Geraint H. Jenkins

Academydd a hanesydd o Gymru oedd yr Athro **Geraint Huw Jenkins** (24 Ionawr 1946 – 7 Ionawr 2025). Cafodd ei ddisgrifio fel "un o haneswyr mwyaf nodedig Cymru dros yr hanner canrif diwethaf".

Cafodd ei fagu ym Mhenparcau a bu'n byw ym Mlaenplwyf, Ceredigion am flynyddoedd. Bu'n Athro a phennaeth Adran Hanes Cymru Prifysgol Aberystwyth cyn ei benodi'n gyfarwyddwr Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru yn 1993. O 1993 hyd 2007 bu’n Gadeirydd a Chyfarwyddwr Ymchwil Bwrdd Gwybodau Celtaidd Prifysgol Cymru. Ymddeolodd ym mis Medi 2008 ac fe'i gwnaed yn Athro Emeritws Hanes Cymru ym Mhrifysgol Cymru.

Roedd ef hefyd yn Gymrawd Cychwynnol o Gymdeithas Ddysgedig Cymru ac yn Aelod o’r Cyngor cychwynnol.

## Bywyd personol 
Roedd yn briod â Ann Ffrancon ac roedd ganddynt tri o blant. Bu farw yn 78 mlwydd oed a chynhaliwyd ei angladd am 2 o'r gloch ddydd Sadwrn, 1 Chwefror 2025, yng Nghapel Seion, Stryd y Popty, Aberystwyth.

## Cyhoeddiadau
* ''Cewri'r Bêl-droed yng Nghymru* (Gwasg Gomer, 1977)
* *Literature, Religion and Society in Wales, 1660-1730* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1978)
* *Thomas Jones yr Almanaciwr, 1648-1713* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1980)
* *Hanes Cymru yn y Cyfnod Modern Cynnar, 1530-1760* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1983)
* *Pêl-droed* (Y Lolfa, 1983)
* *The Foundation of Modern Wales, 1642-1780* (Rhydychen: Clarendon Press, 1987)
* (gol. gyda J. Beverley Smith) *Politics and Society in Wales, 1840-1922* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1988)
* *Llunio Cymru Fodern* (Gwasg Prifysgol Rhydychen, 1989)
* *Cadw Tŷ mewn Cwmwl Tystion* (Gwasg Gomer, 1990)
* *Cymru, Ddoe a Heddiw* (Gwasg Prifysgol Rhydychen, 1990) 
* *Protestant Dissenters in Wales 1639-1689* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1992)
* *Thomas Wynne (1627-1692)* (Trefor: Pwyllgor Cymreig Cymdeithas y Cyfeillion, 1992)
* *Prifysgol Cymru: Hanes Darluniadol* / *The University of Wales: An Illustrated History* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1993)
* *Theophilus Evans (1693-1767)* (Aberystwyth: Adran Gwasanaethau Diwylliannnol Dyfed, 1993)
* *Dr Thomas Richards: Hanesydd Piwritaniaeth ac Anghydffurfiaeth Gymreig* (Abertawe: Prifysgol Cymru, 1995)
* (gol.) *Y Gymraeg yn ei Disgleirdeb: Yr Iaith Gymraeg Cyn y Chwyldro Diwydiannol* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1997)
* (gol.) *Iaith Carreg fy Aelwyd: Iaith a Chymuned yn y Bedwaredd Ganrif ar Bymtheg* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1998)
* (gol. gyda Ieuan Gwynedd Jones) *Cardiganshire County History*, 3: *Cardiganshire in Modern Times* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1998)
* * 'Doc Tom': Thomas Richards* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1999)
* (gol.) *Gwnewch Bopeth yn Gymraeg: Yr Iaith Gymraeg a'i Pheuoedd 1801-1911* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1999)
* (gol. gyda Mari A. Williams) *'Eu Hiaith a Gadwant'?: Y Gymraeg yn yr Ugeinfed Ganrif* (Gwasg Prifysgol Cymru, 2000)
* (gol.) *Cymru a'r Cymry 2000* (Aberystwyth: Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru, 2001)
* (gol.) *A Rattleskull Genius: The Many Faces of Iolo Morganwg* (Gwasg Prifysgol Cymru, 2005)
* *A Concise History of Wales* (Cambridge University Press, 2007)
* (gol. ac eraill) *The Correspondence of Iolo Morganwg* (Gwasg Prifysgol Cymru, 2007)
* (gol. gyda Gareth Elwyn Jones) *Degrees of Influence: A Memorial Volume for Glanmor Williams* (Gwasg Prifysgol Cymru, 2008)
* *Iolo Morganwg y Gweriniaethwr*  (Aberystwyth: Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru, 2009)
* *Bard of Liberty: The Political Radicalism of Iolo Morganwg* (Gwasg Prifysgol Cymru, 2012)
* *Yr Elyrch: Dathlu'r 100* (Y Lolfa, 2012)
* (gol. gyda Richard Suggett ac Eryn M. White) *Cardiganshire County History*, 2: *Medieval and Early Modern Cardiganshire* (Gwasg Prifysgol Cymru, 2019)

### Golygydd cyfres
* *Diwylliant Gweledol Cymru* (Gwasg Prifysgol Cymru, 6 cyfrol, 1997–2003)
* *Hanes Cymdeithasol yr Iaith Gymraeg* (Gwasg Prifysgol Cymru, 11 cyfrol, 1997–2000)
* *Cof Cenedl'' (Gwasg Gomer, 24 cyfrol, 1986–2009)

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1946
Categori:Marwolaethau 2025
Categori:Academyddion o Gymru
Categori:Hanesyddion o Gymru
Categori:Llenorion Cymraeg
Categori:Llenorion Saesneg o Gymru
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Llenorion yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Pobl o Aberystwyth
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Ardwyn, Aberystwyth