Cyfieithiadau i'r Gymraeg

Mae hanes hir i gyfieithu o ieithoedd y byd i'r Gymraeg. *Y Beibl*, a droswyd o'r testunau Groeg a Hebraeg gwreiddiol gan yr Esgob William Morgan, yw sylfaen yr iaith lenyddol heddiw. O'r Saesneg mae tarddiad *Gweledigaethau y Bardd Cwsc* gan Ellis Wynne er mai addasiad gwreiddiol ydyw yn hytrach na chyfieithiad, ac roedd y testun Saesneg yn ei dro yn seiliedig ar waith Sbaeneg, sef *Los Suenos*.

Mae cyfresi fel Cyfres y Werin a gyhoeddwyd yn y 1920au a ''Dramâu'r Byd* gan Wasg Prifysgol Cymru, *Dramâu Aberystwyth*, *Chyfres yr Academi* a *Storïau Tramor'' yn y 1970au gan yr Academi Gymreig wedi bod yn rhan o ymdrechion i ddod â llenyddiaeth orau'r byd i'r darllenydd Cymraeg. 

Sefydlwyd cwmni Melin Bapur yn  2024 sydd wedi cyhoeddi nifer o gyfieithiadau yn cynnwys gwaith gan George Orwell, H.G. Wells, Flann O'Brien a J. R. R. Tolkien.

## Rhestr o ieithoedd a llyfrau a droswyd i'r Gymraeg
## Almaeneg
* Yr Adduned (Das Versprechen 1958) gan Friedrich Dürrenmatt, cyfieithwyd gan Robat G. Powell, Cyfres yr Academi (Gwasg Gee, 1976)
* *Y Twnel* (*Der Tunnel*), stori fer gan Friedrich Dürrenmatt, cyfieithwyd gan Ioan Bowen Rees, *Taliesin* 33 (Rhagfyr 1976), tud. 21. Troswyd i ddathlu rhoi Gwobr yr Academi iddo.
* Y Ffisegwyr (Die Physiker 1962) gan Friedrich Dürrenmatt, cyfieithwyd gan Damian Walford Davies, Cyfres Dramâu Aberystwyth (CAA, 1991)
* *Ymweliad yr Hen Foneddiges** (*Der Besuch der Alten Dame'', 1956) gan Friedrich Dürrenmatt, cyfieithwyd gan John Gwilym Jones a G. L. Jones, Cyfres Dramâu'r Byd (Gwasg Prifysgol Cymru, 1976)*
* *Un Noson yn yr Hydref* (*Abendstunde im Spätherbs*, 1959) drama radio gan Friedrich Dürrenmatt, cyfieithwyd gan Rhiannon John a David Myrddin Lloyd, *Taliesin* 32 (Gorffennaf 1976), tud. 8–29
* *Ymwelwyr Annisgwyl a Storïau Eraill* (Erzahlungen 1950–1970) gan Heinrich Böll, cyfieithwyd gan Dafydd Andrews, Cyfres yr Academi 6  (Academi Gymreig, 1980)
* *Y Chwarddwr* (*Der Lacher*, 1952, o *Erzählungen 1950–1970*) gan Heinrich Böll, cyfieithwyd gan W. Lloyd Griffith, *Taliesin* 71 (Medi 1990), tud. 55–56
* *Nos Galan* (Krabat 1971) gan Otfried Preussler, cyfieithwyd gan John Elwyn Jones (Y Dref Wen, 1974)
**Ôl Traed yn y Tywod* (Spuren im Sand, 1953) gan Hans Werner Richter, cyfieithwyd gan John Elwyn Jones (Cyngor Llyfrau Cymraeg, 1968)
**Gwyrdd fel Afal Awst* gan Horst Biernath, cyfieithwyd gan John Elwyn Jones (Gwasg Gomer, 1970)
**Dyma'r Dyn i Mi'' gan Horst T Tiedke, cyfieithwyd gan John Elwyn Jones. (Llyfrau'r Faner, 1971)
**Priodi ar Brawf* gan Paul Georg Kaufmann, cyfieithwyd gan John Elwyn Jones (Gwasg John Penri, 1971)
**Rhybudd: Trofeydd* gan Horst Biernath, cyfieithwyd gan John Elwyn Jones (Llyfrau'r Faner, 1972)
**Christina* gan Eva Marianne Gowerius, cyfieithwyd gan John Elwyn Jones (Llyfrau'r Faner, 1973)
**Carnifal* gan G Hauptmann a Heinrich Böll, cyfieithwyd gan John Elwyn Jones (Llyfrau'r Faner, 1974)
**Pinc a Gwyn - Pinc a Coch* gan Hans Werner Richter, cyfieithwyd gan John Elwyn Jones (Llyfrau'r Faner, 1975)
**Llond Ceg o Lwc* gan Horst Biernath, cyfieithwyd gan John Elwyn Jones (Aberystwyth: Cambrian News Cyf, 1978)
* *Storïau Tramor 2* Tri gwahanol awdur Almaeneg), gol. Bobi Jones (Gwasg Gomer, 1975)
** *Anna Welw* ("Die Blasse Anne") gan Heinrich Böll, cyfieithwyd gan Glyn Morris
** *Yr Antur* ("Das Abenteuer") gan Heinrich Böll, cyfieithwyd gan Robat G Powell
** *Y Wraig wrth yr Olwyn* ("Dame am Steuer") gan Gertrud Fussenegger, cyfieithwyd gan Glyn Morris
** *Yn y Trocadero* ("Im Trocadero") gan Wolfdietrich Schnurre, cyfieithwyd gan Glyn Morris
* *Tranc yr Ysfa Waith* (*Anekdote zur Senkung der Arbeitsmoral*, 1963, o *Erzählungen 1950–1970*) gan Heinrich Böll, cyfieithwyd gan W. Lloyd Griffith, *Taliesin* 75 (Hydref 1991), tud. 36–38
* ''Trotski'n Alltud'' (Trotski im Exil 1969) gan Peter Weiss, cyfieithwyd gan Gwyn Thomas ac Ian Hilton, Cyfres Dramâu'r Byd (Gwasg Prifysgol Cymru 1979)
* *Barddoniaeth Rilke* (detholiad) (detholiad 1894–1926) gan Rainer Maria Rilke, cyfieithwyd gan John Henry Jones, Cyfres ''Barddoniaeth Pwyllgor Cyfieithiadau'r Academi Gymreig* - Cyfrol VI (1984; fersiwn gwreiddiol ym 1945)
* *Faust* 1994 (*Faust. Eine Tragödie* 1808) cyfieithiad R. Gerallt Jones, Cyfres Dramâu Aberystwyth (CAA, 1994)
**Metamorffosis* (*Die Verwandlung*, 1915) gan Franz Kafka. Addasiad ar gyfer dysgwyr Cymraeg. Cyfieithiad/cyhoeddwyd gan Iawn.Cymru, 2021. ISBN 978-1-5272-8579-8
**Faust* gan Johann Wolfgang von Goethe, cyfieithwyd gan Thomas Gwynn Jones. Cyfres y Werin (Rhif 11), 1922
**Woyzeck* gan Georg Buchner, cyfieithwyd gan Sarah Pogoda a Huw Jones. Melin Bapur, 2025 

### Casgliadau
* *Yr Awen Almaeneg'': blodeugerdd o farddoniaeth Almaeneg o'r dechreuadau hyd at drothwy'r Rhyfel Byd Cyntaf detholwyd, cyfieithwyd a golygwyd gan Pennar Davies (Gwasg Prifysgol Cymru, 1983)

### Llyfryddiaeth am Lenyddiaeth Almaeneg
* *Sarah Kirsch*, golygwyd gan Mererid Hopwood, David Basker a Rhys W. Williams, Contemporary German Writers Series (Gwasg Prifysgol Cymru, 1997)
*Dafydd Andrews, ''Rhagair helaeth i'r Ymwelwyr Annisgwyl* (Caerdydd: Academi Gymreig, 1980)
*Glyn Tegai Hughes, erthygl ar Franz Kafka yn *Y Llenor yn Ewrop*, golygwyd gan Gareth Alban Davies a W. Gareth Jones (Gwasg Prifysgol Cymru, 1976)
*T. Pugh Williams, erthygl ar Rainer Maria Rilke yn *Y Llenor yn Ewrop*, gweler uchod.
*Idris Parry, erthygl ar Bertolt Brecht yn *Y Llenor yn Ewrop*, gweler uchod.
*J Henry Jones, *Rhagair helaeth i Barddoniaeth Rilke'', Cyfres Barddoniaeth Pwyllgor Cyfieithiadau'r Academi Gymreig - Cyfrol V (1984)
*H.M. Waidson, *The Modern German Novel* (OUP a Prifysgol Hull, 1959)
*Paul West, *The Modern German Novel* (Llundain: Hutchinson, 1963)
*Christopher Middleton (gol.), *German Writing Today* (Penguin, 1967)

## Arabeg
* ''Beth sy'n Ailgynnau'', cerdd gan Hanna Abu-Hanna, troswyd drwy'r Saesneg, gan Chris Meredith, *Taliesin* 131 (Haf 2007)
* *America, America*, cerdd gan Saadi Youssef, troswyd drwy'r Saesneg, gan Khaled Mattawa a Dafydd Iwan, *Taliesin* 130 (Gwanwyn 2007)

## Basgeg
[350px|bawd|Yn y Babell Lên yn ystod [Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir y Fflint a'r Cyffiniau 2007|Eisteddfod Genedlaethol 2007 bu beirdd ifanc o Gymru'n darllen eu cyfieithiadau Cymraeg o waith beirdd adnabyddus o Wlad y Basg]]
* *Yfory wna i ddim Colli Mam* (*Bihar ez diot amari huts egingo*) gan Patxi Zubizarreta, cyfieithwyd gan Rhisiart Hincks, *Taliesin* 133 (Gwanwyn 2008)
* *Marbly y Tadcu* ("Aitonaren kanikak" o'r llyfr *Zu bezain ahul*, 2007) gan Karmele Jaio cyfieithwyd yn ddwyieithog (cymraeg a llydaweg) gan Rhisiart Hincks, *Breizh-Llydaw* rhif 55 (Awst 2010), tud. 13–20
* *Disneyland Paris* (Zu bezain ahul, 2007) gan Karmele Jaio cyfieithwyd yn ddwyieithog (cymraeg a llydaweg) gan Rhisiart Hincks, *Breizh-Llydaw* rhif 53 (Awst 2010), tud. 20–25
* *Breuddwydion yn y Gogledd* (*Huñvreioù en hanternoz skornet*, Ametzak iparralde izoztuan) gan Bernardo Atxaga cyfieithwyd yn ddwyieithog gan Rhisiart Hincks, *Breizh-Llydaw* rhif 49 (Awst 2008), tud. 31
* *Dirgelion y Swyddfa* (*Kevrinoù ar Burev*), stori fer gan Patxi Zubizarreta cyfieithwyd yn ddwyieithog gan Rhisiart Hincks, *Breizh-Llydaw* rhif 36 (Awst 2007), tud. 31
* *Dau Asyn* (*Daou Azen*, Bi Asto), stori fer gan Pernando Amezketarra, 2001 cyfieithwyd yn ddwyieithog gan Rhisiart Hincks, *Breizh-Llydaw* rhif 42 (Ionawr 2006), tud. 25
* *Esgidiau Rhad* (''Botou Marc'had Mad*, Oenataku Merkeak), stori fer gan Pernando Amezketarra, 2001 cyfieithwyd yn ddwyieithog gan Rhisiart Hincks, *Breizh-Llydaw* rhif 43 (Mai 2006), tud. 24
* *Y Fendith* (*Ar Benediste*, Aitaren eta …), stori fer gan Pernando Amezketarra, 2001 cyfieithwyd yn ddwyieithog gan Rhisiart Hincks, *Breizh-Llydaw* rhif 41 (Awst 2005), tud. 24
* Ethygl dwyieithog am Patxi Zubizarreta, Llydaweg/Cymraeg, gan Rhisiart Hincks, *Breizh-Llydaw* rhif 44 (Awst 2006), tud. 16
* *Pan mae'r Neidr …*, stori fer gan Bernardo Atxaga cyfieithwyd gan Aelwyn Williams, *Taliesin'' 104 (Ionawr 1999)

### Gweler hefyd
* Ned Thomas, "Porthi'r Pum Mil", golwg ar waith Bernardo Atxaga yn cynnwys cerdd a gyfieithwyd, *Taliesin* 131 (Haf 2007)
* Cyril P. Cule, *Cymro ar Grwydr* (Gwasg Gomer, 1941), sy'n cynnwys erthyglau helaeth ar y Basgiaid adeg Rhyfel Cartref Sbaen ac ymateb y Cymry.
* Helen Eirlys Jones, *"Yr Awdur yng Ngwlad y Basg"*, *Taliesin* 121 (Gwanwyn 2004)

## Catalaneg
* Cyn y Wawr (Abans de l'Alba 1954) gan Lluis Ferran de Pol cyfieithwyd gan Victor John ac Esyllt T. Lawrence (Gwasg Gomer, 1994)
* *Llaw Fersil*, cerdd gan Francesc Parcerisas, troswyd drwy'r Saesneg, gan Chris Meredith, *Taliesin* 131 (Haf 2007)
* Paul W. Birt, *Cerddi Alltudiaeth: Thema yn llenyddiaethau Quebec, Catalunya a Chymru* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1998)
*  *Stori Go Iawn Karl Marx* (*El Capital de Karl Marx),* gan Joan R. Riera (Awdur) a Liliana Fortuny (Arlunydd). Cyfieithydd: Sioned Haf. (Gair Rhydd, 2015)

## Daneg
* *Ceir ac Anfeiliaid* (*Biler og dyr Biler og dyr* 2000) gan Helle Helle, wedi'i gyfiethu o'r Daneg gan Richard Crowe, (Melin Bapur 2025)
**Dychweledigion (Gengangere)* gan Henrik Ibsen wedi'i gyfiethau o'r Daneg gan Thomas Gwynn Jones (Cyfres y Werin) 1920

## Eidaleg
* *Dwyfol gan Dante: Annwn, Purdan, Paradwys* (*La Divina Commedia*) gan Dante Alighieri, cyfieithwyd gan Daniel Rees (Swyddfa'r Herald, 1903). Ail-gyhoeddwyd Hydref 2022 gan Legare Street Press, ISBN: 978-1017797565
* ''Detholion o'r Decameron* (*Decamerone*) gan Giovanni Boccacio, cyfieithwyd gan T. Gwynfor Griffith (Gwasg Prifysgol Cymru, 1951)
* *Chwe Chymeriad yn chwilio am Awdur* (*Sei personaggi in cerca d'autore*, 1921) gan Luigi Pirandello, cyfieithwyd gan Dyfnallt Morgan ac Eleri Morgan (Llys yr Eisteddfod, 1981)
* *Y Goedwig ar y Draffordd* (*Il bosco sull'autostrada*) gan Italo Calvino, cyfieithwyd gan John Mathias, J. R. Woodhouse, yn *Storïau Tramor 2*, gol. Bobi Jones (Gwasg Gomer, 1975)
* *Monotonia*, cerdd o 1916 gan Giuseppe Ungaretti, cyfieithwyd gan J. Henry Jones, *Taliesin* 37 (Rhagfyr 1978)

## Estoneg
* *Pwy sydd Angen Barddoniaeth?*, sef addasiad Aneirin Karadog o gerdd gan Jurgen Rooste, *Taliesin*135 (Gaeaf 2008)
* *Gwraig o Flodau*, sef cyfieithiad Elin ap Hywel o gerdd *Kuldnaine*gan Kristiina Ehin, *Taliesin* 135 (Gaeaf 2008)
* *Drymiau Tawelwch*, cyfieithiad Alan Llwyd o waith Kristiina Ehin (2009)

## Ffinneg
* *Storïau o'r Ffinneg*, golygydd a chyfieithydd Niclas L. Walker (Gwasg Gomer, 1979)

## Fflemeg ac Iseldireg
* *Llydaw am Byth* (Breiz Atao 1964) gan Valere Depauw yn yr iaith Fflemeg "Vlaams", cyfieithwyd (o deipysgrif Ffrangeg) gan John Edwards. (Lerpwl: Gwasg y Brython, 1969)
* *Dyddiadur Belsen* gan Renate Laquer 1946 yn yr iaith Iseldireg, cyfieithwyd gan Elin Garlick (Llandybie: Gwasg Christopher Davies, 1973)
* *Fy Ffrind oedd Wrwg* ( Oeroeg 1948) gan Hella Serafia Haase yn yr iaith Iseldireg, cyfieithwyd gan Elin Garlick (Gwasg Gomer, 1968)
* *Y Ffynhonnell Gudd* (De verborgen bron – 1950) gan Hella Serafia Haase yn yr iaith Iseldireg, cyfieithwyd gan Elin Garlick (Llandysul: J. D. Lewis, 1970)
* *Dail Surion* (Het bittere kruid - 1957) gan Marga Minco yn yr iaith Iseldireg, cyfieithwyd gan Elin Garlick (Llandybie: C. Davies, 1972)
* *Pentre fy Mam* (Het Drop Van Mijn Moeder - 1959) gan Marga Minco yn yr iaith Iseldireg, cyfieithwyd gan Elin Garlick (Gomer: Storiau Tramor, gol Harri Pritchard Jones, 1974)
* *Galarnad Annes* (Klaaglied om Agnes - 1951) gan Marnix Gijsen, cyfieithwyd gan Elin Garlick (Abertawe: Gwasg Christopher Davies, 1979)
* *Edau yn y Tywyllwch* drama deledu gan ? 19xx yn yr iaith Iseldireg, cyfieithwyd gan Elin Garlick. BBC Cymru, 19xx.
* *Y Wraig sy'n Llosgi* stori fer gan Frank Roger, cyfieithwyd gan Catrin Gilkes, *Taliesin* cyf. 128 (Haf 2006)

## Ffrangeg
bawd|Clawr - Y Dieithryn gan Albert Camus, Trosiad Bruce Griffiths, 1972
:*Prif erthygl: Cyfieithiadau o'r Ffrangeg i'r Gymraeg.''

Mae Cyfieithiadau o'r Ffrangeg i'r Gymraeg yn adlewyrchu y traddodiad hir o drosi o'r prif ieithoedd ewropeaidd i'r Gymraeg gan osgoi fersiynau Saesneg. Roedd *Ffrainc Addoliaeth* Saunders Lewis yn enwog. Ffrangeg oedd prif iaith athroniaeth, gwleidyddiaeth a ffasiwn am ganrifoedd, tan i Saesneg ei disodli yn ail haner yr 20g. Yn y brif erthygl ceir rhestr o'r deunydd sydd ar gael yn y Gymraeg.

## Galiseg
* Un gerdd yn y gasgliad ''Y ffynnon sy'n ffrydio*: blodeugerdd o farddoniaeth Sbaeneg, detholwyd a chyfieithwyd gan Gareth Alban Davies (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1990)

## Gaeleg
* *Storïau o'r Gaeleg …'', torïau byrion "Burn is Aran" gan Iain Mac a'Ghobhainn cyfieithwyd gan Donald Gwyon Howells (Gwasg John Penri, 1970)
* *Awen y Gael*, blodeugerdd & farddoniaeth Aeleg o'r 15g hyd at drothwy'r Rhyfel Byd Cyntaf, cyfieithwyd gan John Stoddart. Caernarfon: Cyhoeddiadau Barddas, 1987)
* *Cerddi Gaeleg Cyfoes* (1937–82), cyfieithwyd gan *John Stoddart*, Cyfres Barddoniaeth y Pwyllgor Cyfieithiadau yr Academi Gymreig (Gwasg Prifysgol Cymru, 1984)
* "Ein Hiaith a'n Brethyn", cerdd "Ar Cànan 's ar Clò" gan Anna Frater. Cyfieithiad gan Cennard Davies, *Taliesin* 128 (Haf 2006)
* "Murchadh …" stori fer gan Iain Mac a'Ghobhainn cyfieithwyd gan Mary Scammell, *Taliesin* 104 (Ionawr 1999)

## Gwyddeleg
* *Storïau Byrion* (*Scribhinni* 1919) gan Padraig Pearse, cyfieithwyd gan Gwynn ap Gwilym (Llyfrau'r Faner, 1980)
* *Y Peint (An Pionta), Gwybod (Fios)*, cyfieithwyd gan Trefor P. Owen. Nodiadau ar, a straeon byrion gan, Máirtín Ó Cadhain, yn *Storïau Tramor 2*, gol. Bobi Jones (Gwasg Gomer, 1975)
* *Awen y Gwyddyl*: detholiad o chyfieithiadau gan T. Gwynn Jones, Cyfres y Werin, rhif 9 (Caerdydd: Cwmni Cyhoeddi Addysgol, 1923)
* ''Ystoriau Byr o'r Wyddeleg* gan Pádraic Ó Conaire (1882-1928) Cyfieithwyr Tomás Ó Cléirigh a David Myrddin Lloyd;  Gwasg Gomer, Llandysul, 1934.
* *Storïau ac Ysgrifau'' gan Pádraic Ó Conaire, Trosiadau o'r Wyddeleg gan J. E. Caerwyn Williams (Y Clwb Llyfrau Cymreig, 1949)
* *Ysgrifennu ar gyfer neb*, Gabriel Rosenstock, darlith ar Lenyddiaith Gwyddeleg heddiw, troswyd gan Menna Cravos, *Taliesin* 130 (Gwanwyn 2007)
* *Pannwr Saffrwm* a ysgogwyd gan *Pangur Ban* cerdd o'r 9ed ganrif, ysgrifennwyd gan Mary Scammell, *Taliesin* 135 (Gaeaf 2008)
* *Aistriuchain (Cyfieithiadau*) cerdd gan Gearoid Mac Lachlain, cyfieithiad gan Aled Llion a Mererid Puw Davies, *Taliesin* 121 (Gwanwyn 2004)
* *Galarnad*. Cyfieithiad gan Mererid Puw Davies o gerdd Wyddeleg gan Cathal Ó Searcaidh, *Taliesin*127 (Gwanwyn 2006)

## Groeg (Groeg Diweddar)
* Monotonia (Μονοτονία) cerdd o 1908 gan Constantinos Cafaffi (Κωνσταντίνος Π. Καβάφης) a gyfieithwyd gan J. Henry Jones, * Taliesin* cyf. 37 (Rhagfyr 1978)
* Erthygl helaeth a cherddi gan Constantinos Cafaffi (Κωνσταντίνος Π. Καβάφης) a gyfieithwyd gan J. Henry Jones, *Taliesin* 32 (Gorffennaf 1978)

## Groeg (Groeg Clasurol)
* *Oidipos Frenin*, un o'r Tri Drama Thebaidd gan Soffocles (497 BC - 406 BC) - cyfieithiad Euros Bowen, Cyfres Y Drama yn Ewrop (Gwasg Prifysgol Cymru, 1972)
* *Oidipos yn Colonos*, un o'r Tri Drama Thebaidd gan Soffocles (497 BC - 406 BC) cyfieithiad Euros Bowen, Cyfres Dramâu'r Byd (Gwasg Prifysgol Cymru, 1979)
* *Antigone*, cyfieithiad W. J. Gruffydd (Gwasg Prifysgol Cymru, 1950)
* *Bacchai* gan Ewripides, cyfaddasiad Gareth Miles (1991)
* *Blodau o Hen Ardd* cyfieithiadau gan T. Gwynn Jones o epigramau Groeg a Lladin (Hughes a'i Fab, 1927)
* *Moeseg Nicomachaidd Aristoteles* - Cyfieithiad o ''L'Éthique* a Nicomaque gan Aristoteles, Addaswyd/Cyfieithwyd gan John FitzGerald (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1998)
* *Iliad'' - Cyfieithiad (addasiad radio) gan Homer, Addaswyd/Cyfieithwyd o'r fersiwn Saesneg gan Derec Llwyd Morgan (Gwasg Gomer, 1976)
* *Cerddi Groeg Clasurol* cyfieithiad gan J. Henry Jones o'r darn am Danaë (Caerdydd, 1989), gol. gan John Gwyn Griffith.
* Iffigenia yn Awlis cyfaddasiad o *Yr Oresteia* gan Aischolos gan Gareth Miles 2005

## Hebraeg
* *Atgofion Haganah* (bywgraffiad o Israel) gan Judith Maro, cyfieithwyd gan William Williams, Wytherin (Lerpwl: Gwasg y Brython, 1972)
* *Hanes Teulu fy Nhad* gan Judith Maro, cyfieithwyd gan William Williams, Wytherin, *Taliesin* 29 (Rhagfyr 1974), tud. 36–46
* *Cael y Llun yn Iawn*, cerdd gan Amir Or, troswyd drwy'r Saesneg, gan Chris Meredith, *Taliesin* 131 (Haf 2007)
* "Does dim blodau i'r senorita", stori fer gan Iotam Rewfeni, cyfieithwyd gan Richard Crowe ac Amnon Shapiro, *Tu Chwith* cyf. 2 (Haf 1994)

## Hwngareg
* *Gemau Hwngari* (straeon gan deg awdur Hwngareg cyfieithwyd gan Tamas Kabdebo a Glyn M. Ashton (Gwasg Gee, tua 1965 [dim dyddiad ar y llyfr]). Mae rhagair helaeth ar hanes Lên Fagyareg (Hwngareg)
* *Ust! Gwylia!*, cerdd gan Endre Gyárfás o'r Hwngareg cyfieithwyd gan Harri Pritchard Jones, *Taliesin* 51 (Ebrill 1985)

## Islandeg
* *Tân mewn Tai (Eldur i Husum)*, cerdd gan Sigurður Pálsson wedi ei chyfieithu gan Mererid Puw Davies, *Taliesin* 126 (Gaeaf 2005)

## Lladin
* Y Brodyr (Adelphi, tua 170CC) drama gan P. Terentius Afer cyfieithiad gan Arthur O. Morris, Cyfres Dramâu'r Byd (Gwasg Prifysgol Cymru, 1974)
* Bugeilgerddi Fyrsil cyfieithiad gan Euros Bowen (Gwasg Prifysgol Cymru)

## Llydaweg
* *Alltud*, stori fer gan Annaig Renault, cyfieithwyd gan Rhisiart Hincks, *Taliesin* 86 (Haf 1994), tud. 78–104
* *Lila*. stori fer gan Annaig Renault, cyfieithwyd gan Rhisiart Hincks, *Taliesin* 91 (Hydref 1995), tud. 29–38
* *Blaenau Ffestiniog 1993–1997* Annaig Renault, rhan o *Dyddiadur Taith*, a droswyd gan Rhisiart Hincks, *Taliesin* 124 (Gwanwyn 2005)
* *Prynhawnddydd* (*Abardaez*), stori gan Ronan Huon, cyfieithwyd gan Rita Williams, *Taliesin* 121 (Gwanwyn 2004)
* *Pen ar Bed* (''Pen Draw'r Byd*), stori gan Ronan Huon, cyfieithwyd gan Rita Williams, *Taliesin* 124 (Gwanwyn 2005)
* *I Arall Fyd* (*En tu all d'an Douar ha d'an Neñv*. 1993) gan Per Denez, cyfieithwyd gan Rhisiart Hincks (Llanrwst: Carreg Gwalch, 1997)
* *Morforwyn'' (Llydaweg: Mari Vorgan) gan Roparz Hemon, trosiad i'r Gymraeg gan Rita Williams. Canolfan Astudiaethau Addysg, Aberystwyth 1995. ISBN 9781856449441
* *Y Meistr*  (Ar Mestr) drama a cherddi gan Naïg Rozmor cyfieithwyd gan Rita Williams  Emgleo Breiz, Liogan (Llydaw) (Rhagfyr 2000)
* *Angerdd Angheuol*, tair stori fer gan Per Denez, cyfieithwyd gan Rhisiart Hincks, Jenny Pye a Gwenno Sven-Meyer (Aberystwyth: Prifysgol Cymru, 2004)
* *Lleidr Plentyndod* ("Aet o Yaouankiz gant al Laer" o'r cyfrol ''Warc'hoazh e tarzho c'hoazh an deiz*, 2006) gan Per Denez, cyfieithwyd gan Rhisiart Hincks, *Breizh-Llydaw* rhifyn 51 a 52 (2009)
* *Diawl yn y tŷ* gan Jakez Riou, cyfieithwyd gan J. E. Caerwyn Williams (Gwasg Gee, 1972)
* *Du a Gwyn* (*Gwenn ha Du*). cerddi cyfoes o Lydaw gan wahaonol Feirdd yn cynnwys Anjela Duval, Glenmor, a Roparz Hemon, cyfieithwyd gan Mikael Madeg, a Dewi Morris Jones (Aberystwyth: Prifysgol Cymru, 2004)
* *Kaurentina, Brenhines ei Galon* (*Rouanez e Galon*), *Menyw Dda* (*Ur Vaouez Vat*) cyfieithwyd gan Rita Williams. Nodiadau ar, a straeon byrion gan, Roparz Hemon, yn *Storïau Tramor 2'', gol. Bobi Jones (Gwasg Gomer, 1975)
* Cyfieithiadau o'r Llydaweg yn y cylchgrawn Newyddion Llydaw Keleier Breizh ers 2005 o dan yr enw Breizh-Llydaw
* *Ar Baganiz* (*Y Dryllwyr)* gan Tangi Malmanche; cyfieithydd Gwyn Griffiths yn Dramâu o’r Llydaweg (Christopher Davies, 1982)
* *Intanvez Arzhur* (*Y Weddw*) gan Tangi Malmanche; cyfieithydd Gwyn Griffiths yn Dramâu o’r Llydaweg (Christopher Davies, 1982)
* *Helynt y Pibydd, a chwedlau eraill*. Wedi eu trosi o'r Llydaweg gan Geraint Dyfnallt Owen Gwasg Aberystwyth, 1932
* ''Straeon o'r Llydaweg (wedi ei trosi i Gymraeg)* gan Geraint Dyfnallt Owen  London : Gwasg Gymraeg Foyle, [1945]

### Llyfryddiaeth
*Annaig Renault, *Women Writers in Breton* (The Celtic Pen 1:2, 1993)
*Rhisiart Hincks, *I Gadw Mamiaith Mor Hen; Cyflwyniad i ddechreuadau ysgolheictod Llydaweg* (Gwasg Gomer, 1995)
*Gwyn Griffiths, *Llydaw: ei llen a'i llwybrau* (Gwasg Gomer, 2000) (teithlyfr gyda sylwadau ar lên Llydaw)
*Gwyn Griffiths a Jacqueline Gibson, *The Turn of the Ermine - An Anthology of Breton Literature* dros 500 tudalen y rhan fwyaf yn ddarnau Llydaweg a chyfieithiad Saesneg (Francis Bootle, 2006) 
**Cyfweliad â Llenor Llydaweg: Mikel Madeg*, *Taliesin* 115 (Haf 2002)
*Rita Williams, *Ronan Huon 1922–2003*, *Taliesin* 121 (Gwanwyn 2004)
*Jacqueline Gibson, *Per Denez 1921–2011*, *Barn* rhif 585 (Hydref 2011)
*Heather Williams, *Diffinio dwy lenyddiaeth Llydawv, *Tu Chwith* 12 (1999), tud. 51–6
*Heather Williams, *Diffinio Llydaw*, *Y Traethodydd* 157 (2002), tud. 197–208
*Heather Williams, *Ar drywydd Celtigrwydd: Auguste Brizeux*, *Y Traethodydd* 156 (2006), tud. 34–50
*Heather Williams, *Chwedlau ac arferion marwolaeth Llydaw*, *Llên Cymru* 34 (2011), tud. 216–25

## Norn neu Shetlandeg
* *Atlantis*. cerdd gan Robert Alan Jamieson, troswyd drwy'r Saesneg, gan Chris Meredith, *Taliesin* 131 (Haf 2007). Eithaf tebyg bod Shetlandeg "Sgoteg" yw hyn yn lle'r Norn go iawn.

## Norwyeg
* *Hedda Gabler* (drama o 1890) gan Henrik Ibsen. cyfieithwyd gan Tom Parry ac R. H. Jones (Bangor, Cymdeithas Ddrama Gymraeg, 1930)
* *Rhywun wrth y Drws (Bygmaster Solness)*, drama gan Henrik Ibsen. Cyfieithiad gan John Lasarus Williams (hefyd y cyhoeddwr) 2004
* ''Y Ffaith nad yw'r Adar yn Canu* (*At Fyglene Ikke Singer*), cerdd gan Jan Erik Vold wedi ei chyfieithu gan Mererid Puw Davies, *Taliesin* 126 (Gaeaf 2005)
* *Po gyflymaf y cerddaf, lleiaf yr af'' gan Kjersti Annesdatter Skomsvold, cyfieithiad o'r Norwyeg gan Mererid Puw Davies, *Taliesin* 141 (Haf 2010)
* "Merch fy Nhad" gan Mareike Krügel, cyfieithiad o'r Norwyeg gan Mererid Puw Davies, *Taliesin* 140 (Haf 2010)

## Persieg
* *Rubaiyat Omar Khayyam*, trosiad gan John Morris-Jones, 1928, Gwasg Gregynog

## Pwyleg
* *Bannau Llên Pwyl* (casgliad o gerddi a rhyddiaeth), cyfieithwyd gan *T Hudson Williams (Gwasg Aberystwyth, 1953)*
* ''Storïau Byr o'r Bwyleg, trosiad gan John Elwyn Jones (Llyfrau'r Faner, 1974),* yn cynnwys storïau *Gwyliwr y Goleudy* (*Latarnik*) a *Ianco'r Cerddor* (*Janko Muzykant*) gan Henryk Sienkiewicz (camenwyd a chamsillafwyd "Bolestaw Pruss" fel awdur *Gwyliwr y Goleudy* yn y gyfrol) ac *Y Wasgod* (*Kamizelka*) a *Y Dychweledig Don (Powracająca fala)* gan Bolesław Prus.
* *Lludw a Diemwnt* (*Popiół i diament*) gan Jerzy Andrzejewski, addasiad gan John Elwyn Jones (Gwasg Gomer Press, 1976)
* *Beirniadaeth ar Lludw a Diemwnt gan John Rowlands, Taliesin cyf. 32 (Gorffennaf 1976)*
* *Detholiad o'i Gerddi'' gan Zbigniew Herbert, trosiad gan John Elwyn Jones, Gwyn Thomas a Nesta Wyn Jones, Cyfres Barddoniaeth Pwyllgor Cyfieithiadau'r Academi Gymreig - Cyfrol V (1985)
* *Nostra Vita*, cerdd gan Tadeusz Pióro, troswyd drwy'r Saesneg, gan Chris Meredith, *Taliesin* cyf. 131 (Haf 2007)

## Rwmaneg
* *Oenig (Miorista) hen faled draddodiadol*. Cyfieithiad gan Gerald Morgan, *Taliesin* cyf. 76 (Mawrth 1992), tud. 25–29
* ''Y blaidd hud a chwedlau er aill; wedi eu trosi o'r Rwmaneg.*
gan Geraint Dyfnallt Owen [Aberystwyth] Gwasg Aberystwyth, 1949

## Rwseg
* *Un Diwrnod Ifan Denisofitsh'' (Один день Ивана Денисовича Odin den' Ivana Denisovicha, 1962) gan Alecsandr Solzhenitsyn,(Алекса́ндр Иса́евич Солжени́цын) cyfieithwyd gan W. Gareth Jones, Cyfres yr Academi 5 (Academi Gymreig, 1977)
* *Gwylan (Tshaica Чайка* 1896) gan Anton Tshechof, cyfieithwyd gan W. Gareth Jones, Cyfres Y Ddrama yn Ewrop (Gwasg Prifysgol Cymru, 1970)
* *Ffarwel Gwlsari* (Прощай, Гульсары", 1966) gan Tshingiz Aitmatof, (Чингиз Торекулович Айтматов) cyfieithwyd gan W. Gareth Jones (Llyfrau'r Dryw, 1971)
* *Storïau Tramor IV* (yn cynnwys straeon gan Tshechof) gan Anton Tshechof, (Антон Павлович Чехов) cyfieithwyd gan W. Gareth Jones (Gwasg Gomer, 1977)
* *Y Gelli Geirios* (Вишнёвый сад, 1904) gan Anton Tshechof (Антон Павлович Чехов), cyfieithwyd gan W. Gareth Jones, Cyfres Dramâu Aberystwyth (CAA, 1993)
* *Anfarwol werin*: nofel yn ymdrin a helyntion Rwsia yn 1941 gan Fasili Grossman wedi ei chyfieithu o'r Rwseg gan T. Hudson-Williams (Gwasg Aberystwyth, 1945)
* *Merch y capten*  – (*Capitanskaa dochka -Капитанская дочка* 1836*)*  gan Alecsander Pwshchin; cyf. T. Hudson Williams; Y Clwb Llyfrau Cymreig 1947
* *Y Cylch*, stori fer gan Fyodor Sologub (Фёдор Сологу́б), cyfieithwyd gan Anhysbys, *Taleisin* cyf. 3 (Rhagfyr 1978)
* *Cerdd i Tsiecoslofacia*. cerdd gan Marina Ivanovna Tsvetaeva (Rwseg: Мари́на Ива́новна Цвета́ева, troswyd drwy'r Saesneg, gan Elaine Feinstein a Dafydd Iwan, *Taliesin* cyf. 130 (Gwanwyn 2007)
* *Y Feipen Enfawr* gan Aleksei Tolstoy, cyfieithu gan Elin Meek, Cyhoeddwr: Llyfrau Barefoot Cymru 2006
* *Calon Ci" Bwlgacof 1925, chyfieithwyd gan Gareth Miles 1994 - heb ei gyhoeddi eto
* *Pedair Drama Fer'' o'r Rwseg (Tri awdur), cyfieithwyd gan T Hudson Williams. Cymdeithas Lyfrau Ceredigion, 1964
** *Yr Arth* (Медвдь 1888) gan Anton Tshechof Антон Павлович Чехов
** ''Yr Hen Ddiod 'na eto* gan Leo Nicolaiefitsh Tolstoi (Лев Никола́евич Толсто́й)
** *Y Marchogion* (Medny vsadnik Медный всадник 1833) gan Pwshcin (Алекса́ндр Серге́евич Пу́шкин)
** *Don Juan* gan Pwshcin (Алекса́ндр Серге́евич Пу́шкин)
* *Yr Archwiliwr* (Ревизор, 1836) gan Nicolai Gogol, cyfieithwyd gan Llewelyn G Chambers (Gwasg Y Bwthyn, 2007)
* *Arolygydd y Llywodraeth* (Ревизор, 1836) gan Nicolai Gogol, cyfieithwyd gan Siôn Eirian (Coleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru, 2006)
* *Plentyndod* (*Detstvo* Детство, 1852) gan Leo Nicolaiefitsh Tolstoi (Лев Никола́евич Толсто́й) cyfieithwyd gan Rhian Warburton, Cyfres yr Academi (1997)
* *Cosaciaid* (*Kazaki* Казаки, 1863) gan Leo Nicolaiefitsh Tolstoi (Лев Никола́евич Толсто́й) cyfieithwyd gan Caryl Davies, Cyfres yr Academi (1997)
* *Ar y Trothwy* (*Nacanwne* Накануне, 1860) gan Ifan Sergeiefitsh Twrgenef (Иван Сергеевич Тургенев) cyfieithwyd gan Dilwyn Ellis Hughes, Cyfres yr Academi (1983)

### Gweler hefyd
* *Eliot, Pwshcin, Poe'' (1948), astudiaeth gan Aneirin Talfan Davies (Llandebie: Llyfrau'r Dryw, 1948)

## Saesneg
:''Prif erthygl: Cyfieithu o'r Saesneg i'r Gymraeg.''

Mae cyfieithu o'r Saesneg i'r Gymraeg yn draddodiad hen gan y Cymry. *Taith y Pererin* hyd at nofelau Harry Potter mae'r Saesneg yn sicr yw prif iaith 'trosi' i'r Gymraeg. Yn y blynyddau diwethaf mae Gweithdai cyfieithu barddoniaith o un iaith leiafrifol i'r llall yn digwydd drwy un o'r ieithoedd dominyddol ond y Saesneg yn bennaf.

## Sbaeneg
* *Anturiaethau Don Cwicsot* [llyfr a lluniau] gan Miguel de Cervantes Saavedra, 1547–1616, wedi eu trosi ac addasu gan J. T. Jones (Llandybie: Llyfrau'r Dryw, 1954) (yn ôl ei ragair)
* "Y Gosb Ddiddial" (drama) gan Lope de Vega, chyfieithwyd gan Gareth Miles, *Barn* cyf. 359 (Rhagfyr 1992)
* *Lazarillo de Tormes*: ei helyntion a'i brofedigaethau. Nofel wedi'i chyfieithu o'r Sbaeneg gan P. A. L. Jones (Gwasg Gomer, 1970)
* *Trafalgar* gan Galdos, Benito Perez. Troswyd gan Cyril P. Cule (Caerdydd: Yr Academi Gymreig, 1980)
* *Priodas waed (Bodas de sangre*) gan Federico García Lorca, 1898–1936, cyfieithiad gan R. Bryn Williams a John Rowlands.
* ''Y ffynnon sy'n ffrydio*: blodeugerdd o farddoniaeth Sbaeneg, detholwyd a chyfieithwyd gan Gareth Alban Davies (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1990)
* *Walimai* gan Isabel Allende, troswyd gan Dewi Wyn Evans, *Taliesin* cyf. 121 (Gwanwyn 2004)
* *Bannau Macchu Picchu*, 1944, (Alturas de Macchu Picchu) gan Pablo Neruda, cyfieithiad gan Harri Webb, *Barn* cyf. 230 (Mawrth 1982)
* Platero a minnau (Platero y Yo – 1914) gan J. R. Jiménez, trosiad Cymraeg gan T. Ifor Rees gydag E. T. Griffiths, 1961
* Tomatos. Cerdd gan Pablo Neruda, y cyfieithu gan Ifor ap Glyn, *Tu Chwith*, cyf. 2 (Haf 1994)

### Yr Ariannin
* *Yn y Cysgod*, stori fer gan Virgilio González, cyfieithiad gan Cathryn Williams, *Taliesin* cyf. 101 (Gwanwyn 1998)
* *Y Froets Amethyst*, stori fer gan Virgilio González, cyfieithiad gan Cathryn Williams, *Taliesin* cyf. 100 (Gwanwyn 1997)
* *Etta*, stori fer gan Virgilio González, cyfieithiad gan Cathryn Williams, *Taliesin* cyf. 99 (Hydref 1997)
* *Gwreiddiau* (*Raices*), cerdd gan Arie Lloyd de Lewis, cyfieithiad gan Gareth Miles, *Taliesin* cyf. 121 (Gwanwyn 2004)
* *El Riflero de Ffos Halen* (*Y Gaucho o Ffos Halen*) gan Carlos D. Ferrari, cyfieithu gan Gareth Miles, *Taliesin* cyf. 124 (Gwanwyn 2005)

### Llyfryddiaeth Fer
* *Cymro Cyfandir y De*; adolygiad gan Robyn Lewis ar *El Riflero de Ffos Halen* (*Y Gaucho o Ffos Halen*), *Taliesin* cyf. 124 (Gwanwyn 2005)
* *Croesi Ffiniau Diwylliannol* Walter A. Brooks a Geraldine Lublin adroddiad ar gynhadledd cyntaf ar Gymry Patagonia *Primer Foro Internacional sobre los Galeses en la Patagonia*, *Taliesin* cyf. 125 (Haf 2005)
* Erthygl am Federico García Lorca yn *Y Llenor yn Ewrop* gol. Gareth Alban Davies a W. Gareth Jones (Gwasg Prifysgol Cymru, 1976)
* Cyril P. Cule, "Sbaen adeg ei Rhyfel Gartref", yn *Cymro ar Grwydr* (Gwasg Gomer, 1941)
* Gareth Miles, *Pablo Neruda; Prifardd De America*, *Taliesin* cyf. 132 (Gaeaf 2007)
* Cyril P. Cule, "Barddoniaeth werinol Sbaen", *Y Fflam'' rhifyn cyf. 1, rh. 1 (Nadolig 1946), tud. 24–28
* Rhagair helaeth i 'Y ffynnon sy'n ffrydio': blodeugerdd o farddoniaeth Sbaeneg, detholwyd a chyfieithwyd gan Gareth Alban Davies (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1990)

## Serbieg
* *Tair Cerdd gan Ranka Kuic*, cyfieithiad gan Gwyn Thomas, *Taliesin* cyf. 69 (Mawrth 1990)

## Slofeneg
* *Crwydryn yn yr Oes Atomig* gan Matej Bor, cyfieithwyd gan Gwyn Erfyl, *Taliesin* cyf. 29 (Rhagfyr 1974), tud. 47–55
* *Hetiau* gan Barbara Pogačnik, cyfieithiad o'r Slofeneg gan Damien Walford Davies, *Taliesin* cyf. 140 (Haf 2010)

## Swedeg
* *Dewin Ym Mwmin-Gwm* gan Tove Jansson (Y Dref Wen, 1975)
* *Miss Julie* gan August Strindberg, cyfieithwyd gan Glenda Carr a Michael Burns, Cyfres Dramâu'r Byd (Gwasg Prifysgol Cymru, 1991)

## Tsieineeg
*Y Cocatŵ Coch* (blodeugerdd 500cc – 1981) cyfieithwyd gan Cedric Maby, Yr Academi Gymreig (Gwasg Prifysgol Cymru, 1987)

## Gweler hefyd 
* Cyfieithu o'r Gymraeg
* Cyfieithu o'r Saesneg i'r Gymraeg
* Cyfieithiadau o'r Ffrangeg i'r Gymraeg

## Darllen pellach 
* Sioned Puw Rowlands, "Y We a Hyrwyddo Llenyddiaeth Cymru Tramor", *Taliesin* cyf. 111 (Gwanwyn 2001)
* Aled Llion a Mererid Puw Davies, "Adroddiad o Weithdy Cyfieithu Barddoniaeth", *Taliesin* cyf. 121 (Gwanwyn 2004)
* Angharad Price, "Cyfoeth Cyfieithu", *Taliesin* cyf. 100 (Gaeaf 1997), tud. 10–38
* Cronfa Cyfieithiadau i'r Gymraeg ar wefan Y Porth y Coleg Cymraeg Cenedlaethol  . https://www.porth.ac.uk/cyfieithiadau/?teitl=Storïau%20Tramor%20II

## Cyfeiriadau

Categori:Llenyddiaeth Gymraeg
Categori:Rhestrau llyfrau Cymraeg
Categori:Nofelau Llydaweg