Pencampwriaeth Rygbi'r Pedair Gwlad 1897

'''Pencampwriaeth Rygbi'r Pedair Gwlad 1897''' oedd y bymthegfed ornest yng nghyfres Pencampwriaeth Rygbi'r Pedair Gwlad. Chwaraewyd pedair gêm rhwng 9 Ionawr a 13 Mawrth. Ymladdwyd hi gan Loegr, Iwerddon, Yr Alban, a Chymru.

Dim ond un gêm a gwblhaodd Cymru yn ystod y bencampwriaeth hon wedi i Undeb Rygbi Cymru dynnu allan o’r Bwrdd Rygbi Rhyngwladol ym mis Chwefror 1897 oherwydd yr anghydfod am roi tysteb i Arthur Gould, oedd yn cael ei ystyried fel tâl am chwarae gêm amatur gan y gwledydd eraill. Gan hynny nid oedd Cymru yn gymwys i chwarae unrhyw gemau rhyngwladol pellach.

Roedd y rheolau ar y pryd yn nodi y byddai'r tabl terfynol yn cael ei benderfynu ar bwyntiau gêm ac yna pwyntiau a sgoriwyd. Wrth i bob tîm orffen gyda dau bwynt gêm, bu'r bencampwriaeth yn ddamcaniaethol gyfartal. Hawliodd Lloegr y teitl trwy eu sgôr uwch, er iddynt golli eu dwy gêm gyntaf ac ildio mwy o geisiadau a phwyntiau nag unrhyw un o'r tair gwlad arall. Mae'r mwyafrif o ffynonellau yn rhestru canlyniad pencampwriaeth 1897 fel un "heb ei chwblhau" oherwydd nad oes modd dod i benderfyniad teg ar bwy oedd yn fuddugol.

## System sgorio 
Penderfynwyd ar y gemau ar gyfer y tymor hwn ar bwyntiau a sgoriwyd. Roedd cais werth tri phwynt, tra bod trosi gôl wedi’i chicio o’r cais yn rhoi dau bwynt ychwanegol. Roedd gôl a ollyngwyd o'r marc a gôl adlam ill dau werth pedwar pwynt. Roedd goliau cosb werth tri phwynt.

## Tabl
## Canlyniadau
### Heb eu chwarae
*Cymru ***v.*** Iwerddon
*Yr Alban ***v.*** Cymru

## Y gemau
### Cymry v. Lloegr
bawd|100px| J T Magee, Dyfarnwr

**Cymru:** 

W J (Billy) Bancroft.jpg|Billy Bancroft (Abertawe)
Cliff Bowen.jpg|Cliff Bowen (Llanelli)
Gwyn Nicholls (rygbi Caerdydd a Chymru).jpg|Gwyn Nicholls (Caerdydd)
A J Gould.jpg|Arthur Gould (Casnewydd) **capt.**
T W (Tom) Pearson (rygbi).jpg|Tom Pearson (Casnewydd)
Selwyn Biggs (cartŵn).jpg|Selwyn Biggs (Caerdydd)
Danny Jones (rygbi).jpg|Daniel Jones (Aberafan)
Jack Evans (rygbi).jpg|Jack Evans (Llanelli)
Arthur Boucher (rygbi Casnewydd a Chymru).jpg|Arthur Boucher (Casnewydd)
Jack Rhapps.jpg|Jack Rhapps (Penygraig)
Bill Morris (rygbi Llanelli a Chymru).jpg|Bill Morris (Llanelli)
Harry Packer.jpg|Harry Packer (Casnewydd)
Richard (Dick) Hellings.jpg|Dick Hellings (Llwynypia)
Fred Cornish.jpg|Fred Cornish (Caerdydd)
Dai Evans (rygbi Penygraig a Chymru).jpg|Dai Evans (Penygraig)

**Lloegr:** J. F. Byrne (Mosley), FA Byrne (Mosley),  Ernest Fookes (Sowerby Bridge), EM Baker (Prifysgol Rhydychen), T Fletcher (Seaton), Cyril Wells (Harlequins), EW Taylor (Rockcliff) capt., F Jacob (Prifysgol Caergrawnt), JH Baron (Bingley), PJ Ebdon (Wellington), RF Oakes (Hartlepool Rovers), WB Stoddart (Liverpool), Frank Stout (Gloucester), W Ashford (Richmond), RH Mangles (Richmond)
----

### Iwerddon v. Lloegr
**Iwerddon:** J Fulton (C R Gogledd yr Iwerddon), W Gardiner (C R Gogledd yr Iwerddon), S Lee (C R Gogledd yr Iwerddon), Lawrence Bulger (Prifysgol Dulyn), TH Stevenson (Queen's Uni, Belfast), Louis Magee (Bective Rangers), GG Allen (Derry), JE McIlwaine (C R Gogledd yr Iwerddon), JH Lytle (Lansdowne), WG Byron (C R Gogledd yr Iwerddon), M Ryan (Rockwell College), J Ryan (Rockwell College), EG Forrest (Wanderers) **capt.**, Andrew Clinch (Wanderers), CV Rooke (Monkstown)

**Lloegr:** J. F. Byrne (Mosley), G.C. Robinson (Percy Park),  Ernest Fookes (Sowerby Bridge), JT Taylor (Castleford), WL Bunting (Richmond), S Northmore (Millom), EW Taylor (Rockcliff) **capt.**, F Jacob (Prifysgol Caergrawnt), JH Baron (Bingley), PJ Ebdon (Wellington), RF Oakes (Hartlepool Rovers), WB Stoddart (Liverpool), Frank Stout (Gloucester), W Ashford (Richmond), RH Mangles (Richmond)
----

### Yr Alban V. Iwerddon
**Yr Alban**: AR Smith (Prifysgol Rhydychen), W Neilson (Albanwyr Llundain), GT Campbell (Albanwyr Llundain), CJN Fleming (Edinburgh Wanderers), T Scott (Hawick), RC Greig (Glasgow Academicals), M Elliot (Hawick), Robert MacMillan (Albanwyr Llundain) **capt.**, JH Dods (Albanwyr Llundain), MC Morrison (Royal HSFP), WMC McEwan (Edinburgh Academicals), TM Scott (Hawick), RC Stevenson (Albanwyr Llundain), GO Turnbull (Gorllewin yr Alban), Alex Laidlaw (Hawick)

**Iwerddon:** Pierce O'Brien-Butler (Monkstown), W Gardiner (C R Gogledd yr Iwerddon), Lucius Gwynn (Prifysgol Dulyn), Lawrence Bulger (Prifysgol Dulyn), TH Stevenson (Belfast Albion), Louis Magee (Bective Rangers), GG Allen (Derry), JE McIlwaine (C R Gogledd yr Iwerddon), JH Lytle (Lansdowne), WG Byron (C R Gogledd yr Iwerddon), M Ryan (Rockwell College), Jim Sealy (Prifysgol Dulyn), EG Forrest (Wanderers) **capt.**, Andrew Clinch (Wanderers), CV Rooke (Monkstown)

----

### Lloegr v. Yr Alban
**Lloegr:** J. F. Byrne (Mosley), G.C. Robinson (Percy Park),  Ernest Fookes (Sowerby Bridge), Osbert Mackie (Prifysgol Caergrawnt), WL Bunting (Richmond), Cyril Wells (Harlequins), EW Taylor (Rockcliff) **capt.**, F Jacob (Prifysgol Caergrawnt), J Pinch (Lancaster), E Knowles (Millom), RF Oakes (Hartlepool Rovers), WB Stoddart (Lerpwl), HW Dudgeon (Richmond), LF Giblin (Prifysgol Caergrawnt), JAS Davidson (Aspatria)

**Yr Alban:** AR Smith (Prifysgol Rhydychen), W Neilson (Albanwyr Llundain), Alf Bucher (Edinburgh Academicals), AW Robertson (Edinburgh Academicals), T Scott (Hawick), JW Simpson (Royal HSFP), M Elliot (Hawick), Robert MacMillan (Albanwyr Llundain) **capt.**, JH Dods (Albanwyr Llundain), MC Morrison (Royal HSFP), WMC McEwan (Edinburgh Academicals), TM Scott (Hawick), RC Stevenson (Albanwyr Llundain), GO Turnbull (Gorllewin yr Alban), Andrew Balfour (Prifysgol Caergrawnt)

## Ffynonellau 
* 
* 

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*

1897
Categori:1897