open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Portia de Rossi

Actores o Awstralia a America yw **Portia de Rossi** (ganed 31 Ionawr 1973).

Mae hi'n adnabyddus am ei rolau mewn cyfresi teledu poblogaidd, gan gynnwys *Ally McBeal*, lle chwaraeodd Nelle Porter, *Arrested Development* fel Lindsay Bluth Fünke, a *Scandal* fel Elizabeth North. Portreadodd hefyd Olivia Lord yn *Nip/Tuck* a Veronica Palmer yn *Better Off Ted*. De Rossi yw sylfaenydd a Phrif Swyddog Gweithredol y cwmni celf *The General Public*. Dechreuodd ei gyrfa gyda rôl sylweddol yn y ffilm *Sirens* ac yn ddiweddarach symudodd i Los Angeles, lle ymddangosodd yn *Scream 2*. Mae De Rossi yn briod â'r digrifwr a chyn-gyflwynydd teledu Ellen DeGeneres.

Ganwyd hi yn Horsham, Victoria yn 1973. Priododd â Mel Metcalfe III ac Ellen DeGeneres.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q215366 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q215366 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1973
Categori:Hunangofianwyr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Hunangofianwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Llenorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Sônia Braga

Actores o Brasil yw **Sônia Braga** (ganed 8 Mehefin 1950).

Mae hi'n adnabyddus am ei pherfformiadau a enwebwyd am wobr Golden Globe yn *Kiss of the Spider Woman* (1985) a *Moon Over Parador* (1988). Derbyniodd hefyd enwebiad am Wobr BAFTA am *Dona Flor and Her Two Husbands* (a ryddhawyd gyntaf yn 1976). Cafodd ei henwebu am Wobr Emmy a thrydydd wobr Golden Globe am y ffilm deledu 1994 *The Burning Season*. Mae ei chredydau teledu a ffilm eraill yn cynnwys *The Cosby Show* (1986), *The Milagro Beanfield War* (1988), *The Rookie* (1990), *Angel Eyes* (2001), *Sex and the City* (2001), *American Family* (2002), *Alias* (2005), *Aquarius* (2016), *Bacurau* (2019), a *Fatima* (2020). Yn 2020 cafodd ei rhestri gan *The New York Times* yn rhif 24 yn rhestr o'r 25 actor gorau o'r 21ain ganrif.

Ganwyd hi yn Maringá, Brasil yn 1950. Priododd â Antonio Guerreiro.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q238993 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q238993 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o Frasil
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o Frasil
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1950
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Gloria Stuart

Actores, artistes gweledol ac actifyddes o'r Unol Daleithiau oedd **Gloria Frances Stuart** (4 Gorffennaf 1910 - 26 Medi 2010).

Mae hi'n adnabyddus am ei rolau mewn ffilmiau a daeth yn enwog eto am ei phortread o Rose Dawson Calvert yn y ffilm ramant epig *Titanic* (1997) gan James Cameron, un o'r ffilmiau mwyaf llwyddiannus o ran incwm erioed. Enillodd ei pherfformiad yn y ffilm Wobr Urdd yr Actorion Sgrin ac enillodd enwebiadau ar gyfer Gwobr yr Academi a Gwobr y Golden Globe am yr Actores Gefnogol Orau. Dechreuodd Stuart ei gyrfa actio mewn theatr a llofnododd gontract ffilm gyda Universal Pictures yn 1932, gan ymddangos mewn ffilmiau fel *The Old Dark House* (1932) a *The Invisible Man* (1933). Yn ddiweddarach, dilynodd yrfa fel artist, gan gynhyrchu gweithiau sy'n rhan o gasgliadau mewn amgueddfeydd mawr.

Ganwyd hi yn Santa Monica, Califfornia yn 1910 a bu farw yn Beverly Hills, Califfornia yn 2010. Priododd â Arthur Sheekman a Gordon Newell ac mae ganddi 1 plentyn.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q189407 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q189407 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Albanaidd
Categori:Amgylcheddwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1910
Rachel Brosnahan

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Rachel Brosnahan** (ganed 12 Gorffennaf 1990).

Mae hi'n enwog am ei rôl fel Midge Maisel, comedïwraig stand-yp uchelgeisiol yn y gyfres gomedi gyfnod Amazon Prime Video *The Marvelous Mrs. Maisel* (2017–2023), y cafodd Wobr Primetime Emmy a dwy wobr Golden Globe olynol amdani. Cafodd hefyd enwebiad Emmy am ei rôl yn y gyfres ddirgelwch wleidyddol *House of Cards* (2013–2015) ac actiodd yn y gyfres ddrama *Manhattan* (2014–2015) a'r gyfres gomedi fer *Crisis in Six Scenes* (2016). Gwnaeth Brosnahan ei ymddangosiad cyntaf mewn ffilm yn y ffilm arswyd *The Unborn* (2009), a ymddangosodd mewn ffilmiau fel *Beautiful Creatures* (2013) a *The Courier* (2020).

Ganwyd hi ym Milwaukee yn 1990. Priododd â Jason Ralph.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q15937109 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q15937109 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Wyddelig
Categori:Genedigaethau 1990
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1990au
Categori:Angen prawf-ddarllen
ZaSu Pitts

Actores o'r Unol Daleithiau oedd **Zasu Pitts** (3 Ionawr 1894 - 7 Mehefin 1963).

Mae hi'n adnabyddus am ei gyrfa helaeth mewn dramâu a chomedi ffilmiau mud, gan gynnwys ei rôl yn *Greed;* epig Erich von Stroheim yn 1924. Trosglwyddodd Pitts i ffilmiau sain, gan ganolbwyntio'n bennaf ar rolau comedi, ac ymddangosodd mewn nifer o sioeau radio a rhaglenni teledu. Dyfarnwyd seren iddi ar Hollywood Walk of Fame yn 1960. Dechreuodd ei gyrfa mewn theatr leol yn Santa Cruz, California, cyn symud i Los Angeles yn 1916, lle cafodd ei darganfod gan y sgriptiwr Frances Marion. Mae enw Pitts yn aml yn cael ei gam-ysgrifennu, ond eglurodd hi'r ynganiad cywir fel *say zoo* yn ei llyfr *Candy Hits* yn 1963.

Ganwyd hi yn Parsons, Kansas yn 1894 a bu farw yn Hollywood yn 1963. Priododd â Tom Gallery.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q136646 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1894
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Melissa Villaseñor

Comedïwraig, actores, cerddor ac arlunydd o'r Unol Daleithiau yw **Melissa Villaseñor** (ganed 9 Hydref 1987).

Mae hi'n adnabyddus am ei gwaith ar gyfres gomedi sgets NBC *Saturday Night Live*, lle bu'n aelod o'r cast o 2016 i 2022. Enillodd Villaseñor gydnabyddiaeth gychwynnol am ei chomedi stand-yp a'i hargraffiadau, a arweiniodd at fod yn lled-derfynol ar y chweched tymor o ''America's Got Talent*. Mae hi hefyd wedi cyfrannu gwaith llais i sioeau animeiddiedig fel *Adventure Time*, *Family Guy*, a *Triptank*. Yn ogystal, ymddangosodd hi ar ail dymor *Crashing'' gan HBO. Dechreuodd gyrfa Villaseñor gyda'i chyfranogiad yn y gwyl *Just for Laughs Montreal Comedy Festival* yn 2010. Cafodd ei chlyweliad cyntaf ar gyfer *Saturday Night Live* yn 2009, ond ymunodd â'r cast yn 2016, gan ddechrau gyda phortread o Sarah Silverman.

Ganwyd hi yn Whittier, Califfornia yn 1987.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q26924494 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Arlunwyr benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1987
Lynn Whitfield

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Lynn Whitfield** (ganed 6 Mai 1953).

Mae hi'n enwog am ei pherfformiad nodedig fel Josephine Baker yn y ffilm fywgraffyddol HBO *The Josephine Baker Story* (1991), lle enillodd Wobr Emmy Primetime a derbyniodd enwebiad Golden Globes. Roedd hi hefyd yn serennu mewn ffilmiau fel *A Thin Line Between Love and Hate* (1996), ''Eve's Bayou* (1997), a *Stepmom* (1998). Enillodd Whitfield ganmoliaeth feirniadol am ei rôl fel Lady Mae Greenleaf yn y gyfres rhwydwaith Oprah Winfrey *Greenleaf* rhwng 2016 a 2020, gan ennill dwy NAACP Image Award a Gwobr Gracie. Ymddangosodd hi mewn ffilmiau fel *Nappily Ever After* (2018) a *Vacation Friends'' (2021). Mae Whitfield wedi ennill cyfanswm o saith NAACP Image Award.

Ganwyd hi yn Baton Rouge, Louisiana yn 1953. Priododd â Brian Gibson a Vantile Whitfield.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q459918 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q459918 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Creoliaid Louisiana
Categori:Genedigaethau 1953
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1950au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Leighton Meester

Actores, cantores a model o'r Unol Daleithiau yw **Leighton Meester** (ganed 9 Ebrill 1986).

Mae hi'n adnabyddus am ei rôl flaenllaw fel Blair Waldorf yn y gyfres deledu CW *Gossip Girl*, a redodd o 2007 i 2012. Mae hi hefyd wedi ymddangos mewn ffilmiau fel *Killer Movie* (2008), *Country Strong* (2010), *The Roommate* (2011), *Monte Carlo* (2011), *The Oranges* (2011), *The Judge* (2014), *The Weekend Away* (2022), ac *Exmas* (2023). Portreadodd Angie D'Amato yn y sitcom ABC *Single Parents* (2018–2020) a gwnaeth ei ymddangosiad Broadway cyntaf yn *Of Mice and Men* (2014). Cafodd Meester ei henwebu am Wobr Logie Awstralia am yr Actores Orau am ei rôl yn y gyfres gomedi-dramâu Stan *Good Cop/Bad Cop* (2025–presennol). Yn ogystal â gweithredu, mae Meester wedi mentro i gerddoriaeth, gan ryddhau senglau a'i halbwm stiwdio gyntaf, *Heartstrings*, yn 2014. Mae hi hefyd wedi modelu ar gyfer brandiau fel Jimmy Choo, Herbal Essences, a Vera Wang.

Ganwyd hi yn Fort Worth, Texas yn 1986. Priododd â Adam Brody.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q199931 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q199931 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Albymau

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q482994.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P175 ?st .
  ?st ps:P175 wd:Q199931 .
OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?date .}
BIND(YEAR(?date) AS ?year) 
} 
  Group by ?item
|sort=P577
|columns=label:Albwm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Wyddelig
Categori:Cantorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1986
Joanna Cassidy

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Joanna Cassidy** (ganed 2 Awst 1945).

Mae hi'n adnabyddus am ei rôl fel replicant Zhora Salome yn y ffilm wyddonias *Blade Runner*. Mae ei gweithiau nodedig eraill yn cynnwys *Under Fire*, lle enillodd Wobr Sant Jordi, a'r gyfres gomedi NBC *Buffalo Bill*, a enillodd Golden Globe iddi. Ymddangosodd Cassidy hefyd yn *Who Framed Roger Rabbit*, gan dderbyn enwebiad Gwobr Saturn. Serennodd mewn amrywiol ffilmiau fel *The Fourth Protocol*, *The Package*, a *Ghosts of Mars*. Ar y teledu, chwaraeodd Margaret Chenowith yn *Six Feet Under*, gan ennill enwebiadau Gwobr Emmy a Cymdeithas yr Actorion Sgrîn, a Joan Hunt yn *Body of Proof*. Serennodd Cassidy hefyd yn y gyfres HBO Canada *Call Me Fitz*, gan ennill dwy Wobr Sgrîn Canada.

Ganwyd hi yn Haddonfield, New Jersey yn 1945.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q236702 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q236702 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1945
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1940au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Anne Francis

Actores o'r Unol Daleithiau oedd **Anne Francis** (16 Medi 1930 - 2 Ionawr 2011).

Mae hi'n adnabyddus am ei rolau arloesol yn y ffilm wyddonias *Forbidden Planet* a'r gyfres ddrama deledu *Honey West*. Roedd *Forbidden Planet* yn nodedig fel ffilm wyddonias arloesol mewn lliw a chyllideb fawr. Yn *Honey West*, heriodd Francis stereoteipiau benywaidd trwy bortreadu ymchwilydd preifat a oedd yn adnabyddus am ei dawn gorfforol a'i hiwmor miniog. Enillodd ei pherfformiad wobr Golden Globe a chafodd enwebiad am Wobr Emmy. Roedd Francis hefyd yn cael ei chydnabod am ei nodweddion corfforol, yn enwedig molecyn nodedig ger ei gwefus isaf, a ddaeth yn rhan o'i phersona ar y sgrin. Yn 2005, safodd TV Guide hi fel un o'r *50 Sêr Mwyaf Rhywiol Erioed*.

Ganwyd hi yn Ossining, Westchester County yn 1930 a bu farw yn Santa Barbara yn 2011.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q235467 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q235467 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1930
Categori:Marwolaethau 2011
Categori:Merched yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Talia Shire

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Talia Shire** (ganed 25 Ebrill 1946).

Mae hi'n adnabyddus am ei rolau fel Connie Corleone yn nhrioleg *The Godfather* ac Adrian Pennino Balboa yn y gyfres *Rocky*. Cafodd Shire enwebiadau am Wobrau'r Academi am Actores Gefnogol Orau am ei rôl yn *The Godfather Part II* ac Actores Orau am *Rocky*. Derbyniodd hefyd enwebiad Golden Globes am Actores Orau mewn Drama am ei rôl yn *Rocky*. Daw Shire o deulu amlwg Coppola, sy'n cynnwys ei brawd, y cyfarwyddwr Francis Ford Coppola, a'i nai, yr actor Nicolas Cage. Mae ganddi dri o blant, gan gynnwys Matthew Orlando Shire, ysgrifennwr teledu a chynhyrchydd ffilm, a Jason a Robert Schwartzman, sy'n actorion a cherddorion.

Ganwyd hi yn Ninas Efrog Newydd yn 1946. Roedd hi'n blentyn i Italia Coppola a Carmine Coppola. Priododd â David Shire a Jack Schwartzman ac mae ganddi 2 o blant.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q108622 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1946
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Eidalaidd
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1940au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Pola Negri

Actores llwyfan a ffilm o Wlad Pwyl oedd **Pola Negri** (3 Ionawr 1897 - Awst 1987).

Mae'n hysbys am ennill enwogrwydd byd-eang yn ystod cyfnodau tawel a chul aur ffilmiau Hollywood ac Ewrop, yn enwedig am ei rolau tragedienne a femme fatale. Cafodd ei chydnabod hefyd fel symbol rhyw o'i chyfnod. Wedi'i magu mewn tlodi yng Nghyngres Teyrnas Gwlad Pwyl, goresgynnodd anawsterau personol, gan gynnwys Diciâu, i astudio bale ac actio yn Warsaw. Daeth Negri yn actores lwyfan adnabyddus yng Ngwlad Pwyl cyn symud i'r Almaen yn 1917 i ymddangos mewn ffilmiau tawel ar gyfer stiwdio UFA. Yn 1922, daeth hi'n actores Ewropeaidd gyntaf i arwyddo contract ffilm gyda Paramount Pictures Hollywood, gan sefydlu ei hun fel actores boblogaidd mewn ffilmiau tawel Americanaidd. Yn y 1930au, dychwelodd i Ewrop i weithio mewn ffilmiau sain a dechrau gyrfa recordio. Daeth yn ddinesydd naturiol yr Unol Daleithiau yn 1951 a bu'n byw yn San Antonio, Texas, hyd ei marwolaeth yn 1987.

Ganwyd hi yn Lipno, Lipno County yn 1897 a bu farw yn San Antonio, Texas yn 1987. Priododd â Serge Mdivani.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q230633 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1897
Categori:Marwolaethau 1987
Categori:Ymfudwyr o Wlad Pwyl i'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Heidi Gardner

Awdur, actores a comedïwraig o'r Unol Daleithiau yw **Heidi Lynn Gardner** (ganed 27 Gorffennaf 1983).

Mae hi'n adnabyddus am ei gwaith ar gyfres gomedi sgets NBC *Saturday Night Live*, lle ymunodd fel chwaraewr dan sylw yn 2017 ac fe'i dyrchafwyd i statws repertory yn 2019. Roedd bywyd cynnar Gardner yn Kansas City, Missouri, yn cynnwys gweithio gyda Theatr Tivoli, a mae'n ei chredydu â gosod y naws ar gyfer ei bywyd. Yn wreiddiol, nid oedd ganddi ddiddordeb mewn actio, ond yn ddiweddarach darganfu angerdd dros gomedi a gwelliant, gan ei harwain i ddilyn gyrfa yn Los Angeles. Yno, ymunodd â Theatr Groundlings, a helpodd i lansio ei gyrfa mewn comedi.

Ganwyd hi yn Ddinas Kansas, Missouri yn 1983. Priododd â Zeb Wells.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q41732144 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr sgetshis o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1983
Dana Delany

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Dana Delany** (ganed 13 Mawrth 1956).

Mae hi'n adnabyddus am ei rôl dorri tir newydd fel Colleen McMurphy ar ddrama deledu ABC *China Beach* (1988–1991), y cafodd Wobr Emmy Primetime am yr Actores Arweiniol Eithriadol mewn Cyfres Ddrama. Enillodd gydnabyddiaeth bellach am ei rolau mewn ffilmiau fel *Light Sleeper* (1992), *Tombstone* (1993), a *Fly Away Home* (1996). Darparodd Delany hefyd lais Lois Lane yn *Superman: The Animated Series*. Yn y 2000au, ymddangosodd mewn prif rolau ar sawl cyfres deledu, gan gynnwys *Pasadena* a *Body of Proof*. Serenodd fel Katherine Mayfair ar *Desperate Housewives* ac fel Crystal Harris ar *Hand of God*. Cafodd Delany ei magu'n Gatholig Rhufeinig a mynegodd ddiddordeb cynnar mewn actio, wedi'i hysbrydoli gan sioeau Broadway a ffilmiau.

Ganwyd hi yn Ninas Efrog Newydd yn 1956.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q228925 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q228925 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1956
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Robin Tunney

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Robin Tunney** (ganed 19 Mehefin 1972).

Mae hi'n adnabyddus am ei chyflawniadau allweddol mewn ffilm a theledu, gan gynnwys ei pherfformiadau yn *Empire Records* (1995) ac *The Craft* (1996). Enillodd ei rôl yn *Niagara, Niagara* (1997) Gwpan Volpi am Actores Orau. Cafodd Tunney hefyd rolau blaenllaw mewn ffilmiau fel *End of Days* (1999), *Supernova* (2000), a *Vertical Limit* (2000). Enillodd gydnabyddiaeth ehangach am ei rolau teledu fel Veronica Donovan ar *Prison Break* (2005–2006) a Teresa Lisbon ar *The Mentalist* (2008–2015). Cafodd ei phortread yn *Open Window* (2006) ei ganmol. Mae ei chredydau ffilm diweddarach yn cynnwys *Hollywoodland* (2006) a *The Burning Plain* (2008). Serennodd yn y gyfres fer ABC *The Fix* (2019).

Ganwyd hi yn Chicago yn 1972. Priododd â Bob Gosse.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q209094 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q209094 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Wyddelig
Categori:Genedigaethau 1972
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Cherami Leigh

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Cherami Leigh** (ganed 19 Gorffennaf 1988).

Mae hi'n adnabyddus am ei gwaith llais helaeth mewn fersiynau Saesneg o gyfresi anime a gemau fideo, gan gynnwys rolau fel Kazari Uiharu yn *A Certain Magical Index* ac *A Certain Scientific Railgun*, Yoshika Miyafuji yn *Strike Witches*, a Lucy Heartfilia yn *Fairy Tail*. Hefyd, roedd Leigh yn llais Asuna Yuuki yn *Sword Art Online* a Sailor Venus yn fersiwn Viz Media o *Sailor Moon*. Yn ogystal, bu'n gweithio i Radio Disney fel DJ ac yn darparu hyrwyddiadau llais a hysbysebion ar gyfer ABC Radio. Trosglwyddodd Leigh i rolau byw ar ôl symud i Los Angeles yn 2013, gan ymddangos mewn cyfresi fel *Bones*, *Friday Night Lights*, *Longmire*, a *Shameless*.

Ganwyd hi yn Dallas yn 1988.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q138188 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q138188 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Darlledwyr radio o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1988
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Jena Malone

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Jena Malone** (ganed 21 Tachwedd 1984).

Mae hi'n adnabyddus am ei rolau amrywiol mewn ffilm a theledu, gan gynnwys ei pherfformiadau yn *Bastard Out of Carolina* (1996) a *Hope* (1997), a enillodd enwebiadau iddi am wobrau mawr. Enillodd Malone gydnabyddiaeth bellach gyda'i rolau yn *Contact* (1997), y cafodd Wobr Saturn amdano, a *Stepmom* (1998). Serenodd yn y ffilm cwlt *Donnie Darko* (2001) a sefydlodd ei hun fel actores oedolyn gyda *Pride & Prejudice* (2005). Mae gwaith nodedig Malone yn cynnwys cyfres *The Hunger Games* (2013–2015), a enillodd Wobr Teen Choice iddi. Mae ei ffilmograffeg yn cwmpasu amrywiaeth o genres, gan gynnwys arswyd, cyffro a drama, gyda theitlau fel *The Neon Demon* (2016) a *Lorelei* (2020). Mae ei chredydau teledu yn cynnwys dramâu trosedd, gan ddangos ei phresenoldeb parhaus yn y diwydiant.

Ganwyd hi yn Sparks, Nevada yn 1984.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q233368 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q233368 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Wyddelig
Categori:Cantorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1984
Olivia Culpo

Model, actores a chymeriad cyfryngau o'r Unol Daleithiau yw **Olivia Culpo** (ganed 8 Mai 1992).

Mae hi'n adnabyddus am ei chyflawniadau mewn cystadlaethau harddwch, gan gynnwys ennill Miss Rhode Island USA, Miss USA 2012, a Miss Universe 2012. Culpo oedd y person cyntaf o Rhode Island i ennill teitl Miss Universe, a hi oedd yr Americanes gyntaf i ennill ers 1997. Ymwelodd hefyd â Indonesia yn 2013 i gymryd rhan yn digwyddiad Puteri Indonesia. Yn ogystal â'i llwyddiant mewn cystadlaethau, mae gan Culpo gefndir mewn cerddoriaeth, gan astudio'r sielo a pherfformio gyda gwahanol gerddorfeydd, gan gynnwys Cerddorfa Ieuenctid Philharmonig Rhode Island a'r Boston Accompanietta.

Ganwyd hi yn Cranston, Rhode Island yn 1992.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q291102 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Wyddelig
Categori:Genedigaethau 1992
Categori:Modelau benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Eidalaidd
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1990au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Felicia Day

Actores, cantores, awdures a chrewr web gyfres o'r Unol Daleithiau yw **Felicia Day** (ganed 28 Mehefin 1979).

Mae hi'n enwog am ei chyflawniadau allweddol, gan gynnwys creu a serennu yn y gyfres we *The Guild* (2007–2013), sy'n rhannol seiliedig ar ei bywyd fel gemwraig. Ysgrifennodd a serennodd hefyd yn y gyfres we *Dragon Age: Redemption* (2011). Mae Day yn sylfaenydd y cwmni cyfryngau ar-lein Geek & Sundry, sy'n adnabyddus am gynnal y sioe *Critical Role* rhwng 2015 a 2019. Gwasanaethodd ar fwrdd cyfarwyddwyr yr Academi Ryngwladol o Deledu Gwe o 2009 i 2012. Ar y teledu, chwaraeodd rolau yn *Buffy the Vampire Slayer*, *Eureka*, a *Supernatural*. Mae hi wedi actio mewn ffilmiau fel *Bring It On Again* a'r sioe gerdd rhyngrwyd ''Dr. Horrible's Sing-Along Blog*. Yn 2017, dechreuodd ymddangos fel Kinga Forrester yn *Mystery Science Theater 3000''.

Ganwyd hi yn Huntsville, Alabama yn 1979.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q234314 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q234314 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1979
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Ellen Pompeo

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Ellen Pompeo** (ganed 10 Tachwedd 1969).

Mae hi'n adnabyddus am ei rôl fel Dr. Meredith Grey yn ''Grey's Anatomy*, a enillodd Wobr Cymdeithas yr Actorion Sgrîn iddi a chydnabyddiaeth fyd-eang. Ymddangosodd hefyd mewn ffilmiau fel *Old School*, *Daredevil*, *Art Heist*, a *Life of the Party*. Dechreuodd Pompeo ei gyrfa gyda rolau gwadd mewn cyfresi teledu fel *Law & Order*, *Strangers with Candy*, *Strong Medicine*, a *Friends*. Daeth ei throad yn y ffilm ddrama ramantus *Moonlight Mile'' yn 2002. Ers 2017, mae hi wedi bod yn un o'r actorion â'r tâl uchaf yn y byd, gan ymddangos ar restri Forbes. Yn ogystal â'i gyrfa actio, mae hi wedi cyfarwyddo pennodau o ''Grey's Anatomy'' ac wedi sefydlu'r cwmni cynhyrchu Calamity Jane.

Ganwyd hi yn Everett, Massachusetts yn 1969. Priododd â Chris Ivery ac mae ganddi 1 plentyn.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q215849 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q215849 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Wyddelig
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Seisnig
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1969
Coco Jones

Cantores, gyfansoddwraig ac actores o'r Unol Daleithiau yw **Coco Jones** (ganed 4 Ionawr 1998).

Mae hi'n adnabyddus am ei rôl dorcalonnus fel Roxanne *Roxy* Andrews yn y ffilm deledu gerddorol *Let It Shine* (2012), lle cyd-serennodd gyda Tyler James Williams. Hefyd, cyfrannodd ei llais i drac sain y ffilm. Dechreuodd ei gyrfa ar y gyfres gystadleuol ''Radio Disney's Next Big Thing* (2010–11) ac ymddangosodd mewn sioeau Disney Channel fel *So Random!* (2011–12) a *Good Luck Charlie'' (2012–13). Yn 2022, dychwelodd i gerddoriaeth, gan ryddhau'r sengl *ICU,* a gyrhaeddodd y Billboard Hot 100 ac enillodd Perfformiad R&B Gorau yng Ngwobrau Grammy. Cafodd ei chastio yn y brif rôl ar gyfer y gyfres ddrama Peacock *Bel-Air* (2022–presennol). Yn 2025, rhyddhaodd ei halbwm stiwdio gyntaf, *Why Not More?*, gyda'r sengl *Here We Go (Uh Oh)* a enillodd enwebiad Grammy. Mae ei gwobrau yn cynnwys Gwobr BET a NAACP Image Award.

Ganwyd hi yn Columbia, De Carolina yn 1998. Roedd hi'n blentyn i Mike Jones.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q454994 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Albymau

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q482994.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P175 ?st .
  ?st ps:P175 wd:Q454994 .
OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?date .}
BIND(YEAR(?date) AS ?year) 
} 
  Group by ?item
|sort=P577
|columns=label:Albwm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1998
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1990au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Cheryl Hines

Actores a chomedïwraig o'r Unol Daleithiau yw **Cheryl Ruth Hines** (ganed 21 Medi 1965).

Mae hi'n adnabyddus am ei rôl fel Cheryl David ar *Curb Your Enthusiasm* gan HBO (2000–2024), gan ennill dwy enwebiad Gwobr Emmy Primetime. Roedd hi hefyd yn serennu fel Dallas Royce ar y comedi sefyllfa ABC *Suburgatory* (2011–2014) ac yn gwneud ei debut cyfarwyddol gyda'r ffilm *Serious Moonlight* yn 2009. Y tu hwnt i actio, mae Hines yn adnabyddus am ei gwaith eiriolaeth a'i phresenoldeb cyhoeddus. Mae hi'n briod â Robert F. Kennedy Jr., sydd yn ysgrifennydd presennol dros Iechyd a Gwasanaethau Dynol yr UD. Dechreuodd Hines ei gyrfa actio yn perfformio comedi ar y pryd yn The Groundlings Theater a gwnaeth ymddangosiadau gwadd ar amryw o sioeau teledu. Roedd ei gwaith ar *Curb Your Enthusiasm* yn hwb sylweddol i'w gyrfa, gan arwain at rolau mewn ffilmiau fel *RV*, *Waitress*, a'r mockumentary *The Grand*.

Ganwyd hi ym Miami Beach, Florida yn 1965. Priododd â Robert F. Kennedy Jr.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q272917 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q272917 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1965
Estelle Parsons

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Estelle Parsons** (ganed 20 Tachwedd 1927).

Mae hi'n enwog am ei chyflawniadau mewn ffilm a theatr, gan gynnwys ennill Gwobr yr Academi am yr Actores Gefnogol Orau am *Bonnie and Clyde* (1967) a chael enwebiad am *Rachel, Rachel* (1968). Cyfarwyddodd Parsons sawl cynhyrchiad Broadway ac mae'n fwyaf adnabyddus am ei rôl fel Beverly Harris ar y rhaglen gomedi *Roseanne* a'i sbinoff *The Conners*. Cafodd ei henwebu bum gwaith am Wobr Tony ac fe'i derbyniwyd i Oriel Anfarwolion Theatr America yn 2004. Yn ogystal, roedd Parsons yn aelod o bwyllgor gweithredol y Writers and Artists for Peace in the Middle East.

Ganwyd hi ym Marblehead, Massachusetts yn 1927. Priododd â Richard Gehman ac mae ganddi 1 plentyn.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q232541 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q232541 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Seisnig
Categori:Cantorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1927
Amerie

Cantores, cyfansoddwr caneuon, actores ac awdur o'r Unol Daleithiau yw **Amerie Mi Marie Rogers Nicholson** (ganed 12 Ionawr 1980).

Mae'n adnabyddus am ei sengl *1 Thing* o 2005. Mae wedi rhyddhau pedwar albwm stiwdio: *All I Have* (2002), *Touch* (2005), *Because I Love It* (2007), ac *In Love & War* (2009). Astudiodd am radd Saesneg gyda mân bwnc mewn dylunio ym Mhrifysgol Georgetown. Yn ystod ei hastudiaethau, cyfarfu â'r cynhyrchydd Rich Harrison, a arweiniodd at ei chytundeb recordio cyntaf gyda Columbia Records. Cafodd magwraeth Amerie ei ddylanwadu gan yrfa filwrol ei thad, gan arwain at fyw mewn lleoliadau amrywiol, gan gynnwys De Corea, Alaska, Texas, Virginia, a'r Almaen. Disgrifir ei chefndir teuluol fel un ceidwadol a Christnogol traddodiadol.

Ganwyd hi yn Fitchburg, Massachusetts yn 1980.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q233377 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Albymau

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q482994.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P175 ?st .
  ?st ps:P175 wd:Q233377 .
OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?date .}
BIND(YEAR(?date) AS ?year) 
} 
  Group by ?item
|sort=P577
|columns=label:Albwm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Amerie}}

Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1980
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen