Esquerra Republicana de Catalunya

Plaid genedlaetholgar, adain-chwith yn anelu at annibyniaeth Catalwnia yw'r ***Esquerra Republicana de Catalunya*** (Catalaneg), yn golygu *Chwith Weriniaethol Catalwnia*. **ERC** neu ***Esquerra*** (Chwith) yn fyr.

Mae canran uchel o aelodaeth Esquerra, fel nifer o bleidiau Catalanaidd eraill sy'n ceisio annibyniaeth, o'r farn nad Cymuned Ymreolaethol Catalwnia yn unig sy'n ffurfio'r genedl Gatalanaidd, ond hefyd y tiriogaethau eraill lle siaredir Catalaneg, a elwir y Països Catalans ("Y Gwledydd Catalanaidd’’). Maent yn cynnwys y rhan fwyaf o Wlad Falensia , yr Ynysoedd Balearig, rhan o Aragón a Rosellón yn Ffrainc, a elwir yn Ogledd Catalwnia. Mae Esquerra yn sefyll yn etholiadau neu â phresenoldeb trwy’r ardaloedd yma.
        
Arweinydd presennol y blaid yw Oriol Junqueras, mae gan ERC aelodau yng Nghyngres a Senedd Sbaen a *Parlament de Catalunya* (Senedd Catalwnia). Mae ei dau aelod o Senedd Ewrop sydd yn eistedd yn grŵp Cynghrair Rhydd Ewrop) gyda chynrychiolwyr pleidiau gwyrddion a chefnogwyr annibyniaeth o sawl gwlad yn cynnwys Plaid Cymru a'r SNP.

## Carcharu Oriol Junqueras, 2017
Ar 2 Tachwedd 2017, yn dilyn Refferendwm ynghylch annibyniaeth Catalwnia 2017 a Datganiad o Annibyniaeth gan Lywodraeth Catalwnia, carcharwyd arweinydd ERC, Oriol Junqueras, gan Lys Cenedlaethol Sbaen, ynghyd ag aelodau eraill o Lywodraeth Catalwnia, oherwydd iddo ymgyrchu dros annibyniaeth Catalwnia.

Sefydlodd glymblaid Gweriniaeth Chwith Catalwnia-Catalwnia Ie (ERC–CatSí) i ymladd Etholiad Cyffredinol Catalwnia, 2017. Er i nifer o brif arweinwyr ddal i fod yng ngharchar enillodd ERC–CatSí 6 sedd ychwanegol gan ddod yr ail blaid fwyaf: cyfanswm o 26 sedd.

## Hanes
bawd|x250px|Lluís Companys
Sefydlwyd y blaid yn ninas Barcelona yn 1931. Bu ganddi ran bwysig yng ngwleidyddiaeth y 1930au gan ennill etholiadau Catalwnia ym 1934 a 1936 o dan arweiniad Francesc Macià a Lluís Companys a cheisiodd ddatgan Weriniaeth Gatalanaidd erbyn ewyllus llywodraeth Madrid.

Roedd yr ymgais i ddatgan gweriniaeth yn un o’r elfennau argyfwng gwleidyddol Sbaen a wnaeth arwain i ddechrau Rhyfel Cartref Sbaen ym mis Gorffennaf 1936. Daeth Esquerra yn rhan o’r *Frente Popular* (Ffrynt Poblogaidd) o fudiadau asgell chwith oedd yn brwydro yn erbyn lluoedd ceidwadol asgell dde o dan arweiniad y Cadfridog Francisco Franco.

Yn 1939, wedi colli’r rhyfel, cafodd bleidiau’r *Frente Popular* eu gwneud yn anghyfreithlon. Cafodd Lluis Companys ei ddienyddio gan sgwad saethu yng Nghastell Montjuïc, Barcelona ym 1941.

Pan ail-seflydlwyd democrataeth yn Sbaen yn dilyn farwolaeth Franco yn 1975 fe ail sefydlwyd Senedd Catalwnia ac mae Esquerra wedi sefyll yr etholiadau.

Enillwyd 23 sedd yn 2003 a ffufwyd clymbaid gyda *Partit dels Socialistes de Catalunya* (Plaid Sosialaidd Cataonia) ac *Iniciativa per Catalunya Verds-Esquerra Unida i Alternativa (ICV-EUiA)* (Plaid Werdd Catalwnia – Chwith Uniedig, Amgen).

Yn 2006 penderfynodd Esquerra beidio â chefnogi newidiadau i’r ''Estatut d'Autonomia de Catalunya* (Deddf Datganoli Catalwnia) i roi mwy o hunanlywodraeth i Gatalwnia gan ddadlau nad oedd y newidiadau yn mynd yn ddigon pell.

Mae nifer o bleidiau Catalaneg, yn cynnwys Esquerra, wedi bod yn galw ar Lywodraeth Madrid am y hawl i gynnal reffferendwm ar hunanlywodaeth *referèndum d'autodeterminació de Catalunya''.

## Symbolau
bawd|x100px|Senyera Estelada Roig (Senyera Serenog Goch)
bawd
Mae cefnogwyr y Blaid yn defnyddio'r *senyera estelada* fersiwn o faner *senyera* Catalwnia gyda seren goch ar gefndir triongl melyn neu seren wen ar gefndir triongl glas, y seren yn sefyll dros annibyniaeth.

## Senedd Catalwnia
## Arweinwyr Esquerra 
#Francesc Macià (1931-1933)
#Lluís Companys (1933-1935)
#Carles Pi i Sunyer (1933-1935)
#Lluís Companys (1936-1940)
#Heribert Barrera (1993-1995)
#Jaume Campabadal (1995-1996)
#Jordi Carbonell (1996-2004)
#Josep-Lluís Carod-Rovira (2004-2008)
#Joan Puigcercós (2008-2011)
#Oriol Junqueras (Ers 2011)

## Gweler hefyd
*Refferendwm Catalwnia 2014

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Esquerra Republicana de Catalunya
* Joventuts d'Esquerra Republicana de Catalunya 
* Gynghrair Rhydd Ewrop (EFA) 

Categori:Cenedlaetholdeb Catalanaidd
Categori:Pleidiau cenedlaetholgar
Pleidiau gwleidyddol yng Nghatalwnia
Categori:Sefydliadau 1931