Luksembùrg

**Luksembùrg** (luks. *Lëtzebuerg*; òficjalnô pòzwa **Wiôldżé Ksãżstwò Luksembùrg** (luks. *Groussherzogtum Lëtzebuerg*, fr. *Grand-Duché de Luxembourg*, niem. *Großherzogtum Luxemburg*) – państwò w zôpadny Eùropie. Òd nordë grańczi z Belgiã, òd zôpadu i pôłniégò – z Francjã, a òd pòrénkù – z Miemcama. Ni mô przistãpù do mòrza. Pòzwa kraju pòchòdzy òd stôrowësokòniemiecczégò słowa «lucilinburch» – «môłi gard». Całownô wiéchrzëzna Luksembùrga to 2 586,4 km² i je to jedno òd nômiészich państw w Eùropie. 

Nôleżi do Eùropejsczi Ùnie (òd 1957). Do grëpë z Belgijskô i Néderlandzkô wchôdô w skłôd Beneluksu.

## Geògrafiô
### Pòłożenié
thumb|Kôrta Luksembùrga
Leżi w zôpadny Eùropie, midzë Belgiã, Francjã i Miemcama.. Òd pòrénkù grańcã Luksembùrga wëznôczô rzéka Mozela (niem. *Mosel*, fr. *Moselle*, luks. *Musel*) .
### Wiéchrzëzna
*całownô: 2,586 km²
*wiéchrzëzna lądu: 2,586 km²
*wiéchrzëzna wòdów: o km²
*môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 179.
### Lądowé grańce
*òglowô długòsc wszëtczich grańców: 327 km
*państwa, z jaczima mô grańce: Belgijskô 130 km, Miemieckô 128 km, Francëjô 69 km
### Brzegòwô liniô
ni mô brzegòwi linii (państwò strzódlądowé)
### Klimat
Klimat ùmiarkòwóny, pòd wpłiwã Atlanticczégò Òceanu (łagódné zëmë, chłodno òb lato). Wielëna òpadënków òd 800 mm na pôłnim do 1200 mm na nordze.
### Ùsztôłcenié terenu
thumb|Fizycznô kôrta Luksembùrga
Górzësti nordowi dzél państwa (tak pòzwóny *Oesling*) nôleżi do terenu plaskati wëżawë Ardenów z wësokòscama do 560 m n.r.m. (czëp Kneiff). Reszta Luksembùrga (tak pòzwóny region *Gutland*, jaczi zajimô 68% teritorium) je pòfałdowóną niżawą z szeroczima dolëznama. Stolëca państwa, gard Luksembùrg, leżi w pôłniowim dzélu kraju. 
### Wësokòsc terenu
*strzédnô wësokòsc: 325 m. n.r.m.
*nôniższô wësokòsc: 133 m. n.r.m. (rzéka Mozela)
*nôwëższi czëp: 560 m. n.r.m. (Kneiff)
### Gruńtë wedle ùżiwaniô
*rolné gruńtë: 50,7% (w tim 24% òrnëch gruńtów)
*lasë: 33,5%
## Lëdze i spòlëzna
### Pòpùlacjô
*wielëna lëdztwa: 594,130 (na lëpińc 2017)
*môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 171.
### Etniczné karna
Luksembùrczicë 52,3%, Portugalczicë 16,4%, Frańcuzë 7,5%, Italczicë 3,6% (wôrtoscë szacowóné na 2017)
### Jãzëczi
luksembùrsczi 55.8%, portugalsczi 15.7%, francësczi 12.1%, niemiecczi 3.1%, italsczi 2.9%
### Religijné karna
chrzescëjanie (w zacht wikszoscë Kòscół Rzimskòkatolëcczi) 70.4%, mùzułmanie 2.3%
### Ùrbanizacjô
*mieskô pòpùlacjô: 90,7%
*wikszé miesczé westrzódczi: Luksembùrg (stolëca) – 114,303 mieszkańców (w 2017)
## Pòliticzny system
*òficjalnô pòzwa: Wiôldżé Ksãżstwò Luksembùrg
*pòliticzny ùstôw: kònstitucyjnô mònarchiô
*stolëca:  Luksembùrg 
*czasowô cona: UTC+1
*państwowé swiãto: 23 czerwińca – Luksembùrsczé Nôrodné Swiãto (luks. *Lëtzebuerger Nationalfeierdag*) 
*nôrodny himn: „Ons Heemecht” (*Nasza Tatczëzna*)
Òbrôzk:Luxembourg National Anthem.ogg
### Wëkònôwczô władza
* wiôldżi ksążã Guillaume V (òd 3 rujana 2025)
* premier: Luc Frieden (òd 17 lëstopadnika 2023)
### Ùstawòdôwczô władza
jednojizbòwi parlament – Jizba Depùtowónëch (luks. *Châmber vun Députéirten*, fr. *Chambre des députés*; 60 nôleżników na piãcolatną kadencjã)

## Przëpisczi

## Bibliografiô
*Luksembùrg w „The World Factbook”

*
Kategòrëjô: Eùropejsczé państwa