Pavlo Tychyna

Bardd o Wcráin yn yr iaith Wcreineg a gwleidydd Sofietaidd oedd **Pavlo Tychyna** (Wcreineg: Павло Тичина; 27 Ionawr 15 Ionawr yn yr Hen Ddull 1891 – 16 Medi 1967).

Ganed ym mhentref Pisky, swydd Kozelets, yn rhanbarth Chernihiv, Ymerodraeth Rwsia. Derbyniodd ei addysg elfennol yn y cartref cyn iddo fynychu'r ysgol *zemstvo* leol. Symudodd i ddinas Chernihiv ym 1900, ac yno canai mewn côr y mynachlog.

Symudodd Tychyna i Kharkiv ym 1923 ac ymunodd â'r cylch llenyddol proletaraidd Hart, a sefydlwyd yno gan Vasyl Blakytny. Cyfranodd yn y cyfnod hwn at y cyfnodolyn misol *Chervonyi shliakh*. Ym 1927, ymochrodd â charfan arall o lenorion yn Kharkiv o'r enw Vaplite a oedd yn edmygu llên Gorllewin Ewrop ac yn dadlau dros ffurfio traddodiad annibynnol newydd o lenyddiaeth Wcreineg. O ganlyniad i'w aelodaeth yn Vaplite, a'i gerdd "Chystyla maty kartopliu", cyhuddwyd Tychyna o "genedlaetholdeb bwrdeisaidd" gan yr awdurdodau comiwnyddol. Ildiodd Tychyna i bwysau'r llywodraeth wedi iddo gael ei dderbyn i Academi Gwyddorau GSS Wcráin ym 1929, ac ysgrifennodd farddoniaeth yn arddull Realaeth Sosialaidd, ideoleg swyddogol y Blaid Gomiwnyddol. Ymddengys cerddi o'r fath, yn clodfori'r drefn Stalinaidd, yn ei gasgliadau *Chernihiv* (1931), *Partiia vede* (1934), *Chuttia iedynoï rodyny* (1938; a enillodd iddo Wobr Lenyddol Stalin ym 1941), *Pisnia molodosti* (1938), a *Stal’ i nizhnist’* (1941).

Gwasanaethodd Tychyna yn ddirprwy i Sofiet Goruchaf GSS Wcráin am 29 mlynedd, o 1938 hyd at ei farwolaeth, ac yn ddirprwy i Sofiet Goruchaf yr Undeb Sofietaidd o 1946 hyd at ei farwolaeth. Daliodd swyddi cadeirydd Sofiet Goruchaf GSS Wcráin o 1953 i 1959, cyfarwyddwr Athrofa Lenyddol Academi Gwyddorau GSS Wcráin o 1936 i 1939 ac o 1941 i 1943, a gweinidog addysg GSS Wcráin o 1943 i 1948.

Yn ystod yr Ail Ryfel Byd, mynegai Tychyna ysbryd rhyfelgar a gwladgarol yn ei gasgliadau *My idemo na bii* (1941), *Peremahat’ i zhyt’* (1942), *Tebe my znyshchym—chort z toboiu* (1942), a *Den’ nastane* (1943). Cyhoeddodd 11 gyfrol arall o farddoniaeth o ddiwedd y rhyfel hyd at ei farwolaeth, yn canu mawl y Blaid Gomiwnyddol, yr arweinydd Sofietaidd Nikita Khrushchev, ac arwyr y mudiad sosialaidd. Er gwaethaf yr ymgyrch i ddad-Stalineiddio'r Undeb Sofietaidd, glynodd Tychyna at dueddiadau uniongred yr awdurdodau ac ymosododd ar y *shistdesiatnyky*, mudiad arbrofol o lenorion Wcreinaidd yn niwedd y 1950au a dechrau'r 1960au. Erbyn diwedd ei oes, roedd barddoniaeth Tychyna yn hen ffasiwn ac yn ymddangos weithiau fel hunan-barodi. Bu farw Pavlo Tychyna yn Kyiv yn 76 oed. Cyhoeddwyd rhagor o'i gerddi wedi iddo farw, yn y casgliadau *Virshi* (1968) a *V sertsi moïm* (1970).

## Llyfryddiaeth 
*  *Soniashni kliarnety* (1918).
* *Zamist’ sonetiv i oktav* (1920).
* *Pluh* (1920).
* *V kosmichnomu orkestri* (1921).
* *Viter z Ukraïny* (1924).
* *Chernihiv* (1931).
* *Partiia vede* (1934).
* *Chuttia iedynoï rodyny* (1938).
* *Pisnia molodosti* (1938).
* *Stal’ i nizhnist’* (1941).
* *My idemo na bii* (1941).
* *Peremahat’ i zhyt’* (1942).
* *Tebe my znyshchym—chort z toboiu* (1942).
* *Den’ nastane* (1943).
* *Zhyvy, zhyvy, krasuisia* (1949).
* *I rosty, i diiaty* (1949).
* *Mohutnist’ nam dana* (1953).
* *Na Pereiaslavs’kii radi* (1954).
* *My svidomist’ liudstva* (1957).
* *Druzhboiu my zdruzheni* (1958).
* *Do molodi mii chystyi holos* (1959).
* *Bat’kivshchyni mohutnii* (1960).
* *Zrostai, prechudovyi svite* (1960).
* *Komunizmu dali vydni* (1961).
* *Topoli arfy hnut’* (1963).
* *Virshi* (1968).
* *V sertsi moïm* (1970).

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1891
Categori:Marwolaethau 1967
Categori:Beirdd yr 20fed ganrif o Wcráin
Categori:Beirdd Wcreineg o Wcráin
Categori:Gweinidogion addysg
Categori:Gwleidyddion o'r Undeb Sofietaidd
Categori:Llenorion o'r Undeb Sofietaidd