Gwatwarwr y paith

Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Gwatwarwr y paith** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwatwarwyr y paith) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Mimus patagonicus***; yr enw Saesneg arno yw *Patagonian mockingbird*. Mae'n perthyn i deulu'r Gwatwarwyr (Lladin: *Mimidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *M. patagonicus*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

## Disgrifiad
Mae'r gwatwarwr y paith yn 22 i 25 cm (8.7 i 9.8 modfedd) o hyd.  Mae gwrywod yn pwyso 44.4 i 61.8 g (1.57 i 2.18 oz) a benywod 43.8 i 65.4 g (1.54 i 2.31 oz).  Mae gan oedolion goron frown, ael (superciliwm) gwyn, a llinell ddu trwy'r llygad.  Mae eu rhannau uchaf yn lwyd-frown golau sy'n welwach ar y crwmp.  Mae'r adenydd yn ddu ac yn dangos dau far gwelw tenau pan ymhlŷg.  Mae eu cynffon yn ddu ac eithrio ymyl gwyn y plu allanol gyda blaenau gwyn ar y lleill.  Maent yn llwyd-felyn  islaw sy'n welwach ar y gwddf a'r bol.  Mae'r rhai ifanc yn eu hanfod yn debyg ond gyda smotiau duon ar y fron.

## Enwau
Ei enw yn Sbaeneg yw *calandria*, yn Saesneg  *Patagonian mocking bird*.  Mae'n debyg bod nifer o enwau brodorol y Cenhedloedd Cyntaf hefyd.

## Dosbarthiad a chynefin
Mae'r gwatwarwr Paith yn byw trwy gydol y flwyddyn yng ngogledd-orllewin a chanolbarth yr Ariannin.  Mae'n bridio yn ne'r Ariannin a de Tsile cyn belled â Chulfor Magellan. Ar ôl y tymor bridio mae’n mudo i'r gogledd i ganol a thua gogledd-ddwyrain yr Ariannin.  Mae'n ymwelydd achlysurol â Tierra del Fuego ac mae wedi'i recordio yn Ynysoedd y Falkland.

Yn gyffredinol, mae gwatwarwr hwn yn byw mewn corstiroedd a llwyni agored gan gynnwys paith Patagonia.  Yn ne-ddwyrain yr Ariannin mae hefyd i'w gael mewn coetir eithaf agored.  Gall fyw o lefel y môr i 1,800 m (5,900 tr).

## Ymddygiad
### Bwydo
Mae'r gwatwarwr Paith yn bwydo ar lawr gwlad yn bennaf. Yn y tymor bridio ei brif ddeiet yw pryfed ac mae'n ychwanegu ffrwythau ac aeron yn y tymor nad yw'n fridio.

### Bridio
Mae'r gwatwarwr Paith yn bridio ym mis Ionawr yng ngogledd yr Ariannin a rhwng Hydref a Rhagfyr yn Tsile.  Mae'n unweddog (gwryw yn paru ag un cymar yn unig) ac mae'n ymddangos ei fod yn diriogaethol.  Mae grwpiau teulu yn aros gyda'i gilydd yn y tymor di-fridio.  Mae ei nyth yn gwpan agored wedi'i wneud o frigau ac wedi'i leinio â deunyddiau meddalach ac wedi'i osod yn isel mewn llysdyfiant.  Mae maint y nythaid yn amrywio o dri i chwech.

## Llais 
Mae gwatwarwyr y Paith yn canuhttps://www.xeno-canto.org/species/Mimus-patagonicus yn barhaus am gyfnodau hir, o glwyd agored neu o'r tu mewn i lysdyfiant; Ei gân yw "cyfres ryfelgar o nodiadau ac ymadroddion amrywiol".  Mae'n dynwared rhywogaethau eraill.

## Statws 
Mae'r IUCN wedi asesu bod y gwatwarwr Paith yn ‘destun pryder Lleiaf’. Mae'n weddol gyffredin ac eithrio yn Tsile ac nid oes unrhyw fygythiadau hysbys i'w phoblogaeth. 

{{Blwch tacson
| enw = {}*Mimus patagonicus*

| delwedd2 ={{#invoke:Wikidata|getValue|P51|{}}}
| status             = LC
| status_system      = IUCN3.1
| statws = {{infobox
| label1 = Statws IUCN
| data1  = {{#invoke:Wikidata|getValue|P141|{}}}

}}

| map_dosbarthiad = {{#invoke:Wikidata|getValue|P181|{}}}
| maint_map_dosbarthiad =  280px
| neges_map_dosbarthiad = Dosbarthiad y rhywogaeth

| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Aves
| ordo = Passeriformes
| familia = Mimidae

| genus = {{#invoke:Wikidata|getValue|P171|{}}}
| species = {{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{}}}
| enw_deuenwol = *{{#invoke:Wikidata|getValue|P225|{}}}*
| awdurdod_deuenwol =

}}

## Teulu
Mae'r gwatwarwr y paith yn perthyn i deulu'r Gwatwarwyr (Lladin: *Mimidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q753221 }
LIMIT 15
|sort=label
|columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd
|row_template=Zutabe formatoa/Familiak
|thumb=80
|links=local
}}

## Gweler hefyd
*Rhestr Goch yr IUCN

## Cyfeiriadau
Categori:Rhywogaethau o bryder lleiaf yn ôl Rhestr Goch yr IUCN
Categori:Mimidae
Categori:Adar De America