Edith Gyömrői Ludowyk

Awdures Iddewig o Hwngari oedd **Edith Gyömrői Ludowyk** (8 Medi 1896 - 11 Chwefror 1987) sy'n nodigedig am ei gwaith fel bardd, seicdreiddydd ac ymgyrchydd gwleidyddol. Bu'n byw am rai blynyddoedd yn Sri Lanca.

Fe'i ganed yn Budapest a bu farw yn Llundain yn 90 oed. 

Bu'n briod i E. F. C. Ludowyk. Roedd yn gymarol wleidyddol ei natur, ac yn ystod ei hoes bu'n aelod o Blaid Gomiwnyddol yr Almaen a Plaid Lanka Sama Samaja.

## Y dyddiau cynnar
Fe'i ganed i Ilona Pfeifer, a'i thad oedd Mark Gelb, a newidiodd ei enw yn 1899 i Gyömrői, a oedd yn saer. Roedd ganddi frawd iau, Boris, a chwaer a oedd ddwy flynedd yn hŷn o'r enw Márta.

Ar gais ei thad, dechreuodd astudio dylunio mewnol, ond yn ddiweddarach, aeth ni orffenodd y cwrs. Yn 1914, priododd y peiriannydd cemegol Ervin Renyi - a chawsantfab, Gabor, a fyddai'n marw'n ddiweddarach mewn gwersyll ffasgiaidd - yna ysgarodd yn 1918. Trwy ei ewythr István Hollós, dechreuodd ddysgu am seicdreiddiad a mynychodd 5ed Gyngres Ryngwladol Seico-ddadansoddol yn Budapest.

## Comiwnyddiaeth
O 1918 ymlaen aeth i gynulliadau'r grŵp o ddeallusion, adain chwith o'r enw'r "Cylch Dydd Sul" a oedd yn cynnwys y seicoanalydd René Spitz. Yn 1919, bu'n gweithio i'r Weriniaeth Sofietaidd Hwngari ond yn dilyn ymosodiad gan Rwmania, syrthiodd y weriniaeth, a bu'n rhaid iddi weithio mewn ffatri gwneud parasiwtiaid yn Fienna.

Roedd hi'n adnabod yr awduron Hwngari Balázs Béla, y cyfansoddwr Hanns Eisler, yr awdur Tsiec Egon Kisch a Hermann Broch - a gyfieithodd ei barddoniaeth i'r Almaeneg. Wedi hynny bu am gyfnod byr yn Tsiecoslofacia a Rwmania. Ar ôl cael ei diarddel o Rwmania am ei chomiwnyddiaeth, ymsefydlodd yn Berlin yn 1923, gyda'i hail ŵr Laszlo Tology (Gluck). Dyluniodd wisgoedd ar gyfer ffilmiau Elisabeth Bergner yn Stiwdio Produktion Neumann a gweithiodd fel cyfieithydd ac fel ffotograffydd. Bu hefyd yn gweithio i'r papur newydd *Rote Hilfe* o Blaid Gomiwnyddol yr Almaen am gyfnod. Astudiodd seicdreiddiad o 1924 ymlaen. Ar ôl ymgymryd â hyfforddiant mewn dadansoddi (neu 'analeiddiwr seicolegol'; seicoanaleiddiwr) gydag Otto Fenichel, agorodd bractis.

Hi oedd seicoanalydd y bardd Hwngaraidd József Attila, a sgwennodd gerddi serch iddi.

Pan ddaeth Hitler i rym yn 1933, ymfudodd Gyömrői i Prag gan ei bod yn Iddew; roedd yn gwrthwynebu ideolegau Natsïaidd. Y flwyddyn ganlynol dychwelodd i Budapest, lle ymunodd gyda Chymdeithas Seicolegol Hwngari. Rhwng 1936 a 1938, cynhaliodd seminarau a nosweithiau trafod ar faterion addysgol ymarferol.

## Sri Lanka
Yn 1938, pan basiwyd cyfraith ffasgiaidd gwrth-Iddewig ac ymfudodd i Sri Lanca gyda'i thrydydd gŵr, y newyddiadurwr Laszlo Ujvári, a fu farw ym 1940. Cyfarfu a phriododd EFC Ludowyk, Athro Saesneg ym Mhrifysgol, Colombo.

## Aelodaeth 
Bu'n  aelod o Gymdeithas Seico-analytig Almaeneg, Cymdeithas Seico-analytig Hwngari a Chymdeithas Seico-analytig Lloegr am rai blynyddoedd.

## Gweithiau llenyddol 
* *Rényi Edit versei*, 1919
* *Versohnung*
* *Gegen den Strom*, 1941
* *Miracle and Faith in Early Buddhism*, 1944
* *Pubertätsriten der Mädchen in einer in Umwandlung begriffenen Gesellschaft*, 1955
* *Megbékélés*, 1979

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1896
Categori:Marwolaethau 1987
Categori:Llenorion benywaidd o Hwngari
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Hwngari
Categori:Pobl o Budapest