open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Òlëwa

[thumb|Katédra w Òlëwie, môl pòchòwaniô ksyżeców [Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsczi]]
[thumb|250px|[Òjcze Nasz pò kaszëbskù na pamiątkòwi tôfli w katédrze w Òlëwie]]
**Òlëwa** (pòl. *Oliwa*, miem. *Oliva*) - to je dzys dzél Gduńska. Tu je archikatédra - môl pòchòwaniô ksyżeców Pòrénkòwi Pòmòrsczi. Òni tu mają stôrodôwny, czôrny grobówc. Dzys archikatédra gduńskô to je nôwôżniszi stôrodôwnota Òlëwë. Ten pòcëstersczi kòscół Swiãti Trójcë, Nôswiãtszi Marii Panienczi i swiãtégò Bernata je swiątnicą bazylikòwégò ôrtu. Zachòwało sã tuwò bòkadné wëpòsażenié (XVII-XVIII st.), w tim òrganë (XVIII st.). W 1186 rokù Sambòr I sprowadzył tu cëstersczich klôsztorników z Kòlbacza (Zôpadnô Pòmòrskô). Tu w cëstersczim klôsztorze 3 maja 1660 rokù béł pòdpisóny spòkój òlëwsczi. W archikatédrze są pòrtretë achtnionëch przez Kaszëbów ksyżëców np. Swiãtopôłka II. Òd 1831 rokù béł to parafialny kòscół, w 1925 rokù stôł òn sã katédrą, òd 1976 rokù miéjszą bazyliką, a òd 1992 rokù je to archikatédra.
W katédrze wôrt je pòsłëchac mùzyczi stôrëch òrganów.

## Rozmajitoscë
Aleksander Majkòwsczi napisôł, że Remùs miôł taczi nakôz: "Do Òliwë kòżdi Kaszëba, chòc le rôz jeden w żëcu, òdbëc pòwinien pielgrzimkã, bë sã pòmòdlëc na grobach ksążąt kaszëbsczich. (...)."


Image:Swantopolk II, Duke of Pomerania.PNG|Swiãtopôłk II
Image:Mestwin I, Duke of Pomerania.PNG|Mscëwòj I
Image:Oliwa Cathedral in Gdańsk068.JPG|Grif


## Bùtnowé lënczi
*Oliwa w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”
*Kòss
*VIAF
*(pl)
*1886 (pl)
*pòcëstersczé pismiono z 1616 rokù

Kategòrëjô:Gduńsk
Łëpawa

**Łëpawa** to wies w gminie Pòtãgòwò, w stołpsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. Tu je kòscół z kòńca XVIII stalata, a w parkù rosła swiniô wesz (*Myrrhis    odorata*). W Łëpawie dzece w szkòle są ùczoné kaszëbsczégó jãzëka.

## Bùtnowé lënczi
*s. 13 ''Myrrhis    odorata''
*szkòła

Kategòrëjô:Gmina Pòtãgòwò
Kategòrëjô:Stołpsczi kréz
Nożëno

**Nożëno** (pòl. *Nożyno*) - to je kaszëbskô wies w Pòlsce, pòłożonô w pòmòrsczim wòjewództwie, w bëtowsczim krézu, w gminie Czôrnô Dãbrówka. Tu je kòscół.

## Bùtnowé lënczi
*''Nożyno'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”
Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë 
Kategòrëjô:Gmina Czôrnô Dãbrówka
Skórowò

**Skórowò** to je stôrô kaszëbskô wies w gminie Pòtãgòwò, w stołpsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. Tu je kòscół.

Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Stołpsczi kréz
Kategòrëjô:Gmina Pòtãgòwò
Rekòwò

**Rekòwò** (pòl. *Rekowo*) - to je stôrô kaszëbskô wies w Pòlsce w òbéńdze Bëtowsczégò Pòjezerzô, pòłożonô w pòmòrsczim wòjewództwie, w bëtowsczim krézu, w gminie Bëtowò. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi 25px. Tu je kòscół ë szkòła. W òbéńdze szôłtëstwa pòłożoné sã mniészé kòlonie: Bòrë, Brinczi ë Rekòwsczé Pùstczi. Stądka je ród Rekòwsczich, a òni są wierã téż aż w Kanadze.

## Bùtnowé lënczi
*Rekowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë 
Kategòrëjô:Gmina Bëtowò
Gniéwino

**Gniéwino** (pòl. *Gniewino*) - to je kaszëbskô wies w gminie Gniéwino, w wejrowsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. Tu je kòscół zbùdowóny w latach 1870 -1872. Tu bëlë szpańsczi balôrze (méstrowie swiata i Eùropë) i w czerwińcu 2012 rokù ùzdrzec tu kòpniącé balë nie bëło niczim nadzwëkòwim. Szpanijczicë w 2014 rokù są wcyg méstrowie swiata w kòpóną balã.
## Bùtnowé lënczi
(pò pòlskù)



## 

File:Gniewino - Church.jpg|Kòscół w Gniéwiniehttp://www.parafia-gniewino.pl/slowo-boze-po-kaszubsku.html
Image:Gniewino - Cross 01.jpg|Krziż
File:Gniewino - Road 01.jpg|Droga
File:Gniewino - Square 01.jpg|Plac w Gniéwinie
File:POL Gniewino 08.jpg|
File:UEFA Euro 2012 BaseCamps City.png|16 môlów gdze bëlë balôrze w 2012 rokù 


Kategòrëjô:Gmina Gniéwino
Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz
Kategòrëjô:Kaszëbë
Gòjtowò

** Gòjtowò** (pl. *Godętowo*) – to je kaszëbskô wies w gminie Łãczëce. W 2008 rokù tu bëło 216 lëdzy.

## Bùtnowé lënczi
*Gòjtowò w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë 
Kategòrëjô:Gmina Łãczëce 
Kategòrëjô:Kaszëbë
Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz
Gmina Tëchómié

**Gmina Tëchómie** (pòl. Gmina Tuchomie) - to je wieskò gmina w bëtowsczim krézu, w pòmòrsczim wòjewództwie.

!
Stowicëno

**Stowicëno** - to je wies w gminie Główczëce, w stołpsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. To je parafialnô wies. Tu w szkòle dzece ùczą sã kaszëbsczégò jãzëka.
## Bùtnowé lënczi
*Stójcino w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Stołpsczi kréz
Kategòrëjô:Gmina Główczëce
Rómno

**Rómno** - to je wies w gminie Główczëce, w stołpsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa.

Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Stołpsczi kréz
Tëchómie

**Tëchómie** *(téż Tëchóm)* to je kaszëbskô gminnô wies w Pòlsce pòłożonô w bëtowsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. W 1385 rokù zaczãło sã w ni krzëżacczé panowanié. Wë wsë nachôdô sã ùrzãd gminë. Do dzys tu stoi katolëcczi kòscół z 1905 rokù, jakno ë pòùpadłi lëtersczi. Tu w szkòle dzece ùczą sã kaszëbsczégò jãzëka http://szkola.tuchomie.pl/nauczyciele/. W Tëchómiu w 1956 rokù ùrodzył sã Ludwik Prądzyński.
## Bùtnowé lënczi
*Tuchomie

Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Gmina Tëchómié
Domôtowò

**Domôtowò** (pòl. *Domatowo*) – to je kaszëbskô wies w gminie Pùck, w pùcczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. Tu urodzył sã Abdon Stryszak, a béł szkólnym Jan Drzéżdżón.

## Bùtnowé lënczi
*Domatowo Wielkie w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Gmina Pùck
Kategòrëjô:Kaszëbë
Żelëstrzewò

**Żelëstrzewò** – to je wielgô kaszëbskô wies w gminie Pùck, w pùcczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. W wsë je kòscół zbùdowóny na sztôłt kòscoła w Swôrzewie.

## Bùtnowé lënczi
*Żelistrzewo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Kaszëbë
Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Gmina Pùck
Dorota Arciszewska-Mielewczyk

**Dorota Irvina Arciszewska-Mielewczyk** (ùr. 1968 rokù w Gdini) – pòlsczi pòlitikôrz. Dorota Arcëszewskô-Miélewczik mia w 2009 rokù w Kartuzach biuro z tôflą pò  kaszëbskù. Òna je w Kaszëbskò-Pòmòrsczim Zrzeszenim i je pòsłã (2011), a bëła senatorã.  W 2014 rokù òna je w Kòmisje Nôrodnëch i Etnicznëch Miészëznów i w Parlamentarnim Kaszëbsczim Karnie. Òd 2019 rokù òna nie je senatorã.

Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota
Izydor Gùlgòwsczi

thumb|right|Grób Izydora Gulgòwsczégò ë jegò białczi w skansenie we Wdzydzach
**Jizydór Gùlgòwsczi** (ùr. 4 łżëkwiata 1874, ùm. 22 séwnika 1925) – szkólny, etnografa. Założëł, do grëpë z białką, we Wdzydzach pierszi na òdzwëskónëch pòlsczich zemiach, skansen.  W 1907 rokù m.jin I. Gùlgòwsczi ë Friedrich Lorentz założëlë w Kartuzach *Verein für kaschubische Volkskunde* (Kaszëbsczé Lëdoznawczé Zrzeszenié). Gùlgòwsczi napisôł m. jin. ksążeczkã *Kaszubi* (1924).

## Ùsôdztwò (wëjimk)
* Ernst Seefried-Gulgowski, Von einem unbekannten Volke in Deutschland. Ein Beitrag zur Volks- und Landeskunde der Kaschubei, Berlin 1911 

## Lëteratura
* G. Stone, *Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London*, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 286.

Kategòrëjô:Kaszëbi
Kaszëbsczé Zrzeszenié

**Kaszëbsczé Zrzeszenié** (òriginalnô pòzwa *Zrzeszenie Kaszubskie*) pòwstało 2 gòdnika 1956 rokù. Zebrało sã w nim wiele lëdzy rësznych w kaszëbsczi rësznotë, a sparłãczonëch z rozmajitima pòliticznyma żochama w midzëwòjnowym 20-latim i pò II swiatowi wòjnie. Prezesã Zrzeszeniô òstôł Aleksander Arendt. Za swój cél Zrzeszenié òbrało aktualné do dzys sprawë rozwiju Kaszëb i Pòmòrzô z pòzdrzatkù kùlturalnégò, gòspòdarczégò i pòliticznégò. W wiôldżim stãpniu ùdbóm Zrzeszenia zawdzãcziwają Kaszëbë wôżné inwesticje, òsoblëwò drogòwé (Kaszëbskô Droga) i Fabrikã Stołowy Pòrcelanë w Łubianie. Ò ùwijnoce kaszëbsczi zrzesznicë, nimò czãdu staliniznë, zeswiôdczô téż bôłdny nôprzódka rozwij Zrzeszeniô, pòwstanié i dzejanié jegò partów na wsë i w kaszëbsczich miastach, a nawetka w Szczecënie. Wëdarzenim, jaczé przeszło do historii, bëła manifestacja Kaszëbów 18 i 19 VI 1957 r., towarzącô òdkrëcu òdbùdowónégò pòmnika H. Derdowsczégò we Wielu. Wiôlgą rolą w pòstãpnëch latach òdegrôł zrzeszeniowy cządnik "Kaszëbë" ùpòwszédniający wiédzã ò historii i dzysdniowòscë Kaszëbów i regiònalëznã w nowòczasnym ôrce, òpiartą na intelektualnym rozwiju spòlëznë i kaszëbiznë (1957-1961). Chùtkò równak Zrzeszenié, pòzwóné "bãksã Rujana", òdczëło òdéńdzenié władzów PRL òd deje "òdnowë". Niechtërny dzejôrze bëlë przesladowóny, razã z aresztowanim i zajimniãcym rãkòpisnëch zbiérków. Kùńc 1960 ë pòczątk 1961 rokù to czas òsoblëwi biôtczi z kaszëbsczima dzejarzama z grëpë zrzeszińców. Brzadã ji bëło wërzucenié z Kaszëbsczégò Zrzeszeniô Aleksandra Labùdë, zawieszenié na rok w prawach nôleżnika stowôrë Jana Rómpsczégò i Sztefana Bieszka ë ùpòmnienié dlô Jana Trepczika i Feliksa Marszôłkòwsczégò. Nimò to Zrzeszenié dzejało dali. Dzys je Kaszëbskò-Pòmòrzczé Zrzeszenié.

Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota
Szimbark

[thumb|left|Drzewianô chëcz [Kaszëbi|Kaszëbów z Kanadë]]

**Szimbark** (pòl. *Szymbark*, miem. *Schönberg*) - to je kaszëbskô wies w kartësczim krézu, w gminie Stãżëca. Tu w szkòle dzece ùczą sã kaszëbsczégò jãzëka. W skansenie w Szimbarkù krótkò kòscółka stoi drzewianô chëcz Kaszëbów z Kanadë. Tu je chëcz, chtërna za fuńdameńt mô dak, a w kòscółkù pòd wezwanim sw. Rafała Kalinowsczégò je tôblëca z tekstã "Òjcze nasz" w kaszëbsczim jãzëkù.

## Bùtnowé lënczi
*Szymbark w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”
*''Ambasador na Kaszubach''

Kategòrëjô:Kaszëbë
Kategòrëjô:Gmina Stãżëca
Adradas

right|300px|
**Adradas ** je gardã ë gminą w Szpańsczi.
Lëdztwò gardu: 78 mieszkańców (2007)

Kategòrëjô:Szpańskô
Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié

[thumb|right|180px|Bùdink z biórama Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô w [Gduńskù]]
[right|250px|thumb|Przëdóni stanicë partu Zrzeszeniô i jiné w [Gdiniô|Gdini]]
**Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié** mô taczé miono òd 1964 r. - tëdë Kaszëbsczé Zrzeszenié przëjãło w swòje rédżi karno dzejôrzi Zrzeszenia Kòcewsczégò. Òno òbjimało swòjim dzejanim, nimò zôwad z państwòwy stronë, całé Pòmòrzé. Nimò krizësów i nieùdôwków apartniło sã w dzejanim niezanôleżnotą òd partiowëch władzów, ale zbiérało téż nôremnëch nôleżników Pòlsczi Zjednóny Robòtniczi Partie i ZSL. Wôżné téż bëło òtemkniãcé szerok Zrzeszeniô na òkrãżô inteligencji, lëteracczé i nôùkòwé, lëdzy za kòrzeniającëch sã w kaszëbsczi tradicji Gduńska i Pòmòrzô, pòchôdającëch z rozmajitëch strón. Barżi niż w przeszłoce, zgódno z tradicją i dejologią kaszëbsczi rësznotë, zaczãlë jidentifikòwac kaszëbskòsc z całoscą Pòmòrza. Òstała wnenczas wërobionô nowô fòrmùła regiónalny rësznotë, pòdczorchiwającô wskôzë demòkracji w państwie i dejã samòrządnoscë-krajowòscë, chtërny ùsôdzcą béł Lech Bądkòwsczi. Pòwszédnotë ti dejologii w kaszëbskò-pòmòrsczim òkrãżim pòmôgałë zwënégòwania na niwie wëdowizn w òbrëmienim lëteraturë (wicy jak 350 titułów, 1 mln wëdôwkù), wespółdzejanié z Gduńsczim Towarzëstwã Nôùkòwym, trójné ùdbë i institucje w terenie, a w tim pòwstanié mùzeów, jak téż zwielający sã ùróbk zrzeszeniowégò cządnika, miesãcznika "Pomerania", redagòwónégò dłudżé lata przez Wòjcecha Czedrowsczégò, Stanisłôwa Pestkã ë jinszëch. *Pomerania* bëła i je wôżnym pismionem kaszëbsczi rësznotë. To Zrzeszenié mô wiôldżi znaczënk dlô òchrónë ë rozwiju kaszëbsczégò jãzëka i kùlturë. Òno òbjimô swòjim dzejanim téż Karno Sztudérów "Pomorania" abò "Pòmòraniô".

## Lëteratura
* G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 347
## Bùtnowé lënczi
* Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié w baze bùtnowòrządowich òrganizacëji ngo.pl
* Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié, Przédny part we Gduńskù
* ZK-P IPN
* ZK-P IPN
Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota
Stanisłôw Rejter

**Stanisłôw Rejter** (ùr. 13 strëmiannika 1937 – ùm. 2000 rokù) – béł aùtorã rozmajitëch wiérzt. Pò sztudiach robił w pòrce w Gdini. To béł kaszëbsczi pòéta.

Kategòrëjô:Kaszëbi
Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze
Diôbli kam

**Diôbli kam** abò **eratik** - to je pòlodofôłtowi òksëp. Na Kaszëbach òne są robòtą stolemów, chtërnëch pòtemù zastąpił diôbeł, skądka diôbli kam abò diôbelsczi kam. Takô pòwiôstka je np. ò Kamianym Jezorze w rezerwace Trulôczowé Błota. Tegò eratikù je widzec na brzegù te jezora. 

Niejedné kamë to są zaklãti lëdze abò zwierzãta - je rzeczenié òbrócëc sã (chùtczi) w kam. Zeswiôdczają to pòdania, a zwëskôł je lëterackò np. Alojzy Nôgel. Kaszëbskô wierzeniowô frazeòlogia, wërosłô ze znankòwiznë kama, dosta sã do pòezji.

## Lëteratura
B. Sychta: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. 214 - 215

Kategòrëjô:Kaszëbë
Kategòrëjô:Glacjologiô
Materialnô kùltura Kaszëb

[thumb|left|220px|[Chmielno je znóny z keramikòwëch wërobinów]]
thumb|
thumb|Wërobinë beczkòwników
[thumb|250px|[Pólnica]]
**Materialnô kùltura Kaszëb** - to są znóné na całim swiece elementë: kaszëbsczé wësziwczi, keramikòwé wërobinë, drzéwiané swiątczi, malënczi na rutach, rogòwé tobaczérë, kòsze z witków i kòrzeni chójczi ë jin. Wôrt je nawiedzec warkòwnie rzemiãslników i lëdowëch kùńsztórzów, a téż mùzea na Kaszëbach czë w Kanadze - Wilno (Ontario).

## Lëteratura
*Stelmachowska B.: Strój kaszubski, Wrocław : Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, 1959
### 
* pò pòlskù
Kategòrëjô:Kaszëbë
Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura
Kategòrëjô:Kaszëbi
Albin Bychowski

**Albin Bychowski** przëszedł na swiat 29 séwnika 1949 rokù w Skrzeszewie kòl Żukòwa. Ùcził sã w Skrzeszewie i Kartuzach, a sztudirowôł we Gduńskù. Zaczął robic w 1973 rokù jakno energetik w Żukòwie. 
Òd 1976 rokù je nôléżnikã Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô. W latach 1978-1990 béł radnym i je nim òd 2010 w gminie Żukòwò.
Jegò białka Grażyna bëła szkólną w Baninie. A. Bychòwsczi béł bùrméster w Żukòwie i rozmieje gôdac pò kaszëbskù; przënôlégô do karna lëdzy wëprzédnionëch Medaliã 50-leca Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô.

### Bùtnowé lënczi
* Żukòwsczé ùfanowienié
* Albin Bychowski (en)

Kategòrëjô:Kaszëbi
Wòlny Gard Gduńsk

mały|Wòlny Gard Gduńsk
mały|20 gùldów
mały|1 gùlda z 1923 rokù
**Wòlny Gard Gduńsk** (niem. *Freie Stadt Danzig*, pól. *Wolne Miasto Gdańsk*) bëł to w latach 1920-1939 samòstójny gard-państwò pòd òchroną Lidżi Nôrodów. 

We Gduńskù pòstãpny rôz òdrodzył sã młodokaszëbsczi *Gryf* z dodôwkã béł *Gryf Kaszubski*, chtërnégò redachtorzë w 1929 rokù ùrobilë Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów w Kartuzach.

Do dzysdzéń *de iure* Wòlny Gard Gduńsk nie òstôł zakùńczony.

## Ùsôdzenié państwa
Pò I swiatowéj wòjnié w Wersalsczim Traktace pòstanowiono, że Gduńsk ë òkòliczne zemie ùrobią samòstójny krôj pòd protektoratã Lidżi Nôrodów.

Wòlny Gard Gduńsk pòstôł 15 smùtana 1920 wedle pòstanowień Wersalsczégò Traktu art. 100-108.

## Sprôwné pòdzelenie
Wedle art. 67 ë 68 Kònstitucji WGG Wòlny Gard dzélił sã na 5 krézów ë 267 gmin.

* Gardczi Krézë:
** Gduńsk
** Sopòt
* Zemsczi Krézë:
** Gduńsczé Wëżawë
** Gduńsczé Niżawë
** Wiôldżé Żëławë (st. Nowi Dwór)

## Lëdztwò
Pòd kùńc bëtnotë państwa w Wòlnym Gardze mieszkało 415 000.

* Miemcë ~ 90%
* Kaszëbi ~ 7%
* Pòlochë ~ 3%

Kaszëbi w wikszoscë mieszkali w zôpôdném parce krézu Wëżawë (np. Matarniô, Klëkòwò)

Pòlochë w wikszoscë mieszkali na pôłniu przë grańcë z Pòlską ë w dzélu Gdùńska *Polenhof*. 

## Jãzëczi
Òficjalnym jãzëkã bëł miemiecczi ë dlô kontaktów z pòlskojãzëcznym lëdztwém (de facto téż z Kaszëbama) bëł pòlsczi art. 4 Kònstiucji WGG.

W Gduńskù ùżiwôny bëł téż dialekt dolnomiemiecczégò *[[Danziger Missingsch]]* bãdący miksã wielu jãzëków ùżiwanëch w Gduńsku m.jin. kaszëbsczégò, miemiecczégò, anielsczégò ëtp.

## Wësoczi przedstôwcowie Lidżi Nôrodów w Gduńskù
* 1920 - 1920 – Reginald Tower 
* 1920 - 1920 – Edward Lisle Strutt 
* 1920 - 1921 – Bernardo Attolico 
* 1921 - 1923 – Richard Haking 
* 1923 - 1926 – Mervyn MacDonnell 
* 1926 - 1929 – Joost Adriaan van Hamel 
* 1929 - 1932 – Manfredo Gravina 
* 1932 - 1934 – Helmer Rosting 
* 1934 - 1937 – Seán Lester 
* 1937 - 1939 – Carl Jakob Burckhardt 

## Przëpisë

## Lëteratura
*J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999, s. 59.

## Bùtnowé lënczi

* Kònstitucëjô Wòlnégò Gardu Gduńska
* Art. 14

*
Gduńsk
Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów

**Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów** (òriginalnô pòzwa *Zrzeszenie Regionalne Kaszubów*) pòwstało 18 zélnika 1929 rokù w Kartuzach. Zebrale sã w nim lëdze rëszny w kaszëbsczi rësznoce jak: Aleksander Labùda, Jan Trepczik i jin. Pismionem Zrzeszeniô bëła  "Zrzesz Kaszëbskô". Przédnikã béł Aleksander Majkòwsczi.

## Lëteratura
*Gerald Stone, Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, p. 292
* Jerzi Tréder: Spòdlowô wiédzô ò kaszëbiznie - Gduńsk 2014, s.173. 

Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota
Pazurnik

thumb|Pazurnik

**Pazurnik** (*Accipiter nisus*) - strzédny ptôch rabùszny z rodzëznë jastrzibowatëch (*Accipitridae*). Òn zjôdô np. skórce, a biwô m.jin. na Kaszëbach.

Kategòrëjô:Ptôchë
Kramarzënë

**Kramarzënë** są kaszëbską wsą w gminie Tëchómié, w bëtowsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. Tu w szkòle dzece ùczą sã kaszëbsczégò jãzëka. Wë wsë je mùrowòné katolëcczi kòscół z lat 1855-57. Tu gòspòdarzył jak gbùr Ludwik Prądzyński.

## Bùtnowé lënczi
*w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”
Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Gmina Tëchómié
Ludwik Prądzyński

**Ludwik Prądzyński** przëszedł na swiat w 1956 rokù w Tëchómiu kòl Bëtowa. Ùcził sã w Gduńskù. Béł jednym z trzech, chtërny w séwnikù 1980 rokù zaczãle sztrajk w Gduńsczi Òkrãtowni mionã Lenina. Òd 1980 rokù aktiwny w Solidarnosce. W latach 1984 - 1993 robił jak gbùr w gminie Tëchómie. Òn je czestnym mieszkańcem Gardu Gduńsk i przënôlégô do karna lëdzy wëprzédnionëch przez pòlsczégò prezydenta.

Kategòrëjô:Gduńszczani
Kategòrëjô:Kaszëbi
Alojzy Rekowski

**Alojzy Rekowski** (*Aloysius J. Rekowski*) przëszedł na swiat w 1921 rokù midzë Kaszëbama w Kanadze. Béł òjcem CSsR i dzejôrzem kaszëbsczi kùlturë w Kanadze. W 1981 rokù òn béł w Żukòwie na Kaszëbach. Òd 1982 do 1986 rokù bëłë w tidzenikù *This Week* (Barry’s Bay) jegò artikle ò Kaszëbach w Ontario.  Napisôł achtnioną tam ksążkã *The Saga of The Kashub People in Poland, Canada, USA* (1997), *The saga of the Kashub people in Poland, Canada, USA*. Ontario, CDA: Kaszëbë (2008). Je òpublikòwóny jegò tołmaczënk z kaszëbsczégò na  anielsczi  H. Derdowsczégò: "O Panu Czorlińścim co do Pucka po sece jachoł". Pò anielskù to je *An 1880 Journey through Kashub, Poland by Hieronim Derdowski. An English translation from the original Kashub by Fr. Aloysius Rekowski*.  Òn ùmarł w 2006 rokù, a jegò grób je w Barry's Bay, Ontario.
## Lëteratura
* The proud inheritance : Ontario's Kaszuby / [editor Anna Zurakowska]. Ottawa : The Polish Heritage Institute-Kaszuby, 1991, ss. 66,102 i 147.	

## Bùtnowé lënczi
*s. 6, ks. Rekowski
*VIAF

Kategòrëjô:Kaszëbi
Łątczińskô Wigòda

**Łątczińskô Wigòda** to je kaszëbskô wies w kartësczim krézu, w Pòmòrsczim wòjewództwie, w gminie Stãżëca. Òna je w Kaszëbsczim Krôjòbraznym Parkù. Tu je kòscół z lat 1913-1914. W Łątczińsczi Wigòdze ks. Francyszk Grucza 20 rujana 1984 rokù zaczął w kaszëbsczim jãzëkù òdprawiac Msze sw. w kòscele katolëcczim.

thumb|left|180px
thumb|left|180px

## Przëpisczi

 
Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Gmina Stãżëca
Kategòrëjô:Kaszëbë
Arka Gdynia

**Arka Gdyniô** (pòl. *MZKS Arka Gdynia*) - pòlsczi fósbalowi klub z Gdini, ùsôdzony w 1929 rokù. Dobiwca pùcharu pòlsczi w 1979 ë w 2017, superpùcharu pòlsczi w 2017 ë 2018. 

Kategòrëjô:Gdiniô
Kategòrëjô:Szpòrt
Combermere, Ontario

thumb|right|250px|Combermere
**Combermere, Ontario** to je wnożëna w Kanadze. Tu je parafialny kòscół. Długò ùchòwôł sã w tich stronach kaszëbsczi jãzëk ë zwëczi.

Kategòrëjô:Kanada
Kòscół Swiãtégò Jozafata

**Kòscół Swiãtégò Jozafata** w Chicago w Zjednónëch Krajach Americzi pòstawiony w 1884 rokù na terenie "Kaszëbòwa" służił dłudżi lata Kaszëbóm. Na nich w Americe gôdają *Cassubians* a téż *Kaszubs* abò *Kashubians* i tam wiedzą, że je kaszëbsczi jãzëk i kaszëbskô kùltura związanô z mòrzem. W 1914 rokù probòszczem w tim parafialnym kòscele béł Kaszëba - ks. Franciszek Ostrowski.

Kategòrëjô:Kaszëbi
Pałëbice

thumb|left|180px|
**Pałëbice** (pl. *Pałubice*) – kaszëbskô wies w Pòlsce w nordowô-zôpadnim dzelu Kaszëbsczégò Pòjezerzô i Kaszëbsczégò Krôjòbraznégò Parkù, pòłożonô w gminie Srôkòjce w kartësczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa.

## Bùtnowé lënczi
*Pałubice w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Kaszëbë
Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Gmina Serakòjce
Pólny skòwrónk

thumb|Pólny skòwrónk
**Pólny skòwrónk** (*Alauda arvensis*) – to je môłi ptôch z rodzëznë skòwrónków (*Alaudidae*). Czëdes bëło jich wiele na Kaszëbach. Pólny skòwrónk spiéwô tak:

## Lëteratura
*Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 334.

Kategòrëjô:Ptôchë
Błotny żółw

thumb|Błotny żółw
**Błotny żółw** (*Emys orbicularis* L.) – to je ôrt gadzënë z rodzëznë błotnëch żółwiów. Czëdes na Kaszëbach bëło jich dosc wiele. Òn je chroniony prawã òd 1935 rokù.

Kategòrëjô:Gadzënë
Môlëchnô rilówka

thumb|Môlëchnô rilówka
**Môlëchnô rilówka** (*Sorex minutus*) – to je ôrt baro môłégò suska z rodzëznë rilówkòwatëch (*Soricidae*). To je nômiészi susk na Kaszëbach. Òna żëje np. kòl Mirochòwa.
## Bùtnowé lënczi
* Sorex minutus s. 113

Kategòrëjô:Susczi
Killaloe

thumb|Widzënk z Killaloe
**Killaloe** (Ontario) - to je wnożëna w Kanadze. Tu długò ùchòwôł sã kaszëbsczi jãzëk ë zwëczi. Czëdes bëłë tu lasë i piłë. Tu jeden chłop jak napisôł dr Jan Drzéżdżón (1974) gôdôł: "... to są Kaszuby skąd moi ojcowie przëszlë".

Kategòrëjô:Kanada
Mësznik

thumb|Mësznik

**Mësznik** (*Buteo buteo*) – wiôldżi ptôch z rodzëznë jastrzibowatëch (*Accipitridae*). Òn żëjë na Kaszëbach. Òn chwôtô np. lësaté toczczi

Kategòrëjô:Jastrzibowaté
Czirka

mały|Larus ridibundus

**Czirka** (*Chroicocephalus ridibundus ridibundus*) - to je strzédny wòdny ptôch z rodzëznë miewów. thumb|Czirka

## Gdze żëje

Gnieżdżą sã w kòloniach na wyspach,jezorach i rzekach.
Òn żëje téż na Kaszëbach. thumb

## Miara
* dłëgòsc cała:29-77cm
* wòga:0,12-1,75kg
* szerokòsc skrzidłów:61-182cm

## Cëchë
                                                                        thumb                              
* doskonałi lecôrz

* ùmieje dobrze płëwac, le niepłëwają pôd wòdą

* na zemi dobrze chôdzą ë biegają

## Wëzdrzatk

* dorosłi òsobniczi  ùbarwionè są nôczãszczi jasno nierôz z przymieszką szariégò i czôrnégò

* młódé ptôchë – brudnawo- biôłé

* gãstë ùpierzenié

* krãpi tułów ò dłudżich skrzydłach

* wiôlgô głowa z mòcnym,prostim dzëbem

* nodżi o 3 pôlcach z plewą

 
## Jôda

Je wszëtkôżerni.

Żëwią sã rëbëma,bezkrzélówcami mòrszczimi,stawònagami, òwadami, jajami, grëzôczami,gôdami itp.

## Rozród

Są mònogamiczné. Twòrzą kòlonie. Mają jedniegò partnerô w żëcym.Pierzą sã 2 raza na rok.Znoszą od 1 do 3 jaj w snôdczich jamach w zemi. W wësadôwani jaj biorą ùdzél starszi. 
                                                                                     Jaja mew

## Òchrona
     
Są pòd òchroną.

## Òsoblëwòscë
* Mewë mògą pic słoną wòdã.
* Jaja jich sã bruné, pòwleczenié cëmnëmi plamamë.To je òchrona przede drapieżnikiem.
* Dożewô do 30 lat.

## Lëteratura

Karel Stastny: Ptaki wodne. Warszawa: Delta, 1993. ISBN 83-85817-10-7.

Klaus Richarz: Ptaki – Przewodnik. Warszawa: MUZA, 2009. ISBN 978-83-7495-018-3.

Kategòrëjô:Miewë
Łubianô

thumb|200px|left|Kòscół
[thumb|200px|left|[Fabrika Stołowi Pòrcelanë]]
**Łubianô** (pòl. *Łubiana*, miem. *Lubianen*) - to je wielgô kaszëbskô wies w gminie Kòscérzna, w kòscérsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. Tu je Fabrika Stołowi Pòrcelanë w Łubianie i stądka pòchòdzy kaszëbskô pòrcelana.

## Bùtnowé lënczi
*(pl)

Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Gmina Kòscérzna
Kategòrëjô:Kaszëbë
Jeléńcz

**Jeléńcz** - to je kaszëbskô wies w gminie Parchòwò, w bëtowsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. W 1293 rokù tą wies dostôł "Mistco" òd ksyżëca Mscëwòja II. Wierã Cramer pierszi pisôł, że Jeléńcz to je kaszëbskô (*cassubische*) pòzwa (1858). Pò 1920 rokù òn béł w Miemcach. To je rodné gniôzdo Jelińsczich.

## Bùtnowé lënczi
*Cramer R.: Geschichte der Lande Lauenburg und Bütow,  Tom 1. E. J. Dalkowski, Königsberg 1858, s. 306https://archive.org/details/bub_gb_Cc8AAAAAcAAJ/page/n315
*''Jeleńczyn'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Gmina Parchòwò 
Kategòrëjô:Bëtowsczi kréz
Kategòrëjô:Kaszëbë
Òrzesznica

thumb|Òrzesznica

**Òrzesznica** (*Nucifraga caryocatactes*) – strzédny ptôch z rodzëznë krëkòwatëch. Òna żëje na Kaszëbach.

Kategòrëjô:Krëkòwaté
Wôrblëniô

left|200px|thumb|OSP Wôrblëniô
**Wôrblëniô** to je kaszëbskô wies w gminie Pùck, w pùcczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. Tu w szkòle dzece ùczą sã kaszëbsczégò jãzëka. Téż tu  ùrodzył sã Andrzéj Slëwińsczi (1939-2009).

## Bùtnowé lënczi
*szkòła
*Werblin w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Gmina Pùck
Kategòrëjô:Kaszëbë
Lëpùskô Hëta

**Lëpùskô Hëta** to je kaszëbskô wies w gminie Lëpùsz, w kòscérsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. Tu ùrodzył sã Bòlesłôw Jażdżewsczi - kaszëbsczi ùtwórca.

## Bùtnowé lënczi
*Lipuska huta w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Gmina Lëpùsz
Kategòrëjô:Kaszëbë
Gmina Lëpùsz

**Gmina Lëpùsz** (pòl. *Gmina Lipusz*) - to je wieskô gmina w kòscérsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa z sedzbą w Lëpùszu.

## Bùtnowé lënczi
* Gmina Lëpùsz
* (pl)

!
Kategòrëjô:Kòscérsczi kréz
Szemrejce

**Szemrejce** (pòl. *Siemirowice*) – są kaszëbską wsą na kraju Kaszëbsczégò Pòjezerzô w gminie Céwice, w lãbòrsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. Siebmacher (1866) napisôł ò nich Szemrejce na Kaszëbach (*Schimmerwitz in Kassuben*). Tu w szemrejsczi szkòle dzece ùczą sã m. jin. kaszëbsczégò jãzëka .

Òficjalnô kaszëbskô pòzwa wsë w fòrmie „Szemrejce” òsta wprowadzónô 18 lëpińca 2016.

## Lëteratura
*Marian Biskup, Andrzej Tomczak: Mapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w.: rozmieszczenie własności ziemskiej, sieć parafialna, Toruń ; Warszawa : Państwowe Wydaw. Naukowe, 1955, str. 137.

### Dopisënczi

## Bùtnowé lënczi
*2.) ''Siemirowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”
Kategòrëjô:Gmina Céwice
Szlapnik

thumb|Szlapnik

**Szlapnik** (*Tringa ochropus*) - strzédny ptôch z rodzëznë bekasowatëch. Òn żëje na Kaszëbach.

Kategòrëjô:Bekasowaté
Łosos

left|250px|thumb|Łosos
**Łosos** (*Salmo salar*) - to je rëba z rodzëznë łososowatëch (*Salmonidae*), chtërna colemało nierzchnie sã w rzékach, a tak żëje w słony wòdze. Òn mòże bëc 1,5 m dłudżi. Łosos żëje m. jin. w Bôłce. 

Kategòrëjô:Rëbë
Wãgòrz

thumb|Wãgòrz

**Wãgòrz** (*Anguilla anguilla*) - to je rëba z rodzëznë wãgòrzowatëch (*Anguillidae*). Czedës na Kaszëbach bëło dosc wiele tich rëbów, ale terô nie je wòlno jich wiele łowic.

Na nordze Kaszëb wilijnym smaczkã béł gòtowóny wãgòrz z klóskama i krëszkama abò solony wãgòrz z pùlkama.

## Lëteratura
* Malicki L.: Pożywienie rybne Kaszubów Wdzydzkich, Gdańsk : Muzeum Pomorskie, 1972, s.10

## Bùtnowé lënczi
*ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI

Kategòrëjô:Rëbë
Brzóna

thumb|Brzóna
**Brzóna** (*Vimba vimba*) - rëba z rodzëznë karpiowatëch. Czedës wiele tich rib żëło w Pùcczi Hôwindze, nôsnôdszi òbéńdze Gduńsczi Hôwindżi w Bôłce.

Kategòrëjô:Rëbë
Chòszczka

160px|left|thumb|Kłos chòszczczi
**Chòszczka** abò **kòcy ògónk** (*Equisetum arvense*) – to je roscëna z rodzëznë chòszczkòwatëch (*Equisetaceae*). Zelé chòszczi Kaszëbi zbiéralë do léczeniô.

Kategòrëjô:Bòtanika
Diôbli ògón

mały|Brem — jak òn żôłto kwitnie
**Diôbli ògón** abò **jurk** abò **brëm** (*Sarothamnus scoparius* syn. *Cytisus scoparius*) – roscëna, czerz z rodzëznë bòbòwatëch. Czedës Kaszëbi robilë z niegò miotłë.
Na Kaszëbach òn kwitnie np. w czerwińcu.

## Lëteratura
* Gołąbk E.: Knéga psalmów / na pòdstawie Biblii Tysiąclecia (Wyd. IV, 1989) skaszëbił Eugeniusz Gołąbk. Gdańsk 1999, s. 224
*Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s.118.
* Bernard Zëchta, *Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej*, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. 67.

## Bùtnowé lënczi

* [Jurk w [Nôrodny Park Tëchòlsczé Bòrë|Nôrodnym Parkù Tëchòlsczé Bòrë]]

Kategòrëjô:Bibliowé roscënë‎
Kategòrëjô:Kùltura
Zbichòwò

thumb|left
**Zbichòwò** to je kaszëbskô wies w gminie Wejrowò, w wejrowsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. Tu w 1923 rokù ùrodzył sã Bòlesłôw Bòrk - kaszëbsczi ùtwórca.

## Bùtnowé lënczi
*''Zbichowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Gmina Wejrowò
Bòlesłôw Bòrk

thumb
**Bòlesłôw Bòrk** (úr. 9 łżëkwiata 1923 rokù w Zbichòwie, ùm. 18 lëstopadnika 2017 w Wejrowie) – kaszëbsczi spòlëznowi dzejôrz, ùtwórca, pedagòga. 

Znóny jakno aùtór historicznëch artiklów w „Pòmeranie”, a téż lëteraturë, jakô pòwiôdô ò kaszëbsczich dzejach, m. jin. „Lesôcczé pòwiôstczi ë jiné dokôzë” (2002). Wòjnowi kawel rzucył gò na Zôpadną Eùropã, pò wòjnie wrócył na Kaszëbë i skùńcził przerwóną edukacjã. Béł czerownikã szkòłów, przédnikòwôł kòleczkòwsczémù partowi Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô. W 1997 rokù dobéł nôdgrodã na lëteracczim kònkùrsu m. Jana Drzéżdżóna.

## Przëpisczi

Kategòrëjô:Kaszëbi
Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze
Krziżewé drzéwkò

thumb|Krziżewé drzéwkò
**Krziżewé drzéwkò** abò **bòżé drzéwkò** (*Hypericum perforatum*) to je zelé, chtërnégò Kaszëbi ùżiwają do léczeniô schòrzałi wątrobë. Gò sã zbiérô do sëszeniô jak òno kwitnie. 
## Lëteratura
* D. Tyszyńska-Kownacka, Zioła na działce i w ogródku przydomowym, wyd. Wyd. 3, Warszawa: Wydawnictwo Watra, 1984, s. 38
* Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 124.

## Bùtnowé lënczi
* [Bòżé drzéwkò w [Nôrodny Park Tëchòlsczé Bòrë|Nôrodnym Parkù Tëchòlsczé Bòrë]]

Kategòrëjô:Bòtanika
Słëpiniô

**Słëpiniô** to je rzéka na Kaszëbsczim Pòjezerzu. Òd Kartuz do ni wpłiwô "Klôsztornô Strëga", a za ji pòstrzédzëzną wiele zgnojeniów. Słëpiniô wpłiwô do Reduni w Żukòwie.

Kategòrëjô:Kaszëbë
Strzelenka

thumb|Strzelenka (Strzelnica) kòl Pãpòwa
**Strzelenka** to je rzéka na Kaszëbsczim Pòjezerzu dłużawë 16,7 km. Òna wëpłiwô z mòcno zaczapónégò Tëchómsczégò Jezora. Strzelenka wpłiwô do Reduni kòl wsë Lniska.

Kategòrëjô:Geògrafijô Pòlsczi
Kategòrëjô:Kaszëbë
Biegôcz

thumb|Biegôcz - pòzdrzatk z bòkù

**Biegôcz** (*Calidris alpina schinzii*) môłi ptôch z rodzëznë bekasowatëch. Òn żëje nad m. jin. Bôłtem, ale tu je jich mało. Biegôcze są òbjimniãti ùrzãdową òchrónią.

Kategòrëjô:Bekasowaté
Kasper

thumb|left|Kasper ''Crex crex''

**Kasper** (*Crex crex*) – strzédny ptôch z rodzëznë kasprowatëch. Na Kaszëbach je jich baro mało. 

Kategòrëjô:Ptôchë
Strëszô Bùda

**Strëszô Bùda** (pl. *Strysza Buda*) to je kaszëbskô wies w Pòlsce pòłożonô w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Kartuzë w òbéńdze szôłtëstwa Mirochòwò. Tu ùrodzył sã Jan Trepczik. Tu je Kaszëbsczi Park Miniaturów.

Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Gmina Kartuzë
Kategòrëjô:Kaszëbë
Zrzeszéńcowie

**Zrzeszéńcowie** to pòétné karno, zebróné wkół cządnika "Zrzesz Kaszëbskô" (1933-39): Aleksander Labùda (1902-81) ze Strëszi Bùdë, Jan Trepczik (1907-89), Jan Rómpsczi (1913-69) z Kartuz, Francëszk Grëcza (1911-93) z Pòmieczińsczi Hëtë. Cządnik – z gòdłã *W imię Boga – odrodzenie Kaszub* – miôł za zgrôwã "òdrodã Wiôldżégò Pòmòrzô na spòdlim kaszëbiznë, w nôbëlniészëch ùdbach z pòmòcą i wespółbëcym Pòlsczi, dlô ji dobra". Kaszëbiznã ùznôwelë za apartny słowiańsczi jãzëk. Jich teòretik Sztefan Bieszk (1895-1964), ùrodzony we Fribùrgù (Badenia), ale jegò tatk wëszedł z Kòleczkòwa w Wejrowsczém, pisôł – z ekwiwaleńtama pòlsczima – słôwiącé snôżotã swòji tatczëznë *Sonety kaszubskie*, a w 1959 r. ùsadzył gwôsny pisënk. 

Debiutë Zrzeszéńców przëpadłë na zôczątk trzëdzestëch lat XX stalata. Długò naznôczalë czerënk rozwiju kaszëbsczégò lëteracczégò jãzëka, mającë wërazny cësk na stanowiszcze Młodokaszëbów, òd chtërnëch sã dowiedzelë ò pòzdrzatkach Cenôwë i Ramùłta na kaszëbiznã. Òstawilë dosc tëlé wôżnëch dokôzów, np. zbiérk widzałëch i aktualnëch felietónów lëdzkò-pòliticznëch Labùdë (Guczów Mack gôdô), melodné piesnie ("Kaszebskji Pjesnjôk") i snôżé wiérztë (np. zbiérk "Odecknienié" 1977) J. Trepczika, dolmaczenié Biblëji kaszëbsczi Grëczë (1992), òsoblëwò słowôrze Labùdë (1960, 1981) i *Słownik polsko-kaszubski* Trepczika (1994). 

Zbiérk Labùdë "Kaszëbsczim jesma lëdã" przënôszô cziledzesąt tekstów-manifestów z mòttã: "Chto dzys nie chce mòwë òjców tczëc, mùszi witro słëgą cëzëch bëc". Szlachã felietónistë Labùdë szedł A. Hirsz. Wiérztë Trepczika tikają trzech témów: historii (np. Piesniô Wendów), jãzëka (np. Tczëwôrtnô jes jak dzejów duch) i miłotë do rodny zemi (np. piesniô Hej mòrze, mòrze, lubòtné mòrze...).
Labùda tak ùjął ewòlucjã jãzëka: "...mòże gadac ò lëteracczi kaszëbiznie dzelący sã na baro gwarową i òglową. Pierszô jinaczi sã òd drëdżi tim, że przëjimô wszëtczé dodôwné swòjiznë wszëtczich gwar [...] Znaczącą znanką ti drëdżi je téż ji wikszô apartnota w ùprocëmnienim do lëteracczi pòlaszëznë[...] Jini pisôrze bëlë w sztãdze sã ùniesc nad domôcą gwarã i ùsôdzają w òglowy kaszëbiznie, czemù zôczątk delë znóny lëteratowie [...] Dokôz Majkòwsczégò pt. "Żëcé i przigodë Remusa" je klasykòwym przëmiôrã prozë gwôsno lëteracczi, a "Nowotné spiéwë" Bùdzësza – pòezji. Òdezdrzëwają jich pisôrze młodszégò pòkòleniô, jak Jan Trepczik, Jan Rómpsczi i jini, zbiérający sã wkół cządnika "Zrzesz Kaszëbskô", jaczi tekstë zasługiwają na miono kaszëbiznë òglowy, tj. gwôsno lëteracczi..." (1937).

Zrzeszéńcowie ùznelë zasłëdżi Cenôwë, dzãka chtërnémù lud "przëbôcziwô mowę tatków przódë" i Majkòwsczégò, że "skażonô gôdka sta sã nama sjãtô" – słowama Bieszka, co pisôł téż: "Dzél poétów z Labudą i Trepczikę przédnyma (Karnowsczim, Bilotã, Bùdzëszã, Patokã) stworzëlë jistnô dlô se mowę lëteracką o dobëtnëch céchach swojsczëch. Proces zéńdzeniô kaszëbsczich dijalektów w jednę oglowokaszëbską mowę ni mógł jesz dóńc. Bo element rëbacczi (nordowy), nôwôżniészi bodôj, mô chdze môl" (1937). Strach ò kawel jãzëka przewijô sã ù Rómpsczégò.

Kategòrëjô:Kaszëbskô lëteratura
Nadmòrsczi Park Krajòbrazny

mały|Nadmòrzé
**Nadmòrsczi Park Krajòbrazny**  to je park krajòbrazny ò wiéchrzëznie 188 km² (założony w 1978 rokù) nad Bôłtem na Kaszëbach. W parkù roscą: mùszilepë, wronôczi i jin. Je tu 9 rezerwatów i żëje wiele ptôchów, w tim cytrónowé plëszczi, sowë (np. ùszatô sowa), mëszniczi i biegôcze. W Pùcczi Hôwindze biwają szaré foczi.

## Bùtnowé lënczi

Kategòrëjô:Kaszëbë
Mechelińsczè Łączi

**Mechelińsczè Łączi** to je rezerwat w Nadmòrsczim Parkù Krajòbraznym założony w 2000 rokù nad Bôłtem na Kaszëbach. W tim rezerwace żëje wiele ptôchów, a gniôzda miałë nawetka biegôcze. Rosce tu m.jin. kòlmòrsczi òstropùs. 

Kategòrëjô:Kaszëbë
Bekas

thumb|Bekas

**Bekas** (*Gallinago gallinago*) – strzédny wanożny ptôch z rodzëznë bekasowatëch. Czedës na łąkach kòl błotów beło czëc bekasa. Na tego ptôcha gôdale téż kòzełk, bo jak òn wësokò lôtôł to béł taczi zwąk jakbë kòzeł bleczôł. 

Kategòrëjô:Bekasowaté
Krëk

thumb|Krëk

**Krëk** (*Corvus corax*) — wiôldżi ptôch z rodzëznë krëkòwatëch (*Corvidae*). Czedës na Kaszëbach bëło jich baro mało, a terô placama je krëków dosc wiele.

### Rozmajitoscë
W Psalmie 147:9 je napisóne m. jin. ò krëkù:
Òn bëdłu dôwô żercé,
pizglãtóm krëka to, ò co wòłają.

## Lëteratura
* Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 372.

Kategòrëjô:Krëkòwaté
Òstropùs

thumb|''Eryngium bourgatii''
**Òstropùs** (*Eryngium*) – to je szlach roscënów z rodzëznë zelerowatëch. Òne roscą m.jin. w Pôłniowi Americe. Na Kaszëbach rosce kòlmòrsczi òstropùs.

Kategòrëjô:Bòtanika
Wieszczi

[thumb|left|[Pòrfiria - chòroscowy òbjôw]]
**Wieszczi** je ten chto pò smiercë je czerwòny (Sychta). Aleksander Hilferding béł w Grzmiący i tam uczuł i napisôł (1862), że wieśzczi czedë ùmrze, a bãdze zachòwané w zark, to òn so dostónie zgło i żwie je, aż nôblëższëch przijacelów, òjca, matkã, jednégò pò drëdżim wcignie. Ò wieszczich są pòdania zwëskóné lëterackò, zrobile to np. Alojzy Nôgel i Krystyna Muza. Mòże niejedny wieszczi mielë za żëcô pòrfiriã?

## Lëteratura
* Dzieje Brus i okolicy : praca zbiorowa / pod red. Józefa Borzyszkowskiego ; [aut. Krzysztof Walenta et al.].Chojnice ; Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, 1984, s. 285.
* Dr Nadmorski: Kaszuby i Kociewie. Język, zwyczaje, przesądy, podania, zagadki i pieśni ludowe w północnej części Prus Zachodnich, Poznań 1892, s. 60.
* Perszon, J.: Na brzegu życia i śmierci : zwyczaje, obrzędy oraz wierzenia pogrzebowe i zaduszkowe na Kaszubach. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 1999 (English summary).
* Остатки славян на южном берегу Балтийского Моря, Sankt-Petersburg 1862 (wyd. polskie Resztki Słowian na południowym wybrzeżu Morza Bałtyckiego, tłum. Nina Perczyńska, oprac. Jerzy Treder, Gdańsk 1989, s. 152.
* Sychta B.: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, t.VI (1973), s. 144.
## Bùtnowé lënczi
* ''O wieszczych czyli upiorach''

Kategòrëjô:Etnologiô
Augùstin Dominik

**Augùstin Dominik** (1915–1987) ùrodzył sã w Żarnowcu. Òn dłëgszi czas robił jakno ksãgòwi w Krokòwie. Napisôł m.jin. zbiérk hùmòresków "Tóna z pustk" (1983), a pò pòlskù *Gawędy kaszubskie* (1986).

Kategòrëjô:Kaszëbi
Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze
Mòdrôk

thumb|Mòdrôk
**Mòdrôk** (*Centaurea cyanus* L. 1753) – to je roscëna z rodzëznë astrowatëch. Òn roscë na Kaszëbach i tu plotą z modrôków wińce. To je zelëskò na pòlach.

## Bùtnowé lënczi
*Mòdrôk s. 27
*Centaurea cyanus 

Kategòrëjô:Bòtanika
Wrzos

thumb|Wrzos

**Wrzos** (*Calluna vulgaris* (L.) Hull) – wielelatnô roscëna z rodzëznë wrzosowatëch (*Ericaceae* Juss.). Òn roscë na Kaszëbach, ale rôz czedës bëło gò wicy. Z wrzosu je miód - wrzosnik. Czedës Kaszëbi na zymkù wrzos pôlelë.

## Lëteratura
* Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 174.
## Bùtnowë lënczi
* wrzosz
Kategòrëjô:Bòtanika
Bùk

thumb|Bùczi - ''Fagus sylvatica'' L.

**Bùk** (*Fagus sylvatica* L.) – to je drzéwiã z rodzëznë bùkòwatëch (*Fagaceae* Dumort.). Bùczi są w lasach m.jin. na Kaszëbach. 

Brzadã bùka je bùczëna. Słowò „bùczëna” zanotowôł w swòjim słowôrzu Bernard Zëchta. Jakò przikłôd ùżëcô negò jistnika pòdôł słowôrz Sëchtë zdanié: „Bùczëna je tak dobrô jak òrzech do jedzeniô.”. 
  	
## Dopisënczi


Kategòrëjô:Bòtanika
Szarô òlszô

thumb|Szarô òlszô
**Szarô òlszô** abò **szarô ólszka** (*Alnus incana* (L.) Moench) - to je roscëna z rodzëznë brzózkòwatëch (*Betulaceae* Gray). To drzéwiã abò wiôldżi czerz colemało rosce kòl rzéków, téż na Kaszëbach.
## Bùtnowé lënczi
*https://web.archive.org/web/20160304213840/http://www2.abc.biology.ug.edu.pl/wp-content/uploads/2014/05/abc79_03.pdf

Kategòrëjô:Bòtanika
Kòloniô

**Kòloniô**  (pl. *Kolonia*) – kaszëbskô wies w Pòlsce pòłożonô w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Kartuzë. Tu w szkòle dzece ùczą sã kaszëbsczégò jãzëka. W òbéńdze szôłtëstwa pòłożoné sã miészé kòlonie: Bòrowc i Chòjna.

Òficjalnô kaszëbskô pòzwa wsë w pòstacje „Kòloniô” òsta wprowadzónô 16 zélnika 2010.

## Bùtnowé lënczi
*Kolonia w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

## Przëpisczi

Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Gmina Kartuzë
Kategòrëjô:Kaszëbë
Żëto

mały|Kłosë żëta ''Secale cereale''mały|Żëto

**Żëto** (*Secale cereale*) – ôrt zbòżô zëmòwégò abò jôrczi. 

## Mòrfòlogiô
* chłąd – stebło pùsté, ok. 1,5 m.
* pòkòrzëna – bùńtnô; 
* kwiatë – kłos dwùkwiatowi, szczeżlowati;
* brzôd – zôrniôk pòdłużny, farwa szarozelonô

Brzôd ùżiwô sã do produkòwaniô: mączi (na przëmiar rżanô mąka na chléb), szpirtusu, charnë.

Słomã ze stebłów bierze sã do wërobinë słomianych daków (strzech) jak téż służi jakò scelëna dlô chòwë. 

## Systematika
; Synonimë:
*Gramen* Séguier

; Pozycjô systematicznô wedle APweb (aktualizowóny system APG III z 2009):
Zort nôleżący do rodzënë wiéchlinowatëch (*Poaceae*), rzãdu wiechlinowców (*Poales*). W òbrãbie rodzënë nôleżi do pòdrodzënë wiéchlinowëch (*Pooideae*),.

; Gatënczi pòlsczi florë:
* *Secale cereale* L.

;  Jinszé gatënczi:
* *Secale africanum* Stapf 
* *Secale anatolicum* Boiss. 
* *Secale ciliatiglume* (Boiss.) Grossh. 
* *Secale montanum* Guss. 
* *Secale segetale* (Zhuk.) Roshev. 
* *Secale sylvestre* Host 
* *Secale vavilovii* Grossh.

Midzëgatënkòwi mieszańc:
* *Secale × derzhavinii* Tzvelev 

## Galeriô

Rogge plant Secale cereale.jpg
Oortjes rogge Secale cereale auricles.jpg
Rogge aar Secale cereale.jpg
Kafje met kafnaald rogge Secale cereale.jpg


## Przëpisë

## Bibliografia
* Stanisław Tołpa, Jan Radomski, *Botanika. Podręcznik dla techników rolniczych*, wyd. dziesiąte, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1975, s.319-322, 327.

## Bùtnowë lënczi

Kategòrëjô:Bòtanika
Sandra

thumb|Sandra
**Sandra** (*Sander lucioperca*) rëba z rodzëznë òkónkòwatëch. Òna żëje m. jin. w snôdczich wòdach Bôłtu.

Kategòrëjô:Rëbë
Rezerwat Redłowskô Kãpa

thumb|Redłowskô Kãpa - rezerwat
**Rezerwat Redłowskô Kãpa** to je krajòbrazny rezerwat ò wiéchrzëznie 118,16 ha (założony w 1938 rokù) òbrëmiô Redłowską Kãpã w Gdini. Tu nad Bôłtem rosce wiele bùków, szwedzczich jarzbinów, a téż sëdwina.

## Lëteratura
Jan Mòrdawsczi : Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb; dolmaczënk: Ida Czajinô, Róman Drzéżdżón, Marian Jelińsczi, Karól Rhode, Gduńsk 2008

Kategòrëjô:Geògrafijô
Sëdwina

thumb
**Sëdwina** (*Hippophaë rhamnoides* L.) – to je roscëna z rodzëznë òliwnikòwatëch (*Elaeagnaceae*). Òna rosce m.jin. nad Bôłtem na Kaszëbch. Sëdwina je tu òbjimniãti dzélową òchrónią. Czasã dãbecczi Kaszëbi ze sëdwinë robią òct.

## Lëteratura
* Sychta B.: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, t.V (1972), s. 26.

Kategòrëjô:Bòtanika
Qin Shi Huang

**Qin Shi Huang** (ùr. 260 p.n.e., ùm. 210 p.n.e.) - zwóny czasã zwëczajno **Pierszim Czezerã** - pierszi czezer Chińsczégò Czezerstwa, chtëren w 221 r. p.n.e. sparłãcził sëłą biôtkùjącé sã królestwa w òbéńdze Chinów.
## Przëpisë

Kategòrëjô:Chinë
Czëmónowò

**Czëmónowò** (pòl. *Czymanowo*) - to je kaszëbskô wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w wejrowsczim krézu w gminie Gniéwino. Tu je wielgô wòdnô elektrowniô.
## Bùtnowé lënczi
*''Czymanowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

## Zdrzë téż
Kôłkòwò

Kategòrëjô:Gmina Gniéwino
Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz
Rutczi

**Rutczi** (pl. *Rutki*) – kaszëbskô wies w Pòlsce w òbéńdze Kaszëbsczégò Pòjezerzô, pòłożonô w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Żukòwò.Tu je wòdnô elektrownia.

Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Gmina Żukòwò
Kategòrëjô:Kaszëbë
Lezno

**Lezno** (pòl. *Leźno*) – kaszëbskô wies w Pòlsce, pòłożonô w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Żukòwò.  Tu w szkòle dzece ùczą sã kaszëbsczégò jãzëka.

Òficjalnô kaszëbskô pòzwa wsë òsta wprowadzónô 26 zélnika 2013.

## Przëpisczi

Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Gmina Żukòwò
Kategòrëjô:Kaszëbë
Czéczéwò

**Czéczéwò** abò **Czeczewò** (pòl. *Czeczewo*) - to je kaszëbską wsą w Pòlsce w òbéńdze Kaszëbsczégò Pòjezerzô, pòłożonô w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Przedkòwò. Tu w szkòle dzece i młodzëzna ùczą sã kaszëbsczégò jãzëka https://web.archive.org/web/20130901213409/http://czeczewo.pl/nauczyciele.html.
W òbéńdze szôłtëstwa pòłożoné sã mniészé kòlonie: Martënczi, Pòpójce i Tokarsczé Pnie. Tu je znóny kòscół.

Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë
Kategòrëjô:Gmina Przedkòwò
Kategòrëjô:Kaszëbë
Wiłóz Reduni

**Wiłóz Reduni** to je krajòbrazny rezerwat na pòrénkòwim kraju Kaszëbsczégò Pòjezerzô ò wiéchrzëznie 84,24 ha (założony w 1972 rokù), òbrëmiô terenë kòl Babiégò Dołu. Tu nad brzegama Reduni rosce wiele drzéwiãtów np. drobnolëstnô lëpa, sosna i dosc tëli krzów, a téż żëją np. wëdrë.

## Charakteristikô
Rezerwat òbjimô stolemny dzél przełomu Rëduni, zwónégò Babidolsczim Przełomã, bez mòrenowé grzëpë (zjawiszcze erozjë) z pòrosniãtima grądã i łãgã stokama. Je to jedno z nôbògatniszich na niżu stanowiszczów florë i roscënnoscë ò charakterze pòdgórsczim. Wiłóz Reduni bëł fragmeńtã turisticznégò szlachù czółnowich spłiwów (decyzją Regionalné Direkcjë Òchronë Strzodowiszcza we Gduńsku, zgodno z òbòwiązującym planã òchronë: „Czółnowi ruch rzeką Rëdunią w dzélu pòkriwającëm sã z obrëmienim rezerwatu Wiłóz Rzeki Raduni jest niedozwòlóny”). Nôblëższé môlëznë to Babi Dół, Bòrowò i Bòrkòwò. Znajduje sã na turisticznym szlachu Kartësczim.

* Òbrëmienié: 84,24 ha
* Minimalny wësok 122 m n.p.m.
* Maksymalny wësok 172 m n.p.m.
* Klasë sedlisków i % pòkrëcô: iglasté lasë 24%; miészané lasë 76%

## Galeriô

Image:DW211 Bòròwò - Wiłóz Reduni.JPG|
Image:Wiłóz_Reduni_(23).JPG|


## Bùtnowë lënczi

* http://powiatkartuski.wkraj.pl/#/49735/198

Kategòrëjô:Kartësczi kréz
Kategòrëjô:Gmina Żukòwò
Môùsz

thumb|Môùsz
**Môùsz** (pòl. *Mausz*) to je jezoro w kartusczim krézu ò wiéchrzëznie 384 ha. Tu żëją rozmaité rëbë, a m. jin. mòrénczi, òkùnczi, plésze, płotczi, wãgòrze i sandrë.
## Bùtnowé lënczi
*''Mausz'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”
*''Wokół jez. MAUSZ''

Kategòrëjô:Kaszëbsczé jezora
Sosna

thumb|Chójczi - chòjna

**Zwëczajnô sosna abò chójka** (*Pinus silvestris* L.) – to je wiedno zeloné drzéwiã z rodzëznë sosnowatëch (*Pinaceae*). Na Kaszëbach òna je nôczãscé spòtikónym drzewã. To biwają szlagùtë dobré na balczi. Colemało chójczi rosną abò w jednorodnëch drzéwiãcëznach (bòrë sosnowé, chòjnë) abò miészónëch - z bùkã abò daną.
## Lëteratura
* Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 46.
## Bùtnowé lënczi
* http://www.kp.org.pl/pp/pdf2/pp-3-4%282008%29_WILGA%20WANTOCH-REKOWSKI.pdf

Kategòrëjô:Bòtanika
Kąkel

thumb|left|150px|Kąkel
**Kąkel** (*Agrostemma githago* L.) – to je roscëna z rodzëznë granôtkòwatëch. Czedës na Kaszëbach bëło to zelëskò colemało w zëmòwim żëce, a terôzka gò je baro mało np. jeden kwitł w zelëskù na pòlu kòle Serakòjc w zélnikù 2014 rokù. Dzys za nim trzeba barżi zdrzec w ògródkù zelësków.

## 
Kąkel to je téż stôré nôzwëskò na Kaszëbach w 1488 r. napisele gò *Conkoell*.
## Bùtnowé lënczi
* Osłanin

Kategòrëjô:Bòtanika
Górnô Brodnica

**Górnô Brodnica**  (pl. *Brodnica Górna*) – kaszëbskô wies w Pòlsce w òbéńdze Kaszëbsczégò Pòjezerzô, pòłożonô w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Kartuzë. Tu w szkòle dzece ùczą sã kaszëbsczégò jãzëka http://zkiwbrodnicagorna.edupage.org/text7/?. W òbéńdze szôłtëstwa pòłożoné sã miészé kòlonie: Grzebiéńcz, Kalkô, Kamiónka i Złotô Góra. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi 25px
## Bùtnowé lënczi
*2.) Brodnica górna w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Kartësczi kréz
Kategòrëjô:Gmina Kartuzë
Kategòrëjô:Kaszëbë