open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pòpielnô Strzoda

mały|Ksądz sëpie lëdzóm pòswiãcony pòpiół na głowë - XIX w.
**Pòpielnô Strzoda** – to je pierszi dzéń Wiôldżigò Pòstu. W tã strzodã ksądz w katolëcczim kòscele sëpie lëdzóm pòswiãcony pòpiół na głowë.

## Lëteratura
* Malicki L.: Rok obrzędowy na Kaszubach, Wojewódzki Ośrodek Kultury, Gdańsk 1986https://books.google.pl/books?id=6dhBAAAAYAAJ&q=Popielec&dq=malicki&hl=pl&source=gbs_word_cloud_r&cad=4

## Bùtnowé lënczi

Kategòrëjô:Chrzescëjaństwò
Wiôldżi Pòst

**Wiôldżi Pòst**- to je w katolëcczim kòscele czas pòstnégò jestkù (np. bùlwë, sledze). 
Kòscół ùstanowił, że Jastrë przëpôdoją wiedno w niedzelã pò pierszi zymkòwi pôłni miesąca. Czas jastrowëch òbchòdów mòże tej trafiac midzë 22 strëmiannika a 25 łżëkwiata (5 niedzél). Temù tej Wiôldzi Pòst przëpôdô rôz chùtczi, rôz pózni, ale wiedno dérëje 40 dni. W tim czasu przëpôdô szesc niedzél, z chtërnëch ostatni (6) je Palmòwô. 

thumb|Sebastiano del Piombo,Christus niosãcy krziż

* Pòpielnô Strzoda
Wiôldżi Pòst rozpòczinô sã Pòpiélcową Strzodą. Ksądz sëpie na głowë lëdzy palmòwi pòpiół z łońsczégò rokù i gôdô: Pamiãtôj człowiekù, że pichã jes i w pich sã òbrócysz. Pòpielnô Strzoda - to je pierszi dzéń Wiôldżigò Pòstu przed Jastrama.
* Niedzela Palmòwô 
Szóstô niedzela Wiôldżégò Pòstu (Palmòwô) rozpòczinô Wiôldżi Tidzéń. Lëdze przënoszają do kòscoła palmë, chtërne pò pòswiãcenim bãdą zaktłé za swiãté òbrazë i kòl kropelniców, żebë chrónic chëczë òd złégò. 
* Wiôldżi Czwiôrtk 
W Wiôldżi Czwiôrtk òdprôwiô sã òstatną przed Jastrama Mszã sw., pò ni Nôswiãtszi Sakrameńt je zaniosłi do cemnicë /co mô przëpòminac zamkniãcé Christusa w sôdzë/. Na wdôr tegò, że z Jezësa zjãlë ruchna, z wôłtôrza zjimô sã òbrësczi, lëchtôrze i krziże. Do Wiôldżi Sobòtë nie mdã téż grałë òrganë ani zwòniłë zwónë. 
* Wiôldżi Piątk 
W Wiôldżi Piątk, jinaczi Płaczëbògã, ksądz naczinô ceremónie òd leżeniô krzyża, ni ma Mszë sw., na kùńc òbrzãdów Nôswiãtszi Sakrameńt przenôszô sã do Pańsczégò Grobù. W Płaczëbòga béł jadłé sëchi chléb i sëché bùlwë.

## Wiôgòpòstné nôbòżéństwa
Na Kaszëbach jaż do drëdżi swiatowi wòjnë lëdze pòscëlë baro òstro. Starkòwie pòwiôdelë, że panewczi na całé 40 dni pòstu bëłë wëszorowóné i zamkłé w kòmòrze. Nie jôdało sã miãsa, leno sledze. Òkróm tegò do zbawieniô dëszë przënôlégało téż rozdawac klëczné. Kromiagów bëło wiedno kòl kòscołów fùl, tej nie bëło z tim biédë. Wicy czasu przeznôczało sã na nôbòżéństwa i mòdlëtwë. We wiele dodómach do dzysô òdmôwiô sã kòrunkã, a w piątczi i niedzele chòdzy na pòstné nôbòżéństwa: Gòrzczé Żale i Krziżewą Drogã. Gòrzczé Żale òdprôwiô sã wiedno w niedzelã. Tak je ju òd kùńca XVII wiekù. Jich autorã je ks. Benik – misjónôrz z Warszawë. Drogã Krziżewą spiéwô sã òd pòczątkù XVIII stolecégò.

### Rzeczónka
"Żur i slédz, to są dwaji pòstny bracô."

Kategòrëjô:Chrzescëjaństwò
Drzewiónie

thumb|Pòłabsczi Słowiónie kòl 1000 rokù
**Drzewióna** to béł Pòlabsczi Słowión. Ti Pòlabsczi Słowióni bële z plemienia Òbòdritów. Òni gôdale jesz w XVIII w. pòlabsczim jãzëkiem.

Kategòrëjô:Słowiónie
Łaba

[thumb|upright=2|Kôrta rzéczi Łabë w [Eùropa|Eùropie]]
**Łaba** to je rzéka dłużawë 1154 km w Eùropie. Ji wòdë płiną z Czesczi do Miemców. Òna wpłiwô do Nordowégò Mòrza.

Kategòrëjô:Geògrafijô
Lëcëce

**Lëcëce** bëlë plemiennym karnem Pòlabsczëch Słowión. Òni żëlë òd VI w. na zemiach midzë Bôłtã, Labą ë dólna Òdrą. Òd pòrénkù greńczëlë Lëcëce z Kaszëbama, òd zôpôdu z Sasama, a òd pôłnia z Łużanama. Swégò czasu krótkò Kaszëb béło Zrzeszenié Lëcëców.

Kategòrëjô:Słowiónie
Andorra

thumb|left|240px|Òkòlé Andorrë kòł grańcë z Francëją
**Andorra** – to je môłé państwò w Eùropie midzë Francëją a Szpańską w Pirenejach. Stolëcą Andorrë je gard Andorra la Vella. Tu lëdze gôdają pò katalońskù.

### Spòdlowé pòdôwczi
* lëdztwò: 77.281 mieszkańców (2016)
* wiéchrzëzna: 467 km²



Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa
Reknica

thumb|Reknica (''Recknitz'') i jiny rzéczi w tëch stronach
**Reknica** (miem. *Recknitz*) - to je rzéka  dłużawë 72 km w Miemcach, chtërna wëznôcziwô  zôpadną greńcã Pòmòrsczi. Òna wpłiwô do Bôłtu.

Kategòrëjô:Eùropa
Caspar Hennenberger

thumb|''Prussia'' na karce z kòl 1625 rokù, ùsôdzonô na spòdlem geògrafny kartë Hennenbergera

**Caspar Hennenberger** (1529 - 1600) béł miemiecczim pastorã, kartografã i dzejownikã. Na swòji karce z 1576 rokù on napisôł m.in. *CASSUBIAE PARS* krótkò Pùcka *Pautzke* i Żukòwa.

Òn napisôł *Kurtze und wahrhafftige Beschreibung des Landes zu Preußen* (1584), a téż *Erclerung der preußischen größeren Landtafel oder Mappen* (1595).

Kategòrëjô:Kartografiô
Kategòrëjô:Miemcë
Matczi Bòsczi Gromiczny

[thumb|220px|[Hans Memling, Òfiarowanié Christusa w Swiątini, kòl 1463 rokù]]

**Matczi Bòsczi Gromiczny** - **Òfiarowanié Pańsczé** - to je swiãto, chtërno wëpôdô 2 gromicznika w katolëcczim kòscele.

Kaszëbi gôdele, że lepi je jak tegò dnia nie swiécy słuńce, bò bãdze lëchi rok, a òwczôrz wòlôłbë na Gromiczną widzec wilka westrzód òwc w òwczarni jak słuńcehttp://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%92br%C3%B4zk:Zdroje_Raduni.djvu&page=41.

## Przësłowia
* Na Gromiczną gãs wòdë, na Strëmianą òwca trôwã.

Kategòrëjô:Chrzescëjaństwò
Kategòrëjô:Gromicznik
Kategòrëjô:Marija Panna
Lean Back

**Lean Back** – pòlsczé muzyczne karno z Gôrnégò Szlączi grającé acid-jazz/funky, soul, pop, blues w latach 1985-2000, chtërny pierszi rôz pòkôzało sã na mùzyczny binie bluesowim kòncertã w Klubie „Pulsar” w Szląsczi Rudze wëkònëwające sztandardë m.jin. B.B. Kinga, Luthera Allisona ë Jeffa Becka. Pò edicji w 2000 roku platki „Lean Back Kolędy 2000” (Lean Back Kòlãdë 2000) karno zagrało w Bëtomiu slédny autorsczi kòncert na żëwò dlô TVP 3 Katowice; w tim téż roku òstało rozrzeszoné.

## Skłôd (1985-2000)
Janusz Biedrowsczi – saksofón, Jack Dobrzansczi – gitara, Wòjcech Feodorow – trąbka, Janusz Frychel – basowô gitara, Damión Jambor – perkùsëjô, Zbigórz Janowsczi – perkùsëjô, Macéj Kałwôk – basowô gitara, Jarosłôw Kierkowsczi – basowô gitara, Marión Kòwôlk – basowô gitara, Jireneùsz Kùcharczik – basowô gitara, spiéw, Tomôsz Kupka – klawiszowé statczi, Jarosłôw Lelen – saksofón, Krësztof Nowakowsczi – perkùsëjô, Zbigórz Szczerbinsczi – perkùsjô, Dark Wantuch – klawiszowé statczi, Michôł Zabrzensczi – pùzón, Róbert Zùg – pùzón.

**Wespółdzejanié:** Patricjô Gola, Andrzéj Gaszczik, Justina Gwardeckô, Mark Raduli, Michôł Czachowsczi, Dark Mazur, Joanna Mróz, Krësztof Pietrzak, Dark Niebudek, Alina Trefon.

## Diskògrafijô
(karno w skłôdze: Jacek Dobrzansczi – gitara, Wòjcech Feodorow – trąbka, Jarosłôw Kierkowsczi – basowô gitara, Krësztof Nowakowsczi – perkùsëjô, Michôł Zabrzensczi – pùzón, Tomôsz Kupka – klawiszowé statczi)

* „10 plus 1” (MR Records, 1999)
* „Lean Back Kolędy 2000” (MR Records, 2000) (Kòlãdë)

## Wideògrafijô i radiowi nagrania

### Zdrzélnikòwi nagrania:
* 1991 r. „Jazzowe promocje” – program III TVP (Jazzowé promòcje)
* 1991 r. „Silesia Jazz Festival” – program III TVP 
* 1995 r. „100% Live” – program III TVP 
* 1995 r. „Muzyczne penetracje” - program III TVP (Mùzyczné gnëbòlenia)
* 1997 r. „Koncert Laureatów Festiwalu „FAMA” – program II TVP (Kòncert Dobiwców Festiwalu „FAMA”)
* 1998 r. „Tam, gdzie biją źródła” - program II TVP, TV Polonia (Tam, dze biją zdrzódła)
* 2000 r. „100% Live” – program III TVP 
* 2000 r. „Dni Rudy Śląskiej” – TV Elsat (Dni Szląsczi Rudë)

### Radiowi nagrania:
* 1993 r. kòncert na żëwò w Radiu „Flash” 
* 1999 r. kòncert na żëwò w Radiu „Flash” promùjący platã „10 plus 1”

## Przëpisczi


## Bùtnowé lënczi

* Lean Back archiwum PL
* Official Archived YouTube Channel of Lean Back (band)

Kategòrëjô:Pòlsczé mùzyczné karna
Kategòrëjô:Pòlsczé jazzowé karna
Kategòrëjô:Szląsczé mùzyczné karna
Kategòrëjô:Szląskô Ruda
Frizjô

right|thumb|200px|Tablëca w dwóch jãzëkach przed môlowòscą we Frizëjsczi
**Frizëjskô** (friz. *Fryslân*) - to je prowincëjô w nordowi Néderlandzczi - w Zôpadny Eùropie. W  Frizje są szkòłë w jaczich szkólni ùczą frizyjsczégò jãzëka.

## Òbaczë téż
* Kaszëbi we Frizëjsce 

Kategòrëjô:Néderlandzkô
Hebrajsczi jãzëk

[mały|prawo|Zwój [Tora|Torë w jãzëkù hebrajsczim]]
**Hebrajsczi jãzëk** – je ùrzãdnym w państwie Izrael. To je nôstarszi jãzëk Biblëji - z ni Stôrégò Testameńtu.

Kategòrëjô:Jãzëczi swiata
Lesnô kòzogrësc

thumb|Lesnô kòzogrësc
**Lesnô kòzogrësc** (*Anemone sylvestris* L.) - to je roscëna z rodzëznë jastrownikòwatëch (*Ranunculaceae*). Jak pisze w swòim słowôrzu Bernard Zëchta òna rosce m. jin. na Kaszëbach.
## Bùtnowé lënczi
* Anemone sylvestris

Kategòrëjô:Bòtanika
Dzéń Jednotë Kaszëbów

right|250px|thumb|
**Dzéń Jednotë Kaszëbów** - swiãto ùsôdzoné dlô pamiãcë ò pierszi zmiónce ò Kaszëbach. Papiéż Grégòr IX 19 strëmiannika 1238 rokù wëdôł pierszi dokùmeńt z mionã Kaszëbë - "ksyżã Kaszëb" (*duce Cassubie*). Pòtemù ksyżëc Zôpadny Pòmòrsczi nôsy titel *dux Slauorum et Cassubie* tj. *ksyżëc Słowiónów ë Kaszëb*. Negò titla brëkòwôł jesz ksyżëc Barnim I (1210 – 1278).

Pierwszi Dzéń Jednotë Kaszëbów òdbéł sã 19 strëmiannika 2004 rokù we Gduńskù, a w nôslédnëch latach przédné òbchòdë bëłë òrganizowóné w taczich môlach jak:

* 2005 - Gduńsk
* 2006 - Tëchómie
* 2007 - Kramarzënë
* 2008 - Miastkò
* 2009 - Bëtowò
* 2010 - Kartuzë
* 2011 - Słëpsk
* 2012 - Brusë
* 2013 - Kòscérzna 
* 2014 - Serakòjce
* 2015 - Sëlëczëno
* 2016 - Bòjano
* 2017 - Chmielno
* 2018 - Kòsôkòwò
* 2019 - Żukòwò

## Bùtnowë lënczi
* Dzéń Jednotë Kaszëbów

Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura
Kategòrëjô:Kaszëbi
Kazachsczi jãzëk

thumb|right|Nôpismo w kazachsczi mòwie
**Kazachsczi jãzëk** (*қазақ тілі*, *қазақша*) je jãzëk słëchający pòdkarnu kipczacko-nogajsczémù, kipczacczémù karnu tërecczich jãzëków (razã z karakałpacczim, nogajsczim ë nordowima dialektama ùzbecczégò). Je to rodnô mòwa dlô kòl 12 milijónów lëdzy. Bùten Kazachstanu je ùżëwóny midzë jinima w Chińsczi Lëdowi Republice, Ùzbeczistanie, Rusczi ë Mòngolsczi. Miészé karna Kazachów są téż w Afganistanie, Iranie, Tërecczi ë Miemiecczi.
## Zdroje


Kategòrëjô:Kazachsczi jãzëk
Bògùsłôw X

thumb|Bògùsłôw X

200px|thumb|Herb dinastëji Grifitów
thumb|Bògùsłôw X

**Bògùsłôw X** (ùr. 28 abò 29 maja 1454 rokù, ùm. 5 rujana 1523 rokù w Sztetënie) – ksyżã z dinastëji Grifitów. Òn béł ksyżëcem sztetëńsczim ë stôłpsczim òd 1474 rokù, a wòłogòsczim òd 1478 rokù - całi Zôpadné Pòmòrsczi.
Òn 1515 rokù przëjął na swòjim zómkù szesc Kaszëbów: Szëmóna Jutrzenkã, Baltazara Zmudã, Jerzégò Malotkã, Szëmóna Reszkã, Wòjcecha Panka i Grzegòrza Chamiera – a dôł jima môl Trzebiatkòwò. Bògùsłôw X miôł w swòji òpiece  pszczélków, a òni mù za to dôwelë miód abò wòsk, a mògle téż płacëc.

Kategòrëjô:Ksyżëce Zôpadny Pòmòrsczi
Matczi Bòsczi Roztwórny

[thumb|270px|Zwiastowanié - [Melozzo da Forlì]]
**Matczi Bòsczi Roztwórny** - **Zwiastowanié** - to je ùroczëzna, chtërna wëpôdô 25 strëmiannika w katolëcczim kòscele.

**Przësłowié**: Roztwórnô to je taczé swiãto, że nawet ptôch nie wije gniôzda.
## Lëteratura
*Bernard Zëchta. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1969, tom III, s. 58 

Kategòrëjô:Chrzescëjaństwò
Kategòrëjô:Marija Panna
Òdżin w kaszëbsczi kùlturze

thumb|right|230px|Òdżin
**Òdżin w kaszëbsczi kùlturze** béł témã kùltu, z chtërnym zestôwióné je tabù, pierszim dzélem pòkôzóné w kaszëbsczim jãzëkù – dochôwałë sã wszelejaczé wësłôwë, taczé jak "Òdżinkù, òdżinkù, nie bãdzkôj złi. Dzys jô ce gaszã, witro jô ce nazôd złożã" jakno rzeklëna na przeproszenié abò "Chto plwie w òdżin, tegò òdżin spôli" jakno dokôzanié sztrôfë za splëgawienié ògnia. Kaszëbskô lëteratura a fòlklor znô dwa ôrtë ògnia – òbczëszczëwający (czë taczi, jaczégò brëkùje m.jin. diôbeł dozérający pieniãdzy (skarbów) w rzeczenim ò błãdnëch òdżinkach: "(diôbeł) pieniãdze przesuszô") jakno téż niszczący (abò pòżar).

Òbczëszczëwający òdżin to béła sobòtka. Zło nieszkódnym ùdostôwało sã przez swiãty wid, czë swiãtojańsczé ògniszcze. Dolmaczi to rzeczenié *beczczi palëc* ‘palëc sobòtczi’, równé *czarownice wëpôlac*, co przë tim robi zrozmiałé rzeczenié *spalëc kògòs jak czarownicã*, chtërné to rzeczenié parłãczë sã z bòżima sądama. Stądka w tim dniu miôł plac òpisóny przez Cenôwã apartny lëdowy òbrzãd zwóny scynanié kanie.

Òkòma tégò je òdżin pòznakã wëstãpùjących w kaszëbsczich wierzeniach błãdnëch òdżinków, czë zmienionëch w płomëk dzéwczãtów, chtërne tajemno spòtikałë sã z mùlkã. Mają òne wôżny môl w lëdowëch òpòwiescach. Kaszëbskô mòwa mô na jich pòzwanié całé karno wësłôwów, np. czôrny chłop (z latarnią) czë pùrtka z widã. Jiné przëmiarë kaszëbsczi frazeòlogiji z témë ògnia są wësłôwë *òdżin pãkô ze smiéchù* ‘dobrze sã pôli’ òkòma *òdżin/ wid zdichô* ‘gasnie’, òdżin szedł na wãder ‘zgasł’ i *òstawic òdżin przë żëcym*, tj. na noc – procëm *ùsmircëc òdżin* ‘zgasëc’. Ògniowi kùlt je téż pòswiôdczóny w tãgódce: *Òjc sã rodzy, a syn pò dakù chòdzy* (wëzgòdnienié je òdżin i dim).
## Biblografijô
* Wacław Odyniec, *Kaszubskie obrzędy i obyczaje. Wstęp do etnografii historycznej Kaszub w XVI-XVIII wieku*, Gdańsk 1985, s. 47
* Jerzi Tréder, *Jãzëk, pismienizna i dëchòwô kùltura Kaszëbów* [w:] *Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów*, pòd redakcëją Jana Mòrdawsczégò, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999

Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura
Zymkòwi szafran

thumb|Zymkòwi szafran
**Zymkòwi szafran** (*Crocus vernus* (L.) Hill) – to je wielelatnô roscëna z rodzëznë józefkòwatëch. Òn rosce m. jin. na Kaszëbach w ògródkach i np. w strumiannikù kwitnie.

Kategòrëjô:Bòtanika
Szprotka

thumb|Szprotka
**Szprotka** (*Sprattus sprattus*) – to je môłô rëba z rodzëznë sledzowatëch (*Clupeidae*). Szlachùje wëzdrzatkã za môłim sledzã, a żëje m. jin. w Bôłce.

Kategòrëjô:Rëbë
Lëdowy téater

**Lëdowy téater** – ôrt pòlubnégò téatru, chterën pòchòdzy z lëdowëch òbrzãdów. Na Kaszëbach znaczënk dlô niégò mielë:
* Bernard Zëchta
* Jan Karnowsczi
* Aleksander Majkòwsczi
* Léòn Heyke
* Alojzy Bùdzysz
* Jan Rómpsczi
* Sztefan Bieszk
* Stanisłôw Janke i jiny.

Kategòrëjô:Téater
Jastrowi Pòniedzôłk

**Jastrowi Pòniedzôłk** - jak kôże stôri zwëk w to drëdżi swiãto knôpi na Kaszëbach niosą jałówcowé dëgówczi do chëczów, żebë dëgòwac dzéwczãta pò nogach. Za to òne jima dôwają malowóné jaja do kòsza - bò cëż to są za Jastrë bez dëgòwaniô. Dzece zazérają do wczasni zrobionëch zajcowéch gniôzdków, czë jim zajc mô co przëniosłé.

Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura
Plecónka

mały|Plecónka
mały|4 plecónczi w miemiecczim pszczelnikù kòl 1670 rokù
**Plecónka** – bëła plotłô z kòrzeni chójczi pò sczechlaniù kóré ë rżanô słomë. To béł pszczeli domik pòdobné do zwònu. Friedrich Lorentz (1934) pisôł, że Kaszëbi je miele ùstawioné w ògrodach.

## Bùtnowé lënczi
* Plecónka pòd kapą w Parchòwie s. 67
* Kashubia

Kategòrëjô:Gòspòdarzënk
Zwëczajnô leszczëna

Blätter und Früchte|thumb|Zwëczajnô leszczëna
**Zwëczajnô leszczëna** (*Corylus avellana* L.) – to je czerz z rodzëznë brzózkòwatëch (*Betulaceae* Gray). Òna rosce m. jin. na Kaszëbach ë mòże tu ju w gromicznikù kwitnąc, a pòtemù mô lëszczënowé òrzechë. W przëtrôfkù ti roscënë ji parzënka je przenôszónô przez wiater, ale z ni pich mògą zbiérac pszczołë. Leszczinczi są leszczënowim lôskã.

## Lëteratura
* Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 48.

Kategòrëjô:Brzózkòwaté
Kategòrëjô:Bòtanika
Czerwònuszk

thumb|Czerwònuszk

**Czerwònuszk** (*Erithacus rubecula*) — to je môłi wanożny ptôch z rodzëznë *Muscicapidae*. Jak je cepli on je m. jin. na Kaszëbach. 

Kategòrëjô:Ptôchë
Zwëczajny mëszélc

thumb|250px|right|

**Zwëczajny mëszélc** abò **mëszikról** (*Regulus regulus*) — to je môłi ptôch z rodzëznë mëszélcowatëch (*Regulidae*). Òn mô kòl 9 cm długòscë ë je òliwkòwò-zelony farwë, a na głowie mô żôłtawą prãgã czôrną na ùbrzegù. To je jeden z  chrónionëch na Kaszëbach ptôchów.


Regulus regulus regulus MHNT.ZOO.2010.11.207.jpg|* Regulus regulus regulus *
Regulus regulus azoricus MHNT.ZOO.2010.11.207.jpg|* Regulus regulus azoricus *
Regulus regulus inermis MHNT.ZOO.2010.11.207.jpg|* Regulus regulus inermis *
Regulus regulus teneriffae MHNT.ZOO.2010.11.jpg|* Regulus regulus teneriffae *


## Lëteratura
* Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 352.
Kategòrëjô:Ptôchë
Zymkòwô sniegòwica

mały|Zymkòwô sniegòwica
**Zymkòwô sniegòwica**  (*Leucojum vernum*) – to je wielelatnô roscëna z rodzëznë amarilkòwatëch (*Amaryllidaceae*). Òna mòże rosc m. jin. na Kaszëbach w ògródkù i np. w strumiannikù kwitnie.

## Bùtnowé lënczi

Kategòrëjô:Bòtanika
Zôbòrskô Zemia

**Zôbòrskô Zemia** (*terra Zaborensis*) je wierã tą z chtërnë béł kasztelan *de Sabor* w 1292 r. S. Kujot pisôł, że ò ni je w dokumence z 1299r. W papiorach pòzwa „Zôbòrskô Zemia” pòkôza sã w dokùmeńce wëstawionym bez ksyżëca Pòlsczi ë Pòmòrzégò Władisława z dnia 24 czerwińca 1299 w Gnieznie. W nym dokùmeńce Władisłôw nadôwô Mikòłajowi Jankòwiczowi z Kalisza (Wiôlgòpòlskô) kalisczémù palatinowi, prawò prowadzeniégò sądów w kastelani Racąż ë kastelanie w Szczëtnie, a téż palatinôt "in terra Zaborensi" (terra Sabor, terra Zaborensis), to je na Zôbòrsczi Zemie – zemia za bòrã, za lasã.

Kategòrëjô:Pòmòrskô
Kategòrëjô:Kaszëbë
Rusczi jãzëk

**Rusczi jãzëk** - jãzëk z pòrénkòwòsłowiańsczégò karna słowiańsczich jãzëków. To je rodnô mòwa dlô kòl 160 milionów lëdzy. Òglowô wielëna brëkòwników sygô kòl 280 milionów. Je ùrzãdnym jãzëkã w Rusczi Federacëji ë jednym z ùrzãdnëch jãzëków Biôłorësczi, Kazachstanu, Kirgistanu ë Òrganizacëji Ùjednónëch Nôrodów.
## Alfabét

## Bùtnowé lënczi
*Russian-Kashubian

Kategòrëjô:Słowiańsczé jãzëczi
Palmòwô Niedzela

[thumb|220px|[Giotto di Bondone|Giotto, *Wjachanié do [[Jerozolëma|Jerozolëmë]]]]
*'Palmòwô Niedzela''' - to je swiãto, chtërno wëpôdô 7 dni przed Niedzelą Wiôlgònocną (Jastrową) w katolëcczim kòscele. W Biblëji je napisóné: "Przëprowadzëlë tej òslã do Jezësa i zachlastlë na nie swòje płôszcze, a Òn wsôdł na nie. A wiele lëdzy scelëło na drodze swòje płôszcze, a jinszi zeloné wiétewczi ùcąté na pòlach." (Mk 11,7-8). Jak kôże stôri zwëk w to swiãto lëdze na Kaszëbach niosą wiétewczi wierzbòwi palmë do kòscoła.

Kategòrëjô:Chrzescëjaństwò
Szopa

**Szopa** – to je kaszëbskô wies w òbéńdze Kaszëbsczégò Pòjezerzô, w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Srôkòjce w òbéńdze Kaszëbsczégò Krôjòbraznégò Parkù. Wies je òbéńdze szôłtëstwa Bąckô Hëta. Tu w szkòle dzece i młodzëzna ùczą sã kaszëbsczégò jãzëka. 

## Bùtnowé lënczi
*Szkòła

Kategòrëjô:Gmina Srôkòjce
Kategòrëjô:Kaszëbë
Egertowò

**Egertowò** (pòl. *Egiertowo*, miem. *Eggertshütte*) – to je kaszëbskô wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w òbéńdze gminë Somònino. Tu w szkòle dzece ùczą sã kaszëbsczégò jãzëka.

## Bùtnowé lënczi
*Egiertowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”
*Szkòła

Kategòrëjô:Gmina Somònino
Kategòrëjô:Kaszëbë
Zymkòwô kòzogrëzc

mały|Zymkòwô kòzogrëzc
thumb|240 px|Zawiłczi w lese
**Zymkòwô kòzogrëzc** abò **zawiłk** (*Anemone nemorosa* L.) - to je roscëna z rodzëznë jastrownikòwatëch (*Ranunculaceae*). Òna rosce m. jin. na Kaszëbach, a kwitnie np. w łżëkwiôce.

## Lëteratura
* Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 76.
Kategòrëjô:Bòtanika
Danuta Stenka

thumb|right|Danuta Stenka

**Danuta Stenka** (ùr. 10 rujana 1961 w Serakòjcach na Kaszëbach) - je pòlskô teatrownica. Òd 1984 rokù przez szterë lata òna bëła teatrownicą w téatrze w Szczecënie. Òna biwô we Wejrowie.
## Bùtnowé lënczi
* ''Danuta Stenka''

Kategòrëjô:Kaszëbi
Kategòrëjô:Film
Kategòrëjô:Téater
Gerald MacIntosh Johnston

**Gerald MacIntosh Johnston** (*Gerald Kent*), béł kanadny teatrownik i wòjskòwy. Òn zdżinął jakno pòjmańczik kòl Stôrgardu w 1944 rokù.

Kategòrëjô:Kanada
Kategòrëjô:Film
ORP Kaszub (1921)

**ORP Kaszub (1921)** - to béł pòlsczi torpedówc w latach 1921-1925. Òn zatonął w òkrãtowni w Gduńskù.

## Bùtnowé lënczi
*https://audiovis.nac.gov.pl/obraz/79258/f78ec6da3

Kategòrëjô:Gduńsk
Jones Island (Milwaukee)

[thumb|300px|right|Park [Kaszëbi|Kaszëbë (*Kaszube's Park*)]]
thumb|300px|right|Sécë i bùdinczi na ''Jones Island'' w 1912 rokù
**Jones Island** - to je dzél gardu Milwaukee w Zjednónëch Krajach Americzi. Tu mieszkało wiele kaszëbsczich rëbôków. Dzysô mòże tu òbezdrzec Park Kaszëbë (*Kaszube's Park*). Dłudżi lata mieszkôł w tim òkòlim kapitena Felix Struck. Ò tich sprawach spòrò napisôł pò pòlskù ks. Władisłôw Szulëst (2005).

## Bùtnowé lënczi
https://web.archive.org/web/20160305012144/http://www.eratuszgdynia.pl/news/2160

Kategòrëjô:Kaszëbi
Nordowô Macedoniô

**Nordowô Macedoniô** (do 2019: **Macedońskô**; maced. Република Северна Македонија) – państwò w pôłniowi Eùropie, na Bałkańsczim Półòstrowie. Stolëcą je gard Skòpje. Òd 2020 nôleży do NATO.

## Geògrafiô
### Pòłożenié
thumb|Nordowô Macedoniô na tle szerszégò historiczno-geògraficznégò regionu Macedoniô
Leżi w pôłniowò-pòrénkòwi Eùropie, na nordã òd Grecje.
### Wiéchrzëzna
thumb|Kôrta Macedonie
*całownô: 25,713 km²
*wiéchrzëzna lądu: 25,433 km²
*wiéchrzëzna wòdów: 280 km²
*môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 150.
### Lądowé grańce
*òglowô długòsc wszëtczich grańców: 838 km
*państwa, z jaczima mô grańce: Albaniô (181 km), Bùłgariô (162 km), Grecjô (234 km), Kòsowò (160 km), Serbiô (101 km)
### Brzegòwô liniô
0 km (państwò strzódlądowé)
### Klimat
cepło i sëchò òb lato i jeséń, dosc chłodno i snieżësto òb zëmã. 
### Ùsztôłcenié terenu
thumb|Fizycznô kôrta Macedonie
górzësté z głãbòczima dolënama; trzë wiôldżé jezora, przez kòżdé bieżi państwòwô grańca; rzéka Wardar rozdzelô Macedoniã na dwa dzéle
### Wësokòsc terenu
thumb|Góra Kòrab (2,764 m. n.r.m)
*strzédnô wësokòsc: 741 m. n.r.m.
*nôniższô wësokòsc: 50 m. n.r.m. (rzéka Wardar)
*nôwëższi czëp: 2,764 m. n.r.m. (góra Kòrab)
### Gruńtë wedle ùżiwaniô
*rolné gruńtë: 44,3% (w tim 16,4% òrnëch gruńtów)
*lasë: 39,8% (stój na 2011 r.)
## Lëdze i spòlëzna
### Pòpùlacjô
*wielëna lëdztwa: 2,103,721 (stój na lëpińc 2017)
*môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 145.
### Etniczné karna
thumb|Macedończicë
Macedończicë 64.2%, Albańczicë 25.2%, Tërcë 3.9%, Cëgóni 2.7%, Serbòwie 1.8%, jinszi 2.2% (wôrtoscë szacowóné na 2002)
### Jãzëczi
*macedońsczi (òficjalny) 66,5%, albańsczi 25,1%, tërecczi 3,5%, romani 1,9%, serbsczi 1,2%
*Miészëznowé jãzëczi są w òficjalnym (kòle macedońsczégò) ùżëcym w gminach, w jaczich co nômni 20% mieszkańców nôleżi do gwësny jãzëkòwi miészëznë.
### Religijné karna
[thumb|[Prawòsławié|Prawòsławny mònastér swiãtégò Naùma]]
Macedońsko Prawòsławnô Cerkwiô 64,8%, mùzułmanie 33,3%
### Ùrbanizacjô
*mieskô pòpùlacjô: 57,3% (w 2017 r.)
*wikszé miesczé westrzódczi: Skòpje (stolëca) – 503,000 mieszkańców (w 2015 r.)
## Pòliticzny system
*òficjalnô pòzwa: Repùblika Macedoniô (mac. *Република Македонија*)
*pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika
*stolëca: Skòpje
*czasowô cona: UTC+1
*państwowé swiãto: 8 séwnika – Dzéń Samòstójnotë
*nôrodny himn: „Denes nad Makedonija” (*Dzysô nad Macedonią*)

### Wëkònôwczô władza
* pezydent Ǵorge Iwanow (òd 12 maja 2009)
* premier Zoran Zaew (òd 31 maja 2017)
### Ùstawòdôwczô władza
jednojizbòwi parlament – Zéńdzenié Repùbliczi Macedoniô (mac. *Собрание на Република Македонија*)

## Bibliografiô

* Macedoniô w „The World Factbook”

Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa
Oslo

**Oslo** (d. **Christiania**) je nôwikszi gard w Norwesce ë ji kònstitucëjnô stolëca.
Nôdanié gardowëch prôw w 1048.

 

thumb|left|Oslo 

700px|Oslo panorama

Kategòrëjô:Norweskô
Monzón

thumb|Zómk w Monzón
**Monzón** je gardã w Aragoniji (Szpańskô). Lëdztwò gardu: 17.115 mieszkańców (2010). To béł wôżny môl dlô templariuszów.

Kategòrëjô:Szpańskô
Kategòrëjô:Aragonijô
Brazylskô

**Brazylskô** abò **Brazylëjô** (*Brasil, República Federativa do Brasil*) je nôwikszim państwã w Pôłniowi Americe. Dzys stolëca to Brasilia, a dôwndôw stolëca to Rio de Janeiro. Nôwikszi gard to São Paulo. Dzysdniowò Brazylskô skłôdô z wiele krôjów. Je piątim co do wiôlgòscë państwã swiata. Tu je stolemnô rzeka Amazonka i stolemnô Amazonskô Pùszczô, dze żëją jagùarë, papùgë, ocelotë, pancernikë, tapirë, zgniłozwiérzë, môłpczi, pirane i jine apartne zwiérzãta.

* stoleczny gard: Brasilia
* lëdztwò: 196.343.000 mieszkańców
* wiéchrzëzna: 8.511.965 km²

Dzél òtroków Kaszëbów mieszkô w Brazylsczi na emigracëji m.jin. w gardze Kùritiba (Curitiba).


Lear's_Macaw_Anodorhynchus_leari_(cropped).jpg|Papùgë ara
Abismo_Anhumas,_Bonito,_MS.JPG|Abismo Anhumas


Vista_do_Morro_Dona_Marta.jpg|Rio de Janeiro
Amanhecer_no_Hercules_--.jpg|Amanhecer no Hercules


## Bùtnowë lënczi

Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika
Kategòrëjô:Brazylskô
Przetoczëno

**Przetoczëno** – to je kaszëbskô wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w wejrowsczim krézu, w òbéńdze gminë Szëmôłd.

## Bùtnowé lënczi
*''Przetoczyn'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Gmina Szëmôłd
Kategòrëjô:Kaszëbë
ORP Kaszub (1987)

thumb|ORP ''Kaszub''
**ORP Kaszub** - to je pòlskò kòrwéta, na służbie òd 1987 rokù. Òna je zbùdowónô w òkrãtowni w Gduńskù.

## Bùtnowé lënczi
*http://www.mw.mil.pl/index.php?akcja=kaszub

Kategòrëjô:Gduńsk
Zesłanié Swiãtégò Dëcha

thumb|right|Zesłanié Swiãtégò Dëcha
**Zesłanié Swiãtégò Dëcha** - wôżne chrzescëjańsczé swiãto ùwdôrzające zesłanié Swiãtégò Dëcha.

Lud zwie to swiãto Zeloné Swiątczi i czasem Kaszëbi stroją na nie kòl dwiérzów brzózkama.

**Przësłowié**: Do Swiãtégò Dëcha nie zjimôj kòżëcha, a pò Swiãtim Dëchù chòdzë téż w kòżëchù.

Kategòrëjô:Chrzescëjaństwò
Reduniô

thumb|Reduniô kòl Lnisk
**Reduniô** to je rzéka dłużawë 103,2 km. Òna wpłiwô do Mòtławë. 

## Bùtnowé lënczi
*Redunia

Kategòrëjô:Kaszëbë
Kategòrëjô:Geògrafijô Pòlsczi
Pòmòrskô Hôwinga

thumb|Pòmòrskô Hôwinga i òkòlé - satelitarny òdjimk
**Pòmòrskô Hôwinga** je roztoką w pôłniowò-zôpadnim dzélu Bôłtu. Ùbrzég je Pòlsczi i Miemiecczi.

Kategòrëjô: Bôłt
Kategòrëjô: Roztoczi
Wierzchòcëna

**Wierzchòcëna** – kaszëbskô wies w òbéńdze Charzëkòwsczi Rówiznë, w pòmòrsczim wòjewództwie, w bëtowsczim krézu, w gminie Lëpnica.

Òficjalną kaszëbską pòzwã wsë wprowadzëlë 3 séwnika 2013.

## Przëpisczi

Kategòrëjô:Bëtowsczi kréz
Kategòrëjô:Gmina Lëpińce
Parafijô p.w. Swiãtëch Apòsztołów Piotra i Pawła w Pùckù

[thumb|Stôri kòscół w [Pùcku]]
thumb|left|Kùtrë mòrzczëch pielgrzimów
**Parafijô p.w. Swiãtëch Apòsztołów Piotra i Pawła (Paula) w Pùckù** - to je stôrô parafijô w Pùckù kòl Gduńska. Tu na òdpùst w czerwińcu płënie kùtrama wiele pielgrzimów i mòże czëc kaszëbsczi jãzëk. 

Kategòrëjô:Kaszëbë
Wilczé zelé

thumb|Wilczé zelé
**Wilczé zelé** (*Euphorbia peplus* L.) – to je jednorocznô roscëna z rodzëznë psotnikòwatëch. To je zelëskò m. jin. na Kaszëbach.

Kategòrëjô:Bòtanika
Dzérzążno

**Dzérzążno** (pl. *Dzierżążno*) – kaszëbskô wies w  pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu i w gminie Kartuzë. Òna je nad wòjewódzką drogą nr . W 1241 rokù ò ti wsë piselë
*Derisno*, a jesz terô tu nad jezorem rosce dzerzãga. 

## Bùtnowé lënczi
*Dzierzążno, pow. kartuski
*Dzierżążno, niem. Seeresen, kaszub. Dzérzążno na portalu polska-org.pl
Kategòrëjô:Kartësczi kréz
Kategòrëjô:Gmina Kartuzë
Kategòrëjô:Kaszëbë
Sasha Strunin

thumb|Strunin, 2010
**Sasha Strunin** (Aleksandra Igoriewna Strunina), (ùr. 27 rujana 1989) je spiéwôrką.

## Diskògrafijô
* *Just Call Me*, (2006)
* *Just Call Me – Reedition*, (2007)
* *Sasha*, (2009)
* *Stranger – EP*, (2013)
* *Woman in Black*, (2016)

Kategòrëjô:Mùzycë
Pùckô Hôwinga

[thumb|left|Pòrt w [Pùckù]]
thumb|Pùckô Hôwinga i òkòlé - satelitarny òdjimk
**Pùckô Hôwinga** je zôpadnym dzélem Gduńsczi Hôwindżi. To są snôdczé wòdë Bôłtu nôbarżi pòdajné na cësk zgnojeniów w òbéńdze Gduńsczi Hôwindżi. Nôwôżniészima pòrtama nad Pùcką Hôwingą są: Pùck, Hél i Jastarniô. Tu w 2018 rokù ù wiele rëbów bëło widzec znanczi chòrobów, do chtërnëch mòże doprowadzec biwanié w zgnojonym òkrãżém.

## Bùtnowé lënczi
*[[Film]]
*http://www.kzg.pl/index.php/srodowisko_przyrodnicze,obszary_chronione,korytarze_i_bariery_ekologiczne

Kategòrëjô: Bôłt
Kategòrëjô: Roztoczi
Halina Wréza

**Halina (Léna) Wréza** (ùr. 30 lëstopadnika 1949 rokù w Lesnie, gmina Szëmôłd) – je kaszëbską pisôrką.  

Znóné są ji tekstë: *Ùja Aùgùst* (2004) i *Wdôr* (1996).

## Bùtnowé lënczi
 Ùja Aùgùst (pò czeskù)

Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze
Kategòrëjô:Kaszëbi
Mùcnica

thumb|300px|Para mùcniców – po lewi òna, a pò prawi stronie òn

**Mùcnica** (*Mergus serrator*) - to je strzédny abò wiôldżi ptôch wòdny z rodzëznë kaczkòwatëch (*Anatidae*). Òna zëmùje w Eùropie, téż na Kaszëbach. Mùcnica je òbjimniãti ùrzãdową òchrónią.

Kategòrëjô:Kaczkòwaté
Robert Żmùda-Trzebiatowsczi

**Róbert Żmùda-Trzebiatowsczi**  (ùr. 14 rujana 1976 rokù) – je kaszëbsczi lëterat. Òn ùsadzył wiele wiérzt w zbiérkù "Òdłómczi" (1997). Jegò wierztë céchùje wielgô dozdrzeniałosc pòetickô jak chòcbë ten "Ò kamieniach" z tegò zbiérkù. Tołmacził Aleksandra Puszkina.

## Bùtnowé lënczi
*  trenë - trënë

Kategòrëjô:Kaszëbi
Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze
Ho Chi Minh (gard)

mały|Ho Chi Minh
**Ho Chi Minh City** (**Saigon**) je gardã ë gminą w Wietanmsczi.
Lëdztwò gardu: 7.103.988 mieszkańców (2009)
right|200px|

Kategòrëjô:Wietnam
Mińtus

thumb|Mińtus 
**Mińtus** (*Lota lota*) - to je rëba z rodzëznë pòmùchlowatëch. Na Kaszëbach m. jin. z ti rëbë bëło piekłé kro.

Kategòrëjô:Rëbë
Gduńskô wódka

**Gduńskô wódka** (miem. *Danziger Goldwasser*)- to szlachetny trënk ze złotã. Jak pisôł Aleksander Majkòwsczi Trąba i Remùs pilë ten likér *jakò léczi na ùrzas tu na tim Glónkù".

Òd kùńca drëdżi swiatowi wòjnë *Goldwasser'' ju nie je robiony w Gduńskù (jak to bëło rëchli).

Kategòrëjô:Gduńsk
Marijën Kòscół w Sztecënie

thumb|Szmërglënë kòscoła p.w. Nôswiãtszi Marii Panienczi w 1789 r. pg C. Friedricha
**Marijën Kòscół w Sztetënie** - to béł kòscół p.w. Nôswiãtszi Mariji Panienczi. To béł jeden z nôwôżniszëch kòscołów w Sztetënie.  Òn miôł jedną wieżą, a dôł gò pòstawic ksyżëc Barnim I. Gò zaczãle z cegłë bùdowac w 1263 rokù. W 1789 rokù ten kòscół sã splił i òn béł baro zniszczoné, a pòtemù gò zlikwidowalë.

Kategòrëjô:Pòmòrskô
Kategòrëjô:Sztecëno
Mirosława

**Mirosława**  (ùr. kòl 1190 rokù) - to bëła wiele lat ksyżnô Zôpadny Pòmòrsczi. Òna i ksyżëc Bògùsłôw II miele sëna Barnima I. Bëła sostrą Swiãtopôłka II. Òna mia wiôlgą starã ò kòscelné fùńdacje. Za ji czasów gòscą na szczecëńsczim dwòrze béł ksyżëc Sambòr II. Jich òjcem béł Mscëwòj I.

Kategòrëjô:Ksyżëce Zôpadny Pòmòrsczi
Kaszubia Kòscérzëna

**Kaszubia Kòscérzëna** (*Kaszubia Kościerzyna*) - klub balôrzów z Kòscérznë. Òni kòpią balã w III zdrëszënie w Pòlsce. 

Kategòrëjô:Kòscérzna
Kategòrëjô:Szpòrt
Hopòwò

**Hopòwò** - to je kaszëbskô wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w òbéńdze gminë Somònino. 

Kategòrëjô:Gmina Somònino
Kategòrëjô:Kaszëbë
Ruchôcze

thumb|Pieczenié ruchôczów
**Ruchôcze** - są piekłé z rżany mączi. Do ni trzeba dodac młodze zmiészóné rëchli z mlékiem i përzną mączi. Wërosłé casto kładze sã łëżką i piecze z dwóch strón na òléju. Ùpiekłé ruchôcze pòsëpùje są cëkrem.

Kategòrëjô:Kaszëbskô kùchnia
Kategòrëjô:Kaszëbë
Plińce

thumb|right|200 px|Plińce
**Plińce** - są ùpiekłé z òskrobónëch, riwòwónëch, sërëch bùlew, mączi ë jaja. Òne są piekłé z dwóch strón na òléju w patelni. Je mòże pòsëpac cëkrem.

Òne są òsoblëwò pòpùlarné w Biôłorusczi (дранікі, draniki), le téż w jinszich krajach.

## Bùtnowé lënczi
* Plińce (pò pòlskù)

Kategòrëjô:Kaszëbskô kùchnia
Kategòrëjô:Kaszëbë
Gmina Krokòwa

thumb|Herb gminë Krokòwa
**Gmina Krokòwa** - wieskô gmina w pùcczim krézu, w pòmòrsczim wòjewództwie.

Kategòrëjô:Pùcczi kréz
Rãbskò

thumb|Rãbskò
**Rãbskò** abò **Rëmskò** - to je stôrô kaszëbskô wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w stołpsczim krézu, w gminie Główczëce. Tu ùrodzył sã Christian Graf von Krockow.
## Bùtnowé lënczi
*''Rumska'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Gmina Główczëce
Kategòrëjô:Kaszëbë
Pielgrzimka

thumb
**Pielgrzimka** – wanoga z religijnégò pòdskacënkù żebë òdwiedzëc swiãti môle. Taczim môlem je np. na Kaszëbach sanktuarium w Sjónowie. Pielgrzimczi są sparłãczoné z wanożną rësznotą. Òd lat rok kòle rokù jidą kómpanije pielgrzimów na Wejrowską Kalwarëjã, a pisôł ò tim Aleksander Majkòwsczi.

Ledzë pielgrzimùją, żebë przëprosec Bòga za grzéchë abò z prosbą np. ò zdrowie, ò ùdałosc, dzãkùją. Pielgrzimùją téż, żebë wësłôwiac wdzãczlëwòta np. za ùrodzenié dzecka, dostanié nazôt zdrowia abò ùrëtanié z wëpôdku. Pielgrzimczi mògą bëc zbiorowi abò apartny.Pielgrzimòwanié je sparłãczony ze skłôdaniém wotów w sanktuariach, do chtërnych wanożi sã.
Ledzë pielgrzimòwelë ju w stôrëch czasach (Egipt, Grecja, Rzim).Téż w kùlturach Blisczégò Wschòdu bëłë taczi dnie, w chtërnych pielgrzimòwelë.
Chrzescëjónie pielgrzimòwelë ju w stôrëch czasach do Zemi Swiãti. W niechtërnych religiach pielgrzimczi są òbòwiązkòwi, np. pielgrzymka do Mekki w islamie.
Wôżni môle pielgrzymkòwi chrzescëjónów:

## W Pòlsce
thumb|Swiónowò
thumb|Wambierzyce

*Bardo
*Czerna
*Gietrzwałd
*Góra Sw. Anne
*Jasnô Góra
*Kalwarëja Zebrzëdowskô
*Kalwarëja Wejrowskô
*Licheń Stôri
*Łagiewniki
*Międzygórze
*Piekarë Sląsczi
*Swiãtô Góra Grabarka
*Swiónowò
*Swiãti Lipka
*Wambierzyce

## W swiece:
*Asyż
*Fatima
*La Salette
*Loreto
*Lourdes
*Medugorje
*Meksyk-Guadelupe
thumb|Meksyk-Guadelupe
*Rzim
*Santiago de Compostela
*Zemia Swiãti
*Montserrat

Kategòrëjô:Religijô
Kategòrëjô:Turistika
Jelónkò

**Jelónkò** – to je kaszëbskô wies w òbéńdze Kaszëbsczégò Pòjezerzô, w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Serakòjce w òbéńdze Kaszëbsczégò Krôjòbraznégò Parkù. Tu w szkòle dzece ùczą sã kaszëbsczégò jãzëka. Czedës to bëłë pùstczi.

## Lëteratura
Róża Ostrowska, Izabella Trojanowska: Bedeker kaszubski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1974, s. 349

## Bùtnowé lënczi
*Jelonko w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”
*(pò kaszëbskù ò szkòle)

Kategòrëjô:Gmina Serakòjce
Kategòrëjô:Kaszëbë
Kãtrzëno

**Kãtrzëno** (pl. *Kętrzyno*) - szôłtëskô wies w nordowò-zôpadnym dzélu gminë Lëniô kòle przedwòjnowi pòlskò-miemiecczi greńcë.
Je to tipicznô gbùrskô wies. Pòzwa wsë wëchôdô òd miona Kãtra abò Kãtrza.

thumb|right|250px|Smãtôrz lagrowëch ze Stutthofu kòl Kãtrzëna

## Historiô

Pierszé wiadło ò Kãtrzënie je z 1360 rokù. W dokùmeńtach z kùńca 16. stalatégò je *Sulislaff von Kantrsin*, bòdôj protoplasta familie Kãtrzińsczich. W 2. pòł. 16. stalatégò miéwcama wsë bëlë trzej Kãtrzińsczi a téż Żelazkò. W 1872 rokù w Kãtrzënie mieszkało 322 lëdzy, w wikszoscë pankòwie, a wies słëcha do parafié w Rozłazënie. Pòd kùńc 19. stalatégò Kãtrzëno stało sã sedzbą gromadzczich wëszëznów. Òd 1920 rokù dzãka dzyrskòscë mieszkeńców Kãtrzëno bëło sparłãczoné z pòlsczim państwã, równak greńca òddzelëła wies òd kòscoła w Rozłazënie. W gromicznikù 1945 rokù przez wies bëła prowadzoné ewakùacja lagrowëch kòncentracyjnégò lagru Stutthof. Na wdôr ùmarłëch i zabitëch lagrowëch je pòstawiony pamiątkòwô tôfla.



Òbrôzk:łączi-Kãtrzëno1.JPG|Łączi kòl Kãtrzëna
Òbrôzk:łączi-Kãtrzëno2.JPG



## Rozmajitoscë

Ò **Kãtrzënie** pisôł w swòjim pòémace "*Ò Panu Czôrlińsczim co do Pùcka pò sécë jachôł"* '''Heronim Derdowsczi''' :

*"Wnet téż do wsë przëbëlësmë, co sã Kãtrzën zowie,*

*Gdze, jak wiész, le sama szlachta mieszkô i panowie.*

*Richt tam w ni sã zaczinało ò ósmi gòdzënie*

*W domù pana Dąbrowsczégò wiôldżé zgromadzenié;*

*Bò wej, miała miedzë sobą szlachta òbradowac,*

*Kògò pózni do Berlina na pòsła welowac.*

*Wiãc tam bëlë z całëch Kaszub bracô pòzjachany,*

*Wszãdë we wsë przed płotama bëło pełno sani."*

## Bùtnowé lënczi
*1880
*Kętrzyno w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”
----

W **Kãtrzënie** stoji szlachòta **[[Wëkrëkùs|Wëkrëkùsa]]** - Dëcha ze szlachù "Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha" w gminie Lëniô.

Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Gmina Lëniô
Lewinkò

thumb|250px|right|Lëpa w Lewinkù
**Lewinkò** (pl. *Lewinko*) - nômłodszé szôłtëstwò w gminie Lëniô pòwstało w 2005 rokù i òbjimô terenë, jaczé są midzë Pòbłocym, Lewinã i Miłoszewã. Pòzwa wsë nawlékô do sąsednégò majątkù Lewino.

## Historiô

Bez stalata òkòlé słëchało jakno fòlwark do majątkù Lewino, a pò jegò parcelacje na zôczątkù XX stalatégò pòwstało tu czile gbùrstwów. Dopiérze w 80. latach rozwij turisticzi doprowadzył do pòwstaniégò nad miestnym jezorã Lewinkò niewiôldżégò letniskòwégò òsedlégò. Jegò dalszô rozbùdowa w slédnëch dwadzesce latach przesztôłcëła Lewinkò w wies. Tu ùrodzył sã Antón Miotk (ùr. 1874 - ùm. 1942 rokù).

## Czekawinczi

Przédné atrakcje **Lewinka** to *[[jezoro Lewinkò]]*, mdącé głãbòczim pòlodofôłtowim zbiérnikã ò wiérz. wicy jak 50 ha a téż *lasë* cygnącé sã wkół wsë.

----

W **Lewinkù** stoji szlachòta **[[Pùrtk]]a** - Dëcha ze szlachù "Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha" w gminie Lëniô.

## Bùtnowé lënczi
*Lewinko w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Gmina Lëniô
Kòbëlôsz-Pòtãgòwò

**Kòbëlôsz-Pòtãgòwò** (pl. *Kobylasz-Potęgowo*) - szôłtëstwò skłôdô sã z cziledzesąt gbùrstwów rozsónëch we westrzëdnym dzélu gminë Lëniô, na norda òd kòmpleksu Mirochòwsczich Lasów i karna Pòtãgòwsczich Jezór.

Zgrëpioną zabùdowã mô leno **Pòtãgòwò**, w chtërnym mieszkô le 40 sztëk lëdzy, jaczé òb lato je nôwôżniészim turistnym môlã òkòlégò.

## Historiô

W prehistorëcznëch czasach no òkòlé bëło dosc gãsto zalëdnioné, czegò szlachama są wielné pòpielnicowé pòchówczi òdkriwóné na pòlach wkół Kòbëlôsza i Pòtãgòwa. Terôczasny Kòbëlôsz abò Kòbëlôszny Las i Pòtãgòwò są fòlwarkama pòwstałima na przeł. 16. i 17. stalatégò w greńcach mirochòwsczégò starostwa. Za prësczich czasów Pòtãgòwò przeszło w priwatné rãce, pózni zôs bez kôrczowanié jegò òbéńda òstała pòwikszonô. W kùńcu 19. stalatégò ne dwa òsedla słëchałë do kartësczégò krézu i miałë - Kòbëlôsz 533 mòrgów a Pòtãgòwò 600 mòrgów wiéchrzëznë. W Kòbëlôszu mieszkało 10 gòspòdarzów i 2 zagrodników, za to w Pòtãgòwie 8 gòspòdarzów. Dzysô rozdrzëconé westrzód grzëpków ë lôsków zabùdowania Kòbëlôsza z pùstkama Jigrzënô, Wronica i Kùkówka, a téż malińczim Pòtãgòwã wcyg przëbôcziwają corôzka mni pòtikóny krôjòbrôz tipiczny kaszëbsczi wsë.

## Czekawinczi

Przédné atrakcje **Kòbëlôsza ë Pòtãgòwa** to ''''Pòtãgòwsczé jezora'''', mdącé karna 6 jezorów, pòla i łączi przeplôtóné lôskama ë snôżima jezórkama. 

Kòl **Kòbëlôsza** są 3 rezerwatë: "*Kòcenkò*", "*Lubògòszcz*" ë "*[[Trulôczowé Błota]]*". W nëch rezerwatach nalézemë *widzënkòwi pùńkt [[Zosynk]]* ë *bùnker [[Tajna Organizacja Wojskowa Gryf Kaszubski|KWÒ Kaszëbsczi Grif]] "Ptôszô Wòla"*.

W **Kòbëlôszu** stoji szlachòta **[[Lubiczk|Lubiczka]]** - Dëcha ze szlachù "Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha" w gminie Lëniô.
## Bùtnowé lënczi
*''Kobyli las'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”
*''Potęgowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Gmina Lëniô
Lewino

**Lewino** (pl. *Lewino*) - wies w pôłniowò-wschòdnym dzélu gminë Lëniô, dôwny zemsczi majątk i rodowé gniôzdo Brochòwicz-Lewińsczich. Terôczas gbùrskô wies.

## Historiô

**Lewino** je nôstôrszą wsą w gminie Lëniô. We wczasnëch strzédnëch stalatach béł tuwò òbrónny gardzëk. Ò znaczenim negò Lewina zdôwają sã swiôdczëc leżącé krótkò wsë grobnice z 11. stalatégò. Pierszé historëczné wiadło ò Lewinie zapisóné òstało w dokùmeńtach w 1282 rokù. W krziżacczich czasach wies skłôda sã z 2 dzélów - ricersczégò dobra i gruńtów słëchającëch do klôsztoru norbertanków z Żukòwa. W kùńcu 16. stalatégò Lewino bëło ju czësto szlachecczé, a do majątkù słëchałë pùstczi Rosochë, dze bëła karczma, młin w Ząblewie, a téż fòlwark Léòbòra, dze fùnksnérowa hëta szkła. W 1781 rokù w Lewinie mieszkało 89 sztëk lëdzy, z czegò 76 sztëk bëło katolëkama, a 13 ewanielikama. W kùńcu 19. stalatégò lewińsczi majątk słëchôł do familie Détlów, miôł 669 mòrgów i szpecjalizowôł sã w chòwie bëdła.

## Czekawinczi



Òbrôzk:Kùrhan2.JPG|Kùrhanë kòle Lewina
Òbrôzk:Kùrhan3.JPG
Òbrôzk:Kùrhan1.JPG



Kòl **Lewina** (w lasach Léòbòrë) je grëpa *wczasnostrzédnowiecznëch grobniców* datowónëch na 11. s., z centralno ùsëpóną stolemną grobnicą, jakô krëje bënë se szczątczi wòjownika (bòdôj wikińsczégò jarla). Òbiektë òstałë archeologiczno zbadérowóné w latach 2005-2008.

----

W **Lewinie** stoji szlachòta **[[Pikón]]a** - Dëcha ze szlachù "Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha" w gminie Lëniô.
## Bùtnowé lënczi
*Lewino w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”
*''Rosochy'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Gmina Lëniô
Miłoszewò

**Miłoszewò** (pòl. *Miłoszewo*) - wies nad Łebą, leżącô we wschòdnym dzélu gminë i przë dôwny przëszlôdze do Mirochòwa. Pòzwa wsë pòchôdô òd miona Miłosz.

## Historiô

Jistnienié Miłoszewa pòcwierdzywają dokùmeńtë z 1342 rokù. Pò 13-latny wòjnie (1454 - 1466) wies stała sã krôlewsczim fòlwarkã mirochòwsczégò starostwa, pachtowónym môlowi szlachce. W pòłowie 16. stalatégò Miłoszewò bëło dzélã zastawù za królewsczi pòżëczk wzãti òd gduńsczi familie von Loitzów. Do fòlwarkù słëchałë jezora Starzewò i Lewinkò. W 19. stalatim, czej Miłoszewò słëchało do familie Gerlachów, wëbùdowóny òstôł zaòstałi do dzys *dwór*, a téż jindustrijalné bùdinczi mączkòwnicë i ceglarnie (jaczich dzysô ju ni ma). Terôczas Miłoszewò je gbùrską wsą, ale temù, że je piãkno pòłożonô corôz wicy tuwò daczów i letniskòwëch chëczi.

## Czekawinczi

*Atrakcją Miłoszewa je wierã *przełóm Łebë* (midzë Miłoszewã a Tłuczewã) a téż malowné łączi dôwnégò lodofôłtowégò wëtopiszcza, bez chtërne Łeba dopłiwô do Miłoszewa.
*W Miłoszewie stoji szlachòta Damka – dëcha ze szlachù „Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha” w gminie Lëniô.
*Diabelsczi Kam mały

## Bùtnowé lënczi
*Miłoszewo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Gmina Lëniô
Òsek

**Òsek** (pl. *Osiek*) - zgrëpionô, gbùrskô wies, jakô leżi w zôpadnym dzélu gminë, na zberkù dolëznë Łebë. Pierwòsznô pòzwa wsë - Òseczi - wskazëje na militarné znaczenié negò môla w strzédnëch stalatach, jaczi zajimał pas wëcãtégò lasu (dzysô më bë rzeklë zaseczi), òsłaniającégò krótkò pòłożoną przëszlôgã w Tłuczewie.

## Historiô

Pierszé wiadło ò **Òsekù** pòchôdô z 1342 rokù. Bëło to òsedlé założoné na pòlsczim prawie, słëchającé do lãbòrsczi zemi. Òd 1466 rokù Òsek razã z lãbòrską zemią słëchôł do zôpadnopòmòrsczich ksyżëców i béł greńczną wsą. W 2. pòłowie 16. stalatégò wies bëła dobrã pòmòrsczi familie Bòchenów. W kùńcu 19. stalatégò òsecczi majątk słëchôł do rodzëznë Zielke mającë 532 ha gruńtu. Szpecjalizowelë sã tuwò w chòwie òwców. W latach 1920-1945 bëła to miemieckô greńcznô wies.



Òbrôzk:Òsek-las.JPG|Las kòl Òseka
Òbrôzk:Òsek-las2.JPG|



## Czekawinczi

Òdwiedzającë **Òsek**, wôrt wëbrac sã nad Łebã, jakô płënie na nordã òd wsë, w nié za baro szeroczi dolëznie, òtoczony przitczima, zalesonyma grzëpama. Wedle rzéczi prowadzy droga do dôwnégò *młina w [[Tãpcz]]u* i *pałacu w [[Paraszëno|Paraszënie]]*.

----

W **Òsekù** stoji szlachòta **[[Jablón|Jablóna]]** - Dëcha ze szlachù "Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha" w gminie Lëniô.
## Bùtnowé lënczi
*1.) Osiek w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Gmina Lëniô
Kategòrëjô:Kaszëbë
Pòbłocé

**Pòbłocé** (pl. *Pobłocie*) - wiôlgô szôłtëskô wies ë dôwny zemsczi majątk, jaczi je kòle drodżi parłãczący Strzépcz z Wejrowã i Lëzënã. Pòzwa wsë pòchôdô òd ji pòłożeniégò w stosënkù do stolecznégò dôwni Strzépcza - "*pò błoce*".

## Historiô

Pierszé wiadło ò wsë, jaczi pòzwã pòdónô bëła w fòrmie "*Poblocz*" pòchôdô z 1401 rokù. Z Pòbłocégò pòchôdô szlacheckô familiô Pòbłocczich herbù Brochwicz. W 2. pòłowie 16. stalatégò miéwcama wsë bëło òsmë szlachecczich familiów. Na zôczątkù 19. stalatégò môlowi majątk òstôł rozparcelowóny midzë miestnëch chłopów, a sama wies sta sã sedzbą wëszëznów gminë.

## Czekawinczi

We wsë w dzélu zaòstôł sã tradicjowi ôrt zabùdowë z przebùdowónym *19-stalatnym dwòrã*, a téż bùdinkã dôwny karczmë.

----

W **Pòbłocym** stoji szlachòta **[[Szëmich|Szëmicha]]** - Dëcha ze szlachù "Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha" w gminie Lëniô.

## Bùtnowé lënczi
*Pobłocie w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Gmina Lëniô
Tłuczewò

**Tłuczewò** (pl. *Tłuczewo*) - wies leżącô kòle dôwny przëszlôdżi bez Łebã, òd Strzépcza w starnã Lëni ë Lãbòrga. Pierwòszno wies zwa sã ***Kluczimòst*** a pózni ***Kluczewò***. Lëdowô etimòlogiô dzysészą pòzwã dolmaczi trzôskã, jaczi robią kamienie pòrëszoné bez Łebã w wąsczim tu kòrëce.

## Historiô

Pierszé wiadło ò **Tłuczewie** pòchôdô z 1314 rokù. Wies z młinã słëcha do chmieleńsczi kasztelanie a pózni do starostwa w Mirochòwie. Môlowi młin słëchôł òlëwsczim cystersom. W 1701 rokù w Tłuczewie mieszkało 48 sztëk lëdzy, a òkróm młina i piłë fùnksnérowa tu téż karczma. W midzëwòjnowim cządze Tłuczewò bëło sedzbą gminë słëchający do wójtostwa w Lëni i starostwa w Kartuzach. Na zôpôd òd wsë bëła państwòwô greńca. Pò wòjnie w Tłuczewie zamieszkôł kaszëbsczi pisôrz **[[Aleksander Labùda]]**, przede wszëtczim znóny jakno autor felietónów *Gùczów Mack Gôdô.*



Òbrôzk:Łeba.tł.3.JPG|Łeba w Tłuczewie
Òbrôzk:Łeba.tł.1.JPG|
Òbrôzk:Łeba.tł.2.JPG



## Czekawinczi

Wôrt òbaczëc *młin nad Łebą* z zôczątkù 20. stalatégò, w dzélu zaòstónym òriginalnym wëpòsażenim, a téż dôwną *pòwszechną szkòłã*, w jaczi ùcził i mieszkôł Aleksander Labùda.

----

W **Tłuczewie** stoji szlachòta **[[Pólnica|Pólnicë]]** - Dëcha ze szlachù "Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha" w gminie Lëniô.
## Bùtnowé lënczi
*Tłuczewo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Gmina Lëniô
Zakrzewò

**Zakrzewò** (pl. *Zakrzewo*) - wies szôłtëskô na nôrdowò-zôpadnym zberkù gminë Lëniô. Pòzwa wsë pòchôdô òd ji pòłożeniégò - *za krzama* òd Lëni w starnã Lãbòrga.

## Historiô

Zakrzewò bëło ricersczim dobrã ë gniôzdã familie Zakrzewsczich. Môlowi majątk w czasach 1. Pòlsczi Repùbliczi òstôł pòsztëkòwóny. Pò 1. rozbiorze pòlsczégò państwa nastąpiło sparłãczenié gruńtów majątkù i na kùńc 19. stalatégò miôł òn 559 ha wiéchrzëznë. Pò 1920 rokù Zakrzewò stało sã pòlską greńcową wsą.

[thumb|250px|left|Las midzë Zakrzewã a [Niepòczołejce|Niepòczołejcama]]
thumb|250px|center|Zabëtkòwi starżacczi wóz

## Czekawinczi

W Zakrzewie wôrt òbôczëc historiczną *starżacką remizã*, kòle jaczi stoji zabëtkòwi **starżacczi wóz** z zôczątkù 20. stalatégò. 

----

W Zakrzewie stoji szlachòta **[[Jigrzan|Jigrzana]]** - Dëcha ze szlachù "Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha" w gminie Lëniô.
## Bùtnowé lënczi
*Zakrzewo 3.) w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Gmina Lëniô
Gmina Strzépcz

**Gmina Strzépcz** - dôwnô gmina w pôłniowim dzélu wejrowsczégò krézu z sëdzbą wëszëznów w Strzépczu. Òd 1975 rokù sëdzba wëszëznów je w Lëni ë pòzwa gminë je gmina Lëniô.

!
Pòtãgòwsczé Jezora

**Pòtãgòwsczé Jezora** (pòl. Jeziora Potęgowskie) - to karno pòlodofôłtowich jezorów, jaczé wôpełniwają tzw. *Pòtãgòwską Rinnã*, chtërną ògrańczô òd nordë i zôpadu rozległi kòmpleks **[[Mirochòwsczi Lasë|Mirochòwsczich Lasów]]**. Pòzwa pòchôdô òd wsë Pòtãgòwò.

## Charakteristika

Wszëtczé jezora charakterëzëją sã dosc wiôlgą głãbòkoscą i długòscą a téż niewiôlgą szérzą. Jejich wòda mô jasnoòrzechòwą farwã, pòchôdającą z farwników jaczé wëstãpiwają w lëstach òtaczjącëch je bùków.

thumb|300px|center|Zlepieńcowé grotë kòl jez. Lubògòszcz

## Czekawinczi

Na wschòdze leżi **jezoro Lubògòszcz**, jaczé je krôjòbraznym i floristicznym rezerwatã. Kòl jegò nordowégò ùbrzegù są **zlepieńcowé grotë**.

Nad zwãżëną parłãczącą pòstãpné jezora - **Kòcankò** ë **Pòtãgòwsczé** je ***widzënkòwi pùńkt [[Zosynk]]***.

Zôpadny kùńc **Pòtãgòwsczich Jezorów** twòrzą sparłãczoné za sobą jezora **Czôrné** ë **Biôłé**.

Do karna jezorów trzeba wrëchòwac téż jezora: **Folwarczné**; **Junno**; Kamienicczé; **Òdnoga**; **Swiãté**.

Kòl karna jezorów Pòtãgòwsczich jidze turistny Szlach Kaszëbsczi.

Kategòrëjô:Kaszëbsczé jezora
Zosynk

**Zosynk** abò **Lechickô Rësëna** (pòl. Szczelina Lechicka) - pùńkt widzënkòwi midze jezorama Kòcankò ë Pòtãgòwsczim w rezérwace przirodë *Lechickô Rësëna*, w nôrdowim dzélu Mirochòwsczich Lasów.

thumb|center|400px|Widzënk z Zosynkù w starnã jez. Pòtãgòwsczégò

!