open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Llysiau'r cwlwm

Llysieuyn blodeuol gwyllt, fel arfer, ydy '''llysiau'r cwlwm**, **cyfardwf** neu **comffri''' (, ). Maent yn tyfu tua 10 hyd at 30&nbsp;cm mewn uchder.

## Rhinweddau meddygol
Fel mae'r enw'n ei awgrymu, mae'r llysieuyn bychan hwn yn medru 'clymu' esgyrn, hynny yw, eu gwella pan gânt eu torri. Gall hefyd helpu gyda'r gwynegon (neu gricmala), gwythienwst (neu 'phlebitis'), toriad yn y croen, neu dorthenni. Mae'r gwreiddyn yn cael ei gratio a'i gymysgu mewn menyn neu olew a'i roi ar y croen er mwyn trosglwyddo'i olewau hanfodol a phriodweddau iachaol.

## Cyfeiriadau
## Gweler hefyd
*Meddygon Myddfai
*Llysiau rhinweddol
*Rhestr o afiechydon a phlanhigion gyda rhinweddau meddygol

Categori:Llysiau rhinweddol
Categori:Perlysiau
Categori:Boraginaceae
Llysiau rhinweddol

**Llysiau rhinweddol** ydy'r llysiau hynny sy'n llawn rhinweddau neu ddaioni i'r corff a all wella afiechyd. Mae rhai ohonyn nhw'n cael eu defnyddio ers canrifoedd i wella anhwylderau.

## Gweler hefyd
* Perlysiau
* Rhestr o afiechydon a phlanhigion gyda rhinweddau meddygol


Categori:Meddygaeth
*
Camri

Planhigyn bychan a dyf yn y cloddiau ydy **camri**, neu **camil** (Lladin: *Chamaemelum nobile*, cyfystyr: *Anthemis nobilis*; Saesneg: *camomile* neu *chamomile*).  Arferid defnyddio'r blodau bach melyn fel siampŵ i felynu gwallt merch.

Ceir sawl math arall o gamri, gan gynnwys:
**Atricaria recutita* a ddefnyddir fel arfer mewn te modern
**Anthemis arvensis* (camri'r ŷd)
**Anthemis cotula* (camri'r cŵn)
**Anthemis tinctoria* (camri melyn)
**Ormenis multicaulis*
**Eriocephalus punctulatus*
**Matricaria discoidea* (chwynnyn pinafal)

## Rhinweddau meddygol 
*Dywedir bod y blodyn, o'i gymeryd yn fwyd, yn dda at ddiffyg treuliad, cramp a phoenau misglwyf.

*Plannu Camri yn Aberdaron:
::*10 Mawrth 1887 Aredig at datws yn Caetanlon. Planais camomile [camri neu chamomile] yn yr ardd*
:Meddai Bethan Wyn Jones: "Un rheswm dros dyfu camri yn yr ardd, oedd er mwyn gwneud te emetig hefo fo – hynny ydi, rhywbeth i achosi i rywun gyfogi, ond nid dyna oedd yr unig reswm dros ei ddefnyddio, ac mae’r mwyafrif o gofnodion o’r defnydd sydd wedi’i wneud o hwn yn dangos ei fod wedi’i ddefnyddio i ymlacio. Mae o hefyd wedi’i ddefnyddio ar gyfer cnofeydd yn y stumog, ac er mwyn llacio poenau yn y pen, y dannedd a’r clustiau oedd yn codi o achos tensiwn neu nerfusrwydd. Mae’r camri hefyd wedi’i ddefnyddio er mwyn llacio poenau merched yn ystod y mislif, ac er mwyn cysgu’n esmwythach - go brin y basa fo wedi'i blannu ar gyfer hyn!! [Hen lanc oedd William Jones!] Defnydd arall sydd wedi’i wneud ohono fo ydi ar gyfer anwyd, peswch a dolur gwddw. Fel arfer defnyddio’r blodau i wneud te a’i yfed yn boeth wneid i wella anwyd ag ati, ond roedd rhai hefyd yn anadlu’r stêm oedd yn codi wrth roi dŵr berwedig ar y blodau. Roedd hyn yn digwydd ym Morgannwg ac yn Sir Drefaldwyn. Roedd ‘na gred yn Ne Cymru fod cymryd y gwlith oedd wedi’i ysgwyd oddi ar y blodau yn ddigon i wella’r diciâu. Defnyddiwyd y blodau i wneud trwyth i roi ar chwydd neu os ydi’r croen yn llidus. Mae modd gwneud eli hefyd hefo’r blodau er mwyn ei roi ar betha fel pen ddyn er mwyn tynnu’r drwg allan ohono, ac mi fedrwch chi ddefnyddio dwr oddi ar y blodau er mwyn golchi llygaid dolurus. Mae ‘na rai yn credu y medrwch chi ddefnyddio’r olew o’r blodau i drin y cengroen neu sorïasis. Yn ôl pob sôn, mi fedrwch ddefnyddio gwraidd y planhigyn ar gyfer y ddannodd. Yn sicr mae’r blodau wedi’u defnyddio er mwyn golchi’r gwallt os oes gennych chi wallt golau, er mwyn cadw’r lliw golau. Mae’r camri hefyd wedi’i ddefnyddio i gynhyrchu lliwur – un gwyrdd. Mae ‘na ddefnydd arall i’r camri hefyd – sef defnydd hud. Mae’r blodyn wedi’i ddefnyddio er mwyn denu arian ac mae’r rhai sy’n gamblo yn credu ei fod yn beth lwcus i olchi eich dwylo mewn trwyth o’r planhigyn er mwyn sicrhau eich bod chi’n ennill.

## Cyfeiriadau
## Gweler hefyd 
*Meddygon Myddfai
*Llysiau rhinweddol
*Rhestr o afiechydon a phlanhigion gyda rhinweddau meddygol

Categori:Llysiau rhinweddol
Categori:Perlysiau
Categori:Asteraceae
Creigiau Eglwyseg

bawd|350px|Creigiau Eglwyseg

Creigiau amlwg sy'n ymestyn am oddeutu 4.5 milltir o'r gogledd i'r de nid nepell o Langollen, Sir Ddinbych yw **Creigiau Eglwyseg**. Ar eu huchaf (Cyfeirnod OS: SJ2144) mae Mynydd Eglwyseg yn 511 metr uwchlaw'r môr. Mae Dyffryn Eglwyseg yn cynnwys: Craig-y-Forwyn (''World's End''), Craig Arthur, Pinfold, Dinbren a Chreigiau Trefor. Mae'r creigiau hyn wedi'u clustnodi fel Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig. Calchfaen ydy'r graig ac mae o ddiddordeb arbennig i Geolegwyr; bu Charles Darwin yn astudio'r creigiau unigryw hyn ar ei ffordd i Gwm Idwal.

Ar y copa ceir nifer o gloddfeydd claddu sy'n dyddio'n ôl i'r Oes Efydd a cheir nifer o chwareli plwm ynddynt. ceir chwareli llech yng ngogledd-orllewin y creigiau.

Bu dringwyr creigiau yma ers dros 40 mlynedd yn ymarfer eu crefft.

Rhwng yr afon Ddyfrdwy a'r creigiau, saif adfeilion Abaty Glyn y Groes a'r groes Geltaidd enwog honno: Piler Eliseg, sy'n dyddio nôl i'r 9ed ganrif.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*Map a lluniau

Categori:Mynyddoedd a bryniau Sir Ddinbych
Categori:Llangollen
Pentre-dŵr, Sir Ddinbych

Pentre bychan yng nghymuned Llandysilio-yn-Iâl, Sir Ddinbych, ydy **Pentre-dŵr** (hefyd: **Pentre Dŵr**() ; ***Pentredwr*** ar fapiau Saesneg) (Cyfeirnod OS: SJ199468). Saif  i'r gogledd o Langollen.

Ysgrifennodd George Borrow yn ei lyfr *Wild Wales* am ei daith yno:

:*I was now as I supposed in Pentre y Dwr, and a pentre y dwr most truly it looked, for those Welsh words signify in English the village of the water, and the brook here ran through the village, in every room of which its pretty murmuring sound must have been audible.*
bawd|300px|chwith|Yr hen gapel Wesla ym Mhentre Dŵr

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan  a'r Aelod Seneddol yw .

## Cyfeiriadau
Categori:Llandysilio-yn-Iâl
Categori:Pentrefi Sir Ddinbych
30 St Mary Axe

Tŵr yn ardal ariannol Dinas Llundain yw **30 St Mary Axe**, neu'r *Gherkin*. Agorodd ar 28 Ebrill 2004.

Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yn Ninas Llundain
Categori:Nendyrau
Canary Wharf

Ardal ym Mwrdeistref Llundain Tower Hamlets yn nwyrain Llundain yw **Canary Wharf**. Mae'n cynnwys datblygiad busnes a siopa a ddechreuwyd yn y 1990au. Ceir yno adeilad talaf Prydain, One Canada Square, a'i elwir hefyd yn Dŵr Canary Wharf.

Categori:Ardaloedd Bwrdeistref Llundain Tower Hamlets
Creulys

Llysieuyn blodeuol yw **creulys** (Lladin: *Senecio vulgaris*; Saesneg: *Groundsel*). Mae Dyma Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn dweud y canlynol am greulys (Is-ddeddfwriaeth 2006 (Rhif 41) - "Iechyd Planhigion (Cymru)"),

"''Mae planhigyn y creulys yn hynod wenwynig i anifeiliaid sy'n pori... Mae ceffylau yn dueddol iawn o gael eu gwenwyno gan lysiau'r gingroen (*common ragwort*) ac mae peth gwybodaeth sy’n awgrymu y gallai fod yn beryglus i bobl.''"

## Rhinweddau meddygol
Ers rhai blynyddoedd bellach, ychydig iawn o bobl sy'n ei argymell ar gyfer anhwylderau megis tosau, cornwyd a phlorod. Yn wir, y gred gyffredinol yw y gall gormod ohono niweidio'r iau.

## Cyfeiriadau
## Gweler hefyd 
*Meddygon Myddfai
*Llysiau Rhinweddol
*Rhestr o afiechydon a phlanhigion gyda rhinweddau meddygol

Categori:Llysiau rhinweddol
Categori:Perlysiau
Categori:Asteraceae
Hopys

bawd|de|300px|Un o gonau benywaidd yr hopys
Llysieuyn bychan ydy'r **hopys** (Lladin: *Humulus lupulus*) a ddefnyddir i roi blas a chadernid i gwrw ac mewn moddion llysieuol. Credir iddo gael ei ddefnyddio i roi blas ar gwrw mor bell yn ôl â'r 11g ond mae dogfennau o'r Almaen yn dangos iddyn nhw gael eu tyfu yno yn 736 O.C. Gall y planhigyn dyfu'n gyflym iawn ac fel arfer fe'i gwelir yn dringo rhesi o linyn mewn caeau pwrpasol, hyd at 6 metr o ran hyd.

## Rhinweddau meddygol
Dywedir ei fod yn blanhigyn da ar gyfer gwella diffyg cwsg mewn person o'i yfed fel te; gellir hefyd ei stwffio y tu fewn i'r gobennydd. Mae Comisiwn Ymchwil i Iechyd, yr Almaen wedi profi y tu hwnt i amheuaeth ei fod yn dda i gynorthwyo person i gysgu.

Cred llawer fod gan y llysieuyn hwn rinweddau eraill, sef at y diffyg traul ac fel antiseptig. Gan ei fod yn perthyn i'r un teulu â marijuana, cred rhai bod y perthynas â chwsg yn deillio o'r un fan.

Gellir ei gymryd wrth ei hun, ond fel arfer, cymysgir ef gyda pherlysieuyn rhinweddol arall, sef Triaglog (*valarian*).

## Cyfeiriadau
## Gweler hefyd
*Meddygon Myddfai
*Llysiau Rhinweddol
*Triaglog

Categori:Llysiau rhinweddol
Categori:Perlysiau
Categori:Bragu
Categori:Cannabaceae
Wermod wen

Llysieuyn rhinweddol iawn ydy'r **wermod wen** (, ) sydd wedi ei ddefnyddio ers canrifoedd i wella meigryn a gwynegon. Fe'i tyfir hefyd er mwyn ei arddangos a'i ogla. Nid yw'n tyfu'n fwy na thua deunaw modfedd o uchder a cheir arogl lemwn cryf iawn ar y dail. Mae'r blodau'n edrych yn debyg iawn i lygad y dydd. Gall ledaenu'n gyflym iawn drwy'r ardd.

Ymddengys y gair "wermod wen" yn gyntaf yn y 14g.

## Rhinweddau meddygol
Mae iddo rinweddau meddygol megis y gallu i wella cur pen eithafol, gwynegon (cricmala) a phroblemau'n ymwneud â'r cylla (poen bol).  Tair deilen sydd ei angen (neu un fawr) a'u rhoi mewn brechdan, gyda digon o fenyn arno, neu fêl. Dylid ei gymryd unwaith y dydd rhwng prydau bwyd a hynny am bedwar mis cyn gweld unrhyw wellhad.

Yn ddiweddar mae Prifysgol Rochester yn gweithredu profion clinigol dwys iawn i'r posibilrwydd cryf fod y wermod wen yn medru ymosod ar gelloedd canser:

*Jordan’s lab has already seen promising results with a new compound, developed from a daisy-like plant known as feverfew or bachelor’s button. A component of the plant called parthenolide is the first single agent known to act on leukemias at the stem-cell level.*

## Cyfeiriadau
## Gweler hefyd
*Wermod Lwyd
*Meddygon Myddfai
*Llysiau Rhinweddol
*Rhestr o afiechydon a phlanhigion gyda rhinweddau meddygol

Categori:Blodau
Categori:Llysiau rhinweddol
Categori:Asteraceae
Mafon cochion

bawd|de|320px|Ffrwyth mafon cochion
320px|bawd
bawd|320px
bawd
Planhigyn pigog gyda ffrwyth coch a blasus ydy **mafon cochion** (Lladin:*Rubus idaeus* a'i berthnasau; Saesneg: *Raspberry*) sy'n tyfu mewn hen erddi, neu'n cael eu tyfu'n bwrpasol am eu ffrwyth melys. Mae'r gair 'mafon cochion' yn cyfeirio at y ffrwyth a'r planhigyn.

## Mathau
Ceir sawl math ohonynt gan gynnwys:
**Rubus arcticus* (*Arctic Raspberry*)
**Rubus crataegifolius* (*Korean Raspberry*)
**Rubus idaeus* (llwyn mafon, *European Red Raspberry*)
**Rubus leucodermis* (*Whitebark* neu *Western Raspberry*)
**Rubus occidentalis* (*Black Raspberry*)
**Rubus odoratus* (llwyn mafon pêr, *Flowering Raspberry*)
**Rubus phoenicolasius* (*Wine Raspberry* or *Wineberry*)
**Rubus strigosus* (*American Red Raspberry*)

## Tyfu
Mae planhigion mafon cochion yn awchu am ddau beth: dŵr a haul. Yn draddodiadol yng nghanol yr haf yn unig y gwelwyd y planhigyn yn dwyn ffrwyth; erbyn heddiw maent yn cael eu tyfu yng ngwledydd Prydain drwy'r flwyddyn.

Mae'r wenynen fêl wrth ei bodd yn chwilio am neithdar ym mlodau'r planhigyn hwn.

## Rhinweddau meddygol 

ne: Gwerth dyddiol: heb ei ddarganfod hyd yma

Honir fod y dail yn gwella llwnc tost, (dolur gwddw) ac wlsers ceg. Mae dail y planhigyn hwn yn llawn tannin (fel aelod arall o'r teulu, sef mwyar duon), ac felly'n medru gwella dolur rhydd. Fe'i defnyddir yn draddodiadol i baratoi merch ar gyfer geni plentyn, rhag i broblemau godi, ac fe'i defnyddir hefyd pan fo misglwyf trwm ar ferch.

## Cyfeiriadau
## Gweler hefyd 
*Meddygon Myddfai
*Llysiau Rhinweddol
*Rhestr o afiechydon a phlanhigion gyda rhinweddau meddygol

Categori:Ffrwythau
Categori:Llysiau rhinweddol
Categori:Rosaceae
Meillionen goch

bawd|de|320px|Llond cae o feillion coch yn cael ei dyfu'n fasnachol er mwyn y rhinweddau meddygol sydd yn y planhigion.
Planhigyn blodeuol bychan ydy'r **meillionen goch** (Lladin: *Trifolium pratense*; Saesneg: *Red clover*) a cheir tua 300 gwahanol fath yn nheulu'r meillion. O gael llonydd, gall dyfu i uchder o 80&nbsp;cm ond mae'r maint yn dibynnu ar ansawdd y pridd. Mae'r dail rhwng 15–30&nbsp;mm o hyd ac 8-15mm o led, yn wyrdd gyda siâp lleuad ar hanner allanol y ddeilen. Mae'r deilgoesyn (petiol) yn 1–4&nbsp;cm o hyd. Pinc tywyll yw lliw'r blodyn pan mae'n ymddangos, 12-15mm o hyd.

Caiff y planhigyn ei ddefnyddio, yn draddodiadol, at nifer o anhwylderau oherwydd ei fod yn cynnwys y canlynol: calsiwm, cromiwm, magnesiwm, niacin, ffosfforws, potasiwm, thiamin a Fitamin C. Dyma'r planhigyn sy'n cynnwys fwyaf o isofflafonau o holl blanhigion y byd; (cemegolyn yw hwn sy'n hydoddi mewn dŵr ac sy'n gweithredu fel estrogen - gweler isod.

## Rhinweddau meddygol 
Dywedir fod y blodau, o'u sychu, yn medru gwneud te iachusol sy'n dda at ddiffyg traul. Fe'i defnyddir hefyd i wella poenau'r misglwyf ac osteoporosis. Dywed eraill ei fod yn wych am godi fflem pan fo'r claf yn dioddef o beswch cas a hefyd i wella cengroen (*psoriasis*) ac ecsema .

Dengys ymchwiliadau gwyddonol diweddar fod llawer o isofflafinau megis genistin yn y feillionen goch, sydd â phriodweddau tebyg iawn i estrogen ac mai dyma pam ei fod yn dda at leddfu poenau'r ddarfyddiad (*menopaus*) a chryfhau'r galon.

Mae sawl ymchwil gwyddonol ar droed sy'n edrych i effaith y feillionen fechan ar gleifion sy'n dioddef o gancr.

## Cyfeiriadau
## Gweler hefyd
*Meddygon Myddfai
*Llysiau Rhinweddol
*Rhestr o afiechydon a phlanhigion gyda rhinweddau meddygol

Categori:Llysiau rhinweddol
Categori:Perlysiau
Categori:Blodau
Categori:Fabaceae
Brooklyn (gwahaniaethu)

Mae **Brooklyn** yn un o faesdrefi Dinas Efrog Newydd

Gall **Brooklyn** gyfeirio hefyd at:
## Lleoliadau
Yn Unol Daleithiau America:
*Brooklyn, Connecticut
*Brooklyn, Illinois, yn Swydd San Clair 
*Brooklyn, Indiana
*Brooklyn, Iowa
*Brooklyn, Baltimore, Maryland, cymdogaeth yn Ninas Baltimore
*Parc Brooklyn, Maryland, yn Swydd Anne Arundel
*Brooklyn, Michigan
*Brooklyn, Ohio
*Brooklyn, Wisconsin 
**Brooklyn, Swydd Dane, Wisconsin
**Brooklyn, Swydd Green, Wisconsin
**Brooklyn, Swydd Green Lake, Wisconsin
**Brooklyn, Swydd Washburn, Wisconsin
*Brooklyn, Portland, Oregon
*Brooklyn, yr enw cynharaf ar yr ardal a ddatblygodd i fod yn Minneapolis, Minnesota
**Canolfan Brooklyn, Minnesota (wedi tarddio o Minneapolis)
**Parc Brooklyn, Minnesota (wedi tarddio o Minneapolis)

Yng Nghanada:
*Brooklyn, Swydd Yarmouth, Nova Scotia, pentref bychan i'r gogledd o Yarmouth
*Brooklyn, Swydd Queens, Nova Scotia, pentref yn Lerpwl

Yn Ne Affrica:
*Brooklyn, Pretoria, un o fasedrefi Pretoria, Talaith Gauteng

Yn Awstralia:
*Brooklyn, Victoria, un o faesdrefi Melbourne
*Brooklyn, New South Wales, un o faesdrefi Sydney
*Brooklyn, Tasmania
*Parc Brooklyn, De Awstralia
*Brooklyn Sanctuary, Queensland

Yn Seland Newydd:
*Brooklyn, Seland Newydd, un o faesdrefi Wellington

## Llongau
*USS *Brooklyn*, llongau amrywiol

## Pobl
*Brooklyn Decker, model ffasiwn Americanaidd
*Mary J. Blige sy'n defnyddio'r enw Brook Lynn pan yn rapio
*Brooklyn Beckham, mab y pêl-droediwr proffesiynol David Beckham.

## Diwylliant fodern
**Brooklyn* (sioe gerdd), sioe gerdd ar Broadway
*"Brooklyn", cymeriad ar gyfres animeiddiedig Walt Disney, *Gargoyles* (cyfres deledu), enwyd ar ôl bwrdeistref Dinas Efrog Newydd
Philip Madoc

Actor o Gymro oedd **Philip Madoc** (ganwyd **Philip Arvon Jones;** 5 Gorffennaf 1934 – 5 Mawrth 2012). Roedd yn enwog am ei lais cyfoethog a pherformiodd nifer o rannau ar lwyfan, radio, teledu a ffilm.

## Bywyd cynnar ac addysg 
Cafodd ei eni ger Merthyr Tudful a mynychodd Ysgol Ramadeg Castell Cyfarthfa, lle'r oedd yn aelod o'r tîmau criced a rygbi, a dangosodd ddawn fel ieithydd.

Fe aeth i Brifysgol Cymru, Caerdydd a Phrifysgol Fienna i astudio ieithoedd. Yn y pendraw, roedd yn siarad 7 iaith, yn cynnwys Rwsieg a Swedeg gyda dealltwriaeth digonol o iaith India, Hindi a Mandarin. Bu'n gweithio fel cyfieithydd ond cafodd ei ddadrithio wrth gyfieithu ar gyfer gwleidyddion. Dywedodd ei fod wedi gwneud gwaith "sych" fel cyfieithu gwleidyddol a fod rhywun yn dod i gasau gwleidyddion wrth gyfieithu y "rwtsh" oedden nhw'n siarad Symudodd i fyd actio gan ennill lle yn Royal Academy of Dramatic Art (RADA).
## Gyrfa 
Daeth i amlygrwydd mewn cyfresi teledu Seisnig fel *Manhunt* a *Last Of The Mohicans* yn niwedd y 1960au a dechrau'r 1970au. Yn 1981 daeth cafodd sylw a chlod am ei bortread o'r gwleidydd David Lloyd George yn y gyfres deledu *The Life and Times of David Lloyd George.*

## Ffilmyddiaeth 
### Ffilmiau 
**Operation Crossbow* (1965)
**A High Wind in Jamaica* (1965)
**The Quiller Memorandum* (1966)
*''Daleks' Invasion Earth: 2150 A.D.* (1966)
**Doppelgänger* (1969)
**Operation Daybreak* (1975)
**Zina* (1986)
**Best* (2000)

### Teledu 
**The Monsters* (1962)
**The Count of Monte Cristo* (1964)
**For Whom the Bell Tolls* (1965)
**The Power Game* (1966)
**The Tyrant King* (1968)
**Z Cars* (1970)
**Manhunt* (1970)
**The Last of the Mohicans* (1971)
**Woodstock* (1973)
**Dad's Army* (1973)
**The Inheritors* (1974)
**Barlow* (1975)
**Poldark* (1975)
**Another Bouquet* (1977)
**Target* (1977)
**Hawkmoor* (1978)
**Flickers* (1980)
**Ennal's Point* (1982)
**A Very British Coup* (1988)
**First Born* (1988)
**Noson yr Heliwr* (ffilm) (1991)
**Yr Heliwr* (1994) Cyfres S4C. Fersiwn Saesneg *o Mind to Kill*
**Y Pris'' (2007)

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
*  Philip Madoc yn yr Internet Movie Database

Categori:Actorion o Gymru
Categori:Genedigaethau 1934
Categori:Marwolaethau 2012
Milddail

Planhigyn blodeuol gwyllt ydy **Milddail** neu **Llysieuyn y gwaedlif** (Lladin: *Achillea millefolium*; Saesneg: *Yarrow*) sy'n cael ei ddefnyddio ers cenedlaethau i wneud ffisig (neu foddion). Ceir sawl coesyn, fel arfer, gyda phob un rhwng 0.2 - 1.0 metr o daldra. Mae'r dail rhwng 5 – 20&nbsp;cm o ran hyd ac i'w canfod mynychaf yn hanner isaf y planhigyn, yn tyfu'n drefnus ar ffurf sbiral gyda pheth blewiach sidanaidd arnynt a phob un yn edrych bron fel pluen..

Ceir 3 - 8 clwstwr o flodau ar bob coesyn, ac mae'r rhai hyn yn amrywio mewn lliw o wyn i binc pan flodeuant rhwng mis Mai a mis Mehefin, ac yn ôl rhai, mae pob blodeuyn bychan yn edrych fel fersiwn tylwyth teg o lygad y dydd. Fe'i geir ar fynyddoedd mor uchel â 3500 metr uwchben lefel y môr, ac nid ydy gwynt yn eu poeni. Mae'n well ganddynt dyfu ar elltydd, bryniau mynyddig, neu mewn coedwigoedd.
bawd|chwith|320px|Blodyn milddail
bawd
## Rhinweddau meddygol 
Dywedir bod y planhigyn hwn yn chwysgyffur (*diaphoretic*), yn egr (*astringent*), tonig meddygol, symbylydd (*stimulant*). Mae'n cynnwys asid isofalerig, asid salisylig, asparagin, sterolau, fflafonoidau, a thannin. Fe'i defnyddiwyd ers canrifoedd, hefyd, oherwydd ei allu i wella cleisiau ar y croen. Sylwer ar y gair Lladin ar y genus hwn, sef *achillea*, sy'n tarddu o'r arwr Groegaidd Achilles, a oedd wastad yn cario moddion a wnaed o filddail. Gelwir ef yn Saesneg fel ''Soldier's Woundwort''.

## Coginio 
Gellir defnyddio'r blodau wedi'u sychu fel perlysieuyn i roi blas i fwyd. Arferid ei ddefnyddio hefyd i roi blas i gwrw yn yr Oesoedd Canol, cyn i'r hopys gyrraedd o'r Almaen.

## Cyfeiriadau 
## Gweler hefyd 
* Meddygon Myddfai
* Llysiau Rhinweddol
* Rhestr o afiechydon a phlanhigion gyda rhinweddau meddygol

Categori:Llysiau rhinweddol
Categori:Perlysiau
Categori:Asteraceae
Leyla Zana

Gwleidydd Cyrdaidd benywaidd yw **Leyla Zana** (ganed 3 Mai 1961 yn Diyarbakir, dwyrain Twrci/Cyrdistan Twrcaidd), a garcharwyd am siarad ei mamiaith, Cwrdeg, yn Senedd Twrci a hefyd, yn ddiweddarach, am ei gweithgareddau gwleidyddol o blaid y Cyrdiaid a Cyrdistan a ystyrir yn groes i undod Twrci gan y llywodraeth. Mae hi'n cael ei hystyried gan rai yn un o brif lefarwyr y mudiad dros hawliau ieithyddol a dinesig y Cyrdiaid yn Nhwrci ac yn weithiwr diflino dros hawliau dynol ei phobl.

Fe'i henwebwyd am derbyniodd Wobr Sakharov 1995 gan Senedd Ewrop, ond methai ei derbyn nes iddi gael ei rhyddhau yn 2004. Yn Ebrill 2008 cafodd ei charcharu eto am ddwy flynedd gan lywodraeth Twrci.

Mae nifer o bobl yn ymgyrchu dros ryddhau Leyla Zana, yn cynnwys Eurig Wyn ASE (Plaid Cymru).

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*  CILDEKT: International Committee for the Liberation of the Kurdish Parliamentarians Imprisoned in Turkey
*  Amnest Rhyngwladol  Turkey: Prolonged imprisonment of Leyla Zana and others allows injustice to continue, 2004
*  Sensoriaeth yn Nhwrci 
*  Newyddion BBC "EU award for freed Kurd activist"
*  TURKEY : Leyla Zana, the only Kurdish woman MP 

Categori:Enillwyr Gwobr Sakharov
Categori:Genedigaethau 1961
Categori:Gwleidyddion Cyrdaidd
Categori:Hawliau dynol yn Nhwrci
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Deddf Hess

Perthynas gemegol a ddarganfuwyd gan y cemegydd Germain Hess yw **deddf Hess**. Selir y ddeddf ar yr egwyddor ceidwadaeth egni. Gellir defnyddio Deddf Hess i ddarganfod newidiadau egni sy'n galed i'w mesur yn ymarferol.

## Esboniad
Dywed Deddf Hess fod y newidiadau egnïol mewn adwaith cemegol yn annibynnol i'r llwybr a gymerir gan yr adwaith os mae'r ffurf ddechreuol a therfynnol yn yr un peth. Gellir mynegi'r ddeddf yn fathemategol fel y ganlyn:
:: \Delta H_{r}^\ominus = \sum \Delta H_{\mathrm f \,(cynhyrchion)}^{\ominus} - \sum \Delta H_{\mathrm f \,(adweithyddion)}^{\ominus}

Categori:Cemeg
Categori:Egni
Hydrograffeg

[bawd|Cynllun o [Aberdaugleddau a wnaed gan Lewis Morris (1701 – 1765) yn 1748. Roedd Morris, a anwyd ar Ynys Môn yn un o hydrograffegwyr cynta'r byd.]]
:''Erthygl am faes o fewn gwyddorau daear yw'r erthygl hon; am y graff sy'n dangos sut mae arllwysiad afon yn newid dros amser, gweler "Hydrograff".''
Mae **hydrograffeg** yn faes o fewn gwyddorau daear sy'n astudiaeth o nodweddion ffisegol afonydd, cefnforoedd, llynnoedd ac arfordiroedd. Gwneir hyn yn aml er mwyn rhagdybio, drwy fodelu, sut mae lefelau afonydd yn ymateb i'r tywydd. Defnyddir y wybodaeth hon er mwyn diogelu llongau a gweithgareddau dyfrol, morol fel melinau gwynt neu lwyfanau olew. Caiff y wybodaeth hefyd ei defnyddio gan y Weinyddiaeth Amddiffyn ac er mwyn diwydiant ac er mwyn ceisio amddiffyn tai a threfi rhag gorlifo, y môr neu effaith newid yn yr hinsawdd.

## Lewis Morris
Ganed Lewis Morris yn y Tyddyn Melys, ym mhlwyf Llanfihangel Tre'r-beirdd a'i fagu ar fferm Pentre-eiriannell, ger Penrhosllugwy, Môn. Cafodd ei gyflogi i wneud arolwg o dir ystad Bodorgan gan Owen Meyrick yn 1734. O 1737 hyd 1744 ymgymrodd â'r dasg anferth o fapio a syrfeio arfordir Cymru, gwaith a gyhoeddywd fel siart a chyfrol o fapau yn 1748.

Yn dirfesurydd symudodd i Geredigion yn 1742 a chafodd y gwaith o ofalu am hawliau'r Goron yn ardaloedd y gweithfeydd plwm yn ardal Pumlumon yn 1744.

## Gweler hefyd
*Y Sefydliad Hydrograffig Rhyngwladol

Categori:Daearyddiaeth
Ocsid basig

**Ocsid basig** yw ocsid sy'n adweithio gyda dŵr i greu alcali, neu gydag asid i greu halwyn. Ocsidau metelau yw rhain.

Categori:Ocsidiau
Ocsid asidig

**Ocsid asidig** yw ocsid sy'n adweithio gyda dŵr i greu asid, neu gydag alcali i ffurfio halwyn. Ocsidau anfetelau yw'r rhain.

Categori:Ocsidiau
Miss Congeniality 2: Armed & Fabulous

Mae ***Miss Congeniality 2: Armed and Fabulous*** (2005) yn ffilm gomedi/antur a gyfarwyddwyd gan John Pasquin, ac sy'n serennu Sandra Bullock a Regina King. Dyma'r ffilm ddilynol i Miss Congeniality (2000).

Tra'n hyrwyddo'r ffilm, dywedodd Bullock, a oedd wedi cynhyrchu'r ffilm hefyd am y math o stori roedd hi'n dymuno adrodd:

"I want women to be able to do the same thing that men get to do in comedies and say, 'That's a comedy.' Why does it always have to be a romantic comedy? Why does the girl have to end up with the guy? Why can't it be a buddy film?  

## Cast 
* Sandra Bullock — Gracie Hart
* Regina King — Sam Fuller
* Enrique Murciano — Arthur Jeff Foreman
* William Shatner — Stan Fields
* Ernie Hudson — Harry McDonald
* Heather Burns — Cheryl Frasier
* Diedrich Bader — Joel
* Treat Williams — Collins
* Abraham Benrubi — Lou Steele
* Nick Offerman — Karl Steele
* Eileen Brennan — Carol Fields
* Elisabeth Röhm — Janet
* Leslie Grossman — Pam
* Lusia Strus — Janine
* Molly Gottlieb — Priscilla
* Dolly Parton — Cameo fel ei hun
* Christopher Ford — Jason

Categori:Ffilmiau Saesneg
Categori:Ffilmiau o Unol Daleithiau America
Categori:Ffilmiau 2005
Categori:Ffilmiau Warner Bros.
Erfinen

Planhigyn yw **meipen** neu **erfinen** yn ne Cymru (Lladin: *Brassica rapa*; Saesneg: *Turnip*); sydd a'i wreiddyn yn cael ei fwyta gan ddyn ac anifail. Bwyteir rhai 10 – 20&nbsp;cm gan anifeiliaid (hyd at 1 Kg o ran pwysau), er bod yn well gan ddyn ei fwyta'n feddalach ac yn felysach - pan fo tua 8 – 10&nbsp;cm. Mae'r tu fewn yn wyn. Gwyn hefyd yw'r rhan allan sydd o dan y pridd (heb haul) er bod yr 1 – 5&nbsp;cm uchaf naill ai yn lliw coch, porffor neu wyrdd. Mae'r dail hefyd yn fwytadwy a gwneir hynny'n aml yn yr Unol Daleithiau.

Dywedir mai o Rwsia y daw'r feipen yn wreiddiol a'i fod yn perthyn i deulu'r mwstard.

## Rhinweddau meddygol
Ceir llawer o brotin a Fitamin C yn y gwreiddyn ond mae dail y feipen yn llawn o: Asid ffolig, Fitamin A, Fitamin C, Fitamin K a calsiwm. Gellir defnyddio dŵr yr erfinen (y dŵr a ddefnyddir i'w ferwi) fel ffisig ar gyfer y llais neu ddolur gwddw; mae hefyd yn gymorth i glirio'r anwyd.

Mae rhai'n credu eu bont yn dda at asma.

## Cyfeiriadau
## Gweler hefyd
*Meddygon Myddfai
*Llysiau Rhinweddol
*Rhestr o afiechydon a phlanhigion gyda rhinweddau meddygol

Categori:Brassicaceae
Categori:Llysiau
Categori:Llysiau rhinweddol
Categori:Perlysiau
Gogwyddiad Lladin

**Gogwyddiad Lladin** yw'r ffurfdroadau ar enwau, rhagenwau, ansoddeiriau a'u geirynnau perthynol yn yr iaith Ladin.

Mae gan enwau Lladin saith cyflwr; goddrychol, gwrthrychol, genidol, derbyniol, abladol, cyfryngol a chyfarchol; a dau rif: unigol a lluosog. Mae pob enw naill ai'n wrywaidd, benywaidd neu ddiryw. Mae enwau yn gogwyddo i bum grŵp.

## Esboniad bras o'r cyflyrau
* Fe ddefnyddir y cyflwr goddrychol i ddangos pwnc datganiad:
*: **servus** ad villam ambulat.
*: Mae'r **caethwas** yn cerdded i'r tŷ.
* Mae'r cyflwr genidol yn mynegi perchnogaeth, mesuriad neu ffynhonnell:
*: servus laborat in villa **domini**.
*:Mae'r caethwas yn gweithio yn nhŷ'r **meistr**.
* Mae'r cyflwr derbyniol yn dangos gwrthrych anuniongyrchol y frawddeg. Yn y Gymraeg fe ddefnyddir yr arddodiad *i* i'w dynodi:
*: servi tradidere pecuniam **dominis**.
*: Rhoddodd y caethweision yr arian '''i'r meistri'''.
* Mae'r cyflwr gwrthrychol yn mynegi gwrthrych uniongyrchol berf, neu gyfeiriad symudiad ac fe allai fod yn wrthrych rhagddodiaid:
*: dominus **servos** vituperabat quod non laborabant.
*: Gwaeddodd y meistri ar **y caethweision** gan nad oeddent yn gweithio.
* Mae'r cyflwr abladol yn cyfleu arwahaniad neu ddigyfeiriad:
*: dominus **in cubiculo** dormiebat.
*: Roedd y meistr yn cysgu yn ei **ystafell wely**.
* Fe ddefnyddir y cyflwr cyfarchol i gyfarch neu gyfeirio at rywun:
*: festina, **serve!**
*: Brysiwch, **gaethwas!**
* Mae'r cyflwr lleol yn dynodi lleoliad ar/yn, neu'r amser y mae digwyddiad yn digwydd. Mae'r cyflwr hwn yn gyfyng iawn yn Lladin a dim ond enwau rhai llefydd yn Rhufain hynafol sydd â ffurfiau lleol:
*: servus **Romae** erat.
*: Roedd y caethwas yn Rhufain.

## Gogwyddiad enwau
Isod gweler terfyniadau rheolaidd y pum grŵp gogwyddiad.

### Gogwyddiad cyntaf
Dyma grŵp o enwau benywaidd yn bennaf.
 

### Ail ogwyddiad
Dyma grŵp o enwau gwrywaidd a diryw.

#### Gwrywaidd
#### Diryw
### Trydydd gogwyddiad
Dyma grŵp o enwau gwrywaidd, benywaidd a diryw â nifer o derfyniadau yn y goddrychol unigol.

#### Gwrywaidd a benywaidd
#### Diryw
### Pedwerydd gogwyddiad
Dyma grŵp o enwau gwrywaidd a diryw yn bennaf.

#### Gwrywaidd
#### Diryw
### Pumed gogwyddiad
Yn y pumed gogwyddiad mae'r enwau i gyd yn fenywaidd heblaw am ddau.

## Gogwyddiad ansoddeiriau
## Nodiadau
## Gweler hefyd
*Gramadeg Lladin
*Rhediad Lladin
*Gogwyddiad gramadegol
*Cyflwr gramadegol

Categori:Gramadeg Lladin
Categori:Morffoleg ieithyddol
Bathafarn

:*Am y cylchgrawn, gweler Bathafarn (cylchgrawn).*
Plasty ydy **Bathafarn** (Cyfeirnod OS: SJ1457) oddeutu kilometr a hanner allan o dref hynafol Rhuthun, Sir Ddinbych. Yma y ganwyd a magwyd Edward Jones (1778-1837) ger eglwys Llanrhudd (neu 'Llanrhydd'), gweinidog gyda'r Wesleiaid ac un o sefydlwyr pwysicaf y mudiad hwnnw yng Nghymru.

Dywed adroddiad CPAT ar hanes yr ardal: *Gwnaed gwelliannau tir sylweddol yn ystod ail hanner yr 16eg ganrif, fel yn achos yr hen barc hela canoloesol blaenorol ym Mathafarn, a ddisgrifiwyd yn flaenorol ‘wedi tyfu’n wyllt gyda choed a drain ac roedd ambell ddarn ohono yn gorstir fel na allai unrhyw wartheg bori arno dros y gaeaf heb fod mewn perygl o foddi’. Yma, rhwng y 1550au a’r 1590au y cofnodwyd bod y Thelwalls wedi nid yn unig godi adeiladau a’u gwella ar y parc y sonnir amdano…
*

John Wynn Thelwall a gododd y plasty a bu yn nwylo teulu'r Thellwall hyd at 1811 pan cafodd ei werthu i Joseph Ablett. Pan fu ef farw yn 1848 aeth yr ystâd (a phlasty 'Llanbedr Hall' gerllaw i ddwylo ei gefnder o Fanceinion. Newidiodd ddwylo, gan leihau yn ei faint pob tro. Gwerthwyd y lle yn 1952, gyda dim ond 70 erw o dir i'r teulu 'Smith' a drodd e'n fflatiau, ac sy'n dal yn berchnogion.

## Dolenni allanol
*Gwefan Saesneg y perchnogion presennol 

## Cyfeiriadau
Categori:Dyffryn Clwyd
Categori:Plasdai Sir Ddinbych
Categori:Adeiladau rhestredig Gradd II Sir Ddinbych
Denzel Washington

Mae **Denzel Hayes Washington, Jr.** (ganed 28 Rhagfyr 1954) yn actor a chyfarwyddwr o'r Unol Daleithiau. Mae ef wedi cael ei ganmol yn fawr am ei ffilmiau ers y 1990au, gan gynnwys ei bortreadau o gymeriadau hanesyddol, megis Steve Biko, Malcolm X, Rubin Carter, Melvin B. Tolson, Frank Lucas a Herman Boone.

Mae Washington wedi derbyn tair Gwobr Golden Globe a dwy o Wobrau'r Academi am ei waith. Ef hefyd yw'r ail Americanwr-Affricanaidd yn unig i dderbyn Gwobr yr Academi am yr Actor Gorau, a dderbyniodd yn 2001 am ei rôl yn y ffilm *Training Day*.

Categori:Actorion o'r Unol Daleithiau
Categori:Derbynwyr Medal Rhyddid yr Arlywydd
Categori:Enillwyr Gwobr yr Academi
Categori:Genedigaethau 1954
Categori:Pobl o Ddinas Efrog Newydd
Philadelphia (ffilm)

Mae ***Philadelphia*** (1993) yn ffilm sy'n ymwneud â HIV/AIDS, cyfunrywioldeb a homoffobia. Cafodd ei hysgrifennu gan Ron Nyswaner a'i chyfarwyddo gan Jonathan Demme. Mae'r ffilm yn serennu Tom Hanks, Denzel Washington, Joanne Woodward, Jason Robards, Antonio Banderas, Mary Steenburgen, Anna Deavere Smith, Lisa Summerour, Chandra Wilson a Ron Vawter. Ysbrydolwyd y ffilm gan hanes Geoffrey Bowers, cyfreithiwr a ddaeth ag achos llys yn erbyn y cwmni cyfreithiol Baker & McKenzie ym 1987 mewn un o'r achosion cyntaf o ragfarn yn erbyn person ag AIDS.

## Cast
*Tom Hanks ...  Andrew Beckett
*Denzel Washington ...  Joe Miller
*Jason Robards ...  Charles Wheeler
*Antonio Banderas ... Miguel Alvarez
*Joanne Woodward...  Sarah Beckett
*Mary Steenburgen ... Belinda Conine
*Charles Napier ... Barnwr Garnett
*Roberta Maxwell ...  Judge Tate
*Buzz Kilman ...  Crutches
*Karen Finley ...  Dr. Gillman
*Daniel Chapman ...  Adroddwr stori'r clinig
*Jeffrey Williamson...  Tyrone
*Charles Glenn ...  Kenneth Killcoyne
*Ron Vawter ...  Bob Seidman
*Anna Deavere Smith ...  Anthea Burton
*Stephanie Roth ...  Rachel Smilow
*Lisa Talerico ...  Shelby
*Julius Erving ... Cameo fel ei hun

## Gwobrau
Enillodd y ffilm Gwobrau'r Academi am Actor Gorau mewn Prif Rôl (Tom Hanks) a Cerddoriaeth Gorau, Cân (Bruce Springsteen am "Streets of Philadelphia"). Enwebwyd y ffilm hefyd am y coluro gorau (Carl Fullerton a Alan D'Angerio), y gân orau  (Neil Young am "Philadelphia") a'r addasiad gwreiddiol orau (Ron Nyswaner).

Categori:Ffilmiau 1993
Categori:Ffilmiau o Unol Daleithiau America
Categori:Ffilmiau Saesneg
Categori:Ffilmiau TriStar Pictures
Categori:Ffilmiau LHDT
Jonathan Demme

Roedd **Robert Jonathan Demme** (22 Chwefror 1944 – 26 Ebrill 2017) yn sgriptiwr, cynhyrchydd a gwneuthurwr ffilmiau o'r Unol Daleithiau. Enillodd Wobr Academi y cyfarwyddwyr gorau am y ffilm *The Silence of the Lambs*.

## Marwolaeth
Bu farw Demme ar 26 Ebrill 2017 yn 73 mlwydd oed o gymlethdodau wedi dioddef o gancr y llwnc ac afiechyd y galon.

## Ffilmyddiaeth
**Caged Heat* (1974)
**Crazy Mama* (1975)
**Fighting Mad* (1976)
**Handle with Care*, also known as ''Citizen's Band* (1977)
**Last Embrace* (1979)
**Melvin and Howard* (1980)
**Who Am I This Time?* (1983)
**Swing Shift* (1984)
**Stop Making Sense* (Talking Heads ffilm cyngerdd) (1984)
**The Perfect Kiss* (New Order fideo cerddorol) (1985)
**Something Wild* (1986)
**Swimming to Cambodia* (1987)
**Haiti: Dreams of Democracy* (1987)
**Married to the Mob* (1988)
**The Silence of the Lambs* (1991)
**Cousin Bobby* (1991)
**Philadelphia* (1993)
**Beloved* (1998)
**Storefront Hitchcock* (1998)
**The Truth About Charlie* (2002)
**The Agronomist* (2003)
**The Manchurian Candidate* (2004)
**Neil Young: Heart of Gold* (2006)
**Man from Plains* (2007)
**New Home Movies From the Lower 9th Ward* (2007)
**Rachel Getting Married* (2008)
**Neil Young: Trunk Show* (2009)
**A Master Builder* (2013)
**Ricki and the Flash'' (2015)

## Cyfeiriadau 
Categori:Cyfarwyddwyr ffilm o'r Unol Daleithiau
Categori:Cynhyrchwyr ffilm o'r Unol Daleithiau
Categori:Enillwyr Gwobr yr Academi
Categori:Genedigaethau 1944
Categori:Marwolaethau 2017
Categori:Pobl o Ddinas Efrog Newydd
Coleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru

Ysgol gerddoriaeth wedi'i lleoli yng Nghaerdydd yw **Coleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru**, neu'r **Coleg Cerdd a Drama** fel y'i gelwir fel arfer. Mae cyn-fyfyrwyr y coleg yn cynnwys Geraint Jarman, Hywel Gwynfryn a Sara Lloyd-Gregory.

## Hanes a disgrifiad
Sefydlwyd y Coleg ym 1949 fel Coleg Cerddoriaeth Caerdydd yng Nghastell Caerdydd, ond ers hynny mae wedi symud i adeiladau ar dir y castell ym Mharc Bute ger Prifysgol Caerdydd. Yn ddiweddarach, newidiodd ei enw i Goleg Cerdd a Drama Caerdydd, cyn derbyn y teitl Brenhinol yn Jiwbili Aur y Frenhines yn 2002, y bumed ysgol gerddoriaeth i dderbyn y teitl hwn.

Ers agor y Coleg, rhoddwyd ei raddau gan Brifysgol Cymru ac yn 2004 daeth y Coleg yn rhan o'r brifysgol ffederal. Fodd bynnag, yn 2007, gadawodd y Coleg y Brifysgol a daeth yn sefydliad annibynnol unwaith eto. Bellach rhoddir eu graddau gan Brifysgol De Cymru.

Darpara'r coleg addysg a hyfforddiant yn y celfyddydau creadigol, gydag oddeutu dwy ran o dair o'i 550 o fyfyrwyr yn astudio cyrsiau sy'n ymwneud â cherddoriaeth, gyda'r gweddill yn astudio cyrsiau sy'n ymwneud â drama. Mae'n ysgol gerddoriaeth *All-Steinway*. Prin yw'r ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg sy'n cael ei chynnig yn y Coleg ar hyn o bryd.

## Cyrsiau israddedig 
Mae'r Coleg yn cynnig graddau israddedig yn y meysydd canlynol:

* BMus (Anrh) Cerddoriaeth
* BMus (Anrh) Jazz
* BA (Anrh) Actio
* BA (Anrh) Rheoli Llwyfan a Theatr Dechnegol
* BA (Anrh) Cynllunio ar gyfer Perfformio

## Cyrsiau ôl-raddedig 
Mae'r Coleg yn cynnig graddau ôl-raddedig yn y meysydd canlynol:

* MMus/Diploma ôl-radd mewn Perfformio Cerddoriaeth
* MMus/Diploma ôl-radd mewn Perfformio Cerddorfaol
* MMus/Diploma ôl-raddmewn Perfformio Hanesyddol
* MA/Diploma ôl-radd mewn Jazz
* MMus/Diploma ôl-radd yng Nghrefft y Repetiteur
* MMus/Diploma ôl-radd mewn Cyfansoddi
* MMus/Diploma ôl-radd mewn Cyfeilio ar y Piano
* MMus/Diploma ôl-radd mewn Arwain Cerddorfaol
* MMus/Diploma ôl-radd mewn Arwain Band Pres
* MMus/Diploma ôl-radd mewn Arwain Corawl
* MA Perfformio Opera
* MPhil PhD mewn Cerddoriaeth
* MA Actio Llwyfan, Sgrîn a Radio
* MA Theatr Gerddorol
* MA Rheoli Llwyfan a Digwyddiadau
* MA Cynllunio ar gyfer Perfformio
* MA Rheolaeth yn y Celfyddydau

## Cyn-fyfyrwyr
bawd|dde|Canolfan Anthony Hopkins

*Angharad Rees
*Alexander Vlahos
*Aneurin Barnard
*Anthony Hopkins
*Camille Butcher
*Catrin Stewart
*Cefin Roberts
*Dafydd Dafis
*Dyfan Dwyfor
*Erin Richards
*Eve Myles
*Geraint Jarman
*Hywel Gwynfryn
*Ieuan Rhys
*Iris Jones
*Iris Williams
*Jacob Ifan
*Judith Humphreys
*Julian Lewis Jones
*Kate Jarman
*Katy Wix
*Mair Tomos Ifans
*Mark Lewis Jones
*Rachel K Collier
*Richard Elfyn
*Richard Elis
*Rob Brydon
*Ruth Jones
*Rhys Parry Jones
*Sara Lloyd-Gregory
*Siân Wheway
*Siwsann George
*Stephen Rees
*Tom Cullen
*Trystan Llŷr Griffiths
*Victor Spinetti
*Wynford Ellis Owen

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*Gwefan Coleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru 

Categori:Addysg yng Nghaerdydd
Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yng Nghaerdydd
Categori:Colegau cerdd y Deyrnas Unedig
The Silence of the Lambs (ffilm)

Ffilm ddrama llawn arswyd gan y cyfarwyddwr Jonathan Demme yw ***The Silence of the Lambs*** a gyhoeddwyd yn 1991. Fe'i cynhyrchwyd gan Edward Saxon, Kenneth Utt a Ron Bozman yn Unol Daleithiau America; y cwmni cynhyrchu oedd Orion Pictures. Lleolwyd y stori yn Washington, Illinois, Ohio, Virginia, Baltimore, Maryland, Memphis, Tennessee, Quantico a Virginia a chafodd ei ffilmio yn Pittsburgh, Carnegie Museum of Natural History, Presó del Comtat d'Old Allegheny, Maes Awyr Rhyngwladol Pittsburgh, aéroport international de South Bimini, FBI-Akademie a Layton. Mae'r ffilm hon wedi'i seilio ar y nofel *The Silence of the Lambs* gan Thomas Harris a gyhoeddwyd yn 1988. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Ted Tally. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Howard Shore. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jodie Foster, Anthony Hopkins, Scott Glenn, Ted Levine ac Anthony Heald. Mae'r ffilm yn 118 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o sgrin llydan (sef 1.85:1). 

Tak Fujimoto oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Craig McKay sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1991. Hon oedd ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn yn 1991, ac roedd yn serennu'r Cymro Anthony Hopkins a'r actores Jodie Foster. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

## Cyfarwyddwr
bawd|chwith|110px
Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jonathan Demme ar 22 Chwefror 1944 yn Baldwin a bu farw ym Manhattan ar 4 Tachwedd 1982. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1971 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Florida.
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae: 

## Derbyniad
## Gweler hefyd
Cyhoeddodd Jonathan Demme nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres)
 (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication)
WHERE
{
?item wdt:P57 wd:Q48987.                        # P57 = film director
 OPTIONAL {
  ?item wdt:P136 ?genre.
  ?genre rdfs:label ?genre_label.
  FILTER((LANG(?genre_label)) = "en")
 }
 OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. }
 SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". }
}
GROUP BY ?item ?itemLabel
LIMIT 10
|sort=label
|columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,P364:Iaith wreiddiol,?firstPublication:dyddiad
|thumb=100
|links=
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd Saesneg
Categori:Ffilmiau lliw o Unol Daleithiau America
Categori:Ffilmiau drama o Unol Daleithiau America
Categori:Ffilmiau Saesneg
Categori:Ffilmiau o Unol Daleithiau America
Categori:Ffilmiau 1991
Categori:Ffilmiau a gynhyrchwyd gan Orion Pictures
Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol
Categori:Ffilmiau a olygwyd gan Craig McKay
Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yn Washington
Categori:Ffilmiau a seiliwyd ar nofel
Playboy

[bawd|dde|[Marilyn Monroe ar glawr *Playboy*]]
Mae ***Playboy*** yn gylchgrawn Americanaidd i ddynion, a gafodd ei sefydlu yn Chicago, Illinois ym 1953, gan Hugh Hefner a'i gyd-weithwyr. Mae'r cylchgrawn wedi datblygu i Playboy Enterprises, Inc., gyda phresenoldeb ymhob agwedd o fywyd bron. Yn ogystal â'r prif gylchgrawn yn yr Unol Daleithiau, cyhoeddir fersiynnau gwledydd unigol yn fyd-eang.

Mae gan y cylchgrawn hanes o gyhoeddi straeon byrion gan nofelwyr fel Arthur C. Clarke, Ian Fleming, Vladimir Nabokov, a Margaret Atwood. Mae *Playboy* yn cynnwys cyfweliadau misol gan bobl enwog megis artistiaid, penseiri, economegwyr, cyfansoddwyr, cyfarwyddwyr ffilm, newyddiadurwyr, nofelwyr, dramodwyr, arweinwyr crefyddol, athletwyr a gyrwyr ceir rasio. Ers cychwyn y cylchgrawn, mae ganddo agwedd ryddfrydig ar faterion gwleidyddol a chymdeithasol.

## Gweler hefyd
*MET-Art
*Anna Nicole Smith
*Margaret Atwood
*LeRoy Neiman

## Cyfeiriadau
Categori:Cylchgronau erotig
Categori:Cylchgronau llenyddol
Categori:Cylchgronau Saesneg yr Unol Daleithiau
Categori:Sefydliadau 1953
Bettie Page

Roedd **Bettie Page** (22 Ebrill 1923 – 11 Rhagfyr 2008) yn fodel o'r Unol Daleithiau a ddaeth yn enwog yn ystod y 1950au am ei modeli ffetis a'i lluniau pinyp. Dylanwadodd ei phryd a'i gwedd, gwallt du fel y fagddu a'i rhimyn o wallt ar nifer o artistiaid eraill.

Roedd Bettie Page hefyd yn un o'r Playmates y Mis cynharaf ar gyfer cylchgrawn Playboy. Dywedodd sefydlwr Playboy, Hugh Hefner "Credaf ei bod yn wraig rhyfeddol, yn ffigwr eiconig yn niwylliant pop a ddylanwadodd ar rywioldeb, chwaeth ym myd ffasiwn, rhywun a gafodd ddylanwad aruthrol ar ein cymdeithas."

Yn ystod ail hanner ei bywyd, dioddefodd o iselder, tymer treisgar a sawl blwyddyn mewn ysbyty meddwl. Yn ystod y 1960au trodd at Gristnogaeth a gweithiodd fel cenhadwr y Bedyddwyr yn Angola. Ar ôl blynyddoedd o fywyd cymharol di-nod, ail-gynnwyd ei phoblogrwydd yn y 1980au ac mae ganddi genfogaeth gwlt sylweddol.

## Dolenni Allanol
*  Gwefan Swyddogol Bettie Page
*  Who Is the Real Bettie Page? 
*  A Golden Age for a Pinup
*  thebettiepage.com - Cyflwyniad i Bettie Page
*  Lluniau Bettie 

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1923
Categori:Marwolaethau 2008
Categori:Modelau benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cristnogion o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl gyda sgitsoffrenia
Categori:Pobl o Nashville, Tennessee
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
The Silence of the Lambs (gwahaniaethu)

Gallai **The Silence of the Lambs** neu **Silence of the Lamb** gyfeirio at y canlynol:
* *The Silence of the Lambs* (nofel), gan Thomas Harris
* *The Silence of the Lambs* (ffilm), ffilm yn seiliedig ar y nofel a gyfarwyddwyd gan Jonathan Demme
* "Silence of the Lamb" (Veronica Mars), rhaglen deledu 
* *Waldsinfonie: The Silence Of The Lamb*, CD Autopsia (1993)
Ffilm arswyd

Nod **ffilm arswyd**  yw ceisio codi ofn ac arswyd ar y gwylwyr. Mae eu lliynnau stori yn aml yn gwirdroi o amgylch marwolaeth, y goruwchnaturiol neu salwch meddyliol. Gan amlaf, mae gan ffilmiau arswyd un dihiryn canolog i'r ffilm. Seiliwyd nifer o'r ffilmiau arswyd cynharaf ar lenyddiaeth glasurol o'r genre gothig/arswyd megis *Dracula*, *Frankenstein*, *The Wolf Man*, *Phantom of the Opera* a *Dr. Jekyll and Mr. Hyde*. Mae ffilmiau mwy diweddar fodd bynnag yn dwyn eu hysbrydoliaeth o ansicrwydd bywyd ar ôl yr Ail Ryfel Byd, gan greu tair is-genre unigryw ond cysylltiedig: arswyd-personoliaeth y ffilm *Psycho*, arswyd armagedon *Invasion of the Bodysnatchers* ac arswyd ellyllon y ffilm *The Exorcist*. Gellir ystyried yr is-genre olaf fel moderneiddiad o'r ffilmiau arswyd cynharaf, am eu bod yn ehangu ar y syniad o'r ofn y gall pŵerau goruwchnaturiol ddod i'r byd.

Mae'r holl brif stiwdios ffilmiau a nifer o gyfarwyddwyr uchel eu parch, gan gynnwys Alfred Hitchcock, Roman Polanski, Stanley Kubrick, William Friedkin, Richard Donner, Francis Ford Coppola, a George Romero i gyd wedi cynhyrchu ffilmiau yn y genre hwn. Mae rhai ffilmiau arswyd yn cynnwys elfennau o genres eraill megis gwyddonias, ffantasi, rhaglenni dogfen ffug, comedi tywyll a ffilmiau cyffro.

Mae rhai ffilmiau Cymraeg yn y genre megis *Gwaed Ar Y Sêr*, y ffilm arswyd gyntaf yn y Gymraeg, a *Gwledd*.


Categori:Ffuglen arswyd
Arswyd
Arswyd
Songkran

bawd|dde|Pobl yn taflu dŵr fel rhan o ddathliadau Songkran
Mae'r flwyddyn newydd Gwlad Tai, sef **Songkran** (Thai: สงกรานต์ *Songkran*, o'r Sansgrit *sankrānti* "darn ser ddewinol"; Tsieineeg: 潑水節) yn cael ei dathlu bob blwyddyn o 13 tan 15 Ebrill. Mae'n cyd-ddigwydd efo nifer o ddathliadau blwyddyn newydd yng nghalendrau de a de-ddwyrain Asia.

Categori:Diwylliant Gwlad Tai
Categori:Gwyliau
The Piano

Mae ***The Piano*** (1993) yn ffilm am bianydd benywaidd mud a'i merch yng nghanol y 19g. Ysgrifennwyd a chyfarwyddwyd y ffilm gan Jane Campion ac mae'n serennu Holly Hunter, Harvey Keitel, Sam Neill ac Anna Paquin. Cyfansoddwyd y sgôr piano gan Michael Nyman a daeth yn albwm trac sain poblogaidd. Yn y ffilm, chwaraeodd Hunter y darnau piano ei hun. Roedd y ffilm yn gyd-gynhyrchiad rhyngwladol gan y cynhyrchydd Awstralaidd, Jan Chapman.

Categori:Ffilmiau 1993
Categori:Ffilmiau drama Saesneg o Awstralia
Categori:Ffilmiau drama Saesneg o Ffrainc
Categori:Ffilmiau drama Saesneg o Seland Newydd
Categori:Ffilmiau Miramax
Categori:Ffilmiau Disney
Swindon

Tref fawr yn sir seremonïol  Wiltshire, De-orllewin Lloegr, yw **Swindon**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Bwrdeistref Swindon.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Swindon boblogaeth o 182,441.

Mae'n gorwedd hanner ffordd rhwng Bryste, 40 milltir (64&nbsp;km) i'r gorllewin a Reading, 40 milltir (64&nbsp;km) i'r dwyrain. 81 milltir (30&nbsp;km) i'r dwyrain y mae Llundain.

## Hanes
Roedd Swindon yn anheddiad Eingl-Sacsonaidd mewn safle amddiffynadwy ar ben bryn calchfaen. Cyfeirir ato yn Llyfr Dydd y Farn (1086) fel *Suindune*, y credir ei fod yn deillio o'r geiriau Hen Saesneg *swine* a *dun* sy'n golygu "bryn moch" neu o bosib "bryn Sweyn".

Datblygodd y dref o gwmpas gweithdai'r *Great Western Railway* yn y 19g. Yn 2001 roedd gan ardal ddinesig Swindon boblogaeth o 155,432, gyda 184,000 yn byw yn y fwrdeistref, sy'n cynnwys trefi maesdrefol Highworth a Wroughton.

## Enwogion
* Melinda Messenger, cyn-fodel a chyflwynydd teledu

## Gweler hefyd
* Gorsaf reilffordd Swindon

## Cyfeiriadau 
Categori:Bwrdeistref Swindon

Categori:Trefi Wiltshire