Bambusa vulgaris

Mae **bambŵ cyffredin** (***bambusa vulgaris***), yn rhywogaeth o fambŵ clwstwr agored. Mae'n frodorol i Indo-Tsieina ac i dalaith Yunnan yn ne Tsieina, ond mae'n tyfu mewn llawer o leoedd eraill ac wedi dod yn frodorol mewn sawl rhanbarth. Ymhlith rhywogaethau bambŵ, mae'n un o'r rhai mwyaf a hawddaf i'w adnabod. 

## Disgrifiad 
bawd|Coesyn bambŵ euraidd yn agos
Mae *Bambusa vulgaris* yn ffurfio clystyrau gweddol llac ac nid oes ganddo ddrain. Mae ganddo bennau (coesau) melyn lemwn gyda streipiau gwyrdd a dail gwyrdd tywyll. Nid yw'r coesau'n syth, nac yn hawdd i'w hollti, maen't yn anhyblyg, â waliau trwchus. Mae'r coesau trwchus yn tyfu 10 -20m uchel a 4-10cm o drwch. Gall rhyngnodau dyfu hyd at 20-45cm o drwchus. Gall sawl cangen ddatblygu o nodau hanner ffordd i fyny'r coesau ymlaen. Mae'r dail yn gollddail gyda glasoed trwchus. Mae llystyfiant yn lluosogi trwy raniad clwmp, trwy dorri rhisom, coesyn a changen, haenu, a marcotio. Gall ymlediad hawdd *B. vulgaris* egluro ei ymddangosiad gwyllt. ). Hefyd â blodau gyda thair lodicwl (strwythur bach tebyg i gennau ar waelod fflurynnau neu glwstwr o flodau gwair, a geir rhwng lema, rhan isaf pigynau, ac organau rhywiol y blodyn), chwe briger, a thri stigma. Bambŵ yw rhai o'r planhigion sy'n tyfu gyflymaf yn y byd.

Mae *B. vulgaris* yn rywogaeth o'r genws mawr *Bambusa* o'r llwyth bambŵ syddyn clystyru Bambuseae, a geir yn bennaf mewn ardaloedd trofannol ac isdrofannol yn Asia, yn enwedig yn y trofannau gwlyb. Mae'r egin yn dod i'r amlwg mewn grŵpiau tynn neu agored, yn dibynnu ar y rhywogaeth; mae gan bambŵ cyffredin grwpiau agored. Waeth pa mor agored yw clystyru pob rhywogaeth, nid yw'r un o'r 'clystyrwyr' yn cael eu hystyried yn ymledol. Dim ond ar flaenau'r rhisom y gall bonion newydd ffurfio.

### Cyltifarau 
Gellir gwahaniaethu rhwng o leiaf dri grŵp o gyltifarau *B. vulgaris* : 

* Planhigion gyda choesynnau gwyrdd
* Bambŵ euraidd (planhigion â choesau melyn): Mae planhigion bob amser gyda choesynnau melyn ac yn aml gyda streipiau gwyrdd o wahanol ddwysedd. Fel arfer mae gan y coesau waliau mwy trwchus na rhai'r grŵp coesyn gwyrdd. Mae'r grŵp hwn yn aml yn cael ei wahaniaethu fel *Bambusa vulgaris* var. *striata*.
* Bambŵ bol Bwdha: Planhigion gyda choesau hyd at tua 3m o daldra, 1-3cm mewn diamedr, gwyrdd, gyda rhyng-nodau chwyddiedig 4-10cm yn y rhan isaf. Mae'r grŵp hwn yn aml yn cael ei wahaniaethu fel *B. v.* var. *wamin*.

Y cyltifarau mwyaf cyffredin yw:

* 'Aureovariegata' ( *B. v.* var. *aureovariegata* Beadle
* 'Striata' ( *Bambusa vulgaris var. striata* (Lodd. ex Lindl. ) Gamble
* 'Vittata' ( *B. v.* f. *vittata* (Rivière & C.Rivière) McClure Gall oddef rhew i lawr i , a gall dyfu ar y ddaear hyd at 1,500m uwch lefel y môr, Mae plâu eraill yn cynnwys malltod dail ( *Cercospora* ), pydredd gwaelodol ( *Fusarium* ), pydredd gwain pen ( *Glomerella cingulata* ), rhwd dail ( *Kweilingia divina* ), a smotiau dail ( *Dactylaria* ). Ym Mangladesh, mae malltod bambŵ a achosir gan *Sarocladium oryzae* yn glefyd difrifol. er y gwyddys bod llawer iawn o amlyncu dail yn achosi anhwylder niwrolegol ymhlith ceffylau. Yn aml mae'n cael ei blannu fel ffensys a gwrychoedd ymyl.

## Amaethu 
Er nad yw'n addas ar gyfer iardiau bach, gan ei fod yn tyfu mewn clystyrau mawr, gellir tyfu planhigion ifanc o bambŵ euraidd mewn cynwysyddion mawr. Mae bambŵ euraidd yn tyfu'n dda mewn golau haul llawn neu gysgod rhannol. ond sy'n diraddio'n rhwydd mewn dŵr berwedig. Mae'n wenwynig iawn, ac mae'r dos marwol i bobl tua 50-60&nbsp;mg. Doswyd o 25&nbsp;mg glycosid cyanogenig i lygod mawr (100-120 g pwysau corff) gan achosi arwyddion clinigol o wenwyndra, gan gynnwys apnoea/ddiffyg anadl, atacsia, a pharesis. Cafodd ceffylau yn Pará, Brasil, ddiagnosis o arwyddion clinigol o gysgadrwydd ac atacsia difrifol ar ôl amlyncu *B. vulgaris*. Weithiau mae'n well gan ffermwyr yn Affrica ei brynu yn hytrach na'i blannu, gan eu bod yn credu ei fod yn niweidio'r pridd.

## Cyfeiriadau 
Categori:Rhywogaethau diogel yn ôl NatureServe
Categori:Bambusa