open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1024

10g - **11g** - 12g
970au 980au 990au 1000au 1010au - **1020au** - 1030au 1040au 1050au 1060au 1070au 
1019 1020 1021 1022 1023 - **1024** - 1025 1026 1027 1028 1029 

----

## Digwyddiadau
*19 Ebrill - Daw John XIX yn Bab.

## Genedigaethau
* Y Brenin Magnus I o Norwy

## Marwolaethau
* 9 Ebrill - Pab Benedict VIII
* 13 Gorffennaf - Harri II, Ymerawdwr Glân Rhufeinig, 51

*
1010

10g - **11g** - 12g
960au 970au 980au 990au 1000au - **1010au** - 1020au 1030au 1040au 1050au 1060au 
1005 1006 1007 1008 1009 - **1010** - 1011 1012 1013 1014 1015

----

## Digwyddiadau 
*Mae afon Nîl yn yr Aifft yn rhewi.
* Sefydlu Brenhinllin y Lý yn Fietnam (neu 1009)

## Genedigaethau 
*30 Mai - Ymerawdwr Renzong (Zhao Zhen; m. 1063) 

## Marwolaethau 
* Aimoin, mynach a chroniclydd Ffrengig

## Cyfeiriadau
Categori:1010
1025

10g - **11g** - 12g
970au 980au 990au 1000au 1010au - **1020au** - 1030au 1040au 1050au 1060au 1070au 
1020 1021 1022 1023 1024 - **1025** - 1026 1027 1028 1029 1030 

----

## Digwyddiadau
* **Llyfrau** -
* **Cerdd** -

## Genedigaethau
*28 Awst - Yr Ymerawdwr Go-Reizei o Siapan

## Marwolaethau
*Basil II, Ymerawdwr Caergystennin
*Y Brenin Bolesław I o Wlad Pwyl

Categori:1025
1013

10g - **11g** - 12g
960au 970au 980au 990au 1000au - **1010au** - 1020au 1030au 1040au 1050au 1060au 
1008 1009 1010 1011 1012 - **1013** - 1014 1015 1016 1017 1018

----

## Digwyddiadau 
* Y Daniaid yn goresgyn Lloegr, Sweyn I o Ddenmarc yn dod yn frenin Lloegr.
* Diarddeliad yr Iddewon o Galiffiaeth Córdoba
* Mosg Al-Hakim wedi ei gwblhau yn Cairo
* **Llyfrau** -
* **Cerdd** -

## Genedigaethau 
* Sancha o León, gwraig Ferdinand I o León

## Marwolaethau 
* Abu Al-Qasim, ysgolhaig meddygaeth
* Gwrth-bab Ioan XVI
1027

10g - **11g** - 12g
970au 980au 990au 1000au 1010au - **1020au** - 1030au 1040au 1050au 1060au 1070au 
1022 1023 1024 1025 1026 - **1027** - 1028 1029 1030 1031 1032

----

## Digwyddiadau
* **Llyfrau** -
* **Cerdd** -
* Dechrau Calendr Tibet

## Genedigaethau
## Marwolaethau
1029

10g - **11g** - 12g
970au 980au 990au 1000au 1010au - **1020au** - 1030au 1040au 1050au 1060au 1070au 
1024 1025 1026 1027 1028 - **1029** - 1030 1031 1032 1033 1034

----

## Digwyddiadau
* **Llyfrau** -
* **Cerdd** -

## Genedigaethau
*2 Gorffennaf - Al-Mustansir, califf yn Cairo

## Marwolaethau
1030

10g - **11g** - 12g
980au 990au 1000au 1010au 1020au - **1030au** - 1040au 1050au 1060au 1070au 1080au 
1025 1026 1027 1028 1029 - **1030** - 1031 1032 1033 1034 1035 

----

## Digwyddiadau
*

## Genedigaethau
## Marwolaethau
*29 Gorffennaf - Sant Olaf, brenin Norwy
1032

10g - **11g** - 12g
980au 990au 1000au 1010au 1020au  - **1030au** - 1040au 1050au 1060au 1070au 1080au
1027 1028 1029 1030 1031 - **1032** - 1033 1034 1035 1036 1037

----

## Digwyddiadau
* **Llyfrau** -
* **Cerdd** -

## Genedigaethau
## Marwolaethau
* Hydref - Pab Ioan XIX

Categori:1032
1034

10g - **11g** - 12g
980au 990au 1000au 1010au 1020au - **1030au** - 1040au 1050au 1060au 1070au 1080au 
1029 1030 1031 1032 1033 - **1034** - 1035 1036 1037 1038 1039 

----

## Digwyddiadau
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau
*3 Medi - Ymerawdwr Go-Sanjō o Japan

## Marwolaethau
*10 Mai - Y brenin Mieszko II Lambert o'r Wlad Pwyl
*25 Tachwedd - Y brenin Malcolm II o'r Alban
1035

10g - **11g** - 12g
980au 990au 1000au 1010au 1020au - **1030au** - 1040au 1050au 1060au 1070au 1080au 
1030 1031 1032 1033 1034 - **1035** - 1036 1037 1038 1039 1040

----

## Digwyddiadau
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau
## Marwolaethau
*12 Tachwedd - Cnut Fawr, brenin Lloegr, Denmarc, Norwy a Sweden
1033

10g - **11g** - 12g
980au 990au 1000au 1010au 1020au - **1030au** - 1040au 1050au 1060au 1070au 1080au
1028 1029 1030 1031 1032 - **1033** - 1034 1035 1036 1037 1038

----

## Digwyddiadau
* Hywel ab Edwin yn dod yn frenin Deheubarth

## Genedigaethau
*Donald III, brenin yr Alban (m. 1099)

## Marwolaethau
*Rhydderch ab Iestyn brenin Gwent, Morgannwg, Deheubarth a Powys.
1037

10g - **11g** - 12g
980au 990au 1000au 1010au 1020au - **1030au** - 1040au 1050au 1060au 1070au 1080au 
1032 1033 1034 1035 1036 - **1037** - 1038 1039 1040 1041 1042

----

## Digwyddiadau
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau
*Su Dongpo, bardd o Tsieina

## Marwolaethau
*Avicenna, athronydd a meddyg
1039

10g - **11g** - 12g
980au 990au 1000au 1010au 1020au - **1030au** - 1040au 1050au 1060au 1070au 1080au 1090au 
1034 1035 1036 1037 1038 - **1039** - 1040 1041 1042 1043 1044

----

## Digwyddiadau
*Brwydr Rhyd-y-groes

## Genedigaethau
*Y brenin Bolesław II o'r Wlad Pwyl

## Marwolaethau
*Iago ab Idwal ap Meurig, Tywysog Gwynedd
1007

10g - **11g** - 12g
950au 960au 970au 980au 990au - **1000au** - 1010au 1020au 1030au 1040au 1050au 
1002 1003 1004 1005 1006 - **1007** - 1008 1009 1010 1011 1012

----

## Digwyddiadau 
* Harri II o'r Almaen yn sefydlu esgobaeth Bamberg
* **Llyfrau** -
* **Cerdd** -

## Genedigaethau 
* Isaac I Comnenus, Ymerawdwr Bysantaidd
* Gruoch, gwraig Macbeth

## Marwolaethau 
* Al Madshritti, mathemategwr Mwraidd o Sbaen
1038

10g - **11g** - 12g
980au 990au 1000au 1010au 1020au - **1030au** - 1040au 1050au 1060au 1070au 1080au 
1033 1034 1035 1036 1037 - **1038** - 1039 1040 1041 1042 1043

----

## Digwyddiadau
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau
## Marwolaethau
*15 Awst - Y brenin Steffan I o Hwngari
1040

10g - **11g** - 12g
990au 1000au 1010au 1020au 1030au - **1040au** - 1050au 1060au 1070au 1080au 1090au 
1035 1036 1037 1038 1039 - **1040** - 1041 1042 1043 1044 1045

----

## Digwyddiadau
*Brwydr Dandanaqan

## Genedigaethau
*27 Mehefin - Y brenin Ladislaus I o Hwngari

## Marwolaethau
*17 Mawrth - Y brenin Harold I o Loegr
*15 Awst - Y brenin Duncan II o'r Alban
1041

10g - **11g** - 12g
990au 1000au 1010au 1020au 1030au - **1040au** - 1050au 1060au 1070au 1080au 1090au 
1036 1037 1038 1039 1040 - **1041** - 1042 1043 1044 1045 1046

----

## Digwyddiadau
* Brwydr Pencader

## Genedigaethau
*Y brenin Harald III o Ddenmarc

## Marwolaethau
*Akazome Emon, bardd o Siapanwr
*Yr Ymerawdwr Mohammad Ghaznavi
1042

10g - **11g** - 12g
990au 1000au 1010au 1020au 1030au - **1040au** - 1050au 1060au 1070au 1080au 1090au 
1037 1038 1039 1040 1041 - **1042** - 1043 1044 1045 1046 1047

----

## Digwyddiadau
*Brwydr Pwlldyfarch

## Genedigaethau
*Pab Wrban II (m. 1099)

## Marwolaethau
*8 Mehefin - Y brenin Harthacanute o Ddenmarc a Loegr (g. 1018)
Teledu Cymru (WWN)

**Teledu Cymru** neu **WWN** (*Wales West and North Television*) oedd y cwmni gyda'r hawl i ddarlledu rhwydwaith ITV i'r rhan fwyaf o Gymru rhwng 1962 a 1968.

Roedd daearyddiaeth Cymru'n broblem fawr i'r Awdurdod Teledu Annibynnol (ITA). Roedd y de-ddwyrain yn derbyn gwasanaeth Television Wales and West (*Television Wales and the West* sef "Teledu Cymru a'r Gorllewin (Lloegr)") o Gaerdydd a Bryste, ac roedd glannau'r gogledd mor bell â Llandudno, ac ardal Wrecsam yn derbyn gwasanaeth o Fanceinion - Granada yn ystod yr wythnos, ac ABC dros y penwythnos.

Roedd teimlad y dylai'r rhannau o Gymru (yr ardaloedd mwyaf Cymraeg) nad oedd yn gallu derbyn ITV gael rhanbarth eu hunain. Gofynnodd yr ATA i'r Postfeistr Cyffredinol am ganiatâd i greu rhanbarth newydd. Cytunodd y Postfeistr Cyffredinol ar yr amod:

* Ni ddylai'r gwasanaeth newydd gynnig dewis i wylwyr yng Nghymru nad oedd gwylwyr mewn ardaloedd eraill yn ei gael.
* Bod yn rhaid i'r cwmni newydd gynhyrchu deng awr o raglenni Cymraeg bob wythnos, heb ddibynnu ar y rhaglenni Cymraeg yr oedd Granada a TWW yn eu cynhyrchu.

Derbyniwyd yr amodau hyn, ac ar 6 Mehefin 1961 enillodd *Wales Television Ltd./Teledu Cymru Cyf.* y cytundeb i reoli'r orsaf. Bu'n rhaid i'r cwmni newid ei enw i *Wales (West and North) Television Ltd* ar ôl i TWW gwyno - teimlai TWW fod yr enw yn awgrymu bod y cwmni newydd yn cynnwys ei hardal nhw! Roedd WWN i ddefnyddio tair gorsaf drosglwyddo newydd -- Preseli, Arfon, a Moel y Parc, ond nid oeddent yn barod ar yr un pryd. Dechreuodd WWN ddarlledu pan yr oedd Preseli'n barod, ar 14 Medi 1962, ond yr oedd Arfon a Moel y Parc ddim yn barod tan yn ddiweddarach ym 1963; felly roedd incwm y cwmni'n llai o'r herwydd. Penderfynodd Granada roi'r gorau i gynhyrchu rhaglenni Cymraeg, ac roedd hyn yn ddigon i anfon WWN i'r wal ar 26 Ionawr 1964, yr unig dro i gwmni teledu ITV erioed  fethu.

Rhoddodd yr ATA ranbarth WWN i TWW am weddill y cytundeb, tan 1968 pan gollodd TWW y cytundeb.

Roedd gan y cwmni nifer fawr o broblemau. Erbyn Tachwedd 1961 roedd amser darlledu'r rhaglenni Cymraeg yn cael ei gyfyngu i rwng 18:00 a 19:00 neu ar ôl 22:00, oherwydd yr angen masnachol i sicrhau hysbysebion.

Categori:Teledu yng Nghymru
Categori:Sefydliadau 1961
Categori:Masnachfreintiau ITV
1046

10g - **11g** - 12g
990au 1000au 1010au 1020au 1030au - **1040au** - 1050au 1060au 1070au 1080au 1090au 
1041 1042 1043 1044 1045 - **1046** - 1047 1048 1049 1050 1051

----

## Digwyddiadau
*

## Genedigaethau
*Masud Sa'd Salman, bardd yn dod o Bersia

## Marwolaethau
*Rognvald Brusason, Iarll Orkney
1045

10g - **11g** - 12g
990au 1000au 1010au 1020au 1030au - **1040au** - 1050au 1060au 1070au 1080au 1090au
1040 1041 1042 1043 1044 - **1045** - 1046 1047 1048 1049 1050

----

## Digwyddiadau
*

## Genedigaethau
*Iestyn ap Gwrgant, brenin olaf Morgannwg

## Marwolaethau
*7 Chwefror - Ymerawdwr Go-Suzaku o Japan (g. 1009)
1043

10g - **11g** - 12g
990au 1000au 1010au 1020au 1030au - **1040au** - 1050au 1060au 1070au 1080au 1090au 
1038 1039 1040 1041 1042 - **1043** - 1044 1045 1046 1047 1048

----

## Digwyddiadau
*

## Genedigaethau
*Y brenin Cnut IV o Ddenmarc

## Marwolaethau
*Hywel ab Owain, brenin Glywysing
1048

10g - **11g** - 12g
990au 1000au 1010au 1020au 1030au - **1040au** - 1050au 1060au 1070au 1080au 1090au
1043 1044 1045 1046 1047 - **1048** - 1049 1050 1051 1052 1063

----

## Digwyddiadau
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau
*18 Mai - Omar Khayyam, seryddwr a bardd o Bersia
*25 Mai - Ymerawdwr Shenzong o Tsieina

## Marwolaethau
*9 Awst - Pab Damasws II
1050

10g - **11g** - 12g
1000au 1010au 1020au 1030au 1040au - **1050au** - 1060au 1070au 1080au 1090au 1100au
1045 1046 1047 1048 1049 - **1050** - 1051 1052 1053 1054 1055 

----

## Digwyddiadau 
*

## Genedigaethau 
*Y brenin Olaf I o Ddenmarc

## Marwolaethau 
*Ymerawdres Zoe o Bysantiwm
1047

10g - **11g** - 12g
990au 1000au 1010au 1020au 1030au - **1040au** - 1050au 1060au 1070au 1080au 1090au 
1042 1043 1044 1045 1046 - **1047** - 1048 1049 1050 1051 1052

----

## Digwyddiadau
*

## Genedigaethau
*Sunjong o Goryeo

## Marwolaethau
*9 Hydref - Pab Clement II
*25 Hydref - Y brenin Magnws I o Norwy
1052

10g - **11g** - 12g
1000au 1010au 1020au 1030au 1040au - **1050au** - 1060au 1070au 1080au 1090au 1100au
1047 1048 1049 1050 1051 - **1052** - 1053 1054 1055 1056 1057 

----

## Digwyddiadau
*Brwydr Llanllieni

## Genedigaethau
*23 Mai - Philippe I, Brenin Ffrainc (m. 1108)

## Marwolaethau
*6 Mawrth - Emma o Normandi
*4 Hydref - Tywysog Vladimir o Novgorod (g. 1020)
1053

10g - **11g** - 12g
1000au 1010au 1020au 1030au 1040au - **1050au** - 1060au 1070au 1080au 1090au 1100au
1048 1049 1050 1051 1052 - **1053** - 1054 1055 1056 1057 1058

----

## Digwyddiadau
*18 Mehefin - Brwydr Civitate

## Genedigaethau
*7 Gorffennaf - Ymerawdwr Shirakawa o Japan

## Marwolaethau
*15 Ebrill - Godwin, Iarll Wessex
1054

10g - **11g** - 12g
1000au 1010au 1020au 1030au 1040au - **1050au** - 1060au 1070au 1080au 1090au 
1049 1050 1051 1052 1053 - **1054** - 1055 1056 1057 1058 1059 

----

## Digwyddiadau
* Chwefror - Brwydr Mortemer
* Gorffennaf – seryddwyr o Tsieina a gwledydd eraill yn gweld uwchnofa yng nghytser Taurus. Mae'n parhau'n ddigon llachar i'w weld yn ystod y dydd am 23 diwrnod. Mae ei gweddillion yn ffurfio Nifwl y Cranc.

## Genedigaethau
## Marwolaethau
1056

10g - **11g** - 12g
1000au 1010au 1020au 1030au 1040au - **1050au** - 1060au 1070au 1080au 1090au 1100au
1051 1052 1053 1054 1055 - **1056** - 1057 1058 1059 1060 1061 

----

## Digwyddiadau
## Genedigaethau
## Marwolaethau
*5 Hydref - Harri III, Ymerawdwr Glân Rhufeinig
1036

10g - **11g** - 12g
980au 990au 1000au 1010au 1020au - **1030au** - 1040au 1050au 1060au 1070au 1080au 
1031 1032 1033 1034 1035 - **1036** - 1037 1038 1039 1040 1041

----

## Digwyddiadau
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau
## Marwolaethau
*15 Mai - Ymerawdwr Go-Ichijō o Japan
1058

10g - **11g** - 12g
1000au 1010au 1020au 1030au 1040au - **1050au** - 1060au 1070au 1080au 1090au 1100au
1053 1054 1055 1056 1057 - **1058** - 1059 1060 1061 1062 1063 

----

## Digwyddiadau
*

## Genedigaethau
*Al-Ghazali, athronydd

## Marwolaethau
*17 Mawrth - Y brenin Lulach o'r Alban
*29 Mawrth - Pab Steffan IX
1057

10g - **11g** - 12g
1000au 1010au 1020au 1030au 1040au - **1050au** - 1060au 1070au 1080au 1090au 1100au
1052 1053 1054 1055 1056 - **1057** - 1058 1059 1060 1061 1062 

----

## Digwyddiadau
*

## Genedigaethau
## Marwolaethau
*Abu al-Ala al-Ma'arri, bardd
*28 Gorffennaf - Pab Victor II
*15 Awst - Y brenin Macbeth o'r Alban
1059

10g - **11g** - 12g
1000au 1010au 1020au 1030au 1040au - **1050au** - 1060au 1070au 1080au 1090au 1100au
1054 1055 1056 1057 1058 - **1059** - 1060 1061 1062 1063 1064

----

## Digwyddiadau
*

## Genedigaethau
*Fulcher o Chartres, croniclydd y Groesgad Gyntaf

## Marwolaethau
1061

10g - **11g** - 12g
1010au 1020au 1030au 1040au 1050au - **1060au** - 1070au 1080au 1090au 1100au 1110au 
1056 1057 1058 1059 1060 - **1061** - 1062 1063 1064 1065 1066

----

## Digwyddiadau
*

## Genedigaethau
*Wanyan Wuyashu, milwr

## Marwolaethau
*Gorffennaf (19 neu 27) - Pab Nicolas II
1060

10g - **11g** - 12g
1010au 1020au 1030au 1040au 1050au - **1060au** - 1070au 1080au 1090au 1100au 1110au 
1055 1056 1057 1058 1059 - **1060** - 1061 1062 1063 1064 1065 

----

## Digwyddiadau
*

## Genedigaethau
## Marwolaethau
*4 Awst - Y brenin Harri I o Ffrainc (g. 1008)
*14 Tachwedd - Iarll Sioffre II o Anjou
1062

10g - **11g** - 12g
1010au 1020au 1030au 1040au 1050au - **1060au** - 1070au 1080au 1090au 1100au 1110au 
1057 1058 1059 1060 1061 - **1062** - 1063 1064 1065 1066 1067

----

## Digwyddiadau
*

## Genedigaethau
*Fujiwara no Moromichi, kugyo (m. 1099)

## Marwolaethau
*2 Chwefror - Atenulf I o Gaeta
1063

10g - **11g** - 12g
1010au 1020au 1030au 1040au 1050au - **1060au** - 1070au 1080au 1090au 1100au 1110au 
1058 1059 1060 1061 1062 - **1063** - 1064 1065 1066 1067 1068

----

## Digwyddiadau
*

## Genedigaethau
## Marwolaethau
*30 Ebrill - Ymerawdwr Renzong o Tsieina
*5 Awst - Gruffudd ap Llywelyn, brenin Cymru
*Y brenin Béla I o Hwngari
1064

10g - **11g** - 12g
1010au 1020au 1030au 1040au 1050au - **1060au** - 1070au 1080au 1090au 1100au 1110au
1059 1060 1061 1062 1063 - **1064** - 1065 1066 1067 1068 1069 

----

## Digwyddiadau
*

## Genedigaethau
*Y brenin Borivoj II of Bohemia
*Y brenin Niels o Ddenmarc

## Marwolaethau
*Ottokar I o Styria
1065

10g - **11g** - 12g
1010au 1020au 1030au 1040au 1050au - **1060au** - 1070au 1080au 1090au 1100au 1110au
1060 1061 1062 1063 1064 - **1065** - 1066 1067 1068 1069 1070

----

## Digwyddiadau
*

## Genedigaethau
*Vladislaus I, brenin Bohemia

## Marwolaethau
*Ferdinand I, brenin León
1066

10g - **11g** - 12g
1010au 1020au 1030au 1040au 1050au - **1060au** - 1070au 1080au 1090au 1100au 1110au
1061 1062 1063 1064 1065 - **1066** - 1067 1068 1069 1070 1071

----

## Digwyddiadau 
*25 Medi - Brwydr Stamford Bridge
*14 Hydref - Brwydr Hastings—Coronwyd Wiliam I yn frenin Lloegr

## Genedigaethau 
*Ly Nhan Tong, ymerawdwr Fietnam (m. 1127)

## Marwolaethau 
*5 Ionawr - Edward y Cyffeswr (g. c. 1003), brenin Wessex a Lloegr
*25 Medi
**Tostig Godwinsson (g. c. 1026)
**Y brenin Harald III o Norwy (g. 1015)
*14 Hydref - Y brenin Harold II o Loegr (g. c. 1022)
1067

10g - **11g** - 12g
1010au 1020au 1030au 1040au 1050au - **1060au** - 1070au 1080au 1090au 1100au 1110au
1062 1063 1064 1065 1066 - **1067** - 1068 1069 1070 1071 1072

----

## Digwyddiadau
* Y Normaniaid yn dechrau treiddio i Gymru

## Genedigaethau
*Ari Þorgilsson, hanesydd

## Marwolaethau
*25 Ionawr - Ymerawdwr Yingzong o Tsieina
*10 Medi - Boneddiges Godiva
1068

10g - **11g** - 12g
1010au 1020au 1030au 1040au 1050au - **1060au** - 1070au 1080au 1090au 1100au 1110au
1063 1064 1065 1066 1067 - **1068** - 1069 1070 1071 1072 1073

----

## Digwyddiadau 
*

## Genedigaethau 
* Arnwlf o Drefaldwyn (m. 1122)
* Y brenin Harri I o Loegr (m. 1135)

## Marwolaethau 
* 22 Mai - Ymerawdwr Go-Reizei o Japan (g. 1025)
1044

10g - **11g** - 12g
990au 1000au 1010au 1020au 1030au - **1040au** - 1050au 1060au 1070au 1080au 1090au 
1039 1040 1041 1042 1043 - **1044** - 1045 1046 1047 1048 1049

----

## Digwyddiadau
* Brwydr Aber Tywi

## Genedigaethau
## Marwolaethau
*Hywel ab Edwin, brenin Deheubarth
1069

10g - **11g** - 12g
1010au 1020au 1030au 1040au 1050au - **1060au** - 1070au 1080au 1090au 1100au 1110au
1064 1065 1066 1067 1068 - **1069** - 1070 1071 1072 1073 1074

----

## Digwyddiadau
*

## Genedigaethau
## Marwolaethau
*Y brenin Magnws II o Norwy (g. 1048)
1071

10g - **11g** - 12g
1020au 1030au 1040au 1050au 1060au - **1070au** - 1080au 1090au 1100au 1110au 1120au
1066 1067 1068 1069 1070 - **1071** - 1072 1073 1074 1075 1076

----

## Digwyddiadau
*

## Genedigaethau
*22 Hydref - Gwilym IX o Aquitaine (*"le Troubadour"*) (m. 1126)

## Marwolaethau
*22 Chwefror - William FitzOsbern, 1ab Iarll Henffordd
1072

10g - **11g** - 12g
1020au 1030au 1040au 1050au 1060au - **1070au** - 1080au 1090au 1100au 1110au 1120au
1067 1068 1069 1070 1071 - **1072** - 1073 1074 1075 1076 1077

----

## Digwyddiadau
*10 Ionawr - Y Normaniaid yn goresgyn dinas Palermo.

## Genedigaethau
*Tancred, arweinydd Y Groesgad Gyntaf (m. 1112)

## Marwolaethau
*22 Medi - Ouyang Xiu, bardd a hanesydd (g. 1007)
1073

10g - **11g** - 12g
1020au 1030au 1040au 1050au 1060au - **1070au** - 1080au 1090au 1100au 1110au 1120au
1068 1069 1070 1071 1072 - **1073** - 1074 1075 1076 1077 1078

----

## Digwyddiadau
*

## Genedigaethau
*Y brenin Dafydd IV o Georgia
*Y brenin Magnws III o Norwy

## Marwolaethau
*21 Ebrill - Pab Alecsander II
*15 Mehefin - Ymerawdwr Go-Sanjō o Japan
1074

10g - **11g** - 12g
1020au 1030au 1040au 1050au 1060au - **1070au** - 1080au 1090au 1100au 1110au 1120au
1069 1070 1071 1072 1073 - **1074** - 1075 1076 1077 1078 1079

----

## Digwyddiadau
*7 Chwefror - Brwydr Montesarchio

## Genedigaethau
*Y brenin Edgar o'r Alban (m. 1107)

## Marwolaethau
*21 Ebrill - Hermann I o Faden
1070

10g - **11g** - 12g
1020au 1030au 1040au 1050au 1060au - **1070au** - 1080au 1090au 1100au 1110au 1120au
1065 1066 1067 1068 1069 - **1070** - 1071 1072 1073 1074 1075 

----

## Digwyddiadau
* Brwydr Mechain; Bleddyn ap Cynfyn a'i frawd Rhiwallon yn erbyn dau fab Gruffudd ap Llywelyn. Bleddyn yn unig a adawyd yn fyw.

## Genedigaethau
*Y brenin Eric I o Ddenmarc

## Marwolaethau
*Robert o Jumièges, archesgob Caergraint
*Rhiwallon ap Cynfyn, brenin Powys
1076

10g - **11g** - 12g
1020au 1030au 1040au 1050au 1060au - **1070au** - 1080au 1090au 1100au 1110au 1120au
1071 1072 1073 1074 1075 - **1076** - 1077 1078 1079 1080 1081

----

## Digwyddiadau
*

## Genedigaethau
*1 Mehefin - Y tywysog Mstislav o Kiev

## Marwolaethau
*4 Mehefin - Y brenin Sancho IV o Navarra
1075

10g - **11g** - 12g
1020au 1030au 1040au 1050au 1060au - **1070au** - 1080au 1090au 1100au 1110au 1120au
1070 1071 1072 1073 1074 - **1075** - 1076 1077 1078 1079 1080

----

## Digwyddiadau
* Brwydr Glyn Cyning
* Trahaearn ap Caradog yn dod yn frenin Gwynedd
*Gruffudd ap Cynan yn glanio ar Ynys Môn i geisio ennill Gwynedd, ond yn cael ei orchfygu gan Trahaearn ap Caradog  ym mrwydr Bron yr Erw.

## Genedigaethau
*Magnus Erlendsson, Iarll Orcni

## Marwolaethau
*10 Mehefin - Ernst o Awstria (g. 1027)
*Bleddyn ap Cynfyn, brenin Gwynedd a Powys
1077

10g - **11g** - 12g
1020au 1030au 1040au 1050au 1060au - **1070au** - 1080au 1090au 1100au 1110au 1120au
1072 1073 1074 1075 1076 - **1077** - 1078 1079 1080 1081 1082

----

## Digwyddiadau
* 28 Ionawr - Cerddediad Canossa gan yr ymerawdwr Harri IV

## Genedigaethau
## Marwolaethau
*25 Ebrill - Y brenin Geza I o Hwngari
1078

10g - **11g** - 12g
1020au 1030au 1040au 1050au 1060au - **1070au** - 1080au 1090au 1100au 1110au 1120au
1073 1074 1075 1076 1077 - **1078** - 1079 1080 1081 1082 1083

----

## Digwyddiadau
* Rhys ap Tewdwr yn dod yn frenin Deheubarth

## Genedigaethau
*Tancred, Tywysog Galilea (m. 1112)

## Marwolaethau
*Rhys ab Owain, brenin Deheubarth
1080

10g - **11g** - 12g
1030au 1040au 1050au 1060au 1070au - **1080au** - 1090au 1100au 1110au 1120au 1130au 
1075 1076 1077 1078 1079 - **1080** - 1081 1082 1083 1084 1085 

----

## Digwyddiadau 
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
*17 Ebrill - Harald III, brenin Denmarc
*Yn ystod y flwyddyn:
**Abraham, Esgob Tyddewi
1079

10g - **11g** - 12g
1020au 1030au 1040au 1050au 1060au - **1070au** - 1080au 1090au 1100au 1110au 1120au
1074 1075 1076 1077 1078 - **1079** - 1080 1081 1082 1083 1084 

----

## Digwyddiadau
*Sefydlu Teyrnas Manaw a'r Ynysoedd
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau
*Pierre Abélard, athronydd (m. 1142)

## Marwolaethau
*Wen Tong, arlunydd
1082

10g - **11g** - 12g
1030au 1040au 1050au 1060au 1070au - **1080au** - 1090au 1100au 1110au 1120au 1130au
1077 1078 1079 1080 1081 - **1082** - 1083 1084 1085 1086 1087

----

## Digwyddiadau
*
## Genedigaethau
## Marwolaethau
*5 Rhagfyr - Ramon Berenguer II, cownt Barcelona
1084

10g - **11g** - 12g
1030au 1040au 1050au 1060au 1070au - **1080au** - 1090au 1100au 1110au 1120au 1130au
1079 1080 1081 1082 1083 - **1084** - 1085 1086 1087 1088 1089

----

## Digwyddiadau
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau
*Dafydd I, brenin yr Alban

## Marwolaethau
1081

10g - **11g** - 12g
1030au 1040au 1050au 1060au 1070au - **1080au** - 1090au 1100au 1110au 1120au 1130au 
1076 1077 1078 1079 1080 - **1081** - 1082 1083 1084 1085 1086 

----

## Digwyddiadau
*18 Hydref - Brwydr Dyrrhachium rhwng Alexius I, ymerawdwr Byzantiwm ac y Normaniaid
*Brwydr Mynydd Carn; Gruffudd ap Cynan a Rhys ap Tewdwr yn gorchfygu Trahaearn ap Caradog a Caradog ap Gruffudd

## Genedigaethau
*1 Rhagfyr - Louis VI, brenin Ffrainc (m. 1137)

## Marwolaethau
*10 Rhagfyr - Nicephorus III, ymerawdwr Byzantiwm
*Trahaearn ap Caradog, brenin Gwynedd
*Caradog ap Gruffudd brenin Gwent
1086

10g - **11g** - 12g
1030au 1040au 1050au 1060au 1070au - **1080au** - 1090au 1100au 1110au 1120au 1130au
1081 1082 1083 1084 1085 - **1086** - 1087 1088 1089 1090 1091

----

## Digwyddiadau
* **Llyfrau** - Llyfr Dydd y Farn

## Genedigaethau
## Marwolaethau
*17 Gorffennaf - Y brenin Cnut IV o Ddenmarc (g. 1043)

*
1087

10g - **11g** - 12g
1030au 1040au 1050au 1060au 1070au - **1080au** - 1090au 1100au 1110au 1120au 1130au
1082 1083 1084 1085 1086 - **1087** - 1088 1089 1090 1091 1092 

----

## Digwyddiadau
* Brwydr Pont Llechryd

## Genedigaethau
*13 Medi - John II Comnenus, ymerawdwr Beisantiwm

## Marwolaethau
*9 Medi - Wiliam I, brenin Lloegr
*16 Medi - Pab Victor III
1088

10g - **11g** - 12g
1030au 1040au 1050au 1060au 1070au - **1080au** - 1090au 1100au 1110au 1120au 1130au
1083 1084 1085 1086 1087 - **1088** - 1089 1090 1091 1092 1093 

----

## Digwyddiadau 
*Gruffudd ap Cynan yn dychwelyd i Gymru o Iwerddon i herio'r Normaniaid yng Ngwynedd a llosgi Castell Aberlleiniog
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
*3 Gorffennaf - Robert o Ruddlan
1090

10g - **11g** - 12g
1040au 1050au 1060au 1070au 1080au - **1090au** - 1100au 1110au 1120au 1130au 1140au
1085 1086 1087 1088 1089 - **1090** - 1091 1092 1093 1094 1095 

----

## Digwyddiadau 
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau 
*Bernard o Clairvaux

## Marwolaethau 
*6 Hydref - Adalbero o Würzburg, esgob
1091

10g - **11g** - 12g
1040au 1050au 1060au 1070au 1080au - **1090au** - 1100au 1110au 1120au 1130au 1140au
1086 1087 1088 1089 1090 - **1091** - 1092 1093 1094 1095 1096 

----

## Digwyddiadau 
* Brwydr Llandudoch
* Adeiladu Castell Caerdydd
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
Categori:1091
1094

10g - **11g** - 12g
1040au 1050au 1060au 1070au 1080au - **1090au** - 1100au 1110au 1120au 1130au 1140au
1089 1090 1091 1092 1093 - **1094** - 1095 1096 1097 1098 1099 

----

## Digwyddiadau 
*12 Tachwedd - Donald III yn dod yn frenin yr Alban
**Yn ystod y flwyddyn* - Codwyd Castell Caerfyrddin

## Genedigaethau 
*Richard d'Avranches, 2il Iarll Caer (m. 1120)

## Marwolaethau 
*12 Tachwedd - Duncan II, brenin yr Alban
1092

10g - **11g** - 12g
1040au 1050au 1060au 1070au 1080au - **1090au** - 1100au 1110au 1120au 1130au 1140au
1087 1088 1089 1090 1091 - **1092** - 1093 1094 1095 1096 1097 

----

## Digwyddiadau 
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau 
*Sybilla o Normandi, brenhines Alexander I o'r Alban

## Marwolaethau 
*14 Ionawr - Y brenin Vratislaus II o Fohemia
1093

10g - **11g** - 12g
1040au 1050au 1060au 1070au 1080au - **1090au** - 1100au 1110au 1120au 1130au 1140au
1088 1089 1090 1091 1092 - **1093** - 1094 1095 1096 1097 1098 

----

## Digwyddiadau 
*13 Tachwedd - Brwydr Alnwick rhwng Malcolm III, brenin yr Alban a Wiliam II, brenin Lloegr

## Genedigaethau 
*Ionawr(?) - Isaac Comnenos (m. 1152)

## Marwolaethau 
*13 Tachwedd - Malcolm III, brenin yr Alban
*16 Tachwedd - Marged o'r Alban, gwraig Malcolm III
*Rhys ap Tewdwr, brenin Deheubarth
1095

10g - **11g** - 12g
1040au 1050au 1060au 1070au 1080au - **1090au** - 1100au 1110au 1120au 1130au 1140au
1090 1091 1092 1093 1094 - **1095** - 1096 1097 1098 1099 1100 

----

## Digwyddiadau 
* Y Groesgad Gyntaf yn dechrau

## Genedigaethau 
*22 Rhagfyr - Roger II, brenin Sisili (m. 1154)

## Marwolaethau 
*29 Gorffennaf - Ladislaus I, brenin Hwngari

*
1096

10g - **11g** - 12g
1040au 1050au 1060au 1070au 1080au - **1090au** - 1100au 1110au 1120au 1130au 1140au
1091 1092 1093 1094 1095 - **1096** - 1097 1098 1099 1100 1101 

----

## Digwyddiadau 
*Ebrill - Cyflafan Speyer gan y croesgadwyr
*Sylfaen yr ysgol meddygol Salerno

## Genedigaethau 
*Steffan, brenin Lloegr (m. 1154)

## Marwolaethau 
*Ionawr - Wiliam II, Iarll Eu
1097

10g - **11g** - 12g
1040au 1050au 1060au 1070au 1080au - **1090au** - 1100au 1110au 1120au 1130au 1140au
1092 1093 1094 1095 1096 - **1097** - 1098 1099 1100 1101 1102 

----

## Digwyddiadau 
*Y Groesgad Gyntaf:
** 14 Mai - 19 Mehefin - Gwarchae Nicaea
** 1 Gorffennaf - Brwydr Dorylaeum
** 21 Hydref - dechrau gwarchae cyntaf Antiochia

## Genedigaethau 
*15 Mawrth - Fujiwara no Tadamichi, uchelwr Japanaidd (m. 1164)

## Marwolaethau 
*Ionawr/Chwefror - Odo o Bayeux, esgob
1051

10g - **11g** - 12g
1000au 1010au 1020au 1030au 1040au - **1050au** - 1060au 1070au 1080au 1090au 1100au
1046 1047 1048 1049 1050 - **1051** - 1052 1053 1054 1055 1056

----

## Digwyddiadau
*

## Genedigaethau
*Cadwgan ap Bleddyn, Brenin Powys

## Marwolaethau
*22 Ionawr - Aelfric Puttoc, Archesgob Efrog
1055

10g - **11g** - 12g
1000au 1010au 1020au 1030au 1040au - **1050au** - 1060au 1070au 1080au 1090au 1100au
1050 1051 1052 1053 1054 - **1055** - 1056 1057 1058 1059 1060

----

## Digwyddiadau
*Gruffudd ap Llywelyn yn cipio a llosgi Henffordd

## Genedigaethau
## Marwolaethau
1098

10g - **11g** - 12g
1040au 1050au 1060au 1070au 1080au - **1090au** - 1100au 1110au 1120au 1130au 1140au
1093 1094 1095 1096 1097 - **1098** - 1099 1100 1101 1102 1103

----

## Digwyddiadau 
*21 Mawrth - Sylfaen Abaty Cîteaux

## Genedigaethau 
*16 Medi - Hildegard o Fingen, cyfansoddwr

## Marwolaethau 
*31 Gorffennaf - Huw o Drefaldwyn, 2ail Iarll Amwythig
1099

10g - **11g** - 12g
1040au 1050au 1060au 1070au 1080au - **1090au** - 1100au 1110au 1120au 1130au 1140au
1094 1095 1096 1097 1098 - **1099** - 1100 1101 1102 1103 1104

----

## Digwyddiadau 
*14 Awst - Paschal II yn dod yn bab.
*Awst - Diwedd y Groesgad Gyntaf

## Genedigaethau 
*Ranulf de Gernon, 4ydd Iarll Caer (m. 1153)
*Olaf Magnusson, brenin Norwy (m. 1115)

## Marwolaethau 
*10 Gorffennaf - El Cid, milwr
*29 Gorffennaf - Pab Wrban II

*
1100

10g - **11g** - 12g
1050au 1060au 1070au 1080au 1090au - **1100au** - 1110au 1120au 1130au 1140au 1150au 
1095 1096 1097 1098 1099 - **1100** - 1101 1102 1103 1104 1105 

----

## Digwyddiadau 
*2 Awst - Bu farw'r brenin Wiliam II mewn damwain hela
*5 Awst - Coroniad Harri I, brawd Wiliam II, fel brenin Lloegr
*25 Rhagfyr - Baldwin I yn dod yn Frenin Jerwsalem

## Genedigaethau 
*Owain Gwynedd - tywysog Gwynedd
*23 Mai - Qinzong, ymerawdwr Tsieina
*Gilbert de Clare, Iarll cyntaf Penfro

## Marwolaethau 
*23 Chwefror - Zhezong, ymerawdwr Tsieina
*18 Gorffennaf - Godefroid o Fouillon, arweinydd y Groesgad Gyntaf
*2 Awst - Gwilym II, brenin Lloegr
1101

11g - **12g** - 13g
1050au 1060au 1070au 1080au 1090au - **1100au** - 1110au 1120au 1130au 1140au 1150au 
1096 1097 1098 1099 1100 - **1101** - 1102 1103 1104 1105 1106

----

## Digwyddiadau 
* Croesgad 1101

## Genedigaethau 
* Héloïse, cariad Pierre Abélard

## Marwolaethau 
*27 Gorffennaf - Conrad, brenin yr Eidal
1102

11g - **12g** - 13g
1050au 1060au 1070au 1080au 1090au - **1100au** - 1110au 1120au 1130au 1140au 1150au 
1097 1098 1099 1100 1101 - **1102** - 1103 1104 1105 1106 1107

----

## Digwyddiadau 
Bolesław III yn dod yn Ddug Gwlad Pwyl
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau 
*?7 Chwefror (neu'r 10fed) - Yr Ymerodres Matilda, merch Harri I o Loegr a mam Harri II o Loegr (m. 1167)

## Marwolaethau 
*Wladislaus I Herman, brenin Gwlad Pwyl, 62
1103

11g - **12g** - 13g
1050au 1060au 1070au 1080au 1090au - **1100au** - 1110au 1120au 1130au 1140au 1150au 
1098 1099 1100 1101 1102 - **1103** - 1104 1105 1106 1107 1108

----

## Digwyddiadau 
*
### Llyfrau 
*Li Jie - *Yingzao Fashi*

## Genedigaethau 
*24 Chwefror - Ymerawdwr Toba o Japan (m. 1156)

## Marwolaethau 
*10 Gorffennaf - Y brenin Eric I o Ddenmarc
1105

11g - **12g** - 13g
1050au 1060au 1070au 1080au 1090au - **1100au** - 1110au 1120au 1130au 1140au 1150au 
1100 1101 1102 1103 1104 - **1105** - 1106 1107 1108 1109 1110 

----

## Digwyddiadau 
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau 
* Melisende, brenhines Jerwsalem

## Marwolaethau
1104

11g - **12g** - 13g
1050au 1060au 1070au 1080au 1090au - **1100au** - 1110au 1120au 1130au 1140au 1150au 
1099 1100 1101 1102 1103 - **1104** - 1105 1106 1107 1108 1109

----

## Digwyddiadau 
*Echdoriad Hekla yng Ngwlad yr Iâ
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau 
## Marwolaethau
1106

11g - **12g** - 13g
1050au 1060au 1070au 1080au 1090au - **1100au** - 1110au 1120au 1130au 1140au 1150au 
1101 1102 1103 1104 1105 - **1106** - 1107 1108 1109 1110 1111

----

## Digwyddiadau 
*2 Chwefror - Comed Fawr 1106
*28 Medi - Brwydr Tinchbrai: Harri I, brenin Lloegr gorchfygiad Robert Curthose, Dug Normandi.
*Magnus Erlendsson dod yn Larllaeth o Enes.

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
*
1107

11g - **12g** - 13g
1050au 1060au 1070au 1080au 1090au - **1100au** - 1110au 1120au 1130au 1140au 1150au 
1102 1103 1104 1105 1106 - **1107** - 1108 1109 1110 1111 1112

----

## Digwyddiadau 
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
*9 Awst - Horikawa, Ymerawdwr Japan
1109

11g - **12g** - 13g
1050au 1060au 1070au 1080au 1090au - **1100au** - 1110au 1120au 1130au 1140au 1150au 
1104 1105 1106 1107 1108 - **1109** - 1110 1111 1112 1113 1114

----

## Digwyddiadau 
*14 Awst - Brwydr Głogów

## Genedigaethau 
*25 Gorffennaf - Afonso I, brenin Portiwgal

## Marwolaethau
1110

11g - **12g** - 13g
1060au 1070au 1080au 1090au 1100au - **1110au** - 1120au 1130au 1140au 1150au 1160au 
1105 1106 1107 1108 1109 - **1110** - 1111 1112 1113 1114 1115 

----

## Digwyddiadau 
* Diwedd y Brut Cynradd Rwsieg

## Genedigaethau 
*Béla II, brenin Hwngari (m. 1141)

## Marwolaethau 
*Petrus Alphonsi, meddyg ac awdur
*Huw VI, Arglwydd Lusignan
1111

11g - **12g** - 13g
1060au 1070au 1080au 1090au 1100au - **1110au** - 1120au 1130au 1140au 1150au 1160au 
1106 1107 1108 1109 1110 - **1111** - 1112 1113 1114 1115 1116

----

## Digwyddiadau 
*Sefydlodd yr Eglwys Sant Mihangel a'r Holl Angylion, Tregolwyn

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
*3 Mawrth - Bohemond I, Tywysog Antioch
*Cadwgan ap Bleddyn, Brenin Powys

## Cyfeiriadau
1112

11g - **12g** - 13g
1060au 1070au 1080au 1090au 1100au - **1110au** - 1120au 1130au 1140au 1150au 1160au 
1107 1108 1109 1110 1111 - **1112** - 1113 1114 1115 1116 1117

----

## Digwyddiadau 
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
*Tancred, Tywysog Galilea
1113

11g - **12g** - 13g
1060au 1070au 1080au 1090au 1100au - **1110au** - 1120au 1130au 1140au 1150au 1160au 
1108 1109 1110 1111 1112 - **1113** - 1114 1115 1116 1117 1118

----

## Digwyddiadau 
## Genedigaethau 
*11 Ionawr - Wang Chongyang, un o sylfaenwyr Taoaeth Quanzhen

## Marwolaethau
1115

11g - **12g** - 13g
1060au 1070au 1080au 1090au 1100au - **1110au** - 1120au 1130au 1140au 1150au 1160au 
1110 1111 1112 1113 1114 - **1115** - 1116 1117 1118 1119 1120

----

## Digwyddiadau 
*Sefydlu Abaty Clairvaux gan Sant Bernard o Clairvaux
*Esgobaethau Tyddewi a Llandaf yn nwylo Normaniaid am y tro cyntaf

## Genedigaethau 
## Marwolaethau
1117

11g - **12g** - 13g
1060au 1070au 1080au 1090au 1100au - **1110au** - 1120au 1130au 1140au 1150au 1160au 
1112 1113 1114 1115 1116 - **1117** - 1118 1119 1120 1121 1122 

----

## Digwyddiadau 
*

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
*Anselm o Laon, diwinydd o Ffrainc
1118

11g - **12g** - 13g
1060au 1070au 1080au 1090au 1100au - **1110au** - 1120au 1130au 1140au 1150au 1160au 
1113 1114 1115 1116 1117 - **1118** - 1119 1120 1121 1122 1123

----

## Digwyddiadau 
*Brwydr Maes Maen Cymro

## Genedigaethau 
* Thomas Becket, Archesgob Caergaint

## Marwolaethau 
* 15 Awst - Alexios I Komnenos, ymerawdwr Bysantaidd
1119

11g - **12g** - 13g
1060au 1070au 1080au 1090au 1100au - **1110au** - 1120au 1130au 1140au 1150au 1160au 
1114 1115 1116 1117 1118 - **1119** - 1120 1121 1122 1123 1124

----

## Digwyddiadau 
*20 Awst - Brwydr Bremule rhwng Ffrainc a Lloegr

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
*24 Ionawr - Pab Gelasiws II
1108

11g - **12g** - 13g
1050au 1060au 1070au 1080au 1090au - **1100au** - 1110au 1120au 1130au 1140au 1150au 
1103 1104 1105 1106 1107 - **1108** - 1109 1110 1111 1112 1113

----

## Digwyddiadau 
*Harri I, brenin Lloegr yn sefydlu'r Fflemingiaid cyntaf o gwmpas aber Afon Cleddau
*Llyfrau
**Guibert de Nogent - *Dei gesta per Francos*

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
*29 Gorffennaf - Philippe I, Brenin Ffrainc
1121

11g - **12g** - 13g
1070au 1080au 1090au 1100au 1110au - **1120au** - 1130au 1140au 1150au 1160au 1170au 
1116 1117 1118 1119 1120 - **1121** - 1122 1123 1124 1125 1126

----

## Digwyddiadau 
* Sefydlu Abaty Reading

## Genedigaethau 
## Marwolaethau
1049

10g - **11g** - 12g
990au 1000au 1010au 1020au 1030au - **1040au** - 1050au 1060au 1070au 1080au 1090au
1044 1045 1046 1047 1048 - **1049** - 1050 1051 1052 1053 1054

----

## Digwyddiadau
*

## Genedigaethau
## Marwolaethau
*10 Chwefror - Ingegerd Olofsdotter, tywysoges Sweden
1120

11g - **12g** - 13g
1070au 1080au 1090au 1100au 1110au - **1120au** - 1130au 1140au 1150au 1160au 1170au 
1115 1116 1117 1118 1119 - **1120** - 1121 1122 1123 1124 1125 

----

## Digwyddiadau 
* Dewi Sant yn cael ei ganoneiddio gan Rufain
* 25 Tachwedd - Suddodd y *Blanche-Nef* (*Y Llong Wen*), ger Barfleur, Normandi

## Genedigaethau 
*Louis VII, Brenin Ffrainc

## Marwolaethau
1122

11g - **12g** - 13g
1070au 1080au 1090au 1100au 1110au - **1120au** - 1130au 1140au 1150au 1160au 1170au 
1117 1118 1119 1120 1121 - **1122** - 1123 1124 1125 1126 1127

----

## Digwyddiadau
***Llyfrau** - Pierre Abélard, *Sic et Non*

## Genedigaethau
* Ffrederic Barbarossa, Ymerawdwr Glân Rhufeinig.

## Marwolaethau
1123

11g - **12g** - 13g
1070au 1080au 1090au 1100au 1110au - **1120au** - 1130au 1140au 1150au 1160au 1170au 
1118 1119 1120 1121 1122 - **1123** - 1124 1125 1126 1127 1128

----

## Digwyddiadau 
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
* 29 Awst - Øystein I, brenin Norwy
1125

11g - **12g** - 13g
1070au 1080au 1090au 1100au 1110au - **1120au** - 1130au 1140au 1150au 1160au 1170au 
1120 1121 1122 1123 1124 - **1125** - 1126 1127 1128 1129 1130

----

## Digwyddiadau 
*11 Mehefin - Brwydr Azaz

## Genedigaethau 
## Marwolaethau
1126

11g - **12g** - 13g
1070au 1080au 1090au 1100au 1110au - **1120au** - 1130au 1140au 1150au 1160au 1170au 
1121 1122 1123 1124 1125 - **1126** - 1127 1128 1129 1130 1131

----

## Digwyddiadau
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau
* Averroës, athronydd Islamaidd

## Marwolaethau
1130

11g - **12g** - 13g
1080au 1090au 1100au 1110au 1120au - **1130au** - 1140au 1150au 1160au 1170au 1180au 
1125 1126 1127 1128 1129 - **1130** - 1131 1132 1133 1134 1135 

----

## Digwyddiadau 
## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
*13 Chwefror - Pab Honoriws II
1131

11g - **12g** - 13g
1080au 1090au 1100au 1110au 1120au  - **1130au** - 1140au 1150au 1160au 1170au 1180au 
1126 1127 1128 1129 1130 - **1131** - 1132 1133 1134 1135 1136 

----

## Digwyddiadau 
* 9 Mai - Sefydlu Abaty Tyndyrn gan y Sistersiaid

## Genedigaethau 
* Y brenin Faldemar I o Ddenmarc

## Marwolaethau 
* 1 Mawrth - Y brenin Steffan II o Hwngari
* 4 Rhagfyr - Omar Khayyam, bardd a mathemategydd
1133

11g - **12g** - 13g
1080au 1090au 1100au 1110au 1120au - **1130au** - 1140au 1150au 1160au 1170au 1180au 
1128 1129 1130 1131 1132 - **1133** - 1134 1135 1136 1137 1138

----

## Digwyddiadau 
* Llyfrau - Sieffre o Fynwy - *Historia Regum Britanniae*

## Genedigaethau 
* 5 Mawrth - Y brenin Harri II o Loegr

## Marwolaethau 
*
1132

11g - **12g** - 13g
1080au 1090au 1100au 1110au 1120au - **1130au** - 1140au 1150au 1160au 1170au 1180au 
1127 1128 1129 1130 1131 - **1132** - 1133 1134 1135 1136 1137

----

## Digwyddiadau 
* Brwydr Nanheudwy
* 24 Gorffennaf - Brwydr Nocera rhwng Ranulf II o Alife a Roger II o Sisili
* Madog ap Maredudd yn dod yn dywysog Powys

## Genedigaethau 
* Rhys ap Gruffydd, "Yr Arglwydd Rhys"

## Marwolaethau 
* Cadwallon ap Gruffudd, mab Gruffudd ap Cynan, brenin Gwynedd
1134

11g - **12g** - 13g
1080au 1090au 1100au 1110au 1120au - **1130au** - 1140au 1150au 1160au 1170au 1180au 
1129 1130 1131 1132 1133 - **1134** - 1135 1136 1137 1138 1139 

----

## Digwyddiadau 
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
* 25 Mehefin - Niels, brenin Denmarc
1136

11g - **12g** - 13g
1080au 1090au 1100au 1110au 1120au - **1130au** - 1140au 1150au 1160au 1170au 1180au
1131 1132 1133 1134 1135 - **1136** - 1137 1138 1139 1140 1141 

----

## Digwyddiadau 
* Brwydr Garn Goch ger Abertawe
* Brwydr Crug Mawr rhwng Owain Gwynedd a'r Normaniaid
* **Llyfrau** - Sieffre o Fynwy yn ysgrifennu yr *Historia Regum Britanniae*

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
* - Gwenllian ferch Gruffudd ap Cynan, Tywysoges Deheubarth
* 15 Ebrill - Richard fitz Gilbert de Clare
* 21 Tachwedd - William de Corbeil, archesgob Caergaint
1137

11g - **12g** - 13g
1080au 1090au 1100au 1110au 1120au - **1130au** - 1140au 1150au 1160au 1170au 1180au 
1132 1133 1134 1135 1136 - **1137** - 1138 1139 1140 1141 1142 

----

## Digwyddiadau 
* Owain Gwynedd yn dod yn dywysog Gwynedd
* Anarawd ap Gruffudd yn dod yn dywysog Deheubarth
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau 
* Walter Map, hanesydd

## Marwolaethau 
* Gruffudd ap Cynan, brenin Gwynedd
* Gruffudd ap Rhys, tywysog Deheubarth
1129

11g - **12g** - 13g
1070au 1080au 1090au 1100au 1110au - **1120au** - 1130au 1140au 1150au 1160au 1170au 
1124 1125 1126 1127 1128 - **1129** - 1130 1131 1132 1133 1134 

----

## Digwyddiadau 
**yn ystod y flwyddyn* 
**Mae enw Sieffre o Fynwy yn ymddangos ar siarter Abaty Osney, Rhydychen.
**Mae Richard de Granville yn rhoi tiroedd helaeth rhwng Afon Nedd ac Afon Tawe i Abaty Savigny yn Ffrainc, gan arwain yn y pen draw at sefydlu Abaty Nedd.

## Genedigaethau 
*Theophanes Kerameus, esgob Rossano (m. c. 1162)

## Marwolaethau 
* Ionawr - Ranulph le Meschin, Iarll 1af Caer

## Cyfeiriadau
1138

11g - **12g** - 13g
1080au 1090au 1100au 1110au 1120au - **1130au** - 1140au 1150au 1160au 1170au 1180au 
1133 1134 1135 1136 1137 - **1138** - 1139 1140 1141 1142 1143 

----

## Digwyddiadau 
*13 Mawrth - Coroniad Conrad III, brenin yr Almaen
*11 Hydref - Daeargryn yn Aleppo; 230,000 o bobol yn colli ei bywydau

## Genedigaethau 
*Casimir II, brenin Gwlad Pwyl (m. 1171)

## Marwolaethau 
*28 Hydref - Boleslaus III, brenin Gwlad Pwyl
* Dafydd y Sgotyn, Esgob Bangor
1139

11g - **12g** - 13g
1080au 1090au 1100au 1110au 1120au - **1130au** - 1140au 1150au 1160au 1170au 1180au
1134 1135 1136 1137 1138 - **1139** - 1140 1141 1142 1143 1144 

----

## Digwyddiadau 
*11 Ebrill - Cytundeb Durham rhwng Steffan, brenin Lloegr, a Dafydd I, brenin yr Alban

## Genedigaethau 
*16 Mehefin - Yr ymerawdwr Konoe o Japan

## Marwolaethau 
*18 Chwefror - Y tywysog Yaropolk II o Kiev
1140

11g - **12g** - 13g
1090au 1100au 1110au 1120au 1130au - **1140au** - 1150au 1160au 1170au 1180au 1190au 
1135 1136 1137 1138 1139 - **1140** - 1141 1142 1143 1144 1145 

----

## Digwyddiadau 
* Abaty Hendy-gwyn ar Daf yn cael ei sefydlu gan y Sistersiaid
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau 
* 28 Mai - Xin Qiji, bardd o Tsieina

## Marwolaethau 
* 14 Chwefror
** Y brenin Leo I o Armenia
** Y brenin Sobeslaf I o Fohemia
1142

11g - **12g** - 13g
1090au 1100au 1110au 1120au 1130au - **1140au** - 1150au 1160au 1170au 1180au 1190au 
1137 1138 1139 1140 1141 - **1142** - 1143 1144 1145 1146 1147

----

## Digwyddiadau 
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
* 21 Ebrill - Pierre Abélard, athronydd
1144

11g - **12g** - 13g
1090au 1100au 1110au 1120au 1130au - **1140au** - 1150au 1160au 1170au 1180au 1190au 
1139 1140 1141 1142 1143 - **1144** - 1145 1146 1147 1148 1149 

----

## Digwyddiadau 
* 28 Tachwedd-24 Rhagfyr: Gwarchae Edessa

## Genedigaethau 
## Marwolaethau
1146

11g - **12g** - 13g
1090au 1100au 1110au 1120au 1130au - **1140au** - 1150au 1160au 1170au 1180au 1190au 
1141 1142 1143 1144 1145 - **1146** - 1147 1148 1149 1150 1151

----

## Digwyddiadau 
*Owain Gwynedd yn codi Castell Ewloe, bron ar y ffin â Lloegr

## Genedigaethau 
**yn ystod y flwyddyn*
**Gerallt Gymro, llenor ac esgob (m. 1243)
**Walram I, Iarll Nassau (m. 1198)

## Marwolaethau 
*1 Awst - Vsevolod II Olgovich, Tywysog Kiev
*27 Awst - Eric III, brenin Denmarc, 25 neu 26
**yn ystod y flwyddyn* - Rhun ab Owain Gwynedd, mab Owain Gwynedd, brenin teyrnas Gwynedd

*
1147

11g - **12g** - 13g
1090au 1100au 1110au 1120au 1130au - **1140au** - 1150au 1160au 1170au 1180au 1190au 
1142 1143 1144 1145 1146 - **1147** - 1148 1149 1150 1151 1152

----

## Digwyddiadau 
*25 Hydref - Brwydr Dorylaeum
*Sylfaen Abaty Dore.

## Genedigaethau 
*Steffan III, brenin Hwngari (m. 1172)

## Marwolaethau 
*31 Hydref - Robert, 1af Iarll Caerloyw (g. c. 1090)
1148

11g - **12g** - 13g
1100au 1110au 1120au 1130au - **1140au** - 1150au 1160au 1170au 1180au 1190au 
1143 1144 1145 1146 1147 - **1148** - 1149 1150 1151 1152 1153

----

## Digwyddiadau 
*29 Gorffennaf - Diwedd y Gwarchae Damascus gan y Croesgadwyr.
* **Llyfrau** - Yr *Alexiad*, bywgraffiad yr ymerawdwr Bysantaidd Alexius I Comnenus gan ei ferch Anna Comnena

## Genedigaethau 
**yn ystod y flwyddyn* - Cencio Savelli (Pab Honoriws III) (m. 1227)

## Marwolaethau 
*6 Ionawr - Gilbert de Clare, Iarll 1af Penfro
*?Ebrill - Bernard, Esgob Tyddewi
*2 Tachwedd - Sant Malachy, Archesgob Armagh, 54

## CYfeiriadau
1149

11g - **12g** - 13g
1090au 1100au 1110au 1120au 1130au - **1140au** - 1150au 1160au 1170au 1180au 1190au 
1144 1145 1146 1147 1148 - **1149** - 1150 1151 1152 1153 1154 

----

## Digwyddiadau 
*29 Mehefin - Brwydr Inab

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
*29 Mehefin - Raymond o Boitiers, Tywysog Antioch
1150

11g - **12g** - 13g
1100au 1110au 1120au 1130au 1140au - **1150au** - 1160au 1170au 1180au 1190au 1200au
1145 1146 1147 1148 1149 - **1150** - 1151 1152 1153 1154 1155 

----

## Digwyddiadau 
*

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
*Suryavarman II, adeiladwr Angkor Wat
1141

11g - **12g** - 13g
1090au 1100au 1110au 1120au 1130au - **1140au** - 1150au 1160au 1170au 1180au 1190au 
1136 1137 1138 1139 1140 - **1141** - 1142 1143 1144 1145 1146 

----

## Digwyddiadau 
* 2 Chwefror - Brwydr Lincoln

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
* Jehuda Halevi, bardd ac athronydd
1152

11g - **12g** - 13g
1100au 1110au 1120au 1130au 1140au - **1150au** - 1160au 1170au 1180au 1190au 1200au
1147 1148 1149 1150 1151 - **1152** - 1153 1154 1155 1156 1157 

----

## Digwyddiadau 
* 18 Mai - Eleanor o Aquitaine yn priodi Harri o Anjou

## Genedigaethau 
## Marwolaethau
1153

11g - **12g** - 13g
1100au 1110au 1120au 1130au 1140au - **1150au** - 1160au 1170au 1180au 1190au 1200au
1148 1149 1150 1151 1152 - **1153** - 1154 1155 1156 1157 1158

----

## Digwyddiadau 
*

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
* 21 Awst - Bernard o Clairvaux
1154

11g - **12g** - 13g
1100au 1110au 1120au 1130au 1140au - **1150au** - 1160au 1170au 1180au 1190au 1200au
1149 1150 1151 1152 1153 - **1154** - 1155 1156 1157 1158 1159

----

## Digwyddiadau 
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau 
* 11 Tachwedd - Sancho I, brenin Portiwgal (m. 1212)

## Marwolaethau 
*25 Hydref - Steffan, brenin Lloegr
1155

11g - **12g** - 13g
1100au 1110au 1120au 1130au 1140au - **1150au** - 1160au 1170au 1180au 1190au 1200au
1150 1151 1152 1153 1154 - **1155** - 1156 1157 1158 1159 1160 

----

## Digwyddiadau
*

## Genedigaethau
*11 Tachwedd - Alfonso VIII, brenin Castile (m. 1214)

## Marwolaethau
*6 Chwefror - Sigurd II, brenin Norwy, 21
*22 Awst - Yr ymerawdwr Konoe o Siapan, 16
*Maredudd ap Gruffudd, tywysog Deheubarth
1156

11g - **12g** - 13g
1100au 1110au 1120au 1130au 1140au - **1150au** - 1160au 1170au 1180au 1190au 1200au
1151 1152 1153 1154 1155 - **1156** - 1157 1158 1159 1160 1161 

----

## Digwyddiadau 
*

## Genedigaethau 
*Medi - Isaac II Angelos, ymerawdwr Byzantiwm (m. 1204)

## Marwolaethau 
*25 Rhagfyr - Sverker I, brenin Sweden
* Hoel III, Dug Llydaw
1151

11g - **12g** - 13g
1100au 1110au 1120au 1130au 1140au - **1150au** - 1160au 1170au 1180au 1190au 1200au
1146 1147 1148 1149 1150 - **1151** - 1152 1153 1154 1155 1156 

----

## Digwyddiadau 
* Mintai o Normaniaid yn ymosod ar Cadell ap Gruffudd, Tywysog Deheubarth

## Genedigaethau 
## Marwolaethau
1157

11g - **12g** - 13g
1100au 1110au 1120au 1130au 1140au - **1150au** - 1160au 1170au 1180au 1190au 1200au
1152 1153 1154 1155 1156 - **1157** - 1158 1159 1160 1161 1162 

----

## Digwyddiadau 
*Harri II, brenin Lloegr yn ymosod ar Wynedd
*Brwydr Tal Moelfre rhwng lluoedd Owain Gwynedd a Harri II o Loegr
*Gorffennaf – Brwydr Cwnsyllt
*23 Hydref - Brwydr Grathe Heath

## Genedigaethau 
*8 Medi - Rhisiart I, brenin Lloegr (*Coeur de Lion*) (m. 1199)

## Marwolaethau 
*23 Hydref - Sweyn III, brenin Denmarc
1160

11g - **12g** - 13g
1110au 1120au 1130au 1140au 1150au - **1160au** - 1170au 1180au 1190au 1200au 1210au
1155 1156 1157 1158 1159 - **1160** - 1161 1162 1163 1164 1165 

----

## Digwyddiadau 
* **Llyfrau** -

## Genedigaethau 
## Marwolaethau 
* Madog ap Maredudd, pennaeth olaf Powys unedig
*18 Mai - Eric IX, brenin Sweden
*20 Gorffennaf - Peter Lombard, athronydd
*4 Hydref - Constance o Gastile, brenhines Ffrainc, 19
1161

11g - **12g** - 13g
1110au 1120au 1130au 1140au 1150au - **1160au** - 1170au 1180au 1190au 1200au 1210au
1156 1157 1158 1159 1160 - **1161** - 1162 1163 1164 1165 1166 

----

## Digwyddiadau 
*Brwydr Tangdao

## Genedigaethau 
*23 Medi - Takakura, ymerawdwr Japan (m. 1181)

## Marwolaethau 
*3 Chwefror - Inge I, brenin Norwy (g. 1135)
1162

11g - **12g** - 13g
1110au 1120au 1130au 1140au 1150au - **1160au** - 1170au 1180au 1190au 1200au 1210au
1157 1158 1159 1160 1161 - **1162** - 1163 1164 1165 1166 1167

----

## Digwyddiadau 
*3 Mehefin - Mae Thomas Becket yn dod Archesgob Caergaint.

## Genedigaethau 
*(tua'r flwyddyn hon) - Genghis Khan, sylfaenydd Ymerodraeth y Mongoliaid

## Marwolaethau 
*7 Gorffennaf - Haakon II, brenin Norwy
*Angharad ferch Owain, gweddw Gruffudd ap Cynan a mam Owain Gwynedd
1163

11g - **12g** - 13g
1110au 1120au 1130au 1140au 1150au - **1160au** - 1170au 1180au 1190au 1200au 1210au
1158 1159 1160 1161 1162 - **1163** - 1164 1165 1166 1167 1168

----

## Digwyddiadau 
*(dyddiad ansicr)
**Cyngor Tours
**Sylfaen yr Abaty Newstead

## Genedigaethau 
*Cnut VI, brenin Ddenmarc (m. 1202)
*Harri I, brenin Gwlad Pwyl (m. 1238)

## Marwolaethau 
*14 Ionawr - Y brenin Ladislaus II, brenin Hwngari
1164

11g - **12g** - 13g
1110au 1120au 1130au 1140au 1150au - **1160au** - 1170au 1180au 1190au 1200au 1210au
1159 1160 1161 1162 1163 - **1164** - 1165 1166 1167 1168 1169

----

## Digwyddiadau 
*5 Awst - Coroniad Stefan, archesgob Uppsala, gan Pab Alexander III
* Sefydlu Abaty Ystrad Fflur

## Genedigaethau 
*28 Rhagfyr - Rokujō, ymerawdwr Japan (m. 1176)

## Marwolaethau 
*14 Medi - Sutoku, ymerawdwr Japan, 45
*26 Hydref - Urraca o Castile, brenhines Navarre, 32