* Rhagfyr &ndash; Siôn Conwy, llenor, *tua* 60
**yn ystod y flwyddyn* &ndash; Simwnt Fychan, bardd, *tua'' 76

## Cyfeiriadau
1609

16g - **17g** - 18g
1550au 1560au 1570au 1580au 1590au - **1600au** - 1610au 1620au 1630au 1640au 1650au 
1604 1605 1606 1607 1608 - **1609** - 1610 1611 1612 1613 1614

----

## Digwyddiadau 
* 9 Ebrill &ndash; Sbaen yn cydnabod annibyniaeth yr Iseldiroedd
* 25 Awst &ndash; Galileo Galilei yn arddangos ei delesgop cyntaf.
**yn ystod y flwyddyn* &ndash; Warsaw yn dod yn brifddinas Gwlad Pwyl.

### Llyfrau
** Beibl Douai
** Hugo Grotius - *Mare liberum*
** Johannes Kepler *Astronomia Nova*
### Drama
** William Shakespeare - *Pericles, Prince of Tyre*
### Cerddoriaeth
** Eustache du Caurroy – *Preces ecclesiasticae*
** John Wilbye – *The Second Set Of Madrigales*

## Genedigaethau 
* 10 Chwefror &ndash; Syr John Suckling, bardd (m. 1642)
* 18 Chwefror &ndash; Edward Hyde, Iarll Clarendon 1af (m. 1674)
* 18 Mawrth &ndash; Frederic III, brenin Denmarc (m. 1670)
* 28 Gorffennaf &ndash; Judith Leyster, arlunydd (m. 1660)
* 25 Tachwedd &ndash; Henrietta Maria o Ffrainc, gwraig Charles I, brenin Lloegr (m. 1669)

## Marwolaethau 
* 15 Mai &ndash; Syr Edward Stradling, ysgolhaig a pherchennog llyfrgell enwog Sain Dunwyd, *tua* 80
* 15 Gorffennaf &ndash; Annibale Carracci, arlunydd, 48
* 20 Gorffennaf &ndash; Federico Zuccari, pensaer, *tua* 70
* 7 Awst &ndash; Eustache Du Caurroy, cyfansoddwr, 60
* 30 Medi &ndash; David Hughes, sefydlydd Ysgol Ramadeg Rydd Biwmares
* Rhagfyr &ndash; Oswald Croll, meddyg ac alcemydd Almaenig, *tua* 50

## Cyfeiriadau
1610

16g - **17g** - 18g
1560au 1570au 1580au 1590au 1600au - **1610au** - 1620au 1630au 1640au 1650au 1660au 
1605 1606 1607 1608 1609 - **1610** - 1611 1612 1613 1614 1615 

----

## Digwyddiadau 
* 22 Mehefin &ndash; Priodas Arbella Stuart a William Seymour.
* 4 Gorffennaf &ndash; Brwydr Klushino rhwng Gwlad Pwyl a Moscfa.
* 17 Hydref &ndash; Coroniad Louis XIII, brenin Ffrainc.
* *yn ystod y flwyddyn* &ndash; Sefydlwyd y ddinas Santa Fe, New Mexico

### Llyfrau
* Jean Beguin - *Tyrocinium Chymicum*
* Richard Rich - *News from Virginia: the Lost Flock Triumphant*
### Drama
* Ben Jonson - *The Alchemist*
### Cerddoriaeth
* Giovanni Paolo Cima - *Sonata a 3 per violino, cornetto, e violone*
* Claudio Monteverdi - *Vespro della Beata Vergine 1610*

## Genedigaethau 
* 22 Ebrill &ndash; Pab Alecsander VIII (m. 1691)
***Gorffennaf/Awst** &ndash; Humphrey Lloyd, Esgob Bangor (m. 1689)

## Marwolaethau 
* 14 Mai &ndash; Harri IV, brenin Ffrainc, 56
* 10 Rhagfyr &ndash; Sant John Roberts, merthyr Catholig, 35?

## Cyfeiriadau
1612

16g - **17g** - 18g
1560au 1570au 1580au 1590au 1600au - **1610au** - 1620au 1630au 1640au 1650au 1660au 
1607 1608 1609 1610 1611 - **1612** - 1613 1614 1615 1616 1617 

----

## Digwyddiadau 
* 10 Mai &ndash; Priodas Shah Jahan a Mumtaz Mahal.
* 30 Tachwedd &ndash; Brwydr Swally rhwng y Deyrnas Unedig a Portiwgal
### Llyfrau
* Antonius Magirus - *Koock-boeck ofte Familieren kevken-boeck*
* Francisco de Quevedo - *La cuna y la sepultura*
### Drama
*Nathan Field - *A Woman is a Weathercock*
*Ben Jonson - *Love Restored*
*John Webster – *The White Devil*
### Barddoniaeth
*Luis de Góngora - *Fábula de Polifemo y Galatea*
### Cerddoriaeth
* Michael Praetorius - *Terpsichore*

## Genedigaethau 
* 17 Ionawr &ndash; Thomas Fairfax, milwr (m. 1671)
* 7 Chwefror &ndash; Thomas Killigrew, dramodydd a rheolydd theatr (m. 1683)
* 8 Chwefror &ndash; Samuel Butler, bardd (m. 1680)
* **Hydref** &ndash; James Graham, Ardalydd 1af Montrose, milwr (m. 1680)

## Marwolaethau 
* 24 Gorffennaf &ndash; John Salusbury, uchelwr, tirfeddiannwr, gwleidydd a bardd, 44/45
* 12 Medi &ndash; Yr Ymerawdwr Vasili IV, tsar Rwsia, 60
* 6 Tachwedd &ndash; Harri Stuart, Tywysog Cymru, 18

## Cyfeiriadau