Paul Daniels

Consuriwr a chyflwynydd teledu o Loegr oedd **Newton Edward Daniels**, oedd yn defnyddio'r enw llwyfan **Paul Daniels** (6 Ebrill 1938 – 17 Mawrth 2016). Roedd ei deulu o dras Gymreig. Roedd Handel (adwaenid fel Hugh) yn dafluniwr sinema Theatr yr Hippodrome ac yn gyn-weithiwr yn Imperial Chemical Industries (ICI) yn Wilton.

Ar ôl mynychu Ysgol Ramadeg Sir William Turners ar Coatham Road yn Coatham, Redcar, cafodd ei swydd gyntaf fel clerc iau yn swyddfa'r trysorydd yng Nghyngor Eston, yna gwasanaethodd fel milwr dan orfod yn Bataliwn 1af, y Green Howards, yn ystod ei wasanaeth milwrol ac fe'i gosodwyd mewn garsiwn yn Hong Kong, cyn hyfforddi fel cyfrifydd yn llywodraeth leol. Hyd yn oed yn ddyn ifanc roedd ei wallt yn teneuo a byddai'n honni fod hwn yn weithred 'hud'. Byddai Daniels yn gwisgo wig am ran fwyaf o'i yrfa teledu. Ar ôl gweithio fel clerc iau ac yna archwiliwr yn llywodraeth leol, ymunodd a'i rieni yn y busnes groser yr oedden nhw'n rhedeg ar y pryd. Yn ddiweddarach fe sefydlodd ei siop ei hun – ar un adeg fel siop symudol – ond rhoddodd y gorau i hyn yn y pendraw er mwyn dilyn ei yrfa fel consuriwr.

## Gyrfa 
Cychwynnodd ddiddordeb Daniels mewn consurio yn 11 mlwydd oed pan, yn ystod gwyliau, darllenodd lyfr *How to Entertain at Parties*. Fe ddywedodd "O'r foment yna, mae'n saff i ddweud mai'r unig beth oeddwn am wneud mewn bywyd oedd dod yn gonsuriwr proffesiynol". Dechreuodd berfformio hud fel hobi, weithiau yn difyrru mewn partïon neu glybiau ieuenctid ac yn ddiweddarach perfformiodd sioeau ar gyfer ei gyd-filwyr yn ystod ei wasanaeth milwrol. Ar ôl dychwelyd i fywyd allan o'r lluoedd arfog, fe ddatblygodd ei gonsurio drwy berfformio mewn clybiau yn y nosweithiau a gweithio yn ei fusnes groser yn ystod y dydd. Ar un adeg bu'n gweithio gyda'i wraig gyntaf Jackie o dan yr enw 'The Eldanis', anagram o Daniels. Yn ystod y cyfnod hwn yn gweithio'r clybiau y datblygodd ei ymadrodd adnabyddus, "You'll like this&nbsp;... not a lot, but you'll like it." Fe ddywedodd ei fod wedi meddwl am y llinell hon wrth weithio mewn clwb yn Bradford fel ffordd o ddelio gyda heclwr.

Daeth trobwynt mawr yng nghyrfa Daniels yn 1969 pan gynigiwyd tymor haf iddo yn Newquay. Penderfynodd werthu ei fusnes groser a throi ei law at yrfa llawn amser fel consuriwr. Fe ymddangosodd ar deledu am y tro cyntaf ar y sioe dalent hir-hoedlog *Opportunity Knocks* yn 1970, lle ddaeth yn ail. Fe welodd y cynhyrchydd teledu Johnnie Hamp y sioe a chynnig rhan reolaidd i Daniels ar sioe *The Wheeltappers and Shunters Social Club*, ar gyfer Granada Television, oedd yn cael ei gyflwyno gan Bernard Manning.

Yn 1977 cafodd Daniels sioe ei hun ar ITV, ''Paul Daniels' Blackpool Bonanza'' ar nos Sul. Ei gyfres gyntaf i'r BBC oedd *For My Next Trick*, lle fyddai Daniels yn ymddangos gyda sawl consuriwr arall a'r gantores Faith Brown. Arweiniodd hyn at Daniels i gyflwyno ei gyfres deledu ei hun, *The Paul Daniels Magic Show*, ar BBC1 o 1979 hyd 1994. Yn ogystal â dangos triciau hud a lledrith fel adloniant pur, roedd yn cynnwys darn rheolaidd (y "Bunko Booth") lle'r oedd yn datgelu'r triciau twyllo'r stryd. Roedd hefyd yn atgynhyrchu'r math o ganlyniadau oedd wedi creu argraff ar ymchwilwyr y paranormal a pharaseicolegwyr mewn darn o'r enw *Under Laboratory Conditions*, gan ddangos ei amheuaeth o'r honiadau yn y maes yma.

Serennodd Daniels yn sioe lwyfan ei hun, ''It's Magic'', yn theatr Prince of Wales, Llundain o 10 Rhagfyr 1980 hyd 6 Chwefror 1982. Ar y pryd, hwn oedd un o'r sioeau hud a redodd hiraf yn Llundain. Erbyn hyn roedd yn gweithio yn barod gyda'i ddarpar wraig, Debbie McGee, a byddai ei rhan fel cynorthwyydd yn dod yn rhan fawr o'i act. Fe weithiodd hi gydag e yn gyntaf ar ei sioe tymor haf, yn Great Yarmouth yn 1979.

Yn ogystal â'i sioe gonsurio fe gyflwynodd nifer o gyfresi teledu arall yn ystod y 1980au a'r 1990au, yn cynnwys tair sioe gwis BBC1: *Odd One Out*, *Every Second Counts* a *Wipeout*, a'r rhaglen blant *Wizbit* (hefyd ar y BBC), am gonsuriwr o'r enw Wizbit a chwningen o'r enw Woolly, oedd yn byw yn Puzzleopolis.

Yn 2001 roedd Daniels a McGee yn ganolbwynt un o benodau'r gyfres ddogfen BBC *When Louis Met...*, wedi ei gyflwyno gan Louis Theroux. Fe ymddangosodd Daniels ar sioe *Da Ali G Show* mewn gwisg Ali G, a chafodd ei gyfweld gan Caroline Aherne fel ei chymeriad Mrs Merton. Yn 2004, ymddangosodd y cwpl yn sioe realaeth Channel 5, *The Farm*, ac yn 2006, ymddangosodd y ddau ar sioe ITV*, The X Factor: Battle of the Stars*. Nhw oedd y cyntaf i gael eu pleidleisio oddi ar y sioe, ar ôl canu "Let Me Entertain You" gan Robbie Williams. Fe wnaeth y ddau ymddangosiad gwadd ar bennod o *Wife Swap* yn gynnar yn 2007, lle wnaeth McGee gyfnewid lle gyda'r newyddiadurwraig a chyflwynydd Vanessa Feltz.

Yn Awst 2011, wrth ffilmio golygfa ar gyfer ITV. *Sooty*, trawyd Daniels gyda phizza a daflwyd gan y pyped Sooty. Cafodd ddarn o bizza yn ei lygaid ac roedd rhaid iddo alw mewn i ysbyty bwthyn i'w olchi allan. Ar 10 Hydref 2012, ymddangosodd Daniels a McGee ar *All Star Mr & Mrs*, ITV. Yn 2013, teithiodd Daniels a Debbie McGee gyda'i sioe 'First Farewell Tour'.

Roedd Daniels yn adnabyddus am fynegi barn ddi-flewyn-ar-dafod ar ystod o bynciau, yn cynnwys gwleidyddiaeth, materion cyfoes yn ogystal ar gonsurio, adloniant a'i gyd enwogion.

## Gwobrau 
Cafodd Daniels wobr y "Great Lafayette Award" yng Ngŵyl Consurio Ryngwladol Caeredin yn 2011.

Daniels oedd derbynnydd cyntaf gwobr *Maskelyne*, rhoddwyd gan y Magic Circle yn 1998 am wasanaethau i Gonsurio Prydeinig.

Enillodd Daniels y wobr fawreddog "Magician of the Year" gan Academy of Magical Arts yn 1982, y consuriwr cyntaf o du allan i'r Unol Daleithiau i'w dderbyn Fe wnaeth rhifyn arbennig Y Pasg o sioe *Paul Daniels Magic Show* ennill y wobr Golden Rose of Montreux yng Ngŵyl Ryngwladol Teledu yn y Swistir yn 1985.

## Daliadau gwleidyddol 
Roedd Daniels yn gefnogwr o'r Blaid Geidwadol. Yn 1992, honnodd *The Sun* fod Daniels wedi bygwth gadael y Deyrnas Unedig petai'r Blaid Lafur yn ennill Etholiad cyffredinol 1992 (rhan o erthygl "If Kinnock wins today will the last person to leave Britain please turn out the lights"). Fe wawdiwyd Daniels yn ddiweddarach am barhau i fyw yn y DU wedi i Lafur ennill  Etholiad cyffredinol 1997, er fod polisïau'r Blaid Lafur wedi newid yn sylweddol yn y pum mlynedd ers 1992 gan bortreadu ei hun fel "New Labour". Fe wnaeth *The Sun* hyd yn oed annog eu darllenwyr i bleidleisio i Lafur yn 1997. Ers hynny fe eglurodd Daniels ei safbwynt ar ei wefan, gan ddweud:

Fodd bynnag nid oedd Daniels yn gwbl gywir am hyn: Ni etholwyd Leo Blair, tad Tony Blair, yn aelod seneddol erioed ond roedd yn ymgeisydd Ceidwadol a chadeirydd ei gymdeithas Geidwadol lleol.

Roedd yn ddiystyriol o gonsuriwr lledrith modern. Fe ddisgrifiodd David Blaine fel "ddim yn wreiddiol iawn".

Yn 2001 fe wnaeth Daniels ddatgan nad oedd ganddo lawer o gydymdeimlad gyda'r digartref oherwydd, yn ei eiriau e, "O'n i'n ceisio bod y gorau o hyd, i ddod o flaen y dyn arall. A galla'i ddim dweud pam, o'n i'n gwybod mod i'n gallu ... Welais i Peter Stringfellow ar y teledu unwaith, ac mae gan y ddau ohonon ni ychydig, ond dim llawer, o gydymdeimlad a'r digartref, am fod y ddau ohonom wedi dod o gefndir tlawd iawn, ond wedi codi oddi ar ein pen-ôl a gweithio'n galed".

Roedd hefyd yn diystyru dynwaredwyr modern – "Rwy ddim yn meddwl llawer o ddynwaredwyr modern chwaith. Anghofiwch Alistair McGowan."

Ar newyddiaduraeth – "Rwy ddim wir yn deall pam fod rhaid i newyddiaduraeth fod mor gas, mor goeglyd a busneslyd".

Yn 2011, fe ysgrifennodd ar Twitter nad oedd yn ystyried fod gan y term "Paki" ystyr hiliol a chyhuddodd y rhai oedd yn gwrthwynebu'r farn o fod yn rhy wleidyddol gywir.

## Bywyd personol 
Priododd Daniels ei wraig gyntaf, Jacqueline Skipworth (ganwyd 1942), yn 1960, pan oedd hi yn 17 ac ef yn 21. Cafodd y ddau dri mab: Gary, Paul and Martin. Weithiau fe ymddangosodd Martin ar *The Paul Daniels Magic Show* ac roedd tad Paul, Hughie yn gwneud propiau i'r sioe yn aml, fel y bocsys pren ar gyfer y tric lledrith Selbit Sawing.

Priododd Daniels ei ail wraig, ei gynorthwyydd hir-dymor, Debbie McGee, ar 2 Ebrill 1988 yn Swydd Buckingham. Cyfarfu'r cwpl yn Llundain yn Mai 1979 yn ystod ymarferion ar gyfer sioe tymor yr haf Daniels yn Great Yarmouth y flwyddyn honno. Ar y pryd, roedd e'n 40 a hithau'n 20 mlwydd oed. Fe aeth McGee ymlaen i weithio gyda Daniels yn ei sioe haf Bournemouth yn 1980 a'i sioe lwyfan ''It's Magic'' yn Llundain, cyn cael cynnig rhan ei gynorthwyydd yn ei gyfres deledu hirhoedlog. Daeth ei perthynas yn fwy sefydlog nes iddo ofyn i'w phriodi yn 1987. Yn gynnar yn eu priodas roedden nhw'n byw mewn ty yn Denham oedd unwaith yn berchen i Roger Moore. Yn 1998 fe symudodd y cwpl i dy ar lannau'r Afon Tafwys yn Wargrave, Berkshire.

Yn 2007, cymerodd Daniels rhan yn y rhaglen *Coming Home* ar BBC Wales yn edrych ar hanes ei linach Cymreig.

Roedd Daniels yn noddwr Theatr a Sinema Regal yn Tenbury Wells a roedd wedi chwarae yn y lle nifer o weithiau, yn fwyaf diweddar ar Nos Galan Gaeaf 2014 fel rhan o'i daith "Back... Despite Popular Demand".

Roedd ganddo Isuzu Trooper ar gyfer cludo propiau a deunydd i'w sioeau gyda rhif cofrestru personol 'MAG1C'. Roedd hefyd yn gyrru Toyota Prius ar gyfer defnydd personol. Yn ystod ei fywyd bu'n berchen ar dri Bentley a Ferrari.

Roedd Daniels yn cadw gwefan yn cynnwys gwybodaeth bersonol, blog a phodlediadau. Mae'r blog yn cynnwys cofnodion dyddiadur a sylwadau ddydd-i-dydd ar ystod y bynciau.

Yn Chwefror 2009, ymddangosodd Daniels a McGee yng nghylchgrawn *Closer* gyda llun yn ail-greu hysbyseb Armani oedd yn portreadu David Beckham a'i wraig Victoria.

Yn Ionawr 2011, fe werthwyd wig oedd yn berchen i Daniels ar eBay am £1,100.

Yn 2012, fe dorrodd Daniels ei fynegfys a blaen ei fys modrwy, mewn damwain gyda llif gron, mewn sied yng nghardd ei gartref yn Wargrave. Gyrrodd ei hun i'r ysbyty yn Henley-on-Thames, lle ail-lynwyd ei fys.

## Salwch a marwolaeth
Ar 20 Chwefror 2016, gwnaed datganiad gan deulu Daniels fod ganddo diwmor ymennydd anwelladwy. Wedi treulio cyfnod yn yr ysbyty, a gan na fod unrhyw driniaeth ar gael a fyddai'n ymestyn ei fywyd, penderfynodd fynd adre i'w gartref ar ddechrau Mawrth 2016  a bu farw ychydig wythnosau yn ddiweddarach yn 77 mlwydd oed.

## Cyfeiriadau 
### Llyfryddiaeth 
* Paul Daniels, *Under No Illusion*, Blake Publishing (Mai 2000), ISBN 1-85782-314-1

## Dolenni allanol 
* Gwefan Paul Daniels  
* Blog Paul Daniels'  
*  ar wefan Internet Movie Database

### Clipiau fideo 
* Chimpanzee card trick ar YouTube
* Advertising Heineken ar YouTube
* Let Me Entertain You – Celebrity X Factor 2006 on YouTube

Categori:Genedigaethau 1938
Categori:Marwolaethau 2016
Categori:Cyflwynwyr teledu Seisnig
Categori:Pobl o Swydd Efrog
Categori:Aelodau'r Fyddin Brydeinig
Categori:Consurwyr