Parc Griffith

Mae **Parc Griffith** yn barc mawr ym mhen dwyreiniol Mynyddoedd Santa Monica, yng nghymdogaeth Los Feliz yn Los Angeles, Califfornia. Mae'r parc , un o'r parciau dinas fwyaf yng Ngogledd America. Hwn yw'r parc dinesig ail-fwyaf yng Nghaliffornia, ar ôl i 'Mission Trails' yn San Diego. Cyfeirir ato weithiau fel Parc Canolog Los Angeles, ond y mae'n llawer mwy, yn fwy gwyllt, ac yn fwy garw na'i gymar yn Ninas Efrog Newydd.

Cafodd Griffith ei ddyfarnu'n euog o saethu ei wraig mewn digwyddiad ym 1903. Pan gafodd ei ryddhau o'r carchar, rhoddodd ei arian i adeiladu amffitheatr, arsyllfa, planetariwm, a gwersyll merched a gwersyll bechgyn yn y parc. Fodd bynnag, cafodd ei enw da yn y ddinas ei lygru gan ei drosedd, felly ni dderbyniwyd y rhodd tan ar ôl ei farwolaeth.

## Atyniadau
## Hanes 
### Fferm estrys 
Ar ôl bod yn llwyddiannus wrth fuddsoddi mewn mwyngloddio, prynodd y diwydiannwr Cymraeg-Americanaidd Griffith J. Griffith y Rancho Los Feliz ym 1882. Cychwynnodd fferm estrys yno. Er ei fod yn gyffredin i ddefnyddio plu estrys er mwyn gwneud hetiau menywod ar ddiwedd y 19g. Rhoddodd Griffith y  yn rhodd (yn "anrheg Nadolig") i ddinas Los Angeles ar 16 Rhagfyr 1896.chwith|bawd|200x200px| Afon Los Angeles ym Mharc Griffith, c. 1898-1910

### Erodrom Parc Griffith 
Ym 1912, dynododd Griffith  o'r parc, yn ei gornel ogledd-ddwyreiniol ar hyd Afon Los Angeles, i'w gael ei ddefnyddio i "wneud rhywbeth er mwyn datblygu awyrennau". Erodrom Parc Griffith oedd y canlyniad. Cafodd ei defnyddio gan arloeswyr hedfan megis Glenn L. Martin a Silas Christoffersen, a chafodd yr erodrom ei roi i Wasanaeth Awyr y Gwarchodlu Cenedlaethol. Roedd y rhedfa 600m yn parhau i gael ei ddefnyddio tan 1939, pan gafodd ei chau. Symudodd sgwadron y Gwarchodlu Cenedlaethol i Van Nuys, a dymchwelwyd yr Erodrom. Rhwng 1946 a chanol y 1950au defnyddiwyd ardal yr erodrom ar gyfer prosiect tai cyhoeddus. Heddiw defnyddir yr ardal ar gyfer mae maes parcio Sw Los Angeles, Amgueddfa Treftadaeth Orllewinol Gene Autry, caeau pêl-droed, a'r gyfnewidfa hewl.

### Ehangu 
bawd| Merched yn bwyta yng Ngwersyll Merched Griffith Park, c. 1920
Sefydlodd Griffith gronfa arian ar gyfer unrhyw welliannau i'r parc. Ar ôl iddo farw ym 1919 dechreuodd y ddinas adeiladu'r hyn yr oedd Griffith wedi'i eisiau. Cwblhawyd yr amffitheatr, a elwir y Theatr Roegaidd, ym 1930, a gorffennwyd Arsyllfa Griffith ym 1935. Yn dilyn rhodd wreiddiol Griffith, daeth nifer o roddion eraill er mwyn ehangu'r Parc i'w faint presennol. 

Ym mis Rhagfyr, 1944 rhoddodd Cwmni Sherman 444 erw o fannau agored Hollywoodland i Barc Griffith. Mae'r ardal fawr, eco-sensitif hwn yn ffinio â Llyn Hollywood i'r gorllewin, hen arwydd Hollywoodland i'r gogledd, a Bronson Canyon i'r dwyrain, lle mae'n cysylltu â rhodd wreiddiol Griffith. Mae cymuned breswyl Hollywoodland wedi'i hamgylchynu gan y tir hwn. 

### Ail Ryfel Byd 
Ar ôl bomio Pearl Harbour, cafodd gwersyll y Corfflu Cadwraeth Sifil, a oedd wedi'i leoli o fewn Parc Griffith, ei drawsnewid yn ganolfan i gadw Americanwyr Japaneaidd a arestiwyd fel "estroniaid gelyn" cyn iddynt gael eu trosglwyddo i wersylloedd parhaol. Agorodd y gwersyll hwn bron yn syth ar ôl ymosodiad Pearl Harbour. 

Ar 14 Gorffennaf 1942, daeth y gwersyll hwn yn Ganolfan Brosesu Carcharorion Rhyfel ar gyfer carcharorion rhyfel o'r Almaen, yr Eidal, a Japan. Roedd yn gweithredu tan 3 Awst 1943, pan drosglwyddwyd y carcharorion i rywle arall. 

Ar 12 Mai 1961, llosgodd tân  ar ochr ddeheuol y parc. Fe ddinistriodd wyth cartref a difrodi naw arall. 

Digwyddodd tân arall ym 1971 yn ardal Toyon Canyon. Ar ôl gweld difrod y tân, ailblannodd Amir Dialameh gyfran ohoni ei hun â llaw. Dros gyfnod o fwy na 30 mlynedd, edrychodd ar ôl yr ardd a adeiladodd yno gyda chymorth gwirfoddolwyr achlysurol. 

Ar 8 Mai 2007, llosgodd tanau gwyllt mawr fwy na , yn dinistrio'r cysegrfan adar, Dante's View, a Captain's Roost, a gorfodi cannoedd o bobl i wacáu. Hwn oedd trydydd tân y flwyddyn. Mae sawl sefydliad lleol, gan gynnwys SaveGriffithPark.org, wedi bod yn gweithio ers hynny gyda swyddogion lleol i adfer y parc mewn ffordd a fyddai o fudd i bawb. 

## Atyniadau 
* Amgueddfa Autry am Orllewin America 
* Bronson Canyon 
* Theatr Roegaidd
* Arsyllfa Griffith 
* Amgueddfa Travel Town 
* Merry-Go-Round Parc Griffith 
* Sw Parc Griffith - caewyd ym 1966 ac erbyn hyn fe'i defnyddir fel man cerdded a phicinicio 
* Coeden dreftadaeth - plannwyd coeden binwydd er cof am George Harrison yn 2004 ger yr arsyllfa. Bu farw ar ôl pla chwilod. 
* Safle'r Arwydd Hollywood ar ochr ddeheuol Mount Lee 
* Sw Los Angeles 

### Yn y cyfryngau 
Parc Griffith oedd y lleoliad brysuraf yn Los Angeles ar gyfer ffilmio yn 2011, gyda 346 diwrnod cynhyrchu, yn ôl arolwg gan FilmL.A.. Ymhlith y prosiectau roedd y sioeau teledu *Criminal Minds* a *The Closer*.
bawd| Arsyllfa Griffith
de|bawd| Mount Lee gyda'r Arwydd Hollywood
Mae gan Barc Griffith nifer o leoliadau a ddefnyddir yn y cyfryngau, fel: 

* Ffilmiau: 
** Golygfeydd hewlydd yn *Sunset Boulevard* (1950).
** Defnyddir yn helaeth yn *Rebel Without a Cause* (1955) - mae penddelw efydd o James Dean y tu allan i'r arsyllfa. 
** Mynedfa i gyfadeilad NORAD yn *WarGames* (1983).
** Y ffilm *The Terminator* (1984) 
** Man cychwyn Marty McFly wrth gyflymu i 88mph yn *Back to the Future* (1985).
** Golygfa "River Road Tunnel" yn *Back to the Future Part II* (1989). 
** Golygfa yn *Throw Momma from the Train* (1987). 
** Mynedfa i Toontown yn *Who Framed Roger Rabbit* (1988). 
** Yn ffilm *Short Cuts* gan Robert Altman (1993). 
** Y ffilm *Van Helsig* (2004). 
** Y ffilm *Yes Man* (2008). 
** Defnyddir yr ardal o amgylch yr arsyllfa yn helaeth yn *La La Land* (2016). 
* Cerddoriaeth: 
** Fideo cerddoriaeth Adam Lambert ar gyfer "If I Had You".
** Fideo cerddoriaeth Ellie Goulding ar gyfer "Guns and Horses ".
** Fideo gerddoriaeth Simple Plan ar gyfer "Untitled (How Could This Happen to Me?)". 
* Teledu
** Mynedfa'r Batcave yn gyfres *Batman* yr 1960au.
** Mae'r arsyllfa yn rhan bwysig o'r episod "Future's End" y gyfres *Star Trek: Voyager* (1996)

de|bawd|200x200px| Llwybr heicio garw ym Mharc Griffith

## Bywyd gwyllt 
Mae un pwma oedolyn yn byw yn y parc. Cipiwyd delwedd ohono (a elwir yn **P-22** ) ar gamera awtomatig. Mae arwyddion parhaol ar ddec Arsyllfa Parc Griffith yn rhybuddio am nadroedd rhuglo yn yr ardal gyfagos. 

## Cyfeiriadau 
Categori:Los Angeles County, Califfornia
Categori:Parciau yr Unol Daleithiau