Francis Poulenc

Cyfansoddwr o Ffrainc oedd **Francis Poulenc** (7 Ionawr 1899 – 30 Ionawr 1963) sy'n nodedig fel un o *Les Six*.

## Bywgraffiad 
Ganwyd ym Mharis i deulu cefnog yn y diwydiant fferyllol. Dysgodd elfennau cerddoriaeth oddi wrth ei fam, a dechreuodd wersi piano ffurfiol yn 16 oed gyda'r pianydd Catalwnaidd Ricardo Viñes. Fel arall, cyfansoddwr hunanddysgedig oedd Poulenc. Daeth i sylw Erik Satie, beirniad chwaeth Paris, ac ymunodd â *Les Nouveaux Jeunes*, carfan o gyfansoddwyr modernaidd ar ddiwedd y Rhyfel Byd Cyntaf. Mewn cyfeiriad at "y Pump", cyfansoddwyr pwysicaf Rwsia'r 19g, galwai'r *Nouveaux Jeunes* yn *Le Groupe de Six* gan y beirniad Henri Collet. Ynghyd â Poulenc, cyfansoddwyr *Les Six* oedd Georges Auric, Louis Durey, Arthur Honegger, Darius Milhaud, a Germaine Tailleferre.

Gwasanaethodd Poulenc ym Myddin Ffrainc o 1918 i 1921.

Bu farw ym Mharis yn 64 oed.

## Rhestr o'i weithiau 
### Gweithiau dramataidd 
#### Operâu 
* Les *Mamelles de Tirésias*, opéra-bouffe (1944; Paris, 3 Mehefin 1947).
* *Dialogues des Carmélites*, opera grefyddol (1953–56; Milan, 26 Ionawr 1957).
* *La Voix humaine*, monodrama ar gyfer soprano (1958; Paris, 6 Chwefror 1959).

#### Bales 
* *La Baigneuse de Trouville and Discours de Général*, 2 symudiad ar gyfer y bale ffars *Les Mariés de la Tour Eiffel* (Paris, 18 Mehefin 1921; cyfansoddwyd y symudiadau eraill gan Auric, Honegger, Milhaud, a Tailleferre).
* *Les Biches*, gyda chôr (1923; Monte Carlo, 6 Ionawr 1924).
* *Pastourelle*, 9fed symudiad ar gyfer cyd-fale o 11 o symudiadau o'r enw *L’Eventail de Jeanne* (1927; perfformiad cyntaf yr addasiad cerddorfaol, Paris, 4 Mawrth 1929; symudiadau gan Roussel, Ravel, Ibert, Milhaud et al.).
* *Aubade*, concerto dawnsluniol ar gyfer piano ac 18 o offerynnau (perfformiad preifat, Paris, 18 Mehefin 1929; perfformiad cyhoeddus, Llundain, 19 Rhagfyr 1929).
* *Les Animaux modèles* (1940–41; Paris, 8 Awst 1942).

### Cerddoriaeth gerddorfaol 
* *Concert champêtre* ar gyfer harpsicord neu biano a cherddorfa (1927–28; Paris, 3 Mai 1929).
* Concerto ar gyfer 2 biano a cherddorfa (Fenis, 5 Medi 1932).
* *2 marches et un intermède* ar gyfer cerddorfa siambr (Paris, 1937).
* Concerto ar gyfer organ, llinynnau, a thympan (1938; perfformiad preifat, Paris, 21 Mehefin 1939; perfformiad cyhoeddus, Paris, 10 Mehefin 1941).
* *Sinfonietta* (1947; Llundain, 24 Hydref 1948).
* Concerto piano (1949; Boston, 6 Ionawr 1950).
* *Matelote provençale*, symudiad o gywaith gan 7 cyfansoddwr, *La Guirlande de Campra* (1952).
* *Bucolique: Variations sur la nom de Marguerite Long* (1954; symudiad o gywaith gan 8 cyfansoddwr).

### Cerddoriaeth siambr 
* Sonata ar gyfer 2 glarinét (1918; adolygwyd 1945).
* Sonata ar gyfer clarinét a basŵn (1922).
* Sonata ar gyfer corn, trwmped, a thrombôn (1922; adolygwyd 1945).
* Triawd ar gyfer obo, basŵn, a phiano (1926).
*Chwechawd ar gyfer piano a phumawd chwyth (1930–32; adolygwyd 1939).
* *Suite française* ar gyfer 9 offeryn chwyth, offerynnau taro, a harpsicord (1935).
* Sonata ffidl (1942–43; adolygwyd 1949).
* Sonata soddgrwth (1948).
* Sonata ffliwt (1956).
* *Elegie*, er cof am Dennis Brain, ar gyfer corn a phiano (1957).
* *Sarabande* ar gyfer gitâr (1960).
* Sonata clarinét (1962).
* Sonata obo (1962).

#### Piano 
* Sonata ar gyfer piano, 4 llaw (1918).
* 3 *mouvements perpétuels* (1918).
* *Valse* (1919).
* *Suite in C* (1920).
* *6 impromptus* (1920).
* *Promenades* (1921).
* *Napoli*, cyfres deiran (1921–25).
* *2 novelettes* (1928).
* *3 pièces* (1928).
* *Pièce brève sur la nom d’Albert Roussel* (1929).
* *8 nocturnes* (1929–38).
* *15 improvisations* (1932–59).
* *Villageoises* (1933).
* *Feuillets d’album* (1933).
* *LesSoirées de Nazelles* (1930–36).
* *Mélancolie* (1940).
* *Intermezzo* (1943).
* *L’Embarquement pour Cythère* ar gyfer 2 biano (1951).
* *Thème varié* (1951).
* Sonata ar gyfer 2 biano (1952–53).
* *Elégie* ar gyfer 2 biano (1959).
* *Novelette sur un thème de Manuel de Falla* (1959).

### Cerddoriaeth leisiol 
#### Canu côr 
* *Chanson à boire* ar gyfer côr meibion (1922).
* *7 chansons* ar gyfer côr (1936).
* *Litanies à la vièrge noire* ar gyfer côr merched ac organ (1936).
* Offeren mewn G ar gyfer côr (1937; Paris, Mai 1938).
* *Sécheresses*, cantawd ar gyfer côr a cherddorfa, ar ôl Edward James (1937; Paris, 1938).
* *4 motets pour un temps de penitence* ar gyfer côr (1938–39).
* *Exultate Deo* ar gyfer côr (1941).
* *Salve regina* ar gyfer côr (1941).
* *Figure humaine*, cantawd ar gyfer côr dwbl (1943).
* *Un Soir de neige*, cantawd siambr ar gyfer 6 llais (1944).
* 2 lyfr o ganeuon Ffrangeg traddodiadol, trefnwyd ar gyfer côr (1945).
* *4 petites prières de Saint François d’Assise* ar gyfer côr meibion (1948).
* *Stabat Mater* ar gyfer soprano, côr, a cherddorfa (1950; Strasbwrg, 13 Mehefin 1951).
* *4 motets pour le temps de Noël* ar gyfer côr (1951–52).
* *Ave verum corpus* ar gyfer côr merched (1952).
* *Laudes de Saint Antoine de Padoue* ar gyfer côr meibion (1957–59).
* *Gloria* ar gyfer soprano, côr, a cherddorfa (1959; Boston, 20 Ionawr 1961).
* 7 *répons des ténèbres* ar gyfer bachgen soprano, côr dynion a bechgyn, a cherddorfa (1961; Efrog Newydd, 11 Ebrill 1963).

#### Llais ac offerynnau 
* *Rapsodie nègre* ar gyfer bariton, pedwarawd llinynnol, ffliwt, clarinét, a phiano (Paris, 11 Rhagfyr 1917; adolygwyd 1933).
* *Le Bestiaire* ar gyfer mezzo-soprano, pedwarawd llinynnol, ffliwt, clarinét, a basŵn, ar ôl Guillaume Apollinaire (1918–19). 
* *Cocardes* ar gyfer llais, ffidl, cornet, trombôn, drwm bas, a thriongl, ar ôl Jean Cocteau (1919).
* *Le Bal masque* ar gyfer llais, obo, clarinét, basŵn, ffidl, soddgrwth, offerynnau taro, a phiano, ar ôl Max Jacob (1932).
* *La Dame de Monte Carlo*, monolog ar gyfer soprano a cherddorfa (Paris, 5 Rhagfyr 1961).

#### Llais a phiano 
* *Histoire de Babar le petit éléphant* (1940–45; trefnwyd ar gyfer cerddorfa gan Jean Francaix, 1962).

#### Cylchoedd o ganeuon 
* *Le Bestiaire*(1919; addasiad).
* *Cocardes* (1919; addasiad).
* *Poèmes de Ronsard* (1924–25; trefnwyd ar gyfer cerddorfa yn ddiweddarach).
* *Chansons gaillardes* (1925–26).
* Alawon *chantés* (1927–28).
* *8 chansons polonaises* (1934).
* *4 chansons pour enfants* (1934).
* 5 *poèmes*, ar ôl Paul Eluard (1935).
* *Tel jour, telle nuit* (1936–37).
* *3 poèmes*, ar ôl Louise de Vilmorin (1937).
* *2 poèmes*, ar ôl Apollinaire (1938).
* *Miroirs brulants* (1938–39).
* *Fiançailles pour rire* (1939).
* *Banalités* (1940).
* *Chansons villageoises* (1942; trefnwyd ar gyfer cerddorfa 1943).
* *Métamorphoses*(1943).
* 3 *chansons*, ar ôl Federico García Lorca (1947).
* *Calligrammes* (1948).
* *La Fraicheur et le feu* (1950).
* *Parisiana* (1954).
* *Le Travail du peintre* (1956).
* 2 *mélodies* (1956).
* *La Courte Paille* (1960).

#### Caneuon 
* *Toréador* (1918; adolygwyd 1932).
* *Vocalise* (1927). 
* *Epitaphe* (1930).
* *A sa guitare*, ar ôl Pierre Ronsard (1935).
* *Montparnasse* (1941–45).
* *Hyde Park* (1945).
* *Paul et Virginie* (1946).
* *Le Disparu* (1947).
* *Mazurka*(1949).
* *Rosemonde* (1954).
* *Dernier poème* (1956).
* *Une Chanson de porcerginie* (1958).

## Cyfeiriadau 
Categori:Cerddorion yr 20fed ganrif o Ffrainc
Categori:Cyfansoddwyr o Ffrainc
Categori:Genedigaethau 1899
Categori:Marwolaethau 1963
Categori:Pianyddion o Ffrainc
Categori:Pobl o Baris
Categori:Pobl fu farw ym Mharis