open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kathy Griffin

Comedïwraig ac actores o'r Unol Daleithiau yw **Kathy Griffin** (ganed 4 Tachwedd 1960).

Mae hi'n adnabyddus am ei sioe realiti *Kathy Griffin: My Life on the D-List*, a enillodd Wobrau Emmy Primetime iddi yn 2007 a 2008. Mae Griffin wedi rhyddhau chwe albwm comedi, gyda'i halbwm cyntaf *For Your Consideration* yn cyrraedd brig siart Billboard Top Comedy Albums. Enillodd hefyd Grammy am yr Albwm Comedi Gorau yn 2014. Mae Griffin wedi ymddangos mewn rolau cefnogol mewn ffilmiau ac wedi serennu fel gwestai ar sioeau teledu, yn enwedig ar y gomedi sefyllfa NBC *Suddenly Susan*. Mae hi wedi recordio nifer o sioeau comedi stand-yp, gan ddal Record Byd Guinness am y nifer mwyaf o siouau teledu arbennig a ddarlledwyd ar un rhwydwaith. Cafodd ei hunangofiant, *Official Book Club Selection: A Memoir According to Kathy Griffin*, ei ryddhau yn 2009. Mae Griffin yn adnabyddus am ei steil dadleuol a'i datganiadau am enwogion, crefydd, a rhywioldeb.

Ganwyd hi yn Chicago yn 1960.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q432437 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q432437 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Albymau

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q482994.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P175 ?st .
  ?st ps:P175 wd:Q432437 .
OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?date .}
BIND(YEAR(?date) AS ?year) 
} 
  Group by ?item
|sort=P577
|columns=label:Albwm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Wyddelig
Categori:Anffyddwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1960
Regina King

Actores, cyfarwyddwr a cynhyrchydd o'r Unol Daleithiau yw **Regina Rene King** (ganed 15 Ionawr 1971).

Mae hi'n adnabyddus am ei gyrfa amrywiol mewn ffilm a theledu. Mae King wedi derbyn clod beirniadol a sawl gwobr, gan gynnwys ennill Gwobr yr Academi am yr Actores Gefnogol Orau am ei rôl yn *If Beale Street Could Talk* (2018). Mae ei gwaith teledu wedi ennill pedair Gwobr Emmy Primetime iddi am gyfresi fel *American Crime*, *Seven Seconds*, a *Watchmen*. Mae cyflawniadau cyfarwyddol King yn cynnwys pennodau o *Scandal* a *This Is Us*, yn ogystal â'i debut cyfarwyddol ffilm nodwedd gyda *One Night in Miami.*' (2020), a enillodd enwebiad *Golden Globes.* Cafodd ei henwi hefyd fel un o 100 o bobl mwyaf dylanwadol y byd gan gylchgrawn Time yn 2019.

Ganwyd hi yn Los Angeles yn 1971.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q234544 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q234544 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyfarwyddwyr ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyfarwyddwyr teledu o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1971
Jane Krakowski

Actores a chantores o'r Unol Daleithiau yw **Jane Krakowski** (ganed 11 Hydref 1968).

Mae hi'n adnabyddus am ei rôl fel Jenna Maroney yn y gyfres gomedi satiraidd NBC *30 Rock*, lle derbyniodd bedair enwebiad Gwobr Emmy Primetime. Mae ei rolau teledu nodedig eraill yn cynnwys Elaine Vassal yn *Ally McBeal* a Jacqueline White yn *Unbreakable Kimmy Schmidt*, gan ennill enwebiad Emmy arall am yr olaf. Fel canwr hyfforddedig, mae Krakowski hefyd wedi cael gyrfa lwyfan lwyddiannus, gan ennill Gwobr Tony am ei rôl yn adfywiad *Nine*. Cafodd ei henwebu hefyd am ei pherfformiadau yn *Grand Hotel* a *She Loves Me*. Yn ogystal, derbyniodd Wobr Laurence Olivier am ei rôl yn adfywiad West End o *Guys and Dolls*. Yn ffilm, ymddangosodd yn *National Lampoon’s Vacation* a *The Flintstones in Viva Rock Vegas*.

Ganwyd hi yn Parsippany-Troy Hills, New Jersey yn 1968.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q230268 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q230268 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Albanaidd
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Rutgers
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1968
Anjelica Huston

Actores, cyfarwyddwr a model o'r Unol Daleithiau yw **Anjelica Huston** (ganed 8 Gorffennaf 1951).

Mae'n fwyaf adnabyddus am chwarae Morticia Addams yn *The Addams Family* a *The Addams Family Values*, yn ogystal â phortreadu cymeriadau ecsentrig a nodedig yn aml. Mae wedi derbyn nifer o wobrau, gan gynnwys Gwobrau'r Academi a Golden Globes. Gwnaeth Huston ei ymddangosiad cyntaf ar y sgrin fawr yn ffilm ei thad *A Walk with Love and Death* (1969). Hefyd, benthycodd ei llais i ffilmiau animeiddiedig, yn enwedig y gyfres *Tinker Bell*.

Ganwyd hi yn Santa Monica, Califfornia yn 1951. Roedd hi'n blentyn i Enrica Soma a John Huston. Priododd â Robert Graham.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q190998 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q190998 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Albanaidd
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Gymreig
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1951
Jennifer Connelly

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Jennifer Connelly** (ganed 12 Rhagfyr 1970).

Mae hi'n adnabyddus am ei gyrfa actio amrywiol, gan gynnwys gweithiau nodedig fel *Once Upon a Time in America*, *Labyrinth*, ac *A Beautiful Mind.* Enillodd Wobr yr Academi am yr Actores Gefnogol Orau yn *A Beautiful Mind*. Fe ymddangosodd hefyd mewn ffilmiau fel *Requiem for a Dream*, *Hulk*, a *Blood Diamond*. Yn ogystal â'i gyrfa ffilm, ymddangosodd Connelly mewn cyfresi teledu fel *Snowpiercer* a *Dark Matter*. Y tu hwnt i actio, cafodd ei henwi'n Lysgennad Amnesty Rhyngwladol a mae wedi bod yn wyneb brandiau ffasiwn mawr fel Balenciaga a Louis Vuitton. Yn 2012, daeth hi'n wyneb byd-eang cyntaf Cwmni Shiseido. Mae cylchgronau fel *Time* a *Vanity Fair* wedi ei chydnabod fel un o ferched harddaf y byd.

Ganwyd hi yn Cairo, Efrog Newydd yn 1970. Roedd hi'n blentyn i Gerard Karl Connelly. Priododd â Paul Bettany ac mae ganddi 2 o blant.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q103343 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q103343 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Wyddelig
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Stanford
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1970
Eva Le Gallienne

Actores llwyfan, cynhyrchydd, cyfarwyddwr, cyfieithydd ac awdur o'r Unol Daleithiau oedd **Eva Le Gallienne** (11 Ionawr 1899 - 3 Mehefin 1991).

Mae hi'n enwog am ei chyfraniadau arloesol i'r theatr Americanaidd, gan gynnwys sefydlu'r Civic Repertory Theatre yn 1926, lle bu'n gwasanaethu fel cyfarwyddwr, cynhyrchydd, a phrif actores. Nodwyd Le Gallienne am ei dewrder a'i delfrydiaeth, gan ddylanwadu'n sylweddol ar symudiadau theatr oddi ar Broadway a rhanbarthol. Roedd hi'n ymroddedig i wneud dramâu o ansawdd uchel yn fforddiadwy ac yn hygyrch i bawb, gan redeg y Civic Repertory Theatre am saith mlynedd a chynhyrchu 37 o ddramâu. Roedd ei chwmni'n cynnwys actorion fel Burgess Meredith a John Garfield. Cafodd Le Gallienne ei hysbrydoli gan Sarah Bernhardt, a oedd yn ei haddoli, a gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf ar y llwyfan yn 15 oed. Roedd ei hymroddiad i'r theatr yn cael ei yrru gan gred yn ei phŵer i ledaenu harddwch i fywyd.

Ganwyd hi yn Llundain yn 1899 a bu farw yn Weston, Connecticut yn 1991. Roedd hi'n blentyn i Richard Le Gallienne.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q266402 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o Loegr
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1899
Categori:Marwolaethau 1991
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Colleen Dewhurst

Actores o Ganada oedd **Colleen Dewhurst** (3 Mehefin 1924 - 22 Awst 1991).

Roedd hi'n adnabyddus am ei rolau theatr, yn enwedig fel dehonglydd o weithiau Eugene O'Neill. Roedd ei gyrfa hefyd yn cynnwys ffilm, dramâu teledu byw, a pherfformiadau yn New York Shakespeare Festival Joseph Papp. Mae Dewhurst yn cael ei chydnabod yn arbennig am ei rôl fel Marilla Cuthbert yn addasiadau teledu Kevin Sullivan o'r gyfres *Anne of Green Gables* a'r gyfres ddilynol *Road to Avonlea*. Yn yr Unol Daleithiau, enillodd ddwy Wobr Tony a phedair Gwobr Emmy Primetime am ei gwaith ar y llwyfan a'r teledu. Yng Nghanada, derbyniodd ddwy Wobr Gemini am ei phortread o Marilla Cuthbert. Roedd Dewhurst yn gyd-sylfaenydd y *Writers and Artists for Peace in the Middle East*, grŵp pro-Israel.

Ganwyd hi ym Montréal yn 1924 a bu farw yn Ninas Efrog Newydd yn 1991. Priododd â George C. Scott ac mae ganddi 1 plentyn.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q253916 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q253916 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1924
Categori:Marwolaethau 1991
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Hedda Hopper

Colofnydd clecs ac actores o'r Unol Daleithiau oedd **Hedda Hopper** (2 Mai 1885 - Chwefror 1966).

Mae hi'n adnabyddus am ei cholofnau clecs dylanwadol yn y 1940au, a ddarllenwyd gan dros 35 miliwn o bobl. Ymddangosodd ei cholofnau mewn nifer o gylchgronau ac yn ddiweddarach ar y radio. Roedd gan Hopper elyniaeth nodedig gyda Louella Parsons, colofnydd clecs arall. Cyn ei gyrfa mewn newyddiaduraeth, ceisiodd lwyddo ar Broadway ond yn wreiddiol heb lwyddiant. Yn ddiweddarach ymunodd â chwmni theatr DeWolf Hopper. Priododd DeWolf a Hedda hi, ac yn y pen draw sicrhaodd rôl flaenllaw yn y ddrama *The Country Boy* gan Edgar Selwyn, a deithiodd yn helaeth.

Ganwyd hi yn Hollidaysburg, Pennsylvania yn 1885 a bu farw yn Hollywood yn 1966. Priododd â DeWolf Hopper ac mae ganddi 1 plentyn.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q271324 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Almaenig
Categori:Darlledwyr radio o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1885
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Ellen Burstyn

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Ellen Burstyn** (ganed 7 Rhagfyr 1932).

Mae hi'n adnabyddus am ei phortreadau o ferched cymhleth mewn dramâu, gan gynnwys gweithiau nodedig megis ''Alice Doesn't Live Here Anymore*, lle enillodd Wobr yr Academi am yr Actores Orau. Cyrhaeddodd Burstyn *Triple Crown of Acting* gyda chlodau gan gynnwys Gwobr Tony am *Same Time, Next Year* a dwy Wobr Emmy Primetime am *Law & Order: Special Victims Unit* a *Political Animals*. Mae ei rolau eraill a enwebwyd am Oscar yn cynnwys *The Last Picture Show*, *The Exorcist*, *Same Time, Next Year*, *Resurrection*, a *Requiem for a Dream*. Mae hi wedi ymddangos mewn ffilmiau fel *Interstellar* a *Pieces of a Woman''. Ers 2000, mae hi wedi bod yn gyd-lywydd yr Actors Studio, ac yn 2013, cafodd ei derbyn i Oriel Anfarwolion Theatr America.

Ganwyd hi yn Detroit yn 1932. Priododd â Neil Nephew.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q211144 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q211144 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyn-Gatholigion
Categori:Genedigaethau 1932
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Priscilla Presley

Busneswraig ac actores o'r Unol Daleithiau yw **Priscilla Ann Presley** (ganed 24 Mai 1945).

Mae hi'n adnabyddus am fod yn gyn-wraig i'r canwr Americanaidd Elvis Presley ac am gyd-sefydlu a gwasanaethu fel cyn-gadeirydd Elvis Presley Enterprises (EPE). Yn ei gyrfa actio, cyd-serennodd Presley gyda Leslie Nielsen yn ffilmiau *The Naked Gun* a chwaraeodd Jenna Wade ar y gyfres deledu hirhoedlog *Dallas*.

Ganwyd hi yn Brooklyn yn 1945. Roedd hi'n blentyn i Ann Wagner a James Wagner. Priododd â Elvis Presley ac mae ganddi 2 o blant.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q234773 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q234773 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Seisnig
Categori:Genedigaethau 1945
Categori:Hunangofianwyr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Hunangofianwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Barbara Hershey

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Barbara Hershey** (ganed 5 Chwefror 1948).

Mae hi'n adnabyddus am ei gyrfa helaeth dros 50 mlynedd, gan chwarae rolau amrywiol mewn teledu a sinema ar draws gwahanol genres, gan gynnwys ffilmiau cowbois, arswyd, a chomedi. Mae cyflawniadau nodedig yn cynnwys ennill Emmy a Golden Globe am ei rôl yn *A Killing in a Small Town* (1990). Derbyniodd enwebiadau Golden Globe arall am ei pherfformiadau yn *The Last Temptation of Christ* (1988) a *The Portrait of a Lady* (1996), gan ennill enwebiad Gwobr yr Academi a Gwobr Beirniaid Ffilm Los Angeles am yr olaf. Enillodd Hershey wobrau Actores Orau yng Ngŵyl Ffilm Cannes am *Shy People* (1987) a *A World Apart* (1988). Cafodd ei chydnabod hefyd am ei rolau yn *Hannah and Her Sisters* (1986) a *Black Swan* (2010). Yn gynnar yn ei gyrfa, roedd hi'n adnabyddus fel hipi a wynebodd heriau wrth gydbwyso ei bywyd personol a'i yrfa actio.

Ganwyd hi yn Hollywood yn 1948. Roedd hi'n blentyn i Melrose Moore ac Arnold Nathan Herzstein.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q229042 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q229042 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1948
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1940au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Jean Smart

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Jean Smart** (ganed 13 Medi 1951).

Mae hi'n adnabyddus am ei gwaith amrywiol mewn comedi a drama, gan gynnwys ei rôl flaenllaw fel Charlene Frazier Stillfield ar y sitcom CBS *Designing Women*. Mae Smart wedi derbyn chwe Gwobr Emmy Primetime am ei pherfformiadau mewn cyfresi fel *Frasier*, *Samantha Who?*, a *Hacks*. Ymddangosodd hefyd yn *The District*, *24*, ''Harry's Law*, *Fargo*, *Watchmen*, a *Mare of Easttown*. Mae ei chredydau ffilm yn cynnwys *Flashpoint*, *The Brady Bunch Movie*, *Sweet Home Alabama*, a *Babylon*. Ar y llwyfan, gwnaeth ei ymddangosiad Broadway cyntaf yn *Piaf* a chafodd ei henwebu am Wobr Tony am *The Man Who Came to Dinner*. Fe wnaeth Smart hefyd leisio Ann Possible yn y gyfres animeiddiedig *Kim Possible.''.

Ganwyd hi yn Seattle yn 1951. Priododd â Richard Gilliland.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q239069 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q239069 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Albanaidd
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1951
Tyra Banks

Model, personoliaeth deledu, cynhyrchydd, ysgrifennwr ac actores o'r Unol Daleithiau yw **Tyra Banks** (ganed 4 Rhagfyr 1973).

Mae hi'n enwog am fod y fenyw Americanaidd Ddu gyntaf i ymddangos ar gloriau *GQ*. Cyrhaeddodd statws supermodel ac roedd yn Angel Victoria's Secret o 1997 i 2005. Dechreuodd Banks actio gyda rolau yn *The Fresh Prince of Bel-Air* a ffilmiau fel *Higher Learning* a *Coyote Ugly*. Yn 2003, creodd y gyfres realiti ''America's Next Top Model'', gan gynhyrchu a chyflwyno'r ar dau ddeg dau tymor cyntaf. Hefyd, cyflwynodd *The Tyra Banks Show*, gan ennill dau Wobr Emmy Primetime, a chyflwynodd ''America's Got Talent* a *Dancing with the Stars''.

Ganwyd hi yn Inglewood, Califfornia yn 1973.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q172303 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q172303 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1973
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Jane Seymour (actores)

Actores o Brydain yw **Jane Seymour** (ganed 15 Chwefror 1951).

Mae hi'n adnabyddus am ei rolau mewn ffilm a theledu, gan gynnwys ei phortread o Solitaire yn y ffilm James Bond *Live and Let Die* (1973). Enillodd Seymour ganmoliaeth feirniadol am ei rôl yn *Captains and the Kings* (1976). Enillodd ei Golden Globe gyntaf am Actores Orau mewn Cyfres Fach neu Ffilm Wedi'i Gwneud ar gyfer Teledu am *East of Eden* (1981). Derbyniodd Seymour enwebiadau Golden Globe ychwanegol am ei pherfformiadau yn *The Woman He Loved* (1988) a *War and Remembrance* (1988-1989). Enillodd hefyd Wobr Emmy Primetime am Actores Gefnogol Rhagorol am ei rôl yn *Onassis: The Richest Man in the World* (1988).

Ganwyd hi yn Uxbridge yn 1951. Roedd hi'n blentyn i Benjamin John Frankenberg. Priododd â Michael Attenborough, Geoffrey Planer, David Flynn a James Keach ac mae ganddi 4 o blant.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q123849 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q123849 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o Loegr
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o Loegr
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1951
Lee Grant

Actores, dogfennwr a chyfarwyddwr o'r Unol Daleithiau yw **Lee Grant** (ganed 1927).

Mae hi'n enwog am ei gyrfa helaeth dros saith degawd, gan gynnwys ennill Gwobr yr Academi, dwy Wobr Emmy Primetime, a Gwobr Cyfarwyddwyr America. Dechreuodd Grant ei gyrfa ar Broadway a daeth i amlygrwydd am ei rôl yn *Detective Story*, a arweiniodd at enwebiad Gwobrau'r Academi a Gwobr Gŵyl Ffilm Cannes. Cafodd toriad yn ei yrfa yn ystod oes y restr ddu Hollywood. Dychwelodd i amlygrwydd gyda *Peyton Place*, gan ennill Gwobr Emmy Primetime. Ymddangosodd Grant mewn ffilmiau fel *In the Heat of the Night*, *Valley of the Dolls*, a *Shampoo*, gan ennill Gwobr yr Academi am yr olaf. Wrth drosglwyddo i gyfarwyddo yn yr 1980au, enillodd Wobr Cyfarwyddwyr America am *Nobody’s Child.*.

Ganwyd hi ym Manhattan. Priododd â Arnold Manoff a Joseph Feur ac mae ganddi 1 plentyn.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q230184 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q230184 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyfarwyddwyr ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyfarwyddwyr teledu o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1927
Jennifer Tilly

Actores ac chwaraewr poker proffesiynol o America a Chanada yw **Jennifer Tilly** (ganed 16 Medi 1958).

Mae hi'n adnabyddus am ei llais unigryw a'i hamseru comig, gan gynnwys rolau nodedig yn *Bullets Over Broadway* a *Bound*. Enillodd Tilly gydnabyddiaeth eang am ei phortread o Tiffany Valentine yn y gyfres ffilm ''Child's Play'' a'r sioe deledu *Chucky*, gan sefydlu ei hun fel eicon diwylliant pop a brenhines sgrechian. Ers 1999, mae hi wedi rhoi llais i Bonnie Swanson ar y gomedi sefyllfa animeiddiedig *Family Guy*. Mae ei chredydau ffilm eraill yn cynnwys *The Fabulous Baker Boys*, *Liar Liar*, a *Monsters, Inc.* Ar lwyfan, ymddangosodd yn adfywiadau *Broadway o* ''The Women a Don't Dress for Dinner.'' Mae Tilly hefyd yn chwarewr pocer llwyddianus.

Ganwyd hi yn Harbor City, Los Angeles County yn 1958. Priododd â Sam Simon.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q495549 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q495549 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Wyddelig
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1958
Maria Menounos

Teledu a radio o America a Gwlad Groeg yw **Maria Menounos** (ganed 8 Mehefin 1978).

Mae hi'n enwog am ei gwaith ar *Extra* ac *E! News*, a chyd-gyflwyno Cystadleuaeth Cân Eurovision 2006 yn Athen, Gwlad Groeg. Cyd-greuodd rhwydwaith cyfres podlediad ar-lein AfterBuzz TV. Mae Menounos hefyd wedi'i llofnodi i WWE, gan wasanaethu fel llysgennad ers 2013 a chystadlu mewn digwyddiadau tîm tag ers 2009. Cyflwynodd y podlediad *Conversations with Maria Menounos* a chyd-gyflwynodd gystadleuaeth Miss Universe 2023. Dechreuodd Menounos ei gyrfa mewn cystadlaethau harddwch, gan ennill Miss Massachusetts Teen USA a gosod yn y 15 uchaf yn Miss Teen USA.. Yn ystod ei blwyddyn olaf yn Emerson College, gweithiodd fel gohebydd ar gyfer Channel One News, gan gwmpasu digwyddiadau arwyddocaol fel y daeargrynfeydd yn El Salfador yn 2001.

Ganwyd hi ym Medford, Massachusetts yn 1978. Roedd hi'n blentyn i Litsa Menounos a Constantinos Menounos.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q233618 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q233618 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1978
Categori:Modelau benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1970au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Jewel (cantores)

Cantores, gyfansoddwraig o'r Unol Daleithiau yw **Jewel Kilcher** (ganed 23 Mai 1974).

Mae hi'n adnabyddus am ei gyrfa gerddorol lwyddiannus, gan gynnwys gwerthu dros 30 miliwn o albymau ledled y byd a chael ei henwebu am bedwar Gwobr Grammy. Daeth ei halbwm cyntaf, *Pieces of You*, a ryddhawyd yn 1995, yn un o'r albymau cyntaf mwyaf gwerthfawr erioed, gan fynd yn platinwm 12 gwaith. Mae senglau nodedig o'r albwm hwn yn cynnwys *Who Will Save Your Soul,* *You Were Meant for Me,* a *Foolish Games.* Mae albymau dilynol Jewel yn cynnwys *Spirit* (1998), *This Way* (2001), a *0304* (2003), a ddangosodd symudiad tuag at bop dawns. Yn 2008, rhyddhaodd ei halbwm gwlad cyntaf, *Perfectly Clear*. Cyhoeddodd Jewel hefyd gasgliad o farddoniaeth yn 1998 a gweithiodd ar ffilm  *Ride with the Devil* gan Ang Lee, gan ennill clod beirniadol.

Ganwyd hi yn Payson, Utah yn 1974. Roedd hi'n blentyn i Lenedra Carroll ac Attila Kuno Kilcher. Priododd â Ty Murray ac mae ganddi 1 plentyn.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q229018 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q229018 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Albymau

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q482994.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P175 ?st .
  ?st ps:P175 wd:Q229018 .
OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?date .}
BIND(YEAR(?date) AS ?year) 
} 
  Group by ?item
|sort=P577
|columns=label:Albwm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion gwerin o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1974
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Shailene Woodley

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Shailene Woodley** (ganed 15 Tachwedd 1991).

Mae hi'n adnabyddus am ei chyflawniadau allweddol mewn teledu a ffilm, gan gynnwys ei phrif rôl fel Amy Juergens yn y gyfres ABC *The Secret Life of the American Teenager* a'i pherfformiadau mewn ffilmiau fel *The Descendants* a *The Spectacular Now*. Enillodd Woodley gydnabyddiaeth ehangach am ei rolau yn *The Fault in Our Stars* a'r gyfres *Divergent*. Serennod hefyd yn y gyfres HBO *Big Little Lies*, gan ennill enwebiad Gwobr Emmy Primetime. Ar y lwyfan, gwnaeth hi ei ymddangosiad Broadway cyntaf yn *Cult of Love*. Yn ogystal, mae hi'n weithredwraig amgylcheddol, gan wasanaethu fel Llysgennad Cefnforoedd Greenpeace ac yn cyd-sylfaenydd y sefydliad dielw All It Takes.

Ganwyd hi yn San Bernardino, Califfornia yn 1991.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q231058 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q231058 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Amgylcheddwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1991
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1990au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Mo'Nique

Comedïwraig ac actores o'r Unol Daleithiau yw '''Mo'Nique''' (ganed 11 Rhagfyr 1967).

Mae hi'n adnabyddus am ei gwaith fel comedïwraig stand-yp a'i rôl yn y ffilm *Precious* (2009), lle enillodd Wobr yr Academi am yr Actores Gefnogol Orau. Fe wnaeth hi hefyd serennu yn y gyfres UPN *The Parkers* (1999–2004) a ffilmiau fel *Phat Girlz* (2006) a *Welcome Home Roscoe Jenkins* (2008). Cynhaliodd Mo'Nique ''The Mo'Nique Show* (2009–2011) ac enillodd enwebiad Gwobr Emmy Primetime am y ffilm HBO *Bessie* (2015). Yn ddiweddarach, serennodd yn ffilm Netflix *The Deliverance'' (2024).

Ganwyd hi yn Woodlawn, Maryland yn 1967.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q229169 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q229169 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Mo'Nique}}

Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr stand-yp o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1967
Maya Rudolph

Actores a chomedïwraig o'r Unol Daleithiau yw **Maya Rudolph** (ganed 27 Gorffennaf 1972).

Mae hi'n enwog am ei chyfnod ar y sioe gomedi sgets *Saturday Night Live* ar NBC, lle daeth yn aelod o'r cast yn 2000. Yn ystod ei hamser ar SNL, ymddangosodd mewn ffilmiau fel *50 First Dates*, *A Prairie Home Companion*, ac *Idiocracy*. Ar ôl gadael SNL yn 2007, parhaodd Rudolph â'i gyrfa ffilm gyda rolau yn ffilmau comedi megis *Bridesmaids*, *Grown Ups*, ac *Inherent Vice*. Yn 2022, dechreuodd serennu a chynhyrchu'r gyfres gomedi *Loot ac* yn 2024, cafodd ei henwi fel un o 100 o bobl fwyaf dylanwadol ar rhestr'r cylgrawn Time.

Ganwyd hi yn Gainesville, Florida yn 1972. Roedd hi'n blentyn i Minnie Riperton a Richard Rudolph. Mae ganddi 1 plentyn.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q236527 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q236527 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr Iddewig o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr sgetshis o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1972
Carol Kane

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Carolyn Laurie Kane** (ganed 18 Mehefin 1952).

Mae hi'n adnabyddus am ei chyflawniadau allweddol mewn ffilm a theledu. Cafodd enwebiad gan Wobrau'r Academi am *Hester Street* (1975). Enillodd Kane gydnabyddiaeth bellach yn y 1970au a'r 1980au gyda ffilmiau fel *Dog Day Afternoon* (1975), *Annie Hall* (1977), a *The Princess Bride* (1987). Ar y teledu, mae hi'n cael ei dathlu am ei rôl fel Simka Gravas ar y gyfres *Taxi*, y cafodd ddwy Wobr Emmy amdani. Portreadodd Kane hefyd Madame Morrible yn y sioe gerdd *Wicked* o 2005 i 2014. Yn diweddarach mae hi wedi chwarae rôl yn *Star Trek: Strange New Worlds*.

Ganwyd hi yn Cleveland, Ohio yn 1952.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q235302 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q235302 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr Iddewig o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1952
Keri Hilson

Cantores a chyfansoddwr caneuon o'r Unol Daleithiau yw **Keri Hilson** (ganed 5 Rhagfyr 1982).

Mae hi'n enwog am ei chyfraniadau i'r diwydiant cerddoriaeth, gan gynnwys ysgrifennu ar gyfer artistiaid fel Britney Spears, Usher, a Mary J. Blige. Dechreuodd Hilson ei gyrfa fel cyfansoddwr caneuon a lleisydd cefndir cyn ymuno â'r grŵp cynhyrchu caneuon The Clutch yn 2004. Enillodd lwyddiant gyda'i hymddangosiad ar sengl *The Way I Are*, gan Timbaland yn 2007, a gyrhaeddodd rif tri ar y Billboard Hot 100. Derbyniodd ei halbwm stiwdio gyntaf, ''In a Perfect World.' (2009),'' ganmoliaeth feirniadol gadarnhaol a chyrhaeddodd rif pedwar ar Billboard 200 yr UD. Roedd yr albwm yn cynnwys y gân boblogaidd '**Knock You Down,**' a enwebwyd ar gyfer Cydweithrediad Rap/Canu Gorau yng Ngwobrau Grammy.

Ganwyd hi yn Decatur, Georgia yn 1982.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q152453 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Albymau

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q482994.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P175 ?st .
  ?st ps:P175 wd:Q152453 .
OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?date .}
BIND(YEAR(?date) AS ?year) 
} 
  Group by ?item
|sort=P577
|columns=label:Albwm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Dyngarwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1982
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1980au
Categori:Angen prawf-ddarllen