Gabriela Mistral

Bardd yn yr iaith Sbaeneg, addysgwraig a diplomydd o Tsile oedd **Gabriela Mistral** (ganwyd Lucila Godoy Alcayaga; 7 Ebrill 1889 – 10 Ionawr 1957). Hi oedd y llenor cyntaf o America Ladin i ennill Gwobr Lenyddol Nobel, ac hynny yn 1945 am "ei barddoniaeth delynegol, a ysbrydolwyd gan emosiynau grymus, sydd wedi gwneud ei henw yn symbol o uchelgeisiau delfrydyddol yr holl fyd Lladin-Americanaidd".

Ganwyd Lucila Godoy Alcayaga yn Vicuña, Tsile, i deulu o dras Sbaenaidd, Basgaidd, ac Indiaidd. Cafodd ei magu ym mhentref Montegrande, a chafodd swydd athrawes ysgol yn 15 oed. Gweithiodd ym maes addysg drwy gydol ei hoes, tra'n hefyd ysgrifennu a gwasanaethu mewn swyddi llywodraethol. Cyrhaeddodd swydd athrawes coleg a phenodwyd yn gyfarwyddwraig ysgolion gwledig. Cynorthwyodd weinidog addysg Mecsico, José Vasconcelos, wrth ddiwygio ysgolion y wlad honno. Yn ogystal â'i chyfnod yn weinidog diwylliannol Tsile, aeth i Ewrop fel is-gennad ym Madrid, Lisbon, Genoa, a Nice. Bu hefyd yn cynrychioli ei gwlad yng Nghynghrair y Cenhedloedd a'r Cenhedloedd Unedig.

Daeth i sylw fel bardd gyda'i chyfrol gyntaf, *Sonetos de la muerte* (1914), gwaith a enillodd wobr iddi. Mabwysiadodd y ffugenw Gabriela Mistral, cyfuniad o enwau ei hoff feirdd, Gabriele D'Annunzio a Frédéric Mistral. Mae ei hail lyfr, *Desolación* (1922), yn cynnwys y gerdd "Dolor" sy'n ymdrin â charwriaeth a ddaeth i ben pan wnaeth ei chariad ladd ei hun. Ni phriododd y bardd, o ganlyniad i'r profiad hwn. Ymhlith ei chasgliadau eraill o farddoniaeth mae *Ternura* (1924), *Tala* (1938), a *Lagar* (1954).

Bu farw yn Hempstead, Efrog Newydd, yn 67 oed.

## Cyfeiriadau 
## Darllen pellach 
* Marjorie Agosín (gol.), *Gabriela Mistral: The Audacious Traveler* (Athens, Ohio: Ohio University Press, 2003).
* Ciro Alegría, *Gabriela Mistral íntima* (Lima: Editorial Universo, 1968).
* Fernando Alegría, *Genio y figura de Gabriela Mistral* (Buenos Aires: Editorial Universitaria de Buenos Aires, 1966).
* Margot Arce de Vázquez, *Gabriela Mistral, the Poet and Her Work,* cyfieithwyd gan Helene Masslo Anderson (Efrog Newydd: New York Universities Press, 1964).
* Jaime Concha, *Gabriela Mistral* (Madrid: Jńcar, 1987).
* María Luisa Daigre, *Gabriela escondida: Una lectura de doce poemas de Tala* (Santiago: Ril, 2005).
* Santiago Daydí-Tolson, *El ultimo viaje de Gabriela Mistral* (Santiago: Aconcagua, 1989).
* Ariel Fernández, *Los Andes, Gabriela Mistral y mis padres (1912-1918)* (Santiago: Tamurugal, 2005).
* Licia Fiol-Matta, *A Queer Mother for the Nation: The State and Gabriela Mistral* (Minneapolis: University of Minnesota Press, 2002).
* Harriet Alejandro Gumucio, *Gabriela Mistral y el premio Nobel* (Santiago: Nascimento, 1946).
* Matilde Ladrón de Guevara, *Gabriela Mistral, rebelde magní ica* (Buenos Aires: Losada, 1962).
* Sergio Macías, *Gabriela Mistral, o, Retrato de una peregrina* (Madrid: Tabla Rasa, 2005).
* Susana Munnich, *Gabriela Mistral: Soberbiamente transgre sora* (Santiago: LOM, 2005).
* Ana Pizarro, *Gabriela Mistral: El proyecto de Lucila* (Santiago: LOM, 2005).
* Grínor Rojo, *Dirán que está en la gloria (Mistral)* (Santiago: Fondo de Cultura Económica, 1997).
* Isauro Santelices E., *Mi encuentro con Gabriela Mistral, 1912-1957* (Santiago: Editorial de Pacífico, 1972).
* Martín C. Taylor, *Gabriela Mistral’s Religious Sensibility* (Berkeley: University of California Press, 1968).
* Volodia Teitelboim, *Gabriela Mistral, pńblica y secreta: Truenos y silencios en la vida del primer Nobel latinoamericano* (Santiago: BAT, 1991; adolygwyd, Santiago: Editorial Sudamericana, 2003).
* Lila Zemborain, *Gabriela Mistral: Una mujer sin rostro* (Rosario: Beatriz Viterbo Editora, 2002).

Categori:Genedigaethau 1889
Categori:Marwolaethau 1957
Categori:Addysgwyr o Tsile
Categori:Beirdd yr 20fed ganrif o Tsile
Categori:Beirdd Sbaeneg o Tsile
Categori:Diplomyddion o Tsile
Categori:Enillwyr Gwobr Lenyddol Nobel
Categori:Llenorion benywaidd yr 20fed ganrif o Tsile
Categori:Pobl o Vicuña
Categori:Sonedwyr Sbaeneg