open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
13 gòdnika

**13 gòdnika** je 347. (348.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 18 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Łucjô, Òtëliô, Walãti
* Dzéń swiãti Łucjë

* Dzéń Samòstójnotë Republiczi na Malcë

### Wëdarzenia
* 1570 - pòkój w Szczecënie kùnczi sódmletnô wòjnô nordowô (Pòlskô-Lëtwa, Dëńskô i wolny gard Lubeka przecyw Szwedzkô)
* 1974 - Malta òstôwa repùblikã
* 1981 - w Pòlsce zaczãło sã stojenié w wòjnie, jinternowanié i zamknęce w sộdzë nôleżników Solidarnoscë i wnetka bëlë zabiti lëdze

### Ùrodzëlë sã
* 1553 - Henrik IV, król frańcësczi
* 1797 - Heinrich Heine
* 1857 - Frãcëszk Lange 
* 1957 - Steve Buscemi, teatrownik amerikańsczi 
* 1967 - Jamie Foxx, teatrownik amerikańsczi 

### Ùmarlë
* 1466 - Donatello, żłobiôrz italsczi
* 1944 - Wasilly Kandinsky, malôrz rusczi-frańcësczi 

Kategòrëjô:Gòdnik
14 gòdnika

**14 gòdnika** je 348. (349.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 17 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Jizydór, Noëmi, Tédór, Wenãcjusz

### Wëdarzenia
* 1575 - Ksyżёc Sétmegardu Stefan Batory òstôł wëlowóny królã Pòlsczi.
* 1891 – w zdrzëtni w Szczecënie zbudowony òkrãt pancerny SMS Weissenburg.
* 1970 - Gòdnik 1970: sztrëjk robòtników w Gduńsczi Òkrãtownë ë sztrëjk w całi Pòmòrsce.
* 1981 – stojenié w wòjnie: „Solidarnosc” zaczãła sztrëjki, wòjskò otoczëłò Gduńsczi Òkrãtownë.
 
### Ùrodzëlë sã
* 1503 - Nostradamus
* 1546 - Tycho de Brahe, astronóma dëńsczi
* 1945 - w Sopòce: Andrzej Dudziński "Dudi", polsczi-amerikańsczi céchừnkorz
* 1947 - Dilma Rousseff, prezydentko Brazylsczi
* 1966 - Helle Thorning-Schmidt, dëńskô premierko

### Ùmarlë
* 1825 - Franciszek Karpiński
* 1989 - Andriej Sacharow, rusczi fizyk, noblësta pòkòjowy
* 2006 - Ahmet Ertegün, założëł Atlantic Records, pòmòcnik sukcesow Led Zeppelin i ABBA 

Kategòrëjô:Gòdnik
7 gòdnika

**7 gòdnika** je 341. (342.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 24 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Ambrożi, Sabin, Urban
* we Armenijô – Dzéń Pamiãci Trzãsienia Zemi 

### Wëdarzenia
* 1732 – otwarto Royal Opera House w Covent Garden w Londinie.
* 1742 – otwarto Staatsoper Unter den Linden w Berlënië.
* 1912 – w Krakòwie otwarto kino „Uciecha”.
* 1925 – Liga Narodów dowa Polsce prawo straży wojskowo na Westerplatte.
* 1941 - Japòńskô atakuje amerikansczi Pearl Harbor na Hawaii
* 1988 - Stolemne trzãsienia Zemi we Armenijô zabite 25 tys. osób

### Ùrodzëlë sã
* 1905 - Gerard Kuiper, astronom
* 1928 - Noam Chomsky, amerikańsczi lingwisto i politiczni komentator

### Ùmarlë
* 43 rok p.n.e. Cicero 

Kategòrëjô:Gòdnik
8 gòdnika

**8 gòdnika** je 342. (343.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 23 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
Ùroczëzna katolëcczégo kòscoła:
* Matczi Bòsczi Adwańtowi
* Mionowi dzéń swiãtëją: Alojz, Apòlo, Edita, Narcëza

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* 1913 - Jón Rómpsczi
* 1943 - Jim Morrison (The Doors)
* 1945 - Maryla Rodowicz
* 1966 - Sinéad O'Connor

### Ùmarlë
* 

Kategòrëjô:Gòdnik
18 gòdnika

**18 gòdnika** je 352. (353.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 13 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Bògùsłôw, Miłosłôw, Zofiô

### Wëdarzenia
* 2004 - zaczãło nadawac Radio Kaszëbë

### Ùrodzëlë sã
* 1878 Josef Stalin

### Ùmarlë
* 

Kategòrëjô:Gòdnik
24 gòdnika

**24 gòdnika** je 358. (359.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 7 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Adóm, Éwa
* Wilëjô Gòdów (w łacyńsczim kòscele)

### Wëdarzenia
* 1898 – w Warszawie òstôł pòstawiony pomnik Adóma Mickiewicza
* 1955 – Ùniwersytet Poznańsczi òstôł przemianowany na Ùniwersytet im. Adóma Mickiewicza (UAM).
* 1966 – sowieckô sondô Łuna 13 na Miesądzu.

### Ùrodzëlë sã
* 3. ròk p.n.e. - Galba, cesôrz rzëmsczi (ùm. w 69. ròku n.e.)
* 1166 - Jan bez Zemi, krol anielsczi (ùm. 1216)
* 1798 - hr. Tytus Działyński, pòlsczi pòlitikôrz, mecenas kùńsztu, ùsadzył muzeum w Kórniku 
* 1798 - Adóm Mickiewicz, pòlsczi pòéta nôrodni (ùm. 1855)
* 1818 - James Prescott Joule, anielsczi fizëk (ùm. 1889)
* 1888 - Juan Ramón Jiménez, szpańsczi pòéta, noblësta (ùm. 1958)
* 1964 - Anja Orthodox, pòlsko spiéwôrka goth-rock
* 1971 - Ricky Martin, portoricańskò-amerikańsczi spiéwôk

### Ùmarlë
* 1524 - Vasco da Gama, pòrtugalsczi podróżnik (ùr. 1469)
* 1863 - William Makepeace Thackeray, anielsczi runita (ùr. 1811).
* 1913 - Stefan Ramułt, kaszëbsczi jãzëkòznajôrz (ùr. 1859)
* 1992 - Peyo, belgijsczi céchừnkorz, ùsadzył Smerfy (ùr. 1928)

Kategòrëjô:Gòdnik
17 gòdnika

**17 gòdnika** je 351. (352.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 14 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Łazarz, Łukasz

* W Szczecënie dzen pamiãcë Gódnika 1970. 

### Wëdarzenia
* 1970 - Gódnik 1970: Czôrny Czwôrtk - w Gdinie wòjskò zastrzélëłò 10 robòtników z Òkrãtownë im. Kòmùnë Parizczej, w tem Zbyszka Godlewskiego; w Szczecënie bitka na gasach, wòjskò zabëłò 16 lëdzy, 100 renionëch. 
* 1981 - stojenié w wòjnie: ZOMO rozbëłò manifestacje w Gduńskù i w Krakòwe, zabitë 1 osoba, 2 renionëch.

### Ùrodzëlë sã
* 1706 - Émilie du Châtelet, frańcësko matematerkô, fizyczkô, pisôrka
* 1966 - Ałła Zahajkewycz, ukrajińscza kòmpòzytórka
* 1975 - Mila Jovovich

### Ùmarlë
* 1273 - Rumi, iransczi poeta
* 1839 - Simón Bolívar, bohater pôłniowôamerikańsczi, prezydent Perú, Wenezueli i Bolivii.
* 1857 - Francis Beaufort, irlandzczi meteorolog, fizyk
* 1943 - w Auschwitz-Birkenau - Łucja Charewiczowa, docentkô historëcznô, polscza wëdôwka, dzejôrka, konspiratorka
* 1970 - Bruno Drëwa zastrzélony w Gdinie
* 1970 - Zbyszek Godlewski zastrzélony w Gdinie

Kategòrëjô:Gòdnik
16 gòdnika

**16 gòdnika** je 350. (351.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 15 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Adelajdô, Dieter, Lazarus, Sebastian, Wolisław, Wolisławô, Zdzisław, Zdzisławô 

### Wëdarzenia
* 1922 - endecczi fanatëk Eligiusz Niewiadomski zastrzelëł pòlsczégò prezydenta Gabriela Narutowicza.
* 1970 - Gódnik 1970: sztrëjk na całi Pòmòrsce. Wòjskò otoczëłò i ostrzelëłò Gduńsczi Òkrãtownë; bicé lëdzy, chtërni chcą wéńc do Òkrãtowni.
* 1972 - w Gduńskù otwartô Hala Olivia.
* 1980 - w Gduńskù stawiony Pòmnik Pòległëch Òkrãtowników Gódnika 1970 (Trzë Krziże).
* 1981 - stojenié w wòjnie: w Katowicëch wòjskò i ZOMO pomòrdowëłò górnikow w pacyfikacëji Kopalni Wãdźla „Wujek”. Zabitëch 9 górnikow, 21 renionëch.

### Ùrodzëlë sã
* 1485 - Katarzyna Aragonscza
* 1770 - Ludwik van Beethoven
* 1776 - Jane Austen
* 1777 - Mme Barbre-Nicole Clicquot, Veuve Clicquot, francësczô przerobniczkô szampana

### Ùmarlë
* 1859 - Wilhelm Grimm
* 1917 - Rasputin
* 1922 - Gabriel Narutowicz

Kategòrëjô:Gòdnik
25 gòdnika

**25 gòdnika** je 359. (360.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 6 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
Swiãto katolëcczégo kòscoła: 
* Bòżé Narodzenié

* Mionowi dzéń swiãtëją: Anastazjô, Eugenio

### Wëdarzenia
* 800 - Karól Wiôldżi òstôł kòrónowôny na swiãtégò cesôrza miemiecko-rzëmsczégò
* 983 - Otton III òstôł kòrónowôny na króla miemiecczégò.
* 1000 - Stefan I òstôł kòrónowôny na króla Madżarsczi
* 1066 - Wilhelm Zdobëca òstôł kòrónowôny na króla Anielsczi
* 1025 - Mieszkò II Lambert òstôł kòrónowôny na króla Pòlsczi
* 1076 - Bòlesłôw II Szczōdrë òstôł kòrónowôny na króla Pòlsczi
* 1223 - Swiãti Francëszk z Asëżu stwòrził pierszô szopkã gòdowô
* 1818 - Kòlãda "Cëchô noc" jako Stille Nacht po miemiecczi pierszi roz spiéwenô na mszë w aùstriôcczi wsë Oberndorf.
* 1840 - w Pariżu wieczerzô gòdnikowô i pojedënk pòétëcczi medzy Adómem Mickiewiczem i Juliuszem Słowackem.
* 1945 - zaczãło nadôwôć "Polsczé Radio Szczecëno"  
* 1978 - sowieckô sondô kosmicznô "Wenera 11" na Wenus.
* 1979 - zaczãła sã inwazëjo sowieckô na Afganistón
* 1989 - dyktator rumùńsczi Nicolae Ceausescu i białka Elena skôzónë na smierc i rozstrzélonë
* 1991 - Michaił Gorbaczow zakùńczëł bëc òstatnim prezydentã ZSSR
* 1993 - na ruskô stacëjo orbitalnëjo "MIR" pierszô w historëji wëstawô kùńsztu w Kòsmòsë

### Ùrodzëlë sã
* 1642 - Isaac Newton, wiôldżi anielsczi fizëk i matematik (ùm. 1727).
* 1899 - Humphrey Bogart, amerikańsczi teatrownik (ùm. 1957)
* 1954 - Annie Lennox, szkòckô spiéwôrka
* 1968 - Helena Christensen, dëńskô fotomodelkô

### Ùmarlë
* 1294 - Mscëwòj II, ksyżëc pòmòrsczi (ùr. kòl 1220)
* 1938 - Karel Čapek, czesczi runita (ùr. 1890)
* 1957 - Charles Pathe, frańcësczi wyrobnik filmòwë
* 1977 - Charlie Chaplin, amerikańsczi teatrownik i reżiser  (ùr. 1889)
* 1983 - Joan Miró, katalańsczi malownik, grafik, żłobiôrz (ùr. 1893).
* 1989 - Nicolae Ceauşescu, diktatôr rumùńsczi (ùr. 1918) - rozstrzélony
* 1995 - Dean Martin, amerikańsczi spiéwôk (ùr. 1917).
* 1997 - Władysław Jeliński
* 2006 - James Brown, amerikańsczi spiéwôk (ùr. 1933).
* 2008 - Eartha Kitt, amerikańskô teatrownica i spiéwôrka (ùr. 1927).
* 2016 - George Michael, anielsczi spiéwôk (ùr. 1963)

Kategòrëjô:Gòdnik
26 gòdnika

**26 gòdnika** je 360. (361.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 5 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Szczepón, Tédór

### Wëdarzenia
* 1991 - òstôł òficjalno zakùńczony ZSSR i kùńczy bëc jakò państwò. 
Pòwstałë nowé państwo Ruskô i ùwòlnienë od Sowietów samòstójnë państwa jakò Armenijô, Ùkrajina, Estóńskô, Lëtewskô, Kazachstan, Ùzbekistan i jinsze. 
* 2004 - stolemne trzãsiene Zemi i Tsunami 2004 w Jindijsczi Òceanie, 9.0 na skali Richtera, zabitëch 300.000 lëdzy, bez doma òstało 1.500.000 lëdzy w Jindiach, Jindonezeji, Tajlandii, Sri Lance i Malezeji.

### Ùrodzëlë sã
* 1791 - Charles Babbage, anielsczi matematik i wënalôzca (ùm. 1871)
* 1891 - Henry Miller, amerikańsczi runita (ùm. 1980)
* 1893 - Mao Zedong, diktatôr chińsczi (ùm. 1976)
* 1904 - Alejo Carpentier, kubańsczi runita (ùm. 1980)
* 1963 - Lars Ulrich, dënsczi perkùsëjita i kòmpòzytór w karno Metallica.

### Ùmarlë
* 1972 - Harry S. Truman, amerikańsczi prezydent (ùr. 1884).
* 1997 - Adòm Giedrys, pòlsczi krawc, astronoma-amator (ùr. 1918)
* 2000 - Magik, pòlsczi raper z karnów Kaliber 44 i Paktofonika (ùr. 1978)
* 2006 - Gerald Ford, amerikańsczi prezydent (ùr. 1913)
* 2009 - Yves Rocher, francësczi przerobnik (ùr. 1930)

Kategòrëjô:Gòdnik
27 gòdnika

**27 gòdnika** je 361. (362.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 4 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Tédór

### Wëdarzenia
* 1918 - w Pòznóniu pòwstanié wiôlgòpòlsczé przecyw Prësëm.

### Ùrodzëlë sã
* 1571 - Johannes Kepler, miemiecczi astronoma i matematik (ùm. 1630)
* 1822 - Louis Pasteur, francësczi kemiker og bakteriolog (ùm. 1895) 
* 1901 - Marlene Dietrich, miemieckô teatrownica i spiéwôrka (ùm. 1992)
* 1948 - Gérard Depardieu, francësczi teatrownik

### Ùmarlë
* 1923 - Gustave Eiffel, francësczi technik i architekt (ùr. 1832)
* 2007 - Benazir Bhutto, pakistanskô premierkô, zastrzélonô przez terrorystã (ùr. 1953)
* 2016 - Carrie Fisher, amerikańskô teatrownica (ùr. 1956)

Kategòrëjô:Gòdnik
28 gòdnika

**28 gòdnika** je 362. (363.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 3 dni.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Antón, Éma

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* 1969 - Linus Torvalds, fińsczi infòrmatika , ùsôdzca systemë Linux

### Ùmarlë
* 

Kategòrëjô:Gòdnik
29 gòdnika

**29 gòdnika** je 363. (364.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 2 dni.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Gerata, Tomôsz

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* 1936 – Jan Louis Perkowski 

### Ùmarlë
* 

Kategòrëjô:Gòdnik
1 lëstopadnika

**1 lëstopadnika** je 305. (306.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 60 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją:

### Wëdarzenia
* 1993 - Eùropejskô Ùnijô

### Ùrodzëlë sã
* 

### Ùmarlë
* 

Kategòrëjô:Lëstopadnik
3 lëstopadnika

**3 lëstopadnika** je 307. (308.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 58 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Bògùmił, Cezari, Hùbert, Hùberta, Sylwiô, Téófil

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:Lëstopadnik
4 lëstopadnika

**4 lëstopadnika** je 308. (309.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 57 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Francëszka, Léna, Karól, Òlgerd, Sãdomir

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* 1744 rokù Jón III Bernoùlli (Johann III Bernoulli)

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:Lëstopadnik
31 gòdnika

**31 gòdnika** je 365. (366.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. 

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Józefina, Mariusz, Sebastión, Sylwester

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* 

### Ùmarlë
* 

Kategòrëjô:Gòdnik
11 lëstopadnika

**11 lëstopadnika** je 315. (316.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 50 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Môrcën, Tédór
* Dzéń Samòstójnotë Pòlsczi Republiczi

### Wëdarzenia
* 1918 - skùńczëła sã pierszô swiatowô wòjna.
* 1939 rokù krótkò wsë Wiôlgô Piôsznica w lasach Miemcë - w II swiatowi wòjnie pòmòrdowelë wiele lëdzy.

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
* 1933 rokù Paweł Miotk - béł lëdowi, kaszëbsczi ùtwórca
* 1939 rokù béł zabiti Frãcëszk Linke

Kategòrëjô:Lëstopadnik
22 lëstopadnika

**22 lëstopadnika** je 326. (327.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 39 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją:

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*1937 - Wòjcech Czedrowsczi

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:Lëstopadnik
18 lëstopadnika

**18 lëstopadnika** je 322. (323.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 43 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Państwowé swiãto Łotwë – Dzéń Proklamacje Łotewsczi Repùbliczi (łot. *Latvijas Republikas proklamēšanas diena*)
* Mionowi dzéń swiãtëją:  Agnészka, Karolëna, Òdo, Róman

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:Lëstopadnik
3 pazdzérznika

**3 pazdzérznika** je 276. (277.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 89 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Augùstina, Cyprión, Éwôld, Gerat, Gerata, Rómana

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:pazdzérznik
1 pazdzérznika

**1 pazdzérznika** je 274. (275.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 91 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Danuta, Jigór, Juliô, Remigiusz, Róman, Teréza

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* 1992 – Adóm Hébel

### Ùmarlë
* 2010 – Gerard Labùda

Kategòrëjô:pazdzérznik
14 pazdzérznika

**14 pazdzérznika** je 287. (288.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 78 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją:
* Dzéń Szkólnégò

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* 1951 – David Shulist
* 1976 – Robert Żmùda-Trzebiatowsczi kaszëbsczi lëterat

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:pazdzérznik
16 pazdzérznika

**16 pazdzérznika** je 289. (290.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 76 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Aùrelión, Émil, Gaweł, Grzegórz, Jiga, Jadwiga, Lubògòst, Małgòrzata, Walãti

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* 1726 - Daniel Chodowiecki, malownik
* 1927 - Günter Grass, pisôrz, noblista

### Ùmarlë
* 1939 - Léòn Heyke, pòéta

Kategòrëjô:pazdzérznik
10 pazdzérznika

**10 pazdzérznika** je 283. (284.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 82 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Daniél, Kasjusz, Przemësłôw, Samùél

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* 1961: Danuta Stenka - pòlskô teatrownica

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:Pazdzérznik
19 pazdzérznika

**19 pazdzérznika** je 292. (293.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 73 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Ferdinônd, Kléòpatra, Pelagiô, Pelagiusz, Zemòwit

### Wëdarzenia
* 1466 - Gduńsk znôw w Pòlsce pò tornsczim spòkòju

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:pazdzérznik
20 pazdzérznika

**20 pazdzérznika** je 293. (294.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 72 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Apòlo, Felicjón, Jiréna, Jerzi

### Wëdarzenia
* Ks. Frãcëszk Grëcza 1984 rokù zaczął w kaszëbsczim jãzëkù òdprawiac Msze sw. w katolëcczim kòscele.

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:pazdzérznik
22 pazdzérznika

**22 pazdzérznika** je 295. (296.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 70 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Donat, Józefina, Kòrdión, Mark, Saloma

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* 1907 rokù Jan Trepczik

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:pazdzérznik
24 pazdzérznika

**24 pazdzérznika** je 297. (298.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 68 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Alojz, Antoni, Féliks, Filip, Jón, Môrcën, Rafôł, Walãtina

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
* 1981 - Aleksander Labùda

Kategòrëjô:pazdzérznik
23 pazdzérznika

**23 pazdzérznika** je 296. (297.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 69 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Bartłomiéń, Gracjana, Hònorôt, Jón, Klotilda, Marléna, Róman

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:pazdzérznik
Warszawa

**Warszawa** (an. *Warsaw*, miem. *Warschau*, fran. *Varsovie*, łac. *Varsovia*)  je miastã we westrzédni Pòlsce, òd 1596 rokù ji stolecznym miastã a téż wôżnym ùczebnym, pòliticznym ë gòspòdarzczim môlã. We Warszawie mô swój plac Sejm ë prezydenta Pòlsczi. Warszawa je nôwikszym miastã Pòlsczi Repùbliczi.

## Galeriô

Òbrôzk:Warsaw palace.jpg|Królewsczi Zómk
Òbrôzk:Warsaw 07-13 img14 View from StAnne Church tower.jpg|Stôri Gard (Starówka)
Òbrôzk:Poland-00741 - Palace Prezydencki (31071435322).jpg|Prezydencczi Palast
Òbrôzk:Kolumna Zygmunta III Wazy 2020.jpg|Kòlumna Zygmùnda
Òbrôzk:Warszawa Rynek.png|Stôri Gard
Òbrôzk:Lazienki-Palac na Wodzie.jpg|Łazénkòwsczi Palast
Òbrôzk:Warszawa Teatr Wielki.jpg|Wiôldżi Teater w Warszawie
Òbrôzk:Wilanów Palace.jpg|Wilanów *(Wilanowò)*
Òbrôzk:Warszawa Copernicus.png|Palast Staszica
Òbrôzk:Warsaw church.jpg|Pòlowy Kòscôł
Òbrôzk:Plac Niepodległości1.JPG|Plac Piłsudsczégò
Òbrôzk:Ogród Saski2.JPG|Fòntanë w Sasczim Ògrodzé
Òbrôzk:Panoramic view of Castle Square in Warsaw.jpg|Panorama Warszawë


Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
Kategòrëjô:Mazowiecczé wòjewództwò
1 séwnika

**1 séwnika** je 244. (245.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 121 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją:

### Wëdarzenia
* 1939 - òbarna Westerplatte ë zôczątk II Swiatowi Wòjnë
* 1968 - pòwstało w Wejrowie Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Runitwë ë Mùzyczi

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
* 2005 rokù, Robert Lee Burnside - bluesowi mùzykańt

Kategòrëjô:Séwnik
6 séwnika

**6 séwnika** je 249. (250.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 116 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Béjata, Bògdana, Éwa, Michôł, Tomôsz

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:Séwnik
8 séwnika

**8 séwnika** je 251. (252.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 114 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Państwowé swiãto w Macedonie – Dzéń Samòstójnotë
* Ùroczëzna katolëcczégo kòscoła – Matczi Bòsczi Séwny
* Mionowi dzéń swiãtëją: Mariô

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
* 1975 r. Jignacy Szutenberg

Kategòrëjô:Séwnik
15 séwnika

**15 séwnika** je 258. (259.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 107 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją:

### Wëdarzenia
* 1463 - gduńsko-elblãskô flota (25 òkrãtów) pòbiła krzëżôcką flotã (44 òkrãtów) na Wislanim Zôlóju

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:séwnik
21 séwnika

**21 séwnika** je 264. (265.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 101 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Mark

### Wëdarzenia
* W 1907 rokù założëlë w Kartuzach, m.jin Izydor Gùlgòwsczi ë Friedrich Lorentz, Kaszëbsczé Lëdoznawczé Zrzeszenié (*Verein für kaschubische Volkskunde*).
* 2004 - było trzãsenié zemi téż na Kaszëbach.

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:Séwnik
22 séwnika

**22 séwnika** je 265. (266.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 100 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją:

### Wëdarzenia
* 1980 - w Gduńsczi Zdrzëtni Lenina pòwstôwô samòstójnô samòsprôwnô warkòwô zrzesz "Solidarnosc"

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:Séwnik
16 séwnika

**16 séwnika** je 259. (260.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 106 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Cyprión, Edita, Eùgeniô, Kamila, Kòrnéliusz, Ludmiła, Sebastiana, Wiktór

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* 1931 – Tadeùsz Gòcłowsczi

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:Séwnik
24 séwnika

**24 séwnika** je 267. (268.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 98 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Gerat, Gerata, Herman, Jaromir, Sewerin

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* 1898 rokù w Òsłoninie, w pùcczim krézu, nordowi kaszëbsczi ùtwórca - Jan Bilot
### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:Séwnik
26 séwnika

**26 séwnika** je 269. (270.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 96 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Cyprión, Damión, Teréza

### Wëdarzenia
* Eùropejsczi Dzéń Jãzëków

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:Séwnik
1900

**1900** / MCM – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na pòniedzôłk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1900 rokù przëpôdł na sobòtã, ale béł to – jinaczi niżle w gregòriańsczim kalãdôrzu  –  rok przestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała nôprzód 12 dni, a òd 13  strëmiannika wërosła do 13 dni.

Je to 1900 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 900. rok drëdżégò tësąclecô, 100. (i slédny)  rok  XIX stolatégò, 10. rok 10-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

**Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok**
1898 « 1899 « **1900** » 1901 » 1902

Kategòrëjô:XIX stolaté
1901

**1901** / MCMI – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na wtórk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1901 rokù przëpôdł na pòniedzôłk i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 13 dni.

Je to 1901 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 901. rok drëdżégò tësąclecô, 1. rok XX stolatégò, 1. rok 1-égò dzesãcolecô XX stolatégò.

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

**↓** **Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok** **↓**
1899 « 1900 « **1901** » 1902 » 1903


Kategòrëjô:XX stolaté
1923

**1923** / MCMXXIII

1921 « 1922 « **1923** » 1924 » 1925

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* 9 łżëkwiata – Bòlesłôw Bòrk

### Ùmarlë
* 23 czerwińca – Antón Ôbram

Kategòrëjô:XX stolaté
1922

**1922** / MCMXXII

1920 « 1921 « **1922** » 1923 » 1924

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1925

**1925** / MCMXXV

1923 « 1924 « **1925** » 1926 » 1927

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1924

**1924** / MCMXXIV

1922 « 1923 « **1924** » 1925 » 1926

### Wëdarzenia
* W 1924 rokù bëło wiôldzi spadnienié dëtka (inflacjô), a téż wëmiana pieniãdzy w Pòlsce, za milión i òsemset tësąsy pòlsczich marków mògł dostac jednégò złotégò.

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1928

**1928** / MCMXXVIII

1926 « 1927 « **1928** » 1929 » 1930

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1926

**1926** / MCMXXVI

1924 « 1925 « **1926** » 1927 » 1928

### Wëdarzenia
* 10 gromicznika - nôdanié gardsczich prôw Gdinië

### Ùrodzëlë sã
* 8 gromicznika - Jan Piepka
* 5 rujana, Marian Majkòwsczi - architekta
* 23 lëstopadnika, Robert Lee Burnside - bluesowi mùzykańt

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1927

**1927** / MCMXXVII

1925 « 1926 « **1927** » 1928 » 1929

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* 16 pazdzérznika - Günter Grass - pisôrz, noblista

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1930

**1930** / MCMXXX

1928 « 1929 « **1930** » 1931 » 1932

### Wëdarzenia
* Léón Heyke dostôł za lëteracczé ë pedagògiczné dzejanié Złoti Krziż Zasłëdżi

### Ùrodzëlë sã
* Alojzy Nôgel

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1929

**1929** / MCMXXIX

1927 « 1928 « **1929** » 1930 » 1931

### Wëdarzenia
* W Kartuzach doszło do założeniô Regionalnégò Zrzeszeniô Kaszëbów (*Zrzeszenie Regionalne Kaszubów*)

### Ùrodzëlë sã
* 21 gòdnika, Henrik Dawidowsczi - kaszëbsczi pisôrz. 

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1932

**1932** / MCMXXXII

1930 « 1931 « **1932** » 1933 » 1934

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1931

**1931** / MCMXXXI

1929 « 1930 « **1931** » 1932 » 1933

### Wëdarzenia
* Biskùp sufragan chełmińsczi diecezëji Kònstantin Dominik béł w Swiónowie

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1933

**1933** / MCMXXXIII

1931 « 1932 « **1933** » 1934 » 1935

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1934

**1934** / MCMXXXIV

1932 « 1933 « **1934** » 1935 » 1936

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
* 23 gòdnika - Alojzy Bùdzysz - nordowi ùtwórca kaszëbsczi

Kategòrëjô:XX stolaté
1935

**1935** / MCMXXXV

1933 « 1934 « **1935** » 1936 » 1937

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1937

**1937** / MCMXXXVII

1935 « 1936 « **1937** » 1938 » 1939

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* 16 maja - Jón Drzéżdżón kaszëbsczi runita
* 13 maja - Roger Zelazny

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1936

**1936** / MCMXXXVI

1934 « 1935 « **1936** » 1937 » 1938

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* 9 rujana – Agnieszka Osiecka
* 29 gòdnika – Jan Louis Perkowski 

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1938

**1938** / MCMXXXVIII

1936 « 1937 « **1938** » 1939 » 1940

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* 25 stëcznika – Włodzimierz Wësocczi (*Владимир Высоцкий*)

### Ùmarlë
* 10 gromicznika - Aleksander Majkòwsczi - doktor, kaszëbsczi pisôrz i dzejôrz

Kategòrëjô:XX stolaté
1939

**1939** / MCMXXXIX

1937 « 1938 « **1939** » 1940 » 1941

### Wëdarzenia
* 1 séwnika - òbarna Westerplatte ë zôczątk II Swiatowi Wòjnë

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
* 16 rujana - Léòn Heyke - pierszi pòéta, chtërën pisôł nordową kaszëbizną lësôcką.

Kategòrëjô:XX stolaté
1942

**1942** / MCMXLII

1940 « 1941 « **1942** » 1943 » 1944

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* 14 łżëkwiata - prof. dr hab. Jerzi Tréder 

### Ùmarlë
* 7 strëmiannika - ks. bp. Kònstantin Dominik

Kategòrëjô:XX stolaté
1943

**1943** / MCMXLIII

1941 « 1942 « **1943** » 1944 » 1945

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* 23 rujana Bruno Synak - profesor socjologie

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1944

**1944** / MCMXLIV

1942 « 1943 « **1944** » 1945 » 1946

### Wëdarzenia
* W nocë z 18 na 19 gòdnika anielsczé bómbówce pòtłëkłë bómbama òkrãtowniã i pòrt w Gdinie.

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1945

**1945** / MCMXLV

1943 « 1944 « **1945** » 1946 » 1947

### Wëdarzenia
* 28 strëmiannika - przejãcé Gduńska przez pòlsczé ë sowiecczé wòjskò

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
* 30 łżëkwiata - Adolf Hitler
* 27 lëpinca - Fric Jaenicke (Poguttke) - gazétnik, apartnik

Kategòrëjô:XX stolaté
1946

**1946** / MCMXLVI

1944 « 1945 « **1946** » 1947 » 1948

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
* 27 séwnika - Agùstin Westphal 

Kategòrëjô:XX stolaté
1941

**1941** / MCMXLI

1939 « 1940 « **1941** » 1942 » 1943

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
* 16 rujana w lagrze Auschwitz Józef Jankòwsczi 

Kategòrëjô:XX stolaté
1947

**1947** / MCMXLVII

1945 « 1946 « **1947** » 1948 » 1949

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1940

**1940** / MCMXL

1938 « 1939 « **1940** » 1941 » 1942

### Wëdarzenia
* 25 maja - II Swiatowô Wojna: początk Biôtczi ò Dunkiérkã

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
#### Ùmarlë w lagrze
Smierc w lagrze Stutthof nalezlë m. jin. katolëcczi ksãża:
* 11 stëcznika - Władisłôw Szëmańsczi
* 11 stëcznika - Bernhard von Wiecki
* 11 czerwińca - Kònstantin Krefft

Kategòrëjô:XX stolaté
1948

**1948** / MCMXLVIII

1946 « 1947 « **1948** » 1949 » 1950

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1949

**1949** / MCMXLIX

1947 « 1948 « **1949** » 1950 » 1951

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1951

**1951** / MCMLI

1949 « 1950 « **1951** » 1952 » 1953

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
* 21 gromicznika - Téòdora Gùlgòwskô

Kategòrëjô:XX stolaté
1952

**1952** / MCMLII

1950 « 1951 « **1952** » 1953 » 1954

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1950

**1950** / MCML

1948 « 1949 « **1950** » 1951 » 1952

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* 20 stëcznika - Jerzi Łisk – pòéta i ùtwórca mùzyczi do tekstów kaszëbsczich pòétów.

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1953

**1953** / MCMLIII

1951 « 1952 « **1953** » 1954 » 1955

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1954

**1954** / MCMLIV

1952 « 1953 « **1954** » 1955 » 1956

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1955

**1955** / MCMLV

1953 « 1954 « **1955** » 1956 » 1957

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1956

**1956** / MCMLVI

1954 « 1955 « **1956** » 1957 » 1958

### Wëdarzenia
* 2 gòdnika bëło założoné Kaszëbsczé Zrzeszenié -  (òriginalnô pòzwa *Zrzeszenie Kaszubskie*).

### Ùrodzëlë sã
* Stanisłôw Janke
* Raul Lozano

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1957

**1957** / MCMLVII

1955 « 1956 « **1957** » 1958 » 1959

### Wëdarzenia
* 16 séwnika bëło wëdóné pòzwòlenié na wëdôwanié zrzeszeniowégò cządnika "Kaszëbë"

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1958

**1958** / MCMLVIII

1956 « 1957 « **1958** » 1959 » 1960

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* 16 zélnika - Madonna (amerikańskô spiéwôrka)

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1959

**1959** / MCMLIX

1957 « 1958 « **1959** » 1960 » 1961

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1960

**1960** / MCMLX

1958 « 1959 « **1960** » 1961 » 1962

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1961

**1961** / MCMLXI

1959 « 1960 « **1961** » 1962 » 1963

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1962

**1962** / MCMLXII

1960 « 1961 « **1962** » 1963 » 1964

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1963

**1963** / MCMLXIII

1961 « 1962 « **1963** » 1964 » 1965

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
* 3 czerwińca - Papiéż Jón XXIII

Kategòrëjô:XX stolaté
1964

**1964** / MCMLXIV

1962 « 1963 « **1964** » 1965 » 1966

### Wëdarzenia
* ùkôza sã ksążka *Życie i przygody Remusa / Aleksander Majkowski ; z gwary kaszubskiej przeł. Lech Bądkowski.* - kaszëbskô gôdka (*gwara*), a nawetka ni dialekt wskazywô na cãżczi czasë dlô kaszëbiznë.

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1965

**1965** / MCMLXV

1963 « 1964 « **1965** » 1966 » 1967

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1966

**1966** / MCMLXVI

1964 « 1965 « **1966** » 1967 » 1968

### Wëdarzenia
* Figùra Madonnë w Swiónowie bëła ùkorónowónô w òprzenim ò dekret papiéża Pawła VI na "Kaszëbską Królewą".

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolat%C3%A9
1967

**1967** / MCMLXVII

1965 « 1966 « **1967** » 1968 » 1969

### Wëdarzenia
* 1 stëcznika Réda dosta gardzczé prawa

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
* Frãcëszka Majkòwskô (19 zélnika)

Kategòrëjô:XX stolaté
1970

**1970** / MCMLXX

1968 « 1969 « **1970** » 1971 » 1972

### Wëdarzenia
* Pòwstôł Gduńsczi Ùniwersytet (20 strëmiannika)
* Sztrajk robòtników w Gduńsku ë w całi Pòmòrsce (Gòdnik 1970)

### Ùrodzëlë sã
* Artur Jablonsczi (16 zélnika)

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1969

**1969** / MCMLXIX

1967 « 1968 « **1969** » 1970 » 1971

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* Oliver Kahn
* Jens Lehmann
* Gabriel Badilla Segura
* Shaka Hislop
* Ali Daei
* Kaesy Keller
* Santiago Canizares

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1972

**1972** / MCMLXXII

1970 « 1971 « **1972** » 1973 » 1974

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1971

**1971** / MCMLXXI

1969 « 1970 « **1971** » 1972 » 1973

### Wëdarzenia
* Bëło założoné Karno Piesni i Tuńca Bazunë miona Aleksandra Tomaczkòwsczégò

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1968

**1968** / MCMLXVIII

1966 « 1967 « **1968** » 1969 » 1970

### Wëdarzenia
* 1 séwnika pòwstało w Wejrowie Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Runitwë ë Mùzyczi

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
* 26 strëmiannika w Żukòwie Jadwiga Ptôch 

Kategòrëjô:XX stolaté
1973

**1973** / MCMLXXIII

1971 « 1972 « **1973** » 1974 » 1975

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1974

**1974** / MCMLXXIV

1972 « 1973 « **1974** » 1975 » 1976

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1975

**1975** / MCMLXXV

1973 « 1974 « **1975** » 1976 » 1977

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* Harold Amed Wallace
* Rónald Gómez Gómez
* David Beckham
* Gary Neville
* Rami Shaaban
* Marvin Andrews
* Avery John
* Hernan Crespo
* Giovanni van Bronckhorst
* Blaise Kouassi Koffi
* Ivica Dragutinovic
* Ramon Higuera
* Rahman Rezaei
* Antonin Kinsky
* Juninho Pernambucano
* Dario Simic
* Mario Tokic
* Michel Saldago

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1976

**1976** / MCMLXXVI

1974 « 1975 « **1976** » 1977 » 1978

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* Robert Żmùda-Trzebiatowsczi

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1977

**1977** / MCMLXXVII

1975 « 1976 « **1977** » 1978 » 1979

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1978

**1978** / MCMLXXVIII

1976 « 1977 « **1978** » 1979 » 1980

### Wëdarzenia
* W czerwińcu pòwstało amerikansczi pùnkòwé karno Dead Kennedys

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
* Paweł VI
* Jan Paweł I

Kategòrëjô:XX stolaté
1979

**1979** / MCMLXXIX

1977 « 1978 « **1979** » 1980 » 1981

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* Pioter Cëskòwsczi

### Ùmarlë
* Aleksander Tomaczkòwsczi

Kategòrëjô:XX stolaté
1980

**1980** / MCMLXXX

1978 « 1979 « **1980** » 1981 » 1982

### Wëdarzenia
* 22 séwnika - w Gduńsczi Zdrzëtni Lenina pòwstôwô samòstójnô samòsprôwnô warkòwô zrzesz "Solidarnosc"

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1981

**1981** / MCMLXXXI

1979 « 1980 « **1981** » 1982 » 1983

### Wëdarzenia
* 13 maja - na placu Swiãtégò Piotra w Watikanie Mehmet Ali Agca chcôł zabic papiéża Jana Pawła II.
* 13 gòdnika - w Pòlsce zaczãło sã stojenié w wòjnie - zdrzë plakat (pl).

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
* 24 rujana - Aleksander Labùda

Kategòrëjô:XX stolaté
1982

**1982** / MCMLXXXII

1980 « 1981 « **1982** » 1983 » 1984

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* 27 lëpińca – Damroka Kwidzyńskô

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1983

**1983** / MCMLXXXIII

1981 « 1982 « **1983** » 1984 » 1985

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* Philipp Lahm
* Mike Hanke 
* Robin van Persie

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1984

**1984** / MCMLXXXIV

1982 « 1983 « **1984** » 1985 » 1986

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* 22 gòdnika – Basshunter

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1985

**1985** / MCMLXXXV

1983 « 1984 « **1985** » 1986 » 1987

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1986

**1986** / MCMLXXXVI

1984 « 1985 « **1986** » 1987 » 1988

### Wëdarzenia
* Wëdôwk we Warszawie ksążczi J. Drzéżdżóna *Współczesna literatura kaszubska 1945 - 1980*.

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1987

**1987** / MCMLXXXVII

1985 « 1986 « **1987** » 1988 » 1989

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
* Augùstin Dominik, chtëren napisôł m.jin. zbiérk hùmòresków "Tóna z pustk" (1983).

Kategòrëjô:XX stolaté
1988

**1988** / MCMLXXXVIII

1986 « 1987 « **1988** » 1989 » 1990

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1989

**1989** / MCMLXXXIX

1987 « 1988 « **1989** » 1990 » 1991

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
* Jan Trepczik

Kategòrëjô:XX stolaté
1990

**1990** / MCMXC

1988 « 1989 « **1990** » 1991 » 1992

### Wëdarzenia
* 12 łżëkwiata – bëła w Pòlsce zniosłô cenzura.

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1991

**1991** / MCMXCI

1989 « 1990 « **1991** » 1992 » 1993

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1994

**1994** / MCMXCIV

1992 « 1993 « **1994** » 1995 » 1996

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* 

### Ùmarlë
* 8 łżëkwiata - Kurt Cobain (Nirvana)
* 19 maja - Jacqueline Kennedy Onassis, amerikańskô gazétniczka, pierszô dama USA, bò ji chłop béł prezydent John F. Kennedy (ùr. 1929)

Kategòrëjô:XX stolaté
1995

**1995** / MCMXCV

1993 « 1994 « **1995** » 1996 » 1997

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1992

**1992** / MCMXCII

1990 « 1991 « **1992** » 1993 » 1994

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
* 22 zélnika Jón Drzéżdżón

Kategòrëjô:XX stolaté
1993

**1993** / MCMXCIII

1991 « 1992 « **1993** » 1994 » 1995

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
* Frãcëszk Grëcza

Kategòrëjô:XX stolaté
1998

**1998** / MCMXCVIII

1996 « 1997 « **1998** » 1999 » 2000

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1999

**1999** / MCMXCIX

1997 « 1998 « **1999** » 2000 » 2001

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
2000

**2000** / MM

1998 « 1999 « **2000** » 2001 » 2002

### Wëdarzenia
* ùkôza sã plata *"Do młodëch"* karna Chëcz

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
2001

**2001** / MMI

1999 « 2000 « **2001** » 2002 » 2003

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
* 22 gòdnika - Grzegorz Ciechowski, mùzyk

Kategòrëjô:XXI stolaté
2002

**2002** / MMII

2000 « 2001 « **2002** » 2003 » 2004

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XXI stolaté
2003

**2003** / MMIII

2001 « 2002 « **2003** » 2004 » 2005

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XXI stolaté
1997

**1997** / MCMXCVII

1995 « 1996 « **1997** » 1998 » 1999

### Wëdarzenia
* Òd tegò rokù rozmajitosc w krãgù kaszëbsczi òrtogafie mô małé znaczenié.

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
1996

**1996** / MCMXCVI

1994 « 1995 « **1996** » 1997 » 1998

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XX stolaté
2004

**2004** / MMIV

2002 « 2003 « **2004** » 2005 » 2006

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XXI stolaté
2005

**2005** / MMV

2003 « 2004 « **2005** » 2006 » 2007

### Wëdarzenia
* 9 lëpinca - VII Zjôzd Kaszëbów w Lebie

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
* 2 łżëkwiata - Jan Paweł II
* 1 séwnika, Robert Lee Burnside - bluesowi mùzykańt

Kategòrëjô:XXI stolaté
2006

**2006** / MMVI

2004 « 2005 « **2006** » 2007 » 2008

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XXI stolaté
2007

**2007** / MMVII

2005 « 2006 « **2007** » 2008 » 2009

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XXI stolaté
2008

**2008** / MMVIII

2006 « 2007 « **2008** » 2009 » 2010

### Wëdarzenia
* Swiatowòfinancowy krizys

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XXI stolaté
2009

**2009** / MMIX

2007 « 2008 « **2009** » 2010 » 2011

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
* 6 stëcznika 1939 rokù - Andrzéj Slëwińsczi

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:XXI stolaté
2010

**2010** / MMX

2008 « 2009 « **2010** » 2011 » 2012

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
* 1 rujana - Gerard Labùda

Kategòrëjô:XXI stolaté
1801

**1801** / MDCCCI – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na czwiôrtk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1801 rokù przëpôdł na wtórk i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.

Je to 1801 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 801. rok drëdżégò tësąclecô, 1.  rok  XIX stolatégò, 1. rok 1-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
* 7 gromicznika – Daniel Miklosz Chodowiecki - malownik ë zobrôzca, portretnik pòlsczi szlachtë ë Gduńska.

**Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok**
1799 « 1800 « **1801** » 1802 » 1803

Kategòrëjô:XIX stolaté
1816

**1816** / MDCCCXVI – przestãpny rok, pòczątk chtërnégò przëpôdł na pòniedzôłk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk 1816 rokù przëpôdł na sobòtã i béł to tak samò rok przestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 12 dni.

Je to 1816 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 816. rok drëdżégò tësąclecô, 16. rok  XIX stolatégò, 6. rok 2-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.

### Wëdarzenia
* Lato 1816 rokù bëło w naszëch stronach baro zëmné i deszczowé, bò w 1815 rokù wëbùchł wùlkan w Jindonezje. Słuńce nibë bruno zachôdało i przëszłë biédné czasë pò lëchëch żniwach.

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

**Gregòriańsczi kalãdôrz na hewòtny rok**
1814 « 1815 « **1816** » 1817 » 1818

Kategòrëjô:XIX stolaté
1 zélnika

**1 zélnika** je 213. (214.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 152 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Alfónks, Justina

### Wëdarzenia
*

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:Zélnik
11 zélnika

**11 zélnika** je 223. (224.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 142 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
* Mionowi dzéń swiãtëją: Herman, Klara, Ligiô, Lëliô, Telimena, Włodzmiérz, Zuzana.

### Wëdarzenia
*Òb noc 11/12 zélnika 2017 rokù bëła nawôłnica na Kaszëbach, a przë ni w Zelony Hëce bëła zabitô białka.

### Ùrodzëlë sã
*

### Ùmarlë
*

Kategòrëjô:Zélnik
15 zélnika

Zélnik

1
2
3
4
5
6
7


8
9
10
11
12
13
14


15
16
17
18
19
20
21


22
23
24
25
26
27
28


29
30
31







## 15 zélnika

**15 zélnika** je 227. (228.) dzéń w gregorijansczim kalãdôrzu. Do kùńca roku je 138 dniów.

### Swiãta ë ùroczëznë
Swiãto katolëcczégo kòscoła:
* Matczi Bòsczi Zélny
* Mionowi dzéń swiãtëją: Juliana, Mariô, Napòléón, Sztefón
* Pòlskô - Dzéń Pòlsczégò Wòjska (pamiãc Warszawsczi Biôtczi)

### Wëdarzenia
* 1090 - Pòlsczi rëcorz Sieciech, palatin pòlscziégò króla Władisłôwa I Hermana, dobéł Nakło.
* 1843 - W Szczecënie pierszô bana z Bërlëna, jakò pierszô bana na Pòmòrsczi.
* 1920 - Pòlskô-bolszewickô wòjna: Warszawskô Biôtka - pòlskô armia dobëła bolszewicką armie. 

### Ùrodzëlë sã
* 1769 - Napòléón Bonaparte, stolemny kòrsikańsczi generał, francësczi czezer i diktator (ùm. 1821)
* 1771 - Walter Scott]], szkòcczi runita, aùtor "Iwanhoe" (ùm. 1832)
* 1858 - Edith Nesbit, anielska runitka dla dzecy, aùtorka "5 dzecy i Cus" (ùm. 1924)
* 1898 - Jón Brzechwa, pòlsczi pòeta, runita, aùtor bôjk i wiérztów dla dzecy, dolmacz (ùm. 1966)
* 1972 - Ben Affleck, amerikańsczi teatrownik

### Ùmarlë
* 1057 - Makbet, szkòcczi król (ùr. 1005)
* 1861 - Ranavalona I, przedniczka Imerine, królewa Madagaskaru (ùr. ~1788)
* 1967 - René Magritte, surrealisticzni malôrz belgijsczi (ùr. ~1898)
* 2013 - Sławomir Mrożek, stolemny pòlsczi dramaturg, runita, cechownik (ùr. 1930)

Kategòrëjô:Zélnik
Mòskwa

mały|Sobór Wasyla Błogòsławionego
**Mòskwa** (rus. Москв́а [mɐˈskva]) je nôwikszi gard w Rusce ë ji kònstitucjowô stolëca.

## Òbaczë téż
* Ruskô

## Bùtnowé lënczi

Kategòrëjô:Ruskô
Indie

**Indie** (hindi: *भारत, Bhārat, pò [[Anielsczi jãzëk|anielskù]]: India*) to państwò w pôłniowi Azëji, na Indijsczim półostrówie. 
* Stolëca: Nowé Delhi - kòl 0,312 mln lëdztwa
* Inne wiôldżé garde: Mumbaj (przódë jakno Bómbôj) - 12,6 mln lëdztwa, Delhi (dôwnô stolëca.) - 10,4 mln, Kòlkôta (przódë jakno Kalkuta), Chennai (przódë jakno: Madras), Bangalore, Hajdarabad, Ahmadabad, Kanpur.
* wiéchrzëzna: 3.287.590 km²

## Historiô
Indie to barzo stôrô cywilizacëjô. Pòwstała ok. 3300 p.n.e. w dolënie Indusu. Jej wôżnymi zwënégami sã kanalizacëjô, systema miar i wôg czy kòłowi transpòrt. Jãzëkã bëł Sanskrit Bëło też tam wiele religijów, nôstarszô je wedizm (pòtemù braminizm i hinduizm), Indie sã także tatczëznã bùddizmu, chtërën narodzëł sã w VI stalata p.n.e.

W 320 p.n.e. indijscze garde-państwa òstały zjednóne pòd wòdzã Czandragupti z dinastëji Maurjów, chtërna stwòrzëła stolemne jimperium, zmòcnione pòtemù przez Aśokę. Rozkwit Indji miał mol za rzãdów dinastëji Gùptów (ok. 320–ok. 540) w jich czasach bëło rozszérzenié greńc państwa. Jimperium ùstało jistniec z przëczëne nôjôzdu Hunów. VII-XII st miały mol nôjôzdi mùzułmónów. 

W 1526 pòwstało państwo wiôldżich Mogołów, chtërne w XIX stalata stało sã britijskô kòloniã (Britijsczi Indie). 15 zélnika 1947 Indie zwëskały samòstójnotã. 26 stëcznika Indie stały sã repùblikã (do 1950 przédnikã kraju bëł król britijsczi).

## Demografiô
W 2025 Indie bëłë nôbarzi zalëdzônym krajem swiata. Lëdztwo je 1 463 865 525 mieszkańców, w tim: : 39% to Hindusë, 8% Telugòwie, 8% Bengalczëcë, 7% Marathowie, 7% Tamilowie, 5% Gùdzaratowie, 4% Kannadowie, 4% Keralczëcë (18% jinsze miészëznë).

Nôwikszô religijô to hinduizm, chtërnego w 2011 wëznawało 79.8%, na drëdzim molu islam, zaòstałë chrzescëjanizna 2.3%, sikhizm 1.7% a jinsze niesprecyzowône 2%.

## Przëpisë

Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa
Szwedzkô

**Szwedzkô** (*Sverige*) je państwã w Nordowi Eùropie, krôj Eùropejsczi Ùniji. Greńczë z Norweską, Fińską a téż z Dëńską przez mòst nad cesniną Öresund. Stolecznym garda je Sztokhòlm. 

## Geògrafiô

### Wiéchrzëzna

* całownô: 450,295
* wiéchrzëzna lądu: 410,335
* wiéchrzëzna wòdów:  39,960

### Lądowé grańce

* òglowô długòsc wszëtczich grańców: 2,211 km
* państwa, z jaczima mô grańce: Fińskô 545 km; Norweskô 1,666 km

### Brzegòwô liniô
3,218 km

### Klimat
Ùmiarkowany na pôłniu, z zëmną, chmùrzëstą zëmą, chmùrzëstim dzélowo chłodnym latã, subartkiczny na nordze.

### Ùsztôłcenié terenu
Przédno plasczi lub łagódnie grzëpowe nizënë; na pòrénku góry.

### Wësokòsc terenu

* strzédnô wësokòsc: 492 m. n.r.m.
* nôniższô wësokòsc: -2,4 m. n.r.m. (Roztoka jezera Hammarsjon, òbòk Kristianstad)
* nôwëższi czëp: 2,100 m. n.r.m. (Kebnekaise)

### Gruńtë wedle ùżiwaniô

* rolné gruńtë 7.3% (w tim 6.2% òrnëch gruńtów)
* lasë 68.6%

## Demografiô

### Pòpùlacjô

* wielëna lëdztwa: 10,610,485 (wôrtoscë szacowóné na pazdzérznik 2025)

### Etniczné karna
Szwedzë 79.6%, Syrëjczëcë 1.9%, Irakijczicë 1.4%, Finowie 1.3%, jinni 15.8%

Òficjalne nôrôdné mniejszosci: Żëdzë, Cëgónie, Samowie, Finowie, Tornedalianie.

### Jãzëczi
Òficjalny jãzëk je szwedzczi, ùznawane sã też jãzëczi mniejszosci: Jidisz, cëgóńsczi, lapońsczi, fińsczi, meänkieli.

### Religijné karna
53% - lëteranie, mni niż 6% - zaòstałë chrzescëjańscze wëznania, 8,1% - mùzułmónie.

### Ùrbanizacjô

* mieskô pòpùlacjô: 88.7% (2023)
* wikszé miesczé westrzódczi: Sztokhòlm – 995,574 mieszkańców w 2025

## Pòliticzny system
Szwedzkô je kònstitucyjną mònarchią, przédnikã kraju òd 1973 je król Karól XVI Gùstôw. Szefem rządu je premiéra Ulf Kristersson. Parlameńt - Rikgsdag ma 349 członków, sã wëbierani na 4 lata. Òd 1 stëcznika 1995 Szwedzkô je krôjem  Eùropejsczi Ùniji, a òd 25 strëmiannika 2001 je członkiem cony Schengen.

## Przëpisë

Kategòrëjô: Eùropejsczé państwa
*
Dëńskô

**Dëńskô** (dënsczi *Danmark*) je państwã w Nordowi Eùropie, słëchającym do Eùropejsczi Ùniji. Stolëcznym gardã Dëńsczi je Kòpenhaga. Jińszé wôżné gardë to: Odense, Aalborg ë Århus. Dosc wiôlgą autonomijã òd Dëńsczi mają Farersczé Òstrowë i Grenlandzkô.

Dëńskô je kònstitucyjną mònarchią. Królã òd 2024 je Fridrik X.

Kategòrëjô: Eùropejsczé państwa
Kòpenhaga

thumb|Kòpenhaga w Dëńsczi
thumb|Kòpenhaga
thumb|Archiwa w Kòpenhadze

**Kòpenhaga** (dëń. *København*) je nôwikszi gard w Dëńsce ë ji kònstitucëjnô stolëca.

* nôdanié gardowëch prôw: 1254

Kategòrëjô:Dëńskô