1810au yng Nghymru

bawd|Geiriadur Charles
Mae'r erthygl hon yn sôn am arwyddocâd arbennig y degawd **1810 - 1819** i Gymru a'i phobl .

## Deiliaid 
* Tywysog Cymru - George (George IV yn ddiweddarach) 
* Tywysoges Cymru - Caroline o Brunswick

## Celfyddydau a llenyddiaeth 
### Llyfrau newydd 
bawd|Samuel Johnson
* Thomas Charles - *Y Geiriadur Ysgrythurawl*, cyf. 4 (1811) 
* Dafydd Ddu Eryri - *Corph y Gaingc*  (1810) 
* Richard Fenton 
** *A Tour in Quest of Genealogy (1811)*
** *Memoirs of an Old Wig (1815)*
* Joseph Harris (Gomer) -  T*raethawd ar Briodol Dduwdod ein Harglwydd Iesu Grist* (1816) 
* Ann Hatton 
** *Cambrian Pictures* (1810) 
** *Chronicles of Illustrious House* (1816) 
* Samuel Johnson - *A Diary of a Journey Into North Wales, in the Year 1774 (1816)*  
* Thomas Jones (Dinbych) - *Hanes Diwigwyr, Merthyron a Chyffeswyr Eglwys Loegr* 
* William Owen Pughe - *Coll Gwynfa*  (cyfieithiad o  *Paradise Lost*  Milton) (1819) 
* David Richards (Dafydd Ionawr) - Barddoniaeth Gristionogawl   (1815) 
* John Thomas (Eos Gwynedd) - Annerch Plant a rhieni oddi ar farwolaeth William Thomas mab Lewis Thomas Llanrwst  (1817)

### Cerddoriaeth 
* 1811 
** John James - Pigion o Hymnau  
* 1817 
** Robert Williams - Llanfair ( emyn dôn, a enwyd gynt yn *Bethel* ); Cofnododd Williams fod yr alaw wedi'i chyfansoddi ar 14 Gorffennaf 1817.

## Genedigaethau 
bawd|John Jones (Talhaiarn)
* 1810 
** 12 Ionawr - John Dillwyn Llewelyn, botanegydd a ffotograffydd arloeswr (bu f. 1882)  
** 15 Ionawr - John Evan Thomas, cerflunydd (bu f. 1873)  
** 19 Ionawr - John Jones (Talhaiarn), bardd a phensaer (bu f. 1869)  
** 24 Ionawr - Thomas Jones, cenhadwr (bu f. 1849) 
* 1811 
** 26 Ionawr - Roger Edwards, gweinidog (bu f. 1886) 
** 11 Mawrth - Thomas Jones (Glan Alun), bardd (bu f. 1866) 
** 11 Gorffennaf - William Robert Grove, dyfeisiwr (bu f. 1896) 
** *dyddiad anhysbys* - John Williams (Ab Ithel), hynafiaethydd (bu f. 1862) 
* 1812 
bawd|Catherine Glynne gyda Gladstone
** 6 Ionawr - Catherine Glynne, gwraig William Ewart Gladstone (bu f. 1900) 
** 15 Ionawr - Rowland Prichard, cerddor (bu f. 1887) 
** 3 Chwefror - Robert Elis (Cynddelw), bardd a geiriadurwr (bu f. 1875) 
** 3 Ebrill - Henry Richard, gwleidydd ac heddychwr (bu f. 1888) 
** 19 Mai - Yr Arglwyddes Charlotte Guest, cyfieithydd a dyngarwr (bu f. 1895)  
* 1813 
** 30 Mehefin - Thomas Briscoe, cyfieithydd (bu f. 1895)
** 1 Awst - William Ambrose (Emrys), bardd (bu f. 1873) 
** 10 Hydref - William Adams, peiriannydd mwyngloddio (bu f. 1886) 
** *dyddiad anhysbys* - John Edwards (Meiriadog), bardd (bu f. 1906) 
* 1814 
** 5 Mawrth - Joseph Edwards, cerflunydd (bu f. 1882) 
* 1815 
** 24 Ionawr - Thomas Gee, cyhoeddwr (d. 1898) .
** 28 Mehefin - Eliezer Pugh, dyngarwr (bu f. 1903) 
** 16 Ebrill - Henry Austin Bruce, Barwn 1af Aberdâr (bu f. 1895) 
** Mai - William Lucas Collins, awdur (bu f. 1887) 
** 21 Tachwedd - John Bowen, Esgob Sierra Leone (bu f. 1859) 
** 13 Rhagfyr - Thomas Rees, gweinidog yr Annibynwyr (bu f. 1885) 
* 1816 
bawd|Arglwydd 1af Harlech
** 3 Mehefin - John Ormsby-Gore, Barwn 1af Harlech, gwleidydd (bu f. 1876) 
** 11 Mehefin - Thomas William Davids, hanesydd eglwysig (bu f. 1884) 
** 16 Awst - Charles John Vaughan, deon Llandaf a chyd-sylfaenydd Prifysgol Cymru, Caerdydd 
** *dyddiad anhysbys* 
*** Huw Derfel, bardd a hanesydd (bu f. 1890)  
*** Edward Edwards (Pencerdd Ceredigion), cerddor (bu f. 1897)  
*** Henry Robertson, peiriannydd Albanaidd sy'n gyfrifol am adeiladu Rheilffordd Mwynau Gogledd Cymru (bu f. 1888)  
* 1817 
** 16 Awst - Rowland Williams, diwinydd ac academydd 
** 1 Tachwedd - Henry Brinley Richards, cyfansoddwr (bu f. 1885) 
* 1818 
** 11 Ionawr - Daniel Silvan Evans, geiriadurwr (bu f. 1903) 
** 18 Rhagfyr - David Davies (Llandinam), diwydiannwr a dyngarwr (bu f. 1890) 
* 1819 
** 4 Tachwedd - Arthur Hill-Trevor, Barwn 1af Trevor (bu f. 1894) 
** 15 Tachwedd - Arthur Wynn Williams, meddyg (bu f. 1886)

## Marwolaethau 
bawd|Bedd Twm o'r Nant
bawd|Bedd Thomas Charles, Eglwys Llanycil
* 1810 
** 3 Ebrill - Thomas Edwards (Twm o'r Nant), bardd a dramodydd (g. 1739) 
** 27 Mehefin - Richard Crawshay, diwydiannwr (g. 1729) 
* 1811 
** 25 Medi - Joshua Eddowes, argraffydd a gwerthwr llyfrau (g. 1724) 
* 1812 
** 13 Mawrth - Henry Bayly Paget, Iarll 1af Uxbridge (g. 1744) 
* 1813 
** 23 Mawrth - Dywysoges Augusta, merch Frederick, Tywysog Cymru a mam Caroline, Tywysoges Cymru (g. 1737) 
** 17 Ebrill - Thomas Edwards (Yr Hwntw Mawr), llofrudd, dienyddwyd yn Nolgellau 
** *dyddiad anhysbys* - Jane Cave, bardd (g. 1754) 
* 1814 
** 12 Mawrth - Evan Thomas (Ieuan Fardd Ddu), argraffydd a chyfieithydd (g. 1733) 
** 21 Mehefin - Syr Erasmus Gower, llywodraethwr trefedigaethol (g. 1742)  
** 5 Hydref - Thomas Charles o'r Bala, dirwynydd a sefydlydd Cymdeithas y Beibl (g. 1755) 
* 1815 
* 1816 
** 29 Mehefin - David Williams, athronydd goleuedigaeth (g. 1738)  
* 1817 
bawd|Arfbais Arsenal FC, Woolwich Arsenal cynt
** 16 Ionawr - y Cadfridog Vaughan Lloyd, rheolwr yr Woolwich Arsenal (g. 1736) 
** 27 Mawrth - Josiah Boydell, artist (g. 1752) 
** 31 Gorffennaf - Benjamin Hall, diwydiannwr (g. 1778) 
** *dyddiad anhysbys* - David Hughes, Pennaeth Coleg Iesu, Rhydychen 
* 1818 
** 12 Medi - John Thomas (Eos Gwynedd), bardd (g. 1742) 
* 1819 
** 31 Ionawr - Thomas Bevan, cenhadwr (g tua 1796) 
** 8 Chwefror - Sydenham Teak Edwards, botanegydd (g. 1768) 
** 25 Mehefin - John Abel, gweinidog (g. 1770) 
** 6 Tachwedd - Y Dywysoges Charlotte Augusta o Gymru, merch Tywysog a Thywysoges Cymru (g. 1796)

## Cyfeiriadau

Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru