Gwrthdaro Israelaidd-Palesteinaidd

:*Gweler hefyd: *Gwrthdaro Arabaidd-Israelaidd''
250px|bawd|Baneri Israel (chwith) a Phalesteina
bawd|250px|Israel, y Lan Orllewinol, Llain Gaza ac Ucheldiroedd Golan
Anghydfod rhwng Gwladwriaeth Israel a'r Palesteiniaid yw'r **gwrthdaro Israelaidd-Palesteinaidd**.  Mae'r ddwy genedl yn hawlio yr un tir ac mae'r gwrthdaro'n ffurfio rhan o'r gwrthdaro Arabaidd-Israelaidd, sef gwrthdaro gwleidyddol a milwrol eangach rhwng Israel a'r byd Arabaidd. Mae'r gwrthdaro wedi bod yn ffactor ganolog yng ngwleidyddiaeth y Dwyrain Canol ers creu gwladwriaeth Israel yn 1948 pan orfodwyd cannoedd o filoedd o Balesteiniaid i ffoi o'u cartrefi yn yr hen Balesteina, ffoedigaeth a adnabyddir gan y Palesteiniaid fel Al Nakba (Arabeg: النكبة‎ "Y Drychineb").

Ceisiwyd ateb dwy-wladwriaeth, sy'n golygu creu gwladwriaeth Balesteinaidd annibynnol ochr yn ochr ag Israel. Ar hyn o bryd, yn ôl nifer o arolygon barn, cytuna'r mwyafrif helaeth o Israeliaid a Phalesteiniaid taw ateb dwy-wladwriaeth yw'r ffordd orau i ddod â therfyn i'r gwrthdaro. Ystyrir y Lan Orllewinol a Llain Gaza gan y mwyafrif o Balesteiniaid fel tir ar gyfer gwladwriaeth, barn a gefnogir gan y mwyafrif o Israeliaid. Cefnogir ateb un-wladwriaeth gan ychydig o academyddion; mae'r syniad hwn yn galw ar Israel, Llain Gaza, a'r Lan Orllewinol i ffurfio un wladwriaeth sy'n cynnwys y ddwy genedl gyda hawliau cyfartal i bawb. Fodd bynnag, mae anghytundeb sylweddol ynglŷn â ffurf unrhyw gytundeb terfynol a hefyd ynglŷn â'r lefel o hygrededd mae'r naill ochr yn ei weld yn y llall wrth gadw at ymrwymiadau sylfaenol. Cytunodd y pleidiau fod chwe mater craidd, neu "statws terfynol", sydd angen eu hateb: statws Jerwsalem, ffoaduriaid Palesteinaidd, aneddiadau Israelaidd, diogelwch, ffiniau a dŵr.

## Y chwaraewyr mewnol
Ers 2006, holltir yr ochr Balesteinaidd gan wrthdaro rhwng y ddwy brif garfan: Fatah, y blaid fwyaf, a Hamas. O ganlyniad, rhennir y diriogaeth a reolir gan Awdurdod Cenedlaethol Palesteina (llywodraeth dros dro Palesteina) rhwng Fatah yn y Lan Orllewinol a Hamas yn Llain Gaza. Mae hyn yn faen tramgwydd oherwydd ystyrid Hamas yn fudiad terfysgol gan Israel a nifer o wledydd eraill felly er gwaethaf i'r blaid ennill etholiadau democrataidd yn 2006, ni chaniaeteir iddi fod yn rhan o'r trafodaethau swyddogol.

O fewn cymdeithas Israelaidd a Phalesteinaidd, mae amrywiaeth eang o farn a safbwyntiau ar y gwrthdaro a'r broses heddwch. Mae hyn yn amlygu'r rhaniadau sy'n bodoli nid yn unig rhwng yr Israeliaid a'r Palesteiniaid, ond hefyd ymhlith ei gilydd.

Un o brif nodweddion y gwrthdaro ers iddo dechrau yw'r lefel o drais, gyda byddinoedd rheolaidd, grwpiau parafilwrol a chelloedd terfysgol i gyd yn ymladd. Nid aelodau'r lluoedd arfog yn unig a leddir; mae colledion enfawr o ran sifiliaid y ddwy ochr.

## Niferoedd
Dyma'r niferoedd sydd wedi'u lladd neu eu hanafu gan y ddwy ochr; daw'r ffigurau canlynol oddi wrth 'The Office for the Coordination of Humanitarian Affairs for the occupied Palestinian territory' (OCHAoPt).

## Plant Palesteinaidd
Yn ystod ymosodiad 2008 Israel ar y Palesteiniaid yn Llain Gaza credir fod oddeutu bron i 400 o blant. Yn ôl grŵp o Aelodau Seneddol a ymwelodd â Llain Gaza yn 2009 (sef *Britain-Palestine All Party Parliamentary Group*) mae oddeutu 6,500 o blant wedi'u carcharu yn Israel. Ym Mehefin 2012 croesawodd Richard Burden AS (sef cadeirydd y grŵp) Adroddiad a gomisiynwyd gan y Swyddfa Dramor a ddaeth i'r canlyniad fod Awdurdodau Israel yn fwriadol dorri Pedwerydd Confensiwn Genefa dros Hawliau'r Plentyn. Dywed yr Adroddiad mai o flaen llysoedd milwrol caëdig y daw'r plant i'w dedfydu. Mae'r Adroddiad yn nodi fod sytem cwbwl wahanol i blant Israelaidd. Mae plant Palesteinaidd mor ifanc â deuddeg oed yn cael eu herlyn yn y llysoedd milwrol, ond 14 yw lleiafswm oedran plentyn Israelaidd i gael ei erlyn mewn llys sifil. Ni erlynir plant Israelaidd mewn llysoedd milwrol. Nid oes hawl gan blant Palesteiniaidd i'w rhieni (na chyfreithwyr) i fod yn bresennol. Mae'r gwahaniaeth rhwng plant y ddwy genedl hefyd yn aruthrol o ran y cyfnod y gellir eu dal mewn carchar heb fynd o flaen y llys: 40 diwrnod i Israeliad, 188 diwrnod i Balesteiniad.

Dywed yr Adroddiad hwn gan gyfreithwyr o Wledydd Prydain:

Rhwng 2000 a 2009 cafodd 6,700 o blant dan 18 oed eu harestio gan Awdurdodau Israel, yn ôl Amddiffyn Plant Rhyngwladol (*Defence for Children International*). Roedd 423 ohonynt mewn carchardai yn 2009; erbyn 280 roedd y ffigwr i lawr i 280. Dywedodd llefarydd ar eu rhan fod hyn yn gwbwl groes i Ddeddfau Rhyngwladol. Nid yw'n anghyffredin i'r plant gael eu dal mewn carchar am 6 mis heb weld eu teulu a'u bod yn cael eu poenydio.

## Gweler hefyd
* Cyflafan Jenin
* Gwrthdaro Arabaidd-Israelaidd
* Cydnabyddiaeth Ryngwladol o Wladwriaeth Palesteina
* Ymosodiad Israel ar Lain Gaza 2008–2009
* Ymosodiad Israel ar lynges ddyngarol Gaza 2010
* Ymosodiad Israel ar Lain Gaza 2014
* Palestine: Peace Not Apartheid; cyfrol gan gyn-Arlywydd U.D.A. Jimmy Carter

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*  Fideo: "Israel Soldier - Palestinian Girl" Heddyches Americanaidd o dras Balesteinaidd yn ceisio atal milwyr IDF rhag saethu ar brotestwyr Palesteinaidd yn y Lan Orllewinol.


Categori:Hanes Israel
Categori:Hanes Palesteina
Categori:Rhyfeloedd y Dwyrain Canol