Aùstralëjô

**Aùstralëjô** (anielsczi: Commonwealth of Australia) je państwã na Aùstralëjsczim kòntinence, Tasmanji i jin. òstrowach Spòkójnégò Òceanu, Aùstralëjô ma też teritoria w Azeji: Òstrów Gòdów i Kòkòsowe Òstrowë i teritorium na Antarktidze).
Stolëcą Aùstralëji je gard Canberra, a nôwikszi gard to Sydney. Jine wiksze gardë Aùstralëji to Melbourne, Brisbane, Perth i Adelaide. 

Aùstralëjô òkrążają dwa òceanë: òd nordë i pòrénkù Spòkójny Òcean, a òd pôłniô i zôpadu Jindijsczi Òcean. Państwa w blëze to Papua Nowô Gwinëjô, Jindonezjô i Pòrënkòwi Timor na nordë; Òstrowë Solomona i Vanuatu na nordë i pòrénkù; i Nowô Zelandzkô na pòrénkù pôłniôwem. Dzele Aùstralëji to krezowe teritoria: Nowô Pôłniôwô Walijô, Wiktoria, Pôłniôwô Aùstralëjô, Queensland, Zôpadnô Aùstralëjô, Nordowe Teritorium, Òstrowë Tasmanija i Arnhem Land.

Pòpùlacjô wielëna lëdztwa to 23.401.892 (stój na 2017). Australejo to dawni beła kolonija Wiôldżi Britaniji, z chtërną dali ma dzysdnowo Commonwealth (gòspòdarczô spóldnota), i temu przédnik kraju to formalnie je dali anielsczi mònarcha i generalni gubernator anielskiej monarchii na Australije, le wëkònôwczô władza to demokratecznë welowanë aùstralëjsczi premiera i parlament. 

Aùstralëjô je zameszkana przez Abòrigenów, starożetnech aùstralëjsczich lëdzë, od kól 60.000 lat pre kolonizacëjo niderlandzkô i britijskô. 
Aborigeni brëkuja barni do jagowania bumerang i mùzycznego jinstrumentu dmùsznego yirdaki (didgeridoo). Brëkowale tez 250 apartnech karnów jãzekowech. Swiãtô góra abòrigeńskô to czerwiona góra Uluru, po anielsczemu Ayers Rock.

## Fauna e flora
W Aùstralëji je baro wiela apartnech zwierzãtów, jako koala, kangurë, dingo, dzëbôl, kookaburra (dacelo), tasmansczi purtk i jin. 
Z roslen je eukaliptus i tea-tree: herbaciane drzewo. 

## Miono
Pierszi rezownik europejsczi w Aùstralëjô to beł Abel Tasman z Niderlandzkô, chtëren w 1646 dawa kontinentowi miono Nieuw Holland - Nowo Niderlandzko, i ostrowe Tasmaniji jigo miono. 
Wiolgô Britanijô dawa kolonji miono Aùstralëjô z łacyńsczego jãzeka *Terra Australis Incognito*, Zemia Półniowô Nieznanô. 

## Galerijô

File:Didgeridoo_(Imagicity_1070).jpg|Abòrigeńsczi chłop z yirdaki (didgeridoo)
File:Sydney_Opera_House_Sails_edit02.jpg|Opera w Sydney
File:Koala_and_joey.jpg|Koala mema i koala dzec
File:Sarcophilus_harrisii_taranna.jpg|Tasmansczi purtk
File:Gold_Coast_skyline.jpg|Gard Queensland
File:Platypus.jpg|Dzëbôl
File:Kangaroo-in-flight.jpg|Kangur 
File:Brisbane_May_2013.jpg|Brisbane
File:Australia_Cairns_Boomerang.jpg|Bumerangi aborigenscze w Cairns


## Miona Abòrigeńsczëch plemion w Aùstralëjô
* Murrawarri
* Koori (abo Koorie) w New South Wales i Wiktoria (Abòrigeńsczi Wiktoriônie);
* Ngunnawal w Aùstralëjsczim Stolecznem Teritorium i New South Wales;
* Goorie w South East Queensland i nordowe dzele New South Wales;
* Murrdi w Southwest & Central Queensland;
* Nyungar w polniowej Western Australia;
* Yamatji w centralnej Western Australia;
* Wangai w Western Australian Goldfields;
* Nunga w polniowej South Australia;
* Anangu w nordowej South Australia, i bleze dzele Western Australia i Northern Territorium;
* Yapa w zôpadnim Northern Territory;
* Arrernte w centralnej Australia;
* Yolngu w pòrënkòwim Arnhem Land (NT);
* Bininj w zôpadnim Arnhem Land (NT);
* Tiwi na òstrów Tiwi kol Arnhem Land.
* Anindilyakwa na òstrów Groote Eylandt kol Arnhem Land;
* Palawah (abo Pallawah) na Tasmanji

## Butnowe lenczi
* Tourism Australia
* Governments of Australia website (federal, states and territories)
* Australia in the World Factbook

## Przëpise

Kategòrëjô:Aùstralëjô
Kategòrëjô:Geògrafijô

Kategòrëjô:Państwa w Aùstralëji i Oceanije