B. K. S. Iyengar

Athro ioga ac awdur llyfrau ioga Indiaidd oedd **Bellur Krishnamachar Sundararaja Iyengar** neu **BKS Iyengar** (14 Rhagfyr 1918&nbsp;- 20 Awst 2014). Ef oedd sylfaenydd yr arddull ioga fel ymarfer corff o'r enw *Ioga Iyengar*. Caiff ei ystyried yn un o'r gwrws ioga mwyaf blaenllaw yn y byd. Roedd yn awdur nifer o lyfrau ar yr ymarfer a'r athroniaeth y tu ôl i ioga gan gynnwys *Golau ar Ioga*, *Golau ar Pranayama*, *Golau ar Swtrâu Ioga Patanjali*, a *Golau ar Fywyd*. Roedd Iyengar yn un o fyfyrwyr cynharaf Tirumalai Krishnamacharya, y cyfeirir ato'n aml fel "tad ioga modern". Caiff y clod am boblogeiddio ioga, yn India yn gyntaf ac yna ledled y byd.

Dyfarnodd Llywodraeth India y Padma Shri i Iyengar yn 1991, y Padma Bhushan yn 2002, a'r Padma Vibhushan yn 2014. Yn 2004, enwyd Iyengar yn un o’r 100 o bobl fwyaf dylanwadol yn y byd gan y cylchgrawn *Time*.

## Y blynyddoedd Cynnar 
Ganed BKS Iyengar i deulu tlawd o Iyengariaid (grŵp o Tamiliaid sy'n siarad Hindw Brahmin), a oedd yn perthyn i'r enwad Sri Vaishnava, yn Bellur, ardal Kolar, Karnataka, India. Ef oedd yr 11eg plentyn allan o 13 o blant (10 ohonynt wedi goroesi) a anwyd i Sri Krishnamachar, athrawes ysgol, a Sheshamma. Pan oedd Iyengar yn bum mlwydd oed, symudodd ei deulu i Bangalore. Bedair blynedd yn ddiweddarach, collodd y bachgen 9 oed ei dad i lid y pendics. Nododd fod ei gysylltiad â'i frawd-yng-nghyfraith wedi bod yn drobwynt yn ei fywyd. Mae K. Pattabhi Jois wedi honni mai ef, ac nid Krishnamacharya, oedd gwrw Iyengar. Ym 1937, anfonodd Krishnamacharya Iyengar i Pune yn ddeunaw oed i ledaenu dysgeidiaeth ioga.

## Cydnabyddiaeth ryngwladol 
[bawd| Ym 1954, [Yehudi Menuhin|gwahoddodd y feiolinydd Yehudi Menuhin Iyengar i addysgu yn Ewrop.]]
Ym 1952, daeth Iyengar yn gyfaill i'r feiolinydd Yehudi Menuhin. Rhoddodd Menuhin y cyfle iddo a thrawsnewidiwyd Iyengar o fod yn athro ioga Indiaidd cymharol distadl i fod yn gwrw rhyngwladol. Oherwydd bod Iyengar wedi dysgu'r athronydd enwog Jiddu Krishnamurti, gofynnwyd iddo fynd i Bombay i gwrdd â Menuhin, y gwyddys bod ganddo ddiddordeb mewn ioga.

Daeth Menuhin i gredu bod ymarfer ioga wedi gwella ei chwarae, ac ym 1954 gwahoddodd Iyengar i'r Swistir. Ar ddiwedd yr ymweliad hwnnw, cyflwynodd oriawr i'w athro ioga, ac ar ei chefn sgriffiniwyd, "To my best feiolin teacher, BKS Iyengar". O hynny ymlaen, ymwelai Iyengar yn gyson â'r gorllewin. Yn y Swistir bu hefyd yn dysgu Vanda Scaravelli, a aeth ymlaen i ddatblygu ei steil ei hun o ioga.

Dysgodd ioga i nifer o enwogion gan gynnwys Krishnamurti a Jayaprakash Narayan. Dysgodd Brenhines Gwlad Belg pan oedd hi'n 80, Aldous Huxley, yr actores Annette Bening, y gwneuthurwr ffilmiau Mira Nair a'r dylunydd Donna Karan, yn ogystal â ffigurau Indiaidd amlwg, gan gynnwys y cricedwr Sachin Tendulkar a'r actores Bollywood Kareena Kapoor.

Ymwelodd Iyengar ag Unol Daleithiau'r America am y tro cyntaf ym 1956, pan ddysgodd yn Ann Arbor, Michigan a thraddodi sawl darlith-arddangosiad; daeth yn ôl i Ann Arbor yn 1973, 1974, a 1976 
chwith|bawd| Iyengar Yoga ym Mhrydain : Iyengar gyda'r athro ioga Malcolm Strutt yn Iyengar Center House, Llundain, 1971
Ym 1975, agorodd Iyengar Sefydliad Ioga Coffa Ramamani Iyengar yn Pune, er cof am ei ddiweddar wraig. Ymddeolodd yn swyddogol o ddysgu yn 1984, ond parhaodd i fod yn weithgar ym myd Ioga Iyengar, gan ddysgu dosbarthiadau arbennig, rhoi darlithoedd, ac ysgrifennu llyfrau. Mae merch Iyengar, Geeta, a mab, Prashant, wedi ennill clod rhyngwladol fel athrawon ioga.

## Llyfryddiaeth 
* (1966; arg. 1977) *Light on Yoga*. Efrog Newydd: Schocken.
* (1981) *Golau ar Pranayama: Y Gelfyddyd Yogig o Anadlu*. Efrog Newydd: Crossroad.ISBN&nbsp;0-8245-0686-3
* (1985) *Celfyddyd Ioga*. Boston: Unwin.ISBN&nbsp;978-0-04-149062-6
* (1988) *Coeden Ioga*. Boston: Shambhala.ISBN&nbsp;0-87773-464-X
* (1996) *Golau ar Ioga Sutras Patanjali*. Llundain: Thorsons.ISBN&nbsp;978-0-00-714516-4
* (2005) *Goleuni ar Fywyd: Y Daith Ioga i Gyfanrwydd, Heddwch Mewnol, a Rhyddid Cyflawn* . (gydag Abrams, D. & Evans, JJ) Pennsylvania: Rodale.ISBN&nbsp;1-59486-248-6
* (2007) *Ioga: Y Llwybr i Iechyd Cyfannol*. Efrog Newydd: Dorling Kindersley.ISBN&nbsp;978-0-7566-3362-2
* (2000–2008) *Astadala Yogamala: Collected Works* (8 cyfrol) New Delhi: Allied Publishers.
* (2009) *Ioga Doethineb ac Ymarfer*. Efrog Newydd: Dorling Kindersley.ISBN&nbsp;0-7566-4283-3
* (2010) ''Yaugika Manas: Gwybod a Gwireddu'r Meddwl Yogic*. Mumbai: Iog.ISBN&nbsp;81-87603-14-3
* (2012) *Craidd yr Yoga Sutras: Y Canllaw Diffiniol i Athroniaeth Ioga''. Llundain: HarperThorsons.ISBN&nbsp;978-0007921263

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Gwefan swyddogol
*   
* Erthygl a rhaglen BBC World Service gan Mark Tully
* Naid ffydd (2008), Trivedi & Makim, Rhaglen ddogfen am fywyd BKS Iyengar
* BKS Iyengar – pen-blwydd yn 97   . Casgliad Google Doodle. 13 Rhagfyr 2015. Adalwyd 14 Rhagfyr 2015 .
* BKS Iyengar Google Doodle. 97th Birthday of "Iyengar Yoga" Founder   . Rajamanickam Antonimuthu. 14 Rhagfyr 2015. Adalwyd 14 Rhagfyr 2015 .
* Sefydliad Ioga Coffa Ramamani Iyengar yn Sefydliad Diwylliannol Google

Categori:Marwolaethau 2014
Categori:Genedigaethau 1918