open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mena Suvari

Mae **Mena Adrienne Suvari** (ganed 13 Chwefror 1979) yn actores, model a chynllunydd ffasiwn o'r Unol Daleithiau. Mae'n fwyaf adnabyddus am ei rôl gefnogol yn y ffilm *American Beauty* (1999), yn ogystal â'i rôl llwyddiannus yn y comedi *American Pie* (1999) a'r ffilm ddilynol *American Pie 2* (2001).

## Ffilmograffiaeth
### Ffilm
**Kiss the Girls* (1997) - Coty Pierce
**Snide and Prejudice* (1997) - Geli Raubal
**Nowhere* (1997) - Zoe
**Slums of Beverly Hills* (1998) - Rachel Hoffman
**Atomic Train* (1999) - Grace Seger
**American Pie* (1999) - Heather
**The Rage: Carrie 2* (1999) - Lisa Parker
**American Beauty* (1999) - Angela Hayes
**Loser* (2000) - Dora Diamond
**American Virgin* (2000) - Katrina Bartalotti
**The Musketeer* (2001) - Francesca Bonacieux
**American Pie 2* (2001) - Heather
**Sugar & Spice* (2001) - Kansas Hill
**Sonny* (2002) - Carol
**Spun* (2002) - Cookie
**Trauma* (2004) - Charlotte
**Standing Still* (2004) - Lana
**Edmond* (2005) - Putain
**Rumor Has It* (2005) - Annie
**Domino* (2005) - Kimmie
**Beauty Shop* (2005) - Joanne
**Factory Girl* (2006) - Richie Berlin
**Orpheus* (2006) - Sue Ellen
**Caffeine* (2006) - Vanessa
**The Dog Problem* (2006)
**Final Fantasy VII Advent Children* (2006) - Aerith Gainsborough (llais)
**Brooklyn Rules* (2007) - Ellen
**Stuck* (2007) - Brandi
**Day of the Dead* (2008) - Sarah
**The Mysteries of Pittsburgh* (2008) - Phlox Lombardi
**The Garden of Eden* (2008) - Catherine Bourne

### Teledu
**Death of a Cheerleader* (1994) - Myfyriwr ysgol uwchradd
**Boy Meets World* (1995) - Laura
**High Incident* (1996-1997) - Jill Marsh
**ER* (1996) - Laura-Lee Armitage
**Minor Adjustments* (1996) - Emily
**Boy Meets World* (1996) - Hilary
**413 Hope St.* (1997) - Crystal
**Chicago Hope* (1997) - Ivy Moore
**Atomic Train* (1999) - Grace Seger
**Saturday Night Live* (2001) - Host
**Six Feet Under* (2004) - Edie
**Law & Order: SVU* (2004) (Cyfres 5, Rhaglen 17: Mean)
**Sex & Lies in Sin City* (teledu) (2008)- Sandy Murphy

### Eraill
*Hysbyseb deledu ar gyfer Rice-A-Roni (1992).
*Ymddangosa gyda Jason Biggs yn y fideo cerddorol "Teenage Dirtbag" gan Wheatus.  O'r caneuon sy'n cyd-fynd â'r ffilm *Loser*.
* *Kingdom Hearts II* gêm fideo (2006) - Aerith Gainsborough.
* "Hysbyseb Cwmni Ffôn Orange " lle mae'n chwarae rhan Joan d'Arc.  Caiff y clip hwn ei ddangos mewn sinemau er mwyn dweud wrth y gynulleidfa i ddiffodd eu ffônau symudol.

Categori:Actorion benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o Rhode Island
Categori:Genedigaethau 1979
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Mosg Al-Aqsa

250px|bawd|Mosg Al-Aqsa gyda'r Mur Gorllewinol o'i flaen, yn Jeriwsalem
250px|bawd|Y tu mewn i Fosg Al-Aqsa
:*Gweler hefyd *al-Aqsa (gwahaniaethu).''
Cysegrfan Islamaidd yn Hen Ddinas Jeriwsalem yw **Mosg Al-Aqsa** neu **al-Aqsa** (Arabeg: المسجد الاقصى, IPA /æl'mæsʒɪd æl'ɑqsˁɑ/, *al-Masjid al-Aqsa* sef "Y Mosg Pellaf"). Mae'r mosg ei hun yn rhan o'r al-Haram ash-Sharif neu Bryn y Deml (*Temple Mount*), sy'n lle cysegredig i Iddewon hefyd fel safle tybiedig Teml Jeriwsalem (Teml Solomon); cyfeirir at y mosg fel "Y Gromen ar y Graig" weithiau hefyd, er bod y term yn cael ei ddefnyddio yn fwy priodol fel enw am yr al-Haram ash-Sharif ei hun yn ogystal. Mae Mwslemiaid, yn enwedig y Mwslemiaid Sunni, yn ystyried mai al-Aqsa yw'r lle sanctaidd trydydd bwysicaf yn Islam; credant fod y Proffwyd Muhammad wedi cael ei gludo o'r Mosg Sanctaidd (Masjid al-Haram) ym Mecca i al-Aqsa yn Nhaith y Nos, fel y'i disgrifir yn y Coran. Yn ôl traddodiadau Islamig, roedd Muhammad a'i ddilynwyr yn gweddïo i gyfeiriad al-Aqsa hyd yr 17eg fis ar ôl y Hijra, pan newidiwyd i weddio i gyfeiriad y Ka'aba ym Mecca.

Codwyd yr adeilad Islamig cyntaf ar y safle tua'r flwyddyn 685 ond mae'r rhan fwyaf o'r adeilad presennol yn dyddio o'r 11g ymlaen. Codwyd math o gapel gweddi yno gan y califf Rashidun Umar tua 685 ond fe'i ailadeiladwyd a'i ehangu gan y califf Ummayad Abd al-Malik a'i orffen gan ei fab al-Walid yn 705. Dinistrwyd y mosg yn 746 a chafodd ei ailadeiladu gan y califf Abbasid al-Mansur yn 754, ac eto gan ei olynydd al-Mahdi yn 780. Dinistrwyd y rhan helaeth o al-Aqsa gan ddaeargryn arall yn 1033, ond yn 1035 cododd y califf Fatimid Ali az-Zahir y mosg sy'n sefyll heddiw. Cafywd nifer o ychwanegiadau ar ôl hynny. Pan gipwyd Jeriwsalem gan y Croesgadwyr yn 1099, cafodd y mosg ei ddefnyddio fel palas ac eglwys ganddynt, ond cafodd ei adfer fel mosg pan gipiodd Saladin Jeriwsalem. Ychwanegwyd i'r mosg dros y canrifoedd ar ôl hynny. Heddiw, er bod Jeriwsalem dan awdurdod yr Israeliaid, mae'r mosg ei yn aros dan weinyddiaeth y *waqf* (math o gyngor Islamaidd) Palesteinaidd.

Dan reolau diogelwch presennol llywodraeth Israel, dim ond Palesteiniaid ac Arabiaid dros 50 oed sy'n medru fynd i al-Aqsa, ac mae'r penderfyniad hynny wedi ychwanegu at anniddigrwydd Mwslemiaid yn Israel ei hun ac ar y Lan Orllewinol.

## Yr Ail Intifada - Intiffada al-Aqsa
Bu i Ail Intifada'r Palesteiniaid gychwyn yn y flwyddyn 2000 wedi i Ariel Sharon, un o weinidogion Llywodraeth Israel (a chyn Gadfridog a Gweinidog Amddiffyn) ac arweinydd plaid asgell dde Iddewig, Likud, ar y pryd (yng nghwmni dirprwyaeth o’i blaid a channoedd o heddlu Israel mewn dillad terfysg) i Fryn y Deml, lle cysegredig i Islamiaid ac Iddewon.  Bwriad gweithred Ariel Sharon oedd hawlio sofraniaeth Israel neu Iddewig dros y lle; digwyddodd hyn ar adeg o densiwn uchel iawn ymhlith y poblogaethau oherwydd methiant diweddar trafodaethau Camp David.

## Gweler hefyd
* Mosg El-Jazzar

## Cyfeiriadau
Categori:Jeriwsalem
Al-Aqsa
Categori:Palesteina
Categori:Adeiladau ac adeiladwaith ym Mhalesteina
Categori:Islam ym Mhalesteina
Stow Hill

Cymuned yn ninas Casnewydd yw **Stow Hill**. Roedd poblogaeth y gymuned yn 2001 yn 4,453.

Mae'r gymuned yn cynnwys y rhan fwyaf o ganol y ddinas. Yma mae Eglwys Gadeiriol Casnewydd, a gysegrwyd i sant Gwynllyw, ac roedd safle'r priordy canoloesoedd hefyd yn y gymuned yma. Yma hefyd mae Gwesty'r Westgate, lle daeth Gwrthryfel Casnewydd i ben yn 1839 pan saethwyd ar y gorymdeithwyr. Enwyd Sgwar John Frost ar ôl un o arweinwyr y gwrthryfel; yma y ceir llyfrgell ganolog Casnewydd a'r oriel gelf.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan  ac yn Senedd y DU (San Steffan) gan .

## Hanes
Wrth gloddio sylfeini i'r ganolfan gelfyddydau, cafwyd hyd i weddillion Llong Casnewydd, llong sy'n dyddio o tua'r 15eg ganrif. Mae ar hyn o bryd yn cael ei hadfer.

## Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:

## Cyfeiriadau
Categori:Cymunedau Casnewydd
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Dwyrain Casnewydd (y DU)
Enguerrand VII de Coucy

Uchelwr o Ffrainc oedd **Enguerrand VII de Coucy** (1339 – 1397), seigneur de Coucy. Roedd yn fab i Enguerrand VI de Coucy a'i wraig Catherine o Awstria, merch Leopold I, Dug Awstria.

Cofnodir i Enguerrand fod yn bresennol ym Mrwydr Poitiers yn 1356, pan gymerwyd brenin Ffrainc, Jean II le Bon yn garcharor gan Edward, y Tywysog Du. Pan ddechreuodd y trafodaethau am delerau rhyddhau'r brenin, roedd Enguerrand yn un o'r gwystlon a anfonwyd i Lundain. Enillodd ffafr y brenin Edward III, a roddodd ei ferch Isabelle (1332-1382) iddo mewn priodas.

Daeth i amlygrwydd yn gwrthwynebu gwrthryfel y Jacquerie yn 1358. Roedd ganddo hawl i diriogaethau yn y Swistir ac Awstria fel etifeddiaeth ei fam, ac yn 1375 cyflogodd fyddin o filwyr hur, yn cynnwys Owain Lawgoch a'i gwmni, i geisio eu hennill iddo yn yr hyn a elwir yn Rhyfel y Gugler. Methodd yr ymgais oherwydd gwrthwynebiad ffyrnig y Swisiaid. Yn 1377, roedd yn ymladd dros frenin Ffrainc yn erbyn y Saeson wedi i'r brwydro yn y Rhyfel Can Mlynedd ail-ddechrau.

Yn 1396, aeth ar groesgad gyda Sigismond o Luxembourg yn erbyn y Twrciaid. Gorchfygwyd y Cristionogion gan y Twrciaid dan y Swltan Bayazid I ym Mrwydr Nicopolis, ar y 25 neu 28 Medi, a chymerwyd Enguerrand yn garcharor. Bu farw yn garcharor yn gynnar y flwydduyn ddilynol, un ai o'i gwyfau neu o'r Pla Du.

Categori:Pobl y 14eg ganrif o Ffrainc
Categori:Genedigaethau 1339
Categori:Marwolaethau 1397
Ryan Babel

Chwaraewr pêl-droed o'r Iseldiroedd yw **Ryan Miguel Guno Babel** (ganwyd 19 Rhagfyr 1986).

Categori:Genedigaethau 1986
Categori:Pêl-droedwyr o'r Iseldiroedd
Categori:Pobl o Amsterdam
Hull City A.F.C.

Clwb pêl-droed yn Hull, gogledd-ddwyrain Lloegr yw **Hull City Association Football Club**.

Categori:Timau pêl-droed Lloegr
Stoke City F.C.

Clwb pêl-droed yn Stoke-on-Trent, Gorllewin Canolbarth Lloegr, sy'n chwarae yn Uwchgynghrair Lloegr yw **Stoke City Football Club**. Fe'i sefydlwyd yn 1863, maent y clwb hynaf yn yr Uwchgynghrair, a ystyrir i fod yr ail hynaf clwb pêl-droed proffesiynol yn y byd, ar ôl Notts County.

## Cysylltiadau â Chymru 
### Rheolwyr o Gymru 
*Cywir ar 11 Mehefin 2025*:
* Alan Durban (1978 – 1981)
* Tony Pulis (2002 – 2005)
* Mark Hughes (2013 – 2018)
* Nathan Jones (2019)
alt=AUT_vs._WAL_2016-10-06_(135)|bawd|338x338px|Joe Allen 2016–2022

### Chwaraewyr o Gymru 
*Cywir ar 11 Mehefin 2025* (Mae'r chwaraewyr sy'n parhau i chwarae mewn **print trwm**):

*

Categori:Sefydliadau 1863
Categori:Timau pêl-droed Lloegr
Brwydr La Rochelle

[bawd|200px|Brwydr La Rochelle, o gronicl [Jean Froissart, 15fed ganfif.]]

Ymladdwyd **Brwydr La Rochelle** ar y môr gerllaw porthladd La Rochelle (Charente-Maritime) ar arfordir gorllewinol Ffrainc ar 22 Mehefin 1372. Roedd yn un o frwydrau y Rhyfel Can Mlynedd rhwng Ffrainc a Lloegr. Gorchfygwyd y llynges Seisnig gan lynges o Castilla a Ffrainc.

Roedd y Saeson yn meddiannu dinas La Rochelle, ond roedd y Ffrancwyr yn gwarchae arni. Gyrrwyd llynges Castilla, dan Ambrosio Bocanegra o Genova, i ymosod ar La Rochelle a'r llynges Seisnig, oedd dan John Hastings, Iarll Penfro.

Cafodd Bocanegra fuddugoliaeth ysgubol; cymerwyd Hastings ei hun yn garcharor, ynghyd â 400 o farchogion ac 8,000 o filwyr. Rhoddodd hyn y llaw uchaf ar y môr i Ffrainc, am y tro cyntaf ers Brwydr Sluys yn 1340.

Yn y cyfnod cyn y frwydr, roedd Owain Lawgoch wedi hwylio am Gymru i geisio hawlio ei etifeddiaeth fel Tywysog Cymru. Roedd yn ymladd ar Ynys y Garn pan gafodd orchymyn gan Charles V, brenin Ffrainc i hwylio i Castilia i gasglu llongau. Roedd Owain ei hun yn dal yn Sbaen pan ymladdwyd y frwydr.

Categori:1372
Categori:14eg ganrif yn Ffrainc
La Rochelle
La Rochelle
Categori:Charente-Maritime
Ieuan Wyn

Gallai **Ieuan Wyn** gyfeirio at:

* Ieuan Wyn, milwr Cymreig yn y Rhyfel Can Mlynedd
* Ieuan Wyn, bardd Cymraeg
Gruffudd de la Pole

Arglwydd Powys ac aelod o linach Tywysogion Teyrnas Powys oedd Gruffudd de la Pole, hefyd **Griffith de la Pole** neu **Gruffudd ab Owain** (bu farw 1309).

Roedd Gruffudd yn fab Owain ap Gruffudd ap Gwenwynwyn a'i wraig Joan Corbet. Yn ôl pob tebyg, roedd ganndo bedwar brawd ac un chwaer. Daeth yn Arglwydd Powys ar farwolaeth ei dad tua 1293. Priododd Catrin neu Katherine, merch Rhodri ap Gruffudd. Bu farw yn ddiblant yn 1309, ac aeth yr arglwyddiaeth i'w chwaer,  Hawise.

Categori:Marwolaethau 1309
Categori:Pobl y 13eg ganrif o Gymru
Categori:Pobl y 14eg ganrif o Gymru
Categori:Teyrnoedd Powys
Tibor Sekelj

Fforiwr, cyfreithwr ac awdur o dras Iddewig o Serbia oedd **Tibor Sekelj** (14 Chwefror 1912 - 20 Medi 1988). Ysgrifennodd sawl cyfrol yn yr iaith Esperanto.

## Llyfryddiaeth
**Tempestad sobre el Aconcagua* (1944)
**La trovita feliĉo* (1945)
**Por tierras de Indios* (1946)
**Excursión a los indios del Araguaia (Brasil)* (1948)
**La importancia del idioma internacional en la educacion para un mundo mejor* (1953)
**Nepalo malfermas la pordon* (1959)
**Ridu per Esperanto* (1973)
**Elpafu la sagon* (1983)
**Mondo de travivaĵoj* (1990)
**Ĝambo rafiki. La karavano de amikeco tra Afriko* (1991)

Categori:Genedigaethau 1912
Categori:Marwolaethau 1988
Categori:Fforwyr o Serbia
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Serbia
Categori:Llenorion Esperanto o Serbia
Categori:Llenorion Iddewig o Serbia
Categori:Llenorion o Iwgoslafia
Categori:Llenorion taith o Serbia
Categori:Pobl a aned yn Awstria-Hwngari
Carlos Sastre

Seiclwr rasio o Sbaen ydy **Carlos Sastre Candil** (ganwyd 22 Ebrill 1975 yn Leganés, Madrid), a pencampwr Tour de France 2008. Mae'n reidio drost dîm UCI Professional Continental Cervélo TestTeam.

## Canlyniadau

;2000
:8fed Vuelta a España
:: 1af Brenin y Mynyddoedd
;2001
:20fed Tour de France
::1af Stage 3, Vuelta a Burgos
;2002
:10fed Tour de France
;2003
:9fed Tour de France
::1af Stage 13
;2004
:8th Tour de France
:6th Vuelta a España
;2005
:21ain Tour de France
:2il Vuelta a España
:Stage 1, Escalada a Montjuïc
;2006
:3ydd Tour de France
::5ed Stage 11
::2il (1af)* Stage 16
::Stage 17
:43ydd Giro d'Italia
:4ydd Vuelta a España
:: Gold jersey (general classification) leader (after Prologue TTT)
:: White jersey (combination classification) leader (after Stages 8-16)
:Klasika Primavera
;2007
:4ydd Tour de France
::5ed Stage 14
::8fed Stage 16
:2il Vuelta a España
;2008
:Tour de France
:: **Enillydd**
::2il Brenin y Mynyddoedd
::8fed Stage 6
::7fed Stage 10
::6ed Stage 15
::1af Stage 17
:3ydd Vuelta a España
::7fed Stage 7
::8fed Stage 12
::5ed Stage 13
::6ed Stage 14

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*Gwefan swyddogol
*Proffil ar wefan Team CSC 

Categori:Genedigaethau 1975
Categori:Seiclwyr o Sbaen
Categori:Enillwyr y Tour de France
Leopold III, Dug Awstria

Dug Awstria o 1365 hyd 1379 a Dug Styria a Carinthia 1365–1386 oedd **Leopold III, Dug Awstria** (1 Tachwedd 1351 - 9 Gorffennaf 1386).

Ganed ef yn Fienna, yn fab ieuengaf i Albrecht II, Dug Awstria, aelod o deulu Habsburg. Rhoddwyd cyfrifoldeb am y Tirol iddo, yna wedi marwolaeth ei frawd hynaf, Rudolf IV, roedd ef a'i frawd Albrecht III yn gyfrifol am weinyddu tiroedd teulu Habsburg. Yn 1375 cyflogodd Enguerrand VII de Coucy, oedd yn hawlio rhan o'r tiriogaethau hyn, fyddin i geisio eu meddiannu, yn yr ymgyrch a elwir yn Rhyfel y Gugler. Roedd Owain Lawgoch yn un o arweinwyr y fyddin hon. Gorfodwyd Leopold a'i fyddin i encilio, ond methodd ymgyrch y Gugler oherydd gwrthwynebiad ffyrnig y Swisiaid.

Dan delerau Cytundeb Neuberg yn 1379, daeth yn rheolwr Styria, Carinthia, Carniola a nifer o diriogaethau eraill. Ychweanegodd at y rhain, ac erbyn 1382 roedd ei feddiannau yn cynnwys Trieste.

Methodd ei ymdrechion i feddiannu y Swistir a  Swabia pan laddwyd ef ym Mrwydr Sempach yn 1386. Olynwyd ef gan ei fab hynaf, Wilhelm.

Categori:Genedigaethau 1351
Categori:Marwolaethau 1386
Categori:Hanes Awstria
Ieuan Wyn (milwr)

Milwr o Gymru fu'n ymladd yn y Rhyfel Can Mlynedd oedd **Ieuan Wyn**, llysenw '''''Le Poursuivant d'Amour*** (fl. 1351 - 1384), yn ôl pob tebyg, yr un person a **Ieuan ap Rhys ap Roppert*'.

## Bywgraffiad
Cred A.D. Carr fod Ieuan Wyn bron yn sicr yr un person a Ieuan ap Rhys ap Roppert; os felly roedd yn frodor o Sir y Fflint ac yn un o Wyrion Eden, disgynyddion Ednyfed Fychan.

Ar y dechrau, ymladdai Ieuan ar ochr brenin Lloegr. Yn ôl Christine de Pisan, cymerodd ran ar ochr y Saeson ym Mrwydr y Deg ar Hugain yn Josselin  yn Llydaw yn 1351. Efallai mai ef oedd y "Jacques Wyn" y cofnodir iddo anrheithio Auvergne, Forez a'r Lyonnais ar ôl Brwydr Poitiers yn 1356. Yn 1365, gorchymynwyd iddo ef a Syr Nicholas de Tamworth ail-gipio caerau ym Mwrgwyn, Nvers a Rethel.

Cofnodir fod Ieuan Wyn yn geidwad Castell Beaufort yn Champagne dros John o Gaunt yn 1369. Newidiodd ei ochr i gefnogi Charles V, brenin Ffrainc, a pharhaodd yn geidwad y castell dros Charles. Dywedir gan Jean Froissart iddo ef a chapten arall o'r enw Yvon gyflawni campau milwrol yn erbyn y Saeson. Gall "Yvon" fod yn gamgymeriad am "Owain"; yn sicr ymunodd Ieuan a chwmni milwyr Owain Lawgoch yn ddiweddarach, a bu'n ddirprwy iddo.

Ar farwolaeth Owain, daeth Ieuan Wyn yn arweinydd y cwmni. Ceir nifer o gyfeiriadau at daliadau iddo ef a'i gwmni yn y blynyddoedd nesaf. Ar 8 Chwefror 1384, gorchymynodd Charles VI, brenin Ffrainc wneud taliad arbennig o 200 ffranc aur iddo am ei wasanaeth da, yn enwedig yn Fflandrys. Ni cheir cyfeiriad ato yn y cofnodion yn ddiweddarach na Mehefin 1384.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau'r 14eg ganrif
Categori:Marwolaethau'r 1380au
Categori:Milwyr o Gymru
Categori:Pobl o Sir y Fflint
Categori:Pobl y 14eg ganrif o Gymru
Categori:Y Rhyfel Can Mlynedd
Categori:Teyrnas Gwynedd
Tour de France 2008

**Tour de France 2008** oedd y 95ed rhifyn o'r Tour de France. Fe'i cynhaliwyd rhwng 5 Gorffennaf a 27 Gorffennaf 2008. Dechreuodd yn ninas Brest, Ffrainc, gan fynd i'r Eidal yn ystod y 15fed cam, a dychwelyd i Ffrainc yn ystod yr 16ed ac anelu tuag at Baris, ei safle gorffen traddodiadol, a cyrhaeddodd yno yn yr 21fed cam. Enillwyd y ras gan Carlos Sastre.

Yn wahanol i'r blynyddoedd cynt, ni roddwyd bonws amser ar gyfer sbrintiau yn ystod y ras nac am safleodd uchel ar ddiwedd pob cam. Newidiodd hyn y ffordd y gwobrwywyd y Crys Melyn o'i gymharu gyda'r rasys cynt.

## Timau 
Roedd dadleuon hirfaith wedi bod rhwng trefnwyr y ras, sef yr ASO a'r UCI achoswyd gwerthdaro pellach pan fynnodd y trefnwyr ar yr hawl i wahodd, neu wahardd, p'run bynnag dimau y dewisodd ar gyfer y ras. Ond o dan rheolau'r UCI, mae'n rhaid i bob ras ProTour fod yn agored i bob tîm sy'n aelod o reng uchaf yr UCI. Fe wnaeth yr ASO eu safbwynt yn glir, ac er y bu newidiadau yn rheolaeth a phersonel y tîm, roeddent yn bwriadu gwahardd tîm Astana o'r gystadleuaeth fel canlyniad i'w rhan yn ymrysonau cyffuriau yn ystod Tour de France 2007 a'u cysylltiadau gydag achos cyffuriau Operación Puerto 2006 . Roedd hyn yn golygu na allai enillydd y ras y flwyddyn cynt (Alberto Contador) na'r reidiwr a orffennodd yn drydydd (Levi Leipheimer) gymryd rhan, gan fod y ddau wedi arwyddo cytundeb i rasio dros dim Astana ar gyfer tymor 2008.

Ar 20 Mawrth 2008, datganodd yr ASO y byddai pob tîm ProTour, heblaw am Astana, yn cael eu gwahodd, ynghyd â thri tîm *"wildcard"*: Agritubel, Barloworld, a Team Slipstream-Chipotle (a ail-enwyd yn Team Garmin-Chipotle yn ddiweddarach).

**Yr 20 tîm a wahoddwyd oedd:**

## Canlyniadau 
### Safleodd 
### Safleoedd y timau 
Yn ôl traddodiad, caiff yr holl arian mae'r tîm yn ei ennill ei roi mewn un pot a'i rannu rhwng y reidwyr a'r tîm cefnogi. Team CSC, sef tîm enillydd y Tour, Sastre, a enillodd y cyfanswm mwyaf o arian, gyda thros €600,000. Ni dderbyniodd Saunier Duval eu gwobrau arian wedi i Riccardo Riccò roi sampl positif i brawf cyffuriau.
[bawd|400px|dde|Derbyniodd [Team CSC €450,000 ar gyfer buddugoliaeth Carlos Sastre.]]

## Reidwyr a dynnodd allan 
Cafodd 35 reidiwr eu tynnu allan neu eu diarddel.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni Allananol 
* Gwefan swyddogol Tour de France
*   Cyflwyniad o gamau Tour de France 2008
* Tour de France 2008 ar Google Earth 
*RoadCycling.com  Newyddion, canlyniadau, lluniau a dyddiaduron y reidwyr.
*Cyclingfans.com Clipiau fideo a sain.
* Le dico du Tour / Le Tour de France de 1947 à 2008 (Ffrangeg)
* *2008 Tour de France: Stage by stage* Mapiau Google rhyngweithiol

2008
Categori:2008
Stephen Daldry

Mae **Stephen David Daldry**, CBE (ganed 2 Mai 1961) yn gyfarwyddwr a chynhyrchydd theatr a ffilm o Loegr.

Categori:Genedigaethau 1961
Categori:Cynhyrchwyr ffilm o Loegr
Categori:Cyfarwyddwyr ffilm o Loegr
Categori:Pobl o Dorset
Categori:Cyfarwyddwyr LHDT
John o Gaunt

bawd|200px|Arfbais John o Gaunt

Aelod o'r teulu brenhinol o Loegr oedd **John o Gaunt**, dug 1af Caerhirfyn (6 Mawrth 1340 - 3 Chwefror 1399). Roedd yn fab i Edward III, brenin Lloegr a Philippa o Hanawt, ac yn berson dylanwadol iawn yn y cyfnod pan oedd ei nai, Rhisiart II yn dal yn blentyn.

## Bywgraffiad
Ganed ef yn Ghent (Gwlad Belg yn awr), a elwid yn "*Gaunt*" yn Saesneg bryd hynny. Priododd dair gwaith, yn gyntaf a Blanche o Lancaster (m. 1368), yna a Constance o Castilla ac yn olaf a Katherine Swynford; rhoddodd yr ail briodas agoriad iddo hawlio coron Teyrnas Castilla, ond ni fu'n llwyddiannus yn hyn. Ei ddisgynyddion ef oedd Brenhinllin Lancaster, yn cynnwys Harri IV, Harri V a Harri VI. Roedd Edward IV, Rhisiart III a Harri VII neu Harri Tudur, hefyd yn ddisgynyddion iddo trwy Katherine Swynford.

## Cyfeiriadau
Categori:Dugiaid
Categori:Genedigaethau 1340
Categori:Marwolaethau 1399
Categori:Pobl y 14eg ganrif o Loegr
Categori:Lancastriaid
Habsburg

bawd|240px|dde|Yr Habichtsburg, a roddodd ei enw i deulu'r Habsburg

Tylwyth sydd wedi bod o bwysigrwydd mawr yn hanes Ewrop yw'r **Habsburg** (hefyd **Hapsbwrg**). Roedd y teulu yn wreiddiol o'r Swistir, a chafodd ei enw o'r Habichtsburg yn Aargau. Bu aelodau o dylwyth yr Habsburg yn teyrnasu am ganrifoedd dros Awstria, Bohemia a Hwngari. O 1438 hyd 1806, roedd bron pob Ymerawdwr Glân Rhufeinig yn aelod o'r teulu Habsburg. Yn y 16g a'r 17g, roedd aelodau o'r tylwyth yn rheoli Sbaen a Portiwgal, ac yn y 19g yn rheoli rhannau o ogledd yr Eidal.

Mae'r teulu yn parhau, a rhwng 1979 a 1999 roedd Otto von Habsburg yn un o aelodau Senedd Ewrop dros yr Almaen. Yn 1961, roedd wedi ymwadu'n swyddogol a'i hawl ar orsedd Awstria.

## Gweler hefyd
* Y Frenhiniaeth Hapsbwrgaidd

## Cyfeiriadau
Categori:Hanes yr Almaen
Categori:Hanes Awstria
Categori:Hanes Sbaen
Castilla

Gallai **Castilla** (Ffrangeg: *Castille*, Saesneg: *Castile*) gyfeirio at:

*Castillia, tiriogaeth hanesyddol yn Sbaen
*Teyrnas Castilla, teyrnas yn yr hyn sydd nawr yn Sbaen i'r dwyrain o Deyrnas León yn ystod y Canol Oesoedd.
*Coron Castilla, yr enw a roddir i'r tiriogaethau oedd dan reolaeth teyrnoedd Castilla a León o 1230, pan unwyd Ternas Castilla a Theyrnas León.
* Castilla y León, cymuned ymreolaethol yn Sbaen heddiw
* Castilla-La Mancha, cymuned ymreolaethol yn Sbaen heddiw
Teyrnas Castilla

Teyrnas yng ngogledd yr hyn sy'n awr yn Sbaen yn y Canol Oesoedd oedd **Teyrnas Castilla** (Sbaeneg: *Reino de Castilla*, Ffrangeg: *Castille*, Saesneg: *Castile*). Cyfeirir ati yng ngwaith y bardd Guto'r Glyn (c.1435 – c.1493) fel **Castil**. Safai i'r dwyrain o Deyrnas Léon, gan ymestyn o Fae Bizkaia yn y gogledd hys at ffiniau al-Andalus yn y de. Yn rhan olaf yr Oesoedd Canol, hi oedd y deyrnas fwyaf yn Sbaen.

bawd|dim|250px|Teyrnas Castilla yn 1210

Dechreuodd y broses o adfeddiannu Sbaen gan y Cristionogion, a elwir y Reconquista, gyda gwrthwynebiad teyrnas fychan Asturias i Fwslimiaid al-Andalus, oedd wedi meddiannu bron y cyfan o benrhyn Iberia o 711 ymlaen. Wrth i'r Cristionogion ennill tir ac ymestyn eu tiriogaethau tua'r de, ymddangosodd yr enw Castilla tua 800.

Ar y dechrau, roedd Castillia yn cael eu rheoli gan frenhinoedd Asturias a León. Yn 1037, ffurfiodd Ferdinand I deyrnas unedig Castillia a León. Yn 1058, dechreuodd Ferdinand gyfres o ryfeloedd yn erbyn y Mwslimiaid, ac arweiniodd buddugoliaethau'r Cristionogion ym mrwydrau Alarcos a la Navas de Tolosa at goncro'r tiriogaethau a elwir yn Castilla Newydd.

Tyfodd y deyrnas yn sylweddol yn ystod teyrnasiad Alphonso VI (1065-1109) ac Alphonso VII (1126-1157). Tyfodd bywyd diwylliannol y deyrnas dan Alphono X, ond dilynwyd hyn gan gyfnod hir o ymryson mewnol. Yn 1469, priododd Isabel I, brenhines Castilla a Ferdinand II, brenin Aragon, gan ddechrau'r broses o uno teyrnasoedd Castilla ac Aragon, a chreu Teyrnas Sbaen.

Erys yr enw Castilla yn enwau dwy gymuned ymreolaethol yn Sbaen: Castilla-La Manche a Castilla-y-León.

## Cyfeiriadau
Categori:Hanes Sbaen
Scott Rudin

Cynhyrchydd ffilm  o'r Unol Daleithiau yw **Scott Rudin** (ganed 14 Gorffennaf 1958), sydd wedi ennill Gwobr yr Academi yn ogystal â bod yn gynhyrchydd mewn theatrau. Mae Rudin yn byw yn Ninas Efrog Newydd gyda'r bartner hir-dymor John Barlow, cyd-sefydlydd cwmni PR Barlow/Hartman.

Ym mis Ionawr 2008, cafodd dau o gynhyrchiadau Rudin - *No Country for Old Men* gan y Brodyr Coen a *There Will Be Blood* gan Paul Thomas Anderson eu henwebu am wyth Oscar yng Ngwobrau'r Academi 2008.

Categori:Genedigaethau 1958
Categori:Cynhyrchwyr ffilm o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyfarwyddwyr ffilm o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyfarwyddwyr LHDT
Categori:Pobl o Ddinas Efrog Newydd
Buttisholz

Cymuned yng nghanton Lucerne yn y Swistir yw **Buttisholz**. Saif yn *Amt* (rhanbarth) Amt Sursee, ac roedd y boblogaeth yn 2005 yn 2,915. Heblaw pentref Buttisholz ei hun, mae'r gymuned yn cynnwys pentrefi llai Gattwil, Guglern, Luternau, St. Ottilien a Soppensee.

Yn 2000, roedd 93.54% o'r boblogaeth yn siarad Almaeneg fel mamiaith, a 86.38% yn Gatholigion o ran crefydd.

Categori:Cymunedau'r Swistir
Categori:Lucerne (canton)
Albrecht III, Dug Awstria

Dug Awstria o 1365 hyd ei farwolaeth oedd **Albrecht III, Dug Awstria** (9 Medi, 1349 - 29 Awst, 1395).

Ganed ef yn Fienna, yn drydydd mab i Albrecht II, Dug Awstria, aelod o deulu Habsburg. Wedi marwolaeth ei frawd hynaf, Rudolf IV, roedd ef a'i frawd Leopold III yn gyfrifol am weinyddu tiroedd teulu Habsburg. Yn 1375 cyflogodd Enguerrand VII de Coucy, oedd yn hawlio rhan o'r tiriogaethau hyn, fyddin i geisio eu meddiannu, yn yr ymgyrch a elwir yn Rhyfel y Gugler. Roedd Owain Lawgoch yn un o arweinwyr y fyddin hon. Gorfodwyd byddin Albrecht a Leopold i encilio, ond methodd ymgyrch y Gugler oherydd gwrthwynebiad ffyrnig y Swisiaid. Yn 1377, aeth Albrecht ar groesgad yn erbyn y Lithiwaniaid a'r Samogitiaid, oedd yn baganiaid.

Dan delerau Cytundeb Neuberg yn 1379, daeth yn rheolwr Awstria ei hun, tra daeth Leopold yn rheolwr Styria, Carinthia, Carniola a nifer o diriogaethau eraill. Roedd yn adnabyddus fel ysgolhaig, a bu'n noddwr i Brifysgol Fienna. Claddwyd ef yn Eglwys Gadeiriol San Steffan, Fienna, ac olynwyd ef gan ei fab, Albrecht IV.

Categori:Genedigaethau 1349
Categori:Marwolaethau 1395
Categori:Hanes Awstria
Sundgau

Ardal yn rhan ddeheuol Alsace yn Ffrainc yw **Sundgau**. Mae'n ffinio â'r Swistir a mynyddoedd Jura i'r de, â dyffryn afon Rhein i'r dwyrain, â Mulhousei'r gogledd, ac â Bwlch Belfort i'r gorllewin. Y brif ddinas yw Altkirch. Daw'r enw o'r Almaeneg, yn golygu "gwlad y de".

Llifa afon Ill trwy'r ardal, o'r de i'r gogledd, i ymuno ag afon Rhein. Ardal amaethyddol ydyw yn bennaf. Mae'r pysgod ar yr arfbais yn cyfeirio at y pysgod Carp a gedwid gan y mynachod mewn llynnoedd bychain yn y cylch. Mae *carpe frite* yn parhau i fod yn fwyd nodweddiadol o'r ardal.

Yn y ganrif 1af CC, roedd yr ardal yma yn nhiriogaeth llwyth Galaidd y Sequani. Ymsefydlodd Almaenwyr yn yr ardal wedi i'r Sequani alw hurfilwyr Almaenig dan Ariovistus i'w hamddiffyn rhag llwyth yr Aedui tua 70 CC. Gorchfygwyd Ariovistus gan Iŵl Cesar yn 58 CC. Yn 405, croesodd yr Alamani afon Rhein i feddiannu'r diriogaeth, yna daeth yn eiddo'r Ffranciaid, a daeth yn rhan o deyrnas Austrasia.

Tua 750, rhannwyd Dugiaeth Alsace yn ddwy ran, Nordgau a Sundgau. Yn ddiweddarach, daeth yn eiddo rheolwyr Habsburg dugiaeth Awstria. Daeth yn eiddo Ffrainc ar ddiwedd y Rhyfel Deng Mlynedd ar Hugain, yma gyda'r gweddill o Alsace daeth yn rhan o'r Almaen yn 1870 wedi'r rhyfel rhwng Ffraic a Prwsia. Ymladdwyd rhai o frydrau cyntaf y Rhyfel Byd Cyntaf yma yn Awst 1914. Yn 1918, dychwelodd y Sundgau i Ffrainc gyda'r gweddill o Alsace.

Categori:Alsace
Categori:Haut-Rhin
Huw Jones

Gallai **Huw Jones / Hugh Jones** gyfeirio at un o sawl person:

* Huw Jones o Langwm (18g), bardd 
* Hugh Jones, Maesglasau (tua 1749–1825), bardd 
* Hugh Jones (Erfyl) (1789-1858), bardd, argraffydd a chyfieithydd 
* Hugh Jones, Lerpwl (1830-1911), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd
* Hugh Jones, Llangollen (1831-1883), gweinidog a phrifathro athrofa'r Bedyddwyr
* Hugh Jones (Huw Myfyr) (1845-1891), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd a bardd 
* Hugh Robert Jones (1894–1930), sylfaenydd Plaid Genedlaethol Cymru
* Huw Jones (1934–2016), Esgob Tyddewi 
* Huw Jones (g. 1948), canwr a sefydlodd Cwmni Recordiau Sain 

## Gweler hefyd
* Huw
Niall Griffiths

Awdur o Sais yw **Niall Griffiths** (ganwyd 1966, Toxteth, Lerpwl). Mae wedi ysgrifennu chwe llyfr hyd yn hyn yn ogystal ag erthyglau teithio, adolygiadau bwytai a llyfrau, a dramau radio. Mae'n gweithio ar nofel fer a cyfres o straeon byrion ar y funud. Mae'n byw ym Mhenrhyn-coch ger Aberystwyth.

## Llyfryddiaeth
* *Grits* (2000)
* *Sheepshagger*(2001)
* *Kelly & Victor* (2002)
* *Stump* (2003)
* *Wreckage* (2005)
* *Runt* (2007)
* *Real Aberystwyth* (2008)
* *In The Dreams of Max and Ronnie: New Stories from the Mabinogion* (2010)
* *A Great Big Shining Star* (2013)
* *Broken Ghost* (2019)

## Gwobrau ac Anrhydeddau
* 2004 – Llyfr y Flwyddyn, *Stump*

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*Proffil BBC Wales

Categori:Genedigaethau 1966
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Loegr
Categori:Llenorion yr 21ain ganrif o Loegr
Categori:Llenorion Saesneg o Loegr
Categori:Pobl o Lerpwl
Breisgau

Ardal yn nhalaith Baden-Württemberg yn yr Almaen yw **Breisgau**. Saif yn ne-orllewin yr Almaen, rhwng afon Rhein a'r Fforest Ddu, ac mae'n rhan o ranbarth Breisgau-Hochschwarzwald. Y brif ddinas yw Freiburg im Breisgau.

Yn y cyfnod Rhufeinig, roedd yn rhan o dalaith Germania superior. Yn 260, wedi i'r Almaenwyr dorri trwy'r *limes Germanicus*, ymsefydlodd yr Alemanni yma. Yn y 12g roedd yn rhan o Ddugiaeth Zähringen. O'r 14g hyd  1797, roedd dan reolaeth llinach yr Habsburg ac yn rhan o Ddugiaeth Awstria.

Mae'r Breisgau yn ardal amaethyddol, yn adnabyddus am ei gwin a'i choed ffrwythau. Heblaw Freiburg, y prif drefi a phentrefi yw Bad Krozingen, Staufen, Breisach, Endingen, Kenzingen, Neuenburg ac Emmendingen. Mae copa mynydd y Schauinsland yn codi i 1200 m. uwch lefel y môr.

Categori:Daearyddiaeth Baden-Württemberg
Aber-carn

Thref fechan a chymuned ym Mwrdeistref Sirol Caerffili, Cymru, yw **Aber-carn** neu **Abercarn**. Saif 10 milltir (16&nbsp;km) i'r gogledd orllewin o Gasnewydd ar ffordd yr A467 rhwng Cwmcarn a Threcelyn. Cyn i'r siroedd gael eu hail-drefnu ym 1974, roedd yn rhan o'r hen Sir Fynwy, ac wedyn hyd at 1996 roedd yng Ngwent.

Roedd poblogaeth o 4793 yn ystod cyfrifiad 2001.

Mae'r dref yn gorwedd yng nghanol dyffryn Afon Ebwy, ar ymyl de-ddwyreiniol ardal mwyngloddio Morgannwg a Sir Fynwy. Mae Caerdydd 18.2 km i ffwrdd o Abercarn ac mae Llundain yn 210.4&nbsp;km. Y ddinas agosaf ydy Casnewydd sy'n 11.6&nbsp;km i ffwrdd.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan  ac yn Senedd y DU gan .

## Trychineb Abercarn, 1878
Yn hanesyddol, mae'r ardal yn gysylltiedig â maes glo De Cymru, gweithfeydd dur a phlat tun a Chymoedd De Cymru, ond mae rhain i gyd wedi cau erbyn hyn. Yma y safodd Glofa'r *Prince of Wales*, lle bu'r trydydd trychineb gwaethaf yn hanes Cymru, pan laddwyd 268 o weithwyr ar 11 Medi 1878.

Achoswyd trychineb Abercarn ar 11 Medi 1878, gan lamp ddiogelwch, gan gynnau ffrwydrad enfawr yn y pwll glo. Roedd 325 o weithwyr o dan y ddaear ar y pryd, ac anfonwyd timau achub i'r pwll i chwilio am oroeswyr yng nghanol y mwg, y fflamau a'r rwbel. Bu farw tua 268 o ddynion a bechgyn yn y trychineb, a phenderfynwyd cau'r siafft, gan ei gorlifo â dŵr i ddiffodd y fflamau. O ganlyniad, arhosodd cyrff y rhai a fu farw yn y digwyddiad o dan y ddaear. Heddiw fe'u cofir yn lleol gyda charreg goffa ym mynwent Abercarn a olwyn fawr y pwll a murlun efydd ar safle'r trychineb.

bawd|dim|Glofa Tywysog Cymru cyn 1878

## Hanes 
Roedd yn rhan o blwyf hynafol Mynyddislwyn tan yn hwyr yn y 19eg ganrif. Ffurfiwyd bwrdd iechyd ac ardal llywodraeth leol Abercarn ym 1892. Trodd hwn yn ardal trefol Abercarn ym 1894, o dan lywodraeth cyngor lleol gyda 12 o gynghorwyr, ac roedd yr ardal drefol yn cynnwys Crymlyn a Threcelyn. Diddymwyd yn 1974 o dan Ddeddf Llywodraeth Lleol 1972, gan ddod yn rhan o fwrdeistref Islwyn, Gwent. Daeth yn rhan o Fwrdeistref Sirol Caerffili yn dilyn ad-drefnu 1996.

## Cyfrifiad 2011
Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:

## Chwaraeon
Mae Abercarn yn gartref i Abercarn RFC, sy'n aelod o Undeb Rygbi Cymru.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Hanes y pyllau glo lleol ar welshcoalmines.com


Categori:Cymunedau Caerffili
Categori:Trefi Caerffili
Categori:Llefydd o fewn Etholaeth Gorllewin Casnewydd ac Islwyn (y DU)
Wyllie

Pentref yng nghymuned Ynys-ddu, Bwrdeistref Sirol Caerffili, Cymru, yw **Wyllie**. Lleolir i'r de o'r Coed Duon yn ardal hanesyddol Sir Fynwy.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan  ac yn Senedd y DU gan .

## Hanes
Adeiladwyd y rhan fwyaf o dai'r pentref rhwng 1926 ac 1930 gan y Tredegar Iron & Coal Company. Cymerodd y pentref ei enw oddi wrth cyfarwyddwr y cwmni, sef Alexander Keith Wyllie.

Yn y pentref, roedd capel mawr, swyddfa bost, a hen sefydliad glowyr a gafodd ei droi'n dafarn yn ystod yr 1990au. Caeodd y swyddfa bost yn ddiweddar ac mae bloc newydd o fflatiau, Marion Jones Court, wedi cymryd lle'r hen gapel.

Mae'r pentref wedi tyfu yn ddiweddar, gyda tai newydd yn cae eu hadeiladu ar safle hen dip gwastraff y Wyllie Colliery ar ben deheuol y pentref.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*www.geograph.co.uk : lluniau o Wyllie a'r ardal cyfagos
*Welsh Coal Mines - hanes y pyllau glo lleol

Categori:Pentrefi Caerffili
Categori:Ynys-ddu
John Ging

[250px|bawd|John Ging yn siarad a'r wasg un o'r ysgol a fomiwyd gan yr [IDF yn Gaza]]

Cyn swyddog o fyddin Iwerddon sydd wedi gwasanaethu fel pennaeth UNRWA (*United Nations Relief and Works Agency*) yn Llain Gaza ers 2006 yw **John Ging** (ganed 1965, Portlaoise, Gweriniaeth Iwerddon). Fel arweinydd gwaith y 10,000 o bobl sy'n gweithio i'r Cenhedloedd Unedig yn Gaza daeth yn ffigwr cyfarwydd yn rhyngwladol fel sylwebydd ar y sefyllfa yno a ffynhonnell gwybodaeth awdurdodol yn ystod ymosodiad Israel ar Lain Gaza ar ddiwedd 2008 a dechrau 2009.

## Pennaeth UNRWA
Mae Ging wedi bod yn gyfrifol am arolygu cyllid $400 miliwn yr asiantaeth ddyngarol yn Llain Gaza ers Chwefror 1, 2006, gyda chyfrifoldeb am raglenni datblygu a gofalu fod anghenion sylfaenol tua 750,000 o ffoaduriaid Palesteinaidd yn cael eu cwrdd. Oherwydd ei safiad o blaid y Palesteiniaid dydy o ddim wedi bod ar dermau da â llywodraeth Israel. Yn 2007, goroesodd ymosodiad gan ddynion arfog anhysbys.

Mae wedi beirniadu gweithgareddau milwrol Llu Amddiffyn Israel yn Gaza. Rhybuddiodd fod Gaza ar fin "catastroffi" mewn canlyniad i'r ymosodiad gan Israel a beirniadodd Israel am ymosod ar wersylloedd ac adeiladau y CU a safleoedd sifilaidd eraill. Ar y 14eg o Ionawr 2009, cyhoeddodd fod "hanner miliwn o bobl heb ddŵr" yno a'r gwasanaeth iechyd mewn cyflwr peryglus. Roedd dros 1,000 o bobl wedi'u lladd erbyn hynny, llawer ohonyn nhw yn sifiliaid dinwed.

Mae Ging yn un o'r rhai sydd wedi galw am ymchwiliad llawn i "droseddau rhyfel posibl gan Israel yn Llain Gaza." Ar y 15fed o Ionawr 2009, trawyd pencadlys UNRWA gan fomiau Israelaidd ac aeth y warws - a oedd yn llawn o stociau bwyd a meddyginiaethau yn aros i gael eu dosbarthu - ar dân; ymledodd y tân i storfa tanwydd UNRWA. Roedd tua 700 o bobl yn cysgodi yno ond llwyddodd pawb i ddianc. Yn ôl John Ging, defnyddiodd yr Israeliaid bomiau ffosfforws gwyn, sy'n ddeunydd anghyfreithlon dan gyfraith ryngwladol i'w defnyddio yn erbyn sifiliaid. Ar 17 Ionawr, saethodd tanciau Israelaidd fomiau ffosfforws ar un o ysgolion UNRWA yn Beit Lahiya. Roedd 1,600 o sifiliaid yn cysgodi yno. Aeth rhan o'r adeilad ar dân ac yn fuan ar ôl hynny saethwyd rownd arall a laddodd ddau blentyn. Saethwyd eto wrth i'r ffoaduriaid geisio dianc a lladdwyd pedwar o sifiliad arall. Galwodd John Ging am ymchwiliad llawn i hyn ac ymosodiadau eraill gan Israel yn Gaza fel "troseddau rhyfel posibl".

## Gweler hefyd
*UNRWA
*Ymosodiad Israel ar Lain Gaza 2008–2009

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*  Gwefan UNRWA
*  "Nowhere left to run in Gaza: UNRWA" Testun llawn cyfweliad gyda John Ging ar Press TV, 17.01.2009

Categori:Genedigaethau 1965
Categori:Milwyr o Iwerddon
Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Iwerddon
Categori:Pobl yr 21ain ganrif o Iwerddon
Categori:Pobl o Swydd Laois
Joanna Lumley

Mae **Joanna Lamond Lumley**, OBE (ganed 1 Mai 1946) yn actores a chyn-fodel Seisnig. Mae'n fwyaf adnabyddus am ei rôlau ar y cyfresi teledu *The New Avengers*, *Sapphire and Steel*, *Absolutely Fabulous* a *Sensitive Skin*.

## Detholiad o'i Gwaith
### Teledu
**Steptoe & Son* 1972
**Coronation Street* 1973
**Are You Being Served?* 1973 & 1975
**The New Avengers* 1976-1977
**Sapphire & Steel* 1979-1982
**Cluedo* 1990
**Absolutely Fabulous* 1992-2005
**Girl Friday* 1994
**Class Act* 1994
**Cold Comfort Farm* 1995
**Joanna Lumley in the Kingdom of the Thunderdragon* 1997
**The Tale of Sweeney Todd* 1998
**Coming Home* 1998
**A Rather English Marriage* 1998
**Dr Willoughby* 1999
**Doctor Who and the Curse of Fatal Death 1999
**Nancherrow* 1999
**Whispers: An Elephant's Tale* 2000
**Up In Town* 2002
**Top Gear* 2004
**Sensitive Skin* 2005
**Jam and Jerusalem* 2006-2007
**Sensitive Skin* (2il gyfres) 2007
**The Friday Night Project* 2007
**Joanna Lumley in the Land of the Northern Lights* 2008
**Ian Fleming: Where Bond Began* 2008

### Ffilm
**On Her Majesty's Secret Service* 1969
**Some Girls Do* 1969
**The Breaking of Bumbo* 1970
**Games That Lovers Play* 1970
**Tam Lin* 1970
**Don't Just Lie There, Say Something!* 1973
**The Satanic Rites of Dracula* 1974
**Trail of the Pink Panther* 1982
**Curse of the Pink Panther* 1983
**Shirley Valentine* 1988
**Cold Comfort Farm* 1995
**Innocent Lies* 1995
**James and the Giant Peach* 1996
**Prince Valiant* 1997
**Mad Cows* 1999
**Parting Shots* 1999
**Maybe Baby* 2000
**The Cat's Meow* 2001
**Ella Enchanted* 2004
**Eurotrip* 2004
**The Magic Roundabout 2005
*''Tim Burton's Corpse Bride 2005
**Dolls* 2006
* *Boogie Woogie* 2009

Categori:Actorion Seisnig
Categori:Genedigaethau 1946
Categori:Pobl o Gaint
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Dyfan Dwyfor

Actor o Gymru yw **Dyfan Dwyfor**, sy'n dod o Gricieth yn wreiddiol. Mynychodd Ysgol Eifionydd, Porthmadog a Choleg Meirion Dwyfor cyn mynd ymlaen i Ysgol Glanaethwy. Graddiodd o Goleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru yn 2007.

Dechreuodd actio yng nghyfres Rownd a Rownd. Ymysg ei ymddangosiadau cynharaf ar y teledu, chwaraeodd Dwyfor ran yn nrama *Oed yr Addewid*, enillodd y ddrama dair gwobr BAFTA Cymru a FIPA Aur.

Enillodd Wobr Richard Burton yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru yn 2004.

Ymddangosodd Dwyfor fel gweinydd Paradise yn *I Know You Know*, yn serenu Robert Carlyle.

## Gwaith
### Teledu
**Caerdydd*, "Jamie"
**Rownd a Rownd*, "Tom"
**Pen Tennyn*, "John Iwan"
**A470*, "Silver"
**Requiem* (2017), "Ed"

### Ffilm
**Oed yr Addewid* (2002), fel "Stephen"
**The Baker* (2007), fel "Eggs"
**I Know You Know* (2008), fel "gweinydd Paradise"
**Basket Case* (2009), fel "Jez" - ffilm fer
**Pride* (2014), "Lee"
*''Shakespeare's Globe: Titus Andronicus* (2015), fel "Lucius"
**Yr Ymadawiad* (2015), fel "Iwan"
**Y Llyfrgell* (2016), fel "Dan"
**Manhunt* (2016), fel "gweinydd Paradise" - ffilm fer

### Theatr
**Silence*, RSC
**Little Eagles*, RSC
**Romeo & Juliet*,  fel "Peter", RSC
**Morte D'Arthur*, RSC
**The Grain Store/The Drunks*, RSC
**The Comedy of Errors*, fel "Dromio Of Ephesus", RSC, The Swan Theatre, Stratford (2006)
**As You Like It*, fel "William", RSC
**Six Characters in Search of an Author*, fel "Son", Headlong Theatre
**Hamlet'', fel "Laertes"

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*Proffil IMDB

Categori:Actorion o Gymru
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Eifionydd, Porthmadog
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru
Seven Pounds (ffilm)

Mae ***Seven Pounds*** (2008) yn ffilm ddrama emosiynol a gyfarwyddwyd gan Gabriele Muccino. Mae Will Smith yn serennu fel dyn sy'n bwriadu newid bywydau saith o ddieithriaid. Mae Rosario Dawson, Woody Harrelson, a Barry Pepper hefyd yn serennu yn y ffilm. Rhyddhawyd y ffilm mewn theatrau yn Unol Daleithiau America a Chanada ar 19 Rhagfyr 2008 ac ar 16 Ionawr 2009 yn y Deyrnas Unedig. Hyd yn hyn, mae'r ffilm wedi gwneud dros $100 miliwn gan wneud y ffilm hon y nawfed ffilm sy'n serennu Will Smith sydd wedi gwneud dros $100 miliwn.

## Dolenni allanol 
* Gwefan Swyddogol a rhagflas o'r ffilm 

Categori:Ffilmiau Saesneg
Categori:Ffilmiau 2008
Categori:Ffilmiau Columbia Pictures
Walid Jumblatt

Un o gyn-arweinwyr y Blaid Sosialaidd Flaengar (PSF/y BSF) yn Libanus ac un o arweinwyr y gymuned Druz (*Druze*), gymuned grefyddol sy'n tarddu o Islam Shia ac sy'n cynrychioli 10% o boblogaeth Libanus, yw **Walid Jumblatt** (Arabeg: وليد جنبلاط‎‎) (ganed 7 Awst 1949). Mae'n un o'r gwleidyddion gwrth-Syriaidd amlycaf yn Libanus ac mae mewn cynghrair gyda Cynghrair 14 Mawrth, clymblaid sy'n cynnwys y Courant du Futur (Mudiad y Dyfodol), y Forces libanaises (*Lebanese Forces*) a Cymanfa Qornet Chehwan. Mae'n Aelod o Senedd Libanus.

Mae Jumblatt yn bennaeth y tylwyth Jumblatt, teulu estynedig o dras Cyrdaidd sy'n hanu o Aleppo. Mae'n fab i'r gwleidydd Kamal Jumblatt, cyn-arweinydd y BSF, plaid Walid Jumblatt, a guddlofruddwyd. Y tylwyth Jumblatt yw'r mwyaf pwerus o dylwythau'r Druziaid ac mae Walid Jumblatt wedi defnyddio ei safle yn y gymuned Druz fel sylfaen ei rym yn y BSF, sy'n blaid i'r chwith o'r canol. Mae'n cael ei ystyried yn dipyn o faferic gwleidyddol gyda buddiannau'r gymuned Druz yn flaenoriaeth iddo. Hyd at 2000, pan guddlofruddwyd y gwleidydd Hafez al-Assad, bu'n gefnogol i Syria yn Libanus, ond ers hynny mae'n galw ar i Damascus ildio ei goruchafiaeth ar faterion y wlad. Mae'n gwrthwynebu dylanwad Hezbollah hefyd.

Gyda milisia Druz sylweddol yn gefn iddo, mae Jumblatt yn byw ym mhentref Mukhtara ar lethrau Mynydd Libanus, prif ardal y Druz yn Libanus.

## Dolenni allanol 
*  Dossier: Walid Jumblatt ar wefan y Middle East Intelligence Bulletin
*  Gwybodaeth am arweinwyr Libanus ar wefan Newyddion y BBC

Categori:Genedigaethau 1949
Categori:Aelodau Senedd Libanus
Categori:Drwsiaid
Categori:Gwleidyddion o Libanus
Nixon (ffilm)

Mae ***Nixon*** (1995) yn ffilm fywgraffiadol Americanaidd sydd adrodd hanes bywyd gwleidyddol a phersonol cyn-Arlywydd yr Unol Daleithiau, Richard Nixon. Cyfarwyddwyd y ffilm gan Oliver Stone a chwaraewyd rhan Nixon gan yr actor Cymreig, Anthony Hopkins. Darlunir Nixon fel cymeriad cymhleth ac, mewn nifer o ffyrdd, yn berson y gellid edmygu, er fod ganddo wendidau amlwg. Yn wahanol i ffilm blaenorol Stone JFK, mae'r ffilm Nixon yn dechrau gydag ymwadiad pan ddywed fod y ffilm yn "an attempt to understand the truth [...] based on numerous public sources and on an incomplete historical record." Nid oedd y stiwdio yn hoff o ddewis Stone i chwarae rhan Nixon sef Hopkins. Roeddent eisiau Tom Hanks neu Jack Nicholson — sef dau o ddewisiadau cyntaf Stone. Ystyriodd y cyfarwyddwr Gene Hackman, Robin Williams a Tommy Lee Jones hefyd. Cyfarfu Stone â Warren Beatty hefyd ond roedd yr actor eisiau gwneud gormod o newidiadau i'r ffilm. Rhoddwyd y rhan i Hopkins yn seiliedig ar ei berfformiadau yn *The Remains of the Day* a *Shadowlands*.

## Gweler hefyd
**Dick*
**JFK*
*''W.

Categori:Ffilmiau 1995
Categori:Ffilmiau bywgraffyddol Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Ffilmiau a gyfarwyddwyd gan Oliver Stone
Categori:Ffilmiau gwleidyddol
Categori:Richard Nixon
Golau halogen

Bwlb bychain yw **Golau Halogen** sy wedi cael ei lenwi efo nwyon halogen megis bromin ac ïodin. Mae'r bylbiau yma yn defnyddio ynni yn fwy effeithlon na bylbiau hen ffasiwn.

Categori:Lampiau
Senedd Libanus

Corff deddfwriaethol cenedlaethol Libanus yw **Senedd Libanus** (*Le Parlement* - "y Senedd" - ar lafar yn Libanus). Yn Arabeg, ei henw swyddogol yw مجلس النواب **Majlis an-Nuwwab** (Siambr y Dirprwyon); yn Ffrangeg, **Assemblée nationale** ('Cynulliad Cenedlaethol'). Etholir y senedd am derm o bedair blynedd trwy bleidlais agored mewn etholaethau aml-aelod, wedi eu dyfrannu yn ôl enwadau Cristnogol a Mwslemaidd amrywiol y wlad. Ei phrif swyddogaethau yw ethol Arlywydd y weriniaeth, rhoi eu cydsyniad i ffurfio llywodraeth (er ei fod yn cael ei apwyntio gan yr Arlywydd, mae'n rhaid i'r Prif Weinidog, gyda'r Cabinet, fwynhau cefnogaeth y mwyafrif yn y senedd), ac i gefnogi deddfau a gwariant cyhoeddus. Lleolir y senedd yn ninas Beirut.

Mae'n senedd un siambr. Rhennir y 128 sedd yn y senedd yn gyfartal rhwng y pleidiau Cristnogol a Mwslimaidd. Llefarydd y Senedd ers 2006 yw Nabih Berri, o'r Mudiad Amal.

## Dolen allanol 
*   Gwefan swyddogol

Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yn Libanus
Categori:Beirut
Categori:Gwleidyddiaeth Libanus
Categori:Llywodraeth Libanus
Libanus
Limoges

Dinas a *commune* yng ngorllewin canolbarth Ffrainc yw **Limoges** (Occitaneg: *Lemòtges*). Hi yw prifddinas *département* Haute-Vienne a *région* Limousin. Roedd y boblogaeth yn 2006 yn 136,539, a phoblogaeth yr ardal ddinesig yn 248,000.

Saif tua 220&nbsp;km i'r gogledd-ddwyrain o Bordeaux, a 290&nbsp;km i'r gogledd o Toulouse. Mae afon Vienne yn llifo trwy'r ddinas. Oherwydd ei phwysigrwydd hanesyddol i undebau llafur, fe'i gelwir weithiau *la ville rouge* ("y ddinas goch").

## Hanes
Sefydlwyd y ddinas gan yr ymerawdwr Rhufeinig Augustus tua 10 CC, dan yr enw *Augustoritum*. Datblygodd yn ddinas bwysig, gydag adeiladau mawr, ond ar ddechrau'r 4g gadwodd y rhan fwyaf o'r trigolion y ddinas. Adferwyd hi gan Sant Martial, a drôdd yr ardal at Gristnogaeth a dod yn Esgob cyntaf Limoges. Daeth Abaty Limoges yn annibynnol ar yr esgob yn y 9g, a datblygodd i fod yr ail yn Ffrainc o ran maint, ar ôl Cluny. Roedd yn enwog am ei lyfrgell.

## Pobl o Limoges
* Marie François Sadi Carnot (1837-1894), Arlywydd Ffrainc
* Pierre-Auguste Renoir (1841-1919), arlunydd

Categori:Dinasoedd Ffrainc
Categori:Cymunedau Haute-Vienne
Categori:Limousin
Categori:Enwau llefydd o darddiad Celtaidd
Keffiyeh

250px|bawd|Bachgen Palesteinaidd yn gwisgo keffiyeh
Penwisg Arabaidd draddodiadol i ddynion ar ffurf math o sgarff, o gotwm fel rheol, a wisgir wedi'i phlygu mewn sawl ffordd o gwmpas y pen neu dros yr ysgwyddau yw'r **keffiyeh** neu **kafiyah** (Arabeg: كوفية‎, kūfiyyah, lluosog كوفيات, kūfiyyāt). Mae enwau eraill arni yn cynnwys **(ya)shmagh** (o'r gair Twrceg, *yaşmak* "peth clymiedig"), **ghutrah** (غترة), **ḥaṭṭah** (حطّة) a **mashadah** (مشدة). Mae dynion yn arfer ei gwisgo ar draws y Dwyrain Canol, ond fe'i cysylltir yn bennaf â'r Palesteiniaid, yn arbennig y fersiwn patrwm du a gwyn, ac mae wedi dod yn symbol o ymgyrch y Palesteiniaid i adennill eu tir ac o genedlaetholdeb Arabaidd yn gyffredinol.

Roedd penwisgo keffiyeh coch a gwyn trawiadol, a seiliwyd ar benwig Bedwin yr Hejaz, yn rhan o ffurfwisg y Lleng Arabaidd Gwlad Iorddonen a bellach byddin teyrnas yr Iorddonen.

Categori:Cenedlaetholdeb Arabaidd
Categori:Diwylliant Palesteina
Categori:Penwisg
Huw

Enw personol gwrywaidd Cymraeg ydy **Huw**, sy'n tarddu mae'n debyg o'r gair Almaeneg *hugi*, sy'n golygu 'ysbryd' neu 'meddwl'. *Hugo* yw'r ffurf fwyaf cyffredin mewn ieithoedd eraill, e.e. Ffrangeg.

## Rhai pobol enwog o'r enw Huw 
*Huw ap Huw
*Huw Bennett
*Huw Cae Llwyd
*Huw Capet
*Huw Ceiriog
*Huw Ceredig
*Huw Chiswell
*Huw Derfel
*Huw Edwards
*Huw Evans
*Huw Garmon
*Huw Gwyn
*Huw Huws
*Huw Jones
*Huw Lloyd Edwards
*Huw Llwyd
*Huw Llywelyn Davies
*Huw Menai
*Huw Pritchard
*Huw Stephens
*Huw T. Edwards
*Huw Tegai
*Huw Wheldon

Categori:Enwau personol Cymraeg