Melbourne

bawd|260px|Arcâd, Stryd Flinders
**Melbourne** () yw prifddinas talaith Victoria, yn Awstralia. Yn 2015 roedd gan y ddinas boblogaeth o 4,529,500. Melbourne yw dinas fwyaf Victoria, gyda dros 70% o drigolion y dalaith yn byw yno.

## Hanes 
Cafodd Melbourne ei sefydlu ym 1835, pan gyrhaeddodd gwladychwyr o Launceston, yn Tasmania. Tyfodd y ddinas yn sylweddol iawn ar ôl 1851, pan ddarganfuwyd aur yn yr ardal rhwng Ballarat a Bendigo, yng nghanolbarth Victoria.

Pan gafodd Awstralia ei annibyniaeth ym 1901, cafodd Melbourne ei wneud yn sedd y llywodraeth, tan 1927, pan wnaed Canberra yn brifddinas newydd y wlad.

Ym 1956 cafodd y Gemau Olympaidd eu cynnal yn y ddinas.

## Poblogaeth 
Mae yna nifer o fudwyr wedi symud i Melbourne dros y blynyddoedd. Cafwyd 43% o bobl sy'n byw yn Melbourne eu geni tu allan i Awstralia. Dangosir y cynnydd ym mhoblogaeth Melbourne yn y tabl isod.

## Cludiant
chwith|bawd|260px|Gorsaf reilffordd Stryd Flinders
### Trenau
bawd|260px|Gorsaf reilffordd Melbourne (Canolog)
Agorwyd rheilffordd rhwng Melbourne a Sandridge (erbyn hyn Porthladd Melbourne) ar 12 Medi 1854 a daeth eraill i Sant Cilda ym 1857, Gogledd Brighton ym 1859, Hawthorn ym 1861 ac Essendon ym 1960. Wedi darganfod aur  yn Victoria]], agorwyd rheilffyrdd i Sunbury ym 1859, Bendigo ym 1862 ac Echuca ym 1864.

Trydaneiddiwyd y rheilffyrdd maestrefol o 1919 ymlaen.

Mae Gorsaf reilffordd Stryd Flinders y brif orsaf ar gyfer gwasanaethau lleol, sydd i gyd yn mynd ar gylch tanddaearol o dan ganol y ddinas. Mae rhai o'r gwasanaethau V line i drefi eraill yn dalaith Victoria yn mynd o Stryd Flinders.

Mae gwasanaethau eraill V line tu mewn Victoria, a hefyd gwasanaethau i Adelaide a Sydney yn defnyddio Gorsaf reilffordd Croes y De.

### Tramfyrdd
bawd|260px|Tram ar Stryd Flinders
Mae gan Melbourne rwydwaith eang o dramffyrdd trydanol. Yn wreiddiol defnyddiwyd ceffylau, ond dechreuodd gwasanaeth rhwng Melbourne a Richmond yn  defnyddio ceblau ar 11 Tachwedd 1885 ac estymwyd y rhwydwaith yn sydyn. Dechreuodd tramfyrdd trydanol ym 1889

### Bysiau
Dechreuodd gwasanaethau bws yn 1860au, eto'n defnyddio ceffylau.

## Adeiladau a chofadeiladau
bawd|chwith|250px|Eglwys y Scotiaid a Gwesty Hyatt
bawd|260px|Cofeb rhyfel 'Driver a Wipers'

*Eglwys Gadeiriol Sant Pawl
*Eglwys y Sgotiaid
*Gerddi Fitzroy
*Maes Criced Melbourne (MCG)
*Neuadd y Dref
*Parc Albert
*Stiwdios radio a theledu ABC
*Theatr y Dywysoges
*Tŵr Rialto
*Tŷ'r Senedd

## Chwaraeon
Cynhelir criced rhyngdaleithiol a rhyngwladol ym Maes criced Melbourne yn ystod yr haf, a Pel-droed rheolau Awstraliaidd yn ystod y gaeaf.

Cynhelir rasau ceffylau ar Gae Râs Flemington.

Cynhelir Grand Prix Awstralia ym Mharc Albert. Mae hefyd llyn a chlwb hwylio yn y parc.

## Enwogion
*Alfred Deakin (1856–1919), gwleidydd
*Percy Grainger (1882–1961), cyfansoddwr
*John Landy (g. 1930), athletwr
*Rupert Murdoch (g. 1931), dyn busnes rhyngwladol
*Barry Humphries (g. 1934), comediwr
*Germaine Greer (g. 1939), newyddiadurwrag
*Alan Jones (g. 1946), gyrrwr rasio
*Peter Tatchell (g. 1952), gwleidydd
* Lisa Gerrard (g. 1961), cantores
*Steve Irwin (1962–2006), cyflwynydd teledu
*Pat Cash (g. 1965), chwaraewr tenis
*Eric Bana (g. 1968), actor
*Kylie Minogue (g. 1968), cantores, actores
*Rachel Griffiths (g. 1968), actores
*Dannii Minogue (g. 1971), cantores
*Mark Philippoussis (g. 1976), charaewr tenis

## Gefeilldrefi 
180px|bawd|chwith|Cofadail Rhyfel Melbourne

## Cyfeiriadau
## Dinaswedd 
Categori:Dinasoedd Victoria