Meirionnydd (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol **Meirionnydd** oedd yr etholaeth seneddol ar gyfer yr hen Sir Feirionnydd (Meirion). Un o'r gwleidyddion enwocaf i gynrychioli'r etholaeth wledig hon oedd y Rhyddfrydwr radicalaidd Tom Ellis, fu'n AS Meirionnydd rhwng 1886 ac 1899.

Yr AS olaf i ddal sedd Meirionnydd yn San Steffan oedd Dafydd Elis-Thomas (Plaid Cymru), a ddaeth yn ddiweddarach yn un o'i harweinyddion. Cafodd y sedd ei dileu ym 1983 pan ffurfiwyd etholaeth newydd Meirionnydd Nant Conwy, a gipiwyd gan Dafydd Elis-Thomas i Blaid Cymru.

## Aelodau Seneddol 
### ASau 1542-1868 
### ASau 1868-1983 
## Canlyniadau Etholiadau ers Deddf Diwigio'r Senedd 1832
Ffynhonnell:
### Etholiadau 1832 i 1868
bawd|Syr Robert Williames Vaughan
bawd|Richard Richards
bawd|William Watkin Edward Wynne
bawd|William Robert Maurice Wynne
bawd|David Williams

Fe ymddiswyddodd Syr Robert Williames Vaughan o'r sedd ar 27in Gorffennaf 1836 a chynhaliwyd isetholiad

Fe barhaodd Richard Richards i fod yn AS Geidwadol diwrthwynebiad yn etholiadau 1841 a 1847. Yn etholiad 1852 etholwyd William Watkin Edward Wynne yn AS Ceidwadol heb wrthwynebiad.

Wedi gweld yr ysgrifen ar y mur penderfynodd y sgweieriaid Ceidwadol beidio â sefyll ymgeisydd yn etholiad 1868 ac etholwyd David Williams, Castell Deudraeth, yn ddiwrthwynebiad ar ran y Blaid Ryddfrydol. Fe barhaodd Meirionnydd fel sedd Ryddfrydol o 1868 i 1951.

### Etholiadau'r 1870au y 1880au a'r 1890au 
bawd|Samuel Holland AS Meirion 1870-1885
bawd|Henry Robertson
bawd|Tom Ellis AS Meirion 1886-1899
bawd|O.M.Edwards AS Meirion 1899-1900
Bu farw David Williams  yn Rhagfyr 1869 a chynhaliwyd isetholiad yn Ionawr 1870.

Ail etholwyd Samuel Holland yn ddiwrthwynebiad ym 1874

Nodyn: Er iddo gael ei ethol fel ymgeisydd swyddogol y Blaid Ryddfrydol fe ddaeth Henry Robertson yn Rhyddfrydwr Unoliaethol yn fuan ar ôl yr etholiad. Fe unodd y Rhyddfrydwyr Unoliaethol a'r Blaid Geidwadol mewn gwrthwynebiad i gefnogaeth Y Brif Weinidog Gladstone i ymreolaeth i'r Iwerddon. Fe drodd Morgan Lloyd at yr Unoliaethwyr hefyd, gan sefyll drostynt yn etholaeth Môn ym 1892 

Gan iddo gael ei ddyrchafu yn Arglwydd Gomisiynydd y Trysorlys yn Awst 1892 bu'n rhaid cynnal isetholiad ond ail etholwyd Tom Ellis yn ddiwrthwynebiad

Bu farw Thomas Edward Ellis ar 5 Ebrill 1899. Etholwyd Owen Morgan Edwards i'w olynu yn ddiwrthwynebiad, safodd Edwards i lawr ar ddiwedd y tymor etholiadol heb geisio cael ei ail-ethol

### Etholiadau 1900 - 1918 
bawd|Osmond Williams
Dim ond un etholiad cystadlaeol bu yn y cyfnod yma.

Yn etholiadau 1900 a 1906 cafodd Arthur Osmond Williams, mab hynaf David Williams AS Meirionnydd rhwng 1868 a 1870, ei ethol yn ddiwrthwynebiad ar ran y Blaid Ryddfrydol.

Ail-etholwyd Haydn Jones yn ddiwrthwynebiad yn etholiadau mis Rhagfyr 1910 a 1918

### Etholiadau'r 1920au
bawd|

### Etholiadau'r 1930au
### Etholiadau'r 1940au a'r 1950au
bawd|Emrys Owain Roberts AS

bawd|Gwynfor Evans yn ymgyrchu yn Etholiad Meirionnydd 1959
bawd|T. W. Jones, Arglwydd Maelor

### Etholiadau'r 1960au
bawd|Wil Edwards
bawd|Dafydd Wigley

### Etholiadau'r 1970au

Canvassing in Meirioneth before the February 1974 General Election (1575018).jpg|Dafydd Elis-Thomas (llaw yn ei boced)
Canvassing in Meirioneth before the February 1974 General Election (1575025).jpg|Wil Edwards (sticer ar ei labed)
Canvassing in Meirioneth before the February 1974 General Election (1575026).jpg|Iolo ab Eurfyl (rhosyn plaid ar ei labed)
Canvassing in Meirioneth before the February 1974 General Election (1575021).jpg|Roy Owen

Canvassing for the general election in October 1974 in Meirionnydd (1571659).jpg|Dafydd Elis Thomas
Canvassing for the general election in October 1974 in Meirionnydd (1571681).jpg|Wil Edwards
File:Canvassing for the general election in October 1974 in Meirionnydd (1571662).jpg|Oliver Jones
Canvassing for the general election in October 1974 in Meirionnydd (1571663).jpg|Roy Owen

## Cyfeiriadau
Categori:Etholaethau hanesyddol yng Nghymru
Categori:Hanes Gwynedd
Categori:Hanes Sir Ddinbych
Categori:Meirionnydd