Rhyfel Somalia (2006–09)

Gwrthdaro arfog cyfredol sy'n amgylchynu'r brwydro dros reolaeth Somalia rhwng lluoedd y Llywodraeth Ffederal Drawsnewidol (TFG), sydd yn bennaf o Ethiopia a Somalia, ac Undeb y Llysoedd Islamaidd (ICU), grŵp fantell sy'n adlynu wrth ideoleg Islamiaeth, a milisiâu cysylltiedig oedd **Rhyfel Somalia (2006–2009)**. Dechreuodd y rhyfel yn swyddogol rhywbryd cyn 20 Gorffennaf, 2006 pan oresgynnodd lluoedd Ethiopia Somalia er mwyn cynnal y TFG yn Baydhabo (Baidoa). Ar ôl hynny datganodd arweinydd yr ICU, Sheik Hassan Dahir Aweys, "mae Somalia mewn sefyllfa rhyfel, a dylai pob Somaliad gymryd rhan yn y frwydr hon yn erbyn Ethiopia". Ar 24 Rhagfyr, datganodd Ethiopia y bydd yn brwydro'n weithredol yn erbyn yr ICU.

## Amddiffyniad Ethiopia
Dywedodd Prif Weinidog Ethiopia, Meles Zenawi, taw bygythiad uniongyrchol i'w ffiniau oedd y rheswm dros ran ei wlad yn y rhyfel. "Cafodd lluoedd amddiffyn Ethiopia eu gorfodi i ymuno â'r rhyfel er mwyn amddiffyn sofraniaeth y genedl", dywedodd. "Nid ydym yn ceisio sefydlu llywodraeth yn Somalia, ac nid ydym  ychwaith yn bwriadu ymyrryd ym materion mewnol Somalia. Yr amodau sydd wedi ein gorfodi [i gymryd rhan yn y rhyfel]."

## Cymryd ochrau
Bu'r ICU, oedd â rheolaeth dros ardaloedd arfordirol De Somalia, yn ymladd yn erbyn lluoedd TFG Somalia, a llywodraethau ymreolaethol rhanbarthol Puntland a Galmudug, oedd â chefnogaeth lluoedd Ethiopia. Dechreuodd ymladd dwys ar 20 Rhagfyr gyda Brwydr Baydhabo, pan fu ddarfod y terfyn amser un wythnos cafodd ei osod ar Ethiopia gan yr ICU ar 12 Rhagfyr i dynnu holl luoedd Ethiopia allan o'r wlad. Ond gwrthododd Ethiopia i adael ei safleoedd o amgylch prifddinas dros dro y TFG, Baydhabo. Ar 29 Rhagfyr, yn dilyn nifer o frwydrau llwyddiannus, fe aeth lluoedd y TFG ac Ethiopia i fewn i Mogadishu heb fawr o wrthsafiad. Dywedodd y CU bod nifer o wledydd Arabaidd yn cynnwys Libya a'r Aifft yn cefnogi'r ICU trwy Eritrea. Ychydig wedyn, datganwyd fod nifer fach o luoedd arbennig Americanaidd wedi cynorthwyo lluoedd Ethiopia a'r TFG yn dilyn cwymp ac enciliad yr ICU trwy ddarparu cyngor milwrol a dilyn unigolion a ddrwgdybir o fod yn filwyr al-Qaeda. Roedd cefnogaeth yr UD at y TFG a chefnogaeth Arabaidd at yr ICU yn agweddau o'r gwrthdaro sy'n gwyro o gymhelliad canolog y rhyfel rhwng lluoedd cynghreiriol Ethiopia a'r TFG a lluoedd cynghreiriol yr ICU ac Eritrea.

## 2007 ymlaen
Yn Ionawr 2007, dywedodd Ethiopia y bydd yn encilio'i lluoedd "o fewn ychydig o wythnosau" ond mae'r TFG, yr UD, a swyddogion y CU yn gwrthwynebu hyn gan y bydd yn creu "gwactod diogelwch", tra bo'r ICU yn mynnu enciliad di-oed gan Ethiopia.

Fe drosgwlyddwyd datganiadau rhyfel a saethwyd bwledi o'r ddwy ochr ar nifer o achosion. Mae gwledydd Dwyrain Affrica a sylwedyddion rhyngwladol yn ofni y bydd gweithredoedd ymosodol Ethiopia yn arwain at ryfel rhanbarthol a fydd yn cynnwys Eritrea, gelyn hirdymor Ethiopia, a honnir gan Ethiopia o fod yn gefnogol i'r ICU.

Daeth y rhyfel i ben erbyn Ionawr 2009, ar ôl i holl filwyr Ethiopia gadael Somalia.

## Cyfeiriadau
Categori:2006
Categori:2007
Categori:2008
Categori:2009
Somalia 2006–2009
Categori:Rhyfel yn erbyn Terfysgaeth
Somalia (2006-2009)
2006-2009
Somalia (2006-2009)