open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dafydd Hywel

Actor a chyfarwyddwr o Gymru oedd **Dafydd Hywel** (4 Rhagfyr 1945 – 23 Mawrth 2023). Cafodd yrfa hir mewn cynyrchiadau Cymraeg a Saesneg ar lwyfan, ffilm a theledu.

## Bywyd cynnar ac addysg
Magwyd David Hywel Evans yng Nglanaman ac yna Garnant, Cwm Aman. Wedi hynny bu'n byw yng Nghapel Hendre ger Rhydaman.

Hyfforddodd fel athro mewn coleg yn Abertawe am fod ei dad eisiau iddo gael "job teidi". Ar ddiwedd yr 1960au fe'i ddewiswyd un o aelodau cyntaf Cwmni Theatr Cymru dan gyfarwyddiaeth Wilbert Lloyd Roberts.

## Gyrfa
Bu'n chwarae y cymeriad lliwgar Jac Daniels ar *Pobol y Cwm* yn yr 1980au. Fe ymddangosodd ar y rhaglen blant *Miri Mawr* yn chwarae Caleb y Twrch.

Chwaraeodd rannau mewn cyfresi drama Cymraeg fel *Y Pris* a *Pen Talar*, y ffilmiau *Rhosyn a Rhith*, *I Fro Breuddwydion* ac *Yr Alcoholig Llon* ymysg eraill. Yn Saesneg cafodd rannau gwadd mewn cyfresi fel *The Indian Doctor*, *The Bill* a *Holby City*. Roedd hefyd yn un o sêr y gyfres *Stella*.

Yn 1989 sefydlodd Cwmni Whare Teg ond daeth y cwmni i ben ym 1993 yn sgil colledion ariannol. Aeth ymlaen i ffurfio Cwmni Mega ym 1994, sydd wedi cynhyrchu pantomeimau Cymraeg yn flynyddol ers hynny. Ar ddiwedd 2022, pasiodd yr awenau i'r pâr priod, Lisa Marged a Gwydion Rhys.

Roedd yn ymgyrchydd brwd dros yr iaith Gymraeg, gan ymladd dros addysg Gymraeg yng Nghaerdydd.

Cyhoeddodd ei hunangofiant *Dafydd Hywel - Hunangofiant Alff Garnant* yn 2013.

## Bywyd personol
Roedd yn briod a Betty a cawsant ddau o blant, Catrin a Llŷr.

Bu farw yn 77 mlwydd oed wedi cyfnod o salwch. Cynhaliwyd ei angladd ar ddydd Gwener, 21 Ebrill 2023. Roedd gwasanaeth cyhoeddus yn Amlosgfa Llanelli am 13:00 y prynhawn wedyn cyfle i rannu straeon ac atgofion am ei fywyd ym Mharc y Scarlets.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
*  ar wefan Internet Movie Database
* Cwmni Mega 

Categori:Actorion teledu o Gymru
Categori:Actorion ffilm o Gymru
Categori:Actorion theatr o Gymru
Categori:Cynhyrchwyr theatr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1945
Categori:Marwolaethau 2023
Alice Hooker-Stroud

Gwleidydd Cymreig yw **Alice Hooker-Stroud** (ganwyd Ebrill 1984). Fe'i etholwyd yn arweinydd y Blaid Werdd yng Nghymru yn 2015, ac mae'n ymgeisydd ar gyfer y Blaid Werdd ar restr y Canolbarth a'r Gorllewin ar gyfer Etholiadau Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn 2016.

Fe'i ganwyd yn y Canolbarth a aeth i Ysgol Uwchradd Llanfyllin. Mae'n ddwyieithog ac mae'n byw ym Machynlleth. Mae'n Gyfarwyddwr i'r elusen ymgyrchol 'This is Rubbish'.

Mae ganddi gradd Meistr mewn Ffiseg a Gwyddorau Systemau'r Byd, a chyfranodd at adroddiad Zero Carbon Britain: Rethinking the Future.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*
*

Categori:Genedigaethau 1984
Categori:Gwleidyddion Plaid Werdd Cymru a Lloegr
Categori:Pobl o Bowys
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Uwchradd Llanfyllin
Rhestr aelodau seneddol Cymru 1931-1935

Dyma restr o Aelodau Seneddol a etholwyd i Senedd y Deyrnas Unedig rhwng Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1931 ac Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1935
bawd|Ernest Bennett
bawd|Clement Davies
bawd|Rhys Hopkin Morris

*Ernest Bennett
*Aneurin Bevan
*William George Cove
*George Daggar
*Clement Davies
*David Lewis Davies
*Stephen Owen Davies o 1934
*Charles Edwards
*David Owen Evans o 1932
*Ernest Evans
*Richard Thomas Evans
*Leolin Forestier-Walker hyd 1934
*David Grenfell
*Thomas Griffiths
*George Henry Hall
*Walter D'Arcy Hall
*John Arthur Herbert o 1934
*William Jenkins
*Henry Haydn Jones
*Frederick Llewellyn-Jones
*William Mainwaring o 1933
*Henry Morris-Jones
*Morgan Jones
*William John
*David Lloyd George
*Gwilym Lloyd George
*Megan Lloyd George
*David Watts-Morgan hyd 1933
*Owen Temple-Morris
*Rhys Hopkin Morris hyd 1932
*Patrick Munro
*Goronwy Owen
*Aled Owen Roberts
*Richard Collingham Wallhead hyd 1934
*David Williams
*Ted Williams
*John Henry Williams (AS)

## Cyfeiriadau
̼

Aelodau Seneddol Cymru
Categori:Senedd y Deyrnas Unedig
Categori:Gwleidyddiaeth Cymru
Categori:Rhestrau aelodau seneddol Cymru
Categori:1931
Delwyn Williams

Gwleidydd a chyfreithiwr o Gymru oedd **David John Delwyn Williams** (1 Tachwedd 1938 – 22 Awst 2024), a fu'n Aelod Seneddol Ceidwadol dros Faldwyn rhwng 1979 ac 1983.

## Bywyd cynnar ac addysg 
Addysgwyd Williams yn Ysgol Uwchradd y Trallwng, a Choleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth.

## Gyrfa wleidyddol 
Safodd Williams yn aflwyddiannus fel ymgeisydd Ceidwadol am y tro cyntaf ym Maldwyn yn Etholiad Cyffredinol 1970. Llwyddodd ennill 7,891 pleidlais (twf o +2.3% ar ganlyniad Ceidwadol 1966) ond trechwyd gan Emlyn Hooson- a fu'n Aelod Seneddol Rhyddfrydol dros yr etholaeth ers is-etholiad 1962.

Safodd yn yr etholaeth eto fel yr ymgeisydd Ceidwadol yn Etholiad Cyffredinol 1979, gan lwyddo i drechu Hooson dro hyn gyda mwyafrif o 1,593 pleidlais. Dyma'r tro cyntaf am gwta canrif i'r etholaeth adael meddiant y  Blaid Ryddfrydol. Ceisiodd Williams amddiffyn ei sedd yn Etholiad Cyffredinol 1983, ond collodd i'r ymgeisydd Rhyddfrydol, Alex Carlile o 668 pleidlais.

Yn 2007, safodd yn aflwyddiannus fel ymgeisydd mewn is-etholiad yn ward Gungrog, y Trallwng ar gyfer Cyngor Sir Powys.

Yn ystod 2015 bu ddatgan ei gefnogaeth i ymgyrch Des Parkinson- yr ymgeisydd UKIP yn etholaeth Maldwyn ar gyfer Etholiad Cyffredinol y flwyddyn yno, gan feirniadu nifer o bolisiau a phenderfyniadau arweinydd y Ceidwadwyr, David Cameron.

## Bywyd personol
Roedd yn briod ag Olive ac roedd ganddynt dau o blant. Roeddent yn byw yn Cegidfa, Sir Drefaldwyn. Roedd yn 85 mlwydd oed. Cynhaliwyd ei angladd yn Amlosgfa Emstrey, yr Amwythig ar 11 Medi 2024 am 1.15pm, wedi ei ddilyn gyda dathliad o'i fywyd yn nhafarn y Kings Head, Guilsfield.

## Cyfeiriadau 
Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Aberystwyth
Categori:Cyfreithwyr o Gymru
Categori:Genedigaethau 1938
Categori:Gwleidyddion y Blaid Geidwadol (DU)
Categori:Gwleidyddion yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Gwleidyddion yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 2024
Categori:Pobl o Faldwyn
R. G. Armstrong

Actor ffilm, llwyfan, a theledu ac yn ddramodydd o Unol Daleithiau America oedd **Robert Golden "R. G." Armstrong, Jr** (7 Ebrill 1917 – 27 Gorffennaf 2012).

## Bywyd Cynnar
Ganwyd Armstrong ar 7 Ebrill 1917 yn Pleasant Grove, Alabama, cafodd ei fagu gan deulu Cristionogol ffwndamentalaidd ar fferm fechan ger Birmingham, Alabama. Derbyniodd Armstrong ei addysg yng Ngholeg Howard (Prifysgol Samford, bellach) lle dechreuodd ymddiddori ym Maes Actio; oddi yno aeth i Brifysgol Gogledd, lle bu ef a'i gyd efrydydd Andy Griffith yn actio ar lwyfan gyda chwmni o'r enw "The Carolina Playmakers". Wedi graddio aeth i Ysgol Drama yr Actors Studio yn Efrog Newydd.

## Gyrfa
Dechreuodd gyrfa Armstrong ym 1954 fel actor lwyfan ym Mroadway, lle cafodd adolygiadau da am ei ran yn nrama Tennessee Williams *Cat on a Hot Tin Roo*f. Dechreuodd cyfansoddi ei ddrama ei hun tua'r un cyfnod a oedd yn cael eu perfformio mewn theatrau oddi ar Broadway. Ymddangosodd yn ei ffilm gyntaf yn yr un flwyddyn Garden of Eden, ffilm am wersyll i noethlymunwyr.

Daeth yn amlwg ar y teledu fel cymeriad ym mron pob un gyfres cowbois poblogaidd a chynhyrchwyd yn yr Unol Daleithiau yn y 1950au a'r 1960au gan gynnwys *Have Gun - Will Travel, The Californians, Jefferson Drum, The Tall Man, Riverboat, The Rifleman, Zane Grey Theater, Wanted: Dead or Alive, The Westerner, The Big Valley, Bonanza, Maverick, Gunsmoke, Rawhide* a *Wagon Train*.

Bu'n serennu mewn sawl ffilm gan gynnwys *The Fugitive Kind, El Dorado, Race with the Devil, The Car, Dick Tracy, Predato* a *Purgatory*, ei ffilm derfynol.

## Bywyd personol
Bu Armstrong yn briod tair gwaith ei wraig gyntaf oedd Ann Neale o 1952 hyd eu hysgariad ym 1972, bu iddynt bedwar o blant; wedyn bu'n briod a Susan M. Guthrie ym 1973 gan ysgaru ym 1976, yn olaf priododd Mary Craven o 1993 tan iddi farw yn 2003

## Marwolaeth
Bu farw Armstrong o achosion naturiol ar 27 Gorffennaf 2012 yn ei gartref yn Studio City, California. Roedd yn 95 mlwydd oed.

## Ffilmiau
*Never Love a Stranger (1958)
*The Fugitive Kind (1959)
*Ride the High Country (1962)
*Major Dundee (1965)
*El Dorado (1966)
*The Great White Hope (1970)
*The Ballad of Cable Hogue (1970)
*J. W. Coop (1972)
*The Final Comedown (1972
*The Great Northfield Minnesota Raid (1972)
*Pat Garrett and Billy the Kid (1973)
*My Name is Nobody (1973)
*White Lightning (1973)
*Boss Nigger (1975)
*White Line Fever (1975)
*Race with the Devil (1975)
*Stay Hungry (1976)
*Dixie Dynamite (1976)
*The Car (1977)
*Heaven Can Wait (1978)
*The Time Machine (1978)
*Steel (1979)
*Fast Charlie... the Moonbeam Rider (1979)
*Reds (1981)
*Evilspeak (1981)
*The Beast Within (1982)
*The Shadow Riders (1982)
*Lone Wolf McQuade (1983)
*Children of the Corn (1984)
*The Best of Times (1986)
*Red Headed Stranger (1986)
*Predator (1987)
*Jocks (1987)
*Bulletproof (1988)
*Dick Tracy (1990)
*Warlock: The Armageddon (1993)
*Payback (1995)
*Purgatory (1999)

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion Americanaidd
Categori:Genedigaethau 1917
Categori:Marwolaethau 2012
Charlie Cox

Actor o Loegr yw ** Charlie Thomas Cox** (ganed 15 Rhagfyr 1982). Mae'n fwyaf adnabyddus am ei rolau fel Tristan Thorn yn *Stardust*, Owen Sleater yn yr ail a thrydedd gyfres o raglen HBO *Boardwalk Empire*, Jonathan Jones yn y ffilm fywgraffyddol *The Theory of Everything* a Matt Murdock/Daredevil yng nghyfres deledu Marvel *Daredevil.*

## Bywyd cynnar 
Ganwyd Cox, yr ieuengaf o bump o blant, yn Llundain, Lloegr, a fe'i fagwyd yn Nwyrain Sussex. Mae'n fab i Patricia C. A. "Tricia" (yn gynt Harley) a Andrew Frederick Seaforth Cox, sy'n gweithio fel cyhoeddwr. Mae ganddo un brawd, Toby, a thri hanner-frawd a chwaer o briodas cyntaf ei dad. a fe'i addysgwyd mewn dwy ysgol annibynnol: Ysgol Ashdown House ym mhentref Forest Row yn Nwyrain Sussex ac Ysgol Sherborne yn nhref farchnad Sherborne yn Dorset. Fe'i hyfforddwyd wedyn yn Ysgol Theatr yr Old Vic ym Mryste.

## Gyrfa 
Chwaraeodd Cox rôl Tristan Thorn yn y ffilm 2007 *Stardust*. Fe'i welwyd nesaf yn ffilm 2008 *Stone of Destiny *yn chwarae Ian Hamilton. Gwnaeth ei ddebut ar y West End *The Collection* Harold Pinter yn Theatr yr Ambassadors yn Llundain, ac yn yr un flwyddyn chwaraeodd y Dug Crowborough ym mhennod beilot y gyfres ddrama ITV *Downton Abbey*. Ymddangosodd hefyn yn *The Prince of Homburg *Kleist*,* yn chwarae'r rôl deitl, yn y Donmar Warehouse yn Llundain yn 2010. Chwaraeodd y rhan St. Josemaría Escrivá yn ffilm 2011 Roland Joffé *There Be Dragons*. Hefyd yn 2011, arwyddodd Cox gytundeb i chwarae rôl gylchol yn yr ail gyfres o'r rhaglen HBO *Boardwalk Empire *a gyfarwyddwyd gan Martin Scorsese. Serennodd fel mewnfudwr Gwyddelig sydd gan gysylltiadau gyda'r IRA. Daeth ei gymeriad yn brif seren y rhaglen ar gyfer ei thrydedd gyfres, a ddarlledwyd ym mis Medi 2012.

Yn 2014, serennodd yn y ffilm ddrama fywgraffyddol, sy'n adrodd hanes bywyd Stephen Hawking, *The Theory of Everything* fel Jonathan Jones. Mae Jonathan, gŵr gweddw sy'n arwain côr yr eglwys, yn dod yn ffrind agos i wraig Hawking, Jane, a'r teulu cyfan, ar ôl iddi ymuno â'i gôr. Cefnoga'r cymeriad Jane, yn helpu Stephen gyda'i afiechyd ac yn chwarae gyda'r plant. Prioda Jane a Jonathan ar ôl i Stephen a hithau benderfynu dod â'i priodas hwy i ben.

Ar hyn o bryd, chwaraea Cox Matt Murdock/Daredevil yng nghyfres deledu Marvel *Daredevil*, a gyfarwyddwyd a rhyddhawyd trwy Netflix. Canmolwyd ei berfformiad a fe'i dderbyniwyd Gwobr Gyflawni Helen Keller ar gyfer ei rôl gan Sefydliad y Deillion America.

## Ffilmyddiaeth 
### Ffilmiau 
### Teledu 
### Llwyfan 
## Gwobrau ac enwebiadau 
## Cyfeiriadau
Categori:Actorion ffilm o Loegr
Categori:Actorion teledu o Loegr
Categori:Catholigion o Loegr
Categori:Genedigaethau 1982
Rhestr aelodau seneddol Cymru 1950-1951

bawd|Jim Griffiths
[bawd|Megan Lloyd George Ifanc gyda ei thad [David Lloyd George]]
Dyma restr o Aelodau Seneddol a etholwyd i Senedd y Deyrnas Unedig rhwng Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1950 ac Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1951

*Aneurin Bevan
*Nigel Birch
*Roderic Bowen
*James Callaghan
*William George Cove
*George Daggar hyd 1950
*Clement Davies
*Stephen Owen Davies
*Desmond Donnelly
*Ness Edwards
*Emlyn Garner Evans
*Harold Finch
*Peter Freeman
*Raymond Gower
*David Grenfell
*Jim Griffiths
*Megan Lloyd George
*William Elwyn Edwards Jones
*David Llewellyn
*William Mainwaring
*Percy Morris
*Rhys Hopkin Morris
*David Mort
*Walter Padley
*Arthur Pearson
*Dorothy Mary Rees
*Robert Richards
*Emrys Owain Roberts
*Goronwy Roberts
*David Emlyn Thomas
*George Thomas
*Iorwerth Rhys Thomas
*Peter Thomas
*Peter Thorneycroft
*Tudor Elwyn Watkins
*Daniel Granville West
*Eirene White
*David James Williams
*Parch Llewellyn Williams o 1950
## Cyfeiriadau
̼

Aelodau Seneddol Cymru
Categori:Senedd y Deyrnas Unedig
Categori:Gwleidyddiaeth Cymru
Categori:Rhestrau aelodau seneddol Cymru
Categori:1950
Mission: Impossible (ffilm)

Ffilm o'r Unol Daleithiau lawn cyffro am ysbïo o 1996 yw ***Mission: Impossible*** a gyfarwyddwyd gan Brian De Palma, a chynhyrchwyd gan Tom Cruise. Seiliwyd y ffilm ar y gyfres deledu o'r un enw gyda'r plot yn dilyn Ethan Hunt (Tom Cruise) a'i genhadaeth i ddadorchuddio'r treiddiwr sydd wedi cynllwynio yn ei erbyn ac yn esgsus ei fod wedi llofruddio pob aelod o'i dîm IMF.

Llwyddodd y ffilm yn feirniadol ac yn fasnachol, yn dod yn drydedd ar y rhestr o ffilmiau i ennill y mwyaf o arian yn 1996. Sbardunodd llwyddiant y ffilm pum dilyniant: *Mission: Impossible II* (2000), *Mission: Impossible III* (2006), *Mission: Impossible - Ghost Protocol* (2011), *Mission: Impossible – Rogue Nation* (2015), a *Mission: Impossible - Fallout* (2018).

## Cast 
* Tom Cruise fel Ethan Hunt
* Jon Voight fel Jim Phelps
* Emmanuelle Béart fel Claire Phelps
* Henry Czerny fel Eugene Kittridge
* Jean Reno fel Franz Krieger
* Ving Rhames fel Luther Stickell
* Kristin Scott Thomas fel Sarah Davies
* Vanessa Redgrave fel Max
* Emilio Estevez fel Jack Harmon
* Ingeborga Dapkūnaitė fel Hannah Williams
* Karel Dobrý fel Matthias
* Marcel Iureş fel Alexander Golitsyn
* Olegar Fedoro fel Kiev Agent
* Dale Dye fel Frank Barnes

## Derbyniad
## Cyfeiriadau 
Categori:Ffilmiau 1996
Categori:Ffilmiau Saesneg gan gyfarwyddwyr ffilm gwrywaidd
Categori:Ffilmiau a gynhyrchwyd gan Paramount Pictures
Categori:Ffilmiau a olygwyd gan Paul Hirsch
Categori:Ffilmiau llawn cyffro Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Ffilmiau lliw o'r Unol Daleithiau
Categori:Ffilmiau ysbïo
Categori:Ffilmiau sy'n seiliedig ar raglenni teledu
Categori:Ffilmiau sydd a'u stori wedi'i lleoli yn Llundain
Rhestr aelodau seneddol Cymru 1959-1964

Dyma restr o Aelodau Seneddol a etholwyd i Senedd y Deyrnas Unedig rhwng Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1959 ac Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1964

*Leo Abse 
*Aneurin Bevan i 1960
*Nigel Birch
*Roderic Bowen
*Donald Box
*James Callaghan
*Clement Davies hyd 1962
*Elfed Davies
*Ifor Davies
*Stephen Owen Davies
*Desmond Donnelly
*Ness Edwards
*Harold Finch
*Michael Foot o 1960
*Raymond Gower
*Jim Griffiths
*Emlyn Hooson o 1962
*Cledwyn Hughes
*James Idwal Jones
*Thomas William Jones
*Megan Lloyd George
*Neil McBride o 1963
*Geraint Morgan
*John Morris
*David Mort hyd 1963
*Walter Padley
*Arthur Pearson
*Arthur Probert 
*Hugh Rees
*Goronwy Roberts
*Frank Soskice 
*Iorwerth Rhys Thomas
*George Thomas
*Peter Thomas
*Peter Thorneycroft
*Tudor Elwyn Watkins
*Eirene White
*David James Williams
*Parch Llewellyn Williams

## Cyfeiriadau
̼

Aelodau Seneddol Cymru
Categori:Senedd y Deyrnas Unedig
Categori:Gwleidyddiaeth Cymru
Categori:Rhestrau aelodau seneddol Cymru
Categori:1959
Rhestr aelodau seneddol Cymru 1966-1970

Dyma restr o Aelodau Seneddol a etholwyd i Senedd y Deyrnas Unedig rhwng Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1966 ac Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1970

*Leo Abse
*Donald Anderson
*Nigel Birch
*James Callaghan
*Donald Coleman
*Elfed Davies
*Ednyfed Hudson Davies
*Ifor Davies
*Stephen Owen Davies
*Desmond Donnelly
*Ness Edwards hyd 1968
*William Henry Edwards
*Fred Evans o 1968
*Gwynfor Evans o 1966
*Harold Finch
*Michael Foot
*Raymond Gower
*Jim Griffiths
*Emlyn Hooson
*Cledwyn Hughes
*Royston John Hughes
*Trevor Alec Jones o 1967
*James Idwal Jones
*Megan Lloyd George hyd 1966
*Neil McBride
*Elystan Morgan
*Geraint Morgan
*John Morris
*Walter Padley
*Arthur Pearson
*Arthur Probert
*Goronwy Roberts
*Ted Rowlands
*Iorwerth Rhys Thomas hyd 1967
*George Thomas
*Tudor Elwyn Watkins
*Eirene White
*Alan Williams
*Albert Clifford Williams

## Cyfeiriadau
̼

Aelodau Seneddol Cymru
Categori:Senedd y Deyrnas Unedig
Categori:Gwleidyddiaeth Cymru
Categori:Rhestrau aelodau seneddol Cymru
Categori:1966
Mrs Brown's Boys

Rhaglen gomedi boblogaidd o Iwerddon ydy '''''Mrs. Brown's Boys''''', wedi ei chreu a'i sgriptio gan y Gwyddel Brendan O'Carroll, sydd hefyd yn serennu ynddi fel actor. Fe'i cynhyrchwyd gan BBC Scotland mewn partneriaeth gyda BocPix ac RTÉ. Dyn, ac ator drag, ydy O'Carroll ac ef sy'n chwarae rhan Mrs Brown, seren y comedi. Mae'r rhan fwyaf o'r actorion eraill naill ai'n ffrindiau neu'n aelodau o'i deulu.

Ceir arddull anffurfiol, ffwrdd-a-hi, ble dangosir nifer o 'gangymeriadau' neu linellau byr-fyfyr nad ydynt yn y sgript, sy'n gwneud y rhaglen yn ffres ac yn wahanol i'r rhelyw. Mae llawer o feirniaid wedi bod yn llawdrwm iawn o'r rhaglen e.e. barn *The Metro* oedd ei bod *"not even remotely funny"*, gan fynegi y dylai'r BBC *"hang its head in shame"* am ei dangos. Er hyn, mae'r niferoedd sy'n ei gwylio yn profi ei bod yn un o raglenni teledu mwyaf poblogaidd sawl gwlad, gyda gwledydd Prydain, Iwerddon, Awstralia a Chanada ymhlith y gwledydd sydd â'r mwyaf o wylwyr. Mae teledu Unol Daleithiau America'n gwrthod ei dangos gan fod ynddi lawer o regfeydd. Enillodd ''Mrs Brown's Boys* lawer o wobrau dros y blynyddoedd diwethaf.

## Trosolwg
Rhyddhawyd *Mrs. Brown's Boys'' yn wreiddiol ar RTÉ 2fm, sef gorsaf radio Gwyddelig, yn 1992, ac yna fel cyfres o lyfrau, gan Brendan O'Carroll yng nghanol y 1990au. Teitlau'r llyfrau unigol oedd: *The Mammy*, *The Chisellers*, *The Granny*, a *The Young Wan*, ac fe'u cyhoeddwyd yn Iwerddon cyn iddynt gael eu cyhoeddi yng ngwledydd Prydain.

Datblygodd y gyfres sitcom yn araf dros nifer o flynyddoedd; roedd ei gwreiddiau yn nechrau 1999, gyda'r prif gymeriad Agnes Browne yn ymddangos yn wreiddiol fel drama lwyfan ac yna drama radio, llyfrau a DVDs.

Ar gyfer y sitcom, talfyrwyd yr enw 'Browne' i 'Brown'. Mae'r dramau llwyfan wedi parhau hyd at y presennol, gydag ymweliadau ag Awstralia yn 2014. Cyhoeddwyd ffilm ''Mrs. Brown's Boys D'Movie'', ar 27 Mehefin 2015.

## Cyfeiriadau
Categori:BBC Scotland
Categori:Rhaglenni teledu comedi
Categori:Comedïau sefyllfa teledu'r BBC
Rhestr aelodau seneddol Cymru 1964-1966

Dyma restr o Aelodau Seneddol a etholwyd i Senedd y Deyrnas Unedig rhwng Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1964 ac Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1966

*Leo Abse (Pont-y-pŵl)
*Nigel Birch (Gorllewin Sir y Fflint)
*Roderic Bowen (Ceredigion)
*Donald Box
*James Callaghan (De-ddwyrain Caerdydd)
*Donald Coleman
*Elfed Davies
*Ifor Davies
*Stephen Owen Davies (Merthyr Tudful)
*Desmond Donnelly
*Ness Edwards (Caerffili)
*Harold Finch (Bedwellte)
*Michael Foot (Glyn Ebwy)
*Raymond Gower (Y Barri)
*Jim Griffiths (Llanelli)
*Emlyn Hooson (Maldwyn)
*Cledwyn Hughes (Ynys Môn)
*James Idwal Jones (Wrecsam)
*Thomas William Jones (Meirionnydd)
*Megan Lloyd George (Caerfyrddin)
*Neil McBride (Dwyrain Abertawe)
*Geraint Morgan
*Walter Padley (Ogwr)
*Arthur Pearson
*Arthur Probert (Aberdâr)
*Goronwy Roberts (Caernarfon)
*Frank Soskice (Casnewydd)
*George Thomas (Gorllewin Caerdydd)
*Iorwerth Rhys Thomas
*John Morris (Aberafan)
*Peter Thomas (Conwy)
*Peter Thorneycroft (Mynwy)
*Tudor Elwyn Watkins (Brycheiniog a Sir Faesyfed)
*Eirene White (Dwyrain Sir y Fflint)
*Alan Williams (Gorllewin Abertawe)
*Albert Clifford Williams o 1965
*Parch Llewellyn Williams hyd 1965

## Cyfeiriadau
̼

Aelodau Seneddol Cymru
Categori:Senedd y Deyrnas Unedig
Categori:Gwleidyddiaeth Cymru
Categori:Rhestrau aelodau seneddol Cymru
Categori:1964
Rhewlif Fox

Rhewlif ar Ynys y De, Seland Newydd yw **Rhewlif Fox**. Mae'n 13 cilomedr o hyd, ac yn disgyn 2,600 medr. Dalgylch y rhewlif yw 36 cilomedr sgwâr.. Mae tref o'r un enw yn ymyl gwaelod y rhewlif.

bawd|dim|260px

## Cyfeiriadau
Categori:Daearyddiaeth Seland Newydd
Categori:Rhewlifau
Categori:Ynys y De
Is-etholiad Maldwyn, 1962

Cynhaliwyd Is-etholiad Maldwyn, 1962 ar y 15 Mai 1962 yn dilyn marwolaeth yr Aelod Seneddol Rhyddfrydol, Clement Davies.

## Cefndir 
Bu Clement Davies yn Aelod Seneddol dros Faldwyn ers Etholiad Cyffredinol 1929, gan hefyd ddod yn arweinydd y Blaid Ryddfrydol rhwng 1945 a 1956.

Cyhoeddodd Davies yn Mai, 1960, yn 75 oed, na fyddai'n sefyll yn yr Etholiad Cyffredinol nesaf (1964), fodd bynnag 2 flynedd yn ddiweddarch, ar 23 Mawrth, 1962, bu farw mewn clinig yn Llundain.

## Ymgeiswyr 
Enwebwyd pedwar ymgeisydd i gystadlu'r is-etholiad:
* **Emlyn Hooson** (*Y Blaid Ryddfrydol*): Yn fargyfreithiwr o Ddinbych, safodd Hooson fel ymgeisydd Rhyddfydol yng Nghonwy yn Etholiad Cyffredinol 1950 a 1951, gan ddod yn drydydd ar y ddwy achlysur. Yn 1950, bu briodi Shirley Hamer- merch Syr George a'r Foneddiges Hamer; Rhyddfrydwyr blaengar o Lanidloes, Powys. Bu i Hooson wynebu gryn cystadleuaeth am yr ymgeisyddiaeth Ryddfrydol, gan gynnwys dau o feibion yr Arglwydd Davies, a mab Clement Davies, Stanley. 

## Darllen Pellach 
* Chapman, Robin *Rhywfaint o Anfarwoldeb* (Llandysul: Gwasg Gomer, 2003)
* Llwyd Morgan, Derec. *Emlyn Hooson: Essays and Reminiscences*. (Llandysul: Gomer: 2014)
* Wyburn-Powell, Alun. *Clement Davies: Liberal Leader*. (Llundain: Politico's: 2003)

## Cyfeiriadau 
Categori:1962
Categori:Is-etholiadau Senedd y Deyrnas Unedig
Jennifer Gibney

Actores o Iwerddon yw **Jennifer Gibney** (ganwyd 7 Gorffennaf 1964).

Mae Gibney yn wraig i'r actor Brendan O'Carroll ac yn serennu yn y sitcom, ''Mrs. Brown's Boys'', gyda'i phriod.

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd o Iwerddon
Categori:Genedigaethau 1964
Robert Frost

Bardd o'r Unol Daleithiau oedd **Robert Lee Frost** (26 Mawrth 1874 – 29 Ionawr 1963).

Fe'i ganwyd yn San Francisco, Califfornia, yn fab i'r newyddiadurwr  William Prescott Frost, Jr., a'i wraig Isabelle (nee Moodie).  Cafodd ei addysg yng Ngholeg Dartmouth, New Hampshire. Priododd Elinor Miriam White ym 1895; bu farw Elinor o ganser ym 1938.

## Llyfryddiaeth
### Casgliadau barddoniaeth
*''A Boy's Will* (1913)
**North of Boston* (1914)
**Mountain Interval* (1916)
**New Hampshire* (1923)
**West-Running Brook* (1929)
**A Witness Tree* (1942)

### Drama
**A Way Out: A One Act Play* (1929)
**The Cow's in the Corn: A One Act Irish Play in Rhyme* (1929)
**A Masque of Reason* (1945)
**A Masque of Mercy* (1947)

### Eraill
**The Letters of Robert Frost to Louis Untermeyer'' (1963)

Categori:Genedigaethau 1874
Categori:Marwolaethau 1963
Categori:Beirdd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Beirdd Saesneg o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl a aned yn San Francisco
Categori:Pobl fu farw yn Boston
Rhestr aelodau seneddol Cymru 1970-1974

Dyma restr o Aelodau Seneddol a etholwyd i Senedd y Deyrnas Unedig rhwng Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1970 ac Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, Chwefror 1974

*Leo Abse 
*James Callaghan
*Donald Coleman
*Denzil Davies
*Elfed Davies
*Ifor Davies
*Stephen Owen Davies hyd 1972
*Nicholas Edwards
*William Henry Edwards
*Tom Ellis
*Fred Evans
*Michael Foot
*Ian Grist
*Raymond Gower
*Emlyn Hooson
*Cledwyn Hughes
*Royston John Hughes
*Barry Jones
*Gwynoro Jones
*Trevor Alec Jones
*Brynmor John
*Neil Kinnock
*Geraint Morgan
*John Morris
*Neil McBride
*Anthony Meyer
*Walter Padley
*Arthur Probert
*Goronwy Roberts
*Michael Roberts
*Wyn Roberts
*Caerwyn Eifion Roderick
*Ted Rowlands o 1972
*George Thomas
*Jeffrey Thomas
*John Stradling Thomas
*Alan Williams

## Cyfeiriadau
̼

Aelodau Seneddol Cymru
Categori:Senedd y Deyrnas Unedig
Categori:Gwleidyddiaeth Cymru
Categori:Rhestrau aelodau seneddol Cymru
Categori:1970
Brendan O'Carroll

Awdur, comediwr a chynhyrchydd o Iwerddon yw '''Brendan O'Carroll'* (g. 15 Medi 1955) a adnabyddir yn bennaf am ei waith *Mrs Brown's Boys'' a sgwennir ganddo; ef hefyd sy'n actio'r brif ran, sef Mrs Agnes Brown.

## Y dyddiau cynnar
Ganwyd Brendan O'Carroll yn Finglas, Dulyn, yr ieuengaf o 11 plentyn. Roedd ei fam, Maureen O'Carroll, yn *Teachta Dála* (Aelod Seneddol) yn y Dáil Éireann ar ran Plaid Lafur yr Alban. Saer oedd ei dad, Gerald. Gadawodd Brendan yr ysgol yn 12 oed ac aeth i weithio fel gweinydd mewn tŷ bwyta, dyn llaeth ayb.

## Bywyd personol
Priododd Brendan O'Carroll Doreen yn from 1977, hyd at 1999. Priododd Jennifer Gibney yn 2005. Mae ganddo bedwar o blant: Brendan (bu farw), Danny, Fiona ac Eric. Bu farw mab hynaf Brendan, sef Brendan, o spina bifida pan oedd ychydig ddyddiau oed.

Roedd taid Brendan, ar ochr ei dad, yn aelod o Weriniaethwyr Iwerddon, ac fe'i saethwyd yn farw ar 16 Hydref 1920 yn ei gartref yn nulyn. Roedd dau o'i fechgyn yn aelodau o Fyddin Weriniaethol Iwerddon.

## Gyrfa
### Comediwr
Yn 2010 cyhoeddodd Brendan O'Carroll bedair DVD, yn dilyn ei ymddangosoad ar *The Late Late Show*: ''How's your Raspberry Ripple*, *How's your Jolly Roger*, *How's your Snowballs* a *How's your Wibbly Wobbly Wonder*. Cyhoeddodd Brendan ei fod yn fethdalwr.

### *Hot Milk and Pepper''
Yn Chwefror 2013 cyflwynodd gwis ar RTÉ One gyda Gerry Browne.

### Mrs. Brown's Boys
Rhyddhawyd ''Mrs. Brown's Boys'' yn wreiddiol ar RTÉ 2fm, sef gorsaf radio Gwyddelig, yn 1992, ac yna fel cyfres o lyfrau, gan Brendan O'Carroll yng nghanol y 1990au. Teitlau'r llyfrau unigol oedd: *The Mammy*, *The Chisellers*, *The Granny*, a *The Young Wan*, ac fe'u cyhoeddwyd yn Iwerddon cyn iddynt gael eu cyhoeddi yng ngwledydd Prydain.

## Ffilmograffi
### Ffilm
### Teledu
### Llwyfan
## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1955
Categori:Llenorion ffuglen o Iwerddon
Categori:Actorion ffilm o Iwerddon
Categori:Actorion teledu o Iwerddon
Gogledd Orllewin Caerdydd (etholaeth seneddol)

Roedd **Gogledd Orllewin Caerdydd** yn etholaeth seneddol Cymreig a oedd yn dychwelyd un Aelod Seneddol i Dŷ'r Cyffredin Senedd y Deyrnas Unedig. Cafodd yr etholaeth ei greu ar gyfer etholiad cyffredinol Chwefror 1974, a'i diddymu ar gyfer etholiad cyffredinol 1983. Michael Roberts oedd unig Aelod Seneddol yr etholaeth. Bu ef farw yn y swydd ym mis Chwefror 1983 a galwyd etholiad cyffredinol 1983 cyn cael cyfle i alw is etholiad. Gan hynny Gogledd Orllewin Caerdydd yw'r unig etholaeth yn y Deyrnas Unedig lle fu 100% o'i chynrychiolwyr marw yn y swydd.

## Ffiniau
Ffiniau'r etholaeth oedd wardiau Gabalfa, Llanisien, Rhiwbeina, a'r Eglwys Newydd o Fwrdeistref Sirol Caerdydd.

## Aelodau Seneddol
## Etholiadau
## Cyfeiriadau 
Categori:Gwleidyddiaeth Caerdydd
Categori:Etholaethau hanesyddol yng Nghymru
Rhestr aelodau seneddol Cymru 1974-1979

Dyma restr o Aelodau Seneddol a etholwyd i Senedd y Deyrnas Unedig rhwng Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, Hydref 1974 ac Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1979

*Leo Abse 
*Donald Anderson
*James Callaghan
*Donald Coleman
*Denzil Davies
*Ifor Davies
*Nicholas Edwards
*Tom Ellis
*Fred Evans
*Gwynfor Evans
*Ioan Evans
*Michael Foot
*Ian Grist
*Raymond Gower
*Emlyn Hooson
*Tom Ellis Hooson
*Cledwyn Hughes
*Royston John Hughes
*Geraint Howells
*Brynmor John
*Barry Jones
*Trevor Alec Jones
*Neil Kinnock
*Anthony Meyer
*Geraint Morgan
*John Morris
*Walter Padley
*Michael Roberts
*Wyn Roberts
*Caerwyn Eifion Roderick
*Ted Rowlands 
*Dafydd Elis Thomas
*George Thomas
*Jeffrey Thomas
*John Stradling Thomas
*Dafydd Wigley
*Alan Williams

## Cyfeiriadau
̼

Aelodau Seneddol Cymru
Categori:Senedd y Deyrnas Unedig
Categori:Gwleidyddiaeth Cymru
Categori:Rhestrau aelodau seneddol Cymru
Categori:1974
Rhestr aelodau seneddol Cymru 1983-1987

Dyma restr o Aelodau Seneddol a etholwyd i Senedd y Deyrnas Unedig rhwng Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1983 ac Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1987
bawd|James Callaghan
bawd|Ron Davies
bawd|Dafydd Elis-Thomas 2011
*Leo Abse 
*Donald Anderson
*Keith Best
*James Callaghan
*Alex Carlile
*Ann Clwyd o 1983
*Donald Coleman
*Denzil Davies
*Ron Davies
*Ioan Evans hyd 1983
*Nicholas Edwards
*Michael Foot
*Ian Grist
*Raymond Gower
*Robert Harvey
*Tom Ellis Hooson hyd 1985:
*Geraint Howells
*Royston John Hughes
*Brynmor John
*Barry Jones
*Gwilym Jones
*Neil Kinnock
*Richard Livsey o 1985
*John Marek
*Anthony Meyer
*Peter Hubbard-Miles
*John Morris
*Ray Powell
*Wyn Roberts
*Mark Robinson
*Allan Rogers
*Ted Rowlands 
*Dafydd Elis Thomas
*John Stradling Thomas
*Dr Roger Thomas
*Stefan Terlezki
*Gareth Wardell
*Dafydd Wigley
*Alan Williams

## Cyfeiriadau
̼

Aelodau Seneddol Cymru
Categori:Senedd y Deyrnas Unedig
Categori:Gwleidyddiaeth Cymru
Categori:Rhestrau aelodau seneddol Cymru
Categori:1983
Rhestr aelodau seneddol Cymru 1992-1997

Dyma restr o Aelodau Seneddol a etholwyd i Senedd y Deyrnas Unedig rhwng Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1992 ac Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1997

bawd|David Hanson
bawd|Ieuan Wyn Jones
bawd|Elfyn Llwyd
bawd|Don Touhig

* Donald Anderson
* Nick Ainger
* Alex Carlile
* Ann Clwyd 
* Cynog Dafis
* Denzil Davies
* Ron Davies
* Jonathan Evans
* Roger Evans
* Paul Flynn
* Win Griffiths
* Peter Hain
* David Hanson
* Kim Howells
* Royston John Hughes
* Barry Jones
* Gwilym Jones
* Martyn David Jones 
* Ieuan Wyn Jones
* Jon Owen Jones
* Neil Kinnock hyd 1995
* John Marek
* Elfyn Llwyd
* Alun Michael
* John Morris
* Rhodri Morgan
* Paul Murphy
* Ray Powell
* Keith Raffan
* Allan Rogers
* Rod Richards
* Wyn Roberts
* Ted Rowlands
* John Smith
* Llew Smith
* Walter Sweeney
* Don Touhig o 1995 
* Gareth Wardell
* Dafydd Wigley
* Alan Williams
* Alan Wynne Williams

## Cyfeiriadau
̼

Categori:Rhestrau aelodau seneddol Cymru
Categori:1992
Rhestr aelodau seneddol Cymru 1987-1992

Dyma restr o Aelodau Seneddol a etholwyd i Senedd y Deyrnas Unedig rhwng Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1987 ac Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1992

bawd|Michael Foot
bawd|Geraint Howells
bawd|John Morris
*Donald Anderson
*Nicholas Bennett
*Alex Carlile
*Ann Clwyd 
*Donald Coleman
*Denzil Davies
*Ron Davies
*Huw Edwards o 1991
*Paul Flynn
*Michael Foot 
*Win Griffiths
*Ian Grist
*Raymond Gower hyd 1989
*Geraint Howells
*Kim Howells o 1989
*Royston John Hughes
*Brynmor John hyd 1989
*Barry Jones
*Gwilym Jones
*Martyn David Jones 
*Ieuan Wyn Jones
*Neil Kinnock
*Richard Livsey 
*John Marek
*Anthony Meyer
*Alun Michael
*John Morris
*Rhodri Morgan
*Paul Murphy
*Ray Powell
*Keith Raffan
*Wyn Roberts
*Allan Rogers
*Ted Rowlands
*John Smith o 1989
*Dafydd Elis Thomas
*John Stradling Thomas hyd 1991
*Gareth Wardell
*Dafydd Wigley
*Alan Williams
*Alan Wynne Williams

## Cyfeiriadau
̼

Aelodau Seneddol Cymru
Categori:Senedd y Deyrnas Unedig
Categori:Gwleidyddiaeth Cymru
Categori:Rhestrau aelodau seneddol Cymru
Categori:1987
Richard Richards (AS Meirionnydd)

Roedd **Richard Richards** (22 Medi 1787 – 27 Tachwedd 1860) yn gyfreithiwr ac yn wleidydd o Gymru a wasanaethodd fel Aelod Seneddol Meirionnydd o 1835 i 1852.

## Bywyd personol
Ganwyd Richards yn Nolgellau yn fab hynaf i Syr Richard Richards, Prif Barwn y Trysorlys a Catherine ferch ac etifedd Robert Vaughan Humphreys, ystâd Caerynwch, Dolgellau

Cafodd ei addysgu yn Ysgol Westminster a choleg Eglwys Crist, Rhydychen lle raddiodd BA ym 1810 ac MA ym 1812.

Ym 1814 priododd Harriet merch hynaf Jonathan Dennett, bu iddynt un mab a dwy ferch.

## Gyrfa
Hyfforddwyd Richards yn y gyfraith yn y Deml Fewnol gan gael ei alw i'r Bar ym 1812. Ym 1814 fe'i penodwyd yn Comisiynydd Methdaliadau. Ym 1820 fe'i penodwyd yn Gyfrifydd a Meistr Llys y Trysorlys gan dal y swydd hyd 1841 pan benodwyd ef yn Feistr mewn Siawnsri.

## Gyrfa wleidyddol
Ar ymddeoliad Syr Robert Williames Vaughan o'r Senedd ym 1836 Safodd Richards yn enw'r Blaid Geidwadol gan ennill y sedd yn gyffyrddus dros ei wrthwynebydd Rhyddfrydol gyda 77% o'r bleidlais. Cadwodd y sedd yn ddiwrthwynebiad ym 1837, 1841 a 1847 gan ymneilltuo o'r Senedd ar adeg etholiad cyffredinol 1852

## Marwolaeth
bawd|Eglwys St Marc
Bu farw yng Nghaerynwch, Dolgellau yn 70 mlwydd oed a rhoddwyd ei weddillion i orwedd yng nghladdgell y teulu yn Eglwys Sant Marc y Brithdir.

## Cyfeiriadau
Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig dros etholaethau Cymreig‎
Categori:Genedigaethau 1787
Categori:Gwleidyddion y 19eg ganrif o Gymru
Categori:Marwolaethau 1860
Categori:Cyfreithwyr o Gymru
Categori:Pobl o Ddolgellau
Rhestr aelodau seneddol Cymru 1945-1950

bawd|James Callaghan
bawd|Aneurin Bevan yng Nghorwen, 1952
bawd|Clem Davies
Dyma restr o Aelodau Seneddol a etholwyd i Senedd y Deyrnas Unedig rhwng Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1945 ac Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1950
*Ronald Bell i 1945
*Aneurin Bevan
*Nigel Birch
*Roderic Bowen
*James Callaghan
*William George Cove
*George Daggar
*Stephen Owen Davies
*Clement Davies
*Charles Edwards
*Ness Edwards 
*Edward John Evans o 1946
*Peter Freeman
*David Grenfell
*Jim Griffiths
*William John Gruffydd
*George Henry Hall hyd 1946
*Arthur Jenkins hyd 1946
*William John
*Henry Morris-Jones
*Gwilym Lloyd George
*Megan Lloyd George
*William Mainwaring
*Hilary Marquand
*Percy Morris
*Rhys Hopkin Morris
*David Mort
*Arthur Pearson
*Leslie Pym hyd 1945
*Robert Richards
*Emrys Owain Roberts
*Goronwy Roberts
*David Emlyn Thomas o 1946
*George Thomas
*Peter Thorneycroft o 1945
*Lynn Ungoed-Thomas
*Tudor Elwyn Watkins
*Daniel Granville West
*David Price-White
*David James Williams
*Ted Williams i 1946
## Cyfeiriadau
̼

Aelodau Seneddol Cymru
Categori:Senedd y Deyrnas Unedig
Categori:Gwleidyddiaeth Cymru
Categori:Rhestrau aelodau seneddol Cymru
Categori:1945
Tîm pêl-droed cenedlaethol Tsiecoslofacia

Roedd **Tim pêl-droed cenedlaethol Tsiecoslofacia** (Tsieceg: *Československá fotbalová reprezentace*, Slofaceg: *Československé národné futbalové mužstvo*) yn cynrychioli Tsiecoslofacia yn y byd pêl-droed rhwng 1920 a 1992 hyd nes daduniad y wlad. Tîm pêl-droed cenedlaethol Tsiecia sy'n cael eu hadnabod gan FIFA ac UEFA fel olynwyr swyddogol tîm Tsiecoslofacia.

Llwyddodd Tsiecoslofacia i gyrraedd wyth Cwpan y Byd gan orffen yn ail ym 1934 a 1962 yn ogystal â chyrraedd tri Pencampwriaeth Ewrop gan ennill y gystadleuaeth ym 1976.

## Cyfeiriadau
Tsiecoslofacia
Categori:Tsiecoslofacia
Rhestr aelodau seneddol Cymru 1955-1959

bawd|Goronwy Roberts AS tua 1955
Dyma restr o Aelodau Seneddol a etholwyd i Senedd y Deyrnas Unedig rhwng Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1955 ac Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1959

*Leo Abse o 1958
*Aneurin Bevan
*Nigel Birch
*Roderic Bowen
*James Callaghan
*William George Cove
*Clement Davies
*Stephen Owen Davies
*Desmond Donnelly
*Ness Edwards
*Emlyn Garner Evans
*Harold Finch
*Peter Freemanhyd 1956
*Raymond Gower
*David Grenfell
*Jim Griffiths
*Cledwyn Hughes
*James Idwal Jones
*Thomas William Jones
*Megan Lloyd George o 1957
*David Llewellyn
*John Morris
*Percy Morris
*Rhys Hopkin Morris hyd 1957
*David Mort
*William Mainwaring
*Walter Padley
*Arthur Pearson
*Arthur Probert
*Goronwy Roberts
*Frank Soskice o 1956
*George Thomas
*Iorwerth Rhys Thomas
*Peter Thomas
*Peter Thorneycroft
*Tudor Elwyn Watkins
*Daniel Granville West hyd 1958
*Eirene White
*David James Williams
*Parch Llewellyn Williams

## Cyfeiriadau
̼

Aelodau Seneddol Cymru
Categori:Senedd y Deyrnas Unedig
Categori:Gwleidyddiaeth Cymru
Categori:Rhestrau aelodau seneddol Cymru
Categori:1955
Tîm pêl-droed cenedlaethol Iwgoslafia

Roedd **Tîm pêl-droed cenedlaethol Iwgoslafia** yn cynrychioli Teyrnas Iwgoslafia rhwng 1918 a 1941 a Gweriniaeth Ffederal Sosialaidd Iwgoslafia rhwng 1943 a 1992. Ym 1992 cafodd y tîm ei wahardd o gystadlaethau rhyngwladol oherwydd Rhyfeloedd Iwgoslafia a phan godwyd y sancsiynau ym 1994 cafodd y tîm ei olynu gan dîm pêl-droed **Gweriniaeth Ffederal Iwgoslafia** oedd yn cynrychioli Serbia a Montenegro wedi i Fosnia a Hertsegofina, Croatia, Macedonia a Slofenia sicrhau annibyniaeth.

Tîm pêl-droed cenedlaethol Serbia sy'n cael eu hadnabod gan FIFA ac UEFA fel olynydd swyddogol Iwgoslafia.

## Cyfeiriadau
Iwgoslafia
Pentir Flamborough

Pentir o glogwyni calchfaen yn 400 troedfedd o uwchder yn Nwyrain Swydd Efrog, Swydd Efrog a Humber, Lloegr,  yw **Pentir Flamborough** (Saesneg: *Flamborough Head*). Mae'n ymwthio i Fôr y Gogledd rhwng trefi Bridlington a Filey.

Flamborough01LB.jpg|Clogwyni Flamborough

Mae'n safle pwysig i adar y môr. Yn yr haf, mae miloedd o garfilod, huganod, piod y môr, hwyaid mwythblu, mulfrain a gwylanod yn bridio.

Codwyd goleudy ar ben y clogwyni ym 1669, ond heb ei ddefnyddio. Codwyd yr un presennol ym 1806, yn costio £8,000.

Chalk Tower Flamborough Head 058031.jpg|Y twr sialc a adeiladwyd ym 1669, y  goleudy cyflawn hynaf sydd wedi goroesi yn Lloegr
Flamborough Head Lighthouse, Yorkshire (2756623737).jpg|Y goleudy presennol, a adeiladwyd ym 1806

## Cyfeiriadau
Categori:Daearyddiaeth Dwyrain Swydd Efrog
Categori:Gwarchodfeydd natur yn Lloegr
Categori:Pentiroedd Lloegr
Rhestr aelodau seneddol Cymru 1979-1983

Dyma restr o Aelodau Seneddol a etholwyd i Senedd y Deyrnas Unedig rhwng Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1979 ac Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1983

*Leo Abse 
*Donald Anderson
*Keith Best
*James Callaghan
*Donald Coleman
*Denzil Davies
*Ednyfed Hudson Davies
*Ifor Davies hyd 1982
*Nicholas Edwards
*Tom Ellis
*Gwynfor Evans
*Ioan Evans
*Michael Foot
*Ian Grist
*Raymond Gower
*Geraint Howells
*Roy Hughes
*Tom Ellis Hooson
*Geraint Howells
*Royston John Hughes
*Brynmor John
*Barry Jones
*Trevor Alec Jones
*Neil Kinnock
*Anthony Meyer
*Geraint Morgan
*John Morris
*Ray Powell
*Michael Roberts
*Wyn Roberts
*Ted Rowlands 
*Dafydd Elis Thomas
*George Thomas
*Jeffrey Thomas
*John Stradling Thomas
*Dr Roger Thomas
*Gareth Wardell o 1982
*Dafydd Wigley
*Alan Williams
*Delwyn Williams

## Cyfeiriadau
̼

Aelodau Seneddol Cymru
Categori:Senedd y Deyrnas Unedig
Categori:Gwleidyddiaeth Cymru
Categori:Rhestrau aelodau seneddol Cymru
Categori:1979
Plasdy Llwydiarth, Llanfihangel-yng-Ngwynfa

bawd|280px|Plasdy Llwydiarth

:''Ceir Plasdy Llwydiarth hefyd yn Llannerch-y-medd. Mae'r erthygl hon yn sôn am yr un ym Mhowys.*

Plasdy enfawr yng nghymuned Llanfihangel-yng-Ngwynfa oedd **Plasdy Llwydiarth**, neu ***Llwydiarth Hall**'' fel y'i gelwid yn aml. Bu'n eiddo i deulu'r Fychaniaid am sawl canrif, tan i Ann Vaughan, merch Edward Vaughan, briodi Syr Watcyn Williams Wynn, a daeth y plasdy'n rhan o Ystad Wynnstay. Chwalwyd y plasdy yn y 1940au, ond mae'r gerddi wedi eu cofrestru gan Cadw, ac mae seiliau'r adeilad wedi'u cadw o dan yr wyneb. Yn 1944 bu farw un o deulu'r Williams Wynn a bu'n rhaid gwerthu'r ystad i dalu'r dreth marwolaeth.

O amgylch y plas roedd parc enfawr, ble megid ceirw, sef Parc Llwydiarth, ac amgylchynwyd y parc â wal uchel i gadw'r ceirw rhag dianc. Gwelir rhan o'r wal heddiw y tu ôl i dŷ "Caepenfras" a safai pont dros afon Efyrnwy (gyferbyn â "Chuddig") a elwid yn "Bont y Ceirw".

## Y teulu
Nid oes llawer o wybodaeth am adeiladu'r plasdy. Dywed traddodiad i deulu Celynin ap Ririd ddianc o dde Cymru, wedi i un o'u haelodau ladd maer Caerfyrddin. Roedd Celynin yn un o ddisgynyddion Aleth, Brenin Dyfed. Priododd Celynin etifedd Llwydiarth, sef Gwladus a oedd hefyd yn un o dras tywysogion Powys. Roedd Gruffudd, gor-gor-ŵyr Celynin, yn un o gefnogwyr Owain Glyn Dŵr, a chafodd bardwn am hyn gan Edward de Charlton, arglwydd Powys. Nid ydyw'r bardd Lewis Glyn Cothi yn cyfeirio at y teulu ac mae'n bosibl nad oedd iddo bwysigrwydd cyn cyfnod y Tuduriaid, efallai oherwydd cryfder Herbertiaid Powys. Bu'r ddau deulu'n cweryla gyda'i gilydd am rai blynyddoedd ac mae hefyd yn bosibl mai dyma'r rheswm pam na chafwyd aelodau seneddol dros sir Drefaldwyn o blith teulu Llwydiarth, a dim ond un siryf — John ab Owen Vaughan, yn 1583.

## Gweler hefyd
*Llew Llwydiarth
*Pentref Llwydiarth
*Ystad Wynnstay
*Plasdy Mathafarn

## Cyfeiriadau
Categori:Hanes Powys
Categori:Plasdai Powys
Categori:Teyrnas Deheubarth
Pencampwriaeth UEFA Euro 1976

**Pencampwriaeth Pêl-droed UEFA 1976** oedd y pumed Pencampwriaeth Ewrop ar gyfer timau pêl-droed cenedlaethol dynion sy'n cael ei drefnu gan UEFA. Fe'i gynhaliwyd yn Iwgoslafia rhwng 16 a 20 Mehefin 1976.

Ar y pryd, dim ond pedair gwlad oedd yn cyrraedd y rowndiau terfynol ac o'r herwydd dim ond dwy rownd cyndefynol, rownd derfynol a gêm ar gyfer y trydydd safle gafodd eu cynnal yn Iwgoslafia. Dyma oedd y bencampwriaeth olaf i ddefnyddio'r fformat yma gyda'r bencampwriaeth yn ymestyn i wyth gwlad pedair blynedd yn ddiweddarach.

Am y tro cyntaf erioed cafwyd ciciau o'r smotyn i benderfynu enillwyr Pencampwriaeth UEFA

Cafodd y Cymro, Clive Thomas ei benodi'n ddyfarnwr ar y gêm yn y rownd gynderfynol rhwng Tsiecoslofacia a'r Iseldiroedd.

## Rowndiau Rhagbrofol
Cafwyd wyth grŵp o bedwar tîm yn chwarae gemau rhagbrofol yn ystod tymor 1974 a 1975 gydag enillwyr y grwpiau yn camu ymlaen i rownd yr wyth olaf. Chwaraewyd rownd yr wyth olaf dros ddau gymal gyda'r enillwyr yn sicrhau eu lle yn y rowndiau terfynol. 

### Rownd yr Wyth Olaf
#### Cymal Cyntaf
----

----

----

#### Ail Gymal
*Iwgoslafia yn ennill 3–1 dros ddau gymal*
----

*Gorllewin yr Almaen yn ennill 3–1 dros ddau gymal.*
----

*Tsiecoslofacia yn ennill 4–2 dros ddau gymal.*
----

*Yr Iseldiroedd yn ennill 7–1 dros ddau gymal.*

### Timau Llwyddiannus
*
* (ymddangosiad cyntaf)
*
*

## Rowndiau Terfynol
### Rownd Gynderfynol
----

### Trydydd Safle
### Rownd Derfynol
## Cyfeiriadau
Categori:1976
2016
Categori:Pêl-droed yn Iwgoslafia
Nouvelle-Aquitaine

Rhanbarth gweinyddol (*région*) yn ne-orllewin Ffrainc yw **Nouvelle-Aquitaine**. Fe'i crëwyd gan ddeddf diwygio diriogaethol yn 2014 drwy uno'r hen ranbarthau Aquitaine Limousin a Poitou-Charentes. Mae'n gorwedd ar Gwlff Gasgwyn (Bae Biscay) ac yn ffinio â *régions* Pays de la Loire, Centre-Val de Loire, Auvergne-Rhône-Alpes a Ocsitania. Bordeaux yw'r brifddinas weinyddol. Yn y de mae'n cynnwys rhan o fynyddoedd y Pyreneau a nodweddir yr arfordir gan fforestydd y landes.

320px|bawd|canol|Lleoliad Nouvelle-Aquitaine yn Ffrainc

Crëwyd y rhanbarth gyda'r enw dros dro *Aquitaine-Limousin-Poitou-Charentes*. Cafodd yr enw dros dro hwn ar y rhanbarth ei ddiddymu ar 30 Medi 2016, pan ddaeth enw newydd y rhanbarth, Nouvelle-Aquitaine, i rym.

## Départements 
Mae Aquitaine-Newydd yn cynnwys deuddeg *département*:

* Charente
* Charente-Maritime
* Corrèze
* Creuse
* Deux-Sèvres
* Dordogne
* Gironde
* Haute-Vienne
* Landes
* Lot-et-Garonne
* Pyrénées-Atlantiques
* Vienne


Categori:Rhanbarthau Ffrainc
Categori:Sefydliadau 2016
Auvergne-Rhône-Alpes

Rhanbarth gweinyddol (*région*) yng nghanolbarth Ffrainc yw **Auvergne-Rhône-Alpes**. Lyon yw'r brifddinas weinyddol.

320px|bawd|canol|Lleoliad Auvergne-Rhône-Alpes yn Ffrainc

## Départements 
Mae Auvergne-Rhône-Alpes yn cynnwys 12 *département*:
* Ain
* Allier
* Ardèche
* Cantal
* Drôme
* Haute-Loire
* Haute-Savoie
* Isère
* Loire
* Puy-de-Dôme
* Rhône
* Savoie


Categori:Rhanbarthau Ffrainc
Categori:Sefydliadau 2016
Ocsitania (rhanbarth)

Rhanbarth gweinyddol (*région*) yn ne-orllewin Ffrainc yw **Ocsitania**. Yn ffinio â rhanbarthau Nouvelle-Aquitaine, Auvergne-Rhône-Alpes, a Provence-Alpes-Côte d'Azur. Toulouse yw'r brifddinas weinyddol.

320px|bawd|canol|Lleoliad Ocsitania yn Ffrainc

## Départements 
Mae Ocsitania yn cynnwys 13 *département*:
* Ariège
* Aude
* Aveyron
* Gard
* Gers
* Haute-Garonne
* Hautes-Pyrénées
* Hérault
* Lot
* Lozère
* Pyrénées-Orientales
* Tarn
* Tarn-et-Garonne

*
Categori:Rhanbarthau Ffrainc
Categori:Sefydliadau 2016
John Roberts (pêl-droediwr)

Cyn chwaraewr pêl-droed rhyngwladol Cymru a Wrecsam oedd **John Griffith Roberts** (11 Medi 1946 – 4 Ionawr 2016). Fe'i ganed yn Abercynon, Rhondda Cynon Taf a llwyddodd i ennill 22 cap dros Gymru rhwng 1971 a 1976.

## Gyrfa clwb
Dechreuodd Roberts ei yrfa fel ymosodwr gydag Abertawe gan ymuno â'r clwb fel amatur cyn troi'n broffesiynol ym 1964. Wedi tair blynedd ar y Vetch, symudodd i Northampton Town am £15,000 yn Nhachwedd 1967. Tra'n chwarae i Northampton symudodd o chwarae fel ymosodwr i chwarae yn yr amdiffyn. Ym Mai 1969 penderfynodd Arsenal dalu £45,000 amdano a daeth yn aelod allweddol o'r garfan lwyddodd i ennill Cynghrair Lloegr a Chwpan FA Lloegr ym 1970-71. Roedd yn aelod o garfan Cymru chwaraeodd yng ngemau rhagbrofol Euro 1976 a casglodd yr olaf o'i 22 cap yn erbyn Yr Alban ym 1976.

## Cyfeiriadau
Categori:Chwaraewyr C.P.D. Wrecsam
Categori:Genedigaethau 1946
Categori:Marwolaethau 2016
Categori:Pêl-droedwyr o Gymru
Categori:Pêl-droedwyr rhyngwladol Cymru
Rheilffordd ysgafn Edge Hill

Roedd y ** Rheilffordd Ysgafn Edge Hill** yn Swydd Warwick ac yn 3 milltir o hyd.

Adeiladwyd y rheilffordd, cynllunwyd gan Cyrnol Stephens, ym 1920, ar gyfer Cwmni Haearnfaen Swydd Rydychen; Oedd ganddynt chwarel haearnfaen yn Edge Hill. Cauwyd y lein ar ôl 5 mlynedd; roedd yr haearn i gyd wedi cael ei gloddi. Caewyd y lein ym 1922, a dymchwelwyd y lein ym 1947.

## Cyfeiriadau
Categori:Cludiant yn Swydd Warwick
Edge Hill
Ifan Gruffydd (digrifwr)

Digrifwr a ffarmwr yw **Ifan Gruffydd**, neu Ifan Tregaron (ganwyd 20 Awst 1951). Mae'n adnabyddus am lywio nosweithiau adloniant gyda'r Ffermwyr Ifanc a *Noson Lawen* ar deledu, ac am ei gymeriad diniwed 'Idwal'.

## Bywyd cynnar
Ganwyd Ifan Gruffydd yn ysbyty Aberystwyth a fe'i magwyd ar fferm Cefn 'Resgair Fawr ger Tregaron yng Ngheredigion. Mae'n rhannu ei amser rhwng y gwaith ffermio gyda'i waith fel diddanwr mewn cyngherddau byw ac ar y teledu. Mae'n briod gyda Dilys ac yn byw ar fferm 'Y Border Bach' ar gyrion Tregaron.

Fe berfformiodd gyntaf gyda'r Clwb Ffermwyr Ifanc a chymerodd ran ym mhantomeim Theatr Felinfach, lle cyfarfu Euros Lewis a ddaeth yn ddiweddarach yn gyd-awdur ar ei waith teledu.

## Gyrfa
Yn 1984, cafodd wahoddiad gan gwmni cynhyrchu Teledu'r Tir Glas i ymddangos ar eu rhaglen Noson Lawen ac fe ddatblygodd ei yrfa ar deledu a radio o hynny ymlaen.

Bu'n ysgrifennu a pherfformio mewn rhaglenni comedi ar S4C fel *Nyth Cacwn*, *Y Ferch Drws Nesa* a rhaglen ei hun ''Ma' Ifan 'Ma''. Ar BBC Radio Cymru bu'n cyfrannu i raglenni fel '*Pwlffacan* a *Dros Ben Llestri*.

## Llyfryddiaeth
* *Hiwmor Ifan Tregaron*, Tachwedd 2006, (Y Lolfa), ISBN 9780862439361
* *Pwy Faga Ddefed?*, Tachwedd 2010, (Y Lolfa), ISBN 9781847712899

## Cyfeiriadau
Categori:Digrifwyr o Gymru
Categori:Cyflwynwyr teledu o Gymru
Categori:Pobl o Geredigion
Categori:Genedigaethau 1951