Panto (drama)

Drama Gymraeg gan Gwenlyn Parry yw ***Panto***, a gyfansoddwyd ym 1986 fel Drama Gomisiwn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Abergwaun. Ystyrir y ddrama olaf hon fel un "hunangofianol" i raddau, gyda sawl un yn gresynu ei fod wedi bwrw ei chwerwedd ar bapur. Ni chyhoeddwyd y ddrama yn y 1980au. Yn dilyn llwyfaniad Cwmni Whare Teg ohoni ym 1991, aeth Gwasg Gomer ati i'w hargraffu ym 1992. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Cymeriadau 
* Robert Deiniol - Gwr tua 54 oed
* Sera Rees - Merch tua 29 oed
* Maldwyn Evans - Gwr tua 40 oed
* Elin Wyn - Merch tua 50 oed
* Mici Tiwdor - Gwr tua 45 oed
* Angharad Jones - Merch tua 40 oed
* Dyn LIwyfan - Gwr rhwng 18 a 40 oed
* Tri dyn yn y band
* Tair merch yn dawnsio

## Disgrifiad byr
Drama o fewn drama sydd yma, wrth i'r cymeriadau baratoi i lwyfannu'r pantomeim *Dick Whittington And His Cat* am y tro olaf. Mae'r cwmni sydd wedi bod yn teithio gyda'r cynhyrchiad, yn poeni am stad feddyliol y prif actor, Robert Deiniol; mae'n prysur ddadfeilio yn ei chwerwedd, wrth bortreadu'r 'dame' yn y sioe. Wrth i'r gynulleidfa yn y theatr go iawn, gyrraedd eu seddi, gwelir Robert Deiniol ar y llwyfan yn ei ystafell newid yn yfed wisgi, ac yn syrthio i gysgu. Felly, fe gychwyn y ddrama gyda'i gyd-actorion yn gorfod malu'r drws, er mwyn ei baratoi ar gyfer y sioe. Dadlennir bod Robert wedi bod yn cael perthynas gydag actores yn y cwmni, tu allan i'w briodas i'w wraig Angharad. Mae'r actores Sera Rees bellach yn feichiog, ac felly mae Robert wedi penderfynu gadael ei wraig ar ddiwedd y daith. Ond yn ystod y perfformiad, mae Sera yn gwahodd ei wraig Angharad i'r theatr, ac fe dry'r cyfan yn ffrae greulon.  

## Cefndir 
Cafodd y ddrama ei chyfansoddi yn ystod cyfnod cythryblus ym mywyd y dramodydd. Roedd o newydd ysgaru oddi wrth ei wraig, ac wedi ail-briodi a chychwyn teulu newydd. Roedd S4C yn ei ddyddiau cynnar, a Byd Y Theatr yng Nghymru yn dechrau gwegian. "Gwelsom yn *Y Ffin* (1973) ddau gyfaill yn cyd-adeiladu'r cwt bugail ac yna yn ei ddymchwel yn rhacs wrth i eiddigedd ddymchwel eu cyfeillgarwch. Gwelsom yn *Y Tŵr* (1978) ferch a bachgen yn dringo grisiau'r tŵr i fod yn ŵr a gwraig canol oed, ac yna'n dringo'r grisiau olaf i'w henaint. Hyd yn oed yn ei ddrama hir gyntaf, *Saer Doliau* (1966) roedd tensiwn y gweithdy rhwng yr hen a ŵyr a'r ifanc a dybia yn amlwg i'r llygad yng ngwisg ac ymarweddiad y ddau gymeriad. Yn yr un modd yn union, y mae'r pantomeim sydd yn cael ei Iwyfannu gan gymeriadau *Panto* yn ddelwedd o'u bywyd preifat. Pantomeim yw bywyd Robert Deiniol a thrwy ymestyniad, pantomeim chwerw-ddigrif, annwyl a thrist yw ein holl gyplysu a chyfathrachu fel pobol. Yn *Panto* estynnir y broses hon o greu llun ymhellach fyth. Llun *Panto* yw'r theatr ei hun."

## Cynyrchiadau nodedig 
Llwyfannwyd y ddrama ddwywaith gan Gwmni Whare Teg. Y tro cyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Abergwaun 1986, gyda'r cast:

* Robert Deiniol - John Ogwen
* Sera Rees - Morfudd Hughes
* Maldwyn Evans - Tony Llywelyn
* Elin Wyn - Sue Roderick
* Mici Tiwdor - Dafydd Hywel
* Angharad Jones - Christine Pritchard
* Dyn Llwyfan - Dylan Davies
* Tri dyn yn y band
* Tair merch yn dawnsio

Llwyfannwyd y ddrama eto gan Gwmni Whare Teg ym 1991 gyda John Ogwen yn y brif ran. Y cyfarwyddwr oedd Dafydd Hywel; cast:

* Robert Deiniol - John Ogwen
* Sera Rees - 
* Maldwyn Evans -
* Elin Wyn - Sue Roderick
* Mici Tiwdor - 
* Angharad Jones -
* Dyn Llwyfan - 
* Tri dyn yn y band
* Tair merch yn dawnsio

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* "Panto (1986)", gwefan Dramâu Cymru

Categori:Dramâu Comisiwn Eisteddfod
Categori:Dramâu Cymraeg
Categori:Gwenlyn Parry
Categori:Llyfrau Cymreig 1986
Categori:Theatr Gymraeg y 1980au
Categori:Theatr Gymraeg y 1990au
Categori:Dramâu Cymraeg gan ddramodwyr o Gymru