open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Giangiacomo Feltrinelli

Roedd **Giangiacomo Feltrinelli** (19 Mehefin 1926 – 14 Mawrth 1972) yn gyhoeddwr o'r Eidal ac ymgyrchydd adain chwith. Fe sefydlodd e'r cwmni cyhoeddi Feltrinelli Editore yn 1954. Roedd e hefyd yn Gomiwnydd a sefydlodd y grwp GAP yn 1970.

Categori:Cyhoeddwyr o'r Eidal
Categori:Genedigaethau 1926
Categori:Marwolaethau 1972
Categori:Comiwnyddion o'r Eidal
Michael Winner

Cyfarwyddwr ffilm, cynhyrchydd ffilm a beirniad bwytai o Loegr
 oedd **Michael Robert Winner** (30 Hydref 1935 – 21 Ionawr 2013). Sefydlodd y Police Memorial Trust yn sgil llofruddiaeth Yvonne Fletcher.

Fe'i ganwyd yn Hampstead, Llundain, yn fab Helen (née Zlota) a George Joseph Winner.

## Ffilmiau
* *Shoot to Kill* (1960)
* *Some Like It Cool* (1961)
* *Old Mac* (1961)
* *Out of the Shadow* (1961)
* *Play it Cool* (1962)
* *The Cool Mikado* (1962)
* *West 11* (1963)
* *The System* (1964)
* *You Must Be Joking!* (1965)
* *The Jokers* (1967)
* ''I'll Never Forget What's'isname* (1967)
* *Hannibal Brooks* (1969)
* *The Games* (1970)
* *Lawman* (1971)
* *The Nightcomers* (1972)
* *Chato's Land* (1972)
* *The Mechanic* (1972)
* *Scorpio* (1973)
* *The Stone Killer* (1973)
* *Death Wish* (1974)
* *Won Ton Ton, the Dog Who Saved Hollywood* (1976)
* *The Sentinel* (1977)
* *The Big Sleep* (1978)
* *Firepower* (1979)
* *Death Wish II* (1982)
* *The Wicked Lady* (1983)
* *Scream for Help* (1984)
* *Death Wish 3* (1985)
* *A Chorus of Disapproval* (1988)
* *Appointment With Death* (1988)
* *Bullseye!* (1990)
* *Dirty Weekend* (1993)
* *Parting Shots* (1999)
* *Burke & Hare'' (2010)

## Cyfeiriadau 
Categori:Cyfarwyddwyr ffilm o Loegr
Categori:Cynhyrchwyr ffilm o Loegr
Categori:Genedigaethau 1935
Categori:Marwolaethau 2013
Categori:Pobl o Lundain
Peirianneg sifil

**Peirianneg sifil** yw'r term ar gyfer y gwaith o ddylunio ac adeiladu seilwaith. Mae fel arfer yn golygu strwythurau mawr, fel pontydd, argaeau, adeiladau a thwneli. Mae hefyd yn cynnwys rhwydweithiau cymhleth fel rhwydweithiau dŵr, dyfrhau a charthffosiaeth. Mae hefyd yn ymwneud ag adeiladu tai a chartrefi. Gall peirianwyr sifil fod yn rhan o bob cam ym mywyd isadeiledd, o gynllunio ac adeiladu i gynnal a chadw a dymchwel. Mae peirianneg sifil yn aml yn gorgyffwrdd â phensaernïaeth.

Mae gan beirianneg sifil lawer o wahanol feysydd neu ddisgyblaethau. Rhai meysydd pwysig yw geodechnegol, strwythurau, amgylchedd, rheolaeth adeiladu, hydroleg, cludiant a deunyddiau. Mae'n bwysig bod gan beirianwyr sifil ddealltwriaeth o'r holl ddisgyblaethau hyn gan fod prosiectau yn aml yn cynnwys llawer ohonynt ar yr un pryd.

Mae peirianwyr sifil yn gyfrifol am lawer o'r pethau sy'n ofynnol i gymdeithas weithredu'n iawn. Mae cyflenwadau dŵr diogel, trin carthffosiaeth, ffyrdd, rheilffyrdd ac adeiladau i gyd yn rhan o beirianneg sifil.

I weithio ym maes peirianneg sifil mae angen hyfforddiant. Bydd gweithwyr adeiladu yn hyfforddi mewn canolfan ac 'yn y gwaith', weithiau gyda phrentisiaeth.

I fod yn weithiwr proffesiynol mewn peirianneg sifil mae angen astudio mewn prifysgol neu goleg. Mae peirianwyr sifil yn aml yn astudio pynciau fel strwythurau, deunyddiau, ffiseg a chalcwlws.

Cynrychiolir proffesiwn peirianneg sifil gan gyrff proffesiynol mewn amrywiol wledydd. Yn y DU mae Sefydliad y Peirianwyr Sifil yn hyrwyddo peirianneg sifil fel disgyblaeth ac yn cefnogi peirianwyr trwy gydol eu gyrfaoedd. Mae Cymdeithas Peirianwyr Sifil America yn cyflawni tasg debyg yn yr Unol Daleithiau.

## Cyfeiriadau

Categori:Peirianneg
Richard Roberts (peiriannydd)

Peiriannydd a dyfeisiwr o Gymru oedd **Richard Roberts** (22 Ebrill 1789 &ndash; 11 Mawrth 1864) a anwyd yn Llanymynech, Trefaldwyn (Powys heddiw). Datblygodd ddulliau o otomeiddio peiriannau nyddu a gwehyddu a oedd ymysg y cyntaf o systemau masgynhyrchu. Mae'n cael ei ddisgrifio gan haneswyr fel Richard Leslie Hills fel y peiriannydd pwysicaf o holl wledydd Prydain yn y 19g.

Roedd Roberts yn ddyfeisiwr a gwneuthurwr toreithiog, o wneud clociau tyred i gerbydau ffordd, o adeiladu llongau haearn i ddyfeisio peiriant dyrnu platiau haearn o wahanol fathau. Un o'r cyfarpar dyrnu yma oedd yn gyfrifol am y tyllau rifed yn y platiau haearn sy'n ffurfio'r bont rheilffordd dros afon Conwy. 

## Y dyddiau cynnar
Ganwyd Richard yn Llanymynech, ar y ffin rhwng Cymru a Lloegr, yn fab i grudd o'r enw William Roberts a oedd hefyd yn gyfrifol am dollborth *Newbridge*. Offeiriad lleol a'i addysgodd a chafodd waith ar un o gychod Camlas Ellsmere. Aeth yn ei flaen i weithio mewn chwarel galch lle cafodd ei hyfforddi gan Robert Bough, syrfewr a oedd yn gweithio i Thomas Telford i gynllunio a dylunio.

## Llwyddiannau
bawd|Cynllun 1835 o'i brif ddyfais: "y mul troellog"
Ei ddyfais bwysicaf, a gofrestrodd yn 1825, oedd y * The self-acting (automatic)spinning mule*. Enillodd ei 'gloc tyred Alffa' fedal wobr yn Arddangosfa Fawr 1851.

Parhaodd Roberts fel peiriannydd ymgynghorol a dyfeisiwr hyd ei farwolaeth, gan sicrhau cyfanswm o 18 patent. Yn 1860, yn 71 oed, symudodd i Lundain, lle y bu mewn trallod arianol.

Mae'n cael ei ddisgrifio gan haneswyr fel Richard Leslie Hills fel y peiriannydd pwysicaf o holl wledydd Prydain yn y 19g Roedd, felly, allweddol i'r Chwyldro Diwydiannol ond oherwydd ei fethiant fel dyn busnes bu farw'n dlawd ym mreichiau ei ferch ac fe'i claddwyd ym mynwent Kensall Green yn Llundain yn 75 oed.

## Cyfeiriadau
Categori:Gwyddonwyr o Gymru
Categori:Dyfeiswyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1789
Categori:Marwolaethau 1864
Crythbysgodyn

Teulu o forgathod yw'r **crythbysgod** (*Rhinobatidae*). Mae ganddynt gyrff hir a phennau gwastad. Mae eu cynffonau'n debyg i gynffonau morgwn, ac mae gan nifer ohonynt bennau trionglog yn hytrach na'r pennau crwn sydd gan forgathod eraill.

## Cyfeiriadau 
Categori:Pysgod
Wangari Maathai

Ymgyrchydd gwleidyddol ac amgylcheddol o Genia oedd **Wangari Muta Maathai** (1 Ebrill 1940&nbsp;– 25 Medi 2011). Enillodd Wobr Heddwch Nobel ym 1994 am "ei chyfraniad i ddatblygiad cynaladwy, democratiaeth a heddwch".

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1940
Categori:Marwolaethau 2011
Categori:Academyddion yr 20fed ganrif o Genia
Categori:Academyddion benywaidd o Genia
Categori:Amgylcheddwyr o Genia
Categori:Enillwyr Gwobr Heddwch Nobel
Categori:Ffeministiaid o Genia
Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Genia
Categori:Gwleidyddion benywaidd o Genia
Categori:Merched a aned yn y 1940au
Categori:Merched ym myd coedwigaeth
Categori:Pobl fu farw o ganser yr ofari
Categori:Ymgyrchwyr yr 20fed ganrif o Genia
Categori:Ymgyrchwyr yr 21ain ganrif o Genia
Categori:Ymgyrchwyr benywaidd o Genia
Neil Postman

Academydd, addysgwr a beirniad diwylliannol o Americanwr oedd **Neil Postman** (8 Mawrth 1931 – 5 Hydref 2003). Roedd yn athro ym Mhrifysgol Efrog Newydd a arbenigodd yn y cyfryngau a chyfathrebu.

Ei waith enwocaf yw *Amusing Ourselves to Death* (1985), llyfr sy'n beirniadu effaith teledu ar gymdeithas. Cred Postman yr oedd teledu yn amharu ar gyfathrebu dynol trwy gyflwyno materion cyfoes a phroblemau cymdeithasol a gwleidyddol ar ffurf adloniant ac nid disgwrs o ddifrif.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1931
Categori:Marwolaethau 2003
Categori:Academyddion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Academyddion yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Academyddion Iddewig o'r Unol Daleithiau
Categori:Academyddion Prifysgol Efrog Newydd
Categori:Pobl o Ddinas Efrog Newydd
Categori:Pobl fu farw o ganser yr ysgyfaint
Categori:Ysgolheigion y cyfryngau
Categori:Ysgolheigion Saesneg o'r Unol Daleithiau
Charleston, Gorllewin Virginia

**Charleston** yw prifddinas a dinas fwyaf talaith Gorllewin Virginia, Unol Daleithiau. Mae gan Charleston boblogaeth o 51,400. ac mae ei harwynebedd yn 84.59&nbsp;km². Cafodd ei sefydlu (neu ei hymgorffori) yn y flwyddyn 1786.

## Gefeilldrefi Charleston 
## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
* Gwefan Dinas Charleston 

Categori:Dinasoedd Kanawha County, Gorllewin Virginia
Morgantown, Gorllewin Virginia

Dinas yn nhalaith Gorllewin Virginia, Unol Daleithiau America, sy'n ddinas sirol Monongalia County, yw **Morgantown**. Mae gan Morgantown boblogaeth o 29,660. ac mae ei harwynebedd yn 27.51&nbsp;km². Cafodd ei sefydlu (neu ei hymgorffori) yn y flwyddyn 1772.

## Gefeilldrefi Morgantown 
## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
* Gwefan Dinas Morgantown

Categori:Dinasoedd Monongalia County, Gorllewin Virginia
Abbey Dore

Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Abbey Dore**. Ei enw Cymraeg hanesyddol yw **Abaty Deur** neu **Abaty Dour**.

Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 349.

## Gweler hefyd
*Rhestr enwau Cymraeg ar drefi a llefydd eraill yn Lloegr

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Categori:Plwyfi sifil Swydd Henffordd
Huntington, Gorllewin Virginia

Dinas yn nhalaith Gorllewin Virginia, Unol Daleithiau America, yw **Huntington** sy'n ymestyn dros dwy sir – Cabell County a  Wayne County. Mae gan Huntington boblogaeth o 49,253. ac mae ei harwynebedd yn 47.81&nbsp;km². Cafodd ei sefydlu (neu ei hymgorffori) yn y flwyddyn 1775.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
* Gwefan Dinas Huntington

Categori:Dinasoedd Cabell County, Gorllewin Virginia
Categori:Dinasoedd Wayne County, Gorllewin Virginia
Acton Green, Swydd Henffordd

Pentref yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Acton Green**. Saif y pentref rhwng Bromyard a Great Malvern. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Acton Beauchamp.

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Adforton

Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Adforton**. Saif 20 milltir i'r gogledd o ddinas Henffordd.

Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 132.

## Cyfeiriadau
## Gweler hefyd
* 

Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Categori:Plwyfi sifil Swydd Henffordd
Beavan's Hill

Pentref yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy '''Beavan's Hill'''. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Aston Ingham.

## Gweler hefyd
## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Birley with Upper Hill

Plwyf sifil yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Birley with Upper Hill**.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd ganddo boblogaeth o 339.

## Cyfeiriadau
Categori:Plwyfi sifil Swydd Henffordd
Victoria Azarenka

Chwaraewraig tenis o Felarws yw **Victória Fyódorovna Azárenka** (Belarwseg: Вікторыя Фёдараўна Азаранка; ganwyd 31 Gorffennaf 1989). Hi yw'r unig chwaraewr neu chwaraewraig tenis o Felarws i ennill un o gystadlaethau senglau'r Gamp Lawn, a hynny ym Mhencampwriaeth Agored Awstralia yn 2012 a 2013.

Ganwyd ym Minsk yn yr Undeb Sofietaidd. Dechreuodd chwarae tenis yn 7 oed. Dechreuodd chwarae'n broffesiynol ar Gylchdaith yr ITF yn 2003, a symudodd i Scottsdale, Arizona, i gael ei hyfforddi. Cafodd ei dewis i chwarae ar dîm Belarws yng Nghwpan y Ffed yn 2005 (ac eto yn 2007, 2009–11, a 2015). Cyrhaeddodd rhestr y 100 uchaf yn nhymor 2006, y 30 uchaf yn 2007, a'r 20 uchaf yn 2008. Enillodd y gystadleuaeth parau cymysg gyda Max Mirnyi ym Mhencampwriaeth Agored UDA yn 2007, a chyda Bob Bryan yn Roland Garros yn 2008. Enillodd gystadlaethau Brisbane, Memphis a Miami yn 2009, gan orffen y tymor ar safle 7 yn y byd. Enillodd yn Stanford a Moscfa yn 2010, a Miami, Marbella a Lwcsembwrg yn 2011 gan gyrraedd safle 3 ar ddiwedd y tymor hwnnw.

Enillodd Bencampwriaeth Agored Awstralia yn Ionawr 2012, gan neidio o safle 3 i 1. Yn ogystal â chipio'i thlws gyntaf o'r Gamp Lawn, enillodd yn Sydney, Doha, Indian Wells, Beijing a Linz y flwyddyn honno. Enillodd Bencapwriaeth Agored Awstralia eilwaith, a hefyd twrnameintiau Doha a Cincinnati, yn 2013. Cyrhaeddodd rownd derfynol Pencampwriaeth Agored UDA yn 2012 a 2013, a rowndiau cynderfynol Wimbledon yn 2011 a 2012 a Roland Garros yn 2013. Yng Ngemau Olympaidd yr Haf 2012 enillodd fedal efydd yng nghystadleuaeth senglau'r menywod a'r fedal aur, gyda Max Mirnyi, yng nghystadleuaeth y parau cymysg.

Cafodd ei tharo gan anafiadau yn ystod tymor 2014, a ni enillodd unrhyw gystadlaethau'r flwyddyn honno, nac ychwaith yn 2015. Syrthiodd i safle 32 ar ddiwedd 2014, ond dringodd yn ôl i 22 flwyddyn yn ddiweddarach. Dechreuodd wella'i chwarae tua diwedd y tymor wrth iddi gyrraedd y rownd gogynderfynol ym Mhencampwriaeth Agored UDA. Wedi iddi ennill yn Brisbane, Indian Wells a Miami ar ddechrau 2016, cyrhaeddodd safle 6 yn y byd. Cafodd ei tharo gan anafiadau i'w chefn a'i phen-glin yng nghanol y tymor, ac o ganlyniad gadawodd ei gornest gyntaf yn Roland Garros a ni chystadleuodd yn Wimbledon. Ym mis Gorffennaf 2016 cyhoeddodd ei bod yn feichiog ac felly am gymryd saib yn ei gyrfa nes ar ôl yr enedigaeth.

Mae Azarenka'n chwarae gyda'i llaw dde, ac yn hoff o ddefnyddio trawiad gwrthlaw deulaw. Mae'n tueddu i aros ar y llinell fas a chwarae rali gyflym. Chwaraeir orau ar gyrtiau caled a chlai.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
*  
*  Proffil Victoria Azarenka ar wefan y WTA
*  Proffil Victoria Azarenka ar wefan Eurosport

Categori:Genedigaethau 1989
Categori:Chwaraewyr tenis o Felarws
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Felarws
Categori:Merched yr 21ain ganrif o Felarws
Categori:Pencampwyr Agored Awstralia
Categori:Pobl o Minsk
Blackwardine

Lleoliad yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Blackwardine**. Dyma safle anheddiad Brythonaidd-Rufeinig o'r enw Black Caer Dun.

Yn Blackwardine y datblygodd Alfred Watkins ei ddamcaniaeth o leylinellau ar 30 Mehefin 1921.

## Cyfeiriadau
Categori:Swydd Henffordd
Blakemere

Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Blakemere**. Ceir Blakemere hefyd ger Yr Eglwys Wen (*Whitchurch*) yn Swydd Amwythig ac a gyfeirir ato fel *Blagmer* yng ngwaith Guto'r Glyn (c.1435 – c.1493).

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Categori:Plwyfi sifil Swydd Henffordd
Urdd Canada

Urdd genedlaethol Canada yw **Urdd Canada** (; ). Hon yw'r anrhydedd uchaf yng Nghanada ac eithrio'r Urdd Teilyngdod.

Categori:Cymdeithas Canada
Categori:Sefydliadau 1967
Canada
Brockhampton-by-Ross

:''Erthygl am y pentref ger Rhosan ar Wy yw hon. Am y pentref arall yn Swydd Henffordd, ger Bromyard, gweler Brockhampton, Swydd Henffordd. Am leoedd eraill o'r un enw gweler Brockhampton.''

Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Brockhampton-by-Ross** neu **Brockhampton**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Swydd Henffordd.

Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil, sef **Brockhampton (Old Gore Ward)**, boblogaeth a oedd yn rhy fach i gael ei rhestru'n swyddogol.

Y ddau adeilad pwysicaf yn y pentref yw Brockhampton Court ac Eglwys yr Holl Saint. Mae Brockhampton Court yn blasty sylweddol a adeiladwyd yn wreiddiol fel rheithordy yng nghanol y 18g. Cafodd ei ailadeiladu i raddau helaeth yn yr arddull neo-Tuduraidd ym 1893. Cwblhawyd Eglwys yr Holl Saint ym 1902. Dyluniwyd yr adeilad, sydd yn null y Mudiad Celf a Chrefft, gyda to gwellt, gan William Lethaby, pensaer o Loegr.

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Categori:Plwyfi sifil Swydd Henffordd
Burley Gate

Pentrefan yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Burley Gate**. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Ocle Pychard.

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Black and white village

[250px|de|bawd|Tai du a gwyn yn [Eardisley]]

Term sy'n cyfeirio at sawl hen bentref yn Lloegr ydy ***black and white village***. Lleolir llawer ohonynt yn Swydd Henffordd.

Gelwir y pentrefi felly oherwydd y nifer fawr o adeiladau hanner pren ynddynt. Yn nodweddiadol, mae fframiau pren yr adeiladau hyn yn cael eu duo, ac mae'r waliau rhwng y fframiau wedi'u gwyngalchu, ac felly'n cynhyrchu'r patrymau du a gwyn cyfarwydd.

## Black & White Trail
Llwybr twristaidd sy'n cysylltu sawl pentref yn Swydd Henffordd yw'r *Black & White Trail*.

Pentrefi ar y llwybr:
* Dilwyn
* Eardisley
* Kingsland
* Weobley
* Wigmore
* Yarpole
* Lyonshall
* Pembridge
* Eardisland

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Callow, Swydd Henffordd

:''Am y pentref o'r un enw yn Swydd Derby, gweler Callow, Swydd Derby.''

Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Callow**.

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Categori:Plwyfi sifil Swydd Henffordd
Colwall

Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Colwall**.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 2,400.

## Cyfeiriadau
## Gweler hefyd
*Gorsaf reilffordd Colwall

Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Categori:Plwyfi sifil Swydd Henffordd
Downton, Swydd Henffordd

:''Am leoedd eraill o'r un enw, gweler Downton.''

Plwyf sifil yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Downton**.

## Cyfeiriadau
Categori:Plwyfi sifil Swydd Henffordd
Fiddler's Green, Swydd Henffordd

Pentref yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy '''Fiddler's Green'''. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Fownhope.

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Parkersburg, Gorllewin Virginia

Dinas yn nhalaith Gorllewin Virginia, Unol Daleithiau America, sy'n ddinas sirol Wood County, yw **Parkersburg**. Mae gan Parkersburg boblogaeth o 31,492. ac mae ei harwynebedd yn 31.99&nbsp;km². Cafodd ei sefydlu (neu ei hymgorffori) yn y flwyddyn 1810.

## Gefeilldrefi Parkersburg 
## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
* Gwefan Dinas Parkersburg 

Categori:Dinasoedd Wood County, Gorllewin Virginia
Hentland

Plwyf sifil yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Hentland**; yr hen enw Cymraeg arno oedd **Henllan**. Enw'r eglwys leol, a gysegrwyd i Dyfrig yw Eglwys Henllan Dyfrig a Theilo.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 436.

## Cyfeiriadau
Categori:Plwyfi sifil Swydd Henffordd
Kinsham

Plwyf sifil yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Kinsham**. Fe'i lleolir ger y ffin â Phowys i'r dwyrain o dref Llanandras. Mae'n cynnwys y pentrefannau Upper Kinsham a Lower Kinsham.

## Cyfeiriadau
Categori:Plwyfi sifil Swydd Henffordd
Kivernoll

Pentrefan yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Kivernoll**. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Much Dewchurch.

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Llanrothal

Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Llanrothal**.

## Gweler hefyd
*Rhestr enwau Cymraeg ar drefi a llefydd eraill yn Lloegr

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Categori:Plwyfi sifil Swydd Henffordd
Lower Bullingham

Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Lower Bullingham**. Mae rhan gogleddol y plwyf sifil yn faestref dinas Henffordd.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd ganddo boblogaeth o 1,876.

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Categori:Plwyfi sifil Swydd Henffordd
Madley

Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Madley**.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 1,200.

Mae Madley Communications Centre, gorsaf olrhain lloeren ddaear sy'n eiddo i BT Group, wedi'i lleoli rhwng Madley a Kingstone.

bawd|dim|Madley Communications Centre, gorsaf olrhain lloeren ddaear

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Categori:Plwyfi sifil Swydd Henffordd
Kinnersley

Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Kinnersley**.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 316.

## Adeiladau a chofadeiladau
*Castell Kinnersley
*Eglwys Sant Iago, gyda'r bedd y pensaer George Frederick Bodley
*Kinnersley Arms (tafarn)

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Categori:Plwyfi sifil Swydd Henffordd
Lyonshall

Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Lyonshall**.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 757.

"Black and white village" yw'r pentref; hynny yw, mae'n enwog am ei adeiladau ffrâm bren du a gwyn.

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Categori:Plwyfi sifil Swydd Henffordd
Luxley

Pentref yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Luxley**.

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Richard's Castle

Pentref a dau phlwyf sifil sy'n ymestyn dros y ffin rhwng Swydd Henffordd a Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy '''Richard's Castle'''.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil yn Swydd Henffordd boblogaeth o 250, ac roedd gan y plwyf sifil yn Swydd Amwythig boblogaeth o 424.

## Adeiladau a chofadeiladau
*Castell
*Eglwys Sant Bartholomew

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Swydd Amwythig
Categori:Pentrefi Swydd Amwythig
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Categori:Plwyfi sifil Swydd Amwythig
Categori:Plwyfi sifil Swydd Henffordd
Stretton Sugwas

Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Stretton Sugwas**. Mae'n bur debyg mai enw Cymraeg ydy "Sugwas". Yma y ganwyd y merthyr Catholig Roger Cadwaladr a weithiai drwy gyfrwng y Gymraeg a'r Saesneg.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 505.

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Categori:Plwyfi sifil Swydd Henffordd
Totnor

Pentref yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Totnor**. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Brockhampton (Old Gore Ward).

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Wheeling, Gorllewin Virginia

Dinas yn nhalaith Gorllewin Virginia, Unol Daleithiau America, yw **Wheeling** sy'n ymestyn dros sawl Sir: Ohio County a  Marshall County. Mae gan Parkersburg boblogaeth o 28,486. ac mae ei harwynebedd yn 41.47&nbsp;km². Cafodd ei sefydlu (neu ei hymgorffori) yn y flwyddyn 1769.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
* Gwefan Dinas Wheeling

Categori:Dinasoedd Marshall County, Gorllewin Virginia
Categori:Dinasoedd Ohio County, Gorllewin Virginia
Walford, Letton and Newton

:''Gofal; ceir pentref arall o'r enw Walford, Ross-on-Wye*.
Plwyf sifil yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Walford, Letton and Newton**. Ei enw Cymraeg yw "Rhyd Helyg".

Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 146.

Cyfeirir at "Ryd Helyg" yn *Descriptio Cambriae*, disgrifiad o Gymru gan Gerallt Gymro wrth iddo ddisgrifio maint Cymru. Dywed Gerallt: 
:*Mewn hyd, o Borth Gwygir ym Môn i Borth Ysgewin yng Ngwent, ymestyn am ryw daith wyth niwrnod; ond mewn lled o Borth Mawr Tyddewi, hynny yw, yr harbwr mawr, i Ryd Helyg, a elwir Walford yn awr yn Saesneg, dros ryw daith pedwar diwrnod yr ymleda. Y mae’n wlad a amddiffynnir yn y modd cadarnaf gan fynyddoedd uchel, dyffrynnoedd dwfn iawn, coedydd eang, afonydd a chorsydd.''

## Cyfeiriadau
Categori:Plwyfi sifil Swydd Henffordd
Walford, Ross-on-Wye

:''Peidiwch â chymysgu y pentref hwn â'r pentref o'r un enw ym mhlwyf sifil Walford, Letton and Newton, Swydd Henffordd.

Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Walford**. Yr enw Cymraeg yw *Rhyd Helyg*.

Cyfeirir at Ryd Helyg gan Gerallt Gymro yn ei lyfr taith drwy Gymru, *Descriptio Cambriae* ("Disgrifiad o Gymru") o 1196. Nodir:
:*Mewn hyd, o Borth Gwygir ym Môn i Borth Ysgewin yng Ngwent, ymestyn am ryw daith wyth niwrnod; ond mewn lled o Borth Mawr Tyddewi, hynny yw, yr harbwr mawr, i Ryd Helyg, a elwir Walford yn awr yn Saesneg, dros ryw daith pedwar diwrnod yr ymleda.*

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 1,514.

## Gweler hefyd
*Rhestr enwau Cymraeg ar drefi a llefydd eraill yn Lloegr

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Categori:Plwyfi sifil Swydd Henffordd
Pontrilas

Pentref yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Pontrilas**. Mae'r pentref wedi'i leoli wrth ymyl ffin Cymru, ac enw Cymraeg ydy "Pontrilas". Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Kentchurch.

Fe'i cofnodir  yn Llyfr Dydd y Farn (1086).

## Cyfeiriadau
## Gweler hefyd
*Gorsaf reilffordd Pontrilas
*Rhestr enwau Cymraeg ar drefi a llefydd eraill yn Lloegr

Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Welsh Newton

Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Welsh Newton**. Saif tua 3 milltir i'r gogledd o Drefynwy yng Nghymru.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 316.

## Traddodiad gwerin 
Yn 1913 sylwodd yr hanesydd o Gernywiad John Hobson Matthews (“Mab Cernyw”) fod clychau eglwys Welsh Newton, yn ôl y gred gyffredinol, yn llafarganu "Erfin, cawl erfin". Deëllir bod hyn, ychwnanega, yn cyfeirio at lymder y plwyf.

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Categori:Plwyfi sifil Swydd Henffordd
Weobley

Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Weobley**.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 1,255.

"Black and white village" yw'r pentref; hynny yw, mae'n enwog am ei adeiladau ffrâm bren du a gwyn.

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Categori:Plwyfi sifil Swydd Henffordd
Llangystennin Garth Brenn

Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Llangystennin Garth Brenni** (Saesneg: *Welsh Bicknor*). Hyd at 1844 roedd y pentref o fewn Sir Fynwy, Cymru. Tua dwy filltir i'r gogledd mae tref Rhosan ar Wy a phedair milltir i'r de-orllewin mae Mynwy. Saif y pentref "Welsh Bicknor" ger y ffin â Swydd Gaerloyw, gyferbyn â phentref English Bicknor.

Dywedir i Harri V, brenin Lloegr, fyw pan oedd yn blentyn  yn y Maendy lleol, sef *Courtfield* (hefyd *Greyfield* a *Greenfield*), yn dilyn marwolaeth cynamserol ei fam Mary de Bohun, dan ofal yr Arglwyddes Margaret Montacute. Ceir cofeb i Margaret Montacute yn yr eglwys leol.

Perthyn i deulu'r Fychaniaid oedd y tiroedd hyn ar un adeg, a maenordy *Courtfield* hefyd, a cheir pentref i'r de (dros yr afon) o'r enw English Bicknor ac sydd yn Swydd Gaerloyw. Yn 1651 dygwyd holl diroedd Richard Vaughan (a oedd yn Babydd) gan Goron Lloegr a'u rhoi i Phillip Nicholas o Lan-soe, ym Mynwy.

Parhaodd disgynyddion Richard Vaughan i wrthwynebu'r drefn Seisnig ac yn 1715 gwrthododd John Vaughan dyngu llw o ffyddlondeb i George I, brenin Prydain Fawr.

## Adeiladau a chofadeiladau
*Eglwys Santes Marged

## Gweler hefyd
*Rhestr enwau Cymraeg ar drefi a llefydd eraill yn Lloegr

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Categori:Plwyfi sifil Swydd Henffordd
Wormbridge

Pentref yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Wormbridge**. Cyn Ebrill 2019 roedd yn blwyf sifil hefyd, ond bellach mae'n rhan o blwyf Kilpeck.

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Wormelow Tump

Pentref yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Wormelow Tump**. Yr un yw'r gair "tump" a "thwmpath", sef siambr gladdu Geltaidd.

Lleolir y pentref ym mhlwyfi sifil Much Birch a Much Dewchurch.

## Gweler hefyd
*Tomen Gro Tump, Llanllwchaiarn neu Crug crwn Twmp, Cas-lai, Sir Benfro.

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Yarpole

Pentref yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Yarpole**. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Croft and Yarpole.

"Black and white village" yw'r pentref; hynny yw, mae'n enwog am ei adeiladau ffrâm bren du a gwyn.

bawd|dim|Clochdy Eglwys Sant Leonard, sy'n sefyll ar wahân i brif adeilad yr eglwys

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Llansanffraid, Swydd Henffordd

:''Am leoedd eraill o'r enw "Llansanffraid" (neu enwau tebyg), gweler Llansantffraid (gwahaniaethu).*

Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Llansanffraid** (Saesneg: *Bridstow'').

Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 866.

## Gweler hefyd
*Rhestr enwau Cymraeg ar drefi a llefydd eraill yn Lloegr

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Categori:Plwyfi sifil Swydd Henffordd
Siop y Pentan (Caerfyrddin)

Siop llyfrau Cymraeg yng Nghaerfyrddin yw **Siop y Pentan**.

Sefydlwyd y siop gan dri partner yn 1972 yn Heol Dŵr. Roedd y diweddar Eirug Wyn yn fyfyriwr yng Ngholeg y Drindod, Caerfyrddin cyn iddo ef a dau arall sefydlu'r siop. Ar ôl rhai blynyddoedd symudodd o Gaerfyrddin i Gaernarfon a sefydlu Siop y Pentan yno. Partner arall oedd Wyn Thomas a oedd yn fachgen lleol ac a oedd cyn agor y siop yn glerc gyda'r arwerthwyr John Francis, a oedd yn rhedeg marchnad anifeiliaid, Caerfyrddin, ac felly gydag adnabyddiaeth enfawr o bobl yr ardal. Eirug ei hun oedd yn rhedeg y siop tra yr oedd yn Heol Dŵr. Ymunodd Wyn ag ef pan symudodd y siop i mewn i'r farchnad yn 1974. Mae Wyn bellach wedi ymddeol, ond mae'r busnes yn parhau. Y partner arall oedd William Lloyd a oedd yn reolwr cwmni teiars yn y dref.

Lleolir y siop bresennol mewn uned o Farchnad Caerfyrddin.

Agorwyd ail gangen yn Llanelli yn y Haf 2022, ond cafodd y siop Llanelli ei gau ym Mawrth 2024.

## Ffynonellau
## Dolenni allanol
* Gwefan Siop y Pentan

Categori:Caerfyrddin
Categori:Economi Sir Gaerfyrddin
Pentan Caerfyrddin
Misrata

Dinas yn ardal Misrata yng ngogledd-orllewin Libia yw **Misrata**  ( '''', Arabeg Libia: ) a leolir  i'r dwyrain o Tripoli a  i'r gorllewin o Benghazi ar arfordir y Môr Canoldir ger Penrhyn Misrata. Hon yw'r drydedd ddinas fwyaf yn Libia o ran poblogaeth.

## Cyfeiriadau 
Categori:Dinasoedd Libia
West Valley City, Utah

Dinas yn Swydd Salt Lake, yn nhalaith Utah, Unol Daleithiau America, yw **Dinas West Valley**. Mae gan Dinas West Valley boblogaeth o 229,224, ac mae ei harwynebedd yn 260.1&nbsp;km². Cafodd ei sefydlu (neu ei hymgorffori) yn y flwyddyn 1848.

## Gefeilldrefi Dinas West Valley 
## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
* Gwefan Dinas Dinas West Valley

Categori:Dinasoedd Salt Lake County, Utah
Provo, Utah

Dinas yn nhalaith Utah, Unol Daleithiau America, sy'n ddinas sirol Utah County, yw **Provo**. Mae gan Provo boblogaeth o 112,488, ac mae ei harwynebedd yn 114.4&nbsp;km². Cafodd ei sefydlu yn y flwyddyn 1849.

## Gefeilldrefi Provo 
## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
* Gwefan Dinas Provo 

Categori:Dinasoedd Utah County, Utah
Orem, Utah

Dinas yn Swydd Utah, yn nhalaith Utah, Unol Daleithiau America, yw **Orem**. Mae gan Orem boblogaeth o 88,328, ac mae ei harwynebedd yn 47.4&nbsp;km². Cafodd ei sefydlu (neu ei hymgorffori) yn y flwyddyn 1877.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
* Gwefan Dinas Orem

Categori:Dinasoedd Utah County, Utah
Acton Pigott

Pentrefan yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Acton Pigott**. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Acton Burnell yn awdurdod unedol Swydd Amwythig.

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Swydd Amwythig
Categori:Pentrefi Swydd Amwythig
Acton Round

Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Acton Round**.

Rhestrir y pentref fel *Achetune* yn Llyfr Dydd y Farn (1086).

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Amwythig
Categori:Plwyfi sifil Swydd Amwythig
Abdon, Swydd Amwythig

Pentrefan yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Abdon**. 
Bu gynt yn blwyf sifil, ond ar 1 Ebrill 2017 cafodd ei gyfuno â phlwyf sifil Heath er mwyn ffurfio plwyf sifil newydd Abdon and Heath.

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Swydd Amwythig
Categori:Pentrefi Swydd Amwythig
Admaston, Swydd Amwythig

Pentref yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Admaston**. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Wrockwardine yn awdurdod unedol Telford a Wrekin.

## Cyfeiriadau
Categori:Telford a Wrekin
Categori:Pentrefi Swydd Amwythig
Whittington, Swydd Amwythig

:''Am leoedd eraill o'r un enw gweler Whittington.*

Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Whittington** (enw Cymraeg hanesyddol: *Y Dref Wen'') Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Swydd Amwythig.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 2,592.

Mae’r B5009 yn mynd o De i Ogledd try’r pentref, yn ailymuno â’r A5 ar ei ddwy ben. Mae’r A495 yn mynd trwy’r pentref o’r gorllewin i’r ddwyrain, rhwng Croesoswallt ac Ellesmere. Mae’r rheilffordd o Wrecsam i Amwythig yn mynd trwy’r pentref, ac ar un adeg, roedd gorsaf reilffordd, sef Gorsaf reilffordd Whittington (Lefel Isel). Roedd hefyd Gorsaf reilffordd Whittington (Lefel Uchel) ar Rheilffordd y Cambrian, rhwng Croesoswallt ac Eglwys Wen ond caewyd y lein ym 1965.

Mae’r pentref yn nodedig am Gastell Whittington a’r llyn gerllaw.

Whittington01LB.jpg|Y llyn a'r pentref o'r castell
Whittington03LB.jpg|Castell Whittington

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Swydd Amwythig
Categori:Pentrefi Swydd Amwythig
Categori:Plwyfi sifil Swydd Amwythig
Bradeley Green

Pentref yn sir seremonïol Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr, ydy **Bradeley Green**. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Wirswall yn awdurdod unedol Dwyrain Swydd Gaer.

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Dwyrain Swydd Gaer
Categori:Pentrefi Swydd Gaer
Cnwcin

Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Cnwcin** (Saesneg: **Knockin**). Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Swydd Amwythig. Defnyddiai'r bardd Guto'r Glyn (c.1435 – c.1493) yr enw 'Cnwcin' yn ei waith. 

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 282.

## Adeiladau a chofadeiladau
*Bradford Arms (tafarn)
*Castell Knockin (adfail)
*Eglwys Santes Fair

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Swydd Amwythig
Categori:Pentrefi Swydd Amwythig
Categori:Plwyfi sifil Swydd Amwythig
The Werps, Jackfield, Swydd Amwythig

Pentref cynt yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **The Werps**. Cafodd y lle ei amsugno i bentref Jackfield yn ystod y 19g.

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Swydd Amwythig
Categori:Pentrefi Swydd Amwythig
Nash, Telford a Wrekin

:''Am leoedd eraill o'r un enw gweler Nash.''

Pentref yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, oedd **Nash**. Nid yw'n bodoli bellach. Credir iddo gael ei ddileu yn gyfan gwbl gan y Pla Du tua 1349. Mae ei leoliad yn agos at bentref Wrockwardine, ger Din Gwrygon a thraffordd yr M54.

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Amwythig
Categori:Telford a Wrekin
Myddle

Pentref yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Myddle**. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Myddle, Broughton and Harmer Hill yn awdurdod unedol Swydd Amwythig.

Ger y pentref saif adfeilion hen blasty Rosier Cinast ap Gruffudd o'r Cnwcin, uchelwr a milwr o blaid yr Iorciaid yn Rhyfeloedd y Rhosynnau.

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Swydd Amwythig
Categori:Pentrefi Swydd Amwythig
Ludford, Swydd Amwythig

:''Am y pentref o'r un enw yn Swydd Lincoln, gweler Ludford, Swydd Lincoln.''

Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Ludford**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Swydd Amwythig. Saif y pentref yn union i'r de o dref Llwydlo, ar lan arall Afon Tefeidiad.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 673.

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Swydd Amwythig
Categori:Pentrefi Swydd Amwythig
Categori:Plwyfi sifil Swydd Amwythig
Osbaston, Croesoswallt

:''Peidiwch â chymysgu y pentref hwn ag Osbaston, Telford, pentref arall yn Swydd Amwythig. Am leoedd eraill o'r un enw gweler Osbaston.''

Pentref yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Osbaston**. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Cnwcin yn awdurdod unedol Swydd Amwythig.

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Swydd Amwythig
Categori:Pentrefi Swydd Amwythig
Pant, Swydd Amwythig

Pentref yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Pant**. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Llanymynech and Pant yn awdurdod unedol Swydd Amwythig.

## Gweler hefyd
* Rhestr enwau Cymraeg ar drefi a llefydd eraill yn Lloegr

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Swydd Amwythig
Categori:Pentrefi Swydd Amwythig
Petton

Pentref a phlwyf sifil cynt yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Petton**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Swydd Amwythig.

Mae'r plwyf sifil Petton wedi ei uno â phlwyf sifil Cockshutt i ffurfio plwyf sifil Cockshutt cum Petton. Yn ogystal â phentrefi Petton a Cockshutt, mae'r plwyf newydd yn cynnwys pentref English Frankton.

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Swydd Amwythig
Categori:Pentrefi Swydd Amwythig
Categori:Plwyfi sifil Swydd Amwythig
Pickstock

Pentref yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Pickstock**. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Chetwynd yn awdurdod unedol Telford a Wrekin.

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Amwythig
Categori:Telford a Wrekin
Ruyton-XI-Towns

Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Ruyton-XI-Towns** (hynny yw, **Ruyton Eleven Towns**; IPA: /ˈraɪtən ɪˈlɛvən taʊnz/). Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Swydd Amwythig.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 1,379.

Cafodd y pentref ei enw anarferol yn y 12g pan adeiladwyd castell yn y Mers, a daeth yn faenor i un ar ddeg trefgordd leol. Mae'r rhifolion Rhufeinig am "un ar ddeg" wedi'u gynnwys yn yr enw. Mae rhai o'r un ar ddeg trefgordd hynafol, sydd wedi'u lleoli i'r gogledd a'r gorllewin o Ruyton, yn dal i oroesi fel pentrefannau heddiw; er mai dim ond casgliad o adeiladau fferm yw rhai, fel Coton. Yr un ar ddeg oedd Ruyton, Coton, Shotatton, Shelvock, Eardiston ac Wykey, sy'n aros yn y plwyf; a Felton, Haughton, Rednal, Sutton a Tedsmore, sydd bellach ym mhlwyf West Felton.

## Adeiladau a chofadeiladau
*Eglwys Sant Ioan Fedyddiwr
*Gerddi Tŷ Brownhill
*Packwood Haugh (ysgol)
*Y Groes

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Swydd Amwythig
Categori:Pentrefi Swydd Amwythig
Categori:Plwyfi sifil Swydd Amwythig
Sheet

Pentref bychan yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Sheet** (hefyd **The Sheet**). Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Ludford yn awdurdod unedol Swydd Amwythig. Saif tuag un filltir (1.6&nbsp;km) o ganol tref Llwydlo.

Cyfeirir at y pentref yn Llyfr Dydd y Farn (1086); roedd hefyd yn rhan o gantref Culvestan yn ystod teyrnasiad Harri II, brenin Lloegr.

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Swydd Amwythig
Categori:Pentrefi Swydd Amwythig
The Tuckies, Jackfield, Swydd Amwythig

Pentrefan yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **The Tuckies**. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Broseley yn awdurdod unedol Swydd Amwythig. Saif yn rhan ddwyreiniol pentref Jackfield, ar lan ddeheuol Afon Hafren, yng Ngheunant Ironbridge, a gyferbyn â phentref Coalport.

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Swydd Amwythig
Categori:Pentrefi Swydd Amwythig
Tugford

Pentrefan yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Tugford**. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Abdon and Heath yn awdurdod unedol Swydd Amwythig.

Mae Eglwys y Santes Catrin yn dyddio o'r 12g; mae'n adeilad rhestredig Gradd II*.

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Swydd Amwythig
Categori:Pentrefi Swydd Amwythig
Uffington, Swydd Amwythig

:''Am leoedd eraill o'r un enw gweler Uffington.''

Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Uffington**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Swydd Amwythig. Saif rhwng Bryn Haughmond ac Afon Hafren, 3 milltir i'r dwyrain o ganol Amwythig,

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 234.

Mae adfeilion Abaty Haughmond, adeilad rhestredig Gradd I, yn gorwedd o fewn y plwyf. Yn y gorffennol aeth Camlas Amwythig drwy'r pentref.

bawd|dim|360px|Golygfa o Uffington o Bryn Haughmond, gydag Afon Hafron yn llifo heibio

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Swydd Amwythig
Categori:Pentrefi Swydd Amwythig
Categori:Plwyfi sifil Swydd Amwythig
Walford, Swydd Amwythig

Pentref yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Walford**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Swydd Amwythig. Mae'r rhan ogleddol yn gorwedd ym mhlwyf sifil Baschurch; mae'r rhan ddeheuol, **Walford Heath**, yn gorwedd ym mhlwyf sifil Pimhill.

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Swydd Amwythig
Categori:Pentrefi Swydd Amwythig
Weston Rhyn

Pentref a phlwyf sifil yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Weston Rhyn**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Swydd Amwythig. Mae'n agos i'r Waun, Cymru, a Croesoswallt, Lloegr.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 2,850. Mae'r plwyf sifil yn cynnwys y pentref Bronygarth.

Rhestrir y lle fel *Westone* yn Llyfr Dydd y Farn (1086).

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Swydd Amwythig
Categori:Pentrefi Swydd Amwythig
Categori:Plwyfi sifil Swydd Amwythig
Woolston, de Swydd Amwythig

:*Erthygl am y pentref ger Church Stretton a Craven Arms yw hon. Am y pentref arall yng ngogledd Swydd Amwythig, ger Croesoswallt, gweler Woolston, gogledd Swydd Amwythig.*

Pentref yn ne Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Woolston**. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Wistanstow yn awdurdod unedol Swydd Amwythig.

## Cyfeiriadau
Categori:Awdurdod unedol Swydd Amwythig
Categori:Pentrefi Swydd Amwythig
Wrockwardine Wood

Pentref yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Wrockwardine Wood**. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Wrockwardine Wood and Trench yn awdurdod unedol Telford a Wrekin.

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Amwythig
Categori:Telford a Wrekin
Miloš Zeman

Arlywydd Tsiecia oedd **Miloš Zeman** (ganwyd 28 Medi 1944). Roedd yn Brif Weinidog y weriniaeth rhwng 1998 a 2002.

Fe'i ganwyd yn Kolín, yn fab athrawes.  Cafodd ei addysg yn y Prifysgol Economeg Prag.

## Cyfeiriadau
Categori:Arlywyddion Tsiecia
Categori:Genedigaethau 1944
Categori:Gwleidyddion o Tsiecia
Categori:Prif Weinidogion Tsiecia
Urdd Awstralia

Urdd genedlaethol Awstralia yw **Urdd Awstralia** ().

Categori:Cymdeithas Awstralia
Categori:Sefydliadau 1975
Awstralia
Cream Lemon

Math o anime erotig ydy'r gyfres , sydd a stori reit gryf a gwaith dylunio da o'r 1980au. Cafodd ei cyhoeddi am y tro cyntaf yn Awst 1984; nid *Cream Lemon* oedd yr hentai cyntaf; Lolita Anime oedd hwnnw yn Chwefror 1984.

Mae'n stori llawn o ffantasi, sysbens, sci-fi, drama a dirgelwch ac mae rhyw yn amlwg drwy'r stori. Mae'r brawd a'r chwaer (Hiroshi ac Ami) yn symud yn nes ac yn nes i gael cyfathrach llosgachol.

Mae'r thema rhyw wedi'i chwyddo. er enghraifft, mewn un stori, mae gan un o'r disgyblion broblem, gan nad yw'r hoffi rhyw (oherwydd fod hanes o drais rhywiol yn ei theulu). Er mwyn ei gwella, mae'n mynd at gynghorydd rhyw yr ysgol, sy'n dweud iddi dynnu ei dillad i ffwrdd o flaen dosbarh celf, a halio, nes ei bod yn dwad. Wedi hynny, mae'n cael rhyw gyda bachgen, gan ei fwynhau'n arw, gyda'r dosbarth cyfan yn ymuno mewn orgy anferth. Mae elfen swreal yn Cream Lemon, ar adegau.

## Cyfeiriadau
*McCarthy, Helen and Jonathan Clements. *The Erotic Anime Movie Guide*.  London: Titan Books, 1998.  ISBN 1-85286-946-1.  (Woodstock, NY: Overlook Press, 1999.  ISBN 0-87951-705-0.)  Chapter 5 covers *Cream Lemon* in detail.
*

Categori:Anime
Deddf Hawliau Dynol 1998

Crëwyd y **Ddeddf Hawliau Dynol 1998** gan Senedd Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon, er mwyn i'r gyfraith gydymffurfio â'r Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol (CEHD). Rhoddwyd iddi gydsyniad brenhinol ar y 9fed o Dachwedd, 1998, ac roedd yn llwyr weithredol erbyn 2ail Hydref, 2000. Ymhlith effeithiau'r ddeddf y mae rhoi dyletswydd ar lysoedd i ddehongli deddfau eraill os yw'n bosib er mwyn cydymffurfio â'r CEHD. Os nad ydyw hynny'n bosib, nid oes gan farnwyr mo'r dewis i wrthod y ddeddf wreiddiol. Yn yr achos hwn, mae'n rhaid i farnwyr ddatgan nad ydynt yn cydymffurfio â'r CEHD, sydd yn galluogi'r gweinidog perthnasol i'w newid.

## Strwythur y Ddeddf
### Adrannau 2 a 3
Gorfodir llysoedd gan adran 3 i ystyried penderfyniadau blaenorol gan lys Ewropeaidd Hawliau Dynol yn achosion Prydeinig. Effaith adran 3 ydyw mynnu y dehongla llysoedd ddeddfau seneddol, os ydyw'n bosib, er mwyn cydymffurfio â'r hawliau a roddir gan y CEHD. Er na ddyweda'r adrannau hyn y dylai llysoedd drin penderfyniadau blaenorol Ewropeaidd fel cynseiliau, awgrymir y syniad hwn gan gyfuno gofyniadau'r ddeddf.

### Adrannau 4 a 10
Os nad ydyw'n bosib dehongli deddf i gydymffurfio â'r CEHD mewn achos, gorfodir i lysoedd yn lle ddatgan nad ydynt yn cydymffurfio yn ôl adran 4. Wedyn hynny, y mae adran 10 yn galluogi i'r gweinidog perthnasol ddiwygio'r ddeddf er mwyn cydymffurfio. Serch hynny, ni fyddai'r datganiad yn effeithio ar ganlyniad yr achos hwnnw.

Categori:1998
Categori:Deddfau Senedd y Deyrnas Unedig 1998
Categori:Hawliau dynol
Stanley Karnow

Newyddiadurwr a hanesydd o'r Unol Daleithiau oedd **Stanley Abram Karnow** (4 Chwefror 1925 – 27 Ionawr 2013). Ei waith enwocaf yw'r llyfr *Vietnam: A History* (1983), sy'n canolbwyntio'n bennaf ar Ryfel Fietnam.

## Cyfeiriadau 
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Harvard
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Paris
Categori:Genedigaethau 1925
Categori:Gohebyddion Rhyfel Fietnam
Categori:Hanesyddion o'r Unol Daleithiau
Categori:Marwolaethau 2013
Categori:Newyddiadurwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl fu farw o fethiant y galon
Categori:Pobl o Brooklyn
Robert Crumb

Arlunydd o Americanwr yw **Robert Dennis Crumb** (ganwyd 30 Awst 1943).

Crumb yw'r enwocaf o arlunwyr "comigion tanddaearol" yng ngwrthddiwylliant y 1960au. Dan ddylanwad LSD, datblygodd arddull unigryw o ddarlunio. Mae ei luniau yn ddychanol a chwerw ac yn aml o natur rywiol. Ymhlith ei weithiau enwocaf mae *Keep on Truckin*' a'r cymeriadau *Fritz the Cat* a *Mr Natural*. Cydweithiodd â Harvey Pekar i greu'r gyfres *American Splendor*.

Roedd Robert Crumb a'i deulu'n destun ffilm ddogfen *Crumb*. Heddiw mae'n byw yn Ffrainc.

## Dolenni allanol 
*  

Categori:Arlunwyr Americanaidd
Categori:Arlunwyr comics
Categori:Awduron comics
Categori:Genedigaethau 1943
Categori:Pobl o Philadelphia
Ali Farka Touré

Canwr a gitarydd Maliaidd oedd **Ali Ibrahim "Farka" Touré** (31 Hydref 1939 – 6 Mawrth 2006). Cyfunodd draddodiadau cerddorol Gorllewin Affrica â cherddoriaeth y felan.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
*  Ali Farka Touré ar MySpace
*  Rhaglen goffa ar BBC Radio 3

Categori:Genedigaethau 1939
Categori:Marwolaethau 2006
Categori:Cantorion o Fali
Categori:Cerddorion yr 20fed ganrif o Fali
Categori:Cerddorion yr 21ain ganrif o Fali
Categori:Ffermwyr o Fali
Categori:Gitaryddion o Fali
Categori:Pobl fu farw o ganser yr esgyrn
Wole Soyinka

[dde|bawd|140px|Soyinka, at [Festivaletteratura 2019, Mantova.]]
Llenor Nigeriaidd yw **Akinwande Oluwole "Wole" Soyinka** (ganwyd 13 Gorffennaf 1934). Enillodd Wobr Lenyddol Nobel ym 1986.

Mwyaf enwog fel dramodydd a bardd, fe'i ganwyd yn Abeokuta, aelod teulu Yoruba.

## Llyfryddiaeth
### Barddoniaeth
* *A Big Airplane Crashed Into The Earth*
* *Idanre and other poems*
* ''Mandela's Earth and other poems*
* *Ogun Abibiman*
* *Samarkand and Other Markets I Have Known*
* *Abiku*
* *The Ballad of the Landlord*
* *After the Deluge*
* *Prisonnettes*
* *Telephone Conversation*

### Drama
* *The Swamp Dwellers*
* *The Lion and the Jewel*
* *The Trials of Brother Jero*
* *A Dance of the Forests*
* *The Strong Breed*
* *Before the Blackout*
* *Kongi's Harvest*
* *The Road*
* *The Bacchae of Euripides*
* *Madmen and Specialists*
* *Camwood on the Leaves*
* *Jero's Metamorphosis*
* *Death and the King's Horseman*
* *Opera Wonyosi*
* *Requiem for a Futurologist*
* *A Play of Giants*
* *A Scourge of Hyacinths* (radio play)
* *The Beatification of Area Boy*
* *King Baabu*
* *Etiki Revu Wetin*
* *Sixty Six*

### Hunangofiant
* *The Man Died: Prison Notes* (1971)
* *Aké: The Years of Childhood* (1981)
* *Isara: A Voyage around Essay* (1990)
* *Ibadan: The Penkelemes Years: a memoir 1946-65* (1994)
* *You Must Set Forth at Dawn* (2006)

### Nofelau
* *The Interpreters*
* *Season of Anomie''

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1934
Categori:Beirdd yr 20fed ganrif o Nigeria
Categori:Beirdd yr 21ain ganrif o Nigeria
Categori:Beirdd Saesneg o Nigeria
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Leeds
Categori:Dramodwyr yr 20fed ganrif o Nigeria
Categori:Dramodwyr yr 21ain ganrif o Nigeria
Categori:Dramodwyr Saesneg o Nigeria
Categori:Enillwyr Gwobr Lenyddol Nobel
Categori:Hunangofianwyr yr 20fed ganrif o Nigeria
Categori:Hunangofianwyr yr 21ain ganrif o Nigeria
Categori:Hunangofianwyr Saesneg o Nigeria
Categori:Llenorion straeon byrion yr 20fed ganrif o Nigeria
Categori:Llenorion straeon byrion Saesneg o Nigeria
Categori:Nofelwyr yr 20fed ganrif o Nigeria
Categori:Nofelwyr yr 21ain ganrif o Nigeria
Categori:Nofelwyr Saesneg o Nigeria
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr yr 20fed ganrif o Nigeria
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr yr 21ain ganrif o Nigeria
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Saesneg o Nigeria