open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sant Boniffas, Apostl yr Almaenwyr

Cenhadwr yn enedigol o Loegr oedd **Sant Bonifas** (Saesneg: *Boniface*, Lladin *Bonifacius*) (tua 680 – 5 Mehefin 754) a adnabyddir fel "Apostl yr Almaenwyr".
chwith|bawd|250px|Llun dychmygolo Sant Boniffas

Ei enw genedigol oedd **Winfrid**, **Wynfrith**, neu **Wynfryth**. Ganed ef rywle yn nheyrnas Wessex, efallai Crediton, Dyfnaint. Teithiodd o amgylch yr Almaen yn efengylu, ac ef oedd Archesgob cyntaf Mainz. Lladdwyd ef yn Frisia yn 754, a cheir ei fedd yn Eglwys Gadeiriol Fulda. Ef yw nawdd-sant yr Almaen.

Categori:Cristnogaeth yn yr Almaen
Categori:Marwolaethau 754
Boniffas
Juba

Gallai **Juba** gyfeirio at:

;Hanes
*Juba I, brenin Numidia  (60-46 CC)
*Juba II, brenin Numidia (30-25 CC)
*Juba, brenin Mauretania (2il ganrif)
*Titus Desticius Juba (3g), llywodraethwr Rhufeinig

;Daearyddiaeth
*Juba, prifddinas De Sudan
*Jubaland, Somalia
*Afon Jubba, Somalia
*Prifysgol Juba, Juba, De Sudan
Juba, De Swdan

Prifddinas De Swdan yw **Juba**, sy'n brifddinas talaith Equatoria Canol hefyd. Fe'i lleolir yn ne'r wlad ar lan Afon Nîl Wen. Yn 2005 roedd ei phoblogaeth swyddogol yn 163,442, ond amcangyfrir fod y gwir ffigwr yn uwch, sef tua 250,000 neu ragor (mae'r ffigyrau'n amrywio'n sylweddol gyda rhai yn honni bod dros filiwn o bobl yn byw yn y ddinas erbyn hyn).

Mae'r ddinas yn tyfu'n gyflym wrth i bobl o gefn gwlad yr ardal gyrraedd i geisio gwaith yn y diwydiant olew a hefyd fel ffoadurion o'r rhyfel yn Ne Swdan ymhellach i'r gogledd.

Gwasanaethir y ddinas gan Faes Awyr Juba.

250px|bawd|dim|Pont Juba

Categori:Dinasoedd De Swdan
Categori:Prifddinasoedd Affrica
Essen

bawd|240px|Essen o'r awyr

Dinas yn nhalaith Nordrhein-Westfalen yn yr Almaen yw **Essen**. Saif yn Ardal y Ruhr, ac roedd y boblogaeth yn 2006 yn 583,198.

Sefydlwyd y ddinas yn 845, ond dim ond yn y 19g y tyfodd i fod yn ddinas bwysig. Dinistriwyd canol hanesyddol y ddinas gan fomiau yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Mae'n adnabyddus fel canolfan cwmni diwydiannol Friedrich Krupp AG.

Mae Safle Ddiwydiannol y Zollverein yn Essen, sy'n cynnwys hen bwll glo, wedi ei ddynodi'n Safle Treftadaeth y Byd gan UNESCO.

Categori:Aneddiadau Nordrhein-Westfalen
Categori:Dinasoedd yr Almaen
Cwpan y Byd Pêl-droed 1974

Cynhaliwyd **Cwpan y Byd Pêl-droed 1974** dan reolau FIFA yng Ngorllewin yr Almaen rhwng 13 Mehefin a 7 Gorffennaf.

## Terfynol 
*7 Gorffennaf: Gorllewin yr Almaen  2 - 1  Yr Iseldiroedd

Categori:1974
1974
De Swdan

Gwlad yn nwyrain Affrica yw **De Swdan**. Fe'i sefydlwyd yn 2005 fel rhanbarth ymreolaethol a gynhwysodd deg talaith yn ne Swdan. Daeth y rhanbarth yn wladwriaeth annibynnol ar 9 Gorffennaf 2011. Mae'n ffinio â Gweriniaeth Canolbarth Affrica i'r gorllewin, Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo i'r de-orllewin, Wganda i'r de, Cenia i'r de-ddwyrain ac Ethiopia i'r dwyrain. Juba, ar lannau Afon Nîl Wen, yw'r brifddinas a'r ddinas fwyaf.

Cristnogaeth ac Animistiaeth yw'r prif grefyddau yn Ne Swdan yn hytrach nag Islam, y brif grefydd yn y gweddill o Swdan. Mae gwrthryfelwyr wedi ymladd dau ryfel cartref yn erbyn llywodraeth Swdan, o 1955 hyd 1972 ac o 1983 hyd 2005. Sefydlwyd y rhanbarth ymreolaethol yn 2005 yn sgil cytundeb heddwch rhwng llywodraeth Swdan a SPLA/M, y grŵp mwyaf o wrthryfelwyr. Pleidleisiodd De Swdan dros annibyniaeth mewn refferendwm yn Ionawr 2011.

[250px|dim|bawd|Y [Sudd, Swdan|Sudd, cors enfawr yn Ne Swdan]]
## Cyfeiriadau

Categori:Aelod-wladwriaethau'r Cenhedloedd Unedig
Categori:Aelod-wladwriaethau'r Undeb Affricanaidd
Categori:Gweriniaethau ffederal
Categori:Gwledydd a thiriogaethau Saesneg
Categori:Gwledydd tirgaeedig
Categori:Gwledydd Affrica
Llyn Volta

Cronfa ddŵr yn ne-ddwyrain Ghana yw **Llyn Volta**. O ran arwynebedd, Volta yw'r gronfa fwyaf yn y byd, gydag arwynebedd o  8,502&nbsp;km².

Crewyd y gronfa trwy adeiladu Argae Akosombo ar draws afon Volta. Dechreuwyd ar y gwaith yn 1961, a gorffennwyd ef yn 1965. Bu raid symud tua 78,000 o bobl. Mae'r argae yn cynhyrchu digon o drydan i'r rhan fwayf o'r wlad.

bawd|chwith|240px|Rhan o Lyn Volta, yn dangos gweddillion coed.

Volta
Apocalypse Now

Ffilm 1979 yn serennu Marlon Brando, Dennis Hopper a Martin Sheen yw ***Apocalypse Now***.  Mae'r ffilm yn seiliedig ar y nofel fer *Heart of Darkness* gan Joseph Conrad.

Enillodd y ''Palme d'Or'' yng Ngŵyl Ffilm Cannes 1979.

Categori:Ffilmiau 1979
Categori:Ffilmiau a gyfarwyddwyd gan Francis Ford Coppola
Categori:Ffilmiau am Ryfel Fietnam
Categori:Ffilmiau rhyfel Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Ffilmiau a seiliwyd ar nofel
Arthur George Owens

Ysbïwr dwbwl i MI5 oedd **Arthur George Owens** (14 Ebrill 1899 – 24 Rhagfyr 1957) a daflodd lwch i lygaid yr Almaenwyr mewn ymgyrch lwyddiannus iawn. Twyllodd yr Abwehr (sef gwasanaeth cudd byddin yr Almaen) i gredu ei fod yn wladgarwr tanbaid Cymreig a oedd yn recriwtio ysbïwyr o rengoedd Plaid Genedlaethol Cymru.

Fe'i ganwyd yn Abertawe ond symudodd i Ganada pan oedd yn ifanc iawn ac yna i Loegr yn 1933 gan sefydlu'r Owens Battery Company yno. Erbyn y rhyfel roedd yn cael ei gyflogi gan MI5. Cafodd ei garcharu yn Lloegr rhwng 1941 a diwedd y rhyfel am ryw reswm dirgel.

## Gweler hefyd
*Goronwy Rees

## Ffynhonnell
*Gwyddoniadur Cymru tudalen 678

Categori:Genedigaethau 1899
Categori:Marwolaethau 1976
Categori:Pobl o Abertawe
Categori:Ysbiwyr
Cwpan y Byd Pêl-droed 1978

Cynhaliwyd **Cwpan y Byd Pêl-droed 1978** dan reolau FIFA yn yr Ariannin rhwng 1 Mehefin a 25 Mehefin 1978.

## Terfynol 
*25 Mehefin: Yr Ariannin  3 - 1  Yr Iseldiroedd

Categori:1978
1978
Ewropa

[250px|bawd|*Treisiad Ewropa* gan [Félix Vallotton]]

Ym mytholeg Roeg, roedd **Ewropa** (Hen Roeg: Ευρωπη; Lladin: *Europa*) yn dywysoges Ffeniciaidd a gafodd ei herwgipio gan Zews yn rhith tarw a'i chymryd ganddo i ynys Creta, lle rhoddodd hi enedigaeth i Minos. Yng ngweithiau Homer, mae Ewropa yn frenhines chwedlonol o Creta, yn hytrach na dynodiad daearyddol, ond dros y canrifoedd daeth *Europa* yn enw am dir mawr Groeg, ac erbyn 500 CC roedd ei ystyr wedi ehangu i gynnwys gweddill y cyfandir a adnabyddir fel Ewrop heddiw.

Mae chwedl cipio Ewropa gan Iau, a adnabyddir fel rheol fel "Treisiad Ewropa", wedi ysbrydoli nifer o artistiaid a cheir sawl paentiad a llun sy'n ei darlunio.

Roedd hi hefyd yn chwaer i Cadmos.

Categori:Duwiesau
Categori:Creta
Categori:Ewrop
Categori:Mytholeg Roeg
Categori:Söoffilia
Categori:Groeg yr Henfyd
Categori:Cymeriadau ym mytholeg Roeg
Hildesheim

bawd|240px|Marchnad Nadolig yn Hildesheim

Dinas yn rhan ddeheuol talaith  Niedersachsen yn yr Almaen yw **Hildesheim**. Saif tua 30&nbsp;km i'r de-ddwyrain o Hannover. Mae'n safle esgobaeth ac yn ddinas brifysgol, gyda phoblogaeth o tua 103,000.

Sefydlwyd Hildesheim yn 815 fel safle esgobaeth, a daeth yn brifddinas Tywysog-Esgobaeth Hildesheim. Mae'r Eglwys Gadeiriol ac Eglwys Sant Mihangel wedi ei dynodi fel Safle Treftadaeth y Byd gan UNESCO.

## Pobl o Hildesheim
* Hans Adolf Krebs, biocemegydd

Categori:Dinasoedd yr Almaen

Categori:Aneddiadau Niedersachsen
Félix Vallotton

Arlunydd o'r Swistir oedd **Félix Vallotton** (28 Rhagfyr 1865 - 29 Rhagfyr 1925), sy'n adnabyddus am ei engrafiadau ar bren o gyfoeswyr enwog ac am ei baentiadau.

Ganed Vallotton yn Lausanne yn ardal Ffrangeg y Swistir. Yn 17 oed, aeth i Académie Julian ym Mharis, man a fu'n bologaidd gan sawl un o'r ôl-argraffiadwyr Ffrengig. Mewn llai na deg mlynedd, llwyddodd yr arlunydd ifanc i wneud enw iddo'i hun yn y byd *avant-garde* ym Mharis. Daeth yn adnabyddus yn rhyngwladol oherwydd ei engrafiadau ar bren a'i darluniau du a gwyn.

O 1899 ymlaen canolbwyntiodd ar baentio. Cafodd sawl arddangosfa ym Mharis, gweddill Ffrainc, ei Swistir enedigol a sawl gwlad arall.

Ceisiai bynciau newydd yn ddibaid ac arbrofai â dulliau mynegiant newydd. Cafodd y Rhyfel Byd Cyntaf effaith cryf arno. Troes o baentio gyda dulliau traddodiadol i arloesi dulliau haniaethol. Cymerodd ei yrfa dro newydd ond bu farw yn 1925.

[250px|bawd|chwith|*Treisiad [Ewropa*]]

Categori:Arlunwyr o'r Swistir
Categori:Genedigaethau 1865
Categori:Marwolaethau 1925
Categori:Pobl o Lausanne
Lena Meyer-Landrut

Cantores o'r Almaen ydy **Lena Meyer-Landrut** (ganed 23 Mai 1991 yn Hannover), hefyd **Lena**, ei henw llwyfan. Cynrychiolodd yr Almaen yng Nghystadleuaeth Cân Eurovision 2010 ac enillodd hi'r gystadleuaeth gyda'i chân "*Satellite*". Enillodd Meyer-Landrut record yn ei mamwlad gyda'i thair cân gyntaf a oedd ei hymgeiswyr i *Unser Star für Oslo* (Ein Seren i Oslo), oherwydd aeth y caneuon hynny i leoliadau yn neg uchaf siart yr Almaen. Cyrhaeddodd "*Satellite*" rhif un yn siart yr Almaen ac ardystiwyd dwbl blatinwm. Ym Mai rhyddhaodd Meyer-Landrut ei halbwm cyntaf, *My Cassette Player*, a ddébutwyd fel rhif un yn y siart albymmau'r Almaen. Bydd Meyer-Landrut yn cynrychioli ei mamwlad eto yng Nghystadleuaeth Cân Eurovision 2011.

## Perfformiadau yn *Unser Star für Oslo*
:''Canodd Jennifer Braun (cystadleuydd arall) a Meyer-Landrut fersiynau gwahanol o "Bee" a "Satellite" yn y rownd derfynol

## Gwobrau a chynigion
### Enwebiadau
* 2010: Comet&nbsp;– "Best Newcomer"

## Disgyddiaeth
### Albymau
### Senglau
## Dolenni allanol
*Gwefan swyddogol

## Cyfeiriadau
Categori:Artistiaid Eurovision
Categori:Genedigaethau 1991
Categori:Cantorion o'r Almaen
Categori:Ymgeiswyr Cystadleuaeth Cân Eurovision 2010
Categori:Ymgeiswyr Cystadleuaeth Cân Eurovision 2011
Categori:Merched yr 20fed ganrif o'r Almaen
Categori:Merched yr 21ain ganrif o'r Almaen
Martin Sheen

Actor o'r Unol Daleithiau yw **Ramón Antonio Gerard Estévez** (ganwyd 3 Awst 1940) a adnabyddir yn broffesiynol fel **Martin Sheen**. Mae wedi gweithio am chwe degawd ym myd teledu a ffim ac mae wedi ennill tri Gwobr Emmy, Gwobr Golden Globe a pedair Gwobr Screen Actors Guild.

Mae'n dad i'r actorion Emilio Estévez, Ramón Estévez, Charlie Sheen a Renée Estévez .

## Ffilmyddiaeth 
### Ffilmiau 
* *The Incident* (1967)
* *Catch-22* (1970)
* *Badlands* (1973)
* *The California Kid* (1974)
* *The Execution of Private Slovik* (1977)
* *Apocalypse Now* (1979)
* *Gandhi* (1982)
* *The Dead Zone* (1983)
* *Wall Street* (1987)
* *Judgment in Berlin* (1988)
* *JFK* (1991)
* *Running Wild* (1992)
* *Gettysburg* (1993)
* *Catch Me If You Can* (2002)
* *The Departed* (2006)
* *Imagine That* (2009)

### Teledu 
* *Cannon* (1972)
* *The Missiles of October* (1974)
* *Kennedy* (1983)
* *The West Wing* (1999)
* *Grace and Frankie* (2015)

Categori:Actorion o'r Unol Daleithiau
Categori:Catholigion o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1940
Categori:Pobl o Dayton, Ohio
Turkana

Gallai **Turkana** gyfeirio at:

* Turkana (pobl), grŵp ethnig yn Cenia ac Ethiopia
* Turkana (iaith), iaith a siaredir gan y bobl Turkana
* Llyn Turkana, llyn yng Nghenia
* Parc Cenedlaethol Llyn Turkana, parc cenedlaethol o gwmpas Llyn Turkana
Rhestr is-feysydd cysylltiadau rhyngwladol

Mae cysylltiadau rhyngwladol, a elwir hefyd yn astudiaethau rhyngwladol, materion rhyngwladol, neu wleidyddiaeth ryngwladol, yn faes academaidd rhyngddisgyblaethol gyda nifer o is-feysydd sydd yn gorgyffwrd â meysydd academaidd eraill.

## Cyfraith
* Cyfraith ryngwladol

## Daearyddiaeth
* Daearwleidyddiaeth
* Daearyddiaeth wleidyddol

## Economeg
* Astudiaethau datblygiad
* Economeg ryngwladol
* Economi wleidyddol ryngwladol

## Gwleidyddiaeth ranbarthol
* Gwleidyddiaeth Affrica
* Gwleidyddiaeth America Ladin
* Gwleidyddiaeth Asia
* Gwleidyddiaeth y Dwyrain Canol
* Gwleidyddiaeth Ewrop
* Gwleidyddiaeth y Trydydd Byd

## Gwyddor gwleidyddiaeth a damcaniaeth wleidyddol
* Damcaniaeth cysylltiadau rhyngwladol

## Gwyddor filwrol
* Astudiaethau cudd-wybodaeth
* Astudiaethau diogelwch
* Astudiaethau strategol
* Gwyddor filwrol

## Hanes
* Hanes byd-eang
* Hanes diplomyddol
* Hanes milwrol
* Hanes rhyngwladol

## Moeseg
* Damcaniaeth normadol

## Polisi cyhoeddus a gweinyddiaeth
* Dadansoddi polisi tramor
* Diplomyddiaeth

Categori:Cysylltiadau rhyngwladol
Cysylltiadau rhyngwladol
Is-feysydd cysylltiadau rhyngwladol
Parc Cenedlaethol Llyn Turkana

Parc cenedlaethol yng ngogledd Cenia yw **Parc Cenedlaethol Llyn Turkana**. Mae'n cynnwys tri parc cenedlaethol unigol, Parc Cenedlaethol Sibiloi ar lan Llyn Turkana a dwy ynys yn y llyn ei hun.

Dynodwyd Parc Cenedlaethol Llyn Turkana yn Safle Treftadaeth y Byd gan UNESCO yn 1997. Ymhlith y rhesymau dros ei ddynodi, roedd ei bwysigrwydd i adar mudol, a'i bwysigrwydd fel magwrfa i Grocodil y Nîl, yr Afonfarch a nifer o rywogaethau o nadroedd. Mae hefyd yn nodedig am fod llawer o ffosilau hominid cynnar wedi eu darganfod yma.

Categori:Safleoedd Treftadaeth y Byd yng Nghenia
Safleoedd Treftadaeth y Byd yng Nghenia

250px|de|bawd|Mynydd Cenia

Mae gan Cenia bedwar Safle Treftadaeth y Byd.

* Fforestydd Kaya'r Mijikenda
* Hen Dref Lamu
* Mynydd Cenia
* Llyn Turkana
William Eggleston

Ffotograffiwr Americanaidd yw **William Eggleston** (g. 27 Gorffennaf 1939).  Cafodd ei eni ym Memphis, Tennessee.

Aelod y cylch Andy Warhol oedd ef.

Categori:Genedigaethau 1939
Categori:Ffotograffwyr yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o Tennessee
Fezzan

Un o dri rhanbarth traddodiadol Libia yw'r **Fezzan** (Arabeg: فزان *Fuzzan*). Mae'n gorwedd yn ne-orllewin y wlad yn rhan ogleddol y Sahara.

Mae'r rhan fwyaf o'r Fezzan yn anialwch tywodlyd neu garregog gyda'r boblogaeth wedi'i chanoli yn y gwerddonnau.

Bu gan y Garamantes deyrnas gref yn y Fezzan (500CC - 500OC). Roedd eu prifddinas yn Germa, tua 150&nbsp;km i'r gorllewin o Sebha. Ymddengys fod eu crefydd wedi ei seilio ar grefydd yr Hen Aifft, ac roedd eu meirwon yn cael eu claddu mewn pyramidiau  bychain. Roedd ganddynt gysylltiadau masnachol â'r Swdan a Niger, dros y Sahara, gan brynu a gwerthu ifori, metalau gwerthfawr fel aur ac arian, a chaethweision hefyd.

Bu'r Fezzan yn dalaith o fewn Libia hyd 1963.

Categori:Daearyddiaeth Libia
Categori:Sahara
Rheilffordd Dyffryn Aman

[250px|bawd|Rhan o Reilffordd Dyffryn Aman ger [Glanaman.]]
Mae **Rheilffordd Dyffryn Aman** (Saesneg: *Amman Valley Railway*) yn rheilffordd dreftadaeth yn ardal Llanelli ac afon Aman yn Sir Gaerfyrddin. Mae'r rheilffordd yn cael ei rheoli gan Gymdeithas Rheilffordd Dyffryn Aman, a sefydlwyd yn 1992. Yn y gorffennol, roedd y rheilffordd wedi cael ei defnyddio i gludo glo, a chafodd y rhan gyntaf o'r trac newydd ei ailagor, rhwng Gwaun-Cae-Gurwen a Phontyffynnon, yn 2009, i'r un amcan.

Dyffryn Aman
Categori:Cludiant yn Sir Gaerfyrddin
My Cassette Player

Albwm début cantores Yr Almaen Lena Meyer-Landrut yw ***My Cassette Player***. Rhyddhawyd yr albwm dan ei henw llwyfan, Lena, ar 7 Mai 2010. Enillodd yr albwm rhif un yn y siart albwm Yr Almaen yn dilyn ei rhyddad.

## Rhestr senglau 
#"*Satellite*" - 2:55
#"*My Cassette Player*" - 3:35
#"*Not Following*" - 3:36
#"*I Like to Bang My Head*" - 3:23
#"*My Same*" - 3:02
#"*Caterpillar in the Rain*" - 3:42
#"*Love Me*" - 2:59
#"*Touch a New Day*" - 3:08
#"*Bee*" - 3:00
#"''You Can't Stop Me*" - 2:54
#"*Mr. Curiosity*" - 3:41
#"*I Just Want Your Kiss*" - 3:05
#"*Wonderful Dreaming*" - 3:32
#"*We Can't Go On*" (**Sengl bonws** Amazon.de) - 3:15
#"*New Shoes*" (**Sengl bonws** iTunes) - 3:23
**Rhifyn deluxe DVD bonws**
#"Unser Star für Oslo - Lena" (Dogfen) - 23:00
#"*Satellite*" (Fideo) - 2:54
**Rhifyn deluxe DVD bonws Tchibo**
#"*Satellite*" (Ar fyw yn Unser Star für Oslo) - 3:01
#"*Love Me*" (Ar fyw yn Unser Star für Oslo) - 3:09
#"*Bee*" (Ar fyw yn Unser Star für Oslo) - 3:30
#"*My Same*" (Ar fyw yn Unser Star für Oslo) - 3:39
#"*Mr. Curiosity*" (Ar fyw yn Unser Star für Oslo) - 3:32
#"*Photogallery* ("*Satellite''")" - 2:54

Categori:Albymau 2010
Llyn Turkana

Llyn yng ngogledd Cenia, yn cyrraedd hyd at Ethiopia yn y gopledd, yw **Llyn Turkana**, gynt **Llyn Rudolf**.

Mae tair afon, afon Omo, afon Turkwel ac afon Kerio, yn llifo i mewn i'r llyn, ond nid oes yr un afon yn llifo allan. O gwmpas y llyn ceir Parc Cenedlaethol Llyn Turkana, sy'n Safle Treftadaeth y Byd.

## Paleoanthropoleg
Mae'r ardal yn enwog fel safle darganfod ffosiliau hominid cynnar ee *Homo rudolfensis*. Tua 2 filiwn i 3 miliwn o flynyddoedd yn ôl, roedd y llyn yn llawer mwy a'r tir o'i gwmpas yn llawer mwy ffrwythlon. Cafodd Richard Leakey ac eraill hyd i nifer o ffosilau dynol cynnar pwysig yma, er enghraifft yn 1984 cafodd Kamoya Kimeu hyd i "Fachgen Turkana", sgerbwd *Homo ergaster* ("dyn gweithiol"), bron yn gyflawn.

## Cyfeiriadau
Turkana
Turkana
Turkana
Turkana (iaith)

Iaith a siaredir gan y grŵp ethnig Turkana yng ngogledd Cenia yw **Turkana**.

Mae'r iaith yn un o'r Ieithoedd Nilotaidd, sy'n rhan o deulu ieithyddol yr ieithoedd Nilo-Saharaidd. Mae tua 365,000 o siardwyr, y mwyafrif yn byw yn yr ardal o amgylch llyn Turkana.

## Llyfryddiaeth 
*Anthony J. Barrett: *Turkana-English dictionary*. Macmillan Education, Llundain, 1990.
*Gerrit J. Dimmendaal: *The Turkana language*. Foris, Dordrecht 1983.

Categori:Cenia
Categori:Ieithoedd Nilo-Saharaidd
Recep Tayyip Erdoğan

Gwleidydd o Dwrci yw **Recep Tayyip Erdoğan** (ganed 26 Chwefror 1954 yn Istanbul) sy'n Arlywydd Twrci er 28 Awst 2014. Roedd yn Brif Weinidog o 2003hyd 2014.

Ef yw arweinydd y blaid *Adalet ve Kalkınma Partisi* (AKP), sy'n disgrifio ei hun fel plaid "Fwslemaidd gymhedrol".

Dilynodd Erdoğan bolisi sefydlog Twrci o gael perthynas da gydag Israel, ond beirniadodd y wladwriaeth honno yn gryf ar ôl i filwyr Israelaidd ymosod ar lynges ddyngarol ar ei ffordd i Gaza ym Mai 2010.

Categori:Genedigaethau 1954
Categori:Gwleidyddion o Dwrci
Categori:Prif Weinidogion Twrci
Categori:Pobl o Istanbul
Turkana (pobl)

Grŵp ethnig yn byw yng ngogledd-orllewin Cenia i'r gorllewin o Lyn Turkana yw'r **Turkana**.

Gyda phoblogaeth o tua 500,000, maent yn ffurfio oddeutu 2% o boblogaeth Cenia. Mae yr iaith Turkana yn aelod o'r Ieithoedd Nilotaidd.

Yn draddodiadol, roedd y Turkana yn byw bywyd nomadaidd, ac yn cadw camelod, gwartheg, defaid a geifr. Yn y blynoeddoedd diwethaf, mae cyfran ohonynt wedi troi i fyw bywyd sefydlog, ac wedi colli ei hanifeiliaid.

Categori:Cenia
Categori:Grwpiau ethnig yn Affrica
Tyrciaid

Grŵp ethnig a chenedl yw'r **Tyrciaid** (Tyrceg: *Türk ulusu* neu *Türkler*) sy'n byw yn Nhwrci yn bennaf. Defnyddir y gair hefyd i gyfeirio at ddinasyddion Twrci yn gyffredinol, ond dydy'r Cyrdiaid yn nwyrain Twrci ddim yn ystyried eu hunain yn 'Dyrciaid' o ran cenedligrwydd. Yn ogystal, ceir nifer o Dyrciaid neu bobl o dras Dyrcaidd sydd i'w cael fel lleiafrifoedd ethnig ar hen diriogaeth Ymerodraeth yr Otomaniaid (yn bennaf yn Bwlgaria, Cyprus, Georgia, Gwlad Groeg, Irac, Kosovo, Macedonia, Rwmania a Syria). Ceir cymunedau o fewnfudwyr Tyrcaidd yn Ewrop hefyd (yn enwedig yn yr Almaen, Ffrainc, gwledydd Prydain, a'r Iseldiroedd), ac yng Ngogledd America ac Awstralia. Maent yn wreiddiol o Ganolbarth Asia ac yn siarad Tyrceg fel mamiaith.


Categori:Cenhedloedd y Dwyrain Canol
Categori:Grwpiau ethnig yng Nghyprus
Categori:Grwpiau ethnig yn Nhwrci
Categori:Pobloedd Dyrcig
Teardrops

Albwm cyntaf Tom Dice, canwr Belgaidd, yw ***Teardrops***. Rhyddhawyd yr albwm ar 30 Ebrill 2010 yng Ngwlad Belg ac enillodd safle 13 yn y siart albymau Gwlad Belg (Fflandrys). Mae'r albwm yn cynnwys y gân a gynrychiolodd Gwlad Belg yng Nghystadleuaeth Cân Eurovision 2010, "*Me and My Guitar*" a sengl gyntaf Dice "*Bleeding Love*" sydd yn fersiwn acwstig o'r gân wreiddiol gan Leona Lewis.

## Rhestr senglau
#Start Without the Ending — 1:02
#Me and My Guitar — 3:01
#Lucy — 3:00
#Too Late — 3:14
#A Soldier for His Country — 4:08
#Carrying Our Burden — 3:17
#Murderer — 3:22
#Why — 3:11
#Forbidden Love — 3:48
#Always and Forever — 3:29
#Broken — 3:55
#Miss Perfect — 4:38
#Bleeding Love — 3:24

## Rhyddhawyd senglau
## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*Gwefan swyddogol Dice  (Iseldireg)
*Myspace Tom Dice

Categori:Albymau 2010
Categori:Cerddoriaeth Gwlad Belg
Ieithoedd Affrica

Mae **ieithoedd Affrica** ynh cynnwys nifer fawr o ieithoedd brodorol ac hefyd nifer o ieithoedd Ewropeaidd yn deillio o'r cyfnod trefedifaethol. Yn ôl y rhan fwyaf o amcangyfrifon, mae gan Affrica dros fil o ieithoedd. Ceir pedwar prif deulu iaith sy'n frodorol i Affrica.

canol|400px|bawd|Map yn dangos dosbarthiad teuluoedd iaith Affricanaidd a rhai o brif ieithoedd Affrica

* Mae'r ieithoedd ***Affro-Asiatig*** yn deulu iaith o tua 240 o ieithoedd a 285 miliwn o bobl yng Ngogledd Affrica, Dwyrain Affrica, y Sahel, a De Orllewin Asia. Arabeg yw'r iaith gyda mwyaf o siaradwyr, a hi yw'r iaith swyddogol ar draws Gogledd Affrica.
* Mae'r ieithoedd ***Nilo-Saharaidd*** yn cynnwys dros gant o ieithoedd siaradwyd gan 30 miliwn o bobl. Siaradir ieithoedd Nilo-Saharaidd yn bennaf yn Tsiad, Swdan, Ethiopia, Wganda, Cenia, a gogledd Tansanïa.
* Siaradir ieithoedd ***Niger-Congo*** dros y rhan fwyaf o'r cyfandir i'r de o'r Sahara. Mae siwr o fod yn deulu iaith fwyaf y byd yn nhermau ieithoedd gwahanol. Mae nifer sylweddol ohonynt yn ieithoedd Bantu.
* Mae'r teulu iaith ***Khoisan*** yn cynnwys tua 50 o ieithoedd siaradir gan 120 000 o bobl yn Ne Affrica. Mae rhan fwyaf o'r ieithoedd Khoisan mewn perygl. Ystyrir y bobl Khoikhoi a San yn drigolion gwreiddiol y rhan yma o Affrica.

Ers y cyfnod trefedigaethol, siaredir ieithoedd Indo-Ewropeaidd mewn llawer rhan o Affrica, yn arbennig Afrikaans yn Ne Affrica ac ieithoedd megis Saesneg, Ffrangeg a Portiwgaleg mewn nifer o wledydd, lle maent yn aml yn ieithoedd swyddogol.


Affrica
Ieithoedd Nilo-Saharaidd

de|300px|bawd|Map yn dangos dosbarthiad teuluoedd iaith Affricanaidd. Ieithoedd Nilo-Saharaidd mewn melyn.

Teulu ieithyddol o ieithoedd a siaredir yn bennaf yng nghanolbarth a gogledd-ddwyrain Affrica yw'r **Ieithoedd Nilo-Saharaidd**. Credir fod y teulu yn cynnwys tua 200 o ieithoedd, gyda chyfanswm o tua 35 miliwn o siaradwyr. Mae dosbarthiad y teulu yn ymestyn o Algeria a Mali yn y gogledd-orllewin hyd Benin, Nigeria, Swdan a Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo yn y de ac o'r Aifft hyd Cenia a Tansanïa (af eithrio Somalia) yn y dwyrain.

## Prif ieithoedd 
# Luo (3.5 hyd 4 miliwn o siaradwyr), yn Cenia, dwyrain Wganda hyd Tansanïa, iaith y grŵp ethnig Luo.
# Kanuri (3.3 hyd 6 miliwn o siaradwyr), iaith y grŵp ethnig Kanuri, o Niger hyd ogledd-ddwyrain Nigeria.
# Dinka (1.4 hyd 2 filiwn o siaradwyr), iaith y grŵp ethnig Dinka yn ne Swdan.
# Lango (tua 1 miliwn o siardwyr), yng nghanolbarth Wganda.
# Nuer (805,000 o siaradwyr), iaith y grŵp ethnig Nuer, yn ne Swdan.
Plaid Cyfiawnder a Datblygu

200px|bawd|Logo'r AKP.
Plaid wleidyddol yn Nhwrci yw **Plaid Cyfiawnder a Datblygu** (Tyrceg: ***Adalet ve Kalkınma Partisi***, talfyrrir fel **AKP**). Mae'r AKP yn dweud ei bod yn blaid gymhedrol a cheidwadol sy'n argymell economi marchnad rydd ac sydd o blaid aelodaeth o'r Undeb Ewropeaidd i Dwrci.  Yn 2005, rhoddwyd aelodaeth dyst i'r AKP yr ''European People's Party''. Enillodd AKP 46.6% o'r bleidlais gan ennill 341 sedd yn etholiad Twrci 22 Gorffennaf 2007. Abdullah Gül, aelod blaenllaw o'r AKP a chyn Weinidog Tramor, yw Arlywydd cyfred Twrci, a Recep Tayyip Erdoğan yw arweinydd y blaid a Phrif Weinidog Twrci. Mae gan yr AKP y canran uchaf o gynrychiolwyr benywaidd yn Senedd Twrci.

Sefydlwyd y blaid ar 14 Awst, 2001. Lleolir ei phencadlys yn Ankara, prifddinas y wlad. Mae'n cael ei ystyried yn blaid canol-de.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Gwefan swyddogol yr AKP

Cyfiawnder a Datblygu
Categori:Sefydliadau 2001
Luo (pobl)

Grŵp ethnig neu ieithyddol yn nwyrain Affrica yw'r **Luo** neu **Lwo**. Maent yn byw mewn tiriogaeth sy'n ymestyn o dde Swdan ac Ethiopia hyd ogledd Wganda a dwyrain Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo a gorllewin Cenia. Maent yn siarad iaith Nilotig, is-deulu o'r ieithoedd Nilo-Saharaidd.

Credir eu bod yn deillio yn wreiddiol o dde Swdan. Geilw y Luo sy'n byw yng Nghenia eu hunain yn Joluo. Yn 1994, roedd eu poblogaeth yn  3,185,000, y trydydd fwyaf o grwpiau ethnig Cenia. Roedd tad Barack Obama yn aelod o'r adran yma o'r Luo.

## Is-grwpiau Luo 
*Shilluk (Swdan)
*Pari (Swdan)
*Thur (Swdan)
*Alur (Wganda a GDC)
*Acholi (Swdan ac Wganda)
*Lango (Wganda)
*Kumam (Wganda)
*Jopadhola (Wganda)
*JoLuo (Cenia a Tansanïa)
*Jo-Luo (Swdan)
*Anuak (Ethiopia, Swdan)
*Maban (Swdan)
*Funj (Swdan)
*Jumjum (Swdan)
*Blanda Boore (Swdan)
*Jonam (Wganda)
*(Shat) Swdan

## Pobl enwog o dras Luo 
*Barack Obama, Arlywydd yr Unol Daleithiau
*Milton Obote,cyn-brif weinidog ac Arlywydd Wganda
*Tom Mboya - Gwleidydd o Genia

Categori:Cenia
Categori:Grwpiau ethnig yn Affrica
Categori:Swdan
Categori:Wganda
Cyflafan Cumbria

Cyfres o lofruddiaethau saethu gan yrrwr tacsi o'r enw Derrick Bird ar 2 Mehefin 2010 oedd **cyflafan Cumbria**. Bu farw 12 o bobl ac anafwyd 11 ym mhentrefi Whitehaven, Egremont, Seascale a Gosforth, cyn i Bird ladd ei hunan.

Categori:2010 yn Lloegr
Categori:Hanes Cumbria
Cumbria
Categori:Saethu torfol yn y Deyrnas Unedig
Categori:Troseddau 2010
Categori:Troseddau'r 21ain ganrif yn Lloegr
Cynulliad Cenedlaethol Mawr Twrci

250px|bawd|Logo Cynulliad Cenedlaethol Mawr Twrci.
**Cynulliad Cenedlaethol Mawr Twrci** (Tyrceg: *Türkiye Büyük Millet Meclisi* sef *TBMM*, a elwir fel rheol y *Meclis*, sef "y Senedd") yw senedd un-siambr Twrci ac unig gorff deddfwriaethol y wlad yn ôl Cyfansoddiad Twrci. Fe'i sefydlwyd yn Ankara ar 23 Ebrill 1920 yng nghanol Rhyfel Annibyniaeth Twrci. Bu gan y senedd ran ganolog yng ngwaith Mustafa Kemal Atatürk yn sefydlu gwladwriaeth newydd yn seiliedig ar weddillion Ymerodraeth yr Otomaniaid ar ôl y Rhyfel Byd Cyntaf.

Ceir 550 aelod yn y senedd. Y blaid fwyafrifol ar hyn o bryd yw Plaid Cyfiawnder a Datblygu; ei harweinydd yn y senedd, Recep Tayyip Erdoğan, yw Prif Weinidog y wlad. Ni chaniateir i'r pleidiau Cyrdaidd sydd o blaid annibyniaeth i Cyrdistan gymryd rhan yn yr etholiadau i'r senedd am eu bod yn bleidiau gwaharddedig.

## Dolenni allanol
* Gwefan swyddogol 

Twrci
Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yn Nhwrci
Categori:Ankara
Categori:Gwleidyddiaeth Twrci
Categori:Llywodraeth Twrci
Categori:Sefydliadau Twrci
Categori:Sefydliadau 1920
Mynyddoedd Mourne

[250px|bawd|Mynyddoedd Mourne o [Downpatrick]]
Ardal o fynyddoedd yn Iwerddon yw **Mynyddoedd Mourne**. Fe'i lleolir yn ne Swydd Down, Gogledd Iwerddon, yn nhalaith draddodiadol Ulster. Eu pwynt uchaf yw Slieve Donard (852 metr).

Gorwedd y mynyddoedd yn ne Swydd Down ger yr arfordir, tua 50&nbsp;km i'r de o Belffast. Dyma'r mynyddoedd uchaf yng Ngogledd Iwerddon a thalaith Ulster gyfan.

Categori:Daearyddiaeth Swydd Down
Categori:Mynyddoedd a bryniau Iwerddon
Mairead Corrigan

Ymgyrchydd dros heddwch ydy **Máiread Corrigan** (ganwyd 27 Ionawr 1944), ac a adnabyddir hefyd fel **Máiread Corrigan-Maguire**. Sefydlodd gyda'i ffrind Betty Williams, Merched Dros Heddwch a newidiwyd ei enw'n ddiweddarach yn **Cymuned o Bobl Heddychlon** (Saesneg: *the Community of Peace People*), mudiad sy'n ceisio annog atebion i broblemau Gogledd Iwerddon drwy heddwch. Cyflwynwyd y Wobr Nobel i'r ddwy ffrind a'r llall yn 1976. Mae hi wedi derbyn nifer helaeth o wobrau eraill hefyd.

## Troi ei threm tuag Israel
Yn ddiweddar mae hi wedi bod yn dadlau yn erbyn polisiau Israel yn y Dwyrain Canol, ac yn enwedig sefyllfa'r Palesteiniaid yn Llain Gaza. Roedd ar fwrdd y MV Rachel Corrie, cwch a oedd yn dilyn y chwe chwch a ymosodwyd arno gan filwyr Israel ar 31 Mai, 2010.

Ynghyd a'i chwaer Betty Williams, derbyniodd Wobr Nobel dros heddwch yn 1977 (am 1976) oherwydd eu gwaith diflino. Roedd hi'n 32 ar y pryd ac mae hi'n parhau i fod yr Enillydd Gwobr Nobel ieuengaf erioed.

Yn Ebrill 2009, beirniadodd Israel yn llym drwy ddatgan fod ei Llywodraeth yn gweithredu Polisi o "*Lanhau ethnig yn erbyn y Palesteiniaid*" a bod y Polisiau hyn yn torri Deddfau Rhyngwladol, yn groes i hawliau dynol ac yn lleihau urddas y Palesteiniaid.

## Gweler hefyd
*Ymosodiad Israel ar lynges ddyngarol Gaza 2010
*Ymateb rhyngwladol i ymosodiad Israel ar longau dyngarol Gaza 2010

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1944
Categori:Enillwyr Gwobr Heddwch Nobel
Categori:Heddychwyr o Iwerddon
Categori:Merched yr 20fed ganrif o Iwerddon
Categori:Merched yr 21ain ganrif o Iwerddon
Categori:Pobl o Felffast
Ieithoedd Nilotig

bawd|250px|Ardaloedd lle siaredir yr ieithoedd Nilotig

Is-deulu o ieithoedd sy'n perthyn i deulu ieithyddol yr Ieithoedd Nilo-Saharaidd yw'r **Ieithoedd Nilotig**. Fe'i siaredir yn nwyrain Affrica, ac mae tua 7.5 miliwn o siaradwyr i gyd, yn cynnwys 3.2 miliwn yn Cenia, 1.8 miliwn yn Wganda, 1.8 miliwn yn Swdan, 300,000 yn Tansanïa a 100,000 yng Ngweriniaeth Ddemocrataidd y Congo.

Gellir eu dosbarthu fel a ganlyn (yn ôl Franz Rottland):

* Ieithoedd Nilotaidd Gorllewinol:
**Burun
**Nuer-Dinka
**Luo
* Ieithoedd Nilotaidd Dwyreininol:
**Bari
**Ieithoedd Lotuxo-Maa
**Ieithoedd Teso-Turkana
* Ieithoedd Nilotaidd Deheuol:
**Ieithoedd Kalendschin
**Omotik
**Datooga

Categori:Ieithoedd Nilo-Saharaidd
Cytundeb Falaise

Arwyddwyd **Cytundeb Falaise** gan Wiliam I, brenin yr Alban a Harri II, brenin Lloegr yn 1174 ar ôl i Harri gipio'r brenin Albanaidd.  Roedd termau'r cytundeb yn cynrychioli buddugoliaeth sylweddol i'r brenin Seisnig; wnaeth William gydnabod awdurdod y Coron Seisnig yn yr Alban.  Cafodd y cytundeb ei ddiddymu yn 1189.

Categori:1174
Falaise
Falaise
Categori:Cytundebau'r 12fed ganrif
Dinka

Gallai **Dinka** gyfeirio at:

* Dinka (pobl), grŵp ethnig mwyaf de Sudan
* Dinka (iaith), iaith by Dinka, un o'r ieithoedd Nilotig
Dinka (pobl)

bawd|240px|John Garang, cyn-arweinydd Mudiad Rhyddhau De Swdan ac Is-Arlywydd Swdan

Grŵp ethnig yn ne Swdan yw'r **Dinka** neu **Muonjang**. Amcangyfrifir fod tua 4.5 miliwn ohonynt, yn byw yn ardal Bahr el Ghazal aqc ardaloedd cyfagos yn nalgylch afon Nîl. Hwy yw grŵp ethnig mwyaf de Swdan, ac maent yn ffurfio 12% o boblogaeth y wlad i gyd.

Amaethyddiaeth yw eu prif gynhaliaeth, yn cynnwys vadw gwartheg a thyfu grawn. Mae'r iaith Dinka yn un o'r ieithoedd Nilotaidd.

## Dinka enwog 
* Valentino Achak Deng
* John Garang

Categori:Grwpiau ethnig yn Affrica
Categori:Swdan
Médecins Sans Frontières

Mudiad dyngarol sy'n ceisio ehangu'r ddarpariaeth feddygol ydy **Médecins Sans Frontières** (**MSF**), neu **Meddygon Heb Ffiniau**.

Yn aml, mae'r meddygon yn gweithio yng ngwledydd y Trydydd Byd, ac epidemig, newyn ac afiechydon yn dew yno.

Cafodd ei sefydlu yn 1971 gan grwp bychan o feddygon o Ffrainc yn dilyn rhyfel cartref Biafra, meddygon a gredawsant fod gan pob person yr hawl i gael gofal meddygol waeth beth fo'i liw neu ei gredo ac nad oedd ffiniau gwleidyddol gwledydd yn bwysig. Mae Cyngor Rhyngwladol y mudiad yn cyfarfod yn Genefa, Swistir, ble sefydlwyd eu Prif Swyddfa - sy'n cydgordio gweithgareddau sy'n gyffredin drwy'r byd.

Yn 2007 darparwyd cymorth meddygol i dros 60 o wledydd a hynny gan dros 26,000 o feddygon, nyrsus a staff proffesiynnol eraill megis peiriannwyr dŵr a gweinyddwyr. Mae noddwyr preifat yn cyfrannu tuag 80% o holl wariant y mudiad gyda'r gyllideb blynyddol o tua (USD) $400 miliwn.

[bawd|220px|dim|Logo'r Mudiad ar ddrws mewn gwersyll [ffoaduriaid yn Tsiad]]

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*  Gwefan swyddogol

Categori:Dyngarwyr
Categori:Enillwyr Gwobr Heddwch Nobel
Categori:Mudiadau
Categori:Meddygon
Categori:Sefydliadau 1971
Categori:Sefydliadau anllywodraethol
Categori:Sefydliadau Ffrainc
Like Mary Warner

Cân Rwsieg gan y band Serebro yw '*"*Сладко*"*' (*Sladka*; Cymraeg: *Losinen*), '*"*Like Mary Warner*"*' yw'r fersiwn Saesneg y gân. Rhyddhawyd y sengl ar 24 Awst 2009 ac enillodd hi rhif un yn y siart senglau Rwsia (eu pedwerydd rhif un yn Rwsia). Dyma'r sengl gyntaf gydag aelod newydd y band, Anastasia Karpova, a'r sengl gyntaf a ysgrifennwyd gan y cynhyrchydd Maxim Fadeev ac aelod o'r band Olga Seryabkina. Mae'r gân yn enwog am ei henw homoffonig o achos 'Mary Warner' yn swnio fel 'marijuana', enw Rwsieg "*Like Mary Warner*" yw '*"*Как марихуана*"*' (*Kak marihuana; Fel marijuana*).

## Rhestr senglau 
# "Like Mary Warner" (Maxim Fadeev, Olga Seryabkina) — 03:56
# "Сладко (Pop Edit)" (Maxim Fadeev, Olga Seryabkina) — 03:56
# Сладко (Andrei Harchenko Remix) (Maxim Fadeev, Olga Seryabkina, Andrei Harchenko) — 04:00

## Lleoliadau siart 
## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Gwefan swyddogol Serebro 

Categori:Caneuon Rwseg
Categori:Caneuon Serebro
Categori:Senglau 2009
Giuseppe Taddei

Canwr opera o'r Eidal oedd **Giuseppe Taddei** (26 Mehefin 1916 - 2 Mehefin 2010).

Cafodd ei eni yn Genova, Liguria.

## Cyfeiriadau
Categori:Cantorion opera o'r Eidal
Categori:Genedigaethau 1916
Categori:Marwolaethau 2010
Categori:Pobl o Liguria
Astudiaethau diogelwch

Disgyblaeth o fewn cysylltiadau rhyngwladol sydd yn ymwneud â diogelwch rhyngwladol a diogelwch cenedlaethol a dynol yng nghyd-destun byd-eang yw **astudiaethau diogelwch**.

## Gweler hefyd
* *Security Studies*, cyfnodolyn ar astudiaethau diogelwch

## Darllen pellach

Categori:Damcaniaeth cysylltiadau rhyngwladol
Categori:Diogelwch rhyngwladol
Diogelwch, Astudiaethau
Luo

Gallaqi **Luo** gyfeirio at:

* Luo (pobl), grŵp ethnig yn nwyrain Affrica 
* Luo (iaith), iaith a siaredir gan y Luo
Mudiad Rhyddid i Gaza

bawd|Logo Mudiad Rhyddid i Gaza 
Mudiad dros hawliau dynol rhyngwladol ydy **Mudiad Rhyddid i Gaza** (Saesneg: *Free Gaza Movement*). Fe'i sefydlwyd pan ddaeth nifer o fudiadau ac unigolion Palesteinaidd at ei gilydd. Credant fod blocâd Israel ar Lain (2007-heddiw), ers i Hamas gael eu hethol, yn anghyfiawn a cheisiant dynnu sylw'r byd at hyn. Maen nhw'n cyflawni hyn yn bennaf drwy hwylio cychod o wledydd megis Groeg a Chyprus i Gaza. Mae gan y grwp dros 70 o gefnogwyr byd-enwog megis Desmond Tutu a Mairead Corrigan, dau enillydd Gwobr Heddwch Nobel.

Mae'r mudiadau hynny sy'n weithredol o fewn Mudiad Rhyddid i Gaza yn cynnwys: International Solidarity Movement. a nifer o fudiadau o wahanol grefyddau gan gynnwys Cristnogion, Iddewon a Mwslemiaid  ac unigolion megis Jeff Halper, Hedy Epstein a Lauren Booth,

## Mordeithiau
Cynhaliwyd y fordaith gyntaf yn Awst 2008 pan aethpwyd â cymorthwywyr clyw (Saesneg: *hearing aids*) i elusen yn Llain Gaza. Arestiwyd nifer o bobl gan Israel gan gynnwys Lauren Booth (chwaer Cheryl Booth) a Jeff Halper. Gyda rhoddion o dros £300,000 prynwyd dau gwch.

Yn Hydref 2008 caniataodd Llywodraeth Israel i'r cwch 66 troedfedd *Dignity* lanio gyda 27 aelod o Fudiad Rhyddid i Gaza ar y bwrdd a chargo o nwyddau meddygol. Roedd Mairead Corrigan ac aelod o Cyngor Deddfu Palesteinaidd (Saesneg: *Palestinian Legislative Council*) a Mustafa Barghouti ar y daith. 
bawd|220px|'Ysbryd Dynoliaeth' yn gadael Porthladd Larnaca, Ionawr 2009

Cafwyd dwy fordaith yn ystod Ymosodiad Israel ar Lain Gaza 2008–2009 a hynny yn Rhagfyr 2008 ac Ionawr 2009. Roedd tri llawfeddyg ar ei bwrdd - a nifer o enwogion pan ramiwyd y cwch gan un o gychod llynges Israel a thaniwd 'machine gun' gan yr Israeliaid fel rhybudd. Difrodwyd y cwch yn arw a bu'n rhaid angori yn Libanus.

Ym Mehefin 2009 cafwyd mordaith ar gwch 'Ysbryd Dynoliaeth' a gorfodwyd ef i borthladd Ashdod gan filwyr Israel a chymerwyd y criw a'r teithwyr i'r ddalfa.

Yn Mai - Mehefin 2010 hwyliodd 6 o longau cludo nwyddau dyngarol i Gaza ac ar 31 Mai ymosododd Israel ar un o'r cychod gan ladd dros 9 o'r sifiliaid.

## Gweler hefyd
*Ymosodiad Israel ar lynges ddyngarol Gaza 2010

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*  Gwefan Free Gaza
*  Gaza Witness y llynges ddyngarol - ar y we.

Categori:Llain Gaza
Categori:Mudiadau gwleidyddol
Categori:Palesteina
OpiumRoz

bawd|280px
Albwm cyntaf gan y band Rwsiaidd Serebro yw ***OpiumRoz*** (Rwsieg: *ОпиумRoz*; Cymraeg: *Opiwm Pinc* neu *Opiwm Rhos*). 17 Hydref 2008 oedd y dyddiad rhyddhad cyntaf ond o achos problemau gyda'r rhestr senglau gohiriwyd y dyddiad nes 25 Ebrill 2009.

Mae 11 sengl gyda'r albwm sydd yn cynnwys eu sengl Eurovision 2007, "*Song #1*".

## Rhestr senglau 
Cafodd y teitlau yn Syrilig eu trawslythrennu (yn Gymraeg) a'u cyfieithu.
#"Song #1"
#"Дыши" (*Dyshi*; *Allyrrwch*)
#"Under Pressure"
#"Dirty Kiss"
#"Sound Sleep"
#"Пыль Ангелов" (''Pyl' Angelof*; *Angel Dust'')
#"Never Be Good"
#"What's Your Problem?"
#"Скажи, не Молчи" (*Skasi, ne Molchi*; *Dywedwch wrthyf, paid â bod yn dawel*)
#"Опиум" (*Opiwm*)
#"Мы Взлетаем" (*My Fsletaem*; *Esgynem*)

## Tîm 
### Lleisiau 
* Elena Temnikova
* Marina Lizorkina
* Olga Seryabkina

### Cynhyrchydd 
* Maxim Fadeev

## Dolenni allanol 
* Gwefan Serebro 
* Fforwm swyddogol Serebro 
* Gwefan Elena Temnikova 

Categori:Serebro
Le nozze di Figaro

*Opera buffa* (comedi) gan Wolfgang Amadeus Mozart, gyda libretto gan Lorenzo da Ponte, yw ***Le nozze di Figaro***, (Saesneg: *The Marriage of Figaro*) K. 492. Perfformiwyd gyntaf ar 1 Mai 1786, yn y Burgtheater, Wien. Mae libreto yr opera wedi'i seilio ar y comedi gan Pierre Beaumarchais, *La folle journée, ou le Mariage de Figaro* ('Y Diwrnod Gwyllt, neu Priodas Figaro'). Mae'n datgan stori am y gweision Figaro a Susanna sy'n llwyddo i brodi, gan ddymchwel ymdrechion eu cyflogwr, y Cownt Almaviva i gamarwain Susanna a dysgu iddo wers am ffyddlondeb.

Ystyrir *Le nozze di Figaro* un o gyfansoddiadau gorau opera, ac mae'n gonglfaen y repertoire sy'n ymddangos yn gyson ymysg y deg opera sydd wedi'u perffromio'r mwyaf aml, yn ôl Operabase.

## Cefndir
Mae *Le nozze di Figaro* ("Priodas Figaro") yn opera a gyfansoddwyd gan Wolfgang Amadeus Mozart  ym 1786 gyda libreto Eidalaidd a ysgrifennwyd gan Lorenzo Da Ponte. Mae'r opera yn adrodd hanes Figaro i gadw ei dyweddi Susanna rhag eu meistr, Ardalydd Almaviva, sy'n credu bod gan feistr hawl i gael rhyw gyda'i morynion ar noswyl eu priodas. Mae libreto'r opera yn seiliedig ar gomedi llwyfan gan Pierre Beaumarchais, *La folle journée, ou le Mariage de Figaro* ("Y diwrnod gorffwyll," neu "Briodas Figaro"), a berfformiwyd gyntaf ym 1784. Mae'n adrodd sut bu'r gweision, Figaro a  Susanna, llwyddo priodi, gan rwystro ymdrechion eu cyflogwr ofer, Ardalydd Almaviva, i lathludo Susanna a rhoi gwers iddo mewn pwysigrwydd ffyddlondeb.

Mae'r sioe yn gonglfaen i'r repertoire opera ac mae'n ymddangos yn gyson ymhlith y deg uchaf yn rhestr Operabase o'r operâu a berfformir amlaf.

## Hanes perfformio
Perfformiwyd *Le nozze di Figaro* am y tro cyntaf yn y Burgtheater, Fienna ar 1 Mai 1786 o dan arweiniad Mozart, yn arwain o'r allweddell, fel oedd arfer y diwrnod. Ar ôl y ddau berfformiad gyntaf, fe arweiniodd Joseph Weigl. Chwaraewyd rhan Figaro gan Francesco Benucci, rhan Susanna gan Nancy Storace a rhan Ardalydd Almaviva  gan Stefano Mandini yn y perfformiad cyntaf. Cafwyd naw perfformiad o'r cynhyrhciad cyntaf yn 1786.

Er nad oedd cyfanswm o naw perfformiad yn ddim byd i gymharu â llwyddiannau diweddarach Mozart gyda *Die Zauberflöte,* a gafodd ei berfformio am fisoedd bob yn ail ddiwrnod, ystyrir y perfformiad cyntaf yn llwyddaint. Fe olygodd gymeradwyaeth o'r gynulleidfa ar y noson cyntaf cafodd pum aria eu hailberfformio, a saith ar 8 Mai.Cafodd y posteri eu hargraffu a'u rhoi yn y Burgtheater mewn amser ar gyfer y trydydd perfformiad ar 24 Mai.

## Cymeriadau 
## Eitemau Cerddorol 
* Agorawd - Cerddorfa

## Offeryniaeth 
Sgoriwyd *Le Nozze di Figaro* ar gyfer dau ffliwt, dau obo, dau fasŵn, dau glarinét, dau gorn ffrengig, timpani, a llinynnau. Mae offeryn allweddell (piano neu harpsichord), a soddgwrth yn cyfeilio y *recitativi secchi* (darnau recitiatif). Nid yw offerinyniaeth y recitatif wedi'i gynnwys yn y sgôr, felly ma'en ddewis yr arweinydd a'r perfromwyr. Mae perfformiad o'r opera yn dueddol o bara am 3 awr.

## Gweler hefyd
*Le nozze di Figaro* - disgyddiaeth

## Cyfeiriadau 
Categori:Operâu
Categori:Wolfgang Amadeus Mozart
Olga Seryabkina

Cantores ac ysgrifennwr caneuon o Rwsia yw **Olga Seryabkina** (Rwsieg:Ольга Юрьевна Серябкина; ganed 12 Ebrill 1985 ym Moscfa, Rwsia). Mae hi'n enwog fel aelod o'r grŵp a gynrychiolodd Rwsia yng Nghystadleuaeth Cân Eurovision 2007.

## 1992-2006: Gyrfa cynnar 
Dechreuodd Seryabkina astudio bale pan oedd hi'n 7 oed a phan oedd hi'n 17 oed dilynodd hi gyrfa chwaraeon a chyfranogodd yn amryw cystadleuaethau rhyngwladol. Gweithiodd hi fel dawnsiwr/cantores gefnogaeth i'r gantores Rwsia Iraklij o 2004 - 2006.

## 2007-presennol: Serebro 
Daeth Elena Temnikova â Seryabkina i'r castio Serebro, roedd Temnikova aelod yn barod, ac ymunodd Seryabkina â'r grŵp. Cynrychiolodd Serebro Rwsia yn Eurovision 2007 gyda'r gân "Song #1" (cân gyntaf y grŵp) a daethant yn drydydd yn y gystadleuaeth. Daeth Serebro yn un o'r artistiaid mwyaf poblogaidd yn Rwsia a dechreuodd Seryabkina ysgrifennu caneuon i'r grŵp yn 2007. Hefyd yn 2007, roedd suon am y posibilrwydd y byddai Seryabkina'n gadael y grŵp o achos tensiwn rhyngddi hi a Temnikova. Dywedodd Maxim Fadeev, cynhyrchydd y grŵp, ei fod e wedi ffeindio olynydd i Seryabkina ond penderfynodd hi beidio â gadael y grŵp.

## Bywyd personol 
Graddiodd Seryabkina yn yr ysgol celf, enillodd diploma addysg uwch ar gyfer arbenigaeth yn y byd cyfieithiad ac entrepreneuriaeth.
Gall hi'n siarad Rwsieg, Saesneg ac Almaeneg yn rhugl.

## Dolenni allanol 
*   Gwefan Serebro 

Categori:Genedigaethau 1985
Categori:Cantorion benywaidd yr 21ain ganrif o Rwsia
Categori:Cantorion pop o Rwsia
Categori:Cyfansoddwyr caneuon yr 21ain ganrif o Rwsia
Categori:Merched a aned yn y 1980au
Categori:Pobl a aned ym Moscfa
Categori:Serebro
Disgyddiaeth Serebro

Dyma'r **disgyddiaeth y grŵp merched Rwsiadd Serebro**.

## Albymau stiwdio 
## EPs 
## Senglau 
## Fideos cerddoriaeth 
* 2007: "Song #1" (Fersiwn rhagolwg Eurovision) - 3:05
* 2007: "Song #1" (Holl fideo) - 3:45
* 2007: "Песня #1" - 3:45
* 2007: "Дыши" - 4:31
* 2008: "Опиум" - 3:45
* 2008: "Опиум" (Fersiwn petal) - 3:45
* 2008: "Скажи, не молчи" - 3:45
* 2009: "Сладко" - 3:44
* 2009: "Like Mary Warner" - 3:44
* 2010: "Не Bремя" - 3:54
* 2011: "Давай держаться за руки" - 4:16

## Ailfampiau swyddogol 
"**Song #1**"

:* Red
:* Violet
:* Black
:* Pink
:* Green
:* Yellow
:* Instrumental Version
:* Extended Edit

:* Sky blue
:* Vinous
:* Grey
:* White
:* Blue
:* Red 2
:* White

"**Опиум**"
:* Hard Mix
:* Danil Babichev Remix
:* Why (Fersiwn Saesneg)

"**Скажи, не молчи**"
:*Danil Babichev Vocal Remix

"**Сладко**"
:* Andrey Kharchenko Remix
:* Pop Edit
:* Like Mary Warner (Fersiwn Saesneg)

"**Не Bремя**"
:* Sexing U (Fersiwn Saesneg)
:* Art Tee Remix
:* Dee Jay Dan Remix
:* Harisma Remix
:* Alexandr Goncharenko Remix
:* Dark Edit
:* Babanov Project Remix

"**Давай держаться за руки**"
:* DJ MIV Remix
:* Extended Edit

Mae rhan fwyaf o ganeuon, a'u remixes, Serebro ar gael ar eu gwefan.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
*   Gwefan Serebro 
*   Fforwm swyddogol Serebro 
* Gwefan Elena Temnikova 

Categori:Caneuon Rwseg
Categori:Caneuon Serebro
Categori:Serebro
Elena Temnikova

Cantores o Rwsia yw **Elena Vladimirovna Temnikova** (Rwsieg: Елена Владимировна Темникова, ganed 18 Ebrill, 1985). Daeth hi'n enwog fel cystadleuydd yn y sioe dawn *Star Factory* a mae hi'n un o'r aelodau'r grŵp Serebro.

## 2003-2006: *Star Factory* a gyrfa unigol 
Daeth Temnikova yn enwog fel cystadleuydd ar sioe dawn Channel One Rwsia, *Star Factory*, yn 2003. Daeth Temnikova yn drydydd yn y gystadleuaeth ond cafodd hi ei sgowtio gan prif gynhyrchydd y sioe, Maxim Fadeev, ac arwyddodd hi cytundeb cerddoriaeth gyda label recordio Fadeev, Monolit Records.

Ni ddilynodd Temnikova gyrfa unigol hyd yn oed ar ôl rhyddhaodd hi dwy sengl, sef "*Begi*" a "*Taina*". Ffurfiodd Fadeev grŵp merch, Serebro, yn arbenning i'r Gystadleuaeth Cân Eurovision 2007. Olga Seryabkina a Marina Lizorkina oedd yr aelodau gwreiddiol eraill. Dywedodd Temnikova in Chwefror 2008: "After Star Factory, Maxim Fadeev offered me a new job. He offered me to be lead singer in girl band. I decided to do it, and we together found second and third member" yn cyfweliad gyda'r cylchgrawn *In Style*.

## 2007-presennol: Serebro 
Cynrychiolodd Serebro Rwsia yn Eurovision 2007 gyda'r gân "*Song #1*" (cân gyntaf y grŵp) a enillodd safle trydydd y tu ôl Serbia ac Wcráin. Ers eu perfformiad llwyddiannus, mae Serebro yn dod un o'r mwyaf boblogaidd artistiaid yn Rwsia. Mae albwm a chwech sengl gyda'r grŵp hyd yma.

## Bywyd personol 
Mae Temnikova yn byw ym Moscfa, Rwsia, ar hyn o bryd o achos ei rhwymedigaethau proffesiynol. Mae hi wedi bod ffrind da gyda aelod grŵp Olga Seryabkina ers cyn ffurfiwyd Serebro. Priododd Temnikova cystadleuydd *Star Factory* Alexey Semenov yn 2004 ond maent gwahanedig nawr.

## Disgyddiaeth 
### Senglau unigol 
*2003: "*Беги*" (*Begi*; *Rhedeg*)
*2003: "*Тайна*" (*Tayna*; *Dirgelwch*)

### Fel aelod Serebro 
## Ffynonellau 
## Dolenni allanol 
* Gwefan Elena Temnikova 
*   Gwefan Serebro 

Categori:Genedigaethau 1985
Categori:Cantorion benywaidd yr 21ain ganrif o Rwsia
Categori:Cantorion pop o Rwsia
Categori:Merched a aned yn y 1980au
Categori:Pobl o Oblast Kurgan
Categori:Serebro
Grossmünster

250px|bawd|Y Grossmünster.
Eglwys arddull Romanesg yn Zürich, Y Swistir yw'r **Grossmünster** (sef 'Yr Eglwys Gadeiriol Fawr', er nad yw'n eglwys gadeiriol fel y cyfryw), sy'n un o dair prif eglwys dinas Zürich ac sydd â rhan amlwg yn hanes y Diwygiad Protestannaidd.

Dechreuwyd ar y gwaith o'i chodi tua'r flwyddyn 1100 ond ni chafodd ei hagor yn swyddogol tan 1220. Ychwanegwyd y ddau dŵr yn 1781–87.

Yn 1519 cafodd Ulrich Zwingli ei ethol yn bregethwr yn eglwys y Grossmünster. Yn ogystal â phregethu'r Efengyl yno, llwyddodd i berswadio gwŷr Zurich i beidio cymryd rhan yng nghynghrair y cantonau eraill gyda Ffrainc. Yn 1523 mabwysiadodd cyngor Zürich 67 Pwynt Zwingli; carreg filltir yn hanes y Diwygiad yn y Swistir ac Ewrop gyfan. Dros y blynyddoedd nesaf gwnaeth sawl diwygiad yn cynnwys hebgor y sagrafen. Am gyfnod, felly, y Grossmünster oedd prif ganolfan Protestaniaeth gynnar.

Categori:Eglwysi'r Swistir
Ulrich Zwingli

Diwygiwr crefyddol o'r Swistir oedd **Ulrich Zwingli** (hefyd **Huldrych Zwingli** neu **Huldreich Zwingli** yn Almaeneg ; **Ulricus Zuinglius** yn Lladin) (1 Ionawr 1484 – 11 Hydref 1531). Ef oedd arweinydd y Diwygiad Protestannaidd yn y Swistir a sefydlwr Eglwysi Diwygiedig y Swistir. Daeth Zwingli i gasgliadau diwinyddol tebyg i rai ei gyfoeswr Martin Luther, ond gyda rhai gwahaniaethau pwysig, trwy astudio'r Ysgrythurau Cristnogol o safbwynt ysgolhaig dyneiddol. Yn ogystal, roedd yn wladgarwr Swisaidd pybyr.

Ganed Zwingli yn Wildhaus yng nghanton St. Gallen ar ddechrau 1484. Astudiodd yn Bern, Fienna a Basel a daeth yn offeiriad yn Glarus yn 1506. Treuliodd ddau gyfnod fel caplan i filwyr hur Glarus yn y rhyfel yn yr Eidal (1513, 1515). Dychwelodd i'r Swistir lle cafodd bywiolaeth yn Einsiedeln. Roedd y dref yn enwog fel cyrchfan pererindod i weld y Forwyn Ddu (delw o'r Forwyn Fair) a daeth Zwingli i ddirmygu'r "ofergoeledd" hynny.

Symudodd i ddinas Zürich lle cafodd ei ethol yn bregethwr yn eglwys y Grossmünster. Yn ogystal â phregethu'r Efengyl, llwyddodd i berswadio gwŷr Zurich i beidio cymryd rhan yng nghynghrair y cantonau eraill gyda Ffrainc. Yn 1523 mabwysiadodd cyngor Zürich 67 Pwynt Zwingli; carreg filltir yn hanes y Diwygiad yn y Swistir ac Ewrop gyfan. Dros y blynyddoedd nesaf gwnaeth sawl diwygiad yn cynnwys hebgor y sagrafen.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1484
Categori:Marwolaethau 1531
Categori:Arweinwyr crefyddol Cristnogol
Categori:Cristnogaeth yn y Swistir
Categori:Diwygwyr Protestanaidd
Categori:Diwinyddion o'r Swistir
Categori:Dyneiddwyr
Categori:Hanes y Swistir
Categori:Llenorion yr 16eg ganrif o'r Swistir
Categori:Llenorion Lladin o'r Swistir
Categori:Protestaniaeth
Categori:Ysgolheigion o'r Swistir
Wildhaus

Pentref yn y Swistir yw **Wildhaus**, yng nghanton St. Gallen yng ngogledd-ddwyrain y wlad. Mae yn y rhan Almaeneg ei hiaith o'r Swistir.

Ganed Ulrich Zwingli, un o brif arweinyddion y Diwygiad Protestannaidd, yn Wildhaus ar 1 Ionawr 1484. Treuliodd ei ieuenctid yno cyn mynd i astudio yn Bern, Fienna a Basel a dod yn offeiriad yn Glarus yn 1506.

Categori:Pentrefi'r Swistir
Categori:St. Gallen (canton)