open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ògardowi smôrzcz

thumb|Ògardowi smôrzcz

**Ògardowi smôrzcz** (*Cepaea hortensis*) - to je smôrzcz z rodzëznë smôrzczowatëch. Ten mitkôcz żëje m. jin. na Kaszëbach i mòże bëc szkódnikã.

## Bùtnowé lënczi
* ''Cepaea hortensis''

Kategòrëjô:Mitkôcze
Solewnica

thumb|Solewnica

**Solewnica** - to je bùdowniô z drewna i gałãzów psónczi do zwikszaniô stãżënë soli w solny wòdze. Mikroklima kòl solewnicë je pòmòcny w léczneniu niejednëch chòrosców.
  
 
## Bùtnowé lënczi
*https://repozytorium.umk.pl/handle/item/1635

 
Kategòrëjô:Medicyna
Szprewa

[thumb|Szprewa w [Berlëno|Berlënie]]
**Szprewa** (*Spree*) - to je rzéka dłużawë 400 km w Eùropie, a barżi we wschódny Miemiecce. Òna wëpłiwô z Czechów.

Kategòrëjô:Miemieckô
Wiôldżi drop

**Wiôldżi drop** (*Otis tarda*) – to je ôrt wiôldżégò ptôcha z rodzëznë *Otididae*. Te ptôchë jesz żëją m. jin. w Szpańsce

Kategòrëjô:Ptôchë
Sztejermark

[thumb|Pòłożenié kraju na kôrce [Aùstriô|Aùstrie ]]
**Sztejermark** (miem. *Steiermark,* słoweńsczi *Štajerska*) – to je związkòwi krôj (*Bundesland)* w Aùstrie. Òn òbjimô 16392 km² wiéchrzëznë ë je drëdżim nôwiãkszim krôjã Aùstrji. Stolecą je Graz. 

## Etimologiô
Sztejer- pòchòdzi òd gardù *Steyer (ùproscz. wëmòwa Sztajer)*, a -mark òznôczô pò miemieckù marchiô. 

Słoweńskô nôzwa *Štajerska* téż pòchòdzi òd gardù *Steyer* zôpisônégò fòneticznié. Sufiks *-ska* je òdpòwiednikã kaszëbsczégò *-skô* dôdowanégò do mion krôjów np. *Kaszëbskô, Pòlskô, Miemieckô, ëtd*. 

Łacëznianô nôzwa *Styria* ùżiwôna je przez niechtërne jãzëczi np. anielsczi ë pòlsczi.

## Sprôwné pòdzelenié
Krôj je pòdzelony na 13 firtli (*Bezirke*), a jeden z jich je *statutarnym gardã.*

alt=StyriaLänd Bezirke|500x500px

### Statutarny Gard

* Graz

### Firtle

* Bruck-Mürzzuschlag
* Deutschlandsberg
* Graz-Umgebung
* Hartberg-Fürstenfeld
* Leibnitz
* Leoben
* Liezen (z pòdfirtlã Gröbming)
* Murau
* Murtal
* Südoststeiermark
* Voitsberg
* Weiz

Kategòrëjô:Aùstriô
Bradley Cooper

thumb|right|Bradley Cooper
**Bradley Cooper**, (ùr. 5 stëcznika 1975), je amerikańsczim teatrownikã. 

Kategòrëjô:Film
Zjeżony òst

thumb|Zjeżony òst
**Zjeżony òst** (*Carduus acanthoides* L.) – to je dwalatnô roscëna z rodzëznë astrowatëch. Òn rosce m. jin. na Kaszëbach.

## Bùtnowé lënczi
*s. 18 Carduus acanthoides

Kategòrëjô:Bòtanika
Wësokô bòrówka

thumb|left|Bòrówczi
**Wësokô bòrówka** (*Vaccinium corymbosum* L.) - to je wielelatnô roscëna z rodzëznë wrzosowatëch (*Ericaceae*). Ta bòrówka mòże rosc m. jin. na Kaszëbach, jak ją zasadzy. Òna mô jagòdë, a je Kaszëbi zbiérają. 

Kategòrëjô:Bòtanika
Genf

thumb|Genf
**Genf** - to je gard w Szwajcarsce.

* wiéchrzëzna: 15,93 km²
* lëdztwò: 197 376 mieszkańców (2014)

Kategòrëjô:Szwajcarskô
Ińsko

thumb|100px|right|Nierbarzczi herb
**Ińsko** (we zdrojach: *Nurenbergh* 1300, *Nürnberg* 1335, *Norenberghe* 1374, *Nornberg*, *Nurnbergk*, *Nuremberg* 1348, *Nuerberge* 1372, *Nurenbergichen* (Tabula Germaniae emendata recensAutor: Visscher, Claes Jansz. 1586-1652), *Norinbergk* 1760 (Ducatus Pomeraniae Citerioris Et Ulterioris Principatibus, Comitatibus, Urbibus Suis Definitiae Nova et Ampla Descriptio geographica), *Nörenberg*, *Nörabaaj* (T. Tippach, P. Johanek) ; dólnomiem. *Nörabarg* (czëtóné jakno *Nörabaaj*), miem. *Nörenberg*; mòżebné kaszëbsczé pòzwë: *Nierbarg*, *Nierbarch*, *Nerbarg*) – garc w stôrgardzczim krézu w zôpadnopòmòrzczim wòjewództwie nad jezorã Jińskò (tu są słuńcowiszcza).

Lëdztwò gardu: 2.002 (2009)
Wiéchrzëzna gardu: 7,48 km2

Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë
Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò
Greifswald

thumb|Ùniwersitet w Greifswald
thumb|left|Herb gardu
**Greifswald** – gard na krézewich prawach w kraju Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë nad rzéką Ryck, z ùniwersytetã z 1456 rokù.  

## Miono gardu we zdrojach
We zdrojach gard pòzéwóno: *oppidum Gripheswald* 1248, *Gripeswald* 1249, *Grifeswolde* 1250, *Gripesuuolde* 1280, *Gripesuualde* 1280, *Gripswalt* 1285, *Gripeswald* 1383, *Gripeswolde* 1383, *Grispalt* (Hartmann Schedel) 1493; *Gripswald* 1491, *Gripswolde* 1577, *Grÿfischwaldt* (Rugiae, Usedomiae, Et Iulinae, Wandalicarum insularum Vera descriptio [Abraham Ortelius]), *Greipßwalde* 1601, *Gripheswalde* 1602, *Gripheswaldt* 1602, *Greypffswald* 1604 *Greifswald* 1621, *Gripswalde* 1760 (Ducatus Pomeraniae Citerioris Et Ulterioris Principatibus, Comitatibus, Urbibus Suis Definitiae Nova et Ampla Descriptio geographica), *Gryfia* (??) (Kantzow); dólnomiem. *Griepswohld* (krótkò: *Gryps*); miem. *Greifswald*). Òdtwòrzóné mòżebné kaszëbsczé pòzwë: *Grifiô*, *Gripiew Las*.

## Spòdlowé pòdôwczi
*Lëdztwò gardu: 54.362 (2009)
*Wiéchrzëzna gardu: 50,5 km2

Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë
Kategòrëjô:Gardë w Miemiecczi
Kategòrëjô:Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë
Kategòrëjô:Ùzémczi artiklów
Bôrwik

**Bôrwik** (pòl. *Barwik*, miem. *Barwick*) - to je kaszëbską wsą w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Przedkòwò. 

## Bùtnowé lënczi
*''Barwik'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Gmina Przedkòwò
Kategòrëjô:Kaszëbë
Kwidzëno

thumb|100px|right|Kwidzëńsczi herb
**Kwidzëno** (pòl. *Kwidzyn*; miem. *Marienwerder*) - krézewi gard w Pòmòrsczim wòjewództwie nad Liwą.

* Lëdztwò gardu: 38.849 (2014)
* Wiéchrzëzna gardu: 21,54 km2

## Miona gardu w zdrojach
Jinsze miona gardu to téż: **Kwedīns* (Górnowicz), *in Quedin* 1233, *de Quedina* 1235, *Insula Sancte Marie* 1236, *Quidin* 1251, *Marienwerder* 1336, *Margenwerder* 1340, *Merginwerder* 1340, *Merginwerdir* 1346, *Quedzyn alias Marienwerder* < 1454, *Qwedzyn* 1470, *Quidzin* 1513, *Quidzyn alias Marienwerder* 1517, *do Kwidzyna* 1565, *ku Kwidzyniu* 1565, *za Kwidzynem* 1565* *na Kwidzynie* 1565, *Quidzi?* 1612 (Langenes), *Kwidzyn* 1687, *Kvjdzéno* (Cenôwa); *Kwidzëno* (Ramułt); gw. *Kfjidz.in'';  

## Bùtnowé lënczi

Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë
Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò
Bąk

**Bąk** - to je wies w gminie Kôrsëno, w kòscérsczim krézu, w pòmòrsczim wòjewództwie. 

## Bùtnowé lënczi
*Bąk w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Gmina Kôrsëno
Kategòrëjô:Kaszëbë
Prabùtë

thumb|100px|right|Prabùcczi herb
thumb|100px|right|Stôri prabùcczi herb
**Prabùtë** (we zdrojach: **Rezijā* (Górnowicz), *Resia* 1249, 1250, *Resemburg* 1265, *plebanus de Resya* 1286, *de Ryzenburg* 1323, *castro Resinburg* 1326, *civitas Resinburg* 1330, *Risenburgk* 1340, *Resimborg* 1347, *Resinburg* 1378, *Resenburgk* 1454, **Prābūtis* (Górnowicz), *Prabuth* 
Lëdztwò gardu: 8.881 (2011)
Wiéchrzëzna gardu: 7,29 km2

Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë
Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò
Sztëm

**Sztëm** (we zdrojach: **Stumis* (Górnowicz), *in loco ... Stumo* 1234, *Stumis* 1250, *Stume* 1294, *Stoma* 1295, *Sthume* 1333, *in Stuma* 1333, *Sthum* 1334, *in Stuma* 1336, *Sthum* 1350, *de Stum* 1361, *Sthum* 1381, *Stum* kòl 1399, *Sthum* 1399, 1411-1420, 1437, *Sthvm* 2

thumb|400px|left|Sztëmsczi zamk

Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë
Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò
Léón Nécel

**Léón Nécel** (pl. *Leon Necel*) – béł ùr. 1904 rokù - ùm. 1968 rokù, a miôł kaszëbską grónkòwniã w Chmielnie. Jegò bëłë i są znóné keramikòwé wërobinë, bò grónkòwniô je tu òd lat. 

## Bùtnowé lënczi
*òdjimczi
*http://autopodroze.pl/bez-kategorii/tu-powstaja-kaszubskie-naczynia/nggallery/page/2
*https://web.archive.org/web/20160305114843/http://kulturaonline.pl/w,chmielnie,nie,swieci,garnki,lepia,tytul,artykul,4209.html

Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura
Kategòrëjô:Kaszëbi
Gorzów Wielkopolski

thumb|100px|right|Herb gardu
thumb|100px|right|Fana gardu

**Gorzów Wielkopolski** (we zdrojach: *Landsbergk* 1251; *Landisberch Nova* 1257, *de Landesbergk* 1257, *in noua Landesberg* 1278, *Landesberghe* 1298, *Landisberk* 1312, *Nuenlandesberch* 1320, *der Stad tzu Nuwen landisberg* 1383, *zu Nuen Landisberg vii der Warte* 1386, *Lanczberg* 1421 (KDW), *Lencbark* 1441, *Landsborg* 1575 (1579), *Lanczberg* kòl 1602, *Landzberg* kòl 1602, *Landzberk* kòl 1602, *Landsperg* 1652, *Lansperg*, *Landsberga*, *Lundsberg* 1675, *Landsberg* 1822, *Landsberg nad Wartą* 1884, *Landsberg an der Warthe*, miem. *Landsberg an der Warthe*; mòżebné kaszëbsczé pòzwë: *Łącbarg*, *Lãdzbarg*, *Łącbarch*) – to sedłowié Wòjewódzczégò Ùrzãdu, a téż wòjewòdë lubùsczégò wòjewództwa. Nen krézewi gard leżi nad Wartą.

Lëdztwò gardu: 124 295 (2017)
Wiéchrzëzna gardu: 86 km2

## Przëpisczi

Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë
Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
Kategòrëjô:Lubùsczé wòjewództwò
Brodnica

thumb|100px|right|Brodnicczi herb
**Brodnica** (we zdrojach: *Streisbergk* 1262, *Strasberg* 1298, *Brodnicza* 1317, *Straasberg alias Brodnica* 1466, *Strasburg* 1921, *Brodnjca* (Cenôwa); pòl. *Brodnica*, miem. *Strasburg in Westpreußen*, *Strasburg an der Drewenz*) - krézewi gard w Kùjawskò-Pòmòrsczim Wòjewództwie nad Drwãcą.

Lëdztwò gardu: 27.731 (2010)
Wiéchrzëzna gardu: 23,15 km2

Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë
Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
Kategòrëjô:Kùjawskò-Pòmòrsczé Wòjewództwò
Kòwôlewò (gard)

thumb|100px|right|Kòwôlewsczi herb
**Kòwôlewò** (we zdrojach: *Kòvôlewo* (Cenôwa); pòl. *Kowalewo Pomorskie*, miem. *Schönsee*) - garc w Kùjawskò-Pòmòrsczim Wòjewództwie w Gòłąbskò-Dobrzińsczim Krézu nad Młińską Strëgą.

Lëdztwò gardu: 4115 (2010)
Wiéchrzëzna gardu: 4,45 km2

Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë
Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
Kategòrëjô:Kùjawskò-Pòmòrsczé Wòjewództwò
Łôsëno

thumb|100px|right|Łôsëńsczi herb
**Łôsëno** (we zdrojach: *Łasin* (Cenôwa); pòl. *Łasin*, miem. *Lessen*) - garc w Kùjawskò-Pòmòrsczim Wòjewództwie w Grëdzącczim Krézu nad Łôsëńsczim (Zómkòwim) Jezorã. 

Lëdztwò gardu: 3.371 (2013)
Wiéchrzëzna gardu: 4,79 km2

Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë
Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
Kategòrëjô:Kùjawskò-Pòmòrsczé Wòjewództwò
Krómòwi priz

**Krómòwi priz** – to je pòjedinczny priz, za chtëren je zbrëkòwnikòwi bédowóny gwësny produkt abò ùsłëżnota.

Kategòrëjô:Ekònomijô
Hòlsztin

thumb|left|Herb Hòlsztinu
thumb|Hòlsztin - żôłto pòmalowòné)
**Hòlsztin** (miem. *Holstein*) - to je krôj w Miemiecczi Federacëjny Repùblice. Òn béł ksyżestwã. 

Kategòrëjô:Miemieckô
Rôdzëno

thumb|100px|right|Rôdzëńsczi herb
**Rôdzëno** (we zdrojach: *Radzin* (Cenôwa); pòl. *Radzyń Chełmiński*, miem. *Rehden*) - garc w Kùjawskò-Pòmòrsczim Wòjewództwie w Grëdządzczim Krézu.

Lëdztwò gardu: 1934 (2007)
Wiéchrzëzna gardu: 1,78 km2

Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë
Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
Kategòrëjô:Kùjawskò-Pòmòrsczé Wòjewództwò
Wąbrzézno

thumb|100px|right|Wąbrzesczi herb
**Wąbrzézno** (we zdrojach: *Wambrez* 1246, *Vambresin* 1251, *Fredek oder Briesen* 1311, *Wambrzeszno alias Fredek* 1466; *Wąbrzezno* 1572, *Vąbrzèzno* (Cenôwa); pòl. *Wąbrzeźno*, miem. *Frideck* abò *Briesen*) – krézewi gard w Kùjawskò-Pòmòrsczim Wòjewództwie mizë trzema jezorami: Zómkòwim, Syceńsczim ë Fridkã.

Lëdztwò gardu: 13 877 (2010)
Wiéchrzëzna gardu: 8,53 km2

Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë
Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
Kategòrëjô:Kùjawskò-Pòmòrsczé Wòjewództwò
Òskòwi kòzôk

**Òskòwi kòzôk** (*Leccinum aurantiacum*) – to je grzib z rodzëznë bòrzónowatëch. Kaszëbi zbiérają te grzëbë. Òne roscą pòd òskama.
 

Kategòrëjô:Grzëbë
Grôbkòwi kòzôk

**Grôbkòwi kòzôk** (*Leccinum griseum*) – to je grzib z rodzëznë bòrzónowatëch. Òne roscą pòd grôbkama m.jin. na Kaszëbach.
 

Kategòrëjô:Grzëbë
Zwëczajny grôbk

thumb|Zwëczajny grôbk - òb zëmã
**Zwëczajny grôbk** (*Carpinus betulus*) – to je drzéwiã z rodzëznë brzózkòwatëch (*Betulaceae* Gray). Òn rosce m. jin. na Kaszëbach. 

## Lëteratura
*Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 50.

## Bùtnowé lënczi
http://linnaeus.nrm.se/flora/di/coryla/carpi/carpbetv.jpg

Kategòrëjô:Brzózkòwaté
Kategòrëjô:Bòtanika
Dąbrowsczé Jezoro

**Dąbrowsczé Jezoro** (pòl. *Jezioro Dąbrowskie*) - to je jezoro ò wiéchrzëznie 0,64 km² w kartësczim krézu, w Kaszëbsczim Krôjòbraznym Parkù w òbéńdze Kaszëbsczégò Pòjezerzô.

## Bùtnowé lënczi
*Uroczyska Pojezierza Kaszubskiego

Kategòrëjô:Kaszëbsczé jezora
Sësz

thumb|100px|right|Sësczi herb
thumb|100px|right|Stôri sësczi herb
**Sësz** (we zdrojach: *Susz* (Cenôwa); pòl. *Susz*, miem. *Rosenberg in Westpreußen*) - garc we warmińskò-mazursczim wòjewództwie wòjewództwie w jëławsczim krézu nad Sësczim Jezorã.


Lëdztwò gardu: 5.733 (2012)
Wiéchrzëzna gardu: 6,67 km2

Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë
Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
Kategòrëjô:Warmińskò-Mazursczé wòjewództwò
Cziselëce

thumb|100px|right|Cziselëcczi herb
**Cziselëce** (we zdrojach: *Kjselice* (Cenôwa); pòl. *Kisielice*, miem. *Freystadt in Westpreußen*) - garc we warmińskò-mazursczim wòjewództwie wòjewództwie w jëławsczim krézu nad Gôrdzãgą.


Lëdztwò gardu: 2.191 (2012)
Wiéchrzëzna gardu: 3,37 km2

Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë
Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
Kategòrëjô:Warmińskò-Mazursczé wòjewództwò
Zwëczajny bòcónnik

300px|mały|Zwëczajny bòcónnik
**Zwëczajny bòcónnik** (*Erodium cicutarium*) – to je jednorocznô abò dwalatnô roscëna z rodzëznë bòcónkòwatëch. Òn rosce m. jin. na Kaszëbach.

## Bùtnowé lënczi

Kategòrëjô:Bòcónkòwaté
Chôłmżô

**Chôłmżô** abò téż: **Łoza** (we zdrojach: *Chêłmżô* (Cenôwa); pòl. *Chełmża*, miem. *Culmsee*, *Kulmsee*) – gard w kùjawskò-pòmòrsczim wòjewództwie w torëńsczim krézu nad Chôłmżëńsczim Jezorã.

## Spòdlowé pòdôwczi
* Lëdztwò gardu: 14.965 (2010)
* Wiéchrzëzna gardu: 7,84 km2

## Galeriô

Chełmża_-_Rynek_-_panoramio_(3).jpg|Chôłmżëńsczi rënk
Chaplin_Chelmza.JPG|Chôłmżëńskô szlachota Charliego Chaplina
Chełmża_-_widok_rynku._-_panoramio.jpg|Chôłmżëńskô biblioteka
Chełmża_-_ulica_Gen.Hallera_-_panoramio.jpg|Chôłmżëńsczi rôtësz
Bazylika_konkatedralna_w_Chełmży.JPG|Chôłmżëńskô konkatedra
Chełmża, Toruń county, St Nicholas church.jpg|Kòscół sw. Mikòłaja z XIII-XIV st.


## Bùtnowë lënczi

Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë
Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò
Kalisz (pòm.)

thumb|100px|right|Kalisczi herb
**Kalisz** (abò téż: **Kalëszk**; we zdrojach: *Calis* 1303, *Noua Calys* 1307, *circa Novum Kalis* 1312, *Nove Kalis* 1338, *Calis*, *Kalis* 1364, *Calysz*, *Chalisch* 1460, *Caliszek* 1540, *Callies* 1789, 1833; *Kallies*, *Kalisz* (Cenôwa); pòl. *Kalisz Pomorski*, miem. *Kallies*) - garc we drawieńsczim krézu w Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie nad Drawicą.	 
		 
		 
	Lëdztwò gardu: 4.110 (2009)	 
	Wiéchrzëzna gardu: 11,95 km2	 
		 
		 
		 
	Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë	 
	Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce	 
	Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò
Suchań

thumb|100px|right|Sëchańsczi herb
**Suchań** (we zdrojach: *Zukan* 1269, *Zuchan* 1295, *Suchan* 1312, *Szuchan* 1319, *Sochan* 1417, *Zochghan* 1345, *Czuchan* 1495, *Zachan*; dólnomiem. *Zachon*; miem. *Zachan*; mòżebné kaszëbsczé pòzwë: *Sëchóń*, *Sëchąń*) – gard we stôrgardzczim krézu w zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie.

Lëdztwò gardu: 1.465 (2008)
Wiéchrzëzna gardu: 3,57 km2

Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë
Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò
Gòrowi wijąg

thumb|Gòrowi wijąg
**Gòrowi wijąg** (*Ulmus glabra* Huds.) – to je drzéwiã z rodzëznë wijągòwatëch (*Ulmaceae*). Òn rosce m. jin. na Kaszëbach.

Kategòrëjô:Bòtanika
Szalk

thumb|Chłop z szalkã
**Szalk** - je wiele razy na szëji jak je zëmno. Òn mòże bëc ùwiãzły z wełnë. M. jin. Kaszëbi rôd gò mają òb zëmã abò pózną jeséń

## Lëteratura

Kategòrëjô:Òbleczënk
Pnącô marzónka

thumb|Pnącô marzónka
**Pnącô marzónka** (*Galium aparine* L.) - to je wielelatnô roscëna z rodzëznë prząszczkòwatëch. M. jin. na Kaszëbach òna rosce.

Kategòrëjô:Bòtanika
Pòlny głowôcz

thumb|Pólny głowôcz
**Pólny głowôcz** (*Knautia arvensis* (L.) Coult.) - to je ôrt roscënë z rodzëznë szczecowatëch (*Caprifoliaceae*). Na Kaszëbach rosce ten ôrt.

## Lëteratura
* Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 176.

Kategòrëjô:Bòtanika
Błotnisty bòcónk

300px|thumb|Błotnisty bòcónk
**Błotnisty bòcónk** (*Geranium palustre* L.) – to je ôrt roscënë z rodzëznë bòcónkòwatëch. Òn rosce m. jin. na Kaszëbach.

Kategòrëjô:Bòcónkòwaté
Suez

**Suez** (arab.  السويس‎ as-Suways) - to je dosc wiôldżi gard w Egipce. Tu je pòrt.

 

Kategòrëjô:Egipt
Drobnô rzãsa

thumb|Drobnô rzãsa
**Drobnô rzãsa** (*Lemna minor*) - to je ôrt roscënë z rodzëznë arónowatëch (*Araceae*). Na niejednëch wòdach Kaszëb rosce dosc wiele ti rzãsë.

## Bùtnowé lënczi
* Przyroda projektowanego rezerwatu „Dolina Mirachowskiej Strugi” na Pojezierzu Kaszubskim s. 49 ''Lemna minor''

Kategòrëjô:Bòtanika
Pòdżãtô kòniczëna

thumb|250px|right|Pòdżãtô kòniczëna
**Pòdżãtô kòniczëna** (*Trifolium medium* L.) – to je roscëna z rodzëznë bòbòwatëch. M. in. na Kaszëbach òna rosce.

Kategòrëjô:Bòtanika
Amerikańskô smarglëna

thumb|Amerikańskô smarglëna
**Amerikańskô smarglëna** (*Padus serotina*) – to je ôrt roscënë z rodzëznë różowatëch (*Rosaceae*). Òna rosce m. jin. na Kaszëbach.
## Bùtnowé lënczi
https://web.archive.org/web/20160304213840/http://www2.abc.biology.ug.edu.pl/wp-content/uploads/2014/05/abc79_03.pdf

Kategòrëjô:Różowaté
Recowatô róża

**Recowatô róża** (*Rosa rubiginosa* L.) – to je czerz z rodzëznë różowatëch (*Rosaceae*). Òna rosce m. jin. na Kaszëbach.

## Bùtnowé lënczi
''Rosa rubiginosa''

 

Kategòrëjô:Różowaté
Drezdëno

thumb|Widzënk z Drezdëna

**Drezdëno** (miem. *Dresden*) - to je gard Miemiecczi Federacëjny Repùbliczi. Tu je techniczny ùniwersytet. 

## 

Dresden-2124-Elbpanorama-Staendehaus-Residenz mit Georgenbau und Hausmannsturm-Hofkirche-Zwinger-2015-gje.jpg|Panorama
Dresden-2146-Elbe-Albertbruecke-Synagoge-Rathausturm-2015-gje.jpg|Albertbruecke
Dresden-2180-Bruehlsche Terrasse-Frauenkirche-Kunstakademie-2015-gje.jpg|Kunstakademie
Dresden-2226-Schlossplatz-Georgenbau-Hausmannsturm-Hofkirche-2015-gje.jpg|Schlossplatz
Dresden-2260-Postplatz-Unser Quartier Motel One-2015-gje.jpg|Postplatz
Dresden-2364-Neumarkt-Steigenberger-Denkmal fuer August den Starken-2015-gje.jpg|Neumarkt
Dresden-2390-Zwinger mit Kronentor-Sempergalerie-Semperoper aus Motel One-2015-gje.jpg|Zwinger
Dresden-2414-Zwinger-Suedost-Seite mit Glockenspielpavillon und Porzellansammlung-2015-gje.jpg|Zwinger
Dresden-1206-Frauenkirche-2008-gje.jpg|Frauenkirche
Dresden-1224-Frauenkirche-Detail-2008-gje.jpg|Frauenkirche


 
Kategòrëjô:Gardë w Miemiecczi
Zemnowòdny dërdest

thumb|Zemnowòdny dërdest
**Zemnowòdny dërdest** (*Persicaria amphibia*) - to je ôrt roscënë z rodzëznë dërdestowatëch (*Polygonaceae*). Na Kaszëbach rosce wiele tegò dërdestu. 

Kategòrëjô:Dërdestowaté
Pólnô niezabôtka

200px|thumb|Pólnô niezabôtka
**Pólnô niezabôtka** (*Myosotis arvensis*) - to je ôrt roscënë z rodzëznë wòdrôkòwatëch. Te niezabôtczi roscą m. jin. na Kaszëbach, a òna mòże kwitnąc w łżëkwiace. 

Kategòrëjô:Bòtanika
Szôlińc

**Szôlińc** (*Cicuta* L.) – to je szlach baro trëjącëch roscënów z rodzëznë zelerowatëch. Tu słëchô np. *Cicuta virosa*.

Kategòrëjô:Bòtanika
Pólnô szczawa

mały|Pólnô szczawa

**Pólnô szczawa** (*Rumex acetosella*) - to je wielelatnô roscëna z rodzëznë dërdestowatëch. M. jin. na Kaszëbach òna rosce. 

Kategòrëjô:Bòtanika
Zebrónô szczawa

mały|Zebrónô szczawa

**Zebrónô szczawa** (*Rumex conglomeratus*) - to je ôrt roscënë z rodzëznë dërdestowatëch. M. jin. na Kaszëbach òna rosce. 

## Bùtnowé lënczi
https://web.archive.org/web/20160304213840/http://www2.abc.biology.ug.edu.pl/wp-content/uploads/2014/05/abc79_03.pdf

Kategòrëjô:Bòtanika
Szelda

[thumb|upright=2|Kôrta z Szeldą w [Eùropa|Eùropie]]
**Szelda** to je rzéka dłużawë 360 km w Eùropie. Ji wòdë płëną z Francje przez Belgijską i Néderlandzką do Nordowégò Mòrza.

Kategòrëjô:Geògrafijô
Kategòrëjô:Eùropa
Òjc

**Òjc** – to w òglowym znaczenim je chłop, jeden ze starszich gwësnégò dzecka abò dzecy (òjc rodzëznë).

## Lëteratura
* Jan Trepczyk : Słownik polsko-kaszubski t. 1, s. 423; Gdańsk 1994 ISBN 83-85011-73-0

Kategòrëjô:Rodzëzna
Psy proliszk

250px|thumb|Psy proliszk
**Psy proliszk** (*Viola canina*) - to je ôrt roscënë z rodzëznë proliszkòwatëch (*Violaceae* Batsch). Ten proliszk rosce m. jin. na Kaszëbach. 

Kategòrëjô:Bòtanika
Richtenberg

thumb|100px|right|Richbarsczi herb
**Richtenberg** (we zdrojach: *Richeberg* 1231, *Rikenberg* 1242, *Rychenbergk* 1352, *Richtenberghe* 1508, *Richtenberg*; mòżebné kaszëbsczé pòzwë: *Richbarg*, *Richbarch*, *Rzéczënbrzég*) – gard w krézu Vorpommern-Rügen w kraju Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë.

Lëdztwò gardu: 1.407 (2009)
Wiéchrzëzna gardu: 15,63 km2

Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë
Kategòrëjô:Gardë w Miemiecce
Kategòrëjô:Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë
Krynica Morska

thumb|100px|right|Herb gardu
**Krynica Morska** (we zdrojach: *Calebergh* 1504, *Calberg* 1506; *Kahlberg* & *Lieb* 1796-1802, *Kahlberg ... wraz z przyległą osadą Lipe, Łysa góra*, *Łysa Góra-Lipa - Kahlberg-Liep* 1941, miem. *Kahlberg-Liep*) – to je gard, a téż kùrort w nowòdworsczim krézu w pòmòrsczim wòjewództwie na Swiéżi Nierzeji.

Lëdztwò gardu: 1.339 (2009)
Wiéchrzëzna gardu: 116,01 km2

Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë
Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò
Ùchódnik

**Ùchódnik** - to je człowiek, chtëren ùchôdô ze swégò kraju, bò mô strach, że tu mòże nie przeżëc. Tak mòże bëc np. òb czôs wòjnë.

## Bùtnowé lënczi
*(pl)

Kategòrëjô:Pòlitologijô
Zanokczëca

thumb|Zanokczëca
**Zanokczëca** (łac. *paronychia*) - to je zariwnô chòrosc kòl paznokca. Òna biwô baro bòlesnô.

### Lëteratura
Bernard Zëchta. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1973, tom VI, s. 181

Kategòrëjô:Medicyna
Zëmnica

thumb|Zëmnica
**Zëmnica** (*Limanda limanda*) - to je ôrt rëbë z rodzëznë flińdrowatëch (*Pleuronectidae*). Òna żëje m. jin. w Bôłce.

## Lëteratura
*Bernard Zëchta. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1973, tom VI, s. 214

Kategòrëjô:Rëbë
Sztërëkòniowi zaprzig

thumb|Sztërëkòniowi zaprzig
thumb|Stôri sztërëkòniowi zaprzig w kùńszce
**Sztërëkòniowi zaprzig** (*quadriga*) – to je wóz na dwùch kòłach z rzimsczich czasów zaprzãgły w sztërë kònie òkóm se. 

Kategòrëjô:Kòniowaté
Kôłk

thumb|right|200 px|Kôłczi
**Kôłk** - je ùpiekłi z mączi, jaja ë mléka abò wòdë. Òn je piekłi z dwóch strón na òléju w patelni. Gò mòże pòsëpac cëkrem.

## 
* 

Kategòrëjô:Kaszëbskô kùchnia
Kategòrëjô:Kaszëbë
Kôłpiónka

thumb|Òn

**Kôłpiónka** (*Clangula hyemalis*) - to je strzédny abò wiôldżi ptôch wòdny z rodzëznë kaczkòwatëch (*Anatidae*). Òné zëmùją w Eùropie, téż na Kaszëbach - Bôłt.
thumb|250px|left|Òna

Kategòrëjô:Kaczkòwaté
Bobolice

thumb|100px|right|Herb gardu
**Bobolice** (we zdrojach: *Bobolitz* 1262, *Bublitz* 1288, *Bubblytze* 1369, *Bubòlc* (Cenôwa); miem. *Bublitz*) – gard w kòszalëńsczim krézu w zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie.

Lëdztwò gardu: 4.365 (2008)
Wiéchrzëzna gardu: 4,77 km2

Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë
Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò
Jón Klawiter

**Jón Klawiter** (pòl.: *Jan Klawiter*) ùr. 10 lëstopadnika 1950 rokù w Rëmie, je pòlsczi pòsélc do Sejmù. Òn je doktor chemie. 

## Bùtnowé lënczi
(pl)

Klawiter Jón
Paprika

thumb|Paprika
thumb|left|180px|
**Paprika** (*Capsicum* L.) - to je szlach roscënów z rodzëznë lilkòwatëch (*Solanaceae* L.). Piérwi òna rosła m. jin. w Meksykù.

Kategòrëjô:Bòtanika
Kategòrëjô:Ògardowizna
Szkòckô pardwa

**Szkòckô pardwa** (*Lagopus lagopus scoticus*) – to je ptôch z rodzënë kùrowatëch. Òna mògła bëc kòl jezora Łebskò w 1901 rokù.



Kategòrëjô:Ptôchë
Gryfice

thumb|100px|right|Herb gardu
**Gryfice** (we zdrojach: *civitatis nostre Griphemberch super Regam* 1264, *Gryphenberge* 1277, *Grifenberg* 1302, *de Griphenberch* 1331, *Grifenberch* 1538, *Griphenberch* 1535, *stat Griphenberge* 1535, *Grifenberg* 1535, *Griffenberg* 1539, *Griffenberch* 1539, 1540, *Grifenberge* 1540, *Greiffenberge* 1618, *Greiffenberg* 1789, *Greifenberg* 1834, miem. *Greifenberg in Pommern*; òdtwòrzóné mòżebné kaszëbsczé pòzwë: *Gripiewô Góra*, *Grifiô Góra*) – krézewi gard w zôpadnopòmòrzczim wòjewództwie nad Régą.

## Spòdlowé pòdôwczi
*Lëdztwò gardu: 16.595 (2009)
*Wiéchrzëzna gardu: 12,4 km2

Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë
Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò
Wësëpnica

mały|Wësëpnica ù dzecka
**Wësëpnica** (*morbili*) – je chòroscą ù lëdzy. Òna mòże bëc w dzecyjnëch latach. Do chòroscë doprowôdzy wirus. Ta chòrosc mòże bëc m.jin. na Kaszëbach. 

## Bùtnowé lënczi

Kategòrëjô:Medicyna
Sztërë grzéchë, co wòłają ò pòmstã do Nieba

**Sztërë grzéchë, co wòłają ò pòmstã do Nieba** (*peccata clamantia*) − to w Katolëcczim Kòscele są:
*1. Ùmëslné mòrdarztwò 
*2. Sodomsczi grzéch
*3. Ùpichanié biédnëch, gdowów i sërotów
*4. Ùmkniãcé zôpłatë służebnym i robòtnikóm. 

Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół
Òliwka

mały|
**Òliwka** (*Olea* L. ) – to je szlach òliwkòwëch drzéwiãtów z rodzëznë òliwkòwatëch. Na Kaszëbach òne nie roscą.

## Bùtnowé lënczi

Kategòrëjô:Bòtanika
Swiécznik

left|thumb|250px|<center>Swiécznik
**Swiécznik** (*Koeleria glauca* L.) - to je roscëna z rodzëznë *Poaceae*. Òn mòże rosc np. kòl Bôłtu.

## Lëteratura
*J. Trepczyk: Słownik polsko-kaszubski, Gdańsk 1994, t. II, s. 221

Kategòrëjô:Bòtanika
Karawana

**Karawana** - to je grëpa kùpców, co wanoży razem przez barabónë np. z kamélama, bò tak mòże bëc np. wikszi bezpiek.

Kategòrëjô:Transpòrt
Sétmegard

thumb|Kôrta Sétmegardu (brunô farwa) w Rumùńsce
**Sétmegard** - to je krôjna w Rumùńsce. Miemiecczi kòloniscë w tich stronach bëlë zwóné Zaksowie. 1945 béł dlô tëch lëdzy cãżczi rok i òni z Sétmegardu ùcékelë.

Kategòrëjô:Rumùńskô
Jôdny lińcuch

**Jôdny lińcuch** - to je réga òrganizmów ùstawionëch tak, że kòżdi przédny je pòdstawą jôdë pòsobny. Np. : wòdnô mërta - stôwkòwô swòrka - strzënówka. 

Kategòrëjô:Biologijô
Cës

thumb|right|Cës
**Cës** (*Taxus* L.) – to je szlach roscënów z rodzëznë cësowatëch (*Taxaceae*). Na Kaszëbach rosce zwëczajny cës z tegò szlachù.

Kategòrëjô:Bòtanika
Bògùsłôw IV

**Bògùsłôw IV**  (ùr. kòl 1254 rokù - ùm. 1309 rokù) - to béł ksyżëc Zôpadny Pòmòrsczi òd 1278 rokù. Òn miôł sztãpel z słowã:  *... Kassubie*. 

### Lëteratura
Gerard Labùda: Historia Kaszubów w dziejach Pomorza, t. 1: Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006, s. 109 (pò pòlskù)

Kategòrëjô:Ksyżëce Zôpadny Pòmòrsczi
Trzëkòlé

thumb|right|Trzëkòlé
**Trzëkòlé** - to je motorowô tërlëka na trzech kòłach.

Kategòrëjô:Turistika
Cëkrowô strzëna

thumb|Cëkrowô strzëna
**Cëkrowô strzëna** (*Saccharum officinarum* L.) – to je ôrt z rodzëznë *Poaceae*. Òna nie rosce na Kaszëbach le w gòrącëch krajach. 

Kategòrëjô:Bòtanika
Achen

**Achen** - to je gard w Miemiecczi Federatiwny Repùblice. Tu je katédra z 798 rokù.

Kategòrëjô:Gardë w Miemiecczi
Rózgòwnik

[thumb|Rózgòwnicë - [Filipinë, 2014 rok]]
**Rózgòwnicë** - to są lëdze, chtërny biją sami se. To mô bëc jich pòkùta i to biczowanie je zgódné z jich
wierzeniama.

Kategòrëjô:Religijô
Zelonô Góra

thumb|100px|right|Herb gardu
thumb|100px|right|Fana gardu

**Zelonô Góra** (pòl. *Zielona Góra*, miem. *Grünberg in Schlesien*, cz. *Zelená Hora*) - to je wôżny gard lubùsczégò wòjewództwa.

Wiéchrzëzna - 278,32 km²
Lëdztwò - 140 113 (2018)

Kategòrëjô:Lubùsczé wòjewództwò
Spionk

thumb|Spionczi z dwùma pchajkama
**Spionk** - je kòl pasa i mô spinac dwa jegò kùnce ze sobą (czasã z jinym pasem). M. jin. Kaszëbi rôd gò mają.

## Lëteratura

Kategòrëjô:Pasë
Pas

[thumb|Pas ze [spionkiem]]
mały
**Pas** - to je dłudżi, wąsczi sztëk skórë, wôrpòwinë abò jinégò sztofù. Òn przëtrzimiwô np. bùksë. M. jin. Kaszëbi rôd gò mają.

## Lëteratura

Kategòrëjô:Pasë
Kawalkada

thumb|Procesjô - kawalkada
thumb|Kawalkada
**Kawalkada** – to je karno lëdzy na kòniach. Òna mòże bëc np. paradą abò procesją. Jak pisze 
Eugeniusz Prëczkòwsczi przed biskùpã na Kaszëbach w 1926 rokù jacha kawalkada.

## Lëteratura
* Pryczkowski E.: "Królowa Kaszub", Sianowo - Banino 2002, s. 47

Kategòrëjô:Kùltura
Kategòrëjô:Kòniowaté
Bòżé zelé

**Bòżé zelé** (*Alchemilla monticola* Opiz) – to je ôrt z rodzëznë różowatëch (*Rosaceae*). Òno rosce m. jin. na Kaszëbach.

## Bùtnowé lënczi

 

Kategòrëjô:Różowaté
Nórtomiérz

**Nórtomiérz** - to je jinstrument do mierzeniô nórtów. Òn je do ùstanowieniô miarë nórta.

## Lëteratura

Kategòrëjô:Matematika
Dorothy Day

**Dorothy Day**  (ùr. 1897 rokù – ùm. 1980 rokù w Zjednónëch Krajach Americzi) – to bëła amerikańskô socjalnô dzejôrka. Òna bëła òchrzconô w 1927 rokù i wiele zrobia dlô katolëcczich robòtników.

## Bùtnowé lënczi
* https://web.archive.org/web/20151118071010/http://www.catholicworker.org/dorothyday/

Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi
Pôchnącô pelargoniô

mały|Pôchnącô pelargoniô
mały|Pôchnącô pelargoniô
**Pôchnącô pelargoniô** (*Pelargonium graveolens* L'Hér.) – to je ôrt roscënë z rodzëznë bòcónkòwatëch (*Geraniaceae*). Kaszëbi mògą na niã gadac òrãżé, a jak kùdżelkã z ji lësta włożi snôdkò w ùchò to òno mô òprzestac bòlec. Ò òrãżim w òknach napisôł Frãcëszk Grëcza.

## Lëteratura
* F. Grëcza: Swiãtô Anna [w]:E. Pryczkowski, "Kaszubski Kordecki. Życie i twórczość ks. prałata Franciszka 
Gruczy", Banino 2008, s. 148

## Bùtnowé lënczi

* ''Pelargonium graveolens''

Kategòrëjô:Bòcónkòwaté
Damaszkòwô róża

thumb|Damaszkòwô róża
**Damaszkòwô róża** (*Rosa x damascena* Mill.) - to je roscëna - miészańc - dwóch ôrtów różów z rodzëznë różowatëch (*Rosaceae* Juss.): *Rosa gallica* i *Rosa moschata*. 
Na Kaszëbach nie sadzą ti roscëznë. Z ni je òléjk z różów.

Kategòrëjô:Różowaté
Anisowi òléjk

thumb|Anisowi òléjk
**Anisowi òléjk** (*Anisi calami*) – to je òléjk z semionów biedrzóna anysa.

Kategòrëjô:Eterowé òléjczi
Figówc sykòmòra

thumb|Stôri figówc sykòmòra
**Figówc sykòmòra** abò **Sykòmòra** (*Ficus sycomorus* L.) - to je ôrt roscënë z rodzëznë (*Moraceae*). Na Kaszëbach to drzéwiã nie rosce. Z niegò mòże bëc brzôd.

## Lëteratura
* Ewanielie na kaszëbsczi tołmaczoné, z greczi przełożił na kaszëbsczi jãzëk ò Adam Ryszard Sikora, Zarząd Główny Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego Gdańsk 2010, s. 212 ISBN 978-83-87258-39-9

## Bùtnowé lënczi

Kategòrëjô:Bòtanika
Kategòrëjô:Bibliowé roscënë
Czôrnô sosna

thumb|Czôrné sosnë

**Czôrnô sosna** (*Pinus nigra*) – to je ôrt wiedno zelonégò drzéwiãca z rodzëznë sosnowatëch (*Pinaceae*). Na Kaszëbach òna mòże rosc kòl Bôłtu abò przë drodze, gdze jezdzy wiele autów. Z ni biwają balczi. 

Kategòrëjô:Bòtanika
Dzëkô jabłónka

**Dzëkô jabłónka** abò **eltka** (*Malus sylvestris*) – to je drzéwiã z rodzëznë różowatëch (*Rosaceae*). Òna rosce m. jin. na Kaszëbach.

## Bùtnowé lënczi
https://web.archive.org/web/20160304213840/http://www2.abc.biology.ug.edu.pl/wp-content/uploads/2014/05/abc79_03.pdf
 

Kategòrëjô:Różowaté
Domôcô slëwa

thumb|Brzôd domôcy slëwë

**Domôcô slëwa** (*Prunus domestica* L.) - to je roscëna - miészańc - wierã z dwóch ôrtów sléwów z rodzëznë różowatëch (*Rosaceae* Juss.): *Prunus spinosa* i *Prunus cerasifera*. 
Na Kaszëbach rosce wiele domôcëch slëwów. Dosc tëli jich mają gbùrze. 

## Bùtnowé lënczi
* 

Kategòrëjô:Różowaté
Cynamón

thumb|Cynamón – z lewi stronë z ôrtu ''Cinnamomum verum''
**Cynamón** (téż: **cymt**, **kanél**) – to je òbrobiónô kóra cynamònówca (nôczãscy ôrtu *Cinnamomum verum*). Kóra zbiérónô je 2-3 razë w rokù òb czas deszczowégò cządu. Sërowina krótkò fermentëje i je czëszczónô. Pòwstôwają pasyczi, jaczé trzeba obsëszëc w słuńcu. Òb czas tegò procesu pasyczi stają sã żôłtobruné i zwijają sã z obùch strón – twòrzą sã dwie sparłãczoné rérczi. Tak przërëchtowónô sërowina trôfiô do hańdlu pòd pòzwą „cynamón”.  

## Przëpisczi

## Bùtnowé lënczi

* http://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/picture_gallery/07/south_asia_sri_lanka0s_spice_of_life/html/1.stm

Kategòrëjô:Przëprawa
Kategòrëjô:Léczné roscënë
Bùkwitniôk

thumb|Bùkwitniôk
**Bùkwitniôk** abò **gãsy bączk** (*Hoplia philanthus*) – to je bączk z rodzëznë *Rutelidae*. Òn mierzi 8 do 9,5 mm długòtë, a żëje m. jin. na Kaszëbach.

## Lëteratura
Bernard Zëchta. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. 87 i s. 310

Kategòrëjô:Òwadë
Domôcô jabłónka

thumb|Domôcô jabłónka

**Domôcô jabłónka** (*Malus domestica* Borkh.) - to je roscëna - miészańc - dwóch ôrtów jabłónków z rodzëznë różowatëch (*Rosaceae* Juss.): dzëczi jabłónczi i *Malus pumila*. Téż człowiek przë tim miészańcu dosc tëli robił.
Na Kaszëbach rosce wiele domôcëch jabłónków. Dosc tëli jich mają gbùrze. 

## Bùtnowé lënczi
* 

Kategòrëjô:Różowaté
Wierzba

mały|Pùjczi wierzbë
**Wierzba** (*Salix* L.) – to je szlach drzéwiãtów, krzów abò czerzków z rodzëznë wierzbòwatëch (*Salicaceae*). Dosc tëli òrtów z tegò szlachù rosce m. jin. na Kaszëbach.

## Lëteratura
* Gołąbk E.: Knéga psalmów / na pòdstawie Biblii Tysiąclecia (Wyd. IV, 1989) skaszëbił Eugeniusz Gołąbk. Gdańsk 1999, s. 241

## Bùtnowé lënczi

Kategòrëjô:Bibliowé roscënë‎
Kategòrëjô:Kùltura
Scyrz

**Scyrz** – to je zdechłi zwiérz. Brzãczącô robacznica mòże niesc jaja na scërza. 

Kategòrëjô:Zoòlogiô
Szruwnik

**Szruwnik** – to je prosté rãczné nôrzãdo, chtërno brëkùją czasã np. w technice do krąceniô szruwë.
 

Kategòrëjô:Technika
Zelony skòczk

**Zelony skòczk**  (*Tettigonia viridissima* L.)  - to je ôrt òwada  z rodzëznë skòczkòwatëch (*Tettigoniidae*). Te skòczczi są znóné m. jin. na Kaszëbsczim Pòjezerzu. 
## Lëteratura
*''Wąglikowice (skoczki)'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Òwadë
Skwiérk

**Skwiérk**  (*Gryllus* L.)  - to je szlach òwadów z rodzëznë skwiérkòwatëch (*Gryllidae*). Te skwiérczi są znóné m. jin. na Kaszëbsczim Pòjezerzu np. pólny skwiérk. Biwô, że skwiérczi skwiërczą. 
### Lëteratura
Bernard Zëchta. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1972, tom V, s. 69

Kategòrëjô:Òwadë
Ògardowi pszmiél

mały|Ògardowi pszmiél
**Ògardowi pszmiél** (*Bombus hortorum*) – to je ôrt òwada z rodzëznë pszczołowatëch (*Apidae*). Òn mô dosc dłudżi sysôcz, a żëje m. jin. na Kaszëbach.

## Lëteratura
* Augustowski B. (red.): Pojezierze Kaszubskie (praca zbiorowa), Gdańsk : GTN, 1979, s.208 ISBN 83-04-00363-5

## Bùtnowé lënczi

Kategòrëjô:Pszmiéle
Lasowô niezabôtka

200px|thumb|Lasowô niezabôtka
**Lasowô niezabôtka** (*Myosotis sylvatica* Ehrh. ex Hoffm.) - to je ôrt roscënë z rodzëznë wòdrôkòwatëch (*Boraginaceae*). Te niezabôtczi roscą m. jin. na Kaszëbach. 

Kategòrëjô:Bòtanika
Zwëczajnô sniegùlka

thumb|Zwëczajnô sniegùlka - òna

**Zwëczajnô sniegùlka** (*Plectrophenax nivalis*) - to je môłi wanożny ptôch z rodzëznë *Calcariidae*. Mòże òna biwô na Kaszëbach?

Kategòrëjô:Ptôchë
Gãsô klóska

thumb|Gãsô klóska
**Gãsô klóska** (*Scabiosa ochroleuca* L. ) – to je ôrt roscënë z rodzëznë *Caprifoliaceae* Juss. Òna rosce m. jin. na Kaszëbach.

Kategòrëjô:Bòtanika
Strôszk

thumb|Strôszk
**Strôszk** - to je manekin, chtëren mô strôszëc np. wróble. Òn biwô procem skórcóm na krzesnie.

## Bùtnowé lënczi
* Mùzeùm i strôszk

Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura
Kategòrëjô:Gbùrzëzna
Sysełka

**Sysełka** – to je przécznô balka, chtërna wiãże kòzłë, a òne mają w górze scapòwanié. M. jin. sysełkã na Kaszëbach rozmajice zwią.

## Lëteratura
*Ernst Seefried-Gulgowski, Von einem unbekannten Volke in Deutschland. Ein Beitrag zur Volks- und Landeskunde der Kaschubei /Izydor Gulgowski, O nieznanym ludzie w Niemczech. Przyczynek do ludoznawstwa i krajoznawstwa Kaszub, przekład M. Darska-Łogin, red. naukowa i wstęp J. Borzyszkowski, Berlin 1911 - Gdańsk 2012, s. 44.
*Bernard Zëchta. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. 173 (czisełka)

Kategòrëjô:Bùdowizna
Bernadeta Mariô Reglińskô

**Bernadeta Mariô Reglińskô** (*Bernadeta Maria Reglińska* ùr. 1950 r. w Żukòwie) – je wësziwôczką, chtërna kaszëbsczim wësziwkã żukòwsczégò sztélu interesëje sã òd dzecnëch lat. Robòtã w Regionalny Rzesznicë Lëdowi Robòtë i Artisticzny Rãkòrobiznë Cepelia (*Regionalna Spółdzielnia Pracy Rękodzieła Ludowego i Artystycznego Cepelia*) òna rozpòcza 1 rujana 1968 r. Ji mésterką bëła matka Mónika – ùczenka Zofie i Jadwidżi Ptôch. Òd séwnika 2003 r. współprowadzëła wësziwôrsczé karna w szkòłach w Żukòwie. Òna je òdznaczonô Złotim i Srébrznym Krziżã Zasłëdżi.

## Bùtnowé lënczi
*''Kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu''
*''Ludzie haftu''

Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura
Édmùnd Szëmikòwsczi

**Édmùnd Szëmikòwsczi** (*Edmund Szymikowski* ùr. 1942 r. w Żukòwie - ùm. 2022) - to béł człowiek, chtëren kaszëbsczim wësziwkã interesowôł sã òd małoscë. Jakno dzesãcletni knôp zaczął współrobòtã z Jadwigą i Zofią Ptôch, jak zafarwił akwarelama céchòwóné przez nie mùstrë do wësziwaniô. Òn ùrôbiôł wësziwczi w żukòwsczim sztélu. Jegò aùtorstwa je ùsôdzk *ABC... haftu kaszubskiego szkoła żukowska* (2006). Przez wiele lat òd 10 czerwińca 1996 rokù òrganizowôł kònkùrsë kaszëbsczégò wësziwkù w Lëni. Òn beł òdznaczony Bronksowim Krziżã Zasłëdżi.
    
## Bùtnowé lënczi
*(pl)
*VIAF
*''Zmarł Edmund Szymikowski''

Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura
Łąkòwi lubùszk

mały|Łąkòwi lubùszk
**Łąkòwi lubùszk** (*Euphrasia rostkoviana*) – to je ôrt roscënë z rodzëznë *Orobanchaceae*. Kaszëbi mògą na niã gadac lubùszk.

## Bùtnowé lënczie

Kategòrëjô:Bòtanika
Séwny kòlãder

mały|Kwiatë séwnégò kòlãdra
mały|
**Séwny kòlãder** (*Coriandrum sativum*) – to je ôrt roscënë z rodzëznë zelerowatëch (*Apiaceae*). Kaszëbi mògą na niego gadac kòlãder.

## Lëteratura
* Bernard Zëchta: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1968, tom II, ss. 178 - 187

## Bùtnowé lënczi

Kategòrëjô:Léczné roscënë
Kategòrëjô:Bòtanika
Błotnô chòszczka

thumb|Błotnô chòszczka
**Błotnô chòszczka** abò **rozkòscérz** (*Equisetum palustre* L.) – to je ôrt roscënë z rodzëznë chòszczkòwatëch (*Equisetaceae*). Ta chòszczka rosce m. jin. na Kaszëbach.

## Bùtnowé lënczi

* Przyroda projektowanego rezerwatu „Dolina Mirachowskiej Strugi” na Pojezierzu Kaszubskim s. 53 ''Equisetum palustre''

Kategòrëjô:Bòtanika
Zebróny zwónk

thumb|left|Zebróny zwónk
**Zebróny zwónk** (*Campanula glomerata* L.) - to je roscëna z rodzëznë zwónkowatëch (*Campanulaceae* Juss.). Na Kaszëbach rosce dosc mało zebrónëch zwónków.

Kategòrëjô:Bòtanika
Bladnica

**Bladnica** – to je podług stôri pòzwë fòrma małokrëwistosce, jak w òrganizmie je mało żelazła.

Kategòrëjô:Historiô medicynë‎
Zwëczajny kmink

mały|Zwëczajny kmink
**Zwëczajny kmink** (*Carum carvi*) – to je dwalatnô roscëna z rodzëznë zelerowatëch (*Apiaceae*). Kaszëbi mògą na niego gadac kmink.

## Lëteratura
* Adam Ryszard Sikora.: Nowi Testameńt : Ewanielie pò kaszëbskù / z greczi na kaszëbsczi jãzëk przeł. ò Adam Ryszard Sikora OFM, Gduńsk : Polskapresse. Oddział Prasa Bałtycka, 2014, s. 79 ISBN 978-83-60203-24-8http://alpha.bn.org.pl/search~S5*pol/?searchtype=i&searcharg=9788360203248&searchscope=5&sortdropdown=-&SORT=D&extended=0&SUBMIT=Szukaj&searchlimits=&searchorigarg=i8391280934
* Bernard Zëchta: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1968, tom II, s. 176.

## Bùtnowé lënczi

Kategòrëjô:Bòtanika
Kategòrëjô:Bibliowé roscënë
Drobnokwiatowi tuj

mały|Drobnokwiatowi tuj
**Drobnokwiatowi tuj** (*Erysimum cheiranthoides* L.) – to je ôrt roscënë z rodzëznë kapùstowatëch *Brassicaceae*. Kaszëbi mògą na niã gadac tuj.

## Lëteratura
* Bernard Zëchta. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1972, tom V, ss. 408 - 409

## Bùtnowé lënczie

* https://web.archive.org/web/20160304213840/http://www2.abc.biology.ug.edu.pl/wp-content/uploads/2014/05/abc79_03.pdf

Kategòrëjô:Bòtanika
Jednostronowi zwónk

mały|left|Jednostronowi zwónk
**Jednostronowi zwónk** (*Campanula rapunculoides* L.) – to je roscëna z rodzëznë zwónkowatëch (*Campanulaceae* Juss.). Na Kaszëbach rosce dosc wiele jednostronowëch zwónków.

## Bùtnowé lënczi

* https://web.archive.org/web/20160304213840/http://www2.abc.biology.ug.edu.pl/wp-content/uploads/2014/05/abc79_03.pdf

Kategòrëjô:Bòtanika
Bôłtowô sycëna

mały|Bôłtowô sycëna
**Bôłtowô sycëna** (*Juncus balticus* Willd.) – to je wielelatnô roscëna z rodzëznë sycënowatëch (*Juncaceae*). Òna rosce m. jin. na Kaszëbach.

## Bùtnowé lënczi

*https://web.archive.org/web/20160304213840/http://www2.abc.biology.ug.edu.pl/wp-content/uploads/2014/05/abc79_03.pdf

Kategòrëjô:Bòtanika
Dwadzéleniowô sycëna

mały||Dwadzéleniowô sycëna
**Dwadzéleniowô sycëna** (*Juncus bufonius* L.) – to je jednorocznô roscëna z rodzëznë sycënowatëch (*Juncaceae*). Òna rosce m. jin. na Kaszëbach.

## Bùtnowé lënczi

* https://web.archive.org/web/20160304213840/http://www2.abc.biology.ug.edu.pl/wp-content/uploads/2014/05/abc79_03.pdf

Kategòrëjô:Bòtanika
Dzërzgóń

**Dzërzgóń** abò téż: **Cziszpórg** (gw. *Kisźpórk*; pòl. *Dzierzgoń*, miem. *Christburg*) - gard w pòmòrsczim wòjewództwie w sztëmsczim krézu nad rzéką ò jistnym mionie.

* Lëdztwò gardu: 5.564 (2010)
* Wiéchrzëzna gardu: 3,90 km2

## Miona gardu w zdrojach
Jinsze miona gardu we zdrojach to téż: **Zirgūns* (Górnowicz), *in novo Christiborc* 1249, *Cristiburg* 1250, *Cristburg* 1251, *Christpurch* 1254, *Cristburg* 1258, *Christpurch* 1285, *Cristburg* 1316, *Christburgk* 1335, *Cristburg* 1346, *Kirsburg* 1347, *Kristborg* 1348, *Kirsburg* 1355, *Cristburg* 1382, *Kirsburg* 1392, *Cristburg* 1445, *Dzy(r)gon* 

Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë
Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò
Diôbli Òstrów

mały|Diôbli Òstrów
**Diôbli Òstrów** (*Île du Diable*) – to je òstrów w Pôłniowi Americe. Dzysdniowò òn słëchô do Francëje. 

* lëdztwò: bezlëdzny
* wiéchrzëzna: 0,14 km²

## Bùtnowé lënczi

Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika
Kategòrëjô:Francëjô
Tanzaniô

**Tanzaniô** - to je państwò w pòrenkòwi Africe, chtërne pòwstôło ze sparłãczenia państwa Tanganika i państwa na òstrowie Zanzibaru w 1964 rokù dzãka Juliuszowi Nyerere. Tu je Kilimandżaro, nôwëszô wëszawa Africzi, co ma 5895 m. W Tanzaneji je téż baro wôżny, nôtërny rezerwat Serengeti. Stolëcą je Dodoma, a nôwikszim gardã Dar es Salaam, dôwnô stolëca i pòrt.


Mount_Kilimanjaro.jpg|Kilimanjaro, nôwëszô wëszawa Africzi
Serengeti_sunset-1001.jpg|Zôchòd słuńca nad Serengeti


Giraffes_Arusha_Tanzania.jpg|Nôrodne zwierzãta - żirafë
Elephant_and_Kilimanjaro.jpg|Słóń kòl Kilimanjaro


Lioness-in-the-Serengeti.JPG|Lwica
Flickr_-_usaid.africa_-_Maza_Wanawake_Kwanza_Growers_Association_(1).jpg|Białczi gburzą


Hadza_montage.png|Lëd Hadza
Arusha_Declaration_Monument.jpg|Mònument Arusha
Datoga_Children.jpg|Dzecë lëdu Datoga


## Przëpisë

## Bùtnowë lënczi

Kategòrëjô:Afrika
Sëwô mietelnica

left|thumb|250px|<center>Sëwô mietelnica
**Sëwô mietelnica** (*Corynephorus canescens* L.) - to je roscëna z rodzëznë *Poaceae*. Òna rosce m.jin. na Kaszëbach. Na sëwą mietelnicã Kaszëbi mògą gadac mietelnica.

## Lëteratura
*J. Trepczyk: Słownik polsko-kaszubski, Gdańsk 1994, t. II, s. 231
## Bùtnowé lënczi
*https://web.archive.org/web/20160304213840/http://www2.abc.biology.ug.edu.pl/wp-content/uploads/2014/05/abc79_03.pdf

Kategòrëjô:Bòtanika
Szaré gòjidło

**Szaré gòjidło** (łac. *Unguentum Hydrargyri cinereum* FP IV) - to bëło gòjidło, a w nim m. jin. tãż (Hg). Òno mògło bëc np. procem wszóm.

Kategòrëjô:Historiô medicynë
Paragwaj

**Paragwaj** (*República del Paraguay*) je państwã w Pôłniowi Americe. Stolëca i nôwikszi gard to Asuncion. 


Standing_jaguar.jpg|Jagùar
Guacamaya_en_su_habitat.jpg|Papùga czerwiònô ara 


Ipê_roxo_(ype-tabebuia_impetiginosa)_cemiterio_São_Paulo_Brazil.jpg|Tabebuia impetiginosa
Guaranis.jpg|Lëdze guarani 


Saltos_del_Monday111.JPG|Wòdospôd del Monday
Ñacunday-salto_vista_panoramica.png|wòdospôd del Nacunday


Puente_San_Roque_y_Costanera.jpg|Mòst Sw. Roque i Kostanera
Palacio_de_los_López.jpg|Palacio de los Lopez


## Bùtnowë lënczi

Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika
Kategòrëjô:Paragwaj
Préklowatô jeżëna

250px|thumb|Préklowatô jeżëna
**Préklowatô jeżëna** (*Rubus radula*) - to je czerz z rodzëznë różowatëch (*Rosaceae*). 
Òna rosce téż na Kaszëbach.

## Bùtnowé lënczi
*''Zróżnicowanie florystyczne zachodniego obrzeża Zatoki Puckiej ...''

Kategòrëjô:Bòtanika
Szparaga

thumb|right|Lékarskô szparaga
**Szparaga** (*Asparagus* L.) – to je szlach roscënów z rodzëznë szparagòwatëch (*Asparagaceae*). Òna rosce na Kaszëbach.

Kategòrëjô:Bòtanika
Òdnëczk

[thumb|Òdnëczk na gbùrsczi chëczi z [Mùzeùm - Kaszëbsczi Etnograficzny Park miona Téòdorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach]]
**Òdnëczk** - to je knôdnô, drzewnianô òzdoba nad dachã. To mòże bëc wëkrajóny kaszëbsczi znak na stôri chëczi. 

## Lëteratura
Ernst Seefried-Gulgowski, Von einem unbekannten Volke in Deutschland. Ein Beitrag zur Volks- und Landeskunde der Kaschubei /Izydor Gulgowski, O nieznanym ludzie w Niemczech. Przyczynek do ludoznawstwa i krajoznawstwa Kaszub, przekład M. Darska-Łogin, red. naukowa i wstęp J. Borzyszkowski, Berlin 1911 - Gdańsk 2012, ss. 57-58.

## Bùtnowé lënczi
*dane Bożeny Stelmachowskiej
*1902 r.

Kategòrëjô:Bùdowizna
Plachcowi tifùs

mały|Plachcowi tifùs ù człowieka
**Plachcowi tifùs** (*typhus exanthematicus*) – je chòroscą ù lëdzy. Jegò lékarzenié je mòżlëwi. Do chòroscë doprowôdzy *Rickettsia prowazekii*, ale wôżny mògą bëc téż wszë. Przë ti chòroscë je gòrączka i błądzenié. Z plachcowim tifùsã m.jin. na Kaszëbach béł jiwer pò II swiatowi wòjnie. 

## Bùtnowé lënczi

Kategòrëjô:Medicyna
Lékarskô szparaga

thumb|right|Lékarskô szparaga

**Lékarskô szparaga** abò **gromòwi kòrzéń** (*Asparagus officinalis* L.) – to je ôrt roscënë z rodzëznë szparagòwatëch (*Asparagaceae*). Òna rosce na Kaszëbach.
## Lëteratura
*J. Trepczyk: Słownik polsko-kaszubski, Gdańsk 1994, t. II, s. 235

## Bùtnowé lënczi
*https://web.archive.org/web/20160304213840/http://www2.abc.biology.ug.edu.pl/wp-content/uploads/2014/05/abc79_03.pdf

Kategòrëjô:Léczné roscënë
Szop piérôcz

250px|thumb|right|Szop piérôcz
**Szop piérôcz** (*Procyon lotor*) – to je strzédny wialgòscë susk z rodzëznë szopòwatëch (*Procyonidae*). Òne są m. jin. w zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie, a òd baro dôwnëch czasów w Nordowi Americe. 

Kategòrëjô:Susczi
Kòpôczka

260px|thumb|Stôrô kòpôczka, chtërną cygnãłë kònie

**Kòpôczka** - to je maszina - wierã jesz gdzes ùżiwónô w gbùrzëznie - do wëbiéraniô bùlew, ale zbiérac je mùszôł rãkama np. w kòsz. 

Kategòrëjô:Gbùrzëzna
Smôłdzëno (Gmina Przedkòwò)

**Smôłdzëno** (pòl. *Smołdzino*) - je kaszëbską wsą w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Przedkòwò. 

## Bùtnowé lënczi
*1.) Smołdzino w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Gmina Przedkòwò
Kategòrëjô:Kaszëbë
Szmelk

thumb|Szmelk - òn
**Szmelk** (*Copris lunaris*) – to je bączk z rodzëznë *Scarabaeidae*. Òn żëje m. jin. na Kaszëbach. Jak Bernard Zëchta pisze biwało tak, że "... stari lëdze kładle szmelka w czerzenkã."   

## Lëteratura
Bernard Zëchta. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1972, tom V, s. 273

Kategòrëjô:Òwadë
Katgut

mały|Katgut
**Katgut** – to je flakòwô nitka, chtërnã brëkùją chirurdzë. Na Kaszëbach mògą téż gò ùżëwac. 
Katgut mòże bëc z flaków kòzë.

## Bùtnowé lënczi

Kategòrëjô:Medicyna
Kategòrëjô:Kòzë
Sarna

200px|thumb|
**Sarna** (*Capreolus*) – to je szlach lądowëch susków z rodzëznë jeléniowatëch (*Cervidae*). Òna żëje m. jin. na Kaszëbach. 

## Rozmajitoscë
Czasem Kaszëbi gôdelë dzecóm: "Znajesz të sarnią nogã?" 

## Lëteratura
* Bernard Zëchta. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1972, tom V, s. 18

Kategòrëjô:Susczi
Szescrégòwi niesmiertelnik

thumb|Szescrégòwi niesmiertelnik
**Szescrégòwi niesmiertelnik** (*Sedum sexangulare* L.) – to je ôrt roscënë z rodzëznë grëbòszowatëch (*Crassulaceae*). Òn rosce m. jin. na Kaszëbach.

## Bùtnowé lënczi
*https://web.archive.org/web/20160304213840/http://www2.abc.biology.ug.edu.pl/wp-content/uploads/2014/05/abc79_03.pdf

Kategòrëjô:Bòtanika
Séwnica

260px|thumb|Régòwô séwnica do zbòżégò
**Séwnica** - to je maszina do seniô np. zbòża ùżiwónô w gbùrzëznie. 

Kategòrëjô:Gbùrzëzna
Blészcz

mały|Blészcz ù dzecka
**Blészcz** (*cataracta*) – je chòroscą òczów ù lëdzy. Òn mòże bëc na stôré lata. Ta chòrosc je m.jin. na Kaszëbach. 

## Bùtnowé lënczi

Kategòrëjô:Medicyna
Krëpnica

**Krëpnica** - mòże bëc zrobionô z krëpów, krëwie i jinëch dodôwków we flace.

## Lëteratura
* Bernard Zëchta. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1972, tom V, s. 272 (szmakac)

Kategòrëjô:Kaszëbskô kùchnia
Wójt

mały|Wójt
**Wójt** (miem. *Vogt*) – je w Pòlsce wëkònywnym òrganã w gmnie. Òn mô robic to co mù prawò kôże m.jin. òn mòże gadac i pisac pò kaszëbskù. 

## Bùtnowé lënczi
* Dz.U. 2020 poz. 713

Kategòrëjô:Pòlitologijô