Reticwlwm endoplasmig

dde|350px|bawd|**Delwedd o gnewyllyn, reticwlwm endoplasmig ac organigyn Golgi.**
**1** Cnewyllyn &nbsp;&nbsp;&nbsp;
**2** Mandwll cnewyllol &nbsp;&nbsp;&nbsp;
**3** Reticwlwm endoplasmig garw &nbsp;&nbsp;&nbsp;
**4** Reticwlwm endoplasmig llyfn &nbsp;&nbsp;&nbsp;
**5** Ribosom ar y RE garw &nbsp;&nbsp;&nbsp;
**6** Proteinau cludedig &nbsp;&nbsp;&nbsp;
**7** Fesiglau cludo &nbsp;&nbsp;&nbsp;
**8** Organigyn Golgi &nbsp;&nbsp;&nbsp;
**9** Tu *cis* yr organigyn Golgi &nbsp;&nbsp;&nbsp;
**10** Tu *trans* yr organigyn Golgi &nbsp;&nbsp;&nbsp;
**11** Sisternâu'r organigyn Golgi &nbsp;&nbsp;&nbsp;

Organyn isgellog a ddarganfyddir mewn cell ewcaryotig yw **reticwlwm endoplasmig** (a elwir yn **RE** yn fyr). Mae’n rhwydwaith bilen estynnol o sisternâu (adeileddau codenffurf) o fewn sytoplasm y gell sydd wedi’i uno gyda’r amlen gnewyllol. Mae pilen ffosffolipid y reticwlwm yn amgáu gwagle o’r sytosol, a elwir yn waglyn sisternol neu lwmen. Mae swyddogaethau’r reticwlwm endoplasmig yn ddibynnol ar y fath o reticwlwm a'r fath o gell. Mae yna dair ffurf i'r reticwlwm endoplasmig sy’n weladwy yn y rhan fwyaf o gelloedd: *reticwlwm endoplasmig llyfn*, *reticwlwm endoplasmig garw* a *reticwlwm sarcoplasmig*.

:Mae’r **reticwlwm endoplasmig llyfn** yn cynnwys nifer o ensymau pilennog, yn cynnwys nifer o ensymau sydd yn cymryd rhan yn synthesis lipidau, ocsidiad a dadwenwyno cyfansoddion estron (senobiotigion) fel cyffuriau. Mae ganddynt nifer o swyddogaethau metabolaidd eraill, fel rheoli crynodiad Calsiwm y gell, cymryd rhan yn metabolaeth carbohydradau a glynu derbynnyddion wrth broteinau cellbilennau. Darganfyddir RE llyfn yn nifer o wahanol fathau o gell a maent â pwrpasau gwahanol ym mhob un. Mae RE llyfn yn cynnwys tiwbynnau a fesiglau sy'n canghennu i ffurfio rhwydwaith sy’n cynyddu arwynebedd ar gyfer prosesau metabolaidd ac ar gyfer storio ensymau.

:Enwyd y **reticwlwm endoplasmig garw** oherwydd presenoldeb nifer o ribosomau ar bilen allanol y reticwlwm. Mae hyn yn rhoi ymddangosiad garw i'r RE. Mae'r ribosomau yma yn benodol yn syntheseiddio proteinau sy'n cael eu secretu gan y gell neu proteinau i'w defnyddio yn y bilen blasmaidd a rhai organynnau cellog. Mae'r RE garw yn barhaol gyda haen allanol yr amlen gnewyllol, ac felly mae modd i drosglwyddo deunyddiau rhwng cnewyllyn y gell a'r rhwydwaith Reticwlwm Endoplasmig. Er nad oes pilen ddi-dor rhwng yr RE garw a'r organigyn Golgi, bydd fesiglau pilennog yn trosglwyddo proteinau rhwng y ddau. Mae'r RE garw yn cydweithio â’r organigyn Golgi i gyfeirio proteinau newydd i'r llefydd cywir.

:Mae’r **reticwlwm sarcoplasmig** yn fath arbennig o RE llyfn a ddarganfyddir mewn cyhyr rhesog. Yr unig wahaniaeth adeileddol rhwng reticwlwm sarcoplasmig a RE llyfn yw'r gymysgedd o broteinau sydd ynddynt. Oherwydd hyn, mae'r reticwlwm sarcoplasmig yn fwy addas ar gyfer storio a pwmpio ionau Calsiwm, sy'n bwysig ar gyfer ysgogi cyfangiad cyhyrol. Yn gyferbynniol, mae RE llyfn yn fwy addas ar gyfer syntheseiddio molecylau.

## Swyddogaethau 
* Trosi, cludo a threfnu proteinau.
* Achosi glycosyleiddiad.
* Atafaeliad Calsiwm.
* Cynhyrchu a storio glycogen, steroidau a macromoleciwlau eraill.
* Ffurfio bondiau deusylffid i sefydlogi proteinau.

## Hanes 
Arsylwyd retiwclwm endoplasmig yn gyntaf gan Keith R. Porter o dan ficrosgôp electron yn ystod ei waith ar feithriniad meinweoedd yn athrofa ymchwil meddygaeth Rockerfeller yn Efrog Newydd yn 1944.

## Cyfeiriadau 
Categori:Organynnau