Ramon Llull

Athronydd, diwinydd, cenhadwr a bardd Catalaneg o ynys Mallorca oedd **Ramon Llull** (ffurf Lladin **Raimundus Lullus**; tua 1235&ndash;tua'r Calan 1315/1316).  Roedd yn . Dylanwadodd ei athroniaeth ar enwau diweddarach fel Giordano Bruno a Leibniz , ac fe'i hystyrir yn awdur mawr cyntaf yr iaith Gatalaneg. Urddwyd Lull yn 1857 gan y Pab Pïws IX.

## Bywgraffiad
Ganed Ramon Llull tua 1235 Wedi hyn dechreuodd gael datguddiadau crefyddol.

Yna rhannodd Ramon Llull ei eiddo rhwng ei deulu a'r tlodion ac aeth i'r Urdd Sant Ffransis, gan gwmpasu athroniaeth, diwinyddiaeth, y gyfraith, meddygaeth, seryddiaeth, cemeg a nifer o bynciau eraill. Yr oedd Lull hefyd yn wyddonydd naturiol; ystyrir ei fod wedi darganfod asid nitrig, ac nid oedd y nodwydd magnetig yn ddieithr iddo. Y byddai cyfandir yn yr hemisffer arall y mae'n ei ystyried y tu hwnt i bob amheuaeth.

Er na wnaeth ei waith derbyn llawer o lwyddiant yn ystod ei fywyd, bu ei waddol yn hir. Yn y cyfnod modern cynnar, cysylltwyd ei enw gydag alcemi. Yn fwy diweddar mae wedi ei adnabod fel rhagflaenydd etholfraint rhyddfrydig gan ragflaeni athronwyr megis Borda and Condorcet gan 450 mlyned gyda'r syniad am gyfrifiadur a blaengarwr theori gyfrifo.  

### Campwaith
Prif waith Llull yw'r '*Ars magna* (Y Gelf Fawr). Cyflwynodd gyfuniad o gyfriniaeth a metaffiseg , lle y credai, trwy ei ddull ei hun (*ars combinatoria*, "celfyddyd Lullian" yw'r gwaith ffuglen cyntaf yn y Gatalaneg, ac o bosibl y nofel gyntaf a ysgrifennwyd yn Ewrop. Yr oedd Llull hefyd yn un o'r arloeswyr mewn ysgrifennu gweithiau gwyddonol yn yr iaith frodorol (yn hytrach na Lladin).

Dylanwadwyd yn fawr ar Llull gan Swffïaeth, cyfriniaeth Islam.

## Ystyr a chyfenw
Daeth syniadau Ramon Llull i ddylanwad pendant ar Giordano Bruno, Leibniz, Mae hyrwyddiad diwylliannol gwladol sydd bellach wedi ei leoli yn Barcelona (Institut Ramon Llull) a sylfaen ddiwylliannol yn Andorra (Fundació Ramon Llull) wedi'u henwi ar ôl Llull, ynghyd â nifer o wobrau diwylliannol (gan gynnwys y Premi de les Lletres Catalanes Ramon Llull). Yn ogystal, mae llywodraeth ranbarthol cyfranddaliadau Ynysoedd Balearig (lle cafodd Llull ei eni a'i gladdu) ers 1997 wedi cyhoeddi gwobrau teilyngdod blynyddol yn enw Ramon Llull.

## Llyfryddiaeth 
* ''Art abreujada d'atrobar veritat* (Catalaneg)
* *Blanquerna* (nofel; 1283) (Catalaneg)
* *Desconhort* (ar oruchafiaeth rheswm; 1295) (Catalaneg)

* *L'arbre de ciència* (*Arbor scientiae'', 'Y Goeden wyddoniaeth'; 1295) (Catalaneg)/(Lladin)
* *Tractatus novus de astronomia* (1297) (Lladin)
* *Ars magna* ('Y gelfyddyd wych*; ca 1275/1305) neu *Ars generalis ultima'' ('Y gelfyddyd gyffredinol eithaf'; 1308) (Lladin)
* *Ars brevis* (fersiwn gryno o *Ars magna*; 1308) (Lladin)
* *Llibre de meravelles* ('Llyfr Rhyfeddodau'; 1287–89) (Catalaneg)
* *Practica compendiosa* (Lladin)
* *Liber de lumine* ('Llyfr y Goleuni'; 1303) (Lladin)
* *Ars infusa* ('Y gelfyddyd ysbrydoledig') (Lladin)
* *Liber chaos* ('Llyfr Anrhefn'; 1285–87) (Lladin)
* *Liber proverbiorum* (ca 1296) (Lladin)
* *Liber de septem donis Spiritus sancti* ('Llyfr Saith Rhodd yr Ysbryd Glân'; 1313) (Lladin)
* *De arte electionis* ('Celfyddyd pleidleisio*; 1299) (Lladin)
* *Artifitium electionis personarum* (ynghylch pleidleisio) (Lladin)
* *Ars notatoria* (1274–76) (Lladin)
* *Introductoria artis demonstrativae* (1283–85) (Lladin)
* *Libre qui es de l'ordre de cavalleria'' ('Llyfr Urdd y Sifalri'; 1279–83) (Catalaneg)
* ''Libre d'amic e d'amat* (*Y llyfr am y ffrind a'r annwyl'' (Catalaneg)

## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
* 
* Ramon Llull yn yr Encyclopædia Britannica ar-lein

Categori:Catalwnia
Categori:Catalaneg
Categori:Llenyddiaeth Catalaneg
Categori:Genedigaethau 1232
Categori:Marwolaethau 1315