1828 yng Nghymru

bawd|300px|Harbwr Saundersfoot
Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn **1828** i **Gymru** a'i **phobl**

## Digwyddiadau
bawd|Fflatiau ar safle doc Llanelli
* Sefydlir Doc Llanelli gan Ddeddf Seneddol. 
* Ffurfio Cwmni Rheilffordd ac Harbwr Saundersfoot.
* Daw David Owen (Brutus) yn olygydd y cyfnodolyn *Lleuad yr Oes* yn Aberystwyth.
* Graddiodd John Blackwell (Alun), offeiriad a bardd, o Goleg yr Iesu, Rhydychen  
* Cyhoeddi y cylchgrawn *Y Brud a Sylwydd* gan Joseph Davies 
* John Edwards (Eos Glan Twrch), bardd a llenor  yn ymfudo i UDA 
* Richard Roberts, y telynor dall, yn ennill gwobr Y Delyn Aur yn eisteddfod Dinbych 

## Celfyddydau a llenyddiaeth 
### Llyfrau newydd 
bawd
#### Cymraeg 
* Ioan ap Iago - *Ehediadau Barddonol* 
* William Harri (Gwilym Garwdyle) - *Yr Awen Resymol* 
*Samuel Griffiths - *Traethawd ar Grefydd Deuluaidd*  
*Thomas Jeremy Griffiths (Tau Gimel) - *Cofiant Dafis Castellhywel*
* Thomas Wiliam - *Cwyn yr Unig* 
* Ellis Evans - *Unoliaeth a Gweledigaeth yr Eglwys, sef, Llythyr Cymanfa Cefn Mawr*
* David Saunders (Dafydd Glan Teifi) - *Awdl ar Fordaith yr Apostol Paul* 

#### Saesneg 
*John Davies - *The Estimate of the Human Mind* 
*William Morgan Kinsey - *Portugal Illustrated: in a series of letters, embellished with a map, plates of coins, etc.*
*Edward Morgan - *A Brief Memoir of the Life and Labour of the Rev. Thomas Charles* 
* Thomas Jeffery Llewelyn Prichard - *The Adventures and Vagaries of Twm Shon Catti, descriptive of life in Wales; interspersed with poems*
* John Walters - *An English and Welsh Dictionary*

### Cerddoriaeth
* William Owen (Gwilym Ddu Glan Hafren) - *Y Caniedydd Crefyddol* 
* Dafydd Siencyn Morgan - *Lleuad yr Oes* 
* John Thomas - *Telyn y Cantorion*

### Celfyddydau gweledol 
* Penry Williams yn cael ei ethol yn aelod o Gymdeithas y Peintwyr mewn Dyfrlliw 

## Genedigaethau
bawd|Charles Rodney Morgan AS (1828–1854)
bawd|Rose Mary Crawshay
* 30 Ionawr, John David Jenkins - clerigwr, ieithydd, dyngarwr, ac "Apostol gwŷr y rheilffyrdd" (bu farw 1876) 
* 4 Mawrth, Owen Wynne Jones (Glasynys) - clerigwr, hynafiaethydd, storïwr, a bardd (bu farw 1870) 
* 13 Mawrth, Thomas Morgan Thomas - cenhadwr (bu farw 1884) 
* 18 Mawrth,  John Cory - person busnes (bu farw 1910) 
* 22 Ebrill, Edward Rowley Morris - hynafiaethydd (bu farw 1893) 
* Mai, Griff Evans - Cymro a fu'n flaenllaw yn natblygiad cynnar talaith Colorado yn yr Unol Daleithiau (bu farw 1901)
* 6 Mai, Hugh Rowlands cadfridog, a'r Cymro cyntaf i ennill Croes Victoria (1909) 
* 21 Mai, James Bevan Bowen - Aelod Seneddol Ceidwadol Sir Benfro (bu farw 1905) 
* 14 Mai, Alcwyn Caryni Evans - hynafiaethydd (bu farw 1902) 
* 4 Mehefin, David Thomas (Dewi Hefin) - bardd  (bu farw 1909) 
* 25 Mehefin, Thomas David Llewelyn - cerddor (bu farw 1879) 
* 1 Gorffennaf William Roberts - athro yng Ngholeg yr Annibynwyr, Aberhonddu (bu farw 1872) 
* 1 Awst, William Edward Oakeley - perchennog chwareli (bu farw 1912)
* Medi, Owen Humphrey Davies (Eos Llechid) - chwarelwr, cerddor, ac offeiriad  (bu farw 1898) 
* 12 Tachwedd, David Lewis - cerddor (bu farw 1908) 
* 2 Rhagfyr, Charles Rodney Morgan - gwleidydd 
***Dyddiad anhysbys**
** Rose Mary Crawshay - ymgyrchydd dros hawliau merched (bu farw 1907) 
** John Owen Griffith (Ioan Arfon) - bardd a beirniad (bu farw 1881) 
** Hugh John Hughes - awdur a cherddor (bu farw 1872) 
** John Richard Hughes - gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, nodedig fel efengylydd (bu farw 1893) 
** Rees Lewis (Eos Ebrill) - cerddor  (bu farw 1880) 
** John Pryce - deon Bangor, ac awdur (bu farw 1903) 
** William John Roberts (Gwilym Cowlyd) -  bardd, argraffydd a llyfrwerthwr (bu farw 1904) 

## Marwolaethau
bawd|Will Penmorfa
* 19 Chwefror, Thomas Jones (Y Bardd Cloff), - bardd (g. 1768) 
* 29 Mawrth, Griffith Rowlands - llawfeddyg (g. 1828) 
* 10 Mai, Lewis Davies - cadfridog 1828-05-10 (g. 1777) 
* 12 Mai, Thomas Assheton Smith - tirfeddiannwr a pherchennog chwareli (g. 1752) 
* 25 Mai, Edward Carnes - argraffydd a llyfrwerthwr 1828-05-25 (g. 1772) 
* 5 Mehefin, John Williams, Pantycelyn - gweinidog Methodistaidd, mab y Per Ganiedydd (g. 1754) 
* 22 Awst, Evan Evans - gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (g. 1758) 
* 30 Awst, David Evans - gweinidog gyda'r Bedyddwyr (g. 1773) 
* 15 Medi, William Alexander Madocks - sylfaenydd Porthmadog a Thremadog  (g. 1773)
* 2 Tachwedd, Thomas Hughes - gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (g. 1758) 
* 27 Tachwedd, David Davies - gweinidog ac athro Annibynnol (g. 1764) 
* 30 Tachwedd, William Williams (Will Penmorfa) - telynor (g. 1759)
* 4 Rhagfyr, Owen Jones o'r Gelli - hyrwyddwr ysgolion Sul (g. 1787) 
* 27 Rhagfyr, Abraham Williams (Bardd Du Eryri) - bardd (g. 1755) 
* **Dyddiad anhysbys**
** Edward Charles (Siamas Gwynedd) - awdur (g 1757)
** Edward Coslet - pregethwr gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (g. 1750) 

## Cyfeiriadau

Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru

Categori:Prosiect WiciLlên