open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ATRiuM

Mae adeilad yr **ATRiuM** (enw llawn swyddogol: *ATRiuM: Cyfadran Busnes a Diwydiannau Creadigol Caerdydd)* yn rhan o gampws Prifysgol De Cymru yng Nghaerdydd, ynghyd ag Atlantic House ar Stryd Tyndall. Fe'i lleolir yn ardal Adamsdown yng nghanol y ddinas. Agorodd am y tro cyntaf fel adeilad ar gyfer Prifysgol Morgannwg (rhagflaenydd Prifysgol De Cymru) ar 29 Tachwedd 2007. Ychwanegwyd estyniad newydd (ATRiuM 2A) yn 2014 ac un pellach (ATRiuM 2B) yn 2016.

## Cam 1 
bawd|Cam 1 o'r ATRiuM yn cael ei godi ym mis Ebrill 2007
Wedi'i hagor ar 29 Tachwedd 2007, mae'n gartref i un o bum cyfadran y brifysgol, CCI (Ysgol Diwydiannau Creadigol a Diwylliannol Caerdydd). Mae'r adeilad wedi'i leoli ar 86–88 Stryd Adam, ger gorsaf reilffordd Heol y Frenhines.

Mae'r adeilad yn cynnwys hen floc o swyddfeydd ar gyfer BT wedi'i adnewyddu, Enterprise House, ac estyniad wedi'i gysylltu gan atriwm gwydr. Mae'n gartref i lawer o'r cyfleusterau a arferai gael eu lleoli ar y campws yn Nhrefforest. Mae'r rhain yn cynnwys stiwdio deledu, theatr dwy haen, awditoriwm, stiwdios sain, canolfan adnoddau dysgu ac oriel.

Yr actores Siân Phillips a'r cyflwynydd teledu Rhodri Owen oedd yn arwain lansiad swyddogol ATRiuM, a chafwyd perfformiadau gan y delynores Catrin Finch a'r cantorion Elin Manahan Thomas a Daisy Blue, gyda'i thad Mal Pope yn cyfeilio ar y piano.

Roedd adeilad dros dro Undeb y Myfyrwyr wedi’i leoli yng nghefn yr adeilad a agorodd ym mis Medi 2009, nes iddo symud i ATRiuM 2A a agorodd ym mis Medi 2014.

## Cam 2 (ATRiuM 2A a 2B) 
bawd|Cam 2A yn cael ei godi ym mis Mai 2014
bawd|Cam 2B yn cael ei godi ym mis Rhagfyr 2015

Ehangwyd yr ATRiuM yn gyntaf ar ochr orllewinol y strwythur gwreiddiol (Cam 1), ar dir heb ei ddefnyddio i'r dwyrain a safle hen fodurdy i'r gorllewin. Mae'r adeilad deulawr newydd (ATRiuM 2A) yn cynnwys rhan o Ysgol Busnes De Cymru, yn ogystal â bar Undeb y Myfyrwyr a 'Ffatri Syniadau'. Agorodd ar gyfer y tymor newydd ym mis Medi 2014. Ychwanegwyd ATRiuM 2B i'r dwyrain wedi hynny; dyma adeilad pum llawr gyda chyfleusterau addysg newydd. 

## Cyfleusterau 
Ymhlith prif gyfleusterau yr ATRiuM mae stiwdio ddylunio, stiwdio deledu, gofod theatr 180 sedd, sinema, prif ddarlithfa 180 sedd, caffi a siopau cyngor.

Ym mis Gorffennaf 2010, defnyddiwyd yr adeilad ar gyfer ffilmio pumed pennod y gyfres deledu *The Sarah Jane Adventures*, sef 'The Man Who Never Was'*.* Hon oedd pennod olaf y gyfres a ffilmiwyd cyn marwolaeth y brif actores Elisabeth Sladen yn 2011.

## Gweler hefyd 
* Tafarn y Vulcan, Caerdydd, a oedd yn sefyn gyferbyn â'r ATRiuM cyn iddi gael ei dymchwel

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* 

Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yng Nghaerdydd
Categori:Addysg yng Nghaerdydd
Tîm pêl-droed cenedlaethol merched Canada

Mae **tîm pêl-droed cenedlaethol merched Canada** (, ) yn cynrychioli Canada mewn pêl-droed merched rhyngwladol.

Mae'r tîm yn cael ei reoli gan reolwr Lloegr a chyn bêl-droediwr Casey Stoney. Capten y tîm yw Jessie Fleming a'u prif sgoriwr erioed yw Christine Sinclair.

### Mwyaf o Gapiau
*Cywir ar 10 Mehefin 2025* (Mae'r chwaraewyr sy'n parhau i chwarae mewn **print trwm**):

## Gweler hefyd
* Tîm pêl-droed cenedlaethol Canada
* Rhian Wilkinson, cyn-chwaraewr

*
Canada
Ynys Macquarie

Ynys yn ne-orllewin y Cefnfor Tawel, tua hanner ffordd rhwng Seland Newydd a'r Antarctig yw **Ynys Macquarie**. Mae'n cael ei llywodraethu fel rhan o Tasmania, Awstralia, ers 1880. Mae'n Warchodfa Talaith Tasmania ers 1978 a daeth yn Safle Treftadaeth y Byd UNESCO yn 1997.

Darganfuwyd yr ynys anghyfannedd ar 11 Gorffennaf 1810 gan Frederick Hasselborough,  hawliodd Ynys Macquarie i Brydain a'i hatodi i wladfa De Cymru Newydd yn yr un flwyddyn. Fe'i henwyd ar ôl Lachlan Macquarie, Rhaglaw De Cymru Newydd o 1810 hyd 1821.

Trwy gydol y flwyddyn, mae'r ynys yn gyforiog o fywyd gwyllt. Yma y mae dyfroedd llawn maetholion Cefnfor y De yn cwrdd â dyfroedd gogleddol cynhesach, gan ffurfio mannau bwydo cyfoethog a gwneud y lle yn hafan i bengwiniaid, morloi ac adar y môr fyw a bridio.

## Cyfeiriadau
Macquarie
Macquarie
Categori:Safleoedd Treftadaeth y Byd yn Awstralia
Tîm pêl-droed cenedlaethol Canada

Mae **tîm pêl-droed cenedlaethol Canada** (, ) yn cynrychioli Lloegr mewn pêl-droed rhyngwladol.

Mae'r tîm yn cael ei reoli gan reolwr Unol Daleithiau a chyn bêl-droediwr Jesse March. Capten y tîm yw Alphonso Davies a'u prif sgoriwr erioed yw Jonathan Davies.

## Gweler hefyd
* Tîm pêl-droed cenedlaethol merched Canada

*
Canada
Tîm pêl-droed cenedlaethol merched yr Iseldiroedd

Mae **tîm pêl-droed cenedlaethol merched yr Iseldiroedd** () yn cynrychioli yr Iseldiroedd mewn pêl-droed merched rhyngwladol.

Mae'r tîm yn cael ei reoli gan reolwr yr Iseldiroedd a chyn bêl-droediwr Andries Jonker. Capten y tîm yw Sherida Spitse a'u prif sgoriwr erioed yw Vivianne Miedema.

## Gweler hefyd
* Tîm pêl-droed cenedlaethol yr Iseldiroedd

*
Iseldiroedd
Eliffant môr

Mae **eliffantod môr** yn famaliaid morol mawr sy'n perthyn i'r genws *Mirounga*. Mae'n nhw'n aelodau o'r teulu *Phocidae*. Yr anifeiliaid hyn yw'r mwyaf o deulu y morloi. Gall gwryw ar ei lawn dwf gyrraedd hyd o 4.0-5.8 metr a phwyso dros 3.5 tunnell, sy'n tua 8 gwaith yn drymach na benyw aeddfed. Fe'u gelwir yn eliffantod oherwydd  swmp enfawr y gwryw a hefyd ei drwyn mawr sy'n debyg i drwnc.

Mae'r genws yn cynnwys dwy rywogaeth:
* *Mirounga angustirostris*, Eliffant Môr y Gogledd
* *Mirounga leonina*, Eliffant Môr y De

Ceir Eliffantod Môr y Gogledd ar arfordiroedd y Cefnfor Tawel yng Nghanada, Unol Daleithiau America a Mecsico. Ceir Eliffantod Môr y De yn Hemisffer y De ar ynysoedd megis De Georgia ac Ynys Macquarie yn ogystal ag arfordiroedd Seland Newydd, Tasmania, De Affrica, yr Ariannin a Tsile.

Mae eliffantod môr yn dychwelyd bob blwyddyn i'w magwrfeydd lle mae'r gwrywod yn ymladd yn ffyrnig am diriogaeth lle gallant sefydlu eu haremiaid o fenywod.

## Cyfeiriadau
## Oriel

Mirounga angustirostris, Point Reyes.jpg|Gwryw
Bull northern elephant seal close up - DPLA - 76398713f8da16f79b69177d5a96b302.jpg|Gwryw yn dangos ei drwnc
See elefanten edit.jpg|Gwryw a benyw ochr yn ochr
Female northern elephant seals at the beach of Año Nuevo State Park-2416.jpg|Benywod mewn harîm

Éléphant de mer mâle - panoramio.jpg|Gwryw gyda phengwiniaid
2020-11 Kerguelen Islands - Southern elephant seal 23.jpg|Benyw
MacquarieIslandElephantSeal.JPG|Dau wryw yn ymladd brwydr waedlyd

Categori:Mirounga
FCSB

Mae **Fotbal Club FCSB**, a elwid gynt yn **Fotbal Club Steaua Bucureşti** neu **Steaua Bwcarést** (), yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Bwcarést, Rwmania. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd y Liga I.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn yr Arena Genedlaethol.

## Cyferiaidau
Categori:Timau pêl-droed Rwmania
FC Petrocub Hîncești

Mae **Fotbal Club Petrocub Hîncești**, a elwir yn gyffredin yn **Petrocub**, yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Hîncești, Moldofa. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd yr Uwch Gynghrair Moldofa.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref domestig yn y Stadiwm Ddinesig Hîncești a gemau cartref Ewropeaidd yn y Stadiwm Zimbru.

## Cyferiaidau
Categori:Timau pêl-droed Moldofa
Maccabi Tel Aviv F.C.

Mae **Maccabi Tel Aviv Football Club**, a elwir yn gyffredin yn **Maccabi**, yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Tel Afif, Israel. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd yr Uwch Gynghrair Israel.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn y Stadiwm Bloomfield.

## Cyferiaidau
Categori:Timau pêl-droed Israel
PFC Ludogorets Razgrad

Mae **PFC Ludogorets Razgrad** (, trawslythreniad Cymraeg: ''Proffesionalen Ffwtbolen Clwb 'Ludogorets' 1945''), a elwir yn gyffredin yn **Ludogorets**, yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Rasgrad, Bwlgaria. Yn 2025 roedd y clwb yn cystadlu yn Uwch Gynghrair Bwlgaria.

Mae'r clwb yn chwarae eu gemau cartref yn y Huvepharma Arena.

Mae Ludogorets wedi ennill pob un teitl cynghrair ers iddynt gael eu dyrchafu i'r adran uchaf yn 2011. Mae'r clwb wedi sefydlu ei hun fel grym dominyddol ym mhêl-droed Bwlgaria.

## Cyferiaidau
Categori:Timau pêl-droed Bwlgaria
Tîm pêl-droed cenedlaethol merched Gweriniaeth Iwerddon

Mae **tîm pêl-droed cenedlaethol merched Gweriniaeth Iwerddon** () yn cynrychioli y Weriniaeth Iwerddon mewn pêl-droed merched rhyngwladol.

Mae'r tîm yn cael ei reoli gan reolwr Lloegr a chyn bêl-droediwr Carla Ward. Capten y tîm yw Katie McCabe a'u prif sgoriwr erioed yw Olivia O'Toole.

## Gweler hefyd
* Tîm pêl-droed cenedlaethol Gweriniaeth Iwerddon

*
Iwerddon, Gweriniaeth
FK RFS

Mae **FK RFS** yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Riga, Latfia. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd yr Uwch Gynghrair Latfia.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn yr Parc Chwaraeon LNK.

## Cyferiaidau
RFS
OGC Nice

Mae'r **Olympique Gymnaste Club de Nice**, a elwir yn gyffredin **Nice**, yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Nice, Provence-Alpes-Côte d'Azur. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd y Ligue 1.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn yr Allianz Riviera.

## Cyferiaidau
Nice
Tîm pêl-droed cenedlaethol merched Yr Alban

Mae **tîm pêl-droed cenedlaethol merched yr Alban** (, , ), yn cynrychioli yr Alban mewn pêl-droed merched rhyngwladol.

Capten y tîm yw Rachel Corsie a'u prif sgoriwr erioed yw Julie Fleeting.

## Gweler hefyd
* Tîm pêl-droed cenedlaethol Yr Alban

*
Alban
Qarabağ FK

Mae **Qarabağ Futbol Klubu** yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Yeni Suraxanı, Baku, Aserbaijan. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd yr Uwch Gynghrair Aserbaijan.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn yr Azersun Arena.

## Cyferiaidau
Categori:Timau pêl-droed Aserbaijan
Braga

Dinas a bwrdeistref yng ngogledd-orllewin Portiwgal yw **Braga**. Hi yw prifddinas Ardal Braga a thalaith hanesyddol a diwylliannol Minho.

Mae Braga yn gartref i'r clwb pêl-droed S.C. Braga.

## Cyferiaidau
Categori:Dinasoedd Portiwgal
FC Midtjylland

Mae'r **Football Club Midtjylland** yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Herning, Jutland. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd y Superliga Denmarc.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn y MCH Arena.

## Cyferiaidau
Midtjylland
Tîm pêl-droed cenedlaethol merched Unol Daleithiau America

Mae **tîm pêl-droed cenedlaethol merched Unol Daleithiau America** (, ***USWNT***) yn cynrychioli Unol Daleithiau America (UDA) mewn pêl-droed merched rhyngwladol.

Mae'r tîm yn cael ei reoli gan reolwr Lloegr Emma Hayes. Capten y tîm yw Lindsey Horan a'u prif sgoriwr erioed yw Abby Wambach.

## Gweler hefyd
* Tîm pêl-droed cenedlaethol Unol Daleithiau America

*
Unol Daleithiau
FK Bodø/Glimt

Mae **Fotballklubben Bodø/Glimt** yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Bodø, Nordland. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd yr Eliteserien.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn y Stadiwm Aspmyra.

## Cyferiaidau
Bodø/Glimt
FC Viktoria Plzeň

Mae **Football Club Viktoria Plzeň** yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Pilsen, Rhanbarth Pilsen. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd y Uwch Gynghrair Tsiecia.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn y Doosan Arena.

## Cyferiaidau
Viktoria Plzeň
R.S.C. Anderlecht

Mae **Royal Sporting Club Anderlecht** (**RSC Anderlecht** neu **RSCA**) yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Anderlecht, Rhanbarth Brwsel-Prifddinas. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd y Uwch Gynghrair Gwlad Belg.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn y Stadiwm Constant Vanden Stock.

## Cyferiaidau
Categori:Timau pêl-droed Gwlad Belg
PAOK FC

Mae **Panthessaloníkios Athlitikós Ómilos Konstadinoupolitón** (, 'Clwb Athletau Panthesalonaidd Trigolion Caergystennin') yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Thessaloníci, Macedonia. 

Yn Ionawr 2025 roedd y clwb yn cystadlu yn Uwch Gynghrair Gwlad Groeg ac mae'n chwarae ei gemau cartref yn Stadiwm Toumba.

## Cyferiaidau
Categori:Timau pêl-droed Gwlad Groeg
Ernest Shackleton

Fforiwr o Iwerddon oedd Syr **Ernest Henry Shackleton** (15 Chwefror 1874 – 5 Ionawr 1922)
 
Arweiniodd Shackleton dair o wledydd Prydain i'r Antarctig. Roedd yn un o brif ffigurau "Oes Arwrol Archwilio'r Antarctig".

Ganed Shackleton yn Swydd Kildare, Iwerddon, cyn symud gyda'i deulu Eingl-Wyddelig i Sydenham un o faestrefi Llundain, pan oedd yn ddeg oed, a chafoedd ei addysgu yng Ngholeg Dulwich. 

Ei brofiad cyntaf o Begwn y De oedd fel trydydd swyddog ar Daith Archwiliol gyda Capten Robert Falcon Scott, 1901–04, ond anfonwyd ef adref yn gynnar gan ei fod yn sâl. Roedd yn benderfynol o wneud yn well ac fe ddychwelodd i’r Antarctig yn 1907 fel arweinydd Alldaith Nimrod. Yn Ionawr 1909, hwyliodd eto i'r lledred De pellaf yr oedd unrhyw un wedi'i gyrraedd, sef 88°&nbsp;23'&nbsp;S, 97 milltir ddaearyddol (112 milltir statud, 180&nbsp;km) o Begwn y De. Hwn oedd yr agosaf o bell ffordd at y pegwn yn hanes archwilio ar yr adeg honno. Am ei drafferth, cafodd Shackleton ei urddo'n farchog gan Edward VII o Loegr, wedi iddo ddychwelyd adref. 

Yn 1912 daeth y fforiwr Norwyaidd Roald Amundsen yn arweinydd y grŵp cyntaf i gyrraedd Pegwn y De. Penderfynodd Shackleton ar darged newydd, roedd am gerdded ar draws Antarctica o un ochr i’r llall gan groesi Pegwn y De yn y canol. Clowyd ei long, Endurance, gan rew a threuliodd y criw 281 o ddiwrnodau ar fwrdd y llong yn disgwyl i'r rhew feirioli, ond yn araf maluriwyd y cwch yn ddarnau. Llusgodd Shackleton a'i ddynion eu badau achub dros filltiroedd lawer o eira a rhew i gyrraedd y môr. Aethant ati i hwylio yn y badau achub gan gyrraedd Ynys yr Eliffant yn y diwedd. Yn Ebrill 1916, hwyliodd Shackleton a phedwar arall gannoedd o filltiroedd oddi yno i Dde Georgia i gael cymorth yn yr orsaf hela morfilod. Roedd hon yn daith o 1,300 cilomedr a chymerodd 16 diwrnod. Yn anffodus glaniodd y cwch yr oedd ynddo ar ochr anghywir yr ynys a bu'n rhaid iddynt ddringo dros y rhan ganol fynyddig i gyrraedd yr orsaf hela morfilod. Cyrhaeddodd criw achub Ynys yr Eliffant yn Awst 1916, a'u hachub. 

Yn 1921, dychwelodd Shackleton i'r Antarctig, gan fwriadu cynnal rhaglen o weithgareddau gwyddonol. Cyn i'r alldaith allu cychwyn ar y gwaith hwn, bu farw o drawiad ar y galon ar 5 Ionawr 1922 tra roedd ei long, Quest, wedi'i hangori yn Ne Georgia. Ar gais ei wraig, claddwyd ef yno.

Mae’r cwch y bu’n hwylio ynddo er mwyn cyrraedd De Georgia ar ei daith i achub ei griw i’w weld hyd heddiw yn ei hen ysgol.

## Cyfeiriadau
Categori:Anturiaethwyr
Categori:Genedigaethau 1874 
Categori:Marwolaethau 1922
Categori:Cyn-ddisgyblion Coleg Dulwich
Categori:Swyddogion Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig
C.P.D. Copenhagen

Clwb pêl-droed cymharol newydd a hynod llwyddiannus yw **F.C. København** (FC Copenhagen neu **FCK** - arddelir y talfyriad Saesneg *Football Club* ond enw brodorol Daneg, København gan y clwb) o brifddinas Denmarc, Copenhagen. Gelwir hefyd yn F.C. Copenhagen yn aml ar y cyfryngau ryngwladol. Yn eu hoes byr maent wedi ennill Superliga Denmarc sawl gwaith. Mae'r clwb yn rhan o'r cwmni Parken Sport & Entertainment, sydd hefyd yn berchen ar y clybiau pêl-law dynion a menywod *FCK Handball*.

## Hanes
Sefydlwyd y clwb ar 1 Gorffennaf 1992, o ganlyniad i gyfunio clwb Kjøbenhavns Boldklub (KB) (a sefydlwyd ym 1876) bu'n bencampwyr Denmarc 15 gwaith a'r pencampwr Daneg, Boldklubben 1903 (B 1903) (a sefydlwyd ym 1903), ill dau o'r brifddinas, Copenhagen. Defnyddiodd y clwb newydd, FCK drwydded B1903 i barhau yn yr adran gyntaf a defnyddiwyd safle'r KB gan yr ail dîm.

Mae'n chwarae yn y Stadiwm Parken, sydd hefyd yn gartref i dîm pêl-droed cenedlaethol Denmarc. Prif gystadleuydd hefyd yw'r clwb arall o'r brifddinas, Brøndby IF.

## FC Kobenhavn yn Ewrop
Chwaraeodd FCK eu gêm Ewropeaidd gystadleuol gyntaf ar 16 Medi 1992, yng Nghwpan UEFA 1992-93, gan guro Mikkelin Palloilijat o'r Ffindir 10-1 cyn colli i AJ Auxerre o Ffrainc yn yr ail rownd. Yn eu gêm gyntaf erioed yng Nghynghrair y Pencampwyr UEFA, fe wnaethant guro Manchester United 1-0 gartref, trwy gôl yn y 73 munud gan Marcus Allbäck.

Ers hynny, mae'r clwb wedi dod yn y tîm Daneg mwyaf llwyddiannus mewn cystadleuaeth Ewropeaidd yn gyflym, gan gyrraedd cymal Grŵp Cynghrair Pencampwyr UEFA bedair gwaith a symud ymlaen i'r Rownd o 16 yn 2010–11.

## Anrhydeddau
: **Superliga Denmarc** (16): 1992-93, 2000-01, 2002-03, 2003-04, 2005-06, 2006-07, 2008-09, 2009-10, 2010-11, 2012-13, 2015–16, 2016–17, 2018–19, 2021-22, 2022-23, 2024-25
: **Cwpan Denmarc (DBU Pokalen)** (9): 1995, 1997, 2004, 2009, 2012, 2015, 2015–16, 2016–17, 2022-23
: **Cwpan Cynghrair Pêl-droed Denmarc** (1): 1996
: **Super Cup Denmarc** (3): 1995, 2001, 2004
: **Royal League** (*cystadleuaeth rhyng-Sgandinafaidd*) (2): 2004-05, 2005-06
: **Cwpan Ørestad** (2): 2000, 2002
: **Cwpan Copa del Sol** (*cwpan gemau gaeaf i dimau oedd â hoe gaeaf yn eu calendr genedlaethol*): 1994

## Dolenni
* Gwefan Swyddogol
* Nipserstat - Ystadegau

## Cyfeiriadau
Copenhagen
AFC Ajax

Mae'r **Amsterdamsche Football Club Ajax**, a elwir yn gyffredin fel **Ajax** () yn unig, yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Amsterdam, Gogledd Holland. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd yr Eredivisie.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn y Johan Cruyff Arena.

## Cyferiaidau
Categori:Timau pêl-droed yr Iseldiroedd
Tîm pêl-droed cenedlaethol merched Gwlad Pwyl

Mae **tîm pêl-droed cenedlaethol merched Gwlad Pwyl** () yn cynrychioli Gwlad Pwyl mewn pêl-droed merched rhyngwladol.

Yn 2026, roedd y tîm yn cael ei reoli gan reolwr Gwlad Pwyl a chyn bêl-droediwr Nina Pantalon. Captenau y tîm a'u prif sgoriwr erioed yw Ewa Pajor.

## Gweler hefyd
* Tîm pêl-droed cenedlaethol Gwlad Pwyl

*
Gwlad Pwyl
Tîm pêl-droed cenedlaethol merched Portiwgal

Mae **tîm pêl-droed cenedlaethol merched Portiwgal** () yn cynrychioli Portiwgal mewn pêl-droed merched rhyngwladol.

Mae'r tîm yn cael ei reoli gan reolwr Portiwgal a chyn bêl-droediwr Francisco Neto. Captenau y tîm yw Dolores Silva a'u prif sgoriwr erioed yw Edite Fernandes.

## Gweler hefyd
* Tîm pêl-droed cenedlaethol Portiwgal

*
Portiwgal
Tîm pêl-droed cenedlaethol merched yr Eidal

Mae **tîm pêl-droed cenedlaethol merched yr Eidal** () yn cynrychioli yr Eidal mewn pêl-droed merched rhyngwladol.

Mae'r tîm yn cael ei reoli gan reolwr yr Eidal a chyn bêl-droediwr Andrea Soncin. Captenau y tîm yw Elena Linari a'u prif sgoriwr erioed yw Patrizia Panico.

## Gweler hefyd
* Tîm pêl-droed cenedlaethol yr Eidal

*
Eidal
Tîm pêl-droed cenedlaethol merched Gwlad Belg

Mae **tîm pêl-droed cenedlaethol merched Gwlad Belg**, llysenw y ***Belgian Red Flames*** ('Fflamau Coch Belgaidd'), yn cynrychioli Gwlad Belg mewn pêl-droed merched rhyngwladol.

Mae'r tîm yn cael ei reoli gan reolwr Gwlad yr Iâ a chyn bêl-droediwr Elísabet Gunnarsdóttir. Captenau y tîm a'u prif sgoriwr erioed yw Tessa Wullaert.

Yn ystod y rhan fwyaf o'u hanes mae'r tîm wedi cael canlyniadau gwael ond wedi dangos gwelliant yng Ngemau rhagbrofol Ewro 2013 a Chwpan y Byd 2015. Yn 2016, fe wnaethant gymhwyso ar gyfer eu twrnamaint mawr cyntaf: Ewro 2017. Yn 2022, enillon nhw Gwpan Pinatar yn San Pedro del Pinatar, Sbaen.

## Nodynau
## Gweler hefyd
* Tîm pêl-droed cenedlaethol Gwlad Belg

*
Gwlad Belg
Tîm pêl-droed cenedlaethol merched Y Swistir

Mae **tîm pêl-droed cenedlaethol merched y Swistir** yn cynrychioli y Swistir mewn pêl-droed merched rhyngwladol.

Mae'r tîm yn cael ei reoli gan reolwr Sweden a chyn bêl-droediwr Pia Sundhage. Captenau y tîm yw Lia Wälti a'u prif sgoriwr erioed yw Ana-Maria Crnogorčević.

## Gweler hefyd
* Tîm pêl-droed cenedlaethol y Swistir

## Cyfeiriadau
## Nodynau
*
Swistir
Tîm pêl-droed cenedlaethol merched Awstria

Mae **tîm pêl-droed cenedlaethol merched Awstria** () yn cynrychioli yr Almaen mewn pêl-droed merched rhyngwladol.

Mae'r tîm yn cael ei reoli gan reolwr Awstria a chyn bêl-droediwr Irene Fuhrmann. Capten y tîm yw Sarah Puntigam a'u prif sgoriwr erioed yw Nina Burger.

## Gweler hefyd
* Tîm pêl-droed cenedlaethol Awstria

*
Awstria
Tîm pêl-droed cenedlaethol merched Gogledd Iwerddon

Mae **tîm pêl-droed cenedlaethol merched Gogledd Iwerddon** () yn cynrychioli Gogledd Iwerddon mewn pêl-droed merched rhyngwladol.

Capten y tîm yw Simone Magill a'u prif sgoriwr erioed yw Rachel Furness.

## Gweler hefyd
* Tîm pêl-droed cenedlaethol Gogledd Iwerddon

*
Gogledd Iwerddon
Tîm pêl-droed cenedlaethol merched Denmarc

Mae **tîm pêl-droed cenedlaethol merched Denmarc** () yn cynrychioli Denmarc mewn pêl-droed merched rhyngwladol.

Mae'r tîm yn cael ei reoli gan reolwr Sweden a chyn bêl-droediwr André Jeglertz. Captenau y tîm a'u prif sgoriwr erioed yw Pernille Harder.

## Gweler hefyd
* Tîm pêl-droed cenedlaethol Denmarc

*
Denmarc
Tîm pêl-droed cenedlaethol merched Norwy

Mae **tîm pêl-droed cenedlaethol merched Norwy** () yn cynrychioli Norwy mewn pêl-droed merched rhyngwladol.

Mae'r tîm yn cael ei reoli gan reolwr Lloegr a chyn bêl-droediwr Gemma Grainger. Captenau y tîm yw Maren Mjelde a'u prif sgoriwr erioed yw Isabell Herlovsen.

## Gweler hefyd
* Tîm pêl-droed cenedlaethol Norwy
* Ada Hegerberg

*
Norwy
Tîm pêl-droed cenedlaethol merched Y Ffindir

Mae **tîm pêl-droed cenedlaethol merched y Ffindir** (, ) yn cynrychioli y Ffindir mewn pêl-droed merched rhyngwladol.

Mae'r tîm yn cael ei reoli gan reolwr y Ffindir a chyn bêl-droediwr Marko Saloranta. Captenau y tîm  Tinja-Riikka Korpela a'u prif sgoriwr erioed yw Linda Sällström.

## Gweler hefyd
* Tîm pêl-droed cenedlaethol y Ffindir

*
Ffindir
Tîm pêl-droed cenedlaethol merched Gwlad yr Iâ

Mae **tîm pêl-droed cenedlaethol merched Gwlad yr Iâ** () yn cynrychioli Gwlad yr Iâ mewn pêl-droed merched rhyngwladol.

Mae'r tîm yn cael ei reoli gan reolwr Gwlad yr Iâ a chyn bêl-droediwr Þorsteinn Halldórsson. Captenau y tîm yw Glódís Perla Viggósdóttir a'u prif sgoriwr erioed yw Margrét Lára Viðarsdóttir.

## Gweler hefyd
* Tîm pêl-droed cenedlaethol Gwlad yr Iâ

*
Gwlad yr Iâ
Denis Law

Pêl-droediwr o'r Alban oedd **Denis Law** (24 Chwefror 1940 – 17 Ionawr 2025).

Cafodd Law ei eni yn Aberdeen. Pysgotwr oedd ei dad. Ym 1958, yn 18 oed, ef oedd y person ieuengaf i chwarae pêl-droed i'r Alban. Chwaraeodd Law dros Huddersfield Town, Manchester City, Torino a Manchester United lle enillodd ddau deitl cynghrair ac un Cwpan FA. Priododd Diana Thomson ym 1962.

Enillodd wobr y Pêl Aur yn 1964 ac ef yw'r unig bêl-droediwr o'r Alban i wneud hynny.

## Cyfeiriadau
Categori:Cadlywyddion Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig
Categori:Chwaraewyr C.P.D. Manchester City
Categori:Chwaraewyr C.P.D. Manchester United
Categori:Genedigaethau 1940
Categori:Marwolaethau 2025
Categori:Pêl-droedwyr o'r Alban
Categori:Pobl o Aberdeen
2025 mewn cerddoriaeth Llychlyn

Mae'r canlynol yn rhestr o ddigwyddiadau nodedig yng ngherddoriaeth Sgandinafia yn 2025.

## Marwolaethau
*4 Ionawr – Árni Grétar Jóhannesson (Futuregrapher), Icelandic electronic musician, 41 (injuries resulting from car accident)
*5 Ionawr – Fredrik Lindgren, cerddor metel trwm o Sweden, 53
*7 Ionawr – Ragne Wahlquist, Swedish heavy metal musician, 69

## Cyfeiriadau
2025 mewn cerddoriaeth

Mae'r canlynol yn rhestr o ddigwyddiadau cerddoriaeth yn 2025.

## Digwyddiadau
*2 Chwefror – Seremoni Gwobrau'r Grammy yn Los Angeles, Califfornia, UDA.
*17 Mai – Rownd Derfynol Cystadleuaeth Cân Eurovision 2025.
*26 Gorffennaf - 2 Awst – MusicFest Aberystwyth.
*9 Awst – Sarah Lianne Lewis yn ennill Medal y Cyfansoddwr Eisteddfod Genedlaethol Wrecsam
*17 - 24 Awst – Gŵyl Machynlleth
*25 Tachwedd – Penblwydd y cyfansoddwr o Gymru Paul Mealor yn 50 oed.

## Albymau gan gerddorion Cymreig
*Adwaith – *Solas*
*Manic Street Preachers – *Critical Thinking*

## Gweithiau gan gyfansoddwyr Cymreig 
* Syr Karl Jenkins – 'The Signs Still Point the Way'
* Nathan James Dearden – *Distiau*
* Martha Powell – "The Staghorns" ac "Arfordir"

## Recordiadau nodedig
* Ruth Gipps – 'Orchestral Works, Vol. 3' (gan gynnwys y recordiad cyntaf o'i Symffoni Rhif 1)

## Yn ôl lleoliad 
*2025 mewn cerddoriaeth Llychlyn

## Yn ôl genre 
## Marwolaethau
*15 Ionawr – Linda Nolan, cantores, 65
*30 Ionawr – Marianne Faithfull, cantores o Loegr, 78
*2 Mawrth – Geraint Jarman, canwr, 74 
*29 Ebrill – Mike Peters, canwr, 66 
*29 Mehefin – Stuart Burrows, canwr opera, 92
*9 Gorffennaf – Iris Williams, cantores, 79
*16 Gorffennaf – Connie Francis, cantores, 87
*22 Gorffennaf – Ozzy Osbourne, canwr roc, 76

## Cyfeiriadau
Categori:2025 mewn cerddoriaeth
Kim Howells

Bu **Kim Howells** (ganwyd 27 Tachwedd 1946) yn aelod seneddol San Steffan dros Bontypridd ac yn weinidog gwladol ar gyfer yr adran drafnidiaeth; addysg a sgiliau; a'r swyddfa dramor a'r Gymanwlad. 
Bu'n swyddog ymchwil i'r NUM, ac yna'n aelod seneddol dros Bontypridd o 1989 i 2010. Yn 2009 dywedodd y dylai byddin Prydain dynnu'n ôl o Affganistan fesul cam a ffocysu ar ysbïo domestig. Yn yr un flwyddyn cyhoeddodd y byddai'n camu i lawr fel aelod seneddol yn San Steffan ar ôl bron i 21 mlynedd.

## Sylwadau yn ystod y cyfnod datagonoli 
Tra'r oedd yn weinidog addysg yn San Steffan, roedd yn eistedd ar y pwyllgor cabinet oedd yn gyfrifol am lunio'r cynigion ar gyfer refferendwm 1997 a sefydlodd Cynulliad Cenedlaethol Cymru. Pleidleisiodd o’i blaid bryd hynny ond yn 2010 dywedodd, “Dw i’n meddwl, o’r refferendwm ym mis Mawrth, mae’n debyg y byddaf yn pleidleisio yn erbyn rhoi mwy o bwerau deddfwriaeth sylfaenol i’r cynulliad oherwydd rwy’n meddwl ei fod yn unochrog ac yn wirion".

Yn 2013 dywedodd y dylid gwrthod cytundeb cydweithredu Llafur Cymru gyda Phlaid Cymru ac y byddai'n lleihau apêl Llafur yng Nghymru ac yn chwarae i mewn i ddwylo Plaid Cymru a fyddai'n gallu beirniadu Llafur yn haws.

Ym mis Gorffennaf 2024, galwodd Kim am newid arweinyddiaeth Plaid Lafur Cymru ac i'r blaid ddisodli Vaughan Gething fel arweinydd.

## Cyfeiriadau 
Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig dros etholaethau Cymreig
Categori:Gwleidyddion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Gwleidyddion y Blaid Lafur (DU)
Maen Ceti

Mae **Maen Ceti** neu **Carreg Arthur** yn hen gromlech ger Cefn Bryn o'r cyfnod neolithig.

Mae Maen Ceti yn feddrod megalithig gyda dwy siambr. Mae.

Rhestrir "Mal gwaith maen Cetti" fel un o ddiarhebion Cymraeg yn 1807. Cyfeithir hyn fel "Fel llafur carreg Ceti" (cyhoeddiad 1803).

Yn ôl un dehongliad cyhoeddiad 1809 o geiniog Camden rhif 16, ymddengys ffigwr ceffyl gyda'r gair "ORCETI" arni. Dywed yr awdur mai cyfuniad o geiriau hynafol "Or" (terfyn, cylch, cysegr) a'r dduwies "Cêd" neu Cet, Ceti, Cetti. Mae'r awdur yn awgrymu mai Carreg sy'n ymwneud a'r dduwies Ceti yw Maen Ceti.

## Cyfeiriadau 
Categori:Arteffactau Cymru
Categori:Cromlechi Cymru
Categori:Llanrhidian Isaf
Ruth Gipps

Cyfansoddwr, oböydd, pianydd, arweinydd ac addysgwr o Loegr oedd **Ruth Dorothy Louisa** (" **Wid** ") **Gipps** MBE  (20 Chwefror 1921&nbsp;– 23 Chwefror 1999). Roedd ei chyfansoddiadau yn cynnwys pum symffoni, saith concerto a llawer o weithiau siambr a chorawl .  

Sylfaenydd y Cerddorfa Repertoire Llundain a'r Chanticleer Orchestra a gwasanaethodd oedd hi. Roedd hi hefyd yn arweinydd a chyfarwyddwr cerdd Côr Dinas Birmingham .  

Fe'i penodwyd yn Aelod o Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig (MBE) yn Anrhydeddau Pen-blwydd 1981 am wasanaeth i gerddoriaeth. 

Cafodd Ruth Gipps yn Bexhill-on-Sea, yn ferch i Bryan Gipps (1877-1956), dyn busnes ac athro Saesneg, a'i wraig Hélène Bettina (née Johner), athrawes piano o Basel, y Swistir.  

Ym 1937 aeth Ruth Gipps i'r Coleg Cerdd Brenhinol,  Yn 26 oed, hi oedd y fenyw ieuengaf o Brydain i dderbyn doethuriaeth mewn cerddoriaeth. 

## Cyfeiriadau
Categori:Aelodau Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig
Categori:Cyfansoddwyr benywaidd o Loegr
Categori:Marwolaethau 1999
Categori:Genedigaethau 1921
Categori:Pobl o Ddwyrain Sussex
Vitória S.C.

Mae **Vitória Sport Clube**, a elwir yn gyffredin **Vitória de Guimarães**, yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Guimarães, Ardal Braga. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd yr Uwch Gynghrair Portiwgal.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn y Stadiwm D. Alfonso Henriques.

## Cyferiaidau
Categori:Timau pêl-droed Portiwgal
ACF Fiorentina

Mae **Associazione Calcio Fiorentina**, yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Fflorens, Tyscani. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd y Serie A yr Eidal.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn y Stadiwm Artemio Franchi.

## Cyferiaidau
Categori:Timau pêl-droed yr Eidal
SK Rapid

Mae **Sportklub Rapid**, a elwir yn gyffredin **Rapid Fienna** (), yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Fienna, Awstria. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd y Bundesliga Awstria.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn y Stadiwm Allianz.

## Cyferiaidau
Categori:Timau pêl-droed Awstria
Real Betis

Mae **Real Betis Balompié**, a elwir yn gyffredin yn **Real Betis** neu yn syml **Betis**, yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Seville, Sbaen. Yn Ionawr 2025 roedd y clwb yn cystadlu yn La Liga.

Mae'r clwb yn chwarae eu gemau cartref yn Stadiwm Benito Villamarín.

## Cyferiaidau
Categori:Timau pêl-droed Sbaen
FC Lugano

Mae **Football Club Lugano** yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Lugano, Ticino. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd y Uwch Gynghrair y Swistir.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn y Stadiwm Cornaredo.

## Cyferiaidau
Lugano
Legia Warsaw

Mae **Legia Warsaw** (), a elwir yn gyffredin dim ond **Legia**, yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Warsaw, Talaith Masofia. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd yr Ekstraklasa.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn y Stadiwm y Fyddin Bwylaidd.

## Cyferiaidau
Categori:Timau pêl-droed Gwlad Pwyl
Djurgårdens IF Fotboll

Mae **Djurgårdens IF Fotbollsförening**, a elwir yn gyffredin **Djurgården**, yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Johanneshov, Stockholm. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd yr Allsvenskan.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn y Stockholmsarenan.

## Cyferiaidau
Categori:Timau pêl-droed Sweden
FK Borac Banja Luka

Mae **Fudbalski klub Borac Banja Luka** () yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Banja Luka, Gweriniaeth Srpska. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd yr Uwch Gynghrair Bosnia a Hertsegofina.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn y Stadiwm y Ddinas Banja Luka.

## Cyferiaidau
Categori:Timau pêl-droed Bosnia a Hertsegofina
AC Omonia Nicosia

Mae'r **Athletic Club Omonia Nicosia** () yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Nicosia, Cyprus. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd yr Adran Gyntaf Cyprus.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn y Stadiwm GSP.

## Cyferiaidau
Categori:Timau pêl-droed Cyprus
FK TSC

Mae **FK TSC** (, ) yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Bačka Topola, Vojvodina. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd yr Uwch Gynghrair Serbia.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn y TSC Arena.

## Cyferiaidau
TSC
Molde FK

Mae **Molde Fotballklub** yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Molde, Møre a Romsdal. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd yr Eliteserien.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn y Stadiwm Aker.

## Cyferiaidau
Categori:Timau pêl-droed Norwy
FK Mladá Boleslav

Mae **Fotbalový klub Mladá Boleslav** yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Mladá Boleslav, Rhanbarth Canolog Bohemia. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd yr Uwch Gynghrair Tsiecia.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn y Lokotrans Aréna.

## Cyferiaidau
Mladá Boleslav
FC St. Gallen

Mae **Fussballclub St. Gallen 1879** yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn St. Gallen, Canton St. Gallen. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd yr Uwch Gynghrair y Swistir.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn y Parc Kyuben.

## Cyferiaidau
Saint Gallen
HJK Helsinki

Mae **Helsingin Jalkapalloklubi**, a elwir yn gyffredin **HJK Helsinki** neu dim ond **HJK**, yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Helsinki, Uusimaa. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd yr Uwch Gynghrair y Ffindir.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn y Bolt Arena.

## Cyferiaidau
Categori:Timau pêl-droed y Ffindir
Larne F.C.

Mae **Larne Football Club** () yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Larne, Swydd Antrim. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd yr Uwch Gynghrair Gogledd Iwerddon.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn y Parc Inver.

## Cyferiaidau
Categori:Timau pêl-droed Gogledd Iwerddon
LASK

Mae **Linzer Athletik-Sport-Klub** (**Linzer ASK** neu **LASK**) yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Linz, Awstria Uchaf. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd y Bundesliga Awstria.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn y Raiffeisen Arena.

## Cyferiaidau
Categori:Timau pêl-droed Awstria
FC Noah

Mae **Football Club Noah** () yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Abovyan, Talaith Kotayk. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd yr Uwch Gynghrair Armenia.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn y Stadiwm Dinas Abovyan.

## Cyferiaidau
Noah
FC Dinamo Minsk

Mae **FC Dinamo Minsk** () neu **FC Dynama Minsk** (), a elwir yn gyffredin yn **Dinamo Minsc** neu dim ond **Dinamo**, yn glwb pêl-droed sydd wedi'i leoli yn Minsc, Belarws. Yn 2025 roedd y clwb yn cystadlu yn Uwch Gynghrair Belarws.

Mae'r clwb yn chwarae eu gemau cartref yn  Stadiwm Dinamo.

## Cyferiaidau
Dinamo Minsk
SKN St. Pölten (merched)

Mae **SKN St. Pölten** yn glwb pêl-droed merched sydd wedi'i leoli yn St. Pölten, Awstria. Dyma dîm merched SKN St. Pölten. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd y Frauen-Bundesliga Awstria.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn y NV Arena.

## Cyferiaidau

Categori:Timau pêl-droed merched Awstria
Vålerenga Fotball Damer

Mae **Vålerenga Fotball Damer** neu **Vålerenga Oslo** yn glwb pêl-droed merched sydd wedi'i leoli yn Oslo, Norwy. Dyma dîm merched Vålerenga. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd y Toppserien.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn yr Intility Arena.

## Cyferiaidau

Categori:Timau pêl-droed merched Norwy
Juventus F.C. (merched)

Mae **Juventus Football Club**, a elwir yn gyffredin **Juventus** neu dim ond **Juve**, yn glwb pêl-droed merched sydd wedi'i leoli yn Torino, Piedmont. Dyma dîm merched Juventus. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd y Serie A Femminile.Fe'i sefydlwyd ar 1 Gorffennaf 2017

Mae'r clwb yn chwarae eu gemau cartref yn y Stadiwm Vittorio Pozzo.

## Cyferiaidau

Juventus
FC Twente (merched)

Mae **Football Club Twente Vrouwen** yn glwb pêl-droed merched sydd wedi'i leoli yn Enschede, Overijssel. Dyma dîm merched FC Twente. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd y Vrouwen Eredivisie.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref domestig yn y Parc Chwaraeon Schreurserve a gemau cartref Ewropeaidd yn De Grolsch Veste.

## Cyferiaidau

Twente
AS Roma (merched)

Mae **Associazione Sportiva Roma**, a elwir yn gyffredin **Rhufain** (), yn glwb pêl-droed merched sydd wedi'i leoli yn Rhufain, Lazio. Dyma dîm merched Rhufain. Mae'r clwb yn cystadlu mewn ar hyn o bryd y Serie A Femminile.

Mae'r clwb wedi chwarae eu gemau cartref yn y Stadiwm Tair Ffynnon.

## Cyferiaidau

Roma
Nathan James Dearden

Cyfansoddwr o Gymro yw **Nathan James Dearden** (ganwyd 1992), sy'n wreiddiol o Donyrefail yn y Rhondda.

Nathan oedd enillydd Tlws y Cyfansoddwr yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Rhondda Cynon Taf 2024. Roedd ef yn un o dri artist a gafodd eu dewis i weithio gyda'r cyfansoddwr John Rea yn ystod hanner cyntaf 2024 i gyfansoddi gweithiau newydd ar gyfer pedwarawdau, a hynny ar gyfer y ffidil, y clarinét, y sielo a'r piano.

Mae ei gerddoriaeth yn ymddangos yn aml mewn cyngherddau ar draws gwledydd Prydain a thramor. Perfformiwyd ei gerddoriaeth gan nifer o gerddorfeydd, fel Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru, Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC a Cherddorfa Symffoni Dinas Birmingham. Chwaraewyd ei gerddoriaeth hefyd ar BBC Radio Cymru, BBC Radio Wales, BBC Radio 3 ac S4C.

Yn 2025, roedd Nathan yn ddarlithydd mewn Cyfansoddi Cerddoriaeth ym Mhrifysgol Royal Holloway, Llundain. Bu'n gyfarwyddwr artistig cynorthwyol ar gyfer MusicFest Aberystwyth.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol
* Gwefan Nathan James Dearden

Categori:Genedigaethau 1992
Categori:Cyfansoddwyr o Gymru
Categori:Cerddorion o Gymru
Categori:Arweinyddion o Gymru
Marianne Faithfull

Cantores ac actores o Loegr oedd **Marianne Evelyn Gabriel Faithfull** (29 Rhagfyr 1946 – 30 Ionawr 2025), yn fwyaf adnabyddus am ei chysylltiad â The Rolling Stones. Gyda'i sengl 1964, "As Tears Go By", daeth hi'n un o'r prif artistiaid benywaidd yn ystod Goresgyniad Prydain yn yr Unol Daleithiau.

Cafodd Faithfull ei geni yn Hampstead, Llundain, a dechreuodd ei gyrfa yn 1964 ar ôl mynychu parti ar gyfer y Stones, lle cafodd ei chyflwyno i Andrew Loog Oldham. Roedd ei halbwm cyntaf *Marianne Faithfull* (1965), yn llwyddiant masnachol ac yna nifer o albymau ar Decca Records. 

Ym 1965 daeth yn feichiog o ganlyniad i berthynas â'r canwr Americanaidd Gene Pitney. Cafodd erthyliad. Rhwng 1966 a 1970, cafodd berthynas â Mick Jagger. Ymddangosodd mewn ffilmiau fel ''I'll Never Forget What's'isname* (1967), *The Girl on a Motorcycle* (1968) a *Hamlet'' (1969). 

Yn 1979, wedi priodi y cerddor Ben Brierly, dychwelodd gyda'r albwm *Broken English*, a gafodd lawer o glod. 

Bu farw yn 78 oed.

## Cyfeiriadau 
Categori:Actorion ffilm benywaidd o Loegr
Categori:Cantorion benywaidd yr 21ain ganrif o Loegr
Categori:Cerddorion roc o Loegr
Categori:Genedigaethau 1946
Categori:Marwolaethau 2025
Categori:Pobl o Hampstead
Toriadau Beeching

Rhaglen fawr o gwtogiadau ar wasanaethau rheilffordd ym Mhrydain yn y 1960au oedd **Toriadau Beeching** neu **Bwyell Beeching**. Fe'u henwir ar ôl Dr Richard Beeching, cadeirydd Bwrdd y Rheilffyrdd Prydeinig o 1961 hyd 1965. Ysgrifennodd ddau adroddiad – *The Reshaping of British Railways* (1963) a *The Development of the Major Railway Trunk Routes* (1965). Yn yr adroddiadau hyn, honnodd Beeching ei bod yn hanfodol gwella effeithlonrwydd y rheilffyrdd drwy ailstrwythuro mawr. Yn ymarferol, arweiniodd hyn at gau miloedd o filltiroedd o drac rheilffordd yn ogystal â miloedd o orsafoedd. Ar ben hynny, ymddiswyddwyd filoedd lawer o weithwyr y rheilffyrdd.

Roedd Beeching dan bwysau gwleidyddol i atal y colledion mawr a gafwyd gan y rheilffyrdd yn ystod cyfnod o gystadleuaeth gynyddol gan gludiant ar y ffordd a lleihau maint y cymhorthdal gan y llywodraeth. Roedd disgwyl iddo gynhyrchu atebion cyflym i broblemau dwfn nad oeddynt yn agored i ddadansoddiad deallusol yn unig.

Dynododd yr adroddiad cyntaf 2,363 o orsafoedd i'w cau, sef 55% o holl orsafoedd y cyfnod a 5,000 o filltiroedd (8,000&nbsp;km) o reilffordd i'w ddileu, sef 30% o'r rhwydwaith cyfan. Byddai 67,700 o swyddi'n cael eu colli o ganlyniad. Roedd hefyd yn rhagweld newid i'r arfer o gludo nwyddau ar y rheilffyrdd mewn cynhwysyddion. Nododd yr ail adroddiad nifer fach o lwybrau mawr yr oedd angen buddsoddi ynddynt.

Arweiniodd protestiadau amrywiol at arbed rhai gorsafoedd a llinellau, ond cafodd y mwyafrif eu cau fel y cynlluniwyd. Cadwyd rhai darnau byr o'r trac fel rheilffyrdd treftadaeth, ac ymgorfforwyd eraill i reilffyrdd ysgafn a'r Rhwydwaith Beicio Cenedlaethol neu fe'u defnyddiwyd ar gyfer datblygiadau ffyrdd. Defnyddiwyd rhannau eraill fel tir adeiladu neu dir fferm. Hanner can mlynedd yn ddiweddarach, mae llawer o'r hen dir rheilffordd yn parhau i fod yn ddiffaith heb unrhyw gynlluniau i'w hailddefnyddio na'u hailddatblygu.

Teimlwyd effeithiau Bwyell Beeching yn drwm yng Nghymru. Ar ddechrau'r 1960au roedd 583 o orsafoedd yng Nghymru; erbyn diwedd y degawd roedd llai na 200. Caewyd llawer o ganghennau'r De, a gadawyd rhai trefi, fel Aberdâr, Abertyleri a Dowlais heb gyswllt rheilffordd o gwbl. Caewyd y llinellau o Aberystwyth i Gaerfyrddin, o Abermaw i Riwabon (ar hyd ddyffrynnoedd Mawddach a Dyfrdwy) ac o Fangor i Bwllheli (ar draws Arfon a Phenrhyn Llŷn).

## Gweler hefyd
* Trafnidiaeth Rheilffordd Cymru

## Cyfeiriadau
Categori:Cludiant rheilffordd yn y Deyrnas Unedig
Categori:1963 yn y Deyrnas Unedig
Upper Kinsham

Pentrefan yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, yw **Upper Kinsham**. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Kinsham.

## Cyfeiriadau
Categori:Pentrefi Swydd Henffordd
Hatfield and Newhampton

Plwyf sifil yn Swydd Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Hatfield and Newhampton**.

Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 195.

## Cyfeiriadau
Categori:Plwyfi sifil Swydd Henffordd
Gwahaniaethu yn erbyn menywod trawsryweddol

Gwahaniaethu yn erbyn menywod trawsryweddol neu traws-misogyny yw'r casineb o fenywod trawsryweddol. Creodd Julia Serano y term transmisogyny yn Saesneg yn ei llyfr *Whipping Girl* yn 2007 i ddisgrifio math arbennig o ormes a brofir gan fenywod traws. Mae'r term transmisogyny yn Saesneg yn cyfuno'r arddod 'trans-' gyda 'misogyny' (gwreig-gasineb).  

## Enghreifftiau 
Mae gwahaniaethu yn erbyn menywod traws yn cynnwys ffetisiaeth, camryweddu (misgendering), cam-drin a throseddau casineb. 

Mae rhai menywod traws yn profi ffetisiaeth oherwydd eu hunaniaeth trawsryweddol, cyn ac ar ôl hormonau neu lawdriniaeth. Yn ogystal â ffetisiaeth, mae menywod traws yn profi camryweddu, cam-drin a llofruddiaeth. Yn yr Unol Daleithiau, rhan fwyaf o lofruddiaethau o fenywod trawsryweddol yn erbyn menywod trawsryweddol o liw.

## Trawsffeministiaeth 
Mae transmisogyny yn gysyniad canolog mewn trawsffeministiaeth. Yn ei diffiniad o transmisogyny, nid yw Serano yn cyfyngu'r rhai yr effeithir arnynt gan traws-misogyny i unigolion sy'n uniaethu fel trawsryweddol ac yn cynnwys eraill, megis pobl cydryweddol (Saesneg: cisgender), a'r rhai sy'n uniaethu fel breninesau llusg.

Yn ei llyfr *Whipping Girl*, mae Serano yn dadlau bod menywod traws yn cael eu gweld fel bygythiad i "hierarchaeth rhywedd gwrywaidd-ganolog".

## Cyfeiriadau
Categori:Trais
Categori:Camdriniaeth
Categori:Merched
Categori:Rhywiaeth
Categori:Rhagfarnau
Stonewall, Texas

Cymuned heb ei hymgorffori (*unincorporated community*) yn Gillespie County, yn nhalaith Texas, Unol Daleithiau America, yw **Stonewall**.  Mae Stonewall wedi'i leoli ar draffordd US 290 tua 14 milltir (23&nbsp;km) i'r dwyrain o Fredericksburg, a 15 milltir (24&nbsp;km) i'r gorllewin o Johnson City. 

Cafodd Stonewall ei henwi ar ôl y Cadfridog Stonewall Jackson, gan Israel P. Nunez, a sefydlodd arhosfan ger y safle ym 1870.

## Cyfeiriadau
Categori:Cymunedau Gillespie County, Texas
Lewis Lewis

Gall **Lewis Lewis** gyfeirio at:

## Pobl
* Lewis Lewis (Lewsyn yr Heliwr), un o arweinwyr Gwrthryfel Merthyr.
* Lewis Haydn Lewis, gweinidog ac awdur.
* Lewis Holme Lewis, pensaer a pheirianwr.
* Lewis William Lewis (Llew Llwyfo), bardd a nofelydd yn yr 19g.
Dromedari

{{Blwch tacson
| enw = {}*Camelus dromedarius*

| delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{}}}
| status             = LC
| status_system      = IUCN3.1
| statws = {{infobox
| label1 = Statws IUCN
| data1  = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{}}}
}}

| map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{}}}
| maint_map_dosbarthiad =  280px
| neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y rhywogaeth

| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Mammalia
| ordo = Artiodactyla
| familia = Camelidae
| genus = *Camelus*
| species = ***C. dromedarius***
| enw_deuenwol = *Camelus dromedarius*
| awdurdod_deuenwol = Linnaeus, 1758
}}

Mamal sy'n perthyn i'r teulu Camelidae yw'r camel mawr, o'r genws *Camelus* yw **dromedari**, **camel Arabaidd**, neu gamel ungrwm (un twmpath ar ei gefn).

Dyma'r talaf o'r tair rhywogaeth o gamel; mae gwrywod sy'n oedolion yn sefyll 1.8-2.4 m (5 tr 11 mewn - 7 tr 10 modfedd) wrth yr ysgwydd, tra bod y fenyw yn 1.7-1.9 m (5 tr 7 mewn - 6 tr 3 modfedd) o daldra. Pwysau cyfartalog y gwryw yw rhwng 400 a 690 kg (880 a 1,520 pwys), ac mae'r fenyw yn pwyso rhwng 300 a 540 kg (660 a 1,190 pwys).

Liw dydd mae'r dromedari'n fwyaf gweithgar. Maent yn ffurfio buchesi o tua 20 o unigolion, sy'n cael eu harwain gan wryw dominyddol. Maent yn bwydo ar ddeiliant a llystyfiant anial. Ceir sawl addasiad, megis y gallu i oddef colli mwy na 30% o gyfanswm ei gynnwys o ddŵr, sy'n caniatáu iddo ffynnu yn ei gynefin anial, sych. Mae paru yn digwydd yn flynyddol ac ar ei uchaf yn y tymor glawog gyda'r fenyw yn cario llo sengl am feichiogrwydd o 15 mis.

## Cyfeiriadau
Categori:Camelod
Annibyniaeth yr Ynys Las

**Annibyniaeth** **yr Ynys Las** yw'r egwyddor y dylai'r wlad honno fod yn annibynnol o Ddenmarc, neu y dylai gael hunanlywodraeth lwyr.

## Cefndir 
Mae gan yr Ynys Las statud ymreolaeth ers 1978. Mae'r ddeddf hon yn rhyw fath o gyfansoddiad ysgrifenedig i'r Ynys Las ond mae cyfansoddiad Denmarc yn parhau i fod yn berthnasol i arian cyfred y wlad, y frenhiniaeth, a hawliau rhyddid.

## Arolygon barn 
Dangosodd arolwg barn yn 2016 fod mwyafrif o 64% yn credu ei bod yn eithaf pwysig neu'n bwysig iawn fod yr Ynys Las yn dod yn annibynnol rhyw ddydd. Atebodd 24% nad yw'n bwysig iawn ac atebodd 12% eu bod yn ansicr am annibyniaeth.

Dangosodd arolwg barn yn 2019 fod 67.8% o bobl yr Ynys Las yn cefnogi annibyniaeth oddi wrth Ddenmarc rywbryd yn ystod yr ugain mlynedd nesaf.

## Gweler hefyd 
* Annibyniaeth i Gymru
* Annibyniaeth yr Alban
* Annibyniaeth Gwlad y Basg

## Cyfeiriadau 
Categori:Cenedlaetholdeb
Kim Seolhyun

Actores a chantores o Dde Corea yw **Kim Seolhyun** (Coreeg: 김설현), sy'n fwy adnabyddus fel **Seolhyun**. Cafodd ei geni ar 3 Ionawr 1995. Mae hi'n gyn-aelod o'r grŵp merched AOA, ac wedi serennu yn y dramâu deledu *Marmalêd Oren* (2015), *Fy Ngwlad: Yr Oes Newydd* (2019) ''ac Atgof o'r Llofruddio (2017).''

## Bywyd personol 
Fe'i ganed ar 3 Ionawr 1995 yn Ojeong-gu, Bucheon, De Corea. Mae ganddi chwaer hŷn o'r enw Joo-hyun, sy'n olygydd ffasiwn y cylchgrawn *Cosmopolitan*.

Yn Chwefror 2018, teithiodd Lee Jung-shin gyda Kim  i Kalaw, Myanmar i wirfoddoli ym mhedwaredd ysgol LOVE FNC ar gyfer plant difreintiedig.

## Ffilmograffi 
### Ffilm 
### Cyfres deledu 
### Cyfres we 
### Sioe deledu 
### Gwestai 
## Gwobrau ac enwebiadau 
### Rhestrau 
## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1995
Categori:Erthyglau sy'n cynnwys testun Coreeg
Categori:Articles with hCards
Newchurch

Gallai **Newchurch** gyfeirio at:

## Lleoedd
### Cymru
* Newchurch, enw Saesneg ar bentrefan Llannewydd, Powys
* Newchurch, enw Saesneg ar bentref yr Eglwys Newydd ar y Cefn, Sir Fynwy 
* Newchurch, enw Saesneg ar bentref Llannewydd, Sir Gaerfyrddin
* Newchurch, enw Saesneg ar ardal faestrefol Eglwys Newydd, yng Nglynebwy, Blaenau Gwent 
* Newchurch Hill, bryn ym Mhowys

### Lloegr
* Newchurch, pentref yng Nghaint
* Newchurch, pentref yn Swydd Gaerhirfryn
* Newchurch, pentref yn Ynys Wyth
* Newchurch in Pendle, pentref yn Swydd Gaerhirfryn 

## Gweler hefyd
*Eglwys Newydd
----
Ffilm ym Mwrcina Ffaso

Er ei bod yn wlad dlawd a chymharol fechan, mae gan Bwrcina Ffaso un o'r diwydianau ffilm mwyaf a phwysicaf yn Affrica. Mae prifddinas y wlad, Ouagadougou, yn gartref i'r Ŵyl Ffilm a Theledu Ban-Affricanaidd (FESPACO) a gynhelir bob dwy flynedd ers 1969. Mae rhai wedi rhoi'r enw "Ouagawood", neu "Hollywood Affrica",

Un o brif gyfarwyddwyr y wlad oedd Idrissa Ouédraogo (1954–2018), a fyddai'n aml yn ymdrin â'r gwrthdaro rhwng y ddinas a chefn gwlad, a rhwng traddodiad a modernedd, yn ei waith. Enillodd ei ffilm ddrama *Tilaï* (1990) y Grand Prix yng Ngŵyl Ffilm Cannes. Cyfarwyddodd ffilmiau megis *Tilaï* a *Samba Traoré* (1993) yn ei famiaith, Mòoré, yn ogystal â lluniau Ffrangeg (*Le Cri du cœur*, 1994) a Saesneg (*Kini and Adams*, 1997). Enw mawr arall yn sinema Bwrcina Ffaso yw Gaston Kaboré (g. 1951), cyfarwyddwr *Wend Kuuni* (1982), *Zan Boko* (1988), a *Buud Yam* (1997). Sefydlodd Kaboré ysgol o'r enw "l’institut Imagine" i hyfforddi gwneuthurwyr ffilm ifanc. Cyfarwyddwr toreithiog, amrywiol, ac amlieithog ydy Dani Kouyaté (g. 1961), sydd yn tynnu ar draddodiadau llafar Gorllewin Affrica yn ei waith. Mae Kouyaté wedi cyfarwyddo ''Keïta! l'Héritage du griot* (1995), addasiad Jula a Ffrangeg o arwrgerdd Sundiata o Ymerodraeth Mali; *Sia, le rêve du python* (2001), ffilm ffantasi yn yr iaith Bambara yn seiliedig ar fytholeg Ymerodraeth Ghana; y gomedi Ffrangeg *Ouaga-Saga'' (2004); a'r ffilm daith *Soleils* (2013).

## Cyfeiriadau 

Categori:Adloniant ym Mwrcina Ffaso
Categori:Y celfyddydau ym Mwrcina Ffaso
Bwrcina Ffaso
Bwrcina Ffaso