Pêl-fasged 3x3

Amrywiad o bêl-fasged yw **pêl-fasged 3x3**. Mae gan bob tîm tri chwaraewr yr un, a'i chwaraeir gydag un fasged yn unig. Ar hyn o bryd mae fformat hon o'r gêm yn cael ei hyrwyddo a'i strwythuro gan FIBA, ei gorff llywodraethu. Ei brif gystadleuaeth yw Taith Byd FIBA 3X3 flynyddol, sy'n cynnwys cyfres o dwrnameintiau Meistr ac un twrnamaint Terfynol; y wobr yw ffigwr chwe ffigur yn noleri'r UD. Cwpanau'r Byd FIBA 3x3 ar gyfer ddynion a menywod yw'r twrnameintiau uchaf ar gyfer timau cenedlaethol 3x3. Cafodd y fformat 3x3 ei gyflwyno yng Ngemau Olympaidd yr Haf 2020 a Gemau'r Gymanwlad 2022.

## Rheolau 
[bawd| Gêm ryngwladol dynion rhwng [Rwmania a Slofenia yn Bucharest (Medi, 2014)]]
O bryd i bryd mae FIBA yn cyhoeddi atodiad i'w reolau pêl-fasged swyddogol yn benodol ar gyfer y fformat 3x3. Mae'r rheolau yn nodi bod rheolau FIBA rheolaidd yn berthnasol i bob sefyllfa nad yw'n cael sylw penodol o fewn y rheolau 3x3. Cyhoeddwyd y set gyfredol, mewn fersiwn gryno ac mewn fformat hirach, ym mis Awst 2019.

Dyma rhai ffyrdd mae'r rheolau cyfredol yn wahanol i bêl-fasged cwrt llawn safonol:

* Mae pob tîm yn cynnwys tri chwaraewr ac un eilydd. Rhaid bod gan bob tîm dri chwaraewr ar y cwrt pan fydd y gêm yn cychwyn.
* Mae'r gêm yn cael ei chwarae ar hanner cwrt gydag un fasged. Mae'r cwrt swyddogol 15m o led, gan 11m o hyd. Fodd bynnag, mae'r rheolau yn nodi'n benodol bod hanner cwrt llawn safonol FIBA yn ardal chwarae dderbyniol ar gyfer cystadlaethau swyddogol. Pellter hanner cwrt safonol NBA & WNBA America yw 50 troedfedd (15.24m) gan 47 troedfedd (14.33m).
* Defnyddir pêl-fasged maint 6 (720 mm), gyda màs maint 7 (620g).
* Cynhelir y tafliad darn arian yn union cyn y gêm. Gall y tîm buddugol ddewis cymryd meddiant o'r bêl ar ddechrau'r gêm, neu gymryd y meddiant cyntaf o'r cyfnod goramser posib. Felly mae hyn yn golygu, os yw'r gêm yn mynd i oramser, bydd y meddiant cyntaf yn mynd i'r tîm a ddechreuodd y gêm trwy amddiffyn.
* Mewn unrhyw sefyllfa lle caiff dau chwaraewr rheolaeth o'r bêl (*held-ball*), rhoddir meddiant i'r tîm amddiffynnol.
* Dyfernir un pwynt i bob saeth lwyddiannus y tu mewn i'r arc, tra dyfernir dau bwynt i bob saeth lwyddiannus y tu ôl i'r arc.
* Mae gan y gêm un cyfnod 10 munud, gyda thranc sydyn (*sudden death*) ar 21 pwynt. Yr enillydd yw'r tîm cyntaf i sgorio 21 neu'r tîm gyda'r sgôr uchaf ar ddiwedd y 10 munud. mae sgôr gyfartal yn arwain at gyfnod goramser. Pa bynnag dîm sy'n sgorio dau bwynt yn y cyfnod hwn sy'n ennill y gêm.
* Mae'r gêm yn dechrau gyda'r tîm amddiffynnol yn pasio'r bêl i'r tîm ymosodol y tu ôl i'r arc. Defnyddir hwn hefyd i ailgychwyn y gêm o unrhyw sefyllfa bêl farw.
* Defnyddir cloc 12 eiliad, lle mae angen i'r tîm sydd gyda'r bêl saethu cyn i'r cloc cyrraedd sero.
* Os yw'r tîm amddiffyn yn ennill meddiant o'r bêl o fewn yr arc trwy ddwyn, bloc, neu adlam, yna mae'n rhaid i'r tîm symud y bêl y tu ôl i'r arc cyn cael caniatâd i saethu.
* Ar ôl gôl dafliad rhydd, mae'r chwarae'n ailgychwyn gyda chwaraewr o'r tîm sydd hen sgorio yn cymryd y bêl yn uniongyrchol o dan y fasged ac yna'n driblo neu ei phasio i bwynt y tu ôl yr arc.
* Dim ond mewn sefyllfa pêl farw gall tîm amnewid chwaraewr ar gyfer eilydd.
* Caniateir saib amser-allan i bob tîm.
* Mae chwaraewr sy'n chwarae'n fudr dwywaith yn cael ei ddiarddel. Mae nifer o wahaniaethau eraill i'w wneud gyda chwarae budr.
* Mae yna *Reol Trent Tucker*: os oes hyd at 0.2 eiliad ar ôl ar y cloc saeth ni ellir cymryd saeth arferol, angen gwneud lob uchel neu tip-in.

## Cwpanau'r Byd 
Ar ôl Gemau Olympaidd Ieuenctid yr Haf 2010 sefydlodd FIBA Gwpan y Byd, sydd bob amser yn cynnwys dynion a menywod yn cystadlu ar yr un pryd mewn categorïau agored, o dan 23 ac o dan 18 oed. Mae Cwpanau'r Byd yn cael eu chwarae bob blwyddyn, ac eithrio mewn blynyddoedd pan mae'r Gemau Olympaidd Ieuenctid neu'r Gemau Olympaidd. Oherwydd y pandemig COVID-19 cafodd y digwyddiad ei ganslo  2020.

## Gemau rhyngwladol 
Daeth pêl-fasged 3x3 yn gystadleuaeth reolaidd yn y Gemau Ewropeaidd ers cafodd ei gyflwyno yng Ngemau Ewropeaidd 2015 yn Baku, Aserbaijan.

Ar 9 Mehefin 2017 cyhoeddodd Bwrdd Gweithredol y Pwyllgor Olympaidd Rhyngwladol y byddai pêl-fasged 3x3 yn cael ei ychwanegu at y rhaglen Olympaidd ar gyfer Gemau Olympaidd yr Haf 2020 yn Tokyo, Japan, ar gyfer dynion a menywod.

Ym mis Awst 2017 cyhoeddwyd y byddai pêl-fasged 3x3 yn cael ei gynnal yng Ngemau'r Gymanwlad 2022 yn Birmingham, Gorllewin Canolbarth Lloegr.

## Cyfeiriadau
Categori:Chwaraeon peli
Categori:Chwaraeon tîm
Categori:Pêl-fasged