Ùniwersytet Marii Curie-Skłodowsczé

**Uniwersytet Marii Curie-Skłodowsczé**, *òficjalny akronim: ÙMCS* – pùblëcznô ùczbòwniô z sedzbą w Lublënie, namieniónô do żëcygò w 1944 rokù jakno piąti ùniwersytet w Pòlsce. Nôwiksza akademickô ùczbòwniô Pròrënkòwé Pòlsczi. Wedle rankingù *Research.com*, zajimô 18 plan, na 37 klasyfikòwónëch pòlsczich wëższëch szkòłów, a téż 1534 pòzycjã w swiatowi skali. Ùczbòwniô nôlegô do kònsorcjum Eùropejsczich Uczbòwniów *ATHENA*. Nôlëgô téż do Związkù Lubelsczich Ùczbòwni, wraz z  Lubelską Pòlitechniką, Medicznim Ùniwersytetã w Lublënie, Katolëcczim Lubelsczim Ùniwersytetã  a téż Przirodniczim Ùniwersytetã w Lublënie.

## Historiô
Ùniwersytet òstôł namieniony do żëcygò 23 rujana 1944 rokù jakno państwòwò ùczbòwnia. Z zôczątkù fùnkcjonowôł z sztërëma wëdzélama: Lekarsczim, Przirodniczim, Rolnym i Weterinarijnym, le zarôzka pò niecawnych trzech miesącach pòwstôł piąti - Farmaceùticzny Wëdzél. Pòczëstnô jinaùguracjô pierszégò akademicczégò rokù òdbëła sã 14 stëcznika 1945 rokù. Nôùkòwą Kadrą stanowiło wówczas 42 profesorów, m.jin. z ùczbòwni Lwòwa i Wilna. Studia pòdjãło 806 slëchińców. Òrganizatorã i pierszim rechtorã Ùczbòwni béł zoolog prof. Henryk Raabe.

Nen profil Ùczbòwni ùtrzimôł sã do 50. latów XX. stalatégò. W 1949 rokù ùczbòwnia pòwiksza sã ò Wëdzél Prawa. Rok pùzni z Ùczbòwni wëapartnióno fakùltetë: Lekarsczi i Farmaceùticzny, na spòdlim jaczi pòwsta Medicznô Akademiô (terôzka Mediczny Ùniwersytet). Na zôczątkù 1952 rokù, jistniejącë ju Matematiczno-Przirodniczy Wëdzél rozapartnił sã na dwa Wëdzéle: Matematiczi, Fizyczi i Chemii a téż Biologii i Nôùków ò Zemi. W jistnym rokù òdemkniãto Hùmanisticzny Wëdzél, a w 1953 rokù Zootechniczny.

Stolemną reòrganizacjã strukturë Ùczbòwnia przëża w 1955 rokù, czedë wëaparniono z niegò Wëdzélë: Rolny, Weterënarëjny i Zootechniczny, jaczé òstałë pòdwalinama  Rolniczi Akademië, terôczasno Przirodniczégò Ùniwersytetu. W drëdzim dzélu 50. latów Ùniwersytet wkrocził z sztërëma wëdzélama: Biologii i Nôùków ò Zemi, Matematiczi, Fizyczi i Chemii, Prawa a téż Hùmanisticznym.

Pòstãpnota nôzwësków patronczi wëmieniónëch w pòzwie Ùniwersytetu òsta przëjãtô z francësczégò jãzëka. Prawò nie dôwô mòżebnoscë zmianë pòzwë ùczbòwni ji władzóm. Sama patrónka ÙMCS wëzwëskiwa zamiennie òbu fòrm pisënkù nôzwëska.

## Władze ÙMCS
mały|259x259px|Rechtorat ÙMCS
Fùlnô lësta rechtorów ÙMCS:

# Henrik Raabe (24 rujana 1944 – 31 zëlnika 1948)
# Tadeusz Kielanowski (1 séwnika 1948 – 31 gòdnika 1949)
# Józef Parnas (jakno p.o., 1 stëcznika 1950 – 31 gòdnika 1951)
# Bohdan Dobrzańsczi (1 stëcznika 1952 – 31 zélnika 1955)
# Andrzej Bùrda (1 séwnika 1955 – 7 maja 1957)
# Adóm Paszewsczi (8 maja 1957 – 31 zélnika 1959)
# Grégór Léòpòld Seidler (1 séwnika 1959 – 11 łżekwiata 1969)
# Zbigniew Lorczewicz (1 lëpińca 1969 – 30 séwnika 1972)
# Wiesław Skrzëdło (1 rujana 1972 – 31 zélnika 1981)
# Tadeùsz Baszińsczi﻿ (1 séwnika 1981 – 21 maja 1982)
# Józef Szimańsczi (24 maja 1982 – 31 zélnika 1984)
# Stanisław Ùzak (1 séwnika 1984 – 31 zélnika 1987)
# Zdzësław Cackòwsczi (1 séwnika 1987 – 30 smùtana 1990)
# Eùgeniusz Gąsor (1 gòdnika 1990 – 14 zélnika 1993)
# Kazmierz Goebel (24 séwnika 1993 – 31 zélnika 1999)
# Marian Harasymiuk (1 séwnika 1999 – 31 zélnika 2005)
# Wiesław Kamińsczi (1 séwnika 2005 – 31 zélnika 2008)
# Andrzej Dąbrowsczi (1 séwnika 2008 – 31 zélnika 2012)
# Stanisław Michałowsczi (1 séwnika 2012 – 31 zélnika 2020)
# Radosław Dobrowolsczi (1 séwnika 2020 – terôczasno)

## Wëdzélë

### Czerënczi studiów
Artisticzny Wëdzél

* artisticznô edukacëjó w òbrëmi pasticznich kùńsztów,
* artisticznô edukacëjô obrëmi mùzycznégò kùńsztu,
* grafika (studia prowadzóné są téż w anielsczim jãzëkù),
* jazz i zdrzadniowô mùzyka,
* farwiarstwò.

Wëdzél Biologië i Biotechnologië:

* biologiô (studia prowadzôné są téż w anielsczim jãzëkù),
* biotechnologiô.

Wëdzél Chemië:

* chemiô (studia prowadzóné są téż w anielsczim jãzëkù dlô cëzińców),
* inżynieriô mòdernëch doczëznów,
* widowòdowô inżinieriô.

Ekònomiczny Wëdzél:

* gòspòdarczi rozbiér,
* ekònomiô,
* finanse i rechùnkòwòsc,
* logistika,
* midzenôrodny gòspòdarczé stosënczi
* prawno-geszeftowi (studia prowadzóné w anielsczim jãzëkù),
* zarządzanié.

Wëdzél Filozofië i Socjologië:

* eùropeistikô,
* filozofiô,
* kògnitiwistiô (studia prowadzòné są téż w anielsczim jãzëkù),
* spòlëznowô ùtwórczosc,
* socjologiô,
* zarządzanié w pùblëcznëch pòlitikach.

Wëdzél Historië i Archeòlogië:

* archeòlogiô,
* historiô,
* archiwistikô i mòderné zarządzanié informacyjnyma zôpisama,
* geoarcheologiô,
* historicznô i archeologicznô geowizualizacjô,
* historicznô turistika

Filologiczny Wëdzél:

* architektura wiadła,
* archiwistyka i mòderné zôrządzanié wiadłowima zôpisama,
* e-editorstwò i redakcjowé techniczi,
* pòlsko-miemiecczé kùlturowé i translatorsczé studia,
* filologiô (anielistyka, bałkanistyka, germanistika, iberystyka, pòrtugalistyka, romanistika, rusëcëstika, ùkrajinistyka),
* pòlskô filologiô,
* pòlonisticznô glottodidaktika,
* wiadło w e-spòlëznie,
* brëkòwanô informatologiô,
* kùlturoznajorzstwò,
* brëkòwanô lingwistika,
* logopediô z aùdiologią,
* cyfrowé technologie w animacji kùlturë,
* kònferencjowô translacjô,
* historicznô turistika.

Wëdzél Matematiczi, Fizyczi i Infòrmaticzi:

* radiacyjny bezpiek
* fizyka,
* technicznô fizyka,
* informatika,
* inżynieriô mòdernëch doczëznów,
* matematika,
* matematyka w finansach,
* nôùczanié matematiczi i informaticzi,
* Science and Technology (studia prowadzóné w anielsczim jãzëkù).

Wëdzél Nôùków ò Zemi i Òbrëmienné Gòspòdarczi:

* geografiô,
* wòjskowô geografiô i krëzësowé zarządzanié,
* geoinformatika,
* òbrëmienna gòspòdarka,
* Tourism Management (studia prowadzóné są w anielsczim jãzëkù),
* turistikaô i rekreacjô.

Wëdzél Pedagògiczny i Psychòlogië:

* animacjô kùlturë,
* pedagògikô,
* òsoblëwô pedagògikô,
* przedszkòlnô i wczasnoszkòlnô pedagògika,
* resocjalizacyjnô pedagògikô,
* socjalnô robòta,
* psychòlogiô.

Wëdzél Pòlitologië i Gazetnictwa:

* administracjô i pùblëczné zôrządzanié
* nôrodowi bezpiek,
* gazetnictwò i spòlëznowô kòmùnikacjô,
* International Relations,
* pòlitologiô,
* medialnô produchcjô,
* public relations i zôrządzanié wiadłã
* wiadłowô spólëzna,
* midzenôrodowé stosënczi (studia prowadzóné są téż w anielsczim jãzëkù),

Wëdzél Prawa i Administracjë:

* administracjô,
* benowi bezpiek,
* prawò,
* prawno-geszeftowi,
* prawno-menadżersczi.

Midzeòbrëmieniowé czerënczi:

* inżynieriô mòdernëch doczëznów (WMFiI z WC)
* matematika i finanse (WMFiI z WE)
* wiadłowô spòlëzna (WMFiI z WPiD).

W zôkresu jãzëkòwégò sztôłceniô na Ùniwersytece fąkcjonują pòsobny jednostczi:

* Centrum Nôùczaniô i Certifikacjë Cëzich Jãzëków ÙMCS,
* Centrum Polsczé Kùlturë i Jãzyka dlô Pòlonië i Cëzińców,
* Britijsczé Centrum Ùniwersytetu Marii Curie-Skłodowsczé,
* Centrum Portugalsczégò Jãzëka/Camões,
* Centrum Rusczé Kùlturë i Jãzëka
* Centrum Pòrënkòwi Eùropë.

### Dochtorsczé szkòłë
Dochtorskô Szkòła Hùmanisticznëch Nôùków i Kùńsztu:

* archeologiô,
* filozofiô,
* historiô,
* jãzëkòznajôrztwò,
* lëteraturoznajôrztwò,
* nôùczi ò kùlturze i religië,
* mùzyczné kùńsztë,
* plasticzné kùńsztë i kònserwacjô dokazów kùńsztu.

Dochtorskô Szkòła Spòlëznowëch Nôùków:

* Ekònomiô i finanse
* Spòłeznowò-ekònomicznô geografiô i òbrëmienna gòspòdarka
* Nôùczi ò spôlëznowé kòmùnikacjë i mediach
* Nôùczi ò pòlitice i pùblëczné administacjë 
* Nôùczi ò zôrządzanim i jakòscë
* Prawné nôùczi 
* Socjologiczné nôùczi
* Pedagogika
* Psychologiô.

Dochtorskô Szkòła Scësłëch i Przirodnichëch Nôùków:

* Matematika
* Biologiczné nôùczi
* Chemiczné nôùczi
* Fizyczné nôùczi
* Nôùczi ò Zemi i strzodowiszczu
* Gbùrzëzna i ogardownictwò.

## Sztôłcenié
mały|250x250px|Bùdink Wëdzélu Prawa i Administracjë ÙMCS
mały|250x250px|Hùmanisticzny Wëdzél ÙMCS paradnica i patio
mały|250x250px|Wëdzél Nôùków ò Zemi i Òbëmienné Gòspòdarczi ÙMCS
mały|250x250px|Bùdink Instytutu Infòrmatiki ÙMCS

Kategòrëjô:Ùniwersytetë