Hassan Rouhani

**Hassan Rouhani** (Persieg: حسن روحانی ) (ganwyd 12 Tachwedd, 1948) yw 7fed arlywydd Iran. Mae hefyd yn gleric Mwslemaidd (gyda statws Mujtahid Shia), cyfreithiwr, academic a chyn-ddiplomat.

Cafodd ei eni yn Sorkheh, Iran.  Cymerodd drosodd ar ôl Mahmoud Ahmadinejad fel seithfed arlywydd ei wlad ar 3 Awst, 2013. Mae'n rhugl mewn Persieg, Saesneg ac Arabeg.

Bu'n aelod o "Gynulliad yr Arbenigwyr" ers 1999, yn aelod o Gyngor Dirniadaeth Cyfleustra (*Expediency Discernment Council*) ers 1991, yn aelod o Uwch Gyngor Dros Ddiopgelwch Cenedlaethol ers 1989, a Phennaeth y Ganolfan dros Ymchwil ers 1992.

Ar 7 Mai 2013, cofrestrodd Rouhani ar gyfer etholiad Arlywydd Iran (a gynhaliwyd 14 Mehefin 2013). Dywedodd y byddai'n llunio "Siarter Hawliau Dinesig" pe bai'n cael ei ethol, yn adfer economi'r wlad, ac yn gwell perthynas ei wlad gyda gwledydd y Gorllewin. Caiff ei ystyried yn wleidyddol fel person canol y ffordd. Fe'i etholwyd ar y 15fed o Fehefin pan drechodd maer Tehran sef Mohammad Bagher Ghalibaf a phedwar ymgeisydd arall. Dechreuodd ar ei waith ar 3 Awst 2013.

## Bywyd cynnar ac addysg
[150px|thumbnail|chwith|Y [glasoed Hassan Rouhani]]
Ganwyd Hassan Rouhani (ganwyd Hassan Fereydoun) ar 12 Tachwedd 1948 Cadwodd ei dad Haj Asadollah Fereydoun siop sbeis, yn Sorkheh ac mae ei fam bellach yn byw yn Semnan efo ei merched a'i mab-yng-nghyfraith. Credir fod Asadollah Fereydoun wedi bod wrthi'n wleidyddol yn erbyn Mohammad Reza Shah Pahlavi, sef Shah (neu frenin) Iran, ac iddo gael ei arestio y tro cyntaf ym 1962, a thros 20 o weithiau wedyn, cyn Chwyldro Iran yn 1979.

Cychwynodd Rouhani ei astudiaethau crefyddol ym 1960, yn gyntaf yn y Semnan Seminary

Parhaodd gyda'i astudiaethau ym Mhrifysgol Caledonian Glasgow gan raddio ym 1995 gyda gradd Meistr mewn Athroniaeth a'r Gyfraith; teitl ei draethawd oedd *"The Islamic legislative power with reference to the Iranian experience"*. Yna cwbwlhaodd Ph.D. yn y Gyfraith ym 1999 am waith ar *"The Flexibility of Shariah (Islamic Law) with reference to the Iranian experience"*.

## Polisiau
[bawd|240px|Rouhani'n cyfarfod efo'r Prif Weinidog [Vladimir Putin o Rwsia yn Bishkek, 13 Medi 2013.]]
### Economeg
Roedd polisiau Rouhani pan gafodd ei wneud yn Arlywydd yn cynnwys:
*rhannu cyfoeth y wlad yn fwy cyfartal
*gostwng chwyddiant a diweithdra
*lleihau mewnforio a datblygu cynnyrch mewnol y wlad.

### Hawliau dynol
Mae Rouhani'n gredwr cryf mewn hawliau merched, fel y gwelwyd o araith a wnaeth yn syth wedi iddo gael ei wneud yn Arlywydd y wlad, pan ddywedodd: "Mae'n rhaid cael hawliau cyfartal i ferched. 'Does dim gwahaniaeth rhwng dyn a dynes o ran eu creadigaeth, o ran eu hawch am wybodaeth, o ran eu dyneiddiwch nac o ran eu gwybodaeth, eu gallu na'u gwasanaeth i Dduw a dynoliaeth."

Ym Medi 2013 gorchymynodd ryddhau 11 carcharor gwleidyddol gan gynnwys y cyfreithiwr Nasrin Sotoudeh a'r gwleidydd Mohsen Aminzadeh.

### Y cyfryngau
Parthed sensoriaeth y we, cyhoeddodd: "Diflanodd y dyddiau o godi muriau o amgylch Iran! Heddiw nid oes waliau'n bod." Beirniadodd gorff Darlledu Gweriniaeth Iran am ddangos manion dibwys o "newyddion" tramor, ac ar yr un pryd yn anwybyddu pethau o bwys mawr. Ymddangosodd ei fod yn awyddus i wneud y rhyngrwyd yn fwy hygyrch i'r Iraniad cyffredin, ac i gyfryngau cymdeithasol a rhyddid cymdeithasol. Dywedodd: "Dymunaf weld ein pobl, yn eu bywydau preifat, i fod yn gwbwl rhydd, ac yn medru derbyn gwybodaeth o fewn y byd mawr a thrafodaethau rhydd a meddyliau rhydd." 

### Polisi tramor
Parthed Unol Daleithiau'r America, datganodd ei awydd i ymweld ac i agor trafodaethau - a hynny wedi 32 mlynedd o ddiffyg trafod gan y ddwy ochr. Ond pan ofynnodd Obama am gyfarfod un-i-un fe'i gwrthodwyd. Ar 27 Medi 2013, ddiwrnod ar ôl i ddau weinidog tramor y ddwy wlad gyfarfod cynhaliodd Rouhani ac Obama sgwrs ffôn sy'n cael ei gyfri'n garreg filltir bwysig rhwng y ddwy wlad.

;Israel: 
Disgrifiodd Rouhani Israel fel gwlad sydd wedi "cymeryd drosodd tirioedd yn anghyfreithlon" a bod "yr anghyfiawnder hwn i bobl y tiroedd hyn wedi dod ag ansefydlogrwydd i'r ardal, yn bennaf oherwydd polisiau milwrol Israel."

Pan ofynnwyd iddo a fu'r fath beth a'r holocost, atebodd: "Gwleidydd ydw i, nid hanesydd." 

## Llyfrau a phapurau a gyhoeddwyd ganddo
Fel Athro Prifysgol yng Nghanolfan Ymchwil Iran mae wedi cyhoeddi nifer helaeth o lyfrau mewn Persieg, Arabeg a Saesneg, gan gynnwys:

;mewn Persieg
* *Islamic Revolution: Roots and Challenges* (), Mehefin 1997, ISBN 9649102507
* *Fundaments of Political Thoughts of Imam Khomeini* (), Gorffennaf 1999
* *Memoirs of Dr. Hassan Rouhani; Vol. 1: The Islamic Revolution* (), Chwefror 2008, ISBN 9786005914801
* *Introduction to Islamic Countries* (), Tachwedd 2008
* *Islamic Political Thought; Vol. 1: Conceptual Framework* (), Rhagfyr 2009, ISBN 9789649539409
* *Islamic Political Thought; Vol. 2: Foreign Policy* (), Rhagfyr 2009, ISBN 9789649539416
* *Islamic Political Thought; Vol. 3: Cultural and Social Issues* (), Rhagfyr 2009, ISBN 9789649539423
* *National Security and Economic System of Iran* (), Awst 2010, ISBN 9786005247947
* *National Security and Nuclear Diplomacy* (), Ionawr 2011, ISBN 9786002900074
* *Role of Seminaries in Moral and Political Developments of Society* (), Tachwedd 2011
* ''An Introduction to the History of Shia' Imams* (), Mawrth 2012, ISBN 9786005914948
* *Age of Legal Capacity and Responsibility* (), Hydref 2012, ISBN 9786002900135
* *Memoirs of Dr. Hassan Rouhani; Vol. 2: Sacred Defense* (), Ionawr 2013
* *Narration of Foresight and Hope* (), Mawrth 2013
* *National Security and Foreign Policy* (), Mai 2013
* *National Security and Environment* (), Mai 2013

;mewn Saesneg
* *The Islamic Legislative Power*, Mai 1994
* *The Flexibility of Shariah; Islamic Law*, Ebrill 1996

;mewn Arabeg
* *Comments on Fiqh (Islamic Jurisprudence); Lessons of the Late Muhaqqiq Damaad* () (Chapter on Prayers []), Tachwedd 2012
* *Comments on Usul (Principles of Fiqh); Lessons of the Late Ayatollah Haeri'' () (Chapter on Academic Principles []), Mawrth 2013

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1948
Categori:Academyddion o Iran
Categori:Arlywyddion Iran
Categori:Gwleidyddion o Iran
Categori:Shiaid o Iran