Roberto Arlt

Nofelydd, awdur straeon byrion, dramodydd, a newyddiadurwr yn yr iaith Sbaeneg o'r Ariannin oedd **Roberto Arlt** (2 Ebrill 1900 – 26 Gorffennaf 1942). Roedd yn ffigur pwysig yn llên yr Ariannin yn ystod hanner cyntaf yr 20g, ac yn nodedig am ei gyfraniad at nofel yr absẃrd.

## Bywyd cynnar 
Ganwyd Roberto Godofredo Christophersen Arlt yn Buenos Aires, prifddinas yr Ariannin, yn fab i Almaenwr ac Eidales. Almaeneg oedd iaith yr aelwyd. Er yr oedd yn ddarllenwr awchus, cafodd Roberto ei ddiarddel o'r ysgol yn wyth oed. Teimlodd yn estron yng nghymdeithas yr Ariannin, a threuliodd ei amser naill ai'n darllen nofelau Rwsiaidd a gwledydd eraill neu yn nhafarnau a chaffis Buenos Aires yng nghwmni cymeriadau tlodaidd ac amheus yr olwg, y fath o gymeriadau sy'n poblogi ei ffuglen. Cyhoeddodd ei stori gyntaf yn 14 oed, yn *Revista Popular*. Gadawodd ei gartref yn 16 oed i weithio mân swyddi gyda'r nod o gychwyn ar yrfa lenyddol. Yn ystod ei arddegau, dechreuodd gyhoeddi ei newyddiaduraeth er mwyn ennill digon o arian ac enw iddo'i hun i ymuno â'r cylchoedd llenyddol. Gwasanaethodd yn y lluoedd arfog yn Córdoba yn 1919–20, a mynychodd Ysgol Fecaneg y Llynges.

## Newyddiaduraeth 
Cafodd ei gynghori o 1925 i 1927 gan Ricardo Güiraldes a chyhoeddodd erthyglau yng nghylchgrawn Güiraldes, *Prow*. Ysgrifennodd golofn ddyddiol yn y papur newydd *El mundo* dan y pennawd "Aguafuertes porteñas" am 14 mlynedd, o 1928 tan ei farwolaeth. Bu *El Mundo* yn gwerthu dwywaith y nifer o gopïau ar y diwrnod a gyhoeddwyd ei golofn nac ar ddiwrnodau eraill yr wythnos. Ysgrifau portread o drigolion Buenos Aires (*porteñas*) ydynt sy'n disgrifio pobl a bywyd y ddinas mewn arddull eironig a phicarésg. ac ysgrifau eironig ydynt o drigolion a bywydBuenos Aires. Wedi ei farwolaeth, cawsant eu casglu a'u cyhoeddi ar ffurf llyfrau, *Aguafuertes porteñas* (1950) a *Nuevas aguafuertes porteñas* (1960).

## Arlt y nofelydd 
[bawd|chwith|Arlt (chwith) gyda'r beirdd [Francisco Luis Bernárdez a Roberto Ledesma yn 1930.]]
Ysgrifennodd Arlt pum nofel, y cyntaf a'r ail ohonynt *El diario de un morfinómano* (1920) a *El juguete rabioso* (1926). Awyrgylch grotésg sydd gan ei straeon, yn llawn cymeriadau gofidus a gwallgof sy'n gwrthryfela yn erbyn cymdeithas, ac yn aml gyda phortreadau o fyd y butain a'r isddiwylliant troseddol. Gwelir ysbrydoliaeth gryf gan Dostoiefsci yn ei nofelau arbrofol a mynegiadol, *Los siete locos* (1929) a'r dilyniant *Los lanzallamas* (1931). Ei nofel olaf oedd *El amor brujo* (1931).

## Arlt y dramodydd 
bawd|Arlt yn Buenos Aires yn 1935.
Trodd Arlt ei sylw at y theatr yn y 1930au, a chyhoeddodd ddeg o ddramâu yn ystod ei oes. Y goreuon ydy *Trescientos millones* (1932), a berfformiwyd yn gyntaf yn y Teatro del Pueblo yn Buenos Aires yn 1932, a *Saverio el cruel* (1936), nas perfformiwyd tan 1956.

## Ei gyfnod yn Sbaen 
Aeth Arlt i Sbaen yn 1935 fel gohebydd *El Mundo*, ac ysgrifennodd gyfres o erthyglau am argraff y wlad arno. Cyhoeddwyd y rheiny ar ffurf llyfr, *Aguafuertes españolas*, yn 1936.

Bu farw yn Buenos Aires yn 42 oed.

## Cyfeiriadau 
## Darllen pellach 
* Nira Etchenique, *Roberto Arlt* (Buenos Aires: LaMandrágora, 1962).
* Jack M. Flint, *The Prose Works of Roberto Arlt; A Thematic Approach* (Durham: University of Durham, 1985).
* Paul Gray, "Metatheatre: Roberto Arlt's Vehicle Toward the Public's Awareness of an Art Form", *Latin American Theatre Review* (1990).
* Aden Hayes, *Roberto Arlt, la estrategia de su ficción* (1981).
* Gerardo Mario Goloboff, *Genio y figura de Roberto Arlt* (1988).
* José Morales Saravia, Barbara Schuchard, a Wolfgang Matzat, *Roberto Arlt: Una modernidad argentina* (Madrid: Iberoamericana, 2001).
* James J. Troiano, "The Grotesque Tradition and the Interplay of Fantasy and Reality in the Plays of Roberto Arlt" *Latin American Literary Review* (1976).

Categori:Genedigaethau 1900
Categori:Marwolaethau 1942
Categori:Dramodwyr yr 20fed ganrif o'r Ariannin
Categori:Dramodwyr Sbaeneg o'r Ariannin
Categori:Llenorion straeon byrion yr 20fed ganrif o'r Ariannin
Categori:Llenorion straeon byrion Sbaeneg o'r Ariannin
Categori:Newyddiadurwyr yr 20fed ganrif o'r Ariannin
Categori:Nofelwyr yr 20fed ganrif o'r Ariannin
Categori:Nofelwyr Sbaeneg o'r Ariannin
Categori:Pobl a aned yn Buenos Aires
Categori:Pobl fu farw yn Buenos Aires
Categori:Pobl Almaeneg o'r Ariannin
Categori:Pobl o'r Ariannin o dras Almaenig
Categori:Pobl o'r Ariannin o dras Eidalaidd
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr yr 20fed ganrif o'r Ariannin
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr Sbaeneg o'r Ariannin