Mynediad byd-eang i addysg

**Mynediad byd-eang i addysg** (neu o fewn gwlad arbennig, **Mynediad cyffredinol i addysg;** *Universal access to education*) yw'r ddelfryd o addysgu pawb, ar draws y bwrdd, waeth beth fo'u dosbarth cymdeithasol, hil, rhyw, rhywioldeb, cefndir ethnig neu anableddau corfforol a meddyliol. Defnyddir y term yn aml yn y broses o dderbyn myfyrwyr i goleg, yn enwedig yn y dosbarthiadau canol ac is, ac mewn technoleg gynorthwyol  yr anabl. Barn rhai beirniaid yw bod y drefn hon, yn hytrach na theilyngdod caeth (meritocratiaeth), yn achosi safonau academaidd is. Er mwyn hwyluso mynediad addysg i bawb, mae gan wledydd bolisiau sy'n sicrhau'r hawl i addysg.

Mae mynediad byd-eang (neu gyffredinol) i addysg yn annog amrywiaeth o ddulliau pedagogaidd i ledaenu gwybodaeth ar draws amrywiaeth o gefndiroedd cymdeithasol, diwylliannol, economaidd, cenedlaethol a biolegol. Fe'i ffurfiwyd, ar y ddechrau gyda'r pwyslais ar gyfle cyfartal a chynnwys myfyrwyr ag anableddau dysgu neu gorfforol a meddyliol, ond mae bellach wedi ehangu ar draws pob math o allu ac amrywiaeth (*diversity*). Fodd bynnag, gan fod y diffiniad o amrywiaeth ynddo'i hun yn gyfuniad eang, bydd athrawon sy'n ymarfer mynediad i bawb yn wynebu heriau parhaus ac yn addasu eu cynllun gwers i feithrin themâu sy'n ymwneud â chyfle cyfartal yn y byd addysg.

Gall mynediad cyffredinol (ar draws y bwrdd) i addysg coleg gynnwys darparu amrywiaeth o wahanol ddulliau asesu o ddysgu a chofio gwybodaeth. Er enghraifft, er mwyn penderfynu faint o'r deunydd a ddysgwyd, gall athro ymrestru sawl dull asesu: gall y dulliau asesu gynnwys arholiad cynhwysfawr, arholiadau uned, portffolios, papurau ymchwil, adolygiadau llenyddiaeth, arholiad llafar neu aseiniadau gwaith cartref. Bydd darparu amryw o ffyrdd i asesu maint y dysgu a'r cofio nid yn unig yn nodi'r bylchau mewn mynediad cyffredinol ond gall hefyd egluro'r ffyrdd o wella mynediad cyffredinol.

## Peidio a gwahaniaethu a chydraddoldeb mewn addysg 
Mae hawliau dynol yn hawliau cyffredinol, byd-eang, felly mae'n berthnasol i bawb yn gyfartal a heb wahaniaethu mewn unrhyw fodd. Fodd bynnag, mae nifer sylweddol o unigolion yn methu a derbyn addysg oherwydd gwahaniaethu sy'n atal mynediad gyflawn i addysg.

Mae gwahaniaethu yn digwydd yn fwyaf amlwg o ran cyrchu addysg. Er enghraifft, gall merched wynebu rhwystrau ar sail rhyw fel priodas plant, beichiogrwydd, a thrais ar sail rhywedd, sy'n aml yn eu hatal rhag mynd i'r ysgol neu gyfrannu iddynt adael yr ysgol yn gynt na'r disgwyl. Mae pobl ag anableddau yn aml yn wynebu problemau hygyrchedd ffisegol, megis diffyg rampiau neu gludiant ysgol priodol, gan ei gwneud hi'n anodd cyrraedd yr ysgol. Mae ymfudwyr yn aml yn wynebu rhwystrau gweinyddol sy'n eu hatal rhag cofrestru, gan eu gwahardd rhag y systemau addysg arferol.

Fodd bynnag, mae gwahaniaethu hefyd yn digwydd o fewn systemau addysg pan fydd rhai grwpiau sy'n derbyn addysg israddol o gymharu ag eraill, er enghraifft, mae ansawdd addysg mewn ysgolion trefol yn tueddu i fod ychydig yn uwch na'r hyn a geir mewn ardaloedd gwledig. Roedd yn gam gwych tuag at addysg fyd-eang i bawb, ar draws y bwrdd.

## Mynediad cyffredinol 
Mewn theori, mae mynediad cyffredinol i addysg yn golygu bod gan bobl gyfle cyfartal i gymryd rhan mewn unrhyw system addysgol. Fodd bynnag, nid yw pob unigolyn, grŵp na grŵp ethnig yn cael mynediad cyfartal.

Amcangyfrifodd dwy asiantaeth ryngwladol (Sefydliad Iechyd y Byd a Banc y Byd) fod gan oddeutu biliwn o bobl ledled y byd wahanol fathau o anableddau. Mae rhwng 93 a 150 miliwn ohonyn nhw'n blant. Datgelodd *Plan International* na chaiff y plant hyn fyth fynychu'r ysgol ac os byddant yn cofrestru yna byddant yn cael eu gwahanu oddi wrth y disgyblion eraill. Dywedodd y Bartneriaeth Addysg Fyd-eang nad yw tua 90% o blant sy'n cael eu cystuddio gan anableddau o genhedloedd incwm isel a chanolig yn astudio. Yn aml, nid yw'r plant hyn wedi'u cynnwys yn y system addysg gyffredin ac fe'u cyfeirir at ysgolion dysgu arbennig.

## Gweler hefyd 
* Hawl i addysg

## Cyfeiriadau 
Categori:Hawliau dynol
Categori:Cymdeithaseg
Categori:Addysg