2023

20g - **21g** - 22g
1970au 1980au 1990au 2000au 2010au - **2020au** - 2030au 2040au 2050au 2060au 2070au
2018 2019 2020 2021 2022 - **2023** - 2024 2025 2026 2027 2028

----
[bawd|130px|dde|[Goresgyniad Llain Gaza gan Israel (2023‒24)]]
Rhyfel Rwsia ac Wcráin yn gwaethygu drwy gydol **2023**; yr argyfwng hinsawdd a'r drafodaeth am Deallusrwydd artiffisial yn cael cryn sylw. 

Ar 7 Hydref Israel yn ymosod ar Lain Gaza gan ladd 20,000 o sifiliaid o fewn y deufis cyntaf.

Sawl daeargryn dinistriol gan gynnwys dau ddaeargryn yn Chwefror ar y ffin rhwng Twrci a Syria, gyda 57,000 o bobl yn marw.

## Digwyddiadau 
### Ionawr 
[bawd|170px|dde|Angladd y [Pab Bened XVI]]
[bawd|170px|dde|Ymosodiad ar adeiladau'r Gyngress [Brasil]]
[bawd|170px|dde|[Chris Hipkins yn dod yn Brif Weinidog Seland Newydd]]
* 1 Ionawr
**Chris Bryant (Aelod Seneddol y Rhondda) yn cael ei urddo'n farchog gan y DU a Sophie Ingle yn derbyn yr OBE.
**Croatia'n mabwysiadu arian cyfred yr Ewro gan ymuno a Chytundeb Schengen.
**Sweden yn derbyn arlywyddiaeth Cyngor yr Undeb Ewropeaidd.
**Lula da Silva yn cael ei ethol yn Arlywydd Brasil am yr eildro.
* 3 Ionawr &ndash; Gweithwyr rheilffordd gwledydd Prydain yn streicio am bum diwrnod.
* 5 Ionawr &ndash; Y Pab Ffransis yn arwain y gwasanaeth yn angladd y Pab Bened XVI.
* 8 Ionawr
**Pandemig COVID-19: Gweriniaeth Pobl Tsieina yn dod a chyfyngiadau COVID-19 i ben.
**Adeiladau llywodraeth Brasil yn cael eu stormio gan gefnogwyr y cyn-Arlywydd Jair Bolsonaro.
* 9 Ionawr &ndash; Gareth Bale yn cyhoeddi diwedd ei yrfa bel-droed.
* 10 Ionawr &ndash; Cyhoeddi cofiant y Tywysog Harry o Loegr, *Spare.* 
* 11 Ionawr &ndash; Gweithiwr ambiwlans Cymru (a'r rhan fwyaf o Loegr) yn streicio am yr eildro.
* 14 Ionawr &ndash; Ymosodiad Rwsia ar Wcráin: ymosodiad taflegrau Rwsia ar fflatiau yn Dnipro, Wcráin, yn lladd o leiaf 45 o bobl.
* 15 Ionawr &ndash; Lladd 72 o bobl mewn damwain awyren ger Pokhara, canol Nepal.
* 16 Ionawr &ndash; Llywodraeth y DU yn penderfynu atal cyfraith Trawsryweddol newydd Senedd yr Alban.
* 17 Ionawr &ndash; Gweriniaeth Pobl Tsieina yn datgan fod gostyngiad yn ei phoblogaeth am y tro cyntaf mewn 60 mlynedd.
* 18 Ionawr &ndash; Damwain hofrennydd yn Brovary, ger Kyiv, Wcráin, yn lladd 14 o bobl, gan gynnwys gweinidog mewnol Wcráin.
* 19 Ionawr &ndash; Jacinda Ardern yn cyhoeddi ei hymddiswyddiad fel Prif Weinidog Seland Newydd. 
* 24 Ionawr &ndash; Yr Almaen yn cytuno i anfon tanciau "Leopard 2" i Wcráin.
* 25 Ionawr &ndash; Chris Hipkins yn dod yn Brif Weinidog Seland Newydd.
* 29 Ionawr &ndash; Tenis: Novak Djokovic yn ennill ei 10fed teitl Agored yn Awstralia.
* 30 Ionawr &ndash; Bom yn chwalu mosg yn Peshawar, Pacistan, gan ladd o leiaf 101 o bobl.

### Chwefror 
[bawd|170px|dde|[Comed C/2022 E3 ZTF, 1 Chwefror]]
[bawd|170px|dde|Difrod [Daeargryn yn Diyarbakir, Twrci]]
[bawd|170px|dde|Ymddiswyddiad [Nicola Sturgeon]]
* 1 Chwefror
**Y gomed "C/2022 E3 ZTF" yn pasio o fewn  42 miliwn cilomedr o'r Ddaear.
**475,000 o weithwyr yn mynd ar streic ar draws y Deyrnas Unedig.
* 2 Chwefror &ndash; Balŵn ysbio Tsieineaidd honedig yn croesi'r UD gan achosi ffrae ddiplomyddol rhwng Tsieina a'r Unol Daleithiau.
* 4 Chwefror &ndash; Dechrau Pencampwriaeth y Chwe Gwlad: Cymru'n colli 34-10 i Iwerddon yn y gem gyntaf; Yr Alban yn curo Lloegr yn Twickenham am yr eildro yn olynol.
* 6 Chwefror
**Tarodd dau ddaeargryn cryf y ffin rhwng Twrci a Syria; o leiaf 57,000 o bobl yn cael eu lladd.
**Streic fwyaf erioed o weithwyr y Gwasanaeth Iechyd Gwladol yn digwydd.
* 8 Chwefror &ndash; Volodymyr Zelenskyy yn ymweld a'r Deyrnas Unedig a Ffrainc.  
* 11 Chwefror &ndash; Pencampwriaeth y Chwe Gwlad: Cymru'n colli o 35-7 i'r Alban ym Murrayfield yn ei hail gem yn y gystadleuaeth.
* 15 Chwefror &ndash; Nicola Sturgeon yn cyhoeddi ei hymddiswyddiad fel Brif Weinidog yr Alban.
* 17 Chwefror &ndash; Priodas o'r un rhyw (priodas cyfunryw) yn dod yn gyfreithiol yn Andorra.
* 20 Chwefror
**Daeargryn maint 6.4 yn taro Twrci a Syria.
**Joe Biden yn ymweld a Kyiv.
* 21 Chwefror &ndash; Vladimir Putin yn atal cyfranogiad Rwsia yn y cytundeb NewSTART.
* 24 Chwefror &ndash; Digwyddiadau nodi pen-blwydd cyntaf ymosodiad Rwsia ar Wcráin.
* 25 Chwefror
**Etholiad cyffredinol Nigeria.
* 26 Chwefror &ndash; Suddo cwch oddi ar Calabria, yr Eidal; o leiaf 60 o bobl yn boddi.
* 27 Chwefror &ndash; Rishi Sunak yn cyhoeddi cytundeb newydd gyda'r Undeb Ewropeaidd ar Brotocol Gogledd Iwerddon.
* 28 Chwefror &ndash; Dau drên yn gwrth daro ger Larissa, Gwlad Groeg, gan ladd 57 o bobl.

### Mawrth 
[bawd|170px|dde|Protestiadau [Georgia]]
[bawd|170px|dde|Diwygio pensiwn yn [Ffrainc: Protestiadau yn Belfort, 18 Mawrth]]
[bawd|150px|dde|Asteroid "2023 DZ2", [21 Mawrth]]
[bawd|130px|dde|[Humza Yousaf]]
* 4 Mawrth &ndash; Cytundeb gan y Cenhedloedd Unedig ar ddiogelu 30% o gefnforoedd y byd erbyn 2030.
* 6 Mawrth &ndash; protestiadau'n dechrau yn Georgia ar ôl i'r Senedd basio bil "asiantau tramor".
* 10 Mawrth
**Xi Jinping yn cychwyn ei drydydd tymor fel Arlywydd Gweriniaeth Pobl Tsieina a Li Qiang fel Prif Weinidog.
**Argyfwng bancio: Banc y Silicon Valley, UDA yn methu.
* 11 Mawrth &ndash; Pencampwriaeth y Chwe Gwlad: Cymru'n curo'r Eidal 29-17 ac felly'n osgoi'r "llwy bren".
* 12 Mawrth &ndash; 95fed Gwobrau'r Academi: Michelle Yeoh a Brendan Fraser yn ennill y prif wobrau actio.
* 14 Mawrth
**Seiclon "Freddy" yn taro Mosambic a Malawi am yr eildro mewn llai na mis.
**Aaron Ramsey yn cael ei benodi'n gapten newydd tîm pêl-droed Cymru.
* 16 Mawrth &ndash; Pasiwyd mesur diwygio pensiwn dadleuol Ffrainc, heb bleidlais seneddol.
* 17 Mawrth &ndash; Y Llys Troseddol Rhyngwladol yn cyhoeddi gwarant arestio ar gyfer Vladimir Putin.
* 18 Mawrth &ndash; Pencampwriaeth y Chwe Gwlad: Iwerddon yn ennill y Gamp Lawn ar ôl curo Lloegr 29-16; Cymru'n gorffen yn y pumed safle ar ol colli 41-28 i Ffrainc.
* 19 Mawrth &ndash; Argyfwng bancio: "UBS" yn prynu ei gystadleuydd cythryblus Credit Suisse.
* 20 Mawrth
**Xi Jinping yn ymweld a Vladimir Putin yn Moscfa.
**6ed Adroddiad yr IPCC ar newid hinsawdd yn cael ei gyhoeddi.
* 25 Mawrth &ndash; Yr asteroid "2023 DZ2" yn pasio rhwng y Ddaear a'r Lleuad.
* 27 Mawrth
**Gweithwyr trafnidiaeth yn yr Almaen yn mynd ar streic.
**Humza Yousaf yn cael ei ethol yn arweinydd Plaid Genedlaethol yr Alban.
**Benjamin Netanyahu yn cyhoeddi oedi i'w ddiwygiadau barnwrol dadleuol.
**Tân mewn canolfau brosesu ymfudol yn Ciudad Juarez, Mecsico yn lladd o leiaf 39 o bobl.
* 28 Mawrth &ndash; Jeremy Corbyn yn caeli ei wahardd rhag sefyll fel ymgeisydd y Blaid Lafur yn yr etholiad cyffredinol nesaf.
* 29 Mawrth &ndash; Humza Yousaf yn dod yn Brif Weinidog yr Alban.
* 30 Mawrth
**Twrci yn cymeradwyo cais y Ffindir am aelodaeth NATO.
**Donald Trump: Arlywydd cyntaf yr Unol Daleithiau i wynebu cyhuddiadau troseddol.

### Ebrill 
[bawd|170px|dde|Baneri'r Ffindir a [NATO]]
bawd|170px|dde|Lansio chwiliedydd "JUICE"
* 2 Ebrill &ndash; Etholiad cyffredinol y Ffindir.
* 4 Ebrill &ndash; Y Ffindir yn ymuno a NATO
* 11 Ebrill
**Llu Awyr Myanmar yn lladd dros 130 o bobl yn mhentraf Pazigyi. 
**Joe Biden yn ymweld a Gogledd Iwerddon i nodi 25 mlynedd ers Cytundeb Belffast.
* 14 Ebrill &ndash; Chwiliedydd "JUICE" yr Asiantaeth Ofod Ewropeaidd yn cael ei lansio o Kourou, Guyane; ei nod yw astudio lleuadau rhewllyd Iau.
* 15 Ebrill
**Ymladd yn torri allan rhwng carfanau milwrol cystadleuol yn Swdan.
**Adweithyddion niwclear olaf yr Almaen yn cael eu diffodd, wedi 50 mlynedd.
* 17 Ebrill &ndash; Parc Genedlaethol Bannau Brycheiniog yn gollwng ei enw Saesneg yn swyddogol.
* 20 Ebrill
**Gwelir diffyg ar yr haul llwyr dros rannau o Orllewin Awstralia a De-ddwyrain Asia.
**Roced "Starship" SpaceX yn ffrwydro bedwar munud ar ôl ei lansio.
* 21 Ebrill &ndash; Dominic Raab yn ymddiswyddo o gabinet y DU oherwydd cyhuddiadau o fwlio.
* 22 Ebrill &ndash; CPD Wrecsam yn cael ei ddyrchafu i Gynghrair Bêl-droed Lloegr wedi absenoldeb o 15 mlynedd.
* 25 Ebrill  &ndash;  Mabwysiadu gorfodol: Mae Julie Morgan yn ymddiheuro ar ran Llywodraeth Cymru.
* 29 Ebrill &ndash; Pencampwriaeth y chwe Gwlad Merched: Cymru'n gorffen yn y drydedd safle.
* 30 Ebrill &ndash; Mae'r brif blaid annibyniaeth yn ennill mwyafrif cyffredinol yn etholiad deddfwriaethol Polynesia Ffrengig.

### Mai 
bawd|170px|Siarl III a'r Frenhines Camilla o Loegr, ar ôl eu coroni
[bawd|130px|dde|[Loreen (2013)]]
[bawd|170px|dde|Arweinwyr [G7]]
* 1 Mai
**Agryfwng bancio: y Banc "First Republic" yn methru.
**Luca Brecel o Wlad Belg, y chwaraewr cyntaf o dir mawr Ewrop yn ennill Pencampwriaeth y Byd Snwcer.
* 3 Mai &ndash; Naw o bobl yn cael eu lladd mewn saethu mewn ysgol  yn Beograd, Serbia.
* 4 Mai &ndash; Llifogydd yn Ne Kivu, Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo, yn lladd o leiaf 440 o bobl.
* 5 Mai &ndash;  Sefydliad Iechyd y Byd yn datgan nad yw nad yw COVID-19 bellach yn argyfwng iechyd  byd-eang.
* 6 Mai &ndash; Coroni'r Brenin Charles III o Loegr a'r Frenhines Camilla.
* 7 Mai &ndash; Syria yn cael ei haildderbyn i'r Gynghrair Arabaidd.
* 9 Mai &ndash; Dechrau'r Gystadleuaeth Canu Eurovision yn Lerpwl.
* 10 Mai &ndash; Adam Price yn ymddiswyddo fel arweinydd Plaid Cymru; Llyr Huws Gruffydd yn dod yn arweinydd dros do.
* 13 Mai
**Volodymyr Zelenskyy yn cwrdd a'r Pab Ffransis.
**Loreen yn ennill y Gystadleuaeth Eurovision dros Sweden; Muller o'r Deyrnas Unedig yn gorffen yn ail-olaf a neb yn cystadlu ar ran Cymru.
* 14 Mai &ndash; Etholiadau yn Nhwrci a Gwlad Tai.
* 16 Mai &ndash; Tân mewn hostel yn Wellington, Seland Newydd, yn lladd o leiaf 6 o bobl.
* 19 Mai 
**Cychwyn 49ain Uwchgynhadledd yr G7 yn Hiroshima, Japan, a fyddai'n parhau nes 21 Mai.
**Justin Tipuric ac Alun Wyn Jones yn ymddeol o'r Rygbi'r undeb, rhyngwladol.
* 21 Mai &ndash; Etholiad cyffredinol Gwlad Groeg.
* 22 Mai &ndash; Lladd 19 o bobl mewn tân mewn ysgol yn Mahdia, Gaiana.
* 24 Mai &ndash; Ron DeSantis, Llywodraethwr Florida, yn cyhoeddi ei fwriad i redeg ar gyfer Arlywydd yr Unol Daleithiau yn 2024.
* 28 Mai
**Pencampwyr 2015/16 Leicester City F.C. yn cael eu gostwng o Uwch Gynghrair Lloegr.
**Recep Tayyip Erdogan yn cael ei ailethol yn Arlywydd Twrci.
* 29 Mai &ndash; Bola Tinubu yn dod yn Arlywydd Nigeria.

### Mehefin 
[bawd|170px|Llifogydd yn [Kherson ar ôl torri Argae Kakhovka]]
[bawd|140px|dde|[Rhun ap Iorwerth]]
[bawd|170px|dde|Gwrthryfel Rwsia: Tanciau strydoedd [Rostov-ar-Ddon]]
[bawd|130px|dde|Car yn llosgi yn ystod terfysgoedd [Ffrainc]]
* 1 Mehefin
**Arweinwyr gwleidyddol Ewrop yn cyfarfod ym Moldofa.
**Geraint Davies yn cael ei wahardd o'r Blaid Lafur.
* 2 Mehefin
**Tri thren yn gwrthdaro ger Balasore, Odisha, India, gan ladd o leiaf 275 o bobl.
**Ajay Banga yn dod yn Arlywydd Banc y Byd. 
* 5 Mehefin &ndash; Mike Pence yn cyhoeddi ei fwriad i redeg fel Arlywydd yr Unol Daleithiau.
* 6 Mehefin &ndash; Ymosodiad Rwsia ar Wcráin: Argae Nova Kakhovka yn Ne Wcráin yn cael ei dinistrio.
* 9 Mehefin &ndash; Boris Johnson yn ymddiswyddo o Dŷ'r Cyffredin, Lloegr.
* 10 Mehefin &ndash; Manchester City F.C. yn cwblhau'r Uwch Gynghrair, Cwpan FA a Chynghrair y Pencampwyr.
* 11 Mehefin
**Nicola Sturgeon yn cael ei harestio a'i rhyddhau parthed cyllid yr SNP.
**Tenis, Agored Ffrainc: Novak Djokovic yn ennill ei deitl 23ain sengl; record yn y gêm dynion.
* 13 Mehefin
**Tri o bobl wedi cael eu trywanu i farwolaeth yn Nottingham.
**O leiaf 79 o bobl yn cael eu lladd ar gwch sy'n cludo ymfudwyr oddi ar Gwlad Groeg.
* 15 Mehefin &ndash; Partygate: Adroddiad ASau yn dod i'r casgliad bod Boris Johnson wedi camarwain y senedd yn fwriadol.
* 16 Mehefin 
**Rhun ap Iorwerth yn dod yn arweinydd Plaid Cymru.
**Pêl-droed: Cymru'n colli 4-2 i Armenia yng Nghaerdydd.
**Lladd 41 o bobl mewn ymosodiad ar ysgol ym Mpondwe, Wganda.
* 18 Mehefin &ndash; Y llong danfor "Titan" yn ffrwydro ger llongddrylliad yr Titanic, gan ladd pob un o'r 5 ar ei bwrdd.
* 20 Mehefin &ndash; Petteri Orpo yn dod yn Brif Weinidog y Ffindir.
* 23-24 Mehefin &ndash; Rwsia grwp "Wagner" yn arwain gwrthryfel.
* 25 Mehefin &ndash; Etholiad cyffredinol Gwlad Groeg.
* 27 Mehefin
**Nahel, 17 oed, yn cael ei saethu'n farw gan yr heddlu yn Nanterre, Paris, Ffrainc; sawl diwrnod o derfysgoedd yn dechrau.

### Gorffennaf 
[bawd|130px|dde|Logo [Twitter|X]]
[bawd|160px|dde|Tymhered Mehefin-Gorffennaf-Awst ers [1994]]
* 1 Gorffennaf
**Sbaen yn derbyn arlywyddiaeth Cyngor yr Undeb Ewropeaidd.
**Telesgop gofod "Euclid" yn cael ei lansio.
* 3 Gorffennaf &ndash; Israel yn bomio gwersyll ffoaduriaid Jenin, ar y Lan Orllewinol.
* 4 Gorffennaf &ndash; Mark Drakeford yn dyst yn ymchwiliad COVID-19 y DU.
* 7 Gorffennaf &ndash; Llywodraeth clymbaid yr Iseldiroedd yn cwympo.
* 11-12 Gorffennaf &ndash; Uwchgynhadledd NATO yn Vilnius.
* 12 Gorffennaf &ndash; Huw Edwards yn cael ei enwi gan y BBC yng nghanol honiadau a wnaed ym mhapur newydd The Sun.
* 14 Gorffennaf &ndash; India'n lansio llong ofod "Chandrayaan-3" ar ei thaith i'r Lleuad.
* 20 Gorffennaf &ndash; Dechrau Cwpan y Byd Menywod FIFA 2023 yn Awstralia a Seland Newydd.
* 23 Gorffennaf &ndash; Etholiadau yn Sbaen a Chambodia.
* 24 Gorffennaf &ndash; Elon Musk yn newid enw Twitter i "X".
* 26 Gorffennaf &ndash; Coup milwrol yn Niger.
* 27 Gorffennaf &ndash; Amcangyfrifir mai Gorffennaf 2023 yw'r mis poethaf erioed.
* 28 Gorffennaf &ndash; Wcráin yn newid ei Dydd Nadolig o 7 Ionawr i 25 Rhagfyr.
* 30 Gorffennaf &ndash; Lladd 63 o bobl mewn ymosodiad yn Khar, Pacistan.

### Awst 
[bawd|140px|dde|Dyfod tan yn Lahaina, [Hawaii]]
[bawd|140px|dde|[Sbaen yn ennill Cwpan y Byd Merched FIFA]]
* 1 Awst &ndash; Mae tymheredd cyfartalog y cefnfor yn cyrraedd y lefel uchaf erioed.
* 3-13 Awst &ndash; Cymhelir Pencampwriaethau Seiclo'r Byd yn yr Alban.
* 4 Awst &ndash; Yr achos yn erbyn yr ymgyrchydd iaith Gymraeg Toni Schiavone yn cychwyn am iddo beidio fethu â thalu dirwy parcio oherwydd bod y tocyn wedi’i ysgrifennu yn uniaith Saesneg: yr achos yn cael ei gollwng yn Llys y Goron Aberystwyth.
* 8 Awst &ndash; Tân yn dinistrio tref Lahaina ar Ynys Maui yn Hawaii, gan ladd dros 100 o bobl.
* 14 Awst &ndash; Ffrwydrad mewn gorsaf betrol ym Makhachkala, Dagestan, De Rwsia, yn lladd 35 o bobl.
* 15 Awst &ndash; Argyfwng yn cael ei ddatgan yn Nhiriogaethau'r Gogledd-orllewin Canada oherwydd tanau gwyllt.
* 16 Awst &ndash; Abi Tierney yn dod yn brif weithredwr Undeb Rygbi Cymru, y fenyw gyntaf i ddal y swydd.
* 18 Awst &ndash; Lucy Letby yn euog o lofruddio saith babi yn Ysbyty Iarlles, Caer.
* 19-27 Awst &ndash; Pencampwriaethau'r Athletau'r Byd yn Budapest.
* 20 Awst &ndash; Sbaen yn ennill Cwpan y Byd Merched FIFA, gan drechu Lloegr 1-0 yn y rownd derfynol.
* 23 Awst
**Chwiliedydd Chandrayaan-3 India yn glanio ger Pegwn y De ar y Lleuad.
**Pont yn cwympo yn Sairang, Mizoram, India, gan ladd 26 o bobl.
**Arweinydd Grwp Wagner, Yevgeny Prigozhin, ymhlith 10 o bobl yn marw mewn damwain awyren yn Rwsia.
* 30 Awst &ndash; Coup d'etat yn Gabon.
* 31 Awst &ndash; Tân mewn adeilad yn Johannesburg, De Affrica yn lladd 77 o bobl.

### Medi 
[bawd|160px|dde|Daeargryn ym [Moroco]]
[bawd|140px|dde|Storm Daniel in [Libia, 10 Medi]]
* 8 Medi
**Dechrau Cwpan Rygbi'r Byd 2023 yn Ffrainc: Ffrainc yn curo Seland Newydd 27-12 yn y gêm agoriadol.
**Daeargryn yn taro Moroco, gan ladd 2,960 o bobl.
* 9-10 Medi &ndash; Uwchgynhadledd G20 yn Delhi.
* 10 Medi
**Cymru'n curo Ffiji 32-26 yn ei gêm agoriadol yng Nghwpan Rygbi'r Byd.
**Storm Daniel yn taro Libia, gan ladd o leiaf 5,000 o bobl.
**Tenis, Agored yr Unol Daleithiau: Novak Djokovic yn ennill 24ain teitl senglau Camp Lawn sy'n gyfartal a'r record.
* 12 Medi &ndash; Tân mewn adeilad yn Hanoi, Fietnam yn lladd 54 o bobl.
* 17 Medi &ndash; Ffyrdd Cymru: Cymru'n cyflwyno terfyn cyflymder o 20 milltir yr awr mewn ardaloedd lle ceir tai ar ddwy ochr y ffordd.
* 19 Medi &ndash; Aserbaijan yn lansio ymosodiad yn erbyn Nagorno-Karabakh.
* 21 Medi &ndash; Rupert Murdoch yn cyhoeddi ei ymddeoliad.
* 23 Medi-8 Hydref &ndash; Gemau Asiaidd yn Hangzhou, Gweriniaeth Pobl Tsieina.
* 24 Medi &ndash; Cwpan Rygbi'r Byd: Cymru yn ennill buddugoliaeth fwyaf dros Awstralia, gan ennill 40-6.
* 30 Medi &ndash; Etholiad cyffredinol Slofacia.

### Hydref 
[bawd|160px|Tân yn [Llain Gaza ar ôl ymosodiad gan Israel 7 Hydref]]
[bawd|160px|dde|Canlyniad daeargrynfeydd yn [Affganistan]]
[bawd|160px|dde|Refferendwm [Awstralia: Sticer "Pleidleisiwch Na" yn Queensland]]
* 1 Hydref &ndash; Ewrop yn trechu'r Unol Daleithiau yng Nghwpan Ryder.
* 5 Hydref
**Cwpan Criced y Byd yn dechrau yn India.
**Lladd 51 o bobl mewn ymosodiad taflegryn yn Hroza, Wcráin
**Lladd 112 o bobl mewn ymosodiad dronau ar academi filwrol yn Homs, Syria
* 6 Hydref &ndash; Narges Mohammadi yn ennill Gwobr Heddwch Nobel.
* 7 Hydref
**Hamas yn lansio ymosodiad ar Israel o Llain Gaza; ymateb milwrol llawn gan Lluoedd Amddiffyn Israel: Goresgyniad Llain Gaza gan Israel (2023‒24).
**Tri daeargryn yn taro Affganistan, gan ladd o leiaf 1,000 o bobl.
* 14 Hydref
**Etholiad cyffredinol Seland Newydd.
**Y cynnig "Ilais brodorol" ar gyfer hawliau brodorol yn cael ei wrthod mewn refferendwm yn Awstralia.
**Cwpan Rygbi'r Byd: Yr Ariannin yn curo Cymru 29-17 yn rownd yr wyth olaf.
* 15 Hydref &ndash; Etholiad cyffredinol Gwlad Pwyl.
* 17 Hydref &ndash; Goresgyniad Llain Gaza gan Israel (2023‒24): Ffrwydrad Ysbyty al-Ahli.
* 20 Hydref-5 Tachwedd &ndash; Gemau Pan Americanaidd yn Santiago de Chile.
* 25 Hydref &ndash; Cyflafan Lewiston, Maine.
* 27 Hydref &ndash; Rhyfel Gaza: Tanciau Israel yn mynd i mewn i Llain Gaza.
* 28 Hydref &ndash; Cwpan Rygbi'r Byd: De Affrica yn trechu Seland Newydd 12-11 yn rownd derfynol Cwpan Rygbi'r Byd.
* 29 Hydref &ndash; Gweriniaeth Twrci yn nodi ei chanmlwyddiant.

### Tachwedd 
[bawd|160px|Rownd derfynol Cwpan Criced y Byd yn [Ahmedabad]]
[bawd|160px|dde|Rhyddhau gwystlon [Israel, 25 Tachwedd]]
[bawd|160px|[Christopher Luxon (ar y chwith) yn dod yn Brif Weinidog Seland Newydd]] 
* 1 Tachwedd &ndash; Y Deyrnas Unedig yn cynnal uwchgynhadledd ar ddeallusrwyd artiffisial.
* 2 Tachwedd &ndash; Y Beatles yn rhyddhau eu cân olaf, o'r enw "Now and Then".
* 3 Tachwedd &ndash; Daeargryn maint 5.6 yn Nepal, yn lladd o leiaf 157 o bobl.
* 5 Tachwedd &ndash; Rhyfel Gaza: Lluoedd Israel yn cyhoeddi eu bod wedi amgylchynu Dinas Gaza.
* 7 Tachwedd &ndash; Antonio Costa yn cyhoeddi ei ymddiswyddiad fel Prif Weinidog Portiwgal.
* 8 Tachwedd &ndash; Rhyfel Gaza: Aelodau Senedd Cymru yn cefnogi cadoediad o 24 pleidlais i 19; mae Mark Drakeford yn un o'r 11 aeold Llafur i atal ei bleidlais.
* 10 Tachwedd &ndash; "Now and Then" gan The Beatles yn cyrraedd brig siartiau senglau'r DU.
* 11 Tachwedd &ndash; Tref Grindavik yng Ngwlad yr Iâ yn cael ei gwagio oherwydd pryderon fod gweithgaredd folcanig ar ddod.
* 13 Tachwedd &ndash; Ad-drefu cabinet y DU: Suella Braverman yn cael ei diswyddo fel Ysgrifennydd Cartref; David Cameron yn dod yn Ygrifennydd Tramor.
* 19 Tachwedd
**Awstralia yn ennill Cwpan Criced y Byd, gan drechu'r genedl letyol India yn y rownd derfynol.
**Javier Milei yn ennill etholiad arlywyddol yr Ariannin.
* 22 Tachwedd &ndash; Plaid Rhyddid Geert Wilders yn ennill y nifer fwyaf o seddi yn etholiad cyffredinol yr Iseldiroedd.
* 24 Tachwedd &ndash; Rhyfel Gaza: cadoeliad wythnos o hyd yn dechrau gan ganiatau i lawer o wystlan Israel gael eu rhyddhau yn gyfnewid am garcharorion Palesteinaidd.
* 27 Tachwedd &ndash; Christopher Luxon yn dod yn Brif Weinidog Seland Newydd.
* 30 Tachwedd &ndash; Cynhadledd Hinsawdd COP28 yn Dubai yn dechrau. 

### Rhagfyr 
* 31 Rhagfyr 
**Rasys Nos Galan
**Margrethe II yn gwrthod derbyn rol fel brenhines Denmarc.

## Marwolaethau 
### Ionawr 
[bawd|130px|dde|[Les Barker]]
*1 Ionawr &ndash; Lise Nørgaard, awdures Danaidd, 105
*4 Ionawr &ndash; Fay Weldon, 91, awdures, dramodydd a ffeminist
*10 Ionawr &ndash; Cystennin II, brenin y Groegiaid, 82
*14 Ionawr &ndash; Les Barker, 75, bardd ac un o olygyddion Wicipedia
*15 Ionawr &ndash; Victoria Chick, 86, economegydd
*25 Ionawr &ndash; J. Elwyn Hughes, 82, awdur, athro, golygydd ac ieithydd

### Chwefror 
[bawd|130px|dde|[Burt Bacharach]]
[bawd|130px|dde|[Betty Boothroyd]]
*5 Chwefror
**Pervez Musharraf, 79, Arlywydd Pacistan
**May Sayegh, 82, bardd, awdures ac ymgyrchwraig
*6 Chwefror &ndash; Jane Dowling, 97, arlunydd
*8 Chwefror &ndash; Burt Bacharach, 94, cyfansoddwr caneuon
*9 Chwefror &ndash; Charlie Faulkner, 81, chwaraewr rygbi'r undeb
*12 Chwefror &ndash; Eileen Sheridan, 99, seiclwraig
*13 Chwefror 
**Lalita Lajmi, 90, arlunydd
**Zia Mohyeddin, 91, actor a chyflwynydd
*14 Chwefror &ndash; Christine Pritchard, 79, actores
*15 Chwefror &ndash; Raquel Welch, 82, actores
*17 Chwefror &ndash; Rebecca Blank, 67, economegydd, awdures ac academydd
*22 Chwefror &ndash; Philip Ziegler, 93, bywgraffydd a hanesydd
*26 Chwefror &ndash; Betty Boothroyd, 93, gwleidydd

### Mawrth 
[bawd|130px|dde|[Paul O'Grady]]
*2 Mawrth &ndash; Wayne Shorter, 89, sacsoffonydd jazz
*3 Mawrth &ndash; Camille Souter, 93, arlunydd
*7 Mawrth &ndash; Lynn Seymour, 83, dawnsiwraig
*8 Mawrth &ndash; Chaim Topol, 87, actor
*11 Mawrth &ndash; John Gruffydd Jones, 90, llenor a chemegydd
*17 Mawrth &ndash; Jorge Edwards, 91, nofelydd, beirniad llenyddol a diplomydd
*19 Mawrth &ndash; Petar Nadoveza, 80, pel-droediwr
*20 Mawrth &ndash; Virginia Zeani, 97, cantores opera
*23 Mawrth
**Souhila Bel Bahar, 89, arlunydd
**Dafydd Hywel, 77, actor a chyfarwyddwr
*25 Mawrth &ndash; Lucinda Urrusti, 94, arlunydd
*28 Mawrth
**Ryuichi Sakamoto, 71, cerddor a chyfansoddwr
**Paul O'Grady, 67, digrifwr, brenhines drag, cyflwynydd teledu ac ymgyrchydd hawliau LHDT

### Ebrill 
[bawd|130px|dde|[Harry Belafonte]]
*3 Ebrill &ndash; Nigel Lawson, 91, gwleidydd, Canghellor y Trysorlys
*6 Ebrill &ndash; Nicola Heywood-Thomas, 67, darlledwraig a newyddiadurwraig
*7 Ebrill &ndash; Rachel Pollack, 77, awdures ffluglen wyddonol
*10 Ebrill &ndash; Anne Perry, 84, nofelydd
*11 Ebrill &ndash; Maya Wildevuur, 78, arlunydd
*13 Ebrill &ndash; Fonesig Mary Quant, 93, dylunydd ffasiwn 
*15 Ebrill &ndash; Irma Blank, 88, arlunydd
*23 Ebrill &ndash; Yvonne Jacquette, 88, arlunydd
*25 Ebrill 
**Harry Belafonte, 96, cerddor, canwr, actor ac ymgyrchydd hawliau sifil
**Hanna Johansen, 83, awdures
*26 Ebrill &ndash; Adela Ringuelet, 93, seryddwraig
*27 Ebrill &ndash; Jerry Springer, 79, darlledwr, newyddiadurwr a gwleidydd

### Mai 
[130px|bawd|[Grace Bumbry]]
[bawd|130px|dde|[Tina Turner]]
*1 Mai &ndash; Gordon Lightfoot, cyfansoddwr a gitarydd, 84
*3 Mai &ndash; Linda Lewis, cantores, cyfansoddwraig caneuon a gitarydd, 72
*7 Mai &ndash; Grace Bumbry, cantores opera, 86
*8 Mai &ndash; Yahne Le Toumelin, arlunydd, 99
*10 Mai &ndash; Rolf Harris, arlunydd, cerddor, comediwr a chyflwynydd teledu, 93
*11 Mai
**Beverley Anne Holloway, gwyddonydd, 91
**Shaun Pickering, peledwr, 61
*13 Mai &ndash; Sibylle Lewitscharoff, awdures, 69 
*19 Mai &ndash; Martin Amis, nofelydd, 73
*24 Mai &ndash; Tina Turner, cantores ac actores, 83
*27 Mai &ndash; Tyrone O'Sullivan, glowr, 77
*31 Mai &ndash; Ama Ata Aidoo, awdures ac academydd, 81

### Mehefin 
[bawd|130px|dde|[John Morris, Arglwydd Morris o Aberafan]]
[bawd|130px|dde|[Glenda Jackson]]
*1 Mehefin &ndash; Margit Carstensen, 83, actores
*5 Mehefin
**Astrud Gilberto, 83, cantores a chyfansoddwraig caneuon samba a bossa nova
**John Morris, Arglwydd Morris o Aberafan, 91, gwleidydd
*12 Mehefin &ndash; Silvio Berlusconi, 86, dyn busnes a gwleidydd, Prif Weinidog yr Eidal
*13 Mehefin &ndash; Cormac McCarthy, 89, nofelydd
*15 Mehefin &ndash; Glenda Jackson, 87, actores a gwleidydd
*21 Mehefin &ndash; Winnie Ewing, 93, gwleidydd, adnabyddir fel "Madame Ecosse"
*22 Mehefin &ndash; Cora Cohen, 79, arlunydd
*24 Mehefin &ndash; Margaret McDonagh, 61, gwleidydd
*29 Mehefin &ndash; Alan Arkin, 89, actor

### Gorffennaf 
[bawd|130px|dde|[Ann Clwyd]]
*1 Gorffennaf &ndash; Victoria Amelina, 37, awdures  
*5 Gorffennaf &ndash; Coco Lee, 48, cantores
*16 Gorffennaf &ndash; Jane Birkin, 76, actores a chantores
*21 Gorffennaf
**Tony Bennett, 96, canwr
**Ann Clwyd, 86, gwleidydd
*24 Gorffennaf &ndash; Adrian Street, 82, ymgodymwr proffesiynol
*26 Gorffennaf
**Sinead O'Connor, 56, cantores
**Martin Walser, 96, awdur
*29 Gorffennaf &ndash; Clive Rowlands, 85, chwaraewr rygbi'r undeb
*30 Gorffennaf &ndash; Paul Reubens, 70, actor a digrifwr

### Awst 
[bawd|130px|dde|[Gillian Bibby]]
*7 Awst &ndash; Gillian Bibby, 77, cyfansoddwraig, pianydd, awdures ac athrawes
*8 Awst &ndash; Sixto Rodriguez, 81, canwr
*13 Awst &ndash; Patricia Bredin, 88, actores a chantores
*14 Awst &ndash; Brynley F. Roberts, 92, ysgolhaig a beirniad llenyddol 
*16 Awst
**Renata Scotto, 89, soprano
**Syr Michael Parkinson, 88, cyflwynydd teledu
*19 Awst &ndash; John Warnock, 82, dyfeisiwr
*20 Awst
**Isabel Crook, 107, athrawes ac anthropolegydd
**R. Alun Evans, 86, darlledwr, awdur a gweinidog
*23 Awst &ndash; Yevgeny Prigozhin, 62, hurfilwr
*24 Awst &ndash; Barbara Rossi, 82, arlunydd

### Medi 
[bawd|130px|dde|[Michael Gambon]]
*1 Medi &ndash; Jimmy Buffett, 76, canwr
*6 Medi &ndash; Gareth Miles, 85, dramodydd ac ymgyrchydd
*12 Medi &ndash; Jean Boht, 91, actores
*22 Medi &ndash; Giorgio Napolitano, 98, Arlywydd yr Eidal
*24 Medi &ndash; Keith Baxter, 90, actor 
*26 Medi &ndash; Glanmor Griffiths, 83, gweinyddwr ym myd rygbi
*27 Medi
**Pat Arrowsmith, 93, ymgyrchydd heddwch
**Syr Michael Gambon, 82, actor
*29 Medi &ndash; Dianne Feinstein, 90, gwleidydd

### Hydref 
[bawd|130px|dde|[Matthew Perry]]
* 7 Hydref
**Marouf al-Bakhit, 76, gwleidydd
**Anthony Holden, 76, newyddiadurwr
* 8 Hydref &ndash; Nina Matviienko, 75, cantores
* 14 Hydref &ndash; Piper Laurie, 91, actores
* 16 Hydref
**Martti Ahtisaari, 86, Arlywydd y Ffindir
**Dyfed Elis-Gruffydd, 80, daearegwr, darlithydd ac awdur
* 21 Hydref &ndash; Syr Bobby Charlton, 86, pel-droediwr
* 22 Hydref &ndash; Ida Applebroog, 93, arlunydd
* 28 Hydref &ndash; Matthew Perry, 54, actor

### Tachwedd 
[bawd|130px|dde|[Rosalynn Carter]]
* 5 Tachwedd &ndash; Ryland Davies, 80, canwr opera
* 16 Tachwedd &ndash; A. S. Byatt (Fonesig Antonia Susan Duffy), 87, nofelydd a bardd
* 19 Tachwedd &ndash; Rosalynn Carter, 96, Prif Foneddiges yr Unol Daleithiau
* 20 Tachwedd &ndash; Annabel Giles, 64, actores a chyflwynydd radio a theledu
* 27 Tachwedd &ndash; Helen Lucas, 92, arlunydd
* 28 Tachwedd &ndash; Allan Rogers, 91, gwleidydd
* 29 Tachwedd
**Carol Byrne Jones, 80, athrawes, darlithydd a bardd  
**Henry Kissinger, 100, Ysgrifennydd Gwladol yr Unol Daleithiau
* 30 Tachwedd
**Alistair Darling, 70, gwleidydd, Canghellor y Trysorlys
**Shane MacGowan, 65, canwr

### Rhagfyr 
[bawd|130px|dde|[Benjamin Zephaniah]]
[bawd|130px|dde|[Tom Wilkinson]]
* 1 Rhagfyr
**Brigit Forsyth, 83, actores  
**Sandra Day O'Connor, 93, cyfreithwraig
* 3 Rhagfyr &ndash; Glenys Kinnock, 79, gwleidydd
* 4 Rhagfyr &ndash; Juanita Castro, 90, ymgyrchydd
* 6 Rhagfyr &ndash; Barbara Levick, 92, hanesydd ac epigraffydd
* 7 Rhagfyr 
**Benjamin Zephaniah, 65, bardd, actor ac ymgyrchydd
**Jacqueline Mesmaeker, 94, arlunydd
* 8 Rhagfyr &ndash; Ryan O'Neal, 82, actor
* 10 Rhagfyr &ndash; Shirley Anne Field, 87, actores
* 16 Rhagfyr &ndash; Nawaf Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah, 86, Uchelwr Coweit
* 18 Rhagfyr &ndash; Brian Price, 86, chwaraewr rygbi'r undeb
* 19 Rhagfyr &ndash; K.M. Peyton, 94, awdures
* 27 Rhagfyr &ndash; Jacques Delors, 98, gwleidydd
* 30 Rhagfyr
**Tom Wilkinson, 75, actor
**John Pilger, 84, newyddiadurwr a sgriptiwr

## Y celfyddydau
### Llenyddiaeth
*Gweler* Llenyddiaeth yn 2023

### Ffilm
### Teledu
**Dal y Mellt*
* *Drych: Y Dyn yn y Van*
* *Steeltown Murders*, yn serennu Steffan Rhodri ac Aneurin Barnard.

### Cerddoriaeth
*18 Chwefror – Mae Rhydian Roberts yn cyhoeddi ei ymddeoliad o ganu proffesiynol

## Eisteddfod Genedlaethol
* **Cadair:** Alan Llwyd 
* **Coron:** Rhys Iorwerth
* Medal Ryddiaith: Meleri Wyn James, "Hallt"
* Medal Ddrama: Cai Llywelyn Evans, *Eiliad o Ddewiniaeth*
* Gwobr Goffa Daniel Owen: Alun Ffred Jones

## Gwobrau Nobel 
* **Ffiseg:** Pierre Agostini, Ferenc Krausz & Anne L'Huillier  
* **Cemeg:** Moungi G. Bawendi, Louis E. Brus & Alexei I. Ekimov
* **Meddygaeth:** Katalin Karikó & Drew Weissman
* **Llenyddiaeth:** Jon Fosse
* **Economeg:** Claudia Goldin
* **Heddwch:** Narges Mohammadi

## Cyfeiriadau 
Categori:2023