Kanafeh

Pwdin o'r Dwyrain Caol yw **Kanafeh**. Fe'i gwneir gyda thoes ffilo, neu semolina, wedi'i socian mewn sirup melys ac fel arfer wedi'i haenu â chaws, neu gyda chynhwysion eraill fel hufen neu gnau. Mae'n boblogaidd yn y byd Arabaidd, yn enwedig y Lefant a'r Aifft, ac ymhlith Palesteiniaid. Yn ogystal, ceir amrywiolion yn Nhwrci, Gwlad Groeg, a'r Balcanau.

Yn Arabeg, mae'r gair *kunāfa* yn gyfeirio at y toes-llinyn (*string pastry*) ei hun, neu at y ddysgl gyfan. Yn Nhyrceg, gelwir y toes-llinyn yn '''', a'r pwdin ei hun yn ''''. Yn y Balcanau, gelwir y toes (neu'r crwst) wedi'i falu yn *kadaif*, ac yng Ngwlad Groeg fel *kataifi*, ac mae'n sail i wahanol brydau wedi'u rholio neu ar ffurf haenu, gan gynnwys teisennau pwdin gyda chnau a surop melys.

Un o'r paratoadau mwyaf adnabyddus o *kanafeh* yw *knafeh nabulsiyeh*, a darddodd yn ninas Nablus, Palesteina, a dyma'r pwdin Palesteinaidd mwyaf cynrychioliadol ac eiconig. Ceir hefyd *Knafeh nabilsiyeh* sy'n defnyddio caws gwyn o'r enw Nabulsi. Mae'n cael ei baratoi mewn dysgl fas fawr gron, ac mae'r crwst wedi'i liwio â lliw bwyd oren, ac weithiau gyda chnau pistachio wedi'i falu.

## Tarddiad y gair 
Mae'r Gymraeg yn benthyg y gair o'r  Lefant ac Arabeg yr Aifft, ac yn ei drawslythrennu'n eang fel *kanafeh, kenafeh, knafeh, kunafah, kunafeh, konafa* neu *kunafa*, ac amrywiadau tebyg. Ei ffurf mewn Arabeg yw  , neu *kunāfa* o'i drawslythrennu.

Mae rhai ffynonellau'n nodi ei fod yn dod o'r gair Coptig Aifft , sy'n golygu bara neu gacen. Fe'i ceir yn straeon yr Aifft yn *Alf laylaẗ wa-laylaẗ*.

## Hanes 
[bawd| Gwneuthurwr  traddodiadol [Cairo|yn Cairo]]
Stori gyffredin yw bod y ddysgl wedi'i chreu, a'i rhagnodi gan feddygon, i fodloni newyn y caliphs yn ystod Ramadan. Dywedir bod y stori wedi digwydd yn Fatimid yr Aifft, neu yn yr Umayyad Caliphate yn Syria. Adroddir hefyd iddo gael ei grybwyll yn ysgrifenedig mor gynnar â'r 10g, a'i fod o darddiad Fatimid. Fodd bynnag, nid yw'r seigiau a grybwyllir mewn testunau hanesyddol o reidrwydd yr un fath â'r fersiynau modern o '**.

Nid yw **' (*Llyfr y Prydau*) o'r 10g gan Ibn Sayyar al-Warraq, yn crybwyll y gair '''', na disgrifiad o'r ddysgl fel y'i gelwir heddiw. Fodd bynnag, mae'n cynnwys pennod ar bwdinau a wnaed gyda'r '''' cysylltiedig, sy'n golygu crêpes, y mae'r gair Twrceg  a'r gair Groeg  deillio ohonynt. Mewn un rysáit, mae  wedi'u stwffio â chnau, wedi'u ffrio'n ddwfn, a'u gorchuddio â surop siwgr mêl, sydd yn ei hanfod yn ddigyfnewid yr un a fersiwn heddiw o'r pwdin. Disgrifir hefyd crêpes tenau mawr sy'n debyg i ffabrig, o'r enw '''', wedi'i goginio ar ddalen gron o fetel o'r enw , wedi'i haenu â ffrwythau, a gwlyb siwgr.

Mae ''* (*Llyfr Prydau o Mahgreb ac Al-Andalus'') anhysbys o'r 13g yn defnyddio'r gair '''' i ddisgrifio crêpe wedi'i wneud â batter tenau ar badell Indiaidd neu "ddrych" (sef y ), ac yn dweud ei fod yn cyfateb i . Mae hefyd yn rhoi rysáit ar gyfer  (a'r crêpes yn cael eu galw'n '''' yn Al-Andalus), sy'n defnyddio'r un '''', ond mae'n deneuach, "fel meinwe mân, mân". Mae'n rhoi nifer o ryseitiau pwdin ar gyfer '''', lle mae'r crêpes yn cael eu gweini wedi'u haenu â chaws ffres, wedi'u pobi, a'u gorchuddio â mêl a surop rhosyn; neu eu torri'n greision fel dail rhosyn a'u coginio gyda mêl, cnau, siwgr a dŵr rhosod.

Mae Ibn al-Jazari yn rhoi cyfrif am arolygydd marchnad o'r 13g a farchogodd trwy Damascus gyda'r nos, gan sicrhau ansawdd '''', a bwydydd eraill sy'n gysylltiedig â Ramadan, yn ystod y cyfnod Mamluk.
de|bawd| mbrwma *(main)* kanafeh

## Amrywiadau 
### Kanafeh Nabulsieh 
de|bawd| *Siniyyeh* ( hambwrdd ) o Kanafeh
Tarddodd *Kanafeh Nabulsieh* yn ninas Nablus, Palesteina, dyna'r enw *Nabulsieh*. Mae Nablus yn dal i fod yn enwog am ei *kanafeh*, sy'n cynnwys caws gwyn ysgafn ac arwyneb gwenith wedi'i falu, sydd wedi'i orchuddio â surop siwgr .  Yn y Lefant a'r Aifft, yr amrywiad hwn o *kanafeh* yw'r mwyaf cyffredin.

### Kadayıf a künefe 
bawd|235x235px| Künefe a the Twrcaidd
Yn rhanbarth Hatay yn Nhwrci, a arferai fod yn rhan o Syria ac sydd â phoblogaeth Arabaidd fawr, gelwir y crwst yn *künefe* a gelwir y stribedi yn *tel kadayıf*. Defnyddir caws lled-feddal fel *Urfa peyniri* (caws Urfa) neu *Hatay peyniri* (caws Hatay), wedi'i wneud o laeth amrwd, yn y llenwad. Wrth wneud y *künefe,* nid yw'r *kadayıf* yn cael ei rolio o amgylch y caws; yn lle hynny, rhoddir caws rhwng dwy haen o'r stribedi *kadayıf*. Mae wedi'i goginio mewn platiau copr bach, ac yna'n cael ei weini'n boeth iawn mewn surop gyda hufen tolch (*caiac*) a'i orchuddio â phistachios neu gnau Ffrengig. Yn y bwyd Twrcaidd, mae yna hefyd *yassı kadayıf* ac *ekmek kadayıfı*, nad ydynt wedi eu gwneud o'r stribedi.

### Kadaif 
bawd|*Kataifi* Groegaidd
Yn yr amrywiad hwn, a elwir hefyd yn  (*kataïfi*) neu  (*kadaïfi*) mewn Groeg, defnyddir yr edafedd i wneud gwahanol fathau o grwst, fel tiwbiau neu nythod adar, yn aml gyda llenwad o gnau wedi'u torri fel mewn baklava.

## Gweler hefyd 
* Ekmek kadayıfı, cwstard bara Twrcaidd
* Rhestr o grwst
* Coginio Palestina
* Phyllo
* Qatayef, melysion tebyg i dwmplen sy'n cynnwys rhai o'r un cynhwysion

## Oriel 

Delwedd:Jerusalem Kanafeh (3783936961).jpg|Kanafeh yn Jerwsalem
Delwedd:Kunafeh.jpg|Dirwy Kanafeh (na'ama)
Delwedd:كنافة نابلسية.jpg|Kanafeh Nabulsieh
Delwedd:Kanafeh.jpg|Siop Kanafeh, Hen Ddinas Jerwsalem

## Cyfeiriadau 
Categori:Coginiaeth Syria
Categori:Coginiaeth Palesteina
Categori:Coginiaeth Libanus
Categori:Coginiaeth Gwlad Iorddonen
Categori:Coginiaeth yr Aifft
Categori:Wicibrosiect Palesteina