open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rhestr aelodau seneddol Cymru Ionawr 1910-Rhagfyr 1910

Dyma restr o Aelodau Seneddol a etholwyd i Senedd y Deyrnas Unedig rhwng Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, Ionawr 1910 ac Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, Rhagfyr 1910
bawd|Keir Hardie AS
bawd|William Ormsby-Gore
bawd|Abel Thomas AS
*Mabon
*William Brace
*David Davies
*Charles Dillwyn-Venables-Llewellyn
*Ellis Jones Ellis-Griffith
*Samuel Thomas Evans (hyd Mawrth 1910)
*Frederick William Gibbins (o Mawrth 1910)
*Lewis Haslam
*Ivor Herbert
*James Keir Hardie
*Edward George Hemmerde
*David Brynmor Jones
*Edgar Rees Jones
*Henry Haydn Jones
*William Jones
*David Lloyd George 
*Herbert Lewis
*Reginald McKenna
*Alfred Mond
*John Lloyd Morgan
*William Ormsby-Gore
*Owen Cosby Philipps
*John David Rees
*Thomas Richards
*John Herbert Roberts
*Sidney Robinson
*Walter Francis Roch 
*Abel Thomas
*Alfred Thomas
*David Alfred Thomas
*Matthew Vaughan-Davies
*John Williams
*William Llewelyn Williams

## Cyfeiriadau
̼

Aelodau Seneddol Cymru
Categori:Senedd y Deyrnas Unedig
Categori:Gwleidyddiaeth Cymru
Categori:Rhestrau aelodau seneddol Cymru
Categori:1910
Rhestr aelodau seneddol Cymru Rhagfyr 1910-1918

Dyma restr o Aelodau Seneddol a etholwyd i Senedd y Deyrnas Unedig rhwng Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, Rhagfyr 1910 ac Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1918
bawd|William Brace

bawd|Alfred Mond
*Mabon
*William Brace
*Arglwydd Ninian Crichton-Stuart (hyd 1915)
*James Herbert Cory (o 1915)
*David Davies
*Ellis William Davies
*John Hugh Edwards
*Allen Clement Edwards
*Francis Edwards
*Ellis Jones Ellis-Griffith
*Christian Henry Charles Guest
*Ivor Herbert (hyd 1917)
*James Keir Hardie (hyd 1915)
*John Hinds
*Edward Thomas John
*David Brynmor Jones (hyd 1915)
*Edgar Rees Jones
*Henry Haydn Jones
*William Jones (hyd 1915)
*Herbert Lewis
*Reginald McKenna
*Alfred Mond
*David Lloyd George 
*Lewis Haslam
*William Ormsby-Gore
*Griffith Caradoc Rees (o 1915) 
*John Herbert Roberts
*Walter Francis Roch (o 1908)
*Thomas Henry Parry (o 1913)
*Edward Pryce-Jones
*Josiah Towyn Jones (o 1912)
*Thomas Richards
*Sidney Robinson
*Charles Butt Stanton (o 1915)
*James Woolley Summers (hyd 1913)
*Abel Thomas (hyd 1912)
*Abraham Garrod Thomas ( o 1917)
*Syr Owen Thomas
*Matthew Vaughan-Davies
*John Williams
*Thomas Jeremiah Williams (o 1915)
*William Llewelyn Williams

## Cyfeiriadau
̼

Aelodau Seneddol Cymru
Categori:Senedd y Deyrnas Unedig
Categori:Gwleidyddiaeth Cymru
Categori:Rhestrau aelodau seneddol Cymru
Categori:1910
Meráng

Melysfwyd a wneir drwy gymysgu gwynnwy wedi'i guro â siwgr a'i grasu'n grimp yw **meráng**. Câi'r cymysgedd ei beipio ar astell bobi drwy fag crwst a'i sychu mewn ffwrn ar wres isel. Gan amlaf maent yn cadw lliw gwyn fel ifori, ac nid yn cael eu brownio.

## Gweler hefyd 
* Alasga bob

## Cyfeiriadau 
Categori:Bwyd a diod yn y Swistir
Categori:Melysfwydydd
Categori:Seigiau wyau
Cwstard

Math o saws melyn, melys a fwyteir i bwdin ydy **cwstard**. Mae'n gymysgedd o laeth, melynwy wedi'u curo, siwgr a chynhwysion eraill e.e. hufen, blawd, neu fanila i'w flasu. Gall fod yn hylif, tenau rhedegog e.e. *Crème anglaise* neu'n dew e.e. math o gwstard yw *crème pâtissière* a ddefnyddir y tu fewn i *éclairs*.

Fel arfer, fe'i gwneir mewn sosban, er y gellir hefyd defnyddio *bain-marie*. Mae'n bosib gor-goginio'r cwstard, sydd fel arfer yn twchu pan fo'r tymereddd yn cyrraedd 70&nbsp;°C a gall orgoginio pan fo'r tymheredd yn 70&nbsp;°C. Defnyddir llestr o ddŵr i drosglwyddo gwres yn araf a'i symud o'r gwres pan fo wedi cyrraedd ei dymheredd cywir, a chyn iddo geulo.
bawd|chwith||90px|Cyfrol i blant: ''Help! Mae 'Na Hipo yn y Cwstard!''

Yn draddodiadol yng Nghymru, ceir dau brif fath: cwstard wedi'i wneud gyda blawd neu india corn mewn sosban a chwstard ŵy, a wneir fel arfer yn araf mewn popdy, ar dymheredd is.

Defnyddiwyd cymysgedd o wyau a llaeth wedi'i twchu gan wres ers yr Oesoedd Canol yn Ffrainc, ac oddi yno y daw'r gair. Mae'n tarddu o'r gair Ffrangeg *croustade*, neu grwstyn, sy'n tarddu o'r gair 
Lladin *crustāre*

## Cyfeiriadau
Categori:Cynnyrch llaeth
Categori:Pwdinau
Categori:Seigiau wyau
Jam

bawd|Amrywiaeth o botiau jam ar werth yn Ffrainc.
Cyffaith a wneir drwy ferwi ffrwythau a siwgr yw **jam**. Modd o gadw ffrwyth rhag eplesu yw gwneud jam, ac i'w droi'n gyfwyd melys sy'n hawdd ei daenu ar bara, teisen, ac ati.

Câi mwydion y ffrwyth ei ferwi ynghyd â maint cystal o siwgr yn stwnsh, nes cyrraedd ansawdd trwchus. Gan amlaf, tro'r cymysgedd yn gel ar 103–105&nbsp;°C. Trwy'r broses hon gostyngir cynnwys y dŵr, sy'n cyfrif am ryw 80&nbsp;y&nbsp;cant o'r rhan fwyaf o ffrwythau ffres. Wrth oeri, mae'r cymysgedd yn troi'n gel pectin.

## Cyfeiriadau 
Categori:Bwydydd taenu
Categori:Cadw bwyd
Categori:Cyfwydydd
Bynen

Bara neu deisen fechan yw **bynen**, **bynsen** neu **bwn**. Blas melys sydd ganddi yn aml, er enghraifft yn cynnwys cyrens, jam, neu hufen, neu gydag eisin ar ei phen.

## Gweler hefyd 
* Rhôl fara

Categori:Bara
Categori:Melysfwydydd
Rhôl fara

thumb
Torth fechan o fara, gan amlaf o siâp crwn, yw **rhôl fara**. Gellir ei bwyta ar ben ei hun wedi'i thaenu gan fenyn er enghraifft, neu gyda llenwad megis cig i wneud brechdan neu fyrgyr.

Categori:Bara
Sych-lanhau

bawd|Crysau a chotiau ar y rhesel yn y siop sych-lanhau.
bawd|Peiriant sych-lanhau.
Proses o lanhau dillad a thecstiliau gyda thoddyddion cemegol yn lle dŵr yw **sych-lanhau**. Mae'r cemegion, yn aml halidau neu organohalogenau, yn toddi bryntni a saim oddi ar ddefnyddiau.

Perchennog lliwdy Ffrengig o'r enw Jean Baptiste Jolly oedd y cyntaf i sych-lanhau ym 1855; petrol a pharaffin oedd y toddyddion hanesyddol. Yn hanner cyntaf yr 20g defnyddid dau doddydd synthetig yn bennaf, oedd yn hynod o wenwynig: carbon tetraclorid a tricloro-ethylen. Daeth tetracloro-ethylen/percloro-ethylen (perc) yn brif hylif glanhau'r diwydiant gan yr oedd yn saffach, yn gyflymach, ac yn glanhau'n well o lawer. Ymhlith y cemegion eraill a ddefnyddir mae naptha neu ether petroliwm a bensen. Pwrpas y toddyddion yw i doddi'r sylwedd gludiog sy'n achosi gronynnau budr i lynu at y dillad. Mewn dŵr, gall sylweddau megis startsh neu brotein chwyddo yn lle diflannu. Ymdrechir i godi unrhyw staeniau sy'n aros yn yr ôl-driniaeth, ac i drwsio unrhyw fotymau neu addurniadau eraill a gafodd eu torri neu ymddatod wrth gylchdroi. Yn olaf câi'r dillad ei smwddio gan wasg beiriannol sy'n defnyddio stêm ac aer, neu haearn smwddio os yw'n ddilledyn main.

Gan fod sych-lanhau yn gofyn am beiriannau ac offer arbenigol, ni ellir ei wneud yn y cartref. Bydd aelod o'r cyhoedd yn mynd â'i ddillad i'r golchdy neu'r siop sych-lanhau ac yn cael derbynneb. Dodir label ar y dillad, a'i drefnu gyda dillad cwsmeriaid eraill yn ôl y math o staen neu ddefnydd neu liw'r dilledyn. Yn aml rhoddir y dilledyn mewn bag plastig clir cyn ei ddychwelyd i'r cwsmer.

## Cyfeiriadau 
Categori:Golchwaith
Tarten

[bawd|Tarten [mefus, ciwi a llus.]]
Bwyd pob sy'n cynnwys llenwad melys neu sawrus, gan amlaf ffrwythau, mewn cas o grwst brau heb gaead yw **tarten**. Y drefn arferol yw i bobi'r cas cyn ei lenwi.

## Gweler hefyd 
* Fflan
* Pastai
* Pei
* Teisen

## Cyfeiriadau 
Categori:Crystiau
Lefain

Sylwedd a ychwanegir at does neu gytew i beri iddo eplesu tra'n coginio yw **lefain**. Mae lefain yn achosi i nwyon ddianc o'r cymysgedd, gan chwyddo a chreu bwyd pob sy'n fandyllog. Mae aer, ager, burum, powdwr pobi a soda pobi i gyd yn addas i lefeinio.

## Gweler hefyd
* Eplesu

## Cyfeiriadau 
Categori:Cynhwysion bwyd
Categori:Eplesu
Categori:Pobi
Follas novas

bawd|220px|Clawr y gyfrol *Follas Novas*, (1880)
Casgliad o gerddi mewn Galisieg gan Rosalía de Castro yw ***Follas novas*** (Dail newydd) a agraffwyd yn wreiddiol yn 1880. Dyma ei hail gasgliad yn y Galisieg, a'r olaf. Roedd Rosalía'n flaenllaw yn chwyldro diwylliannol Galisia, ac yn ei hiaith, symudiad a elwir yn *Rexurdimento*.

Sgwennwyd y rhan fwyaf o'r cerddi rhwng 1869-1870, pan fu ei theulu'n byw yn Simancas, Sbaen ond mae hefyd yn cynnwys peth gwaith o'r 1870au a gyhoeddwyd mewn papurau newydd.  Ystyrir y gyfrol hon yn glasur o fewn llenyddiaeth Galisiaidd.
bawd|chwith|Y bardd Rosalía de Castro, awdur *Follas novas*
Mae'r casgliad yn cynnwys pum rhan neu lyfr: *Vaguedás*, *Do íntimo*, *Varia*, *Da terra* (O'r Ddaear) a *As viuvas dos vivos e as viuvas dos mortos* (Gweddwon y byw, gweddwon y meirw) .

Rosalía, monumento en Lugo.jpg|Cofeb yn Lugo
Rosalia Moore.JPG|Carreg fedd gyda cherdd gan Rosalía yn Coruña.

## Cyfeiriadau 
## Dolen allanol 
* Translating Rosalía de Castro’s saudade into English gan James R. Krause.

Categori:Galisia
Pedro Madruga

Marchog Galisiaidd poblogaidd oedd **Pedro Álvarez de Soutomaior, Count of Caminha**, a adnabyddir ar lafar fel **Pedro Madruga** (c. 1430 - 1486). Ei elyn pennaf oedd Alfonso II o Fonseca a'r gwrthryfelwyr Galisaidd, yr Irmandiña. Wedi cryn frwydro, daeth holl diroedd de Galisia o dan feddiant Pedro. Yn llythrennol, ystyr ei enw yw 'Pedro - y boregodwr'.

Derbyniodd addysg babyddol, Ladin gan fynachod Dominiciaid ger Tuy, un o faestrefi dwyreiniol Pontevedra.

Mynn un chwedl mai'r un person oedd Pedro a Christopher Columbus; mae hefyd yn bosibl mai'r un person oedd mab y ddau. Dysgodd sut i fordwyo (neu fforio) llongau am 23 mlynedd - yr union gyfnod a nododd Columbus yn ei ddyddiaduron.

Cartref ei deulu oedd Castell Soutomaior, a leolwyd mewn safle allweddol yn nyffryn Afon Verdugo, ychydig gilometrau o ddinas Pontevedra ac sy'n dal i sefyll. Mae'r castell yn esiampl rhagorol o gaer amddiffynnol o'r Oesoedd Canol ac yn dyddio'n ôl i'r 12g, ond a ddatblygwyd ymhellach yn y 15g. Ceir waliau allanol o siâp hirgrwn, sy'n anghyffredin iawn, ac sy'n amddiffyn dau dŵr a gysylltir â phont, ffos a phont grog.

Yn ôl Vasco da Ponte:

:"Roedd Pedro'n gyffrwys, yn ddeallus ac yn wybodus mewn rhyfel. Roedd yn ddidwyll, a pharchodd y rhai a oedd yn driw iddo, gan eu trin yn dda; ond roedd yn greulon tuag at ei elynion. Ni fedrodd glaw, eira, rhew na stormydd mo'i atal rhag gwneud ei waith, ac yn aml, byddai'n cysgu y tu allan i adeilad - neu ar fwrdd pren, caled, heb liain drosto."

Ni cheir llawer o wybodaeth amdano ar ôl 1487. Credir iddo ffugio'i farwolaeth ei hun, fel rhan o gynllun rhyngddo a Brenhinoedd Pabyddol Galisia.

## Gwrthryfel 1468
Yn 1468 gwelwyd ail wrthryfel Irmandina, ger Tui, ble addysgwyd Pedro. Chwydro oedd hwn, gan werin yr ardal, a gipiodd llawer o diroedd yr uchelwyr, gan eu hel i Bortiwgal ar ffo. Casglodd Pedro lawer o'r gwŷr hyn, a'i fyddin ef, mewn gwirionedd, oedd y cyntaf i ddefnyddio gynnau or enw 'arcabuzes' yn yr ardal a adnabyddir heddiw fel Sbaen. Pedro a gariodd y dydd, a dychwelwyd y tiroedd yn ôl i'w farchogion triw. Yn ystod y gwrthryfel hwn y priododd Teresa de Tavora ym Mhortiwgal.

## Oriel

Soutomaior, castelo de.jpg|Cartre teulu Pedro Madruga: Castell Soutomaior
AfonsoV-P.jpg|Alfonso V de Portugal, un o gefnogwyr Pedro
Juana la Beltraneja.jpg|Yn dilyn marwolaeth Henrique IV de Castela (Harri IV o Gastil), ochrodd Pedro gyda Juana la Beltraneja
20060706-Alba de Tormes.jpg|Dinas Alba de Tormes, ble lladdwyd Pedro

## Cyfeiriadau 
## Dolen allanol 
* Bywgraffiad o Pedro Álvarez de Sotomayor (Pedro Madruga)

Categori:Pobl o Galisia
Categori:Hanes Galisia
Mynachdy San Lourenzo de Carboeiro

**Mynachdy San Lourenzo de Carboeiro** yw un o adeialdau pwysicaf o ran ei bensaernïaeth Romanésg yng Ngalisia sy'n un o wledydd ymreolaethol Sbaen. Fe'i lleolwyd ger Afon Deza yn Carboeiro, Silleda, Rhanbarth Pontevedra. Meudwy o'r enw Egica oedd perchennog y tir ac fe'i gwerthodd cyn 939 i Doña Tareixa Eiriz a Don Gonzalo Betote,  ieirll o Deza.

Roedd y mynachdy'n perthyn i Urdd Sant Bened a gellir ei olrhain yn ôl i'r 10g. Roedd yn ei anterth rhwng y 11fed a'r 12g ac mae heddiw'n dal i fod mewn cyflwr da yn dilyn gwaith adfer yn ail hanner yr 20g. Yn 2015 roedd y gwaith o gynnal a chadw'r adeilad wedi ailddechrau. Saif y trefi Vigo 101 Km i ffwrdd, gyda Pontevedra 75 Km, Ourense 76 Km a Santiago de Compostela 38 Km.

Ceir tair ystlys gyda phedwearedd ar hyd y groesfa (neu 'transept'). Ceir pedair colofn o bopty'r fynedfa fwaog, garreg - sy'n frith o gerfiadau o gymeriadau (cerddorion yn bennaf) allan o Lyfr y Datguddiad - pencampwaith o gelfyddyd yn ôl y pensaeri "heb ei debyg yn unman arall". Fodd bynnag mae'r fynedfa i Portal of La Gloria, sydd yn eithaf agos, yr un mor gywrain.

Dechreuodd y dirywiad yn y 15g, ac yn 1500 drwy orchymyn gan Ferdinand ac Isabella, fe'i israddiwyd i statws 'priordy' gyda rhan ohono'n mynd i berchnogaeth fferm. Ar un cyfnod, bu'n garchar. Ceir ar y muriau ambell ysgrif, gan gynnwys: 'ERA MCCVIIII KALENDAS' IY sef: 'Y Cyntaf o Fehefin 1171'.

## Ffilm
Yn 1965, ffilmiwyd *Cotolay* ym Mynachdy San Lourenzo de Carboeiro, wedi'i chynhyrchu gan Nieves Conde, gyda nifer o drigolion lleol yr ardal yn cymryd rhan.

Monastery of Carboeiro.jpg
Mosteiro de Carboeiro, lado sur.JPG|O gyfeiriad y de
Mosteiro de Carboeiro, Silleda 009.jpg
Carboeiro int1.JPG|Colofnau'r gladdgell, sy'n mesur 35 x 14 metr
Carboeiro escudo.JPG|Croes mewn carreg
Monasterio de Carboeiro (Silleda). Cabecera de la iglesia.jpg|Allor a godwyd rhwng 1171-1192
Abad Fernando, Monasterio de Carboeiro. Tapa sepulcral.jpg|Bedd yr Abad Fernando
Carboeiro port1.JPG|Y prif borth
Monasterio de San Lourenzo de Carboeiro (2314067721).jpg|Llun manwl o'r cerfiadau carreg
Mural at Saint Lawrence Monastery in Carboeiro, Silleda (Galicia, Spain)-3.JPG|Murlun
Mural at Saint Lawrence Monastery in Carboeiro, Silleda (Galicia, Spain)-4.JPG|Murlun: llun manwl

## Cyfeiriadau
## Gweler hefyd
*Pórtico da Gloria
*Adeiladau ac adeiladwaith yng Nghatalwnia

## Dolen allanol
Categori:Henebion Galisia
Rhyfel Mawr Irmandiña

bawd|Rhan o Gastell Sandiás a ymosodwyd arno gan Frawdoliaeth Sanctaidd 'Irmandiña', gwrthryfelwyr Galisiaidd
bawd|Un odyrrau Castell *Torres de Altamira*, a ddrylliwyd gan yr Irmandiños; adnewyddwyd yn ddiweddarach.
Chwyldro cymdeithasol a chenedlaetholgar rhwng 1467 a 1469 gan bobl Galisia oedd **Rhyfel Mawr Irmandiña**. Yr enw Galisieg ar y chwyldroadwyr oedd *Yr Irmadiños*, a chlensiwyd eu hymgyrch gan orthrwm Teyrnas Castilla. Mae'n debygol mai dyma'r chwyldro mwyaf a welodd Ewrop yn y 15g.

Yng ngwanwyn 1467 y taniwyd y wreichionen gyntaf pan oedd y werin bobl, merched, morwyr a gwŷr yr eglwys wedi cael llond bol o afiechydon (e.e. epidemig 1466), newyn a chael eu trin yn wael gan uchelwyr y wlad; roedd effaith rhyfel cartref gwleidyddol Coroa de Castela hefyd yn ffactor. Ffurfiodd y werin frawdoliaeth sanctaidd (*Santa Irmandade*) a chynyddwyd eu niferoedd fel caseg eira oherwydd y teimladau dwfn eu bod wedi cael eu camdrin am gyhyd.

## Y cefndir
Nid dyma'r tro cyntaf i'r Irmandiños ddod ynghyd i wrthwynebu'r drefn. Cafwyd sawl gwrthryfel mewn gwahanol rannau o Galisia cyn hyn. Yn ôl yr hanesydd Carlos Barros Guimeráns y tro cyntaf i'r Frawdoliaeth ymgynull oedd yng ngwrthryfel 1418-1422 yn Santiago de Compostela.

Er bod Brenhiniaeth Galisia wedi'u huno i raddau gyda Choron a Brenhiniaeth Castilla a Brenhiniaeth León yn 1037 roedd ganddi nodweddion tra gwahanol, gan gynnwys elfenau ffiwdal, crefyddol ac wrth gwrs ei mynyddoedd a'i cadwai ar wahân. Manteisiai'r uchelwyr ar hyn: yr Osorios yn Monforte de Lemos a Sarria, y Andrade yn Pontedeume, y Moscosos yn Vimianzo er enghraifft, a gorthryment y bobl gyffredin yn ddi-stop.

Cafwyd dau chwyldro:
**Irmandade Fusquenlla* (y Frawdoliaeth Fusquenlla) rhwng 1431 a 1435, a
* *Grande Guerra Irmandiña* ("Rhyfel Mawr Irmandiña") rhwng 1467 a 1469.

## Y rhyfel ei hun
Yr arweinydd y tu ôl i'r gwrthryfel oedd Alonso de Lanzós - a hynny gyda chefnogaeth lwyr Harri IV o Gastilla, a 'chynghorau' rhanbarthol A Coruña, Betanzos, Ferrol a Lugo. Mae'r ffaith i'r cynghorau hyn ymuno yn codi'r lefel i 'ryfel' a 'chwyldro' yn hytrach nag 'ymgyrch' neu 'ymosodiad'.

Ar gychwyn y rhyfel ffodd llawer o'r uchelwyr i Bortigal neu Gastilla, ond yn 1469 dechreuodd Pedro Madruga wrthymosodiad o Bortiwgal, gyda chefnogaeth llawer o'r uchelwyr a oedd yno ar ffo. Cefnogwyd ef hefyd gan frenhinoedd Portiwgal a Chastilla a byddin arfog archesgob Santiago de Compostela. Roedd gan fyddin Pedro Madruga gwell arfau, a llawer o arfau dyfeisgar, newydd e.e. y mysged mwyaf diweddar, yr *arquebuse*. Ac oherwydd hyn, trechwyd yr Irmandiña, daliwyd yr arweinyddion a'u lladd.

## Cyfeiriadau 
*
*
*
*

## Dolen allanol 
* Bywgraffiad o Pedro Álvarez de Sotomayor (Pedro Madruga)

Categori:Hanes Galisia
Rhyddid Panorama

Pob dydd, mae miliynau o bobl yn torri deddfau hawlfraint, heb yn wybod iddynt drwy gyhoeddi lluniau o gerfluniau. Mae'r rheol **Rhyddid Panorama** yn diffinio'r hawl i dynnu ffotograff o adeiladau modern, ac mewn rhai gwledydd fel Gwlad Belg, yr Eidal neu Ffrainc; mae hynny'n cael ei wahardd a'i gyfri'n 'dorr hawlfraint'. Yma yng Nghymru a gweddill gwledydd Prydain a gogledd Iwerddon, a gwledydd fel yr Almaen, caniateir i chi wneud hynny, ond mae trafodaethau'n digwydd yn Senedd Ewrop ar hyn o bryd ynglŷn ag ailwampio'r rheolau hyn a all weld dileu'r hawl neu'r rhyddid hwn.

Daw'r term o'r Almaeneg *Panoramafreiheit* (hawliau panorama), yn erthygl 59 o Ddeddf *Urheberrechtsgesetz*, Ceir deddf debyg ym Mhrydain: rhan 62 o Ddeddfau Hawlfraint, Dylunio a Phatentau 1988, a gwledydd eraill.

bawd|chwith|Rhyddid i Banorama yng ngwledydd Ewrop.

Mae'r ddau lun o'r 'Atomiwm', ar y dde, yn dangos mor wahanol yw'r sefyllfa mewn dwy wlad agos: ceir dau gerflun o'r Atomium, y naill yng Ngwlad Belg a'r llall yn Awstria. Mae'n ddigon posib y torrwyd deddfau Gwlad Belg sawl tro, drwy gyhoeddi llun o'r 'Atomium' ar Trydar a Facebook. Dan arweiniad Julia Reda ASE, ceisir cysoni'r rheolau ar draws Ewrop, gan ddefnyddio deddfau agored gwledydd Prydain fel model i weddill Ewrop. Mae Adroddiad Reda'n galw ar Senedd Ewrop i “sicrhau fod y defnydd o ffotograffau, fideo neu ddelweddau eraill sydd wedi'u gosod yn barhaol mewn llefydd cyhoeddus yn cael eu caniatáu.”

Fodd bynnag, mae nifer o Aelod Senedd Ewrop yn ceisio cyflwyno'r isgymal 'anfasnachol' gan newid yr hawl i banorama, sydd felly'n nacàu'r hawl i gyhoeddi lluniau o gerfluniau modern. Byddai hyn yn golygu y byddai ffotograffydd yn torri deddfau Ewropeaidd pe bai'n rhoi llun ar Facebook neu eu huwchlwytho i erthygl ar Owain Glyn Dŵr ar y Wicipedia Cymraeg!

Pe bai'r ddeddf newydd i wrthwynebu Rhyddid neu'r hawl i banorama, yna mae elfen chwerthinllyd yn dod i'r darlun! Caniateir tynnu llun y Tŵr Eiffel (oherwydd ei oed) - os tynnir y llun yn ystod y dydd. Ond fin nos, mae'r golau arno cael ei ystyried yn osodiad 3-dimensiwn gwahanol, felly ni fydd hawl gan unrhyw berson i dynnu llun o'r Tŵr yn ystod y nos!

## Gweithiau Dau-ddimensiwn
Mae'r erthygl hon yn trafod Rhyddid Panorama tri-dimensiwn, ac fel yr awgryma'r gair 'panorama': mae'n gymwys ar gyfer lluniau o'r tu allan neu'r awyr agored, sy'n barhaol eu natur. Ystyr "parhaol" yma yw "am oes y cerflun neu'r gwaith".  Yn y Swistir caniateir y rhyddid i dynnu lluniau gwaith 2-ddimensiwn hyd yn oed e.e. paentiad olew modern ar wal, mewn man cyhoeddus - ar yr amod nad yw'r defnydd o'r llun ddim yr un defnydd a'r gwaith gwreiddiol.

## Gweler hefyd
*Hawlfraint
*Cynnwys rhydd
*Cedwir pob hawl
*Cyfraith hawlfraint yr Unol Daleithiau

## Cyfeiriadau
## Dolen allanol
*Blog ar Wefan Wikimedia UK

Categori:Cyfraith hawlfraint
Arthur John Williams

Roedd **Arthur John Williams** (14 Ebrill, 1834 – 12 Medi, 1911) yn gyfreithiwr, yn awdur ac yn gwleidydd Rhyddfrydol Cymreig a wasanaethodd fel Aelod Seneddol De Forgannwg  o 1885 i 1895

## Cefndir
Cafodd Williams ei eni ym Mhen-y-bont  yn fab i'r Dr John Morgan Williams. Roedd Arthur John Williams yn un o ymddiriedolwyr y tir y mae'r pentref Trewiliam wedi ei adeiladu arno ac a enwyd o glod i'w enw teuluol. Cafodd addysg breifat cyn mynd i astudio'r gyfraith.

Ym 1878 priododd Rose Harritte Thomson Crawshay, bu iddynt dau fab bu'r mab hynaf Eliot Crawshay-Williams yn AS Caerlŷr o 1910 i 1913. Doedd tad Rose, Robert Thompson Crawshay, y meistr haearn o Gastell Cyfarthfa dim yn cymeradwyo'r briodas, gwrthododd mynychu'r seremoni a thorrodd Rose allan o'i ewyllys.

## Gyrfa
Cafodd Williams ei alw i'r Bar yn y Deml Fewnol ym 1867. Gwasanaethodd fel ysgrifennydd mygedol i Gymdeithas y Gyfraith a'r Gymdeithas Addysg Gyfreithiol.

Ym 1869 cyhoeddodd Williams ei lyfr cyntaf, *The Appropriation of the Railways by the State*, y cyntaf o lawer o gyhoeddiadau a oedd yn ymwneud yn bennaf â phryderon cyfreithiol ac economaidd. Ym 1878 cafodd Williams yn ei benodi i swydd Ysgrifennydd y Comisiwn Brenhinol ar Ddamweiniau mewn Mwyngloddiau, gan ymchwilio i achosion lawer o drychinebau glofaol ar draws Cymru, Lloegr a'r Alban.

## Gyrfa wleidyddol
chwith|bawd|National Liberal ClubSafodd Williams yn etholaeth Penbedw fel yr ymgeisydd Rhyddfrydol yn etholiad cyffredinol 1880, ond fe fu'n aflwyddiannus yn ei ymgais i gael ei ethol. Ym 1882 fe gynigiodd sefydlu'r National Liberal Club, clwb i ŵyr bonheddig oedd yn cefnogi'r achos Rhyddfrydol; sefydlwyd y clwb yn swyddogol ym 1884 ac agorwyd adeiladau'r clwb ar Arglawdd y Tafwys ym 1887, lle mae'n sefyll o hyd (er bod hawl i ferched ymuno bellach).

Yn 1885 cafodd ei ethol yn Aelod Seneddol De Morgannwg gan dal y sedd tan 1895, pan gafodd ei drechu gan y Ceidwadwyr. Fel AS bu'n ymgyrchu dros gynrychiolaeth gyfrannol a diddymu Arglwyddi Etifeddol yn Nhŷ'r Arglwyddi. Roedd yn gefnogol iawn i  ddatgysylltu Eglwys Loegr yng Nghymru, yn aelod brwd o Gymru Fydd ac yn gefnogwr cryf i achos ymreolaeth i Gymru.

## Cyhoeddiadau
*The Appropriation of the Railways by the State London (1868)
*Hints to Honest Citizens on Going to Law Cassell & Co. (1885)
*How to Avoid Law Cassell & Co. (1888)

## Marwolaeth
Bu farw Williams yn ei gartref, Coed y Mwstwr, Llangrallo yn 77 mlwydd oed a rhoddwyd ei lwch i orwedd ym mynwent eglwys y plwyf.

## Cyfeiriadau
Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig
Categori:Genedigaethau 1834
Categori:Gwleidyddion y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1911
Categori:Rhyddfrydiaeth
Categori:Cyfreithwyr o Gymru
Castro de San Cibrao de Las

bawd|Castro de San Cibrao de Las
bawd|Lleoliad o fewn Galisia
Heneb  a phentref Celtaidd allan o garreg yw **Castro de San Cibrao Las** (hefyd: **A Ciudá**, **Lambrica**, **Lansbrica** a **Lanobrica**) sydd wedi'i leoli yn Galisia. Er bod y gwaith archaeolegol ar ei ganol, credir fod pobl wedi byw yma am 400 o flynyddoedd: rhwng 200 CC a 200 OC ac o bosib yn achlysurol ar adegau eraill..  Mae wedi'i leoli yn sir San Amaro, yn ne Galisia, sy'n un o wledydd ymreolaethol Sbaen. 

"Y Ddinas" yw'r enw lleol amdano a gellir cymharu hyn gyda Dinas Emrys, yng Ngogledd Cymru - sydd hefyd o'r un cyfnod. Mae'n debygol mai o'r olion Rhufeinig mwy diweddar a ddarganfuwyd ym mhentref bychan Eiras y daw'r enwau eraill, gan y canfuwyd yno olion o addoli'r dduwies Galiciaidd 'Bandua'; nodir hefyd y tebygrwydd i enw'r dduwies Geltaidd Brigantia (cofier am 'Brigetio' yn Hwngari (Green 1986 p. 161) a Bragança a Braga ym Mhortiwgal). 

O ran maint, mae'n eitha tebyg i'r olion Celtaidd yn Castro de Santa Trega, yng ngogledd Portiwgal, gyda'i arwynebedd yn 95,900 metr sgwâr..

Gwnaed yr arolwg cyntaf gan Cuevillas Florentino Lopez a Vicente Risco rhwng 1921 ac 1925.. Yn 1953 cydnabyddodd y Gynres Archaeolegol Genedlaethol fod y safle o bwysigrwydd cenedlaethol.  Pan ddechreuwyd clirio wyneb y pridd mewn cae cyfagos ar gyfer creu cae pêl-droed yn 1980, deuthpwyd ar draws ychwaneg o waliau a sylweddolwyd fod yr heneb yn anferthol.

## Mannau tebyg

Castro de Santa Trega (Galicia, España).jpg|Castro de Santa Trega yng ngogledd Portiwgal
Yr EiflLB12.JPG|Tre'r Ceiri, Gogledd Cymru
View east across Din Lligwy - geograph.org.uk - 755243.jpg|Din Lligwy, Ynys Môn, Cymru
Din Lligwy and Plas Lligwy - geograph.org.uk - 954723.jpg|Din Lligwy

## Lluniau eraill o Castro de San Cibrao de Las

Casa circular croa San Cibrao de Las.jpg|Un o dai y pentref
Reconstructed area of Castro de San Cibrao de Las.jpg|Rhodfa
Vista dunha casa patio na zona leste da antecroa do Castro de Las.JPG
Corpo de guardia da porta principal San Cibrao de Las.jpg|Mynedfa wedi'i hamddiffyn gan dyrau
Barrio leste Las lado norte detalle.JPG|Y rhan newydd, i'r gogledd-ddwyrain a ddarganfyddwyd yn ddiweddar

## Cyfeiriadau 
## Dolen allanol 
* Bywgraffiad o Pedro Álvarez de Sotomayor (Pedro Madruga) 

Categori:Henebion Galisia
Thomas Lewis (gwahaniaethu)

Mae nifer o bobl gyda'r enw **Thomas Lewis**, yn cynnwys:

* Thomas Lewis (AS Môn), (1821 – 2 Rhagfyr 1897)
* Thomas Lewis (Llanegwad) (18g), emynydd 
* Thomas Lewis (Llanwrda) (1759 -1842); hymn-writer
* Thomas Lewis (1823 -1900), Gweinidog gyda'r Bedyddwyr a llenor
* Thomas Lewis (1837 -1892), Independent minister and tutor
Gwenllian Morgan

**Gwenllian Elizabeth Fanny Morgan** (neu ar lafar **Miss Philip Morgan**) (9 Ebrill 1852 - 7 Tachwedd 1939) oedd y ferch gyntaf yng Nghymru i gael ei gwneud yn Faer (neu'n Faeres). Roedd yn hynafieithydd a chyhoeddodd lyfrau am ei hardal.

Fe'i ganed yn Nefynnog ar 9 Ebrill 1852, yn ferch i Philip Morgan a oedd yn gurad ym Mhenpont (1841-64) a'r Batel gerllaw Aberhonddu (1859-64); wedi hyn bu'n rheithor yn Llanhamlach o 1864 hyd at ei farw yn 1868, pan symudodd hithau i Aberhonddu.

Roedd Gwenllian yn flaenllaw iawn ym mywyd cyhoeddus ei thref a'i hardal, yn enwedig gydag addysg. Hi oedd y ferch gyntaf yng Nghymru i'w hethol ar gyngor trefol, a'r ferch gyntaf yng Nghymru i fod yn faer neu'n faeres, a hynny rhwng 1910-1 yn Aberhonddu.

Roedd cryn ddiddordeb ganddi mewn llenyddiaeth a chyfrannodd i gylchgronau hynafiaethol a olygid gan W. R. Williams o Dalybont-ar-Wysg. Syrthiodd mewn cariad gyda gwaith y bardd metaffisegol Cymreig yn yr iaith Saesneg Henry Vaughan (c. 17 Ebrill 1622 – 28 Ebrill 1695). Cydweithiodd gyda'r Americanes Louise Imogen Guiney (1861 - 1920) ar gyfrol o waith y bardd, gyda nodiadau bywgraffyddol a hanesyddol, a chyhoeddwyd hyn yn 1896. Ond bu farw'r ddwy cyn gorffen y gwaith a throsglwyddwyd golygyddiaeth y gyfrol i Dr F. E. Hutchinson.

Anrhydeddwyd Gwenllian gyda Gradd M.A. er anrhydedd iddi gan Brifysgol Cymru yn 1925. Bu farw yn Aberhonddu ar 7 Tachwedd 1939.

## Cyfeiriadau
*Y Bywgraffiadur Cymreig Ar-lein; Gwefan y Llyfrgell Genedlaethol

Categori:Genedigaethau 1852
Categori:Marwolaethau 1939
Categori:Beirniaid llenyddol o Gymru
Categori:Hynafiaethwyr o Gymru
Categori:Meiri
Categori:Pobl o Aberhonddu
Categori:Ysgolheigion benywaidd y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Ysgolheigion benywaidd yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Ysgolheigion Cymraeg o Gymru
Categori:Ysgolheigion Sasneg o Gymru
Categori:Pobl o Bowys
Eglwys Ddiwygiedig Efengylaidd yn Sweden

Sefydlwyd yr **Eglwys Ddiwygiedig Efengyglaidd yn Sweden** (Swedeg: **Evangelisk-reformerta kyrkan i Sverige**, **ERKIS**) drwy gymorth cenhadon *Mission to the World*, asiantaeth genhadol Eglwys Bresbyteraidd America. Mae ganddi ddwy eglwys yn Stockholm a Tranås. Daeth y ddwy yn rhan o henaduriaeth yr Eglwys Bresbyteraidd Efengylaidd yng Nghymru a Lloegr yn 2009.

Dechreuwyd y gwaith yn 2000 gan y Parch. Gary Johnson o Eglwys Bresbyteraidd America a'r Parch. David Bergmark, Swediad a hyfforddwyd yn yr Athrofa Ddiwynyddol Ddiwygiedig yn Jackson, Mississippi. Symudodd y Parch. Gary Johnson a'i deulu o Sweden a'r gwaith yn eglwys Tranås yn 2010.

Mae gan yr eglwys gysylltiadau â'r Eglwysi Diwygiedig Rhydd yn yr Iseldiroedd ac Eglwys Rydd yr Alban.

Cyffes Ffydd Westminster yw ei datganiad ffydd swyddogol.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*Eglwys Tranås 
*Eglwys Stockholm 

Categori:Efengyliaeth
Categori:Cristnogaeth yn Sweden
Wisgi bwrbon

Wisgi o Unol Daleithiau America a ddistyllir o fwydion corn yw **wisgi bwrbon**. Mae'n rhaid i'r mwydion fod o leiaf 51 y cant yn gorn, a'r gweddill yn frag a rhyg, ac fe'i roddir mewn casgenni derw golosg i aeddfedu. Nodweddir bwrbon gan ei flas melys, o ganlyniad i'w gynnwys uchel o gorn, yn aml gydag arwyddion o garamel, fanila, a derw. Ychwanegir cyflasau sbeis, ffrwyth, a mwg gan y broses o'i heneiddio mewn casgenni golosg. O ran ei olwg, gwerthfawrogir bwrbon am ei liw melyngoch cryf neu frown tywyll, nodwedd arall o ganlyniad i'r casgenni golosg.

Gellor olrhain hanes bwrbon yn ôl i wladychwyr Albanaidd a Sgot-Wyddelig yn nhalaith Kentucky yn niwedd y 19g, a ddechreuodd defnyddio corn, un o gnydau brodorol y Byd Newydd, i gynhyrchu wisgi. Mae'n debyg i'r enw darddu o Bourbon County yng "Ngwlad y Glaswellt Glas", un o ranbarthau daearyddol a diwylliannol y dalaith. Ers 1897, mae deddfau taleithiol a ffederal yn rheoli ansawdd a chynhyrchiad unrhyw wisgi a werthir dan yr enw bwrbon. Mae brandiau enwog yn cynnwys Jim Beam, Maker's Mark, Buffalo Trace, Wild Turkey, a Woodford Reserve.

Caiff y grawn corn eu malu a'u cymysgu â dŵr i greu breci, neu frag gwlyb. Ychwanegir burum i eplesu'r siwgwrau, gan greu frag alcoholaidd. Yna distyllir y brag i gynyddu'r cynnwys alcohol ac i grynodi'r blasau. Rhoddir y ddiod ddistyll hon mewn casgenni derw golosg i aeddfedu, gan adael i'r wisgi amsugno blas y dderw a datblygu ei liw nodweddiadol. Wedi'r broses heneiddio, hidlir a theneuir y bwrbon i sicrhau'r cynnwys alcohol cywir cyn ei botelu.

Yn debyg i fathau eraill o wisgi, yfir bwrbon mewn sawl ffordd: ar ei ben ei hun, heb gymysgydd nac iâ, i werthfawrogi ei flas yn llwyr; gydag iâ, i'w oeri a'i wanhau; neu mewn coctel, er enghraifft jwlep mint (bwrbon, siwgwr, dŵr, iâ, a mintys).

## Cyfeiriadau 
## Darllen pellach 
* Gerald Carson, *The Social History of Bourbon* (Lexington, Kentucky: The University Press of Kentucky, 2010).
* Michael R. Veach, *Kentucky Bourbon Whiskey: An American Heritage* (Lexington, Kentucky: The University Press of Kentucky, 2013).

Categori:Bwyd a diod yn yr Unol Daleithiau
Categori:Diwylliant Kentucky
Categori:Gwirodydd
Val Doonican

Canwr o Iwerddon oedd **Michael Valentine Doonican** (3 Chwefror 1927 – 2 Gorffennaf 2015).

Fe'i ganwyd yn Waterford, yn fab i Agnes (née Kavanagh) a John Doonican. Roedd yn aelod o'r grŵp The Four Ramblers.  Priododd Lynnette Rae ym 1962.

## Senglau
*"Walk Tall" (1964)
*"The Special Years" (1965)
*"Elusive Butterfly" (1966)
*"What Would I Be" (1966)
*"If The Whole World Stopped Loving" (1967)
*"Memories Are Made of This" (1967)
*"If I Knew Then What I Know Now" (1968)
*"Ring of Bright Water" (1968)

## Hunangofiant
**The Special Years* (1980) 
**Walking Tall* (1985)

Categori:Cantorion o Iwerddon
Categori:Genedigaethau 1927
Categori:Marwolaethau 2015
Rhisiart Iorwerth

Bardd o Langynwyd, Tir Iarll a flodeuodd rhwng 1510 ac 1570 oedd **Rhisiart Iorwerth** (enw barddol: **Rhisiart Fynglwyd**), a oedd yn fab i'r bardd Iorwerth Fynglwyd. Ef oedd athro cerdd Dafydd Benwyn. Roedd ei dad o Saint-y-brid, yng ngorllewin Bro Morgannwg.

Serch oedd thema ei gerddi cynnar, ac aeddfedodd i ganu cerddi mawl ar y pedwar mesur ar hugain, yn bennaf i uchelwyr ei ardal, sef Morgannwg, yn ogystal â Sir Frycheiniog a Sir Gaerfyrddin. Ceir amryw i Deulu'r Dwnn, yn enwedig i Ryffydd Dwnn o Ystrad Merthyr a'i fab Harri.

Yn ôl Griffith John Williams: ‘Efallai y mwyaf diddorol yw'r cywydd heddwch rhwng Syr Siors Herbert a Mr. Edward Mawnsel,’ ac mai Rhisiart Fynglwyd, a oroesodd Lewys Morgannwg, oedd yr ‘olaf o feirdd pwysig Morgannwg  yng nghyfnod y canu caeth.’

## Enghraifft o'i waith

Padell, a Chawell, a Chi,—a Chawnen,
::A Cheneu costawcci,
:A phren Yw, a phren Ewi,
:A Tharth y graig, a Thorth gri.

## Cyfeiriadau 
## Llyfryddiaeth
*Marwnad gan Dafydd Benwyn yn Llyfr Hir Llanharan, 131a;
gwaith Rhisiart Fynglwyd mewn amryw lsgr. yn Ll.G.C., yn arbennig Llawysgrif Llansteffan yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Aberystwyth 40
*E. Lhuyd, *Archaeologia Britannica* (1707), 263
*J. Gwenogvryn Evans, *Reports on Manuscripts in the Welsh Language* (Historical Manuscripts Commission, 1898–1910) ii, 499, etc.
*G. J. Williams, *Traddodiad Llenyddol Morgannwg* (1948)

Categori:Beirdd Cymraeg
Categori:Beirdd yr Uchelwyr
Categori:Genedigaethau'r 16eg ganrif
Categori:Llenorion yr 16eg ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau'r 1570au
Categori:Pobl o Fro Morgannwg
Cyffug

bawd|Cyffug
Melysfwyd a wneir o fenyn, siwgr, llaeth a chyflasynnau yw **cyffug**. Caiff y cymysgedd ei goginio i'r cam pêl feddal. Ychwanegir menyn wrth iddo oeri, a'i guro gan greu ansawdd lefn a meddal. Fe'i arllwysir i badell, a'i dorri'n sgwariau. Weithiau defnyddir hufen sur yn lle menyn a llaeth. Siocled yw'r prif gyflasyn gan amlaf, ond gellir hefyd ddefnyddio hufen malws melys, menyn pysgnau, fanila, sudd masarn, neu fenyn caramel. Weithiau cymysgir cnau neu resins i mewn i'r cyffug.

## Cyfeiriadau 
Categori:Melysfwydydd
Callum McCaig

Gwleidydd o'r Alban yw **Callum McCaig** (ganwyd 6 Ionawr 1985) a etholwyd yn Aelod Seneddol  yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015 dros Dde Aberdeen; mae'r  etholaeth yn Aberdeen a Swydd Aberdeen, yr Alban. Mae Callum McCaig yn cynrychioli SNP yn  Nhŷ'r Cyffredin. Bu'n Arweinydd Cyngor Sir Aberdeen rhwng 2011 a 2012.

Fe'i aned yng Nghaeredin ond symudodd ychydig wedyn i Aberdeen. Derbyniodd Radd Meistr (gydag Anrhydedd) ym Mhrifysgol Caeredin.

## Etholiad 2015
Yn Etholiad Cyffredinol 2015 enillodd Plaid Genedlaethol yr Alban 56 allan o 59  sedd yn yr Alban. Yn yr etholiad hon, derbyniodd Callum McCaig 20,221 o bleidleisiau, sef 41.6% o'r holl  bleidleisiau a fwriwyd, sef gogwydd o +29.8 ers etholiad 2015 a mwyafrif o 7,230 pleidlais.

## Gweler hefyd
*Alex Salmond
*Margo MacDonald
*Margaret Ewing
*Nicola Sturgeon

## Cyfeiriadau
Categori:Aelodau Senedd yr Alban
Categori:Genedigaethau 1985
Categori:Gwleidyddion Albanaidd yr 21ain ganrif
Categori:Gwleidyddion Plaid Genedlaethol yr Alban
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Caeredin
Pietralata

Ffilm Eidalaidd ydy ***Pietralata*** (sef "*Pietralata*") (2003), sy'n serennu Gianni Leacche a Benedicta Boccoli. Cafodd y ffilm ei saethu yn 2007 yn y Pietralata sef ardal o Rufain, yn rhan ddwyreiniol y ddinas.;

## Stori 
Mae Edward a Giancarlo yn hen ffrindiau sydd am fod yn actorion ac sy'n cael eu haduno ar ôl blynyddoedd lawer ac yn dal yn benderfynol o wireddu eu breuddwyd.

Maent yn sylweddoli aneffeithlonrwydd y diwydiant ffilm a hefyd mae ganddyn nhw broblemau personol: mae Edward yn disgyn i mewn i iselder ysbryd ac mae teulu Giancarlo yn dymuno iddo fod yn yrrwr tacsi. Mae sefyllfa'r ddau ffrind yn cael ei leddfu pan maen nhw'n cyfarfod dwy ferch: Lucrezia a Francesca.

## Serennu 
* Benedicta Boccoli: Lucrezia
* Carla Magda Capitanio: Francesca
* Claudio Botosso: Edoardo
* Massimo Bonetti: Giancarlo
* Edoardo Velo

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau 2008
Categori:Ffilmiau drama Eidaleg o'r Eidal
Mike Weir

Gwleidydd o'r Alban yw **Mike Weir** (ganwyd 24 Mawrth 1957) a oedd yn Aelod Seneddol dros Angus rhwng 2015 a 2017; mae'r  etholaeth yn Angus a Dundee, yr Alban. Mae Mike Weir yn cynrychioli Plaid Genedlaethol yr Alban yn  Nhŷ'r Cyffredin. Ef yw Prif Chwil yr SNP yn San Steffan.

## 2001-2010
Fe'i etholwyd yn Aelod Seneddol yn gyntaf yn 2001 ac ef oedd Llefarydd yr SNP dros Ddiwydiant. Yn 2005 daliodd ei afael yn ei sedd. Ychwanegwyd 'Ynni a'r Amgylchedd' at ei bortffolio, a gweithiodd yn ddiwyd ar faterion a oedd yn ymwneud a'r Swyddfa Bost.

## Etholiad 2015
Yn Etholiad Cyffredinol 2015 enillodd Plaid Genedlaethol yr Alban 56 allan o 59  sedd yn yr Alban. Yn yr etholiad hon, derbyniodd Mike Weir 24130 o bleidleisiau, sef 54.2% o'r holl  bleidleisiau a fwriwyd, sef gogwydd o +14.7 ers etholiad 2015 a mwyafrif o 11230 pleidlais.

## Gweler hefyd
*Alex Salmond
*Margo MacDonald
*Margaret Ewing
*Nicola Sturgeon

## Cyfeiriadau
Categori:Aelodau Senedd yr Alban
Categori:Genedigaethau 1957
Categori:Gwleidyddion Albanaidd yr 21ain ganrif
Categori:Gwleidyddion Plaid Genedlaethol yr Alban
Corri Wilson

Gwleidydd o'r Alban yw **Corri Wilson** (ganwyd 11 Ebrill 1965) a oedd yn Aelod Seneddol dros Ayr, Carrick a Cumnock rhwng 2015 a 2017; mae'r  etholaeth yn Nwyrain Swydd Ayr, Gogledd Swydd Ayr a De Swydd Ayr, yr Alban. Roedd hi'n cynrychioli Plaid Genedlaethol yr Alban yn  Nhŷ'r Cyffredin.

Bu'n weithiwr cymdeithasol am ddeg mlynedd ac yna i Adran Pensiynnau'r Llywodraeth a'r elusen Bernados. Yna bu'n gweithio gyda charcharorion.

Yn etholiadau sirol 2012, etholwyd Wilson ar Gyngor Swydd Ayr, ar gyfer ward y Dwyrain.

## Etholiad 2015
Yn Etholiad Cyffredinol 2015 enillodd Plaid Genedlaethol yr Alban 56 allan o 59  sedd yn yr Alban. Yn yr etholiad hon, derbyniodd Corri Wilson 25492 o bleidleisiau, sef 48.8% o'r holl  bleidleisiau a fwriwyd, sef gogwydd o +30.8 ers etholiad 2015 a mwyafrif o 11265 pleidlais.

## Gweler hefyd
*Alex Salmond
*Margo MacDonald
*Margaret Ewing
*Nicola Sturgeon

## Cyfeiriadau
Categori:Aelodau Senedd yr Alban
Categori:Genedigaethau 1965
Categori:Gwleidyddion Albanaidd yr 21ain ganrif
Categori:Gwleidyddion Plaid Genedlaethol yr Alban
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Kirsty Blackman

Gwleidydd o'r Alban yw **Kirsty Blackman** (Kirsty West, cyn priodi) (ganwyd 20 Mawrth 1986) a etholwyd yn Aelod Seneddol yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015 dros Ogledd Aberdeen; mae'r  etholaeth yn Aberdeen a Swydd Aberdeen, yr Alban. Mae Kirsty'n cynrychioli Plaid Genedlaethol yr Alban yn  Nhŷ'r Cyffredin.

## Etholiad 2015
Yn Etholiad Cyffredinol 2015 enillodd Plaid Genedlaethol yr Alban 56 allan o 59  sedd yn yr Alban. Yn yr etholiad hon, derbyniodd  24,793 o bleidleisiau, sef 56.4% o'r holl  bleidleisiau a fwriwyd, sef gogwydd o +34.2 ers yr etholiad diwethaf yn  2015, a mwyafrif o 13,396 pleidlais.

## Gweler hefyd
*Alex Salmond
*Margo MacDonald
*Margaret Ewing
*Nicola Sturgeon

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Manylion llawn ar Google Books

Categori:Aelodau Senedd yr Alban
Categori:Genedigaethau 1986
Categori:Gwleidyddion Albanaidd yr 21ain ganrif
Categori:Gwleidyddion Plaid Genedlaethol yr Alban
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Eilidh Whiteford

Gwleidydd o'r Alban yw **Eilidh Whiteford** (ganwyd 24 Ebrill 1969) a oedd yn Aelod Seneddol  dros Banff a Buchan rhwng 2015 a 2017; mae'r  etholaeth yn Aberdeen a Swydd Aberdeen, yr Alban. Mae Eilidh Whiteford yn cynrychioli Plaid Genedlaethol yr Alban yn  Nhŷ'r Cyffredin.

Fe'i ganwyd yn Aberdeen a'i phriod yw Stephen Smith. Gweithiodd am rai blynyddoedd fel Darlithwraig ym Mhrifysgol Glasgow ac yna fel rheolwraig elusen ''Scottish Carers' Alliance* ac *Oxfam''.

## Etholiad 2010
Wedi ei hethol yn Etholiad Cyffredinol 2010, fe'i gwnaed yn Llefarydd dros Fwyd, Pysgota a Materion Gwledig.

## Etholiad 2015
Yn Etholiad Cyffredinol 2015 enillodd Plaid Genedlaethol yr Alban 56 allan o 59  sedd yn yr Alban. Yn yr etholiad hon, derbyniodd Eilidh Whiteford 27487 o bleidleisiau, sef 60.2% o'r holl  bleidleisiau a fwriwyd, sef gogwydd o +19 ers etholiad 2015 a mwyafrif o 14339 pleidlais.

## Gweler hefyd
*Alex Salmond
*Margo MacDonald
*Margaret Ewing
*Nicola Sturgeon

## Cyfeiriadau
Categori:Aelodau Senedd yr Alban
Categori:Genedigaethau 1969
Categori:Gwleidyddion Albanaidd yr 21ain ganrif
Categori:Gwleidyddion Plaid Genedlaethol yr Alban
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Categori:Pobl o Aberdeen
Eglwys Bresbyteraidd Efengylaidd yng Nghymru a Lloegr

Enwad Cristnogol Diwygiedig ac efengylaidd ceidwadol yw'r **Eglwys Bresbyteraidd Efengylaidd yng Nghymru a Lloegr** (Saesneg: **Evangelical Presbyterian Church in England and Wales**, **EPCEW**), â'i egwlysi yng Nghymru, Lloegr a Sweden.

## Hanes yn Lloegr 
Ym 1986, cynhaliwyd cynhadledd Bresbyteraidd mewn un o gapeli Eglwys Rydd yr Alban yn Llundain, lle y cynigiwyd gweledigaeth am enwad Presbyteraidd newydd yn Lloegr a fyddai'n ffyddlon i'r Ysgrythurau ac yn glynu wrth Gyffes Ffydd Westminster. O ganlyniad, sefydlwyd y Gymdeithas Bresbyteraidd yn Lloegr ym 1987 o blith sawl eglwys a grŵp Cristnogol bach, wedi'i ddilyn gan ymdrechion i sefydlu eglwysi newydd. Ym 1991, ffurfiwyd henaduriaeth dros dro ag eglwysi yn Blackburn, Caergrawnt, Chelmsford, Durham a Hull er mwyn anelu at sefydlu'r enwad newydd. Gwireddwyd hyn ym 1996, gan ddwyn yr enw, yr Eglwys Bresbyteraidd Efengylaidd yng Nghymru a Lloegr.

## Datblygiadau yng Nghymru 
Yn 2000, derbyniwyd dau gapel yng Nghaerdydd i'r enwad, Immanuel a Bethel. Yn fwy diweddar, mae capel yn y Barri wedi ymaelodu hefyd.

## Cyrff rhyngwladol 
Ynghyd ag Eglwys Rydd yr Alban ac Eglwys Rydd Barhaus yr Alban, un o dri aelod o Gynhadledd Ryngwladol Eglwysi Diwygiedig o Brydain Fawr ydyw, ac mae'n un o saith enwad Cristnogol yn Ewrop a sefydlwyd Cynhadledd Eglwysi Diwygiedig Ewrop.

## Eglwysi 
Yn 2015, mae gan yr enwad 17 o eglwysi yn:
### Cymru
* Y Barri 
* Caerdydd, "Bethel" 
* Caerdydd, "Immanuel"  
### Lloegr
* Blackburn a Ribchester 
* Bury St Edmunds 
* Caergrawnt 
* Chelmsford 
* Cheltenham 
* Cheltenham, Gogledd
* Durham 
* Gateshead 
* Hexham 
* Hull 
* Sheffield 
* Solihull 

### Sweden
* Tranås 
* Stockholm  

## Cyhoeddiadau
Mae'r enwad yn cyhoeddi cylchgrawn *The Presbyterian Network* yn y gwanwyn a'r hydref, sydd yn cynnwys erthyglau diwinyddol a bugeiliol a newyddion am ei heglwysi.

## Cyfeiriadau 
Categori:Cristnogaeth yng Nghymru
Categori:Cristnogaeth yn Lloegr
Categori:Presbyteriaeth
Categori:Efengyliaeth
Calum Kerr

Gwleidydd o'r Alban yw **Calum Robert Kerr** (ganwyd 5 Ebrill 1972) a oedd yn Aelod Seneddol dros Swydd Berwick, Roxburgh a Selkirk rhwng 2015 a 2017; mae'r  etholaeth yn Dumfries a Galloway, Gororau'r Alban a De Swydd Lanark, yr Alban. Roedd Calum Kerr yn cynrychioli Plaid Genedlaethol yr Alban yn  Nhŷ'r Cyffredin, ac yn ei gyfnod yno roedd yn Llefarydd yr SNP dros Yr Amgylchedd a Materion Cefn Gwlad.

## Etholiad 2015
Yn Etholiad Cyffredinol 2015 enillodd Plaid Genedlaethol yr Alban 56 allan o 59  sedd yn yr Alban. Yn yr etholiad hon, derbyniodd Calum Kerr 20145 o bleidleisiau, sef 36.6% o'r holl  bleidleisiau a fwriwyd, sef gogwydd o +27.4 ers etholiad 2015 a mwyafrif o 328 pleidlais. Cyn hynny, ac ers 1965, bu'r etholaeth yn greigle i'r Democratiaid Rhyddfrydol.

## Gweler hefyd
*Alex Salmond
*Margo MacDonald
*Margaret Ewing
*Nicola Sturgeon

## Cyfeiriadau
Categori:Aelodau Senedd yr Alban
Categori:Genedigaethau 1972
Categori:Gwleidyddion Albanaidd yr 21ain ganrif
Categori:Gwleidyddion Plaid Genedlaethol yr Alban
Eglwys y Crwys

Capel Cristnogol yn Heol Richmond, Caerdydd, yw **Eglwys y Crwys**. 'Capel Heol y Crwys' oedd yr enw gwreiddiol ac fe'i cynlluniwyd gan y pensaer J.H. Phillips a'i godi ym 1899. Mae'r adeilad hwnnw bellach yn fosg. Mae cyfrol 24 tudalen o hanes yr achos wedi ei chyhoeddi.

Symudwyd yr achos i'r safle newydd ar Heol Richmond (Cyfesurynnau'r OS: ST187772) ym 1988. Roedd yr adeilad yn wreiddiol yn berchen i'r Gwyddonwyr Cristnogol.

Yn ystod canol yr 20g byddai mynychwyr Capel y Crwys yn mynd i gymdeithasu yn Tŷ'r Cymry yn 11, Gordon Rd, wedi cyfarfodydd ar nos Sul.

## Gweler hefyd
*Addoldai Cymraeg Caerdydd

## Llyfryddiaeth
*Owen, D. Huw, *Capeli Cymru* (Talybont: Y Lolfa, 2005), tt.50–1

## Cyfeiriadau
Categori:Addoldai Caerdydd
Categori:Capeli Caerdydd
Philippa Whitford

Gwleidydd a llawfeddyg o'r Alban yw **Philippa Whitford** (ganwyd 24 Rhagfyr 1958) a etholwyd yn Aelod Seneddol  yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015 dros Ganol Swydd Ayr. Cafodd ei hailethol yn 2017 a 2019. Mae'r etholaeth yn cynnwys rhan o'r siroedd: Dwyrain Swydd Ayr, Gogledd Swydd Ayr a De Swydd Ayr. Mae Philippa Whitford yn cynrychioli Plaid Genedlaethol yr Alban yn Nhŷ'r Cyffredin.

Yn ddeg oed, symudodd o Belfast, Gogledd Iwerddon i'r Alban. Fe'i haddysgwyd yn Llundain ac yn Milngavie, Dwyrain Swydd Dunbarton cyn cwbwlhau cwrs meddygaeth yn Glasgow. Gweithiodd am dros 18 mlynedd fel conyltant yn Crosshouse Hospital cyn symud i wleidyddiaeth. Am flwyddyn a hanner gweithiodd yn un o ysbytai'r Cenhedloedd Unedig yn Llain Gaza. Mae bellach yn byw yn Troon yn yr Alban.

Dyfnahodd ei gweledigaeth a'i hymgyrchu gwleidyddol yn ystod Refferendwm annibyniaeth i'r Alban, 2014.

Hi yw'r llefarydd y PGA ar ran iechyd mewn San Steffan.

## Etholiad 2015
Yn Etholiad Cyffredinol 2015 enillodd Plaid Genedlaethol yr Alban 56 allan o 59  sedd yn yr Alban. Yn yr etholiad hon, derbyniodd Philippa Whitford 26999 o bleidleisiau, sef 53.2% o'r holl  bleidleisiau a fwriwyd, sef gogwydd o +34.1 ers etholiad 2015 a mwyafrif o 13589 pleidlais.

## Gweler hefyd
*Alex Salmond
*Margo MacDonald
*Margaret Ewing
*Nicola Sturgeon

## Cyfeiriadau
Categori:Aelodau Senedd yr Alban
Categori:Genedigaethau 1958
Categori:Gwleidyddion Albanaidd yr 21ain ganrif
Categori:Gwleidyddion Plaid Genedlaethol yr Alban
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Categori:Pobl o Glasgow
Paul Monaghan

Gwleidydd o'r Alban yw **Paul Monaghan** (ganwyd 11 Tachwedd 1966) a etholwyd yn Aelod Seneddol  yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015 dros Caithness, Sutherland ac Easter Ross; mae'r  etholaeth yn Ucheldir yr Alban, yr Alban. Cynrychiola Blaid Genedlaethol yr Alban yn  Nhŷ'r Cyffredin.

Fe'i ganed ym Montrose cyn symud gyda'i deulu i Inverness, yn ddwy oed. Derbyniodd Radd Cyntaf gydag anrhydedd ym Mhrifysgol Sterling am waith ar Gymdeithaseg a Seicoleg, cyn cwbwlhau Doethuriaeth mewn Polisiau Cymdeithasol. Mae'n aelod o Gymdeithas Seicoleg Prydain a Chymrawd o Sefydliad Arweinyddiaeth a Rheolaeth (*Institute of Leadership and Management*)..

Monaghan oedd sefydlydd ymgyrch Ucheldir yr Alban dros Refferendwm annibyniaeth i'r Alban, 2014. Ar hyn o bryd mae'n byw yn Contin, Swydd Ross gyda'i deulu. Bu'n aelod o'r SNP er 1994.

## Etholiad 2015
Yn Etholiad Cyffredinol 2015 enillodd Plaid Genedlaethol yr Alban 56 allan o 59  sedd yn yr Alban. Yn yr etholiad hon, derbyniodd Paul Monaghan 15831 o bleidleisiau, sef 46.3% o'r holl  bleidleisiau a fwriwyd, sef gogwydd o +27.1 ers etholiad 2015 a mwyafrif o 3,844 pleidlais.

## Gweler hefyd
*Alex Salmond
*Margo MacDonald
*Margaret Ewing
*Nicola Sturgeon

## Cyfeiriadau
Categori:Aelodau Senedd yr Alban
Categori:Genedigaethau 1966
Categori:Gwleidyddion Albanaidd yr 21ain ganrif
Categori:Gwleidyddion Plaid Genedlaethol yr Alban
Ronnie Cowan

Gwleidydd o'r Alban yw **Ronnie Cowan** (ganwyd 6 Medi 1959) a etholwyd yn Aelod Seneddol  yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015 dros Inverclyde; mae'r  etholaeth yn sir Inverclyde, yr Alban. Mae Ronnie Cowan yn cynrychioli Plaid Genedlaethol yr Alban yn  Nhŷ'r Cyffredin.

Mae'n fab i'r pêl-droediwr Jimmy Cowan a arferai chwarae fel gôl-geidwad i Greenock Morton a Thîm pêl-droed cenedlaethol Yr Alban.

## Etholiad 2015
Yn Etholiad Cyffredinol 2015 enillodd Plaid Genedlaethol yr Alban 56 allan o 59  sedd yn yr Alban. Yn yr etholiad hon, derbyniodd Ronnie Cowan 24585 o bleidleisiau, sef 55.1% o'r holl  bleidleisiau a fwriwyd, sef gogwydd o +37.6 ers etholiad 2015 a mwyafrif o 11063 pleidlais.

## Gweler hefyd
*Alex Salmond
*Margo MacDonald
*Margaret Ewing
*Nicola Sturgeon
*Humza Yousaf

## Cyfeiriadau
Categori:Aelodau Senedd yr Alban
Categori:Inverclyde
Categori:Genedigaethau 1959
Categori:Gwleidyddion Albanaidd yr 21ain ganrif
Categori:Gwleidyddion Plaid Genedlaethol yr Alban
Danny Ward

Pêl-droediwr o Gymru yw **Daniel "Danny" Ward** (ganwyd 22 Mehefin 1993) sy'n chwarae fel gôl-geidwad i Aberdeen ac i dîm cenedlaethol Cymru.

## Gyrfa clwb
### Wrecsam
Dechreuodd Ward ei yrfa gydag academi Wrecsam gan arwyddo â'r clwb yn 2007 pan yn 14-mlwydd-oed. Symudodd i Tamworth ar fenthyg yn ystod tymor 2010-11 gan wneud un ymddangosiad.

### Lerpwl
Ar 30 Ionawr 2012 arwyddodd Ward gyda Lerpwl am ffi o £100,000. Wedi cyfnod ar fenthyg gyda Morecambe ym mis Mai 2015 ymunodd ag Aberdeen ar fenthyg ym mis Mehefin 2015.

### Aberdeen
Gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf i Aberdeen ar 2 Gorffennaf 2015 yn erbyn FK Shkëndija yn rownd rhagbrofol gyntaf Cynghrair Europa UEFA.

## Gyrfa ryngwladol
Mae Ward wedi cynrychioli  Cymru dan 21,  dan 19 a  dan 17 a cafodd ei alw i garfan llawn  Cymru am y tro cyntaf ar gyfer y gêm gyfeillgar yn erbyn  Y Ffindir ar 16 Tachwedd 2013 lle roedd yn un o'r eilyddion.

## Ystadegau ei yrfa 
## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1993
Categori:Pobl o Wrecsam
Categori:Pêl-droedwyr o Gymru
Categori:Pêl-droedwyr rhyngwladol Cymru
Categori:Pobl o Wrecsam