open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pencampwriaeth y Chwe Gwlad 2017

**Pencampwriaeth y Chwe Gwlad 2017** oedd y 18fed yng nghyfres Pencampwriaeth y Chwe Gwlad, sef prif gystadleuaeth rygbi'r undeb yn Hemisffer y Gogledd. Chwaraewyd pymtheg gêm dros gyfnod o bum penwythnos rhwng 4 Chwefror a 18 Mawrth 2017. Caiff ei galw, hefyd, yn **"Gystadleuaeth RBS y Chwe Gwlad"** oherwydd cyfraniad y noddwyr: Banc Cenedlaethol yr Alban.

Y chwe gwlad oedd Iwerddon, Lloegr, Cymru, Ffrainc, Yr Alban a'r Eidal. Os cyfrifir cyn-gystadleuthau (y Cystadleuthau Cartref a'r Pencampwriaeth y Pum Gwlad) yna dyma 123fed cystadleuaeth.

## Y timau 
## Tabl
## Cyfeiriadau 
Categori:2017
2017
Toyota

Cwmni cerbydau o Japan yw  gyda'i bencadlys yn Toyota, Aichi, Japan. Yn 2012 **Toyota** oedd y cwmni mwyaf drwy'r byd yn y sector cynhyrchu, gyda Volkswagen AG a General Motors yn dynn wrth ei sodlau. Ym Mawrth 2014, roedd 338,875 o weithwyr yn fydeang ac erbyn Chwefror 2016 Toyota oedd 13eg cwmni mwyaf yn y byd, ym mhov sector.

Yng Ngorffennaf 2012 cynhyrchwyd y 200-miliynfed cerbyd. Toyota, hefyd, oedd y cwmni cynhyrchu ceir cyntaf i gynhyrchu mwy na 10 miliwn o gerbydau'r flwyddyn; gwnaeth hynny am y tro cyntaf yn 2012.

Mae Toyota'n gwerthu mwy o geir heibrid nag unrhyw gwmni arall. Roedd cyfanswm gwerthiant ceir Toyota a Lexus gyda'i gilydd yn Ionawr 2017 yn 10&nbsp;miliwn, carreg filltir bwysig ym myd cerbydau trydan. Ei brif fodel, o ran cerbydau heibrid yw'r Prius, gyda dros 6&nbsp;miliwn o unedau wedi'u gwerthu' fydeang, hyd at Ionawr 2017.

Ffurfiwyd Toyota yn 1937 gan Kiichiro Toyoda fel fforch o un o gwmnïau ei dad, sef 'Diwydiannau Toyota' a oedd eisoes wedi cynhyrchu'r Toyota AA.

Ceir 5 brand: Hino, Lexus, Ranz, a Daihatsu.

Toyoda Standard Sedan AA 1936 Bertel Schmitt.jpg|Car cyntaf Toyota / Toyoda: y Toyoda Standard Sedan AA 1936
MR2.jpg|Car eiconig o'r 1970au, yr MR2
File:2014 Toyota Corolla 1.8 LE (ZRE172), front left.jpg|Y Corolla: cyflwynwyd yn 1966, ac mae'n dal i gael ei gynhyrchu. Gwnaed y model yn y llun yn 2016
2019 Toyota Prius (ZVW50R) 1.8 Hybrid liftback (2018-12-19) 01.jpg|Toyota Prius; hyd at 2016 roedd 4 miliwn wedi'i gwerthu. Gwnaed y model yn y llun yn 2016
Toyota Plant Ohira Sendai.jpg|Ffatri newydd Toyota yn Ohira, ger Sendai, Japan; mis wedi tynnu'r llun difrodwyd y ffatri gan y swnami, cyn ei ailagor yn ddiweddarach.

## Cyfeiriadau
Categori:Cwmnïau a sefydlwyd ym 1937
Categori:Cwmnïau Japan
Categori:Gwneuthurwyr ceir
Cŵl Cymru

Symudiad cerddorol yng nghanol y nawdegau oedd **Cŵl Cymru** (neu **Cool Cymru**), a sbardunwyd gan lwyddiant grwpiau fel Super Furry Animals, Catatonia a Gorky's Zygotic Mynci yn y byd cerddorol Saesneg. Term a fathwyd gan newyddiadurwyr yn hytrach na'r bandiau oedd Cŵl Cymru.

## Cyfeiriadau
Categori:Cerddoriaeth Cymru
Categori:Mudiadau Cymru
Jet Li

Actor a chyfarwyddwr Tsieineaidd yw **Jet Li** (ganwyd **Li Lianjie** (26 Ebrill 1963).

Fe'i ganwyd yn Beijing.

## Ffilmiau
**Teml Shaolin* (1982)
**Plant o Shaolin* (1984)
**Swordsman II* (1992)
**Fong Sai-yuk* (1993)
**Lethal Weapon 4* (1998)
**Jian Guo Da Ye* (2009)
**The Expendables* (2010)

Categori:Actorion o Tsieina
Categori:Crefftwyr ymladd
Categori:Genedigaethau 1963
Bando (band)

Band pop Cymraeg o'r 1980au oedd **Bando** gyda Caryl Parry Jones yn brif leisydd a phrif gyfansoddwr caneuon y grŵp. Roedd y band yn nodedig am ei ganeuon pop slic a fideos trawiadol. Un o ganeuon enwocaf y band oedd ''Chwarae'n troi'n chwerw''.

Ffurfiwyd y band yng Nghaerdydd yn 1979 gan griw o gerddorion oedd wedi bod yn weithgar mewn bandiau Cymraeg ers rhai blynyddoedd. Roedd Myfyr Isaac yn cynhyrchu recordiau'r band yn ogystal â chwarae'r gitâr.

Cynhyrchwyd ffilm ddogfen *Shampŵ* am y band gan Endaf Emlyn, a fe enillodd wobr Ysbryd yr Ŵyl yng Ngŵyl Ffilm a Theledu Geltaidd, 1983.

## Aelodau
* Rhys Dyrfal Ifans - gitâr fas, llais
* Caryl Parry Jones - prif lais, piano
* Huw Owen - sacsoffon, ffliwt, llais
* Martin Sage - gitâr rythm, trwmped, llais
* Steve Sardar - gitâr flaen, llais
* Gareth Thomas - drymiau, llais

## Disgyddiaeth
## Dolenni allanol
* Fideo "Shampw" 1982
* Cofnod ar Discogs

## Cyfeiriadau
Categori:Bandiau Cymraeg
Categori:Sefydliadau 1979
Categori:Dadsefydliadau 1982
Categori:Prosiect Wicipop
Joseph P. Clancy

Ysgolhaig, bardd, cyfieithydd a darlithydd a oedd yn gweithio yn y Gymraeg a'r Saesneg oedd **Joseph P. Clancy** (8 Mawrth 1928 – 27 Chwefror 2017) 

## Llyfryddiaeth 
### Cyfieithiadau 
* The Odes and Epodes of Horace (University of Chicago Press, 1960)
* Medieval Welsh Lyrics (Macmillan, 1965)
* The Earliest Welsh Poetry (Macmillan, 1970)
* Twentieth Century Welsh Poems (Gomer, 1982)
* Living a Life: Selected Poems by Gwyn Thomas (Bridges Books, 1982)
* The Plays of Saunders Lewis (Christopher Davies, 1985)
* Bobi Jones: Selected Poems (Christopher Davies, 1987)
* The World of Kate Roberts (Temple University Press, 1991)
* Saunders Lewis: Selected Poems (Gwasg Prifysgol Cymru, 1993)
* Where There’s Love: Welsh Folk Poems of Love and Marriage (Northgate Books, 1995)
* The Light in the Gloom: Poems and Prose by Alun Llywellyn Williams (Gwasg Gee, 1998)
* Medieval Welsh Poems (Four Courts Press, 2002)
* Bobi Jones: Right as Rain (e-lyfr)
* The Poems of Dafydd ap Gwilym (Brown Dog Books, 2016)

### Cerddi
* The Significance of Flesh: Poems 1950-1983 (Gomer, 1984)
* Here & There (Headland, 1994)
* Ordinary Time (Gomer, 1999)
* Passing Through (Headland, 2008)

### Eraill
* Pendragon: King Arthur and His Britain (Macmillan, 1971) - ffeithiol
* Death is a Pilgrim: A Canterbury Tale (Northgate Books, 1993) - nofel gyda Gertrude Clancy, ei wraig
* The Retired Life (Northgate Books, 1997) - straeon byrion o dan yr enw P.G. Thomas
* Other Words: Essays on Poetry and Translation (Gwasg Prifysgol Cymru, 1999) - ffeithiol

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1928
Categori:Marwolaethau 2017
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif
Categori:Llenorion yr 21ain ganrif
Categori:Nofelwyr Saesneg
Jolin Tsai

Cantores boblogaidd o Taiwan yw **Jolin Tsai** (ganwyd 15 Medi 1980). Mae hi hefyd yn ysgrifennu caneuon, yn cynhyrchu recordiau ac yn actio. Aeth ei cherddoriaeth ddawns electronig yn boblogaidd iawn ar dir mawr Tsieina. Oherwydd y poblograwydd hwn cafodd sawl llysenw gan gynnwys "Brenhines C-Pop", "Brenhines y ddawns Asiaidd" a "Madonna Asia". Mae ganddi ffans drwy'r byd, ond lleolwyd y mwyafrif yn y rhannau hynny sy'n siarad Tsieineeg.

Hyd at 2014 roedd wedi gwerthu dros 24,000 o albymiau ac roedd yn un o gerddorion mwyaf poblogaidd Asia.

## Albymau 
* *1019* (1999)
* ''Don't Stop* (2000)
* *Show Your Love* (2000)
* *Lucky Number* (2001)
* *Magic* (2003)
* *Castle* (2004)
* *J-Game* (2005)
* *Dancing Diva* (2006)
* *Agent J* (2007)
* *Butterfly* (2009)
* *Myself* (2010)
* *Muse* (2012)
* *Play'' (2014)

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
*

Categori:Genedigaethau 1980
Categori:Cantorion o Daiwan
Categori:Prosiect Wicipop
Hogia Bryngwran

Grŵp Cymraeg o Ynys Môn oedd **Hogia Bryngwran**. Sefydlwyd y grŵp tua 1955-56.

## Hanes
Ffurfiwyd y grŵp tua 1955–56, gyda’r aelodau’n mynychu’r un Ysgol Sul a’r un Band of Hope ym mhentref Bryngwran, Ynys Môn. Yn y cyfnod hwnnw, cyn i drydan gyrraedd y pentref, byddai’r grŵp yn ymarfer dan olau lamp baraffîn gan ymhyfrydu yn harmoni a lleisiau ei gilydd. Bryd hynny, roedd y cyfeiliant yn dilyn arddull sgiffl y cyfnod, gyda gitâr fas syml (sef llinyn tyn wedi ei gysylltu wrth gist bren), drymiau syml, pren golchi ac organ geg.

Roedd Lonnie Donegan a’i ganeuon sgiffl yn ddylanwad mawr arnynt ac o’r 1950au ymlaen roedd Radio Luxembourg yn cyflwyno cantorion gwlad megis Hank Williams i gynulleidfaoedd eang. Gwelwyd dylanwad cerddoriaeth newydd o’r fath yn Eisteddfod Môn yn 1959 pan fu cystadleuaeth frwd rhwng Hogia Bryngwran a Hogia Llandegai gyda Hogia Bryngwran yn fuddugol (o dan yr enw Hogia’r Werin). O ganlyniad, tyfodd nifer y cynulleidfaoedd a’r cefnogwyr ar gyfer Hogia Bryngwran mewn nosweithiau llawen a chyngherddau, a thrwy gyfrwng radio a theledu yn ogystal.

Ymddangosodd y grwp ar raglen gylchgrawn *Amser Te*, gyda Myfanwy Howell yn cyflwyno, rhaglen a gynhyrchwyd gan gwmni teledu TWW o’u stiwdio ym Mhontcanna, Caerdydd, a hefyd ar raglenni Cymraeg y byddai cwmni Granada yn eu darparu o’u stiwdio ym Manceinion ar gyfer cynulleidfa Gymreig yng ngogledd Cymru. Roedd gan yr Hogia eu sŵn unigryw, ac un o’u prif nodweddion oedd iodlo Idris Hughes. Yn y 1960au, ymunodd Neville Jones (ddaeth yn aelod o Traed Wadin) â hwy, a thrwy gyfrwng sain ei gitâr Hawaiaidd, datblygodd sŵn y grŵp ymhellach.

Ar adeg Eisteddfod Genedlaethol Cymru, Glynebwy yn 1958 roedd Hogia Bryngwran yn aros ym mhentref Cwm pan gawsant wahoddiad i deithio i Iwerddon i berfformio ar Radio Eire, gan droi’n grŵp ‘rhyngwladol’ os am ennyd yn unig. Rhyddhaodd y grŵp record ar label Cambrian yn 1968 gan dderbyn archeb bost am saith swllt a chwe cheiniog yn dâl.

## Oriel 

Delwedd:Gweithgareddau clwb ieuenctid Bryngwran Sir Fon (1498168).jpg
Delwedd:Cystadleuaeth 'Ser y Siroedd' y BBC (1501043).jpg
Delwedd:Cystadleuaeth 'Ser y Siroedd' y BBC (1501042).jpg
Delwedd:Cystadleuaeth 'Ser y Siroedd' y BBC (1501054).jpg

## Disgyddiaeth
* *Hogia Bryngwran* (EP) (Cambrian CEP411, 1968)

**Yn ymddangos ar:**
* *Y Bois a’r Hogia* (Sain SCD2578, 2010)

Categori:Bandiau Cymraeg
Categori:Prosiect Wicipop
Gorsaf Reilffordd Tan-y-Bwlch

Gorsaf ar Reilffordd Ffestiniog yw **Tan-y-Bwlch**, yn  o uchder a  o Borthmadog.

Mae gan yr orsaf gaffi, sydd yn agor rhwng Mawrth a Hydref.

Agorwyd yr orsaf ym 1873 ac mae’r adeilad gwreiddiol yn dal i sefyll. Caewyd yr orsaf ym 1939. Ail-agorodd yr orsaf ym 1958, yn derminws dros dro tra ailadeiladwyd gweddill y reilffordd i Flaenau Ffestiniog. Adeiladwyd pont i deithwyr yn 2012, yn gopi o’r un wreiddiol.

## Cyfeiriadau

Tanybwlch02LB.jpg|Trên y cyrraedd Tan-y-Bwlch
Tanybwlch01LB.jpg

Tan-y-Bwlch
Tan-y-Bwlch
Categori:Rheilffordd Ffestiniog
Gorsaf reilffordd Kendal

Mae **Gorsaf reilffordd Kendal** yn gwasanaethu’r dref Kendal, Cumbria.

Agorwyd yr orsaf ar 22 Medi 1846,, terminws gogleddol y Reilffordd Kendal a Windermere. Estynnwyd y lein o Kendal i Windermere ar 20 Ebrill 1847. Adeiladwyd ail blatfform ym 1884, ond trowyd y lein yn drac sengl ym 1973. Disodlwyd yr ail blatfform gan faes parcio.

## Cyfeiriadau
## Dolen allanol
* Gwefan National Rail

Kendal
Kendal
Julian Lloyd Webber

Cerddor Seisnig, chwaraewr sielo a Prifathro y Birmingham Conservatoire yw ** Julian Lloyd Webber** (ganwyd 14 Ebrill 1951). Brawd y cyfansoddwr Andrew Lloyd Webber yw ef.

Fe'i ganwyd yn Llundain, yn fab y cyfansoddwr William Lloyd Webber a'i wraig, y cerddores Jean Johnstone. Cafodd ei addysg yn yr Ysgol Coleg Prifysgol ac yng Ngholeg Cerdd Brenhinol.

Roedd Lloyd Webber yn aelod y grwp 1980au "Oasis", gyda Mary Hopkin a Peter Skellern.

Categori:Cerddorion Seisnig
Categori:Genedigaethau 1951
Buchedd Dewi

Testun crefyddol Cymraeg Canol sy'n adrodd hanes bywyd Dewi Sant yw ***Buchedd Dewi***. Mae'n gyfieithiad o'r testun Lladin *Vita Davidis*, a ysgrifennwyd tua'r flwyddyn 1094 gan Rygyfarch ap Sulien, ac enghraifft o fucheddau'r saint neu hagiograffeg yn llenyddiaeth Gymraeg yr Oesoedd Canol. Hon yw'r ffynhonnell draddodiadol am fanylion bywyd Dewi, ond gan i waith Rhygyfarch gael ei ysgrifennu dros 500 mlynedd wedi i Dewi farw, mae amheuaeth pa mor ddibynadwy yw'r hanes. Ceir y testun Cymraeg Canol mewn sawl llawysgrif, gan gynnwys llsgr. Llanstephan 4, llsgr. Llanstephan 27 (Llyfr Coch Talgarth),  a Llyfr Ancr Llanddewibrefi.

## Cyfeiriadau 
## Llyfryddiaeth 
* D. Simon Evans (gol.), *Byched Dewi: o Lawysgrif Llanstephan 27* (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1959).
* John Morris-Jones. *The Life Of Saint David: And Other Tracts In Medieval Welsh, From The Book Of The Anchorite Of Llandewivrevi, A. D. 1346* (Rhydychen: Clarendon, 1912).

Categori:Dewi Sant
Categori:Llenyddiaeth Gymraeg yr Oesoedd Canol
Siarter y Cenhedloedd Unedig

bawd|300px|Baneri'r aelod-wladwriaethau
Y cytundeb a sefydlodd y Cenhedloedd Unedig yw **Siarter y Cenhedloedd Unedig**. Llofnodwyd y siarter yn San Francisco, Unol Daleithiau America, ar 26 Mehefin 1945 gan 50 o'r 51 aelod-wladwriaethau gwreiddiol (llofnododd Gwlad Pwyl y cytundeb ddau fis yn ddiweddarach). Cafodd y Siarter ei gadarnhau gan bum aelod gwreiddiol y Cyngor Diogelwch a ddaeth i rym ar 26 Medi 1945. Y pum aelod oedd Tsieina, Ffrainc, yr Undeb Sofietaidd, y Deyrnas Unedig a'r Unol Daleithiau.

Mae pob gwladwriaeth a arwyddodd y cytundeb wedi cytuno i weithredu o fewn erthyglau'r cytundeb. Yn ogystal, dywed Erthygl 103 o'r Siarter fod y cenhedlodd a'i harwyddodd yn ei osod uwchlaw pob cytundeb arall, ac felly wedi'u rhwymo iddo. Erbyn 2017 roedd bron pob cenedl-wladwriaeth ar wyneb y Ddaear wedi ymrwymo i'w amodau.

## Cyfeiriadau
Categori:Y Cenhedloedd Unedig
Cenhedloedd Unedig
Cymdeithas Cerdd Dant Cymru

Mae'r **Gymdeithas Cerdd Dant Cymru** yn hyrwyddo cerddoriaeth Gymreig draddodiadol.

Cafodd y gymdeithas ei sefydlu ym 1934. Heddiw mae ganddi 600 o aelodau. Mae'n cyhoeddi cerddoriaeth, ac yn cynnal cyrsiau hyfforddi i ddysgu sut i osod cerdd dant ac ar gyfer dysgu telynorion sut i gyfeilio. Bob mis Tachwedd mae'r gymdeithas yn trefnu Gŵyl Cerdd Dant.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
* Gwefan y Gymdeithas

Categori:Cerdd Dant
Cerdd Dant
Gorsaf reilffordd Oxenholme Ardal y Llynnoedd

Mae **Gorsaf reilffordd Oxenholme Ardal y Llynnoedd** yn gwasanaethu Oxenholme. Mae’r orsaf ar brif lein yr arfordir gorllewin, ac yn gyffordd ar gyfer Lein y Llynnoedd, sydd yn mynd i Windermere.

Agorwyd yr orsaf ym 1847, efo’r enw "Cyffordd Kendal". Daeth hi’n "Oxenholme" tua 1863. Ychwanegwyd "Ardal y Llynnoedd" yn 1988. Buasai trenau i’r gogledd (at Gaerliwelydd) yn stopio yn Oxenholme i gael cymorth gan locomotif arall ar oleddf Shap.

## Cyfeiriadau
## Dolen allanol
* Gwefan National Rail

Oxenholme Ardal y Llynnoedd
Oxenholme Ardal y Llynnoedd
Vivienne Westwood

Dylunydd ffasiwn a dynes busnes o Loegr oedd **Vivienne Westwood** (8 Ebrill 1941 – 29 Rhagfyr 2022). Roedd hi'n gyfrifol yn bennaf am ddod â ffasiwn pync a 'thon newydd' i'r prif lif.

Cafodd ei sylw gyntaf am greu dillad i siop "SEX" Malcolm McLaren ar King's Road, Llundain. Roedd y cydweithrediad rhwng y ddau yn llwyddiannus a dylanwadol yn enwedig eu cyfuniad o ddillad a cherddoriaeth, gan fandiau fel Sex Pistols.

Ers hynny agorodd Westwood sawl siop a cefnogodd achosion gwleidyddol trwy ei gwaith gan gynnwys CND, mudiadau yn erbyn newid hinsawdd a mudiadau hawliau sifil.

bawd|dim|siop Vivienne Westwood yng Nghaerdydd

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1941
Categori:Dylunwyr ffasiwn o Loegr
Categori:Marwolaethau 2022
Categori:Pobl fusnes o Loegr
Categori:Anffyddwyr o Loegr
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Loegr
Categori:Merched yr 21ain ganrif o Loegr
Siddi

Grŵp cerddorol o Lanuwchllyn ydy **Siddi**.

Ffurfiwyd y grŵp gan y chwaer a brawd Branwen Haf ac Osian Huw Williams sydd hefyd wedi cyfrannu at sawl grŵp cerddorol arall megis Cowbois Rhos Botwnnog a Candelas.

Albwm cyntaf y grŵp oedd *Un Tro* yn 2013. Mae’n albwm cysyniadol am dylwyth teg o Gwm Cynllwyd ym Mhenllyn. ac wedi’i recordio’n bennaf yn Ysgoldy Llanuwchllyn, a garej Yr Hen Felin, eu cartref yn Llanuwchllyn.

## Cyfeiriadau
Categori:Bandiau Cymreig
Categori:Bandiau Cymraeg
Categori:Sefydliadau 2013
Categori:Prosiect Wicipop
Christina Booth

bawd
Cantores roc o Gymru ydy **Christina Maria Booth** (née Murphy; ganwyd 1965) sydd hefyd yn canu ac yn cyfansoddi.

Ers ei sefydlu yn 2001, hi yw prif leisydd y band roc Magenta, gyda'i chyfaill Rob Reed. Cyn hynny bu wrthi gyda Reed yn y band Trippa a Cyan. Cyn newid ei henw, defnyddiodd yr enw **Christina Murphy**, ac fe'i adnabyddir heddiw, fel arfer, fel **Christina**.

## Disgyddiaeth
### Albymau
**Broken Lives & Bleeding Hearts* (CD, Album, Dig) at label Tigermoth Records; TMR010; 2010
**Sell This Version* TMR0315; ar label Tigermoth Productions Ltd; 2015.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Gefan swyddogol Christina Booth 
* lluniau at Pintrest

Categori:Genedigaethau 1965
Categori:Cantorion benywaidd o Gymru
Categori:Cyfansoddwyr benywaidd o Gymru
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Merched yr 21ain ganrif o Gymru

Categori:Prosiect Wicipop
Nadia Boulanger

Cyfansoddwraig, arweinydd, ac athrawes o Ffrainc oedd **Nadia Boulanger** (16 Medi 1887 – 22 Hydref 1979). Astudiodd yn y *Conservatoire de Paris* ond, gan gredu nad oedd ganddi unrhyw dalent arbennig fel cyfansoddwr, daeth athrawes. Fel athrawes, dylanwadodd ar lawer o gyfansoddwyr pwysicaf y 20g, yn enwedig o'r Unol Daleithiau. Ymhlith ei myfyrwyr roedd llawer a ddaeth yn enwog fel gyfansoddwyr, unawdwyr, trefnwyr ac arweinyddion, gan gynnwys: Daniel Barenboim, Lennox Berkeley, Elliott Carter, Aaron Copland, John Eliot Gardiner, Philip Glass, Roy Harris, Quincy Jones, Dinu Lipatti, Igor Markevitch, Astor Piazzolla a Virgil Thomson.

Roedd y cyfansoddwr Lili Boulanger yn chwaer iddi.

## Cyfeiriadau
Categori:Cyfansoddwyr benywaidd o Ffrainc
Categori:Genedigaethau 1887
Categori:Marwolaethau 1979
Categori:Merched y 19eg ganrif o Ffrainc
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Ffrainc
Ethel Smyth

Cyfansoddwraig o Loegr oedd y **Fonesig Ethel Smyth** (23 Ebrill 1858 – 8 Mai 1944).

Cafodd ei geni yn Sidcup, Caint. Roedd ei thad, uwchfrigadydd yn y Corfflu Brenhinol y Magnelau, yn gwrthwynebu ei gwneud gyrfa mewn cerddoriaeth. Serch hynny, mae hi'n astudio cyfansoddi  gyda Carl Reinecke yn yr Hochschule für Musik, Leipzig (1877), cyn cymryd gwersi preifat gyda Heinrich von Herzogenberg. Yn Leipzig cyfarfu â Brahms, Dvořák, Grieg, Tchaikovsky a Clara Schumann.

Mae ei gyfansoddiadau yn cynnwys caneuon, cerddoriaeth siambr, gweithiau i'r piano, gweithiau gerddorfaol, concerti, gweithiau corawl, ac operâu. Mae ei opera *The Wreckers* (1906) yn arbennig o bwysig yn hanes yr opera Seisnig.

Ym 1910 ymunodd ag Undeb Cymdeithasol a Gwleidyddol y Merched (Women's Social and Political Union, WSPU), ac am ddwy flynedd ymroddodd ei hun i gweithio dros yr achos. Roedd ei chân "The March of the Women" (Ymdeithgan y Merched) (1911) yn cael ei defnyddio fel anthem mudiad pleidlais i fenywod. Ym 1912 cafodd ei harestio am gymryd rhan yn yr ymgyrch WSPU o dorri ffenestri; cafodd ei dedfrydu i ddau fis yng Ngharchar Holloway.

Ar ôl 1913 dechreuodd i golli ei chlyw, ac yn ei blynyddoedd olaf cyfansoddodd llai. Er hynny, trodd at ysgrifennu, a rhwng 1919 a 1940 cyhoeddodd deg llyfr, hunangofiannol yn bennaf.

I gydnabod ei gwaith fel cyfansoddwraig ac awdures, urddwyd Smyth yn Fonesig Cadlywydd Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig (DBE) ym 1922. Bu farw yn Woking, Surrey, ym 1944.

Categori:Cyfansoddwyr benywaidd o Loegr
Categori:Swffragetiaid
Categori:Genedigaethau 1858
Categori:Marwolaethau 1944
Categori:Merched y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Loegr
Priaulx Rainier

Cyfansoddwraig o Loegr oedd **Priaulx Rainier** (3 Chwefror 1903 – 10 Hydref 1986). Cafodd ei geni yn Howick, Natal, De Affrica.

Cafodd ei magu yn Ne Affrica, lle dysgodd i chwarae'r feiolin. Yn 1920, yn 17 oed, enillodd ysgoloriaeth i'r Academi Gerdd Frenhinol, Llundain, lle astudiodd gyda Rowsby Woof a Syr John Blackwood McEwen. O'r amser hwnnw roedd yn byw yn Llundain, yn ennill ei bywoliaeth fel feiolinydd ac athrawes. Yn 1937 astudiodd gyda Nadia Boulanger ym Mharis.

Categori:Cyfansoddwyr benywaidd o Loegr
Categori:Genedigaethau 1903
Categori:Marwolaethau 1986
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Loegr
Elizabeth Maconchy

200px|bawd|Plac Elizabeth Maconchy yn Shottesbrook, Boreham

Cyfansoddwraig o Loegr o dras Wyddelig oedd y **Fonesig Elizabeth Violet Maconchy** (19 Mawrth 1907 – 11 Tachwedd 1994).

Cafodd ei geni yn Broxbourne, Swydd Hertford. Astudiodd yng Ngholeg Brenhinol Cerdd, Llundain (1923–9), lle roedd ei hathrawon yn cynnwys Charles Wood a Vaughan Williams. Yn ddiweddarach astudiodd yn Prag gyda'r cyfansoddwr Karel Boleslav Jirák.

Ym 1930 priododd William LeFanu; bu iddynt ddwy ferch, yr ieuengaf ohonynt oedd y cyfansoddwraig Nicola LeFanu.

Categori:Cyfansoddwyr benywaidd o Loegr
Categori:Genedigaethau 1907
Categori:Marwolaethau 1994
Nicola LeFanu

Cyfansoddwraig o Loegr yw **Nicola LeFanu** (ganwyd 28 Ebrill 1947).

Cafodd ei geni yn Bishops Wickham, Essex, merch y cyfansoddwraig Elizabeth Maconchy. Cafodd ei addysg yng Ngholeg y Santes Hilda, Rhydychen, ac yn ddiweddarach dyfarnwyd Cymrodoriaeth Harkness ym Mhrifysgol Harvard. Bu'n dysgu cerdd yn Ysgol St Paul i Ferched, Llundain (1975–7), Coleg y Brenin, Llundain (1977–95), a Phrifysgol Efrog, lle'r oedd yn Bennaeth Adran (1994-2001). Ymddeolodd o addysgu yn 2008.

Ym 1979 priododd David Lumsdaine, cyfansoddwr o Awstralia.

Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg Santes Hilda, Rhydychen
Categori:Cyfansoddwyr benywaidd o Loegr
Categori:Genedigaethau 1947
Gwerin y Coed

Mudiad ieuenctid Cymreig ydy **Gwerin y Coed** sy'n cynnig grwpiau wythnosol ledled Cymru. Maent yn gysylltiedig â'r mudiad elusennol Prydeinig, **Woodcraft Folk.** Nod y mudiad ydy hybu gwerthoedd megis tegwch cymdeithasol, heddwch, gofal am yr amgylchedd a chydraddoldeb.

Bob wythnos, mae grwpiau'n cwrdd mewn gwahanol ardaloedd ar draws y wlad i wneud pob math o weithgareddau fel coginio ar dân agored, crefftau, teithiau cerdded, gemau, drama, canu a thrafod. Mae gwersylla yn rhan bwysig o fywyd yr elusen a bydd grwpiau Gwerin yn gwersylla'n rheolaidd ac yn dod at ei gilydd i gynnal gwersyll mawr o leiaf unwaith y flwyddyn. Mae'r aelodau ifanc yn cael cryn  gefnogaeth i'w galluogi i gymryd cyfrifoldeb am rhan helaeth o'r trefnu, siopa, paratoi bwyd, gosod pebyll ac yn y blaen.

## Cyfeiriadau
Categori:Mudiadau Cymraeg
Y Pedwar Efengylydd

''. Mae'r pedwar creadur adeiniog yn symbolau o: (clocwedd o chwith y brig) Mathew, Marc, Ioan a Luc.]]

Yn y traddodiad Cristnogol **y Pedwar Efengylydd** yw Mathew, Marc, Luc a Ioan, awduron pedair efengyl y Testament Newydd yn y Beibl.

Yn eiconograffiaeth Cristnogol y pedwar Efengylydd ceir y symbolau:
* Mathew fel dyn adeiniog
* Marc fel llew adeiniog
* Luc fel tarw adeiniog
* Ioan fel eryr

Un o'r enghreifftiau gorau o hyn yw'r darlun yn y *Llyfr Kells* (Folio 27v) a beintiwyd tua'r flwyddyn 1200.

Four Evangelists Jordaens Louvre Inv1404.jpg|Paentiad gan Jacob Jordaens o'r Pedwar Efengylydd; 1625–1630
France Arles St Trophime Portal Detail.jpg|Gwelir y pedwar creadur adeiniog o gwmpas Crist yn Eglwys Saint-Trophime, Arles (12g)

Gelwir y pedwar efengyl yn aml yn 'Efengylau Cyfolwg (neu 'Synoptig') gan eu bod yn cynnwys yr un storiau, ac yn aml yn yr un drefn.

## Darluniau nodedig eraill

File:Peter Paul Rubens-Die Vier Evangelisten.jpg|Rubens, 1614
File:Pier Francesco Sacchi - Dottori della Chiesa - ca. 1516.jpg|Pier Francesco Sacchi, c. 1516
File:The Four Evangelists (Abraham Bloemaert).jpg|Abraham Bloemaert, ca. 1612-1615, *Princeton University Art Museum*

## Cyfeiriadau
Categori:Eiconograffeg
Categori:Seintiau Cristnogol
Categori:Y Testament Newydd
Elisabeth Lutyens

Cyfansoddwraig o Loegr oedd **(Agnes) Elisabeth Lutyens** (9 Gorffennaf 1906 – 14 Ebrill 1983).

Cafodd ei geni yn Llundain ym 1906. Roedd hi'n un o bum plentyn y pensaer Syr Edwin Lutyens a'i wraig Emily. Astudiodd gerddoriaeth yn yr École Normale de Musique de Paris yn 1922, ac yn ddiweddarach yng Ngholeg Cerdd Brenhinol, Llundain (1926–1930) fel disgybl Harold Darke.

Roedd hi un o'r cyfansoddwyr cyntaf ym Mhrydain i ddefnyddio techneg deuddeg nodyn Schoenberg. Defnyddiodd hi res deuddeg nodyn am y tro cyntaf yn ei Choncerto Siambr I am naw offeryn (1939).

Categori:Cyfansoddwyr benywaidd o Loegr
Categori:Genedigaethau 1906
Categori:Marwolaethau 1983
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Loegr
Kiss

Grŵp cerddoriaeth roc yw **Kiss**. Sefydlwyd y band yn Ninas Efrog Newydd yn 1973. Mae Kiss wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Mercury Records.

## Aelodau
*Ace Frehley
*Eric Carr
*Eric Singer
*Tommy Thayer
*Paul Stanley
*Gene Simmons
*Peter Criss

## Disgyddiaeth
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  VALUES ?releaseTypes { wd:Q169930 wd:Q134556 wd:Q482994 }
  ?item wdt:P31 ?releaseTypes .
  ?item wdt:P175 wd:Q124179 .
}
|sort=P577
|columns=label:enw,P577,P264
|thumb=50
|links=all
|section=31
|min_section=2
}}

## albwm 
## cân 
## gwaith neu gyfansodiad cerddorol 
## sengl 
## Misc 
## Dolen allanol
Gwefan swyddogol

## Cyfeiriadau
Categori:Prosiect Wicipop
Categori:Bandiau Americanaidd‎
Simoniaeth

[bawd|Darluniad o [abad yn cysegr-fasnachu mewn llawysgrif oliwiedig o'r 12g.]] 
Prynu a gwerthu breintiau yn yr eglwys Gristnogol yw **simoniaeth** neu **gysegr-fasnach**. Gan amlaf mae'r gair yn cyfeirio at farchnadaeth mewn urddau cysegredig a swyddi eglwysig, yn enwedig fel pechod a throsedd sy'n groes i'r gyfraith ganonaidd. Yn ôl diffiniad ehangach mae'n cynnwys masnach mewn unrhyw fraint, bywoliaeth neu ddyrchafiad eglwysig, gan gynnwys maddeuebau a gwrthrychau cysegredig. O ganlyniad i hanes simoniaeth yn yr Eglwys Gatholig, mae deddfau yn erbyn y pechod yn llym iawn. Mae'n bosib i glerigwr sy'n euog o simoniaeth gael ei ysgymuno.

## Geirdarddiad 
chwith|bawd|Paentiad olew gan Avanzino Nucci o Simon y dewin (mewn gwisg ddu) yn cynnig ei arian i Bedr (1620).

Daw'r enw simoniaeth o Simon y dewin, cymeriad Beiblaidd a geisiodd brynu doniau'r Ysbryd Glân oddi ar yr Apostolion Pedr ac Ioan. Traddodai ei hanes yn wythfed bennod Actau'r Apostolion yn y Testament Newydd. Câi'r cynnig ei wrthod gan Bedr sy'n rhybuddio Simon rhag pechu drwy geisio prynu rhodd Duw. Bathai'r gair *simōnia* yn y Lladin Diweddar i grybwyll stori Simon y dewin. Datblygodd y ffurf *simonie* yn yr Hen Ffrangeg. Ymddengys "symoniaeth" yn Gymraeg ar ddechrau'r 15g, a daeth y gair i'r Gymraeg naill ai o'r Saesneg Canol *simon(i)* neu'n uniongyrchol o'r Hen Ffrangeg. **simoni**, a **simonai** a "cysegr-fasnach" (sy'n fwy cyffredin heddiw) o 1798. Rhoddir y pechadur â'i ben i waered mewn twll yn y graig, mewn dynwarediad o'r bedyddfaen, a'r tân yn llosgi'r traed. Ymddengys sawl pab ymhlith y collfarnedig: Niclas III, Boniffas VIII, a Clement V ("Pab Avignon", a oedd yn byped i Philip IV, brenin Ffrainc).

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
*  Erthygl "Simony" yn y *Catholic Encyclopedia* (1912).
*  Erthygl "Simony" yn yr *Encyclopædia Britannica* (11eg argraffiad).
*  Testun *Canto XIX, Inferno, Divina Commedia* ar y Wicidestun Eidaleg

Categori:Cyfraith ganonaidd
Categori:Llygredigaeth
Apton

Gwefan a gwasanaeth ffrydio cerddoriaeth Gymraeg a Chymreig oedd **Apton** neu **Aptôn**, a lansiwyd yn Hydref 2016. Gellir gwrando ar y gerddoriaeth ar sawl dyfais, gan gynnwys y ffôn, tabled, cyfrifiadur ayb. Ceir 10,000 o draciau gan nifer o labeli, wedi'u dosbarth mewn sawl ffordd er mwyn fforio (neu fordwyo) drwyddynt yn hawdd: yn ôl arddull, artist neu'n ôl yr wyddor, neu fe  ellir nodi enw'r artist neu'r albym yn y blwch chwilio. Trefnwyd a rheolir y wefan gan Sain Recordiau Cyf a Byd Apton Cyfyngedig, Llandwrog, Gwynedd. Ceir hefyd botwm ffefrynau ac mae modd gwrando ar draciau o’r rhestr chwarae all-lein.

Roedd mynediad i'r wefan am y mis cyntaf, am ddim, ac yna codir tanysgrifiad bychan. Nid oedd yn rhaid rhoi manylion cerdyn i gael mynediad am y mis cyntaf, cyfnod blasu. Ar ddiwedd y mis, codir £5 y mis am fynediad, neu £7.50 am wasanaeth ‘premiwm’ fydd yn caniatáu mynediad at fwy o ganeuon a thraciau unigryw oddi ar hen recordiau feinyl. Buddsoddodd Sain £100,000 yn y fenter, gyda Llywodraeth Cymru yn cyfrannu £30,000 arall. Ymddengys nad yw'r wefan ar gael ers ail hanner 2020.

## Cyfeiriadau
Categori:Gwefannau Cymraeg
Categori:Gwefannau Cymru
Categori:Sefydliadau 2016
Categori:Prosiect Wicipop
Billy Talent

Grŵp pync-roc yw **Billy Talent**. Sefydlwyd y band yng Nghanada yn 1993. Mae Billy Talent wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Atlantic Records, Warner Music Group.

## Aelodau
**Presennol**
*Benjamin Kowalewicz - prif leisiau (1993-presennol)
*Ian D'Sa - gitâr, bysellfyrddau, lleisiau cefndir  (1993-presennol)
*Jonathan Gallant - gitâr bâs, lleisiau cefndir (1993-presennol)
*Aaron Solowoniuk - drymiau, taro (1993-presennol; ar seibiant 2016-presennol)

* Jordan Hastings - Drymiau, taro (2016-presennol)

**Aelodau teithiol**

* Loel Campbell - drymio (2022-2025)
* Alejandro Serritiello (2025-presennol)

## Disgyddiaeth
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  VALUES ?releaseTypes { wd:Q169930 wd:Q134556 wd:Q482994 }
  ?item wdt:P31 ?releaseTypes .
  ?item wdt:P175 wd:Q154815 .
}
|sort=P577
|columns=label:enw,P577,P264
|thumb=50
|links=all
|section=31
|min_section=2
}}

## albwm 
## record hir 
## sengl 
## Dolen allanol
Gwefan swyddogol

## Cyfeiriadau
Categori:Prosiect Wicipop
Categori:Bandiau Canadaidd
Carpathian Forest

Grŵp metal-du ('black metal') o Norwy yw **Carpathian Forest**. Sefydlwyd y band yn Sandnes yn 1990. Mae Carpathian Forest wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Avantgarde Music.

## Aelodau
*Nattefrost

## Disgyddiaeth
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  VALUES ?releaseTypes { wd:Q169930 wd:Q134556 wd:Q482994 }
  ?item wdt:P31 ?releaseTypes .
  ?item wdt:P175 wd:Q160111 .
}
|sort=P577
|columns=label:enw,P577,P264
|thumb=50
|links=all
|section=31
|min_section=2
}}

## albwm 
## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
Gwefan swyddogol

Categori:Bandiau o Norwy

Categori:Prosiect Wicipop
Def Leppard

Grŵp roc caled yw **Def Leppard**. Sefydlwyd y band yn Sheffield yn 1977. Mae Def Leppard wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Ear Music.

## Aelodau
*Tony Kenning
*Pete Willis
*Rick Savage
*Joe Elliott
*Phil Collen
*Steve Clark
*Vivian Campbell
*Rick Allen

## Disgyddiaeth
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  VALUES ?releaseTypes { wd:Q169930 wd:Q134556 wd:Q482994 }
  ?item wdt:P31 ?releaseTypes .
  ?item wdt:P175 wd:Q182890 .
}
|sort=P577
|columns=label:enw,P577,P264
|thumb=50
|links=all
|section=31
|min_section=2
}}

## albwm 
## cân 
## record hir 
## sengl 
## Dolen allanol
Gwefan swyddogol

## Cyfeiriadau
Categori:Prosiect Wicipop
Categori:Bandiau Seisnig
Sonic Youth

Grŵp experimental rock yw **Sonic Youth**. Sefydlwyd y band yn Ninas Efrog Newydd yn 1981. Mae Sonic Youth wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Ecstatic Peace!, Blast First, DGC Records.

## Aelodau
*Mark Ibold
*Richard Edson
*Jim Sclavunos
*Anne DeMarinis
*Bob Bert
*Jim O'Rourke
*Steve Shelley
*Thurston Moore
*Lee Ranaldo
*Kim Gordon

## Disgyddiaeth
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  VALUES ?releaseTypes { wd:Q169930 wd:Q134556 wd:Q482994 }
  ?item wdt:P31 ?releaseTypes .
  ?item wdt:P175 wd:Q188626 .
}
|sort=P577
|columns=label:enw,P577,P264
|thumb=50
|links=all
|section=31
|min_section=2
}}

## albwm 
## record hir 
## sengl 
## Dolen allanol
Gwefan swyddogol

## Cyfeiriadau
Categori:Prosiect Wicipop
Categori:Bandiau Americanaidd‎
Little Mix

Grŵp pop o ferched yw **Little Mix**. Sefydlwyd y band yn Lloegr yn 2011. Mae Little Mix wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Syco Music, Syco, Columbia Records. Daeth y pedair at ei gilydd yn ystod un o cyfresi The X Factor yn 2011.

Daeth y grŵp i chwarae yng Nghonwy, Gogledd Cymru yn mis Gorffennaf 2017.

## Aelodau
*Leigh-Anne Pinnock
*Perrie Edwards
*Jade Thirlwall
*Jesy Nelson

## Disgyddiaeth
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  VALUES ?releaseTypes { wd:Q169930 wd:Q134556 wd:Q482994 }
  ?item wdt:P31 ?releaseTypes .
  ?item wdt:P175 wd:Q158419 .
}
|sort=P577
|columns=label:enw,P577,P264
|thumb=50
|links=all
|section=31
|min_section=2
}}

## albwm 
## cân 
## sengl 
## Misc 
## Dolen allanol
Gwefan swyddogol

## Cyfeiriadau
Categori:Prosiect Wicipop
Categori:Bandiau Seisnig
Categori:Sefydliadau 2011
Daft Punk

Grŵp cerddoriaeth dawns/electronig Ffrengig oedd **Daft Punk**. Cychwynnwyd y grŵp gan Thomas Bangalter, Guy-Manuel de Homem-Christo ym Mharis yn 1993. Daeth ei llwyddiant cynnar yn y 1990au hwyr fel rhan o fudiad cerddorol House Ffrengig; ac yn ddiweddarach cyfunwyd eu harddull gyda cherddoriaeth dawns, disco, ffync, roc a synthpop. Roedd eu cerddoriaeth yn ddylanwadol iawn yn natblygiad cerddoriaeth dawns.

Nid oedd y ddeuawd yn gwneud llawer o gyfweliadau neu ymddangos ar deledu. Ers 1999, roedd y ddau yn perfformio yn gyhoeddus mewn gwisgoedd robotaidd, gyda helmedau yn gorchuddio eu gwynebau.

Yn Chwefror 2021, cyhoeddwyd y byddai'r ddeuawd yn chwalu, gyda fideo 'Epilogue' yn ymddangos ar ei gwefan.

## Aelodau
*Thomas Bangalter
*Guy-Manuel de Homem-Christo

## Disgyddiaeth
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  VALUES ?releaseTypes { wd:Q169930 wd:Q134556 wd:Q482994 }
  ?item wdt:P31 ?releaseTypes .
  ?item wdt:P175 wd:Q185828 .
}
|sort=P577
|columns=label:enw,P577,P264
|thumb=50
|links=all
|section=31
|min_section=2
}}

## albwm 
## sengl 
## Misc 
## Dolen allanol
* Gwefan swyddogol

## Cyfeiriadau
Categori:Prosiect Wicipop
Categori:Bandiau Ffrengig
Categori:Sefydliadau 1993
Categori:Dadsefydliadau 2021
TVXQ

Grŵp dance music yw **TVXQ**. Sefydlwyd y band yn Seoul yn 2003. Mae TVXQ wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Avex Group, Rhythm Zone, S.M. Entertainment, Avex Trax.

## Aelodau
*Kim Jae-joong

## Disgyddiaeth
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  VALUES ?releaseTypes { wd:Q169930 wd:Q134556 wd:Q482994 }
  ?item wdt:P31 ?releaseTypes .
  ?item wdt:P175 wd:Q192983 .
}
|sort=P577
|columns=label:enw,P577,P264
|thumb=50
|links=all
|section=31
|min_section=2
}}

## albwm 
## sengl 
## Misc 
## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Gwefan swyddogol 

Categori:Prosiect Wicipop
Categori:Bandiau o Dde Corea
Toto

Grŵp roc blaengar yw **Toto**. Sefydlwyd y band yn Van Nuys yn 1977. Mae Toto wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Columbia Records.

## Aelodau
*Jean-Michel Byron
*Greg Phillinganes
*David Hungate
*Dennis Frederiksen
*Mike Porcaro
*Steve Porcaro
*Bobby Kimball
*Simon Phillips
*Jeff Porcaro

## Disgyddiaeth
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  VALUES ?releaseTypes { wd:Q169930 wd:Q134556 wd:Q482994 }
  ?item wdt:P31 ?releaseTypes .
  ?item wdt:P175 wd:Q207472 .
}
|sort=P577
|columns=label:enw,P577,P264
|thumb=50
|links=all
|section=31
|min_section=2
}}

## albwm 
## cân 
## sengl 
## Misc 
## Dolen allanol
Gwefan swyddogol

## Cyfeiriadau
Categori:Prosiect Wicipop
Categori:Bandiau Americanaidd‎
The White Stripes

Deuawd garage rock oedd **The White Stripes**. Sefydlwyd y band yn Detroit yn 1997. Aelodau'r band oedd Meg White a Jack White. Chwalodd y band yn 2011. Bu The White Stripes gyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Warner Bros. Records.

## Aelodau
*Meg White
*Jack White

## Disgyddiaeth
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  VALUES ?releaseTypes { wd:Q169930 wd:Q134556 wd:Q482994 }
  ?item wdt:P31 ?releaseTypes .
  ?item wdt:P175 wd:Q268160 .
}
|sort=P577
|columns=label:enw,P577,P264
|thumb=50
|links=all
|section=31
|min_section=2
}}

## albwm 
## sengl 
## Misc 
## Dolen allanol
Gwefan swyddogol

## Cyfeiriadau
Categori:Prosiect Wicipop
Categori:Bandiau Americanaidd‎
Emerson, Lake & Palmer

Grŵp roc blaengar yw **Emerson, Lake & Palmer**. Sefydlwyd y band yn Croydon yn 1970. Mae Emerson, Lake & Palmer wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Atlantic Records.

## Aelodau
*Keith Emerson
*Greg Lake 
*Carl Palmer

## Disgyddiaeth
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  VALUES ?releaseTypes { wd:Q169930 wd:Q134556 wd:Q482994 }
  ?item wdt:P31 ?releaseTypes .
  ?item wdt:P175 wd:Q273171 .
}
|sort=P577
|columns=label:enw,P577,P264
|thumb=50
|links=all
|section=31
|min_section=2
}}

## albwm 
## record hir 
## sengl 
## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
Gwefan swyddogol

Categori:Bandiau o Loegr

Categori:Prosiect Wicipop
98 Degrees

Grŵp lleisiol cyfoes R&B yw **98 Degrees** (weithiau: **98°**). Sefydlwyd y band gan Timmons yn Los Angeles yn 1996. Mae 98 Degrees wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Motown Records.

Y pedwar lleisydd yw'r ddau frawd Nick a Drew Lachey, Justin Jeffre, a Jeff Timmons, oll o Ohio.

## Aelodau
*Jeff Timmons

## Disgyddiaeth
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  VALUES ?releaseTypes { wd:Q169930 wd:Q134556 wd:Q482994 }
  ?item wdt:P31 ?releaseTypes .
  ?item wdt:P175 wd:Q277230 .
}
|sort=P577
|columns=label:enw,P577,P264
|thumb=50
|links=all
|section=31
|min_section=2
}}

## albwm 
## sengl 
## Dolen allanol
Gwefan swyddogol

## Cyfeiriadau
Categori:Prosiect Wicipop
Categori:Bandiau Americanaidd‎
DeLillos

Grŵp pop rock o Norwy yw **DeLillos**. Sefydlwyd y band yn Oslo yn 1984. Mae DeLillos wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Sonet Records.

## Aelodau
*Svenn Arne Glosli
*Lars Fredrik Beckstrøm
*Øystein Paasche
*Øystein Jevanord
*Rune Lindstrøm
*Lars Lundevall
*Lars Lillo-Stenberg

## Disgyddiaeth
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  VALUES ?releaseTypes { wd:Q169930 wd:Q134556 wd:Q482994 }
  ?item wdt:P31 ?releaseTypes .
  ?item wdt:P175 wd:Q311645 .
}
|sort=P577
|columns=label:enw,P577,P264
|thumb=50
|links=all
|section=31
|min_section=2
}}

## albwm 
## record hir 
## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
Gwefan swyddogol

Categori:Bandiau o Norwy

Categori:Prosiect Wicipop
Aberjaber

Grŵp gwerin offerynnol o ardal Abertawe oedd **Aberjaber** a fu’n nodedig am eu hagwedd arbrofol ac eclectig wrth gyfuno elfennau o’r traddodiad Cymraeg gydag alawon, seiniau ac arferion gwerin eraill. Sefydlwyd y band yn 1983.

## Hanes 
Yr aelodau gwreiddiol oedd Peter Stacey (ffliwt, sacsoffonau, chwislau, pibau Cymreig, *bodhrán*), Delyth Evans (telyn Geltaidd) a Stevie Wishart (ffidil, feiola, crwth, *hurdy-gurdy*), y tri yn gyn-aelodau o’r grŵp gwerin Cromlech. Roedd y trac ‘Hindeg’, a ryddhawyd ar albwm olaf Cromlech, *Igam Ogam* (Sain, 1982), yn arwydd o’r cyfeiriad a gymerwyd gan Aberjaber. Bu Peter Stacey a Stevie Wishart yn dilyn astudiaethau ôl-radd mewn cerddoriaeth, gyda’r naill yn ymchwilio i gerddoriaeth yr 20g (gan gynnwys jazz, chwarae byrfyfyr a diwylliannau cerddorol y byd) a’r llall yn archwilio’r cysylltiadau rhwng chwarae’r ffidil yn y dull Iberaidd traddodiadol a thechnegau’r ffidil yn yr Oesoedd Canol.

Clywir rhai o’r dylanwadau hyn ar eu halbwm eponymaidd cyntaf (Sain, 1985), sy’n cynnwys trefniannau o alawon Cymraeg ynghyd ag alawon o wledydd eraill, megis ‘Hoffedd Meistres’ ac alaw draddodiadol o Galisia, ‘Aires De Pontevedra’. Rhyddhawyd *Aberdaujaber* flwyddyn yn ddiweddarach, gyda’r chwaraewr pibau Albanaidd Peter Wallace yn cyfrannu hefyd ar ‘The Lament for Ronald MacDonald of Morar’. Ar ôl seibiant o ddegawd ailffurfiodd y grŵp, gyda Ben Assare (soddgrwth, offerynnau taro) yn cymryd lle Stevie Wishart, gan ryddhau *Y Bwced Perffaith* (Sain, 1997), a oedd yn gyfuniad creadigol o alawon Cymreig, Gwyddelig, Albanaidd a Galisiaidd wedi eu gwisgo ar brydiau mewn harmonïau jazz a churiadau Affricanaidd.

Safai cerddoriaeth Aberjaber ar wahân i duedd gyffredinol grwpiau gwerin Cymreig; fel yn achos Cromlech, roeddynt yn cynnwys cyfartaledd uwch na grwpiau eraill o’r cyfnod o ddeunydd tu allan i Gymru, ac mae eu recordiadau offerynnol yn cynnwys llai o dipyn o gadwyni o alawon. Er gwaethaf is-deitl eu recordiad cyntaf (‘Music from the Celtic Countries’), buont hefyd yn estyn ffiniau eu *repertoire* yn ehangach, gan berfformio cerddoriaeth o lawysgrif Robert ap Huw o gerddoriaeth telyn o’r 17g a chyfansoddiadau gwreiddiol ochr yn ochr ag alawon dawns o Gymru a gwledydd Celtaidd eraill. Mae eu cyfansoddiadau gwreiddiol hefyd yn mynd y tu hwnt i’r alawon dwy-ran cymesur a ddisgwylir yn *repertoire* y dawnsiau. Roedd awgrym o hynny wedi bod eisoes yn albwm Cromlech, *Igam Ogam* (Sain, 1982), gyda’r trefniant estynedig o ‘Hin Deg’, a daeth yn fwy amlwg ar recordiadau Aberjaber lle ysgrifennwyd cyfansoddiad Wishart ‘Stevie’s Tune’, er enghraifft, gyda’r bwriad o ‘ymestyn arferion traddodiadol o gerddoriaeth werin’ (gw. Rees 2007, 334).

## Disgyddiaeth
**Aberjaber* (Sain 1340M, 1985)
**Aberdaujaber* (Sain 1410M, 1986)
**Y Bwced Perffaith* (Sain SCD2157, 1997)

## Llyfryddiaeth
*Stephen P. Rees, ‘Traddodiad Celtaidd Newydd? Perfformiad Offerynnol gan Grwpiau yn yr Adfywiad Gwerin yng Nghymru, c.1975–c.1989’, *Hanes Cerddoriaeth Cymru* 7 (2007), 325–43.

## Cyfeiriadau
Categori:Bandiau Cymraeg
Categori:Prosiect Wicipop
Categori:Rhestrau caneuon
Siouxsie and the Banshees

Grŵp post-punk yw **Siouxsie and the Banshees**. Sefydlwyd y band yn Llundain yn 1976. Adnabyddir y band erbyn hyn fel un o'r grwpiau roc mwyaf dylanwadol erioed; mae eu cerddoriaeth wedi dylanwadu ar fandiau roc ledled y byd, gan gynnwys Joy Division, The Cure, The Smiths,  Radiohead, U2, Massive Attack,  a Bloc Party. Eu halbym enwocaf yw *Juju* (Polydor, 1981)..

## Disgyddiaeth
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  VALUES ?releaseTypes { wd:Q169930 wd:Q134556 wd:Q482994 }
  ?item wdt:P31 ?releaseTypes .
  ?item wdt:P175 wd:Q323834 .
}
|sort=P577
|columns=label:enw,P577,P264
|thumb=50
|links=all
|section=31
|min_section=2
}}

## albwm 
## sengl 
## Misc 
## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
Gwefan swyddogol 

Categori:Bandiau o Loegr

Categori:Prosiect Wicipop
Faith No More

Grŵp roc amgen yw **Faith No More**. Sefydlwyd y band yn San Francisco yn 1979. Mae Faith No More wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Slash Records.

## Aelodau
*Dean Menta
*Trey Spruance
*Chuck Mosley
*Jon Hudson
*Jim Martin
*Roddy Bottum
*Billy Gould
*Mike Bordin
*Mike Patton
*Courtney Love

## Disgyddiaeth
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  VALUES ?releaseTypes { wd:Q169930 wd:Q134556 wd:Q482994 }
  ?item wdt:P31 ?releaseTypes .
  ?item wdt:P175 wd:Q320499 .
}
|sort=P577
|columns=label:enw,P577,P264
|thumb=50
|links=all
|section=31
|min_section=2
}}

## albwm 
## cân 
## sengl 
## Dolen allanol
Gwefan swyddogol

## Cyfeiriadau
Categori:Prosiect Wicipop
Categori:Bandiau Americanaidd‎
They Might Be Giants

Grŵp experimental rock yw **They Might Be Giants**. Sefydlwyd y band yn Brooklyn yn 1982. Mae They Might Be Giants wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Restless Records, Bar/None Records, Rounder Records, Zoë Records, Lojinx, Barsuk Records, Megaforce Records, Rough Trade Records, Elektra Records, Walt Disney Records.

## Aelodau
*Marty Beller
*Dan Miller
*Danny Weinkauf
*John Linnell
*John Flansburgh

## Disgyddiaeth
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  VALUES ?releaseTypes { wd:Q169930 wd:Q134556 wd:Q482994 }
  ?item wdt:P31 ?releaseTypes .
  ?item wdt:P175 wd:Q420880 .
}
|sort=P577
|columns=label:enw,P577,P264
|thumb=50
|links=all
|section=31
|min_section=2
}}

## albwm 
## record hir 
## sengl 
## Dolen allanol
Gwefan swyddogol

## Cyfeiriadau
Categori:Prosiect Wicipop
Categori:Bandiau Americanaidd‎
B.A.P

Grŵp K-pop yw **B.A.P**. Sefydlwyd y band yn Seoul yn 2012. Mae B.A.P wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio TS Entertainment.

## Aelodau
*Bang Yong-guk

## Disgyddiaeth
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  VALUES ?releaseTypes { wd:Q169930 wd:Q134556 wd:Q482994 }
  ?item wdt:P31 ?releaseTypes .
  ?item wdt:P175 wd:Q483234 .
}
|sort=P577
|columns=label:enw,P577,P264
|thumb=50
|links=all
|section=31
|min_section=2
}}

## albwm 
## record hir 
## sengl 
## Misc 
## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Gwefan swyddogol 

Categori:Prosiect Wicipop
Categori:Bandiau o Dde Corea
Depeche Mode

Grŵp dark wave yw **Depeche Mode**. Sefydlwyd y band yn Basildon yn 1980. Mae Depeche Mode wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Mute Records, Columbia Records.

## Aelodau 
* Dave Gahan
* Martin Gore
* Vince Clarke (1980–1981)
* Andrew Fletcher (1980–2022)
* Alan Wilder (1982–1995)

## Disgyddiaeth 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  VALUES ?releaseTypes { wd:Q169930 wd:Q134556 wd:Q482994 }
  ?item wdt:P31 ?releaseTypes .
  ?item wdt:P175 wd:Q482964 .
}
|sort=P577
|columns=label:enw,P577,P264
|thumb=50
|links=all
|section=31
|min_section=2
}}

## albwm 
## sengl 
## Misc 
## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
Gwefan swyddogol

Categori:Bandiau o Loegr

Categori:Prosiect Wicipop
Journey

Grŵp roc blaengar yw **Journey**. Sefydlwyd y band yn San Francisco yn 1973. Mae Journey wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Columbia Records.

## Aelodau
*Robert Fleischman
*George Tickner
*Steve Augeri
*Deen Castronovo
*Jonathan Cain
*Gregg Rolie
*Steve Smith
*Arnel Pineda
*Aynsley Dunbar
*Neal Schon
*Randy Jackson
*Ross Valory
*Steve Perry

## Disgyddiaeth
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  VALUES ?releaseTypes { wd:Q169930 wd:Q134556 wd:Q482994 }
  ?item wdt:P31 ?releaseTypes .
  ?item wdt:P175 wd:Q464749 .
}
|sort=P577
|columns=label:enw,P577,P264
|thumb=50
|links=all
|section=31
|min_section=2
}}

## albwm 
## sengl 
## Misc 
## Dolen allanol
Gwefan swyddogol

## Cyfeiriadau
Categori:Prosiect Wicipop
Categori:Bandiau Americanaidd‎
The Rasmus

Grŵp roc amgen yw **The Rasmus**. Sefydlwyd y band yn Helsinki yn 1994. Mae The Rasmus wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio DRT Entertainment, Warner Music Group. Cynrychiolodd y band y Ffindir yng Nghystadleuaeth Cân Eurovision 2022. Gorffennon nhw yn yr 21ain safle.

## Aelodau
*Lauri Ylönen

## Disgyddiaeth
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  VALUES ?releaseTypes { wd:Q169930 wd:Q134556 wd:Q482994 }
  ?item wdt:P31 ?releaseTypes .
  ?item wdt:P175 wd:Q485679 .
}
|sort=P577
|columns=label:enw,P577,P264
|thumb=50
|links=all
|section=31
|min_section=2
}}

## albwm 
## record hir 
## sengl 
## Cyfeiriadau
## Dolen allanol
Gwefan swyddogol

## Cyfeiriadau
Categori:Prosiect Wicipop
Categori:Bandiau Ffinnaidd
Fairies

Grŵp cerddoriaeth boblogaidd yw **Fairies**. Sefydlwyd y band yn Japan yn 2011. Mae Fairies wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Avex Group.

## Aelodau
*Miria Fujita
*Mahiro Hayashida
*Rikako Inoue
*Miki Shimomura
*Sora Nomoto
*M Three
*Momoka Ito

## Disgyddiaeth
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  VALUES ?releaseTypes { wd:Q169930 wd:Q134556 wd:Q482994 }
  ?item wdt:P31 ?releaseTypes .
  ?item wdt:P175 wd:Q618194 .
}
|sort=P577
|columns=label:enw,P577,P264
|thumb=50
|links=all
|section=31
|min_section=2
}}

## albwm 
## sengl 
## Dolen allanol
Gwefan swyddogol 

## Cyfeiriadau
Categori:Prosiect Wicipop
Categori:Bandiau Japanaidd
Marillion

Grŵp neo-progressive rock yw **Marillion**. Sefydlwyd y band yn Aylesbury yn 1979. Mae Marillion wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio EMI Records, Pony Canyon, I.R.S. Records, Liberty Records, Castle Communications, Edel Records, Sanctuary Records Group, Capitol Records, Caroline Records.

## Aelodau
*Steve Hogarth

## Disgyddiaeth
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  VALUES ?releaseTypes { wd:Q169930 wd:Q134556 wd:Q482994 }
  ?item wdt:P31 ?releaseTypes .
  ?item wdt:P175 wd:Q678410 .
}
|sort=P577
|columns=label:enw,P577,P264
|thumb=50
|links=all
|section=31
|min_section=2
}}

## albwm 
## sengl 
## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
Gwefan swyddogol

Categori:Bandiau o Loegr

Categori:Prosiect Wicipop
The Gathering

Grŵp metal blaengar (*progressive metal*) yw **The Gathering**. Sefydlwyd y band yn Yr Iseldiroedd yn 1989. Mae The Gathering wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Century Media Records.

## Aelodau
*Silje Wergeland (2008–)
*Hugo Prinsen Geerligs (1989–2004; 2014; 2018–)
*René Rutten (1989–)
*Hans Rutten (1989–)
*Frank Boeijen (1990–)
*Marjolein Kooijman (2004–2014)
*Anneke van Giersbergen (1994–2007; 2014)
*Niels Duffhuës (1993–1994)
* Jelmer Wiersma (1989–1998; 2014)
* Bart Smits (1989–1993; 2013; 2014)
* Marike Groot (1992–1993; 2014)
* Martine van Loon (1993–1994)

## Disgyddiaeth
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  VALUES ?releaseTypes { wd:Q169930 wd:Q134556 wd:Q482994 }
  ?item wdt:P31 ?releaseTypes .
  ?item wdt:P175 wd:Q687651 .
}
|sort=P577
|columns=label:enw,P577,P264
|thumb=50
|links=all
|section=31
|min_section=2
}}

## albwm 
## record hir 
## Dolen allanol
Gwefan swyddogol

## Cyfeiriadau
Categori:Prosiect Wicipop
Categori:Bandiau Iseldiraidd
Dokken

Grŵp glam metal yw **Dokken**. Sefydlwyd y band yn Los Angeles yn 1979. Mae Dokken wedi cyhoeddi cerddoriaeth ar label recordio Elektra Records.

## Aelodau
*Jon Levin
*Sean McNabb
*Juan Croucier
*Mick Brown
*Jeff Pilson
*Mark Boals
*Barry Sparks
*Don Dokken
*George Lynch
*John Norum
*Reb Beach

## Disgyddiaeth
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {
  VALUES ?releaseTypes { wd:Q169930 wd:Q134556 wd:Q482994 }
  ?item wdt:P31 ?releaseTypes .
  ?item wdt:P175 wd:Q831041 .
}
|sort=P577
|columns=label:enw,P577,P264
|thumb=50
|links=all
|section=31
|min_section=2
}}

## albwm 
## record hir 
## sengl 
## Dolen allanol
Gwefan swyddogol 

## Cyfeiriadau
Categori:Prosiect Wicipop
Categori:Bandiau Americanaidd‎