Teigr ôl-adain goch

Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **teigr ôl-adain goch**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **teigrod   ôl-adain goch**; yr enw Saesneg yw *Scarlet Tiger*, a'r enw gwyddonol yw *Callimorpha dominula*. Yng ngwarchodfa Cothill, Rhydychen, mae'r gwyfyn hwn wedi'i astudio'n fanwl o safbwynt geneteg. Fe'i ceir drwy Ewrop, Twrci a Gogledd Iran.

Mae'r oedolyn yn hedfan yn ystod y dydd.

*Symphytum officinale* ydy prif fwyd y siani flewog.

## Bioleg
Mae'r oedolion yn weladwy yn ystod y dydd ym mis Mai a mis Mehefin. Mae gan y rhywogaeth hon un genhedlaeth. Mae'r lindys yn amlffagaidd. Maent yn bwydo'n bennaf ar cwmffri (*Symphytum officinale*), ond hefyd ar nifer o blanhigion eraill (rhywogaethau *Urtica*, *Cynoglossum*, *Fragaria*, *Fraxinus*, *Geranium*, *Lamium*, *Lonicera*, *Myosotis*, *Populus*, *Prunus*, *Ranunculus*, *Rubus*, *Salix* a *Ulmus*) 

## Cyffredinol
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r teigr ôl-adain goch yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

## Ecoleg
Mae lliwiau llachar y gwyfyn hwn yn rhybudd i reibwyr o bresenoldeb neurotocsinau yn y corff aposematiaeth. Fodd bynnag nid yw rhybuddion o'r fath yn gweithio yn y tywyllwch ac i amddiffyn eu hunain yn erbyn ystlumod liw nos mae gan y gwyfyn ddull acwsteg o ddrysu a chloi uwchseinedd yr ystlum wrth iddo fforio.https://www.theguardian.com/environment/2020/jul/09/country-diary-the-lady-of-the-house-has-been-left-to-her-fate?CMP=Share_iOSApp_Other

## Bioleg
Mae'r oedolion yn weithredol yn ystod y dydd ym mis Mai a mis Mehefin. Mae gan y rhywogaeth hon un genhedlaeth. Mae'r lindys yn amlffagaidd. Maent yn bwydo'n bennaf ar comfrey (*Symphytum officinale*), ond hefyd ar nifer o blanhigion eraill (rhywogaethau *Urtica*, *Cynoglossum*, *Fragaria*, *Fraxinus*, *Geranium*, *Lamium*, *Lonicera*, *Myosotis*, *Populus*, *Prunus*, *Ranunculus*, *Rubus*, *Salix* a *Ulmus*)

Mae'r tri ffurf neu morff sy'n digwydd yn y boblogaeth yng ngwarchodfa Cothill yn Swydd Rydychen, Prydain, wedi bod yn destun astudiaeth enetig sylweddol (McNamara 1998), gan gynnwys ymchwil gan E. B. Ford, Ronald Fisher a Denis Owen. Mae Don McNamara (1998) yn disgrifio sut y gall amaturiaid fagu'r rhywogaeth hon.

## Gallery

File:Callimorpha dominula eggs.jpg|Wyau
File:Arctiidae - Callimorpha dominula-2.JPG|Lindysen
File:Callimorpha dominula chrysalis.jpg|Chwiler
File:Arctiidae - Callimorpha dominula.JPG|Oedolyn

## Profiadau Unigolion
Y cofnodion hyn wedi eu codi o Grwp FB Cymuned Llên Natur
* *Callimorpha dominula*, Teigr Ôl-Adain Goch, Scarlet Tiger. Mynydd Llandegai 29/6/25. Bryan Dickinson
* Gwyfyn yn yr ardd (Llanddulas) bore 'ma - ai Teigr yr Ardd ydy o? 26 Mehefin 2020.   Meinir Huws https://www.facebook.com/share/p/1GzBESJ9JJ/?mibextid=wwXIfr
* Oes ‘na enw Cymraeg i’r gwyfyn yma tybed? Scarlet Tiger yn Saesneg. Denise Williams. https://www.facebook.com/share/p/1FKNqM5CGf/?mibextid=wwXIfr
* Beth yw enw ar y gwyfyn yma oedd yn yr ardd neithiwr plis- ardal Llanrhaeadr-Yng-Nghinmeirch. 6 Mehefin Diolch yn fawr     Nia Thomas https://www.facebook.com/share/p/15imqbC1ka/?mibextid=wwXIfr
* Aberystwyth, prynhawn ddoe [10 Mehefin 2019].  Pa fath o bili-pala?   Tegwen Morris. https://www.facebook.com/share/p/1FJnopcrQR/?mibextid=wwXIfr
* Teigr ôl-adain Foch, ddoe, Llanddeiniol, Ceredigion  Alison Heal 13 Mehefin 2021 https://www.facebook.com/share/p/1CQ8dRCrbp/?mibextid=wwXIfr
* Mwy o wyfynnod 🧡 Teigr yr ardd, Teigr Dyfnaint a theigr ôl-adain goch, ar wely o flodau crib y ceiliog, erwain a phys pêr.  Lleucu Gwenllian https://www.facebook.com/share/p/1H5dmKeZNq/?mibextid=wwXIfr
* Y gwybedyn bach lliwgar yn yr ardd bore ma. Rioed wedi gweld un o’r blaen a dim syniad beth ydi’r enw. John Ginger Vevar (19 Gorffennaf 2021) https://www.facebook.com/share/p/19jNDDJX4p/?mibextid=wwXIfr
* Hwn yn yr ardd yn Llandysul, sir Drefaldwyn heddiw. Gorffennaf 2021   Iolo Williams https://www.facebook.com/share/p/1EoacbEEFW/?mibextid=wwXIfr (yn y sylwadau)
* Bethesda. 10 y bora, heddiw, 15/6/20.  Mae fy ffôn yn deud na Epicallia Villica ydi hwn. Os felly, ma'n bosib  ei fod wedi dod yr holl ffor o Sbaen neu Twrci i fwyta ein mefus.   Cream-spot Tiger moth ydi'r enw Saesneg. A oes enw cynhenid Cymraeg arno  tybed?  Gwynfor Dafydd https://www.facebook.com/share/p/196DwVrd3b/?mibextid=wwXIfr

## Gweler hefyd
* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd

## Cyfeiriadau
Categori:Gwyfynod