Wynford Ellis Owen

Actor a chyfarwyddwr yw **Wynford Ellis Owen** (ganwyd 22 Ionawr 1948) Mae'n enwog am greu ac actio'r cymeriad 'Syr Wynff ap Concord y Bos' a ymddangosodd yn y rhaglenni teledu plant *Teliffant* ac *Anturiaethau Syr Wynff a Plwmsan*. Creodd y gyfres gomedi teledu *Porc Peis Bach* ac actiodd cymeriad y gweinidog Donald Parry yn y gyfres honno.

## Bywgraffiad
Bu'n byw yn Llansannan, Sir Ddinbych cyn symyd i Lanllyfni, Sir Gaernarfon. Addysgwyd yn Nyffryn Nantlle, Coleg Addysg Cyncoed, Caerdydd a Choleg Cerdd a Drama Cymru. Aeth i weithio i'r BBC yn 1969.

Roedd ei dad, Robert Owen, yn weinidog gyda’r Methodistiaid Calfinaidd yn Llanllyfni, ond a anwyd yn Nolwyddelan.

Ers yn blentyn roedd wedi arbrofi gyda chyffuriau gan ddwyn meddyginiaethau ei fam ac o aelodau eglwys ei dad. Fel oedolyn bu'n gaeth i alcohol a valium. Cafodd driniaeth am ddibyniaeth yng nghanolfan Rhoserchan yn Aberystwyth a bu'n sobr ers 22 Gorffennaf 1992. Graddiodd mewn Cwnsela Dibyniaeth yn 2008 ac ar 1 Hydref 2008 cychwynnodd weithio fel Prif Weithredwr Cyngor Cymru ar Alcohol a Chyffuriau Eraill.

Datblygodd canolfan gymunedol Stafell Fyw Caerdydd i gefnogi pobl gyda dibyniaeth ar gyffuriau yn ardal Caerdydd. Agorwyd y ganolfan yn 2011.

Ymddeolodd o Stafell Fyw Caerdydd ar 31 Awst 2017 er ei fod am barhau i weithio rhan amser ar gynlluniau i agor canolfannau Stafell Fyw yng Nghaerfyrddin a Chaernarfon. Mae hefyd yn gobeithio ail-afael ar ysgrifennu a dechrau creu dramâu a chyfresi teledu gyda’i ferch.

Fe'i urddwyd gyda'r wisg werdd yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Ynys Môn 2017.

## Bywyd personol
Mae'n briod a Meira a maent yn byw yng Nghreigiau ar gyrion Caerdydd. Mae ganddynt ddwy ferch, Bethan, sy'n actores, a Rwth.

## Gwaith
### Actio
;1968
:*Ty ar y Tywod* gan Gwenlyn Parry, BBC Cymru. Rhan ‘y llanc’.
;1972-79
:Creu ac actio rhan *Syr Wynff ap Concord y Bos* yn *Teliffant*, BBC Cymru - 20 rhaglen y flwyddyn.
;1979
:*Garej Syr Wynff*, *Crochendy Syr Wynff* a *Teliffant*, ffilmiau byr Bwrdd Ffilmiau Cymraeg.
:*Gwaed ar y Sêr* gan Wil Sam, rhan Yr Inspector.
;1980-81
:Dwy gyfres *Siop Siafins* gan Dyfed Thomas, BBC Cymru. Rhan Mr Prys.
:Cyfres ysgolion ‘Ffenestri*, BBC Cymru.
;1980-89
:*Anturiaethau Syr Wynff a Plwmsan*, S4C, Cwmni Teledu Burum a Ffilmiau Llifon. Rhan Syr Wynff.
;1981
:Rhaglen nodwedd am Universal Studios, S4C drwy Kine Merlin.
;1985
:*Byw’n Rhydd* gan Emyr Humphreys, S4C drwy Ffilmiau Bryngwyn. Rhan Dr Jolly.
;1985-91
:Sioe sebon *Dinas*, S4C drwy HTV. Rhan Robin Gregory.
;1986
:Ffilm Nadolig *Grym Ewyllys*, S4C drwy Ffilmiau Llifon. Rhan Syr Wynff. (Wedi ei rhyddhau ar DVD.)
:*Siarabang*, S4C drwy Ffilmiau’r Nant.
;1987
:*Sôn am Siarabang*, S4C drwy Ffilmiau’r Nant.
:*Cyfle Byw*, S4C drwy HTV.
;1991
:*Now you’re Talking*, S4C drwy Cwmni Fflic.
;1993
:*Fallen Sons* gan Ed Thomas, BBC Playhouse Wales. Rhan Uncle Frank.
:*Pirates* a *Môr Ladron*, S4C a Discovery drwy Psychology News. Rhannau Avery a Wragg.
:*Glan Hafren*, S4C drwy HTV. Rhan Simon Lyons.
:*Môr a mynydd* gan Angela Roberts, S4C drwy gwmni Llun y Felin. Rhan Peredyr Meredydd.
;1994
:*Heliwr*  a *A Mind to Kill*, S4C a Sky drwy Lluniau Lliw. Rhan Geoff Symonds.
:*Halen yn y Gwaed*, S4C drwy Gwmni Opus. Rhan Trystan.
:Arddangosfa AVE Realisation ar gyfer Celtica ym Machynlleth. Rhan Y Derwydd.
;1994-95
:3ydd cyfres *Glan Hafren*, S4C drwy HTV. Rhan Simon Lyons.
;1995
:*Rhyw Amser Cinio* gan William R. Lewis a Gwenllian Carr, BBC Cymru. Rhan Frank.
:*Streetlife* gan Karl Frances, BBC2. Rhan y seiciatrydd.
:*Guardian Angel* gan Peter Lloyd. Cyfres yr *Heliwr*/*A Mind to Kill*, S4C/Sky gan Lluniau Lliw. Rhan Spencer Jones.
:*Lleifior* Ffilmiau’r Tŷ Gwyn. Rhan tad Llinos.
:*Love in Plastic* - Theatr y Byd
;1996
:*Dim Cliw*, Cwmni Telesgop. Rhan Eli.
:4edd gyfres *Glan Hafren* gan Delyth Jones. Rhan Simon Lyons.
:*Tua'r Terfyn* *-* Cwmni Theatr Gwynedd
;1996/7
:*Iechyd Da* gan Lluniau Lliw, S4C. Rhan y prifathro, Glyn Jones.
;1997
:*Canllath o Gopa’r Mynydd*, drama nodwedd ar Sir Charles Evans i Gwmni Cambrensis. Rhan Syr Huw Wheldon.
:*Y Glas* gan Siôn Eirian, S4C drwy Gwmni Boda. Rhan Lyndon Williams.
:*Talk About*, rhaglen i ddysgwyr, HTV. Rhan yr Inspector.
:Drama ddogfen *The man who never was*, S4C, Cwmni Cambrensis. Rhan yr holwr.
:Drama gyfres *Departures*, HTV. Rhan y capten.
;1998
:Drama gyfres *Cerddwn Ymlaen* gan Mei Jones. Rhan Bryn Hill.
:*Porc Pei*, ffilm Nadolig S4C gan Wynford Ellis Owen. Cynhyrchiad Cwmni Cambrensis. Rhan Y Parch. Donald Parry.
:Enillodd y ffilm hon y brif wobr yng Ngðyl Ffilmiau Rhyngwladol Vürzburg, ac mae wedi ei rhyddhau ar DVD gan S4C.
;1999
:*Porc Peis Bach* gan Wynford Ellis Owen, S4C, drwy Gwmni Cambrensis. Rhan Donald Parry yn y gyfres gyntaf.
;2000
:Cyfres dysgwyr *Let’s Talk Welsh*. Rhan Dr. Dylan Griffiths.
:2il gyfres o *Porc Peis Bach*. Rhan Donald Parry.
;2001
:3ydd cyfres *Porc Peis Bach*, Cwmni Cambrensis i S4C.
:Cyfres *The Magistrate*, BBC Wales. Rhan Bob.
;2002
:4edd gyfres *Porc Peis Bach*.
:*Jacob’s Ladder*, cyfres ddrama wedi’i seilio ar storïau o’r Hen Destament, HTV/Story Works Ltd.
;2003-05
:5ed a 6ed cyfres *Porc Peis Bach*.
;2005
:*Margaret Williams*, S4C am fywyd yn saithdegau’r ganrif hon. Perfformio Monolog.

### Cyflwyno
;1972-73
:Cwis *Stesion Cantamil*, HTV.
;1976-77
:Cwis *Olwynion*, BBC Cymru.
:Darllediad allanol Eisteddfod yr Urdd y Barri, BBC Cymru.
;1998
:Cwis *Pendroffobia*, S4C drwy HTV. Cyflwyno dwy gyfres
;2000
:*Dechrau Canu Dechrau Canmol*. Cyflwyno ei hoff emynau.
;2001
:*Cestyll Cymru*, Antenna Audio a Chwmni Cambrensis. Sylwebaeth.

### Llais
;1975-76
:Cyfres bypedau plant *Fyny Fana*, HTV. Llais *Taran*.
;1986
:Cartŵn *Siôn Blewyn Coch* gan Rosanne Reeves, S4C drwy Atsain/Siriol. Llais Eban.
;1994
:Cyfres animeiddio *Richard 3* gan William Shakespeare, BBC/S4C. Llais *Hastings*.
;1996
:Animeiddiad *Testament*, S4C, Cartwn Cymru/Christmas Films. Llais Jona.
;1999
:*Gŵr y Gwyrthiau*, S4C, Cartwn Cymru/Christmas Films. Llais Y Diafol.

### Arall
;1969-71
:Rheolwr llawr cynorthwyol, BBC Cymru. Adrannau newyddion a materion cyfoes, adloniant ysgafn a drama.
;1979-84
:Un o gyfarwyddwyr cwmni goleuo diwydiant ffilm a theledu M.W.G. Lighting.
:Cadeirydd Cwmni Teledu Burum – cwmni teledu annibynnol.
;1982-83
:Rhaglen sgwrs *Ond o ddifri Madam Sera!*,  S4C drwy Gwmni Teledu Burum. Cynhyrchu a chyfarwyddo.
;1982
:Cyfres ddrama ysgafn 8 bennod, *Bysus Bach y Wlad'', gan Hari Parry a Gareth Maelor, S4C drwy Gwmni Teledu Burum. Cyfarwyddo.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Gwefan swyddogol Wynford Ellis Owen 
* Proffil ar wefan Gwasg Gomer 

Categori:Genedigaethau 1948
Categori:Actorion teledu o Gymru
Categori:Actorion ffilm o Gymru
Categori:Actorion theatr o Gymru
Categori:Dramodwyr o Gymru
Categori:Cyfarwyddwyr teledu o Gymru
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Llenorion yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Dyffryn Nantlle
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru