Cablegate

"**Cablegate**" yw'r enw poblogaidd a ddefnyddir yn eang i ddisgrifio cyhoeddi dros 250,000 o ddogfennau diplomatig Americanaidd gan y wefan datgelu gwybodaeth WikiLeaks. Dechreuwyd cyhoeddi'r dogfennau hyn gan WikiLeaks ar 28 Tachwedd 2010, a hynny mewn cydweithrediad â sawl papur newydd, yn cynnwys *El País* (Sbaen), *Le Monde* (Ffrainc), *Der Spiegel* (Yr Almaen), *The Guardian* (DU), a'r *New York Times* (UDA). Mae'r enw "Cablegate" yn adlais o "Watergate", y sgandal a ddaeth ag arlywyddiaeth Richard Nixon i ben.

## Cyhoeddi'r dogfennau 
Ar 22 Tachwedd 2010, cyhoeddwyd ar drydar Wikileaks y byddai'r datguddiad nesaf yn "7 gwaith maint yr *Iraq War Logs*." Ar 28 Tachwedd, cyhoeddodd Wikileaks fod ei gwefan yn dioddef "Distributed Denial-of-service attack" anferth, ond gaddodd y byddai'n dal i ryddhau gasgliad mawr o geblau a dogfennau diplomatig o eiddo llywodraeth yr Unol Daleithiau trwy gytundeb rhagllaw gyda'r papurau newydd *El País*, *Le Monde*, *Der Spiegel*, *The Guardian* a'r *New York Times*. Yn fuan wedyn, cyhoeddodd y *Guardian* rhai o'r dogfennau hynny, yn cynnwys un lle mae Ysgrifennydd Gwladol yr Unol Daleithiau Hillary Clinton yn gorchymyn i ddiplomyddion Americanaidd gael manylion cardiau credyd, cyfrineiriau ebost a gwybodaeth bersonol arall am gynrychiolwyr Ffrainc, y DU, Rwsia a Tsieina yng Nghyngor Diogelwch y Cenhedloedd Unedig, yn ogystal â gwybodaeth gyffelyb am staff blaenllaw y CU ei hun, yn cynnwys yr Ysgrifennydd Cyffredinol. Datgelwyd hefyd fod cynghreiriaid Arabaidd yr Unol Daleithiau yn Arabia, yn cynnwys brenin Sawdi Arabia, wedi galw ar America i ymosod ar Iran, bod llywodraeth Gweriniaeth Pobl Tsieina yn cymryd rhan mewn hacio cyfrifiadurau, a bod taflegrau Americanaidd yn taro targedau "terfysgol" yn Iemen er bod llywodraeth y wlad honno, mewn cytundeb gyda'r Americanwyr, yn dweud yn gyhoeddus mai nhw oedd yn gyfrifol am yr ymosodiadau hynny.

## Ymateb
bawd|Gwrthdystiad dros WikiLeaks tu allan i Lysgenhadaeth y DU ym Madrid, Sbaen, ar 11 Rhagfyr 2010.
Mewn ymateb i'r datgeliadau, galwodd un cyngreswr Americanaidd, Peter T. King am enwi WikiLeaks yn "sefydliad terfysgol". Dywedodd Hilary Clinton fod y datgeliadau yn "ymosodiad ar y gymuned ryngwladol". Cafwyd bygythiadau niferus i lofruddio Julian Assange, aelodau o'i deulu, cyfreithwyr a staff WikiLeaks. Rhoddodd y seneddwr Americanaidd John Ensign symudiad o flaen y senedd yn ceisio cyhoeddi WikiLeaks yn "fygythiad trawswladol" ("*transnational threat*") a chafwyd galwadau i asasineiddio Assange gan Marc Thiessen yn y *Washington Post*, Bill O'Reilly (sy'n gweithio i Fox News) ac eraill. Mewn erthygl olygyddol, galwodd *The Hindu*, un o brif bapurau newyddion India, bolisi'r Unol Daleithiau tuag at WikiLeaks yn "McCarthyaeth ddigidol" a "brawychus o ormesol" (*shockingly repressive*).

## Cyfeiriadau 
## Gweler hefyd 
* Bradley Manning
* Julian Assange
* Operation Avenge Assange
* Edward Snowden
* WikiLeaks

## Dolenni allanol 
Sylwer: efallai na fydd rhai o'r dolenni hyn yn gweithio.
* "Cablegate" , y ceblau a dogfennau diplomyddol Americanaidd ar wefan WikiLeaks.  [dim ar gael 05.12.2010: gweler y rhestr drychau]
* WikiLeaks official censorship resistant mirrors  - Gwefannau drych WikiLeaks a sefydlwyd yn wyneb sensoriaeth.
** Ail restr swyddogol (a adnewyddir yn gyson)
** Rhestr answyddogol (mae'r wefan hon yn gwirio'r drychau bob awr)

Categori:Gwleidyddiaeth
Categori:Rhyddid mynegiant
Categori:WikiLeaks
Categori:2010