1856 yng Nghymru

bawd|250px|Cyfrol 1, Rhif 2 O Gylchgrawn Urdd Ddyngarol y Gwir Iforiaid, bu farw ei sylfaenydd Thomas Robert Jones ym 1855
Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn **1856** i '''Gymru a'i phobl'*.

## Deiliaid 
* Tywysog Cymru - Albert Edward 
* Tywysoges Cymru - yn *wag*

## Digwyddiadau 
bawd|Croes Fictoria
* 6 Chwefror - Drylliwyd y llong hwylio *Grand Duke'' o Benrhyn Sant Govan, gyda 29 o fywydau'n cael eu colli. 
* 10 Mawrth - Mae John Jones (Shoni Sguborfawr) yn cael ei ddedfrydu i dri mis o lafur caled am feddwdod. 
* Mai - Mae John Frost yn cael maddeuant diamod am ei rôl yn arddangosiadau Siartwyr Casnewydd yn 1839. 
* 3 Gorffennaf - 11 o ddynion yn cael eu lladd mewn damwain lofaol yn Coalbrookdale, Nantyglo. 
* 15 Gorffennaf - 114 o ddynion yn cael eu lladd mewn damwain lofaol ym Mhwll Newydd y Cymer, Porth, Rhondda. 
* 16 Medi - Rheilffordd Ffestiniog yn cyhoeddi ei amserlen argraffedig gyntaf.
* 8 Medi - Ar ôl Sevastopol yn Rhyfel y Crimea, mae Corporal Robert Shields o'r 23ain Catrawd yFfiwsilwyr Brenhinol Cymreig yn achub swyddog a anafwyd yn angheuol o safle agored, gweithred derbyniodd Croes Fictoria ar ei chyfer.
* Anfonir milwyr i Talargoch, Sir y Fflint i ddelio ag anghydfod diwydiannol sy'n cynnwys glowyr plwm.
* Abergwaun yw'r llys sirol cyntaf yng Nghymru i gau. 
* Mae'r cenhadwr Mormonaidd, Dan Jones o Helygain, yn dychwelyd i'r Unol Daleithiau ar ddiwedd ei ail genhadaeth (4 blynedd) ar gyfer Eglwys Iesu Grist Saint y Dyddiau Diwethaf gyda rhwng 550 a 700 o seintiau Cymreig yn ei ddilyn i Salt Lake City.
* Mae Richard Cory yn gwerthu ei fusnes darpariaeth ac yn dechrau masnachu fel "Richard Cory and Sons" yn y busnes glo a llongau. 
* Pryce Pryce-Jones yn cymryd drosodd fusnes dilladu yn y Drenewydd ac yn dechrau masnachu fel "Royal Welsh Warehouse", busnes archebu drwy'r post cyntaf y byd.
* Jane Williams (Ysgafell) yn dychwelyd i'w Llundain enedigol, lle mae'n aros hyd ei marwolaeth bron i ddeng mlynedd ar hugain yn ddiweddarach.

## Celfyddydau a llenyddiaeth 
* Haf - Marian Evans (nad yw eto wedi mabwysiadu'r ffugenw George Eliot ) yn drafftio *The Sad Fortunes of the Reverend Amos Barton*, y cyntaf o'i *golygfeydd o fywyd clerigol* (1857) a'i gwaith ffuglen gyntaf, tra ar ei gwyliau yn Ninbych-y-pysgod.

### Llyfrau newydd 
bawd|Recordiad o Hen Wlad fy Nhadau yn cael ei chanu gan Madge Breese ym 1899. Y Recordiad Cymraeg cynharaf
* John Ceiriog Hughes - *Gohebiaethau Syr Meurig Crynswth* (cyfrol 1)
* Erasmus Jones — *The Higher Law Triumphant: The Captive Youths of Judah*
* John Jones (Ioan Emlyn) — *Tiriad y Ffrancod ym Mhencaer* 
* Samuel Prideaux Tregelles — *An Introduction to the Textual Criticism of the New Testament*
* Jane Williams (Ysgafell) — *The Origin, Rise, and Progress of the Paper People*
* John Hughes (Lerpwl) - *Methodistiaeth Cymru Cyf 3*

### Cerddoriaeth 
* Ionawr - Cyfansoddwyd anthem genedlaethol Cymru, *Hen Wlad Fy Nhadau*, gan James James gyda geiriau gan ei dad Evan James.

## Genedigaethau 
bawd|Richard Garnons Williams
* 2 Ionawr - John Viriamu Jones, academydd (bu farw 1901) 
* 19 Mawrth - David Davies, Gweinidog gyda'r Bedyddwyr a phennaeth cyntaf Athrofa'r Bedyddwyr yn Hwlffordd.
* 26 Mawrth - David Alfred Thomas, Is-iarll 1af Rhondda, gwleidydd (bu farw 1918)  
* 1 Ebrill - Walter Jenkin Evans, academydd (bu farw 1927) 
* 15 Ebrill - James Bevan, capten cyntaf undeb rygbi Cymru (bu farw 1938) 
* 15 Mehefin - Richard Garnons Williams, milwr a chwaraewr rygbi rhyngwladol Cymru (bu farw 1915) 
* 11 Hydref - Syr Harry Reichel, academydd (bu farw 1931) 
* 20 Rhagfyr - Egerton Phillimore, ysgolhaig (bu farw 1937) 

### Marwolaethau
[bawd|Ysgerbwd "Dynes Goch Pafiland" yn y *Natural History Museum*, [Llundain.]]
* 3 Ionawr - Thomas Richard, gweinidog, 72 
* 18 Chwefror - James Morgan, peiriannydd, 80? 
* 28 Mawrth - Syr Henry Watkins William-Wynn, diplomyd & gwleidydd, 73 
* Mai - Thomas Robert Jones, sylfaenydd y Urdd Ddyngarol y Gwir Iforiaid, 54 
* 29 Mehefin - Peter Jones, cenhadwr o dras Gymreig, 54 
* 14 Awst - Parch William Buckland, palaeontolegydd a darganfyddwr "Dynes Goch Pafiland", 72 

## Cyfeiriadau 

Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru