open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
William Bruce Knight

Offeiriad eglwysig o Loegr oedd **William Bruce Knight**  (24 Rhagfyr 1785 - 8 Awst 1845).

Cafodd ei eni yn Braunton yn 1785. Daeth Knight yn ddeon cyntaf Llandaf mewn saith can mlynedd pan adnewyddwyd y swydd yn 1843.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Exeter, Rhydychen. Yn ystod ei yrfa bu'n Deon Llandaf.

## Cyfeiriadau
*William Bruce Knight - Y Bywgraffiadur Cymreig
*William Bruce Knight - Gwefan The Peerage

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1785
Categori:Marwolaethau 1845
Categori:Offeiriaid
John Moore

Offeiriad eglwysig o Loegr oedd **John Moore**  (26 Ebrill 1730 - 8 Ionawr 1805).

Cafodd ei eni yng Nghaerloyw yn 1730 a bu farw yn Llundain.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Penfro, Rhydychen. Yn ystod ei yrfa bu'n Archesgob Caergaint.

## Cyfeiriadau
*John Moore - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1730
Categori:Marwolaethau 1805
Categori:Offeiriaid
George William Manby

Peiriannydd o Loegr oedd **George William Manby**  (28 Tachwedd 1765 - 18 Tachwedd 1854).

Cafodd ei eni yn Denver, Norfolk yn 1765 a bu farw yn Great Yarmouth.

Addysgwyd ef yn Academi Milwrol Brenhinol. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod  o'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*George William Manby - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1765
Categori:Marwolaethau 1854
Categori:Peirianwyr o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
William Capon

Arlunydd o Loegr oedd **William Capon**  (6 Hydref 1757 - 26 Medi 1827).

Cafodd ei eni yn Norwich yn 1757 a bu farw yn Llundain. Yn ystod ei blynyddoedd diweddarach daeth yn drafftsmon pensaernïol.

## Cyfeiriadau
*William Capon - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1757
Categori:Marwolaethau 1827
Categori:Arlunwyr o Loegr
Elizabeth Rowe

Awdur a bardd o Loegr oedd **Elizabeth Rowe**  (11 Medi 1674 - 20 Chwefror 1737).

Fe'i ganed yn Ilchester, Gwlad yr Haf, yn 1674. Roedd hi ymhlith yr awduron Saesneg a ddarllenwyd yn eang o'r 18g.

## Cyfeiriadau
*Elizabeth Rowe - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1674
Categori:Marwolaethau 1737
Categori:Beirdd Saesneg yr 17eg ganrif
Categori:Beirdd Saesneg y 18fed ganrif
Categori:Beirdd benywaidd yr 17eg ganrif o Loegr
Categori:Beirdd benywaidd y 18fed ganrif o Loegr
Categori:Pobl a aned yng Ngwlad yr Haf
John Lockhart-Ross

Gwleidydd a phreifatîr o'r Alban oedd **y Barwnig John Lockhart-Ross**  (11 Tachwedd 1721 - 9 Mehefin 1790).

Cafodd ei eni yn Swydd Lanark yn 1721 a bu farw yn Gastell Balnagown.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Senedd Prydain Fawr.

## Cyfeiriadau
*John Lockhart-Ross - Gwefan History of Parliament 
*John Lockhart-Ross - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1721
Categori:Marwolaethau 1790
Categori:Gwleidyddion Prydeinig
Richard Howe, Iarll Howe 1af

Milwr a gwleidydd o Loegr oedd **Richard Howe, Iarll Howe 1af**  (8 Mawrth 1726 - 5 Awst 1799).

Cafodd ei eni yn Llundain yn 1726 a bu farw yn Llundain.

Roedd yn fab i Emanuel Howe, 2ail Is-iarll Howe a Charlotte Howe, Is-iarlles Howe.

Addysgwyd ef yng  Ngholeg Eton ac Ysgol Westminster. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Senedd Prydain Fawr.

## Cyfeiriadau
*Richard Howe, Iarll Howe 1af - Gwefan History of Parliament
*Richard Howe, Iarll Howe 1af - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Aelodau Senedd Prydain Fawr
Categori:Genedigaethau 1726
Categori:Gwleidyddion o Loegr
Categori:Marwolaethau 1799
Categori:Milwyr o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
John Nichols

Awdur, argraffydd a chyhoeddwr o Loegr oedd **John Nichols**  (13 Chwefror 1745 - 26 Tachwedd 1826).

Cafodd ei eni yn Islington yn 1745 a bu farw yn Islington. Fe'i cofir fel golygydd dylanwadol y *Gentlemens Magazine* ers bron i 40 mlynedd.

## Cyfeiriadau
*John Nichols - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1745
Categori:Marwolaethau 1826
Categori:Llenorion o Loegr
Categori:Argraffwyr o Gymru
David Beaton

Offeiriad catholig a diplomydd o'r Alban oedd **David Beaton**  (1494 - 29 Mai 1546).

Cafodd ei eni yn Fife yn 1494 a bu farw yn St Andrews.

Addysgwyd ef ym Mhrifysgol Glasgow a Phrifysgol St Andrews. Yn ystod ei yrfa bu'n llysgennad, archesgob St Andrews, Archesgob ac abad.

## Cyfeiriadau
*David Beaton - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1494
Categori:Marwolaethau 1546
Categori:Offeiriaid o'r Alban

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
James Harris

Gwleidydd o Loegr oedd **James Harris**  (24 Gorffennaf 1709 - 22 Rhagfyr 1780).

Cafodd ei eni yng Nghaersallog yn 1709.

Addysgwyd ef yn Ysgol Cadeirlan Caersallog. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Senedd Prydain Fawr. Roedd hefyd yn aelod o'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*James Harris - Gwefan History of Parliament 
*James Harris - Bywgraffiadur Rhydychen
*James Harris - Gwefan The Peerage

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1709
Categori:Marwolaethau 1780
Categori:Gwleidyddion Prydeinig
Syr James Outram, Barwnig 1af

Milwr o Loegr oedd **Syr James Outram, Barwnig 1af**  (29 Ionawr 1803 - 11 Mawrth 1863).

Cafodd ei eni yn Swydd Derby yn 1803 a bu farw yn Pau, Ffrainc.

Addysgwyd ef ym Mhrifysgol Aberdeen. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Marchog Groes Fawr Urdd y Baddon.

## Cyfeiriadau
*Syr James Outram, Barwnig 1af - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1803
Categori:Marwolaethau 1863
Categori:Milwyr o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
George Clifford, 3ydd Iarll Cumberland

Gwleidydd o Loegr oedd **George Clifford, 3ydd Iarll Cumberland**  (18 Awst 1558 - 30 Hydref 1605).

Cafodd ei eni yn Westmorland yn 1558 a bu farw yn Middlesex.

Roedd yn fab i Henry Clifford, 2ail Iarll Cumberland ac yn dad i Arglwyddes Anne Clifford.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Dŷ'r Arglwyddi.

## Cyfeiriadau
*George Clifford, 3ydd Iarll Cumberland - Bywgraffiadur Rhydychen
*George Clifford, 3ydd Iarll Cumberland - Gwefan The Peerage

Categori:Genedigaethau 1558
Categori:Marwolaethau 1605
Categori:Gwleidyddion o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Bonaventura

Awdur, offeiriad catholig, diwinydd, crefyddwr ac athronydd o'r Eidal oedd **Bonaventura**  (ganwyd **Giovanni di Fidanza**, 1221 – 22 Gorffennaf 1274).

Cafodd ei eni yn Bagnoregio yn 1221 a bu farw yn Lyon.

Addysgwyd ef yn Prifysgol Paris. Yn ystod ei yrfa bu'n cardinal-esgob a Chardinal.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1221
Categori:Marwolaethau 1274
Categori:Llenorion o'r Eidal
Categori:Seintiau o'r Eidal

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Christopher Love

Gweinidog o Gymru oedd **Christopher Love**  (1618 - 22 Awst 1651).

Cafodd ei eni yng Nghaerdydd yn 1618. Cyhuddwyd Love o gynllwynio y erbyn y Weriniaeth, ac fe'i dienyddiwyd yn 1651.

Addysgwyd ef yn Neuadd New Inn.

## Cyfeiriadau
*Christopher Love - Y Bywgraffiadur Cymreig

*Christopher Love - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1618
Categori:Marwolaethau 1651
Categori:Gweinidogion Presbyteraidd o Gymru

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Henry Cole

Dyfeisiwr ac entrepreneur o Loegr oedd **Henry Cole**  (15 Gorffennaf 1808 - 18 Ebrill 1882).

Cafodd ei eni yng Nghaerfaddon yn 1808 a bu farw yn Llundain.

Addysgwyd ef yn Christ's Hospital. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Medal Albert, Cymrawd Cymdeithas Frenhinol Celf (FRSA) a Chydymaith Urdd y Baddon.

## Cyfeiriadau
*Henry Cole - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Dyfeiswyr o Loegr
Categori:Genedigaethau 1808
Categori:Gweision sifil o Loegr
Categori:Marwolaethau 1882
Categori:Pobl addysgwyd yn Christ's Hospital
Categori:Pobl fusnes y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Pobl o Gaerfaddon

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
William Hyde Wollaston

Peiriannydd, ffisegydd, cemegydd a metelegwr o Loegr oedd **William Hyde Wollaston**  (6 Awst 1766 - 22 Rhagfyr 1828).

Cafodd ei eni yn Norfolk yn 1766 a bu farw yn Llundain.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Gonville a Caius, Caergrawnt ac Ysgol Charterhouse. Yn ystod ei yrfa bu'n llywydd y Gymdeithas Frenhinol. Roedd hefyd yn aelod o Academi Celf a Gwyddoniaeth America, Academi Bafariaidd y Gwyddorau a'r Dyniaethau, ac Academi Frenhinol Gwyddoniaeth Sweden. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Medal Copley a'r Medal Brenhinol.

## Cyfeiriadau
*William Hyde Wollaston - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Cemegwyr o Loegr
Categori:Genedigaethau 1766
Categori:Marwolaethau 1828
Thomas Secker

Offeiriad o Loegr oedd **Thomas Secker**  (21 Medi 1693 - 3 Awst 1768).

Cafodd ei eni yn Sibthorpe yn 1693 a bu farw yn Lambeth.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Exeter, Rhydychen. Yn ystod ei yrfa bu'n Esgob Bryste, Esgob Rhydychen, Deon St Paul ac Archesgob Caergaint.

## Cyfeiriadau
*Thomas Secker - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1693
Categori:Marwolaethau 1768
Categori:Offeiriaid
Thomas Gent

Hanesydd o Iwerddon oedd **Thomas Gent**  (4 Mai 1693 - 19 Mai 1778).

Cafodd ei eni yn Iwerddon yn 1693. Ystyrir bod ei farddoniaeth a'r darluniau pren yn ei gyhoeddiadau o safon isel, ond ystyrir bod ei nodiadau hanesyddol yn adnodd gwerthfawr.

## Cyfeiriadau
*Thomas Gent - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1693
Categori:Marwolaethau 1778
Categori:Hanesyddion o Iwerddon
David Dale

Entrepreneur o'r Alban oedd **David Dale**  (1739 - 1806).

Cafodd ei eni yn Stewarton yn 1739 a bu farw yn Cambuslang. Bu'n entrepreneur llwyddiannus mewn nifer o feysydd, yn fwyaf nodedig yn y diwydiant nyddu cotwm ac yn sylfaenydd y melinau cotwm yn New Lanark.

## Cyfeiriadau
*David Dale - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1739
Categori:Marwolaethau 1806
Categori:Pobl fusnes o'r Alban
Joseph David Jones

Cyfansoddwr o Gymru oedd **Joseph David Jones**  (1827 - 17 Medi 1870).

Cafodd ei eni yn Llanfair Caereinion yn 1827. Gwnaeth Jones gyfraniad gwerthfawr i gerddoriaeth Cymru.

Mae gan y Llyfrgell Genedlaethol Cymru casgliad archifau am y person yma.

## Cyfeiriadau
*Joseph David Jones - Y Bywgraffiadur Cymreig

*Joseph David Jones - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1827
Categori:Marwolaethau 1870
Categori:Cyfansoddwyr o Gymru

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Lawrens

Merthyr Cristnogol oedd **Lawrens o Rufain**  (31 Rhagfyr 225 – 10 Awst 258).

Cafodd ei eni yn Huesca yn 225 a bu farw yn Rhufain. Roedd Lawrens yn un o saith diaconiaid dinas Rhufain dan y Pab Sixtus II a ferthyrwyd yn erledigaeth y Cristnogion dan orchymyn yr Ymerawdwr Rhufeinig Valerian I yn 258.

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 225
Categori:Marwolaethau 258
Categori:Seintiau Cristnogol
Christian Friedrich Schwarz

Cenhadwr o'r Almaen oedd **Christian Friedrich Schwarz**  (8 Hydref 1726 - 13 Chwefror 1798).

Cafodd ei eni yn Słońsk yn 1726 a bu farw yn Thanjavur. Roedd yn adnabyddus am ei sgiliau ieithyddol, gyda gwybodaeth am Lladin, Groeg, Hebraeg, Sansgrit, Tamil, Urdu, Persa, Marathi a Telugu ac roedd yn ddylanwadol wrth sefydlu Cristnogaeth Protestannaidd yn ne India.

## Llyfryddiath 
* Werner Raupp (Hrsg.): Mission in Quellentexten. Geschichte der Deutschen Evangelischen Mission von der Reformation bis zur Weltmissionskonferenz Edinburgh 1910, Erlangen/Bad Liebenzell 1990, p.&nbsp;138–163, bes. 160–163 (with introduction, source excerpts, literature to the Dänisch-Hallesche Mission and Christian Friedrich Schwartz).
* Werner Raupp: Schwartz, Christian Friedrich. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 9, Bautz, Herzberg 1995 () cols. 1153–155.

## Cyfeiriadau
*Christian Friedrich Schwarz - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1726
Categori:Marwolaethau 1798
Categori:Cenhadon o'r Almaen
John Flamsteed

Seryddwr o Loegr oedd **John Flamsteed**  (29 Awst 1646 - 1 Ionawr 1720).

Cafodd ei eni yn Swydd Derby yn 1646 a bu farw yn Greenwich.

Addysgwyd ef yng Ngholeg yr Iesu, Rhydychen ac Ysgol Derby. Yn ystod ei yrfa bu'n Seryddwr Brenhinol. Roedd hefyd yn aelod o'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*John Flamsteed - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1646
Categori:Marwolaethau 1720
Categori:Seryddwyr o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
James Milo Griffith

Cerflunydd o Gymru oedd **James Milo Griffith**  (11 Mehefin 1843 - 8 Medi 1897).

Cafodd ei eni ym Moncath, Sir Benfro, yn 1843 a bu farw yn Llundain. Gweithiau mwyaf adnabyddus Griffith yw cerflun o'r gwleidydd John Batchelor (1820–1883) yn Yr Aes, Caerdydd a cherflun o'r addysgwr Syr Hugh Owen (1804–1881)  yng Nghaernarfon.

John Batchelor statue, The Hayes, Cardiff.JPG|Cerflun o John Batchelor yn yr Aes, Caerdydd
Sir Hugh Owen, Caernarfon (geograph 2718039).jpg|Cerflun o Syr Hugh Owen yn y Maes, Caernarfon

## Cyfeiriadau
*James Milo Griffith - Y Bywgraffiadur Cymreig

Categori:Cerflunwyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1843
Categori:Marwolaethau 1897

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
William Waller

Gwleidydd a milwr o Loegr oedd **William Waller**  (1599 - 19 Medi 1668).

Cafodd ei eni yn Tŷ Knole yn 1599.

Addysgwyd ef yn Brifysgol Rhydychen. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod Seneddol yn Senedd Lloegr. Roedd hefyd yn aelod o'r Llywodraeth Fer.

## Cyfeiriadau
*William Waller - Gwefan History of Parliament 
*William Waller - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1599
Categori:Gwleidyddion o Loegr
Categori:Marwolaethau 1668
Categori:Milwyr o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
John Ross (fforiwr)

Fforiwr o'r Alban oedd **John Ross**  (24 Mehefin 1777 - 30 Awst 1856).

Cafodd ei eni yn Wigtownshire yn 1777 a bu farw yn Llundain.

Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys gwobr Grande Médaille d'Or des Explorations a Medal y Sefydlydd.

## Cyfeiriadau
*John Ross - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1777
Categori:Marwolaethau 1856
Categori:Fforwyr o'r Alban
John Byrom

Awdur a bardd o Loegr oedd **John Byrom** (29 Chwefror 1692 - 26 Medi 1763).

Cafodd ei eni ym Manceinion yn 1692 a bu farw ym Manceinion.

Addysgwyd ef yng Ngholeg y Drindod, Caergrawnt. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod  o'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*John Byrom - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1692
Categori:Marwolaethau 1763
Categori:Llenorion o Loegr
Categori:Beirdd o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Granville Sharp

Gwleidydd o Loegr oedd **Granville Sharp**  (10 Tachwedd 1735 - 6 Gorffennaf 1813).

Cafodd ei eni yn Durham yn 1735 a bu farw yn Llundain. Ef oedd un o'r diddymwr Saesneg cyntaf. Roedd hefyd yn ysgolhaig Beiblaidd a cherddor talentog.

Addysgwyd ef yn Ysgol Durham.

## Cyfeiriadau
*Granville Sharp - Bywgraffiadur Rhydychen
*Granville Sharp - Gwefan The Peerage

Categori:Diddymwyr
Categori:Genedigaethau 1735
Categori:Gwleidyddion o Loegr
Categori:Marwolaethau 1813

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
François Villon

Bardd ac awdur o Ffrainc oedd **François Villon**  (10 Ebrill 1431 - 1463).

Cafodd ei eni ym Mharis yn 1431 a bu farw yn Ffrainc. Ef yw'r bardd Ffrengig mwyaf adnabyddus o'r Oesoedd Canol hwyr.

Addysgwyd ef yn Prifysgol Paris.

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1431
Categori:Marwolaethau 1463
Categori:Beirdd y 15fed ganrif o Ffrainc
Categori:Beirdd Ffrangeg o Ffrainc
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Paris
Sydney, Arglwyddes Morgan

Bardd, awdur a nofelydd o Iwerddon oedd **Sydney, Arglwyddes Morgan**  (25 Rhagfyr 1776 - 13 Ebrill 1859).

Fe'i ganed yn Nulyn yn 1776 a bu farw yn Llundain. Fe'i hadnabyddwyd fel awdur *The Wild Irish Girl*.

Roedd yn ferch i Robert Owenson.

## Cyfeiriadau
*Sydney, Arglwyddes Morgan - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Beirdd Saesneg o Iwerddon
Categori:Genedigaethau 1776
Categori:Llenorion benywaidd y 18fed ganrif o Iwerddon
Categori:Llenorion benywaidd y 19eg ganrif o Iwerddon
Categori:Marwolaethau 1859
Categori:Nofelwyr Saesneg o Iwerddon

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Osman II

Llywodraethwr o Albania oedd **y Iarll Osman Ii,Swltan yr ymerodraeth otoman**  (3 Tachwedd 1604 - 20 Mai 1622).

Cafodd ei eni yn Istanbul yn 1604 a bu farw yn Istanbul.

Roedd yn fab i Ahmed I a Mahfiruze Hatice Hayun.

Yn ystod ei yrfa bu'n swltan yr Ymerodraeth Otoman.

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1604
Categori:Marwolaethau 1622
Christian Gottlob Barth

Awdur a hanesydd rhanbarthol o'r Almaen oedd **Christian Gottlob Barth**  (31 Gorffennaf 1799 - 12 Tachwedd 1862).

Cafodd ei eni yn Stuttgart yn 1799 a bu farw yng Nghalw.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Academi Bafariaidd y Gwyddorau a'r Dyniaethau.

## Llyfryddiaeth 
* Karl Friedrich Werner: *Christian Gottlob Barth, Doktor der Theologie, nach seinem Leben und Wirken*, 3 Vols. Calw/Stuttgart 1865–1869.
*Werner Raupp: *Christian Gottlob Barth. Studien zu Leben und Werk*, Stuttgart: Calwer Verlag 1998 (= Diss. Tübingen 1996).
* Werner Raupp: *BARTH, Christian Gottlob.* In: *Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon* (BBKL). Vol. 18, Herzberg: Bautz 2001 (), cols. 125–152  (with detailed bibliography).

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1799
Categori:Marwolaethau 1862
Categori:Llenorion o'r Almaen
Categori:Hanesyddion y 19eg ganrif o'r Almaen
Henry Bessemer

Peiriannydd, dyfeisiwr a metelegwr o Loegr oedd **Henry Bessemer**  (9 Ionawr 1813 - 15 Mawrth 1898).

Cafodd ei eni yn Charlton, Swydd Hertford yn 1813 a bu farw yn Llundain.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Academi Celf a Gwyddoniaeth America, Academi y Gwyddorau Ffrainc a'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys gwobr Oriel yr Anfarwolion Genedlaethol Dyfeiswyr, Medal Albert a Chymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*Henry Bessemer - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1813
Categori:Marwolaethau 1898
Categori:Peirianwyr o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Mary Ann Wrighten

Cyfansoddwr a chanwr o Loegr oedd **Mary Ann Wrighten**  (1751 - 12 Awst 1796).

Fe'i ganed yn Lloegr yn 1751 a bu farw yn Charleston, De Carolina. Daeth yn llwyddiannus fel canwr ac actores gyda Garrick a Sheridan yn Drury Lane a Covent Garden.

## Cyfeiriadau
*Mary Ann Wrighten - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1751
Categori:Marwolaethau 1796
Categori:Cyfansoddwyr
Categori:Merched y 18fed ganrif
Pierre-Denis de Peyronnet

Gwleidydd o Ffrainc oedd **y Barwnig Pierre-Denis de Peyronnet**  (9 Hydref 1778 - 2 Ionawr 1854).

Cafodd ei eni yn Bordeaux yn 1778 a bu farw yn Saint-Louis-de-Montferrand.

Yn ystod ei yrfa bu'n Arglwydd Ffrainc ac yn aelod o Gynulliad Cenedlaethol Ffrainc. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys gwobr Uwch Swyddog y Lleng Anrhydedd, Marchog yn Urdd yr Ysbryd Glan a Marchog yn Urdd Sant Mihangel.

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1778
Categori:Marwolaethau 1854
Categori:Gwleidyddion y 19eg ganrif o Ffrainc
Henry Chichele

Offeiriad o Loegr oedd **Henry Chichele**  (1364 - 12 Ebrill 1443).

Cafodd ei eni yn Higham Ferrers yn 1364.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Newydd, Rhydychen. Yn ystod ei yrfa bu'n Archesgob, Archesgob Caergaint.

## Cyfeiriadau
*Henry Chichele - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1364
Categori:Marwolaethau 1443
Categori:Archesgobion Caergaint
Categori:Clerigwyr y 14eg ganrif o Loegr
Categori:Clerigwyr y 15fed ganrif o Loegr
Categori:Esgobion o Loegr
Patrick Fairbairn

Diwinydd a gweinidog o'r Alban oedd **Patrick Fairbairn**  (28 Ionawr 1805 - 6 Awst 1874).

Cafodd ei eni yn Swydd Berwick yn 1805. Cynhyrchodd rai o waithiau diwinyddol pwysicaf ei ddydd.

Addysgwyd ef ym Mhrifysgol Caeredin.

## Cyfeiriadau
*Patrick Fairbairn - Bywgraffiadur Rhydychen
*Patrick Fairbairn - Gwefan The Peerage

Categori:Genedigaethau 1805
Categori:Marwolaethau 1874
Categori:Diwinyddion o'r Alban

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Arthur Annesley, Iarll 1af Môn

Gwleidydd o Loegr oedd **Arthur Annesley, Iarll 1af Môn**  (10 Gorffennaf 1614 - 6 Ebrill 1686).

Cafodd ei eni yn Nulyn yn 1614 a bu farw yn Llundain.

Roedd yn fab i Francis Annesley, Is-iarll Valentia 1af ac yn dad i James Annesley, 2ail Iarll Môn.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Magdalen. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Gyfrin Gyngor yr Iwerddon, Arglwydd y Sêl Gyfrin ac yn aelod Seneddol yn Senedd Lloegr. Roedd hefyd yn aelod o'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*Arthur Annesley, Iarll 1af Môn - Gwefan History of Parliament
*Arthur Annesley, Iarll 1af Môn - Bywgraffiadur Rhydychen
*Arthur Annesley, Iarll 1af Môn - Gwefan The Peerage

Categori:Genedigaethau 1614
Categori:Marwolaethau 1686
Categori:Gwleidyddion o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Anthony Ashley Cooper, Iarll 1af Shaftesbury

Barnwr a gwleidydd o Loegr oedd **Anthony Ashley Cooper, Iarll Shaftesbury 1af**  (22 Gorffennaf 1621 - 21 Ionawr 1683).

Cafodd ei eni yn Dorset yn 1621 a bu farw yn Amsterdam.

Roedd yn fab i John Cooper ac yn dad i Anthony Ashley-Cooper.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Exeter, Rhydychen. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod Seneddol yn Senedd Lloegr, Arglwydd Ganghellor, Canghellor y Trysorlys, Llywydd y Bwrdd Masnach ac Arglwydd Lywydd y Cyngor. Roedd hefyd yn aelod o'r Llywodraeth Fer a'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*Anthony Ashley Cooper, Iarll Shaftesbury 1af - Gwefan History of Parliament 
*Anthony Ashley Cooper, Iarll Shaftesbury 1af - Bywgraffiadur Rhydychen
*Anthony Ashley Cooper, Iarll Shaftesbury 1af - Gwefan The Peerage

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1621
Categori:Marwolaethau 1683
Categori:Barnwyr o Loegr
Categori:Gwleidyddion o Loegr
William Prynne

Awdur, gwleidydd a bargyfreithiwr o Loegr oedd **William Prynne**  (1600 - 3 Tachwedd 1669).

Cafodd ei eni yn Swainswick yn 1600 a bu farw yn Llundain.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Oriel, Rhydychen. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod Seneddol yn Senedd Lloegr. Roedd hefyd yn aelod o Senedd y Brenhinwyr.

## Cyfeiriadau
*William Prynne - Gwefan History of Parliament 
*William Prynne - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1600
Categori:Marwolaethau 1669
Categori:Llenorion o Loegr
Categori:Gwleidyddion o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
William Gilpin

Llenor, cofiannydd ac arlunydd o Loegr oedd **William Gilpin**  (4 Mehefin 1724 - 5 Ebrill 1804).

Cafodd ei eni yng Nghaerliwelydd yn 1724. Roedd yn fwyaf adnabyddus fel un o ddechreuwyr y syniad o'r Pictiwrésg.

Addysgwyd ef yng Ngholeg y Frenhines, Rhydychen.

## Cyfeiriadau
*William Gilpin - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1724
Categori:Marwolaethau 1804
Categori:Llenorion o Loegr
Categori:Arlunwyr o Loegr
John Stuart, Iarll Maida

Swyddogion milwrol o'r Deyrnas Unedig oedd **John Stuart, Iarll Maida**  (1759 - 1815).

Cafodd ei eni yn Talaith Georgia yn 1759 a bu farw yn Lloegr.

Addysgwyd ef yn Ysgol Westminster. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Marchog Groes Fawr Urdd y Baddon.

## Cyfeiriadau
*John Stuart, Iarll Maida - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1759
Categori:Marwolaethau 1815
Categori:Swyddogion milwrol
Thomas Crofton Croker

Awdur o Iwerddon] oedd **Thomas Crofton Croker**  (5 Ionawr 1798 - 8 Awst 1854).

Cafodd ei eni yn Corc yn 1798 a bu farw yn Llundain. Ymroddodd ei hun I gasgu barddoniaeth hynafol Iwerddon a llên gwerin Gwyddelig.

## Cyfeiriadau
*Thomas Crofton Croker - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1798
Categori:Marwolaethau 1854
Categori:Llenorion o Iwerddon

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
John Boydell

Gwleidydd, ysgythrwr, cyhoeddwr a noddwr y celfyddydau o Loegr oedd **John Boydell**  (9 Ionawr 1719 - 12 Rhagfyr 1804).

Cafodd ei eni yn Dorrington Lane yn 1719 a bu farw yn Llundain.

Addysgwyd ef yn Academi St Martin's Lane. Yn ystod ei yrfa bu'n Siryf Dinas Llundain, henadur ac Arglwydd Faer Llundain. Roedd hefyd yn aelod o'r Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*John Boydell - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Cyhoeddwyr o Loegr
Categori:Genedigaethau 1719
Categori:Gwleidyddion o Loegr
Categori:Marwolaethau 1804
Categori:Ysgythrwyr o Loegr
Samuel Clarke

Ffisegydd ac athronydd o Loegr oedd **Samuel Clarke**  (11 Hydref 1675 - 17 Mai 1729).

Cafodd ei eni yn Norwich yn 1675 a bu farw yn Llundain.

Roedd yn fab i Edward Clarke.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Gonville a Caius. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod  o'r Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*Samuel Clarke - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1675
Categori:Marwolaethau 1729
Arthur Goring Thomas

Cyfansoddwr o Loegr oedd **Arthur Goring Thomas**  (10 Tachwedd 1850 - 20 Mawrth 1892).

Cafodd ei eni yn Sussex yn 1850 a bu farw yn Llundain. Mae ei gerddoriaeth, sy'n dangos olion ei hyfforddiant Ffrangeg cynnar, yn dangos talent am gyfansoddi dramatig.

Addysgwyd ef yn yr Academi Gerddoriaeth Frenhinol a Choleg Haileybury.

## Cyfeiriadau
*Arthur Goring Thomas - Bywgraffiadur Rhydychen
*Arthur Goring Thomas - Gwefan The Peerage

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1850
Categori:Marwolaethau 1892
Categori:Cyfansoddwyr
Isaac Heard

Achrestrydd o Loegr oedd **Isaac Heard**  (10 Rhagfyr 1730 - 29 Ebrill 1822).

Cafodd ei eni yn Ottery St Mary yn 1730.  Yn enedigol o Ddyfnaint, cafodd Heard yrfa fer yn y Llynges, cyn newid gyrfaoedd yn 29 oed, pan ddaeth yn *Bluemantle Pursuivant* yr arfau yn Goleg yr Arfau. Cafodd ei urddo'n farchog Urdd y Garter ym 1786.

Parhaodd fel Garter nes iddo farw yn Goleg yr Arfau yn 1822 yn 91 oed. Yn ôl ei gais, claddwyd ef y tu ôl i'r allor yng Nghapel San Siôr, Castell Windsor.

## Cyfeiriadau
*Isaac Heard - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1730
Categori:Marwolaethau 1822
Categori:Pobl y 18fed ganrif o Loegr
John Oxenford

Awdur, cyfieithydd, dramodydd a libretydd o Loegr oedd **John Oxenford**  (12 Awst 1812 - 21 Chwefror 1877).

Cafodd ei eni yn Llundain yn 1812 a bu farw yn Llundain. Roedd yn ieithydd ardderchog, ac yn awdur cyfieithiadau niferus o'r Almaeneg, yn arbennig o *Dichtung und Wahrheit* (1846) gan Goethe ac ''Eckermann's Conversations with Goethe'' (1850).

## Cyfeiriadau
*John Oxenford - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1812
Categori:Marwolaethau 1877
Categori:Llenorion o Loegr
Categori:Cyfieithwyr o Loegr
Categori:Dramodwyr o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
William Harvey

Meddyg, biolegydd ac anatomydd o Loegr oedd **William Harvey**  (1 Ebrill 1578 - 3 Mehefin 1657).

Cafodd ei eni yn Folkestone yn 1578 a bu farw yn Roehampton. Ef oedd y meddyg cyntaf i ddisgrifio'n llwyr, ac yn fanwl, y cylchrediad systematig a phriodwedd gwaed yn cael eu pwmpio i'r ymennydd a'r corff gan y galon.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Gonville a Caius, Caergrawnt, a Phrifysgol Padova.

## Gweler hefyd
* *De Motu Cordis*

## Cyfeiriadau
*William Harvey - Bywgraffiadur Rhydychen
*William Harvey - Gwefan The Peerage

Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg Gonville a Caius, Caergrawnt
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Padova
Categori:Genedigaethau 1578
Categori:Marwolaethau 1657
Categori:Meddygon o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
William Carey

Cenhadwr, cyfieithydd, botanegydd a chyfieithydd o'r Beibl o Loegr oedd **William Carey**  (17 Awst 1761 - 9 Mehefin 1834).

Cafodd ei eni yn Swydd Northampton yn 1761 a bu farw yn Kolkata. Roedd yn genhadwr Cristnogol Prydeinig a sefydlodd Goleg Serampore a Phrifysgol Serampore, y brifysgol gyntaf yn India i ddyfarnu gradd.

## Cyfeiriadau
*William Carey - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1761
Categori:Marwolaethau 1834
Categori:Botanegwyr y 18fed ganrif o Loegr
Categori:Botanegwyr y 19eg ganrif o Loegr
Categori:Cenhadon o Loegr
Categori:Cyfieithwyr y Beibl
Categori:Cyfieithwyr o Loegr
Categori:Pobl a aned yn Swydd Northampton
Categori:Pobl fu farw yn India
John Braithwaite

Peiriannydd a pheiriannydd sifil o Loegr oedd **John Braithwaite**  (19 Mawrth 1797 - 25 Medi 1870).

Cafodd ei eni yn Llundain yn 1797 a bu farw yn Llundain.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Gymdeithas Hynafiaethau Llundain.

## Cyfeiriadau
*John Braithwaite - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1797
Categori:Marwolaethau 1870
Categori:Peirianwyr o Loegr
Elizabeth Inchbald

Actor, awdur, dramodydd, actor llwyfan a nofelydd o Loegr oedd **Elizabeth Inchbald**  (15 Hydref 1753 - 1 Awst 1821).

Fe'i ganed yn Suffolk yn 1753 a bu farw yn Llundain. Dechreuodd ei gyrfa fel actores a chafodd lwyddiant yn ddiweddarach fel dramäwr, nofelydd a beirniad theatr.

## Cyfeiriadau
*Elizabeth Inchbald - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1753
Categori:Marwolaethau 1821
Categori:Actorion benywaidd o Loegr
Categori:Llenorion benywaidd o Loegr
Categori:Dramodwyr benywaidd o Loegr
Categori:Merched y 18fed ganrif o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
John Carteret, 2ail Iarll Granville

Barnwr a diplomydd o Loegr oedd **John Carteret, 2ail Iarll Granville**  (22 Ebrill 1690 - 22 Ionawr 1763).

Cafodd ei eni yn Westminster yn 1690 a bu farw yn Westminster.

Roedd yn fab i George Carteret, Barwn Carteret 1af a Grace Granville.

Addysgwyd ef yn Eglwys Crist, Rhydychen ac Ysgol Westminster. Yn ystod ei yrfa bu'n llysgennad, Ysgrifennydd Gwladol Adran y Gogledd, Ysgrifennydd Gwladol yr Adran Ddeheuol, Arglwydd Raglaw yr Iwerddon ac Arglwydd Lywydd y Cyngor. Roedd hefyd yn aelod o Gyfrin Gyngor y Deyrnas Unedig ac Urdd y Gardys.

## Cyfeiriadau
*John Carteret, 2ail Iarll Granville - Bywgraffiadur Rhydychen
*John Carteret, 2ail Iarll Granville - Gwefan The Peerage

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1690
Categori:Marwolaethau 1763
Categori:Barnwyr o Loegr
Categori:Diplomyddion o Loegr
Andrew Ure

Seryddwr, economegydd a chemegydd o'r Alban oedd **Andrew Ure**  (18 Mai 1778 - 2 Ionawr 1857).

Cafodd ei eni yn Glasgow yn 1778 a bu farw yn Llundain.

Addysgwyd ef yn Brifysgol Glasgow. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod  o'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*Andrew Ure - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1778
Categori:Marwolaethau 1857
Categori:Seryddwyr o'r Alban
Categori:Cemegwyr o'r Alban

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Henry Bartle Frere

Gwleidydd o Gymru oedd **y Tiriarll Henry Bartle Frere** (29 Mawrth 1815 - 29 Mai 1884).

Cafodd ei eni yng Nghlydach, Sir Fynwy, yn 1815 a bu farw yn Wimbledon.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Cwmni India'r Dwyrain a Choleg Haileybury. Yn ystod ei yrfa bu'n Rhaglaw Bombay, Uchel Gomisiynydd ar gyfer De Affrica a Chomisiynwyr Sind. Roedd hefyd yn aelod o'r Gymdeithas Frenhinol. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Marchog Groes Fawr Urdd y Baddon a Chymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*Henry Bartle Frere - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1815
Categori:Marwolaethau 1884
Categori:Gwleidyddion y 19eg ganrif o Gymru
John Michael Rysbrack

Cerflunydd a drafftsmon o Fflandrys oedd **John Michael Rysbrack**  (**Jan Michiel Rijsbrack** yn wreiddiol; 27 Mehefin 1694 – 8 Ionawr 1770).

Cafodd ei eni yn Antwerp yn 1694, yn fab i Pieter Rijsbraeck. Astudiodd luniadau gan feistri Eidalaidd, cyn ymgartrefu i Lundain ym 1720. Bu farw yn y ddinas honno ym 1770.

## Cyfeiriadau
*John Michael Rysbrack – Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1694
Categori:Marwolaethau 1770
Categori:Cerflunwyr o Loegr
Granville Leveson-Gower, Ardalydd Stafford 1af

Gwleidydd o Loegr oedd **Granville Leveson-Gower, Ardalydd Stafford 1af**  (4 Awst 1721 - 26 Hydref 1803).

Cafodd ei eni yn Swynnerton yn 1721 a bu farw yn Gerddi Trentham.

Roedd yn fab i John Leveson-Gower, Iarll Gower 1af ac yn dad i George Leveson-Gower, Dug Sutherland 1af.

Addysgwyd ef yn Eglwys Crist, Rhydychen ac Ysgol Westminster. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Senedd Prydain Fawr.

## Cyfeiriadau
*Granville Leveson-Gower, Ardalydd Stafford 1af - Gwefan History of Parliament 
*Granville Leveson-Gower, Ardalydd Stafford 1af - Bywgraffiadur Rhydychen
*Granville Leveson-Gower, Ardalydd Stafford 1af - Gwefan The Peerage

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1721
Categori:Marwolaethau 1803
Categori:Gwleidyddion Prydeinig
Charles Villiers Stanford

Cyfansoddwr, academydd ac athro celf o Iwerddon oedd **Charles Villiers Stanford**  (30 Medi 1852 - 29 Mawrth 1924).

Cafodd ei eni yn Nulyn yn 1852 a bu farw yn Llundain. Roedd yn allweddol wrth godi statws Cymdeithas Gerddorol Prifysgol Caergrawnt, gan ddenu sêr rhyngwladol i berfformio yno.

Addysgwyd ef yng Ngholeg y Drindon, Caergrawnt a Choleg y Breninesau, Caergrawnt.

## Cyfeiriadau
*Charles Villiers Stanford - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1852
Categori:Marwolaethau 1924
Categori:Academyddion y 19eg ganrif o Iwerddon
Categori:Academyddion yr 20fed ganrif o Iwerddon
Categori:Academyddion y Coleg Cerdd Brenhinol
Categori:Anglicaniaid o Iwerddon
Categori:Arweinyddion o Iwerddon
Categori:Cerddolegwyr o Iwerddon
Categori:Cyfansoddwyr y 19eg ganrif o Iwerddon
Categori:Cyfansoddwyr yr 20fed ganrif o Iwerddon
Categori:Cyfansoddwyr eglwysig o Iwerddon
Categori:Cyfansoddwyr opera o Iwerddon
Categori:Cyfansoddwyr Rhamantaidd o Iwerddon
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg y Breninesau, Caergrawnt
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg y Drindod, Caergrawnt
Categori:Organyddion o Iwerddon
Categori:Pianyddion y 19eg ganrif o Iwerddon
Categori:Pianyddion yr 20fed ganrif o Iwerddon
Categori:Pianyddion clasurol o Iwerddon
Categori:Pobl a aned yn Nulyn
Categori:Pobl fu farw yn Llundain
Categori:Ymfudwyr o Iwerddon i Loegr
John Philips

Bardd o Loegr oedd **John Philips**  (30 Rhagfyr 1676 - 15 Chwefror 1709).

Cafodd ei eni yn Swydd Rydychen yn 1676 a bu farw yn Henffordd. Ar ôl marwolaeth y bardd, codwyd cofeb yn ei gof yn 1710 yn Abaty Westminster.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Caerwynt, ac Eglwys Crist, Rhydychen.

## Cyfeiriadau
*John Philips - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1676
Categori:Marwolaethau 1709
Categori:Beirdd o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Edward Owen (gwleidydd)

Gwleidydd o Ganada oedd **Edward Owen**  (1771 - 8 Hydref 1849).

Cafodd ei eni yn Nova Scotia yn 1771.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Marchog Groes Fawr Urdd y Baddon.

## Cyfeiriadau
*Edward Owen - Gwefan History of Parliament 
*Edward Owen - Gwefan Hansard
*Edward Owen - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1771
Categori:Marwolaethau 1849
Categori:Gwleidyddion Prydeinig
John Love

Gweinidog o'r Alban oedd **John Love**  (1757 - 1825).

Cafodd ei eni yn Paisley yn 1757. Roedd yn enwog am ei gyfraniad cynnar â Chymdeithas Genhadol Llundain.

## Cyfeiriadau
*John Love - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1757
Categori:Marwolaethau 1825
Categori:Gweinidogion Protestannaidd
Jan Snellinck

Arlunydd o'r Iseldiroedd oedd **Jan Snellinck**  (1548 - 1 Hydref 1638).

Cafodd ei eni yn Mechelen yn 1548 a bu farw yn Antwerp. Mae'n adnabyddus am ei allorluniau mawr a chafodd ei gydnabod hefyd fel peintiwr brwydrau blaenllaw yn ei amser.

PM 126335 B Oudenaarde.jpg|Oudenaarde
PM 126339 B Oudenaarde.jpg|Oudenaarde
Jan Snellinck (1544-1638) - De verrezen Christus met Petrus en Paulus (boodschap aan Maria en geboorte van Jezus) (1601) - Mechelen Sint-Romboutskathedraal 9-06-2012 14-54-37.jpg|Mechelen

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1548
Categori:Marwolaethau 1638
Categori:Arlunwyr
Jacob Astley, Barwn Astley o Reading 1af

Milwr o Loegr oedd **Jacob Astley, Barwn Astley o Reading 1af**  (1579 - 1 Chwefror 1652).

Cafodd ei eni yn Neuadd Melton Constable yn 1579. Bu'n gynghrair Brenhinol yn Rhyfel Cartref Lloegr.

## Cyfeiriadau
*Jacob Astley, Barwn Astley o Reading 1af - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1579
Categori:Marwolaethau 1652
Categori:Milwyr o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Francis Hiley

Gweinidog o Gymru oedd **Francis Hiley**  (1781 - 14 Hydref 1860).

Cafodd ei eni yn Llanwenarth yn 1781. Roedd Hiley yn bregethwr poblogaidd iawn yn ei ddydd.

## Cyfeiriadau
*Francis Hiley - Y Bywgraffiadur Cymreig

Categori:Genedigaethau 1781
Categori:Marwolaethau 1860
Categori:Gweinidogion Protestannaidd o Gymru

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Richard Blackmore

Meddyg a bardd o Loegr oedd **Richard Blackmore**  (22 Ionawr 1654 - 9 Hydref 1729).

Cafodd ei eni yn Corsham yn 1654 a bu farw yn Boxted, Essex. Fe'i cofir yn bennaf fel gwrthrych sarhaus ac fel bardd diflas, ond roedd hefyd yn feddyg a theologydd meddygol parchus.

## Cyfeiriadau
*Richard Blackmore - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1654
Categori:Marwolaethau 1729
Categori:Meddygon o Loegr
Categori:Beirdd o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Francis Asbury

Offeiriad a dyddiadurwr o Loegr oedd **Francis Asbury**  (20 Awst 1745 - 31 Mawrth 1816).

Cafodd ei eni yn Hamstead yn 1745 a bu farw yn Swydd Spotsylvania. Roedd Asbury yn un o'r ddau esgob cyntaf yr Eglwys Esgobaeth Fethodistaidd yn yr Unol Daleithiau.

## Cyfeiriadau
*Francis Asbury - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1745
Categori:Marwolaethau 1816
Categori:Offeiriaid o Loegr
Categori:Dyddiadurwyr o Loegr
William Kiffin

Pregethwr o Loegr oedd **William Kiffin**  (1616 - 1701).

Cafodd ei eni yn Llundain yn 1616. Ymddengys bod ei deulu wedi dod o Gymru.

## Cyfeiriadau
*William Kiffin - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1616
Categori:Marwolaethau 1701
Categori:Pregethwyr
Elizabeth o Hwngari

Nyrs a dyngarwr o Hwngari oedd **y Breiniarll Elizabeth o Hwngari**  (14 Gorffennaf 1207 - 24 Tachwedd 1231).

Fe'i ganed yn Bratislava yn 1207 a bu farw yn Marburg. Roedd hi'n dywysoges yn Deyrnas Hwngari, ac yn sant Catholig a gafodd i ddathlu fel aelod cynnar o Drydedd Urdd Sant Francis.

Roedd yn ferch i Andrew II o Hwngari a Gertrude o Merania.

## Cyfeiriadau
*Elizabeth o Hwngari - Gwefan The Peerage

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1207
Categori:Marwolaethau 1231
Categori:Dyngarwyr
Categori:Merched y 13eg ganrif
James Ussher

Awdur, archesgob, offeiriad, hanesydd, diwinydd ac athronydd o Iwerddon oedd **James Ussher**  (4 Ionawr 1581 - 21 Mawrth 1656).

Cafodd ei eni yn Nulyn yn 1581 a bu farw yn Reigate.

Roedd yn fab i Arland Ussher.

Addysgwyd ef yng Ngholeg y Drindod, Dulyn. Yn ystod ei yrfa bu'n Esgob Caerliwelydd ac Archesgob Armagh.

## Cyfeiriadau
*James Ussher - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1581
Categori:Marwolaethau 1656
Categori:Llenorion o Iwerddon
Categori:Archesgobion Anglicanaidd
Categori:Hanesyddion o Iwerddon
Robert Jameson

Adaregydd ac academydd o'r Alban oedd **Robert Jameson**  (11 Gorffennaf 1774 - 19 Ebrill 1854).

Cafodd ei eni yn Lìte yn 1774 a bu farw yng Nghaeredin.

Addysgwyd ef yn Brifysgol Caeredin. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Academi Gwyddorau Prwsaidd, Y Gymdeithas Frenhinol a Chymdeithas Frenhinol Caeredin. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Cymrawd Cymdeithas Frenhinol Caeredin a Chymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

## Cyfeiriadau
*Robert Jameson - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1774
Categori:Marwolaethau 1854
Categori:Academyddion o'r Alban
Categori:Adaregwyr o'r Alban
Samuel Buck

Ysgythrwr, cyhoeddwr a drafftsmon o Loegr oedd **Samuel Buck**  (1696 - 17 Awst 1779).

Cafodd ei eni yn Richmond, Gogledd Swydd Efrog yn 1696 a bu farw yn Llundain.

## Cyfeiriadau
*Samuel Buck - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Cyhoeddwyr o Loegr
Categori:Genedigaethau 1696
Categori:Marwolaethau 1779
Categori:Ysgythrwyr o Loegr
Robert Shirley

Diplomydd a milwr o Loegr oedd **y Dug Robert Shirley**  (1581 - 23 Gorffennaf 1628).

Cafodd ei eni yn Lloegr yn 1581 a bu farw yn Qazvin. Mae'n nodedig am ei gymorth i foderneiddio a gwella'r fyddin y Safavid Persaidd yn ôl y model Prydeinig, yn ôl cais y rheolwr Shah Abbas Fawr.

## Cyfeiriadau
*Robert Shirley - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1581
Categori:Marwolaethau 1628
Categori:Milwyr o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Henry Kirke White

Awdur a bardd o Loegr oedd **Henry Kirke White**  (21 Mawrth 1785 - 19 Hydref 1806).

Cafodd ei eni yn Nottingham yn 1785 a bu farw yng Nghaergrawnt. Tyfodd ei enwogrwydd all o'r cydymdeimlad a ysbrydolwyd gan ei farwolaeth gynnar.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Sant Ioan, Caergrawnt.

## Cyfeiriadau
*Henry Kirke White - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1785
Categori:Marwolaethau 1806
Categori:Llenorion o Loegr
Categori:Beirdd o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Thomas Cook

Entrepreneur o Loegr oedd **Thomas Cook**  (22 Tachwedd 1808 - 18 Gorffennaf 1892).

Cafodd ei eni yn Swydd Derby yn 1808 a bu farw yng Nghaerlŷr. Mae'n fwyaf adnabyddus am sefydlu'r asiantaeth deithio, Thomas Cook & Son.

## Cyfeiriadau
*Thomas Cook - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1808
Categori:Marwolaethau 1892
Categori:Pobl fusnes y 19eg ganrif o Loegr
William Hamilton

Gwleidydd, diplomydd, archeolegydd, anthropolegydd ac arbenigwr mewn llosgfynyddoedd o Loegr oedd **William Hamilton**  (13 Rhagfyr 1730 - 6 Ebrill 1803).

Cafodd ei eni yn Henley yn 1730 a bu farw yn Llundain.

Roedd yn fab i Arglwydd Archibald Hamilton.

Addysgwyd ef yn Ysgol Westminster. Yn ystod ei yrfa bu'n llysgennad Deyrnas Unedig i Deyrnas y Ddwy Sisili ac yn aelod o Senedd Prydain Fawr. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Medal Copley a Chymrawd y Gymdeithas Frenhinol.

Mae gan y Llyfrgell Genedlaethol Cymru casgliad archifau am y person yma.

## Cyfeiriadau
*William Hamilton - Gwefan History of Parliament 
*William Hamilton - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1730
Categori:Marwolaethau 1803
Categori:Gwleidyddion o Loegr
Categori:Diplomyddion o Loegr
Dwight L. Moody

Awdur, efengylydd, golygydd, athronydd ac emynydd o Unol Daleithiau America oedd **Dwight L. Moody**  (5 Chwefror 1837 - 22 Rhagfyr 1899).

Cafodd ei eni yn Northfield yn 1837 a bu farw yn Northfield. Fe sefydlodd Eglwys Moody, ysgol Northfield, ysgol Mount Hermon ym Massachusetts, Moody Bible Institute a Moody Publishers.

## Cyfeiriadau
*Dwight L. Moody - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1837
Categori:Marwolaethau 1899
Categori:Llenorion Americanaidd
Louise Marie Thérèse d'Artois

Gwleidydd o Ffrainc oedd '''Louise Marie Thérèse d'Artois'''  (21 Medi 1819 - 1 Chwefror 1864).

Fe'i ganed ym Mharis yn 1819 a bu farw yn Fenis. Ei frawd iau, Henri, Dug Bordeaux, oedd Brenin Ffrainc a Navarre rhwng 2 a 9 Awst 1830, ac wedyn y Gwrthodydd Cyfreithlonol i orsedd Ffrainc o 1844 i 1883.

Roedd yn ferch i Charles Ferdinand, Duke of Berry a Caroline o Napoli a Sicily.

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1819
Categori:Marwolaethau 1864
Categori:Gwleidyddion y 19eg ganrif o Ffrainc
Categori:Merched y 19eg ganrif o Ffrainc
Walter Hancock

Dyfeisiwr o Loegr oedd **Walter Hancock**  (16 Mehefin 1799 - 14 Mai 1852).

Cafodd ei eni yn Marlborough, Wiltshire yn 1799. Fe'i cofir yn bennaf am ei gerbydau ager.

## Cyfeiriadau
*Walter Hancock - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1799
Categori:Marwolaethau 1852
George Augustus Eliott

Milwr o'r Alban oedd **George Augustus Eliott**  (25 Rhagfyr 1717 - 6 Gorffennaf 1790).

Cafodd ei eni yn Swydd Roxburgh yn 1717 a bu farw yn Aachen.

Addysgwyd ef yn Brifysgol Leiden. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Dŷ'r Arglwyddi.

## Cyfeiriadau
*George Augustus Eliott - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1717
Categori:Marwolaethau 1790
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Leiden
Categori:Milwyr y 18fed ganrif o'r Alban
David Young

Hanesydd a gweinidog o Gymru oedd **David Young**  (3 Tachwedd 1844 - 4 Awst 1913).

Cafodd ei eni yn Hwlffordd yn 1844. Roedd Young yn flaenllaw ynglŷn â dirwest ac addysg (yn enwedig ynglŷn â sefydlu Coleg Caerdydd).

## Cyfeiriadau
*David Young - Y Bywgraffiadur Cymreig

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1844
Categori:Marwolaethau 1913
Categori:Hanesyddion o Gymru
Categori:Gweinidogion Methodist o Gymru
Heinrich Christian Schumacher

Seryddwr ac academydd o'r Almaen oedd **Heinrich Christian Schumacher**  (3 Medi 1780 - 28 Rhagfyr 1850).

Cafodd ei eni yn Bad Bramstedt yn 1780 a bu farw yn Altona.

Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Academi Frenhinol Gwyddorau a Llythyrau Denmarc, Academi Gwyddoniaethau Rwsia, Accademia delle Scienze di Torino, Academi Bafariaidd y Gwyddorau a'r Dyniaethau, Academi Celf a Gwyddoniaeth America, Academi Gwyddorau Prwsaidd, Academi Frenhinol Gwyddoniaeth Sweden, Y Gymdeithas Frenhinol a Chymdeithas Frenhinol Caeredin. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys Medal Aur y Gymdeithas Seryddol Frenhinol a Chymrawd Cymdeithas Frenhinol Caeredin.

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1780
Categori:Marwolaethau 1850
Categori:Seryddwyr o'r Almaen
Samuel Butler (bardd)

::''Mae'r erthygl hon am y bardd o'r 17g. Am yr erthygl am y nofelydd o'r 19g, awdur "Erewhon", gweler Samuel Butler (nofelydd).''

Awdur a bardd o Loegr oedd **Samuel Butler**  (3 Chwefror 1612 - 25 Medi 1680).

Cafodd ei eni yn Strensham yn 1612 a bu farw yn Llundain. Fe'i cofir nawr yn bennaf am gerdd weiryddol hir o'r enw Hudibras. Roedd yn gyfaill i Richard Vaughan, 2il Iarll Carbery, milwr a gwleidydd Cymreig ac Arglwydd Raglaw Cymru pan oedd hwnnw'n byw yng nghastell Llwydlo ar y Gororau. Yno y sgwennwyd yr Hudibras.

Addysgwyd ef yn Ysgol y Brenin a Caerwrangon.

## Cyfeiriadau
*Samuel Butler - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1612
Categori:Marwolaethau 1680
Categori:Beirdd yr 17eg ganrif o Loegr
Categori:Beirdd dychanol Saesneg o Loegr
John Cutts, Barwn Cutts 1af

Awdur, milwr a gwleidydd o Loegr oedd **John Cutts, Barwn Cutts 1af**  (1661 - 5 Chwefror 1707).

Cafodd ei eni yn Essex yn 1661 a bu farw yn Nulyn.

Addysgwyd ef yng Ngholeg Santes Catrin, Caergrawnt. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Gyfrin Gyngor yr Iwerddon ac yn aelod Seneddol yn Senedd Lloegr.

## Cyfeiriadau
*John Cutts, Barwn Cutts 1af - Gwefan History of Parliament
*John Cutts, Barwn Cutts 1af - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Genedigaethau 1661
Categori:Gwleidyddion o Loegr
Categori:Llenorion o Loegr
Categori:Marwolaethau 1707
Categori:Milwyr o Loegr

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
James Gregory

Meddyg ac ysgolhaig clasurol o'r Alban oedd **James Gregory**  (1753 - 2 Ebrill 1821).

Cafodd ei eni yn Aberdeen yn 1753.

Addysgwyd ef yn Brifysgol Leiden, Prifysgol Caeredin, Prifysgol Aberdeen ac Eglwys Crist, Rhydychen. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Gymdeithas Frenhinol Caeredin.

Bu farw mewn damwain cerbyd a cheffyl yng Nghaeredin.

## Cyfeiriadau
*James Gregory - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1753
Categori:Marwolaethau 1821
Categori:Academyddion y 18fed ganrif o'r Alban
Categori:Academyddion y 19eg ganrif o'r Alban
Categori:Academyddion Prifysgol Caeredin
Categori:Cyn-fyfyrwyr Eglwys Crist, Rhydychen
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Aberdeen
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Caeredin
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Leiden
Categori:Meddygon y 18fed ganrif o'r Alban
Categori:Meddygon y 19eg ganrif o'r Alban
Categori:Pobl a aned yn Aberdeen
Categori:Pobl fu farw yng Nghaeredin
Categori:Pobl fu farw mewn damweiniau ffordd
Categori:Ysgolheigion y clasuron o'r Alban
Categori:Ysgolheigion Saesneg o'r Alban
William Dodd

Awdur o Loegr oedd **William Dodd**  (29 Mai 1729 - 27 Mehefin 1777).

Cafodd ei eni yn Bourne, Swydd Lincoln yn 1729 a bu farw yn Tyburn. Bu'n dablo mewn ffugio mewn ymdrech i glirio ei ddyledion, a chafodd ei ddal a'i gollfarnu. Cafodd ei hongian yn Tyburn am ffugio.

## Cyfeiriadau
*William Dodd - Bywgraffiadur Rhydychen

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1729
Categori:Marwolaethau 1777
Categori:Llenorion Seisnig