1830au yng Nghymru

(g 1836); enwyd Trelew, Chebut ar ôl.]]  
Mae'r erthygl hon yn sôn am arwyddocâd arbennig y ddegawd **1830 - 1839** i Gymru a'i phobl .

## Deiliaid 
* Tywysog Cymru - yn *wag * 
* Tywysoges Cymru - yn *wag *

## Celfyddydau a llenyddiaeth 
### Llyfrau newydd 
* Charles James Apperley - ''The Chace, the Road, a'r Turf* (1837)  
* Eliza Constantia Campbell - T*ales about Wales* (1837)  
* John Evans (ID Ffraid) - *Hanes yr Iddewon* (1831) 
* *Y Fwyalchen* ( *blodeugerdd* barddoniaeth) (1835) 
* Felicia Hemans - *Songs of the Affections* (1830) 
* Benjamin Jones (PA Môn) - *Athrawiaeth Bedydd* (1830) 
* Syr Samuel Rush Meyrick - *Engraved Illustrations of Antient Arms and Armour, from the Collection at Goodrich Court*  (1830) 
* Thomas Price (Carnhuanawc) - *Hanes Cymru a Chenedl y Cymry o'r Cynoesoedd hyd at Farwolaeth Llywelyn ap Gruffydd*, cyf. 1 (1836) 
* William Williams (Caledfryn) - *Drych Barddonol* (1839)

### Cerddoriaeth 
* Thomas Griffiths (Tau Gimel) - *Casgliad o Hymnau* (1830) 
* David James - *Myfyrdawd* (1833)

## Genedigaethau 
bawd|Trebor Mai
bawd|Love Jones Parry
bawd|Pryce-Pryce-Jones
* 1830 
** 23 Ionawr - Thomas Lloyd-Mostyn, gwleidydd (bu f. 1861) 
** 22 Ebrill - Sarah Emily Davies, addysgwr (bu f. 1921) 
** Mai - Richard Davies (Tafolog), bardd a beirniad (d. 1904) 
** 25 Mai - Robert Williams (Trebor Mai), bardd (bu f. 1877) 
* 1831 
** 20 Rhagfyr - William T. Davies, Llywodraethwr Pennsylvania (bu f. 1912) 
* 1832 
** 5 Ionawr - Love Jones-Parry, gwleidydd a gwladychwr Patagonia (bu f. 1891) 
** 3 Ebrill - William Thomas (Islwyn), bardd (bu f. 1878) 
** 25 Medi - John Ceiriog Hughes, bardd (bu f. 1887) 
* 1833 
** *dyddiad anhysbys'' 
*** Richard Davies (Mynyddog), bardd (bu f. 1877)
*** James James, telynor a chyfansoddwr (bu f. 1902) 
* 1834 
** 16 Hydref - Pryce Pryce-Jones, entrepreneur archebu trwy'r post post (bu f. 1920)
** *dyddiad anhysbys* - William Thomas (Gwilym Marles), gweinidog (bu f. 1879) 
* 1836 
** 30 Ionawr - Lewis Jones, ymsefydlwr Patagonia (ch. 1904) 
** 5 Gorffennaf - Evan Herber Evans, gweinidog (bu f. 1896) 
** 30 Medi - George Douglas-Pennant, 2il Farwn Penrhyn, diwydiannwr (bu f. 1907) 
** 6 Hydref - Allen Raine, nofelydd (d. 1908) 
** 20 Hydref - Daniel Owen, nofelydd (bu f. 1895) 
** *dyddiad anhysbys* - John Jones (Myrddin Fardd), bardd (bu f. 1921) 
* 1837 
** 5 Awst - William Lewis, Barwn 1af Merthyr, diwydiannwr (bu f. 1914) 
** 6 Medi - Henry Thomas Edwards, pregethwr (bu f. 1884) 
** 22 Medi - Thomas Charles Edwards, gweinidog, awdur a phrifathro cyntaf Prifysgol Cymru (bu f. 1900) 
** 26 Rhagfyr - Syr William Boyd Dawkins, daearegwr (bu f. 1929) 
** *dyddiad anhysbys* - William Bowen Rowlands, gwleidydd (bu f. 1906) 
* 1838 
** *dyddiad anhysbys* - Charles Gresford Edmondes, clerigwr ac athro (bu f. 1893) 
* 1839 
** 7 Mawrth - Ludwig Mond, diwydiannwr o'r Almaen (d. 1909) 
** 24 Medi - John Neale Dalton, caplan brenhinol a thiwtor (bu f. 1931) 
** *dyddiad anhysbys* - Sarah Jane Rees (Cranogwen), awdur (bu f. 1916)

## Marwolaethau 
bawd|Cerflun o Sarah gan Leon-Joseph Chavalliaud, ym mynwent Saint Mary's, Paddington Green.
bawd|Murlun ar wal ger Marchnad Caerdydd, lle crogwyd Richard Lewis.
* 1830 
** 26 Mehefin - Brenin Siôr IV brenin y Deyrnas Unedig, yr ail Dywysog Cymru a fu gynt yn gwasanaethu am y tro cyntaf (1762-1820) 
* 1831 
** 7 Ionawr - Edward "Celtic" Davies, awdur, 74 
** 8 Mehefin - Sarah Siddons, actores (ganwyd 1755) 
** 13 Awst - Dic Penderyn, labrwr (cafodd eii ddienyddio) (ganwyd 1808) 
* 1834 
** 11 Awst - William Crawshay I, diwydiannwr (b. 1764) 
** 2 Medi - David Charles, emynydd (b. 1762) 
* 1835 
** 13 Mai - John Nash, pensaer (b. 1752) 
** 3 Mehefin - William Owen Pughe, gramadegydd a geiriadurwr (b. 1759) 
** *dyddiad anhysbys* - Robert Davies (Robin Ddu o'r Glyn), bardd (b. 1769) 
* 1836 
** 22 Tachwedd - Peter Bailey Williams, hynafiaethydd (b. 1763) 
* 1837 
** 19 Chwefror - Thomas Burgess, Esgob Tyddewi, 80 
* 1838 
** 14 Mawrth - Wyndham Lewis, AS, 57 
** 19 Gorffennaf - Christmas Evans, pregethwr (b. 1766) 
** 26 Rhagfyr - Ann Hatton, nofelydd (b. 1764) 
* 1839 
** 16 Mai - Edward Clive, Iarll 1af Powis

## Cyfeiriadau 

Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru