open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Antónia o Bortiwgal

Tywysoges oedd yr Infanta **Antónia o Bortiwgal** (enw llawn mewn Portiwgaleg: Antónia Maria Fernanda Micaela Gabriela Rafaela Francisca de Assis Ana Gonzaga Silvéria Júlia Augusta de Saxe-Coburgo e Bragança; 17 Chwefror 1845 – 27 Rhagfyr 1913). Priododd i deulu brenhinol yr Almaen a bu farw yn Ymerodraeth yr Almaen. Fe'i disgrifiwyd fel person breintiedig iawn heb lawer o ddealltwriaeth am yr heriau sy'n wynebu'r rhan fwyaf o bobl.

Ganwyd hi yn Lisbon yn 1845 a bu farw yn Sigmaringen yn 1913. Roedd hi'n blentyn i Fernando II a Maria II, brenin a brenhines Portiwgal. Priododd hi Leopold, tywysog Hohenzollern.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i'r Infanta Antónia o Bortiwgal yn ystod ei hoes, gan gynnwys:

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1845
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1913
Categori:Merched a aned yn y 1840au
Categori:Infantas Portiwgal
Categori:Tywysogesau
Maria Anna Josepha o Awstria

Roedd yr **Archdduges Maria Anna Josepha o Awstria** (20 Rhagfyr 1654 – 4 Ebrill 1689) yn archdduges o Awstria. Ymsefydlodd hi a'i gŵr yn Düsseldorf gan cynnal cartref cysurus yno. Ganed hi ar 20 neu 30 o Ragfyr 1654, yn drydydd plentyn ac yn ferch i'r Ymerawdwr Ferdinand III (1608–1657) a'i drydedd wraig, Eleonora Gonzaga (1630–1686). Ar 25 Hydref 1678, priododd Maria Anna, yn bedair ar hugain oed, yr Etholydd Tywysogol Johann Wilhelm (1658–1716) o deulu'r Wittelsbachiaid yn Wiener Neustadt, ag yntau'n ugain oed. Bu farw Maria Anna o'r diciâu yn ystod ymweliad â Fienna.

Ganwyd hi yn Regensburg yn 1654 a bu farw yn Fienna yn 1689.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i'r Archdduges Maria Anna Josepha yn ystod ei hoes, gan gynnwys:

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1654
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1689
Categori:Merched yr 17eg ganrif
Categori:Tywysogesau Awstria
Maria Nikolaevna

#Maria Nikolaevna''' (14 Mehefin 1899 - 17 Gorffennaf 1918) oedd ail blentyn a merch hynaf Niclas II, tsar Rwsia a'i wraig, Tsarina Alexandra. Maria oedd unig ferch Nicholas II i oroesi y tu hwnt i blentyndod. Bu farw yn Perm, Rwsia, ar 17 Gorffennaf 1918, yn 19 oed, yn fwyaf tebygol o teiffws.

Ganwyd hi yn Petergof yn 1899 a bu farw yn Ipatiev House yn 1918.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Maria Nikolaevna yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1899
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1918
Categori:Merched a aned yn y 1890au
Duges Grand Olga Nikolaevna o Rwsia

Pedwaredd merch a phumed plentyn Niclas II, tsar olaf Rwsia, oedd **Duges Grand Olga Nikolaevna o Rwsia** (neu Olga Nikolaevna Romanova; 3 Tachwedd 1895 – 17 Gorffennaf 1918). Addysgwyd Olga gartref gan diwtoriaid, a rhannodd yr un gwersi â'i chwiorydd. Dysgwyd ieithoedd, gwyddoniaeth, hanes a mathemateg i'r merched. Dysgwyd iddynt hefyd sut i frodio, gwau a gwnïo. Roedd Olga'n fyfyriwr dawnus ac yn ragori mewn ieithoedd a mathemateg. Ar 17 Gorffennaf 1918, dienyddiwyd Olga, ei chwiorydd, a'u rhieni gan y Bolsieficiaid ger Tŷ Ipatiev.

Ganwyd hi yn Pushkin yn 1895 a bu farw yn Ninas Efrog Newydd yn 1918. Roedd hi'n blentyn i Niclas II, tsar Rwsia, ac Alexandra Feodorovna (Alix o Hessen).

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Duges Grand Olga Nikolaevna o Rwsia yn ystod ei hoes, gan gynnwys:

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1895
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1918
Categori:Merched a aned yn y 1890au
Categori:Tywysogesau Rwsia
Categori:Nyrsys
Lee Radziwill

Roedd **Lee Radziwill** (neu **Caroline Lee Bouvier**) (3 Mawrth 1933 - 15 Chwefror 2019) yn gymdeithaswr Americanaidd, yn swyddog gweithredol cysylltiadau cyhoeddus, ac yn addurnwr mewnol adeiladau. Hi oedd chwaer iau Jacqueline Kennedy Onassis a chwaer yng nghyfraith yr Arlywydd John F. Kennedy. Roedd Radziwill yn briod dair gwaith, gyda phob priodas yn dod i ben mewn ysgariad. Yn ystod y 1960au, ceisiodd Radziwill yrfa fel actores ond bu ei hymgais yn aflwyddiannus, ond rhoddwyd cyhoeddusrwydd mawr iddi.

Ganwyd hi yn Doctors Hospital yn 1933 a bu farw yn Ddinas Efrog Newydd yn 2019. Roedd hi'n blentyn i John Vernou Bouvier III a Janet Lee Bouvier. Priododd hi yn gyntaf i Michael Temple Canfield, yn ail i Stanisław Albrecht Radziwiłł ac yn olaf i Herbert Ross.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Lee Radziwill yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1933
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 2019
Categori:Merched a aned yn y 1930au
Categori:Actorion
Categori:Llenorion benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl ym myd cysylltiadau cyhoeddus
Categori:Actorion teledu
Categori:Dylunwyr ffasiwn
Yr Archdduges Isabella Clara o Awstria

Roedd **yr Archdduges Isabella Clara o Awstria** (12 Awst 1629 – 24 Chwefror 1685) yn Dduges Gydweddog Mantova, Montferrat, Nevers (tan 1659), Mayenne (hyd 1654) a Rethel (hyd 1659) trwy briodas â Siarl II, Dug Mantua a Montferrat. O 1665 hyd 1671, hi oedd Rhaglaw Dugiaethau Mantova a Montferrat ar ran ei mab ifanc. Wedi'i chyhuddo o briodi ei chariad heb ganiatâd brenhinol, fe'i gorfodwyd i gymryd droi'n lleian a'i charcharu ym mynachlog Wrswlaidd Mantova hyd at ei marwolaeth.

Ganwyd hi yn Innsbruck yn 1629 a bu farw ym Mantova yn 1685. Roedd hi'n blentyn i'r Archddug Leopold V a Claudia de' Medici.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i'r Archdduges Isabella Clara o Awstria yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Dugesau
Categori:Genedigaethau 1629
Categori:Marwolaethau 1685
Categori:Merched yr 17eg ganrif
Categori:Gwleidyddion
Categori:Tywysogesau Awstria

Categori:Erthyglau LLGC 2023
Elizabeth Ann Seton

Sosialydd o America o'r 19g oedd **Elizabeth Ann Seton** (28 Awst 1774 - 4 Ionawr 1821) a drodd at Gatholigiaeth gan sefydlu'r *Chwiorydd Elusen* (*Sisters of Charity*). Ganed Seton i deulu cyfoethog a phriododd ddyn busnes llwyddiannus. Yn 1809, symudodd Seton a'i theulu i Emmitsburg, Maryland, ar wahoddiad y Sulpicianiaid. Yno, sefydlodd ''Saint Joseph's Academy and Free School'', ysgol Gatholig i ferched. Wynebodd Seton sawl her drwy eihoes, gan gynnwys gwrthdaro personoliaethau a marwolaethau anwyliaid, ond dyfalbarhaodd yn ei galwedigaeth grefyddol. Heddiw, mae chwe chynulleidfa grefyddol yn olrhain eu gwreiddiau yn ôl i Seton a'r *Chwiorydd Elusen*.

Ganwyd hi yn Ddinas Efrog Newydd yn 1774 a bu farw yn Emmitsburg, Maryland yn 1821. Roedd hi'n blentyn i Richard Bayley a Catherine Charlton. Priododd hi William Magee Seton.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Elizabeth Ann Seton yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1774
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1821
Categori:Merched y 18fed ganrif
Categori:Nyrsys
Maria Tarnowska

Nyrs ac actifydd cymdeithasol o Wlad Pwyl oedd **Maria Tarnowska** (6 Gorffennaf 1880 - 1 Mehefin 1965). Gwasanaethodd fel nyrs yn ystod Rhyfeloedd y Balcanau a'r Rhyfel Byd Cyntaf, ac yn ddiweddarach daeth i gysylltiad â Chroes Goch Gwlad Pwyl. yn 1942, cafodd ei harestio a'i charcharu gan y Natsïaid, ond yn ddiweddarach ymunodd â'r gwrthwynebiad a helpu i wacáu sifiliaid o Warsaw yn ystod gwrthryfel 1944. Cyhoeddwyd ei llyfr atgofion yn 2002.

Ganwyd hi ym Milanów, Lublin Voivodeship yn 1880 a bu farw yn Warsaw yn 1965. Roedd hi'n blentyn i Włodzimierz Czetwertyński-Światopełk a Maria Wanda o Uruski. Priododd hi Adam Tarnowski.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Maria Tarnowska yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1880
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1965
Categori:Merched a aned yn y 1880au
Categori:Nyrsys
Galyani Vadhana

Roedd **Galyani Vadhana** (Thai: กัลยาณิวัฒนา) (6 Mai 1923 - 2 Ionawr 2008) yn aelod o deulu brenhinol Gwlad Tai a oedd yn adnabyddus am ei gwaith yn hyrwyddo celfyddydau traddodiadol Thai, addysg, chwaraeon a lles cymdeithasol. Roedd hi hefyd yn fyfyriwr academaidd. Ar 6 Mai 1995, pen-blwydd Galyani Vadhana yn 72, rhoddodd ei brawd y Brenin Bhumibol y teitl bonheddig *Kromma Luang Naradhiwas Rajanagarindra* iddi, gan ei gwneud hi'r unig aelod benywaidd o deulu brenhinol Chakri i gael y teitl hwn yn ystod teyrnasiad Bhumibol.

Ganwyd hi yn Llundain yn 1923 a bu farw yn Ysbyty Siriraj yn 2008. Roedd hi'n blentyn i Mahidol Adulyadej, Tad y Tywysog a Somdet Phra Srinagarindra Boromarajajonani. Priododd hi Aram Rattanakul Serireongrit a wedyn Varananda Dhavaj.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Galyani Vadhana yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1923
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 2008
Categori:Merched a aned yn y 1920au
Categori:Ieithyddion o Wlad Tai
Categori:Llenorion o Wlad Tai
Categori:Awyrenwyr o Wlad Tai
Tonie Marshall

Actores, ysgrifennwr sgrin a chyfarwyddwr ffilm o America-Ffrengig oedd **Tonie Marshall** (29 Tachwedd 1951 - 12 Mawrth 2020). Yn 2000, hi oedd y cyfarwyddwr benywaidd cyntaf i ennill gwobr César am ei ffilm *Venus Beauty Institute* (Ffrangeg: *Vénus beauté institut*). Dylanwadwyd ar Marshall, yn bennaf gan ffilmiau Jacques Demy drwy gydol ei gyrfa, ac mae'r ffilm *Venus Beauty Institute* yn dangos dylanwad Jaques Demy. Yn 2017, rhyddhaodd Marshall *Number One* (a ryddhawyd hefyd fel *Woman Up!* yn y DU a’r Unol Daleithiau), ei llun mawr olaf, sy’n seiliedig ar ei sgyrsau ag amryw o swyddogion corfforaethol, benywaidd. Mae'r ffilm yn adrodd hanes Emmanuelle Blachey (Devos), peiriannydd sy'n ceisio cyrraedd swydd rheolwr mewn cwmni gyda chymorth ei chymheiriaid benywaidd ac er gwaethaf yr awyrgylch negyddol at ferched sy'n rheoli'r cwmni.

Ganwyd hi yn Neuilly-sur-Seine yn 1951 a bu farw yn 20fed arrondissement Paris yn 2020. Roedd hi'n blentyn i William Marshall a Micheline Presle.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Tonie Marshall yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1951
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 2020
Categori:Merched a aned yn y 1950au
Categori:Cyfarwyddwyr ffilm
Categori:Sgriptwyr ffilm
Categori:Actorion ffilm
Categori:Cynhyrchwyr ffilm
Categori:Cyfarwyddwyr
Y Dywysoges Hélène o Orléans

Roedd **Y Dywysoges Hélène o Orléans** (Ffrangeg: Princesse Hélène Louise Henriette d'Orléans) (13 Mehefin 1871 - 21 Ionawr 1951) yn heliwr anifeiliaid mawr ac yn awdur teithio, ac yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf daeth yn bennaeth nyrsys Croes Goch yr Eidal.

Ganwyd hi yn Llundain yn 1871 a bu farw yn Stabiae yn 1951. Roedd hi'n blentyn i Dywysog Philippe, Iarll Paris a'r Dywysoges Marie Isabelle o Orléans. Priododd hi Y Tywysog Emanuele Filiberto, 2il Ddug Aosta a wedyn Otto Campini.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i'r Dywysoges Hélène o Orléans yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1871
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1951
Categori:Merched a aned yn y 1870au
Categori:Tywysogesau Ffrainc
Virginie Hériot

Hwylwraig o Ffrainc oedd **Virginie Hériot** (25 Gorffennaf 1890 - 28 Awst 1932) a enillodd y fedal aur yn y dosbarth 8 Mesurydd yng Ngemau Olympaidd yr Haf 1928. Roedd hi hefyd yn rasiwr llwyddiannus, gan ennill y *Coupe de Franc* yn 1929 a *Cwpan yr Eida* yn 1928. Roedd Hériot hefyd yn ymroddedig i waith dyngarol, gan gefnogi clybiau fel yr *Yacht Club de France*.

Ganwyd hi yn Villa Hériot yn 1890 a bu farw yn Arcachon yn 1932. Roedd hi'n blentyn i Olympe Hériot a Cyprienne Dubernet. Priododd hi François Haincque de Saint-Senoch.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Virginie Hériot yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1890
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1932
Categori:Merched a aned yn y 1890au
Patricia Knatchbull, 2il Iarlles Mountbatten o Fyrma

Uchelwraig o Loegr a gwraig John Ulick Knatchbull, 7fed Barwn Brabourne, oedd **Patricia Knatchbull, Ail Iarlles Mountbatten o Fyrma** (née Mountbatten; 14 Chwefror 1924 – 13 Mehefin 2017). Roedd hi hefyd yn ynad gwasanaethu ym myddin Lloegr ac yn ymwneud â nifer o sefydliadau milwrol. Roedd hi'n or-or-wyres i'r Frenhines Fictoria. Yn 2012, dadorchuddiodd gofeb i waith y *Combined Operations Pilotage Parties* yn Ynys Hayling yn Hampshire.

Ganwyd hi yn Westminster yn 1924 a bu farw ym Mersham yn 2017. Roedd hi'n blentyn i Louis Mountbatten, Iarll 1af Mountbatten o Fyrma, a'i wraig Edwina.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Patricia Knatchbull, 2il Iarlles Mountbatten o Burma yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1924
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 2017
Categori:Merched a aned yn y 1920au
Categori:Gwleidyddion
Categori:Teulu Battenberg
Natalie o Serbia

Ceir cofnod fod **Natalie o Serbia** (Serbieg: Наталија Обреновић) (14 Mai 1859 – 5 Mai 1941) yn brydferth iawn yn ei hieuenctid, ac yn ddiweddarach daeth yn adnabyddus fel un o'r breninesau harddaf yn Ewrop. Collodd ei rhieni pan oedd yn ifanc ac fe'i cymerwyd i mewn gan y Tywysog Grigory Ivanovich Manucbey a modryb ei mam, y Dywysoges Ecaterina Moruzi. Pan gyhoeddodd y Tywysog Milan Deyrnas Serbia yn 1882, daeth y Dywysoges Natalie yn frenhines. Yn 1886 slapiodd wraig llysgennad Groeg, a hynny yn gyhoeddus: arweiniodd hyn at sgandal cyhoeddus, a gadawodd y frenhines a'i mab, ei gŵr gan ymgartrefu yn y Crimea. Lledodd sibrydion am ysgariad brenhinol, ond dychwelodd y pâr i Serbia. Yn nes ymlaen, ysgarodd Natalie a daeth yn lleian.

Ganwyd hi yn Fflorens yn 1859 a bu farw yn Saint-Denis, Seine-Saint-Denis yn 1941. Roedd hi'n blentyn i Petre Keschko a Pulcheria Sturdza. Priododd hi Milan I Obrenović.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Natalie o Serbia yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Breninesau Ewrop
Categori:Genedigaethau 1859
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1941
Categori:Merched a aned yn y 1850au
Aino Kallas

Roedd **Aino Krohn Kallas** (2 Awst 1878 - 9 Tachwedd 1956) yn awdur Ffinneg-Estoneg sy'n adnabyddus am ei nofelau, a ystyrir yn ddarnau pwysig o lenyddiaeth y Ffindir. Thema sy'n codi dro ar ôl tro yn nofelau Kallas yw'r hyn a alwodd yn ''yr Eros sy'n lladd'', cariad sy'n aml yn arwain at farwolaeth. Mae iaith ei stori enwocaf, *Sudenmorsian*, yn gyforiog o ryddiaith hynafol, rhamantaidd, lliwgar. Roedd Kallas yn cael ei hadnabod fel un o drigolion rheolaidd Gwesty Arthur yn Kaisaniemi, Helsinki.

Ganwyd hi yn Vyborg yn 1878 a bu farw yn Helsinki yn 1956. Roedd hi'n blentyn i Julius Krohn a Minna Krohn. Priododd hi Oskar Kallas.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Aino Kallas yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Genedigaethau 1878
Categori:Marwolaethau 1956
Categori:Llenorion benywaidd o Estonia
Categori:Llenorion benywaidd o'r Ffindir
Categori:Merched a aned yn y 1870au
Archdduges Maria Elisabeth o Awstria

Yr Archdduges **Maria Elisabeth o Awstria** (13 Rhagfyr 1680 – 26 Awst 1741) oedd llywodraethwraig yr Iseldiroedd Hapsbwrgaidd o 1725 i 1741. Roedd yn weinyddwr grymus ac yn rhaglyw poblogaidd, ond nid oedd ei gwleidyddiaeth annibynnol bob amser yn boblogaidd yn Fienna. Roedd gan Maria Elisabeth y modd ariannol i gynnal llys moethus, a oedd yn noddi diwylliant a cherddoriaeth. Comisiynodd adeiladu Château Mariemont ac adnewyddiadau i Gastell Tervuren.

Ganwyd hi yn Linz yn 1680 a bu farw yn Mariemont yn 1741. Roedd hi'n blentyn i'r Ymerawdwr Leopold I ac Eleonor Magdalene o Neuburg.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i'r Archdduges Maria Elisabeth yn ystod ei hoes, gan gynnwys:

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1680
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1741
Categori:Merched yr 17eg ganrif
Categori:Tywysogesau Awstria
Y Dywysoges Alexandrine o Prwsia

Roedd **Y Dywysoges Alexandrine o Prwsia** (Friederike Wilhelmine Alexandrine Marie Helene) (23 Chwefror 1803 - 21 Ebrill 1892) yn wyres olaf y Brenin Frederick William II o Prwsia i oroesi. Goroesodd y tri phlentyn, a bu farw yn ystod teyrnasiad ei hŵyr, y Prif Ddug Frederick Francis III.

Ganwyd hi ym Merlin yn 1803 a bu farw yn Schwerin yn 1892. Roedd hi'n blentyn i Frederick William III o Brwsia a Luise o Mecklenburg-Strelitz. Priododd hi Paul Friedrich I, Archddug Mecklenburg-Schwerin.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Tywysoges Alexandrine o Prwsia yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1803
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1892
Categori:Merched a aned yn y 1800au
Categori:Tywysogesau
Y Dywysoges Antoinette o Brunswick-Wolfenbüttel

Uchelwraig o'r Almaen ac aelod o deulu'r Brunswick-Wolfenbütteliaid oedd **Y Dywysoges Antoinette o Brunswick-Wolfenbüttel** (Antoinette Amalie) (14 Ebrill 1696 - 6 Mawrth 1762). Roedd ganddi 14 o blant a hefyd dioddefodd 7 camesgoriad.

Ganwyd hi yn Wolfenbüttel yn 1696 a bu farw yn Braunschweig yn 1762. Roedd hi'n blentyn i Louis Rudolph, Dug Brunswick-Lüneburg a'r Dywysoges Christine Louise o Oettingen-Oettingen. Priododd hi Ferdinand Albert II.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i'r Dywysoges Antoinette o Brunswick-Wolfenbüttel yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1696
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1762
Categori:Merched yr 17eg ganrif
Categori:Tywysogesau
Zita o Bourbon-Parma

**Zita o Bourbon-Parma** (9 Mai 1892 – 14 Mawrth 1989) oedd ymerodres olaf Awstria-Hwngari, yn ogystal â brenhines Hwngari a Croatia. Ar ôl dechrau'r Rhyfel Byd Cyntaf, gorfodwyd Zita a'i theulu i ffoi o Awstria yn alltud i'r Swistir. Yn 1919, diswyddwyd ei gŵr Charles yn ymerawdwr a daeth Zita yn symbol o ddirywiad brenhiniaeth Awstria. Ymsefydlodd yn Ffrainc ar ddiwedd ei hoes.

Ganwyd hi yn Camaiore yn 1892 a bu farw yn Zizers yn 1989. Roedd hi'n blentyn i Robert I, dug Parma, a'r Infanta Maria Antonia o Bortiwgal. Priododd hi Siarl I, brenin Awstria.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i'r Ymerodres Zita yn ystod ei hoes, gan gynnwys:

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1892
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1989
Categori:Merched a aned yn y 1890au
Categori:Ymerodresau
Categori:Breninesau Ewrop
Maria Theresa o Awstria-Este, brenhines Sardinia

**Maria Theresa o Awstria-Este** (; 1 Tachwedd 1773 – 29 Mawrth 1832) oedd Brenhines Gydweddog Sardinia rhwng 1789 a 1802, pan ymwrthododd ei gŵr â'r orsedd. Cyhuddwyd hi o fod â llaw yn hyn, yn ogystal â bod yn elyniaethus i'r diwygiadau a sefydlwyd yn ystod goresgyniad Ffrainc o Sardinia. Ar ôl ymddiswyddiad ei gŵr, alltudiwyd hi i Nice, lle bu farw'n ddiweddarach.

Ganwyd hi ym Milan yn 1773 a bu farw yn Torino yn 1832. Roedd hi'n blentyn i Ferdinand o Awstria-Este a Maria Beatrice d'Este, Duges Massa. Priododd hi Vittorio Emanuele I o Sardinia.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Maria Theresa o Awstria-Este yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Breninesau Ewrop
Categori:Genedigaethau 1773
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1832
Categori:Merched y 18fed ganrif
Categori:Tywysogesau Awstria
María Josefa o Sbaen

Roedd yr '''*Infanta* María Josefa o Sbaen a Sisili''' (Gaeta, 6 Gorffennaf 1744 – Madrid, 8 Rhagfyr 1801) yn ferch i Carlo VII, brenin Napoli a Sisili, a'i wraig Maria Amalia o Sacsoni. Esgynodd ei thad i orsedd Sbaen fel Carlos III ym 1759, ac felly y daeth María Josefa yn *infanta* Sbaenaidd. Ym 1764, dewiswyd ei chwaer iau, yr *Infanta* María Luisa, drosti i briodi archddug Twsgani, sef mab yr Ymerodres Maria Theresia a deyrnasai dros y tiroedd Hapsbwrgaidd. Ni phriododd María Josefa erioed.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i María Josefa, gan gynnwys:

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1744
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1801
Categori:Merched y 18fed ganrif
Categori:Infantas Sbaen
Désirée Clary

Roedd **Désirée Clary** (8 Tachwedd 1777 – 17 Rhagfyr 1860) yn bendefiges o Ffrainc a ddaeth yn chwaer-yng-nghyfraith i Napoleon Bonaparte. Fe'i dyweddïwyd am gyfnod byr â chadfridog o Ffrainc, ond cafodd ei ladd mewn terfysg gwrth-Ffrengig cyn i'r briodas ddigwydd. Yn ystod gwrthryfel 1799, gorfodwyd hi a'i gŵr Bernadotte i lochesu yn fila gwledig y Cadfridog Sarrazin. yn 1800, roedd hi'n bresennol mewn ymgais, a fethodd, i lofruddio Napoleon.

Ganwyd hi ym Marseille yn 1777 a bu farw yn Balas Schönbrunn yn 1860. Roedd hi'n blentyn i François Clary a Françoise Rose Somis. Priododd hi Karl XIV Johan, brenin Sweden.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Désirée Clary yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Breninesau Ewrop
Categori:Genedigaethau 1777
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1860
Categori:Merched y 18fed ganrif
Y Dywysoges Elisabeth o Safwy

**Y Dywysoges Elisabeth o Safwy** (13 Ebrill 1800 – 25 Rhagfyr 1856) oedd llywodraethwraig teyrnas Lombardi a'r Veneto a modryb a mam-yng-nghyfraith Vittorio Emanuele II, brenin cyntaf yr Eidal unedig.

Ganwyd hi ym Mharis yn 1800 a bu farw yn Bolzano yn 1856. Roedd hi'n blentyn i Carlo Emmanuele, tywysog Carignano, a'r Dywysoges Maria Christina o Sacsoni. Priododd hi'r Archddug Rainer Joseph o Awstria. Cawsant wyth o blant.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i'r Dywysoges Elisabeth o Safwy yn ystod ei hoes, gan gynnwys:

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1800
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1856
Categori:Merched a aned yn y 1800au
Categori:Tywysogesau Awstria
Categori:Gwleidyddion
Dorothy Cheney

Chwaraewr tenis Americanaidd oedd **Dorothy Cheney** (1 Medi 1916 - 23 Tachwedd 2014) a gafodd ei rhestru yn y 10 chwaraewr gorau'r byd yn 1937 ac eilwaith yn 1946. Enillodd deitl senglau'r merched ym Mhencampwriaethau Cenedlaethol Awstralia yn 1938 ac roedd yn aelod o dimau buddugol Cwpan Wightman yr Unol Daleithiau rhwng 1937 a 1939. Cafodd Cheney ei sefydlu yn Oriel Anfarwolion Tennis Rhyngwladol yn 2004.

Ganwyd hi yn Los Angeles yn 1916 a bu farw yn Escondido yn 2014. Roedd hi'n blentyn i Tom Bundy a May Sutton.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Dorothy Cheney yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1916
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 2014
Categori:Merched a aned yn y 1910au
Categori:Chwaraewyr tenis
Helene o Fafaria

Roedd y Dduges **Helene o Fafaria** (Helene Caroline Therese; 4 Ebrill 1834 – 16 Mai 1890) yn Dywysoges Etifeddol Thurn a Taxis. Roedd ei gŵr yn aml yn dioddef o afiechyd a bu Helene'n ymwneud â rheoli materion y teulu nes bod ei mab yn ddigon hen i gymryd drosodd y busnesau teuluol.

Ganwyd hi ym München yn 1834 a bu farw yn Regensburg yn 1890. Roedd hi'n blentyn i'r Maximillian Joseph, brenin Bafaria, a'r Dywysoges Ludovika. Priododd hi Maximilian Anton, Tywysog Etifeddol Thurn a Taxis.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Helene o Fafaria yn ystod ei hoes, gan gynnwys:

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1834
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1890
Categori:Merched a aned yn y 1830au
Categori:Tywysogesau
Categori:Dugesau
Mariana o Awstria

**Mariana o Awstria** (24 Rhagfyr 1634 – 16 Mai 1696) oedd Rhaglyw-Frenhines Sbaen o 1665 i 1679. Roedd ei theyrnasiad wedi'i nodi gan ddirywiad economaidd a rhaniadau gwleidyddol mewnol. Mae Ynysoedd Mariana yn y Cefnfor Tawel wedi'u henwi ar ei hôl.

Ganwyd hi yn Fienna yn 1634 a bu farw ym Madrid yn 1696. Roedd hi'n blentyn i'r Ymerawdwr Ferdinand III a Maria Anna o Sbaen. Priododd hi Felipe IV, brenin Sbaen.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Mariana o Awstria yn ystod ei hoes, gan gynnwys:

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1634
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1696
Categori:Merched yr 17eg ganrif
Categori:Breninesau Ewrop
Categori:Tywysogesau Awstria
Categori:Gwleidyddion
Marged o Awstria, Brenhines Sbaen

**Marged o Awstria** (25 Rhagfyr 1584 - 3 Hydref 1611) oedd Brenhines Sbaen a Phortiwgal trwy briodas. Roedd hi'n ffigwr dylanwadol iawn yn llys ei gŵr ac roedd yn cael ei hystyried gan ei chyfoeswyr yn Gatholig dduwiol iawn. Roedd ganddi wyth o blant.

Ganwyd hi yn Graz yn 1584 a bu farw yn El Escorial yn 1611. Roedd hi'n blentyn i Siarl II a Maria Anna o Fafaria. Priododd hi Felipe III, brenin Sbaen.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Marged o Awstria yn ystod ei hoes, gan gynnwys:

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1584
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1611
Categori:Merched yr 16eg ganrif
Categori:Breninesau Ewrop
Categori:Tywysogesau Awstria
Categori:Gwleidyddion
Maria Karolina o Awstria

**Maria Karolina o Awstria** (; 13 Awst 1752 – 8 Medi 1814) oedd brenhines Napoli a Sisili. Goruchwyliodd nifer o ddiwygiadau, gan gynnwys dirymu’r gwaharddiad ar y Seiri Rhyddion, ehangu’r llynges gan ei ffefryn o'r llys, Syr John Acton, a dadwneud dylanwad Sbaen.

Ganwyd hi yn Fienna yn 1752 a bu farw yn Hetzendorf yn 1814. Roedd hi'n blentyn i'r Ymerawdwr Glân Rhufeinig Ffransis I, a Maria Theresia. Priododd hi Ferdinando I, brenin y Ddwy Sisili.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Maria Karolina yn ystod ei hoes, gan gynnwys:

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1752
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1814
Categori:Merched y 18fed ganrif
Categori:Breninesau Ewrop
Categori:Tywysogesau Awstria
Y Dywysoges Sophia o'r Deyrnas Unedig

**Y Dywysoges Sophia o Brydain Fawr** (Sophia Matilda) (3 Tachwedd 1777 – 27 Mai 1848) oedd 11eg plentyn a 6ed merch Brenin Siôr III o Loegr. Efallai bod Sophia yn fwyaf adnabyddus am y sibrydion ynghylch plentyn anghyfreithlon tybiedig y rhoddodd enedigaeth iddo yn fenyw ifanc. Ni briododd erioed a bu'n ddall am 10 mlynedd olaf ei bywyd.

Ganwyd hi yn Balas Buckingham yn 1777 a bu farw yn Balas Kensington yn 1848.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i'r Dywysoges Sophia o'r Deyrnas Unedig yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1777
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1848
Categori:Merched y 18fed ganrif
Categori:Hanoferiaid
Categori:Tywysogesau Lloegr
Archdduges Maria Annunciata o Awstria

Roedd yr **Archdduges Maria Annunziata o Awstria** (31 Gorffennaf 1876 – 8 Ebrill 1961) wedi dyweddïo â'r Dug Siegfried August o Fafaria, ond torrodd y dyweddïad yn ddiweddarach. Yna daeth yn lleian Benedictaidd.

Ganwyd hi yn Reichenau an der Rax yn 1876 a bu farw yn Vaduz yn 1961. Roedd hi'n blentyn i'r Archddug Karl Ludwig o Awstria a'r Infanta Maria Theresa o Bortiwgal.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i'r Archdduges Maria Annunziata yn ystod ei hoes, gan gynnwys:

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1876
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1961
Categori:Merched a aned yn y 1870au
Categori:Tywysogesau Awstria
Maria Cristina o'r Ddwy Sisili

'''Maria Cristina o'r Ddwy Sisili''' (27 Ebrill 1806 – 22 Awst 1878) oedd brenhines Sbaen o 1829 i 1833, a rhaglyw frenhines y wlad honno o 1833 i 1840. Roedd hi'n ffigwr canolog yn hanes Sbaen am bron i 50 mlynedd.

Ganwyd hi yn Palermo yn 1806 a bu farw yn Le Havre yn 1878. Roedd hi'n blentyn i Francesco I a Maria Isabella, brenin a brenhines y Ddwy Sisili (sef teyrnas unedig Napoli a Sisili). Priododd hi Fernando VII, brenin Sbaen, ac wedyn Agustín Fernando Muñoz, dug 1af Riánsares.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Maria Cristina yn ystod ei hoes, gan gynnwys:

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1806
Categori:Marwolaethau 1878
Categori:Merched a aned yn y 1800au
Categori:Breninesau Ewrop
Categori:Gwleidyddion
Categori:Dugesau

Categori:Erthyglau LLGC 2023
Fawzia Fuad

'''Fawzia Fuad o'r Aifft''' (Arabeg: فوزية; Perseg: فوزیه; hefyd Fawzia Chirine; 5 Tachwedd 1921 – 2 Gorffennaf 2013) oedd gwraig gyntaf Mohammad Reza Pahlavi, Shah Iran. Trefnwyd y briodas gan dad Pahlavi, Rezā Shāh, fel symudiad gwleidyddol. Roedd gan y cwpl fab a merch. Fe wnaethon nhw ysgaru yn 1948.

Ganwyd hi ym Mhalas Ras el-Tin yn 1921 a bu farw yn Alecsandria yn 2013.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Fawzia Fuad yn ystod ei hoes, gan gynnwys:

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1921
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 2013
Categori:Merched a aned yn y 1920au
Categori:Breninesau
Y Dywysoges Alexandrine o Baden

**Y Dywysoges Alexandrine o Baden** (enw llawn: Alexandrine Luise Amalie Friederike Elisabeth Sophie) (6 Rhagfyr 1820 - 20 Rhagfyr 1904) oedd gwraig y Dug Ernest II o Saxe-Coburg a Gotha. Priododd Ernest ac Alexandrine yn 1842. Roedd gan y pâr priod berthynas anodd, oherwydd roedd yn hysbys bod Ernest wedi cael sawl meistres. Arhosodd Alexandrine yn wraig ffyddlon, fodd bynnag, a dewisodd anwybyddu'r perthnasoedd hynny yr oedd hi'n ymwybodol ohonynt. Mae Alexandrine wedi'i gladdu yn y mausoleum ducal yn Friedhof am Glockenberg yn Coburg.

Ganwyd hi yn Karlsruhe yn 1820 a bu farw yng Nghastell Callenberg yn 1904. Roedd hi'n blentyn i Leopold, Archddug Baden a'r Dywysoges Sophie o Sweden.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i'r Dywysoges Alexandrine o Baden yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1820
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1904
Categori:Merched a aned yn y 1820au
Categori:Tywysogesau
Luise o Mecklenburg-Strelitz

**Luise o Mecklenburg-Strelitz** (10 Mawrth 1776 – 19 Gorffennaf 1810) oedd brenhines Prwsia o 1797 hyd ei marwolaeth, fel gwraig y Brenin Friedrich Wilhelm III. Roedd hi'n nodedig am y cyfarfod a gafodd â Napoleon yn 1807 lle plediodd am delerau ffafriol ar ôl trechu Prwsia yn Rhyfeloedd Napoleon. Er iddi fethu, enillodd edmygedd ei phobl am ei hymdrechion.

Ganwyd hi yn Hannover yn 1776 a bu farw yn Schloss Hohenzieritz yn 1810. Roedd hi'n blentyn i Karl II, archddug Mecklenburg-Strelitz, a Friederike o Hessen-Darmstadt. Priododd hi Friedrich Wilhelm, tywysog coronog Prwsia, yn 1793.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Luise o Mecklenburg-Strelitz yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1776
Categori:Marwolaethau 1810
Categori:Merched y 18fed ganrif
Categori:Breninesau Ewrop
Categori:Dugesau
Categori:Gwleidyddion

Categori:Erthyglau LLGC 2023
Joan Bennett

Actores Americanaidd oedd **Joan Bennett** (27 Chwefror 1910 - 7 Rhagfyr 1990) a ymddangosodd mewn rolau llwyfan, ffilm a theledu. Mae hi'n fwyaf adnabyddus am ei rolau *film noir femme fatale* yn ffilmiau'r cyfarwyddwr Fritz Lang, yn ogystal ag am ei rôl fel y matriarch Elizabeth Collins Stoddard yn yr opera sebon gothig o'r 1960au *Dark Shadows*. Bu Bennett yn briod bedair gwaith ac roedd ganddi berthynas warthus gyda'i thrydydd gŵr, y cynhyrchydd ffilm Walter Wanger, a saethodd ac anafodd ei hasiant Jennings Lang hefyd. Am ei rôl ffilm olaf yn y ffilm arswyd gwlt *Dario Argento Suspiria*, derbyniodd enwebiad Gwobr Saturn.

Ganwyd hi yn Palisades Park, New Jersey yn 1910 a bu farw yn Scarsdale, Efrog Newydd yn 1990. Roedd hi'n blentyn i Richard Bennett ac Adrienne Morrison. Priododd hi John Marion Fox yn 1926, Gene Markey yn 1932, Walter Wanger yn 1940 a wedyn David Wilde yn 1978.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Joan Bennett yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1910
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1990
Categori:Merched a aned yn y 1910au
Categori:Actorion theatr
Categori:Actorion teledu
Categori:Cyflwynwyr radio
Categori:Actorion ffilm
Categori:Actorion
Jayaram Jayalalithaa

Roedd **Jayaram Jayalalithaa** (24 Chwefror 1948 - 5 Rhagfyr 2016) yn wleidydd ac actores Indiaidd a wasanaethodd fel Prif Weinidog Tamil Nadu am fwy na phedair blynedd ar ddeg. Hi hefyd oedd 5ed ysgrifennydd cyffredinol yr *All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam (AIADMK)*. Ni fu'n briod ac nid oedd ganddi blant.

Ganwyd hi ym Melukote yn 1948 a bu farw yn Chennai yn 2016. Roedd hi'n blentyn i Jayaram Rangachar a Veda Jayaram.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Jayaram Jayalalithaa yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1948
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 2016
Categori:Merched a aned yn y 1940au
Categori:Actorion ffilm
Categori:Gwleidyddion
Hildegard o Fafaria

Uchelwraig o Deyrnas Bafaria yn yr Almaen oedd y Dywysoges **Hildegard, Duges Teschen** (Hildegard Luise Charlotte Theresia Friederike von Bayern; 10 Mehefin 1825 – 2 Ebrill 1864).

Ganwyd hi yn Würzburg yn 1825 a bu farw yn Fienna yn 1864. Roedd hi'n blentyn i Ludwig I, brenin Bafaria, a Therese o Sachsen-Hildburghausen. Priododd hi yr Archddug Albrecht, Dug Teschen. Cafodd hi a'i gŵr dri o blant.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i'r Archdduges Hildegard yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1825
Categori:Marwolaethau 1864
Categori:Merched a aned yn y 1820au
Categori:Tywysogesau Awstria
Categori:Dugesau

Categori:Erthyglau LLGC 2023
Yr Archdduges Maria Leopoldine o Awstria-Este

Roedd **yr Archdduges Maria Leopoldine o Awstria-Este** (enw llawn: Maria Leopoldine Anna Josephine Johanna; 10 Rhagfyr 1776 – 23 Mehefin 1848) yn etholyddes Bafaria. Roedd hi'n 18 oed pan briododd ei gŵr 70 oed, priodas a drefnwyd gan ei theulu. Nid oedd y briodas yn un hapus, gan na ddatblygodd Maria Leopoldine unrhyw deimladau tuag at ei gŵr oedrannus. Tynnodd yn ôl yn emosiynol a chymerodd sawl cariad yn ystod y briodas. Achosodd ddadlau yn y llys ym München ac yn y diwedd fe'i halltudiwyd i'w chastell yn Stepperg.

Ganwyd hi ym Milan yn 1776 a bu farw yn Wasserburg am Inn yn 1848. Roedd hi'n blentyn i Ferdinand o Awstria-Este a Maria Beatrice d'Este, Duges Massa. Priododd hi Charles Theodore, Etholydd Bafaria a wedyn Ludwig Graf von Arco.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Yr Archdduges Maria Leopoldine o Awstria-Este yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1776
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1848
Categori:Merched y 18fed ganrif
Categori:Tywysogesau Awstria
Anna Massey

Actores o Loegr oedd **Anna Massey** (11 Awst 1937 - 3 Gorffennaf 2011). Enillodd Wobr BAFTA am rôl Edith Hope yn yr addasiad teledu yn 1986 o nofel Anita Brookner, *Hotel du Lac*, rôl y dywedodd un o’i chyd-sêr, Julia McKenzie, “y gallai fod wedi’i hysgrifennu ar ei chyfer”. Mae Massey yn fwyaf adnabyddus am ei rôl fel Babs Milligan yn y ffilm *Frenzy* gan Alfred Hitchcock yn 1972.

Ganwyd hi yn Thakeham yn 1937 a bu farw yn Llundain yn 2011. Roedd hi'n blentyn i Raymond Massey ac Adrianne Allen. Priododd hi Jeremy Brett.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Anna Massey yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1937
Categori:Marwolaethau 2011
Categori:Merched a aned yn y 1930au
Categori:Actorion benywaidd o Loegr
Categori:Actorion theatr o Loegr
Categori:Actorion ffilm o Loegr

Categori:Erthyglau LLGC 2023
Nabaneeta Dev Sen

Awdur o India oedd **Nabaneeta Dev Sen** (13 Ionawr 1938 - 7 Tachwedd 2019). Cyhoeddodd fwy nag 80 o lyfrau yn Bengaleg, gan gynnwys barddoniaeth, nofelau, straeon byrion, dramâu, beirniadaeth lenyddol, ysgrifau personol, teithlyfrau, gwaith llawn hiwmor, cyfieithiadau, a llenyddiaeth plant. Roedd yn Uwch Gymrawd Comisiwn Grantiau Prifysgol Delhi ac yn *Cymrawd Nodedig J. P. Naik* yn y Ganolfan Astudiaethau Datblygu Merched yn Delhi Newydd. Cynrychiolodd India mewn llawer o gynadleddau rhyngwladol a chyflawnodd y *Radhakrishnan Memorial Lecture series* ym Mhrifysgol Rhydychen ar farddoniaeth epig.

Ganwyd hi yn Kolkata yn 1938 a bu farw yn Kolkata yn 2019. Roedd hi'n blentyn i Narendra Dev a Radharani Devi. Priododd hi Amartya Sen.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Nabaneeta Dev Sen yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1938
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 2019
Categori:Merched a aned yn y 1930au
Categori:Llenorion o India
Categori:Beirdd o India
Marie de Régnier

Nofelydd a bardd o Ffrainc oedd **Marie de Régnier** (20 Rhagfyr 1875 - 6 Chwefror 1963) a oedd yn rhan o gylchoedd artistig Paris ar ddechrau'r 20g. Ymddangosodd ei gwaith yn y *Revue des deux Mondes* o 1894 ac edmygwyd y gwaith gan feirniaid cyfoes. yn 1903, cyhoeddwyd ei nofel gyntaf, ''L'Inconstante''. Bu clod i waith De Heredia ar hyd ei gyrfa a bu’n awdur poblogaidd gyda’r cyhoedd yn ogystal â beirniaid llenyddol.

Ganwyd hi yn 7fed arrondissement Paris yn 1875 a bu farw yn Suresnes yn 1963. Roedd hi'n blentyn i José-Maria de Heredia a Louise de Heredia. Priododd hi Henri de Régnier.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Marie de Régnier yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1875
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1963
Categori:Merched a aned yn y 1870au
Categori:Llenorion benywaidd yr 20fed ganrif o Ffrainc
Categori:Llenorion benywaidd yr 21ain ganrif o Ffrainc
Categori:Beirdd o Ffrainc
Categori:Newyddiadurwyr o Ffrainc
Categori:Llenorion plant o Ffrainc
Categori:Dramodwyr o Ffrainc
Mary Soames

Awdur Saesneg oedd **Mary Soames** (née Spencer-Churchill) (15 Medi 1922 - 31 Mai 2014) a phlentyn ieuengaf Winston Churchill. Bu'n gweithio i wahanol sefydliadau cyhoeddus yn Lloegr, gan gynnwys y Groes Goch a Gwasanaeth Gwirfoddol y Merched, yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Yn ddiweddarach priododd y gwleidydd Ceidwadol Christopher Soames.

Ganwyd hi yn Chartwell yn 1922 a bu farw yn Llundain yn 2014.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Mary Soames yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1922
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 2014
Categori:Merched a aned yn y 1920au
Categori:Llenorion benywaidd o Loegr
Categori:Bywgraffyddion
Categori:Teulu Spencer-Churchill
Inger Alfvén

Cymdeithasegydd ac awdur o Sweden oedd **Inger Alfvén** (24 Chwefror 1940 - 26 Gorffennaf 2022) a ysgrifennodd am wrthdaro dirfodol a moesol. Cafodd lwyddiant mawr gyda'r nofel *S/Y Glädjen* yn 1979. Yn 2002, gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf fel dramodydd gyda'r ddrama ''Gwreiddiau'r Enfys'' '(Regnbågens rot)', sy'n ymwneud â bywyd a datblygiad tair chwaer yn ystod degawdau olaf yr 20g.

Ganwyd hi yn Stockholm yn 1940 a bu farw yn 2022. Roedd hi'n blentyn i Hannes Alfvén a Kerstin Alfvén. Priododd hi Lars-Olof Franzén yn 1985 a wedyn Johan Cullberg yn1993.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Inger Alfvén yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1940
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 2022
Categori:Merched a aned yn y 1940au
Categori:Llenorion o Sweden
Categori:Dramodwyr o Sweden
Viktoria o Baden

Tywysoges o'r Almaen oedd **Viktoria o Baden** (Almaeneg: Sophie Marie Viktoria; 7 Awst 1862 – 4 Ebrill 1930) a ddaeth yn frenhines Sweden a Norwy. Roedd hi'n farchog medrus, yn bianydd, ac yn ffotograffydd, ac roedd hefyd yn hynod o gefnogol o'r Almaen, i'r graddau o fod yn amhoblogaidd gyda phobl Sweden yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf. Bu'n dioddef o iechyd gwael am ran helaeth o'i hoes.

Ganwyd hi yn Karlsruhe yn 1862 a bu farw yn Rhufain yn 1930. Roedd hi'n blentyn i Friedrich I, Archddug Baden a'r Dywysoges Louise o Prwsia. Priododd hi Gustaf V o Sweden.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Viktoria o Baden yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Breninesau Ewrop
Categori:Genedigaethau 1862
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1930
Categori:Merched a aned yn y 1860au
Categori:Llenorion
Maria Anna o Sbaen

Ymerodres Lân Rufeinig a Brenhines Hwngari a Bohemia oedd **Maria Anna o Sbaen** (18 Awst 1606 – 13 Mai 1646). Gweithredodd fel rhaglyw ar sawl achlysur yn ystod absenoldeb ei gŵr, yn arbennig yn ystod ei absenoldeb ym Mohemia yn 1645. Yn y llys imperialaidd yn Fienna, parhaodd i gael ei dylanwadu'n gryf gan ddiwylliant Sbaeneg brodorol, o ddillad i gerddoriaeth, a bu'n annog cryfhau'r berthynas rhwng y cangenau Ymerodrol a Sbaeneg Teulu'r Habsburg.

Ganwyd hi yn El Escorial yn 1606 a bu farw yn Linz yn 1646. Roedd hi'n blentyn i Felipe III, brenin Sbaen, a Marged o Awstria. Priododd hi'r Ymerawdwr Ferdinand III.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Maria Anna o Sbaen yn ystod ei hoes, gan gynnwys:

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1606
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1646
Categori:Merched yr 17eg ganrif
Categori:Ymerodresau Glân Rhufeinig
Categori:Breninesau Ewrop
Categori:Infantas Portiwgal
Categori:Infantas Sbaen
Josephine o Leuchtenberg

Roedd **Josephine o Leuchtenberg** (14 Mawrth 1807 – 7 Mehefin 1876) yn Frenhines Gydweddog Sweden. Roedd hi'n boblogaidd yn Sweden ac yn adnabyddus am ei harddwch a'i deallusrwydd. Roedd ganddi berthynas agos â'i thad-yng-nghyfraith, Charles XIV John o Sweden, a oedd yn hoff iawn ohoni.

Ganwyd hi ym Milan yn 1807 a bu farw yn Balas Stockholm yn 1876. Roedd hi'n blentyn i Eugène de Beauharnais a'r Dywysoges Augusta Amalia o Leuchtenberg. Priododd hi Oscar I o Sweden.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Josephine o Leuchtenberg yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Breninesau Ewrop
Categori:Genedigaethau 1807
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1876
Categori:Merched a aned yn y 1800au
Y Dywysoges Maria Teresa o Dŷ Bourbon–y Ddwy Sisili

Tywysoges o'r Eidal ac aelod o'r Teulu Bourbon–y Ddwy Sisili oedd '''Y Dywysoges Maria Teresa o'r Teulu Bourbon–y Ddwy Sisili''' (15 Ionawr 1867 – 1 Mawrth 1909). Ei henw llawn mewn Eidaleg oedd: Maria Teresa Maddalena di Borbone delle Due Sicilie. Roedd ganddi iechyd gwael ac anaml y gwelai ei phlant. Mae’n debygol iddi farw o sglerosis ymledol yn 42 oed.

Ganwyd hi yn Zürich yn 1867 a bu farw yn Cannes yn 1909. Roedd hi'n blentyn i Dywysog Louis, Iarll Trani a Duges Mathilde Ludovika, Iarlles Trani. Priododd hi Tywysog Wilhelm o Hohenzollern.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i'r Dywysoges Maria Teresa o Dŷ Bourbon–y Ddwy Sisili yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1867
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1909
Categori:Merched a aned yn y 1860au
Categori:Tywysogesau
Pilar Bardem

Roedd **Pilar Bardem** (14 Mawrth 1939 - 17 Gorffennaf 2021) yn actores o Sbaen sy'n adnabyddus am ei safbwyntiau gwleidyddol adain chwith. Roedd hi'n gefnogwr lleisiol i achos y Sahrawi ac ar ôl ei marwolaeth dyfarnwyd dinasyddiaeth Sahrawi iddi yn 2021. Bu farw Bardem yn 2017 ar ôl brwydr hir gyda chanser.

Ganwyd hi yn Sevilla yn 1939 a bu farw ym Madrid yn 2021. Roedd hi'n blentyn i Rafael Bardem a Matilde Muñoz Sampedro. Priododd hi José Carlos Encinas Doussinague.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Pilar Bardem yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1939
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 2021
Categori:Merched a aned yn y 1930au
Categori:Actorion
Categori:Actorion ffilm
Raisa Gorbacheva

Gwraig yr arweinydd Sofietaidd Mikhail Gorbachev oedd **Raisa Gorbacheva** (5 Ionawr 1932 - 20 Medi 1999). Roedd hi'n actifydd a dyngarwr a gododd arian ar gyfer cadw treftadaeth ddiwylliannol Rwsiaidd, meithrin talent newydd, a rhaglenni triniaeth ar gyfer canser gwaed plant (liwcemia). Bu hefyd yn gweithio i godi ymwybyddiaeth o faterion plant. Dioddefodd Gorbachev strôc yn Hydref 1993. Yn 2006, sefydlodd ei theulu Sefydliad Raisa Gorbacheva, sy'n codi arian i gefnogi'r rhai â chanser plant.

Ganwyd hi yn Rubtsovsk yn 1932 a bu farw ym Münster yn 1999. Roedd hi'n blentyn i Maxim Titarenko ac Alexandra Titarenko. Priododd hi Mikhail Gorbachev.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Raisa Gorbacheva yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1932
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1999
Categori:Merched a aned yn y 1930au
Categori:Cymdeithasegwyr
Categori:Gwleidyddion
Categori:Athronwyr
Y Dywysoges Margaret o Prwsia

**Y Dywysoges Margaret o Prwsia** (; 22 Ebrill 1872 – 22 Ionawr 1954) oedd ail ferch Friedrich III, ymerawdwr yr Almaen, a'i wraig Victoria. Roedd ganddi chwe mab, gan gynnwys dau bâr o efeilliaid. Cedwir papurau personol Margaret yn Archif Tŷ Hessen, a gedwir ym Mhalas Fasanerie yn Eichenzell, yr Almaen.

Ganwyd hi yn Potsdam yn 1872 a bu farw yn Schönberg yn 1954. Priododd hi'r Tywysog Friedrich Karl o Hessen.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i'r Dywysoges Margaret o Prwsia yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1872
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1954
Categori:Merched a aned yn y 1870au
Categori:Tywysogesau
Lindy Boggs

Gwleidydd o'r Unol Daleithiau oedd **Lindy Boggs** (13 Mawrth 1916 - 27 Gorffennaf 2013) a wasanaethodd fel aelod o Dŷ Cynrychiolwyr yr Unol Daleithiau ac yn ddiweddarach fel Llysgennad yr Unol Daleithiau. Boggs oedd y fenyw gyntaf o Louisiana a etholwyd i'r Gyngres. Roedd hi hefyd yn gadeirydd parhaol Confensiwn Cenedlaethol Democrataidd 1976. yn 1991, dyfarnwyd Medal Laetare iddi gan Brifysgol Notre Dame.

Ganwyd hi yn New Roads, Louisiana yn 1916 a bu farw yn Chevy Chase, Maryland yn 2013. Roedd hi'n blentyn i Roland Philemon Claiborne a Martha Corinne Keller. Priododd hi Thomas Hale Boggs, Sr..

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Lindy Boggs yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1916
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 2013
Categori:Merched a aned yn y 1910au
Categori:Gwleidyddion benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Diplomyddion o'r Unol Daleithiau
María Amalia o Sbaen

Tywysoges o Sbaen oedd **Infanta María Amalia o Sbaen** (9 Ionawr 1779 - 22 Gorffennaf 1798). Priododd ei hewythr, Infante Antonio Pascual o Sbaen, yn 1795 mewn priodas ddwbl gyda'i chwaer Maria Luisa. Parhaodd y ddau bâr priod i fyw yn llys brenhinol Sbaen.

Ganwyd hi ym Madrid yn 1779 a bu farw yn Palacio Real de Madrid yn 1798. Roedd hi'n blentyn i Siarl IV, brenin Sbaen a Maria Luisa o Parma.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Infanta María Amalia o Sbaen yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1779
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1798
Categori:Merched y 18fed ganrif
Categori:Infantas Sbaen
Friederike Wilhelmine o Brwsia

Roedd y Dywysoges **Friederike Luise Wilhelmine Amalie** o Brwsia (30 Medi 1796 – 1 Ionawr 1850) yn aelod o Dŷ Hohenzollern.

Ganwyd hi ym Merlin yn 1796 a bu farw yn Dessau yn 1850. Roedd hi'n blentyn i'r Tywysog Ludwig Karl o Brwsia a Friederike o Mecklenburg-Strelitz. Priododd hi Leopold IV, dug Anhalt. Cawsant chwech o blant.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i'r Dywysoges Friederike yn ystod ei hoes, gan gynnwys:

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1796
Categori:Marwolaethau 1850
Categori:Merched y 18fed ganrif
Categori:Tywysogesau
Categori:Dugesau

Categori:Erthyglau LLGC 2023
Hedwig Bleibtreu

Actores o Awstria oedd **Hedwig Bleibtreu** (23 Rhagfyr 1868 - 24 Ionawr 1958) a ymddangosodd mewn mwy na 30 o ffilmiau rhwng 1919 a 1952. Mae hi'n fwyaf adnabyddus am ei rôl fel perchnoges Alida Valli yn *The Third Man* (1949). Roedd Bleibtreu hefyd yn actores lwyfan, gan ymddangos yn y Burgtheater yn Fienna o 1893 i 1956. Hi oedd hen fodryb yr actores Monica Bleibtreu a hen-hen fodryb Moritz Bleibtreu.

Ganwyd hi yn Linz yn 1868 a bu farw yn Pötzleinsdorf yn 1958. Roedd hi'n blentyn i Sigmund Bleibtreu ac Amalie Bleibtreu. Priododd hi Alexander Römpler a wedyn Peter Petersen.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i Hedwig Bleibtreu yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1868
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1958
Categori:Merched a aned yn y 1860au
Categori:Actorion theatr
Categori:Actorion ffilm
Y Dywysoges Feodora o Saxe-Meiningen

Tywysoges o'r Almaen oedd **Y Dywysoges Feodora o Saxe-Meiningen** (Feodora Karola Charlotte Marie Adelheid Auguste Mathilde; 29 Mai 1890 – 12 Mawrth 1972). Roedd hi'n boblogaidd ymhlith y werin oherwydd ei mwynder a'i charedigrwydd, ond nid oedd yn hapus gyda'i bywyd yn y llys nac yn ei phriodas. Cafodd y frech goch a'r cryd goch yn 23 oed a threulio peth amser mewn sefydliad meddygol. Yn dilyn y Rhyfel Byd Cyntaf, amddifadwyd hi a'i gŵr o'u teitlau a llawer o'u cyfoeth.

Ganwyd hi yn Hannover yn 1890 a bu farw yn Freiburg im Breisgau yn 1972. Roedd hi'n blentyn i Dywysog Friedrich o Saxe-Meiningen ac Iarlles Adelaide o Lippe-Biesterfeld. Priododd hi William Ernest, Archddug Saxe-Weimar-Eisenach.

## Gwobrau
Dyfarnwyd nifer o wobrau neu deitlau i'r Dywysoges Feodora o Saxe-Meiningen yn ystod ei hoes, gan gynnwys;

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1890
Categori:Erthyglau LLGC 2023
Categori:Marwolaethau 1972
Categori:Merched a aned yn y 1890au
Categori:Tywysogesau