Anton Bruckner

Cyfansoddwr o Awstria oedd **Josef Anton Bruckner** (4 Medi 1824 – 11 Hydref 1896). Ystyrir ef yn un o gyfansoddwyr pwysicaf ei gyfnod.

Ganed ef ym mhentref Ansfelden, yr hynaf o unarddeg o blant; roedd ei dad, hefyd Anton Bruckner, yn ysgolfeistr. Roedd canu'r organ yn rhan o ddyletswyddau ei dad fel ysgolfeistr, a dysgodd Anton yr organ yn ieauanc. Bu farw ei dad yn 1837. Wedi hyfforddi fel athro, bu Bruckner yn athro cynorthwyol ym mhentref Windhaag, ond aeth i drafferth trwy dreulio mwy o amser yn cyfansoddi cerddioriaeth nag yn gwneud ei waith, a symudwyd ef i Kronstorf.

Treuliodd ddeng mlynedd fel athro yn ysgol Sankt Florian o 1845 i 1855, ac yn raddol datblygodd o fod yn athro i fod yn gerddor proffesiynol. Ymhlith ei weithiau pwysig cynnar mae'r *Requiem* (1848). Yn 1855 bu farw organydd eglwys gadeiriol Linz, a chafodd Bruckner ei swydd. Yn y swydd yma, daeth i adnabod Otto Kitzler, a gyflwynodd gerddoriaeth Richard Wagner, a gafodd ddylanwad mawr arno. Perfformiwyd ei symffoni gyntaf am y tro cyntaf yn 1868.

Yn 1868, symudodd i Fienna i fod yn Athro yn y *Konservatorium* yno. Bu ar daith i roi perfformiadau ar yr organ yn Nancy a Paris yn 1869 a Llundain yn 1871. Cyfansoddodd gyfres o simffoniau, a gafodd dderbyniad cymysg, gyda rhai beiriniaid yn elyniaethus iawn. Cafodd ei 7fed Simffoni yn 1884 well derbyniad, a daeth nifer o anrhydeddau i'w ran yn y blynyddoedd nesaf. Bu farw yn Fienna yn 1896.

## Gweithiau cerddorol 
### Cerddorfaol 
*Ouvertüre g-Moll (WAB 98), 1863
*Sinfonie f-Moll (WAB 99), 1863
*1. Sinfonie c-Moll (WAB 101), 1866 (Linzer Fassung), 1890/91 (Wiener Fassung)
*Sinfonie B-Dur, 1869; nur Skizzen des 1. Satzes vorhanden
*Sinfonie d-Moll (WAB 100), 1869 (sog. *Nullte [Annullierte]*)
*2. Sinfonie c-Moll (WAB 102), 1872, 1877
*3. Sinfonie d-Moll (WAB 103), 1873, 1877, 1889
*4. Sinfonie Es-Dur (Die *Romantische*, WAB 104), 1874, 1878, 1880 (neues Finale), 1889
*5. Sinfonie B-Dur (WAB 105), 1878
*6. Sinfonie A-Dur (WAB 106), 1881
*7. Sinfonie E-Dur (WAB 107), 1883
*8. Sinfonie c-Moll (WAB 108), 1887, 1890
*9. Sinfonie d-Moll (anorffenedig)

### Lleisiol 
Crefyddol:
*Messe C-Dur für Alt, zwei Hörner und Orgel (WAB 25), 1842
*Requiem d-Moll (WAB 39), 1848/49
*Missa solemnis B-Dur (WAB 29), 1854
*Messe d-Moll (WAB 26), 1864
*Messe e-Moll für achtstimmigen Chor und Bläser (WAB 27), 1866
*Messe f-Moll (WAB 28), 1868
*Psalm 114, 1852
*Psalm 146, 1858
*Psalm 150 (WAB 38), 1892
*Te Deum (WAB 45), 1881, 1884
*Magnificat (WAB 24), 1852
*4 Graduale (1869):
**Christus factus est
**Locus iste
**Os justi meditabitur sapientiam
**Virga Jesse floruit
*zahlreiche Motetten, darunter:
**Ave Maria
**Ecce sacerdos magnus
**Tota pulchra es Maria
**Vexilla regis prodeunt

Arall:
**Germanenzug* für Männerchor und Bläser (WAB 70), 1864
**Helgoland* für Männerchor und Orchester (WAB 71), 1893
*weitere (vorrangig Männer-) Chorstücke sowie einige Klavierlieder

### Offerynnol 
*Streichquartett c-Moll (WAB 111), 1862
*Rondo c-Moll für Streichquartett, 1862
**Abendklänge* für Violine und Klavier (WAB 110), 1866
*Streichquintett F-Dur (WAB 112), 1879
*Intermezzo d-Moll für Streichquintett (WAB 113), 1879

Categori:Cyfansoddwyr y 19eg ganrif o Awstria
Categori:Genedigaethau 1824
Categori:Marwolaethau 1896