open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Angoulême

Dinas yn ne-orllewin Ffrainc yw **Angoulême**. Mae'n brifddinas *département* Charente, *région* Nouvelle-Aquitaine.

Saif y ddinas ar wastededd uwchben afon Charente.

## Pobl enwog o Angoulême
* Marguerite de Navarre

bawd|dim|Eglwys Gadeiriol Angoulême

Categori:Cymunedau Charente
Categori:Dinasoedd Ffrainc
Ioan Siencyn

Bardd Cymraeg oedd **John Jenkin** (1716 – 1796) neu **Ioan Siencyn** (hefyd **Ioan Siengcin**).

Fe'i ganed ym mhlwyf Llechryd, Ceredigion yn 1716, yn fab i grydd a bardd gwlad. Cafodd ei brentisio fel crydd i'w dad a dysgodd elfennau barddoniaeth ganddo hefyd. O 1754 hyd 1793 enillodd ei fywiolaeth fel athro yn Nanhyfer, Sir Benfro, mewn un o ysgolion Griffith Jones, Llanddowror.

Fel bardd, roedd yn ymwybodol o grefft draddodiadol Beirdd yr Uchelwyr, er nad yn perthyn iddynt. Canai gerddi mawl ar y mesurau caeth a rhydd i uchelwyr ei fro. Cyhoeddwyd detholiad o'i gerddi yn 1823.

## Llyfryddiaeth 
* *Casgliad o Ganiadau Difyr* (1823)

Cyhoeddwyd 'Cân i ddymuno llwyddiant i long newydd... a elwir Hebog' yn:
*E. G. Millward (gol.), *Blodeugerdd Barddas o Gerddi Rhydd y Ddeunawfed Ganrif* (Cyhoeddiadau Barddas, 1991). Rhif 47.

## Cyfeiriadau 
Categori:Beirdd Cymraeg
Categori:Genedigaethau 1716
Categori:Llenorion y 18fed ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1796
Categori:Pobl o Geredigion
Linux Outlaws

Podlediad newyddion a thechnoleg linux yw **Linux Outlaws** a gyhoeddir gan *Sixgun Productions* ac a gynhelir gan Fabian Scherschel a Dan Lynch. Cafodd ei greu ar 5 Medi 2007. Mae'r sioe fel arfer yn cael ei recordio ar Ddydd Llun ac yn cael ei rhyddhau ar Ddydd Mercher. Caiff hefyd ei darlledu'n fyw ar ustream.tv ar nos Lun am 7 y.h. UTC.

Gohebydd gyda Heise Media ydy Fabian Scherschel yn Llundain]]; mae hefyd yn cyflwyno'r podlediadau Warhammer 40,000, Angels of Death, gyda David Megins-Nicholas.

## Dolenni allanol
* Tudalen cartref Linux Outlaws

## Cyfeiriadau
Categori:Linux
Categori:Podlediadau Saesneg
Twll Du Calcutta

Ystafell warchod yn Fort William yn Calcutta, India, oedd **Twll Du Calcutta** lle daliwyd carcharorion rhyfel Prydeinig gan luoedd Nawab Bengal, Siraj ud-Daulah, yn dilyn cipio'r gaer ar 19 Mehefin 1756.
chwith|bawd

Honodd John Zephaniah Holwell fu farw 123 o'r 146 o garcharorion yr Ymerodraeth a ddaliwyd, ond mae gwirionedd yr hanes yn ddadleuol ac yn ôl rhai hanesyddion propaganda i bardduo enw Siraj oedd hanes Holwell.

Categori:1756
Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yn India
Categori:Hanes India
Categori:Kolkata
Categori:Yr Ymerodraeth Brydeinig
Refferendwm datganoli i Gymru, 1997

Roedd cynnal **refferendwm datganoli i Gymru yn 1997** yn rhan o raglen ehangach y Blaid Lafur i foderneiddio cyfansoddiad y Deyrnas Unedig.

Cynhaliwyd y refferendwm ar 18 Medi gyda chanlyniad agos iawn. Roedd 50.3% (558,419) o blaid datganoli a 49.7% (552,698) yn erbyn. Enillwyd y bleidlais gyda dim ond 6,721 o fwyafrif. Roedd 51.1% wedi bwrw eu pleidlais.

## Canlyniadau awdurdodau unedol
## Gweler hefyd 
* Refferendwm datganoli i Gymru, 1979
* Refferendwm ar bwerau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2011

## Dolenni allanol 
* Cofnodion Ymgyrch Ie Dros Gymru yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Categori:1997 yng Nghymru
Categori:Datganoli yng Nghymru
Categori:Etholiadau yng Nghymru
Categori:Hanes gwleidyddol Cymru
Datganoli Cymru 1997
Cognac

Gaqllai **Cognac** gyfeirio at:
* Cognac (diod), diod alcoholaidd
* Cognac, Charente, tref a chymuned yn Ffrainc, a roes ei henw i'r ddiod
Varberg

250px|bawd|Varberg
Mae **Varberg** yn ddinas yn ne Sweden sy'n brifddinas talaith Halland. Fe'i lleolir tua 80&nbsp;km i'r de o Göteborg, prifddinas y wlad, gyda phoblogaeth o 26,041 yn Rhagfyr 2005.

## Dolenni allanol 
* Bwrdeistref Varberg 

Categori:Dinasoedd Sweden
Categori:Halland
Ulricehamn

250px|bawd|Ulricehamn
Mae **Ulricehamn** yn ddinas yn ne Sweden sy'n brifddinas talaith Västergötland. Fe'i lleolir tua 100&nbsp;km i'r dwyrain o Göteborg, gyda phoblogaeth o 9 250 yn Rhagfyr 2005.

## Dolenni allanol 
* Bwrdeistref Ulricehamn

Categori:Dinasoedd Sweden
Categori:Västergötland
Afon Charente

bawd|Afon Charente

Afon yn Ffrainc yw **afon Charente** (Occitaneg: *Charanta*). Mae'n tarddu yn Chéronnac yn Haute-Vienne, 295 medr uwch lefel y môr. Llifa trwy *départements* Vienne, Charente a Charente-Maritime cyn cyrraedd Cefnfor Iwerydd yn Port-des-Barques ger Tonnay-Charente.

Yn y cyfnod clasurol, gelwid yr afon yn "Κανεντελος" (*Kanentelos*").

Charente
Categori:Charente
Categori:Charente-Maritime
Categori:Haute-Vienne
Categori:Vienne
Cognac, Charente

Dinas a *commune* yn *département* Charente, *région* Nouvelle-Aquitaine, Ffrainc, yw **Cognac**.

Saif y ddinas ar afon Charente, 44&nbsp;km o Angoulême a 120&nbsp;km o Bordeaux. Yn yr Oesoedd Canol, roedd yn bwysig fel man aros ar un o lwybrau'r pererinion i Santiago de Compostela. Yma y datblygwyd y ddiod alcoholaidd Cognac.

## Adeiladau a chofadeiladau
*Château des Valois
*Eglwys Saint-Léger 
*Musée d'Art et d'Histoire (amgueddfa)
*Musée des arts du Cognac (amgueddfa)

## Enwogion
*Octavien de Saint-Gelais (1468-1502), bardd
*Paul Emile Lecoq de Boisbaudran (1838-1912), chemegydd
*Louis Delâge (1874-1947), peiriannydd

Categori:Cymunedau Charente
Brandi

bawd|Brandi
Gwirod a wneir o wahanol fathau o ffrwythau, ond yn arbennig grawnwin, yw **brandi**. Daw'r gair o'r Iseldireg *brandewijn*. Mae'n cynnwys rhwng 35–60% o alcohol, o ran ei gyfaint, (70–120 'prawf' UDA) a chaiff ei yfed, fel rheol, wedi cinio er mwyn cynorthwyo i dreulio'r bwyd.

Fel arfer, yfir brandi ar dymheredd yr ystafell, ond yn aml, fe'i rhoddir mewn gwydr llydan er mwyn i wres y llaw godi ei dymheredd ychydig. I gyflymu'r broses hon, gellir rhoi gwydriad o frandi mewn popty microdon am tua 5 eiliad.

Ceir llawer o wahanol fathau o frandi o rawnwin, wedi eu cynhyrchu mewn nifer o wledydd. Cysylltir y ddiod yn arbennig a Ffrainc, lle mae mathau enwog o frandi yn cynnwys Cognac ac Armanac. Ymhlith y gwledydd eraill sy'n nodedig am gynhyrchu brandi mae Sbaen, yn enwedig ardal Jerez de la Frontera, ac Armenia. Cedwir y goreuon am gyfnod hir mewn casgenni prenb, derw, ond defnyddir 'caramel' ar eraill er mwyn tywyllu lliw'r hylif iddo edrych yn hen.

Gellir defnyddio nifer o ffrwythau eraill, ar  wahân i rawnwin, i gynhyrchu brandi, er enghraifft Calvados, a wneir yn Normandi o afalau; math arall yw brandi pomace. Gelwir y diodydd hyn yn *eau de vie* (sef y term Ffrangeg am "ddŵr y bywyd").

## Cyfeiriadau
Categori:Bwyd a diod yn Ffrainc
Categori:Bwyd a diod yn Sbaen
Categori:Gwirodydd
Cyfansoddiad

Cyfres o egwyddorion sylfaenol neu gynseiliau sydd wedi'u sefydlu a ddefnyddir i reoli gwlad neu sefydliad o ryw fath ydy **cyfansoddiad**. Y rheolau hyn yw sail yr uned hwnnw. Pan fo'r egwyddorion hyn yn ysgrifenedig mewn dogfen neu gyfres o ddogfennau cyfreithiol, gelwir y dogfennau hynny yn gyfansoddiad ysgrifenedig.

## Cyfeiriadau
Ffonem

Mewn iaith neu dafodiaith, **ffonem** ydy'r uned leiaf o sain a ddefnyddir i greu cyferbyniadau ystyrlon rhwng tafodleferydd.

## Cyfeiriadau
Categori:Ffonoleg
Categori:Seineg
ER (cyfres deledu)

Cyfres deledu Americanaidd yw ***ER***.

Categori:Rhaglenni teledu Americanaidd
Categori:Rhaglenni teledu NBC
Categori:Rhaglenni teledu Saesneg o'r Unol Daleithiau
Al-Nawaat

250px|bawd|Logo Al-Nawaat
Blog cydweithredol dros newid democrataidd yn Nhiwnisia yw **Al-Nawaat** (Ffrangeg: **Nawaat de Tunisie**). Mae'n fforwm i fynegi gwrthwynebiad i lywodraeth Zine Ben Ali, i drosglwyddo newyddion a gwybodaeth am y frwydr dros ddemocratiaeth a hawliau dynol, ac i ddod â sawl grŵp ac unigolyn at ei gilydd er mwyn newid y sefyllfa yn Nhiwnisia. Mae'n hawlio ei fod yn "blog cydweithredol annibynnol gan Diwnisiaid" sy'n "annibynnol ar bob mudiad, sefydliad a llywodraeth" ac sy ddim yn derbyn arian gan unrhyw blaid wleidyddol. Fe'i cyhoeddir yn ddwyieithog, yn Arabeg a Ffrangeg, gyda'r newyddion ar gael yn rhannol yn Saesneg hefyd.

Fe'i sefydlwyd yn 2004. Cafodd ei wahardd ar unwaith gan y llywodraeth; ni ellir cyrchu eu gwefannau o gwbl o Diwnisia. Mae'n rhedeg sawl gwefan yn cynnwys y brif wefan, nawaat.org, tudalen Twitter, tudalen newyddion (posterous.com) a'r adran Tunileaks sy'n cyhoeddi dogfennau Cablegate a dogfennau eraill gan WikiLeaks sy'n ymwneud â Thiwnisia.

Erbyn heddiw dyma'r brif fforwm dros newid yn Nhiwnisia. Dyma'r brif gyfrwng y rhai sy'n cefnogi'r *intifada* yn Nhiwnisia a ddechreuodd yn Rhagfyr 2010 yn Sidi Bouzid.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Prif wefan Al-Nawaat   
* Gwasanaeth newyddion llifol  Al-Nawaat  

Categori:Y cyfryngau yn Nhiwnisia
Categori:Gwefannau Arabeg
Categori:Gwefannau Ffrangeg
Categori:Gwleidyddiaeth Tiwnisia
Categori:Hawliau dynol
Categori:Rhyddid mynegiant
Categori:Sefydliadau 2004
Sidi Bouzid

Gallai **Sidi Bouzid** neu **Sidi Bou Zid** gyfeirio at:

;Dinasoedd a threfi
* Sidi Bouzid, Algeria
* Sidi Bouzid, Moroco
* Sidi Bouzid, Tiwnisia

;Talaith
* Sidi Bou Zid (talaith), talaith yn Tunisia gyda Sidi Bouzid yn brifddinas.
----
Sidi Bouzid, Tiwnisia

Dinas yn Nhiwnisia yw **Sidi Bouzid** (Arabeg: سيدي بوزيد) neu **Sidi Bou Zid**, sy'n brifddinas y dalaith o'r un enw yng nghanolbarth y wlad. Gyda phoblogaeth o 39,915 yn 2004, mae'n ganolfan weinyddol a ranbarthol. Masnach amaethyddol yw'r prif ddiwydiant.

Fe'i lleolir 135&nbsp;km à i'r gorllewin o Sfax ac arfordir y Môr Canoldir a 265&nbsp;km i'r de o'r brifddinas, Tiwnis.

## Hanes diweddar 
Ar 18 Rhagfyr 2010, cafwyd protestiadau mawr yn Sidi Bouzid ar ôl i ddyn ifanc gyda gradd prifysgol a geisiai ennill ei fywiolaeth drwy werthu llysiau o gert llaw ladd ei hun ar ôl i'r heddlu ei atal a chymryd ei gert i ffwrdd am nad oedd ganddo drwydded swyddogol. Mae'r rhanbarth, fel llawer o leoedd yn Nhiwnisia, yn dioddef lefel diweithdra uchel, yn enwedig ymhlith pobl ifanc, yn cynnwys nifer gyda chymwysterau coleg a phrifysgol. Ymledodd yr anghydfod i dref gyfagos lle cafwyd gwrthdaro ar raddfa eang rhwng protestwyr a'r heddlu a'r lluoedd diogelwch. Erbyn diwedd Rhagfyr 2010 roedd y gwrthdystio wedi ymledu i rannau eraill o Diwnisia, yn cynnwys Tiwnis, Sfax, El Kef a sawl dinas a thref arall, ac roedd grwpiau ac unigolion sy'n gwrthwynebu llywodraeth Zine Ben Ali yn cyfeirio at y digwyddiadau hyn fel "gwrthryfel poblogaidd" yn erbyn y llywodraeth yn enw democratiaeth, gwaith a hawliau dynol.

## Cyfeiriadau 
## Dolen allanol 
* Gwefan swyddogol y ddinas

Categori:Dinasoedd Tiwnisia
Categori:Talaith Sidi Bouzid
Anaf i'r pen

Trawma i'r pen yw '''anaf i'r pen'''.

## Arwyddion a symptomau
Mae symptomau anaf bach i'r pen yn cynnwys cyfog, cur pen, problemau llygaid dros dro megis gweld dwbl, pendro, colled cof, blinder eithafol, ac wrth wella pryder ac iselder. Mae symptomau o anafiadau difrifol i'r pen, gan gynnwys cyfergyd neu anaf i'r ymennydd, yn cynnwys cur pen sy'n parhau am fwy na chwe awr ar ôl cael yr anaf, teimlo'n gysglyd sawl awr ar ôl cael yr anaf, cyfog a chwydu sawl awr ar ôl cael yr anaf, anymwybyddiaeth neu goma, canhwyllau llygaid o faint anghyfartal, dryswch, hylif melyn gwan neu waed dyfrllyd yn dod o'r clustiau neu'r trwyn (sy'n awgrymu torasgwrn i'r benglog), gwaedu o groen y pen na ellir ei atal yn gyflym, gwendid mewn rhan o'r corff, siarad yn aneglur, a ffitiau.

Gall arwyddion o anaf caeedig i'r pen gynnwys lwmp neu chwyddo ar y pen. Gwaedu a thoriad yn y benglog yw arwyddion o anaf treiddiol i'r pen, tra bo symptomau gwybyddol ac emosiynol megis colli cof, neu symptomau ymddygiadol yn y tymor hir megis cael eich cythruddo yn hawdd, yn dynodi anafiadau difrifol.

## Diagnosis
Canolbwynt diagnosis o anaf i'r pen yw'r digwyddiadau a arweiniodd at yr anaf. Os yw'r claf yn ei chael yn anodd cofio'r digwyddiad, ymgeisir i gael hanes o bobl eraill a welodd amgylchiadau'r anaf.

Weithiau gwneir sgan CT i chwilio am chwyddo, cleisio, neu waedu yn yr ymennydd, neu belydr-X i weld a fu niwed i'r benglog. Asesir difrifoldeb anaf i'r pen gan ddefnyddio Graddfa Coma Glasgow (GCS). Yn achos anafiadau difrifol i'r pen, caiff pwysedd gwaed, cyfradd curiad calon, ac anadlu y claf eu monitro. Os yw'r ffordd a gafodd y claf yr anaf i'r pen yn galw amdani, cynhelir profion ar rannau eraill o'r corff, megis pelydr-X ar y gwddf neu'r frest.

## Gweler hefyd
* Anaf i'r ymennydd

## Cyfeiriadau
Pen
Categori:Niwrodrawma
Kyuubi

Yn y gyfres manga ac anime *Naruto*, y nawfed bwystfil cynffonnog yw y **Kyuubi** (九尾 - Japaneg).  Mae'r bwystfil yma wedi'i seilio o fewn Naruto Uzumaki, yn dilyn y ddigwyddiad deuddeg blwyddyn cyn lle y mae'r cyfres yn dechrau.

bawd|Clogyn y Kyuubi wrth iddo ddechrau rheoli Naruto

## Cefndir
Yn wreiddiol, pan oedd Doethwr y Chwe Llwybr dal i fyw, roedd y naw bwystfil cynffonnog wedi'u cyfuno i wneud bwystfil gyda deg cynffon o'r enw Izanagi.  Er mwyn osgoi atgyfodiant Izanagi, fe wnaeth y doethwr rhannu'r bwystfil mewn i naw bwystfil llai; y cyntaf gydag un cynffon, a'r nawfed yn gorffen gyda naw gynffon.
Dros y canrifoedd cafodd y Kyuubi enw drwg fel un o'r trychinebau naturiol gwaethaf, gan ymddangos yn sydyn i ymosod ar lefydd lle roedd malais dynol wedi cynyddu.
Degawdau yn nôl, defnyddiodd Madara Uchiha ei Sharingan ar y Kyuubi er mwyn ei reoli a'i ddefnyddio i ymladd yn erbyn Hashirama Senju am ddial.  Brwydr mawr oedd hon ac o ganlyniad, gwahanodd y ddaear.  Crëodd hyn le o'r enw Valley of the End.
Ar ôl y frwydr hon fe wnaeth gwraig Hashirama, Mito Uchiha, selio'r Kyuubi tu fewn i'w hunan er mwyn ceisio osgoi'r digwyddiad yn y dyfodol.  Wrth i Mito oedi rhoddodd y cyfrifoldeb yma i Kushina Uzumaki, mam Naruto; er hynny, fe wnaeth y sêl gwannu wrth i Kushina feichiogi gyda Naruto.  Er y cafodd Kushina y beichiogrwydd yn gyfrinachol, ffeindiodd Madara ei lleoliad a thorri'r sêl, yna yn cael gafael ar y Kyuubi eto.  Gorchmynodd Madara i'r Kyuubi i ddinistrio Konoha ond fe wnaeth Minato Uzumaki, tad Naruto, llwyddo selio hanner Chakra y Kyuubi tu fewn i'w fab ar ôl galw ar Gamabunta i'w delegludo, ac yna'r hanner arall tu fewn i'w hun.

chwith|bawd|Clogyn y Kyuubi wrth iddo ddechrau rheoli Naruto

## Edrychiad
Cadno oren ei flew gyda llygaid coch yw'r Kyuubi, gyda nodweddion dynol ar adran uchaf ei gorff.  Fel yr awgryma ei enw, mae ganddo naw cynffon; er hynny, ar ôl i'r sêl rhwng y Kyuubi a Naruto wanhau, mae cynffonnau y Kyuubi yn dod allan un ar y tro.  I ddechrau, mae llygaid Naruto yn troi'n goch fel llygaid y Kyuubi.  Mae Chakra lliw coch yn dechrau gollwng o Naruto ac yn creu clogyn o'r gwmpas; gelwir hon ''the Demon Fox's Cloak''.  Yna, mae un cynffon ar y tro yn cael ei greu.  Mae chwimdra mae'r cynffonnau yn cael eu creu yn dibynnu ar gracrwydd Naruto.
Ar adegau, rydym yn gweld y Kyuubi o fewn isymwybod Naruto.  Rhyw fath o garchar yw hon gyda'r llawr wedi'i orchuddio â dŵr.  Ar gât y carchar, mae darn o bapur sydd yn darllen y gair "seal" (封 - Japaneg).

bawd|Y Kyuubi tu fewn isymwybod Naruto

## Personoliaeth
Bwystfil gas, creulon, galluog a dichellgar yw'r Kyuubi.  Mi fydd y Kyuubi yn cymryd pob cyfle i gymryd rheolaeth dros Naruto trwy ecsbloetio'i wendidau, gan gynnig rhoi pwer iddo os yw Naruto yn gadael iddo cymryd rheolaeth.  Mae'r Kyuubi hefyd yn ceisio temptio Naruto i dorri'r sêl.

## Medrau
Mae gan y Kyuubi gyflenwad enfawr Chakra, a gall un trawiad o'i gynffonnau achosi tsiwnami neu fynyddoedd i gwympo.  Oherwydd Jinchuuriki y Kyuubi yw Naruto, mae Chakra y Kyuubi hefyd yn achosi i anafiadau Naruto gwella yn gyflymach nag arfer.  Mae hefyd gan Naruto gynydd yng nghryfder a chyflymder.

Categori:Naruto
Terfysgaeth wladwriaethol

:*Efallai eich bod yn chwilio am terfysgaeth a noddir gan wladwriaethau.*
Terfysgaeth gan lywodraethau yw **terfysgaeth wladwriaethol**. Mae'n cymryd ffurf cefnogaeth lywodraethol swyddogol dros drais, gormes, a brawychiad yn erbyn bygythiadau canfyddedig i ddiddordebau a diogelwch y wladwriaeth.

Mae diffiniadau terfysgaeth bron wastad yn canolbwyntio ar y weithred yn hytrach na natur y gweithredydd, ond er hyn dadleuol yw'r syniad y gall gwladwriaethau bod yn euog o derfysgaeth. Yn gyffredinol mae gwladwriaethau yn gwrthod bod terfysgaeth wladwriaethol yn bodoli, gan fod diffiniadau lywodraethol o derfysgaeth yn seiliedig ar y syniad Weberaidd o fonopoli'r wladwriaeth ar ddefnydd cyfreithlon grym. O ganlyniad maent yn ystyried unrhyw drais gan y wladwriaeth yn gyfreithlon, ac unrhyw drais gan weithredydd anwladwriaethol yn *de facto* yn ymddwyn y tu allan i ffiniau derbyniol gweithgarwch gwleidyddol ac felly'n derfysgaeth. Ni sonir am "derfysgaeth wladwriaethol" o gwbl yng nghyfraith ryngwladol, ond mae diffiniadau academaidd ohoni yn aml yn gorgyffwrdd â'r syniad o droseddau rhyfel, sydd â diffiniad cyfreithiol. Yn ôl yr academydd Ruth Blakeley, mae terfysgaeth wladwriaethol yn cymryd y ffurfiau canlynol:
# trais bwriadol gan lywodraeth yn erbyn unigolion y mae gan y wladwriaeth ddyletswydd i'w hamddiffyn;
# mae gweithredyddion y trais yn gweithredu ar ran neu ynghŷd â'r wladwriaeth (e.e. grwpiau parafilwrol, asiantau diogelwch preifat);
# brawychu'r rhai sy'n uniaethu â tharged y trais; a
# gorfodi'r targed i newid eu hymddygiad.

Mae dulliau terfysgaeth wladwriaethol yn cynnwys diflaniad gorfodol, carchariad anghyfreithlon, artaith, bradlofruddiaeth, herwgipio, torri cyfraith ryngwladol (yn enwedig Cytundebau Genefa), a thargedu sifiliaid yn ystod gwrthdaro arfog. Mae Ymgyrch Condor, ymgyrch aml-lywodraethol a welodd cydweithio rhwng unbenaethau milwrol Côn Deheuol De America, yn enghraifft nodweddiadol o ddefnydd y tactegau yma.

## Cyfeiriadau
## Ffynonellau
* Blakeley, R. (2010) 'State terrorism in the social sciences: Theories, methods and concepts'. Yn *Contemporary State Terrorism: Theory and Practice*, golygwyd gan Richard Jackson, Eamon Murphy, a Scott Poynting. London: Routledge.
* Martin, G. (2006) *Understanding Terrorism: Challenges, Perspectives, and Issues*. Thousand Oaks, CA: SAGE.
* Townshend, C. (2002) *Terrorism: A Very Short Introduction*. Rhydychen: Gwasg Prifysgol Rhydychen.

Categori:Astudiaethau diogelwch
Gwladwriaethol
Bwystfil cynffonnog

**Bwystfil Cynffonnog** (尾獣 - Japaneg) yw'r term a rhoddir ar gyfer y creadurion pwerus a pheryglus o fewn y gyfres manga ac anime *Naruto*.

bawd|Y Juubi, sef y bwystfil deg-gynffon.

## Cefndir
Yn wreiddiol, pan oedd Doethwr y Chwe Llwybr dal i fyw, torodd y Juubi sef y bwystfil deg-gynffon mewn i naw bwystfil llai.  Defnyddiodd dechneg o'r enw Izanagi, sydd yn rhoi'r bŵer i'r defnyddiwr troi breuddwydion yn wir.

## Y Naw Bwystfil
### Ichibi
Yr Ichibi yw'r bwystfil cynffonog cyntaf.  Mae'r creadur yma yn edrych fel rhyw fath o frochlwynog llwydfelyn, gyda adrannau du ar draws ei gorff.  Un cynffon sydd ganddo.  Jinchuuriki yr Ichibi oedd Gaara o'r Tywod, ac fe gafodd y bwystfil yma ei echdynnu gan Akatsuki yn llwyddiannus.

chwith|bawd|Y bwystfil tu fewn i Gaara wedi'i adnabod fel yr Ichibi

### Nibi
Cath yw'r Nibi gyda dau gynffon.  Roedd y bwystfil hon wedi'i selio tu fewn i Yugito Nii, ond cafodd ei echdynnu gan Akatsuki yn llwyddiannus.

### Sanbi
Crwban y môr yw'r Sanbi, a thair cynffon sydd ganddo.  Yn yr anime, ceisiodd Konoha selio'r Sanbi ond ceisiodd Akatsuki cael gafael arno.  Nid oedd angen echdynnu'r Sanbi, gan ei fod wedi'i echdynnu o'r Jinchuuriki, Yagura, yn barod am resymau anhysbus.

bawd|Crwban y môr wedi'i adnabod fel y Sanbi

### Yonbi
Mwnci pedwar-cynffon yw'r Yonbi, arfer ei selio tu fewn i Roshi.  Cafodd ei echdynnu gan Akatsuki yn llwyddiannus.

### Gobi
Ceffyl yw'r Gobi ac mae ganddo bump o gynffonnau.  Han oedd Jinchuuriki y bwystfil hon, ond cafodd ei echdynnu gan Akatsuki yn llwyddiannus.

### Rokubi
Malwen yw'r Rokubi ac mae ganddo chwech o gynffonnau.  Cafodd ei echdynnu o Utakata yn llwyddiannus gan Akatsuki.

### Nanabi
Chwilen saith-gynffon yw'r Nanabi a chafodd ei selio o fewn Fu.  Cafodd ei echdynnu yn llwyddiannus gan Akatsuki.

chwith|bawd|Y bwystfil wyth cynffon

### Hachibi
Bustach yw'r Hachibi gyda wyth o gynffon sydd yn darlunio coesau octopws.  Killer Bee yw Jinchuuriki y bwystfil hon, ac roedd Akatsuki yn aflwyddiannus yn cael gafael arno er mwyn ei echdynnu.

### Kyuubi
Y Kyuubi yw'r bwystfil cynffonnog mwyaf adnabyddus trwy'r manga ac anime; cadno yw'r Kyuubi, a Naruto yw ei Jinchuuriki.  Er bod Akatsuki wedi ceision cael gafael ar Naruto er mwyn echdynnu'r Kyuubi, nid oes unrhyw aelod wedi llwyddo.

### Jubi
Y bwystfil cynffonnog gwreiddiol yw'r Jubi.  Cafodd ei rannu mewn i naw bwystfil cynffonnog.

Categori:Naruto
Terfysg

:*Efallai eich bod yn chwilio am terfysgaeth (brawychiaeth).*
[bawd|Dyn yn anelu taflegryn am [heddlu yn Komotini yn ystod terfysgoedd Gwlad Groeg 2008]]
Ffurf o anhrefn sifil sydd â grwpiau anhrefnedig yn ymddwyn yn sydyn yn dreisgar yn erbyn awdurdod, eiddo, neu bobl yw **terfysg** neu **reiat**. Tra bo rhai unigolion yn ceisio arwain neu reoli terfysgoedd, maent yn anhrefnus ac yn arddangos ymddygiad y gyr.


Categori:Anufudd-dod sifil
Categori:Gwrthdaro
Categori:Trais
La Roche-sur-Yon

bawd|Y Place Napoléon ac Eglwys Saint-Louis

Prifddinas *département* Vendée, *région* Pays de la Loire yn Ffrainc yw **La Roche-sur-Yon**. Mae poblogaeth y ddinas yn 51,124 a phoblogaeth yr ardal ddinesig yn 107,584.

Bu castell La-Roche-sur-Yon ym meddiant y Saeson am gyfnod yn ystod y Rhyfel Can Mlynedd, cyn i Olivier de Clisson ei adfeddiannu. Llosgwyd y castell yn ystod Rhyfel y Vendée, pan wrthryfelodd rhan ogleddol y Vendée yn erbyn y Weriniaeth yn 1793. Cipiwyd  La-Roche-sur-Yon gan y gwrthryfelwyr, a dinistriwyd rhan helaeth ohoni. Ar 25 Mai 1804, ail-sefydlwyd y ddinas gan Napoleon I, a'i gwnaeth yn brifddinas y Vendée yn lle Fontenay-le-Comte.

Categori:Vendée
Moshe Katsav

Wythfed Arlywydd Israel, aelod o'r blaid Likud yn Knesset Israel, a gweinidog yn llywodraeth Israel oedd **Moshe Katsav** (Hebraeg:משה  קצב, ganwyd **Mūsā Qasāb**, Perseg: موسى قصاب; ganwyd 5 Rhagfyr 1945).

Tua diwedd ei dymor fel arlywydd, cafodd Katsav ei gyhuddo o dreisio un is-weithiwr fenywol ac aflonyddu eraill yn rhywiol. Ymddiswyddodd o'r arlywyddiaeth ar 1 Gorffennaf 2007. Ar 30 Rhagfyr 2010, cafwyd Katsav yn euog o ddau achos o drais, rhwystro cyfiawnder, a chyhuddiadau eraill. Dedfrydwyd ef i 7 mlynedd o garchar yn Ramla.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1945
Categori:Arlywyddion Israel
Categori:Gwleidyddion yr 20fed ganrif o Israel
Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Israel
Categori:Gwleidyddion Iddewig o Israel
Categori:Iddewon o Iran
Categori:Pobl a gafwyd yn euog o rwystro cyfiawnder
Categori:Pobl a gafwyd yn euog o drais rhywiol
Trollhättan

250px|bawd|Trollhättan
250px|bawd
Mae **Trollhättan** yn ddinas yn ne Sweden sy'n brifddinas talaith Västergötland. Fe'i lleolir tua 80&nbsp;km i'r gogledd o Göteborg, prifddinas y wlad, gyda phoblogaeth o 44,498 yn Rhagfyr 2005.

## Dolenni allanol 
* Dinas Trollhättan 

Categori:Dinasoedd Sweden
Categori:Västergötland
Menzel Bouzaiane

Tref yng nghanolbarth Tiwnisia yw **Menzel Bouzaiane** neu **Menzel Bouzaïene** (Arabeg: منزل بوزيان), a leolir 60&nbsp;km i'r de o Sidi Bouzid yn nhalaith Sidi Bouzid. Mae'n gorwedd ym mynyddoedd Dorsal Tiwnisia rhwng copaon Djebel Majoura (i'r gogledd)  Djebel Bou (i'r de). Rhed y brifordd RN14 Meknessy-Gafsa trwy'r dref. Roedd 5,595 o bobl yn byw yno yn 2004.

Ar 18 Rhagfyr 2010 bu protestiadau mawr yn erbyn llywodraeth yr Arlywydd Zine Ben Ali gan bobl ifanc heb waith yn Sidi Bouzid. Ymledodd yr anghydfod i Menzel Bouzayane lle cafwyd gwrthdaro ar raddfa eang rhwng protestwyr a'r heddlu a'r lluoedd diogelwch. Llosgwyd rhai o geir yr heddlu a rhoddwyd trên nwyddau ar dân. Lladdwyd un o'r protestwyr.

## Cyfeiriadau 
Categori:Trefi a phentrefi Tiwnisia
Categori:Talaith Sidi Bouzid
Wyn Morris

Cerddor ac arweinydd cerddorfaol o Gymru oedd **Wyn Morris** (14 Chwefror 1929 – 23 Chwefror 2010). Yn fab i Haydn Morris cafodd Wyn yn sicr ei fagu yn Llanelli er bod peth ansicrwydd ble y cafodd ei eni. Mae nifer wedi cymryd mai Trelech, Sir Fynwy y cyfeirir ato fel man ei eni, ond dywed A. J. Heward Rees bod y ffaith fod ei rieni o Sir Gaerfyrddin ac yntau yn dweud nad oedd yn siarad gair o Saesneg tan ei fod yn saith oed yn awgrymu yn gryf mai at Drelech Sir Gaerfyrddin y cyfeirir ato. Sylwer hefyd bod yna Lanelly nepell o'r Fenni hefyd.

Aeth o Ysgol Ramadeg y Bechgyn, Llanelli i'r Academi Gerddorol Frenhinol, Llundain.

Categori:Arweinyddion o Gymru
Categori:Genedigaethau 1929
Categori:Marwolaethau 2010
Categori:Pobl o Sir Gaerfyrddin
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Ramadeg y Bechgyn, Llanelli
Anthony Edwards

Mae **Anthony Charles Edwards** (ganwyd 19 Gorffennaf 1962) yn gyfarwyddwr ac yn actor o'r Unol Daleithiau.

## Ffilmiau
Categori:Actorion ffilm o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o Galiffornia
Categori:Genedigaethau 1962
Rhyfel y Vendée

bawd|*Henri de La Rochejacquelein ym Mrwydr Cholet yn 1793* gan Paul-Émile Boutigny

**Rhyfel y Vendée** (Ffrangeg: *Guerre de Vendée*) yw'r enw a roddir ar y gwrthryfel yn ardal y Vendée yng ngorllewin Ffrainc yng nghyfnod y Chwyldro Ffrengig.

Dechreuodd yr ymladd yn 1793, yn rhannol oherwydd fod cyfran helaeth o boblogaeth yr ardal yma yn gwrthwynebu polisi arweinwyr y Chwyldro o elyniaeth tuag at yr Eglwys Gatholig. Cafodd y gwrthryfelwyr nifer o fuddugoliaethau ar y cychwyn, ond roedd eu prif fyddin wedi ei gorchfygu erbyn diwedd 1793. Fodd bynnag, parhaodd yr ymladd hyd o leiaf 1796. Lladdwyd nifer fawr o bobl yn y Vendée yn dilyn y gwrthryfel, er fod dadl ymhlith haneswyr ynghylch y nifer.

Categori:1790au
Categori:18fed ganrif yn Ffrainc
Categori:Y Chwyldro Ffrengig
Vendee
Categori:Vendée
Niort

Dinas a *commune* yn *département* Deux-Sèvres, *région* Nouvelle-Aquitaine, Ffrainc, yw **Niort**. Roedd poblogaeth y gymuned yn 60,486 yn 1999.

Mae afon Sèvre Niortaise yn cymryd ei henw o'r ddinas.

## Pobl enwog o Niort
*Françoise d'Aubigné, marquise de Maintenon, ail wraig Louis XIV, brenin Ffrainc
* Henri-Georges Clouzot (1907-1977), cyfarwyddwr ffilm

Categori:Cymunedau Deux-Sèvres
Categori:Dinasoedd Ffrainc
Sbikha

Tref a chymuned yn nhalaith Kairouan, Tiwnisia yw **Sbikha**. Yn 2004 roedd 6,776 o bobl yn byw yno.

Fe'i lleolir ar y briffordd GP3 yng ngogledd canolbarth Tiwnisia, 34&nbsp;km i'r gogledd o ddinas Kairouan a 114&nbsp;km i'r de o'r brifddinas Tiwnis.

Bu protestiadau yn erbyn llywodraeth Zine Ben Ali yn Chebba yn ystod intifada Tiwnisia.

## Gweler hefyd 
* Rhestr dinasoedd a threfi Tiwnisia

## Cyfeiriadau 
Categori:Trefi a phentrefi Tiwnisia
Categori:Talaith Kairouan
Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1929

Cynhaliwyd **etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig 1929** yn  1929.

## Cymru 
Dyma'r etholiad cyntaf i Blaid Cymru ymladd a hynny yn etholaeth Sir Gaernarfon. Yr ymgeisydd oedd Lewis Valentine. Cafodd 609 o bleidleisiau: 1.6% o'r cyfanswm pleidleisiau a fwriwyd, sef 38,043.

1929
Categori:1929
Chebba

Tref yn nhalaith Mahdia, Tiwnisia yw **Chebba**. Mae'n gorwedd ar lan y Môr Canoldir tua 30&nbsp;km i'r de o ddinas Mahdia a thua 80&nbsp;km i'r gogledd o Sfax. Roedd 19,883 o bobl yn byw yno yn 2004.

## Hanes 
[bawd|Brithlun Rhufeinig o Chebba yn dangos y duw [Neifion (duw)|Neifion a'r Pedwar Tymor.]]
Ger La Chebba, ar bentir Ras Kaboudia, ceir adfeilion *ribat* (caer neu gastell) Bordj Kjadidja, a adeiladwyd ar sylfeini o gyfnod yr Ymerodraeth Fysantaidd. Roedd yn rhan o gadwyn o gaerau a godwyd gan yr Abbasiaid ar hyd arfordir Sahel Tiwnisia yn yr 8g OC. Codwyd y gaer Fysantaidd i amddiffyn tref hynafol **Caput Vada**; glaniodd y cadfridog Bysantaidd Belisarius yno yn 533 OC ar gychwyn ei ymgyrch llwyddiannus yn erbyn y Fandaliaid. Ailenwyd y dref yn **Justinianopolis** gan y Bysantiaid.

Ceir brithluniau (*mosaics*) Rhufeinig o *Caput Vada* yn Amgueddfa'r Bardo yn Nhiwnis.

Bu protestiadau yn erbyn llywodraeth Zine Ben Ali yn Chebba yn ystod intifada Tiwnisia.

## Cyfeiriadau 
Categori:Trefi a phentrefi Tiwnisia
Categori:Talaith Mahdia
Afon Sèvre

Gallai **Afon Sèvre** gyfeirio at un o ddwy afon yn Ffrainc:

* Afon Sèvre nantaise, sy'n llifo i Afon Loire  
* Afon Sèvre niortaise, sy'n llifo heibio Niort i gyrraedd y môr

Mae'r ddwy afon yma yn rhoi ei enw i *département* Deux-Sèvres.

## Gweler hefyd
*Sèvres, *commune* yn Ffrainc
Gerry Rafferty

Canwr/cyfansoddwr o'r Alban oedd **Gerry Rafferty** (16 Ebrill 1947 – 4 Ionawr 2011). Roedd yn enwog am ei senglau "Right Down The Line" a "Baker Street". Roedd e'n aelod o'r band Stealers Wheel o 1972 hyd 1975.

## Albymau 
* *Can I Have My Money Back* (1972)
* *City to City* (1978)
* *Night Owl* (1979)
* *Snakes and Ladders* (1980)
* *Sleepwalking* (1982)
* *North and South* (1988)
* *On a Wing and a Prayer* (1993)
* *Over My Head* (1994)
* *Another World* (2000)

## Cyfeiriadau 
Categori:Cerddorion o'r Alban
Categori:Genedigaethau 1947
Categori:Marwolaethau 2011
Arddull Selio'r Wyth Trigram

bawd|Sêl yr Wyth Trigram

Yn y gyfres manga ac anime *Naruto*, defnyddiodd Minato Namikaze '''Arddull Selio'r Wyth Trigram''' ar Naruto er mwyn i Naruto cael mynediad i Chakra y Kyuubi.  Mae'r sêl yn cynnwys dau Sêl Pedwar Symbol ac mae rhaid i'r defnyddiwr cael gorsedd seremonïol er mwyn defnyddio'r fath dechneg.
Dros amser, mae'r sêl yn gwanhau.  Gwelir effaith hynny fel yn achos Kushina Uzumaki ar ôl iddi cwympo'n feichiog gyda Naruto.

Categori:Naruto
Hokage

Yn y gyfres manga ac anime *Naruto*, y prif Ninja ac arweinwr pentref cudd Konoha yw'r **Hokage** (火影 - Japaneg).  Trwy gydol y gyfres, pump Hokage sydd wedi rheoli erbyn hyn.  Er mwyn anrhyddedu'r Hokage, mae eu gwynebau yn cael eu cerfio mewn i'r graig enfawr sydd yn goruchwylio Konoha.

bawd|Y graig gyda gwynebau y Hokage gorffennol

## Hokage Gorffennol
### Hashirama Senju
Y Hokage Gyntaf oedd Hashirama gan fod ef a chrëodd Konoha.  Ei fedr oedd y fedr arddull pren, ac roedd hefyd ganddo'r gallu i reoli unrhyw bwystfil cynffonnog.  Tadcu Tsunade oedd Hashirama.

### Tobirama Senju
Yr Ail Hokage oedd Tobirama, wedi'i etholi gan Hashirama cyn iddo farw.

chwith|bawd|Y Trydydd Hokage, Hiruzen Sarutobi

### Hiruzen Sarutobi
Hiruzen Sarutobi, y Trydydd, yw'r Hokage sydd wedi rheoli'n hiraf ar ddau derm gwahannol.  Fe oedd Sensei Jirayia, Tsunade, ac Orochimaru; er Orochimaru oedd hoff ddisgybl Hiruzen, Orochimaru oedd achos marwolaeth Hiruzen.

bawd|Minato Namikaze, tad Naruto

### Minato Namikaze
Y Pedwerydd Hokage oedd Minato, a hefyd tad i Naruto.  Fel Naruto, Jirayia oedd Sensei Minato ac yna daeth Minato yn Sensei i Kakashi.  Rhoddodd Minato ei fywyd er mwyn selio'r Kyuubi am fyth.

### Tsunade
Tsunade yw'r Pumed Hokage, a hefyd wyres y Gyntaf.  Mae Tsunade yn dod yn Sensei i Sakura Haruno ar ôl derbyn swydd y Hokage, ac yn dysgu ei Ninjutsu personol iddi.

### Danzo
Er am gyfnod byr, daeth Danzo y Chweched Hokage ar ôl i Tsunade cwympo'n amwybodol trwy'r brwydr rhwng Naruto a Pain.

Categori:Cymeriadau cartŵn
Categori:Naruto
Minato Namikaze

Yn y gyfres manga ac anime *Naruto*, **Minato Namikaze** oedd y "Pedwerydd Hokage", a hefyd tad i Naruto.  Mae e hefyd yn cael ei adnabod fel y "Yellow Flash" (四代目火影 - Japaneg) oherwydd ei gyflymder; roedd Minato mor chwym, dywedai rhai ei fod yn gallu telegludo o un lle i'r llall.  Roedd gan Minato y fedr i ddrechu byddinoedd llawn.

bawd|Minato Namikaze, y Pedwerydd Hokage

## Cefndir
Rhoddodd Minato ei fywyd er mwyn atal y Kyuubi rhag dinistrio Konoha yn bellach a lladd mwy o bentrefwyr.  Galodd ar Gamabunta er mwyn telegludo'r Kyuubi i ardal arall, fel y gall Minato ei selio heb ymyrriaeth Madara Uchiha.  Ar ôl i Gamabunta telegludo'r Kyuubi ceisiodd gwraig Minato, Kushina Uzumaki, selio'r Kyuubi tu fewn iddi hi eto, gan hi oedd y gynhwysydd blaenorol.  Gan ei fod hi wedi cwympo'n feichiog gyda Naruto, fe wnaeth y sêl gwanhau ac yna llwyddodd y Kyuubi i dorri'n rhydd.
Erbyn hynny, roedd Kushina ar fin maru gan yr effaith o'r Kyuubi yn torri'n rhydd.  Gwirfyddolodd selio'r Kyuubi tu fewn i'w hun fel ei fydd yn marw gyda hi, ond yn lle, seliodd Minato hanner y Kyuubi tu fewn i'w hunan a hanner mewn i Naruto.  Credodd taw hyn oedd yr opsiwn gorau, gan efallai bydd angen pwêr y Kyuubi ar Naruto rhyw ddydd er mwyn trechu Madara.  Crëd taw plentyn y broffwyd oedd Naruto, ac yna galwodd ar Gerotora er mwyn fynd a Naruto at Jirayia.

## Edrychiad
Mae'r nodweddion rhwng Naruto a Minato yn syml iawn; roedd gan Minato gwallt melyn a llygaid glas, yn union fel ei fab.  Roedd yn eithaf tal, yn gwisgo gwisg arferol Ninja sef trowsus glas a siaced gwyrdd.  Ar ôl dod yn Hokage, gwisgodd côt hir, gwyn gyda fflamau coch ar y gwaelod.

## Personoliaeth
Yn wahanol i Naruto, roedd Minato yn eithaf osteg.  Roedd yn barchus tuag at y bobl o'i gwmpas, ac wedi cael ei ystyried fel person neis iawn.  Hokage call a deallus oedd Minato.

Categori:Naruto
York County, Pennsylvania

Sir yn nhalaith , [[]] yw ''''''. {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |list=prose |fwd=ALL |osd={} |noicon=y |P138 }}||Cafodd ei henwi ar ôl|.}}  

{{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={} |noicon=y |P585 |qual=P2046}}||Mae ganddi arwynebedd o|.}} {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={} |noicon=y |P166 |qual=P2927}} ||Allan o'r arwynebedd hwn, y canran o ffurfiau dyfrol, megis llynnoedd ac afonydd, yw |.}} {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={} |noicon=y |P585 |qual=P2044}} ||Ar ei huchaf, mae'n|yn uwch na lefel y môr.}} {{if then show| {{#invoke:WikidataIB |getValue |fwd=ALL |osd={} |noicon=y |P166 |qual=P1082}}||Yn ôl cyfrifiad y wlad, poblogaeth y sir yw:|. Mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd poblogaeth Caerdydd yn 361,462 a Rhyl tua 26,000.}} 

  

Ceir sawl sir o’r un enw gan gynnwys:
*York County, Maine
*York County, Nebraska
*York County, Pennsylvania
*York County, Virginia

## Trefi mwyaf
Mae gan y sir yma boblogaeth o tua . Dyma rai o'r dinasoedd, trefi neu gymunedau mwyaf poblog y sir:

{{Wikidata list
|sparql=
SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?population WHERE {
  ?item wdt:P131 wd:Q490914;
    wdt:P1082 ?population.
  { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q486972. }
  UNION
  { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q1093829. }
  UNION
  { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q3957. }
  UNION
  { ?item (wdt:P31/(wdt:P279*)) wd:Q17343829. }
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". }
}
ORDER BY DESC (?population)
LIMIT 15
|links=local, text
|references=all
|columns=label:Tref neu gymuned,P1082:Poblogaeth,P2046:Arwynebedd
|links=local, text
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Siroedd Pennsylvania
Sasuke Uchiha

bawd|Sasuke Uchiha yn y gyfres anime *Naruto*

Un o'r prif gymeriadau yn y gyfres manga ac anime *Naruto* yw **Sasuke Uchiha** ().  Fe ddaeth Sasuke un o wrthwynebydd y gyfres wrth geisio argeisio pŵer gan Orochimaru.  Sasuke yw'r unig aelod o'r Clan Uchiha ar ôl heb gynnwys Madara Uchiha.

## Cefndir
Er mai athrylith yw Sasuke, yr oedd yn byw yng nghysgod ei frawd, Itachi Uchiha.  Ar ôl i Itachi lladd y Clan Uchiha, mae Sasuke yn dewis dilyn Itachi a'i ladd.  Dros y blynyddoedd, mae Sasuke yn ymarfer ei fedrau o fewn Tîm Saith ac yn cymryd yr Arholiadau Chuunin er mwyn gwella ei radd. Yn ystod yr Arholiadau Chuunin, mae Orochimaru yn ymosod ar Dîm Saith.  Mae Orochimaru yn gadael y Sêl Melltith ar Sasuke trwy gnoi ei ysgwydd fel neidr, ac yna yn dweud gall Sasuke dilyn ef os yw'n ceisio pŵer.  Mae Sasuke yn llwyddo byw trwy effeithiau cynnar y Sêl Melltith, ac yna yn dewis dilyn Orochimaru.

bawd|chwith|Y Sêl Melltith ar ysgwydd SasukeYna, mae Tsunade yn danfon sawl Ninja gan gynnwys Naruto er mwyn trio ffeindio Sasuke a mynd â fe y ôl i Konoha.  Mae'r Ninja yn methu, ac mae Sasuke yn mynd ymlaen i ddod yn ddisgybl i Orochimaru.

Blynyddoedd ar ôl hynny, mae Sasuke yn lladd Orochimaru tra bod Orochimaru yn sâl iawn.  Mae Sasuke yn gwybod bod Orochimaru eisiau defnyddio'i gorff fel cynhwysydd newydd, gan fod rhaid i Orochimaru symud cyrff pob pedwar blwyddyn.  Yna mae Sasuke yn mynd i edrych am Itachi er mwyn ei ladd, gan ei fod yn gryfach.  Mae Sasuke yn ceisio, ac yna yn cael ei ffeindio gan Madara ar ôl llewygu.  Mae Madara yn dweud wrtho taw gorchmynion Hokage Konoha achosodd i Itachi lladd y clan ac os nad oedd Itachi yn fodlon gwneud hynny, mi fydd rhywun arall yn eu lladd.  Yn ofni bydd Sasuke yn cael ei ladd, cytunodd Itachi lladd y clan ar yr amod bod Sasuke yn cael byw.  Ar ôl lladd y clan, dywedodd wrth Sasuke i'w ffeindio a'i ladd yn y dyfodol.  Cadwodd gorchymyn Konoha yn gyfrinach fel bod Sasuke ddim yn ceisio ymosod ar Konoha; er hynny, ar ôl gwrando ar Madara, mae Sasuke yn cynllunio ymosod gyda Karin, Juugo, a Suigetsu.

Categori:Cymeriadau cartŵn
Categori:Naruto
Afon Sèvre Niortaise

Afon yng ngorllewin Ffrainc yw **Afon Sèvre Niortaise**. Mae'n un o'r ddwy Afon Sèvre sy'n rhoi ei enw i *département* Deux-Sèvres.

Mae'r afon yn tarddu ger Sepvret yn Deux-Sèvres, ac yn cyrraedd Cefnfor yr Iwerydd ger Bourg-Chapon, i'r gogledd o 
La Rochelle.  Y ddinas fwyaf ar ei glannau yw Niort, sy'n rhoi ei henw i'r afon.

Sevre Niortaise
Categori:Charente-Maritime
Categori:Deux-Sèvres
Oum El Araies

Dinas yn nhalaith Gafsa, Tiwnisia yw **Oum El Araies** (Arabeg أم العرائس hefyd **Oum Larais**) neu **Moularès** (Ffrangeg). Fe'i lleolir yn ne-orllewin canolbarth Tiwnisia tua 50&nbsp;km i'r gorllewin o ddinas Gafsa, ger y ffin rhwng Tiwnisia ac Algeria gyda mynydd Djebel Mrata (948 metr) yn gorwedd rhyngddi â'r ffin. Poblogaeth: 24,487 (2004).

Dominyddir economi'r ddinas gan y diwydiant mwyngloddio ffosffad, a hynny ers dechrau'r 20g. Mae rheilffordd yn cludo'r ffosffad o Oum El Araies i Sfax, ar arfordir y Môr Canoldir, er mwyn ei brosesu yno a'i allforio.

Yn Ionawr 2011, bu protestiadau yn y ddinas fel rhan o'r gwrthryfel poblogaidd yn erbyn llywodraeth yr Arlywydd Zine Ben Ali.

## Cyfeiriadau 
Categori:Dinasoedd Tiwnisia
Categori:Talaith Gafsa
Afon Sèvre Nantaise

bawd|Afon Sèvre Nantaise a phont Portillon

Afon yng ngorllewin Ffrainc sy'n un o lednentydd Afon Loire yw **Afon Sèvre Nantaise**.

Mae'r afon yn tarddu ar uchder o 215 medr ger pentref Gâs, *commune* Neuvy-Bouin yn *département* Deux-Sèvres, sy'n cael ei enw o'r afon yma ac Afon Sèvre Niortaise. Mae'n llifo tua'r gogledd-orllewin trwy *départements* Vendée, Maine-et-Loire a Loire-Atlantique cyn llifo i afon Loire gerllaw Naoned, *Nantes* yn Ffrangeg, sy'n rhoi ei henw i'r afon.

Mae'n llifo trwy drefi Mortagne-sur-Sèvre, Clisson, Vertou a Rezé. Ceir llawer o felinau dŵr ar hyd yr afon.

Sevre Nantaise
Categori:Deux-Sèvres
Categori:Loire-Atlantique
Categori:Maine-et-Loire
Categori:Vendée
Moularès

Gallai **Moularès** gyfeirio at un o ddau le:

* Oum El Araies (Ffrangeg: Moularès), dinas yn nhalaith Gafsa, Tiwnisia
* Moularès, Ffrainc, pentref yn *département* Tarn, Ffrainc

----
Eva Cassidy

Cantores Americanaidd oedd **Eva Cassidy** (2 Chwefror 1963 – 2 Tachwedd 1996).

Cafodd ei geni yn Washington, D.C.

## Discograffi
**The Other Side* (1992; gyda Chuck Brown)
**Live at Blues Alley* (1997)
**Eva by Heart* (1997)
**Songbird* (1998)

Categori:Genedigaethau 1963
Categori:Marwolaethau 1996
Categori:Cantorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion gwerin o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion jazz o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion y felan o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl a aned yn Washington, D.C.
Categori:Pobl fu farw ym Maryland
Categori:Pobl fu farw o ganser y croen
Salmaan Taseer

Gwleidydd o Bacistan oedd **Salmaan Taseer** (m. 4 Ionawr 2011).  Llywodraethwr talaith Bacistanaidd y Punjab ers 2008 oedd ef.

Categori:Marwolaethau 2011
Categori:Gwleidyddion o Bacistan
Blois

**Blois** yw prifddinas *département* Loir-et-Cher yn *région* Centre-Val de Loire yng nghanolbarth Ffrainc.

Saif Blois ar afon Loire, hanner y ffordd rhwng Tours ac Orléans. Ceir y cyfeiriad cyntaf at y ddinas yn 410, pan gipiwyd hi gan yr arweinydd Llydewig Iuomadus, a sefydlodd deyrnas annibynnol a barhaodd hyd 491, pan gipiwyd Blos gan Clovis I.

## Enwogion
* Steffan, brenin Lloegr (1096-1154)
* Louis XII, brenin Ffrainc

## Adeiladau nodedig
* Château de Blois
* Eglwys Gadeiriol Blois


Categori:Cymunedau Loir-et-Cher
Categori:Dinasoedd Ffrainc
Kushina Uzumaki

bawd|Kushina Uzumaki

Yn y gyfres manga ac anime *Naruto*, gwraig i Minato Namikaze a mam i Naruto Uzumaki oedd **Kushina Uzumaki**.  Ail Jinchuuriki y Kyuubi oedd Kushina, ond fe wnaeth y sêl gwanhau wrth iddi chwympo'n feichiog gyda Naruto.  Bu farw yn amddiffyn Naruto gyda Minato gan ymosodiad y Kyuubi wrth iddo ceisio ymosod ar Naruto wrth iddo sylweddoli ei fod yn mynd i gael ei selio.

Categori:Cymeriadau cartŵn
Categori:Naruto
Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1955

Cynhaliwyd **Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig 1955** ar 26 Mai 1955.

Safodd Jennie Eirian Davies yn yr etholiad - ymgeisydd benywaidd cyntaf Plaid Cymru gan gipio 7.8% o'r bleidlais; ymladdodd eto yn is-etholiad 1957 a chynyddodd ei phleidlais i 11.5%. Mae'n bosibl i hyn baratoi'r tir ar gyfer buddugoliaeth Gwynfor Evans yn 1966.

## Cymru 
Gwnaeth Plaid Cymru ymladd un ar ddeg o seddau yn yr etholiad hwn, gan gael 11.3% o'r pleidleisiau a fwriwyd yn yr 11 sedd.

## Cyfeiriadau
1955
Categori:1955
David Jenkins (llyfrgellydd)

Llyfrgellydd ac ysgolhaig Cymreig oedd **David Jenkins** (29 Mai 1912 – 6 Mawrth 2002). Roedd yn Gymro Cymraeg. Fe'i cofir fel awdur bywgraffiad cofiant i'w gyfaill T. Gwynn Jones.

Roedd yn frodor o Flaenclydach yn y Rhondda. Symudodd gyda'r teulu, yn hogyn ysgol, i Geredigion. Ar ôl graddio o Goleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth, lle roedd yn un o fyfyrwyr olaf T. Gwynn Jones, fe'i penodwyd i staff Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Bu'n Brif Lyfrgellydd yno o 1969 hyd ei ymddeoliad yn 1979.

## Gweithiau 
* *Thomas Gwynn Jones: Cofiant* (Gwasg Gee, 1973)
* (gol.), *Erthyglau ac Ysgrifau Llenyddol Kate Roberts* (Abertawe: C. Davies, 1978)
* (gol.), *Bro a Bywyd: T. Gwynn Jones 1871-1949* (Caerdydd: Cyngor Celfyddydau Cymru, 1984)
* *Bro Dafydd Ap Gwilym* (Cymdeithas Lyfrau Ceredigion: 1992)
* *O Blas Gogerddan i Horeb (Taith Dwy Ganrif)* (Gwasg Llyfrgell Genedlaethol Cymru, 1993)
* *A Refuge in Peace and War: The National Library of Wales to 1952* (Gwasg Llyfrgell Genedlaethol Cymru, 2002)
* *Ar Lafar, Ar Goedd* (Cymdeithas Lyfrau Ceredigion: 2007)

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol
* Rhestr o'i weithiau yn gysylltiedig â Cheredigion 
*Erthygl ar David Jenkins yn Y Bywgraffiadur Cymreig

Categori:Genedigaethau 1912
Categori:Llenorion Cymraeg
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 2002
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Ardwyn, Aberystwyth
Categori:Pobl o Donypandy
Categori:Pobl o Rondda Cynon Taf
Categori:Ysgolheigion o Gymru
Jeune Afrique

Newyddiadur wythnosol Ffrangeg ar gyfer Affrica gyfan yw ***Jeune Afrique***, a gyhoeddir ym Mharis, Ffrainc. Mae'r cylchgrawn yn cynnig adroddiadau newyddion ac erthyglau cynhwysfawr ar bynciau Affricanaidd a rhyngwladol ynghyd ag erthyglau amrywiol ar broblemau gwleidyddol ac economaidd y cyfandir.

Fe'i sefydlwyd yn 1960 ac mae wedi tyfu i fod y cylchgrawn mwyaf o'i fath, yn ôl ei gylchrediad a nifer ei ddarllenwyr, a ystyrir yn gyffredinol fel prif gyhoeddiad wythnosol Affrica gyfan o ran ei safon a'i ddylanwad.

## Dolen allanol 
* Gwefan *Jeune Afrique* 

Categori:Cylchgronau Affrica
Categori:Cylchgronau Ffrangeg
Categori:Cylchgronau Ffrainc
Categori:Sefydliadau 1960
Committee to Protect Journalists

Sefydlwyd y **Committee to Protect Journalists** (**CPJ**) ym 1981 er mwyn hyrwyddo rhyddid y wasg ar draws y byd trwy amddiffyn hawl newyddiadurwyr i adrodd newyddion heb ofn wynebu canlyniadau. Mae'n sefydliad dielw annibynnol sydd â'i bencadlys yn Efrog Newydd yn yr Unol Daleithiau.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Gwefan y CPJ 

Categori:Newyddiaduraeth
Categori:Rhyddid mynegiant
Categori:Sefydliadau 1981
Categori:Sefydliadau rhyngwladol
Gwiddonyn (chwilen)

:''Mae'r erthygl hon am y chwilen. Am yr arachnid, gweler gwiddonyn (arachnid).''

Chwilen fach o'r uwch-deulu **Curculionoidea** yw **gwiddonyn** (hefyd **euddonyn** neu **wyfyn yr ŷd**). Mae mwy na 60,000 o rywogaethau o widdon mewn saith teulu.  Maent yn bwydo ar blanhigion (neu weithiau ar ffyngau) ac mae rhai rhywogaethau'n niweidio cnydau. Lleolir y geg a'r teimlyddion ar "drwyn" hir (y rostrwm), fel rheol.

Mae nifer o rywogaethau yn blâu, gan gynnwys y gwiddonyn ŷd, y gwiddonyn reis a'r gwiddonyn cotwm.

## Cyfeiriadau
Categori:Pryfed
Gwiddonyn

Gall yr enwau **gwiddonyn** ac **euddonyn** gyfeirio at ddau grŵp o infertebrat:

* Gwiddonyn (arachnid)
* Gwiddonyn (chwilen)

Gall **gwiddon** gyfeirio hefyd at:

* Gwrach
Haffouz

Tref yng nghanolbarth Tiwnisia yw **Haffouz** (Arabeg: حفوز). Fe'i lleolir yn nhalaith Kairouan 40&nbsp;km i'r dwyrain o ddinas Kairouan ar gyffordd ar y briffordd GP12.

Bu gan y dref ei hun boblogaeth o 8,225 yn 2004. Yn ogystal mae'n ganolfan weinyddol dosbarth (*délégation*) gyda phoblogaeth o 43,792. Yn ogystal â'r dref, mae'r dosbarth yn cynnwys pentrefi Khit El Oued, Oued El Jebbès, El Aïn El Beïdha, El Houfia, Cherichira — lle ceir gwarchodfa natur — Traza, Ouled Khalfallah ac Etthamed.

Yn gorwedd 300 metr i fyny ym mynyddoedd Dorsal Tiwnisia, amgylchynir Haffouz gan fryniau Djebel Ousselat (i'r gogledd) a Djebel Trozza (i'r de).

Mae'n ganolfan i ardal amaethyddol sy'n cael cyflenwad dŵr o argae El Haouareb. Tyfir coed olewydd ac almon. Gorwedd yr ardal honno ar lan ogleddol afon Oued Merguellil.

Cafwyd protestiadau gan fyfyrwyr Haffouz yn Ionawr 2011, fel rhan o'r intifada yn erbyn llywodraeth Zine Ben Ali.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Gwefan swyddogol 

Categori:Talaith Kairouan
Categori:Trefi a phentrefi Tiwnisia
Anna Maria Jopek

Cantores, pianydd, cyfansoddwraig a chynhyrchydd o Wlad Pwyl ydy **Anna Maria Jopek** (ganed 14 Rhagfyr 1970 yn Warsaw). Mae hi wedi ennill 15 disg aur a phlatinwm .

## Bywgraffiad 
Graddiodd yn y piano o Academi Gerdd yn Warsaw, cyn astudio yn Ysgol Gerdd Manhattan yn Ninas Efrog Newydd.  Yn 1997 cynrychiolodd Gwlad Pwyl yng Cystadleuaeth Cân yr Eurovision yn Nulyn gyda'r gân , *Ond yr wyf*.  Daeth yn 11eg. Ychydig fisoedd yn ddiweddarach, rhyddhawyd ei halbwm cyntaf, *Ond yr wyf* , a enillodd y statws aur .
Yn 2000 dechreuodd ei gyrfa ryngwladol trwy ryddhau *Barefoot* (2000) a *Secret* (2005).
Yn 2002, recordiodd CD *Meddwdod* gyda'r gitarydd byd-enwog Americanaidd Metheny Pat.
Mae'n wraig i Martin Kydryński (ers 31 Ionawr 1998) ac yn ferch i'r tenor Stanislaw Jopek. Mae ganddi ddau o blant: Francis (g. 12 Mai 1998) a Stanislaw (g. Rhagfyr 2000).

## Discograffi 
### Albymau 
* *Ale jestem* (1997) /Ond yr wyf/
* *Szeptem* (1998)
* *Jasnosłyszenie* (1999)
* *Dzisiaj z Betleyem* (1999) /Heddiw yng Betley/
* *Bosa* (2000) /Droednoeth/
* *Barefoot* (2002)
* *Nienasycenie* (2002)
* *Upojenie* (a Pat Metheny) (2002) /Meddwdod/
* *Farat* (live) (2003)
* *Secret* (2005)
* *Niebo* (2005)
* *ID* (2007)
* *BMW Jazz Club Volume 1: Jo & Co* (live) (2008)
* *Haiku* (2011)
* *Sobremesa* (2011)
* *Polanna* (2011)
* *Minione* (2017)
* *Czas kobiety* (2017)
* *Ulotne* (2018)

### Senglau 
* *Chwilozofia 32-bitowa* (1996)
* *Ale jestem* (1997)
* *Joszko Broda* (1997)
* *Nie przychodzisz mi do głowy* (1997)
* *Cud niepamięci* (1998)
* *Przed rozstaniem* (1998)
* *Ja wysiadam* (1999)
* *Księżyc jest niemym posłańcem* (1999)
* *Na całej połaci śnieg* (+ Jeremi Przybora, 1999)
* *Nadzieja nam się stanie* (1999)
* *Smutny bóg* (2000)
* *Ślady po Tobie* (2000)
* *Szepty i łzy* (2000)
* *Jeżeli chcesz* (2000)
* *Henry Lee / Tam, gdzie rosną dzikie róże* (a Maciej Maleńczuk, 2001)
* *Upojenie* (2001)
* *Na dłoni* (2002)
* *O co tyle milczenia* (2002)
* *I pozostanie tajemnicą* (2002)
* *Małe dzieci po to są* (2003)
* *Tam, gdzie nie sięga wzrok* (2003)
* *Mania Mienia* (2003)
* * Możliwe* (2004)
* *Gdy mówią mi* (2005)
* *Niebo* (2006)
* *A gdybyśmy nigdy się nie spotkali* (2006)
* *Teraz i tu* (2007)
* *Zrób, co możesz* (2007)
* *Skłamałabym* (2007)
* *Cisza na skronie, na powieki słońce* (2008)
* *Możliwe* (2009)

## Dolenni allanol 
* Safle Swyddogol Anna Maria Jopek 

Categori:Genedigaethau 1970
Categori:Cerddorion o Wlad Pwyl
Categori:Cantorion o Wlad Pwyl
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Wlad Pwyl
Categori:Merched yr 21ain ganrif o Wlad Pwyl
Mégrine

Tref yn Nhiwnisia yw **Mégrine** (Arabeg: مقرين) sy'n un o faesdrefi deheuol Tiwnis. Wedi'i lleoli 7&nbsp;km o ganol Tiwnis, mae'n gorwedd ger Llyn Tiwnis rhwng Ben Arous (i'r gogledd) a Radès (i'r de) ac mae'n rhan o dalaith Ben Arous. Poblogaeth: 24,031 (2004).

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Gwefan swyddogol

Categori:Talaith Ben Arous
Categori:Trefi a phentrefi Tiwnisia
Categori:Tiwnis