Rheilffordd Bae Hudson (1997)

chwith|260px|bawd|Locomotif y rheilffordd
260px|bawd|Rheilffordd Bae Hudson (du) a Rheilffordd Keewatin (llwyd)

Mae **Rheilffordd Bae Hudson** yn rheilffordd gyda 1300 cilomedr o gledrau yn Saskatchewan a Manitoba, Canada.

Ffurfiwyd y Cwmni gan gwmni dal OmniTRAX ym mis Gorffennaf 1997 er mwyn prynu 2 gangen y  Rheilffordd y Canadian National, yn mynd i’r gogledd o’r Pas, un i Flin Flon ac ymlaen i Lynn Lake ar’r llall i Thompson ac ymlaen i borthladd Churchill ar Fae Hudson. Dechreuodd gwasanaethau ar 20 Awst 1997. Ar yr un adeg, cymerodd OmniTRAX reolaeth porthladd Churchill o Transport Canada. Mae OmniTrax wedi defnyddio trenau mwy, sydd wedi achosi cynnydd mewn traffig o byllau a melinau i’r porthladd. Cludir mwynau, copr, prên, papur ac olew gan y rheilffordd, ac mae VIA Rail yn rhedeg gwasanaeth i deithwyr ar draciau’r rheilffordd.

## Hanes
Adeiladwyd y rheilffordd gan Reilffordd Bae Hudson yn y 1900au dan reolaeth Rheilffordd Canadian National ac wedyn Llywodraeth Canada. Cwblhawyd y rheilffordd ym 1929, a rheolwyd y rheilffordd gan Reilffordd Canadian National hyd at 1997.

### Adeiladu’r rheilffordd
Y cynllun gwreiddiol oedd adeiladu rheilffordd i Port Nelson, ar aber Afon Nelson, sydd yn llifo o Llyn Winnipeg. Stoppiodd gwaith adeiladu yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf. Ar ôl ailddechrau, penderfynwyd y buasai cynnal a chadw porthladd ar afon Nelson yn ddrud, a penderfynwyd mynd i aber Afon Churchill. Roedd aber Afon Churchill yn dyfnach, a buasai’n hawdd cynnal porthladd yno.

### Llifogydd 2017
Caewyd y rheilffordd ar 23 Mai 2017 oherwydd llifogydd a’r difrod canlynol rhwng Amery a Churchill, gan achosi problemau difrifol i economi Churchill; roedd rhaid mewnforio bwyd a thanwydd ar awyrennau. Roedd dadl rhwng llywodraeth Canada ac Omnitrax am gyfrifoldeb dros y gwaith trwsio. Dadlodd y llywodraeth bod gan Omnitrax gyfrifoldeb i wneud y gwaith fel perchnogion. Dadlodd Omnitrax bod y drychineb yn ‘force majeure’ ac felly'n gyfrifoldeb ar y llywodraeth.

### Gwerthiant i Grŵp ‘Arctic Gateway’
Gwerthwyd y rheilffordd a phorthladd i Grŵp ‘Arctic Gateway’ ym mis Awst 2018, a rhoddwyd cytundebau i ‘Cando Rail Services Cyf’ a ‘Paradox Access Solutions’ i drwsio’r rheilffordd. Perchnogion 50% y Grŵp ‘Arctic Gateway’ yw cymunedau Manitoba a llwythau brodorol; y 50% arall yw Cwmni Dal cyllidol Fairfax a Bwyd a Chynhwysion AGT.

Datgannodd llywodraeth Canada ar 31 Awst 2018 y buasai’n rhoi cymorth ariannol i Arctic Gateway er mwyn prynu’r rheilffordd a phorthladd yn ôl o Omnitrax, a rhoddwyd grant o $43 miliwn o ddoleri i dalu am redeg y rheilffordd dros y 3 blynedd nesaf. Croesawodd Justin Trudeau y trên cyntaf i gyrraedd Churchill ers 18 mis ar 1 Tachwedd 2018. Ail-ddechreuodd gwasanaeth i deithwyr mis yn hwyrach.

Mae 2 trên VIA Rail yn wythnosol rhwng Winnipeg a Churchill, ac un rhwng Churchill a The Pas.

## Rheilffordd Keewatin
Gwerthwyd Rheilffordd Keewatin, rhwng Cyffordd Sheritt a Lynn Lake, i dri llwyth yr ardal ar 1 Ebrill 2006, ac mae trenau cymysg o deithwyr a nwyddau dwywaith bob wythnos.

## Diwylliant poblogaidd
* Mae’r nofel 1931 ‘End of Steel’ gan Courtney Ryley Cooper yn fersiwn ffiglennol o adeiladu’r rheilffordd.
* Ynsgrifennodd a recordiodd John Leeder, perfformwr o Calgary, gân o’r enw ‘Hudson Bay Line.  Mae Leeder yn dweud bod chwech recordiad gwahanol o’r gân yn bodoli.

## Dolenni allanol
* Gwefan arcticgateway.com
* Gwefan Hudson Bay Route Association 
* Gwefan Omnitrax

## Cyfeiriadau
## Dolen allanol
* Gwefan y Rheilffordd

Categori:Cludiant yng Nghanada
Categori:Cwmnïau Gweithredu Trenau
Categori:Rheilffyrdd Canada
Categori:Manitoba