John Mytton

Roedd **John (Jack) Mytton** (30 Medi 1796 – 29 Mawrth 1834) yn dirfeddiannwr, heliwr a gŵr afradus Eingl-gymreig.

## Cefndir 
Ganwyd Mytton yn Halston, Swydd Amwythig yn unig blentyn i  John Mytton a Sarah Harriet Mostyn-Owen ei wraig. Roedd y teulu yn berchen ystadau yn Swydd Amwythig, Sir Drefaldwyn ac ardal Mawddwy o Sir Feirionnydd. Yn 2 flwydd oed collodd ei dad.

## Addysg 
Cafodd Mytton ei addysgu, yn gyntaf, yn Ysgol Westminster gan ddod yn ddisgybl yno ym 1808. Tra yn Westminster roedd yn cael lwfans o £400 y flwyddyn (gwerth llafur o £365,500 yn 2020 ), ond llwyddodd i afradu dwbl ei lwfans. Cafodd ei ddiarddel o Westminster ym 1811. Aeth i Ysgol Harrow wedyn gan gael ei ddiarddel ym 1813. Cafodd ei addysgu wedyn gan athro preifat, trefniant daeth i ben ar ôl i Mytton ymosod yn gorfforol ar yr athro a'i daro'n di drugaredd.

Er gwaethaf ei yrfa academaidd liwgar, cafodd Mytton fynediad i Goleg y Drindod, Caergrawnt. Ymaelododd ym mis Ionawr 1816 ond, yn ôl *Alumni Cantabrigienses*, mae'n amheus iddo gymryd ei le. Er bod hanesion llawr gwlad ei fod wedi mynd i'r coleg gyda 339 galwyn o bort i'w gynorthwyo i astudio.

## Gyrfa filwrol 
Yn 18 mlwydd oed aeth ar *y daith fawr* trwy gyfandir Ewrop am ddwy flynedd. Wedi dychwelyd o'r daith ymunodd â 7fed Catrawd yr Hwsariaid fel *cornet* (safle'r un radd ag ail is-gapten, bellach). Gwasanaethodd gyda'i gatrawd yn Ffrainc am flwyddyn cyn ymddiswyddo o'i gomisiwn. Parhaodd a chysylltiad â'r fyddin am weddill ei oes gan wasanaethu fel capten ac, o 1823, fel cadfridog ym Marchoglu Iwmyn Gogledd Swydd yr Amwythig.

## Gyrfa gyhoeddus 
Wedi ymadael a'r Hwsariaid roedd wedi cyrraedd 21 mlwydd oed, yr oedran a ystyriwyd, ar y pryd, bod plentyn yn troi'n oedolyn. Cafodd etifeddu, gan hynny, ystadau ei ddiweddar dad a chychwyn ar yrfa fel sgweier. Roedd ei wasanaeth cyhoeddus fel sgweier yn cynnwys bod yn Uchel Siryf Meirionnydd ym 1821 ac Uchel Siryf Swydd Amwythig ym 1823. Ym 1819 safodd dros y Torïaid mewn isetholiad ar gyfer etholaeth yr Amwythig. Rhoddodd £10 i bawb a addawodd bleidlais iddo a chostiodd yr ymgyrch £10,000 iddo. Llwyddodd i gael ei ethol.

Yn ogystal â hela llwynogod byddai Mytton hefyd yn hela llygod ffyrnig gyda'i weision stabl ac yn hela hwyaid yn noethlymun dros byllau dwr rhewedig. Pan fyddai yn ymweld â'i ystâd yn Ninas Mawddwy byddai'n cynnig symiau o hanner coron (gwerth £100 yn 2020 

## Gwendidau 
bawd|Mytton yn ceisio cael gwared â'r igian
Roedd gan Mytton broblem fawr efo'r ddiod gadarn. Fel glaslanc yn ei arddegau cynnar roedd ei gymdogion wedi ei lysenwi "y Brenin Picl". Erbyn ei ugeiniau roedd yn yfed o bedair i chwe photel o bort y dydd, gan ddechrau yfed yn y bore wrth eillio. Yn y pen draw roedd yn byw mewn 'cyflwr o feddwdod cyson'. Roedd ei feddwdod yn arwain at ymddygiad od a pheryglus. Ar un achlysur penderfynodd marchogaeth arth trwy ei dŷ ac ar achlysur arall rhoddodd ei ddillad nos ar dân, wrth wisgo nhw er mwyn brawychu ei hun i gael gwared â'r igian.

Roedd yn ddi-hid am beryglon wrth farchogaeth ei geffylau ac yn gwneud pethau peryglus yn fwriadol. Dywedir iddo, ym 1826, marchogaeth ceffyl i mewn i westy yn Leamington Spa, i fyny'r grisiau mawreddog ac i'r balconi, lle neidiodd dros y bwytai yn y bwyty islaw, ac allan trwy'r ffenest i'r ffordd. Mae sôn amdano yn carlamu ar gyflymder dros gwningar i weld a fyddai ei geffyl yn baglu, fe wnaeth gan rolio drosto. Ceisiodd cael ceffyl oedd yn tynnu cerbyd i neidio dros dollborth i weld os byddai'r cerbyd yn mynd drosodd hefyd.

Roedd Mytton yn afradus efo arian. Er iddo etifeddu ystâd oedd gwerth ffortiwn enfawr ac yn ildio ffortiwn yn flynyddoedd gwariodd mwy nag oedd yn ennill. Roedd yn gwrthod pob cyngor ar sut i dorri yn ôl ar ei wario. Roedd yn cael yr arian ychwanegol trwy ddefnyddio ei eiddo fel ernes. Roedd ei asiant wedi cyfrifo pe gallai ond lleihau ei wariant i £6,000 y flwyddyn (£5 miliwn heddiw  Priododd Barbara Augusta, y ferch hynaf o'r ail briodas a'r gwleidydd Cymreig Poulett George Henry Somerset  .

## Marwolaeth 
Wedi dychwelyd i wledydd Prydain o Ffrainc ym 1834 cafodd Mytton ei arestio am ei ddyledion a'i garcharu yng Ngharchar dyledwyr Mainc y Brenin yn Southwark, Llundain. Bu farw yno o delirium tremens, afiechyd sy'n cael ei achosi pan fo alcoholig yn cael ei amddifadu o alcohol. Roedd yn 37 mlwydd oed. Claddwyd ei weddillion yng nghladdgell capel preifat ei deulu yn Helston.

Cyhoeddwyd cofiant iddo gan Charles James Apperley (Nimrod) *Memoirs of the life of ... John Mytton, by Nimrod* (1837) 

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1796
Categori:Marwolaethau 1834

Categori:Prosiect WiciLlên