31 Rhagfyr

**31 Rhagfyr** yw'r trichant chwedeg pumed (365ed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (366ed mewn blwyddyn naid) a diwrnod ola'r flwyddyn. Yn Gymraeg gelwir y noson hon yn Nos Galan.

## Digwyddiadau 
* 406 - Nifer o lwythau Almaenig, yn eu plith y Fandaliaid, Bwrgwndiaid a’r Alaniaid, yn croesi Afon Rhein, a oedd wedi rhewi. Dinistrir amddiffynfeydd yr ymerodraeth Rufeinig ar y ffin, ac mae'r Almaenwyr yn meddiannu rhannau helaeth o wlad Gâl.
* 1857 - Y Frenhines Victoria yn dewis Ottawa fel prifddinas Canada.
* 1879 - Bylb golau gwynias o wneuthuriad Thomas Edison yn cael ei arddangos am y tro cyntaf erioed. Edefyn carbon oedd y wifren wynias yn y bylb.
* 1909 - Agor Pont Manhattan yn Ninas Efrog Newydd.
* 1987 - Robert Mugabe yn dod yn Arlywydd Simbabwe.
* 1991 - Yr Undeb Sofietaidd yn dod i ben yn swyddogol.
* 1992 - Tsiecoslofacia yn dod i ben.
* 1999
**Panama yn cael rheolaeth dros Gamlas Panamâ.
**Boris Yeltsin yn ymddiswyddo fel Llywydd Rwsia.
* 2004 - Tŵr "Taipei 101" yn Taipei yn cael ei agor yn swyddogol.
* 2018 - Adeilad deg llawr yn dymchwel ym Magnitogorsk, Oblast Chelyabinsk, Rwsia gan ladd 39 o bobl.
* 2019 - Pandemig COVID-19: Gweriniaeth Pobl Tsieina yn sôn wrth Gyfundreth Iechyd y Byd am achos o COVID-19 yn Wuhan.
* 2020 - Diwedd cyfnod pontio Brexit.
* 2022 - Pab Bened XVI yn marw, bron i ddeng mlynedd ar ol ei ymddiswyddiad.
* 2023 - Margrethe II yn cyhoeddi ei hymwrthodiad fel brenhines Denmarc.
* 2024 - Mae toriad pwer yn effeithio ar y rhan fwyaf o Puerto Rico.

## Genedigaethau 
[bawd|130px|dde|[Anthony Hopkins]]
[bawd|130px|dde|[Alex Ferguson]]
[bawd|130px|dde|[Donna Summer]]
* 1378 - Pab Calistus III (m. 1458)
* 1491 - Jacques Cartier, fforiwr (m. 1557)
* 1514 - Andreas Vesalius, anatomydd a meddyg (m. 1564)
* 1860 - Horace Lyne, chwaraewr rygbi'r undeb (m. 1949)
* 1869 - Henri Matisse, arlunydd (m. 1954)
* 1877 - Viktor Dyk, awdur (m. 1931)
* 1878 - Caradoc Evans, awdur (m. 1945)
* 1897 - Rhys Williams, actor (m. 1969)
* 1908 - Simon Wiesenthal, iddew a oroesedd yr Holocost (m. 2005)
* 1917 - Ruth Rogers-Altmann, arlunydd (m. 2015)
* 1924 - Taylor Mead, actor (m. 2013)
* 1931 - Mildred Scheel, meddyg (m. 1985)
* 1933 - Chryssa, arlunydd (m. 2013)
* 1935 - Salman, brenin Sawdi Arabia
* 1937 
**Syr Anthony Hopkins, actor
**Tess Jaray, arlunydd
* 1941 
**Syr Alex Ferguson, rheolwr pêl-droed Manchester United rhwng 1986 a 2013
**Sarah Miles, actores
* 1943
**John Denver, canwr (m. 1997) 
**Syr Ben Kingsley, actor
* 1948 - Donna Summer, cantores (m. 2012)
* 1954 - Alex Salmond, gwleidydd, Prif Weinidog yr Alban 2007-2014 (m. 2024)
* 1959 - Val Kilmer, actor (m. 2025)
* 1962 - Nélson Luís Kerchner, pêl-droediwr
* 1964 - Michael McDonald, actor a chomediwr
* 1965 - Gong Li, actores
* 1977 - Psy, canwr a rapiwr
* 2001 - Scarlett Mew Jensen, plymwraig

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[Natalie Cole]]
[bawd|130px|dde|[Betty White]]
* 192 - Commodus, ymherodr Rhufeinig, 31
* 1384 - John Wycliffe, diwinydd, 56
* 1802 - Francis Lewis, llofnodydd Datganiad Annibyniaeth yr Unol Daleithiau, 90
* 1950 - Karl Renner, Arlywydd Awstria, 80
* 1966 - Helene Roth, arlunydd, 79
* 1976 - Judith Westphalen, arlunydd, 54
* 1980 - Marshall McLuhan, addysgwr, athronydd ac ysgolhaig, 69
* 1994 - Harri Webb, bardd, 74
* 1998 - Guta von Freydorf-Stephanow, arlunydd, 87
* 2002 - Aat Breur-Hibma, arlunydd, 89
* 2008 - Lidiya Mayorova, arlunydd, 81
* 2013 - James Avery, actor, 68
* 2014 - Edward Herrmann, actor, 71
* 2015 - Natalie Cole, cantores, 65
* 2019 - Ratko Janev, ffisegydd atomig, 80
* 2021 - Betty White, actores, 99
* 2022
**Pab Bened XVI, 95
**Aled Glynne, darlledwr, 65

## Gwyliau a chadwraethau 
* Nos Galan
* Calennig
* Rasys Nos Galan
* Hogmanay (yr Alban)
* Gŵyl mabsant: Sant Gwynin a Sant Silvester
* Chwechwed diwrnod Kwanzaa (yr Unol Daleithiau)

## Cyfeiriadau
1231
Rhagfyr, 31