Alys (cyfres deledu)

Cyfres ddrama Gymraeg oedd ***Alys***, a grëwyd gan y sgriptiwr arobryn Siwan Jones. Mae'r gyfres yn dilyn mam sengl, Alys, sy'n symud i ffwrdd o Gaerdydd i fflat llwm mewn tref fach yng ngorllewin Cymru gyda'i mab 10 mlwydd oed, Daniel, wrth geisio dianc rhag ei gorffennol.

Mae Alys yn cael ei phortreadu gan yr actores Sara Lloyd-Gregory, mewn rôl a gafodd ei ysgrifennu yn arbennig ar ei chyfer. Y sioe oedd ei thro cyntaf mewn rôl arweiniol. Roedd yr actorion arall yn cynnwys William Thomas ac Aneirin Hughes, a weithiodd gyda Gregory ar *Con Passionate*, cyfres ddrama deledu arall a ysgrifennwyd gan Siwan Jones. Cynhyrchwyd y sioe gan gwmni Apollo ar gyfer S4C. Dechreuodd y gyfres ar ddydd Sul, 23 Ionawr 2011, fel rhan o arlwy'r flwyddyn newydd ar S4C.

Cafwyd ffigyrau gwylio da ar gyfer y gyfres gyntaf, gyda'r bennod gyntaf yn denu 61,000 gwyliwr a ffigwr uchaf y gyfres yn 71,000 gwyliwr ym mhennod tri. Gwelwyd dirywiad yn y gwylwyr yn yr ail gyfres, gyda sgôr hynod o isel o 27,000 gwyliwr ar gyfer pennod chwech, gyda chynnydd bychan ar gyfer y penodau dilynol. Gwyliwyd y bennod olaf gan 37,000 o wylwyr.

Hyd yn hyn, cynhyrchwyd a darlledwyd dwy gyfres o *Alys*; y cyntaf yn gynnar yn 2011, a darlledwyd yr ail gyfres yn hwyr yn 2012. Nid oes sôn am drydedd cyfres yn cael ei gomisiynu.

Mae'r gyfres wedi ei henwebu ddwywaith yn 2012, yn gyntaf ar gyfer Cyfryngau Celtaidd Wobr ac yna Gwobr BAFTA Cymru. Yn 2013, cafodd y gyfres ei henwebu ar gyfer tair gwobr BAFTA Cymru; ac ennill dwy, gan gynnwys Sara Lloyd-Gregory yn derbyn y wobr am yr Actores Orau.

## Cynsail a datblygu 
Crëwyd a ysgrifennwyd *Alys* gan Siwan Jones, awdur oedd wedi ennill BAFTA Cymru Award a Rose d'Or am ei gwaith ar y cyfresi teledu uchel eu parch *Tair Chwaer* a *Con Passionate*.

Daeth y syniad ar gyfer *Alys* i Jones tra roedd yn siopa mewn tref fach yng ngorllewin Cymru. Roedd yn gwylio wrth i grŵp o bobl gario dodrefn wrth iddi gerdded o'r maes parcio tuag at y dref. Y tu ôl iddynt roedd twnnel dywyll yn arwain at galon adeilad; tra eu bod yn cerdded, roedd plant yn eu dilyn, ac wrth iddi wylio, sbardunodd hyn ddelwedd ar gyfer y gyfres a ddaeth yn *Alys*. Syniad Jones ar y dechrau oedd creu dau fyd; un gyda phobl dosbarth gweithiol yn berchnogion siop yn y dref fach; ac eraill a oedd yn ddi-waith ac yn ei chael yn anodd cadw dau ben llinyn ynghyd, megis cymeriad Sara Lloyd-Gregory, 'Alys'. Roedd hi'n anelu i ddangos pa mor wahanol mae'r ddau fyd yma ac eto pa mor debyg maen nhw.

Cymraeg yw iaith y gyfres i gyd heblaw am ambell olygfa lle siaredir Saesneg. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Strange Village.

Cychwynnodd cynhyrchiad cyfres gyntaf *Alys* yn ystod haf 2010, tra cynhyrchwyd yr ail gyfres o fis Mawrth 2012 gan Deledu Apollo. Cafodd y gyfres ei ffilmio ar leoliad yn bennaf yng Nghaerdydd, Aberhonddu ac yn nhref glan môr y Barri.
bawd|dde|300px|Sara Lloyd-Gregory gyda Carwyn Glyn (Shane, chwith), Aled Pugh (Kevin, canol) a Catrin Mai Huw (Ceri, dde) (cyfres 1)
* **Bessie:** (**Delyth Wyn** – Cyfres 1&ndash;2) Bessie yw mam Kevin a Shane. Mae ei theulu bob amser yn rhan o weithgareddau troseddol, ac mae un arall o'i meibion yn y carchar. Pan fydd Shane yn cael ei arestio mae hi'n poeni bydd yr un peth yn digwydd iddo. Mae hi'n hoffi Ceri, ac yn casáu bod ei mab, Kevin wedi twyllo arni gyda Vicky, sydd wedi symud ar draws y stryd oddi wrtho.
* **Iestyn:** (**Gareth Nash** – Cyfres 1&ndash;2) Nai William yw Iestyn ac mae'n gweithio yn y llyfrgell leol. Mae'n mynd yn aml i weld William ond yn casáu'r ffordd y mae William yn ymddwyn, ac mae wedi rhybuddio Alys i gadw i ffwrdd oddi wrth ei ewythr.
* **Simon:** (**Richard Harrington** – Cyfres 2) 
* **Dylan:** (**Paul Morgans** – Cyfres 2) Athro yw Dylan sy'n rhentu tŷ Heulwen a Toms gyda'i wraig Lilo, Mae Dylan yn ceisio gwneud be mae'n gallu i gael gwared â Heulwen am ei bod yn boen wrth ddod mewn i'r tŷ a gwneud iddo gredu bod ei merch a bu farw, Sara yn byw yn y tŷ.
* **Llio:** (**Carys Eleri** – Cyfres 2) Gwraig Dylan yw Llio a darpar fam sy'n symud fewn i dŷ Heulwen a Toms. Mae Llio yn fenyw hynaws sydd ddim yn cytuno gyda thriniaeth Dylan o Heulwen ac mae'n ei chroesawu i'r tŷ.
* **Phil:** (**Gareth Jewell** – Cyfres 2 Roedd wyth pennod yn y gyfres, gan orffen ar ddydd Sul 30 Rhagfyr 2012. Roedd unwaith eto ar gael gydag isdeitlau Saesneg ar alw, ond wedi llosgi ar y sgrîn yn yr ailddarllediadau.

Cafodd y sioe ei darlledu mewn manylder uwch ar sianel Freeview S4C Clirlun, oedd ar gael yng Nghymru yn unig. Fodd bynnag, caewyd y sianel hon ar 1 Rhagfyr 2012 felly darlledwyd y pum pennod olaf o'r ail gyfres ar y sianel diffiniad safonol yn unig.

Ar ôl eu darlledu, roedd cyfres un a dau i'w gweld ar-lein am 35 diwrnod yn unig ar wasanaeth ar-lein S4C, Clic.

Fe gynghorwyd na ddylai unrhyw un o dan 16 oed  wylio oherwydd iaith gref.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Gwefan swyddogol
* 
Categori:Rhaglenni teledu Cymraeg
Categori:Rhaglenni teledu sydd a'u stori wedi'i lleoli yng Nghymru
Categori:Cyflwyniadau rhaglenni teledu 2011
Categori:Diweddiadau rhaglenni teledu 2012
Categori:Rhaglenni teledu S4C
Categori:Rhaglenni teledu drama
Categori:Enillwyr Gwobr BAFTA Cymru
Categori:Cyfresi drama S4C