Dorothy Allison

Awdur Americanaidd yw **Dorothy Allison** (11 Ebrill 1949 - 6 Tachwedd 2024) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel bardd, nofelydd, awdur a ffeminist. Ymhlith y gwaith pwysig a nodedig yr ysgrifennodd mae: *Trash: Short Stories, Bastard Out of Carolina, Skin: Talking About Sex* a *Class & Literature*.

Fe'i ganed yn Greenville, De Carolina ac wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Talaith Florida a Choleg Eckerd. 

Mae ei gwaith yn canolbwyntio ar frwydr dosbarth, cam-drin rhywiol, cam-drin plant, ffeministiaeth a lesbiaeth. Mae hi'n "femme lesbiaidd" hunan-ddynodedig. Enillodd nifer o wobrau am ei hysgrifennu, gan gynnwys sawl Gwobr Lenyddol Lambda. Yn 2014, etholwyd Allison i fod yn aelod yng Nghymrodoriaeth Awduron y De (*Fellowship of Southern Writers*).

## Magwraeth a cham-drin rhywiol
Ganwyd Dorothy E. Allison yn Greenville, De Carolina i Ruth Gibson Allison, a oedd yn bymtheg ar y pryd. Roedd ei mam sengl yn wael, yn gweithio fel gweinyddes a chogydd. Priododd Ruth yn y pen draw, ond pan oedd Dorothy yn bump oed, dechreuodd ei llystad ei cham-drin yn rhywiol. Parhaodd y cam-drin hwn am saith mlynedd. Yn 11 oed dywedodd Dorothy wrth berthynas amdano, a ddywedodd wrth ei mam. Gorfododd Ruth ei gŵr i adael Dorothy yn llonydd, ac arhosodd y teulu gyda'i gilydd. Ni pharhaodd y seibiant yn hir, wrth i'r llystad ailddechrau'r cam-drin rhywiol, gan barhau am bum mlynedd arall. Dioddefodd Dorothy yn feddyliol ac yn gorfforol, gan ddal gonorrhoea na chafodd ei ddiagnosio a'i drin nes ei bod yn ei 20au a olygai na allai gael plant.

Symudodd teulu Allison i ganol Florida i ddianc rhag dyled. Tystiodd Allison i nifer o aelodau'r teulu farw oherwydd tlodi eithafol. Hi oedd y person cyntaf yn ei theulu i raddio o'r ysgol uwchradd, gan lwyddo fel myfyriwr er gwaethaf bywyd anhrefnus ei chartref. Cymhwysodd fel 'Ysgolor Teilyngdod Cenedlaethol'. Yn 18 oed, gadawodd ei chartref a chofrestru yn y coleg.

## Coleg
Yn gynnar yn y 1970au, mynychodd Allison Goleg Presbyteraidd Florida (Coleg Eckerd bellach) ar ysgoloriaeth Teilyngdod Genedlaethol. Tra yn y coleg, ymunodd â mudiad i fenywod a dywed mai "ffeministiaid milwriaethus" a anogodd hi i ysgrifennu. Ar ôl graddio gyda gradd B.A. mewn anthropoleg, dechreuodd astudiaethau graddedig mewn anthropoleg ym Mhrifysgol Talaith Florida.

### Sgwennu
* *The Women Who Hate Me: Poems by Dorothy Allison* (1983)
* *Trash: Short Stories* (1988) 
* *The Women Who Hate Me: Poetry 1980–1990* (1991) 
* *Bastard Out of Carolina* (1992) 
* *in: Talking About Sex, Class & Literature* (1994) 
* *Two or Three Things I Know for Sure* (1995) 
* *Cavedweller* (1998) 
* *She Who* (TBA)

### Ffilmyddiaeth
* *Bastard Out of Carolina* (1996)
* *2 or 3 Things But Nothing for Sure* (1997)
* *After Stonewall* (1999)
* *Cavedweller* (2004), cynhyrchwyd gan Lisa Cholodenko gyda Aidan Quinn a Kyra Sedgwick

### Llwyfan
* *Cavedweller* (2003), addaswyd i'r llwyfan gan Kate Moira Ryan, a fferfformiwyd yn y *New York Theatre Workshop*

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot
## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion Americanaidd
Categori:Genedigaethau 1949
Categori:Marwolaethau 2024
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Greenville