4 Awst

**4 Awst** yw'r dau gant ac un-deg-chweched (216ed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (217fed mewn blynyddoedd naid). Erys 149 dydd yn weddill hyd diwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
*1265 - Brwydr Evesham: lladdwyd Simon de Montfort yno, cynghreiriad Llywelyn ap Gruffudd, Tywysog Cymru
*1578 - Brwydr Ksar el-Kebir rhwng Portiwgal a Moroco
*1914 - Prydain yn cyhoeddi rhyfel yn erbyn yr Almaen yn sgil ymosodiad yr Almaen ar Wlad Belg
*1924 - E. Prosser Rhys yn ennill Coron yr Eisteddfod Genedlaethol am ei bryddest *Atgof*
*1962 - Sefydlwyd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg mewn enw, yn ystod Ysgol Haf Plaid Cymru ym Mhontarddulais
*1965 - Ynysoedd Cook yn dod yn annibynnol oddi wrth Seland Newydd
*1984 - Volta Uchaf yn cael ei hailenwi yn Bwrcina Ffaso
*2020 - Ffrwydradau Beirut, Libanus: Lladdwyd o leiaf 155 o bobl

## Genedigaethau 
[bawd|130px|dde|[Elizabeth Bowes-Lyon]]
[bawd|130px|dde|[Louis Armstrong]]
[bawd|130px|dde|[Barack Obama]]
[bawd|130px|dde|[Meghan Markle|Meghan, Duges af Sussex]]
*1521 - Pab Urbanus VII (m. 1590)
*1792 - Percy Bysshe Shelley, bardd (m. 1822)
*1820 - Annetta Turrisi Colonna, arlunydd (m. 1848)
*1857 - Bertha von Hillern, arlunydd (m. 1939)
*1859 - Knut Hamsun, awdur (m. 1952)
*1898 - Edith Dettmann, arlunydd (m. 1987)
*1900 - Elizabeth Bowes-Lyon, gwraig Siôr VI, brenin y Deyrnas Unedig (m. 2002)
*1901 - Louis Armstrong, cerddor jazz (m. 1971)
*1904 - Thomas Parry, awdur ac academydd (m. 1985)
*1908 - Gertraud Herzger von Harlessem, arlunydd (m. 1989)
*1910
**Irena Fusek-Forosiewicz, arlunydd (m. 2002)
**Hedda Sterne, arlunydd (m. 2011)
*1912 - Raoul Wallenberg, diplomydd (m. 1947/1952 ?)
*1915
**Gerhild Diesner, arlunydd (m. 1995)
**Maria Kleschar-Samokhvalova, arlunydd (m. 2000)
*1920 - Helen Thomas, newyddiadurwraig (m. 2013)
*1921
**Maurice Richard, chwaraewr hoci iâ (m. 2000)
**Hannie Bal, arlunydd (m. 2012)
*1929 - Gabriella Tucci, soprano operatig (m. 2020)
*1932 - Frances E. Allen, mathemategydd (m. 2020)
*1942 - David Lange, Prif Weinidog Seland Newydd (m. 2005)
*1952 - Moya Brennan, cantores
*1953 - Hiroyuki Usui, pêl-droediwr
*1955
**Richard Jones, cerddor (m. 2021)
**Billy Bob Thornton, actor
*1956 - Meg Whitman, gweithredwraig busnes
*1958 - Edvaldo Oliveira Chaves, pêl-droediwr
*1961 - Barack Obama, 44ain Arlywydd yr Unol Daleithiau
*1965 - Fredrik Reinfeldt, gwleidydd
*1981 - Meghan, Duges af Sussex
*1983 - Greta Gerwig, actores a gyfarwyddwraig
*1985 - Mark Milligan, pêl-droediwr

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[Marilyn Monroe]]
*1060 - Harri I, brenin Ffrainc, 52
*1265 - Simon de Montfort, 6ed Iarll Caer-lŷr, 57?
*1788 - Evan Evans, ysgolhaig a llenor, 57
*1875 - Hans Christian Andersen, awdur plant, 70
*1936 - Phoebe Anna Traquair, arlunydd, 84
*1958 - Ethel Anderson, arlunydd, 75
*1962 - Marilyn Monroe, actores, 36
*1977 - Edgar Adrian, Barwn 1af Adrian, meddyg a gwleidydd, 87
*1997 - Jeanne Calment, 122
*2000 - Halyna Zubchenko, arlunydd, 71
*2003 - Frederick Chapman Robbins, meddyg, 86
*2011 - Naoki Matsuda, pêl-droediwr, 34
*2020 - Frances E. Allen, mathemategydd, 88

## Gwyliau a chadwraethau 
* Diwrnod genedlaethol (Bwrcina Ffaso)
* Diwrnod cyfansoddiad (Ynysoedd Cook)

0804
Awst, 04