Crwst

bawd|Ffenestr siop grystiau Ffrengig.
[bawd|[Palmiers, bisgedi siwgr a wneir o grwst pwff.]]
Bwyd pob a wneir o does yw **crwst**. Gwneir y toes o flawd, halen, cymhareb uchel o fraster, ac ychydig o hylif. Gall hefyd gynnwys siwgr a chynhwysion eraill i flasu. Y prif fathau o does a ddefnyddir i wneud crystiau yw crwst brau, crwst pwff, crwst haenog, a chrwst *choux*. Mae gwasgedd anwedd dŵr yn chwyddo'r swigoed aer yn y toes tra'n pobi, a gall yr ager a gynhyrchir wrth i'r braster gyrraedd ei doddbwynt hefydd lefeinio'r crwst. Lefeinir y mwyafrif o grystiau gan ager yn unig, ond ceir crystiau bras a lefeinir gyda burum megis crystiau Danaidd a *brioche*.

## Mathau o grwst 
### Crwst brau 
Crwst brau yw'r crwst a ddefnyddir amlaf. Defnyddir cymhareb 2:1 o flawd i fraster. Os menyn yw'r braster ceir crwst bras, os saim llysiau gwyn yw'r braster ceir ansawdd dda. Ceir nifer o amrywiadau drwy ychwanegu cynhwysion, gan gynnwys crwst gwenith cyflawn, crwst cnau, crwst caws, crwst perlysiau, crwst olewydd, a chrwst hadau pabi. Caiff y cynhwysion eu cyfuno'n dda fel bo'r crwst pob yn frau ac yn fain ei ansawdd, ac yn tueddu i falu'n friwsion yn hytrach na haenau.

### Crwst pwff 
bawd|Lapio menyn gyda chrwst pwff.
Gwneir crwst pwff drwy osod braster a thoes yn haenau. Mae cymhareb y braster yn uchel, yn aml tua 30 y cant o'r cymysgedd. Dylai'r toes fod yn hawdd ei dynnu ond nid yn rhy ystwyth, ac felly defnyddir yn aml cymysgedd o flawd gwenith caled a meddal. Dylai fod ansawdd gwyraidd a solet gan y braster. Defnyddir menyn yn aml i wneud crwst pwff, ond nid yw'n arbennig o addas gan ei fod yn doddi ar dymheredd isel ac yn tueddu i gymysgu â'r toes tra'n gwneud yr haenau. Mae pobyddion sy'n arbenigo mewn crwst pwff yn aml yn defnyddio marjarîn arbennig sy'n cynnwys brasterau o doddbwyntiau uchel.

### Crwst haenog 
Cymysgir blawd glwten-isel gyda menyn, bloneg, neu saim llysiau i dorri'r braster yn ddarnau. Defnyddir ychydig iawn o hylif, a chaiff y toes ei drin yn ysgafn. Math eithriadol o grwst haenog yw *pâte feuilletée*, a wneir drwy blygu ac ailblygu crwst llawn menyn gan ffurfio cannoedd o haenau o flawd a menyn sy'n codi yn y ffwrn yn 12 gwaith ei uchder.

Gellir ychwanegu llaeth, ac ychydig o siwgr os yw'n grwst melys. Ymhlith y nifer o felysfwydydd sy'n defnyddio crwst *choux* mae proffiteroliau, *éclairs*, y pwdin *Gâteau St Honoré*, a phyffiau hufen sy'n cynnwys hufen chwip. Enghraifft o grwst sawrus yw *gougère*, sef cylch *choux* a flesir gyda chaws Gruyère neu Emmental. Mae rhai yn ystyried crwst *choux* yn anodd ei wneud, ac os tynnir o'r ffwrn cyn ei bobi'n gadarn i'w gyffwrdd bydd yn cwympo. Ni ddylir ychwanegu'r llenwad nes yr eiliad olaf, rhag ofn i'r crwst gwlychu a gostwng.

### Ffilo 
bawd|chwith|Strwdel afal.
Defnyddir blawd glwten-uchel, wyau, a chymhareb uwch na'r arfer o hylif i wneud toes hydrin o'r enw ffilo a ellir ei rolio neu dynnu'n denau iawn. Mae hyn yn rhoi iddo gryfder tynnol sy'n addas i wneud crystiau megis strwdel.

### Crwst burum 
Gellir gwneud haenau o does burum a menyn, mewn dull tebyg i wneud crwst pwff, i greu crwst Danaidd.

### De a Dwyrain Asia 
Ceir rhai crystiau yng nghoginiaeth India, megis y samosa. Nid yw crystiau yn gyffredin iawn yn Tsieina, ac eithrio lloerdeisenni.

## Cyfeiriadau 

Categori:Bwydydd pob
Categori:Melysfwydydd