Nôdgroda Nobla

thumb|Alfred Nobel
thumb|Medal z 1945 rokù
thumb|Medal z 1975 rokù
thumb|Diplom Marii Skłodowsczi-Curie

**Nôdgroda Nobla** – wëróżnienié przëznôwóné za wiôldżé òsygniãca nôùkòwé lub lëteracczi, abò za zasłudżi dlô spòlëznë i lëdzy. 
Nôdgroda je ùstanowionô òstatną wòlą szwédzczégò przerobnika i wënalôzcë dinamitu – Alfreda Nobela. 

## Historiô
Pierszô ùroczëstosc wrãczeniô ti nôdgrodë òdbëła sã w Królewsczi Mùzyczni Akademii w Sztokhòlmie w 1901 rokù. Òd 1902 rokù nôdgrodë są przëznôwóné przez króla Szwëcji. 

## Wskôzë
Kòżdi dobiwca dostôwô złoti medal i diplom, a téż wësoką dëtkòwą nôdgrodã, bë mógł dali robic w swòji wietwi nôùczi.

Òd 1901 rokù Nôdgroda Nobla je przëznôwónô w òbrëmiach:	
* fizyczi,
* chemii,
* fizjologii abò medicynë
* lëteraturë
* Pòkòjowô Nôdgroda Nobla
* a òd 1968 rokù téż ekònomii.

## Dobiwcë Nôdgrodë Nobla sparłãczeni z Kaszëbama (lëdã)
* Günter Grass - 1999 z lëteraturë
 
## Pòlsczi dobiwcë Nôdgrodë Nobla

## Czekawòstczi
### Nômłodszi noblësta
* Malala Yousafzai: 17 lat stôrô, pòkòjowô nôdgroda 

### Nôstarszi noblësta
* Leonid Hurwicz: 90 lat stôri, ekònomijô 

### Wielokrotny noblëscë
* Maria Skłodowska-Curie: fizyka - 1903,  chemijô - 1911 
* Linus Pauling: chemijô - 1954, pòkòjowô - 1962
* John Bardeen: fizyka - 1956 ë 1972)
* Frederick Sanger: chemijô - 1958 ë 1980

### Rodzënë noblëstów

#### Rodzeństwò
**Jan Tinbergen**  http://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_Tinbergen(ekònomijô 1969) i jego młodszi brat **Nikolaas Tinbergen**  
http://pl.wikipedia.org/wiki/Nikolaas_Tinbergen (medicyna 1973)

#### Małżeństwa
*  **Mariô Skłodowskô-Curie** (chemijô 1911) i **Pioter Curie** http://pl.wikipedia.org/wiki/Pierre_Curie (fizyka 1903 – wspólno)
***Irène Joliot-Curie** http://pl.wikipedia.org/wiki/Ir%C3%A8ne_Joliot-Curie i  **Frédéric Joliot-Curie** http://pl.wikipedia.org/wiki/Fr%C3%A9d%C3%A9ric_Joliot-Curie(chemijô 1935 – wspólno)
* **Gerty Cori** http://pl.wikipedia.org/wiki/Gerty_Cori i  **Carl Cori** http://pl.wikipedia.org/wiki/Carl_Cori (medicyna 1947 – wspólno)
* **Alva Myrdal** http://pl.wikipedia.org/wiki/Alva_Myrdal (pòkòjowô 1982) i  **Gunnar Myrdal** http://pl.wikipedia.org/wiki/Gunnar_Myrdal(ekònomijô 1974)
* **May-Britt Moser** http://pl.wikipedia.org/wiki/May-Britt_Moser i  **Edvard Moser** http://pl.wikipedia.org/wiki/Edvard_Moser(medicyna 2014 – wspólno)

#### Rodzëcë i dzecë
* **Mariô Skłodowskô-Curie** (matka), **Pioter Curie** (òjc) i **Irène Joliot-Curie** (córka)
* **Joseph John Thomson**' http://pl.wikipedia.org/wiki/Joseph_John_Thomson(òjc, fizyka 1906) i  **George Thomson** http://pl.wikipedia.org/wiki/George_Thomson (syn, fizyka 1937)
* **William Henry Bragg** http://pl.wikipedia.org/wiki/William_Henry_Bragg(òjc) i **William Lawrence Bragg** http://pl.wikipedia.org/wiki/William_Lawrence_Bragg(syn, fizyka 1915 – wspólno)
* **Niels Bohr** http://pl.wikipedia.org/wiki/Niels_Bohr(òjc, fizyka 1922) i  **Aage Niels Bohr** http://pl.wikipedia.org/wiki/Aage_Niels_Bohr(syn, fizyka 1975)
* **Manne Siegbahn** http://pl.wikipedia.org/wiki/Karl_Manne_Georg_Siegbahn(òjc, fizyka 1924) i  **Kai Siegbahn** http://pl.wikipedia.org/wiki/Kai_M._Siegbahn(syn, fizyka 1981)
* **Hans von Euler-Chelpin** http://pl.wikipedia.org/wiki/Hans_von_Euler-Chelpin(òjc, chemijô 1929) i  **Ulf von Euler** http://pl.wikipedia.org/wiki/Ulf_von_Euler(syn, medicyna 1970)
* **Arthur Kornberg** http://pl.wikipedia.org/wiki/Arthur_Kornberg (òjc, medicyna 1959) i  **Roger D. Kornberg** http://pl.wikipedia.org/wiki/Roger_Kornberg(syn, chemijô 2006)

## Òbaczë téż
*  Lësta dobiwców Nôdgrodë Nobla http://pl.wikipedia.org/wiki/Lista_laureat%C3%B3w_Nagrody_Nobla
*  Nôdgroda Ig Nobla http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Ig_Nobla
*  Nôdgroda Abela http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Abela
*  Nôdgroda Turinga http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Turinga
*  Right Livelihood Award, zwônô alternatiwną Nôdgrodą Nobla http://pl.wikipedia.org/wiki/Right_Livelihood_Award
*  Nôdgroda Fùndacji na rzecz Pòlsczi Nôùczi, zwônô "Pòlsczim Noblã" http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Fundacji_na_rzecz_Nauki_Polskiej

## Bùtnowé lënczi
*  Òficjalnô starna Nôdgrodë Nobla http://nobelprize.org/
*  Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim fizyczi http://pl.wikipedia.org/wiki/Laureaci_Nagrody_Nobla_w_dziedzinie_fizyki
*  Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim chemii http://pl.wikipedia.org/wiki/Laureaci_Nagrody_Nobla_w_dziedzinie_chemii
*  Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim fizjologii abò medicynë  http://pl.wikipedia.org/wiki/Laureaci_Nagrody_Nobla_w_dziedzinie_fizjologii_lub_medycyny
*  Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim lëteraturë http://pl.wikipedia.org/wiki/Laureaci_Nagrody_Nobla_w_dziedzinie_literatury
*  Dobiwcë Pòkòjowi Nôdgrodë Nobla http://pl.wikipedia.org/wiki/Laureaci_Pokojowej_Nagrody_Nobla
*  Dobiwcë Nôdgrodë Nobla w òbrëmim ekònomii http://pl.wikipedia.org/wiki/Laureaci_Nagrody_Banku_Szwecji_im._Alfreda_Nobla_w_dziedzinie_ekonomii

## Bibliografiô
# http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Nobla
# http://pl.wikipedia.org/wiki/Alfred_Nobel
# http://pl.wikipedia.org/wiki/Lista_laureat%C3%B3w_Nagrody_Nobla_zwi%C4%85zanych_z_Polsk%C4%85
# http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Nobel_Prize?uselang=pl

Kategòrëjô:Ùczba
Kategòrëjô: Nôdgrodë