1800au yng Nghymru

Mae'r erthygl hon yn sôn am arwyddocâd arbennig y ddegawd **1800 - 1809** i '''Gymru a'i phobl'*.

## Deiliaid 
* Tywysog Cymru - George (Sior IV yn ddiweddarach) 
* Tywysoges Cymru - Caroline o Brunswick

## Celfyddydau a llenyddiaeth 
### Llyfrau newydd 
bawd|Wyneb dalen *The Myvyrian Archaiology of Wales*
bawd|Parch Dr Charles Symmons

* J T Barber - *A Tour Throughout South Wales and Monmouthshire* (1803) 
* Thomas Charles - *The Welsh Methodists Vindicated* (1802) 
* Edward Davies
**Celtic Researches on the Origin, Traditions and Languages of the Ancient Britons (1804)
**The Mythology and Rites of the British Druids (1809)
* Robert Davies (Bardd Nantglyn)
** *Barddoniaeth* (1803) 
** *Ieithiadur neu Ramadeg Cymraeg'' (1808) 
* Thomas Edwards (Twm o'r Nant) - *Bannau y Byd* (1808) 
* John Evans - *A Tour through part of North Wales in ... 1798 and at other times* 
* John Jones - *A Development of ... Events calculated to restore the Christian Religion to its ... Purity* (1800) 
* Thomas Jones - ''A Cardiganshire Landlord's Advice to his Tenants (1800)* (1800) 
* Richard Llwyd - *Beaumaris Bay* (1800) 
* *The Myvyrian Archaiology of Wales*, cyf. 1 (1801) 
* William Ouseley - *Epitome o Hanes Hynafol Persia* (1800) 
* William Owen Pughe - *Geiriadur Cymraeg-Saesneg* (1803) 
* Abraham Rees - *Y Cyclopaedia Newydd*, cyf. 1 (1802) 
*Thomas Roberts o Llwynrhudol - *Amddiffyniad i'r Methodistiaid* (1806)
* Azariah Shadrach - *Allwedd Myfyrdod* (1801) 
* Charles Symmons - *Life of Milton* (1806) 
* Richard Warner - *Second Walk Through Wales* (1800) 
* Henry Wigstead - *Remarks on a Tour to North and South Wales: In the Year 1797* (1800)

### Cerddoriaeth 
* 1802 
** Edward Jones (Bardd y Brenin) - *Darnau Cerddorol a Barddonol y Beirdd Cymreig*, cyf. 2 
* 1806 
** *Casgliad o Hymnau gan mwyaf heb erioed eu hargraffu o'r blaen* (Yn cynnwys argraffiad cyntaf rhai o emynau Ann Griffiths) 
* 1807 
** *Anthem y Saint ... gan Evan Dafydd* (casgliad o emynau)

## Genedigaethau 
bawd|SR
bawd|Gwilym Hiraethog
bawd|Y copi cynharaf o Hen Wlad fy Nhadau, 1856
* 1800 
**4 Mawrth - Dr William Price, meddyg (bu f. 1893) 
** 6 Mawrth - Samuel Roberts (SR), Arweinydd Radical (bu f. 1885) 
** 20 Mehefin - Edward Douglas-Pennant, Barwn 1af Penrhyn (bu f. 1886) 
** 1 Hydref - Williams Evans, emynydd (bu f. 1880) 
** 29 Tachwedd - David Griffith (Clwydfardd), bardd ac archdderwydd (bu f. 1894) 
* 1801 
** 6 Chwefror - William Williams (Caledfryn), bardd a beirniad (bu f. 1869) 
** 18 Tachwedd - David Rees, gweinidog ac awdur (bu f. 1869) 
** 23 Rhagfyr - William Watkin Edward Wynne, gwleidydd (bu f. 1880) 
* 1802 
** Awst - Ebenezer Thomas, bardd (bu f. 1863) 
** 24 Awst - William Rowlands (Gwilym Lleyn) (bu f. 1865) 
** 8 Tachwedd 
*** Benjamin Hall, Barwn 1af Llanofer (bu f. 1867) 
*** William Rees (Gwilym Hiraethog), bardd ac awdur (bu f. 1883) 
** 4 Rhagfyr - Calvert Jones, ffotograffydd arloesol (bu f. 1877) 
** 12 Rhagfyr 
*** John Ryland Harris, argraffydd (bu f. 1823) 
*** Isaac Williams, bardd (bu f. 1865) 
** *dyddiad anhysbys* - Thomas Robert Jones, sylfaenydd y Urdd Ddyngarol y Gwir Iforiaid (bu f. 1856) 
* 1803 
** 10 Mai - Christopher Rice Mansel Talbot, perchennog Castell Margam (bu f. 1890) 
** 17 Hydref - Samuel Holland, diwydiannwr (bu f. 1892) 
** *dyddiad anhysbys* - Owain Meirion, baledwr (bu f. 1868) 
* 1806 
** 1 Chwefror - Jane Williams (Ysgafell), awdur (bu f. 1885) 
** 21 Ebrill - Syr George Cornewall Lewis, gwladweinydd (bu f. 1863) 
* 1807 
** *dyddiad anhysbys* - Syr William Milbourne James (barnwr) (ch. 1881) 
* 1808 
** *dyddiad anhysbys* - Syr John Henry Scourfield, awdur (bu f. 1876) 
* 1809 
**18 Ionawr - John Gwyn Jeffreys, concholegydd (bu f. 1885)
** 17 Ebrill - Thomas Brigstocke, peintiwr (bu f. 1881)
** 24 Mai - William Chambers, gwleidydd (bu f. 1882) 
** 26 Mai - George Thomas Clark, peiriannydd (bu f. 1885) 
** 11 Awst - Robert Thomas (Ap Vychan), awdur (bu f. 1880) 
** *dyddiad anhysbys'' - Evan James, awdur yr anthem genedlaethol

## Marwolaethau 
bawd|Thomas Williams o Lanidan
* 1800 
**14 Mawrth - Daines Barrington, hynafiaethydd a naturiaethwr (g 1727)
* 1802 
** 28 Tachwedd - Robert Roberts, Clynnog, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd 
** 30 Tachwedd - Thomas Williams o Lanidan (g. 1737) 
** 31 Rhagfyr - Francis Lewis, llofnodwr Datganiad Annibyniaeth America (b. 1713) 
** *dyddiad anhysbys* - Joseph Hoare, academydd (g. 1709) 
* 1804 
** 20 Medi - Josiah Rees, gweinidog Undodaidd (g. 1744) 
** 7 Rhagfyr - Morgan John Rhys, gweinidog y Bedyddwyr (g. 1760) 
* 1805 
** Awst - Ann Griffiths, bardd ac emynydd (g. 1776) 
* 1807 
** 18 Gorffennaf - Thomas Jones, mathemategydd (g. 1756) 
* 1808 
** 21 Ionawr - Richard Pennant, Barwn 1af Penrhyn (g. 1737) 
* 1809 
** Ebrill - Charles Francis Greville, sylfaenydd Aberdaugleddau (g. 1749)
** 28 Hydref - Hugh Pugh, gweinidog Annibynnol (g. 1779)

## Gweler hefyd
Yr 1800au yng ngweddill y byd

## Cyfeiriadau

Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru