open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mariza

Cantores o Bortiwgal yw **Mariza** (ganwyd **Marisa dos Reis Nunes**; 16 Rhagfyr 1973). Hi yw un o gantorion amlycaf y wlad, ac yn wir cyfeirir ati'n aml fel llysgennad cerddoriaeth Portiwgeaidd.

Mewn llai na deuddeng mlynedd, aeth Mariza o fod yn ffenomen leol yn Lisbon, prifddinas Portiwgal, i un o sêr mwyaf adnabyddus y *genre* cerddoriaeth fyd.

Mae wedi bod ar lwyfannau ledled y byd, gan gynnwys Neuadd Carnegie yn Efrog Newydd, Neuadd Gyngerdd Walt Disney yn Los Angeles, Theatr Lobero yn Santa Barbara, Salle Pleyel ym Mharis, Tŷ Opera Sydney a Neuadd Frenhinol Albert. Mae Mariza wedi perfformio sawl gwaith yn ynysoedd Prydain, gan gymryd rhan yng Ngŵyl y Llais yng Nghaerdydd yn 2016. Mae'r papur newyddion *The Guardian* wedi cyfeirio ati fel “*prif gantores cerddoriaeth fyd*”. Ar hyd ei gyrfa, mae wedi gwerthu mwy na miliwn o recordiau ledled y byd, ac mae ymhlith y cerddorion sydd wedi gwerthu'r mwyaf o recordiau ym Mhortiwgal.

## Bywgraffiad 
### Plentyndod ac ieuenctid 
Ganwyd Mariza yn Lourenço Marques (Maputo bellach), prifddinas Mosambic, un o daleithiau tramor Portiwgal ar y pryd. Portiwgead yw ei thad, José Brandão Nunes, ac mae ei mam, Isabel Nunes, yn frodores o Mosambic. Ganwyd Mariza yn gynamserol – chwe mis a hanner a bod yn fanwl gywir – heb unrhyw gyfiawnhad clinigol ac, yn ystod cyfweliad â SIC, dywedodd y gantores fod ei thad wedi cyfaddef iddo'i hystyried y babi mwyaf hyll iddo ei weld yn ei fyw. Yn ôl Mariza, "roedd fy nghlustiau'n dal i fod yn grychlyd a doedd fy llygaid yn dal heb agor" . Roedd ei thad o'r farn na fyddai'n goroesi.

Yng nghôl ei mam, 
* 2018 - Enillodd Wobr Celf a Diwylliant Portiwgal a Sbaen

## Cyfeiriadau
Categori:Cantorion o Bortiwgal
Categori:Genedigaethau 1973
Mabel Beardsley

Roedd **Mabel Beardsley** (24 Awst 1871 - 8 Mai 1916) yn actores Fictoraidd o Loegr ac yn chwaer hynaf y darlunydd enwog Aubrey Beardsley, a chafodd "dipyn bach o enwogrwydd am ei hymddangosiad egsotig a gwladaidd", yn ôl cofiannydd ei brawd,.

## Bywyd 
Ganwyd Beardsley yn Brighton ar 24 Awst 1871. Roedd ei thad, Vincent Paul Beardsley (1839 &ndash; 1909), yn fab i grefftwr; Fodd bynnag, nid oedd gan Vincent unrhyw fasnach ei hun, ac yn hytrach dibynnodd ar incwm preifat o etifeddiaeth a gafodd gan daid ei fam pan oedd yn 21 oed. Roedd gwraig Vincent, Ellen Agnus Pitt (1846 &ndash; 1932), yn ferch i'r Uwchgapten Llawfeddygol William Pitt o Fyddin India. Roedd y teulu Pitt yn deulu sefydledig ac uchel ei barch yn Brighton, a phriododd mam Beardsley ddyn â statws cymdeithasol llai nag y gellid bod wedi'i ddisgwyl. Yn fuan ar ôl eu priodas, roedd yn rhaid i Vincent werthu peth o'i eiddo er mwyn setlo hawliad am ei "dorri addewid" gan fenyw arall a honnodd ei fod wedi addo ei phriodi. Ym 1883, ymgartrefodd ei theulu yn Llundain, ac yn y flwyddyn ganlynol, ymddangosodd yn gyhoeddus yn chwarae mewn sawl cyngerdd gyda'i brawd Aubrey.

Ym 1902, priododd ei chyd actor George Bealby Wright,

Bu farw ar 8 Mai 1916, a'i chladdu ym Mynwent St. Pancras, Llundain.

## Portreadau ar y cyfryngau 
Yn *Aubrey* drama yn y gyfres *Playhouse* ym 1982, a ysgrifennwyd gan John Selwyn Gilbert, cafodd Beardsley ei chwarae gan yr actores Rula Lenska.

## Ymddangosiadau 
* *Four Little Girls* gan Walter Stokes Craven, agorwyd yn Theatr y Criterion, 17 Gorffennaf 1897. 
* ''The Queen's Proctor'', Royalty Theatre, Mehefin 1896

## Cyfeiriadau
Categori:Pobl o Brighton
Categori:Marwolaethau 1916
Categori:Genedigaethau 1871
Categori:Actorion y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Actorion theatr o Loegr
Baldock

Tref farchnad yn Swydd Hertford, Dwyrain Lloegr, ydy **Baldock**. Fe'i lleolir mewn ardal di-blwyf yn ardal an-fetropolitan Gogledd Swydd Hertford. Saif yn union i'r dwyrain o Letchworth.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Baldock boblogaeth o 10,280.

Sefydlwyd Baldock fel tref farchnad gan Urdd y Deml tua 1148 ar safle anheddiad cynharach o'r Oes yr Haearn a chyfnod Rhufeinig. Yn nyddiau'r goetsh fawr, hyd nes dyfodiad y rheilffordd, ffynnodd tafarndai  oherwydd safle'r dref ar groesffyrdd Ffordd Fawr y Gogledd a Stryd Icknield.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardal Gogledd Swydd Hertford
Categori:Trefi Swydd Hertford
Broxbourne

Tref yn Swydd Hertford, Dwyrain Lloegr, ydy **Broxbourne**. Fe'i lleolir mewn ardal di-blwyf yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Broxbourne. Saif yn union i'r de o Hoddesdon. Llifa'r Afon Newydd, a adeiladwyd yn y 17g, trwy ganol y dref.

Mae ystadegau poblogaeth tref Broxbourne wedi'u cynnwys yn ystadegau yr ardal adeiledig Hoddesdon.

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Broxbourne
Categori:Trefi Swydd Hertford
Siti Nurhaliza

Mae **Siti Nurhaliza binti Tarudin** (ganed 11 Ionawr 1979) yn gantores, actores, ysgrifennwr, cyfansoddwr caneuon, cynhyrchydd recordiau ac entrepreneur o Faleisia.

Categori:Cantorion o Faleisia
Categori:Actorion o Faleisia
Categori:Genedigaethau 1979
Ardal Three Rivers

Ardal an-fetropolitan yn Swydd Hertford, Dwyrain Lloegr, yw **Ardal Three Rivers** (Saesneg: *Three Rivers District*). Fe'i henwir ar ôl y tair afon Afon Chess, Afon Gade ac Afon Colne sy'n llifo trwyddi.

Mae gan yr ardal arwynebedd o 88.8&nbsp;km², gyda 93,045 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Mae'n ffinio Ardal Dacorum i'r gogledd-orllewin, Dinas ac Ardal St Albans i'r gogledd-ddwyrain, Bwrdeistref Watford a Bwrdeistref Hertsmere i'r dwyrain, Llundain Fawr i'r de, a Swydd Buckingham i'r gorllewin.

bawd|dim|Ardal Three Rivers yn Swydd Hertford

Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974.

Rhennir yr ardal yn chwe phlwyf sifil, gydag ardal ddi-blwyf sy'n cynnwys tref Rickmansworth, lle mae ei phencadlys. Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys tref Chorleywood.

## Cyfeiriadau 
Three Rivers
Bwrdeistref Watford

Ardal an-fetropolitan yn Swydd Hertford, Dwyrain Lloegr, yw **Bwrdeistref Watford** (Saesneg: *Borough of Watford*). 

Mae gan yr ardal arwynebedd o 21.4&nbsp;km², gyda 96,767 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Mae'n ffinio Ardal Three Rivers i'r de, i'r gorllewin ac i'r gogledd, a Bwrdeistref Hertsmere i'r dwyrain.

bawd|dim|Bwrdeistref Watford yn Swydd Hertford

Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974.

Mae'r awdurdod yn hollol ddi-blwyf. I bob pwrpas mae gan y fwrdeistref yr un ffiniau â thref Watford.

## Cyfeiriadau 
Watford
Bwrdeistref Welwyn Hatfield

Ardal an-fetropolitan yn Swydd Hertford, Dwyrain Lloegr, yw **Bwrdeistref Welwyn Hatfield** (Saesneg: *Borough of Welwyn Hatfield*). 

Mae gan yr ardal arwynebedd o 130&nbsp;km², gyda 122,746 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Mae'n ffinio Bwrdeistref Hertsmere a Dinas ac Ardal St Albans i'r gorllewin, Ardal Gogledd Swydd Hertford i'r gogledd, Ardal Dwyrain Swydd Hertford a Bwrdeistref Broxbourne i'r dwyrain, a Llundain Fwyaf i'r de.

bawd|dim|Bwrdeistref Welwyn Hatfield yn Swydd Hertford

Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974.

Rhennir yr ardal yn wyth plwyf sifil, gydag ardal ddi-blwyf sy'n cynnwys tref Welwyn Garden City, lle mae ei phencadlys. Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys tref Hatfield.

## Cyfeiriadau 
Welwyn Hatfield
Bwrdeistref Broxbourne

Ardal an-fetropolitan yn Swydd Hertford, Dwyrain Lloegr, yw **Bwrdeistref Broxbourne** (Saesneg: *Borough of Broxbourne*). 

Mae gan yr ardal arwynebedd o 51.4&nbsp;km², gyda 96,876 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Mae'n ffinio ar Fwrdeistref Welwyn Hatfield i'r gorllewin, Ardal Dwyrain Swydd Hertford i'r gogledd, Essex i'r dwyrain, a Llundain Fwyaf i'r de.

bawd|dim|Bwrdeistref Broxbourne yn Swydd Hertford

Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974.

Mae'r awdurdod yn hollol ddi-blwyf.  Mae ei bencadlys yn nhref Cheshunt.  Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys trefi Broxbourne, Hoddesdon a Waltham Cross.

## Cyfeiriadau 
Broxbourne
Jac (arwr)

Cymeriad mewn straeon gwerin yw **Jac** (Saesneg: Jack). Yn aml mae'n oedolyn ifanc, arwr chwedlau, straeon a chaneuon i blant yn Nghernyw a Lloegr. Yn wahanol i arwyr moesegol llawer o straeon, yn aml mae'n ymddangos fel ffŵl neu dyn diog, sy'n llwyddo cyrraedd ei nod diolch i'w glyfrwch a'i driciau; hynny yw mae o'n "walch bach" direidus.

Mae'n ymddangos mewn straeon megis '''Jac a'r Goeden Ffa**, **Jac y lladdwr cewri,** a **Jac y Rhew'''. Mae elfennau cyffredin gan arwyr y straeon hyn. Ceir yr un cysyniad yn y cymeriad Saesneg John, y stori Almaeneg Hans im Glück, a'r cymeriad Rwseg Ivan.

Ym mynyddoedd yr Appalachians yng Ngogledd America, hefyd, mae straeon gwerin gydag arwr o'r enw Jack hefyd. Mewn rhai o'r straeon hyn, mae ganddo frodyr o'r enw Will a Tom.

## Jac y lladdwr cewri 
bawd|Jac yn lladd y cawr Cormoran
Stori gwerin yw *Jack the Giant-killer.* Digwydd yr hanes yn amser y Brenin Arthur. Mae Jac yn ddyn ifanc dewr o Gernyw, sy'n defnyddio ei glyfrwch er mwyn trechu sawl cawr.

## Jac a'r goeden ffa 
bawd|Lifft ofod - neu goeden ffa
Stori i blant yw '''Jac a'r Goeden Ffa'* (*Jack and the Beanstalk''), ail-eiriad o stori Jac y Lladwr Cewri (gw. uchod) yn wreiddiol, sy'n mynd yn ôl i'r 17eg ganrif o leiaf. Ceir sawl fersiwn o'r stori, ond un o'r rhai a ledaenwyd fwyaf yw hwnnw a gyhoeddwyd ym 1860 yn y llyfr *English Fairy Tales* gan Joseph Jacobs. Mae'r stori wedi eu haddasu llawer o weithiau ar ffurf ffilmiau a chynyrchiadau theatr.

Mae'r stori mor adnabyddus nes roi un o enwau technoleg lifft gofod (beanstalk yn Saesneg).

### Stori 
Mae Jac yn fab i weddw dlawd. Mae ei fam yn anfon Jac i'r farchnad, er mwyn gwerthu eu buwch olaf, ond mae Jac yn ei chyfnewid am ffeuen hud.  Yn gynddeiriog, mae ei fam yn taflu'r ffa o'r ffenestr, a'r diwrnod nesaf mae planhigyn anferthol yn tyfu, sy'n estyn hyd at y cymylau. Mae Jac yn dringo i fyny i'r awyr, ac yn cyrraedd castell mawr sy'n eiddo i gawr. Wrth ymweld ag ystafelloedd y castell, mae'n darganfod iâr hudol sy'n dodwy wyau aur. Mae'n dwyn yr iâr ac yn mynd â hi adref. Yn nes ymlaen, mae'n penderfynu dychwelyd i gastell y cawr gan obeithio darganfod meddyginiaeth hudol. Daw o hud i delyn aur, sy'n dod â iechyd a hapusrwydd i bawb sy'n ei chlywed. Pan mae Jac yn mynd â'r delyn gydag o, mae'r delyn yn galw ar ei pherchennog am help. Mae'r cawr yn rhedeg ar ôl Jac, ond mae Jac yn dringo i lawr y goeden ffa yn gyntaf ac yn ei thorri; mae'r cawr yn syrthio ac yn marw. Diolch i'r iâr a'r delyn hudol, o hynny ymlaen, mae Jac a'i fam yn gyfoethog ac yn byw bywyd dedwydd.

### Amrywiadau 
Er mwyn osgoi dangos ochr anfoesol gweithredoedd Jac, mae rhai fersiynau yn ychwanegu bod y cawr yn greulon.

Categori:Llên gwerin Cernyw
Categori:Llên gwerin Lloegr
Categori:Llên gwerin yr Unol Daleithiau
Roxy Barton

Roedd **Roxy Barton** (8 Mai 1879 &ndash; 1 Mawrth 1962) yn actores o Awstralia a gafodd yrfa theatr yn Llundain.

## Cefndir 
Ganwyd Barton yn Sydney Awstralia ym 1879 fel **Roxane Claudia May Barton**, yr ieuengaf o 11 o blant i Jane McCulloch *née* Davie (1833-1927) a Russell Barton (1830-1916).

## Dechrau gyrfa 
Dechreuodd ei gyrfa lwyfan yn Awstralia  gyda'r Willoughby-Geach Company, gan ymddangos yn *Robbery Under Arms* (1898), *Man to Man* (1899) ac *Othello* (1899), i gyd yn y Criterion Theatr yn Sydney; *The Power and the Glory* (1899) yn Theatr y Lyceum, Sydney; *Tom, Dick and Harry* ac *A Highland Legacy* (1901) yn y Palace Theatre, Sydney ; ac yn *A Stranger in a Strange Land*  (1904) yn y Princess Theatre  Melbourne .

## Gyrfa yn Llundain 
Ar ôl symud i Lundain i ddilyn gyrfa theatr ymunodd â Chwmni FR Benson, gan ymddangosodd iddi yn *The Comedy of Errors* (1904-1905) yn Theatr yr Adelphi ac fel Athena yn *The Oresteia Trilogy* yn y Coronet Theatre yn Notting Hill (1905). Wedyn chwaraeodd Titania yng nghynhyrchiad Otho Stuart o A Midsummer Night's Dream yn Theatr yr Adelphi (1905) gyferbyn ag Oscar Asche fel Bottom a Beatrice Ferrar fel Puck. Dychwelodd i Awstralia lle ymddangosodd yn *The Message from Mars* (1906) yn y Theatre Royal, Adelaide. - a gafodd yrfa lwyddiannus fel Henry Stephenson. Eu merch oedd yr actores Jean Harriet Garraway (1911-2004).

Barton oedd Helen ym *Mharis and Oenone* yn Theatr y Savoy (1906). Chwaraeodd hi Lady Hampshire gyferbyn â Weedon Grossmith yn *The Night of the Party* yn Theatr yr Apollo (1908). Ym 1910 chwaraeodd rhan Judy Alardy, yn *The Little Damozel* yn Theatr y Grand, Abertawe.

Diddymwyd ei phriodas â Henry Stephenson rhywbryd cyn 1922, pan ailbriododd. Ym 1923 hwyliodd hi a'i merch Jean i Sydney yn Awstralia ar fwrdd yr *Euripides* . Mae cofrestr y llong yn ei chofnodi fel *gwraig tŷ*   Yn 1939 roedd hi'n byw yn St George's Road yn Stratford-upon-Avon. Roedd hi'n dal i gael ei disgrifio fel gwraig tŷ ym 1948, pan ymwelodd â Sydney, Awstralia ar fwrdd y llong P&O *Strathaird* .

## Marwolaeth 
Yn ei blynyddoedd diweddarach bu’n byw yn 79 Heol Isaf, Radur, Caerdydd.

Rhestrwyd Roxy Barton Garraway fel 'gwraig weddw' pan fu farw yng Nghartref Nyrsio Plymouth ym Mhenarth ym mis Mawrth 1962.

## Cyfeiriadau 
Categori:Pobl o Sydney
Categori:Marwolaethau 1962
Categori:Genedigaethau 1879
Categori:Actorion theatr o Awstralia
Categori:Actorion y 19eg ganrif
Categori:Actorion yr 20fed ganrif
Categori:Merched y 19eg ganrif o Awstralia
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Awstralia
Ardal Dwyrain Swydd Hertford

Ardal an-fetropolitan yn Swydd Hertford, Dwyrain Lloegr, yw **Ardal Dwyrain Swydd Hertford** (Saesneg: *East Hertfordshire District*). 

Mae gan yr ardal arwynebedd o 476&nbsp;km², gyda 148,105 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Mae'n ffinio Bwrdeistref Broxbourne i'r de, Bwrdeistref Welwyn Hatfield, Ardal Gogledd Swydd Hertford a Bwrdeistref Stevenage i'r gorllewin, ac Essex i'r dwyrain.

bawd|dim|Ardal Dwyrain Swydd Hertford yn Swydd Hertford

Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974.

Rhennir yr ardal yn 50 o blwyfi sifil, heb ardaloedd di-blwyf. Mae ei phencadlys yn nhref Bishop's Stortford. Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys trefi Buntingford, Hertford, Sawbridgeworth a Ware.

## Cyfeiriadau 
Dwyrain Swydd Hertford
Ardal Gogledd Swydd Hertford

Ardal an-fetropolitan yn Swydd Hertford, Dwyrain Lloegr, yw **Ardal Gogledd Swydd Hertford** (Saesneg: *North Hertfordshire District*). 

Mae gan yr ardal arwynebedd o 375&nbsp;km², gyda 133,214 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Mae'n ffinio ar Ddinas ac Ardal St Albans, Bwrdeistref Welwyn Hatfield, Bwrdeistref Stevenage ac Ardal Dwyrain Swydd Hertford i'r de, Essex i'r dwyrain, a Swydd Gaergrawnt a Swydd Bedford i'r gogledd.

bawd|dim|Ardal Gogledd Swydd Hertford yn Swydd Hertford

Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974.

Rhennir yr ardal yn 35 o blwyfi sifil, gydag ardal ddi-blwyf sy'n cynnwys tref Letchworth, lle mae ei phencadlys. Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys trefi Baldock, Hitchin a Royston.

## Cyfeiriadau 
Gogledd Swydd Hertford
Bwrdeistref Hertsmere

Ardal an-fetropolitan yn Swydd Hertford, Dwyrain Lloegr, yw **Bwrdeistref Hertsmere** (Saesneg: *Borough of Hertsmere*). 

Mae gan yr ardal arwynebedd o 101&nbsp;km², gyda 104,205 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Mae'n ffinio Ardal Three Rivers a Bwrdeistref Watford i'r gorllewin, Dinas ac Ardal St Albans i'r gogledd, Bwrdeistref Welwyn Hatfield i'r dwyrain, a Llundain Fwyaf i'r de.

bawd|dim|Bwrdeistref Hertsmere yn Swydd Hertford

Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974.

Rhennir yr ardal yn bum plwyf sifil, gyda dwy ardal ddi-blwyf sy'n cynnwys trefi Bushey a Potters Bar. Mae ei phencadlys yn nhref Borehamwood.  Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys tref Radlett.

## Cyfeiriadau 
Hertsmere
Dinas ac Ardal St Albans

Ardal an-fetropolitan yn Swydd Hertford, Dwyrain Lloegr, yw **Dinas ac Ardal St Albans** (Saesneg: *St Albans City and District*).

Mae gan yr ardal arwynebedd o 161&nbsp;km², gyda 147,373 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Mae'n ffinio ar Fwrdeistref Dacorum ac Ardal Three Rivers i'r gorllewin, Bwrdeistref Hertsmere i'r de, Bwrdeistref Welwyn Hatfield i'r dwyrain, ac Ardal Gogledd Swydd Hertford a Swydd Bedford i'r gogledd.

bawd|dim|Dinas ac Ardal St Albans yn Swydd Hertford

Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974.

Rhennir yr ardal yn naw plwyf sifil, gydag ardal ddi-blwyf sy'n cynnwys dinas St Albans, lle mae ei phencadlys. Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys tref Harpenden.

## Cyfeiriadau 
St Albans
St Stephen, Swydd Hertford

:''Peidiwch â chymysgu y plwyf sifil hwn i'r de o ddinas St Albans â St Stephens, Swydd Hertford, maestref yn y ddinas.

Plwyf sifil yn Swydd Hertford, Dwyrain Lloegr, ydy **St Stephen**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dinas ac Ardal St Albans.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 13,865. Mae'r plwyf sifil yn cynnwys yr aneddiadau Bricket Wood, Frogmore, a Park Street, Swydd Hertford

## Cyfeiriadau
Categori:Dinas ac Ardal St Albans
Categori:Plwyfi sifil Swydd Hertford
Tafarn y Fleece, Bretforton

bawd|chwith|250px
bawd|250px|Stordy a'r ysgubor
Mae **Tafarn y Fleece** yn dafarn ym mhentref Bretforton, Swydd Gaerwrangon, ger Evesham. Adeiladwyd y tafarn yn ystod y 15g gan ffarmwr o’r enw Byrd. Roedd y teulu’n berchnogion y tafarn hyd at 1977, pan roddwyd y tafarn i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol gan Lola Taplin, disgynnydd o’r teulu Byrd.  Gwelir tylluan ar do’r ysgubor, a dywedir gan bobl leol bod ysbryd Lola Taplin ydy hi.

Cynhelir cyngerddau gwerin yn ysgubor y tafarn, ac mae’r tafarn yn cynnal amrywiaeth o wyliau, gan gynnwys Gŵyl ferllys ym mis Ebrill a  Gŵyl Afalau a Chwrw yn mis Hydref.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Gwefan y Fleece
* Gwefan yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol

Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yn Swydd Gaerwrangon
Categori:Tafarnau
Categori:Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol
Eglwys Sant Leonard, Bretforton

bawd|chwith|250px
bawd|200px|Un o'r ffenestri lliw

Mae **Eglwys Sant Leonard** yn eglwys ym mhentref Bretforton, Swydd Gaerwrangon, Gorllewin Canolbarth Lloegr. Mae’n adeilad rhestredig Gradd I, yn dyddio o’r tryddedd ganrif ar ddeg. Mae lle i gynulleidfa o 140. Mae cannwyr clychau’n mynychu’r eglwys yn rheolaidd.                                                                                                                      

## Cyfeiriadau
## Dolen allanol
* Gwefan Bretforton

Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yn Swydd Gaerwrangon
Pentrefi Diolchgar

Pentrefi yng Nghymru a Lloegr heb gofeb i'r Rhyfel Byd Cyntaf yw **Pentrefi Diolchgar**; nid oes ganddynt gofeb gan y dychwelodd holl filwyr y lle'n fyw. Mae lleoedd o'r fath yn brin iawn – dim ond pedwar sydd yng Nghymru.

Cafodd yr enw Saesneg "Thankful Village" ei boblogeiddio gan yr awdur Arthur Mee (1875–1943) yn ei gyfrol *Enchanted Land* (1936). Nododd ei restr 32 o bentrefi. Yn 2013 nododd ymchwilwyr mwy na 50 o gymunedau neu blwyf sifil yng Nghymru a Lloegr lle y dychwelodd aelodau.

Nid oes Pentrefi Diolchgar wedi'u nodi yn yr Alban neu yn Iwerddon eto.

## Rhestr Pentrefi Diolchgar
### Cymru
* Herbrandston, Sir Benfro (pentref sy'n "ddwbl ddiolchgar", lle ddaeth pob milwr yn ôl o'r Rhyfel Byd Cyntaf, a'r Ail Ryfel Byd hefyd)
* Llanfihangel y Creuddyn, Ceredigion
* Tafarn-sbeit (ansicr), Sir Benfro
* Tregolwyn, Bro Morgannwg

### Lloegr
bawd|Mae cofgolofn rhyfel yn East Wittering, Gorllewin Sussex, yn cofnodi bod hwn yn Bentref Diolchgar.

* Aisholt, Gwlad yr Haf
* Allington, Swydd Lincoln
* Arkholme-with-Cawood, Swydd Gaerhirfryn
* Bigby, Swydd Lincoln
* Bradbourne, Swydd Derby
* Butterton, Swydd Stafford
* Catwick, Dwyrain Swydd Efrog
* Coln Rogers, Swydd Gaerloyw
* Cromwell, Swydd Nottingham
* Culpho, Suffolk
* Cundall, Gogledd Swydd Efrog
* Chantry, Gwlad yr Haf
* Chelwood, Gwlad yr Haf
* East Carlton, Swydd Northampton
* East Norton, Swydd Gaerlŷr
* East Wittering, Gorllewin Sussex
* Flixborough, Swydd Lincoln
* Harley, Swydd Amwythig, Swydd Amwythig
* Helperthorpe, Gogledd Swydd Efrog
* Herodsfoot, Cernyw
* High Toynton, Swydd Lincoln
* Holywell Lake, Gwlad yr Haf
* Hunstanworth, Swydd Durham
* Knill, Swydd Henffordd
* Knowlton, Caint
* Langton Herring, Dorset
* Little Sodbury, Swydd Gaerloyw
* Maplebeck, Swydd Nottingham
* Meldon, Northumberland
* Middleton on the Hill, Swydd Henffordd
* Minting, Swydd Lincoln
* Nether Kellet, Swydd Gaerhirfryn
* Norton-le-Clay, Gogledd Swydd Efrog
* Ousby, Cumbria
* Puttenham, Swydd Hertford
* Rodney Stoke, Gwlad yr Haf
* Saxby, Swydd Gaerlŷr
* Scruton, Gogledd Swydd Efrog
* Shapwick, Gwlad yr Haf, Gwlad yr Haf
* South Elmham St Michael, Suffolk
* Stocklinch, Gwlad yr Haf
* Stoke Hammond, Swydd Buckingham
* Strethall, Essex
* Stretton en le Field, Swydd Gaerlŷr
* Teigh, Rutland
* Tellisford, Gwlad yr Haf
* Toft, Swydd Gaergrawnt, Swydd Gaergrawnt
* Upper Slaughter, Swydd Gaerloyw
* Wigsley, Swydd Nottingham
* Woodend, Swydd Northampton
* Woolley, Gwlad yr Haf
* Wysall, Swydd Nottingham

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* "Taith i gofio 'pentrefi diolchar'", *Cymru Fyw*, BBC (27 Gorffennaf 2013)

Categori:Y Rhyfel Byd Cyntaf
Mortal Engines (ffilm 2018)

Mae ***Mortal Engines*** yn ffilm archarwyr 2018 Americanaidd a seiliwyd ar y cymeriad Philip Reeve o'r un enw. Cynhyrchwyd y ffilm gan Peter Jackson a fe'i dosbarthwyd gan Universal Pictures. Cyfarwyddwyd gan Christian Rivers, ac ysgrifennwyd y sgript gan Fran Walsh a Philippa Bowens. Prif actorion y ffilm yw Hera Hilmar, Robert Sheehan, Hugo Weaving, Jihae, a Stephen Lang.

## Cast
* Hera Hilmar fel Hester Shaw
** Poppy MacLeod fel Young Hester Shaw
* Robert Sheehan fel Tom Natsworthy
* Hugo Weaving fel Thaddeus Valentine
* Jihae fel Anna Fang
* Ronan Raftery fel Bevis Pod
* Leila George fel Katherine Valentine
* Patrick Malahide fel Magnus Crome
* Stephen Lang fel Shrike
* Colin Salmon fel Chudleigh Pomeroy
* Mark Mitchinson fel Vambrace
* Regé-Jean Page fel Captain Madzimoyo Khora
* Menik Gooneratne fel Sathya Kuranath
* Frankie Adams fel Yasmina Rashid
* Leifur Sigurdarson fel Nils Lindstrom
* Kahn West fel Toa Heke
* Andrew Lees fel Herbert Melliphant
* Sophie Cox fel Clytie Potts
* Caren Pistorius fel Pandora Shaw

## Cyfeiriadau
Categori:Mortal Engines
Categori:Ffilmiau Saesneg
Categori:Ffilmiau 2018
Categori:Ffilmiau o Unol Daleithiau America
Categori:Ffilmiau ffantasi
Gwarchodfa Natur Ynys Lawd

Mae **Gwarchodfa Natur Ynys Lawd** yn un o warchodfeydd Y Gymdeithas Frenhinol er Gwarchod Adar (RSPB) ar Ynys Môn, yn cynnwys Ynys Lawd yn ogystal a’r clogwyni gerllaw. Mae Tŵr Elin yn cynnwys canolfan ymwelwyr ac mae caffi a maes parcio hefyd.

Gwelir Gwylog, Pâl, Llurs, Hebog tramor, Gwylan goesddu, Aderyn drycin y graig, Llinos, Clochdar y cerrig, Hugan a Brân goesgoch.

## Oriel

RSPBMon04LB.jpg
Delwedd:Ynys GybiLB01.JPG
Delwedd:RSPBMon03LB.jpg|Gwylogod
Delwedd:RSPBMon05LB.jpg|Brân Goesgoch
File:RSPBMon06LB.jpg|Gludlys gwyn
File:RSPBMon07.jpg|Clustog Fair
File:RSPBMon09LB.jpg|Cywion gwylanod cefnddu
File:RSPBMon10LB.jpg|Dryw

## Gweler hefyd
* Rhestr o warchodfeydd Y Gymdeithas Frenhinol er Gwarchod Adar

## Cyfeiriadau
## Dolen allanol
* Gwefan y Gymdeithas

Ynys Lawd
Categori:Ynys Môn
Hadleigh, Essex

:''Am y dref o'r un enw yn Suffolk, gweler Hadleigh, Suffolk.''

Tref yn Essex, Dwyrain Lloegr, ydy **Hadleigh**. Fe'i lleolir mewn ardal ddi-blwyf yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Castle Point. Saif yn rhan ddwyreiniol y fwrdeistref, yn ffinio â thref Leigh-on-Sea sy'n lleoli ym Mwrdeistref Southend-on-Sea.

Saif adfeilion Castell Hadleigh i'r de o'r dref, yn edrych dros Aber Tafwys. Dyma'r castell y cyfeirir ato yn enw'r fwrdeistref, sef Castle Point.

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Castle Point
Categori:Trefi Essex
Bwrdeistref Dacorum

Ardal an-fetropolitan yn Swydd Hertford, Dwyrain Lloegr, yw **Bwrdeistref Dacorum** (Saesneg: *Borough of Dacorum*). Mae ei enw yn deillio o'r hen hwndrwd Dacorum a oedd ganddo yr un ffiniau i raddau helaeth.

Mae gan yr ardal arwynebedd o 212&nbsp;km², gyda 154,280 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Mae'n ffinio Ardal Three Rivers i'r de, Dinas ac Ardal St Albans i'r dwyrain, Swydd Bedford i'r gogledd, a Buckinghamshire i'r gorllewin.

bawd|dim|Bwrdeistref Dacorum yn Swydd Hertford

Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974.

Rhennir yr ardal yn 16 o blwyfi sifil, gydag ardal ddi-blwyf sy'n cynnwys tref Hemel Hempstead, lle mae ei phencadlys. Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys trefi Berkhamsted, a Tring.

## Cyfeiriadau 
Dacorum
South Benfleet

Tref yn Essex, Dwyrain Lloegr, ydy **South Benfleet**. Fe'i lleolir mewn ardal ddi-blwyf yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Castle Point, ddeg milltir ar hugain i'r dwyrain o Lundain.

## Hanes
Gosodwyd un o'r cylchfannau bach cyntaf yn South Benfleet ym 1970.

## Adeiladau a chofadeiladau
* Eglwys Santes Fair y Forwyn, adeilad rhestredig Gradd I sy'n dyddio o'r 12g

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Castle Point
Categori:Trefi Essex
Margarita Pracatan

Cantores o Giwba oedd **Margarita Pracatan** (11 Mehefin 1931 – 23 Mehefin 2020). Roedd hi'n fwyaf adnabyddus am ei hymddangosiadau ar raglen deledu Clive James.

Cafodd Pracatan ei geni yn Santiago de Ciwba, fel Margarita Figueroa. Gwelodd Clive James hi ar deledu Americanaidd. Gwahoddodd hi i'w sioe ac esgus ei chymryd o ddifrif.

Bu farw Pracatan yn Efrog Newydd.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1931
Categori:Marwolaethau 2020
Categori:Cantorion yr 20fed ganrif o Giwba
Categori:Cantorion yr 21ain ganrif o Giwba
Categori:Cantorion benywaidd o Giwba
Categori:Ymfudwyr o Giwba i'r Unol Daleithiau
Ardal Tendring

Ardal an-fetropolitan yn Essex, Dwyrain Lloegr, yw **Ardal Tendring** (Saesneg: *Tendring District*).

Mae gan yr ardal arwynebedd o 338&nbsp;km², gyda 145,803 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Mae'n ffinio Bwrdeistref Colchester i'r gorllewin, Suffolk i'r gogledd, a Môr y Gogledd  i'r dwyrain ac ac i'r de.

bawd|dim|Ardal Tendring yn Essex

Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974.

Rhennir yr ardal yn 27 o blwyfi sifil, gydag ardal ddi-blwyf sy'n cynnwys tref Clacton-on-Sea, lle mae ei phencadlys. Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys trefi Brightlingsea, Dovercourt, Frinton-on-Sea, Harwich, Manningtree a Walton-on-the-Naze.

## Cyfeiriadau 
Tendring
Bwrdeistref Castle Point

Ardal an-fetropolitan yn Essex, Dwyrain Lloegr, yw **Bwrdeistref Castle Point** (Saesneg: *Borough of Castle Point*).

Mae gan yr ardal arwynebedd o 45.1&nbsp;km², gyda 90,070 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Mae'n ffinio ar Fwrdeistref Basildon i'r gorllewin, Ardal Rochford i'r gogledd, Bwrdeistref Southend-on-Sea i'r dwyrain, ac Aber Tafwys i'r de.

bawd|dim|Bwrdeistref Castle Point yn Essex

Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974.

Rhennir y fwrdeistref yn ddwy ran: plwyf sifil mawr Canvey Island i'r de, ac ardal ddi-blwyf ar y tir mawr i'r gogledd sy'n cynnwys yr aneddiadau mawr Hadleigh, South Benfleet a Thundersley, lle mae'r pencadlys. 

## Gweler hefyd 
* Castle Point (etholaeth seneddol)

## Cyfeiriadau 
Castle Point
Bwrdeistref Colchester

Ardal an-fetropolitan yn Essex, Dwyrain Lloegr, yw **Bwrdeistref Colchester** (Saesneg: *Borough of Colchester*).

Mae gan yr ardal arwynebedd o 329&nbsp;km², gyda 192,523 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Mae'n ffinio Ardal Braintree i'r gorllewin, Ardal Maldon i'r de, Ardal Tendring i'r dwyrain, a Suffolk i'r gogledd.

bawd|dim|Bwrdeistref Colchester yn Essex

Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974.

Rhennir yr ardal yn 35 o blwyfi sifil, gydag ardal ddi-blwyf sy'n cynnwys tref Colchester, lle mae ei phencadlys. Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys trefi West Mersea a Wivenhoe.

## Gweler hefyd 
* Colchester (etholaeth seneddol)

## Cyfeiriadau 
Colchester
Rhestr o Siroedd Utah

bawd|400px|Siroedd Utah
Dyma '''restr o'r 29 rhanbarth gweinyddol sy'n cael eu hadnabod wrth yr enw *County* yn Nhalaith Utah''' yn yr Unol Daleithiau, yn nhrefn yr wyddor:  

## Cefndir
Mae 29 sir yn nhalaith Utah. Yn wreiddiol, sefydlwyd saith sir o dan Wladwriaeth dros dro Deseret ym 1849: Davis, Iron, Sanpete, Salt Lake, Tooele, Utah, a Weber.   Crëwyd Tiriogaeth Utah ym 1851 gyda'r cyfarfod deddfwrfa diriogaethol cyntaf rhwng 1851-1852. Ail-greodd y ddeddfwrfa gyntaf y siroedd gwreiddiol o Dalaith Deseret o dan gyfraith diriogaethol yn ogystal â sefydlu tair sir ychwanegol: Juab, Millard, a Washington. Sefydlwyd pob sir arall rhwng 1854 a 1894 gan Ddeddfwrfa Diriogaethol Utah o dan gyfraith diriogaethol ac eithrio'r ddwy sir ddiwethaf a ffurfiwyd, Daggett a Duchesne. Fe'u crëwyd trwy bleidlais boblogaidd a thrwy gyhoeddiad gan y llywodraethwr ar ôl i Utah ddod yn dalaith.  

Yn ôl Cyfrifiad yr Unol Daleithiau 2010, poblogaeth Utah oedd 2,763,885. Mae ychydig dros 75% o boblogaeth Utah wedi'i ganoli ar hyd pedair sir Wasatch Front, sef Salt Lake, Utah, Davis a Weber. Salt Lake County oedd y sir fwyaf yn y dalaith gyda phoblogaeth o 1,029,655, ac yna Utah County gyda phoblogaeth o 516,564, Davis County gyda 306,479 a Weber gyda 231,236. Daggett County oedd y sir lleiaf poblog gyda 1,059 o bobl. Y sir fwyaf o ran arwynebedd tir yw  San Juan County gyda 7,821 milltir sgwâr (20,260 km2) a Davis County yw'r lleiaf gyda 304 milltir sgwâr (790 km2).

## Rhestr
### FIPS
Mae'r cod Safon Prosesu Gwybodaeth Ffederal (FIPS), a ddefnyddir gan lywodraeth yr Unol Daleithiau i roi cod hunaniaeth unigryw i daleithiau a siroedd y wlad, yn cael ei ddarparu gyda phob cofnod yn y tabl. Cod Utah yw 49, a fyddai, o'i gyfuno ag unrhyw god sirol, yn cael ei ysgrifennu fel 49XXX. Mae Beaver County yn rhannu'r cod 001 gyda nifer o siroedd eraill yn yr Unol Daleithiau megis Allegany County, Maryland ond o ragddodi cod talaith Utah, 49, i god Beaver County ceir 49001, cod unigryw i'r sir honno.

|}

## Cyn siroedd
Bu deg sir yn Nhiriogaeth Utah a gafodd eu hamsugno gan daleithiau eraill neu siroedd eraill Utah.

## Map dwysedd poblogaeth 
Mae lliwiau gwahanol yn dynodi dwysedd trymach.
canol|bawd|400x400px

## Cyfeiriadau

Utah
Rhestr o Siroedd Pennsylvania

bawd|400px|Siroedd Pennsylvania
Dyma '''restr o'r 67 rhanbarth gweinyddol sy'n cael eu hadnabod wrth yr enw *County* yn Nhalaith Pennsylvania''' yn yr Unol Daleithiau, yn nhrefn yr wyddor:

## Cefendir
Mae dinas Philadelphia yn gyd ffinio â Philadelphia County, cafodd y bwrdeistrefi eu cydgrynhoi ym 1854, ac mae'r holl swyddogaethau llywodraeth sir sy'n weddill wedi cael eu huno i'r ddinas ar ôl refferendwm ym 1951.  Mae wyth o'r deg sir fwyaf poblog yn rhan ddwyreiniol y dalaith, gan gynnwys pedair allan o'r pump uchaf, ac mae wyth o'r deg sir fwyaf poblog naill ai yn Ardaloedd Ystadegol Metropolitan Philadelphia neu Pittsburgh.

## Rhestr 
### FIPS
Mae'r cod Safon Prosesu Gwybodaeth Ffederal (FIPS), a ddefnyddir gan lywodraeth yr Unol Daleithiau i roi cod hunaniaeth unigryw i daleithiau a siroedd y wlad, yn cael ei ddarparu gyda phob cofnod yn y tabl. Cod Pennsylvania yw 42, a fyddai, o'i gyfuno ag unrhyw god sirol, yn cael ei ysgrifennu fel 42XXX. Mae Adams County yn rhannu'r cod 001 gyda nifer o siroedd eraill yn yr Unol Daleithiau megis Allegany County, Maryland ond o ragddodi cod talaith Pennsylvania, 42, i god Adams County ceir 42001, cod unigryw i'r sir honno.

Mae'r cod FIPS ar gyfer pob sir yn y tabl isod yn cysylltu â data cyfrifiad ar gyfer y sir honno.

|}
## Map dwysedd poblogaeth 
Mae lliwiau gwahanol yn dynodi dwysedd trymach.
canol|bawd|400x400px
## Cyfeiriadau

Pennsylvania
Ardal Uttlesford

Ardal an-fetropolitan yn Essex, Dwyrain Lloegr, yw **Ardal Uttlesford** (Saesneg: *Uttlesford District*).

Mae gan yr ardal arwynebedd o 641&nbsp;km², gyda 91,284 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Mae'n ffinio Ardal Braintree i'r dwyrain, Dinas Chelmsford ac Ardal Epping Forest i'r de, Swydd Hertford i'r gorllewin, a Swydd Gaergrawnt i'r gogledd.

bawd|dim|Ardal Uttlesford yn Essex

Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974.

Rhennir yr ardal yn 60 o blwyfi sifil, heb ardaloedd di-blwyf. Mae ei phencadlys yn nhref Saffron Walden. Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys trefi Great Dunmow a Thaxted.

## Cyfeiriadau 
Uttlesford
Ardal Maldon

Ardal an-fetropolitan yn Essex, Dwyrain Lloegr, yw **Ardal Maldon** (Saesneg: *Maldon District*).

Mae gan yr ardal arwynebedd o 359&nbsp;km², gyda 64,926 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Mae'n ffinio Bwrdeistref Colchester ac Ardal Braintree i'r gogledd, Dinas Chelmsford i'r gorllewin, Ardal Rochford i'r de, a'r Môr y Gogledd i'r dwyrain.

bawd|dim|Ardal Maldon yn Essex

Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974.

Rhennir yr ardal yn 33 o blwyfi sifil, heb ardaloedd di-blwyf. Mae ei phencadlys yn nhref Maldon. Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys trefi Burnham-on-Crouch a Southminster.

## Gweler hefyd
* Maldon (etholaeth seneddol)

## Cyfeiriadau 
Maldon
Rhestr o Siroedd Wyoming

Dyma '''restr o'r 23 rhanbarth gweinyddol sy'n cael eu hadnabod wrth yr enw *County* yn Nhalaith Wyoming''' yn yr Unol Daleithiau, yn nhrefn yr wyddor:

## Hanes
Yn wreiddiol roedd pum sir yn Nhiriogaeth Wyoming: Laramie a Carter, sefydlwyd ym 1867; Carbon ac Albany sefydlwyd ym 1868; ac Uinta, cyfran atodol o Utah ac Idaho, yn ymestyn o Montana (gan gynnwys Parc Yellowstone) i ffin Wyoming ac Utah.  Ar 10 Gorffennaf, 1890, derbyniwyd Wyoming i’r Undeb gyda thair sir ar ddeg ynddo. Crëwyd deg sir arall ar ôl dyfod yn dalaith. . Parodd Hanover County am saith niwrnod ym 1911 cyn ei ailenwi'n Washakie County.
## Rhestr
### FIPS
Mae'r cod Safon Prosesu Gwybodaeth Ffederal (FIPS), a ddefnyddir gan lywodraeth yr Unol Daleithiau i roi cod hunaniaeth unigryw i daleithiau a siroedd y wlad, yn cael ei ddarparu gyda phob cofnod yn y tabl. Cod Wyoming yw 56, a fyddai, o'i gyfuno ag unrhyw god sirol, yn cael ei ysgrifennu fel 56XXX. Mae Albany County yn rhannu'r cod 001 gyda nifer o siroedd eraill yn yr Unol Daleithiau megis Allegany County, Maryland ond o ragddodi cod talaith Wyoming, 56, i god Albany County ceir 56001, cod unigryw i'r sir honno. 

Mae'r cod FIPS ar gyfer pob sir yn y tabl isod yn cysylltu â data cyfrifiad ar gyfer y sir honno.

## Map dwysedd poblogaeth
Mae lliwiau gwahanol yn dynodi dwysedd trymach.
bawd|400px| center

## Cyfeiriadau
Wyoming
Bwrdeistref Basildon

Ardal an-fetropolitan yn Essex, Dwyrain Lloegr, yw **Bwrdeistref Basildon** (Saesneg: *Borough of Basildon*).

Mae gan yr ardal arwynebedd o 110&nbsp;km², gyda 187,199 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Mae'n ffinio ar Fwrdeistref Brentwood i'r gorllewin, Dinas Chelmsford i'r gogledd, Ardal Rochford a Bwrdeistref Castle Point i'r dwyrain, a Bwrdeistref Thurrock i'r de.

bawd|dim|Bwrdeistref Basildon yn Essex

Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974.

Rhennir yr ardal yn saith plwyf sifil, gydag ardal ddi-blwyf fawr sy'n cynnwys tref Basildon, lle mae ei phencadlys. Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys trefi Billericay a Wickford.

## Cyfeiriadau 
Basildon
Luis Palacios

Mae **Luis David Palacios** (ganwyd 1983 yn Sinaloa, Mecsico) yn fardd, ysgrifennwr, cyfieithydd, cerddor a golygydd Mecsicanaidd sydd yn arbenigo yn astudiaethau cerddorol.

Mae wedi ennill nifer o wobrau yn cynnwys prif wobr Mecsico am farddoniaeth - *Premio Nacional de Poesía Raúl Rincón Meza* yn 2019 am ei lyfr *Sigo siendo Miles Davis* (Dal i ddilyn Miles Davis).

Mae hefyd wedi ennill y wobr *Juegos Florales Nacionales Universitarios 2015* am ei lyfr *Un árbol donde el sueño* (Coeden ble mae’n cysgu).

Mae ei waith wedi’i gyfieithu i Gymraeg, Saesneg, Rwmaneg, Portwgeeg ac Eidaleg ac mae wedi perfformio ei farddoniaeth mewn nifer fawr o wledydd yn cynnwys Lloegr, Colombia, Ecwador a Nicaragwa. Yn 2017 ymwelodd â Chymru i gymryd rhan yng Ngŵyl Farddoniaeth Ryngwladol Gogledd Cymru.

Mae hefyd yn cyflwyno podlediad *La historia hablada del jazz* am hanes cerddoriaeth Jazz.
bawd|500px|David Palacios, yn darllen barddoniaeth, Pier Bangor, 2017

## Llyfryddiaeth
* *Entrenamiento rítmico y auditivo 1.* Palacios, Luis David, Rhythmus Ediciones, Mecsico, 2018
* *Armonía contemporánea. La música tonal.* Palacios, Luis David, Rhythmus Ediciones, Mecsico, 2017
* *Un árbol donde el sueño*. Palacios, Luis David, Valparaíso-Mexico Ediciones, Mecsico, 2016 
* *Armonía contemporánea. Volumen 3*, Palacios, Luis David,  Fermatta publicaciones, Mecsico, 2010 
* *Armonía contemporánea. Volumen 4*, Palacios, Luis David,  Fermatta publicaciones, Mecsico, 2010 
* *Armonía contemporánea. Volumen 1*, Palacios, Luis David,  Fermatta publicaciones, Mecsico, 2009 
* *Armonía contemporánea. Volumen 2*, Palacios, Luis David,  Fermatta publicaciones, Mecsico, 2009

## Ffynonellau
Categori:Genedigaethau 1983
Categori:Beirdd yr 21ain ganrif o Fecsico
Categori:Beirdd Sbaeneg o Fecsico
Categori:Pobl o Sinaloa
Micheál Martin

:''Dyma Erthygl Micheál Martin y 15fed Taoiseach Iwerddon. Am y gwleidydd Albanaidd oedd yn llefarydd Tŷ'r Cyffredin rhwng 2000 i 2009 gwelir Michael Martin. 
 Gwleidydd Gwyddelig yw **Micheál Martin** (Ynganiad Gwyddeleg: [ˈmʲiːçaːl̪ˠ]; ganwyd 1 Awst 1960) sy'n Taoiseach (Prif Weinidog) Iwerddon ers 27 Mehefin 2020 ac yn arweinydd Fianna Fáil ers 2011.  Mae wedi bod yn Daith Dála (TD) i Corc De-Ganolog ers 1989. 

## 15fed Taoiseach (2020 - presennol) 
Ar 27 Mehefin 2020, etholwyd Martin yn Taoiseach, mewn cytundeb clymbleidiol  hanesyddol a welodd ei blaid Fianna Fáil yn mynd i lywodraeth gyda chystadleuwyr hanesyddol, Fine Gael a’r Blaid Werdd. Mi fydd llywodraeth Micheál Martin yn arwain am dymor o 1 flynedd ac hanner, wedyn bydd Varadkar yn cymryd yr awenau fel Taoiseach eto am weddill y tymor. Pleidleisiodd mwyafrif o blaid, 93 aelod o’r Dáil iddo gymryd y rôl, tra bod 63 aelod wedi pleidleisio yn ei erbyn.  

## Bywyd personol 
Mae Martin yn briod â Mary O'Shea, mae'r cwpl wedi cael pump o blant. Ym mis Hydref 2010, bu farw merch ieuengaf Martin, Léana, yn Ysbyty Great Ormond Street ar ôl dioddef o gyflwr ar y galon. Un mlynedd ar ddeg ynghynt bu farw mab, Ruairí, yn fabandod. 

## Cyfeiriadau 
Categori:Taoisigh Iwerddon
Categori:Genedigaethau 1960
Ardal Braintree

Ardal an-fetropolitan yn Essex, Dwyrain Lloegr, yw **Ardal Braintree** (Saesneg: *Braintree District*).

Mae gan yr ardal arwynebedd o 612&nbsp;km², gyda 151,561 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Mae'n ffinio Ardal Uttlesford i'r gorllewin, Dinas Chelmsford ac Ardal Maldon i'r de, Bwrdeistref Colchester i'r dwyrain, a Suffolk a Swydd Gaergrawnt i'r gogledd.

bawd|dim|Ardal Braintree yn Essex

Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974.

Rhennir yr ardal yn 65 o blwyfi sifil, gydag ardal ddi-blwyf sy'n cynnwys tref Braintree, lle mae ei phencadlys. Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys trefi Coggeshall, Halstead a Witham.

## Gweler hefyd 
* Braintree (etholaeth seneddol)

## Cyfeiriadau 
Braintree
Bwrdeistref Brentwood

Ardal an-fetropolitan yn Essex, Dwyrain Lloegr, yw **Bwrdeistref Brentwood** (Saesneg: *Borough of Brentwood*).

Mae gan yr ardal arwynebedd o 153&nbsp;km², gyda 77,021 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Mae'n ffinio Ardal Epping Forest i'r gogledd-orllewin, Dinas Chelmsford a Bwrdeistref Basildon i'r dwyrain, Bwrdeistref Thurrock i'r de, a Llundain Fwyaf i'r de-orllewin.

bawd|dim|Bwrdeistref Brentwood yn Essex

Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974.

Rhennir yr ardal yn naw plwyf sifil, gydag ardal ddi-blwyf sy'n cynnwys tref Brentwood, lle mae ei phencadlys.

## Cyfeiriadau 
Brentwood
Ardal Epping Forest

Ardal an-fetropolitan yn Essex, Dwyrain Lloegr, yw **Ardal Epping Forest** (Saesneg: *Epping Forest District*).

Mae gan yr ardal arwynebedd o 339&nbsp;km², gyda 131,689 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Mae'n ffinio Ardal Uttlesford i'r gogledd, Dinas Chelmsford a Bwrdeistref Brentwood i'r dwyrain, Llundain Fwyaf i'r de, ac Ardal Harlow a Swydd Hertford i'r gorllewin.

bawd|dim|Ardal Epping Forest yn Essex

Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974.

Rhennir yr ardal yn 28 o blwyfi sifil, heb ardaloedd di-blwyf. Mae ei phencadlys yn nhref Epping. Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys trefi Loughton, Chigwell, Chipping Ongar a Waltham Abbey.

## Gweler hefyd 
* Fforest Epping (etholaeth seneddol)

## Cyfeiriadau 
Epping Forest
Goleudy'r Moelrhoniaid

Mae '''Goleudy'r Moelrhoniaid''' yn oleudy ar ynys fwyaf y Moelrhoniaid. Adeiladwr y goleudy oedd William Trench; bu farw ei fab yn ymyl yr ynysoedd, ac adeiladwyd y goleudy erbyn 1717 wedi i William Trench sicrhau patent gan y Frenhines Anne i adeiladu goleudy am rent o £5 y flwyddyn. Bwriad Trench oedd i godi toll o geiniog ar pob llong a dwy geiniog ar pob tunnell o nwyddau oedd yn pasio'r Moelrhoniaid. Methodd Trench a sicrhau fod y llongau yn talu'r tollau a phan fu farw yn 1729 roedd wedi colli ei ffortiwn. Uchder y tŵr yw 23 medr, ac mae’n 36 medr uwchben y môr ar lanw llawn. Erbyn i Trinity House brynu'r ynysoedd am £444,984 ym 1841 roedd y goleudy wedi newid o fod yn llosgi glo i fod yn llosgi olew. Ym 1927 newidiwyd y goleudy i fod yn oleudy trydan ac ym 1987 gadawodd y ceidwad llawn amser olaf wrth i'r goleudy ddod yn gwbwl awtomatig.

## Cyfeiriadau
Moelrhoniaid
Categori:Adeiladau rhestredig Gradd II* Ynys Môn
Kassita

Tref yng ngogledd-ddwyrain Moroco yw **Kassita** (Berber:     
**ⴽⴰⵙⵉⵜⴰ**,Arabeg: كاسيطا). Fe'i lleolir yn nhalaith Driouch. Saif tua 60&nbsp;km i'r de o lan y Môr Canoldir.

Yng Nghyfrifiad 2014 roedd ganddi boblogaeth o 2,675.

## Cyfeiriadau
Categori:Aneddiadau Moroco
Pedwaredd Rheol Anhrefn

Nofel gan Daniel Davies yw ***Pedwaredd Rheol Anhrefn***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2019. Yn 2020 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Yn ôl broliant y llyfr hwn (2019):

Rheol 1: Allwch chi ddim ennill y gêm.Rheol 2: Yr unig ganlyniad posib fydd colli'r gêm.Rheol 3: Allwch chi byth ddianc rhag y gêm.Rheol Zeroth: Mae'n rhaid chwarae'r gêm.

Dyma ddilyniant i'r nofel *Tair Rheol Anhrefn* a enillodd Wobr Goffa Daniel Owen yn 2011. Fe fyddwn yn ailymuno â Dr Paul Price a'i gariad, Llinos Burns, wrth iddyn nhw geisio dianc rhag yr heddlu cudd a brwydro â'u cydwybod ynglŷn â'r cwestiwn o greu drôns.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2019
Categori:Nofelau 2019
Categori:Nofelau Cymraeg
Rhestr o Siroedd Wisconsin

bawd|300px|Siroedd Wisconsin
Dyma '''restr o'r 72 rhanbarth gweinyddol sy'n cael eu hadnabod wrth yr enw *County* yn Nhalaith Wisconsin''' yn yr Unol Daleithiau, yn nhrefn yr wyddor:

## Hanes
Trosglwyddwyd y tir a ddaeth yn Wisconsin yn y pen draw o reolaeth Prydain i America gyda llofnodi Cytundeb Paris ym 1783. Roedd yn rhan ddi-drefn o Diriogaeth y Gogledd-orllewin tan 1802 pan drefnwyd yr holl dir o St Louis i'r gogledd i ffin Canada fel St. Clair County. Ers  2011,  bu gan 13 sir adran weithredol etholedig: Brown, Chippewa, Dane, Fond du Lac, Kenosha, Manitowoc, Milwaukee, Outagamie, Portage, Racine, Sawyer, Waukesha, and Winnebago. Roedd gan 23 weinyddwr sir penodedig, roedd gan 34 gweinyddwr penodedig, ac roedd 2 heb  adran weithredol na gweinyddwr. Roedd gan Waukesha County adran weithredol a gweinyddwr 

Mae gan bob sir Sedd Sirol, sydd yn aml yn gymuned boblog neu'n gymuned wedi'i lleoli'n ganolog, lle mae swyddfeydd llywodraethol y sir. Mae rhai o'r gwasanaethau a ddarperir gan y sir yn cynnwys: gorfodi'r gyfraith, llysoedd cylchynol, gwasanaethau cymdeithasol, cofnodion hanfodol a chofrestru digwyddiadau, cynnal a chadw ffyrdd a chael gwared ag eira. Mae swyddogion y sir yn cynnwys siryfion, twrneiod ardal, clercod, trysoryddion, crwneriaid, syrfewyr, cofrestryddion digwyddiadau bywyd a chlercod y llysoedd cylchynol; mae'r swyddogion hyn yn cael eu hethol am dymhorau  o bedair blynedd. Yn y mwyafrif o siroedd, mae crwneriaid etholedig wedi cael eu disodli gan archwilwyr meddygol penodedig. Mae cyfraith y wladwriaeth yn caniatáu i siroedd benodi syrfëwr tir cofrestredig yn lle ethol syrfëwr.

## Rhestr
### FIPS
Mae'r cod Safon Prosesu Gwybodaeth Ffederal (FIPS), a ddefnyddir gan lywodraeth yr Unol Daleithiau i roi cod hunaniaeth unigryw i daleithiau a siroedd y wlad, yn cael ei ddarparu gyda phob cofnod yn y tabl. Cod Wisconsin yw 55, a fyddai, o'i gyfuno ag unrhyw god sirol, yn cael ei ysgrifennu fel 55XXX. Mae Adams County yn rhannu'r cod 001 gyda nifer o siroedd eraill yn yr Unol Daleithiau megis Allegany County, Maryland ond o ragddodi cod talaith Wisconsin, 55, i god Adams County ceir 55001, cod unigryw i'r sir honno. 

|}

## Siroedd a ailenwyd ac arfaethedig 
Mae pum sir yn Wisconsin wedi cael eu hailenwi ac mae dwy wedi'u cynnig.

## Map dwysedd poblogaeth
Mae lliwiau gwahanol yn dynodi dwysedd trymach.
bawd|400px| center

## Cyfeiriadau

Wisconsin
Ardal Harlow

Ardal an-fetropolitan yn Essex, Dwyrain Lloegr, yw **Ardal Harlow** (Saesneg: *Harlow District*).

Mae gan yr ardal arwynebedd o 30.5&nbsp;km², gyda  87,087 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Mae'n ffinio Ardal Epping Forest i'r gorllewin, y dwyrain a'r de, a Swydd Hertford i'r gogledd.

bawd|dim|Ardal Harlow yn Essex

Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974.

Mae'r ardal yn hollol ddi-blwyf. I bob pwrpas mae ganddi'r un ffiniau â thref Harlow.

## Gweler hefyd
* Harlow (etholaeth seneddol)

## Cyfeiriadau 
Harlow
Dinas Chelmsford

Ardal an-fetropolitan yn Essex, Dwyrain Lloegr, yw **Dinas Chelmsford** (Saesneg: *City of Chelmsford*).

Mae gan yr ardal arwynebedd o 339&nbsp;km², gyda 178,388 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Mae'n ffinio Ardal Braintree ac Ardal Maldon i'r dwyrain, Ardal Rochford a Bwrdeistref Basildon i'r de, Bwrdeistref Brentwood ac Ardal Epping Forest i'r gorllewin, ac Ardal Uttlesford i'r gogledd.

bawd|dim|Dinas Chelmsford yn Essex

Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974.

Rhennir yr ardal yn 27 o blwyfi sifil, gydag ardal ddi-blwyf sy'n cynnwys dinas Chelmsford, lle mae ei phencadlys. Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys tref South Woodham Ferrers.

## Gweler hefyd 
* Chelmsford (etholaeth seneddol)

## Cyfeiriadau 
Chelmsford
Bisley, Surrey

:*Erthygl am y pentref yn Surrey yw hon. Am y pentref yn Surrey gweler Bisley, Swydd Gaerloyw.*

Pentref a phlwyf sifil yn Surrey, De-ddwyrain Lloegr, ydy **Bisley**.  Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Surrey Heath. Saif hanner ffordd rhwng trefi Woking (i'r dwyrain) a Camberley (i'r gorllewin).

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 3,865.

Mae rhostir yn gorchuddio llawer o orllewin y plwyf sifil, a ddefnyddir gan y Weinyddiaeth Amddiffyn. Dyma'r Ganolfan Saethu Genedlaethol, pencadlys Cymdeithas Reifflau Genedlaethol y Deyrnas Unedig (National Rifle Association of the United Kingdom). Mae Carchar Coldingley yn y pentref hefyd.

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Surrey Heath
Categori:Pentrefi Surrey
Categori:Plwyfi sifil Surrey
Bagshot

Pentref yn Surrey, De-ddwyrain Lloegr, ydy **Bagshot**. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Windlesham yn ardal an-fetropolitan Bwrdeistref Surrey Heath. Saif tua 26 milltir i'r de-orllewin o Lundain.
Ar un adeg roedd y pentref yn arhosfan bwysig i goetsis mawr a oedd yn mynd rhwng Llundain, Southampton a de-orllewin Lloegr; mae nifer o'r hen westai coetsio wedi goroesi hyd heddiw.

Mae'r Weinyddiaeth Amddiffyn yn berchen ar lawer o'r tir o amgylch y pentref.

## Cyfeiriadau
Categori:Bwrdeistref Surrey Heath
Categori:Pentrefi Surrey