open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Paula Patton

Actores a chynhyrchydd o'r Unol Daleithiau yw **Paula Maxine Patton** (ganed 5 Rhagfyr 1975).

Mae hi'n adnabyddus am ei rolau mewn amryw o ffilmiau, gan gynnwys *Déjà Vu* (2006), *Precious* (2009), *Jumping the Broom* (2011), *Mission: Impossible – Ghost Protocol* (2011), *2 Guns* (2013), *Warcraft* (2016), a *Sacrifice* (2019). Gwnaeth Patton ei ymddangosiad cyntaf mewn ffilm nodwedd yn y gomedi *Hitch* yn 2005. Hefyd, darparodd lais ychwanegol ar gyfer yr albwm *Confessions gan* Usher yn 2004 ac mae ganddi gredydau caneuon ar sawl albwm gan Robin Thicke o dan yr enw *Max*.

Ganwyd hi yn Los Angeles yn 1975. Priododd â Robin Thicke ac mae ganddi 1 plentyn.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q233213 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q233213 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Almaenig
Categori:Genedigaethau 1975
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Iseldiraidd
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Kaye Ballard

Actores, comedïwraig a chantores o'r Unol Daleithiau oedd **Kaye Ballard** (20 Tachwedd 1925 - 21 Ionawr 2019).

Mae hi'n adnabyddus am ei gwaith fel comedïwraig gerddorol yn y 1940au, gan ymuno â'r Spike Jones touring revue. Gwnaeth Ballard ei ymddangosiad teledu cyntaf ar ''Henry Morgan's Great Talent Hunt'' yn 1951. Yn 1954, hi oedd y person cyntaf i recordio'r gân *Fly Me to the Moon.* Enillodd gydnabyddiaeth bellach am ei rôl fel llysforyn ddrwg yn y darllediad byw o *Cinderella* gan Rodgers a Hammerstein yn 1957. Dangosodd Ballard yn rheolaidd ar *The Perry Como Show* yn ystod tymhorau 1961–1963 ac fe ryddhaodd yr LP *Peanuts* yn 1962. Cyd-serennodd yn y gomedi sefyllfa *The Mothers-in-Law* o 1967 i 1969 ac ymddangosodd yn rheolaidd ar *The Doris Day Show* o 1970 i 1972.

Ganwyd hi yn Cleveland, Ohio yn 1925 a bu farw yn Rancho Mirage yn 2019.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q5394883 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q5394883 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1925
Categori:Marwolaethau 2019
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Marjorie Main

Actores cymeriad ac unawdydd o'r Unol Daleithiau oedd **Marjorie Main** (24 Chwefror 1890 - 10 Ebrill 1975).

Mae hi'n adnabyddus am ei gwaith fel chwaraewr contract Metro-Goldwyn-Mayer yn y 1940au a'r 1950au, gan gynnwys ei rôl fel Ma Kettle mewn deg ffilm *Ma and Pa Kettle*. Dechreuodd Main ei gyrfa mewn vaudeville a theatr ac ymddangosodd mewn clasuron ffilm fel *Dead End* (1937), *The Women* (1939), *Dark Command* (1940), *The Shepherd of the Hills* (1941), *Meet Me in St. Louis* (1944), a *Friendly Persuasion* (1956). Gweithiodd hefyd fel hyfforddwraig ddramatig cyn trosglwyddo'n llawn i yrfa actio.

Ganwyd hi yn Acton, Indiana yn 1890 a bu farw yn Los Angeles yn 1975. Priododd â Stanley LeFevre Krebs.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q445018 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1890
Categori:Marwolaethau 1975
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1890au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Ashley Benson

Actores a chantores Americanaidd oedd **Ashley Victoria Benson** (ganed 18 Rhagfyr 1989).

Mae hi'n adnabyddus am ei rôl fel Hanna Marin yn y gyfres ddrama gyffrous Freeform *Pretty Little Liars* (2010–2017). Dechreuodd ei gyrfa gyda dawnsio cystadleuol yn dair oed ac aeth ymlaen i actio, gan ennill cydnabyddiaeth gynnar am ei rôl fel Abigail Deveraux yn y sebon *Days of Our Lives* (2004–2007). Gwnaeth Benson ei ymddangosiad cyntaf ar y sgrin fawr yn y gomedi *13 Going on 30* (2004), ac ymddangosodd mewn ffilmiau fel *Spring Breakers* (2012), *Ratter* (2015), *Chronically Metropolitan* (2016), a *Her Smell* (2018). Mae hi hefyd wedi serennu yn *Private Property* (2022), *Mob Land* (2023), a *McVeigh* (2024), ac yn y gyfres fer Amazon Prime Video *Wilderness* (2023). Ar wahân i actio, mae Benson wedi mentro i gerddoriaeth, gan gyfrannu at drac sain *Her Smell* a chydweithio gyda G-Eazy ar gân Radiohead *Creep* (2020).

Ganwyd hi yn Anaheim yn 1989. Priododd â Brandon Davis.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q230609 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q230609 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Dawnswyr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1989
Mildred Harris

Actores llwyfan, ffilm a vaudeville o'r Unol Daleithiau oedd **Mildred Harris** (29 Tachwedd 1901 - 20 Gorffennaf 1944).

Mae hi'n adnabyddus am ei dechrau cynnar yn y diwydiant ffilm fel actores blentyn ac am fod yn wraig gyntaf Charlie Chaplin. Dechreuodd Harris ei gyrfa yn 10 oed gyda rôl yn y ffilm fer 1912 *The Post Telegrapher* ac enillodd gydnabyddiaeth am ei rolau yn *The Magic Cloak of Oz* a *His Majesty, the Scarecrow of Oz*. Yn y 1920au, trosglwyddodd i rolau arweiniol, gan ymddangos mewn ffilmiau fel *The Power of the Press* gan Frank Capra a ffilm sain gyntaf Universal Pictures *Melody of Love*. Er gwaethaf ei hymdrechion gyda'r trosglwyddiad i ffilmiau sain, parhaodd i berfformio mewn vaudeville a burlesque. Cafodd Harris ei chanmol am ei rôl yn addasiad ffilm 1930 o'r sioe gerdd Broadway *No, No, Nanette* ac ymddangosodd yn y gomedi Three Stooges 1936, sef *Movie Maniacs*.

Ganwyd hi yn Cheyenne, Wyoming yn 1901 a bu farw yn Hollywood yn 1944. Priododd â Charlie Chaplin, Everett Terrence McGovern a Bill Fleckenstein.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q241019 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1901
Categori:Marwolaethau 1944
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1900au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Aida Turturro

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Aida Turturro** (ganed 25 Medi 1962).

Mae hi'n adnabyddus am ei phortread o Janice Soprano yn y gyfres ddrama HBO *The Sopranos*. Ymddangosodd Turturro mewn 49 o benodau o'r gyfres rhwng 2000 a 2007, gan ennill dwy enwebiad am Wobr Primetime Emmy am yr Actores Gefnogol Orau mewn Cyfres Ddrama. Mae ei gyrfa ffilm yn cynnwys rolau yn *True Love*, *What About Bob?*, *Jersey Girl*, ac *Illuminata*. Mae Turturro hefyd wedi ymddangos mewn cyfresi teledu fel *Medium*, *Curb Your Enthusiasm*, *Nurse Jackie*, *Blue Bloods*, *Law & Order: Special Victims Unit*, *Brooklyn Nine-Nine*, a *Criminal Minds: Beyond Borders*. Yn 2001, cafodd ddiagnosis o ddiabetes math 2 ac mae wedi gweithio i godi ymwybyddiaeth gyhoeddus am gwynegon.

Ganwyd hi yn Ninas Efrog Newydd yn 1962.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q115134 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q115134 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1962
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1960au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Lin Shaye

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Lin Shaye** (ganed 12 Hydref 1943).

Mae hi'n adnabyddus am ei gwaith helaeth mewn ffilmiau arswyd, gan ennill y teitl o'r frenhines sgrechian. Mae ei pherfformiadau nodedig yn cynnwys rolau yn *Alone in the Dark*, *A Nightmare on Elm Street*, *Critters*, *Amityville: A New Generation*, ''Wes Craven's New Nightmare*, *Dead End*, *2001 Maniacs*, *Ouija*, a chyfres ffilmiau *Insidious*. Mae Shaye hefyd yn cael ei chydnabod am ei rolau comig mewn ffilmiau gan y brodyr Farrelly, megis *Dumb and Dumber*, *Kingpin*, *There's Something About Mary*, *Me, Myself & Irene*, a *The Three Stooges*. Dechreuodd ei gyrfa gyda rôl fach yn *Hester Street* ac yn ddiweddarach ymddangosodd yn *Goin' South'' a gyfarwyddwyd gan Jack Nicholson.

Ganwyd hi yn Detroit yn 1943. Priododd â Clayton Landey.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q449822 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q449822 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1943
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1940au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Virginia Fox

Actores o'r Unol Daleithiau oedd **Virginia Oglesby Zanuck** (2 Ebrill 1902 - 14 Hydref 1982).

Mae'n adnabyddus am serennu mewn llawer o ffilmiau mud o'r 1910au a'r 1920au, gan gynnwys ei rôl fel prif actores yn ffilmiau cynnar Buster Keaton fel *Neighbors*. Priododd y gynhyrchydd ffilm Darryl F. Zanuck yn 1924 a chawsant dri o blant. Er iddi ymddeol o actio, roedd yn ddylanwad sylweddol y tu ôl i'r llenni ar benderfyniadau busnes ei gŵr. Gwahanu'r cwpl yn 1956 ond ni ysgarasant, a gofalodd amdano yn ystod ei flynyddoedd olaf hyd ei farwolaeth yn 1979.

Ganwyd hi yn Wheeling, Gorllewin Virginia yn 1902 a bu farw yn Palm Springs, Califfornia yn 1982. Priododd â Darryl F. Zanuck ac mae ganddi 1 plentyn.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q2468583 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Marwolaethau 1982
Categori:Pobl fu farw o emffysema
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1900au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1902
Polly Holliday

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Polly Dean Holliday** (ganed 2 Gorffennaf 1937).

Mae hi'n adnabyddus am ei phortread o'r weinyddes Florence Jean *Flo* Castleberry yn y gyfres gomedi *Alice* o'r 1970au. Mae dywediad enwog ei chymeriad, *Kiss my grits!*, yn parhau i fod y llinell fwyaf cofiadwy sy'n gysylltiedig â *Alice*. Hi yw'r aelod olaf sy'n goroesi o gast gwreiddiol y sioe. Dechreuodd Holliday ei gyrfa actio gyda Chwmni Theatr Asolo yn Sarasota, Florida, ac yn ddiweddarach symudodd i Ddinas Efrog Newydd, lle ymddangosodd yn y ddrama *Wedding Band* gan Alice Childress yn y Public Theater. Heblaw am actio, roedd Holliday yn bianydd medrus ac yn rhedeg cyfres cerddoriaeth siambr o'r enw'r Willow Ensemble. Cymerodd hefyd ran mewn amryw o gorau a ymgyrchoedd yr Eglwys Esgobol.

Ganwyd hi yn Jasper, Alabama yn 1937 a bu farw ym Manhattan yn 2025.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q289743 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q289743 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1937
Categori:Marwolaethau 2025
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Florence Lawrence

Berfformiwr llwyfan ac actores ffilm o Ganada ac America oedd **Florence Lawrence** (2 Ionawr 1886 - 27 Rhagfyr 1938).

Mae hi'n adnabyddus am fod yn un o'r sêr ffilm cyntaf. Trwy gydol ei gyrfa, ymddangosodd mewn bron i 300 o ffilmiau ar gyfer gwahanol gwmnïau. Er ei bod yn cael ei hystyried fel yr actor ffilm cyntaf a enwyd yn gyhoeddus, dangosodd tystiolaeth yn 2019 mai'r actor Ffrengig Max Linder oedd yn dal y deitl hwn. Dechreuodd ei gyrfa lwyfan yn dair oed ochr yn ochr â'i mam, actores vaudeville. Er ei bod yn mwynhau'r gwaith, roedd hi'n casáu'r teithio cyson a oedd yn ofynnol yn vaudeville. Erbyn chwe blwydd oed, roedd hi'n cael ei hadnabod fel *Baby Flo, the Child Wonder.*.

Ganwyd hi yn Hamilton, Canada yn 1886 a bu farw yn Beverly Hills, Califfornia yn 1938. Priododd â Harry Solter.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q256968 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Dyfeiswyr o Ganada
Categori:Genedigaethau 1886
Categori:Marwolaethau 1938
Categori:Pobl o Ganada o dras Seisnig
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Yaya DaCosta

Actores a model o'r Unol Daleithiau yw **Yaya DaCosta** (ganed 15 Tachwedd 1982).

Mae'n cael eu hadnabod am dod yn ail yn nhrydedd tymor ''America's Next Top Model* ac am eu rolau actio yn *All My Children*, *Ugly Betty*, a *Chicago Med*. Ymddangosodd DaCosta hefyd yn y ffilm *The Kids Are All Right'' ac roedd yn rhan o'r cast a enwebwyd ar gyfer Gwobr ''Judges' Choice Award'' a Gwobr Gotham. Roedd hi'n serennu fel Whitney Houston yn y ffilm *Whitney*, gan ennill clod ac enwebiad am Ngwobr Black Reel am Actores Eithriadol, Ffilm Deledu neu Cyfres Gyfyngedig. Mae DaCosta wedi modelu ar gyfer brandiau fel Garnier Fructis ac wedi ymddangos yng nghampan ymgyrch hysbysebu Tom Ford. Mae hi wedi ymddangos ar gloriau cylchgronau fel *W* a *Hype Hair*.

Ganwyd hi yn Ninas Efrog Newydd yn 1982. Priododd â Joshua Bee Alafia.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q260211 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q260211 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Brown
Categori:Genedigaethau 1982
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1980au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Jaclyn Smith

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Jaclyn Smith** (ganed 26 Hydref 1945).

Mae hi'n adnabyddus am ei chyflawniadau allweddol, gan gynnwys ei rôl fel Kelly Garrett yn y gyfres deledu ''Charlie's Angels'' (1976–1981). Hi oedd yr unig brif arweinydd benywaidd gwreiddiol i aros trwy gydol y gyfres yna. Dychwelodd i'r rhaglen hon gyda rôlau cameo yn y ffilmiau ''Charlie's Angels: Full Throttle* (2003) a *Charlie's Angels* (2019). Mae ei ffilmiau eraill yn cynnwys *Nightkill* (1980) a *Déjà Vu* (1985). Yn yr 1980au, datblygodd brandiau dillad a persawr ei hun. Cafodd Smith ei henwebu am wobr Golden Globe am ei rôl yn y ffilm deledu *Jacqueline Bouvier Kennedy'' (1981) a serennodd mewn nifer o ffilmiau a rhaglennu teledu dros y 20 mlynedd nesaf.

Ganwyd hi yn Houston yn 1945. Priododd â Bradley Allen.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q235278 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q235278 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Albanaidd
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Gymreig
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Wyddelig
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1945
Miriam Stevenson

Awdur, cyflwynydd teledu, model a brenhines harddwch o'r Unol Daleithiau yw **Miriam Jacqueline Stevenson** (ganed 4 Gorffennaf 1933).

Mae hi'n adnabyddus am fod yr Americanes gyntaf i ennill teitl *Miss Universe* yn 1954, ar ôl cael ei choroni'n *Miss USA* 1954 a *Miss South Carolina USA* 1954. Cynrychiolodd Stevenson hefyd De Carolina yn *Miss America* 1954, lle safodd yn y deg uchaf.

Ganwyd hi yn Winnsboro, De Carolina yn 1933.

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyflwynwyr teledu o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau'r 1930au
Categori:Merched yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Modelau benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1930au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1933
Edie Sedgwick

Actores a mode oedd **Edith Minturn Sedgwick** (20 Ebrill 1943 - 16 Tachwedd 1971).

Mae hi'n adnabyddus am fod yn un o sêr Andy Warhol, gan serennu mewn sawl un o'i ffilmiau byr yn ystod y 1960au. Arweiniodd ei hamlygrwydd yn y byd celf at gael ei galw'n *it girl,* a gafodd i alw'n *youthquaker* gan cylchgrawn *Vogue* yn 1965. Gadawodd Sedgwick olygfa Ffatri Warhol yn 1966 i geisio gyrfa actio annibynnol, ond dirywiodd ei hiechyd meddwl oherwydd camddefnyddio cyffuriau, gan effeithio ar ei gallu i gwblhau'r ffilm lled-hunangofiannol *Ciao! Manhattan*. Ar ôl cwrdd â'i dyweddi, Michael Post, ymatalodd rhag cyffuriau ac alcohol a chwblhaodd y ffilm yn gynnar yn 1971. Priododd â Post ym mis Gorffennaf 1971 ond bu farw'n sydyn bedwar mis yn ddiweddarach yn 28 oed.

Ganwyd hi yn Santa Barbara, Califfornia yn 1943 a bu farw yn Santa Barbara yn 1971. Roedd hi'n blentyn i Alice Delano DeForest a Francis Minturn Sedgwick. Priododd â Michael Brett Post.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q232340 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Seisnig
Categori:Celfyddydwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1943
Categori:Marwolaethau 1971
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Ffrengig
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Lila Lee

Actores ffilm Americanaidd oedd **Lila Lee** (25 Gorffennaf 1901 - 13 Tachwedd 1973).

Mae hi'n enwog am ei rolau amlwg yn ystod cyfnodau ffilmiau mud a sain gynnar, gan gynnwys ei ymddangosiad cyntaf yn *The Cruise of the Make-Believes*. Dechreuodd gyrfa Lee mewn vaudeville, lle enillodd boblogrwydd a'r llysenw *Cuddles.* Arweiniodd ei llwyddiant ar y llwyfan at gontract ffilm gyda *Famous Players–Lasky Corporation*, a ddaeth yn Paramount Pictures, yn 13 oed. Daeth Lee yn brif actores yn gyflym, gan serennu'n aml ochr yn ochr ag actorion nodedig fel Conrad Nagel, Gloria Swanson, a Wallace Reid. Cafodd ei phersona iachus a'i rhannau cymeriad cydymdeimladol eu canmol gan feirniaid.

Ganwyd hi yn Union Hill, New Jersey yn 1901 a bu farw yn Saranac Lake, Efrog Newydd yn 1973. Priododd â James Kirkwood ac mae ganddi 1 plentyn.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q434413 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Almaenig
Categori:Genedigaethau 1905
Categori:Marwolaethau 1973
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1900au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1901
Kathryn Joosten

Actores o'r Unol Daleithiau oedd **Kathryn Joosten** (20 Rhagfyr 1939 - 2 Mehefin 2012).

Mae hi'n enwog am ei rolau fel Delores Landingham ar *The West Wing* o 1999 i 2002 a Karen McCluskey ar *Desperate Housewives* o 2005 i 2012. Enillodd ddwy Wobr Emmy Primetime am ei pherfformiad yn *Desperate Housewives*. Gweithiodd Joosten yn wreiddiol fel nyrs seiciatrig cyn symud i actio mewn theatr gymunedol yn 42 oed. Yn 1992, daeth yn berfformiwr stryd yn stiwdio Disney-MGM ac yn ddiweddarach symudodd i Hollywood, lle cymerodd rolau gwadd mewn amryw o gyfresi teledu, gan gynnwys *Roseanne*, *Home Improvement*, a *Frasier*. Arweiniodd ei rôl ar *The West Wing* at ymddangosiadau gwadd mwy arwyddocaol ar deledu, gan wella ei gyrfa.

Ganwyd hi yn Chicago yn 1939 a bu farw yn Westlake Village yn 2012.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q232511 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q232511 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Almaenig
Categori:Genedigaethau 1939
Categori:Marwolaethau 2012
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Loni Anderson

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Loni Anderson** (ganed 5 Awst 1945).

Mae hi'n hysbys am ei rôl fel derbynnydd Jennifer Marlowe ar y gyfres gomedi *WKRP in Cincinnati* (1978–1982), a enillodd iddi dair Golden Globes a dwy enwebiad Gwobr Emmy. Dechreuodd Anderson ei gyrfa actio gyda rôl fach yn y ffilm *Nevada Smith* (1966) ac ymddangosodd yn ddiweddarach mewn rolau gwadd ar gyfresi teledu fel ''S.W.A.T.',* *Phyllis,* *Police Woman, a* *Harry O.''.

Ganwyd hi yn Saint Paul, Minnesota yn 1945 a bu farw yn Los Angeles yn 2025. Priododd â Burt Reynolds, Bob Flick a Ross Bickell.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q266340 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q266340 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1945
Categori:Marwolaethau 2025
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Lauren Ambrose

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Lauren Ambrose** (ganed 20 Chwefror 1978).

Mae hi'n adnabyddus am ei rôl fel Claire Fisher yn y gyfres ddrama HBO *Six Feet Under* (2001–2005), lle derbyniodd ganmoliaeth feirniadol. Serennodd Ambrose mewn cyfresi nodedig eraill, gan gynnwys *Torchwood: Miracle Day* (2011), *Servant* (2019–2023), a *Yellowjackets* (2023–presennol). Mae ei chredydau ffilm yn cynnwys *In & Out* (1997), ''Can't Hardly Wait* (1998), a *Where the Wild Things Are* (2009). Ar y llwyfan, chwaraeodd Eliza Doolittle yn adfywiad Broadway 2018 o *My Fair Lady*, gan ennill enwebiad Gwobr Tony. Mae Ambrose hefyd yn brif ganwr y band ragtime *Lauren Ambrose and the Leisure Class''.

Ganwyd hi yn New Haven, Connecticut yn 1978. Priododd â Sam Handel.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q232098 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q232098 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Almaenig
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1978
Kenya Moore

Awdur, entrepreneur ac actores o'r Unol Daleithiau yw **Kenya Summer Moore** (ganed 24 Ionawr 1971).

Mae hi'n adnabyddus am ennill Miss USA 1993 ac am serennu yn y gyfres deledu realiti *The Real Housewives of Atlanta* ers 2012. Mae ei chredydau actio yn cynnwys ymddangosiadau mewn ffilmiau a sioeau teledu fel *Waiting to Exhale* (1995), *Deliver Us from Eva* (2003), *The Steve Harvey Show* (1998), *Girlfriends* (2004), *The Celebrity Apprentice* (2015), *Dancing with the Stars* (2021), a ''Special Forces: World's Toughest Test'' (2023). Dechreuodd Moore fodelu yn 14 oed a chafodd ei dangos ar glawr mis Ionawr 1992 o'r cylchgrawn *Ebony Man*. Mae hi hefyd wedi modelu ar gyfer llinell colur Ebony Fashion Fair ac wedi ymddangos ar gloriau *Glamour* a *Seventeen*.

Ganwyd hi yn Detroit yn 1971.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q447710 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q447710 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1971
Categori:Pobl yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1970au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Robin Givens

Actores a chyfarwyddwr o'r Unol Daleithiau yw **Robin Givens** (ganed 27 Tachwedd 1964).

Mae hi'n enwog am ei rôl fel Darlene Merriman yn y gomedi sefyllfa *Head of the Class*, y bu hi'n serennu ynddi am bum mlynedd. Cafodd Givens sylw mawr yn y cyfryngau oherwydd ei phriodas dyrys a'i ysgariad dilynol o'r bocsiwr Mike Tyson. Yn ddiweddarach, daeth yn llefarydd ar ran y Llinell Gymorth Genedlaethol Trais Domestig. Parhaodd Givens â'i gyrfa actio gyda rolau yn *The Women of Brewster Place* a *Boomerang*, a chyd-serennodd yn y gomedi sefyllfa *Sparks*. Bu hi'n cyflwyno'r sioe sgwrsio *Forgive or Forget* a wedi rhyddhau hunangofiant o'r enw *Grace Will Lead Me Home*. Mae Givens wedi ymddangos mewn cyfresi fel *The Game*, ''Tyler Perry's House of Payne*, *Chuck*, *Riverdale*, a *Batwoman''. Yn 2020, dechreuodd weithio fel cyfarwyddwr teledu a ffilm.

Ganwyd hi yn Ninas Efrog Newydd yn 1964. Priododd â Mike Tyson.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q262495 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q262495 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1964
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1960au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Louise Fazenda

Actores ffilm o'r Unol Daleithiau oedd **Louise Fazenda** (17 Mehefin 1895 - 17 Ebrill 1962).

Maent yn adnabyddus am eu gwaith mewn ffilmiau comedi mud. Gwnaeth Fazenda ei ymddangosiad cyntaf mewn ffilm yn 1913 a chymerodd ran mewn bron i 300 o ffilmiau, gan drosglwyddo i ffilmiau sain gyda rolau mewn ffilmiau fel *The Road Back*. Ei hymddangosiad olaf mewn ffilm oedd yn *The Old Maid* yn 1939. Priododd â Hal B. Wallis, cynhyrchydd yn Warner Bros., yn 1927, ac roedd ganddynt un mab. Roedd Fazenda hefyd yn adnabyddus am ei gwaith gwirfoddol, gan gynnwys gofalu am blant yn Ganolfan Feddygol UCLA. Mae ganddi seren ar Hollywood Walk of Fame.

Ganwyd hi yn Lafayette, Indiana yn 1895 a bu farw yn Beverly Hills, Califfornia yn 1962. Roedd hi'n blentyn i Joseph Fazenda. Priododd â Hal B. Wallis ac mae ganddi 1 plentyn.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q450986 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1895
Categori:Marwolaethau 1962
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Bortiwgalaidd
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1890au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1962
Nora Dunn

Actores a chomedïwraig o'r Unol Daleithiau yw **Nora Dunn** (ganed 29 Ebrill 1952).

Mae hi'n adnabyddus am ei chyfnod fel aelod o gast y gyfres gomedi sgetsh NBC *Saturday Night Live* o 1985 i 1990, lle daeth yn boblogaidd am gymeriadau fel Pat Stevens a hanner y *The Sweeney Sisters*. Yn dilyn ei hymadawiad o *SNL*, chwaraeodd Dr. Reynolds yn *The Nanny* o 1998 i 1999 ac roedd ganddi rôl fel Muriel yn *Home Economics* o 2021 i 2022. Roedd Dunn yn y newyddion yn 1990 am wrthod cymryd rhan mewn pennod o *SNL* a gynhaliwyd gan Andrew Dice Clay oherwydd ei hiwmor misogynistaidd.

Ganwyd hi yn Chicago yn 1952.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q508428 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q508428 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Albanaidd
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Almaenig
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1952
Yolanda King

Ymgyrchydd ac actifydd o'r Unol Daleithiau oedd **Yolanda Denise King** (17 Tachwedd 1955 - 15 Mai 2007).

Mae hi'n adnabyddus am ei gwaith eiriolaeth a'i siarad cyhoeddus, a gafodd ei ddylanwadu gan ei rhieni, arweinwyr hawliau sifil Martin Luther King Jr. a Coretta Scott King. Roedd hi hefyd yn dilyn gyrfa mewn celfyddydau a diddanu.

Ganwyd hi ym Montgomery, Alabama yn 1955 a bu farw yn Santa Monica, Califfornia yn 2007. Roedd hi'n blentyn i Coretta Scott King a Martin Luther King.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q458994 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Wyddelig
Categori:Genedigaethau 1955
Categori:Heddychwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Marwolaethau 2007
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Ruth Warrick

Cantores, actores ac actifydd gwleidyddol o'r Unol Daleithiau oedd **Ruth Elizabeth Warrick** (29 Mehefin 1916 - 15 Ionawr 2005).

Mae hi'n adnabyddus am ei rôl fel Phoebe Tyler Wallingford ar *All My Children*, a chwaraeodd o 1970 hyd at ei marwolaeth yn 2005. Gwnaeth Warrick ei ymddangosiad cyntaf mewn ffilm yn *Citizen Kane*, gan bortreadu Emily Monroe Norton, gwraig gyntaf y cymeriad teitl. Dechreuodd ei gyrfa fel canwr radio yn Ninas Efrog Newydd ar ôl ennill cystadleuaeth yn yr ysgol uwchradd. Dewiswyd Warrick gan Orson Welles ar gyfer ei rôl yn *Citizen Kane* ar ôl iddo ei hadnabod o gydweithrediad radio blaenorol. Roedd ei gyrfa ffilm yn cynnwys ymddangosiadau yn *Journey into Fear*, *The Corsican Brothers*, *The Iron Major*, *Mr. Winkle Goes to War*, a *Guest in the House*.

Ganwyd hi yn St. Joseph, Missouri yn 1916 a bu farw ym Manhattan yn 2005. Priododd â Erik Rolf, Carl Neubert, Carl Neubert a Frank D Freda.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q456375 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q456375 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1916
Categori:Hunangofianwyr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Annette O'Toole

Actores, cantores a chyfansoddwr o'r Unol Daleithiau yw '''Annette O'Toole''' (ganed 1 Ebrill 1952).

Mae hi'n adnabyddus am ei rolau mewn amryw o gyfresi teledu a ffilmiau, gan gynnwys portreadu Lisa Bridges yn *Nash Bridges*, Beverly Marsh yn gyfres 1990 o *It* gan Stephen King, Lana Lang yn *Superman III*, Kathy yn y ffilm gomedi ramantus *Cross My Heart*, a Martha Kent yn y gyfres deledu *Smallville*. Mae hi hefyd wedi ymddangos mewn ffilmiau fel *One on One*, ''Foolin' Around*, a *Cat People*. Yn ogystal, serennodd yn y cynhyrchiad HBO *Vanities'' a'r ffilm deledu *Stand by Your Man*.

Ganwyd hi yn Houston yn 1952. Priododd â Michael McKean a Bill Geisslinger.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q231135 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q231135 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Wyddelig
Categori:Cantorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1952
Sharon Lawrence

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Sharon Elizabeth Lawrence** (ganed 29 Mehefin 1961).

Dechreuodd Lawrence ei gyrfa actio ar Broadway ac ymddangosodd mewn nifer o ffilmiau a chyfresi teledu yn y 1990au. Mae hi'n adnabyddus am ei rôl fel Sylvia Costas yn y gyfres ddrama ABC *NYPD Blue* o 1993 i 1999, a enillodd dair enwebiad Gwobr Emmy Primetime am Actores Gefnogol Ragorol mewn Cyfres Ddrama am y rôl. Roedd Lawrence hefyd yn serennu mewn sitcomau fel *Fired Up* a *Ladies Man*, ac yn ymddangos yn y ddrama oruwchnaturiol *Wolf Lake* a'r ddrama ieuenctid *Hidden Palms*. Roedd ganddi rolau rheolaidd nodedig mewn cyfresi fel *Desperate Housewives*, *Drop Dead Diva*, *Rizzoli & Isles*, *The Ranch*, *Shameless*, a *Queen Sugar*. Mae ei chredydau ffilm yn cynnwys *Gossip*, *Middle of Nowhere*, a *Solace*. Yn 2021, roedd hi'n serennu yn y gyfres *Joe Pickett*.

Ganwyd hi yn Charlotte, Gogledd Carolina yn 1961.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q266814 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q266814 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1961
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Desmond Barrit

Actor o Gymru oedd **Desmond Barrit** (19 Hydref 1944 – 21 Mawrth 2026).

Ganwyd ef yn Nhreforys yn 1944.

Roedd yn cael ei adnabod am ei waith helaeth ar y llwyfan gan gynnwys rolau yn *The Merchant of Venice*, *A Funny Thing Happened on the Way to the Forum*, a *The History Boys*. Ymddangosodd yn y sioe gerddorol *Wicked* fel y dewin ac mewn rhaglenni teledu fel *Midsomer Murders* ac *Alice Through the Looking Glass*. Ymddangosodd hefyd yn *Thérèse Raquin* yn y Theatre Royal, Caerfaddon.

Bu'n cyfarwyddo pantomeimau ym Mhafiliwn Gorleston am bron i 20 mlynedd.

## Bywyd personol 
Roedd yn byw gyda'i bartner Byron yn Islington. Bu farw yn 81 mlwydd oed.
## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1944
Categori:Marwolaethau 2026
Categori:Actorion theatr yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Abertawe
Categori:Actorion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Prosiect Wicifflics