Olwyn bochdew

Dyfais ymarfer a ddefnyddir yn bennaf gan bochdewion, chnofilod eraill, yw **olwyn bochdew** neu **olwyn rhedeg**. Mae'r rhan fwyaf o'r dyfeisiau hyn yn cynnwys olwyn risiog neu gribog a ddelir yn ei lle gan un neu bâr o echelau. Mae olwynion bochdew yn caniatáu i'r cnofilod redeg hyd yn oed pan nad oes ganddynt lawer o le.

Mae'r rhan fwyaf o olwynion wedi'u gwneud o ddur neu blastig, ac mae manteision ac anfanteision i'r ddau. Mae olwynion plastig solet yn fwy diogel i rai mathau o anifeiliaid, fel bochdewion a draenogod, oherwydd ni all traed neu goesau'r anifail gael eu dal a'u hanafu rhwng y ffyn. Fodd bynnag, gall rhai cnofilod (megis gerblilod) gnoi a dinistrio olwynion plastig yn gyflym.

Mae profion dethol gyda bochdewion Syria (*Mesocricetus auratus*) wedi dangos eu bod yn well ganddynt olwynion mwy; dewisodd yr anifeiliaid ddiamedr olwyn o 35&nbsp;cm (14 modfedd) dros 23&nbsp;cm (9 modfedd), a oedd yn cael ei ffafrio dros yr olwyn lai 17.5&nbsp;cm (7 modfedd).

Ni ddangosodd bochdewion unrhyw ffafriaeth rhwng arwyneb rhedeg cymharol unffurf wedi'i wneud o rwyll blastig ac arwyneb wedi'i wneud o risiau wedi eu gwahanu 9mm ar wahân. Serch hynny, roedd yn well ganddynt y rhwyll o'i chymharu â ffyn a oedd 12mm ar wahân, mae'n debyg oherwydd bod y gofod ehangach rhwng y ffyn yn caniatáu i'w coesau lithro drwodd. Gall rhywogaethau mwy acrobatig, fel llygoden geunant (*Peromyscus crinitus*) a'r llygoden garw (*Peromyscus maniculatus*), ddatblygu ffafriaeth tuag at olwynion sy'n gorfodi iddynt i neidio, fel olwynion sgwâr neu olwynion gyda chlwydi ar hyd yr arwyneb rhedeg.

## Defnydd gan anifeiliaid 
Fel cnofilod eraill, mae bochdewion yn llawn cymhelliant i redeg mewn olwynion; nid yw'n anghyffredin iddynt redeg pellteroedd o 9 cilomedr (5.6 milltir) mewn un noson. Mae cofnodion eraill dros gyfnod o 24-awr yn cynnwys 43 cilomedr (27 milltir) ar gyfer llygod mawr, 31 cilomedr (19 milltir ar gyfer lygod gwyllt, 19 cilomedr (12 milltir) ar gyfer lemmings, 16 cilomder (9.9 milltir) ar gyfer llygod labordy, ac 8 cilomedr (5.0 milltir) ar gyfer gerbiliau. Mae'r damcaniaethau i esbonio lefelau mor uchel redeg mewn olwynion yn cynnwys angen am weithgaredd, rhywbeth i gymryd lle archwilio, ac ymddygiad nodweddiadol. Fodd bynnag, fe wna llygod gwyllt redeg ar olwynion sydd wedi'u gosod mewn cae, sy'n gwrthddweud y ddamcaniaeth mai ymddygiad nodweddiadol yw hwn a achoswyd gan amodau caeth. Fel arall, mae canlyniadau arbrofol amrywiol yn dangos yn gryf bod rhedeg ar olwyn, fel chwarae neu'r rhyddhad endorffin neu endocannabinoid  ar ôl rhedeg, yn rhoi boddhad. Mae defnydd o olwynion yn cael ei werthfawrogi'n fawr gan sawl rhywogaeth fel y dangosir mewn astudiaethau galw defnyddwyr sy'n ei gwneud yn ofynnol i anifail weithio am adnodd. Mae hyn yn gwneud olwynion rhedeg yn ddull poblogaidd o wella amodau caethiwed cnofilod.

Mae anifeiliaid caeth yn parhau i ddefnyddio olwynion hyd yn oed pan gânt fathau eraill o foddhad. Mewn un arbrawf, dangosodd bochdewion Syriaidd a allai ddefnyddio twneli i gael mynediad at bum cawell gwahanol, pob un â thegan, ostyngiad ddim mwy na 25% mewn defnydd olwyn rhedeg o'i gymharu â bochdewion mewn cawell sengl heb deganau (ac eithrio'r olwyn redeg). Mewn astudiaeth arall, defnyddiodd bochdewion benywaidd a oedd â bocs nythu, dillad gwely, gwair, tywelion papur, tiwbiau cardbord, a changhennau eu bod yn defnyddio'r olwyn yn rheolaidd. Roedd hefyd yn dangos eu bod yn elwa ohono; roeddyn yn cnoi llai ar y bar ac yn cael mwy o rai bach na'r rhai a oedd heb olwyn. Roedd llygod y labordy yn barod i wneud mwy o wasgu switshis i fynd i mewn i gawell oedd yn cynnwys olwyn redeg nag oeddynt i redeg sawl metr o diwbiau Habitrail neu dresws o diwbiau Habitrail.

Gall rhedeg mewn olwynion fod mor ddwys mewn bochdewion fel y gall arwain at friwiau traed, sy'n ymddangos fel toriadau bach ar y padiau eu pawennau neu'r bysedd traed. Mae pawen o'r fath yn cael crachen yn gyflym ac felly nid ydynt yn atal bochdewion rhag parhau i redeg yn eu olwyn.

Gall bochdew mewn olwyn sydd wedi'i chysylltu â generadur gynhyrchu hyd at 500&nbsp;mW o bŵer trydanol - digon i oleuo lampau LED bach.http://www.ideen2020.de/3251/wie-viele-hamster-braucht-man-im-laufrad-um-ein-ganzes-haus-mit-strom-zu-versorgen/  .

## Cyfeiriadau 
Categori:Olwynion
Categori:Etholeg
Categori:Pages with unreviewed translations