Treflan (cyfres deledu)

Cyfres ddrama deledu Gymraeg ar S4C oedd ***Treflan***, yn dilyn hynt a helynt cymeriadau Daniel Owen. Darlledwyd tair cyfres rhwng 2002 a 2006 wedi'i haddasu gan Manon Eames a'u cyfarwyddo gan Tim Lyn. Yn ôl Manon, drama sy’n uno tair o nofelau Daniel Owen yw'r gyfres sef *Enoc Huws*, *Rhys Lewis* ac *Y Dreflan*.

## Cymeriadau
### Prif gast
*Capten Richard Trefor - Arwel Gruffydd
*Sara Trefor - Siân Naomi 
*Susi Trefor (merch fach) - Nel Jones / (yn ei harddegau) Mabli Jones / (yn hŷn) Ellen Salisbury
*Mari Lewis - Eluned Jones 
*Robert Lewis - Rhys Richards 
*Bob Lewis (Bachgen) - Ryan Nelson / (yn hŷn) Kai Owen
*Rhys Lewis (Bachgen) - Sion Eifion / (yn ei arddegau) Dylan John Williams / (yn hŷn) Dyfed Potter
*Thomas Bartley - Dyfan Roberts 
*Barbara Bartley - Valmai Jones 
*Seth Llwyd - Rhydian Jones 
*Abel Hughes - Richard Elfyn 
*Miss Hughes - Olwen Medi 
*Mr Denman - Geraint Morgan 
*Mrs Denman - Carys Gwilym 
*Huw Bryan - Gwyn Vaughan Jones 
*Mrs Bryan - Janet Aethwy 
*Wil Bryan (bachgen) Llŷr Gwyn Lewis / (yn ei arddegau) Glyn Morgan / (yn hŷn) Gareth Bryn
*Enoc Huws (Bachgen) Sion Davies / (yn ei arddegau) Simon Watts / (yn hŷn) Llŷr Ifans 
*Marged Parri - Mari Gwilym 

### Cast cefnogol
(Manylion am yr holl gyfresi)

*Meddyg - Dafydd Hywel 
*Nyrs - Anwen Williams 
*Elin - Tonya Smith 
*Mr Davies - William Thomas 
*Enoc 1 - James Jollife 
*James Lewis - Cadfan Roberts 
*Evan Jones - Morien Phillips 
*Marged Tŷ Capel - Gwen Ellis 
*Thomas Bowen - J. O. Roberts 
*William Y Glo - Mici Plwm 
*Hugh Bellis - John North 
*John Llwyd - Erfyl Ogwen Parry 
*Mrs Prydderch - Marged Esli 
*Mr Prydderch - Noel Williams 
*Mrs Amos - Christine Pritchard 
*Modlen y Garth - Iola Gregory 
*Beti - Sue Jones-Davies 
*Ioan Evans - Ioan Evans 
*John Thomas - Huw Davies 
*Mrs Rees - Betsan Llwyd 
*Mr Rees - Tim Baker 
*Mr Brown - Richard Elis 
*Plismon - Jonathan Nefydd 
*Kitty - Sara Lloyd 
*? - Tomos Eames
*Mr Noll - Fraser Cains 
*Mr Rogers - Trefor Selway 
*Llech - Sam Hayes 
*John Joseph - Andrew O'Neill 
*Mr Brown - Gwyn Parry 
*Marged Pitars - Victoria Pugh 
*Robyn y Soldiwr - Owen Garmon 
*John Beck - Jack Rivers 
*Gŵr Y Plas - Robin Griffith 
*Mr Fox - Peter Wooldridge 
*Jim - Hywel Morgan 
*Mr Bithel - Rhys Parry Jones 
*Gŵr y Plas - Alun ap Brinley 
*Morris Hughes - Dyfrig Morris 
*John Powell - Julian Lewis-Jones 
*Cyfarwyddwr y Pwll - Simon Armstrong 
*Abraham Jones - Phylip Hughes 
*Mr Strangle - Bob Blythe 
*Mrs Tibbet - Mandi Roberts 
*Swyddog y Carchar - Brian Hibbard 
*Sarjant Jones - Dafydd Dafis 
*Eos Prydain - Huw Garmon 
*Mr Griffiths - Wyn Bowen Harries 
*William Ellis - Aled Pugh 
*Harris - Iwan Charles 
*Beti Huws - Sue Jones-Davies 
*Gwerthwr Papur Newydd - Nick Woodman 
*Landledi - Ri Richards 
*Gwylstwr - Dennis Carr 
*Edward gwas y stablau - Adam Burton 
*Jim rhedwr y stablau - John Biggins 
*Meddyg - Hefin Wyn 
*Jack Williams - Sion Pritchard 
*Y cenhadwr - Christian Patterson 
*Mr Rice Edwards - Dewi Rhys 
*Harry - Dorien Thomas 
*Yr Athro - Ian Seynor 
*Ruth Denman - Alex Clatworthy 
*Gweision siop Enoc - Howard Jones a Michael Jones
*Mr Breece - Siôn Probert 
*Mr Simon - Ryland Teifi

## Cefndir 
O fewn y cyfresi, cafwyd y cyfle i weld golwg fanwl ar fywyd y capel a’r eglwys yn ail hanner y 19eg ganrif drwy lygaid Mari Lewis a’i theulu. Ond hefyd, cafwyd y cyfle i gyfochri hynny gyda bywyd mwy seciwlar aelodau eraill o'r gymdeithas fel Wil Bryan, y teulu Bartley a Chapten Trefor. Gwelwn y stori yn datblygu dros ddegawdau wrth i Rhys Lewis ac Enoc Huws dyfu o fod yn fabanod i fod yn ddynion.

Fe ddaw’r ddau ar draws cymeriadau lliwgar iawn yn ystod eu bywydau. Drwy’r cymeriadau hynny, fe ddaw’r ddau gymeriad i ddeall eu hunain a’u llefydd yn y gymdeithas. "Ceir yma ddrama, ceir yma drasiedi, ceir yma gomedi, ceir yma nwyd a serch, ceir yma boen a galar, ceir yma gyffro a gobaith."

Ar gychwyn bob pennod, nodwyd mai "*Treflan* gan Manon Eames yn seiliedig ar waith Daniel Owen" oedd disgrifiad y gyfres. 

Mae'r gyfres yn cychwyn yn mis Hydref 1851. Mae *Enoc Huws* yn cael ei eni a'i fam, Elin, yn marw. Nid yw Mr Davies, tad Elin, eisiau'r babi, felly mae'n ei roi yng ngofal Mrs Amos - mam faeth gyda moesau amheus. Datgelir hefyd yn y bennod gyntaf mai Capten Trefor yw tad Enoc Huws, cyfrinach sydd yn cael ei gadw tan ddiwedd y nofel wreiddiol, wrth i Enoc glosio at Siwsi Trefor, sydd [yn ddiarwybod] yn hanner-chwaer iddo.

Capten Richard Trefor sef y dihiryn yn y nofel *Enoc Huws,* yw prif gymeriad y tair cyfres, ac yn y bennod gyntaf, fe'i gwelwn yn cyrraedd *Y Dreflan* ac yn sefydlu ei hun fel un o'r trigolion.

## Cynhyrchu 
Cwmni Alfresco oedd yn gyfrifol am gynhyrchu'r gyfres, a bu'n rhaid adeiladu set enfawr a phwrpasol ar gyfer y gyfres. Yr uwch gynhyrchydd oedd Ronw Protheroe, cynhyrchydd: Bethan Eames a'r cynhyrchydd gweithredol: Artie Thomas. Rory Taylor oedd yng ngofal y ffotograffiaeth a Hayden Pearce gyda'r cynllunio.

**Criw Cynhyrchu**
*Cymysgydd Sain: Phil Edward, Alan Jones, 
*Polyn: Jeff Welch, Marc Walters 
*Dybio: Tim Ricketts, Marc Feda, 
*Golygwr Sain: Ian 'Spike' Banks, Paul McFadden, Simon Clement 
*Golygu Golygydd: Bronwen Jenkins, Rick Mabey, 
*Gwir olygu: Editbox; Darren Griffiths, Mwnci, Iwan Williams,
**Cydnabyddiaethau Eraill**

(Manylion am yr holl gyfresi)

*Prif gynorthwydd cynhyrchu: Llinos Wyn Jones
*Cynorthwydd 1af: Bryan Moses, Rhidian Evans
*2il gynorthwydd: Steffan Morris, Nerys Philip
*3ydd cynorthwydd: Roger Thomas, Emma Wynne-Williams
*Cynllunydd gwisg: Nannw Jenkins, Dawn Thomas Monda
*Goruchwiliwr gwisgoedd: Angela Jones
*Gwisgwraig: Zoe Price
*Cynorthwydd gwisgoedd: Gemma Evans
*Hyfforddai gwisgoedd: Claire Tucker, Kate Bedwin
*Cynllunydd colur: Jane Bevan
*Artist Colur: Maire-Doris, Claire Pritchard
*Cynorthwydd colur: Jennifer Lenard
*Hyfforddai colur: Shoned Lloyd-Williams
*Rhedwr: Lisa Skelding, Lucy Cohen, Steve Milne, Iwan Roberts
*Rheolwr Lleoliadau: Iwan Roberts
*Cyd-lynydd cynhyrchu: Menna Jones
*Cyfrifwyr: Mike Hope, Eurof Thomas, W2
*Ymgynghorydd: Roberts Rhys
*Ymgynghorydd Tafodiaith: Carys Jones
*Dilyniant: Heulwen Jones
*Cyfarwyddwr celf: Tom Pearce, Branwen Pearce, Arwel Wyn Jones
*Anifeiliaid: Maria Bisset, Classic Carriages, Kilvery carriage horses
*Arlwyo: Tiger Bay Catering, Bant a la Cart
*Diogelwch: Lockett Security
*Adnoddau: Andy Dixon Facilities
*Prynwr: Frazer Pearce
*Celfi wrth law: Rory Armstrong
*Rheolwr adeiladau: David Feeney
*Saer: Paul Jones, Huw Pearce
*Gosodwr: Gary Roberts, Stephen ‘Vince’ Ballinger
*Ffocws: Steve Rees
*Llwythwr: Chris Pearce
*Grip: Clive Baldwin
*Giaffar: Roy Bellett, Colin Jones
*Technegydd Balwns: Colin Jones
*Trydanwr: Clive Johnson, Lee Cleal, Ben Griffiths, Llŷr Evans
*Stoc: Kodak
*Trosglwyddo: Colour Film Services

## Manylion technegol
**Fformat Saethu:** Super 16 Math o Sain Dolby Digital

**Lliw:** Lliw

**Cymhareb Agwedd:** 4:3

**Gwlad:** Cymru

**Iaith Wreiddiol:** Cymraeg

**Lleoliadau Saethu:** Caerdydd

**Gwobrau:**

**Llinell Werthu’r Poster:** Tref lân, tref aflan. The town with many faces.

## Manylion atodol
### Llyfrau
*Owen, Daniel (1885). *Hunangofiant Rhys Lewis Gweinidog Bethel*, Yr Wyddgrug
*Owen, Daniel (1995). *Profedigaethau Enoc Huws*; Hughes and Son Publishers Limited
*Owen, Daniel (1922). *Y Dreflan: Ei Phobl a’i Pethau*; Hughes and Son Publishers Limited

### Gwefannau
**Treflan* ar *IMDb*
**Treflan* ar *Casting Call Pro*

### Adolygiadau
*Mair, Bethan (16/11/2002). ‘Campwaith yw’r dreflan aflan hon’ yn *The Western Mail*

### Erthyglau
*Di-enw (12/04/2002). ‘Mold in warehouse creates drama in TV spectacular’ yn *Mold and Buckley Chronicle*
*Price, Rhian (18/07/2002). ‘Adeiladu tref – Mae set deledu fwya’ Cymru yn cael ei chreu yng Nghaerdydd' yn Golwg
*Haf, Eurgain (Hydref 2002). ‘CAMU YN ÔL I OES FICTORIA’ yn Sgrîn
*Dafis, Lyn Lewis (Tachwedd 2002). ‘Ble mae Daniel?’ yn *BARN*
*Mair, Bethan (02/11/2002). ‘Dymuno Pen-blwydd Hapus i T (i) V’ yn *The Western Mail*
*Haf, Eurgain (02/11/2002). ‘Addasu i oes o ddrama’ yn *The Western Mail*
*Di-enw (03/11/2––2). ‘Victoriana, virtue and vice’ yn *Wales on Sunday*
*Di-enw (11/07/2002). ‘Epic set in city’ yn *The Post*
*Manning, Jo (24/08/2002). ‘TV time capsule’ yn *South Wales Echo*
*Jones, Hannah (21/08/2002). ‘Screen magic and all by design’ yn *Arts Wales – The Western Mail*
*Haf, Eurgain (24/08/2002). ‘Camu nôl wrth gerdded ymlaen’ yn *The Western Mail*
*Dafis, Lyn Lewis (Chwefror 2004). ‘Mabinogi’ yn *BARN*

## Cyfeiriadau
Categori:Rhaglenni teledu drama
Categori:Rhaglenni teledu S4C
Categori:Cyflwyniadau rhaglenni teledu 2002
Categori:Diweddiadau rhaglenni teledu 2004
Categori:Prosiect Wicipop