Arbrawf Milgram

Cyfres o arbrofion seicoleg gymdeithasol a gynhaliwyd gan Stanley Milgram, seicolegydd ym Mhrifysgol Yale, yn y chwedegau cynnar oedd **arbrawf Milgram ar ufudd-dod i ffigurau awdurdod**.  Roedd yn mesur parodrwydd y cyfranogwyr, sef dynion o ystod amrywiol o alwedigaethau gyda lefelau amrywiol o addysg, i ufuddhau i ffigur awdurdod a oedd yn eu cyfarwyddo i gyflawni gweithredoedd a oedd yn gwrthdaro â'u cydwybod bersonol. Arweiniwyd y cyfranogwyr i gredu eu bod yn cynorthwyo gydag arbrawf gwahanol, lle roedd rhaid iddynt roi siociau trydan i "ddysgwr". Cynyddodd cryfder y siociau trydan ffug hyn yn raddol i lefelau a fyddai wedi bod yn angheuol pe baent wedi bod yn real.

Canfu'r arbrawf, yn annisgwyl, y byddai cyfran uchel iawn o ddynion yn ufuddhau i'r cyfarwyddiadau, er yn anfoddog. Disgrifiodd Milgram ei ymchwil mewn erthygl yn 1963 yn y *Journal of Abnormal and Social Psychology* * a thrafododd ei ganfyddiadau yn fanylach yn ei lyfr a gyhoeddwyd yn 1974, *Obedience to Authority: An Experimental View .'' 

Dechreuodd yr arbrofion ym mis Gorffennaf 1961, ar lawr isaf Neuadd Linsly-Chittenden ym Mhrifysgol Yale, dri mis ar ôl dechrau achos troseddol Adolf Eichmann, troseddwr rhyfel Natsïaidd yn Jerwsalem. Dyfeisiodd Milgram ei astudiaeth seicolegol i ateb y cwestiwn cyfoes poblogaidd: "Ai dilyn gorchmynion yn unig oedd Eichmann a'i filiwn o gyd-droseddwyr yn yr Holocost? Allen ni ddweud mai cynorthwywyr i'r troseddau oedden nhw i gyd?"  Ailadroddwyd yr arbrawf sawl gwaith o amgylch y byd, gyda chanlyniadau eithaf cyson.

## Yr Arbrawf 
Roedd tri unigolyn yn cymryd rhan ym mhob sesiwn yn yr arbrawf:

* Yr "arbrofwr", a oedd yn gyfrifol am y sesiwn. 
* Yr "athro", gwirfoddolwr ar gyfer un sesiwn.  Arweiniwyd yr "athro" i gredu mai cynorthwyo yn unig oedden nhw, ond nhw mewn gwirionedd oedd gwrthrych yr arbrawf. 
* Y “dysgwr”, actor a  i'r arbrofwr, a oedd yn esgus bod yn wirfoddolwr.

Byddai gwrthrych yr arbrawf a'r actor yn cyrraedd y sesiwn gyda'i gilydd. Byddai'r arbrofwr yn dweud wrthynt eu bod yn cymryd rhan mewn "astudiaeth wyddonol o gof a dysgu" i weld beth yw effaith cosb ar allu gwrthrych i gofio cynnwys. Hefyd, byddai'n egluro bob amser fod y taliad am eu cyfranogiad yn yr arbrawf wedi'i sicrhau sut bynnag y byddai'n datblygu. Byddai'r gwrthrych a'r actor yn tynnu slipiau papur i benderfynu ar eu rolau. Heb yn wybod i'r gwrthrych, "athro" oedd y gair ar y ddau slip.  Byddai'r actor bob amser yn honni mai "dysgwr" oedd ar ei slip yntau, gan sicrhau y byddai'r gwrthrych bob amser yn "athro".

Nesaf, byddai'r athro a'r dysgwr yn cael eu tywys i ystafell gyfagos lle byddai'r dysgwr yn cael ei glymu i mewn i'r hyn oedd yn ymddangos fel cadair drydan. Byddai'r arbrofwr yn dweud wrth y cyfranogwyr bod hyn er mwyn sicrhau na fyddai'r dysgwr yn dianc.

Yn set gyntaf Milgram o arbrofion, rhoddodd 65 y cant (26 o 40) o gyfranogwyr yr arbrawf y sioc enfawr 450 folt,

# Rhoddwyd sicrwydd i wrthrychau arbrofion Milgram ymlaen llaw na ''fyddai dim difrod corfforol parhaol yn deillio o'u gweithredoedd.'' Roedd y rhai a gyflawnodd yr Holocost, fodd bynnag, yn gwbl ymwybodol eu bod yn anafu ac yn lladd y dioddefwyr. 
# Nid oedd gwrthrychau'r arbrawf yn y labordy yn adnabod eu dioddefwyr ac nid oeddent wedi'u hysgogi gan hiliaeth na rhagfarnau eraill. Ar y llaw arall, dangosodd y rhai a gyflawnodd yr Holocost ''ddibrisiant dwys o'r dioddefwyr'' trwy ddatblygiad personol gydol oes. 
# Nid sadistiaid na heuwyr casineb oedd y rhai a oedd yn rhoi'r gosb yn y labordy, ac yn aml roeddent yn *arddangos gofid mawr a gwrthdaro mewnol* yn ystod yr arbrawf, yn wahanol i ddylunwyr a gweithredwyr yr Ateb Terfynol, a oedd â "nod" clir ar eu dwylo, oedd wedi'i osod ymlaen llaw. 
# Am awr y parhaodd yr arbrawf, heb ddim amser i'r gwrthrychau *ystyried goblygiadau eu hymddygiad*. Parhaodd yr Holocost flynyddoedd, gan roi digon o amser i'r holl unigolion a sefydliadau asesu'r sefyllfa yn foesol.

## Cyfeiriadau 
Categori:Artaith