1826 yng Nghymru

[bawd|[Coelbren y Beirdd, dyfeisiwyd gan Iolo Morganwg (1747-1826)]]
Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn **1826** i **Gymru** a'i **phobl**

## Digwyddiadau
bawd|Pont Grog Conwy

* Pont Grog Conwy yn agor
* Pont Telford ar Afon Menai, yn cael ei agor
* Agor ffordd Telford trwy Nant Ffrancon (rhan o'r A5 bellach)
* Sefydlu Coleg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan
* William Van Mildert, Esgob Llandaf yn cael ei wneud yn Esgob Durham. Charles Richard Sumner yn ei olynu fel Esgob Llandaf.
* Evan Evans (Ieuan Glan Geirionydd) yn cael ei urddo yn offeiriad Eglwys Loegr
* Hugh Owen Owen yn cael ei ethol yn AS Penfro am ei dymor cyntaf
* Richard Bulkeley Philipps Philipps yn cael ei ethol yn AS Hwlffordd am ei dymor cyntaf
*Derbyn Thomas Aubrey i weinidogaeth y Wesleaid 

## Celfyddydau a llenyddiaeth 
### Llyfrau newydd 
bawd|Caledfryn
* William Williams (Caledfryn)  - *Grawn Awen* (Cerddi)
*Jedediah Richards :
:: - *Golwg ar Ddrych y Greadigaeth*
:: - *Hanes Ymneillduwyr Protestanaidd*
* James Humphreys  - *Observations on the actual State of the English Laws of Real Property, with the outlines of a Code*
* Edward Pryce Owen  - *Etchings* 
* David Saunders (Dafydd Glan Teifi)  *Traethawd ar Ddigofaint*, (cyfieithiad o waith John Fawcett)
* William Owen  - *Hanes Dechreuad Cenedl y Cymry*

### Cerddoriaeth
* 24 Mai - Rhoddir cyngerdd budd i John Parry (Bardd Alaw) gan Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion.
### Gwobrau 
* Peter Jones (Pedr Fardd)  yn ennill y gadair yn eisteddfod Gwent a Morgannwg yn Aberhonddu am ei awdl, *Rhoddiad y Ddeddf ar Fynydd Sinai*.

## Genedigaethau
bawd|Y Bardd Cocos
bawd|Pencerdd Gwalia

* 19 Ionawr William Edwards (Cymro Gwyllt) - saer maen a cherddor (bu farw 1884) 
* 26 Ionawr William Davies(Mynorydd) - cerflunydd a cherddor (bu farw 1901) 
* 10 Chwefror, Edward Williams - diwydiannwr  (bu farw 1886)
* 26 Chwefror Llewelyn Davies -  diwinydd (bu farw 1916)
* 1 Mawrth John Thomas (Pencerdd Gwalia) - cerddor (bu farw 1913) 
* 22 Mawrth, Lewis Meredith (Lewys Glyn Dyfi) - pregethwr a llenor (bu farw 1891) 
* 27 Mawrth, John Askew Roberts - hynafiaethydd, awdur, a newyddiadurwr (bu farw 1884) 
* 9 Mehefin, John Mather Jones - perchennog Y Drych (bu farw 1874) 
* 27 Ebrill, Owen Phillips - deon Tyddewi (bu farw 1897) 
* 4 Mai, Rhys Gwesyn Jones - gweinidog gyda'r Annibynwyr ac awdur (bu farw 1901) 
* 5 Mai, Thomas Cordes - gwleidydd (bu farw 1901) 
* 8 Mai, George Osborne Morgan - gwleidydd (bu farw 1897) 
* 11 Mai David Charles Davies gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, diwinydd, esboniwr, ac am gyfnod yn brifathro Coleg Trefeca (bu farw 1891) 
* 25 Mai, Ralph Thomas Hotchkin Griffith - Ysgolhaig Indoleg o dras Gymreig (bu farw 1906).
* 6 Mehefin, John Foulkes - Jones gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (bu farw 1880) 
* 26 Mehefin, Evan Davies - addysgwr (bu farw 1872) 
* 12 Awst, William Meirion Evans - mwynwr, pregethwr, a golygydd cyfnodolion (bu farw 1883) 
* 1 Medi, Benjamin Davies - gweinidog gyda'r Bedyddwyr, llenor, ac argraffydd (bu farw 1905) 
* 20 Medi, Hugh Parry (Cefni) - gweinidog gyda'r Bedyddwyr, bardd, llenor, a diwinydd (bu farw 1895) 
* Dyddiad anhysbys
** John Evans (Y Bardd Cocos) - crach-brydydd digrif o Borthaethwy, a grafai ei damaid yn bennaf wrth werthu cocos (bu farw 1888) 
** 1826 George Lewis - crydd a bardd  (bu farw 1858)
** 1826 William Jones - ysgrifennydd y *Peace Society* (bu farw 1899)
** 1826 Edward Jones - awdur (bu farw 1902)
** 1826 John Pryse - argraffydd a chyhoeddwr llyfrau (bu farw 1883)
** 1826 Daniel Phillips - gweinidog gyda'r Annibynwyr, a darlithydd (bu farw 1905) 

## Marwolaethau
bawd|Iolo Morganwg
*Richard Griffiths - arloeswr glofeydd (g. 1756) 
*John Williams - clerigwr ac ysgolfeistr  (g.1760 ) 
*John Cain Jones (Siôn Ceiriog) - almanaciwr (g. anhysbys) 
*2 Mawrth, Rice Rees - tad i blant nodedig (g. anhysbys) 
*Ebrill, Edward Turner - paffiwr  (g. 1792 )
*25 Ebrill, Charles Symmons -  llenor ac offeiriad Cymreig (g 1749) 
*7 Mai, William Davies Shipley - clerigwr (g. 1745)
*4 Gorffennaf, Thomas Jefferson - trydydd Arlywydd yr Unol Daleithiau a ymhyfrydai yn ei wreiddiau ar lethrau Eryri. (g. 1743) 
*9 Mehefin, John Jones (Myllin) -  bardd (g. 1800) 
*4 Rhagfyr, David Richards (Dewi Silin) - bardd ac offeiriad 
*18 Rhagfyr, Iolo Morganwg - bardd a hynafiaethydd  (g. 1747) 
*28 Rhagfyr, Nathaniel Williams - gweinidog gyda'r Bedyddwyr (Neilltuol a Chyffredinol), dadleuydd diwinyddol, emynydd, a meddyg gwlad (g. 1742 ) 

## Cyfeiriadau

Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru

Categori:Prosiect WiciLlên