Uwch Gynghrair Ynysoedd Ffaro

**Uwch Gynghrair Ynysoedd Ffaro** (a elwir yn **Betri deildin menn** am resymau nawdd) yw lefel uchaf pêl-droed yn Ynysoedd Ffaro. Fe’i sefydlwyd ym 1942 fel Meistaradeildin, ac mae ganddo enw’r Uwch Gynghrair er 2005, pan ddisodlodd yr 1. deild fel prif adran bêl-droed y wlad. Trefnir y gynghrair gan Gymdeithas Bêl-droed Ynysoedd Ffaro.

Mae 10 clwb yn ei herio. Ar ddiwedd pob tymor, mae dau dîm yn cael eu hisraddio a dau yn cael eu dyrchafu o 1. deild. Mae gan bob tîm yn y gynghrair statws lled-broffesiynol. Ers 1992 mae clybiau Ynysoedd Ffaro wedi cystadlu yng nghystadlaethau UEFA.

Y clwb mwyaf lwyddiannus yn hanes y gynghrair yw HB Tórshavn sydd wedi ennill 22 o bencampwriaethau.

Ym mis Awst 2019, mae Uwch Gynghrair Ynysoedd Ffaro yn y 53fed safle allan o 55 cynghrair yng nghyfernod UEFA.

## Hanes
[bawd|de|250px|Maes cartref clwb [Skála ÍF in Skála]]
Sefydlwyd y gynghrair yn ystod yr Ail Ryfel Byd yn 1942 (pan oedd nifer o luoedd arfog Prydain yn preswylio ac amddiffyn yr Ynysoedd), er na chymerodd clybiau ran mewn cystadlaethau Ewropeaidd tan 1992, oherwydd ymunodd Cymdeithas Bêl-droed Ynysoedd Ffaro ag UEFA yn unig yn 1990. Rhwng 1942 a 1946 chwaraewyd y gystadleuaeth mewn fformat taro allan, ac o 1947 ymlaen mewn fformat cynghrair.

Y timau yn yr adran gyntaf hynny yn 1942 oedd: KÍ Klaksvík, TB Tvøroyri, B36 Tórshavn a HB Tórshavn sefydlu'r **Meistaradeildin** (*Adran y Pencampwyr*). Ym 1976 sefydlwyd y **1. deild** (*Adran Gyntaf*) ac am y tro cyntaf roedd timau yn disgyn ac yn esgyn rhwng y 1. deild a 2. deild (*Ail Adran*).

Cyn creu Cymdeithas Bêl-droed Ynysoedd Ffaro ym 1979, trefnwyd y gynghrair gan Gymdeithas Chwaraeon Ynysoedd Ffaro. Yr unig dro na chwaraewyd tymor oedd yn ystod meddiannaeth Prydain ym 1944, pan achosodd diffyg peli pêl-droed y tymor. Er 2005 gelwir yr adran yn "Uwch Gynghrair" ("Premiere League").

## Cenedligrwydd
### Chwaraewyr
Er 1947 mae 89% o'r holl gemau wedi'u cyflawni gan Ffaroese. Serbia (2.6%) sydd â'r gyfran fwyaf o chwaraewyr tramor, ac yna Denmarc (1.8%) a Gwlad Pwyl (1.4%). Yn 2019 y dosbarthiad oedd 86% Ffaroaidd. Y gyfran fwyaf o chwaraewyr tramor oedd Serbia eto gyda 3.7%. Fe'i dilynwyd gan Ddenmarc (3%) a Norwy (2.1%).

### Hyfforddwr
Er 1947, mae 187 o wahanol hyfforddwyr wedi gofalu am y timau yn yr adran gyntaf, ac roedd 85 (45%) ohonynt yn Ffaröeg. Roedd y fintai dramor fwyaf yn cynnwys hyfforddwyr Danaidd gyda 43 o hyfforddwyr (23%), ac yna Gwlad yr Iâ gyda 16 hyfforddwr (9%) a'r Serbiaid ac Iwgoslafia gyda 14 hyfforddwr (7%).

## Noddwyr
Er 2005 ac ail-frandio'r gynghrair, defnyddiwyd pedwar enw noddwr cynghrair:

* Formuladeildin (2005-2008)
* Vodafonedeildin (2009–2011)
* Effodeildin (2012–2017)
* Betrideildin (2018-presennol)
* Ers 2018, gelwir Uwch Gynghrair Ynysoedd Ffaro yn **Betri deildin menn**, ar ôl i FSF arwyddo cytundeb pum mlynedd gyda banc a chwmni yswiriant o'r Ynysoedd, Betri.

## Fformat y gystadleuaeth
[bawd|200px|Stadiwm Torsvollur, [Torshavn lle chwareir gemau pwysig yr Ynysoedd]]

Mae'r gynghrair yn cael ei hymladd gan 10 tîm, sy'n chwarae ei gilydd deirgwaith. Tynnir gêm gyfartal cyn ymhelaethu gemau'r tymor nesaf i benderfynu pa dimau fydd â gêm gartref ychwanegol. Gynt penderfynwyd ar hyn yn seiliedig ar berfformiad clybiau yn y tymor blaenorol.

## Esgyn a disgyn
Ar ddiwedd y tymor, mae dau dîm yn cael eu hisraddio a dau yn cael eu dyrchafu i ac o 1. deild. Fel yn Sbaen, caniateir i'r timau roi eu timau B ac C yn yr adrannau isaf, a dim ond os bydd o leiaf un tîm di-warchod yn gorffen yn y tri uchaf deild.

Yn y gorffennol, defnyddiodd y gynghrair playoff hyrwyddo-relegation rhwng y tîm 9fed safle a'r tîm 2il safle yn 1. deild, a chwaraewyd rhwng 1995 a 2005.

## Cymhwyster Ewropeaidd
Ar hyn o bryd, mae'r pencampwr Ffaro yn gymwys i rownd ragbrofol gyntaf Cynghrair Pencampwyr UEFA, tra bod y timau ail a thrydydd safle yn ymuno â Chynghrair Europa UEFA yn y rownd Ragarweiniol. Rhoddir angorfa ychwanegol yn rownd ragarweiniol Cynghrair Europa i enillwyr Cwpan Ynysoedd Ffaro. Os yw enillwyr y gystadleuaeth honno eisoes wedi cymhwyso i gystadleuaeth Ewropeaidd, rhoddir yr angorfa i'r pedwerydd tîm sydd wedi'i osod yn y gynghrair.

## Pencampwyr fesul clwb
Clybiau mewn inc **trwm** yn chwarae'n yr hael uchaf yn gyfredol.
Clybiau mewn *italig* ddim bellach yn chwarae gyda'r timau oedolion.

## Record fesul nifer 
## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*Y Gynghrair ar wefan UEFA
*Y Gynghrair ar wefan Cymdeithas Bêl-droed Ynysoedd Ffaro, yr FSF
*League at Faroe Soccer
*Rhestr stadiymau yn Ynysoedd Ffaro – Nordic Stadiums

Ynysoedd Ffaro
Categori:Pêl-droed yn Ynysoedd Ffaro