Tonkatsu

Pryd o fwyd Japaneaidd yw , sy'n cynnwys cytled cig moch mewn briwsion bara, wedi'i ffrio'n dwfn / cig moch tempura. Mae'n angen torri canol cefn y mochyn yn dafelli 2-3 centimetr o drwch, eu gorchuddio â panko (briwsion bara), eu ffrio mewn olew, ac yna eu rhoi ar y plât gyda gyda saws 'Worcestershire' o Japan, reis a salad llysiau (bresych yn bennaf). Y ddau brif fath yw ffiled a lwyn.

## Geirdarddiad 
Mae'r gair *tonkatsu* yn gyfuniad o'r gair Sino-Japaneaidd *ton* () sy'n golygu "mochyn", a *katsu* (), sy'n ffurf fyrrach o *katsuretsu* ( ), trawslythreniad o'r gair Saesneg '''cutlet''', a oedd eto'n deillio o'r gair Ffrangeg '''''', sy'n golygu "torri cig".

## Hanes 
Gwreiddiodd Tonkatsu yn Japan yn y 19g. Cig eidion oedd katsuretsu cynnar fel rheol; a dyfeisiwyd y fersiwn cig moch yn Japan ym 1899 mewn bwyty o'r enw Rengatei yn Tokyo . Yn wreiddiol, fe'i hystyriwyd yn fath o yōshoku - fersiynau Japaneaidd o fwyd Ewropeaidd a ddyfeisiwyd ar ddiwedd y 19g a dechrau'r 20g - ac fe'i galwyd yn *katsuretsu* neu'n *katsu*.

Cafodd ei alw'n 'Pork katsuretsu,' 'Porky katsuretsu' a 'Tonkatsu', ond dim ond ar ôl 1959 defnyddiwyd yr enw 'Tonkatsu'.

## Paratoi ac amrywiadau 
bawd|Brechdan tonkatsu (*katsu sando*)
Gellir ddefnyddio naill ai  neu ; mae'r cig fel arfer yn cael ei halltu, yna ychwanegu pupur, ei orchuddio'n ysgafn mewn blawd, ei orchuddio mewn wy wedi'i guro, ac yna ei orchuddio â '''' (briwsion bara), cyn cael ei ffrio'n ddwfn.

Yn gyffredinol rhoddir *Tonkatsu* ar blât gyda bresych wedi'i falu. Mae'n cael ei fwyta'n fwyaf aml gyda math o saws brown trwchus o'r enw saws tonkatsu neu '** (saws), **' (mwstard), ac efallai sleisen o lemwn. Fel arfer rhoddir ar blât gyda reis, cawl miso a '''' a'i fwyta gyda gweillen fwyta (chopsticks). Weithiau byddai'n cael ei fwyta gyda '** a **' wedi ei gratio yn lle'r saws tonkatsu.

bawd|Cyri katsu
[bawd| Bwyty tonkatsu "Katsuya" yn Roppongi, Minato, [Tokyo, Japan ]]
Mae Tonkatsu hefyd yn boblogaidd fel llenwad brechdan (*katsu sando*), neu wedi ei fwyta gyda cyri Japaneaidd (*katsu karē*). Weithiau mae Tonkatsu yn cael ei fwyta gydag wy mewn fowlen fawr o reis fel *katsudon*.

Yn Nagoya a'r ardaloedd cyfagos, mae *miso katsu*, tonkatsu wedi'i fwyta gyda saws wedi'i seilio ar *hatchō miso*, yn arbenigedd.

Gellir gwneud amrywiadau ar tonkatsu trwy frechdanu cynhwysyn fel caws neu ddeilen shiso rhwng y cig, cyn ei orchuddio â bara a'i ffrio. Weithiau caiff *konnyaku* ei frechdanu yn y cig fel pryd calori isel.

Mae sawl amrywiad o tonkatsu yn amnewid y cig moch am cynhwysyn arall:

* Katsu cyw iâr () neu *Tori katsu* ( ), sy'n defnyddio cyw iâr yn lle cig moch. Mae'n aml yn ymddangos mewn ciniawau o Hawaii. 
* *Menchi-katsu* () neu *minchi katsu* (  katsu mins), yn defnyddio cig mins mân. 
* *Hamu katsu* ( katsu ham), yn amnewid cig moch am ham. Mae fel arfer yn cael ei ystyried yn ddewis rhatach na tonkatsu. 
* *Gyū katsu* (  katsu cig eidion), a elwir hefyd yn *bīfu katsu,* yn amnewid cig moch am cig eidion. Mae'n boblogaidd yn rhanbarth Kansai o amgylch Osaka a Kobe.

Gelwir pryd o fwyd tebyg i tonkatsu, ond gyda chynhwysion heblaw am cig moch, cig eidion, neu gyw iâr, yn *furai* (ffrio), nid *katsu* (cwtled). Mae hwn yn cynnwys *aji-furai* (macrell wedi'i ffrio) ac *ebi-furai* (corgimwch wedi'i ffrio).

## Cyfeiriadau 
Categori:Cig mochyn
Categori:Coginiaeth Japan