Gorsaf reilffordd Llangefni

bawd|LNWR 0-6-0 wrth ymyl Llangefni - 1936
Mae **gorsaf reilffordd Llangefni** wedi ei lleoli yn Llangefni ar Ynys Môn.

Mae'n rhan o lein Amlwch (Rheilffordd Ganolog Môn) sef rheilffordd 17.5 milltir (28 cilomedr) sy'n cysylltu Amlwch a Llangefni gyda Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru yng Ngaerwen.

Erbyn hyn mae'r gorsaf wedi cau. Caeoedd y lein i dieithwyr ym 1964, ac i draffig nwyddau ym 1993.

Roedd gorsaf reilffordd Llangefni ar linell Rheilffordd Ganolog Ynys Môn o Gaerwen i Amlwch. Agorwyd gorsaf derfynell dros dro ym 1864, tua chwarter milltir i'r de o'r orsaf gyfredol.  Gellid agor yr orsaf hon, ger Glanhwfa Road, cyn cwblhau'r bont a'r toriad y mae'r rheilffordd yn teithio trwy Langefni. Unwaith y byddai rhan y llinell i Lanerchymedd wedi pasio arolygiad ym mis Ionawr 1866, agorwyd yr orsaf barhaol.  Ni wyddys ychydig am yr orsaf dros dro, ond efallai ei fod wedi gweld peth defnydd fel iard nwyddau ar ôl iddo gael ei gau i deithwyr.  Roedd y llinell sy'n rhedeg yn un trac ac er bod dolen fer yn bodoli ar ochr Down (de) ni chafodd ei ddefnyddio erioed fel dolen basio.

Yn ôl pob tebyg, roedd llwybr cloddedig, ar gyfer da byw, yn rhedeg yn groeslin i lawr ochr y bryniau serth gyferbyn â'r orsaf ac islaw'r ysgol gynradd. Roedd y giât yn dal i fod yno yn y 1960au, gyda phlât cwmni rheilffordd, er bod y trac ei hun wedi gordyfu'n drwm. Roedd yr adeilad gorsaf deulawr wedi ei leoli ar ochr Up (gogledd) y trac fel yr oedd y sied wagagon bach a'r iard nwyddau mwy. Defnyddiwyd yr iard nwyddau yn bennaf ar gyfer gwartheg gan fod Llangefni (ac yn dal i fod) yn dref farchnad yr ynys. Cynhaliwyd estyniad llwyfan yn 1887 pan gymerodd LNWR drosodd y llinell.

Caeodd pob gorsaf ar linell Ganolog Ynys Môn i deithwyr ym 1964 fel rhan o'r Beeching Ax; parhaodd y nwyddau hyd 1993. Nid yw'r llinell ei hun wedi'i dynnu ond mae'r ddolen a'r sidings wedi bod, a'r olaf yn cael ei ddefnyddio fel maes parcio. Mae adeiladau'r orsaf eu hunain bellach mewn perchnogaeth breifat.  Mae un o'r llefydd gorau ar yr ynys i weld y traciau sy'n weddill wedi'u lleoli yng ngwarchodfa natur Dingle (Nant Y Pandy) ger yr orsaf.

Cyhoeddwyd Llywodraeth Cynulliad Cymru ym mis Tachwedd 2009 i ofyn i Network Rail gynnal astudiaeth ddichonoldeb ar ailagor y llinell rhwng Llangefni ar Ynys Môn a Bangor ar gyfer gwasanaethau teithwyr. Asesodd Network Rail wely'r trac a chyhoeddodd ei adroddiad yn 2010, er nad yw achos busnes i ailagor y llinell eto i'w ddatblygu.

Ar 11 Hydref 2018, cafodd y overbridge sy'n cario'r llinell ar draws yr A5114 ei daro gan HVV 'eithriadol convoi' yng ngwasanaeth Martex; barnwyd bod y difrod i'r bont yn rhy ddifrifol iddo aros yn ei le ar ôl i'r cerbyd gael ei adennill, felly ar 14 Hydref 2018, mynychodd y ddau grain gallu 100 ~ tunnell i'r safle, gan dynnu'r cerbyd ffordd yn gyntaf, yna tynnu oddi ar y paneli trac o ddec y bont, gan ddileu'r bont pont yn olaf. Cafodd yr holl ddeunyddiau rheilffordd a adferwyd, gan gynnwys y bont difrodi, eu cymryd i iard Gwalchmai Bob Fancis Cranes. Felly, mae'r llwybr mothballed yn cael ei ddiswyddo erbyn hyn; mae'r Daily Post wedi ymdrin â'r digwyddiadau hyn, yn bennaf oherwydd bod cau ffyrdd wedi bod yn anghyfleustra'n lleol.

Categori:Llangefni
Categori:Gorsafoedd Rheilffordd Ynys Môn
Categori:Prosiect Wici Môn