Telor Sardinia

{{Blwch tacson
| enw = {}*Sylvia melanocephala*

| delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{}}}
| status             = LC
| status_system      = IUCN3.1
| statws = {{infobox
| label1 = Statws IUCN
| data1  = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{}}}

}}

| map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{}}}
| maint_map_dosbarthiad =  280px
| neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y rhywogaeth

| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Aves
| ordo = Passeriformes
| familia = Sylviidae

| genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{}}}
| species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{}}}
| enw_deuenwol = *{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{}}}*
| awdurdod_deuenwol =

}}

Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Telor Sardinia** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: telorion Sardinia) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Sylvia melanocephala***; yr enw Saesneg arno yw *Sardinian warbler*. Mae'n perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: *Sylviidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*. Dyma aderyn sydd i'w gael yng ngwledydd Prydain ac mae i'w ganfod yng Nghymru.

Mae'r telor Sardinaidd (*Curruca melanocephala*) yn delor cyffredin o ardal Môr y Canoldir.  Fel y rhan fwyaf o rywogaethau *Curruca*, mae blu y gwryw a'r benyw yn wahanol. Mae gan yr oedolyn gwryw gefn llwyd, rhannau isaf gwyn, pen du, gwddf gwyn a llygaid coch.  Mae'r plu-wisg braidd yn amrywiol hyd yn oed yn yr un ardal, gyda dwyster lliw cochlyd ar yr ochr uchaf a/neu isaf sy'n amrywio o absennol i (mewn rhai isrywogaethau) yn amlwg.  Mae'r fenyw yn bennaf yn frown uwchben a llwydfelyn islaw, gyda phen llwyd.  Mae cân y telor Sardinaidd yn gyflym ac yn ysgwyd, ac yn nodweddiadol iawn o ardaloedd Môr y Canoldir lle mae'r aderyn hwn yn bridio.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *S. melanocephala*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia, Ewrop ac Affrica.

## Dosbarthiad a chynefin
Mae'n bridio yn ardaloedd mwyaf deheuol Ewrop ac ychydig i mewn i Asia yn Nhwrci a phen dwyreiniol Môr y Canoldir.  Nid yw'r aderyn bach passerein hwn, yn wahanol i'r mwyafrif o "teloriaid", yn arbennig o fudol, ond mae rhai adar yn gaeafu yng ngogledd Affrica, ac mae'n digwydd fel crwydryn ymhell i ffwrdd o'r parthau nythu, cyn belled â Phrydain Fawr. Dyma gofnod yn grwp Facebook *Cymuned Llên Natur* dyddiedig 18 Hydref 2022https://m.facebook.com/groups/CymunedLlenNatur/permalink/1955206244674669/ o un o'r lleiafrif o deloriais Sardinia sydd wedi mudo i ogledd Affrica.

## Tacsonomeg a systemateg
Y naturiaethwr Almaenig Johann Friedrich Gmelin roes y disgrifiad ffurfiol cyntaf o'r telor Sardinia ym 1789 yn y 13eg argraffiad o'r Systema naturae.  Bathodd yr enw binomaidd *Motacilla melanocephala*.  Cyflwynwyd y genws blaenorol *Sylvia* ym 1769 gan y naturiaethwr Eidalaidd Giovanni Antonio Scopoli.  Daw enw'r genws o'r Lladin Modern *silvia*, 'cobyn coed', sy'n gysylltiedig â *silva*, sef coed.  Daw'r *melanocephala* penodol o *melas* Groeg Hynafol, "du", a *kephale*, "pen".  Ar hyn o bryd, mae'r telor Sardinia yn cael ei roi yn y genws *Curruca* gan yr IOC, ynghyd â'r rhan fwyaf o'r rhywogaethau a ddosbarthwyd yn flaenorol yn y genws *Sylvia*

## Teulu
Mae'r telor Sardinia yn perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: *Sylviidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:
## Ymddygiad ac Ecoleg
Mae hwn yn aderyn o dir agored a thir amaethu, gyda llwyni ar gyfer nythu.  Mae'r nyth wedi'i adeiladu mewn llwyni isel neu fieri, a dodwy 3-6 wy.  Fel y rhan fwyaf o "deloriaid", mae'n bryfysol, ond bydd hefyd yn cymryd aeron a ffrwythau.

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q187014 }
LIMIT 15
|sort=label
|columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd
|row_template=Zutabe formatoa/Familiak
|thumb=80
|links=local
}}

## Gweler hefyd
*Rhestr Goch yr IUCN

## Cyfeiriadau
Categori:Rhywogaethau o bryder lleiaf yn ôl Rhestr Goch yr IUCN
Categori:Sylviidae
Categori:Adar Asia
Categori:Adar Ewrop
Categori:Adar Affrica