Papurau Newydd Cymru Ar-lein

Mae **Papurau Newydd Cymru Ar-lein** yn rhan o waith a chennad Llyfrgell Genedlaethol Cymru i ddigido papurau newydd Cymru a'u rhoi ar wefan y Llyfrgell am ddim i'r cyhoedd eu darllen. Ceir 15 miliwn erthygl papur newydd ar y safle ac oddeutu 120 papur newydd Cymraeg a Saesneg eu hiaith.

Mae'r papurau wedi eu digido fel y gellir eu darllen fel y fersiwn wreiddiol argraffiedig a hefyd ceir fersiwn adnabod tesun lle mae'r testun gwreiddiol wedi eu trawsffurfio i sans serif haws i'w darllen.

Gall y darllenydd hefyd chwilio'r holl gasgliad neu'r papur unigol wrth ddefnyddio gair neu ymadrodd arbennig, er enghraifft enw person, pentref, dŷ, dyweder, cân neu dîm rygbi. Gellir hefyd gwneud y testun yn fwy neu'n lai er hwyluster darllen.

## Rhychwant
Ceir papurau Cymraeg a Saesneg eu hiaith ar y wefan gan gychwyn gyda'r hyn a ystyrir y papur newydd gyfoes gyntaf yng Nghymru, sef The Cambrian a sefydlwyd yn 1804 yn Abertawe hyd at 1919. Ceir y papur Cymraeg ei hiaith gyntaf Seren Gomer a sefydlwyd gan Joseph Harris (Gomer) yn 1819, a phapurau Cymry yn America fel Y Drych.

## Hygyrchedd
Gellir mireinio chwilio ar y wefan yn ôl categori:
* Enw'r papur newydd
* Categori - newyddion, hysbysebion, rhestrau manwl, hysbysebiadau teuluol, ar goll
* Degawd - o 1800-1809 i 1910-1919
* Blwyddyn - o 1804 i 1919
* Mis
* Dydd
* Iaith (Cymraeg neu Saesneg)
* Ardal - De, Gogledd, Canolbarth, Gorllewin, y Gororau, Lerpwl (Lloegr), Unol Daleithiau, Llundain (Lloegr), Trelew (Yr Ariannin)
* Math o Ddelwedd - darlun, ffotograff, cartŵn, graff, map 
* Hawlfraint - anhysbys (y mwyafrif llethol), hawlfraint, parth cyhoeddus

## Digido
Dechrewyd y gwaith o ddigido'r papur o dan arweinyddiaeth Llyfrgellydd (Prif Weithredwr) y Llyfrgell Genedlaethol, Andrew Green, yn yr 2000au. Cyhoeddodd Gweinidog dros Dreftadaeth Llywodraeth Cymru ar y pryd, Alun Ffred Jones y bydd yr arian yn cael ei neilltuo o'r Gronfa Buddsoddi Cyfalaf Strategol ar gyfer digideiddio 2 filiwn o dudalennau papur newydd a chylchgronau sy'n ymdrin â Chymru. Roedd yr arian ar gyfer digido cyhoeddiadau'n dyddio'n ôl i'r 18g, sef hyd at 300 o deitlau, yn cynnwys cylchgronau plant fel Cymru'r Plant a phapurau newydd poblogaidd.

Erbyn 2014 roedd 27 cyhoeddiad newydd (200,000 tudalen) wedi eu rhoi ar y wefan. Ymhlith y cyhoeddiadau newydd oedd; Y Negesydd, Caernarvon and Denbigh Herald, Glamorgan Gazette, Carmarthen Journal, The Welshman a’r Rhondda Leader, heb anghofio'r Drych, papur newydd wythnosol y Cymry yn Unol Daleithiau America.

### Ystyriaethau Cadwraethol
Yn ogystal â'r awydd i roi'r casgliad am ddim ac yn agored i'r cyhoedd, nodwyd hefyd yr angen i ddigido'r hen bapurau gan bod papurau a gyhoeddwyd ar ôl 1870 yn dueddol o fod mewn cyflwr gwaeth oherwydd defnyddiwyd papur ‘wood-chip’ a chemegau sydd a’r sgil effaith o hybu dirywiad papur.

## Gweler hefyd
* Cylchgronau Cymru Ar-lein
* Llenyddiaeth Fy Ngwlad

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol
* Gwefan Papurau Newydd Cymru Ar-lein a gynhelir gan Llyfrgell Genedlaethol Cymru
* Cartre newydd i hen bapurau erthygl am gyhoeddi cyllid i'r prosiect, BBC Cymru Fyw, 15 Ebrill 2009
* Cofio'r papur newydd Cymraeg cyntaf gwefan Cymru Fyw, 12 Ebrill 2014
* Historic newspapers to go online BBC Wales, 15 Ebrill 2009

Categori:Papurau newydd Cymraeg Cymru
Categori:Papurau newydd Cymru
Categori:Papurau newydd Saesneg Cymru
Categori:Sefydliadau 2009
Categori:Archifau Cymru