Anthony Holden

Bywgraffydd, beirniad llenyddol a cherddoriaeth, newyddiadurwr, a darlledwr o Loegr oedd **Anthony Ivan Holden** (22 Mai 1947 – 7 Hydref 2023).

## Bywyd cynnar ac addysg 
Ganed Anthony Ivan Holden ar 22 Mai 1947 yn Southport, Swydd Gaerhirfryn (bellach o fewn ffiniau Glannau Merswy), yn fab i John a Margaret (Sharpe gynt) Holden. Barwnigion a ddisgynnai o fasnachwyr cotwm oedd y teulu Holden, ond mab iau oedd John ac felly ni etifeddodd unrhyw deitl. Dylanwadwyd ar Anthony yn ei fachgendod gan ei daid ar ochr ei fam, y newyddiadurwr chwaraeon a chyn-bêl droediwr Ivan Sharpe. Cafodd brofiad anhapus yn Nhŷ Trearddur, ysgol baratoi yn Ynys Môn, cyn mynychu Oundle, ysgol fonedd yn Swydd Northampton. Yno teimlodd yn anaddas yng nghwmni meibion y dosbarth uchel, ac o'r herwydd meddai'n ddiweddarach iddo gael ei droi'n "Lafur am oes".

Astudiodd Saesneg yng Ngholeg Merton, Rhydychen, a threuliodd ei amser rhydd yn barddoni ac yn golygu'r cylchgrawn myfyrwyr *Isis*. Ymhlith ei gyfeillion yn y brifysgol oedd Christopher Hitchens, Martin Amis, a Gyles Brandreth. Bu'n ymwneud â Chymdeithas Ddramatig Prifysgol Rhydychen (OUDS), gan gyfarwyddo perfformiadau a chyfieithu gweithiau gan Aeschulos a'r Hen Roegiaid eraill i'r Saesneg. Cyhoeddwyd nifer o'i drosiadau gan wasg Prifysgol Caergrawnt. Bu ei gyfrol *The St Albans Poisoner* (1974), am hanes y llofrudd Graham Young, yn sail i'r ffilm ''The Young Poisoner's Handbook* (1995). Hoff ddifyrwaith Holden oedd chwarae pocer, ac ysgrifennodd sawl llyfr am y gêm. Gwasanaethodd yn llywydd cyntaf y Ffederasiwn Pocer Rhyngwladol, o 2009 i 2013. Cyhoeddodd ei hunangofiant, *Based on a True Story'', yn 2021.

## Bywyd personol a diwedd ei oes 
Priododd Holden ym 1971 ag Amanda Warren, merch i Syr Brian Warren, meddyg personol y Prif Weinidog Edward Heath. Cawsant dri mab: Ben, Sam, a Joe. Bu'r ddau ohonynt yn cyfieithu libretos o operâu Eidaleg i'r Saesneg. Diddymwyd y briodas ym 1988, a phriododd Holden am yr eildro ym 1990 â'r awdures Americanaidd Cynthia "Cindy" Blake. Ymwahanodd y cwpl yn 2000, ond ni chawsant ysgariad. Dioddefodd o strôc yn 2017 a bu'n defnyddio cadair olwyn am chwe mlynedd olaf ei oes. Bu farw Anthony Holden ar 7 Hydref 2023 yn 76 oed, o ganlyniad i ôl-effeithiau'r strôc a thiwmor yr ymennydd.

## Llyfryddiaeth ddethol 
* *The St Albans Poisoner: The Life and Crimes of Graham Young* (1974).
* *Charles: Prince of Wales* (1979).
* *Laurence Olivier: A Biography* (1988).
* *Charles: A Biography* (1988).
* *Big Deal: A Year as a Professional Poker Player* (1990).
* *The Tarnished Crown: Crisis in the House of Windsor* (1993).
* *Behind the Oscar: The Secrey History of the Academy Awards* (1993).
* *Tchaikovsky* (1995).
* *Charles at Fifty* (1998).
* *William Shakespeare: His Life and Work* (1999).
* *The Wit in the Dungeon* (2005).
* *Bigger Deal: A Year on the New Poker Circuit* (2007).
* ''Based on a True Story: A Writer's Life'' (2021).

## Cyfeiriadau 
Categori:Genedigaethau 1947
Categori:Marwolaethau 2023
Categori:Beirniaid llenyddol Saesneg o Loegr
Categori:Beirniaid cerddoriaeth Saesneg o Loegr
Categori:Bywgraffyddion yr 20fed ganrif o Loegr
Categori:Bywgraffyddion yr 21ain ganrif o Loegr
Categori:Bywgraffyddion Saesneg o Loegr
Categori:Colofnwyr o Loegr
Categori:Cyfieithwyr o'r Eidaleg i'r Saesneg
Categori:Cyfieithwyr o'r Roeg i'r Saesneg
Categori:Cyfieithwyr o Loegr
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg Merton, Rhydychen
Categori:Chwaraewyr pocer
Categori:Darlledwyr yr 20fed ganrif o Loegr
Categori:Darlledwyr yr 21ain ganrif o Loegr
Categori:Darlledwyr Saesneg o Loegr
Categori:Gohebyddion rhyfel
Categori:Golygyddion cylchgronau o Loegr
Categori:Gweriniaethwyr o Loegr
Categori:Hunangofianwyr yr 21ain ganrif o Loegr
Categori:Hunangofianwyr Saesneg o Loegr
Categori:Llenorion ffeithiol yn ymwneud â phocer
Categori:Newyddiadurwyr yr 20fed ganrif o Loegr
Categori:Newyddiadurwyr Saesneg o Loegr
Categori:Pobl o Southport
Categori:Ysgolheigion Shakespearaidd