Shirley Verrett

Roedd **Shirley Verrett** (31 Mai 1931 - 5 Tachwedd 2010) yn fezzo-soprano operatig American Affricanaidd oedd wedi llwyddo i drosglwyddo i rolau soprano. Daeth Verrett I amlygrwydd mawr yn y byd opera o ddiwedd y 1960au drwy'r 1990au, yn arbennig am ganu gweithiau Verdi a Donizetti.

## Bywyd cynnar ac addysg 
Cafodd Verrett ei eni i deulu American Affricanaidd- o Adfentyddion y seithfed dydd yn New Orleans, Louisiana, ac fe'i magwyd yn Los Angeles, California. Bu'n canu yn yr eglwys ac yn dangos galluoedd cerddorol cynnar, ond i gychwyn roedd ei theulu yn gwgu ei gyrfa canu. Yn ddiweddarach aeth Verrett ymlaen i astudio gydag Anna Fitziu a gyda Marion Szekely Freschl yn Ysgol Juilliard yn Efrog Newydd. Ym 1961 enillodd Clyweliadau Cyngor Cenedlaethol y Metropolitan Opera, Dinas Efrog Newydd.

## Gyrfa ryngwladol 
Ym 1957, gwnaeth Verrett ei ymddangosiad operatig proffesiynol cyntaf yn *The Rape of Lucretia* gan Benjamin Britten. Ym 1958, gwnaeth ei pherfformiad cyntaf yn Opera Dinas Efrog Newydd fel Irina yn *Lost in the Stars* gan Kurt Weill. Ym 1959, fe wnaeth ei ymddangosiad cyntaf yn Ewrop yn Cwlen, yr Almaen gan berfformio yn opera Dmitri Nabokov *Rasputins Tod*. Ym 1962, cafodd glod beirniadol am ei pherfformiad yn rôl teitl yr opera *Carmen* yn ninas Spoleto, gan ailadroddodd y rôl yn Theatr Bolshoi ym 1963, ac yn Opera Dinas Efrog Newydd ym 1964 (gyferbyn â Richard Cassilly a Norman Treigle). Ymddangosodd Verrett am y tro cyntaf yn y Tŷ Opera Brenhinol, Covent Garden ym 1966 fel Ulrica yn *Un ballo in maschera*.

Ymddangosodd yn y cyngerdd cyntaf erioed a ddarlledwyd o Ganolfan Lincoln ym 1962. Ymddangosodd yn ddiweddarach yr un flwyddyn yn y cyntaf o Gyngherddau Pobl Ifanc Leonard Bernstein a ddarlledwyd o'r lleoliad hwnnw, yn yr hyn sydd bellach yn Avery Fisher Hall.

Gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf yn y Metropolitan Opera ym 1968, gyda *Carmen*, ac yn La Scala ym 1969 yn *Samson a Dalila*. Ymhlith rolau mezzo Verrett roedd Cassandra a Didon (*Les Troyens* Berlioz) - gan gynnwys y perfformiad cyntaf yn y Met, pan ganodd y ddwy rôl yn yr un perfformiad. Ymysg perfformiadau mezzo nodedig eraill ganddi bu:

*Ulrica, yn *Un ballo in maschera*, Verdi
*Amneris, yn *Aida*, Verdi
*Eboli, yn *Don Carlos*, Verdi
*Azucena, yn *Il trovatore*, Verdi
*Dalila, yn *Samson et Dalila*, gan Camille Saint-Saëns,
*Elisabetta I, yn *Maria Stuarda* gan Donizetti
*Leonora yn *La favorita*, Donizetti
*Orpheus yn *Orfeo ed Euridice*, Christoph Willibald Gluck
*Neocles yn ''L'assedio di Corinto'', Rossini
*Sinaide yn Mosè in Egitto, Rossini.

Recordiwyd llawer o'r rolau hyn, naill ai'n broffesiynol neu'n breifat

O'r 1970au hwyr dechreuodd perfformio rolau soprano gan gynnwys:
*Selika yn ''L'Africaine* gan Giacomo Meyrbeer
*Judith yn opera Bartók *Castell Bluebeard*
*Arglwyddes Macbeth yn *Macbeth*, Verdi, 
*Madame Lidoine yn *Dialogues des Carmélites* Francis Poulenc (Met1977)
*Rôl teitl *Tosca*, Puccini
*Rôl teitl *Norma*, gan Vincenzo Bellini
*Rôl teitl *Aida*, Verdi 
*Desdemona yn Otello, Verdi (1981), 
*Leonore yn Fidelio, Beethoven (Met 1983)
*Iphigénie yn * Iphigénie ên Tauride,* Gluck* (1984-85),*
*Rôl y teitl yn *Alceste*, Gluck (1985), 
*Rôl y teitl yn Médée gan Luigi Cherubini (1986).

Darlledwyd ei pherfformiad o rôl *Tosca* gan gwmni PBS ar y rhaglen *Live from the Met* ym mis Rhagfyr 1978, chwe diwrnod cyn y Nadolig. Canodd y rôl gyferbyn â Luciano Pavarotti yn rôl Chavaradossi o

Ym 1990, canodd Verrett rôl Dido yn *Les Troyens'' yn ystod agoriad swyddogol yr Opéra Bastille ym Mharis, ac ychwanegodd rôl newydd i'w repertoire: Santuzza yn *Cavalleria rusticana* yn Siena. Ym 1994, gwnaeth ei début ar Broadway yn adfywiad sioe gerdd Rodgers a Hamerstein *Carousel* yn Theatr Vivian Beaumont yng Nghanolfan Lincoln, gan chwarae Nettie Fowler; enillodd y sioe gwobr Tony

Ym 1996 ymunodd Verrett â chyfadran Ysgol Cerddoriaeth, Theatr a Dawns Prifysgol Michigan fel Athro Llais a death yn Athro Cerddoriaeth ym Mhrifysgol James Earl Jones 

## Hunangofiant
Yn 2003, cyhoeddodd Shirley Verrett hunangofiant, *I Never Walked Alone* (ISBN 0-471-20991-0), lle siaradodd yn onest am yr hiliaeth y daeth ar ei thraws fel person du ym myd cerddoriaeth glasurol America. Pan wahoddodd yr arweinydd Leopold Stokowski hi i ganu gyda Symffoni Houston ar ddechrau'r 1960au, bu'n rhaid iddo ddiddymu ei wahoddiad pan wrthododd bwrdd y gerddorfa dderbyn unawdydd du. Fe wnaeth Stokowski iawn iddi yn ddiweddarach trwy roi cynnig gwell iddi gyda Cherddorfa Philadelphia a oedd yn gerddorfa llawer mwy adnabyddus.

## Teulu
Priododd Verrett ddwywaith, yn gyntaf ym 1951, â James Carter, ac yna, yn 1963 i'r artist Lou LoMonaco.

## Marwolaeth 
Bu farw Verrett yn Ann Arbor, Michigan, yn 79 oed, ar 5 Tachwedd 2010, o fethiant y galon yn dilyn salwch heb ei ddatgelu. Cafodd ei goroesi gan LoMonaco, eu merch fabwysiedig, Francesca, a'u hwyres.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1931
Categori:Marwolaethau 2010
Categori:Cantorion Affricanaidd-Americanaidd
Categori:Cantorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion opera o'r Unol Daleithiau
Categori:Merched a aned yn y 1930au
Categori:Pobl a aned yn New Orleans
Categori:Pobl fu farw ym Michigan