Juho Kusti Paasikivi

Gwleidydd a diplomydd o'r Ffindir oedd **Juho Kusti Paasikivi** (27 Tachwedd 1870 – 14 Rhagfyr 1956) a wasanaethodd yn Brif Weinidog y Ffindir ddwywaith, ym 1918 ac o 1944 i 1946, ac yn Arlywydd y Ffindir o 1946 i 1956. Cafodd ran flaenllaw a dylanwadol yn hanes y Ffindir yn yr 20g, fel aelod seneddol ym mlynyddoedd olaf Uchel Ddugiaeth y Ffindir, prif weinidog yn y weriniaeth annibynnol yn sgil y rhyfel cartref (1918), llysgennad i Sweden (1936–39) ac yna'r Undeb Sofietaidd (1940–41—y cyfnod rhwng Rhyfel y Gaeaf a Rhyfel y Parhad), prif weinidog eto ar ddiwedd yr Ail Ryfel Byd, ac yn bwysicach oll olynydd Carl Mannerheim yn yr arlywyddiaeth am ddeng mlynedd gyntaf y Rhyfel Oer, pan osododd sail i bolisi tramor niwtral (a elwir Athrawiaeth Paasikivi–Kekkonen) a fyddai'n parhau hyd at gwymp yr Undeb Sofietaidd.

## Cyd-destun
Ganed ef yn neheubarth y Ffindir, a oedd ar y pryd yn rhan o Ymerodraeth Rwsia. Astudiodd y gyfraith ac ym 1903 cychwynnodd ar yrfa yn y byd ariannol, gan ymwneud â bancio ac yswiriant. Etholwyd yn aelod o Senedd y Ffindir ym 1907, a gwasanaethodd yn weinidog ariannol yr Uchel Ddugiaeth ym 1908–09. Eisteddai yn y senedd eto ym 1910–14, cyn y Rhyfel Byd Cyntaf. Yn sgil annibyniaeth y Ffindir a buddugoliaeth y Gwynion gwrth-gomiwnyddol yn y rhyfel cartref, gwasanaethodd Paasikivi yn brif weinidog y weriniaeth o Fai i Dachwedd 1918. Treuliodd Paasikivi y rhan fwyaf o'r cyfnod rhwng y rhyfeloedd wrth ei waith yn y banc, gan barhau'n ffigur amlwg ym mywyd cyhoeddus y wlad.

Efe oedd prif gyflafareddwr y Ffindir yn y trafodaethau heddwch â'r Undeb Sofietaidd ym 1920, ac yn niwedd y 1930au gwasanaethodd yn llysgennad yn gyntaf i Stockholm ac yna i Moscfa, lle cafodd ran yn yr ymdrechion aflwyddiannus i atal Rhyfel y Gaeaf (1939–40). Er gwaethaf ei fethiant i gadw'r heddwch rhwng y ddwy wlad, cafodd arhraff ddymunol ar yr arweinyddiaeth Sofietaidd, gan gynnwys Joseff Stalin. Gwrthwynebodd Paasikivi benderfyniad y llywodraeth i gyhoeddi rhyfel yn erbyn yr Undeb Sofietaidd unwaith eto ym 1941, a fe arweiniodd y ddirprwyaeth Ffinnaidd i drafod cadoediad a dod â Rhyfel y Parhad i ben ym 1944.

Gwasanaethodd yn brif weinidog am yr eildro, o 1944 i 1946, yn ystod cyfnod olaf yr Ail Ryfel Byd. Yn sgil ymddiswyddo'r Cadfridog Carl Mannerheim ym 1945, etholwyd Paasikivi yn arlywydd y Ffindir a fe'i urddwyd yn y swydd ym 1946. O'r cychwyn, arddelai cysylltiadau cyfeillgar â'r Undeb Sofietaidd. Fe'i ail-etholwyd yn arlywydd ym 1950, yn bennaeth ar glymblaid wrth-gomiwnyddol. Ymddiswyddodd ym 1956 oherwydd ei iechyd gwael, a fe'i olynwyd yn yr arlywyddiaeth gan Urho Kekkonen, a bu farw Paasikivi erbyn diwedd y flwyddyn.

## Teulu a phlentyndod (1870–82) 
Ganed Juho Kusti Hellstein ar 27 Tachwedd 1870 ym mhentref Koski (heddiw Hämeenkoski) yn nhalaith hanesyddol Häme, yn ystod oes Uchel Ddugiaeth y Ffindir, tiriogaeth hunanlywodraethol dan reolaeth Ymerodraeth Rwsia. Yr oedd yn fab i fasnachwr, August Hellsten, a Karolina Wilhelmina Selin. Gadawodd y brifysgol i gychwyn ar yrfa yn y byd ariannol, gan ymwneud â bancio ac yswiriant.

## Gyrfa wleidyddol gynnar (1907–18) 
Ymaelododd Paasikivi â'r Hen Blaid Ffinnaidd, ac ymlynai â charfan y "Cydymffurfwyr", y rhai a alwodd am ufuddhau i ordinhadau ymerodrol a oedd yn amharu ar faterion mewnwladol y Ffindir. Ym 1907 fe'i etholwyd i Senedd y Ffindir, ac ym 1908 fe'i penodwyd yn weinidog ariannol. Ymddiswyddodd o'r llywodraeth ym 1909 i wrthdystio ymdrechion ymerodrol i Rwsieiddio'r Ffindir. Dychwelodd i'r senedd am dymor arall o 1910 i 1914.

Wedi cwymp Ymerodraeth Rwsia, datganwyd annibyniaeth y Ffindir yn Rhagfyr 1917. Cefnogodd Paasikivi y Gwynion gwrthchwyldroadol yn erbyn y Cochion comiwnyddol yn ystod y rhyfel cartref a gychwynnodd yn Ionawr 1918. Wedi buddugoliaeth y Gwynion ym Mai 1918, gwasanaethodd Paasikivi yn ail brif weinidog y weriniaeth newydd, o 27 Mai i 27 Tachwedd 1918, gan olynu Pehr Evind Svinhufvud. Ffafriodd berthynas glos â'r Almaen, a wnaeth gefnogi carfan y Gwynion yn ystod y rhyfel, ac hefyd sefydlu Teyrnas y Ffindir. Fodd bynnag, parhaodd hefyd â'i safbwynt realaidd o gydnabod grym Rwsia hyd yn oed dan y drefn gomiwnyddol newydd, ac ym 1920 fe gyflafareddodd y cytundeb heddwch rhwng y Ffindir a'r Undeb Sofietaidd yn Dorpat.

## Bywyd personol 
Priododd ag Anna Matilda Forsman (1869–1931) ym 1897, a chawsant bedwar o blant: Annikki (1898–1952), Wellamo (1900–66), Juhani (1901–42), a Varma (1903–41). Wedi marwolaeth Anna ym 1931, priododd am yr eildro, ag Allina Valve (1879–1960).

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1870
Categori:Marwolaethau 1956
Categori:Academyddion yr 20fed ganrif o'r Ffindir
Categori:Academyddion Prifysgol Helsinki
Categori:Arlywyddion y Ffindir
Categori:Bancwyr o'r Ffindir
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Leipzig
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Stockholm
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Uppsala
Categori:Diplomyddion o'r Ffindir
Categori:Gwleidyddion yr 20fed ganrif o'r Ffindir
Categori:Llysgenhadon o'r Ffindir
Categori:Llysgenhadon i Sweden
Categori:Llysgenhadon i'r Undeb Sofietaidd
Categori:Pobl yr Ail Ryfel Byd
Categori:Pobl o Ymerodraeth Rwsia
Categori:Pobl fu farw yn Helsinki
Categori:Prif Weinidogion y Ffindir
Categori:Protestaniaid o'r Ffindir