Drenas

Tref a bwrdeistref yn sir Pristina o Cosofo yw **Drenas** (Serbeg: **Glogovac**; yr wyddor Gyrilig: Глоговац ("Drenas" yw'r enw Albaneg cyfredol y dref, ond defnyddiwyd hefyd **Gllogoc**). Yn ôl cyfrifiad Cosofo, 2011, roedd gan y fwrdeistref 58,531 o drigolion a'r dref ei hun, 6,143.

## Lleoliad
Mae bwrdiestref Drena/Gllogoc/Glogovac wedi ei lleoli yng nghanolbarth Cosofo yng nghanol mynyddoedd Čičavica|Çiçavica/Čičavica ac i'r dwyrain a bryiau Drenica i'r gogledd a'r dwyrain. Dyma'r brif lwybr rhwng y brifddinas, Prishtinë â Pejë (Peć).

## Hanes
Mae Drenas yn fwrdeistref sy'n gweinyddu 53 pentref yn sir Pristina. 

Sefydlwyd y fwrdeistref cyn yr Ail Ryfel Byd fel uned gymdeithasol, wleidyddol a gweinyddol ar wahân. Dros yr wyth deg mlynedd diwethaf, mae datblygiad economaidd wedi bod yn isel iawn hyd nes yn ddiweddar.

### Drenas a Rhyfel Annibyniaeth Cosofo
Mor gynnar â 1997, roedd y Bryniau Drenica wedi bod yn gadarnle i Fyddin Rhyddhad Kosovo (Albaneg: UÇK; Saesneg: KLA). Yn ystod y rhyfel, cafodd ei reoli ganddynt.

Cafodd un o'r ddau gyflafan gyntaf a ddechreuodd y rhyfel ar 28 Chwefror a 1 Mawrth 1998 ei chyflawni yn Likoshan (Likošane), i'r gogledd o diriogaeth y fwrdeistref. Casglodd 50,000 o bobl ym mis Mawrth, 1998, yn Likoshan i gladdu 24 o ddioddefwyr Qirez a Likoshan. Ar 31 Mai 1998, yn dilyn cyrch yn Poklek i Ri (Novi Poklek), lladdwyd dau Albaniad, Ardian Deliu a Fidai Shishani, a diflannodd wyth arall [3]. Cyflawnwyd cyflafan 26 Medi 1998, o 21 o Albanwyr a oedd yn byw yn y teulu Delijaj, gan luoedd Serb yn Abri e Epërme (Gornje Obrinje).

Ar 17 Ebrill 1999, fe wnaeth yr heddlu Serbia gyhuddo 53 o bobl yn Poklek i Vjetër (Poklek) a diflannodd tair menyw yno: gorfododd yr heddlu grŵp o Kosovars, yn bennaf o'r teulu Muqolli, i dŷ. Ar ôl ychydig oriau, cymerodd y perchennog Sinan Muqolli a dyn arall, eu llofruddio a'u taflu i'r tŷ. Yna taflodd grenâd i mewn i'r ystafell yn cynnwys 47 o bobl, gan gynnwys 23 o blant dan bymtheg oed, a dyn mewn lifrai wedi'i stratio y tu mewn, gan ladd pawb ond chwech. Yn yr un diwrnod yn yr heddlu policeikatovë e Re (Novo Čikatovo) ymosododd yr heddlu Serbaidd ar y pentref a gwahanu dynion oddi ar y menywod a phlant. Ar ddiwedd y dydd, roedd 23 dyn a oedd yn perthyn i deulu Morina wedi cael eu lladd.

## Daearyddiaeth
Mae'r mynyddoedd hyn ar ddwy ochr Dyffryn Drenica. Mae tiroedd Drenica Valley yn cynnwys y system ddyfrhau "Ibër".

Nodwedd arbennig arall o'r ardal hon yw mwynglawdd a ffowndri Feronikeli yn ogystal â rhai chwareli. Mae'r afon hon yn croesi afon Drenica a Vërbicë, y defnyddir ei dŵr ar gyfer anghenion dyfrhau tir amaethyddol.

Mae'r comiwn hwn, o ran cysylltiad tir, wedi'i gysylltu â rhannau eraill o Kosovo drwy'r Fushe Kosove / Peć iarnróid a Pristina - Bushat (Komoran) -Pejë, a ffyrdd rhyng-gymunedol Shalë-Lipjan a Bushat-Drenas- Skenderaj.

Yn ôl y cyfrifiad diweddaraf, roedd gan yr ardal hon boblogaeth o dros 67,000, ac yn ôl amcangyfrifon diweddar mae dros 73,000 o drigolion bellach. Mae poblogaeth y fwrdeistref hon yn byw mewn 42 anheddiad: 36 pentref, 2 ganolfan drefol, 3 ardal a chanol Drenas. O edrych ar gyfansoddiad y rhywiau, mae poblogaeth Drenas yn gyfystyr â 51.3% gwryw a 48.7% benywaidd. Mae'r boblogaeth yn byw yn unig gan Albaniaid yn unig.

Cyfanswm arwynebedd y fwrdeistref hon yw 290 km2 neu 2.66 y cant o diriogaeth tiriogaeth Kosovo. Mae'r holl ardal hon, sy'n cynnwys 42 o aneddiadau, wedi'i hamgylchynu gan fynyddoedd Berise, Kasmaqi, Qyqavica, Goleshi a Lipovica (Blinajë).

## Gwasanaethau Cymdeithasol, Iechyd ac Addysg
Mae "Hafir Shala" y ganolfan iechyd a chwe ysbyty bach i wasanaethu anghenion y boblogaeth yn Drenas.

Ym mwrdeistref Glogovac mae 21 o ysgolion elfennol a 2 ysgol uwchradd. 

## Diwylliant
Cyn mesurau treisgar y nawdegau, roedd bwrdeistref Drenas â 7 llyfrgell gyhoeddus gyda 73,000 o lyfrau. Roedd gan y brif lyfrgell 12,000 o lyfrau, ac roedd gan ei changhennau yn Tërstenik, Komoran, Arllat, Sankoc, Baica a Gradica 61,000 o lyfrau, ond mae'r rhyfel wedi diflannu dwy lyfrgell, y brif lyfrgell yn Gllogovc a'r gangen yn Baica 66,468 o lyfrau. Mae lluoedd Serbia wedi lladd y llyfrgellydd Izet Elshani (48) wedi llosgi'r llyfrgell gyda 9,500 o lyfrau. Mae gan fwrdeistref Gllogovc / Glogovac, mewn gwirionedd, lyfrgell o 6,532 o lyfrau. Y tro diwethaf y ffurfiwyd y Gymdeithas Ddiwylliannol "Komorani", undeb o unigolion a grwpiau sydd â diddordeb mewn datblygu diwylliant lleol, gan gyflwyno nodweddion ein rhanbarth. Yn y ddinas mae Llyfrgell y Ddinas hefyd ar agor, ac mae ei gallu yn ceisio cynnig gwasanaethau i'w darllenwyr.

### Pêl-droed
Lleolir clwb pêl-droed F.K. Feronikeli yn y dref. Enillodd y clwb bencampwriaeth Uwch Gynghrair Cosofo y *Superliga* yn 2018-19 gan ennill yr hawl i chwarae yng nghystadleuaeth Cynghrair y Pencampwyr UEFA am y tro cyntaf.

## Gwybodaeth
Nid oes papur newydd dyddiol yn Drenas, tra cedwir cylchgronau ar gyfer "Reality" a "Spectrum" ar gyfer hysbysu trigolion eu hardal.

Ceir dwy orsaf radio leol "Radio Drenasi 92.1" a "Radio Dodona". Yn y 1990au, ar ôl cau'r "Rilindjes" ("Dadeni'"), cyhoeddodd Fforwm Ieuenctid LDK daflen hunangynhwysol, ar 28 Tachwedd 1993, am y tro cyntaf yn Drenica, cylchgrawn misol "Trojet tona" ("Ein Tiroedd") o PNDSH.

## Crefydd
Yn Drenas mae'r rhan fwyaf o'r bobl yn grefydd Islamaidd o ffydd Sunni. Mae'r ail fosg hynaf yn Kosovo wedi'i leoli ym mhentref Krajkë.

## Gwleidyddiaeth
Y blaid sy'n arwain Drenas yw Plaid Ddemocrataidd Cosofo (*Partia Demokratike e Kosovës*), tra bod gweithgarwch y gwrthbleidiau yn eithaf anodd gan fod Drenas wedi bod ac yn brif gadarnle i Blaid Ddemocrataidd Kosovo.

## Dolenni
* Gwefan Swyddogol tref Gllogoc/Drenas
* Rhestr 'Merthyron Drenas' o'r Rhyfel Annibyniaeth 
* Skynet
* Proffil bwrdiestref Gllogovc/Glogovac gan yr OSCE 
* Prosiectau Twrceg ac Albaneg
* "Carthu Ethnig" ym mwrdeistref Glogovac

## Cyfeiriadau
Categori:Trefi Cosofo