Trawsrywedd

]]
Person **trawsryweddol** (byrheir yn aml i berson **traws**) yw rhywun nad yw ei hunaniaeth rhywedd yn cyfateb i'r rhyw a bennwyd adeg ei eni. Mae llawer o bobl drawsryweddol yn profi dysfforia rhywedd, y ceisiant ei leddfu trwy drawsnewid, yn aml mabwysiadu enw gwahanol a set o ragenwau gwahanol yn y broses. Gallant dderbyn therapïau ailbennu rhyw megis therapi hormonau a gwahanol lawdriniaethau cadarnhau rhywedd i gysoni eu nodweddion rhywiol cynradd ac eilaidd â'u hunaniaeth rhywedd. Nid yw pob person trawsryweddol eisiau'r triniaethau hyn ac efallai bob eraill yn methu eu cael am resymau ariannol neu feddygol. Gall y rhai sydd eisiau trawsnewid yn feddygol i ryw gwahanol uniaethu'n drawsrywiol.

Term mantell yw *trawsrywedd*. Yn ogystal â dynion traws a menywod traws, gall hefyd gynnwys pobl sy'n anneuaidd o ran rhywedd. Mae diffiniadau eraill o *drawsrywedd* hefyd yn cynnwys pobl sy'n perthyn i drydydd rhywedd, neu mae rhai'n gweld pobl drawsryweddol fel trydydd rhywedd, a gellir diffinio'r term yn eang iawn i gynnwys croes-wisgwyr. Mae rhai pobl dau-enaid hefyd yn uniaethu'n drawsryweddol.

Mae hunaniaeth rhywedd ar wahân i gyfeiriadedd rhywiol, a gall pobl drawsryweddol fod yn rhan o unrhyw gyfeiriadedd rhywiol. Cyferbyn i *drawsrywedd* yw cydrywedd, sy'n disgrifio pobl y mae eu hunaniaeth rhywedd yn cyfateb i'r rhyw a bennwyd.

Amrywia ystadegau ar y nifer o bobl drawsryweddol yn eang, yn rhannol oherwydd amrywiaeth diffiniadau o *drawsrywedd.* Mae rhai gwledydd, megis Canada, yn casglu data cyfrifiad ar bobl drawsryweddol. Yn gyffredinol, darganfyddir hunaniaeth drawsryweddol mewn llai nag 1% o boblogaeth y byd, â ffigurau yn amrywio o Mae gan berson nodwedd gwarchodedig o ailbennu rhywedd os yw'n bwriadu cael, yn cael neu wedi cael proses (neu rhan o broses) er mwyn ailbennu'i ryw trwy newid priodweddau ffisiolegol neu arall o ryw. Mae'r ddeddf hon yn amddiffyn pobl drawsryweddol yn y gweithle, mewn addysg, fel defnyddiwr, wrth ddefnyddio gwasanaethau cyhoeddus, wrth brynu neu rentu eiddo, neu fel aelod neu westai o glwb preifat neu gymdeithas. Cynhwysir hefyd amddiffyn rhag gwahaniaethu trwy gysylltiad â pherson draws. Yn 2020, dyfarnodd achos llys *Taylor v Jaguar Land Rover Ltd* bod hunaniaethau rhywedd anneuaidd a rhywedd-hylif yn dod o dan y nodwedd gwarchodedig o ailbennu rhywedd yn Neddf Cydraddoldeb 2010.

### Canada 
Pennir awdurdodaeth dros ddosbarthiad cyfreithiol o ryw yng Nghanada i'r taleithiau a thiriogaethau. Mae hyn yn cynnwys newid dosbarthiad rhywedd yn gyfreithiol. Ar 19 Mehefin 2017, daeth Bil C-16, wedi pasio'r broses ddeddfwriaethol yn Nhŷ Cyffredin Canada ac yn Senedd Canada, yn ddeddf ar ôl derbyn Cydsyniad Brenhinol, a'i rhoddwyd mewn grym. Diweddarodd y ddeddf Ddeddf Hawliau Dynol Canada a'r Cod Troseddol i gynnwys "hunaniaeth rhywedd a mynegiant rhywedd" fel seiliau gwarchodedig rhag gwahaniaethu, cyhoeddiadau casineb a dadlau o blaid hil-laddiad. Hefyd, ychwanegodd y bil "hunaniaeth a mynegiant rhywedd" at y rhestr o ffactorau gwaethygol mewn dedfrydu, pan yw'r cyhuddedig yn cyflawni trosedd yn erbyn unigolyn oherwydd y nodweddion personol hynny. Mae deddfau trawsryweddol tebyg hefyd yn bodoli yn yr holl daleithiau a thiriogaethau. Gwaherddir therapi trosi yn nhaleithiau Manitoba, Ontario a Nova Scotia a dinas Vancouver, ond mae deddf Nova Scotia yn cynnwys cymal a ganiatâ i "*mature minors*", plant rhwng oedrannau 16 a 18, gydsynio iddo.
### Yr Unol Daleithiau 
Yn yr Unol Daleithiau, amddiffynnir pobl drawsryweddol rhag gwahaniaethu mewn cyflogaeth trwy Deitl VII o Ddeddf Hawliau Sifil 1964. Mae eithriadau yn berthnasol i rai mathau o gyflogwyr, er enghraifft, cyflogwyr sydd â llai na 15 o gyflogeion a sefydliadau crefyddol. Yn 2020, cadarnhaodd Goruchaf Lys yr UD fod Teitl VII yn gwahardd gwahaniaethu yn erbyn pobl drawsryweddol yn yr achos *R.G. & G.R. Harris Funeral Homes Inc. v. Equal Employment Opportunity Commission*.

Aeth Nicole Maines, merch draws, ag achos i Goruchaf Lys Maine ym mis Mehefin 2013. Dadleuodd taw rhwystro mynediad i doiledau merched ei hysgol uwchradd oedd trais o Ddeddf Hawliau Dynol Maine; mae un barnwr talaith wedi anghytuno â hi, ond enillodd Maines ei hachos llys yn erbyn ardal ysgolion Orono ym mis Ionawr 2014 o flaen Goruchaf Lys Barnwrol Maine. Ar 14 Mai 2016, Cyhoeddodd Adran Addysg ac Adran Gyfiawnder yr Unol Daleithiau ganllawiau yn cyfarwyddo ysgolion cyhoeddus i ganiatáu i fyfyrwyr trawsryweddol ddefnyddio'r toiledau sy'n cyd-fynd â'u hunaniaethau rhywedd.

Ar 30 Mehefin 2016, dileodd Adran Amddiffyn yr Unol Daleithiau y gwaharddiad a waharddodd bobl drawsryweddol rhag gwasanaethu yn agored yn lluoedd milwrol yr UD. Ar 27 July 2017, trydarodd Arlywydd Donald Trump na fyddai Americaniaid trawsryweddol yn gallu gwasanaethu "in any capacity" yn Lluoedd Arfog yr Unol Daleithiau. Yn ddiweddarach y diwrnod hwnnw, datganodd Cadeirydd Cyd-benaethiaid Staff Joseph Dunford, "ni fydd unryw newidiadau i'r polisi presennol hyd nes y derbynnir cyfarwyddyd yr Arlywydd gan yr Ysgrifennydd Amddiffyn ac mae'r ysgrifennydd wedi cyhoeddi canllawiau ar weithredu." Yn ddiweddarach, gwrthdrodd Joe Biden bolisi Trump pan ddaeth yn Arlywyedd yn 2021.

### India 
 ac Andhra Pradesh yw'r Jogappa. Cantorion gwerin a dawnswyr traddodiadol ydynt.]]
Ym mis Ebrill 2014, datganodd Goruchaf Lys India taw trawsrywedd fydd 'trydydd rhywedd' yng nghyfraith India. Mae gan y gymuned drawsryweddol yn India (yn cynnwys Hijras ac eraill) hanes hir yn India ac mewn mytholeg Hindŵaidd. Nododd Ustus KS Radhakrishnan yn ei benderfyniad taw, "anaml, y mae ein cymdeithas yn sylweddoli neu'n gofalu i sylweddoli'r trawma, ing a'r boen y mae'r aelodau o'r gymuned Drawsryweddol yn eu dioddef, nac yn gwerthfawrogi teimladau cynhenid yr aelodau o'r gymuned Drawsryweddol, yn enwedig teimladau'r rheini y mae eu meddwl a'u corff yn gwrthod eu rhyw biolegol", yn ychwanegu:

Justice KS Radhakrishnan noted in his decision that, "Seldom, our society realizes or cares to realize the trauma, agony and pain which the members of Transgender community undergo, nor appreciates the innate feelings of the members of the Transgender community, especially of those whose mind and body disown their biological sex", adding:Mae gwrthod cydnabod hunaniaeth Hijras/personau trawsryweddol yn gwadu amddiffyniad cyfartal y gyfraith iddynt, o'r herwydd eu gadael yn eithriadol o agored i aflonyddwch, trais ac ymosodiad rhywiol mewn mannau cyhoeddus, gartref ac yn y carchar, hefyd gan yr heddlu. Cyflawnir ymosodiad rhywiol, gan gynnwys molestu, treisio, rhyw rhefrol a geneuol dan orfod, treisio gan bobl luosog a stripio, heb gosb ac mae ystadegau a deunyddiau dibynadwy sy'n cefnogi gweithgareddau o'r fath. Yn bellach, mae gwrthod cydnabod hunaniaeth Hijras/personau trawsryweddol yn arwain at iddynt wynebu gwahaniaethu eithafol ym mhob cylch o gymdeithas, yn enwedig ym maes cyflogaeth, addysg, gofal iechyd ayyb.Mae Hijras yn wynebu gwahaniaethu stwythurol gan gynnwys peidio â gallu cael trwyddedau gyrru, ac yn cael eu gwahardd rhag defnyddio buddion cydeithasol amrywiol. Hefyd, mae'n gyffredin iddynt gael alltudio o gymunedau.

## Crefydd 
Mae'r Eglwys Gatholig Rufeinig yn ran o'r allgymorth i'r gymuned LHDT ers sawl blwyddyn ac yn parhau i wneud hynny trwy ganolfannau allgymorth trefol Ffransisgaidd, er enghraifft, yr Open Hearts outreach yn Hartford, Connecticut, yn yr UD. Mae'r Fatican, ar y llaw arall, o'r farn na all pobl drawsryweddol ddod yn rhieni bedydd, ac maent yn cymharu trawsnewid â hunan-niwed.

## Ffeministiaeth 
Mae barnau ffeministaidd ar fenywod trawsryweddol wedi newid dros amser, ond yn gyffredinol, daethant yn fwy cynhwysol. Gwelodd ail don ffeministiaeth wrthdaro yn erbyn menywod trawsryweddol, gan nas ystyrid fel menywod "gwir", ac fel yr oeddent yn meddiannu lleoedd i fenywod yn unig. Er y dadleuai ail don ffeministiaeth o blaid gwahaniaeth rhyw a rhywedd, credai rhai ffeministiaeth bod gwrthdaro rhwng hunaniaeth trawsrywedd a'r achos ffeministaidd; e.e., credent fod trawsnewid gwryw-i-fenyw yn cefnu neu yn dibrisio hunaniaeth fenywaidd a bob pobl drawsryweddol yn cofleidio rolau rhywedd a stereoteipiau traddodiadol. Erbyn ymddangosiad trydedd don ffeministiaeth (tua 1990), newidiasai barnau i fod yn fwy cynhwysol o ran hunaniaethau traws a hoyw. Ar y cyfan, mae pedwaredd don ffeministiaeth (yn dechrau tua 2012) yn draws-gynhwysol, ond erys grwpiau a syniadau traws-anghynhwysol fel lleiafrif, un sy'n arbennig o amlwg yn y DU. Gellir labeli pobl sy'n galw eu hunain yn ffeminyddion nad ydynt yn derbyn unigolion traws yn "trans-exclusionary radical feminists" ("ffeminyddion radical traws-anghynhwysol") neu TERFs. 

## Gwahaniaethu 
### Gwahaniaethu mewn cyflogaeth 
Mae unigolion trawsryweddol yn profi cyfraddau sylweddol o wahaniaethu mewn cyflogaeth. Mae tua 90% o bobl draws wedi profi rhyw fath o aflonyddu neu gam-drin yn eu gweithle. Ar ben hynny, mae 47% wedi profi rhyw fath o ganlyniad cyflogaeth anffafriol oherwydd bod yn drawsryweddol; o'r ffigur hwn, anwybyddwyd 44% am swydd, gwrthodwyd dyrchafiad i 23%, diswyddwyd 26% ar sail y ffaith eu bod yn drawsryweddol.

### Cefnogaeth
Mae astudiaethau mewn sawl diwylliant wedi canfod bod menywod cydryweddol yn fwy tebygol o dderbyn pobl draws na dynion traws.

## Astudiaethau gwyddonol o drawsrywioldeb 
Amcangyfrifodd astudiaeth o Swediaid gymhareb o 1.4:1 menywod traws i ddynion traws am y rheini yn ceisio llawdriniaeth ailbennu rhyw a chymhareb o 1:1 am y rheini a fwriodd ymlaen â hi. Sylwodd astudiaeth yn 2020 taw, ers 1990, o ran y rheini yn ceisio therapi hormonau rhyw ar gyfer dysfforia rhywedd y mae cynnydd cyson yn y ganran o ddynion draws, fel y maent yn hafal i nifer menywod traws yn ceisio'r llawdriniaeth hon erbyn hyn.*Y rhan hon yw dyfyniad o* *.* 

Awgryma astudiaethau gefell fod achosion genetig tebygol trawsrywioldeb, er na ddeellir y genynnau manwl a ymwna ag ef yn llwyr. Canfu un astudiaeth a gyhoeddwyd yn yr *International Journal of Transgender Health* taw 20% o barau gefeilliaid unfath lle yr oedd o leiaf un gefell yn draws yr oedd y ddau yn draws, o'i gymharu â dim ond 2.6% o efeilliaid heb fod yn unfath a fagwyd yn yr un teulu ar y cyd, ond nid oeddent yn enetig unfath.

## Ffigurau poblogaeth a chyffredinolrwydd 
Ychydig a wyddys am gyffredinolrwydd pobl drawsryweddol yn y boblogaeth gyffredinol ac effeithir y cyffredinolrwydd adroddedig yn fawr gan ddiffiniadau amrywiol o drawsrywedd. Yn ôl adolygiad systematig yn 2016, amcangyfrifir bod  9.2 o bob 100,000 o bobl wedi derbyn neu geisio llawdriniaeth cadarnhau rhywedd neu therapi hormonau trawsryweddol; bod 6.8 o bob 100,000 o bobl wedi derbyn diagnosis sy'n benodol i drawsrywedd; a bod 355 o bob 100,000 o bobl yn uniaethu'n drawsryweddol . defnyddir y term kathoey i gyfeirio at bobl drawsryweddol wryw-i-fenyw a dynion hoyw merchetaidd. Dogfennwyd pobl drawsryweddol hefyd yn Iran, Japan, Nepal, Indonesia, Fietnam, De Corea, yr Iorddonen, Singapôr, a rhanbarth Tsieina fwyaf, gan gynnwys Hong Cong, Taiwan, a Gweriniaeth Pobl Tsieina. 

Mae diwylliannau isgyfandir India yn cynnwys trydydd rhywedd, y cyfeirir ato fel hijra yn Hindi. Yn India, ar 15 Ebrill 2014, cydnabu'r Goruchaf Lys drydydd rhywedd nad yw'n wryw nac yn fenyw, yn dweud, "Nid mater cymdeithasol neu feddygol yw cydnabod trawsryweddolion fel trydydd rhywedd, mater hawliau dynol ydyw." Ym 1998, daeth Shabnam Mausi yn y person trawsryweddol cyntaf a etholwyd yn India, yn nhalaith ganolog Indiaidd Madhya Pradesh.

### Ewrop 
#### Yr Undeb Ewropeaidd 
Yn ôl Amnesty International yn 2017, mae 1.5 miliwn o bobl drawsryweddol yn byw yn yr Undeb Ewropeaidd, sef 0.3% o'r boblogaeth.

#### Y Deyrnas Unedig
Canfu arolwg yn 2011 a gynhaliwyd gan y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol yn y DU taw o ran 10,026 o ymatebwyr, y dosbarthid 1.4% i grŵp lleiafrifoedd rhyweddol. Dangosodd yr arolwg hefyd fod 1% wedi gwneud unrhyw ran o broses ailbennu rhywedd (gan gynnwys meddyliau neu weithredoedd).

Yn 2021, gofynnwyd cwestiwn am hunaniaeth rhywedd am y tro cyntaf mewn cyfrifiadau yn y DU yn 2021 yng Nghymru a Lloegr Ni gynhwyswyd cwestiwn o'r fath yn y cyfrifiad yng Ngogledd Iwerddon. Yng Nghymru a Lloegr, gofynnwyd "''Ydy'r rhywedd rydych chi'n uniaethu ag ef yr un peth â'r rhyw a gofrestrwyd pan gawsoch chi eich geni?*", atebodd 262,000 o bobl (0.5%) "*Nac ydy''". Dangosodd arolwg 2019 o'r boblogaeth ddau-enaid ac LHDTC+ yn ninas Ganadaidd Hamilton, Ontario, o'r enw *Mapping the Void: Two-Spirit and LGBTQ+ Experiences in Hamilton* fod 27.6% o'r 906 o ymatebwyr yn uniaethu'n drawsryweddol.

##### Poblogaeth Canada 
Awgrymodd arolwg *Trans PULSE* a gynhaliwyd yn 2009 a 2010 taw efallai fod cymaint ag 1 ym mhob 200 o oedolion yn draws (trawsryweddol, trawsrywiol, wedi trawsnewid) yn nhalaith Ganadaidd Ontario.

Yn ôl *Survey of Safety in Public and Private Spaces* gan Statistics Canada yn 2018, roedd 0.24% o boblogaeth Canada yn uniaethu'n ddynion neu fenywod trawsryweddol neu'n unigolion anneuaidd. Gyda 95% o  wedi'i gynhwyso, mae'r ffigur hwn yn newid i amrediad o 0.16% i 0.36%.

#### Yr Unol Daleithiau 
Mae'r weinyddiaeth nawdd cymdeithasol yn olrhain rhyw dinasyddion ers 1936. Trwy ddefnyddio'r wybodaeth hon, ynghyd â data'r Cyfrifiad, olrheiniodd Benjamin Cerf Harris gyffredinolrwydd dinasyddion yn newid i enwau sy'n gysylltiedig â'r rhyw arall neu'n newid marciwr rhyw. Darganfu Harris fod newidiadau o'r fath wedi digwydd mor gynnar â 1936. Amcangyfrifodd fod 89,667 o'r unigolion wedi'u cynnwys yng Nghyfrifiad 2010 wedi newid i enw rhywedd arall, hefyd roedd 21,833 ohonynt wedi newid marciwr rhyw.

Rhoddodd un ymgais i fesur y boblogaeth yn 2011 "amcangyfrif bras" bod 0.3% o oedolion yn yr UD yn drawsrywiol. Amcangyfrifa astudiaethau mwy diweddar a gyhoeddwyd yn 2016 fod cyfran yr Americanwyr sy'n uniaethu'n drawsryweddol rhwng 0.5 i 0.6%. Byddai hyn yn rhoi cyfanswm yr americanwyr trawsryweddol ar tua 1.4 miliwn o oedolion (o 2016).

Canfu arolwg gan y Pew Research Center yn 2017 fod cymdeithas America yn ranedig ynghylch "a yw'n bosib i rywun fod yn rywedd gwahanol o'r un a bennwyd iddynt ar eu genedigaeth." Noda, "Yn gyffredinol, mae tua hanner o Americanwyr (54%) yn dweud y pennir p'un yw rhywun yn ddyn neu'n fenyw gan y rhyw a bennwyd adeg eu genedigaeth, tra mae 44% yn dweud y gall rhywun fod yn ddyn neu'n fenyw hyd yn oed os yw hynny'n wahanol i'r rhyw a bennwyd adeg eu genedigaeth." megis y Zuni *lhamana* â chorff gwrwaidd, y Lakota *winkte* â chorff gwrwaidd, a'r Mohave *alyhaa* â chorff gwrwaidd a *hwamee* â chorff benywaidd. Weithiau, rhan o gymuned Dau-enaid ban-Indiaidd gyfoes yw'r bobl draddodiadol hon, ynghyd â'r rheini o ddiwylliannau brodorol Gogledd America eraill. Trydydd rhywedd traddodiadol yn Hawai'i a Thahiti yw Mahu. Gwerthfawrogir y Mahu fel athrawon, gofalwyr diwylliant ac iachawyr.
### America Ladin 
Yn niwylliannau America Ladin, unigolyn a bennwyd yn wryw ar ei enedigaeth ac sydd â hunaniaeth fenywaidd, drawsfenywaidd neu "femme" yw travesti. Mae travestis fel arfer yn cael triniaeth hornonol, defnyddio mynegiant rhywedd benywaidd gan gynnwys enwau a rhagenwau gwahanol i'r rhai gwrywaidd a roddir pan bennwyd rhyw, ac efallai eu bod yn defnyddio mewnblaniadau bron, ond ni chynigir llawdriniaeth ail-bennu rhyw iddynt neu nis ddymunant. Gellid ystyried travesti yn rywedd ynddo'i hun ("trydydd rhywedd"), cymysgedd rhwng dyn a menyw ("rhyngrywedd/androgyn"), neu'n bresenoldeb o hunaniaethau gwrywaidd a benywaiadd mewn person unigol ("deurywedd"). Fe'u fframir fel rhywbeth sy'n hollol wahanol i fenywod trawsryweddol, sydd â'r un hunaniaeth rhywedd â phobl a bennwyd yn fenyw ar eu genedigaeth.

Mae hunaniaethau trawsryweddol eraill yn dod yn fwy hysbys, yn sgil cyswllt â diwylliannau eraill y byd gorllewinol. Gelwir yr hunaniaethau newyddach, weithiau a roddir o dan ddefnydd ymbarél y term "genderqueer", ynghyd â'r term hŷn *travesti*, yn anneuaidd ac ânt ynghyd â hunaniaethau trawsryweddol deuaidd (y rheini a ddiagnosir yn draddodiadol o dan y label bellach wedi darfod o "drawsrywioldeb") o dan ymbarél unigol *trawsrywedd*, ond maent ar wahân i groes-wisgwyr a breninesau a brenhinoedd drag, y'u gwelir fel mynegiannau rhywedd anghyffurffiol yn hytrach na hunaniaethau rhywedd trawsryweddol pan wneir gwahaniaeth.

Mae gan wyro oddi wrth y safonau cymdeithasol ar gyfer ymddygiad rhywiol, cyfeiriadedd/hunaniaeth rhywiol, hunaniaeth rhywedd a mynegiant rhywedd derm ymbarél unigol a adnyddir fel *sexodiverso* neu *sexodiversa* yn Sbaeneg ac yn Bortiwgaleg, ac ei gyfieithiad agosaf yn Gymraeg yw "cwiar"., Kathoey a gydnabyddir yn ryngwladol am ei phortread yn y ffilm *Beautiful Boxer*]]

### Diwylliannau hynafol 
Ymhlith pobl Acadiaidd hynafol y Dwyrain Canol, person a ddangosodd yn fenywaidd yn fiolegol ond a oedd â nodweddion gwrywaidd amlwg oedd *salzikrum*. Cyfansoddair yn golygu *merch wrywaidd* yw *salzikrum.* Yn ôl Cyfraith Hammurabi, roedd gan *salzikrūm* hawliau etifeddiaeth fel rhai offeriadesau; etifeddasent oddi wrth eu tadau, yn wahanol i ferched rheolaidd. Roedd tad *salzikrum* hefyd yn gallu mynnu ei bod yn etifeddu swm penodol. Yn Rhufain Hynafol, disbaddid y Gallae, dilynwyr y dduwes Phrygiaidd Cybele ac fe'u hystyrid yn drawsryweddol yn nhermau heddiw.

Yn Median gynnar, cydnabyddid pobl Islamaidd wryw-i-fenyw amrywiol o ran rhywedd yn ffurf y Mukhannathun. Hefyd, yn nhraddodiadau Fa'asamoa, caniatâ diwylliant Samoaidd rôl penodol ar gyfer unigolion trawsryweddol gwryw-i-fenyw fel Fa'afafine.

## Dod allan 
Mae pobl drawsryweddol yn amrywio'n fawr yn dewis pryd a sut maent am ddadlennu eu statws trawsryweddol i'w teulu, eu ffrindiau agos ac eraill, a pha un a ydynt am wneud felly ai peidio. Gall mynychder gwahaniaethu a thrais (mae pobl drawsryweddol 28% yn fwy tebygol o fod yn ddioddefwyr trais) yn erbyn personau trawsryweddol wneud dod allan yn benderfyniad peryglus. Ofn ymddygiad dialgar, megis cael eu tynnu o'u cartref rhieniol tra ydynt dan oed, yw achos i bobl drawsryweddol beidio â dod allan i'w teuluoedd hyd nes y dônt yn oedolion. Gall dryswch rhieni a methiant i dderbyn plentyn trawsryweddol arwain at i rieni drin hunaniaeth rhywedd newydd eu dadlennu fel "cyfnod" ("*phase*" yn Saesneg) neu iddynt ymdrechu i newid eu plant yn ôl i "normal" trwy ddefnyddio gwasanaethau iechyd meddwl i newid hunaniaeth rhywedd y plentyn.

Gall y rhyngrwyd chwarae rhan bwysig ym mhroses dod allan ar gyfer pobl drawsryweddol. Mae rhai yn dod allan mewn hunaniaeth ar-lein yn gyntaf, yn darparu cyfler i fynd trwy brofiadau yn rhith ac yn ddiogel cyn peryglu sancsiynau cymdeithasol yn y byd real.

## Cynrychiolaeth yn y cyfryngau 
, sy'n draws, ym mis Gorffennaf 2014]]
Wrth i fwy o bobl drawsryweddol gael eu cynrychioli a'u cynnwys o fewn byd diwylliant poblogaidd, gall y stigma sy'n gysylltiedig â bod yn drawsryweddol ddylanwadu'r penderfyniadau, syniadau, a'r meddyliau sy'n seiliedig arno. Mae cynrychiolaeth yn y cyfryngau, diwydiant diwylliant ac ymyleiddio cymdeithasol i gyd yn awgrymu safonau diwylliannol poblogaidd a'r perthnasoldeb a'r pwysigrwydd i ddiwylliant poblogaidd hefyd. Mae'r termau hyn yn chwarae rhan bwysig wrth ffurfio syniadau ar gyfer y rheini sydd ag ychydig o gydnabyddiaeth neu wybodaeth am bobl drawsryweddol. Dim ond sbectrwm bach iawn o'r grŵp trawsryweddol y mae portreadau yn y cyfryngau yn ei gynrychioli, sy'n cyfleu, yn y bôn, taw'r rheini a ddangosir yw'r unig ddeongliadau a syniadau sydd gan gymdeithas ohonynt.

Fodd bynnag, yn 2014, cyrhaeddodd yr Unol Daleithiau "*transgender tipping point*", yn ôl y cylchgrawn *Time*. Ar y pryd, cyrhaeddodd gwelededd pobl drawsryweddol yn y cyfryngau lefel uwch nag a welwyd o'r blaen. Ers hynny, mae'r nifer o borteadau trawsryweddol ar draws llwyfannau teledu yn aros yn uwch. Mae ymchwil wedi darganfod bod gweld cymeriadau teledu trawsryweddol lluosog yn gwella agweddau gwelyddion tuag at bobl drawsryweddol a pholisïau cysylltiedig. 

## Digwyddiadau 
### Diwrnod Rhyngwladol Gwelededd Trawsrywedd 
Gŵyl flynyddol yn digwydd ar 31 Mawrth yw Diwrnod Rhyngwladol Gwelededd Trawsrywedd, mae'n ymroddedig i ddathlu pobl drawsryweddol a chodi ymwybyddiaeth gwahaniaethu â wynebir gan bobl drawsryweddol yn fyd-eang. Sefydlwyd yr ŵyl gan yr actifydd trawsryweddol seiliedig ym Michigan Rachel Crandall yn 2009.

### Wythnos Ymwybyddiaeth Trawsrywedd 
Dathliad un-wythnos cyn Diwrnod Cofio Trawsrywedd yw Wythnos Ymwybyddiaeth Trawsrywedd. Ei diben yw addysgu am bobl drawsryweddol ac anghydffurfiol o ran rhywedd a'r materion sy'n gysylltiedig â'u trawsnewid neu eu hunaniaeth.

### Diwrnod Cofio Trawsrywedd 
Cynhelir Diwrnod Cofio Trawsrywedd bob blwyddyn ar 20 Tachwedd i anrhydeddu Rita Hester, a laddwyd ar 28 Tachwedd 1998 mewn trosedd casineb. Mae ganddo nifer o ddibenion:

* mae'n coffáu pawb fu dioddefwyr troseddau casineb a rhagfarn,
* mae'n codi ymwybyddiaeth am droseddau casineb tuag at y gymuned drawsryweddol,
* ac mae'n anrhydeddu'r meirw a'u perthnasau.

### Gorymdaith Traws 
Mae gorymdeithiau, protestiadau neu gynulliadau blynyddol yn digwydd ledled y byd ar gyfer materion trawsryweddol, yn aml yn digwydd yn ystod gorymdeithiau Balchder lleol ar gyfer pobl LHDT. Trefnir y digwyddiadau hyn yn aml gan gymunedau draws i adeiladu cymuned, mynd i'r afael â brwydrau hawliau dynol, a chreu gwelededd

## Symbolau balchder 
Baner Balchder Trawsryweddol yw symbol gyffredin ar gyfer y gymuned drawsryweddol, a ddyluniwyd gan yr Americanes draws Monica Helms ym 1999, ac a ddangoswyd yn gyntaf mewn gorymdaith balchder yn Phoenix, Arizona, yn 2000. Mae'r faner yn cynnwys pum streipen lorweddol: glas golau, pinc, gwyn, pinc a glas golau. Disgrifia Helms ystyr y faner fel a ganlyn:Lliw traddodiadol ar gyfer bechgyn bach yw glas golau, mae pinc ar gyfer merched, ac mae'r gwyn yn y canol ar gyfer "y rheini sy'n trawsnewid, y rheini sy'n teimlo bod ganddynt rywedd niwtral neu ddim rhywedd", ac y rheini sy'n rhyngrywiol. Mae'r patrwm yn golygu taw "waeth pa ffordd y'i chwifir, bydd bob amser yn gywir. Mae hyn yn ein symboleiddio yn ceisio dod o hyn i gywirdeb yn ein bywydau ein hunain."Mae symbolau trawsryweddol eraill yn cynnwys y glöyn byw (yn symboleidio trawsnewid neu metamorffosis), a symbol in ac iang pinc/glas golau. Defnyddid nifer o symbolau rhywedd i gynrychioli pobl drawsryweddol, gan gynnwys ⚥ a ⚧.

## Nodiadau
## Cyfeiriadau

Categori:LHDT
Categori:Rhywedd
Categori:Hunaniaeth rhywedd