open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marilu Henner

Actores ac awdur o'r Unol Daleithiau yw **Marilu Henner** (ganed 6 Ebrill 1952).

Mae hi'n adnabyddus am ei rôl fel Elaine O'Connor Nardo yn y gyfres gomedi ABC/NBC *Taxi*, lle derbyniodd bum enwebiad Golden Globe. Dechreuodd Henner ei gyrfa yn y cynhyrchiad gwreiddiol o'r sioe gerdd *Grease* a gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf ar y sgrin yn y ffilm *Between the Lines*. Cyd-serennodd mewn ffilmiau fel *Hammett*, *The Man Who Loved Women*, *Cannonball Run II*, *Johnny Dangerously*, ''Rustlers' Rhapsody*, *Ladykillers*, *L.A. Story*, a *Noises Off''. Dychwelodd Henner i'r teledu gyda rôl arweiniol yn y gyfres gomedi CBS *Evening Shade* ac ymddangosodd mewn nifer o ffilmiau teledu. Mae hi hefyd yn un o lai na 100 o pobol ledeld y byd efo hyperthymesia, cyflwr lle gall person gofio bron i holl fanylion ei fywyd yn manol.

Ganwyd hi yn Chicago yn 1952. Priododd â Frederic Forrest a Robert Lieberman.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q270747 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q270747 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Chicago
Categori:Genedigaethau 1952
Categori:Hunangofianwyr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Llenorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Colleen Moore

Actores ffilm o'r Unol Daleithiau oedd **Colleen Moore** (19 Awst 1899 - 25 Ionawr 1988).

Mae hi'n adnabyddus am ei chyfraniadau arwyddocaol i'r cyfnod ffilmiau mud, gan gynnwys poblogeiddio'r steil gwallt bob. Roedd Moore yn un o'r sêr mwyaf ffasiynol a thâl uchel ei chyfnod. Er gwaethaf ei phoblogrwydd, mae llawer o'i ffilmiau bellach ar goll, gan gynnwys ei ffilm sain gyntaf o 1929 a'i ffilm enwog *Flaming Youth* (1923). Ar ôl saib byr, nid oedd ei dychweliad i ffilmiau sain yn 1933 a 1934 yn llwyddiannus yn ariannol, gan arwain at ei hymddeoliad o actio. Llwyddodd Moore i gynnal ei chyfoeth trwy fuddsoddiadau a daeth yn bartner yn Merrill Lynch. Ysgrifennodd hefyd lyfr ar fuddsoddi yn y farchnad stoc.

Ganwyd hi yn Port Huron, Michigan yn 1899 a bu farw yn Paso Robles yn 1988. Priododd â John McCormick.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q446715 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Buddsoddwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1899
Categori:Hunangofianwyr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Hunangofianwyr o'r Unol Daleithiau
Categori:Marwolaethau 1988
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Mya

Cantores, cyfansoddwraig caneuon, dawnsiwr, cynhyrchydd recordiau ac actores o'r Unol Daleithiau yw **Mýa** (ganed 10 Hydref 1979).

Mae hi'n enwog am ei gyrfa gerddorol lwyddiannus, gan gynnwys ei halbwm cyntaf *Mýa* (1998), a oedd yn cynnwys y gân boblogaidd ''It's All About Me.* Cafodd ei chydweithrediadau ar *Ghetto Supastar (That Is What You Are)* a *Take Me There* hefyd lwyddiant masnachol. Cyrhaeddodd ei hail albwm, *Fear of Flying'' (2000), rif 15 ar y Billboard 200 a chafodd ei ardystio'n blatinwm. Enillodd Mýa glod pellach gyda'r sengl enillodd Grammy *Lady Marmalade* ar gyfer y ffilm *Moulin Rouge!* yn 2001. Cafodd ei thrydydd albwm, *Moodring* (2003), ardystiad aur. Yn ddiweddarach, arwyddodd gyda Universal Motown Records ar gyfer ei phedwerydd albwm, *Liberation* (2007), ond cafodd rhyddhad cyfyngedig. Yn 2008, sefydlodd ei label ei hun.

Ganwyd hi yn Washington, D.C. yn 1979.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q233736 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q233736 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Albymau

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q482994.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P175 ?st .
  ?st ps:P175 wd:Q233736 .
OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?date .}
BIND(YEAR(?date) AS ?year) 
} 
  Group by ?item
|sort=P577
|columns=label:Albwm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Mya}}

Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1979
Madeleine Stowe

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Madeleine Stowe** (ganed 18 Awst 1958).

Mae hi'n adnabyddus am ei pherfformiadau mewn gwahanol ffilmiau, gan gynnwys *Stakeout* (1987), *Revenge* (1990), *Unlawful Entry* (1992), *The Last of the Mohicans* (1992), *Blink* (1993), *12 Monkeys* (1995), ''The General's Daughter* (1999), a *We Were Soldiers* (2002). Enillodd Wobr National Society of Film Critics am yr Actores Gefnogol Orau am ei rôl yn y ffilm annibynnol *Short Cuts* (1993). O 2011 i 2015, serennodd fel Victoria Grayson, y prif wrthwynebydd, yn y gyfres ddrama ABC *Revenge'', lle cafodd ei henwebu am wobr Golden Globe yn 2012 am yr Actores Orau mewn Cyfres Deledu Drama. Ganed Stowe yn Los Angeles ac mae ganddi hanes teuluol nodedig yng Nghosta Rica, gyda sawl cyndad a oedd yn ffigurau gwleidyddol amlwg.

Ganwyd hi yn Los Angeles yn 1958. Priododd â Brian Benben.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q209098 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q209098 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Almaenig
Categori:Genedigaethau 1958
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1950au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Padma Lakshmi

Teledu gynhaliwr, model, awdur, busneswraig ac actifydd o'r Unol Daleithiau yw **Padma Lakshmi** (ganed 1 Medi 1970).

Mae hi'n adnabyddus am gynnal y rhaglen gystadleuaeth goginio Bravo *Top Chef* o 2006 i 2023 ac am greu, cynnal, a chynhyrchu'r gyfres ddogfen *Taste the Nation with Padma Lakshmi*, a gychwynnodd yn 2020 ar Hulu. Am ei gwaith ar y gyfres hon, derbyniodd 16 enwebiad Gwobr Emmy Primetime. Mae Lakshmi wedi ysgrifennu pum llyfr, gan gynnwys dau lyfr coginio, cofiant, a llyfr plant, gyda'r ddau olaf yn ymddangos ar restr gwerthwyr gorau *New York Times*. Cyd-sefydlodd Sefydliad Endometriosis America yn 2009 a'i phenodwyd yn Lysgennad Ewyllys Da Rhaglen Datblygu'r Cenhedloedd Unedig yn 2019. Roedd Lakshmi wedi'i rhestru ymhlith 100 o bobl fwyaf dylanwadol y byd gan gylchgrawn *Time* yn 2023.

Ganwyd hi yn Chennai yn 1970. Priododd â Salman Rushdie.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q464835 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q464835 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Awduron llyfrau coginio o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyflwynwyr teledu o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1970
Categori:Hunangofianwyr yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Li Bingbing

Actores o Tsieineaidd yw **Li Bingbing** (ganed 27 Chwefror 1973).

Mae hi'n adnabyddus am ennill clod beirniadol am ei rôl yn *Seventeen Years* (1999) a chyflawni llwyddiant eang gyda ffilmiau fel *A World Without Thieves* (2004), *The Knot* (2006), *The Forbidden Kingdom* (2008), *The Message* (2009), a *Detective Dee and the Mystery of the Phantom Flame* (2010). Bu hi hefyd yn serennu mewn ffilmiau Hollywood fel *Resident Evil: Retribution* (2012), *Transformers: Age of Extinction* (2014), a *The Meg* (2018). Cafodd Li ei rhestru ar restr Forbes China Celebrity 100 sawl gwaith, gan gynnwys 13eg yn 2015. Hyfforddodd yn wreiddiol fel athrawes gerddoriaeth cyn astudio actio yn Academi Theatr Shanghai. Sefydlodd ei gwaith cynnar mewn teledu a ffilm hi fel actores *weithredu* amlwg yn Tsieina.

Ganwyd hi yn Wuchang City, Heilongjiang yn 1973.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q254166 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1973
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1970au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Tina Louise

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Tina Louise** (ganed 11 Chwefror 1934).

Mae hi'n enwog am ei gyrfa ar lwyfan, ffilm, a theledu, gan gynnwys ei rôl fel seren ffilm Ginger Grant yn y comedi sefyllfa deledu poblogaidd ''Gilligan's Island*. Dechreuodd ei gyrfa ar lwyfan yn niwedd y 1950au cyn sicrhau ei rôl dorri tir newydd yn y ffilm ddrama 1958 *God's Little Acre*. Cafodd Louise prif rolau yn *The Trap*, *The Hangman*, *Day of the Outlaw*, a *For Those Who Think Young*. Mae ei ffilmiau eraill yn cynnwys *The Wrecking Crew*, *The Happy Ending*, *The Stepford Wives*, a *Johnny Suede*. Cafodd hefyd rôl ailadroddus yn y sebon opera *Dallas''. Dechreuodd Louise actio yn ddwy oed mewn hysbyseb ar gyfer siop losin ei thad ac astudiodd actio, canu, a dawnsio yn Ysgol Theatr Neighborhood Playhouse yn Manhattan.

Ganwyd hi yn Ninas Efrog Newydd yn 1934. Priododd â Les Crane ac mae ganddi 1 plentyn.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q456055 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q456055 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Miami
Categori:Genedigaethau 1934
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Olivia Jordan

Actores o Dde America yw **Olivia Jordan Thomas** (ganed 28 Medi 1988).

Mae hi'n adnabyddus am ei chyflawniadau mewn cystadlaethau harddwch, gan gynnwys cael ei choroni'n Miss USA 2015 a chynrychioli'r Unol Daleithiau yn Miss Universe 2015, lle gorffennodd fel yn 3ydd. Cafodd Jordan ei choroni hefyd yn Miss World America 2013 a chyrhaeddodd y 20 uchaf yn Miss World 2013. Hi yw'r unig fenyw o Oklahoma i ennill Miss USA. Yn ogystal, bu'n cymryd rhan yn Miss California USA 2013, gan orffen yn 3ydd. Roedd Jordan yn dilyn gyrfa mewn modelu ac actio, gan ddod yn gymwys i SAG drwy ei gwaith mewn ffilmiau fel *Ted* a *Here Comes the Boom*.

Ganwyd hi yn Tulsa, Oklahoma yn 1988.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q16233268 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyflwynwyr teledu o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1988
Categori:Modelau benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1980au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Briana Cuoco

Actores, cantores a choreograffydd o'r Unol Daleithiau yw **Briana Justine Cuoco** (ganed 29 Tachwedd 1988).

Mae hi'n adnabyddus am ei chyfraniadau amrywiol i deledu a ffilm, gan gynnwys ei rolau yn *The Lydia Bennet* a *Beauty in the Broken*. Fe wnaeth Cuoco hefyd roi llais i sawl cymeriad yn animeiddiad oedolion DC/HBO Max *Harley Quinn*. Roedd ganddi rôl ailadroddus fel Cecilia yn y ddrama-gomedi dirgelwch *The Flight Attendant*. Yn ogystal, fe wnaeth Cuoco gyfarwyddo trefniadau dawnsio flash mob ar gyfer cast a chriw *The Big Bang Theory*. Fe serennodd yn y ffilm gomedi *Rosé All Day* ac ymddangosodd yn y gyfres Netflix *Dead Boy Detectives* fel Jenny. Mae Cuoco yn chwaer iau i'r actores a chynhyrchydd Kaley Cuoco.

Ganwyd hi yn Ventura, Califfornia yn 1988. Priododd â Brian Logan Dales.

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q107641251 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Almaenig
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Seisnig
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1988
Laura Harring

Actores o Dde America yw **Laura Elena Harring** (ganed 3 Mawrth 1964).

Mae hi'n adnabyddus am ennill Miss USA 1985 ac am ei rôl flaenllaw fel Rita yn y ffilm *Mulholland Drive* yn 2001. Mae ei ffilmiau eraill yn cynnwys *The Forbidden Dance* (1990), *John Q* (2002), *Willard* (2003), *The Punisher* (2004), *The King* (2005), *Love in the Time of Cholera* (2007), *Ghost Son* (2007), *The Caller* (2008), *Drool* (2009), *Sex Ed* (2014), a *Inside* (2016). Chwaraeodd hefyd Carla Greco yn *General Hospital* (1990–1991), Paula Stevens ar *Sunset Beach* (1997), a Rebecca *Becca* Doyle yn *The Shield* (2006). Roedd Harring yn fenyw Hispanaidd gyntaf i ennill Miss USA a threuliodd y flwyddyn ganlynol yn teithio trwy Asia.

Ganwyd hi yn Los Mochis, Sinaloa yn 1964. Priododd â Carl-Eduard von Bismarck.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q233536 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q233536 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Almaenig
Categori:Genedigaethau 1964
Categori:Pobl o El Paso, Texas
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Jeanne Crain

Actores o'r Unol Daleithiau oedd **Jeanne Elizabeth Crain** (25 Mai 1925 - 14 Rhagfyr 2003).

Mae hi'n adnabyddus am ei chyflawniadau allweddol yn y diwydiant ffilm, gan gynnwys cael ei henwebu am Wobr Academi am Actores Orau am ei rôl deitl yn *Pinky* (1949). Roedd Crain hefyd wedi serennu mewn nifer o ffilmiau nodedig megis *In the Meantime, Darling* (1944), *State Fair* (1945), *Leave Her to Heaven* (1945), *Centennial Summer* (1946), *Margie* (1946), *Apartment for Peggy* (1948), *A Letter to Three Wives* (1949), *Cheaper by the Dozen* (1950), *People Will Talk* (1951), *Man Without a Star* (1955), *Gentlemen Marry Brunettes* (1955), *The Fastest Gun Alive* (1956), a *The Joker Is Wild* (1957). Dechreuodd ei gyrfa actio gyda 20th Century Fox, gan ennill sylw am ei rôl yn *Home in Indiana* (1944). Roedd Crain hefyd yn sglefrwraig iâ fedrus ac enillodd gystadlaethau harddwch yn ei hieuenctid.

Ganwyd hi yn Barstow, Califfornia yn 1925 a bu farw yn Santa Barbara yn 2003. Priododd â Paul Brinkman.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q238032 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Wyddelig
Categori:Catholigion o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1925
Categori:Marwolaethau 2003
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Tatyana Ali

Actores a chantores o'r Unol Daleithiau yw **Tatyana Ali** (ganed 24 Ionawr 1979).

Mae hi'n adnabyddus am ei rôl fel Ashley Banks ar y comedi sefyllfa NBC *The Fresh Prince of Bel-Air* rhwng 1990 a 1996. Mae ei gweithiau nodedig yn cynnwys serennu fel Tyana Jones ar y gyfres TV One *Love That Girl!* a rôl ailadroddol fel Roxanne ar y opera sebon CBS *The Young and the Restless* rhwng 2007 a 2013. Yn 2023, serennodd yn ''Giving Hope: The Ni'Cola Mitchell Story* ar Lifetime. Dechreuodd Ali ei gyrfa actio fel plentyn ar *Sesame Street* ac ymddangosodd ar *Star Search*. Cafodd ei thalent gerddorol ei arddangos ar *The Fresh Prince of Bel-Air*, gan arwain at ei halbwm cyntaf *Kiss the Sky'' yn 1998, a gafodd ardystiad aur.

Ganwyd hi yn North Bellmore, Efrog Newydd yn 1979. Priododd â Vaughn Rasberry.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q240541 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q240541 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Albymau

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q482994.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P175 ?st .
  ?st ps:P175 wd:Q240541 .
OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?date .}
BIND(YEAR(?date) AS ?year) 
} 
  Group by ?item
|sort=P577
|columns=label:Albwm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1979
Gertrude Berg

Actores, sgriptwraig a chynhyrchydd o'r Unol Daleithiau oedd **Gertrude Berg** (3 Hydref 1899 - 14 Medi 1966).

Maen nhw'n adnabyddus am fod yn arloeswr radio clasurol, yn enwedig drwy greu, ysgrifennu, cynhyrchu, a serennu yn y ddrama gomedi hirhoedlog *The Rise of the Goldbergs*, a elwir yn ddiweddarach yn *The Goldbergs*. Roedd ei chyflawniadau gyrfa yn cynnwys ennill Gwobr Tony a Gwobr Emmy, y ddwy am yr Actores Arweiniol Orau. Dechreuodd taith Berg i'r theatr gyda chynhyrchu sgits yn ngwesty ei thad yn Efrog Newydd. Ar ôl i dân effeithio ar gyflogaeth ei gŵr, datblygodd sgits lled-hunangofiannol yn rhaglen radio yn portreadu teulu Iddewig mewn tenement yn y Bronx. Er gwaethaf heriau cychwynnol, sicrhaodd ei pherfformiad lwyddiant y rhaglen a'i rôl fel actores arweiniol. Parhaodd i ysgrifennu'r sgriptiau â llaw trwy gydol rhediad y sioe.

Ganwyd hi yn Ninas Efrog Newydd yn 1899 a bu farw yn Ninas Efrog Newydd yn 1966.

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q1268652 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr Iddewig o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Darlledwyr radio o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1899
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Lorraine Toussaint

Actores o Drinidad yw **Lorraine Toussaint** (ganed 4 Ebrill 1960).

Mae hi'n adnabyddus am ei gyrfa actio amrywiol, gan gynnwys gweithiau nodedig fel ei rôl yn y gyfres ddrama deledu *Any Day Now* a'i rôl ailadroddus fel cyfreithiwr amddiffyn Shambala Green yn y ddrama gyfreithiol NBC *Law & Order*. Enillodd Toussaint gydnabyddiaeth bellach am ei pherfformiad yn y gyfres Netflix *Orange Is the New Black* fel Yvonne *Vee* Parker, gan dderbyn clod beirniadol. Ymddangosodd hefyd yn y ffilm ddrama hanesyddol *Selma* a derbyniodd enwebiad Gwobr Ysbryd Annibynnol am ei rôl yn *Middle of Nowhere*. Mae Toussaint wedi bod yn rhan o wahanol gyfresi teledu, gan gynnwys *Crossing Jordan*, *Saving Grace*, *Forever*, *Rosewood*, *Into the Badlands*, *The Village*, a *The Equalizer*. Mae ei hymddangosiadau ffilm yn cynnwys *Fast Color*, *Scary Stories to Tell in the Dark*, *The Glorias*, a *Concrete Cowboy*.

Ganwyd hi yn Trinidad yn 1960.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q460786 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q460786 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1960
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1960au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Jami Gertz

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Jami Beth Gertz** (ganed 28 Hydref 1965).

Mae hi'n enwog am ei rolau mewn ffilmiau fel *Crossroads*, *Quicksilver*, *Less Than Zero*, a *The Lost Boys*, yn ogystal â'r gyfres deledu o'r 1980au *Square Pegs* a'r ffilm *Twister* yn 1996. Roedd Gertz hefyd yn serennu fel Judy Miller yn y sitcom CBS *Still Standing* a fel Debbie Weaver yn y sitcom ABC *The Neighbors*. Yn ogystal, mae hi'n gyd-berchennog ar dîm pêl-fasged Atlanta Hawks gyda'i gŵr, Tony Ressler. Cafodd Gertz ei darganfod mewn chwiliad talent cenedlaethol gan Norman Lear a bu'n astudio drama yn NYU. Roedd ei gyrfa gynnar yn cynnwys ymddangosiadau yn ''Diff'rent Strokes* a rôl ailadroddus ar *The Facts of Life''. Roedd hi hefyd yn gweithio fel dylunydd aroglau i Lanvin ym Mharis cyn dychwelyd i actio yn yr Unol Daleithiau.

Ganwyd hi yn Chicago yn 1965. Priododd â Antony Ressler.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q236738 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q236738 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1965
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1960au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Annabeth Gish

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Annabeth Gish** (ganed 13 Mawrth 1971).

Mae hi'n adnabyddus am ei rolau mewn ffilmiau fel *Shag*, *Hiding Out*, *Mystic Pizza*, *SLC Punk!*, *The Last Supper*, a *Double Jeopardy*. Ar y teledu, mae hi'n cael ei chydnabod am chwarae'r Asiant Arbennig Monica Reyes ar *The X-Files*, Elizabeth Bartlet Westin ar *The West Wing*, Diane Gould ar *Halt and Catch Fire*, Eileen Caffee ar *Brotherhood*, Sarah Gunning ar *Midnight Mass*, Charlotte Millwright ar *The Bridge*, a'r Siryf Althea Jarry ar y tymor olaf o *Sons of Anarchy*. Dechreuodd ei gyrfa gyda rôl flaenllaw yn y ffilm 1986 *Desert Bloom*. Chwaraeodd Gish hefyd rolau arwyddocaol yn y gyfres deledu fer *Scarlett* a'r ffilm *Wyatt Earp*.

Ganwyd hi yn Albuquerque, New Mexico yn 1971. Priododd â Wade Allen ac mae ganddi 2 o blant.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q230779 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q230779 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1971
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1970au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Virginia Mayo

Actores ac awdur o'r Unol Daleithiau oedd **Virginia Mayo** (30 Tachwedd 1920 - 17 Ionawr 2005).

Mae hi'n adnabyddus am ei rolau mewn cyfres o ffilmiau comedi poblogaidd gyda Danny Kaye ac roedd hi'n ddeniad mwyaf Warner Bros. yn y swyddfa docynnau yn hwyr yn y 1940au. Roedd hi hefyd yn gyd-seren yn y ffilm a enillodd Oscar; *The Best Years of Our Lives* yn 1946. Dechreuodd Mayo ei gyrfa mewn vaudeville, gan berfformio mewn act o'r enw *Morton and Mayo,* a daeth yn amlwg ar Broadway gyda Eddie Cantor yn *Banjo Eyes*. Sylwodd Samuel Goldwyn ar ei thalent a'i harddwch, a helpodd hynny i hyrwyddo ei gyrfa yn Hollywood. Dechreuodd hyfforddiant cynnar Mayo mewn actio a dawnsio yn St. Louis, Missouri, lle mynychodd ysgol actio ei modryb a derbyniodd hyfforddiant gan wahanol athrawon dawns.

Ganwyd hi yn St. Louis, Missouri yn 1920 a bu farw yn Thousand Oaks yn 2005. Priododd â Michael O'Shea.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q232245 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q232245 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Catholigion o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1920
Busy Philipps

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Elizabeth Jean "Busy" Philipps** (ganed 25 Mehefin 1979).

Mae hi'n adnabyddus am ei rolau mewn cyfresi teledu fel *Freaks and Geeks* (1999–2000), ''Dawson's Creek* (2001–2003), *ER* (2006–2007), ac yn arbennig am ei phortread o Laurie Keller ar y gyfres ABC *Cougar Town'' (2009–2015). Hefyd, bu'n cyflwyno ei sioe sgwrsio deledu ei hun, *Busy Tonight*, o 2018 i 2019. Mae Philipps wedi ymddangos mewn rolau cefnogol mewn ffilmiau gan gynnwys *The Smokers* (2000), *Home Room* (2002), *White Chicks* (2004), *Made of Honor* (2008), ''He's Just Not That Into You* (2009), *The Gift* (2015), ac *I Feel Pretty'' (2018). O 2021 i 2024, bu'n serennu yn y gyfres wreiddiol Peacock/Netflix *Girls5eva*.

Ganwyd hi yn Oak Park, Illinois yn 1979. Priododd â Marc Silverstein.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q235740 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q235740 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1979
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1970au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Rachael Leigh Cook

Actores a model o'r Unol Daleithiau yw **Rachael Leigh Cook** (ganed 4 Hydref 1979).

Mae hi'n adnabyddus am ei rolau mewn ffilmiau fel *The Baby-Sitters Club* (1995), ''She's All That* (1999), a *Josie and the Pussycats* (2001), yn ogystal â chyfresi teledu fel *Into the West* a *Perception*. Mae hi hefyd wedi rhoi llais i gymeriadau yn *Robot Chicken* ac i Tifa Lockhart yn y gyfres *Final Fantasy'', gan ddechrau gyda'r fersiwn Saesneg o'r ffilm *Final Fantasy VII: Advent Children*. Ers 2016, mae ei hymddangosiadau teledu wedi bod yn bennaf mewn ffilmiau teledu ar y Hallmark Channel. Dechreuodd Cook ei gyrfa fel model plentyn a gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf ar y sgrin yn 1995. Daeth ei rôl dorri drwodd gyda'r comedi rhamantus ''She's All That'', sef y ffilm fwyaf llwyddiannus yn ariannol yn ei gyrfa.

Ganwyd hi ym Minneapolis yn 1979. Priododd â Daniel Gillies.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q232101 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q232101 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1979
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Eidalaidd
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Jackie Fabulous

Comediwraig ac actores o'r Unol Daleithiau yw **Jackie Fabulous** (ganed 1970).

Mae hi'n adnabyddus am ei gyfraniad i deledu, gan gynnwys ysgrifennu dwy gyfres deledu ac ymddangos ar ''America's Got Talent* yn 2019, lle cyrhaeddodd y rownd gyn-derfynol. Dechreuodd ei gyrfa gyda pherfformiad comedi yn y *Hollywood Improv* yn 2005. Mae hi wedi ymddangos ar *The Arsenio Hall Show*, rhwydwaith LOL Kevin Hart, *Last Comic Standing*, a *Gotham Comedy Live*. Yn ogystal, roedd ganddi rôl ailadroddus ar gyfres gomedi Showtime *Flatbush Misdemeanors*. Mae ei gwaith yn cynnwys yr albymau comedi *Who is Jackie Fabulous?* a *Fabulously Naughty'', yn ogystal â'r podlediad *Relatable with Jackie Fabulous*. Mae hi hefyd wedi awduro'r llyfr *Find Your Fabulous*.

Ganwyd hi yn Y Bronx yn 1970.

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr stand-yp o'r Unol Daleithiau
Categori:Comedïwyr yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1970au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1970
Texas Guinan

Actor, cynhyrchydd ac entrepreneur o'r Unol Daleithiau oedd **Mary Louise Cecilia "Texas" Guinan** (12 Ionawr 1884 - 5 Tachwedd 1933).

Mae hi'n hysbys am ei heffaith sylweddol ar y diwydiant adloniant, gan gynnwys rheoli clybiau Speakeasy yn ystod Cyfnod y Gwahardd. Roedd ei chlybiau'n enwog am ddarparu ar gyfer y cyfoethog a'r enwog, yn ogystal â thalentau uchelgeisiol. Dechreuodd Guinan ei gyrfa ar lwyfan Efrog Newydd cyn symud i'r diwydiant ffilm yng Nghaliffornia, lle ymddangosodd mewn nifer o gynyrchiadau ac yn y pen draw ffurfiodd ei chwmni ei hun. Er iddi gael ei harestio a'i chyhuddo yn ystod ymgyrch gorfodi'r gyfraith ar glybiau speakeasy, cafodd ei heithrio yn y treial. Roedd ei bywyd cynnar ar fferm yn Texas yn rhoi sgiliau.

Ganwyd hi yn Waco, Texas yn 1884 a bu farw yn Vancouver yn 1933.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q3519338 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Pobl o'r Unol Daleithiau o dras Wyddelig
Categori:Genedigaethau 1884
Categori:Marwolaethau 1933
Categori:Pobl fu farw o ddysentri
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Kimberly Brooks

Actores llais o'r Unol Daleithiau yw **Kimberly Brooks** (ganed 29 Gorffennaf 1981).

Mae hi'n adnabyddus am roi llais i gymeriadau mewn gemau fideo ers canol y 1990au, gan gynnwys Luna yn y fasnachfraint *Scooby-Doo*, Ashley Williams yn y gyfres *Mass Effect*, a Barbara Gordon yn y gyfres gemau fideo *Batman: Arkham*. Mae Brooks hefyd wedi rhoi llais i gymeriadau fel Stormy yn adfywiad Nickelodeon o *Winx Club*, Buena Girl o *¡Mucha Lucha!*, Shinobu Jacobs yn *No More Heroes* a *No More Heroes 2: Desperate Struggle*, Princess Allura o *Voltron: Legendary Defender*, Mee Mee yn ''Dexter's Laboratory*, Jasper yn *Steven Universe*, a Robin Ayou yn *Subnautica: Below Zero*. Enillodd Wobr BAFTA am Berfformiwr mewn Rôl Gefnogol yn 18fed Gwobrau Gemau Academi Brydeinig am ei gwaith yn *Psychonauts 2''.

Ganwyd hi yn Irvine, Califfornia yn 1981. Roedd hi'n blentyn i Anita Ross.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q4356268 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion theatr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Enillwyr Gwobr BAFTA
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Merched a aned yn y 1980au
Categori:Angen prawf-ddarllen
Categori:Genedigaethau 1981
Amy Brenneman

Actores a chynhyrchydd o'r Unol Daleithiau yw **Amy Brenneman** (ganed 22 Mehefin 1964).

Mae hi'n adnabyddus am ei gwaith helaeth mewn teledu, gan gynnwys ei rôl fel Ditectif Janice Licalsi yn y gyfres ddrama heddlu ABC *NYPD Blue* (1993–1994). Cyd-greodd Brenneman a serennodd fel Barnwr Amy Gray yn y gyfres ddrama CBS *Judging Amy* (1999–2005), gan ennill pum enwebiad Gwobr Emmy Primetime am y rolau hyn. Roedd ganddi hefyd rolau blaenllaw fel Violet Turner yn y gyfres ddrama feddygol gan Shonda Rhimes *Private Practice* (2007–2013) ac fel Laurie Garvey yn y gyfres ddrama HBO *The Leftovers* (2014–2017). Yn ogystal, mae hi'n adnabyddus am ei rôl ailadroddol fel Faye Moskowitz ar *Frasier* ac mae wedi ymddangos mewn ffilmiau fel *Heat* (1995), *Fear* (1996), *Daylight* (1996), *Things You Can Tell Just by Looking at Her* (2000), *Nine Lives* (2005), a *The Jane Austen Book Club* (2007).

Ganwyd hi yn New London, Connecticut yn 1964. Priododd â Brad Silberling ac mae ganddi 1 plentyn.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q232520 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q232520 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Harvard
Categori:Ffeministiaid o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1964
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Lisa Edelstein

Actores ac arlunydd o'r Unol Daleithiau yw **Lisa Edelstein** (ganed 21 Mai 1966).

Mae hi'n adnabyddus am chwarae Dr. Lisa Cuddy yn y gyfres ddrama feddygol *House* (2004–2011). Rhwng 2014 a 2018, serennodd Edelstein fel Abby McCarthy yn y gyfres ''Girlfriends' Guide to Divorce''. Ysgrifennodd, cyfansoddodd, a serennodd mewn sioe gerdd wreiddiol o'r enw *Positive Me* mewn ymateb i'r argyfwng AIDS yn y 1980au, a pherfformiodd yn La MaMa Experimental Theatre Club yn Efrog Newydd. Hefyd, cynhaliodd *Awake on the Wild Side* ar MTV yn 1990 ac ymddangosodd yn ffilm Oliver Stone *The Doors*. Enillodd gydnabyddiaeth gyda rolau gwadd ar sawl comedi boblogaidd, gan gynnwys *Mad About You*, *Wings*, *The Larry Sanders Show*, a *Sports Night*.

Ganwyd hi yn Boston yn 1966.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q229197 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q229197 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 20fed ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Dramodwyr benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1966
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen
Bridgit Mendler

Entrepreneur ac actores a chantores o'r Unol Daleithiau yw **Bridgit Claire Mendler** (ganed 18 Rhagfyr 1992).

Mae hi'n adnabyddus am ei gyrfa actio, gan gynnwys rolau yn *Alice Upside Down*, *The Clique*, a *Labor Pains*. Enillodd enwogrwydd ar Disney Channel fel Juliet Van Heusen yn *Wizards of Waverly Place* a Teddy Duncan yn *Good Luck Charlie*. Roedd Mendler hefyd yn serennu yn *Lemonade Mouth* ac yn ymddangos yn *Undateable*, *Nashville*, a *Merry Happy Whatever*. Dechreuodd ei gyrfa gerddorol gyda thrac sain *Lemonade Mouth*, ac roedd ei halbwm cyntaf, *Hello My Name Is., *yn cynnwys senglau poblogaidd ''*Ready or Not* a *Hurricane*. *Rhyddhaodd yr EP *Nemesis* yn annibynnol*.'' Cyd-sefydlodd fusnes data lloeren ac roedd yn gysylltiedig â Lab Cyfryngau MIT. Gwasanaethodd fel llysgennad i First Book a Give with Target.

Ganwyd hi yn Washington, D.C. yn 1992. Priododd â Griffin Cleverly.

## Ffilmyddiaeth

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q11424.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q213736 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P577 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
} 
  Group by ?item
|sort=?oneyear
|columns=label:Ffilm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Teledu

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) (SAMPLE(?year1) AS ?endyear) WHERE {
 ?item wdt:P31 wd:Q5398426.
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P161 ?st .
  ?st ps:P161 wd:Q213736 .
OPTIONAL  { ?item wdt:P580 ?date .}
  BIND(YEAR(?date) AS ?year)
 OPTIONAL  { ?item wdt:P582 ?date1 .}
  BIND(YEAR(?date1) AS ?year1)
} 
  Group by ?item
|sort=P580
|columns=label:Cyfres,?oneyear:Cychwyn,?endyear:Gorffen
}}

## Albymau

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item (SAMPLE(?year) AS ?oneyear) WHERE {
   ?item wdt:P31 wd:Q482994.  
  ?item wdt:P31 ?type .
  ?item p:P175 ?st .
  ?st ps:P175 wd:Q213736 .
OPTIONAL { ?item wdt:P577 ?date .}
BIND(YEAR(?date) AS ?year) 
} 
  Group by ?item
|sort=P577
|columns=label:Albwm,?oneyear:Blwyddyn
}}

## Cyfeiriadau
Categori:Actorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion ffilm benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion llais benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Actorion teledu benywaidd o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion benywaidd yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Cantorion yr 21ain ganrif o'r Unol Daleithiau
Categori:Genedigaethau 1992
Categori:Prosiect Wicifflics
Categori:Angen prawf-ddarllen