Vasily Smyslov

Roedd **Vasily Vasilyevich Smyslov** (Rwseg: ''Vasíliy Vasíl'yevich Smyslóv''; 24 Mawrth 1921 – 27 Mawrth 2010) yn uwchfeistr gwyddbwyll Sofietaidd a Rwsiaidd. Bu'n Bencampwr Gwyddbwyll y Byd o 1957 i 1958. Bu'n Ymgeisydd ar gyfer Pencampwriaeth Gwyddbwyll y Byd ar wyth achlysur (1948, 1950, 1953, 1956, 1959, 1965, 1983, a 1985). Bu Smyslov yn gyfartal gyntaf ddwywaith ym Mhencampwriaethau Gwyddbwyll yr Undeb Sofietaidd (1949, 1955), ac mae y cyfanswm o 17 o fedalau Olympiad Gwyddbwyll a enillodd yn record. Mewn pum Pencampwriaeth Tîm Ewropeaidd, enillodd Smyslov ddeg medal aur.

Arhosodd Smyslov yn weithgar ac yn llwyddiannus mewn gwyddbwyll cystadleuol tan ei chwedegau. Er fod ei olwg yn dirywio, arhosodd yn weithgar gyda chyfansoddiadau achlysurol o broblemau ac astudiaethau gwyddbwyll tan ychydig cyn ei farwolaeth yn 2010. Ar wahân i gwyddbwyll, roedd yn ganwr bariton medrus.

## Blynyddoedd cynnar 
Ganed Smyslov i deulu Rwsiaidd, a dechreuodd ymddiddori mewn gwyddbwyll yn chwech oed. Roedd ei dad yn gweithio fel technegydd peirianneg ac wedi cynrychioli Sefydliad Technegol St Petersburg mewn cystadlaethau gwyddbwyll rhyng-golegol. Roedd tad Smyslov wedi astudio gwyddbwyll am gyfnod o dan arweiniad Nikhail Chigorin, a'r tad oedd athro cyntaf ei fab. Rhoddodd gopi iddo o lyfr Alexander Alekhine *Fy Ngemau Gorau o Wyddbwyll, 1908-1923* a ddaeth yn gyfeirnod cyson iddo. Byddai hefyd yn ysgrifennu, "Yn ddiweddarach darllenais popeth oedd gan fy nhad yn ei lyfrgell: llawlyfr Dufresne, rhifau ar wahân o'r cylchgronau gwyddbwyll Sofietaidd *Chess* and *Chess Sheet*, gwerslyfrau Lasker a Capablanca, a chasgliadau gemau twrnameintiau Sofietaidd a rhyngwladol. Gwnaeth gemau meistr gwyddbwyll mawr Rwsia, Chigorin, argraff anhygoel arnaf; a gyda diddordeb mawr y darllenais y gwahanol ddatganiadau ar gwestiynau strategaeth gan Nimzovitch. Astudiais yn astud athrylith meistri Sofietaidd amlwg."

Dechreuodd Smyslov chwarae gwyddbwyll mewn cystadlaethau yn 14 oed. Ym 1938, yn 17 oed, enillodd Smyslov Bencampwriaeth Iau yr Undeb Sofietaidd. Yr un flwyddyn, daeth yn gyfartal 1af-2il ym Mhencampwriaeth Dinas Moscfa. Fodd bynnag, roedd ymgais gyntaf Smyslov ar gystadleuaeth oedolion y tu allan i Foscfa yn drychinebus; gorffennodd yn 12fed–13eg yn nhwrnamaint Rhyngwladol Leningrad - Moscfa yn 1939 mewn cystadleuaeth eithriadol o gryf. Ym Mhencampwriaeth Moscfa 1939–40 gorffenodd Smyslov 2il-3ydd.

## Blynyddoedd yr Ail Ryfel Byd 
Ym Mhencampwriaeth Gwyddbwyll yr Undeb Sofietaidd 1940 (Moscfa, URS-ch12), perfformiodd yn arbennig o dda gan orffen yn 3ydd, ac ar y blaen i'r pencampwr Mikhail Botvinnik. Y twrnamaint hwn oedd y rownd derfynol Sofietaidd cryfaf hyd at hynny, gan ei fod yn cynnwys nifer o chwaraewyr, fel Paul Keres a Vladas Mikenas, o wledydd a atodwyd gan yr Undeb Sofietaidd, fel rhan o Gytundeb Natsiaidd-Sofietaidd 1939.

Cynhaliodd y Ffederasiwn Sofietaidd dwrnamaint arall i'r chwech uchaf yng nghystadleuaeth 1940, a galwyd hyn yn Bencampwriaeth Absoliwt 1941 yr Undeb Sofietaidd, un o'r twrnameintiau cryfaf a drefnwyd erioed. Chwaraeodd pob chwaraewr yn erbyn ei wrthwynebwyr bedair gwaith. Y chwaraewyr oedd Botvinnik, Keres, Smyslov, Issac Boleslavsky, Igor Bondarev ac Andor Lilienthal. Sgoriodd Smyslov 10/20 gan orffen yn drydydd, y tu ôl i Botvinnik a Keres. Profodd hyn fod Smyslov o gryfder Uwchfeistr o safon fyd-eang yn 20 oed.

Ataliwyd y rhan fwyaf o wyddbwyll rhyngwladol gan yr Ail Ryfel Byd, ond roedd sawl twrnamaint yn cynnwys chwaraewyr Sofietaidd yn unig. Cafodd Smyslov ei eithrio o wasanaeth milwrol oherwydd ei olwg sâl iawn, ac enillodd Bencampwriaeth Moscfa 1942. Yn Kuibyshev 1942, daeth yn ail gyda 8/11. Mewn cystadleuaeth gref yn Sverdlovsk 1943, gorffennodd yn 3ydd-4ydd. Ym Mhencampwriaeth Moscfa 1943-44, gorffennodd  yn 3ydd-4ydd. Gorffennodd yn ail ym Mhencampwriaeth Undeb Sofietaidd 1944 ym Moscfa (URS-ch13). Daeth yn bencampwr ym Mhencampwriaeth Moscfa 1944-45. Erbyn hyn, roedd Smyslov wedi datblygu i fod yn y grŵp o'r tri chwaraewr Sofietaidd gorau, ynghyd â Botvinnik a Keres, a oedd yn chwarae yn Ewrop a feddiannwyd gan y Natsïaid yn ystod y rhyfel.

Wrth i'r rhyfel ddod i ben, ail-ddechreuodd gwyddbwyll. Ond chwaraeodd Smyslov yn sâl iawn yn y cyfnod yn syth ar ôl y rhyfel. Ym Mhencampwriaeth yr Undeb Sofietaidd ym Moscfa 1945 (URS-ch14), gorffennodd tua'r canol; yr enillydd oedd Botvinnik, gyda Boleslavsky a'r seren newydd David Bronstein yn ail a thrydydd. Yn Tallinn 1945, cafodd Smyslov ei ganlyniad gwaethaf, gan sgorio dim ond 6½/15 mewn cystadleuaeth nad oedd yn arbennig o gryf. Nid oedd fawr gwell ym Mhencampwriaeth Moscfa 1945-46, a gorffenodd yn y 7fed-11eg safle. Ym Mhencampwriaeth Moscfa yn 1946, gorffennodd yn y 3ydd–6ed safle. Yn ystod y cyfnod hwn sgoriodd 31/62 yn unig yn y pedwar twrnamaint hynny, sef 50%.

Serch hynny, sicrhaodd canlyniadau cryf cynharach Smyslov iddo un o’r pum lle Sofietaidd yn y twrnamaint rhyngwladol cryf iawn cyntaf ar ôl y rhyfel, Cofeb Howard Staunton yn Groningen, Yr Iseldiroedd, yn Awst 1946. Enillwyd y digwyddiad hwn gan Botvinnik. Roedd Pencampwr y Byd Max Euwe yn ail, a Smyslov yn drydydd.

Yn y Bencampwriaeth Sofietaidd nesaf (URS-ch15, Leningrad 1947), gorffennodd yn 3ydd-4ydd, gyda Keres yn fuddugol. Yn Pärnu 1947, gorffennodd Smyslov yn 4ydd-6ed, wrth i Keres ennill eto. Yn Warsaw 1947, roedd Smyslov yn 2il-5ed; yr enillydd oedd Svetozar Gligoric. Yn nhwrnamaint Coffa Mikhail Chigorin, Moscfa 1947, gorffennodd Smyslov yn y 3ydd-4ydd safle, gyda Botvinnik yn fuddugol.

Dangosodd ei ganlyniadau batrwm cyson o orffen yn uchel yn erbyn cystadleuaeth gref, ond heb fawr ddim pencampwriaethau twrnamaint. Nid oedd Smyslov wedi ennill twrnamaint oedolion (heblaw am Bencampwriaeth Dinas Moscfa) cyn iddo chwarae yn Nhwrnamaint Pencampwriaeth y Byd 1948.

## Herio pencampwriaeth y byd 
Roedd Smyslov yn un o'r pum chwaraewr a ddewiswyd i gystadlu yn nhwrnamaint Pencampwriaeth Gwyddbwyll y Byd 1948 i benderfynu pwy ddylai olynu Alexander Alekhine a fu farw yn 1946. Gorffennodd Smyslov yn ail y tu ôl i  Botvinnik.

Wedi iddo orffen yn ail ym Mhencampwriaeth y Byd 1948, derbyniwyd Smyslov yn uniongyrchol i dwrnamaint Ymgeiswyr Budapest 1950 heb fod angen iddo chwarae mewn gemau rhagbrofol. Sgoriodd 10/18 a gorffen yn drydydd, y tu ôl i Bronstein a Boleslavsky, a orffennodd yn gyfartal cyntaf. Roedd trydydd safle Smyslov yn ei gymhwyso'n awtomatig i dwrnamaint nesaf yr Ymgeiswyr. Derbyniodd y teitl Uwchfeistr Rhyngwladol ym 1950 ar restr agoriadol FIDE.

Ar ôl ennill Twrnamaint yr Ymgeiswyr yn Zürich 1953 ar y blaen i Keres, Bronstein, a Samuel Reshevsky, chwaraeodd Smyslov ornest ym Moscfa gyda Botvinnik am y teitl y flwyddyn ganlynol. Daeth yr ornest i ben yn gyfartal ar ôl 24 gêm (saith buddugoliaeth yr un a deg gêm gyfartal), ac felly cadwodd Botvinnik ei deitl.

## Pencampwr y Byd 
bawd|Botvinnik vs. Smyslov (dde) ym Mhencampwriaeth Gwyddbwyll y Byd 1957
Enillodd Smyslov Dwrnamaint yr Ymgeiswyr eto yn Amsterdam yn 1956, am ornest arall am bencampwriaeth y byd yn erbyn Botvinnik ym 1957. Gyda chymorth yr hyfforddwyr Vladimir Makogonov a Vladimir Simagin, enillodd Smyslov yr ornest. Y flwyddyn ganlynol, defnyddiodd Botvinnik ei hawl i ail ornest, ac enillodd y teitl yn ôl. Dywedodd Smyslov yn ddiweddarach fod ei iechyd yn dioddef yn ystod yr ail ornest, wedi iddo ddal niwmonia, ond cydnabu hefyd fod Botvinnik wedi paratoi'n drylwyr iawn. Yn ystod tair gornest Pencampwriaeth y Byd, roedd Smyslov wedi ennill 18 gêm i 17 gêm Botvinnik (gyda 34 gêm gyfartal), ac eto dim ond am flwyddyn y bu'n bencampwr. Serch hynny ysgrifennodd Smyslov yn ei gasgliad gemau hunangofiannol, "Nid oes gennyf unrhyw reswm i gwyno am fy ffawd. Cyflawnais fy mreuddwyd a dod yn seithfed pencampwr y byd,"

## Etifeddiaeth 
Roedd Smyslov yn adnabyddus am ei arddull sefyllfaol, ac, yn benodol, ei allu ddiweddglo manwl a chywir, ond roedd llawer o'i gemau yn cynnwys ergydion tactegol ysblennydd hefyd. Roedd ei repertoire agoriadol yn gonfensiynol ar gyfer y cyfnod 1950au-60au, yn cynnwys yn bennaf y Ruy Lopez a'r Agoriad Seisnig efo Gwyn, a'r Amddiffyniad Sisilaidd a Amddiffyniad Nimzo-Indian efo Du. Gwnaeth gyfraniadau enfawr i ddamcaniaeth agoriadol gwyddbwyll mewn llawer o agoriadau, gan gynnwys yr Agoriad Seisnig, Amddiffyniadau Grünfeld, a'r Sisilaidd. Mae ganddo amrywiad o'r Ruy Lopez Caeedig a enwyd ar ei ôl, sef: 1.e4&nbsp;e5 2.Nf3&nbsp;Nc6 3.Bb5&nbsp;a6 4.Ba4&nbsp;Nf6 5.0-0&nbsp;Be7 6.Re1&nbsp;b5 7.Bb3&nbsp;d6 8.c3&nbsp;0-0 9.h3&nbsp;h6. Yn yr Amddiffyniad Grünfeld, y parhad 1.d4&nbsp;Nf6 2.c4&nbsp;g6 3.Nc3&nbsp;d5 4.Nf3&nbsp;Bg7 5.Qb3&nbsp;dxc4 6.Qxc4&nbsp;0-0 7.e4&nbsp;Bg4 8.Be3; gelwir 8...Nfd7 yn "Amrywiad Smyslov" ac mae'n parhau i fod yn bwysig. Llwyddodd Smyslov hefyd i adfywio'r Amddiffyniad Fianchetto i'r Ruy Lopez yn llwyddiannus (1.e4&nbsp;e5 2.Nf3&nbsp;Nc6 3.Bb5&nbsp;g6) yn y 1970au. Yn Amddiffyniad y Slafiaid, y llinell ochr 1.d4&nbsp;d5 2.c4&nbsp;c6 3.Nc3&nbsp;Nf6 4.Nf3&nbsp;dxc4 5.a4 enwir 5...Na6 yn "Amrywiad Smyslov". Yn olaf, enwir amrywiad o Amddiffyniad Indiaidd y Brenin ar ei ôl: 1.d4&nbsp;Nf6 2.c4&nbsp;g6 3.Nc3&nbsp;Bg7 4.Nf3&nbsp;0-0 5.Bg5&nbsp;d6 6.e3.

## Canwr opera 
Canwr bariton oedd Smyslov, a dim ond ar ôl methu mewn cyfweliad gyda Theatr y Bolshoi ym 1950 y penderfynodd ar yrfa gwyddbwyll. O bryd i'w gilydd byddai'n canu yn ystod twrnameintiau gwyddbwyll, yn aml yng nghwmni ei gyd-Uwchfeistr a'r pianydd cyngerdd Mark Taimanov. 

## Bywyd personol 
bawd|Smyslov gyda'i wraig yn Nhwrnamaint Ymgeiswyr 1956

Am fwy na 50 mlynedd roedd Smyslov yn briod â Nadezhda Smyslova, gwraig dair blynedd yn hŷn nag ef;  dienyddiwyd ei gŵr cyntaf yn ystod *purges* Stalin yn y 1940au cynnar. Cyfarfuant ym 1948. Roedd gan Nadezhda fab o'r briodas gyntaf, chwaraewr gwyddbwyll uchelgeisiol a gystadlodd ym Mhencampwriaethau Iau y Byd. Ni chafodd Vasily a Nadezhda unrhyw blant pellach. Roedd Nadezhda yn aml gyda'i gŵr mewn twrnameintiau mawr, yn rhoi cefnogaeth moesol iddo.

## Cyfeiriadau
Categori:Chwaraewyr gwyddbwyll o Rwsia
Categori:Chwaraewyr gwyddbwyll  o'r Undeb Sofietaidd
Categori:Genedigaethau 1921
Categori:Marwolaethau 2010
Categori:Pencampwyr gwyddbwyll y byd