Tshingiz Aitmatof

Awdur yn yr ieithoedd Cirgizieg (Kirghiz) a Rwsieg oedd **Tshingiz Aitmatof** (Чыңгыз Айтматов)  (Чингиз Торекулович Айтматов) (12 Rhagfyr 1928, Cirgizia Kirghiz ASSR, USSR - 10 Mehefin 2008, Nuremberg, Yr Almaen],".  
Roedd ei dad yn Cirgiz ond o bobl y Tatar oedd ei fam. Gweithiont fel gweision sifil. Ym 1937, dienyddwyd ei dad yn elyn "bourgeois" ym Moscow.

Astudiodd mewn ysgol Sofiet yn Sheker. Yn ei arddegau, roedd yn aelod o bwyllgor lleol, gweithiodd fel dyn treth, labrwr a phrentis peiriannydd. Aeth ymlaen i wneud gradd  Amaethyddiaeth yn Bishkek ond yn fuan newidiodd i astudio  llenyddiaeth Sefydliad Llenyddiaeth Maxim Gorky ym Moscow, rhwng 1956 a 1958.

Daeth yn ohebydd ar Pravda. Dechreuodd lenydda o 1952 (yn y Rwsieg): "Bachgen papurau Dziuio" ac "Ашым."  A dwy flynedd wedyn, ei waith cyntaf yn y Girgizieg "Ак Жаан" (Glaw gwyn, 1954), daeth yn llais y Cirgiziaid i'r byd a chyfieithwyd ei waith i sawl iaith arall. Enillodd Aitmatof Gwobr Lenin  ym 1963 am ei ''Straeon y Mynyddau a'r Stepiau''.  Roedd e'n defnyddio straeon gwerin Cirgizia fel themâu yn ei gwaith, ond awdur cyfoes oedd e.

Yn ei lyfr enwocaf *Ffarwel, Gwlsari* ceir hanes dyn a'i geffyl, addas iawn mewn gwlad lle roedd miloedd o nomadiaid - ac ef wedi crwydro gyda nhw tra yn ifanc.  Y fo ei hun a gyfieithodd ei waith o Girgizieg i Rwsieg.  Ac o'r Rwsieg y cyfieithwyd Ffarwel Gwlsari i'r Gymraeg gan W. Gareth Jones yn 1971.

Bu farw Aitmatof tra yn yr Almaen ar 10 Mehefin 2008 yn 79 oed, aeth a'i gorf yn ôl i Girgizia (Kyrgyzstan) a chladdwyd ef ym mynwent "Ata Beyit" yn arwr cenedlaethol.

Disgrifiwyd ef gan y The New York Times fel "a Communist writer whose novels and plays before the collapse of the Soviet Union gave a voice to the people of the remote Soviet republic of Kyrgyz" a hefyd "later became a diplomat and a friend and adviser to the Soviet leader Mikhail Gorbachev."

## Gyrfa Diplomyddol 
Wedi dod i enwogrwydd daeth Aitmatof yn llysgennad i'r  Undeb Ewropeaidd, NATO, UNESCO a'r gwledydd Benelux

## Gwaith 
* *Siwrne anodd* (1956)
* *Wyneb i Wyneb* ("Лицом к лицу", 1957)
* Jamilya ("Джамиля", 1958)
* *Yr Athro Cyntaf* ("Первый учитель", 1962)
* ''Straeon y Mynyddau a'r Stepiau* ("Повести гор и степей", 1963)
* *Ffarwel, Gwlsari*("Прощай, Гульсары", 1966)
* *Y Llong Wen* ("Белый пароход", 1970)
* *Dringo Mynydd Fwji* ("Восхождение на Фудзияму", 1973)
* *Mae'r Garan yn Hedfan yn Gynnar* (Ранние журавли, 1979)
* *Y Diwrnod sy'n para am Ganrif* ("И дольше века длится день", 1980)
* *Y Scaffald* ("Плаха", 1986)
* *Brand Casandra* ("Тавро Кассандры", 1996)
* *Pan syrth y Mynyddau* ("Когда горы падают", 2006)

## Cyfeiriadau 
* *Ffarwel, Gwlsari''("Прощай, Гульсары", 1966) cyfieithwyd gan W Gareth Jones Llyfrau'r Dryw, 1971.
* http://uk.reuters.com/article/stageNews/idUKL1059845020080612  Kyrgyz writer, perestroika ally Aitmatov dies
* http://www.eurasianet.org/departments/insight/articles/pp061108.shtml  |title=KYRGYZSTAN: CHINGIZ AITMATOV, A MODERN HERO, DIES
* http://www.nytimes.com/2008/06/15/books/15aitmatov.html

Categori:Genedigaethau 1928
Categori:Marwolaethau 2008
Categori:Llenorion Cirgiseg o Girgistan
Categori:Llenorion Rwseg o Girgistan
Categori:Llenorion o'r Undeb Sofietaidd