Jackson Pollock

Arlunydd Americanaidd dylanwadol a phrif gymeriad yn y mudiad mynegiadol haniaethol oedd **Paul Jackson Pollock** (28 Ionawr 1912 – 11 Awst 1956). Adnabyddir am baentio arweithiol *(Action Painting)*  y paent wedi'i daflu, arllwys, sblasio neu ddiferu dros gynfasau mawrion ar hyd y llawr.

Bu'n dra enwog yn ystod ei fywyd, un o'r arlunwyr Americanaidd mwyaf adnabyddus ei genhedlaeth. Gyda phersonoliaeth ymfflamychol, fe frwydrodd yn erbyn alcoholiaeth ar hyd ei fywyd. Roedd yn briod â'r darlunydd haniaethol cydnabyddedig Lee Krasner a fu'n ddylanwad mawr arno.

Bu farw Pollock yn 44 oed mewn damwain car, yn gyrru o dan ddylanwad alcohol.

## Techneg
Ym 1936 fe gyflwynwyd Pollock i'r syniad o ddefnyddio paent hylif *(liquid paint)* mewn gweithdy peintio arbrofol yn Efrog Newydd gan y peintiwr murluniau Mecsicanaidd, David Alfaro Siqueiros. Yn ddiweddarach, ym 1940, fe ddefnyddiodd y dechneg o arllwys paent. Wedi iddo symud i bentref Springs i'r gogledd o Efrog Newydd, ym 1945, fe dorrodd gyda’r arferiad o gael y gynfas ar ei fyny gan orwedd y cynfas ar hyd y llawr ac yn taflu a sblasio'r baent i lawer, yn beth roedd yn ei alw yn *drip painting*.

Dechreuodd ddefnyddio paent synthetig a phaent tŷ, a oedd yn gyfryngau anarferol i arlunwyr celf gain y cyfnod. Defnyddiodd brwshys caled, darnau o bren i ollwng y paent a hyd yn oed syrinjys i'w chwistrellu. Gyda'r technegau yma roedd yn gallu fod yn fwy rhydd yn ei symudiadau wrth lifo'r paent dros y gynfas.

Gan beintio yn y steil yma, symudodd Pollock i ffwrdd o geisio cyfleu'n ffigurol ac yn herio'r traddodiad gorllewinol o ddefnyddio brwsh yn erbyn cynfas ar stondin. Defnyddiodd i egni a chryfder ei gorff cyfan i beintio. Ym 1956 fe alwyd yn 'Jack the Dripper' gan gylchgrawn 'Time' 

::''My painting does not come from the easel. I prefer to tack the unstretched canvas to the hard wall or the floor. I need the resistance of a hard surface. On the floor I am more at ease. I feel nearer, more part of the painting, since this way I can walk around it, work from the four sides and literally be 'in' the painting*.

Dylanwad posib ar Pollock oedd gwaith yr arlunydd Janet Sobel (1894–1968). Cafodd ei gwaith ei gynnwys gyda gwaith Pollock yn arddangosfa *The Art of This Century Gallery*, 1945 a drefnwyd gan y filiwnydd a chefnogwr celf Peggy Guggenheim.

Ar ôl 1951 roedd y waith yn fwy dywyll, yn cynnwys casgliad a beintiwyd mewn ddu ar gynfas heb ei phreimio.

Yn ystod y cyfnod yma newidiodd Pollock i oriel fwy masnachol i werthu ei waith. Roedd alwad mawr am ei waith gan gasglwyr, ond roedd y pwysau ychwanegol arno yn cynyddu ei straen a dibyniaeth ar alcohol.

Yn ei ymdrech i symud yn bellach o ddisgwyliad y cyhoedd am elfennau ffigurol (copi neu debygrwydd gyda natur neu’r byd ‘go iawn’) fe ddechreuodd enwi ei gynfasau gyda rhifau yn dweud:
::*look passively and try to receive what the painting has to offer and not bring a subject matter or preconceived idea of what they are to be looking for.*

## Enwogrwydd
bawd|Poster y ffilm ‘Pollock’, 2000 
Yn 2000 gwnaethpwyd y ffilm Hollywood *Pollock* yn seiliedig ar llyfr bywgraffiadol *Jackson Pollock: An American Saga'', a enillodd y wobr Pulitzer. Roedd y ffilm yn brosiect Ed Harris a actiodd Pollock a fu'n gyfarwyddwr hefyd.
  
Mae nifer o weithiau Pollock wedi'u gwerthu am symiau uchel iawn. Yn 2013 fe werthwyd ei gynfas *Rhif 19*, (1948) am $58,363,750.

## Dolenni allanol
* Rhaglen ddogfen am Jackson Pollock ar YouTube - http://www.youtube.com/watch?v=lfwUxQrDGqw
* Hysbyseb i'r ffilm *Pollock* ar YouTube - http://www.youtube.com/watch?v=z0xiovbDML0
* Ffilm gomedi *The Rebel* (1960), golygfa gyda Tony Hancock yn gwneud *action painting* - http://www.youtube.com/watch?v=gs73aPdYvnE
 
## Cyfeiriadau

Categori:Arlunwyr Americanaidd
Categori:Genedigaethau 1912
Categori:Marwolaethau 1956
Categori:Pobl fu farw mewn damweiniau ffordd