Mëga

mały|Mëga ''(Culicidae)''
**Mëdżi** (*Culicidae*) – rodzëzna òwadów z rzãdu mùchówków, wëstãpùje na całim swiece. Znónëch je pòwëżi 40 ôrtów i kòl 3,5 tësąców gatënków mëgów.

## Bùdowa cała
Dorosłi mëga mô gãbny aparat żgająco – susający, skłôdający sã z wëcygnionëch wargów (górnô i dólnô), żuwaczczi, pòdgãbia i szczãków I pôrë.

## Fizjologiô
Samice mëgów susają krew zwierzãtów stałocëplnëch, a niechtërny òwadów, dlôte że do pòwstanié jajów w jajnikach òne brëkùją krwi òznaczonëch gatënków zwierzãtów. Samce mëgów jedzą kwiatowi sok.
Samice mëgów wabi min.: zwikszoné stãżenié dwùtlenkù wãgla w wëdichanëm wiodrze i mlekòwi kwas. Na ùgrëzenié mëgów nôbarżi są wëtawienié młodi chłopi, dzecë i białczi czedë mają cządzawicã.
Samica żga swòją òfiarã, do renë wpùszcza kapkã slënë, żebë krew ni mògła gãstniec. Pózni òna susa krew i òdlatuje czej napełni żôłądk krwią swòji òfiarë. Ji slëna drażni skórã. Pò ùgrëzenié  skóra robi sã czerwionô i swãdzy.

## Trib żëcé
mały|Pònarwë mëgów 
Pònarwë mëgów żëją w wòdowim strzodowiskù. Dorosłé òsobniczi lôtają wieczorama w wiôldżich chmarach nad pòdmłokłimi łąkama, kòl jezor, stawów i rzéków. Jedné gatënczi lubią zacenioné kòlberdżi abò òswietloné, wòlné, wòdowé rëmnotë. 
Czasã jaja mëgów sã nie rozwijają, czedë nie przelezą przez cząd chłodu i nie nalezą sã w wilgòtnym strzodowiskù przez gwësny cząd. Jaja są zwãżoné na jednym kuńcu i skłôdóné na wòdze baro blisko sebie, tak że wòda ni mòże sã dostac do nich. Pònarwë sã lëgną pò gwësnym czasu. Òne są baro  pierzglëwé i nieùbëtné chùtkò pikùją. Pònarwë mëgów jedzą psëjącą sã òrganiczną materiã, a blós niechtërny gatënczi są drapiéżnikama. Pònarwë mëgów są baro rëchawé.

## Rozkwatérowanié
mały|Mëga widliszk ''(Anopheles maculipennis)''
Mëdżi  wëstãpùją òd Arktyczi pò tropikalną conã. W Pòlsczi mómë 47 gatënków mëgów. Ù nas nôbarżi zwëczjnô je:
* brzãczącô mëga (Culex pipiens)
*Theobaldia annulata
* komar widliszek (Anopheles maculipennis)
*Anopheles atroparvus
*Anopheles messeae
*Anopheles claviger
*Anopheles plumbeus
Gòrącé mëdżi:
*Anopheles gambiae – przenoszą malariã
*Aedes aegypti -  przenoszą żôłtą febrã, dengã,  zapôlenié mùskòwich plechów
*Anopheles mosquito – przenoszą malariã
*Stegomia calopus – przenoszą żôłtą febrã
*Phlebotomus papatasii  - przenoszą dengã

mały|240px|Wirus żółtej febry na zdjęciu mikroskopowym
## Ekòlogiô
Chòrobë rozoszoné przez mëdżi to:
* malariô
* żôłtô febra
* denga
* zapôlenié mùskòwich plechów

## Systematika
Rodzëznë mëgòwatëch dzelą sã na pòdrodzëznë:

**Pòdrodzëzna Anophelinae**
* Anopheles
* Bironella
* Chagasia
**Pòdrodzëzna Culicinae**
* Aedeomyia
* Aedes 
* Armigeres
* AyurakitiaCoquillettidia
* Culex
* Culiseta
* Deinocerites
* Eretmapodites
* Ficalbia
* Galindomyia
* Haemagogus
* Heizmannia
* Hodgesia
* Isostomyia
* Johnbelkinia
* Limatus
* Lutzia
* Malaya
* Mansonia
* Maorigoeldia
* Mimomyia
* Onirion
* Opifex
* Orthopodomyia
* Psorophora
* Runchomyia
* Sabethes
* Shannoniana
* Topomyia
* Trichoprosopon
* Tripteroides
* Udaya
* Uranotaenia
* Verrallina
* Wyeomyia
* Zeugnomyia
**Pòdrodzëzna Toxorhynchitinae**
* Toxorhynchites

## Kaszëbsczé pòzwë
* mëgadzeskò
* skògla
* skògwia
* skògùlc
* kùta

## Òbaczë téż
* Plagi egipskie – trzecô ùcemiãga *mëdżi* ('kinim')

## Przëpisczi

## Bibliografia
* Barbara Skierska 1971. Klucze do oznaczania owadów Polski. Część XXVIII Muchówki – Diptera Zeszyt 9 a Komary – Culicidae Larwy i poczwarki. PWN, Warszawa.
* Barbara Skierska 1977. Klucze do oznaczania owadów Polski. Część XXVIII Muchówki – Diptera Zeszyt 9 b Komary – Postacie dojrzałe. PWN, Warszawa.

Kategòrëjô:Òwadë