open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Holly Bradshaw

Mae **Holly Bethan Bradshaw** (ganwyd **Bleasdale**, 2 Tachwedd 1991) yn athletwraig trac a maes Prydeinig sy'n arbenigo yn y gladdgell polyn . Hi yw deiliad record cyfredol Prydain yn y digwyddiad y tu mewn a'r tu allan, gyda chliriadau o 4.87 metr (2012 y tu mewn) a 4.90 metr (2021 yn yr awyr agored). Enillodd Bradshaw fedal efydd yng Ngemau Olympaidd yr Haf 2020 yn Tokyo.

Cafodd Bradshaw ei geni yn Preston, Swydd Gaerhirfryn. Cafodd ei addysg yn yr Ysgol Parklands ac yng Ngholeg Runshaw. Priododd yr athletwr Prydeinig Paul Bradshaw yn 2014.

## Cyfeiriadau
Categori:Athletwyr o Loegr
Categori:Cystadleuwyr yng Ngemau Olympaidd yr Haf 2016
Categori:Cystadleuwyr yng Ngemau Olympaidd yr Haf 2020
Categori:Genedigaethau 1991
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Categori:Pobl o Swydd Gaerhirfryn
Categori:Cystadleuwyr yng Ngemau Olympaidd yr Haf 2024
Kathleen Dawson

Mae **Kathleen Dawson** (ganwyd 3 Hydref 1997) yn nofiwr o'r Alban, o Kirkcaldy.  Mae hi'n arbenigo mewn trawiad cefn. Enillodd hi medal aur yng Ngemau Olympaidd 2020 Tokyo mewn ras gyfnewid gymysg 4 × 100 metr mewn amser record byd. Roedd hi'n pencampwr Ewrop ym Mhencampwriaethau Budapest 2020 a deiliad y record Ewropeaidd mewn trawiad cefn 100 m (58.08).

Roedd Dawson yn aelod o dîm Prydain i fynd i Gemau Olympaidd 2020 a ohiriwyd. Dyma fyddai ei Gemau Olympaidd cyntaf.  Yng Ngemau Olympaidd, rasiodd Dawson yng nghymal blaen rownd derfynol y ras gyfnewid gymysg 4 × 100 metr. Enillodd y tim Prydain Fawr, yn gynnwys Adam Peaty, James Guy ac Anna Hopkin  a gosod amser record byd o 3 munud 37.58 eiliad ynghyd . 

## Cyfeiriadau
Categori:Cystadleuwyr yng Ngemau Olympaidd yr Haf 2020
Categori:Genedigaethau 1997
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Categori:Nofwyr o'r Alban
Categori:Cystadleuwyr yng Ngemau Olympaidd yr Haf 2024
Her Gyfieithu

Cystadleuaeth flynyddol a drefnir gan PEN Cymru yw'r **Her Gyfieithu,** gan wobrwyo cyfieithiadau o gerddi o wahanol ieithoedd i'r Gymraeg. Sefydlwyd yr her yn 2009, ac mae'n cael ei gynnal ochr yn ochr a'r **Translation Challenge** ar gyfer cyfieithu cerddi i'r Saesneg.

## Cystadlaethau ac enillwyr 
## Cyfeiriadau 
Categori:Gwobrau llenyddol Cymraeg
Categori:Gwobrau llenyddol Cymreig
Categori:Rhestrau enillwyr gwobrau
Categori:Digwyddiadau blynyddol yng Nghymru
Categori:Cyfieithu
Plethwaith

[bawd|Ffens bleth yn amgueddfa awyr agored Sanok-Skansen yng [Gwlad Pwyl|Ngwlad Pwyl]]
bawd|224x224px|Mae portis yn cadw anifeiliaid allan o'r gwely bresych o'r 15g (*Tacuinum Sanitatis*)
bawd|263x263px|Clwyd bleth yn cael ei adeiladu.

Mae **plethwaith** (neu **bangorwaith**) yn ddeunydd adeiladu ysgafn a wneir trwy gydblethu estyll neu ganghennau hollt (neu gyfan weithiau) â pholion fertigol i ffurfio dellt. Fe'i defnyddiwyd yn gyffredin i wneud ffensys a chlwydi ar gyfer amgáu caeau a da byw. Gellir creu'r plethwaith fel paneli rhydd, wedi'u slotio rhwng fframio pren i wneud paneli; neu gellir ei wneud yn ei le er mwyn ffurfio ffens neu wal gyfan. Mae'r dechneg yn mynd yn ôl i'r cyfnod Neolithig.

Mae plethwaith ffurfio is-strwythur ‘plethwaith a dwb’, sef deunydd adeiladu cyfansawdd a ddefnyddir er mwyn gwneud waliau. Mae'r mae plethwaith yn cael ei blastro â deunydd gludiog a wneir fel arfer o ryw gyfuniad o bridd gwlyb, clai, tywod, tom anifeiliaid a gwellt. Mae plethwaith a chlai wedi cael ei ddefnyddio ers o leiaf 6,000 o flynyddoedd, ac mae'n dal i fod yn ddeunydd adeiladu pwysig mewn sawl rhan o'r byd. Mae'r broses hon yn debyg i ais a phlastr modern, deunydd adeiladu cyffredin ar gyfer arwynebau waliau a nenfydau. Mae llawer o adeiladau hanesyddol yn cynnwys adeiladu plethwaith a chlai, ac mae'r dechneg yn dod yn boblogaidd eto mewn ardaloedd mwy datblygedig fel techneg adeiladu gynaliadwy.

Mae'r dinas Bangor wedi'i enwi ar ôl y bangor (ffens bleth) a arferai amgáu eglwys gadeiriol y ddinas.

### Dull adeiladu 
Yn gyntaf caiff cyfres o dyllau wedi'u gwasgaru'n gyfartal eu drilio ar hyd canol wyneb mewnol y pren uchaf. Nesaf, mae rhych di-dor yn cael ei thorri ar hyd canol wyneb mewnol y pren isaf. Yna mewnosodir ffyn pren main fertigol, ac mae'r rhain yn dal y panel cyfan o fewn y ffrâm bren. Nesaf gosodir y ffyn yn y tyllau ac yna'n cael eu gwthio i mewn i'r rhychau. Caiff eu gosod gyda bylchau digonol i blethu'r canghennau llorweddol hyblyg, a chaiff eu hychwanegu nesaf.

## Cyfeiriadau 
Categori:Defnyddiau adeiladu
Duncan Scott

Mae **Duncan William MacNaughton Scott** (ganwyd 6 Mai 1997) yn nofiwr o'r Alban. Mae wedi cynrychioli Prydain Fawr ym Mhencampwriaethau Aquatics y Byd FINA a'r Gemau Olympaidd, a'r Alban yng Ngemau'r Gymanwlad. Gwnaeth Scott hanes ar ôl ennill pedair medal - mwy nag unrhyw athletwr arall o Brydain mewn un Gemau Olympaidd yng Gemau Olympaidd yr Haf 2020 Ngemau Olympaidd Tokyo 2020. Gan ennill tair medal aur yn y ras gyfnewid dull rhydd 100 m a 200 m, a ras gyfnewid dull rhydd 4 × 100 m) yng Ngemau Ewropeaidd 2015, ef oedd yr athletwr Prydeinig mwyaf llwyddiannus yn y Gemau.

Yn gyfan gwbl yn y pwll, mae Scott wedi nofio yn rhyngwladol mewn dull rhydd a glöyn byw 100 a 200 metr, a 200 metr medli unigol. Mae wedi ennill aur yng Gemau Olympaidd a dwy aur ym Mhencampwriaethau'r Byd mewn ras gyfnewid dull rhydd 4 x 200 metr, aur yn y ras gyfnewid medli 4 x 100 metr, yn ogystal ag arian ym Mhencampwriaethau a Gemau Olympaidd y Byd mewn ras dull rhydd a ras gyfnewid medli. Yn unigol, Scott oedd y pencampwr dull rhydd 100 metr yng Ngemau Ewropeaidd 2015 a Gemau'r Gymanwlad 2018, a'r pencampwr dull rhydd 200 metr yn yr un Gemau Ewropeaidd a Phencampwriaethau Aquatics Ewropeaidd 2018.

## Cyfeiriadau
Categori:Cystadleuwyr yng Ngemau Olympaidd yr Haf 2020
Categori:Genedigaethau 1997
Categori:Nofwyr o'r Alban
Categori:Cystadleuwyr yng Ngemau Olympaidd yr Haf 2024
Basbousa

Cacen felys Otomanaidd yw **Basbousa** (hefyd **namoura**, **revani**, **hareseh** ac enwau eraill) yn  draddodiadol a darddoddsy'n dod o Dwrci, er ei bod, bellach, yn boblogaidd mewn gwledydd eraill hefyd. Fe'i gwneir o gytew semolina a'i goginio mewn padell, yna'i felysu â Dŵr blodau orennau, dŵr rhosod neu surop syml, a'i dorri'n siapiau diemwnt fel arferl.

Mae i'w gael yn y rhan fwyaf o ardaloedd a leolwyd ers talwm o fewn yr Ymerodraeth Otomanaidd, ac mae i'w weld yng nghoglau'r Dwyrain Canol, bwyd Gwlad Groeg, bwyd Aserbaijan, bwyd Twrcaidd, a llawer o wledydd eraill.

## Enwau 
[de|bawd|285x285px| Basbousa yn y [Y Dwyrain Canol|Dwyrain Canol, y Balcanau a Gogledd Affrica ar ben almonau]]
Mae i'w gael yng ngheginau'r Dwyrain Canol, y Balcanau a Gogledd Affrica o dan amrywiaeth o enwau, gan gynnwys:

* Arabeg yr Aifft: *basbūsah*
* Arabeg Libya: *basbousa*
* Arabeg: هريسة *harīsa* (sy'n golygu stwnsh neu falu), نمورة *nammoura*
* Armeneg: Շամալի *shamali*
* Groeg: ραβανί (*ravani*), ρεβανί ( *revani* ), σάμαλι (*samali*).
* Twrceg: *revani*
* Macedoneg: (*ravanija*), раванија

Basbousa yw enw'r Aifft ar y pwdin hwn, ac fe'i gelwir yr un peth yng Ngogledd Affrica. Fe'i gelwir yn aml yn "hareesa" yn y Lefant, a hefyd yn Alexandria, er mewn rhannau eraill o'r Aifft mae hareesa yn fath gwahanol o bwdin. Saws coch sbeislyd yw "haressa" yng Ngogledd Affrica! Mae Basbousa yn bwdin poblogaidd ymhlith yr holl Eifftiaid; mae'n brif ddysgl draddodiadol yn yr Aifft yn Eid a Ramadan, ac i Gristnogion pan maen nhw'n ymprydio, fel y Grawys a'r Nadolig, ag y gellir ei ddarparu ar gyfer figaniaid.
alt=vegan basbousa without eggs or milk uncle lous kitchen|bawd|251x251px| Basbousa figanaidd (Saws afal yn lle'r wy)

## Amrywiadau 
**Mae Pastūsha** (neu **pastūçha**) yn amrywiad o basbousa a darddodd yn Kuwait yn y 2010au. Fel basbousa, mae'n cael ei wneud o semolina wedi'i socian mewn surop melys. Fe'i nodweddir gan ychwanegu pistachios wedi'u malu'n fân a dŵr blodau orennau.

**Basbousa bil ashta** - amrywiad o'r Lefant o basbousa wedi'i lenwi â gwely o hufen ashta yn y canol.

## Gweler hefyd 
* Bwyd Arabaidd
* Rhestr o bwdinau Twrcaidd
* Hurma
* Melomakarono

## Cyfeiriadau 
## Darllen pellach
* 

Categori:Coginiaeth yr Aifft
Categori:Coginiaeth Palesteina
Categori:Teisenni
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Manakish

Pryd o fwyd o'r Lefant yw **Manakish** (), neu mewn ffurf unigol '''man'ousheh,''' a elwir weithiau yn  (faṭāyir) sy'n cynnwys toes gyda theim, caws neu friwgig arno. Yn debyg i pizza, gellir ei sleisio neu ei blygu, a hynny  naill ai i frecwast neu ginio. Y gair *manaqish* yw lluosog y gair Arabeg *manqūshah* (o'r gwreiddyn *naqasha* sef  'i gerflunio rhywbeth, cerfio' neu 'engrafiad'), sy'n golygu ar ôl i'r toes gael ei rolio'n wastad, eich bysedd i greu pantiau bychan ar gyfer y toping.
bawd|chwith|Bara Za'atar

Yn draddodiadol, byddai menywod yn pobi toes mewn popty cymunedol yn y bore, i ddarparu bara beunyddiol i'w teulu, a byddent yn paratoi dognau llai o does gyda thopinau gwahanol ar gyfer brecwast ar yr un pryd.

Mae Manakish yn boblogaidd ar draws y Levant, ac maent hefyd i'w cael mewn rhanbarthau cyfagos, a chanolfannau ymfudo yn y Lefant.

## Toping clasurol 
* Za'atar (). Mae'r ffurf fwyaf poblogaidd o manakish yn defnyddio za'atar (teim sych, mâl, oregano, marjoram neu ryw gyfuniad ohono, wedi'i gymysgu â hadau sesame wedi'u tostio, halen, a sbeisys eraill fel sumac ) fel toping. Mae'r za'atar wedi'i gymysgu ag olew olewydd a'i daenu ar y toes cyn ei bobi. Mae Za'atar manakish yn ffefryn brecwast yng nghoginio'r Lefant. Mae hefyd yn cael ei weini fel rhan o mezze, neu fel byrbryd gyda gwydraid o de mintys a chaws feta ar yr ochr.
* Sbigoglys (), chard y Swistir ().

## Gweler hefyd 
* Khachapuri
* Meshaltet ffair
* Musakhan

## Cyfeiriadau 
Categori:Coginiaeth yr Aifft
Categori:Coginiaeth Gwlad Iorddonen
Categori:Coginiaeth Irac
Categori:Coginiaeth Libanus
Categori:Coginiaeth Palesteina
Categori:Coginiaeth Syria
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Leah Wilkinson

Mae **Leah Wilkinson** (ganwyd 3 Rhagfyr 1986) yn chwaraewr hoci maes rhyngwladol o Gymru sy'n chwarae fel amddiffynnwr. Mae hi'n chwarae dros Gymru a Phrydain Fawr.

Cafodd ei geni yn Burton-on-Trent, Lloegr, ac mae'n gweithio fel athrawes hanes. Mae ei mam yn dod o Abertawe.

Gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf yn rhyngwladol i Gymru yn 2004. Capten y tîm yw hi. Chwaraeodd hi a'i chariad, Sarah Jones, i dîm Prydain a enillodd fedal efydd yng Gemau Olympaidd yr Haf 2020.

## Cyfeiriadau 
 

Categori:Cystadleuwyr yng Ngemau Olympaidd yr Haf 2020
Categori:Genedigaethau 1986
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Categori:Pobl o Swydd Stafford
Maqluba

Pryd o fwyd traddodiadol o Irac, Libanus, Palestina, Gwlad yr Iorddonen a Syria yw **Maqluba** neu Maqlooba a wasanaethir ar hyd a lled y Lefant. Mae'n saig sy'n cynnwys cig, reis a llysiau wedi'u ffrio wedi'u rhoi mewn pot sy'n cael ei fflipio wyneb i waered wrth ei weini, a dyna'r enw *maqluba*, sy'n cyfieithu'n llythrennol fel "wyneb i waered." Mae'r dysgl yn mynd yn ôl ganrifoedd ac mae i'w chael yn y *Kitab al-Tabikh*, casgliad o ryseitiau o'r 13g.

## Cynhwysion 
Gall Maqluba gynnwys amrywiaeth o lysiau, fel tomatos wedi'u ffrio, tatws, blodfresych, a phlanhigyn ŵy, ynghyd â naill ai cyw iâr neu gig oen. Y rhai mwyaf cyffredin yw blodfresych a phlanhigyn ŵy. Rhoddir yr holl gynhwysion  yn y potyn yn ofalus, mewn haenau, fel bod y dysgl yn edrych fel cacen haenog pan fydd y pot wedi'i wrthdroi i'w weini. Weithiau caiff ei wasanaethu gyda salad ac iogwrt ffres. Yn aml caiff ei baratoi a'i weini mewn  gwleddoedd a neithiorau mawr ee priodasau neu achlysuron arbennig.

Ers yr ymgais ''coup d'état'' aflwyddiannus yn Nhwrci, yn 2016, mae'r pryd yma'n cael ei hstyried yn "ddanteithfwyd Gulenaidd". Ystyrir y pryd felly'n dystiolaeth gref o aelodaeth o fudiad Gülen (neu Hizmet), mudiad sydd yn cael ei ystyried gan Dwrci yn fudiad terfysgaidd.

## Gweler hefyd 
* Bwyd Arabaidd
* Bwyd yr Aifft
* Bwyd Gwlad yr Iorddonen
* Rhestr o seigiau caserol
* Macaroni Hamin
* Coginio Palestina

## Cyfeiriadau 
Categori:Coginiaeth Syria
Categori:Coginiaeth Israel
Categori:Coginiaeth Libanus
Categori:Coginiaeth Irac
Categori:Coginiaeth Palesteina
Categori:Coginiaeth Gwlad Iorddonen
Categori:Coginiaeth yr Aifft
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Sarah Gilbert

Mae'r **Fonesig Sarah Catherine Gilbert** DBE (ganwyd Ebrill 1962) yn frechlynolegydd Prydeinig. Mae hi'n Athro Saïd mewn Brecholeg ym Mhrifysgol Rhydychen ac yn gyd-sylfaenydd y cwmni bio-technegol Vaccitech.    Mae Gilbert yn arbenigo mewn datblygu brechlynnau yn erbyn ffliw a phathogenau firaol sy'n dod i'r amlwg.  Hi a arweiniodd y gwaith o ddatblygu a phrofi'r brechlyn ffliw cyffredinol, a gafodd dreialon clinigol yn 2011. Ar 1 Ionawr Darllenodd Gilbert ar bost ProMED am bedwar o bobl yn Tsieina sy'n dioddef o niwmonia rhyfedd o achos anhysbys, yn Wuhan, Tsieina.  Ar 30 Rhagfyr 2020, cymeradwywyd y brechlyn Rhydychen-AstraZeneca COVID-19 a gyd-ddatblygodd gyda Grŵp Brechlyn Rhydychen i'w ddefnyddio yn y Deyrnas Unedig.

Cafodd Gilbert ei geni yn Kettering, Lloegr, yn ferch i athrawes a rheolwr swyddfa. Cafodd ei addysg ym Mhrifysgol Dwyrain Anglia ac ym Mhrifysgol Hull.

## Cyfeiriadau
Categori:Academyddion Prifysgol Rhydychen
Categori:Genedigaethau 1962
Categori:Gwyddonwyr benywaidd
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Kate French

Pentathletwraig modern Prydeinig yw **Kate French** (ganwyd 11 Chwefror 1991). Enillodd y Fedal Aur yng Ngemau Olympaidd yr Haf 2020 yn Tokyo, Japan.

Cafodd ei geni ym Meopham, Swydd Gaint. Cafodd ei addysg ym Mhrifysgol Caerfaddon.

## Cyfeiriadau 
Categori:Athletwyr o Loegr
Categori:Cystadleuwyr yng Ngemau Olympaidd yr Haf 2016
Categori:Genedigaethau 1991
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Categori:Pobl o Gaint
Categori:Cystadleuwyr yng Ngemau Olympaidd yr Haf 2020
Categori:Cystadleuwyr yng Ngemau Olympaidd yr Haf 2024
Denise Lewis

Mae **Denise Lewis**, OBE (ganwyd 27 Awst 1972), yn gyflwynydd chwaraeon Prydeinig ac yn gyn -athletwr trac a maes, a oedd yn arbenigo yn yr heptathlon. Enillodd Lewis y fedal aur yn yr heptathlon yng Ngemau Olympaidd Sydney 2000. Roedd hi'n bencampwr Gemau'r Gymanwlad ddwywaith, Pencampwr Ewropeaidd 1998 ac enillodd fedalau arian Pencampwriaethau'r Byd ym 1997 a 1999. Roedd hi'r fenyw Ewropeaidd gyntaf i ennill yr heptathlon Olympaidd.

Cafodd Lewis ei geni yn West Bromwich, i rhieni o Jamaica. Cafodd ei addysg yn yr Ysgol Regis, Tettenhall. Priododd Steve Finan O'Connor, mab i'r comediwr Tom O'Connor, yn 2006. Mae ganddyn nhw tri fab. Mae ganddi hefyd ferch o'i pherthynas flaenorol â'r athletwr Patrick Stevens.

Cafodd Lewis ei anrhydeddu fel Swyddog Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig (OBE) yn yr Anrhydeddau Blwyddyn Newydd 2001. Ers ymddeol o athletau, mae hi'n cyflwynydd teledu sy'n gweithio i'r BBC, gan gynnwys yn ystod Llundain 2012, Rio 2016 a Tokyo 2020.

## Cyfeiriadau 
Categori:Athletwyr o Loegr
Categori:Cystadleuwyr yng Ngemau Olympaidd yr Haf 1996
Categori:Cystadleuwyr yng Ngemau Olympaidd yr Haf 2000
Categori:Genedigaethau 1972
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Categori:Swyddogion Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig
Fadwa Barghouti

Mae **Fadwa Al-Barghouti** (Umm Al-Qassam) yn gyfreithiwr ac yn aelod o gyngor Fatah; ei gŵr yw'r gwleidydd Marwan Barghout. Derbyniodd radd meistr yn y gyfraith yn 2003 o Brifysgol Al-Quds, ac mae ganddi radd baglor yn y gyfraith o Brifysgol Beirut ym 1997.

Yn 2009, enillodd etholiadau Cyngor Chwyldroadol Fatah a gynhaliwyd yn ystod Chweched Cyngres Fatah ym Methlehem, a thrwy hynny daeth yn aelod blaenllaw. Ar 4 Rhagfyr 2016, enillodd sedd eto fel aelod o'r Cyngor.

Bydd Fadwa Al-Barghouti yn sefyll yn yr etholiadau deddfwriaethol sydd ar ddod ym Mhalestina ar restr annibynnol o'r enw "Rhyddid."

File:Fadwa Barghouti 01.jpg|Ionawr 2017
Fadwa Barghouti and Seán Crowe TD (14301524187).jpg|Gyda Seán Crowe, Sinn Féin; Mai 2014
Fadwa Barghouti (14487964365).jpg|Mai 2014
Fadwa Barghouti - Fête de l'Humanité 2014 - 020.jpg|Araith gan Fadwa Barghouti a Patrick Le Hyaric ar y prif lwyfan yn ystod Fête de l'Humanité 2014. 

 
## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1963
Categori:Palesteiniaid benywaidd
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Tŵr Cloc Manara

Lleolir **Tŵr cloc Manara** neu **dŵr cloc al-Manura** yng nghanol Sgwâr Al-Manara, sgwâr canolog (*Casbah*) yn Hen Ddinas Nablus wrth ymyl y Mosg An-Nasr ym Mhalestina. Ei uchder yw 5 llawr, ac fe'i codwyd yn 1905 gan y swltan Otomanaidd Abdul Hamid II i ddathlu 30 mlynedd o’i deyrnasiad.

Mae'r twr yn debyg i'r rhai a adeiladwyd gan y Swltan Abdul Hamid yn Tripoli (heddiw yn Libanus) ac yn Jaffa.

Ar hyn o bryd Tŵr Cloc Manara yw symbol o ddinas Nablus. Rhoddwyd statws dinas iddi ar ôl i blaid wleidyddol Palestina Hamas ennill etholiadau lleol 2006 yn y ddinas honno.

## Cyfeiriadau 
## Llyfryddiaeth 
* 

Categori:Adeiladau ac adeiladwaith ym Mhalesteina
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Bara tabwn

Bara fflat tebyg i deisen gri yw **Bara Tabŵn** () sy'n wreiddiol o'r Lefant. Caiff ei bobi mewn popty clai tabŵn neu *tannur* 'tandoor', yn tebyg i'r gwahanol fara tandoor a geir drwy Asia. Fe'i defnyddir fel sylfaen i fwydydd eraill, neu i fel amlen i ddal llawer o fwydydd oddi mewn.

## Amrywiadau 
[bawd| *Tabun* traddodiadol o [Palesteina|Balesteina gyda chaead]]
Mae bara tabŵn yn rhan bwysig o fwyd Palestina, draddodiadol. Caiff ei bobi ar wely o gerrig bach poeth mewn popty *tabŵn.* Dyma sylfaen y pryd a elwir yn *musakhan*, a ystyrir yn aml yn ddysgl genedlaethol Palesteina. Cofnododd yr Almaenwr Gustaf Dalman, ei fod wedi'i wneud ym Mhalesteina ar ddechrau'r 20g, ymhlith mathau eraill o fara a geir yno.

Ym Mhalestina, roedd bara fflat wedi'i blygu yn aml yn cael ei lenwi â chymysgedd sbigoglys a nionyn, neu gyda cheuled caws a chymysgedd winwns, neu gyda rhesins a chnau pinwydd - yn eitha tebyg i'r hyn rydym yn ei alw heddiw'n frechdan. Dros y canrifoedd, chwaraeodd y weithred o wneud bara mewn tabwnau cymunedol rôl gymdeithasol bwysig i fenywod ym mhentrefi Palesteina.

## Cyfeiriadau 
Categori:Coginiaeth Iemen
Categori:Coginiaeth Twrci
Categori:Coginiaeth Syria
Categori:Coginiaeth Libanus
Categori:Coginiaeth Palesteina
Categori:Coginiaeth Israel
Categori:Coginiaeth Irac
Categori:Coginiaeth Gwlad Iorddonen
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Laura Muir

Mae **Laura Muir** (ganwyd 9 Mai 1993) yn rhedwr pellter canol a phellter o'r Alban. Enillodd fedal arian yng Gemau Olympaidd Tokyo yn y 1500 metr yn 2021.

Cafodd Muir ei geni yn Inverness. Cafodd ei addysg yn yr Ysgol Kinross ac ym Mhrifysgol Glasgow, lle hyfforddodd i fod yn filfeddyg. Roedd hi'n seithfed yn y digwyddiad 1500 metr yng Ngemau Olympaidd Rio 2016.  Enillodd Muir ddwy fedal ym Mhencampwriaeth Dan Do'r Byd 2018 ddwywaith, medal arian yn y 1500m ac efydd ar 3000m. Hi oedd pencampwr 1500m Ewrop yn 2018, a phencampwr Dan Do Ewrop 2017 yn y dwbl 1500m / 3000m.

Enillodd Muir y fedal efydd yn y ras 1500m ym Mhencampaith y Byd 2022 yn Unol Daleithiau America.

## Cyfeiriadau
Categori:Athletwyr o'r Alban
Categori:Cystadleuwyr yng Ngemau Olympaidd yr Haf 2016
Categori:Cystadleuwyr yng Ngemau Olympaidd yr Haf 2020
Categori:Cystadleuwyr yng Ngemau'r Gymanwlad 2022
Categori:Genedigaethau 1993
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Categori:Pobl o Inverness
Categori:Rhedwyr
Categori:Cystadleuwyr yng Ngemau Olympaidd yr Haf 2024
Sgwâr Al-Manara

Mae **Sgwâr Al-Manara** ( yn sgwâr tref sydd wedi'i leoli yn Ramallah, yn Lan Orllewinol, Palestina. Mae wedi cael ei alw'n "un o fannau cyhoeddus enwog Palestina."  Yn y sgwar hwn y saif Tŵr Cloc Manara.

## Hanes 
### Hanes cynnar 
Hyd at ddiwedd y 19g, roedd safle Sgwâr al-Manara ar lwybr dibwys a oedd yn cysylltu Ramallah â thref gyfagos al-Bireh. Gyda sefydlu Ysgol Bechgyn y Cyfeillion ger y safle ym 1901 ac yn ddiweddarach ei dyfarnu'n dref gan yr Otomaniaid, daeth Ramallah yn ganolfan weinyddol ym 1902, lledwyd y ffordd a daeth yn ganolbwynt pwysig yn yr ardal.

Erbyn 1905 roedd ffordd newydd yn cysylltu Nablus â Jerwsalem yn pasio trwy Sgwâr al-Manara ac adeiladwyd adeilad Saraya, a oedd yn gartref i'r weinyddiaeth Otomanaidd leol, 250 metr i ffwrdd. Roedd y pum llew yn cynrychioli trigolion gwreiddiol Ramallah, pum teulu o'r enw Ibrahim, Jerias, Shqair, Hassan a Haddad. Roedd pob un o'r pum teulu hyn yn ddisgynyddion teulu Rashid al-Haddadin, a ymfudodd i Ramallah yn yr 16g o ardaloedd Al-Karak a Shoubak yn yr Iorddonen.

### Goresgyniad Israel 
Cipiodd Israel Ramallah yn ystod y Rhyfel Chwe Diwrnod ym 1967, diswyddwyd y cyngor lleol a gosod llywodraethwr milwrol Iddewig i oruchwylio materion yr ardal. Yn 1982 cyhoeddodd rheolwr Israel Moshe Biton archddyfarniad i ddymchwel Sgwâr Al-Manara a storiwyd yr heneb mewn trysorlys trefol. Gwrthdystiodd y Palestiniaid yn erbyn goresgyniad Israel gan brotestio, a gwelwyd cryn anufudd-dod sifil yn ystod yr Intifada Cyntaf. Parhaodd gwrthdystiadau, gan gynnwys streic siopwyr, yn y sgwâr rhwng 1987 a 1993 pan adawodd milwyr Israel y ddinas, oherwydd yr Oslo Accords.

### Rheolaeth Palestina 
Dychwelodd gweinyddiaeth y ddinas yn ôl i ddwylo'r awdurdodau Paleseinaidd ac ailgodwyd yr  heneb Al-Manara ar y safle blaenorol, y tu mewn i gylch traffig. Wrth i boblogaeth Ramallah dyfu, gan arwain at broblemau traffig, ailadeiladwyd Al-Manara sawl gwaith.

Ym 1999, penododd y fwrdeistref bensaer o Loegr i ailadeiladu'r heneb ar sail y dyluniad gwreiddiol. Cynrychiolwyd tri theulu arall yn y cerfluniau: al-Ajlouni, Hishmah, ac al-Araj. Coronwyd yr heneb gyda lamp wedi'i chyfeirio i fyny i'r awyr, a gallwyd gweld ei golau fel colofn, yn cyrraedd cyn belled â deg cilomedr i fyny. Gorffennwyd yr heneb ym mis Gorffennaf 2000.

Mae'r sgwâr yn parhau i gael ei ddefnyddio fel man protestio yn erbyn gweithredoedd dinistriol a milwrol Israel ac weithiau yn erbyn rhai arweinwyr Palestesteinaidd. Yn 2007 torrodd heddlu Palesteina brotestiadau yn erbyn cynhadledd heddwch y Dwyrain Canol yn Annapolis. Yn 2009 a 2010 roedd protestiadau ardal Ramallah yn erbyn Rhyfel Gaza i'w gweld yma yn Sgwâr al-Manara.

Yn gynnar yn 2011 sefydlodd protestwyr yn galw am roi diwedd ar y rhaniad rhwng Fatah a Hamas babell yn Sgwâr al-Manara. Yn 2011 protestiodd Palesteiniaid drwy godi pabell yn y sgwâr lle roedd mwy na deg o Balesteiniaid yn cymryd rhan mewn streic newyn mewn cydymdeimlad â 6,000 o garcharorion Arabaidd a Palesteina a oedd wedi bod ar streic newyn yng ngharchardai Israel.

## Cyfeiriadau 
Categori:Adeiladau ac adeiladwaith ym Mhalesteina
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Ferdinand Tönnies

Cymdeithasegydd o'r Almaen oedd **Ferdinand Julius Tönnies** (26 Gorffennaf 1855 – 9 Ebrill 1936) sydd yn nodedig am osod seiliau gwyddonol i'w ddisgyblaeth ac am ei ymdrech i ailgymodi cysyniad y gymdeithas organaidd â damcaniaeth y cyfamod cymdeithasol.

## Bywyd cynnar ac addysg 
Ganed Ferdinand Julius Tönnies ar 26 Gorffennaf 1855 mewn ffermdy ger Oldenswort, ar orynys Eiderstedt yng Ngogledd Ffrisia, a oedd ar y pryd yn rhan o Ddugiaeth Schleswig dan reolaeth Denmarc. Roedd ganddo chwech o frodyr a chwiorydd.

## Ei ddiddordeb mewn Hobbes 
Ym Merlin, ym 1876, cychwynnodd Tönnies ar ei astudiaeth drylwyr o waith yr athronydd Seisnig Thomas Hobbes ar awgrym ei gyfaill Friedrich Paulsen. Ar ei daith gyntaf i Loegr, ym 1878, darganfu Tönnies sawl llawysgrif gan Hobbes yn manylu ar ei ddamcaniaeth o'r ddeddf naturiol. Yn ei ymdriniaeth gyntaf (1879–81) o'r athronydd, a gyflawnwyd i ymgymhwyso ar gyfer ei radd o Brifysgol Kiel, dadleuai dros bwysigrwydd Hobbes i'r Chwyldro Gwyddonol yn yr 17g.

## Cyfeiriadau 
Categori:Academyddion o'r Almaen
Categori:Academyddion Prifysgol Christian Albrecht Kiel
Categori:Cymdeithasegwyr o'r Almaen
Categori:Genedigaethau 1855
Categori:Llenorion y 19eg ganrif o'r Almaen
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o'r Almaen
Categori:Marwolaethau 1936
Categori:Pobl o Schleswig-Holstein
Categori:Ysgolheigion Almaeneg o'r Almaen
6ed ganrif CC

Dechreuodd y **6g CC** ar 1 Ionawr yn y flwyddyn 600 CC a daeth i ben ar 31 Rhagfyr yn y flwyddyn 501 CC.

*Roedd yn Oes yr Haearn, ac yn Ewrop, roedd y Celtiaid yn ehangu.
Anne Hidalgo

Gwleidydd o Sbaen a Ffrainc yw **Ana María "Anne" Hidalgo Aleu** (ganwyd 19 Mehefin 1959) sy'n gwasanaethu fel Maer Paris ers 2014. Hi yw'r fenyw gyntaf i fod yn Faer Paris. Mae hi'n aelod o'r Blaid Sosialaidd (PS).

Ganwyd Hidalgo yn San Fernando, ger Cádiz, yn Andalucía, Sbaen, yn wyres i Sosialydd a ddaeth yn ffoadur i Ffrainc ar ôl diwedd Rhyfel Cartref Sbaen gyda'i deulu. Dychwelodd ei nain a'i thaid i Sbaen beth amser yn ddiweddarach. Cafodd Antoine Hidalgo, tad Anne, ei fagu gan rieni ei fam. Ymsefydlodd Antoine a'i wraig Maria yn Lyon ym 1961, gyda'u dwy ferch.

Cafodd Anne Hidalgo ei magu yn Vaise, 9fed arrondissement Lyon, gan siarad Sbaeneg gyda'i rhieni a Ffrangeg gyda'i chwaer. Mae ei chwaer hynaf, Marie, yn rheoli cwmni yn Los Angeles, UDA. Derbyniodd Anne ei haddysg ym Mhrifysgol Jean Moulin Lyon.

## Cyfeiriadau
Categori:Anffyddwyr o Ffrainc
Categori:Genedigaethau 1959
Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Ffrainc
Categori:Meiri Paris
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Hanes Cymdeithasol yr Iaith Gymraeg

Cyfres o lyfrau am hanes cymdeithasol yr iaith Gymraeg a gyhoeddwyd rhwng 1997 a 2000 gan Wasg Prifysgol Cymru oedd **Hanes Cymdeithasol yr Iaith Gymraeg** (Saesneg: *A Social History of the Welsh Language*). Geraint H. Jenkins oedd golygydd cyffredinol y gyfres. Cyhoeddwyd bron pob un o'r llyfrau fel fersiynau Cymraeg a Saesneg ar yr un pryd.

* Geraint H. Jenkins (gol.), *Y Gymraeg yn ei Disgleirdeb: Yr Iaith Gymraeg Cyn y Chwyldro Diwydiannol (1997) 
** fersiwn Saesneg: *The Welsh Language Before the Industrial Revolution* (1997)

* Geraint H. Jenkins (gol.), *Iaith Carreg fy Aelwyd: Iaith a Chymuned yn y Bedwaredd Ganrif ar Bymtheg* (1998)
** fersiwn Saesneg: *Language and Community in the Nineteenth Century* (1998)

* Dot Jones, *Tystiolaeth Ystadegol yn Ymwneud â'r Iaith Gymraeg, 1801–1911 / Statistical Evidence Relating to the Welsh Language, 1801–1911* [dwyieithog] (1998) 

* Gwenfair Parry a Mari A. Williams, *Miliwn o Gymry Cymraeg!: Yr Iaith Gymraeg a Chyfrifiad 1891* (1999)
** fersiwn Saesneg: *The Welsh Language and the 1891 Census* (1999)

* Geraint H. Jenkins (gol.), *Gwnewch Bopeth yn Gymraeg: Yr Iaith Gymraeg a'i Pheuoedd 1801-1911* (1999)
** fersiwn Saesneg: *Language and Community in the Nineteenth Century*  (1999)

* Geraint H. Jenkins a Mari A. Williams (gol.), *'Eu Hiaith a Gadwant'?: Y Gymraeg yn yr Ugeinfed Ganrif* (2000)
** fersiwn Saesneg: * 'Let's do our best for the ancient tongue': The Welsh Language in the Twentieth Century* (2000; 2/2015)

* Geraint H. Jenkins (gol.), *The Welsh Language and its Social Domains 1891–1911'' (2000)

## Cyfeiriadau
Categori:Cyfresi o lyfrau
Categori:Llyfrau am Gymraeg
Categori:Hanes y Gymraeg
Rhestr ynysoedd y Môr Baltig

[bawd|250x250px| [Gotland i'w weld o'r gofod yn ystod cyfnod o flodeuo algaidd yn y Môr Baltig.]]
Dyma **restr o ynysoedd yn y Môr y Baltig**. Caiff y Môr Baltig briodor ei ffinio i'r gogledd gan Fôr Bothnia ac, ymhellach i'r gogledd, Gwlff Bothnia, gan nad yw'r naill na'r llall yn rhan o'r Môr Baltig briodor. Yn yr un modd ni ystyrir basnau dwyreinol Gwlff y Ffindir na Gwlff Riga yn rhan o'r Môr Baltig briodor chwaith. Felly, mae p'un ai a ddylid cynnwys ynysoedd sydd wedi'u lleoli yn y basnau hyn, neu ar y ffiniau iddynt (Ynysoedd Åland, Hailuoto a Kotlin) ar y rhest yn fater o ddiffiniad.

Gorwedda ynysoedd Danaidd Seland (7,000&nbsp;km² 2,200,000 o bobl), Funen (2,984&nbsp;km² 400,000 o bobl), Als (312&nbsp;km² 51,300 o bobl), a Langeland (284&nbsp;mae km² 13,300 o bobl) yn y culfor Danaidd sy'n cysylltu'r Môr Baltig a'r Kattegat .

## Wedi'i restru yn ôl maint 
# Gotland (2,994&nbsp;km², yn perthyn i Sweden )
# Saaremaa (2,673&nbsp;km², yn perthyn i Estonia )
# Öland (1,342&nbsp;km², yn perthyn i Sweden )
# Lolland (1,243&nbsp;km², yn perthyn i Ddenmarc )
# Hiiumaa (989&nbsp;km², yn perthyn i Estonia )
# Rügen (935&nbsp;km², yn perthyn i'r Almaen )
# Prif ynys Åland (685&nbsp;km², yn perthyn i'r Ffindir )
# Bornholm (588&nbsp;km², yn perthyn i Ddenmarc )
# Kimitoön (560&nbsp;km², yn perthyn i'r Ffindir )
# Falster (514&nbsp;km², yn perthyn i Ddenmarc )
# Usedom (445&nbsp;km², wedi'i rhannu rhwng yr Almaen a Gwlad Pwyl )
# Wolin (265&nbsp;km², yn perthyn i Wlad Pwyl )
# Møn (218&nbsp;km², yn perthyn i Ddenmarc )
# Hailuoto (201&nbsp;km², yn perthyn i'r Ffindir )
# Muhu (198&nbsp;km², yn perthyn i Estonia )
# Fehmarn (185&nbsp;km², yn perthyn i'r Almaen )
# Värmdö (181&nbsp;km², yn perthyn i Sweden )

## Wedi'i restru yn ôl poblogaeth 
# Usedom (76,500 o bobl, wedi'i rhannu rhwng Gwlad Pwyl a'r Almaen )
# Rügen (73,000 o bobl, yn perthyn i'r Almaen )
# Lolland (68,224 o bobl, yn perthyn i Ddenmarc )
# Gotland (57,381 o bobl, yn perthyn i Sweden )
# Värmdö (48,000 o bobl, yn perthyn i Sweden )
# Bornholm (44,100 o bobl, yn perthyn i Ddenmarc )
# Falster (43,537 o bobl, yn perthyn i Ddenmarc )
# Lidingö (43,400 o bobl, yn perthyn i Sweden )
# Kotlin (42,800 o bobl, yn perthyn i Rwsia )
# Saaremaa (40,312 o bobl, yn perthyn i Estonia )
# Öland (23,000 o bobl, yn perthyn i Sweden )
# Prif ynys Åland (22,000 o bobl, yn perthyn i'r Ffindir )
# Wolin (17,000 o bobl, yn perthyn i Wlad Pwyl )
# Fehmarn (14,000 o bobl, yn perthyn i'r Almaen )
# Møn (12,000 o bobl, yn perthyn i Ddenmarc )
# Hiiumaa (8,400 o bobl, yn perthyn i Estonia )
# Muhu (1,822 o bobl, yn perthyn i Estonia )

Môr Baltig
Coleg Prifysgol y Gwyddorau Cymhwysol

Mae **Coleg Prifysgol y Gwyddorau Cymhwysol**  (UCAS) yn goleg technegol yn Gaza a sefydlwyd ym 1998. Mae'n cynnig 40 gradd mewn peirianneg, iechyd, technoleg, gweinyddiaeth, addysg a'r dyniaethau. Mae gan yr ysgol boblogaeth o 6,000 o fyfyrwyr, gyda'r prif gampws yn Ninas Gaza. Benywod yw 50% o'r myfyrwyr.  Mae'r Coleg yn cynnig graddau israddedig mewn nifer o arbenigeddau unigryw fel technoleg addysg, rheolaeth a chynllunio technolegol, a systemau gwybodaeth ddaearyddol.

## Rhaglenni Diploma 
* Technoleg Gwybodaeth
** Gwyddoniaeth Llyfrgell a Rheoli Gwybodaeth
** Technoleg Amlgyfrwng
** Systemau Gwybodaeth Ddaearyddol
** Dylunio a Datblygu Gwefannau
** Cronfeydd Data a Rhaglenni
* Gweinyddiaeth a Gwyddoniaeth Ariannol
** Cyfrifeg
** Gweinyddu a Awtomeiddio Swyddfa
** Gweinyddu a Awtomeiddio Swyddfa
** Cynrychiolydd Gwerthu
* Proffesiynau Peirianneg
** Arolygu
** Pensaernïaeth
** Dylunio Mewnol
** Celf a Chrefft
** Peirianneg Sifil
** Peirianneg Autotronics
** Technegydd Alwminiwm (Diploma Proffesiynol - blwyddyn)
** Technegydd Trosglwyddo Modurol
* Gwyddoniaeth Addysgol
** Addysg Plentyndod Cynnar
** Goruchwyliaeth mewn Cymdeithasau Plentyndod
** Addysg Gorfforol
* Proffesiynau Iechyd
** Nyrsio
** Technolegydd Llawfeddygol
** Ysgrifennydd Meddygol
** Nyrsio Bydwragedd
** Technolegau Anesthesia a Dadebru
** Cynorthwyydd Deintydd
* Astudiaethau Dynoliaeth
** Astudiaethau Islamaidd (Pregethwyr)
** Cysylltiadau Cyhoeddus a Hysbysebu
** Gwaith cymdeithasol
** Astudiaethau Ysgrifenyddol a Chyfreithiol
* Technegol Cyfrifiadurol. A Phroffesiynau Diwydiannol
** Technegydd Electromech
** Cynnal a Chadw Cyfrifiaduron
** Technoleg Offerynnau Electroneg
** Rhwydweithiau Rhyngrwyd a Chyfrifiaduron
** Technolegydd Lab Gwyddoniaeth
** (NEW) Peirianneg Diogelwch Gwybodaeth
* Gwyddoniaeth Adsefydlu
** Therapi Mynegiant a Phroblem Lleferydd
** Adsefydlu yn y gymuned
** Therapi Corfforol
** Orthoteg a Phrostheteg 

## Cyfeiriadau 
Categori:Addysg ym Mhalesteina
Categori:Prifysgolion Palesteina
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Prifysgol Palesteina

Sefydliad addysg uwch preifat yw **Prifysgol Palesteina** **(UP;** ) ym  Mhalestina, ac sydd wedi'i leoli yn Al-Zahra ' (i'r de o Ddinas Gaza). Sefydlwyd y brifysgol yn 2005.

Mae gan bob arbenigedd bwyllgor o ddarlithwyr a cheir uned Technoleg Gwybodaeth sy'n gyfrifol am drefnu cyfathrebu rhwng darlithwyr a myfyrwyr trwy'r Adolygiad UPINAR ac "Awr Swyddfa" UPINAR, gan ddefnyddio rhaglen dechnolegol a ddatblygwyd gan y brifysol.

Mae Prifysgol Palesteina'n cynnig mynediad agored  i ganolfannau ymchwil, staff cyfadran a myfyrwyr. Maent hefyd wedi cyhoeddi Cwrs Agored Ysgafn mewn Arabeg.

## Cyfeiriadau 
 

## Dolenni allanol 
* Gwefan swyddogol
* Gwefan swyddogol yn Saesneg

Categori:Addysg ym Mhalesteina
Categori:Prifysgolion Palesteina
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Rhestr o brifysgolion a cholegau yng Ngwladwriaeth Palesteina

Dyma **restr o brifysgolion a cholegau** yn Llain Gaza a'r Lan Orllewinol, Palesteina. Gyda'i gilydd mae gan y genedl 14 o 'brifysgolion', 'prifysgol agored' ar gyfer dysgu o bell, 18 'coleg prifysgol' ac 20 'coleg cymunedol'. Yr hynaf ohonynt yw Prifysgol al-Aqsa, a sefydlwyd yn 1955.

## Y Llain Gaza 
* Prifysgol Al-Aqsa 
* Prifysgol Al-Azhar - Gaza 
* Prifysgol Agored Al-Quds 
* Prifysgol Gaza 
* Prifysgol Islamaidd Gaza 
* Prifysgol Israa 
* Coleg Technegol Palesteina 
* Coleg Gwyddorau Cymhwysol Prifysgol 
* Prifysgol Palesteina 
* Canolfan Gymunedol / Hyfforddiant Gaza 

## Y Lan Orllewinol 
* Prifysgol Genedlaethol An-Najah 
* Prifysgol Arabaidd America 
* Coleg Beibl Bethlehem 
* Prifysgol Bethlehem 
* Prifysgol Birzeit 
* Coleg Celfyddydau a Diwylliant Prifysgol Dar Al-Kalima 
* Dywedodd Edward Said Conservatoire Cerdd Genedlaethol
* Prifysgol Hebron 
* Coleg Ibrahimieh 
* Sefydliad Khodori, Tulkarm
* Prifysgol Palesteina Ahliya 
* Prifysgol Polytechnig Palesteina 
* Prifysgol Al-Quds 
* Academi Gelf Ryngwladol, Palesteina 
* Prifysgol Agored Al-Quds 

## Sefydliadau addysg ac ymchwil eraill 
* Sefydliad Ymchwil Gymhwysol - Jeriwsalem 
* Sefydliad Iechyd, Datblygu, Gwybodaeth a Pholisi
* Rhwydwaith Academaidd Palesteina 
* Cymdeithas Academaidd Palesteina ar gyfer Astudio Materion Rhyngwladol
* Gweinidogaeth Addysg ac Addysg Uwch Palestina 

## Sefydliadau addysg ac ymchwil y tu allan i Balesteina 
* Ymddiriedolaeth Addysgol Durham Palesteina
* Sefydliad Deall y Dwyrain Canol
* Sefydliad Astudiaethau Palesteinaidd 
* Gwyddonwyr 4 Palesteina
* Rhaglen HEDDWCH - dan adain UNESCO

## Cyfeiriadau 
Categori:Addysg ym Mhalesteina
Categori:Prifysgolion Palesteina
Little Houghton, De Swydd Efrog

:''Am y pentref o'r un enw yn Swydd Northampton, gweler Little Houghton, Swydd Northampton.''

Pentref a phlwyf sifil yn Ne Swydd Efrog, Swydd Efrog a Humber, Lloegr, yw **Little Houghton**. Fe'i lleolir ym mwrdeistref fetropolitan Barnsley.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 659.

## Cyfeiriadau 
Categori:Bwrdeistref Fetropolitan Barnsley
Categori:Pentrefi De Swydd Efrog
Categori:Plwyfi sifil De Swydd Efrog
Prifysgol Polytechnig Palesteina

Mae **Prifysgol Polytechnig Palesteina** **(PPU;** ) yn brifysgol wedi'i lleoli yn Hebron, ar y Lan Orllewinol, Palesteina. Sefydlwyd yr ysgol ym 1978 gan Undeb Graddedigion y Brifysgol (UGU). Mae'n sefydliad cwbwl ddielw ac roedd dros 5,000 o fyfyrwyr ar y gofrestr yn 2007  .

Mae gan PPU bum coleg:

# Coleg Peirianneg,

# Coleg Technoleg Gwybodaeth a Pheirianneg Gyfrifiadurol,

# Coleg Gwyddoniaeth Gymhwysol,

# Coleg Gwyddoniaeth Weinyddol a

# Gwybodeg a'r Coleg Proffesiynau Cymhwysol.

Mae'n cynnig gradd meistr mewn Mecatroneg, Mathemateg, Biotechnoleg, a Gwybodeg. Cynigir graddau diploma dwy flynedd, ac ers 1990 mae wedi bod yn cynnig gradd BSc mewn peirianneg.

Mae'r brifysgol yn cael ei chydnabod yn swyddogol gan Weinyddiaeth Addysg Uwch Palestina ac mae'n aelod gweithgar o Gynhadledd Rheithor Prifysgolion Palestina, Undeb y Brifysgol Islamaidd,  Undeb Prifysgol Arabeg, ac o Undeb y Brifysgol Universal .

Prif amcanion y brifysgol yw:

# Sicrhau ansawdd mewn rhaglenni academaidd.
# Sicrhau ansawdd mewn materion gweinyddol.
# Annog ymchwil wyddonol.
# Cyfathrebu'n effeithlon â chymunedau lleol.
# Cyflawni hunanddibyniaeth ariannol lawn.
# Gwella awyrgylch y brifysgol a'r gweithgareddau allgyrsiol.

Mae PPU yn rhoi pwyslais arbennig ar ei berthynas â'r gymuned leol.

## Gweler hefyd 
* Rhestr o brifysgolion Palestina
* Addysg yn nhiriogaethau Palestina

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
* Prifysgol Polytechnig Palestina

Categori:Addysg ym Mhalesteina
Categori:Prifysgolion Palesteina
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Capel yr Ogof Laeth

Mae **Capel Ogof Laeth y Forwyn Fair**  ( ; ) a elwir hefyd yn syml, yn **Capel yr Ogof Laeth** yn gapel Catholig ym Methlehem yn y Lan Orllewinol ym Mhalestina, a godwyd ym 1872. Ers amseroedd Bysantaidd, mae'r lle wedi bod yn ganolfan pererindod Gristnogol bwysig. Yn rhan o'r adeiladau ceir hefyd gysegrfa a mynachlog yr Eglwys Gatholig ym Mhalestina. Mae'r *Status Quo*, sef dealltwriaeth 250 oed rhwng cymunedau crefyddol, yn berthnasol i'r safle.
bawd|chwith|Y tu mewn

## Hanes 
Adeiladwyd y capel Catholig presennol ym 1872 ar safle hen eglwys Bysantaidd o tua'r 5g, a dim ond rhan o'r llawr brithwaith mosäig sydd ar ôl.

## Arwyddocâd 
Dywed traddodiad Cristnogol mai dyma'r man lle cafodd y "Teulu Sanctaidd" loches yn ystod cyflafan Herodr pan laddwyd llawer o blant, cyn i'r teulu ffoi i'r Aifft. Mae'r enw'n deillio o'r stori bod "diferyn o laeth" y Forwyn Fair wedi cwympo ar lawr yr ogof a newid ei liw i wyn.

Mae rhai pobl yn ymweld â'r lle, sy'n cynnwys tair ogof wahanol, gan obeithio gwella o'u problemau, yn benodol, cyplau anffrwythlon, a honnir bod y gysegrfa yn fan lle mae gweddïau dros blant yn cael eu hateb yn wyrthiol.

## Gweler hefyd 
* Eglwys y Santes Catrin, Bethlehem
* Capel Maes y Bugail, Bethlehem

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* http://www.bethlehem-city.org/cy/milkgrotto(http://www.bethlehem-city.org/en/milkgrotto) Gwefan bwrdeistref Betlehem

Categori:Adeiladau ac adeiladwaith ym Mhalesteina
Categori:Erthyglau sy'n cynnwys testun Arabeg
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Una Stubbs

Roedd **Una Stubbs** (1 Mai 1937 &ndash; 12 Awst 2021) yn actores o Loegr, personoliaeth teledu, a dawnsiwr. Daeth yn adnabyddus am ei rhannau yn y ffilm *Summer Holiday* (1963), yn serennu Cliff Richard, a'r gyfres gomedi *Till Death Us Do Part* . Chwaraeodd hi llawer o rannau nodedig eraill ar teledu, yn cynnwys Modryb Sally yn *Worzel Gummidge* a Mrs Hudson yn *Sherlock*.

Cafodd Stubbs ei geni yn Welwyn Garden City, Swydd Hertford, yn ferch i Clarence Reginald Stubbs a'i wraig Angela (ganed Rawlinson) Roedd hi'n or-wyres i'r pensaer Ebenezer Howard.

Priododd Stubbs yr actor Peter Gilmore ym 1958; ysgarodd ym 1969. Priododd ei ail ŵr, yr actor Nicky Henson ond ysgarodd ym 1975. Bu iddynt ddau fab: y cyfansoddwr Christian Henson a'r cerddor Joe Henson. Bu farw yng Nghaeredin yn 84 mlwydd oed, wedi rhai misoedd o salwch.

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion Seisnig
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Categori:Genedigaethau 1937
Categori:Marwolaethau 2021
Prifysgol Al-Azhar, Gaza

Mae **Prifysgol Al-Azhar - Gaza** (), sy'n aml wedi'i dalfyrru i **AUG**, yn sefydliad addysg uwch yng Ngwladwriaeth Palestina, sy'n sefydliad cyhoeddus, dielw ac annibynnol. Yn ystod yr intifada cyntaf, cyhoeddodd Arweinydd Palestina Yasser Arafat archddyfarniad ym mis Medi 1991 i sefydlu prifysgol genedlaethol Palestina. Agorodd AUG ar 18 Hydref 1991 mewn adeilad dau lawr gyda 725 o fyfyrwyr wedi cofrestru mewn dwy gyfadran; y Gyfadran Addysg a Chyfadran Sharia a'r Gyfraith (Cyfadran y Gyfraith bellach). Fel y mwyafrif o sefydliadau addysgol yn Gaza, mae'r brifysgol ar wahân ar sail rhyw.
bawd|Cyfadran y Celfyddydau - prifysgol Al Azhar

## Hanes 
Yn 1992, sefydlwyd pedair cyfadran: y Gyfadran Fferylliaeth, y Gyfadran Amaeth a'r Amgylchedd, y Gyfadran Wyddoniaeth, a Chyfadran y Celfyddydau a'r Gwyddorau Dynol, ac yna'r Gyfadran Economeg a Gwyddorau Gweinyddol.

Sefydlwyd Cyfadran y Gwyddorau Meddygol Cymhwysol ar gam arall yn natblygiad AUG ym 1997 i ddiwallu anghenion meddygol y gymuned Balesteinaidd. Ym 1999, agorwyd y Gyfadran Meddygaeth, cangen o Gyfadran Meddygaeth Palestina ym Mhrifysgol Al-Quds - Abu Dis, fel y gyfadran feddygol gyntaf yn Llain Gaza.

Lansiwyd y Gyfadran Peirianneg a Thechnoleg Gwybodaeth yn 2001 i gael y wybodaeth ddiweddaraf am wybodaeth a thechnoleg newydd. Yn 2007, agorwyd y Gyfadran Deintyddiaeth i wella gofal iechyd y geg y gymuned Balesteinaidd. Ailagorwyd Cyfadran Sharia fel cyfadran benodol yn 2009.

Yn 2015, agorwyd Adeilad y Brenin Hassan II ar gyfer Gwyddorau Amgylcheddol ac Adeilad Amaethyddiaeth ar y campws newydd yn ardal Al-Mughraqa. Ariannwyd adeiladu'r adeilad hwn gan y Brenin Mohammed VI o Foroco. Ariannwyd dau adeilad, yr awditoriwm a Chyfadran y Celfyddydau a Gwyddorau Dynol gan Gronfa Datblygu Saudi a byddant yn cael eu hatodi i'r campws newydd yn Al-Mughraqa.

## Gweler hefyd 
* Rhestr o brifysgolion Palestina

## Cyfeiriadau 
## Llyfryddiaeth 
* Bowen, Donna Lee a Early, Evelyn A. (2002). *Bywyd Bob Dydd yn y Dwyrain Canol Mwslimaidd: Ail Argraffiad*. Gwasg Prifysgol Indiana.ISBN&nbsp;0-253-21490-4

## Dolenni allanol 
* 

Categori:Prifysgolion Palesteina

Categori:Wicibrosiect Palesteina
Qasr al-Basha

Palas mawr yn Hen Ddinas Gaza yw **Qasr al-Basha** ( ), a elwir hefyd yn **Gastell Radwan** a **Chaer Napoleon**. Erbyn hyn,  defnyddir y lle fel ysgol ac amgueddfa i ferched; mae gan yr adeilad ddau lawr. Gwasanaethodd fel canolfan weinyddol yr ardal yng nghyfnodau Mamluk ac Otomanaidd ac fel gorsaf heddlu o dan y Mandad Prydeinig.

## Hanes 
chwith|bawd|300x300px

### Cyfnod Mamluk 
Adeiladwyd llawr cyntaf Qasr al-Basha gan y swltan Mamluk Zahir Baibars (sef pedwerydd swltan Mamluk yr Aifft) yng nghanol y 13g. Mae'r ffasâd yn darlunio tirnod Baibars sy'n gerflun o ddau lew yn wynebu ei gilydd. Mae'r patrymau cymesur a'r cromenni, a'r claddgelloedd a chroesgelloedd yn bensaernïaeth Mamluk nodweddiadol o dan reol Bahri  (1250–1382). Yn ôl y chwedl leol, yn y 13g, pan oedd Baibars yn dal i fod yn gadfridog yn ymladd yn erbyn y Croesgadwyr a'r Mongolswyr ledled y Lefant, fe basiodd trwy Gaza ar sawl achlysur. Yn ystod un o'i ymweliadau, credir i Baibars briodi yn Gaza ac adeiladu plasty mawreddog i'w wraig a'i blant yn Gazan. Dywedir mai Qasr al-Basha yw'r hyn sy'n weddill o'r cartref hwn.

### Cyfnod Otomanaidd 
Mae ail lawr yr adeilad o oes yr Otomaniaid. Yn yr 17g, gwasanaethodd Qasr al-Basha fel cartref caer llinach Radwan (ac felly'r enw "Castell Radwan") ac yn ddiweddarach *pashas* Gaza (sef ranc neu safle uchel, fel yn system wleidyddol a milwrol yr Otomaniaid), a oedd yn llywodraethwyr a benodwyd gan Otomanaidd Talaith Damascus. Yn ystod yr oes hon, darparwyd cilfachau saethu a darnau tanddaearol i gryfhau'r gaer yn amddiffynfa gref. O fewn y cyfadeilad roedd llety milwyr, mosg, ysgubor, ystafell arfau a chanonau. Yr adeg honno, roedd Qasr al-Basha yn bwynt strategol pwysig yn Gaza. Dyma, ynghyd â'i amddiffynfeydd, oedd y rheswm i Napoleon Bonaparte dreulio tair noson yn y palas yn ystod ei ymgyrch a ddaeth i ben yn Acre ym 1799, a dyna'r rheswm dros yr enw amgen, "Caer Napoleon".

Yn ail gam y prosiect, gosodwyd casys arddangos a dodrefn priodol eraill yn yr amgueddfa. Defnyddiodd yr Adran Hynafiaethau nhw i arddangos rhai eitemau o'u casgliad, gan gynnwys arteffactau Neolithig, yr Hen Aifft, Ffenicia, Persia yn yr Oes Helenistaidd a Rhufeinig. Adnewyddwyd yr adeilad bychan o flaen y palas hefyd i'w ddefnyddio fel porth i'r amgueddfa.

## Gweler hefyd 
* Rhestr o amgueddfeydd yn nhiriogaethau Palestina
* Ahmad ibn Ridwan
* Husayn Pasha
* Musa Pasha ibn Hasan Ridwan

## Cyfeiriadau 
Categori:Adeiladau ac adeiladwaith y 13eg ganrif
Categori:Adeiladau ac adeiladwaith ym Mhalesteina

Categori:Wicibrosiect Palesteina
Maen y Brenin Donyerth

**Maen y Brenin Donyerth** () yw dau ddarn o groes addurnedig o'r 9fed ganrif, wedi'u lleoli ger St Cleer, Gwaun Bodmin, Cernyw . Credir bod yr arysgrif yn coffáu Donyerth, Brenin Cernyw a fu farw tua 875.

## Hanes 
Yn y bumed ganrif, daethpwyd â Christnogaeth i Gernyw gyntaf gan fynachod o Gymru ac Iwerddon. Credir bod y cenhadon cynnar wedi codi croesau pren i ddangos lleoedd yr oeddent wedi ennill buddugoliaethau i Grist ynddynt. Ymhen amser sancteiddiwyd y lleoedd hyn a disodlwyd y croesau pren gan rai gwnaethpwyd â charreg.

## Y safle 
Mae'r safle'n cynnwys olion dau ddarn o siafft croes gwenithfaen o'r 9fed-11eg ganrif a thramwyfa dan ddaear a siambr siâp croes o dan y croesau y credir eu bod naill ai'n weddillion gwaith tun neu'n fetws posibl. Y groes ogleddol, a elwir yn "Faen Donyerth" yw ag uchder o 1.37m (4 tr. 6 m.) gyda phaneli o addurno plethedig ar dair ochr ac arysgrif '''' wedi'i gerfio mewn  sgript hanner wnsial neu ynysig. Credir bod yr arysgrif yn cyfeirio at y brenin lleol "Dumgarth" (neu'r "Dwingarth"), Donyerth yn y Gernyweg, a gofnodir yn y cronicl cynnar o Gymru a elwir yr '''' , boddwyd tua 875 OC.

Mae'r siambr tanddaearol naddwyd o'r graig yn cychwyn fel cyntedd tua 8 metr i'r de-ddwyrain o'r croesau, yn troi'n dwnnel ac yn gorffen fel siambr groesffurf o dan y croesau. Gall cerbydau barcio mewn cilfan sy'n gyfagos i'r safle, mae mynediad am ddim a gellir ymweld â'r safle ar unrhyw adeg resymol yn ystod oriau golau dydd.

## Gweler hefyd 
* Colofn heneb gyfoes Eliseg yn nheyrnas Powys, Cymru

## Cyfeiriadau 
Categori:Hanes Cernyw
Categori:Wicibrosiect Palesteina
Khalq

Ymblaid o Blaid Ddemocrataidd Pobl Affganistan oedd y **Khalq** (Pashto: خلق‎). Ffurfiwyd ym 1967 o ganlyniad i rhwyg ideolegol yn y blaid. Arddelai'r Khalq strategaeth chwyldro'r proletariat er mwyn troi Affganistan yn wlad gomiwnyddol, tra'r oedd eu gwrthwynebwyr yn ymblaid y Parcham yn dadlau dros drawsnewid yn raddol at sosialaeth. Ystyr yr enw Khalq, sydd yn tarddu o deitl ei papur newydd, yw "torfeydd" neu "bobl" yn yr iaith Pashto.

Arweiniwyd y Khalq gan Nur Muhammad Taraki o 1967 i Fedi 1979, Hafizullah Amin o Fedi i Ragfyr 1979, a Sayed Mohammad Gulabzov wedi llofruddiaeth Amin. Cyd-weithiodd y Khalq â'r Parcham i ddymchwel yr Arlywydd Mohammed Daoud Khan trwy Chwyldro Saur yn Ebrill 1978. Cynrychiolwyd y ddwy ymblaid yn y llywodraeth gomiwnyddol newydd, ond dan arweiniad Taraki cafwyd gwared â'r Parcham o arweinyddiaeth Plaid Ddemocrataidd y Bobl. Yn sgil cychwyn Rhyfel yr Undeb Sofietaidd yn Affganistan yn Rhagfyr 1979, adferwyd Babrak Karmal yn arweinydd y blaid a bu'r Parcham yn drech na'r Khalq. Parhaodd yr ymgecru rhwng y ddwy ymblaid, ac o'r diwedd diarddelwyd nifer o aelodau'r Khalq o Blaid Ddemocrataidd y Bobl, a sefydlwyd Hizb-i Wahdat (Plaid Undod Islamaidd) ganddynt.

Pashtuniaid o'r is-ddosbarthiadau oedd y mwyafrif o aelodau'r Khalq.

## Cyfeiriadau 
Categori:Plaid Ddemocrataidd Pobl Affganistan
Categori:Sefydliadau 1967
Categori:Ymbleidiau gwleidyddol