Elwyn Brook-Jones

Roedd **Elwyn Brook-Jones** (11 Rhagfyr 1911 - 4 Medi 1962) yn actor, cerddor a phianydd o Gymru.

## Cefndir 
Ganwyd Brook-Jones yn Sarawak, Maleisia yn blentyn i John Samlet Brook Jones a Mary (née John) ei wraig. Roedd gan y teulu gwreiddiau dwfn yn Llansamlet a Chaerffili. Pan oedd yn blentyn yn Maleisia roedd Brook-Jones yn siarad Cymraeg ar yr aelwyd a Maleieg yn y gymuned felly pan oedd yn 5 mlwydd oed danfonwyd yn ôl i Gymru i ddysgu Saesneg. Cafodd ei fagu gan ei fodryb, Catherine John, pennaeth Ysgol Merched Caerffili. Roedd yn un o sylfaenwyr cwmni drama amatur Caerffili ac roedd yn aelod o gôr Eglwys St Martin yn y dref . Cafodd ei addysgu yng Ngholeg yr Iesu, Rhydychen, gyda'r bwriad o gael gyrfa yn y gwasanaeth diplomyddol.

## Bywyd personol 
Ym 1940 priododd Brook-Jones â Mary Julia Behrend, Sandham, merch Mr. a Mrs. J. L. Behrend, Grey House, Burghclere, Newbury.

Cymerwyd Brook-Jones yn sâl tra roedd yng nghanol recordio cyfres 1962 o *Garry Halliday*, cymerwyd ef i ysbyty Reading lle fu farw yn 50 oed. Wedi ymadael a'r brifysgol ymunodd Brook-Jones a chwmni theatr deithiol a oedd yn perfformio darnau melodrama. Ym 1934 aeth i'r Unol Daleithiau am chwe mis i berfformio mewn sioe cabaret. Wedi dychwelyd i ynysoedd Prydain ymunodd a'r Croydon Repertory Company. Bu'n perfformio efo nifer o gwmnïau theatr sefydlog hyd 1940 pan sefydlodd ei gwmni ei hun "The Little Theatr Threshold Club". Cwmni Brook-Jones oedd yr unig gwmni theatr i chware dramâu dwys yn ystod cyfnod y Blitz yn Llundain ym 1940-1941, roedd pob cwmni arall yn perfformio darnau ysgafn. Ar ôl teithio'r rhanbarthau gyda'i gwmni dychwelodd i Lundain ym 1943 i chware rhan y Barnwr Brack yn nrama Ibsen *Hedda Gabler* yn y Westminster Theatre efo cwmni'r Mercury Players. Bu wedyn yn actio'n rheolaidd mewn perfformiadau mawr yn y West End. Ymysg rhai o'i roliau mwyaf amlwg ar y llwyfan oedd:

* Edward Scarlet yn *Duet for Two Hands* gan Mary Hayley Bell
* Kroll yn *Rosmersholm* gan Henrik Ibsen
* General Burgoyne yn ''The Devil's Disciple'' gan George Bernard Shaw
* Y Cerfiwr (arweinydd gang sy'n cerfio ar gyrff pobl) yn y sioe gerdd *The Crooked Mile* gan Peter Greenwell a Peter Wildeblood 
*Yr hen satyr yn ''Miss Turner's Husband* gan Gilbert Wakefield 
*Yr ymerawdwr yn *The Praying Mantis* gan J. L. Campbell yn chware gyferbyn Joan Collins, fel y fenyw ifanc diniwed 

### Teledu 
* *Rope* (ffilm teledu 1947) – Rupert Cadell
* *Musical Chairs* (ffilm teledu 1947) – Wilhelm Schindler
* *Henry IV* (ffilm teledu 1947) – Y Barwn Tito Belcredi
* *The Infernal Machine* (ffilm teledu 1947)
* *BBC Sunday-Night Theatre* (cyfres deledu)
** *Festival Drama: Saint Joan* (1951)  –  Duke de la Trémouille
** *Festival Drama: The Way of the World* (1951)  –  Petulant
** *The Life and Death of King John* (1952)  –  Cardinal Pandulph
** *The Life and Death of King John/II* (1952)  –  Cardinal Pandulph
** *The Trial of Admiral Byng* (1958)  –  Dug Newcastle
** *The Picnic at Sakkara* (1959)  –  Dean Abbas el-Haki
* *Two Pigeons Flying High* (ffilm teledu 1955) – Ta–jin
* *David Copperfield* (cyfres deledu 1956) - Mr Creakle
* *Douglas Fairbanks, Jr., Presents* (cyfres deledu 1956) – Tunan
* *The Condemned * (ffilm teledu 1956) – Minister of the Interior
* *The Count of Monte Cristo * (cyfres deledu 1956) – Palamas
* *Saturday Playhouse * (cyfres deledu 1958) –The Duke of Lamorre
* *Sword of Freedom * (cyfres deledu 1957)
** *The Woman in the Picture * (1957)  –  Francesco Giocondo
**  *Alessandro * (1957)  –  De Bassi
* *The New Adventures of Martin Kane * (cyfres deledu 1957) – Bowker
* *The Schirmer Inheritance * (cyfres deledu 1957) – Colonel Chrysantos
* *The Power and the Glory * (ffilm teledu 1957) – pennaeth yr heddlu
* *Dead Easy * (ffilm teledu 1957) – Steele
* *The Adventures of Aggie * (cyfres deledu 1957) – The Baron
* *Ivanhoe * (cyfres deledu 1958) – Sir Wendell
* *Television Playwright * (1958) – Mr. Pheeming
* *ITV Play of the Week * (cyfres deledu)
** *The Secret Agent * (1959) – Vladimir
** *No. 17 * (1958) - Mr Brant
* *The Four Just Men * (cyfres deledu 1959) – Scheye
* *Dial 999 * (cyfres deledu 1959) – Scott
* *The Larkins * (cyfres deledu 1960) – Professor Masterson 
* *Armchair Theatre * (cyfres deledu 1961) – Manfred
* *Stryker of the Yard * (cyfres deledu 1961) – Cymeriad dienw
* *Garry Halliday * (cyfres deledu 1959–1962) – Y Llais  (38 pennod)
* *The Sword in the Web * (1962– ) – Cymeriad dienw
* *Richard the Lionheart * (cyfres deledu 1962–63)
** *The Norman King * (1962) – Tancred
**  *A King's Ransom * (1963) – Count Rolf
** *Capture * (1963) – Count Rolf
**  *The Fugitive * (1963) – Could Rolf

### Ffilmiau 
* *Dangerous Moonlight * (1941) – darn bach  (heb gredyd)
* *'Pimpernel' Smith * (1941) – darn bach (heb gredyd)
* *Tomorrow We Live * (1943) – darn bach (heb gredyd)
* *Odd Man Out * (1947) – Tober
* *It's Hard to Be Good (1948) – Budibent
* *The Three Weird Sisters * (1948) – Thomas
* *Good-Time Girl * (1948) - Mr Pottinger
* *Bonnie Prince Charlie * (1948) – Dug Cumberland
* *The Wonder Kid * (1951) – Mr. Gorik
* *Life in Her Hands * (1951) – Llawfeddyg
* ''I'll Get You for This * (1951) – Y Ffens
* *Judgment Deferred * (1952) – Coxon
* *The Night Won't Talk * (1952) – Martin Soames
* *Three Steps in the Dark * (1953) – Wilbrahim
* *The Harassed Hero * (1954) – Logan 
* *Beau Brummell * (1954) – Mr. Tupp  (heb gredyd)
* *The Gilded Cage * (1955) – Bruno Lucas
* *Rogue's Yarn * (1957) – Arolygydd Walker
* *The Duke Wore Jeans * (1958) – Bartolomeo
* *Assignment Redhead * (1956) – Digby Mitchel
* *Passport to Shame * (1958) – Heath
* *The Ugly Duckling* (1959) – Dandy
* *Mystery in the Mine * (1959) – Grimblatt
* *The Pure Hell of St. Trinian's '' (1960) – Emir

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1911
Categori:Marwolaethau 1962
Categori:Actorion theatr o Gymru
Categori:Actorion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Actorion ffilm o Gymru
Categori:Actorion teledu o Gymru