Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Namibia

de|250px|Arwyddlun Undeb Rygbi Namibia
Mae '''tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Namibia**, a elwir hefyd yn **Welwitschias''' (planhigyn gwydn sy'n tyfu yn anialwch Namibia) neu **Biltongboere** (ffermwyr biltong - cig sych yw biltong), yn dîm rygbi cenedlaethol Namibia, gwlad yn neheudir Affrica. Maent yn dîm ail haen yn system lefel World Rugby ac wedi chwarae mewn pum twrnamaint ers eu hymddangosiad cyntaf yng Nghwpan Rygbi'r Byd. Rheolir y tîm gan Undeb Rygbi Namibia.

Mae Namibia wedi bod yn chwarae rygbi rhyngwladol ers dechrau'r 1900au. Yn ogystal â chwarae yng Nghwpan y Byd, maen nhw hefyd yn chwarae yng nghystadleuaeth flynyddol Cwpan Rygbi Affrica. Hyd at annibyniaeth yn 1990, gellid dewis chwaraewyr Namibia ar gyfer y Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol De Affrica, y "Springboks". Y Namibiad Springbok diweddaraf yw Percy Montgomery (cafodd ei eni ym Mae Walvis a oedd yn diriogaeth De Affrica ym 1974).

## Gwybodaeth
Ceir dros 5,800 o chwaraewyr cofrestriedig yn y wlad a 28 clwb. Dim ond nifer fach iawn o ferched sy'n chwarae'r gêm.

Mae arwyddlun y tîm yn darlunio Pysgeryr Affrica.

Golcheler rhag drysu y llysenw Welwitschias ar gyfer y tîm cenedlaethol a'r enw ar dîm clwb o Windhoek, Nambia sy'n chwarae yn system rygbi Ne Affrica.

## Hanes
Chwareir rygbi yn Namibia er 1916 pan gafodd ei chwarae yno gan filwyr De Affrica a oresgynnodd y diriogaeth a oedd yn drefediaeth "Sud West Afrika" yn rhan o Ymerodraeth yr Almaen. Cyn annibyniaeth Namibia yn 1990, chwaraeodd y tîm South West Africa yng nghystadleuaeth dadleuol "Cwpan Currie". Y canlyniad gorau i'r tîm oedd ym 1989 pan orffennon nhw'n drydydd.

Cyn annibyniaeth yn 1990, y corff llywodraethu i rygbi yn y wlad oedd Bwrdd Rygbi De Affrica ("South African Rugby Board"). Y cyrff rheoli a fodolai cyn hynny yn beth a alwyd yn *South West Africa* rhwng 1916 a 1990 oedd y "South Africa Rugby Football Board" (i bobl gwyn yn unig) a sefydlwyd yn 1889 a'r "South Africa Coloured Rugby Board" a sefydlwyd yn 1896.

Sefydlwyd Undeb Rygbi Namibia ym mis Mawrth 1990 ac ymunodd â'r Bwrdd Rygbi Rhyngwladol, yr IRB (a elwir yn World Rugby bellach) yn yr un mis. Fodd bynnag, ni allai'r tîm fod yn gymwys ar gyfer Cwpan Rygbi'r Byd ym 1991 oherwydd iddynt ennill eu annibyniaeth yn rhy hwyr. Bu blynyddoedd cyntaf Undeb Rygbi Namibia yn gymharol lwyddiannus gan fod y chwaraewyr tan yn ddiweddar wedi chwarae yng nghystadleuaeth Cwpan Currie. Uchafbwynt iddyn nhw oedd ennill cyfres gartref yn erbyn Iwerddon a'r yr Eidal o 2-0 ym 1991. Y flwyddyn honno, enillodd y "Welwitschias" bob un o’u 10 prawf, gan gynnwys pum buddugoliaeth dros Simbabwe ac un yn erbyn Portiwgal yn Lisbon. Cafodd un o chwaraewyr Namibia, André Stoop, gynnig cytundeb i chwarae i’r Wigan Warriors yn nhwrnamaint rygbi'r gynghrair yn Lloegr.

Yn ystod y tymhorau rhyngwladol, chwaraeodd Namibia chwe gêm; y cyntaf oedd buddugoliaeth o 55–23 dros Simbabwe, ac yna buddugoliaeth arall dros Simbabwe; yn 1993 chwaraeodd Namibia yn erbyn Cymru yn Windhoek a cholli o 23-38. Wedi hynny, enillodd Namibia fuddugoliaethau mawr dros Gwlff Arabia, Cenia a Simbabwe yn y rowndiau cychwynnol o gymhwyso ar gyfer Cwpan Rygbi'r Byd ym 1995.

Aeth Rwsia ar daith i Namibia ym 1994, gan guro'r tîm cartref 31-12 yn Windhoek. Er i Namibia ennill yn erbyn Simbabwe y flwyddyn honno, fe gollodd y tîm i Ivory Coast a chwarae yn gyfartal yn erbyn Moroco (y ddwy gêm yn Casablanca). Yn 1996, chwaraeodd Namibia ddwy gêm, y ddwy yn erbyn Simbabwe, lle collon nhw'r cyntaf o ddau bwynt ac ennill yr ail o un pwynt. Yn 1997 fe wnaethant chwarae eto mewn dwy gêm, y tro hwn yn erbyn Tonga a Simbabwe, ond collon nhw'r ddwy gêm.

Ar ddiwedd 2014, aeth Namibia ar daith dramor a chwarae profion yn erbyn yr Almaen, Canada, tîm Barbaria o Ffrainc a Phortiwgal. Enillodd Namibia yn erbyn yr Almaen ond collodd y tair gêm arall.

## Cymdeithaseg y Gêm
 yn erbyn y Crysau Duon]]
Fel yn Ne Affrica, mae'r gamp yn fwyaf poblogaidd ymhlith siaradwyr, ond mae llawer o Namibiaid gwyn Saesneg eu hiaith hefyd yn ei mwynhau. Mae'r gamp yn boblogaidd ymhlith plant ysgol, ond mae'r boblogaeth rygbi sy'n chwarae undeb yn Namibia yn dal yn gymharol fach gyda dim ond 19 clwb a thua 8,192 o chwaraewyr hŷn cofrestredig yn 1990.

Fel gwlad helaeth, denau ei phoblogaeth, heb lawer o isadeiledd, yn aml mae'n rhaid i chwaraewyr deithio pellteroedd enfawr i gemau. Mae hon yn broblem gyffredin mewn llawer o wledydd Affrica, ond mae un Namibia wedi delio â hi'n well na'r mwyafrif. Nodwedd anarferol arall o rygbi Namibia yw cyfran uchel o Gristnogion efengylaidd, sy'n aml yn cynnal cyfarfodydd gweddi cyn gemau ac weithiau'n gwrthod chwarae ar ddydd Sul.

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* gwefan Swyddogol "Nambian Rugby" 
* Twitter @Nambibia_rugby
* Nambia Rugby ar Facebook
* Namibia ar wefan World Rugby

Categori:Cwpan Rygbi'r Byd
Categori:Rygbi'r undeb yn Namibia
Namibia