Aphra Behn

Merch a dramodydd o Saesnes oedd **Aphra Behn** (10 Gorffennaf 1640 – 16 Ebrill 1689); mae ei dramâu ar y llwyfan o hyd yn Llundain. Yn ystod cyfnod yr Adferiad Saesneg roedd hi'n un o brif awduron ei hoes.

## Bywyd Cynnar
Roedd Aphra Behn, yn un o'r awduresau cyntaf i ennill ei bywoliaeth drwy ysgrifennu. Fe i ganwyd yn Wye, ger Caergaint, ar 10 Gorffennaf 1640 yn ferch i Bartholomew Johnson ac Elizabeth Denham.  Bedyddwyd Aphra, neu *Eaffry*, ym mis 14 Rhagfyr 1640. Gweithiodd ei mam,Elizabeth Denham, fel nyrs i'r teulu cyfoethog Colepeper a ddaeth Aphra yn rhan o'u teulu estynnedig.

Ym 1663 aeth hi i Swrinam, ar daith i lawr yr afon o'r un enw.  Seilir un o'i phrif straeon ar gaethweision y coloni, *Oroonoko*. Roedd lawer yn amau dilysrwydd y siwrne i ferch ond mae tystiolaeth bellach yn cadarnhau ei thaith.

## Llyfryddiaeth
### Dramâu
**The Forced Marriage* (1670)
**The Amorous Prince* (1671)
**The Dutch Lover* (1673)
**Abdelazer* (1676)
**The Town Fop* (1676)
**The Rover*, Part 1 (1677) and Part 2 (1681)
**Sir Patient Fancy* (1678)
**The Feigned Courtesans* (1679)
**The Young King* (1679)
**The False Count* (1681)
**The Roundheads* (1681)
**The City Heiress* (1682)
**Like Father, Like Son* (1682)
**The Lucky Chance* (1686) with composer John Blow
**The Emperor of the Moon* (1687)
**Posthumously performed**
**The Widdow Ranter* (1689)
**The Younger Brother* (1696)

### Nofelau
**The Fair Jilt*
**Agnes de Castro*
**Love-Letters Between a Nobleman and His Sister* (1684)
**Oroonoko* (1688)

### Straeon byrion
**The History of the Nun: or, the Fair Vow-Breaker* (1688)
**The Dumb Virgin: Or, The Force of Imagination* (1700)

### Cerddi
**Love Armed* (1677)
**The Disappointment* (1680)
**On Her Loving Two Equally* (1682)
**Poems upon Several Occasions* (1684)
**On Desire* (1688)
**To The Fair Clarinda, Who Made Love to Me, Imagined More Than Woman* (1688)

## Cyfeiriadau
### Bywgrafiadau
*"The Passionate Shepherdess"  Maureen Duffy 1977
*Angeline Goreau, *Reconstructing Aphra: a social biography of Aphra Behn* (New York: Dial Press, 1980). ISBN 0-8037-7478-8
*Angeline Goreau. *Aphra Behn: A scandal to modesty (c. 1640-1689)* in Spender, Dale (ed.) Feminist theorists: Three centuries of key women thinkers, Pantheon 1983, pp.&nbsp;8–27 ISBN 0-394-53438-7.
**What Is Triumph in Love? with a consideration of Aphra Behn*, Nancy Huntting

### Ffynonellau Eraill
* Hobby, Elaine. ''Virtue of necessity: English women's writing 1649-88*. University of Michigan 1989
* Summers, Montague (ed.). *Aphra Behn: Works*. London 1913
* Lewcock, Dawn. *Aphra Behn studies: More for seeing than hearing: Behn and the use of theatre*. Ed. Todd, Janet. Cambridge: Cambridge UP, 1996.
* Steen, Francis F. *The Politics of Love: Propaganda and Structural Learning in Aphra Behn's Love-Letters between a Nobleman and His Sister.* Poetics Today 23.1 (2002) 91-122. Project Muse. 19 Nov. 2007.
* Todd, Janet. *The Critical Fortunes of Aphra Behn.'' Columbia: Camden House, 1998. 69-72.

### Nodiadau
## Dolenni allanol 
*  Portread gan Brifysgol Aberdeen 
*  Bedd Aphra Behn, Abaty Westminster
*  Prifysgol Adelaide - bywgraffiad ac e-destuna 
*  Tudalen Aphra Behn ar list-arts.net
*  The Sign of Angellica: An Aphra Behn Site 
*  The Complete Works of Aphra Behn  ar e-book
*  Rhai o gerddi llai Behn

Categori:Genedigaethau 1640
Categori:Marwolaethau 1689
Categori:Beirdd yr 17eg ganrif o Loegr
Categori:Beirdd Saesneg o Loegr
Categori:Dramodwyr yr 17eg ganrif o Loegr
Categori:Dramodwyr Saesneg o Loegr
Categori:Merched yr 17eg ganrif
Categori:Llenorion benywaidd yr 17eg ganrif o Loegr
Categori:Llenorion straeon byrion yr 17eg ganrif o Loegr
Categori:Llenorion straeon byrion Saesneg o Loegr
Categori:Nofelwyr yr 17eg ganrif o Loegr
Categori:Nofelwyr Saesneg o Loegr
Categori:Pobl a aned yng Nghaint
Categori:Pobl fu farw yn Llundain