Boreas

**Boreas** (Hen Roeg: Βορέας) yw duw Groeg y gogleddwynt oer, stormydd, a'r gaeaf. Er iddo gael ei weld fel y gogleddwynt ei hun, cysylltodd ysgrifenwyr Rhufeinig Aulus Gellius a Plinius yr Hynaf ill dau Boreas â gwynt y gogledd-ddwyrain, yn debyg i'r duw Rhufeinig **Aquilo** neu **Septentrio**. Darlunnir Boreas yn gryf iawn gyda thymer ffyrnig. Mewn celfwaith, mae e'n hen ddyn gydag adenydd neu weithiau mae e'n ddyn ifanc gyda gwallt anniben a chydag mwstas, dan dal cragen gontsh ac yn gwisgo clogyn. Chwedl fwyaf adnabyddus Boreas yw iddo ddwyn y dywysoges Athenaidd Oreithyia.

## Disgrifiad 
chwith|bawd| Treisio Oreithyia gan Boreas, oenochoe ffigur coch Apuliaidd, 360 CC, Louvre.
Debyg mai Boreas, fel gweddill duwiau'r gwynt, yn fab i Eos, duwies y wawr, gan ei gŵr Astraeus, duw sêr llai. Felly mae'n frawd i weddill yr Anemoi (duwiau'r gwynt), y pum duw seren a'r dduwies cyfiawnder Astraea.

## Achyddiaeth 
## Oriel 

Delwedd:Evelyn_de_Morgan_-_Boreas_and_Oreithyia,_1896.jpg|alt=Boreas and Oreithyia, oil o canvas, ca 1896 Evelyn De Morgan.| *Boreas ac Oreithyia*, olew o gynfas, tua 1896 Evelyn De Morgan .
Delwedd:Boreas_and_Oreithyia,_from_'Game_of_Mythology'_(Jeu_de_la_Mythologie)_MET_DP817665.jpg|alt=Boreas abducts Oreithyia, engraving by Stefano della Bella.| Boreas yn herwgipio Oreithyia, engrafiad gan Stefano della Bella.
Delwedd:Boreas_Oreithyia_Staatliche_Antikensammlungen_2345_n2.jpg|alt=Boreas takes Oreithyia as Herse tries to help her sister, Attic red-figure pointed amphora, 470–460 BC.| Mae Boreas yn cipio Oreithyia wrth i Herse geisio helpu ei chwaer, amffora pigfain ffigur coch Atig, 470–460 CC.
Delwedd:Oreithyia_Painter_ARV_496_2_Boreas_and_Oreithyia_(06).jpg|alt=Boreas detail from an Attic red figure pointed amphora.| Manylyn Boreas o amffora pigfain ffigur coch Atig.
Delwedd:Evelyn_De_Morgan_-_Boreas_and_the_Fallen_Leaves_-_1910-14.jpg|alt=Boreas and fallen leaves, Evelyn de Morgan.| Boreas a dail sydd wedi cwympo, Evelyn de Morgan.
Delwedd:Attic_red-figure_Pelikai_MKG_1980.174.jpg|alt=Boreas and Oreithyia, Attic red-figure.| Boreas ac Oreithyia, ffigur coch yr Atig.
Delwedd:Boreas_orithya.jpg|alt=The abduction by German painter and illustrator Heinrich Lossow (1840-1897).| Yr herwgipiad gan yr arlunydd a'r darlunydd Almaenig Heinrich Lossow (1840-1897).
Delwedd:Boreas-Orithyia_mirror.jpg|alt=Boreas and Oreithyia on a mirror, pos-300 BC, from Eretria.| Boreas ac Oreithyia ar ddrych, tua 300 CC, o Eretria.
Delwedd:Jan_Frans_van_Geel_-_Boreas_abducting_Oreithyia.jpg|alt=Boreas abducting Oreithyia, ca. 1800-1812, wood statue by Jan Frans van Geel.| *Boreas yn cipio Oreithyia*, ca. 1800-1812, cerflun pren gan Jan Frans van Geel .
Delwedd:Peter_Paul_Rubens_135.jpg|alt=The Rape of Orithyia by Boreas, oil on canvas, by Peter Paul Rubens.| *Treisio Orithyia gan Boreas*, olew ar gynfas, gan Peter Paul Rubens .

## Oriel 
## Cyfeiriadau 
## Llyfryddiaeth 
* Diodorus Siculus, *Bibliotheca Historica.* *Cyfrol 1–2* . Immanel Bekker. Ludwig Dindorf. Friedrich Vogel. yn aedibus BG Teubneri. Leipzig. 1888–1890. Testun Groeg ar gael yn Llyfrgell Ddigidol Perseus .
* 
* Hesiod, *Theogony*, yn *The Homeric Hymns a Homerica gyda Chyfieithiad Saesneg gan Hugh G. Evelyn-White*, Caergrawnt, MA. , Gwasg Prifysgol Harvard; Llundain, William Heinemann Cyf. 1914. Fersiwn ar-lein yn Llyfrgell Ddigidol Perseus .
* Homer, *Yr Iliad gyda Chyfieithiad Saesneg gan AT Murray, PhD mewn dwy gyfrol* . Caergrawnt, MA. , Gwasg Prifysgol Harvard; Llundain, William Heinemann, Cyf. 1924. Fersiwn ar-lein yn Llyfrgell Ddigidol Perseus .
* Hyginus, Gaius Julius, *Mythau Hyginus* . Golygwyd a chyfieithwyd gan Mary A. Grant, Lawrence: Gwasg Prifysgol Kansas, 1960.
* Nonnus, *Dionysiaca* ; wedi'i gyfieithu gan Rouse, WHD, Llyfrau I–XV. Llyfrgell Glasurol Loeb Rhif 344, Caergrawnt, Massachusetts, Gwasg Prifysgol Harvard; Llundain, William Heinemann Cyf. 1940. Archif Rhyngrwyd
* Pausanias, *Disgrifiad Pausanias o Wlad Groeg gyda Chyfieithiad Saesneg gan WHS Jones, Litt.* *D., a HA Ormerod, MA, mewn 4 Cyfrol.* Caergrawnt, MA, Gwasg Prifysgol Harvard; Llundain, William Heinemann Cyf. 1918. Fersiwn ar-lein yn Llyfrgell Ddigidol Perseus .
* Fersiwn ar-lein yn llyfrgell Perseus.tufts.
* Vergil, *Aeneid .* Theodore C. Williams. traws. Boston. Cwmni Houghton Mifflin 1910. Fersiwn ar-lein yn Llyfrgell Ddigidol Perseus.

## Dolenni allanol 
* BOREAS o Brosiect Theoi

* Cronfa Ddata Eiconograffig Sefydliad Warburg (delweddau o Boreas)

Categori:Duwiau a duwiesau Groeg