1867 yng Nghymru

Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn **1867** i Gymru a'i phobl .

## Deiliaid 
* Tywysog Cymru — Albert Edward
* Tywysoges Cymru — Alexandra

## Digwyddiadau 
bawd|Pier y Rhyl
* 3 Mehefin— Agor Rheilffordd Ganolog Ynys Môn i draffig teithwyr yn cysylltu Amlwch â’r rhwydwaith rheilffordd am y tro cyntaf. 
* 19 Awst —Pier Victoria yn y Rhyl , a adeiladwyd ar gost o £23,000, yn agor i’r cyhoedd. 
* 2 Medi— Rheilffordd Sir Gaernarfon yn agor drwyddi draw, gan gysylltu Caernarfon a Phorthmadog . 
* 10 Hydref — Pont Abermaw ar draws aber y Fawddach yn agor i draffig rheilffordd, gan gysylltu Abermaw â’r rhwydwaith rheilffordd am y tro cyntaf. 
* 27 Hydref - Llong hwylio, *Iarll Caer* , yn cael ei dryllio oddi ar Rosneigr , Ynys Môn , gan golli 14 o fywydau.
* 8 Tachwedd - Lladdwyd 178 o lowyr mewn damwain yng Nglofa Ferndale , Rhondda .
* *dyddiad anhysbys*
** Cynhalwyd y Gyngres Geltaidd yn Sant-Briegc yn Llydaw .
** Cloddio'r carneddau o'r Oes Efydd ar Fryn Llanmadog a chofnodir y darganfyddiadau.

## Y Celfyddydau
### Gwobrau 
bawd|Gwalchmai, Bardd y Gadair 1867
* Enillwyd cadair yr Eisteddfod Genedlaethol gan Richard Parry (Gwalchmai)

### Llyfrau newydd 
* Rhoda Broughton – *Cometh Up as a Flower*
* Jabez Edmund Jenkins – *Egin Awen, yn cynnwys awdlau, cywyddaupryddestau, caniadau, englynion, pennillion, &c**.*
* Charles Octavius Swinnerton Morgan - *Penhow Castle*
* William Thomas (Islwyn) – *Caniadau*
* Alfred Russel Wallace – *The Malay Archipelago*
* Charles Wilkins – *The History of Merthyr Tydfil*

### Cerddoriaeth 
David Roberts (Alawydd) – *Llyfr y Psalmau*

## Genedigaethau 
bawd|Owen Glynne Jones
* 10 Mawrth — William Llewelyn Williams, aelod seneddol, cyfreithiwr, ac awdur (m 1922)
* 10 Mawrth — William James Thomas, barwnig, perchen glofeydd a noddwr sefydliadau iechydol (m 1945)
* 2 Mai — Eliseus Williams (Eifion Wyn), bardd (m 1926)
* 12 Mai — Frank Brangwyn, arlunydd (m 1956)
* 15 Mai — Henry Stuart-Jones, ysgolhaig clasurol a geiriadurwr (m 1939)
* 21 Mai — John Thomas Job, Bardd (m 1948)
* 29 Medi — John Richard Williams (J.R. Tryfanwy), bardd (m 1924)
* 4 Hydref — Alice Matilda Langland Williams, awdur a Cheltgarwraig (m 1950)
* 1 Tachwedd — David Gwynfryn Jones, gweinidog (EF) (m 1954)
* 2 Tachwedd — Owen Glynne Jones, mynyddwr ac athro ysgol (m 1899)
* 28 Tachwedd — James Atkin, Barwn Atkin, barnwr (m 1944)
* 23 Tachwedd —Thomas Mordaf Pierce, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd ac awdur (m 1919)
* 4 Rhagfyr — Thomas Llechid Jones, offeiriad, llenor, a llyfryddwr (m 1946)
* 13 Rhagfyr —Humphrey Jones,(Bryfdir) bardd ac arweinydd eisteddfodau (m 1947)
* Dyddiad ansicr
** Mia Arnesby Brown, arlunydd (m 1931)
** Owen John Owen, argraffydd, arweinydd a chyhoeddwr (m 1960)
** Owen Madoc Roberts, gweinidog (EF) (m 1948)

## Marwolaethau 
bawd|Yr Hen Olygydd
* 15 Chwefror—Walter Coffin , diwydiannwr, 82 
* 18 Chwefror— Edward Roberts (Iorwerth Glan Aled), bardd, 48 
* 27 April —Benjamin Hall, Barwn 1af Llanofer, gwleidydd 64
* 26 Mai – Thomas Phillips , gwleidydd a dyn busnes, 65/66 
* 4 Awst — William Crawshay II, diwydiannwr, 79
* 9 Medi — John Propert , meddyg, 74 
* 12 Medi —Robert Fulke Greville , tirfeddiannwr a gwleidydd, 67 
* 9 Hydref—John Phillips, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, a phrifathro cyntaf Coleg Normal Bangor
* 16 Tachwedd - Thomas Aubrey  gweinidog Wesleaidd , 59 
* 1 Rhagfyr — William Thomas , Gwarcheidwad brodorion cynhenid Awstralia , 74
* 5 Rhagfyr—Cadwaladr Jones (Yr Hen Olygydd), gweinidog gyda'r Annibynwyr a golygydd Y Dysgedydd (84) 

## Cyfeiriadau 

Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru