1830 yng Nghymru

bawd|William Carey, Esgob Llanelwy
Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn **1830** i **Gymru** a'i **phobl**

## Digwyddiadau
bawd|Christopher Rice Mansel Talbot
* John Jones (Idrisyn) yn cychwyn argraffwasg yn Llanidloes 
* John Davies yn agor  academi yng Nghastellnewydd Emlyn 
* Christopher Rice Mansel Talbot yn cael ei ethol yn Aelod Seneddol Sir Forgannwg am y tro cyntaf 
*John James (Ioan Meirion) yn dod yn olygydd *Y Cymro* 
*Charles Octavius Swinnerton Morgan yn ddod yn Gymrawd Cymdeithas Hynafiaethau Llundain
*Syr Thomas Frankland Lewis yn cael ei benodi yn drysorydd y llynges 
*Richard Thompson yn cychwyn adeiladu Neuadd Stansey ger Wrecsam
*William Carey yn cael ei urddo'n Esgob Llanelwy
*Gwaith Penydarren yn cynhyrchu'r cledrau ar gyfer rheilffordd stêm gyntaf y byd

## Celfyddydau a llenyddiaeth 
### Llyfrau newydd 
bawd|Tudalen allan o Engraved Ilustrations of Ancient Arms
* Robert Roberts - *Seryddiaeih neu lyfr gwybodaeth yn dangos rheoliad y planedau ar bersonau dynion* 
* Morgan Evans (Cynllo) - *An Elegy on the Death of the Rev. John Jenkins, M.A., late vicar of Kerry* 
* Benjamin Jones (P A Môn) - *Athrawiaeth Bedydd*
*John Hughes, Pontrobert - ''Cofiant Owen Jones o'r Gelli* 
*Daniel Evans - *Y Cawg Aur*
*William Ellis Jones - (Cawrdaf) - *Y Bardd, neu y Meudwy Cymreig*
*Ellis Evans - *Anogaeth i Athrawon ac Athrawesau ein Hysgolion Sabothol* 
*John Jones - *The Book of the Prophet Isaiah translated*
*Felicia Hemans - *Songs of the Affections* 
*John Williams - *Faunula Grustensis*

### Cerddoriaeth
* Thomas Jeremy Griffiths (Tau Gimel) - *Casgliad o Hymnau* 
### Celfyddydau gweledol 
* Samuel Rush Meyrick - *Engraved Illustrations of Antient Arms and Armour from the Collection at Goodrich Court'' 

## Genedigaethau
bawd|Josiah Jones
bawd|Catwg
* 13 Ionawr, Hugh Jones - gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd (bu farw 1911) 
*23 Ionawr, Thomas Lloyd-Mostyn - gwleidydd (bu farw 1861)
* 9 Mawrth, John Price - prifathro'r Coleg Normal, Bangor (bu farw 1906) 
*18 Mawrth, Syr William Roberts - meddyg (bu farw 1899)
* 11 Mai, William Owen - cerddor (bu farw 1865) 
* 25 Mai, Robert Williams (Trebor Mai) bardd (bu farw 1877) 
* 13 Mehefin, Hugh Evan Thomas (Huwco Meirion) - gweinidog gyda'r Annibynwyr  (bu farw 1889) 
* 2 Gorffennaf, Josiah Jones - gweinidog gyda'r Annibynwyr (bu farw 1915) 
* 7 Awst, Josiah Thomas - ysgrifennydd, gweinidog ac ysgolfeistr (bu farw 1915) 
*4 Tachwedd, John Prydderch Williams (Rhydderch o Fôn) - bardd a llenor
* 20 Tachwedd, John Evans, Abermeurig - gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, hanesydd a bywgraffydd Methodistiaeth Ceredigion (bu farw 1917) 
* 25 Tachwedd, Thomas Lloyd Williams - llenor  (bu farw 1910) 
* **Dyddiad anhysbys**
** David Evans - archddiacon  (bu farw 1910) 
** Charles Wilkins (Catwg) - hanesydd (bu farw 1913) 
** William Griffiths (Ifander) - arweinydd a beirniad cerddorol 1830 (bu farw 1910) 
** Abel Jones - baledwr a chantwr pen ffair 1830 (bu farw 1901) 
** John Ashton - cerddor, crydd 1830 (bu farw 1896) 
** Richard Davies (Tafolog) - bardd a beirniad 1830 (bu farw 1904) 
** William Powell (Gwylym Pennant) - bardd 1830 (bu farw 1902) 
**Hugh Hughes - Telynor (bu farw 1904)

## Marwolaethau
bawd|Iarlles Powis
* 12 Ionawr, Owen Davies - gweinidog Wesleaidd (g. 1752) 
*2 Chwefror, William Jones (Bryntirion) - argraffydd (g. 1757)
* 4 Chwefror, William Owen - clerigwr (g. 1750) 
* 4 Mehefin Henrietta Antonia Clive, Iarlles Powis - teithwraig a chasglydd gwyddonol (g.1758) 
* 14 Mehefin, Morgan Williams - Clerigwr ac awdur Cymreig (g.1750)
* 14 Mehefin, Morgan Williams - Clerigwr ac awdur (g.1750) 
* 21 Awst, David Roderick - clerigwr (g. 1746) 
* 8 Medi, David Lewis Jones - gweinidog Ariaidd ac athro coleg (g. 1788) 
* 18 Tachwedd, John Howell (Ioan ab Hywel) - gwehydd, ysgolfeistr, bardd, golygydd, a cherddor (g.1774) 
* 29 Tachwedd James Humphreys - ysgrifennwr ar faterion cyfreithiol (g. 1768) 
* **Dyddiad anhysbys**
** Richard Harrison - pregethwr lleol gyda'r Wesleaid (g. 1743)

## Cyfeiriadau

Categori:Hanes Cymru
Categori:Rhestrau Cymru

Categori:Prosiect WiciLlên