Under Milk Wood

*(ar gyfer yr addasiad Cymraeg, gweler **Dan y Wenallt**)*
Drama radio enwog 'ar gyfer lleisiau' gan Dylan Thomas a gyhoeddwyd yn 1954 yw ***Under Milk Wood***. Fe'i haddaswyd yn ddrama lwyfan yn ddiweddarach a'i gwneud yn ffilm yn 1971. Mae'r ddrama  yn defnyddio barddoniaeth fel cyfrwng; mae'n disgrifio digwyddiadau un diwrnod yn unig ym mhentref dychmygol Llareggub. Mae'n fwy na phosib fod nifer o'r cymeriadau'n seiliedig ar bobl go-iawn a oedd yn byw yn Nhalacharn.
bawd|Clawr DVD fersiwn ffilm Pip Broughton 2015
bawd|Clawr y DVD o'r ffilm o 1971
bawd|Poster ffilm Kevin Allen 2015

Cyfieithwyd y ddrama i'r Gymraeg gan T. James Jones dan y teitl *Dan y Wenallt*. Bu i Eigra Lewis Roberts addasu a chyfieithu'r ddrama i Gymraeg 'ogleddol ym 1979, a galw'r addasiad yn *Dan Gysgod Bryn Llaethog*. Llwyfannwyd yr addasiad hwnnw gan gwmni drama o Ddolwyddelan yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caernarfon 1979.

"Llareggub" yw *"buggerall"*, o'i ddarllen am yn ôl, enghraifft o hiwmor Dylan.

Ers y 1970au, cafwyd sawl addasiad ar lwyfan, ffilm, ar deledu, ar dâp/CD ac mewn animeiddio. Yn 2015, cafwyd dwy ffilm wahanol iawn i'w gilydd, un gan Pip Broughton a'r llall gan Kevin Allen.

## Cymeriadau 
* First Voice
* Second Voice
* First Drowned
* Captain Cat
* Second Drowned
* Woman's Voice
* Third Drowned
* Fourth Drowned
* Fifth Drowned
* Mr Mog Edwards
* Miss Myfanwy Price
* Jack Black
* Evans the Death
* Waldo's Mother
* Little Boy Waldo
* Waldo's wife
* Mr Waldo
* First Neighbour
* Second Neighbour
* Third Neighbour
* Fourth Neighbour
* Matti's Mother
* Little Girl Matti
* First Woman
* Preacher
* Second Woman
* Third Woman
* Fourth Woman
* Mrs Ogmore-Pritchard
* Mr Ogmore
* Mr Pritchard
* Gossamer Beynon
* Organ Morgan
* Utah Watkins
* Mrs Utah Watkins
* Ocky Milkman
* Atilla Rees
* A Voice
* Mrs Willy Nilly
* Lilly Smalls
* Mae Rose-Cottage
* Butcher Beynon
* Rev. Eli Jenkins
* Mr Pugh
* Mrs Organ Morgan
* Mary Ann Sailors
* Dai Bread
* Polly Garter
* Nogood Boyo
* Lord Cut-Glass
* Voice of a Guide-Book
* Mrs Beynon
* Mrs Pugh
* Mrs Dai Bread One
* Mrs Dai Bread Two
* Willy Nilly
* Mrs Cherry Owen
* Cherry Owen
* Sinbad
* Old Man
* Man's Voice
* Fisherman
* Children's voices
* Gwennie
* Billy
* Johnnie Cristo
* Dicky
* Rosie Probert
* Child
* Bessie Bighead
* A Drinker

## Cynyrchiadau nodedig
## Addasiadau 
### Ffilm a Theledu 
* *Under Milk Wood* (ffilm 1971)
* *Under Milk Wood* (ffilm Kevin Allen 2015) (fersiwn Cymraeg a Saesneg)
* *Under Milk Wood* (ffilm Pip Broughton 2015)

### Tapiau a Cryno ddisgiau (CD) 

Under Milk Wood (CD) (12.99).jpg|Cryno ddisg: Under Milk Wood (CD); cyhoeddwyd Ebrill 2008
Under Milk Wood (BBC).jpg|Fersiwn y BBC: Under Milk Wood. Richard Burton yn darllen drama enwog Dylan Thomas, Dan y Wenallt, yn Saesneg. 
Under Milk Wood EMI 1992.png|bawd|Clawr CD EMI 1992

### Animeiddio 
Addaswyd y ddrama yn gyfres wedi'i hanimeiddio ym 1992, wedi'i chomisiynu gan S4C. Cynhyrchwyd y ffilm gan Gynyrchiadau Siriol gyda chefnogaeth Onward Production a BBC Pebble Mill. Defnyddwyd y recordiad o'r ddrama radio o 1954 fel y lleisiau yn y fersiwn Saesneg.

### Theatr 
Mae'r ddrama wedi'i haddasu ar gyfer nifer o weithiau gan gynnwys cynhyrchiad Cwmni Theatr Cymru ym 1968.

## Llyfrau
Rhai llyfrau'n ymwneud â'r ddrama:

Dylan Thomas Omnibus, The Under Milk Wood, Poems, Stories and Broadcasts.jpg|*The Dylan Thomas Omnibus*; Hydref 2003; casgliad amrywiol o waith y llenor cymhleth Dylan Thomas a phumed darllediad y ddrama. 
Penguin Modern Classics Under Milk Wood.jpg|Fersiwn Penguin; Chwefror 2000

## Cyfeiriadau
Categori:Dramâu 1954
Categori:Dramâu radio Saesneg
Categori:Gweithiau gan Dylan Thomas
Categori:Llenyddiaeth Saesneg Cymru
Categori:Talacharn