Casa Batlló

Adeilad yw'r **Casa Batlló** sydd wedi'i leoli yn agos i ganol Barcelona yng Nghatalwnia ac sy'n cael ei gyfrif yn un o gampweithiau'r pensaer Antoni Gaudí. Ailbobiad o adeilad cynharach ydyw mewn gwirionedd, fe'i cynlluniwyd yn 1904 gan Gaudí ac ailwampiwyd ef sawl tro wedi hynny. Roedd gan Gaudí gynorthwywyr yn y broses o gynllunio adeiladau, ac wrth ei lawes y tro hwn roedd Domènec Sugrañes i Gras, Josep Canaleta a Joan Rubió. Yr enw lleol am yr adeilad ydy *Casa dels ossos*, sef 'Y Tŷ a wnaed o Esgyrn', oherwydd ei bryd a'i wedd 'esgyrnog'.

Yn wreiddiol, cafodd ei gynllunio ar gyfer dinasyddion dosbarth canol y ddinas ac roedd mewn ardal eitha cyfoethog o Farcelona. Yn 2005 dynodwyd y Casa Batlló yn Safle Treftadaeth rhyngwladol.

Fel llawer o adeiladau Gaudí, mae'n hawdd adnabod yr adeilad fel un o'i weithiau oherwydd ei arddull unigryw sydd wedi'i seilio i raddau helaeth ar *Modernisme* neu *Art Nouveau*. Mae'r llawr gwaelod yn annerfol iawn oherwydd y delltwaith, y ffenestri ofal a'r gwaith carreg sy'n llifo o'r naill ochr i'r llall. Llond dwrn o linellau syth a phlwm sydd drwy'r lle ac mae llawer o'r ffasâd wedi'i addurno gyda theils mosäig (*trencadís*). Mae'r to'n fwaog ac fe'i cyffelybir yn aml i gefn draig neu ddeinosor. Dywedir fod y rhan i'r chwith o'r canol yn debyg i bicell nawddsant Catalwnia, sef San Sior, yn trywanu draig, yn ei chefn.

## Hanes
### Yr adeiladu gwreiddiol (1877)
bawd|chwith|150px|Antoni Gaudí yn 1910
Adeiladwyd y tŷ gwreiddiol yn 1877 gan Antoni Gaudi yn dilyn comisiwn gan Lluís Sala Sánchez.
 Cyn hynny, adeilad clasurol ei olwg, a digon di-nod ydoedd, a hynny ar ddiwedd y 19g. Roedd gan yr adeilad seler, llawr gwaelod, pedwar llawr arall a gardd yn y cefn.

### Teulu'r Batlló 
Prynnwyd y tŷ gan Josep Batlló yn 1900. Roedd cynllun y tŷ'n fler i brynwyr newydd, ond prynnwyd ef gan y teulu oherwydd ei leoliad - yn agos i ganol y dref. Fe'i lleolwyd yng nghanol y Passeig de Gracia, a oedd yn yr 20g cynnar yn lle dymunol, ffasiynol a chyfoethog. I

### Adnewyddu (1904-1906)
bawd|240px|Y cyntedd; darbwyllodd Gaudí Batlló i adael iddo ehangu'r prif gyntedd er mwyn ei oleuo.
Yn 1904 huriodd Josep Batlló Gaudí i gynllunio'i gartref cyntaf; ar y cychwyn roedd yn awyddus i ddymchwel y cwbwl o'r hen adeilad a chodi tŷ newydd sbon. Fe'i darbwyllwyd, fodd bynnag, i'w adnewyddu a chyflwynwyd y cais cynllunio yn yr un flwyddyn. Cwbwlhawyd y cyfan yn ystod 1906. Enwebwyd y tŷ ar gyfer gwobr gynllunio, gan Gyngor Tref Barcelona, ond ni chafodd y brif wobr.

### Adnewyddu pellach
Bu farw Josep Batlló yn 1934 a chadwyd y lle'n union fel ag yr oedd hyd nes i'w wraig Amalia farw yn 1940. Y plant fu'n cadw'r tŷ wedi hynny, nes iddo gael ei drosglwyddo i gwmni yswiriant *Seguros Iberia* ddefnyddio'r lle fel swyddfeydd. Yn 1970 y cafwyd y gwaith adnewyddu pennaf - ym mhrif ystafelloedd y tŷ. Yn 1983 adferwyd y balconïau gan droi'n ôl i'r lliwiau gwreiddiol. Flwyddyn yn ddiweddarach goleuwyd y ffrynt mewn seremoni o'r enw  La Mercè.

### Defnydd
Yn 1993, prynwyd yr adeilad gan y perchnogion presennol. Aethant ati i adnewyddu'r holl adeilad, ond yn gosmetig yn hytrach nag yn strwythurol. Huriwyd y lle ar gyfer digwyddiadau arbennig a phrofwyd fod galw mawr amdano, yn bennaf oherwydd y lleoliad, yr enw a'r graen wrno.

### Llofft
chwith|90px
Dyma un o'r rhannau mwyaf unigryw a gwahanol. Arferai fod yn rhan ar gyfer gwasanaethau'r amryw denantiaid yn yr adeilad. Roedd ynddo ran ar gyfer golchi dillad a man storio. Mae'n hynod am ei siapau syml, Canoldirol, gyda'i waliau gwynion. Mae ynddo 60 o fwâu cadwynog sy'n uno i greu le gwag (neu ofod) tebyg i asennau anifail. yng ngolwg rhai, dyma asennau'r ddraig a geir yn y to.

### Y llawr pendefigaidd a'r amgueddfa
chwith|90px
Mae ei arwynebedd yn fwy na 700 metr sgwâr a dyma brif lawr yr adeilad.

Cyrhaeddir y llawr drwy fynedfa preifat ar ffurf neuadd, a cheir yma waliau bwaog a siapau crwm. Oddi yma gwelir teiliau glas y ffynnon olau, a stydy Mr. Batlló, *festejador* a chilfach dawel ar gyfer cariadon, wedi'i gynhesu gan le tân siâp madarchen. Mae'r décor yn debyg i anifail, ac i'w weld drwy gydol y llawr pendefigaidd.

Yn 2002 yr agorwyd y drysau i'r cyhoedd, a dyma'r prif lawr ar gyfer y cyhoedd. Fe'i agorwyd o ganlyniad i Flwyddyn Rhyngwladol Gaudí; ddwy flynedd yn ddiweddarach agorwyd y pumed llawr hefyd ar gyfer y cyhoedd, ac yna'r ffynnon olau. 

### Y to
chwith|90px
Mae'r teras ar y to yn un o'r nodweddion mwyaf poblogaidd oherwydd y cynllun du, dreigaidd. Cynrychiolir y ddraig drwy ddefnyddio teiliau o liwiau gwahanol ar un ochr. Ceir pedair simnai.

### Y ffasâd allanol
chwith|90px
Mae gan y ffasâd dair rhan gwahanol, ond integreiddir y cyfan mewn cynghanedd. Defnyddir tywodfaen *Montjuïc* yn helaeth - sydd unwaith eto'n llifo drwy'r lle. Mae'r rhan canolog, sy'n cyrraedd y llawr cyntaf, yn amryliw, gyda balconiau'n ymestyn allan. Ceir ffurf siâp coron ar do'r tŷ, sy'n gymorth i guddio'r tanciau dŵr.

## Galeri

File:Gaudi-Batllo-0279ret.jpg|Ffasâd y Casa Batlló
File:CasaBatllo 0054.JPG|Ffasâd
Image: Close up Casa Batlo.JPG|Ffasâd
Image:CasaBatllo 0096.JPG|Tu fewn
Image:Casa batllo chimney.jpg|Simne
Image: staircase casa batllo.jpg|Y grisiau a'r nenfwd
Image:Casa Batlló Fireplace.jpg|Lle tân
Image:Casa Batlló Light Well.jpg|Y 'ffynnon' olau (y cyntedd)
File:Casa Batlló (Antoni Gaudi) (atrium), 43, Passeig de Gràcia, Eixample, Barcelona, Catalonia, Spain.jpg|Y cyntedd (neu'r *atriwm*)
File:Casa Batlló (Antoni Gaudi) (interior, ceiling close up), 43, Passeig de Gràcia, Eixample, Barcelona, Catalonia, Spain.jpg|Nenfwd
File:Casa Batlló (Antoni Gaudi) (interior, stained-glass window close up), 43, Passeig de Gràcia, Eixample, Barcelona, Catalonia, Spain.jpg|Ffenstr liw
Gaudi-CasaBatllo-façanaPosterior 0857.jpg|Cefn yr adeilad

## Cyfeiriadau
Categori:Adeiladau ac adeiladwaith yng Nghatalwnia
Categori:Adeiladau Antoni Gaudí
Categori:Safleoedd Treftadaeth y Byd yn Sbaen