open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Riches Beneath Our Feet

Llyfr ar fwynfeydd cloddio yn yr iaith Saesneg gan Geoff Coyle yw ***The Riches Beneath Our Feet: How Mining Shaped Britain*** a gyhoeddwyd gan Gwasg Prifysgol Rhydychen yn 2010. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Mae cloddio wedi bod yn rhan annatod o Brydain am 4,000 o flynyddoedd a rhagor. Yn y gyfrol hon mae Geoff Coyle yn edrych ar y modd y mae cloddio wedi llunio Prydain a thirwedd y gwledydd hynny, gan edrych yn benodol ar ei effaith ar hanes cymdeithasol a bywydau'r bobl. Mae hefyd yn ystyried y sefyllfa bresennol a dyfodol y diwydiant ym Mhrydain.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2010
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
The Age of Conquest

Cyfrol ac astudiaeth Saesneg gan R.R. Davies yw ***The Age of Conquest: Wales 1063-1415*** a gyhoeddwyd gan Gwasg Prifysgol Rhydychen yn 2013. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Astudiaeth drylwyr gan hanesydd cydnabyddedig o'r cyfnod canoloesol cythryblus pan frwydrai'r genedl Gymreig i ddiogelu ei hanibyniaeth yn wyneb cecru mewnol a rheolaeth gan Loegr, yn cynnwys llyfryddiaeth a mynegai manwl. Cyhoeddwyd gyntaf yn 1987.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2013
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Wales and the Britons, 350-1064

Cyfrol ar hanes yr Oesoedd Canol Cynnar yng Nghymru gan Thomas Charles-Edwards yw ***Wales and the Britons, 350-1064*** a gyhoeddwyd gan Gwasg Prifysgol Rhydychen yn 2000. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am Gymru'r Oesoedd Canol
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau 2000
Categori:Llwybrau Byw
Orientalist Jones

Bywgraffiad Saesneg o Syr William Jones (1746-1794 gan Michael J. Franklin yw ***Orientalist Jones: Sir William Jones, Poet, Lawyer, and Linguist, 1746-1794*** a gyhoeddwyd gan Gwasg Prifysgol Rhydychen yn 2011. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Bywgraffiad beirniadol o orientalydd mwyaf blaenllaw y 18g. Mae'r gyfrol hon yn cynnwys cerddi nas cyhoeddwyd o'r blaen, llythyrau sydd newydd cael eu darganfod, a chofnodion llys i daflu goleuni newydd ar William Jones fel person a meddyliwr cymdeithasol.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Bywgraffiadau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2011
Agents in Early Welsh and Early Irish

Cyfrol ar yr Hen Gymraeg a Gwyddeleg Gynnar gan Nicole Müller yw ***Agents in Early Welsh and Early Irish*** a gyhoeddwyd gan Gwasg Prifysgol Rhydychen yn 2004. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Astudiaeth o destunau canoloesol Cymraeg a Gwyddeleg ym maes strwythurau cystrawen a semanteg yn adlewyrchu casgliadau o gofnodion data helaeth, ar gyfer myfyrwyr ieithyddiaeth, ieitheg hanesyddol a ieitheg gymharol.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau Celtaidd
Categori:Gwyddeleg
Categori:Hanes y Gymraeg
Categori:Llyfrau 2004
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig yr Oesoedd Canol
Categori:Llyfrau ffeithiol Saesneg o'r Almaen
Categori:Llyfrau ffeithiol Saesneg o Gymru
The Arthurian Annals

Llyfryddiaeth o lenyddiaeth Arthuraidd Saesneg gan Phillip C. Boardman a Daniel P. Nastali yw ***The Arthurian Annals*** a gyhoeddwyd yng Nghymru gan Gwasg Prifysgol Rhydychen yn 2004. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Llyfryddiaeth gynhwysfawr o lenyddiaeth Arthuraidd a deunydd perthnasol o 1250 hyd 2000, yn rhestru dros 11,000 o weithiau ymhob cyfrwng yn cynnwys storïau, barddoniaeth, dramâu; argraffiadau a chyfieithiadau o weithiau canoloesol; llenyddiaeth i blant; hanes a llên gwerin; celfyddyd Arthuraidd, cerddoriaeth, ffilmiau, rhaglenni teledu a chomics.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Catalogau, llyfryddiaethau a rhestrau yn yr iaith Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Categori:Llyfrau Saesneg
The Phonology of Welsh

Cyfrol ac astudiaeth Saesneg gan S. J. Hannahs yw ***The Phonology of Welsh*** a gyhoeddwyd yng Nghymru gan Gwasg Prifysgol Rhydychen yn 2008. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Astudiaeth gyfamserol o Gymraeg cyfoes, yn cynnwys hanes yr iaith, ei pherthynas â ieithoedd Celtaidd eraill a'i llechres ffonetig, gyda chyfeiriadau a mynegeion.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau academaidd Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Modern Welsh: A Comprehensive Grammar

Gramadeg yr iaith Gymraeg yn y Saesneg gan Gareth King yw ***Modern Welsh: A Comprehensive Grammar*** a gyhoeddwyd yng Nghymru gan Routledge yn 2008. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Gramadeg cynhwysfawr yr iaith Gymraeg wedi ei gyflwyno gyda defnydd doeth o esiamplau o'r iaith fel y caiff ei siarad a'i ysgrifennu heddiw, cyngor ar elfennau sy'n peri penbleth, a mynegai manwl.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llenyddiaeth Saesneg Cymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Irish Influence on Medieval Welsh Literature

Cyfrol ac astudiaeth lenyddol yn yr iaith Saesneg gan Patrick Sims-Williams yw ***Irish Influence on Medieval Welsh Literature*** a gyhoeddwyd gan Gwasg Prifysgol Rhydychen yn 2011. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Gwyddai beirdd Cymraeg enwau arwyr Gwyddelig megis Cu Chulainn a Deirdre ac am y testunau Gwyddelig a ddylanwadodd ar y Mabinogi, ond mae maint y dylanwad Gwyddelig ar lenyddiaeth Gymraeg yr Oesoedd Canol wedi bod yn destun dadlau ers blynyddoedd lawer. Mae'r llyfr hwn yn cynnig ateb rhai o'r cwestiynau hyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Saesneg
Categori:Gwasg Prifysgol Rhydychen
Categori:Llyfrau am Iwerddon
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig yr Oesoedd Canol
Categori:Llyfrau 2011
Around the World in Ninety Years

Hunangofiant Saesneg gan Clough Williams-Ellis yw ***Around the World in Ninety Years*** a gyhoeddwyd gan Portmeirion yn 2004. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Atgofion a hunangofiannau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Sheepshagger

Nofel Saesneg gan Niall Griffiths yw ***Sheepshagger*** a gyhoeddwyd gan Jonathan Cape yn 2001. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Nofel yn cynnwys iaith gref gan awdur *Grits* am greulondeb dialgar Cymro gwladaidd sy'n ymateb yn dreisgar i'r halogi a fu ar ddiniweidrwydd plentyndod a chartref.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
A Bloody Good Friday

Nofel Saesneg gan Desmond Barry yw ***A Bloody Good Friday*** a gyhoeddwyd gan Jonathan Cape yn 2002. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Nofel sy'n defnyddio iaith gref wedi ei lleoli ym Merthyr Tudful ar Ddydd Gwener y Groglith 1977 wrth i wrthdaro rhwng gwahanol grwpiau cyferbyniol ffrwydro mewn terfysg hiliol, gyda chanlyniadau trychinebus.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2002
Categori:Nofelau Saesneg
Runt

Stori Saesneg gan Niall Griffiths yw ***Runt*** a gyhoeddwyd gan Random House yn 2007. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Stori am fachgen sy'n meddu ar alluoedd rhyfedd iawn. Mae'n gadael ysgol yn 16 oed ac yn mynd i fyw ar fferm ei ewythr sy'n ŵr gweddw. Mae'n fachgen diniwed ysbrydol iawn ac yn medru siarad ei iaith ei hun, rhyw fath o farddoniaeth yn deillio o chwedlau Paganaidd a Christnogol. Drwy berlewyg ysbrydol y mae'n dysgu fod ganddo le penodol yn y byd.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Sunstroke and Other Stories

Deg stori fer Saesneg gan Tessa Hadley yw ***Sunstroke and Other Stories*** a gyhoeddwyd gan Jonathan Cape yn 2007. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Deg stori fer yn cynnwys rhychwant eang o'r hyn sy'n dal sylw neu'n twyllo benywod (a dynion weithiau). Thema gyson yw amser, ond mae'r cynnwys yn amrywio o brofiadau ofnus i ddryswch emosiynol, a thynerwch a hiwmor.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Categori:Nofelau Saesneg
The Master Bedroom

Nofel i oedolion drwy gyfrwng y Saesneg gan Tessa Hadley yw ***The Master Bedroom*** a gyhoeddwyd gan Jonathan Cape yn 2007. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Wedi ugain mlynedd a rhagor yn Llundain, mae Kate Flynn yn dychwelyd adref i Gymru i ofalu am ei mam oedrannus. Mae hi wedi rhoi ei gyrfa academaidd o'r neilltu, a phan mae'n gweld hen ffrind ysgol iddi, David Roberts, mewn cyngerdd, caiff ei hudo ganddo, er ei bod hi'n ymwybodol taw llenwi'r gwacter yn ei bywyd a wna'r serch rhyngddynt.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Categori:Nofelau Saesneg
Not a Proper Journalist

Hunangofiant Saesneg gan Bob Humphrys yw ***Not a Proper Journalist*** a gyhoeddwyd gan Yellow Jersey Press yn 2008. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Bu Bob Humphrys, gohebydd chwaraeon BBC Cymru ar gyfer y rhaglen newyddion *Wales Today*, yn llygad-dyst i bob stori o bwys yn ystod yr ugain mlynedd diwethaf. Ceir yn y gyfrol hon y stori y tu ôl i'r straeon - y cyfeillgarwch, y cynhennau, y balchder a'r tor-calon - yn syth o lygad y ffynnon.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Atgofion a hunangofiannau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Twentieth-Century Britain - A Very Short Introduction

Llyfr am hanes gwledydd Prydain yn yr 20g gan Kenneth O. Morgan yw ***Twentieth-Century Britain: A Very Short Introduction*** a gyhoeddwyd gan Gwasg Prifysgol Rhydychen yn 2010. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau 2010
Categori:Llyfrau am hanes y Deyrnas Unedig
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llwybrau Byw
The Urban Beekeeper

Dyddiadur Saesneg gan Steve Benbow yw ***The Urban Beekeeper: A Year of Bees in the City*** a gyhoeddwyd gan Random House yn 2012. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Dyddiadur blwyddyn ymarferol am gadw gwenyn yn y ddinas. 38 llun lliw ac un llun sepia.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Categori:Llyfrau Saesneg ar hamdden
Calvinists Incorporated

Cyfrol ac astudiaeth o gymuned o fewnfudwyr Cymreig i dde Ohio yn Saesneg gan Anne Kelly Knowles yw ***Calvinists Incorporated*** a gyhoeddwyd gan University of Chicago Press yn 1997. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Mae'n canolbwyntio ar yr adeg pan ddaeth y mewnfudwyr Cymreig yn rhan o'r gymuned ddiwydiannol ehangach, gan wynebu tensiynau moesol wrth wneud hynny. Copïau ar gael oddi wrth: University of Chicago Press, 1103 0 S. Langley Avenue, Chicago, IL 60628.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 1997
World Without End

Nofel i oedolion drwy gyfrwng y Saesneg gan Ken Follett yw ***World Without End*** a gyhoeddwyd gan Pan Books yn 2008. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Llofruddiaeth, cynllwynio, pla a haint; ceir y cyfan yn y dilyniant hwn i'r gyfrol *Pillars of the Earth*.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2008
The Flight

Nofel Saesneg gan M. R. Hall yw ***The Flight*** a gyhoeddwyd gan Pan Books yn 2012. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Categori:Nofelau Saesneg
Tea - A History of the Drink That Changed the World

Llyfr hanes yn yr iaith Saesneg gan John Griffiths yw ***Tea - A History of the Drink That Changed the World*** a gyhoeddwyd gan Andre Deutsch yn 2012. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Mae te yn ffonomenon sydd wedi newid agwedd cenhedloedd at ei gilydd, hyd yn oed wedi creu rhaniadau rhwng dosbarth a hil, ac wedi dylanwadu ar ymddygiad cymdeithasol. Mae hefyd wedi cael dylanwad ar fyd busnes, wedi dylanwadu ar berthynas gweithwyr â'i gilydd, a hefyd ar ddatblygiad meddyginiaeth. Mae'r gyfrol hon yn bwrw golwg ar hanes te a'r 'baned' draddodiadol.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Britain Through the Ages: Celts

Llyfr am hanes y Celtiaid ym Mhrydain gan Hazel Mary Martell yw ***Britain Through the Ages: Celts*** a gyhoeddwyd gan Evans Brothers yn 2003. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Rhan o gyfres i blant yn edrych ar hanes Prydain trwy'r oesoedd yn ymdrin a'r Celtiaid a'u ffordd o fyw, eu celf a chrefft, masnach a thrafnidiaeth, crefydd, bwyd ac adloniant, yn ogystal â'u hymateb i'r goncwest Rufeinig a'u goroesiad.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am y Celtiaid
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
Submarine

Nofel i oedolion drwy gyfrwng y Saesneg gan Joe Dunthorne yw ***Submarine*** a gyhoeddwyd gan Penguin yn 2008. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Nod Oliver Tate ydy: 1) Darganfod pam fod fy nhad weithiau'n aros yn ei wely am ddyddiau. 2) Deall pam fod fy mam yn cael gwersi syrffio - a mwy na hynny, o bosib - gan rhyw hipi lliprynnaidd. 3) Colli fy ngwyryfdod cyn ei bod hi'n gyfreithlon imi wneud - ymhen ychydig dros flwyddyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Austerlitz (nofel)

Nofel Almaeneg i oedolion gan W. G. Sebald yw ***Austerlitz*** a gyhoeddwyd gan Penguin yn 2001. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Gwaith o ffuglen gyfriniol am fachgen bach yn cael ei ddiwreiddio o'i gartref ym Mhrâg ar ddechrau'r ail Ryfel Byd a'i fagu yn y Bala, cyn cychwyn ar ymchwil i ganfod ei hunaniaeth. 87 llun du-a-gwyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Categori:Nofelau am yr Holocost
Wild Abandon

Nofel wyddonias i oedolion drwy gyfrwng y Saesneg gan Joe Dunthorne yw ***Wild Abandon*** a gyhoeddwyd gan Hamish Hamilton Ltd. yn 2011. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Ffuglen wyddonol. Mae brawd a chwaer, Kate ac Albert, yn ceisio dianc wrth iddynt sylweddoli taw nhw'u dau o bosib yw'r ddau olaf sy'n byw ar ddaear. Mae'r fferm y magwyd y ddau ohonynt arni yn dadfeilio, a phriodas eu rhieni wedi darfod.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2011
Categori:Nofelau Saesneg
The Celtic Heart (Tom Davies)

Teithlyfr Saesneg o'r gwledydd Celtaidd gan Tom Davies yw ***The Celtic Heart*** a gyhoeddwyd yng Nghymru gan Triangle yn 1997. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Disgrifiadau trawiadol o ysbrydolrwydd Celtaidd, ar ffurf taith drwy'r gwledydd Celtaidd lle daw'r awdur i gwrdd â gwahanol olygfeydd o'r gorffennol.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Hanes Crefydd yn Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 1997
Coastal Walks in England and Wales

Arweinlyfr Saesneg i gerddwyr gan Christopher Somerville yw ***Coastal Walks in England and Wales*** a gyhoeddwyd yn Lloegr gan HarperCollins yn 1988. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Arfordiroedd Cymru
Categori:Arfordiroedd Lloegr
Categori:Llyfrau am Gymru
Categori:Llyfrau am Loegr
Categori:Teithlyfrau Saesneg
Categori:Llyfrau 1988
Visions and Voyages

Cyfrol ac astudiaeth o ysbrydolrwydd y Celtiaid yn Saesneg gan Fay Sampson yw ***Visions and Voyages: The Story of Our Celtic Heritage*** a gyhoeddwyd yng Nghymru gan Triangle yn 1998. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Astudiaeth o ysbrydolrwydd y Celtiaid, trwy gyfrwng golwg ar y cydblethiad o chwedlau a hanes y teyrnasoedd Celtaidd yng ngwledydd Prydain ac Ewrop.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1998
Categori:Llyfrau Saesneg am hanes crefydd
The Lastling

Nofel Saesneg gan Philip Gross yw ***The Lastling*** a gyhoeddwyd gan Gwasg Prifysgol Rhydychen yn 2005. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Nofel llawn cyffro wedi'i hysgrifennu mewn arddull delynegol am daith ym mynyddoedd yr Himalaia sy'n datblygu'n siwrnai o hunan-ddarganfyddiad a dyletswydd i ferch ifanc a'i chyfaill newydd, Tahr, y mynach ifanc o Dibet.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2005
Categori:Nofelau Saesneg i bobl ifanc
Soulfaring

Casgliad o ffotograffau mewn cyfrol yn yr iaith Saesneg gan Cintra Pemberton yw ***Soulfaring: Celtic Pilgrimage Then and Now*** a gyhoeddwyd gan SPCK yn 1999. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Casgliad dyrchafol o bererindodau ysbrydol i leoliadau o arwyddocâd sanctaidd yn yr Alban, Cymru, Iwerddon ac Ynys Manaw gan deithwraig o argyhoeddiadau crefyddol dyfnion.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 1999
Henry Vaughan Selected Poems

Casgliad o gerddi Saesneg gan Henry Vaughan yw ***Henry Vaughan Selected Poems*** a gyhoeddwyd gan SPCK yn 2007. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Dyma bumed gyfrol mewn casgliad o lyfrau ar lenyddiaeth ysbrydol yr 17g. Cynhwysir cerddi o bum casgliad o gerddi gan Henry Vaughan, gyda chyflwyniad i fywyd y bardd o ddyffryn Wysg gan Anne Cluysenaar.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Saesneg o Gymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Categori:Llyfrau barddoniaeth yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Llyfrau barddoniaeth Saesneg yr 21ain ganrif
The SPCK Introduction to Karl Barth

Canllaw i waith Karl Barth yn y Saesneg gan D. Densil Morgan yw ***The SPCK Introduction to Karl Barth*** a gyhoeddwyd yng Nghymru gan SPCK yn 2011. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Mae gwaith Karl Barth yn sylfaenol i ddiwinyddiaeth fodern, ac os ydych yn newydd i waith Barth neu'n gyfarwydd â'i syniadau, mae'r gyfrol hon yn ganllaw gan awdur profiadol. Dyma felly gyflwyniad byr, hygyrch a deniadol, wedi'i ysgrifennu gan ysgolhaig rhyngwladol ac arbenigwr ar Barth.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Hanes Crefydd yn Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2011
The Philosopher and the Druids

Llyfr am y Celtiaid cynnar gan Philip Freeman yw ***The Philosopher and the Druids: A Journey Among the Ancient Celts*** a gyhoeddwyd gan Souvenir Press yn 2006. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Llyfr yn olrhain sut y dylanwadodd y Celtiaid ar y byd Clasurol trwy athronydd ifanc Groegaidd, Posidonius, a fu'n astudio eu ffordd o fyw ac a gofnododd wybodaeth amdanynt. Canfu bobl soffistigedig a astudiai'r sêr, a gyfansoddai farddoniaeth, ac a fawrygai ddosbarth offeiriadol - y Derwyddon. Mae'r awdur hefyd yn edrych ar ddarnau o weithiau gan Polybius, Strabo ac Iwl Cesar.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llwybrau Byw
Categori:Llyfrau 2006
Categori:Llyfrau am y Celtiaid
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Arthur the King

Nofel Saesneg gan Alan Massie yw ***Arthur the King*** a gyhoeddwyd gan Weidenfeld & Nicolson yn 2003. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
Categori:Nofelau Saesneg
Wild Skies and Celtic Paths

Teithlyfr Saesneg gan Tom Davies yw ***Wild Skies and Celtic Paths*** a gyhoeddwyd yng Nghymru gan Triangle yn 1998. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Argraffiad clawr meddal newydd o lyfr taith arobryn anghonfensiynol yn dilyn llwybrau pererinion yr Oesoedd Canol trwy Loegr, Iwerddon, yr Alban a Chymru. Y teitl gwreiddiol, a gyhoeddwyd gyntaf ym 1985, oedd *Stained Glass Hours*.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Hanes Crefydd yn Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 1998
Pembrokeshire (llyfr)

Cyfeirlyfr Saesneg gan Thomas Lloyd, Julian Orbach a Robert Scourfield yw ***The Buildings of Wales: Pembrokeshire*** a gyhoeddwyd gan Yale University Press yn 2004. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Cyfeirlyfr darluniadol cynhwysfawr o adeiladau ar hyd a lled sir Benfro o gyfnod cyn-hanesiol hyd heddiw, gyda sylwadau gwerthfawr ar hanes a phensaernïaeth eglwysi a chapeli, cestyll a thai mawr, ffermdai ac adeiladau diwydiannol a geirfa bensaernïaeth fanwl. 92 llun lliw, 106 llun du-a-gwyn a 12 map.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
The Buildings of Wales: Powys

Llyfr hanes yn yr iaith Saesneg gan Robert Scourfield a Richard Haslam yw ***The Buildings of Wales: Powys – Montgomeryshire, Radnorshire and Breconshire*** a gyhoeddwyd gan Yale University Press yn 2013. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Mae'r gyfrol hon yn edrych ar hen siroedd Trefaldwyn, Maesyfed a Brycheiniog. Canolbwyntir ar ystod eang o adeiladau - o gofebau Cristnogol cynnar mewn eglwysi gwledig anghysbell i addurniadau baróc Castell Powys a'i gerddi ysblennydd. Argraffiad newydd.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2013
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
The Richard Burton Diaries

Golygiad o dyddiaduron personol yr actor Richard Burton yw ***The Richard Burton Diaries*** a gyhoeddwyd gan Yale University Press yn 2012. Golygwyd gan Chris Williams. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Dyddiaduron personol yr actor o Bontrhydyfen, Richard Burton (1925-1984). Cynhwysir nifer o luniau du-a-gwyn, llyfryddiaeth a mynegai.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Dyddiaduron
Categori:Llwybrau Byw
Categori:Llyfrau 2012
The Celtic Saints

Llyfr am un ar bymtheg o seintiau Celtaidd gan Elaine Gill yw ***The Celtic Saints*** a gyhoeddwyd gan Cassell yn 2001. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Cyflwyniad darluniadol lliw llawn o fywyd a gwaith un ar bymtheg o seintiau Celtaidd, yn cynnwys testun llawn gwybodaeth yn priodi hanes a chwedl gyda darluniau.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am Gristnogaeth
Categori:Llyfrau am y Celtiaid
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
The Dark Spirit

Cyfrol ar ochr dywyll y chwedlau Celtiaid gan Bob Curran yw ***The Dark Spirit: Sinister Portraits from Celtic Folklore*** a gyhoeddwyd gan Cassell yn 2001. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Astudiaeth o'r modd y datguddiwyd ysbryd tywyll a gelyniaethus traddodiadau a chwedloniaeth Geltaidd mewn ffaith a ffuglen, pobl a llenyddiaeth, o'r canol oesoedd hyd yr 20g, gan ddylanwadu'n ddwfn ar ddiwylliant a gwleidyddiaeth cymdeithasau ar draws y byd. 16 llun du-a-gwyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am y Celtiaid
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Categori:Llyfrau llên gwerin
Categori:Llyfrau Saesneg
The Celtic Image

Llyfr gelf y Celtiaid gan David James a Courtney Davis yw ***The Celtic Image*** a gyhoeddwyd gan Cassell yn 2001. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Cyflwyniad i ddelweddau artistig, motifau ac arteffactau Celtiaid yr Alban, Cernyw, Cymru, Iwerddon, Llydaw ac Ynys Manaw, yn cynnwys testun llawn gwybodaeth a darluniau hudolus. Ceir 25 llun lliw a 60 llun du-a-gwyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am y Celtiaid
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Categori:Llyfrau Saesneg
The Creatures of Celtic Myth

Llyfr am fodau chwedlonol ym mytholeg y Celtiaid gan Bob Curran yw ***The Creatures of Celtic Myth*** a gyhoeddwyd gan Cassell yn 2001. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Dathliad darluniadol o'r traddodiad llafar Celtaidd, fel y'i cyflwynir mewn chwedlau am arwyr paganaidd a chymeriadau rhyfedd, yn cynnwys detholiad o 29 o straeon o Gymru, yr Alban, Cernyw, Iwerddon, Llydaw, Ynys Manaw ac ardaloedd eraill o wledydd Prydain. 50 llun du-a-gwyn a 9 llun lliw.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am y Celtiaid
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Categori:Llyfrau Saesneg
Celtic Ornament

Cyflwyniad darluniadol am gelf y Celtiaid gan Courtney Davis yw ***Celtic Ornament: Art of the Scribe*** a gyhoeddwyd gan Cassell yn 2001. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Cyflwyniad darluniadol mewn du-a-gwyn o'r patrymau a'r llythrennu cywrain a hardd a ddefnyddid gan ysgrifenwyr canoloesol i ddarlunio testunau crefyddol yn llyfrau Kells, Durrow a Lindisfarne, ynghyd ag esboniadau cefndirol perthnasol gan ddehonglwr byd-enwog o'r traddodiad celf Celtaidd.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am y Celtiaid
Categori:Llyfrau celf
Categori:Llyfrau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Celtic Borders Decoration

Casgliad o 90 o gynlluniau a motifau Celtaidd gan Helena Paterson yw ***Celtic Borders Decoration*** a gyhoeddwyd gan Blandford yn 2001. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Y 30fed adargraffiad o gyfeirlyfr ar gyfer artistiaid a chynllunwyr, sef casgliad o 90 o luniau du-a-gwyn o gynlluniau a motifau Celtaidd cymhleth a ddefnyddir fel ymylon ac addurniadau wedi eu cyflwyno gan arbenigwr yn y maes. Cyhoeddwyd gyntaf yn 1992.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Saesneg ar hamdden
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Hidden Gardens

Casgliad o ffotograffau ar y thema 'gerddi', yn yr iaith Saesneg gan Penny David, yw ***Hidden Gardens*** a gyhoeddwyd gan Cassell yn 2002. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Cyfrol ddarluniadol hardd yn olrhain hanes gerddi Aberglasne, Sain Ffagan a Chlynfyw yng Nghymru a Lyveden New Bield, Hidcote a The Gibberd Garden yn Lloegr, gan ddilyn y broses o'u hachub, eu hadfer neu eu hail-greu. 160 llun lliw, 12 llun du-a-gwyn ac 1 map.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Ffotograffiaeth
Categori:Llyfrau Cymreig 2002
Categori:Llyfrau Saesneg
A Sergeant's Tale

Nofel Saesneg gan Bernice Rubens yw '''''A Sergeant's Tale''''' a gyhoeddwyd gan Little, Brown & Company yn 2004. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Categori:Nofelau Saesneg
Ten Seconds from the Sun

Nofel Saesneg gan Russell Celyn Jones yw ***Ten Seconds from the Sun*** a gyhoeddwyd gan Little Brown yn 2006. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Nofel am beilot ar y Tafwys, sydd wedi ei orfodi i guddio'i wir hunaniaeth rhag pawb arall, a'i wraig, sy'n rhedeg asiantaeth garu.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2006
Dylan Thomas - A New Life

Bywgraffiad Saesneg o Dylan Thomas gan Andrew Lycett yw ***Dylan Thomas: A New Life*** a gyhoeddwyd gan Weidenfeld & Nicolson yn 2003. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Bywgraffiadau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
Millions

Nofel i blant a phobl Ifainc drwy gyfrwng y Saesneg gan Frank Cottrell Boyce yw ***Millions*** a gyhoeddwyd gan Macmillan yn 2006. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Saesneg i bobl ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2006
The Sugar Mile

Cyfrol Saesneg gan Glyn Maxwell yw ***The Sugar Mile*** a gyhoeddwyd gan Picador yn 2008. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Cyfres o ymsonau sy'n cyfuno sylwadau am fywyd yn America heddiw ag atgofion teuluol am gyfnod y rhyfel yn Llundain. Ceir yma ddarlunio swreal byd dan warchae - yn yr Ail Ryfel Byd, ac yn y rhyfel yn erbyn terfysgaeth yn dilyn 9/11.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Saesneg o Gymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Categori:Llyfrau barddoniaeth yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Llyfrau barddoniaeth Saesneg yr 21ain ganrif
Sharp Sheep

Stori Saesneg gan Vivian French yw ***Sharp Sheep*** a gyhoeddwyd gan Macmillan yn 2007. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Mae Josh yn casglu cylchgronau arswyd ac wrth ei fodd yn codi ofn ar ei frawd Paul ac ar ei lyschwaer Mandy drwy adrodd straeon arswyd. Wrth i'r tri gael eu hanfon i Gymru am gyfnod, mae Josh yn dechrau stori arswyd am y defaid mynyddig duon, y Balwen, sy'n pori o gwmpas y ffermdy, ac am Rhys y bugail cythreulig.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Saesneg i bobl ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
A Day in Our Life

Hunangofiant Saesneg gan Sean O'Crohan yw ***A Day in Our Life: The Last of the Blasket Islanders*** a gyhoeddwyd gan Gwasg Prifysgol Rhydychen yn 1992. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Cyfieithiad Saesneg o lyfr yn cofnodi'r bennod olaf yn hanes trigo lion Gaelaidd Ynysoedd Blasket wrth i'r ynyswyr ymfudo i fyw ar y tir mawr cyfagos. Cyhoeddwyd gyntaf yn Iwerddon ym 1969.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Atgofion a hunangofiannau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 1992
A Great Big Shining Star

Nofel i oedolion drwy gyfrwng y Saesneg gan Niall Griffiths yw ***A Great Big Shining Star*** a gyhoeddwyd gan Jonathan Cape yn 2013. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2013
Categori:Nofelau Saesneg
Voice of an Angel

Bywgraffiad Saesneg o Charlotte Church yw ***Voice of an Angel: My Life (So Far)*** a gyhoeddwyd gan Little, Brown & Company yn 2001. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Stori Charlotte Church o Gaerdydd sydd, er ond yn bymtheg oed ar y pryd, wedi derbyn canmoliaeth ar draws y byd am burdeb ei llais canu. Yn y gyfrol hon mae'n ein cyflwyno i'w theulu a'i ffrindiau, unigolion sydd wedi ei helpu gyda'i gyrfa ac enwogion y cyfarfu â hwy ar ei theithiau ar draws y byd. 18 ffotograff du-a-gwyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Atgofion a hunangofiannau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
The Buildings of Wales: Gwynedd

Llyfr hanes yn yr iaith Saesneg gan Richard Haslam, Julian Orbach ac Adam Voelcker yw ***The Buildings of Wales: Gwynedd*** a gyhoeddwyd gan Yale University Press yn 2009. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Ceir yng Ngwynedd - yr hen siroedd Môn, Caernarfon a Meirionnydd - rai o adeiladau hynaf Cymru. At ei gilydd, dichon nad oes ardal gyfoethocach yng Nghymru ar gyfer y teithiwr pensaernïol.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2009
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Framed

Stori Saesneg gan Frank Cottrell Boyce yw ***Framed*** a gyhoeddwyd gan Macmillan yn 2008. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Dylan yw'r unig fachgen sy'n byw ym Manod, a phan ddaw lorïau mawr i fyny'r llechwedd i'w bentref y mae mewn penbleth. Pwy yw'r bobl hyn - a beth yw eu cyfrinach? Stori a ysbrydolwyd gan wagio'r Oriel Genedlaethol, Llundain, a symud ei holl drysorau i ogofâu chwareli gogledd Cymru yn ystod yr Ail Ryfel Byd.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Saesneg i bobl ifanc
Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Winterton Blue

Nofel i oedolion drwy gyfrwng y Saesneg gan Trezza Azzopardi yw ***Winterton Blue*** a gyhoeddwyd gan Picador yn 2008. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Mae sawl peth yn aflonyddu ar Lewis - yr atgof am ei frawd, car wedi'i ddwyn ac afon yn ei llif, ac yn bennaf oll y bachgen oedd wrth y llyw. Caiff Anna ei dychryn hefyd, ond mae'r hyn sy'n aflonyddu arni hi yn dal yn fyw.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Categori:Nofelau Saesneg
Plas Machynlleth

bawd|unionsyth|Arfbais y teulu ar y gat

Plasty yn nhref farchnad Machynlleth, Powys ((Sir Drefaldwyn gynt), yw **Plas** **Machynlleth** neu **Y Plas**. Roedd yn gartref yng Nghymru i Ardalyddion Londonderry. Daeth i ran y teulu trwy briodas George Henry Robert Charles William Vane-Tempest, Is-iarll Seaham (ac wedi hynny Iarll Vane a 5ed Ardalydd Londonderry), â Mary Cornelia Edwards. Roedd ei thad, Syr John Edwards, wedi ymestyn ac ailenwi'r plas.

## Hanes
Y plas oedd cartref teuluol 5ed Ardalydd Londonderry. Gadawodd ei fab hynaf Machynlleth wedi iddo ddod yn Ardalydd, ond arhosodd ei fab ieuengaf, yr Arglwydd Herbert Vane-Tempest, gan breswylio yn y Plas hyd nes iddo gael ei ladd yng ngwrthdrawiad trên Aber-miwl ar 26 Ionawr, 1921.

Daw darnau hynaf y plas o'r 17g; ychwanegwyd y brif fynedfa blaen ym 1853. Greenfields oedd enw'r plas am flynyddoedd lawer. Cafodd ei ail-enwi'n ddiweddarach ar ôl y dref.

Rhoddodd 7fed Ardalydd Londonderry y plas a'r stad yn rhodd i'r dref, a defnyddiwyd y plas ar gyfer swyddfeydd y cyngor. Ym 1995, ar ôl gwaith adnewyddu gwerth £3 miliwn, a ariannwyd gan Gyngor Dosbarth Maldwyn a'r Undeb Ewropeaidd, daeth yr adeilad yn ganolfan dreftadaeth "Celtica". Am nifer o flynyddoedd, llwyddodd y ganolfan i ddenu twristiaid, ymweliadau addysgol a chynadleddau. Daeth i feddiant yr awdurdod unedol newydd, Cyngor Sir Powys. Gydag ychydig iawn o fuddsoddiad gan y Cyngor, a nifer yr ymwelwyr yn dirywio, penderfynodd y Cyngor gau'r ganolfan yn 2006, gan nodi colled o £1,100,000 rhwng 1998 a 2006. Defnyddir y Plas bellach fel canolfan gymunedol a lleoliad cyfarfodydd.

## Y Fynedfa

Mynedfa Plas Machynlleth Gates of Plas Machynlleth.JPG|Y fynedfa o'r Ffordd Fawr i gyfeiriad y Plas
Mynedfa Plas Machynlleth 8.JPG|Y fynedfa o gyfeiriad y Plas tuag at y Stryd Fawr
Mynedfa Plas Machynlleth 7.JPG|Gatiau'r Plas, gyda'r Institiwt ar y dde

## Gweler hefyd
Cartrefi eraill Ardalyddion Londonderry, disgynyddion Robert Stewart a gafodd y teitl yn 1816:
*Londonderry House yn Llundain
*Mount Stewart yn Swydd Down yng ngogledd Iwerddon
*Neuadd Seaham yn Swydd Durham
*Wynyard Park yn Swydd Durham
*Neuadd Loring yng Nghaint

## Cyfeiriadau
Categori:Adeiladau ac adeiladwaith ym Machynlleth
Categori:Adeiladau rhestredig Gradd II* Powys
Hornet Flight

Nofel Saesneg gan Ken Follett yw ***Hornet Flight*** a gyhoeddwyd gan Pan Books yn 2008. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Mae hon yn nofel iasoer wedi ei gosod yng nghyfnod y Gwrthsafiad Danaidd yn ystod yr Ail Ryfel Byd.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2008
The Nerve

Cyfrol o farddoniaeth yn yr iaith Saesneg gan Glyn Maxwell yw ***The Nerve*** a gyhoeddwyd gan Picador yn 2008. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Saesneg o Loegr
Categori:Llyfrau 2008
Categori:Llyfrau barddoniaeth yr 21ain ganrif o Loegr
Categori:Llyfrau barddoniaeth Saesneg yr 21ain ganrif
Time's Fool

Stori Saesneg ar ffurf cerdd gan Glyn Maxwell yw '''''Time's Fool''''' a gyhoeddwyd gan Picador yn 2005. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cerddi 2005
Categori:Cerddi'r 21ain ganrif o Gymru
Categori:Cerddi Saesneg yr 21ain ganrif
Categori:Cerddi Saesneg o Gymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2005
Categori:Llyfrau barddoniaeth yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Llyfrau barddoniaeth Saesneg yr 21ain ganrif
Categori:Llyfrau barddoniaeth Saesneg o Gymru
The Song House

Nofel i oedolion drwy gyfrwng y Saesneg gan Trezza Azzopardi yw ***The Song House*** a gyhoeddwyd gan Picador yn 2010. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Pan fo Kenneth Earle yn hysbysebu am rywun i'w gynorthwyo i gatalogio ei gasgliad helaeth o gerddoriaeth, yr ymgeisydd olaf, sef Maggie yw ei unig obaith. Ond ni sylweddola fod Maggie wedi bod yn ei gartref o'r blaen, ac nad cyd-ddigwyddiad yw iddi ymgeisio am y swydd.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2010
Early Modern Wales, c.1525-1640

Llyfr am hanes Cymru gan J. Gwynfor Jones yw ***Early Modern Wales, c.1525-1640*** a gyhoeddwyd gan Macmillan yn y gyfres *British History in Perspective* yn 1994. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am yr 16eg ganrif yng Nghymru
Categori:Llyfrau am yr 17eg ganrif yng Nghymru
Categori:Llyfrau hanes yn y Saesneg
Categori:Llyfrau 1994
Categori:Llwybrau Byw
A Dylan Thomas Companion

Astudiaeth o fywyd a gwaith Dylan Thomas yn Saesneg gan John Ackerman yw ***A Dylan Thomas Companion*** a gyhoeddwyd gan Macmillan yn 1991. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Astudiaeth o fywyd a gwaith Dylan Thomas sy'n rhoi cryn sylw i yrfa a datblygiad y bardd fel awdur rhyddiaith yn ogystal. Ffotograffau du-a-gwyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Saesneg
Categori:Dylan Thomas
Categori:Llyfrau 1991
Dylan Thomas - His Life and Work

Astudiaeth o gerddi a rhyddiaith Dylan Thomas yn Saesneg gan John Ackerman yw ***Dylan Thomas: His Life and Work*** a gyhoeddwyd gan Macmillan yn 1996. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Trydydd argraffiad o astudiaeth o gerddi a rhyddiaith Dylan Thomas sy'n clymu ei waith â'i gefndir yn Abertawe a Thalacharn, gan edrych ar ddylanwad gwleidyddiaeth a chrefydd Cymru ar ei yrfa. Cyhoeddwyd yr argraffiad cyntaf ym 1964.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 1996
The Redeemed

Nofel Saesneg gan M. R. Hall yw ***The Redeemed*** a gyhoeddwyd gan Pan Books yn 2012. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Nofel gan sgriptiwr a chynhyrchydd sy'n byw yn Sir Fynwy. Mae hon yn nofel mewn cyfres sy'n dilyn hanes y crwner Jenny Cooper.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Categori:Nofelau Saesneg
The Disappeared

Nofel Saesneg gan M. R. Hall yw ***The Disappeared*** a gyhoeddwyd gan Macmillan yn 2012. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle
## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales
## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Categori:Nofelau Saesneg

Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Shandi Mitchell yw ***The Disappeared*** a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Lleolwyd y stori yn Canada a chafodd ei ffilmio yn Nova Scotia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Shandi Mitchell. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Brian Downey, Billy Campbell a Shawn Doyle. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *12 Years a Slave* sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 

## Derbyniad
## Gweler hefyd
Cyhoeddodd Shandi Mitchell nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:
 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?itemLabel (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?genre_label; SEPARATOR = " ") AS ?genres)
 (MIN(?publicationDate) AS ?firstPublication)
WHERE
{
?item wdt:P57 wd:Q14475805.                        # P57 = film director
 OPTIONAL {
  ?item wdt:P136 ?genre.
  ?genre rdfs:label ?genre_label.
  FILTER((LANG(?genre_label)) = "en")
 }
 OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?publicationDate. }
 SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en". }
}
GROUP BY ?item ?itemLabel 
LIMIT 10
|sort=label
|columns=label:Ffilm,P18:Delwedd,P495:Gwlad,?firstPublication:dyddiad
|thumb=100
|links=
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Ffilmiau gan gyfarwyddwyr ffilm benywaidd Saesneg
Categori:Ffilmiau lliw 
Categori:Ffilmiau lliw o Ganada
Categori:Dramâu o Ganada
Categori:Ffilmiau Saesneg
Categori:Ffilmiau o Ganada
Categori:Ffilmiau 2013
Categori:Ffilmiau gyda llai na 10 o actorion lleisiol
Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yng Nghanada
The Wish House

Nofel Saesneg gan Celia Rees yw ***The Wish House*** a gyhoeddwyd gan Picador yn 2005. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Nofel wedi ei gosod ar arfordir gorllewin Cymru yng nghanol yr 1970au yn portreadu colli diniweidrwydd, profiadau cyntaf o gariad, rhyw a marwolaeth, a theimladau tywyll o genfigen a brad wrth i fachgen ifanc gael ei hudo gan deulu anarferol sy'n arfer cariad rhydd a chymryd cyffuriau.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2005
Categori:Nofelau Saesneg i bobl ifanc
R. S. Thomas - Conceding an Absence

Astudiaeth o dechnegau R.S. Thomas gan Elaine Shepherd yw ***R. S. Thomas: Conceding an Absence*** a gyhoeddwyd gan Macmillan yn 1996. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.
Astudiaeth o dechnegau R.S. Thomas wrth iddo greu ei ddelweddau o Dduw sydd hefyd yn ymdrin â phroblemau'n ymwneud ag iaith crefydd a barddoniaeth grefyddol.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 1996
We Think the World of Him

Nofel Saesneg gan Adrian Mourby yw ***We Think the World of Him*** a gyhoeddwyd gan Amrywiol yn 1996. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1996
Categori:Nofelau Saesneg
Beyond the Fields of Play

Hunangofiant Saesneg gan Cliff Morgan a Geoffrey Nicholson yw ***Cliff Morgan, The Autobiography - Beyond the Fields of Play*** a gyhoeddwyd gan Hodder & Stoughton yn 1996. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Hunangofiant un o'r maswyr disgleiriaf a wisgodd grys coch Cymru erioed wedi ei ysgrifennu gyda hiwmor. Ffotograffau lliw a du-a-gwyn.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Atgofion a hunangofiannau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 1996
Public Places

Hunangofiant Saesneg gan Siân Phillips yw ***Public Places: The Autobiography*** a gyhoeddwyd gan Hodder & Stoughton yn 2002. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Hunangofiannau'r 21ain ganrif o Gymru
Categori:Hunangofiannau Saesneg yr 21ain ganrif
Categori:Hunangofiannau Saesneg o Gymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2002
The Wicked Day

Nofel Saesneg gan Mary Stewart yw ***The Wicked Day*** a gyhoeddwyd gan Hodder & Stoughton yn 1983. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Dyma nofel wedi'i lleoli yn ystod dyddiad olaf Camlan. Mae Mordred (Medrawd yn Gymraeg), mab anghyfreithlon y Brenin Arthur, yn ceisio gwrthsefyll proffwydoliaeth o gollfarn Myrddin. Mae proffwydoliaeth Myrddin yn ennill y dydd ac yn y diwedd, mae'r farwoaleth yn anochel.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1992
Categori:Nofelau 1983
Categori:Nofelau Saesneg
Lethal Justice

Teithlyfr Saesneg gan Joy Elder yw '''''Lethal Justice: One Man's Journey of Hope on Death Row'''* a gyhoeddwyd gan Hodder & Stoughton yn 2000. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Hanes taith ysbrydol Lesley Gosch, un o drigolion *Death Row'' tuag at obaith a heddwch mewnol wrth wynebu marwolaeth, wedi ei ysgrifennu gan leian babyddol o ogledd Cymru a adeiladodd gyfeillgarwch ag ef, ac sy'n ymgyrchwraig bybyr yn erbyn y gosb eithaf.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Bywgraffiadau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2000
Postmodern Literature

Cyfrol ac astudiaeth Saesneg gan Ian Gregson yw ***Postmodern Literature*** a gyhoeddwyd gan Hodder & Stoughton yn 2004. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Astudiaeth yn trafod ôl-adeiladaeth, ôl-goloneiddiaeth a ffeministiaeth fel theorïau ôl-fodern allweddol yng ngweithiau awduron megis Salman Rushdie, Sylvia Plath, Ted Hughes a Margaret Atwood; gan Uwch-ddarlithydd ym Mhrifysgol Bangor.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Fantasy, Fiction and Welsh Myth - Tales of Belonging

Cyfrol ac astudiaeth o lên gwerin Cymru yn y cyd-destun cyfoes gan Kath Filmer-Davies yw ***Fantasy, Fiction and Welsh Myth - Tales of Belonging*** a gyhoeddwyd gan Macmillan yn 2005. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Cyfrol yn bwrw golwg ar y ffordd y mae hen chwedlau a llên gwerin Cymru yn cael eu defnyddio gan awduron llenyddiaeth ffantasïol gyfoes.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Astudiaethau llenyddol Saesneg
Categori:Ffuglen ffantasi
Categori:Llyfrau am lên gwerin Cymru
Categori:Llyfrau am lenyddiaeth Gymreig yr 21ain ganrif
Categori:Llyfrau 2005
Rifling Paradise

Nofel i oedolion drwy gyfrwng y Saesneg gan Jem Poster yw ***Rifling Paradise*** a gyhoeddwyd gan Sceptre yn 2003. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
Wegener's Jigsaw

Nofel Saesneg gan Clare Dudman yw '''''Wegener's Jigsaw''''' a gyhoeddwyd gan Hodder & Stoughton yn 2004. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Categori:Nofelau Saesneg
98 Reasons for Being

Nofel Saesneg gan Clare Dudman yw ***98 Reasons for Being*** a gyhoeddwyd gan Sceptre yn 2004. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

Nofel gan awdur o ogledd Cymru am ferch o getoau Iddewig yr Almaen yn 1852 a gaiff ei hanfon i wallgofdy'r dref oherwydd 'nymffomania' ac ymdrechion meddyg chwyldroadol i'w gwella, a thrwy hynny, ddysgu mwy am ei feddwl ei hun.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Welsh (llyfr)

Teithlyfr Saesneg am Gymru gan Christine Jones a Julie Brake yw ***Welsh*** a gyhoeddwyd gan Hodder & Stoughton yn 2004. Yn 2014 roedd y gyfrol allan o brint.

Llyfryn yn llawn gwybodaeth ddifyr am Gymru, ei hiaith a'i phobl, ei diwylliant a'i thraddodiadau, ei heconomi a'i gwleidyddiaeth, ynghyd â manylion defnyddiol am ffynonellau gwybodaeth a deunydd darllen pellach.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Teithlyfrau Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2004