Cymeriadau chwedlonol Cymreig

Ceir nifer o gymeriadau chwedlonol yn y traddodiad Cymreig. Cedwir eu henwau a chwedlau amdanynt yn llenyddiaeth Gymraeg yr Oesoedd Canol fel y Mabinogi a gwaith y Cynfeirdd ac mewn chwedlau llên gwerin. Weithiau mae'r cymeriadau hyn yn ffrwyth y dychymyg yn unig, fel yn achos rhai o arwyr *Culhwch ac Olwen*, ond credir fod nifer ohonyn nhw naill ai'n dduwiau a duwiesau Celtaidd yn wreiddiol neu gymeriadau hanesyddol neu led-hanesyddol a drowyd yn ffigurau chwedlonol (e.e. Taliesin, Myrddin, Maelgwn Gwynedd ac Arthur). Mae eraill yn fodau goruwchnaturiol neu gewri ac yn perthyn i fyd llên gwerin.

## Rhestr
*Afallach, cymeriad chwedlonol
*Afaon fab Taliesin, mab Taliesin Ben Beirdd
*Amaethon fab Dôn, cymeriad yn y chwedl Culhwch ac Olwen
*Arawn brenin Annwfn
*Arglwyddes Llyn y Fan
*Arianrhod, duwies Geltaidd yn y Mabinogi
*Arthur, yr arwr Cymreig enwocaf: y Brenin Arthur
*Bedwyr, un o farchogion Arthur
*Beli Mawr, cawr a brawd Branwen yn y Pedair Cainc
*Bendigeidfran neu Brân Fendigaid
*Benlli Gawr, cawr neu frenin cynnar ar Bowys
*Blodeuwedd, a greuwyd o flodau gan Gwydion
*Brân Galed, arwr o'r Hen Ogledd
*Branwen ferch Llŷr, yn y Pedair Cainc
*Cadriaith fab Saidi, cymeriad chwedlonol
*Canthrig Bwt, gwrach yn Eryri
*Caradog Freichfras, arwr
*Caswallon fab Beli, un o feibion Beli Mawr
*Cei, un o farchogion Arthur
*Ceridwen, gwraig Tegid Foel
*Cigfa, cymeriad yn y Pedair Cainc
*Creiddylad, cymeriad yn y chwedl Culhwch ac Olwen
*Creirwy ferch Ceridwen
*Culhwch, arwr y chwedl Culhwch ac Olwen
*Custennin Heusor, cawr o fugail yn y chwedl Culhwch ac Olwen
*Cyhyraeth, drychiolaeth annaearol
*Dôn, duwies fawr
*Drudwas fab Driffin, arwr
*Drystan fab Trallwch, arwr yn y Rhamantau
*Dylan Ail Don, mab y dduwies Arianrhod yn y Pedair Cainc
*Efnysien, gefaill Nisien
*Eigr, mam y Brenin Arthur
*Elen Luyddog, arwres y chwedl Breuddwyd Macsen
*Elffin ap Gwyddno, mab Gwyddno Garanhir a noddwr Taliesin Ben Beirdd
*Eluned, merch yn y Tair Rhamant
*Enid ferch Yniwl Iarll, merch yn y Tair Rhamant
*Eog Llyn Llyw, sy'n cynorthwyo'r ymchwil am Fabon fab Modron
*Esyllt, merch hardd yn y Tair Rhamant a thraddodiadau eraill
*Euroswydd, ail(?) ŵr Penarddun
*Garwen ferch Henin Hen, un o gariadon Arthur
*Geraint fab Erbin, arwr un o'r Tair Rhamant
*Gilfaethwy fab Dôn, cymeriad yn y Pedair Cainc
*Goewin, y forwyn sy'n dal traed Math fab Mathonwy yn ei lys
*Gofannon fab Dôn, cymeriad yn y Pedair Cainc
*Gogfran Gawr - tad Gwenhwyfar
*Goreu fab Custennin, arwr sy'n cynorthwyo Culhwch i ennill Olwen
*Gwenhwyfach, chwaer Gwenhwyfar
*Gwenhwyfar, gwraig Arthur
*Gwen Teir Bron, duwies neu santes
*Gwgon Gleddyfrudd, arwr (Gwgon ap Meurig efallai, m. 871)
*Gwrach y Rhibyn, drychiolaeth
*Y Gŵr Blewog, cymeriad llên gwerin yn Eryri
*Gwrhyr Gwalstawd Ieithoedd, cymeriad yn Culhwch ac Olwen
*Gwydion fab Dôn, dewin enwog y Pedair Cainc
*Gwyddno Garanhir, brenin traddodiadol Cantre'r Gwaelod
*Gwyn ap Nudd, brenin y Tylwyth Teg
*Gwythyr ap Greidawl, cymeriad yn y chwedl Culhwch ac Olwen
*Hafgan, gwrthwynebydd Arawn brenin Annwn
*Huail mab Caw, rhyfelwr a laddwyd gan Arthur
*Hu Gadarn (arwr a greuwyd gan Iolo Morganwg)
*Idris Gawr, a gysylltir â Cader Idris
*Indeg, merch ddiarebol ddeg, un o gariadon Arthur
*Luned (Eluned Ddedwydd), llawforwyn Iarlles y Ffynnon
*Llefelys, brenin Ffrainc yn y chwedl Cyfranc Lludd a Llefelys
*Lleu Llaw Gyffes, duw ac arwr yn y Pedair Cainc
*Lludd fab Beli, brenin Ynys Prydain yn Cyfranc Lludd a Llefelys
*Lludd Llaw Eraint, cymeriad mytholegol
*Llŷr (Llŷr Llediaith), duw Celtaidd
*Llywarch Hen, awdur traddodiadol Canu Llywarch Hen
*Mabon fab Modron, arwr y ceir ei hanes yn chwedl Culhwch ac Olwen
*Maelgwn Gwynedd, brenin hanesyddol sy'n troi'n ffigwr llên gwerin
*Manawydan, fab Llŷr yn y Pedair Cainc
*Math fab Mathonwy, un o arwyr y Pedair Cainc
*Matholwch, brenin Iwerddon
*Mathonwy, tad Math fab Mathonwy yn y Pedair Cainc
*Medrawd, gelyn Arthur
*Modron, mam Mabon
*Morfran, fab Ceridwen
*Myrddin, dewin a bardd chwedlonol neu led hanesyddol
*Nisien, gefaill Efnysien
*Nudd Hael, un o arwyr yr Hen Ogledd
*Nudd Llaw Eraint (Lludd Llaw Eraint)
*Olwen, cariad Culhwch yn y chwedl Culhwch ac Olwen
*Penarddun, merch neu chwaer Beli Mawr
*Peredur fab Efrawg, arwr un o'r Tair Rhamant
*Plant Rhys Ddwfn, bodau tebyg i'r Tylwyth Teg a gysylltir â Bae Ceredigion
*Pryderi, mab Pwyll a Rhiannon
*Pwyll Pendefig Dyfed
*Rhiannon, duwies yn y Pedair Cainc
*Rhita Gawr, cawr a gysylltir ag Eryri
*Seithenyn, a gysylltir â chwedl Cantre'r Gwaelod
*Sgilti Ysgafndroed, cymeriad o Culhwch ac Olwen
*Taliesin Ben Beirdd, y Taliesin chwedlonol
*Tegau Eurfron, duwies a santes
*Tegid Foel, gŵr Ceridwen a gysylltir â Llyn Tegid ger y Bala
*Teyrnon Twrf Liant, cymeriad yn y Mabinogi
*Y Tylwyth Teg, bodau goruwchnaturol
*Y Twrch Trwyth, baedd ffyrnig yn chwedl Culhwch ac Olwen
*Ysbaddaden Bencawr, cawr yn y chwedl Culhwch ac Olwen
*Uthr Bendragon, tad y brenin Arthur, yn ôl Sieffre o Fynwy

## Gweler hefyd
*Llên gwerin Cymru
*Mytholeg Geltaidd
*Mabinogi
*Pedair Cainc y Mabinogi
*Rhestr duwiau a duwiesau Celtaidd

*
*
Categori:Hanes traddodiadol Cymru
Categori:Rhestrau Cymru
Categori:Rhestrau mytholeg