Cerfluniau 'Ain Ghazal

Cerfluniau coffaol o blastr calch a chyrs sy'n dyddio yn ôl i'r cyfnod Neolithig B Cyn Crochenwaith yw '''cerfluniau 'Ain Ghazal'''. Maen nhw wedi'u henwi ar ôl y safle yng Ngwlad yr Iorddonen ble darganfuwyd hwy. Cafodd y 15 cerflun a'r 15 o benddelwau ei darganfod mewn dwy storfa danddaearol yn 1983 a 1985, y ddwy wedi'u creu tua 200 mlynedd ar wahân.

Wedi'u creu rhwng canol y 7fed mileniwm CC a chanol yr 8fed mileniwm CC, mae'r cerfluniau ymhlith y cynrychiolaethau mawrion cynharaf o'r ffurf ddynol, ac maent yn cael eu hystyried ymhlith y sbesimenau mwyaf nodedig o gelf cynhanesyddol cyfnod Neolithig B Cyn Crochenwaith.

Er y credir eu bod yn cynrychioli hynafiaid y trogolion y pentref, mae ei bwrpas yn dal yn ansicr.

Maent yn rhan o gasgliad Amgueddfa Gwlad yr Iorddonen yn Amman. Mae un cerflun yn Amgueddfa Louvre ym Mharis. Mae un o'r ffigurau gyda dau ben i mewn i'w gweld yn y Louvre Abu Dhabi.

## Disgrifiad 
Mae'r ffigurau yn rhannu'n ddau fath: cerfluniau llawn a phenddelwau. Mae rhai o'r penddelwau yn ddau ben. Gwnaed ymdrech fawr i fodelu'r pennau, gyda llygaid agored a irisau bitwmen. Mae'r cerfluniau yn cynrychioli dynion, menywod a phlant; gellir adnabod y menywod oddi wrth nodweddion sy'n debyg i fronnau a boliau ychydig yn fwy, ond ni phwysleisir nodweddion rhywiol gwrywaidd na benywaidd, ac nid oes gan unrhyw un o'r cerfluniau organau cenhedlu. Yr unig ran o'r cerflun wedi'i llunio gydag unrhyw fanylion yw'r wynebau.

Cafodd y cerfluniau eu ffurfio trwy fodelu plastr llaith o galchfaen ar graidd cyrs gan ddefnyddio planhigion a dyfodd ar hyd glannau Afon Zarqa. Pydrodd y cyrs dros filoedd o flynyddoedd, gan adael cregyn plastr oedd yn gau ar y tu fewn. Mae plastr calch yn cael ei ffurfio trwy wresogi calchfaen i dymheredd rhwng 600 a 900 gradd celsius; yna caiff y cynnyrch, y calch hydradol ei gyfuno â dŵr i wneud toes sy'n gallu cael ei fodelu. Mae plastr yn dod yn ddeunydd sy'n gwrthsefyll dŵr pan fydd yn sychu ac yn caledu. Ffurfiwyd pennau, torsos a choesau o fwndeli o gyrs ar wahân a oedd wedyn yn cael eu cydosod a'u gorchuddio â phlastr. Amlinellwyd yr irisau gyda bitwmen ac roedd y pennau wedi'u gorchuddio â rhyw fath o wig.

Maent yn gymharol dal, ond nid o faint dynol; mae'r talaf o'r cerfluniau tua 1 metr o uchder. Maent yn anghymesur o wastad, tua 10&nbsp;cm yn unig o drwch. Er hynny, fe'u dyluniwyd i sefyll ar i fyny, wedi'u hangori i'r llawr mewn ardaloedd caeedig, yn ôl pob tebyg, gyda'r bwriad iddynt gael eu gweld o'r tu blaen yn unig. Ni fyddai'r ffordd y gwnaed y cerfluniau wedi caniatáu iddynt bara'n hir. A chan eu bod wedi'u claddu mewn cyflwr fel newydd, mae'n bosibl na chawsant eu harddangos am gyfnod estynedig, ond yn hytrach eu cynhyrchu er mwyn eu cladd. Pan oedd yr anheddiad ar ei anterth, yn ystod hanner cyntaf y 7fed mileniwm CC, roedd yn estyn dros 10-15 hectar (25–37 &nbsp; ac) ac roedd tua 3000 o bobl yn byw yno.

Daethpwyd o hyd i gyfanswm o 15 cerflun a 15 penddelw mewn dwy storfa. Oherwydd eu bod wedi cael eu gosod yn ofalus mewn pyllau a gloddiwyd mewn lloriau tai oedd wedi'u gadael, roeddent mewn cyflwr eithriadol o dda. Darniog yw'r gweddillion tebyg a ddarganfuwyd yn Jericho a Nahal Hemar.

Benthycwyd rhan o'r darganfyddiad i'r Amgueddfa Brydeinig yn 2013. Roedd un sbesimen yn dal i gael ei adfer ym Llundain yn 2012.

## Oriel

20100923_amman41.JPG|Cerfluniau yng Nghaer Amman
Statue_Aïn_Ghazal_Louvre_AO_14012018_1.jpg|Cerflun Ain Ghazal yn cael ei arddangos yn y Musée du Louvre, Paris
20100923_amman37.JPG|Un o gerfluniau deuben 'Ain Ghazal

## Cyfeiriadau 
Categori:Oes Newydd y Cerrig
Categori:Coordinates on Wikidata
Categori:Pages with unreviewed translations