Siop pysgod a sglodion

, Ceredigion (Awst 2024)]]
Siop sy'n darparu prydau parod (tecawê) pysgod a sglodion yw **siop pysgod a sglodion**, er bod gan rai gyfleusterau eistedd megis bwyty. Gall siopau pysgod a sglodion hefyd werthu bwydydd eraill, gan gynnwys amrywiadau ar eu cynnig craidd fel selsig mewn cytew a byrgyrs, neu bwyd o fathau eraill fel bwyd Indiaidd.

## Hanes
, Ceredigion]]
Mae plac glas ym Marchnad Tommyfield, Oldham yn Lloegr yn nodi tarddiad siopau pysgod a sglodion a'r diwydiant bwyd cyflym yn yr 1860au. Yn 1928, agorodd cadwyn bwytai bwyd cyflym Harry Ramsden yn y Lloegr. Ar un diwrnod ym 1952, fe wnaeth siop pysgod a sglodion y gadwyn yn Guiseley, Gorllewin Swydd Efrog weini 10,000 o ddognau o bysgod a sglodion, gan ennill lle iddo'i hun yn y Guinness Book of Records.

Ceir cystadleuaeth Siop Pysgod a Sglodion gorau Prydain a sawl cystadleuaeth arall gan bod cynifer o'r bwytai i'w cael. Mae siopau sglodion o Gymru yn cystadlu yn y cystadlaethau hyn.

Bellach, mae mannau gwerthu pysgod a sglodion yn gwerthu tua 30% o’r holl bysgod gwyn sy’n cael eu bwyta yn y Deyrnas Unedig, ac maen nhw’n defnyddio 10% o gnwd tatws y Deyrnas Unedig.

Yn y Deyrnas Unedig, codir Treth ar Werth o 20% ar gludfwyd poeth, a diodydd mewn siopau cludfwyd (fel siopau sglodion) ond nid ar ategolion.

## Amrywiaethau ac ategolion
* **Pysgodyn** - tra mai penfras yw'r pysgodyn gwyn di-ofyn yng Nghymru a Lloegr, hadog yw hi yn yr Alban. 

* **Risol** - yn draddodiadol bydd siopau sglodion Cymreig, yn enwedig yn y Deheudir, yn gweinio risol sef peleni cig neu friwgig, pysgod neu lysiau wedi eu ffrio.

* **Pys slwtsh** - pys wedi eu berwi gyda menyn wedi ei ychwanegu atynt. Gelwir nhw hefyd yn *pys gleision, pys stwnsh, pys stwmp, mwtrin pys*. 

* **Saws cyrri** - mae saws cyrri hefyd yn boblogaidd gyda sglodion yng Nghymru, ac yn fwy felly na sawl rhan arall o Brydain. Mae'r saws yn cynnwys powdr cyrri ac yn debyg i grefi.

## Termau
Ceir termau amrywiol yn Gymraeg, gan gynnwys **siop sgod a sglods**, **siop bysgod a sglodion** (noder y treiglad), **siop chips**, **siop tsips**, neu **siop jips** (noder y treiglad answyddogol o'r /t͡ʃ/ "ch Saesneg" i'r /j/), **siop sglods** a **tafarn datws**. Mae'r term gellweirus 'sgod a sglods' yn dalfyriad o *pysgod a sglodion*.

Term cymharol diweddar yw "Siop Sgod a Sglods" yn Gymraeg a theg dweud mai "siop jips" byddai'r term mwya cyffredin ar lafar. Enwyd y siop jips yn yr opera sebon, Pobol y Cwm, yn "Siop Sgod a Sglods" efallai mewn ymgais bwriadol i hyrwyddo'r neu normaleiddio'r term Cymraeg. 

Mewn eitem ar y sianel i bobl ifanc, Hansh, bu i'r cymeriad pwped doniol, 'Gareth yr Orangutan', am brofiad gwaith mewn 'Siop Chips Hendre' yng Nghaernarfon i ddysgu sut oedd paratoi sglodion. 

Ceir siop Sgod a Sglods yn Llan-non, Ceredigion a elwir yn syml yn *Sglods*. Agorwyd y siop yn 2023 a darlledwyd eitem am y lle gan siarad gyda'r staff a'r cwsmeriaid ar raglen Heno ar S4C ym mis Awst 2024.

### Ieithoedd eraill 
Ymhlith yr amrywiadau ar yr enw yn Saesneg ceir "Fish Bar", "Fish Shop" (yn Swydd Efrog), ac ati. Yn y rhan fwyaf o'r Deyrnas Unedig gan gynnwys Gogledd Iwerddon, fe'u gelwir ar lafar yn *chippy* neu'n *fishy*, tra yng Ngweriniaeth Iwerddon ac ardal Aberdeen, fe'u gelwir yn fwy cyffredin yn *chippers*.

## Gweler hefyd
* Sglodion

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* The three best fish and chip shops in Wales have been named erthygl yn y Daily Post 2024

Categori:Bwytai
Categori:Siopau