open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pringles

Mae ** Pringles** yn frand Americanaidd o creision stacadwy wedi'w wneud o datws a gwenith.  Fe'i datblygwyd yn wreiddiol gan Procter & Gamble (P&G) ym 1967 ac fe'i marchnatawyd fel "Pringle's Newfangled Potato Chips", gwerthwyd y brand i Kellogg's yn 2012.   O 2011 gwerthir Pringles mewn mwy na 140 o wledydd,  .  Yn 2012, Pringles oedd y pedwerydd brand byrbrydau mwyaf poblogaidd ar ôl Lay's, Doritos a Cheetos (oll wedi'u cynhyrchu gan Frito-Lay ), gyda 2.2% o gyfran y farchnad yn fyd-eang.

## Hanes 
Ym 1956, rhoddodd Procter & Gamble (P&G) dasg i fferyllydd Fredric Baur i ddatblygu math newydd o creision i fynd i'r afael â chwynion prynwyr am creision seimllyd, a stale, a wedi'u torri,  ynghyd ag aer yn y bagiau.  Treuliodd Fredric Baur 2 flynedd yn datblygu creision cyfrwy o does wedi'i ffrio a dyfeisiodd y gall y tiwbaidd fel y cynhwysydd creision.  Fodd bynnag, ni allai weithio allan sut i wneud i'r creision flasu'n dda ac yn y pen draw cafodd ei dynnu o'r dasg i weithio ar frand arall.  Yng nghanol y 1960au, ailddechreuodd ymchwilydd P&G arall, Alexander Liepa o Montgomery, Ohio, waith Fredric Baur a llwyddodd i wella blas y cresision.  Er mai Fredric Baur oedd gwir ddyfeisiwr creision Pringles, enw Liepa sydd ar y patent.  Datblygodd Gene Wolfe, peiriannydd mecanyddol sy'n adnabyddus am nofelau ffuglen wyddonol a ffantasi, y peiriant sy'n eu coginio.

Mae siâp cyson y cyfrwy yn cael ei adnabod yn fathemategol fel paraboloid hyperbolig .  Dywedwyd bod eu dylunwyr wedi defnyddio uwchgyfrifiaduron i sicrhau y byddai aerodynameg y sglodion yn eu cadw yn eu lle yn ystod pecynnu.

Dechreuodd P&G werthu Pringles ym 1967 a cafodd eu dosbarthu'n genedlaethol ledled yr Unol Daleithiau erbyn 1975, ac yn rhyngwladol erbyn 1991.

O 2015 ymlaen, mae yna 5 ffatri Pringles ledled y byd: yn Jackson, Tennessee ; Mechelen, Gwlad Belg ; Johor, Malaysia ; Kutno, Gwlad Pwyl; a Fujian, Tsieina.

## Cynhwysion 
Mae gan Pringles tua 42% o gynnwys tatws, mae'r gweddill yn startsh gwenith a blawd (tatws, ŷd, a reis) ynghyd ag olew llysiau, emulsifier, halen, a sesnin arll.  Gall cynhwysion eraill gynnwys melysyddion fel maltodextrin a dextrose, glutamad monosodiwm (MSG), disodiwm inosinate, disodium guanylate, casinad sodiwm, startsh bwyd wedi'i addasu, monoglyseride a diglyserid, dyfyniad burum wedi'i lamineiddio, blasau naturiol ac artiffisial, blawd haidd wedi'i falu, bran gwenith, ffa du sych, hufen sur, caws cheddar, ac ati; Mae amrywiaethau pringles yn amrywio yn eu cynhwysion.

## Maeth 
Mae un can 37g o Pringles (blas gwreiddiol) yn cynnwys 200 o galorïau, 3.5g o fraster dirlawn, 200&nbsp;mg o sodiwm, 150&nbsp;mg o botasiwm a 2g o brotein.

## Gweler hefyd 
* Lay's Stax 
* Rhestr o enwau brand byrbrydau
* Kryzpo 
* Pringles Unsung 
* Torengos 
* Cantenna

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
* http://www.pringles.com  o frand Pringles 
* A yw Pringles yn “fwyd go iawn”? darn barn yn *The New York Times*

Categori:Brandiau
Categori:Bwydydd cyfleus

Categori:Prosiect Wici Môn
Safle bws

, Aberystwyth]]
', Aberystwyth, 2019]]
Mae **safle** **bws** yn fan dynodedig lle mae bysiau'n stopio i deithwyr fynd ar fws neu adael bws. Gelwyr hefyd yn **arhosfa bws**, **gorsaf bysiau** a **bwsfa**. Mae adeiladu arosfannau bysiau yn tueddu i adlewyrchu lefel y defnydd, lle gall arosfannau mewn lleoliadau prysur gael llochesi, seddau, ac o bosibl systemau gwybodaeth i deithwyr; gall arosfannau llai prysur ddefnyddio polyn a baner syml i nodi'r lleoliad.  Mewn rhai lleoliadau, mae arosfannau bysiau wedi'u clystyru gyda'i gilydd yn ganolfannau trafnidiaeth sy'n caniatáu cyfnewid rhwng llwybrau o arosfannau cyfagos a dulliau trafnidiaeth gyhoeddus eraill i wneud y mwyaf o'r cyfleustra.

## Mathau o wasanaeth 
[bawd|Bus Bus Stop yn Visakhapatnam, [India ]]
Mewn ddibenion gweithredol, mae tri phrif fath o arosfan: Arosfannau rhestredig, lle dylai'r bws stopio beth bynnag fo'r galw; stopio ceisiadau (neu stopio baner), lle bydd y cerbyd yn stopio dim ond ar gais; ac arosfannau cenllysg a theithio, lle bydd cerbyd yn stopio unrhyw le ar hyd y darn dynodedig o ffordd ar gais.

## Cymru
Mae safleoedd bws Cymru yn berchen i wahanol awdurdodau a gwahanol gwasanaethau trafnidiaeth a bws. Mae gwasanaeth TrawsCymru yn gwasanaethu Cymru gyfan ac yn cysylltu gwahanol wasanaethau ar draws y wlad. Mae manylion amseroedd a lleoliadau'r gwasanaeth bws yn y Gymraeg a'r Saesneg. Ceir hefyd rif ffôn a gwasanaeth ar-lein Travelline Cymru lle gall y teithiwr ddarganfod pryd mae'r bws nesa am gyrraedd. Tuedda'r bwsfa i fod yn dryloyw fel gall y teithiwr weld y bws ar y gorwel.

## Tramor
Yn ystod cyfnod yr Undeb Sofietaidd cafwyd amrywiaeth eang o gynlluniau pensaernïol ar gyfer safleoedd bws - nifer ohonynt yn ceisio adlewyrchu y diwylliant pensaernïol lleol neu drosglwyddo neges o foderniaeth y wladwriaeth ac athroniaeth Farcsidd. Mae'r safleoedd bws yma wedi dod yn destun sawl astudiaeth a prosiect ffotograffiaeth dros y blynyddoedd.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Gwefan Traws Cymru
* 'Next stop, Siberia! The strange and beautiful world of Soviet bus stops – in pictures', erthygl yn The Guardian, 2015

Categori:Cludiant bysiau

Categori:Prosiect Wici Môn
Rhestr o warchodfeydd Ymddiriedolaeth bywyd gwyllt Swydd Amwythig

* Brook Vessons

* Bryn yr Iarll, ger Pontesbury
* Camlas Gangen Prees
* Coed Bwlytai, ger Croesoswallt
* Coed Knowle
* Coedlan Bushmoor
* Coedlan Clunton
* Coed Lurkenhope
* Coedwig y Chwarel, Hinstock
* Comin Catherton
* Comin Llynclys
* Comin Whitcliffe, Ludford
* Cors Sweeney, ger Llynclys
* Cors Wem
* Craig Sychtyn, ger Llynclys
* Creigiau Llanymynech
* Chelmarsh
* Chwarel Comley, ger Church Stretton
* Chwarel Dolgoch, ger Llynclys
* Dyffryn Hope, ger Minsterley
* Fferm Melverley, ger Ash Magna
* Granville, Telford
* Gwter Cramer
* Jones' Rough, ger Llanymynech
* Lôn Wood ger Wem
* Nipstone (Stiperstones)
* Pant Harton
* Parc Gwledig Dyfrffyrdd Eglwyswen
* Ponciau’r Celyn, ger Melverley
* Pwll Heol Birch, ger Ellesmere
* Ruewood, ger Wem
* Rhos Fiddle
* Shortditch Turbary Is (Fforest Clun
* Y Blanhigfa, ger Ellesmere
* Yr Ercall
* Yr Hollies

## Gweler hefyd
Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt Swydd Amwythig

Categori:Gwarchodfeydd natur yn Lloegr
Gwn haels

Dryll a chanddo  llyfn heb ei rigoli yw **gwn haels** sy'n saethu nifer o haels neu belenni sy'n gwasgaru wrth iddynt adael trwyn yr arf. Defnyddir yn bennaf i saethu targedau bychain sy'n symud, yn enwedig adar, ac am y rheswm hwnnw fe'i elwir hefyd yn wn ffowlio neu wn adara yn hanesyddol.

## Cyfraith y Deyrnas Unedig 
Yn y Deyrnas Unedig, dim ond unigolion sy'n meddu ar Dystysgrif Gwn Haels sydd yn drwyddedig i berchen ar ddryll o'r fath. Yr heddlu lleol sy'n penderfynu os yw'n briodol i roddi'r dystysgrif. Cyhoeddir Tystysgrifau Gwn Haels ar wahân i Dystysgrifau Arfau Tân. Mae Tystysgrif Gwn Haels yn ddilys am bum mlynedd, fel rheol, ac yn costio £79.50 i'w derbyn a £49 i'w hadnewyddu.

[bawd|dim|Y saethwraig [Annie Oakley gyda'i gwn haels.]]

## Cyfeiriadau 
Categori:Drylliau
Categori:Offer hela
Hadleigh Parkes

Chwaraewr rygbi rhyngwladol i Gymru yw **Hadleigh William Parkes** (ganwyd 5 Hydref 1987). Mae'n chwarae yn y cefnwyr ac yn ffafrio safle'r canolwr.

Mae Parkes yn enedigol o Seland Newydd. ac gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf ar y lefel daleithiol yn 2010 gyda Manawatu.  Yn 2011, symudodd i Auckland a gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf gyda'r Blues y flwyddyn ganlynol.

Ar ôl tymor gyda'r Gleision, ymunodd â'r Southern Kings ar gyfer tymor 2013, a hynny ar gytundeb blwyddyn. Ar ôl aros y fainc drwy gydol gêm gyntaf y Southern Kings yn erbyn Western Force, a dechreuodd y tair gêm nesaf.  Fodd bynnag, torrodd ei fraich yn y gêm yn erbyn y Hurricanes yn Wellington a methodd chwarae am fwy na thri mis.  Dychwelodd ar gyfer gêm olaf y tymor, gan ddechrau fel asgellwr yn erbyn y Sharks. Chwaraeodd hefyd yn y ddwy gêm ddyrchafiad / diraddiad Super Rugby 2013, gan fethu â helpu'r Kings i gadw eu statws Super Rugby.

Gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf o ddau yng nghystadleuaeth Cwpan Currie De Affrica yn gêm agoriadol yn nhymor Adran Gyntaf Cwpan Currie, pan ddechreuodd y gêm yn erbyn y Pumas.

Dychwelodd i Seland Newydd ar ôl y gemau dyrchafiad / diraddiad Super Rugby i fod yn gapten Auckland yng Nghwpan ITM 2013 .

Ar ôl diwedd tymor Cwpan ITM 2014, symudodd Parkes i'r Sgarlets, un o'r pedwar tîm rhanbarthol Cymreig proffesiynol. gan ei ailuno â chyn-hyfforddwr Auckland, Wayne Pivac.  Gwnaeth Parkes ei ymddangosiad cyntaf pan ddaeth oddi ar y fainc mewn gêm Gwpan Pencampwyr Rygbi Ewrop yn erbyn Ulster.  Daeth ei gyfle cyntaf i ddechrau gêm i'r Sgarlets yn erbyn y Gweilch bythefnos yn ddiweddarach.  Sgoriodd Parkes ei gais cyntaf i'r Scarlets yn erbyn Munster, ac fe gafodd hefyd wobr 'Seren y Gêm' am ei berfformiad.

## Gyrfa ryngwladol 
Dewiswyd Parkes i chwarae dros dîm cenedlaethol Cymru wedi iddo gyrraedd y maen prawf o fod wedi preswylio yng Nghymru am dair blynedd. Cafodd ei ddewis ar gyfer gemau Rhyngwladol yr Hydref 2017 a gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf yn y gêm olaf yn erbyn De Affrica ar 2 Rhagfyr 2017. Chwaraeodd fel canolwr a chafodd ei enwi'n 'Seren y Gêm' ar ôl sgorio dau gais.

Yn dilyn ei berfformiadau disglair yng ngemau rhyngwladol yr hydref ac i'r Sgarlets, cafodd ei ddewis i ddechrau pedair o bum gêm Pencampwriaeth y Chwe Gwlad yn 2018, gan sgorio cais a chael gwobr 'Seren y Gêm' yn erbyn yr Eidal. Dechreuodd bob un o gemau Cymru ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad 2019 heblaw am y gêm yn erbyn yr Eidal. Cafodd wobr 'Seren y Gêm' yn erbyn yr Alban a sgoriodd gais yn erbyn Iwerddon i gyfrannu at sicrhau'r Gamp Lawn gyntaf i Gymru ers 2012.

## Cyfeiriadau 
Categori:Chwaraewyr rygbi'r undeb o Seland Newydd
Categori:Chwaraewyr undeb rygbi rhyngwladol Cymru
Categori:Genedigaethau 1987
Categori:Pages with unreviewed translations
Argraffydd

Un o ddyfeisiadau ymylol y cyfrifiadur yw'r **argraffydd** sy'n creu argraffiad (neu brint) o ddelwedd a thestun ar bapur.

## Hanes
Cynhyrchwyd yr argraffydd cyntaf, yr 'EP-101', gan gwmni Epson, o Japan yn 1968. Roedd y teipiadur yn bodoli cyn hynny wrth gwrs, ond ystyrir yr argraffyd cyfrifiadurol yn ddyfais electronig a gysylltir i gyfrifiadur. Er i Charles Babbage gynllunio dyfais nid annhebyg i'r argarffydd yn 19g, ni chafod ei greu tan 2000. Defnyddiai'r argraffyddion cynharaf rannau o'r teipiadur a'r peiriannau 'Teletype'.

Argraffyddion 'dot matrics' oedd y cynharaf i ymddangos, ond roedd y safon yn bur isel, yna, yn y 1980au cynnar daeth y *daisy wheel*, a chododd y safon ond dim ond testun oedd yn cael ei argraffu; roedd hefyd yn argraffu'n llawer cynt na'r dot matrics.  Yr un pryd cynhyrchwyd arfgraffydd a elwid yn *plotter* - ar gyfer pensaeri ayb er mwyn creu llinellau, *glasbrint* a diagramau mawr, hyd at maint A1.

Erbyn 1983 roedd yr argraffydd laser wedi cyrraedd: a hynny'n wreiddiol gan gwmni Hewlett-Packard (HP); argraffydd a  a oedd yn cynnwys yr iaith gyfrifiadurol PostScript (a ddatblygwyd gan Adobe Systems), a chododd y safon dros nos.. Roedd yr argraffyddion laser, drwy'r defnydd o BostScript yn uno testun a delweddau ac yn gwneud hynny i safon gwell na chyn hynny ac yn llawer cyflymach. Agorwyd siopau bychan i gynnig gwasanaethau printio, copio ayb ac ar yr un pryd daeth prisiau argraffyddion laser i lawr i tua £250, a rhai lliw llawn oddeutu £400.

Math arall o argraffydd oedd y *deskjet*: lansiwyd y cyntaf yn 1988 gan HP unwaith eto, sef yr HP Deskjet, oedd fymryn yn rhatach na'r laser, ond a'i safon hefyd fymryn yn is, yn ddibynnol ar y papur a ddefnyddid. Erbyn 2000 roedd y rhain ar gael am oddeutu canpunt, a gwelwyd gwerthiant yr argraffydd matrics yn lleihau. Fodd bynnag, yn 2019 roedd rhai yn dal i'w cael, ac yn gweithio'n berffaith; gwelir un mewn garej yn Rhuthun roedd un yn dal i gael ei ddefnyddio i argraffu biliau a derbynebion.

## Cyfeiriadau
Categori:Caledwedd
Cwpan Calcutta

alt=Calcutta Cup, England vs Scotland.jpg|bawd|300px|Cwpan Calcutta
Mae **Cwpan Calcutta** yn cael ei gyflwyno'n flynyddol i enillydd y gêm rygbi'r undeb rhwng yr Alban a Lloegr ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad.  Dyma'r hynaf o nifer o gystadlaethau unigol sy'n cael eu cynnal o dan ymbarél y Pencampwriaeth y Chwe Gwlad, sydd hefyd yn cynnwys: Tlws y Mileniwm (rhwng Lloegr ac Iwerddon), Quaich y Canmlwyddiant (rhwng yr Alban ac Iwerddon), Tlws Giuseppe Garibaldi (rhwng yr Eidal a Ffrainc) a'r Auld Alliance (rhwng yr Alban a Ffrainc).

Ar Ddydd Nadolig 1872, chwaraewyd gêm o rygbi yn Calcutta rhwng 20 o chwaraewyr yn cynrychioli Lloegr a 20 yn cynrychioli'r Alban. Cymaint oedd llwyddiant y gêm fel y penderfynwyd ffurfio Clwb Calcutta ym mis Ionawr 1873.

Ymunodd y Clwb â'r Rugby Football Union (RFU) ym 1874, a bu'n ffyniannus am gyfnod, ond gwelwyd gostyngiad yn ei aelodaeth pan orfodwyd y clwb i gau'r bar rhydd, a bu'n anodd denu rhagor o aelodau newydd am nad oedd yr hinsawdd yn mor addas ar gyfer rygbi ag ydoedd i rai chwaraeon eraill fel tenis a polo. Penderfynodd yr aelodau ddiddymu'r Clwb ond, er mwyn parhau â'i enw, tynnwyd yr arian (a oedd mewn Rupees Arian) o'r banc, eu toddi a'u troi'n gwpan i'w gyflwyno i'r RFU gyda'r ddealltwriaeth y byddai cystadleuaeth amdano yn flynyddol.

Y cais gwreiddiol oedd i'r Cwpan gael ei gyflwyno i enillydd cystadleuaeth rhwng clybiau, tebyg i Gwpan FA ym myd pêl-droed. Gwrthodwyd y syniad hwnnw, a phenderfynwyd ei gyflwyno'n wobr i enillydd gêm flynyddol rhwng yr Alban a Lloegr. Chwaraewyd y gêm Cwpan Calcutta gyntaf yn Raeburn Place, Caeredin, ar 10 Mawrth 1879 a diweddodd yn gyfartal. Ni chafodd y Cwpan ei gyflwyno i'r naill dîm na'r llall y diwrnod hwnnw, a Lloegr a'i enillodd am y tro cyntaf y flwyddyn ganlynol.

Erbyn hyn, os yw'r gêm yn gyfartal, fel ag y gwelwyd yn 2019 pan orffennodd y gêm gyda sgôr o 38-38, mae'r Cwpan yn aros gyda pha bynnag wlad oedd y ddiwethaf i'w ennill, sef yr Alban yn yr achos hwnnw.

Mae'r Cwpan ei hun yn grefftwaith Indiaidd, wedi'i addurno â chobraod fel dolenni ac eliffant ar ei gaead. Mae'n 18 modfedd (45 centimedr) o uchder. Mae'r gwreiddiol mewn cyflwr bregus iawn ac erbyn hyn mae gan Loegr a'r Alban atgynhyrchiadau o'r cwpan sydd wedi'u creu gan ddefnyddio technoleg fodern.
----

Categori:Pencampwriaeth y Chwe Gwlad
Categori:Tlysau rygbi'r undeb
Gareth Anscombe

Chwaraewr rygbi'r undeb sydd wedi chwarae dros dîm cenedlaethol Cymru yw **Gareth Anscombe** (ganwyd 10 Mai 1991).  Mae'n chwarae'n bennaf yn safle'r maswr. Mae ar hyn o bryd yn chwarae i Gleision Caerdydd yn y Pro14.

Mae Anscombe yn enedigol o Seland Newydd ac yn fab i gyn-hyfforddwr Auckland ac Ulster, Mark Anscombe.

Dechreuodd Anscombe chwarae rygbi proffesiynol gydag Auckland yn nhymor 2010, sef y flwyddyn gyntaf wedi iddo adael ysgol.  Ef oedd prif sgoriwr Pencampwriaeth Iau y Byd yr IRB  yn 2011, a llwyddodd i gadw ei le yng ngharfan Auckland.

Dechreuodd Anscombe chwarae i'r Blues yn 2012, pan ddaeth ymlaen i'r cae fel eilydd yn lle Michael Hobbs yn y gêm ail rownd yn erbyn y Chiefs yn Hamilton. Dechreuodd ei gêm gyntaf yn erbyn y Bulls yn rownd tri, a sgoriodd bob un o'r pwyntiau Blues mewn buddugoliaeth 29 - 23.  Er iddo ddisgleirio yng Nghwpan ITM 2012, a helpu Auckland i gyrraedd y rowndiau terfynol cyn colli i Canterbury, methodd wneud argraff ar dîm rheoli'r Blues a chollodd ei le yn y garfan ar ôl i John Kirwan gael ei benodi'n hyfforddwr.  Cyhoeddwyd y byddai'n chwarae dros y Chiefs yn nhymor 2013.  Yn 2013 estynnwyd ei gytundeb gyda'r Chief tan 2014.

## Gyrfa ryngwladol 
Er i Anscombe gynrychioli Seland Newydd ar lefel dan-20, a gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf yn ail hanner y gêm yn erbyn Iwerddon ar 8 Awst 2015.

Dechreuodd Anscombe bob gêm heblaw am yr un yn erbyn yr Eidal ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad 2019. Cafodd ei enwi yn 'Seren y Gêm' yn Stadiwm Principality ar 16 Mawrth 2019 - y gêm a sicrhaodd y Gamp Lawn i Gymru am y tro cyntaf ers 2012.

## Cyfeiriadau 
Categori:Chwaraewyr rygbi'r undeb o Seland Newydd
Categori:Chwaraewyr undeb rygbi rhyngwladol Cymru
Categori:Genedigaethau 1991
Ross Moriarty

Chwaraewr rygbi'r undeb o Loegr sydd wedi chwarae dros Gymru yw **Ross Moriarty** (ganwyd 18 Ebrill 1994). Mae'n chwarae yn y rheng ôl, fel arfer fel wythwr. Mae ar hyn o bryd yn chwarae dros Ddreigiau Casnewydd Gwent.

Ganwyd Moriarty yn St Helens, Glannau Merswy tra roedd ei dad, oedd hefyd wedi chwarae rybgi dros Gymru, Paul Moriarty, yn chwarae rygbi'r gynghrair yng ngogledd Lloegr.  Mae Moriarty hefyd yn nai i gyn gapten Cymru, Richard Moriarty.

Cafodd ei addysgu yn Ysgol Gynradd Glyncollen ac Ysgol Gyfun Treforys yn Abertawe. Dechreuodd chwarae rygbi pan oedd yn ddeg oed gan chwarae i Ysgolion Abertawe ac Ysgolion Gorllewin Cymru.  Chwaraeodd hefyd ar lefel iau yng Nghlwb Rygbi Gorseinon.

Gwnaeth Moriarty ei ymddangosiad cyntaf i Gaerloyw ar 10 Tachwedd 2012 yn erbyn y Gweilch.  Ni chwaraeodd i Gaerloyw yn rheolaidd yn ystod ei dymor cyntaf, ond roedd chwarae'n rheolaidd gyda Hartpury RFC , lle'r oedd yn fyfyriwr.

Ar 27 Tachwedd 2017, gadawodd Moriarty Gaerloyw i ymuno â Dreigiau yn y Pro14 ar gytundeb canolog dwy flynedd URC o dymor 2018-19 ymlaen.

## Gyrfa ryngwladol 
Chwaraeodd Moriarty i Loegr a lefel dan-18. Enillodd ei gap cyntaf yn erbyn Ffrainc yn Fylde ym mis Chwefror 2012.  Aeth ymlaen i sgorio ceisiau yn erbyn yr Alban a Chymru yn ei bedwar ymddangosiad cyntaf, a helpodd Lloegr i ddod yn bencampwyr Ewropeaidd yn Sbaen.

Dechreuodd y ddwy gêm gyntaf i Loegr ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad ar lefel dan-20 yn 2013, ond nid oedd ar gael ar gyfer y tair gêm ddiwethaf am iddo gael cerdyn coch yn erbyn Iwerddon yn Athlone.  Chwaraeodd ym mhob gêm o Bencampwriaeth Iau y Byd IRB 2013 a sgoriodd dri chais yn erbyn yr Unol Daleithiau mewn gêm grŵp.

Enillodd Moriarty Bencampwriaeth Iau y Byd gyda Lloegr yn 2014.

Fodd bynnag, gwnaeth Moriarty ei ymddangosiad cyntaf llawn mewn gêm ryngwladol pan chwaraeodd i Gymru yn erbyn Iwerddon ar 8 Awst 2015.  Ar 15 Medi 2015, cafodd ei ddewis i gymryd lle Eli Walker yng ngharfan Cwpan Rygbi'r Byd 2015 wedi i Walker ddioddef anaf.

Dechreuodd Moriarty bob gêm heblaw am yr un yn erbyn yr Eidal ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad 2019, gan sichrau'r Gamp Lawn i Gymru am y tro cyntaf ers 2012.

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1994
Categori:Chwaraewyr rygbi'r undeb o Gymru
Categori:Chwaraewyr rygbi'r undeb o Loegr
Categori:Chwaraewyr undeb rygbi rhyngwladol Cymru
Categori:Pages with unreviewed translations
Adam Beard

Chwaraewr rygbi'r undeb sydd wedi chwarae dros Gymru yw **Adam Beard** (ganwyd 7 Ionawr 1996). Mae'n chwarae yn safle'r ail reg ac ar hyn o bryd yn chwarae i'r Gweilch yn y Pro14.

Gwnaeth Beard ei ymddangosiad cyntaf i'r Gweilch yn 2012 ar ôl chwarae i'w timau academi, Clwb Rygbi Aberafan a Chlwb Rygbi Treforys.

Chwaraeodd dros Gymru ar lefel dan-20 cyn ennill ei gap llawn cyntaf i Gymru yn erbyn Samoa yn Nhaith yr Haf 2017.

Dechreuodd Beard bob gêm heblaw am yr un yn erbyn Lloegr ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad 2019, gan sicrhau'r Gamp Lawn gyntaf i Gymru ers 2012.

## Cyfeiriadau 
Categori:Chwaraewyr rygbi'r undeb o Gymru
Categori:Chwaraewyr undeb rygbi rhyngwladol Cymru
Categori:Genedigaethau 1996
Goruchafiaeth y gwynion

Y gred hiliol bod pobl groenwyn yn rhagori ar hiliogaethau eraill yn naturiol, ac sydd felly'n mynnu y dylai'r gwynion dra-arglwyddiaethu dros bobloedd eraill, yw **goruchafiaeth y gwynion**. Mae'r fath safbwyntiau yn tarddu o hiliaeth wyddonol ac yn aml yn dibynnu ar ddadleuon ffug-wyddonol. Megis neo-Natsïaeth a mudiadau tebyg, mae goruchafiaethwyr croenwyn fel rheol yn gwahaniaethu yn erbyn Iddewon yn ogystal â phobloedd o liwiau eraill i'w crwyn.

Defnyddir yr ymadrodd yn aml i ddisgrifio ideoleg wleidyddol sy'n arddel goruchafiaeth y bobl wynion mewn cymdeithas a gwleidyddiaeth yn y modd buont yn hanesyddol, er enghraifft masnach gaethweision yr Iwerydd, deddfau Jim Crow ac arwahanu yn yr Unol Daleithiau, ac *apartheid* yn Ne Affrica. Cynigir diffiniadau amrywiol o bwy sy'n wyn gan yr amryw ffurfiau sydd ar oruchafiaeth y gwynion, ac mae mudiadau gwahanol o oruchafiaethwyr yn cydnabod grwpiau ethnig neu ddiwylliannol gwahanol yn brif elyn yr hil wen.

Yn y byd academaidd, yn enwedig damcaniaethau beirniadol o ran hil ac *intersectionality*, gall yr ymadrodd "goruchafiaeth y gwynion" gyfeirio at gyfundrefn wleidyddol neu economaidd-gymdeithasol sydd yn rhoi mantais strwythurol, neu fraint, i wynion ar draul grwpiau ethnig eraill.

Nid yw goruchafiaeth y gwynion yn gyfystyr â balchder croenwyn, cenedlaetholdeb croenwyn, ymwahaniaeth groenwen, nac hunaniaeth groenwen, er bod y cysyniadau a'r credoau hyn i gyd yn cydgyffwrdd yn aml.

## Cyfeiriadau 
Categori:Hiliaeth
Categori:Pobl wynion
Cyflafan Christchurch

Ymosodiad terfysgol yn erbyn Mwslimiaid oedd **cyflafan Christchurch** a darodd dau fosg yn ninas Christchurch, Seland Newydd, ar 15 Mawrth 2019. Saethwyd 50 o bobl yn farw gan ddyn arfog oedd yn arddel goruchafiaeth y gwynion ac ideoleg wrth-Islamaidd.

Bu farw 42 o addolwyr ym Mosg Al Noor a'r ardal o'i amgylch ym maestref Riccarton yn ystod gweddi'r Gwener. Defnyddiodd yr ymosodwr ddrylliau lled-awtomatig, ac roedd ganddo sawl arf arall yn ei gar. Dechreuodd yr ymosodiad tua 13:40 (Amser Haf Seland Newydd) a barodd tua chwe munud cyn i'r llofrudd yrru i Ganolfan Islamaidd Linwood, rhyw 5&nbsp;km i ffwrdd, a saethwyd 7 yn farw yn y mosg hwnnw. Cafodd yr ymosodwr ei wrthsefyll gan Abdul Aziz, a lwyddodd i hel y dyn ymaith a chipio'i wn haels. Ym Mosg Al Noor, ceisiodd Naeem Rashid daclo'r ymosodwr, ond cafodd ei saethu a bu farw ef yn ddiweddarach yn yr ysbyty.

Cyhuddir dinesydd Awstralaidd 28 oed o'r enw Brenton Tarrant o gyflawni'r troseddau. Cafodd yr ymosodiad ym Mosg Al Noor ei ffrydio'n fyw drwy gyfrwng Facebook Live gan ddefnyddio camera ar ben yr ymosodwr, a chyhoeddwyd maniffesto ar-lein a briodolir iddo.

## Profiad Cymraes
Yn ôl Cymraes oedd yn y ddinas, Elliw Alaw Watts, roedd y gyflafan yn "erchyll" . Ategodd "Mae jest yn ofnadwy meddwl bo rhwbath felly 'di digwydd mewn dinas ddistaw fel hyn."

## Cyfeiriadau 
Categori:2019 yn Seland Newydd
Categori:Christchurch
Christchurch
Categori:Terfysgaeth yn 2019
Categori:Terfysgaeth yr adain dde eithafol
Categori:Trais yn erbyn Mwslimiaid
Tomas Francis

Chwaraewr rygbi'r undeb o Loegr sydd wedi chwarae dros Gymru yw **Tomas Francis** (ganwyd 27 Ebrill 1992). Mae'n chwarae yn safle'r prop pen tynn. Mae'n chwarae i glwb yr Exeter Chiefs ar hyn o bryd.

Mae Francis yn enedigol o  Efrog a chafodd ei addysg yn Ysgol Sedbergh a Choleg Ampleforth. Graddiodd Tom o Brifysgol Leeds yn 2013 gyda gradd mewn Peirianneg Fecanyddol.

Arwyddodd Francis ei gytundeb proffesiynol cyntaf gyda Doncaster Knights ym mis Chwefror 2012 pan oedd yn 19 oed. Roedd yn chwarae i glwb amatur Malton a Norton RUFC, ac yno y cyflwynwyd ef i rygbi pan oedd yn 4 oed.  Symudodd at Albanwyr Llundain yn 2013 ar ôl i Doncaster gael ei diraddio i National League 1, a chwaraeodd mewn 23 o gemau i'r clwb hwnnw cyn mynd at yr Exeter Chiefs y flwyddyn ganlynol.  Daeth i'r cae fel eilydd pan enillodd yr Exeter Chiefs yn erbyn Wasps a chael eu coroni yn bencampwyr Uwch Gynghrair Lloegr 2016-17.

## Gyrfa ryngwladol 
Mae Francis yn gymwys i chwarae dros Gymru drwy ei fam-gu, Eirlys Walters, a aned yn Abercraf. Cafodd ei alw i hyfforddi gyda Chymru am y tro cyntaf ar 9 Mawrth 2015, a chafodd ei ychwanegu i'r garfan cyn gêm olaf Pencampwriaeth y Chwe Gwlad 2015 yn erbyn yr Eidal. Er hynny, bu raid iddo aros tan 29 Awst 2015 cyn ennill ei gap cyntaf, a hynny mewn gêm gyfeillgar yn erbyn Iwerddon i baratoi ar gyfer Cwpan y Byd.

Bu hefyd ar daith y Llewod i Seland Newydd yn 2017.

Dechreuodd Francis bob un gêm heblaw'r un yn erbyn yr Eidal ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad 2019, gan sicrhau'r Gamp Lawn gyntaf i Gymru ers 2012.

## Cyfeiriadau 
Categori:Chwaraewyr rygbi'r undeb o Loegr
Categori:Chwaraewyr rygbi'r undeb o Gymru
Categori:Chwaraewyr undeb rygbi rhyngwladol Cymru
Categori:Pobl o Efrog
Categori:Genedigaethau 1992
Categori:Pobl o Loegr o dras Gymreig
Rob Evans

Chwaraewr rygbi'r undeb sydd wedi chwarae dros Gymru yw **Robert Evans** (ganwyd 14 Ebrill 1992).  Mae'n chwarae yn safle'r prop. Mae ar hyn o bryd yn chwarae i'r Sgarlets.

Mae Evans yn enedigol o Hwlffordd a bu'n chwarae dros Quins Caerfyrddin yn Uwch Adran Cymru cyn chwarae ei gêm ranbarthol gyntaf dros y Sgarlets yn ystod y tymor 2012-13. Daeth i'r cae fel eilydd yn erbyn Sale Sharks yn y Cwpan Eingl-Gymreig.

## Gyrfa ryngwladol 
Chwaraeodd Evans yn nhîm dan-20 Cymru a gyrhaeddodd y trydydd safle ym Mhencampwriaeth Iau y Byd IRB 2012 yn Ne Affrica. Roedd yn chwarae yn y rheng flaen ochr yn ochr â Kirby Myhill a Samson Lee o'r Sgarlets.

Cafodd ei alw i uwch-garfan Cymru yn Nhachwedd 2013 ar gyfer gemau rhyngwladol yr hydref.

Ar 20 Ionawr 2015, cafodd ei enwi yng ngharfan 34-dyn Cymru ar gyfer Pencampwriaeth y Chwe Gwlad 2015, gan wneud ei ymddangosiad cyntaf pan ddaeth i'r cae ar gyfer ail hanner y gêm yn erbyn Iwerddon.

Dechreuodd Evans bob un gêm heblaw'r un yn erbyn yr Eidal ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad 2019, gan sicrhau'r Gamp Lawn gyntaf i Gymru ers 2012.

## Cyfeiriadau 
Categori:Chwaraewyr rygbi'r undeb o Gymru
Categori:Chwaraewyr undeb rygbi rhyngwladol Cymru
Categori:Genedigaethau 1992
Liam Williams

Chwaraewr rygbi'r undeb sydd wedi chwarae dros Gymru yw **Liam Williams** (ganwyd 9 Ebrill 1991). Mae'n chwarae yn safle'r cefnwr gan amlaf, ond wedi chwarae ar yr asgell hefyd. Mae Williams yn adnabyddus am ei steil rhedeg anarferol a'i arddull chwarae di-ofn.

Pan yn fachgen ysgol, bu Williams yn chwarae rygbi gyda'i glwb lleol Clwb Rygbi Waunarlwydd. Ni chafodd ei ddewis gan unrhyw un o'r academïau proffesiynol y rhanbarthau, ac felly pan oedd yn 16 oed aeth i weithio fel sgaffaldiwr dan hyfforddiant yng Ngwaith Dur Port Talbot, tra'n parhau i chwarae i Waunarlwydd.

Cafodd ei arwyddo gan y Scarlets pan oedd yn 20 oed, a threuliodd ei flwyddyn gyntaf (2010-11) yn chwarae i Glwb Rygbi Llanelli.

Yn 2017, cyhoeddwyd y byddai Williams yn ymuno â chlwb Saracens yn Lloegr ar gytundeb tair blynedd.  Roedd ei benderfyniad wedi'i ysgogi yn rhannol gan ei garwriaeth â'r fodel o Gymru, Sophie Harries, a oedd yn byw yn Llundain.

## Gyrfa ryngwladol 
Ym mis Tachwedd 2011, cafodd Williams ei enwi yng ngharfan Cymru ar gyfer y gêm yn erbyn Awstralia ar 3 Rhagfyr 2011.  Gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf i Gymru yn erbyn y Barbariaid ar 2 Mehefin 2012 yn Stadiwm y Mileniwm.  Sgoriodd ei gais rhyngwladol cyntaf ar 15 Mawrth 2014 yn erbyn yr Alban ac fe'i enwyd yn Seren y Gêm.

Dewiswyd Williams ar gyfer taith y Llewod i Seland Newydd yn 2017. Cafodd gerdyn melyn yn ei gêm gyntaf ar y daith, ond rhoddodd berfformiad disglair yn y gêm ganlynol.  Dechreuodd Williams ym mhob gêm o'r gyfres brawf yn erbyn y Crysau Duon yn safle'r cefnwr.

Dechreuodd Williams bob un o gemau Cymru ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad 2019. Cafodd wobr "Seren y Gêm" yn erbyn Lloegr, bu raid iddo adael y maes gydag anaf yn erbyn yr Alban, ond yr oedd wedi gwella erbyn y gêm olaf yn erbyn Iwerddon i sichrau'r Gamp Lawn gyntaf i Gymru ers 2012.

Cyhoeddodd ei ymddeoliad o rygbi rhyngwladol ar 23 Ionawr 2026. Yn ystod gyrfa o 14 mlynedd gyda Chymru ennillodd 91 o gapiau a sgoriodd 23 cais.

## Cyfeiriadau 
Categori:Chwaraewyr rygbi'r undeb o Gymru
Categori:Chwaraewyr undeb rygbi rhyngwladol Cymru
Categori:Genedigaethau 1991
Macedoniaid

bawd|350px|Pererinion Macedonaidd ym Mynachlog Sant Ioan Fedyddiwr yng ngorllewin Macedonia yn nechrau'r 20g.
Cenedl a grŵp ethnig Slafig sydd yn frodorol i Ogledd Macedonia yn y Balcanau yw'r **Macedoniaid**. Maent yn cyfri am ryw 64% o boblogaeth Gogledd Macedonia. Siaredir iaith Slafig Ddeheuol o'r enw Macedoneg ganddynt. Maent yn un o'r bobloedd Slafig Ddeheuol ac yn perthyn yn agos i'r Bwlgariaid.

Mae'r Macedoniaid ar wasgar yn byw yn bennaf yn Awstralia, yr Almaen, Unol Daleithiau America, a Chanada.

## Enwau 
Mae'r ddadl ynglŷn ag enw'r Macedoniaid ynghlwm wrth yr anghydfod eangach dros enw'r wlad a elwir yn swyddogol yn Ogledd Macedonia. Gall yr enw "Macedoniaid" hefyd gyfeirio at y llwyth Groegaidd hynafol a drigai yn Nheyrnas Macedon yng ngogledd-ddwyrain Gwlad Groeg o'r 9g CC i'r 2g CC, neu at y boblogaeth bresennol o Roegiaid yn ardal Macedonia yng Ngwlad Groeg. Weithiau fe'i gelwir yn Facedoniaid Slafig neu Slafiaid Macedonaidd er mwyn gwahaniaethu.

## Ethnogenesis 
Disgynnai'r Macedoniaid o'r llwythau Slafig a ymsefydlasant yn yr ardal yn ystod y 6g a'r 7g. Fe'i gelwid yn *Sclavini* gan y Bysantiaid. Daeth y Bwlgariaid Tyrcig yn niwedd y 7g, ac o gymysgedd y Slafiaid a'r Tyrcod bu ddatblygiad y Bwlgariaid. Am fil o flynyddoedd a rhagor, arferai'r Macedoniaid ystyried eu hunain yn yr un bobl â'r Bwlgariaid. Eginodd hunaniaeth genedlaethol ymhlith y Macedoniaid yn niwed y 19g, adeg sefydlu Eglwys Uniongred Bwlgaria ac annibyniaeth Bwlgaria oddi ar Ymerodraeth yr Otomaniaid. Arhosodd Macedonia dan dra-arglwyddiaeth yr Otomaniaid, er yr oedd mudiadau o blaid uno'r ddwy wlad. Rhennid Macedonia rhwng Gwlad Groeg, Serbia, a Bwlgaria yn sgil Rhyfeloedd y Balcanau (1912–13). Yn 1934, cydnabuwyd y genedl Facedonaidd a'i hiaith gan y Comintern, a dadleuodd y sefydliad hwnnw dros greu gwladwriaeth annibynnol i'r Macedoniaid. O ganlyniad i helyntion gwleidyddol y hanner can mlynedd ddiwethaf, cefnogwyd ymwahaniad gan nifer o Slafiaid Macedonia, er yr oeddynt yn dal i gofleidio cenedligrwydd Bwlgaraidd yn ogystal ag hunaniaeth ranbarthol Facedonaidd. Rhoddai'r enw Gweriniaeth Sosialaidd Macedonia ar un o wledydd ffederal Iwgoslafia yn 1944. Roedd y wladwriaeth Iwgoslafaidd, dan arweiniad Josip Broz Tito, yn cefnogi hunaniaeth Facedonaidd er mwyn hybu syniad iredentaidd o "Facedonia Fawr" a cheisio hawlio tiroedd Groegaidd cyfagos.

### Crefydd 
Cristnogion Uniongred ydy'r mwyafrif o Facedoniaid, sy'n perthyn i Eglwys Uniongred Macedonia.

## Cyfeiriadau 

Categori:Cenhedloedd y Balcanau
Categori:Grwpiau ethnig yng Ngogledd Macedonia
Categori:Pobloedd Slafig
Google Pay

Mae **Google Pay** (talfyriad **G Pay**; yn flaenorol **Pay with Google** ac **Android Pay**) yn system waled ddigidol a system dalu ar-lein a ddatblygwyd gan Google i brynu pwrcasau mewn apiau a thapiau i dalu ar ddyfeisiau symudol, gan alluogi defnyddwyr i wneud taliadau gyda ffonau Android neu oriawr.

## Cyfeiriadau
Categori:Meddalwedd Android
Categori:Prosiect Wici Môn
Baner Cymuned Gwledydd yr Iaith Portiwgaleg

bawd|250px|Baner y CPLP
Mae **Baner Cymuned Gwledydd yr Iaith Portiwgaleg** yn symbol sy'n cynrychioli Comunidade dos Países de Língua Portuguesa - rhwydwaith o wledydd Lwsoffôn (siaradwyr Portiwgaleg mewn ffordd sy'n debyg o ran natur a chennad i'r Gymanwlad Brydeinig.

## Disgrifiad o'r faner
Mae baner y CPLP yn cynnwys maes gwyn gyda ffin las drwchus o'i amgylch. Oddi fewn i'r ffrâm las yma, ceir siâp cylch neu olwyn fel sylfaen greadigol. Mae'r olwyn wedi ei rannu yn wyth asgell sy'n ffurfio strwythur cyfartal. Mae pob adain yn cynrychioli aelod-wlad o'r CPLP. Y bwriad yw bod y siâp a'r lliw yma yn cynrchioli'r môr, sef, y prif gyswllt rhwng y gwledydd sy'n ffurfio'r Gymuned. Yng nghanol y cyfansoddiad hwn gwelir cylch fel smotyn sy'n= cynrychioli elfen yr undeb; yr iaith Portiwgaleg.

## Hanes
bawd|Map y gwledydd Lwsoffôn
Sefydlwyd y CPLP yn 1996 gyda saith aelod gwreiddiol: Portiwgal, Brasil, (cyn-drefedigaeth Portiwgal yn Ne America), a'r pum cyn drefedigaeth yn Affrica - Angola, Cabo Verde, Gini Bisaw, Mosambic, a São Tomé a Príncipe. Ymunodd Dwyrain Timor (Timor L'Este) y Gymuned yn 2002 wedi iddi adennill ei hannibyniaeth oddi ar Indonesia. Ymunodd Gini y Cyhydedd yn 2014. Mae Senegal a Mauritius yn aelodau cysylltiol.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Baner CPLP ar wefan Flags of the World
* Gwefan Swyddogol y CPLP

Cymuned Gwledydd yr Iaith Portiwgaleg
Categori:Portiwgaleg
Rhanwedd

bawd|Enghraifft o wasanaeth rhanwedd: y wefan rhwydweithio cymdeithasol LinkedIn.
Mae **rhanwedd** yn gynnyrch digidol a roddir am ddim; gall y cynnyrch fod yn feddalwedd, yn gêm gyfrifiadurol neu'n wasanaeth ar y we. Fel arfer, er fod y pris am ddim, codir am rannau atodol, ychwanegol. Defnyddir y math hwn o strategaeth prisio gan y diwydiant meddalwedd ers y 1980au, a manylir ar yr hawliau mewn trwydded meddalwedd penodol.

Mae rhadwedd a *"free-to-play"* yn amrywiadau ar y math hwn o strategaeth marchnata. Er bod cynnyrch rhanwedd yn bodoli ers yr 1980au, ni fathwyd enw arno'n Saesneg tan 2006, mewn blog gan y cyfalafwr Fred Wilson a Jarid Lukin o'r cwmni Alacra, a bathwyd y term Cymraeg yn y 2010au.

Gellir edrych ar feddalwedd a gwasanaeth rhanwedd fel abwyd a deflir i'r dŵr, am ddim, gyda'r gobaith o ddal pysgodyn, y cwsmer! Gair cyfansawdd sydd yma: 'rhan' a 'wedd' fel a geir yn y gair 'meddalwedd'.

Enghreifftiau:

*gwasanaethau rhanwedd: *The New York Times*, 'LinkedIn' a 'Badoo'.
* gemau rhanwedd: Smurfs' Village (2011) gan gwmni Capcom ac Angry Birds, gêm fideo gan Rovio Entertainment.

## Cyfeiriadau
Categori:Modelau busnes
Categori:Trwyddedau meddalwedd
Categori:Nwyddau
Categori:Gwasanaethau (economeg)
YG

Rapiwr ac actor o'r Unol Daleithiau yw **Keenon Daequan Ray Jackson** (ganwyd 9 Mawrth 1990), a adwaenir yn well gan ei enw llwyfan "**YG**", sy'n hanu o Compton, Califfornia. Yn 2009, rhyddhaodd ei sengl gyntaf, "Toot It and Boot It" yn cynnwys Arwydd TY Dolla, a oedd ar ei uchaf yn rhif 67 ar y "Billboard Hot 100". Arweiniodd llwyddiant y sengl iddo arwyddo i Def Jam Recordings. Yn y blynyddoedd dilynol, rhyddhaodd YG ganeuon fel "The Real 4Fingaz2, "Just Re'd Up", "Just Re'd Up 2", "4 Hunnid Degreez", a llawer o rai eraill.

Ym mis Mehefin 2013, llofnododd YG gytundeb i argraffnod CTE World Young Jeezy. Cyrhaeddodd ei sengl 2013, "My Nigga" gyda Jeezy a Rich Homie Quan, uchafbwynt yn rhif 19 ar Billboard Hot 100 yr Unol Daleithiau, gan ddod yn gân a siartiodd uchaf yn ei yrfa. Yna rhyddhaodd y senglau "Left, Right" a "Who Do You Love?" yn cynnwys Drake, yn arwain at ryddhau ei albwm stiwdio cyntaf. Cyhoeddwyd ei albwm cyntaf, *My Krazy Life*, ar 18 Mawrth 2014 gan Pu$haz Ink, CTE World a Def Jam, a chafodd glod gan y beirnaid. Ar 17 Mehefin 2016, rhyddhaodd ei ail albwm stiwdio, *Still Brazy*, i glod gan y beirnaid. Ar 3 Awst 2018, rhyddhaodd ei drydydd albwm stiwdio, *Stay Dangerous*, i adolygiadau cadarnhaol yn gyffredinol.

## Bywyd cynnar
Ganed YG ym 1990 fel Keenon Daequan Ray Jackson yn Compton, California. Mae ei enw YG yn sefyll am "Young Gangster". Ymunodd Jackson â'r criw "Bloods" yn 2006 yn 16 oed.

## Mentrau eraill
Pan ddechreuodd YG y syniad am label yn wreiddiol (o'r enw Pushaz Ink yn wreiddiol, a oedd wedi'i steilio fel Pu$haz Ink), ceisiodd ei gyd-ganfod yn ddiweddarach gyda DJ Mustard a Ty Dolla $ign. Yn wreiddiol, defnyddiwyd y "label" fel offeryn hyrwyddo a brand ar gyfer grŵp cydweithwyr rap YG a DJ Mustard yr oeddent wedi'u tyfu gyda nhw. Ond wrth iddynt symud ymlaen i osod y gwaith sylfaen ar gyfer y label a'i restr, cafodd gynlluniau ar gyfer y label eu sgrapio pan aeth eu cyfarfod â Capitol i'r de a phenderfynodd y tri artist fynd ar eu ffyrdd gwahanol.

Categori:Rapwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1988
Ymarfer aerobig

Ymarfer corff o ddwyster sy'n dibynnu'n bennaf ar y broses o gynhyrchu ynni aerobig yw **ymarfer aerobig** neu **ymarfer erobig** (a elwir hefyd yn **cardio**).

Mae “aerobig” yn golygu “yn ymwneud â, yn cynnwys, neu'n gofyn am ocsigen rhydd”, ac yn cyfeirio at y defnydd o ocsigen i gwrdd yn ddigonol â gofynion ynni yn ystod ymarfer corff trwy fetabolaeth aerobig. Yn gyffredinol, gellir perfformio gweithgareddau aerobig dwyster isel i gymhedrol am gyfnodau estynedig.  Gwell o bosib yw galw'r hyn a elwir yn ymarfer aerobig yn "aerobig yn unig", gan ei fod wedi'i fwriadu i fod yn ddigon dwys i'r holl garbohydradau gael eu troi'n egni.

## Mathau o ymarfer aerobig 
bawd|Ymarfer aerobig, 1980au

## Beth sydd yn digwydd ir corff wrth wneud gweithgaredd? 
Pan byddwch yn gwneud gwahanol gweithgareddau, byddwch yn defnyddio llawer mwy o egni nag yr arfer. Mae'r calon yn pwmpio yn gyflymach pan yn gweithredol. Bydd y gwyneb yn troi'n goch gan bod celloedd coch yn dod a ocsigen a glwcos I pob rhan or corff. Yno, bydd yr ysgyfaint yn gorfod gweithio'n gyflymach gan bod y corff yn anadlu llawer o ocsigen I fewn.

## Y system anadlu 
300px|bawd|System anadlu'r corff dynol

Er mwyn cael anadlu'n rhwydd, mae rhaid ir ocsigen mynd trwyr trwyn neu'r ceg, yno ir tracea, ir bronci, wedyn trwy'r bronciolynnau ir alfeolws. Mae'r nwyon yn cyfnewid yn yr alfeolws. Wedyn, bydd yr ocsigen yn cael ei cludo mewn celloedd coch yn y plasma ogwmpas yr alfeolws, sydd yn ei newid yn ôl i garbon deuocsid ac yn cael ei anadlu'n ôl allan. Bydd hyn yn digwydd yn yr ysgyfaint lle bydd yr asennau ac y cyhyrau rhyng-asennol.

## Cyfeiriadau 
Categori:Ymarfer corff
Categori:Resbiradu
Andrea Maria Dusl

Awdures o Awstria yw **Andrea Maria Dusl** (ganwyd 12 Awst 1961) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel cyfarwyddwr ffilm, sgriptiwr, darlunydd ac awdur. Fe'i ganed yn Fienna ar 12 Awst 1961. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Academi'r Celfyddydau Cain, Fiena. 

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Academi Ffilm Awstria am rai blynyddoedd.

## Cyfeiriadau
Cadw lle i Cats 2

Categori:Llenorion benywaidd o Awstria
Categori:Genedigaethau 1961
Categori:Merched a aned yn y 1960au
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Awstria
Categori:Pobl o Fienna
Salcia Landmann

Awdures o'r Swistir ac Awstria-Hwngari oedd **Salcia Landmann** (18 Tachwedd 1911 - 16 Mai 2002) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel newyddiadurwr. Cafodd ei geni yn Zhovkva, (Wcrain heddiw) ar 18 Tachwedd 1911 a bu farw yn St. Gallen.

Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Basel a Phrifysgol Zurich. 
Bu'n briod i Michael Landmann ac roedd Valentin Landmann yn blentyn iddi. 
## Aelodaeth 
Bu'n aelod o P.E.N.-Club Liechtenstein am rai blynyddoedd.

## Cyfeiriadau
Cadw lle i Cats 2

Categori:Genedigaethau 1911
Categori:Marwolaethau 2002
Categori:Cyfieithwyr yr 20fed ganrif o'r Swistir
Categori:Cyfieithwyr benywaidd o'r Swistir
Categori:Llenorion ffeithiol Almaeneg o'r Swistir
Categori:Llenorion ffeithiol benywaidd yr 20fed ganrif o'r Swistir
Categori:Llenorion ffeithiol benywaidd yr 21ain ganrif o'r Swistir
Categori:Llenorion Iddewig o'r Swistir
Categori:Merched a aned yn y 1910au
Categori:Pobl o Zhovkva
Categori:Pobl o Awstria-Hwngari
Categori:Pobl fu farw yn y Swistir
Categori:Ymfudwyr o Awstria-Hwngari i'r Swistir
Categori:Ysgolheigion Iddew-Almaeneg o'r Swistir
Hen Saesneg

[bawd|Tudalen flaen *[Beowulf*, arwrgerdd genedlaethol y Saeson.]]
Ffurf hanesyddol gynharaf yr iaith Saesneg yw **Hen Saesneg** (*Ænglisc*, *Anglisc*, neu *Englisc*) neu **Eingl-Sacsoneg** a siaredid yn Lloegr ac yn ne a dwyrain yr Alban yn ystod yr Oesoedd Canol Cynnar. 

## Hanes 
Cafodd y iaith ei gludo i Brydain gan ymfudwyr Eingl-Sacsonaidd tua chanol y 5g, ac mae'r gweithiau hynaf yn llenyddiaeth Saesneg yn dyddio o ganol y 7g. Wedi'r Goncwest Normanaidd yn 1066, disodlwyd Saesneg, am gyfnod, fel iaith yr uchelwyr yn Lloegr gan yr Eingl-Normaneg. Mae hyn yn nodi diwedd cyfnod yr Hen Saesneg, pan ddylanwadwyd yn gryf ar Saesneg gan Eingl-Normaneg gan ddatblygu'r ffurf a elwir bellach yn Saesneg Canol.

Datblygodd Hen Saesneg o dafodieithoedd Eingl-Ffriseg neu Ingfaeonig a siaredid yn gan lwythau Germanaidd a adwaenid yn draddodiadol fel yr Eingl, y Sacsoniaid a'r Jiwtiaid.  Wrth i'r Eingl-Sacsoniaid ddod i dra-arglwyddiaethu yn Lloegr, bu farw'r iaith Frythoneg a thafodiaith Lladin Prydeinig yn y wlad. Pedair prif dafodiaith oedd i Hen Saesneg a gysylltir â rhai o deyrnasoedd yr Eingl-Sacsonaid: Mersia, Northymbria, Caint, a Wessex. Tafodiaith Wessex, neu Sacsoneg Orllewinol, oedd sail y ffurf lenyddol safonol yng nghyfnod diweddar yr Hen Saesneg er y byddai ffurfiau amlycaf Saesneg Canol a Diweddar yn datblygu'n bennaf o dafodiaith Mersia. Dylanwadwyd yn gryf ar iaith dwyrain a gogledd Lloegr gan Hen Norseg o ganlyniad i wladychiad gan y Llychlynwyr o'r 9g ymlaen.

Un o'r ieithoedd Germanaidd Gorllewinol ydy Hen Saesneg, sy'n perthyn agosaf at Hen Ffriseg ac Hen Sacsoneg. Megis yr hen ieithoedd Germanaidd eraill, mae'n wahanol iawn i Saesneg Diweddar ac yn anodd i siaradwyr Saesneg Diweddar ei deall heb ei hastudio. Mae gramadeg Hen Saesneg yn debyg i ramadeg Almaeneg Diweddar: mae sawl ffurf a therfyniad ffurfdroadol i enwau, ansoddeiriau, rhagenwau a berfau, ac mae trefn y geiriau yn llawer mwy rhydd. Ysgrifennwyd yr arysgrifau hynaf yn Hen Saesneg mewn llythrennau rwnig, ond tua'r 9g ymlaen disodlwyd y system honno gan ffurf ar yr wyddor Ladin.

## Cyfeiriadau 

Categori:Eingl-Sacsoniaid
Categori:Hanes y Saesneg
Categori:Yr iaith Saesneg yn Lloegr
Carol Shields

Awdures o Ganada a'r Unol daleithiau America oedd **Carol Shields** (2 Mehefin 1935 - 16 Gorffennaf 2003) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel bardd, nofelydd, awdur storiau byrion, academydd a chofiannydd. Cafodd ei geni yn Oak Park, Chicago, UDA ar 2 Mehefin 1935 a bu farw yn Victoria o ganser y fron. 

Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Caerwysg, Prifysgol Ottawa a Choleg Hanover. Mae Anne Giardini yn blentyn iddi. Ymhlith y gwaith pwysig a nodedig yr ysgrifennodd y mae: *The Stone Diaries, Unless* a ''Larry's Party''.

Yn dilyn ei marwolaeth, cafodd chwech o'i straeon byrion eu haddasu gan Shaftesbury Films i'r gyfres antholeg ddramatig *The Shields Stories*. Ailgyhoeddwyd ei chasgliadau straeon byrion cynharach fel *Collected Stories of Carol Shields* yn 2005. Mae ffilmiau sy'n seiliedig ar nofelau Carol Shields yn cynnwys "Swann" (1996) a "The Republic of Love" (2003). Addaswyd ei nofel olaf, *Unless*, fel drama yn 2016 gan Alan Gilsenan.

## Anrhydeddau 
Derbyniodd nifer o wobrau ac anrhydeddau gan gynnwys: Cymdeithas Goffa John Simon Guggenheim, Cydymaith o Urdd Canada, Gwobr Pulitzer am Ffuglen, Cymrodoriaeth Cymdeithas Frenhinol Canada a Gwobr y Llywodraethwr Cyffredinol am ffuglen Saesneg.

## Aelodaeth 
Bu'n  aelod o Gymdeithas Frenhinol Canada am rai blynyddoedd.

Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion o Ganada
Categori:Genedigaethau 1935
Categori:Marwolaethau 2003
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Chicago
Olympia Brown

Ffeminist o'r Unol Daleithiau oedd **Olympia Brown** (5 Ionawr 1835 - 23 Hydref 1926) sy'n nodigedig am ei gwaith fel swffragét ac ymgyrchydd pleidlais i ferched. Cafodd ei geni yn Prairie Ronde Township, Michigan ar 5 Ionawr 1835; bu farw yn Baltimore, Maryland.

Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Antioch, Coleg Antioch, Coleg Mount Holyoke, Ysgol Ddiwynyddol Prifysgol Sant Lawrence a Phrifysgol Sant Lawrence. 

## Anrhydeddau 
Derbyniodd nifer o wobrau ac anrhydeddau gan gynnwys: Oriel yr Anfarwolion Menywod Michigan.

## Aelodaeth 
Bu'n  aelod o Gynghrair Ryngwladol Menywod dros Heddwch a Rhyddid am rai blynyddoedd.

## Cyfeiriadau
Cadw lle i Cats 2

Categori:Ffeministiaid o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1835
Categori:Marwolaethau 1926
Categori:Merched a aned yn y 1830au
Categori:Merched y 19eg ganrif
Categori:Swffragetiaid
Categori:Pobl o Michigan
Angela Davis

Awdures o Unol Daleithiau America yw **Angela Davis** (ganwyd 26 Ionawr 1944) sy'n nodedig am ei gwaith fel awdur, gweithredydd dros hawliau dynol, athro, athronydd, hunangofiannydd ac academydd. Fe'i ganed yn Birmingham, Alabama ar 26 Ionawr 1944.

Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Califfornia, San Diego, Prifysgol Humboldt, Berlin a Phrifysgol Brandeis. 

Daeth yn ymgyrchydd gwrthddiwylliant amlwg yn y 1960au gan weithio gyda Phlaid Gomiwnyddol yr Unol Daleithiau, a bu'n aelod ohoni hyd at 1991; am ychydig bu'n ymwneud â sefydliad y *Black Panther*, yn anterth  y Mudiad Hawliau Sifil.

## Aelodaeth 
Bu'n  aelod o Gymdeithas Phi Beta Kappa am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion Americanaidd
Categori:Genedigaethau 1944
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Alabama
Joan Didion

Awdures o Americanes oedd **Joan Didion** (ganwyd 5 Rhagfyr 1934 – 23 Rhagfyr 2021) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel sgriptiwr, nofelydd, newyddiadurwr ac awdur ysgrifau. Cafodd ei geni yn Sacramento, California.

Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Califfornia, Berkeley. 
Priododd John Gregory Dunne. Ymhlith y gwaith pwysig a nodedig yr ysgrifennodd y mae: *Slouching Towards Bethlehem, Play It as It Lays* a *The Year of Magical Thinking*.

Yn ei nofelau a'i thraethodau, mae Didion yn disgrifio datgymhwysiad moesau America ac anhrefn diwylliannol y wlad; prif thema ei gwaith yw darnio'r unigol a'r gymdeithas. Ar frig ei gyrfa, cydnabuwyd fod i'w hysgrifennu gryn arwyddocâd wrth ddiffinio isddiwylliannau America. Ym 1968, cyfeiriodd *The New York Times* at ei gwaith cynnar gan ddweud ei fod yn cynnwys "gras, soffistigeiddrwydd, naws ac eironi."

Bu farw o Glefyd Parkinson yn ei chartref yn Manhattan yn 87 mlwydd oed.

## Anrhydeddau 
Derbyniodd nifer o wobrau ac anrhydeddau gan gynnwys: Medal y Dyniaethau Cenedlaethol, Gwobr Cenedlaethol y Llyfr, Gwobr George Polk, Prix Médicis essai, Gwobr Genedlaethol am Lyfr Ffeithiol, Neuadd Enwogion California a Gwobr St. Louis am Lenyddiaeth.
## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Academi Celfyddydau a Llythyrau America, Academi Celf a Gwyddoniaeth America am rai blynyddoedd.

Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion Americanaidd
Categori:Genedigaethau 1934
Categori:Marwolaethau 2021
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Galiffornia
Dysgu peirianyddol

**Dysgu** **peirianyddol** yw'r astudiaeth wyddonol o algorithmau a modelau ystadegol sy'n cael eu defnyddio gan systemau cyfrifiadurol i gyflawni tasg benodol, gan ddibynnu ar batrymau a chasgliadau yn lle cyfarwyddiadau penodol.  Mae'n cael ei weld fel is-set o ddeallusrwydd artiffisial.

Mae algorithmau dysgu peirianyddol yn adeiladu model mathemategol o ddata sampl a elwir yn " ddata hyfforddi " er mwyn gwneud rhagfynegiadau neu benderfyniadau heb fod wedi'u rhaglennu'n benodol i gyflawni'r dasg. Defnyddir yr algorithmau hyn mewn amrywiaeth eang o gymwysiadau, fel hidlo e-bost a golwg gyfrifiadurol, lle nad yw'n ddichonol i ddatblygu algorithm o gyfarwyddiadau penodol ar gyfer cyflawni'r dasg.

Ceir cysylltiad agos rhwng dysgu peirianyddol ac ystadegaeth gyfrifiadol, sy'n canolbwyntio ar wneud rhagfynegiadau gan ddefnyddio cyfrifiaduron.

Mae'r astudiaeth o optimeiddio mathemategol yn cyflwyno dulliau, theori a meysydd cymhwyso i faes dysgu peirianyddol.

Mae cloddio data yn faes astudiaeth o fewn i ddysgu peirianyddol, ac mae'n canolbwyntio ar ddadansoddi data archwiliadol trwy ddysgu heb oruchwyliaeth.

Yn ei gymhwysiad ar draws problemau busnes, cyfeirir at ddysgu peirianyddol hefyd fel 'dadansoddi rhagfynegol'.

## Cyfeiriadau 
Categori:Dysgu
Categori:Seiberneteg
Edith Pechey

Ffeminist o Loegr oedd **Edith Pechey** (7 Hydref 1845 - 14 Ebrill 1908) sy'n nodigedig am ei gwaith fel meddyg a swffragét. Cafodd ei geni yn Langham, Essex, ar 7 Hydref 1845, a bu farw o ganser y fron yn Folkestone ar 14 Ebrill 1908. 

Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Caeredin a Phrifysgol Bern. Bu'n briod i Herbert Musgrave Phipson. 

Roedd Edith Pechey yn un o'r meddygon benywaidd cyntaf yng ngwledydd Prydain ac yn ymgyrchydd dros hawliau menywod. Treuliodd dros 20 mlynedd yn India fel uwch feddyg mewn ysbyty i fenywod ac roedd yn ymwneud ag amrywiaeth o achosion cymdeithasol.

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Saith Caeredin am rai blynyddoedd.

Cadw lle i'r bot

## Cyfeiriadau
Cadw lle i Cats 2

Categori:Ffeministiaid o Loegr
Categori:Genedigaethau 1845
Categori:Marwolaethau 1908
Categori:Merched a aned yn y 1840au
Categori:Merched y 19eg ganrif
Categori:Pobl o Essex
Categori:Swffragetiaid
Jane Kramer

Awdures o Unol Daleithiau America yw **Jane Kramer** (ganwyd 7 Awst 1938) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel newyddiadurwr, academydd ac awdur. Am rai blynyddoeddd bu'n ohebydd Ewropeaidd ar gyfer *The New Yorker*; mae hi wedi ysgrifennu "Llythyr o Ewrop" yn rheolaidd am gyfnod o ugain mlynedd. Hyd at 2019 roedd wedi ysgrifennu naw llyfr, gyda'r diweddaraf ohonynt, *Lone Patriot* (2003) yn ymwneud â milisia yng Ngorllewin America. Mae ei llyfrau eraill yn cynnwys *Last Cowboy* a *Lone Patriot*.

Cafodd ei geni yn Providence, Rhode Island ar 7 Awst 1938. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Goleg Vassar (B.A. mewn Saesneg) a Phrifysgol Columbia (M.A. mewn Saesneg) a . 

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Academi Celf a Gwyddoniaeth America, Academi Celfyddydau a Llythyrau America am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot
## Llyfrau 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Cyfeiriadau
Categori:Llenorion Americanaidd
Categori:Genedigaethau 1938
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Providence, Rhode Island