open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
.ki

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Ciribas yw **.ki** (talfyriad o **Ki**ribati).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Ciribas
Categori:Parthau lefel uchaf
.km

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Comoros yw **.km** (talfyriad o **K**o**m**ori).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Y Comoros
Categori:Parthau lefel uchaf
.kn

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Sant Kitts-Nevis yw **.kn** (talfyriad o **K**itts and **N**evis).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Sant Kitts-Nevis
Categori:Parthau lefel uchaf
.kp

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol wedi'i neilltuo ar gyfer Gogledd Corea ond heb ei ddefnyddio eto yw **.kp**.

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Gogledd Corea
Categori:Parthau lefel uchaf
Agamemnon

yn 1876 yn Mycenae. Er gwaethaf yr enw, nid oes sicrwydd pwy y maen ei gynrychioli.]]

Cymeriad ym Mytholeg Roeg yw **Agamemnon** (Hen Roeg: ). Mae'n fab i Atreus, brenin Mycenae a'i wraig Aerope, ac yn frawd i Menelaus. Daw yn frenin Mycenae (neu Argos yn ôl rhai fersiynau) ar ôl ei dad, ac mae'n briod a Clytemnestra. Mae'n gymeriad yn yr *Iliad* gan Homeros''.

Pan mae Paris, sy'n fab i Priam, brenin Caerdroea yn cipio Elen, gwraig Menelaos, a'i dwyn i Gaerdroea, mae Meneloaos yw gofyn cymorth ei frawd Agamemnon, brenin mwyaf nerthol y Groegiaid. Gelwir arwyr y Groegiaid at ei gilydd, yn eu plith Achiles a'i gyfaill Patroclus, yr hynafgwr Nestor, Aiax, Odysseus, Calchas a Diomedes, gydag Agamemnon yn arweinydd arnynt.

Pery Rhyfel Caerdroea am ddeng mlynedd cyn i'r ddinas gael ei chipio a'i dinistrio. Pan ddychwel Agamemnon adref o'r rhyfel, llofruddir ef gan ei wraig, Clytemnestra, a'i chariad Aegisthus, wedi iddo anwybuddu rhybudd ei ordderch Cassandra.

Gallai Agamemnon fod wedi ei seilio ar gymeriad hanesyddol; mae dogfennau Hethaidd yn crybwyll *Akagamunaš*, rheolwr *Ahhiyawa* (gwlad yr Acheaid) yn y 14g CC.

Categori:Cymeriadau yn yr Iliad
Categori:Cymeriadau yn yr Odyseia
Categori:Brenhinoedd mytholegol
.kz

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Casachstan yw **.kz** (talfyriad o **K**a**z**akstan).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Casachstan
Categori:Parthau lefel uchaf
.la

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Laos yw **.la** (talfyriad o **La**os).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Laos
Categori:Parthau lefel uchaf
.lc

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Sant Lwsia yw **.lc** (talfyriad o **L**u**c**ia).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Parthau lefel uchaf
Categori:Sant Lwsia
.li

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Liechtenstein yw **.li** (talfyriad o **Li**echtenstein).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Liechtenstein
Categori:Parthau lefel uchaf
.lk

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Sri Lanca yw **.lk** (talfyriad o **L**an**k**a).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Parthau lefel uchaf
Categori:Sri Lanca
.lr

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Liberia yw **.lr** (talfyriad o **L**ibe**r**ia).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Liberia
Categori:Parthau lefel uchaf
.ls

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Lesotho yw **.ls** (talfyriad o **L**e**s**otho).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Lesotho
Categori:Parthau lefel uchaf
.lt

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Lithwania yw **.lt** (talfyriad o **L**ie**t**uvos).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Lithwania
Categori:Parthau lefel uchaf
.lv

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Latfia yw **.lv** (talfyriad o **L**at**v**ia).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Latfia
Categori:Parthau lefel uchaf
.mc

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Monaco yw **.mc** (talfyriad o **M**ona**c**o).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Monaco
Categori:Parthau lefel uchaf
.md

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Moldofa yw **.md** (talfyriad o **M**ol**d**ova).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Moldofa
Categori:Parthau lefel uchaf
Noethlymuniaeth

[bawd|Hen lun (1943) o noethlymunwyr yn [Darwin (Tiriogaeth y Gogledd)|Darwin]]
bawd|Marchogaeth naturiol

Yr hoffter gan rai pobl o fod heb ddillad amdanynt yw **noethlymuniaeth**. Mae'n wahanol i'r cyflwr syml o fod yn noeth am fod pobl yn dewis bod felly, dan do neu yn yr awyr agored, yn hytrach na gwisgo dillad.

Er bod unigolion a grwpiau bychan wedi bod wrthi ers canrifoedd yn noethlymuno, gellir olrhain yr ymarfer diweddar hwn yn ôl i'r 1920au yn yr Almaen. Roedd Eva Braun, cariad Adolf Hitler, yn noethlymunwraig frwd, er enghraifft. Cadw'n heini oedd y prif symbyliad yn yr Almaen, yn wahanol, felly, i'r noethlymunwyr yn Ffrainc a'u cysylltiad gyda gwyliau haf. Crewyd gwersylloedd a phentrefi cyfan yn unswydd er mwyn i noethlymunwyr gael gwyliau.

Sefydlwyd y clwb noethlymunwyr cyntaf yng ngwledydd Prydain yn Wickford, Essex, in 1924. Y traeth cyntaf i gael ei wneud yn draeth swyddogol ar gyfer yr ymarfer hwn oedd Fairlight Cove, Hastings, yn 1978.

Ni oddefir noethlymuniaeth ym mhob gwlad. Mae rhai gwledydd yn ei gwahardd yn llwyr ac eraill yn ei goddef dan reolau tynn. Y gwledydd mwyaf goddefol yw gwledydd Gogledd America ac Ewrop (yn cynnwys Rwsia).

## Cymru 
Ymhlith y Cymry enwog sydd wedi ymarfer noethlymuniaeth y mae'r Dr. William Price, Augustus John a Gwen John.

Caniateir noethlymuno ar y traethau canlynol yng Nghymru:

Cefn Sidan, Pen-bre (Sir Gaerfyrddin); Bae Rhosili (Penrhyn Gŵyr); Twyni Niwbwrch, ger Ynys Llanddwyn, a Bae Malltraeth (Ynys Môn);
Marros a Twyni Cenffig (*Kenfig Burrows*) (De Cymru); Morfa Dyffryn (ger Harlech, Gwynedd).

Yn ogystal, cynhelir taith feicio noeth yng Nghaerdydd yn flynyddol.

## Gweler hefyd
*Real Life Cam

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* Dossier Naturism

Categori:Bywyd personol
Categori:Gweithgareddau awyr agored
Categori:Hamdden
Categori:Noethni
.me

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Montenegro yw **.me** (talfyriad o **M**ont**e**negro).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Montenegro
Categori:Parthau lefel uchaf
.mg

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Madagasgar yw **.mg** (talfyriad o **M**ada**g**ascar).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Madagasgar
Categori:Parthau lefel uchaf
.mh

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Ynysoedd Marshall yw **.mh** (talfyriad o **M**ars**h**all).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Ynysoedd Marshall
Categori:Parthau lefel uchaf
.mk

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Gogledd Macedonia yw **.mk** (talfyriad o **M**a**k**edonija).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Gogledd Macedonia
Categori:Parthau lefel uchaf
.ml

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Mali yw **.ml** (talfyriad o **M**a**l**i).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Mali
Categori:Parthau lefel uchaf
.mn

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Mongolia yw **.mn** (talfyriad o **M**o**n**golia).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Mongolia
Categori:Parthau lefel uchaf
.mm

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Myanmar yw **.mm** (talfyriad o **M**yan**m**ar).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Myanmar
Categori:Parthau lefel uchaf
.mo

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Macau yw **.mo** (talfyriad o **M**a**c**ao).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Macau
Categori:Parthau lefel uchaf
.ms

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Montserrat yw **.ms** (talfyriad o **M**ont**s**errat).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Montserrat
Categori:Parthau lefel uchaf
.mr

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Mawritania yw **.mr** (talfyriad o **M**au**r**etanie).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Mawritania
Categori:Parthau lefel uchaf
.mt

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Malta yw **.mt** (talfyriad o **M**al**t**a).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Malta
Categori:Parthau lefel uchaf
.mu

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Mawrisiws yw **.mu** (talfyriad o **M**a**u**ritius).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Mawrisiws
Categori:Parthau lefel uchaf
.lu

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Lwcsembwrg yw **.lu** (talfyriad o **Lu**xembourg).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Lwcsembwrg
Categori:Parthau lefel uchaf
Andreas

Un o'r deuddeg Apostol oedd Sant **Andreas** (Groeg: **Ανδρέας**, *Andreas*). Roedd yn frawd i Simon Pedr ac yn fab i Jonah. Credir iddo gyfoesi gyda Christ ac iddo, felly, fyw yn hanner cynta'r 1c. Roedd yr enw'n eitha poblogaidd gan Iddewon yr oes, ac mae'n golygu 'dewr', 'dynol'. Ei ddydd gŵyl yw 30 Tachwedd.

[bawd|unionsyth|Cerflun o Andreas ar allor yn [Eglwys Gadeiriol Tyddewi]]

Ceir ei hanes yn y Testament Newydd. Yn Mathew 4:18–22 ac yn Marc 1:16–20, dywedir ei fod yn frodor o bentref Bethsaida, Galilea,  ac yn bysgotwr ar Fôr Galilea pan alwyd ef a'i frawd Pedr gan Iesu fel un o'i ddeuddeg disgybl. Dywedir i Grist ddweud "Ac mi a'ch gwnaf yn bysgotwyr dynion."; dyma darddiad y gair "Disgyblion" (Groeg: , *halieis anthrōpōn*).

Dywedir yn Llyfr Ioan 1:35–42, ei fod yn ddisgybl i Ioan Fedyddiwr ac i hwnnw ei gyfeirio at Grist.

Dywedir iddo gael ei ferthyru yn ninas Patras yng Ngwlad Groeg trwy gael ei groeshoelio ar groes o'r ffurf a elwir yn *Crux decussata* neu Groes Sant Andreas, ar ffurf X. Cadwyd ei gorff yn Patras. Ychydig wedi hynny, tua 357 OC, daeth gorchymyn gan Constantius II i symud ei esgyrn o Patras i Eglwys yr Apostolion Sanctaidd yng Nghaergystennin. Yn nheyrnasiad yr Ymerawdwr Basil I (867–886), dychwelwyd penglog Andreas yn ôl i Patras.

Mae gwallt gwyllt, barf hir, croes a llyfr yn symbolau ohono.

## Creiriau
Cedwir creiriau a gysylltir gydag Andreas mewn nifer o lefydd gan gynnwys: Basilica Sant Andreas yn Patras, Groeg, Eglwys Gadeiriol Amalfi (y 'Duomo di Sant'Andrea'), yr Eidal, ac Eglwys Gadeiriol Gatholig y Santes Fair, Caeredin. Casglwyd llawer o fân greiriau a gysytlltir gydag ef ledled y byd.

## Nawddsant
bawd|unionsyth|chwith|Croes Sant Andreas ar faner yr Alban
Mae'n nawdd-sant yr Alban, Rwsia, Sicilia, Gwlad Groeg, Rwmania, Amalfi, Luqa (Malta) a Prwsia, hefyd yn nawdd-sant pysgotwyr a llongwyr.

Dywedir i lawer o greiriau Andreas gael eu dwyn i dref bresennol St Andrews (Gaeleg: Cill Rìmhinn). Ceir dwy ddogfen, a gedwir yn y *Bibliothèque Nationale*, Paris a'r llall yn y Llyfrgell Brydeinig, Llundain, sy'n nodi iddynt gael eu cludo i'r Brenin Óengus mac Fergusa (729–761) gan fynach Gwyddelig o'r enw Regulus (neu Riagail).

Yn ôl traddoiad, yn 832 OC, arweiniodd Óengus II ei fyddin yn erbyn yr Angle Æthelstan, ble saif Athelstaneford, Dwyrain Lothian. Gweddiodd Óengus am fuddugoliaeth gan fod ganddo lawer llai o filwyr yn ei fyddin ef, na'r Angles, a cyhoeddodd y byddai'n dyrchafu Andreas i fod yn Nawddsant pe bai'n trechu'r mewnfudwyr niferus. Ar hyn, ffurfiwyd croes o gymylau yn yr awyr, a chyhoeddwyd fod hyn yn arwydd o fuddugoliaeth. Bu'r Albanwyr yn fudugoliaethus, a chadwodd at ei air gan ddyrchafu Andreas yn Nawddsant.

## Cyfeiriadau
Categori:Seintiau Cristnogol
Categori:Apostolion
Categori:Cymeriadau'r Testament Newydd
.my

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Maleisia yw **.my** (talfyriad o **M**ala**y**sia).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Maleisia
Categori:Parthau lefel uchaf
.mz

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Mosambîc yw **.mz** (talfyriad o **M**o**z**ambique).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Mosambîc
Categori:Parthau lefel uchaf
.na

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Namibia yw **.na** (talfyriad o **Na**mibia).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Namibia
Categori:Parthau lefel uchaf
.ne

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Niger yw **.ne** (talfyriad o **N**ig**e**r).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Niger
Categori:Parthau lefel uchaf
.nf

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Ynys Norfolk yw **.nf** (talfyriad o **N**or**f**olk).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Ynys Norfolk
Categori:Parthau lefel uchaf
.ng

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Nigeria yw **.ng** (talfyriad o **N**i**g**eria).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Nigeria
Categori:Parthau lefel uchaf
.ni

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Nicaragwa yw **.ni** (talfyriad o **Ni**caragua).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Nicaragwa
Categori:Parthau lefel uchaf
.np

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Nepal yw **.np** (talfyriad o **N**e**p**al).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Nepal
Categori:Parthau lefel uchaf
.nr

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Nawrw yw **.nr** (talfyriad o **N**au**r**u).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Nawrw
Categori:Parthau lefel uchaf
.nu

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Niue yw **.nu** (talfyriad o **N**i**u**e).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Niue
Categori:Parthau lefel uchaf
.om

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Oman yw **.om** (talfyriad o **Om**an).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Oman
Categori:Parthau lefel uchaf
.pa

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Panamâ yw **.pa** (talfyriad o **Pa**nama).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Panamâ
Categori:Parthau lefel uchaf
.pf

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Polynesia Ffrengig yw **.pf** (talfyriad o **P**olynésie **F**rançaise).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Polynesia Ffrengig
Categori:Parthau lefel uchaf
.pg

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Papwa Gini Newydd yw **.pg** (talfyriad o **P**apua **G**uinea).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Papwa Gini Newydd
Categori:Parthau lefel uchaf
.ph

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol y Philipinau yw **.ph** (talfyriad o **Ph**illipines).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Parthau lefel uchaf
Categori:Y Philipinau
.pn

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Ynysoedd Pitcairn yw **.pn** (talfyriad o **P**itcair**n**).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Ynysoedd Pitcairn
Categori:Parthau lefel uchaf
.pr

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Puerto Rico yw **.pr** (talfyriad o **P**uerto **R**ico). Am fod y wlad yn cael ei rheoli gan yr Unol Daleithiau mae'r parth .us yn cael ei ddefnyddio hefyd.

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Puerto Rico
Categori:Parthau lefel uchaf
.ps

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Palesteina yw **.ps** (talfyriad o **P**ale**s**tine).

Mewn cyfrifiadureg, ".ps" yw terfyniad enw ffeil PostScript, sef ffurf ffeil a ddeallwyd gan lawer o brintwyr.

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Palesteina
Categori:Parthau lefel uchaf
.pw

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Palaw yw **.pw** (talfyriad o **P**ala**w**).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Palaw
Categori:Parthau lefel uchaf
.pt

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Portiwgal yw **.pt** (talfyriad o **P**or**t**ugal).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Portiwgal
Categori:Parthau lefel uchaf
.py

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Paragwái yw **.py** (talfyriad o **P**ara**g**uay).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Paragwái
Categori:Parthau lefel uchaf
.re

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Réunion yw **.re** (talfyriad o **Re**union).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Réunion
Categori:Parthau lefel uchaf
Baner Benin

[bawd|250px|Baner Benin [Delwedd:FIAV 111111.svg|23px]]
bawd|Baner Gweriniaeth Pobl Benin (1975–1990)
Baner ddeuliw lorweddol gyda stribed uwch melyn a stribed is coch gyda stribed fertigol gwyrdd yn yr *hoist* yw **baner Benin**. Lliwiau pan-Affricanaidd yw coch, melyn, a gwyrdd, ac maent yn symboleiddio undod a chenedlaetholdeb Affricanaidd. Mabwysiadwyd yn gyntaf ar 16 Tachwedd, 1959, yn ystod y cyfnod rhwng ennill ymreolaeth yn 1958 ac ennill annibyniaeth lwyr ar Ffrainc yn 1960; enw'r wlad ar y pryd oedd Gweriniaeth Dahomey. Yn dilyn chwyldro sosialaidd yn Rhagfyr 1975, newidodd enw'r wlad i Weriniaeth Pobl Benin a chafodd faner werdd gyda seren goch yn y canton ei defnyddio. Dechreuodd drawsnewidiad i ddemocratiaeth yn y 1980au hwyr a 1990au cynnar: newidiwyd enw'r wlad i Weriniaeth Benin a chafodd y faner wreiddiol ei hadfer yn 1990.

Seiliwyd lliwiau'r faner ar liwiau baner Ethiopia a ddaeth yn liwiau'r mudiad Pan-Affricanaidd dros fudiadau annibyniaeth i bobloedd ddu y cyfandir, a thu hwnt.

## Ffynonellau
**Complete Flags of the World*, Dorling Kindersley (2002)

Benin
Categori:Benin
.rs

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Serbia yw **.rs**.

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Serbia
Categori:Parthau lefel uchaf
.rw

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Rwanda yw **.rw** (talfyriad o **Rw**anda).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Parthau lefel uchaf
Categori:Rwanda
.sb

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Ynysoedd Solomon yw **.sb**

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Parthau lefel uchaf
Categori:Ynysoedd Solomon
Baner Mawritania

[bawd|250px|Baner Mawritania [Delwedd:FIAV 111111.svg|23px]]
Maes gwyrdd gyda chilgant melyn ar ei ochr â seren felen uwch ei ben yn y canol, a stribedi cochion llorweddol ar y brig a'r gwaelod yw **baner Mawritania**. Symbolau Islamaidd yw'r seren a chilgant a lliw traddodiadol Islam yw gwyrdd; yn ogystal, lliwiau pan-Affricanaidd yw melyn a gwyrdd. Mabwysiadwyd ar 1 Ebrill, 1959, blwyddyn cyn i'r wlad ennill annibyniaeth lwyr ar Ffrainc.

Ar 5 Awst 2017, pleidleisiodd 86% o etholwyr dros newid y faner i gynnwys stribedi coch ar hyd ei brig a'i gwaelod, i symboleiddio'r gwaed a gollwyd yn y frwydr dros annibyniaeth. Roedd y refferedwm yn ymwneud â sawl newid arall i'r cyfansoddiad, gan gynnwys diddymu'r senedd.

## Cyfeiriadau 
Mawritania
Categori:Mawritania
.sc

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Seychelles yw **.sc** (talfyriad o **S**ey**c**helles).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Seychelles
Categori:Parthau lefel uchaf
.si

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Slofenia yw **.si** (talfyriad o **S**loven**i**a).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Slofenia
Categori:Parthau lefel uchaf
.sk

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Slofacia yw **.sk** (talfyriad o **S**lova**k**ia).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Slofacia
Categori:Parthau lefel uchaf
Baner Madagasgar

[bawd|250px|Baner Madagasgar [Delwedd:FIAV 111111.svg|23px]]

Baner ddeuliw lorweddol gyda stribed uwch coch a stribed is gwyrdd gyda stribed fertigol gwyn yn yr *hoist* yw **baner Madagasgar**. Coch a gwyn oedd lliwiau Teyrnas Merina, ac mae gwyrdd yn cynrychioli'r Hova, cyn-ddosbarth y gwerinwyr. Mabwysiadwyd ar 14 Hydref 1958 yn sgil hunanlywodraeth ac fe'i chedwir fel y faner genedlaethol pan ddaeth Madagasgar yn annibynnol ar Ffrainc yn 1960.

## Ffynonellau
**Complete Flags of the World* (Llundain: Dorling Kindersley, 2002)

Madagasgar
Categori:Madagasgar
80fed seremoni wobrwyo yr Academi

Cynhaliwyd **80fed seremoni wobrwyo yr Academi** ar 24 Chwefror 2008 yn y Kodak Theatre yn Hollywood, Los Angeles, Califfornia.

## Gwobrau mawr
### Ffilm
### Actio
### Ysgrifennu
### Cyfarwyddo
Categori:2008 yn yr Unol Daleithiau
Categori:Seremonïau Gwobrau'r Academi
Baner Angola

[bawd|250px|Baner Angola [Delwedd:FIAV 111111.svg|23px]]
bawd|Baner yr MPLA
Baner ddeuliw lorweddol gyda stribed uwch coch a stribed is du gyda symbolau hanner olwyn gocos, cyllell *machete*, a seren felen yn ei chanol yw **baner Angola**. Mae'n seiliedig ar faner y Mudiad Poblogaidd i Ryddhau Angola (MPLA), a wnaeth rhyddhau'r wlad o Bortiwgal yn 1975: baner ddeuliw coch-du gyda seren felen yn ei chanol. Ychwanegwyd yr hanner olwyn gocos (i gynrychioli diwydiant) a'r *machete* (i gynrychioli amaeth) pan fabwysiadwyd yn swyddogol fel y faner genedlaethol ar 11 Tachwedd, 1975 er mwyn creu arwyddlun oedd yn cofio morthwyl a chryman y faner Sofietaidd.

## Gweler Hefyd
Gweler hefyd Baner Cymuned Gwledydd yr Iaith Portiwgaleg y mae Angola yn aelod ohoni.

## ffynonellau 
* *Complete Flags of the World*, Dorling Kindersley (2002)

Categori:Angola
Angola
.st

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol São Tomé a Príncipe yw **.st** (talfyriad o **S**ão **T**omé).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Parthau lefel uchaf
Categori:São Tomé a Príncipe
.sv

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol El Salfador yw **.sv** (talfyriad o **S**al**v**ador).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:El Salfador
Categori:Parthau lefel uchaf
.sy

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Syria yw **.sy** (talfyriad o **Sy**ria).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Syria
Categori:Parthau lefel uchaf
.sz

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Eswatini yw **.sz** (Talfyriad ar gyfer yr hen enw **S**wa**z**iland).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Eswatini
Categori:Parthau lefel uchaf
Baner Periw

[bawd|250px|Baner Periw [Delwedd:FIAV 100100.svg|23px]]
[bawd|250px|Baner wladwriaethol Periw [Delwedd:FIAV 010011.svg|23px]]
Baner drilliw fertigol gyda stribedi chwith a dde coch a stribed canol gwyn yw **baner Periw**. Dewisiwyd y lliwiau gan José de San Martín (*El Liberador*) ar gyfer Lleng Periw; roedd y lliwiau'n cofio Ymerodraeth yr Inca. Llwyddodd San Martín i arwain byddin a enillodd annibyniaeth ar Sbaen yn 1819. Roedd nifer o wahanol ddyluniadau (rhai ohonynt yn cynnwys haul euraidd yn eu canol; cafodd hwn ei dynnu o'r faner gan Simón Bolívar yn 1824) cyn i'r dyluniad cyfredol gael ei fabwysiadu ar 25 Chwefror, 1825.

Fel baneri eraill y cyn-drefedigaethau Sbaenaidd, gosodir arfbais y wlad yn ei chanol pan defnyddir fel lluman gwladwriaethol neu lyngesol.

## Ffynonellau
* *Complete Flags of the World*, Dorling Kindersley (2002)

Periw
Categori:Periw
Baner Ciwba

[bawd|250px|Baner Ciwba [Delwedd:FIAV 111111.svg|23px]]
Mae gan **faner Ciwba** pum stribed llorweddol, tri'n las a dau yn wyn, gyda thriongl coch â seren wen yn ei ganol yn yr *hoist*. Dyluniwyd y faner yn 1848 ar gyfer y mudiad rhyddhad, oedd yn ceisio ennill annibyniaeth ar Sbaen a chael Ciwba'n dalaith Americanaidd. Roedd "y Seren Unig" (*La Estrella Solitaria*) yn cynrychioli seren arall i'w hychwanegu i faner yr Unol Daleithiau. Daw'r triongl o'r symbol Masonig am gydraddoldeb, tra bo'r pum stribed yn cynrychioli'r pum talaith oedd gan Giwba ar y pryd. Daeth Ciwba dan rym yr UD yn 1899, a mabwysiadwyd y faner yn swyddogol ar 20 Mai, 1902 pan ddaeth y wlad yn annibynnol (nad oedd Ciwba byth yn dalaith Americanaidd).

## Ffynonellau
**Complete Flags of the World* (Dorling Kindersley, 2002)

Ciwba
Categori:Ciwba
Gwareiddiad Myceneaidd

[bawd|dde|280px|Masg o hen ddinas [Mycenae, a elwir (yn anghywir) yn "Fasg Agamemnon"]]

Y **Gwareiddiad Myceneaidd** yw'r enw a ddefnyddir am y gwareiddiad cyn-helenaidd yng Ngwlad Groeg yng nghyfnod diweddar Oes yr Efydd. Caiff ei enw o ddinas Mycenae yn y Peloponnesos.

Darganfuwyd y gwareiddiad hwn gan yr archaeolegydd Almaenig Heinrich Schliemann wrth gloddio ym Mycenae (1874) a Tiryns (1886). Credai Schliemann ei fod wedi darganfod y byd a ddisgrifiwyd gan Homeros yn yr *Iliad*. Mewn bedd ym Mycenae, cafodd hyd i fasg aur a alwodd yn "Fasg Agamemnon" ar ôl Agamemnon, brenin Mycenae yng nghyfnod Rhyfel Caerdroea; gwyddys erbyn hyn nad yw'r fasg yn cynrychioli Agamemnon ond yn perthyn i ddosbarth o fasgiau o wynebau'r meirw sy'n un o nodweddion gwareiddiad Mycenae.

Parhaodd y gwareiddiad Myceneaidd o tua 1550 CC hyd tua 1100 CC. Roedd yn olynydd i'r Gwareiddiad Minoaidd.

bawd|chwith|300px|Prif safleoedd y Gwareiddiad Myceneaidd

Mycenaidd
Categori:Archaeoleg Gwlad Groeg
Categori:Yr Henfyd
Categori:Oes yr Efydd
Heinrich Schliemann

Archaeolegydd amatur o'r Almaen a wnaeth ddarganfyddiadau syfrdanol ar safleoedd Caerdroea yn Nhwrci a Mycenae a Tiryns yng Ngwlad Groeg oedd **Heinrich Schliemann** (6 Ionawr 1822 - 26 Rhagfyr 1890).

Ganed Schliemann yn Neubukow, yn fab i weinidog Protestannaidd tlawd. Bu farw ei fam pan oedd yn naw oed. Datblygodd ddiddordeb yng weithiau Homeros yn ieuanc, ac wedi darllen yr *Iliad*, penderfynodd y byddai ryw rydd yn chwilio am Gaerdroea.

Bu raid iddo adael yr ysgol yn 14 oed, ac aeth yn brentis siopwr yn Fürstenberg. Yn 1844, cafodd waith gyda chwmni allforio a mewnforio, a dangosodd dalent anarferol. Gyrrwyd ef i St Petersburg yn 1846, lle dysgodd Rwseg a Groeg. Erbyn 1858, roedd yn ŵr cyfoethog, a defnyddiodd ei gyfoeth i dalu am ei ymchwiliadau ym maes archaeoleg.

Penderfynodd Schliemann mai Hissarlik yng ngogledd-orllewin Anatolia oedd safle Caerdroea, ac yn 1871 dechreuodd gloddio yno. Yn 1873, darganfu drysorau aur a alwidd yn "Drysor Priam", ar ôl Priam, brenin Caerdroea adeg Rhyfel Caerdroea. Cyhoeddodd 
*Troja und seine Ruinen* yn 1875.

Yr un flwyddyn, dechreuodd gloddio yn Orchomenus, ac yn 1876 yn Mycenae.  Yno, cafodd hyd i nifer o feddau, gydag esgyrn a thrysorau aur, yn cynnwys masg aur a alwodd yn "Fasg Agamemnon" ar ôl Agamemnon, brenin Mycenae yng nghyfnod yr Iliad.

Bu farw yn Napoli yn 1890, ar ei ffordd yn ôl i Wlad Greog ar ôl llawdriniaeth yn yr Almaen. Aed a'i gorff i Athen i'w gladdu.

## Gweithiau
* *La Chine et le Japon au temps présent* (1867)
* *Ithaka, der Peloponnesus und Troja* (1868)
* *Trojanische Altertümer* (1874)
* *Troja und seine Ruinen* (1875)
* *Mykena* (1878)

Categori:Archaeolegwyr o'r Almaen
Categori:Genedigaethau 1822
Categori:Llenorion o'r Almaen
Categori:Marwolaethau 1890
Categori:Pobl y 19eg ganrif
Gwareiddiad Minoaidd

bawd|250px|Ffresco o Cnossos, yn dangos tair merch
Y **Gwareiddiad Minoaidd** yw'r enw a ddefnyddir am y gwareiddiad cynnar a ddatblygodd ar ynys Creta yn ystod Oes yr Efydd. Blodeuodd o tua'r 27ain ganrif CC hyd tua 1450 CC, pan olynwyd ef gan y Gwareiddiad Myceneaidd, efallai o ganlyniad i goncwest o dir mawr Gwlad Groeg.

Rhoddwyd yr enw "Minoaidd" iddo gan yr archaelegydd Prydeinig Syr Arthur Evans, ar ôl y Brenin Minos ym mytholeg Roeg. Bu ef yn cloddio yn Cnossos, y mwyaf adnabyddus o'r safleoedd Minoaidd, lle roedd palasau cymhleth gydag addurniadau tarawiadol. Safleoedd eraill tebyg yw Phaistos, Malia, a Kato Zakros.

bawd|chwith|320px|Creta yn y cyfnod Minoaidd

Categori:Archaeoleg Gwlad Groeg
Categori:Creta
Minoaidd
Categori:Oes yr Efydd
Minos

Brenin ynys Creta ym mytholeg Roeg oedd **Minos** (Hen Roeg: ). Roedd yn fab i Zews ac Ewropa. Rhoddodd ei enw i'r Gwareiddiad Minoaidd.

Roedd yn briod a Pasiphaë, ac roedd ei blant yn cynnwys Ariadne, Androgeus, Deucalion, Phaedra, Glaucus, Catreus ac Acacallis. Dywedir iddo ef a'i frodyr, Rhadamanthys a Sarpedon, gael eu magu gan Asterion (neu Asterius), brenin Creta, a phan fu Asterion farw, olynwyd ef ar yr orsedd gan Minos.

Dywedid ei fod yn byw yn Knossos, dair cenhedlaeth cyn Rhyfel Caerdroea. Cysylltir ef a nifer o chwedlau; y fwyaf adnabyddus yw'r stori am Theseus a'r Minotor. Roedd Athen yn gorfod gyrru saith dyn ieuanc a saith merch ieuanc i Minos bob blwyddyn fel teyrnged, a byddent yn cael eu bwydo i'r Minotaur, anghenfil oedd yn hanner dyn a hanner tarw, oedd wedi ei genhedlu gan darw ar Pasiphaë, gwraig Minos. Ymunodd Theseus a'r rhai oedd yn cael eu gyrru i Minos un flwyddyn, a chyda chymorth Ariadne, merch Minos, lladdodd y Minotor.

Categori:Brenhinoedd mytholegol
Categori:Cymeriadau ym mytholeg Roeg
Categori:Creta
Baner Niue

Baner o faes melyn gyda Baner yr Undeb yn y canton yw **baner Niue**. Cynrychiola Baner yr Undeb gysylltiadau â'r Deyrnas Unedig; daw'r bedair seren fechan ar Groes San Siôr o faner Seland Newydd er mwyn cynrychioli cysylltiadau â Seland Newydd (mae Niue yn rhan o Deyrnas Seland Newydd), ac mae'r seren fawr yng nghanol y groes yn cynrychioli ynys Niue ei hunan.

## Ffynonellau
**Complete Flags of the World*, Dorling Kindersley (2002)

Niue
Categori:Niue
.qa

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Catar yw **.qa** (talfyriad o **Qa**tar).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Cyfathrebu yng Nghatar
Categori:Parthau lefel uchaf
Cnossos

yn Knossos; y fynedfa ogleddol.]]

Safle archaeolegol ar ynys Creta yng Ngwlad Groeg yw **Cnossos** neu **Knossos** (Groeg: **Κνωσός**). Hwn yw'r safle bwysicaf o'r Gwareiddiad Minoaidd o Oes yr Efydd. Saif gerllaw dinas Heraklion.

Darganfuwyd gweddillion Cnossos yn 1878 gan Minos Kalokairinos, hynafiaethydd Cretaidd. Cloddiwyd y safle gan yr archaeolegydd Syr Arthur Evans, a ail-adeiladodd ran helaeth o'r adfeilion. Mae'r safle yn cynnwys dros 1,000 o ystafelloedd gwahanol.

Cysylltir y safle yn draddodiadol a Minos, brenin Creta ym mytholeg Roeg.

## Galeri

Image:Knossos women fresco.jpg|Ffresco o Cnossos, yn dangos tair merch
Evans Fresco Drawing P8a Priest King relief.jpg
Evans Fresco Drawing P7b Bull relief.jpg
Evans Fresco Drawing Q3 Griffin relief.jpg
Evans Fresco Drawing E4 Watercolour.jpg

Categori:Creta
Categori:Safleoedd archaeolegol Gwlad Groeg
.mv

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Maldives yw **.mv** (talfyriad o **M**aldi**v**es).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Maldives
Categori:Parthau lefel uchaf
.mw

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Malawi yw **.mw** (talfyriad o **M**ala**w**i).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Malawi
Categori:Parthau lefel uchaf
.mx

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Mecsico yw **.mx** (talfyriad o **M**é**x**ico).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Mecsico
Categori:Parthau lefel uchaf
.td

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Tsiad yw **.td** (talfyriad o **T**cha**d**).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Parthau lefel uchaf
Categori:Tsiad
.th

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Gwlad Tai yw **.th** (talfyriad o **Th**ailand).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Gwlad Tai
Categori:Parthau lefel uchaf
.tl

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Dwyrain Timor yw **.tl**.

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Dwyrain Timor
Categori:Parthau lefel uchaf
.tw

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Gweriniaeth Tsieina yw **.tw** (talfyriad o **T**ai**w**an).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Gweriniaeth Tsieina
Categori:Parthau lefel uchaf
Robert Minhinnick

Bardd ac amgylcheddwr Cymreig yw **Robert Minhinnick** (ganwyd 1952). Cafodd ei eni yng Nghastell-nedd a mynychodd Ysgol Brynteg ym Mhen-y-bont ar Ogwr, ac mae bellach yn byw ym Mhorthcawl. Mynychodd Prifysgol Cymru, Aberystwyth a Phrifysgol Cymru, Caerdydd.

Derbyniodd Wobr Teithio John Morgan am ei lên yn 1990. Cafodd ei lyfr *Watching the Fire Eater* ei enwi'n Llyfr y Flwyddyn ym 1993. Ef oedd golygydd *Poetry Wales* rhwng 1998 a 2008, a daeth y cylchgrawn yn adnabyddedig yn ryngwladol o dan ei arweiniad.

Sefydlodd Minhinnick Cyfeillion y Ddaear Cymru a Sustainable Wales.

Enillodd wobrau Gregory a Cholmondeley am ei farddoniaeth, yn ogystal â dwy wobr llenyddiaeth Cyngor Celfyddydau Cymru a dwy Wobr Forward am y Gerdd Orau ar gyfer *Twenty Five Laments for Iraq* and *The Fox in the National Museum of Wales*.

## Llyfryddiaeth 
### Barddoniaeth 
**A Thread in the Maze* (1978) C. Davies
**Native Ground* (1979) Triskele
**Life Sentences* (1983) Poetry Wales
**The Dinosaur Park* (1985) Poetry Wales
**The Looters* (1989)
**Hey Fatman* (1994)
**After the Hurricane* (2002)

### Nofelau 
**Sea Holly* (2007)

### Eraill 
**Watching the Fire Eater* (1992)
**The Green Agenda: Essays on The Environment of Wales* (gol.) (1994)
**Badlands* (1996)
**To Babel and Back* (2005)

### Cyfieithiadau 
*''The Adulterer's Tongue: Six Welsh Poets: A Facing-Text Anthology'' (gol., cyf.) (Carcanet Press, 2003)

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1952
Categori:Amgylcheddwyr o Gymru
Categori:Beirdd yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Beirdd yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Beirdd Saesneg o Gymru
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Aberystwyth
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Caerdydd
Categori:Nofelwyr yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Nofelwyr Saesneg o Gymru
Categori:Pobl o Forgannwg
Categori:Pobl addysgwyd yn Ysgol Brynteg
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Ysgrifwyr a thraethodwyr yr 21ain ganrif o Gymru
.va

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Y Fatican yw **.va** (talfyriad o **Va**tican).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Y Fatican
Categori:Parthau lefel uchaf
.vc

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Sant Vincent a'r Grenadines yw **.vc**.

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Sant Vincent a'r Grenadines
Categori:Parthau lefel uchaf
.ve

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Feneswela yw **.ve** (talfyriad o **Ve**nezuela).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Feneswela
Categori:Parthau lefel uchaf
.vn

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Fietnam yw **.vn** (talfyriad o **V**iet**n**am).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Fietnam
Categori:Parthau lefel uchaf
.vu

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Fanwatw yw **.vu** (talfyriad o **V**an**u**atu).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Parthau lefel uchaf
Categori:Fanwatw
.ye

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Iemen yw **.ye** (talfyriad o **Ye**men).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Iemen
Categori:Parthau lefel uchaf
.za

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol De Affrica yw **.za**.

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:De Affrica
Categori:Parthau lefel uchaf
.gq

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Gini Gyhydeddol yw **.gq** (talfyriad o **G**uinée E**q**uatoriale).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Gini Gyhydeddol
Categori:Parthau lefel uchaf
.ai

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Anguilla yw **.ai** (talfyriad o **A**ngu**i**lla).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Anguilla
Categori:Parthau lefel uchaf
The Valley

200px|bawd|Map sy'n dangos lleoliad The Valley yn Anguilla
Prifddinas Anguilla a thref fwyaf ynys Anguilla yn y Caribî yw **The Valley**. Poblogaeth (2001): 1,164.

Gwasanaethir The Valley gan Faes Awyr Anguilla Wallblake, yr unig faes awyr yn Anguilla.

Categori:Aneddiadau Anguilla
Categori:Daearyddiaeth Anguilla
Categori:Prifddinasoedd Gogledd America
Sandy Ground

Pentref sy'n brif borthladd Anguilla, yn y Caribî, yw **Sandy Ground**. Ceir traeth hir estynedig gyda chlogwynni yn ei ddau ben a llyn dŵr hallt y tu ôl iddo. Yn ôl cyfrifiad 2001 mae gan Sandy Ground boblogaeth o 274.

Categori:Daearyddiaeth Anguilla
God Bless Anguilla

Anthem genedlaethol answyddogol Anguilla, yn y Caribî, yw ***God Bless Anguilla*** (Saesneg, "Bendithied Duw Anguilla"). Am fod Anguilla yn un o diriogaethau tramor y DU, "God Save the Queen" yw'r anthem swyddogol o hyd, ond mae "God Bless Anguilla" yn fwy poblogaidd.

Categori:Anthemau cenedlaethol
Categori:Anguilla
Banc Canolog Dwyrain y Caribî

Awdurdod ariannol grwp o chwe gwladwriaeth annibynnol yn y Caribî yw **Banc Canolog Dwyrain y Caribî** (Saesneg: *Eastern Caribbean Central Bank*).

Y gwledydd yw:
* Antiga a Barbwda
* Grenada
* Sant Kitts-Nevis
* Cymanwlad Dominica
* Sant Lwsia
* Sant Vincent a'r Grenadines
a dwy o diriogaethau tramor y DU sef,
* Anguilla
* Montserrat

Sefydlwyd y banc yn Hydref 1983 er mwyn ceisio cynnal sefydlogrwydd Doler Dwyrain y Caribî (EC$) ac er mwyn diogelu'r system bancio a hybu economïau'r aelod-wladwriaethau. Lleolir y pencadlys yn ninas Basseterre, ar ynys Sant Kitts.

Mae pob aelod hefyd yn aelod o'r OECS (*Organisation of Eastern Caribbean States*).

## Gweler hefyd 
*Doler Dwyrain y Caribî

## Dolenni allanol
*  Gwefan swyddogol y banc 

Dwyrain y Caribî
Categori:Economi'r Caribî
Categori:Economi Anguilla
Categori:Economi Antiga a Barbwda
Categori:Economi Dominica
Categori:Economi Grenada
Categori:Economi Montserrat
Categori:Economi Sant Kitts-Nevis
Categori:Economi Sant Lwsia
Categori:Economi Sant Vincent a'r Grenadines
A. J. Cronin

Nofelydd a dramodydd o'r Alban oedd **Archibald Joseph Cronin** (19 Gorffennaf 1896 - 6 Ionawr 1981).

Cafodd ei eni yng Nghardross. Priododd Agnes Mary Gibson yn 1921.  Ganwyd ei fab, Vincent, ym Medwellty.

Bu farw ym Montreux.

## Llyfryddiaeth 
### Nofelau 
* ''Hatter's Castle* (1931)
* *Three Loves* (1932)
* *Grand Canary* (1933)
* *Country Doctor* (1935)
* *The Stars Look Down* (1935)
* *The Citadel* (1937)
* *Jupiter Laughs* (play, 1940)
* *The Keys of the Kingdom* (1941)
* *Adventures of a Black Bag* (1943, rev. 1969)
* *The Green Years* (1944)
* *Shannon's Way* (1948)
* *The Spanish Gardener* (1950)
* *The Valorous Years* (1950)
* *Beyond This Place* (1953)
* *A Thing of Beauty* (1956)
* *The Northern Light* (1958)
* *The Native Doctor* (1959)
* *The Judas Tree* (1961)
* *A Song of Sixpence* (1964)
* *Further Adventures of a Black Bag* (1966)
* *A Pocketful of Rye* (1969)
* *Desmonde* neu *The Minstrel Boy* (1975)
* *Lady with Carnations* (1976)
* *Gracie Lindsay* (1978)
* *Doctor Finlay of Tannochbrae* (1978)

### Arall 
* *Kaleidoscope in "K"* (1933)
* *Vigil in the Night* (serial, 1939)
* *Adventures in Two Worlds* (cofiant, 1952)
* *The Innkeeper's Wife'' (1958)

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1896
Categori:Marwolaethau 1981
Categori:Nofelwyr Saesneg o'r Alban
Doler Dwyrain y Caribî

Arian cyfred wyth allan o naw aelod-wladwriaethau yr OECS (*Organisation of Eastern Caribbean States*) yw **doler Dwyrain y Caribî** (Saesneg: *East Caribbean dollar*) (côd: XCD). Mae'n cylchredeg ers 1965 ac yn cael ei gynrychioli fel rheol gan yr arwydd $ neu, weithiau, gan EC$ er mwyn gwahaniaethu rhyngddo a doleri eraill. Rhennir yr EC$ yn 100 cent. Ers 1976 mae wedi bod ynghlwm wrth doler yr Unol Daleithiau gyda chyfradd cyfnewid o US$1 = EC$2.7.

Y gwledydd sy'n defnyddio'r doler fel eu harian cyfred yw:

* Anguilla
* Antigwa a Barbiwda
* Cymanwlad Dominica
* Grenada
* Montserrat
* Sant Kitts-Nevis
* Sant Lwsia
* Sant Vincent a'r Grenadines

Yr unig aelod o'r OECS sy ddim yn ei ddefnyddio yw Ynysoedd Prydeinig y Wyryf, sy'n defnyddio doler yr Unol Daleithiau.

Categori:Arian
Categori:Economi'r Caribî
.ws

Côd gwlad parth lefel uchaf swyddogol Samoa yw **.ws** (talfyriad o **W**estern **S**amoa, hen enw'r wlad).

## Gweler hefyd 
* ISO

Categori:Samoa
Categori:Parthau lefel uchaf
Kingstown (gwahaniaethu)

Gallai **Kingstown** gyfeirio at:

## Lleoedd
### Iwerddon
* Dún Laoghaire, tref a enwid yn "Kingstown" o 1821 hyd 1921 

### Sant Vincent a'r Grenadines
* Kingstown, prifddinas y wlad

### Unol Daleithiau America
* North Kingstown, Rhode Island, tref yn nhalaith Rhode Island
* South Kingstown, Rhode Island, tref yn nhalaith Rhode Island

## Gweler hefyd
*Kingston  (gwahaniaethu)
----
Bys

Un o'r pum aelod o'r corff dynol sy'n ymestyn ar flaen y llaw a hefyd, fel bys troed, ar ben traed pobl yw **bys**.

## Gweler hefyd 
* Ewin
* Bys troed
* Bysedd cochion (planhigyn)


Categori:Anatomeg
Cilmeri (grŵp gwerin)

|bawd|300px|Y grwp Cilmeri ym mhentref Cilmeri, oddeutu 1981.
bawd|300px|Clawr cefn albym cyntaf y grwp.
[bawd|300px|Y grŵp gwerin '**Cilmeri**' yn perfformio yng nghystadleuaeth Cân i Gymru yn 1979. Daethant yn ail i'r grwp Pererin a gannodd 'Ni Welaf yr Haul'. Yn y llun: Ywain Myfyr, Elwyn Rowlands, [Robin Llwyd ab Owain, Huw Roberts a Tudur Huws Jones.]]

:*Erthygl am y grŵp gwerin yw hon. Am y fan lle lladdwyd Llywelyn ap Gruffudd, gweler Cilmeri.*

Grŵp gwerin Cymraeg dylanwadol o ddiwedd y 1970au a chychwyn yr 1980au, o Wynedd, oedd **Cilmeri**.

Recordiwyd dwy record hir (33rpm) gan Gwmni Recordiau Sain SAIN768N LPW296 a C768N yn 1980. Yna, "Henffych  Well!" yn ddiweddarach. Yn ôl 'World Music: The Rough Guide' (gan Simon Broughton a Mark Ellingham):*Cilmeri: Sadly defunct Gwynedd band which was the first to put a harder, Irish-style edge on Welsh music.* Bu ar daith gyda Dafydd Iwan o amgylch Cymru gan gynnwys theatrau megis Theatr Harlech.

## Yr Aelodau
*Robin Llwyd ab Owain: mandolin, prif lais
*Gwenan Griffith: telyn
*Ywain Myfyr: bodhran, organ geg, llais cefndir
*Tudur Huws Jones: banjo, mandolin, pibau, dwlcimer, llais cefndir
*Huw Roberts: ffidil
*Elwyn Rowlands: gitar, llais cefndir

Yn ddiweddarach ymunodd Dan Morris (llais, crwth, fiola a neola) ac Iwan Roberts, gynt o Mynediad am Ddim (mandolin, mandola, bwswci, gitar).

## Cysylltiadau â grwpiau cerddorol eraill 
Aeth Tudur Huws Jones yn ei flaen i ganu gyda 4 yn y Bar, y Cynghorwyr, Gwerinos a rhyddhau albwm o ganeuon a cherddoriaeth unigol a enwyd *Dal i Drio*.

* Bu Huw Roberts yn aelod o'r grŵp 4 yn y Bar.
* Bu Ywain Myfyr yn aelod o Gwerinos.
* Bu Dan Morris yn aelod o Gwerinos a Bandarall.
* Bu Iwan Roberts yn aelod o Mynediad am Ddim cyn ymuno â Cilmeri, a gyda 4 yn y Bar wedi hynny.

## Adolygiad cyfoes 
Yn y gyfrol *Sesiwn yng Nghymru*  gan Huw Dylan Owen ceir pennod a enwir Cregennan sydd yn adolygiad llawn ac yn feirniadaeth lawn o'r albwm gyntaf gan Cilmeri.  Daw'r adolygiad i derfyn gyda'r geiriau "[ni] fydd albwm cyffelyb i'r un cyntaf hwnnw, Cilmeri, fyth i'w gael yn y Gymraeg.  Albwm o'i gyfnod.  Albwm gwerin Cymraeg a Chymreig o'r iawn ryw."

## Cyfeiriadau
Categori:Bandiau Cymreig
Categori:Canu gwerin Cymreig
Thesews

]]

Arwr a brenin Athen ym mytholeg Roeg oedd **Thesews** (Thiséas - Hen Roeg: ; Saesneg **Theseus**). Roedd yn fab i Aethra a'r duw Poseidon.

Dywedir fod ganddo balas ar safle'r Acropolis, ac mai ef a unodd Atica gyntaf. Yn *Y Llyffantod*, dywed Aristophanes mai ef a sefydlodd lawer o draddodiadau Athen.

Yn ôl un chwedl, roedd Athen yn gorfod gyrru saith dyn ieuanc a saith merch ieuanc i Minos, brenin Creta bob blwyddyn fel teyrnged, a byddent yn cael eu bwydo i'r Minotor, anghenfil oedd yn hanner dyn a hanner tarw, oedd wedi ei genhedlu gan darw ar Pasiphaë, gwraig Minos. Ymunodd Thesews a'r rhai oedd yn cael eu gyrru i Minos un flwyddyn, a chyda chymorth Ariadne, merch Minos, lladdodd y Minotor.

Yn ôl traddodiad, claddwyd ef yn yr Hephaisteion yn Athen.

Mae Thesews i'w weld yn y ddrama *Oidipos yn Colonos*.

## Cyfeiriadau
Categori:Arwyr ym mytholeg Groeg
Categori:Mytholeg Roeg
Kingstown

:*Gweler hefyd Kingstown (gwahaniaethu).*

Prifddinas a phrif borthladd Sant Vincent a'r Grenadines yw **Kingstown**. Poblogaeth: 15,900.

Categori:Aneddiadau Sant Vincent a'r Grenadines
Categori:Prifddinasoedd Gogledd America
Titan (mytholeg)

[bawd|*Cwymp y Titaniaid* ([Cornelis van Haarlem, 1588)]]

Ym mytholeg Roeg, roedd y **Titaniaid** (Groeg:  *Tītān*; lluosog:  *Tītânes*) yn hîliogaeth o dduwiau yn ystod yr Oes Aur.

Roedd deuddeg ohonynt yn wreiddiol, chwech gwrywaidd a chwech benywaidd, ond ganed plant iddynt hefyd. Rheolid hwy gan yr ieuengaf, Cronos, oedd wedi gorchfygu eu tad, Oranos ('Awyr'), ar argymhelliad eu mam. Gaia ('Daear').

Gorchfygwyd y Titaniaid gan y Deuddeg Olympiad, dan arweiniad Zews, yn y Titanomachia ('Rhyfel y Titaniaid'). Carcharwyd hwy yn Tartaros, rhan ddyfnaf yr isfyd.

Y deuddeg **Titan** gwreiddiol oedd:

Gwrywaidd
* Oceanos
* Coeus
* Hyperion
* Crius
* Iapetus
* Cronos

Benywaidd
* Tethys
* Rhea
* Themis
* Mnemosyne
* Phoebe
* Theia

Categori:Mytholeg Roeg
Poseidon

bawd|250px|Poseidon, cerfun yn ninas Copenhagen

Duw'r môr ym Mytholeg Roeg oedd **Poseidon** (Hen Roeg: ), yn cyfateb i Neifion (Lladin: *Neptunus*) ym mytholeg Rhufain. Roedd hefyd yn dduw ceffylau a daeargrynfeydd.

Roedd yn fab i Cronos a Rhea ac yn  frawd i Zews a Hades, ac roedd ganddo blant niferus; ei wraig oedd Amphitrite. Wedi'r rhyfel rhwng y duwiau a'r Titaniaid, rhannodd y tri brawd y ddaear rhyngddynt; yr awyr i Zews, y môr i Poseidon a'r isfyd i Hades. Roedd yn brif dduw nifer o ddinasoedd Groegaidd, yn cynnwys Corinth, er iddo golli cystadleuaeth ag Athena i benderfynu pwy fyddai prif dduw Athen.

Categori:Duwiau a duwiesau Groeg
Categori:Duwiau a duwiesau yn yr Iliad
Categori:Duwiau a duwiesau yn yr Odyseia
Deuddeg Olympiad

Y **Deuddeg Olympiad** neu'r *Dodekatheon* (Groeg: **Δωδεκάθεον** < δωδεκα, dodeka, "deuddeg" + θεον, theon, "o'r duwiau"), yw'r deuddeg prif dduw ym mytholeg Roeg, oedd yn trigo ar Fynydd Olympus.

Categori:Mytholeg Roeg
Cemlyn

bawd|Cemlyn, y llyn a môr-wenoliaid ar yr ynys

Bae a gwarchodfa natur ar arfordir gogleddol Ynys Môn yw **Cemlyn** neu **Bae Cemlyn**. Saif ym nghymuned Cylch y Garn, i'r dwyrain o bentref Llanfair-yng-nghornwy, ychydig i'r gogledd o bentref Tregele ac i'r gorllewin o Orsaf Bwer Niwcliar yr Wylfa a phentref Cemaes.

## Disgrifiad
Ceir llyn o ddŵr hallt yma, yn cael ei wahanu oddi wrth y bae gan grib o raean, gydag argae ar yr ochr orllewinol yn rheoli lefel y dŵr. Nodwyd Cemlyn fel Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yn 1958. Mae'n perthyn i'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol, sy'n ei lesio i Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru, sy'n cynnal y warchodfa.

Ceir nifer o blanhigion prin yma, ac ar ddwy ynys yn y llyn mae nifer sylweddol o fôr-wenoliaid yn nythu. Y Fôr-wennol bigddu yw'r fwyaf cyffredin fel rheol, gyda dros fil o barau yn nythu yma ambell flwyddyn, er bod y niferoedd wedi gostwng yn 2007 a 2008. Ceir hefyd niferoedd llai o'r Fôr-wennol gyffredin a Môr-wennol y Gogledd.

## Cyfeiriadau
Categori:Ardaloedd Cadwraeth Arbennig yng Nghymru
Categori:Arfordir Ynys Môn
Categori:Baeau Cymru
Categori:Cylch-y-Garn
Categori:Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yn Ynys Môn
Eladrin

Mae'r **eladrinod** yn fath o ellyllon, neu elffod yn y pedwerydd argraffiad o'r gêm chwarae rôl Dungeons & Dragons. Mae'r ellyllon yn byw yn y byd naturiol ond mae'r eladrinod yn byw yn y Feywild, neu 'Hudfyd' sef byd y tylwyth teg.

Categori:Dungeons & Dragons
Eberron

Byd dychmygol yw **Eberron** sydd wedi cael ei greu i chwarae y gêm chwarae-rôl ffantasi Dungeons & Dragons.
Mae Eberron wedi cael ei ddewis gan Wizards of the Coast allan o gannoedd o fydoedd eraill fel byd newydd swyddogol Wizards of the Coast.

Categori:Dungeons & Dragons
Guadeloupe

*Département* tramor a rhanbarth tramor Ffrainc yn nwyrain Môr y Caribî yw **Guadeloupe**. Fe'i lleolir yn yr Antilles Leiaf rhwng Montserrat ac Antigwa a Barbiwda i'r gogledd a Dominica i'r de. Mae'n cynnwys dwy brif ynys, Basse-Terre a Grande-Terre, a wahanir gan sianel gul. Mae nifer o ynysoedd llai hefyd megis Marie-Galante, La Désirade a Les Saintes. Dinas Basse-Terre ar yr ynys o'r un enw yw'r brifddinas ond Pointe-à-Pitre ar Grande-Terre yw'r ddinas fwyaf.

Er mai baner trilliw Ffrainc yw baner swyddogol yr ynys, ceir hefyd faner Guadeloupe a arddelir yn lleol.

250px|canol|bawd|Llun lloeren o Guadeloupe

## Gweler hefyd 
* Diwylliant Guadeloupe

## Cyfeiriadau
Categori:Antilles Leiaf
Categori:Départements Ffrainc

Categori:Rhanbarthau Ffrainc
Categori:Tiriogaethau tramor Ffrainc
Categori:Ynysoedd y Caribî
Ares

[bawd|Cerflun o Ares o Fila [Hadrian]]

Duw rhyfel ym mytholeg Roeg oedd **Ares** (Hen Roeg: ). Roedd yn un o'r Deuddeg Olympiad ac yn fab i Zews a Hera. Mewn gwirionedd roedd yn dduw ffyrnigrwydd a chreulondeb rhyfel, tra'r oedd ei hanner chwaer, Athena, yn dduwies strategaeth mewn rhyfel. Mae'n cyfateb i'r duw Mawrth yn y traddodiad Rhufeinig.

Ei gymdeithion mewn rhyfel oedd Deimos, "dychryn", a Phobos "ofn", yn ôl un chwedl ei feibion oeddynt, yn deillio o'i garwriaeth ag Aphrodite. Roedd Eris, duwies anghydfod, yn chwaer iddo. Yn ôl un chwedl, roedd ganddo fab, Cycnus (Κύκνος), a geisiodd adeiladu teml a phenglogau ac esgyrn teithwyr yr oedd wedi eu lladd.

## Cyfeiriadau
Categori:Duwiau a duwiesau Groeg
Categori:Duwiau a duwiesau yn yr Iliad
Categori:Duwiau rhyfel
Deaths and Entrances

Cyfrol o gerddi gan Dylan Thomas yw ***Deaths and Entrances***, a gyhoeddwyd ym 1946.

## Cerddi
**Fern Hill*
**The conversation of prayers*
**A Refusal to Mourn the Death, by Fire, of a Child in London*
**Poem in October*
**This side of the truth*
**To Others than You*
**Love in the Asylum*
**Unluckily for a death*
**The Hunchback in the Park*
**Into her lying down head
**Paper and sticks*
**Deaths and Entrances*
**A Winter’s Tale*
**On a Wedding Anniversary*
**There was a saviour*
**On the Marriage of a Virgin*
**In my craft or sullen art*
**Ceremony After a Fire Raid*
**Once below a time*
**When I woke*
**Among those Killed in the Dawn Raid was a Man aged a Hundred*
**Lie still, sleep becalmed*
**Vision and Prayer*
**Ballad of the Long-legged Bait*
**Holy Spring''

Categori:Casgliadau o gerddi Saesneg o Gymru
Categori:Gweithiau gan Dylan Thomas
Categori:Llyfrau Cymreig 1946
Categori:Llyfrau barddoniaeth yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Llyfrau barddoniaeth Saesneg yr 20fed ganrif
Epsilon Eridani

Seren yng nghytser Eridanus yw **Epsilon Eridani** (neu ***Al-Sadirah***). Mae Al-Sadirah yn perthyn i'r un dosbarth o sêr a'r Haul, er ei bod yn seren oren sydd ychydig yn fwy na'n Haul ni o ran maint.

Mae'r blaned allheulol Epsilon Eridani b yn ei chylchio ac mae hithau, fel Epsilon Eridani tua 10.5 o flynyddoedd goleuni i ffwrdd, sy'n ei gwneud y blaned allheulol agosaf at y Ddaear o ran pellter. Mae ei chrynswth 1.5 gwaith yn fwy na Iau. Mae hi'n cymryd dros 2000 o ddyddiau i gylchio Al-Sadirah.

Categori:Eridanus (cytser)
Categori:Sêr gydag enwau priod
Hera

[bawd|Cerflun o Hera yn y [Louvre]]

Brenhines y duwiau a gwraig Zews ym mytholeg Roeg oedd **Hera** (Hen Roeg: ) neu **Here** () yn y dafodiaith Ionig. Roedd yn dduwies merched a phriodas, ac yn cyfateb i Juno ym mytholeg Rhufain.

Roedd yn ferch i'r Titaniaid Cronos a Rhea. Dangosir hi'n aml yn gwisgo'r *polos*, coron uchel. Addolid hi'n arbennig fel "Hera Argos", yn ei chysegr rhwng Argos a Mycenae, lle cynhelid gwyliau'r *Heraia* er anrhydedd iddi. Roedd cwlt Hera ar ynys Samos hefyd, a themlau iddi yn Olympia, Corinth, Tiryns, Perachora ac ynys santaidd Delos.

Ei phlant gyda Zews oedd Ares, Hebe, Eris ac Eileithyia; roedd Hephaestus hefyd yn fab iddi. Roedd yn casau'r arwr Heracles, oedd yn fab i Zews ac Alcmene ac yn nodedig am ei gryfder eithriadol a'i ddewrder. Pan oedd Heracles yn Thebai, priododd Megara, merch y brenin Creon. Fodd bynnag gwnaeth Hera ef yn wallgof, a lladdodd Heracles Megara a'u plant. Pan sylweddolodd beth roedd wedi ei wneud aeth at Oracl Delphi am gyngor, a than ddylanwad Hera gyrrodd yr oracl ef i wasanaethu'r brenin Eurystheus am ddeuddeg mlynedd a gwneud unrhyw dasg y byddai'r brenin yn ei orchymyn iddo.

Categori:Duwiesau
Categori:Duwiau a duwiesau Groeg
Categori:Duwiau a duwiesau yn yr Iliad
Categori:Duwiau a duwiesau yn yr Odyseia