1822 yng Nghymru

bawd|Yr Is-gyrnol Poulett Somerset (g. 1822)
Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn **1822** i **Gymru** a'i **phobl**

## Digwyddiadau
bawd|Mynyddoedd yr Himalaya
* Ebrill - Lansio Cymdeithas Cymmrodorion Caer.
* 13 Mehefin - William Lloyd yn dringo Boorendo ym mynyddoedd yr Himalaya.
* 12 Awst - Sefydlir Coleg Dewi Sant (Prifysgol Y Drindod Dewi Sant, bellach) gan Thomas Burgess, Esgob Tŷddewi.
* Dechrau Rhyfel y Sais Bach, anghydfod ynghylch cau tir comin.
* Mae tramiau ceffyl yn cychwyn gwasanaeth teithwyr rhwng Tredegar a Chasnewydd.
* Syr Thomas Phillipps, Barwnig 1af, yn sefydlu gwasg argraffu breifat yn Nhŵr Broadway ar ei ystâd yn Middle Hill yn Swydd Gaerwrangon.

## Celfyddydau a llenyddiaeth 
### Llyfrau newydd 
*John Hughes  - *An Essay on the Ancient and Present State of the Welsh Language*
*William Owen Pughe - *Hu Gadarn* (cywydd mewn tri chaniad)
*John Montgomery Traherne  - *Lists of Knights of the Shire of Glamorgan*
**Y Cymmrodor* (rhifyn cyntaf)
*John Hughes, Pontrobert - *Cyfansoddiad Prydyddawl ar Lyfr Caniad Solomon*

### Cerddoriaeth
*Stephen Llwyd  - "Caerllyngoed" (emyn dôn)

## Genedigaethau
bawd|Richard Fothergill
bawd|Tanymarian
* 2 Ionawr, Basil Jones - esgob (bu f. 1897) 
* 1 Chwefror, David Richards - cerddor (bu f. 1900) 
* 3 Chwefror, David Tudor Evans - newyddiadurwr (bu f. 1896) Cilgynydd 
* Mawrth, Titus Lewis - hynafiaethydd (bu f. 1887) 
* 2 Mawrth, Michael D. Jones - gweinidog gyda'r Annibynwyr a phrifathro Coleg Annibynnol y Bala (bu f. 1898) 
* 15 Ebrill, Percy Herbert, gwleidydd (bu f. 1876) 
* 29 Ebrill, Herbert Watkin Williams-Wynn - milwr a gwleidydd (bu f. 1862) 
* 1 Mai Daniel Lewis Moses - bardd (bu f. 1893) 
* 4 Mai, William Phillips - llysieuwr a hynafiaethydd (bu f. 1905) 
* 11 Mehefin, Thomas Jones Hughes - clerigwr a gramadegydd (bu f. 1891) 
* 19 Mehefin, Poulett George Henry Somerset milwr a gwleidydd 
* 3 Awst, John Rhys Morgan - gweinidog gyda'r Bedyddwyr, darlithydd, bardd, a llenor (bu f. 1900) 
* 4 Hydref, Charles Watkin Williams-Wynn gwleidydd (bu f. 1896) 
* 27 Hydref Aneurin Jones (Aneurin Fardd) - llenor (bu f.  1904) 
*Tachwedd, Thomas Emlyn Thomas (Taliesin Craig-y-felin) - gweinidog Undodaidd, bardd, ysgolfeistr (bu f. 1846) 
* 8 Tachwedd, Richard Fothergill - gwleidydd Cymreig (bu f. 1903)  
* 15 Tachwedd, Edmund Swetenham, gwleidydd ceidwadol (bu f. 1890) 
* 4 Rhagfyr, Frances Power Cobbe, Awdur, swffragét, athronydd, dyngarwr 
* 9 Rhagfyr, Edward Stephen (Tanymarian) - gweinidog a chyfansoddwr Cymreig (bu f. 1885) 
* 22 Rhagfyr, John Roberts (Ieuan Gwyllt) - cerddor (bu f. 1877) 
*Dyddiad anhysbys
** Ellis Thomas Davies - gweinidog gyda'r Annibynwyr (bu f. 1895) 
** Thomas Jones (Gogrynwr) - Meddyg a cherddor o Ddolgellau (bu f. 1854) 
** Philip Constable Ellis - clerigwr (bu f. 1900) 
** Thomas Rocyn Jones - meddyg esgyrn (bu f. 1877) 
** William Morgan Evans, cyhoeddwr y Seren (bu f. 1884) 

## Marwolaethau
bawd|Bedd Dafydd Ddu Eryri
* 30 Mawrth, Dafydd Ddu Eryri - bardd (g. 1759)   
* 2 Mai, William Jones - emynydd (g. 1764)  
* 5 Mehefin, George Lewis gweinidog gyda'r Annibynwyr, a diwinydd (g. 1763)  
* 21 Mehefin, William Howell - gweinidog Ariaidd ac athro coleg (g. 1740)  
* 27 Mehefin, J. R. Jones, Ramoth - gweinidog gyda'r Bedyddwyr (g. 1765)   
* 9 Awst, John Jones, Edern - gweinidog gyda'r Methodistiaid (g. 1761)   
* 24 Awst, Paul Panton argraffydd (g. 1758) 

## Cyfeiriadau
Categori:1822 yng Nghymru
Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru

Categori:Prosiect WiciLlên