Northern Soul

350px|alt=Ffotograff o fathodyn o'r 1970au gyda dwrn du symbol 'Black Power' a'r ddraig goch o fewn cylch gyda'r geiriau 'Soul Wales'|bawd|Bathodyn o'r 1970au. Daeth symbol y dwrn du *Black Power* yn logo i *Northern Soul* er i bron cyfan o'r dilynwyr fod yn bobl wyn. Roedd y gerddoriaeth a'r ffasiynau’n boblogaidd iawn yng Ngogledd Cymru..
Mae **Northern Soul** yn is-ddiwylliant cerddorol a dawns yn seiliedig ar recordiau gan grwpiau a chantorion Americanaidd duon. Fel arfer mae recordiau *Northern Soul* o'r 1960au gyda churiad cyflym yn addas ar gyfer dawnsio egnïol ac acrobataidd.

Roedd yn boblogaidd iawn ymhlith pobl ifanc, dosbarth gweithiol yng Ngogledd a Chanolbarth Lloegr a Gogledd Cymru yn y 1970au.

## Datblygiad
Datblygodd *Northern Soul* ar ddiwedd y 1960au. Arhosodd recordiau gyda geiriau ag enaid emosiynol, curiad dawns trwm a tempo cyflym yn boblogaidd yng nghlybiau dawns Gogledd Lloegr. Ni dilynwyd y ffasiynau diweddaraf wrth i steil cerddoriaeth Soul Americaniad newid gyda ffasiynau tua *Funk* a *Disco*.

Defnyddiwyd yr enw *Northern Soul* ar ddechrau'r 1970au i ddisgrifio'r dewis o recordiau a'r steil o ddawnsio mewn clybiau fel *The Torch* yn Stoke-on-Trent, y *Twisted Wheel* ym Manceinion, *Blackpool Mecca* ac yn bennaf *The Wigan Casino*.

Daeth recordiau sengl 7 modfedd prin o dechrau'r 1960au gan labeli bach nad oedd wedi bod yn llwyddiannau masnachol yn gasgliadwy iawn. Cystadlodd DJ's y clybiau i ddod o hyd i recordiau nad oedd neb arall wedi llwyddo cael gafael arnynt.

## Dawnsio 
Datblygodd steil o ddawnsio acrobataidd iawn wedi'i ysbrydoli gan grwpiau a chantorion fel *Little Anthony & the Imperials* a Jackie Wilson. Roedd y dawnswyr yn dawnsio'n unigol heb bartner neu hyd yn oed cymryd fawr o sylw o ddawnswyr o'u hamgylch. Yn wahanol i'r arfer ar gyfer pobl ifanc, y dawnsio oedd peth pwysicach y noson yn hytrach na chyfarfod cariadon. Hefyd yn groes i'r arfer, dynion oedd y dawnswyr mwyaf brwdfrydig a'r mwyafrif presennol.

Roedd sbinio yn rhan bwysig o'r steil dawns gyda'r dawnswyr gorau'n gwneud ciciau uchel, fflipiau a dropio i'r llawr yn acrobataidd iawn. Roedd y cyffur amffetamin *(speed)* yn gymorth i lawer o'r dawnswyr gael egni ychwanegol drwy'r nos a'r bore canlynol (roedd nosweithiau'r Wigan Casino, er enghraifft, yn mynd ymlaen tan 8am y bore canlynol).

## Dillad
Roedd steil penodol o wisgo gyda dillad llydan yn gysylltiedig â'r gerddoriaeth. Y mwyaf nodweddiadol o'r steil oedd trowsus llydan 'Oxford Bags' - hyd at 30 modfedd o led. Hefyd roedd festiau, crysiau 'Ben Sherman', cotiau a sgertiau hir ac esgidiau lledr 'brogue' yn cael eu gwisgo.  Roedd yr esgidiau 'brogues' gyda gwadnau lledr yn arbennig o addas ar gyfer llithro'r traed ar y llawr dawns bren. Weithiau roedd powdr talc yn cael ei daflu dros y llawr i'w wneud yn fwy llithrig.

Gan fod y nosweithiau dawnsio yn parhau dros nôs tan y diwrnod wedyn roedd y dawnswyr yn aml yn mynd a bag ar gyfer newid dillad gyda nhw. Addurnwyd y bagiau gyda bathodynnau crwn gydag enwau'r wahanol glybiau a symbol y dwrn du.

## Adfywiad
Erbyn diwedd y 1970au roedd *Northern Soul* yn colli'i boblogrwydd a chynhaliwyd noson olaf y *The Wigan Casino* ym 1981. Mae'r gerddoriaeth a'r steil dawns wedi mwynhau adfywiad o ddiddordeb yn yr 21ain ganrif gyda ffilmiau fel *Northern Soul* (2014) a *Soulboy* (2010), rhaglenni dogfen, nosweithiau aduniadau ac hyd yn oed sîn *Northern Soul* ymhlith pobl ifanc yn Japan.

### Clasuron *Northern Soul* - detholiad y DJ Kev Roberts
----
* *Do I Love You (Indeed I Do) *- Frank Wilson 
* *Out on the Floor* - Dobie Gray 
* ''You Didn't Say a Word *- Yvonne Baker
* *The Snake* - Al Wilson 
* *Long After Tonight is Over* - Jimmy Radcliffe 
* *Seven Day Lover* - James Fountain 
* *You Don't Love Me* - Epitome of Sound 
* *Looking for You* - Garnet Mimms 
* *If That's What You Wanted* - Frankie Beverly & the Butlers
* *Seven Days Too Long *- Chuck Wood 
* *The Right Track* - Billy Butler 
* *Stick By Me Baby* - Salvadors 
* *I Really Love You* - Tomangoes
* *Time Will Pass You By* - Tobi Legend 
* *Landslide* - Tony Clarke 
* *Too Late'' - Larry Williams & Johnny 'Guitar' Watson 
* ''You Don't Know Where Your Interest Lies* - Dana Valery 
* *Walking Up a One Way Street* - Willie Tee 
* *If You Ever Walk Out of My Life* - Dena Barnes
* *There's a Ghost in My House'' - R. Dean Taylor

### Dewis DJ Richard Searling o'i hoff recordiau *Northern Soul*
----
* The Salvadors: *Stick By Me Baby* -  Wiseworld (1967)
* Chubby Checker: Y''ou Just Don't Know (What You Do To Me Girl)* - Cameo Parkway (1965)
* Linda Jones: *I Just Can't Live My Life (Without You Babe)* - Warner Seven Arts 45 (1968)
* Gloria Jones: *Tainted Love* - Champion 45 (1965)
* Yvonne Baker: *You Didn't Say A Word* - Parkway 45 (1967)
* The Vel Vets: *Got To Find Me Somebody* - 20th Century 45 (1966)
* Marvin Gaye: *Love Starved Heart (It's Killing Me)* - Tamla 45 (1966)
* Tony Clarke: *Landslide ''US'- Chess 45 (1966)
* The Charades: The Key To My Happiness* - MGM 45 (1968)
* The Dells: *Run For Cover* - Cadet 45 (1968)

## Dolenni 
* Wigan Casino yn y 1970au ar YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=7Ygo4FbVluI
* Northern Soul ar Ynys Môn, ddoe a heddiw, ar YouTube https://www.youtube.com/watch?v=qSBkTlwTPjE
* Noson *Northern Soul*, Biwmares, 2011 ar Youtube: https://www.youtube.com/watch?v=3E21GMoGNHU
* Noson *Northern Soul'' yn Neuadd y Dref Llandudno, 2008 ar YouTube https://www.youtube.com/watch?v=JJZZzveoY10

## Cyfeiriadau
Categori:Cerddoriaeth Cymru
Categori:Diwylliant Cymru
Northern Soul
Northern Soul