James Abernethy

Roedd **James Abernethy** FRSE (12 Mehefin 1814 - 8 Mawrth 1896) yn beiriannydd sifil o'r Alban

## Bywgraffiad 
Ganed Abernethy yn Aberdeen i George Abernethy, peiriannydd, ac Isabella (neé Johnston) cafodd ei dad ei benodi yn rheolwr Gwaith Haearn Dowlais, ac ym 1826 symudodd i Southwark, Llundain, wedi i'r tad derbyn swydd fel rheolwr ffowndri. Tra yno, gwyliodd y gwaith o adeiladu Pont Llundain. Ym 1827, anfonwyd ef gyda'i frodyr i Ysgol Breswyl Cotherstone yn Riding Gogledd Swydd Efrog, ond cafodd ei symud gan ei ewythr, y Parch. John Abernethy, ddwy flynedd yn ddiweddarach, pan ddarganfu bod amodau'r ysgol yn ofnadwy. Aeth ei ewythr ag ef i Lundain ac yna i Haddington, Dwyrain Lothian lle treuliodd ddwy flynedd yn yr Ysgol Ramadeg lleol. Yna aeth i weithio o dan ei dad, a oedd yn gweithio ar adeiladu Doc y Dwyrain, a oedd yn rhan o Ddociau Llundain.

Ym 1832 symudodd gyda'i dad o Herne Bay, lle'r oedd pier pren yn cael ei adeiladu. Fodd bynnag, hwyliodd i Sweden ym 1833, i osod ffordd newydd ar gyfer mwynglawdd manganîs ger Jönköping| roedd ffrind wedi'i brynu. Treuliodd lawer o'i amser hamdden yn braslunio pensaernïaeth a golygfeydd yr ardal. Cafodd ei alw'n ôl i Loegr ym 1835 gan ei dad, i gynorthwyo ar brosiect goleudy Start Point yn Nyfnaint. Ymddengys mai dyma'r tro olaf iddo weithio gyda'i dad. Symudodd i Goole ym 1836, i weithio gyda George Leather ar adeiladu'r doc agerlong a'r clo a gysylltodd Camlas Aire a Calder ag Afon Humber. Er gwaethaf iddo bron a boddi pan gwympodd cofferdam, fe neilltuodd y rhan fwyaf o weddill ei yrfa i beirianneg forol. Gweithiodd ar welliannau i'r Aire a Calder rhwng Wakefield a Methley tan 1838, ac yna daeth yn beiriannydd preswyl Rheilffordd Gogledd Canolbarth Lloegr, gan weithio o dan George Stephenson. Fodd bynnag, ymddiswyddodd ar ôl 18 mis, i ddod yn beiriannydd Ymddiriedolaeth Harbwr Aberdeen .
bawd|James Abernethy
Roedd gan Aberdeen harbwr llanw ar yr adeg y cyrhaeddodd Abernethy, a threuliodd flwyddyn yn ysgeintio ac adeiladu argloddiau i wella'r sianel fynediad. Y flwyddyn ganlynol, cynhaliwyd cystadleuaeth ar gyfer dylunio doc caeedig, a dewiswyd ei ddyluniad ef ar gyfer y gwaith. Cafwyd Deddf Seneddol i weithredu'r dyluniad, ond yn gyntaf bu'n rhaid i Abernethy argyhoeddi asesydd annibynnol yn Llundain o'i gadernid. Roedd y cyfarfod yn amhendant, ond roedd cadeirydd Ymddiriedolwyr yr Harbwr yn fodlon, a gofynnwyd am dendrau i'w hadeiladu. Rhoddwyd y contract i'r cynigydd isaf, ond ni allai ei gwblhau, a chymerodd Abernethy yr awenau ar ôl blwyddyn, gan ddefnyddio llafur uniongyrchol i orffen y gwaith. Pan gafodd ei adeiladu, y clo mynediad oedd y mwyaf ym Mhrydain, yn mesur 250 x 60 troedfedd (76 x 18 medr), gyda dyfnder mordwyol o 22 troedfedd (6.7 medr) ar lanw uchel.

### Peiriannydd ymgynghorol 
Sefydlodd swyddfa yn Llundain ym 1853, a gweithredodd fel peiriannydd ymgynghorol ar gyfer nifer fawr o gynlluniau, gan barhau i gynnal ei oruchwyliaeth reolaidd o'r dociau yng Nghaerdydd, Fraserburgh, Casnewydd  ac Abertawe. Ehangodd ei waith i gynnwys prosiectau tramor ym 1862, er na weithredwyd nifer o'i argymhellion, ac roedd y cynllun a adeiladwyd yn harbwr Alexandria yn y pen draw ychydig yn llai boddhaol na'i ddyluniad ei hun. gan ddarganfod o blaid yr un gan Syr Edward Leader Williams. Gweithredodd fel peiriannydd ymgynghori, gan ymweld â'r safle bob mis rhwng 1885 a 1893,

Eisteddodd ar ddau Gomisiwn Brenhinol. Roedd y cyntaf yn ystyried Rhyddhau Carthffosiaeth Ddinesig, ac fe'i cynhaliwyd ym 1882, tra cynhaliwyd yr ail ym 1889, ac edrychodd ar Weithfeydd Cyhoeddus Iwerddon.

## Teulu 
Priododd Abernathy ag Ann Neill ym 1838, a bu iddynt saith o blant, pedwar mab a thair merch. Gweithiodd tri o'r meibion gyda'u tad, a ffurfiodd bartneriaeth gyda dau ohonynt, James a George, ym 1893.

## Cyfeiriadau 
### Llyfryddiaeth 
*
*

### Cyfeiriadau
### Bywgraffiadau 
*
*
*

Categori:Erthyglau bot Wicipobl
Categori:Genedigaethau 1814
Categori:Marwolaethau 1896
Categori:Peirianwyr o'r Alban
Categori:Pobl o Aberdeen