John Arden

Roedd **John Arden** (26 Hydref 1930 - 28 Mawrth 2012) yn ddramodydd o Loegr sy'n cael ei gydnabod fel "un o ddramodwyr mwyaf arwyddocaol Gwledydd Prydain ddiwedd y 1950au a dechrau'r 60au".

## Cefndir 
Roedd Arden yn enedigol o Barnsley, yn fab i Charles Alwyn Arden (1891–1979), rheolwr ffatri wydr  ac Annie Elizabeth, *née* Layland, athrawes gynradd, ei wraig. Derbyniodd ei addysg yn Ysgol Sedbergh yn Swydd Cumbria. Ar ôl dwy flynedd o wasanaeth cenedlaethol yn y corfflu cudd-wybodaeth aeth i Goleg y Brenin, Caergrawnt a Choleg Celf Caeredin, lle bu'n astudio pensaernïaeth. Enillodd sylw beirniadol gyntaf am ei ddrama radio *The Life of Man* ym 1956 yn fuan wedi gorffen ei astudiaethau.

## Teulu 
Ym 1957 priododd Arden yr actores Margaretta D'Arcy, bu hi'n cydweithio ag ef ar nifer o ddramau. Fe wnaethant ymgartrefu yn Galway a sefydlu Gweithdy Theatr Galway ym 1976. Bu iddynt pum mab.

## Gyrfa 
I ddechrau, cysylltwyd Arden â'r *English Stage Company* cwmni yn y *Royal Court Theatre*, Llundain. Ar gyfer y cwmni ysgrifennodd, ''Serjeant Musgrave's Dance'', (1959). Mae'r ddrama yn adrodd hanes pedwar dyn sydd wedi ffoi o'r fyddin yn cyrraedd tref lofaol yng ngogledd Lloegr i gael dial am weithredoedd o drais yn erbyn y trigolion lleol gan y fyddin drefedigaethol. Dylanwadwyd ar ei waith gan Bertolt Brecht a'r mudiad Theatr Epig. Mae'r dylanwad i'w gweld yn *Left-Handed Liberty* (1965), sy'n dathlu pen-blwydd Magna Carta . Mae ei ddramâu eraill yn cynnwys *Live Like Pigs*, *The Workhouse Donkey*, ac ''Armstrong's Last Goodnight,'' a berfformiwyd yng Ngŵyl Chichester 1963 gan Theatr Genedlaethol Lloegr ar ôl iddi gael ei wrthod gan y Royal Court. fel un o'r dramâu gorau yn y cyfrwng hwnnw. Ysgrifennodd nifer o nofelau hefyd, gan gynnwys *Silence Among the Weapons*, a gyrhaeddodd restr fer Gwobr Booker 1982,  a *Books of Bale*, am yr ymddiheurwr Protestannaidd John Bale . Roedd yn aelod o'r Gymdeithas Lenyddol Frenhinol . Bu am gyfnod yn aelod o Blaid Sinn Féin Swyddogol . Roedd yn eiriolwr dros ryddid sifil, ac mae ei wrthwynebu i ddeddfwriaeth gwrthderfysgaeth yn cael ei fynegi yn ei ddrama radio *The Scam* (2007) .

## Diwedd oes 
Cafodd ei ethol i Aosdána, cymdeithas o artistiaid Gwyddelig, yn 2011 cyn marw yn Galway yn 2012.

## Gwobrau 
* Gwobr Evening Standard, 1960 
* Gwobr John Whiting, 1973 
* Gwobr VS Pritchett, 2003 
* Rhestr fer Gwobr Booker, 1982 
* Gwobr Giles Cooper, 1982

## Gweithiau 
### Llyfrau 
* 
* 
* 
* 
* 

### Dramâu 
* ''Sergeant Musgrave's Dance: an Unhistorical Parable* (1960)
* *Live Like Pigs* (1961)
* *The workhouse donkey: a vulgar melodrama* (1964)
* *Armstrong's last goodnight* (1965)
* *Ironhand: wedi ei addasu o Goetz von Berlichingen, Goethe* (1965)
* *Left-handed liberty* (1965)
* *Two autobiographical plays: the true history of Squire Jonathan and his unfortunate treasure, and The bagman, or the impromptu of Muswell Hill* (1971)
* *Pearl: a play about a play within the play* (1979)
* *Books of Bale* (1988)
* *Cogs tyrannic* (1992)
* *Jack Juggler and the emperor's whore: seven tall tales linked together for an indecorous toy theatre* (1995)
* *Stealing Steps'' (2003)

Mae'r dramâu a ysgrifennwyd mewn cydweithrediad â Margaretta D'Arcy yn cynnwys:

* *The Happy Haven* (1962)
* *The Business of Good Government: a Christmas Play* (1963)
* *Ars Longa Vita Brevis* (1965)
* *The Royal Pardon* (1967)
* *The Hero Rises Up* (1969)
* *The Island of the Mighty* trilogy (Part I, "Two Wild Young Noblemen: Concerning Balin and Balan and How Ignorant They Were"; Part II, "Oh the Cruel Winter: Concerning Arthur – How He Refused to See That the Power of His Army Was Finished"; and Part III, "A Handful of Watercress: Concerning Merlin – How He Needed to Be Alone and Then How He Needed Not to Be Alone") (1974) 
* *The Ballygombeen Bequest*
* *The Non-Stop Connolly Show: a dramatic cycle of continuous struggle in six parts* (1977)
* ''Vandaleur's folly: an Anglo-Irish melodrama: the hazard of experiment in an Irish co-operative, Ralahine, 1831* (1981)
* *The little gray home in the west: an Anglo-Irish melodrama* (1982)
* *Keep the People Moving* (BBC Radio);
* *Portrait of a Rebel* (RTÉ );
* *The Manchester Enthusiasts'' (BBC 1984 a RTÉ 1984 gyda'r teitl amgen *The Ralahine Experiment*);
* *Whose is the Kingdom?* (drama radio 9 pennod, BBC 1987).

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Rhestr o ddramâu 
* Arolwg o ddramâu Radio Arden 
* doollee.com - Cronfa Ddata'r Dramodydd  
* 

Categori:Genedigaethau 1930
Categori:Marwolaethau 2012
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg y Brenin, Caergrawnt
Categori:Dramodwyr yr 20fed ganrif o Loegr
Categori:Dramodwyr Saesneg o Loegr
Categori:Pobl a aned yn Ne Swydd Efrog
Categori:Pobl fu farw yn Iwerddon
Categori:Prosiect WiciLlên