Edward Tegla Davies

Llenor o Gymru a anwyd yn Llandegla-yn-Iâl yn yr hen Sir Ddinbych, yn fab i chwarelwr (31 Mai 1880 – 9 Hydref 1967) oedd **Edward Tegla Davies**. Fel *Tegla* roedd yn cael ei adnabod gan bawb.

## Bywyd 
Magwyd Tegla yn ei bentref genedigol, sef Llandegla, ger Rhuthun yn 1880, ac yno y cafodd ei addysg gynnar. Cafodd cymdeithas Gymraeg glos a byd natur ei ardal effaith amlwg ar ei waith llenyddol a'i agwedd at fywyd yn gyffredinol. Aeth i Goleg Didsbury, Manceinion ar ôl cyfnod o 4 mlynedd yn ddisgybl-athro ac yna tair mlynedd fel athro cynorthwyol yn Ysgol Bwlchgwyn, ei hen ysgol, cyn gwasanaethu fel gweinidog Wesla am weddill ei oes. Crwydrodd o gylchdaith i gylchdaith yn ystod ei weinidogaeth, fel oedd yn arferol i weinidogion Wesla, ac roedd yn bregethwr dylanwadol. Roedd yn sgwennu'n gyson i'r wasg Gymraeg ac yn olygydd ar *Y Winllan* (1920-1928), cylchgrawn y Wesleaid, a'r *Efrydydd* (1931-1935). Golygodd *Gyfres Pobun* am gyfnod yn ogystal. Roedd yn adnabod nifer o lenorion eraill yng Nghymru ac yn gyfaill agos i T. Gwynn Jones ac Ifor Williams. Fe'i claddwyd yn Nhregarth, ger Bethesda.

## Anrhydeddau
Gwrthododd gynnig i dderbyn OBE, gan ysgrifennu at ffrind, 'Ni allaf ddychmygu fy hun yn "Swyddog yr Ymerodraeth Brydeinig" pan oeddwn wedi ymrwymo fy mywyd i wasanaethu Un a fu farw ar groes'. Ond derbyniodd ddau anrhydedd o Brifysgol Cymru, gradd MA er anrhydedd ym 1924 a DLitt ym 1958, am ei gyfraniad at lenyddiaeth Gymreig.

## Gwaith Llenyddol 
Ysgrifennai ar gyfer plant ac oedolion fel ei gilydd ac mae ei waith yn cynnwys nofelau, sawl cyfrol o straeon byrion, ysgrifau a hunangofiant. Mae ei arddull yn rhwydd ac agos-atoch ac mae ei gydymdeimlad cynhenid â phlant a byd natur yn elfen amlwg yn ei waith.

### Llyfrau i blant yn bennaf
**Hunangofiant Tomi* (Bangor, 1912)
**Tir Y Dyneddon* (Caerdydd a Wrecsam, 1921)
**Nedw* (Wrecsam, 1922)
**Rhys Llwyd Y Lleuad (Wrecsam, 1925)
**Hen Ffrindiau* (Wrecsam, 1927)
**Y Doctor Bach* (Wrecsam, 1930)
**Stori Sam* (1938)

### Llyfrau eraill
**Gŵr Pen y Bryn* (Wrecsam, 1923). Nofel.
**Y Llwybr Arian* (Wrecsam, 1934). Straeon.
**Gyda'r Glannau* (Llandybïe, 1941). Nofel fer.
**Rhyfedd o Fyd* (1950). Ysgrifau.
**Y Foel Faen* (Lerpwl, 1951). Ysgrifau.
**Gyda'r Blynyddoedd (1951). Hunangofiant.*
**Ar Ddisberod* (1954). Ysgrifau.
**Yr Hen Gwpan Cymun* (1961). Pregethau.

## Llyfryddiaeth 
*Pennar Davies, *Edward Tegla Davies*, yn y gyfres *Writers of Wales* (1983)
*Islwyn Ffowc Ellis, *Dirgelwch Tegla* (1977)
*Islwyn Ffowc Ellis (gol.), *Edward Tegla Davies, Llenor a Phroffwyd* (1956)
*Huw Ethall, *Cofiant Tegla* (1980)
*Mairwen a Gwynn Jones (gol.), *Dewiniaid Difyr* (Llandysul, 1983). Ysgrif ar Degla gan Dyddgu Owen, tt.97-103. ISBN 0850887372
*R.M. Jones, *Llenyddiaeth Gymraeg 1902-1936'' (Cyhoeddiadau Barddas, 1987). Pennod 41: "Tegla a Phlant".

## Oriel 

Delwedd:E Tegla Davies (1494188) (Tegla ym 1914).jpg|Tegla ym 1914 (tua 34 oed)
Delwedd:E Tegla Davies (1494170).jpg|Tegla ym 1966 (Tua 86 oed)
Delwedd:E Tegla Davies (1494173).jpg
Delwedd:E Tegla Davies (1494199).jpg
Delwedd:E Tegla Davies (1494207).jpg
Delwedd:E Tegla Davies (1494172).jpg
Delwedd:E Tegla Davies (1494205).jpg
Delwedd:Tegla Gwr Pen-y-Bryn wyneb(dg).JPG
Delwedd:Rhys Llwyd y Lleuad.djvu|tudalen=1
Delwedd:Tegla Hunangofiant Tomi blaen.JPG
Delwedd:Tegla Tir-y-Dyneddon clawr.jpg
Delwedd:Rev E Tegla Davies returns to his home (1496515).jpg
Delwedd:Ysgol Undydd Cymdeithas Athrawon Gwynedd i ddisgyblion chweched dosbarth gydag E Tegla Davies (1471186).jpg
Delwedd:Rev E Tegla Davies returns to his home (1496507).jpg
Delwedd:Rev E Tegla Davies returns to his home (1496505).jpg
Delwedd:Rev E Tegla Davies returns to his home (1496510).jpg
Delwedd:Rev E Tegla Davies returns to his home (1496510).jpg

## Dolennau allanol
*Y Bywgraffiadur Ar-lein

## Cyfeiriadau

Categori:Gweinidogion Methodist o Gymru
Categori:Genedigaethau 1880
Categori:Marwolaethau 1967
Categori:Llenorion Cymraeg
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Llenorion plant Cymraeg
Categori:Nofelwyr Cymraeg
Categori:Pobl o Sir Ddinbych