Teyrn sbectolog

{{Blwch tacson
| enw = {}*Hymenops perspicillatus*

| delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{}}}
| status             = LC
| status_system      = IUCN3.1
| statws = {{infobox
| label1 = Statws IUCN
| data1  = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{}}}

}}

| map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{}}}
| maint_map_dosbarthiad =  280px
| neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y rhywogaeth

| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Aves
| ordo = Passeriformes
| familia = Tyrannidae

| genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{}}}
| species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{}}}
| enw_deuenwol = *{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{}}}*
| awdurdod_deuenwol =

}}

Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Teyrn sbectolog** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: teyrniaid sbectolog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Hymenops perspicillatus***; yr enw Saesneg arno yw *Spectacled tyrant*. Mae'n perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: *Tyrannidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.. Mae'n un o adar y Wladfa Gymreig.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *H. perspicillatus*, sef enw'r rhywogaeth.. Arferid ei gynnwys, cyn ei ail ddpsbarthu, yn genws y siglennodhttps://www.llennatur.cymru/Y-Bywiadur#motacilla a'i alw yn *Motacilla perspicillata*https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=D8733C2204AD05A4&sec=synonyms
## Disgrifiad
Mae'n mesur rhwng 13 ac 16 cm o hyd, ac mae'r rhywiau'n wahanol. Mae'r gwryw yn gwbl ddu, gydag ardal wen ym mhrif blu'r adain, yn haws ei gweld pan fydd yr aderyn yn hedfan. Y mae cylch o groen moel o amgylch y llygaid, sydd ag iris melyn. Mae'r coesau'n ddu. Mae'r fenyw yn llai trawiadol, mae'n frown uwchben ac yn llwyd golau odditani, gyda stribedi tywyll. Mae plu cynradd ac eilaidd yr adain yn lliw sinamon cochlyd. Mae ganddo'r un cylch llwm yn y llygaid â'r gwryw, ond mae'n llaihttps://es.wikipedia.org/wiki/Hymenops_perspicillatus.

## Ymddygiad
Wrth hela, mae'n disgyn i'r ddaear, lle mae'n dal pryfed yn y mwd neu yn y glaswellt. Yn ystod y cyfnod atgenhedlu, mae'r ceiliogod yn hunan-arddangos mewn teithiau hedfan ysblennydd dros ardaloedd agored; maent yn fwy llwyd y tu allan i'r tymor nythu. Ym mis Hydref neu ddechrau mis Tachwedd maent yn adeiladu nyth llydan a dwfn, wedi'i gwneud o laswellt sych a chyrs, ac wedi'u leinio â gwlân neu blu ac wedi'u cuddio'n dda iawn. Mae'n dodwy tri wy (yn anaml dau), gwyn hufennog gyda smotiau brown tywyll, sy'n mesur 23 x 17 mm.

## Dosbarthiad
Mae i'w gael yn Tsile, yr Ariannin ac Wrwgwái;  mae'n grwydryn i Bolifia, Paragwái a de-ddwyrain Brasil, ac unwaith hyd yn oed yng ngogledd-ddwyrain Brasil.  Ei gynefinoedd naturiol yw corsdir sych is-drofannol neu drofannol, a migneddau. Mae'n aderyn mudol ac yn ymddangos yn yr haf yn unig yn Y Wladfa Gymreig 

Mae dau is-rywogaeth: 1. *Hymenops perspicillatus perspicillatus* de-orllewin Brasil i Wrwgwái, Paragwái a gogledd yr Ariannin, a 2. *Hymenops perspicillatus andinus*: C Chile and c Argentina; yn gaeafu gogledd Bolifia a de-orllewin Brasil.

## Etymoleg yr enwau
Ei enw yn y Sbaeneg yw *viudita picoplata*, sef y weddw arian (Hymenops perspicillatus), neu ar lafar *pico plata* yn yr Ariannin, Bolifia, Paragwái ac Wrwgwái, *viudita pico de plata* (yn Periw) neu *run-run* (yn Tsile). Mae'r enw generig gwrywaidd *Hymenops* yn deillio o'r Groeg *hiwmor, hiwmor*: croen, cofiadwy, a *ōps, ōpos*: llygad; gan gyfeirio at y croen noeth o amgylch y llygaid sy'n hynodwedd i'r rhywogaeth; a daw enw'r rhywogaeth *perspicillatus* o Ladin fodern: 'gyda sbectol' Diddorol fydd darganfod y enwau brodorol y Techuelche a'r Mapuche arno.

## Teulu
Mae'r teyrn sbectolog yn perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: *Tyrannidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q217478 }
LIMIT 15
|sort=label
|columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd
|row_template=Zutabe formatoa/Familiak
|thumb=80
|links=local
}}

## Gweler hefyd
*Rhestr Goch yr IUCN

## Cyfeiriadau
Categori:Rhywogaethau o bryder lleiaf yn ôl Rhestr Goch yr IUCN
Categori:Tyrannidae