Gene Wilder

Actor, awdur a digrifwr  o'r Unol Daleithiau oedd **Jerome Silberman**, a adwaenir yn broffesiynol fel **Gene Wilder** (11 Mehefin 1933 – 29 Awst 2016).

Cychwynnodd Wilder ei yrfa ar lwyfan a gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf ar sgrîn yn y gyfres deledu *Armstrong Circle Theatre* yn 1962. Ei rhan cyntaf ar ffilm oedd portreadu gwystl yn y ffilm *Bonnie and Clyde* (1967), ei brif rhan cyntaf oedd fel Leopold Bloom yn y ffilm film *The Producers* (1968) a cafodd enwebiad Gwobrau Academi am yr Actor Cefnogol Gorau. Dyma oedd y cyntaf o sawl cydweithrediad gyda'r ysgrifennwr/cyfarwyddwyr Mel Brooks, yn cynnwys *Blazing Saddles* (1974) a *Young Frankenstein*, a cyd-ysgrifennwyd gan Wilder, gan ennill enwebiad Gwobrau'r Academi i'r ddau am Sgript Ffilm Addasiedig Gorau. Roedd Wilder yn adnabyddus am ei bortread o Willy Wonka yn *Willy Wonka & the Chocolate Factory* (1971) a'i bedwar ffilm gyda Richard Pryor: *Silver Streak* (1976), *Stir Crazy* (1980), *See No Evil, Hear No Evil* (1989), a *Another You* (1991). Cyfarwyddodd ac ysgrifennodd Wilder sawl ffilm ei hun yn cynnwys *The Woman in Red* (1984).

Ei drydydd gwraig oedd yr actores Gilda Radner, a serennodd gyda hi mewn tri ffilm. O ganlyniad i'w marwolaeth o ganser yr ofari, daeth yn weithgar gyda chodi ymwybyddiaeth o ganser a'i driniaeth gan helpu i ffurfio Canolfan Canfod Canser Ofaraidd Gilda Radner yn Los Angeles a cyd-ffurfio Gilda's Club.

Yn dilyn ei gwaith actio mwyaf diweddar yn 2003, trodd Wilder ei sylw at ysgrifennu. Ysgrifennodd gofiant yn 2005, *Kiss Me Like a Stranger: My Search for Love and Art*; casgliad o storiau, *What Is This Thing Called Love?* (2010); a'r nofelau *My French Whore* (2007), ''The Woman Who Wouldn't* (2008) a *Something to Remember You By* (2013).

## Gwaith
### Ffilm
### Teledu
* Llais ar gyfer darn *The Electric Company'* o *The Adventures of Letterman* (60 pennod, 1972–1977)
**Something Wilder* (1994–1995)
**Will & Grace* Penodau "Boardroom and a Parked Place" (2002) a "Sex, Losers & Videotape" (2003); (Seren wadd – Mr. Stein)

### Llwyfan
* *The Complaisant Lover* (Broadway, 1962)
* *Mother Courage and Her Children* (Broadway, 1963)
* *One Flew Over the Cuckoo's Nest* (Broadway, 1963)
* *The White House* (Broadway, 1964)
* *Luv* (Broadway, 1966)
* *Laughter on the 23rd Floor* (Llundain, 1996)

### Rhaglenni dogfen
* "Expo: Magic of the White City" (2005)

### Cyhoeddiadau
* Piver, M. Steven and Gene Wilder. *Gilda's Disease: Sharing Personal Experiences and a Medical Perspective on Ovarian Cancer*. Broadway Books, 1998. ISBN 0-7679-0138-X
* Wilder, Gene. *Kiss Me Like a Stranger: My Search for Love and Art''. St. Martin's Press, 2005. ISBN 0-312-33706-X
* Wilder, Gene. *My French Whore*. St. Martin's Press, 2007. ISBN 0-312-36057-6
* Wilder, Gene. ''The Woman Who Wouldn't''. St. Martin's Press, 2008. ISBN 0-312-37578-6
* Wilder, Gene. *What Is This Thing Called Love?*. St. Martin's Press, 2010. ISBN 978-0-312-59890-7
* Wilder, Gene. *Something to Remember You By*. St. Martin's Press, 2013. ISBN 9780312598914

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion ffilm o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1933
Categori:Marwolaethau 2016
Categori:Anffyddwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyfarwyddwyr ffilm o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl fu farw o glefyd Alzheimer
Categori:Milwyr Byddin yr Unol Daleithiau