Ffurf Ysgrifenedig Safonol

Ffordd o sillafu'r iaith Gernyweg yw'r **Ffurf Ysgrifenedig Safonol** (Cernyweg: *Furv Skrifys Savonek*), a grëwyd er mwyn "darparu orgraff dderbyniol, gynhwysol a niwtral i gyrff cyhoeddus a'r system addysg". Roedd hyn yn ganlyniad i broses a gychwynnwyd drwy greu corff cyhoeddus Partneriaeth yr Iaith Gernyweg, a welai angen cytuno ar un dull sillafu safonol er mwyn rhoi terfyn ar anghytundeb y gorffennol ynglŷn â'r orgraff, sicrhau cyllid oddi wrth y llywodraeth a chynyddu defnydd y Gernyweg yng Nghernyw. Daeth y cytundeb i fodolaeth wedi degawdau o drafod ar ba orgraff ddylid defnyddio ar gyfer yr iaith yn sgîl adfywiad yr iaith yn yr 20g.

Cytunwyd ar y ffurf newydd fis Mai 2008 ar ôl dwy flynedd o drafod ac roedd wedi'i dylanwadu gan y systemau sillafau blaenorol. Roedd y bwrdd trafod yn cynnwys aelodau o bob prif gymdeithas iaith Gernyweg: Kesva an Taves Kernewek, Kowethas an Yeth Kernewek, Agan Tavas a Cussel an Tavas Kernuak, ac fe dderbyniodd fewnbwn gan arbenigwyr ac academyddion o Ewrop a'r Unol Daleithiau. Golygai'r cytundeb i'r Gernyweg gael ei derbyn a'i hariannu'n swyddogol, gyda chefnogaeth oddi wrth llywodraeth y DU a'r Undeb Ewropeaidd

Ym Mehefin 2009, pleidleisiodd Gorsedd Cernyw â mwyafrif mawr dros dderbyn y Ffurf Ysgrifenedig Safonol.

Yn 2013 adolygwyd y Ffurf er mwyn dod o hyd i broblemau â'r orgraff. Yn sgil hyn, gwnaethpwyd ambell newid er mwyn ei gwneud yn haws i ddysgwyr ac i leihau'r gwahaniaethau sillafu rhwng y tafodieithoedd.

## Orgraff
Mae'r Ffurf Ysgrifenedig Safonol yn cydnabod Cernyweg Canol Adfywiedig (**CCA**), Cernyweg Tuduraidd (**CT**) a Chernyweg Diweddar Adfywiedig (**CDA**) fel amrywiadau cyfartal ac yn seilio'i system arnynt. Mae'r Fanyleb wreiddiol yn 2008 yn datgan bod "yr orgraff ar y cyfan yn tueddu at sylfaen Gernyweg Canol, oherwydd y gellir casglu ynganiad cywir yn CDA a CT o edrych ar ffurf CCA mewn llawer o achosion, ond nid y ffordd arall".

### Unseiniau 
Mae llafariaid diacen yn fyr bob tro. Mae llafariaid acennog mewn unseiniau yn hir o flaen cytsain sengl neu ddim cytsain o gwbl, e.e. *gwag *CCA , CDA  ('gwag'), *lo *CCA , CDA  ('llwy'), ac yn fyr o flaen cystain ddwbl neu glwstwr o gytseiniaid, e.e. *ass *CCA , CDA  ('am'); *hons *CCA , CDA  ('hwnt'). Ceir eithriadau, er enghraifft, mae llafariad hir o flaen *st*, e.g. *lost *CCA , CDA  ('cynffon'), a hefyd o flaen *sk *a *sp* yn CCA, e.e. *Pask*  ('Pasg'). Mae llafariaid acennog mewn lluosilliau yn fyr heblaw gan siaradwyr CCA, a all ynganu cytseiniaid yn hir o flaen cysteiniaid sengl a *st* (a, gan rai, *sk *a *sp*), e.e. *gwagen *RMC , RLC  ('bwlch').
:

Gellir ei gwanhau i  yn ddiacen, a oedd yn  yn y Fanyleb wreiddiol 

  anghrwn yn ddiacen

 Rhoddir  yn y Fanyleb wreiddiol

 Yngenir fel  yn CDA mewn silliau agored acennog, ac felly fe'i hysgrifennir â'r llythyrennau amrywio *ei*.

 Gall gynrychioli , y ffurf fer ar *o *hir , neu , ffurf fer *oo *hir . Pan fydd yn cynrychioli , mae Adolygiad 2013 yn awgrymu y gellid ysgrifennu *o *fel *ò* er eglurder mewn "geiriaduron a deunydd dysgu".

 Defnyddir fel llythyrennau amrywio gan siaradwyr CDA mewn ambell air pan fydd siaradwyr CCA a CT yn defnyddio *a *hir, sef CCA  a CT . Ar ôl Adolygiad 2013, ceir yn y geiriau *boas* ('bod'), *broas* ('mawr'), *doas* ('dod'), *moas* ('mynd') a geiriau sy'n tarddu ohonynt.

Gall ddefnyddio'r llythyrennau amrywio *ew* yn lle *yw* er mwn cynrychioli'r ynganiad .

### Cytseiniaid 
:

Defnyddir mewn geiriau y mae'n sicr mai geiriau benthyg ydynt.

Mewn rhai geiriau benthyg, fel *fondacyon *RMC , RLC  ('sefydliad') o'r Saesneg *foundation*.

Gall siaradwyr CT ynganu *dh* yn  a *v* yn  ar ddiwedd gair mewn sillaf ddiacen. Gall siaradwyr CDA beidio ag ynganu'r seiniau hyn o gwbl, ond caiff hyn ei adlewyrchu yn y sillafiad, e.e. CT *menedh* , CDA *mena*  ('mynydd').

Ceir  yn aml ar ddechrau morffem o flaen llafariaid. Nid yw treiglo  i , sy'n digwydd mewn rhai amrywiadau Cernyweg, yn cael ei gynrychioli yn yr orgraff.

Ceir diffyg rhagffrwydroli mewn rhai geiriau sy'n cynnwys *mm* a *nn* yn CDA. Mae'r rhain yn cynnwys geiriau y tybir iddynt ddod i mewn i'r iaith ar ôl i ragffrwydroli ddigwydd, e.e. *gramm *('gram'), a geiriau nad oeddynt yn cael eu defnyddio erbyn cyfnod CDA, e.e. *gonn *('gwn (i)').

Mae dosbarthiad  a  yn wahanol ymhob amrywiad ar y Gernyweg. Mae rhai rheolau yn gyffredin i bawb, e.e. bydd *s* olaf neu *s* rhwng llafariaid neu gytsain soniarus a llafariad yn cael ei hynganu'n . Gall rheolau eraill berthyn i amrywiadau penodol, e.e. fel arfer, bydd siaradwyr CCA yn ynganu *s* gychwynnol fel  ond bydd CDA yn tueddu i ddefnyddio  (heblaw am mewn clystyrau fel *sk*, *sl*, *sn*, *sp *a *st*). Nid yw treiglo  i , sy'n digwydd mewn rhai amrywiadau ar yr iaith, yn cael ei gynrychioli yn yr orgraff.

## Llythrennau eraill 
O bryd i'w gilydd, mae'r gwahanol fersiynau o Gernyweg adfywiedig yn ynganu seiniau'n wahanol. Defnyddia'r Ffurf Ysgrifenedig Safonol nifer o strategaethau i ymdrin â'r gwahaniaethau hyn er mwyn i bawb gael defnyddio'r Ffurf.

### Llythrennau rhychwantu 
Pan fydd sain CCA yn un sain wahanol yn gyson yn CDA, bydd y FfYS yn defnyddio **llythrennau rhychwantu** (Saesneg: *umbrella graphs*).
:

### Llythrennau amrywio 
Pan nad oes modd defnyddio llythyren rychwantu i sillafu gair, gellir defnyddio **llythren amrywio **(Saesneg: *variant graphs*) yn ei lle. Nid yw'r FfYS yn mynnu bod yn rhaid defnyddio llythrennau amrywio CCA yn unig neu CDA yn unig. Er enghraifft, bydd siaradwr CT yn dewis y llythrennau o'r ddwy set sy'n adlewyrchu ei ynganiad ei hun orau.
:

### Llythrennau traddodiadol 
Y **llythrennau traddodiadol **(Saesneg: *traditional graphs*) yw'r drydedd set o lythrennau wahanol. Mae'r llythrennau hyn yn nes at y rhai yr oedd ysgrifenwyr Cernyweg yn eu defnyddio'n draddodiadol, ac felly mae'n well gan rai siaradwyr Cernyweg y rhain heddiw. Er y caiff llythrennau traddodiadol eu derbyn yn llwyr fel ffordd gywir o sillafu a bod croeso i unigolion eu defnyddio, maent yn wahanol i lythrennau amrywio gan nad ydynt yn gyfartal â llythrennau safonol, ac "ni fyddant yn ymddangos mewn gwerslyfrau iaith sylfaenol neu mewn dogfennau swyddogol a gynhyrchir gan gyrff cyhoeddus".

:

 Diacen ar ddiwedd gair

 O flaen *a*, *l*, *o*, *r* ac *u*

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* Standard Written Form , *Partneriaeth yr Iaith Gernyweg*
* , *Partneriaeth yr Iaith Gernyweg*
* SWF Dictionary (2012)

Categori:Cernyweg
Categori:Orgraff