Cosmetigau

bawd|Pecyn colur nodweddiadol y ferch.
Math o ddarpariaeth megis trwyth, eli neu bowdwr a roir ar y corff i'w decáu, dieithrio, glanhau, cyflyru neu warchod yw **cosmetigau** Cosmetigau sy'n lliwio'r croen yw **colur**, neu weithiau **mecyp**, ac felly paentio neu liwio rhannau'r corff, gan amlaf y wyneb, y dwylo neu'r traed, mewn patrymau a lliwiau sy'n perthyn i normau diwylliannol yw **coluro**.

Modd o addurno'r corff yw cosmetigau sy'n debyg i ffasiynau dros dro megis dillad, gemwaith ac arddulliau gwallt yn y synnwyr y gellir ei newid yn hawdd. Mae hyn yn eu gwneud yn wahanol i ffurfiau newid y corff yn barhaol megis tyllu, tatŵio a chrafu'r croen. Cystal â bod gan bob diwylliant draddodiadau ei hun o ddefnyddio cosmetigau. Cymhorthion harddwch yw cosmetigau yn ôl y diffiniad cul, hynny yw cynnyrch a ddodir ar y corff i wella'r olwg a phwysleisio nodweddion arbennig. Yn ôl y diffiniad eangach, cynhwysir darpariaethau a ddefnyddir er rhesymau crefyddol, defodol, meddyginiaethol, ac ar gyfer y theatr.

### Colur wyneb 
Yn hanesyddol, gwedd olau a ddymunir gan ferched ffasiynol, gan yr oedd wyneb â lliw haul yn awgrymu taw gwerinwraig yn gweithio yn y caeau trwy'r dydd oedd y ferch. Mewn achosion eithriadol buont yn gwaedu eu hunain i gael croen gwelw, ond fel arfer colur gwyn a ddefnyddir i oleuni'r bochau. Nid oedd y colur o reidrwydd yn saffach, gan yr oedd yn cynnwys cemegion niweidiol megis plwm ocsid. Ar adegau eraill, gan gynnwys yr oes fodern, bochau cochion sy'n ffasiynol fel arwydd o iechyd da a hoen ieuenctid. Ar fyr rybudd, pinsio'r bochau oedd yr arfer i ddod â lliw gwridog iddynt, ond powdwr wyneb coch a ddefnyddid wrth y bwrdd ymbincio.

200px|bawd|Colurwraig yn coluro wyneb y newyddiadurwraig, cyflwynydd teledu a model Frasiliaidd Ana Luiza Castro.
Wrth liwio'r wyneb gan fenywod yn yr oes fodern, dilynir trefn o golur sylfaen, powdwr wyneb, a gruddliw. Hufen di-liw yw'r colur sylfaen clasurol, sef emylsiwn olew-mewn-dŵr sy'n cynnwys 15%&nbsp;asid stearig, a rhan fechan o'r asid wedi ei seboneiddio (hynny yw, ei throsi'n ffurf grisialog) er mwyn rhoi sglein. Nid yw'r fath hufen yn gadael caen seimllyd ar ei ôl, ond yn rhoi sylfaen lefn a glynol ar gyfer powdwr wyneb. Gosodir y powdwr ar ben y colur sylfaen gan greu golwg melynbinc. Ymhlith y cynhwysion sy'n creu powdwr wyneb da mae talc, sy'n ei wneud yn hawdd ei daenu; sialc neu gaolin, sy'n ei alluogi i amsugno lleithder; magnesiwm stearad, sy'n ei lynu at y croen; sinc ocsid a thitaniwm ocsid, sy'n ei alluogi i orchuddio'r croen yn drwyadl; ac amryw o bigmentau i'w liwio. Mae'n bosib ychwanegu rhagor o liw gan ddefnyddio gruddliw neu ruddliw, i amlygu esgyrn y bochau. Wrth gwrs, ceir hefyd minlliw o bob lliw arall, ond rhyw arlliw o goch yw'r dewis arferol.

## Gofal gwallt 
[bawd|chwith|Trin gwallt yn yr arddull *[haute couture*.]]
Dyler osgoi sebon wrth olchi'r gwallt, gan ei fod yn gadael haen seimllyd ar ei ôl. Golchir gyda siampŵau disebon, sydd yn hylifau golchi gydag arogl arbennig. Ymhlith y cynnyrch sy'n rhoi sglein a maint i wallt mae chwistrell wallt resinaidd, olew gwallt neu "briliantîn", pomâd, a golchdrwythau a chanddynt sail alcohol. Defnyddir cyflyrwyr i drin gwallt sydd wedi cael niwed. Newidir ffurf naturiol gwallt yn syth neu'n donnog gan ddarpariaethau sy'n cynnwys amoniwm thioglycolat. Gellir newid neu ychwanegu at liw gwallt gan ddefnyddio lliwur gwallt, neu hydrogen perocsid i liwio'r gwallt yn olau. I'r mwyafrif o ferched, trefn syml o'u lliwio gyda farnis ewinedd a ddilynir. Pob lliw sydd ar gael: y rhai traddodiadol yw coch, pinc a thryloyw.

## Persawr 
Darpariaeth a wneir o ddefnyddiau naturiol a synthetig ac sy'n rhoi arogl yw persawr. Mae'n bosib i bersawrau pen ucha'r farchnad gynnwys mwy na chant o gynhwysion.

## Defnydd 
### Menywod 
Prif bwrpas cosmetigau yn y byd modern yw i atgyfnerthu nodweddion naturiol y wyneb fenywol i'w gwneud yn fwy atyniadol. Bu hon yn un o brif ddefnyddiau cosmetigau ers talwm, mewn diwylliannau a chymdeithasau ar draws y byd, ond yn ôl normau ac arferion amrywiol. Ers oes y Rhufeiniaid, y ddwy brif nod sydd gan golur yn Ewrop yw i wella diffygion naturiol, un ai'n dybiedig neu'n go iawn, ac i gadw'n ffasiynol.

Croen llyfn, esgyrn bochau uchel, llygaid gloywon, a gwefusau llawn yw'r wedd fenywaidd a bwysleisir gan y ddelfryd gorfforol fodern ym myd y Gorllewin. Felly, mae'r drefn goluro arferol yn cynnwys colur sylfaen a cholur cuddio i leihau rhychau a chuddio brychni haul a brychau eraill ar y croen i wneud y wyneb edrych yn lân, iach ac ifanc. Dodir powdwr gwrido o dan yr esgyrn boch mewn haenau sy'n fwyfwy tywyll gan wneud iddynt edrych yn uwch. Defnyddir colur llygaid, pensil linellu, a masgara i amlinellu a thywyllu'r llygaid. Câi'r gwefusau eu llinellu a'u lliwio gan roi iddynt wedd lawn a thywyll. Mae'r holl dechnegau hyn yn pwysleisio prydferthwch ac arwyddion rhywiol y fenyw.

#### Puteindra 
[bawd|180px|[Madame de Pompadour, meistres Louis XIV, brenin Ffrainc, wrth ei bwrdd ymbincio.]]
Oherwydd swyddogaeth colur wrth bwysleisio rhywioldeb y fenyw, mae cysylltiad hanesyddol rhwng colur trwm â phuteindra sy'n mynd yn ôl i Jesebel yn yr Hen Destament. Yn Ewrop, roedd gordderchon brenhinol yn Lloegr a Ffrainc yn arwain y ffasiynau a chafodd eu dilyn gan y puteiniaid llys. Ar ochr draw'r byd, rhybuddiodd tadau Astecaidd eu merched rhag colur, gan honni taw "creaduresau digywilydd" oedd y menywod a chanddynt paent ar eu hwynebau a choch ar eu gwefusau.

### Dynion 
Yng nghylchoedd uchaf cymdeithas yr Hen Aifft defnyddiodd dynion golur llygaid a phersawrau yn yr un moddion â menywod. Roedd gan golur llygaid bwrpas ymarferol, ac nid addurnol yn unig: i amddiffyn rhag pelydrau'r haul, i warchod rhag y Llygad Drwg, i ymlid pryfed, ac fel diheintydd i atal afiechydon y llygaid. Eithriad yw'r cyfnod hwn, ac fel rheol ni wisgir colur gan ddynion. Defnyddid peraroglau eto gan ddynion yn Ewrop yr 17eg a'r 18g i guddio aroglau'r corff.

Yn hanesyddol roedd arferion addurnol gan nifer o ddiwylliannau, yn enwedig paent rhyfel. Arferid gŵyr bonheddig Ewrop, yn enwedig brenhinoedd, baentio'i hwynebau, a lliwio'u haeliau a'u mwstashis yn ddu gan ddefnyddio corc llosg. Hyd yn oed pan yr oedd yn ffasiynol, ystyrid yr arfer o gosmetigau gwrywaidd yn wacsaw a'n ddiraddiol. Coegynnod a dandïod oedd yr ystrydeb o'r dynion ifainc cyfoethog oedd yn dilyn ffasiynau'r 17g a'r 18g.

## Hanes 
[bawd|Llestri elïau a chohl o fedd Merit, gwraig Kha, o [Beddau Thebae|Feddau Thebae.]]
Defnyddiodd pobloedd cynhanesyddol baent corff er resymau addurnol a chrefyddol. Defnyddiwyd hefyd elïau, balmau, powdrau, a lliwurau gwallt gan bobledd hynafol.

## Gweler hefyd 
* Hufen haul
* Hylendid personol
** Cegolch
** Diflewydd
** Gel cawod
** Gwrthchwyswr
** Past dannedd
* Llawfeddygaeth gosmetig
* Pethau ymolchi

## Cyfeiriadau 
## Darllen pellach 
* Angeloglou, M. (1970). *A history of makeup*. Macmillan, Efrog Newydd.
* Peiss, Kathy. (1999). ''Hope in a Jar: The Making of America's Beauty Culture*. Owl Press, Efrog Newydd.
* Wykes-Joyce, M. (1961). *Cosmetics and adornment: ancient and contemporary usage''. Philosophical Library, Efrog Newydd.


Categori:Pethau ymolchi
Categori:Prydferthwch