open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Òlëwsczi Park

260px|mały|Òlëwsczi Park
mały|Pałac òpôtów
**Òlëwsczi Park** (pòl. *Park Oliwski*) - mô 11,3 ha, a je stôrodôwnotą w Òlëwie kòl Òlëwsczi Strëdżi. Ten park m. A. Mickiewicza mô wôrtosc bòtaniczną i je wôrtnym dokùmeńtã ògrodniczégò kùńsztu, chtëren mô kòl 250 lat. W nim są: dzél parkù pòzwóny „francësczim” - wëkònóné kòl 1760 rokù, a téż Stôwk Kôłpi i Lëpòwô Alé. Pësznym dzélã parkù wierã je ògardowi parter kwiatowò-pażëcowi, jaczimù towarzą pò wschódny ë zôchòdny stronie grôbkòwé szpalérë. Zberczi ògardowégò parteru w sztôłce bùrbòńsczich liljów są òzdobioné òbcãtima w sztôłce kùżlów - cësama. Krótkò błotka stoją sztaturë  ksyżëców: Swiãtopôłka II ë Mscëwòja II.

## Bùtnowé lënczi

Kategòrëjô:Gduńsk
Bòtaniczny Ògród w Òlëwie

260px|mały|Bòtaniczny Ògród w Òlëwie
**Bòtaniczny Ògród w Òlëwie** (pòl. *Ogród Botaniczny w Oliwie*) – to je dzélem Òlëwsczégò Parkù z kòlekcją kwiatów (np. magnolie) ë jinëch roscënów jaczé mają rozmajité swòjiznë.

## Bùtnowé lënczi

Kategòrëjô:Gduńsk
Parafiô p.w. Bòżégò Cała w Gdańsku

260px|thumb|Kòscół parafie p.w. Bòżégò Cała w Gduńsku
**Parafiô p.w. Bòżégò Cała w Gduńsku** - je òd 1977 rokù. Tu w parafialnym kòscele w Gduńskù je czasã w niedzelã takô Mszô Sw., że mòże czëc kaszëbsczi jãzëk. 

## Bùtnowé lënczi
https://web.archive.org/web/20120106083004/http://www.bozecialo.info/

Kategòrëjô:Gduńsk
Kategòrëjô:Parafie gduńsczi archidiecezji
Wrzészcz

[260px|thumb|Wrzészcz - dzél [Gduńska, czerwòno zamalowóné na kôrce]]
**Wrzészcz** - to je dzys dzél Gduńska. XIX stalata bëła to wierã dlô Kaszëbów *Langforda*.

## Bùtnowé lënczi
*VIAF

Kategòrëjô:Gduńsk
Tadzëno

**Tadzëno** - to je kaszëbskô wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w wejrowsczim krézu w gminie Gniéwino. 

## Bùtnowé lënczi
*Tadzino w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”
*1.) ''Płaczkowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”
Kategòrëjô:Gmina Gniéwino
Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz
Draszmaszina

[260px|thumb|Stôrô draszmaszina z [Nôdolé|Nôdolégò]]

**Draszmaszina** - to bëła maszina ùżiwónô w gbùrzëznie do draszowaniô (òddzélaniô zôrnów zbòżô òd kłosów), terô to colemało robi kòmbajn. Òna mòże miec pasowé kòło.

## Lëteratura
* Dzieje Brus i okolicy : praca zbiorowa / pod red. Józefa Borzyszkowskiego ; [aut. Krzysztof Walenta et al.].Chojnice ; Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, 1984, s. 146.

Kategòrëjô:Gbùrzëzna
Kategòrëjô:Maszinë
Rozwerk

260px|thumb|Rozwerk
**Rozwerk** – to béł mechaniczny przërëchtënk, chtëren mòc zwierzów (np. kòni) zmieniwôł na sztërk òbrocënë prowadzony do stacjonarnëch maszinów np. draszmaszina czë seczkarka. Midzë rozwerkã a masziną bëła szczëpnica.

## Lëteratura
* Dzieje Brus i okolicy : praca zbiorowa / pod red. Józefa Borzyszkowskiego ; [aut. Krzysztof Walenta et al.].Chojnice ; Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, 1984, s. 146.

`

Kategòrëjô:Gbùrzëzna
Czerzenka

200px|thumb|Czerzenka
**Czerzenka** – to béł przërëchtënk do rãcznégò czerznianiô masła.

Kategòrëjô:Gbùrzëzna
Ùdmùrcjô

**[[Òbrôzk:Udmurt in Russia.svg|250px|thumb|Ùdmùrcjô]]

**Ùdmùrcjô''' – repùblika w Rusczi Federacëji na terenie Eùropë. Tu wiele lëdzy gôdô ùdmùrcczim jãzëkiem.

## Bùtnowé lënczi
* https://web.archive.org/web/20120528150221/http://v4.udsu.ru/english/finno_ugric_world

Kategòrëjô:Ruskô
CSB TV

**CSB TV** (*Cassubia TV*) – dôwny telewizyjny kanał, jaczi jistniôł w latach 2010-2012, pierszô w dzejach kaszëbskô telewizjô. Mia sedzbã w Rëmii. 

## Historiô
Telewizjô zaczãła nadawac 1 zélnika 2010. Ji gwôscëcélã bëła spółka z o.o. „Media Kaszëbë”. Ùsôdzcë kanału (m.jin.  Artur Jablonsczi) chcelë, żebë miôł òn òglowi charakter, równak òsoblëwie béł sczerowóny do kòl 2,5-milionowi spòlëznë Kaszëbów i mieszkańców Pòmòrzégò, jich pòtómków rozsónëch òd Zôpadny Europë do Nordowi Americzi, jak téż mieszkańców jinëch regionów Pòlsczi, chcącëch wiédzë ò Pòmorzim i mòrsczi tematice.

Rëchło òkôzało sã, że regionalny pòdjimcowie nie bëlë  zajinteresowóny reklamą w CSB. Òkróm tegò Minysterstwa Bënowëch Sprôw i Administracji pòmògło telewizje kwòtą leno 85 tës. zł, co  sygło na  zrobienié le jednégò kaszëbsczégò programù (w planach bëło zrobienié òsmë za  1 mln zł). W telewizji bëło corôz gòrzi z dëtkama, włôscëcele zaczãlë zmiészëwac etatë (do lëpińca 2011 kòl trzëdzescë, na kùńcu zélnika 2011 – pòstãpnëch jednôsce). Zaniechóny òstôł dzél programów. W séwniku 2011 telewizjô  ògłosëła swòjã niewëpłôtnosc. 14 maja 2012 kaszëbskô telewizjô do czësta zdżinãła z antenë.

## Programë
Chòc kanał jistniôł baro krótkò, to òstôł zapamiãtóny jakò próba stwòrzeniô prôwdzëwie regionalny telewizje, w chtërny wôżny môl bë zajimôł kaszëbsczi jãzëk. Midzë rujanã 2010 rokù a czerwińcã 2011 rokù w ramówczi kanału nalazłë sã sniadaniowi programë, pùblicystika, wiadła, magazynë, repòrtaże, bôjki dlô dzecy pò kaszëbskù, seriale z kaszëbsczim lektorã, dokùmentalny i edukacyjny filmë.

Niechtërne programë:

* *Ò tim a nym* (pò pòlskù i pò kaszëbskù);
* *Swiat wkół naji* (jinformacyjno-pùblicysticzné pasmo, w jaczégò skłôd wchôdëlë taczé programë, jak *Wiadła*, *Klëka*, *Pòmòrskô kronika biznesu*, *Wiesczi témat*, *Kóntakt*);
* *Bùten szëkù* (pò pòlskù i pò kaszëbskù);
* *Skazani na miłość* (azjacczi serial z kaszëbską stegną głosową, tekst czëtalë Adóm Hébel i Magda Kropidłowskô);
* *Kaszëbi*;
* *Krôsniã Dawid*  (szpanskô bôjka z kaszëbską stegną głosową, autor tłómaczeniégò – Adóm Hébel);
* *Farwë kùchni*; 
* *Domôcëzna*;
* *Na swòjim*;
* *Tak sã bawią*;
* *Karczma Radia Kaszëbë*; 
* *Kaszëbskô mùzyka*. 

## Òbaczë téż
* Radio Kaszëbë

## Przëpisczi


## Bùtnowé lënczi
* https://web.archive.org/web/20260327044528/https://satkurier.pl/news/73577/koniec-csb-tv-bedzie-nowy-kanal.html
* https://web.archive.org/web/20260327044641/https://media2.pl/media/89860-Koniec-CSB-TV.-Bedzie-nowy-kanal-TV.html

Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura
Kaszëbsczi Kanôl

**Kaszëbsczi Kanôl** - to je kanôl dłużawë kòle 2 km w Gduńskù zrobiony w latach 1901 - 1904.

Kategòrëjô:Gduńsk
Danuta Pioch

**Danuta Pioch** (ùr. 30 stëcznika 1959) pòchòdzy z Niestãpòwa i skùncziła strzédną szkòłã w Żukòwie, a pòlską filologiã na Gduńsczim Ùniwersytece.  Òna je szkòlną kaszëbsczégò jãzëka i napisa ùczbòwniczi do nôùczi tegò jãzëka zacwierdzoné do ùżëtkù w szkòłach przez minysterstwò sprawów, chtërne sã tikają nôrodny edukacji np. „Żëcé codniowé na Kaszëbach”,  „Najô domôcëzna" czë "Òjczéstô mòwa" abò "Z kaszëbsczim w swiat" (2012).

## Lëteratura
Jerzi Tréder: Spòdlowô wiédzô ò kaszëbiznie - Gduńsk 2014, s. 16

 
## Bùtnowé lënczi
*Òjczéstô mòwa 
* Worldcat
*''Danuta Pioch''
 

Kategòrëjô:Kaszëbi
Lucyna Sorn

**Lucyna Sorn** (ùr. 10 lëpinca 1974 w Gdinie). Pò Spòdleczny Szkòle w Mòstach ë Liceùm w Gdinie, òna sztudérowa pedagògikã na Gduńsczim Ùniwersytece.  Òna robi w Spòdleczny Szkòle w Mòstach w gminie Kòsôkòwò jakò szkólnô òd wczasny edukacje, ùczi kaszëbsczégò jãzëka ë prowadzy téż regionalné karno, chtërno tuńcëje i òdwiedzało Cyper. Pisze tekstë zrzeszony z kaszëbską kùlturą, pò pòlskù a téż pò kaszëbskù. Razã z jinyma (T. Sorn, A. Pająk) napisa ùczbòwnik „Z kaszëbsczim w szkòle", Gduńsk 2009. 
 
## Bùtnowé lënczi
*https://web.archive.org/web/20091127155647/http://spmosty.republika.pl/programjkaszubskiego.pdf
*http://www.worldcat.org/identities/viaf-162525946/

Kategòrëjô:Kaszëbi
Bëlaczenié

**Bëlaczenié** - to je zjinaka *ł* na *l* np. *bél, bëla* za béł, bëła w mòwie Kaszëbów na nordze - nordowim dialekce kaszëbsczégò jãzëka.

Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura
Kategòrëjô:Dialektë kaszëbsczégò jãzëka
Zelonô Bróma w Gduńsku

thumb|Zelonô Bróma w Gduńsku
**Zelonô Bróma** - to je wòdnô bróma w Gduńskù kòl Mòtławë, bùdowóné w latach 1564-1568. W tim môlu biwelë pòlsczi królowie. Terô tu je mùzeum.

Kategòrëjô:Gduńsk
Złotô Bróma w Gduńsku

thumb|Złotô Bróma
**Złotô Bróma** - to je bróma w Gduńskù bùdowóné do 1614 rokù przez Willem'a van den Blocke. W II swiatowi wòjnie (1945) òna bëła zniszczoné. Na ji bùtnowi scanie je napisóné pò niemieckù cytat z Psalmù 122: ES MVSSE WOLGEHEN DENEN DIE / DICH LIEBEN ES MVSSE FRIEDE SEIN INWENDIG IN DEINE MAVREN VND / GLVCK IN DEINEN PALASTEN PSA - 122 („Niech żëją w bezpiekù ti, co cebie miłują. Niech pòkój bãdze w twòjëch mùrach, a bezpiek w pałacach twòjëch!”)

Kategòrëjô:Gduńsk
Kaszëbienié

**Kaszëbienié** - to je zastąpienié *ć, ś, ź, dź* przez c, s, z, dz (np. pò pòlskù *świat, zima, ziemia, rodzić, siedzieć* to pò kaszëbskù je: swiat, zëma, zemia, rodzëc, sedzec). Kaszëbsczi alfabét ju w 1850 rokù ni miôł *ć, ś, ź*.

Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk
Palatalizacjô

**Palatalizacjô** - w kaszëbsczim jãzëkù to je rozwij *k’, g’* w cz, dż np. taczé nodżi. To sã mògło stac ju pò wëmercym pòłabiznë - XVI stalata (np. *Radki* - Radczi, 1593).
## Lëteratura
* J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999, s. 149, ISBN 83-86608-65-X.

Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk
Mòtława

**Mòtława** to je rzéka dłużawë 64,7 km. Òna wpłiwô do Wisłë. 

## Bùtnowé lënczi
*''Motława'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”
Kategòrëjô:Kaszëbë
Kategòrëjô:Geògrafijô Pòlsczi
Chlebnickô Bróma w Gduńskù

thumb|left|Sztãpel Swiãtopôłka II z lelią nad chrzebtã kònia

**Chlébnickô Bróma** to je wòdnô bróma w Gduńskù bùdowónô XIV stalata. Na ji bùtnowi scanie je leliô - wierã céch dinastie Subisławiców (np. Swiãtopôłka II).

Kategòrëjô:Gduńsk
Wòdnô bróma

[thumb|300px|Wòdné brómë kòl [Mòtława|Mòtławë w Gduńskù]]
**Wòdnô bróma** – biwô np. w Gduńsku,  brómny bùdink, chtëren tu zamikô drogã do rzéczi Mòtławë.
Je nią np. Zelonô Bróma w Gduńsku - to je barżi pałac, ale pòd nim dołã mòże przejachac.

Kategòrëjô:Gduńsk
Tërecczi jãzëk

thumb|right|Przëmiar tërecczégò jãzëka
**Tërecczi jãzëk** (*türkçe*, *türk dili*) je jãzëkã ùżiwónym jakno rodnô mòwa przez wicy jak 83 miliónë lëdzy na swiece, a to pòkaziwô, że je to nôbarżi znóny jãzëk z karna tërecczich jãzëków. Jegò brëkòwnicë żëją pierszim dzélã w Tërecce ë na Cyprze, a môłima karnama w Irakù, Grecce, Bùlgarsce, Macedońsce, Albańsce, w Kòsowie i jinëch dzélach Pòrénkòwi Eùropë. Pò tëreckù gôdają téż miliónë wnożników w Zôpadny Eùropie, nôbarżi w Miemiecce.

Kategòrëjô:Lingwistika
Kategòrëjô:Tërecczi jãzëk
Kategòrëjô:Tëreckô
Kaszëbsczé Karno Piesni i Tuńca

**Kaszëbsczé Karno Piesni i Tuńca "[[Srôkòjce|Serôkòjce]]"** (pòl. Kaszubski Zespół Pieśni i Tańca „Sierakowice”) – je amatorsczim karnã założonym w 1980 r. Do dzysô òni są propagatorã bòkadnégò kaszëbsczégò fòlkloru na rozmajitëch jimprezach, akademiach i ùroczëznach w kraju, jak téż za grëńcą. Na repertuar karna skłôdają sã kaszëbsczé: piosenczi, melodie i tuńce.
To Karno bëło m. jin. w: Belgijsce, Francji i Italsce, wëstãpiwało w programach radia ë telewizje. Karno za swòje artisticzné dobëca dostało régã nôdgrodów, wëprzédnieniów, diplomów i òdznaczeniów, m.jin. Medal Stolema (1992).

## Lëteratura
* Dzieje gminy Sierakowice : oprac. zbiorowe / pod red. Andrzeja Grotha ; oprac. Józef Borzyszkowski [et al.].Gdańsk : Wydawnictwo "Marpress", 2008, str. 412-413 

## Bùtnowé lënczi
*Kaszubski Zespół Pieśni i Tańca, 1994
* nôdgrodã m. Òskara Kòlberga
*(pò pòlskù)

Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura
Kategòrëjô:Mùzyka
Taylor Lautner

thumb|right|Lautner w 2011 rokù
**Taylor Lautner**, (ùr. 11 gromicznika 1992), je amerikańsczim teatrownikã. 

Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi
Kategòrëjô:Film
Lautner, Taylor
Chléb

**Chléb** – to je pieczëzna z ùpiekłégò casta, chtërnym je jednorodny miészónka mączi ze zbòżów rozmajitégò ôrtu i wòdë, colemało pò alkòholowi fermentacje (dodôwóné są młodze). Z casta robi sã brótë rozmajitégò sztôłtu i wiôlgòscë.

Jak na Kaszëbach na zemiã spadnie chòcbë òkrëszëna chleba, to trzeba ją pòdniesc i włożëc do ògnia.

## Lëteratura
Bernard Sychta: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej t. III, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 1969, ss. 299-300.

## Bùtnowé lënczi
* kaszëbsczi chléb

Kategòrëjô:Żëwnota
Reskòwò

**Réskòwò** (pl *Reskowo*) – to je kaszëbskô wies w òbéńdze Kaszëbsczégò Pòjezerzô, w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Chmielno. Òna je w òbéńdze Kaszëbsczégò Krôjòbrazowégò Parkù. 

## Bùtnowé lënczi
*''Ryskowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów” 
Kategòrëjô:Gmina Chmielno
Kategòrëjô:Kaszëbë
Gruchôłk

thumb|Gruchôłk

**Gruchôłk** (*Columba palumbus*) — to je strzédny ptôch z rodzëznë gòłąbkòwatëch. Òb lato òn żëje m. jin. na Kaszëbach, czasã gò mòże czëc kòl bùdinków.
Columba palumbus birdsong.ogg

Kategòrëjô:Ptôchë
Agùstin Wòrzałła

thumb|
**Agùstin Wòrzałła** - (ùr. 7 lëpinca 1837 w Łubianie - ùm. 21 maja 1905), ksądz. W młodich latach rósł na gbùrstwie. Pò egzaminie dozdrzelałotë mógł w 1862 rokù zacząc sztudérowanié w Dëchòwny Seminarëji w Pelplinie. Tùwò dożdôł sã  ksãżëch swiãceniów, chtërne przëjimnął 15 łżëkwiôta 1864 rokù. Jakno ksądz béł w Bòrzëszkòwach.  Òd 1882 rokù òn béł probòszczã. Za żëcégò òn nie zabôcził ò kaszëbiznie i przë rozmajitëch leżnoscach gôdôł pò kaszëbskù. Tak gôdôł òn np. do Stefana Ramułta, a jegò je *Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego*,  w chtërnym mòże przeczëtac co pòwiôdôł „ksądz Agust Worzałła z Łągu(...)".
## Òbaczë téż
*http://biblioteka.wejherowo.pl/dlibra/dlibra/docmetadata?id=2821&from=&dirids=1

Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół
Kategòrëjô:Kaszëbi
Kabôtkòwie

**Kabôtkòwie** – wëdżiniónô etnicznô pòdgromada Kaszëbów. Mieszkelë w òbéńdze na pôłnié òd jezora Łebskò (parafie Cecenowò i Główczëce).  Miono „Kabôtkòwie” pòchôdô òd òbleczënkù (òblekelë òni kabôtë). Ùżiwelë gwôsny gwarë kabôcczi.

Miono „Kabôtkòwie” do nôùkòwi lëteraturë wprowadzył Aleksander Hilferding, chtëren zapisôł dwa kabôcczi teksty z Rowów i òsem z Jizbicë. 

W wikszoscë prawie òd Kabôtków pòchòdzy słowizna kaszëbskò-niemieckò-pòlsczégò słowôrzka Mrągòwiusza, chtëren w latach 1826-1827 òdbéł nôùkową wanogã do Cecenowa i Główczëc. Słowôrzk Mrągòwiusza pòbùdzył téż jinëch ùczałëch do badaniów kaszëbisticznëch, dzãka czémù zainteresowania Kaszëbama dostałë sã w krąg eùropejsczi pòliticzi.

## Kabôtkòwie w kaszëbsczi lëteraturze
Nadczidka ò Kabôtkach pòjôwiô sã w dokazie „Ò panu Czôrlińsczim, co do Pùcka pò sécë jachôł” Hieronima Derdowsczégò we fragmeńce:

::*Tej mù to rëbôk òdrzekł rozczulony:*
::*– Druchù, jesz i ród Kabôtków nie bãdze zgùbiony!*
::*Ninia òn za òjców winë cãżkò pòkùtuje,*
::*Ale wiémë, że sã Pón Bóg nad nama zlituje.*
::*Za to, że wa, naszi bracô, mù służëlë wiernie,*
::*Òn Kabôtkóm bët i mòwã wrócy miłosernie.*

Ò Kabôtkach je mòwa téż w pòwiescë „Żëcé i przigòdë Remùsa” Aleksandra Majkòwsczégò: 
::*Przez rzékã Pùstinkã pòkôzelë nóm drogã. Dzeli òna dwie rózdżi Kaszëbów: tëch, chtërnëch zowią Kabôtkama, òd tëch, co nad Jezorã Gardneńsczim żëją i zwią sã Słowińcama*.

## Przëpisczi

## Lëteratura
* *Остатки славян на южном берегу Балтийского Моря*, Sankt-Petersburg 1862 (wyd. polskie *Resztki Słowian na południowym wybrzeżu Morza Bałtyckiego*, tłum. Nina Perczyńska, oprac. Jerzy Treder, Gdańsk 1989, s. 132.
* Sychta B.: *Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej*, Wrocław-Warszawa-Kraków, t.II (1968), s. 115.
## Bùtnowé lënczi
*''Niniacy'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”
Kategòrëjô:Kaszëbi
Pòmòcny jãzëk

mały|21.02.2014
**Pòmòcny jãzëk** - to je jãzëk, w chtërnym lëdze mògą składac wniosczi (w mòwie abò na pismie) w gminie. Tikô sã to lëdzy, jaczi pòsługiwają sã regionalnyma abò miészëznowima jãzëkama, a mòże to bëc np. kaszëbsczi jãzëk. Mòżlëwòta brëkòwaniô pòmòcnégò jãzëka òznôczô, że òsobë nôleżącé do miészëznë mają prawò do:
1) sczerowiwaniô do òrganów gminë w pòmòcnym jãzëkù w pisowny abò gãbny fòrmie wniosków;
2) zwënégòwaniô, na wërazné żëczenié, òdpòwiescë téż w pòmòcnym jãzëkù w pisowny abò gãbny fòrmie.
Na spòdlim wnioskù zajinteresowónëch lëdzy trzeba zezwòlëc na pòsługiwanié sã abò przëjãcé nôzwësków w brzmienim w regionalnym abò miészëznowim jãzëkù.

Kaszëbsczi je pòmòcny jãzëk w gminach:
*Gmina Lëniô òd 2012 r.
*Gmina Lëzëno òd 2014 r.
*Gmina Parchòwò òd 2006 r.
*Gmina Serakòjce òd 2007 r.
*Gmina Żukòwò òd 2013 r.
## Bùtnowé lënczi
*''Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym'' (Dz.U. 2017 poz. 823)

Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk
Kategòrëjô:Lingwistika
Kabôt

**Kabôt** - jak Aleksander Hilferding pisôł, òn miôł dłudżé rãkôwë i krótczé szótczi, a zapiąc gò mógł na heftczi. Białczi ë dzéwczãta mògłë kabôtë nosëc na liwkach, ale ni òb lato.

## Lëteratura
* Остатки славян на южном берегу Балтийского Моря, Sankt-Petersburg 1862 (wyd. polskie Resztki Słowian na południowym wybrzeżu Morza Bałtyckiego, tłum. Nina Perczyńska, oprac. Jerzy Treder, Gdańsk 1989, ss. 66-67.

Kategòrëjô:Òbleczënk
Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura
Jakùb Kaszëba

**Jakùb Kaszëba** (ùr. 1988 r. w Gdinie) - balôrz, chtëren graje w karnie Kaszubia Kòscérzëna.
### Bùtnowé lënczi
http://www.90minut.pl/kariera.php?id=8352

Kategòrëjô:Gdiniô
Germanizacëjô

thumb|
**Germanizacëjô** je proces przëswòjiwaniô miemiecczégò jãzëka abò kùlturë przez jednégò człowieka i spòlëznowé karna, chtërne przed tim funkcjonowałë w jinëch kùlturach. 

## Germanizacëjô na Pòmòrsczi
Na Zôpadni Pòmòrsczi od XIII w. zaczinô sã jintensywnô niemieckô kòlonizacëjô (*[[Ostsiedlung]]*) a téż germanizacëjô. W XV wiekù germanizacëjô zdążëła ju òbjimnąc pòłowã tich strón i górné szëchtë spòlëznë.  W XIX w. proces germanizacëji, wspòmôgóny przez państwo (szkòła, wòjskò i lëtersczi Koscół) pòstãpòwôł dosc chùtkò. Słowińcë bëlë germanizowóné, bò m. jin. pastorowie jich niemczelë. Na przełómaniém XIX i XX w. kaszëbizna na Zôpadni Pòmòrsczi bëła ju baro słabô &mdash; òstało mało Kaszëbów kòle Łebë i Bëtowa. Przed I swiatową wòjną rzesznota na Kaszëbach przeszkôdza germanizacëji.

## Lëteratura
* F. Lorentz, A. Fischer, T. Lehr-Spławiński: Kaszubi : kultura ludowa i język. Toruń : Wydaw. Instytutu Bałtyckiego ; Warszawa : Skł. gł. Kasa im. Mianowskiego - Instytut Popierania Nauki, 1934, s. 14.

## Bùtnowé lënczi
*Niniacy w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”
* https://src-h.slav.hokudai.ac.jp/coe21/publish/no26_ses/26-02.pdf

Kategòrëjô:Kùltura
Parafiô p.w. Sw. Michała Archanioła w Sopòce

**Parafiô p.w. Sw. Michała Archanioła w Sopòce** - mô swój zaczątk w 1938 rokù. Ji parafialny kòscół w Sopòce je dosc nowi. W nim mòdlą są téż Kaszëbi.  

## Bùtnowé lënczi
https://web.archive.org/web/20130606035841/http://www.diecezja.gda.pl/modules.php?name=Kuria&op=Parafia&par=434

Kategòrëjô:Sopòt
Andrew Garfield

thumb|right|Andrew Garfield
**Andrew Garfield**, (ùr. 20 zélnika 1983), je amerikańsczim teatrownikã. 

Kategòrëjô:Film
Drobnokwiatowô wika

**Drobnokwiatowô wika** (*Vicia hirsuta*) - to je roscëna z rodzëznë bòbòwatëch. Na Kaszëbach òna mòże bëc zelëskã w ògródkach. Drobnokwiatowô wika kwitnąc mòże w maju.

## Bùtnowé lënczi
*Zróżnicowanie florystyczne zachodniego obrzeża Zatoki Puckiej (północna Polska) s. 14 ''Vicia hirsuta''
*http://www.zaborskipark.pl/biura/zpk/uploaddata/Lista_roslin_naczyniowych.pdf

Kategòrëjô:Bòtanika
Zwëczajnô wika

mały|Vicia sativa
mały|Vicia sativa
**Zwëczajnô wika** (*Vicia sativa*) – to je roscëna z rodzëznë bòbòwatëch. Na Kaszëbach gbùrze ją selë np. z ówsã na zymkù, żebë miec zeloné dlô chòwë. Wierã dlô nich jak pisze Bernard Zëchta zwëczajnô wika i kaszëbskô wika to bëło jedno.

## Lëteratura
Bernard Zëchta: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1976, tom VII, s. 360.

## Bùtnowé lënczi

* Zróżnicowanie florystyczne zachodniego obrzeża Zatoki Puckiej (północna Polska) s. 14 ''Vicia sativa''
* http://www.zaborskipark.pl/biura/zpk/uploaddata/Lista_roslin_naczyniowych.pdf

Kategòrëjô:Bòtanika
Główczëce

**Główczëce** (pol *Główczyce*) - są kaszëbską wsą w gminie Główczëce, w stołpsczim krézu, w pòmòrsczim wòjewództwie. Tu je kòscół zbùdowóny w 1891 rokù i przez stalata mieszkelë Kaszëbi.

## Rozmajitoscë
Aleksander Majkòwsczi napisôł, że Remùs béł w Główczëcach jak piorën spôlił swiątiniã, "w chtërny zgasëlë mòwã tich, co jã zbùdowelë (...)."

## Bùtnowé lënczi
*''Główczyce'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”
* kùltura

!
Kategòrëjô:Stołpsczi kréz
Parafiô p.w. sw. Apòstołów Piotra i Pawła w Główczëcach

260px|thumb|Kòscół parafialny w Główczëcach
**Parafiô p.w. sw. Apòstołów Piotra i Pawła w Główczëcach** - to je parafiô w Główczëcach. Ji kòscół parafialny je zbùdowóny na neogòticczé mòdło, òn nie béł z pòczątkù katolëcczi.
 

Kategòrëjô:Gmina Główczëce
Szadô wika

thumb|Szadô wika
**Szadô wika** (*Vicia villosa*) - to je roscëna z rodzëznë bòbòwatëch. Na Kaszëbach gbùrze ją selë z żëtã przed zëmã np. na zeloné dlô chòwë w przińdnym rokù.

## Bùtnowé lënczi
*Zróżnicowanie florystyczne zachodniego obrzeża Zatoki Puckiej (północna Polska) s. 14 ''Vicia villosa''
*http://www.zaborskipark.pl/biura/zpk/uploaddata/Lista_roslin_naczyniowych.pdf

Kategòrëjô:Bòtanika
Łąkòwô wika

mały|Łąkòwô wika
**Łąkòwô wika** (*Vicia sepium* L.) – to je roscëna z rodzëznë bòbòwatëch. Na Kaszëbach  òna rosce np. na łąkach abò w lasach, a kwitnąc òna mòże òd maja, czasã nawetka òb jeséń.
thumb|Bùtenkwiatowé nektarniczi łąkòwi wiczi

## Lëteratura
* Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s.170.

## Bùtnowé lënczi
* ''Vicia sepium'' L.

Kategòrëjô:Bòtanika
Sëtno

**Sëtno** - to je kaszëbskô wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Kartuzë.

## Bùtnowé lënczi
*3.) ''Sitno'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Gmina Kartuzë
Kategòrëjô:Kaszëbë
Kaméla

**Kaméla** – to je kaszëbskô wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w òbéńdze gminë Somònino. 

## Bùtnowé lënczi
*Kamela w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Gmina Somònino
Kategòrëjô:Kaszëbë
Grzëbno

**Grzëbno** (pòl. *Grzybno*) - to je kaszëbskô wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Kartuzë. W Grzëbnie w 2008 rokù mieszkało 1189 lëdzy.

## Bùtnowé lënczi
*Grzybno

Kategòrëjô:Gmina Kartuzë
Kategòrëjô:Kaszëbë
Kalëska

**Kalëska** - to je kaszëbskô wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Kartuzë. Krótkò ti wsë w lasach Miemcë - w II swiatowi wòjnie pòmòrdowalë sta lëdzy. W Kalëskach w 2005 rokù mieszkało 220 lëdzy

## Bùtnowé lënczi
*http://groby.radaopwim.gov.pl/grob/13119/

Kategòrëjô:Gmina Kartuzë
Kategòrëjô:Kaszëbë
Piotrowò

**Piotrowò** – to je kaszëbskô wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminë Somònino. Òna je w òbéńdze Kaszëbsczégò Pòjezerzô. 

Kategòrëjô:Gmina Somònino
Kategòrëjô:Kaszëbë
Bòrówc

**Bòrówc** - to je kaszëbskô wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Sëlëczëno.

Kategòrëjô:Gmina Sëlëczëno
Kategòrëjô:Kaszëbë
Kòlano

thumb|Dwamòwnô tôfla pòlskò-kaszëbskô kòl Kòlana
**Kòlano**  (pl *Kolano*) – to je kaszëbskô wnożëna w òbéńdze Kaszëbsczégò Krôjòbrazowégò Parkù, w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Stãżëca.

## Bùtnowé lënczi
*Kolano w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Gmina Stãżëca
Kategòrëjô:Kaszëbë
Glôzëca

**Glôzëca** – to je kaszëbskô wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w wejrowsczim krézu, w gminie Szëmôłd. 

Kategòrëjô:Gmina Szëmôłd
Kategòrëjô:Kaszëbë
Kòwôlewò

**Kòwôlewò** – to je kaszëbskô wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w wejrowsczim krézu, w gminie Szëmôłd. 

## Bùtnowé lënczi
*2.) Kowalewo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Gmina Szëmôłd
Kategòrëjô:Kaszëbë
Łebińskô Hëta

**Łebińskô Hëta** – to je kaszëbskô wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w wejrowsczim krézu, w gminie Szëmôłd. 
Tu je szkòła, a w ni dzece ùczą sã kaszëbsczégò jãzëka.

## Bùtnowé lënczi
*Łebińska huta
*Szkòła

Kategòrëjô:Gmina Szëmôłd
Kategòrëjô:Kaszëbë
Serakòwskô Hëta

**Serakòwskô Hëta** (pòl. *Sierakowska Huta*) – kaszëbskô wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Serakòjce. Òna je w òbéńdze Kaszëbsczégò Pòjezerzô. 

## Bùtnowé lënczi
*''Sierakowska Huta'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”
Kategòrëjô:Gmina Serakòjce
Kategòrëjô:Kaszëbë
Stôri Dwór

**Stôri Dwór** – to są pùstczi kòl kaszëbsczi wsë Bòrzestowò w gminie Chmielno. 

Kategòrëjô:Gmina Chmielno
Kategòrëjô:Kaszëbë
Gmina Bëtowò

thumb|Herb
**Gmina Bëtowò** (pòl. *Gmina Bytów*) - to je gmina w bëtowsczim krézu, w pòmòrsczim wòjewództwie.

### Lëteratura
* Jan Mordawski : *Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb*; tłómaczëlë: Ida Czajinô, Róman Drzéżdżón, Marian Jelińsczi, Karól Rhode, Gduńsk 2008, ISBN 978-83-87258-13-9

Kategòrëjô:Bëtowsczi kréz
*
Niezabëszewò

**Niezabëszewò** (pl *Niezabyszewo*) - to je kaszëbskô wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w bëtowsczim krézu, w gminie Bëtowò. Tu je spòdlecznô szkòła, a w ni dzece ùczą sã kaszëbsczégò jãzëka http://spniezabyszewo.edupage.org/text2/?.

## Bùtnowé lënczi
*Niezabyszewo

  
Kategòrëjô:Gmina Bëtowò
Czistowò

**Czistowò** - to je kaszëbskô wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Sëlëczëno.

## Bùtnowé lënczi
*Kistowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Gmina Sëlëczëno
Kategòrëjô:Kaszëbë
Jómsczi Młin

**Jómsczi Młin** – to są pùstczi kòl kaszëbsczi wsë Jómno w gminie Parchòwò. 

Kategòrëjô:Gmina Parchòwò
Kategòrëjô:Kaszëbë
Môłi Pòmësk

**Môłi Pòmësk** (pòl. *Pomysk Mały*) - kaszëbskô wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w bëtowsczim krézu, w gminie Bëtowò. 

## Bùtnowé lënczi
*2.) ''Pomysk Mały'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Kaszëbë
Kategòrëjô:Gmina Bëtowò
Wiôldżé Płótowò

**Wiôldżé Płótowò** (pl *Płotowo*) - to je kaszëbskô wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w bëtowsczim krézu, w gminie Bëtowò. 

## Bùtnowé lënczi
*1.) ''Płotowo Większe'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”
 
Kategòrëjô:Gmina Bëtowò
Chòsznica

**Chòsznica** (*Chośnica*) - to je kaszëbskô wies w gminie Parchòwò, w bëtowsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. 

## Bùtnowé lënczi
*''Chośnica''

Kategòrëjô:Gmina Parchòwò
Kategòrëjô:Bëtowsczi kréz
Kategòrëjô:Kaszëbë
Species Plantarum

thumb|''Species plantarum'' (1753)
***Species Plantarum*** – to je wialdżi dokôz Karola Linneùsza òpublikòwóny w 1753 rokù, w nim je wëłożënk jegò klasyfikacyjnégò systemu roscënów. Òpisënczi są ùznóné w taksonomii roscënów za pierszé przënôléżno òpùblikowóné, nôùczné definicje ôrtów (gatunków).

## Bùtnowé lënczi
* wëjimk m. jin. ''Cassubia'' ze ''Species plantarum''
* Linnaeus Link Union Catalogue

Kategòrëjô:Bòtanika
Jakùb Breyne

**Jakùb Breyne** (*Jacobus Breynius Gedanensis*), (ùr. 14 stëcznika 1609 rokù w Gduńskù – ùm. 25 stëcznika 1657 rokù w Gduńskù) - to béł kùpc i bòtanik w Gduńskù. W *Species Plantarum* jegò dokôzë cëtowôł Karol Linneùsz. J. Breyne pierszi napisôł ò kaszëbsczim jastrownikù. W jegò nowi zmiéniony przez sëna pùblikacji z 1739 rokù je napisóné ò wice i ò Kaszëbach. Òn wespółrobił z bòtanikama z rozmajitéch strón swiata.

## Dokôzë
*Jacobi Breynii, *Exoticarum aliarumque minus cognitarium plantarum centuria prima, 1678.
*Jacobi Breynii, *Prodromus fasciculi rariorum plantarum, 1680 i 1689, a téż nowi zmiéniony przez sëna pùblikacjô z 1739 rokù.


Breyne, Jacob – Prodromi fasciculi rariorum plantarum primus et secundus, 1739 – BEIC 6897991.jpg|*Prodromi fasciculi rariorum plantarum primus et secundus*, 1739


## Bùtnowé lënczi
*''Ranunculus cassubicus'' (pò łacëznie)
*''Zapiski Historyczne''

Kategòrëjô:Bòtanika
Kategòrëjô:Ùmarłi w Gduńskù
Bòtaniczny Ògród w Gòlëbiu

mały|Bòtaniczny Ògród w Gòlëbiu
**Bòtaniczny Ògród w Gòlëbiu** - to je priwatny bòtaniczny ògród w Gòlëbiu z lat 1971-1983. Jegò wiéchrzëzna je 2,12 ha, a w kòlekcji mòże òbezdrzec np. òkrãgłolëstny rosnik, òstropùs, wilczą jagòdã, wòdny kòblunk, a nawetka ceder, ale to drzéwkò lëchò sobie radzy z mrozama na Kaszëbach.

## Bùtnowé lënczi
* ''Prywatny Ogród Botaniczny''
* ''Powiat kartuski''

## Bùtnowé lënczi

Kategòrëjô:Gmina Stãżëca
Kategòrëjô:Bòtanika
Wësztôłcenié

**Wësztôłcenié** - to je pòswiôdczonô dokùmeńtã wiédzô zwënégòwónô w òficjalnym systemie ùczbë (pùbliczné szkòłë, priwatné szkòłë).
## Pòdług pòlsczégò prawa to dô wëùczenia:
*spòdlowé wësztôłcenié
*gimnazjowé wësztôłcenié
*warkòwé wësztôłcenié
*strzédné wësztôłcenié
*wëższé wësztôłcenié (wëższô ùczałosc)
Czerznica

**Czerznica** - to je kaszëbskô wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w chònicczim krézu, w gminie Brusë. 

Kategòrëjô:Kaszëbë
Kategòrëjô:Gmina Brusë
Nonius

thumb|600px|Tak mòże mierzëc z noniusem
**Nonius** - je pòmòcny przë dokładniészim mierzeniu.

Kategòrëjô:Fizyka
Kòsobùdë

**Kòsobùdë** - są kaszëbską wsą w pòmòrsczim wòjewództwie, w chònicczim krézu, w gminie Brusë. 

## Bùtnowé lënczi
*Kosobudy w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Kaszëbë
Kategòrëjô:Gmina Brusë
Romuald Byzewski

**Romuald Byzewski** (ùr. 10 rujana 1842 w Karwi - ùm. 30 rujana 1905) to béł ksądz, francyszkana - OFM. Òd chrztu miôł miono Jón. Pò skùńczenim gimnazjum w Wejrowie òn béł òd 1861 rokù w klôsztorze Francyszkanów w tim gardze. Pò sztudérowaniu w Belgijsce dożdôł sã ksãżëch swiãceniów, chtërne przëjimnął 5 zélnika 1866. Òn béł profesorã w Prësach, ale jak òstré ùstawë kùlturkampfù, sczerowóné procëm katolëcczémù Kòscołowi nie dôwałë klôsztoróm pòkù òn trafił w 1875 rokù do Zjednónëch Krajów Americzi ë béł ksãdzã tam, a pòmôgôł m. jin. Kaszëbóm. W môlowosce Winona òn béł probòszczã ë pòmôgôł H. Derdowsczémù jak òn wëdôwôł *Wiarusa*.
Òn ùmarł w 1905 rokù, a jegò grób je w Zjednónëch Krajach Americzi.

### Dopisënczi

### Lëteratura
Szulist W.: Kaszubi w Ameryce; Szkice i materiały, MPiMK-P Wejherowo 2005, ss. 26,51,74,75,79

Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi
Kategòrëjô:Kaszëbi
Òkrãgłolëstny rosnik

thumb|left|Òkrãgłolëstny rosnik
**Òkrãgłolëstny rosnik** (*Drosera rotundifolia* L.) - to je roscëna z rodzëznë rosnikòwatëch. Na Kaszëbach w błotach czasã rosce dosc wiele òkrãgłolëstnëch rosników. Lëstë mògą bëc rozmajice przesztôłconé, a ù ti roscënë òwadojôdny są to òrganë do chwôtaniô òwadów.

## Lëteratura
* Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s.192.
## Bùtnowé lënczi
''Flora planowanego rezerwatu„Mechowiska Sulęczyńskie”na Pojezierzu Kaszubskim''

Kategòrëjô:Bòtanika
Wartësłôw II

**Wartësłôw II** (ùr. kòl 1237 – ùm. 9 maja 1271) ksyżëc w Gduńskù òd 1266 rokù do 1270 rokù. Òn béł nômłodszim sënã Swiãtopôłka II (Wiôldżégò). Jegò grób je wierã w stôrim kòscele w gardze Jinowarcłôw.

Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi
Karno Sztudérów „Pòmòrania”

**Karno Sztudérów „Pomorania”** je òd 1962 rokù jakno karno młodzëznë, chtërna mia përznã òdswiéżëc Kaszëbsczé Zrzeszenié. Diskùsëje, wëjazdë, pòtkania – sã tipiczné w fùnksnérowaniu Karna. Célã tëch wszëtczich pòdjimiznów je samòùczenié sã Pòmòreńców ë lubòtników Karna, ale téż cësk na jinszich i òsoblëwé jintegrowanié lëdzy wkół sprawów juwernotë ë kùlturowi spôdkòwiznë.
1967 rokù Karno dało pierszą Medaliã Stolema. Ùczestniwóny są nią lëdze, òsoblëwò zasłużony dlô Kaszëbów ë Pòmòrzégò. W pierszich latach dzejaniô Karno dostało Chëcz – stôri kaszëbsczi bùdinuszk w Łątczińsczi Hëce ë to jegò „terenowô” sedzba. Tu bëło wiele wôżnëch zetkaniów nié leno w historië Karna, ale całégò Zrzeszeniégò. Òd lat rok w rok są téż òrganizowané wanodżi - rézë pò Kaszëbach ë Pòmòrzim, jaczich célã mô bëc dostôwanié sã do wôżnëch môlów, priwatnô edukacjô bëtników, a kù reszce pòspólnô wanoga i pòznôwanié se nawzôjno.
Pòdjimizną Karna do dzysô je pòkôzk scynaniégò kanië w Łątczińsczi Hëce czë Kònkùrs Wiédzë ò Pòmòrzim dlô ùczniów strzédnëch szkòłów, jaczégò zaczątk béł w 1985 rokù.
Karno mô kòńtaktë z jinszima etnicznyma ë jãzëkòwima miészëznama Eùropë ë òdwiédzô Frizów czë Serbòłużiczanów.
„Pomorania” to je téż Nôùkòwi Krąg (na Gduńsczim Ùniwersytece òd 1983 rokù, na Gduńsczi Pòlitechnice òd 1992 rokù). Jich dzejanié je widzec w rëchtowanim rozmajitëch ùczałëch kònferencjów czë wëstôwków. "Pòmòreńcowie" pùblikùją swòje artikle na stronach „Pòmeranie”. Zadanim jich je rozkòscérzanié swòjich ùdbów w rozmajitëch placach, promòwanié samòrządzënë ë wspiéranié spòlëznowégò dzejaniégò.
Nôleżnikama Karna są Kaszëbi, Kòcewiôcë, gduńczónowie ë wszëtcë, chtërni czedës przëjachelë tuwò, a chtërnym zanôlégô na ti zemi. 

## Bùtnowé lënczi
*Pomorania

## Lëteratura
Róża Ostrowska, Izabella Trojanowska: Bedeker kaszubski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1974, s. 338

Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura
Wòdny kòblunk

thumb|Wòdny kòblunk z kwiatã
**Wòdny kòblunk** (*Nymphoides peltata*) – to ôrt roscënë z rodzëznë bòbkòwatëch (*Menyanthaceae*). Na Kaszëbach ti roscënë prawie ni ma.

Kategòrëjô:Bòtanika
Wôrzenkò

**Wôrzenkò** (pòl. *Warzenko*) je kaszëbską wsą w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Przedkòwò. 

## Bùtnowé lënczi
*Warzenko w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Gmina Przedkòwò
Kategòrëjô:Kaszëbë
Ząbrowò

**Ząbrowò** - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w malbòrsczim krézu, w gminie Stôré Pòle. Tu mieszkô 423 lëdzy.

Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò
Drëdżi jãzëk

**Drëdżi jãzëk, L2** - to je jãzëk przëswòjony jakno drëdżi pò rodny mòwie. W swiece dzece są colemało dwamòwné. Kaszëbsczé dzeckò mòże gadac z rówienikama pò kaszëbskù, a w szkòle pòlsczi jãzëk bãdze dlô niégò drëdżim jãzëkã.

Doradë dlô dwamòwnëch starszich ë dzëcy.
*1. Të jes mòdłã jãzëka dlô Twòjégò dzecka. Dbôj ò swòją kaszëbiznã, nie miészôj ji z cëzyma jãzëkama. 
*2. Lëdze dwamòwné mają wiele lat ùczbë za sobą. Bądz cerplëwi!
*3. Pòjãcé mòwë jidze pò rédze tak: rozmieje sã jak sã ją czuje, gôdô sã, czëtô sã, pisze sã. Trzeba ò tim pamiãtac jak sã ùczi dzeckò.
*4. Z pòczątkù je wôżnô cobë wiele gadac. Czim wicy Twoje dzeckò czuje jak sã pò kaszëbskù gôdô, tim lepi. Pòtemù równak liczi sã też dobroc mòwë. Twòje dzeckò bë miało miec leżnosc pòznaniô lëteracczi kaszëbiznë.
*5. Licz sã z tim, że jak dzeckò zacznie gadac całima zdaniama (jak òno mô 2-3 lata), a téż pózni mòże bëc jiwer. Ten czas Të mùszisz przetrzëmac i dzéń w dzéń gadac pò kaszëbskù.
*6. Nie jiscë sã ò to, że dzeckò nie naùczi sã pòlsczégò jãzëka, jak pierszé lata òno bëło doma i tu czëło colemało kaszëbsczi jãzëk. Pòlsczi sã stónie dlô niegò panowny jak òno pódze do szkòłë. 
*7. Jak dzeckò bë miało jiwer z gôdaniém pò kaszëbskù, tedë za jaczis czas to sã mòże pòprawic i bãdzesz zdzëwiony.
*8. Jak Twòje dzeckò ùczi sã np. matematiczi w jednym jãzëkù, to rozmieje òno to téż w drëdżim jãzëkù 
*9. Dwamòwné dzeckò nierôz brëkùje pòmòcë i trzeba mù pòmòc, ale ùszónowac téż trzeba jegò ògrańczenia.

## Bùtnowé lënczi
*EÙ(pl)

Kategòrëjô:Jãzëczi swiata
Universidade Federal de Minas Gerais

mały|Universidade Federal de Minas Gerais
**Universidade Federal de Minas Gerais** (**Ùniwersytet Minas Gerais**) je wôżnym môlã dlô rozwiju nôùczi òd 1927 rokù.

## Òbaczë téż
* Brazylskô

## Bùtnowé lënczi

* Universidade Federal de Minas Gerais

Kategòrëjô:Brazylskô
Riszôrd Kasyna

**Riszôrd Kasyna** (pl Ryszard Kasyna) - ùr. 28 séwnika 1957 w Nowim Stawie kòl Malbòrga. W młodich latach òn ùcził sã m. jin.. w Malbòrgù. Òn sztudérowôł w Dëchòwny Seminarëji w Gduńskù. Tuwò pò pôrã latach dożdôł sã ksãżich swiãceniów, chtërne przëjimnął w 1982 rokù w katédrze w Òlëwie. Marijën Kòscół w Gduńsku to je kòscół, w chtërnim òn béł jakno ksądz. Òd 2005 rokù òn béł biskùpã sufraganã archidiecezji gduńsczi. Òn je doktorã cywilnégò i kanonycznégò prawa. Jakno swòje zawòłanié òn przëjimnął słowa “In veritate et caritate” (“W prôwdze i w miłoce”). Òd 2012 rokù òn je biskùpem òrdinariuszem w Pelplinie. Jakno biskùp òn biwôł w Żukòwie ë tu je tôblëca m.jin. jemù na wdôr. 
## Bùtnowé lënczi
* Swiónowò
* Anielskòjãzëkòwi biogram
* kùltura
* http://www.kaszubi.pl/aktualnosci/aktualnosc/id/331
* http://ekai.pl/wydarzenia/polska/x61404/przychodze-by-byc-narzedziem-nowej-ewangelizacji/

Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół
Kategòrëjô:Kaszëbi
Mòrawsczi jãzëk

**Mòrawsczi jãzëk** (po mòrawskù *moravščina*, *moravský jazyk*) je jãzëk z zôpôdnosłowiańsczégò karna słowiańsczich jãzëków, chtërnym gôdô wiãcy jak 100&nbsp;000 Mòrawianów.

## References


Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi
Zbrzëca (rzéka)

**Zbrzëca** to je rzéka dłużawë 48,77 km. Òna wpłiwô do jezora i dali do Brdë. Ten docék Brdë, òdbiérô i nanëkiwô wòdã na òkòlé pôłniowëch Kaszëb tj. Zôbòrë. Nôwikszy docék Zbrzëcë – Kłonecznica – je greńcã z sąsadnyma Gôchama. Òd nordë a wschòdu òbéńda Zbrzëcë je krótkò górnégò nëkù Wdë. Na pôłniowim wschòdze je krótkò docéku Wdë – Parzenicë i Niechwaszczë, chtërna w òkòlim Brus, dzãkã bifùrkacjëji, robi sã pòspólnym docékã Wdë i Zbrzëcë. Na nordowim zôchòdze leżi òkóma zlewni Słupi krótkò Bëtowa, a na zôchòdze z Chòcëną i ji docékã w Òsësznicą w òkòlim Lëpnicë. Kòle
Swòrnëgaców Zbrzëca òddôwô swòje wòdë Brdze, chtërna czërëjącë sã na płn.-wsch. nëkô do Wisłë. Zbrzëca je drëdżim co wiôlgòscë docékã Brdë, òbjimô 10% wiéchrzëznë ji òbéńdë. Przëwãdróm ze swiata wiele wiãcy dô do wiédzë to, że òbéńda Zbrzëcë to nordowò-zôpadny kùnôszk Tëchòlsczich Bòrów, jednégò z nôwiãkszëch dëchtownëch lasowëch zgrëpòwaniów Eùropë, chtërne jaczis czas temù nazôd bëlł wëdwignioné do statusu Rezerwatu Biosferë. Òbéńda Zbrzëcë zamikô sã w òbrëmienim trzech krézowëch gardów pòmòrsczégò
wòjewództwa tj. na pôłnim Chóniców, na nd-zôp. Bëtowò, a nd.-wsch. Kòscérzna. Nôkródzy do Zbrzëcë je z Brusów, stolëcë Zôbòrsczi Zemi.

## Lëteratura
* Szlach Zbrzëcë=Szlak Zbrzycy=Die Route von der Zbrzyca (Spritze)
Kategòrëjô:Kaszëbë
Zabòrsczé Nôùkòwé Towarzëstwò

**Zabòrsczé Nôùkòwé Towarzëstwò** - to je òd 2007 rokù stowôra w Brusach. Aktiwny w ni je m.jin. Zbigórz Gerszewsczi, chterën lubi wanożëc pò òkòlim, a téż Krësztof Zabrocczi i jiny. 

## Bùtnowé lënczi
*Zabòrsczé Nôùkòwé Towarzëstwò

Kategòrëjô:Kaszëbë
Swiãti Môrcën z Tours

thumb|Swiãti Môrcën z Tours i biédôk

**Swiãti Môrcën z Tours** (łac. *Sanctus Martinus Turonensis*; ùr. 317 abò 335 rokù w Sabarii w Panonii, ùm.  8 lëstopadnika 397 rokù w Candes) – swiãti Kòscoła katolëcczégò i prawòsławnégò. Béł rzimsczi wòjôkã (ridownikã), pùstelnikã, a pòtemù biskùpã w Tours 371–397. Môrcën ùcął sztëk swòjégò cepłégò płôszcza i dôł gò biédôkòwi. Wiele lat pózni gò wëbrelë na biskùpa, ale òn nie chcôł tegò ùczestnieniô. Biwô tak, że gãs zwónô swiãtomôrcyńską jakno atribùt tegò swiãtégò je malowónô razã z nim. Kaszëbi òd dôwna achtną Swiãtégò Môrcëna z Tours.

M
M
Paul Breza

**Paul Breza** (ùr. 23 czerwińca 1937 rokù w gardze Winona, Minnesota), ksądz w kòscele katolëcczim, dzéjôrz kaszëbsczi.  Ksãżé swiãcenia òn przëjimnął 1 czerwińca 1963 rokù i béł kòl 50 lat ksãdzem w rozmajitëch kòscołach. Terô ksądz Breza prowdzy mùzeum i dbô ò kaszëbską kùlturã w Zjednónëch Krajach Americzi. Òn lubi Bëtowò.

## Bùtnowé lënczi
* Ks. Paul Breza

Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura
Stowôra Białków Zgòrzałégò

**Stowôra Białków Zgòrzałégò** ( „**Zgòrzôłczi**”; pòl. *Stowarzyszenie Kobiet Zgorzałego*) – to je stowôra założonô w 2007 rokù w Zgòrzałém. 

Zgòrzôłczi dzejają na rzecz promòcje Kaszëb w Pòlsce i za greńcą. Przez dekadã 2007-2017 mają zrealizowóné 22 projechtë i zòrganizowóné cziledzesąt rozegracjów. Zadanim stowôrë je przede wszëtczim edukacjô młodégò pòkòleniô bez òrganizacjã warkòwniów i dbanié ò ùchòwanié kùlturowi spôdkòwiznë. 

Białczi ze stowôrë wiele razë bëłë bòhatérkama repòrtażów pòlsczich i swiatowëch telewizjów. Za swòjã dzejalnosc bëłë téż nôdgrodzywóné – midzë jinyma Perłą Kaszëb i Òrmùzdową Skrą. 

Przédnikã Zgòrzôłków je Zyta Górnô. 

## Przëpisczi

## Bùtnowé lënczi
*Òficjalnô starna stowôrë

Kategòrëjô:Kartësczi kréz
Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura
Zgòrzałé

**Zgòrzałé** – kaszëbskô wies w kartësczim krézu, w Pòmòrsczim wòjewództwie, w gminie Stãżëca. Òna je w Kaszëbsczim Krôjòbraznym Parkù.

## Bùtnowé lënczi
*Zgorzałe w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Kaszëbë
Kategòrëjô:Gmina Stãżëca
Hòmònim

**Hòmònim** - to je słowò, słownô zdrëszëna, a nawetka całé zdanié ò tim samim brzëmienim abò pisënkù, ale ò rozmajitim znaczeniu, np. Danka (małô Danuta) - danka (gòdowé drzéwkò).

Kategòrëjô:Semantika
Gmina Bòrzëtëchómié

**Gmina Bòrzëtëchómié** (pòl. *Gmina Borzytuchom*) - to je wieskò gmina w bëtowsczim krézu, w pòmòrsczim wòjewództwie.

### Lëteratura
*Jan Mòrdawsczi : *Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb*; tłómaczëlë: Ida Czajinô, Róman Drzéżdżón, Marian Jelińsczi, Karól Rhode, Gduńsk 2008

Kategòrëjô:Bëtowsczi kréz
!
Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski

**PKO Bank Polski (Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski Spółka Akcyjna)** - to je pòlsczi bank. Òn je òd wiele lat, a sedzbã mô w Warszawie. W tim bankù rządowô kasa mô wiôldżé znaczenié.
W 2015 rokù procent kòl nich béł 0,10% na 3 miesące.

## Bùtnowé lënczi
* PKO Bank Polski

Kategòrëjô:Banczi w Pòlsce
Alfons Józef Parczewsczi

**Alfons Józef Parczewsczi** (*Alfons Parczewski*, herbù Nałãcz) (ùr. 15 lëstopadnika 1849 rokù w Wòdzeradach, ùm. 21 łżekwiata 1933 rokù w Wilnie) – polsczi prawnik, historik, etnograf, profesor Warszawsczégò Ùniwersytetu, profesor i rektor (1922–1924) Ùniwersytetu Sztefana Batorégò w Wilnie, nôleżnik Pòlsczi Akademie Ùmiejãtnosce. Òn béł na Kaszëbach, w Rozłazënie, Żarnówcu i w bëtowsczich stronach.

## Ùsôdztwò (wëjimk)

* Szczątki kaszubskie w prowincyi pomorskiej. Szkic historyczno-etnograficzny, Poznań 1896
## Lëteratura
Jerzi Tréder: Spòdlowô wiédzô ò kaszëbiznie - Gduńsk 2014, s. 223
Vrahovice

**Vrahovice** są wsą w Czesczi Repùblice. Tu je kòscół i kòl 3400 mieszkańców.

Kategòrëjô:Czeskô Repùblika
Bank Polska Kasa Opieki

**Bank Polska Kasa Opieki Spółka Akcyjna** (Bank Pekao, Pekao, Pekao SA, dôwni PeKaO) – pòlsczi bank, jaczi pòwstôł 17 strëmiannika 1929, jakò państwòwi kòmercyjny bank w pòstacje akcyjny stowôrë. Òd 1998 notérowóny na Gełdze Wôrtoscowëch Papiorów w Warszawie. W latach 1999–2017 kòntrolowany przez UniCredit. 7 czerwińca 2017 roku zarząd nad bankã przëjimnãlë spółczi pòwiązany ze Skôrbã Państwa. W 2020 rokù procent kòl nich mòże béc 0,01% na 12 miesący. 

## Pòdzélënk akcjonariatu bankù
* PZU SA – 20,00%,
* Polski Fundusz Rozwoju SA – 12,80%,
* Aviva OFE – 5,06%,
* NN PTE S.A. – 5,03%
* pòòstałi inwestorzë – 57,1%.

## Przëpisczi

## Bùtnowé lënczi
* Bank Pekao

Kategòrëjô:Banczi
Santander Bank Polska

**Santander Bank Polska S.A.** - to je bank w Pòlsce. Òn je òd 2001 rokù. Ten bank słëchô w wiôldzim dzélu do szpańsczégò karna.

## Bùtnowé lënczi
* Santander Bank Polska

Kategòrëjô:Banczi
Alior Bank

mały|240x240px|Logo Alior Bank
**Alior Bank** - to je bank w Pòlsce. W 2008 rokù italsczi karno dostało zgòdã na òtemkniącé tegò bankù. Z niegò mòże miec kreditną kôrtã *paypass* i ni mùszi za wiele w swòjim miészkù za dëtkama szëkac. W tim bankù w 2018 rokù włożëna pieniãdzów sã barżi òpłôca jak PKO Bank Polski.

## Bùtnowé lënczi
* Alior Bank

Kategòrëjô:Banczi
Nordea Bank Polska

**Nordea Bank Polska** - to béł bank w Pòlsce. Òn béł òd 2001 rokù, a sedzbã miôł w Gdinie. Ten bank słëchôł do midzënôrodnégò karna. W 2014 rokù òn zrzesził sã z bankiem - PKO Bank Polski.

## Bùtnowé lënczi
* http://www.nordea.pl/

Kategòrëjô:Banczi
Bank Pocztowy

mały|
**Bank Pocztowy** – to je bank w Pòlsce. Òn je òd 1990 rokù. Ten bank słëchô w wiôldzòm dzélu do Pòlsczi Pòcztë.

## Bùtnowé lënczi

* http://www.pocztowy.pl

Kategòrëjô:Banczi w Pòlsce
Bank Ochrony Środowiska

**Bank Ochrony Środowiska (BOŚ)** - to je bank w Pòlsce. Òn je òd dosc wiele lat, a sedzbã mô w Warszawie.

## Bùtnowé lënczi
* Bank

Kategòrëjô:Banczi
Bank Polskiej Spółdzielczości

**Bank Polskiej Spółdzielczości** - je polsczi bank. W 2020 rokù na procent 0,01% na 12 miesący mògł kòl nich liczëc.

## Bùtnowé lënczi
* Grupa BPS

Kategòrëjô:Banczi
Mińsk

**Mińsk** –  stolëca Biôłorusë, administracyjné centrum mińsczégò òbwodu i mińsczégò rejonu, w skłôd jaczich równak nie wchôdô, temù że jawi sã gardã z òsoblëwim (stolëcznym) statusã. Nôwikszi transpòrtowy wãzeł, a téż pòliticzné, gòspòdarczé, kùlturalné i nôùkòwé centrum państwa. W Mińskù miescy sã sedzba Zrzesznicë Samòstójnëch Państw. Gard leżi kòl geògraficznégò òstrzódka kraju, nad rzeką Świsłacz. Wiéchrzëzna gardu skłôdô 348,84 km², lëdztwò 1,949 mln (stój na 1 rujana 2015). 

Kategòrëjô:Biôłorus
Malediwë

thumb
100 px|thumb
**Malediwë** są państwã na òstrowach w Azëji, na Jindijsczim Òceanã. Stolëcznym gardã je Male. 

Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa
James Caviezel

thumb|right|James Caviezel (2012)
**James Caviezel** (ùr. 26 séwnika 1968) - je amerikańsczim teatrownikã.

Kategòrëjô:Film
Jack Nicholson

thumb|180px|Nicholson w 2002 rokù
**Jack Nicholson** (ùr. 22 łżëkwiata 1937) - je amerikańsczim teatrownikã.

Kategòrëjô:Film
Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi
Martin Sheen

thumb|right|Martin Sheen
**Martin Sheen** (ùr. 3 zélnika 1940) - je amerikańsczim teatrownikã.

Kategòrëjô:Film
Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi
Kościelna wieś (Wiôlgòpòlsczé Wòjewództwò)

**Kościelna Wieś (Kòscelnô Wies)** - to je wies we wiôlgòpòlsczim wòjewództwie.

Kategòrëjô:Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò‎
Biôłorusczi jãzëk

**Biôłorusczi jãzëk** (biôłor. *беларуская мова*) –  jãzëk z pòrénkòwòsłowiańsczégò karna słowiańsczich jãzëków. Rozkòscerzony przede wszëtczim w Biôłorusje, gdze jawi sã państwòwim jãzëkã (òbòk rusczégò). Mô dwa wariantë jãzëkòwi normë: dominëjący òficjalny prawòpis (wprowadzóny w 1933) i tak pòzwóną taraszkiewicã (zwóną téż „klasycznym prawòpisã”), chtërna bëła brëkòwónô oficjalno òd 1918 do 1933, a dzysô je wëzwëskiwónô nieòficjalno i w ògrańczonym zakresu.

Wedle biôłorusczégò òglowégò spisënkù z 2009 doma pò biôłoruskù gôdało 2 073 853 lëdzy biôłorusczi nôrodnoscë i 153 271 przedstôwców jinëch nôrodów (w tim 120 378 Pòlôchów), co dôwô  23,43 % lëdztwa tegò państwa.

W òficjalnym żëcym wespółczasny Biôłorusje biôłorusczi jãzëk òstôł wëcësnióny rusczim jãzëkã. Czësto ruskojãzëczną je midzë jinszima sądowizna i ùsôdzanié ùrzãdowich dokùmeńtów.

Wiele lëdzy w codniowim żëcym ùżiwô „trasianczi”. Je to rozmòwnô fòrma jãzëka z przewôgą rusczi leksyczi, ale z biôłoruską gramatiką i fònetiką. Trasianka pòwstała w wënikù wëmiészaniô dialektowégò biôłorusczégò jãzëkã z wespółczasnym rusczim jãzëkã lëteracczim i zaczinô przemikac nawetka do pùblicysticzi. Lëteracczi biôłorusczi jãzëk brëkòwóny je przede wszëtczim westrzód miesczi jinteligencji. Wiãkszosc lëdzy z miast gôdô równak pò ruskù.

Dlô zapisu biôłorusczégò jãzëka ùżiwô sã cyrilicë. Òsoblëwòscą biôłorusczégò alfabétu (w przërównanim z jinëma cyrilicczima) je brëkòwanié lëtrë Ў.

## Bùtnowé lënczi
*Biôłoruskò-kaszëbsczi „falszëwi drëchòwie” dolmacza
* ''katedra Etnofilologii Białoruskiej''

## Przëpisczi

Kategòrëjô:Słowiańsczé jãzëczi
Malezjô

**Malezjô** je państwã w Azëjô. Stolëcznym gardã je Kuala Lumpur. Greńczë z: Tajlandiją, Jindoneziją, Brunei i Singapùrã. Ùrzãdowim jãzëkã Malezji je malajsczi, a państwòwą religią je islam. Przédnik kraju to Yang di-Pertuan Agong (król).
## Przëpisë

Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa
Nowô Zelandzkô

**Nowô Zelandzkô** - je państwã na òstrowach Spòkójnégò Òceanu.


New_Zealand_topographic_map.jpg|Mapa Nowi Zelandie
New Zealand on the globe (Oceania centered).svg|Nowô Zelandzkô na karce Zemi


## Przëpisë



Kategòrëjô:Państwa w Aùstralëji i Oceanije
Czôrnowò

**Czôrnowò** - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w chònicczim krézu, w gminie Brusë.

## Bùtnowé lënczi
*2.) Czarnowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”
*s. 15 Czôrnowò

Kategòrëjô:Gmina Brusë
Liberiô

thumb|left|200px|Liberiô (zelonô)

**Liberiô** (an. *Liberia*) – to je państwò w Africe, ze stolëcznym gardã Monrovia. Do 1847 bëła pòd kòntrolã Amerikansczego Kòlonizacejnego Towarzëstwa.

thumb|200px|Fana Liberji
thumb|200px|Cech Liberji

Kategòrëjô:Afrika
Kòscan

thumb|left|150px|Rôtësz we Kòscanie
thumb|150px|Kòscansczi herb
**Kòscan** (pòl. *Kościan*, miem. *Kosten*) je krézewi gard we wiôlgòpòlsczim wòjewództwie, nad rzéką Òbrą. Je téż jednym z nôstarszich gardów Wiôldżi Pòlsczi.

Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
Kategòrëjô:Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò
Witebsk

**Witebsk** – gard na nordowim pòrénkù Biôłorusë, stolëca òbwodu. Wiéchrzëzna gardu skłôdô 124,538 km², lëdztwò 373 764  (stój na 1 lëpińca 2015). Gard leżi na pòrénkù witebsczégò òbwodu, nad rzeką Dwina. Czwiôrti pòdług wielënë mieszkańców gard w kraju, a drëdżi pòdług datë założeniô (starszi je leno Pòłock).

Kategòrëjô:Biôłorus