Edward Villiers, 5ed Iarll Clarendon

Roedd **Edward Hyde Villiers, 5ed Iarll Clarendon**, GCB, GCVO, PC, DL (11 Chwefror 1846 &ndash; 2 Hydref 1914), a oedd yn cael ei adnabod fel yr **Arglwydd Hyde** rhwng 1846 a 1870, yn wleidydd Unoliaethol Rhyddfrydol Prydeinig o'r teulu Villiers. Gwasanaethodd fel Arglwydd Siambrlen yr Aelwyd rhwng 1900 a 1905.

## Cefndir ac addysg 
Clarendon oedd ail fab ond hynaf i oroesi i'r gwladweinydd Rhyddfrydol amlwg George Villiers, 4ydd Iarll Clarendon a'i wraig Yr Arglwyddes Katherine Grimston, merch James Grimston, Iarll 1af Verulam. Addysgwyd ef yng Ngholeg Harrow a Choleg y Drindod, Caergrawnt.

## Gyrfa wleidyddol 
bawd|Portread o Clarendon yn ei wisg fel Arglwydd Siambrlen, c.1902.
Etholwyd Clarendon i'r Senedd dros etholaeth Aberhonddu ym 1869, sedd a gadwodd tan y flwyddyn ganlynol, pan olynodd ei dad i'r iarllaeth a chymryd ei sedd yn Nhŷ'r Arglwyddi. Ym 1895 penodwyd ef yn Arglwydd preswyl yng ngweinyddiaeth Unoliaethol yr Arglwydd Salisbury, swydd a gadwodd hyd 1900, pan gafodd ei ddyrchafu'n Arglwydd Siambrlen yr Aelwyd a'i dderbyn i'r Cyfrin Gyngor. Cadwodd y swydd pan ddaeth Arthur Balfour yn Brif Weinidog ym 1902. Syrthiodd y llywodraeth ym mis Rhagfyr 1905 ac nid chafodd Clarendon swydd wleidyddol arall.

Ynghyd a'i yrfa wleidyddol roedd yr Arglwydd Clarendon hefyd yn Arglwydd Raglaw Swydd Hertford rhwng 1893 a 1914.

## Gyrfa chwaraeon 
Gwnaeth Clarendon un ymddangosiad hysbys yn chwarae criced dosbarth cyntaf  i Brifysgol Caergrawnt ym 1865. Roedd yn fatiwr llaw dde  ac yn fowliwr cyflym braich gron. Chwaraeodd pedwar o'i ewythrod James, Edward, Robert a Francis Grimston i gyd griced o'r radd flaenaf, fel y gwnaeth ei gefnder Walter Grimston. Rhwng 1890 a 1896, roedd yr Arglwydd Clarendon yn aelod o Bwyllgor Pêl-droed Clwb Chwaraeon West Hertfordshire, gan gadeirio rhai o'r cyfarfodydd. Yn ystod y cyfnod hwn enillodd y clwb dri Chwpan Hŷn Swydd Hertford mewn pedair blynedd, heb gystadlu yn y flwyddyn arall. Yn ddiweddarach, gelwid y tîm pêl-droed hwn yn Glwb Pêl-droed Watford.

## Teulu 
Priododd yr Arglwydd Clarendon, yn gyntaf, yr Arglwyddes Caroline Agar, merch James Agar, 3ydd Iarll Normanton, ar 6 Medi 1876. Ar ôl marwolaeth ei wraig gyntaf ym 1894 priododd yn ail, Emma Hatch, ar 5 Awst 1908. Bu iddo dau o blant o'r briodas gyntaf:

* George Herbert Hyde Villiers, 6ed Iarll Clarendon (1877 &ndash; 1955) 
* Yr Arglwyddes Edith Villiers (1878 &ndash; 1935), priod Piers Edgcumbe, 5ed Iarll Mount Edgcumbe

Bu farw'r Arglwydd Clarendon ym mis Hydref 1914, yn 68 oed, ac olynwyd  ef yn yr iarllaeth gan George ei unig fab.

## Anrhydeddau 
### Anrhydeddau Prydeinig
* **GCB** : Marchog Croes Mawr yn Urdd y Baddon - *24 Hydref 1902* - a gyhoeddwyd yn rhestr Anrhydeddau'r Coroni 1902.   Cafodd ei urddo gan y Brenin Edward VII ym Mhalas Buckingham ar 24 Hydref 1902.
* **GCVO**: Marchog Croes Mawr yn Urdd Frenhinol Victoria ym 1905

### Anrhydeddau tramor
*  Brenhiniaeth Prwsia: Marchog Dosbarth cyntaf yn Urdd yr Eryr Coch - *1899* - mewn cysylltiad ag ymweliad yr Ymerawdwr Wilhelm II i'r DU.

## Cyfeiriadau 
'

Categori:Aelodau Cyfrin Gyngor y Deyrnas Unedig
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg y Drindod, Caergrawnt
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Harrow
Categori:Marwolaethau 1914
Categori:Genedigaethau 1846
Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig