PRS for Music

Mae'r **PRS** (enw llawn: **PRS for Music** Limited; yn flaenorol *MCPS-PRS Alliance* Limited) yn gydweithfa hawlfraint cerddoriaeth y Deyrnas Unedig, sy’n cynnwys dwy gymdeithas gasglu: *Mechanical-Copyright Protection Society (MCPS)* a’r **Performing Right Society (PRS)**. Mae'n rheoli hawliau cyfunol ar gyfer gweithiau cerddorol ar ran ei 160,000 o aelodau. Ffurfiwyd PRS for Music yn 1997 yn dilyn bodolaeth y MCPS-PRS Alliance. Yn 2009, adliniodd PRS a MCPS-PRS Alliance eu brandiau a dod yn "PRS for Music".

## Swydd
Mae PRS yn cynrychioli hawliau perfformio eu haelodau cyfansoddwr, cyfansoddwr a chyhoeddwyr cerddoriaeth, ac yn casglu breindaliadau ar eu rhan pryd bynnag y bydd eu cerddoriaeth yn cael ei chwarae neu ei pherfformio'n gyhoeddus.

Mae MCPS hefyd yn cynrychioli cyfansoddwyr caneuon, cyfansoddwyr a chyhoeddwyr cerddoriaeth – yn cynrychioli eu hawliau mecanyddol, ac yn casglu breindaliadau pryd bynnag y caiff eu cerddoriaeth ei hatgynhyrchu fel cynnyrch corfforol – mae hyn yn cynnwys cryno ddisgiau, DVDs, lawrlwythiadau digidol a darllediadau neu ar-lein.

Mae PRS (Performing Right Society) ac MCPS (Mechanical Copyright Protection Society) yn ddwy gymdeithas gasglu ar wahân gyda PRS yn rhedeg ei gweithrediadau ei hun, yn darparu gwasanaethau i MCPS dan yr enw PRS for Music. O 2018 ymlaen, mae PRS wedi ymuno â menter ar y cyd â Phonographic Performance Limited (PPL) o dan gwmni preifat newydd ei ffurfio o'r enw PPL PRS Ltd gyda'r nod o'i gwneud yn haws i'w cwsmeriaid gael trwydded cerddoriaeth.

## Hanes
Sefydlwyd y **Performing Right Society** ym 1914 gan grŵp o gyhoeddwyr cerddoriaeth, i ddiogelu gwerth hawlfraint ac i helpu i ddarparu incwm i gyfansoddwyr, cyfansoddwyr caneuon a chyhoeddwyr cerddoriaeth. Ar y pryd, casglodd PRS ffioedd am berfformiad byw o gerddoriaeth ddalen.

Roedd PRS yn wahanol i weithgareddau'r Mechanical-Copyright Protection Society a sefydlwyd ym 1910, a'r Phonographic Performance Limited (PPL), a sefydlwyd ym 1934 gan Decca ac EMI.

Dechreuodd y Gymdeithas Diogelu Hawlfraint Mecanyddol fel Mecolico, y Cwmni Trwyddedau Hawlfraint Mecanyddol, a sefydlwyd ym 1910 gan ragweld Deddf Hawlfraint 1911. Trwyddedodd Mecolico yr hawliau mecanyddol o fewn gweithiau cerddorol ac unodd â'r Gymdeithas Diogelu Hawlfraint ym 1924. Casglodd Phonographic Performance Limited (PPL) ffioedd ar gyfer chwarae recordiadau gramoffon.

Sefydlwyd asiantaeth arall, y British Copyright Protection Company neu Britico yn 1932 gan Alphonse Tournier, gan arbenigo ar gasglu breindaliadau yn y DU ar hawlfraint cerddorol Ffrainc a’r Almaen, a dod yn Gymdeithas Gwarchod Hawlfraint Prydain ym 1962. Dechreuodd y cwmni hwn, Britico, rannu cyfleusterau cyfrifiadurol gyda PRS yn 1970.

## Tariffau
Mae PRS for Music yn gweinyddu hawliau perfformio a hawliau mecanyddol tua 25 miliwn o weithiau cerddorol ar ran ei gyfansoddwyr caneuon, cyfansoddwyr ac aelodau cyhoeddi ac yn 2018 prosesodd dros 11.1 triliwn o ddefnyddiau o gerddoriaeth. Mae PRS for Music yn trwyddedu ac yn casglu breindaliadau ar gyfer gweithiau cerddorol ei aelodau pryd bynnag y cânt eu perfformio'n gyhoeddus, neu pan fydd recordiadau ohonynt yn cael eu darlledu, eu ffrydio ar-lein neu eu chwarae mewn mannau cyhoeddus, yn y DU ac yn fyd-eang trwy ei rwydwaith partner.

Mae tua 350,000 o fusnesau yn y DU wedi talu ac wedi’u trwyddedu i chwarae cerddoriaeth o dan drwydded PRS for Music, ond nid oes angen un ar rai gweithleoedd:

Mannau cleifion mewnol a thriniaeth mewn ysbytai
* Canolfannau dydd meddygol
* Cartrefi preswyl (yn y rhan fwyaf o amgylchiadau)
* Cerddoriaeth a ddefnyddir mewn addoliad dwyfol (er bod angen trwyddedau ar gyfer cerddoriaeth hawlfraint)
* Seremonïau priodas sifil a seremonïau partneriaeth
* Gweithwyr unigol a chartref

## Eos - Asiantaeth annibynnol Gymreig
Yn 2012, gadawodd canran uchel o gerddorion Cymraeg PRS for Music i ffurfio asiantaeth ar wahân, Eos, ar ôl i newidiadau yn y ffordd y mae PRS for Music yn cyfrifo breindaliadau arwain at ostyngiad pymtheg gwaith mewn taliadau. Yn 2007, roedd PRS for Music wedi ailddosbarthu gorsaf BBC Radio Cymru fel "gorsaf leol", lle’r oedd wedi’i hystyried yn "orsaf genedlaethol" (Brydeinig) cyn hynny. Arweiniodd hyn at ostyngiad mewn cyfraddau breindal o £7.50 y funud i 50c y funud o gerddoriaeth a ddarlledwyd. Mae'r chwaer orsaf Saesneg, BBC Radio Wales, yn cael ei dosbarthu gan PRS for Music fel gorsaf genedlaethol ac mae'n denu'r cyfraddau uwch.

O fis Rhagfyr 2012, mae Eos mewn trafodaethau gyda'r BBC, y mae ei wasanaeth Cymraeg yn ddibynnol iawn ar allbwn ei aelodau. O 1 Ionawr 2013, ni fydd angen trwydded PRS i chwarae cerddoriaeth o'r fath, ac ni fydd yn rhoi unrhyw ganiatâd i wneud hynny.

Yn 2019 cyhoeddwyd i'r BBC ac Eos arwyddo cytundeb newydd ar gyfer telerau cytundeb ‘blanced’ ar gyfer hawlfreintiau darlledu cerddoriaeth. Roedd y cytundeb i bara am bum mlynedd.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Gwefan swyddogol PRS

Categori:Cerddoriaeth Cymru
Categori:Sefydliadau 1914
Categori:Cerddoriaeth Cymru