Cyfrifiad ieithyddol Gwlad Belg

bawd|200px|Ffurflen cyfrifiad ieithyddol 1846

Cafodd **cyfrifiad ieithyddol Gwlad Belg** ei gynnal, pob ugain mlynedd i gychwyn ac yna pob deng mlynedd, yng Ngwlad Belg rhwng 1846 ac 1947. Pwrpas y cyfrifiad oedd i ganfod pa ieithoedd roedd Belgwyr amlieithog yn siarad.

Ers cyflwyniad deddfau iaith ym 1932, roedd canlyniadau'r cyfrifiad ieithyddol hefyd yn rhoi cymorth penderfynu statws ieithyddol y fwrdeistrefi, fel bod mod addasu os bydd angen. Erbyn y gwyddir fod dros 30% o drigolion yn siarad iaith arall i iaith swyddogol y fwrdeistref, mae'n rhaid i'r fwrdeistref weinyddu yn yr iaith hwnnw yn ogystal. Roedd cyfrifiad yn offeryn defnyddiol pan fu unrhyw ddadleuon gwleidyddol ynglŷn â pa oedd prif iaith ardal.

bawd|200px|Canlyniadau cyfrifiad ieithyddol 1866 wedi eu cyhoeddi yn *Moniteur Belge* / *Belgisch Staatsblad*
Ni ofynwyd pa iaith a ddefnyddwyd yn rhugl yng nghyfrifiad 1846. Ers 1866, mae'r cyfrifiad wedi dangos faint o wybodaeth o'r amryw ieithoedd cenedlaethol oedd gan y bobl. Ers 1910, gofynnwyd hefyd pa iaith a ddefnyddwyd amlaf, ond heb ddweud ym mha gyd-destun (bywyd personol, cyhoeddus, gwaith).

Cafodd y cyfrifiad ei drefnu gan y fwrdeistrefi, ond mewn rhai llefydd cafodd asiantau eu cyflogi i gymryd y cyfrifiad ar eu rhan. Mewn ardaloedd megis Brwsel, oedd yn ddwyieithog, nid oedd iaith wedi cael ei ddeddfu felly roedd yn bosib anfon ffurflenni uniaith Ffrangeg allan i bobl uniaith Iseldireg. Yn 1920 cafodd ffurflenni uniaith Iseldireg eu rheoli'n llym yn ardal Brwsel, gan wrthod derbyn na fuasai gan unrhyw un oedd wedi ei eni yn Brwsel a mynychu'r ysgol unrhyw wybodaeth o'r Ffrangeg. Cafodd hyn ei weld gan Ffleminiaid fel ymgais gan yr awdurdodau i ymyrryd yn y cyfrifiad oamgylch Brwsel, a chynyddu'r canran Ffrangeg a ddychwelwyd yn y ffigyrau er mwyn ei throi'n fwrdeistref dwyieithog swyddogol.

Cynhaliwyd y cyfrifiad olaf ym 1947, ond ni gyhoeddwyd y canlyniadau tan 1954. Roedd y canlyniadau yn ddadleuol iawn yn Fflandrys, ac rhoddwyd staws dwyieithod i dri ardal a oedd gynt yn rai uniaith, sef Evere, Ganshoren a St.-Sainte-Agathe yn ardal Brwsel. Mewn pedwar maestref Brwsel, penderfynwyd y buasai'n rhaid cyflewni gwasanaethau Ffrangeg yn ogystal ar gyfer y lleiafrif oedd yn siarad yr iaith yn Drogenbos, Kraainem, Linkebeek a Wemmel.

## Canlyniadau'r cyfrifiadau ieithyddol
Caiff yr ystadegau eu cyhoeddi yng nghyfrolau newyddiadur Belgaidd sy'n ymwneud â cyfrifiadau poblogaeth, yr enw Ffrangeg yw *Moniteur Belge*, a'r Iseldireg *Belgisch Staatsblad*.

Talfyriadau: IS = Iseldireg - FR = Ffrangeg - AL = Almaeneg

### Gwlad Belg gyfan
### Anvers
### Brabant
### Flandre-Occidentale
Yn 1962 cafodd y cymunedau olynol eu symyd i Flandre-Occidentale yn Hainaut:

Ploegsteert - Warneton - Bas-Warneton - Houthem - Comines - Mouscron - Luingne - Herseaux - Dottignies

### Flandre-Orientale
Yn 1962 cafodd y cymunedau olynol eu symyd i Flandre-Occidentale yn Hainaut:

Orroir - Amougies - Russeignies

### Hainaut
Yn 1962 cafodd y cymunedau olynol eu symyd i Hainaut o:

Brabant - Biévène - Sint-Pieters-Kapelle

Flandre-Orientale - Everbeek

### Liège
Yn 1962 cafodd y cymunedau olynol eu symyd i  Liège o:

Brabant: Attenhoven - Eliksem - Laar - Landen - Neerhespen - Neerlanden - Neerwinden - Overhespen - Overwinden - Rumsdorp - Waasmont - Walsbets - Walshoutem - Wange - Wezeren.

Limbourg: Mouland - Fouron-le-Comte - Fouron-Saint-Martin - Fouron-Saint-Pierre - Teuven - Rémersdael

### Limbourg
Yn 1962 cafodd y cymunedau olynol eu symyd i Limbourg yn Liège:

Corswarem - Otrange- Roclenge-sur-Geer - Bassenge - Wonck - Ében-Émael - Lanaye

### Talaith Lwcsembwrg
### Namur
Ieithyddol Gwlad Belg
Categori:Demograffeg Gwlad Belg
Categori:Ieithoedd Gwlad Belg
Categori:Ieithyddiaeth
Categori:Ystadegaeth