Rhestr o esgyrn y sgerbwd dynol

Dyma **restr o esgyrn y sgerbwd dynol**.

Mae sgerbwd dynol oedolyn yn cynnwys 206 asgwrn. Mae'n cynnwys 270 o esgyrn ar enedigaeth, sy'n gostwng i 80 asgwrn yn y sgerbwd echelinol (28 yn y benglog a 52 yn y torso) a 126 esgyrn yn y sgerbwd atodol (32 × 2 yn yr eithafoedd uchaf, gan gynnwys y ddwy fraich a 31 × 2 yn yr eithafoedd isaf gan gynnwys y ddwy goes). Dydy’r cyfrif ddim yn cynnwys nifer o esgyrn bach sydd yn aml yn amrywiol, megis rhai o’r esgyrn sesamoid.

## Cyflwyniad
Mae nifer yr esgyrn yn y sgerbwd yn newid gydag oedran, wrth i nifer o esgyrn ymdoddi. Bydd y broses ymdoddi fel arfer yn cael ei gwblhau yn y trydydd degawd o oedran. Mae'r esgyrn y benglog a'r wyneb yn cael eu cyfrif fel esgyrn ar wahân, er iddynt ymdoddi’n naturiol. Mae rhai o’r esgyrn sesamoid dibynadwy megis yr asgwrn pysennaidd yn cael eu cynnwys yn y cyfrif, tra bod eraill, megis yr esgyrn sesamoid hallux, yn cael eu hepgor.
Gall unigolion gael mwy neu lai o esgyrn na’r nifer sydd wedi rhestru isod oherwydd amrywiadau anatomegol neu genetig.

## Yr esgyrn
### Y meingefn (asgwrn cefn)
Prif erthygl Asgwrn cefn
Mae gan oedolyn llawn dwf 26 o esgyrn yn y meingefn, tra gall plentyn gael 34.
*Fertebrâu gyddfol (7)
*Fertebrâu thorasig (12)
*Fertebrâu meingefnol (5)
*Fertebrâu sacrol (5 ar enedigaeth, yn toddi, wrth dyfu, i un)
*Yr asgwrn cynffon (5 ar enedigaeth, gan doddi yn un) Enw Cymraeg arall *cwtyn y gynffon* *cwtyn y cynffon*

Gray 111 - Vertebral column-coloured.png|Y Meingefn
Cervical vertebrae animation small.gif | Fertebrâu gyddfol
Thoracic vertebrae animation2.gif| Fertebrâu thorasig
Lumbar vertebrae animation4.gif | Fertebrâu meingefnol
Sacrum - animation00.gif| Fertebrâu sacrol
Coccyx - animation01.gif| Asgwrn cynffon

### Y thoracs (y frest)
Fel arfer mae 25 o esgyrn yn y frest, ond bydd gan tua 0.8% o’r boblogaeth asennau gyddfol ychwanegol (asennau serfigol). Mae asennau gyddfol yn gyffredin mewn rhai anifeiliaid megis ymlusgiaid.
*Sternwm (1) Enwau eraill: ‘’asgwrn y frest; clwyd y ddwyfron; clwyd ais’’
*Yr asennau (24, yn 12 pâr)

Sternum animation3.gif|Sternwm
Gray112.png|Asennau

### Cranium (penglog, creuan)
Mae 22 o esgyrn yn y benglog. Gan gynnwys yr asgwrn hyoid ac esgyrn y glust ganol, mae’r pen yn cynnwys 29 o esgyrn.
*Esgyrn cranial (8)
**Asgwrn gwegil
**Esgyrn parwydol (2)
**Asgwrn blaen (talcen)
**Esgyrn arleisiol (2)
**Asgwrn sffenoid
**Asgwrn bôn y trwyn
*Esgyrn yr wyneb (14)
**Esgyrn trwynol (2)
**macsilâu (ên uchaf) (2)
**Asgwrn ddagrau (2)
**Asgwrn cernol neu asgwrn y boch (2);
**Asgwrn taflodol (2)
**Y concoid trwynol israddol (2)
**Fomer (yr asgwrn swch)
**Mandibl (ên isaf)
*Hyoid (sydd heb ei gysylltu ag unrhyw asgwrn arall)
*Yr esgyrnynnau yn y clustiau canol (6)
**Morthwyl y glust (2) (maliws)
**Eingion y glust (2) (incws)
**Gwarthol y glust (2) (stapes)

706 Sagittal Section of Skull-01.jpg|Penglog
Occipital bone animation.gif| Asgwrn gwegil
Parietal bone animation2.gif| Esgyrn parwydol
Frontal bone animation.gif| Asgwrn blaen
Temporal bone lateral animation.gif| Esgyrn arleisiol
Sphenoid bone - inferior view animation.gif| Asgwrn sffenoid
Rotation ethmoid.gif| Asgwrn bôn y trwyn
Nasal bone animation.gif| Esgyrn trwynol
Maxilla animation.gif| Macsilâu
Lacrimal bone - animation.gif| Asgwrn ddagrau
Rotation palatine bone.gif| Asgwrn taflodol
Mandible Simple.png|Mandibl
Hyoid bone - animation.gif| Hyoid
Illu auditory ossicles-en.svg|esgyrn y glust

### Y Fraich
Mae cyfanswm o 64 o esgyrn yn y fraich.
*Esgyrn y fraich uchaf (6 asgwrn, 3 ar bob ochr)
**Hwmerws
*Gwregys pectoral (yr ysgwydd)
**Palfais (padell yr ysgwydd)
**Pont yr ysgwydd
*Esgyrny  fraich isaf (4 asgwrn, 2 ar bob ochr)
**Wlna (asgwrn cyfelin)
**Radiws
*Esgyrn y llaw (54 asgwrn, 27 ym mhob llaw)
**Carpal
**Sgaffoid (2)
**Asgwrn cilgant (2)
**Asgwrn tricwetral ( (2)
**Asgwrn pysennaidd (2)
**Trapesiwm (2)
**Asgwrn trapesoid (2)
**Asgwrn capitate (2) (methu canfod term Cymraeg)
**Asgwrn hamate (2) (methu canfod term Cymraeg)
**Metacarpol (5 × 2 = 10)
*Ffalangau y llaw
**Ffalangau  procsimol (5 × 2 = 10)
**Ffalangau canolradd (4 × 2 = 8)
**Ffalangau distal (5 × 2 = 10)

Humerus animation2.gif|Hwmerws
Scapula - animation.gif|Palfais
Clavicle - animation2.gif|Pont yr ysgwydd
Ulna - animation.gif|Wlna
Radius - animation2.gif|Radiws
Scheme human hand bones-en.svg|Esgyrn y llaw

### Pelfis (Y clun, isgeudod, ceudod pelfig, gwregys pelfig)
Mae gan y pelfis tri rhanbarth:
* Iliwm
* Ischiwm
* Pwbis (2)

Skeletal pelvis-pubis.svg|Y gwregys pelfig
Ilium 02 animation.gif|Iliwm
Ischium 03 animation.gif|Ischiwm
Pubis 02 animation.gif|Pwbis

## Y Goes
*Forddwyd (2)
*Padell pen-glin (2)
*Tibia (2)
*Ffibwla (2)
*Y droed (52 asgwrn, 26 ym mhob troed)
**Tarsws
***Asgwrn y sawdl (2)
***Talws (2)
***Asgwrn cychog (2)
***Asgwrn cunffurf canolig (2)
***Asgwrn cunffurf canolradd (2)
***Asgwrn cunffurf ochrol (2)
***Asgwrn ciwboid (2)
**Metatarsol (10)
**Ffalangau’r droed
***Ffalangau procsimol (5 × 2 = 10)
***Ffalangau canolradd (4 x 2 = 8)
***Ffalangau distal (5 x 2 = 10)

Femur - animation9.gif|Forddwyd
Blausen 0596 KneeAnatomy Front.png|Padell pen-glin (patella)
Tibia - animation left leg.gif| Tibia (coes chwith)
Fibula - animation.gif|Ffibwla
Tarsus2.png| A -Asgwrn cychog B -Talws C - Asgwrn ciwboid D - Asgwrn cychog E, F, G - Esgyrn cunffurf

## Cyfeiriadau
Bones of the Human Body 

Geiriadur yr Academi

Geiriadur Prifysgol Cymru

Termau nyrsio a bydwreigiaeth Ysgol Astudiaethau Nyrsio a Bydwreigiaeth, Prifysgol Cymru, Bangor, 1997 ISBN 0904567958

## Rhybudd Cyngor Meddygol
Categori:Prosiect Wici-Iechyd
Categori:Anatomeg
Categori:Anatomeg ddynol
Categori:Systemau'r corff