open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
17 Mai

**17 Mai** yw'r cant tri deg seithfed (137fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (138fed mewn blynyddoedd naid). Erys 228 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau
[bawd|180px|[Diwrnod Cenedlaethol Norwy|Diwrnod Cyfansoddiad Norwy]]
* 1792 - Ffurfiwyd marchnod stoc Dinas Efrog Newydd ar Wall Street.
* 1814 - Llofnodwyd cyfansoddiad Norwy.
* 1940 - Yr Ail Ryfel Byd: lluoedd yr Almaen yn meddiannu Brwsel.
* 1974 - Llu Gwirfoddolwyr Ulster yn tanio bomiau ceir yn Nulyn a Monaghan (Gweriniaeth Iwerddon).
* 1995 - Jacques Chirac yn dod yn Arlywydd Ffrainc.
* 2004 - Massachusetts yn cyfreithloni priodas o'r un rhyw.
* 2010 - Portiwgal yn cyfreithloni priodas o'r yn rhyw.
* 2011 - Elisabeth II yn ymwedd a Gweriniaeth Iwerddon.
* 2018 - Quim Torra yn dod yn Arlywydd Catalwnia.

## Genedigaethau
[bawd|140px|dde|[Aled Roberts]]
* 1682 - Bartholomew Roberts ("Barti Ddu"), môr-leidr (m. 1722)
* 1749 - Edward Jenner, meddyg (m. 1823)
* 1866 - Erik Satie, cyfansoddwr (m. 1925)
* 1886
**Alfonso XIII, brenin Sbaen (m. 1941)
**Varvara Bubnova, arlunydd (m. 1983)
* 1906 - Zinka Milanov, soprano operatig (m. 1989)
* 1916 - Bele Bachem, arlunydd (m. 2005)
* 1918 - Edith Seibert, arlunydd (m. 2003)
* 1935 - Dennis Potter, dramodydd (m. 1994)
* 1936 - Dennis Hopper, actor (m. 2010)
* 1950 - Alan Johnson, gwleidydd
* 1955 - Nicola Heywood-Thomas, darlledwraig a newyddiadurwraig (m. 2023)
* 1956 - Bob Saget, actor a digrifwr (m. 2022)
* 1958 - Paul Whitehouse, actor a digrifwr
* 1961 - Enya, cantores
* 1962 - Aled Roberts, gwleidydd (m. 2022)
* 1971 - Maxima o'r Iseldiroedd
* 1981 - Chris Skidmore, gwleidydd
* 1991 - Johanna Konta, chwaraewraig tenis

## Marwolaethau
[bawd|140px|dde|[Rhodri Morgan]]
* 1336 - Go-Fushimi, ymerawdwr Japan
* 1510 - Sandro Botticelli, arlunydd
* 1551 - Shin Saimdang, 46
* 1801 - William Heberden, meddyg, 90
* 1935 - Paul Dukas, cyfansoddwr, 69
* 1962 - Gretchen Wohlwill, arlunydd, 83
* 1981 - Marguerite Frey-Surbek, arlunydd, 95
* 2004 - Noche Crist, arlunydd, 95
* 2012 - Donna Summer, cantores, 63
* 2013 - Jorge Rafael Videla, gwleidydd, 87
* 2017 - Rhodri Morgan, gwleidydd, Prif Weinidog Cymru, 77
* 2018 - Richard Pipes, academydd, 94
* 2019 - Herman Wouk, awdur, 103
* 2022 - Vangelis, cyfansoddwr a cherddor, 79

## Gwyliau a chadwraethau
* Dydd Gŵyl Cathen
* Gŵyl genedlaethol Norwy: Diwrnod y Cyfansoddiad (neu Ddiwrnod Cenedlaethol Norwy)
* Diwrnod yn erbyn Homoffobia, Biffobia a Thrawsffobia
* Diwrnod Llenyddiaeth Galisia
* Diwrnod y Cyfansoddiad (Nawrw)

0517
Mai, 17
15 Mai

**15 Mai** yw'r cant tri deg pumed (135ed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (136ed mewn blynyddoedd naid). Erys 230 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1811 - Paragwái yn cyhoeddi ei hannibyniaeth oddi wrth Sbaen.
* 1991 - Edith Cresson yn dod yn Brif Weinidog Ffrainc.
* 2006 - Giorgio Napolitano yn dod yn Arlywydd yr Eidal.
* 2012 - Francois Hollande yn dod yn Arlywydd Ffrainc.

## Genedigaethau 
[bawd|140px|dde|[Madeleine Albright]]
[bawd|140px|dde|[Andy Murray]]
* 1567 - Claudio Monteverdi, cyfansoddwr (m. 1643)
* 1773 - Klemens Wenzel von Metternich, gwladweinydd (m. 1859)
* 1845 - Ilya Mechnikov, gwyddonydd (m. 1916)
* 1856 - L. Frank Baum, awdur (m. 1919)
* 1859 - Pierre Curie, ffisegydd (m. 1906)
* 1860 - Ellen Axson Wilson, Prif Foneddiges yr Unol Daleithiau (m. 1914)
* 1862 - Arthur Schnitzler, awdur (m. 1931)
* 1891 - Mikhail Bulgakov, nofelydd ac dramodydd (m. 1940)
* 1903 - Maria Reiche, mathemategydd (m. 1998)
* 1911
**Max Frisch, dramodydd a nofelydd (m. 1991) 
**Marianne Manasse, arlunydd (m. 1984)
* 1924
**Maria Koepcke, botanegydd (m. 1971)
**Maya Kopitseva, arlunydd (m. 2005)
* 1926 - Syr Peter Shaffer, dramodydd (m. 2016)
* 1928 - Tulla Blomberg Ranslet, arlunydd
* 1930 - Jasper Johns, arlunydd
* 1936 - Mai Bente Bonnevie, arlunydd
* 1937 - Madeleine Albright, gwleidydd a diplomydd (m. 2022)
* 1953 - Mike Oldfield, cerddor
* 1972 - Danny Alexander, gwleidydd
* 1978 - David Krumholtz, actor
* 1981 - Zara Phillips, pencampwraig marchogaeth
* 1987 - Syr Andy Murray, chwaraewr tenis
* 1996 - Birdy, cantores
* 2001 - Jeremiah Azu, gwibiwr

## Marwolaethau 
[150px|bawd|dde|[Siarl VIII, brenin Sweden]]
* 1470 - Siarl VIII, brenin Sweden, 60
* 1782 - Richard Wilson, arlunydd, 67
* 1847 - Daniel O'Connell, gwleidydd, 71
* 1886 - Emily Dickinson, bardd, 55
* 1920 - Owen Morgan Edwards, arolygwr ysgolion, llenor a chyhoeddwr cylchgronau, 61
* 1967 - Edward Hopper, arlunydd, 84
* 1978 - Robert Menzies, gwleidydd, Prif Weinidog Awstralia, 83
* 1987 - Dorothy Thornhill, arlunydd, 73
* 1993 - Solveig Borggren-Ehrenberg, arlunydd, 79
* 2008 - Tommy Burns, pêl-droediwr, 51
* 2009 - Susanna Agnelli, gwleidydd, 87
* 2012 - Carlos Fuentes, nofelydd, 83
* 2014 - Jean-Luc Dehaene, Prif Weinidog Gwlad Belg, 73
* 2017 - Ian Brady, llofrudd, 79
* 2022 - Kay Mellor, actores a sgriptiwraig, 71

## Gwyliau a chadwraethau 
* Diwrnod annibyniaeth (Paragwái)
* Diwrnod Weriniaeth (Lithwania)
* Diwrnod yr Athro (Colombia, De Corea, Mecsico)

0515
Mai, 15
18 Mai

**18 Mai** yw'r cant tri deg wythfed (138fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (139fed mewn blynyddoedd naid). Erys 227 diwrnod hyd diwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau
* 1152 - Priodas Harri II, brenin Lloegr, ac Eleanor o Aquitaine.
* 1980 - Echdoriad Mynydd St. Helens.
* 1991
**Mae Somaliland yn datgan annibyniaeth.
**Helen Sharman yw'r Prydeiniwr cyntaf yn y gofod.
* 1999 - Carlo Azeglio Ciampi yn dod yn Arlywydd yr Eidal.
* 2006 - Derbyniodd llywodraeth Nepal fesur yn cwtogi pwerau'r brenin ac yn gwneud Nepal yn wlad seciwlar.
* 2013 - Emmelie de Forest yn ennill y Gystadleuaeth Can Eurovision dros Denmarc.
* 2019 - Duncan Laurence yn ennill y Gystadleuaeth Can Eurovision dros yr Iseldiroedd.

## Genedigaethau
[bawd|130px|dde|[Pab Ioan Pawl II]]
* 1048 - Omar Khayyam, bardd (m. 1123)
* 1692 - Joseph Butler, clerigwr (m. 1752)
* 1778 - Andrew Ure, seryddwr, economegydd a chemegydd (m. 1857)
* 1845 - Franziska Riotte, arlunydd (m. 1922)
* 1868 - Niclas II, tsar Rwsia (m. 1918)
* 1872 - Bertrand Russell, athronydd (m. 1970)
* 1883 - Walter Gropius, pensaer (m. 1969)
* 1891 - Rudolf Carnap, athronydd a rhesymegydd (m. 1970)
* 1892 - Ezio Pinza, canwr opera (m. 1957)
* 1897 - Frank Capra, cyfarwyddwr ffilm (m. 1991)
* 1899 - Gwenallt, bardd (m. 1968)
* 1902 - Meredith Willson, cyfansoddwr (m. 1984)
* 1912
**Perry Como, canwr (m. 2001)
**Walter Sisulu, gwleidydd (m. 2003)
* 1919 - Fonesig Margot Fonteyn, dawnswraig bale (m. 1991)
* 1920 - Pab Ioan Pawl II (m. 2005)
* 1921 - Joan Eardley, arlunydd (m. 1963)
* 1922 - Gwilym Ellis Lane Owen, athronydd (m. 1982)
* 1941 - Miriam Margolyes, actores
* 1947 - John Bruton, Prif Weinidog Iwerddon (m. 2024)
* 1952 - Jeana Yeager, awyrenwraig
* 1960 - Mal Pope, cerddor
* 1962 - Barry Horne, pel-droediwr
* 1970 - Tina Fey, actores a digrifwraig
* 1990 - Yuya Osako, pêl-droediwr

## Marwolaethau
* 1692 - Elias Ashmole, sylfaenydd yr Amgueddfa'r Ashmolean yn Rhydychen, 75
* 1762 - Lucia Casalini Torelli, arlunydd, 85
* 1799 - Pierre Beaumarchais, dramodydd, 67
* 1909 - George Meredith, bardd a nofelydd, 81
* 1911 - Gustav Mahler, cyfansoddwr, 50
* 1922 - Charles Louis Alphonse Laveran, meddyg, 76
* 2003 - Marilyn Bendell, arlunydd, 81

## Gwyliau a chadwraethau
* Diwrnod Rhyngwladol yr Amgueddfa
* Diwrnod annibyniaeth (Somaliland)
* Diwrnod Cofio Hil-laddiad Tatar Crimea

0518
Mai, 18
1 Medi

**1 Medi** yw'r dau-gant pedwar-deg pedwerydd (244ydd) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (245ed mewn blynyddoedd naid). Erys 121 diwrnod hyd diwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1905 - Alberta a Saskatchewan yn dod yn daleithiau Canada.
* 1939 - Yr Ail Ryfel Byd: Yr Almaen yn ymosod ar Wlad Pwyl.
* 1968 - Syr Garfield Sobers yn sgorio chwe chwech oddi ar un pelawd ar faes Sain Helen, Abertawe
* 1991 - Annibyniaeth Wsbecistan.

## Genedigaethau 
[bawd|140px|dde|[Gwynfor Evans]]
[bawd|140px|dde|[Lily Tomlin]]
[bawd|140px|dde|[Mick Antoniw]]
* 1653 - Johann Pachelbel, cyfansoddwr (m. 1706)
* 1854 - Engelbert Humperdinck, cyfansoddwr (m. 1921)
* 1864 - Syr Roger Casement, cenedlaetholwr Gwyddelig (m. 1916)
* 1874 - Elisha Kent Kane Wetherill, arlunydd (m. 1929)
* 1875 - Edgar Rice Burroughs, awdur (m. 1950)
* 1884 - Hilda Rix Nicholas, arlunydd (m. 1961)
* 1886 - Tarsila do Amaral, arlunydd (m. 1973)
* 1897 - Lilli Kerzinger-Werth, arlunydd (m. 1971)
* 1906 - Joaquín Antonio Balaguer Ricardo, gwleidydd (m. 2002)
* 1912 - Gwynfor Evans, gwleidydd (m. 2005)
* 1916 - Dorothy Cheney, chwaraewraig tenis (m. 2014)
* 1922 - Heidy Stangenberg-Merck, arlunydd (m. 2014)
* 1923 - Rocky Marciano, paffiwr (m. 1969)
* 1924 - Hal Douglas, actor ilais (m. 2014)
* 1927 - Soshana Afroyim, arlunydd (m. 2015)
* 1928 - Emrys James, actor (m. 1989)
* 1933 - Conway Twitty, canwr (m. 1993)
* 1934 - Syr Terepai Maoate, Prif Weindog Ynysoedd Cook (m. 2012)
* 1935 - Seiji Ozawa, arweinydd cerddorol (m. 2024)
* 1939 - Lily Tomlin, actores
* 1940 - Annie Ernaux, awdures
* 1945 - Margaret Ewing, gwleidydd (m. 2006)
* 1946 - Roh Moo-hyun, Arlywydd De Corea (m. 2009)
* 1950 - Mikhail Fradkov, gwleidydd
* 1954 - Mick Antoniw, gwleidydd
* 1957 - Gloria Estefan, chantores
* 1958 - Dafydd Dafis, actor (m. 2017)
* 1975 - Martyn Williams, chwaraewr rygbi'r undeb
* 1976
**Takashi Fukunishi, pêl-droediwr
**Maeve Harris, arlunydd
**Eliisa Paavola, arlunydd
* 1989 - Daniel Sturridge, pêl-droediwr

## Marwolaethau 
[bawd|140px|dde|[Louis XIV, brenin Ffrainc]]
* 1159 - Pab Adrian IV
* 1557 - Jacques Cartier, fforiwr, 65
* 1715 - Louis XIV, brenin Ffrainc, 76
* 1729 - Syr Richard Steele, ysgrifennwr, 57
* 1948 - Jacqueline Gaussen Salmon, arlunydd, 42
* 1967 - Siegfried Sassoon, bardd, 80
* 1985 - Saunders Lewis, llenor, 93
* 1989 - Aviva Uri, arlunydd, 66
* 2006 - Syr Kyffin Williams, arlunydd, 88
* 2007
**Inger Kvarving, arlunydd, 68
**Sally Haley, arlunydd, 99
* 2008 - Don LaFontaine, actor llais, 68
* 2012 - Hal David, canwr, 91
* 2015 - Carla Daalderop-Bruggeman, arlunydd, 87
* 2017 - Cormac Murphy-O'Connor, cardinal, 85
* 2018 - Kenneth Bowen, canwr, 86
* 2022 - Barbara Ehrenreich, awdures, 81
* 2023 - Jimmy Buffett, canwr, 76

## Gwyliau a chadwraethau 
* Diwrnod annibyniaeth (Wsbecistan)
* Diwrnod gwybodaeth (Rwsia)

0901
Medi, 01
4 Tachwedd

**4 Tachwedd** yw'r tri-chant ac wythfed (308fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (309fed mewn blynyddoedd naid). Erys 57 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau
[bawd|140px|dde|[Terfysg Casnewydd]]
* 1677 - Y Dywysoges Mari II a'r Tywysog Wiliam III, brenin yr Alban
* 1783 - Premiere Symffoni rhif 36 gan Wolfgang Amadeus Mozart, yn Linz, Awstria.
* 1839 - Terfysg Casnewydd pan laddwyd tua 20 o Gymry lleol gan filwyr o Loegr
* 1856 - Ethol James Buchanan yn Arlywydd yr Unol Daleithiau.
* 1884 - Ethol Grover Cleveland yn Arlywydd yr Unol Daleithiau.
* 1924 - Ethol  Calvin Coolidge yn Arlywydd yr Unol Daleithiau.
* 1952 - Ethol Dwight D. Eisenhower wedi ei eithol Arlywydd yr Unol Daleithiau.
* 1980 - Ethol  Ronald Reagan wedi ei eithol Arlywydd yr Unol Daleithiau.
* 1995 - Llofruddiaeth Yitzhak Rabin.
* 2008 - Ethol Barack Obama yn Arlywydd yr Unol Daleithiau.
* 2015 - Ethol  Justin Trudeau yn Brif Weinidog Canada.

## Genedigaethau
[bawd|140px|dde|[Walter Cronkite]]
[bawd|140px|dde|[Laura Bush]]
* 1470 - Edward V, brenin Lloegr (m. 1483?)
* 1691 - William Bulkeley, tirfeddiannwr a dyddiadurwr (m. 1760)
* 1830 - John Prydderch Williams, bardd a llenor (m. 1868)
* 1873 - G. E. Moore, athronydd (m. 1958)
* 1897 - Nans Amesz, arlunydd (m. 1965)
* 1916 - Walter Cronkite, newyddiadurwr (m. 2009)
* 1920 - Grete Rader-Soulek, arlunydd (m. 1997)
* 1922 - Bella Manevich-Kaplan, arlunydd (m. 2002)
* 1925 - I.J. Berthe Hess, arlunydd (m. 1996)
* 1932 - Thomas Klestil, Arlywydd Awstria (m. 2004)
* 1938 - Inger Kvarving, arlunydd (m. 2007)
* 1939 - Michael Meacher, gwleidydd (m. 2015)
* 1940 - Caroline Hudelist, arlunydd
* 1946 - Laura Bush, Prif Foneddiges yr Unol Daleithiau
* 1951 - Traian Basescu, Arlywydd Rwmania
* 1952 - Pab Tawadros II, Pab yr Eglwys Goptaidd
* 1953 - Peter Lord, animeiddiwr a chynhyrchydd
* 1956 - John Paul Getty III, dyn busnes (m. 2011)
* 1961 - Nigel Worthington, pêl-droediwr
* 1965 - Wayne Static, cerddor (m. 2014)
* 1969 - Matthew McConaughey, actor
* 1971 - Gregory Porter, canwr a chyfansoddwr
* 1972 - Andrea Bender, arlunydd
* 1980 - Jerry Collins, chwaraewr rygbi (m. 2015)

## Marwolaethau
[bawd|140px|dde|[Yitzhak Rabin]]
* 1847 - Felix Mendelssohn, 38, cyfansoddwr
* 1918 - Wilfred Owen, 25, bardd
* 1925 - William David Owen, 50, nofelydd
* 1929 - Mary Solari, 80, arlunydd
* 1965 - Syr Ifor Williams, 84, ysgolhaig
* 1971 - Lilli Kerzinger-Werth, 74, arlunydd
* 1980 - Johnny Owen, 24, paffiwr
* 1982 - Talfryn Thomas, 60, actor
* 1995 - Yitzhak Rabin, 73, gwleidydd, Prif Weinidog Israel
* 2008 - Michael Crichton, 66, llenor
* 2009 - Laura Mela, 45, arlunydd
* 2011 - Huguette Sainson, 82, arlunydd
* 2019 - Gay Byrne, 85, cyflwynydd teledu a radio
* 2024 - Olivera Nikolova, 88, awdures

## Gwyliau a chadwraethau
*Dydd Gŵyl Gwenfaen
*Diwrnod Undod (Rwsia)

1104
Tachwedd, 04
6 Tachwedd

**6 Tachwedd** yw'r tri-chant a degfed (310fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (311ed mewn blynyddoedd naid). Erys 55 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1282 - Brwydr Moel-y-don, buddugoliaeth fawr i'r Cymry ar y Saeson.
* 1860 - Ethol Abraham Lincoln yn 16ed Arlywydd yr Unol Daleithiau.
* 1888 - Ethol Benjamin Harrison yn 23ydd Arlywydd yr Unol Daleithiau.
* 1900 - William McKinley yn cael ei ethol yn Arlywydd yr Unol Daleithiau.
* 1928 - Ethol Herbert Hoover yn 31ain Arlywydd yr Unol Daleithiau.
* 1956 - Dwight D. Eisenhower yn cael ei ethol yn Arlywydd yr Unol Daleithiau.
* 1975 - Yr Orymdaith Werdd. Ymunodd 350,000 o bobl Morocco i orymdeithio i Orllewin y Sahara i feddiannu'r dreftadaeth, ar alwad eu brenin, Hassan II. Arweiniodd hyn at Ryfel Gorllewin y Sahara.
* 1984 - Ronald Reagan yn cael ei ethol yn Arlywydd yr Unol Daleithiau.
* 2012 - Barack Obama yn cael ei ethol yn Arlywydd yr Unol Daleithiau.
* 2019 - Ymddiswyddiad Alun Cairns o'r swydd Ysgrifennydd Gwladol Cymru ar ôl iddi ddod i'r golwg ei fod wedi gwneud datganiad anghywir.

## Genedigaethau 
[bawd|130px|dde|Cerflun o [Betty Campbell]]
[bawd|130px|dde|Tom Neuwirth ([Conchita Wurst)]]
* 1494 - Swleiman I, Swltan Otomaniaid (m. 1566)
* 1661 - Siarl II, brenin Sbaen (m. 1700)
* 1854 - John Philip Sousa, arweinydd a chyfansoddwr (m. 1932)
* 1908 - Teizo Takeuchi, pêl-droediwr (m. 1946)
* 1923 - Donald Houston, actor (m. 1991)
* 1925 - Ilse Hangert, arlunydd (m. 2015)
* 1926 - Frank Carson, comediwr (m. 2012)
* 1934 - Betty Campbell, athrawes ac ymgyrchydd cymuned (m. 2017)
* 1938 - Seishiro Shimatani, pêl-droediwr (m. 2001)
* 1946 - Sally Field, actores
* 1948 - Glenn Frey, cerddor (m. 2016)
* 1954 - Gareth Powell Williams, chwaraewr rygbi'r undeb (m. 2018)
* 1955 
**Maria Shriver, newyddiadurwraig
**Marc Dutroux, llofrudd cyfresol
* 1970 - Ethan Hawke, actor
* 1972 - Rebecca Romijn, actores
* 1974 - Susan Calman, digrifwraig
* 1988 
**Emma Stone, actores
**Tom Neuwirth (Conchita Wurst), canwr

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[Pyotr Ilyich Tchaikovsky]]
*1656 - João IV, brenin Portiwgal, 53
* 1769 - Catrin II o Rwsia, 67
* 1836 - Charles X, brenin Ffrainc, 79
* 1893 - Pyotr Ilyich Tchaikovsky, 53, cyfansoddwr
* 1913 - Syr William Henry Preece, 79, peiriannydd trydanol
* 1918 - Wally Moes, 62, arlunydd
* 1964 - Anita Malfatti, 74, arlunydd
* 1982 - Shiro Teshima, 75, pêl-droediwr
* 1999 - Regina Ghazaryan, 84, arlunydd
* 2012 
**Clive Dunn, 92, actor
**Lotte Profohs, 77, arlunydd
* 2024 - Dorothy Allison, 75, awdures

## Gwyliau a chadwraethau 
* Dydd Gŵyl y seintiau Adwen ac Illtyd.
* Diwrnod gyfansoddiad (Gweriniaeth Dominica, Tajicistan)

1106
Tachwedd, 06
7 Tachwedd

**7 Tachwedd** yw'r trichant ac undeg unfed (311ed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (312fed mewn blynyddoedd naid). Erys 54 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau
* 1876 - Ethol Rutherford B. Hayes yn 19eg Arlywydd yr Unol Daleithiau.
* 1916 - Woodrow Wilson yn cael ei ailethol yn Arlywydd yr Unol Daleithiau.
* 1917 - Chwyldro Rwsia yn dechrau yn Petrograd dan arweinyddiaeth Lenin a Trotsky.
* 1944 - Franklin D. Roosevelt yn cael ei ailethol yn Arlywydd yr Unol Daleithiau.
* 1972 - Richard Nixon yn cael ei ailethol yn Arlywydd yr Unol Daleithiau.
* 2000 - Etholwyd George W. Bush yn 43ain Arlywydd yr Unol Daleithiau.

## Genedigaethau
[bawd|140px|dde|[Marie Curie]]
[bawd|140px|dde|[Gwyneth Jones]]
* 1687 - William Stukeley, hynafiaethydd (m. 1765)
* 1728 - Capten James Cook, fforiwr (m. 1779)
* 1867 - Marie Curie, cemegydd a ffisegydd (m. 1934)
* 1879 - Leon Trotsky, chwyldröwr (m. 1940)
* 1888 - C. V. Raman, ffisegydd (m. 1970)
* 1898
**Elsa Haensgen-Dingkuhn, arlunydd (m. 1991)
**Gladys Morgan, digrifwraig (m. 1983)
* 1913 - Albert Camus, awdur ac athronydd (m. 1960)
* 1917 - Helen Suzman, actifydd a gwleidydd (m. 2009)
* 1918 - Billy Graham, efengylydd cristnogol (m. 2018)
* 1924 - Lyubov Zotikova, arlunydd (m. 2010)
* 1926 - Fonesig Joan Sutherland, soprano (m. 2010)
* 1927
**Ivor Emmanuel, actor a chanwr (m. 2007) 
**Hiroshi Yamauchi, dyn busnes (m. 2013)
* 1930 - Syr Nicholas Hunt, swyddog yn y Llynges Frenhinol (m. 2013)
* 1934 - Mel Hopkins, pel-droediwr (m. 2010)
* 1936 - Fonesig Gwyneth Jones, soprano
* 1943 - Joni Mitchell, cerddores a pheintiwr
* 1952 - David Petraeus, milwr
* 1961 - Sergei Aleinikov, pêl-droediwr
* 1963 - John Barnes, pêl-droediwr
* 1979 - Mark Jones, chwaraewr rygbi
* 1988 - Yuki Muto, pêl-droediwr
* 1990 - David de Gea, pêl-droediwr
* 1996 - Lorde, cantores

## Marwolaethau
[bawd|140px|dde|[Eleanor Roosevelt]]
[bawd|140px|dde|[Leonard Cohen]]
* 1870 - Cornelia Aletta van Hulst, 73, arlunydd
* 1877 - Calvert Jones, 72, ffotograffydd, mathemategydd ac arlunydd
* 1913 
**Alfred Russel Wallace, 90, naturiaethwr
**Marcia Oakes Woodbury, 48, arlunydd
* 1918 - Olga Rozanova, 32, arlunydd
* 1957 - Elisabeth Adriani-Hovy, 84, arlunydd
* 1962 - Eleanor Roosevelt, 78, ymgyrchwraig dros iawnderau dynol a Brif Foneddiges yr Unol Daleithiau
* 1974 - Eric Linklater, 75, llenor
* 1980 - Steve McQueen, 50, actor
* 1991 - Tom of Finland, 71, arlunydd
* 2004 - Howard Keel, 85, actor
* 2011 - Joe Frazier, 67, paffiwr
* 2012 - Mietje Bontjes van Beek, 90, arlunydd
* 2016 - Leonard Cohen, 82, canwr a bardd
* 2017 - Carl Sargeant, 49, gwleidydd
* 2019 - Regine Grube-Heinecke, 83, arlunydd
* 2020 - Jonathan Sacks, Barwn Sacks, 72, Rabi Uniongred

## Gwyliau a chadwraethau
*Dydd Gŵyl Cyngar
*Diwrnod Rhyngwladol Inuit
*Diwrnod Opera Hwngari

1107
Tachwedd, 07
8 Mawrth

**8 Mawrth** yw'r chwedeg seithfed (67fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (68fed mewn blynyddoedd naid). Mae 298 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1658 - Cytundeb Roskilde rhwng Denmarc a Sweden

## Genedigaethau 
[bawd|130px|dde|[Hebe Camargo]]
[bawd|130px|dde|[Lynn Redgrave]]
[bawd|130px|dde|[Jonathan Sacks, Barwn Sacks]]
* 1714 - Carl Philipp Emanuel Bach, cyfansoddwr (m. 1788)
* 1857 - Ruggiero Leoncavallo, cyfansoddwr (m. 1919)
* 1859 - Kenneth Grahame, awdur llyfrau plant (m. 1932)
* 1879 - Otto Hahn, ffisegydd (m. 1968)
* 1899 - Eric Linklater, sgriptiwr (m. 1974)
* 1911 - Denise Margoni, arlunydd (m. 1986)
* 1914 - Magdalina Mavrovskaya, arlunydd (m. 2012)
* 1921 - Cyd Charisse, actores (m. 2008)
* 1922 - Ralph Baer, peiriannydd cyfrifiadurol (m. 2014)
* 1924
**Syr Anthony Caro, cerflunydd (m. 2013)
**Alma Redlinger, arlunydd (m. 2017)
* 1927 - Lidiya Masterkova, arlunydd (m. 2008)
* 1928
**Joseph P. Clancy, ysgolhaig a bardd (m. 2017)
**Natalya Kholodovskaya, arlunydd
* 1929 - Hebe Camargo, actores a chantores (m. 2012)
* 1934 - Jonathan Steinberg, hanesydd (m. 2021)
* 1935 - Akira Kitaguchi, pêl-droediwr
* 1939
**Lynn Seymour, dawnsiwraig (m. 2023) 
**Robert Tear, canwr (m. 2011)
* 1943 - Lynn Redgrave, actores (m. 2010)
* 1945 - Micky Dolenz, actor a cherddor
* 1948 - Jonathan Sacks, Barwn Sacks, Rabbi Uniongred, diwinydd ac athronydd (m. 2020)
* 1956 - David Malpass, banciwr
* 1957 - Zé Sérgio, pêl-droediwr
* 1958 - Gary Numan, canwr a cherddor
* 1962
**Július Bielik, pêl-droediwr
**Mitsunori Yoshida, pêl-droediwr
* 1964 - Yasuharu Sorimachi, pêl-droediwr
* 1966 - Anne McLaughlin, gwleidydd
* 1982 - Marjorie Estiano, actores a chantores
* 1986 - Lassad Nouioui, pêl-droediwr

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[William Howard Taft]]
* 1702 - Y brenin Wiliam III & II, brenin Lloegr a'r Alban, 51
* 1869 - Hector Berlioz, cyfansoddwr, 65
* 1874 - Millard Fillmore, Arlywydd yr Unol Daleithiau, 74
* 1930 - William Howard Taft, Arlywydd yr Unol Daleithiau, 72
* 1971 - Harold Lloyd, actor, 77
* 1975 - George Stevens, cyfarwyddwr ffilmiau, 70
* 1983 - William Walton, cyfansoddwr, 80
* 1985 - Kim Yong-sik, pêl-droediwr, 74
* 1999 - Adolfo Bioy Casares, nofelydd, 84
* 2001 - Fonesig Ninette de Valois, dawnsiwraig a choreograffydd, 102
* 2003 - Adam Faith, canwr ac actor, 62
* 2005 - Alice Thomas Ellis (Anna Haycraft), nofelydd, 72
* 2007 - John Inman, actor, 71
* 2009 - Seund Ja Rhee, arlunydd, 90
* 2016 - George Martin, cynhyrchydd recordiau a cherddor, 90
* 2020 - Max von Sydow, actor, 90
* 2023 - Chaim Topol, actor, 87

## Gwyliau a chadwraethau 
*Gŵyl Mabsant Rhian
*Diwrnod Rhyngwladol y Merched

0308
Mawrth, 08
12 Tachwedd

**12 Tachwedd** yw'r trichant undeg chweched (316fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (317fed mewn blynyddoedd naid). Erys 49 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1918 - Awstria yn dod yn weriniaeth.
* 1980 - Voyager 1 yn tynnu lluniau o Sadwrn a'i modrwyau.
* 1982 - Yuri Andropov yn dod yn Ysgrifennydd Cyffredinol Plaid Gomiwnyddol yr Undeb Sofietaidd.

## Genedigaethau 
[bawd|130px|dde|[Auguste Rodin]]
[bawd|130px|dde|[Grace Kelly]]
[bawd|130px|dde|[Taulupe Faletau]]
* 1774 - Syr Charles Bell, ffisiolegydd ac awdur (m. 1842)
* 1815 - Elizabeth Cady Stanton, swffraget (m. 1902)
* 1833 - Alexander Borodin, cyfansoddwr (m. 1887)
* 1840
**Adriana Johanna van Leijdenroth, arlunydd (m. 1917) 
**Auguste Rodin, cerflunydd (m. 1917)
* 1866 - Sun Yat-sen, arweinydd gwleidyddol (m. 1925)
* 1875 - Rachel Barrett, swffraget (m. 1953)
* 1892 - Tudor Davies, tenor (m. 1988)
* 1911 
**Chad Varah, offeiriad a sylfaenydd (m. 2007)
**Pennar Davies, bardd, awdur a diwinydd (m. 1996)
* 1915 - Friedel Jenny Konitzer, arlunydd (m. 2013)
* 1917 
**Dahlov Ipcar, arlunydd (m. 2017)
**Jo Stafford, cantores (m. 2008)
* 1923 - Loriot, comediwr ac actor (m. 2011)
* 1928 - Bob Holness, cyflwynydd teledu (m. 2012)
* 1929
**Michael Ende, awdur (m. 1995)
**Grace Kelly, actores a Dywysoges Monaco (m. 1982)
* 1931 - Jeanne Macaskill, arlunydd (m. 2014)
* 1933 - Jalal Talabani, Arlywydd Irac (m. 2017)
* 1943 - Wallace Shawn, actor a dramodydd
* 1945 - Neil Young, canwr a cherddor
* 1946 - Krister Henriksson, actor
* 1948 - Hassan Rouhani, Arlywydd Iran
* 1958 - Megan Mullally, actores a chantores
* 1967 - Grant Nicholas, canwr
* 1968 - Kathleen Hanna, cantores
* 1980 - Ryan Gosling, actor
* 1982 - Anne Hathaway, actores
* 1990 - Taulupe Faletau, chwaraewr rygbi'r undeb

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[Stan Lee]]
*  607 - Pab Boniface III
* 1035 - Cnut, brenin Lloegr
* 1094 - Duncan II, brenin yr Alban
* 1671 - Thomas Fairfax, 59, milwr
* 1688 - Katharina Pepijn, 69, arlunydd
* 1839 - Petronella van Woensel, 54, arlunydd
* 1854 - Charles Kemble, 78, actor
* 1865 - Elizabeth Gaskell, 55, nofelydd
* 1882 - Elisabeth Barbara Schmetterling, 81, arlunydd
* 1937 - Marie Ernestine Lavieille, 85, arlunydd
* 1961 - Ellen Iden, 64, arlunydd
* 2013 - Syr John Tavener, 69, cyfansoddwr
* 2014 - Warren Clarke, 67, actor
* 2017 - Jamie MacDonald, 26, jiwdoka
* 2018 - Stan Lee, 95, awdur a golygydd llyfrau comics
* 2019 - Mitsuhisa Taguchi, 64, pêl-droediwr
* 2020 - Jerry Rawlings, 73, Arlywydd Ghana
* 2024
**Joanne Chory, 69, botanegydd
**Timothy West, 90, actor

## Gwyliau a chadwraethau 
* Penblwydd Baha'ullah (Baha'i)
* Sul y Cofio (y Deyrnas Unedig), pan fydd disgyn ar ddydd Sul

1112
Tachwedd, 12
13 Tachwedd

**13 Tachwedd** yw'r trichant undeg seithfed (317fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (318fed mewn blynyddoedd naid). Erys 48 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau
* 1907 – Hofrennydd yn hedfan â dyn arno am 20 eiliad, am y tro cyntaf erioed.
* 1958 – Pont newydd dros Afon Conwy yn agor fel rhan o adeiladu'r A55..
* 1985 – Trychineb Armero yn Colombia
* 2015 – Ymosodiadau ym Mharis, Tachwedd 2015.

## Genedigaethau
[bawd|130px|dde|[Robert Louis Stevenson]]
[bawd|130px|dde|[Emma Raducanu]]
* 354 - Awstin o Hippo, diwinydd Cristnogol ac athronydd (m. 430)
* 1312 – Edward III, brenin Lloegr (m. 1377)
* 1504 - Philip I, Landgraf Hessen (m. 1567)
* 1798 - Anne Nasmyth, arlunydd (m. 1874)
* 1817 - Henry Brinley Richards, cyfansoddwr (m. 1885)
* 1850 – Robert Louis Stevenson, awdur (m. 1894)
* 1860 - Eleanor Mary Reid, botanegydd (m. 1953)
* 1891 - Norbertine Bresslern-Roth, arlunydd (m. 1978)
* 1893 - Edward Adelbert Doisy, meddyg, biocemegydd a chemegydd (m. 1986)
* 1899 - Huang Xianfan, hanesydd, anthropolegydd, addysgwr ac ethnolegydd (m. 1982)
* 1907 - Lewis Boddington, dyfeisydd Cymreig
* 1908 - Jeanne Miles, arlunydd (m. 1999)
* 1914 - Mary Kessell, arlunydd (m. 1977)
* 1923 - Linda Christian, actores (m. 2011)
* 1934 - Garry Marshall, actor (m. 2016)
* 1947 - Joe Mantegna, actor
* 1953 - Andres Manuel Lopez Obrador, Arlywydd Mecsico
* 1954 - Chris Noth, actor
* 1955 – Whoopi Goldberg, actores
* 1968 - Shinichiro Tani, pêl-droediwr
* 1969 
** Gerard Butler, actor
** Ayaan Hirsi Ali, gweithredwr, llenor, gwleidydd a ffeminist
* 1979 - Oda Jaune, arlunydd
* 1990 - Jerzy Janowicz, chwaraewr tenis
* 2002 - Emma Raducanu, chwaraewraig tenis

## Marwolaethau
[bawd|130px|dde|[Gioachino Rossini]]
* 867 – Pab Nicholas I
* 1093 – Malcolm III, brenin yr Alban
* 1770 - George Grenville, 58, Prif Weinidog Prydain Fawr
* 1859 – Ernesta Legnani Bisi, 79, ysgythrwr
* 1868 – Gioachino Rossini, 76, cyfansoddwr
* 1955 - Elsa Pfister-Kaufmann, 62, arlunydd
* 1965 - Sofia Laskaridou, 83, arlunydd
* 1970 - Bessie Braddock, gwleidydd, 71
* 1991 - Maud Westerdahl, 70, arlunydd
* 1997 – Alexander Cordell, 83, nofelydd
* 2010 - Aat van Nie, 83, arlunydd
* 2011 - Pat Passlof, 83, arlunydd
* 2014 - Alexander Grothendieck, 86, mathemategydd
* 2020 - Syr John Meurig Thomas, 87, gwyddonydd
* 2022 - Syr Eldryd Parry, 91, academydd a meddyg

## Gwyliau a chadwraethau
* Diwrnod Caredigrwydd y Byd
* Sul y Cofio (y Deyrnas Unedig), pan fydd disgyn ar ddydd Sul

1113
Tachwedd, 13
10 Tachwedd

**10 Tachwedd** yw'r pedwerydd dydd ar ddeg wedi'r trichant (314eg) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (315fed mewn blynyddoedd naid). Erys 51 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1444 - Brwydr Varna rhwng y Croesgadwyr a'r Twrciaid.
* 1934 - Sefydlu Cymdeithas Cerdd Dant Cymru.
* 1980 - Michael Foot yn dod yn arweinydd y Blaid Lafur.
* 1997 - Mary McAleese yn dod yn Arlywydd Iwerddon.

## Genedigaethau 
[bawd|130px|dde|[Richard Burton]]
[bawd|130px|dde|[Ennio Morricone]]
[bawd|130px|dde|[Taron Egerton]]
* 1341 - Henry Percy, Iarll 1af Northumberland (m. 1408)
* 1483 - Martin Luther, offeiriad, diwinydd a diwygiwr eglwsig (m. 1546)
* 1668 - François Couperin, cerddor a chyfansoddwr (m. 1733)
* 1697 - William Hogarth, arlunydd (m. 1764)
* 1759 - Friedrich Schiller, bardd, dramodydd, hanesydd ac athronydd (m. 1805)
* 1766 - John Jones, bardd a phamffledwr radicalaidd (m. 1821)
* 1806 - Emily Bowes, arlunydd (m. 1857)
* 1834 - José Hernández, bardd, newyddiadurwr, milwr a gwleidydd (m. 1886)
* 1843 - Miguel Antonio Caro, llenor a gwleidydd (m. 1909)
* 1879 - Pádraig Pearse, awdur a gwleidydd (m. 1916)
* 1885 - Lou Albert-Lasard, arlunydd (m. 1969)
* 1899 - Helen Porter, botanegydd (m. 1987)
* 1905 - Percy Cudlipp, newyddiadurwr (m. 1962)
* 1919 - Mikhail Kalashnikov, dylunydd a dyfeisiwr arfau milwrol (m. 2013)
* 1922 - Anne Aknin, arlunydd (m. 2017)
* 1925 - Richard Burton, actor (m. 1984)
* 1928 - Ennio Morricone, cyfansoddwr (m. 2020)
* 1932 - Roy Scheider, actor (m. 2008)
* 1940 - Screaming Lord Sutch, cerddor a gwleidydd (m. 1999)
* 1944
**Askar Akayev, Arlywydd Cirgistan 
**Syr Tim Rice, awdur geiriau caneuon
* 1947 - Greg Lake, cerddor (m. 2016)
* 1949 - Michio Yasuda, pêl-droediwr
* 1955 - Roland Emmerich, cyfarwyddwr ffilm
* 1959
**Ajay Banga, gweithredwr busnes, Llywydd Banc y Byd
**Peter Nicholas, pel-droediwr
* 1960 - Neil Gaiman, awdur
* 1963 - Hugh Bonneville, actor
* 1964 - Magnús Scheving, athletwr ac actor
* 1965 - Sean Hughes, comediwr (m. 2017)
* 1971 - Holly Black, awdures
* 1977 - Brittany Murphy, actores a chantores (m. 2009)
* 1986 - Josh Peck, actor
* 1989 - Taron Egerton, actor
* 1994 - Takuma Asano, pêl-droediwr

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[Leonid Brezhnev]]
* 1241 - Pab Celestine IV
* 1549 - Pab Pawl III, 81
* 1891 - Arthur Rimbaud, 37, bardd
* 1938 - Mustafa Kemal Atatürk, 58, gwleidydd, Arlywydd Twrci
* 1982 - Leonid Brezhnev, 75, gwleidydd, arweinydd yr Undeb Sofietaidd
* 2001 - Ken Kesey, 66, awdur
* 2006 - Jack Palance, 87, actor
* 2007 - Norman Mailer, 84, awdur
* 2008 - Miriam Makeba, 76, cantores
* 2010 - Dino De Laurentiis, 91, cynhyrchydd ffilm
* 2015
**Allen Toussaint, 77, cerddor
**Helmut Schmidt, 96, Canghellor yr Almaen
* 2021 - Gazbia Sirry, 96, arlunydd
* 2024 - Barbara Aland, 87, diwinydd

## Gwyliau a chadwraethau 
* Dydd Gŵyl Elaeth
* Diwrnod Gwyddoniaeth y Byd
* Diwrnod yr Arwyr (Indonesia)
* Sul y Cofio (y Deyrnas Unedig), pan fydd disgyn ar ddydd Sul

1110
Tachwedd, 10
17 Tachwedd

**17 Tachwedd** yw'r trichant dauddeg unfed (321fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (322fed mewn blynyddoedd naid). Erys 44 diwrnod hyd diwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* Blynyddol: Dydd Gŵyl Afan Buallt
* 1295 - John Balliol yn dod yn frenin yr Alban.
* 1558 - Elisabeth I yn dod yn frenhines Lloegr.
* 1869 - Agoriad swyddogol Camlas Suez.
* 1989 - Y Chwyldro Felfed yn dechrau yn Tsiecoslofacia.
* 2003 - Arnold Schwarzenegger yn dod yn Llywodraethwr Califfornia.

## Genedigaethau 
[bawd|130px|dde|[Islwyn Ffowc Elis]]
[bawd|130px|dde|[Martin Scorsese]]
[bawd|130px|dde|[Danny DeVito]]
* 9 - Vespasian, Ymerawdwr Rhufain (m. 79)
* 1587 - Joost van den Vondel, bardd a dramodydd Iseldiraidd (m. 1679)
* 1650 - Joanna Koerten, arlunydd (m. 1715)
* 1749 - Nicolas Appert, cogydd arloesol a dyfeisiwr (m. 1841)
* 1755 - Louis XVIII, brenin Ffrainc (m. 1824)
* 1910 - Jacqueline Lamba, arlunydd (m. 1993)
* 1912 - Kim Sung-gan, pêl-droediwr (m. 1984)
* 1920 - Ellis Kaut, arlunydd (m. 2015)
* 1921 - Ursula Schultze-Bluhm, arlunydd (m. 1999)
* 1923 
**Terry Haass, arlunydd (m. 2016)
**Aristides Pereira, Arlywydd Cabo Verde (m. 2011)
* 1924 - Islwyn Ffowc Elis, ysgrifennwr (m. 2004)
* 1925
**Rock Hudson, actor (m. 1985)
**Charles Mackerras, arweinydd cerddorfa (m. 2010)
* 1933 - Isao Iwabuchi, pêl-droediwr (m. 2003)
* 1937 - Peter Cook, comediwr (m. 1995)
* 1940 - William Simons, actor (m. 2019)
* 1942 - Martin Scorsese, cyfarwyddwr ffilm
* 1944 - Danny DeVito, actor
* 1949 - John Boehner, gwleidydd
* 1952 - Cyril Ramaphosa, Arlywydd De Affrica
* 1960 - Jonathan Ross, cyflwynydd teledu
* 1964 - Susan Rice, diplomydd
* 1978 - Rachel McAdams, actores
* 1985 - Edivaldo Hermoza, pêl-droediwr
* 1986 - Nani, pêl-droediwr
* 1994 - Rose Ayling-Ellis, actores
* 2000 - Dylan Levitt, pêl-droediwr

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[Robert Owen]]
[bawd|130px|dde|[Doris Lessing]]
* 375 - Valentinian I, Ymerawdwr Rhufain
* 1494 - Giovanni Pico della Mirandola, 31, athronydd
* 1558 - Mari I, brenhines Lloegr, 42
* 1796 - Catrin II o Rwsia, 67
* 1858 - Robert Owen, 87, sosialydd utopaidd
* 1862 - Maria Margaretha van Os, 83, arlunydd
* 1888 - Dora d'Istria, 60, arlunydd
* 1917 - Auguste Rodin, 77, cerflunydd
* 1931 - Adelia Armstrong Lutz, 72, arlunydd
* 1940 - Eric Gill, 62, cerflunydd a theipograffydd
* 1956 - Dina Aschehoug, 95, arlunydd
* 1992 - Marietta Merck, 97, arlunydd
* 2006 - Ferenc Puskas, 79, pêl-droediwr
* 2008 - Lucy Citti Ferreira, 97, arlunydd
* 2013 - Doris Lessing, 94, awdures
* 2018 - Richard Baker, 93, newyddiadurwr
* 2019
**J. Towyn Jones, 76, gweinidog, hanesydd ac awdur
**Regina Tyshkevich, 90, mathemategydd

## Gwyliau a chadwraethau 
* Dydd Gŵyl Afan Buallt
* Diwrnod Rhyngwladol y Myfyrwyr
* Brwydr dros Ryddid a Democratiaeth (Gweriniaeth Tsiec a Slofacia)

1117
Tachwedd, 17
18 Tachwedd

**18 Tachwedd** yw'r trichant a dauddeg deufed (322fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (323ydd mewn blynyddoedd naid). Erys 43 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau
* 1978 - Yn Jonestown, Guyana, y rhan fwyaf o ddilynwyr Jim Jones yn cyflawni hunanladdiad a lladdwyd rhai eraill ohonynt, yn sgil llofruddio aelod Cyngres UDA ac eraill a oedd wedi ymweld â'r cwlt. Bu farw 918 i gyd.
* 2000 - Priodas Catherine Zeta-Jones a Michael Douglas.

## Genedigaethau
* 1786 - Carl Maria von Weber, cyfansoddwr (m. 1826)
* 1860 - Ignacy Jan Paderewski, cerddor ac gwleidydd (m. 1941)
* 1862 - May Vale, arlunydd (m. 1945)
* 1906 - George Wald, meddyg, biocemegydd a cemegydd (m. 1997)
* 1917 - Pedro Infante, actor a chanwr (m. 1957)
* 1939 - Margaret Atwood, nofelydd
* 1940 - Qaboos, Swltan Oman (m. 2020)
* 1942 - Linda Evans, actores
* 1960
**Elizabeth Perkins, actores
**Kim Wilde, cantores
* 1963 - Peter Schmeichel, pêl-droediwr
* 1968 - Owen Wilson, actor
* 1970 - Mike Epps, actor a comediwr
* 1975 - Anthony McPartlin, actor, canwr, digrifwr a chyflwynydd teledu
* 1978 - Rhodri Meilir, actor
* 1981 - Sian Reese-Williams, actores
* 1992 - Kenyu Sugimoto, pêl-droediwr

## Marwolaethau
* 1886 - Chester A. Arthur, 57, Arlywydd yr Unol Daleithiau
* 1922 - Marcel Proust, 51, llenor
* 1962 - Niels Bohr, 77, ffisegydd
* 1969 - Joseph P. Kennedy, 81, dyn busnes a gwleidydd
* 1976 - Man Ray, 86, arlunydd
* 1982 - Charlotte Calmis, 69, arlunydd
* 1987 - Jacques Anquetil, 53, seiclwr
* 1994 - Cab Calloway, 86, cerddor
* 2000 - Irena Cichowska, 88, arlunydd
* 2003 - Patricia Broderick, 78, arlunydd
* 2006 - Keith Rowlands, 70, chwaraewr rygbi'r undeb
* 2015 - Jonah Lomu, 40, chwaraewr rygbi
* 2017 - Malcolm Young, 64, cerddor
* 2020 - Teleri Bevan, 89, darlledwraig a chynhyrchydd radio-a-theledu

## Gwyliau a chadwraethau
* Gŵyl genedlaethol Latfia: Diwrnod Annibyniaeth

1118
Tachwedd, 18
16 Tachwedd

**16 Tachwedd** yw'r trichant dauddegfed (320fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (321fed mewn blynyddoedd naid). Erys 45 diwrnod hyd diwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1907 - Oklahoma yn dod yn 46fed dalaith yr Unol Daleithiau.

## Genedigaethau 
[bawd|130px|dde|[Chinua Achebe]]
* 42 CC - Tiberius, Ymerawdwr Rhufain (m. 37)
* 1717 - Jean le Rond d'Alembert, mathemategydd, gwyddonydd ac athronydd (m. 1783)
* 1755 - Marie Jeanne Clemens, arlunydd (m. 1791)
* 1843 - Louise Jopling, arlunydd (m. 1933)
* 1896 - Joan Lindsay, arlunydd (m. 1984)
* 1907 - Burgess Meredith, actor (m. 1997)
* 1922 - José Saramago, llenor (m. 2010)
* 1930 - Chinua Achebe, awdur (m. 2013)
* 1934 - Lotte Profohs, arlunydd (m. 2012)
* 1938 - Robert Nozick, athronydd gwleidyddol (m. 2002)
* 1947 - Vaughan Hughes, newyddiadurwr, cyflwynydd a chynhyrchydd (m. 2024)
* 1953 - Griff Rhys Jones, digrifwr, llenor ac actor
* 1955 - Guillermo Lasso, gwleidydd, Arlywydd Ecwador
* 1958 - Sooronbay Jeenbekov, gwleidydd
* 1965 - Mark Benton, actor
* 1985 - Sanna Marin, gwleidydd, Prif Weinidog y Ffindir

## Marwolaethau 
[bawd|130px|dde|[Clark Gable]]
* 1272 - Harri III, brenin Lloegr, 65
* 1632 - Gustav II Adolff, brenin Sweden, 37
* 1889 - Amalie Bensinger, 80, arlunydd
* 1933 - Emma Ciardi, 54, arlunydd
* 1960 - Clark Gable, 59, actor
* 2006 - Milton Friedman, 94, economegydd
* 2009 - Edward Woodward, 79, actor
* 2016 - Len Allchurch, 83, pêl-droediwr
* 2018 - William Goldman, 87, sgriptiwr ffilmiau, nofelydd a dramodydd
* 2023 - A. S. Byatt (Fonesig Antonia Susan Duffy), nofelydd a bardd, 87

## Gwyliau a chadwraethau 
* Gŵyl Sant Mathew Apostol (Eglwysi'r Dwyrain)
* Diwrnod Rhyngwladol Goddefgarwch
* Diwrnod Islandeg

## Cyfeiriadau
1116
Tachwedd, 16
19 Tachwedd

**19 Tachwedd** yw'r trichant dauddeg trydydd (323ydd) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (324ydd mewn blynyddoedd naid). Erys 42 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1493 - Christopher Columbus yn glanio yn Puerto Rico mewn llong llai o faint na Llong Ganoloesol Casnewydd.
* 1806 - Milwyr Ffrengig yn meddiannu Hamburg.
* 1863 -  Traddododd Abraham Lincoln Araith Gettysburg: un o areithiau pwysicaf yn hanes UDA.

## Genedigaethau 
[bawd|130px|dde|[Jack Kelsey]]
[bawd|130px|dde|[Meg Ryan]]
[bawd|130px|dde|[Jodie Foster]]
* 1600 - Charles I, brenin Lloegr a'r Alban (m. 1649)
* 1711 - Mikhail Lomonosov, awdur (m. 1765)
* 1805 - Ferdinand de Lesseps (m. 1894)
* 1831 - James A. Garfield, Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. 1881)
* 1875 - Mikhail Kalinin, gwleidydd (m. 1946)
* 1892 - Huw T. Edwards, undebwr llafur a gwleidydd (m. 1970)
* 1900 - Anna Seghers, awdures o'r Almaen a Hwngari (m. 1983)
* 1912 - George Emil Palade, meddyg (m. 2008)
* 1914 - Lucia Jirgal, arlunydd o Awstria (m. 2007)
* 1917 - Indira Gandhi, Prif Weinidog India (m. 1984)
* 1919 - Sonia Ebling, arlunydd o Frasil (m. 2006)
* 1920 - Eva Fischer, arlunydd (m. 2015)
* 1925 - Zygmunt Bauman, cymdeithasegydd (m. 2017)
* 1926 - Elsa Wiezell, arlunydd (m. 2014)
* 1929 - Jack Kelsey, pêl-droediwr a oedd yn cynrychioli Cymru ar y maes rhyngwladol (m. 1992)
* 1932 - Eleanor F. Helin, gwyddonydd Americanaidd (m. 2009)
* 1933 - Larry King, darlledwr radio a theledu (m. 2021)
* 1950 - Keizo Imai, pêl-droediwr o Japan 
* 1951 - Charles Falconer, Barwn Falconer o Thoroton, gwleidydd a bargyfreithiwr o'r Alban
* 1959 - Allison Janney, actores
* 1961 - Meg Ryan, actores
* 1962 - Jodie Foster, actores
* 1965 - Douglas Henshall, actor
* 1971 - Toshihiro Yamaguchi, pêl-droediwr
* 1976 - Jack Dorsey, un o sefydlwyr Twitter
* 1977 - Mette Frederiksen, Prif Weinidog Denmarc
* 1990 - Tatsuya Sakai, pêl-droediwr

## Marwolaethau 
[bawd|140px|dde|[Franz Schubert]]
* 498 - Pab Anastasiws II
* 1665 - Nicolas Poussin, 71, arlunydd
* 1672 - John Wilkins, 58, gwyddonydd a diwinydd o Loegr
* 1798 - Wolfe Tone, 35, cenedlaetholwr Gwyddelig
* 1828 - Franz Schubert, 31, cyfansoddwr
* 1898 - Yelena Polenova, 47, arlunydd o Ymerodraeth Rwsia
* 1933 - Louise Jopling, 90, arlunydd
* 1954 - Margarete Rudolphi, 75, arlunydd o Potsdam, yr Almaen
* 1974 - Elizabeth Gallagher, 52, arlunydd o Unol Daleithiau America
* 2001 - Marcelle Ferron, 77, arlunydd o Ganada
* 2009 - Susanne Levy, 87, arlunydd o'r Swistir
* 2013 - Frederick Sanger, 95, biocemegydd a enillodd y Wobr Cemeg Nobel ddwywaith
* 2017 - Jana Novotna, 49, chwaraewraig tennis o Tsiecia
* 2019 - Purita Campos, 82, arlunydd o Sbaen
* 2020 - Helen Morgan, 54, chwaraewr hoci Cymreig
* 2023 - Rosalynn Carter, 96, Prif Foneddiges yr Unol Daleithiau

## Gwyliau 
* Diwrnod Rhyngwladol y Dynion
* Diwrnod Toiled y Byd
* Diwrnod genedlaethol (Monaco)

1119
Tachwedd, 19
21 Tachwedd

**21 Tachwedd** yw'r pumed dydd ar hugain wedi'r trichant (325ain) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (326ain mewn blynyddoedd naid). Erys 40 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1789 - Gogledd Carolina yn dod yn 12fed talaith Unol Daleithiau America
* 2017 - Bu Robert Mugabe yn ymddiswyddo fel Arlywydd Simbabwe.

## Genedigaethau 
* 1694 - Voltaire (François-Marie Arouet), athronydd a llenor (m. 1778)
* 1787 - Samuel Cunard (m. 1865)
* 1840 - Victoria, Princess Royal (m. 1901)
* 1854 - Pab Bened XV (m. 1922)
* 1898 - René Magritte, arlunydd (m. 1967)
* 1902 - Isaac Bashevis Singer, awdur (m. 1991)
* 1905 - Edith Kiss, arlunydd (m. 1966)
* 1920
**Vera Kublanovskaya, mathemategydd (m. 2012) 
**Stan Musial, chwaraewr pel-fas (m. 2013)
* 1924 - Christopher Tolkien, awdur (m. 2020)
* 1932 - Beryl Bainbridge, awdures (m. 2010)
* 1934 - Patricia Hermine Sloane, arlunydd (m. 2001)
* 1936 - James DePreist, arweinydd cerddorfa (m. 2013)
* 1944 - Harold Ramis, actor, cyfarwyddwr a sgriptiwr (m. 2014)
* 1945 - Goldie Hawn, actores
* 1965 - Björk, cantores
* 1985 - Carly Rae Jepsen, cantores

## Marwolaethau 
* 496 - Pab Gelasiws I
* 1555 - Georg Agricola, 61, ysgolhaig
* 1695 - Henry Purcell, 36, cyfansoddwr
* 1723 - Henry Rowlands, hynafiaethydd, 67/68
* 1811 - Heinrich von Kleist, 34, awdur
* 1901 - Cella Thoma, 43, arlunydd
* 1916 - Franz Josef I, ymerawdwr Awstria, 86
* 1924 - Florence Harding, 64, Prif Foneddiges yr Unol Daleithiau
* 1948 - Frieda Rutgers van der Loeff, 71, arlunydd
* 1970 - C. V. Raman, 82, ffisegydd
* 1975 - Margarita Bertheau, 62, arlunydd
* 1981 - Edith Emerson, 93, arlunydd
* 2009 - Kossa Bokchan, 84, arlunydd
* 2017 
**Rodney Bewes, 79, actor
**David Cassidy, 67, actor a canwr
**Iola Gregory, 71, actores
* 2019 - Donald Gordon, 89, dyn busnes

## Gwyliau a chadwraethau 
*

1121
Tachwedd, 21
20 Tachwedd

**20 Tachwedd** yw'r trichant a dauddeg pedwerydd (324ydd) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (325ain mewn blynyddoedd naid). Erys 41 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau
* 1910 - Y Chwyldro Mecsicanaidd yn dechrau.
* 1945 - Treialon Nuremberg yn erbyn troseddwyr blaenllaw y Natsïaid yn dechrau.
* 1947 - Priodas y Dywysoges Elisabeth a Philip Mountbatten o Loegr.
* 1975 - Marwolaeth Francisco Franco, unben ar Sbaen.
* 1992 - Tân yng Nghastell Windsor, Lloegr.

## Genedigaethau
[bawd|130px|dde|[Nadine Gordimer]]
[bawd|130px|dde|[Joe Biden]]
* 1761 - Pab Pïws VIII (m. 1830)
* 1841
**Victor D'Hondt, mathemategydd (m. 1901)
**Wilfrid Laurier, Prif Weinidog Canada (m. 1919)
* 1858 - Selma Lagerlöf, awdures (m. 1919)
* 1881 - Margarette Golding, nyrs (m. 1938)
* 1889 - Edwin Powell Hubble, seryddwr (m. 1953)
* 1912
**Inga Berg, arlunydd (m. 1995)
**Otto von Habsburg (m. 2011)
**Wilfred Wooller, cricedwr a chwaraewr rygbi (m. 1997)
* 1917 - Robert Byrd, gwleidydd (m. 2010)
* 1923 - Nadine Gordimer, awdures (m. 2014)
* 1925 - Robert F. Kennedy, gwleidydd (m. 1968)
* 1928 - John Disley, athletwr (m. 2016)
* 1941 - Dr. John, cerddor (m. 2019)
* 1942 
**Joe Biden, 46fed Arlywydd yr Unol Daleithiau
**Bob Einstein, actor a digrifwr (m. 2019)
* 1955 - Toshio Matsuura, pêl-droediwr
* 1976 - Atsushi Yoneyama, pêl-droediwr

## Marwolaethau
[bawd|130px|dde|[Lev Tolstoy]]
[bawd|130px|dde|[Maud, brenhines Norwy]]
* 1316 - Jean I, brenin Ffrainc (g. 15 Tachwedd 1316)
* 1737 - Caroline o Ansbach, 54, Tywysoges Cymru a Brenhines Prydain Fawr
* 1878 - William Thomas, 46, bardd
* 1886 - Rebecca Solomon, 54, arlunydd
* 1893 - Benjamin Thomas, 57, gweinidog, bardd, awdur
* 1907 - Paula Modersohn-Becker, 31, arlunydd
* 1910 - Lev Tolstoy, 82, nofelydd Rwsieg
* 1924 - Dora Hitz, 68, arlunydd Almaenig
* 1925 - Alexandra o Ddenmarc, 80, Tywysoges Cymru a Brenhines Prydain Fawr
* 1930 - Aletta Ruijsch, 70, arlunydd
* 1938 - Maud, brenhines Norwy, 68
* 1952 - Marguerite Burnat-Provins, 80, arlunydd
* 1953 - Miek Janssen, 63, arlunydd
* 1975 - Francisco Franco, 82, unben ar Sbaen
* 1987 - Emmy Haesele, 93, arlunydd
* 1998 - Leonor Botteri, 82, arlunydd
* 2003 - Elfriede Ettl, 89, arlunydd
* 2007 - Ian Smith, 88, gwleidydd o Rhodesia
* 2015 - Keith Michell, 88, actor Awstralaidd
* 2018
**Roy Bailey, 83, canwr ac academydd
**Robert Blythe, 71, actor
* 2020 - Jan Morris, 94, awdures
* 2021 - Rita Letendre, 93, arlunydd
* 2023 - Annabel Giles, 64, actores, model a chyflwynydd radio a theledu
* 2024 - John Prescott, 86, gwleidydd

## Gwyliau a chadwraethau
* Diwrnod Cyffredinol y Plant
* Diwrnod Sofraniaeth Genedlaethol (yr Ariannin)
* Diwrnod y Chwyldro (Mecsico)
* Diwrnod Cofio Trawsryweddol

## Cyfeiriadau
1120
Tachwedd, 20
23 Tachwedd

**23 Tachwedd** yw'r trichant dauddeg seithfed (327fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (328fed mewn blynyddoedd naid). Erys 38 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau 
* 1890 - Brenhiniaeth ddeuol yr Iseldiroedd a Lwcsembwrg yn dod i ben.
* 1938 - Agoriad y Deml Heddwch yng Nghaerdydd.
* 1963 - Y rhaglen deledu Doctor Who yn cael ei darlledu am y tro cyntaf.

## Genedigaethau 
* 912 - Otto I, Ymerawdwr Glân Rhufeinig (m. 973)
* 1794 - Isabelle Catherine Van Assche, arlunydd (m. 1842) 
* 1804 - Franklin Pierce, 14eg Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. 1869)
* 1876 - Manuel de Falla, cyfansoddwr (m. 1946)
* 1888 - Harpo Marx, diddanwr (m. 1964)
* 1909 - Nigel Tranter, awdur (m. 2000)
* 1911 - Selma Vaz Dias, actores ac arlunydd (m. 1977)
* 1916 - P. K. Page, bardd ac arlunydd (m. 2010 )
* 1920 - Paul Celan, bardd a chyfieithydd (m. 1970)
* 1931 - Jeanne Wesselius, arlunydd (m. 2010)
* 1933 - Krzysztof Penderecki, cyfansoddwr (m. 2020)
* 1950 - Chuck Schumer, gwleidydd
* 1961 - Deidre Brock, gwleidydd
* 1971 - Chris Hardwick, actor
* 1976 - Takayuki Chano, pêl-droediwr
* 1982 - Asafa Powell, sbrintiwr
* 1992 
**Mica Moore, athletwraig
**Miley Cyrus, cantores ac actores

## Marwolaethau 
* 1170 - Owain Gwynedd, brenin Gwynedd
* 1499 - Perkin Warbeck, gwrthryfelwr
* 1503 - Marged o Burgundy
* 1585 - Thomas Tallis, tua 80, cyfansoddwr
* 1798 - David Samwell, 47, meddyg a llenor
* 1826 - Johann Elert Bode, 79, seryddwr
* 1962 - Grace Ellen Butler, 75, arlunydd
* 1966 
**Alvin Langdon Coburn, 84, ffotograffydd
**Seán Ó Ceallaigh, 84, Arlywydd Iwerddon
* 1974 - Yvonne Dieterle, 92, arlunydd
* 1984 - Hanna Hausmann-Kohlmann, 87, arlunydd
* 1990 - Roald Dahl, 74, nofelydd
* 1993 - Torun Munthe, 102, arlunydd
* 2012 - Larry Hagman, 81, actor
* 2016 - Andrew Sachs, 86, actor

## Gwyliau a chadwraethau 
*

## Cyfeiriadau
1123
Tachwedd, 23
25 Tachwedd

**25 Tachwedd** yw'r trichant dauddeg nawfed (329fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (330fed mewn blynyddoedd naid). Erys 36 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau
* 1120 - Y *Blanche-Nef* (*Y Llong Wen*), yn suddo ger Barfleur, Normandi.
* 1975 - Annibyniaeth Swrinam.
* 1995 - Trigolion Iwerddon yn pleidleisio dros ysgariad mewn refferendwm.

## Genedigaethau
[bawd|130px|dde|[Charles Kennedy]]
[bawd|130px|dde|[Xabi Alonso]]
* 1562 - Lope de Vega, bardd a dramodydd (m. 1635)
* 1609 - Henrietta Maria, brenhines Siarl I, brenin Lloegr a'r Alban (m. 1669)
* 1638 - Catrin o Braganza, brenhines Siarl II, brenin Lloegr a'r Alban (m. 1705)
* 1775 - Charles Kemble, actor (m. 1854)
* 1835 - Andrew Carnegie, dyn busnes a dyngarwr (m. 1919)
* 1844 - Carl Benz, peiriannydd (m. 1929)
* 1881 - Pab Ioan XXIII (m. 1963)
* 1915 - Augusto Pinochet, unben Chile (m. 2006)
* 1920 - Ricardo Montalbán, actor (m. 2009)
* 1923 - Mauno Koivisto, Arlywydd y Ffindir (m. 2017)
* 1926 - Rosalyn Drexler, arlunydd, nofelydd a dramodydd
* 1936 - William McIlvanney, nofelydd (m. 2015)
* 1940 - Percy Sledge, canwr (m. 2015)
* 1948 - Paul Murphy, gwleidydd
* 1959 - Charles Kennedy, gwleidydd (m. 2015)
* 1960 - John F. Kennedy, Jr, cyhoeddwr (m. 1999)
* 1971 - Christina Applegate, actores
* 1981 
**Xabi Alonso, pêl-droediwr
**Jenna Bush Hager, awdures
* 1986 - Katie Cassidy, actores
* 1988 - Nodar Kumaritashvili, llusgwr (m. 2010)
* 1989 - Tom Dice, canwr

## Marwolaethau
[bawd|140px|dde|[Diego Maradona]]
* 1034 - Malcolm II, brenin yr Alban, 80
* 1748 - Isaac Watts, emynydd, 74
* 1805 - Jonathan Hughes, bardd, 84
* 1885 - Alfonso XII, brenin Sbaen, 27
* 1903 - Sabino Arana, awdur a gwleidydd, 38
* 1974 - U Thant, Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig, 65
* 1981 - Toni Mau, arlunydd, 64
* 1997 - Hastings Kamuzu Banda, Arlywydd Malawi, tua 98
* 2005 - George Best, pêl-droediwr, 59
* 2008 - Fanny Rabel, arlunydd, 86
* 2010 - Doris McCarthy, arlunydd, 100
* 2016 - Fidel Castro, Arlywydd Ciwba, 90
* 2020 
**Diego Maradona, pêl-droediwr, 60
**Syr James Wolfensohn, bancwr, 86
* 2022 - Irene Cara, actores a chantores, 63

## Gwyliau a chadwraethau
* Diwrnod Annibyniaeth (Swrinam)
* Diwrnod Diolchgarwch (yr Unol Daleithiau), pan fydd yn disgyn ar ddydd Iau

1125
Tachwedd, 25