Francesco Filippini

Paentiwr o'r Eidal oedd **Francesco Filippini** (18 Medi 1853 – 6 Mawrth 1895). Fe'i hystyrir yn un o brif gynrychiolwyr naturiolaeth Lombardia a ffigwr canolog i'r mudiad a elwir yn *Filippiniaeth*.  

Derbyniodd ei addysg yn yr Academi Celf Gain Brera ym Milano dan ddylanwad Giuseppe Bertini, Raffaele Casnedi a Cesare Tallone, gan ddatblygu arddull beintio a gyfunoai ddisgyblaeth academaidd â chwilio mewnol dwfn. Roedd ei waith yn gwrthwynebu argraffiadaeth Ffrengig Claude Monet, a ystyriai'n addurnol a bydol, tra bod Filippiniaeth yn cael ei nodweddu gan ddimensiwn moesol, mewnol a meddyliol.  

## Bywgraffiad 
Ganed Filippini yn Brescia i deulu cyffredin. Diolch i ysgoloriaethau gan Congregazione di Carità di Brescia, bu'n gallu astudio yn yr Academi Celf Gain Brera yn Milano, lle daeth i gysylltiad â byd celf Eidalaidd diwedd 19g.  

Dechreuodd gyda gweithiau o themâu crefyddol a hanesyddol, cyn troi at tirlun a darlunio bywyd gwerinwyr. Cymerodd ran mewn nifer o arddangosfeydd celf, gan gynnwys Arddangosfa Gelf Cenedlaethol Milano 1879, Arddangosfa Gyffredinol Eidal Turin 1884, Arddangosfa Gelf Rhufain 1883 ac yn arbennig Arddangosfa Gelf Driennale Milano 1891, lle cafodd gydnabyddiaeth eang.  

Ym 1880 daeth yn aelod o'r Famiglia Artistica Milanese, cymdeithas o baentiwyr ac ddeallusion. Roedd ei yrfa'n fyr ond yn ddwys: bu farw yn Milano ar 6 Mawrth 1895, yn 41 oed. Ym 1925, trosglwyddwyd ei weddillion o'r Fynwent Goffa Milano i'r Fynwent Vantiniano yn Brescia, mewn seremoni goffa swyddogol.  

## Gwaith 
Nodweddir paentiadau Filippini gan densiwn rhwng arsylwad naturiolaidd a'r agwedd symbolaidd fewnol. Ymhlith themâu aml fe welir bywyd pentrefol, merched wrth waith, tymhorau a thirluniau Alpinaidd.  

Mae gweithiau mawr fel *Verso sera*, *Il Maglio* a *La Stigliatura della canapa* yn dangos aeddfedrwydd ei arddull a'i allu i gyfuno realaeth gymdeithasol â dimensiwn ysbrydol. Yn y canfasau hyn, mae'r golau nid yn unig yn ffenomen atmosfferig ond hefyd yn drosiad o'r berthynas rhwng dyn a'r natur.  

Crëwyd y term Filippiniaeth ar ôl ei farwolaeth i ddiffinio iaith gelfyddydol a oedd yn mynd y tu hwnt i argraffiadaeth Ffrengig ac yn agor y ffordd at ymchwil ffwturiaethol gan Umberto Boccioni, etifedd y tensiynau mewnol a ddatblygwyd gan Filippini.  

## Derbyniad beirniadol 
Fe'i gwerthfawrogwyd gan gyfoeswyr megis Vespasiano Bignami a Camillo Boito, ond daeth ail-werthfawrogiad yn bennaf yn ystod y 20g, diolch i waith haneswyr celf a amgueddfeydd yn Lombardia. Heddiw, fe'i cydnabyddir fel un o brif beintwyr tirlun Eidalaidd y 19g a ffigwr allweddol wrth ddeall pontio paentio Eidalaidd i'r moderniaeth.  

## Oriel

File:Francesco Filippini - Laguna veneta (1892).png|*Laguna Veneta* (1877)
File:Artgate_Fondazione_Cariplo_-_Filippini_Francesco,_Prime_nevi_o_Paesaggio.jpg|The *Prime nevi o Paesaggio* (1889)
Francesco Filippini - Vespero di novembre.jpg|*Vespero di novembre* (1891)
Francesco Filippini - Contadinella a riposo (1892-1893).jpg|*Contadinella a riposo* (1892)

## Llyfryddiaeth 
* Luciano Caramel, *Francesco Filippini e il naturalismo lombardo* (Milano: Mazzotta, 1979)  
* Carlo Pirovano, *La pittura dell’Ottocento in Italia* (Milano: Electa, 1991)  
* Valerio Terraroli, *Francesco Filippini e il Filippinismo* (Brescia: Skira, 2008)  

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
* Galleria d'Arte Moderna Milano  
* Pinacoteca Tosio Martinengo, Brescia  

Categori:Genedigaethau 1853  
Categori:Marwolaethau 1895
Categori:Peintwyr y 19eg ganrif o'r Eidal 
Categori:Pobl o Brescia
Categori:Pobl a aned yn Lombardia
Categori:Pobl fu farw ym Milan