open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rhestr o Siroedd Arkansas

bawd|300px|Siroedd Arkansas
Dyma '''restr o'r 75 rhanbarth gweinyddol sy'n cael eu hadnabod wrth yr enw *County* yn Nhalaith Alabama''' yn yr Unol Daleithiau yn nhrefn yr wyddor

#Arkansas County
#Ashley County
#Baxter County
#Benton County
#Boone County
#Bradley County
#Calhoun County
#Carroll County
#Chicot County
#Clark County
#Clay County
#Cleburne County
#Cleveland County
#Columbia County
#Conway County
#Craighead County
#Crawford County
#Crittenden County
#Cross County
#Dallas County
#Desha County
#Drew County
#Faulkner County
#Franklin County
#Fulton County
#Garland County
#Grant County
#Greene County
#Hempstead County
#Hot Spring County
#Howard County
#Independence County
#Izard County
#Jackson County
#Jefferson County
#Johnson County
#Lafayette County
#Lawrence County
#Lee County
#Lincoln County
#Little River County
#Logan County
#Lonoke County
#Madison County
#Marion County
#Miller County
#Mississippi County
#Monroe County
#Montgomery County
#Nevada County
#Newton County
#Ouachita County
#Perry County
#Phillips County
#Pike County
#Poinsett County
#Polk County
#Pope County
#Prairie County
#Pulaski County
#Randolph County
#St. Francis County
#Saline County
#Scott County
#Searcy County
#Sebastian County
#Sevier County
#Sharp County
#Stone County
#Union County
#Van Buren County
#Washington County
#White County
#Woodruff County
#Yell County


Arkansas
Bill Withers

Canwr Americanaidd oedd **William Harrison Withers Jr.** (4 Gorffennaf 1938 — 30 Mawrth 2020), neu **Bill Withers**.  Roedd ei yrfa ar ei hanterth rhwng 1970 a 1985.

Ei recordiadau mwyaf llwyddiannus oedd "Lean on Me", "Ain't No Sunshine", "Just the Two of Us" a "Lovely Day". Enillodd dair Wobr Grammy.

Fe'i ganwyd yn Slab Fork, West Virginia, tref lofaol. Ymunodd â'r llynges pan oedd yn 18 oed. Priododd yr actores Denise Nicholas ym 1973. Ysgarodd y cwpl ym 1974. Priododd Marcia Johnson ym 1976.

## Cyfeiriadau
Categori:Cantorion Americanaidd
Categori:Genedigaethau 1938
Categori:Marwolaethau 2020
Siarl VI, Ymerawdwr Glân Rhufeinig

Tywysog o Dŷ Hapsbwrg oedd **Siarl VI** (1 Hydref 1685 – 20 Hydref 1740) a fu'n Ymerawdwr Glân Rhufeinig, yn Frenin Bohema, Hwngari a Chroatia, ac yn Archddug Awstria o 1711 i 1740.

Ganed yn Fienna, Archddugiaeth Awstria, yn ail fab i Leopold I, Ymerawdwr Glân Rhufeinig a'i wraig Eleonore Magdalene Therese. Yn sgil marwolaeth ei gefnder Siarl II, brenin Sbaen yn 1700, Siarl oedd un o'r rhai i hawlio'r goron yn Rhyfel Olyniaeth Sbaen (1701–14). Cydnabuwyd ei hawl gan Loegr, yr Iseldiroedd, Portiwgal, a'r rhan fwyaf o'r Ymerodraeth Lân Rufeinig. Er gwaethaf, llwyddodd Siarl i reoli Tywysogaeth Catalwnia yn unig. Bu farw yr Ymerawdwr Leopold yn 1705, a fe'i olynwyd gan frawd hŷn Siarl, Joseff I. Wedi marwolaeth Joseff yn 1711, etifeddodd Siarl holl diriogaethau'r Frenhiniaeth Hapsbwrgaidd a theitlau'r Ymerawdwr Glân Rhufeinig, Brenin Hwngari, Brenin Croatia, Brenin Bohemia, ac Archddug Awstria. Bellach, nid oedd ei gynghreiriaid yn fodlon iddo sicrhau Sbaen hefyd, a chafodd Philip V o Dŷ Bourbon ei gydnabod yn frenin Sbaen gan Gytundeb Utrecht yn 1713. Er iddo orfod ffoi o Sbaen, parhaodd y brwydro rhwng lluoedd Siarl â'r Ffrancod nes Cytundeb Rastatt yn 1714, ac enillodd Siarl ambell diriogaeth yn yr Eidal.

Priododd Siarl ag Elisabeth Christine, Tywysoges Brunswick-Wolfenbüttel, yn 1708, a bu farw eu hunig fab, Leopold, yn saith mis oed. Yn niwedd ei deyrnasiad, ymdrechodd Siarl i sicrhau olyniaeth ei ferch hynaf, Maria Theresa, yn seiliedig ar y Datganiad Pragmatig a gyhoeddwyd ganddo yn 1713. Bu farw Siarl yn Fienna yn 1740 yn 55 oed. Er gwaethaf y Datganiad Pragmatig, gwrthwynebwyd hawl Maria Theresa i'r goron gan sawl ymhonnwr, a sbardunwyd Rhyfel Olyniaeth Awstria (1740–8).

## Cyfeiriadau 
Categori:Archddugiaid Awstria
Categori:Pobl yr 17eg ganrif o Awstria
Categori:Pobl y 18fed ganrif o Awstria
Categori:Brenhinoedd Bohemia
Categori:Brenhinoedd Croatia
Categori:Brenhinoedd Hwngari
Categori:Genedigaethau 1685
Categori:Marwolaethau 1740
Categori:Teyrnoedd y 18fed ganrif
Categori:Ymerodron Glân Rhufeinig
Archddugiaeth Awstria

Tywysogaeth a fodolai yng Nghanolbarth Ewrop o 1453 i 1806 oedd **Archddugiaeth Awstria** () a oedd yn un o brif daleithiau'r Ymerodraeth Lân Rufeinig ac yn diriogaeth ganolog y Frenhiniaeth Hapsbwrgaidd. Roedd yn rhan o'r Cylch Awstriaidd yn yr Ymerodraeth Lân Rufeinig.

Sefydlwyd Ardalyddiaeth Awstria yn 976, dan reolaeth Tŷ Babenberg ac yn rhan o Ddugiaeth Bafaria, ar y ffin rhwng yr Ymerodraeth Lân Rufeinig â Thywysogaeth Hwngari. Yn 1156 fe'i dyrchafwyd yn dalaith ymerodrol ynddo'i hun ar ffurf Dugiaeth Awstria, yn ôl y *Privilegium Minus* a gyhoeddwyd gan yr Ymerawdwr Ffredrig I. Daeth Awstria dan reolaeth Tŷ Hapsbwrg yn niwedd y 13g, ac yn 1440 coronwyd Ffredrig III yn Ymerawdwr Glân Rhufeinig. Yn 1453, mabwysiadodd Ffredrig y teitl Archddug Awstria fel pennaeth Tŷ Hapsbwrg, ac o hynny ymlaen, ac eithrio'r ysbaid 1742–45 yn ystod Rhyfel Olyniaeth Awstria, bu pob Ymerawdwr Glân Rhufeinig hefyd yn dwyn teitl yr Archddug.

Daeth Archddugiaeth Awstria i ben yn sgil diddymu'r Ymerodraeth Lân Rufeinig yn 1806. Cyn hynny, yn 1804, unwyd y Frenhiniaeth Hapsbwrgaidd ar ffurf Ymerodraeth Awstria gan Ffransis II, yr Ymerawdwr Glân Rhufeinig olaf, a ddatganodd ei hun yn Ffransis I, Ymerawdwr Awstria. Parhaodd Archddug Awstria yn rhan o deitl llawn swyddogol arweinwyr Awstria nes 1918, er nad oedd yr archddugiaeth ei hun yn bodoli bellach.

## Cyfeiriadau 

Categori:15fed ganrif yn Awstria
Categori:16eg ganrif yn Awstria
Categori:17eg ganrif yn Awstria
Categori:18fed ganrif yn Awstria
Categori:19eg ganrif yn Awstria
Categori:Y Frenhiniaeth Hapsbwrgaidd
Categori:Cyn-ddugiaethau
Categori:Gwladwriaethau a thiriogaethau a sefydlwyd ym 1453
Categori:Gwladwriaethau a thiriogaethau a ddadsefydlwyd ym 1806
Categori:Taleithiau'r Ymerodraeth Lân Rufeinig
De Swydd Northampton (etholaeth seneddol)

:''Peidiwch â chymysgu'r etholaeth hon â'r etholaeth De Northampton.*

Etholaeth seneddol yn Swydd Northampton, Dwyrain Canolbarth Lloegr, yw **De Swydd Northampton** (Saesneg: *South Northamptonshire''). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

East Midlands - South Northamptonshire constituency.svg|Etholaeth De Swydd Northampton yn Nwyrain Canolbarth Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth bresennol yn 2010. Mae ei ffiniau yn debyg iawn i ffiniau Ardal De Swydd Northampton. Fodd bynnag, roedd etholaeth o'r un enw (ond ffiniau gwahanol) yn bodoli o 1832 i 1918 ac o 1950 i 1984.  

## Aelodau Seneddol 
* 2010–2024: Andrea Leadsom (Ceidwadol)
* 2024–presennol: Sarah Bool (Ceidwadol)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Nwyrain Canolbarth Lloegr
Categori:Sefydliadau 2010
Wellingborough a Rushden (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Swydd Northampton, Dwyrain Canolbarth Lloegr, yw **Wellingborough a Rushden** (Saesneg: *Wellingborough and Rushden*; **Wellingborough** cyn 2024). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

East Midlands - Wellingborough and Rushden constituency.svg|Etholaeth Wellingborough a Rushden yn Nwyrain Canolbarth Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1918. Mae ei ffiniau yn debyg iawn i ffiniau Bwrdeistref Wellingborough.

## Aelodau Seneddol 
* 1918–1922: Walter Smith (Llafur)
* 1922–1923: Geoffrey Shakespeare (Rhyddfrydol Genedlaethol)
* 1923–1929: William Cove (Llafur)
* 1929–1931: George Dallas (Llafur)
* 1931–1945: Archibald James (Ceidwadol)
* 1945–1959: George Lindgren (Llafur)
* 1959–1964: Michael Hamilton (Ceidwadol)
* 1964–1969: Harry Howarth (Llafur)
* 1969–1997: Peter Fry (Ceidwadol)
* 1997–2005: Paul Stinchcombe (Llafur)
* 2005–2024: Peter Bone (Ceidwadol)
* 2024–presennol: Gen Kitchen (Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Nwyrain Canolbarth Lloegr
Categori:Sefydliadau 1918
Kettering (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Swydd Northampton, Dwyrain Canolbarth Lloegr, yw **Kettering**. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

East Midlands - Kettering constituency.svg|Etholaeth Kettering yn Nwyrain Canolbarth Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1918. Mae ei ffiniau yn debyg iawn i ffiniau Bwrdeistref Kettering.

## Aelodau Seneddol 
* 1918–1922: Alfred Waterson (Cydweithredol)
* 1922–1923: Owen Parker (Ceidwadol)
* 1923–1924: Samuel Perry (Llafur a’r Blaid Gydweithredol)
* 1924–1929: Mervyn Manningham-Buller (Ceidwadol)
* 1929–1931: Samuel Perry (Llafur a’r Blaid Gydweithredol)
* 1931–1940: John Eastwood (Ceidwadol)
* 1940–1945: John Profumo (Ceidwadol)
* 1945–1964: Gilbert Mitchison (Llafur)
* 1964–1979: Geoffrey de Freitas (Llafur)
* 1979–1983: Bill Homewood (Llafur)
* 1983–1997: Roger Freeman (Ceidwadol)
* 1997–2005: Phil Sawford (Llafur)
* 2005–2024: Philip Hollobone (Ceidwadol)
* 2024–presennol: Rosie Wrighting (Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Nwyrain Canolbarth Lloegr
Categori:Sefydliadau 1918
Felicity Evans

Mae **Felicity Evans** yn newyddiadurwraig o Gymru a benodwyd yn olygydd gwleidyddol BBC Cymru yn 2018. Cyn-cyflwynydd *Good Morning Wales* a *Good Evening Wales* yw hi.

Mae hi'n dod o Lynebwy. Cafodd ei magu ym Manceinion a cafodd ei addysg ym Mhrifysgol Rhydychen.

## Cyfeiriadau
Categori:Merched yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Newyddiadurwyr o Gymru
Categori:Personoliaethau teledu LHDT
Timothy Rees

Bu **Timothy Rees** (15 Awst 1874 - 29 Ebrill 1939) yn Esgob Llandaf rhwng 1931 a 1939

Un o Sir Aberteifi oedd Timothy Rees. Fe'i ganed Catherine yn y Llain, Llanbadarn Trefeglwys, yn fab i David a Catherine Rees.

Addysgwyd ef yn Ysgol Ardwyn, Aberystwyth, Ysgol y Coleg, Llanbedr Pont Steffan, a Choleg Dewi Sant, gan raddio gyda B.A. ym 1896. Mynychodd Goleg Sant Mihangel, Aberdâr, am flwyddyn cyn ael ei ordeinio’n ddiacon ym mis Rhagfyr 1897, ac yn offeiriad y flwyddyn ganlynol.

Gwasanaethodd am ddwy flynedd fel curad yn Aberpennar, yna dychwelodd i Goleg Sant Mihangel fel darlithydd. Gadawodd Gymru yn 1906 ar mwyn ymuno â Chymuned yr Atgyfodiad ym Mirfield yn Swydd Efrog. Arhosodd yno am chwarter canrif, ac eithrio am bum mlynedd (1914–19) pan fu'n gaplan yn y fyddin. Gwasanaethodd yn Gallipoli, yr Aifft ac ar y Somme. Dyfarnwyd yr M.C iddo am ei waith yn achub a chynorthwyo milwyr clwyfedig ar y Somme. Bu’n brifathro'r coleg diwinyddol ym Mirfield rhwng 1922 a 1928.

Pan urddwyd ef yn Esgob Llandaf yn 1931 ef oedd yr aelod cyntaf o gymuned grefyddol i'w benodi i esgobaeth Anglicanaidd yng Nghymru ers dros dair canrif. Daeth yn esgob ar gynfnod mwyaf difrifol y dirwasgiad economaidd; wynebodd yn syth y problemau a achoswyd gan ddiweithdra yn y cymunedau diwydiannol. Er ei fod yn aelod blaenllaw o sefydliad Cymru, roedd yn dra chefnogol i fuddiannau’r dosbarth gweithiol. Fel llywydd Cyngor Gwasanaethau Cymdeithasol De Cymru a Sir Fynwy, cymerodd ran flaenllaw yn y gwaith o hyrwyddo clybiau galwedigaethol a gweithgareddau eraill i'r di-waith. Yn 1935 arweiniodd ddirprwyaeth i Whitehall i ofyn am gymorth y llywodraeth i adnewyddu De Cymru.

Roedd yn siaradwr o fri yn y Gymraeg a’r Saesneg ac roedd ei benodi’n esgob yn arwydd o agwedd fwy cadarnhaol yn yr Eglwys tuag at yr iaith Gymraeg. Roedd yn awdur sawl emyn gan gynnwys ‘Holy Spirit, ever living as the church's very life’,  ‘God is love, let heaven adore him’ (a osodwyd ar y dôn Twigworth gan Herbert Howells yn 1968) ac ‘O crucified Redeemer’.

Arhosodd Rees yn Llandaf hyd ei farwolaeth ar 29 Ebrill 1939. Claddwyd ef yng nghysgod yr eglwys gadeiriol; mae cofeb bres iddo ar lawr y Capel Mair.

## Cyfeiriadau
Categori:Pobl yr 20fed ganrif o Gymru
Categori:Diwinyddion o Gymru
Categori:Esgobion Llandaf
Categori:Genedigaethau 1874
Categori:Marwolaethau 1939
Gogledd Northampton (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Swydd Northampton, Dwyrain Canolbarth Lloegr, yw **Gogledd Northampton** (Saesneg: *Northampton North*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

East Midlands - Northampton North constituency.svg|Etholaeth Gogledd Northampton yn Nwyrain Canolbarth Lloegr

Mae'r etholaeth yn gwasanaethu rhan ogleddol tref Northampton. Fe'i sefydlwyd yn 1974 pan rannwyd hen etholaeth Northampton yn Ogledd Northampton a De Northampton.

## Aelodau Seneddol 
* 1974–1979: Maureen Colquhoun (Llafur)
* 1979–1997: Tony Marlow (Ceidwadol)
* 1997–2010: Sally Keeble (Llafur)
* 2010–2024: Michael Ellis (Ceidwadol)
* 2024–presennol: Lucy Rigby (Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Nwyrain Canolbarth Lloegr
Categori:Sefydliadau 1974
Martin Johnes

Hanesydd o Gymru yw **Martin Johnes** sydd yn arbenigo mewn hanes chwaraeon ac hanes modern Cymru. Mae'n dal swydd Athro Hanes Modern ym Mhrifysgol Abertawe.

Cafodd ei fagu yng ngogledd Sir Benfro. Derbyniodd ei radd baglor a'i ddoethuriaeth o Brifysgol Caerdydd. Yn 1998–2000 gweithiodd yn swyddog ymchwil, dan gyfarwyddiaeth yr Athro Iain McLean, ar brosiect i ymchwilio i ymateb llywodraeth y Deyrnas Unedig i drychineb Aberfan. Yn 2002 enillodd Wobr Lenyddol yr Arglwydd Aberdâr, o Gymdeithas Brydeinig Hanes Chwaraeon, am ei lyfr *Soccer and Society*. Gweithiodd yn ddarlithydd yng Ngholeg St Martin (bellach Prifysgol Cumbria) cyn iddo ymuno â chyfadran hanes Prifysgol Abertawe yn 2006.

## Llyfryddiaeth 
* Gydag Iain McLean, *Aberfan: Government and Disasters* (Caerdydd: Welsh Academic Press, 2000).
* *Soccer and Society: South Wales, 1900–1939* (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 2002).
* *Wales Since 1939* (Manceinion: Manchester University Press, 2004).
* *A History of Sport in Wales* (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 2005).
* "'Heads in the Sand': Football, Politics and Crowd Disasters in Twentieth-Century Britain" yn *Soccer and Disaster: International Perspectives*, golygwyd gan Paul Darby, Martin Johnes, a Gavin Mellor (Abingdon, Swydd Rydychen: Routledge, 2005), tt. 10–27.
* *Christmas and the British: A Modern History* (Llundain: Bloomsbury Academic, 2016).
* "Anglo-Welsh football relations" yn ''Sport and English National Identity in a 'Disunited Kingdom'*, golygwyd gan Tom Gibbons a Dominic Malcolm (Llundain: Routledge, 2017), tt. 184–97.
* *Wales: England's Colony?* (Aberteifi: Parthian Books, 2019).
* *Welsh Not: Elementary Education and the Anglicisation of Wales'' (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 2024).

## Cyfeiriadau 
## Dolenni allanol 
*  
* 

Categori:Academyddion yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Academyddion Prifysgol Abertawe
Categori:Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Caerdydd
Categori:Hanesyddion yr 21ain ganrif o Gymru
Categori:Hanesyddion Saesneg o Gymru
Categori:Pobl o Sir Benfro
Joseff I, Ymerawdwr Glân Rhufeinig

Uchelwr o Dŷ Hapsbwrg oedd **Joseff I** (26 Gorffennaf 1678 – 17 Ebrill 1711) a fu'n Ymerawdwr Glân Rhufeinig o 1705 i 1711.

Ganed yn Fienna, yn fab hynaf i'r Ymerawdwr Leopold I. Coronwyd Joseff yn Frenin Hwngari yn 1687 ac yn Frenin y Rhufeiniaid yn 1690. Yn ystod Rhyfel Olyniaeth Sbaen (1701–14) cefnogodd Joseff hawl ei frawd iau, Siarl, i goron Sbaen, mewn ymgais i'w chadw dan reolaeth y Hapsbwrgiaid. Bu farw yr Ymerawdwr Leopold yn 1705, a fe'i olynwyd gan Joseff. Aeth ati i ad-drefnu cyllid y Frenhiniaeth Hapsbwrgaidd ac i wladoli banc Fienna. Enillodd lluoedd Awstria sawl buddugoliaeth, dan arweiniad Eugene, Tywysog Safwy, yn yr Eidal, yr Almaen, a'r Iseldiroedd, ond ni chafodd gwrthryfel Ferenc II Rákóczi yn Hwngari ei ostegu nes ar ôl marwolaeth Joseff. Yn 1707, bu ar fin brwydro'n erbyn Sweden wedi i luoedd y Brenin Siarl XII heidio i dir Awstria yn ystod y rhyfel yn erbyn Frederick Augustus I, Etholydd Sachsen. Bu ymgecru rhwng Joseff a'r Babaeth ar ei anterth yn 1708 pan cydnabuwyd Philip V yn frenin Sbaen gan y Pab Clement XI. Ymosododd lluoedd Awstria ar diroedd y Babaeth nes i'r Pab ail-ymuno ag achos y Hapsbwrgiaid yn 1709. Bu farw Joseff yn Fienna o'r frech wen yn 32 oed, a fe'i olynwyd yn Ymerawdwr Glân Rhufeinig gan ei frawd Siarl VI.

## Cyfeiriadau 
Categori:Archddugiaid Awstria
Categori:Pobl yr 17eg ganrif o Awstria
Categori:Pobl y 18fed ganrif o Awstria
Categori:Brenhinoedd Hwngari
Categori:Genedigaethau 1678
Categori:Marwolaethau 1711
Categori:Pobl o Fienna
Categori:Pobl fu farw o'r frech wen
Categori:Teyrnoedd y 18fed ganrif
Categori:Ymerodron Glân Rhufeinig
Bwrdeistref Corby

Ardal an-fetropolitan yn Swydd Northampton, Dwyrain Canolbarth Lloegr, oedd **Bwrdeistref Corby** (Saesneg: *Borough of Corby*) rhwng 1974 a 2021. Mae'r ardal bellach o dan lywodraeth awdurdod unedol Gogledd Swydd Northampton.

Lleolid yr ardal yng ngogledd Swydd Northampton. Roedd ganddi arwynebedd o 80.3&nbsp;km², gyda 70,827 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Roedd yr ardal yn cynnwys tref Corby, a oedd yn ardal ddi-blwyf, ac ychydig o blwyfi sifil cyfagos.

bawd|canol|Bwrdeistref Corby yn Swydd Northampton

Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974, ac fe'i diddymwyd dan The Northamptonshire (Structural Changes) Order 2019 ar 1 Ebrill 2021.

## Cyfeiriadau 
## Gweler hefyd
* Corby (etholaeth seneddol)

Corby
Rebecca Long-Bailey

Gwleidydd o Loegr yw **Rebecca Roseanne Long-Bailey** (*née* **Long**; ganwyd 22 Medi 1979). Roedd hi'n ymgeisydd yn etholiad 2020 ar gyfer arweinyddiaeth y Blaid Lafur (DU).

Cafodd ei geni ym Manceinion, yn ferch i'r dociwr Gwyddelig Jimmy Long.

## Cyfeiriadau
Categori:Genedigaethau 1979
Categori:Gwleidyddion benywaidd yr 21ain ganrif o Loegr
Categori:Pobl o Loegr o dras Wyddelig
Siroedd hanesyddol Lloegr

Roedd **siroedd hanesyddol Lloegr** yn ardaloedd gweinyddol a sefydlwyd gan y Normaniaid. Roedd siroedd yr Oesoedd Canol yn fodd i orfodi pŵer llywodraeth ganolog, gan alluogi brenhinoedd i reoli eu hardaloedd lleol trwy eu cynrychiolwyr dewisol – siryfion yn wreiddiol ac yn ddiweddarach yr Arglwyddi Rhaglaw – yn ogystal ag ynadon heddwch. Defnyddiwyd siroedd i ddechrau ar gyfer gweinyddu cyfiawnder, casglu trethi a threfnu'r fyddin, ac yn ddiweddarach ar gyfer llywodraeth leol ac ethol cynrychiolaeth seneddol. 

Mewn canrifoedd diweddarach, yn ogystal â bod â swyddogaeth weinyddol, chwaraeodd y siroedd ran allweddol wrth ddiffinio diwylliant a hunaniaeth eu hardaloedd. Parhaodd y rôl ddiwylliannol hon hyd yn oed ar ôl iddynt golli eu harwyddocâd gwleidyddol fel canlyiad i greu siroedd gweinyddol ym 1889, ac ailadeiladu llywodraeth leol yn sylweddol ym 1974.

Mae enwau a lleoliadau llawer o'r siroedd hanesyddol yn byw yn siroedd seremonïol Lloegr heddiw.

## Rhestr o'r siroedd
center|500px

*Dim ar y map*: Dinas Llundain

## Gweler hefyd
* Siroedd gweinyddol Lloegr
* Siroedd seremonïol Lloegr

## Dolen allanol
* Gwefan yr Association of British Counties Mae'r gymdeithas hon yn hyrwyddo ymwybyddiaeth o bwysigrwydd parhaus siroedd hanesyddol y Deyrnas Unedig. Mae ei gwefan yn cynnwys llawer o adnoddau defnyddiol.

Categori:Siroedd Lloegr
Arolygon barn ar gyfer etholiad Senedd 2021

Yn y cyfnod sy'n arwain at etholiad nesaf Senedd Cymru, mae disgwyl i sefydliadau amrywiol gynnal arolygon barn i fesur bwriadau pleidleisio. Arddangosir canlyniadau arolygon barn o'r fath ar y rhestr hon. Mae'r mwyafrif o polwyr a restrir yn aelodau o Gyngor Pleidleisio Prydain ac yn cadw at ei reolau datgelu.

Mae'r ystod dyddiad ar gyfer yr arolygon barn hyn yn dechrau o etholiad blaenorol Cynulliad Cenedlaethol Cymru, a gynhaliwyd ar 5 Mai 2016, hyd heddiw. O dan Ddeddf Cymru 2017, bwriedir cynnal etholiad nesaf Senedd Cymru ar 6 Mai 2021.  Hwn fydd yr etholiad Senedd cyntaf i gynnwys pobl ifanc 16 a 17 oed. Felly ers mis Ionawr 2020, mae'r mwyafrif o arolygon barn hefyd wedi cynnwys y set ddata hon i adlewyrchu'r etholfreinio yn yr etholiad nesaf.

## Pleidlais etholaethol
Mae'r arolygon barn isod yn mesur bwriadau pleidleisio ar gyfer y 40 sedd etholaeth aelod sengl ac etholir trwy'r system bleidleisio 'y cyntaf i'r felin'.

#### Canlyniadau arolygon
## Pleidlais ranbarthol
Mae'r arolygon barn isod yn mesur bwriadau pleidleisio ar gyfer yr 20 sedd rhestr ranbarthol ac etholir trwy'r system aelodau ychwanegol.

#### Canlyniadau arolygon
## Rhagamcanion seddi
Mae'r Athro Roger Scully o Ganolfan Llywodraethiant Cymru Prifysgol Caerdydd yn darparu rhagamcanion seddi yn seiliedig ar arolygon barn unigol yn rheolaidd ar ei flog, a elwir yn Etholiadau yng Nghymru. 

## Nodiadau
## Cyfeiriadau
## Dolenni allanol
*Etholiadau yng Nghymru Roger Scully - Elections in Wales 
*Prydain yn Ethol, archif bwriad pleidleisio Cynulliad Cenedlaethol Cymru (2015-presennol) 
*Canlyniadau etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2016

Categori:Gwleidyddiaeth Cymru
Categori:Cynulliad Cenedlaethol Cymru
Categori:Etholiadau Cynulliad Cenedlaethol Cymru
Gorsaf reilffordd Kyle of Lochalsh

Mae **Gorsaf reilffordd Kyle of Lochalsh** (Gaeleg:Caol Loch Aillse) yn derminws i'r rheilffordd rhwng Inverness a Kyle of Lochalsh. Mae amgueddfa reilffordd yn yr orsaf.

Agorwyd yr orsaf ar 2il Tachwedd 1897 gan Reilffordd yr Ucheldir. Roedd Kyle yn derminws i'r fferi at Kyleakin ar An t-Eilean Sgitheanach (Saesneg:Skye) hyd at 1995, pan agorodd pont i'r ynys. Roedd Kyle hefyd yn derminws i'r fferi i Steòrnabhagh (Saesneg: Stornoway) rhwng 1897 a 1973, pan symudodd y wasanaeth o Kyle i Ullapool, sy'n agosach i Steòrnabhagh.

bawd|dim|260px

## Cyfeiriadau
## Dolen allanol
* Gwefan Scotrail

Kyle of Lochalsh
Peter Walker (chwaraewr criced)

Cricedwr o Loegr oedd **Peter Michael Walker** MBE (17 Chwefror 1936 &ndash; 5 Ebrill 2020). Chwaraeodd dros Glwb Criced Morgannwg rhwng 1955 a 1972.

Cafodd Walker ei eni ym Mryste, ond cafodd ei fagu yn Ne Affrica. Gwnaeth 1,000 o rediadau mewn tymor un ar ddeg o weithiau yn ystod ei yrfa.

## Cyfeiriadau
Categori:Cricedwyr o Loegr
Categori:Genedigaethau 1936
Categori:Marwolaethau 2020
Anneliese Dodds

Gwleidydd o Albanes yw **Anneliese Jane Dodds** (ganwyd 16 Mawrth 1978). Roedd hi'n Aelod Senedd Ewrop dros De-ddwyrain Lloegr rhwng 2014 a 2017. Mae hi'n Aelod Seneddol San Steffan dros Ddwyrain Rhydychen ers 2017.

Cafodd Dodds ei geni yn Aberdeen. Cafodd ei addysg yng Ngholeg y Santes Hilda, Rhydychen. Mae hi'n Canghellor Cysgodol y Trysorlys ers 2020.

## Cyfeiriadau
Categori:Aelodau Senedd Ewrop
Categori:Aelodau Seneddol y Deyrnas Unedig
Categori:Cyn-fyfyrwyr Coleg Santes Hilda, Rhydychen
Categori:Genedigaethau 1978
Categori:Merched yr 21ain ganrif
Categori:Pobl o Aberdeen
Siroedd gweinyddol Lloegr

Roedd **siroedd gweinyddol Lloegr** yn ardaloedd a ddefnyddiwyd i weinyddu llywodraeth leol o dan reolaeth cynghorau sir etholedig. Fe'u crëwyd gan Ddeddf Llywodraeth Leol 1888 a buont yn gweithredu rhwng 1889 a 1974.

Cadwyd llawer o'r hen siroedd hanesyddol, ond rhannwyd sawl un yn ddau sir weinyddol neu fwy, pob un â'i gyngor sir ei hun.

* Rhannwyd Swydd Gaergrawnt yn Swydd Gaergrawnt ac Ynys Ely (Adunwyd y rhain ym 1965 pan grëuwyd Swydd Gaergrawnt ac Ynys Ely.)
* Rhannwyd Swydd Lincoln yn Parts of Holland, Parts of Kesteven a Parts of Linsey 
* Rhannwyd Swydd Northampton yn Swydd Northampton a Soke of Peterborough
* Rhannwyd Suffolk yn Ddwyrain Suffolk a Gorllewin Suffolk
* Rhannwyd Sussex yn Ddwyrain Sussex a Gorllewin Sussex
* Rhannwyd Swydd Efrog  yn Riding Dwyreiniol Swydd Efrog, Riding Gogleddol Swydd Efrog a Riding Gorllewinol Swydd Efrog
* Rhannwyd Middlesex yn Middlesex a Sir Llundain (Adunwyd y rhain ym 1965 pan grëuwyd Llundain Fwyaf.)
* (Wedyn, yn 1890) rhannwyd Hampshire yn Hampshire ac Ynys Wyth

Yn ogystal â'r siroedd gweinyddol, creodd Deddf Llywodraeth Leol 1888 59 o fwrdeistrefi sirol yn Lloegr a oedd yn rhedeg y dinasoedd a'r trefi mawr yn annibynnol ar y siroedd gweinyddol. Gyda threigl amser crëwyd 24 yn fwy o'r bwrdeistrefi hyn.

Diddymwyd y siroedd gweinyddol gan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972 a chawsant eu disodli gan y system bresennol o siroedd metropolitan a siroedd an-fetropolitan.

## Y siroedd gweinyddol 1965–1974
center|400px

## Gweler hefyd
* Siroedd hanesyddol Lloegr
* Siroedd seremonïol Lloegr

Categori:Siroedd Lloegr
Cumberland

Sir hanesyddol yng ngogledd-orllewin Lloegr oedd **Cumberland**. Roedd ganddi swyddogaeth weinyddol o'r 12g hyd at 1974. Roedd Northumberland i'r dwyrain, Swydd Durham i'r de-ddwyrain, Westmorland a Swydd Gaerhirfryn i'r de, a siroedd yr Alban yn Swydd Dumfries a Swydd Roxburgh i'r gogledd. Roedd yn sir weinyddol rhwng 1889 a 1974 (ac eithrio Caerliwelydd a ddaeth yn fwrdeistref sirol ym 1914) ac mae bellach yn rhan o Cumbria.

bawd|dim|Lleoliad Cumberland ym Mhrydain


Categori:Cyn siroedd Lloegr
Categori:Hanes Cumbria
Categori:Siroedd Lloegr a ddatgysylltwyd ym 1974
Neuadd John Morris-Jones

Neuadd breswyl Gymraeg Prifysgol Bangor yw **Neuadd John Morris-Jones** (JMJ). Enwyd yr adeilad ar ôl y bardd enwog o Ynys Môn, John Morris-Jones (1864–1929). Mae'r neuadd wedi'i rannu i ddau adeilad, sef Bryn Dinas a Tegfan, ac mae Ystafell Gyffredin yn rhannu'r neuaddau lle cynhelir llawer o ddigwyddiadau UMCB (Undeb Myfyrwyr Cymraeg Bangor). Mae'r digwyddiadau'n amrywio o Gyfarfodydd Cyffredinol, Ymarferion Côr Aelwyd JMJ a sawl digwyddiad cymdeithasol a gynhelir gan Y Cymric, corff cymdeithasol UMCB.

Mae lleoliad y Neuadd wedi newid sawl gwaith dros y blynyddoedd, ond erbyn hyn mae safle'r neuadd ym Mhentref Ffriddoedd, Bangor Uchaf. 

## Llywydd JMJ
Un o'r safleoedd ar Bwyllgor gwaith UMCB yw Llywydd JMJ, sy'n gyfrifol am gynrychioli'r preswylwyr ac am drefnu gweithgareddau cymdeithasol sy'n digwydd yn y neuadd.

Dyma restr o rhai o'r unigolion sydd wedi cymryd y safle dros y blynyddoedd diwethaf:

* Rhodri Williams (2014–15)
* Huw Harvey (2015–16)
* Gethin Morgan (2016–17)
* Lleucu Myrddin (2017–18)
* Iwan Evans (2018–19)
* Mabon Dafydd (2019–20)
* Cadi Evans (2020–21)
* Catrin Jones (2021-22)
* Beca Evans (2022-23)
* Gwen Down (2023-24)

Categori:Prifysgol Bangor
Westmorland

Sir hanesyddol yng ngogledd-orllewin Lloegr oedd **Westmorland**. Roedd ganddi swyddogaeth weinyddol o'r 13g hyd at 1974. Roedd Cumberland i'r gogledd, Swydd Durham i'r gogledd-ddwyrain, Swydd Efrog i'r dwyrain, a Swydd Gaerhirfryn i'r de. Roedd yn sir weinyddol rhwng 1889 a 1974 ac mae bellach yn rhan o Cumbria. Y dref sirol hanesyddol oedd Appleby.

bawd|dim|Lleoliad Westmorland ym Mhrydain
bawd|canol|''Gray's Book of Roads''; Westmoreland; 1824

Categori:Cyn siroedd Lloegr
Categori:Hanes Cumbria
Categori:Siroedd Lloegr a ddatgysylltwyd ym 1974
Gorsaf reilffordd Neston

Gorsaf reilffordd sy'n gwasanaethu tref Neston yn Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr, yw **Gorsaf Reilffordd Neston**.

Neston
Neston
Gorsaf reilffordd Heswall

Mae **gorsaf reilffordd Heswall** yn orsaf reilffordd sy'n gwasanaethu tref Heswall ar benrhyn Cilgwri, Glannau Merswy, Gogledd-orllewin Lloegr.

## Hanes
## Gwasanaethau
## Cyfeiriadau
Heswall
Gorsaf reilffordd Yr Eglwys Wen

Mae **gorsaf reilffordd Yr Eglwys Wen** (Saesneg: *Whitchurch railway station*) yn orsaf reilffordd sydd yn gwasanaethu Yr Eglwys Wen yn Swydd Amwythig, Lloegr.

## Hanes
Agorodd yr orsaf ar 2 Medi 1858 gan Reilffordd Cryw a'r Amwythig.

## Gwasanaethau
O ddydd Llun i ddydd Sadwrn, mae'r orsaf yn cael ei gwasanaethu gan y gwasanaeth stopio lleol rhwng Amwythig a Cryw (bob dwy awr i bob cyfeiriad) a rhai trenau pellter hirach rhwng Manceinion Piccadilly a Chaerdydd Canolog.

Eglwys Wen
Eglwys Wen
Gorsaf reilffordd Yorton

Mae **gorsaf reilffordd Yorton** yn orsaf reilffordd sydd yn gwasanaethu pentrefi Yorton a Clive yn Swydd Amwythig, Lloegr.

Yorton
Yorton
Gorsaf reilffordd Wrenbury

Mae **Gorsaf reilffordd Wrenbury** yn orsaf reilffordd sydd yn gwasanaethu pentref Wrenbury yn Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr.

Wrenbury
Wrenbury
Gorsaf reilffordd Cei Banc Warrington

Mae **Gorsaf reilffordd Cei Banc Warrington** (**Saesneg**: *Warrington Bank Quay*) yn orsaf reilffordd sydd yn gwasanaethu tref Warrington yn Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr.

Cei Banc Warrington
Cei Banc Warrington
Gorsaf reilffordd Earlestown

Mae **gorsaf reilffordd Earlestown** yn orsaf reilffordd sy'n gwasanaethu pentref Earlestown, Newton-le-Willows yng Nglannau Merswy, Lloegr.

Mae gan yr orsaf 5 platfformau.

## Hanes
Agorodd yr orsaf ar 15 Medi 1830 gan Reilffordd Lerpwl a'r Manceinion.

Earlestown
Swydd Huntingdon

Sir hanesyddol yn nwyrain Lloegr oedd **Swydd Huntingdon** (Saesneg: *Huntingdonshire*). Roedd ganddi swyddogaeth weinyddol o'r oesoedd canol hyd at 1974. Roedd Swydd Northampton i'r gogledd-orllewin, Swydd Bedford i'r de-orllewin, a Swydd Gaergrawnt i'r dwyrain. Roedd yn sir weinyddol rhwng 1889 a 1965, pan gafodd ei gyfuno â'r Soke of Peterborough i ffurfio'r uned weinyddol byrhoedlog Swydd Huntingdon a Peterborough. Yn 1974 daeth yn ardal an-fetropolitan o fewn Swydd Gaergrawnt. (*Gweler*  Huntingdonshire.) Y dref sirol hanesyddol oedd Huntingdon.

bawd|dim|Lleoliad Swydd Huntingdon ym Mhrydain

Categori:Cyn siroedd Lloegr
Categori:Hanes Swydd Gaergrawnt
Categori:Siroedd Lloegr a ddatgysylltwyd ym 1965
Gorsaf reilffordd Gogledd Orllewin Wigan

Mae **Gorsaf reilffordd Gogledd Orllewin Wigan** (**Saesneg**: *Wigan North Western*) yn orsaf reilffordd sydd yn gwasanaethu tref Wigan ym Manceinion Fwyaf, Gogledd-orllewin Lloegr.

Mae'r orsaf ar Brif Linell Arfordir y Gorllewin.

Agorodd yr orsaf ar 31 Hydref 1838.

Gogledd Orllewin Wigan
One Man, Two Guvnors

Drama comedi Saesneg gan Richard Bean yw ***One Man, Two Guvnors***.  Chafodd ei llwyfannu am y tro cyntaf yn y National Theatre yn Llundain ym mis Mai 2011, gyda James Corden yn serennu yn y prif ran. Yn 2012 cymerwyd y brif ran gan yr actor o Gymro Owain Arthur.

Mae'n seiliedig ar y comedi Eidalaidd *Il servitore di due padroni* (1743) gan Carlo Goldoni. Perfformiwyd y ddrama yn y West End ac ar Broadway, ac mae wedi teithio o amgylch y byd.

Enillodd Corden Wobr Tony am ei berfformiad ym 2012.

Categori:Dramâu 2011
Archddug Awstria

bawd|Darluniad o goron Archddug Awstria.
Teitl brenhinol yw **Archddug Awstria** (, ) neu **Archdduges Awstria** (Almaeneg: *Erzherzogin von Österreich*). Yn 1358–59, hawliodd Rudolf IV, Dug Awstria, y teitl Archddug Palatin (*Pfalz-Erzherzog*) drwy ffugio'r ddogfen *Privilegium Maius*, mewn ymgais i ddyrchafu statws i ddugiaid Awstria a oedd cystal ag etholwyr yr Ymerodraeth Lân Rufeinig. Er i'r Ymerawdwr Siarl IV wrthod cydnabod y teitl, fe'i hawliwyd gan Ernst, Dug Awstria a'i etifeddion yn hanner cyntaf y 15g. Yn 1453, mabwysiadodd Ffredrig III, Ymerawdwr Glân Rhufeinig y teitl Archddug Awstria fel pennaeth Tŷ Hapsbwrg, ac o hynny ymlaen, ac eithrio'r ysbaid 1742–45 yn ystod Rhyfel Olyniaeth Awstria, bu pob Ymerawdwr Glân Rhufeinig hefyd yn dwyn teitl yr Archddug. Daeth Archddugiaeth Awstria i ben yn sgil diddymu'r Ymerodraeth Lân Rufeinig yn 1806. Cyn hynny, yn 1804, unwyd y Frenhiniaeth Hapsbwrgaidd ar ffurf Ymerodraeth Awstria gan Ffransis II, yr Ymerawdwr Glân Rhufeinig olaf, a ddatganodd ei hun yn Ffransis I, Ymerawdwr Awstria. Parhaodd Archddug Awstria yn rhan o deitl llawn swyddogol arweinwyr Awstria nes 1918, er nad oedd yr archddugiaeth ei hun yn bodoli bellach.

Yn ogystal â theitl Archddug Awstria, a gafodd ei gynnwys yn rhan o deitl llawn swyddogol ymerodron Awstria, bu pob un o feibion Tŷ Hapsbwrg yn dwyn y teitl archddug o flaen ei enw bedydd, er enghraifft yr Archddug Franz Ferdinand, a merched a gwragedd yn dwyn y teitl archdduges.

## Rhestr 
### Archddugiaeth Awstria (1453–1806) 
* Ffredrig III, Ymerawdwr Glân Rhufeinig (1453–93), Albrecht VI, Archddug Awstria (1457–63)
* Maximilian I, Ymerawdwr Glân Rhufeinig (1493–1519)
* Siarl V, Ymerawdwr Glân Rhufeinig (1519–21)
* Ferdinand I, Ymerawdwr Glân Rhufeinig (1521–64)
* Maximilian II, Ymerawdwr Glân Rhufeinig (1564–76)
* Rudolf II, Ymerawdwr Glân Rhufeinig (1576–1608)
* Matthias, Ymerawdwr Glân Rhufeinig (1608–19)
* Albrecht VII, Archddug Awstria (1619)
* Ferdinand II, Ymerawdwr Glân Rhufeinig (1619–37)
* Ferdinand III, Ymerawdwr Glân Rhufeinig (1637–57)
* Leopold I, Ymerawdwr Glân Rhufeinig (1657–1705)
* Joseff I, Ymerawdwr Glân Rhufeinig (1705–11)
* Siarl VI, Ymerawdwr Glân Rhufeinig (1711–40)
* Maria Theresa (1740–80), Ffransis I, Ymerawdwr Glân Rhufeinig (1740–65) Joseff II, Ymerawdwr Glân Rhufeinig (1765–90)
* Leopold II, Ymerawdwr Glân Rhufeinig (1790–92)
* Ffransis II, Ymerawdwr Glân Rhufeinig/Ffransis I, Ymerawdwr Awstria (1792–1835)

### Ymerodraeth Awstria (1804–1918) 
* Ferdinand I, Ymerawdwr Awstria (1835–48)
* Franz Joseph I, Ymerawdwr Awstria (1848–1916)
* Siarl I, Ymerawdwr Awstria (1916–18)

## Cyfeiriadau 

Categori:Archddugiaeth Awstria
Categori:Dugiaid
Gorsaf reilffordd Penbedw Canolog

Mae **Gorsaf reilffordd Penbedw Canolog** (**Saesneg**: *Birkenhead Central*) yn orsaf reilffordd ym Mhenbedw, Cilgwri, Glannau Merswy, Gogledd-orllewin Lloegr.

## Hanes
Agorodd yr orsaf ym 1886.

## Gwasanaethau
Mae ar ganghennau Caer ac Ellesmere Port yn Linell Cilgwri, rhan o rwydwaith Merseyrail.

Penbedw Canolog
Gorsaf reilffordd Harbwr Portsmouth

Mae **gorsaf reilffordd Harbwr Portsmouth** yn gwasanaethu dinas Portsmouth yn Hampshire, Lloegr.

## Hanes
Agorodd yr orsaf ym 1876.

Harbwr Portsmouth
Harbwr Portsmouth
Gorsaf reilffordd Abaty St Albans

Mae **gorsaf reilffordd Abaty St Albans** (**Saesneg**: *St Albans Abbey*) yn orsaf reilffordd yn St Albans, Swydd Hertford, Lloegr.

Agorodd yr orsaf ar 5 Mai 1858.

Dyma derfynfa y Llinell Abaty o Gyffordd Watford, a wasanaethir gan London Northwestern Railway.

St Albans Abaty
Gorsaf reilffordd Gogledd Hertford

Mae **gorsaf reilffordd Gogledd Hertford** (**Saesneg**: *Hertford North*) yn un o dau orsaf reilffordd yn Hertford, Swydd Hertford, Lloegr.

Agorodd yr orsaf ar 2 Mehefin 1924.

## Gwasanaethau
Hertford Gogledd
De Northampton (etholaeth seneddol)

:''Peidiwch â chymysgu'r etholaeth hon â'r etholaeth De Swydd Northampton.*

Etholaeth seneddol yn Swydd Northampton, Dwyrain Canolbarth Lloegr, yw **De Northampton** (Saesneg: *Northampton South''). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

East Midlands - Northampton South constituency.svg|Etholaeth De Northampton yn Nwyrain Canolbarth Lloegr

Mae'r etholaeth yn gwasanaethu rhan ddeheuol tref Northampton. Fe'i sefydlwyd yn 1974 pan rannwyd hen etholaeth Northampton yn Ogledd Northampton a De Northampton.

## Aelodau Seneddol 
* 1974–1997: Michael Morris (Ceidwadol)
* 1997–2005: Tony Clarke (Llafur)
* 2005–2015: Brian Binley (Ceidwadol)
* 2015–2017: David Mackintosh (Ceidwadol)
* 2017–2024: Andrew Lewer (Ceidwadol)
* 2024–presennol: Mike Reader (Llafur)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Nwyrain Canolbarth Lloegr
Categori:Sefydliadau 1974
Gorsaf reilffordd Parcffordd Haddenham a Thame

Mae **gorsaf reilffordd Parcffordd Haddenham a Tame** (**Saesneg**: *Haddenham and Tame Parkway*) yn gwasanaethu pentref Haddenham a thref Thame yn Swydd Buckingham, Lloegr.

Agorodd yr orsaf ar 5 Hydref 1987.

Gwasanaethir yr orsaf gan Chiltern Railways.

Parcffordd Haddenham a Thame
Parcffordd Haddenham a Thame
Gorsaf reilffordd High Wycombe

Mae **gorsaf reilffordd High Wycombe** yn gwasanaethu tref High Wycombe yn Swydd Buckingham, Lloegr. 

Agorodd yr orsaf ym 1854.

Rheolir yr orsaf gan Chiltern Railways.

High Wycombe
High Wycombe
Gorsaf reilffordd Caerwysg Dewi Sant

Mae **Gorsaf reilffordd Caerwysg Dewi Sant** (Saesneg: ''Exeter St David's railway station'') yn un o saith gorsaf reilffordd sy'n gwasanaethu dinas Caerwysg yn Nyfnaint, De-orllewin Lloegr.

Fe'i hagorwyd ar 1 Mai 1844 fel terfynfa ar gyfer Rheilffordd Bryste a Chaerwysg. Cynlluniwyd yr adeilad gan Isambard Kingdom Brunel. Roedd dau lein yn cysylltu'r orsaf â Llundain, Rheilffordd y Great Western ar ben gogleddol yr osaf a Rheilffordd Llundain a'r De-Orllewin ar ei phen deheuol. O Gaerwysg mae trenau'n rhedeg ymlaen i Gernyw. Mae trenau ar Lein Tarka yn pasio trwy'r orsaf ar eu ffordd rhwng Barnstaple ac Exmouth.

Delwedd:CaerwysgLB02.jpg|Trên First Great Western yn cyrraedd
Delwedd:CaerwysgLB03.jpg|Trên yn yr orsaf

## Cyfeiriadau
Caerwysg Dewi Sant
Gorsaf reilffordd Port Sunlight

Mae **gorsaf reilffordd Port Sunlight** yn orsaf reilffordd ym mhentref Port Sunlight, Cilgwri, Glannau Merswy, Lloegr.

Mae ar ganghennau Caer ac Ellesmere Port yn Llinell Cilgwri, rhan o rwydwaith Merseyrail.

Port Sunlight
Gorsaf reilffordd Ellesmere Port

Mae **gorsaf reilffordd Ellesmere Port** yn orsaf reilffordd yn Ellesmere Port, Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr.

Dyma derfynfa cangen Ellesmere Port o Linell Cilgwri, rhan o rwydwaith Merseyrail.

Gwasanaethir yr orsaf gan Merseyrail a Northern Trains.

Ellesmere Port
Ellesmere Port
Corby a Dwyrain Swydd Northampton (etholaeth seneddol)

Etholaeth seneddol yn Swydd Northampton, Dwyrain Canolbarth Lloegr, yw **Corby a Dwyrain Swydd Northampton** (Saesneg: *Corby and East Northamptonshire*; **Corby** cyn 2024). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

East Midlands - Corby and East Northamptonshire constituency.svg|Etholaeth Corby a Dwyrain Swydd Northampton yn Nwyrain Canolbarth Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1983.

## Aelodau Seneddol 
* 1983–1997: William Powell (Ceidwadol)
* 1997–2010: Phil Hope (Llafur)
* 2010–2012: Louise Bagshawe (Ceidwadol)
* 2012–2015: Andy Sawford (Llafur)
* 2015–2024: Tom Pursglove (Ceidwadol)
* 2024–presennol: Lee Barron (Ceidwadol)

Categori:Etholaethau Senedd y Deyrnas Unedig yn Nwyrain Canolbarth Lloegr
Categori:Sefydliadau 1983
Ymerodraeth Awstria

Gwladwriaeth amlgenhedlig yng Canolbarth Ewrop a fodolai o 1804 i 1867 oedd **Ymerodraeth Awstria** (Almaeneg Awstria: *Kaiserthum Oesterreich*; Almaeneg Modern: *Kaisertum Österreich*) a oedd yn un o'r pwerau mawrion yng nghyfnod Cytgord Ewrop. Sefydlwyd drwy broclamasiwn ar 11 Awst 1804 gan Ffransis II, Ymerawdwr Glân Rhufeinig, a ddatganodd ei hun yn Ffransis I, Ymerawdwr Awstria. Fe'i crëwyd drwy uno tiriogaethau'r Frenhiniaeth Hapsbwrgaidd, a pharhaodd Awstria yn un o daleithiau'r Ymerodraeth Lân Rufeinig nes 1806 pryd diddymwyd yr ymerodraeth gan Napoleon I, ymerawdwr Ffrainc. Yn sgil Cynhadledd Fienna (1815), ymunodd Awstria â Chydffederasiwn yr Almaen, ac Awstria a Phrwsia oedd dwy brif aelod-wladwriaeth yr hwnnw. Ymerodraeth Awstria oedd yr ymerodraeth drydedd fwyaf yn Ewrop yn nhermau poblogaeth – ar ôl Ymerodraeth Rwsia a Theyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon – ac yn nhermau arwynebedd, ar ôl Rwsia ac Ymerodraeth Gyntaf Ffrainc.

Cydnabuwyd lled-annibyniaeth Teyrnas Hwngari yn *Regnum Independens*, a chafodd Hwngari ei llywodraethu gan sefydliadau ar wahân. Yn sgil trechu Awstria yn Rhyfel Awstria a Phrwsia (1866), cytunwyd ar gyfaddawd (Almaeneg: *Ausgleich*, Hwngareg: *Kiegyezés*) yn 1867 i sefydlu brenhiniaeth ddeuol Awstria-Hwngari.


Categori:19eg ganrif yn Awstria
Categori:Cyn-wladwriaethau Ewrop
Awstria
Categori:Gwladwriaethau a thiriogaethau a sefydlwyd ym 1804
Categori:Gwladwriaethau a thiriogaethau a ddadsefydlwyd ym 1867
Ardal Cotswold

Ardal an-fetropolitan yn Swydd Gaerloyw, De-orllewin Lloegr, yw **Ardal Cotswold** (Saesneg: *Cotswold District*), sy'n cael ei enwi ar ôl y Cotswolds. 

Mae gan yr ardal arwynebedd o 1,165&nbsp;km², gyda 89,022 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Mae'r ardal yn cynnwys rhan ddwyreiniol Swydd Gaerloyw. Mae'n ffinio â thair ardal arall Swydd Gaerloyw, sef Bwrdeistref Tewkesbury, Bwrdeistref Cheltenham ac Ardal Stroud, yn ogystal â siroedd Swydd Gaerwrangon, Swydd Warwick, Swydd Rydychen a Wiltshire.

bawd|dim|Ardal Cotswold yn Swydd Gaerloyw

Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974.

Mae'r pencadlys yr awdurdod yn Cirencester, tref fwyaf yr ardal. Mae'r aneddiadau mwy yn cynnwys trefi Chipping Campden, Fairford, Lechlade, Moreton-in-Marsh, Stow-on-the-Wold, Tetbury a Winchcombe.

## Cyfeiriadau

Cotswold
Gorsaf reilffordd Prees

Mae **gorsaf reilffordd Prees** yn orsaf reilffordd sydd yn gwasanaethu pentref Prees yn Swydd Amwythig, Lloegr.

Prees
Prees
Gorsaf reilffordd Hooton

Mae **gorsaf reilffordd Hooton** yn gwasanaethu pentref Hooton yn Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr.

## Hanes
Agorwyd yr orsaf ar 23 Medi 1840 gan Reilffordd Caer a Penbedw.

## Gwasanaethau
Gwasanaethir yr orsaf gan drenau Merseyrail i Lerpwl Canolog tua'r gogledd a Chaer ac Ellesmere Port tua'r de.

## Cyfeiriadau
Hooton
Hooton
Great Western Railway

bawd|260px
Mae **Great Western Railway (GWR)** yn gwmni gweithredu trenau Prydeinig sy'n eiddo i FirstGroup sy'n gweithredu masnachfraint reilffordd Greater Western. Mae'n rheoli 197 o orsafoedd ac mae ei drenau'n galw ar dros 270. Mae GWR yn gweithredu gwasanaethau pellter hir rhwng dinasoedd ar hyd Prif Linell y Great Western i ac o Orllewin Lloegr a De Cymru, gwasanaethau rhwng dinasoedd o Lundain i Wlad y Gorllewin trwy'r llinell Reading-Taunton, Prif Linell De Cymru a gwasanaeth cysgu *Night Riviera* rhwng Llundain a Penzance. Mae hefyd yn darparu gwasanaethau cymudwyr ac allanol-maestrefol o'i derfynfa yn Llundain yn Paddington i Orllewin Llundain, rhanbarth Dyffryn Tafwys gan gynnwys rhannau o Berkshire, rhannau o Swydd Buckingham a Swydd Rhydychen; a gwasanaethau rhanbarthol ledled Gorllewin Lloegr a De Cymru i arfordir De Lloegr.

Categori:Egin cludiant
Categori:Cwmnïau Gweithredu Trenau
Categori:Cludiant rheilffordd
Bwrdeistref Northampton

Ardal an-fetropolitan yn Swydd Northampton, Dwyrain Canolbarth Lloegr, oedd **Bwrdeistref Northampton** (Saesneg: *Borough of Northampton*) rhwng 1974 a 2021. Mae'r ardal bellach o dan lywodraeth awdurdod unedol Gorllewin Swydd Northampton.

Lleolid yr ardal yng nghanol Swydd Northampton. Roedd ganddi arwynebedd o 80.8&nbsp;km², gyda 225,146 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. I bob pwrpas roedd gan y fwrdeistref yr un ffiniau â thref Northampton.

bawd|canol|Bwrdeistref Northampton yn Swydd Northampton

Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974, ac fe'i diddymwyd dan The Northamptonshire (Structural Changes) Order 2019 ar 1 Ebrill 2021.

## Cyfeiriadau 
Northampton
Gorsaf reilffordd Bromborough Rake

Mae **gorsaf reilffordd Bromborough Rake** yn un o dau orsaf reilffordd sy'n gwasanaethu tref Bromborough ar benrhyn Cilgwri, Glannau Merswy, Gogledd-orllewin Lloegr. Mae ar Linell Cilgwri, rhan o rwydwaith Merseyrail.

## Hanes
Agorodd yr orsaf ym 1985.

## Gwasanaethau
Gwasanaethir yr orsaf gan drenau Merseyrail i Lerpwl Canolog tua'r gogledd a Chaer ac Ellesmere Port tua'r de.

Bromborough Rake
Gorsaf reilffordd Birmingham Rhyngwladol

Mae gorsaf reilffordd **Birmingham Rhyngwladol** (**Saesneg**: *Birmingham International*) ym Maes Awyr Birmingham ym mwrdeistref Solihull, Gorllewin Canolbarth Lloegr. Mae ar Brif Linell Arfordir y Gorllewin o Euston Llundain.

## Hanes
Agorodd yr orsaf ar 26 Ionawr 1976.

Birmingham Rhyngwladol
Birmingham Rhyngwladol
Gorsaf reilffordd James Street Lerpwl

Mae **gorsaf reilffordd James Street Lerpwl** (**Saesneg**: *Liverpool James Street*) yn orsaf danddaearol ar rwydwaith Merseyrail, ynghanol Lerpwl.

## Hanes
Agorodd yr orsaf ar 1 Chwefror 1886.

## Gwasanaethau
Mae pob trên sy'n gwasanaethu'r orsaf yn cael ei weithredu gan Merseyrail. Mae trenau'n gweithredu bob pum munud o amgylch dolen canol dinas Lerpwl i Moorfields, Lime Street Lerpwl a Lerpwl Canolog. I'r cyfeiriad arall, mae trenau'n gweithredu bob pum munud i Sgwâr Hamilton Penbedw, ac oddi yno maen nhw'n parhau bob 15 munud i bob un o New Brighton a West Kirby gyda chwe thrên yr awr i Hooton. O Hooton, mae trenau'n parhau bob 15 munud i Gaer a phob 30 munud i Ellesmere Port. Ar adegau eraill, mae trenau'n gweithredu bob 30 munud i bob un o'r pedwar cyrchfan, gan roi gwasanaeth bob 5–10 munud i Sgwâr Hamilton Penbedw.

Lerpwl James Street
Gorsaf reilffordd Rolfe Street Smethwick

Mae **gorsaf reilffordd Rolfe Street Smethwick** yn orsaf reilffordd sy'n gwasanaethu tref Smethwick yng Ngorllewin Canolbarth Lloegr.

## Hanes
Agorodd yr orsaf ym 1852.

## Gwasanaethau
Gwasanaethir yr orsaf gan drenau West Midlands Railway i Wolverhampton tua'r gorllewin a New Street Birmingham a Walsall tua'r dwyrain. Mae dau drên yr awr i bob cyfeiriad.

Smethwick Rolfe Street
Smethwick Rolfe Street
Gorsaf reilffordd Sgwâr Forster Bradford

Mae **gorsaf reilffordd Sgwâr Forster Bradford** (**Saesneg**: *Bradford Forster Square*)  yn un o dau orsaf reilffordd sy'n gwasanaethu dinas Bradford yng Ngorllewin Swydd Efrog, Swydd Efrog a Humber, Lloegr.

## Hanes
Agorwyd yr orsaf ar 1 Gorffennaf 1846 gan Reilffordd Leeds a Bradford. Erbyn 1853, roedd Rheilffordd y Midland wedi caffael y Reilffordd Leeds a Bradford, ac ailadeiladu'r orsaf. Roedd yr adeilad newydd yn fwy, ond yn llai diddorol yn bensaernïol. Ym 1890, amnewidiwyd yr orsaf reilffordd eto. Erbyn 1906, roedd Sgwâr Forster wedi'i adeiladu ychydig i'r de-ddwyrain o'r orsaf reilffordd, ond ni ddefnyddiwyd yr enw *Gorsaf Sgwâr Forster* tan 1924. Trychedig yr orsaf ym 1990, pan godwyd gorsaf newydd ar ochr orllewinol yr hen orsaf. Ym 1994, cafodd y llinell i mewn i'r orsaf ei thrydaneiddio.

## Gwasanaethau
Mae trenau o'r orsaf yn cael eu gweithredu gan Northern Trains a London North Eastern Railway. Mae'r rhain yn cynnwys gwasanaethau uniongyrchol i Shipley tua'r gogledd, Leeds a King's Cross Llundain tua'r dwyrain a Halifax a Victoria Manceinion tua'r gorllewin.

Bradford Sgwâr Forster
Bradford Sgwâr Forster
Gorsaf reilffordd Dociau Grimsby

Mae **gorsaf reilffordd Dociau Grimsby** (**Saesneg**: *Grimsby Docks*) yn orsaf reilffordd yn gwasanaethu ardal Stryd Freeman yn nhref Grimsby yn Swydd Lincoln, Lloegr. Rheolir yr orsaf gan Northern Trains.

## Gwasanaethau
Gwasanaethir yr orsaf gan Northern Trains. Mae trenau uniongyrchol i Cleethorpes tua'r dwyrain a Barton-on-Humber tua'r gorllewin.

Grimsby Docks
Grimsby Docks
Gorsaf reilffordd Parcffordd Maes Awyr Southampton

Mae **gorsaf reilffordd Parcffordd Maes Awyr Southampton** (**Saesneg**: *Southampton Airport Parkway*) yn orsaf reilffordd sydd yn gwasanaethu Maes Awyr Southampton yn nhref Eastleigh, Hampshire, Lloegr. Mae ar Brif Linell y De Orllewin o Waterloo Llundain.

## Hanes
Agorodd yr orsaf ar 30 Hydref 1929 fel **Atlantic Park Hostel Halt**. Fodd bynnag, caeodd ychydig flynyddoedd yn ddiweddarach. Ar 1 Ebrill 1966, cafodd ei ailagor fel **Southampton Airport** gan British Rail.

## Gwasanaethau
Gwasanaethir yr orsaf gan South Western Railway, Southern, CrossCountry a Great Western Railway. I'r dwyrain, mae gan yr orsaf drenau uniongyrchol i Waterloo Llundain a Brighton. I'r gorllewin, mae gan yr orsaf drenau uniongyrchol i Bournemouth, Weymouth, Westbury a Chaersallog. I'r gogledd, mae gan yr orsaf drenau uniongyrchol i Newcastle, New Street Birmingham a Fanceinion Piccadilly. I'r de, mae gan yr orsaf drenau uniongyrchol i Romsey a Harbwr Portsmouth.

Parcffordd Maes Awyr Southampton
Parcffordd Maes Awyr Southampton
Gorsaf reilffordd Cilgant Salford

Mae **gorsaf reilffordd Cilgant Salford** (**Saesneg**: *Salford Crescent*) yn orsaf reilffordd sy'n gwasanaethu dinas Salford ym Manceinion Fwyaf, Lloegr. Mae'r orsaf ger Prifysgol Salford, rhwng Parc Peel a Champws Frederick Road. Mae'r orsaf wedi'i lleoli ar y linell Manceinion i Preston.

Rheolir yr orsaf gan Northern Trains.

## Hanes
Agorwyd yr orsaf ar 11 Mai 1987 gan British Rail.

## Gwasanaethau
Gwasanaethir yr orsaf gan Northern Trains. Mae Northern Trains yn darparu gwasanaethau uniongyrchol i Manceinion Piccadilly, Maes Awyr Manceinion, Manceinion Victoria, Leeds, Alderley Edge, Blackburn a Stalybridge tua'r dwyrain. I'r gorllewin, mae gwasanaethau'n rhedeg i Bolton, Clitheroe, Wallgate Wigan, Gogledd Orllewin Wigan, Kirkby, Southport, Preston a Gogledd Blackpool.

Salford Cilgant