Refferendwm annibyniaeth yr Alban, 2014

Ar 18 Medi 2014 cynhaliodd Llywodraeth yr Alban '''refferendwm ar annibyniaeth i'r Alban'''. Roedd y refferendwm yn gofyn i etholwyr yr Alban: "A ddylai'r Alban fod yn wlad annibynnol?" (). Roedd hyn yn dilyn cytundeb rhwng Llywodraeth yr Alban a Llywodraeth y Deyrnas Unedig, yn dilyn papur a gyhoeddwyd ar 21 Mawrth 2013 a oedd yn gosod y seiliau. ac a gymeradwywyd gan Senedd yr Alban ar 14 Tachwedd 2013 ac yn Llundain ar 17 Rhagfyr 2013. Roedd angen mwyafrif (h.y. dros 50%) o'r pleidleisiau i annibyniaeth gael ei wireddu. Canlyniad y referendwm oedd na ddylai'r Alban fod yn annibynnol gyda 1,617,989 (44.7%) o blaid a 2,001,926 (55.3%) yn erbyn. Pleidleisiodd 71% o bobl ifanc 16-17 oed dros annibyniaeth.

Hyd at 12 diwrnod cyn y refferendwm, roedd y poliau'n nodi fod y garfan dros annibyniaeth tua chwe phwynt ar ôl y Na, ond ar y 6ed o Fedi cyhoeddwyd pôl piniwn y *Times* a oedd yn dangos fod 51% o'r etholwyr yn bwriadu pleidleisio dros annibyniaeth. Mewn ymateb i hyn cyhoeddodd y Canghellor George Osborne y byddai'r Alban yn derbyn mwy o annibyniaeth a hawliau megis codi trethi, waeth beth fydd canlyniad i hyn. Yr un diwrnod, mynnodd Prif Weinidog Cymru Carwyn Jones y dylid rhoi'r un hawliau i Gymru. Ymateb arall i hyn oedd i nifer o wleidyddion Saesneg gan gynnwys David Cameron, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig, ymweld â'r Alban er mwyn ceisio dylanwadu ar y bleidlais.
[bawd|Siambr [Senedd yr Alban, Holyrood, Caeredin]]
[bawd|Prif Weinidog presennol yr Alban [Nicola Sturgeon gyda'r cyn-Brif weinidog Alex Salmond; Awst 2007]]
bawd|Baner yr Alban ar y chwith a Jac yr Undeb, Lloegr, ar y dde.
bawd|Arolwg barn o'r holl bolau
bawd|Graff o holiaduron yn rhagweld sut oedd yr etholaeth yn bwriadu pleidleisio

Gan i'r mwyafrif bleidleisio yn erbyn annibyniaeth yna bydd yr Alban yn parhau o dan y drefn bresennol, yn rhan o'r Deyrnas Unedig,

## Yr ymgyrch
Lansiwyd yr ymgyrch dros annibyniaeth ar y 25ain o Fai 2014. Y Prif Weithredwr yw Blair Jenkins, Erbyn 22 Awst 2014 roedd dros un filiwn o Albanwyr wedi arwyddo deiseb yn galw am Annibyniaeth.

Lansiwyd yr ymgyrch yn erbyn annibyniaeth (*Better Together*) ar 25 Mehefin 2012 dan arweinyddiaeth Alistair Darling, cyn Ganghellor y Trysorlys, ac fe'u cefnogir gan y Blaid Geidwadol, y Blaid Lafur a'r Rhyddfrydwyr Democrataidd. Cytunodd y Blaid Lafur, y Rhyddfrydwyr a'r Blaid Werdd gyda'r mesur.

Yn Ionawr 2012, arweiniodd Elaine Murray, Aelod o'r Blaid Lafur, ymgyrch yn annog y dylid rhoi'r hawl i'r 800,000 o Albanwyr sy'n byw y tu allan i'r Alban i gael yr hawl i bleidleisio. Gwrthwynebwyd hyn gan Lywodraeth yr Alban, a ddadleuodd y byddai'n anodd iawn i weinyddu hyn ac y byddai Adran Hawliau Dynol y Cenhedloedd Unedig yn cwestiynu cyfreithlondeb refferendwm sydd heb ei seilio ar ffiniau daearyddol.

Dywedodd Dylan Iorwerth mai dim ond rhesymau economaidd oedd gan y garfan yn erbyn annibyniaeth; ''Y rhyfeddod ydi'r diffyg sôn am genedligrwydd a hanes a diwylliant.'' meddai.

## Y broses
Cychwynwyd pleidleisio ar 27 Awst 2014 pan dderbyniodd pleidleiswyr post eu ffurflenni pleidleisio. Cofrestrodd 680,235 ar gyfer hyn, sef 20% yn uwch nag ym Mawrth 2014. Arestiwyd un dyn 28 oed o Drumchapel am geisio gwerthu ei ffurflen bleidleisio ar eBay. Y diwrnod olaf y gellid cofrestru ar gyfer y refferendwm oedd yr ail o Fedi. ar raglen o'r enw *Salmond & Darling: The Debate*, a chafodd ei darlledu ar STV ar 5 Awst 2014. Cynhaliwyd ail ddadl rhyngddynt ar 25 o Awst 2014, o'r enw *Scotland Decides: Salmond versus Darling* ac fe'i darlledwyd ar *BBC One Scotland* a BBC 2 ar gyfer gweddill gwledydd Prydain. Ystyriwyd mai Alastair Darling enillodd y ddadl deledu gyntaf gyda 53% o'r cyhoedd yn credu mai Darling a ddaeth allan gryfaf. Fodd bynnag yn yr ail ddadl deledu credwyd mai Alec Salmond lwyddodd i berswadio'r cyhoedd orau.

## Canlyniad
Cyhoeddwyd y canlyniadau fesul un, o 32 Awdurdodau unedol yr Alban. Swydd Clackmannan oedd y cyntaf i gyhoeddi eu canlyniadau:

### Fesul rhanbarth
Roedd 4.2 miliwn wedi cofrestr (97% o'r etholwyr), gyda 32 sir yn cyfri'r pleidleisiau.

Dywedodd Adam Price ar raglen S4C a BBC Radio Cymru ar ddiwrnod y refferendwm: "Mae annibyniaeth yr Alban yn mynd i ddigwydd. Mae yna genhedlaeth o bobl ifanc sydd wedi cael eu gwleidyddu a dydyn nhw ddim yn mynd i dderbyn canlyniad na, felly mi ddaw yn ôl."

 Gan cynnwys baledau wedi'i sbwylio, ac felly gall y nifer fod yn fwy na chyfanswm y pleidleisiau.

## Gweler hefyd
*Refferendwm Catalwnia 2014
*Refferendwm datganoli i Gymru, 1997

## Cyfeiriadau 
## Dolen allanol
*Fideo Gymraeg ar You Tube yn mynegi barn nifer o Gymry a chenhedloedd eraill pam y dylid pleidleisio dros Annibyniaeth
* Refferendwm Alban

Categori:2014
Categori:Etholiadau yn yr Alban
Annibyniaeth Alban 2014