Ioga Rāja

Mewn testunau Sansgrit roedd ***ioga Raja*** yn ddau beth: hwn oedd nod ioga, a hwn hefyd oedd y dull o'i gyrraedd, ei gyflawni. Daeth y term hefyd yn enw modern ar gyfer ymarfer yoga yn y 19g pan roddodd Swami Vivekananda ei ddehongliad o Swtrâu Ioga Patanjali yn ei lyfr *Ioga Raja*. Ers hynny, mae ioga Rāja wedi cael ei alw'n **ioga aṣṭāṅga**, **ioga** **brenhinol**, yr **undeb brenhinol**, **Rajayoga,** **marg sahaja**, ac **ioga clasurol**.

## Geirdarddiad a defnydd 
Ystyr Rāja (Sansgrit: राज) yw "prif, gorau o'i fath" neu "brenin". Felly mae yoga Rāja yn cyfeirio at "y prif ioga, neu'r ioga gorau".

Mae'r defnydd hanesyddol o'r term *Ioga Rāja* i'w gael mewn cyd-destunau eraill, sy'n dra gwahanol i'w ddefnydd modern. Mewn testunau Sansgrit hynafol a chanoloesol, roedd yn golygu'r cyflwr uchaf o ymarfer ioga (lle mae'r iogi'n cyrraedd y cyflwr *samadhi*). Mae *Ioga Hatha Pradipika*, er enghraifft, yn nodi bod ioga Hatha yn un o'r ffyrdd i gyflawni yoga Rāja.

Trafodir yoga Rāja yn *Upanishad Yogatattva*. Yna mae'n cael ei grybwyll mewn sylwebaeth o'r 16g ar gam penodol yn Swtrâu Ioga Patanjali. Mae gwaith Tantrig yr oesoedd canol *Dattātreyayogaśāstra yn* esbonio mewn 334 shlokas egwyddorion pedwar math o iogas: ioga Mantra, ioga Hatha, ioga Laya  a ioga Raja. Dywed Alain Daniélou fod *ioga* *Rāja* yn llenyddiaeth hanesyddol Hindŵaidd, ac yn un o bum dull hysbys o ioga, a'r pedwar arall oedd ioga *Hatha*, ioga *Mantra*, ioga *Laya* a ioga *Shiva*. Mae Daniélou yn ei gyfieithu fel "y ffordd Frenhinol i ailintegreiddio'r Hunan â'r Hunan Cyffredinol (Brahman)".

Yn y 19g gwnaeth Swami Vivekananda y cysylltiad rhwng ioga raja â ioga Sūtrâu Patañjali. Mae'r ystyr hwn yn wahanol i'r ystyr yn yr *Ioga* *Hatha Pradīpikā*, testun y Natha sampradaya.

Mae'r Brahma Kumaris, mudiad crefyddol newydd, yn dysgu math o fyfyrdod y mae'n ei alw'n "Ioga Raja" ond nad oes a wnelo dim oll â phraeseptau ioga Hatha na *Ioga Sūtr*âu Patañjali.

Mae dehongliadau a llenyddiaeth fodern sy'n trafod *ioga Raja yn* aml yn ''rhoi'r clod i Yogasūtras'' gan Patañjali fel ffynhonnell, ond nid yw llawer ohonynt yn mabwysiadu dysgeidiaeth na sylfeini athronyddol yr ysgol Ioga Hindŵaidd. Mae'r cymysgu cysyniadau hyn wedi arwain at ddryswch wrth ddeall llenyddiaeth Indiaidd hanesyddol a modern ar Ioga.
[bawd| yn y [19g pan roddodd Swami Vivekananda ei ddehongliad o Swtrâu Ioga Patanjali yn ei lyfr *Ioga Raja*.]]

### Fel math o ioga 
Mae rhai testunau Indiaidd canoloesol ar Ioga yn rhestru Rajayoga fel un o lawer math o ioga.

### Fel system ioga Patanjali 
[de|bawd| Cerflun o [Patanjali|Patañjali (ffurf draddodiadol yn nodi Kundalini neu ymgnawdoliad Shesha)]]
Un ystyr ioga Raja yw'r system fodern a gyflwynwyd gan Swami Vivekananda, pan oedd yn cyfateb ioga raja â Swtrâu Ioga Patanjali. Ar ôl ei gyhoeddi yn hanner cyntaf y mileniwm 1af, cafodd ei adolygu gan lawer o ysgolheigion Indiaidd, ac yna cyhoeddwyd eu *Bhāṣya,* sef nodiadau a sylwebaeth arno. Gyda'i gilydd, maent yn ffurfio canon o'r enw *Pātañjalayogaśāstra* ("Ysgrifau ar Ioga Patañjali"). 

Yn ôl Axel Michaels, mae'r *Sutras Ioga* wedi'u hadeiladu ar ddarnau o destunau a thraddodiadau o India hynafol. Yn ôl Feuerstein, mae'r *Sutras Ioga* yn gyddwysiad o ddau draddodiad gwahanol, sef "ioga wyth aelod" (ioga ashtanga) ac ioga gweithredu (*ioga kriya*). Mae'r rhan *ioga kriya* wedi'i chynnwys ym mhennod 1, pennod 2 adnod 1-27, pennod 3 ac eithrio pennill 54, a phennod 4. Disgrifir yr "ioga wyth aelod" ym mhennod 2 adnod 28-55, a pennod 3 adnod 3 a 54. 

## Gweler hefyd
* Raja: Gŵyl pedwar niwrnod
* Ioga Hatha
* Ioga Kriya
* Ioga Kundalini
* Ioga Bhakti
* Cittabhumi
* Ioga Jnana
* Ioga Karma

## Darllen pellach 
* 
* 
* 
* Alain Daniélou (1991), ''Ioga: Meistroli Cyfrinachau Mater a'r Bydysawd* ,, Atodiad D: Prif Draethodau Sansgrit ar Ioga
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Dolenni allanol 
* Ymarferion ioga *Thai Journal of Physiolog Sciences* (yn cymharu Raja yoga ag iogas eraill)
* Raja Yoga Meditation  *Yoga Spirit Life'' (yn disgrifio 8 aelod o Raja yoga)

## Cyfeiriadau
Categori:Ioga