open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Welsh Verbaid

Cyfrol syml i alluogi'r defnyddiwr i ganfod ffurfiau periffrastig berfau Cymraeg gan amryw o awduron yw ***Welsh Verbaid: Verb Wheels***. 
Verbaid a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1996. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Dyfais syml i alluogi'r defnyddiwr i ganfod ffurfiau periffrastig berfau Cymraeg ar amrantiad ynghyd â llyfryn yn rhoi arweiniad i ferfau Cymraeg afreolaidd.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Gramadegau Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1996
Y Llyfr Enwau: Enwau'r Wlad

Cyfrol am enwau lleoedd yng Nghymru gan D. Geraint Lewis yw '''''Y Llyfr Enwau: Enwau'r Wlad / A Check-List of Welsh Place-Names'''''. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfrol am enwau lleoedd yng Nghymru sy'n cynnig: yr enwau yn yr orgraff gyfoes; natur y lleoliad; y lleoliad cyn ac ar ôl newidiadau sirol 1974 a 1996; esboniad ar ystyr yr elfennau a geir yn yr enw yn Gymraeg ac yn Saesneg.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am Gymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Categori:Toponymeg Cymru
Y Treigladau a'u Cystrawen

Cyfrol am reolau treiglo'r Gymraeg gan T. J. Morgan yw '''''Y Treigladau a'u Cystrawen'''''. 
Gwasg Prifysgol Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny ym 1952; ail-gyhoeddwyd ym 1998. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Arweiniad i broblemau cystrawen sy'n ceisio egluro a diffinio rheolau treiglo yn y Gymraeg. Cyhoeddwyd yr argraffiad cyntaf ym 1952.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Gramadegau Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1952
Y Geiriau Bach

Cyfrol am idiomau Cymraeg gan Cennard Davies yw ***Y Geiriau Bach***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1997. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Chwaer gyfrol i *Lluniau Llafar* (1980) a ''Torri'r Garw'' (1996), yn nodi idiomau'r Gymraeg sy'n ymwneud â'r arddodiad ar gyfer dysgwyr.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Geiriaduron Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1997
Y Geiriadur Cryno

Geiriadur ar gyfer defnydd mewn ysgol, cartref a swyddfa gan Edwin C. Lewis (Golygydd) yw ***Y Geiriadur Cryno / The Concise Welsh Dictionary ***. 
Gwasg Dinefwr a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2001 gyda argraffiad newydd yn 2004. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Geiriadur Cymraeg-Saesneg a Saesneg-Cymraeg ar gyfer defnydd mewn ysgol, cartref a swyddfa, yn cynnwys dros 20,000 o eiriau ac idiomau, enghreifftiau a diffiniadau, ynghyd â nodiadau am ramadeg Cymraeg ar gyfer Dysgwyr.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr geiriaduron Cymraeg
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Geiriaduron Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Yec'hed Mat!: Gerioù ha Frazennoù Kembraeg ha Brezhonek

Cyfrol am eiriau a brawddegau Cymraeg a Llydaweg gan Zonia Bowen yw '''''Yec'hed Mat!: Gerioù ha Frazennoù Kembraeg ha Brezhonek / Iechyd Da! Geiriau a Brawddegau Cymraeg a Llydaweg'''''. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1995. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Geiriau a brawddegau Cymraeg a Llydaweg; defnyddiol ar gyfer gwyliau yn Llydaw. Cyhoeddwyd yn wreiddiol ym mis Rhagfyr 1980.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llydaweg
Categori:Llyfrau Cymreig 1995
Y Termiadur

Adnodd sy'n amcanu safoni termau technegol Cymraeg gan Delyth Prys, J.P.M. Jones, Owain Davies a Gruffudd Prys yw ***Y Termiadur***. 

AdAS/DCELLS a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2006. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Ymgais i sicrhau cysondeb ar draws y Cyfnodau Allweddol, a holl bynciau'r Cwricwlwm Cenedlaethol.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Geiriaduron Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2006
Colloquial Breton

Cwrs cam-wrth-gam ar gyfer medru ysgrifennu a siarad yr iaith Lydaweg gan Ian Press a Herve ar Bihan yw ***Colloquial Breton***. 
Routledge a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2003. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llydaweg
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
Geiriadurig Brezhoneg-Saozneg / Saozneg-Brezhoneg

Geiriadur bach dwyieithog yn cynnwys tua 8,000 o eiriau neu gyfieithiadau gan Yoran Embanner (Golygydd) yw ***Geiriadurig Brezhoneg-Saozneg / Saozneg-Brezhoneg***.
Yoran Embanner a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2005. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Geiriadur bach dwyieithog yn cynnwys tua 8,000 o eiriau neu gyfieithiadau; y mae'r eirfa a gyflwynir yn perthyn i'r iaith gyfredol a ddefnyddir yn gyfoes.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Geiriaduron Llydaweg
Categori:Geiriaduron Saesneg
Categori:Llyfrau Cymreig 2005
Arbed Ailddefnyddio Ailgylchu

Cyfrol o gynghorion parthed dulliau o arbed adnoddau ac ailgylchu defnyddiau gan Nicky Scott yw ***Arbed Ailddefnyddio Ailgylchu***. 

*Green Books Limited* a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2005. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Cyfrol yn cynnwys cyfeirlyfr A-Y o gynghorion parthed dulliau o arbed adnoddau ac o ailddefnyddio ac ailgylchu defnyddiau. 27 llun du-a-gwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cadwraeth yng Nghymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2005
Atlas Cenedlaethol Cymru

Atlas sy'n cynnwys 280 map o Gymru gan Harold Carter (Golygydd) yw ***Atlas Cenedlaethol Cymru***.
Gwasg Prifysgol Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1989. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Mae'n darlunio prif nodweddion y Gymru gyfoes ac yn rhoi darlun cyflawn ohoni hyd y 1980au.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Cenedlaethol Cymru
Categori:Cyfeiriaduron Cymraeg
Categori:Daearyddiaeth Cymru
Categori:Llyfrau am Gymru
Categori:Llyfrau Cymreig 1989
Bae Ceredigion a'r Dolffin Trwyn Potel

Disgrifiad cryno o Fae Ceredigion a'i fywyd gwyllt gan Jeremy Moore yw '''''Bae Ceredigion a'r Dolffin Trwyn Potel / Cardigan Bay and the Bottlenose Dolphin'''''. 
Cyfeillion Bae Ceredigion a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1996. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Disgrifiad cryno o Fae Ceredigion a'i fywyd gwyllt sy'n canolbwyntio ar y peryglon i barhad y bywyd gwyllt hwnnw a'r dolffin trwyn potel yn arbennig. Ffotograffau lliw.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Bae Ceredigion
Categori:Llyfrau Cymreig 1996
Adenydd i'r Camera

Cyfrol ar ffurf dyddiadur natur, hanes lleol a llên gwerin gan Ted Breeze Jones yw '''''Adenydd i'r Camera'''''. 

Gwasg Dwyfor a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1996. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfrol sy'n dilyn trywydd 'Clicio'r Camera' (1987) a 'Canlyn y Camera' (1990) ar ffurf dyddiadur natur ac sydd hefyd yn adlewyrchu diddordeb yr awdur mewn hanes lleol a llên gwerin. Ffotograffau lliw.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Byd natur Cymru
Categori:Dyddiaduron Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1996
Blodau Gwyllt

Casgliad o ffotograffau a disgrifiadau o flodau gwyllt Cymru gan Gwynfil Richards ac Anne Gwynne yw ***Blodau Gwyllt***.
Mr G. Richards a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1988. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Ffotograffau du-a-gwyn a disgrifiadau o flodau gwyllt Cymru. Pecyn o hadau ymhob cyfrol.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau Cymreig 1988
Adarydda

Llyfr yn cyflwyno gwybodaeth am adar a'u harferion gan E.V. Breeze Jones yw ***Adarydda***.
Gwasg Cambria a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1982. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Llyfr yn cyflwyno gwybodaeth am adar a'u harferion, ynghyd â rhestr Cymraeg-Saesneg o enwau'r adar. Darluniau lliw-llawn a du-a-gwyn ar bob tudalen.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Adar Cymru
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau Cymreig 1982
Barcudiaid Coch Cymru

Llyfryn  am y Barcud coch, ei fwyd a'i gynefin gan A.V. Cross a P.E. Davis yw ***Barcudiaid Coch Cymru***. Golygwyd y gyfrol gan Dafydd Davies.
Ymddiriedolaeth Barcutiaid Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1998. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Llyfryn  am y Barcud Coch, ei fwyd a'i gynefin, y boblogaeth gyfredol a'r dosbarthiad, bridio, symudiad a disgwyliad einioes. 17 llun lliw, 4 llun du-a-gwyn, 2 fap a 3 siart.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Adar ysglyfaethus
Categori:Llyfrau Cymreig 1998
Blodau'r Gors

Cyfrol am ugain o flodau a welir mewn corsydd gan Twm Elias yw '''''Blodau'r Gors'''''. 
Gwasg Dwyfor a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1988. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Lluniau lliw a disgrifiad llawn o ugain o flodau a welir mewn corsydd.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau Cymreig 1988
Blodau Gwyllt Cymru ac Ynysoedd Prydain

Cyfrol am sut i adnabod blodau gwyllt gan John Akeroyd a Bethan Wyn Jones yw ***Blodau Gwyllt Cymru ac Ynysoedd Prydain***. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2006. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfrol ar sut i adnabod blodau gwyllt a dysgu mwy amdanyn nhw. Mae pob cofnod yn cynnwys gwybodaeth am faint y blodau, eu cynefin a pha fisoedd o'r flwyddyn y maent yn debygol o ymddangos.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2006
Blodau'r Mynydd

Cyfrol ar flodau Cymru gan Islwyn Williams (darluniau) a Twm Elias (testun) yw '''''Blodau'r Mynydd'''''. 
Gwasg Dwyfor a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1987. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Rhan o gyfres o lyfrau sy'n rhoi sylw i flodau Cymru. Ceir ymhob llyfr ddisgrifiad llawn o 20 o flodau, a llun lliw o bob un.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau Cymreig 1987
Blwyddyn Iolo

Cyfrol yn cofnodi blwyddyn ym mywyd adarwr a naturiaethwr gan Iolo Williams yw ***Blwyddyn Iolo***. 
Gwasg Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2003. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfrol yn cofnodi blwyddyn ym mywyd adarwr a naturiaethwr, cerddwr a chyflwynydd teledu, wrth iddo grwydro ar hyd a lled Cymru gan gyflwyno rhyfeddodau byd natur gyda throad y tymhorau gyda lluniau lliw cyfoethog i ategu'r geiriau.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Hunangofiannau Cymraeg
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
Bodlon - Byw'n Hapus ar Lai

Llyfr ar wastaff gan Angharad Tomos yw '''''Bodlon: Byw'n Hapus ar Lai'''''. 

Gwasg Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2011. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Llyfr sy'n tynnu ar brofiadau Angharad Tomos a'i theulu ynghylch sut i fyw bywyd llai gwastraffus.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cadwraeth yng Nghymru

Categori:Llyfrau Cymreig 2011
Blwyddyn yn Llŷn

Cyfrol am flwyddyn yn ei fywyd yn ardal Llŷn, Gwynedd, gan y diweddar fardd R. S. Thomas yw ***Blwyddyn yn Llŷn***.
Gwasg Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1990. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Fesul mis, mae R. S. Thomas yn cofnodi'i feddyliau wrth wylio tro'r tymhorau yn Llŷn ac wrth weld arwyddion yr amserau yng Nghymru.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Dyddiaduron Cymraeg
Categori:Llyfrau am Lŷn
Categori:Llyfrau Cymreig 1990
Categori:R. S. Thomas
Bugail Eryri

Cyfrol sy'n cofnodi blwyddyn waith bugeiliaid Eryri gan Keith Bowen ac Alwena Williams yw ***Bugail Eryri: Pedwar Tymor ar Ffermydd Mynydd yng Ngogledd Cymru***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1997. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Addasiad Cymraeg o *Snowdon Shepherd*, cyfrol sy'n cofnodi blwyddyn waith bugeiliaid Eryri drwy gyfrwng gair a lliaws o ddarluniau pastel a sercol godidog.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Eryri
Categori:Llyfrau Cymreig 1997
Rhydau Môn

Cyfrol ddwyieithog yn rhestru enwau rhydau Môn gan Gwilym T. Jones yw ***Rhydau Môn***. 
Y Ganolfan Ymchwil Genedlaethol a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1992. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfrol ddwyieithog yn rhestru enwau rhydau Môn gyda manylion am eu lleoliadau ac eglurhad ar darddiad yr enwau.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cyfeiriaduron Cymraeg
Categori:Daearyddiaeth Ynys Môn
Categori:Enwau lleoedd
Categori:Llyfrau am Ynys Môn
Categori:Llyfrau Cymreig 1992
Canlyn y Camera

Cyfrol gan y naturiaethwr a'r darlledwr Ted Breeze Jones yw ***Canlyn y Camera: Ail Ddyddiadur Naturiaethwr***. 
Gwasg Dwyfor a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1990. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Ceir yma gofnod o fywyd gwyllt rhai ardaloedd arbennig yng Nghymru ac mae'n cynnwys toreth o luniau lliw a du-a-gwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau Cymreig 1990
Cloi'r Camera

Cyfrol sy'n dilyn tro'r tymhorau yng Nghymru a gweddill Prydain, Fflorida, India a Sbaen gan Ted Breeze Jones yw '''''Cloi'r Camera: Pedwerydd Dyddiadur Naturiaethwr'''''. 
Gwasg Dwyfor a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2002. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Y bedwaredd gyfrol a'r olaf mewn cyfres o gasgliadau o ffotograffau lliw gyda nodiadau perthnasol yn dilyn tro'r tymhorau yng Nghymru a gweddill Prydain, Fflorida, India a Sbaen, gan y meistr o ffotograffydd a naturiaethwr, sef y diweddar Ted Breeze Jones.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau byd natur
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2002
Coastline Wales / Arfordir Cymru

Portread ffotograffig am arfordiroedd Cymru gan Andy Davies yw ***Coastline Wales / Arfordir Cymru***. 

Graffeg a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2008. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Yn y gyfrol ddwyieithog hon mae Andy Davies, ffotograffydd bywyd y môr, yn portreadu arfordiroedd Cymru. Mae'r casgliad yn darlunio'i chlogwyni, ei thraethau, ei phorthladdoedd a'i harbwrs.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Arfordiroedd Cymru
Categori:Llyfrau am Gymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Cyfres Cip ar Gymru: Y Barcud

Llyfryn dwyieithog darluniadol yn olrhain hanes y Barcud coch gan David Jones yw ***Y Barcud / The Red Kite***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2002. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Mae'r gyfrol hon yn disgrifio'r cynllun gwarchod llwyddiannus a sicrhaodd gynnydd sylweddol yn y niferoedd yn ystod yr 20g. 21 llun lliw ac 1 cartwn lliw.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Adar ysglyfaethus
Categori:Llyfrau Cymreig 2002
Cynefin yr Ardd

Llyfr i blant ac oedolion sy'n trafod cynefin yr ardd gan Iolo Williams a Bethan Wyn Jones yw ***Cynefin yr Ardd***. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. 
Yn 2013 enillodd y llyfr Wobr Tir na n-Og.
Yn 2017 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nid llyfr garddio mo hwn, ond llyfr i blant ac oedolion sy'n trafod cynefin yr ardd - yr anifeiliaid, yr adar, y pryfetach, yr ymlusgiaid, y coed, y llwyni, y blodau a'r perlysiau sydd i gyd yn ffurfio'r cynefin cyfoethog hwn sydd ar riniog ein drws.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Fflora Cymru
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau Cymraeg gan awduron o Gymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Seiat yr Adar

Cyfrol ar adar gan E. V. Breeze Jones yw ***Seiat yr Adar***. 

Gwasg Dwyfor a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1981. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Yr ail gyfrol yn y gyfres 'Seiat Byd Natur', yn cyflwyno cwestiynau ac atebion ar adar, a ddarlledwyd ar y rhaglen radio 'Seiat y Naturiaethwyr'.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau Cymreig 1981
Bwrw Blwyddyn

Dyddiadur natur am flwyddyn gyfan gan Bethan Wyn Jones yw ***Bwrw Blwyddyn***. 
Gwasg Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1997. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Dyddiadur natur am flwyddyn gyfan gan un o gynhyrchwyr rhaglenni gwyddonol Radio Cymru sy'n byw yn Sir Fôn. Bron i ddeugain o ddarluniau du-a-gwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Dyddiaduron Cymraeg
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau Cymreig 1997
Byw Gyda'n Tirwedd

Cyfrol am y systemau rheoli amgylcheddol yng Nghymru gan John Osmond (Golygydd) yw '''''Byw Gyda'n Tirwedd'''''. 

Sefydliad Materion Cymreig a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2010. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Mae'r adroddiad hwn yn asesu a yw'r systemau rheoli amgylcheddol yng Nghymru yn addas i'r diben ac yn mynd i'r afael â natur ein perthynas â'r amgylchedd.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Amgylchedd Cymru

Categori:Llyfrau Cymreig 2010
Da Byw Cymru: Gwartheg

Cyfrol ddwyieithog yw hon sy'n cofnodi datblygiad gwartheg Cymru ar hyd y canrifoedd gan Twm Elias yw ***Gwartheg / Cattle***. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2000. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Y gyfrol gyntaf mewn cyfres ddwyieithog yn cofnodi datblygiad gwartheg Cymru ar hyd y canrifoedd, a'u cyfraniad i hanes, economi a diwylliant y wlad, yn cynnwys cyflwyniad gan Dai Jones, Llanilar. 45 llun du-a-gwyn ac 13 llun lliw.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Gwartheg
Categori:Llyfrau Cymreig 2000
Cawnas

Ail-ddinas fwyaf Lithwania yw **Cawnas** (/ˈkaʊnəs/; Lithwaneg: *Kaunas* ; Pwyleg: *Kowno*; gynt Saesneg: *Kovno*), sydd wedi'i lleoli yng nghanol y wlad ac sy'n hanesyddol yn ganolfan economaidd, academaidd, a diwylliannol bwysig yn Lithwania. Mae'r ddinas tua hanner ffordd rhwng Vilnius, y brifddinas, a Memel, prif borthladd Lithwania.

250px|bawd|canol|Lleoliad Cawnas yn Lithwania

Mae'r enw hefyd yn cwmpasu sir Cawnas, sedd **Dinas Cawnas** a **Dosbarth Cawnas**. Defnyddir yr enw hefyd am sedd Archesgobaeth Gatholig Cawnas. Fe'i lleoli yng nghymer dwy afon fwayf Lithwania: Afon Nemunas ac Afon Neris, a ger Cronfa Ddŵr Cawnas, y corff mwyaf o ddŵr yn Lithwania.

Credir y cafodd Cawnas ei sefydlu yn 1030, ond mae'n cael ei chrybwyll gyntaf mewn ffynonellau ysgrifenedig yn 1361. Mae tarddiad mwyaf tebygol enw Lithwaneg y ddinas yn deillio o enw personol tebyg.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
*  Gwefan swyddogol y ddinas

Categori:Dinasoedd Lithwania
Cynefin Gruff

Cyfrol llawn disgrifiadau, argraffiadau, nodion o lyfr naturiaethwr gan Gruff Ellis yw ***Cynefin Gruff***. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2008. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Disgrifiadau, argraffiadau, nodion o lyfr naturiaethwr mewn chwech o gynefinoedd gwahanol yn ardal Gruff Ellis yn Nant Conwy, ac yn cynnwys lluniau lliw trawiadol gan y ffotograffydd Derek Hughes a Ted Breeze Jones.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Dyffryn Conwy
Categori:Llyfrau am Gonwy
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Bob Crow

Undebwr llafur o Loegr oedd **Robert "Bob" Crow** (13 Mehefin 1961 – 11 Mawrth 2014) oedd yn arweinydd Undeb Cenedlaethol y Gweithwyr Rheilffyrdd, y Môr a Thrafnidiaeth (RMT) o 2002 hyd ei farwolaeth. Yn y cyfnod hwnnw tyfodd aelodaeth yr RMT o 57,000 i 80,000.

Roedd yn ystyried ei hunan yn "gomiwnydd/sosialydd" ac roedd yn weriniaethwr ac yn gwrthwynebu'r Undeb Ewropeaidd. Crow oedd yr arweinydd undeb llafur cyntaf i annerch cynhadledd Plaid Cymru, a hynny yn 2003.

## Cyfeiriadau 
Categori:Arweinwyr undebau llafur
Categori:Comiwnyddion o Loegr
Categori:Genedigaethau 1961
Categori:Gweriniaethwyr o Loegr
Categori:Marwolaethau 2014
Categori:Pobl o Lundain
Categori:Sosialwyr o Loegr
Blodau Unflwydd

Llyfr ar flodau unflwydd gan D. J. Thomas yw ***Blodau Unflwydd***. 
Gwasg y Ffynnon a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1978. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Llyfr ar flodau unflwydd gyda chyfarwyddyd ar sut i dyfu detholiad o'r mathau mwyaf poblogaidd. Darluniau du-a-gwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Fflora Cymru
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau Cymraeg gan awduron o Gymru
Categori:Llyfrau Cymreig 1978
Categori:Planhigion unflwydd
Amen, Dyn Pren

Casgliad o ddywediadau lliwgar Eifionydd gan Gwilym Tudur a Mair E. Jones yw ***Amen, Dyn Pren: Difyrrwch ein Hiaith ni***. 
Gwasg Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2004. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Casgliad o ddywediadau lliwgar Eifionydd yn ymwneud â phob agwedd ar fywyd cymdeithas wledig, bywyd y cartref a bwyd, chwaraeon a hamdden, amaethyddiaeth a'r tywydd, meddyginiaethau a choelion, gyda nodiadau eglurhaol a geirfa addas.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am Wynedd
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Categori:Tafodieithoedd y Gymraeg
Eicon i Gymru Fodern

Llyfr am Ardd Fotaneg Genedlaethol Cymru gan Neil Caldwell a John Stoner yw ***Eicon i Gymru Fodern: Gwireddu Budd yr Ardd Fotaneg Genedlaethol***.
Y Sefydliad Materion Cymreig a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2001. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Astudiaeth o'r manteision diwylliannol ac economaidd y gallai'r Ardd eu cyflwyno i Gymru.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am Gymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Gwylio a Gwarchod y Glöyn

Cyfrol am löynnod byw Cymru gan Huw John Hughes yw ***Gwylio a Gwarchod y Glöyn***. 
Gwasg Dwyfor a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1992. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfrol am loÿnnod byw Cymru gan arbenigwr yn y maes. Ffotograffau, mapiau a thablau lliw.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Gloynnod byw
Categori:Llyfrau Cymreig 1992
Gwylio'r Gwyllt

Casgliad o ysgrifau'r naturiaethwr T. G. Walker wedi'u golygu gan Ted Breeze Jones] yw '''''Gwylio'r Gwyllt'''''. 
Gwasg Dwyfor a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1987. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Naturiaethwyr Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1987
Llawlyfr RSPB i Wylio Adar Ym Môn a Llŷn

Arweinlyfr i'r mannau gorau i gerdded a gwylio adar gan Valerie McFarland yw ***Llawlyfr RSPB i Wylio Adar Ym Môn a Llŷn***.
Royal Society for the Protection of Birds a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1990. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Arweinlyfr i'r mannau gorau i gerdded a gwylio adar, gyda mapiau a manylion am yr adar.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Adar
Categori:Llyfrau Cymreig 1990
Ddoi Di Dei?

Casgliad o ysgrifau am lên gwerin blodau a phlanhigion gan Mair Williams yw ***Ddoi Di Dei?***. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1998. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Casgliad o ysgrifau am lên gwerin blodau a phlanhigion eraill, yn cynnwys manylion am enwau, rhinweddau meddyginiaethol ac ofergoelion, ynghyd â dyfyniadau perthnasol o farddoniaeth. 23 llun du-a-gwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Fflora Cymru
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau Cymraeg gan awduron o Gymru
Categori:Llyfrau Cymreig 1998
Llyfr Adar Iolo Williams

Addasiad Cymraeg gan Iolo Williams o gyfeiriadur darluniadol am dros 420 o adar Ewrop gan Peter Hayman a Rob Hume (teitl gwreiddiol Saesneg: ''The New Birdwatcher's Pocket Guide to Britain and Europe*) yw ***Llyfr Adar Iolo Williams: Cymru ac Ewrop**''. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2008. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Addasiad Cymraeg o gyfeiriadur darluniadol lliw llawn yn cynnwys gwybodaeth am dros 420 o adar Ewrop, eu priodoleddau, eu cynefinoedd a'u harferion. Cyhoeddwyd yn wreiddiol yn Chwefror 2005.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cyfeiriaduron Cymraeg

Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Llyfr Natur Iolo

Llawlyfr ffotograffig am fywyd gwyllt Cymru gan Paul Sterry, Iolo Williams a Bethan Wyn Jones yw ***Llyfr Natur Iolo***. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Llawlyfr ffotograffig lliw llawn am fywyd gwyllt Cymru - yr holl rywogaethau cyffredin a rhai prin.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Ffotograffiaeth
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Llysieulyfr Salesbury

Testun llysieulyfr a ysgrifennwyd yn yr 16g gan William Salesbury wedi'i olygu gan Iwan Rhys Edgar yw ***Llysieulyfr Salesbury***. 
Gwasg Prifysgol Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1997. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Testun llysieulyfr William Salesbury, a ysgrifennwyd yn yr 16g, gyda rhagymadrodd.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llysiau
Categori:Llyfrau Cymreig 1997
Natur y Flwyddyn

Dathliad o fyd natur ar hyd y flwyddyn fesul mis gan Bethan Wyn Jones yw ***Natur y Flwyddyn***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2007. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Dathliad o fyd natur ar hyd y flwyddyn fesul mis, mewn gair, llên a llun. Llyfr am gyfoeth byd natur Cymru. Wedi'i baratoi gan yr awdures brofiadol o Fôn, Bethan Wyn Jones, a'r ffotograffydd o Dref-y-clawdd, Jim Saunders.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2007
Naturiaethwr Mawr Môr a Mynydd

Cofiant J. Lloyd Williams (1854-1945) gan Dewi Jones yw ***Naturiaethwr Mawr Môr a Mynydd***. 
Gwasg Dwyfor a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2003. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cofiant J. Lloyd Williams (1854-1945), yn seiliedig ar waith ymchwil helaeth ymhlith ei  ddyddiaduron, yn cynnwys hanes ei fywyd a'i gyfraniad sylweddol fel naturiaethwr a botanegydd o fri a arbenigodd ar blanhigion Arctig-Alpaidd Eryri a gwymon.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Bywgraffiadau Cymraeg
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
Enwau Cymraeg ar Blanhigion

Cyfrol am blanhigion gan Dafydd Davies ac Arthur Jones yw ***Enwau Cymraeg ar Blanhigion / Welsh Names of Plants***.
Adran Botaneg Amgueddfeydd Cenedlaethol a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1995. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cymraeg-Lladin-Saesneg; Lladin-Saesneg-Cymraeg a Saesneg-Lladin-Cymraeg.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cyfeiriaduron Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 1995
Doctor Dail

Gwybodaeth byd natur a byd meddygol am ddail, blodau a phlanhigion gan Bethan Wyn Jones yw ***Doctor Dail***. 

Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2008. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Gwybodaeth byd natur a byd meddygol am ddail, blodau a phlanhigion; mewn lliw llawn drwyddo. Gan golofnydd cyson ar fyd natur yn *Yr Herald Cymraeg* ac ar BBC Radio Cymru.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Fflora Cymru
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau Cymraeg gan awduron o Gymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Categori:Llysiau rhinweddol
Planhigion Blodeuol, Conwydd a Rhedyn

Rhestr o enwau planhigion yn cynnwys yr enwau Lladin, Saesneg a Chymraeg  yw ***Planhigion Blodeuol, Conwydd a Rhedyn***. 
Cymdeithas Edward Llwyd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2003. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Rhestr o enwau planhigion yn cynnwys yr enwau Lladin, Saesneg a Chymraeg gyda mynegai manwl.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Cyfeiriaduron Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
Planhigion yr Wyddfa Ers y Rhewlifau

Astudiaeth am y newid a fu yn llysdyfiant yr Wyddfa gan H.S. Pardoe, B.A. Thomas a Mary Jones yw ***Planhigion yr Wyddfa Ers y Rhewlifau: Hanes Llysieuol***. 
Llyfrau Amgueddfa Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1992. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Astudiaeth yn amlinellu'r dystiolaeth dros y newid a fu yn llysdyfiant yr Wyddfa dros y canrifoedd. Ffotograffau lliw a lluniau a diagramau du-a-gwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Amgylchedd Gwynedd
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau am Wynedd
Categori:Llyfrau Cymreig 1992
Plu yn y Paent

Atgynyrchiadau lliw a du-a-gwyn o luniau adar gan Ted Breeze Jones yw ***Plu yn y Paent***. 
Gwasg Dwyfor a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1994. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Atgynyrchiadau lliw a du-a-gwyn o luniau adar gan yr arlunydd bywyd gwyllt o Lan Ffestiniog ynghyd â disgrifiadau ohonynt gan yr adarwr.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau am gelf Cymru
Categori:Llyfrau Cymreig 1994
Rhyfeddodau Afon Menai

Llyfryn am fywyd y môr yn Afon Menai gan Roger Thomas (Golygydd) yw ***Rhyfeddodau Afon Menai***. 

Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1999. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Llyfryn darluniadol yn adlewyrchu cyfoeth ac amrywiaeth bywyd y môr yn Afon Menai ac ar hyd ei glannau, yn cynnwys manylion am hanes daearegol a gweinyddol yr ardal ers yr oesau cynnar. 50 ffotograff lliw, 2 du-a-gwyn ac 1 map.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Afon Menai
Categori:Amgylchedd Gwynedd
Categori:Amgylchedd Ynys Môn
Categori:Llyfrau Cymreig 1999
Gwledydd y Byd

:*Nodyn: Erthygl am lyfr yw hon. Ceir rhestr o wledydd y byd yma.*
Cyfrol am wledydd y byd gan Dafydd Price a Dafydd W. Williams yw ***Gwledydd y Byd***. 

Uned Gyfrifiadurol Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1995. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Cyfrol am wledydd y byd sy'n canolbwyntio ar agweddau megis prifddinasoedd, ieithoedd a chenedligrwydd.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Gwledydd
Categori:Llyfrau Cymreig 1995
Y Byd yn eich Poced

Cyfrol am wastraff gan Gwenith Hughes yw ***Y Byd yn eich Poced***. 
Dref Wen a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2008. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Yng Nghymru, rydym yn defnyddio wyth gwaith mwy o ddŵr nag sydd ei angen arnom, a bydd ein sbwriel yn llenwi Stadiwm y Mileniwm hyd at y to bob ugain diwrnod.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Amgylchedd Gwynedd
Categori:Llyfrau Cymreig 2008
Y Barcud Coch (llyfr)

Cyfrol am y Barcud coch gan Roger Lovegrove a Tim Saunders yw ***Y Barcud Coch***. 
Cynllun Amddiffyn y Barcud a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1995. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfrol yn cynnwys nifer helaeth o ffotograffau lliw trawiadol a gwybodaeth fanwl am amryfal agweddau ar fywyd yr aderyn ysglyfaethus hwn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Adareg
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau Cymreig 1995
Y Crwban Môr Lledrgefn (llyfr)

Cyfrol ar y crwban a ddarganfuwyd ar draeth Harlech gan Peter J. Morgan yw ***Y Crwban Môr Lledrgefn / The Leatherback Turtle***. 
Llyfrau Amgueddfa Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1990. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Yn sgil darganfod y crwban môr mwyaf yn y byd ar draeth ger Harlech, bu'r Amgueddfa'n flaenllaw yn hyrwyddo gwaith ymchwil i'r anifail prin hwn. Lluniwyd arddangosfa a'r llawlyfr dwyieithog hwn ar y pwnc.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau byd natur
Categori:Llyfrau Cymreig 1990
Yma Mae 'Nghalon

Dyddiadur natur gyda phennod ar gyfer pob mis o'r flwyddyn gan Gruff Ellis yw '''''Yma Mae 'Nghalon: Dyddiadur Natur'''''. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1997. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Dyddiadur natur gyda phennod ar gyfer pob mis o'r flwyddyn yn cofnodi sylwadau a disgrifiadau o fyd natur ym mlaenau Dyffryn Conwy. Ffotograffau du-a-gwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Dyddiaduron Cymraeg
Categori:Dyffryn Conwy
Categori:Llyfrau am Gonwy
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau Cymreig 1997
Yli

Cyfrol o gerddi a ffotograffau gan Gwyn Thomas a Ted Breeze Jones yw ***Yli***. 
Gwasg Dwyfor a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2003. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfrol yn cyfuno geiriau Gwyn Thomas a ysbrydolwyd gan ddelweddau ffotograffig lliw Ted Breeze Jones sy'n arddangos ei arbenigedd fel naturiaethwr, yng Nghymru a thu hwnt. 35 ffotograff lliw.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o gerddi Cymraeg
Categori:Gwyn Thomas
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2003
Yn eu Helfen

Cyfrol am natur yng Nghymru gan Eleri Llewelyn Morris yw ***Yn eu Helfen / Second Nature***. 
Amrywiol a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1990. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Dyma gronicl o waith y Cyngor Gwarchod Natur trwy sgyrsiau ag ugain o'i staff yng Nghymru. Lluniau lliw. Cyhoeddiad rhannol Gymraeg, rhannol Saesneg.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau Cymreig 1990
Ystyriwch y Lili

Cyfrol am flodau a phlanhigion gan Gareth Maelor yw ***Ystyriwch y Lili***. 

Gwasg Pantycelyn a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2000. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Mae'r gyfrol hon yn cynnwys gwybodaeth am dros ugain o blanhigion sy'n tyfu yng Nghymru ac Israel, myfyrdodau a gweddïau perthnasol yn deillio o bererindod ysbrydol yr awdur.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau am Israel
Categori:Llyfrau Cymreig 2000
Enwau Mamaliaid Ewrop / Noms Des Mammiferes D'europe

Llyfryn yn cynnwys manylion am famaliaid gwyllt Ewrop yn Llydaweg, Ffrangeg, Cymraeg a Saesneg gan Marie Chénard, Geraint Jones a Rhisiart Hincks yw '''''Enwau Mamaliaid Ewrop / Noms Des Mammiferes D'europe'''''.

Termbret a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2005. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print. Mae'r gyfrol yn cynnwys enwau gwyddonol (Lladin) a mynegai.

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Byd natur Ewrop
Categori:Llyfrau Cymreig 2005
'Sna'm Dianc i'w Gael

Nofel yn Gymraeg gan Margiad Roberts yw ''''''Sna'm Dianc i'w Gael: Dyddiadur Gwraig Fferm'''''. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1994. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Dyddiadur yn cofnodi blwyddyn o helyntion beunyddiol gwraig fferm a'i gobaith am gael gwyliau ... rywbryd. Darluniau du-a-gwyn.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 1994
Categori:Nofelau 1994
Categori:Nofelau Cymraeg
O dan y Môr a'i Donnau

Cyflwyniad darluniadol i fywyd o dan y môr gan Paul Kay a Llŷr Gruffydd yw '''''O dan y Môr a'i Donnau'''*. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2000. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Cyflwyniad darluniadol i fywyd o dan y môr, yn cynnwys gwybodaeth am blanhigion a chreaduriaid lliwgar. 50 ffotograff lliw. Mae fersiwn Saesneg, *The Shallow Seas of Wales'', ar gael.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Arfordiroedd Cymru
Categori:Llyfrau am fyd natur Cymru
Categori:Llyfrau Cymreig 2000
20 Stori Fer

Detholiad o ugain stori fer gan amryw adwuron wedi'u golygu gan Emyr Llywelyn yw ***20 Stori Fer***. 

Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2009. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Casgliadau o straeon byrion Cymraeg
Categori:Llyfrau Cymreig 2009
3:00am Tradwy

Nofel gan Aled Islwyn yw ***3:00am Tradwy***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2013. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel am wewyr dyn yn yr oriau mân. Wedi i'w fywyd cysurus yng Nghaerdydd gael ei chwalu un noson drychinebus, enciliodd Danny Thomas i heddwch cymharol Ceredigion. Ond nid yw bywyd yn fêl i gyd yno ychwaith.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Aled Islwyn
Categori:Nofelau Cymraeg
Categori:Nofelau 2013
Categori:Llyfrau Cymreig 2013
Gwarchodfeydd Natur Cenedlaethol

Cyfrol yn disgrifio dros 50 o warchodfeydd natur yng Nghymru gan amryw o awduron yw ***Gwarchodfeydd Natur Cenedlaethol***. 

Cyngor Cefn Gwlad Cymru a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1996. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Cyfrol ddwyieithog yn disgrifio dros 50 o warchodfeydd natur yng Nghymru wedi eu dosbarthu i bedwar categori: yr arfordir, gwlyptiroedd, coetiroedd ac ucheldir. Ffotograffau lliw niferus.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Gwarchodfeydd Natur Cenedlaethol yng Nghymru
Categori:Llyfrau Cymreig 1996
Adar Drycin

Nofel hanesyddol gan Rhiannon Davies Jones yw ***Adar Drycin***. 
Gwasg Gwynedd a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1993. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Y nofel olaf yn y drioleg am Llywelyn ap Gruffudd, Tywysog olaf y Gymru annibynnol. Dilyniant i *Cribau Eryri* a *Barrug y Bore*.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Rhiannon Davies Jones
Categori:Llyfrau am Gymru'r Oesoedd Canol‎
Categori:Llyfrau Cymreig 1993
Categori:Nofelau 1993
Categori:Nofelau hanesyddol Cymraeg
Llys yr Esgob, Llandaf

Plasdy neu gastell canoloesol yw **Llys yr Esgob** yn Llandaf, sydd yn awr yn faesdref o Gaerdydd. Fe'i leolir ar ddiwedd y Stryd Fawr, nid ymhell o Eglwys Gadeiriol Llandaf. Fe'i adeiladwyd yn ôl pob tebyg gan William de Braose, esgob Llandaf o 1267 i 1287 ac aelod o'r teulu Normannaidd a fu'n arglwyddi ar Ŵyr. Er mai adfail yw'r castell bellach mae'r porthdy a'r muriau allanol yn weddol gyflawn. Mae'r porthdy yn debyg iawn i borth ddwyreiniol allanol Castell Caerffili, sy'n dyddio'n ôl i'r un cyfnod. Ar ôl gwrthryfel Owain Glyn Dŵr ni ddychwelodd esgobion Llandaf i'r adeilad hwn am iddynt adeiladu plasdy newydd ym Matharn, Sir Fynwy.

Mae'r castell i'w weld yn gyflawn ar fap o 1610 gan John Speed, felly mae'n debyg iddo gael ei ddatgaeru yn ystod y Rhyfel Cartref. Erbyn canol y 19g roedd esgobion Llandaf yn preswylio mewn tŷ crand lle mae ysgol breifat y Gadeirlan yn awr; roedd adfeilion y llys canoloesol yn rhan o'r ardd. Rhoddwyd Llys yr Esgob i gyngor Caerdydd ym 1971 ac fe agorodd i'r cyhoedd fel parc, ar ôl gwaith cadwraeth ar yr adeilad, ym 1972.

## Cyfeiriadau 
Categori:Adeiladau rhestredig Gradd I Caerdydd
Categori:Cestyll Caerdydd
Categori:Esgobaeth Llandaf
Aderyn Brith

Nofel i oedolion gan Rhiannon Gregory yw ***Aderyn Brith***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2013. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel hanesyddol yn seiliedig ar hanes gwir a hynod Maï ar Manac'h, Arglwyddes Mond, sy'n edrych yn ôl ar ei bywyd lliwgar, o dlodi i gyfoeth, yn ystod ei charchariad yng ngwersyll Porte d'Angoisse yng Ngwengamp, Llydaw, adeg yr Ail Ryfel Byd.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion

Categori:Llyfrau Cymreig 2013
Afallon (nofel)

Nofel yn Gymraeg gan Robat Gruffudd yw ***Afallon***. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2012. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Mae Rhys John yn dychwelyd i Abertawe ac yn edrych ymlaen at ymddeoliad hir ar ôl gweithio am ugain mlynedd yn Berlin. Ond un pnawn ar draeth Langland, mae Rhys yn cwrdd ag Americanes sy'n peri iddo newid ei gynlluniau.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Afallon (mytholeg)
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2012
Categori:Nofelau 2012
Categori:Nofelau a enillodd Wobr Goffa Daniel Owen
Categori:Nofelau Cymraeg
Am Fod Seth yn Angel

Nofel gan Aled Islwyn yw ***Am Fod Seth yn Angel***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2001. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Nofel gref am y canlyniadau trychinebus a gaiff eu creu gan ŵr ifanc cyfrwys a thwyllodrus sy'n medru rheoli pob perthynas yn llwyr oherwydd ei lwyddiant yn sicrhau ymddiriedaeth eraill.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Aled Islwyn
Categori:Nofelau Cymraeg
Categori:Nofelau 2001
Categori:Llyfrau Cymreig 2001
Amser i Geisio

Nofel i oedolion gan Janet Davies yw ***Amser i Geisio***. 
Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1997. Yn 2013 roedd y gyfrol allan o brint.

## Disgrifiad byr
Nofel yn perthyn i gyfnod y Chwyldro Diwydiannol wedi ei lleoli yn Nyffryn Wysg, pan oedd y fro yn cael ei heffeithio gan y newidiadau oedd ar droed ym Mlaenau Gwent a Morgannwg.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Categori:Llyfrau Cymreig 1997
Angerdd Angheuol

Casgliad o dair stori fer gan Per Denez wedi'i addasu o'r Llydaweg i'r Gymraeg gan Rhisiart Hincks, Jenny Pye a Gwenno Sven-Myer yw ***Angerdd Angheuol***. 
Prifysgol Cymru Aberystwyth a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2004. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Tair stori fer – teitlau gwreiddiol: "Etre brug ha banal", "E klorenn ur sitrouilhezenn" a "Er mor wmañ va c'harantez" – yn trafod tri throbwynt mewn tri bywyd tawel.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Categori:Straeon byrion Cymraeg
Amdani! (nofel)

Nofel i oedolion yw ***Amdani!*** sef nofel gyntaf Bethan Evans (hynny yw Bethan Gwanas). Cyhoeddwyd y gyfrol hon (a hon yn unig) o dan ei henw bedydd Bethan Evans. 
Y Lolfa a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1997. Yn 2014 roedd y gyfrol yn dal mewn print. Yn sgil llwyddiant *Amdani!* ysgrifennodd Bethan gyfres ddrama o'r un enw gyda Ffilmiau'r Nant ar gyfer S4C. Profodd y gyfres i fod mor boblogaidd, bu sawl cyfres arall wedi i Bethan roi'r gorau iddi ar ôl  tair cyfres. Comisiynodd Sgript Cymru ddrama lwyfan o'r un enw a chyhoeddi llyfryn o'r sgript (Amdani!) sy'n cynnwys cerddoriaeth a chaneuon). Derbyniodd Sgript Cymru Wobr Datblygiad Cynulleidfa ACW am waith trwy gyfrwng y Gymraeg. 

## Disgrifiad byr
Nofel sy'n adrodd hanes tîm rygbi merched Tre-ddôl. Cyhoeddwyd gyntaf ym mis Gorffennaf 1997.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Bethan Gwanas
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Categori:Llyfrau Cymreig 2002
Ar Blaned Arall

Nofel i oedolion gan Dafydd Meirion yw ***Ar Blaned Arall***. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2004. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel ffantasi am anturiaethau gwyllt dau chwaraewr rygbi o Gaernarfon sydd wedi meddwi ar gwrw a rhyw wrth iddynt ymweld â phlaned newydd Delta Equinox lle maent yn peri anhrefn mawr gyda'u hymddygiad afreolus.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Categori:Llyfrau Cymreig 2004
Apwyntiad Terfynol

Nofel i oedolion gan Roy HartLlifon Jones yw ***Apwyntiad Terfynol***. 

Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1996. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Nofel dditectif "datrys a dirgelwch", lle mae'r hyn sy'n ymddangos yn ddamwain erchyll yn troi i fod yn llofruddiaeth arbennig o filain.

Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Nofelau Cymraeg i oedolion
Categori:Llyfrau Cymreig 1996
Yr Ias yng Ngruddiau'r Rhosyn

Nofel yn Gymraeg gan Gwyn Llewelyn yw '''''Yr Ias yng Ngruddiau'r Rhosyn'''''. 
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2000. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

## Disgrifiad byr
Botwm Crys yn cadw lle

## Gweler hefyd
*Rhestr llyfrau Cymraeg
*Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

## Cyfeiriadau
Categori:Llyfrau Cymreig 2000
Categori:Nofelau 2000
Categori:Nofelau Cymraeg