open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2 Mawrth

**2 Mawrth** yw'r chwedeg unfed (61fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (62ain mewn blynyddoedd naid). Mae 304 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1855 - Alexander II yn dod yn tsar Rwsia
* 1956 - Annibyniaeth Moroco.
* 2006 - Menzies Campbell yn dod yn arweinydd Democratiaid Rhyddfrydol.

## Genedigaethau 
[bawd|130px|dde|[Michael D. Jones]]
[bawd|130px|dde|[Mikhail Gorbachev]]
[bawd|130px|dde|[J. P. R. Williams]]
* 1316 - Robert II, brenin yr Alban (m. 1390)
* 1459 - Pab Adrian VI (m. 1523)
* 1701 - Lewis Morris, bardd (m. 1765)
* 1793 - Sam Houston, arweinydd Texas (m. 1863)
* 1810 - Pab Leo XIII (m. 1903)
* 1822 - Michael D. Jones, sefydlydd Y Wladfa ym Mhatagonia (m. 1898)
* 1824 - Bedřich Smetana, cyfansoddwr (m. 1884)
* 1871 - Billy Bancroft, chwaraewr rygbi a criced (m. 1959)
* 1876 - Pab Pïws XII (m. 1958)
* 1904 - Dr. Seuss, awdur (m. 1991)
* 1914 - Martin Ritt, cyfarwydwr ffilm (m. 1990)
* 1919
**Jennifer Jones, actores (m. 2009)
**Maria Lindberg, arlunydd (m. 1999)
* 1923 - Masao Ono, pêl-droediwr (m. 2001)
* 1930 - Pat Arrowsmith, ymgyrchydd heddwch (m. 2023)
* 1931 - Mikhail Gorbachev, gwladweinydd, arweinydd yr Undeb Sofietaidd (m. 2022)
* 1932 - Aldona Gustas, arlunydd (m. 2022)
* 1938 - Deddie Davies, actores (m. 2016)
* 1941 - Keith Todd, pêl-droediwr (m. 2022)
* 1942 - Lou Reed, canwr a cherddor (m. 2013)
* 1949 - J. P. R. Williams, chwaraewr rygbi'r undeb (m. 2024)
* 1958 - Ian Woosnam, golffiwr
* 1962 - Jon Bon Jovi, canwr roc (Bon Jovi)
* 1963 - Anthony Albanese, gwleidydd, Prif Weinidog Awstralia
* 1965 - Lembit Öpik, gwleidydd
* 1968 - Daniel Craig, actor
* 1970 - Alexander Armstrong, comediwr, actor, canwr a chyflwynydd
* 1971 - Dave Gorman, awdur a digrifwr
* 1973 - Sérgio Manoel, pêl-droediwr
* 1976 - França, pêl-droediwr
* 1977 - Chris Martin, canwr (Coldplay)

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[Berthe Morisot]]
[bawd|130px|dde|[Howard Carter]]
* 1791 - John Wesley, clerigwr ac efengylydd, 87
* 1855 - Niclas I, tsar Rwsia, 58
* 1874 - Neil Arnott, meddyg, 85
* 1895 - Berthe Morisot, arlunydd, 54
* 1916 - Elisabeth, brenhines Rwmania (awdures Carmen Sylva), 72
* 1921 - Niclas I, brenin Montenegro, 79
* 1930 - D. H. Lawrence, nofelydd, 44
* 1939 - Howard Carter, archeolegydd , 64
* 1945 - Emily Carr, arlunydd, 73
* 1950 - Sofia Cacherano di Bricherasio, arlunydd, 82
* 1951 - Ethel Walker, arlunydd, 89
* 1977 - Gerta Overbeck, arlunydd, 79
* 1990 - Olwen Carey Evans, dyngarwr, 97
* 1999 - Dusty Springfield, cantores, 59
* 2001 - Ursula Benser, arlunydd, 85
* 2013 - Chantal Lanvin, arlunydd, 83
* 2014 - Molly Bobak, arlunydd, 92
* 2017 - Maria Velez, arlunydd, 81
* 2020
**Elizabeth Nelson Adams, arlunydd, 79
**Vera Pless, mathemategydd, 88
* 2023 - Wayne Shorter, sacsoffonydd jazz, 89

## Gwyliau a chadwraethau 
* Gŵyl Mabsant y santes Non
* Diwrnod annibyniaeth (Moroco)

0302
Mawrth, 02
3 Mawrth

**3 Mawrth** yw'r chwedeg deufed (62) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (63ydd mewn blynyddoedd naid). Mae 303 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1284 - Statud Rhuddlan
* 1845 - Florida yn dod yn 27ain dalaith yr Unol Daleithiau.
* 1941 - Bomiwyd Caerdydd gan y Luftwaffe 
* 1957 - Cydnabod annibyniaeth Ghana
* 2011 - Refferendwm ar bwerau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2011.

## Genedigaethau 
[bawd|130px|dde|[Alexander Graham Bell]]
[bawd|130px|dde|[Lys Assia]]
[bawd|130px|dde|[Aeronwy Thomas]]
* 1455 - João II, brenin Portiwgal (m. 1495)
* 1797 - Adelheid von Carolath-Beuthen, arlunydd (m. 1849)
* 1831 - George Pullman, dyfeisiwr a diwydiannwr (m. 1897)
* 1845 - Georg Cantor, mathemategydd (m. 1918)
* 1847 - Alexander Graham Bell, gwyddonydd a difeisiwr (m. 1922)
* 1863 - Arthur Machen, awdur (m. 1947) 
* 1878 - Edward Thomas, bardd ac awdur (m. 1917)
* 1885 - Jessica Dismorr, arlunydd (m. 1939)
* 1910 - Gussy Hippold-Ahnert, arlunydd (m. 2003)
* 1911 - Jean Harlow, actores (m. 1937)
* 1914 - Asger Jorn, arlunydd (m. 1973)
* 1918
**Arthur Kornberg, meddyg, cemegydd a biocemegydd (m. 2007)
**Syr Peter O'Sullevan, sylwebydd (m. 2015)
* 1919 - Loki Schmidt, awdures (m. 2010)
* 1923 - Madeleine Arbour, arlunydd
* 1924 - Lys Assia, cantores (m. 2018)
* 1928
**Howell Evans, actor, comediwr a chanwr (m. 2014)
**Gudrun Pausewang, awdures (m. 2020)
* 1934 - Yasuo Takamori, pêl-droediwr (m. 2016)
* 1935 - Michael Walzer, athronydd
* 1937
**Bobby Driscoll, actor (m. 1968) 
**Tsukasa Hosaka, pêl-droediwr (m. 2018)
* 1943 - Aeronwy Thomas, merch Dylan Thomas (m. 2009)
* 1951 - Tony Hall, rheolwr teledu
* 1953 - Zico, pêl-droediwr
* 1958 - Miranda Richardson, actores
* 1961 - Fatima Whitbread, taflwraig gwaywffon
* 1971 - Charlie Brooker, newyddiadurwr, sgriptiwr a darlledwr
* 1977 - Ronan Keating, canwr
* 1985 - David Davies, nofiwr
* 1989 - Shuichi Gonda, pêl-droediwr
* 2002 - Keely Hodgkinson, athletwraig

## Marwolaethau 
[bawd|150px|dde|[Roger Bannister]]
* 1111 - Bohemond I, Tywysog Antioch
* 1706 - Johann Pachelbel, cyfansoddwr, 52
* 1765 - William Stukeley, hynafiaethydd, 77
* 1792 - Robert Adam, pensaer, 63
* 1959 - Billy Bancroft, chwaraewr rygbi a criced, 88
* 1960 - Nina Veselova, arlunydd, 38
* 1961 - Paul Wittgenstein, pianydd, 73
* 1975 - T. H. Parry-Williams, bardd, 87
* 1983 - Hergé (Georges Remi), arlunydd, 75
* 2001 - Maija Isola, arlunydd, 73
* 2008 - Giuseppe Di Stefano, canw opera, 86
* 2009 - Hanna Ben Dov, arlunydd, 90
* 2010 - Michael Foot, gwleidydd, 96
* 2018 
**Syr Roger Bannister, athletwr a niwrolegydd, 88
**David Ogden Stiers, actor, 75
* 2023 - Camille Souter, arlunydd, 93

## Gwyliau a chadwraethau 
* Hinamatsuri (Japan)
* Diwrnod annibyniaeth (Bwlgaria)
* Diwrnod Bywyd Gwyllt y Byd
* Diwrnod Clyw y Byd

## Cyfeiriadau
0303
Mawrth, 03
25 Chwefror

**25 Chwefror** yw'r pumdeg chweched (56ed) dydd o’r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Mae 309 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (310 mewn blynyddoedd naid).

## Digwyddiadau 
* 1964 - Cassius Clay yn ennill pencampwriaeth focsio pwysau trwm y byd pan gurodd Sonny Liston yn Miami Beach, Florida.
* 2013 - Park Geun-hye yn dod yn Arlywydd De Corea.

## Genedigaethau 
* 1707 - Carlo Goldoni, dramodydd (m. 1793)
* 1778 - José de San Martín, cadfridog (m. 1850)
* 1841 - Pierre-Auguste Renoir, arlunydd (m. 1919)
* 1842 - Karl May, llenor (m. 1912)
* 1873 - Enrico Caruso, canwr opera (m. 1921)
* 1913 - Gert Fröbe, actor (m. 1988)
* 1915 - Alla Aleksandrovna Andreeva, arlunydd (m. 2005)
* 1917 - Anthony Burgess, nofelydd (m. 1993)
* 1919 - Molly Bobak, arlunydd (m. 2014)
* 1923 - Denise Desjardins, arlunydd (m. 2016)
* 1925 - Shehu Shagari, Arlywydd Nigeria (m. 2018)
* 1930
**Erica Pedretti, arlunydd
**Sister Wendy Beckett, lleian, hanesydd a chyflwynydd teledu (m. 2018)
* 1934 - Nicholas Edwards, Barwn Crughywel, gwleidydd (m. 2018)
* 1943 - George Harrison, canwr a cherddor (m. 2001)
* 1944 - Carlos Pachamé, pêl-droediwr
* 1948 - Friedrich Koncilia, pêl-droediwr
* 1950 - Néstor Kirchner, Arlywydd yr Ariannin (m. 2010)
* 1953 - José María Aznar, gwleidydd, Prif Weinidog Sbaen
* 1959 - Mike Peters, cerddor
* 1964 - Lee Evans, digrifwr
* 1965 - Carrot Top, actor a digrifwr
* 1967 - Ed Balls, gwleidydd
* 1974 - Dominic Raab, gwleidydd
* 1978 - Yuji Nakazawa, pêl-droediwr

## Marwolaethau 
* 1246 - Dafydd ap Llywelyn, Tywysog Cymru
* 1577 - Eric XIV, brenin Sweden, 44
* 1601 - Robert Devereux, 2ail Iarll Essex, gwleidydd, 35
* 1682 - Alessandro Stradella, cyfansoddwr, 38
* 1713 - Frederic I, brenin Prwsia, 56
* 1723 - Syr Christopher Wren, pensaer, 91
* 1852 - Thomas Moore, bardd, 73
* 1899 - Paul Julius, Baron von Reuter, newyddiadurwr, 82
* 1970 - Mark Rothko, arlunydd, 66
* 1980 - Caradog Prichard, llenor, 75
* 1983 - Tennessee Williams, dramodydd, 71
* 1995 - Maria Felder, arlunydd, 69
* 1998 - Barbara Brash, arlunydd, 72
* 2001 - Soldanella Oyler, arlunydd, 87
* 2005 
**Syr Glanmor Williams, hanesydd, 84
**Peter Benenson, sefydlodd Amnest Rhyngwladol, 83
* 2008 - Valeria Larina, arlunydd, 81
* 2009 - Philip José Farmer, nofelydd, 91
* 2013 - C. Everett Koop, llawfeddyg, 96
* 2017 
**Elli Norkett, chwaraewraig rygbi, 20
**Lloyd Williams, chwaraewr rygbi'r undeb, 83
* 2018 - Penny Vincenzi, nofelydd, 78
* 2020 - Hosni Mubarak, Arlywydd yr Aifft, 91
* 2022 - Shirley Hughes, awdures, 94

## Gwyliau a chadwraethau 
* Diwrnod cenedlaethol (Coweit)

0225
Chwefror, 25
9 Mawrth

**9 Mawrth** yw'r chwedeg wythfed (68fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (69fed mewn blynyddoedd naid). Mae 297 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau
* 1841 - Calvert Jones yn tynnu ffotograff o Gastell Margam, y ffotograff cyntaf erioed i'w dynnu yng Nghymru.

## Genedigaethau
[bawd|140px|dde|[Yuri Gagarin]]
[bawd|140px|dde|[Juliette Binoche]]
* 1454 - Amerigo Vespucci, fforiwr (m. 1512)
* 1749 - Honore Mirabeau, gwleidydd (m. 1791)
* 1763 - William Cobbett, awdur (m. 1835)
* 1814 - Taras Shevchenko, bardd o Wcráin (m. 1861)
* 1865 - Mary Cameron, arlunydd (m. 1921)
* 1890 - Vyacheslav Molotov, gwleidydd Sofietaidd (m. 1986)
* 1892 - Vita Sackville-West, bardd, nofelydd a dylunydd gerddi (m. 1962)
* 1914 - Christel Poll, arlunydd (m. 1992)
* 1918 - Mickey Spillane, nofelydd (m. 2006)
* 1919 - Ruth Dicker, arlunydd (m. 2004)
* 1929 - Zillur Rahman, Arlywydd Bangladesh (m. 2013)
* 1930 - Ornette Coleman, cerddor jazz (m. 2015)
* 1934 - Yuri Gagarin, gofodwr (m. 1968)
* 1935 - Angelika Kaufmann, arlunydd
* 1938 - Tom Adams, actor (m. 2014)
* 1940 - J. Elwyn Hughes, awdur, athro, golygydd ac ieithydd (m. 2023)
* 1942 - John Cale, cerddor
* 1943 - Bobby Fischer, chwaraewr gwyddbwyll (m. 2008)
* 1946 - Alexandra Bastedo, actores (m. 2014)
* 1954 - Bobby Sands, gwleidydd (m. 1981)
* 1962 - Pete Wishart, gwleidydd a cherddor
* 1963 - Yr Athro Chris Williams, academydd (m. 2024)
* 1964 - Juliette Binoche, actores
* 1966 - Alyona Azernaya, arlunydd
* 1968 - Fonesig Maggie Aderin-Pocock, gwyddonydd
* 1970 - Martin Johnson, chwaraewr rygbi
* 1978 - Lucas Neill, pêl-droediwr
* 1983
**Luke Charteris, chwaraewr rygbi
**Clint Dempsey, pêl-droediwr
* 1984 - Owain Wyn Evans, cyflywynydd tywydd
* 1993 - Junya Ito, pêl-droediwr

## Marwolaethau
[bawd|130px|dde|[John Profumo]]
* 1822 - Caleb Hillier Parry, meddyg, 66
* 1891 - Amalie Dietrich, botanegydd, 69
* 1988 - Kurt Georg Kiesinger, gwleidydd, 84
* 1992 - Menachem Begin, Prif Weinidog Israel, 78
* 1994 - Charles Bukowski, llenor, 73
* 1995 - Antonia Eiriz, arlunydd, 65
* 1996
**George Burns, actor a chomedïwr, 100
**Colette Rosselli, arlunydd, 84
* 1997 - Terry Nation, sgriptiwr, 66
* 1999 - Elisabeth Eskes-Rietveld, arlunydd, 85
* 2006 - John Profumo, gwleidydd, 91
* 2011
**Erlund Hudson, arlunydd, 99
**Toshiko Takaezu, arlunydd, 88
* 2022 - Marjorie Clark, Arglwyddes Clark, 97

## Gwyliau a chadwraethau
*Diwrnod yr Athro (Libanus)

0309
Mawrth, 09
10 Mawrth

**10 Mawrth** yw'r chwedeg nawfed (69fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (70fed mewn blynyddoedd naid). Mae 296 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 60 - Llongddrylliad yr Apostol Paul ar ynys Malta
*1967 - Priodas Margrethe, Tywysoges Denmarc a'r Iarll Henri de Laborde de Monpezat.

## Genedigaethau 
* 1747 - Iolo Morganwg, bardd, ysgrifennwr a ffermwr (m. 1826)
* 1772 - Friedrich Schlegel, bardd (m. 1829)
* 1776 - Luise o Mecklenburg-Strelitz, brenhines Prwsia (m. 1810)
* 1844 - Marie Spartali Stillman, arlunydd (m. 1927)
* 1845 - Alexander III, tsar Rwsia (m. 1894)
* 1867 - William Llewelyn Williams, gwleidydd a llenor Cymreig (m. 1922)
* 1892 - Arthur Honegger, cyfansoddwr (m. 1955)
* 1912 - Wega Nery, arlunydd (m. 2007)
* 1921 - Lola Massieu, arlunydd (m. 2007)
* 1925 - Nika Georgievna Golts, arlunydd (m. 2012)
* 1928 - Sara Montiel, actores a chantores (m. 2013)
* 1952 - Morgan Tsvangirai, gwleidydd (m. 2018)
* 1953 - Paul Haggis, sgriptiwr, cynhyrchydd a chyfarwyddwr
* 1957 - Osama bin Laden, terfysgwr (m. 2011)
* 1958 - Sharon Stone, actores
* 1961 - Laurel Clark, gofodwraig (m. 2003)
* 1964 - Y Tywysog Edward, Dug Caeredin
* 1971 - Jon Hamm, actor
* 1992 - Emily Osment, actores a chantores

## Marwolaethau 
* 1861 - Taras Shevchenko, bardd o Wcráin, 47
* 1872 - Giuseppe Mazzini, arweinydd gwleidyddol, 66
* 1895 - Charles Frederick Worth, cynllunydd ffasiwn, 68
* 1913 - Harriet Tubman, ymgyrchydd gwrth-gaethwasiaeth
* 1948 - Zelda Fitzgerald, awdures a gwraig F. Scott Fitzgerald, 47
* 1985 - Konstantin Chernenko, gwleidydd, 73
* 1986 - Ray Milland, actor ffilm, 81 
* 2007 - Galina Zavyalova, arlunydd, 81
* 2013
**Y Dywysoges Lilian, Duges Halland, 97
**Manaba Omarovna Magomedova, arlunydd, 84
**Adalin Wichman, arlunydd, 90
* 2017
**John Surtees, gyrrwr Fformiwla Un, 83
**Glyn Tegai Hughes, ysgolhaig, awdur a beirniad llenyddol, 94
* 2024 - Karl Wallinger, cerddor, 66

## Gwyliau a chadwraethau 
* Diwrnod Rhyngwladol y Pibau Bagiau
* Sant Cessag (yr Alban)

## Cyfeiriadau
0310
Mawrth, 10
11 Mawrth

**11 Mawrth** yw'r saithdegfed (70fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (71ain mewn blynyddoedd naid). Mae 295 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
[bawd|140px|dde|[2011: Daeargryn a tsunami Sendai, Japan]]
* 1868 - Agor yr Eglwys Bresbyteraidd Gymraeg yn Lerpwl.
* 1938 - Milwyr yr Almaen yn symud i mewn i Awstria.
* 1983 - Bob Hawke yn dod yn Brif Weinidog Awstralia.
* 1985 - Penodwyd Mikhail Gorbachev yn arweinydd yr Undeb Sofietaidd.
* 1990 - Lithwania yn cyhoeddi ei hannibyniaeth oddi wrth yr Undeb Sofietaidd.
* 1996 - John Howard yn dod yn Brif Weinidog Awstralia.
* 2004 - Ffrwydradau trenau Madrid 11 Mawrth 2004.
* 2011 - Daeargryn a tsunami Sendai 2011.
* 2020 - Pandemig COVID-19: Cyfundrefn Iechyd y Byd yn datgan bod yr achos o COVID-19 yn bandemig.

## Genedigaethau 
[bawd|140px|dde|[Harold Wilson]]
[bawd|140px|dde|[Douglas Adams]]
* 1544 - Torquato Tasso, bardd (m. 1595)
* 1811 - Urbain Le Verrier, mathemategydd (m. 1877)
* 1833 - John Clough Williams-Ellis, clerigwr a bardd (m. 1913)
* 1898 - Dorothy Gish, actores (m. 1968)
* 1916 - Harold Wilson, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig (m. 1995)
* 1917 - Aimée Castain, arlunydd (m. 2015)
* 1923 - Alice von Hildebrand, gwyddonydd (m. 2022)
* 1926 - Ralph Abernathy, actifydd (m. 1990)
* 1931 - Rupert Murdoch, dyn busnes
* 1932 - Nigel Lawson, gwleidydd (m. 2023)
* 1933 - John Barnard Jenkins, arweinydd Mudiad Amddiffyn Cymru (m. 2020)
* 1947 - Alan Yentob, cyflwynydd teledu (m. 2025)
* 1950 - Jerry Zucker, cynhyrchydd ffilm
* 1952 - Douglas Adams, awdur (m. 2001)
* 1956 - Rob Paulsen, actor a digrifwr
* 1963 - Alex Kingston, actores
* 1964 - Emma Chambers, actores (m. 2018)
* 1965
**Laurence Llewelyn-Bowen, cynllunydd
**Michelle Thomson, gwleidydd
* 1967 - John Barrowman, actor, canwr a dansiwr
* 1969 - Terrence Howard, actor a chanwr
* 1984 - Tom James, rhwyfwr
* 1987 - Bruno Cortez, pel-droediwr
* 1989 - Anton Yelchin, actor (m. 2016)
* 1993 - Jodie Comer, actores

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[Alexander Fleming]]
* 222 - Heliogabalus, ymerawdwr Rhufain
* 1514 - Donato Bramante, pansaer ac arlunydd, 70
* 1881 - Thomas Brigstocke, arlunydd, 71
* 1913 - Godfrey Morgan, Is-iarll 1af Tredegar, milwr a gwleidydd, 81
* 1932 - Dora Carrington, arlunydd, 38
* 1941 - Walford Davies, cyfansoddwr, 71
* 1955 - Syr Alexander Fleming, biolegydd, 73
* 1967 - Ivor Rees, arwr rhyfel, 73
* 1969 - John Wyndham, nofelydd, 65
* 1978 - Claude François, canwr pop, 39
* 1995 - Myfanwy Talog, actores, 49
* 1999 - Juliet Appleby, arlunydd, 80
* 2001 - Tatjana Lietz, arlunydd, 82
* 2013 - Tony Gubba, sylwebydd, 69
* 2014 - Bob Crow, undebwr llafur, 52
* 2015 - Inger Sitter, arlunydd, 85
* 2018 - Syr Ken Dodd, digrifwr a chanwr-cyfansoddwr, 90
* 2020 - Michel Roux, cogydd, 78
* 2023 - John Gruffydd Jones, llenor a chemegydd, 90

## Gwyliau a chadwraethau 
* Adennill annibyniaeth (Lithwania)
* Diwrnod Moshoeshoe (Lesotho)
* Diwrnod Johnny Appleseed (yr Unol Daleithiau)

0311
Mawrth, 11
13 Mawrth

**13 Mawrth** yw'r saithdeg deufed (72fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (73ydd mewn blynyddoedd naid). Mae 293 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1254 - Richard de Clare o Loegr yn rhoi 'siarter tref' i'r Bont-faen
* 1781 - William Herschel yn darganfod Wranws.
* 1881 - Bradlofruddiaeth Alexander II, tsar Rwsia.
* 1938 - Yn Linz cyhoeddodd Adolf Hitler uniad gwleidyddol Awstria a'r Almaen, yr hyn a elwid yn *Anschluss*.
* 1954 - Brwydr Dien Bien Phu
* 1996 - Cyflafan Dunblane.
* 2013 - Ethol Pab Ffransis.

## Genedigaethau 
* 1615 - Pab Innocentius XII (m. 1700)
* 1733 - Joseph Priestley (m. 1804)
* 1764 - Charles Grey, 2ail Iarll Grey, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig (m. 1845)
* 1845 - Jan Baudouin de Courtenay, ieithydd a Slafegydd (m. 1929)
* 1900 - Giorgos Seferis, bardd (m. 1971)
* 1911 - L. Ron Hubbard, awdur (m. 1986)
* 1913
**Renate Niethammer, arlunydd (m. 2017)
**Tessie O'Shea, cantores a cherddores (m. 1995)
* 1921 - Gitta Sereny, llenor ac hanesydd (m. 2012)
* 1923 - Dimitrios Ioannidis, milwr ac gwleidydd (m. 2010)
* 1925 - Christa Hauer-Fruhmann, arlunydd (m. 2013)
* 1928 - Douglas Rain, actor (m. 2018)
* 1939
**Yoshinobu Ishii, pêl-droediwr (m. 2018)
**Neil Sedaka, cerddor
* 1942
**Mahmoud Darwish, bardd (m. 2008)
**Geoffrey Hayes, actor a chyflwynydd teledu (m. 2018)
**Scatman John, cerddor (m. 1999)
* 1949 - Sian Elias, Prif Farnwr Seland Newydd, o dras Gymreig
* 1950 - William H. Macy, actor
* 1973 - Edgar Davids, pêl-droediwr
* 1989 - Peaches Geldof, newyddiadurwraig, model a chyflwynydd teledu (m. 2014)

## Marwolaethau 
* 1619 - Richard Burbage, actor, 50
* 1808 - Cristian VII, brenin Denmarc, 59
* 1842 - Henry Shrapnel, milwr a dyfeisiwr, 80
* 1881 - Alexander II, tsar Rwsia, 62
* 1901 - Benjamin Harrison, Arlywydd yr Unol Daleithiau, 67
* 1913 - Ernst Georg Ravenstein, ddaearyddwr a cartograffydd, 78
* 1938 - Clarence Darrow, twrnai, 80
* 1953 - Anna Smidth, arlunydd, 91
* 2011 - Gabriele Meyer-Dennewitz, arlunydd, 88
* 2017 - Hiroto Muraoka, pêl-droediwr, 85
* 2020 - John Stevenson, newyddiadurwr, 69
* 2021 - Marvin Hagler, paffiwr, 66
* 2026 - [Phil Campbell]], cerddor, 64[

## Gwyliau a chadwraethau 
*Kasuga Matsuri (Nara, Japan)

## Cyfeiriadau
0313
Mawrth, 13
14 Mawrth

**14 Mawrth** yw'r saithdeg trydydd (73ydd) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (74ain mewn blynyddoedd naid). Mae 292 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau
* 1905 - Chelsea F.C. yn cael ei sefydlu.
* 2012 - Llanelwy, Perth a Chelmsford yn ennill statws dinas.
* 2025 - Mark Carney yn dod yn Brif Weinidog Canada.

## Genedigaethau
[bawd|140px|dde|[Paul Ehrlich]]
[bawd|140px|dde|[Albert Einstein]]
* 1681 - Georg Philipp Telemann, cyfansoddwr (m. 1767)
* 1804 - Johann Strauss I, cyfansoddwr (m. 1849)
* 1820 - Vittorio Emanuele II, brenin yr Eidal (m. 1878)
* 1844 - Umberto I, brenin yr Eidal (m. 1900)
* 1854 - Paul Ehrlich, meddyg, biolegydd a dyfeisiwr (m. 1915)
* 1879 - Albert Einstein, ffisegydd (m. 1955)
* 1913 - Osvaldo Moles, newyddiadurwr (m. 1967)
* 1920 - Elsa Andrada, arlunydd (m. 2010)
* 1929 - Sibylle Neff, arlunydd (m. 2010)
* 1933
**Syr Michael Caine, actor
**Quincy Jones, arweinydd corau a chyfansoddwr (m. 2024)
* 1934 - Eugene Cernan, gofodwr (m. 2017)
* 1936 - John Meirion Morris, cerflunydd (m. 2020)
* 1939 - Pilar Bardem, actores (m. 2021)
* 1940 - Masahiro Hamazaki, pêl-droediwr (m. 2011)
* 1941 - Wolfgang Petersen, cyfarwyddwr ffilm (m. 2022)
* 1947 - Peter Skellern, canwr a cherddor (m. 2017)
* 1948 - Billy Crystal, actor
* 1958 - Albert II, tywysog Monaco
* 1977 - Naoki Matsuda, pêl-droediwr (m. 2011)
* 1979 - Nicolas Anelka, pêl-droediwr
* 1985 - Hywel Lloyd, gyrrwr rasio
* 1986 - Jamie Bell, actor
* 1990 - Joe Allen, pêl-droediwr
* 1991 - Gotoku Sakai, pêl-droediwr
* 1997 - Simone Biles, gymnastwraig

## Marwolaethau
[bawd|140px|dde|[Stephen Hawking]]
* 1757 - John Byng, llyngesydd, 52
* 1883 - Karl Marx, athronydd, 64
* 1932 - George Eastman, dyfeisiwr, 77
* 1976 - Busby Berkeley, coreograffydd, 80
* 1986 - Syr Huw Wheldon, darlledwr a rheolwr ar y BBC, 69
* 1989 - Edward Abbey, llenor ac ecolegwr, 62
* 1997 - Fred Zinnemann, cyfarwyddwr ffilm, 89
* 2010 - Peter Graves, actor, 83
* 2014
**Tony Benn, gwleidydd, 88
**Rhona Brown, arlunydd, 91
* 2016 - Syr Peter Maxwell Davies, cyfansoddwr, 81
* 2018
**Stephen Hawking, ffisegydd, 76
**Jim Bowen, cyflwynydd teledu a digrifwr, 80
**Emily Nasrallah, llenores, 86

## Gwyliau a chadwraethau
* Diwrnod Pi
* Diwrnod Gwyn (rhannau o Ddwyrain Asia)
* Diwrnod Mamiaith (Estonia)
* Diwrnod Gwirfoddoli (Wcráin)

0314
Mawrth, 14
15 Mawrth

**15 Mawrth** yw'r saithdeg pedwerydd (74ydd) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (75ed mewn blynyddoedd naid). Mae 291 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 44 CC - Marcus Junius Brutus ac erail yn trywanu Iwl Cesar i farwolaethl.
* 1820 - Maine yn dod yn 23ain talaith o'r Unol Daleithiau.
* 1892 - Sefydlu Liverpool F.C.
* 1964 - Priodas Elizabeth Taylor a Richard Burton.
* 1990 - Mikhail Gorbachev yn dod yn Arlywydd yr Undeb Sofietaidd.
* 2019 - Cyflafan Christchurch.
* 2024 - Etholiad arlywyddol Rwsia, 2024 (15-17 Mawrth).

## Genedigaethau 
[bawd|130px|dde|[Ruth Bader Ginsburg]]
[bawd|130px|dde|[Vaughan Gething]]
* 1767 – Andrew Jackson, Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. 1845)
* 1792 - Virginie Ancelot, arlunydd (m. 1875)
* 1804 - Georgiana McCrae, arlunydd (m. 1890)
* 1854 - Emil Adolf von Behring, ffisiolegydd (m. 1917)
* 1919 - Yelena Tabakova, arlunydd (m. 2010)
* 1920 - E. Donnall Thomas, meddyg (m. 2012)
* 1927 - Maija Isola, arlunydd (m. 2001)
* 1933 - Ruth Bader Ginsburg, barnwr (m. 2020)
* 1943
**David Cronenberg, cyfarwyddwr ffilm
**Lynda La Plante, awdures
* 1953 - Kumba Ialá, gwleidydd (m. 2014)
* 1957 - Juan José Ibarretxe, gwleidydd Basg
* 1965 - Svetlana Medvedeva, gwyddonydd a Brif Foneddiges Rwsia
* 1971 - Euller, pêl-droediwr
* 1974 - Vaughan Gething, gwleidydd, Prif Weinidog Cymru
* 1975
**Eva Longoria, actores
**will.i.am, canwr, rapiwr ac actor
* 1981 - Mikael Forssell, pêl-droediwr
* 1993 - Paul Pogba, pêl-droediwr
* 2001 - Ellie Leach, actores

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[Iwl Cesar]]
* 44 CC - Iŵl Cesar, gwladweinydd, 55
* 1842 - Luigi Cherubini, cyfansoddwr, 81
* 1937 
**H. P. Lovecraft, awdur, 46
**Ilse Ohnesorge, arlunydd, 70
* 1978 - Karoline Wittmann, arlunydd, 65
* 1980 - Marta Ehrlich, arlunydd, 69
* 1989 - Danuta Romana Urbanowicz, arlunydd, 63
* 1998 - Benjamin Spock, pediatrydd, 94
* 2003 - Thora Hird, actores, 91
* 2010 - Elaine Hamilton-O'Neal, arlunydd, 90
* 2012
**Lily Garafulic, arlunydd, 97
**Mervyn Davies, chwaraewr rygbi, 65
* 2014 - Clarissa Dickson Wright, cogydd, 66
* 2016 - Sylvia Anderson, actores, awdures a cynhyrchydd ffilm, 88
* 2018 - Gwilym Roberts, gwleidydd, 89
* 2020 - Roy Hudd, actor a chomediwr, 83

## Gwyliau a chadwraethau 
* Diwrnod Cofio Chwyldro 1848: gŵyl gyhoeddus yn Hwngari
* Penblwydd Joseph Jenkins Roberts (Liberia)

0315
Mawrth, 15
16 Mawrth

**16 Mawrth** yw'r saithdeg pumed (75ed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (76ed mewn blynyddoedd naid). Mae 290 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau
* 1322 - Brwydr Boroughbridge rhwng Edward II, brenin Lloegr a'i farwniaid.
* 1939 - Lluoedd Adolf Hitler yn meddiannu Tsiecoslofacia.
* 1978 - Y llong *Amoco Cadiz* yn cael ei dryllio ar greigiau gogleddol Llydaw - gerllaw porthladd bychan Portsall yn Gwitalmeze. Collwyd yr olew i'r môr, gan greu'r difrod gwaethaf o'i fath drwy Ewrop.

## Genedigaethau
[bawd|130px|dde|[Rosa Bonheur]]
[bawd|130px|dde|[Richard Stallman]]
[bawd|130px|dde|[Aisling Bea]]
* 1399 - Xuande, ymerawdwr Tsieina (m. 1435)
* 1750 - Caroline Herschel, seryddwraig (m. 1848)
* 1751 - James Madison, Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. 1836)
* 1771 - Antoine-Jean Gros, arlunydd (m. 1835)
* 1783 - Henry Watkins Williams-Wynn diplomydd (m. 1856)
* 1789 - Georg Simon Ohm, ffisegydd (m. 1854)
* 1822 - Rosa Bonheur, arlunydd (m. 1899)
* 1839 - René François Armand Sully-Prudhomme, awdur (m. 1907)
* 1906 - Francisco Ayala, awdur (m. 2009)
* 1910 - Nelly Degouy, arlunydd (m. 1979)
* 1912 - Pat Nixon, Prif Foneddiges yr Unol Daleithiau (m. 1993)
* 1916 - Lisl Engels, arlunydd (m. 2006)
* 1917 - Martyl Langsdorf, arlunydd (m. 2003)
* 1920 - Traudl Junge, arlunydd (m. 2002)
* 1921 - Anne Truitt, arlunydd (m. 2004)
* 1926 - Jerry Lewis, actor a chomediwr (m. 2017)
* 1928 - Christa Ludwig, mezzo-soprano (m. 2021)
* 1933 - Teresa Berganza, mezzo-soprano (m. 2022)
* 1941 - Bernardo Bertolucci, cyfarwyddwr ffilm (m. 2018)
* 1953 - Richard Stallman, sylfaenydd y mudiad dros feddalwedd rydd GNU
* 1959
**Flavor Flav, rapiwr, actor a digrifwr
**Jens Stoltenberg, gwleidydd
* 1965 - Mark Carney, gwleidydd ac economegydd, Prif Weinidog Canada
* 1967 - Lauren Graham, actores
* 1975 - Sienna Guillory, actores
* 1977 - Steve Jones, cyflwynydd
* 1978 - Anneliese Dodds, gwleidydd
* 1984 
**Aisling Bea, actores a chomediwraig
**Wilfried Sanou, pêl-droediwr
* 1986 - Neil Gray, gwleidydd
* 1989 - Theo Walcott, pêl-droediwr
* 1991 - Taishi Taguchi, pêl-droediwr
* 1997 - Dominic Calvert-Lewin, pêl-droediwr

## Marwolaethau
[bawd|130px|dde|[Tiberius]]
*   37 - Tiberius, ymerawdwr Rhufain, 78
*  455 - Valentinian III, ymerawdwr Rhufain, 34
* 1485 - Anne Neville, brenhines Lloegr fel gwraig Rhisiart III, 28
* 1736 - Giovanni Battista Pergolesi, cyfansoddwr, 26
* 1898 - Aubrey Beardsley, arlunydd, 25
* 1970 - Tammi Terrell, cantores, 24
* 1979 - Jean Monnet, economydd a diplomydd, 90
* 1991 - Jean Bellette, arlunydd, 82
* 2004 - Erica Cabbe, arlunydd, 85
* 2011 - Patricia Tobacco Forrester, arlunydd, 70
* 2013
**Marina Solodkin, gwleidydd, 60 
**Frank Thornton, actor, 92
* 2016 
**Cliff Michelmore, newyddiadurwr, 96
**Frank Sinatra, Jr., canwr, 72
* 2017 - James Cotton, canwr, 81
* 2019 - Dick Dale, gitarydd roc, 81
* 2020 - Stuart Whitman, actor, 92
* 2021
**Amaranth Ehrenhalt, arlunydd, 93 
**Euryn Ogwen Williams, darlledwr, cyflwynydd ac awdur, 78

## Gwyliau a chadwraethau
* Diwrnod y Smyglwyr Llyfrau (Lithwania)

0316
Mawrth, 16
18 Mawrth

**18 Mawrth** yw'r saithdeg seithfed (77fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (y 78fed mewn blynyddoedd naid). Erys 288 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau
* 1949 - Ffurfio NATO
* 1965 - Y gofotwr Alexei Leonov o'r Undeb Sofietaidd yn dringo allan o'i long ofod, y gŵr cyntaf i gerdded yn y gofod.

## Genedigaethau
* 1496 - Mari Tudur (m. 1533)
* 1837 - Grover Cleveland, Arlywydd Unol Daleithiau America (m. 1908)
* 1844 - Nikolai Rimsky-Korsakov, cyfansoddwr (m. 1908)
* 1858 - Rudolf Diesel, dyfeisiwr (m. 1913)
* 1869 - Neville Chamberlain, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig (m. 1940)
* 1884 - Helene Winger, arlunydd (m. 1945)
* 1893 - Wilfred Owen, bardd (m. 1918)
* 1905 - Robert Donat, actor (m. 1998)
* 1919 - G. E. M. Anscombe, gwyddonydd (m. 2001)
* 1922 - Egon Bahr, gwleidydd (m. 2015)
* 1926 - Peter Graves, actor (m. 2010)
* 1927
**John Kander, cyfansoddwr
**George Plimpton, newyddiadurwr, awdur, golygydd ac actor (m. 2003)
* 1929 - Christa Wolf, awdures (m. 2011)
* 1932 - John Updike, awdur (m. 2009)
* 1934 - Charley Pride, canwr gwlad (m. 2020)
* 1936 - Frederik Willem de Klerk, Arlywydd De Affrica (m. 2021)
* 1938 
**Shashi Kapoor, actor (m. 2017)
**Kenny Lynch, actor a chanwr (m. 2019)
* 1941 - Wilson Pickett, canwr (m. 2006)
* 1945 - Eric Woolfson, cerddor (m. 2009)
* 1949 - Alex Higgins, chwaraewr snwcer (m. 2010)
* 1950 - Brad Dourif, actor
* 1959 - Irene Cara, actores a chantores (m. 2022)
* 1963 - Vanessa Williams, actores a chantores
* 1966 - Joanna Cherry, gwleidydd
* 1970 - Queen Latifah, actores a chantores
* 1977 - Alex Jones, cyflwynydd teledu
* 1981 - Fabian Cancellara, seiclwr
* 1986 - Lykke Li, cantores

## Marwolaethau
* 1227 - Pab Honoriws III
* 1584 - Ifan IV, tsar Rwsia, 53
* 1745 - Syr Robert Walpole, Prif Weinidog Brydain Fawr, 68
* 1965 - Farouk I, brenin yr Aifft, 45
* 1980 - Tamara de Lempicka, arlunydd, 81
* 1992 - Jack Kelsey, pêl-droed, 63
* 2006 - Stella Snead, arlunydd, 95
* 2007 - Bob Woolmer, cricedwr, 58
* 2008
**Philip Jones Griffiths, ffotograffydd, 72
**Anthony Minghella, cyfarwyddwr ffilm, 54
* 2009 - Natasha Richardson, actores, 45
* 2011 - Warren Christopher, gwleidydd, 85
* 2012 - George Tupou V, brenin Tonga, 63
* 2016 - Guido Westerwelle, gwleidydd, 54
* 2017 - Chuck Berry, cerddor a chanwr, 90
* 2024
**Zonia Bowen, awdures, 97
**Rose Dugdale, terfysgwraig, 82

## Gwyliau a chadwraethau
* Diwrnod y Faner (Arwba)
* Diwrnod yr Athro (Syria)

0318
Mawrth, 18
19 Mawrth

**19 Mawrth** yw'r saith deg wythfed (78ain) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (79fed mewn blynyddoedd naid). Erys 287 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1858 – Cipio Lucknow yn India gan y gwrthryfelwyr
* 1907 – Sefydlu Amgueddfa Genedlaethol Cymru a Llyfrgell Genedlaethol Cymru.
* 1967 – Olew yn cael ei golli ar hyd y glannau ger Land's End, Cernyw pan drawodd y tancer olew *Torrey Canyon* y creigiau.

## Genedigaethau 
* 1604 – João IV, brenin Portiwgal (m. 1656)
* 1721 - Tobias Smollett, nofelydd (m. 1771)
* 1813 - David Livingstone (m. 1873)
* 1821 - Syr Richard Francis Burton, fforiwr a diplomydd (m. 1890)
* 1848 - Wyatt Earp, arwr y Gorllewin Gwyllt (m. 1929)
* 1922 - Tommy Cooper, comedïwr (m, 1984)
* 1928 - Patrick McGoohan, actor (m. 2009)
* 1931 - Emma Andijewska, arlunydd
* 1936 - Ursula Andress, actores
* 1943 - Mario Monti, economegydd ac gwleidydd, Prif Weinidog yr Eidal
* 1946 - Bigas Luna, cyfarwyddwr ffilm (m. 2013)
* 1947 - Glenn Close, actores
* 1949 - Valery Leontiev, canwr pop
* 1955 - Bruce Willis, actor
* 1958 - Fred Stoller, actor a digrifwr
* 1971 - Kirsty Williams, gwleidydd
* 1976 - Nino Bule, pêl-droed

## Marwolaethau 
* 1286 - Alexander III, brenin yr Alban, 44
* 1721 - Pab Clement XI, 70
* 1804 - Philip Yorke, hanesydd, 60
* 1930 - Arthur Balfour, gwladweinydd, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig, 81
* 1950 - Edgar Rice Burroughs, awdur, 74
* 2008
**Arthur C. Clarke, awdur, 90
**Paul Scofield, actor, 86
* 2019 - Rose Hilton, arlunydd, 87
* 2023 - Petar Nadoveza, pêl-droediwr, 80

## Gwyliau a chadwraethau 
* Dydd Gŵyl Joseff:
* Gŵyl gyhoeddus ym Malta
* Diwrnod y Tadau yn Andorra, Antwerp (Gwlad Belg), Bolifia, Croatia, Hondwras, Liechtenstein, Moroco, Mosambic, Portiwgal, Sbaen, Ticino (y Swistir), a'r Eidal

0319
Mawrth, 19
20 Mawrth

**20 Mawrth** yw'r saith deg nawfed (79fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (80fed mewn blynyddoedd naid). Mae 286 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1852 - ''Caban F'ewyrth Twm'' nofel gan Harriet Beecher Stowe yn cael ei chyhoeddi. Roedd yn ymosodiad ar gaethwasiaeth, a bu'n llwyddiant enfawr.
* 1956 - Ffrainc yn cydnabod annibyniaeth Tiwnisia.
* 2024
**Leo Varadkar yn cyhoeddi ei ymddiswyddiad fel Taoiseach (prif weinidog Iwerddon).
**Vaughan Gething yn dod yn Brif Weinidog Cymru.

## Genedigaethau 
[bawd|130px|dde|[Henrik Ibsen]]
[bawd|130px|dde|[Vera Lynn]]
[bawd|130px|dde|[Lucie Jones]]
* 43 CC - Ofydd, bardd (m. 17)
* 1770 - Friedrich Hölderlin, awdur (m. 1843)
* 1800 - Ann Charlotte Bartholomew, arlunydd (m. 1862)
* 1811 - Napoleon II o Ffrainc (m. 1832)
* 1828 - Henrik Ibsen, dramodydd (m. 1906)
* 1846 - Giulio Bizzozero, meddyg (m. 1901)
* 1852 - John Gwenogfryn Evans, paleograffydd (m. 1930)
* 1875 - Jessie M. King, arlunydd (m. 1949)
* 1890 - Syr Owen Williams, peiriannydd a phensaer (m. 1969)
* 1908 - Syr Michael Redgrave, actor (m. 1985)
* 1913
**Solange Bertrand, arlunydd (m. 2011)
**Soldanella Oyler, arlunydd (m. 2001)
* 1915 - Sviatoslav Richter, pianydd (m. 1997)
* 1916 - Pierre Messmer, gwleidydd (m. 2007)
* 1917
**Fonesig Vera Lynn, cantores (m. 2020)
**Mona Moore, arlunydd (m. 2000)
* 1918 - Marian McPartland, pianydd jazz (m. 2013)
* 1921 - Mireille Miailhe, arlunydd (m. 2010)
* 1922
**Marietta Hagelen-Krickl, arlunydd
**Carl Reiner, cyfarwyddwr ffilm (m. 2020)
* 1928 - Fred Rogers, actor a seren (m. 2003)
* 1929 - Herbert Wilson, ffisegydd (m. 2008)
* 1937 - Jerry Reed, actor a chanwr gwlad (m. 2008)
* 1939 - Brian Mulroney, Prif Weinidog Canada (m. 2024)
* 1948 - John de Lancie, actor, digrifwr a chanwr
* 1950 - William Hurt, actor (m. 2022)
* 1956 - Catherine Ashton, gwleidydd
* 1957 
**Spike Lee, cyfarwyddwr ffilm
**Chris Wedge, actor a digrifwr
* 1958 - Holly Hunter, actores
* 1973 - Christopher Stephens, gwleidydd
* 1976 - Chester Bennington, canwr a cherddor (m. 2017)
* 1979 - Freema Agyeman, actores
* 1983 - Eiji Kawashima, pêl-droediwr
* 1984 - Fernando Torres, pêl-droediwr
* 1986 - Kirsty Blackman, gwleidydd
* 1991 - Lucie Jones, cantores

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[Kenny Rogers]]
* 1413 - Harri IV, brenin Lloegr, 45
* 1727 - Syr Isaac Newton, ffisegydd, mathemategydd ac athronydd, 84
* 1730 - Adrienne Lecouvreur, actores, 34
* 1875 - Virginie Ancelot, arlunydd, 83
* 1940 - Gwilym Deudraeth, bardd, 76
* 1977 - Charles Lyttelton, 10fed Is-iarll Cobham, cricedwr a gwleidydd, Llywodraethwr-Cyffredin Seland Newydd, 67
* 2004 - Juliana, brenhines yr Iseldiroedd, 94
* 2013
**James Herbert, awdur, 69 
**Zillur Rahman, gwleidydd ac Arlywydd Bangladesh, 84
* 2018 - Katie Boyle, cyflwynydd teledu a radio, 91
* 2019 - Mary Warnock, athronydd, 94
* 2020 - Kenny Rogers, canwr gwlad, 81
* 2022 - Adriana Hoffmann, botanegydd, 82
* 2023 - Virginia Zeani, cantores opera, 97

## Gwyliau a chadwraethau 
* Diwrnod Rhyngwladol Hapusrwydd
* Cyhydnos
* Diwrnod annibyniaeth (Tiwnisia)
* Diwrnod yr iaith Ffrangeg

0320
Mawrth, 20
22 Mawrth

**22 Mawrth** yw'r wythdeg unfed (81fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (82fed mewn blynyddoedd naid). Mae 284 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1895 – Y ffilm cyntaf yn cael ei dangos i'r cyhoedd ym Mharis.
* 1912 - Sefydlu Bihar.
* 1945 - Sefydlu'r Gynghrair Arabaidd.
* 2016 - Ymosodiad ym Mrwsel.
* 2017 - Ymosodiad yn Ninas Westminster.
* 2024 - Ymosodiad gan eithafwyr a gefnogir gan ISIS yn Neuadd y Ddinas Crocus ym Moscfa, gan ladd 137 o bobl.

## Genedigaethau 
[bawd|140px|dde|[Marcel Marceau]]
[bawd|140px|dde|[Stephen Sondheim]]
[bawd|140px|dde|[Reese Witherspoon]]
* 1599 - Syr Antoon van Dyck, arlunydd (m. 1641)
* 1693 - Hugh Hughes, bardd (m. 1776)
* 1785 - Adam Sedgwick, daearegwr (m. 1873)
* 1797 - Gwilym I, brenin Prwsia (m. 1888)
* 1862 - Edward Treharne, chwaraewr rygbi'r undeb (m. 1904)
* 1866 - Willie Thomas, chwaraewr rygbi'r undeb (m. 1921)
* 1908 - Louis L'Amour, nofelydd (m. 1988)
* 1912
**Karl Malden, actor (m. 2009)
**Agnes Martin, arlunydd (m. 2004)
* 1917 - Paul Rogers, actor (m. 2013)
* 1920 - Fonesig Fanny Waterman, pianydd (m. 2020)
* 1923 - Marcel Marceau, meimiwr (m. 2007)
* 1924 - Paule Nolens, arlunydd (m. 2008)
* 1926 - Rose Marie Stuckert-Schnorrenberg, arlunydd (m. 2021)
* 1929
**P. Ramlee, actor (m. 1973)
**Yayoi Kusama, arlunydd
**Malcolm Vaughan, canwr pop (m. 2010)
* 1930 - Stephen Sondheim, cyfansoddwr (m. 2021)
* 1931
**William Shatner, actor
**Leslie Thomas, nofelydd (m. 2014)
* 1932 - Els Borst, gwleidydd (m. 2014)
* 1948 - Andrew Lloyd Webber, cyfansoddwr
* 1949 - John Toshack, pêl-droediwr
* 1950 - Jocky Wilson, chwaraewr dartiau (m. 2012)
* 1952 - David Jones, gwleidydd
* 1957 - Michael Mosley, meddyg a chyflwynydd (m. 2024)
* 1968 - Kazuya Maekawa, pêl-droediwr
* 1970 - Leontien van Moorsel, seiclwraig
* 1976 - Reese Witherspoon, actores
* 1977 - Owusu Benson, pêl-droediwr
* 1997 - Harry Wilson, pêl-droediwr

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[Johann Wolfgang von Goethe]]
* 1471 - Pab Pawl II, 54
* 1687 - Jean-Baptiste Lully, cyfansoddwr, 54
* 1832 - Johann Wolfgang von Goethe, bardd, 82
* 1842 - Stendhal (Marie-Henri Beyle), nofelydd, 59
* 1998 - Shoichi Nishimura, pêl-droediwr, 86
* 2008 - Magda Bittner-Simmet, arlunydd, 91
* 2009 - Jade Goody, cyflwynydd teledu, 27
* 2010 - James Black, ffarmacolegydd a dyfeisiwr, 85
* 2012 - Romualda Bogaerts, arlunydd, 90
* 2018 - Mihangel Jones, arlunydd, 77
* 2019 - Scott Walker, cerddor, 76
* 2020 - Julie Felix, cantores, 81

## Gwyliau a chadwraethau 
* Diwrnod Dŵr y Byd
* Pasg (1818, 2285)

## Cyfeiriadau
0322
Mawrth, 22
23 Mawrth

**23 Mawrth** yw'r wythdeg deufed (82fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (83ydd mewn blynyddoedd naid). Mae 283 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau
* 1935 - Arwyddo Cyfansoddiad Cymanwlad y Philipinau.
* 1956 - Cyhoeddi Gweriniaeth Islamaidd Pacistan.
* 2020 - Pandemig COVID-19: Cyhoeddi cyfyngiadau symud cenedlaethol cyntaf drwy wledydd Prydain.
* 2021 
**Pandemig COVID-19 yn y Deyrnas Unedig: Diwrnod cenedlaethol myfyrio.
**Llong "Ever Given" yn mynd yn sownd yng Nghamlas Suez; daeth yn rhydd chwe diwrnod yn ddiweddarach.

## Genedigaethau
[bawd|140px|dde|[Joe Calzaghe]]
[bawd|140px|dde|Syr [Chris Hoy]]
[bawd|140px|dde|Syr [Mo Farah]]
* 1430 - Marged o Anjou (m. 1482)
* 1882 - Emmy Noether, mathemategydd (m. 1935)
* 1907 - Daniel Bovet, meddyg, biocemegydd, ffarmacolegydd ac esperantydd (m. 1992)
* 1910 - Akira Kurosawa, cyfarwyddwr ffilm (m. 1998)
* 1919 - Jean Tangye, arlunydd (m. 1986)
* 1929 - Syr Roger Bannister, athletwr (m. 2018)
* 1935 - Barry Cryer, comediwr (m. 2022)
* 1937 - Moacyr Scliar, meddyg, nofelydd a newyddiadurwr (m. 2011)
* 1942 - Ama Ata Aidoo, awdures ac academydd (m. 2023)
* 1952 - Rex Tillerson, dyn busnes a diplomydd, Ysgrifennydd Gwladol yr Unol Daleithiau
* 1953 - Chaka Khan, cantores
* 1960 - Nicol Stephen, gwleidydd
* 1962
**Syr Steve Redgrave, rhwyfwr
**Bassel al-Assad, gwleidydd (m. 1994)
* 1968 - Damon Albarn, cerddor
* 1972 - Joe Calzaghe, paffiwr
* 1976 - Syr Chris Hoy, seiclwr
* 1977 - Joanna Page, actores
* 1978 
**Perez Hilton, blogiwr
**Romesh Ranganathan, comediwr
* 1980
**Ryan Day, chwaraewr snwcer
**Russell Howard, comediwr
* 1983 - Syr Mo Farah, athletwr
* 1988 - Syr Jason Kenny, seiclwr

## Marwolaethau
[bawd|130px|dde|[Elizabeth Taylor]]
[bawd|130px|dde|[Madeleine Albright]]
* 1301 - Maud de Braose, uchelwraig, 76/77
* 1964 - Peter Lorre, actor, 59
* 1970 - Del Lord, cyfarwyddwr ffilm, 75
* 1981 - Beatrice Tinsley, gwyddonydd, 40
* 2009 - Geoff Holmes, cricedwr, 50
* 2011
**Jean Bartik, mathemategydd, 86
**Fonesig Elizabeth Taylor, actores, 79
* 2013 - Boris Berezovsky, dyn busnes, 67
* 2015 - Lee Kuan Yew, gwladweinydd, 91
* 2020
**Tristan Garel-Jones, gwleidydd, 79
**Idelle Weber, arlunydd, 88
* 2022 - Madeleine Albright, Ysgrifennydd Gwladol yr Unol Daleithiau, 84
* 2023
**Souhila Bel Bahar, arlunydd, 89
**Dafydd Hywel, actor a chyfarwyddwr, 77
* 2024 - Maurizio Pollini, pianydd, 82

## Gwyliau a chadwraethau
* Diwrnod Pacistan
* Diwrnod Meteoroleg y Byd
* Diwrnod Cyfeillgarwch Gwlad Pwyl-Hwngari
* Diwrnod y Môr (Bolifia)
* Diwrnod i'r Teulu (De Affrica)
* Pasg (1913, 2008, 2160)

## Cyfeiriadau
0323
Mawrth, 23
24 Mawrth

**24 Mawrth** yw'r wythdeg trydydd (83ydd) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (84ydd mewn blynyddoedd naid). Mae 282 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1603 - James VI, brenin yr Alban yn dod yn James I, brenin Lloegr.
* 1989 - Y llong Exxon Valdez yn gollwng olew dros arfordir Alaska
* 2015 - Taith awyren 9525 Germanwings o Barcelona, Catalwnia, i Düsseldorf, yr Almaen.

## Genedigaethau 
[bawd|130px|dde|[Harry Houdini]]
[bawd|130px|dde|[Dario Fo]]
[bawd|130px|dde|[Yanis Varoufakis]]
* 1733 - Joseph Priestley, ffisegydd, cemegydd, athronydd a damcaniaethydd gwleidyddol (m. 1804)
* 1834 - William Morris, awdur ac arlunydd (m. 1896)
* 1851 - Robert Ambrose Jones, ysgrifennwr (m. 1906)
* 1874 - Harry Houdini, consuriwr (m. 1926)
* 1891 - Fifi Kreutzer, arlunydd (m. 1977)
* 1893 - Walter Baade, seryddwr (m. 1960)
* 1919 - Lawrence Ferlinghetti, bardd (m. 2021)
* 1921 - Vasily Smyslov, chwaraewr gwyddbwyll (m. 2010)
* 1926 - Dario Fo, dramodydd a chyfarwyddwr theatr (m. 2016)
* 1927 - Martin Walser, awdur (m. 2023)
* 1930 - Steve McQueen, actor (m. 1980)
* 1933 - Shigeo Yaegashi, pêl-droediwr (m. 2011)
* 1935 - Fonesig Mary Berry, cogydd
* 1938 
**Ulrica Hydman-Vallien, arlunydd (m. 2018)
**David Irving, hanesydd
* 1939 - Lynda Baron, actores (m. 2022)
* 1944
**R. Lee Ermey, actor (m. 2018) 
**Steve Jones, biolegydd
* 1947 - Alan Sugar, dyn busnes
* 1954 - Rafael Orozco Maestre, canwr (m. 1992)
* 1957 - Mike Weir, gwleidydd
* 1960 
**Nena, cantores
**Syr Grayson Perry, arlunydd
* 1961 - Yanis Varoufakis, economegydd a gwleidydd
* 1970 - Lara Flynn Boyle, actores
* 1970 - Elinor Wyn Reynolds
* 1973
**Steve Corica, pêl-droediwr 
**Jim Parsons, actor
* 1977 - Jessica Chastain, actores
* 1984 - Jungo Fujimoto, pêl-droediwr
* 1986 - Nathalia Dill, actores
* 1990 - Yuki Otsu, pêl-droediwr

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[Elisabeth I, brenhines Lloegr]]
[bawd|130px|[Johan Cruijff]]
* 1455 - Pab Nicolas V, 57
* 1603 - Elisabeth I, brenhines Lloegr, 69
* 1776 - John Harrison, clociwr, 82
* 1882 - Henry Wadsworth Longfellow, bardd, 75
* 1889 - Franciscus Donders, meddyg a ffisiolegydd, 70
* 1905 - Jules Verne, nofelydd, 77
* 1909 - John Millington Synge, dramodydd, 37
* 1939 - Gwyn Nicholls, chwaraewr rygbi, 64
* 1944 - Orde Wingate, milwr, 41
* 1953 - Mair o Teck, gwraig Siôr V o Loegr a 'Thywysoges Cymru', 85
* 1991 - Maudie Edwards, actores, 84
* 2012 - Jocky Wilson, chwaraewr dartiau, 62
* 2016
**Johan Cruijff, pêl-droediwr, 68
**Garry Shandling, actor a chomediwr, 66
* 2018 - Lys Assia, cantores, 94
* 2020 - Albert Uderzo, darlunydd, 92
* 2021 - Jessica Walter, actores, 80

## Gwyliau a chadwraethau 
* Diwrnod Twbercwlosis y Byd
* Diwrnod Cofio am Wirionedd a Chyfiawnder (Yr Ariannin)
* Pasg (1940, 2391)

0324
Mawrth, 24
25 Mawrth

**25 Mawrth** yw'r wythdeg pedwerydd (84ydd) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (85ed mewn blynyddoedd naid). Mae 281 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau
* 1306 - Robert I yn dod yn frenin yr Alban.
* 1655 - Christiaan Huygens yn darganfod y lleuad Titan.
* 1807 - Senedd Prydain yn gwahardd y fasnach gaethweision.
* 1821 - Gwlad Groeg yn ennill annibyniaeth oddi wrth Twrci.
* 1924 - Gwlad Groeg yn datgan ei hun yn weriniaeth.
* 1957 - Arwyddo Cytundeb Marchnad Gyffredin Ewrop yn Rhufain.
* 2001 - Denmarc, y Ffindir, Gwlad yr Ia, Norwy a Sweden yn gweithredu Cytundeb Schengen.
* 2002 - Daeargryn yn Affganistan yn lladd dros 2,000 o bobl.
* 2014 - Epidemig Ebola Gorllewin Affrica, 2013-16: adroddir am yr achosion Ebola cyntaf yn Gini.

## Genedigaethau
[bawd|130px|dde|[Jim Lovell]]
[bawd|130px|dde|[Aretha Franklin]]
[bawd|130px|dde|Syr [Elton John]]
* 1819 - Venceslaus Ulricus Hammershaimb, gweinidog Protestannaid Lutheraidd o Ynysoedd Ffaro (m. 1909)
* 1867 - Arturo Toscanini, cerddor ac arweinydd cerddorffa (m. 1957)
* 1881 
**Béla Bartók, cyfansoddwr (m. 1945)
**Mary Webb, nofelydd (m. 1927)
* 1908 - Jean Bellette, arlunydd (m. 1991)
* 1915 - Dorothy Squires, cantores (m. 1998)
* 1921
**Elisabeth Dering, arlunydd (m. 1997) 
**Simone Signoret, actores (m. 1985)
* 1928 - Jim Lovell, gofodwr (m. 2025)
* 1932 - Peter Walker, Arglwydd Walker o Gaerwrangon, gwleidydd (m. 2010)
* 1934 - Gloria Steinem, awdures a ffeminist
* 1942
**Aretha Franklin, cantores (m. 2018)
**Richard O'Brien, actor a chanwr
* 1947 - Syr Elton John, canwr a cherddor
* 1962 - Marcia Cross, actores
* 1965
**Sarah Jessica Parker, actores
**Frank Ordenewitz, pêl-droediwr
* 1972
**Naftali Bennett, gwleidydd, Prif Weinidog Israel 
**Phil O'Donnell, pêl-droediwr (m. 2007)
* 1976 - Wladimir Klitschko, paffiwr
* 1980 - Bassirou Diomaye Faye, gwleidydd, Arlywydd Senegal
* 1982 - Jenny Slate, actores
* 1999 - Mikey Madison, actores

## Marwolaethau
[bawd|130px|dde|[Claude Debussy]]
*  752 - Pab Steffan II
* 1005 - Kenneth III, brenin yr Alban
* 1233 - Afonso II, brenin Portwgal, 37
* 1736 - Nicholas Hawksmoor, pensaer
* 1751 - Frederic I, brenin Sweden, 84
* 1801 - Novalis, bardd, 28
* 1918 - Claude Debussy, cyfansoddwr, 55
* 1930 - John Gwenogvryn Evans, paleograffydd, 78
* 2017 - Cuthbert Sebastian, meddyg a gwleidydd, 95
* 2021 - Beverly Cleary, awdures, 104
* 2022 - Taylor Hawkins, cerddor (Foo Fighters), 50

## Gwyliau a chadwraethau
* Diwrnod Annibyniaeth (*Εικοστή Πέμπτη Μαρτίου*) Gwlad Groeg
* Diwrnod y Foneddiges
* Diwrnod Maryland
* Dechrau Amser Haf Prydain, pan fydd disgyn ar ddydd Sul
* Pasg (1951, 2035, 2046)

## Cyfeiriadau
0325
Mawrth, 25
26 Mawrth

**26 Mawrth** yw'r wythdeg pumed (85ed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (86ed mewn blynyddoedd naid). Mae 280 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1971 - Bangladesh yn ennill ei hannibyniaeth oddi wrth Pacistan.
* 2006 - Ysmygu'n  cael ei wahardd ym mhob man cyhoeddus yn yr Alban.
* 2021 - Alex Salmond yn cyhoeddi ffurfio'r Blaid Alba newydd (daeth i ben yn 2026).

## Genedigaethau 
* 1859 - Alfred Edward Housman, bardd (m. 1936)
* 1874 - Robert Frost, bardd (m. 1963)
* 1884 - Wilhelm Backhaus, pianydd (m. 1969)
* 1905 - Viktor Frankl, meddyg a seicolegydd (m. 1997)
* 1911
**Syr Bernard Katz, meddyg a ffisegydd (m. 2003) 
**Tennessee Williams, dramodydd (m. 1983)
* 1914 - William Westmoreland, cadfridog (m. 2005)
* 1918 - Takashi Kasahara, pêl-droediwr (m. ?)
* 1923 - Elizabeth Jane Howard, nofelydd (m. 2014)
* 1925
**Pierre Boulez, cyfansoddwr (m. 2016)
**Emlyn Hooson, gwleidydd (m. 2012)
* 1931 - Leonard Nimoy, actor (m. 2015)
* 1935 - Mahmoud Abbas, gwleidydd
* 1940 
**James Caan, actor (m. 2022)
**Nancy Pelosi, gwleidydd
* 1941 - Richard Dawkins, etholegydd a biolegydd
* 1944 - Diana Ross, cantores
* 1950 - Martin Short, actor
* 1952 - Syr David Amess, gwleidydd (m. 2021)
* 1954 - Dewi Llwyd, darlledwr o Fangor
* 1960 - Jennifer Grey, actores
* 1961 - William Hague, gwleidydd
* 1969 - Almir de Souza Fraga, pêl-droediwr
* 1971 - Martyn Day, gwleidydd
* 1985 - Keira Knightley, actores
* 1990 - Carly Chaikin, actores

## Marwolaethau 
* 1212 - Sancho I, brenin Portiwgal, 56
* 1726 - Syr John Vanbrugh, pensaer a dramodydd, 62
* 1814 - Joseph-Ignace Guillotin, meddyg, 75
* 1827 - Ludwig van Beethoven, cyfansoddwr, 56
* 1856 - Henry Watkins Williams-Wynn, diplomydd, 73
* 1892 - Walt Whitman, bardd, 72
* 1902 - Cecil Rhodes, imperialydd, 48
* 1923 - Sarah Bernhardt (Henriette-Rosine Bernard), actores, 78
* 1945 - David Lloyd George, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig, 82
* 1973 - Noël Coward, actor a dramodydd, 73
* 1996 - Edmund Muskie, gwleidydd, 81
* 2005 - James Callaghan, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig, 92
* 2011
**Geraldine Ferraro, gwleidydd, 75
**Diana Wynne Jones, nofelydd, 76
* 2015 - Tomas Tranströmer, bardd, 83
* 2020 - Gainor Roberts, arlunydd, 78

## Gwyliau a chadwraethau 
* Penblwydd traddiodiadol y Proffwyd Zarathustra (Zoroastriaeth)
* Diwrnod cenedlaethol (Bangladesh)
* Dechrau Amser Haf Prydain, pan fydd yn disgyn ar ddydd Sul
* Pasg (1967, 1978, 1989, 2062, 2073, 2084)

## Cyfeiriadau
0326
Mawrth, 26