Rheinallt H Rowlands

Roedd **Rheinallt H Rowlands** yn ddeuawd cerddorol o Lanfair Pwllgwyngyll, Ynys Môn rhwng 1991 a 2001. Yr aelodau oedd canwr Owain 'Oz' Wright gyda Dewi Evans yn creu'r gerddoriaeth gefndir. Recordiwyd y band tri albwm a pherfformiwyd yn rheolaidd yng Nghymru a thu hwnt.

Defnyddir tôn eu cân *Merch o Gaerdydd* ar gyfer cerddoriaeth agoriadol y rhaglen radio *Talwrn y Beirdd*. Enwyd y LP *Bukowski* (1996) yn un o recordiau'r flwyddyn ym mhapur newydd Llundain *The Independent*.

## Ffurfio'r band
Ym 1990 fe wahoddwyd y label Recordiau Ankst nifer o grwpiau Cymraeg i recordio fersiynnau newydd o ganeuon record hir 1979 Geraint Jarman *Hen Wlad fy Nhadau* ar gyfer albwm teyrnged aml-gyfrannog.

bawd|chwith|Owain 'Oz' Wright 1970-2005, canwr Rheinallt H Rowlands Yn anhapus nad oedd ei grŵp Y Fflaps wedi'i wahodd i gyfrannau, penderfynodd Alan Holmes ryddhau ei albwm aml-gyfrannog ffug ei hunain i ddychanu ymdrechion Ankst. Recordiwyd *Hen Wlad y Lladd-dai* ar offer elfennol yn sied Holmes ym Mhorthaethwy gyda Holmes yn chwarae llawer o'r traciau gan ddewis arddulliau cwbl wahanol i'r gwreiddiol – er enghraifft mae'r gân *Steddfod yn y Ddinas*, cân reggae ar albwm gwreiddiol Jarman, yn cael ei dro'n gân death metal.

Gwahoddwyd Dewi Evans gan Holmes i'w gynorthwyo gyda recordio sawl darn o gerddoriaeth gefndir. Ar gyfer prif gân yr albwm *Hen Wlad fy Nhadau* gofynnodd Holmes i 'Oz' Wright ganu mewn arddull debyg i Scott Walker neu 'crooner' 1950iadd.

Dyfeisiwyd enwau grwpiau dychmygol ar gyfer pob un o'r traciau, yn cynnwys: *Y Dyfrgwn*, *Mudiad Moes* a *Symffonia Waunfawr*. Ar gyfer trac *Ethiopia Newydd* fe roddwyd yr enw *Rheinallt H Rowlands*.

Llwyddodd Holmes gwblhau *Hen Wlad y Lladd-dai* a chael y casetiau ar werth cyn y fersiwn Ankst gan dderbyn llawn gymaint o sylw. Chwaraewyd y trac  sawl tro ar Radio Cymru phan wahoddwyd Wright ac Evans i recordio sesiwn ar gyfer ei rhaglen radio *Heno Bydd yr Adar yn Canu* gan Nia Melville penderfynon fynd ati i berfformio a recordio'n rheolaidd o dan yr enw *Rheinallt H Rowlands*.

## Hanes
bawd|Dewi Evans, cyfansoddwr a chwaraewr holl offerynnau cefndir Rheinallt H Rowlands Wrth sefydlu'r band yn ffurfiol fe rhyddhawyd datganiad i'r wasg gyda hanes bywyd ffug Rheinallt H Rowlands – yn gyn chwarelwr a oedd ar fin hunanladdiad pan clywodd roedd y chwarel i'w gau, ond wrth glywed llais Ian Curtis o *Joy Division* ar raglen John Peel fe'i ysbrydolwyd i fod yn ganwr.

Yn 1993 rhyddhaodd y ddeuawd gaset *Hendaid Brân a Straeon Eraill* ar label Alan Holmes Central Slate. Fe'i ail-ryddhawyd ym 1998 ar CD gan ankstmusik. Defnyddiwyd llun a oedd i fod yn Rheinallt H Rowlands ei hun (a oedd digwydd bod yn Alan Dalon hen seren ffilm Ffrengig) ar y clawr er mwyn cadw'r 'mistique' a oedd Rheinallt H Rowlands yn berson go iawn.
 
Yn 1996 rhyddhawyd yr LP *Bukowski* ar ankstmusik gan dderbyn cryn sylw, gyda chymariaethau gyda Scott Walker, Ennio Morricone, a The Divine Comedy. Fe'i enwyd yn un o recordiau'r flwyddyn ym mhapur newydd Llundain The Independent.

Bukowski o'r teitl oedd y bardd bît Americanaidd Charles Bukowski. Ffilmiwyd fideo gyda dawnswyr *ball-room* a char Cadillac i'r raglen deledu Fideo 9 . Gan nad oedd modd cael ffotograff o'r gwir Charles Bukowski ar gyfer clawr y LP heb dalu hawlfraint, defnyddiwyd llun a oedd mewn ffrâm yn hongian ar wal tŷ tafarn y Glôb, Bangor a dynnwyd gan y landlord Gerallt Williams.

LP olaf y band oedd *Rheinallt III*, 2001 gyda'u fersiwn o  *Gwawr Newydd yn Cilio* – sef cân Joy Division - *New Dawn Fades*.

Yn fuan ar ôl rhyddhau *Rheinallt III* penderfynodd Evans a Wright nad oedd modd datblygu prosiect *Rheinallt H Rowlands* yn bellach ac fe'u penderfynon rhoi'r gorau iddi. Evans yn canolbwyntio ar gyfansoddi a Wright yn gweithio fel saer coed.

Serch hynny, yn 2005, dechreuodd Evans a Wright weithio ar ganeuon newydd gyda cyn drymiwr
Topper a Gorky's Zygotic Mynci Peter Richardson.

## Marwolaeth Owain 'Oz' Wright
Ar 23 Rhagfyr 2005 fe laddwyd Oz Wright yn 35 oed. Fe'i drawyd gan gar wrth iddo gerdded adref i Bethesda yn dilyn gig Gorky's Zygotic Mynci yn Neuadd Hendre, Talybont.

 
## Recordiadau
bawd|150px|Hen Wlad y Lladd-dai, 1990
**Hen Wlad y Lladd-dai** 1990, 
Un trac ar y caset aml-gyfrannog, Central Slate Records
# Rheinallt H Rowlands – *Ethiopia Newydd*
# Siani Rhuban a’r Tri Gwr Drwg – *Methu Dal y Pwysa’*
# Y Dyfrgwn – *“Instant Pundits”*
# Topiau Tanc – *Sgip ar Dân*
# Y Crwban Glas – *O Lisa*
# Mudiad Moes – *Merch Ty Cyngor*
# Mam ar Dân – *Disgwyl y Barbariaid*
# Seraffin – *Paradwys Ffwl*
# Emyr Jirásek a’r Lliwiau – *Un Cam Ymlaen
#  Ffilbi, Burjess, Maclein a Blynt – *‘Steddfod yn y Ddinas*
#  Symffonia Waunfawr – *Hew Wlad Fy Nhadau''

**Hendaid Brân a Straeon Eraill**, 1993 caset ar label Central Slate. 
thumb
Fe'i ail-ryddhawyd ym 1998 ar CD (Ankstmusik 85)
# *Hendaid Brân*			
# ''Marwnad #1: Mae 'O' Wedi Mynd* 	
# *Ethiopia Newydd* 		
# *Pethau *			
# *Un Nos Yn 'Little Venice' *	
# *Y Dre Chwarel* 			
# *Simone* 			
# *Yakub Beg*		
# *Hendaid Brân: Atbreis* 
			

**Bukowski**, 1996 (Ankst 071)
thumb
# *Diwrnod Braf*
# *Snow* 
# *Carchar Meddwl Meddal* 
# *Merch O Gaerdydd*
# *Uchelgais*  
# *Loved* 
# *Bukowski*
# *Dydd Gŵyl Giro Sant*
# *Isabella* 
# *Nos Da Cariad*

**Rheinallt III**, 2001 (Ankstmusik 95)
thumb
# *Llannw*  
# *Bore Fel Miloedd Eraill* 
# *Never Thought I'd Feel This Way*  
# *Edward yn Hedfan* 	 
# *Gwirod*  
# *Hush My Lover* 
# *Y Dyddiau Olaf*  
# *Y Llythyr Llaw Chwith*  
# *Fe Ddaw y Nadredd* 		 
# *Boddi* 	 
# *Baich y Dyffryn* 	 
# *Y Dyddiau Cyntaf'* 
# *Cartref*  
# *Gwawr Newydd yn Cilio*

Trac ar y CD **Triskedekaphilia** aml-gyfrannog (Ankst 061)
:*Gwawr Newydd yn Cilio*

Trac ar Sengl 7* / CD **S4C Makes Me Want To Smoke Crack Vol 2** (Ankst 070)
:*Merch O Gaerdydd*

## Dolenni

**Fideos ar YouTube**

**Hendaid Bran** http://www.youtube.com/watch?v=r9GWM-QtViY

**Pethau** - ffilmiwyd yn Rhosgadfan http://www.youtube.com/watch?v=lfy2NwwK_IU

**Bukowski** - ffilmiwyd ym Menllech http://www.youtube.com/watch?v=q6kbkef95uw

**Simone** - ffilmiwyd ym Mharis http://www.youtube.com/watch?v=odTIgXi_sQc

**Llanw** – ffilmiwyd yn Nulyn http://www.youtube.com/watch?v=fFzzK4UObT8

**Gwawr Newydd yn Cilio** http://www.youtube.com/watch?v=wiHb2wE9_r4

**Merch O Gaerdydd** http://www.youtube.com/watch?v=glyif2uSKxo

**Gwirod** http://www.youtube.com/watch?v=qwMSt4Q373k

**Rheinallt H Rolands ar iTunes** https://itunes.apple.com/us/artist/rheinallt-h.-rowlands/id137876273

**Seven Years of Plenty: Handbook of Irrefutable Pop Greatness, 1991-98** gan Ben Thompson, yn cynnwys pennod ar Rheinallt H Rowlands (Phoenix.  ISBN 0753808544, ISBN 978-0753808542)

## Cyfeiriadau
Categori:Bandiau Cymraeg