open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Parchòwsczi Bór

**Parchòwsczi Bór** - to są pùstczi kòl Parchòwa w gminie Parchòwò, w bëtowsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. 

Kategòrëjô:Gmina Parchòwò
Kategòrëjô:Kaszëbë
Môłô Wies

**Môłô Wies** (pl *Mała Wieś*)  - to są pùstczi kòl Wiôldżégò Pòmëska w pòmòrsczim wòjewództwie, w bëtowsczim krézu, w gminie Bëtowò. 

 
Kategòrëjô:Gmina Bëtowò
Léòbòra

**Léòbòra** (pl. *Leobór*) - to są pùstczi kòl Lewina w pôłniowò-wschòdnym dzélu gminë Lëniô. W lasach Léòbòrë je grëpa *wczasnostrzédnowiecznëch grobniców* datowónëch na 11. s., z centralno ùsëpóną stolemną grobnicą. To bëło archeologiczno zbadérowóné w latach 2005-2008.

Kategòrëjô:Gmina Lëniô
Spiéwné Towarzëstwò miona Jana Trepczika z Wejrowa

**Spiéwné Towarzëstwò miona Jana Trepczika z Wejrowa** - to je chùr z Wejrowa.  Pòczątczi chùru sygają drëdżi pòłowë dwadzestégò wiekù, czej szkólny Jón Trepczik prowadzył nié leno szkòłowi chùr dzecy, ale téż przë Związkù Warkòwim Banowëch (*ZZK*) Chùr Kaszëbsczi Mło­dzëznë. To spiéwné karno liczëło strzédno 30–40 lëdzy. Rozkòscérziwelë òni kaszëbską chòrankã na rozmajitëch rozegracjach, jak w Dniach Mòrzégò w Gdini i jin. 24 czerwińca 1956 spiéwalë na Jubileùszu Spiéwnégò Karna ZZK "Lutnia” w Malbòrgù i wiele ùroczëznach Kaszëbsczégò Zrzeszeniô. 22 lëpinca 1959 rokù spiéwalë téż na Zlo­ce Młodzëznë Kaszëbsczi w Kòscérznie, òbczas wanodżi pò Kaszëbach.
Pò bezdokôzowëch rewizjach 14 gòdnika 1960 rokù ù dzejôrzów kaszëb­sczich, J. Rompsczégò, S. Bieszka ë A. Labùdë, nastało zamercé dzejaniô tak w Zrzeszenim, jak i w Trepczikòwim Chùrze Kaszëbsczi Młodzëznë. W tim chùrze spiéwô m.jin. Édmùnd Kamińsczi.

## Bùtnowé lënczi
* pl, csb.

Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura
Mòrzanie (chùr)

**Mòrzanie** - to je chùr z Dãbògòrzô. To spiéwné karno je òd 2001 rokù. Rozkòscérziwają òni kaszëbską chòrankã na rozmajitëch rozegracjach ni leno na Kaszëbach. Òni spiéwalë np. na ùroczëznie Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô. 

## Bùtnowé lënczi
* pl

Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura
Snieżélc

thumb|250px|Snieżélce
mały|Snieżélc, video
thumb|250px|Snieżélc - Miemieckô
**Snieżélc** – to je figùra ze sniegù. Òn na Kaszëbach kąsk szlachùje za człowiekã. Gò robią np. dzecë òb zëmã.
Bôłtowi Miemcë

**Bôłtowi Miemcë** (miem. *Baltendeutsche*) - to są Miemcë w Estóńsce ë Łotewsce. Czedës ti miészëznë bëło tam wiele w gardach, a bëlë téż szlachcëcë. W II swiatowi wòjnie Kaszëbi biwalë wënëkóny z gbùrstwa, a na jich plac przëszlë bôłtowi Miemcë. W rãkach tich Miemców z Estóńsczi, Łotewscczi i mni Lëtewsczi bëło dzél gbùrsczi zemi. Pò 1945 rokù ni ma czëc ò bôłtowëch Miemcach na Kaszëbach.

Kategòrëjô:Miemcë
Lëst (pismò)

**Lëst** – to je wiadło na pismie, chtërno pòsélô jeden człowiek (wësélôrz) do drëdżégò człowieka (adresôrz). Kaszëbsczi alfabét sã zmieniôł, temù Kaszëbi nie pisele lëstów tak samò przez dłudżi dzél czasë. Terô na kùwertach mòże też pisac pò kaszëbskù, bò nawetka niejedné gardë mają tôblëce pò pòlskù i pò kaszëbskù (Brusë, Kartuzë, Kòscérzna, Żukòwò). Czasã równak chtos mòże leno wzyc zamkłosc lësta do wiédzë.

Kategòrëjô:Zarządzanié
Stôrô Maszina

**Stôrô Maszina**  (pl. *Stara Maszyna*) – to je dzél kaszëbsczi wsë Mrozë w òbéńdze Kaszëbsczégò Pòjezerzô, w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Serakòjce. Tu rosce dosc wiele kaszëbsczi wiczi kòl lasu.

Kategòrëjô:Gmina Serakòjce
Kategòrëjô:Kaszëbë
Rusynsczi jãzëk

**Rusynsczi jãzëk** (rusyn. *русиньскый язык*, *руски язик*) – jãzëk z pòrénkòwòsłowiańsczégò karna słowiańsczich jãzëków, chtërnym gôdô wiãcy jak 70&nbsp;000 Rusynów. Rusynskòjãzëczné lëdztwò mieszkô téż w Słowacczi, Pòlsce, Serbii, Rumùńsczi, Kanadze, Zjednónych Krajach Americzi.

## Przëmiôr ùżëcô
### Òjcze nasz
:Отче наш, котрый єсь на небесах,
:няй святить ся твоє імя,
:няй прийде твоє Царьство,
:няй ся дїє твоя воля,
:як на небі, так і на земли.
:Хлїб наш каждоденный дай нам днесь
:і одпусть нам нашы довгы,
:так як і мы одпущаме своїм довжникам,
:і не приведь нас до покушіня,
:но ослободь нас од лукавого.
:Бо Твоє є Царство и сила, и слава во вікы. Амінь.

## Lëteratura
* *A new Slavic language is born. The Rusyn literary language in Slovakia.* Ed. Paul Robert Magocsi. New York 1996.
* Magocsi, Paul Robert. *Let's speak Rusyn. Бісідуйме по-руськы.* Englewood 1976.
* Aleksandr Dmitrievich Dulichenko. *Jugoslavo-Ruthenica. Роботи з рускей филолоґиї.* Нови Сад 1995.

## Dopisënczi


## Bùtnowé lënczi
*(pl)

Kategòrëjô:Słowiańsczé jãzëczi
Wòjcech Lemańczik

**Wòjcech Lemańczik** (pòl. *Wojciech Lemańczyk*) - to béł doktor ekònomicznëch nôùków i starosta we Wejrowie w 1920 rokù. Po II swiatowi wòjnie òn miôł môłi gbùrstwò kòl Chełmna. Òn ùrodzył sã 1883 rokù w Kònarzënkach kòl Chònic. 

Kategòrëjô:Kaszëbi
Kònôrzënë

**Kònôrzënë** - są kaszëbską wsą w pòmòrsczim wòjewództwie, w chònicczim krézu, w gminie Kònôrzënë.  To je sedzba gminë Kònôrzënë.
Tu je dosc stôri kòscół, w chtërnym wikarym béł ks. Władisłôw Szulëst.

## Historëjô
Ò ti wsë pisele ju w 1275 rokù.

## Bùtnowé lënczi
*Konarzyny w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

## Òbaczë téż
Chònice

Kategòrëjô:Gmina Kònôrzënë
Kategòrëjô:Kaszëbë
Kònarzënczi

**Kònarzënczi** - są kaszëbską wsą w pòmòrsczim wòjewództwie, w chònicczim krézu, w gminie Kònôrzënë.  Tu ùrodzył sã Wòjcech Lemańczik.

## Bùtnowé lënczi
*Konarzynki w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Gmina Kònôrzënë
Kategòrëjô:Kaszëbë
Bindëga

**Bindëga** - to je kaszëbskô wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w chònicczim krézu, w gminie Kònôrzënë.  Tu krótkò je rzéka Chòcëna i mòże béł môl spłôwianiô drzewa.

Kategòrëjô:Gmina Kònôrzënë
Kategòrëjô:Kaszëbë
York University

mały|York University
**York University** (**Ùniwersytet York**) je wôżnym môlã dlô rozwiju nôùczi òd 1959 rokù.

## Òbaczë téż
* Kanada

## Bùtnowé lënczi

* York University
* bibloteka

Kategòrëjô:Kanada
Kategòrëjô:Ùniwersytetë
Ùniwersytet Stanforda

mały|Ùniwersytet Stanforda
**Ùniwersytet Stanforda** (*Stanford University* abò *Leland Stanford Junior University*) - je wôżnym amerikańsczim môlã dlô rozwiju nôùczi òd 1891 rokù. Na nim uczi sã kòl 16 tësãców sztudérów.

## Òbaczë téż
* Zjednóné Kraje Americzi

## Bùtnowé lënczi

* Stanford University
* Bibloteka

Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi
Kategòrëjô:Ùniwersytetë
Marión Mòkwa

**Marión Mòkwa** (*Marian Mokwa*) - (ùrodzył sã 9 łżëkwiata 1889 rokù w Malarach kòl Bòrska - ùmarł 15 czerwińca 1987 rokù), a  béł marinistą. Òn sztôłcył sã m. jin. w akademie w gardze Berlëno.
Widzałosc da Mòkwie marinistika - malowanié mòrza. W jegò bògatim doróbkù są téż òbrazë kaszëbsczi, òrientalné ë tatrzańsczé, pòrtretë, kwiatë, òbrôzë biôtków. Nen artista razã z dochtorã Frãcã Krãcczim ë Antonem Abrahamã, rëchtowôł na Kaszëbach rëchawã, na òrãdz czéjbë Miemcë nie chcelë ratifikòwac Ùgôdaniégò Wersalsczégò. Znónô bëła jegò Mòrskô Galeriô we Gdinie.

W ùtwórstwie Mariana Mòkwë je wiôlgô juwernota stilu. Nôchãtni òn malowôł mòrsczé sztrãdë, przitczé ùrzmë wëstrzednégò Ùbrzegu (Redłowsczi ë Òksëwsczi Kãpë), wsë rëbôcczé, kùtrë, bôtë na piôsczëstim sztrãdze. „Nicht jak òn nie rozmiôł pòkazac apartnã kòloristikã kaszëbsczégò landszaftu. (...) Malôrz kòchôł to, co malëje, ùmòcniwô. Zachë te nóm òpòwiôdają ò przeżëcach te ùtwórcë” - pisôł ò nim np. Krësztof Wójcëcczi.
Strzód jegò òbrazów mòże nalezc kòmpòzycëje ò témie historiczny (jak „Biôtka Swiãtopôłka - ksyżëca kaszëbsczégò”) a téż scénë ze żëcégò gduńsczi hôwindżi, pòrtretë lëdzy zasłużonëch dlô rozwicégò garu Gdiniô. Marión Mòkwa twòrził kòl 80 lat, mającë òb nen cząd kòl 150 wëstôwków, baro wiele w salonach ë galerijach Pòmòrzégò, wiele téż za greńcama, na przëmiôr w 1935 w Chicagò. 
Mòkwa stwòrził wizëją malowaniô zaangażirowónégò w deje pòpùlarizacëji Bôłtu, bez jaczégò artista nie widzôł mòżlëwòtë rozwicégò słowianiznë. Niejedne jegò òbrazë zniszczëlë Miemcë w 1939 rokù.

## Bùtnowé lënczi
*Òbrôzë z
*Marión Mòkwa
*Liceum
*Marión Mòkwa Worldcat
*en
*Sopòt

 

Kategòrëjô:Kaszëbi
Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura
Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema
Bòrsk

**Bòrsk** - to je wies w gminie Kôrsëno, w kòscérsczim krézu, w pòmòrsczim wòjewództwie.

## Bùtnowé lënczi
*Borsk w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Gmina Kôrsëno
Kategòrëjô:Kaszëbë
Łączé (gmina Lëpińce)

**Łączé** - to je kaszëbskô wies w gminie Lëpińce, w bëtowsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. Tu ùrodzył sã prof. Klémãs Zmùda Trzebiatowsczi.

## Bùtnowé lënczi
*2.) Łąki w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Gmina Lëpińce
Kategòrëjô:Kaszëbë
Kòcół

**Kòcół** - to są pùstczi w gminie Lëpińce, w bëtowsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa.

Kategòrëjô:Gmina Lëpińce
Kategòrëjô:Kaszëbë
Bògùsława Labùdda

**Bògùsława Labùdda** (ùr. 17 strëmiannika 1956) w Wejrowie. Òna skùncziła strzédną szkòłã w Kòscérznie, a je aùtorką òpòwiôdaniô "Roczëzna" i jin. 
 
## Bùtnowé lënczi
*Worldcat

Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze
Kategòrëjô:Kaszëbi
Wëdôwizna "Bernardinum"

**Wëdôwizna "Bernardinum"** (*Wydawnictwo Diecezji Pelplińskiej "Bernardinum"*) w Pelplinie je kùlturową jinstitucëją, chtërna pòwsta w 1998 rokù. Jegò robota polégô m.jin. na rozkoscérzanim kùlturë Kaszëbów przez wëdëwanié i drëkòwanié w dzysdniowim pisënkù dokôzów kaszëbsczich lëteratów.  Wëdôwizna "Bernardinum" wëdôwô pò pòlskù wszelejaczé materiałë (ksążczi, katalodżi wëstawów ë jinszé). 

## Bùtnowé lënczi
*Worldcat
*(pl)

Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura
Stanisłôw Òkóń

**Stanisłôw Òkóń** (*Stanisław Okoń*) - ùrodzył sã 29 rujana 1899 rokù – ùm. 25 gòdnika 1976 rokù we wsë Wiérzchùcëno (pùcczi kréz), tam téż je pòchòwóny. Tam chòdzył do spòdleczny szkòłë, a pòtemù w I swiatowi wòjnie béł brifką. Pò 1918 r., czedë Wiérzchùcëno òstało w Niemiecczi Rzeszë béł zwòlniony z ti robòtë.  Pò II swiatowi wòjnie nazôd nalôzł robòtã na pòczce, gdze òd 1946 jaż do emeriturë w 1965 rokù roznôszôł m.jin. lëstë.

Òn pòetickò zadebiutowôł w 1966 rokù. Pózni jegò wiérztë bëłë téż w pôrã antologiach, m.jin. *J. Szczawieja Antologia współczesnej poezji ludowej* (1967), ‎L. Roppla *Wybór współczesnej poezji kaszubskiej* (1967) ë *Modri strunie* (1973). Òn wëdôł leno jeden zbiérk wiérztów, zatitlowóny *Za lasem morze (wybór, oprac., posłowie Jana Drzeżdżona ; hafty Jadwigi Cyperskiej*, 1975), chtëren wnetka w całoscë  napisôł pò kaszëbskù.
## Bùtnowé lënczi
* VIAF
* ISNI

Kategòrëjô:Kaszëbi
Ùniwersytet Harvarda

mały|Ùniwersytet Harvarda - bibloteka
**Ùniwersytet Harvarda** (*Harvard University*) – je wôżnym amerikańsczim môlã dlô rozwiju nôùczi w Cambridge, Massachusetts òd 1636 rokù.

## Òbaczë téż

* Zjednóné Kraje Americzi

## Bùtnowé lënczi
* Harvard University
* (csb)

Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi
Kategòrëjô:Ùniwersytetë
Daniél Czapiewsczi

**Daniél Czapiewsczi** (ùr. 29 stëcznika 1968 rokù - ùm. 3 gòdnika 2013 rokù w bòlëcë w Starogardze Gduńsczim) - béł załóżcą Centróm Edukacji i Promòcji Regionu w Szimbarkù. Jegò bëła firma, chtërna zajimô sã wërôbianim drzewianëch chëczów i wierã temù w Szimbarkù stoi takô stôrô chëcz z Kanadë.

## Bùtnowé lënczi
*- Janina Stefanowska - ''Wspomnienia. Daniel Czapiewski - Kaszuba, który postawił świat na głowie'' Dziennik Bałtycki, 2013-12-05

Kategòrëjô:Kaszëbi
Wiérzchùcëno

**Wiérzchùcëno** - je wiôlgą kaszëbską wsą w pòmòrsczim wòjewództwie, w pùcczim krézu, w gminie Krokòwò.  
## Historëjô
Pò 1918 r. do 1945r. Wiérzchùcëno òstało w Niemiecczi Rzeszë. 
## Bùtnowé lënczi
* https://web.archive.org/web/20160304114553/http://sp-wierzchucino.home.pl/osiagniecia/konkurs.html

## Òbaczë téż
*Wiôlgô Piôsznica
*Żarnówc

Kategòrëjô:Gmina Krokòwò
Czijno

**Czijno** - to je wies w gminie  Czôrné, w człëchòwsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa

### Lëteratura

Kategòrëjô:Gmina Czôrné
Nowòjorskô Bibloteka Pùblicznô

mały|Nowòjorskô Bibloteka Pùblicznô
**Nowòjorskô Bibloteka Pùblicznô** (*New York Public Library*) – je w Nowim Jorkù òd 1895 rokù. Òna mô m.jin. baro wiele ksążków. To je jedna z nôwôżniészëch bibloteków swiata. Kaszëbi mają téż tu kaszëbskòjãzëkòwé ksążczi. Dzél z nich to je kaszëbskô lëteratura do kaszëbskòjãzëkòwégò czëtaniégò, a kąsk z nich je do kaszëbsczi edukacji na ùniwersytecczi rówiznie.

## Bùtnowé lënczi

* Kashubian (Kaszëbsczi)

Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi
Kategòrëjô:Kùltura
Parszczenice

**Parszczenice** - są kaszëbską wsą w pòmòrsczim wòjewództwie, w chònicczim krézu, w gminie Kònôrzënë.  

## Bùtnowé lënczi
*Parszczenica w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Gmina Kònôrzënë
Kategòrëjô:Kaszëbë
Pólnica (wies)

**Pólnica** - to je stôrô wies kaszëbskô w pòmòrsczim wòjewództwie, w człëchòwsczim krézu, w gminie Człëchòwò.

Kategòrëjô:Gmina Człëchòwò
Kategòrëjô:Kaszëbë
Wiérzchòwò

**Wiérzchòwò** - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w człëchòwsczim krézu, w gminie Człëchòwò. Tu ùrodzył sã Jerzi Jeschke - biskùp.

## Bùtnowé lënczi
* ''Wierzchowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Gmina Człëchòwò
Ùniwersytet Recôncavo da Bahia

mały|Universidade Federal do Recôncavo da Bahia

**Ùniwersytet Recôncavo da Bahia** (Universidade Federal do Recôncavo da Bahia) założonô w 2006 rokù, z sedzbą rektora w Cruz das Almas, Brazylskô.

Recôncavo da Bahia
Kategòrëjô:Ùniwersytetë
Rzeczenica

**Rzeczenica** - to je wies w gminie  Rzeczenica, w człëchòwsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. Tu je sedzba Gminë Rzeczenica i kòscół.

## Bùtnowé lënczi
*''Sztegrowy'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Gmina Rzeczenica
Anne Pellowski

**Anne Pellowski** (1933 - ) - to je amerikańskô pisôrka. Z dodomù wierã òd tatë Alexandera ë mamë Annë (Dorawa) Pellowski òna wiele wié ò kaszëbiznie. Òna ùrodzëła sã w 1933 r. w Zjednónëch Krajach Americzi. 
Anne Pellowski ùrôbia przede wszëtczim pòwiôstczi prozatorsczé. Òna w 2012 rokù jesz jedza pò swiece.

## Ùsôdztwò (wëjimk)
* First farm in the valley : Anna's story, Bathgate, ND : Bethlehem Books ; San Francisco : Ignatius Press, 2008  http://lccn.loc.gov/2008923382
* Winding Valley farm : Annie's story, New York : Philomel Books, 1982 

### Dopisënczi


## Lëteratura
Władisłôw Szulëst: Kaszubi w Ameryce : Szkice i materiały, MPiMK-P Wejherowo 2005.

## Bùtnowé lënczi
* Worldcat

Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi
Kategòrëjô:Kaszëbi
Siligo

thumb|200px|right|Òkòlé Siligo

**Siligo** - to je gmina na òstrowie Sardinia w Italsce.
 
Kategòrëjô:Italskô
Brzezé

**Brzezé** - to je wies w gminie  Rzeczenica, w człëchòwsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. Tu je kòscół.

Kategòrëjô:Gmina Rzeczenica
Marek Grechuta

**Marek Michał Grechuta** (10 gódnika 1945 - 09 rujana 2006) - béł pòlskim kòmpòzytorą i spiéwôkã. 

## Diskògrafijô

* *[[Marek Grechuta & Anawa]]* (1970)
* *[[Korowód (album)|Korowód]]* (1971)
* *[[Droga za widnokres]]* (1972)
* *[[Magia obłoków]]* (1974)
* *[[Szalona lokomotywa]]* (1977)
* *[[Pieśni Marka Grechuty do słów Tadeusza Nowaka]]* (1979)
* *[[Śpiewające obrazy]]* (1981)
* *[[W malinowym chruśniaku (album)|W malinowym chruśniaku]]* (1984)
* *[[Wiosna - ach to ty]]* (1987)
* *[[Krajobraz pełen nadziei]]* (1989)
* *[[Piosenki dla dzieci i rodziców]]* (1991)
* *[[Dziesięć ważnych słów]]* (1994)
* *[[Niezwykłe miejsca]]* (2003)

Kategòrëjô:Mùzycë
Domisłôw

**Domisłôw** - to je wies w gminie  Czôrné, w człëchòwsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. W 2008 rokù tu bëło 387 lëdzy.

## Lëteratura

Kategòrëjô:Gmina Czôrné
Miedzëbórz

**Miedzëbórz** - to je wies w gminie  Rzeczenica, w człëchòwsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. W tich stronach je rezerwat Miedzëbórz.

Kategòrëjô:Gmina Rzeczenica
Dzarżewò

**Dzarżewò** - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w lãbòrsczim krézu, w gminie Nowô Wies. 

Kategòrëjô:Gmina Nowô Wies
Wôłkòwò

**Wôłkòwò** - to je kaszëbskô wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w lãbòrsczim krézu, w gminie Nowô Wies. 

Tu òd 2009 rokù je do òbezdrzeniô baro dłudżi dél.

Kategòrëjô:Gmina Nowô Wies
Żëchlëno

**Żëchlëno** (pòl. *Żychlin*) - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w stołpsczim krézu, w gminie Pòtãgòwò.

Kategòrëjô:Gmina Pòtãgòwò
Nowé Skórowò

**Nowé Skórowò** (pòl. *Nowe Skórowo*) - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w stołpsczim krézu, w gminie Pòtãgòwò.

Kategòrëjô:Gmina Pòtãgòwò
Redosłôw

**Redosłôw** (pòl. *Radosław*) – to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w stołpsczim krézu, w gminie Pòtãgòwò.

Kategòrëjô:Gmina Pòtãgòwò
Yun Chi-ho

**Yun Chi-ho** (kòr. 윤치호, hanja 尹致昊, ùr. 26 gòdnika 1864, ùm. 9 gòdnika 1945) –  kòrejańsczi niepòdległoscowi dzejôrz, pedagòg, kaligrôf, pòeta ë spòlëznowi dzejôrz.

Kategòrëjô:Kòrejanë
Kashubian Griffins

**Kashubian Griffins** (*Kaszëbsczé Grifë*) - to je kaszëbsczé karno hokeja na lodze z Kanadë. W  2014 rokù òni grôlë w Gduńskù. 

To mòże bëc le jedno taczi kaszëbsczé karno na swiece. 

## Bùtnowé lënczi

*KashubianGriffins (facebook)
*Kashubian Griffins HockeyTeam 2008

Kategòrëjô:Kanada
Parafiô p.w. Nôswiãtszi Mariji Panienczi Bez Skazë Pierwòrodny Pòczãti w Grzëbnie

**Parafiô p.w. Nôswiãtszi Mariji Panienczi Bez Skazë Pierwòrodny Pòczãti w Grzëbnie** - je òd 2000 rokù. Tu przë parafialnym kòscele w Grzëbnie je ksądz, chtëren dobrze znaje kaszëbsczi jãzëk. 

## Bùtnowé lënczi
*https://web.archive.org/web/20131031214136/http://www.parafiagrzybno.pl/strona-glowna/

Kategòrëjô:Kaszëbë
Sung Jae-ki

**Sung Jae-ki** (kòr.. 성재기, hanja 成在基, 11 séwnika 1967 - 26 lëpinca 2013) –kòrejańsczi dzejôrzą praw człowieka ë òbëwatelsczi dzejôrzą, antyfeminista, liberôł, filozof. W 2008 założëł Koreańsczé zrzeszenié mãżczëznë (kòr. 남성연대 男, hanja: 性連帶). Ùmarł, skaczącë z mostu Mapo w Seulu.

## Bùtnowé lënczi
* ''Suicide performance and journalist ethics News Dongah'' (English)
* Police continue search for missing men's rights activist yonhapnews 2013.07.27 (English)
* Body of Sung Jae-gi found in Han River Koreaherald 2013.07.29 (English)
* Seoul ‘Bridge of Life’ Attracts More Suicide Attempts korearealtime 2013.11.08 (English)
* South Korean channel films suicide (English)
* In memoriam 2013:Sung Jae-ki (France)

## Przëpisë
Kategòrëjô:Kòrejanë
Grzôjka

thumb|right|200 px|Elektriszowé grzôjczi
**Grzôjka** - to je przërëchtënk do grzôniô. Elektriszowé grzôjczi są na Kaszëbach ju dłëgszi czas.

## Bùtnowé lënczi
* 

Kategòrëjô:Kaszëbskô kùchnia
Klémãs Derc

**Klémãs Derc** (pòl. Klemens Derc), (1900-1977) béł kaszëbsczi ùtwórca. Òn ùrodzył sã 24 séwnika 1900 rokù w Gniéżdżewie i miôł wiele do ùczinkù z téatrã np. w Wejrowie (*Teatr Kaszubski im. J. Karnowskiego*).

## Bùtnowé lënczi
*https://groups.yahoo.com/neo/groups/polaj-esperantistoj/conversations/topics/590

Kategòrëjô:Kaszëbi
Kategòrëjô:Téater
Ùniwersytet w Toronto

mały|Ùniwersytet w Toronto - bùdink bibloteczi
**Ùniwersytet w Toronto** (*University of Toronto*) – je wôżnym kanadnym môlã dlô rozwiju nôùczi òd 1827 rokù.

## Òbaczë téż
* Kanada

## Bùtnowé lënczi

* University of Toronto
* Bibloteka

Kategòrëjô:Kanada
Kategòrëjô:Ùniwersytetë
Strzelëno

**Strzelëno** (pòl. *Strzelino*) - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w stołpsczim krézu, w gminie Stołpskò.

Kategòrëjô:Gmina Stołpskò
Strzelënkò

mały
**Strzelënkò** (pòl. *Strzelinko*) - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w stołpsczim krézu, w gminie Stołpskò.

Kategòrëjô:Gmina Stołpskò
Warblewò

**Warblewò** (pòl. *Warblewo*) - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w stołpsczim krézu, w gminie Stołpskò.

Kategòrëjô:Gmina Stołpskò
Maks

**Maks**  (pl. *Maks*) – to je kaszëbskô wnożëna w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Chmielno. Tu dlô turistów je "Kaszëbskô chëcz"http://www.kaszuby-checz.pl/.

### Dopisënczi


Kategòrëjô:Gmina Chmielno
Kategòrëjô:Kaszëbë
Brzadowô zupa

**Brzadowô zupa** - zupa ùgòtowónô z sëszonégò brzôdu (np. krëszka, jabkò, wisznia), a w ni są klósczi.
 
## Bùtnowé lënczi
* Kaszubska zupa brzadowa (pò pòlskù)

Kategòrëjô:Zupë
Kategòrëjô:Kaszëbë
Prażnica

**Prażnica** - to są ùpiekłé jaja wëbité na patelniã, a w nich są sztëczczi wãdzonégò wãgòrza. Tã rëbã trzeba nôprzód mòczëc w wòdze.
 
## Bùtnowé lënczi
* Kaszubska jajecznica na węgorzu (pò pòlskù)

Kategòrëjô:Kaszëbskô kùchnia
Kategòrëjô:Kaszëbë
Czarwina

**Czarwina** je zupa, a w ni je ùgòtowónô swiéżô np. gãsô krew. Wierã piérwi: "Bez czarwinë to nie bëło niżódno wieselé."

Cobë òna lepi szmaka w ni mòże bëc sëszony brzôd (np. jabka).

## Lëteratura
* Bernard Zëchta. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. 149 

## Bùtnowé lënczi
* Czernina, czarnina, czarna zalewajka (pò pòlskù)

Kategòrëjô:Zupë
Kategòrëjô:Kaszëbë
Łapalëcczé Jezoro

**Łapalëcczé Jezoro** (pòl. *Jezioro Łapalickie*) - to je jezoro ò wiéchrzëznie 1,55 km² w kartësczim krézu, w Kaszëbsczim Krôjòbraznym Parkù w òbéńdze Kaszëbsczégò Pòjezerzô.

## Bùtnowé lënczi
*Lapalickie jezioro

Kategòrëjô:Kaszëbsczé jezora
Wała rib

thumb|Wała rib 
**Wała rib** - to je karno rëbów, chtërne płiwają razã cobë nalezc sobie żëwnotã i wikszi bezpiek. Tak do czasu mògą płiwac np. sledze. 
 

Kategòrëjô:Rëbë
Eùropejskô Bibloteka

**Eùropejskô Bibloteka** (*The European Library*) – to je cifrowô bibloteka, chtërna dôwô przistãp do 48 nôrodnëch bibloteków. Kąsk w ni je do kaszëbskòjãzëkòwégò czëtaniégò.

## Bùtnowé lënczi
*Bibloteka - kashubian (kaszëbsczi)
* Eùropeana

Kategòrëjô:Eùropa
Kategòrëjô:Kùltura
Agnez Mo

thumb|right|200px|Agnez Mo
**Agnez Mo** (Agnes Monica Muljoto), (ùr. 1 lëpinca 1986 r.) je spiéwôrką i teatrowncą z Jindonezje.
## Diskògrafijô
* *Agnes Is My Name* (2011)
* *Agnez Mo* (2013)

Kategòrëjô:Mùzycë
Wiôldżé Brëskòwò

**Wiôldżé Brëskòwò** (pòl. *Bruskowo Wielkie*) - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w stołpsczim krézu, w gminie Stołpskò. Tu je kòscół.

Kategòrëjô:Gmina Stołpskò
Bùkówka

**Bùkówka** (pòl. *Bukówka*) - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w stołpsczim krézu, w gminie Stołpskò.

Kategòrëjô:Gmina Stołpskò
Wielëchòwò

**Wielëchòwò** (pòl. *Wielichowo*) - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w stołpsczim krézu, w gminie Stołpskò.

Kategòrëjô:Gmina Stołpskò
Krãcëszk

**Krãcëszk** - to je wiater, chtëren wieje baro chùtkò. Krãcëszk sygô òd niejedny chmùrë jaż do zemi. Òn mòże wiele zniszczëc. Czasem Kaszëbi gôdają, że to diôbeł sã żeni.

## Bùtnowé lënczi
*Krãcëszk w Paczewie

Kategòrëjô:Wiater
Sëcewice

**Sëcewice** (pòl. *Sycewice*) - to je wies w gminie Kòbëlnica, w stołpsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. 

Kategòrëjô:Gmina Kòbëlnica
Kòmórczëno

**Kòmórczëno** (pòl. *Komorczyn*) - to je wies w gminie Kòbëlnica, w stołpsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. 

Kategòrëjô:Gmina Kòbëlnica
Słónojce

**Słónojce** (pòl. *Słonowice*) - to je wies w gminie Kòbëlnica, w stołpsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. Tu je kòscół.

Kategòrëjô:Gmina Kòbëlnica
Płaszewò

**Płaszewò** (pòl. *Płaszewo*) - to je wies w gminie Kòbëlnica, w stołpsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. 

## Bùtnowé lënczi
*5.) ''Wendisch Plassow -  Płaczewo Kaszubskie'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Gmina Kòbëlnica
Kòbëlnica

**Kòbëlnica** (pòl. *Kobylnica*) - to je wies w gminie Kòbëlnica, w stołpsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. Tu je sedzba Gminë Kòbëlnica.

Kategòrëjô:Gmina Kòbëlnica
Bòrzãcënkò

**Bòrzãcënkò** (pòl. *Borzęcinko*) - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w stołpsczim krézu, w gminie Dãbnica.

Kategòrëjô:Gmina Dãbnica
Dobieszewò

**Dobieszewò** (pòl. *Dobieszewo*) - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w stołpsczim krézu, w gminie Dãbnica. Tu je kòscół z 1818 rokù.

Kategòrëjô:Gmina Dãbnica
Gògòléwkò

**Gògòléwkò** (pòl. *Gogolewko*) - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w stołpsczim krézu, w gminie Dãbnica.

Kategòrëjô:Gmina Dãbnica
Mòtarzëno

**Mòtarzëno** (pòl. *Motarzyno*) - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w stołpsczim krézu, w gminie Dãbnica.  W 2008 rokù tu mieszkało 726 lëdzy.

Kategòrëjô:Gmina Dãbnica
Oskar Kolberg

**Oskar Kolberg** (*Henrik Òskar Kòlberg* - ùr. 1814 rokù – ùm. 1890 rokù)  béł etnografã, fòlkloristã i kòmpòzytorãhttps://web.archive.org/web/20140319072656/http://www.oskarkolberg.pl/page.php/0/news/0/.
Òn drëkã wëdôł kòle 200 artiklów z òbrëmia etno­grafii, fòlkloristiczi, jãzëkòznôwstwa ë mùzykòlogii. 
Òskar Kòlberg na Kaszëbach béł w zélnikù 1875 rokù. Z Sopòtu òn robił wanodżi i tak òn béł w Òlëwie, Kackù, Òksëwiu, Wejro­wie i Gduńskù. To dô nôdgrodã m. Òskara Kòlberga.

 

Kategòrëjô:Mùzyka
Niepòglãdzé

**Niepòglãdzé** (pòl. *Niepoględzie*) - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w stołpsczim krézu, w gminie Dãbnica.

## Bùtnowé lënczi
*''Niepoględzino'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Gmina Dãbnica
Brónowò

**Brónowò** - to je wies w gminie Kãpice, w stołpsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa.

Kategòrëjô:Gmina Kãpice
Pùstowò

**Pùstowò** (pòl. *Pustowo*, miem. *Püstow*) - to je wies w gminie Kãpice, w stołpsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa.

Kategòrëjô:Gmina Kãpice
Papiéż Jón XXIII

mały|Papiéż Jón XXIII
mały|50px|Herb papiéża Jana XXIII
**Papiéż Jón XXIII** (swiecczé miono **Angelo Giuseppe Roncalli**; ùr. 25 lëstopadnika 1881, ùm. 3 czerwińca 1963 w Watikanie) – swiãti rzimskòkatolëcczégò Kòscoła, papiéż (midzë 28 rujana 1958 a 3 czerwińca 1963). Za  knôpiczëch lat  mieszkôł z òjcã i mëmką, chtërni pachtowalë sztëk zemi i bëlë dosc biédni. Òn béł sztudérą teòlogie.  W 1904 rokù òn béł wëswiãcony na ksãdza. Kąsk rëchli òn òbronił swój doktorsczi dokôz z teòlogie. W 1925 rokù òn dostôł biskùpié swiãcenia. W 1953 rokù òn béł ju kardinałã. 
Òd pòczątkù jegò pòntifikatu baro wôżnô bëła dlô niegò sprawa miru w swiece ë jednota midzë chrzescëjónama. Òn zaczął Sobór Watikańsczi II.
Òd 1965 rokù dérowała sprawa jegò beatifikacji. 3 séwnika 2000 ròkù dokònôł ji papiéż Jan Paweł II. Òd 27 łżëkwiata 2014 rokù to je swiãti.

## Bùtnowé lënczi

Kategòrëjô:Katolëcczi swiãti
Kategòrëjô:Papiéże
Pòdgórë

**Pòdgórë** - to je wies w gminie Kãpice, w stołpsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa.

## Bùtnowé lënczi
*6.) ''Wendisch Puddiger'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Gmina Kãpice
Domarôdz

**Domarôdz** (pòl. *Domaradz*) - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w stołpsczim krézu, w gminie Damnica.

Kategòrëjô:Gmina Damnica
Strzëżëno

**Strzëżëno** (pòl. *Strzyżyno*) - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w stołpsczim krézu, w gminie Damnica.

Kategòrëjô:Gmina Damnica
Miónejce

**Miónejce** - to je wies w gminie Damnica, w stołpsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa.

Kategòrëjô:Gmina Damnica
Kaczkòwò

**Kaczkòwò** (pòl. *Kaczkowo*) - to je wies w gminie Łãczëce, w wejrowsczim krézu 
pòmòrsczégò wòjewództwa. 

## Bùtnowé lënczi
*Kaczkowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Kaszëbë
Kategòrëjô:Gmina Łãczëce
Chòczéwkò

**Chòczéwkò** - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w wejrowsczim krézu, w gminie Chòczewò. 

## Bùtnowé lënczi
*''Choczewko'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”
Kategòrëjô:Gmina Chòczewò
Kòpalëno

**Kòpalëno** – to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w wejrowsczim krézu, w gminie Chòczewò. Jak piszą tu kòl Lëbiatowa i Kòpalëna mô bëc bùdowónô atomòwô elektrowniô. 

## Przëpisczi

Kategòrëjô:Gmina Chòczewò
Słajkòwò

**Słajkòwò** - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w wejrowsczim krézu, w gminie Chòczewò. 

Kategòrëjô:Gmina Chòczewò
Rosamaria Murtinho

thumb|180px|Rosamaria Murtinho
**Rosamaria Pereira Murtinho** (ùr. 24 rujana 1939) je brazylską teatrownicą.  

 

Murtinho, Rosamaria
Pakòtulskò

**Pakòtulskò** - to je wies w gminie  Przechlewò, w człëchòwsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. 

## Bùtnowé lënczi
*Pakotolsk w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Gmina Przechlewò
Szczecëno

mały|left|Szczecëno
mały|left|Kamiéń "Kaszëbsczi grif. Na ti zemi òd kòl VI w. przez czileset lat mieszkelë Kaszëbi. Rok Gryfa 2014"
**Szczecëno **(we zdrojach: *Stetin* 1133, *Stetyn* 1188, *Stitin* 1251, *Borstaborg* XIII w., *Stitinum*,, *Stetina*, *Stittin*, *Stettin*, *Szczecëno* (Słowińcë); pòl. *Szczecin*, miem. *Stettin*, lat. *Stetinum*) je nôwikszim gardã ë historëczną stolëcą Zôpadny Pòmòrsczi. Szczecëno mô sztatus gardu na prawach krezu ë je stolëcą zôpadnopòmòrsczégò wòjewództwa.

Wôżną starodôwnotą je tu rzimskòkatolëcczi kòscół Sw. Jakùba Apòsztoła w Szczecënie - dzysô katédra.
Òd 2014 rokù kòl ni je pamiątkòwi kam z nôdpisã: „Na ti zemi òd kòl VI w. przez czileset lat mieszkelë Kaszëbi”.

Terô gard je pòlsczi, le w swòji historëji òn słëchôł téż Miemiecczi (do 1945), Szwedzczi (1648-1720), Dëńsczi (1185-1227), Brambòrsczi, Prësóm (òd 1720) ë Pòmòrsczémù Ksãżstwù (do 1648), chternégò bëł stolëcą.

## Partnersczé gardë
* Berlëno (dzélnica Fredrichstein-Kreuzberg), Niemieckô
* Bremerhaven, Niemieckô
* Dalian, Chińskô Lëdowô Repùblika
* Esbjerg, Dëńskô
* Kingston upon Hull, Anielskô (Wiôlgô Britanijô)
* Kłajpeda, Lëtwa
* Lubeka, Niemieckô
* Malmö, Szwedzkô
* Roztoka, Niemieckô
* Saint Louis, Zjednóné Kraje Americzi

## Galeriô


Òbrôzk:2009-05-30-polska-by-RalfR-30.jpg|Zómk ksążëcy w Szczecënie 
Òbrôzk:65429 Szczecin zamek ksiazat pomorskich 18.JPG|Zómk ksążëcy w Szczecënie 
Òbrôzk:Szczecin Zamek Ksiazat Pomorskich zegar.jpg|Zómk ksążëcy w Szczecënie 
Òbrôzk:Store_Szteteno_(1575)A.png|Szczecëno w 1575 rokù
Òbrôzk:Szczecin town hall.jpg|Sanowi Rënk
Òbrôzk:0910 Bazylika archikatedralna św Jakuba Szczecin.jpg|Katédra sw. Jakùba
Òbrôzk:Manzelbrunnen 3.jpg|*Sedina*
Òbrôzk:PomnikZKotwicaWSzczecinie.jpg|Draga
Òbrôzk:0908 PAZIM Szczecin SZN 1.jpg|PAZIM



## Lëteratura
* Bernard Zëchta. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1972, tom V, s. 231

## Òbaczë téż
* Wòłogòszcz

## Bùtnowë lënczi

* Pòrtal lubòtników dôwnégò Szczecëna
* ò kaszëbiznie
* Szczecëno na wikia.com 
* Szczecin w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë
Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò
!
Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce
Głowôcz

thumb|''Knautia arvensis''
**Głowôcz** (*Knautia* L.) - to je szlach roscënów z rodzëznë szczecowatëch. Na Kaszëbach rosce ôrt tegò szlachù.

Kategòrëjô:Bòtanika
Trzińc

**Trzińc** - to je wies w gminie  Kòczała, w człëchòwsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. 

Kategòrëjô:Gmina Kòczała
Żółna

**Żółna** - to je wies w gminie  Przechlewò, w człëchòwsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. 

Kategòrëjô:Gmina Przechlewò
Przechlewò

**Przechlewò** - to je kaszëbskô wies w gminie  Przechlewò, w człëchòwsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. Tu je sedzba gminë Przechlewò.

## Bùtnowé lënczi
*Przechlewo

Kategòrëjô:Gmina Przechlewò
Barkòwò

**Barkòwò** - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w człëchòwsczim krézu, w gminie Człëchòwò. Tu je kòscół.

Kategòrëjô:Gmina Człëchòwò
Glãdowò

**Glãdowò** - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w człëchòwsczim krézu, w gminie Człëchòwò.

Kategòrëjô:Gmina Człëchòwò
Mòsënë

**Mòsënë** - są wsą w pòmòrsczim wòjewództwie, w człëchòwsczim krézu, w gminie Człëchòwò.

Kategòrëjô:Gmina Człëchòwò
Władisłôw Szëmańsczi

**Władisłôw Szëmańsczi** (*Władysław Szymański*, * Wladislaus Szymanski* ) - to béł ksądz w Wòlnym Gardze Gduńsk. Òn ùrodził sã w Domôtówkù 5 łżëkwiata 1901 rokù.  
1 séwnika 1939 rokù Miemcë gò wzãlë do sôdze . Miemcë mają go rozstrzélné w II swiatowi wòjnie (11 stëcznika 1940 rokù) w  lagrze Stutthof.

### Dopisënczi


## Lëteratura
Władisłôw Szulëst: Kaszubska Polonia na świecie dawniej i dziś, Lipusz 2014, s. 79 (Szamański?)
## Bùtnowé lënczi
*Studnia Gdańskie
*http://www.wiadomosci24.pl/artykul/ks_wladyslaw_szymanski_duszpasterz_z_lilijka_w_zyciorysie_244125-2--1-d.html

Kategòrëjô:Kaszëbi
Kategòrëjô:Stutthof
Zwëczajnô słowiczëna

200px|left|thumb|Zwëczajnô słowiczëna
**Zwëczajnô słowiczëna** (*Berberis vulgaris* L.) - to je ôrt krza z rodzëznë słowiczënowatëch (*Berberidaceae* Juss.). Ten czerz mô trzëdzélné kòlce. Na Kaszëbach téż zwëczajnô słowiczëna rosce.

## Lëteratura
* Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 48.
Kategòrëjô:Bòtanika
Bòżô Stopka

**Bòżô Stopka** - to je pòlodofôłtowi òksëp na Kaszëbach kòle Swiecëna. Je takô pòwiôstka, że stądka Christus wstąpił do nieba. To je taczi kam, a w nim nibë pò tim stopczi. 

### Lëteratura
Bernard Zëchta. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. 52

Kategòrëjô:Kaszëbë
Przebãdowò (stołpsczi kréz)

**Przebãdowò** - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w stołpsczim krézu, w gminie Główczëce. 
## Bùtnowé lënczi
*2.) ''Przebędowo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Gmina Główczëce
Klémãs Zmùda Trzebiatowsczi

**Klémãs Zmùda Trzebiatowsczi** (pòl. Klemens Zmuda Trzebiatowski) - ùr. 15 stëcznika 1913 w Łączim - ùm. 1984 rokù - pòùczënowi dzejownik, profesor òd 1977 rokù. Ùcził sã w Kòscérzie, a pòtemù w Warszawie. Òn béł dirktorã Jinstitutu Pedagògiczi Gduńsczégò Ùniwersytetu w Gduńskù. Òd jeseni 2013 rokù ò tim człowiekù przëbôcziwô tôfla na bùdinkù szkòłë w Łączim – jegò domôcy wsë. Dzysô znóné są przédno jegò nôùkòwé dokôzë tikającé szkòłowiznë na Pòmòrzim. Òn miôł téż w swòjim ùróbkù pòwiôstczi, w chtërnich òpisywôł m.jin. môle znóné mù z dzecnëch lat - bëłë to pòwiôstczi ò kaszëbsczim zbójcë Mòrdôrzu.  
 
## Pismiona (wëbiérk)
* *Poznajemy Pomorze Koszalińskie*, Warszawa 1965.

## Bùtnowé lënczi
https://web.archive.org/web/20130406043033/http://www.trzebiatowski.eu/poznajmy_sie/pklemens.htm

Kategòrëjô:Kaszëbi
Zwëczajnô paczla

thumb|Zwëczajnô paczla

**Zwëczajnô paczla** (*Botaurus stellaris*) – to je wiôldżi wanożny ptôch z rodzënë czaplowatëch (*Ardeidae*). Òne mòże mają na Kaszëbach gniôzda.

## Bùtnowé lënczi
* Zwëczajnô paczla w Gdinie

Kategòrëjô:Ptôchë
Nowô Wies

**Nowô Wies** - je wiôlgą wsą w pòmòrsczim wòjewództwie, w lãbòrsczim krézu, w gminie Nowô Wies. Tu je sedzba Gminë Nowô Wies.

Kategòrëjô:Gmina Nowô Wies
Jezoro Sëtno

**Jezoro Sëtno** (pòl. *Sitno*) - to je jezoro ò wiéchrzëznie 0,666 km² w kartësczim krézu, w òbéńdze Kaszëbsczégò Pòjezerzô.

## Bùtnowé lënczi
*''Sitno'' (jezioro) 3.) w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Kaszëbsczé jezora
Głosowanié

**Głosowanié** – to je metoda pòdjimaniô rozsądzënkù w zgromadzeniu lëdzczim taczim szëkiem, że kòżdi z bëtników tegò zgromadzeniô dôwô swój głos. Głosë są pòtemù liczoné i są spòdlém rozsądzënkù.
Przë wëbiéraniu (głosowaniu) mòże bëc: 
*Jawnô welacjô (np. przez dwigniené rãczi, ale strzimanié sã òd welowaniô je mòżebny)
*Krëjamnô welacjô (np. głosowanié przë pòmòcë welownëch cedlów – ni ma wiedzec chto jak głosowôł, czë za kògùms, czë jak)

## Bùtnowé lënczi
* ''Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r.

Kategòrëjô:Demokracjô
Welownô cëszô

**Welownô cëszô** – to je czas, w chtërnym pòd grozbą ùkôrë zakôzóny je równo  jakô metoda pòdskôcënkù. W tim czasu òbëwatele, pò welowny rësznoce, mògą sã namëszlac, jaczi chcą zrobic wëbiér.

## Bùtnowé lënczi
* słowôrzk

Kategòrëjô:Demokracjô
Dowiérny człowiek

**Dowiérny człowiek** – w  demokratnych  jinstitucjach to je człowiek, chtëren mô òglowé ùwôżanié i dozérô rzetelnégò òdbécô zgromadzeniów, zéńdzeniow abò welacjów. Òn mô prawò pisac w protokole i dac na cos bôczenié.

## Bùtnowé lënczi
*''Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r.

Kategòrëjô:Demokracjô
Kłosowò

**Kłosowò** (pòl. *Kłosowo*) - to je kaszëbskô wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Przedkòwò. 
## Bùtnowé lënczi
*1.) ''Kłosowò'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Kaszëbë
Kategòrëjô:Gmina Przedkòwò
Chòtkòwò

**Chòtkòwò** (pòl. *Chotkowo*) - to je kaszëbskô wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w bëtowsczim krézu, w gminie Bòrzëtëchómié. 

## Bùtnowé lënczi
*Kotkowy w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Gmina Bòrzëtëchómié
Bùkòwò (człëchòwsczi kréz)

**Bùkòwò** - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w człëchòwsczim krézu, w gminie Człëchòwò.

Kategòrëjô:Gmina Człëchòwò
Witónowò

**Witónowò** (pòl. *Witanowo*) - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w bëtowsczim krézu, w gminie Kôłczëgłowë. 

Kategòrëjô:Gmina Kôłczëgłowë
Łobzowò

**Łobzowò** (pòl. *Łobzowo*) - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w bëtowsczim krézu, w gminie Kôłczëgłowë. 

Kategòrëjô:Gmina Kôłczëgłowë
Czôrnica

**Czôrnica** - to je wies w gminie Miastkò, w bëtowsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa.

Kategòrëjô:Gmina Miastkò
Dąbrówka (bëtowsczi kréz)

**Dąbrówka** (pòl. *Dąbrówka*) – to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w bëtowsczim krézu, w gminie Bòrzëtëchómié. 

Kategòrëjô:Gmina Bòrzëtëchómié
Wiôlgô Gałązniô

**Wiôlgô Gałązniô** (pòl. *Gałąźnia Wielka*) - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w bëtowsczim krézu, w gminie Kôłczëgłowë. 

Kategòrëjô:Gmina Kôłczëgłowë
Dretiń

**Dretiń** (pòl. *Dretyń*, miem. *Treten*) - to je wies w gminie Miastkò, w bëtowsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa.

Kategòrëjô:Gmina Miastkò
Bala

thumb|200px|Bala je jedną z nôpòpùlarniészëch spòrtowëch discyplinów na swiece
**Bala** - to je takô jigra, w chtërni bierzą ùdzél dwie zdrëszënë pò 11 lëdzy. Wëgriwają ti, chtërny wicy razy dobrze strzélą do brómczi (wrotnicë) procëmnika (zrobią wrotnicã). Midzë grôczama są: brómkôrze, atakòwnice, pòmòcnicë i òbróńcë.

Kategòrëjô:Szpòrt
Trojany (mazowiecczé wòjewództwò)

**Trojany** - to je wies w gminie Dąbrówka, w wołomińsczim krézu mazowiecczégo wòjewództwa.

Kategòrëjô:Gmina Dąbrówka
Szewc (tuńc)

**Szewc** - to je kaszëbsczi tuńc robòtë.

## Bùtnowé lënczi
*tuńc
*http://www.interklasa.pl/portal/dokumenty/r086/strony/TL.html

### Lëteratura
* F. Neureiter: Historia literatury kaszubskiej : próba zarysu, przełożyła Maria Boduszyńska-Borowikowa ; wstępem opatrzył Tadeusz Bolduan, Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Oddział Miejski, 1982, s. 221, ISBN 8300002561
*Bernard Zëchta: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1972, tom V, ss. 254 - 255

Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura
Figùrowé szrëcowanié

**Figùrowé szrëcowanié** - to je dyscyplina zëmòwégò spòrtu na lodze. 

## Bùtnowé lënczi

*(en)

Kategòrëjô:Kaszëbë
Dzëk (tuńc)

**Dzëk** - to je kaszëbsczi tuńc. Piérwi to béł chłopsczi tuńc.

## Bùtnowé lënczi
*Dzëk
*[Dzëk północny -[Zélewò] ]
*http://www.interklasa.pl/portal/dokumenty/r086/strony/TL.html

## Lëteratura

Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura
Merk

**Merk** - to béł céch kaszëbsczégò rëbôka - majicela rëbacczich pòrządków. Wiele razy òn béł wërëti. Òn mógł przechôdac ze starka na synecznika.

## Lëteratura
*R. Ostrowska, I. Trojanowska: Bedeker kaszubski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1974, ss. 273 - 274 
*Bernard Zëchta: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1969, tom III, s. 73
## Bùtnowé lënczi
*Merki s. 269

Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura
Pamiãtnik

**Pamiãtnik** – to je lëteracczi gatënk, relacjô pisónô prozą ò przëtrôfkach, chtërnych autor béł bëtnikiem abò òcznym swiôdkiem.

Kategòrëjô:Lëteratura
Bòżónka

**Bòżónka** (pòl. *Bożanka*) - to je wies w gminie Trzebielëno, w bëtowsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa.

### Lëteratura

Kategòrëjô:Gmina Trzebielëno
Pòbòrowò

**Pòbòrowò** (pòl. *Poborowo*) - to je wies w gminie Trzebielëno, w bëtowsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa.

Kategòrëjô:Gmina Trzebielëno
Ronald Reagan

thumb|right|Ronald Reagan
**Ronald Wilson Reagan**, (ùr. 6 gromicznika 1911 - ùm. 5 czerwińca 2004) béł prezydent Zjednónëch Krajów Americzi. 

Reagan, Ronald
Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi
Żëcopis

**Żëcopis** - to je krótczé opisanié dotëchczôsnégò żëcô człowieka, ògrańczoné do wôżnëch faktów.

Kategòrëjô:Biografiô
Łemkòwie

**Łemkòwie** – to są lëdze, chtërnich wiele czedës mieszkało tam gdze dzysô je Magùrsczi Nôrodny Park. Òni jesz czasã gôdają pò łemkòwskù. Pò nich òstałë cerkwie ë smãtarze - szlach roznëkaniô jich pò II swiatowi wòjnie. Òni tam bëlë pasturze ë  małi gbùrze. Cerkwie są gwësnym dokôzã artisticzny szmaczi Łemków. To są òbiektë bùdowóné z prôwdzewim mésterstwã. Niechtërné cerkwie mają òbjãté katolëcë. 

Historijô Łemków nie je za długô. Midzë 14. a 16. w. przëszlë w Nisczi Besczid wòłosczi pasturze, chtërni sã mieszelë z lëdztwã pòlsczim, słowacczim ë rusczim. Terô to prawie są Łemkòwie. Pò II swiatowi wòjnie bëło przesédloné kòle 80 tës. Łemków. Dzél jich trafił na Pòmòrską ë Sląsk, a dzél za wschòdną grańcã.  Chòc pò 1956 rokù dzél Łemków przëjachôł nazôd w swòje stronë, to jich kùltura je barżi dlô wsë, a wiedno kąsk przegriwô z kùlturą gardu. Dzysô nicht sã nie sromô, że je Łemkã. Òni mieszkają téż w Wòjwòdinie i Kanadze.
## Bùtnowé lënczi
* Łemkòwie
* Wòjwòdina

Kategòrëjô:Eùropa
Magùrsczi Nôrodny Park

thumb|220px|
**Magùrsczi Nôrodny Park** ò wiéchrzëznie 194,39 km² (założony w 1995 rokù) òbrëmiô np. wiele lasów w Pòlsce kòl grańcë ze Słowacką. Tu żëją taczi ptôchë jak: mësznik, czôrny bòcón i jin. Ten park je wôżny dlô turisticzi. Tu mieszkô dzél Łemków.

Kategòrëjô:Turistika
Katalońskô

**Katalońskô** (abò **Kataloniô**; kat. *Catalunya*, szp. *Cataluña*, oksytańsczi *Catalonha*) – autonomicznô krôjna w Szpańsczi.

Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa
Kategòrëjô:Eùropa
Kategòrëjô:Katalońskô
Kòlbôłtëcczé Centróm Kùlturë

thumb|Wiôlgô Zala
**Kòlbôłtëcczé Centróm Kùlturë** – to je samòrządnô jinstitucjô kùlturë. Òno je òd 1992 w Gduńsku, a jegò robota polégô na promòwanim pòmòrsczi kùlturë w kraju ë za grańcą, a téż prezentowaniu we wòjewództwie i krôju zagrańcznégò ùróbkù kùlturowégò, òsoblëwò bôłtowëch krôjów. Sedzbą Centróm je dosc stôri bùdink. 

## Bùtnowé lënczi
Domôcô starna NCK

Kategòrëjô:Gduńsk
Jezórny òczerôk

**Jezórny òczerôk** (*Schoenoplectus lacustris*) - to je roscëna z rodzëznë *Cyperaceae* Juss. Òn rosce np. przë brzegach jezór. Jezórny òczerôk m.jin. rosce na Kaszëbach. 

Kategòrëjô:Bòtanika
Przezdrzélnikòwaté

**Przezdrzélnikòwaté** (*Libellulidae*) - to je rodzëzna òwadów z rzãdu przezdrzélników (*Odonata*). Òne żëją m. jin. na Kaszëbach, 

## Bùtnowé lënczi
* s. 88 ''Odonata''

Kategòrëjô:Òwadë
Warzëchwia

**Warzëchwia** – długô łëżka z drewna. Òna jesz biwô m. jin. na Kaszëbach. 

Kategòrëjô:Statczi
Karl Gottlob von Anton

thumb|Karl Gottlob Anton
**Karl Gottlob von Anton** (ùr. w 1751 rokù - ùm. 1818 rokù) – prawnik, znajôrz jãzëka łużëcczich Serbów ë jich kùlturë. Òn zbiérôł téż kąsk słowa kaszëbsczégò jãzëka. 

## Bùtnowé lënczi
* VIAF

Kategòrëjô:Miemcë
Stôré Czaple

**Stôré Czaple**  (pl. *Stare Czaple*) – to je wies w òbéńdze Kaszëbsczégò Pòjezerzô ë Kaszëbsczégò Krôjòbrazowégò Parkù. Òna je w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Stãżëca. Tu ùrodzył sã Adalbert Brunke (1912–2013).
## Bùtnowé lënczi
*4).Czaple stare w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”

Kategòrëjô:Gmina Stãżëca
Kategòrëjô:Kaszëbë
Ceglarniô

thumb|Ceglarniô
**Ceglarniô** - to je produktiwny ùstôw, w chtërnym z glënë są robioné cegłë na bùdowniã, a czasã téż jiné wërobinë. 

Kategòrëjô:Gòspòdarzënk
Pisôk

**Pisôk** — przërëchtënk do pisaniô na papiorze, w chtërnym pisarsczim materiałem je lejny tint, co scékô pòd cëskã mòcë grawitacji przez kapilarã do metalowégò piórka.

Kategòrëjô:Kùltura
Szarwark

**Szarwark** -  mùszowô òbdôwa wiesczëch lëdzy na pùbliczné céle, nôbarżi przë robieniu i trzimaniu drogów, mòstów, wòdnëch ùszëkòwaniów w pòrządkù. W Pòlsce òd 1958 rokù tegò òbrzészkù ni ma, równak rowë, co jidą przez pòla gbùr mùszi uprawiac.

Kategòrëjô:Gòspòdarzënk
Zégarméster

**Zégarméster, ùrmôczer** (*Horologiorum magister*) – rzemiãsnik, chtëren zajimô sã nôbarżi ùprôwianim zédżierów i zégarków.

## Bùtnowé lënczi

Kategòrëjô:Gòspòdarzënk
Minysterstwo Gbùrzeniô i Rozwiju Wsë

**Minysterstwo Gbùrzeniô i Rozwiju Wsë** (pòl.:*Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi*) - je jednym z minysterstwów we Warszawie. Òno je òd 1999 rokù,  a zajimô sã gbùrzenim, rozwijem wsë, zjôdną przerobiną, rëbaczenim ë weterinarym i fitosanitarnym dozérënkã.

## Bùtnowé lënczi
* Minysterstwò Rolnictwa i Rozwoju Wsi
* Kaszëbë (pl)

Kategòrëjô:Pòlskô
Stółk

**Stółk** – jednoòsobny mébel do sedzeniô z òpiercém, z wiksza ò szkeletowi kònstrukcji.
 

Kategòrëjô:Méble
Łóżkò

**Łóżkò** -  to je zort mébla, chtëren przëdaje sã do spaniô abò òdpòczinkù leżąc.
 

Kategòrëjô:Méble
Kòmóda

**Kòmóda** - to je skrzëniowi  mébel, w chtërnym są szëflôdë, a òne przëdają sã do trzimaniô w schòwie piérzë.
 

Kategòrëjô:Méble
Skrzënia

**Skrzënia** – to je skrzëniowi  mébel, w chtërnym je plac do trzimaniô rzeczi w schòwie. 

Kategòrëjô:Méble
Gazowi blatk

**Gazowi blatk** – to je zort blatka, w chtërnym je wëzwëskiwóny zemny gaz abò miészónka jinéch gazów. Taczé blatczi są m.jin. Kaszëbach.

Kategòrëjô:Kaszëbskô kùchnia
Skarbòwi ùrząd

**Skarbòwi ùrząd** – państwòwô jednota bùdżetowô, chtërna òbsłużiwô przédnika skarbòwégò ùrządu, a ten je òrganã administracji niezrzeszony w terenie i pòdlégô Minystrowi Dëtkòwiznë, a téż je pòdatkòwim òrganã pierszi jinstancji.
 

Kategòrëjô:Pòlskô
Minysterstwo Dëtkòwiznë

**Minysterstwo Dëtkòwiznë** (pòl.: *Ministerstwo Finansów*) - je jednym z minysterstwów we Warszawie. Òno je òd wiele lat,  a zajimô sã dëtkòwizną (pùblicznyma financama).

## Bùtnowé lënczi
* Minysterstwò Dëtkòwiznë

Kategòrëjô:Pòlskô
Skłôd apòstolsczi

**Skłôd apòstolsczi** (*Symbolum Apostolicum*)
### [[Kaszëbsczi jãzëk]]

W kòscele je mówiony Skłôd apòstolsczi m.jin. pò kaszëbskù.

:Wierzã w Bòga Òjca wszëtkòmògącégò,
:Stwórcã nieba i zemi.
:I w Jezësa Christusa,
:Sëna Jegò jedurnégò, Pana Najégò,
:jaczi sã pòczął z Dëcha Swiãtégò,
:narodzył sã z Mariji Pannë,
:ùmãczony za Póncczégò Piłata,
:ùkrziżowóny, ùmarł i béł pòchòwóny;
:zestąpił do piekłów, trzëcégò dnia zmartwëchwstôł;
:wstąpił do nieba,
:sedzy pò prawiznie Bòga Òjca wszëtkòmògącégò.
:Stądka przińdze sãdzëc żëwëch i ùmarłëch.
:Wierzã w Dëcha Swiãtégò,
:swiãti Kòscół pòwszéchny,
:Swiãtëch przestôwanié,
:grzéchów òdpùszczenié,
:cała zmartwëchwstanié, żëwòt wieczny.
:Amen.

## Lëteratura
* F. Cenôwa:*Xążeczka dlo Kaszebov przez Wojkasena*, 1850 Gduńsk https://web.archive.org/web/20140811094302/http://www.polona.pl/item/672376/2/
*E. Gòłąbk, E. Prëczkòwsczi:*Më trzimómë z Bògã*,Gduńsk 1998, s. 18 

### Lingua Latina
:*Credo in Deum Patrem omnipotentem,*
:*Creatorem caeli et terrae.*
:*Et in Iesum Christum,*
:*Filium eius unicum, Dominum nostrum,*
:*qui conceptus est de Spiritu Sancto,*
:*natus ex Maria Virgine,*
:*passus sub Pontio Pilato,*
:*crucifixus, mortuus, et sepultus,*
:*descendit ad inferos, tertia die resurrexit a mortuis,*
:*ascendit ad caelos,*
:*sedet ad dexteram Dei Patris omnipotentis,*
:*inde venturus est iudicare vivos et mortuos.*
:*Credo in Spiritum Sanctum,*
:*sanctam Ecclesiam catholicam,*
:*sanctorum communionem,*
:*remissionem peccatorum, *
:*carnis resurrectionem et vitam aeternam.*
:*Amen.*

Kategòrëjô:Chrzescëjaństwò
Anielsczé pòzdrowienié

**Anielsczé pòzdrowienié ** (*Ave Maria*)
### [[Kaszëbsczi jãzëk]]

W kòscele je mówiony Anielsczé pòzdrowienié m.jin. pò kaszëbskù.
 
:Zdrowas Marijo, łasczi pełnô, Pón z Tobą.
:Błogòsławionô jes midzë niastama
:i błogòsławiony je brzôd żëwòta Twòjégò, Jezës.
:Swiãtô Marijo, Matkò Bòżô, mòdlë sã za nama grzésznyma 
:terô i w gòdzënie smiercë naszi. Amen.
## Lëteratura
* F. Cenôwa:*Xążeczka dlo Kaszebov przez Wojkasena*, 1850 Gduńsk https://web.archive.org/web/20140811094302/http://www.polona.pl/item/672376/2/
*E. Gòłąbk, E. Prëczkòwsczi:*Më trzimómë z Bògã*,Gduńsk 1998, s. 17 

### Lingua Latina
: *Ave  Maria, gratia plena, Dominus tecum;*
: *benedicta tu in mulieribus,*
: *et benedictus fructus ventris tui, Iesus.*
: *Sancta Maria, Mater Dei, ora pro nobis peccatoribus,*
: *nunc et in hora mortis nostrae. Amen.*

Kategòrëjô:Chrzescëjaństwò
Przëkôzanié miłotë

**Dwa przëkôzania miłotë** w kòscele są znóny  m.jin. pò kaszëbskù:

*1.Mdzesz miłowôł Pana Bòga Twòjégò z całégò serca swòjégò, z całi swòji dëszë, z całi mëslë swòji i z całi swòji mòcë.
*2. Mdzesz miłowôł swòjégò blëznégò jak samégò se.

## Lëteratura
* F. Cenôwa:*Xążeczka dlo Kaszebov przez Wojkasena*, 1850 Gduńsk https://web.archive.org/web/20140811094302/http://www.polona.pl/item/672376/2/
*E. Gòłąbk, E. Prëczkòwsczi:*Më trzimómë z Bògã*,Gduńsk 1998, s. 101 

Kategòrëjô:Chrzescëjaństwò