Lyn Harding

Actor o Gymru oedd **David Llewellyn Harding** (12 Hydref, 1867 – 26 Rhagfyr, 1952), a oedd yn defnyddio'r enw llwyfan **Lyn Harding**. Treuliodd 40 mlynedd ar y llwyfan cyn mynd i wneud ffilmiau mud, ffilmiau llais a rhaglenni radio. Roedd ganddo bresenoldeb llwyfan mawreddog a bygythiol a arweiniodd at o'n cael ei gastio fel y gelyn mewn nifer o ffilmiau, yn arbennig rhan yr Athro Moriarty mewn addasiadau dramatig o straeon Sherlock Holmes.

## Cefndir 
Ganwyd Lyn Harding yn Llansanffraid Gwynllŵg yn fab i Richard Harding  ac Elizabeth (née Llywellyn). Ar adeg ei eni roedd y teulu yn byw ar aelwyd ei dad cu, Dafydd Llywelyn, sef tafarn Church House. Roedd yr aelwyd yn un Gymraeg ei iaith ac roedd y teulu yn driw i achos yr Annibynwyr. Wedi marwolaeth ei dad cu a salwch ei dad etifeddodd Lyn y dafarn a bu'n gweithio fel tafarnwr wrth *orffwys* rhwng cynyrchiadau.

## Gyrfa 
Dechreuodd ei yrfa fel prentis i ddilledydd yng Nghasnewydd, cyn symud ymlaen i fod yn weithiwr yn siop dillad crand Samuel Hall & Co., Stryd Fawr, Caerdydd. Dechreuodd roi darlleniadau o waith Shakespeare ac awduron eraill mewn capeli a chyfarfodydd cymdeithasol yng Nghaerdydd gan ennill clod fel un o adroddwr gorau'r ddinas Ym 1890, digwyddodd  taro ar grŵp o actorion teithiol ar drên ac wedi sgwrs gofynnwyd iddo lenwi dros actor oedd yn dioddef salwch yn eu perfformiad. Trwy hyn cafodd ei ran broffesiynol cyntaf yn y ddrama *The Grip Of Iron* a agorodd ar 28 Awst 1890 yn y *Theatr Royal*, Bryste. Wedi hynny bu'n teithio'r theatrau taleithiol gan dderbyn clod beirniadol am ei berfformiadau grymus.

Ym 1894 aeth ar y cyntaf o'i deithiau rhyngwladol gan berfformio yn India, China a Japan. Cafodd ei rôl gyntaf yn Llundain yn Theatr Shakespeare, Clapham, ar 19 Gorffennaf 1897. Wedi hynny bu'n ffigwr amlwg ar lwyfannau Llundain yn chware roliau megis Dug Efrog yn *Richard II* yn y Theatr Royal ym 1903, Bill Sikes yn *Oliver Twist* (1905), Prospero yn *The Tempest* ym 1906.

Gwnaeth ei ymddangosiad ffilm gyntaf ym 1920 yn chware'r brif ran, Feather Dakers, yn *A Bachelor Husband*; ffilm rhamant wedi selio ar stori gyfres i ferched gan Ruby M. Ayres, a gyhoeddwyd gyntaf yn y Daily Mirror.. Bu'n actio mewn pedwar ffilm fud arall cyn gwneud ei ffilm sain gyntaf *Sleeping Partners* (1930) ffilm arswyd lle mae gwraig sy'n cael ei hanwybyddu gan ei gŵr yn gwario noson gyda hen ddyn gwŷd (Harding) ar ôl iddo roi cysbair iddi. Aeth ymlaen i chware mewn tua 20 o ffilmiau eraill gan gynnwys fersiwn 1937 o *I Claudius* a fersiwn 1939 o *Goodby Mr Chips*. Bu'n gweithio ar wahanol adegau gyda John Gielgud, Ralph Richardson ac Anthony Quayle.

Ei ymddangosiad llwyfan olaf oedd fel Abu Hassan yn *Chu Chin Chow* yn y West End ym 1941 pan oedd yn 74 mlwydd oed. Yn 80 oed, chwaraeodd rhan Owain Glyndŵr yn *Henry IV* Shakespeare ar gyfer radio'r BBC.

Bu farw yn Llundain yn 85 mlwydd oed.

## Galari

AmyBrandonThomasinDrake.jpg|Amy Brandon-Thomas a Lyn Harding (fel Syr Francis Drake)
Miss Phyllis Neilson-Terry, Mr. Lyn Harding LCCN2014692774.jpg|Phyllis Neilson-Terry a Lyn Harding
When Knighthood Was in Flower (1922) 1.jpg|Lyn Harding fel Harri VIII yn y ffilm *When Knighthood Was in Flower*

## Ffilmiau
*1920 *A Bachelor Husband*
*1920 *The Barton Mystery* (mud)
*1922 *Les Misérables*
*1922 *When Knighthood Was in Flower*
*1922 *Tense Moments with Great Authors*
*1924 *Yolanda*
*1927 *The Further Adventures of the Flag Lieutenant*
*1927 *Land of Hope and Glory*
*1930 *Sleeping Partners*
*1931 *The Speckled Band* (fersiwn sain o ffilm 1920)
*1932 *The Barton Mystery*
*1933 *The Constant Nymph*
*1934 *The Lash*
*1934 *The Man Who Changed His Name*
*1934 *Wild Boy*
*1935 *Escape Me Never*
*1935 *The Triumph of Sherlock Holmes*
*1935 *An Old Spanish Custom*
*1936 *Spy of Napoleon*
*1936 *The Man Who Changed His Mind*
*1937 *Fire Over England*
*1937 *Knight Without Armour*
*1937 *Les Perles de la couronne*
*1937 *Please Teacher*
*1937 *Silver Blaze*
*1937 *Les perles de la couronne*
*1937 *The Mutiny of the Elsinore*
*1937 *Underneath the Arches*
*1939 *Goodbye, Mr. Chips*
*1939 *The Missing People*
*1941 *The Prime Minister*
*1941 *Murder at the Baskervilles*

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* 
* 

Categori:Genedigaethau 1867
Categori:Marwolaethau 1952
Categori:Actorion ffilm o Gymru
Categori:Actorion llais o Gymru
Categori:Actorion radio o Gymru
Categori:Actorion teledu o Gymru
Categori:Actorion theatr o Gymru
Categori:Prosiect Wicipobl