Almanac (cyfres deledu)

Cyfres deledu "ddrama ddogfen hanesyddol" Gymraeg ar gychwyn y 1980au oedd ***Almanac,*** a ddarlledwyd ar S4C. Ffilmiau'r Nant o Gaernarfon oedd yn gyfrifol am ei chynhyrchu ac ymysg y cyfarwyddwyr roedd Wil Aaron ac Alun Ffred Jones. Hywel Teifi Edwards oedd yn cyflwyno'r cyd-destun hanesyddol, ar gychwyn pob pennod.

## Cefndir 
Roedd sawl pennod amrywiol yn y 5 cyfres a gynhyrchwyd rhwng 1982 a 1986, gyda awduron fel Mei Jones, Bethan Phillips, Gareth Miles a Wil Sam Jones yng ngofal y sgriptiau.

Nododd David Berry yn ei gyfrol *Wales & Cinema* [Prifysgol Cymru 1994] bod Wil Aaron wedi cynhyrchu "13 rhaglen hanner awr" ar gychwyn cyfnod S4C, "a'i ddilyn gyda 4 cyfres ychwanegol gyda 12 rhaglen 30 munud" ymhob un. Mae'n cyfeirio'n benodol at y rhaglenni *Yn Heinty yn Stryd Cokey* oedd wedi'i "ffilmio a'i oleuo'n dda gan Dafydd Hobson" a'r rhaglen am ddrama ddadleuol J. Kitchener Davies, *Cwm Glo, "*gydag actorion yn ail-greu yr olygfa mwyaf dadleuol yn y ddrama". 
* *Boneddigesau Llangollen* - Siân Phillips yn adrodd hanes dwy Wyddeles o Langollen
* *Annwyl Gariadus Enaid* - hanes carwriaeth Thomas Charles a Sally Jones
* *Ei Wir yn erbyn y Byd* - hanes Myfyr Morganwg
* *Llythyr o Gymru* - hanes bywyd Evie Wyn Jones a'i fab yn Llandwrog.

### Cyfres 2 - (1983 - 1984) 
* *Lle Diogel i Sobri* gan Mei Jones - hanes Thomas Williams
* ''Bara Caws a'r To Uwchben* - hanes sioe Theatr Bara Caws, *Oes 'Ma Bobol?*
* *Porth Wisgi* - hanes dryllio llong y Stuart ym 1901
* *Y Gwrthgiliwr* gan Gareth Miles a Robert Griffiths am streic rheilffyrdd Prydain 1911.
* *Melltith Ffynnon Elian* - hanes Ffynnon Elian
* *Y Taniwr* - hanes y llofrudd Vaughan Jones 
* *Y Bardd yn ei Wely* - hanes Siôn Wyn o Eifion
* *Y Dyn Bach ar Ôl* - hanes ymfudo Cymry i Workington.
* *Dianc o Yozgad* (rhan 1 a 2) - hanes milwr ifanc o Aberystwyth, addasiad o *Y Ffordd i Endor* gan E. H. Jones.
* *Sara Abel Morgan*  gan Bethan Phillips gyda Sharon Morgan
* *Carbeid a Cyt* - hanes John Griffiths o Lanystumdwy
* *Cyfrinach y Cestyll* - hanes cestyll Edward I
* *Syr Thomas Parry yn cofio Bardd yr Haf*

### Cyfres 3 - (1985) 
* *Y Baton Aur* - hanes y "cythraul canu"
* *Y Wraig wedi ei Gwisgo a'r haul* - hanes Joanna Southcott 
* *Y Sais Brych* - drama am offeiriad uniaith Saesneg
* *Helynt Chatham Street* - hanes Eglwys Chatham Street, Lerpwl
* *Y Sialens* - hanes John Beynon a Thomas Heslop ym 1814
* *Elsie* - hanes Elsie Davies a tîm peldroed Manchester United.

### Cyfres 4 - (1986) 
* *O D'weiliog i Dywyllwch* - stori fer gan W. S. Jones
* *Harri'r Cwm* - hanes Syr Henry Jones o Langernyw
* *Angharad* - hanes Angharad Cox o Dywyn
* *Er Gwell, Er Gwaeth'' - hanes Robert Owen o'r Drenewydd
* *Bwgan Pant-y-Wennol* - hanes Pant-y-Wennol, Mynytho
* ''Cynllwyn '69'' - hanes Dewi Jones a'i bom
* *Trysorau Dan Glo* - hanes cuddio lluniau'r Oriel Genedlaethol yn Ffestiniog
* *Trychineb Tynewydd* - hanes Glofa Tynewydd, Y Rhondda.

### Rhaglenni ychwanegol heb nodi pa gyfres 
* *Y Chwarelwr*

Profodd y math yma o gyfresi yn boblogaidd iawn ar S4C ar hyd y degawdau a gwelwyd cyfresi tebyg fel *Dihirod Dyfed* a *Llygad am Lygad* yn y blynyddoedd dilynol.

## Cyfeiriadau
Categori:Rhaglenni teledu Cymraeg
Categori:Rhaglenni teledu S4C
Categori:Rhaglenni teledu sydd a'u stori wedi'i lleoli yng Nghymru
Categori:Rhaglenni teledu'r 1980au