Pencampwriaethau Rhyngwladol Rygbi Ewrop

Mae **Pencampwriaethau Rhyngwladol Rygbi Ewrop** (Saesneg: **Rugby Europe International Championships**) yn enw ar y strwythyr o adrannau sy'n creu cyghrair rygbi'r undeb ar gyfer gwledydd nad ydyn nhw'n cymryd rhan yn Pencampwriaeth y Chwe Gwlad, hynny yw, timau Lefel 2 a lefel 3. Dros y degawdau mae trefniadaeth a chystadlaethau rygbi rhyngwladol y gwledydd nad sy'n chwarae yn nhwrnament y Chw Chwlad (Pum Gwlad cyn hynny) wedi amrywio a bod yn gymhleth, gyda llawer o newid trefn ac enwau. Y prif adran yn y gynghrair ryngwladol yma yw'r **Rugby Europe Championship** a elwir yn answyddogol yn *Chwe Gwlad B* ac sy'n cynnwys timau megis Rwmania a Jeorjia. O fewn holl adrannau yn y gynghrair ceir y rhan fwyaf o wledydd Ewrop er bod y safon yn amrywio llawer. Cynhelir y gystadleuaeth yn flynyddol.

## Hanes
Ar ôl i Ffrainc gael ei chicio allan o'r Twrnamaint Pum Gwlad ym 1931, penderfynodd Ffrainc gynghreirio gyda'r Italy, Rwmania, Yr Almaen, Sbaen, Gwlad Belg, Portiwgal, Yr Iseldiroedd a Chatalwnia i sefydlu *Fédération Internationale de Rugby Amateur* (FIRA, sef Rugby Europe bellach), fel gwrth-bwysau i'r Bwrdd Rygbi Pêl-droed Rhyngwladol (IRFB - a esblygodd maes o law i'r World Rugby gyfoes), lle mai dim ond Cymru, Lloegr, Iwerddon, a'r Alban a gynrychiolwyd. Ym 1936, trefnodd FIRA ei dwrnament ei hun ar gyfer timau rygbi cenedlaethol Ewrop am y tro cyntaf. Enillodd Ffrainc y tri rhifyn cyntaf. Ym 1939 derbyniwyd Ffrainc yn ôl i'r Twrnamaint Pum Gwlad, ac ar ôl hynny roedd hi (ac eithrio 1952 a 1954) yn aros tan ddiwedd 1965 am dwrnament Ewropeaidd newydd. Er gwaethaf y ffaith bod tîm Ffrainc wedi cymryd rhan yn y Twrnamaint Pum Gwlad, serch hynny, cymerodd y wlad ran yn nhwrnameintiau FIRA, er gyda thîm milwrol, amatur neu ieuenctid. Parhaodd Ffrainc i ddominyddu twrnameintiau FIRA am flynyddoedd, gan goroni ei hun yn bencampwr 25 gwaith.

Yn y 1990au, gostyngodd y diddordeb yn y twrnamaint yn sydyn. Daeth y sefydliad yn fwy afreolaidd hefyd, ac ni threfnwyd y twrnamaint sawl gwaith i wneud lle ar y calendr rhyngwladol ar gyfer twrnameintiau cymwys ar gyfer pencampwriaeth rygbi'r byd. Ers derbyn yr Eidal i dwrnamaint y Chwe Gwlad ar ôl twrnamaint 1997 (yr hyn a elwir bellach), byddai'r twrnamaint yn cael ei atal dros dro.

### Diwygio'r Drefn
* Yn 2000 cafwyd ad-drefniad fawr i'r bencampwriaeth o dan enw **Cwpan Cenhedloedd Ewrop** (European Nations Cup), a oedd bellach yn gorfod parhau heb Ffrainc a'r Eidal. Rhannwyd y bencampwriaeth yn adrannau gwahanol. Roedd twrnameintiau fel arfer yn cymryd dwy flynedd, er bod hyrwyddwr yn cael ei goroni bob blwyddyn.
* Dilynodd diwygiad newydd yn 2016 ac eto daeth yn bencampwriaeth flynyddol. Yn 2016 newidiwyd yr enw a'r strwythur i'r un gyfredol, **Pencampwriaethau Rhyngwladol Rugby Europe** (Europe Rugby International Championships).

Ers troad y ganrif, Jeorjia fu'r wlad amlycaf yn y twrnamaint, er mai Ffrainc yw'r hyrwyddwr record o bell ffordd. Ni fu Gwlad Belg na'r Iseldiroedd erioed ar y podiwm. Gorffennodd Gwlad Belg yn bedwerydd yn 2018, yr Iseldiroedd yn chweched safle (a gyflawnwyd ym 1937, 1976, 2000, 2001 a 2002) fel y safle terfynol uchaf.

Yn yr adran uchaf (Pencampwriaeth), mae'r chwe gwlad ganlynol ar hyn o bryd yn cystadlu am y teitl: Gwlad Belg, Jeorjia, Portiwgal, Rwmania, Rwsia a Sbaen.

## Strwythur
Ers diwygio yn 2016, mae'r twrnamaint wedi cynnwys pum adran lle ceir esgyn a disgyn yn flynyddol rhwng yr adrannau:

* **Pencampwriaeth**: dyma lle mae'r chwe gwlad Ewropeaidd orau yn chwarae nad ydyn nhw'n cymryd rhan yn y Twrnamaint Chwe Gwlad. Coronir enillydd yr adran hon yn bencampwr Pencampwriaethau Rhyngwladol Rygbi Ewrop. Nid oes unrhyw wrthwynebiad uniongyrchol: mae'r wlad sydd â'r sgôr isaf yn chwarae gêm ail gyfle gartref yn erbyn enillydd y Tlws. Ceir timau fel Rwmania a Georgia.
* **Tlws**: dyma lle mae'r chwe gwlad Ewropeaidd orau nad ydyn nhw'n cymryd rhan yn y Bencampwriaeth yn chwarae. Mae enillydd y Tlws yn chwarae mewn gêm ail gyfle yn erbyn y wlad waethaf yn y Bencampwriaeth am ddyrchafiad i'r adran uchaf. Mae'r wlad sydd â'r sgôr isaf yn dirprwyo i'r Gynhadledd 1.
* **Cynhadledd 1**: mae deg gwlad yn chwarae rôl, sydd wedi'u rhannu'n ddau grŵp o bum tîm. Rhennir y gwledydd yn grŵp gogleddol a deheuol. Mae'r ddau enillydd grŵp yn chwarae mewn duel uniongyrchol i'w ddyrchafu i'r Tlws. Dirprwyo'r gwledydd sydd â'r sgôr isaf yn y ddau grŵp i Gynhadledd 2.
* **Cynhadledd 2**: mae deg gwlad yn chwarae rôl yma hefyd, wedi'i rhannu'n ddau grŵp o bum tîm. Rhennir y gwledydd yn grŵp gogleddol a deheuol. Mae'r ddau enillydd grŵp yn cael eu dyrchafu i Gynhadledd 1. O'r ddwy wlad sy'n gorffen ddiwethaf, y wlad a berfformiodd y diraddiadau gwaethaf.
* **Datblygu**: mae'r gwledydd sydd â'r sgôr isaf yn chwarae rôl yma. Mae enillydd y grŵp yn cael ei ddyrchafu'n uniongyrchol i'r Gynhadledd 2.

## Adrannau a Gwledydd y Strwythyr Newydd (tymor 2019–2020)
Gweler isod esiampl o strwythur newydd a gyflwynwyd i'r bencampwriaeth lle ceir esgyn a disgyn rhwng y gwahanol adrannau er mwyn cryfhau'r gystadleuaeth a gwella safon y rygbi a chwareir gan wledydd Lefel 2 a lefel 3 yn Ewrop.

|width="25%"|

|width="25%"|
|- valign="top"
|

|width="25%"|

|width="25%"|

|width="25%"|

|- valign="top"
|

|}

*Diweddarwyd 15 Meh. 2019*

### Tlysau Rygbi Rhyngwlado Eraill 
Ceir sawl cystadleuaeth rhynglwadol eraill ar draws Ewrop.
* Cwpan Viriato: Portiwgal y erbyn Sbaen. 
* Tlws y Ddau Iberia: Jeorjia yn erbyn Sbaen. 
* Trysor Lipovens: Rwmania yn erbyn Rwsia. 
* Cwpan Antim: Rwmania yn erbyn Jeorjia. 
* Aur Mosgo (Moscow Gold): Rwsia y erbyn Sbaen. 
* Cwpan Coltan: Portiwgal yn erbyn Belgium. 
* Colofn Trajan: Sbaen yn erbyn Rwmania. 
* Powlen Suebi: Yr Almaen yn erbyn Portugal.

## Gweler hefyd
* Cwpan Cenhedloedd y Môr Tawel (Pacific Nations Cup)
* Pencampwriaeth y Chwe Gwlad
* Cwpan Rygbi'r Byd

## Dolenni
* Gwefan swyddogol Rugby Europe

## Cyfeiriadau
Categori:Rygbi'r undeb
Categori:Cwpan Rygbi'r Byd
Categori:Timau rygbi'r undeb cenedlaethol