Sophia Kianni

Ymgyrchydd hinsawdd o Iran a'r Unol Daleithiau yw **Sophia Kianni** (ganwyd 13 Rhagfyr 2001) sy'n arbenigo mewn cyfryngau a strategaeth. Mae'n rhugl mewn Persieg a Saesneg.

Hi yw sylfaenydd a chyfarwyddwr gweithredol *Climate Cardinals* (Y Cardinaliaid Hinsawdd), cwmni di-elw rhyngwladol dan arweiniad ieuenctid sy'n gweithio i gyfieithu gwybodaeth am newid hinsawdd i dros 100 o ieithoedd. Mae hi'n cynrychioli'r Unol Daleithiau fel yr aelod ieuengaf ar Grŵp Cynghori Ieuenctid Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig ar Newid Hinsawdd. Mae hi hefyd yn gweithio fel strategydd cenedlaethol ar gyfer Gwener y Dyfodol (*Fridays for Future*), llefarydd rhyngwladol ar gyfer Gwrthryfel Difodiant (*Extinction Rebellion*), a chydlynydd partneriaethau cenedlaethol ar gyfer *This is Zero Hour*.

## Gweithredu 
chwith|bawd| Kianni yn siarad yn streic hinsawdd Gwener Du yn 2019

Dechreuodd Kianni ymddiddori mewn gweithredu dros yr hinsawdd tra yn yr ysgol ganol yn Tehran, pan guddiwyd y sêr gan fwg, ac roedd yn "arwydd bod ein byd yn cynhesu ar gyflymder dychrynllyd". Yn ddiweddarach, ymunodd â grŵp yr ymgyrchydd, Greta ThunbergGwener y Dyfodol, a chymerodd amser i ffwrdd o'r dosbarth i gefnogi gweithredu ar newid yn yr hinsawdd yn wythnosol. Helpodd i drefnu streic hinsawdd 2019 Gwener Du. Erbyn 2019 roedd hi'n strategydd cenedlaethol ar gyfer dydd Gwener y Dyfodol, ac yn gydlynydd partneriaethau cenedlaethol ar gyfer *Zero Hour*, grŵp eiriolaeth amgylcheddol arall.
[alt=|bawd| [Jane Fonda (chwith) a Kianni (dde) yn nigwyddiad DC Ymarfer Tân Dydd Gwener a gynhaliwyd o flaen Adeilad y Capitol.]]

Ym mis Tachwedd 2019, fe wnaeth Kianni hepgor yr ysgol i ymuno â grŵp o wrthdystwyr a drefnwyd gan *Extinction Rebellion* a oedd yn bwriadu llwyfannu streic newyn wythnos o hyd ac eistedd i mewn yn swyddfa Llefarydd y Tŷ Nancy Pelosi yn Washington, DC, gan fynnu ei bod yn siarad gyda nhw am awr ar gamera am newid hinsawdd.

Yn lleol, roedd tua dwsin o gyfranogwyr; yn 17 oed, Kianni oedd yr ieuengaf, ac yn un o ddwy fenyw. Nid oedd Kianni yn aelod o XR, a dim ond yn cymryd rhan yn niwrnod cyntaf yr eistedd-i-mewn, ond rhoddodd araith a chyfweliadau wedi'u paratoi i'r wasg, a pharhau â'r streic newyn o bell. Ysgrifennodd Kianni am ei chyfraniad yn y brotest yn *Teen Vogue.* Yn Chwefror 2020, enwyd Kianni yn llefarydd ar ran Gwrthryfel Difodiant.

Yng ngwanwyn 2020, daeth gweithredu y tu allan i ben, gyda'i hysgol ar gau, yr ymbellhau cymdeithasol a gofynion y pandemig COVID-19 a gohiriwyd ei gwaith o siarad yn gyhoeddus i ben, gan gynnwys Prifysgol Stanford, Prifysgol Princeton a Phrifysgol Duke. Llwyddodd Kianni i barhau â'i gweithrediaeth o bell, fod bynnag,gyda'i sgwrs ym Mhrifysgol Dechnolegol Michigan ar-lein. Yn ogystal, penderfynodd Kianni gyflymu datblygiad gwefan a gynlluniwyd, o'r enw *Climate Cardinals*, a fyddai’n cyfieithu gwybodaeth am newid  hinsawdd i wahanol ieithoedd.

Yng Ngorffennaf 2020, enwyd Kianni gan Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig, António Guterres, fel aelod o Grŵp Cynghori Ieuenctid newydd ar newid hinsawdd, ac un o grŵp o saith arweinydd hinsawdd ifanc i'w gynghori ar sut i weithredu ar gyfer yr argyfwng hinsawdd. Kianni oedd yr ieuengaf yn y grŵp, a oedd yn amrywio rhwng 18 a 28 oed. Hi oedd yr unig un a gynrychiolai Unol Daleithiau'r America, a hefyd yr unig un a oedd yn cynrychioli'r Dwyrain Canol ac Iran.

Ym mis Rhagfyr 2020, Kianni enwyd yn y cylchgrawn *Vice* yn un o "20 Bod Dynol 2020" am  gynrychioli'r UDA  yn y Grŵp Ymgynghorol Ieuenctid y Cenhedloedd Unedig ar Newid yn yr Hinsawdd a dechrau'r Cardinaliaid Hinsawdd.

## Y Cardinaliaid Hinsawdd 
Mae'r Cardinaliaid Hinsawdd (*Climate Cardinals*) yn sefydliad dielw, rhyngwladol dan arweiniad pobl ifanc, a sefydlwyd gan Kianni yn 2020 i gynnig gwybodaeth am newid hinsawdd ym mhob iaith. Cafodd ei henwi ar ôl aderyn, sef y cardinal gogleddol, aderyn sy'n symbol o Dalaith Virginia, a throsiad am wybodaeth yn hedfan led-led y byd. Cafodd Kianni ei hysbrydoli gan y blynyddoedd a dreuliodd yn cyfieithu erthyglau newid hinsawdd Saesneg i Bersieg ar gyfer ei pherthnasau o Iran, gan mai prin oedd yr wybodaeth am newid hinsawdd yn Iran. Dywed iddi sylwi bod cynnwys gwybodaeth am newid hinsawdd naill ai ar gael yn Saesneg yn unig, neu yn Tsieineeg a Sbaeneg, a'u gwnaeth yn anhygyrch i lawer o siaradwyr ieithoedd eraill.

Lansiwyd Cardinals Hinsawdd ym Mai 2020, ac roedd 1,100 o wirfoddolwyr wedi cofrestru i ddod yn gyfieithwyr ar y diwrnod cyntaf. Fe wnaethant hefyd weithio mewn partneriaeth â Radio Javan, radio o Iran gyda dros 10 miliwn o ddilynwyr, i rannu graffeg a chyfieithiadau gydag Iraniaid. Noddir y Cardinaliaid gan y Glymblaid Amgylcheddol Myfyrwyr Rhyngwladol fel corff dielw 501 (c) (3), sy'n caniatáu i fyfyrwyr sy'n cymryd rhan y gwaith o gyfieithu ennill oriau gwasanaeth cymunedol am eu gwaith, naill ai'n cyflawni gofynion ysgol neu'n gwella cymwysiadau coleg. Erbyn Awst 2020, roedd gan y grŵp dros 5,000 o wirfoddolwyr, ag oedran cyfartalog o 16. Erbyn mis Rhagfyr 2020, roedd gan y Cardinaliaid 8,000 o wirfoddolwyr, a phartneriaethau gydag UNICEF a Translators Without Borders. Astudiodd yn Ysgol Ganolog Henry Wadsworth Longfellow, lle enillodd ei thîm yr 'Olympiad Gwyddonol' ledled y wlad, ac yna yn Ysgol Uwchradd Gwyddoniaeth a Thechnoleg Thomas Jefferson, lle roedd yn rhan-enillydd y Rhaglen Ysgoloriaeth Teilyngdod Genedlaethol.

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
* 

Categori:Amgylcheddwyr o Iran
Categori:Amgylcheddwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Ymgyrchwyr newid hinsawdd
Categori:Genedigaethau 2001