Roazhon

250px|de|bawd|Tai canoloesol yn Plasenn Champ-Jacquet

de|bawd|250px|Lleoliad Roazhon yn Ffrainc
Prifddinas Llydaw ydyw **Roazhon** (Ffrangeg: *Rennes*). Fe'i lleolir yn nwyrain Llydaw (Breizh-Uhel neu Lydaw Uchel), yng ngwladwriaeth Ffrainc. Yn ogystal â bod yn brifddinas rhanbarth (*rannvro / région*) Llydaw, mae Roazhon hefyd yn brifdref (''pennlec'h / chef-lieu'') Il-ha-Gwilen ac yn gartref i Gyngor Rhanbarthol Llydaw. Roazhon yw  hefyd prifddinas Bro-Roazhon, un o naw hen fro hanesyddol Llydaw.

## Daearyddiaeth
Mae'r hen ddinas ei hun ar fryn ac mae'r rhan ogleddol yn uwch na'r rhan ddeheuol. Mae Roazhon wedi'i lleoli ar gymer afonydd Il (*Ille*) a Gwilen (*Vilaine*).

## Hanes
Prifddinas y *Riedones*, pobl geltaidd, oedd Roazhon, ha *Condata* oedd yr hen enw. Mae'r enwau *Roazhon* a *Rennes* yn dod o'r gair *Riedones*.

Yn Roazhon roedd y tywysogion yn cael eu goronu yn amser yr Annibyniaeth.

### Canolfan hanesyddol
Bu Roazhon yn ganolfan bwysig, a gyda dinas Naoned a weithiau Gwened yn brifddinas Llydaw yn ystod cyfnod Dugaeth Llydaw. Mae hen Senedd Llydaw", "Parlement de Bretagne" neu "Breujoù Breizh" yn un o adeiladau enwocaf y ddinas. Cafodd ei hailgodi wedi tân a ddinistriodd yr adeilad ym 1994. Erbyn hyn, lleolir llys apêl y ddinas yno. 

Er i dân mawr ddinistrio llawer o'r tai pren traddodiadol, cafodd y ddinas ei hail-godi yn arddull Paris a cheir tai lliwgar traddodiadol a wneir o drawstiau pren ar hyd rhai o strydoedd y canol o hyd.

## Poblogaeth
Mae poblogaeth y ddinas ar gynydd. Yn ôl amgangyfrifiad ym mis Chwefror 2012, roedd 209,860 o bobl yn byw yno. Roedd poblogaeth yr ardal fetropolataidd (Ffrangeg: *aire urbaine*) yn 690,467 yn ôl cyfrifiad 2012, gan olygu mai hi yw'r ddeuddegfed ardal fwyaf poblog yn Ffrainc gyfan. Gelwir y bobl sy'n byw yno yn "Rennais" (Roazhoniz, yn Llydaweg).

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)
ImageSize  = width:800 height:350
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:30 right:50
DateFormat = x.y
Period =from:0 till:220000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:20000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1800
  bar:1806
  bar:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1836
  bar:1841
  bar:1846
  bar:1851
  bar:1856 text:1856
  bar:1861
  bar:1866
  bar:1872
  bar:1876
  bar:1881 text:1881
  bar:1886
  bar:1891
  bar:1896
  bar:1901 
  bar:1906 text:1906 
  bar:1911
  bar:1921
  bar:1926
  bar:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1946 
  bar:1954 
  bar:1962
  bar:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982
  bar:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 
  bar:2007
  bar:2011 
  bar:2013 text:2013
PlotData=
 color:barra width:10 align:left 
 bar:1793 from:0 till: 30160
 bar:1800 from:0 till: 25904
 bar:1806 from:0 till: 29225
 bar:1821 from:0 till: 29589
 bar:1831 from:0 till: 27340
 bar:1836 from:0 till: 35552
 bar:1841 from:0 till: 37895
 bar:1846 from:0 till: 39218
 bar:1851 from:0 till: 39505
 bar:1856 from:0 till: 45664
 bar:1861 from:0 till: 45483
 bar:1866 from:0 till: 48283
 bar:1872 from:0 till: 52044
 bar:1876 from:0 till: 57177
 bar:1881 from:0 till: 60974
 bar:1886 from:0 till: 66139
 bar:1891 from:0 till: 69232
 bar:1896 from:0 till: 69937
 bar:1901 from:0 till: 74676
 bar:1906 from:0 till: 75640
 bar:1911 from:0 till: 79372
 bar:1921 from:0 till: 82241
 bar:1926 from:0 till: 83418
 bar:1931 from:0 till: 88569
 bar:1936 from:0 till: 98538
 bar:1946 from:0 till:113781
 bar:1954 from:0 till:124122
 bar:1962 from:0 till:151948
 bar:1968 from:0 till:180943 
 bar:1975 from:0 till:198305 
 bar:1982 from:0 till:194656 
 bar:1990 from:0 till:197536
 bar:1999 from:0 till:206229 
 bar:2006 from:0 till:209613
 bar:2007 from:0 till:207922
 bar:2011 from:0 till:208033
 bar:2013 from:0 till:211373
TextData=
  fontsize:S pos:(30,20)
  text:"mammennoù : Cassini hag EBSSA"

## Gweinyddiaeth
Mae'r ddinas wedi'i rhannu yn 11 o is-ardaloedd ac mae gan bob un ohonynt eu cynghorwyr eu hunain.

## Golygfeydd
Mae Roazhon yn ddinas adnabyddus am ei hanes a'i phrydferthwch ac mae rhai adeiladau'n dyddio'n ôl mor bell â'r 14g.

250px|chwith|bawd|Senedd Llydaw

## Trafnidiaeth
Mae rhwydwaith bysiau cynhwysfawr gan y ddinas, yn ogystal â llinell reilffordd danddaearol. Mae Roazhon yn un o ddinasoedd lleiaf y byd i fod â system o'r fath ac mae wedi lleihau traffig yng nghanol y ddinas yn sylweddol. Yn sgil llwyddiant y system bresennol, bwriedir sefydlu ail linell yn y dyfodol.

Mae trenau TGV yn cysylltu Roazhon â Pharis mewn ychydig dros ddwy awr ac mae maes awyr gan y ddinas yn St Jaques de la Lande.

[250px|de|bawd|Palas San Siôr: un o adeiladau mwyaf urddasol Roazhon. Codwyd yn wreiddiol fel [abaty.]]

## Diwylliant
### Roazhon Llydaweg
bawd|dde|250px|Dim ond un ysgol Ffrangeg sydd yn cynnig dosbarthiadau Llydaweg.
Er nad yw Roazhon yn yr ardal hanesyddol Llydaweg ei hiaith, mae'r diwylliant i'w weld o gwmpas y ddinas. Cynhelir festoù-noz yn aml. Mae ysgol Lydaweg Diwan yn ne'r ddinas, ac ysgol ddwyieithog yng nghanol y ddinas. Gellir gweld ambell arwydd dwyieithog yn y strydoedd.

Mae'r Llydaweg yn cael ei dysgu yn y brifysgol, lle dysgir Cymraeg hefyd.

Yn ogystal â'r Llydaweg, mae *Gallo* hefyd yn cael ei siarad i ryw raddau yn y ddinas.

Mae'r ddinas yn rhoi pwyslais ar y celfyddydau ac mae nifer o wyliau cerddorol a gweledol trwy gydol y flwyddyn. Mae'r Transmusicales yn denu nifer fawr o bobl sy'n heidio i weld y grwpiau rhyngwladol sy'n perfformio yno ac mae *les Tombées de la Nuit* yn dod â'r ddinas yn fyw yn yr haf. Mae Travelling (gŵyl sinema) yn adnabyddus dros ben yn Ffrainc am roi llwyfan i ffilmiau o un wlad ddethol bob blwyddyn.

Roedd Roazhon yn un o ddinasoedd cyntaf Ffrainc i sefydlu ei sianel deledu ei hun, TV Rennes, a grëwyd yn 1987. Mae hefyd yn gartref i dîm pêl-droed sy'n chwarae yng nghynghrair Ffrainc (*Stade Rennais* yw eu stadiwm).

## Economi
Mae cynhyrchu ceir a thelegyfathrebu ymhlith prif ddiwydiannau'r ddinas. Agorwyd ffatri Citroën yno yn 1961.


Categori:Cymunedau Il-ha-Gwilen
Categori:Daearyddiaeth Llydaw
Categori:Dinasoedd Ffrainc
Categori:Enwau llefydd o darddiad Celtaidd