Rod Richards

Gwleidydd Ceidwadol o Gymro oedd **Roderick Richards** (12 Mawrth 1947 – 13 Gorffennaf 2019). Ymunodd â UKIP yn 2013. Ef oedd yr Aelod Seneddol Ceidwadol ar gyfer Gogledd Orllewin Clwyd rhwng 1992 a 1997, pan gollodd ei sedd ym muddugoliaeth ysgubol y Blaid Lafur. Ef hefyd oedd arweinydd y Ceidwadwyr yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru yn 1999, ar ôl cael ei ethol yn Aelod Cynulliad dros Ogledd Cymru .

## Bywyd cynnar 
Ganwyd Richards yn Llanelli i Ivor George Richards a Lizzie Jane Richards (nee Evans). Addysgwyd Richards yng Ngholeg Llanymddyfri ac ym Mhrifysgol Abertawe lle enillodd radd anrhydedd dosbarth cyntaf mewn economeg ac ystadegau. Cyn hynny, roedd wedi treulio peth amser yn y Morlu Brenhinol, gan gynnwys gwasanaeth yng Ngogledd Iwerddon. Gwasanaethodd hefyd ar staff cudd-wybodaeth y Weinyddiaeth Amddiffyn, a bu'n gweithio fel daroganwr economaidd. Gweithiodd Richards, ar un adeg, i MI-6 

Cododd Richards i amlygrwydd cyhoeddus yn yr 1980au fel darllenydd newyddion Cymraeg i BBC Cymru.

## Gyrfa wleidyddol 
### Senedd y DU 
Ceisiodd yn gyntaf ymuno â'r senedd yn etholiad cyffredinol 1987, pan safodd yn aflwyddiannus dros sedd Caerfyrddin, gan roi'r gorau i'w swydd gyda'r BBC i wneud hynny. Bu'n aflwyddiannus eto ddwy flynedd yn ddiweddarach mewn isetholiad ar gyfer Bro Morgannwg, gan roi'r gorau i'w waith unwaith eto fel darlledwr, ond yn etholiad cyffredinol 1992 fe'i hetholwyd yn AS dros gyn sedd seneddol Clwyd North West. Yn ystod llywodraeth John Major, fe'i benodwyd yn Ysgrifennydd Seneddol Preifat yn y Swyddfa Dramor a Chymanwlad ym 1993 a gweinidog iau y Swyddfa Gymreig ym 1994, ond bu'n rhaid iddo ymddiswyddo ym 1996 pan wynebodd newyddion am berthynas tu allan i'w briodas.

Roedd Richards a'i olynydd, Nick Bourne, yn adnabyddus am gasáu ei gilydd. Mewn un cyfweliad, dywedodd Richards y byddai'n ystyried gwrthwynebu Bourne pe bai'n sefyll dros Gomisiynydd yr Heddlu. Pan gollodd Bourne ei sedd yn etholiad Cynulliad 2011, dyfynnwyd Rod Richards yn y Western Mail gan ddweud, "Mae wedi bod yn wythnos wych, bin Laden ar ddydd Sul, Bourne ar ddydd Gwener." Cafodd Osama bin Laden ei ladd gan luoedd arbennig America yn y dyddiau cyn y diwrnod pleidleisio.

Unwaith y penodwyd Bourne yn arweinydd y blaid gan William Hague, gwrthododd roi portffolio i Richards yn ei ad-drefniad ar 25 Awst, gan ei adael fel yr unig feinciwr cefn Torïaidd yng Nghymru. Dywedodd Richards, "Rydym yn gwbl hapus i barhau i hyrwyddo'r iaith Gymraeg. Ond ni fyddwn yn gwahaniaethu yn erbyn y Cymry hynny nad ydynt yn siarad Cymraeg, nac yn wir unrhyw un arall sy'n dod i fyw yng Nghymru"; ac wrth sôn ar Blaid Cymru, "Maent yn barti gwrth-Brydeinig. Maent yn gwrthod popeth sy'n Brydeinig: ein hanes, ein gwerthoedd, ein cyflawniadau gwych, ein hiaith, yn wir bodolaeth ein teulu Prydeinig... Maent am i Gymru allan o'r Deyrnas Unedig ac i mewn i wladwriaeth Ewropeaidd ffederal. Maen nhw eisiau gwahanu o Loegr fel y gall Cymru gael ei rheoli gan Frwsel. " 

## Bywyd personol 
Roedd Richards yn briod â seicolegydd, Liz, hyd nes ei ysgariad, ar ôl datgeliadau ym mis Mehefin 1996 o'i berthynas tu allan i'r briodas  Mae gan y cwpl dri o blant.     
&#x5B; *angen dyfynnu* &#x5D;
Yn 1999, tra'n arweinydd Torïaidd Cymru, fe'i gyhuddwyd o achosi niwed corfforol difrifol i fenyw ifanc ond fe'i rhyddhawyd ar ôl achos llys. Fe'i rhyddhawyd yn ddiweddarach ar ôl derbyn rhybudd gan yr heddlu. Aeth Richards yn ddig pan ddywedodd y cynghorydd, a oedd yn canfasio o ddrws i ddrws, wrtho nad oedd wedi derbyn llenyddiaeth hyrwyddo gan ei fod eisoes wedi'i restru fel aelod blaenllaw o'r blaid. Pan holwyd yn ddiweddarach am y digwyddiad, dywedodd Richards ei fod wedi rhoi "clip o amgylch y glust" i'r cynghorydd ifanc, a oedd yn "hanner ei oed a dwywaith ei faint", am "fod yn ddigywilydd". Priodolodd y digwyddiad i ddiffyg cwsg.

Bu farw ar 13 Gorffennaf 2019 yn hospis Marie Curie ym Mhenarth wedi brwydr hir gyda chanser. Cynhaliwyd gwasanaeth goffa iddo ar 30 Gorffennaf 2019 yn Eglwys Gadeiriol Llandaf.

## Cyfeiriadau 
## Swyddi 
{| class="wikitabl

Categori:Aelodau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 1999–2003
Categori:Arweinwyr pleidiau gwleidyddol yng Nghymru
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Aberystwyth
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Abertawe
Categori:Genedigaethau 1947
Categori:Marwolaethau 2019
Categori:Pobl addysgwyd yng Ngholeg Llanymddyfri
Categori:Pobl o Lanelli