open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Edme Joachim Bourdois de La Motte

Meddyg nodedig o Ffrainc oedd **Edme Joachim Bourdois de La Motte**  (14 Medi 1754 - 7 Rhagfyr 1835). Meddyg Ffrengig ydoedd. Ym 1811, fe benododd Napoleon Bonaparte ef yn brif feddyg ei fab, Napoleon II, Brenin Rhufain. Cafodd ei eni yn Joigny, Ffrainc ac addysgwyd ef yn Meddyg Meddygaeth. Bu farw ym Mharis.

## Gwobrau
Enillodd Edme Joachim Bourdois de La Motte y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Marchog y Lleng Anrhydeddus

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1835
Categori:Genedigaethau 1754
Categori:Meddygon Ffrengig‎
Danilo Lokar

Meddyg ac awdur o Deyrnas y Serbiaid, Croatiaid a Slofeniaid oedd **Danilo Lokar**  (9 Mai 1892 - 21 Gorffennaf 1989). Meddyg ac awdur Mynegiadol Slofenaidd ydoedd. Gweithiodd fel meddyg hyd 1951, pan ymddeolodd, ac wedi hynny neilltuodd ei amser i ysgrifennu. Ym 1959 enillodd Wobr Prešeren, y wobr Slofenaidd mwyaf nodedig ar gyfer cyflawniadau artistig. Cafodd ei eni yn Ajdovščina, Teyrnas y Serbiaid ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Fienna. Bu farw yn Ljubljana.

## Gwobrau
Enillodd Danilo Lokar y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Gwobr Prešeren

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1989
Categori:Genedigaethau 1892
Categori:Meddygon o Slofenia
Edmond Reboul

Meddyg ac awdur nodedig o Ffrainc oedd **Edmond Reboul**  (5 Mawrth 1923 - 10 Mawrth 2010). Meddyg cyffredinol ac arbenigwr ysbyty Ffrengig ydoedd, bu hefyd yn awdur, bardd, traethodydd a darlithydd. Cafodd ei eni yn Béziers, Ffrainc ac addysgwyd ef yn Prytanée Cenedlaethol Militaire. Bu farw yn Le Vigan.

## Gwobrau
Enillodd Edmond Reboul y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Swyddog Urdd y Palfau Academic
*Chevalier de l'ordre des Arts et des Lettres‎
*Officier de la Légion d'honneur
*Officier de l'ordre national du Mérite
*Croix de guerre 1939–1945
*Broquette-Gonin prize

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 2010
Categori:Genedigaethau 1923
Categori:Meddygon Ffrengig‎
Fernando Magalhães

Meddyg a geinecolegydd nodedig o Frasil oedd **Fernando Magalhães**  (18 Chwefror 1878 - 10 Ionawr 1944). Gynecolegydd ac obstetregydd Brasilaidd ydoedd, bu hefyd yn athro ac yn Llywydd yn Academia Brasileira de Letras. Cafodd ei eni yn Rio de Janeiro, Brasil ac addysgwyd ef yn Universidad Federal de Río de Janeiro. Bu farw yn Rio de Janeiro.

## Gwobrau
Enillodd Fernando Magalhães y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Uwch Groes Urdd Cleddyf Sant'Iago

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1944
Categori:Genedigaethau 1878
Categori:Meddygon o Frasil
Fortuné Cresson

Meddyg a llawfeddyg nodedig o Ffrainc oedd **Fortuné Cresson**  (17 Gorffennaf 1874 - 28 Chwefror 1945). Llawfeddyg Ffrengig a Rwsiaidd ydoedd a bu'n ddyngarwr brwd. Etholwyd ef yn Llywydd Cymdeithas Feddygol Rwsiaidd Metchnikov (1923) ac yna Cymdeithas Meddygon Rwsiaidd y Rhyfel Mawr (1938). Cafodd ei eni yn Arques, Ffrainc ac addysgwyd ef yn S. Bu farw yn Enghien-les-Bains.

## Gwobrau
Enillodd Fortuné Cresson y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Sant Vladimir, 3ydd Dosbarth
*Swyddog Urdd y Coron
*Croix de guerre 1914–1918
*Officier de la Légion d'honneur

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1945
Categori:Genedigaethau 1874
Categori:Meddygon Ffrengig‎
François-Pierre Blin

Meddyg a gwleidydd  nodedig o Ffrainc oedd **François-Pierre Blin**  (8 Mehefin 1756 - 4 Tachwedd 1834). Roedd yn feddyg, gwleidydd, ac yn aelod o'r Ystadau Cyffredinol ym 1789. Cafodd ei eni yn Roazhon, Ffrainc ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Montpellier. Bu farw yn Chantenay -sur-Loire.

## Gwobrau
Enillodd François-Pierre Blin y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Marchog y Lleng Anrhydeddus

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1834
Categori:Genedigaethau 1756
Categori:Meddygon Ffrengig‎
François Désiré Roulin

Meddyg, llyfrgellydd  a naturiaethydd nodedig o Ffrainc oedd **François Désiré Roulin**  (1 Awst 1796 - 5 Mehefin 1874). Naturiolydd, meddyg a darlunydd Ffrengig ydoedd. Ym Mharis, gweithiodd fel llyfrgellydd Bibliothèque de l'Arsenal (o 1832), ac yn ddiweddarach gwasanaethodd fel llyfrgellydd yr Institut de France (o 1865). Cafodd ei eni yn Roazhon, Ffrainc ac addysgwyd ef yn Ecole Polytechnique. Bu farw ym Mharis.

## Gwobrau
Enillodd François Désiré Roulin y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Officier de la Légion d'honneur

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1874
Categori:Genedigaethau 1796
Categori:Meddygon Ffrengig‎
John Eccles

Meddyg ac athronydd  nodedig o Awstralia oedd **John Eccles**  (27 Ionawr 1903 - 2 Mai 1997). Niwroffisiolegydd ac athronydd Awstralaidd ydoedd a chyd-dderbyniodd Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth ym 1963 am ei waith ar y synaps. Cafodd ei eni yn Melbourne, Awstralia ac addysgwyd ef yn Ysgol Uwchradd Melbourne, Coleg Magdalen a Phrifysgol Genedlaethol Awstralia. Bu farw yn Locarno.

## Gwobrau
Enillodd John Eccles y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Darlith Gwobrwyo Adolygiad Blynyddol
*Medal James Cook
*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol
*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
*Medal Brenhinol
*Cydymaith I'r Urdd Awstralia
*Marchog Fachellor
*Awstraliwr y Flwyddyn

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Marwolaethau 1997
Categori:Genedigaethau 1903
Categori:Meddygon o Awstralia
Frederick Chapman Robbins

Meddyg, firolegydd  a biolegydd nodedig o Unol Daleithiau America oedd **Frederick Chapman Robbins**  (25 Awst 1916 - 4 Awst 2003). Pediatrydd a firolegydd Americanaidd ydoedd. Cyd-dderbyniodd Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth ym 1954 am ei waith arloesol ynghylch ynysiad a thwf y firws polio. Cafodd ei eni yn Auburn, Unol Daleithiau America ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Missouri a Phrifysgol Harvard. Bu farw yn Cleveland.

## Gwobrau
Enillodd Frederick Chapman Robbins y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Marwolaethau 2003
Categori:Genedigaethau 1916
Categori:Meddygon Americanaidd
E. Donnall Thomas

Meddyg nodedig o Unol Daleithiau America oedd **E. Donnall Thomas**  (15 Mawrth 1920 - 20 Hydref 2012). Roedd yn feddyg Americanaidd ac yn Athro Emeritws. Ym 1990, cyd-dderbyniodd Wobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth am ddatblygu trawsblaniadau celloedd ac organau. Cafodd ei eni yn Mart, Unol Daleithiau America ac addysgwyd ef yn Ysgol Feddygol Harvard. Bu farw yn Seattle.

## Gwobrau
Enillodd E. Donnall Thomas y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Gwobr Genedlaethol Sefydliad Gairdner
*Medal Genedalethol Gwyddoniaeth
*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
*Gwobr Kettering

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Marwolaethau 2012
Categori:Genedigaethau 1920
Categori:Meddygon Americanaidd
George H. Hitchings

Meddyg, biocemegydd, ffarmacolegydd,  fferyllydd a cemegydd nodedig o Unol Daleithiau America oedd **George H. Hitchings**  (18 Ebrill 1905 - 27 Chwefror 1998). Roedd yn feddyg Americanaidd a chyd-dderbyniodd Wobr Nobel 1988 mewn Ffisioleg neu Feddygaeth ar gyfer ei ddarganfyddiadau o egwyddorion allweddol ym maes triniaeth gyffuriau, yn benodol ynghylch cemotherapi. Cafodd ei eni yn Hoquiam, Unol Daleithiau America ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Washington a Phrifysgol Harvard. Bu farw yn Chapel Hill.

## Gwobrau
Enillodd George H. Hitchings y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Gwobr Genedlaethol Sefydliad Gairdner
*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Marwolaethau 1998
Categori:Genedigaethau 1905
Categori:Meddygon Americanaidd
Benjamin Spock

Meddyg,  rhwyfwr, addysgwr,  gwleidydd a swyddog nodedig o Unol Daleithiau America oedd **Benjamin Spock**  (2 Mai 1903 - 15 Mawrth 1998). Pediatrydd Americanaidd ydoedd a bu ei lyfr; Baby and Child Care (1946), yn un o'r gwerthwyr gorau erioed. Cafodd ei eni yn New Haven, Connecticut, Unol Daleithiau America ac addysgwyd ef yng Ngholeg Meddygon a Llawfeddygon Prifysgol Columbia, Ysgol Feddygaeth Iâl, Academi Phillips a Phrifysgol Yale. Bu farw yn La Jolla.

## Gwobrau
Enillodd Benjamin Spock y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Humanist
*Dyneiddiwr y Flwyddyn

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1998
Categori:Genedigaethau 1903
Categori:Meddygon Americanaidd
Claude Louis Berthollet

Meddyg, cemegydd  a gwleidydd nodedig o Ffrainc oedd **Claude Louis Berthollet**  (9 Rhagfyr 1748 – 6 Tachwedd 1822). Cemegydd Safwyaidd-Ffrengig ydoedd, ac fe ddaeth yn is-lywydd ar Senedd Ffrainc ym 1804. Caiff ei adnabod yn bennaf am ei gyfraniadau gwyddonol i'r theori ecilibria cemegol trwy gyfrwng gwrthdroi adweithiau cemegol, ac am ei gyfraniad at enwi cemegau modern. Cafodd ei eni yn Talloires, Ffrainc ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Turin. Bu farw yn Arcueil.

## Gwobrau
Enillodd Claude Louis Berthollet y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol
*Uwch Swyddog y Lleng Anrhydedd
*Grand-croix de l'ordre de la Réunion
*Lleng Anrhydedd

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1748
Categori:Marwolaethau 1822
Categori:Meddygon Ffrengig‎
John Franklin Enders

Meddyg,  gwyddonydd, entrepreneur a firolegydd nodedig o Unol Daleithiau America oedd **John Franklin Enders**  (10 Chwefror 1897 – 8 Medi 1985). Gwyddonydd biofeddygol Americanaidd ydoedd, ac ym 1954 cyd-dderbyniodd Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth. Fe'i gelwir ef yn "Dad Pigiadau Modern.". Cafodd ei eni yn West Hartford, Connecticut, Unol Daleithiau America, ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Yale a Phrifysgol Harvard. Bu farw yn Waterford.

## Gwobrau
Enillodd John Franklin Enders y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Medal Aur Robert Koch
*Rudolf-Diesel-Medaille
*Gwobr Howard Taylor Ricketts
*Gwobr Cyflawniad Gwyddonol AMA
*Gwobr Albert Lasker am Ymchwil Meddygol Sylfaenol
*Gwobr Robert Koch
*Gwobr yr Arlywydd: Medal Rhyddid
*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth

Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Harvard
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Yale
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1897
Categori:Marwolaethau 1985
Categori:Meddygon Americanaidd
Herman Boerhaave

Meddyg, anatomydd, botanegydd,  pryfetegwr, cemegydd ac  athronydd o'r Iseldiroedd oedd **Herman Boerhaave**  (31 Rhagfyr 1668 - 23 Medi 1738). Roedd yn botanegydd Iseldiraidd, yn fferyllydd, dyneiddiwr Cristnogol, ac yn feddyg o enwogrwydd Ewropeaidd. Fe'i hystyrir yn sylfaenydd addysgu clinigol a'r ysbyty academaidd modern, cyfeirir ato weithiau fel "tad ffisioleg.". Cafodd ei eni yn Leiden, Brenhiniaeth yr Iseldiroedd ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Harderwijk a Phrifysgol Leiden. Bu farw yn Leiden.

## Gwobrau
Enillodd Herman Boerhaave y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1738
Categori:Genedigaethau 1668
Categori:Gwyddonwyr o'r Iseldiroedd
Categori:Meddygon o'r Iseldiroedd
Oswald Avery

Meddyg, genetegydd  a biolegydd o Ganada oedd **Oswald Avery**  (21 Hydref 1877 - 20 Chwefror 1955). Meddyg ac ymchwilydd meddygol Canadaidd-Americanaidd ydoedd. Roedd ymhlith rhai o'r biolegwyr moleciwlaidd cyntaf ac yn arloeswr ym maes imiwnocemeg, caiff ei adnabod yn bennaf serch hynny am arbrawf 1944 ag ynysodd DNA fel deunydd a wnaed o enynnau a chromosomau. Cafodd ei eni yn Halifax, Canada ac addysgwyd ef yng Ngholeg Meddygon a Llawfeddygon Prifysgol Columbia a Phrifysgol Colgate. Bu farw yn Puebla.

## Gwobrau
Enillodd Oswald Avery y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Oriel yr Anfarwolion Meddygol Canada
*Medal Copley
*Gwobr Albert Lasker am Ymchwil Meddygol Sylfaenol

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1955
Categori:Genedigaethau 1877
Categori:Meddygon o Ganada
John Boyd Orr, Barwn 1af Boyd-Orr

Meddyg, gwleidydd  a biolegydd nodedig o'r Alban oedd **John Boyd Orr, Barwn 1af Boyd-Orr**  (23 Medi 1880 - 25 Mehefin 1971). Roedd yn athro, meddyg, biolegydd a gwleidydd Albanaidd a derbyniodd Wobr Heddwch Nobel ym 1949 am ei ymchwil wyddonol ynghylch maeth ynghyd a'i waith fel Cyfarwyddwr Cyffredinol cyntaf Sefydliad Bwyd ac Amaethyddiaeth y Cenhedloedd Unedig. Cafodd ei eni yn Kilmaurs, yr Alban ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Glasgow. Bu farw yn Brechin.

## Gwobrau
Enillodd John Boyd Orr, Barwn 1af Boyd-Orr y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Croes filwrol
*barwn
*Urdd Gwasanaeth Nodedig
*Gwobr Heddwch Nobel

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1971
Categori:Genedigaethau 1880
Categori:Meddygon Prydeinig‎
Niels Kaj Jerne

Meddyg a imiwnolegydd  nodedig o Ddenmarc oedd **Niels Kaj Jerne**  (23 Rhagfyr 1911 - 7 Hydref 1994). Imiwnolegydd Danaidd ydoedd. Cyd-dderbyniodd Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth ym 1984 "ar gyfer ei ddamcaniaethau ynghylch penodoldeb datblygiad a rheolaeth y system imiwnedd ac am ddarganfod yr egwyddor o gynhyrchu gwrthgorffynnau monoclinol". Cafodd ei eni yn Llundain, Denmarc ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Copenhagen. Bu farw yn Castillon-du-Gard.

## Gwobrau
Enillodd Niels Kaj Jerne y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Gwobr Marcel Benoist
*Gwobr Genedlaethol Sefydliad Gairdner
*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol
*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
*Gwobr Paul Ehrlich a Ludwig Darmstaedter

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Genedigaethau 1911
Categori:Marwolaethau 1994
Categori:Meddygon Danaidd
William Brydon

Meddyg a llawfeddyg  nodedig o'r Deyrnas Unedig oedd **William Brydon**  (10 Hydref 1811 - 20 Mawrth 1873). Gwasanaethodd fel llawfeddyg cynorthwyol ym Myddin Brydeinig Cwmni Dwyrain India yn ystod y Rhyfel Eingl-Affgan Gyntaf, yn ôl y sôn, fe ddaeth yn enwog wedi iddo gyrraedd man diogel yn Jalalabad ar ddiwedd cyfnod o fföedigaeth hir o Kabul, yr unig aelod i wneud hynny ymysg byddin niferus o 4,500 o ddynion a charfan o 12,000 sifiliaid. Cafodd ei eni yn Llundain, Y Deyrnas Unedig ac addysgwyd ef yng Ngholeg Prifysgol Llundain a Phrifysgol Caeredin. Bu farw yn Yr Alban.

## Gwobrau
Enillodd William Brydon y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cydymaith Urdd y Baddon

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1873
Categori:Genedigaethau 1811
Categori:Meddygon Prydeinig‎
John Elliotson

Meddyg nodedig o'r Deyrnas Unedig oedd **John Elliotson**  (29 Hydref 1791 - 29 Gorffennaf 1868). Roedd yn awdur helaeth a dylanwadol ac yn Athro o statws. Ef oedd un o'r cyntaf i ddefnyddio a hyrwyddo'r stethosgop, ac un o'r cyntaf ym Mhrydain i wneud defnydd o aciwbigo. Cafodd ei eni yn Southwark, Y Deyrnas Unedig ac addysgwyd ef yng Ngholeg yr Iesu a Phrifysgol Caeredin. Bu farw yn Llundain.

## Gwobrau
Enillodd John Elliotson y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1868
Categori:Genedigaethau 1791
Categori:Meddygon Prydeinig‎
Georgios Papanikolaou

Meddyg a patholegydd o Wlad Groeg oedd **Georgios Papanikolaou**  (13 Mai 1883 - 19 Chwefror 1962). Arloeswr Groegaidd ym maes cytopatholeg a chanfod canser ydoedd, ef a ddyfeisiodd y "Pap Smear'. Cafodd ei eni yn Kymi, Gwlad Groeg ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Genedlaethol a Kapodistrian Athen, Prifysgol Ludwig Maximilian a Munich. Bu farw yn Miami.

## Gwobrau
Enillodd Georgios Papanikolaou y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Uwch Groes Urdd y Ffenics
*Gwobr Ymchwil Feddygol Glinigol Lasker-DeBakey

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1962
Categori:Genedigaethau 1883
Categori:Meddygon o Wlad Groeg
Christoph Wilhelm Hufeland

Meddyg nodedig o'r Almaen oedd **Christoph Wilhelm Hufeland**  (12 Awst 1762 - 25 Awst 1836). Meddyg Almaenig]] ydoedd. Caiff ei adnabod fel meddyg ymarferol mwyaf blaenllaw ei oes yn yr Almaen ac fel awdur gweithiau lluosog a oedd yn arddangos ymchwil helaeth a gallu meddyliol beirniadol. Cafodd ei eni yn Bad Langensalza, Yr Almaen ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Göttingen. Bu farw yn Berlin.

## Gwobrau
Enillodd Christoph Wilhelm Hufeland y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Medal Cothenius

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1762
Categori:Marwolaethau 1836
Categori:Meddygon Almaenig
Léon Eugène Bérard

Meddyg a llawfeddyg  nodedig o Ffrainc oedd **Léon Eugène Bérard**  (17 Chwefror 1870 - 2 Medi 1956). Llawfeddyg ac oncolegydd Ffrengig ydoedd. Caiff ei adnabod am ei waith arloesol ynghylch y frwydr yn erbyn cancr, roedd ymhlith y meddygon cyntaf i ddefnyddio radiwm fel triniaeth ar gyfer cancr y bilen ludiog a chancr y groth. Cafodd ei eni yn Morez, Ffrainc ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Lyon. Bu farw yn Lyon.

## Gwobrau
Enillodd Léon Eugène Bérard y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Commandeur de la Légion d'honneur‎

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1956
Categori:Genedigaethau 1870
Categori:Meddygon Ffrengig‎
Léon Fredericq

Meddyg a ffisiolegydd o Wlad Belg oedd **Léon Fredericq**  (24 Awst 1851 - 2 Medi 1935). Meddyg a ffisiolegydd Belgaidd ydoedd, yn ogystal ag artist dyfrlliw brwd. Ym 1910 daeth yn aelod llawn o Academi Feddygaeth Frenhinol Gwlad Belg. Cafodd ei eni yn Gent, Gwlad Belg ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Ghent. Bu farw yn Liège.

## Gwobrau
Enillodd Léon Fredericq y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Leopold

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1935
Categori:Genedigaethau 1851
Categori:Meddygon o Wlad Belg
Vavro Šrobár

Meddyg, economegydd  a gwleidydd o Slofacia oedd **Vavro Šrobár**  (9 Awst 1867 - 6 Rhagfyr 1950). Roedd yn feddyg ac yn wleidydd Slofacaidd ac yn ffigwr blaenllaw yng ngwleidyddiaeth Slofacia rhwng y rhyfeloedd byd. Chwaraeodd ran bwysig yn y broses o greu Tsiecoslofacia ym 1918. Cafodd ei eni yn Lisková, Slofacia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Charles yn Prague. Bu farw yn Olomouc.

## Gwobrau
Enillodd Vavro Šrobár y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Tomáš Garrigue Masaryk

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1950
Categori:Genedigaethau 1867
Categori:Meddygon o Slofacia
William Heberden

Meddyg o Sais oedd **William Heberden**  (1 Awst 1710 - 17 Mai 1801). Daeth yn aelod anrhydeddus o Goleg Brenhinol y Meddygon yn Llundain, a chafodd ei ethol yn aelod anrhydeddus o'r Gymdeithas Frenhinol ym 1749. Cafodd ei eni yn Llundain ac addysgwyd ef yng Ngholeg Sant Ioan a Chaergrawnt. Bu farw yn Llundain.

## Gwobrau
Enillodd William Heberden y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol

Categori:Marwolaethau 1801
Categori:Genedigaethau 1710
Categori:Meddygon o Loegr

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Augusta Déjerine-Klumpke

Meddyg nodedig o Ffrainc oedd **Augusta Déjerine-Klumpke**  (15 Hydref 1859 – 5 Tachwedd 1927). Meddyg Ffrengig ydoedd, wedi'i geni yn America, yr oedd yn adnabyddus am ei gwaith mewn niwroanatomeg. Aeth ymlaen i ennill canmoliaeth am ei sgiliau yn y maes meddygol. Fe'i ganed yn San Francisco, Unol Daleithiau America ac fe'i haddysgwyd yn Ecole de Médecine de Paris. Bu farw ym Mharis.

## Gwobrau
Enillodd Augusta Déjerine-Klumpke y  gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:

*Officier de la Légion d'honneur

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1859
Categori:Marwolaethau 1927
Categori:Meddygon Ffrengig‎
Noël Guéneau de Mussy

Meddyg a llawfeddyg  nodedig o Ffrainc oedd **Noël Guéneau de Mussy**  (6 Tachwedd 1813 - 2 Mehefin 1885). Meddyg Ffrengig ydoedd ac fe wnaeth gyfraniadau nodedig drwy ei ymchwil ynghylch y pâs, hemiglossitis, namau llygatchwyddol a llid y chwarenglwyf. Cafodd ei eni yn Paris, Ffrainc ac addysgwyd ef yn Collège Stanislas de Paris. Bu farw ym Mharis.

## Gwobrau
Enillodd Noël Guéneau de Mussy y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Officier de la Légion d'honneur

Categori:Marwolaethau 1885
Categori:Genedigaethau 1813
Categori:Meddygon o Ffrainc

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Xoán Rof Carballo

Meddyg ac awdur nodedig o Sbaen oedd **Xoán Rof Carballo**  (11 Mehefin 1905 - 12 Hydref 1994). Meddyg a thraethodydd Galisaidd ydoedd, a chaiff ei adnabod fel tad meddyginiaeth seicosomatig. Ym 1949 cyflwynodd ei batholeg seicosomatig enwog, y driniaeth gynhwysfawr gyntaf a gyhoeddwyd ar y pwnc. Cafodd ei eni yn Lugo, Sbaen ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Santiago de Compostela. Bu farw yn Madrid.

## Gwobrau
Enillodd Xoán Rof Carballo y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Medal Castelao

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1905
Categori:Marwolaethau 1994
Categori:Meddygon Sbaenaidd
Ryotaro Azuma

Meddyg a yn y fyddin  nodedig o Japan oedd **Ryotaro Azuma**  (16 Ionawr 1893 - 26 Mai 1983). Roedd yn feddyg ac yn fiwrocrat Japaneaidd a wnaed wasanaethu fel llywodraethwr Tokyo o 1959 i 1967. Derbyniodd swydd yn y Weinyddiaeth Iechyd ar ôl yr Ail Ryfel Byd, ac yn y 1950au bu'n bennaeth ar Bwyllgor Olympaidd Japan, ac felly hefyd cyfrannu at ddod â Gemau Olympaidd Haf 1964 i Tokyo. Cafodd ei eni yn Osaka, Japan ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Tokyo. Bu farw yn Tokyo.

## Gwobrau
Enillodd Ryotaro Azuma y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Prif Ruban Urdd y Blodau Paulownia

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1983
Categori:Genedigaethau 1893
Categori:Meddygon o Japan
Nikolay Pirogov

Meddyg,  gwyddonydd, llawfeddyg ac anatomydd o Ymerodraeth Rwsia oedd **Nikolay Pirogov**  (25 Tachwedd 1810 - 5 Rhagfyr 1881). Roedd yn wyddonydd Rwsiaidd amlwg, yn feddyg, ysgolfeistr, ffigwr cyhoeddus, ac yn aelod anrhydeddus o Academi Gwyddorau Rwsia (1847). Fe'i hystyrir yn sylfaenydd llawdriniaethau maes, ac yr oedd ymhlith rhai o lawfeddygon cyntaf Ewrop i ddefnyddio ether fel anesthetig. Cafodd ei eni yn Moscfa, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Imperial Moscow a Phrifysgol Tartu. Bu farw yn Vinnytsia.

## Gwobrau
Enillodd Nikolay Pirogov y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Sant Anna, Dosbarth 1af
*Urdd Sant Anna, 3ydd Dosbarth
*Urdd Sant Anna, Ail Ddosbarth
*Urdd yr Eryr Gwyn
*Urdd Sant Vladimir, Ail Ddosbarth
*Urdd Sant Vladimir, 3ydd Dosbarth
*Urdd Santes Anna, Dosbarth 1af
*Urdd Santes Anna, Ail Ddosbarth
*Urdd sant Anna
*Gwobr Demidov
*Urdd Sant Stanislaus
*Urdd Sant Vladimir

Categori:Marwolaethau 1881
Categori:Genedigaethau 1810
Categori:Meddygon o Rwsia

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Golding Bird

Meddyg nodedig o'r Deyrnas Unedig oedd **Golding Bird**  (9 Rhagfyr 1814 - 27 Hydref 1854). Meddyg Prydeinig ydoedd a daeth yn Gymrawd o Goleg Brenhinol y Meddygon. Roedd yn awdurdod nodedig ar afiechydon yr arennau a chyhoeddodd bapur cynhwysfawr ar waddodion wrinol ym 1844. Cafodd ei eni yn Lloegr, Y Deyrnas Unedig ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol St Andrews. Bu farw yn Llundain.

## Gwobrau
Enillodd Golding Bird y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1854
Categori:Genedigaethau 1814
Categori:Meddygon Prydeinig‎
Boris Yegorov

Meddyg a gofodwr  nodedig o'r Undeb Sofietaidd oedd **Boris Yegorov**  (26 Tachwedd 1937 - 12 Medi 1994). Roedd yn feddyg-ofodwr Sofietaidd ac ef oedd y meddyg cyntaf i deithio ar gerbyd ofod. Enillodd y teitl 'Arwr yr Undeb Sofietaidd' ar 19eg Hydref, 1964. Cafodd ei eni yn Moscfa, Yr Undeb Sofietaidd ac addysgwyd ef yn I. Bu farw yn Moscfa.

## Gwobrau
Enillodd Boris Yegorov y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Arwr yr Undeb Sofietaidd
*Urdd Baner Coch y Llafur
*Urdd Lenin
*Medal "Veteran of the Armed Forces of the USSR
*Pilot-Cosmonaut"  Yr Undeb Sofietaidd
*Medal "For the Development of Virgin Lands

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1994
Categori:Genedigaethau 1937
Categori:Meddygon o'r Undeb Sofietaidd
Thomas Spencer Cobbold

Meddyg nodedig o Sais oedd **Thomas Spencer Cobbold**  (26 Mai 1828 - 20 Mawrth 1886). Ei bwnc arbenigol oedd llyngyreg, yn enwedig y parasitig mwydod mewn dynion ac anifeiliaid, ac fel meddyg enillodd gryn statws wrth ddiagnosio achosion, yn ddibynnol ar bresenoldeb organeddau o'r fath. Cafodd ei eni yn Ipswich, Suffolk, ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Caeredin. Bu farw yn Llundain.

## Gwobrau
Enillodd Thomas Spencer Cobbold y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1886
Categori:Genedigaethau 1828
Categori:Meddygon Prydeinig‎
Hideyo Noguchi

Meddyg nodedig o Japan oedd **Hideyo Noguchi**  (24 Tachwedd 1876 - 21 Mai 1928). Roedd yn facteriolegydd amlwg yn Japan, ac fe ddarganfuodd mae’r cynhwysyn sifilis oedd yn achosi afiechyd paralytig ddatblygol ym 1911. Cafodd ei eni yn Inawashiro, Japan ac addysgwyd ef yn Ysgol Feddygol Nippon. Bu farw yn Accra.

## Gwobrau
Enillodd Hideyo Noguchi y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Marchog Urdd y Dannebrog
*Uwch-Groes Urdd Isablla y Pabyddion
*Gwobr Ymerodraeth Academi Japan
*Lleng Anrhydedd

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1928
Categori:Genedigaethau 1876
Categori:Meddygon o Japan
Theophilus Thompson

Meddyg o Loegr oedd **Theophilus Thompson**  (20 Medi 1807 - 11 Awst 1860). Meddyg nodedig o Lundain ydoedd o'r cyfnod Fictoraidd, ac yr oedd yn hysbys am ei ysgrifau ar y diciâu a'r ffliw. Ef a gyflwynodd olew iau penfras i Loegr ac yr oedd ymhlith y meddygon Prydeinig cyntaf i ddefnyddio'r stethosgop un-glust. Cafodd ei eni yn Islington, Y Deyrnas Unedig ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Caeredin. Bu farw yn Sutton.

## Gwobrau
Enillodd Theophilus Thompson y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol

Categori:Genedigaethau 1807
Categori:Marwolaethau 1860
Categori:Meddygon o Loegr

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Mori Ōgai

Meddyg, ieithydd, nofelydd,  cyfieithydd,  dramodydd a bardd nodedig o Japan oedd **Mori Ōgai**  (17 Chwefror 1862 - 8 Gorffennaf 1922). Roedd yn gadfridog llawfeddygol Japaneaidd, yn gyfieithydd, nofelydd, a bardd. Ystyrir The Wild Geese (1911-13) fel ei brif waith. Cafodd ei eni yn Tsuwano, Japan ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Tokyo. Bu farw yn Tokyo.

## Gwobrau
Enillodd Mori Ōgai y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Prif Ruban Urdd y Wawr

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1922
Categori:Genedigaethau 1862
Categori:Meddygon o Japan
Konrad Emil Bloch

Meddyg, biocemegydd  a cemegydd nodedig o'r Almaen oedd **Konrad Emil Bloch**  (21 Ionawr 1912 - 15 Hydref 2000). Biocemegydd Almaenaidd-Americanaidd ydoedd. Cyd-dderbyniodd Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth ym 1964 am ei ddarganfyddiadau ynghylch mecanwaith a dull rheoleiddio'r colesterol a metaboledd asid brasterog. Cafodd ei eni yn Nysa, Yr Almaen ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Columbia. Bu farw yn Burlington.

## Gwobrau
Enillodd Konrad Emil Bloch y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymdeithas Coffa John Simon Guggenheim
*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
*Medal Genedalethol Gwyddoniaeth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Genedigaethau 1912
Categori:Marwolaethau 2000
Categori:Meddygon Almaenig
Édouard Delanglade

Meddyg a llawfeddyg  nodedig o Ffrainc oedd **Édouard Delanglade**  (2 Hydref 1868 - 25 Rhagfyr 1917). Llawfeddyg Ffrengig ydoedd, ac ym 1905 penodwyd ef yn gadeirydd llawfeddygol Hôtel-Dieu de Marseille. Anafwyd ef yn ddifrifol wrth ymladd yn Alsace ym 1917, gan arwain at ei farwolaeth. Cafodd ei eni yn Marseille, Ffrainc ac addysgwyd ef yn Lycée Thiers. Bu farw yn Alsace.

## Gwobrau
Enillodd Édouard Delanglade y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Mort pour la France
*Officier de la Légion d'honneur

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1917
Categori:Genedigaethau 1868
Categori:Meddygon Ffrengig‎
Gertrude B. Elion

Meddyg, ffarmacolegydd, biocemegydd,  biolegydd,  cemegydd ac athroprifysgol nodedig o Unol Daleithiau America oedd **Gertrude B. Elion**  (23 Ionawr 1918 – 21 Chwefror 1999). Biocemegydd a ffarmacolegydd Americanaidd ydoedd, cyd-dderbyniodd Wobr Nobel 1988 mewn Ffisioleg neu Feddygaeth am ei ddarganfyddiadau ynghylch "egwyddorion newydd mewn triniaethau cyffuriau". Fe'i ganed yn Ninas Efrog Newydd ac fe'i haddysgwyd ym Mhrifysgol Hunter, Ysgol Beirianneg Tandon Prifysgol Efrog Newydd a Phrifysgol Efrog Newydd. Bu farw yn Chapel Hill.

## Gwobrau
Enillodd Gertrude B. Elion y  gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:

*Gwobr Lemelson–MIT
*'Hall of Fame' Cendlaethol Menywod
*Oriel yr Anfarwolion Genedlaethol Dyfeiswyr
*Merched mewn Technoleg Rhyngwladol
*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
*Medal Garvan–Olin
*Medal Genedalethol Gwyddoniaeth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Marwolaethau 1999
Categori:Genedigaethau 1918
Categori:Meddygon Americanaidd
František Kriegel

Meddyg a gwleidydd  nodedig o Wlad Pwyl oedd **František Kriegel**  (10 Ebrill 1908 - 3 Rhagfyr 1979). Roedd yn wleidydd Tsiecoslofacaidd, yn feddyg, ac yn aelod o adain diwygio'r Blaid Gomiwnyddol yn ystod y 'Prague Spring' (1968). Ef oedd yr unig arweinydd gwleidyddol a wrthododd llofnodi Protocol Mosgo yn ystod Cytundeb Warsaw i ymosod ar Tsiecoslofacia. Cafodd ei eni yn Ivano-Frankivsk, Gwlad Pwyl ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Charles yn Prague. Bu farw yn Prag.

## Gwobrau
Enillodd František Kriegel y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Tomáš Garrigue Masaryk
*Urdd y Weriniaeth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1908
Categori:Marwolaethau 1979
Categori:Meddygon o Wlad Pwyl
Charles-Adolphe Wurtz

Meddyg, cemegydd  a gwleidydd nodedig o Ffrainc oedd **Charles-Adolphe Wurtz**  (26 Tachwedd 1817 – 12 Mai 1884). Fferyllydd Ffrengig-Alsasaidd ydoedd. Fe'i cofir am iddo hyrwyddo, am ddegawdau hirion, y theori atomig a syniadau am strwythurau cyfansoddion cemegol. Roedd hefyd yn awdur dylanwadol ac yn addysgwr. Cafodd ei eni yn Strasbwrg, Ffrainc ac addysgwyd ef yn Gampfa Jean Sturm, Prifysgol Giessen a Phrifysgol Strasbourg. Bu farw ym Mharis.

## Gwobrau
Enillodd Charles-Adolphe Wurtz y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Medal Copley
*Uwch Swyddog y Lleng Anrhydedd
*Gwobr Darlithyddiaeth Faraday

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1817
Categori:Marwolaethau 1884
Categori:Meddygon Ffrengig‎
Robert Koch

Meddyg, biolegydd, cemegydd,  dyfeisiwr a ffotograffydd nodedig o Ymerodraeth yr Almaen oedd **Robert Koch**  (11 Rhagfyr 1843 - 27 Mai 1910). Meddyg a microbiolegydd Almaenig ydoedd. Derbyniodd Wobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth ym 1905 am ei ymchwil ar y diciâu. Cafodd ei eni yn Clausthal, Ymerodraeth yr Almaen ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Göttingen. Bu farw yn Baden-Baden.

## Gwobrau
Enillodd Robert Koch y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Teilyngdod am Wyddoniaeth a Chelf
*Dinesydd  anrhydeddus Berlin
*Urdd Maximilian Bafaria am Wyddoniaeth a Chelf
*Pour le Mérite
*Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Enillwyr Gwobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth
Categori:Genedigaethau 1843
Categori:Marwolaethau 1910
Categori:Meddygon Almaenig
Sergey Botkin

Meddyg nodedig o Ymerodraeth Rwsia oedd **Sergey Botkin**  (17 Medi 1832 - 24 Rhagfyr 1889). Roedd yn glinigwr, yn therapydd ac yn weithredwr cymdeithasol Rwsiaidd, bu ymhlith rhai o sylfaenwyr addysg wyddonol a meddygol Rwsia fodern. Cyflwynodd systemau dosbarthu, anatomeg batholegol, a diagnosteg post-mortem i system feddygol Rwsia. Cafodd ei eni yn Moscfa, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol y Wladwriaeth a Moscaw. Bu farw yn Menton.

## Gwobrau
Enillodd Sergey Botkin y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Alexander Nevsky
*Urdd Sant Vladimir, Ail Ddosbarth
*Urdd Santes Anna, Ail Ddosbarth
*Urdd Sant Anna, Dosbarth 1af
*Urdd yr Eryr Gwyn

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1889
Categori:Genedigaethau 1832
Categori:Meddygon Rwsiaidd
Cuthbert Sebastian

Meddyg a gwleidydd nodedig o Sant Kitts-Nevis oedd **Cuthbert Sebastian**  (22 Hydref 1921 - 25 Mawrth 2017). Bu'n Prif Swyddog Meddygol Sant Kitts-Nevis o 1980 i 1983, ac ef oedd y Llywodraethwr Cyffredinol o 1996 i 2013. Cafodd ei eni yn Miami, Sant Kitts-Nevis ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Mount Allison. Bu farw yn Basseterre.

## Gwobrau
Enillodd Cuthbert Sebastian y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Marchog yr Uwch Groes yn Urdd Sant Mihangel a Sant Sior
*Swyddog o Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig (OBE)

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 2017
Categori:Genedigaethau 1921
Categori:Meddygon o Sant Kitts-Nevis
Chet Jastremski

Meddyg a nofiwr  nodedig o Unol Daleithiau America oedd **Chet Jastremski**  (12 Ionawr 1941 - 3 Mai 2014). Roedd yn nofiwr cystadleuol Americanaidd, yn enillydd medal Olympaidd ac yn ddeiliad record byd. Bu'n aelod o dîm meddygol Olympaidd yr Unol Daleithiau ym 1976, ac fe wasanaethodd fel meddyg teulu am 35 mlynedd. Cafodd ei eni yn Toledo, Ohio, Unol Daleithiau America ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Indiana a Bloomington. Bu farw yn Bloomington.

## Gwobrau
Enillodd Chet Jastremski y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Oriel yr Anfarwolion Nofio Cenedlaethol

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 2014
Categori:Genedigaethau 1941
Categori:Meddygon Americanaidd
Categori:Pobl fu farw o glefyd Parkinson
Harvey Williams Cushing

Meddyg, cofiannydd, llawfeddyg ac awdur nodedig o Unol Daleithiau America oedd **Harvey Williams Cushing**  (8 Ebrill 1869 - 7 Hydref 1939). Roedd yn niwrolawfeddyg, patholegydd, awdur a dyluniwr Americanaidd. Yn arloeswr ym maes llawdriniaeth yr ymennydd, ef oedd y niwrolawfeddyg a'r unigolyn cyntaf i ddisgrifio clefyd Cushing. Cafodd ei eni yn Cleveland, Unol Daleithiau America ac addysgwyd ef yn Ysgol Feddygol Harvard a Phrifysgol Yale. Bu farw yn New Haven, Connecticut.

## Gwobrau
Enillodd Harvey Williams Cushing y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Medal Lister
*Gwobr Pulitzer ar gyfer Bywgraffiad neu Hunangofiant

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1939
Categori:Genedigaethau 1869
Categori:Meddygon Americanaidd
John Harvey Kellogg

Meddyg nodedig o Unol Daleithiau America oedd **John Harvey Kellogg**  (26 Chwefror 1852 - 14 Rhagfyr 1943). Roedd yn feddyg Americanaidd, yn faethegydd, dyfeisiwr, gweithredydd dros iechyd ac yn ddyn busnes. Mae'n adnabyddus heddiw am ddyfeisio'r grawnfwyd brecwast 'corn flakes' gyda'i frawd. Cafodd ei eni yn Tyrone Township, Sir Livingston, Michigan, Unol Daleithiau America ac addysgwyd ef yn Ysgol Feddygaeth Prifysgol Efrog Newydd, Canolfan Ysbyty Bellevue a Phrifysgol Efrog Newydd. Bu farw yn Battle Creek.

## Gwobrau
Enillodd John Harvey Kellogg y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Oriel yr Anfarwolion Genedlaethol Dyfeiswyr

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1943
Categori:Genedigaethau 1852
Categori:Meddygon Americanaidd
John Simon

Meddyg, patholegydd  a llawfeddyg nodedig o Sais oedd **John Simon**  (10 Hydref 1816 - 23 Gorffennaf 1904). Penodwyd ef yn Brif Swyddog Meddygol cyntaf Llywodraeth Ei Mawrhydi rhwng 1855-1876. Cafodd ei eni yn Llundain ac addysgwyd ef yng Ngholeg y Brenin a Llundain. Bu farw yn Llundain.

## Gwobrau
Enillodd John Simon y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Marchog Cadlywydd Urdd y Baddon
*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1816
Categori:Marwolaethau 1904
Categori:Meddygon Prydeinig
Cornelis Rudolphus Theodorus Krayenhoff

Meddyg, peiriannydd sifil, swyddog,  ffisegydd,  gwleidydd a peiriannydd o Ffrainc oedd **Cornelis Rudolphus Theodorus Krayenhoff**  (2 Mehefin 1759 – 24 Tachwedd 1840). Roedd yn ffisegydd, arlunydd, cadfridog, peiriannydd hydrolegol, cartograffydd ac yn Weinidog Rhyfel Iseldiraidd. Gweithiodd drwy gydol ei oes ar sefydlu system o driongli, fel y gellid mapio'r Iseldiroedd yn fanwl. Cafodd ei eni yn Nijmegen, Ffrainc ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Harderwijk. Bu farw yn Nijmegen.

## Gwobrau
Enillodd Cornelis Rudolphus Theodorus Krayenhoff y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cadlywydd Urdd Milwrol William
*Marchog y Lleng Anrhydeddus
*Marchod Uwch Groes Urdd Milwrol Wiliam

Categori:Genedigaethau 1759
Categori:Marwolaethau 1840
Categori:Meddygon o Ffrainc

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
William Osler

Meddyg o Ganada oedd **William Osler**  (12 Gorffennaf 1849 - 29 Rhagfyr 1919). Meddyg Canadaidd ydoedd a bu ymhlith y pedwar athro a sefydlodd Ysbyty Johns Hopkins. Sylfaenodd Cymdeithas Hanes Meddygaeth y Gymdeithas Feddygol Frenhinol, Llundain. Cafodd ei eni yn Ontario, Canada ac addysgwyd ef yng Ngholeg y Drindod, Prifysgol McGill a Phrifysgol Toronto. Bu farw yn Rhydychen.

## Gwobrau
Enillodd William Osler y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol
*Oriel yr Anfarwolion Meddygol Canada

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1919
Categori:Genedigaethau 1849
Categori:Meddygon o Ganada
Édouard Branly

Meddyg a ffisegydd  nodedig o Ffrainc oedd **Édouard Branly**  (23 Hydref 1844 - 24 Mawrth 1940). Roedd yn ddyfeisiwr Ffrengig, yn ffisegydd ac yn athro yn Institut Catholique de Paris. Caiff ei adnabod yn bennaf am ei gysylltiad cynnar â thelegraffiaeth ddiwifr a'i ddyfais o amlgylch 1890, y cydlynwr Branly. Cafodd ei eni yn Amiens, Ffrainc ac addysgwyd ef yn Lycée Henri-IV a Ecole Normale Supérieure. Bu farw ym Mharis.

## Gwobrau
Enillodd Édouard Branly y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Marchog-Cadlywydd Urdd Sant Grigor Fawr
*Uwch Groes y Lleng Anrhydedd

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1940
Categori:Genedigaethau 1844
Categori:Meddygon Ffrengig‎
Stamen Grigorov

Meddyg a gwyddonydd  nodedig o Fwlgaria oedd **Stamen Grigorov**  (27 Hydref 1878 - 27 Hydref 1945). Roedd yn feddyg ac yn ficrobiolegydd Bwlgaraidd amlwg. Darganfuodd basilws lactobasilws bulgaricus, sef y gwir achos bodolaeth iogwrt naturiol. Cafodd ei eni yn Studen Izvor, Bwlgaria ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Geneva. Bu farw yn Sofia.

## Gwobrau
Enillodd Stamen Grigorov y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Dewder

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1945
Categori:Genedigaethau 1878
Categori:Meddygon o Fwlgaria
Categori:Pobl o Sofia
Richard Mead

Meddyg ac astroleg  nodedig o Loegr oedd **Richard Mead**  (11 Awst 1673 - 16 Chwefror 1754). Ym 1727 penodwyd ef yn feddyg i Siôr II, brenin Prydain Fawr. Cafodd ei eni yn Stepney, Llundain, ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Padova a Phrifysgol Utrecht. Bu farw yn Llundain.

## Gwobrau
Enillodd Richard Mead y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Genedigaethau 1673
Categori:Marwolaethau 1754
Categori:Meddygon yr 17eg ganrif o Loegr
Categori:Meddygon y 18fed ganrif o Loegr
Petrus Camper

Meddyg, anatomydd, biolegydd a llawfeddyg nodedig o Gwladwriaeth yr Iseldiroedd oedd **Petrus Camper**  (11 Mai 1722 - 7 Ebrill 1789). Roedd yn feddyg, anatomydd, ffisiolegydd, bydwraig, sŵolegydd, anthropolegydd, paleontolegydd ac yn naturiolydd Iseldiraidd. Cafodd ei eni yn Leiden, Gwladwriaeth yr Iseldiroedd ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Leiden. Bu farw yn Den Haag.

## Gwobrau
Enillodd Petrus Camper y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1789
Categori:Genedigaethau 1722
Categori:Meddygon o'r Iseldiroedd
Samuel Garth

Meddyg a bardd  nodedig o Sais oedd **Samuel Garth**  (1661 - 18 Ionawr 1719). Gorffennodd ei yrfa fel meddyg Siôr I, ac fe urddwyd ef gan y brenin ym 1714. Cafodd ei eni yn Bolam, Swydd Durham, Y Deyrnas Unedig yn 1661 ac addysgwyd ef yn Peterhouse, Prifysgol Caergrawnt. Bu farw yn Llundain.

## Gwobrau
Enillodd Samuel Garth y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1719
Categori:Genedigaethau 1661
Categori:Meddygon Prydeinig
Sergei Petrovich Alferev

Meddyg nodedig o Ymerodraeth Rwsia oedd **Sergei Petrovich Alferev**  (16 Hydref 1816 - 12 Ebrill 1884). Meddyg Rwsiaidd ydoedd. Bu'n ymgynghorydd ysbyty yn Academi Ddiwinyddol Kiev ac yn Athrofa Kiev. Cafodd ei eni yn Oryol, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef yn S.M.Kirov Academi Feddygol Milwrol. Bu farw yn Kiev.

## Gwobrau
Enillodd Sergei Petrovich Alferev y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Sant Vladimir, 3ydd Dosbarth
*Urdd Sant Anna, 3ydd Dosbarth
*Urdd Sant Anna, Ail Ddosbarth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1884
Categori:Genedigaethau 1816
Categori:Meddygon Rwsiaidd
Arkadij Alfonskij

Meddyg nodedig o Ymerodraeth Rwsia oedd **Arkadij Alfonskij**  (8 Chwefror 1796 - 4 Ionawr 1869). Roedd yn llawfeddyg Rwsiaidd, yn Athro Anrhydeddus, yn Ddeon ar Gyfadran Feddygol a Rheithor Prifysgol Moscow. Cafodd ei eni yn Vologda, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol y Wladwriaeth a Moscaw. Bu farw yn Moscfa.

## Gwobrau
Enillodd Arkadij Alfonskij y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Sant Vladimir, 4ydd Dosbarth
*Urdd Sant Vladimir, Ail Ddosbarth
*Urdd Sant Vladimir, 3ydd Dosbarth
*Urdd Santes Anna, Dosbarth 1af
*Urdd Santes Anna, Ail Ddosbarth
*Urdd Sant Anna, 3ydd Dosbarth
*Urdd Sant Anna, Ail Ddosbarth
*Urdd Sant Anna, Dosbarth 1af

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1869
Categori:Genedigaethau 1796
Categori:Meddygon Rwsiaidd
Solon Veras

Meddyg o Wlad Groeg oedd **Solon Veras**  (1877 - 20 Mai 1974). Roedd yn feddyg Groegaidd ac yn athro ym Mhrifysgol Thessaloniki. Cafodd ei eni yn İzmir, Gwlad Groeg yn 1887 ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Lyon (1896-1969) a Phrifysgol Paris. Bu farw ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Lyon (1896-1969) a Phrifysgol Paris. Bu farw yn Athen.

## Gwobrau
Enillodd Solon Veras y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Lleng Anrhydedd

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1974
Categori:Genedigaethau 1877
Categori:Meddygon o Wlad Groeg
Georgiy Nikolaevich Beletsky

Meddyg nodedig o Rwsia oedd **Georgiy Nikolaevich Beletsky**  (29 Ebrill 1901 - 29 Medi 1964). Roedd yn feddyg Sofietaidd, yn athro cyswllt, ac yn Weinidog Iechyd y Weriniaeth Sosialaidd Ffederal Sofietaidd Rwsiaidd (1946-1950). Cafodd ei eni yn Kadnikov, Rwsia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Perm State. Bu farw yn Moscfa.

## Gwobrau
Enillodd Georgiy Nikolaevich Beletsky y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd y Bathodyn  Anrhydedd
*Urdd Baner Coch y Llafur

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1964
Categori:Genedigaethau 1901
Categori:Meddygon Rwsiaidd
Eduard Bellendir

Meddyg a llawfeddyg  nodedig o'r Undeb Sofietaidd oedd **Eduard Bellendir**  (20 Gorffennaf 1926 - 25 Gorffennaf 2010). Roedd yn arbenigwr blaenllaw ar y diciâu yn yr ysgyfaint yn yr Undeb Sofietaidd ac yn Rwsia, yn athro, ac yn enillydd gwobr Wladwriaethol Ffederasiwn Rwsia (1993). Cafodd ei eni yn Marciau, Yr Undeb Sofietaidd ac addysgwyd ef yn Academi Feddygol Ural y Wladwriaeth. Bu farw yn St Petersburg.

## Gwobrau
Enillodd Eduard Bellendir y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Medal "For Labour Valour
*Medal "Veteran of Labour

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 2010
Categori:Genedigaethau 1926
Categori:Meddygon o'r Undeb Sofietaidd
Petro Bujko

Meddyg nodedig o'r Undeb Sofietaidd oedd **Petro Bujko**  (31 Hydref 1895 - 15 Hydref 1943). Roedd yn Athro yn Sefydliad Meddygol Kiev, yn gyfranogwr i'r mudiad pleidiol yn Wcráin. Wedi ei farwolaeth ym 1944, magodd yr enw Arwr yr Undeb Sofietaidd. Cafodd ei eni yn Bielsk Podlaski, Yr Undeb Sofietaidd ac addysgwyd ef yn Prifysgol Meddygol Cenedlaethol Bogomolets. Bu farw yn Fastiv Raion.

## Gwobrau
Enillodd Petro Bujko y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Lenin
*Arwr yr Undeb Sofietaidd

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1943
Categori:Genedigaethau 1895
Categori:Meddygon o'r Undeb Sofietaidd
Alexander Vasilyevich Vishnevsky

Meddyg a llawfeddyg nodedig o Ymerodraeth Rwsia oedd **Alexander Vasilyevich Vishnevsky**  (16 Medi 1874 - 13 Tachwedd 1948). Roedd yn llawfeddyg milwrol Rwsiaidd a Sofietaidd, ac yn enillydd Gwobr Ail Radd Stalin (1942). Cafodd ei eni yn Нижний Чирюрт, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Ffederal Kazan. Bu farw yn Moscfa.

## Gwobrau
Enillodd Alexander Vasilyevich Vishnevsky y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Gwobr Wladol Stalin
*Urdd Lenin
*Urdd Baner Coch y Llafur
*Medal "For Valiant Labour in the Great Patriotic War 1941–1945

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1948
Categori:Genedigaethau 1874
Categori:Meddygon Rwsiaidd
Władimir Pietrowicz Worobjow

Meddyg nodedig o Ymerodraeth Rwsia oedd **Władimir Pietrowicz Worobjow**  (10 Gorffennaf 1876 - 30 Medi 1937). Roedd yn anatomydd Rwsiaidd, Wcrainaidd a Sofietaidd, yn Academydd yn yr Academi Gwyddorau Oll-Wcrainaidd (1934), yr unig Athro Anrhydeddus o'r Undeb Sofietaidd (1924), ac enillydd Gwobr VI Lenin (1927). Cafodd ei eni yn Odesa, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Kharkiv. Bu farw yn Kharkiv.

## Gwobrau
Enillodd Władimir Pietrowicz Worobjow y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Lenin

Categori:Marwolaethau 1937
Categori:Genedigaethau 1876
Categori:Meddygon o Rwsia

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Roman Romanovich Vreden

Meddyg nodedig o Ymerodraeth Rwsia oedd **Roman Romanovich Vreden**  (2 Ebrill 1867 - 7 Chwefror 1934). Roedd yn feddyg Rwsiaidd a Sofietaidd, yn llawfeddyg maes milwrol, ac yn orthopedydd. Cafodd ei eni yn St Petersburg, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef yn S. Bu farw yn St Petersburg.

## Gwobrau
Enillodd Roman Romanovich Vreden y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Sant Anna, Ail Ddosbarth
*Urdd Sant Vladimir, 4ydd Dosbarth
*Urdd Santes Anna, Ail Ddosbarth

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1934
Categori:Genedigaethau 1867
Categori:Meddygon Rwsiaidd
Yury Veltishchev

Meddyg nodedig o'r Undeb Sofietaidd oedd **Yury Veltishchev**  (28 Tachwedd 1930 - 2 Ionawr 2010). Roedd yn feddyg gwyddonol Rwsiaidd, yn Athro, ac yn Gyfarwyddwr Sefydliad Ymchwil Pediatreg a Llawdriniaethau Pediatrig Mosgo (1969-1997). Cafodd ei eni yn Oblast Tula, Yr Undeb Sofietaidd ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Feddygol Ymchwil Genedlaethol Rwsia. Bu farw yn Moscfa.

## Gwobrau
Enillodd Yury Veltishchev y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Urdd Teilyngdod "Am waith dros yr Henwlad", Dosbarth III
*Urdd Teilyngdod "Am waith dros yr Henwlad", Dosbarth IV
*Urdd y Bathodyn  Anrhydedd
*Urdd Cyfeillgarwch

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 2010
Categori:Genedigaethau 1930
Categori:Meddygon o'r Undeb Sofietaidd
Pierre Herzen

Meddyg a llawfeddyg  nodedig o Ymerodraeth Rwsia oedd **Pierre Herzen**  (20 Mai 1871 - 2 Ionawr 1947). Roedd yn llawfeddyg Sofietaidd, yn drefnwr iechyd cyhoeddus, yn sylfaenydd ysgol lawfeddygol nodedig, ac ymhlith rhai o sylfaenwyr oncoleg yn yr Undeb Sofietaidd. Cafodd ei eni yn Fflorens, Ymerodraeth Rwsia ac addysgwyd ef ym Mhrifysgol Lausanne. Bu farw yn Moscfa.

## Gwobrau
Enillodd Pierre Herzen y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

*Medal "For the Defence of Moscow
*Medal "For Valiant Labour in the Great Patriotic War 1941–1945
*Urdd Baner Coch y Llafur

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 1947
Categori:Genedigaethau 1871
Categori:Meddygon Rwsiaidd
Elizaveta Glinka

Meddyg nodedig o'r Undeb Sofietaidd oedd **Elizaveta Glinka**  (20 Chwefror 1962 - 25 Rhagfyr 2016). Roedd hi'n gyfrannydd dyngarol ac yn weithredydd elusennol Rwsiaidd. Cafodd ei anrhydeddu tair gwaith gyda gwobrau'r wladwriaeth am ei gwaith. Fe'i ganed yn Moscfa, Yr Undeb Sofietaidd ac fe'i haddysgwyd ym Mhrifysgol Feddygol Ymchwil Genedlaethol Rwsia a Choleg Dartmouth. Bu farw yn Y Môr Du.

## Gwobrau
Enillodd Elizaveta Glinka y  gwobrau canlynol o ganlyniad i'w gwaith:

*Urdd Cyfeillgarwch
*Gwobr Wladwriaeth Ffederasiwn Rwsia
*Addurn "am cymwynasgarwch

Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd
Categori:Marwolaethau 2016
Categori:Genedigaethau 1962
Categori:Meddygon o'r Undeb Sofietaidd