John Frankland Rigby

Mathemategydd ac academydd o Loegr a fu'n gweithio o Goleg Prifysgol De Cymru, Caerdydd, oedd **John Frankland Rigby** (22 Ebrill 1933 - 29 Rhagfyr 2014) pan oedd yn rhan o Brifysgol Cymru, ac yna ym Mhrifysgol Caerdydd.

Gweithiodd ym maes geometreg, gan ddod yn awdurdod ar y berthynas rhwng mathemateg a chelf addurnol; bu'n ysgrifennydd cenedlaethol y Gymdeithas Fathemategol rhwng 1989 a 1996.

## Bywyd cynnar 
bawd|Coleg y Brifysgol, Caerdydd

Yn frodor o Bolton, Sir Gaerhirfryn, sydd bellach yn rhan o Fanceinion Fwyaf, roedd Rigby yn fab i Fred Frankland Rigby a Bessie M. Hodkinson, a briododd yn Bolton ym 1931. Addysgwyd ef yn Ysgol Ramadeg Manceinion a Choleg y Drindod, Caergrawnt, lle ar ôl graddio BA yn y Tripos Mathemategol arhosodd ar gyfer ei ddoethuriaeth. Ei draethawd PhD, dan oruchwyliaeth Philip Hall ac a gwblhawyd ym 1958, oedd *Theory of Finite Linear Groups*, ac wrth orffen ei waith ar hyn cymerodd swydd ym Mhencadlys Cyfathrebu'r Llywodraeth (GCHQ).

## Gyrfa 
Ym 1959 penodwyd Rigby i'w swydd academaidd gyntaf, fel darlithydd yn Ysgol Mathemateg Coleg Prifysgol De Cymru yng Nghaerdydd, ac arhosodd yno am 37 o flynyddoedd, hyd nes iddo ymddeol ym 1996, a thu hwnt, wrth iddo barhau i weithio'n rhan-amser am rai blynyddoedd. Yn ystod ei yrfa, cyfrannodd lawer o bapurau ar geometreg Ewclidaidd. Roedd hefyd yn awdurdod blaenllaw ar y rhyngwyneb rhwng mathemateg a chelf addurnol, yn enwedig celf Geltaidd a phatrymau geometrig Islamaidd, a chymerodd gryn ddiddordeb mewn geometreg draddodiadol Japaneaidd. ac enwodd Ross Honsberger bwynt mewn theorem gan Rigby yn "bwynt Rigby". Enwodd Adrian Oldknow bwyntiau Rigby (mewnol ac allanol) mewn cysylltiad â thrionglau Soddy, gyda'r pwyntiau Rigby yn gorwedd ar linell Soddy.

Ar ôl ymddeol, dechreuodd Rigby ddioddef o glefyd Parkinson, ond roedd parhaodd i fynychu cynadleddau rhyngwladol. Gyda'i ffrind James Wiegold, cymerodd ofal o Glwb Mathemateg Prifysgol Caerdydd ar gyfer myfyrwyr chweched dosbarth, gan dynnu myfyrwyr o Ysgol Uwchradd Caerdydd, Ysgol yr Eglwys Gadeiriol, Llandaf, Ysgol Howell, ac ysgolion yn Nhrefynwy.

## Cyhoeddiadau dethol 
* JF Rigby, "Dogn Crynodedig o Geometreg Hen-Ffasiwn" yn *The Matamata Gazette* 57, 402 (Rhagfyr 1973) 296–298 
* JF Rigby, "On the Money-Coutts Configuration of Nine Anti-Tangent Cycles" yn Nhrafodion Cymdeithas Fathemategol Llundain, 43 (Cyfres 3), 1 (Gorffennaf 1981) 110–132,  
* JF Rigby, "geometreg cylchoedd, a gwrthdroad cyffredinol Laguerre" yn C. Davis, B. Grünbaum, FA Sherk, *The Coxeter Festschrift* (Berlin: Springer, 1981), 355—378 
* JF Rigby, "Theorem tri chylch" yn *Mathemateg Magazine* 55 (1982), 312 
* John Rigby, "Ail-ymwelwyd â Napoleon," yn *Journal of Geometry* 33 (1988), 126–146 
* Branko Grünbaum, JF Rigby, "The real configuration (21 4 )" yn *Journal of the London Matamata Society* 41 (Cyfres 2) (1990), 336–346,  
* John F. Rigby, "Canolfannau tritangent, theorem Pascal a phroblem Thebault" yn *Journal of Geometry* (Tachwedd 1995) 54: 134  
* John F. Rigby, "Nodiadau cryno ar rai theoremau geometregol anghofiedig" mewn *Mathemateg a Gwybodeg Chwarterol* 7 (1997) 156–158 
* JF Rigby, "Lliwiadau Uniongyrchol Tilings Trionglog Rheolaidd" yn *The Matamata Intelligencer* (1998) 20: 4 

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Ymchwil JF Rigby tra’n gysylltiedig â Phrifysgol Hacettepe a lleoedd eraill yn researchgate.net 
* JF Rigby, Patrwm rhyngosod Twrcaidd a'r gymhareb euraidd ar wefan y Gymdeithas Fathemategol 
* Pwyntiau Rigby ar wefan wolfram.com

Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg y Drindod, Caergrawnt
Categori:Genedigaethau 1933
Categori:Marwolaethau 2014
Categori:Mathemategwyr o Loegr
Categori:Pobl gyda clefyd Parkinson