Cyfieithiad benthyg

Mewn ieithyddiaeth mae **cyfieithiad benthyg** yn derm ar gyfer gair neu ymadrodd benthyg am beth neu gysyniad sydd wedi ei chyfieithu'n llythrennol, gair-am-air neu wraidd-wrth-wraidd o iaith estron. Yn aml gall y gair neu'r ymadrodd benthyg wedi'i gyfieithu wneud dim synnwyr yn yr iaith darged heb wybod y cyd-destun neu ystyr y gair yn yr iaith ffynhonnell.

Cyfieithiad a benthyciad yw cyfieithiad benthyg ar yr un pryd. Er enghraifft, mae *ci* a *poeth* yn cyfateb i'r Saesneg *dog* a *hot*. Felly mae *ci poeth* ~ *poethgi* yn cyfieithu ar ddelw'r Saesneg *hot dog*.

Mae *calque* ei hun yn air benthyg o'r enw Ffrangeg *calque* ‘dargopi, trasiad; dynwared, copi agos’ (cynigir *dynwarediad* fel cyfieithiad Gymraeg o'r Saesneg *calque* yn Geiriadur yr Academi). Mae'r ferf *calquer* yn golygu ‘dargopïo, trasio; dynwared yn agos’; *papier calque* yw papur trasio yn y Ffrangeg. Mae *gair benthyg* ~ *benthycair* yn y Gymraeg ei hun yn cyfieithiad benthyg o'r Saesneg *loanword* sydd ei hun, yn ei dro, yn cyfieithiad benthyg o'r gair Almaeneg *Lehnwort*.

## Cyfieithiadau benthyg yn y Gymraeg
Mae cyfieithiadau benthyg yn frith yn yr iaith Gymraeg, yn enwedig yr iaith lafar. Er enghraifft:
* *llifolau*, ar ddelw'r Saesneg *floodlight*
* *Gwlad yr Iâ*, ar ddelw'r S. *Iceland*, ffrwyth camdarddiad poblogaidd o *ice* ‘iâ’ + *land* ‘gwlad’ (er bod yr enw'r wlad brodorol Islandeg *Ísland* yn golygu ‘ynys’, sy'n cyfateb i'r S. *island*)
* *llawysgrif*, ar ddelw'r Lladin *manūscrīptum* ‘llawysgrifen, ysgrifen â’r llaw’ o'r geiriau *manū-* ‘llaw’ a *scrīptum* ‘ysgrifen’ 
* *llygoden*, ar ddelw'r S. *mouse* cyfrifiadurol, y teclyn tywys ar y cyfrifiadur
* *rhai weithiau*, ar ddelw'r S. *sometimes*

## Cyfieithiad rhannol
Mae **benthyciad cymysg(iaith)** neu **ran-cyfieithiad benthyg** (*loan blend* neu *partial calque* yn y Saesneg) yn golygu cyfieithu'n llythrennol un rhan o'r gair gwreiddiol ond nid y llall. Er enghraifft, mae'r enw ar y gwasanaeth digidol Gwyddelig, *Saorview* yn cyfieithiad rhannol gan ei fod yn defnyddio enw y gwasanaeth digidol Brydeinig, *Freeview* gan gyfieithu'r elfen flaenaf o'r Saesneg i'r Wyddeleg *saor* ond gadael yr ail elfen *view* yn ddi-gyfieithiad. Ymysg enghreifftiau eraill mae *liverwurst* ‘sosej iau / afu’ (< Almaeneg *Leberwurst*), *apple strudel* ‘strwdel afalau’ (< Alm. *Apfelstrudel*) a *the Third Reich* ‘y Drydedd Reich’ (< Alm. *Drites Reich*).

## Cyfieithiadau benthyg ar ddelw'r Saesneg *skyscraper* 
Enghraifft o gyfieithiad benthyg morffem-wrth-morffem mewn sawl iaith yw'r gair Saesneg *skyscraper* ‘entrychdy’, yn llythrennol ‘nen-grafwr’:

* Affricaneg:  ("cymylau-grafwr")
* Albaneg:  ("nen-grafwr")
* Almaeneg:  ("cwmwl-grafwr")
* Arabeg:  (*nāṭiḥat saḥāb*, "cwmwl-menyncloud-butter")
* Armeneg:  (*yerk-n-a-ker*, "nen-grafwr")
* Aserbaijaneg:  ("nen-dyllwr")
* Belarwsieg:  (*khmaračos*, "cwmwl-grafwr")
* Bengali: *akash-jharu* (, "nen-sgubwr") neu *gagan-chumbi*  ("nen-gusanwr")
* Bwlgareg:  (*nebostargach*, "nen-grafwr")
* Catalaneg:  ("crafu'r nen")
* Croateg:  ("nen-rwygwr")
* Cymraeg:  neu  
* Daneg:  ("cwmwl-grafwr")
* Eidaleg:  ("crafa'r nen")
* Estoneg:  ("cwmwl-dorrwr")
* Fietnameg:  ("adeilad nen-brocio")
* Ffineg:  ("cwmwl-ymestynwr")
* Ffrangeg:  ("crafa'r nen")
* Georgeg:  ("sky-upleaning", "sky-uppropping"),  ("nen-gyrraedd")
* Groeg (iaith):  (*uranoxístis*, "nen-grafwr")
* Gwyddeleg:  ("nen-grafwr") neu  ("aml-lawr")
* Hebraeg:  (*goréd šħaqím*, "crafwr y nen")
* Hindi:  (*gagan-chumbi*, "nen-gusanwr")
* Hwngareg:  ("cwmwl-grafwr")
* Iseldireg:  ("cwmwl-grafwr")
* Islandeg:  ("cwmwl-rwygwr")
* Latfieg:  ("nen-grafwr")
* Lithiwaneg:  ("nen-grafwr")
* Macedoneg:  (*oblakoder*, "cwmwl-grafwr")
* Malaialam:  (*ambaracumbi*, "nen-gusanwr")
* Maleieg ac Indoneseg:  ("nen-gropiwr")
* Mongoleg:  (*tenger baganadsan barilga*, "adeilad nen-biler")
* Norwyeg:  ("cwmwl-grafwr")
* Persieg:  (*âsmânkhrâsh*, "nen-grafwr")
* Portiwgaleg:  ("crafa'r nen")
* Pwyleg:  ("cwmwl-grafwr")
* Rwmaneg:  ("scrapes-clouds")
* Rwsieg:  (*neboskryob*, "nen-grafwr")
* Sbaeneg:  ("crafa'r nen")
* Serbeg:  (*oblakoder*, "cwmwl-rwygwr")
* Siapaneg:  (*matenrou*, "tŵr nen-grafwr")
* Slofeneg:  ("nen-rwciwr, -gyffyrddwr")
* Swedeg:  ("nen-grafwr")
* Tagalog:  ("adeilad procio'r nen")
* Tamil:  (*vāṉaḷāvi*, "nen-gyrhaeddwr")
* Thai:  (*tụkraf̂ā*, "adeilad crafu'r nen")
* Tsieceg a Slofaceg:  ("cwmwl-grafwr")
* Tsieineeg:  ("adeilad cyffwrdd y nen")
* Tyrceg:  ("nen-dyllwr")
* Wcraineg:  (*hmaročos*, "cwmwl-ymestynwr")

## Dolenni
*Erthygl ar fathu termau Cymraeg, BBC Cymru Fyw

## Cyfeiriadau
Categori:Gramadeg
Categori:Iaith