Iffosffamid

Mae **iffosffamid** (IFO), sy’n cael ei werthu dan yr enw brand *Mitoxana* ymysg eraill, yn feddyginiaeth cemotherapi a ddefnyddir i drin nifer o fathau o ganser. Mae hyn yn cynnwys canser y ceilliau, sarcoma meinwe meddal, osteosarcoma, canser y bledren, canser celloedd bach yr ysgyfaint, canser ceg y groth, a chanser ofarïaidd.  Mae'n cael ei weini drwy chwistrelliad i mewn i wythïen. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₇H₁₅Cl₂N₂O₂P.

## Sgil effeithiau
Mae sgil effeithiau cyffredin yn cynnwys colli gwallt, chwydu, gwaed yn yr wrin, heintiau, a phroblemau arennau.  Mae sgil effeithiau difrifol eraill yn cynnwys atal mêr esgyrn a gostwng lefel ymwybyddiaeth. Bydd defnydd yn ystod beichiogrwydd yn debygol o arwain at niwed i'r babi. Mae Ifosfamide yn perthyn i'r teulu asiantau alcyleiddio a mwstard nitrogen o feddyginiaethau. Mae'n gweithio trwy amharu ar ddyblygu DNA a chreu RNA.

Mae Ifosfamide ar Restr Meddyginiaethau Hanfodol Sefydliad Iechyd y Byd, y meddyginiaethau mwyaf effeithiol a diogel sydd eu hangen mewn system iechyd. Y gost gyfanwerthol yn y byd sy'n datblygu yw tua 7.35 i 70.70 $ UDA fesul ffiol 2 gm. Yn y DU mae'r dogn hwn yn costio'r GIG tua £130.

## Defnydd meddygol 
Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer amrywiaeth o wahanol fathau o ganser, gan gynnwys:
*Canser y ceilliau
*Canser y fron
*Lymffoma (Hodgkin a di-Hodgkin)
*Sarcoma Meinwe Meddal
*Osteosarcoma (tiwmor esgyrn)
*Canser yr ysgyfaint
*Canser serfigol
*Canser ofarïaidd
## Enwau 
Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Iffosffamid, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;

## Gweini
Mae Ifosfamide yn bowdr gwyn. Wedi ei baratoi i'w ddefnyddio mewn cemotherapi, mae'n cael ei droi yn hylif clir a di-liw. Mae'r cael ei weini yn fewnwythiennol.

Caiff Ifosfamide ei ddefnyddio'n aml ar y cyd â chyffur arall o'r enw mesna i osgoi gwaedu mewnol yn y claf, yn arbennig i rwystro llid gwaedlyd yn y bledren (hemorrhagic cystitis).

Rhoddir Ifosfamide yn gyflym, ac mewn rhai achosion gellir ei roi mor gyflym ag awr.

## Sgil effeithiau
Mae llid gwaedlyd yn y bledren yn anghyffredin pan roddir ifosfamide ar y cyd â mesna. Sgil effaith cyffredin, sydd yn gallu effeithio ar faint o ddos gellir ei roi, yw enseffalopathi (camweithrediad yr ymennydd).  Mae  enseffalopathi  yn digwydd mewn rhyw ffurf mewn hyd at 50% o gleifion. Gall yr adwaith cael ei gyfryngu gan chloroacetaldehyde, un o gynhyrchion ymddatodiad moleciwl ifosfamide, sydd â nodweddion cemegol tebyg i asetaldehyde a cloral hydrad. Gall symptomau enseffalopathi ifosfamide amrywio o ysgafn (anhawster i ganolbwyntio, blinder), i gymedrol (deliriwm, seicosis), i ddifrifol (statws epilepticws neu goma). Mewn plant, gall hyn ymyrryd â datblygiad niwrolegol. Ar wahân i'r ymennydd, gall ifosfamide hefyd effeithio ar nerfau perifferol. Bydd problemau blaenorol efo'r ymennydd a lefelau isel o albwmen yn y gwaed yn cynyddu tebygrwydd enseffalopathi ifosfamide. Yn y rhan fwyaf o achosion, mae problemau yn datrys eu hunain heb ymyrraeth o fewn 72 awr. Y driniaeth fwyaf effeithiol ar gyfer enseffalopathi difrifol (gradd III-IV) yw dos mewnwythiennol o fethylen glas, sy'n ymddangos i leihau pa mor hir bydd cyfnod yr adwaith.. Mewn rhai achosion, gellir defnyddio methylene glas fel proffylacsis cyn gweinyddu dosau pellach o ifosfamide. Mae triniaethau eraill yn cynnwys albwmen a thiamin, a defnyddio dialysis fel dull achub.

Gall Ifosfamide hefyd achosi asidosis bwlch anion, yn benodol asidosis tiwbaidd math 2.

## Cyfeiriadau 
Categori:Prosiect Wici-Iechyd
Categori:Cyffuriau
Categori:Meddyginiaethau Hanfodol Sefydliad Iechyd y Byd
Categori:Erthyglau Bot Wici-Iechyd