W. S. Jones (Wil Sam)

Dramodydd ac awdur o Gymru oedd **William Samuel Jones**, a ysgrifennodd dan yr enwau **W. S. Jones** neu **Wil Sam** (28 Mai 1920 – 15 Tachwedd 2007). Roedd yn fwyaf adnabyddus fel creawdwr Ifas y Tryc.

## Bywyd a gwaith
Ganed ef yn Llanystumdwy, a bu'n byw yn Eifionydd ar hyd ei oes. Bu’n gweithio fel peiriannydd cyn agor modurdy ei hun yn Llanystumdwy. Gwerthodd y modurdy yn 1960 er mwyn canolbwyntio ar ysgrifennu. Dechreuodd ysgrifennu yn ddyn ifanc, ac yn ddiweddarach ysgrifennodd ddramâu i’w perfformio yn Theatr Fach y Gegin, Cricieth.  Pan ddaeth Theatr y Gegin i ben ym 1976, dechreuodd ysgrifennu ar gyfer radio a theledu, a chyn hir daeth yn awdur llawn amser. Daeth i amlygrwydd cenedlaethol fel creawdwr Ifans y Tryc, a chwaraeid gan yr actor Stewart Jones.

## Bywyd personol
Yn 1953 priododd Dora Ann Jones (16 Mawrth 1928 - 29 Mawrth 2023) a mynd i fyw i'r Crown (hen dafarn gynt). Cawsant ddwy ferch, Mair ac Elin. Mae'n frawd i'r arlunydd a llenor Elis Gwyn Jones.

Bu farw Wil Sam yn 87 oed ym Mangor ar y 15 Tachwedd 2007. Cafwyd Gwasanaeth Coffa yng nghapel Moreia, Llanystumdwy ac fe'i gladdwyd ym Mynwent Newydd Llanystumdwy ar 21 Tachwedd 2007.

## Gyrfa 
### Theatr 
Mae ei ddramâu ar gyfer y theatr yn cynnwys 

* *Y Gŵr Diarth* (1957)
* *Y Dyn Codi Pwysau* (1960)
* *Dalar Deg* (1962)
* *Tŷ Clap* (1965)
* *Dau Frawd* (1965)
* *Y Fainc* (1967)
* *Tro Crwn* (1968)
* *Dafydd y Garreg* (1968)
* *Y Wraig* (1968)
* *Dinas Barhaus* (1968)
* *Mae Rhywbeth Bach* (1969)
* *Seimon y Swynwr* (1969) 
* *Pa John?*
* *Dinas (drama)* (1970)
* *Y Sul Hwnnw* (1981)
* *Ifas y Tryc* (1983)
* *Ifas Eto Fyth!* (1987)
* *Bobi a Sami* (1988)
* *Llifeiriau* (1997)
* *Ben Set* (2002).

### Teledu a Radio 
Cafodd ei waith ei ddarlledu ar deledu cynnar y BBC ac ar y radio. Mae'r dramâu, ffilmiau a chyfresi yn cynnwys:   

* *I Bant y Bwgan* (1956)
* *Y Dyn Swllt* (1958) fel drama radio
* *Y Dyn Codi Pwysau* (1960) fel drama deledu
* *Y Gadair Olwyn* (1961) fel drama deledu
* *Y Dyn Swllt* (1963) fel drama deledu
* *Seimon y Swynwr* (17 Medi 1971) BBC One cast David Lyn, Beryl Williams a Maureen Rhys 
* *Bobi a Sami* (1980) fel drama radio
* *Sgid Hwch* (1992) ffilm.  

### Nofelau 
*Dyn y Mynci* (1979) 

## Llyfryddiaeth 

Delwedd:Cyfres Cymêrs Cymru 4 Cymeriadau Eifionydd - Mân Bethau Hwylus (llyfr).jpg|Clawr ei gofiant.
Delwedd:Wil Sam - Y Dyn Theatr (llyfr).jpg|Cyfrol deyrnged hon i W. S. Jones
Delwedd:Diwrnod Graddio Adran y Gymraeg, Coleg y Brifysgol, Bangor - Welsh Department graduation day, University College, Bangor (1557982).jpg|Wil Sam a'i ferch Mair - diwrnod graddio
Delwedd:Diwrnod Graddio Adran y Gymraeg, Coleg y Brifysgol, Bangor - Welsh Department graduation day, University College, Bangor (1557984).jpg
Delwedd:Diwrnod Graddio Adran y Gymraeg, Coleg y Brifysgol, Bangor - Welsh Department graduation day, University College, Bangor (1557983).jpg
Delwedd:Portrayal of Wil Sam (W S Jones), the Llanystumdwy dramatist (1553022).jpg
Delwedd:Portrayal of Wil Sam (W S Jones), the Llanystumdwy dramatist (1553003).jpg
Delwedd:Portrayal of Wil Sam (W S Jones), the Llanystumdwy dramatist (1553011).jpg
Delwedd:Portrayal of Wil Sam (W S Jones), the Llanystumdwy dramatist (1553023).jpg
Delwedd:Portrayal of Wil Sam (W S Jones), the Llanystumdwy dramatist (1552998).jpg
Delwedd:Portrayal of Wil Sam (W S Jones), the Llanystumdwy dramatist (1553031).jpg
Delwedd:Portrayal of Wil Sam (W S Jones), the Llanystumdwy dramatist (1552990).jpg
Delwedd:Portrayal of Wil Sam (W S Jones), the Llanystumdwy dramatist (1553029).jpg
Delwedd:Portrayal of Wil Sam (W S Jones), the Llanystumdwy dramatist (1553037).jpg
Delwedd:Wil Sam yn troi'n llenor proffesiynol (1510951).jpg
Delwedd:Portrayal of Wil Sam (W S Jones), the Llanystumdwy dramatist (1553025).jpg
Delwedd:Portrayal of Wil Sam (W S Jones), the Llanystumdwy dramatist (1552993).jpg
Delwedd:Portrayal of Wil Sam (W S Jones), the Llanystumdwy dramatist (1553039).jpg
Delwedd:Portrayal of Wil Sam (W S Jones), the Llanystumdwy dramatist (1553026).jpg
Delwedd:Performance of 'Gwalia Bach' by Wil Sam at Theatr Fach, Llangefni (1551639).jpg
Delwedd:Performance of 'Gwalia Bach' by Wil Sam at Theatr Fach, Llangefni (1551642).jpg
Delwedd:Portrayal of Wil Sam (W S Jones), the Llanystumdwy dramatist (1552986).jpg
Delwedd:Portrayal of Wil Sam (W S Jones), the Llanystumdwy dramatist (1553036).jpg
Delwedd:Portrayal of Wil Sam (W S Jones), the Llanystumdwy dramatist (1553006).jpg

* *Tair Drama Fer* (1962) - un drama o'i eiddo sef *Dalar Deg* (1962) o fewn y gyfrol.
* *Pum Drama Fer* (1963) [*Y Dyn Swllt (1958); I Blant y Bwgan* (1956); *Y Gŵr Diarth* (1957); *Y Dyn Codi Pwysau* (1960) ac *Y Gadair Olwyn* (1961) ]
* *Dinas Barhaus a tair drama arall* (1968) [*Dinas Barhaus* (1968); *Dafydd y Garreg* (1968); *Y Wraig* (1968); *Tro Crwn* (1968)]
* *Deg Drama Wil Sam* (1995) [*Tro Crwn* (1968); *Y Dyn Swllt* (1963)*; Dinas Barhaus* (1968)*; Bobi a Sami* (1988)*; Y Wraig* (1968)*; Seimon y Swynwr* (1969); *Y Fainc* (1967)*; Dalar Deg* (1963)*; Pa John?* (?)*; Y Sul Hwnnw* (1981)]
* *Y Toblarôn* (1975) - darlith
* *Rhigymau Wil Sam* (2005)
* *Mân Bethau Hwylus: Cymeriadau Eifionydd* (2005)
* *Newyddion y Ffoltia Mawr* (2005)
*

### Astudiaeth
*W. S. Jones, *Wil Sam*, gol. Gwenno Hywyn, Cyfres y Cewri 5 (Caernarfon: Gwasg Gwynedd, 1985)

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1920
Categori:Marwolaethau 2007
Categori:Dramodwyr Cymraeg
Categori:Gwrthwynebwyr cydwybodol o Gymru
Categori:Llenorion Cymraeg
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Pobl o Lanystumdwy