1 Awst

**1 Awst** yw'r dau gant un-deg-trydydd (213ydd) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (214ydd mewn blynyddoedd naid). Erys 152 dydd yn weddill yn y flwyddyn.

## Digwyddiadau
*1874 - DDT yn cael ei gynhyrchu am y tro cyntaf, gan y cemegydd Othmar Zeidler ym Mhrifysgol Strasbourg.
*1876 - Colorado yn dod yn 38fed dalaith yr Unol Daleithiau.
*1914 - Ymosododd yr Almaen ar Lwcsembwrg, cyhoeddwyd rhyfel rhwng Rwsia a'r Almaen a dechreuodd Ffrainc ymfyddino ar ddechrau'r Rhyfel Byd Cyntaf.
*1960 
**Annibyniaeth Benin.
**Islamabad yn dod yn brifddinas Pacistan.
*1976 - Trinidad a Thobago yn dod yn weriniaeth.

## Genedigaethau
[bawd|140px|dde|[Jean-Baptiste de Lamarck]]
[bawd|140px|dde|[Maria Mitchell]]
[bawd|140px|dde|[Sam Mendes]]
[bawd|140px|dde|[Eluned King]]
*10 CC - Claudius, Ymeradwr Rhufain (m. 54)
*126 - Pertinax, Ymeradwr Rhufain (m. 193)
*1714 - Richard Wilson, arlunydd (m. 1782)
*1744 - Jean-Baptiste de Lamarck, biolegydd (m. 1829)
*1789 - Caspare Preetzmann, arlunydd (m. 1876)
*1800 - Elizabeth Randles, telynores a pianyddes (m. 1829)
*1818 - Maria Mitchell, seryddwraig (m. 1889)
*1819 - Herman Melville, awdur (m. 1891)
*1837 - Mary Harris Jones (m. 1930)
*1840 - Emily Charlotte Talbot, gwraig busnes (m. 1918)
*1857 - Emily Shanks, arlunydd (m. 1936)
*1867 - William Speirs Bruce, fforiwr (m. 1921)
*1884 - Margaret Clarke, arlunydd (m. 1961)
*1905 - Helen Sawyer Hogg, gwyddonydd (m. 1993)
*1912
**Rachel Baes, arlunydd (m. 1983)
**Gego, arlunydd (m. 1994)
*1915 - Ursula Benser, arlunydd (m. 2001)
*1918
**Sara-Lisa Ryd, arlunydd (m. 1968)
**Richard Pearson, actor (m. 2011)
*1924 - Abdullah, brenin Sawdi Arabia (m. 2015)
*1929 - Olga Rapay-Markish, arlunydd (m. 2012)
*1930
**Pierre Bourdieu, athronydd (m. 2002) 
**Lawrence Eagleburger, diplomydd (m. 2011)
*1936 - Yves Saint Laurent, dyluniwr ffasiwn (m. 2008)
*1941 - Nathalie Delon, actores (m. 2021)
*1942 - Jerry Garcia, cerddor (m. 1995)
*1944 - Heulwen Haf, actores (m. 2018)
*1949 - Kurmanbek Bakiyev, Arlywydd Cirgistan
*1957 - Yoshio Kato, pêl-droediwr
*1959 - Satoshi Yamaguchi, pêl-droediwr
*1960 - Micheál Martin, gwleidydd, Taoiseach
*1963 - Coolio, actor, canwr a rapiwr (m. 2022)
*1965 - Syr Sam Mendes, gyfarwyddr ffilm
*1973 - Eduardo Noriega, actor
*1984 - Bastian Schweinsteiger, pêl-droediwr
*1986 - Elena Vesnina, chwaraewraig tenis
*2002 - Eluned King, seiclwraig

## Marwolaethau
[bawd|130px|dde|[Cilla Black]]
*30 CC - Marcus Antonius, gwleidydd Rhufain
*1137 - Louis VI, brenin Ffrainc, 56
*1714 - Anne, brenhines Prydain Fawr, 49
*1984 - William Trevor Anthony, canwr opera, 71
*1989 - John Ogdon, pianydd, 52
*1996 - Tadeusz Reichstein, meddyg, botanegydd a chemegydd, 99
*2005 - Fahd, brenin Sawdi Arabia, tua 84
*2009 - Corazon Aquino, Arlywydd y Philipinau, 76
*2015 - Cilla Black, cantores, 72
*2016
**Leili Muuga, arlunydd, 93
**Dai Dower, paffiwr, 83
*2020 - Wilford Brimley, actor a digrifwr, 85

## Gwyliau a chadwraethau
[bawd|140px|dde|Diwrnod genedlaethol [y Swistir]]
*Calan Awst
*Lugnasad, yn yr hen galendr Celtaidd
*Gŵyl genedlaethol y Swistir: Diwrnod Annibyniaeth
*Diwrnod Annibyniaeth (Benin)
*Diwrnod Swydd Efrog
*Diwrnod Rhyddad (Barbados, Bermuda, Gaiana, Jamaica, Trinidad a Thobago)
*Diwrnod Buddugoliaeth (Cambodia, Fietnam, Laos)
*Diwrnod y Lluoedd Arfog (Gweriniaeth Pobl Tsieina, Libanus)
*Ynys Ffesant yn dod yn rhan o Ffrainc (at 31 Ionawr)

## Cyfeiriadau
0801
Awst, 01