Magda Szabó

Awdures o Hwngari oedd **Magda Szabó** (Hwngareg: **Szabó Magda**; 5 Hydref 1917 - 19 Tachwedd 2007) sy'n cael ei chofio'n bennaf fel bardd, dramodydd, awdur plant, cyfieithydd a sgriptiwr. Hi yw'r awdur Hwngaraidd sydd wedi'i gyfieithu fwyaf, gyda chyhoeddiadau mewn 42 o wledydd a thros 30 o ieithoedd (yn 2019).

Fe'i ganed yn Debrecen, Awstria-Hwngari ar 5 Hydref 1917, bu farw yn Budapest ac fe'i chladdwyd ym Mynwent Farkasréti. 

## Coleg a gwaith
Yn 1940, graddiodd o Brifysgol Debrecen fel athrawes Ladin a Hwngareg. Dechreuodd addysgu yn yr un flwyddyn yn Ysgol Breswyl Brotestannaidd y Merched yn Debrecen a Hódmezővásárhely. Rhwng 1945 a 1949, bu'n gweithio yng Ngweinyddiaeth Crefydd ac Addysg y Llywodraeth.

## Yr awdures
Dechreuodd Szabó ei gyrfa fel bardd pan gyhoeddodd ei llyfr cyntaf o farddoniaeth, *Bárány* ("Yr Oen"), yn 1947, ac yna *Vissza az emberig* ("Yn Ôl at Ddynoliaeth") ym 1949. 

Yn 1949 enillodd Wobr Baumgarten, a dynnwyd yn ôl oddi wrthi, cyn gynted ag y sylweddolwyd fod Szabó yn elyn i'r Blaid Gomiwnyddol. Cafodd ei diswyddo o'r Weinyddiaeth Crefydd ac Addysg yn yr un flwyddyn.

Fe wnaeth y cyfnod Stalinaidd (rhwng 1949 a 1956) reoli a sensro pob llenyddiaeth, gan gynnwys gwaith Szabó, nad oedd yn cydymffurfio â gofynion yr Awdurdodau. Gan i'w gŵr hefyd gael ei gystwyo gan y Comiwnyddion, bu'n rhaid iddi addysgu mewn ysgol i ferched Calfinaidd tan 1959.

Yn 1961 a 1962, cyhoeddodd Szabó dwy nofel arall i ferched ifanc, *Álarcosbál* ("Y Ddawns") a *Születésnap* ("Pen-blwydd"). Un o'r nofelau mwyaf poblogaidd a sgwennodd yw *Tündér Lala* ("Lara'r Dylwythen Deg"), a sgwennodd mewn Hwngareg. Yn 1969, cyhoeddodd *Katalin utca* ("Ffordd Katalin"), disgrifiad cignoeth o fywyd wedi'r Ail Ryfel Byd. Mae'r nofel a ddarllenwyd fwyaf, *Abigél* (1970) yn stori antur am ferch ifanc a breswylia yn nwyrain Hwngari yn ystod yr Ail Ryfel Byd. 

## Aelodaeth 
Bu'n aelod o Academi Ewropeaidd Celf a Gwyddoniaeth am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau
* 
Cadw lle i'r bot
## Gweithiau
bawd|180px|Cofeb Magda Szabó yn Budapest Rhanbarth II, Heol Júlia Rhif 3
* *Das Fresko*. Roman, Insel, Wiesbaden 1960
* *Die andere Esther*. Roman, Insel, Frankfurt am Main 1961
** neu übersetzt als: *Eszter und Angela*, Volk und Welt, Berlin 1979
* *Erika*. Roman, Corvina, Budapest 1961
* *Schlangenbiß*. Schauspiel in drei Akten, Drei Masken, München um 1962
* *Das Schlachtfest*. Roman, Insel, Frankfurt am Main 1963
* *Maskenball*. Roman für junge Mädchen, Corvina, Budapest 1963
* *… und wusch ihre Hände in Unschuld*. Roman, Insel, Frankfurt am Main 1964
** neu übersetzt als: *Pilatus*, Insel, Leipzig 1976, und *Die Elemente*, Secession, Zürich, 2010
* *Inselblau. Ein Roman für alle Kinder und sehr gescheite Erwachsene*, Corvina, Budapest 1965
* *Die Danaide*. Roman, Insel, Frankfurt am Main 1965
* *Geburtstag*, Altberliner Verlag, Berlin 1966
* *1. Moses 22*. Roman, Insel, Frankfurt am Main 1967
* *Lauf der Schlafenden*. Erzählungen, Insel, Frankfurt am Main 1969
* *Katharinenstraße*. Roman, Insel, Frankfurt am Main 1971
* *Lala, der Elfenprinz*, Kinderbuchverlag, Berlin 1974
* *Abigail*. Erzählung, Corvina, Budapest 1978
** neu übersetzt als: *Abigél*, Verlag Neues Leben, Berlin 1986
* *Eine altmodische Geschichte*. Roman, Volk und Welt, Berlin 1987
* *Die Tür*. Roman, Volk und Welt, Berlin 1990
** neu übersetzt von Hans-Henning Paetzke als: *Hinter der Tür*, mit einem Nachwort von Eva Haldimann. Insel, Frankfurt am Main 1992, ISBN 3-518-39559-9.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1917
Categori:Marwolaethau 2007
Categori:Llenorion benywaidd o Hwngari
Categori:Merched yr 20fed ganrif
Categori:Pobl o Debrecen