Siôn Eirian

Awdur a dramodydd o Gymru oedd **Siôn Eirian** (26 Mawrth 1954 – 30 Mai 2020) a ysgrifennai yn y Gymraeg a'r Saesneg.

## Bywyd cynnar ac addysg
Ganwyd Siôn yn Hirwaun yn fab i Eirian Davies a Jennie Eirian. Roedd ei dad yn weinidog a symudodd y teulu i Frynaman yn fuan wedi ei eni. Felly fe'i magwyd ym Mrynaman a'i addysgu yn Ysgol Gynradd Brynaman. Roedd ei fam yn newyddiadurwraig, awdur, ymgeisydd gwleidyddol a golygydd cylchgrawn wythnosol *Y Faner* rhwng 1979 ac 1982. Ganwyd ei frawd, Guto Davies yn 1958. Symudodd y teulu eto i'r Wyddgrug yn 1962 a mynychodd Ysgol Glanrafon ac Ysgol Maes Garmon. Graddiodd mewn  Cymraeg ac Athroniaeth o Goleg Prifysgol Cymru Aberystwyth ym 1975. Dilynodd gwrs blwyddyn ôl-radd yng Ngholeg Cerdd a Drama Cymru, Caerdydd ym 1976. Daeth yn Gymrawd i'r coleg hwnnw.

## Gwaith
### Teledu a Ffilm
Ysgrifennodd ddramâu ffilm megis *Marwolaeth yr Asyn o Fflint* (1984), *Noson yr Heliwr* (1991) (*A Mind to Kill*) (1990), *Gadael Lenin* (1993) a phennod o gyfres Lynda la Plante,  *Lifeboat*, ym 1994.. Ef oedd crewr ac awdur y gyfres ddrama *Pen Talar* (2010) i S4C.

Creodd gyfres dditectif gyntaf S4C sef ''Bowen a'i Bartner* (tair cyfres 1984 - 1988). Ef oedd un o grewyr ac awduron y gyfres boblogaidd *Mwy na Phapur Newydd* (1990 - 1994). Ysgrifennodd y gyfres gomedi *Mostyn Fflint 'n aye!'' yn 2014, ar gyfer y cymeriad o'r Wyddgrug a grëwyd a pherfformiwyd gan ei gyfoeswr o'r un ysgol Cadfan Roberts.

Rhwng 1979 a 1985, roedd yn awdur sgriptiau BBC Cymru ar raglenni sy’n cynnwys *Pobol y Cwm*.

### Dramâu llwyfan
Ysgrifennodd ac addasodd nifer o ddramâu yn y Gymraeg a'r Saesneg. Ymhlith ei weithiau amlycaf ar lwyfan mae *Wastad ar y Tu Fas*, *Elvis, y Blew a Fi* ac *Epa yn y Parlwr Cefn*. Roedd y ddrama yn gyd-gynhyrchiad rhwng Theatr Pena a Taliesin Arts Centre.
****Yfory*** - 2017, Cwmni Theatr Bara Caws.
****The Royal Bed*** - 2015 Theatr Pena
****Garw*** - 2014 Theatr Bara Caws
****Cysgod y Cryman*** -2007 Theatr Genedlaethol Cymru. Addasiad o nofel Islwyn Ffowc Elis.
****Hedfan Drwy’r Machlud*** - 2006, gan Gwmni Drama Coleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru
* ***Epa yn y Parlwr Cefn*** - 2004 gan Gwmni Theatr 3D
* ***Nia Ben Aur*** - 2003 gan Theatr na n'Og
* ***Cegin y Diafol*** - 2001 Gwmni Drama Coleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru
****Paradwys Waed*** - 2000 gan Theatr Bara Caws
* '''''The Soldier's Tale*** - 1998. Addasiad newydd o opera Stravinsky i Music Theatre Wales
****Epa yn y Parlwr Cefn*** - 1994 gan Cwmni Theatr Dalier Sylw
* ***Blodeuwedd*** - 1992 gan Gwmni Theatr y Sherman 
* ***Woman of Flowers*** - 1991 gan Actors Touring Company
* ***Dracula*** - 1991 gan Sherman Theatre Company
****Elvis, y Blew a Fi*** -1988 Cwmni Hawyl a Fflag
* ***The Rising*** (gyda Gwyn Alff Williams ac Alan Osborne) - 1987. Cwmni Theatr Moving Being
****Wastad ar y Tu Fas*** -1986 Cwmni Hwyl a Fflag
****City!*** - 1984 Cwmni Made in Wales
****Kipper*** - 1983 Cwmni Theatr Clwyd
****Crash Course*** - 1982, Cwmni Made in Wales Stage Company
****Rhys Lewis''''' -1978 Cwmni Theatr Clwyd. Addasiad o nofel Daniel Owen.

## Eisteddfod
Enillodd Siôn Eirian y Goron yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerdydd 1978 am ei ddilyniant o gerddi dan y llysenw, 'Aman Bach'. Yn ddim ond 24 oed, ef oedd enillydd ieuaf y Goron erioed. Roedd ei gerdd fuddugol yn darlunio llencyndod mewn modd cyfoes a chignoeth.

Cyn hynny, enillodd un o brif wobrau'r Urdd.

## Bywyd personol
Cyfarfu ei ddarpar wraig Erica Eirian pan oedd y ddau yn fyfyrwyr yng Ngholeg Cerdd a Drama Caerdydd. Roedd hi'n wreiddiol o Henley-on-Thames ac aeth ymlaen i fod yn actores a chyfarwyddwraig theatr. Priododd y ddau tua 1980.

Bu farw Siôn Eirian yn 66 oed wedi salwch byr. Yn ôl gwasanaeth newyddion Golwg360 "Mae’n cael ei ystyried yn un o lenorion mwya addawol ei gyfnod ac ychydig bach o ‘enfant terrible’, yn ysgrifennu am fywydau pobol ifanc wrthryfelgar yn ôl yn y 70au. Mi sgrifennodd nofel *Bob yn y Ddinas*, oedd yn rhagflaenu llawer o’r ysgrifennu dinesig sydd wedi bod ers hynny."

## Llyfryddiaeth
Cyhoeddodd amryw byd o lyfrau, gan gynnwys cerddi, nofel, dramâu, addasiadau o nofelau a chyfieithiadau.
* Plant Gadara -1975 Cyfrol o gerddi. Gwasg Gomer
*Bob yn y Ddinas -1979 Nofel. Gwasg Gomer
**Dros Bont Brooklyn : Cyfieithiad Sion Eirian O Ddrama Arthur Miller a View from the Bridge*, 2003  ISBN 0954561309
* *Cysgod y Cryman - Addasiad Llwyfan* - 2007 Gwasg Gomer  ISBN 9781843238225 (1843238225)
**Arolygydd y Llywodraeth* - 2006, cyfieithaiad o 'The Government Inspector' gan Nikolai Gogol  Cyhoeddwr oleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru, ISBN 9780954561314 (0954561317)
**Cegin y Diafol* - 2001, drama Gwasg Coleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru ISBN 9781856446303 (1856446301)
*Woman of Flowers / The Royal Bed -2018 Theatr Pena. Cyhoeddwyd gan Atebol. ISBN 9781912261451
*Byd Dan Eira - 2021 Theatr Bara Caws. Cyhoeddwyd (wedi marwolaeth y dramodydd) gan Atebol ISBN 978-1-80106-210-7

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* "Tri dramodydd cyfoes: Meic Povey, Siôn Eirian ac Aled Jones Williams" , Thesis PhD Manon Wyn Williams (2015) Prifysgol Bangor

Categori:Cyfarwyddwyr theatr o Gymru
Categori:Cyfarwyddwyr ffilm o Gymru
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Aberystwyth
Categori:Dramodwyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1954
Categori:Llenorion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Llenorion yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 2020
Categori:Prifeirdd
Categori:Sgriptwyr teledu o Gymru
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru