Shirley Valentine

Drama lwyfan Saesneg gan Willy Russell yw **Shirley Valentine,** a lwyfannwyd am y tro cyntaf ym 1986. Monolog i un actores yw'r ddrama. Cyfieithwyd i'r Gymraeg gan Manon Eames a'i llwyfannu'n wreiddiol gan Sara Harris-Davies drwy Theatr Gorllewin Morgannwg ym 1992.

Noreen Kershaw oedd yr actores gyntaf i bortreadu'r cymeriad, ond daeth y ddrama a'r cymeriad yn fwy cyfarwydd yn sgil portread Pauline Collins ar lwyfan ac mewn addasiad ffilm.

## Plot 
[bawd|Clawr cyfieithiad [Manon Eames o'r ddrama]]
Monolog gan wraig ddosbarth gweithiol, ganol-oed o Lerpwl yw'r ddrama hon. Mae'r ddrama yn canolbwyntio ar fywyd Shirley Valentine a'r trawsnewidiad sy'n digwydd i'r bywyd hwn pan mae'n mynd am wyliau tramor. Treulia Shirley gryn dipyn o amser yn meddwl beth ddigwyddodd i'r Shirley Valentine ifanc a heriol a oedd yn llawn dewrder ac nad oedd yn ofni'r un dim. Bellach, mae ei bywyd yn rhigolaidd ac undonog ac o ganlyniad siarada Shirley â'r wal tra'n paratoi wy a tships ar gyfer ei gŵr Joe. Yn y ddrama, enilla ffrind Shirley wyliau i ddau i Wlad Groeg ac mae Shirley'n benderfynol o fynd. Pacia'i bag, gadawa nodyn ar fwrdd y gegin ac aiff i Wlad Groeg am bythefnos o ymlacio. Tra yng Ngwlad Groeg, caiff Shirley berthynas gyda gŵr o'r enw Costas ac o ganlyniad i'r perthynas hwn, daw Shirley'n ymwybodol o'i hunaniaeth a sylweddola pa fath o fodolaeth a allai fod ganddi pe bai'n ymdrechu ychydig yn fwy.

## Cymeriadau 
* Shirley Valentine - gwraig tŷ 42 oed

## Cynyrchiadau nodedig 
### 1980au 
Comisiynwyd y ddrama gan yr Everyman Theatre yn Lerpwl, a chafodd ei pherfformiad cyntaf ym 1986 gyda Noreen Kershaw wedi'i chyfarwyddo gan Glen Walford. Dwy flynedd yn ddiweddarach, agorodd y ddrama yn West End Llundain yn y Vaudeville Theatre, gyda Pauline Collins wedi'i chyfarwyddo gan Simon Callow.
[bawd|chwith|Pauline Collins fel Shirley Valentine yn siarad â'r wal mewn perfformiad ar [Broadway]]
Agorodd y cynhyrchiad ar Broadway ar yr 16eg o Chwefror, 1989 yn y Booth Theatre. Unwaith eto, chwaraewyd y brif ran gan Collins a chynhyrchwyd y ddrama gan Callow. Parhaodd y sioe am 324 o berfformiadau. Yn hwyrach, cymerodd Ellen Burstyn le Collins yn y ddrama.

### 1990au 
Chwaraeodd Loretta Swit ran Shirley Valentine yn y daith ryngwladol o amgylch yr Unol Daleithiau yn 1995.

Addasodd Russell ei waith ar gyfer y fersiwn ffilm ym 1989, a gyfarwyddwyd gan Lewis Gilbert. Pauline Collins oedd yn portreadu'r wraig tŷ ac ychwanegwyd cymeriadau fel y gŵr a'r cariad Groegaidd. Ymysg y cast roedd Tom Conti, Alison Steadman, Joanna Lumley, Bernard Hill, a Sylvia Sims. Ffilmiwyd rhannau o'r ffilm yn Mykonos un o'r Ynysoedd Groegaidd yn y Môr Aegean.

## Cynyrchiadau Cymraeg 
bawd|Flyer *Shirley Valentine* 1992

### 1990au 
Llwyfannwyd yr addasiad Cymraeg am y tro cyntaf gan Theatr Gorllewin Morgannwg yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Ceredigion 1992. Cyfarwyddwr Tim Baker; cast Sara Harris-Davies.

Derbyniodd Sara Harris-Davies ganmoliaeth enfawr am ei phortread, gyda rhai adolygwyr yn cyfeirio at y cynhyrchiad fel "pinacl darpariaeth theatr yr Ŵyl Genedlaethol [...] Ym mherfformiad sensitif Sara Harris-Davies, roedd yna bortread lawn cystal ag a gafwyd gan bobl fel Julie Walters ar y Ilwyfan a Pauline Collins ar y sgrin." [Golwg Awst 1992]

### 2020au 
bawd|Delwedd hysbysebu *Shirley Valentine* 2022
Ail-lwyfannwyd y ddrama gan Theatr Na NÓg yn 2022 gyda Shelley Rees fel y prif gymeriad. Cyfarwyddydd Geinor Styles; cynllunydd Jacob Hughes. 

## Gwobrau ac Enwebiadau 
*Gwobr Laurence Olivier am y Comedi Gorau (enillydd)
*Gwobr Laurence Olivier am yr Actores Orau (enillydd)
*Gwobr Tony am y Ddrama Orau (enwebwyd)
*Gwobr Tony am yr Actores Orau mewn Drama (enillydd)
*Gwobr Theatre World am Sioe Newydd Arbennig ar Broadway (enillydd)
*Gwobr Drama Desk am Ddrama Newydd Arbennig (enwebwyd)
*Gwobr Drama Desk am Actores Arbennig mewn Drama (enillydd)
*Gwobr Drama Desk Award am Cyfarwyddo Arbennig o Ddrama (enwebwyd)
*Gwobr Outer Critics Circle am Actores Orau (enillydd)

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol 
*Rhestr Bâs-data Broadway ar y wê

Categori:Dramâu 1986
Categori:Dramâu Saesneg
Categori:Dramâu Willy Russell
Categori:Dramâu Broadway
Categori:Theatr Gymraeg y 1990au
Categori:Theatr Gymraeg y 2020au