Ucheldiroedd yr Alban

250px|bawd|"Croeso i'r Ucheldiroedd" ar arwydd a osodwyd gan Gyngor yr Ucheldir, sy'n gweinyddu ardal sy'n llai o lawer na'r Ucheldiroedd ei hun.
Mae'r term daearyddol **Ucheldiroedd yr Alban** (Gaeleg: '''''' 'Gwlad y Gael', Saesneg '''') yn cael ei arfer i ddisgrifio ardal fynyddig gogledd yr Alban sy'n gorwedd i'r gogledd ac i'r gorllewin o Rwyg Ffin yr Ucheldiroedd. Mae'r Glen Mawr yn gwahanu Mynyddoedd Grampian i'r de-ddwyrain oddi ar Ucheldiroedd Gogledd-orllewinol yr Alban.

Ychydig iawn o bobl sy'n byw yno gan fod tir cynhyrchiol yn brin a dominyddir y tirlun gan y cadwyni mynydd niferus. Mae'r dwysedd poblogaeth yn is ar gyfartaledd nag yn Sweden, Norwy, Papua Gini Newydd neu'r Ariannin. Ar un adeg, roedd y boblogaeth gryn dipyn yn fwy nag yw heddiw. Yn ystod ail hanner y 18g a hanner cyntaf y 19g, diboblogwyd yr Ucheldiroedd i raddau helaeth gan broses Clirio'r Ucheldiroedd. Gorfodwyd tenantiaid i ymadael â'u tyddynnod er mwyn gwneud lle i wartheg a defaid.

Mae'r canolfannau gweinyddol yn cynnwys Inverness. Cyngor yr Ucheldiroedd yw'r corff gweinyddol ar gyfer tua 40% o'r ardal; rhennir y gweddill rhwng ardaloedd cyngor Aberdeenshire, Angus, Argyll a Bute, Moray, Perth a Kinross, a Stirling. Yn ogystal cyfrifir rhan ogleddol Ynys Arran fel rhan o'r Ucheldiroedd yn ddaearyddol, er ei bod yn cael ei gweinyddu gan gyngor Gogledd Swydd Ayr.

## Trefi a phentrefi
*Aberfeldy, Aboyne, Alness, Altnaharra, Applecross, Aultbea, Aviemore,
*Back of Keppoch, Ballachulish, Beauly, Blair Atholl, Braemar
*Cannich, Carrbridge, Coldbackie, Crianlarich, Cromarty, Culbokie
*Dalwhinnie, Dingwall, Dornie, Dornoch, Durness
*Fort Augustus, Fort William
*Gairloch, Glencoe, Glenelg, Grantown-on-Spey
*Inveraray, Invermoriston, Inverness (dinas ers 2001)
*Killin, Kingussie, Kinlochleven, Kinlochewe, Kinloch Rannoch, Kyle of Lochalsh
*Lochcarron, Lochinver
*Mallaig
*Nairn, Newtonmore, Nethy Bridge
*Oban
*Plockton, Poolewe, Portmahomack
*Shieldaig, Strathpeffer, Strathy
*Tain, Taynuilt, Thurso, Tobermory, Tomintoul, Tongue, Torridon
*Ullapool
*Wick

## Lleoedd eraill o ddiddordeb
*Afon Carron
*Castle Tioram
*Canolfan Sgio Glencoe
*Glen Orchy
*Glen Spean
*Gardd Inverewe
*Loch Linnhe
*Loch Lochy
*Loch Maree
*Rannoch Moor
*Tor Castle
*Glen Coe
*Glen Lyon
*Loch Rannoch
*Loch Katrine
*West Highland Way
*Eilean Donan
*Loch Ness
*Loch Morar

## Gweler hefyd
*Iseldiroedd yr Alban
*Gaeleg
*Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)
*Ynysoedd ac Ucheldiroedd yr Alban
*Ross, Skye a Lochaber (etholaeth seneddol y DU)

## Oriel

Image:Loch Gairloch.jpg|Loch Gairloch
Image:Kyle of Durness.jpg|Kyle of Durness.

Image:Loch Long.jpg|Loch Long
Image:Scotland single track road.jpg|Ffordd un lôn, ger Aultivullin.
Image:Blaven geograph.jpg|Blaven.
Image:Inverness Ness Footbridge 15760.JPG|Inverness
Image:Loch Maree.jpg|Ynysoedd Loch Maree.
Image:Smoo Cave-Second Chamber.jpg|Tu mewn i Ogof Smoo, Sutherland.
Image:Cape Wrath lighthouse.jpg|Goleudy Penrhyn Wrath.
Image:N2_glenfinnan_viaduct.jpg|Fiaduct Glenfinnan.

## Gweler hefyd
*Caithness, Sutherland ac Easter Ross (etholaeth seneddol y DU)
*Inverness, Nairn, Badenoch a Strathspey (etholaeth seneddol y DU)