Falcon

Teulu o rocedi gwennol (aml-ddefnydd) yw'r **Falcon** a gynhyrchir gan un o gwmnïau Elon Musk: *Space Exploration Technologies Exploration* (neu SpaceX) ac a elwir yn 'rocedi lansio'. Yn 2017 roedd y rocedi a ddefnyddiwyd yn cynnwys y Falcon 1 a'r Falcon 9.

Lansiwyd y Falcon 1 lwyddiannus yn gyntaf ym Medi 2008, wedi sawl methiant blaenorol. Mae'r Falcon 9 (EELV)-class gryn dipyn yn fwy na'r Falcon 1 ac roedd ei thaith lwyddiannus gyntaf i'r gofod ar ei lansiad cyntaf, sef ar 4 Mehefin 2010; defnyddiai gynllun 'gwennol', sef fod rhannau o'r roced yn dychwelyd i'r Ddaear er mwyn eu hailddefnyddio drachefn a thrachefn. Lansiwyd y Falcon Heavy, gyda thair rhan iddi am y tro cyntaf ar 6 Chwefror 2018.

Ymhlith cynlluniau'r cwmni SpaceX mae gwladychu'r blaned Mawrth. Bwriada'r cwmni hefyd barhau i gynllunio, i gynhyrchu ac yna i lansio prosiect BFR, a wnaed yn gyhoeddus am y tro cyntaf ym Medi 2017. Dyma'r teulu o rocedi a fydd, ryw ddydd, yn cymryd drosodd o deulu'r Falcon.

bawd|dim|400px|Teulu o rocedi Falcon (Ch. i Dde): Falcon 1, Falcon 9 v1.0, 3 fersiwn o'r Falcon 9 v1.1, 3 fersiwn o'r Falcon 9 v1.2 (*Full Thrust*), 3 fersiwn o'r Falcon 9 Block 5, 2 fersiwn o'r *Falcon Heavy*

## Yr enw 
Nododd Elon Musk, Prif Weithredwr a sefydlydd SpaceX y galwyd y teulu hwn yn "Falcon" ar ôl y *Millennium Falcon* o'r gyfres ffilm *Star Wars*.

## Y rocedi cyfredol
### Falcon 9 "Full Thrust" v1.2

ORBCOMM-2 (23802549782).jpg|Lansiad cyntaf y Falcon 9 "Full Thrust"; Rhagfyr 2015
KSC-20160408-PH KLS0001 0005 (25704320894).jpg|Ebrill 2016, gyda'r cerbyd "CRS-8 Dragon" yn ei grombil 
CRS-8 (26239020092).jpg|Cwch di-berson, sef man glanio "Full Thrust" ar 8 April 2016
GovSat-1 Mission (40026316291).jpg|GovSat; Ionawr 2018

Uwchraddiwyd y Falcon 9 v1.2 (llysenw: "Full Thrust") o'r Falcon 9 V1.1 ac fe'i lansiwyd yn llwyddiannus am y tro cyntaf ar 22 Rhagfyr 2015 ar gyfer cludo ORBCOMM-2 o bad lansio SLC-40, Cape Canaveral. Yr uwchraddio oedd newid tanc y tanwydd hylif ocsigen i un llawer mwy: daeth hyn a chynydd o 33% ym mherfformiad "Full Thrust".

### Falcon Heavy 

SpaceX breaks ground at Vandenberg Air Force Base.jpg|Torri'r dywarchen (!) gyntaf yn Vandenberg Air Force Base; Musk yw'r dyn ar y dde.
Falcon Heavy cropped.jpg|Y Falcon Heavy'n cael ei pharatoi ar gyfer lansiad
Falcon Heavy Pad 39A (21048044876).jpg|Darlun o'r Falcon Heavy ar Pad 39A, Cape Canaveral
Falcon Heavy Demo Mission (40126461851).jpg|Eiliadau wedi'r lansio

Fel yr awgryma'r enw, mae'r roced yma'n medru cario prif-lwyth (*payload*) trwm. Addasiad ydyw o'r Falcon 9 ac mae'n cynnwys 3 Falcon 9 gyda'r tiwb canol wedi'i atgyfnerthu a dau bwstryr o'i bopty. Mae'r dair rhan wedi'u cynllunio er mwyn iddynt ddychwelyd i'r Ddaear a'u hail ddefnyddio dro ar ôl tro. Lansiwyd y Falcon Heavy am y tro cyntaf ar 6 Chwefror 2018. Fel arfer, mewn arbrofion cychwynnol fel hyn, cludir talp o goncrid fel prif-lwyth, ond y tro hwn, gyda synnwyr digrifwch arferol Elon Musk, cariwyd un o geir ei gwmni Tesla (cwmni ceir), sef y Tesla Roadster, a hynny i gyfeiliant Space Oddity, gan David Bowie.

## Rocedi na chaiff eu defnyddio
### Falcon 1

SpaceX falcon in warehouse.jpg|Paratoi'r Falcon 1; 2004
SpaceX Falcon vertical on the launch pad.jpg|Y Falcon 1 yn y *Vandenberg AFB Space Launch Complex 3*. Fe'i lansiwyd yn llwyddiannus, yn ddiweddarach, o Kwajalein.
Falcon 1 Flight 4 liftoff.jpg|Lansiad 29 Medi 2008 pan oedd yn cludo Ratsat
Falcon 1 engine test.jpg|Profi lansio'r roced ym Maes Awyr Vandenberg UDA; Mehefin 2005.

Yn wahanol i'r rocedi a ddaeth ar ei ôl, nid oedd defnydd gwennol, aml-ddefnydd i'r Falcon 1. Fe'u cynhyrchwyd gan SpaceX rhwng 2006–2009. Ar 28 Medi 2008, daeth y Falcon 1 y cerbyd gofod preifat (tanwydd hylif) cyntaf i fynd i orbit o amgylch y Ddaear. Roedd ganddi ddwy ran a defnyddiai hylif ocsigen (LOX/RP-1) fel tanwydd, gydag un injan-roced Merlin ac yna un injan-roced Kestrel.

### Eraill
: Falcon 1e
: Falcon 9 v1.0
: Falcon 9 v1.1
: Grasshopper

## Gohiriwyd
Gohiriwyd y prosiectau canlynol:
: Falcon 5
: Falcon 9 Air

## Cyfeiriadau
Categori:Cerbydau gofod
Categori:SpaceX