open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tîm pêl-droed cenedlaethol Rwmania

Mae **Tîm pêl-droed cenedlaethol Rwmania** (Rwmaneg: *Echipa națională de fotbal a României*) yn cynrychioli Rwmania yn y byd pêl-droed ac maent yn dod o dan reolaeth Ffederasiwn Pêl-droed Rwmania (Rwmaneg: *Federația Română de Fotbal *) (FRF), corff llywodraethol y gamp yn y wlad. Mae'r FRF yn aelod o gonffederasiwn Pêl-droed Ewrop (UEFA).

Mae Rwmania wedi chwarae yn rowndiau terfynol Cwpan y Byd saith o weithiau ac wedi cyrraedd rowndiau terfynol Pencampwriaeth Pêl-droed Ewrop pedair o weithiau.

Categori:Pêl-droed yn Ewrop
Categori:Pêl-droed yn Rwmania
Rwmania
Tîm pêl-droed cenedlaethol Gwlad yr Iâ

Mae **Tîm pêl-droed cenedlaethol Gwlad yr Iâ** (Islandeg: *Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu*) yn cynrychioli Gwlad yr Iâ yn y byd pêl-droed ac maent yn dod o dan reolaeth Cymdeithas Bêl-droed Gwlad yr Iâ (Islandeg: *Knattspyrnusamband Íslands*) (KSI), corff llywodraethol y gamp yn y wlad. Mae'r KSI yn aelod o Gonffederasiwn Pêl-droed Ewrop (UEFA).

Nid yw Gwlad yr Iâ erioed wedi cyrraedd rowndiau terfynol Cwpan y Byd na Phencampwriaethau Pêl-droed Ewrop.

Categori:Pêl-droed yn Ewrop
Gwlad yr Iâ
Tîm pêl-droed cenedlaethol Y Ffindir

Mae **Tîm pêl-droed cenedlaethol Y Ffindir** (Ffineg: *Suomen jalkapallomaajoukkue, Swedeg: Finland fotbollslandslag*) yn cynrychioli Y Ffindir yn y byd pêl-droed ac maent yn dod o dan reolaeth Cymdeithas Bêl-droed Y Ffindir (Ffineg: *Suomen Palloliitto, Swedeg: Finlands Bollförbund*) (SPL), corff llywodraethol y gamp yn y wlad. Mae'r SPL yn aelod o gonffederasiwn Pêl-droed Ewrop (UEFA).

Nid yw'r Ffindir erioed wedi cyrraedd rowndiau terfynol Cwpan y Byd na Phencampwriaethau Pêl-droed Ewrop.

Ffindir

Categori:Pêl-droed yn Ewrop
Tîm pêl-droed cenedlaethol Norwy

Mae **Tîm pêl-droed cenedlaethol Norwy** (Norwyeg: *Norges herrelandslag i fotball*) yn cynrychioli Norwy yn y byd pêl-droed ac maent yn dod o dan reolaeth Ffederasiwn Pêl-droed Norwy (Norwyeg: *Norges Fotballforbund*) (NFF), corff llywodraethol y gamp yn y wlad. Mae'r NFF yn aelod o gonffederasiwn Pêl-droed Ewrop (UEFA).

Mae Norwy wedi chwarae yn rowndiau terfynol Cwpan y Byd tair gwaith ac ym Mhencampwriaethau Pêl-droed Ewrop unwaith. Maent hefyd wedi cipio'r fedal efydd yng Ngemau Olympaidd yr Haf yn Berlin 1936.

## Dolenni allanol
* Gwefan swyddogol yr NFF
* Norwy ar FIFA
* Norwy ar UEFA

Categori:Pêl-droed yn Norwy
Norwy
Norwy
Tîm pêl-droed cenedlaethol Ynysoedd Ffaro

Mae **Tîm pêl-droed cenedlaethol Ynysoedd Ffaro** yn cynrychioli Ynysoedd Ffaro yn y byd pêl-droed ac maent yn dod o dan reolaeth Cymdeithas Bêl-droed Ynysoedd Ffaro (Ffaröeg: *Fótbóltssamband Føroya*) (FSF), corff llywodraethol y gamp yn y wlad. Mae'r FSF yn aelod o Gonffederasiwn Pêl-droed Ewrop (UEFA) ers 1992.

Nid yw Ynysoedd Ffaro erioed wedi cyrraedd rowndiau terfynol Cwpan y Byd na Phencampwriaethau Pêl-droed Ewrop.

## Cyfeiriadau
Categori:Pêl-droed yn Ewrop
Ynysoedd Ffaro
Categori:Pêl-droed yn Ynysoedd Ffaro
Tîm pêl-droed cenedlaethol Malta

Mae **Tîm pêl-droed cenedlaethol Malta** (Malteg: ''Tim nazzjonali tal-futbol ta' Malta*) yn cynrychioli Malta yn y byd pêl-droed ac maent yn dod o dan reolaeth Cymdeithas Bêl-droed Malta (Malteg: *Assoċjazzjoni tal-Futbol ta' Malta'') (MFA), corff llywodraethol y gamp yn y wlad. Mae'r MFA yn aelodau o gonffederasiwn Pêl-droed Ewrop (UEFA).

Nid yw Malta erioed wedi cyrraedd rowndiau terfynol Cwpan y Byd na Phencampwriaethau Pêl-droed Ewrop.

Categori:Pêl-droed yn Ewrop
Categori:Pêl-droed ym Malta
Malta
Tîm pêl-droed cenedlaethol San Marino

Mae **Tîm pêl-droed cenedlaethol San Marino** (Eidaleg: *Nazionale di calcio di San Marino*) yn cynrychioli San Marino yn y byd pêl-droed ac maent yn dod o dan reolaeth Cymdeithas Bêl-droed San Marino (Eidaleg: *Federazione Sammarinese Gioco Calcio*) (FSGC), corff llywodraethol y gamp yn y wlad. Mae'r FSGC yn aelodau o gonffederasiwn Pêl-droed Ewrop (UEFA).

Nid yw San Marino erioed wedi cyrraedd rowndiau terfynol Cwpan y Byd na Phencampwriaethau Pêl-droed Ewrop.

Categori:Pêl-droed yn Ewrop
San Marino
Tîm pêl-droed cenedlaethol Belarws

Mae **Tîm pêl-droed cenedlaethol Belarws** (Belarwseg: *Нацыянальная зборная Беларусi па футболе*) yn cynrychioli Belarws yn y byd pêl-droed ac maent yn dod o dan reolaeth Ffederasiwn Pêl-droed Belarws (Belarwseg: *Беларуская Федэрацыя Футбола*) (BFF), corff llywodraethol y gamp yn y wlad. Mae'r BFF yn aelodau o gonffederasiwn Pêl-droed Ewrop (UEFA).

Hyd nes 1991 roedd chwaraewr o Belarws yn cynrychioli yr Undeb Sofietaidd ond wedi i'r wlad sicrhau annibyniaeth, daeth Belarws yn aelod o FIFA ym 1991 ac UEFA ym 1992.

Nid yw Belarws erioed wedi cyrraedd rowndiau terfynol Cwpan y Byd na Phencampwriaethau Pêl-droed Ewrop.

## Cyfeiriadau
Categori:Pêl-droed ym Melarws
Peldroed cenedlaethol, Tim
Belarws
Tîm pêl-droed cenedlaethol Moldofa

Mae **Tîm pêl-droed cenedlaethol Moldofa** (Romaneg: *Echipa națională de fotbal a Moldovei*) yn cynrychioli Moldofa yn y byd pêl-droed ac maent yn dod o dan reolaeth Ffederasiwn Pêl-droed Moldofa (Romaneg: *Federația Moldovenească de Fotbal*) (FMF), corff llywodraethol y gamp yn y wlad. Mae'r FMF yn aelodau o gonffederasiwn Pêl-droed Ewrop (UEFA).

Hyd nes 1991 roedd chwaraewr o Moldofa yn cynrychioli yr Undeb Sofietaidd ond wedi i'r wlad sicrhau annibyniaeth, daeth Moldofa yn aelod o UEFA ym 1993 a FIFA ym 1994.

Nid yw Moldofa erioed wedi cyrraedd rowndiau terfynol Cwpan y Byd na Phencampwriaethau Pêl-droed Ewrop.

## Cyfeiriadau
Categori:Pêl-droed yn Ewrop
Categori:Pêl-droed ym Moldofa
Moldofa
Tîm pêl-droed cenedlaethol Hwngari

Mae **Tîm pêl-droed cenedlaethol Hwngari** (Hwngareg: *Magyar labdarúgó-válogatott*) yn cynrychioli Hwngari yn y byd pêl-droed ac maent yn dod o dan reolaeth Ffederasiwn Pêl-droed Hwngari (Hwngareg: *Magyar Labdarúgó Szövetség*) (MLSZ), corff llywodraethol y gamp yn y wlad. Mae'r MLSZ yn aelod o gonffederasiwn Pêl-droed Ewrop (UEFA).

Mae Hwngari wedi chwarae yn rowndiau terfynol Cwpan y Byd naw o weithiau gan orffen yn ail yn y gystadleuaeth ym 1938 a 1954. Maent hefyd wedi gorffen yn drydydd ym Mhencampwriaethau Pêl-droed Ewrop ym 1964 a chipio'r fedal aur yng Ngemau Olympaidd yr Haf deirgwaith, yng Ngemau Olympaidd Helsinki 1952, Tokyo 1964 a Dinas Mecsico 1968.

Categori:Pêl-droed yn Ewrop
Categori:Pêl-droed yn Hwngari
Hwngari
Tîm pêl-droed cenedlaethol Gwlad Pwyl

Mae **Tîm pêl-droed cenedlaethol Gwlad Pwyl** (Pwyleg: *Reprezentacja Polski w piłce nożnej*) yn cynrychioli Gwlad Pwyl yn y byd pêl-droed ac maent yn dod o dan reolaeth Cymdeithas Bêl-droed Gwlad Pwyl (Pwyleg: *Polski Związek Piłki Nożnej*) (PZPN), corff llywodraethol y gamp yn y wlad. Mae'r PZPN yn aelod o gonffederasiwn Pêl-droed Ewrop (UEFA).

Mae Hwngari wedi chwarae yn rowndiau terfynol Cwpan y Byd saith o weithiau gan orffen yn drydydd yn y gystadleuaeth ym 1974 a 1982. Maent wedi chwarae yn rowndiau terfynol Pencampwriaethau Pêl-droed Ewrop ddwywaith, gan gynnal 2012 ar y cyd gydag Wcráin.

Mae Gwlad Pwyl hefyd wedi cipio'r fedal aur yng Ngemau Olympaidd yr Haf ym Munich 1972.

Categori:Pêl-droed yn Ewrop
Categori:Pêl-droed yng Ngwlad Pwyl
Gwlad Pwyl
Conffederasiwn Pêl-droed Oceania

Yr **OFC** (Saesneg: *Oceania Football Confederation*, Cymraeg‎: *Cydffederasiwn Pêl-droed Oceania*) ydy'r corff llywodraethol ar gyfer pêl-droed yn Oceania ac yn un o chwe conffederasiwn FIFA. Yn 2006, gadawodd Awstralia, y wlad fwyaf yn yr OFC, er mwyn ymuno â chonffederasiwn Asia (AFC).

Mae 14 o wledydd yn aelodau o'r OFC ond nid yw Ciribati, Niue na Twfalw, sy'n aelodau o'r OFC, yn aelodau o FIFA.

## Aelodau'r OFC
(**11** + 3 aelod cyswllt)

* 
* 
* 1
* 1
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 1
* 
* 
* 

1. Aelod cyswllt o'r OFC ond ddim yn aelod o FIFA

### Cyn aelodau
* 
* 

## Cyfeiriadau
Categori:FIFA
Categori:Pêl-droed yn Oceania
Categori:Sefydliadau chwaraeon
Rhestr o godau FIFA

Neilltuodd FIFA dair llythyren fel **côd gwlad** i'r gwledydd sy'n aelodau o FIFA a'r gwledydd hynny nad ydynt yn aelodau.

Dyma'r codau swyddogol a ddefnyddir gan FIFA a'i gydffederasiynau (Conffederasiwn Pêl-droed Asia, Affrica, CONCACAF, CONMEBOL, OFC ac UEFA) fel talfyriadau gwledydd a thiroedd dibynnol, mewn cystadleuthau swyddogol.  Ar adegau cânt eu defnyddio y tu allan i bêl-droed - mewn campau eraill fel snwcyr.

## Aelodau FIFA
Yn 2025 roedd 211 o wledydd yn aelodau o FIFA, pob un gyda'i gôd unigryw.

|valign=top|

|valign=top|

|}

## Gweler hefyd
* Cymhariaeth byrfoddau gwledydd yn ôl yr IOC, FIFA ac ISO
* ISO 3166-1
* Ffederasiwn Rhyngwladol y Cymdeithasau Pêl-droed
* Gwledydd y byd

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* FIFA Country Codes

Categori:Pêl-droed
Tîm pêl-droed cenedlaethol Lwcsembwrg

Mae **Tîm pêl-droed cenedlaethol Lwcsembwrg** (Lwcsembwrgeg: *Lëtzebuergesch Foussballnationalequipe*) yn cynrychioli Lwcsembwrg yn y byd pêl-droed ac maent yn dod o dan reolaeth Ffederasiwn Pêl-droed Lwcsembwrg (Lwcsembwrgeg: *Fédération luxembourgeoise de football*) (FLF), corff llywodraethol y gamp yn y wlad. Mae'r FLF yn aelodau o gonffederasiwn Pêl-droed Ewrop (UEFA).

Nid yw Lwcsembwrg erioed wedi cyrraedd rowndiau terfynol Cwpan y Byd na Phencampwriaethau Pêl-droed Ewrop.

## Cyfeiriadau
Categori:Pêl-droed yn Ewrop
Categori:Pêl-droed yn Lwcsembwrg
Lwcsembwrg
Tîm pêl-droed cenedlaethol Awstria

Mae **Tîm pêl-droed cenedlaethol Awstria** (Almaeneg: *Österreichische Fußballnationalmannschaft*) yn cynrychioli Awstria yn y byd pêl-droed ac maent yn dod o dan reolaeth Cymdeithas Bêl-droed Awstria (Almaeneg: *Österreichischer Fußball-Bund*) (ÖFB), corff llywodraethol y gamp yn y wlad. Mae'r ÖFB yn aelod o gonffederasiwn Pêl-droed Ewrop (UEFA).

Mae Awstria wedi chwarae yn rowndiau terfynol Cwpan y Byd saith o weithiau gan orffen yn drydydd ym 1954. Unwaith yn unig mae Awstria wedi cyrraedd rowndiau terfynol Pencampwriaeth Pêl-droed Ewrop a hynny pan cynhaliwyd y gystadleuaeth ar y cyd rhwng Awstria a'r Swistir yn 2008. Maent hefyd wedi cipio'r fedal arian yng Ngemau Olympaidd Berlin 1936.

Categori:Pêl-droed yn Awstria
Awstria
Categori:Pêl-droed yn Ewrop
Tîm pêl-droed cenedlaethol Twrci

Mae **Tîm pêl-droed cenedlaethol Twrci** (Twrceg: *Türkiye Millî Futbol Takımı*) yn cynrychioli Twrci yn y byd pêl-droed ac maent yn dod o dan reolaeth Ffederasiwn Pêl-droed Twrci (Twrceg: *Türkiye Futbol Federasyonu*) (TFF), corff llywodraethol y gamp yn y wlad. Mae'r TFF yn aelod o gonffederasiwn Pêl-droed Ewrop (UEFA).

Mae Twrci wedi cyrraedd rowndiau terfynol Cwpan y Byd tair gwaith ond fe dynnodd Twrci yn ôl o gystadleuaeth Cwpan y Byd 1950 oherwydd costau teithio. Llwyddodd Twrci i orffen yn drydydd yn 2002. Maent hefyd wedi cyrraedd rowndiau terfynol Pencampwriaeth Pêl-droed Ewrop tair gwaith.

## Cyfeiriadau 

Categori:Pêl-droed yn Ewrop
Categori:Pêl-droed yn Nhwrci
Twrci
Tîm pêl-droed cenedlaethol Wcráin

Mae **Tîm pêl-droed cenedlaethol Wcráin** (Wcreineg: *Збірна України з футболу*) yn cynrychioli Wcráin yn y byd pêl-droed ac maent yn dod o dan reolaeth Ffederasiwn Pêl-droed Wcráin (Wcreineg: *Федерація Футболу України*) (FFU), corff llywodraethol y gamp yn y wlad. Mae'r FFU yn aelodau o gonffederasiwn Pêl-droed Ewrop (UEFA).

Hyd nes 1991 roedd chwaraewr o Wcráin yn cynrychioli yr Undeb Sofietaidd ond wedi i'r wlad sicrhau annibyniaeth, daeth Wcráin yn aelod o UEFA a FIFA ym 1992.

Llwyddodd Wcráin i gyrraedd rowndiau terfynol Cwpan y Byd 2006 yn ogystal â chynnal Pencampwriaeth Pêl-droed Ewrop 2012 ar y cyd gyda Gwlad Pwyl.

## Cyfeiriadau
Categori:Pêl-droed yn Ewrop
Wcráin
Categori:Pêl-droed yn Wcráin
Tîm pêl-droed cenedlaethol Gibraltar

Mae **Tîm pêl-droed cenedlaethol Gibraltar** (Saesneg: *Gibraltar national football team*) yn cynrychioli Gibraltar yn y byd pêl-droed ac maent yn dod o dan reolaeth Cymdeithas Bêl-droed Gibraltar (Saesneg: *Gibraltar Football Association*, GFA), corff llywodraethol y gamp yn Gibraltar. Mae'r GFA yn aelodau o UEFA ers 2013 ond gan nad ydynt yn aelodau o FIFA nid ydynt yn cael cystadlu yng ngemau rhagbrofol Cwpan y Byd.

## Hanes 
### Dyddiau Cynnar 
Roedd gêm gyntaf tîm pêl-droed (genedlaethol) Gibraltar ym mis Ebrill 1923, yn erbyn clwb Sevilla. Collodd Gibraltar y ddwy gêm gyfeillgar. Llwyddasant i gael gêm gyfartal yn erbyn Real Madrid in 1949.

### Gemau'r Ynysoedd 
Cyn ymuno ag UEFA (corff llywodraethol pêl-droed Ewrop) bu Gibraltar yn cystadlu mewn amryw o gystadlaethau, yn fwyaf arbennig yn ''Gemau'r Ynysoedd'' (Island Games), er nad yw Gibraltar yn ynys, ond yn benrhyn.

Cymerwyd rhan yng Ngemau'r Ynysoedd am y tro cyntaf yn 1993 Island Games. Collodd Gibraltar ei gemau i gyda, gan ddim ond sgorio un gôl a gorffen y twrnament yn y safle olaf un.

### FIFI "Wild Cup"
Yn haf 2006 cymerodd Gibraltar ran yng nghystadleuaeth *FIFI Wild Cup* lle roedd hi'n 3ydd yn y detholion. Roedd y twrnament yn fersiwn amgen o Gwpan y Byd ar gyfer timau nad sydd wedi eu cydnabod yn swyddogol gan FIFA (corff byd-eant pêl-droed). Dim ond unwaith erioed gynhaliwyd y gystadleuaeth. Cafodd Gibraltar gêm gyfartal yn erbyn *Gweriniaeth St Pauli* (clwb radical, asgell chwith o ddinas Hamburg yn yr Almaen sy'n chwarae yn y Bundesliga. Aethant ymlaen i guro tîm Tibet 5–0  gan fynd ymlaen i'r gemau cyn-derfynol. Collon nhw'r gêm nesa, 2–0 Tîm pêl-droed gweriniaeth Twrcaidd Gogledd Cyprus. Curodd Gibraltar St Pauli unwaith eto i ennill ei lle fel trydyrdd yn y gystadleuaeth.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*Gwefan Swyddogol y GFA
*Proffil ar FIFA 
*Proffil ar UEFA
*Gwefan answyddogol am bêl-droed futsal a thîm genedlaethol Gibraltar

Gibraltar
Categori:Pêl-droed yn Gibraltar
Categori:Pêl-droed yn Ewrop
Theatr y Sherman

Theatr yn ardal Cathays, Caerdydd yw **Theatr y Sherman** (Saesneg: *Sherman Theatre*). Fe’i hadeiladwyd fel lleoliad deuol awditoriwm ym 1973 gyda chymorth ariannol gan Goleg Prifysgol Caerdydd (Prifysgol Caerdydd bellach). **Sherman Cymru** oedd enw'r theatr rhwng 2007 a 2016, pan newidiwyd yr enw yn ôl i Theatr y Sherman.

Cafodd y theatr ei henwi ar ôl y brodyr Sherman, sylfaenwyr Sherman Football Pools, a roddodd arian i'w hadeiladu.

Mae C.W.L (Bill) Bevan, Pennaeth Coleg Prifysgol Caerdydd (Prifysgol Caerdydd bellach) yn cynnull gweithgor i ddatblygu cynnig Geoffrey Axworthy i ddefnyddio rhodd sylweddol gan Sefydliad Harry ac Abe Sherman i’r Coleg i greu canolfan gelfyddydau nodedig mawr yn y ddinas.

Agorwyd Theatr y Sherman ar 3 Hydref 1973, gyda dangosiad o'r ffilm *Savage Messiah* gan Ken Russell yn y Brif Theatr. Serch hynny, nid oedd yr agoriad swyddogol tan 23 Tachwedd 1973, pan wnaeth y Tywysog Philip agor y drysau gydag ymddangosiad o waith Dylan Thomas yn yr arena.

Erbyn hyn mae gan y sefydliad ddau safle perfformio, sef y Brif Theatr, gyda 452 o seddi, a'r stiwdio/arena, gyda 100 o seddi. Yn 2007 ymunodd Cwmni Theatr y Sherman a Sgript Cymru i greu cwmni enw o dan yr enw Sherman Cymru.

Enillodd y Sherman yr "UK Theatre Award" am "Best New Play 2015" ar gyfer *Iphigenia in Splott* gan Gary Owen. Enillodd Sophie Melville (actores Iphigenia) wobr actio yn *The Stage* hefyd. Enillodd cydweithrediad Gary Owen a Rachel O'Riordan; sef Killology, wobr yn y gwobrau Olivier hefyd yn 2018.

Enillodd Theatr y Sherman Fringe First ag yr Herald Angel Award yn 2008 gyda'i chynhyrchiad taith; Deep Cut.

## Cyfarwyddwyr artistig 
* 1973-1988: Geoffery Axworthy
* 1988-1989: Mike James 
* 1990-2006: Phil Clark
* 2006-2014: Chris Ricketts
* 2014-2019: Rachel O'Riordan
* 2019-presennol: Joe Murphy

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* 

Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yng Nghaerdydd
Categori:Sefydliadau 1973
Categori:Theatrau Cymru
Tîm pêl-droed cenedlaethol Slofacia

Mae **Tîm pêl-droed cenedlaethol Slofacia** (Slofaceg: *Slovenské národné futbalové mužstvo*) yn cynrychioli Slofacia yn y byd pêl-droed ac maent yn dod o dan reolaeth Cymdeithas Bêl-droed Slofacia (Slofaceg: *Slovenský futbalový zväz*) (SFZ), corff llywodraethol y gamp yn y wlad. Mae'r SFZ yn aelodau o gonffederasiwn Pêl-droed Ewrop (UEFA).

Hyd nes 1993 roedd chwaraewr o Slofacia yn cynrychioli Tsiecoslofacia ond wedi i'r Weriniaeth Tsiec a Slofacia rannu'n ddwy wlad annibynnol, daeth Slofacia yn aelod o UEFA ym 1993 a FIFA ym 1994.

Llwyddodd Slofacia i gyrraedd rowndiau terfynol Cwpan y Byd 2010, a gwnaethant lwyddo i gyrraedd rowndiau terfynol Pencampwriaeth Pêl-droed Ewrop am y tro cyntaf ar gyfer cystadleuaeth Ewro 2016, lle cawsant eu gosod yng ngrŵp B, ynghyd â Chymru, Rwsia a Lloegr.

## Cyfeiriadau
Categori:Pêl-droed yn Ewrop
Slofacia
Categori:Pêl-droed yn Ewrop
Tîm pêl-droed cenedlaethol Serbia

Mae **Tîm pêl-droed cenedlaethol Serbia** (Serbeg: *Fudbalska reprezentacija Srbije*; Yr Wyddor Gyrilig: *Фудбалска репрезентација Србије*) yn cynrychioli Serbia yn y byd pêl-droed ac maent yn dod o dan reolaeth Ffederasiwn Pêl-droed Serbia (Serbeg: *Fudbalski savez Srbije*; Yr Wyddor Gyrilig: *Фудбалски савез Србије*) (FSS), corff llywodraethol y gamp yn y wlad. Mae'r FSS yn aelodau o gonffederasiwn Pêl-droed Ewrop (UEFA).

Mae FIFA ac UEFA yn ystyried tîm cenedlaethol Serbia fel olynwyr uniongyrchol timau Iwgoslafia a Serbia a Montenegro.

Chwaraeodd Iwgoslafia yn rowndiau terfynol Cwpan y Byd naw o weithiau, gyda Serbia a Montenegro yn cyrraedd rowndiau terfynol 2006 a Serbia yn cyrraedd rowndiau terfynol 2010. Gorffenoodd Iwgoslafia yn ail ym Mhencampwriaethau Ewrop 1960 a 1968 yn ogystal â chipio'r fedal aur yng Ngemau Olympaidd Rhufain 1960.

## Cyfeiriadau
Categori:Pêl-droed yn Ewrop
Categori:Pêl-droed yn Serbia
Serbia
Tîm pêl-droed cenedlaethol Slofenia

Mae **Tîm pêl-droed cenedlaethol Slofenia** (Slofeneg: *Slovenska nogometna reprezentanca*) yn cynrychioli Slofenia yn y byd pêl-droed ac maent yn dod o dan reolaeth Cymdeithas Bêl-droed Slofenia (Slofeneg: *Nogometna zveza Slovenije*) (NZS) , corff llywodraethol y gamp yn y wlad. Mae'r NZS yn aelodau o gonffederasiwn Pêl-droed Ewrop (UEFA).

Hyd nes 1992 roedd chwaraewr o Slofenia yn cynrychioli Iwgoslafia ond wedi i'r wlad sicrhau annibyniaeth, daeth Slofenia yn aelodau o FIFA ac UEFA ym 1994.

Llwyddodd Slofenia i gyrraedd rowndiau terfynol Cwpan y Byd 2002 a 2010 ac Ewro 2004.

## Cyfeiriadau
Categori:Pêl-droed yn Ewrop
Slofenia
Categori:Pêl-droed yn Slofenia
Dryll peiriant

[bawd|Milwyr Awstralaidd wrth ddryll peiriant Vickers yng [Gini Newydd|Ngini Newydd ym 1943.]]
Dryll awtomatig sy'n gallu saethu heb saib yw **dryll peiriant**, **dryll peiriannol**, **gwn peiriant**, **peirianddryll**, neu **gwn buan**.

## Cyfeiriadau 
Peiriant
Dyfrforonen swp-flodeuog

Planhigyn blodeuol ydy **Dyfrforonen swp-flodeuog** sy'n enw benywaidd (hefyd: *Dyfrforonen Sypflodeuog*). Mae'n perthyn i'r teulu *Apiaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Apium nodiflorum* a'r enw Saesneg yw ''Fool's-water-cress''.

Mae'r dail gyferbyn a'i gilydd ac mae gan y blodyn 5 petal.

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Apiaceae
Cannu rhefrol

bawd|Twll tin (neu 'rhefr') gyda'r croen o'i gwmpas wedi'i wynu (neu ei 'gannu').
**Cannu rhefrol** yw'r broses o ysgafnhau lliw'r croen o gwmpas yr anws. Caiff ei wneud at ddibenion cosmetig, i wneud lliw'r anws yn fwy unffurf â'r croen cyfagos.

Mae rhai triniaethau yn cael eu cynnig mewn salon gan dechnegydd cosmetig ac eraill yn cael eu gwerthu fel hufenau gellir eu defnyddio cartref. Ceir tystiolaeth fod cryn beryglon ynghlwm wrth rhai o'r dulliau o gannu (neu wynu).

## Hanes 
Actoresau pornograffi a diddanwyr pornograffig eraill oedd y cyntaf i ddefnyddio'r broses o gannu rhefrol, mewn ymdrech i sicrhau bod tôn eu croen yn unffurf dros y cyfan o'u cyrff. Ymledodd yr arfer i sêr ffilm y brif ffrwd yn Hollywood pan ddaeth noethni'n fwy cyffredin mewn ffilmiau mawr.

Bellach mae cannu rhefrol yn broses sydd ar gael i bawb.

## Dulliau
Mae yna nifer o ffyrdd o gyflawni'r broses o gannu rhefrol. Y dull mwyaf cyffredin, mwyaf diogel a mwyaf dibynadwy yw trwy ddefnyddio eli yn y cartref er mwyn targedu'r croen dywyll wrth ardal yr organau rhywiol a phylu'r ardal dywyll yn raddol dros gyfnod o amser. Mae'r rhan fwyaf o'r dulliau eraill a ddefnyddir ar gyfer cannu croen, megis triniaethau *cryosurgery* a channu laser yn annibynadwy ac yn gallu bod yn beryglus.

## Cyfeiriadau
Categori:Termau meddygol
Categori:Pornograffi
Categori:Rhywioldeb a chymdeithas
Categori:Rhyw
CONMEBOL

**CONMEBOL** (Sbaeneg: ***Confederación Sudamericana de Fútbol***, Portiwgaleg: ***Confederação Sul-Americana de Futebol***, Saesneg: *South American Football Confederation*) yw'r corff llywodraethol ar bêl-droed yn Ne America.

Mae'n un o chwe conffederasiwn FIFA ac mae ganddo 10 o aelodau - y nifer lleiaf ymysg yr holl gonffederasiynau.

## Aelodau CONMEBOL
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
*
Mari waedlyd (planhigyn)

Planhigyn blodeuol yw **Mari waedlyd** sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Amaranthaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Amaranthus caudatus* a'r enw Saesneg yw *Love-lies-bleeding*.

Mae'n blanhigyn lluosflwydd. Nid oes ganddo stipwl (neu ddeilen fach). Fel arfer mae'r dail yn ddanheddog. Mae'n blanhigyn hawdd ei dyfu; mae'n tyfu ar ei orau yn llygad yr haul i uchder o rhwng 3 - 8 troedfedd.

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Amaranthaceae
Mari waedlyd

Mae'r term **Mari waedlyd** yn cyfeirio at nifer o wahanol bethau gan gynnwys:

*Mari I, brenhines Lloegr bathwyd yr enw *Mari Waedlyd* i'w disgrifio, gan iddi ganiatáu lladd cannoedd o Brotestaniaid
*Mari waedlyd (planhigyn) yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Amaranthus caudatus* a'r enw Saesneg yw *Love-lies-bleeding*.
*Mari waedlyd (coctel) diod sy'n cynnwys fodca a sudd tomato
Ffenigl mawr

Planhigyn blodeuol ydy **Ffenigl mawr** sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Apiaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Ferula communis* a'r enw Saesneg yw *Giant fennel*.

Mae'r *Ferula communis* yn llysieuyn lluosflwydd tal a gellir ei ganfod mewn coetir neu dir gwastraff yng ngwledydd y Y Môr Canoldir. It was known in antiquity as *narthex*.

## Perthynas â Dyn
*Ferula communis*. Meddai Polunin a Huxley: Defnyddir y craidd wedi ei sychu fel golosged; mae’n llosgi’n araf iawn ac felly gellir ei gludo o gwmpas ynghŷn. Felly disgrifia Hesiod y  duw Prometheus yn cludo tân a ddygodd o‘r Nefoedd “mewn fferwla”. Mewn rhai mannau o Fôr y Canoldir defnyddir y coesau i wneud dodrefn. Dywed Mabberley fel hyn: *scapes formerly used for furniture (Cyprus), tipped with a pine cone* [Nodyn: Nid oes cysylltiad yma a'r gair *ferrule* - y peth sydd ar flaen ffon gerdded i'w hamddiffyn. Mae hwnnw’n gytras a’r Ffrangeg *virole*, sef y ’fodrwy’ ar *Bunsen burner* i reoli’r fflam meddai Dominig Kervegant.] *Etre sous la ferule d’une personne* meddai’r Ffrancwr (“i fod dan y lach” meddwn ninnau. *le nom ferule est issue de ferula*..planhigyn meddai’r dyddiaduron Ffrangeg y defnyddir y goes fel ffon i “gywiro” plant anystywallt. Fe’i defnyddir hefyd i awgrymu bod o dan awdurdod creulon teyrn.]

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Apiaceae
Tîm pêl-droed cenedlaethol Paragwái

Mae **Tîm pêl-droed cenedlaethol Paragwái** (Sbaeneg: *Selección de fútbol de Paraguay*) yn cynrychioli Paragwái yn y byd pêl-droed ac maent yn dod o dan reolaeth Cymdeithas Bêl-droed Paragwái (Sbaeneg: *Asociación Paragwâia de Fútbol*) (APF), corff llywodraethol y gamp yn y wlad. Mae'r APF yn aelodau o gonffederasiwn Pêl-droed De America, CONMEBOL (Sbaeneg: *Confederación Sudamericana de Fútbol*, Portiwgaleg: *Confederação Sul-Americana de Futebol*).

Mae *La Albirroja* (y coch a gwyn), wedi chwarae yn rowndiau terfynol Cwpan y Byd ar wyth achlysur ac wedi ennill y Copa América ddwywaith ym 1953 a 1979.

Paragwái
Tîm pêl-droed cenedlaethol Feneswela

Mae **Tîm pêl-droed cenedlaethol Feneswela** (Sbaeneg: *Selección de fútbol de Feneswela*) yn cynrychioli Feneswela yn y byd pêl-droed ac maent yn dod o dan reolaeth Ffederasiwn Pêl-droed Feneswela (Sbaeneg: *Federación Venezolana de Fútbol*) (FVF), corff llywodraethol y gamp yn y wlad. Mae'r FVF yn aelodau o gonffederasiwn Pêl-droed De America, CONMEBOL (Sbaeneg: *Confederación Sudamericana de Fútbol*, Portiwgaleg: *Confederação Sul-Americana de Futebol*).

Feneswela ydi'r unig dîm o gonffederasiwn CONMEBOL sydd heb chwarae yn rowndiau terfynol Cwpan y Byd.

Feneswela
Llwfach yr Alban

Planhigyn blodeuol ydy **Llwfach yr Alban** sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Apiaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Ligusticum scoticum* a'r enw Saesneg yw ''Scot's lovage''. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Llwfach Albanaidd, Dulys, Persli'r Meirch. tyf yn Ewrop a Gogledd America.

Tyf hyd at uchder o  60&nbsp;cm (24 mod) ar greigiau ac ar frig y dibyn.

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Apiaceae
Tîm pêl-droed cenedlaethol Bolifia

Mae **Tîm pêl-droed cenedlaethol Bolifia** (Sbaeneg: *Selección de fútbol de Bolivia*) wedi cynrychioli Bolifia yn y byd pêl-droed ers 1926 ac maent yn dod o dan reolaeth Ffederasiwn Bêl-droed Bolifia (Sbaeneg: *Federación Boliviana de Fútbol*) (FBF), corff llywodraethol y gamp yn y wlad. Mae'r FBF yn aelodau o gonffederasiwn Pêl-droed De America, CONMEBOL (Sbaeneg: *Confederación Sudamericana de Fútbol*, Portiwgaleg: *Confederação Sul-Americana de Futebol*).

Mae *El Verde* ('y gwyrddion'), wedi chwarae yn rowndiau terfynol Cwpan y Byd ar dair achlysur ac wedi ennill Copa América unwaith pan gynhaliwyd y gystadleuaeth ar eu tomen eu hunain ym 1963.

Eu cartref yw Stadiwm *Hernando Siles*, sydd 3,637 metr (11,932 tr) uwchlaw lefel y môr, ac felly'n un o stadiymau uchaf yn y byd. Gellir cymharu hyn gyda'r Wyddfa, sydd yn ddim ond 1,085 m (3,560 tr) uwchlaw lefel y môr.

Categori:Pêl-droed ym Molifia
Bolifia
Tîm pêl-droed cenedlaethol Gogledd Iwerddon

Mae **Tîm pêl-droed cenedlaethol Gogledd Iwerddon** (Saesneg: *Northern Ireland national football team*) yn cynrychioli Gogledd Iwerddon yn y byd pêl-droed ac maent yn dod o dan reolaeth Cymdeithas Bêl-droed Gogledd Iwerddon (Saesneg: *Irish Football Association*) (IFA), corff llywodraethol y gamp yn y wlad. Mae'r IFA yn aelodau o gonffederasiwn Pêl-droed Ewrop (UEFA).

Rhwng 1882 a 1921 roedd un tîm yn cynrychioli Iwerddon gyfan gyda'r IFA yn rheoli'r gamp ar yr ynys, ond wedi sefydlu Gwladwriaeth Rydd Iwerddon a thîm pêl-droed cenedlaethol Gweriniaeth Iwerddon lleihawyd awdurdodaeth yr IFA i gynnwys Gogledd Iwerddon yn unig. Er hyn, roedd Gogledd Iwerddon yn parhau i ddewis chwaraewyr o Iwerddon gyfan hyd nes 1950.

Mae Gogledd Iwerddon wedi chwarae yn rowndiau terfynol Cwpan y Byd ar dair achlysur, ym Cwpan y Byd 1958, Cwpan y Byd 1982 a Cwpan y Byd 1986.

Pat Jennings sydd â'r record am y nifer fwyaf o ymddangosiadau dros ei wlad ar ôl ennill 119 cap dros Gogledd Iwerddon a David Healy sydd wedi sgorio'r nifer fwyaf o goliau dros Gogledd Iwerddon ar ôl rhwydo 36 gôl.

## Cyfeiriadau
Categori:Pêl-droed yn Ewrop
Categori:Pêl-droed yng Ngogledd Iwerddon
Gogledd Iwerddon
Tîm pêl-droed cenedlaethol Tsiecia

Mae **Tîm pêl-droed cenedlaethol Tsiecia** (Tsieceg: *Česká fotbalová reprezentace*) yn cynrychioli Tsiecia (y Weriniaeth Tsiec cynt) yn y byd pêl-droed ac maent yn dod o dan reolaeth Cymdeithas Bêl-droed y Weriniaeth Tsiec (Tsieceg: *otbalová asociace České republiky*) (FAČR), corff llywodraethol y gamp yn y wlad. Mae'r SFZ yn aelodau o gonffederasiwn Pêl-droed Ewrop (UEFA).

Hyd nes 1993 roedd chwaraewr o Tsiecia yn cynrychioli Tsiecoslofacia. Ers i'r Weriniaeth Tsiec a Slofacia rannu'n ddwy wlad annibynnol mae FIFA ac UEFA yn ystyried tîm cenedlaethol y Weriniaeth Tsiec fel olynwyr uniongyrchol Tsiecoslofacia.

Llwyddodd y Weriniaeth Tsiec i gyrraedd rowndiau terfynol Cwpan y Byd 2006 ac maent wedi chwarae yn y pum rownd terfynol o Bencampwriaeth Pêl-droed Ewrop ers sicrhau annibyniaeth, gan orffen yn ail ym 1996.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Gwefan swyddogol 
* proffil ar FIFA
* proffil ar UEFA

Categori:Pêl-droed yn Tsiecia
Tsiecia

Tîm pêl-droed cenedlaethol Tsiecia
Ffenigl-y-moch llaethog

Planhigyn blodeuol dyflwydd ydy **Ffenigl-y-moch llaethog** sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Apiaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Peucedanum palustre* a'r enw Saesneg yw *Milk-parsley*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Pyglys y Fignen. Mae'n frodorol o Ewrop a chanol Asia.

Tyf mewn gwlyptiroedd ac arferid defnyddio'r gwreiddiau yn lle sunsur mewn bwydydd, yn enwedig yn ne-ddwyrain Asia a Rwsia.

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Apiaceae
Gwreiddiriog mawr

Planhigyn blodeuol ydy **Gwreiddiriog mawr** sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Apiaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Pimpinella major* a'r enw Saesneg yw *Greater burnet-saxifrage*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys y Gwraiddiriog Mawr.

Uchder y *Pimpinella major* fel arfer yw 30–100&nbsp;cm (10–40 mod). Mae'r bonyn yn wag y tu mewn a cheir rhigolau i lawr ei ochr. Mae'r dail gwyrdd tywyll yn loyw ac yn hirgylch a phluog.

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Apiaceae
Ffenigl ffug

Planhigyn blodeuol ydy **Ffenigl ffug** sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Apiaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Ridolfia segetum* a'r enw Saesneg yw *False fennel*.

tyf i uchder o 40–100&nbsp;cm. Saif y bonyn yn dalsyth, gyda changhennau. Mae'r dail wedi'u hollti, sawl gwaith ac mae'r blodau'n felyn yn glystyrau bychan o tua 10-60.

Ceir olew defnyddiol yn yr hadau, ac mae ogla cryf gan y planhigyn; fe'i defnyddir i roi blas ar fwyd, yn enwedig i biclo, neu'n gyfan yn amrwd neu wedi'i goginio.

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Apiaceae
Clust yr arth

Planhigyn blodeuol ydy **Clust yr arth** sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Apiaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Sanicula europaea* a'r enw Saesneg yw *Sanicle*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Llwyn cotymog.

Tyf i uchder o tua 60&nbsp;cm ac mae'r dail yn ddanheddog. Pinc ysgafn ydy'r blodau, sy'n tyfu'n glystyrau tynn, a cheir ffrwyth sy'n cydio mewn dillad neu anifail, oherwydd y bachau sydd arnynt.

Gwyrdd tywyll gloyw ydy'r dail.

Habitat[edit]
It is widespread in shady places[2] woodland across Europe.

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Apiaceae
Nodwydd y bugail

Planhigyn blodeuol ydy **Nodwydd y bugail** sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Apiaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Scandix pecten-veneris* a'r enw Saesneg yw ''Shepherd's needle''. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Crib Gwener, Creithig, Crib Mair, Greithwar a Phencnell a phicod.

Mae'n frodorol o eurasia ond cafodd ei gyflwyno i sawl gwlad y tu allan i'r fan honno, lle caiff ei ystyried yn chwynyn ar adegau.

Mae'r ffrwyth yn hir, oddeutu 1.5 – 7&nbsp;cm, gyda blew bras arno.

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Apiaceae
Ffenigl y moch

Planhigyn blodeuol lluosflwydd ydy **Ffenigl y moch** sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Apiaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Peucedanum officinale* a'r enw Saesneg yw ''Hog's fennel''. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Pygys a Ffenigl yr Hwch. Mae'n frodorol o ganol a de Ewrop, ac yn brin iawn yn Lloegr, ond mae i'w weld yn Essex a Kent.

Fe'i ceir mewn tir pori a cheuau gwair, clai neu ger yr arfordir. Tyf y bonion hyd at 2&nbsp;m, yn soled a gyda blotsis coch lliw gwin. Melyn-wyrdd yw'r blodau ac mae'r dail o siâp llafnau gwair yn wyrdd tywyll.

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Apiaceae
Ffenigl yr hwch

Planhigyn blodeuol ydy **Ffenigl yr hwch** sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Apiaceae* sef teulu'r foronen. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Silaum silaus* a'r enw Saesneg yw *Pepper-saxifrage*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Ffenigl y moch a Phyglys. Mae'n frodorol o Ewrop - ar wahân i'r gogledd; fe'i ceir fodd bynnag yng ngwledydd Prydain.

mae'n tyfu mewn gwlyptiroedd a phorfa lle mae'r pridd yn eitha niwtral o ran asid.

Mae'r dail gyferbyn a'i gilydd ac mae gan y blodyn 5 petal.

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Apiaceae
Panasen-y-dŵr lydanddail

Planhigyn blodeuol ydy **Panasen-y-dŵr lydanddail** sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Apiaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Sium latifolium* a'r enw Saesneg yw *Greater water-parsnip*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Pannas y dŵr llydanddail, Dwfr-foronen mwyaf, Dyfr-foronen, Dyfr-foronen llydanddail, Moronen y dŵr llydanddail, Pannas y dŵr mwyaf a Panasen y dŵr.

Mae'n frodorol o Ewrop, Casachstan, a Siberia.

Gwlyptir yw ei gynefin ee rhostir neu wernen, glannau llynnoedd a gall fyw yn y dŵr. Mae'n llysieuyn lluosflwydd gyda bonyn gwag a rhychiog a all dyfu i uchder o ddwy fetr. Mae'r dail oddeutu 30&nbsp;cm o hyd a cheir blodau gwyn.

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Apiaceae
Dulys

bawd|*Smyrnium olusatrum*

Planhigyn blodeuol ydy **Dulys** sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Apiaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Smyrnium olusatrum* a'r enw Saesneg yw *Alexanders*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Alisantr, Alisantr y Ddulys, Alisantri, Bwydlys y Mynachod, Dulys Cyffredin, Elisandyr, Gauhelogan a Llysiau Crochan Ddu.

Tyf yn dalsyth i uchder o tua metr  a hanner, gyda bonyn soled, sy'n troi'n wag gydag amser. Ceir dannedd ar y dail. Arferid ei fwyta, nes y daeth seleri yn fwy poblogaidd.

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Apiaceae
Troed-y-cyw ymdaenol

Planhigyn blodeuol ydy **Troed-y-cyw ymdaenol** sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Apiaceae* (sef persli). Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Torilis arvensis* a'r enw Saesneg yw *Spreading hedge-parsley*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Eilunberllys.

Mae'n frodorol o Ewrop ond fe'i cyflwynwyd i Ogledd America ble caiff ei ystyried yn chwynyn.

Llysieuyn blynyddol ydyw ac mae'n cynhyrchu bonyn talsyth, canghennog tua metr o uchder. Lleolir y dail bob yn ail, gyda phob un wedi'u rhannu'n barau ar ffurf cleddyfau danheddog tua 6&nbsp;cm o hyd. Mae'r blodau'n glystyrau hir gwyn neu binc, gyda 5 petal ar bob un.

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Apiaceae
Llaethberllys Caergrawnt

Planhigyn blodeuol ydy **Llaethberllys Caergrawnt** sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Apiaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Selinum carvifolia* a'r enw Saesneg yw *Cambridge milk-parsley*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Pyglys Mignen Caergrawnt.

Ei gynefin yw gwlyptiroedd, ac mae'n blanhigyn prin yn Lloegr (fel yr awgryma'i enw Saesneg).

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Apiaceae
Troed-y-cyw talsyth

Planhigyn blodeuol ydy **Troed-y-cyw talsyth** sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Apiaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Torilis japonica* a'r enw Saesneg yw *Upright hedge-parsley*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Troed-y-cyw Syth, Eilunberllys ac Eilunberllys Unionsyth.

Gellir tynnu deunydd o'r enw *torilin* allan o'r planhigyn.

File:Torilis japonica blatt.jpeg|Deilen
File:Torilis japonica frucht.jpeg|Ffrwyth
File:Torilis japonica.jpg|Diagram

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Apiaceae
Troed-y-cyw clymog

Planhigyn blodeuol a llysieuyn unflwydd ydy **Troed-y-cyw clymog** sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Apiaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Torilis nodosa* a'r enw Saesneg yw *Knotted hedge-parsley*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Troed-y-cyw Clymog, Berllys, Cwlwm Eilun, Clwm Eilun-Berllys, Eilun ac Oliaren Glymog.

Mae'n frodorol o Ewrop ond fe'i cyflwynwyd i Ogledd America ble caiff ei ystyried yn chwynyn.

Mae'n hoff o dir sydd wedi'i droi. Ceir blewiach ar y bonyn sy'n tyfu hyd at 50&nbsp;cm. Mae'r dail bob yn ail a cheir 5 petal ar bob blodyn, sy'n wyn neu'n binc.

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Apiaceae
Creithig bêr

Planhigyn blodeuol ydy **Creithig bêr** sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Apiaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Myrrhis odorata* a'r enw Saesneg yw *Sweet cicely*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Cegiden Bêr, Cegid Wen, Cegiden Wen, Creithig, Creithig Bêr, Gwyn y Dillad a Sisli Bêr.

Tarddiad y gair am y genws, *Myrrhis*, ydyw'r Groeg 'myrrhis' [μυρρίς], sef olew ag iddo arogl hyfryd, a nodweddiadol. Ystyr yr enw Lladin am y rhywogaeth (*odorata*) yw 'gydag arogl'.

Gall dyfu i uchder o hyd at 2 m [6&nbsp;tr 6 mod] yn ddibynol ar leoliad, y pridd, y golau a'r amgylchedd. Mae'r dail yn debyg i ddail rhedyn gyda 2-4-*pinnate*, wedi'u rhannu ac yn 50&nbsp;cm o hyd, gyda patsis lliw hufen. pan dorrir y planhigyn, ceir arogl anis cryf. Mae'r blodau'n wyn-hufen tua 2–4&nbsp;mm ar eu traws, ac yn glystyrau mawr sy'n blodeuo o Fai i Fehefin. Mae'r ffrwyth yn hir ac yn fain: 15–25&nbsp;mm wrth 3–4&nbsp;mm.

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Apiaceae
Cegiden Mynwy

Planhigyn blodeuol ydy **Cegiden Mynwy** sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Apiaceae*, neu'r 'foronen'. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Oenanthe pimpinelloides* a'r enw Saesneg yw *Corky-fruited water-dropwort*.

Mae fel arfer yn tyfu mewn tir asidig.

Mae'n frodorol i Ewrop a'r Dwyrain Canol, a rhannau o orllewin Affrica. Weithiau caiff ei ystyried yn chwynyn estron. Gall dyfu i uchder o tua metr ac mae'r dail oddeutu 12&nbsp;centimetr o hyd, wedi'i rhannu. Mae'r petalau'n wyn neu'n goch.

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Apiaceae
Ffenigl-y-moch gwridog

Planhigyn blodeuol ydy **Ffenigl-y-moch gwridog** sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Apiaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Peucedanum ostruthium* a'r enw Saesneg yw *Masterwort*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Llysiau'r Ddannoedd, Dyfrforonen Sypflodeuog, Llysiau'r Ddannodd, Pelydr Gau Ysbaen, Poerlys, Poethwraidd a Sinsir y Gors. Mae'n frodorol o ganol a de Ewrop.

Fe'i defnyddir i roi blas ar wirod. Defnyddiwyd ei ddail a'i wreiddiau yn y gorffennol fel medygyniaethau naturiol i anhwylderau yn y croen, y treuliad, chwysu, ffliw ac anwyd.

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Apiaceae
Cwmin

Planhigyn blodeuol ydy **Cwmin** sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Apiaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Cuminum cyminum* a'r enw Saesneg yw *Cumin*.

Defnyddir ei hadau, a leolir o fewn y ffrwyth, mewn prydau bwyd sawl gwlad, yn gyfan neu wedi'u malu. Caiff y cwmin hefyd ei ddefnyddio fel meddygaeth naturiol i wella anhwylder y cylla neu'r bol ac annwyd cyffredin hefyd.

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Apiaceae
Githran werddlas

Planhigyn blodeuol ydy **Githran werddlas** sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Apiaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Trinia glauca* a'r enw Saesneg yw *Honewort*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Githrog, Githran ac Ithrog.

Mae'r dail gyferbyn a'i gilydd ac mae gan y blodyn 5 petal.

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Apiaceae
Paladr trwyddo eiddilddail

Planhigyn blodeuol a geir ar yr arfordir ydy **Paladr trwyddo eiddilddail** sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Apiaceae (neu Umbelliferae)*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Bupleurum tenuissimum* a'r enw Saesneg yw *Slender hare`s-ear*. Ystyr 'eiddil' yn 'gwan'.

Mae'r dail gyferbyn a'i gilydd ac mae gan y blodyn 5 petal.

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Apiaceae
Perfagl serennog

Planhigyn blodeuol a llwyn bychan, bytholwyrdd ydy **Perfagl serennog** sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Apocynaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Vinca difformis* a'r enw Saesneg yw *Intermediate periwinkle*.

Planhigyn Ewropeaidd ydy hwn yn wreiddiol, yn enwedig gorllewin Ewrop.

Gwyn a glas golau yw lliw ei flodau a gwelir hwy ar ddiwedd y gaeaf a chychwyn y gwanwyn. Gall y blanhigyn dyfu hyd at hanner metr o uchder, ond tros metr o led.

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Apocynaceae
Ffenigl

Rhywogaeth o blanhigyn blodeuol ydy (Umbelliferae) **Ffenigl** sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Apiaceae (Umbelliferae)*, neu'r seleri. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Foeniculum vulgare* a'r enw Saesneg yw *Fennel*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Ffenigl, Ffanigl, Ffenigl Cyffredin, Ffenigl Trymsawr, Ffunell, Gwewyrllys, Llysiau'r Gwewyr.

Mae'n llysieuyn lluosflwydd caled, gyda blodau melyn bychan a dail pluog. Mae'n frodorol o wledydd Y Môr Canoldir ond bellach wedi hen sefydlu mewn gwledydd cyfandiroedd eraill, yn enwedig pan fo'r pridd yn sych.

Mae'n blanhigyn ag iddo arogl nodweddiadol o felys, a chaiff ei ddefnyddio'n helaeth yng ngheginau'r byd, yn ogystal ag ar gyfer meddygaeth naturiol, draddodiadol. Mae ei flas yn debyg i'r anis.

Mae'r dail yn fwyd hefyd i nifer o wyfynod a glöynnod byw gan gynnwys yr Ôl-adain lyglwyd.

## Gweler hefyd
*Ffenigl ffug
*Ffenigl yr hwch
*Ffenigl y moch
*Ffenigl Elen Luyddog
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Apiaceae
Perfagl fawr

Planhigyn blodeuol, bychan, bytholwyrdd ydy **Perfagl fawr** sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Apocynaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Vinca major* a'r enw Saesneg yw *Greater periwinkle*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Perfagl Mwyaf, Erllysg, Erllysg Fwyaf, Gwanwdon, Gwanwdon Mwyaf, Llawrig, Llowrig, Perfagl Fwyaf ac Ysgarllys.

Planhigyn Ewropeaidd ydy hwn yn wreiddiol yn enwedig yr ardal sy'n ffinio gyda gorllewin Y Môr Canoldir.

Gall dyfu hyd at 25&nbsp;cm (10 mod) o uchder a'i led yn ddiddiwedd. Oherwydd hyn, fe'i defnyddir yn aml yn y gorllewin i orchuddio gwely blodau mewn gardd.

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Apocynaceae
Alaw De Affrica

Planhigyn blodeuol dyfrol sy'n byw mewn pyllau o ddŵr ydy **Alaw De Affrica** sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Aponogetonaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Aponogeton distachyos* a'r enw Saesneg yw *Cape-pondweed*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Dyfrllys Tramor.

Mae'n frodorol o Dde Affrica a thaleithiau Mpumalanga ond bellach wedi 'i fabwysiadu mewn gwledydd eraill, yn enwedig ble mae'r tir yn 
wlyb, yr hinsawdd yn isdrofanol. Mae'n hoff iawn o byllau dŵr sy'n sychu yn  yr haf pan aiff i gysgu, gan ddeffo eto pan ddaw i fwrw glaw yn yr hydref.

## Gweler hefyd
*Geiriadur rhywogaethau Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Aponogetonaceae
Perfagl fach

Planhigyn blodeuol, bychan, bytholwyrdd ydy **Perfagl fach** sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Apocynaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Vinca minor* a'r enw Saesneg yw *Lesser periwinkle*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Perfagl, Erllysg Lleiaf, Gwanwden Lleiaf, Llowrig Lleiaf ac Ysgarllys Bychan.

Mae'r planhigyn yma'n tyfu ym mhob rhan o Brydain. Gyda dail bytholwyrdd sy'n hirgrwn ac yn debyg i ledr. Mae'n blanhighyn sy'n tyfu i fyny gwrychoedd neu ochr llethrau cerrig. Blodau lliw porffor neu glas. Blodeup rhwng mis Chwefror a Mawrth.

Planhigyn Ewropeaidd ydy hwn yn wreiddiol, yn enwedig canol a de Ewrop.

Mae'n lledaenu fel carped o lwyn bytholwyrdd, a gall ar adegau ffafriol gyrraedd uchder o 40&nbsp;cm (16 mod). Nid yw byth yn dringo. Mae'r dail gyferbyn a'i gilydd ac yn  2–4.5&nbsp;cm (0.79–1.77 mod) o hyd a 1–2.5&nbsp;cm (0.39–0.98 mod) o led, yn loyw, gwyrdd tywyll gyda theimlad nid annhebyg i ledr.

Mae'r blodau'n unigol, yn fioled neu borffor tua 2–3&nbsp;cm (0.79–1.18 mod) mewn diametr.

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Apocynaceae
Categori:Blodau
Pidyn y gog

Planhigyn blodeuol ag un had-ddeilen ('*monocotyledon*) yw **Pidyn y gog** sy'n enw gwrywaidd. Mae'n rhywogaeth sy'n perthyn i'r teulu *Araceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Arum maculatum* a'r enw Saesneg yw *Lords-and-ladies*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Cala Mwnci, Cala'r Cethlydd, Cala'r Gethlydd, Cala'r Mynach, Calwain Cala'r Gethlydd, Dail Robin, Lili'r Pasg, Pig y Gog a  Phregethwr yn y Pulpud.
[dde|bawd|200px|Yr aeron gwenwynig - sydd ar ffurf [pidyn.]]

Mae gan y dail sbotiau piws, sy'n ymddangos yn y gwanwyn. Yna daw'r blodau ar brocar y bonyn a elwir yn 'sbadics'. O amgylch y procar porffor yma ceir deilen warchodol werdd olau, fel mantell. Cuddir y blodau oddi fewn.

Uwch ben y blodau ceir blewiach mewn cylch, er mwyn maglu pryfaid, gan eu dal a'u treulio, yn enwedig y *Psychoda phalaenoides*. are attracted to the spadix by its faecal odour and a temperature up to 15 degrees celsius warmer than the ambient temperature. Wedi eu dal, o dan y cylch blew, arllwysir paill arnynt cyn eu gollwng yn rhydd, er mwyn peillio planhigion eraill.

Mae'r casgliad byw mwyaf o'r teulu hwn yn cael ei gadw yn *Missouri Botanical Gardens*.

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Araceae
AFC

Yr **AFC** (Saesneg: *Asian Football Confederation*‎) ydi'r corff llywodraethol ar gyfer pêl-droed yn Asia. Mae'n un o chwe conffederasiwn FIFA ac mae ganddo 47 aelod.

Mae sawl gwlad trawsgyfandirol yn dewis bod yn rhan o UEFA, corff llywodraethol pêl-droed Ewrop, yn hytrach na'r AFC. Y gwledydd hyn yw Armenia, Aserbaijan, Casachstan, Cyprus, Georgia a Rwsia.

Mae Israel wedi bod yn aelodau UEFA ers 1994 ar ôl cael eu diarddel o'r AFC ym 1974. Mae Casachstan hefyd yn gyn-aelodau o'r AFC.

Mae Awstralia yn aelod o'r AFC ers 2006 ers gadael yr OFC ac mae ynys Gwam yn aelod o'r AFC er ei fod, yn ddaearyddol, yn Oceania.

## Aelodau yr AFC
### Cylch Canol Asia (CAFF)
* 
* 
* 
*  
* 
*   

### Cylch Dwyrain Asia (EAFF)
* 
* 
*       
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 1

### Cylch De Asia (SAFF)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Cylch ASEANF (AFF)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Cylch Gorllewin Asia (WAFF)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

1. Aelod cyswllt o'r AFC ond ddim yn aelod o FIFA

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*  Gwefan swyddogol UEFA

Categori:FIFA
Categori:Pêl-droed yn Asia
Categori:Sefydliadau chwaraeon
Llinad bach

Planhigyn blodeuol bychan ag un had-ddeilen ('*monocotyledon*) 'yw **Llinad bach** sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Araceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Lemna minuta* a'r enw Saesneg yw *Least duckweed*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Corlinad.

Mae'r casgliad byw mwyaf o'r teulu hwn yn cael ei gadw yn *Missouri Botanical Gardens*.

Yn y cysgod, mae'r planhigyn hwn yn newid ei siap, yn dibynnu ar yr amgylchiadau tyfu, ac fel arfer tua 2.5&nbsp;mm o hyd. Yn llygad yr haul mae'n tyfu mewn parau a cheir gwythien ganolog.

This duckweed grows in slow-moving, calm, and stagnant freshwater habitats. It affects the ecology of its habitat by forming mats on the water surface, reducing sunlight penetration and oxygen exchange.

## Gweler hefyd
*Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

## Cyfeiriadau
Categori:Planhigion
Categori:Araceae
Leo Tindemans

Gwleidydd o Wlad Belg oedd **Leonard Clemence "Leo" Tindemans** (16 Ebrill 1922 – 26 Rhagfyr 2014).  Prif Weinidog Gwlad Belg rhwng 1974 a 1978 oedd ef.

Categori:Genedigaethau 1922
Categori:Marwolaethau 2014
Categori:Prif Weinidogion Gwlad Belg