Christiana Figueres

Mae **Karen Christiana Figueres Olsen** (ganwyd 7 Awst 1956) yn ddiplomydd o Gosta Rica sydd wedi arwain trafodaethau polisiau ar newid hinsawdd yn genedlaethol, rhyngwladol ac yn amlochrog. Fe'i penodwyd yn Ysgrifennydd Gweithredol Confensiwn Fframwaith y Cenhedloedd Unedig ar Newid Hinsawdd (UNFCCC) yng Ngorffennaf 2010, chwe mis ar ôl methiant y COP15 yn Copenhagen. Yn ystod y chwe blynedd dilynol bu’n gweithio i ailadeiladu’r broses drafod newid hinsawdd fyd-eang yn hynod o lwyddiannus, gan arwain at Gytundeb Paris 2015, a gydnabyddir yn eang fel cyflawniad hanesyddol.

Dros y blynyddoedd mae Figueres wedi gweithio ym meysydd newid hinsawdd, datblygu cynaliadwy, ynni, defnyddio tir, a chydweithrediad technegol ac ariannol. Yn 2016, hi oedd ymgeisydd Costa Rican ar gyfer Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig ond penderfynodd dynnu'n ôl pan na chafodd fawr o gefnogaeth. Mae hi'n un o sylfaenwyr y grŵp Global Optimism a gyd-awdurodd â Tom Rivett-Carnac o *The Future We Choose: Surviving the Climate Crisis* (2020), ac yn gyd-westeiwr y podlediad poblogaidd *Outrage and Optimism*.

## Bywyd cynnar 
Ganed Figueres yn San José, Costa Rica. Roedd ei thad, José Figueres Ferrer, yn Arlywydd Costa Rica  deirgwaith. Gwasanaethodd mam Figueres, Karen Olsen Beck, fel Llysgennad Costa Rican i Israel ym 1982 ac roedd yn aelod o'r Cynulliad Deddfwriaethol rhwng 1990 a 1994. Roedd gan y cwpl bedwar o blant. Roedd brawd hŷn Figueres, José Figueres Olsen, hefyd yn Llywydd Costa Rica (1994-1998).

Gan dyfu i fyny yn La Lucha, mynychodd Figueres ysgol ramadeg leol Cecilia Orlich. Symudodd i'r Almaen Humboldt Schule yn y brifddinas ac yn ddiweddarach graddiodd o Ysgol Uwchradd Lincoln. Mynychodd Goleg Swarthmore yn Pennsylvania, gan raddio yno yn 1979. Fel rhan o'i hastudiaethau anthropolegol, bu'n byw yn Bribri, Talamanca, pentref brodorol anghysbell ar lwyfandir De-ddwyreiniol Costa Rica am flwyddyn. Yna aeth i Ysgol Economeg Llundain lle derbyniodd radd meistr mewn anthropoleg gymdeithasol yn 1981. Ganed merch Figueres Naima yn Gwatemala ym Mawrth 1988, a ganed merch Yihana yn Washington DC yn Rhagfyr 1989.

## Gyrfa gynnar 
Dechreuodd Figueres ei gyrfa mewn gwasanaeth cyhoeddus fel Gweinidog Cwnselydd yn Llysgenhadaeth Costa Rica yn Bonn, Gorllewin yr Almaen, o 1982 i 1985.

Dychwelodd i Costa Rica ym 1987, ac enwyd Figueres yn Gyfarwyddwr Cydweithrediad Rhyngwladol yn y Weinyddiaeth Gynllunio. Yno cynlluniodd a chyfarwyddodd negodi rhaglenni cydweithredu ariannol a thechnegol cynhwysfawr gydag wyth o wledydd Ewropeaidd, a goruchwyliodd y gwerthusiad o'r holl geisiadau cymorth technegol ac ariannol cenedlaethol. Gwasanaethodd fel Pennaeth Staff y Gweinidog Amaethyddiaeth rhwng 1988 a 1990. Goruchwyliodd weithrediad 22 o raglenni cenedlaethol yn ymwneud â hyfforddiant, credyd a marchnata.

Yn 1989 symudodd Figueres gyda'i gŵr i Washington DC, ac am sawl blwyddyn ymroddodd i fagu eu dwy ferch. Ym 1994, ailddechreuodd Figueres fywyd proffesiynol a daeth yn Gyfarwyddwr y fenter Ynni Adnewyddadwy yn America (REIA), a leolir heddiw yn Sefydliad Gwladwriaethau America (OAS).
[bawd| Figueres gyda [Ban Ki-moon|Ban Ki-Moon yng nghynhadledd Cancun]]

Ym 1995 sefydlodd a daeth Figueres yn Gyfarwyddwr Gweithredol y Ganolfan Datblygu Cynaliadwy yn yr Americas, sefydliad dielw sy'n ymroddedig i hyrwyddo cyfranogiad gwledydd America Ladin yn y Confensiwn Newid Hinsawdd.

### Trafodwr rhyngwladol 
Gan gynrychioli Llywodraeth Costa Rica, negododd Christiana Figueres Gynhadledd y Cenhedloedd Unedig ar Newid Hinsawdd 2015. Ym 1997 darparodd strategaeth ryngwladol hollbwysig ar gyfer sicrhau cefnogaeth gwledydd sy'n datblygu a chymeradwyaeth i Brotocol Kyoto a'r Mecanwaith Datblygu Glân (CDM). Rhwng 2007 a 2009 bu'n Is-lywydd Biwro y Confensiwn Hinsawdd, gan gynrychioli America Ladin a'r Caribî. Dros y blynyddoedd bu’n cadeirio amrywiol drafodaethau rhyngwladol:

* Cyd-Gadeirydd y Grŵp Cyswllt ar Ganllawiau i Fwrdd Gweithredol CDM: Nairobi, Rhagfyr 2006; Poznan, Rhagfyr 2008; Copenhagen, Rhagfyr 2009.
* Cyd-Gadeirydd y Grŵp Cyswllt ar fecanweithiau hyblygrwydd ar gyfer y gyfundrefn ôl-2012, Bonn ym Mehefin 2008, Accra, Ghana yn Awst 2008, a Poznan yn Rhagfyr 2008.

## Arwain Confensiwn Fframwaith y Cenhedloedd Unedig ar Newid Hinsawdd 
Yn dilyn methiant cynhadledd newid hinsawdd COP15 yn Copenhagen, penododd Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig Christiana Figueres yn Ysgrifennydd Gweithredol newydd Confensiwn Fframwaith y Cenhedloedd Unedig ar Newid Hinsawdd, gan ddechrau ei thymor cyntaf yng Ngorffennaf 2010. Darparodd ei chysylltiad agos  â llywyddiaethau blynyddol (Mecsico, De Affrica, Catar, Gwlad Pwyl, Periw a Ffrainc ) y fframwaith a'r parhad angenrheidiol a oedd yn caniatáu adeiladu tir cyffredin yn gynyddol gadarn.

## Llyfrau 
* Cyd-awdur gyda Tom Rivett-Carnac, *The Future We Select: Surviving the Climate Crisis* (Manilla Press, 2020). 

## Gweler hefyd 
* *An Inconvenient Sequel: Truth to Power*

## Cyfeiriadau 
Categori:Ymgyrchwyr newid hinsawdd
Categori:Cyn-fyfyrwyr Ysgol Economeg Llundain
Categori:Genedigaethau 1956
Categori:Pobl o Gosta Rica
Categori:Swyddogion y Cenhedloedd Unedig