1812 yng Nghymru

bawd|Cynddelw ar ddiwedd ei oes
Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn **1812** i **Gymru** a'i **phobl**

## Deiliaid 
* Tywysog Cymru - Siôr (Siôr IV yn ddiweddarach) 
* Tywysoges Cymru - Caroline o Brunswick

## Digwyddiadau
bawd|Senedd-dy Owain Glyn Dŵr, Machynlleth
bawd|Cambrian Trifles
bawd|Charlotte Guest
bawd|3ydd Iarll Dunraven a Mount-Earl
bawd|Iarll 1af Uxbridge
*20 Chwefror - Agor Senedd-dy Owain Glyn Dŵr, Machynlleth, fel canolfan gymdeithasol y dref.
*14 Chwefror - Dinistriwyd rhan o’r Cob, Porthmadog gan storm 
*7 Medi – Llofruddiaeth Mary Jones gan yr Hwnt Mawr ym Minffordd
*Edward Pryce Lloyd, Barwn 1af Mostyn yn cael ei ail ethol fel Aelod Seneddol Bwrdeistrefi FflintAgor Rheilffordd Mynwy
*Agorodd capel Carmel, neu Gapel Penypound rhagflaenydd capel Calfaria, Aberdâr

## Celfyddydau a llenyddiaeth 
### Llyfrau newydd 
* John Jones (Pyll) - *Blwch Caniadau* 
* Lewis Hopkin - *Y Fêl Gafod*
* Benjamin Millingchamp - ''A Sermon preached at St. Peter's Church, Carmarthen, on Thursday, July 4th, 1811*
* Felicia Hemans - *The Domestic Affections and Other Poems*
* Hugh Jones (Gwyndaf Ieuanc) - *Arwyrain Amaethyddiaeth* (awdl)

### Cerddoriaeth
* W. Burton Hart  *The Cambrian Trifles: The South Wales Repertory of Polite Country Dances*.
* Owen Dafydd - *Ballad of the Brynmorgan Explosion*

## Genedigaethau
*6 Ionawr - Catherine Glynne, gwraig William Ewart Gladstone (bu f. 1900)
*15 Ionawr - Rowland Huw Pritchard, awdur yr emyn dôn *Hyfrydol'' (bu farw 1887) 
* 3 Chwefror - Robert Ellis (Cynddelw), gweinidog gyda'r Bedyddwyr, pregethwr, bardd, hynafiaethydd, ac esboniwr (bu farw 1875) 
* 25 Chwefror- *Isaac Jenkins* gweinidog Wesleaidd (bu farw 1877) 
* 23 Mawrth - John Parry, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, ac athro yng Ngholeg y Bala (bu farw 1874) 
* 3 Ebrill - Henry Richard, gwleidydd (bu farw 1888) 
*19 Mai - Charlotte Guest cyfieithydd, gwraig busnes a chasglydd (bu farw 1895) 
*Edwin Richard Wyndham-Quin, 3ydd Iarll Dunraven a Mount-Earl (bu farw 1871) 
*23 Gorffennaf - David Charles III gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (bu farw 1878) 
*1 Medi - Griffith Edwards (Gutun Padarn), offeiriad, bardd, a hynafiaethydd (bu farw 1893) 
*3 Medi - John Williams (Ioan Madog), bardd Cymraeg (bu farw 1878) 
*5 Tachwedd - *James Williams*, cenhadwr yn Llydaw dan y Methodistiaid Calfinaidd (bu farw 1893) 
*13 Tachwedd - *Thomas Davies*, gweinidog Bedyddwyr a phrifathro coleg yr enwad yn Hwlffordd (bu farw 1895) 
*16 Rhagfyr - Owen Thomas gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd ac awdur (bu farw 1891) 
*19 Rhagfyr - John Mills (Ieuan Glan Alarch), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd a cherddor (bu farw 1873) 
* *dyddiad anhysbys*
** - David Davies (Dai'r Cantwr), un o derfysgwyr "Beca" (bu farw 1874) 
** - *David Evans (Dewi Haran)*, arwerthwr, prisiwr, goruchwyliwr tir, a bardd (bu farw 1885) 
** - *David Jehu*, cenhadwr yn Sierra Leone o dan nawdd Cymdeithas Genhadol y Wesleaid (bu farw 1840) 
** - Henry Griffiths gweinidog ac athro Annibynnol (bu farw 1891) 
** - *Joseph E. Davies*, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd yn U.D.A. ac awdur (bu farw 1881) 
** - *Llewelyn David Howell*, gweinidog gyda'r Annibynwyr (bu farw 1864) 
** - *William Morris*, cyhoeddwr llyfrau a chylchgronau Eglwysig ac argraffydd (bu farw 1886) 

## Marwolaethau
* 15 Ionawr - Theophilus Jones, hanesydd (g. 1759) 
* 13 Mawrth - Henry Paget, Iarll 1af Uxbridge, tirfeddiannwr Plas Newydd, Llanfairpwll 
* Mai - Thomas Owen, clerigwr a chyfieithydd (g 1749) 
* 28 Medi - *Samuel Breeze,* gweinidog gyda'r Bedyddwyr (g. 1772) 
* 11 Hydref - *Job David,* gweinidog gyda'r Bedyddwyr Neullduol (g. 1746) 
* 13 Hydref - *William Williams,* clerigwr efengylaidd (g. 1747) 
**dyddiad anhysbys:*
***John Evans,* awdur llyfrau ar deithiau yng Nghymru (g. 1768) 
** Samuel Levi Phillips, bancer (g 1730) 

## Cyfeiriadau

Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru

Categori:Prosiect WiciLlên