open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
30 Mehefin

**30 Mehefin** yw'r cant wyth deg unfed (181fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (182fed mewn blynyddoedd naid). Erys 184 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
*1908 - Ffrwydriad Tunguska yng ngogledd Siberia.
*1937 – Mudiad "Cymorth i Sbaen" yn croesawu ffoaduriaid cyntaf o Wlad y Basg i gyrraedd  Cymru. Plant oedd y rhain ac fe'u croesawyd yng ngorsaf reilffordd Abertawe
*1960 - Annibyniaeth Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo.
*2010 - Christian Wulff yn dod yn Arlywydd yr Almaen.
*2012 - Mohamed Morsi yn dod yn Arlywydd yr Aifft.

## Genedigaethau 
[bawd|130px|dde|[Cheryl (canwr)|Cheryl]]
[bawd|130px|dde|[Michael Phelps]]
*1470 - Charles VIII, brenin Ffrainc (m. 1498)
*1685 - John Gay, bardd a dramodydd (m. 1732)
*1884 - Georges Duhamel, meddyg a nofelydd (m. 1966)
*1893 - Walter Ulbricht, gwleidydd (m. 1973)
*1908 - Winston Graham, nofelydd (m. 2003)
*1913 - Ruthe Katherine Pearlman, arlunydd (m. 2007)
*1917
**Susan Hayward, actores (m. 1975)
**Lena Horne, cantores ac actores (m. 2010)
*1923
**Sigrid Kopfermann, arlunydd (m. 2011)
**Hildegard Peters, arlunydd (m. 2017)
*1928 - Luisa Richter, arlunydd (m. 2015)
*1936 - Assia Djebar, llenores (m. 2015)
*1954 - Serzh Sargsyan, Arlywydd Armenia
*1960 - Jack McConnell, gwleidydd
*1966 - Mike Tyson, paffiwr
*1972 - Ramon Menezes, pêl-droediwr
*1974 - Juli Zeh, awdures
*1982 - Alex Beckett, actor (m. 2018)
*1983
**Cheryl Cole, cantores
**Katherine Ryan, comediwraig
*1984 - Johnny Leoni, pêl-droediwr
*1985 - Michael Phelps, nofiwr

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[Simone Veil]]
*1646 - Philip Powell, mynach a merthyr
*1709 - Edward Llwyd, botanegydd, daearegwr, hynafiaethydd, ac ieithegwr
*1851 - Thomas Phillips, sylfaenodd Coleg Llanymddyfri yn 1847 a lladmerydd cynnar dros y Gymraeg
*1931 - Marie Kirschner, arlunydd, 79
*1934 - Hugh Evans, cyhoeddwr ac awdur, 79
*1981 - Wendy Wood, arlunydd a llenor, 88
*1984 - Lillian Hellman, dramodydd, 79
*1994 - Ellaphie Ward-Hilhorst, arlunydd, 73
*2001 - Chet Atkins, gitarydd, 77
*2008 - Anthony Crockett, Esgob Bangor, 62
*2009 - Pina Bausch, dawnsiwraig a choreograffydd, 68
*2012 - Yitzhak Shamir, Prif Weinidog Israel, 96
*2017
**Simone Veil, gwleidydd, 89
**Barry Norman, beirniad ffilm, 83
*2022 - Indulata Sukla, mathemategydd, 78

## Gwyliau a chadwraethau 
*Dydd Gŵyl Eurgain
*Diwrnod Annibyniaeth (Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo)
*Diwrnod yr Asteroid

0630
Mehefin, 30
7 Gorffennaf

**7 Gorffennaf** yw'r cant wyth-deg wythfed (188fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (189fed mewn blynyddoedd naid). Erys 177 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
[bawd|170px|dde|Baner [Ynysoedd Solomon]]
* 1916 - Dechrau Brwydr Coed Mametz
* 1948 - Amgueddfa Werin Cymru, Sain Ffagan yn agor ei drysau
* 1963 - Cwffio 7 Gorffennaf 1963
* 1978 - Ynysoedd Solomon yn ennill annibyniaeth oddi wrth y DU.
* 1985 - Boris Becker yn ennill ei deitl Wimbledon gyntaf
* 2005 - Ffrwydradau Llundain 7 Gorffennaf 2005 pan laddwyd 56 o bobl
* 2013 - Andy Murray yn ennill ei deitl Wimbledon cyntaf
* 2022 - Boris Johnson yn cyhoeddi ei ymddiswyddiad fel Prif Weinidog y DU.
* 2025 - Deddf y Gymraeg ac Addysg (Cymru) 2025 Cydsyniad Brenhinol i'r ddeddf i gynyddu addysg cyfrwng Cymraeg

## Genedigaethau 
[bawd|130px|dde|[Ringo Starr]]
[bawd|130px|dde|[Glenys Kinnock]]
[bawd|130px|dde|[Sky Brown]]
* 1752 - Joseph-Marie Jacquard, dyfeisiwr (m. 1834)
* 1843 - Camillo Golgi, meddyg, anatonydd a patholegydd (m. 1926)
* 1860 - Gustav Mahler, cyfansoddwr (m. 1911)
* 1887 - Marc Chagall, arlunydd (m. 1985)
* 1890 - Hedwig Pfizenmayer, arlunydd (m. 1962)
* 1907 - Robert A. Heinlein, awdur ffluglen wyddonol (m. 1988)
* 1910 - Doris McCarthy, arlunydd (m. 2010)
* 1911 - Gian Carlo Menotti, cyfansoddwr opera (m. 2007)
* 1919 - Jon Pertwee, actor (m. 1996)
* 1920 - Ieuan Gwynedd Jones, hanesydd (m. 2018)
* 1925 - Margarethe Stolz-Hoke, arlunydd (m. 2018)
* 1930 - Tadao Kobayashi, pêl-droediwr
* 1931 - Kerstin Abram-Nilsson, arlunydd (m. 1998)
* 1940
**Armande Oswald, arlunydd
**Syr Ringo Starr, cerddor
* 1941 - Michael Howard, gwleidydd
* 1944 - Glenys Kinnock, gwleidydd (m. 2023)
* 1948 - Kathy Reichs, awdures, academydd ac anthropolegydd
* 1949 - Shelley Duvall, actores (m. 2024)
* 1951 - Shigemi Ishii, pêl-droediwr
* 1964 - Jennifer Gibney, actores
* 1965 - Jeremy Kyle, darlledwr radio a theledu
* 1967 - Kristina Jansson, arlunydd benywaidd
* 1968 - Danny Jacobs, actor a digrifwr
* 1969 - Shiro Kikuhara, pêl-droediwr
* 1975 - Richard Arkless, gwleidydd
* 2008 - Sky Brown, sglefrfyrddwraig

## Marwolaethau 
[bawd|140px|dde|[Arthur Conan Doyle]]
[bawd|140px|dde|[Vivien Leigh]]
* 1304 - Pab Bened XI, 62
* 1307 - Edward I, brenin Lloegr, 68
* 1822 - Percy Bysshe Shelley, bardd, 26
* 1854 - Christina Schotel, arlunydd, 36
* 1901
**Johanna Spyri, awdures, 74
**Euphrosine Beernaert, arlunydd, 70
* 1916 - Margarethe Hormuth-Kallmorgen, arlunydd, 58
* 1930 - Syr Arthur Conan Doyle, awdur, 71
* 1935 - Clarice Beckett, arlunydd, 48
* 1936 - Amalie Vanotti, arlunydd, 83
* 1958 - Anita Willets-Burnham, arlunydd, 77
* 1967 - Vivien Leigh, actores, 53
* 1970 - Laura Knight, arlunydd, 92
* 1973 - Veronica Lake, actores, 50
* 1994 - Anna Kostrova, arlunydd, 84
* 2006 - Syd Barrett, cerddor, 60
* 2013 - Anna Wing, actores, 98
* 2014
**Alfredo Di Stefano, pêl-droediwr, 88
**Eduard Shevardnadze, gwleidydd, 86
* 2015 - Eva Fischer, arlunydd, 94
* 2017 - Pierrette Bloch, arlunydd, 89

## Gwyliau a chadwraethau 
* Diwrnod annibyniaeth (Ynysoedd Solomon)
* Tanabata (Japan)

## Cyfeiriadau
0707
Gorffennaf, 07
10 Gorffennaf

**10 Gorffennaf** yw'r can naw-deg unfed (191fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (192fed mewn blynyddoedd naid). Erys 174 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
[bawd|140px|dde|[Traeth yn y Bahamas]]
* 1557 - Robert Recorde yn defnyddio'r hafalnod '=' am y tro cyntaf.
* 1890 - Wyoming yn dod y 44ydd talaith o'r Unol Daleithiau.
* 1940 - Dechrau Brwydr Prydain: ymgyrch filwrol yn ystod yr Ail Ryfel Byd.
* 1962 - Y Lloeren gyfathrebu fasnachol gyntaf, sef Telstar, yn cael ei lansio i'r gofod.
* 1973 - Annibyniaeth Bahamas.
* 1985 - Y llong *Rainbow Warrior* o eiddo Greenpeace yn cael ei suddo yn harbwr Auckland, Seland Newydd gan aelodau o heddlu cudd Ffrainc, y DGSE.
* 1991 - Boris Yeltsin yn dod yn Arlywydd Ffederasiwn Rwsia.
* 2000 - Bashar al-Assad yn dod yn Arlywydd Syria.

## Genedigaethau 
[bawd|140px|dde|[Nikola Tesla]]
[bawd|140px|dde|[Mahathir Mohamad]]
* 1452 - Iago III, brenin yr Alban (m. 1488)
* 1509 - Jean Calvin, arweinydd crefyddol Protestannaidd (m. 1564)
* 1802 - Robert Chambers, awdur, hanesydd, cofiannydd a chyhoeddwr (m, 1871)
* 1830 - Camille Pissarro, arlunydd (m. 1903)
* 1856 - Nikola Tesla, dyfeisiwr (m. 1943)
* 1862 - Fanny Edle von Geiger-Weishaupt, arlunydd (m. 1931)
* 1871 - Marcel Proust, awdur (m. 1922)
* 1895 - Carl Orff, cyfansoddwr (m. 1982)
* 1903 - John Wyndham, nofelydd (m. 1969)
* 1912 - Isabel Rawsthorne, arlunydd (m. 1992)
* 1920 - Ellaphie Ward-Hilhorst, arlunydd (m. 1994)
* 1922
**Nell Blaine, arlunydd (m. 1996)
**Jake LaMotta, paffiwr (m. 2017)
* 1925 - Mahathir Mohamad, Prif Weinidog Maleisia
* 1929 - Winnie Ewing, gwleidydd (m. 2023)
* 1930 - Wyn Roberts, gwleidydd (m. 2013)
* 1931 - Alice Munro, llenores
* 1934 - Jerry Nelson, actor (m. 2012)
* 1942 - Sixto Rodriguez, canwr gwerin
* 1943 - Arthur Ashe, chwaraewr tenis (m. 1993)
* 1945 - Virginia Wade, chwaraewraig tenis
* 1947 - Arlo Guthrie, cerddor
* 1960 - Jeff Bergman, actor a digrifwr
* 1970 - John Simm, actor
* 1975 - Stefán Karl Stefánsson, actor (m. 2018)
* 1977 - Chiwetel Ejiofor, actor
* 1995 - Ada Hegerberg, pel-droedwraig

## Marwolaethau 
[bawd|140px|dde|[El Cid (cerflun)]]
* 138 - Hadrian, ymerawdwr Rhufain, 62
* 1099 - El Cid, marchog
* 1559 - Harri II, brenin Ffrainc, 40
* 1584 - Wiliam I, Tywysog Orange, 51
* 1806 - George Stubbs, arlunydd, 81
* 1933 - Leis Schjelderup, arlunydd, 77
* 1942 - Sydney Curnow Vosper, arlunydd, 75
* 1997 - Ivor Allchurch, pêl-droediwr, 67
* 2010 - Sibylle Neff, arlunydd, 81
* 2015
**Omar Sharif, actor, 83
**Roger Rees, actor, 71
* 2019 - Valentina Cortese, actores, 96
* 2020 - Jack Charlton, pel-droediwr, 85

## Gwyliau a chadwraethau 
* Diwrnod Annibyniaeth (Bahamas)
* Diwrnod Distawrwydd

0710
Gorffennaf, 10
13 Gorffennaf

**13 Gorffennaf** yw'r cant naw-deg pedwerydd (194ydd) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (195ed mewn blynyddoedd naid). Erys 171 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1930 - Dwy gêm gyntaf ym mhencampwriaeth gyntaf erioed Cwpan y Byd Pêl-droed yn cael eu chwarae ym Montevideo, Wrwgwái.

## Genedigaethau 
[bawd|130px|dde|[Wole Soyinka]]
[bawd|130px|dde|[Patrick Stewart]]
* 100 CC - Iŵl Cesar, Ymerawdwr (neu 12 Gorffennaf) (m. 44 CC)
* 1527 - John Dee, Cymro a gwyddonydd cynnar (m. 1608)
* 1590 - Pab Clement X (m. 1676)
* 1793 - John Clare, bardd (m. 1864)
* 1811 - Syr George Gilbert Scott, pensaer (m. 1888)
* 1897 - Christiane Ritter, arlunydd (m. 2000)
* 1911 - Beliana, arlunydd (m. 1992)
* 1927 - Simone Veil, gwleidydd (m. 2017)
* 1928 - Anna Mark, arlunydd
* 1934
**Agnes Auffinger, arlunydd (m. 2014)
**Wole Soyinka, llenor
* 1940 - Syr Patrick Stewart, actor
* 1941 - Jacques Perrin, actor (m. 2022)
* 1942
**Harrison Ford, actor
**Hywel Gwynfryn, cyflwynydd radio
* 1944 - Ernő Rubik, dyfeisiwr
* 1946 - Cheech Marin, actor
* 1960 - Ian Hislop, newyddiadurwr
* 1979 - Craig Bellamy, pêl-droediwr
* 1985 - Charlotte Dujardin, pencampwraig marchogaeth

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[Nadine Gordimer]]
* 939 - Pab Leo VII
* 1380 - Bertrand du Guesclin, cadfridog, tua 60
* 1734 - Ellis Wynne, llenor, 63
* 1793 - Jean-Paul Marat, chwyldroadwr, 50
* 1932 - Alice Barber Stephens, arlunydd, 74
* 1951 - Arnold Schoenberg, cyfansoddwr, 76
* 1954 - Frida Kahlo, arlunydd, 47
* 1967
**Ema Abram, arlunydd, 91
**Tom Simpson, seiclwr, 29
* 2013 - Cory Monteith, actor, 31
* 2014
**Nadine Gordimer, llenor, 90
**Lorin Maazel, arweinydd cerddorfa, 84
* 2017 - Liu Xiaobo, llenor a ymgyrchydd hawliau dynol, 61
* 2019 - Rod Richards, gwleidydd, 72
* 2022 - Chris Stuart, newyddiadurwr, 73

## Gwyliau a chadwraethau 
* Trydydd diwrnod o Naadam (Mongolia)

0713
Gorffennaf, 13
11 Gorffennaf

**11 Gorffennaf** yw'r cant naw-deg deufed (192fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (193ydd mewn blynyddoedd naid). Erys 173 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1889 - Sefydlu Tijuana, Mecsico.
* 1905 - 119 yn colli eu bywyd wedi ffrwydrad yng ngwaith glo'r *National* yn Aberllechau, y Rhondda Fach.
* 1995 - Cyflafan Srebrenica, Bosnia a Hertsegofina.

## Genedigaethau 
[bawd|140px|dde|[John Quincy Adams]]
[bawd|140px|dde|[Suzanne Vega]]
* 1274 - Robert I, brenin yr Alban (m. 1329)
* 1657 - Ffredrig I, brenin Prwsia (m. 1713)
* 1754 - Thomas Bowdler, awdur (m. 1825)
* 1767 - John Quincy Adams, 6ed Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. 1848)
* 1774 - Robert Jameson, adaregydd ac academydd (m. 1854)
* 1852 - Sophie Jacoba Wilhelmina Grothe, arlunydd (m. 1926)
* 1888 - Anna Zawadzka, arlunydd (m. 1983)
* 1916
**Reg Varney, actor (m. 2008)
**Gough Whitlam, Prif Weinidog Awstralia (m. 2014)
* 1923 - Richard Pipes, academydd (m. 2018)
* 1928
**Claire Meunier, arlunydd (m. 2010)
**Greville Janner, gwleidydd (m. 2015)
* 1928 - Nelly Rudin, arlunydd (m. 2013)
* 1930 - Harold Bloom, beirniad llenyddol (m. 2019)
* 1931 - Tab Hunter, actor (m. 2018)
* 1943 - Luciano Onder, awdur a newyddiadiurwr
* 1945 - Junji Kawano, pêl-droediwr
* 1959 - Suzanne Vega, cantores
* 1960 - Tomoyuki Kajino, pêl-droediwr
* 1964 - Craig Charles, actor a digrifwr
* 1977 - Edward Moss, actor
* 1989 - Rachael Blackmore, joci
* 1994 - Jake Wightman, athletwr

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[Laurence Olivier]]
* 1881 - Elisabeth Jerichau-Baumann, arlunydd, 61
* 1937 - George Gershwin, cyfansoddwr, 39
* 1971 - Brenda Chamberlain, arlunydd, 59
* 1972 - Doramaria Purschian, arlunydd, 82
* 1989 - Syr Laurence Olivier, actor, 82
* 2001 - Georgette Iserbyt, arlunydd, 86
* 2006 - John Spencer, chwaraewr snwcer, 71
* 2008 - Olga Knoblach-Wolff, arlunydd, 85
* 2014 - Tommy Ramone, cerddor, 65
* 2016 - Lore Rhomberg, arlunydd, 93

## Gwyliau a chadwraethau 
[bawd|130px|dde|Baner [Fflandrys]]
* Diwrnod Poblogaeth y Byd
* Diwrnod Cymuned Fflandrys (Gwlad Belg)
* Unfed Noson ar ddeg (Gogledd Iwerddon)
* Diwrnod cyntaf Naadam (Mongolia) 

## Cyfeiriadau
0711
Gorffennaf, 11
26 Mehefin

**26 Mehefin** yw'r cant saith deg seithfed (177fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (178fed mewn blynyddoedd naid). Erys 188 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
[bawd|130px|dde|[1963: John F. Kennedy: Ich bin ein Berliner]]
*4    - Augustus, ymerawdwr Rhufain, yn mabwysiadu Tiberius.
*1819 - Patent yn cael ei roi ar feic am y tro cyntaf.
*1830 - William IV yn dod yn frenin y DU.
*1889 - Sefydlu Bangui, prifddinas a dinas fwyaf Gweriniaeth Canolbarth Affrica.
*1945 - Siartr y Cenhedloedd Unedig yn cael ei llofnodi yn San Francisco, Unol Daleithiau America.
*1960 
**Madagasgar yn ennill annibyniaeth lwyr oddi wrth Ffrainc.
**Somaliland Brydeinig yn ennill ei hannibyniaeth oddi wrth Prydain cyn uno â Somaliland Eidalaidd i ffurfio Gweriniaeth Somalia ar 1 Gorffennaf.
*1963 - John F. Kennedy yn dweud yng Ngorllewin Berlin: "Ich bin ein Berliner".
*1997 - Bertie Ahern yn dod yn Taoiseach Gweriniaeth Iwerddon.

## Genedigaethau 
[bawd|130px|dde|[Salvador Allende]]
*1730 - Charles Messier, seryddwr (m. 1817)
*1824 - William Thomson, Barwn 1af Kelvin, ffisegydd (m. 1907)
*1854 - Syr Robert Borden, Prif Weinidog Canada (m. 1937)
*1866 - Marie Henriques, arlunydd (m. 1944)
*1885 - D. J. Williams, llenor a chenedlaetholwr (m. 1970)
*1890 - Cornelia Gurlitt, arlunydd (m. 1919)
*1892
**Pearl S. Buck, nofelydd (m. 1973)
**Vilma Eckl, arlunydd (m. 1982)
*1906 - Marian Dale Scott, arlunydd (m. 1993)
*1908 - Salvador Allende, Arlywydd Chile (m. 1973)
*1916 - Giuseppe Taddei, canwr opera (m. 2010)
*1933 - Claudio Abbado, arweinydd cerddorfa (m. 2014)
*1937 - Robert Coleman Richardson, ffisegydd (m. 2013)
*1970 - Sean Hayes, actor
*1984 - Aubrey Plaza, actores
*1987 - Samir Nasri, pêl-droediwr
*1993 - Ariana Grande, cantores ac actores
*1994 - Hollie Arnold, athletwraig
*1996 - Charlotte Worthington, beiciwraig BMX
*2005 - Alexia, Tywysoges yr Iseldiroedd

## Marwolaethau 
bawd|130px|dde|Sior IV
*363  - Julian, ymerawdwr Rhufain, 31/32
*1541 - Francisco Pizarro, fforiwr, 63
*1830 - Siôr IV, brenin y Deyrnas Unedig, 67
*1926 - Anna Peters, arlunydd, 83
*1943 - Karl Landsteiner, meddyg, 75
*1968 - Tony Hancock, comedïwr, 44
*1996 - Veronica Guerin, gohebydd, 37
*1997 - Israel Kamakawiwo'ole, canwr, 38
*2003 - Philip Weekes, peiriannydd, 83
*2004 - Tjaarke Maas, arlunydd, 29
*2012 - Nora Ephron, awdures, 71
*2022 - Margaret Keane, arlunydd, 94

## Gwyliau a chadwraethau 
*Sant Twrog
*Diwrnod Annibyniaeth (Madagascar)

0626
Mehefin, 26
16 Gorffennaf

**16 Gorffennaf** yw'r cant naw-deg seithfed (197fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (198fed mewn blynyddoedd naid). Erys 168 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau
* 1945 - Bom atomig yn cael ei ffrwydro am y tro cyntaf erioed mewn prawf yn yr anialwch ger Los Alamos, Mecsico Newydd.
* 1969 - Apollo 11: lansiwyd y roced Saturn V.
* 1981 - Mahathir Mohamad yn dod yn Brif Weinidog Maleisia.

## Genedigaethau
[bawd|140px|dde|[Roald Amundsen]]
[bawd|140px|dde|[Gareth Bale]]
* 1486 - Andrea del Sarto, arlunydd (m. 1530)
* 1723 - Joshua Reynolds, arlunydd (m. 1792)
* 1796 - Camille Corot, arlunydd (m. 1875)
* 1821 - Mary Baker Eddy, sefylydd Seientiaeth Gristnogol (m. 1910)
* 1872 - Roald Amundsen, fforiwr (m. 1928)
* 1873 - Agnes Weinrich, arlunydd (m. 1946)
* 1896 - Trygve Lie, diplomydd, Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig (m. 1968)
* 1907 - Barbara Stanwyck, actores (m. 1990)
* 1910 - Kate Bosse-Griffiths, Eifftolegydd a llenor (m. 1998)
* 1911 - Ginger Rogers, actores (m. 1995)
* 1913 - Phyllis Welch MacDonald, arlunydd (m. 2008)
* 1921 - Marie Noppen de Matteis, arlunydd (m. 2013)
* 1928 - Anita Brookner, nofelydd (m. 2016)
* 1932 - Bill Byrge, actor
* 1936 - Yasuo Fukuda, Prif Weinidog Japan
* 1939 - Corin Redgrave, actor (m. 2010)
* 1944 - Angharad Rees, actores (m. 2012)
* 1946 - Richard LeParmentier, actor (m. 2013)
* 1948 - Pinchas Zuckerman, feiolinydd
* 1967 - Will Ferrell, actor a digrifwr
* 1968 - Larry Sanger, ddatblygwr prosiectau rhyngrwyd
* 1969 - Sahra Wagenknecht, gwleidydd
* 1980 - Adam Scott, golffiwr
* 1985 - Dejan Jakovic, pêl-droediwr
* 1989 - Gareth Bale, pêl-droediwr
* 1994 - Mark Indelicato, actor a chanwr

## Marwolaethau
[bawd|140px|dde|[Jane Birkin]]
* 1764 - Ifan VI, tsar Rwsia, 23
* 1931 - Alice Pike Barney, arlunydd, 74
* 1953 - Hilaire Belloc, awdur, 82
* 1976 - Magda Roos, arlunydd, 56
* 1981 - Harry Chapin, cerddor, 38
* 1985 - Heinrich Böll, awdur, 67
* 1995 - Stephen Spender, bardd, 86
* 2005 - Margret Thomann-Hegner, arlunydd, 93
* 2008 - Tosia Malamud, arlunydd, 85
* 2010 - Alice Colonieu, arlunydd, 85
* 2012 - Jon Lord, cyfansoddwr, 71
* 2017 - George A. Romero, cyfarwyddwr ffilm, 77
* 2023 - Jane Birkin, actores a chantores, 76

## Gwyliau a chadwraethau
* Diwrnod Coffio'r Holocost (Ffrainc)
* Diwrnod y Peirianwyr (Hondwras)

0716
Gorffennaf, 16
9 Gorffennaf

**9 Gorffennaf** yw'r cant naw-degfed (190fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (191fed mewn blynyddoedd naid). Erys 175 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau
* 1816 - Datganiad annibyniaeth yr Ariannin.
* 1850 - Millard Fillmore yn dod yn Arlywydd yr Unol Daleithiau.
* 1900 - Brenhines Victoria o Loegr yn arwyddo deddf yn creu Cymanwlad Awstralia gan uno trefedigaethau'r cyfandir dan reolaeth llywodraeth ffederal yn Ionawr 1901.
* 2002 - Sefydlu'r Undeb Affricanaidd.
* 2011 - Annibyniaeth De Swdan.
* 2022 - Elena Rybakina yn ennill y senglau menywod ym Mhencampwriaethau, Wimbledon.

## Genedigaethau
[bawd|130px|dde|[Edward Heath]]
[bawd|130px|dde|[Tom Hanks]]
* 1764 - Ann Radcliffe, nofelydd (m. 1823)
* 1855 - Sara Ulrik, arlunydd (m. 1916)
* 1910 - Marie-Lucie Nessi-Valtat, arlunydd (m. 1992)
* 1911 - Mervyn Peake, nofelydd (m. 1968)
* 1915 - Emmy Willems, arlunydd
* 1916 - Syr Edward Heath, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig (m. 2005)
* 1923 - Jill Knight, gwleidydd (m. 2022)
* 1929 - Hassan II, brenin Moroco (m. 1999)
* 1930 - Stuart Williams, pel-droediwr (m. 2013)
* 1932 - Donald Rumsfeld, gwleidydd, Ysgrifennydd Amddiffyn yr Unol Daleithiau (m. 2021)
* 1933 - Oliver Sacks, niwrolegydd (m. 2015)
* 1935 - Anja Karkku-Hohti, arlunydd
* 1947 
**Mitch Mitchell, drymiwr (m. 2008)
**O. J. Simpson, actor a pel-droediwr Americanaidd (m. 2024)
* 1950 - Viktor Yanukovich, Arlywydd Wcráin (2010-2014)
* 1956 - Tom Hanks, actor
* 1957 - Paul Merton, actor a digrifwr
* 1959 - Jim Kerr, canwr (Simple Minds)
* 1962 - Brian Williams, chwaraewr rygbi (m. 2007)
* 1964 - Courtney Love, cantores
* 1971 - Scott Grimes, actor a digrifwr
* 1973 - Shigeyoshi Mochizuki, pêl-droediwr
* 1979 - Koji Nakata, pêl-droediwr

## Marwolaethau
[bawd|150px|dde|[Zachary Taylor]]
* 1228 - Stephen Langton, Archesgob Caergrawnt
* 1747 - Giovanni Bononcini, cyfansoddwr, 76
* 1850 - Zachary Taylor, Arlywydd yr Unol Daleithiau, 65
* 1856 - Amedeo Avogadro, cemegydd, 79
* 1918 - Marie Duhem, arlunydd, 47
* 1964 - Marie Stein-Ranke, arlunydd, 91
* 2002 - Rod Steiger, actor, 77
* 2003 - Winston Graham, nofelydd, 95
* 2010 - Eleanor Coen, arlunydd, 93
* 2011 - Rita Kuhn, arlunydd, 94
* 2012 
**Hilkka Inkala, arlunydd, 88
**Terepai Maoate, Prif Weinidog yr Ynysoedd Cook, 77
* 2018 - Peter Carington, 6ed Barwn Carrington, gwleidydd, 99
* 2019
**Ross Perot, dyn busnes a gwleidydd, 89
**Rip Torn, actor a digrifwr, 88
* 2020 - Gabriella Tucci, cantores opera, 90

## Gwyliau a chadwraethau
* Diwrnod Annibyniaeth (yr Ariannin, De Swdan)
* Diwrnod cyfansoddiad (Awstralia, Palaw)

## Cyfeiriadau
0709
Gorffennaf, 09
17 Gorffennaf

**17 Gorffennaf** yw'r cant naw-deg wythfed (198fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (199fed mewn blynyddoedd naid). Erys 167 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1790 - Patent yn cael ei roi i Thomas Saint ar gyfer peiriant gwnïo.
* 1976
**Dwyrain Timor yn uno gydag Indonesia.
**Ras yr Wyddfa yn cael ei chynnal am y tro cyntaf.

## Genedigaethau 
[bawd|140px|dde|[Camilla, Brenhines Gydweddog y Deyrnas Unedig]]
[bawd|140px|dde|[Angela Merkel]]
* 1674 - Isaac Watts, emynydd (m. 1748)
* 1744 - Elbridge Gerry, gwleidydd (m. 1814)
* 1843 - Julio Argentino Roca, Arlywydd yr Ariannin (m. 1914)
* 1863 - Margarethe Raabe, arlunydd (m. 1947)
* 1899 - James Cagney, actor (m. 1986)
* 1914 - Alice Gore King, arlunydd (m. 2007)
* 1917 - Phyllis Diller, actores a chomediwraig (m. 2012)
* 1920 - Juan Antonio Samaranch, diplomydd, gwleidydd a dyn busnes (m. 2010)
* 1927 - Anne Marie Trechslin, arlunydd (m. 2007)
* 1928 - Joe Morello, cerddor jazz (m. 2011)
* 1935
**Diahann Carroll, actores a chantores (m. 2019)
**Donald Sutherland, actor
* 1939 - Terttu Jurvakainen, arlunydd
* 1940 - Tim Brooke-Taylor, actor, digrifwr ac awdur (m. 2020)
* 1947 - Camilla, Brenhines Gydweddog y Deyrnas Unedig
* 1948 - Wayne Sleep, dawnsiwr a choreograffydd
* 1952 - David Hasselhoff, actor
* 1954 - Angela Merkel, Canghellor yr Almaen
* 1957 - Fern Britton, cyflwynydd teledu
* 1961 - Jeremy Hardy, comediwr (m. 2019)
* 1963 - Letsie III, brenin Lesotho
* 1970 - Gavin McInnes, actor a seren teledu
* 1972 - Andy Whitfield, actor (m. 2011)

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[Billie Holiday]]
[bawd|130px|dde|[Edward Heath]]
* 1918 - Niclas II, tsar Rwsia a'i deulu, 50
* 1943 - Mathilde Vollmoeller-Purrmann, arlunydd, 66
* 1946 - Florence Fuller, arlunydd, 69
* 1959 
**Billie Holiday, cantores jazz, 44
**Eugene Meyer, ariannwr, swyddog cyhoeddus a chyhoeddwr, 83
* 1967 - John Coltrane, sacsoffonydd jazz, 40
* 1982 - Bob John, pêl-droediwr, 83
* 1995 - Juan Manuel Fangio, gyrrwr Fformiwla Un, 84
* 2001 - Val Feld, gwleidydd, 53
* 2004 - Syr Julian Hodge, bancwr masnachol, 89
* 2005 - Syr Edward Heath, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig, 89
* 2009 - Walter Cronkite, newyddiadurwr, 92
* 2010 - Yelena Tabakova, arlunydd, 91
* 2011 - Takaji Mori, pêl-droediwr, 67
* 2014 - Elaine Stritch, actores, 89
* 2015 - Jules Bianchi, gyrrwr Fformiwla Un, 25
* 2019 - Andrea Camilleri, awdur, 93
* 2020
**Brigid Berlin, arlunydd, 80
**Zizi Jeanmaire, dawnsiwraig, 96
**John Robert Lewis, ymgyrchydd hawliau sifil, 80

## Gwyliau a chadwraethau 
* Diwrnod annibyniaeth (Slofacia)
* Diwrnod cyfansoddiad (De Corea)

0717
Gorffennaf, 17
19 Gorffennaf

**19 Gorffennaf** yw'r deucanfed (200fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (201fed mewn blynyddoedd naid). Erys 165 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1961 - Cychwyn Chwyldro Nicaragwa, a elwir yn flynyddol yn 'Ddiwrnod Annibyniaeth' y wlad
* 1979 - Llywodraeth yr unben Anastasio Somoza Debayle yn Nicaragwa yn cael ei disodli gan wrthryfelwyr y Sandinista.

## Genedigaethau 
bawd|180px|dde|Chwyldro Nicaragwa; llun o 1987
[bawd|130px|dde|[Angharad Tomos]]
[bawd|130px|dde|[Nicola Sturgeon]]
* 1814 - Samuel Colt, dyfeisiwr (m. 1862)
* 1834 - Edgar Degas, arlunydd (m. 1917)
* 1869 - Olga Potthast von Minden, arlunydd (m. 1942)
* 1873 - Henriette Geertruida Knip, arlunydd (m. 1942)
* 1894 - Khawaja Nazimuddin, Prif Weinidog Pacistan (m. 1964)
* 1896 - A. J. Cronin, nofelydd (m. 1981)
* 1921 - Rosalyn Sussman Yalow, meddyg, ffisegydd a gwyddonydd (m. 2011)
* 1922 - George McGovern, gwleidydd (m. 2012)
* 1929 - Halyna Zubchenko, arlunydd (m. 2000)
* 1931 - Marietta Gullotti, arlunydd
* 1939 - Ingerid P. Kuiters, arlunydd
* 1947 - Syr Brian May, cerddor ac astroffisegydd
* 1949 - Kgalema Motlanthe, Arlywydd De Affrica
* 1958
**Kazushi Kimura, pêl-droediwr
**Angharad Tomos, awdures
* 1962 - Anthony Edwards, actor
* 1970
**Christopher Luxon, gwleidydd, 42ain Prif Weinidog Seland Newydd 
**Nicola Sturgeon, gwleidydd, Prif Weinidog Llywodraeth yr Alban
* 1971
**Vitali Klitschko, paffiwr a gwleidydd, Maer Kyiv 
**Naoki Soma, pêl-droediwr
* 1976 - Benedict Cumberbatch, actor
* 1988 - Shane Dawson, actor, canwr a digrifwr

## Marwolaethau 
[bawd|140px|dde|[Frank McCourt]]
[bawd|130px|dde|[Rutger Hauer]]
* 1061 - Pab Nicolas II
* 1374 - Francesco Petrarca, bardd, 69
* 1814 - Capten Matthew Flinders, fforiwr, 40
* 1838 - Christmas Evans, gweinidog gyda'r Bedyddwyr, 71
* 1931 - Fanny Edle von Geiger-Weishaupt, arlunydd, 69
* 1934 - Christopher Williams, arlunydd, 61
* 1947 - Aung San, gwleidydd, 32
* 2005 - Tatjana Vladimirovna Tolstaja, arlunydd, 76
* 2007 - Ivor Emmanuel, actor a chanwr, 79
* 2008 - Olga Blinder, arlunydd, 86
* 2009 - Frank McCourt, awdur, 78
* 2012 - Denyse Thomasos, arlunydd, 47
* 2013 - Mel Smith, digrifwr, actor a scriptiwr, 60
* 2014 - James Garner, actor, 86
* 2019
**Rutger Hauer, actor, 75
**Marisa Merz, arlunydd, 93
* 2024 - Ray Reardon, chwaraewr snwcer, 91

## Gwyliau a chadwraethau 
* Diwrnod Cenedlaethol Annibyniaeth (Nicaragwa)
* Diwrnod Marteis (Myanmar)

0719
Gorffennaf, 19
2 Gorffennaf

**2 Gorffennaf** yw'r cant wyth deg trydydd (183ydd) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (184ydd mewn blynyddoedd naid). Erys 182 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1976 - Ail-unio Gogledd a De Fietnam yn un wladwriaeth, sef Gweriniaeth Sosialaidd Fietnam.

## Genedigaethau 
[bawd|140px|dde|[Alec Douglas-Home]]
[bawd|140px|dde|[Larry David]]
[bawd|140px|dde|[Alex Morgan]]
* 419 - Valentinian III, Ymerawdwr Rhufain (m. 455)
* 1489 - Thomas Cranmer, archesgob Caergaint (m. 1556)
* 1714 - Christoph Willibald Gluck, cyfansoddwr (m. 1787)
* 1821 - Syr Charles Tupper, Prif Weinidog Canada (m. 1915)
* 1850 - Geesje Mesdag-van Calcar, arlunydd (m. 1936)
* 1877 - Hermann Hesse, awdur (m. 1962)
* 1882 - Marie Bonaparte, awdures a dywysoges (m. 1962)
* 1896
**Prudence Heward, arlunydd (m. 1947)
**Lydia Mei, arlunydd (m. 1965)
* 1903 - Syr Alec Douglas-Home, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig (m. 1995)
* 1918 - Fumiko Hori, arlunydd (m. 2019)
* 1921 - Galina Azgur, arlunydd (m. 2015)
* 1922 - Pierre Cardin, dylunydd ffasiwn (m. 2020)
* 1923 - Wislawa Szymborska, bardd (m. 2012)
* 1925 - Patrice Lumumba, gwleidydd (m. 1961)
* 1930 - Carlos Menem, Arlywydd yr Ariannin (m. 2021)
* 1936 - Lore Bert, arlunydd
* 1938 - David Owen, gwleidydd
* 1940 - Kenneth Clarke, gwleidydd
* 1942 - Vicente Fox, Arlywydd Mecsico
* 1947 - Larry David, actor a chomediwr
* 1954 - Wendy Schaal, actores
* 1959 - Mirandinha, pêl-droediwr
* 1967 - Claudio Biaggio, pêl-droediwr
* 1973 - Peter Kay, digrifwr ac actor
* 1981 - Angela Hazeldine, actores a chantores
* 1986 - Lindsay Lohan, actores
* 1989 - Alex Morgan, pêl-droediwraig
* 1990 - Roman Lob, canwr

## Marwolaethau 
[bawd|140px|dde|[Ernest Hemingway]]
[bawd|140px|dde|[Douglas Engelbart]]
* 1778 - Jean-Jacques Rousseau, athronydd, 66
* 1805 - Brian Merriman, bardd, tua 56
* 1850 - Syr Robert Peel, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig, 62
* 1890 - Adelaide Salles-Wagner, arlunydd, 65
* 1932 - Manuel II, brenin Portiwgal, 43
* 1942 - Ida IJzerman, arlunydd, 63
* 1961 - Ernest Hemingway, nofelydd, 61
* 1977 
**Gwendolen Mason, telynores, 93
**Vladimir Nabokov, llenor, 78
* 1997 - James Stewart, actor, 89
* 1999 - Mario Puzo, awdur, 78
* 2010 - Beryl Bainbridge, awdur, 77
* 2011 - Itamar Franco, Arlywydd Brasil, 81
* 2013 - Douglas Engelbart, difeisiwr, 88
* 2016
**Elie Wiesel, sgriptiwr, 87
**Michel Rocard, gwleidydd, 85
**Caroline Aherne, actores a digrifwraig, 52
* 2018 - Meic Stephens, bardd ac academydd, 79
* 2022 - Peter Brook, cyfarwyddwr a chynhyrchydd theatr, 97

## Gwyliau a chadwraethau 
*Dydd Gŵyl Euddogwy
*Diwrnod annibyniaeth Bahia (Brasil)

## Cyfeiriadau 
0702
Gorffennaf, 02
18 Gorffennaf

**18 Gorffennaf** yw'r cant naw-deg nawfed (199fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (200fed mewn blynyddoedd naid). Erys 166 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau
* 64 - Tân Mawr Rhufain.
* 1830 - Cyfansoddiad cyntaf Wrwgwái yn cael ei fabwysiadu, yn dilyn eu cyhoeddiad o annibyniaeth ar 25 Awst 1825.
* 1932 - Cyhoeddi mai Ffrangeg fyddai iaith swyddogol rhanbarthau Walŵn Gwlad Belg ac mai Fflemeg fyddai iaith swyddogol rhanbarth Fflandrys y wlad.

## Genedigaethau
[bawd|130px|dde|[Nelson Mandela]]
[bawd|130px|dde|[John Glenn]]
[bawd|130px|dde|[Kristen Bell]]
* 1670 - Giovanni Bononcini, cyfansoddwr (m. 1747)
* 1724 - Maria Antonia o Bafaria (m. 1780)
* 1811 - William Makepeace Thackeray, rhyddiaith, awdur a nofelydd (m. 1863)
* 1848 - W. G. Grace, cricedwr (m. 1915)
* 1853 - Hendrik Lorentz, ffisegydd (m. 1928)
* 1862 - Elisabeth von Eicken, arlunydd (m. 1940)
* 1864
**Ricarda Huch, awdures (m. 1947) 
**Philip Snowden, gwleidydd (m. 1937)
* 1867 - Margaret Brown, sosialydd a dyngarwraig (m. 1932)
* 1887 - Vidkun Quisling, cydweithiwr â'r Natsïaid (m. 1945)
* 1893 - Anna Timiryova, bardd ac arlunydd (m. 1975)
* 1900 - Nathalie Sarraute, awdures (m. 1999)
* 1914 - Vaso Katraki, arlunydd (m. 1988)
* 1917 
**Yrsa von Leistner, arlunydd (m. 2008)
**Henri Salvador, canwr a chyfansoddwr caneuon (m. 2008)
* 1918 - Nelson Mandela, Arlywydd De Affrica (m. 2013)
* 1921 - John Glenn, gofodwr a gwleidydd (m. 2016)
* 1922 - Ken Noritake, pêl-droediwr (m. 1994)
* 1927 - Kurt Masur, arweinydd cerddorfa (m. 2015)
* 1928 - Franca Rame, actores (m. 2013)
* 1930 - Burt Kwouk, actor (m. 2016)
* 1932 - Yevgeny Yevtushenko, bardd (m. 2017)
* 1933 - Syd Mead, cynllunydd a chyfarwyddwr ffilm (m. 2019)
* 1937 - Hunter S. Thompson, newyddiadurwr ac awdur (m. 2005)
* 1941 - Martha Reeves, cantores
* 1942 - Roger Cecil, arlunydd (m. 2015)
* 1950
**Jack Layton, gwleidydd (m. 2011)
**Syr Richard Branson, dyn busnes
* 1951 - Elio Di Rupo, Prif Weinidog Gwlad Belg
* 1958 - Chris Ruane, gwleidydd
* 1967 - Vin Diesel, actor
* 1970 - Gruff Rhys, cerddor
* 1980 - Kristen Bell, actores
* 1997 - Fionn Whitehead, actor

## Marwolaethau
[bawd|130px|dde|[Jane Austen]]
* 707 - Monmu, ymerawdwr Japan, 24?
* 1232 - John de Braose ("Tadody"), Arglwydd Gwŷr, 35?
* 1374 - Petrarch, bardd, 72
* 1610 - Caravaggio, arlunydd, 38
* 1721 - Antoine Watteau, arlunydd, 37
* 1792 - John Paul Jones, arwr llyngesol, 45
* 1807 - Thomas Jones, mathemategydd, 51
* 1817 - Jane Austen, nofelydd, 41
* 1990 - Yun Bo-seon, Arlywydd De Corea, 92
* 1991 - Susanne Peschke-Schmutzer, arlunydd, 80
* 2009 - Henry Allingham, milwr, 113
* 2016 - Medi Dinu, arlunydd, 107
* 2018 - Helena Jones, athrawes, 101
* 2021 - Tom O'Connor, digrifwr, 81
* 2024 - Bob Newhart, actor a digrifwr, 94

## Gwyliau a chadwraethau
* Diwrnod Mandela
* Diwrnod cyfansoddiad (Wrwgwái)

0718
Gorffennaf, 18
14 Gorffennaf

**14 Gorffennaf** yw'r cant naw-deg pumed (rhif 195) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (y 196ed mewn blynyddoedd naid). Erys 170 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1760 - Brwydr Emsdorf, un o frwydrau'r Rhyfel Saith Mlynedd
* 1789 - Y Chwyldro Ffrengig: Cipio'r Bastille ym Mharis.
* 1958 - Irac yn dod yn Weriniaeth.
* 1965 - Twnnel Mont Blanc yn agor, gan gysylltu Ffrainc a'r Eidal.
* 1966 - Gwynfor Evans yn ennill sedd gyntaf Plaid Cymru yn is-etholiad Caerfyrddin

## Genedigaethau 
[bawd|130px|dde|[Gerald Ford]]
[bawd|130px|dde|[Ingmar Bergman]]
* 1602 - Jules Mazarin, gwleidydd (m. 1661)
* 1785 - Stéphanie de Virieu, cerflunydd (m. 1873)
* 1860 - Owen Wister, llenor (m. 1938)
* 1862 - Gustav Klimt, arlunydd (m. 1918)
* 1865 - Marguerite Verboeckhoven, arlunydd (m. 1949)
* 1868
**Gertrude Bell, llenores, teithwraig ac archaeolegydd (m. 1926)
**Helen Gibson, arlunydd (m. 1938)
* 1912 
**Woody Guthrie, canwr, cyfansoddwr ac ymgyrchydd asgell chwith o'r Unol Daleithiau (m. 1967)
**Northrop Frye, beirniad llenyddol ac academydd (m. 1991)
* 1913 - Gerald Ford, 38ain Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. 2006)
* 1916 - Erna Emhardt, arlunydd (m. 2009)
* 1918 - Ingmar Bergman, cyfarwyddwr ffilm (m. 2007)
* 1919 - Lino Ventura, actor (m. 1987)
* 1930 - R. H. Williams, chwaraewr rygbi'r undeb (m. 1993)
* 1960 - Jane Lynch, actores a chantores
* 1971 - Howard Webb, dyfarnwr pêl-droed
* 1974 
**David Mitchell, comediwr ac actor
**Maxine Peake, actores
* 1977 - Victoria, Tywysoges Sweden
* 1983 - Igor Andreev, chwaraewr tenis
* 1985
**Billy Celeski, pêl-droediwr
**Phoebe Waller-Bridge, actores a chynhyrchydd

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[Julie Manet]]
[bawd|130px|dde|[Maryam Mirzakhani]]
* 1223 - Philippe II, brenin Ffrainc, 57
* 1742 - Richard Bentley, awdur, 80
* 1817 - Anne Louise Germaine de Stael, awdures, 51
* 1877 - Richard Davies, bardd, 44
* 1939 - Heva Coomans, arlunydd, 79
* 1960 - Fernande Barrey, arlunydd, 67
* 1965 - Adlai Stevenson, gwleidydd, 65
* 1966 - Julie Manet, arlunydd, 87
* 1980 - Aneirin Talfan Davies, awdur, 71
* 1983 - Anna Zawadzka, arlunydd, 95
* 1987 - Gretna Campbell, arlunydd, 65
* 1991 - Constance Stokes, arlunydd, 85
* 1996 - Traute von Kaschnitz, arlunydd, 88
* 2002 - Joaquín Antonio Balaguer Ricardo, gwleidydd, 95 
* 2003 - Vera Krafft, arlunydd, 93
* 2006 - Alice Kaira, arlunydd, 93
* 2008 - Riek Schagen, arlunydd, 94
* 2010 - Syr Charles Mackerras, arweinydd cerddorfa, 84
* 2017 - Maryam Mirzakhani, mathemategydd, 40
* 2018 
**Christa Dichgans, arlunydd, 78
**Myra Landau, arlunydd, 91
* 2022
**Erica Pedretti, arlunydd, 92
**Ivana Trump, model a gwraig fusnes, 73

## Gwyliau a chadwraethau 
* Gŵyl genedlaethol Ffrainc (Diwrnod y Bastille)
* Diwrnod Weriniaeth (Irac)
----
**Gwelwch hefyd:**

14 Mehefin - 14 Awst -- rhestr dyddiau'r flwyddyn

0714
Gorffennaf, 14
20 Gorffennaf

**20 Gorffennaf** yw'r dau gan ac unfed (201fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (202fed mewn blynyddoedd naid). Erys 164 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1810 - Datganiad annibyniaeth Colombia.
* 1871 - Columbia Brydeinig yn dod yn dalaith Canada.
* 1906 - Y Ffindir yn rhoi'r hawl i ferched bleidleisio.
* 1924 - FIDE, corff llywodraethol gwyddbwyll y byd, yn cael ei sefydlu.
* 1944 - Cynllwyn 20 Gorffennaf, ymgais gan rai o uwch-swyddogion byddin yr Almaen i ladd Adolf Hitler a chipio grym.
* 1969 - Neil Armstrong ac Edwin 'Buzz' Aldrin yn glanio ar y lleuad yn y llongofod Apollo 11.
* 2005 - Canada yn cyfreithloni priodas o'r un rhyw. 

## Genedigaethau 
[bawd|130px|dde|[Edmund Hillary]]
[bawd|130px|dde|[Diana Rigg]]
[bawd|130px|dde|[Carlos Santana]]
* 356 CC - Alecsander Fawr, brenin Macedon (m. 323 CC)
* 1304 - Francesco Petrarca, bardd (m. 1374)
* 1519 - Pab Innocentius IX (m. 1591)
* 1804 - Syr Richard Owen, anatomegwr (m. 1892)
* 1822 - Gregor Mendel (m. 1884)
* 1842 - Aline von Kapff, arlunydd (m. 1936)
* 1890 
**Verna Felton, actores a digrifwraig (m. 1966)
**Julie Vinter Hansen, seryddwraig (m. 1960)
* 1897
**Hanna Hausmann-Kohlmann, arlunydd (m. 1984)
**Tadeusz Reichstein, meddyg, botanegydd, cemegydd a gwyddonydd (m. 1996)
* 1913 - Jadwiga Maziarska, arlunydd (m. 2003)
* 1914 - Magda Frank, arlunydd (m. 2010)
* 1919 - Syr Edmund Hillary, mynyddwr a fforiwr (m. 2008)
* 1921 - Mercedes Pardo, arlunydd (m. 2005)
* 1925
**Frantz Fanon, seiciatrydd, athronydd a llenor (m. 1961)
**Jacques Delors, gwleidydd (m. 2023)
* 1927 - Lyudmila Alexeyeva, hanesydd ac actifydd (m. 2018)
* 1933
**Cormac McCarthy, nofelydd (m. 2023)
**Rex Williams, chwaraewr snwcer
* 1938
**Natalie Wood, actores (m. 1981)
**Fonesig Diana Rigg, actores (m. 2020)
* 1939 - Judy Chicago, arlunydd
* 1943 - Wendy Richard, actores (m. 2009)
* 1947 - Carlos Santana, cerddor
* 1953 - Dave Evans, canwr
* 1955 - Egidio Miragoli, esgob
* 1962 - Carlos Alazraqui, actor a digrifwr
* 1977 - Alessandro Santos, pêl-droediwr
* 1987 - Nicola Benedetti, fiolinydd

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[David Davies (Llandinam)|David Davies]]
* 985 - Pab Boniface VII
* 1031 - Robert II, brenin Ffrainc, 59
* 1890 - David Davies, diwydiannwr, 71
* 1903 - Pab Leo XIII, 93
* 1923 - Pancho Villa, chwyldroadwr a chadfridog, 45
* 1937 - Guglielmo Marconi, peiriannydd trydan, arloeswr radio, 63
* 1945 - Paul Valéry, bardd, 73
* 1973 - Bruce Lee, actor, 32
* 1993 - Jacqueline Lamba, arlunydd, 82
* 2000 - Virginia Admiral, arlunydd, 85
* 2005 - James Doohan, actor, 85
* 2010 - Iris Gower, nofelydd, 75
* 2011 - Lucian Freud, arlunydd, 88
* 2013 - Helen Thomas, newyddiadurwraig, 92
* 2016 - J. O. Roberts, actor, 84
* 2017 - Chester Bennington, canwr a cherddor, 41
* 2024 - Moacir Rodrigues Santos, pêl-droediwr, 54

## Gwyliau a chadwraethau 
* Diwrnod Annibyniaeth (Colombia)

0720
Gorffennaf, 20
15 Gorffennaf

**15 Gorffennaf** yw'r cant naw-deg chweched (196ed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (197fed mewn blynyddoedd naid). Erys 169 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1410 - Brwydr Grunwald.
* 2007 - Shimon Peres yn dod yn Arlywydd Israel.

## Genedigaethau 
[bawd|130px|dde|[Rembrandt]]
[bawd|130px|dde|[Emmeline Pankhurst]]
[bawd|130px|dde|[Jocelyn Bell Burnell]]
[bawd|130px|dde|[Forest Whitaker]]
* 1573 - Inigo Jones, pensaer (m. 1652)
* 1606 - Rembrandt, arlunydd (m. 1669)
* 1761 - Walter Davies, bardd a golygydd (m. 1849)
* 1806 - Owen Jones, golygydd a hanesydd (m. 1889)
* 1848 - Vilfredo Pareto, economegydd, cymdeithasegydd ac athronydd (m. 1923)
* 1858 - Emmeline Pankhurst, swffraget (m. 1928)
* 1867 - Jean-Baptiste Charcot, meddyg a fforiwr (m. 1936)
* 1874 - Gwyn Nicholls, chwaraewr rygbi'r undeb (m. 1939)
* 1891 - Rachel de Montmorency, arlunydd (m. 1961)
* 1892 - Walter Benjamin, athronydd (m. 1940)
* 1899 - Seán Lemass, Prif Weinidog Iwerddon (m. 1971)
* 1911 - Juliet Pannett, arlunydd (m. 2005)
* 1914 - Unni Lund, arlunydd (m. 2007)
* 1915 - Edith Pfau, arlunydd (m. 2001)
* 1919 - Fonesig Jean Iris Murdoch, nofelydd (m. 1999)
* 1926
**Driss Chraïbi, llenor (m. 2007)
**Leopoldo Galtieri, milwr a gwleidydd (m. 2003)
* 1930 - Jacques Derrida, athronydd (m. 2004)
* 1933 - Julian Bream, gitaryd clasurol (m. 2020)
* 1934 - Syr Harrison Birtwistle, cyfansoddwr (m. 2022)
* 1938 - Fonesig Carmen Callil, cyhoeddwraig, awdures a beirniad (m. 2022)
* 1943 - Fonesig Susan Jocelyn Bell Burnell, astroffisegydd a seryddwraig
* 1946
**Linda Ronstadt, cantores
**Hassanal Bolkiah, Swltan Brwnei
* 1949 - Carl Bildt, gwleidydd
* 1950 - Arianna Huffington, awdures a gwraig fusnes
* 1952 - Celia Imrie, actores
* 1961 - Forest Whitaker, actor
* 1963 - Brigitte Nielsen, actores
* 1964 - Tetsuji Hashiratani, pêl-droediwr
* 1965
**Alistair Carmichael, gwleidydd
**David Miliband, gwleidydd
**Yasutoshi Miura, pêl-droediwr
* 1974 - Takashi Hirano, pêl-droediwr
* 1991 - Shogo Taniguchi, pêl-droediwr
* 1992 - Yoshinori Muto, pêl-droediwr
* 1996 - Vivianne Miedema, pêl-droediwraig

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[Anton Chekhov]]
* 1262 - Richard de Clare, 6ed Iarll Hertford, 39
* 1685 - James Scott, Dug 1af Trefynwy, mab y brenin Siarl II a'i gariad Lucy Walter, 36
* 1782 - Farinelli, canwr *castrato*, 77
* 1839 - Louise Henry, arlunydd, 41
* 1904 - Anton Chekhov, dramodydd, 44
* 1927 - Constance Markievicz, gwleidydd, 59
* 1945 - Jeanette Slager, arlunydd, 64
* 1948 - John J. Pershing, cadfridog, 87
* 1963 - Muhammad Ali Bogra, Prif Weinidog Pakistan, 54
* 1997
**Luise Niedermaier, arlunydd, 89
**Gianni Versace, cynllunydd dillad, 50
* 2011 - Googie Withers, actores, 94
* 2012 - Celeste Holm, actores a chantores, 95
* 2017 - Martin Landau, actor, 89
* 2021 - Peter R. de Vries, newyddiadurwr, 64

## Gwyliau a chadwraethau 
* Swithun Sant
* Diwrnod Undod a Democratiaeth Genedlaethol (Twrci)

0715
Gorffennaf, 15
22 Gorffennaf

**22 Gorffennaf** yw'r dau gan a thrydydd (203ydd) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (204ydd mewn blynyddoedd naid). Erys 162 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

* Diwrnod Brasamcan Pi

## Digwyddiadau
*1499 - Brwydr Dornach
*1933 - Wiley Post yn cwbwlhau ei daith yn hedfan o amgylch y Ddaear: y person cyntaf i gyflawni'r gamp ar ben ei hun.
*2011 - Ymosodiadau  terfysgol Norwy, 2011.
*2019 - Jo Swinson yn dod yn Arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol.

## Genedigaethau
[bawd|130px|dde|[Rhys Ifans]]
bawd|130px|dde|Tywysog Sior o Gymru
*1747 - Maria Katharina Prestel, arlunydd (m. 1794)
*1751 - Caroline Matilda o Brydain Fawr (m. 1775)
*1882 - Edward Hopper, arlunydd (m. 1967)
*1888 - Selman Abraham Waksman, meddyg a biolegydd (m. 1973)
*1909 - Licia Albanese, soprano operatig (m. 2014)
*1917 - Maria Leontina da Costa, arlunydd (m. 1984)
*1922 - Gabriele Meyer-Dennewitz, arlunydd (m. 2011)
*1923 - Bob Dole, gwleidydd (m. 2021)
*1932 - Oscar de la Renta, dylunydd ffasiwn (m. 2014)
*1934 - Louise Fletcher, actores (m. 2022)
*1938 - Terence Stamp, actor
*1941 - Leena Salmela, arlunydd (m. 2013)
*1946 - Mireille Mathieu, cantores
*1947 - Albert Brooks, actor
*1948 - S. E. Hinton, awdures
*1949 - Alan Menken, cyfansoddwr
*1955 - Willem Dafoe, actor
*1960 - John Leguizamo, actor
*1967 - Rhys Ifans, actor
*1974 - Paulo Jamelli, pêl-droediwr
*1982 - Yuzo Tashiro, pêl-droediwr
*1992 - Selena Gomez, actores a chantores
*2013 - Y Tywysog Siôr o Gymru

## Marwolaethau
[bawd|130px|dde|[Estelle Getty]]
*1461 - Charles VII, brenin Ffrainc, 58
*1676 - Pab Clement X, 86
*1832 - Napoléon II, brenin Ffrainc, 21
*1893 - John Rae, fforiwr, 79
*1908 - Randal Cremer, gwleidydd, 80
*1934 - John Dillinger, lleidr banc, 31
*1937 - Alfred George Edwards, Archesgob cyntaf Cymru, 88
*1940 - Lia Raiwez, 79, arlunydd
*1950 - William Lyon Mackenzie King, Prif Weinidog Canada, 75
*2003 - Ragna Sperschneider, arlunydd, 74
*2004 - Sacha Distel, 71, canwr 
*2008 - Estelle Getty, actores, 84
*2016 - Betty Guy, arlunydd, 95
*2019 - Brigitte Kronauer, awdures, 78
*2025
**Joey Jones, pel-droediwr, 70
**Ozzy Osbourne, cerddor roc, 76

## Gwyliau a chadwraethau
* Santes Fair Magdalene

## Cyfeiriadau
0722
Gorffennaf, 22
23 Gorffennaf

**23 Gorffennaf** yw'r dau gant a phedwerydd (204ydd) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (205ed mewn blynyddoedd naid). Erys 161 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau
*776 CC - Y gemau Olympaidd cyntaf yn cael ei gynnal yn Olympia, Groeg.
*1745 - Charles Edward Stuart (*Bonnie Prince Charlie*) yn glanio ar ynys Eriskay yn yr Alban i geisio ennill yr orsedd i'w dad.
*1952 - Diorseddu'r Brenin Farouk yn yr Aifft gan filwyr o dan arweiniad y Cadfridog Neguib.
*1970 - Qaboos yn dod yn Swltan Oman.
*1999 - Mohammed VI yn dod yn frenin Moroco.
*2001 - Megawati Sukarnoputri yn dod yn Arlywydd Indonesia.
*2019 - Boris Johnson yn dod yn Arweinydd Blaid Geidwadol yn y DU.
*2021 - Gemau Olympaidd yr Haf 2020 yn Tokyo yn dechrau. 

## Genedigaethau
[bawd|130px|dde|[Haile Selassie]]
[bawd|130px|dde|[Philip Seymour Hoffman]]
*1649 - Pab Clement XI (m. 1721)
*1888 - Raymond Chandler, awdur (m. 1959)
*1892 - Haile Selassie, Ymerawdwr Ethiopia (m. 1975)
*1899 - Gustav Heinemann, gwleidydd (m. 1976)
*1913 - Michael Foot, gwleidydd (m. 2010)
*1916 - Maral Rahmanzade, arlunydd (m. 2008)
*1928 - Vera Rubin, seryddwraig (m. 2016)
*1933 - Richard Rogers, pensaer (m. 2021)
*1938 - Meic Stephens, bardd ac academydd (m. 2018)
*1940 - Don Imus, digrifwr a chyflwynydd radio (m. 2019)
*1941 - Sergio Mattarella, Arlywydd yr Eidal
*1942 - Myra Hindley, llofuddwraig gyfresol (m. 2002)
*1947 - David Essex, canwr
*1948 - Michael Wood, hanesydd
*1953 - Najib Razak, gwleidydd, Prif Weinidog Maleisia
*1957
**Theo van Gogh, cyfarwyddwr ffilm, cynhyrchydd teledu (m. 2004)
**Jo Brand, digrifwraig
*1960 - Mari Slaattelid, arlunydd
*1961 - David Kaufman, actor
*1963 - Phil Boswell, gwleidydd
*1967 - Philip Seymour Hoffman, actor (m. 2014)
*1972 - Masaki Tsuchihashi, pêl-droediwr
*1976 - Judit Polgar, chwaraewraig gwyddbwyll
*1987 - Kosuke Ota, pêl-droediwr
*1989 - Daniel Radcliffe, actor

## Marwolaethau
[bawd|140px|dde|[Amy Winehouse]]
*1757 - Domenico Scarlatti, cyfansoddwr, 72
*1884 - Anna Mary Howitt, arlunydd, 60
*1885 - Ulysses S. Grant, Arlywydd yr Unol Daleithiau, 63
*1941 - Anna Plate, arlunydd, 69
*1951 - Philippe Pétain, milwr a gwleidydd, 95
*1998 - R. Tudur Jones, cenedlaetholwr a diwinydd, 77
*1999 - Hassan II, brenin Moroco, 70
*2000
**Ogura Yuki, arlunydd, 105
**Carmen Santonja, arlunydd, 66
*2011
**John Shalikashvili, cadfridog, 75 
**Amy Winehouse, cantores, 27
*2012 - Sally Ride, gofodwraig, 61
*2014 - Dora Bryan, actores, 91
*2018 - Haydn Morgan, chwaraewr rygbi'r undeb, 81

## Gwyliau a chadwraethau
* Penblwydd Haile Selassie (Rastaffariaeth)
* Diwrnod Chywldro (yr Aifft)

0723
Gorffennaf, 23
21 Gorffennaf

**21 Gorffennaf** yw'r dau gant a deufed (202fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (203ydd mewn blynyddoedd naid). Erys 163 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1298 - Brwydr Falkirk rhwng lluoedd Edward I a William Wallace.
* 1403 - Brwydr Amwythig rhwng lluoedd Harri IV a Harri Percy.
* 1568 - Brwydr Jemmingen rhwng Fernando Álvarez de Toledo, Dug Alva, a Louis o Nassau.
* 1798 - Brwydr y Pyramidau.
* 1831 - Leopold I yn dod yn frenin Gwlad Belg.
* 1861 - Brwydr Gyntaf Bull Run.
* 1904 - Agoriad swyddogol Cronfa Craig Goch a gweddill argaeau Cwm Elan.
* 1960 - Sirimavo Bandaranaike yn cael ei ethol yn Brif Weinidog Sri Lanca, y wraig gyntaf i fod yn brif weinidog ar unrhyw wlad.
* 1994 - Tony Blair yn dod yn Arweinydd y Blaid Lafur.
* 2005 - Ffrwydradau Llundain 21 Gorffennaf 2005
* 2013 - Philippe yn dod yn frenin Gwlad Belg.
* 2024 - Arlywydd yr Unol Daleithiau, Joe Biden, yn tynnu ei ymgeisyddiaeth yn ôl o'r etholiad arlywyddol ac yn cefnogi Kamala Harris fel ymgeisydd y Blaid Ddemocrataidd.

## Genedigaethau 
[bawd|140px|dde|[Ernest Hemingway]]
[bawd|140px|dde|[Robin Williams (actor)|Robin Williams]]
* 1414 - Pab Sixtus IV (m. 1484)
* 1816 - Paul Julius, Baron von Reuter, newiddiadurwr (m. 1899)
* 1899
**Hart Crane, bardd (m. 1932)
**Ernest Hemingway, nofelydd (m. 1961)
* 1911
**Marshall McLuhan, addysgwr, athronydd ac ysgohaig (m. 1980)
**Ruth Buchholz, arlunydd (m. 2002)
* 1914 - Suso Cecchi d'Amico, awdures sgrin (m. 2010)
* 1920 - Isaac Stern, fiolinydd (m. 2001)
* 1922 - Mollie Sugden, actores (m. 2009)
* 1934 - Syr Jonathan Miller, cyfarwyddwr a chynhyrchydd theatr (m. 2019)
* 1938 - Janet Reno, cyfreithwraig (m. 2016)
* 1943 - Edward Herrmann, actor (m. 2014)
* 1944 - John Atta Mills, Arlywydd Ghana (m. 2012)
* 1945 - Wendy Cope, bardd
* 1951 - Robin Williams, actor a chomedïwr (m. 2014)
* 1957 - Jon Lovitz, actor
* 1964 - Ross Kemp, actor
* 1970 - Angus MacNeil, gwleidydd
* 1972 - Simon Reeve, awdur a chyflwynydd theledu
* 1984 - Liam Ridgewell, pel-droediwr
* 1989 - Chris Gunter, pêl-droediwr
* 2000 - Erling Haaland, pel-droediwr

## Marwolaethau 
[bawd|140px|dde|[Robert Burns]]
[bawd|140px|dde|[Ann Clwyd]]
* 1773 - Howel Harris, diwygiwr crefyddol, 59
* 1796 - Robert Burns, bardd, 37
* 1892 - Ernestine Friedrichsen, arlunydd, 68
* 1899 - Robert G. Ingersoll, gwleidydd, areithydd a rhyddfeddliwr, 65
* 1940 - Elisabeth von Eicken, arlunydd, 78
* 1941 - Elizabeth de Krouglicoff, arlunydd, 76
* 1967
**Basil Rathbone, actor, 75
**Albert Lutuli, 69
* 1969 - Lou Albert-Lasard, arlunydd, 83
* 1998 - Alan Shepard, gofodwr, 74
* 2000 - Maria Kleschar-Samokhvalova, arlunydd, 84
* 2002 - Esphyr Slobodkina, arlunydd, 93
* 2004 - Jerry Goldsmith, cyfansoddwr, 75
* 2007 - Marianne Clouzot, arlunydd, 98
* 2012 - Angharad Rees, actores, 68
* 2015 - E. L. Doctorow, awdur, 84
* 2020 - Annie Ross, cantores, 89
* 2023
**Tony Bennett, canwr, 96 
**Ann Clwyd, gwleidydd, 86

## Gwyliau a chadwraethau 
* Diwrnod Cenedlaethol Gwlad Belg (*Nationale feestdag van België / Fête nationale belge*)

## Cyfeiriadau
0721
Gorffennaf, 21